recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Franz Benda**, på tsjekkisk *František Benda* (døypt 22. november 1709–7. mars 1786), var ein bøhmisk fiolinist og komponist. Han var bror til Georg Benda og han arbeidde mykje av livet sitt i hoffet til Fredrik den store.

Benda vart fødd i Böhmen i landsbyen Altbenatky. Benda sjølv hevda han var fødd 25. november, men dåpsarkiva syner at han vart døypt tre dagar tidlegare, den 22. november. Den faktiske fødselsdagen hans ser ikkje ut til å ha vorte registrert, men det var truleg ikkje meir enn nokre dagar før den 22. november.

Benda vart grunnleggaren av den tyske skulen for fiolinistar. I ungdomen var han korgut i Praha og seinare i det kongelege kapellet i Dresden. Samstundes byrja han å studere fiolin og kom snart i lag med fleire musikarar som gjekk på festar, messer osv. 18 år gammal forlet Benda dette flakkande livet og returnerte til Praha, før han reiste til Wien, der han studerte fiolin vidare under Carl Heinrich Graun, ein elev av Tartini. Etter to år fekk han stillinga som kapellmeister i Warszawa og til slutt vart han eit medlem av bandet til kronprinsen av Preussen og så konsertmeister for kongen. 

Benda var ein meister i alle dei vanskelege teknikkane på fiolin og den raske og mjuke måten han spelte dei høgaste tonane på var makelaus. Han hadde mange elevar og skreiv mange verk, hovudsakleg øvingar og studiar for fiolin..

I nyare tid var det ein František Benda som komponerte filmmusikk og andre verk på 1900-talet. 

Benda kammerorkester er kalla opp etter Benda-familien og vart grunnlagd i 1956 i Usti nad Labem nord i Tsjekkia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Franz Benda» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juli 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Six sonatas for solo violin og continuo: with embellished versions By Franz Benda, Douglas A. Lee
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.closelinks.com Gratis familietre
* Kort biografi
* Musikk av begge brørne gjeve ut på plate

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NLA

 |
Utsikt over Avezzano
Avezzano etter jordskjelvet i 1915
**Avezzano** er ein by og ein kommune i provinsen Provinsen L'Aquila i regionen Abruzzo i Italia. Kommunen har om lag 41 000 ibuarar og eit areal på 104 km².

Byen er senter for handel, industri og landbruk i Marsica-området, landområdet der folkegruppa marserane budde. Avezzano hyser fleire høgteknologiske verksemder, som ei avdeling av Micron Technology og ein jordstasjon for firmaet Telespazio.

Avezzano ligg 695 meter over havet i eit kupert terreng med mange bakkar. Sør for byen er den utturka Fucinosjøen, i nord og vest reiser seg fjell, medan det er sletteland mot aust

### Soge

Den nærliggjande Fucinosjøen vart utturka i 1875. Vatnet var det største i Mellom-Italia og var rik på fisk, men hadde ikkje naturleg avløp, noko som gjorde det til utklekkingsstad for malariamyggen. Dessutan svelte vatnet opp i våtsame periodar, og omgjevnadene vart overfløymde. Den tidlegare vassbotnen vart omgjort til eit særleg frodig landbruksområde.

13. januar 1915 vart Avezzano råka av eitt av dei kraftigaste jordskjelva som er registrert i Italia. Totalt i kring 30 000 menneske mista livet, 9 238 i sjølve Avezzano. Omkring 120 000 menneske var heimlause etter katastrofen. Byen vart jamna med jorda, einast ei fløy av Orsini-borga stod att etter skjelvet. Av dei omkring 11 000 ibuarane slapp berre ca 300 uskadde frå hendinga.

Byen vart gjenopbygt med like, parallelle gater og grøne område, og kom snøgt i godt gjenge.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Avezzano» frå Wikipedia på dansk, den 4. april 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Bibelselskapets hus i Bernhard Getz' gate 3, Oslo
**Det Norske Bibelselskap** vart stifta i 1816 og er den eldste felleskyrkjelege organisasjonen i Noreg. Ein av grunnleggjarane var biskop Frederik Bech.

Bibelselskapet arbeider for å gje menneske Guds ord på et språk dei forstår og til ein pris dei kan betale. Gjennom United Bible Societies dannar Det Norske Bibelselskap saman med 141 andre nasjonale bibelselskap eit fellesskap som er medansvarleg for bibelarbeidet i over 200 land.

Bibelomsetjing
--------------

I 1904 gav Bibelselskapet ut den første bibelomsetjinga som braut med det danske språket. Dei gav ut ei ny omsetjing på riksmål i 1930, og heile Bibelen vart utgjeven i ny bokmålsomsetjing i 1978. 
I 1899 vart Det nye testamentet trykt på nynorsk og i 1921 vart heile Bibelen omsett til nynorsk. Ei ny nynorskutgåve kom i 1938, og i 1978, samtidig med bokmålsutgåva, vart heile Bibelen utgjeven i ny omsetjing til nynorsk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bibelselskapets nettside
**Hiri motu** er eit pidginspråk som blir snakka på Papua Ny-Guinea. Språket er hovudsakleg basert på motu, eit austronesisk språk som blir tala rundt den papuanske hovudstaden Port Moresby. Engelsk, tok pisin og polynesiske språk har også påverka språket.
Sjølv om ordforrådet er svært likt på motu og hiri motu, er fonologi og grammatikk likevel så forskjellige at språka ikkje er gjensidig forståelege.

Hiri motu utvikla seg som handelsspråk lenge før europearar kom til Ny-Guinea, der motufolk handla med andre folkegrupper. I tidleg kolonitid blei språket brukt av politifolk, noko som gav det namnet «politimotu». Rundt 1960 var hiri motu lingua franca i store delar av Papua Ny-Guinea. Etter denne tida har bruken gått nedover ettersom engelsk og tok pisin har teke over.

Språket har både austronesiske og papuanske dialektar. Dei papuanske dialektane er rekna som standard.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Motu hos Ethnologue

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «hiri motu» frå Wikipedia på bokmål, og «Hiri Motu language» frå Wikipedia på engelsk den 31. januar 2013.*

Fotnotar

1. 1 2  Ethnologue
Avinor sin radar på toppen av Haukåsen i Østmarka i Oslo. Han kontrollerer flytrafikken til og frå Oslo Lufthamn på Gardermoen på Romerike.
**Avinor AS** vart skipa 1. januar 2003 som eit aksjeselskap eigd fullt ut av den norske staten under Samferdsledepartementet. Avinor har som oppgåve å eige og drive lufthamner i Noreg. Selskapet har òg ansvaret for tryggings- og navigasjonsinstallasjonar av ulike slag, som radarar, radiofyr, fjernstyrte basestasjonar for flyradiosambandet, og kontrollsentralar.

Avinor AS har teke over oppgåver som tidlegare låg under det statlege Luftfartsverket. I samband med at Avinor AS tok over drifta av lufthamnene og det som høyrer med dette, vart Luftfartstilsynet skipa for å take seg av alle tilsyns- og forvaltingsfunksjonane i som låg til det gamle Luftfartsverket.

Avinor AS er den største lufthamneigaren i landet, og har ansvaret for drifta av 43 av dei, inklusive 12 som ligg under Forsvaret. Inntektene kjem frå den kommersielle verksemda på flyplassane, og frå luftfartavgifter som flyselskapa må betale for å nytte lufthamnene eller òg for å fly i det luftrommet som Noreg har kontrollen over. Dei få lufthamnene i Noreg som går med overskot, subsidierer dei fleste andre lufthamnene som Avinor AS eig, av di dei går med større eller mindre underskot. Lufttrafikktenesta vert drive til sjølvkost, men kostnadene ved tryggleiksarbeidet vert dekt ved å krevje inn avgifter.

Torp Sandefjord lufthamn er ei av få norske lufthamner som ikkje er drivne av Avinor.

Kjelder
-------

1. ↑  «Konsernet - Avinor», *avinor.no* (på norsk), henta 18. september 2022
2. ↑  «Om TORP Sandefjord lufthavn», *TORP* (på norsk), 18. februar 2015, henta 18. september 2022

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BR orgnr

 |
Prins Harald Kyst is located in AntarktisPrins Harald Kyst
Prins Harald Kyst (Antarktis)

**Prins Harald Kyst** er ein del av kysten av Dronning Maud Land i Antarktis, som omsluttar Lützow-Holmbukta, mellom botnen av Vestvika på vestsida av Riiser-Larsenhalvøya, ved 34 °E, til Shirasebreen ved botnen av Lützow-Holmbukta, markert av ein kystvinkel ved 40 °E. Han vart oppdaga under ein flytur den 4. februar 1937 av Viggo Widerøe, Nils Romnæs og Ingrid Christensen frå Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–1937, og kalla opp etter sonen til kronprinsen av Noreg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Prince Harald Coast» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Prins Harald Kyst

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Prins Harald Kyst» (innhald frå Geographic Names Information System).

Koordinatar: 69°30′S 36°0′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
***Nordhordland*** er ei avis som kjem ut i Lindås i Nordhordland i Vestland fylke. Avisa dekker seks kommunar i Hordaland og Sogn og Fjordane: Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Masfjorden, Fedje og Gulen. Avisa er den største lokalavisa i distriktet, og konkurrerer med avisa *Strilen*, som òg dekkjer området Nordhordland.

Strilen, som er fleire år eldre, vart passert som den største avisa i regionen i 2004. 

Avisa Nordhordland vart etablert i 1974, og gav ut si fyrste avis 20. november 1974. Avisa kjem ut to gonger i veka.

Offisielle lesartal frå Forbruker og Media viser at avisa har 19 000 lesarar av papirutgåva, og 7 000 lesarar av nettutgåva.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 4 497
  |
| 2001 | 4 481
  |
| 2002 | 5 265
  |
| 2003 | 5 870
  |
| 2004 | 6 247
  |
| 2005 | 6 449
  |
| 2006 | 6 294
  |
| 2007 | 6 294
  |
| 2008 | 6 384
  |
| 2009 | 6 303
  |
| 2010 | 5 994
  |
| 2014 | 5 334
  |

Kjelder
-------

1. ↑  *mediebedriftene.no*, arkivert frå originalen 5. april 2015, henta 21. april 2015
2. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Avisa Nordhordland
Skjematisk kart over Det nordindiske låglandet.
Åkrar i Punjab, del av låglandet.
**Det nordindiske låglandet**, **Dei nordindiske elveslettene** eller **Indus–Gangessletta** er eit stort sletteområde i den nordlege delen av Sør-Asia, mellom Himalaya i nord og ulike fjellplatå i sør. Det strekkjer seg frå kysten mot Arabiahavet i vest til Bengalbukta i aust. Størstedelen av låglandet ligg i India, men det omfattar også store delar av Bangladesh, Nepal og Pakistan. Hovudelvane som renn gjennm landskapet i dag er Indus i vest og Ganges og Brahmaputra i aust. Området er svært fruktbart, og er det tettast folkesette i Sør-Asia.

Låglandet er danna av ei tidlegare havgrop som er fylt opp av sediment frå ulike elvar. Havgropa blei danna ved ei nedfolding av Den indiske plata i den same prosessen som danna Himalaya. Elveslam har seinare fylt opp området med lag som vanlegvis er rundt 6000 meter tjukke, men kan vera opptil 10 000 meter. Breidda på låglandet er gjennomsnittleg 250–300 km. Det går over i åsar og fjell i nord, som Terai i Nepal, og platå som Malwa og Chota Nagpur i sør.

Dei høgare slettene har eldre, leirhaldig sediment, medan dei lågare delane har meir sandhaldige sediment. Høgdforskjellen mellom desse to landskapa er rundt 60 meter. Topografien i landskapet er flat og einsformig, ofte med elvevollar og diker som einaste landemerke.

Den austlege delen av området har sterk nedbør om sommaren og lettare nedbør eller tørke om vinteren. Lenger vest er klimaet tørrare, der Tharørkenen er eit særs tørt ytterpunkt.

Kjelder
-------

* 

* «India – geologi og landformer» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «Indo-Gangetic Plain», *Encyclopædia Britannica*, Encyclopædia Britannica Online, 2010
***Pokémon Ruby*** og ***Pokémon Sapphire*** er dei tredje rollespela i Pokémon-serien, utvikla av Game Freak og utgjevne av Nintendo på Game Boy Advance. Spela vart lansert i Japan i 2002, og resten av verda i 2003. Pokémon Emerald, ei utvida utgåve av spela, kom ut to år seinare.

Spelmekanikkane er for det meste uendra frå dei tidlegare spela i Pokémon-serien. Spelaren kontrollerer hovudpersonen i spelet sett ovanifrå, og kontrollane er i hovudsak dei same som dei var i dei førre spela. Som med tidlegare Pokémon-spel er målet i spelet å fange alle pokémonane i spela og nedkjempe Elite Four, ei gruppe av Pokémon-trenarar. I tillegg har spelet ei underhistorie der hovudpersonen kjempar mot ein kriminell organisasjon som prøver å ta over regionen. Nye funksjonar har vorte lagt til i spelet, som doble kampar og nye eigenskapar hjå pokémonane. Det er også mogleg å linke opp til fire konsollar samstundes med Game Boy Advance. Spela stør også ekstrautstyret e-Reader og linking med andre spel innan same generasjonen Pokémon-spel.

*Ruby* og *Sapphire* fekk for det meste positive omtalar sjølv om enkelte var delte i vurderinga av spela, særleg om spelmekanikkane og grafikken. Dei fleste klagane fokuserer på at spelmekanikkane har endra seg lite frå dei tidlegare spela i serien. Sidan populariteten til Pokémon var på veg nedover i 2002, og fenomen som Yu-Gi-Oh! byrja å verte populære, selde spelet mindre enn dei tidlegare generasjonane i Pokémon-serien. Likevel vart spela komersielle suksessar, og med om lag 13 millionar selde kopiar er spela dei som har selt mest på Game Boy Advance-plattforma.

Kjelder
-------
*Denne artikkelen handlar om den illegale avisa. For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Alt for Norge (fleirtyding).* 
***Alt for Norge*** var namnet på ei av dei illegale avisene som vart utgjevne under den tyske okkupasjonen av Noreg.

*Alt for Norge* presenterte seg som «organ for den nasjonale fronten» og vart gjeve ut av «sentralkomiteen for det Kommunistiske partiet». Avisa vart utgjeven i 1944 og 1945, av Noregs Kommunistiske Parti, NKP. I 1944 kom ho ut kvar 14. dag, og var ei lita firesiders trykksak i boktrykk.[1] Opplaget svinga mellom 10 000 og 30 000, og sidan dei illegale avisene sirkulerte innebar dette truleg ein lesarkrets på meir enn hundre tusen.[2]

*Alt for Norge* var eit talerør for den aktive motstandskampen, med slagord som «Organisert utryddelseskrig mot angiverne er folkets krav!»[3] og oppfordringar til konkrete aksjonar: «Patrioter! Slutt lag i grupper på 3 mann, skaff dere håndvåpen, og slutt dere til den organiserte utryddelseskrigen mot Gestapo! Skyt ned angiverne hvor de treffes!»[4]

*Alt for Norge* hadde òg front mot dei britiske styrkane, når desse gjekk til åtak på kommunistleia motstandsrørsle i andre land: «Alarm: Engelskmennene har åpnet ild mot motstandsbevegelsen i Grekenland. Delvis det same i Belgia. Dette er et alarmsignal for oss alle! Protester mot englendernes framferd hvor du kan!»[5]

Sjå òg
------

* NKP-pressa

Kjelder
-------

1. ↑  *Alt for Norge. Organ for den nasjonale front. 1944 - 1945*, 200 eks. innbundet utgåve, juni 1948. Norsk Forlag Ny Dag
2. ↑  Torgrim Titlestad, *Peder Furubotn i kamp, i krig 1942-1945*, Gyldendal (1977) ISBN 82-05-09295-8
3. ↑  *Alt for Norge*. nr. 18. oktober 1944
4. ↑  *Alt for Norge*. nr. 25. desember 1944
5. ↑  *Alt for Norge*. nr. 23. desember 1944
Tittelside (1848)
***Det norske Folkesprogs Grammatik*** vart skriven av Ivar Aasen i 1848 og omhandlar det tungemålet som vart bruka av størstedelen av det norske folket då Aasen i tida 1842-46 gjorde sine studiereiser. Utgjevinga vart kosta av Det kongelige norske Videnskabers Selskab i Trondheim.

Ivar Aasen hadde opphavleg planlagt å undersøkje språket på Vestlandet, men utvida seinare arbeidet til også å omfatte dei austlege og nordlege distrikta i landet. Boka skulle førebu utgjevinga av ei «Ordbog over det norske Folkesprog».

Aasen fann at dialektskilnadene ikkje var større enn at det var eit tydeleg samband mellom dialektane. Aasen viste med sitt materiale at det fanst eit levande norsk språk. Språkmaterialet vart først fullstendig ved ein samanstilling av alle dialektane. At dette språket levde, utan stød frå eit skriftspråk, såg Aasen som eit prov på at dette språket var folket sin eigedom.

### Innhaldet i grammatikken

Aasen går grundig gjennom lydtilhøva (bokstavar og uttale), vokal- og konsonantovergang, orddanninga, bøyingsformene, samanføyinga av ord til setningar og tilhøvet mellom dialektane i Noreg. Men han finn ikkje fram til ein felles norm for folkespråket; den vart først framstilt i *Norsk Grammatik* seksten år seinare.

Hokjønsordet som i ubunden form heiter *Skaal*, står oppført med seks ulike bundne nominativsformer:

* *Skaal'i* (Telemark og Sogn)
* *Skaal'e* (Hallingdalen, Valdres, Gudbrandsdalen)
* *Skaal'æ* (Setesdalen, Hardanger, Sunnhordland o.fl.)
* *Skaal'o* (Sunnhordland)
* *Skaal'aa* (Ryfylke, Lister, Jæren)
* *Skaal'a* (i dei fleste dialektane)

— og dessutan tre ulike dativformer:

* *Skal'enne* (Voss, Nordhordland)
* *Skaal'inne* (Setesdal, Sunnfjord, Sunnmøre)
* *Skaal'en* (Hallingdal, Valdres, Gudbrandsdalen, Trondheims stift)

Aasen jamfører dette med dei islandske og norrøne formene av *skál* som i bunden form nominativ er *skálin*, i akkusativ er *skálina* og i dativ er *skálinni*.

Aasen deler dialektane i *den nordafjellske, den vestafjellske* og *den austafjellske rekka*. Avslutningsvis skriv Aasen at dei dialektane som ligg nærast det gamle norske språket er dei som brukast i vestlege fjordbygder og i dalane aust for Langfjella, men likevel slik at ulike grammatikalske element er tatt vare på i ulike dialektar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettpresentasjon på Aasentunet
* Ivar Aasen (1996). *Det norske Folkesprogs Grammatik*. Volda: Høgskulen i Volda. ISBN 8276610439.  [Ved Terje Aarset]
Restane etter **Storhaugskipet**, og kalla **Gunnarhaugskipet**, kjem frå ein gravhaug på Avaldsnes på Nord-Karmøy i Rogaland i Noreg. Skipet vart funne i den såkalla Storhaugen, på garden Gunnarshaugen. Skipet har vore av omlag same storleik som Gokstadskipet. Frå haugen har det i lang tid vorte transportert vekk jord. Då han var utgraven i 1890, av Anders Lorange, var skipsrestane i dårleg forfatning. Det vart funne restar av eit rikt gravgods.

Skipet
------

Ved dendrokronologi er alderen sett til omlag år 770. Restane av ei skipsside har øvst eit bord med hol for årar. Under dette ripbordet har det vore to ekstra kraftige bord, som har gitt forsterking langskips. Ripbord med årehol vert tolka som at skipssida har vore for høg til oppåliggande keipar. Banda har ikkje gått frå esing til esing, man har stoppa nedanfor dei kraftige borda. Ripbordet vert støtta av korte toppband. Det er funne spor etter faste tofter, noko som har vore med på å forsterke skipet tverskips.

Ein har ikkje funne restar av kjølsvin eller mastefisk. Ein kan likevel ikkje avvise at skipet har hatt ei form for segl. Indisiar på det er høgt fribord og forsterka konstruksjon. Det er ikkje funne spor etter ein kjøl, noko som og kunne fortelje om seglbruk.

Storhaugskipet vert tidsmessig plassert mellom Kvalsundfunnet og dei kjende vikingskipa frå Oslofjordområdet. Frå denne heller korte tidsbolken er det lite skipsfunn, og sjølv om lite er funne av Storhaugskipet representerar det ein overgang- elller eksprimentperiode.

Kjelder
-------

* Arne Emil Christensen: *Forfedrenes farkoster Norsk skipsbyggerkunst fra de eldste tider*, PAX FORLAG A/S, OSLO 2022, ISBN 978-82-530-4310-4
Kastratsongaren Alessandro Moreschi
**Kastratsongar** er ein mannleg vokalist som i ung alder vert kastrert for å hindre at han kjem i stemmeskifte.

Kastratsangeren hadde lungevolumet til ein mann og ei alt- eller sopranrøyst som ein gut, noko som i kombinasjon med den strenge songtreninga, som starta tidleg i barndomen, skapte ein til då ukjend virtuositet. Denne praksisen med å kastrere særleg talentfulle unge gutar starta på 1400-talet og varte fram til 1700-talet. Det oppstod i Spania og Italia ved at ein ynskte høge stemmer innan kyrkjemusikken og der kvinnestemmer på den tida ikkje var tillatne.

Den eigenlege glanstida til kastratsongarane byrja med oppsvinget til operasjangeren (Opera seria). Under barokken var dei fremste songarane kastratar, og særleg Farinelli (eigentleg *Carlo Broschi*) vart den mest kjende. Men i Frankrike var publikum negative til kastratstemmene. Gullalder til kastratsongarane av over mot slutten av 1700-talet, då eit nytt og enklere musikalsk uttrykk oppstod. Kastratsongarar fanst likevel enno utover 1800-talet, fram til denne typen operasjonar vart forbode i 1870.

Ein av dei siste kastratane, Alessandro Moreschi (1858-1922), var solist i koret til Det sixtinske kapellet heilt fram til 1913 og stemma hans er bevart på ei rekkje grammofoninnspelingar frå åra 1902-03. Etter tida til kastratane vert desse stemmane som oftast sunge av kvinnelege songarar, men i den seinare tida har det vorte vanlegare at desse stemmane vert sunge av mannlege altar (kontratenor).

Registeret og tessituraen til kastratsongarane var som regel større enn hos ikkje kastrerte songarar.

Ein biverknad av kastreringa var at songarane fekk ei særprega kroppsform:: høgda var over gjennomsnittet, med lange fingrar og tær, smale armar og overkropp og noko breiare hofter enn normalt hos menn. Kor synlege desse særprega var var avhengig av kor langt dei var kome i utviklinga då dei vart kastrerte.

I 1870 vart denne typar operasjonar forboden i Italia, som det siste landet som innførte eit slikt forbod.

Media
-----

Alessandro Moreschi syng Eugenio Terzianis *Hostias et preces* (hjelp·info)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kastratsanger» frå Wikipedia på bokmål, den 20. juli 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* BBC Things

 |
**Barguzin** (russisk Баргузин; burjatisk Баргажан, *Bargažan*) er ei elv i Burjatia i Russland med ei lengd på 480 km og munnar ut i Barugzinbukta i Bajkalsjøen, den største bukta i denne innsjøen.

Barguzin er den tredje største elva som munnar ut i Bajkalsjøen i form av vassføring etter Selenga og Øvre Angara. Ho har eit nedslagsfelt på 21 100 km² og er framkommeleg for skipsfart dei nedste 204 kilometrane.

Dei største sideelvane hennar er Gagra, Argada, Ina og Uljun.

Barguzindalen
-------------

Den midtre delen av Barguzin renn gjennom Barguzindalen, som er 200 km lang og opp til 35 km brei. Han går mellom Barguzinfjella i nordvest og Ikatfjella i søraust. Elva svingar seg gjennom dalen og det ligg restar av gamle elvefar og myrlendte kanalar som dannar meir enn 1000 små vatn. Her ligg òg Dzjerga naturreservat med eit areal på 2387 km².

Barguzinvinden
--------------

Elva har òg gjeve namn til den vedvarande, sterke nordvestlege Barugzinvinden i Bajkalsjøen. Lufta strøymer ut over Bajkalsjøen frå Barguzindalen og bles tvers over innsjøen. Vinden bles hovudsakleg medan sola er oppe, vanlegvis på solrike dagar. I Barugzinbukta kan vinden stundom komme opp i orkan styrke, men vanlegvis er vinden svakare enn 20 m/s (sterk kuling).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Barguzin River» frå Wikipedia på engelsk, den 20. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Windir** var eit svartmetallband frå Sogndal. Bandet kombinerte black metal med norsk folkemusikk og norrøn mytologi. Musikken til Windir har heile vegen basert seg på lokalhistoriske tekster tonesette til metallmusikk. Musikkstykka inneheld som regel både melodiøse og meir brutale parti. Her bør det nemnast at mange av dei melodiske innslaga som Windir har fått mykje ros for i realiteten er gamle kristne salmar som er vortne «rocka opp». Dette gjeld mellom anna titelspora «Sóknardalar» og «Arntor».

Gruppa kom saman i 1994, men debuterte fyrst i 1997 som eit einmannsprosjekt med Valfar på «skrik, gitarar, synthar og bassar». Tekstene var skrivne på sognamål og Valfar slo fast at «Windir stør nynorsken i kampen mot bokmålet».

Valfar inviterte seinare nokre andre sogningar frå bandet Ulcus med i Windir. Då plata *1184* kom ut i 2001 hadde Windir konstituert seg som eit fullsett band med medlemene Valfar, Steingrim, Hvall og Sture.

Terje «Valfar» Bakken vart funnen død i Sogndal i 2004. Dei hine bandmedlemmene valde då å oppløysa bandet. Seinare har nokon av dei same bandmedlemmene samla seg i eit nytt band under namnet Vreid. Tangentfjølspelaren Gaute Refsnes har òg starta eit nytt band med namnet «Cor Scorpii».

Bruken av ein gamal NS-plakat på coveret til *Arntor*-plata frå 1999 har fått mange til å lura på om gruppa hadde nazistiske sympatiar.

Utgjevne plater
---------------

* *Sogneriket [Demo]* (1994)
* *Det Gamle Riket [Demo]* (1995)
* *Sóknardalr* (1997)
* *Arntor* (1999)
* *1184* (2001)
* *Likferd* (2004)
* *Valfar, Ein Windir [Best of]* (2004)

Utgjevne DVDar
--------------

* *Sognametal* (2005)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside Arkivert 2009-02-18 ved Wayback Machine. (engelsk)
* Norwegian bandindex om Windir Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Uoffisiell side (engelsk/norsk) Arkivert 2005-09-03 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Srbuhi Sargsjan** (fødd 3. april 1994), kjend under artistnamnet **Srbuk**, er ein armensk songar. Sargsjan vart først kjend i Armenia då ho deltok i den fyrste sesongen av den armenske versjonen av *The X Factor*, der ho enda på andreplass. I 2018 deltok ho i den åttande sesongen av ukrainske *The Voice*, og enda på fjerdeplass. Srbuk representerte Armenia i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel med låten «Walking Out».

Bakgrunn
--------

Sargsjan vart fødd 3. april 1994 i Jerevan, hovudstaden i Armenia. Ho studerte ved Komitas statlege musikkonservatorium i Jerevan, der ho lærte seg å spela strengeinstrumentetet kanun.

I 2010 prøvesong Srbuk til den fyrste sesongen av armenske *The X Factor*. Ho song «Soon We'll Be Found» av artisten Sia og vart med på laget til musikaren Garik Papojan. Til slutt enda Srbuk på andreplass i tevlinga. I 2012 skipa Srbuk bandet Allusion, og i 2014 song ho på singelen til Papojan «Boat» – eitt av spora til den russiske filmen *Лёгок на помине*.

I 2016 gav Srbuk ut debutsingelen sin «Jete karogh es». I 2018 deltok ho i den åttande sesongen av *Holos krajiny*, der ho hadde den ukrainske songaren Potap som mentor, og enda på fjerdeplass. I november 2018 vart det offentleggjort at Srbuk skulle representere Armenia i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel. Like etter offentleggjeringa, opna Armenias offentlege TV-selskap opp for at låtskrivarar kunne sende inn sine bidrag til Srbuk. Bidraget vart «Walking Out» som Srbuk framførte i semifinale 2. Srbuk og «Walking Out» kom ikkje blant dei ti beste i semifinalen og gjekk dimed ikkje vidare til finalen.

Diskografi
----------

### Singlar

#### Som hovudvokalist

| Tittel | År | Album |
| --- | --- | --- |
| «Jete karogh es» | 2016 | Ikkje frå album |
| «Half a Goddess» | 2018 |
| «Walking Out» | 2019 |
|

#### Som med-artist

| Tittel | År | Album |
| --- | --- | --- |
| «Boat»(Garik Papojan med Srbuk) | 2014 | Ikkje frå album |
| «Let Me Down»(Hambik Ashot med Srbuk) | 2018 |
|

Referansar
----------

1. ↑  «Armenia's Srbuk will be 'Walking Out' at Eurovision 2019». EBU. 10. mars 2019. Henta 13. april 2019.
2. 1 2 3 4  «Սրբուհի Սարգսյանն ամռանը կմեկնի արտերկիր համերգային շրջագայության». *Armenpress*. Henta 30. november 2018.
3. 1 2  «Սրբուհի Սարգսյան. "Հեշտ կյանքով չեմ ապրել "». *Bravo.am*. 26. mars 2015. Henta 30. november 2018.
4. 1 2  «Yete Karogh Es - Single by Srbuk». *iTunes*. Henta 30. november 2018.
5. ↑  Walker, Evan (30. november 2018). «Armenia: Srbuk to Eurovision 2019». Eurovoix.
6. ↑  «Srbuk to represent Armenia at Eurovision 2019».
7. ↑  «Half a Goddess - Single by Srbuk». *iTunes*. Henta 7. januar 2019.
8. ↑  «Boat (feat. Srbuk) - Single by Garik Papoyan». *iTunes*. Henta 30. november 2018.
9. ↑  «Let Me Down (feat. Srbuk) - Single by Hambik Ashot». *iTunes*. Henta 30. november 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Srbuk» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2021.*
Koordinatar: 34°45′25″N 36°17′40″E﻿

Krak des Chevaliers
**Krak des Chevaliers** er ei borg i det nordlege Syria, kring 60 km vest for byen Homs. Borga ligg øvst på ein 650 meter høg ås, og murane har ein tjukkleik på opptil åtte meter. Det er sju vakttårn på 8-10 meter i diameter, der det er mogleg å få eit godt overblikk over den einaste vegen mellom Antiokia og Beirut. Borga har som ein av få stader i verda bevarte døme på dei kunstnariske utfoldingane til krossfararane i form av freskomåleri.

Historie
--------

Området har frå tidlege tider vore skodeplass for mange konfliktar mellom dei talrike folkeslaga som budde i dette området eller som var interessert i å få makta over området. Det vart difor oppført mange festningsverk, men di verre gjekk alle til grunne igjen. Blant aktørane i området kan nemnast romarane, austromarane og ummajjadane, som alle sette det kulturelle preget sitt på området. Krak des Chevaliers vart opphavleg bygd i 1031 til emiren av Aleppo, men under det første krosstoget i 1099 vart det erobra av krossfararane. 

Omkring 1144 vart det gjeve vidare til Johannittarordenen, som etter å ha ombygd borga brukte ho som hovudkvarter. I samband med ombygginga vart det tilføydd ein yttermur som gjorde ho til ei konsentrisk borg, og borga var den største på kristne hender i Midtausten. Det budde 50-60 munkar saman med stormeisteren og dessutan opptil 2000 fotsoldatar i borga.

Omkring år 1200 vart området råka av fleire jordskjelv, som òg gav ein del skadar på borga. Borga vart freista erobra og kringsett av muslimske herskarar fleire gonger, men først i 1271 vart innbyggjarane narra til å opne for Baibars, sultanen av Kairo. Borga vart deretter nytta som festningsverk til starten av det 1800-talet, då ho vart forlaten. 

Undet Det franske mandatet i Syria etter fyrste verdskrigen vart det starta eit rekonstruksjonsarbeid, og etter sjølvstendet til Syria etter andre verdskrigen vart borga statsegiedom. Ho står i dag på UNESCO si verdsarvsliste saman med citadellet Qal'at Salah El-Din, som ligg langs vegen eit stykke nord for borga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Krak des Chevaliers» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mai 2014.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Krak des Chevaliers - bilete og informasjon
* UNESCO om Crac des Chevaliers

| * v
* d
* e
Flag of Syria Verdsarvstader i Syria |
| --- |
| 
* Gamlebyen i Aleppo Aleppo
* Gamlebyen i Bosra
* Krak des Chevaliers og Qal’at Salah El-Din
* Gamlebyen i Damaskus
* Palmyra
* Daudebyane

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Kommandør Øgrims plass i Oslo
**Tobias Immanuel Øgrim** (fødd 7. november 1886 i Sicklaö i Sverige, død 11. november  1962 i Oslo) var ein svensk-norsk kommandør i Frelsesarmeen.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Han var son av Johan Ögrim, og kom til Noreg fyrste gong i 1895, der far hans var sjefssekretær i Frelsesarmeen. I 1905 drog han til Den internasjonale krigsskolen til Frelsesarmeen i London. 

### Virke i Frelsesarmeen

Seinare vart han send som frelsesoffiser til England, Japan og fleire europeiske land, mellom anna Færøyane.

Etter at faren Johan vart landsleiar i Frelsesarmeen i Noreg i 1906, tok Tobias norsk statsborgarskap i 1908. Han hadde ei rekkje nøkkelstillingar som frelsesoffiser i Noreg, mellom anna som krigsskulesjef (rektor for offisersutdanninga) og sjefssekretær (nestkommanderande). Ein periode var han og kona misjonærar i Japan. Han var leiar av Frelsesarmeen i Noreg frå 1945 til 1948, der han gjorde ein monaleg innsats i hjelpearbeidet i det krigsherja Nord-Noreg. 

Frå 1948 til 1951 var han internasjonal sekretær for Europa ved hovudkontoret i London. Han leidde Frelsesarmeen i Sverige frå 1951 til 1956. Frå denne stillinga vart han pensjonert. Han døydde i 1962, under eit besøk til ei svensk forsamling.

T.I. Øgrim hadde fem barn. Han er far til fysikaren Otto Øgrim og Kristian Øgrim, som mellom anna var programleiar i NRK Fjernsynet. T.I. Øgrim er stamfar til alle med Øgrim-namnet i Noreg. Forfattaren Tron Øgrim var såleis eit av barnebarna.

Dottera Ruth var gift med den mangeårige ordføraren i Oslo, Brynjulf Bull.

Kommandør T. I. Øgrims plass utanfor Hovudkvarteret til Frelsesarmeen i Bernhard Getz' gate i Oslo er oppkalla etter han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tobias Øgrim» frå Wikipedia på bokmål, den 21. september 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Holm, Henry: *T.I.Øgrim: Han glemte ingen* – Salvata Kristelige forlag – Oslo 1964
**Vettelandsteinen** er ein runestein funne på Vetteland i Ogna i Hå kommune i Rogaland. 
Steinen vart funnen liggjande gravlagd under flat mark ved jordarbeid i 1896. Finnaren slo han sund og la han til side. Tilfeldigvis kom læraren i bygda forbi og la merke til innskrifta. Han varsla Stavanger Museum, og steinen vart henta inn seinare same år. 

Innskrifta er i den eldre runerekkja, og vert datert til folkevandringstida, ca. 300-360. Berre delar av innskrifta er bevarte. Det har vorte leita etter det manglande stykket ved fleire høve men utan resultat. Noka sikker tolking kan difor ikkje bli gjeven. Inntil vidare er det mogleg å lese:

…. **flagda faikinaR ist**
…. **magoR minas staina**
…. **daR faihido**

På moderne norsk kan ei mogleg tolking verta:
(Sonen min) er vorten heimsøkt av trolldom. *(Eg reiste) steinen over sonen min. (Eg) …dar laga desse runene*

Vettelandsteinen står i dag utstilt ved Arkeologisk museum i Stavanger

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vettelandsteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 27. november 2019.*
| **Lenggries** |
| --- |
|  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Lenggries | 

Lenggries is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Bayern  Niederbayern  Bad Tölz-Wolfratshausen |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  242,88 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 9 553   39/km² |
| Koordinatar | 47°41′0″N 11°34′0″E﻿Koordinatar: 47°41′0″N 11°34′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 679 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 83661 |
| Telefon-retningsnummer | 08042, 08045 |
| Bilnummer | TÖL |
| **Heimeside:** www.lenggries.de |

**Lenggries** er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 9 500 innbyggjarar. Han ligg i *landkreisen* Bad Tölz-Wolfratshausen ved elva Isar.

Geografi
--------

Lenggries ligg ved elva Isar før ho renn inn i Alpenvorland. I aust ligg Tegernseerfjella, i vest ligg fjellet Brauneck med ei høgd på over 1 551 meter over havet. Brauneck er eit kjent skiområde. Byen Lenggries ligg 700 meter over havet.

Historie
--------

Lenggries vart først nemnd i dokument i 1220. I mange år var Lenggries den einaste busetnaden i området som vart styrt av baronane av Hörwarth frå Hofmarkslottet. I 1705 vart den første motstanden mot austerrikarane organisert i Lenggries. Dette førte seinare til slaget ved Sendlinger Bauernschlacht. Frå 1808 til 1818 vart Lenggries ein politisk sjølvstendig kommune. I 1924 vart Lenggries knytt til jernbanenettverket, som førte til auka turisme, som i dag er hovudnæringa for staden. Frå 1935 til 1939 var ein Gebirgsjäger (tyske fjellinfanteristar) stasjonert i Lenggries.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lenggries» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juli 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lenggries**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Anthony Alexander Jarrett** (fødd 13. august 1968), kjend som **Tony Jarrett**, er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar som tevla hekkeløp og i sprintløp. Han sanka i tida 1990-95 tre VM-sølv og to VM-bronsar, samt ein medalje av kvar av valørane sølv og bronse i europameisterskap.

Aktiv
-----

Frå 1988 og eit tiår framover høyrde Jarrett til mellom dei beste korthekk-løparane verda. Heile denne perioden vart han ståande i skuggen til landsmannen Colin Jackson, som i nære på kvar einaste internasjonale hekkefinale viste Jarrett til ein plass lågare på pallen og resultatlista. Såleis i EM 1990 i Split, der det skilde tre hundredelar på 110 meter hekk frå Jarrett på sølvplass opp til Jackson. Året etter vann Jarrett to bronsemedaljar i Tokyo-VM, fyrst på korthekken og så som startmann for Storbritannia i 4 x 100 m stafett. I OL-finalen på 110 m hekk i Barcelona 1992 vart han fjerdemann på 110 meter hekk, med same tid som bronsevinnar Jack Pierce frå USA, dømt ein tusendels sekund bak.

Jarrett gjorde sitt livs beste hekkeløp i VM-finalen 1993 i Stuttgart. Med tida 13,00 sekundar vann han sølvmedaljen då Colin Jackson sette verdsrekord og tok gullet på 12,91. Begge to deltok så på det britiske stafettlaget som sette europarekord med 37,77 sekundar og sikra VM-sølv bak USA. I 1994 sprang Jarrett inn til bronse på 110 m hekk ved EM i Helsinki. Under verdsmeisterskapen 1995 i Göteborg presterte han eit nytt toppløp i finalen på korthekken, tida 13,04 var meir enn god nok til sølv, men 0,04 sekund for treg til VM-gull, ein medalje som Allen Johnson kunne ta med heim til USA.

Jarrett var aktiv til 2001, men uryddige løp og tjuvstartar hindra større suksess i åra frå 1996.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 6 i 110 m hekk – 13,54
* EM 1990 i Split: Sølv i 110 m hekk – 13,21, bakom Colin Jackson (13,18)
* VM 1991 i Tokyo: Bronse i 110 m hekk – 13,25, og i 4 x 100 m stafett
* OL 1992 i Barcelona: Nr 4 – 13,26
* VM 1993 i Stuttgart: Sølv i 110 m hekk – 13,00, bakom Colin Jackson (12,91), og i 4 x 100 m stafett
* EM 1994 i Helsinki: Bronse i 110 m hekk – 13,23
* VM 1995 i Göteborg: Sølv i 110 m hekk – 13,04, bakom Allen Johnson (13,00)
* OL 1996 i Atlanta: Diskvalifisert i kvartfinalane på 110 m hekk
* VM 1997 i Aten: Utslått i semifinalane i 110 m hekk (13,50=nr 10)
* EM 1998 i Budapest: Nr 6 i 110 hekk – 13,32
* OL 2000 i Sydney: Diskvalifisert i forsøket på 110 m hekk
* VM 2001 i Edmonton: Diskvalifisert i semifinalane på 110 m hekk (=nr 24)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tony Jarrett» frå Wikipedia på engelsk, den 10. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Bernhard Dorotheus Folkestad** (13. juni 1879–9. mars 1933) var ein norsk kunstmålar og forfattar.

Liv og gjerning
---------------

*Løvtrær i høstdrakt med skjærer*, 1914
*Bukt med robåt*
Folkestad var son til emissæren Abraham Folkestad, fødd i London men voks opp på Folkestad i Fjaler. Han vart utdanna i Noreg, med korte opphald hos Laurits Tuxen og Kristian Zahrtmann i København i 1902 og 1903. Seinare var han på studieturar til Amsterdam i 1907, og Paris i 1909. Siste staden var han elev av Christian Krohg. Til å begynne med måla han store stillebensbilete av grønsaker eller levande fjørfe, og enkelte interiør. Hans mest kjente måleri frå yngre år er *Mørkeloftet* frå 1905.

Folkestad slo gjennom i 1914 med ein festleg frise i ein av paviljongane under jubileumsutstillinga 1914. Dei neste åra laga han mange dekorative arbeid med fargerike motiv i rikfolk sine hus. Han måla altartavla i Rjukan kyrkje i 1917 og «Drammenskomposisjonen» i Drammens handelsforening. Folkestad laga også ein del tresnitt. Arne Durban seier i Norsk Allkunnebok at Folkestad «førde ein brei og frodig pensel og var ein glad og saftig kolorist».

Folkestad skreiv ei mengd avisartiklar. Desse artiklane vart samla og trykt i bøkene *Blå hjul* (1923), *Svingdøren* (1926), *Sol og morild* (1929) og *Gullfisken* (1933).

Verk
----

### Måleri

* *Paa Mørkeloftet*, 1905
* *Grønsager*, 1906
* *Høns i høstsol*, 1906
* *Sommernat*, 1908
* *Pariserfrokost*, 1909

### Bøker

* 1923 – *Blaa hjul og andre ting* (Kristiania: Gyldendal) I fulltekst ved nb.no
* 1926 – *Svingdøren* (Oslo: Gyldendal) I fulltekst ved nb.no
* 1929 – *Sol og morild* (Oslo: Gyldendal) I fulltekst ved nb.no
* 1933 – *Gullfisken* (Oslo: Gyldendal) I fulltekst ved nb.no

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok IV. bandet, 1953

* *Denne artikkelen bygger på «Bernhard Folkestad» frå Wikipedia på bokmål, den 1. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Bernhard Folkestad i BIBSYS
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
* Om Bernhard Folkestad i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* ULAN
* KulturNav

 |
**Anthony T. «Tony» Thompson** (15. november 1954–12. november 2003) var ein amerikansk trommeslagar, mest kjend som medlem av Chic. Han voks opp i ein middelklasseheim i Springfield Gardens i Queens i New York City.

Karriere
--------

### Chic

Thompson spelte først trommer i bandet Labelle, og så ein kort periode med Raymond Jones i discobandet Ecstasy, Passion & Pain. Han vart så medlem i ein lang periode i Chic, der han var med å skape hittar som «Dance Dance Dance (Yowsah, Yowsah, Yowsah)», «Le Freak» og «Good Times». Han har òg spelt med medlemmar av Chic på «We Are Family» og «He's The Greatest Dancer» av Sister Sledge og «Upside Down» og «I'm Coming Out» av Diana Ross.

Etter at Chic vart mellombels oppløyst i 1983, vart den tidlegare gitaristen og bassisten i bandet, Nile Rodgers og Bernard Edwards kjende produsentar, og Thompson spelte ofte trommer for dei. Thomspon spelte med mange artistar som Jody Watley, Madonna (på albumet hennar *Like a Virgin* frå 1984), Rod Stewart, Robert Palmer, Adam Ant, Mick Jagger og David Bowie (på hans *Let's Dance* og den påfølgjande *Serious Moonlight*-turneen).

### Andre band

Thompson var òg medlem av bandet Power Station i lag med Robert Palmer og John og Andy Taylor frå Duran Duran. Han spelte på Live Aid-konserten i 1985 med Power Station, samt i lag med dei gjenverande medlemmane av Led Zeppelin (i lag med Phil Collins) på John F. Kennedy Stadium. I eit forsøk på ei gjenforeining i 1986, spurte Led Zeppelin Thompson om han ønskte å bli med dei i bandet for John Bonham, men det heile stoppa opp då Thompson vart utsett for ei alvorleg bilulukke.

Thompson vart sidan med i grupper som The Distance og Crown Of Thorn med Jean Beauvoir. I midten av 1990-åra vart han igjen med i Power Station.

Død og ettermæle
----------------

Thompson døydde ein månad etter han fekk diagnosen nyrekreft den 12. november 2003 i Los Angeles, berre to månader etter Power Station-medlem Robert Palmer døydde frå hjarteattak. Den 19. september 2005 vart Thompson og resten av Chic innlemma i Dance Music Hall of Fame.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tony Thompson» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Zildjian artist profile

Bakgrunnsstoff
--------------

* chictribute.com
* Allmusic bio

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Kalendae** (latin for «den kalla») er dei første dagane i kvar månad i den romerske kalenderen. Romarane anga desse «kalendae» til den første dagen i månaden, som symboliserte starten på ein ny månefase. Denne dagen skulle pontiffane fastslå kva for dagar som skulle vera *Curia Calabra*, det vil seia kviledagar, i den kommande månaden. Folk som skulda pengar skulle betala gjeld, som var innskrivne i *calendarian*, ei slags kontobok. Datum (i dette kalendersystemet) vart angjeven relativt til dagar som kalendae, Nones eller Ides. Til dømes ville tre dagar etter Kalendae, i moderne språkbruk, vera den fjerde dagen i månaden. For å finna dagen til kalendae i inneverande månad, tel ein kor mange dagar som gjenstår i månaden, og legg til to til det talet. Til dømes er 22. april den 10. kalendae i mai, fordi det er åtte dagar igjen i april, ein legg til 2, og får 10.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kalendae» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juni 2016.*


1. ↑  "Calends", Chambers' Cyclopaedia (1728), Vol. 1, s. 143
**Bernhard Tandberg** (14. desember 1856–21. juni 1913) var ein norsk gardbrukar, trelasthandlar og stortingsmann frå Lier i Buskerud.

Tandberg var son til ein gardbrukar og skogeigar. Sjølv gjekk han 1867-72 den høgare allmennskulen i Drammen. Etter eit år på eit trelastkontor og eit anna år utanlands, byrja han i drifta til faren. Han overtok i 1881 ein del av faren sine skogeigedomar, og i 1887 heile farsgarden Nes på Nes i Buskerud. Frå 1885 dreiv han også med trelasthandel. Tandberg var medlem av heradsstyret i Nes frå 1885, ordførar 1892-98. Også sparebankdirektør. 

Tandberg var 4. representant for Buskeruds amt på Stortinget 1900-03, og var Hallingdal krins sin representant 1910-12. Bolken 1900-03 var han medlem av vegkomiteen, medan han 1910-12 var medlem av Lagtinget, landbrukskomiteen og valkomiteen. I 1912 var han permittert frå 12. juni.

Han døydde i Kristiania i 1913.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Sida på eit treskip vert kalfatra og tjørebreidd. I seglskutetida vart ofte skipet kjølhalt for å få arbeidet gjort på den delen av skuta som elles låg under vatn.
Kalfatring av ein trebåt.
Å **kalfatre** (gjennom nederlandsk *kal(e)fat(er)en* frå arabisk *qálfata*, «tjørebre eit skip», kanskje er opphavet latin) vil seie å tette med stry mellomromma, natane, mellom plankane i skroget på skip, båtar og på båtdekk av tre, for deretter å forsegle med smelta bek, kitt eller høveleg kunststoff for å gjere det vasstett. Til å banke ned stryet i natane vert nytta ein tung hammar av tre og eit kalfatjarn.

Verktøy til kalfatring: hammar av tre, forsterka med jarnringar, og kalfatjarn. Her er det dekket som vert gjort vasstett ved kalfatring.
Å *omkalfatre*, som er å erstatte gamal nating med ny, altså å kalfatre omatt, er brukt i overført tyding om å snu opp-ned på noko.

Kjelder
-------


* «Kalfatre» hjå Store norske leksikon, innhenta 6. juli 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
* «Kalfatre» i Nynorsk- og bokmålsordboka, innhenta 6. juli 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kalfatre**
| Altnaharra  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Allt na h-Eirbhe |
| Altnaharra kyrkjeAltnaharra kyrkje Altnaharra kyrkje |
| Plassering |
| 

Altnaharra is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Highland |
| Tradisjonelt grevskap | Sutherland  |
| Geografi |
| Koordinatar |  58°17′″N 4°27′″W﻿Koordinatar: 58°17′″N 4°27′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | IV27 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1549 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Altnaharra**
 |

 **Altnaharra**  er ein landsby i Sutherland i regionen Highland  i Skottland. Grenda ligg ved vegen A836, rett ved sambandet med B873. Dei næraste landsbyane er Lairg og Tongue. Dei innsjøane (lochs) som er i området er blant anna Loch Naver og Loch Eriboll.

Namnet Altnaharra er avleidd frå skotsk-gælisk *Allt-na-h-Aire* i tydinga «sjå-på-straumen», og har namnet sitt etter elva som renn gjennom grenda.

Altnaharra er kjent for *Altnaharra Hotel* som vart opna i 1820 og vart raskt ein populært stad for engelskmenn som vitja dei nærliggande innsjøane. I dag er hotellet òg ein populær stad for fjellklatrere: Ben Hope og Ben Klibreck er dei to fjella som ligg nærast.

Noko anna som har gjort staden kjent er den meteorologiske vêrstasjonen. Den nordlege breiddegraden og innlandsplassering gjer at han ofte vert nemnd i dei daglege vêrmeldingane for ekstremt vêr i Storbritannia. Den 30. desember 1995 vart den lågaste temperaturen for i Storbritannia registrert her: -27.2 ºC. Han deler denne rekorden med to målingar ved Braemar i Grampian Mountains den 11. februar 1895 og 10. januar 1982.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Altnaharra» frå Wikipedia på bokmål, den 3. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |