recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Henri Julien Félix Rousseau** (21. mai 1844–2. september 1910) var ein fransk post-impresjonistisk målar med ein naivistisk eller primitivistisk målemåte. Han er også kjent som «Le douanier» (tollaren) etter yrket. I samtida vart han møtt med mykje flir, sidan har han vorte heva til ein framståande plass i kunsthistoria.

Liv og gjerning
---------------

*Sjølvportrett*, 1908
*Den sovande sigøynarinna*, 1897
*Slangetemjaren*, 1907
Rousseau var son til ein røyrleggar frå Laval i Mayenne i Frankrike, og vart først tilsett et lite sakførarfirma. Der var han uheiderleg, og tok ein fireårskontrakt med militæret (1863–67). Etter faren døydde i 1868 gifta han seg og flytta til Paris. Han tok med seg mora si, og for å forsørgje henne tok han stilling i tollvesenet. I 1871 vart han forfremja til skatteinnkrevjar. Då han var vel 40 år gammal byrja han for alvor å måle. 49 år gammal sa han opp stillinga for å verte kunstmålar på heiltid.

Rousseau hevda at det var naturen sjølv som var læremeisteren, trass i at han vedgjekk å ha hatt nytte av råd frå dei to akademi-kunstnarane Félix Auguste-Clément og Jean-Léon Gérôme. I hovudsak var han likevel sjølvlærd, sett vekk frå kunnskapen om grunnleggande måleteknikkar.

Rousseaus mest kjende verk skildrar jungelscener, sjølv om han aldri besøkte ein jungel. Inspirasjonen fann han i dyrehagar, illustrerte verk og utstoppa dyr på museum. Han snakka også med militære veteranar som kunne fortelje korleis det var i jungelen. Til ein kunstkritikar så han at «når eg går inn i eit drivhus og ser på eksotiske plantar, har eg ei drøymerøyndomsoppleving». Jamsides slike bilete laga han små byscener frå Paris sentrum og omland.

Rousseau døydde i Paris hausten 1910. Mellom dei som fylgde han til grava var Paul Signac, Robert Delaunay, skulptøren Constantin Brâncuși og diktaren Guillaume Apollinaire.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Henri Rousseau» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Henri Rousseau**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Henriette Lien** (fødd 20. desember 1969) er ein norsk skodespelar, dansar, programleiar, yogainstruktør, forfattar, foredragshaldar og coach.

Karriere
--------

Lien jobba som dansar i fleire musikalar og tv-show frå 1988-1998. Ho vart rikskjendis i såpeserien *Hotel Cæsar* på TV 2, der ho spelte rollefiguren Ninni Anker-Hansen i periodane 1998–2000 og 2001–2003, og *Hos Martin*, der ho i 2004 og 2005 spelte den karrierebevisste rollefiguren Elisabeth, som var gift med kaféverten Martin (spelt av Sven Nordin). Ho spelte òg mordaren Roxie Hart i musikalen *Chicago* på Oslo Nye Teater. I 2006 var Lien programleiar for danseprogrammet *Dansefeber* på TVNorge saman med Kjetil Tefke. I 2007 gjorde ho jobben åleine og i 2008 delte ho programleiarjobben med ein svensk og ein dansk programleiar i *So You Think You Can Dance Scandinavia*. Ho har òg vore programleiar for *Hit og dit* og *Grease* på TVNorge. Hausten 2009 gjekk Lien frå tv til radio og vart programleiar i programmet *Morgenklubben med Loven & co* på Radio Norge fram til 2016. Lien debuterte som forfattar med boka *En Yogareise* i 2018 og jobbar som i dag hovudsakleg som yogalærar i heile verda.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henriette Lien» frå Wikipedia på bokmål, den 27. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Henriette Lien
* Henriette Lien på Internet Movie Database
**Statens petroleumsfond** var namnet på det norske statlege fondet som vart skipa 22. juni 1990, og frå 1. januar 2006 fekk endra namnet til Statens pensjonsfond – utland, betre kjend som «Statens pensjonsfond» eller som «Oljefondet».

Statens petroleumsfond forvalta dei norske petroleumsinntektene, det vil seie dei inntektene som den norske staten fekk av olje- og naturgassutvinninga på det som vart kalla norsk sokkel, det havområdet langsetter norskekysten som Noreg hadde råderett over i denne samanhengen. Fondet fekk kvart år tilført inntekter som svarte til statens netto kontantstraum frå denne petroleumsverksemda, med tillegg av den avkastninga som formuen i fondet gav.

Frå fondet, som skulle tryggje framtidige pensjonsytingar for folket i Noreg, vart det årleg drege frå ein sum for å dekkje det underskotet på statsbudsjettet som Stortinget meinte at det var rimeleg å nytte petroleumsinntekter til. I samsvar med den såkalla handlingsregelen skulle dette tilskotet til statsbudsjettet ikkje vere større enn fire prosent av verdien av fondet. Men i alle åra etter at denne fireprosent-grensa vart fastsett i 2001, har ho vorte brote i større eller mindre grad.

Det rettsleg ansvarlig for forvaltninga av fondet ligg til Finansdepartementet, medan Noregs Bank står for den operative forvaltninga i samsvar med retningsliner fastsett av Finansdepartementet. Det har heile tida vore meininga at alle midlane i fondet skulle verte investert i utlandet, både i aksjar, obligasjonar og renteberande verdepapir, slik det framgår av at det noverande namnet på fondet er Statens pensjonsfond – utland.
**Statikk** er ei grein av fysikk som omhandlar analyser av kreftene og kraftmomentet på eit fysisk system i statisk likevekt. Det vil seie analysen av eit system i ein tilstand som ikkje endrar seg over tid, eller der komponentane og strukturane ligg i ro og dei eksterne kreftene er i likevekt. Når eit system er i statisk likevekt vil systemet anten ligge i ro, eller flytte seg med konstant fart gjennom massesenteret sitt. Eit system som ikkje har noko bestemt likevektsstilling vert kalla *astatisk*. 

Newton si andre lov impliserer at nettokrafta eller netto kraftmoment på kvart lekam i systemet er null. Det vil sei at for kvar kraft på ein lekam, må det vere ei anna kraft som er like stor og motsett retta. Ut frå desse vilkåra kan ein finne storleikar som fysisk stress eller trykk. Nettokreftene som er lik null vert kalla *det første vilkåret for likevekt*, og netto kraftmoment lik null vert kall *det andre vilkåret for likevekt*. Sjå statisk faktor.

Statikk vert grundig brukt i analysar av strukturar, til dømes i byggteknikk. Materialstyrke er eit felt innan teknikk som i stor grad byggjer på utrekningar av statisk likevekt. 

Hydrostatikk er studiet av væsker som ligg i ro. Her analyserer ein system i statisk likevekt, som involverer krefter på grunn av mekaniske væsker. Ein av eigenskapane for ei væske i ro, er at når ei kraft virkar på ein partikkel i væska, vil kreftene vere like stor i alle retningar. Viss kreftene ikkje var det, ville væska ha byrja å flytte på seg i retninga der resultantkrafta var størst. Dette konseptet vart først formulert av den franske matematikaren og filosofen Blaise Pascal i 1647 og vart seinare kjend som Pascals lov. Denne lova er svært viktig innan hydraulikk. Galileo Galilei gjorde òg mange framsteg innan hydrostatikk. 

I økonomi har «statisk» analyse i hovudsak den same tydinga som i fysikk. Sidan Paul Samuelson gav ut *Foundations of Economic Analysis* i 1947 har fokuset vore på komparativ statikk, t.d. samanlikning av ei statisk likevekt med ei anna, utan særleg diskusjon om prosessane som skjer mellom dei – bortsett frå å merke seg dei ytre årsakene som førte til endringa.

Sjå òg
------

* Rommekanikk

Andre fundamentale ingeniøremne
-------------------------------

* Dynamikk
	+ Termodynamikk
	+ Væskedynamikk
* Teknisk økonomi
* Varmeoverføring
* Teoretisk materiallære
	+ Materialstyrke
**Statens bibliotekhøgskole**, **SBH**, som seinare fekk namnet **Statens bibliotek- og informasjonshøgskole**, **SBIH**, var ein tidlegare høgskule i Oslo. Skulen opna 15. januar 1940 under namnet Statens bibliotekskole for å utdanne bibliotekarar på eit fem månaders kurs, men måtte stengje før tida på grunn av den tyske okkupasjonen av Noreg under den andre verdskrigen. Likevel fekk dei fyrste elevane fullført kurset og teke eksamen om hausten same året. Deretter var skulen stengd fram til hausten 1945. Utdanninga vart då på ni månader, auka til tre semester i 1958 og fire semester i 1965. Fram til 1979 låg skulen under Kyrkje- og undervisningsdepartementet, deretter under Kultur- og vitskapsdepartementet. 

I 1980 vart namnet endra til Statens bibliotekhøgskole, og i 1990 til Statens bibliotek- og informasjonshøgskole. Frå 1. august 1994 vart skulen gjort om til ein del av avdelinga for journalistikk, bibliotek- og informasjonsfag i den då nyoppretta Høgskolen i Oslo, som seinare vart til Høgskolen i Oslo og Akershus.

Statens bibliotekhøgskole hadde opphavleg lokale på hovudbiblioteket til Deichmanske bibliotek på Hammersborg i Oslo, men flytta til lokale i Incognitogaten 7 i 1962 og til Dælenenggata 26 i 1968, og flytta som Statens bibliotek- og informasjonshøgskole til Pilestredet 52 i august 1995 i samband med at skulen hadde vorte ein del av Høgskolen i Oslo.

Litteratur
----------

* snl.no: Statens biliotek- og informasjonshøgskole
* Hans Eirik Aarek (redaktør), *Mer enn bøker* : *SBIH 50 år* : *jubileumsskrift*, Oslo 1990: Statens bibliotek- og informasjonshøgskole. ISBN 8257900184

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgskolen i Oslo og Akershus Arkivert 2016-02-21 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 62°38′13.5″S 60°10′57″W﻿

**Wörner Gap** (Sedlovina Wörner) er eit flatt skard som strekkjer seg 3 km frå sør til nord mellom Friesland Ridge og Bowles Ridge aust på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Høgda går frå 585 moh i sør til 541 moh i midten og 525 moh i nord. Skardet dannar eit isskilje mellom Perunikabreen i vest og Huronbreen i aust, og er i aust knytt til Kuzman Knoll, eit kjenneleg landemerke i området. Skardet vart vitja av feltgrupper frå St. Kliment Ohridski-basen og Juan Carlos I Base.

Fjellet er kalla opp etter Manfred Wörner (1934–94).

Skardet ligg 1,07 km vest for Kuzman Knoll, 2,39 km nordvest for Zograf Peak, 3,76 km nord for Mount Friesland, 2,64 km aust-nordaust for Pliska Peak, 3,79 km aust for Burdick Peak, 2,49 km sør-søraust for Mount Bowles og 1,53 km sør for Montana Bluff.

Sjå òg
------

* Camp Academia
* Tangra 2004/05
* Livingston Island

Kjelder
-------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Geir Ellingsrud** (fødd 29. november 1948) er ein norsk matematikar og professor ved Universitetet i Oslo. Han var rektor ved universitetet i perioden 2006–2009.

#### Akademisk karriere

Ellingsrud vart fil.dr. ved Stockholms universitet i 1983, og har sidan 1992 vore professor i matematikk ved Universitetet i Oslo. I 1988 fekk Ellingsrud «Norges Allmennvitenskapelige Forskningsråds pris for fremragende forskning». Han var redaktør for fagtidsskriftet *Acta Mathematica* i seks år og ansvarleg redaktør for det populærvitskaplege tidsskriftet *NORMAT* i fire år.

#### Rektor ved Universitetet i Oslo

Ellingsrud stilte som ein av fem kandidatar ved rektorvalet ved Universitetet i Oslo hausten 2005, og profilerte seg under valkampen som delvis kritisk til «Kvalitetsreforma». Samanlikna med dei andre kandidatane, hadde han ein lågmælt stil under valkampen, men han hadde stor støtte hjå fagorganisasjonane på universitetet og enda med å vinne valet. Ellingsrud tiltredde som rektor i januar 2006. Hausten 2008 gjorde han det klart at han ikkje tok attval til ein ny periode våren 2009.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen var opphavleg basert på «Geir Ellingsrud» på Wikipedia på bokmål og riksmål.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Geir Ellingsrud i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* MGP
* CiNii

 |
**Johan Reinert Arnesson Vikan** (20. april 1912–16. juli 1997) var ein norsk gardbrukar, organisasjonsleiar og Senterparti-politikar frå Stjørdal.

Far hans var gardbrukar på bruket Østre Vikan i Stjørdal. Etter Sund folkehøgskole og Mære landbruksskole utdanna Vikan seg 1936-39 til landbrukskandidat ved Norges landbrukshøgskole. Der etter var han gardsfullmektig på Mære til han overtok slektsgarden under verdskrigen. Frå 1942 til -52 hadde han også stilling som oppkjøpar for Statens kornforretning i Stjørdalsdistriktet.

Vikan var ordførar i Stjørdal 1952-55 og på ny 1960-61. Då kommunane Stjørdal, Skatval, Lånke og Hegra frå 1962 vart slått saman til storkommunen Stjørdal, vart Vikan vald til å vere den fyrste ordføraren i storkommunen. I 1966 vart han vald til formann i Norges Bondelag, sa då frå seg ordførarombodet. Hausten 1969 gjekk Vikan av som formann i bondelaget, etter han vart vald til stortingsrepresentant for Senterpartiet frå Nord-Trøndelag. Med attval i 1973 vart han verande på Stortinget til 1977, heile tida var han medlem i Finanskomitéen.

Attåt å vere både formanns og nestformann i Norges Bondelag, hadde Vikan ei rad tillitsverv i og kring næringslivet. Mellom anna var han styremedlem i Norges Vel, Gjensidige, Stjørdal Brannkasse, Bøndernes Bank, Husbanken, Folketrygdfondet og Distriktenes utbyggingsfond.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**The Andrews Sisters** var ei populær vokalgruppe i USA frå 1920-åra og heilt fram til 1960-åra. Gruppa bestod av systrene LaVerne Andrews (1911-1967), Maxene Andrews (1916-1995) og Patty Andrews (1918-2013). Far deira var gresk innvandrar, mora var norsk-amerikanar. Gruppa vart kjend for å syngja jazzinspirert swing/boogie med tette harmoniar. Trioen heldt det gåande heilt fram til 1967, då eldstesystera LaVerne døydde av kreft.

Gruppa slo igjennom i 1938 med slageren «Bei mir bist du schön». Dette vart den første i ei lang rekkje med hittar, som «Boogie Woogie Bugle Boy», «Rum and Coca Cola», «The Beer Barrel Polka» og «Don't Fence Me In». Andrews Sisters spelte òg inn songar i lag med Bing Crosby, t.d. «Jingle Bells» - «Bjelleklang». Dei medverka også i mange filmar frå 1940 og utover, og musikken deira vart ofte brukt til å underhalda amerikanske soldatar i krig.

Kjelder
-------

* «The\_Andrews\_Sisters» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Biografi på Imdb.com
* Filmografi på imdb.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Ein fransk Renault VAB 
Eit **pansra personellkøyretøy** (**PPK**, engelsk *Armored Personnel Carrier*), òg kalla transportpanservogn, er ein underkategori av pansra kampvogn i den norske omsetjinga av CFE-avtalen. Det er eit pansra køyretøy som vert brukt for å transportere infanteri i krigssoner. Køyretøytypen finst med både hjul- og beltedrift.

Forsvaret brukar ymse finske Sisu pansra personellkøyretøy som er treaksla og har sekshjulsdrift, nærmare bestemt XA-180, XA-185, XA-186 og XA-203. I tillegg har dei òg amerikanske M113 som har beltedrift. Alle har 12,7 mm maskingevær.

CFE-avtalen definerer PPK som «eit pansra stridskøyretøy som er laga for og utstyrt til å transportere eit infanterilag, og som regel er har eit integrert skytevåpen med eit kaliber på mindre enn 20 millimeter.» I fylgje konvensjonen er dei ikkje rekna for deltaking i strid med direkte eldgjeving, men er væpna for sjølvforsvar og pansra for å gi vern mot granatsplintar og kuler frå mindre skytevåpen. 
Døme på slike inkluderer den amerikanske M113, den franske VAB, den tyske GTK Boxer og den sovjetiske BTR.

Ein PPK blir som regel brukt til å frakte infanteriet fram til ei linje like før dei venter kontakt med fienden. Infanteristane sit då av (går av) kjøretøyet og rykker vidare fram til fots. Ein PPK er lett pansra, og er sårbar for alle panservernvåpen, inkludert tunge maskingevær og splintar frå nære artillerinedslag.

Sjå òg
------

* Stormpanservogn
* Stridsvogn

Kjelder
-------

Referansar
1. ↑  Forsvarsdepartementet (9. februar 2017), «Hæren får nye pansrede transportpanservogner», *Regjeringen.no* (på norsk), henta 16. mars 2022
2. ↑  *Treaty on conventional armed forces in Europe*. Organization for Security and Co-operation in Europe. 1989. s. 3. Henta 4 April 2013.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Pansret personellkjøretøy» frå Wikipedia på bokmål, den 28. september 2017.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* History of the Kangaroos (lest 21. oktober 2005 11:00)
* Steeds, Will (red.); *Forces 89*, Ian Allan Ltd, ISBN 0-7110-1828-6

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skildring av norske soldater i FN-tjeneste med PPK som støtte

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Geirfugl** |
| GeirfuglGeirfugl |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** EX UtdøyddUtbreiinga av geirfugl Utbreiinga av geirfugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Alkefamilien Alcidae |
| **Slekt:** | *Pinguinus* |
| **Art:** | †**Geirfugl** *P. impennis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pinguinus impennis***Linnaeus, 1758 |

*Denne sida finst òg på høgnorsk — sjå «Hn/Geirfugl».*
**Geirfugl** (*Pinguinus impennis*) er eit fugleslag som sokna til alkefamilien, men som har døydd ut. Han var opptil sytti cm lang, med nebb lik ei alke, kvit underside og svart overside, hadde stutte venger og var ikkje før til å flyga. Hovudet var svart med ein kvit flekk føre kvart auga. Geirfuglen var i grunnen tolleg lik på pingvinen å sjå til, men hadde ingen skyldskap med denne. Geirfuglen var god til å symja, og levde av fisk langsmed kystane nord i Atlanterhavet.

Fram til vikingtida var geirfugl tidsynt i Noreg, men gjekk sidan snøgt attende grunna veiding. I andre luter av Nord-Atlanteren var han vanleg so seint som på 1500-talet. Lengst heldt han stand på Island der dei siste to geirfuglane vart drepne på Eldey den 3. juni 1844. Det skal ha vorte sett geirfugl i Vardø i 1848 og på Grønland fleire gonger på 1850-talet, men dette er ikkje slege fast og gått god for som visse observasjonar. Årsaka til at geirfuglen døydde ut var fyrst og fremst overdriven veiding. Ein mindre fuglesetnad munde overlevd på Island, men samlarar og museum var viljuge til å gjeva so mykje for utstoppa geirfugl at arten so å seia var dømd til å døy ut.

Namnet *geirfugl* kjem av norrønt *geirr*, spjut (etter det lange nebbet), og *fugl*.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Geirfugl |
| Svensk | Garfågel |
| Dansk | Gejrfugl |
| Engelsk | Great Auk |
| Tysk | Riesenalk |
| Fransk | Grand Pingouin |
| Spansk | Alca gigante |
| Russisk | Beskrylaja gagarka (Бескрылая гагарка) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
Krivošije-stammefolk i ei skisse frå 1885.
**Krivošije** er eit høgt platå aust i fjellet Orjen (1 894 moh.) i Montenegro, nær Kotorbukta. Over heile platået er det avleiringar frå isbrear etter den siste istida. Krivošije er eit av dei våtaste områda i heile Europa. 

Krivošije har historisk lege på møtestaden mellom tre land - Fyrstedømet Montenegro, Austerrike-Ungarn (tidlegare Republikken Venezia) og Det osmanske riket.

Krivošije hadde vore under Austerrike-Ungarn som ein del av Dei illyriske provinsane sidan Wienerkongressen i 1814, oppstod det i 1869 eit lokalt opprør i den ortodokse folkesetnaden som slo ein styrke frå den mektige austerriksk-ungarske hæren. Austerrike-Ungarn gav opp forsøket på å roe opprøret, men vende tilbake i 1881 og tok tilbake området.

Kjelder
-------

1. ↑  Luković 1951, s. 96.

Bibliografi
* Luković, Niko (1951). *Boka Kotorska: kulturno-istoriski vođ*. Narodna knjiga.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Krivošije» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Joseph «Joe» E. Plummer** er ein amerikansk trommeslagar og perkusjonist frå Portland i Oregon.

Han var perkusjonist og trommeslagar for indie rock-bandet Modest Mouse frå 2004 åt 2012 og spela på albumet We Were Dead Before the Ship Even Sank.

Før han vart med i Modest Mouse spela Plummer med indie rock-banda The Black Heart Procession og The Magic Magicians. Plummer var ein av dei 88 trommeslagarane som spela saman med dei japanske støyrock-pionerane Boredoms 88 Boadrum 8. august 2008.

I mai 2009 vart Plummer trommeslagar i bandet The Shins i staden for Jesse Sandoval. Han er òg medlem av Mister Heavenly, eit samarbeid med Honus Honus frå gruppa Man Man og Nicholas Thorburn frå gruppene Islands og The Unicorns. Bandet eksperimenterer med ein ny sjanger kalla «doom wop».

Plummer jobbar òg som frilans-komponist. Han laga musikk for komedien «Antarctic...huh?», regissert av Matt Hoyt.

10. november 2013, kunngjorde Orange County Register at Matt Aveiro hadde forlate Cold War Kids og at Plummer kom til å ta over plassen hans på ubestemt tid. 15. juli 2014 gav Cold War Kids ut den fyrste singelen, «All This Could Be Yours» frå det femte albumet deira «Hold My Home». I motsetning til tidlegare var Plummer og multiintrumentalist og songar Matthew Schwartz no oppgjeve som vanlege medlemer av bandet, ikkje turnémedlemer.

7. august 2015 vart prosjektet «Built in Sun» saman med Pall Jenkins og Richard Swift gjeve ut.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Joe Plummer» frå Wikipedia på engelsk den 19. mars 2017. Den engelske artikkelen oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Suicide Squeeze Records - The Magic Magicians*, arkivert frå originalen 13. mai 2008, henta 19. mars 2017
2. ↑  Two for the Rodent - Music - The Stranger, Seattle's Only Newspaper
3. ↑  Shins' James Mercer Spills About Lineup Changes, New Album, Other Projects
4. ↑  Pitchfork: Hear Two Songs From the Man Man/Islands/Modest Mouse Supergroup Mister Heavenly
5. ↑  Dunham, Micah. What's up Joe Plummer? Arkivert 2014-09-08 ved Wayback Machine.. (30. april 2010). *raen.com*.
6. ↑  Cosores, Philip (November 10, 2013). «Cold War Kids wrap tour in revamped form». Orange County Register. Henta September 8, 2014.
7. ↑  Cold War Kids Announce New Album 'Hold My Home' – Release "All This Could Be Yours" Video. (26. august 2014). *Glide Magazine*. Henta 26. august 2014.
8. ↑  Built In Sun *PIAPTK*. Henta 24. januar 2017
Sirene frå 1985
Ei **sirene** er eit apparat til å skape kraftige tonar, som regel brukt for å alarmere, til dømes luftvernssirener eller sirener på utrykkingskøyretøy som ambulansar, politibilar eller brannbilar.

Det finst fleire typar sirener. Ein av dei første vart funne opp av Cagniard de Latour i 1819, og består av eit blåserøyr for luft og føre opninga av dette ei skive med hol. Når skiva roterer, blir blåserøret vekselvis lukka og opna slik at den utstrøymande lufta kjem støytvis og med det skapar fortettingar og fortynningar i lufta omkring, det vil seie lyd. Ein meir brukt og sterkare sirene består av ei vifte med vinkelskovler som roterer inne i eit sirenehus med like mange opningar som vinkelskovler.

Nemninga blir òg brukt om kraftige lydgjevarar der ein metallmembran blir sett i svingingar av ein vekselstraumselektromagnet eller trykkluft, ein såkalla tyfon. 

Sirener er òg nytta som musikkinstrument, som i Edgard Varese sine verk *Hyperprism* (1924), *Ionisation* (1931) og *Poème électronique* (1958).

Kjelder
-------


* «sirene». *Store norske leksikon*.
* *Denne artikkelen bygger på «Sirene (alarm)» frå Wikipedia på bokmål, den 20. februar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
**Wojciech Witold Jaruzelski** (6. juli 1923–25. mai 2014) var ein polsk general og politikar som var statsminister i Polen frå 1981 til 1985, og president 1989-90.

Liv og gjerning
---------------

Jaruzelski vart fødd Kurów i Lublin-voivodskapet. Ved byrjinga av andre verdskrigen flykta Jaruzelski-familien til Litauen den 15. september 1939. Etter Sovjetunionen tok over det austlege Polen vart han og familien deporterte til Sibir. Der arbeidde han i skogbruket. Her skadde han synet, noko som gjorde at han sidan brukte mørke briller. I Sibir vart han utdanna til offiser av det sovjetiske militæret, etter faren var død. Han deltok i andre verdskrigen frå 1943 til -45.

I 1960 vart Jaruzelski sjef for den politiske avdeling i den polske hæren. Fem år seinare vart han sjef for generalstaben og frå 1968 forsvarsminister i landet. Sidan 1971 var han medlem av politbyrået i det polske kommunistpartiet (PKP). Den 18. oktober 1981 vart han vald til generalsekretær i PKP. Gjennom statskuppet den 13. desember 1981 tok han også over posisjonen som statsminister og ordførar i WRONA (Militært råd for nasjonalt forsvar; i realiteten ein styrande junta).

Som generalsekretær i kommunistpartiet innførte Jaruzelski unntakstilstand den 13. desember 1981. Unntakstilstanden var eit svar på den faglege og politiske kampen som fagorganisjonen Solidaritet førte, men også for å hindre at Sovjetunionen skulle kome til å invadere Polen, noko polakkane omtala som ein «lagnad verre enn døden». Jaruzelski leia kommunistpartiet fram til 1989. Frå 19. juli 1989 var han Polens president fram til 21. desember 1990, då han valde å gå av etter auka trykk i folket. Den 31. januar 1991 forlet han hæren.

Både i 2006 og 2007 vart han påklaga for brot mot lover i den tidlegare folkerepublikken Polen, saker som ikkje kom til doms grunna den dårlege helsa til Jaruzelski.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Wojciech Jaruzelski**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wojciech Jaruzelski» frå Wikipedia på svensk, den 24. februar 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Kristoffer Rein** (18. februar 1912–18. juli 1993) var ein norsk gardbrukar, politikar og historiegranskar frå Stadsbygd i dagens Rissa kommune i Sør-Trøndelag. Han representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget i tida 1961-73 og var fylkesordførar i Sør-Trøndelag 1976-79.

Rein var fyrstefødde son til gardbrukaren på Rein i Stadsbygd. Han arbeidde på farsgarden til han tok over eigedomen i 1950 og dreiv den til 1989, bortsett frå åra 1932-34 då han gjekk Skjetlein jordbruksskole i Melhus.

Rein tok på seg ei rad verv og oppgåver i heimbygda Stadsbygd. Han var formann 1938-46 i forsyningsnemnda og i jordstyret 1948-56. Frå 1947 til -51 var han varaordførar i Stadsbygd, perioden 1956-62 sat han med ordførarklubba. Åra 1952-63 var han formann i Rissa og Stadsbygd kraftlag. Seinare var han formann 1973-76 i Stadsbygd sokneråd. Elles engasjerte han seg i fråhaldssaka og var landsstyremedlem i Det Blå Kors 1962-76, og styremedlem i Avholdsfolkets landsnemnd 1966-70. 

Hausten 1961 vart Rein vald til å representere Sør-Trøndelag og Kristeleg Folkeparti på Stortinget. Med to attval kom han til å sitje på Tinget til 1973. Den fyrste fireårsbolken var han medlem i Militærkomiteen, sidan 1965 sat han i Kommunalkomiteen. Ved EF-valet 25. september 1972 røysta han ja til norsk medlemskap i EF. Då fylkespartiet skulle setje opp stortingsvallista 1973 vart han vrak frå fyrsteplassen, til fordel for nei-mannen Jens P. Flå.

I den fyrste perioden med direktevalt fylkesting, 1976-79, var Rein fylkesordførar i Sør-Trøndelag.

Rein gav ut åtte bøker med lokal historie, og åra 1976 til -82 var han styremedlem i Landslaget for by- og bygdehistorie.

Elles var Rein frå 1974 til -78 medlem i Forsvarskommisjonen av 1974.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Lysstyrke** for ei lyskjelde i ei gjeven retning er lik forholdet mellom lysstraumen i eit lite romvinkelelement omkring den gjevne retninga og storleiken av romvinkelelementet. 

Eininga for lysstyrke er candela (cd) og er ei av grunneiningane i SI-systemet. 1 candela er lysstyrken i ein viss retning frå ei kjelde som sender ut monokromatisk stråling med frekvens 540 · 1012 hertz og med strålingsstyrke i den gjevne retning på 1/683 watt/steradian.

Bruk
----

Lysstyrken til monokromatisk lys med ei viss bølgjelengd λ er gjeven av

{\displaystyle I\_{\mathrm {v} }=683\cdot {\overline {y}}(\lambda )\cdot I\_{\mathrm {e} },}
der

*I*v er lysstyrken i candelas (cd),
*I*e er strålingsintensiteten i watt per steradian (W/sr),
{\displaystyle \textstyle {\overline {y}}(\lambda )} er standard luminositetsfunksjon.
Om det finst meir enn ei bølgjelengd (som vanlegvis er tilfelle), må ein summere eller integrere over spekteret av bølgjelengder for å få lysstyrken: 

{\displaystyle I\_{\mathrm {v} }=683\int \_{0}^{\infty }{\overline {y}}(\lambda )\cdot {\frac {dI\_{\mathrm {e} }(\lambda )}{d\lambda }}\,d\lambda .}

Sjå òg
------

* lysmåling

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Luminous intensity» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2013.*

* lysstyrke. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
«Den gamle Mester» kalla Jørgen Moe eiketreet som framleis står på prestegardsmarka i Krødsherad. Treet blei verna som naturminne i 1914.
**Den gamle Mester** er eit dikt av Jørgen Moe som handler om det store eiketreet på Krødsherad prestegard. Moe budde på staden frå 1853 til 1863 som kapellan til Olberg kyrkje og dei andre annekskyrkjene i Sigdal soknekall.


Bedagede Mester ! o lær mig kun  

At bore Rod i den Klippe,  

Som giver den, ene trofaste Grund,  

Og aldrigen Ham at slippe;  

Og dernæst, som du med din Krones Top,  

Daglig at hige og stunde op,  

Og drikke fraoven Saften,  

Lyset, Livet og Kraften!

Siste verset av diktet.
 

Diktet vart fyrst trykt i samlinga *At hænge paa Juletræet. Nogle faa Digte* (1855). Denne vart fire år seinare gjeven ut att under tittelen *En liden Julegave. Gammelt og Nyt* (1860), med ny, utvida utgåve i 1863. 

Det er eiketreet sjølv som rettleier og viser det nausynte av å bygge på «den ene trofaste Grund». Moe forklarer i diktet at det er treet si ordning mellom rotsystem og topp som gjer det i stand til å stå imot stormar.

Den norske komponisten Gunnar Gjerstrøm (1891–1951) har sett melodi til diktet.

Naturvernforbundet kjempa for å få treet som inspirerte diktet freda som noko av det første det gjorde etter at det blei skipa i 1914. Treet blei freda 3. desember 1914.

Kjelder
-------

1. ↑  «Den gamle Mester», *naturvernforbundet.no* (på norsk), arkivert frå originalen 31. oktober 2018, henta 18. mai 2019
2. ↑  «Naturvernforbundet 100 år 2014», *naturvernforbundet.no* (på norsk), arkivert frå originalen 18. mai 2019, henta 18. mai 2019

* *Denne artikkelen bygger på «Den game Mester» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | **Den gamle Mester** på Wikikilden (frie originaltekstar) |

* Den gamle Mester Arkivert 2018-10-31 ved Wayback Machine. ved Naturvernforbundet
*Merk at omgrepet **gresk-ortodoks** òg er bruka som ei fellesnemning for alle austlege kyrkjer som brukar liturgien frå Bysants. Det er òg bruka som namn på det ortodokse patriarkatet i Antiokia.*
**Den greske ortodokse kyrkja** er ei av femten sjølvstendige ortodokse kyrkjer. Ho har over 10 000 000 medlemmer. Kyrkja har vore viktig for kulturen i Hellas og har sidan 1864 vore landets statsreligion.

Kyrkja var fram til 1800-talet underlagt patriarkatet i Konstantinopel. Ho hevda seg sjølvstendig i 1833, og vart offisielt godkjend som det i 1850. 

Kyrkja er leia av erkebiskopen av Aten. Kyrkja er delt inn i 81 bispedømme. 20 bispedømme i Nordhellas står formelt under den økumeniske patriarken i Konstantinopel med sete i Istanbul, men er reelt administrert frå Aten. Synoden, som er samansett av alle biskopane som er under leiinga av erkebiskopen av Aten, er øvste styresmakt i kyrkja. 

  


|  |
| --- |
| **Autokefaliske og autonome ortodokse kyrkjer** |
| **Autokefaliske kyrkjer** |
| **Dei fire gamle patriarkata:** Konstantinopel | Alexandria | Antiokia | Jerusalem **Dei fem nye patriarkata:** Russland | Serbia | Romania | Bulgaria | Georgia**Autokefaliske erkebispedømme:** Kypros | Hellas | Polen | Albania | Tsjekkia og Slovakia | Amerika\* | Ukraina\* |
| **Autonome kyrkjer** |
| Sinai | Finland | Estland\* | Japan\* | Kina\* |
| *Merket **\*** tyder at autokefaliet eller autonomiet ikkje er akseptert i heile den ortodokse verda.* |
**Den heilage Hallvard** er ein norsk helgen med minnedag ved hallvardsmesse, 15. mai. **Hallvard Vebjørnsson** (ca. 1020–1043) var fødd i Lier som einaste son av Vebjørn og Torny på Husaby i Lier. Torny, mor hans, var søsterdotter til Åsta Gudbrandsdotter, som var mor til kong Olav Haraldsson. 

Ifølgje legenda vart Hallvard drepen da han prøvde å redde ei kone som med urette vart forfølgd, klaga for tjuveri. Hallvard vart drepen med tre pilar og søkkt i Drammensfjorden med ein mylnestein om halsen. Etter ei tid flaut liket opp. Da var huda hans like frisk, og vidjekvisten som batt steinen til halsen hadde fått friske skot. Dette vart tolka som jærteikn og som ei stadfesting på at han hadde gjort ein stordåd: Han hadde forsøkt å redde ei ukjend kone, eller han hadde ofra livet sitt for ei tjuvkjerring.

Statue av Sankt Halvard i Nidarosdomen
I 1053 gav kong Harald Sigurdsson ordre om at liket skulle gravast opp og flyttast til Mariakyrkja i Oslo. Helgenskrinet vart flytta til Sankt Hallvardskyrkja da ho var ferdig i 1130.

Hallvard vart vernehelgen for Oslo, som enno ber dei tre pilane og kvernsteinen som skjoldmerke. Som helgen har han vore dyrka i Noreg, på Island og vest i Sverige. I Oslo markerer ein festdagen kvart år 15. mai med ulike arrangement. St. Hallvardsdagen er òg datoen for utdeling av St. Hallvard-medaljen.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

* Hallvard Vebjørnsson i katolsk.no
* Ragnar Skottene *Kristne Symboler* Verbum 2002 ISBN 82-454-0918-5

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Den heilage Hallvard**

| * v
* d
* e
Norske helgenar |
| --- |
| Eystein • Hallvard • Magnus • Olav • Ragnvald • Sunniva • Torfinn |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Isaak Izrailevitsj Brodskij** (russisk: Исаак Израилевич Бродский) (6. januar 1884–14. august 1939) var ein sovjetisk målar. Verk frå hans hand vart nærast blåpapir for kunstretninga sosialistisk realisme. Han er kjend for sine framstillingar av Lenin og idealiserte, grundig utførte måleri som viser til hendingar under den russiske borgarkrigen og bolsjevikrevolusjonen.

Liv og gjerning
---------------

*Lenin*, før 1925
Brodskij nr 2 frå venstre, på eit foto frå 1926 av medlemer av Unionen av målarar for det revolusjonære Russland
Brodskij var fødd i landsbyen Sofijevka i Ukraina. Han studerte ved Odessa kunstakademi og sidan St. Petersburgs kunstakademi. I 1916 vart han med i *Jødisk selskap til fremjing av kunst*. Etter revolusjonen fekk han mellom anna oppdrag i å måle Lenin. Då Brodskij bad Lenin om å signere måleriet Lenin, sa denne: «Eg skriv under, for fyrste gong, på det eg ikkje er samd i.»

Brodskij stod på ein god fot med mange leiande russiske målarar, inkludert læremeisteren sin, Ilja Repin. Brodskij var ein grådig kunstsamlar og donerte tallause fyrsteklasses måleri til museum i Ukraina og andre stader. Hans ypperlege kunstsamling inneheldt framståande verk av Repin, Vasilij Surikov, Valentin Serov, Isaak Levitan, Mikhail Vrubel og Boris Kustodjev. Etter Brodskijs død vart husværet hans i St. Petersburg omgjort til nasjonalt museum. Der kunstsamlinga framleis er utstilt.

*Lenin på Putilov-fabrikken i mai 1917*, 1929
Brodskij var æreskunstnar av dei russiske sovjetrepublikkane, og medlem av *Unionen av målarar for det revolusjonære Russland*. Han var den fyrste målaren som vart tildelt Leninordenen. I 1934 vart han utnemnd til direktør for Stor-Russlands kunstakademi.

Memoarane hans vart utgjevne etter han var død.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Isaak Brodskij» frå Wikipedia på engelsk, den 9. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ULAN
* NKC

 |
**Isabel Blanco** (fødd 10. mai 1979) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Bergen. Ho vart europameister med Noreg i 2004 og 2008. Blanco var linjespelar.

Aktiv
-----

Blanco var i yngre år medlem av høvesvis Vadmyra, Kjøkkelvik og Nordnes IL. Etter ein sesong i spanske Mislata melde ho seg inn i Tertnes IL, der ho i 2000 var med på å spele laget til finalen i EHF-cupen. Sommaren 2000 gjekk turen atter utanlands, og dei neste elleve åra var ho aktiv på danske handballag. Dei fyrste fire åra spelte ho på Ikast. Deretter var ho Aalborg-spelar 2004-06, noko som gav henne dansk seriesølv i 2005 og -bronse i 2006. Sidan gjorde ho atter teneste i Ikast/Midtjylland fram til sommaren 2011. Frå 2011 til ho vart mor i 2015, spelte Blanco på Larvik Håndballklubb. Med Larvik vann ho fire strake NM-gull i perioden 2011-14 og vart seriemeister 2012-14. Vinteren 2016 spelte ho på Molde Håndballklubb i botnen av den norske toppserien, før ho hausten 2016 byrja som spelande trenar i Halden HK. Allereie i februar 2017 gjekk Halden-klubben konkurs og trekte laget frå seriesystemet.

Blanco debuterte på det norske landslaget 23. oktober 2004 mot Tyskland, og vart få veker seinare teken ut til den norske troppa som i desember 2004 vann Handball-EM 2004. Året etter deltok ho i handball-VM, men måtte vente tre år på den neste meisterskapsturneringa. Under EM 2008 vann ho sitt andre EM-gull. Dei neste åra nådde ho ikkje opp i valet av linjespelarar til landslaget, Heidi Løke og Marit Frafjord hadde klippekort på dei plassane. Blanco fekk likevel eit siste meisterskap, Handball-VM 2013. Den 18. desember 2013 mot Serbia spelte ho sin 86. og siste landskamp, i alt stod ho for 165 skåringar til Noreg.

### Merittar

* EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
* VM 2005: Nr 9 med Noreg
* EM 2008: Gullmedalje etter 34–21 mot Spania
* VM 2013: Nr 5 med Noreg

Kjelder
-------

* eurohandball Arkivert 2019-08-05 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| ***Is There Anybody Out There?***  Song av Pink Floydfrå albumet *The Wall* |
|  |
| **Utgjeve** | 30. november 1979 |
| **Innspelt** | April-november 1979 |
| **Sjanger** | Progressiv rock |
| **Lengd** | 2:44 |
| **Selskap** | Harvest Records (UK), Columbia Records (US)/Capitol Records (US) |
| Låtskrivar(ar) | Roger Waters |
| **Produsent** | Bob Ezrin, David Gilmour, James Guthrie og Roger Waters |
|
|

**Is There Anybody Out There?** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen, som nesten er for ein instrumental å rekne, vart gjeven ut på albumet deira *The Wall* i 1979.

Komposisjon
-----------

Den første halvdelen av songen byggjer vidare på konseptet bak «Hey You», som er songen før «Is There Anybody Out There?» på albumet. Denne delen er roleg med mørk synthesizerlyd med setninga «Is there anybody out there?» som vert gjentatt fire gonger. Den andre halvdelen er ein instrumentaldel i form av ein klassisk gitar solo. I fleire intervju har David Gilmour fortalt at han prøvde å spele den, men vart aldri nøgd med resultatet. Den klassiske studiomusikaren Ron di Blasi vart henta inn av Michael Kamen for å spele soloen. Gilmour seier òg at det eigentleg var Bob Ezrin som skreiv songen, men at Roger Waters tok æra for den. Den kvinande sireneliknande lydeffekten under songen vart laga på same måte som på den tidlegare Pink Floyd-songen «Echoes». Effekten er laga av Gilmour på gitar. Songen inneheld to klipp frå TV-program, og desse to er klipp frå episodar av *Gunsmoke* og *Gomer Pyle, USMC*.

Medverkande
-----------

* David Gilmour – kval/måse-lyd (gitar og wah-wah pedal), korvokal
* Roger Waters – solovokal, bassgitar
* Richard Wright – Prophet-5 synthesiser

med:

* Bob Ezrin – synthesiser, strykar-synth
* Joe DiBlasi – klassisk gitar
* Michael Kamen – orkesterarrangement

Personell per Fitch og Mahon.

Fakta
-----

* Tidleg på 1980-talet vart songen brukt i ein kinoreklame for den veldedige organisasjonen Samaritans.
* Heilt på slutten av songen kan ein svakt høyre Waters skrike «I got a little black book with me poems in!», som er ei tekstlinje frå det neste sporet på albumet, «Nobody Home».

Kjelder
-------

* Fitch, Vernon. *The Pink Floyd Encyclopedia* (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

  



1. ↑  Fitch, Vernon and Mahon, Richard, *Comfortably Numb — A History of The Wall 1978–1981*, 2006, s. 93.
**Leopold II Maximilian, fyrste av Anhalt-Dessau** (fødd 25. desember 1700 i Dessau, død 16. desember 1751 same stad) var ein tysk fyrste frå Huset Askanien og herskar i fyrstedømet Anhalt-Dessau. Han var òg ein general i Preussen. 

Han var den andre sonen av Leopold I av Anhalt-Dessau, som vart kalla «Gamle Dessauer» (*der alte Dessauer*) gjennom den morganatiske kona hans Anna Louise Föse.

Liv
---

Berre ni år gammal vart Leopold med far sin i militærteneste i den prøyssiske hæren. I 1715 fekk han tittelen oberstløytnant som leiar av Infanteriregiment nr. 27 av Stendal. I 1733 leia han dei prøyssiske styrkane ved byen Mühlhausen i Thüringen under den første schlesiske krigen. 

Då den eldste broren, arvefyrsten Vilhelm Gustav, døydde i 1737, vart Leopold den nye arvingen til Dessau. Vilhelm Gustav var då alt gift og hadde ni born, men kona var ikkje adeleg og på grunn av dette vart han nekta etterfølgjar. Etter at faren døydde i 1747 arva derfor Leopold Anhalt-Dessau.

Leopold var ein av dei beste underordna generalane til Fredrik II og skilde seg ut med å erobre Glogau i 1741, og for dugleiken han viste som leiar i slaga ved Mollwitz, Chotusitz (der han vart *Generalfeldmarschall* på slagmarka), Hohenfriedberg og Soor.

Leopold var gift med Gisela Agnes og til saman fekk dei sju born, mellom anna Leopold III Fredrik Frans, som etterfølgde faren som fyrste av Anhalt-Dessau.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leopold II, Prince of Anhalt-Dessau» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------
**Leonid Anatoljevitsj Volosjin** (fødd 30. mars 1966) er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Krasnodar, som fram til 1991 tevla for Sovjetunionen. Han deltok både i tresteghopp og lengdehopp. Volosjin vart europameister i tresteghopp i 1990 og tok VM-sølv i same øvinga både i 1991 og 1993. Hans personlege rekord i tresteghopp lyder på 17,75 meter.

Aktiv
-----

Volosjin sitt gjennombrot kom då han under OL 1988 i Seoul vart nummer åtte i lengdehopp. Ved EM 1990 i Split deltok han i tresteg og vann gullmedaljen med eit hopp på 17,74 meter. I 1991 gjorde han sitt livs lengste tresteghopp, 17,75 meter, under verdsmeisterskapen i Tokyo. Han tok då sølvmedaljen i VM, gullet gjekk til Kenny Harrison frå USA som overgjekk Volosjin med tre centimeter.

Under sommar-OL 1992 i Barcelona kom Volosjin på fjerdeplassen i trestegtevlinga. Med 17,32 m mangla han fire centimeter på Frank Rutherford og bronsemedaljen. Året etter var det klart for VM 1993 i Stuttgar. Her tok Volosjin som to år tidlegare ein sølvmedalje, lengstehoppet mælte 17,65 m, noko som var 21 cm kortare enn vinnarhoppet til Mike Conley frå USA.

I sin siste internasjonale meisterskap, innandørs-EM 1994, vann Volosjin gullmedalje.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 8 i lengdehopp – 7,89 m
* EM 1990 i Split: Gullmedalje i tresteghopp – 17,74 m, framom Hristo Markov (17,43 m)
* VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje i tresteghopp – 17,75 m, bakom Kenny Harrison (17,78 m)
* OL 1992 i Barcelona: Nr 4 i tresteghopp – 17,32 m
* VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje i tresteghopp – 17,65 m, bakom Mike Conley (17,86 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leonid Anatoljewitsch Woloschin» frå Wikipedia på tysk, den 8. september 2014.*

* «Leonid Voloshin» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 55°15′00″N 6°29′07″W﻿

Giant's Causeway
Detalj
**Giant's Causeway** er eit område på Antrim-kysten i Nord-Irland med formasjonar som består av av noko nær 40 000 svarte polygone (dei fleste sekskanta) basalt-søyler. Fenomenet er eit resultat av eit underjordisk vulkanutbrot for 60 millionar år sidan. Utbrotet strekte seg nordover til Skottland, der ein finn att liknande formasjonar på øya Staffa. Det finst òg slike formasjonar andre stader, men Giant's Causeway er kanskje det mest vene og spektakulære. I turistsesongen går der bussar frå eit platå, der ein kan parkere, og ned mot havnivået, der ein kan studere fenomenet på nært hald.

Vitskapleg forklaring
---------------------

For ca 60 millionar år sidan vart slettelandskapet som låg på eit underlag av kalkstein brote opp av eit vulkansk utbrot, og dekt av eit basaltlag som størkna og vart i ro i ca. to millionar år, før neste utbrot, som fylte eit dalføre, der det størkna så langsamt at den sekskanta søylestrukturen vart danna. Istidene, der den siste forlét Irland for om lag 15 000 år sidan, skapte så kysten omtrent slik vi kjenner han i dag.

Irsk segn som forklaring
------------------------

Vei inn i havet
Ifølgje den irske segna som er knytt til staden, kom denne opphopinga av stein i denne forma av at ei kjempe, *Finn mac Cumail*l (anglifisert til *Finn MacCool*), ville lage seg ei bru over til Skottland for å gje kollegaen sin der ein overgang slik at dei kunne duellere. Skotten *Bennandonner* lét seg ikkje be to gonger, og la i veg. Då vart Finn skremt over storleiken på skotten, og stakk av til kona si, Oonagh og bad henne om å gøyme han. Ho la han i ei diger vogge kledd i babytøy. Bennandonner fekk sjå «babyen» som vart presentert som barnet til Finn, og drog heim med tankar om at faren, Finn; nok vart for stor til å duellere med, når han fekk slikt avkom. Han raserte brua medan han trekte seg attende, slik at han ikkje skulle få besøk.

Dette, sluttar segna med, er årsaka til at søylene finst både på kysten av Antrim, og ved Finnegans Cave ved skotskekysten som einaste restane av brua.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Giant's Causeway» frå Wikipedia på bokmål, den 29. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Giant's Causeway**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Gianni Versace** (2. desember 1946–15. juli 1997) var ein italiensk moteskapar som grunnla motehuset Versace. Versace var ein karismatisk og anerkjent moteskapar som mellom anna var inspirert av moderne kunst. 

Gianni Versace var fødd i Reggio di Calabria i Italia. Han studerte arkitektur før han 25 år gammal flytta til Milano for å jobba med motedesign. I 1978 presenterte han sin første damekolleksjon i sitt eige namn ved ei motevising i Milano. I 1982 vann Versace den første av ein lang rad utmerkingar som «beste moteskapar» for sin vinterkolleksjon 1982/1983. Versace samarbeidde med den verdskjende operaen La Scala i Milano, og utforma kostyme for ballettar. Han laga klede og kostymer til ei rekkje filmar og TV-seriar, mellom anna *Judge Dredd*, *Showgirls* og *Miami Vice*. Vidare brukte Versace kjendisar som Madonna, Bon Jovi og Tina Turner som modellar, både på catwalken og i annonsane sine. 

Versace blei skoten og drepen den 15. juli 1997 utanfor heimen sin i Miami Beach i Florida. Åtte dagar seinare blei den mistenkte drapsmannen funnen død i eit båthus i Miami etter å ha tatt sitt eige liv. Drifta av motehuset Versace, som då Gianni Versace døydde var verdt 807 millionar dollar, blei teken over av syster hans, Donatella Versace.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Gianni Versace» frå Wikipedia på bokmål, og «Gianni Versace» frå Wikipedia på svensk den 11. mars 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |