recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Odd Sverressøn Klingenberg** (8. juni 1871–3. november 1944) var ein norsk jurist og Høgre-politikar frå Trondheim. Han var både stortingsmann, statsråd og fylkesmann. Sverre Klingenberg var bror hans.

Klingenberg var son til ein sakførar og han vart sjølv cand. jur. i 1894. Same året slo han seg ned i fødebyen som overrettssakførar, høgsterettsadvokat 1902. Han var i mnage år ein sentral person i næringslivet i Trøndelag, deltok i grunnlegging av og sat i styret for mange bedrifter, mellom dei Thamshavnbanen.

Han var innvald på Stortinget 1906-09 frå Kalvskinnet krins, då han representerte Samlingspartiet, og 1919-24 frå Sør-Trøndelag for Høgre. I den fyrste perioden var han medlem av sosialkomiteen, sekretær i fossefallskomiteen av 1907 og den utvida budsjettkomiteen av 1909. Han var i den mellomste perioden, 1919-21, medlem av justiskomiteen og i den siste, 1922-24, formann i sosialkomiteen, når han ikkje hadde sete i regjeringa. Sekretær i fullmaktskomiteen 1919-20. Frå 1910 var han medlem av den kongeleg kommisjonen om revisjon av matrikkelen.

Klingenberg var statsråd i Sosialdepartementet i både Otto Bahr Halvorsens fyrste regjering 1920-21, Otto Bahr Halvorsens andre regjering og Abraham Berges regjering 1923-24. Klingenberg var tiltala ved Riksretten 1926-27, han vart frifunnen den 25. mars 1927.

Klingenberg var fylkesmann i Sør-Trøndelag frå 1921 til 1940.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Odd S. Klingenberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Nina Kreutzmann Jørgensen** (fødd 17. juli 1977), også kjend som berre **Nina**, er ein grønlandsk songar som er populær både på Grønland og i Danmark. Karrieren hennar starta i 1997 då ho var vokalist i rockebandet Qulleq. Ho har ofte opptredd på dansk tv, særleg i samband med *Julehilsen til Grønland*.

Biografi
--------

Nina vart fødd 17. juli 1977 i Nuuk. I tidleg alder byrja ho å synga; ho gjekk på musikkskolar og fekk songundervising i Danmark. Nina vart straks ein av dei mest populære artistane på Grønland, fordi ho song songar med grønlandske tekster. Nina er gift med songaren og gitaristen Malik Olsen, som ho møtte då ho gjekk på vidaregåande skule. Saman har dei borna Ivi Luna og Vittus. Etter å ha sunge med Olsen, Julie Berthelsen og Ole Kristiansen band, skipa dei bandet Qulleq i 1997. Same året spelte dei inn sitt første album, *Qulleq lissinnut*, med Nina som vokalist.

I 2000 vart Nina medlem av det grønlandske koret til Björk, der ho fekk framføre eit kort solostykke under turneen til Björk i 2001. Same år var ho òg med på albumet *Zedna*, saman med dei mest populære songarane frå Grønland. I 2008 var Nina ein av artistane som var med på albumet *Eqqissineq* ('Fred'), som selde over 6 500 eksemplar på Grønland i 2009. I 2008 og 2009 turnerte Nina på Grønland og i Danmark. Året etter var Nina vokalist i koret til Julie Berthelsen i TV-programmet *Allstars*, den danske versjonen av *Det store korslaget*.

I tillegg til songkarrieren, er Nina utdanna som førskolelærar og jobbar som klassestyrar og musikklærar på Nuuk internasjonale friskole. Ho meiner undervisinga er hennar kall: «Det betyder så meget for mig at give musikken videre til børnene. At se dem udvikle sig og få mod til at udfolde sig.»

Referansar
----------

1. ↑  «Nina: Grønlands Rock Mama». Greenlandtoday. Henta 1. august 2018.
2. ↑  «Nina». Greenlandic Popular Music.
3. ↑  «Nina Kreutzmann Jørgensen». rym. Henta 1. august 2018.
4. ↑  «Nina: Grønlands Rock Mama». Greenlandtoday. Henta 1. august 2018.
5. ↑  «Nina». Greenlandic Popular Music.
6. ↑  «Nina». Greenlandic Popular Music.
7. ↑  «Nina: Grønlands Rock Mama». Greenlandtoday. Henta 1. august 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Nina Kreutzmann Jørgensen» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Odd Iversen** (6. november 1945–29. desember 2014) var ein norsk fotballspelar kjend som «Ivers». Han var ein av Noregs beste fotballspelarar gjennom tidene, og hadde erfaring frå både norsk, og belgisk toppdivisjon.

Iversen var fødd i Trondheim. Han kom til Rosenborg frå klubben Trond i 1964. Rosenborg rykte opp i toppserien (dåverande 1. divisjon) i 1967, og Odd Iversen blei toppskårar i serien tre år på rad med heile 73 mål på 54 kamper. Han hadde landslagsdebuten sin i ein landskamp mot Finland 1. juni 1967 (Resultat: 2–0). 
Våren 1970 blei han saman med Harald Sunde utanlandsproff i den belgiske klubben Racing Mechelen, der han spelte fram til 1973. Han sleit med ein skade som ikkje blei helt bra. Før han blei skada stod han øvst på ønskelista til den belgiske toppklubben Anderlecht, som nr 2 på lista hadde dei den legendariske vingen Johan Cruyff. Odd Iversen spelte deretter for Rosenborg fram til 1975, då han gjekk til Vålerenga, der han blei i fem år. Han avslutta karrieren som fotballspelar i Rosenborg, frå 1980 til 1982.

«Ivers» fekk 45 landskamper og han skåra 19 mål for Noreg.

Odd Iversen er far til landslagsspelaren Steffen Iversen.

Odd Iversen svevna stille inn på Øya Helsehus i Trondheim, etter ein periode med sjukdom.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Odd Iversen er død». *Dagbladet* (Dagbladet). 29. desember 2014. Henta 29. desember 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* rbkweb.no: Odd Iversen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Nina Apollonovna Ponomarjova** (fødd **Nina Romasjkova**, 27. april 1929–19. august 2016) var ein sovjetisk-ukrainsk diskoskastar frå Sverdlovsk, som i 1952 vart den fyrste sovjetiske olympiameisteren. Ho vart olympisk meister i diskosøvinga i 1952 og 1960 og europameister i 1954.

Aktiv
-----

Den 20. juli 1952 vann Nina Romasjkova den fyrste olympiske gullmedaljen for Sovjetunionen då ho kasta diskosen 51,42 m under sommar-OL i Helsingfors. Etter sommarleikane forbetra ho i Odessa verdsrekorden til 53,61 m den 9. august. 

I 1954 vart Ponormajova europameister i diskoskast i europameisterskapen i Bern med 48,02 m. To år seinare tok ho bronsemedaljen i dei olympiske leikane i Melbourne med 52,02 m, småskadd og nesten utrena. 

Under sommarolympiaden 1960 i Roma vann Ponomarjova si andre olympiske gullmedalje i diskoskasting. Vinnarkastet målte 55,10 meter. Ho kom så på sjetteplass i friidretts-EM 1962 i Beograd, og vart nummer 11 under sommarleikane i Tokyo i 1964.

Merknadar
---------

1. ↑  Russisk skrift Нина Аполлоновна Пономарёва

Kjelder
-------

1. ↑  Grimes, William (23. august 2016). «Nina Ponomareva, Soviet Olympian Who Set Off a Diplomatic Crisis, Dies at 87» (på engelsk). The New York Times. Henta 22. januar 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Nina Apollonowna Ponomarjowa» frå Wikipedia på tysk, den 28. august 2014.*
**Nina Viktorovna Balditsjova**, fødd **Fjodorova**, (18. juli 1947–27. januar 2019) var ein sovjetisk langrennar som vart olympisk meister i 4 x 5 km stafett under Vinter-OL 1976 i Innsbruck, etter tidlegare å ha vunne VM-gull i stafett både i 1970 og 1974.

### Aktiv

Nina Fjodorova meisterskapsdebuterte med å vinne bronsemedaljen på 5 km i Ski-VM 1970, bak to landskvinner. I den neste øvinga, 3 x 5 km stafett, gjekk ho fyrste etappen på Sovjetunionen sitt vinnarlag, Galina Kulakova og Alevtina Oljunina tok seg av dei to siste etappane. To år seinare vart Fjodorova nummer ti på 5 km då Vinter-OL 1972 fann stad i Sapporo.

Også under Ski-VM 1974 i Falun tok ho, då som Nina Balditsjova, seg av den fyrste etappen då Sovjet-kvinnene vann gull, dei hine på laget var Nina Seljunina, Raisa Smetanina og Galina Kulakova. Individuelt kom ho på femteplass på 5 km.

Under Vinter-OL 1976 vart Balditsjova nummer tre på 5 km, bakom vinnaren Helena Takalo fra Finland og Raisa Smetanina, og nummer fire på 10 km. Deretter gjekk ho ein etappe på det sovjetiske stafettlaget som vann 4 x 5 km stafett, framom Finland og Noreg. Dei andre på laget var Zinaida Amosova, Raisa Smetanina og Galina Kulakova.

Balditsjova deltok ikkje i Ski-VM 1978, men kom tilbake og fekk ei sølvmedalje i 4 x 5 km stafett under Vinter-OL 1980 i Lake Placid, saman med Nina Rotsjeva, Galina Kulakova og Raisa Smetanina kom ho på andreplass bakom Aust-Tyskland.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
**Olav Eysteinson Fjærli** (25. mars 1883–29. januar 1947) var ein norsk jordbruksmann og stortingsrepresentant for Venstre, fødd i Valsøyfjord.

Bondesonen Fjærli dreiv gard i heimbygda frå han var 18 år gammal og i seks år framover. Etter tre års studiar gjekk han ut frå Noregs Landbrukshøgskule i 1910, og var dei neste fem åra jordbrukslærar. Frå 1916 til 1930 var han fylkesagronom i Møre fylke. Sidan 1930 var han styrar for Statens Småbrukslærarskule på Hvalstad i Asker. Han var gjennom mange år ein flittig bidragsytar i dagspressa om både jordbruk og politikk.

Frå 1919 til 1933 var Fjærli stortingsrepresentant frå Møre. I den fyrste treårsperioden representerte han einmannskrinsen Romsdal, med plass i næringskomite nr 2. Dei neste tre valperiodane var han med i landbrukskomiteen, siste perioden som sekretær. Siste tingperioden, 1931-33, var han sekretær i skog- og vassdragskomiteen. I alle år på Stortinget var han medlem av partiet Venstre. Utanom stortingsvervet var han formann i Romsdals Landmannslag 1919-30, i Romsdals Sals- og kjøpelag 1919-24, samt styreformann i Landbruksfunksjonærenes Landsforbund frå 1922.

Han vart gravlagd i Molde.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. IV. bandet. 1953

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Olav Eysteinson Fjærli NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Koordinatar: 58°7′29.510″N 8°11′31.906″E﻿

**Kvåsefjorden** er ein 8 km lang fjord som danna fylkesgrensa mellom Aust-Agder og Vest-Agder. Han dannar òg delar av grensa mellom kommunane Lillesand og Kristiansand. Fjorden har innløp frå Skagerrak ved Meholmen og går hovudsakleg nordover og inn i landet. 

Ytst på austsida ligg Ytre og Indre Ulvøya og Ulvøysund, som vert rekna som det vestlege startpunktet for Blindleia, som er den indre skipsleia langs kysten av Lillesand. Mellom Indre Ulvøya og fastlandet ligg Indresund. Litt lenger nord ligg den kilometer lange bukta Hæstaddybningen. 

Ytst på vestsida av Kvåsefjorden ligg Torsøya og her går Stanggapet vidare vestover til Randøysund. Litt lenger nord ligg Kvarnesfjorden, den einaste sidefjorden til Kvåsefjorden med ei lengd på 2,5 km. Han er særs smal på det smalaste, berre om lag 5 meter og vert kryssa av Fylkesveg 3. 

Vest for Hæstaddybningen smalnar fjorden inn til om lag 200-250 meter og her ligg Malløya midt i leia. Etter om lag ein kilometer vert fjorden breiare igjen og her i den indre delen av fjorden ligg det tre større holmar, Lamholmen, Saltholmen (den største med ei lengd på 300 meter) og Eidjordsholmen. 

Det har vore snakk om å byggje ein kanal frå botn av Kvåsefjorden og gjennom eit 300 meter langt eid til botn av Årneskilen i Isefjærfjorden. Dette vil forlenge Blindleia og skjerme båtfolket frå overfarten over den stundom vêrharde Kvåsefjorden.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Kanal-kysten». Fedrelandsvennen. 12. desember 2004. Henta 24. februar 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Nina Kristine Jensen** (fødd 22. november 1975 Oslo) er ein norsk marinbiolog og leiar av til forskings- og ekspedisjonsskipet MS «REV Ocean». Ho er tidlegare generalsekretær i World Wide Fund for Nature. I mars 2014 vart Jensen utnemnd til Young Global Leader, eit nettverk som jobbar som integrert del av World Economic Forum.

Utdanning og karriere
---------------------

Jensen har utdanning som marinbiolog frå James Cook University i Australia og arktisk marinbiologi frå Noregs fiskerihøgskole i Tromsø. Ho skreiv masteroppgåve om storkobbebestanden i Barentshavet og har òg skrive om torskestammen. Jensen har dessutan røynsle som prosjektkoordinator i reklamebyrået Ogilvy & Mather. 

Jensen starta som frivillig i WWF i 2003. I 2005 vart ho havmiljørådgjevar same stad, deretter leiar for naturvernsavdelinga til organisasjonen og så fagsjef. 1. mars 2012 overtok Jensen etter Rasmus Hansson som generalsekretær i WWF Verdas naturfond, ei stilling ho hadde fram til 2017.

Som generalsekretær var Jensen ein profilert samfunnsdebattant, som tidleg tok til orde for at Oljefondet burde trekkja seg ut av kol og i staden investera i fornybar energi. Ho er forkjempar for betre forvalting av dei norske havområda, og har fronta WWF sitt mangeårige arbeid for ein eige norsk klimalov. Ho er jamleg å sjå og høyra i debattprogram på både TV og radio.

Jensen er òg medlem av Framtiden i våre hender.

Privat
------

Nina Jensen er oldebarn av kvinnesakskvinna og Venstre-politikaren Betzy Kjelsberg og syster av tidlegare Framstegsparti-leiar og finansminister Siv Jensen. Jensen har eitt barn med sambuaren Nicolai Roan. Roan døydde av hjernekreft 30. juli 2019.

Kjelder
-------

1. ↑  Garvik, Olav (17. august 2021). «Nina Jensen». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  «The team», *REV Ocean* (på engelsk), henta 22. november 2021
3. ↑  «Nina Jensen - Agenda Contributor | World Economic Forum». Henta 14. februar 2017.
4. ↑  Nina Jensen *The effects of ice cover on bearded seal (Erignathus barbatus) vocal patterns over 16 years* Mastergradsoppgave i marinbiologi - Universitetet i Tromsø, 2005
5. ↑  Maren Esmark, Nina Jensen The Barents Sea cod: The last of the large cod stocks WWF Norway report 4/2004
6. ↑  «Tronskiftet: Nina Jensen ny generalsekretær i WWF» (på norsk).
7. ↑  Teknisk ukeblad – Den rødgrønne regjeringen er forbausende lite grønn (portrettintervju) 22.09.2012
8. ↑  Synnøve Gjerstad; Margrethe Håland Solheim. «Nina Jensen frykter at samboeren er rammet av hjernekreft: - Helt ulidelig». *TV 2*.
9. ↑  Mina Ridder-Nielsen Janssen; Christian Roth Christensen; Christian Roth Christensen; Angelica Hagen Angelica Hagen (9. august 2019). «Nina Jensens samboer bisettes». *Dagbladet*.

* *Denne artikkelen bygger på «Nina Jensen» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nina Jensen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Odd Sørli** (fødd 29. november 1954) er ein norsk alpinist, journalist og næringsdrivar. Han vann åtte norske meisterskapstitlar i alpine greiner tida 1975-85, likt fordelt på slalåm og storslalåm. Som alpinist representerte han Oppdal Idrettslag.

### Idrett

Sørli tok sølvmedaljen i slalåm då alpint-NM 1974 fann stad på heimegrunn på Oppdal. Deretter vann han åtte NM i alpine greiner, dei to fyrste på Bjorli i 1975. Seinare tok han gullmedaljar i NM-slalåm i 1978, 1981 og 1982 og NM-storslalåm i 1979, 1980 og 1985. Han var i mangt ein vinn-eller-forsvinn-type, noko som kjem fram ved at han ikkje vann fleire NM-medaljar enn dei åtte gulla og det eine sølvet.

Han deltok i tre olympiske vinterleikar, 1976, 1980 og 1984, alle saman utan den minste suksess. Hans beste resultat i internasjonale miesterskap var sjetteplassen i den alpine kombinasjon under VM i alpine greiner 1982 i Schladming. I verdscuprenn oppnådde han som best to femteplassar, fyrst i slalåm midt i desember 1975 og så i storslalåm nokså nøyaktig fire år seinare.

### Journalist og næringsdrivar

Etter han la opp som alpinist arbeidde Sørli i lang tid som journalist i vekebladet Se og Hør i Oslo. Frå 2000-talet har han drive turistnæring gjennom sitt eige firma, Off Piste.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Odd Sørli» frå Wikipedia på bokmål, den 5. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Odd Sørli» (på engelsk). Olympedia. Henta 22. juni 2022.
**Crispinus og Crispinianus** (dei latinske namna, på fransk, Crépin og Crépinien, på engelsk, Crispin og Crispinian) er to kristne helgenar frå 200-talet som vert feira av katolikkar og ortodokse 25. oktober. Dei er berre kjente frå legendene om dei, og skal ha vore brør i ein velståande familie i Roma, men måtte flykte derfrå av di dei var kristne. Ifylgje franske legender levde og arbeidde dei som skomakarar i Soissons i Frankrike, der dei lagde skotøy for dei fattige utan å take seg betalt, og for dei rike som sette pris på produkta deira.

Ei framstilling frå 1540-1560-talet i kyrkja Saint-Pantaléon i Troyes synar arrestasjonen av helgane Crépin og Crépinien.
Dei vart arresterte av di dei forkynte kristendomen, og teke av dage i 285 eller 286 på ordre av keisar Maximianus (medkeisar i Romarriket frå 286 til 305 under keisar Diokletian) då dei ikkje ville gå med på kravet hans om å seie frå seg den kristne trua. Keisaren let då den mest brutale bøddelen sin, Rictiovarus, torturere og drepe dei på mange slags vis, men han lukkast ikkje før dei hadde synt sin heilage status ved å overleve fleire av drapsforsøka, mellom anna å flyte på vatnet med ein møllestein festa til kroppen. Som helgenatributt og symbol på sitt martyrium i bilete og skulpturar har dei sverd, palme og ein møllestein, som var dei gjenstandane Rictiovarus nytta seg av for å pine og drepe dei. Dei vert dessutan synte med sko eller diverse skomakarreiskap som kjenneteikn på yrket dei hadde.

Legender med ulike opplysningar om heilage menns bustad og andre detaljar om livet deira er ikkje uvanlege, og ifylgje engelske legender skal dei ha levd i grevskapet Kent i England. Den engelske diktaren William Shakespeare nemner dei i to av skodespela sine, *Julius Caesar* og *Henry V*.

I og med at dei arbeidde som skomakarar, har dei vorte skomakarane sine vernehelgenar, og med det òg vernehelgenar for dei som arbeidde med å preparere lêr og lage lêrvarer. Dei vart òg vernehelgenar for veverar.

Fleire kyrkjer i Frankrike har namn etter desse to helgenane, og i mange franske byar finst gater oppkalla etter dei.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den katolske kyrkja: De hellige Crispin og Crispinian av Soissons (d. ~287)
* Saints Crépin et Crépinien på nettstaden *Nominis*
* The Catholic Encyclopedia på nettstaden New Advent: Sts. Crispin and Crispinian

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Olav David Hansson** (fødd 23. juli 1957) er ein tidlegare skihoppar frå Røa i Oslo. Under Ski-VM 1982 i Oslo hadde Hansson sin store meisterskap. Han vann sølvmedaljen i storbakkerennet i Holmenkollen, og var med på å vinne laghoppinga saman med Johan Sætre, Per Bergerud og Ole Bremseth. I normalbakken hamn han på sjuandeplass.
Han var medlem av Røa Idrettslag.

Karriere
--------

Hansson studerte i unge år i USA og vart ikkje lagd merke til i hoppbakken før enn i 1981. Sesongen etter høyrde han heime mellom dei beste hopparane verda, det vart òg hans beste sesong. Han lukkast aldri å vinne eit stort renn. Elleve gonger kom han på pallen i verdscupen; åtte andreplassar og tre tredjeplassar. Fleire gonger var han nær siger, som under skiflygingsrennet i Vikersund 20. februar 1983. Der enda han eit halvt poeng bak Matti Nykänen. Også i NM-tevlingane måtte Hansson nøye seg med sølv- og bronsemedaljar, høvesvis tre sølv og to bronse. Nærast NM-gull var han under storbakkerennet på Lillehammer i 1983. Med 270,8 poeng var han 0,6 poeng bak noregsmeisteren, Per Bergerud.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1982: VM-sølv i Holmenkollen og 2. plass i Štrbské pleso
* 1983: Fem andreplassar (Cortina d'Ampezzo, Bischofshofen, Thunder Bay, Vikersund, Bærum) og tre tredjeplassar
* 1985: Nr 7 i Cortina d'Ampezzo
* 1986: Nr 11 Holmenkollen
* 1986/87: Nr 2 i Chamonix

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1981: Nr 9 i normalbakken i Rælingen
* Ski-NM 1982: Sølvmedalje i storbakken på Rena, bronsemedalje i normalbakken på Raufoss
* Ski-NM 1983: Sølvmedalje i begge bakkane; høvesvis Mo i Rana og Lillehammer
* Ski-NM 1986: Nr 4 i normalbakken på Vang
* Ski-NM 1987: Bronsemedalje i normalbakken i Sprova

Hansson la opp skihoppinga i 1987.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Olav Hansson – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Dart** eller **River Dart** er ei elv i Devon i England. Ho har utspring høgt på Dartmoor og renn 75 kilometer (47 mi) til havet ved Dartmouth.

Clapper Bridge ved Postbridge.
Elva byrjar som to ulike greiner, East Dart og West Dart, som renn saman ved Dartmeet. Det går fleire enkle hellebruer, *clapper bridges*, over elva, mellom anna ved Postbridge.

Etter Dartmoor renn elva sørover fordi Buckfast Abbey og gjennom byane Buckfastleigh, Dartington og Totnes. Etter Totnes blir elva påverka av tidvatnet, og det finst ingen bruer nedstrøms for byen.

Det går ei passasjerferje over elva frå landsbyen Dittisham til eit punkt på andre sida ved Greenway Estate. Denne staden var tidlegare heimen til krimforfattaren Agatha Christie, og har utsyn over elva. Han er no eigd av National Trust, og er open for publikum.

Mellom landsbyen Kingswear på austsida av elveestuaret og byen Dartmouth i vest går det to bilferjer og ei passasjerferje.

Der elva renn ut i sjøen er det stein og klipper på begge sider. På austsida ligg Kingswear Castle nær vatnet, og på vestsida er Dartmouth Castle bygt på eit nes. Borgene hadde tidlegare ei forsvarslenkje over estuaret som dei heva ved solnedgang for å hindra fiendeskip i å koma inn i hamna i Dartmouth.

Galleri
-------

* Flyfoto av Dart med utsyn mot Den engelske kanalenFlyfoto av Dart med utsyn mot Den engelske kanalen
* Dartmouth og Kingswear Castle ved munningen av elva.Dartmouth og Kingswear Castle ved munningen av elva.

Kjelder
-------

1. ↑  «Devon;Nature Features: River Dart Ramble». BBC. Henta 23. januar 2021.
2. ↑  «Dittisham Departures». Greenway Ferry Service. Arkivert frå originalen 15. mai 2008. Henta 24. september 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «River Dart» frå Wikipedia på engelsk, den 7. januar 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* BBC Things

 |
|  |
| --- |
| Linjer i London Underground |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|   | Bakerloo |
|   | Central |
|   | Circle |
|   | District |
|   | Hammersmith & City |
|   | Jubilee |
|   | Metropolitan |
|   | Northern |
|   | Piccadilly |
|   | Victoria |
|   | Waterloo & City |
|   |
|   | Docklands Light Railway |
|   | London Overground |

 |

**Piccadilly-linja** er ei linje i London Underground. Den går på djupt nivå, mellom det nordaustlege og det vestlege London, men store delar av strekninga går i dagen. Den blei opna i 1906, og heitte opphavleg *Great Northern, Picadilly & Brompton Railway*. Den har mørk blå farge på undergrunnskartet. 

Det var eigentleg planlagt tre separate linjer, *Great Northern and Strand Railway*, *Brompton and Piccadilly Circus Railway* og *Deep-Level District*. Desse skulle saman gå mellom Finsbury Park og Hammersmith. Under planlegginga blei desse slått saman til ei linje.

I 1930-åra blei den kraftig utvida. Den tok over delar av skjenegangen til District-linja til Hounslow West undergrunnsstasjon og Uxbridge undergrunnsstasjon i vest og til Cockfosters undergrunnsstasjon i nordaust. Stasjonane på desse utvida strekningane er kjende for art deco-dekorasjonane sine. 

I 1977 blei Hounslowgreina utvida til Heathrow Central. I 1984 blei denne stasjonen døypt om til Heathrow Terminals 1, 2, 3 undergrunnsstasjon, då linja blei utvida til Heathrow Terminal 4 undergrunnsstasjon. I januar 2005 blei stasjonen ved terminal 4 stengd på grunn av arbeid med ein framtidig stasjon ved terminal 5, ein ny del av flyplassen som då var under utbygging. 

Frå 1907 til 1994, med unnatak av åra under andre verdskrig, gjekk det eit kort grein frå Holborn til Aldwych.

Kart
----

Kart over Piccadilly-linjaKart over Piccadilly-linja

Stasjonar
---------

*Frå vest til aust*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Uxbridge-greina*** Uxbridge
* Hillingdon
* Ickenham
* Ruislip
* Ruislip Manor
* Eastcote
* Rayners Lane
* South Harrow
* Sudbury Hill
* Sudbury Town
* Alperton
* Park Royal
* North Ealing
* Ealing Common
 | **Heathrow-greina*** Heathrow Terminal 5
	+ Heathrow Terminal 4
* Heathrow Terminals 1, 2, 3
* Hatton Cross
* Hounslow West
* Hounslow Central
* Hounslow East
* Osterley
* Boston Manor
* Northfields
* South Ealing
 | **Fellesstrekning*** Acton Town
* Turnham Green
* Hammersmith
* Barons Court
* Earl's Court
* Gloucester Road
* South Kensington
* Knightsbridge
* Hyde Park Corner
* Green Park
* Piccadilly Circus
* Leicester Square
* Covent Garden
* Holborn
* Russell Square
* King's Cross St. Pancras
* Caledonian Road
* Holloway Road
* Arsenal
* Finsbury Park
* Manor House
* Turnpike Lane
* Wood Green
* Bounds Green
* Arnos Grove
* Southgate
* Oakwood
* Cockfosters
 |

* *Denne artikkelen bygger på «Piccadilly-linja» frå Wikipedia på bokmål, den 9. juni 2008.*
**Tractors and Farm Equipment (TAFE)** er ein indisk traktorprodusent. TAFE starte med å produsera Massey Ferguson traktorar på lisens i 1961. Dei har òg produsert Perkins (eigd av Massey Ferguson) dieselmotorar på lisens, under namnet *Simpsons*.

TAFE er ein av dei største traktorprodusentane i India, med over 500 forhandlarar berre i India. TAFE eksporterer òg mykje av produksjonen. AGCO eig 24 % av aksjane i TAFE og somme av traktorane som TAFE produserer vert selde under andre AGCO-merkenamn (AGCO har kjøpt opp mange traktorprodusentar). TAFE sel både sine eigne òg ande merke under varemerket TAFE. Dei har òg eit samarbeide med den koreanske traktorprodusenten LS Tractors.

I juni 2004 tok TAFE over den indiske traktorprodusenten Eicher, som opphavleg var eit dotterselskap til den tidlegare tyske traktorprodusenten Eicher. Med dette oppkjøpet hamna dei på 2. plass i den indiske marknaden, som vert rekna som verdas størte traktormarknad.

Kjelde
------

Engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til TAFE.
**Olav Aasmundsson Gøytil** (18. oktober 1865–18. januar 1947) var ein norsk skulelærar og bonde i Lårdal i Telemark. Han var far til Olav Groven og Eivind Groven.

Liv
---

Olav A. Gøytil var son av omgangsskulelærar og bonde Åsmund Gøytil og Margit Særen. Han var yngst av ti søsken, og vart gjerne kalla Vesle-Olav, av di ein eldre bror og heitte Olav. Han voks opp på garden Uppigard Gøytil, Gøytilsgrend i Lårdal. Det var stor musikalsk givnad i heimemiljøet, sjølv om det ikkje var lov å spela fele. Stor-Olav, seinare Olav Sandok, spela salmodikon, og søstrene i huset song. Olav lærte seg litt felespel, men i seinare år tralla han mest.

Etter konfirmasjonen gjekk han og eit år på Ullmanns Folkehøgskule (1881). Her vart han medveten om målsaka. På Folkehøgskulen møtte han Aslaug Rikardsdotter Berge frå Rauland, dotter av Rikard Aslaksson Berge. Etter folkehøgskulen gjekk han til presten for å få vandelsattest så han kunne emigrere til USA. Presten såg at Olav var gåverik og fekk han i staden til å ta lærarutdaning i Kviteseid. Han var ferdig utdanna då han var 21 år. I 1887 kjøpte han garden Groven i Gøytil grend av broren Olav Sandok. Her var han fødd, og her døydde han. Han verka som lærar i fleire skulekrinsar, i Høydalsmo, Flektveit og på Gøytil, I 1890 gifte han seg med Aslaug R. Berge. Dei fekk dei fem søner, Åsmund, Rikard, Olav, Sverre, og Eivind Groven. Sverre blei far til munnspelvirtuosen Sigmund Groven. 

Olav Gøytil hadde gjennom folkehøgskulen teke inntrykk av Nikolai Frederik Severin Grundtvig. Dette prega kristendomssynet hans og måten han underviste på. Han var aktiv på venstresida, og røysta til dømes mot kongedøme hausten 1905. Han oppdro mange ungdomar gjennom skulearbeidet sitt, og det går ord om at han har noko av æra for den sterke motstandsrørsla i øvre Telemark under Andre verdskrigen. Han var ofte ute og stødde dei som hadde det vanskeleg, og var ei tid vald inn i heradsstyret i Lårdal. Han tala gjerne ved høgtidelege høve. 

Som medlem av heradsstyret sytte Olav i lag med andre bønder for at nynorsk vart hovudmål i Lårdal, både kyrkje og skule. Han var og aktiv i skogdriftsnæringa, og var med på å få gjennom vedtak som verna om sjølvdrive skogbruk i heradet. 

Eivind Groven har skrive opp nokre slåttar etter faren, mellom dei springar nr 501c i det store hardingfeleverket, ein variant av slåtten «Tannlausen».

Olav Gøytil døydde i 1947.

Kjelder
-------

* *Eivind Groven fortel* (festskrift 1971).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister

 |
T-90A
**T-90** er ei russisk stridsvogn med 125 mm kanon. Ho er ei vidareutvikling av T-72, og er i teneste hjå den russiske og indiske hæren.

Historie og utvikling
---------------------

T-90 med ein 840 hk motor kom i produksjon i 1993, basert på ein prototyp kalla T-72BU. Vogna vart utvikla ved utviklingsbyrået Kartsev-Venediktov ved fabrikken Uralvagonzavod i Nizjnij Tagil. Før midten av 1996 hadde 107 vogner kome i teneste hjå russiske styrkar i Austre militærdistrikt.

I 1999 kom ein ny modell av T-90, kalla *Objekt 187* i utviklingsfasen. Denne hadde sveist tårn i motsetnad til originalen sitt støypte. Modellen fekk namnet Vladimir etter sjefsutviklaren Vladimir Potkin, som gjekk bort i 1999.

T-90S er i teneste hjå den indiske hæren, og ein indiskprodusert variant som vert kalla T-90S Bhishma er under produksjon. Dei første indiske vognene var 310 vogner dei kjøpte frå Russland i 2001, der 120 var komplette, 90 delvis montert og 100 i delar. Under valet av T-90 vart det lagt vekt på at India allereie var brukar av T-72, og detta gjorde opplæring og vedlikehald enklare. India valde T-90 etter at produksjonen av indiske Arjun-stridsvogner hadde vorte forseinka.[*treng kjelde*]

Variantar
---------

T-90
Den opphavlege modellen.
T-90S
Seinare modell med sveist tårn. Kalla T-90 Vladimir eller T-90C.
T-90S Bhishma
T-90S i indisk teneste.

Referansar
----------

1. ↑  "Russian Army to get new weaponry in 2006 – Defense Ministry".

* *Denne artikkelen bygger på «T-90» frå Wikipedia på bokmål, den 24. oktober 2018.*
*FN* er her **normalkrafta**
**Normalkraft** er i mekanikken ei kraft eller ein kraftkomponent som verkar vinkelrett på rørsleretninga til ein lekam. Normalkrafta kan ikkje utføre noko arbeid eller tilføre lekamen noko energi, men kan endre rørsleretninga til lekamen. For ein lekam som kan røre seg langs ei flate, forstår ein med normalkraft den krafta som verkar vinkelrett inn mot flata og sørgjer for at lekamen held seg i kontakt med denne. Friksjonen mellom ein lekam og flata han ligg på er proporsjonal med normalkrafta.

Likningar
---------

Kreftene som verkar på ein lekam.
I eit enkelt tilfelle, der ein lekam ligg i ro på eit bord er normalkrafta på ein lekam lik, men motsett retta tyngdekrafta som verkar på lekamen (eller vekta til lekamen), som er {\displaystyle N=mg}, der *m* er massen og *g* er tyngdeakselerasjonen (kring 9.81 Nkg−1 på jorda). Normalkrafta her representerer krafta som bordet utøver på lekamen og som hindrar lekamen frå å trengje gjennom bordet. Dette krev at bordet er solid nok til å kunne utøve normalkrafta utan å bryte saman. 

Når ein lekam ligg i ro på ei hellande flate, er normalkrafta vinkelrett til planet lekamen kviler på. Framleis vil normalkrafta vere så stor som naudsynt for å hindre at lekamen går gjennom flata. Styrken på krafta kan reknast ut ved: 

{\displaystyle N=mg\cos(\theta )}
der *N* er normalkrafta, *m* er massen til lekamen, *g* er tyngdeakselerasjonen og *θ* er vinkelen mellom den hellande flata og horisontalen. 

Normalkrafta er ei av fleire krefter som verkar på lekamen. I desse enkle døma er dei viktigaste av dei andre kreftene som verkar på lekamen friksjon og tyngdekrafta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Normal force» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2013.*
|  |  |
| --- | --- |
| **Victoriakaien**
(*Dette sveiv ein ranglefantei kald beisk natt*)
Fyrr kom eg i ekstase over nokre vek på ei fele,
av gullhælar på det harde fortoget.
No veit eg
at varme er det viktigaste i poesien.
Å, Gud, gjer det lite
det gamle stjerne-etne himmelteppet,
so eg kan balla det um meg og liggja koseleg.

Frå *Dikt i umsetjing* av Olav H. Hauge.  |  |
|  |

**Thomas Ernest Hulme** (fødd 16. september 1883 i Endon i Staffordshire, død 28. september 1917 i Oostduinkerke i Belgia) var ein engelsk forfattar og kritikar. Saman med forfattarar som Ezra Pound og Hilda Doolittle blir han rekna som ein av grunnleggjarane av imagismen, og trass i ein stutt forfattarskap blir han rekna som ein viktig føregangsmann for utviklinga av modernismen utetter på 1900-talet.

Hulme studerte ved Universitetet i Cambridge, men vart utvist frå skulen grunna dårleg oppførsel i 1904. Sidan levde han mesteparten av tida i London, kvar han livnærde seg ved å omsetje verka til filosofar som Henri Bergson og Georges Sorel, medan han samstundes var med å tufte imagist-rørsla. Fire av dikta hans vart publiserte i tidsskriftet *New Age*  i 1912, og vart seinare utgjeven i Ezra Pound si diktsamling *Ripostes* seinare same året. Under krigen kjempa Hulme ved vestfronten, og før han fall i 1917 forsvarte han militarismen og gjekk til åtak på pasifismen til Bertrand Russell.

Hulme stilte seg i opposisjon til den vesterlandske humanismen slik denne hadde ovra seg sidan renessansen, og såg mennesket som ein skapnad avgrensa i evner, fanga i ein absurd eksistensiell situasjon. Han var også skeptisk til romantikken, og gjekk til åtak på romantikarane: «Det er for slapt å se et dikt som dikt, hvis det piper eller jamrer over ett eller annet. [...] De innser ikke at presis beskrivelse er et legitimt anliggende for et dikt. Vers er for dem å legge frem følelser organisert omkring ordet "uendelig"». Sjølv søkte han mot ein «hard og tørr» poesi, som etter hans død kom til å påverke mange av modernistane på 1920-talet. Han var elles ein tilhengjar av moderne kunstnarar som Wyndham Lewis og Pablo Picasso.

Hulme gav ut lite av skriftene sine medan han levde, men ideane hans fekk merksemd då den nære venen Herbert Read gav ut nokre av manuskripta og dei fragmentariske essaya hans under tittelen *Speculations* i 1924. I samtida vart han gjerne rekna som ein stor tenkjar, medan den seinare mottakinga har vore meir lunken.

Kjelder
-------

* «T.E. Hulme», *Encyclopædia Britannica*, 2016 [*daud lenkje*]

Fotnotar
--------

1. ↑  Hauge, O.H. (2008). *Dikt i umsetjing*. Oslo: Det Norske Samlaget. s. 63. ISBN 978-82-521-7398-7.
2. ↑  Hertel, H; Lund, H. P.; Møller, P. U. red. (1992). *Verdens litteraturhistorie*. Gyldendal. s. 227-228. ISBN 8205154082.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Olaus Michael Schmidt** (11. juli 1784–5. juli 1851) var ein norsk jurist, stortingsrepresentant og statsråd.

Schmidt var fødd i Trondheim, der faren var kjøpmann. Han vart student frå katedralskulen i fødebyen i 1801, og cand. theol. i 1806. Adjunkt ved borgarskulen i Trondheim 1806-10. Han reiste så til København for å studere vidare, og tok juridisk embetseksamen i 1812.

Same året, 1812, vart han auditør og regimentskvartermeister ved sønnafjellske dragonregiment. Frå 1817 var han assessor ved stiftsoverretten i Kristiansand, justitiarius ved same retten i 1828. År 1829 vart han høgsterettsassessor.

Schmidt sat på Stortinget i 1827 og på det overordentlege storting 1828 som 1. representant frå Kristiansand. På begge tingsamlingane var han sekretær i Lagtinget, og mellom anna medlem av fullmaktskomiteen. Han var med i riksrett både 1827 og i 1836, siste gongen i eigenskap av høgsterettsassessor.

År 1828 var Schmidt formann i ein kongeleg kommisjon om havarivesenet.

I perioden 1838–48 hadde Schmidt sete i statsrådet. 22. januar 1838 vart han sjef for Justisdepartementet, og styrte dette i fleire bolkar. 1846-47 var han leiar av Finansdepartementet. I tre periodar var han medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm. Han tok avskjed 19. april 1848.

Schmidt døydde i Teplitz under ein ferietur (ei såkalla badereise). Broren Peter Schmidt var medlem av riksforsamlinga i 1814.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Olaus Michael Schmidt NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Olav Djupvik** (5. februar 1931–31. mai 2016) var ein norsk skulemann og politikar frå Blaker i Akershus. Han representerte Oppland og Kristeleg Folkeparti på stortinget 1977–81.

Djupvik var son til ein lærar, og valde sjølv same yrkesvegen. Etter eksamen frå Oslo lærerskole i 1956, underviste han dei neste tre åra ved skulane Ruseløkka og Lilleaker i Oslo. Perioden 1959-63 var han lærar ved Moen skole i Askim. I 1963 flytta han Rendalen og hadde lærarstilling ved Fagertun sentralskole til 1968. Frå 1970 arbeidde han i Lillehammer kommune, fyrst som lærar ved Smestad ungdomsskole i to år, der nest var han 1972-83 pedagogisk konsulent på skulekontoret og til sist, 1984-96, som skuleinspektør.

Djupvik var med i Lillehammer formannskap frå 1972 til 1979. Hausten 1977 vart han vald til å representere Kristeleg Folkeparti i Oppland på Stortinget. Fireårsbolken 1977-81 hadde han då sete i Kyrkje- og undervisningskomiteen. Utover 1980-talet uttrykte Djupvik misnøye med utviklinga i Kristeleg Folkeparti, særleg i spørsmålet om abort. Det enda med at han melde seg ut av partiet.

Djupvik gav i 1976 ut boka *Hva lærer våre barn i skolen?* Han var 1998-2001 landsstyremedlen i Den Norske Israelsmisjonen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Terrain Contour Matching**, eller **TERCOM**, er ei etablert engelsk nemning på eit navigasjonssystem som primært vert brukt om kryssarmissil. På nynorsk vert dette omlag «landskaps-kontur-attkjenning». Systemet brukar eit tredimensjonalt konturkart teke frå satellitt eller rekognoseringsfly. Kartet er så overført til ei datamaskin inne i kryssarmissilet som samanliknar kartet med ein høgdemålar. På denne måten kan missilet korrigera kursen til missilet nøyaktig i høve til tråleiknavigasjonen, som i regelen òg er ein del av navigasjonssystemet i missilet. TERCOM gjev òg missilet høve til å flyga lågt og nærare hindringar på bakken, noko som gjer det lett å koma unna oppdaging frå fienden sin radar.

Kjelder
-------

* «Система управления полетом ракет TERCOM». *km.ru*. Arkivert frå originalen 18. februar 2012. Henta 4. februar 2011.
* «Траектория полета ракеты "Tomahawk" BGM-109С/D». *ИС Ракетная техника*. Arkivert frå originalen 14. juni 2011. Henta 4. februar 2011.
* «Крылатая ракета воздушного базирования AGM-86B (AGM-86С/D)». *ИС Ракетная техника*. Arkivert frå originalen 13. juni 2011. Henta 4. februar 2011.
* *Denne artikkelen bygger på «TERCOM» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2017.*
**Olav Gisle Øvrebø** (fødd 19. juli 1989) er ein norsk forfattar frå Luster kommune.

Han debuterte i 2011 med den nynorske diktboka *Barn som leikar* på Flamme forlag. Boka handlar om drapssaka på James Bulger frå Liverpool i 1993. Drapsmennene var to gutar på ti år. Øvrebø lever seg inn i bakgrunnen og situasjonen til drapsmennene, og dikta er ei blanding av fakta og fiksjon.

Boka har fått både positiv og negativ omtale. I *Klassekampen* vart det skrive om henne at «*Gjennom å gjera noko som ikkje er gjort før, utvidar ho poesien sitt virkeområde. Og dikta er velskrivne, diktsamlinga velkomponert.»* I same artikkel vart samlinga kritisert for å laga spekulativ underhaldning av grusame mordgåter.

Vigdis Hjorth kommenterte diktsamlinga på fylgjande måte: *«Les diktene og husk på en annen måte. En særlig stemme. Et originalt blikk. Klokt om ugjerninger.»*

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2011 – *Barn som leikar* (Oslo: Flamme). ISBN 978-82-02-36810-4

### I bøker - eit utval

* 2008 – *Faen ta tyngdekrafta : vinnerdikt fra videregående* (Oslo: Gyldendal). ISBN 978-82-05-38688-4  [Av innhaldet: Sakkeus / Olav Gisle Øvrebø]

Kjelder
-------

* Omtale av Olav Gisle Øvrebø på Flamme forlag
* *Klassekampen*, 12. november 2011: «Provoserande dokumentardikt»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Utgjevingar av Olav Gisle Øvrebø i Oria.no
* Om Olav Gisle Øvrebø i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Normalspor** definerer ein avstand, sporvidda, mellom dei to skjenestrengane på eit jarnbanespor, T-banespor eller trikkespor på 1435 millimeter, tilsvarande 4' 8 1/2". Spor med større sporvidd enn dette blir kalla breispor, medan spor med mindre sporvidd blir kalla smalspor. Tidlegare nytta ein i Noreg omgrepet *bredspor* òg om det som i dag blir kalla normalspor, fordi smalspora jernbanar lenge var det normale her i landet.

Normalspor er den mest brukte sporvidda i verda, spesielt i Nord-Amerika og Europa, med unnatak av Spania, Portugal, Irland, Finland og landa i det tidlegare Sovjetunionen.

Bakgrunn
--------

Opphavet til denne standard sporvidda kjem frå George Stephenson då han bygde banen Stockton & Darlington Railway i England i 1825. Då brukte han ei breidde på 4' 8" fordi han var kjent med denne breidda frå gruvebanen «Willington Way» nær Newcastle. Seinare bygde Stephenson verdas første jernbane mellom Liverpool og Manchester, men då utvida han breidda med ein halv tomme, truleg for å gi litt meir spelerom for hjulflensane.

Kjelder
-------

* snl.no: Sporvidde

Sjå òg
------

* Kombinert spor
**Per-Arne Berglund** (20. januar 1927–6. januar 2002) var ein svensk spjutkastar frå Örebro som vann sølvmedaljen ved EM i friidrett 1950.

Berglund deltok i Sommar-OL 1948 i London der han vart tiandemann med eit kast på 62,62 m. Seint i september 1949 slengde han spjutet 73,55 meter, det lengste spjutkastet i verda det året. I 1950 vart han svensk meister for fyrste gong, sidan vann han den svenske meisterskapen i spjut 1951, 1952 og perioden 1955-57.

Under europameisterskapen 1950 i Brussel tok han sølvmedaljen med eit bestekast på 70,06 m, finnen Toivo Hyytiäinen vann tevlinga med sine 71,26 m. Den 26. august 1951 forbetra Berglund den svenske spjutrekorden med ein liten halvmeter til 75,25 meter i Lindesberg, ein rekord som heldt seg i tre år. Med 71,28 m i kvalifiseringa under Sommar-OL 1952 i Helsinki var han ein av favorittane føre finalen. I finalen lukkast han ikkje og enda på tiandeplassen etter å ha stoppa på 67,47 m.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Per-Arne Berglund» frå Wikipedia på svensk, den 9. juli 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Per-Arne Berglund» (på engelsk). Olympedia. Henta 4. mars 2023.
T-skjorte med T-en markert. Teikning: Christian Glaeser.
Bilde av ei typisk t-skjorte.
Ei **t-skjorte** er ei enkel skjorte med beine liner og korte ermer som gjev henne form som ein T. Opphavleg var ho berre brukt som ei underskjorte, men i dag er det òg vanleg å bruka berre t-skjorte som overplagg i avslappa samanhengar. Dei første t-skjortene var enkle kvite bomullsplagg, men dei blei etter kvart laga i ulike fargar og med mønster eller påtrykt tekst. T-skjorter blir brukte av begge kjønn og av folk av alle aldrar, sjølv om dei nok er mest populære blant ungdom.

Den moderne uniforma: Dongribukse og T-skjorte med tekst.

Historie
--------

Undertrøyer med t-form var lenge i bruk i Europa som undertøy for menn. Under den første verdskrigen fekk sveittande ullkledde soldatar frå USA augene opp for dei lette bomullsplagga som europeiske soldatar brukte under uniforma. Dei amerikanske soldatane tok til å bruka desse, og i den andre verdskrigen fekk dei utdelt t-skjorter som standard undertøy.

Etter krigen tok ein til å gå med t-skjorta utan skjorte over. Filmstjernene John Wayne, Marlon Brando og James Dean hadde alle dette antrekket då dei var på fjernsyn. Publikum blei først sjokkerte, men godtok etter kvart bruken. Då James Dean brukte ei slik skjorte i filmen *Rebel Without A Cause* i 1955, blei t-skjorta eit moteplagg.

På 1960-talet fekk ein nye variantar av sjølve plagget, som til då berre hadde hatt korte ermer og rund krage. Nå blei det òg laga t-skjorter utan ermer og med V-kragar og mykje anna. Folk tok òg til med å dekorera og farga t-skjortene sine. Etter kvart blei det heilt vanleg å bruka t-skjorter til å uttrykka noko ein stod for eller spreia reklame.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **T-skjorte**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
**Johnny Allen** (20. september 1917–29. januar 2014) var ein amerikansk R&B-pianist og arrangør som arbeidde for både Motown og Stax Records og vann ein Grammy Award med Isaac Hayes for arrangementet hans på «Theme from Shaft».

Han var fødd i Uchee i Alabama, og voks opp i Chicago før han flytta til Detroit i 1936. Han var ein sjølvlært pianist og den viktigaste påverknaden hans var Earl Hines. Frå tidleg i 1940-åra arbeidde han som musikalsk leiar på Club Congo, ein nattklubb i kjellaren på Norwood Hotel, der han leia eit 12-mannsband som spelte til dans og stundom i lag med vitjande artistar som Billie Holiday og Mills Brothers.

Han arbeidde først for Motown i 1959, og skreiv arrangement for mellom andre the Temptations, Stevie Wonder og the Supremes. Seinare arbeidde han for Stax, med musikarar som the Staple Singers, the Dramatics og Isaac Hayes. Etter å ha arrangert strykarar og blåsarar på Hayes-albumet *Hot Buttered Soul*, arbeidde dei to i lag på *Shaft*, og i 1972 vann dei Grammyprisen for beste instrumentale arrangement for «Theme From *Shaft*».

Allen fortsette å spele med små jazzgrupper i Detroit til han var i nittiåra. Han døydde på Henry Ford Hospital etter ein lungebetennelse, 96 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johnny Allen (arranger)» frå Wikipedia på engelsk, den 16. august 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  Mark Stryker, «Detroit pianist-arranger Johnny Allen, who won Grammy for 'Shaft' theme, dies at 96», *Detroit Free Press*, 1 February 2014. Henta 16. august 2016
2. ↑  «1971 Grammy Award Winners». Grammy.com. Henta 16. august 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arrangøren Johnny Allen ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
T-15 Armata tung stormpanservogn
**T-15 Armata** (russisk: T-15A) er ei ny (2015) tung russisk stormpanservogn som ventast erstatta BMP-2 og MT-LB i hæren. Vogna er basert på ei universell Armata våpenplattform og skal gje betre vern til infanteristane som sit i vogna. Det er plass til mellom sju og ni soldatar i vogna, som har mange innebygde funksjonar for vern, inkludert ei skuffe for snøgt å grava seg ned i skyttargrop i forsvar, samt fleire kamera og andre sensorar montert i skroget.

Væpning
-------

Bumerang BM tårn
Tårnet er fjernstyrt digitalt av typen Bumerang-BM (Epoch) med 2A42 30-mm maskinkanon og koaksialt PK maskingevær samt utskytingsrør for 9M133 Kornet panservernmissil på begge sider av tårnet.

Mobilitet
---------

Dieselmotoren er på 1500 hk, men vogna har ei vekt på 48 tonn slik at maksimal fart blir 65 km/t og rekkevidda 550 km på full tank.

Vern
----

Vogna har reaktivt panser og Afganit (russisk Афганит) eller Malakhit‎ (russisk: Малахит) aktivt vern.

Referansar
----------

1. ↑  «Тяжелая БМП Т-15 на базе платформы «Армата»». Армейский вестник. Фев 18, 2015. Arkivert frå originalen 18. mai 2015. Henta 21. oktober 2018.