*Karl XII av Sverige i Altranstädt 1706-1707*, av Johan David Swartz
**Altranstädt-traktaten** eller **Altranstädt-kovnensjonen** vart signert mellom Karl XII av Sverige og Josef I av Det tysk-romerske riket den 31. august 1707. Han slo fast rettane til protestantane i Schlesien.

Historisk samanheng
-------------------

Sjølv om reformasjonen hadde påverka Schlesien i stor grad, hadde dei habsburgske keisarane gjort ein motreformasjon i provinsen på 1700-talet. Særleg i Øvre Schlesien var dette ein suksess: tidleg på 1700-talet var nesten halvparten av innbyggjarane i Schlesien katolikkar, og kring 1000 kyrkjer hadde vorte omgjort frå protestantiske til katolske kyrkjer.k Freden i Westfalen (1648) verna berre protestantane i hertugdøma Brieg, Liegnitz, Münsterberg, Öls, Wohlau og i byen Breslau. I hertugdøma Jauer, Glogau og Schweidnitz, fekk protestantane lov til å halde tre «fredskyrkjer» (*Friedenskirchen*) utanfor bymurane. Etter 1675, vart berre Breslau og hertugdømet Oels spart for motreformasjonen, og «fredskyrkjene» vart oppheva, trass i protestar frå Sverige og protestantiske statar i Det tysk-romerske riket.

Under den store nordiske krigen hadde Karl XII av Sverige marsjert armeen sinn gjennom Schlesien og okkupert Kurfyrstedømet Sachsen, der han tvinga fienden, kurfyrsten August den sterke, inn i Altranstädt-traktaten i 1706.

Vilkår
------

Under opphaldet i Altranstädt i Sachsen, nær Leipzig, forhandla Karl XII fram ein avtale til med den habsburgske keisaren. Josef I gjekk med på å gje attende fleire kyrkjer til dei protestantiske samfunna og tillet å reise seks «nådekyrkjer». «Nådekyrkjene» vart reist i Freystadt, Hirschberg, Landeshut, Militsch, Sagan og Teschen, 125 kyrkjer vart gjevne attende. Josef I stoppa òg vidare motreformasjonar. Tre protestantiske kyrkjeråd vart tillatne, og lutheranismen vart teke opp att i Schlesien.

Avtalen vart forhandla i Altranstädt frå april 1707. Josef I signerte konvensjonen for å hindre Karl XII frå å gå inn i den spanske arvefølgjekrigen på fransk side, og heldt ei streng romersk-katolsk linje i dei andre arveområda sine. Då Schlesien vart ein prøyssisk provins i 1742, verna den protestantiske prøyssiske kongen dei romersk-katolske sine rettar og eigedomar med freden i Breslau.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Treaty of Altranstädt (1707)» frå Wikipedia på engelsk, den 14. november 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Bromley, J. S. (1970). *Rise of Great Britain & Russia, 1688-1725*. The New Cambridge Modern History **6**. CUP Archive. ISBN 0521075246.
	+ Büsch, Otto; Neugebauer, Wolfgang (1992). *Vom Kaiserreich zum 20. Jahrhundert und große Themen der Geschichte Preußens*. Handbuch der preussischen Geschichte (på tysk) **3**. Walter de Gruyter. s. 575. ISBN 3110140926.
	+ Herzig, Arno (2000). *Der Zwang zum wahren Glauben. Rekatholisierung vom 16. bis zum 18. Jahrhundert* (på tysk). Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 3525013841.
	+ Klueting, Harm (1999). *Das Reich und Österreich 1648-1740*. Historia profana et ecclesiastica. Geschichte und Kirchengeschichte zwischen Mittelalter und Moderne (på tysk) **1**. Berlin-Hamburg-Münster: LIT Verlag. ISBN 3825842800.
	+ Metzdorf, Jens (2000). *Politik, Propaganda, Patronage*. Veröffentlichungen des Instituts für Europäische Geschichte Mainz, Abteilung für Universalgeschichte (på tysk) **179**. Zabern. ISBN 3805325843.
	+ Reifenscheid, Richard (1982). *Die Habsburger in Lebensbildern. Von Rudolf I. bis Karl I.* (på tysk) (4 utg.). Styria. ISBN 3222114315.

1. 1 2 3 4 5 6 7  Büsch (1992), s. 575
2. 1 2  Klueting (1999), s. 24
3. ↑  Bromley (1970), s. 700
4. 1 2 3  Herzig (2000), s. 25
5. ↑  Herzig (2000), s. 24
6. 1 2  Metzdorf (2000), s. 135
7. ↑  Reifenscheid (1982), s. 200

| * v
* d
* e
Avtalar i den store nordiske krigen (1700–1721) |
| --- |
| Preobrazjenskoje – Dresden – Traventhal – Narva – Warszawa – Altranstädt (1706) – Altranstädt (1707) – Dresden – Thorn – København – Hannover – kapituleringa til Estland og Livland – Prut – Adrianopel – Schwedt – Stettin – Berlin – Greifswald – Frederiksborg – Stockholm – Nystad |
| Felttog |