| **Žilina** |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Žilina |
| **Byvåpenet til Žilina** |

 |
| Plassering |
| 

Žilina is located in Slovakia

 |
| Styresmakter |
| Land |  Slovakia |
| Kraj | Žilina kraj |
| Først nemnd i | 1069 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  80,03 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 85 558   1 069,1 /km² |
| Koordinatar | 49°13′22″N 18°44′24″E﻿Koordinatar: 49°13′22″N 18°44′24″E﻿ |
| Høgd over havet | 342 moh |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 010 01 |
| Retningsnummer (tlf) | +421-2 |
| Bilnummer | ZA |
| **Nettstad:** www.zilina.sk |

**Žilina** (tysk *Sillein*, ungarsk *Zsolna*, polsk *Żylina*, latinsk *Solna*) er ein by nordvest i Slovakia, rundt 200 km frå hovudstaden Bratislava. Han er den fjerde største byen i Slovakia med rundt 85 000 innbyggjarar. Byen er eit viktig industrisenter og den største byen ved elva Váh. Han er òg sete i Žilina kraj og ein Žilina okres.

Historie
--------

Området rundt Žilina har vore busett sidan steinalderen (rundt 20 000 f.Kr.). På 400-talet flytta slavarar til området. Dei første skriftlege kjeldene om Žilina er frå 1208 då han vart kalla *terra de Selinan*. Frå andre halvdel av 900-talet til 1918 var han ein del av Kongedømet Ungarn.

Byen starta å utvikle seg frå rundt år 1300 og hadde alt bystatus i 1312. I 1321 fekk han status som fri kongeleg by av kong Karl I. 7. mai 1381 gav kong Ludvig I ut Privilegium pro Slavis som gjorde dei slaviske innbyggjarane til likemenn av dei tyske innbyggjarane ved at halvparten av bystyret no skulle vere slavarar. Byen vart brend ned av husittar i 1431. 

På 1600-talet vart Žilina eit senter for produksjon, handel og utdanning, og under barokken vart det bygd mange kloster og kyrkjer, i tillegg til Budatín-borga. I revolusjonane i 1848, vann slovakiske frivillige, ein del av keisarhæren, eit slag i nærleiken mot ungarske honvedar og gardistar.

Byen blømde på andre halvdel av 1800-talet då det vart lagt jernbane til byen. Denne stod ferdig i 1872 med linje til Košice og i 1883 fekk byen jernbanesamband med Bratislava. Nye fabrikkar sprang opp, som den manufakturfabrikken *Slovena* (1891) og Považie kjemiverk (1892).

Han var ein av dei første kommunane som signerte Martin-erklæringa (30. oktober 1918) og fram til mars 1919 var han sete for dei slovakiske styresmaktene. 6. oktober 1938, kort tid etter München-avtalen, vart sjølvstyret til Slovakia som ein del av Tsjekkoslovakia erklært i Žilina.

Etter den andre verdskrigen vart det bygd mange bye fabrikkar, skular og bustadhus i byen. Han var sete for Žilina kraj frå 1949-1960 og igjen sidan 1996.

Trolleybuss i Žilina
I dag er Žilina den fjerde største byen i Slovakia, det tredje viktigaste industrisenteret og sete for eit universitet, Žilinská univerzita (grunnlagd i 1953). Sidan 1990 har det historiske senteret i byen vorte gjenoppbygd og byen har bygd ut trolleybuss-linjer

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Žilina» frå Wikipedia på engelsk, den 9. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Kirschbaum, Stanislav J. (1995). *A history of Slovakia : the struggle for survival*. New York: St. Martin’s Press.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside Arkivert 2009-03-26 ved Wayback Machine.
* Kart og informasjon
* Panoramabilete

 Reiseguide for Bratislava frå Wikivoyage

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |