recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aleksandr Nikolajevitsj Benois** (3. mai 1870–9. februar 1960) var ein russisk kunstnar, kunstkritikar og -historikar. Han var ein av dei som grunnla kunstrørsla Mir iskusstva. På moderne ballett- og scenekunst hadde han grunnleggjande innverknad.

Liv og gjerning
---------------

Benois vart fødd i St. Petersburg. Fleire personar av Benois-slekta var leiande aktørar i den russiske intelligentsiaen på 1800-talet og på tidleg 1900-tal. Aleksandr sin far Nikolaj Benois og broren Leon Benois var kjende arkitektar. Aleksandr satsa på ein leveveg innom jus, han tok eksamen ved juridisk institutt på universitetet i St. Petersburg i 1894. Tre år seinare, under eit opphald i Versailles, måla han ein serie med akvarellar som skildra franskekongen Ludvig XIV sine siste promendar. Pavel Tretjakov stilte ut akvarellane i 1897, dei vart då lagt til merke av både Sergej Djagilev og Leon Bakst. Saman grunnla dei tre kunstmagasinet og -rørsla Mir iskusstva, med målsetjing om å fremje estetismen og Art Nouveau (jugendstil) i Russland.

Gjennom det fyrste tiåret av det nye hundreåret heldt Benois fram med å redigere Mir iskusstva, men dreiv også å forska på kunst. Han førebudde og fekk trykt fleire monografiar om 1800-tals russisk kunst og om Tsarskoje Selo. Frå 1918 til 1926 styrte han galleriet med dei gamle meistrane i Eremitasjen. Mellom anna sikra han Eremitasjen broren sitt arvestykke, Leonardo da Vincis måleri *Madonna Benois*. I 1903 fekk han trykt sine illustrasjonar til Pusjkins dikt *Bronseryttaren*, verk som sidan er anerkjend som eit av landemerka i sjangeren.

'I det tyske kvarter', 1911
I 1901 vart Benois utnemnd til leiar for sceneutforminga i Mariinskij-teateret. Etter dette vigde han størsteparten av si tid til teatermåling, -dekorasjon med vidare. Kostymane og kulissane til Ballets Russes sine oppsetjingar av *Les Sylphides* (1909), *Giselle* (1910), og *Petrusjka* (1911) er rekna mellom hans største prestasjonar. Sjølv om han i hovudsak arbeidde i lag med Djagilev og Ballets Russes, samarbeidde han på same tid med Moskva kunstteater og andre kjende teater i Europa.

Memoarane hans i to band vart gjevne ut i 1955.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aleksandr Benois» frå Wikipedia på engelsk, den 6. november 2009.*

Fotnotar

1. ↑  russisk Алекса́ндр Никола́евич Бенуа

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Kart over Perekopeidet
**Perekopeidet** (ukrainsk Перекопський перешийок; *Perekopskyj peresjyjok*; russisk Перекопский перешеек; *Perekopskij peresjejek* krimtatarisk *Or boynu*, tyrkisk *Orkapı*) er den smale landtunga som knyter Krimhalvøya til fastlandet i Ukraina i nord. Eidet er mellom 8–23 kilometer breitt og 30 kilometer langt og går mellom Svartehavet i vest og Azovhavet i aust.

Over den nordre delen til eidet går grensa mellom Den autonome republikken Krim og Kherson oblast. På eidet ligg byane Perekop, Armjansk, Suvorovo og Krasnoperekopsk. Gjennom eidet går Krimkanalen som er vassforsyninga til Krim frå Dnepr.

Eidet har namn frå tatar-festninga i byen Perekop, ved inngangen til eidet frå fastlandet.

Sør for Perekop er det rike saltførekomstar som enno er ein viktig handelsvare frå denne regionen.

Den strategiske og økonomiske viktige plasseringa har ført til at denne landtungen har vore skodeplass for ei rekkje blodige kampar, særleg som inngangsport til Krim. Både grekarane og tatarane hadde festningar i området, og frå 1400-talet var området ein koloni under Genova. Frå 1783 høyrde området til Russland, og frå 1954 vart det saman med Krim overført til Den ukrainske sovjetrepublikken. Av den grunnen tilhøyrer dette enno til Ukraina.

I den russiske borgarkrigen mellom den raude armeen og Den kvite garden var det i 1920 eit større slag i dette området, der den raude armeen vann, men førte til at rundt 140 000 menneske flykta over Svartehavet til Istanbul.

Under andre verdskrig gjekk dei kombinerte tyske og rumenske styrkane under leiing av Erich von Manstein til åtak på Krim over denne landtunga. Slaget ved Perekopeidet varte i fem dagar frå 24. september før dei tyske styrkane hadde kontroll over landtunga. 18. oktober kunne dei rykke vidare inn i Krim og innleie slaget om Sevastopol. 9. mai 1944 erobra den raude armeen Krim attende.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Perekopneset» frå Wikipedia på bokmål, den 8. september 2012.*

Koordinatar: 46°08′58″N 33°40′20″E﻿
Koordinatar: 77°37′S 162°38′E﻿

**Doolittle Bluff** er ein stor fjellskrent ved enden av Suessbreen, på nordsida av Taylor Valley i Victoria Land. Frå firnen ved Suessbreen stig skrenten 500 meter til toppområdet på 1835 moh. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (1997) etter John H. (Jack) Doolittle, ein amerikansk fysikar som var forskingssjef ved Siple-stasjonen vinteren 1977, forskar ved Lockheed Martin Palo Alto Research Laboratory, Space Physics Laboratory, frå 1983; og fysikar der frå 1993. Han studerte polarlys ved Sørpolen sidan 1983 og hadde 20 arbeidsturar til Antarktis (McMurdo, Siple og Amundsen-Scott-stasjonen) frå 1975–76.

Kjelder
-------

1. ↑  «Doolittle Bluff». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. januar 2014.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Doolittle Bluff» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Olga Preobrajenskaja opptredde ved Mariinskijballetten
**Mariinskijballetten** er eit klassisk ballettensemble med hovudscene i Mariinskij-teateret i St. Petersburg i Russland. Balletten blei grunnlagd på 1700-talet.

I tsartiden hadde ensemblet namnet *Den keisarlege balletten til Mariinskij-teateret*, men 1935 blei han omdøypt til *Kirovballetten* etter den sovjetiske politikaren Sergej Kirov som var blitt drepen året før. Under turnear utanfor Russland blir ensemblet ofte marknadsført som *Kirovballetten*, sjølv om det det offisielle namnet har vore *Sankt Petersburgs Mariinskij-ballett* sidan 1991. Mariinskijballetten driv Vaganova ballettakademi, ein leiande internasjonal ballettskule.

Mange av fremste ballettdansarane i Russland var knytte til Mariinskijballetten, blant andre Olga Preobrajenskaja, Matilda Ksjesinskaja, Anna Pavlova, Tamara Karsavina, Vatslav Nizjinskij, George Balanchine, Lydia Lopokova, Galina Ulanova, ‎Marina Semjonova, Rudolf Nurejev, Mikhail Barysjnikov og Svetlana Zakharova.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mariinskijballetten» frå Wikipedia på bokmål, den 8. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Mariinskijballetten**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* CiNii
* MusicBrainz (artist)

 |
**Unni Berge**  (fødd 16. mars 1979) er ein norsk SV-politikar, statsvitar og forfattar. Ho er fødd i Bygstad i Gaular kommune og busett i Oslo.

Biografi
--------

Berge er utdanna statsvitar frå Universitetet i Oslo og skreiv masteroppgåva *Petroleumsaktivitet i Barentshavet: Konflikt eller sameksistens*. I 2006 jobba ho som fagansvarleg for oljesaker i Miljøstiftelsen Bellona. Frå 2007 til april 2012 jobba ho med løysingar på klimaproblemet i miljøstiftelsen ZERO. I april 2012 gikk Berge over til å vere politisk rådgjevar for utviklingsminister Heikki Holmås.

Berge vart i 1997 oppnemnd som medlem av Verdikommisjonen som Bondevik si første regjering sette ned for å finne fellesnormer for det norske samfunnet.
Ho var leiar for Operasjon Dagsverk sin Jente-kampanje i 1999. Før det var ho leiar av Operasjon Dagsverk i Sogn og Fjordane i tre år. Berge sat i sentralstyret i Natur og Ungdom i perioden 2001–2003. I perioden 2001–2009 sat ho i styret i Sofieprisen. I 2008 vart ho vald inn i Bioteknologinemnda.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2002 – *Bærekraftig - eller bare kraftig? : en rapport om EU og miljø* (Oslo: Natur og ungdom)  [Av Tine Larsen, Unni Berge, Erik Rosén]
* 2005 – *Petroleumsaktivitet i Barentshavet : en organisasjonsteoretisk analyse av to avgjerdsprosessar* (Oslo: U. Berge) I fulltekst ved nb.no  [Masteroppgåve i statsvitskap, Universitetet i Oslo]
* 2009 – *Feber : historia om norsk olje og gass* (Oslo: Cappelen Damm). ISBN 978-82-0228857-0  [Av Gudmund Skjeldal, Unni Berge]

Kjelder
-------

* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane[*daud lenkje*]
* Wikipedia på bokmål

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi hos Utanriksdepartementet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
*Denne artikkelen handlar om fjellet i Tyskland. For fjellet på Sør-Georgia, sjå Brocken på Sør-Georgia.* 

**Brocken** eller **Blokksberg** er det høgaste fjellet i Harz i Tyskland (mellom Weser og Elbe) og er òg den høgaste fjelltoppen i Nord-Tyskland med ei høgd på 1 141 meter over havet. Sjølv om fjellet er mykje mindre enn dei alpine fjella i sør, har det eit mikroklima som liknar det ein finn på fjell med ei høgd på 2 000 meter. Toppen har snødekke frå september til mai og er dekt av dis og tåke om lag 300 dagar i året. Den årlege normaltemperaturen er berre 2,9 °C.

Brocken har alltid hatt ei viktig rolle i segner og har vore knyta til hekser og demonar. Goethe tok opp segnene i verket hans *Faust*, der han òg nemner fjellet. Brockenspekteret er eit vanleg fenomen på dette disige fjellet, der skuggar som vert kasta på tåka skapar ein skummel optisk effekt.

I dag er Brocken ein del av ein nasjonalpark og har fleire historiske botaniske hagar med fjellplanter, grunnlagd i 1890. Ein smalsporsjernbane, Brockenbahn (del av Harzer Schmalspurbahn), tar passasjerar frå Wernigerode i nord og Nordhausen i sør til jernbanestasjonen på toppen. Fjellet har mange turstiar. På toppen av fjellet står eit TV-tårn.

Historie
--------

Damplokomotivet Brockenbahn går til toppen av fjellet.
I 1935 var det første TV-tårnet i verda bygd på toppen av fjellet, og byrja å sende *Deutsche Reichspost*. Det sendte ut TV-sendingar frå Sommar-OL 1936 i Berlin. Tårnet vart stengd av styresmaktene september 1939 då den andre verdskrigen braut ut.

Dei allierte styrkane bomba Brocken 17. april 1945 og øydela Brocken Hotel og verstasjonen, men ikkje TV-tårnet. Amerikanske styrkar brukte installasjonen frå 1945 til 1947. Før amerikanarane reiste frå Brocken i 1947 kopla dei frå den gjennoppbygde vêrstasjonen og TV-tårnet.

Mellom 1973 og 1976 vart det bygd eit nytt moderne TV-tårn for GDR-TV. I dag nyttar den tyske fjernsynskanalen *ZDF* tårnet.

Frå 1957 vart Brocken ei tryggleikssone, og etter at Berlinmuren vart reist, utpeikte dei ausstyske styresmaktene området som ei høggradsmilitærsone og omgjorde toppen til ei festning. På grunn av høgda vart stasjonen òg nytta til avlytting etter radiosignal frå dei omliggande områda. Grensetroppar heldt til ved jernbanestasjonen og den sovjetiske Raude arméen brukte store delar av området. Stasi, det hemmelege politiet i Aust-Tyskland nytta TV-tårnet fram til 1985, før dei flytta til ein ny bygning, som i dag er eit museum. Heile toppen vart omringa av ein betongmur for at ingen skulle kome inn. Muren og fleire andre bygg er i dag tatt bort.

Brocken i kulturen
------------------

Goethe skildrar Brocken i *Faust* (frå 1808) som staden der heksane feirar Valborgsnatta (30. april). Goethe kan ha fått inspirasjon frå to steinformasjonar på toppen av fjellet, *Teufelskanzel* (Djevelens preikestol) og *Hexenaltar* (Alteret til heksene).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Brocken» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juni 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Broken Arrow***  Song av Buffalo Springfieldfrå albumet *Buffalo Springfield Again* |
|  |
| **Utgjeve** | 18. november 1967 |
| **Innspelt** | august-september, 1967 |
| **Sjanger** | Folkrock |
| **Lengd** | 6:13 |
| **Selskap** | Atco |
| Låtskrivar(ar) | Neil Young |
| **Produsent** | Richie FurayJack NitzscheStephen StillsNeil Young |
|
|

«**Broken Arrow**» er ein song skriven av Neil Young og spelt inn av Buffalo Springfield på albumet deira *Buffalo Springfield Again* frå 1967. Han vart spelt inn i august og september 1967 ved Columbia Recording Studios og Sunset Sound Recorders. Songen inneheld musikk frå «Down Down Down», ein demo Young spelte inn med Buffalo Springfield (og som i dag finst i ein samleboks).

«Broken Arrow» bekjennande folkrock. Han består av tre vers der det er lagt inn lydeffektar og lydklipp mellom kvart vers, som orgel, ein jazzcombo med piano, bass, trommer og ein klarinet. Songen byrjar med applaus (teken frå ein konsert med The Beatles) og opninga «Mr. Soul» (som er opningssporet på albumet), spelt inn live i studio. Det andre verset byrjar med lyden av publikum som buar, medan The Calliope spelar ein rar versjon av songen «Take Me Out To The Ballgame», før nokre rare lydeffektar startar verset. Det er òg lydar av ei militær skarptromme, først roleg og så høgare og høgare, fram til den femte gongen då ein uvanleg lydeffekt fører songen over til tredjeverset. Jazzcomboen spelar ein improvisasjon, først teken opp av klarinetten og så etterfølgd av piano, før songen tonar ut. Ein kan til slutt berre høyre hjarteslag, før òg desse tonar ut. 

Kvart vers har surrealistiske tekstbilete som omhandlar kjensler (tomheita kjendisstatusen fører med seg, tenåringsangst og hjelpeløyse) og inneheld referansar til Buffalo Springfield og Young. Dei endar alle med dei same linjene: 

*Did you see them, did you see them?*
*Did you see them in the river?*
*They were there to wave to you.*
*Could you tell that the empty quivered,*
*Brown skinned Indian on the banks*
*That were crowded and narrow,*
*Held a broken arrow?*
Det finst ein akustisk soloversjon av songen på konsertalbumet til Neil Young *Sugar Mountain: Live at Canterbury House 1968*. Av bandmedlemmene var det berre Young som var til stades under innspelinga. Korvokalen frå Richie Furay vart lagt til seinare.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Broken Arrow (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 22. oktober 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teksten
* Allmusic Review

| * v
* d
* e
Buffalo Springfield |
| --- |
| **Richie Furay • Dewey Martin • Jim Messina • Stephen Stills • Neil Young • Bruce Palmer** |
| Studioalbum | *Buffalo Springfield* • *Buffalo Springfield Again* • *Last Time Around* |
| Samleplater | *Retrospective: The Best of Buffalo Springfield* • *Buffalo Springfield*  • *Buffalo Springfield* |
| Tilknytte artiklar | The Au Go Go Singers • The Mynah Birds • Crosby, Stills, Nash & Young • The Stills-Young Band • Poco • Manassas • Crazy Horse • Loggins and Messina |
**Volda Mineralvatn AS**, tidlegare **Brænne Mineralvatn**, var ein brusprodusent opphavleg lokalisert på Folkestad i Volda kommune på Sunnmøre og seinare flytt til Furene industriområde.
Foretaket vart starta i 1915, og vart drive av familien Brænne sidan 1927.

Brænne Mineralvatn var ein av dei siste frittståande brus-fabrikantane i Noreg. Dei har slite tungt i konkurransen med romsdalsbaserte Oskar Sylte Mineralvannfabrikk i Molde.

Brænne mineralvatn produserte brusen som vart selt i Lidl-butikkar i Noreg. Lidl vart kjøpt av Reitangruppen i 2008 som ikkje førte avtala vidare.
I oktober 2009 meldte verksemda oppbod og Volda Mineralvatn og Brænne-brusen gjekk inn i historia etter 94 år med drift.

Inntil nedlegginga var det 10-15 personar som arbeidde med framstilling av saft, leskedrikk, brus og mineralvatn hos Brænne. 

Foretaket hadde si eiga vasskjelde, Aasen-kjelda, som ligg eit «steinkast» frå Ivar Aasens heimstad, 150 meter nede i grunnfjellet. Vatnet i kjelda er godkjent som naturleg mineralvatn etter internasjonale krav.

Produkt
-------

Klassiske produkt:

* Luks
* Florida
* Eplerose
* Brus med ananassmak
* Brus med sitronsmak
* Brus med pæresmak
* Festbrus
* Brus med bringebær- og rabarbrasmak

Produkt på lisens:

* Jolly Cola
* RC Cola
* Asina

Vatn

* Fjellbekk
* Fjellbekk med stitron

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑  Dagbladet: Volda Mineralvatn skrur på korken

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til Volda mineralvatn[*daud lenkje*]
* Gravøl for Brænne
* NRK Fjellbekk[*daud lenkje*]
|  |
| --- |
| **Australdvergdukkar** |
| Australdvergdukkar, januar 2012Foto: JJ HarrisonAustraldvergdukkar, januar 2012Foto: JJ Harrison |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Australdvergdukkar Utbreiinga av Australdvergdukkar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Podicipediformes |
| **Familie:** | Dukkarfamilien Podicipedidae |
| **Slekt:** | *Tachybaptus* |
| **Art:** | **Australdvergdukkar** *T. novaehollandiae* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Tachybaptus novaehollandiae***Stephens, 1826 |

**Australdvergdukkar** (*Tachybaptus novaehollandiae*) er ein liten medlem i dukkarfamilien i som lever i ferskvatn på kontinentet Australia–Ny-Guinea, på New Zealand og på nærliggande øyar i Stillehavet. 

Australdvergdukkarar er 25-27 centimeter i lengd og veg om lag 220 gram. Nebbet er rett og stutt. I hekkedrakt er dei mørk gråbrune på overida med eit glansa, svart hovud. Dei har eit slåande kastanjefarga band som strekkjer seg frå bak auget, og bakover og halvvegs ned på halsen. Auga er gule, og dei har eit fremtredande bleikgult hudfelt mellom auget og nebbet. Halen er lys og dunaktig. 

Ikkje-hekkedrakta er generelt mindre fargerik, manglar det kastanjebrune bandet, kinna under auga, strupe og hals er gråkvitt, i kontrast til mørk hette. Kroppsidene er meir brunlege. 

Hovudutbreiingsområdet er særleg Australia med Tasmania. Men dei finst òg frå Java til Ny-Caledonia. Etter ca. år 1970 har dei òg spreidd seg til fleire stader på New Zealand, men berre med små populasjonar. Den totale populasjonen er aukande.

Denne dukkararten vil dukke og skjule seg nær vegetasjon når han blir uroa. Han beitar på sniglar, vassinsekt og fisk.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition)*, Viking, 2005*
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Tachybaptus novaehollandiae Arkivert 2012-10-22 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 17. juli 2012

### Referansar

1. ↑  Heather og Robertson (2005)
2. ↑  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Australdvergdukkar**

* Videoar, bilete og lydopptak av australdvergdukkarar hos Internet Bird Collection
Plasseringa til Westerschelde
Westerschelde mellom Vlissingen og Breskens
**Westerschelde** er estuaret til elva Schelde sørvest i Nederland. Elva hadde ein gong fleire estuar, men desse heng ikkje lenger saman med Schelde slik at Westerschelde i dag er den einaste direkte vegen til sjøen. Westerschelde er ei viktig transportåre til hamna i Antwerpen derfor er elva, i motsetnad til fleire av dei andre greinene ikkje lukka av ei demning som ein del av Deltaprosjektet. I staden for er dika rundt elva gjort høgare og sterkare. 

Mange skip har forlist i Westerschelde. I samband med ein avtale mellom Nederland og Flandern i 1995 vart mange av desse vraka fjerna for å betre tilgangen til Antwerpen. Dei siste 38 vraka vart fjerna i løpet av 2003. Det største vraket var den 131 meter lange «Alan A. Dale» som vart fjerna i juni 2003.

Westerschelde-tunnelen
----------------------

I midten av mars 2003 vart det opna ein 6,6 km lang tunnel under Westerschelde frå Ellewoutsdijk (Borsele kommune) i Zuid-Beveland til Terneuzen i Zeeuws-Vlaanderen. Det er den lengste tunnelen i Nederland og kostar 4,50 euro (2007) i bompengar for bilar og motorsyklar.

Ferje
-----

Det går ferjer mellom Flushing og Breskens. Tidlegare var dette bilferjer, men etter tunnelen opna er desse berre tilgjengeleg for passasjerar og syklistar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ferje Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* Tunnel Arkivert 2004-01-31 ved Wayback Machine.
* Ferje og tunnel Arkivert 2003-03-21 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Western Scheldt» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2008.*
**Weston Bay** er ei bukt i Bristolkanalen i North Somerset i England.

Ho ligg mellom Brean Down, som er eigd av National Trust, og som er eit område rikt på dyreliv, historie og arkeologi. Dette området er erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse. og ligg sør. Worlebury Hill ligg i nord. Fleire stader i Worlebury Hill er det drive steinbryting frå seint på 1700-talet, fram til drifta vart lagt ned i 1953.

Mykje av bukta dannar strandpromenaden i Weston-super-Mare. To brygger stikk utover i bukta. Birnbeck Pier vart teikna av Eugenius Birch og opna i 1867. Grand Pier frå tidleg på 1900-talet vert halde oppe av 600 jernpålar, og er 400 meter lang. Ho har vorte øydelagd av brann to gonger, ein gong i 1930 og igjen i 2008.

På grunn av den store tidvasskilnaden i Bristolkanalen, ligg sjøkanten om lag 1,5 km lenger ute ved fjøre sjø. Sjølv sjølve stranda består av sand, er tidvassona dekt av tjukk gjørme, som er særs farleg å gå over. Elva Axe renn over denne gjørma. Frå bukta kan ein sjå øyane Flat Holm og Steep Holm.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Weston Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 20. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Brean Down» (PDF). *English Nature*.
2. ↑  «SOUTH WEST RDA FUND RESTORATION OF WESTON QUARRY». South West RDA. 15. august 2001. Arkivert frå originalen 28. september 2007. Henta 20. desember 2009.
3. ↑  «Birnbeck Pier». *Images of England*. English Heritage. Arkivert frå originalen 16. november 2007. Henta 20. desember 2009.
4. 1 2  Dunk, Marcus (29. juli 2008). «Tragic loss of a monument to a gentler holiday age». Daily Mail.
5. ↑  «Fire destroys UK historic pier». Brunei Times. 29. juli 2008.

Koordinatar: 51°20′N 3°00′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 71°10′S 160°00′E﻿

**Usarp Mountains** er ei stor fjellkjede i Antarktis, som ligg vest for Rennickbreen og som går 190 km frå nord til sør. Fjellkjeda grensa i nord til Pryorbreen og Wilson Hills. Dei viktigaste delane av fjellkjeda er Welcome Mountain, Mount Van der Hoeven, Mount Weihaupt, Mount Stuart, Mount Lorius, Smith Bench, Mount Roberts, Pomerantz Tableland, Daniels Range, Emlen Peaks, Helliwell Hills og Morozumi Range.

Delar av desse fjella vart oppdaga og først fotografert frå fly av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47. Dei vart sett på ny og vitja av U.S. Victoria Land Traverse 1959-1960 (VLT), og den første klatringa av Mount Welcome vart gjort av John Weihaupt (U.S.), Alfred Stuart (U.S.), Claude Lorius (Frankrike) og Arnold Heine (New Zealand) frå denne reisegruppa. Fjella vart kartlagd av USGS frå VLT-rapportar, flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960–63, og ytterlegare landmålingar. Namnet er eit akronym av US Antarctic Research Program (USARP), og vart nytta av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) til ære for alt forskingsprogrammet hadde gjort i Antarktis.

Av fjell i fjellkjeda finn ein Emlen Peaks, Helliwell Hills, Mount Shields (1170 moh), Ship Nunatak, Mount Simmonds (1885 moh) og Mount Theaker (1685 moh). Andre geologiske kjennemerke i fjellkjeda er Armstrong Platform, Helfferichbreen, Pomerantz Tableland og Robilliardbreen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Usarp Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Usarp Mountains». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 28. februar 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Australskarv** |
| Australskarv, januar 2008Foto: Glen FergusAustralskarv, januar 2008Foto: Glen Fergus |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sulefuglar Suliformes |
| **Familie:** | Skarvefamilien Phalacrocoracidae |
| **Slekt:** | *Phalacrocorax* |
| **Art:** | **Australskarv** *P. varius* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Phalacrocorax varius***Gmelin, 1789 |

**Australskarv** (*Phalacrocorax varius*) er ein stor medlem av skarvfamilien med utbreiing avgrensa til Australia og New Zealand.

Australskarvar er ca. 81 centimeter i gjennomsnittleg lengd og veg om lag 2 kilogram. Oversida er glansfull, svart, ansikt og heile undersida frå hals til undergump er kvit, men beina og ei stripe frå beina opp til oversida er i svart. Auga er grøne med blå augering og framføre auga er det ein brungul, naken hudflekk. Ungfuglar har brun overside og er brunflekkete. 

Australskarvar hekkar i det meste av kystområda av Australia, dei finst òg i innlandet av Australia der et ikkje er for tørt. På New Zealand hekkar dei meir spreidd, hovudområda er Kaipara Harbour og Hokianga Harbour på nordvestre Nordøya, dessutan spreidd på austkysten av Nordøya. På Sørøya hekkar dei i nordaustre kystområde frå Tasman Bay til Banks Peninsula, ved delar av Stewart Island/Rakiura og Fiordland. Ein finn òg hekkande australskarvar i store innsjøar.

Denne skarvarten er kolonihekkar og hekkar gjerne saman med andre artar som kortnebbskarv og storskarv. Hekketida er så og seie året rundt. Føda består hovudsakleg av 6 til 15 cm lange fiskar, det inkluderer flyndrer og ålar. Dei er gode dukkarar, kan vere under vatn i opp til 225 sekund og gå ned til 20 meter, mest vanleg varer dukka i 20-30 sekund med pausar på 5-10 sekund.

IUCN reknar ikkje denne arten som trua.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Phalacrocorax varius Arkivert 2015-10-23 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 28. august 2012

### Referansar

1. ↑  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Australskarv**

* Ecopains d'abord Cormorant varied Artikkel på fransk. Henta 28. august 2012
* Videoar, bilete og lydopptak av australskarvar hos Internet Bird Collection
**Urumea** er ei elv i regionen Baskarland nord i Spania. Ho er ei av fleire relativt korte baskiske elvar som munnar ut Biscayabukta og er mest kjend for å renne gjennom byen San Sebastian. Ho er 59,4 km lang frå kjelda i kommunen Goizueta. Middeltemperaturen hennar er 13,5 °C og vassføringa varierer gjennom året, men er mindre enn andre elvar i Gipuzkoa. 

Den nedre delen av elva har breie, flate breidder som høver godt for jordbruk og urban utvikling. Dette har ført til at det meste av nedslagsfeltet hennar er busett i Gipuzkoa, og inneheld over 200 000 innbyggjarar. Dei største byane ved elva er Hernani, Astigarraga og Donostia. 

Vasskvaliteten i elva er forholdsvis god, trass i at kvaliteten vert noko dårlegare nær munningen ved byen Donostia. I seinare tid har styresmaktene gjort forsøk på å reinse vatnet, og resultatet har vorte særs bra. Derfor er fiskelivet i elva stabilt og inneheld i dag fem artar, laks, aure, *ezkailu* (*Phoxinus phoxinus*), smerling og ål.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Urumea» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2009.*

Koordinatar: 43°19′34″N 1°58′56″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Austprovinsen** (arabisk الشرقية *ash-Sharqīyah*) er den største provinsen i Saudi-Arabia. Provinshovudstaden er Dammam, der dei fleste innbyggjarane bur. 

Austprovinsen er senteret for det meste av oljeproduksjonen til Saudi-Arabia. Provinsen er òg eit turistsenter fordi han ligg ved kysten av Persiabukta og dei fleste turistane kjem frå dei nærliggande arabiske landa og Riyadh-regionen.

Geografi
--------

Austprovinsen ligg ved Persiabukta og grensar til fem land: Irak, Kuwait, Oman, Qatar og Dei sameinte arabiske emirata.

Den viktigaste flyplassen i regionen er King Fahd internasjonale flyplass, den største flyplassen i verda etter landareal. Via King Fahd-vegen, som stod ferdig i 1986, er Austprovinsen knytt til naboøya Bahrain.

Den stort sett folketomme ørkenen Rub' al Khali (Den tomme fjerdedelen) dekkjer meir enn halvparten av provinsen.

Historie
--------

Saudiarabarane i Najd fekk kontroll over området då Det osmanske riket. Dei busette områda har vore kjend som «Al-Ahsa» (arabisk الأحساء) under osmansk styre, og heile regionen Aust-Arabia vart hovudsakleg kalla «Bahrain» (arabisk البحرين) frå før-islamsk tid og fram til 1521.

Guvernørar i Austprovinsen
--------------------------

* Abdul Muhsin bin Abdullah Al Jiluw (?-1985)
* Muhammad bin Fahd (1985-2013)
* Saud bin Nayef (2013 til i dag)

Byar
----

* Al-Ahsa (arabisk الأحساء)
* Abqaiq (arabisk بقيق)
* Jubail (arabisk الجبيل)
* Ras Tanura (arabisk رأس تنورة)
* Qatif (arabisk القطيف)
* Khobar (arabisk الخبر)
* Dhahran (arabisk الظهران)
* Dammam (arabisk الدمام)
* Hafar Al-Batin (arabisk حفر الباطن)
* Khafji (arabisk الخفجي)
* Nariyah (arabisk النعيرية)
* Qariat Ulya (arabisk قرية العليا)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eastern Province, Saudi Arabia» frå Wikipedia på engelsk, den 23. oktober 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Logo for UseModWiki
**UseModWiki** er ein type wikiprogramvare utvikla mellom 1999 og 2000 av Clifford Adams, basert på programmeringsspråket Perl. Det er lisensiert under GNU General Public License. Sider i UseModWiki vert lagra som vanlege filer, ikkje i ein relasjonsdatabase.

Adams laga programvara for sitt Usenet Moderation Project (Usemod) som eksisterte frå 1991 til 1999. Han baserte programvara si på AtisWiki 0.3, laga av Markus Denker. Denne var igjen basert på CvWiki, laga av Peter Merel. CvWiki var basert på Wiki Base, wikiprogramvara til Ward Cunninghams WikiWikiWeb.

Den første internettsida som brukte UseModWiki var Clifford Adams si eiga side usemod.com, som hadde brukt AtisWiki frå 11. oktober 1999. Den andre heimesida som tok i bruk UseModWiki var MeatballWiki, som vart laga av Adams og Sunir Shah.

Frå januar 2001 til byrjinga av 2002 vart UseModWiki brukt av alle versjonar av Wikipedia. Utviklarane i Wikipedia-miljøet utvikla seinare den programvara som i dag er kjend som MediaWiki, men enkelte mindre prosjekt fortsette å bruka UseModWiki fram til desember 2003. Dette gjaldt mellom anna norsk Wikipedia. I desember 2003 vart dei siste prosjekta flytta over frå UseModWiki til den nye programvara, som då heitte «fase 3».

UseModWiki er teknisk forhaldsvis enkel og lett å installera, samanlikna med anna wikiprogramvare. Programvara er lite avansert og med avgrensa funksjonalitet.

Sidetitlane kan ikkje innehalda mellomrom. Programvara har heller ikkje funksjonalitet for å lasta opp bilde slik som i MediaWiki, men bilde lagra på andre nettstadar kan brukast på sidene. Mange av funksjonane utvikla for MediaWiki, som kategoriar, innhaldsforteikningar og så bortetter, manglar òg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «UseModWiki» frå Wikipedia på bokmål, den 12. september 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* UseModWiki
**Urula** er ei elv som renn ut i nordenden av Sperillen, like sør for Nes i Ådal i Ringerike kommune. Urula får mellom anna tilførsel frå eit stort nedbørsområde (om lag 614 km²) i Vassfaret, mellom anna via Vidøla og Aurdøla som renn ut i Urula i Hedalen (Sør-Aurdal).

Vassdraget er verna med omsyn til Verneplan I for vassdrag sidan 1973, og framstår nesten som urørt. Store delar av elva ligg innanfor Vassfaret/Vidalen landskapsvernområde og Indre Vassfaret landskapsvernområde. Urula sitt utløp i Sperillen har eit velutvikla meandrerande løp gjennom deltaet. Fleire gamle elveløp og små kroksjøar i forskjellige stadier av gjengroing finst. Elva har godt fiske og er ikkje forureina. Aure i Sperillen gyter i Urula.

Kjelder
-------

1. ↑  «012/19 Urula». *nve.no -> Vann, vassdrag og miljø -> Verneplan for vassdrag*. Norges vassdrags- og energidirektorat. 6. juli 2017. Henta 24. juli 2017. [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Urulas utløp i Sperillen». Elvedeltadatabase. Geodatasenteret
* Urula. Vassdragsnr. 012.GZ. NVE Arkivert 2007-04-20 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**Earls Court Exhibition Centre**, òg kjent som **Earl Court Arena**, er eit utstillingslokale og ein konsertarena i Earls Court i London. Bygningen ligg i Earls Court i Kensington and Chelsea.

Idéen om å bygge eit utstillingslokale på staden kom etter at det blei opna to undergrunnsstasjonar der, Earl's Court og West Brompton. Området hadde ein periode blitt brukt til utandørsarrangement, men dette lønna seg ikkje for eigaren. I 1935 blei eigedomen selt, og dei nye eigarane planla å reise den største bygningen i Europa etter volum. C. Howard Crane blei vald som arkitekt. Prosjektet gjekk ikkje etter planen, og blei både forsinka og for dyrt. Lokalet blei opna 1. september, 1937, med ei sjokolade- og godterimesse.

Det oppstod etter kvart behov for ein større bygning, og den opphavlege blei rive. Den noverande bygningen er stor nok til å få plass til fire jumbojetar, med ein søylefri sal på 17 000 m². Den blei opna av Diana, prinsesse av Wales den 17. oktober 1991.

Sjølv om akustikken i bygningen ofte har blitt kritisert er Earls Court ein av dei mest populære konsertarenaene i Storbritannia. Det er plass til omkring 19 000 tilskodarar på konsertar. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Spellemannprisen 2001** vart delt ut i Oslo Spektrum fredag 1. mars 2002. Morten Abel kom til å bli den store vinnaren, med prisen for Årets spellemann og som vinnar av klassane «popsolist» og «årets låt». Röyksopp gjorde det også bra og vann prisen i den nye klassen «elektronika» og «årets musikkvideo». I tillegg til elektronika vart det for fyrste gong delt ut prisar i klassane «metal» og «blues».

I samband med Spellemannprisens 30-årsjubileum vart det også delt ut ein spesialpris kalla for «Tidenes norske hit» der Spellemannkomitéen nominerte 14 låtar frå den 30-årige historia til utdelinga. Vinnaren blei avgjort av publikum som på førehand kunne avgi stemma si gjennom telefon og internett. «Noen ganger er det all right» med Odd Børretzen og Lars Martin Myhre gjekk av med sigeren framfor «Take On Me» med a-ha og «Lys og varme» med Åge Aleksandersen.

Det var også 30. og førebels siste, gong NRK arrangerte utdelinga. Utdelinga blei leia av Bård Tufte Johansen og overført direkte på NRK1.

Vinnarar
--------

| Klasse | Artist | Tittel |
| --- | --- | --- |
| Popsolist | Morten Abel | *I'll Come Back And Love You Forever* |
| Popgruppe | Savoy | *Reasons to stay indoors* |
| Rock | Kaizers Orchestra | *Ompa til du dør* |
| Elektronika | Röyksopp | *Melody A.M.* |
| Blues | Bjørn Berge | *Stringmachine* |
| Metal | Dimmu Borgir | *Puritanical Euphoric Misanthropia* |
| Hip-hop | Klovner i kamp | *Bjølsen hospital* |
| Open klasse | Anja Garbarek | *Smiling & Waving* |
| Folkemusikk/gammeldans | Per Sæmund Bjørkum | *Berg og Vatn* |
| Danseorkester | Scandinavia | *De aller beste live* |
| Jazz | Urban Connection | *Urban Connection* |
| Klassisk musikk | Rolf Lislevand | *Alfabeto* |
| Samtidsmusikk | Peter Herresthal | *Arne Nordheim; Complete Violin Music* |
| Viser | Halvdan Sivertsen | *Tvil, håp og kjærlighet* |
| Barneplate | Uhu! (NRK Barn) | *Uhu!* |
| Årets musikkvideo | Röyksopp | «Eple» |
| Årets nykomar | Sondre Lerche | *Faces Down* |
| Årets låt | Morten Abel | «I'll Come Back And Love You Forever» |
| Årets spellemann | Morten Abel |  |
| Tidenes norske hit | Odd Børretzen & Lars Martin Myhre | «Noen ganger er det all right» |

Kjelder
-------

* Nettstaden ifpi.no Arkivert 2007-06-13 ved Wayback Machine.
**Westmoreland Parish** er eit parish (tilsvarande fylke) på Jamaica som ligg sørvest på øya. Det grensar til Hanover Parish i nord, Saint James i nordaust og Saint Elizabeth i aust. Den største byen og administrasjonssenteret er Savanna-la-Mar, som også er ein hamneby og eit handelssenter.

Savanna-la-Mar har rundt 1 000 innbyggjarar. Andre viktige tettstader er Little London, Petersfield, Bethel Town, Williamsfield og Darliston.

Det vestlegaste punktet på Jamaica, Negril Point, ligg i fylket. Like ved ligg Negril fyr og den kjende turistbyen Negril. Det blir drive fiske frå Negril, Bluefields, Little Bay og White House.
Jordbruk er også viktig i fylket, som har næringsrik jord og jamne nedbørsmengder. Rundt ein fjerdedel av fylket er flatt og passar til sukkerrøyrdyrking. I Frome finst ein stor sukkerfabrikk. I tillegg til sukker- og romproduksjon er kvegdrift og risdyrking viktige næringsvegar.

Folk frå Westmoreland
---------------------

* Mary Morris Knibb (1886–1964), lærar, reformator og velgjerar
* Gladys Bustamante (1912–2009), aktivist
* Winthrop Graham (f. 1965), friidrettsutøvar
* Owen Beck (f. 1976), boksar
* Allison Beckford (f. 1979), friidrettsutøvar

Kjelder
-------

1. ↑  *Parish Profile: Westmoreland*, Jamaica Information Service
2. ↑  «Population by Parish». *Statistical Institute of Jamaica*. Henta 16. september 2015.
3. 1 2 3 4  «POLITICAL GEOGRAPHY». *discoverjamaica.com*. The Gleaner Online. Henta 6. desember 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 60°20′00″N 17°30′00″E﻿

Tierp kyrkje.
**Tierp** er ein svensk tettstad og administrasjonsstad i Tierps kommune i Uppsala län i landskapet Uppland. I 2005 hadde staden 5 377 innbyggjarar.

Tierp ligg ved Dalälven og E4 cirka 61 kilometer nord for Uppsala og 53 kilometer sør for Gävle. Blant større føretak på staden er Atlas Copco, Elastolan, Tierps järnbruk, som produserer brønnlokk.

Kjende personar frå Tierp er ishockeyspelaren Johan Holmqvist og lyrikaren Kristina Lugn.

Historie
--------

Tierp voks fram etter at jernbanestasjonen og Ostkustbanan blei innvigd i 1874. Namnet kjem frå Tierps kyrkby, som ligg ei mil aust for Tierp. Staden blei municipalsamhälle innanfor Tierps landskommune i 1888, og blei utskilt frå denne i 1920 for å bli köping. Gjenforeininga skjedde i 1974, og Tierp er no administrasjonssentrum i Tierps kommune.

I 1917 hadde staden 1 200 innbyggjarar, postkontor, lege, apotek, to hotell, avdelingskontor for Stockholms handelsbank og Mälarprovinsernas bank, fleire handverkarar, tre mekaniske verkstader, trelastfabrikk, støyperi med fleire fabrikkar, dampsag, mølle, meieri og ei avis.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Tierp kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**SomBy** er ei finsk samisk musikkgruppe frå Sodankylä som syng på nordsamisk. Gruppa blei skipa i 2004 og er ikkje oppløyst, sjølv om ho er blitt mindre aktiv.

Gruppa blei skipa i Vuotso i Sodankylä i 2004 av Miira Suomi, Milla Pulska og Unna-Marit Pulska. I 2007 blei Juho Kiviniemi og Oula Guttorm frå Enare med.

Gruppa er knytt til plateselskapet Tuupa Records Oy, som også den skoltesamiske songaren Tiina Sanila og den enaresamiske rapparen Amoc høyrer til. SomBy gav ut det fyrste albumet sitt, *Čáhppes Lasttat*, 24. mai 2008. 

Gruppa har blant anna medverka i offisiell finsk turistreklame gjennom ein video der medlemmane snakkar om heimstaden og kor viktig det samiske opphavet deira er.

Etter ti år reduserte gruppa verksemda si. Systene Pulska skipa gruppa Ravggon (ei nemning for ein rein som ikkje vil halda seg på plassen sin i ein rajd).

Prisar og utmerkingar
---------------------

I 2009 vann gruppa Sámi Grand Prix med songen «Ii iđit vel», og fekk dermed representera samane ved Liet-Lávlut, ei internasjonal musikktevling for minoritetsspråk.

Medlemmar
---------

* Miira Suomi, song
* Milla Pulska, piano
* Unna-Maari Pulska, trommer
* Juho Kiviniemi, bass
* Oula Guttorm, gitar

Diskografi
----------

* *Čáhppes Lasttat*, 2008
* *Álás eana*, 2010
* *Viimmat*, 2014

Kjelder
-------

1. 1 2  Studio Sápmi 28. januar 2017, henta 3. april 2019
2. ↑  Norrländska Socialdemokraten 11 december 2009: *Drömmar på annat språk*, henta 22. november 2011
3. ↑  «SomBy». Henta 29. august 2010.
4. 1 2  «SomBy, Facebook». Henta 29. august 2010.
5. ↑  «Tuupa Records». Henta 29 augusti 2010.
6. ↑  Visit Finland: *Möt Somby - ett rockande sameband*, henta 22. oktober 2016
7. ↑  «SomBy, Liet International». Henta 29. august 2010. [*daud lenkje*]
8. ↑  Sameradion & SVT Sápmi 16 januari 2015: *Kitok och Somby har släppt ny musik*, hentar 16. mars 2015

* *Denne artikkelen bygger på «Somby (musikgrupp)» frå Wikipedia på svensk, den 6. mai 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)

 |
**Ulset** er ein matrikkelgard i Åsane bydel i Bergen. Folketalet innanfor den gamle matrikkelgarden var 1254 i 2001. Det tettbygde området vert rekna som del av den samanhengjande tettstaden Bergen.

Ulset ligg sentralt til i Åsane, i området som stundom vert kalla Midtbygda i Åsane. Frå siste halvdel av 1960-åra vart det bygd store bustadfelt i dei sørlege delane av Ulset. I området rundt kjøpesenteret Åsane storsenter, som houvdsakleg ligg på nabogarden Myrdal sin grunn, ligg fleire større varehus, mellom anna IKEA. På garden Ulset sin grunn ligg òg barneskulen Ulsetskogen skole og U. Pihls vidaregåande skule. Per 2010 er det framleis litt gardsdrift på garden med sauehald.

Ulset og nabogarden Myrdal har truleg vore same gard i gammal tid, men vart truleg delt alt i jernalderen. Leiglendingane på garden kjøpte bruka sine frå jordeigaren i 1707 og 1722. Det var då to bruk på garden.

Kjelder
-------

Frode Fyllingsnes, *Åsane - i fortid og nåtid* (Bodoni forlag, 2007), s. 188-194

Fotnotar
**Kultur i 1994** er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1994.

Film
----

Litteratur
----------

Musikk
------

Moldova fekk ny nasjonalsong, «Limba noastră».

29. september blei raï-songaren Cheb Hasni drepen i Algerie, 26 år gammal, den første i ei bølgje åtak på menneske som dreiv med musikk av muslimske fundamentalistar i landet.

Green Day gav ut gjennombrotsalbumet sitt *Dookie* den 1. februar, som selde til diamant. Plata innleia den nye interessa for punk-rock på midten av 1990-talet.

Rockegruppa Nirvana heldt sin siste konsert den 1. mars dette året, i München. Nokre dagar seinare gjekk songaren i gruppa, Kurt Cobain, i koma etter ein overdose med rohypnol og sjampanje. I midten av mars varsla kona Courtney Love politiet at Cobain var suicidal, og dei beslaglo ammunisjon og fire skytevåpen frå heimen hans. 8. april blei Cobain funnen død etter å ha skote seg sjølv tre dagar tidlegare.

**Utgjevingar:**

* Moderne klassisk: *Adiemus: Songs of Sanctuary* av Karl Jenkins, *Horn Concerto* av Oliver Knussen,

*Stele* av György Kurtág, *L'esprit des dunes* av Tristan Murail, *Concerto for Trombone* av Michael Nyman, Symfoni No. 7 *Angel of Light* av Einojuhani Rautavaara

**Døde:** Kurt Cobain, Yvonne Fair, Cheb Hasni, Manos Hatzidakis, Elizabeth Maconchy, Henry Mancini, Domenico Modugno, Dinah Shore, Garnett Silk

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «1994 in music» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juli 2009.*
Giftarmålet mellom Maria og Josef måla av Giotto di Bondone.
**Vigselen** er eit ritual som symboliserer opprettinga av ekteskapet i dei fleste kulturar, mellom anna kristen tradisjon. På folkemunne seier ein gjerne at ein *giftar seg*. 

Ein vigsel er som regel ein seremoni styrt av ein representant for styresmaktene eller eit trussamfunn. Dei som skal inngå ekteskapet stadfester at dei vil dette, anten munnleg, ved å skriva under på ei kontrakt, eller ved ei særskild handling. Med på vigselen er ofte familie og vitne.

Etter det formelle er det vanleg å halda ei stor bryllaupsfeiring. Dagen for bryllaupet kan òg markerast i seinare år. Bryllaupsdagen er eit privat jubileum for dei som har gifta seg, og kan vera grunn til feiring ved runde årstal.

Løftet
------

Ein vigsel blir ofte markert ved at dei som gifter seg trer gifteringar på fingrane til kvarandre.
I Noreg kan ein gifte seg borgarleg, som er eit ikkje-religiøst giftarmål som etter 1. januar 2018 kan gå føre seg hjå kommuneadministrasjonane i staden for hjå tingrettane (sorenskrivarane) som tidlegare, eller i eit ikkje-religiøst livssynssamfunn med offentleg vigselsrett. Eller ein kan gifta seg i eit kristent eller anna religiøst trussamfunn som har offentleg vigselsrett.

I dei fleste former for ekteskapsvigsel er det vanleg å love truskap til maken i *«gode og vonde dagar»* heilt til *«døden skil oss frå kvarandre»*. Denne lovnaden er eit uttrykk for eit ynske om å halde saman resten av livet med den personen ein giftar seg med, uansett kva som måtte hende. Difor vert det sagt at ekteskapet er det sterkaste bandet eit menneske kan knyte til eit anna.

Sjå òg
------

* Brur
* Brudgom
* Bryllaupsdag
* Ekteskap

Bakgrunnsstoff
--------------

* Inngåing av ekteskap og vigsel Arkivert 2002-06-19 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* NDL

 |
Straumavtakar til tog og trikk var ofte forma som ein pantograf, og difor kalla pantograf.
Døme på ein type moderne «einbeint» straumavtakarar til trikk.
Dobbel straumavtakar til trolleybuss.
Døme på straumavtakar, slepesko, for system med straumskjener, nytta på T-banar.
**Straumavtakar**, og kalla **pantograf**, er ei innretning som stryk langsetter ein kontaktleidning, òg kalla køyreleidning eller luftleidning, eller ei straumskjene, for å overføre elektrisk straum til elektrisk drive rullande materiell på jarnbaner, på T-baner, eller til sporvogner eller trolleybussar i gater. Stålfjører eller eit trykkluftsystem pressar straumavtakaren opp mot leidningen, eller mot straumskjena. 

For skjenegåande køyretøy er det nok med ein kontaktleidning som straumavtakaren stryk langsetter, då skjenegangen vert nytta som den andre leiaren. Trollyebussar, som går på gummihjul, må ha doble straumavtakarar opp til doble kontaktleidningar som er isolerte frå kvarandre.

* Døme på «einbeint» straumavtakar på taket av skiftelokomotiv og liknande
* Straumavtakar på tysk høgfartstog
* Dobbel straumavtakar bak på leddtrolleybuss
* Detalj av den doble straumavtakaren til ein trolleybuss
* Straumavtakarar av pantograftypen på eit eldre jarnbanelokomotiv, den eine pantografen er oppslege og i bruk, den andre ligg nede.
* Straumavtakar, slepesko, for straumskjene
* Straumavatakar på gamal tysk sporvogn
* Straumavtakar, pantograf, på ein trikk
* Straumavtakar på ein trikk
* Straumavtakarar på såkalla «radiobilar» i ein moropark. Straumavtakaren sleper mot eit straumførande nett under taket, og metallgolvet som bilane køyrer på, fungerer som den andre leidninga.
Koordinatar: 59°54′39.629″N 10°45′0.0936″E﻿

Jernbanetorget sett frå Biskop Gunnerus' gate, i midten Fred Olsens gate med trikkeskjener. Det høge tårnet er Trafikanten, bak ligg Jernbanetorget nummer 2, det tidlegare hovudkontoret til Den norske Amerikalinje. Nærast på høgre side Lundhgarden i nummer 4.Foto: Kjetil Ree (2009)

**Jernbanetorget** er ein plass i sentrum av Oslo som ligg foran Sentralstasjonen og bygningen til den tidlegare Austbanestasjonen, som no er teke i bruk til anna føremål. Torget, som har nedgangar til Jernbanetorget T-banestasjon, er eit trafikknutepunkt for jarnbane, T-bane, trikk og buss. Namnet på torget vart vedteke i 1852.

Austbanestasjonen ligg med fasaden mot plassen kor Karl Johans gate startar på den andre sida av Fred Olsens gate, som skil plassen i to på langsida. Strandgata og Fred Olsens gate kommer inn parallelt frå sør og møtast foran Jernbanetorget nummer 2, før sistnemnde gate fortset og kryssar Biskop Gunnerus' gate, som avgrensar plassen mot nord.

Da Christiania blei grunnlagd i 1624 låg området der Jernbanetorget ligg under vatn og blei først fylt opp og bygd ut etter 1739.Plassen har gått gjennom store endringar både då jarnbanen opna og då Austbanestasjonen blei bygd fram mot 1854, og då T-banen kom på 1960-talet. På byrjinga av 2000-talet vart heile torget lagt om for å verte eit høvleg knutepunkt for kollektivtrafikk, med høve til grei omstiging mellom trikk, buss, T-bane og jarnbanetog. Alle trikkeliner mellom aust og vest i byen har no haldeplassar på Jarnbanetorget, merkte med bokstavar for å gjere det lettare å finne fram til rett haldeplass.

Kjelder
-------

1. 1 2  *Oslo byleksikon*, side 282

Bakgrunnsstoff
--------------

* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, ISBN 978-82-573-1760-7