recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Elisabeth Hilmo Meyer** (fødd 29. november 1976) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Selbu som i perioden 1998-2004 vann to EM-gull, VM-gull og VM-sølv, EM-sølv og OL-bronse. Linjespelaren hadde særleg sin styrke i forsvarsspelet.

Hilmo spelte på Selbu IL til laget rykte ned frå toppserien i 2001. Sesongen 2001/02 var ho Byåsen-spelar, men då Selbu kom tilbake i toppserien i 2002, vart det det to nye år i Selbu-drakta for Hilmo. Etter nytt Selbu-nedrykk gjekk turen i 2004 til noregseinaren Larvik HK. Med Larvik vart ho seriemeister 2005, 2006 og 2007.

Hilmo spelte sin fyrste landskamp 1. juni 1998 og meisterskaps-debuterte med å verte europameister då Noreg vann 24-16 over Danmark i EM-finalen 1998. Året etter vart ho verdsmeister då Noreg etter ekstraomgangar slo Frankrike 25-24 i VM-finalen på Lillehammer. Ho var også med i troppen som under Sommar-OL 2000 i Sydney sikra Noreg bronse, men måtte finne seg i å sjå den jamne bronsekampen mot Sør-Korea frå tribuneplass. Frå handball-VM 2001 i Italia og EM 2002 i Danmark reiste ho heim med sølvmedalje, etter finaletap mot høvesvis Russland og vertslandet Danmark. To år etter EM-tapet mot Danmark møttest dei same to landslaga til ny EM-finale i Budapest, der Hilmo og Noreg vart europameistrar etter ein ein tomålstriumf. Eit for Noreg svakt VM i Moskva hausten 2005 vart Hilmo sin avskjed med landslagshandballen, etter spelte 180 landskampar og 282 mål.

Hilmo la opp då ho var gravid i desember 2007.

Merittar
--------

* EM 1998: Gullmedalje etter 24–16 mot Danmark
* VM 1999: Gullmedalje etter 25–24 mot Frankrike
* OL 2000: Bronsemedalje etter 22–21 mot Sør-Korea
* EM 2000: Nr 6 med Noreg
* VM 2001: Sølvmedalje etter 25–30 mot Russland
* EM 2002: Sølvmedalje etter 22–25 mot Danmark
* VM 2003: Nr 6 med Noreg
* EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
* VM 2005: Nr 9 med Noreg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elisabeth Hilmo» frå Wikipedia på bokmål, den 10. desember 2016.*


| * v
* d
* e
Handball Det norske kvinnelandslaget i handball under Sommar-OL 2000 Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1: Tjugum**·** 2: Larsen**·** 3: Grini**·** 4: Duvholt**·** 5: Bjerkrheim**·** 6: Sørlie**·** 7: Sandve**·** 8: Hundvin**·** 9: Rokne**·** 10: Haltvik**·** 11: Eriksen
**·** 12: Leganger**·** 13: Sættem**·** 14: Hilmo**·** 16: Nilsen**·** Landslagstrenar: Breivik |
**Torbjørn Ringdal Hansen** (fødd 1. mars 1979 i Røyken) er ein norsk sjakkspelar. Han vart utnemnd til Noregs 11. stormeister i sjakk i mai 2015.

Torbjørn Ringdal Hansen vart Internasjonal meister i sjakk (IM) i 2008. Han klarte IM-kravet i Noregsmeisterskapen i sjakk 2003, sjakkturneringa Rilton Cup i Stockholm ved årsskiftet 2003-2004 og sjakkturneringa Iles Medes International i 2007. Han klarte deretter den 12. januar 2008 ratingkravet på 2400, etter å ha tatt 4,5 poeng på dei første 5 rundane i den norske Ishavsserien i sjakk 2007-2008 (eliteserien for klubblag). 

Torbjørn Ringdal Hansen vart Stormeister på grunnlag av tre gode turneringar: Resultatet i Rilton Cup 2003/2004 var også eit stormeister-napp. Deretter, i Ishavsserien 2007-2008 enda han opp med 7 poeng på 9 rundar, noko som gav eit nytt stormeister-napp. Og i stormeisterturneringa Roquetas de Mar i Spania, i tida 1-6. januar 2011, tok han 6,5 poeng på 9 rundar, noko som gav han det tredje tilstrekkelege stormeisternappet. Men for å bli utnemnd til stormeister er det i tillegg eit krav at ein klarer å få eigen FIDE-rating opp i 2500. Han hadde pr. 1. januar 2011 2439, og det tok deretter nokre år før han pr. 1. mai 2015 passerte 2500, og deretter straks vart utnemnd til stormeister. 

Torbjørn Ringdal Hansen vart junior-noregsmeister i sjakk i 1998. Han er no medlem i Schakklubben av 1911.
Torbjørn Ringdal Hansen var den første trenaren til Magnus Carlsen.

Kjelder
-------

* Norsk Sjakkblad
* Øystein Brekke: *Norske sjakktrekk. Norges Sjakkforbund 100 år 1914-2014*, Norges Sjakkforbund 2014, ISBN 978-82-991916-2-3

Fotnotar
--------

1. ↑  Brekke 2014 s. 301

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nokre av Torbjørn Ringdal Hansen sine parti hos www.chessgames.com
* Torbjørn Ringdal Hansen sine sjakkparti i Noreg hos NorBase
* Torbjørn Ringdal Hansen sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE
**Edmund Harris Utne** (fødd 1. oktober 1942) er ein norsk næringslivsleiar frå Lofthus i Hardanger. Han er fjerdegenerasjons eigar av Hotel Ullensvang, som ligg på Lofthus, og som han overtok drifta av saman med kona Ina Torill i 1969.

St. Olavs Orden
---------------

Kongen utnemnde Utne til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for sin mangeårige innsats for norsk reiseliv» i 2006.

Overrekkinga fann stad den 20. april 2006 overrakt av fylkesmann Svein Alsaker. Han sa mellom anna i talen sin at Utne hadde "marknadsført Noreg, Vestlandet, Hardanger og sitt hotell til nasjonale og internasjonale gjester på stadig nye kontinent. Gjennom dei mange reisene sine til ulike land har han opp gjennom åra bygt opp eit stort nettverk. Det er full dekning for å seia at Edmund Utne i reiselivssamanheng har vore ein pionér og ein av dei mest engasjerte leiarane i landet."

Utne har òg motteke æresprisen til Norwegian Travel Workshop. Prisen vart overlevert av Dronning Sonja.

Kjelder
-------


* Historia til hotellet på heimesidene til Hotel Ullensvang
* Hr-r.no: St. Olav til Edmund Utne[*daud lenkje*]
* Innovasjon Norge: HM Dronning Sonja overleverte ærespriser til Edmund Harris Utne og Karl Mjelva Arkivert 2007-05-04 ved Wayback Machine.
**Hans Eleonardus Møller**, kjend som **H.E. Møller**, (1. juli 1862–24. september 1933) var ein norsk jurist og Høgre-politikar frå Porsgrunn.

H.E. Møller tok juridisk embetseksamen i 1886 og var nokre år sakførarfullmektig i Skien. I 1889 opna han kontor i Porsgrunn og arbeidde som overrettssakførar livet ut. Frå 1899 til 1932 var han også aktor i Bamble sorenskriveri og frå 1921 til -32 forsvarar i Gjerpen sorenskriveri. Ved fleire høve var han konstituert som magistrat og politimeister i Porsgrunn og som sorenskrivar i Gjerpen.

Møller hadde ei rekke kommunale verv i Porsgrunn, mellom anna var han medlem i bystyret frå 1898 til 1931, viseordførar 1914–16. Han hadde styreverv i fleire bankar og industriverksemder. Stortingsperioden 1916–18 var han stortingsmann frå einmannskrinsen Porsgrunn, vald for Høgre. På Stortinget var han medlem i Justiskomiteen. Perioden 1923–25 var han statsrevisor.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Tord Holmgren** (fødd 9. november 1957) er ein svensk tidlegare  fotballspelar frå Palohuornas i Gällivare kommun i Norrbottens län. Han var midtbanespelar på IFK Göteborg i elleve sesongar, var då med om å vinne UEFA-cupen, den svenske cupturneringa og allsvenskan.

### Klubbspel

Holmgren spelte fotball på lokale Hakkas til han i 1976 gjekk over til Gällivare SK. Både Tord og broren Tommy Holmgren vart i 1977 verva av IFK Göteborg. Tord Holmgren skulle kome til å spele for Göteborg-klubben heilt fram til 1987.

Holmgren var ein iherdig og løpssterk midtbanemann som bidrog til IFK Göteborg sine mange triumfar i hans aktive tid. Han og laget vann to UEFA-cuptitlar, fire SM-pokalar og tre nasjonale cuptitlar. Særleg vert han hugsa for sitt mål i fyrste finalekamp i UEFA-cupen 1982, ein finale IFK Göteborg til sist vann 4-3 over vesttyske Hamburger SV. Fem år seinare var han også på plass då det vart siger over Dundee United i UEFA-cupfinalen 1987.

Holmgren slutta som aktiv etter han i 1988-sesongen spelte for den norske andredivisjonslaget Fredrikstad Fotballklubb.

### Landslagsspel

Frå november 1979 til november 1985 deltok Holmgren i 26 av Sveriges landskampar. Han skåra eitt mål, det kom då han vart matchvinnar i eit bortemøte mot Bulgaria i Burgas 24. september 1980. Kampen enda 3-2 til Sverige.

### Merittar

* Vinnar av UEFA-cupen: 1982 og 1987 med IFK Göteborg
* Svensk cupmeister: 1979, 1982, 1983 med IFK Göteborg
* Svensk seriemeister: 1982, 1983, 1984 og 1987 med IFK Göteborg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tord Holmgren» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2021.*
* eu-football
**Mary Ann Elizabeth «Betzy» Stephansen** (fødd 10. mars 1872 i Bergen, død 23. februar 1961 Arna) var ein norsk matematikar og lærar. 

Ho studerte ved Eidgenössische Polytechnikum i Zürich i Sveits og tok doktorgrad same stad i 1902. Ho vart dermed den første norske kvinna som tok doktorgrad i matematikk. Ho var lærar ved Bergen katedralskole og Bergen tekniske skole og var frå 1906 tilsett som assistent i fysikk og matematikk ved Norges Landbrukshøyskole på Ås. Frå 1921 jobba ho som dosent i matematikk. 

Ho publiserte mellom anna arbeid om partielle differensial- og differenslikningar. 

Ho fekk Kongens fortenestmedalje for innsatsen for dei norske fangane på Espeland, fabrikkstaden som faren Anton Stephan Stephansen hadde grunnlagd.

Kjelder
-------


* «Elizabeth Stephansen» (2011-11-09). I *Store norske leksikon*.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
Koordinatar: 62°26′07″S 60°13′05″W﻿

**Eliza Rocks** er ei rekkje skjer som ligg mellom Desolation Island og Zed Islands utanfor nordkysten av Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis og som strekkjer seg 1 km in vest-nordvest. Området vart ofte vitja tidleg på 1800-talet av engelske og amerikanske selfangarar som opererte frå Blythe Bay på Desolation Island.

Topografisk kart over Livingston Island og Smith Island.
Skjera er kalla opp etter den britiske selfangstskuta «Eliza» under kaptein John Wright som låg fortøydd i Blythe Bay delar av sesongen 1821-22.

Skjera ligg 1,9 km vest-sørvest for Esperanto Island i Zed Islands, 4,61 km nordvest for Williams Point, 4,12 km nord-nordvest for Balsha Island i Dunbar Islands, 6,27 km aust-nordaust for Indian Rocks og 5,03 km nordaust for Desolation Island.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eliza Rocks» frå Wikipedia på engelsk, den 31. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Composite Antarctic Gazetteer.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Aargletscher** er ein isbre, eller eit bresystem, i den austlege delen av Bern-Alpane, ved Finsteraarhorn.

Bresystemet består av fire veldige isstraumar, som har sitt opphav i snøbreane under toppane kring om Finsteraarhorn. Eine greina er *Oberaargletscher*, som straks før utløpet renn i hop med *Unteraargletscher*. Den sistnemnde breen oppstår der to isstraumar, som sig ned frå høgdene under Schreckhorn, renn i hop. Breen vert pressa forbi foten av Lauteraarhorn, her møtest Lauteraargletscher og Finsteraargletscher, den siste sig forbi foten av Finsteraarhorn. Vidare flyt breen 6 km mot aust ned i fjellvatnet Grimselsee nær Grimselpasset. Aargletscher er hovudkjeldas til elva Aare.

Totallengda på breen vart i 1973 målt til 12,95 km, flatevidda 29,48 km². Oberaargletscher er 4 km lang (2005). I 1973 dekte han ei flatevidd på 5,82 km².

Naturvitarane Franz Joseph Hugi (1827) og Louis Agassiz (1840) studerte begge Aargletscher. Dei to var særleg interessert i å finne ut kor langt breen flaut på eit år.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Aargletscher» frå Wikipedia på tysk, den 16. mars 2010.*
**Norsk språkråd** var eit statleg rådgjevande organ i spørsmål som galdt norsk språk — både bokmål og nynorsk — overfor offentlege institusjonar så vel som overfor ålmenta. Rådet vart skipa i 1972 og avløyste Norsk språknemnd, som vart oppretta i 1952.

Norsk språkråd hadde i oppgåve å verne om den kulturarven som norsk skriftspråk og talespråk representerer, fremje tiltak som kunne auke kunnskapen om norsk språk, fremje toleranse og gjensidig respekt mellom alle som bruker norsk språk i ulike variantar, og verne om rettane til det enkelte mennesket når det galdt bruken av språket. Mellom dei viktigaste oppgåvene til rådet var normering av bokmål og nynorsk, språkleg rådgjeving og språkleg kvalitetssikring av lærebøker. Frå 1994 hadde rådet i oppgåve å føre tilsyn med statsorgan under departementsnivå når det galdt gjennomføringa av mållova. Og frå 2000 hadde rådet i oppgåve også å arbeide med norsk språk og informasjonsteknologi. Norsk språkråd registrerte nyord, foreslo avløysarord i staden for engelske importord og fremja tiltak for å sikre språkleg likestilling mellom bokmål og nynorsk. Rådet gav frå 1973 ut tidsskriftet *Språknytt* og frå 1994 bulletengen *Statsspråk*. Norsk språkråd hadde dei siste åra ca. 20 tilsette.

Stortinget slutta seg i 2003 til eit forslag om å omdanne Norsk språkråd til eit nasjonalt kompetansesenter for norsk språk som skulle føre vidare mange av dei gamle arbeidsoppgåvene. Ved brev frå Kultur- og kyrkjedepartementet 18. mai 2005 vart det fastsett at namnet skulle vere Språkrådet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Språkrådet
**Elizabeth Cady Stanton** (12. november 1815–26. oktober 1902) var ein amerikansk *suffragist*, kvinnesaksforkjempar og antislaveriaktivist. Saman med den nære samarbeidspartnaren sin Susan B. Anthony var ho frå midten av 1800-talet og fram til ho døydde den fremste leiarskikkelsen i den liberale kvinnesaksrørsla i USA.

Bakgrunn
--------

Elizabeth var det tredje overlevande barnet og den andre av dei fem døtrene til Margaret, fødd Livingston, og Daniel Cady (1773-1859). Mor hennar kom frå ein velståande familie med røter i den amerikanske revolusjonen. Far hennar hadde vore oberst i Den kontinentale arméen og vore med ved arrestasjonen av John Andre, ein av dei medsamansvorne tl Benedict Arnold. Daniel Cady var ein framståande jurist og dommar i New York. Han var medlem av New York State Assembly (1808-13) og kongressen (1815-17), og var dommar ved høgsteretten i New York (1847-54).

Kvinnesak
---------

Stanton la fram *Declaration of Sentiments* på kvinnesaksmøtet på Seneca Falls (Seneca Falls Convention) i 1848, som var det første kvinnesaks- og suffragist-initiativet i USA. Ho var president i National American Woman Suffrage Association frå 1862 til 1890. I 1888, 40 år etter møtet i Seneca Falls, arrangerte ho og Susan B. Anthony (1820–1906) ein konferanse som stifta International Council of Women.

Stanton gav mellom anna ut *Women's Bible* (1895–1898) og sjølvbiografien *Eighty Years and More* (1898).

Stanton og Anthony, og National American Woman Suffrage Association, var dei store forbilda for Gina Krog då ho i 1880-åra tok initiativ til Norsk Kvinnesaksforening.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Elizabeth Cady Stanton (1815—1902)». Internett Encyclopedia of Philosphy. Henta 3. mars 2019.
2. ↑  «Elizabeth Cady Stanton» (på tysk). Henta 3. mars 2019.
3. ↑  «Transnational Women's Movements». EGO European History Online. Henta 3. mars 2019.
4. ↑  Aslaug Moksnes (1984). *Likestilling eller særstilling? Norsk kvinnesaksforening 1884–1913* (s. 52), Gyldendal Norsk Forlag, ISBN 82-05-15356-6

* *Denne artikkelen bygger på «Elizabeth Cady Stanton» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mars 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Elizabeth Cady Stanton**

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Bjørn Erling Ytterhorn** (17. august 1923–12. september 1987) var ein norsk offiser og politikar frå Fana i Hordaland. Han representerte Hordaland og Framstegspartiet på Stortinget frå 1981 til han omkom i 1987. Frå 1978 til -82 var han nestformann i Framstegspartiet. Han var gift med Inger-Marie Ytterhorn.

Ytterhorn var son til ein lærar. Etter studenteksamen i 1943 utdanna han seg ved Sjøkrigsskulen og Sjøforsvarets stabsskule. Frå 1945 gjorde han teneste i Marinen, etter 1952 som divisjonssjef for motortorpedobåtar, minesveiparar og i 1964-65 jagarar. Han var sjef for utdanningsavdelinga i Sjøforsvarets overkommando 1961–64 og torpedo/mineskulen 1965-68. Noregs forsvarsattaché i Sovjetunionen og Polen 1968–71 og tilsett ved Forsvarskommando Sør-Norge 1971–75. Til sist sjef for operasjonsavdelinga ved Vestlandets sjøforsvarsdistrikt på Haakonsvern Orlogsstasjon 1975–81.

I 1973 var Ytterhorn med på å stifte Anders Langes Parti, forløparen til Framstegspartiet. Han var formann i fylkespartiet i Hordaland 1975–81 og 1. viseformann i Framstegspartiet 1978-82. Frå 1976 var Ytterhorn fylkestingmedlem i Hordaland og frå 1980 bystyremedlem i Bergen bystyre, begge desse omboda hadde han til 1983. Hausten 1981 vart Ytterhorn vald inn på Stortinget frå Hordaland, attvald i 1985. Dei fire fyrste åra på Tinget var han sekretær i Forsvarkomiteen, sidan medlem i same komite. Han var heile tida parlamentarisk nestleiar. 

Ytterhorn vart tildelt Forsvarsmedaljen og Deltakarmedaljen og britiske Defence Medal og War Medal. Han drukna.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Lars Elisæus Vatnaland** (18. april 1892–9. mars 1983) var ein norsk politikar for Sp, fødd i Bokn i Rogaland. Han arbeidde som fiskar, gardbrukar frå 1916, og fiskeriinspektør for Vestlandet frå 1937 til 1962. Vatnaland var 1. vararepresentant til Stortinget frå Bondepartiet i Rogaland frå 1934 til 1945, og han var stortingsrepresentant frå 1945 til 1961.

Vatnaland var varapresident i Stortinget frå 1948 til 1959, lagtingspresident frå 1959 til 1960, og deretter varapresident i Stortinget igjen inntil 1961. Vatnaland var dessutan parlamentarisk leiar i Bondepartiet frå 1948 til 1958, etter å først ha vore nestformann i gruppestyret frå 1945. Styremedlem i Rogaland bondeparti frå 1930 til 1940 og igjen frå 1945. Medlem av landsstyret frå 1938 til 1949, nestformann frå 1949 til 1959. Medlem av arbeidsutvalet frå 1945 til 1948, og varaformann her frå 1949 til 1959. 

I Bokn var Vatnaland ordførar frå 1925 til 1934, varaordførar frå 1937 til 1941, og igjen ordførar i 1945. Formannskapsmedlem frå 1945 til 1947. Fylkestingsmedlem frå 1925 til 1934. Formann i Bokn bondeparti frå 1927 til 1940. Kommunerevisor frå 1914, formann i likningsnemnda, overlikningsnemnda, skulestyret, Bokn branntrygdelag, Bokn sparebank, samt hamnenemnda i Rogaland og Norges Småbruks- og Bustadbanks avdeling i Rogaland. Medlem i sildelovkomiteen, tilsynsnemnda for Rogaland sykehus, sildelagskomiteen, sildemelkomiteen, makrellagskomiteen og valordningskommisjonen. Styremedlem i Rogaland avdeling av Noregs bondelag frå 1923 til 1940, og medlem av representantskapet i Noregs bondelag frå 1945 til 1960.

Stortingskomitear
-----------------

* 1958–1961 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen
* 1958–1961 medlem i Stortingets fullmaktskomité
* 1958–1961 formann i Samferdselskomiteen
* 1958–1961 medlem i Fullmaktskomiteen
* 1958–1961 medlem i Valkomiteen
* 1957–1957 medlem i Stortingets fullmaktskomité
* 1954–1958 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen
* 1954–1958 medlem i Utariks- og konstitusjonskomiteen
* 1954–1958 medlem i Fullmaktskomiteen
* 1954–1958 medlem i Valkomiteen
* 1953–1953 medlem i Stortingets fullmaktskomité
* 1950–1954 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen
* 1950–1954 medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen
* 1950–1954 medlem i Fullmaktskomiteen
* 1950–1954 medlem i Valkomiteen
* 1949–1949 medlem i Stortingets fullmaktskomité
* 1948–1950 medlem i Valkomiteen
* 1948–1950 medlem i Fullmaktskomiteen
* 1948–1950 medlem i Utanriks- og konstitusjonskomiteen
* 1948–1950 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen
* 1945–1948 medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lars Elisæus Vatnaland hos Stortinget
**Harald Johan Løbak** (2. juni 1904–6. februar 1985) var ein småbrukar, kontorist og politikar frå Trysil. Han var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i 28 år og landbruksminister 1956-60.

### Liv og gjerning

Løbak arbeidde i jord- og skogbruk frå 1926 til han i 1936 vart tilsett på kontoret til Trysil kommune. Han var medlem av Trysil heradsstyre frå 1928 til 1955, ordførar 1938-40 og 1945-55. Frå 1940 var han formannskapssekretær i Trysil og i 1941 leiar av forsynsyningsnemnda i heradet. I 1943 flykta han til Sverige, der han fekk arbeid på pressekontoret yil den norske legasjonen i Stockholm. Frå 1944 gjekk han inn i dei norske polititroppane i Sverige.

Løbak vart vald inn på Stortinget hausten 1945 som representant frå Hedmark og Arbeidarpartiet. Han vart attvald seks gongar og hadde såleis sete på Stortinget til 1. oktober 1973. I tida frå 14. mai 1956 til 23. april 1960 var han statsråd i Landbruksdepartementet.

På Stortinget var Løbak medlem 1945-56 av Sosialkomiteen, som sekretær 1950-53 og nestformann 1954-56. 1960-61 var han med i Utanriks- og konstitusjonskomiteen. Frå hausten 1961 var han med i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen, berre kalla Industrikomiteen frå haustsesjonen 1967, til dess han forlet Stortinget i 1973. Elles var han medlem i Valkomiteen 1945-56 og 1961-73, samt Fullmaktskomiteen 1950-56. Han var ei tid formann i Stortinget si fråhaldsgruppe.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. 1957.
* Stortingsbiografi

| * v
* d
* e
Norske landbruksministrar etter 1945 |
| --- |
| Einar Frogner (1945) • Kristian Fjeld (1945–51) • Olav Oksvik (1947–48) • Rasmus Nordbø (1951–55) • Olav Meisdalshagen (1955–56) • Harald Løbak (1956–60) • Einar Wøhni (1960–63) • Hans Borgen (1963) • Leif Granli (1963–65) • Bjarne Lyngstad (1965–70) • Hallvard Eika (1970–71) • Thorstein Treholt (1971–72) • Einar Moxnes (1972–73) • Thorstein Treholt (1973–76) • Oskar Øksnes (1976–81) • Johan C. Løken (1981–83) • Finn T. Isaksen (1983–85) • Svein Sundsbø (1985–86) • Gunhild Øyangen (1986–89) • Anne Vik (1989–90) • Gunhild Øyangen (1990–96) • Dag Terje Andersen (1996–97) • Kåre Gjønnes (1997–2000) • Bjarne Håkon Hanssen (2000–01) • Lars Sponheim (2001–05) • Terje Riis-Johansen (2005–08) • Lars Peder Brekk (2008–12) • Trygve Slagsvold Vedum (2012–2013) • Sylvi Listhaug (2013–2015) • Jon Georg Dale (2015–2018) • Bård Hoksrud (2018–2019) • Olaug Bollestad (2019–2021) • Sandra Borch (2021–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Svart og kvit norsk skogkatt
Det skal vere karakteristisk for skogkatten at han klatrar ned frå tre med hovudet først.
**Norsk skogkatt** er ein registrert katterase med opphav i kattar haldne som huskattar i Noreg og Sverige. Karakteristisk for katterasen den lange, raggete vassavstøytande pelsen. Skogkatten har kraftig kroppsbygning, lang kropp, lang busket hale og lange føter med breie potar. Han har gjerne lange øyro med lange øyretufsar.

Opphav
------

Skogkatten har truleg opphav i korthårskattar frå Sør-Europa og langhårskattar frå Vesleasia, kattar som norske handelsfolk kan ha teke heim alt i mellomalderen. Sidan kattane vart haldne som musejegarar, og stort sett levde utandørs, overlevde dyr som var tilpassa vinterklimaet – det var dyr med lang, vassavstøytande pels, stor kropp og breie potar.

Omkring 1930 starta arbeidet for å ta vare på skogkatten som rase. I 1938 deltok for første gong ein norsk skogkatt på ei utstilling. Frå 1975 har skogkattringen arbeidd med registrering og al av skogkattar. I 1977 fekk skogkatten internasjonal status som rasekatt. Fram til 1985 vart 2000 skogkattar registrerte. Dei første skogkattane vart sende til Tyskland og USA i 1979, til Storbritannia i 1980 og til Frankrike i 1982. Sverige har truleg den største stammen av skogkattar. 

I 1990 vart stamboka stengd.[*treng kjelde*]

Pels
----

Skogkatt kan finnast i mange fargar, svart/kvite kattar har gjerne kvite parti på potar og bryst. Overpelsen er svært langhåra med oljeaktige vassavstøytande dekkhår. Underpeslen er tett og ullen. Om vinteren veks det ut ein krage rundt nakken og brystet.

Galleri
-------

* 
* 
* 
*

Kuriosa
-------

*Skaukattar* var kallenamnet for elevar (seinare studentar) ved Statens skogskole i Kongsberg.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk skogkattring
* Royal Canin

### Kjelder

* D. S. Richards: *Den store boka om katter* Gyldendal Norsk Forlag 1985 ISBN 82-05-15065-6
**Harald Magnus Andreassen** (fødd 4. november 1956) er ein norsk økonom.

Andreassen blei utdanna samfunnsøkonom (cand.oecon.) ved Økonomisk Institutt ved Universitetet i Oslo, som han gjekk ut frå i 1984. Han var tilsett i Den norske Bankforening frå 1984 til 1988 og i konsulentselskapet ECON frå 1989 til 1994. Frå 1994 var han sjeføkonom i Elcon Securities, og frå juni 1999 har han hatt same stilling i First Securities. Andreassen tek for seg næringsøkonomi og makroøkonomiske spørsmål rundt aksje- og obligasjonsmarknader.

Andreassen var også formann i Nasjonaløkonomisk gruppe i Polyteknisk forening frå 1994 til 2007, medlem av arbeidsutvalet i Polyteknisk forening frå 2001 til 2003 og har fleire andre verv innanfor feltet sitt. Han held foredrag og uttalar seg ofte til media om økonomiske spørsmål.

Ein masteroppgåve frå 2011 såg Andreassen som den mest treffsikre renteeksperten, ut av 11 økonomar som ofte kommenterar i media.

Kjelder
-------

### Nettstader

* «Velkommen til SMB-konferansen[*daud lenkje*]».
* «Harald Magnus Andreassen, Chief Economist Arkivert 2009-12-21 ved Wayback Machine.» hjå First Securities.

### Litteratur

* Knut Olav Åmås [red.]: «Andreassen, Harald Magnus» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008).

### Referanseliste

1. ↑  «Bommer på halvparten», *Bergens Tidende* (på norsk bokmål), henta 16. mars 2019
***Norsk referansegrammatikk*** (NRG) er ein grammatikk over norsk språk som kom ut i 1997, skrive av Jan Terje Faarlund, Svein Lie og Kjell Ivar Vannebo. NRG vart skrive samtidig med tilsvarande prosjekt for svensk, dansk og finsk.

NRG er på 1223 sider, og sjølv om han er langt mindre enn dei andre nordiske referansegrammatikkane, er han i praksis det sentrale referanseverket når det gjeld norsk grammatikk. Ingen andre grammatikkar over norsk er like omfattande som NRG. NRG vart gjeve ut av Universitetsforlaget, ISBN 82-00-22569-0.

Om *Norsk referansegrammatikk*
------------------------------

* Akselberg, Gunnstein *et al.* 1999: *Norsk referansegrammatikk*. Nordica Bergensia ; 21 - 1999 Nordisk institutt, Universitetet i Bergen, [1999].
* Bjørnevik, Åge 2000: *Å skildra ei norm : ein vitskapsretorisk refleksjon rundt Norsk referansegrammatikk. Oslo.*
* Hellebø, Leiv 2003: *Studiar i bokmålsnaturen : via Bokmålsordboka, Norsk referansegrammatikk og HPSG*. Oslo
* Platzack, Christer 1999: I Maal og Minne: [*daud lenkje*]
Harald Reinkind til venstre
**Harald Reinkind** (fødd 17. august 1992) er ein norsk handballspelar som vann meisterligaen 2020 for THW Kiel og fekk VM-sølv 2019 og EM-bronse 2020 med Noregs landslag. Han er venstrehendt rykkromspelar.

Reinkind spelte for Fyllingen Bergen fram til 2014, eit lag han vann kongepokalen med i 2012. Perioden 2014-18 gjorde han teneste i tyske Rhein-Neckar Löwen. Frå 2018 har han vore Kiel-spelar, der han var med å vinne den tyske pokalfinalen 2019 og seriemeisterskapen 2020. I desember 2020 skåra han eitt mål då THW Kiel vann 33-28 over Barcelona i finalen i meisterligaen.

Reinkind debuterte på Noregs landslag mot Tyskland 16. april 2011.Ti år seinare har han delteke i 119 landskampar og skåra 241 mål. Han var med i Noregs tropp til europameisterskapane 2014, 2016, 2018 og 2020, samt verdsmeisterskapane 2019 og 2021. Laget sikra seg sølvmedaljen under Handball-VM 2019 og bronsen under EM 2020.

Kjeder
------

* *Denne artikkelen bygger på «Harald Reinkind» frå Wikipedia på tysk, den 20. april 2021.*

* handball.no

| * v
* d
* e
Handball Det norske herrelandslaget i handball under Sommar-OL 2020 Dei olympiske ringane |
| --- |
| 5: Sander Sagosen**·** 8: Bjarte Myrhol**·** 10: Magnus Fredriksen**·** 11: Petter Øverby**·** 12: Kristian Sæverås**·** 15: Kent Robin Tønnesen**·** 17: Magnus Jøndal**·** 19: Kristian Bjørnsen**·** 21: Magnus Gullerud**·** 24: Christian O'Sullivan**·** 26: Simen Pettersen**·** 27: Harald Reinkind**·** 30: Torbjørn Bergerud**·** 44: Kevin Gulliksen**·** 77: Magnus Abelvik Rød**·** landslagssjef: Christian Berge**·** assistenttrenere: Børge Lund**·** Zeljko Tomac |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Harald Nybøen** (fødd 18. august 1949 i Volda) er ein norsk statstenestemann. Han var departementsråd i Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet i perioden 1996 til 2012.

Karriere
--------

Nybøen tok hovudfag i sosiologi frå Universitetet i Oslo i 1976. Han vart ekspedisjonssjef i Barne- og familiedepartementet i 1991 og departementsråd i same departementet frå 1996. Frå april 1995 til november 1996 leidde han utvalet som mellom anna skulle utreia kva som konkret ligg i uttrykket «arbeid av lik verdi» i likestillingslova.

I ei bok av tidlegare statsråd i barne- og familiedepartementet Karita Bekkemellem frå 2009 vart det referert til fortrulege samtalar mellom Bekkemellem og departementsråd Nybøen, noko som vart kritisert som lite lojalt av Bekkemellem.

Nybøen gjekk av som departementsråd 7. mars 2012 som fylgje av dei kritikkverdige tilhøva i departementet som førte til at Audun Lysbakken gjekk av som statsråd dagen før.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er omsett frå «Harald Nybøen» frå Wikipedia på bokmål, den 7. mars 2012.*

Fotnotar
--------

1. ↑  NOU 1997:10 Arbeidsvurdering som virkemiddel for likelønn
2. ↑  *BT, 07.03.12: Lysbakkens departementsråd går av.*, arkivert frå originalen 9. mars 2012, henta 7. mars 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Abraham Vilhelm Heffermehl** (12. februar 1835–18. august 1909) var ein norsk sokneprest og politikar. Han var stortingsrepresentant for Høgre og ordførar i Gloppen. Jørgen Heffermehl var faren hans.

Heffermehl vart fødd i Sørfold i Nordland, der faren var sokneprest. Familien flytta til Gloppen i Nordfjord i midt på 1840-talet. Sjøllv vart han student 1853 og cand. theol. 1858. År 1861 vart han personalkapellan hos far sin i Gloppen, i 1867 residerande kapellan på Breim i Gloppen. Frå 1871 var han sokneprest i Hisøy i Aust-Agder, til han 1893-1908 var sokneprest i Ringsaker. Prost i Hedemarken 1897-1903.

1866 tok Heffermehl over som ordførar i Gloppen etter far sin, eit ombod han hadde fram til 1869. Også med han var prest i Hisøy var han ei tid ordførar.

Heffermehl var 2. representant for Nedenes amt på Stortinget 1889-94. Han var 1889-91 medlem av protokollkomiteen, 1892-94 formann i same. På tinget representerte han Høgre.

Heffermehl forfatta artiklar og bøker om norsk kyrkjehistorie. Han levde ugift og døydde i Kristiania i 1909.

### Verk

* *Geistlige Møder i Norge - et Bidrag til den norske Kirkes Historie efter Reformationen til 1814*, 1890
* *Folkeundervisningen i Norge indtil omkring Aar 1700*, 1913

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* NRK: «Ordførarar i Gloppen kommune»
* Biografisk informasjon om Abraham Heffermehl NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* LCCN

 |
**Harald Norpoth** (fødd 22. august 1942) er ein tysk tidlegare mellom- og langdistanseløpar frå Münster som representerte Vest-Tyskland. Han var ein spurtsterk utøvar som vann sølvmedaljen på 5 000 meter både under Sommar-OL 1964 og Friidretts-EM 1966, og bronsemedaljen på 1500 meter i nemnde europameisterskap, så vel som på 5 000 m ved Friidretts-EM 1971.

Aktiv
-----

Norpoth stega inn i verdseliten på 1500 m i 1962-sesongen. Fire dagar etter han fall i 1500-meterfinalen under EM i friidrett, vann han distansen i eit løp i Warszawa og sette vesttysk rekord med tida 3.41,2. Frå 1963 byrja han også å tevle på 5 000 m. Sommaren 1964 sette han vesttysk rekord med eit løp på 13.48,4. Nokre veker seinare kneip han sølvmedaljen på 5 000 meter ved Sommar-OL 1964 i Tokyo, 0,2 sekund framom Bill Dellinger frå USA og franske Michel Jazy.

I juli 1965 flytta Nordpoth den vesttyske 5 000-meterrekorden til 13.42,8. Nøyaktig 11 månader seinare sette han europarekord på distansen då han fekk notert 13.24,8 i Köln. Under europameisterskapen 1966 i Budapest fekk han bronsemedaljen på 1500 m, slått i spurten av landsmannen Bodo Tümmler og Jazy. Tre dagar seinare sprang Norpoth inn til sølv på 5 000 m, også då vart Michel Jazy for sterk på oppløpssida. Ei veke etter EM presterte Norpoth verdsbestenotering på 2 000 meter då han i Hagen vart klokka i mål på 4.57,8. Sju dagar seinare presterte han 3.39,7 og livsbeste på 1500 m.

Under Sommar-OL 1968 enda Norpoth på fjerdeplass på 1500 m, langt bakom medaljevinnarane. Han deltok ikkje i Athen-EM 1969. I Friidretts-EM-1971 tok han derimot bronsen på 5 000 m, 1,3 sekund bak vinnaren Juha Väätäinen, og to tidels sekund attom franskmannen Jean Wadoux. Ved dei olympiske sommarleikane i München enda Norpoth på sjetteplass, over 6 sekund etter Lasse Virén, den olympiske meisteren. Den 12. juli 1973, under ein landskamp mot Sveits og USA i München, forbetra Norpoth den tyske 5 000-meterrekorden til 13.20,5. Han la opp same året.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1962 i Beograd: Nr 9 på 1500 m (braut løpet etter fall)
* OL 1964 i Tokyo: Sølvmedalje på 5 000 m – 13.49,6, bakom Bob Schul (13.48,8)
* EM 1966 i Budapest: Sølv på 5 000 m – 13.44,0. Bronse på 1500 m – 3.42,4
* OL 1968 i Mexico-byen: Nr 4 på 1500 m 3.42,5. Nr 13 på 5 000 m (braut løpet)
* EM 1971 i Helsinki: Bronsemedalje på 5 000 m – 13.33,7
* OL 1972 i München: Nr 6 på 5 000 m – 13.32,6

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harald Norpoth» frå Wikipedia på tysk, den 16. mai 2021.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Karin Burneleit**, gift Krebs, (fødd 18. august 1943) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i dåverande Gumbinnen, seinare Gusev i Kaliningrad oblast i dagens Russland. Ho tevla for Aust-Tyskland då ho vart europameister på 1500 m i 1971.

Aktiv
-----

Burneleit var medlem av SC Dynamo Berlin og tevla på mellomdistansane 800 m og 1500 m. I 1968 vart ho innandørs europameister på 800 m. Same året vart ho austtysk meister på 800 m, hennar einaste nasjonale meisteritittel utandørs. Om hausten deltok ho så på 800 m under sommarleikane i Mexico-byen, og vart slått ut i semifinalane.

Høgdepunktet for Burneleit kom i europameisterskapen 1971 i Helsingfors. Her vann ho 1500-meteren på verdsrekordtida 4.09,6. Under dei olympiske sommarleikane 1972 vart ho nummer fire på 1500 m, trass i den sterke tida 4.04,1. I 1974 fekk ho sølvmedaljen på 1500 m i EM innandørs.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karin Burneleit» frå Wikipedia på tysk, den 26. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Karin** er eit kvinnenamn, ei kortform av Katarina, som kjem frå gresk *katharos* 'rein' eller 'kysk'. Det blir også stava **Carin**, **Caryn** og **Karyn**.
Karen og Karina er nærskylde variantar av namnet.

Karin har norsk og svensk namnedag den 2. august.

Bruk
----

Namnet Karin har tradisjonelt vore særs vanleg i Tyskland og i Sverige, der det har vore i bruk sidan midten av 1400-talet. Ved byrjinga av 2006 hadde totalt 170 229 personer i Sverige namnet.

Karin er også utbreidd i Noreg, med 13 388 namneberarar i 2012 (SSB). Det var mest brukt i tidsrommet 1935-1945, då det blei gjeve til rundt 1,7 % av alle nyfødde jenter.

### Kjende namneberarar

* Karin Månsdotter, svensk dronning
* Karin Magdalena Bergquist, svensk forfattar
* Karin Bang, norsk forfattar
* Karin Boye, svensk forfattar
* Karin Dreijer, svensk musikar
* Anne Karin Elstad (f. 1938), norsk forfattar
* Karin Fossum (f. 1954), norsk forfattar
* Karin Glenmark, svensk musikar
* Karin Krog (f. 1937), norsk jazzsongar
* Karin Larsson-Bergöö, svensk kunstnar, gift med Carl Larsson
* Karin Lyberg, svensk forfattar
* Karin Rehnqvist, svensk komponist
* Karin Sveen (f. 1949), norsk forfattar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk namnestatistikk for Karin hjå Statistisk Sentralbyrå

Kjelder
-------

* «Karin» på Svensk Wikipedia
* SSB
**E-laget** eller **Kennelly–Heaviside-laget**, eller berre **Heaviside-laget** er eit lag i ionosfæren, kring 90-150 km over bakken. Det er eit av fleire lag i ionosfæren og består av eit lag med ionisert gass. Laget reflektert radiobølgjer av mellomfrekvens, og på grunn av denne refleksjonen kan radiobølgjene forplantast bak horisonten. 

Forplantinga vert påverka av kva tid på døgnet det er. På dagtid vil solvinden presse dette laget nærare jorda, og dermed avgrense kor langt det kan reflektere radiobølgjene. På nattsida av jorda dreg solvinden laget lenger bort og aukar slik rekkevidda radiobølgjene kan reise ved hjelp av refleksjon. Effekten vert ytterlegare påverka av årstid og solflekkaktivitet. 

Laget vart føresedd i 1902 av både av amerikanaren Arthur Edwin Kennelly (1861–1939) og den britiske fysikaren Oliver Heaviside (1850–1925), uavhengig av kvarandre. Det var først stadfesta i 1924 av den britiske forskaren Edward V. Appleton, som fekk nobelprisen i fysikk for oppdaginga i 1947.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kennelly–Heaviside layer» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2012.*
**Irene Epple** (fødd 18. juni 1957) er ein tysk tidlegare skirennar frå Seeg i Bayern som representerte Vest-Tyskland. Ho tok VM-sølv i utfor i 1978 og OL-sølv i storslalåm i 1980. I 1982-sesongen vann ho både storslalåm og kombinasjon i Verdscupen i alpine greiner 1982.

Aktiv
-----

Epple deltok i Vinter-OL 1976 i Innsbruck og vart som best nummer ti i utfor. To år seinare vann ho sølvmedaljen i utfor under VM i alpine greiner 1978 i Garmisch-Partenkirchen. I same meisterskapen vart ho nummer fire i storslalåm, ei tevling som vart vunne av den yngre systera Maria Epple.

Under dei olympiske leikane i Lake Placid i 1980 tok Irene Epple sølv i storslalåm, slått av Hanni Wenzel frå Liechtenstein. Gjennom verdscup-sesongen 1982 viste Epple seg som den beste kvinna i både storslalåm- og kombinasjonen. Men under VM i alpine greiner 1982 i Schladming lukkast ho ikkje og enda på åttandeplass i utfor og 14. plass i storslalåm.

I tida frå mars 1980 til desember 1983 vann Epple 11 renn i verdscupen. Flest sigrar, seks i talet, kom i storslalåm, i tillegg vann ho både kombinasjons-, utfor- og super-G-renn. Gjennom sine år som aktiv oppnådde ho 44 pallplasseringar i verdscuprenn. Ho la opp i 1985, etter vedvarande skadeplagar.

I november 1994 gifta Epple seg med den dåverande finansministeren i Tyskland, CSU-politikaren Theo Weigel. Sidan har ho sjølv vore aktiv CSU-politikar på krinsnivå («Landkreis»).

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Karianne Christiansen** (24. februar 1949–30. oktober 1976) var ein norsk alpin skirennar som vann ti NM-gull i tida 1968-72, tre i både slalåm og storslalåm og to kvar i utforrenn og i kombinasjonsøvinga. Ho var medlem av Sportsklubben Njård.

Christiansen tok si fyrste NM-medalje då ho som 17-åring fekk bronse i storslalåm på Oppdal i 1966. To år seinare vart ho norsk meister i slalåm i Ørsta og sikra seg bronsemedaljar i storslalåm og utfor. I 1969 vann ho både slalåm, storslalåm og kombinasjonen under noregsmeisterskapen i Hemsedal, og tok sølv i utforrennet. Ved VM i alpine greiner 1970 i Garmisch-Partenkirchen kom Christiansen på tiandeplassen i utfortevlinga og vart nummer åtte i kombinasjonen. Seinare i 1970-sesongen kopierte ho under NM på Oppdal medaljehausten frå forrige sesong med tre gull og eitt sølv, sølvmedaljen kom i storslalåm. Under NM i alpine greiner 1971 på Voss rann ho inn til triumf både i storslalåm og utfor. Vinteren 1972 deltok ho i Vinter-OL i 1972 i Sapporo og vart som best nr 21 i utforrennet. Christiansen avslutta sine år som aktiv med å vinne gullmedaljen i storslalåm under NM 1972 på Bjorli i Oppland, framfor unge Toril Førland.

Karianne Christiansen omkom 27 år gammal i ei ulukke med bil ved Gol.

Kelder
------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Carl Friedrich Lessing: *Romantisk landskap*, 1832
Johann Wilhelm Schirmer: *Landskap ved Roma*, 1840
Andreas Achenbach: *Oppklarning ved kysten av Sicilia*, 1847
Hans Gude: *Brudeferden i Hardanger*, 1848
Oswald Achenbach: *Klosterhage*, 1857
**Düsseldorfskulen** var ei kunstretning som voks ut or den tyske romantiske rørsla, og på same tid ein del av denne. Retninga vart driven fram av ei gruppe målarar, der Carl Friedrich Lessing, Johann Wilhelm Schirmer, Andreas Achenbach, Hans Gude, Oswald Achenbach og Adolf Schrödter var mellom dei stilskapande. Dei underviste eller studerte ved kunstakademiet i Düsseldorf i 1830- og 1840-åra, då akademiet vart leia av målaren Wilhelm von Schadow. Arbeida til düsseldorfarane er karakterisert av fine detaljar og fantasirike landskap, ofte med religiøse eller allegoriske forteljingar plassert i landskapet. Leiande medlemer av Düsseldorfskulen fremja friluftsmåleriet, og hadde ein tendens til å nytte ein palett med relativt dempa og einsarta fargar.

Soge
----

Wilhelm von Schadow tok over leiinga av kunstakademiet i 1826, og dermed byrja blomstringstida for akademiet. Den stemningsromantikken med drag av mild realisme som kjenneteikna Schadow, kom gjennom lang tid å prege skulen. Meir individuelle uttrykk kom til syne hos nokre av hans eldre elevar som Karl Ferdinand Sohn, som gjennom si lærarverksemd fekk stor verknad i skulen. Størst etterspurnad nådde skulen då Eduard Bendemann var leiar. 

På utviklinga av landskapsmåleriet i Düsseldorf var Carl Friedrich Lessing den fremste. Føregangsmenn for det romantiske ideal-landskapet fann ein i Johann Wilhelm Schirmer og Oswald Achenbach. Nye friske impulsar kom med Louis Gurlitt frå Danmark, og i Andreas Achenbach såg ein ein fornyar av landskapsmåleriet. Eugène Dücker var føregangsmann for ei retning med meir intime måleri.

På 1840-talet byrja den store nordiske invasjonen, særleg frå Noreg. Adolph Tidemand var den fyrste, og vekte straks åtgaum med sine norske allmuge-skildringar. Noko seinare kom Hans Gude, hans norske landskap med si villmarksstemning kom snart på mote. Meir eller mindre påverka av Gude var August Cappelen, Erik Bodom, Anders Askevold, Morten Müller, Amaldus Nielsen og Ludvig Munthe, medan mellom andre Carl Sundt-Hansen odla sjangermåleriet.

Düsseldorfskulen hadde ein avgjerande innverknad på den såkalla Hudson River-skulen i USA. Mange framståande USA-amerikanske målarar gjekk i lære i Düsseldorf, mellom dei George Caleb Bingham, Eastman Johnson, Worthington Whittredge og William Morris Hunt. Tyske Albert Bierstadt søkte, men kom ikkje inn. I staden vart USA-amerikanaren, vennen Worthington Whittredge, læraren hans så lenge han oppheldt seg i Düsseldorf.

Frå 1870-talet stivna Düsseldorfskulen i seinromantikk og småborgarlege kunstpreferansar. Kunstakademiet i byen mista meir og meir posisjonen som lærestad.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Düsseldorfer Malerschule» frå Wikipedia på tysk, den 29. oktober 2014.*

* *Denne artikkelen bygger på «Düsseldorf school of painting» frå Wikipedia på engelsk, den 29. oktober 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Koróniasjøen** (gresk Λίμνη Κορώνεια, *Límni Korónia*) er ein innsjø sentralt i Periferieininga Thessaloníki i området Mygdonía i Hellas. Innsjøen vert òg kalla Lagadásjøen eller Ájos Vasílios etter ein landsby med same namn. Han ligg nokre kilometer aust for byen Thessaloníki og på nordsida ligg Via Egnatia, medan den gamle hovudvegen ligg i sør. 

For ein million år sidan var Koróniasjøen i lag med Vólvisjøen og heile det mygdoniske bekkenet ein stor innsjø. I løpet av alle desse åra krympa denne innsjøen og har nesten forsvunne til ei stor slette, ein prosess som framleis pågår. I 1970-åra var storleiken 450 km² og hadde eit djup på om lag 5 meter. I byrjinga på 2000-talet var arealet berre 100 km² og djupet var mellom 0,5 og 1 meter. Sommaren 2002 var vassnivået i innsjøen særs lågt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Koronia» frå Wikipedia på engelsk, den 19. august 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Kari Sakari Ylianttila** (fødd 28. august 1953) er ein finsk tidlegare skihoppar og seinare hopptrenar. Han vann den tysk-austerrikske hoppveka 1977/78.

Aktiv
-----

Ylianttila markerte seg i 1972-sesongen med ein tredjeplass i Svenska skidspelen. Tidlegare i OL-sesongen hadde han delteke i begge hopprenna under vinter-OL i Sapporo, med 13. plass i storbakken som beste prestasjon. Etter eit par sesongar der han som oftast hamna langt nede på resultatlistene, overraska han stort under nyårshopprennet 1975 i Garmisch-Partenkirchen, der han med 226,0 poeng vart nummer to, berre 0,2 poeng bakom vinnaren Karl Schnabl frå Austerrike. Plasseringa viste seg å vere eit reint blaff.

Høgdepunktet for Ylianttila var sigeren i den tysk-austerrikske hoppveka 1977/78. Han vart nummer tre i opningsrennet i Oberstdorf, kom på andreplass i Garmisch-Partenkirchen og i Innsbruck, og vann avslutningsrennet i Bischofshofen. Naturleg nok var han mellom dei store favorittane til å vinne gull under VM på heimebane i 1978, men skada under trening ein ankel og kunne ikkje delta i meistrskapen.

Etter 1978 nådde ikkje Ylianttila heilt opp i dei store hopptevlingane. Både under VM i skiflyging 1979 og 1981 kom han på tiandeplass. Han deltok i OL i Lake Placid 1980, med ein 13. plass i den store bakken som beste resultat. Etter 19. og 21. plass i dei to individuelle tevlingane i ski-VM 1982 i Oslo, la han opp som aktiv skihoppar.

### Trenar

Frå 1987 til 1994 var Ylianttila trenar for det finske hopplandslaget som vann talrike internasjonale medaljar i løpet av desse åra. I perioden 1994&ndsp;2004 trena han USAs hopplandslag, men hadde lite suksess. Sesongen 2004/05 var han trenar for Sveriges hopplandslag, deretter var han i fem år, 2005-10, trenar for Japans landslag. Sidan har han vore sjef for det finske kombinertlandslaget.

Kjelder
-------

1. ↑  Sportsboken 78-79, Dreyer Bok, Stavanger (ISBN 82-7096-063-2)

* *Denne artikkelen bygger på «Kari Ylianttila» frå Wikipedia på tysk, den 4. januar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Kari Ylianttila – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Seglbåtar sett frå Ireland's Eye med Howth Head i bakgrunnen.
**Ireland's Eye** (*Inis Mac Neasáin* på irsk) er ei lita øy utanfor kysten av County Dublin på Irland. Øya er ikkje busett og ligg rett nord for Howth Head.

Historie
--------

Ruinane av eit martellotårn og ei kyrkje frå 700-talet er dei einaste teikna på tidlegare busetjing. Kyrkja var lenge soknekyrkje for Howth før ho vart erstatta av ei kyrkja i Howth på fastlandet. 

I keltisk tid vart øya kalla «Eria's øy». Eria var eit kvinnenamn og dette har vorte forveksla med Erin, det irske namnet for Irland. Vikingane ersatta ordet for øy med Ey, den gamalnorske varianten, og øya vart då «Erin's Ey» og etter kvart Ireland's Eye. 

Martellotårn på Ireland's Eye
I september 1852 vart Sarah Maria Louisa Kirwan drepen på øya og ektemannen William Burke Kirwan vart dømt for drapet.

Geografi og fauna
-----------------

Ireland's Eye består av hovudøya, ei rekkje skjer og ei lita øy kalla Thulla. Den flottaste staden på øya er eit stort frittståande berg kalla «the Stack», «skorsteinen», nordaust på øya. Her finn ein mange forskjellige sjøfuglar, som lomvi, alke, havhest og måse. Irland sin femte havsulekoloni vart oppretta ved The Stack i 1980-åra, og det er i dag eit par hundre hekkande fuglepar her. Det er òg ein stor koloni med skarv på øya og eit par hekkande lundefuglar. I sjøen utanfor finn ein gråsel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ireland's Eye» frå Wikipedia på engelsk, den 14. oktober 2007.*

Fotnotar
--------

1. ↑  Avisa *Anglo-Celt*, 16. desember 1852

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fuglekikking på Irland Arkivert 2005-02-10 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |