recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Acidose** er ei opphoping av syrer som vert danna i kroppen. «Acidose» tyder syreforgifting, og vil seia at pH-verdien til blodet er under 7,35. Kraftig acidose er akutt livstrugande. 

Acidose kan ha fleire ulike årsaker. Tilstanden oppstår oftast i samband med sukkersjuka. Acidose vert inndelt etter årsaker i respiratorisk eller metabolsk acidose.

Respiratorisk acidose
---------------------

Respiratorisk acidose skuldast at kroppen ikkje klarar å kvitta seg med karbondioksid gjennom lungene på vanleg måte, slik at CO2 hopar seg opp i blodet. Respiratorisk acidose kan oppstå til dømes ved eit astmaåtak eller dersom pusten stoppar. 
Årsaker:

* Kronisk lungesjukdom
* Morfinforgifting
* Skader i brystkasseregionen

Metabolsk acidose
-----------------

Metabolsk acidose skuldast opphoping av ikkje-flyktige syrer i blodet eller tap av HCO3-. Dette kan koma av auka syreproduksjon, til dømes maursyre ved metanolforgifting eller ketonlekamar ved ukontrollert sukkersjuka.
Årsaker:

* Diabetes
* Mjølkesyreforgifting
* Trespritforgifting
* Nyresvikt
* Salicylatforgifting
* Kjølevæskeforgiftning (etylenglykol)
* Diaré
* Nokre nyresjukdommar

Symptom
-------

Som regel ligg det alvorleg sjukdom til grunn for denne komplikasjonen, og sjukdomsbiletet vil difor vanlegvis vera prega av hovudsjukdommen. Milde acidosar treng ikkje gje symptom i det heile. Vage symptom som kvalme og oppkast kan vera tidlege teikn på ein metabolsk acidose.

Sjå òg
------

* Alkalose
* pH
* Syre
* Base

Kjelder
-------

* caplex.no

* *Denne artikkelen bygger på «Acidose» frå Wikipedia på bokmål, og «Acidos» frå Wikipedia på svensk den 9. oktober 2009.*

### Fotnotar

1. ↑  Metabolsk acidose Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine. frå Pasienthåndboka.no
**Tønne Huitfeldt** (fødd 6. april 1925 i Oslo, daud 17. mars 2007) var ein norsk offiser (generalløytnant) i Hæren. Han hadde ei rekkje sentrale leiarposisjonar i Forsvaret og i NATO.

Andre verdskrigen
-----------------

Under andre verdskrigen kom Huitfeldt seg over til Storbritannia via Sveits. Han tenestegjorde i den norske brigaden i Skottland og vart i 1942, berre 17 år gammal, oppteken ved den norske Krigsskolen i London. I 1944 vart han beordra til teneste i 2. bergkompani, der han var troppssjef, og deltok med dette i frigjeringa av Finnmark.

Militær karriere i Noreg og NATO
--------------------------------

Etter krigen heldt Huitfeldt fram i Forsvaret og fekk etter kvart sentrale leiaroppgåver.

Huitfeldt var i Tysklandsbrigaden frå 1948 til 1949. 1954–1955 tok han vidare militær utdanning ved U.S. Army Command and General Staff College. Etter Suezkrisa i 1956 var han sjef for det norske geværkompaniet i SN-styrken i Gaza. Huitfeldt vart i 1960 utnemnd til sjef for Garnisonen i Sør-Varanger. Han var deretter i generalstaben før han i 1964 vart sjef for Krigsskolen. I 1970 studerte han ved Royal College of Defence Studies i Storbritannia.

Huitfeldt vart utnemnd til generalløytnant i 1977. Frå 1977 til 1981 øvstkommanderande i Nord-Noreg. Deretter fekk han ei sentral stilling i Brussel som direktør for NATOs internasjonale militære stab. Huitfeldt sat i denne stillinga frå 1981 til 1985.

Frå 1984 til 1996 var Huitfeldt redaktør for Norsk Militært Tidsskrift. Han var ein aktiv deltakar i den offentlege debatten om forvarsspørsmål.

Utmerkingar
-----------

Huitfeldt var tildelt ei rekkje utmerkingar. For innsatsen under andre verdskrigen mottok han Deltagermedaljen og Haakon VIIs 70-årsmedalje, og dessutan dei britiske utmerkingane France and Germany Star og Defence Medal. For tenesta i UNEF I mottok han SNs ekspedisjonskorpsmedalje. Huitfeldt var Kommandør av St. Olavs Orden, kommandør av den belgiske Leopold IIs orden, av Republikken Italias fortenstorden og av Jugoslavias stjerneorden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tønne Huitfeldt (1925–2007)» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juni 2018.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Arnesen, Finn (1932-) (1990). *Fra Rudolf Muus til Margit Sandemo: 75 års folkelesning fra Bladkompaniet A.S ; [bilderedaksjon ved forfatteren]*. [Oslo]: Bladkompaniet. s. 83. ISBN 8250924762.

1. 1 2 3 4  «Mellom barken og veden i Brussel», *Aftenposten*, 11. mai 1985, s. 31.
2. ↑  «Tønne Huitfeldt - 2». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk). 28. september 2014.
3. 1 2  *Hvem er Hvem? 1984*, Oslo: Kunnskapsforlaget, 1984, s. 240.
4. ↑  Bjørn Steenstrup: *Hvem er Hvem? 1979*, Oslo: Kunnskapsforlaget, 1979, s. 292-293.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Angelo Domenghini** (fødd 25. august 1941) er italiensk, tidlegare fotballspelar frå Lallio i Bergamo-provinsen, som mellom 1963 og -72 spela 33 landskampar for Italia. Han deltok for Italia i EM-finalen 1968 og VM-finalen 1970. Klubbspelaren Domenghini vert særleg hugsa for si tid i Inter, men hadde også suksess med Atalanta og Cagliari.

### Klubbspel

Domenghini spela seg inn på fyrstelaget til Serie A-klubben Atalanta i 1962. Han skåra alle tre måla då Atalanta vart cupmeister 2. juni 1963, med 3-1 over Torino. Sommaren 1964 vart han overført til Inter, som nett då var i si stordomstid og fekk tilnamnet *Grande Inter*. Dei to fyrste av fem sesongar med Inter var han med å vinne den italienske seriemeisterskapen. Perioden 1969-73 spela han for Cagliari, ein klubb som i hans fyrste sesong vann Serie A for fyrste og hittil siste gong. For den sardinske klubben spela han ei viktig rolle som makkar til storskåraren Luigi Riva. Etter 1973 spela Domenghini ein sesong eller to for høvesvis AS Roma, Verona, Foggia, Olbia og Trento, til dess han la opp som aktiv i 1979.

### Landslagsspel

Domenghini debuterte for Italia hausten 1963. Fyrst våren 1966 fekk han sin andre landskamp og var deretter rimeleg fast i landslagsellevaren fram til 1970. I den fyrste finalekampen under EM i fotball 1968 utlikna han til 1-1 i det 80. minutt mot Jugoslavia, og sikra dermed omkamp for Italia, som to dagar seinare vann omkampen i Roma med 2-0. To år seinare spela han alle kampane for Italia under VM 1970 i Mexico, der det i finalen vart tap 1-4 mot Brasil. Han spela sin 33. og siste landskamp den 29. april 1972, i alt skåra han sju landslagsmål.

### Merittar

* EM-gull 1968 for Italia
* VM-sølv 1970 for Italia
* Italiensk seriemeister 1965 og 1966 med Inter
* Italiensk seriemeister 1970 med Cagliari
* Italiensk cupmeister 1963 med Atalanta

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Angelo Domenghini» frå Wikipedia på tysk, den 4. juni 2013.*

* *Denne artikkelen bygger på «Angelo Domenghini» frå Wikipedia på italiensk, den 4. juni 2013.*


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – EM i fotball 1968 (europameistrar) |
| --- |
| 
* 1 Albertosi
* 2 Anastasi
* 3 Anquiletti
* 4 Bercellino
* 5 Burgnich
* 6 Bulgarelli
* 7 Castano
* 8 De Sisti
* 9 Domenghini
* 10 Facchetti (lagkaptein)
* 11 Ferrini
* 12 Guarneri
* 13 Juliano
* 14 Lodetti
* 15 Mazzola
* 16 Prati
* 17 Riva
* 18 Rivera
* 19 Rosato
* 20 Salvadore
* 21 Vieri
* 22 Zoff
* Landslagstrenar: Valcareggi

 | Flagget til Italia |
|  |


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – VM i fotball 1970 (Sølvmedalje) |
| --- |
| 
* 1 Albertosi
* 2 Burgnich
* 3 Facchetti (kaptein)
* 4 Poletti
* 5 Cera
* 6 Ferrante
* 7 Niccolai
* 8 Rosato
* 9 Puia
* 10 Bertini
* 11 Riva
* 12 Zoff
* 13 Domenghini
* 14 Rivera
* 15 Mazzola
* 16 De Sisti
* 17 Vieri
* 18 Juliano
* 19 Gori
* 20 Boninsegna
* 21 Furino
* 22 Prati
* Landslagstrenar: Valcareggi

 | Flagget til Italia |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Discogs (artist)

 |
**Chungking Mansions** er ein bygning som ligg i 36-44 Nathan Road i bydelen Tsim Sha Tsui i Kowloon i Hongkong. Bygningen er kjend for å tilby nokre av dei billegaste alternativa for overnatting i Hongkong. Bygningen er i utgangspunktet eit bustadskompleks, men inneheld mange små gjestehus som tilbyr billeg overnatting, i tillegg til butikkar, etestader og andre tenester.
Den uvanlege atmosfæren i bygningen er blitt samanlikna med den til den tidlegare Kowloon Walled City.

Folk av ulike etniske opphav held til eller treffer kvarandre her, særleg folk som stammar frå Sør-Asia, Midtausten og delar av Afrika som Nigeria.
Det blir drive kjøp og sal av ymse elektronikk, som mobiltelefonar og datamaskiner, klede og krydder her.

I kulturen
----------

Chungking Mansions inspirerte tittelen og miljøet i filmen *Chungking Express* (1994) av Wong Kar-wai. Wong voks opp i bydelen, og såg på Chungking Mansions som ein metafor for heile Honkong.

I krimromanen *9 Dragons* av Michael Connelly dreg detektiven Harry Bosch frå Los Angeles til Kowloon i Hongkong på leite etter ei forsvunnen dotter. Chungking Mansions er skildra av ein perosn i romanen som eir «postmoderne Casablanca i éin bygning.»

Galleri
-------

* Framsida av Chungking Mansions.Framsida av Chungking Mansions.
* Handlearkade i Chungking Mansions.Handlearkade i Chungking Mansions.
* Chungking Mansions om kvelden.Chungking Mansions om kvelden.

Kjelder
-------

1. ↑  Teh, Yvonne. «The World of Chungking Mansions». *BC Magazine*. Arkivert frå originalen 13. juni 2010. Henta 22. oktober 2009.
2. ↑  «China, hip-hop and the new Sudan». *CNN*. 4. februar 2011. Henta 4. februar 2011.
3. ↑  J.D. Lafrance, 'Cinematic Pleasures: Chungking Express', *Erasing Clouds* 23 (2004)
4. ↑  Christopher Shay (10. november 2009). «U.S. Crime Writer Tackles a Real Hong Kong Cold Case». *Time. Hong Kong Tuesday*. «post-modern Casablanca—all in one building»

* *Denne artikkelen bygger på «Chungking Mansions» frå Wikipedia på engelsk, den 11. oktober 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Chungking Mansions Arkivert 2011-07-21 ved Wayback Machine.
**Angelo Taylor** (fødd 29. desember 1978) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Albany i delstaten Georgia. Han vart olympisk meister på 400 meter hekk både i 2000 og 2008, og vann dessutan gullmedaljar i 4 x 400 meter stafett under OL 2008 og friidretts-VM 2009.

### Aktiv

I sitt fyrste verdsmeisterskap i Sevilla sprang Taylor i 1999 den tredje etappen på USA sitt lag som vann 4 x 400 m stafett, for så, fleire år seinare, å verte frådømd gullmedaljane då det vart kjent at Jerome Young var dopa. Taylor var favoritt på 400 meter hekk under OL 2000 i Sydney, og vann ein spennande finale med fattige tre hundredels sekund margin til nestemann.

Dei neste sesongane nådde ikkje Taylor opp mot sitt tidlegare toppnivå, mykje grunna skadeproblem. Fyrst under VM 2007 i Osaka makta han å ta seg til finale, då på 400 meter flatt. Han tok bronsemedaljen på distansen, og han sprang ein etappe på USA sitt vinnarlag i 4 x 400 m stafett. Også under Sommar-OL 2008 i Beijing vann han gull med USA sitt lag på den lange stafetten, men før så langt kom, vann han sitt andre OL-gull på 400 meter hekk på suverent vis. Med vinnartida 47,25 var han langt føre landsmennene Kerron Clement og Bershawn Jackson som tok dei andre medaljane på tidene 47,98 og 48,06. 

Både i VM 2011 og OL 2012 tok Taylor seg til finale i 400 m hekk, utan å kunne vinne medalje i korkje. Derimot vann han gull i 4 x 400 m stafett i Daegu-VM i 2011 og sølv i same øvinga under London-OL 2012.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1999 i Sevilla: Frådømd gull i 4 x 400 m stafett
* OL 2000 i Sydney: Gullmedalje på 400 m hekk – 47,50, framom Hadi Soua'an Al-Somaily (47,53)
* VM 2001 i Edmonton: Utslått i semifinalane på 400 m hekk (nr 12 – 49,23)
* OL 2004 i Aten: Utslått i semifinalane på 400 m hekk (nr 13 – 48,72)
* VM 2007 i Osaka: Bronse på 400 meter – 44,32, gull på 4 x 400 m stafett
* OL 2008 i Beijing: Gull på 400 m hekk – 47,25, og 4 x 400 m stafett
* VM 2011 i Daegu: Gull på 4 x 400 m stafett, nr 7 i 400 m hekk – 49,31
* OL 2012 i London: Sølv på 4 x 400 m stafett, nr 5 på 400 m hekk – 48,25

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Angelo Taylor» frå Wikipedia på engelsk, den 15. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Summasjonsforsterkar** er ein forsterkar som summerer spenningane på inngangane. Det kan vera to eller fleire inngangar. Summasjonsforsterkar er som oftast bygd kring ein operasjonsforsterkar og blir nytta som byggeklossar i ei rekkje ulike krinsar.

Summasjonsforsterkar med to inngangar
-------------------------------------

Summasjonsforsterkar med to inngangar.
Den inverterande inngangen ligg på virtual jord, så {\displaystyle I\_{1}=u\_{1}/R\_{1}} og {\displaystyle I\_{2}=u\_{2}/R\_{2}}. På grunn av at inngangsimpedansen til operasjonsforsterkaren er svært stor vil summen av {\displaystyle i\_{1}} og {\displaystyle i\_{1}}, {\displaystyle i\_{T}}, gå gjennom tilbakakoplingsmotstanden {\displaystyle R\_{f}}. Utgangsspenninga blir da

{\displaystyle u\_{o}=R\_{f}i\_{f}=-R\_{f}i\_{T}=-R\_{f}(i\_{1}+i\_{2})}
{\displaystyle =-R\_{f}\left({\frac {u\_{1}}{R\_{1}}}+{\frac {u\_{2}}{R\_{2}}}\right).}

Minusteiknet syner at forsterkaren er inverterande. Dei to inngangsspenningane kan vektast ulikt ved å velja ulike verdiar på motstandane.

Summasjonsforsterkar med *N* inngangar
--------------------------------------

Summasjonsforsterkar med *N* inngangar.
Ein summasjonsforsterkar kan ha eit vilkårleg tal med inngangar. Analysen fylgjer same mønster som når det er berre to inngangar. Utgangsspenninga kan uttrykkast

{\displaystyle u\_{o}=-R\_{f}\left({\frac {u\_{1}}{R\_{1}}}+{\frac {u\_{2}}{R\_{2}}}+\ldots +{\frac {u\_{N}}{R\_{N}}}\right).}

Dei *N* inngangsspenningane kan vektast ulikt ved å velja ulike verdiar på dei *N* motstandane på inngangane, noko som kan utnyttast til dømes i samband med krinsar som nyttar totalssystemet.

Subtraktor
----------

Om ein ynskjer å subtrahera spenninga(ne) på ein eller fleire av inngangane frå dei andre kan ein invertera spenninga(ne) før dei går til summasjonsforsterkaren, ved hjelp av inverterande forsterkarar.

Referansar
----------

1. ↑  R.F. Coughlin og R.S. Villanucci, *Introductory operational amplifiers and linear ICs*, Prentice-Hall1989.
2. ↑  S, Franco, *Design with operational amplifiers and analog integrated circuits*, WCB/McGraw-Hill, 1998.
**Aslak Lidtveit** (25. august 1898–19. september 1988) var ein norsk landbruksbyråkrat frå Bygland.

### Liv og gjerning

Lidtveit tok eksamen ved Bygland jordbruksskule i 1915 og Vinterlandbruksskulen i Oslo i 1917. Etter eksamen frå jordbruksavdelinga ved Noregs Landbrukshøgskule i 1922, var han sekretær i Landbruksdepartementet fram til 1940, med avbrot i åra 1935-38. I tida frå 1940 til -55 var han underdirektør i Landbruksdepartementet. Frå 1955 var han landbruksdirektør i Noreg til han gjekk av for aldergrensa i 1968.

Lidtveit var formann i Bondeungdomslaget i Oslo 1927-30 og formann i Setesdalslaget 1946-48, eit lag han sjølv tok initiativet til. Åra 1948-57 var han formann i Byggje- og finansnemnda til Det Norske Teatret. Lidtveit var med i ei mengd offentleg utval og nemnder, mellom anna han var med i Statens Ernæringsråd, Beredskaprådet for matforsyning, Landsrådet for viltstelll og jakt, samt Noregs landbruksvitskaplege granskingsråd. Elles var mykje involvert i internasjonalt samarbeid, både i GATT- og OEEC-forhandlingar.

Han gav ut boka *Jordbruket i Noreg 1914-1974*

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
**Katrin Dörre-Heinig** (fødd 6. oktober 1961) er ein tysk tidlegare langdistanseløpar frå Leipzig som vann bronsemedaljen i maratonløpet både under Sommar-OL 1988 i Seoul og Friidretts-VM 1991 i Tokyo.

Aktiv
-----

Dörre representerte Aust-Tyskland då ho i dei olympiske sommarleikane i Seoul sprang inn til bronsemedalje i maraton, pluss og minus eit halvt minutt etter gullvinnar Rosa Mota frå Portugal og australske Linda Martin. Tre år seinare representerte Dörre det samla Tyskland då ho vann ein ny bronsemedalje under verdsmeisterskapen i Tokyo, høvesvis 17 og 13 sekundar bakom dei andre medaljevinnanarane. Dei neste åra lukkast ho ikkje kome på medaljeplass i dei store meisterskapane, ho enda såleis på femteplass i Barcelona-OL 1992, sjetteplass i Stuttgart-VM 1993 og fjerdeplass i Atlanta-OL 1996. 

Dörre vart trefaldig vinnar av både Osaka maraton (1984, 1991, 1997), Tokyo maraton (1984, 1985, 1987), London maraton (1992-94) og Frankfurt maraton (1995-97). Fortast sprang Dörre-Heinig då ho i 1999 vann Hamburg maraton for andre gong i rad og sette løyperekord med 2.24.35.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1986 i Stuttgart: Braut maratonløpet
* OL 1988 i Seoul: Bronsemedalje – 2.26.21
* VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje – 2.30.10
* OL 1992 i Barcelona: Nr 5 – 2.26.48
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 6 – 2.35.20
* EM 1994 i Helsinki: Braut maratonløpet
* OL 1996 i Atlanta: Nr 4 – 2.28.45

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Katrin Dörre-Heinig» frå Wikipedia på tysk, den 18. juni 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
**Hans Mathias Theodor Madsen** (14. januar 1858–5. november 1935) var ein norsk lærar og forfattar frå Bergen. Sonen Sofus Madsen var bilethoggar.

Theodor Madsen var son til ein skipper frå Herøy i Møre og Romsdal. Han var fødd i Bergen, men familien var frå tidleg i 1860-åra busett på Liland i Evenes. Etter far hans kom bort på havet, arbeidde Madsen frå 1873 på eit handelskontor i Bergen. Han flytta til Kristiania i 1880 og var ei tid huslærar før han frå 1882 til -96 slo seg gjennom som kontorist og litterat. Han gav ut dei naturalistiske romanane *I drift* (1890), *Guds finger* (1893) og *Under kundskabens træ* (1897), dessutan skodespela *Marionetter* (1894) og mange år seinare *Per Gadd* (1915). 

Frå 1897 var Madsen lærar på Bergens sjømannsskule til 1908, sidan underviste han på Bergens handelsgymnnas.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Theodor Madsen» frå Wikipedia på dansk, den 8. juli 2017.*

* Folketeljinga 1865

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF

 |
**Aslak Toresson Kateraas** (fødd 11. februar 1869) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Åmli. Han representerte Venstre på Stortinget i åra 1916-18.

Kateraas var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han eit kurs på amtsskulen og sidan hagebruksskulen i Fjære. Eit par år arbeidde han som gartnar i heimbygda, før han overtok farsgarden i 1890. I 1902 kjøpte han Nergarden i Åmli, og busette seg der.

Han var medlem i heradsstyret i Åmli frå 1901, ordførar 1902-10 og 1920-25, samt skulestyreformann. Dessutan var han styremedlem 1903-08 i Arendals fællesfløtningslag, og medlem av tilsynsnemnda for Arendal-Åmli-bana. Lokalt var han med i styret for den lokale sparebanken, og i tida 1926-42 styrar av Noregs Bank si avdeling i Arendal.

Valperioden 1906-12 var Kateraas varamann til Stortinget frå Nedenes krins. Åra 1916-18 var han same einmannskrinsen sin stortingsmann, med plass i Kyrkjekomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Stortingsbiografi Arkivert 2015-08-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**De norske Bokklubbene AS** er eit konsern som sidan 1963 har selt bøker ved å sende dei i posten til kundar som hadde meldt seg inn som medlemmar. Til konsernet høyrer òg nettbokhandlane *bokklubben.no* og *bokkilden.no*, som tek mot tingingar over internett. Eigarar av konsernet er dei fire forlaga Gyldendal Norsk Forlag (48,5%), Aschehoug & Co. (45,5%), Forlaget Oktober (3%) og Pax (3%). Utvalet av bøker som vert selde, er ikkje avgrensa til kva desse forlaga kan tilby.

Historie
--------

**Den norske Bokklubben** blei grunnlagd 1. september 1963 av forlaga Gyldendal, Aschehoug, Tiden og Cappelen. Klubben skulle i første rekke gje ut igjen kjende bøker. Den første boka selskapet gav ut var *Den gode jord* av Pearl S. Buck. Ni månader etter grunnlegginga hadde selskapet over 15 000 medlemmer.

### Bokklubbane

* *Den norske* — eldre og nyare klassikarar
* *Nye Bøker* — nyare samtidsromanar
* *Krim og Spenning* — krim
* *Lydbøker* — lydbøker for vaksne
* *Barn* — bøker for barn
* *Barnas Lydbøker* — lydbøker for barn
* *Ungdom* — bøker for ungdommar
* *Lyrikk*
* *Villmarksliv*
* *Kunnskap og Kultur* — fakta- og fagbøker
* *Mat og Vinglede*
* *Kunst og Interiør*
* *Jobb og Ledelse*
* *Kursiv* — bøker for homofile

Etter kvart er talet på bokklubbar vorte redusert til desse åtte:

* *Den norske Bokklubben*
* *Bokklubben Ungdom*
* *Bokklubben Barn*
* *Bokklubben Fakta*
* *Bokklubben Lydbøker*
* *Bokklubben Nye Bøker*
* *Bokklubben Villmarksliv*
* *Krim og Spenning*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad for Bokklubben
|  |
| --- |
| ***«De telefoon»***  Singel av Jetty Paerl |
|  |
| **Land** | Nederland |
| **Språk** | Nederlandsk |
| Låtskrivar(ar) | Cor Lemaire og Annie M.G. Schmidt |
|

**«De telefoon»** (nederlandsk for *Telefonen*) er ein song av den nederlandske songararen Jetty Paerl. Songen er skriven av Cor Lemaire og Annie M.G. Schmidt.

Nationaal Songfestival 1956
---------------------------

Jetty Paerl deltok med tre bidrag i Nationaal Songfestival 1956, den nederlandske uttakinga til Eurovision Song Contest 1956 i Lugano i Sveits, 24. april 1956. Eit av desse var den nederlandskspråklege songen «De telefoon». Bidraget enda på sjetteplass med 438 poeng, og fekk ikkje representere Nederland. Paerl vann derimot med eit anna bidrag, den nederlandskspråklege songen «De vogels van Holland», som vart eitt av to bidrag som representerte Nederland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Nationaal Songfestival 1956 frå Nederlandsk Wikipedia .*

* «1956» (på nederlandsk). dingadong.nl. Henta 25. juni 2013.
* «Netherlands 1956» (på engelsk). esc-history.com. Henta 25. juni 2013.

| * v
* d
* e
Songar i Nationaal Songfestival 1956 |
| --- |
| *Ik zei: ja***·** *De vogels van Holland***·** *Gina mia***·** *De telefoon***·** *Voorgoed voorbij***·** *Meisje***·** *'t Is lente***·** *Mei in Parijs* |
Ein **høvessong** eller **leilegheitssong** er ein song som omhandlar ei aktuell politisk eller samfunnsmessig hending. Desse songane er typisk ei blanding av ei forteljing og ein kommentar, men enkelte songar (som Neil Young sin song «Ohio» som omhandla Kent State-massakren) vert rekna som så kjende at berre kommentaren vert nytta. 

Høvessongar er ofte, men ikkje alltid, protestsongar. To døme på slike songar er «Talkin' John Birch Paranoid Blues» av Bob Dylan (1963) og «The Marines Have Landed on the Shores of Santo Domingo» av Phil Ochs (1965). Songane kan òg vere ei hyllest til spesielle hendingar som calypsosongen «FDR in Trinidad» (òg kjend som «Roosevelt in Trinidad») som vart spelt inn av fleire artistar på Trinidad i 1936 eller «Woodstock» av Joni Mitchell.

Generelt kallar ein berre ein song for høvessong om songen vart skriven like etter hendinga oppstod, så songar om historiske tema fell ikkje inn under denne klassifiseringa.

Sjå òg
------

* Høvesdikt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Topical song» frå Wikipedia på engelsk, den 11. februar 2008.*
**Angela Voigt**, fødd **Schmalfeld**, (18. mai 1951–11. april 2013) var ein tysk friidrettsutøvar frå Weferlingen i Sachsen-Anhalt som vart olympisk meister i lengdehopp i 1976. Ho tevla for Aust-Tyskland.

Angela Schmalfeld satsa fyrst på mangekamp og vart i 1973 nummer to i den austtyske meisterskapen. Vedvarande skadeplager førte til at ho frå 1974 konsentrerte seg om lengdehopp. Ho vart nummer to i øvinga ved innandørs-EM i Göteborg våren 1974 og kom på fjerdeplass under EM i friidrett 1974 i Roma, tre centimeter unna bronsevinnaren.

Den 9. mai 1976 sette ho som Angela Voigt ny verdsrekord i lengdehopp med 6,92 meter under eit stemne i Dresden. I dei olympiske leikane i Montreal i juli månad tok ho i finalen leiinga med eit hopp på 6,72 m, noko som skulle vise seg å halde til gull. Etter å ha vorte mor i 1977 kom Voigt tilbake i 1978-sesongen og berga EM-sølv med eit hopp på 6,79 m i siste omgangen.

Voigt var aktiv til 1982, men makta ikkje å kvalifisere seg til korkje OL 1980 eller EM 1982.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1974 i Roma: Nr 4 – 6,56 m
* OL 1976 i Montreal: Gullmedalje 6,72 m, framom Kathy McMillan (6,66 m)
* EM 1978 i Praha: Sølvmedalje – 6,79 m, bakom Vilma Bardauskienė (6,88 m)

Voigt døydde i Magdeburg etter kort tids sjukdom.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Angela Voigt» frå Wikipedia på tysk, den 16. juli 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Anfinn Larsson Refsdal** (4. juli 1839–28. april 1920) var ein norsk lærar, gardbrukar og stortingsmann frå Vik i Sogn. Han var medlem av Moderate Venstre.

Refsdal var fødd på garden Orvedal, der mora hans var i frå. Han var fødd utanfor ekteskap, faren var ein jekteførar frå Balestrand. Frå 1861 var han omgangsskulehaldar. År 1865 avla han eksamen frå ein lærarskule på Balestrand, og byrja året etter som omgangsskulehaldar i Sogndal. Frå 1868 var han lærar og kyrkjesongar i Vik. Han skaffa seg ein liten gard til å skøyte på levemåten.

Refsdal var medlem av heradsstyret frå 1875, ordførar 1886-97 og 1902-07. Elles var han formann i skulestyret i både heradet og i amtet, frå 1901 også forlikskommissær. Styremedlem i lærarane sin landsorganisasjon.

Refsdal møtte på Stortinget i 1889 frå 4. mars som 1. varamann for Edvard Liljedahl og Nordre Bergenhus amt, medlem av konstitusjonskomiteen. Tida frå 1892 til 1900 hadde han fast plass på Stortinget. Han var då heile tida medlem av kyrkjekomiteen, samt Lagtinget frå 28. juli 1892. Valbolken 1903-06 var han 2. varamann, men møtte to periodar i 1905, samt heile 1905-06-sesjonen. Då var han fyrst medlem av Lagtinget og budsjettkomiteen, deretter av vegkomiteen. I 1905 var han til stades 7. juni.

Refsdal døydde på garden sin i Vik i 1920.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Kirsti Coward** (fødd 19. desember 1940 i Kristiansand) er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Ho var høgsterettsdommar frå 15. august 1994 til 31. desember 2010. 

Kirsti Coward tok juridisk embetseksamen i 1963. Ho var vitskapleg assistent ved Institutt for rettssosiologi mellom 1964 og 1965. Deretter var ho fram til ho vart utnemnd til høgsterettsdommar tilsett i Justisdepartementet si lovavdeling, som lovrådgjevar, byråsjef, underdirektør og avdelingsdirektør, og frå 1988 som ekspedisjonssjef. I denne perioden var ho også dommarfullmektig ved Asker og Bærum sorenskrivarembete frå 1968-69 og lagdommar i Hålogaland lagmannsrett sommaren 1981.

Coward er sambuar med regjeringsadvokat Sven Ole Fagernæs. Ho var difor inhabil til å handsame saker i Høgsterett der staten ved regjeringsadvokaten var ein av partane, også om det ikkje var regjeringsadvokaten sjølv som prosederer saka for Høgsterett.

Kirsti Coward er dotter til lektoren og riksmålsmannen Gorgus Coward.

Kjelder
-------


* Kirsti Coward hos domstol.no, vitja 14. juni 2010


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
Gangaren **Brynjulv Olsson** eller **Haugelåten**, er rekna som ein av dei eldste slåttane frå Tinn. Slåtten er knytt til Brynjylv Olsson, ein av dei første spelemennene i området, og er spela i fleire nærskylde variantar. Slåtten vart skriven ned av Johan Halvorsen, og seinare arrangert av Edvard Grieg i hans Opus 72 (Haugelåt).

### Slåttesegna

Det er knytt ei kjend segn til denne slåtten. Brynjulv var i fjellet med fedrift ein gong, og medan han var der kom ein stut bort for han. Medan han leita etter stuten vart han trøytt og la seg til å sova eit bel. Brått vakna han av at einkvan tulla så vent, og under ein nut såg han ei stor ferm kvinne med fagert hår. Ho dansa og hoppa ikring og tralla ein slått:

So skå du spela, du Brynjulv Olsson
Når du kjem heimatt til kjering og bonn.
So skå du sulle, du Olsson på Tinn,
attafe nuten gjeng stuten din.
Attanfor nuten fann han og stuten sin, og då han kom heim, tok han fela og spela slåtten (Stevet attgjeve frå Tov Flatin).

Dette stevet finst i fleire variantar i Tinn og Tuddal og elles i Telemark. Slåtten lyt reknast til Huldreslåttane, som segna tilreknar dei underjordiske.

### Variantgruppa

Variantgruppa har nr 150 i hardingfeleverket (Band III). Fire variantar er registrert i Vinje og Rauland, to er frå Bø og Tuddal, og ein frå Numedal. Halvorsen si nedskrift av *Haugelåten* er ikkje teken med i lista. 

* a: *Brynjulv Olsson*, etter Halvor Paradis, Vinje [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1920 (G 683).

* b: *Brynjulv Olsson*, etter Gregar Nordbø, Bø i Telemark [*daud lenkje*]. Nedskrift Nordbø i *Slåttar og folketonar frå Bø, Telemark*. Groven reinskreiv slåtten for utgjeving i 1956 (G 1039).

* c: *Tarkjell Jonson*, etter Olav R. Berge, Rauland [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1922 (G 593). Her er slåttenamnet forvanska i overleveringa.

* d: *Halling*, etter Bjørn Lofthus, Vinje [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1921 (G 688). Denne varianten skil seg noko ut frå dei andre. Han slenger noko inn på *Bordkøyraren* (*Hildalen*).

* e: *Brynjulv Olsson*, etter Einar Løndal, Tuddal [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1955 etter opptak i NRK (G 1063). Den lengste forma i gruppa, truleg bygd ut av Svein Løndal.

* f: *Brynjulv Olsson*, etter Steingrim Haukjem, Veggli [*daud lenkje*]. Nedskrift Truls Ørpen 1925 (Ø 103).

* g: *Halling*, etter Øystein Hovdestad, Vinje [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1920 (G 384). Siste taket i slåtten minner noko om Prestegangaren
**Amilcare Ponchielli** (31. august 1834–16. januar 1886) var ein italiensk komponist.

Biografi
--------

Amilcare Ponchielli vart fødd i småbyen Paderno Fasolaro i provinsen Cremona i Lombardia i Italia. Han synte tidleg musikalsk talent, og ni år gamal vann han eit stipend for å studera ved konservatoriet i Milano. Her skreiv han sin fyrste symfoni berre ti år gamal. To år etter at han forlét konservatoriet, skreiv han sin fyrste opera, *I promessi sposi* basert på romanen *Dei trulovade* av Alessandro Manzoni. Det er som operakomponist at Ponchielli er mest kjend i dag.

Den tidlege karrieren hans var nedslåande. Han vann ei lærarstilling ved konservatoriet i 1883, og tok elles små jobbar rundt om medan han komponerte operaer på fritida. Diverre fekk ingen av dei større suksess i byrjinga. Likevel fekk han mykje erfaring som leiar for musikkorpsa i Piacenza og Cremona, og arrangerte eller komponerte over 200 verk for blåseorkester. Blant desse finn ein den aller fyrste konserten skriven for eufonium. Gjennombrotet hans Ponchielli kom då han reviderte sin fyrste opera, *I promessi sposi* i 1872. No var han i ferd med å skapa seg eit namn, og balletten *Le due gemelle* frå 1873 hjelpte på framgangen hans.

I 1874 skreiv Ponchielli operaen *I Lituani* - «Litauarane», som fekk ei god mottaking og vart framført i St. Petersburg ti år seinare. Den best kjende verket hans i dag er operaen *La Gioconda* (1876), basert på skodespelet *Angelo, tyran de Padoue* av Victor Hugo. *La Gioconca* er i fire akter, og er særleg kjend for musikkstykket «Timenes dans». Operaen vart omarbeidd fleire gonger, og versjonen som er mest populær i dag, kom ut i 1880. I 1876 starta Ponchielli også på arbeidet med operaen *I mori di Valenzia*, som han sjølv aldri skulle bli ferdig med.

Ponchielli sitt neste store verk vart det bibelske dramaet *Il figliuol prodigo* frå 1880. Operaen *Marion Delorme* kom fem år seinare. Begge var baserte på skodespel av Victor Hugo. Trass i at dei var rike på musikalsk nytenkjing, vart dei ingen store suksessar i samtida. Likevel inspirerte dei den nye generasjonen italienske komponistar, som Giacomo Puccini, Pietro Mascagni og Umberto Giordano.

I 1881 vart Ponchielli utnemnd til kapellmeister i katedralen i Bergamo, og same året vart han professor i komposisjon ved konservatoriet i Milano. Her hadde han nemnt Puccini og Mascagni som elevar. Ponchielli døydde i Milano i 1 1886.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er omsett frå «Amilcare Ponchielli» frå Wikipedia på engelsk, den 10. januar 2012.*
**Angelos Basinas** (fødd 3. januar 1976) er ein gresk tidlegare fotballspelar frå Khalkida som vart europameister med Hellas i 2004. Midtbanespelaren spelte 100 landskampar i tida 1999-2009 og var med vinne den nasjonale cupen og toppserien med Panathinaikos, også det i 2004.

### Aktiv

Etter to år på benken i den greske storklubben Panathinaikos, var Basinas fast på laget i tida 1997-2005. Han fekk såleis med seg dobbeltriumfen våren 2004, då laget frå Athen vann både serien og cupen i Hellas. Hausten 2005 rauk han uklar med trenaren og vart sett ut av laget. I januar 2006 skreiv han kontrakt med Real Mallorca i den spanske La Liga, der han var aktiv fram til juni 2008. Etter eit ganske kort mellomspel i AEK Athen, vart han i februar 2009 overført til engelske Portsmouth. Sommaren 2010, etter at Portsmouth hadde rykt ned frå Premier League, gjekk Basinas til AC Arles-Avignon i Frankrike, men la opp allereie i oktober same året.

Basinas landslagsdebuterte 18. august 1999 mot El Salvador. I 2004 var han med på å vinne fotball-EM i Portugal, etter finaleseier 1-0 over vertsnasjonen. Frå våren 2007 var Basinas lagkaptein på landslaget. Den 1. april 2009 var han benka då Hellas vann 2-1 over Israel i Heraklion, men fekk kome inn på bana få minuttar før slutt, til si 100. og siste opptreden i gresk landslagsdrakt. Han skåra sju landslagsmål, fem av dei på straffespark.

### Merittar

* Europameister: 2004 med Hellas
* Gresk seriemeister: 2004 med Panathinaikos
* Gresk cupmeister: 2004 med Panathinaikos

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Angelos Basinas» frå Wikipedia på tysk, den 18. mai 2017.*


| * v
* d
* e
Hellas sitt landslag – EM i fotball 2004 (europameistrar) |
| --- |
| 
* 1 Nikopolídis
* 2 Seitarídis
* 3 Venetídis
* 4 Dabízas
* 5 Déllas
* 6 Basinas
* 7 Zagorakis (kaptein)
* 8 Jannakópoulos
* 9 Kharistéas
* 10 Tsiártas
* 11 Nikolaídis
* 12 Khalkiás
* 13 Katerjannákis
* 14 Fýssas
* 15 Vrýzas
* 16 Kafés
* 17 Jeorjádis
* 18 Goúmas
* 19 Kapsís
* 20 Karangoúnis
* 21 Katsouránis
* 22 Papadópoulos
* 23 Lákis
* Landslagstrenar: Rehhagel

 | Flagget til Hellas |
|  |


| * v
* d
* e
Hellas sitt landslag – EM i fotball 2008 |
| --- |
| 
* 1 Nikopolídis
* 2 Seitarídis
* 3 Patsatzóglou
* 4 Spyrópoulos
* 5 Déllas
* 6 Basinas (kaptein)
* 7 Samarás
* 8 Jannakópoulos
* 9 Kharistéas
* 10 Karangoúnis
* 11 Výndra
* 12 Khalkiás
* 13 Tzórvas
* 14 Salpingídis
* 15 Torosídis
* 16 Kyrjákos
* 17 Gékas
* 18 Goúmas
* 19 Ándzas
* 20 Amanatídis
* 21 Katsouránis
* 22 Tziólis
* 23 Lymberópoulos
* Landslagstrenar: Rehhagel

 | Flagget til Hellas |
|  |
**Theodoros Kolokotronis** (fødd 1770 i Ramavouni i Messenia, død 1843) var ein gresk general i den greske sjølvstendekrigen mot Det osmanske riket. Kolokotronis var fødd inn i ein mektig og høgt respektert familie frå Arkadia, og stamma frå kleftarar. Legenda om kor byrg og ulydig familien var er blitt minna i ei kjend gresk folkevise som har overlevd heilt fram til dags dato frå denne tida. 

Faren hans, Konstantin Kolokotronis, deltok i eit væpna opprør som hadde støtte frå Katarina den store av Russland, og blei drepen under eit oppdrag saman med to av brørne sine, George og Apostolis. Theodoros slutta seg til rekkene av dei peloponnesiske gerilja-bandane, og viste seg dyktig. Som femtenåring var han allereie gjort til leiar for si eiga gerilja-gruppe. Han hadde òg ein kort periode der han tenestegjorde til havs, og frå 1805 og utover tok han teneste på ei rekke ulike skip innan den russiske flåten under dei russisk-tyrkiske krigane.

Gjennom åra hadde Kolokotronis skaffa seg fleire politiske fiendar innan den provisoriske regjeringa i Hellas som då var leidd av Petros Mavromichalis som fekk han fengsla, mellom anna for oppvigleri og som motstandar av dei greske styresmaktene. Kolokotronis blei lauslaten då ein egyptisk hær under kommando av Ibrahim Pasha invaderte Morea som då var ein liten del av Hellas. 

Etter krigen vart Kolokotronis ein sterk tilhengar av grev Ioannis Kapodistrias, som var ein talsmann for ein gresk handels-allianse med Russland. Ved slutten av livet sitt hadde Kolokotronis lært seg å skriva og lesa for å kunna fullføra dagbøker og ein sjølvbiografi. Desse memorae har vore ein favoritt blant befolkninga i Hellas, og bøkene er blitt omsette til fleire andre språk, mellom anna engelsk. 

Etter at han døydde blei Kolokotronis heidra med mange gatenamn. Mange av desse gatenamna finst nesten i kvar storby. Kolokotronis blei mellom anna avbilda på framsida av den greske 5000 drakme-setelen i perioden 1984 til 2001.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Theodoros Kolokotronis» frå Wikipedia på bokmål, den 22. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
Ein rull med holband
**Holband** er ein type lagringsmedium for digitalt koda informasjon og er ei papirstrimmel med utstempla hol. 

Holband blei nytta til lagring av utsende og mottekne teleksar, men i 60- og 70-åra blei holband også nytta til innmating og utmating av dataprogram og i ei viss monn til lagring av data. Bruksområdet var såleis ikkje fullt overlappande med holkortet. Føremonen med holband føre holkort er at teiknsekvensen er gjort trygg på eit holband, mens data i ein bunke av holkort lett kunne bli stokka om.
  


|
|  |
| 
```

  /\/\/\/\/|
 |    .   |
 |    .   |
 | o o .ooo|  W
 | oo o.  o|  i
 | oo o. oo|  k
 | oo o.  o|  i
 | ooo.   |  p
 | oo  .o o|  e
 | oo  .o  |  d
 | oo o.  o|  i
 | oo .  o|  a
 |    o.o o|  Carriage Return
 |    o. o |  Line Feed
 |    .   |
 |    .   |
 |/\/\/\/\/

```
 |
| «Wikipedia» i ASCII koderepresentert på holband |
|

### Sjå òg

* Holkort

### Bakgrunnsstoff

* ECMA-10: ECMA standard for Data Interchange on Punched Tape
* A song mentioning paper tape
* Various punched media Arkivert 2004-04-08 ved Wayback Machine.
*For det grammatiske kjønnet, sjå femininum.* 
Det astronomiske symbolet for planeten Venus blir nytta internasjonalt som symbol for hokjønn.
**Hokjønn**, **ho** eller **hoe** hos dyrearter med seksuell formeiring er den kjønnstypen som fysiologisk dannar eggceller og føder avkom eller legg egg, i motsetnad til hannar som dannar spermiar. Det finst også ein del plantar med ho- og hannkjønn, der plantar av hokjønn er dei som dannar frukter.

For nokre dyr finst det særskilde ord for hoa, til dømes «kvinne» (menneske), ku og kvige (mellom anna storfe, kvalar og elg), «purke» (gris), «søye» (sau) og «høne» (hønsefuglar).

Biologisk hokjønn
-----------------

Hoer hjå pattedyr og krypdyr har vanlegvis to kjønnskromosom av same type, **XX**, medan hannar har to ulike kjønnskromosom, **XY**. 

Hos fuglar og amfibium er tilhøvet omvendt, der har hannane to like kromosom, **XX** og hoene **XY**. For å hindra omgrepsforvirring brukar ein vanlegvis å omtala kromosom hjå desse dyra som **ZZ** hjå hannar og **ZW** hjå hoer. 

Hjå visse typar insekt, som grashopper og kakkerlakkar, finst det berre ein type kjønnskromosom. Der blir kjønnet bestemt ut frå om individet har eit eller to eksemplar av desse kromosoma. **XX** gjev ei ho og berre X, òg kalla **X0**, gjev ein hann.

Dei fleste artar av bier og maur har ingen kjønnskromosom. Det som avgjer kjønnet er i staden om egget er befrukta eller ikkje. Eit befrukta egg gjev opphav til eit diploid individ med 32 kromosom, som blir ei ho. Eit ubefrukta egg dannar i staden eit haploid individ med 16 kromosom, som blir ein hann. 

Hjå frøplantar kan nokre planteslag vera særbu, det vil seia at dei har ulike ho- og hannplantar. Hoplantane er dei som har fruktemne og dermed kan danna frukt. Nokre planteslag, som plantar i roseslekta, er i staden sambuar med skilde han- og hoblomar på same plante.

Mange dyr har kjønnsdimorfisme, det vil seia at hoer og hannar ser ulike ut. Blant dei fleste dyr, særleg fuglar og fiskar, har hoer ei meir diskret fargeteikning enn hannen og har færre såkalla *sekundære kjønnskarakteristikkar*. Dette kan knyttast til at hoer gjerne har hovudansvaret for egg og/eller ungar, og kamuflasje har vore nyttig evolusjonært. Ein annan viktig årsak er at hannen med dei sekundære kjønnskarakteristikkane sine kan visa at han er frisk og sterk og dermed har godt arvestoff, noko som gjer han til eit godt faremne. Det finst likevel også fleire arter innanfor ulike dyregrupper der det er hoa som skal imponera hannen med sekundære kjønnskarakteristikkar, og hannen dermed har den meir diskrete utsjånaden.

Hjå dei fleste pattedyr er hoa noko mindre enn hannen. Hjå fiskar og insekt er hoa derimot vanlegvis større. Hjå visse fiskeartar kan hoa vera over 100 gangar større enn hannen.

Grafisk teikn
-------------

Teiknet for hokjønn er ein ring med ein nedovervend kross under. Dette er same teikn som planeten Venus hadde i eldre astronomi og kopar hadde i eldre kjemi. Teiknet blei opphavleg danna av ei nedoverpeikande pil. Teiknet for hannkjønn bestod av ei oppovervend pil.

Sjå òg
------

* Hannkjønn

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hona» frå Wikipedia på svensk, den 30. mars 2021.*
**Browning HP** ("Hi-Power") er basert på ein halvautomatisk pistol patentert av John Browning i USA i 1922, som så tok med seg idéen til Belgia og Fabrique Nationale. Konstruksjonen vart ferdig utvikla av belgiaren Deudonne Saive ved FN-fabrikken. Dette var den første pistolen som hadde eit fungerande magasin med dobbel patronrekkje, som da heldt heile 13 skot i kaliber 9 mm Parabellum. (I dag held tilsvarande magasin til vanleg 15 slike.)

Pistolen vart produsert som *P35* frå 1935, men vart au kalla "Grande Puissance" (GP), eller "Hi-Power" (HP). 

Pistolen verkar etter Brownings kort-rekyl-prinsipp og har locked-breech-mekanisme, men noko annleis enn i Colt 1911, som Browning au konstruerte. 

På grunn av den doble rekkja med partonar i magasinet, måtte skjeftet bli litt tjukkare, men ikkje så mykje at det er eit problem for folk med normale hender. Pistolen er kjend for å vera treffsikker og påliteleg. 

Browning HP vart bruka av begge sider under andre verdskrigen. Dei allierte bruka HP-pistolar laga i Canada, medan tyskarane bruka HPar laga i det okkuperte Belgia. P35 er framleis populær blant militære, og over 50 hærar har bruka han sidan han vart introduert. Ein versjon er framleis i teneste hos dei kanadiske væpna styrkane, og våpenet er standardpistol hos den britiske, australske og venezuelanske hæren, mellom andre.

Pistolen er vanlegast med single-action og 9 mm Parabellum, men finst au dei seinare åra i double-action og med kaliber .40 Smith & Wesson. 

Browning HP blir framleis produsert, både i Europa og i Argentina.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Browning HP» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juli 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Browning HP**

* Nazarian`s Gun`s Recognition Guide
* HiPowers and Handguns
* F.N. mod. G.P. (Grande Puissance) pictures

Manual
* Nazarian`s Gun`s Recognition Guide (MANUAL) FN Hi-Power Manual (.pdf)
* The FN HP Explained (downloadable ebook) Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine. (H&L Publishing - HLebooks.com 2004)
Koordinatar: 74°36′S 163°59′E﻿

**Browning Pass** er eit isdekt pass, 10 nautiske mil langt, og som ligg mellom hovudkammen i Deep Freeze Range og Northern Foothills i Victoria Land. Fjellpasset gjer det mogeleg å kome seg mellom den lågare enden av Priestleybreen og Campbellbreen. Passet vart først kartlagde som ein del av Campbellbreen av den nordlege gruppa frå Terra Nova-ekspedisjonen (BrAE). Det vart kartlagd på ny av den sørlege geolog-gruppa frå New Zealand, 1962–63, og kalla opp etter Frank V. Browning, eit medlem av den nordlege gruppa til BrAE, som det nærliggande Mount Browning òg er kalla opp etter.

Kjelder
-------

1. ↑  «Browning Pass». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 24. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Browning Pass» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Joachim** (fødd **Joachim Holger Waldemar Christian**, 7. juni 1969) er prins av Danmark, greve av Monpezat og yngste son av dronning Margrethe II av Danmark og prins Henrik av Danmark. Han vart i 1991 tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.

Den 18. november 1995 gifta han seg med Alexandra Manley, ein bankfunksjonær frå Hongkong med røter i Storbritannia, Kina, Polen og Austerrike. Dei fekk to søner:

* Prins Nikolai av Danmark (f. 1999)
* Prins Felix av Danmark (f. 2002)

I september 2004 vart prins Joachim og prinsesse Alexandra separerte. Paret vart skild den 8. april 2005.

Prins Joachim bur på Schackenborg på Jylland.

Prinsen høyrer til fyrstehuset Glücksburg.

Den 24. mai 2008 gifta han seg med franske Marie Cavallier. Ho studerte ved Wellesley i Boston og ved Marymount Manhattan College i New York. Marie fekk ved retur til Europa i 2001 jobb i farens firma i Geneve. Dei har ein son og ei dotter:

* Prins Henrik av Danmark (f. 2009)
* Prinsesse Athena av Danmark (f. 2012)

Titlar
------

* Prins Joachim av Danmark, greve av Monpezat

Monogram
--------

* Prins Joachims monogramPrins Joachims monogram
* Prins Joachim og hans tidlegare kone Alexandras fellesmonogramPrins Joachim og hans tidlegare kone Alexandras fellesmonogram
* Prins Henrik og Prinsesse Maries fellesmonogramPrins Henrik og Prinsesse Maries fellesmonogram
**Joakim Ludvig Sveder Rentler Bang** (15. desember 1868–2. februar 1931) var ein norsk kirurg og politikar, fødd i Årstad i Hordaland. Han vart landskjend for sin humanitære innsats gjennom Raudekrossen under den fyrste balkankrigen og den fyrste verdskrigen. Frå 1920 til-27 var han stortingsrepresentant frå Trondheim og Levanger, vald for Frisinna Venstre i samarbeid med Høgre.

Far til Bang var ingeniør og verkstadeigar i Årstad. Sjølv gjekk han middelskolen ved Bergens katedralskole og deretter reallinja ved Bertrand Gundersens privatskole i Kristiania.

Etter medisinsk embetseksamen ved Det Kongelige Fredriks Universitet vikarierte Bang i 1894 og -95 som distriktslege i Selbu og Tydal. Han var så 1895-97 kommunelege i Hobøl og Tomter. Frå 1897 var han privatpraktiserande kirurg i Trondheim. Her engasjerte han seg i å forbetre dei hygieniske tilhøva for folk, særleg som krinsformann i Norges Badeforbund. Han var også i aktiv idrett, og var formann i både Trondhjems Skiklub og Trondhjems Seilforening.

Ved sida av legeyrket i Trondhjem var Bang vernepliktig sanitetsoffiser i Hæren. Han var regimentslege for 3. nordenfjeldske dragonregiment frå 1911 og vart sjef for 5. sanitetskompani i 1916. Under Balkankrigen 1912-13 leidde Bang ei norsk Raudekross-avdeling i Serbia, beståande av to assistentlegar og ti sjukepleiersker. Under fyrste verdskrigen fekk Bang stipend for å studere militærmedisin og feltsjukehus ved vestfronten. I 1917 var Bang i Russland som representant for Raudekrossen, der han overvaka utvekslinga av såra russiske og tyske krigsfangar. Han tok også ut skadde tyske og austerrikske krigsfangar til plassering i Noreg.

Bang var 1914-25 medlem i Trondheim bystyre, og sat i skulestyret frå 1909 til 1922. Valperioden 1919-21 var Bang vararepresentant på Stortinget for Odd S. Klingenberg frå einmannskrinsen Brattøra og Ila. Bang møtte fast då Klingenberg var statsråd frå 1920 til -21, og sat då i Protokollkomitéen. Både ved stortingsvalet 1921 og 1924 vart Bang vald inn på Stortinget på ei fellesliste for Høgre og Frisinna Venstre. På Tinget var han nestformann i Næringskomitéen. Perioden 1928-30 var han vararepresentant frå same krinsen, og møtte i korte tidsrom.

I 1927 tok Bang avskjed frå militæret og vart distriktslege i Strinda og fylkeslege i Sør-Trøndelag. Han døydde av lungekreft i 1931, 62 år gammal.

Kjelder
-------


* Biografisk informasjon om Joakim Sveder Bang NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

* *Denne artikkelen bygger på «Joakim Sveder Bang» frå Wikipedia på bokmål, den 11. april 2017.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |