recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lovell Telescope ved Jodrell Bank Observatory er 76 meter stort.
**Jodrell Bank Observatory** (opphavleg **Jodrell Bank Experimental Station**, så **Nuffield Radio Astronomi Laboratories** frå 1966 til 1999) er eit britisk observatorium med fleire radioteleskop. Det er ein del av Jodrell Bank Centre for Astrophysics ved University of Manchester. Observatoriet vart grunnlagd i 1945 av sir Bernard Lovell, ein radioastronom ved University of Manchester som ønskte å undersøke kosmisk stråling etter at han hadde arbeidd med radar under andre verdskrigen. Det har sidan spelt ei viktig rolle i forskinga på meteorar, kvasarar, pulsarar, maserar og gravitasjonslinser, og var sterkt involvert i å spore romsonder i starten av romalderen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jodrell Bank Observatory» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juni 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jodrell Bank Observatory**

* Jodrell Bank Centre for Astrophysics
* Jodrell Bank Visitor Centre
| **Clear Island****Lokalt namn: Oileán Chléire** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Clear Island is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 51°26′N 09°30′W﻿Koordinatar: 51°26′N 09°30′W﻿

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Irland |
| **Grevskap** | County Cork

 |
| Demografi |
| **Folketal** | Over 100
 |

**Cape Clear Island** (irsk *Oileán Chléire* eller *Cléire*) er ei øy sørvest for County Cork i Republikken Irland. Ho er den sørlegaste busette delen av landet og har litt over 100 innbyggjarar. Ho dannar ein del av Gaeltacht, som tyder at ho er ein av få stader på Irland der irsk språk framleis vert nytta. 

Bukt på Cape Clear.
Øya er delt i ein austleg og ein vestleg del av eit eid. Det går båtruter frå North Harbour til Schull og Baltimore på fastlandet. South Harbour er ein populær fortøyingsplass for lystbåtar. 

Øya er kjend som fødestaden til St. Ciarán, for festninga Dún an Óir og for fuglelivet, inkludert teist og lomvi, skarv og havsvale. Selar, brugder og delfinar held til i området rundt øya, medan strandnellik og vivendel er vanlege planter på land. 

Cape Clear har òg eit fyr og eit fugleobservatorium. 

Øya har ein skule som vart bygd i 1897. 

Kvart år i september er Cape Clear vert for ein internasjonal eventyrfestival, som vart halden første gong i 1994.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Clear Island» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Fugleobservatoriet på Cape Clear Arkivert 2007-07-06 ved Wayback Machine.
* Cape Clear internasjonale eventyrfestival Arkivert 2008-10-05 ved Wayback Machine.
* Reiseguide til Cape Clear

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Marie Joseph Louis Adolphe Thiers** (16. april 1797–3. september 1877) var ein fransk historikar og statsleiar, fødd i Marseille.

### Liv og gjerning

Thiers var son til ein embetsmann. I 1821 flytta han til hovudstaden Paris og byrja arbeide som journalist. Her markerte han seg snart som ei av dei viktigaste opposisjonelle røystene og var seinare ein av grunnleggjarane av den liberale avisa 'Le National'. Med utgjevinga av historieverket *Histoire de la Révolution française* (1823-27) presenterte han eit nytt og meir positivt syn på den franske revolusjonen, ganske særleg av Napoleon Bonaparte.

I 1830 vart Thiers vald inn i det franske parlamentet og hadde sete i forsamlinga til 1851. Mellom 1832 og 1836 hadde han ei rad ministerpostar i regjeringa og var kortvarig fransk statsminister i seks månader i 1836 og åtte månader i 1840 under «borgarkongen» Ludvig Filip.

Etter Napoleon III sitt statskupp vart Thiers fengsla i 1851. Frå 1863 var Thiers den leiande i den liberal-konservative opposisjonen mot Napoleons regime.

Frå februar 1871 var Thiers fungerande statsleiar i Frankrike. I mai same året gav han ordre om at oppstanden under Pariskommunen skulle slåast ned, noko den prøyssiske kanslaren Otto von Bismarck støtta ved å sleppe fri 100 000 franske krigsfangar. Den 31. august same året vart Thiers den fyrste presidenten i den tredje franske republikken, ein posisjon han hadde fram til 1873. Som fransk president leidde han i 1871 delegasjonen som tok del i fredsforhandlingane med førnemnde Bismarck. Forhandlingane i Versailles, der dei tyske militære hadde hovudkvarter, førte fram til freden i Frankfurt og avslutta den fransk-prøyssiske krigen.

Thiers døydde i Saint-Germain-en-Laye.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Adolphe Thiers» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2019.*
**Llyn Celyn** er eit stort reservoar som vart bygd mellom 1960 og 1965 i dalen til elva Tryweryn i North Wales. Det er om lag 4 km langt og har ei maksimal djupne på 43 meter. Det har ein kapasitet på 71,2 milliardar liter vatn.

Det vart opphavleg kalla *Llyn Tryweryn Mawr*, men i september 1964 endra Liverpool Corporation namnet.

Bygginga og motstanden
----------------------

Bygginga av reservoaret omfatta at landsbyen Capel Celyn og omliggande jordbruksland vart lagt under vatn. Dette skapte mykje sinne, fordi walisisk kultur og språk stod særs sterkt i landsbyen, samt at reservoaret vart bygd for å gje vatn til Liverpool og delar av Wirral i staden for Wales. Avgjersla om å byggje reservoaret vart teken trass i at 35 av 36 walisiske parlamentsmedlemmer var imot, og den 36. av desse stemde ikkje. Dette førte til auka støtte for det walisiske nasjonalistpartiet Plaid Cymru.

Det vart halde ei offisiell opning den 21. oktober 1965 med representantar frå byrådet i Liverpool. Det var venta store protestar og mykje politi var til stades. Seremonien varte mindre enn tre minuttar fordi protestantane hadde kutta mikrofonleidningane og ropa frå dei mange hundre protestantar gjorde at ingen høyrde noko av talen.

I oktober 2005 gav byrådet i Liverpool ut ei offentleg unnskyldning for hendinga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Llyn Celyn» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  National Library of Wales, "Celyn lake held a capacity of 71,200 mega litres of water, the biggest dam in Wales"
2. ↑  *Capel Celyn, Ten Years of Destruction: 1955 - 1965*, av Einion Thomas, publisert av Cyhoeddiadau Barddas & Gwynedd Council, 2007, ISBN 978-1-900437-92-9
3. ↑  Flooding Apology Where I Live:Liverpool, BBC website

Bakgrunnsstoff
--------------

* Abandoned communities ..... Llyn Celyn
**Adolf Kristoffer Nielsen** (11. januar 1890–28. juli 1960) var ein norsk toneskapar og dirigent frå Oslo.

Nielsen var son til ein murar. Han utdanna seg på Musikkonservatoriet i Oslo under Ingebret Haaland og Hans Hansen. Frå 1922 til 1956 var Nielsen kapellmeister ved Det Norske Teatret. Han komponerte i dei åra musikk til ei rekke skodespel som vart framført ved teateret. Allereie i 1914 laga han tonefylgjet til *Tyrihans* av Hulda Garborg. Seinare komponerte han musikk til *Bli med til Kina* (1932) av Harald Skjønberg, *Knivane* (1934) av Sigurd Eldegard, *Antigone* av Sofokles og *Blodbryllupet* av Federico García Lorca (begge 1945) og *Munkeklokka* (1950) av Aslaug Vaa.

I tillegg skreiv Nielsen musikk til spelefilmane *Kristine Valdresdatter* (1930), *Liv* (1934), *Hu Dagmar* (1939), *Gjest Baardsen* (1939), *Godvakker-Maren* (1940), *Gullfjellet* (1941) og *Trysil-Knut* (1942).

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
* Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
**Günther Mader** (fødd 24. juni 1964) er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Matrei am Brenner i Tirol som vart nummer to i verdscupen i alpine greiner både i 1995 og 1996. I tida 1987-97 sikra han seg seks VM-medaljar og ein OL-medalje; seks i bronse og ein i sølv.

Aktiv
-----

Gjennom tolv sesongar, 1986 til 1997, vann Mader 14 renn i verdscupen. Han vann, som ein av få utøvarar, verdscuptevlingar i alle fem øvingane. Flest sigrar tok han, seks i talet, i super-G. Men det var FIS-pokalen 1990 i storslalåm og ein kombinasjonspokal han opplevde som sine største triumfar.

Mader vann sølvmedaljen i slalåm ved VM i alpine greiner 1987 i Crans-Montana, einast Frank Wörndl frå Vest-Tyskland rann fortare. I same meisterskapen tok Mader den fyrste av tre strake VM-bronsar i kombinasjon, den fjerde kom i VM 1996. Tidlegare hadde han vunne bronsemedaljen i utfor under Vinter-OL 1992 i Albertville, og seinare tok han ein bronsemedalje også i super-G, då i VM i alpine greiner 1997.

Straks etter sesongslutt våren 1998 vart Mader råka av eit hjerneslag. Etter langvarig opptrening tok han seg arbeid for eit skiutstyrsfirma.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Günther Mader» frå Wikipedia på tysk, den 14. januar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Günther Mader – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Günther Mader» (på engelsk). olympedia.org. Henta 25. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| **Yapacanamaurfugl** |
|  |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av Yapacanamaurfugl Utbreiinga av Yapacanamaurfugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | Fugleslekta Myrmeciza *Myrmeciza* |
| **Art:** | **Yapacanamaurfugl** *M. disjuncta* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Myrmeciza disjuncta***Friedmann, 1945 |

**Yapacanamaurfugl**, *Aprositornis disjuncta*, er ein fugl i maurfuglfamilien. Arten finst i Brasil, Colombia og Venezuela. Han har habitat i subtropisk til tropisk våt låglandsskog. I Venezuela òg i savanne med bambus eller anna tett vegetasjon, og lever lågt i vegetasjonen opp til 100 moh. Utbreiinga i Venezuela ligg i Yapacana, lengst sørvest i Amazonas i Venezuela.

Yapacanamaurfugl er 13,5 centimeter i lengd og veg 14 til 15 gram. Hannfuglen har gjennomgåande mørk gråblå overside med lysare underside, to vengeband med små kvite flekker. Hoa har gulbrunt i undersida og manglar vengeband.

Kjelder
-------

* Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Yapacanamaurfugl**

* BirdLife International (2014) Species factsheet: *Aprositornis disjuncta Arkivert 2013-12-26 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 24. august 2014.
**Yarelys Barrios Castañeda** (fødd 12. juli 1983) er ein kubansk tidlegare friidrettsutøvar frå Pinar del Rio. Ho vann sølvmedaljen i diskoskasting både under VM 2007 og 2009, og sidan bronsen i øvinga ved VM 2011, Sommar-OL 2012 og VM 2013.

Aktiv
-----

Barrios sette personleg rekord med 63,90 m i VM-finalen 2007, eit kast som sikra henne bronseplassen på sigerspallen, men som året etter vart omgjort til sølvmedalje då den opphavlege sølvmedaljøren vart diska for å ha tukla med dopingprøvene. Sjølv vart Barrios under Sommar-OL 2008 tildelt sølvmedaljen, for så, åtte år seinare, få annullert medaljen etter ein ny test av prøvematerialet frå den gongen.

I 2009 kasta Barrios 65,31 m i VM-finalen i i Berlin og tok sølv, 13 cm kortare enn vinnaren, Dani Samuels frå Australia. Barrios avslutta sesongen med å vinne IAAF-finalen med eit bestekast på 65,86 m. Både i 2010 og i 2011 gjekk ho til topps i diskoskastinga i DL-serien (Diamond League). Hausten 2011 gjorde ho årsbeste med 65,73 m under VM i Daegu og tok bronsen. Også i London-OL 2012 og Moskva-VM 2013 la Barrios beslag på bronseplassen.

Barrios sin personlege rekord lyder på 68,03 meter og vart oppnådd i Habana 22. mars 2012.

### Doping

Den 1. september 2016 vedtok Den internasjonale olympiske komiteen (IOK) å annullere Barrios sine prestasjonar under Sommar-OL 2008 i Beijing, etter at ein retest viste spor av det forbodne stoffet acetazolamide.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 63,90 m, bakom Franka Dietzsch (66,61 m)
* OL 2008 i Beijing: Annullert sølvmedalje (63,64 m)
* VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje – 65,31 m, bakom Dani Samuels (65,44 m)
* VM 2011 i Daegu: Bronsemedalje – 65,73 m
* OL 2012 i London: Bronsemedalje – 66,38 m
* VM 2013 i Moskva: Bronsemedalje – 64,96 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yarelys Barrios» frå Wikipedia på tysk, den 1. august 2019.*

* *Denne artikkelen bygger på «Yarelys Barrios» frå Wikipedia på engelsk, den 1. august 2019.*
Fiskarar med sild i USA.
Fiskeseljar i Venezuela.
**Matfisk** er fisk ein bruker som næringsmiddel for menneske. Ein har fanga og ete fisk under heile historia til menneskja. Ein som har som yrke å fanga fisk blir kalla fiskar. Å halda levande fisk for seinare bruk blir kalla låssetting.
Ein kan og driva oppdrett av matfisk ved foring i eit område der ein kan henta ut fisken når han skal brukast til mat.

Fisk er blant dei viktigaste næringsmidla på jorda, særleg på Grønland, der størstedelen av kosten består av fisk. Fisken i havet krev ikkje nokre former for passing eller røkt. I nyare tid har det likevel blitt vanleg med fiskeoppdrett i større skala, særleg av rovfiskar som laks, mellom anna i Noreg og Søraust-Asia, samtidig som sjøar og hav er blitt ramma av utfisking.

Fisk er hovudføde for mange menneske og dyr. Han kan vera skadeleg om han har høgt innhald av miljøgifter eller er blitt lagra feil. Mellom anna kan visse stoff i gjellene konverterast til thiaminase, eit enzym som øydelegg B-vitamin i kroppen, ved feil (for varm) lagring. Dette kan føra til alvorleg og døydeleg akutt B-vitaminmangel.

Det lever mest fisk der næringskjeldene er størst. Dei høgaste tala for biomasse finn ein i litt kaldare vatn, særleg ved oppvellingar.

Matlaging
---------

Kokt torsk servert med egg, reker, dill, peparrot og bruna smør. 
Matfisk blir ofte delt inn feit og mager fisk. Skilnaden i feittinnhaldet påverkar både næringsinnhald, smak og tillagingsmåte. Feit fisk inneheld store mengder omega 3-feittsyrer som eikosapentaensyre (EPA) og dokosaheksaensyre (DHA), men kan òg lagra større mengder miljøgifter som dioksin og polyklorerte bifenyl.

Fisk kan innehalda parasittar. Desse døyr ved oppvarming (minst 60 grader i eit minutt) og ved djupfrysing i fleire døgn. Oppdrettslaks er vanlegvis parasittfri.

### Feit fisk

Feit fisk er kjenneteikna av med høgt feittinnhald. Døme på feite fiskeartar er:

* Laks
* Makrell
* Sild
* Sardin
* Aure

### Mager fisk

Mager fisk har lågt feittinnhald. Døme på magre fiskeartar er:

* Åbor
* Gjedde
* Torsk

Oppdrett
--------

Nokre døme på vanlege oppdrettsfiskar:

* Regnbogeaure (*Oncorhynchus mykiss*)
* Laks (*Salmo salar*)
* Røye (*Salvelinus sp*.)
* Aure (*Salmo trutta lacustris*)

Kjelder
-------

1. ↑  «lås (fiskeri) i Store norske leksikon på snl.no. Henta 17. oktober 2021».
2. 1 2  «Råd om fisk». Livsmedelsverket. 7 juni 2012. Arkivert frå originalen 18 april 2013. Henta 10 september 2012.  Arkivert 2013-04-18 ved Archive.is

* *Denne artikkelen bygger på «Fisk (livsmedel)» frå Wikipedia på svensk, den 17. oktober 2021.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
* Andrews, Birgitta och Lindgren Barbro: *Vår kokbok*, Prisma, 2005, 24. ISBN 9789151842578.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Matfisk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* BBC Things

 |
**Radians** er den effekten som vert strålt ut frå eit flateelement per romvinkeleining i ei særskild retning dividert på den tilsynelatande storleiken til flateelementet sett frå same retning. Radiansen er definert som 

{\displaystyle L={\frac {\mathrm {d} ^{2}\Phi }{\mathrm {d} A\,\mathrm {d} {\Omega }\cos \theta }}\approx {\frac {\Phi }{\Omega A\cos \theta }}}
der

*L* er den observerte eller målte radiansen (W·m−2·sr−1), i retninga *θ*,
d er differnsialoperatoren,
*Φ* er den totale strålingsfluksen eller effekten (W) utstrålt
*θ* er vinkelen mellom normalen på flata og den spesifiserte retninga
*A* er arealet til flata (m2), og
{\displaystyle {\Omega }} er romvinkelen (sr) i forhold til observasjonen eller målinga.
Tilnærminga gjeld berre for små *A* og *Ω* der cos *θ* er tilnærma konstant.
Viss radiansen er den same i alle retninga, seier ein at strålinga følgjer Laberts cosinuslov

Radians-faktoren for eit punkt på ei flate er forholdet mellom radiansen i ei særskild retning og den radiansen ein ville ha venta i same retning om flata hadde reflektert strålinga i samsvar med Lamberts cosinuslov.

Kjelder
-------

* radians. (2012-02-18) I *Store norske leksikon*. Henta frå
**Lene Onsrud Retzius** (fødd 4. januar 1996) er ein norsk friidrettsutøvar frå Moelv i Hedmark. Ho vart norsk meister i stavhopp 2014-17 og 2019-20. I 2018 sette Retzius norsk rekord i øvinga med eit hopp på 4,50 meter. Ho var medlem i Moelven IL til 2014, sidan 2015 har ho representert IL i BUL.

Aktiv
-----

15-årige Retzius kom på delt andreplass i stavhopp ved Friidretts-NM 2011, då Cathrine Larsåsen forbetra norgesrekorden til 4,31 meter og vann suverent. I 2014 vann Retzius det fyrste av fire strake NM-gull i stavhopp. Ho sikra seg medaljen ved å vere den fyrste over 3,80 m. Dei tre neste åra sikra ho seg gullmedaljen med hopp på 4,00 m, deretter 4,10 m og så 4,20 m. 

Den 30. mai 2018 sette Retzius noregsrekord i stavhopp med 4,50 meter på Lambertseter stadion i Oslo. I noregsmeisterskapen 2018 stoppa ho på 3,90 m og enda på sølvplass. Året etter gjekk ho over 4,32 m og sette meisterskapsrekord ved NM på Hamar. Sommaren 2021 tangerte ho noregsrekorden ved eit stemne i Genève.

### Plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2018 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (4,20 m=nr 22)
* VM 2019 i Doha: Utslått i kvalifiseringa (4,35 m=nr 25)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lene Retzius» frå Wikipedia på bokmål, den 3. september 2021.*
* friidrett.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Lene Retzius» (på engelsk). Olympedia. Henta 4. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Glenn Hysén
**Glenn Ingvar Hysén** (fødd 30. oktober 1959) er ein svensk tidlegare fotballspelar frå Göteborg som spelte 68 landskampar. Han var midtstoppar og ein av Sveriges beste spelarar i 1980-åra, kåra til årets spelar i 1983 og 1988.

### Klubbspel

Hysén spelte på IFK Göteborg frå 1979 til han hausten 1983 fekk kontrakt med PSV Eindhoven. Med det svenske laget vann han UEFA-cupen 1982 og vart svensk seriemeister både i 1982 og 1983. Etter ei lite vellukka tid i PSV, vende Hysén sommaren 1985 tilbake til IFK Göteborg. Her var han med om å ta laget til semifinale i europacupen hausten 1986. Våren 1987 var han med om å vinne UEFA-cupen på ny. Frå sommaren 1987 var han i to sesongar Fiorentina-spelar. Deretter gjorde han teneste i Liverpool FC i knappe tre år. I sin fyrste sesong med klubben vart han engelsk ligameister, som den fyrste frå Sverige. Frå 1992 til 1994 var han aktiv i Göteborg-klubben Gais, eit lag som rykte ned or Allsvenskan.

### Landslagsspel

Hysén var midtstoppar på Sverige sitt landslag i 68 kampar. Han debuterte mot Danmark 14. mai 1981. Særleg imponerte han i ein landskamp mot England på Wembley stadion i London, ein kamp som enda 0-0. Han spelte halvskadd då Sverige rauk ut or Fotball-VM 1990 allereie etter gruppespelet, hans einaste internasjonale landslagturnering. Hysén skåra 9 landslagsmål før han deltok i sin siste landskamp i oktober 1990.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Glenn Hysén» frå Wikipedia på svensk, den 15. juni 2021.*
* eu-football


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS
* Munzinger (sport)
* Discogs (artist)

 |



| * v
* d
* e
Sverige sitt landslag – VM i fotball 1990 |
| --- |
| 
* 1 Andersson
* 2 J. Eriksson
* 3 Hysén (kaptein)
* 4 Larsson
* 5 Ljung
* 6 R. Nilsson
* 7 Nyhlén
* 8 Schwarz
* 9 Engqvist
* 10 Ingesson
* 11 Jansson
* 12 L. Eriksson
* 13 Limpar
* 14 J. Nilsson
* 15 Strömberg
* 16 Thern
* 17 Brolin
* 18 Ekström
* 19 Gren
* 20 Magnusson
* 21 Pettersson
* 22 Ravelli
* Landslagstrenar: Nordin

 | Flagget til Sverige |
|  |
Very Large Array, eit radio-interferometer i New Mexico i USA.
**Radioastronomi** er ein del av astronomien som omfattar studiet av radiobølgjer frå verdsrommet og undersøkinga av himmellekamar ved hjelp av radar. 

Det vart først oppdaga radiobølgjer frå ein himmellekam i 1930-åra, då Karl Jansky observerte stråling frå Mjølkevegen. Seinare observasjonar har identifisert mange kjelder til radiostråling, mellom anna stjerner og galaksar, i tillegg til heilt nye klassar av lekamar, som radiogalaksar, kvasarar, pulsarar og maserar. Oppdaginga av kosmisk bakgrunnsstråling vert rekna som bevis for Big Bang-teorien, og vart gjort gjennom radioastronomi.

Radioastronomi vert utført med radioantenner kalla radioteleskop, som anten er nytta aleine, eller knytte saman med teknikkar som radio-interferometri og apertursyntese. Interferometri gjer at ein får høg vinkeloppløysing, sidan oppløysinga til eit interferometer vert avgjort av avstanden mellom komponentane og ikkje storleiken til komponentane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Radio astronomy» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juli 2016.*
**Lene Elise Bergum** (fødd 19. november 1971) er ein norsk skodespelar.

Bakgrunn og virke
-----------------

Gjennombrotet som skodespelar kom med rolla som Lene i filmen *Hodet over vannet* (1993), som det seinare vart laga ein Hollywood-versjon av, med Cameron Diaz i hovudrolla.

Bergum hadde ei framståande rolle som Camilla i komiserien *Tre på toppen* på TVNorge i 1997. Det var likevel først med rolla som Alexandra «Alex» Kvamme i såpeserien *Hotel Cæsar* på TV 2 ho vart eit kjent fjes for den jamne nordmannen. Ho spelte i serien frå 1998 til 2001, gjorde comeback i 2004 og forlét intrigehotellet på nytt i mai 2004.

Ho hadde òg rollen som Anita i TV 2-serien *Far og sønn* i 2002.

I 2005 var ho norsk deltakar i den skandinaviske TV-produksjonen *Robinson VIP*, saman med Ole Klemetsen, Janne Rønningen, Gry Jannicke Jarlum og Jan Simonsen.

Per 2014 dreiv ho firmaet Appetitten Kantine og Catering.

Ho har tidlegare jobba som lastebilsjåfør i Posten Norge.

Vinteren 2018 var ho deltakar på Farmen Kjendis på TV 2.

Rollar
------

| År | Film/TV-serie | Rolle |
| --- | --- | --- |
| 1993 | *Hodet over vannet* | Lene |
| 1997 | *Tre på toppen* | Camilla |
| 1998 | *Blodband*  | *Ukjent* |
| 1998–2001, 2004–2005 | *Hotel Cæsar* | Alexandra «Alex» Kvamme |
| 2002 | *Far og sønn* | Anita |
| 2005 | *Robinson VIP* | Deltager |
| 2006 (filma i 2004) | *Asfaltevangeliet* | Kvinne som bryr politimann |
| 2018 | Farmen Kjendis | Seg sjølv |

Kjelder
-------

1. ↑  «Radioresepsjonen live Rockefeller - Lene Elise Bergum».
2. ↑  «TV2.no - nyheter døgnet rundt» (på norsk). Henta 7. januar 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Lene Elise Bergum» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lene Elise Bergum ved The Internet Movie Database (IMDb)
**Lene Marlin Pedersen**, kjend som **Lena Marlin** (fødd 17. august 1980), er ein norsk popmusikar og låtskrivar.

Liv og virke
------------

Pedersen vart fødd i Tromsø, og flytta dit med foreldra frå den vesle bygda Stordalstrand ved Ullsfjorden då ho var 3 år. 

Ho vart oppdaga i heimbyen av NRK Troms sommaren 1997, og etter å ha spelt inn nokre låter i studio hos NRK Troms vart ho oppdaga av Virgin Records. Den fyrste singelen vart utgjeven i 1998 og heitte «Unforgivable Sinner». Denne vart kåra til årets låt under Spellemannprisen 1998. I 1999 vann ho MTV-Europes pris som beste nordiske artist. Under Spellemannprisen 1999 vart ho kveldens store vinnar med heile fire prisar for albumet *Playing My Game* og singelen *Sitting Down Here*. Ho vann prisane for årets artist, årets nykommer, popsolist og årets låt. I 2007 fekk ho Gammleng-prisen i open klasse.

Ho har til saman selt over 2,2 millionar album (2005-estimat), og har òg samarbeidd med andre artistar, blant andre sveitsiske Lovebugs på deres lét «Avalon». I tillegg har ho bidrege som låtskrivar på den barbadiske artisten Rihannas *Good Girl Gone Bad*.

I januar i 2013 hadde sesong 2 av TV-programmet *Hver gang vi møtes* premiere, og Lene Marlin deltok saman med Kurt Nilsen, Ole Paus, Marion Ravn, Magnus Grønneberg, Morten Abel og Anita Skorgan. Ho gav òg ut ein nyinnspelt versjon av monsterhiten *Unforgivable Sinner*, etter ei avstemming på facebooksida si.

I oktober 2014 vart Lene Marlin tildelt Åpenhetsprisen av Mental helse for openheita si om at ho hadde freista å ta livet sitt. I november 2014 vart ho nominert til Årets namn av Dagbladet av same grunn. I mars 2015 fekk ho Fredrikkeprisen, som er heidersprisen til Norske Kvinners Sanitetsforening, for openheita si rundt psykisk helse. 

Lene Marlin flytta til London sommaren 2008 etter å ha budd ei tid i Oslo. Ho stadfesta i eit intervju med Dagbladet i august 2008 at ho og Kåre Conradi var sambuarar. I 2020 fekk paret ei dotter.

Diskografi
----------

Studioalbum
* *Playing My Game* (1999)
* *Another Day* (2003)
* *Lost in a Moment* (2005)
* *Twist the Truth* (2009)
* *Here We Are - Historier så langt* (2013)

Singlar
* *Unforgivable Sinner* (1999)
* *Sitting Down Here* (1999)
* *Where I'm Headed* (1999)
* *A Place Nearby* (2003)
* *You Weren't There* (2003)
* *Another Day* (2003)
* *Sorry* (2004)
* *How Would It Be* (2005)
* *Here We Are* (2009)

Kjelder
-------

1. ↑  «Music-and-Media» (PDF).
2. ↑  Lene Marlin hedres med åpenhetspris. nrk.no (10. oktober 2014)
3. ↑  «Hvem er Årets Navn?». Dagbladet. 30.11.2014.
4. ↑  (no) «Lene Marlin bekrefter romanse». **VG**. 17. august 2008. Henta 17. august 2008.
5. ↑  «Lene Marlin og Kåre Conradi har fått en datter» (på norsk). 24. oktober 2020. Henta 25. oktober 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Lene Marlin» frå Wikipedia på bokmål, den 19. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lene Marlin**

* Lene Marlin ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Matematisk induksjon** er ein metode nytta for matematiske bevis, vanlegvis for å vise at eit visst uttrykk gjeld for alle naturlege tal. Dette er gjort med å vise at det **første** uttrykket i ei uendeleg rekkje av uttrykk er sann, og så vise at **eit vilkårleg** uttrykk i den uendelege rekkja er sann, og til slutt det **neste** uttrykket i rekkja. 

Denne metoden kan utvidast til å bevise uttrykk som gjeld meir generelle velfunderte strukturar, slik som for tre i mengdelære. Denne generaliseringa vert kalla strukturell induksjon og vert nytta i matematisk logikk og datavitskap.

Døme
----

Her skal vi vise at summen for alle naturlege tal kan skildrast som: 

{\displaystyle 1+2+3+...+n={\frac {n(n+1)}{2}}}, der *n* er eit naturleg tal.
Første skritt er å vise at uttrykket gjeld for 1.

{\displaystyle {\frac {n(n+1)}{2}}\Rightarrow {\frac {(1)(1+1)}{2}}=1\,} då *n*=1. 
Dermed har vi vist at uttrykket gjeld for *n*=1.

Neste skritt er å vise at om uttrykket gjeld for *n*=*k*, medfører det at uttrykket òg gjeld for {\displaystyle n=k+1}.

* Antar: {\displaystyle 1+2+3+...+k={\frac {k(k+1)}{2}}}

Legg til *k* + 1 på begge sider og får:

{\displaystyle 1+2+\cdots +k+(k+1)={\frac {k(k+1)}{2}}+(k+1)}
Reknar ut høgresida:

{\displaystyle ={\frac {k(k+1)}{2}}+{\frac {2(k+1)}{2}}={\frac {(k+2)(k+1)}{2}}={\frac {(k+1)(k+2)}{2}}={\frac {(k+1)((k+1)+1)}{2}}.}
Dermed har vi:

{\displaystyle 1+2+\cdots +(k+1)={\frac {(k+1)((k+1)+1)}{2}}}
og beviset er ferdig. Vi har no vist at uttrykket gjeld for n=1, og at om uttrykket gjeld for k, medfører det at uttrykket òg gjeld for k+1. Induksjonsprinsippet seier dermed at uttrykket gjeld for alle naturlege tal {\displaystyle n\geq 1}.
**Lenardeffekt** syner til fleire effektar innan elektromagnetisme som er kalla opp etter Philipp Lenard

Den eine effekten er ein fotoelektrisk effekt der luft og andre gassar vert ionisert i ultrafiolett ljos.

Ein annan effekt er elektrisering og ionisering av luft ved forstøving av vatn. Dette vart oppdaga av MacLean og Goto (1890), og så inngåande undersøkt og forklart av Lenard og elevane hans. Effekten er òg kalla ballo-elektrisitet, iblant òg vassfallselektrisitet, og oppstår når væskedråpar rører seg i luft. Armstrongs dampelektrisermaskin er basert på denne effekten, og ein trur òg at effekten spelar ei rolle i oppladinga av skyer i torevêr, og kan vere årsak til elektrisk utløysing av tankeksplosjonar.

Den tredje effekten vart oppdaga av Lenard i 1890 då han såg at den elektriske resistansen er større for likestraum enn for vekselstraum i metall med ikkje-kubisk krystallstruktur.

Kjelder
-------

* lenardeffekt. – fotoelektrisk effekt. I Store norske leksikon. Henta frå:
* lenardeffekt. – ballo-elektrisitet. I Store norske leksikon. Henta frå:
* lenardeffekt. – som gjeld elektrisk resistans. I Store norske leksikon. Henta frå:
**Opphaugen** er ein gard på Fedje som høyrer til Nedrelandet. Nedrelandet omfattar den nedre delen av matrikkelgarden nr. 168, altså alle bruka utanom Kopper og Husa. I motsetnad til desse to vart Opphaugen og dei andre bruka på Nedrelandet kalla plassar i skriftlege kjelder. Desse var både mindre og hadde dårlegare jord enn Kopper og Husa. 

Opphaugen ligg på ei høgd, som namnet viser til, mellom Kopper og Tangane. I tidlege kjelder vart Opphaugen, samt Uthaugen, berre kalla Haugen. Dette gjorde det vanskeleg å skilje dei frå kvarandre, men ein veit at det er snakk om to forskjellige gardar ved at dei aldri er ført opp etter kvarandre i skattelistene. I daglegtalen vert Opphaugen oftast omtalt som «i Haugen», medan Uthaugen berre vert kalla «Haugen», dette stemmer òg med brukarnamna i dei gamle kjeldene. Uttalen av namnet er «høyen». Garden er første gong nemnt i skriftlege kjelder i 1563.

Kjelder
-------

* Arvid Skogseth (1997). *Fedje og folket: Gards- og ættesoge for Fedje*. Fedje kommune.
Radiogalaksen Centaurus A i kunstige fargar. Raudt representerer radiostråling.
**Radiogalaksar** er galaksar som sender ut radiobølgjer med ein rate rundt éin million gonger større enn Mjølkevegen. Dei er ein type aktiv galaksekjerne; og vertsgalaksen er stort sett alltid ein elliptisk galakse.

Rundt radiogalaksar finst det to store område, stort sett symmetrisk plasserte rundt galaksen, som sender ut det meste av radiostrålinga. Storleiken på desse områda for dei største radiogalaksane er rundt 16 millionar lysår, noko som kan samanliknast med storleiken på galaksehopar. Slike gigantgalaksar er dei største kjende objekta i universet.

Motoren til radiogalaksar er anteken å stamma frå galaksekjernen, sidan dei store radioområda utanfor radiogalaksane nesten utan unntak er bundne til galaksekjernen gjennom lange jetstrålar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* VLA-bilete av Cygnus A Arkivert 2012-06-24 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Radio galaxy» s. 332-33 i* Phillip's Astronomy Encyclopedia *utgjeven i 2002.*

| * v
* d
* e
Galakse |
| --- |
| Morfologi | Elliptisk galakse · Linseforma galakse · Spiralgalakse · Stavspiralgalakse · Irregulær galakse · Dverggalakse · Ringgalakse |  |
| Struktur | Supermassivt svart hòl · Bolning · Stav · Disk · Spiralarm · Galaksehalo · Mørk materie-halo |
| Aktive galaksekjernar | Relativistisk jet · LINER · Radiogalakse · Seyfert-galakse · BL Lacertae-objekt · Blazar · Kvasar |
| Vekselverknad | Stjernestraum · Vekselverkande galakse · Galakse med eksplosiv stjernedanning · Satellittgalakse · Galaksehop · Superhop |
| Lister | Næraste |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
**Oppedalselva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho har utspring frå Skiddalsvatnet på fjellområda austom Risnefjorden, mellom Synnlikletten og Grønnlifjellet. Elva renn mot nordaust gjennom fleire små og høgtliggande vatn, før ho fell bratt ned i dalen ved Oppedalsstølen. Like nedanfor fell den rundt 150 meter høge Lønningefossen ned frå vestsida av den djupe og tronge dalen. Heretter renn elva mot nord-nordvest til ho munnar ut i Sognefjorden ved Ytre Oppedal. Langs den siste kilometeren før fjorden ligg det busetnad og jordbruksområde på begge sider av elva. Oppedalselva er 8,9 km lang, og har eit nedbørfelt på 12,1 km². Middelvassføringa ved munningen er 1,27 m³/s.

Fiske
-----

Vassdraget hadde under dei siste tiåra av 1900-talet ein sterk reduksjon i fiskebestandane på grunn av sur nedbør. Dei øvste dela av nedbørfeltet vart hardast ramma, og i Skiddalsvatnet og Krokelivatnet, som er dei to høgast liggjande innsjøane, døydde bestanden av aure ut allereie på 1970-talet. I Grønlivatnet og Klypevatna, som ligg mellom ein og to kilometer nedstraums desse, var det enno i 1990 tynne bestandar av aure, men òg i desse vatna vart det på 1970-talet registrert ein nedgang i aurebestanden.

I seinare år er det sett ein monaleg betring i tilhøva for fiskebestandane i Gulen. Bestanden av aure har auka i fleire vatn austom Fjordsdalen, blant anna i Grønlivatnet og Klypevatna der bestanden har auka frå «tynn» til «middels tett».

Kjelder
-------

1. 1 2  NVE Atlas Arkivert 2011-03-06 ved Wayback Machine. *Norges vassdrags- og energidirektorat*
2. ↑  Annie Elisabeth Bjørklund: *Naturressurskartlegging i Gulen kommune, Sogn og Fjordane: Miljøkvalitet i vassdrag*, Rådgivende Biologer AS, Rapport nr. 155, mars 1995, ISBN 82-7658-050-5
3. ↑  Trygve Hesthagen Gunnel Østborg: *Endringer i areal med forsuringsskadde fiskebestander i norske innsjøer fra rundt 1990 til 2006*, NINA Rapport 169, Trondheim, desember 2008, ISBN 82-426-1724-4

  

Koordinatar: 61°03′20″N 05°30′34″E﻿
I matematikken er ein **relasjon** eit forhold mellom objekt. Døme på relasjonar er «er mindre enn», «er lik» og «er ei delmengd av».
I mengdeteori definerer ein ein relasjon som ei mengd av *n*-tuplar. Objekt som står i relasjonen *R* til kvarandre dannar ein *n*-tuppel, som er eit element av *R*.
Når ikkje anna er sagt, forstår ein ein relasjon som ein binær relasjon, det vil seie ein relasjon mellom to objekt.

Definisjon
----------

Ein binær relasjon *R* er ei delmengd av det kartesiske produktet av to mengder *A* og *B*.

{\displaystyle R\subseteq A\times B\quad {\mbox{der}}\quad A\times B:=\{(a,b)\,|\,\left(a\in A\right)\ \land \left(\ b\in B\right)\}}
Meir generelt kan ein relasjon vere ei delmengd av det kartesiske produktet av *n* mengder *A1*, ... *An*.

Forklaring
----------

Det kartesiske produktet er mengda av alle ordna par av *a* og *b*, der *a* er eit element i mengda *A*, og *b* er eit element i mengda *B*. Viss *a* og *b* er relatert med relasjonen *R*, tyder det at (*a*,*b*) ∈ *R*, og ein skriv *aRb*. Ofte er *A* = *B*, slik at *R* ⊂ A×A. Då er relasjonen *homogen*.

Døme
----

Relasjonen ≤, «er mindre enn», er ein relasjon mellom til dømes reelle tal. Her er *x* ≤ *y* viss, og berre viss, *x* er eit tal som ikkje er større enn *y*.

Relasjonen «er far til» er eit døme på ein relasjon mellom til dømes menneskjer.

Eigenskapar
-----------

La *R* vere ein relasjon definert på ei mengd *A*. Nokre viktige eigenskapar som ein relasjon kan ha er følgjande: (*x*, *y* og *z* er element i *A*.)

* refleksiv: For kvar *x* er *xRx*. Til dømes er «mindre enn eller lik» ein refleksiv relasjon, men «mindre enn» er det ikkje.
* irrefleksiv: For kvar *x* er ikkje *xRx*.
* symetrisk: Viss *xRy*, så er òg *yRx*.
* antisymmetrisk: Viss *xRy* og *yRx* så er *x* = *y*. «Mindre enn eller lik» er ein antisymmetrisk relasjon, av di viss *x* ≤ *y* og *y* ≤ *x*, så må *x* = *y*.
* transitiv: Viss *xRy* og *yRz*, så er *xRz*.
* total: For kvar *x* og *y* i *A* er anten *xRy* eller *yRx*.

Ein relasjon som er refleksiv, symmetrisk og transitiv, er ein ekvivalensrelasjon. Ein relasjon som er refleksiv, antisymmetrisk og transitiv er ei partiell ordning. En partiell ordning som er total er ei lineær ordning.

Ein relasjon *R* mellom element i *A* og *B* er ein
funksjon viss det for kvart element *x* i *A* finst eitt og berre eitt element *y* i *B* sånn at *xRy*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Radiokarbondatering**, **karbondatering** eller **C-14 metoden** (*«karbon-fjorten»*-metoden) er ein metode for datering av organisk materiale. Metoden er basert på at alle levande organismar inneheld ein liten konsentrasjon med den radioaktive karbonisotopen 14C. Så lenge organismen er i live, er mengda av radioaktiv 14C frå næringsinntak konstant. Når organismen døyr, tek han ikkje lenger opp radioaktivitet, og mengda 14C i organismen går langsamt ned. Karbonisotopen med atomvekt 14, har ei kjend halveringstid på 5 730 år, som tyder at etter denne tida er berre helvta av mengda 14C tilbake. Ved å isolere karbonet i prøven og måle mengda radioaktivitet i høve til ferskt organisk materiale kan ein dermed rekne ut kva tid organismen levde. Fordi halveringstida er 5730 år, blir 14C-konsentrasjonen etter kring 50 000 år så liten at han er vanskeleg å måle.

Kalibrering
-----------

For å kunne finne alderen på organisk materiale i *kalenderår* ved hjelp av radiokarbondatering, må ein take omsyn til at mengda av 14C ikkje har vore den same heile tida og på alle stader på jorda. Den rette alderen rekna i kalenderår kan finnast ved at ein held 14C-alderen saman med kalibreringskurver som gjer greie for mengda av denne isotopen i dei aktuelle tidsromma. For å kome fram til slike kalibreringskurver, har ein nytta materiale frå ulike tider som kunne tidfestast ved hjelp av andre metodar, og som òg har i seg dei endringane i 14C-isotopen som ein skal tidfeste. Til dette har ein mellom anna nytta årringsdatering av gamle furutre av artane Pinus longaeva og Pinus aristata, som kan leve i meir enn fire tusen år. Frå slike levande og døde gamle tre har ein målt isotopfordelinga i dei ulike årringane 10.000 år attende.

Ukalibrerte radiokarbondateringar, som òg vert kalla «C14-år», vert ikkje oppgjeve som talet på år før eller etter Kr. men som talet på år BP, som tyder talet på år før notida (**b**efore **p**resent), som i denne samanhagen er 1950, det året ein tok til å nytte metoden. Tidfestinga er aldri eksakt, men har ein feilmargin som etter eldre metodar kunne vere ±200 år, medan moderne metodar kan gje feilmarginar på ±50 år. Difor vert ei ukalibrert datering oppgjeven med den aktuelle feilmarginen, til dømes som 4500±60 BP, som skal lesast på det viset at alderen ligg ein stad mellom 3900 og 5100 før notida, rekna i «C 14-år». Feilmarginen vert medteke når tidfestinga er omrekna til kalenderår, slik at den kalibrerte dateringa vert oppgjeve som eit intervall, til dømes «3340 - 3090 f.Kr.». Avhengig av svingingane i kalibreringskurva kan det vere vanskelegare å gje gode dateringar rekna i kalenderår for somme tidsrom i høve til andre tidsrom. Til dømes vil ei ukalibrert datering med feilmargin på ±60 «C 14-år» kunne strekke seg over så mykje som 250 kalenderår i kalibrert form.

Kjelder
-------
**African Confidential** er eit britisk nyheitsbrev om Afrika. Det vart grunna av ei gruppe britar i 1960 då Afrika stod framføre avkolonisering og store endringar. Opphavleg var det kalla *Africa 1960*, med nytt årstal kvart år, fram til det fekk det faste namnet sitt seint på 60-talet.

Nyheitsbrevet har som mål å publisera påliteleg, upartisk informasjon om Afria. Til forskjell frå mange britiske tidsskrift har det ikkje nokon offisiell politisk agenda. Nyheitsbrevet har dekt og analysert hendingar på kontinentet ved hjelp av eit stort nettverk av korrespondentar. Frå byrjinga var artiklane dei skreiv usignerte, for å unngå forfølging i ustabile land på veg mot sjølvstende. Denne politikken har nyheitsbrevet fortsett med, ettersom ytringsfridommen framleis er truga fleire stader i Afrika.

African Confidential var eigd av ei gruppe uavhengige britar fram til 1994, då det blei kjøpt av Oxford-forlaget Blackwell Publishers. Redaktøren fortsette å ha ein sjølvstendig rolle.

Bakgrunnsstoff
--------------

* africa-confidential.com - offisiell nettstad
**Musea i Sogn og Fjordane** vart stifta 14. januar 2009 og er ei konsolidering av følgjande museum: Kystmuseet, Sogn og Fjordane Kunstmuseum, Sunnfjord Museum, Nordfjord Folkemuseum, De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum og Norsk Kvernsteinsenter (frå 1.1.2013). Musea held fram som likeverdige avdelingar med eigne namn i den konsoliderte museumseininga. Dei tidlegare eigarane av musea har overdratt det faglege, administrative og økonomiske ansvaret til det nye museet. Fellesadministrasjonen held til på Sandane. Direktør for museet er Guri Våge Mossige.

Samlingane til Musea i Sogn og Fjordane er delvis digitalisert. Det betyr at ein kan hente opplysningar om kring 11500 gjenstandar på nettsida til DigitaltMuseum.

Galleri
-------

* 
* 
* 
* 
*

Kjelder
-------

1. ↑  «Om Musea i Sogn og Fjordane», *Musea i Sogn og Fjordane* (på norsk), henta 13. februar 2023
2. ↑  «Guri Våge Mossige», *Musea i Sogn og Fjordane* (på norsk), henta 13. februar 2023
3. ↑  Musea i Sogn og Fjordane ved DigitaltMuseum

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Musea i Sogn og Fjordane ved DigitaltMuseum

| * v
* d
* e
Musea i Sogn og Fjordane |
| --- |
| Kystmuseet **·** Sogn og Fjordane Kunstmuseum **·** Sunnfjord Museum **·** Nordfjord Folkemuseum **·** De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum **·** Norsk Kvernsteinsenter |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BR orgnr

 |
**Urban Sigurd Dahllöf**, (fødd  11. november 1928 i Gøteborg, død 28. august 2014 i Uppsala) var ein svensk pedagog. 

Urban Dahllöf var son av forfattaren Sigurd Dahllöf og folkeskulelærar Karin Dahllöf, fødd Hansson. Han gift seg med filosofie licentiat Tordis Larsson i 1950.

Dahllöf blei filosofie licentiat ved Uppsala universitet 1956, filosofie doktor og docent i pedagogisk psykologi ved Stockholms universitet 1960. Han var professor i pedagogikk ved Göteborgs universitet 1972-1976 og ved Uppsala universitet 1976-1993. Han blei i 1987 medlem både av  Vitterhetsakademien og av Vetenskapsakademien.

Urban Dahllöf var forskingsassistent ved Studieförbundet Näringsliv och Samhälle 1957-1960, extra universitetslektor i Göteborg 1960-1963, tillförordnat undervisningsråd 1962-1963, forskardocent ved Lärarhögskolan i Stockholm 1963-1966, universitetslektor i pedagogikk i Göteborg 1965-1972, extra laborator där 1966-1969. Han arbeidde som forskar ved Statens råd för samhällsforskning 1969-1972, var byråchef Universitetskanslerämbetet 1973-1975, visiting professor ved University of Melbourne 1984, forskingssjef ved universitetet i Trondheim 1991-1997, professor II ved Høgskulen i Volda 1994-1999 og prosjektleiar ved Mitthögskolan 1991-1996.

Kjelder
-------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 27. desember 2008, henta 23. mars 2016
2. ↑

* *Denne artikkelen bygger på «Urban Dahllöf» frå Wikipedia på svensk, den 23. mars 2016.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
		- *Vem är det : Svensk biografisk handbok 1999*, red. Elisabeth Gafvelin, P. A. Norstedt & Söners Förlag, Stockholm 1998 ISBN 91-1-300536-7 ISSN 0347-3341 s. 219


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Iver Andreas Rasmusson Ræstad** (13. februar 1863–1. februar 1946) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Midsund. Han representerte Venstre på Stortinget i åra kring fyrste verdskrigen.

Ræstad var son til ein gardbrukar Otterøya i dåverande Aukra herad. Frå 1877 dreiv han kvar vinter fiskje i 35 år framover, styresmann i over 20 år. Åra 1919-34 var han oppsynsbetjent i fiskeria på Romsdalskysten. Han gjekk på amtsskulen i 1882 og -84. I 1886 kjøpte han farsgarden, til dess eit leiglendingsbruk, og dreiv sidan garden i lang tid.

Han var medlem av heradsstyret 1902-07, og hadde mange kommunale og private verv i Aukra. Etter Sør-Aukra herad var skilt ut, var han 1925-27 varaordførar i heradet.

Ræstad var varamann frå Romsdal krins ved stortinga 1910-12 og 1913-15. I 1912 møtte han på tinget i tida 2. mai-29. juni i staden for Ole Høstmark, medlem av Konstitusjonskomiteen. To år seinare var han med i Jarnbanekomiteen då han erstatta Birger Stuevold-Hansen. Valperioden 1916-18 var Ræstad Romsdal krins sin faste tingrepresentant. Han var då medlem i Konstitusjonskomiteen. I si tredje periode som varamann til Stortinget, 1919-21, møtte han i tre veker etter 1921-sesjonen var opna.

Kjelder
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Uraustersjøfinsk** (finsk *myöhäiskantasuomi*, tysk *urostseefinnisch*, engelsk *Proto Finnic*) er det rekonstruerte urspråket for dei austersjøfinske språka, eitt av dotterspråka til ururalsk. På bakgrunn av felles germanske lånord i alle dei austersjøfinske språka kan vi tidfeste oppsplittinga av uraustersjøfinsk til etter byrjinga av tidsrekninga vår. Den første oppsplittinga ser ut til å ha vore ei todeling i sørestisk mot alle dei andre austersjøfinske språka, desse har seinare delt seg i hovudgreinene livisk, sentralaustersjøfinsk (votisk og nordestisk) og nordleg austersjøfinsk. Språkfamilien som heilskap har ei utbreiing frå dei sørlegaste delane av Finland via områda rundt dagens St. Petersburg og til Latvia. 

Austgrensa til språkfamilien kom etter oppsplittinga av urspråket, med russisk ekspansjon nordover rundt 800-talet og seinare. Denne ekspansjonen assimilerte dei uralske språka aust for vepsisk, dvs. merja og muroma, språk som er kjend berre frå russiske 800-talskjelder og frå stadnamn på merja og muroma i det som i dag er russiskspråklege område. 

Sjå Austersjøfinsk språkhistorie for ei framstilling av utviklinga frå uraustersjøfinsk til dei moderne austersjøfinske språka.

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑  Häkkinen, Jaakko (2010), *Jatkuvuusperustelut ja saamelaisen kielen leviäminen (OSA 2).* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 20. juli 2011, henta 30. juli 2019
Ivica Kostelić i 2011
**Ivica Kostelić** (fødd 23. november 1979) er ein kroatisk tidlegre alpinist fødd i Zagreb. Han vann Verdscupen i alpine greiner 2011 og vart verdsmeister i slalåm i 2003. I tillegg sanka han i perioden 2006-14 fire OL-sølv, samt ein sølv- og ein bronsemedalje i ulike verdsmeisterskap. Janica Kostelić er systera hans.

Aktiv
-----

Kostelić slo gjennom i 2002-sesongen, han vann då tre slalåmrenn i verdscupen i alpine greiner og sikra seg FIS-pokalen som prov på at han var verdas beste i slalåm. Året etter vann han gullmedaljen i slalåm under VM i alpine greiner 2003 i St. Moritz.

Under Vinter-OL 2006 i Torino tok Kostelić sølvmedaljen i kombinasjonen og vart nummer seks i slalåm. Fire år seinare fekk han med seg to sølvmedaljar heim frå vinterleikane 2010 i Vancouver, fyrst i superkombinasjonen og deretter i yndlingsgreina slalåm.

Sesongen 2010/11 lukkast Kostelić å vinne verdscupen i alpine greiner, i tillegg gjekk han til topps både i kombinasjonsgreina og slalåmgreina av verdscupen. I januar månad 2011 sette han to rekordar i verdscupen; han vann sju renn og tok heile 999 poeng. Men då VM i alpine greiner 2011 vart avvikla i februar månad i Garmisch-Partenkirchen måtte han nøye seg med ein bronsemedalje i super-G.

Både i VM i alpine greiner 2013 i Schladming og under Vinter-OL 2014 i Sotsji tok Kostelić sølv i superkombinasjon.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |