recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Boulevard du Montparnasse i 2013
Boulevard du Montparnasse
Le **boulevard du Montparnasse** er ein 1 632 meter lang boulevard (særs brei gate, gjerne med ein allé mellom fortaua og køyrebana) som går så å seie i rett line nordvest-søraust langsetter grensene for 6. 14. og 15. arrondissement i Paris i Frankrike. På 1950-talet vart bolulevarden mykje endra ved at køyrebana vart utvida i breidda frå 13,5 til 21 meter på kostnad av fortaua langsetter gata. Den totale breidda på boulevarden er 39 meter.

Boulevarden går etter ein trasé som opphavleg var planlagt i 1704 av kong Louis (Ludvig) XIV som ein av fleire såkalla *boulevards du Midi*. Traseen vart stukke i 1714, men arbeidet i terrenget kom ikkje i gang før i 1761.

Namnet på boulevarden (og området Montparnasse) skriv seg frå ein kunstig haug av leivningar frå rivne bygningar som på 1600-talet vart kalla Mont de Parnasse. Dette var eit ironisk namn som refererte seg til dei studentane i grannelaget som nytta haugen som ein stad der dei deklamerte dikt. Mont de Parnasse, «Parnass-fjellet», låg ikkje langt unna universitetet. Ettersom Parnasset ifylgje gresk mytologi var bustaden til dei kvinnelege skapnadene, musene, som hadde med kunst og vitskap å gjere, høvde det bra å omtale haugen av rivingsmasser på dette viset. Boulevarden gjekk gjennom haugen, som vart jamna heilt ut på midten av 1700-talet.

Fotnotar
--------

1. ↑  Jacques Hillairet. *Dictionnaire historique des rues de Paris*, éditions de Minuit. Side157. ISBN 2-7073-1054-9.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Boulevard du Montparnasse**
**Johan Jakob Møller Warmedal** (28. april 1914–19. august 1988) var ein norsk lærar og politikar. Han var stortingsrepresentant frå Vestfold og for partiet Høgre i tida 1954–69.

Warmedal, som var frå Trondenes, tok lærareksamen i Tromsø i 1936. Dei to neste åra var han lærar i Skånland, deretter underviste han i to år i Tromsø. Frå 1941 hadde han lærarjobb i Nøtterøy i Vestfold.

Warmedal var medlem av heradsstyret i Nøtterøy frå 1945, varaordførar 1947–48 og ordførar 1948–53. Han var elles formann 1947–50 i Unge Høgre, og medlem 1950-70 i landsstyret i Høgre. Hausten 1953 vart han vald til å representere Vestfold fylke og Høgre på Stortinget, sidan attvald tre gongar. På Stortinget var han nestformann i Kommunalkomiteen frå 1954 til -61, deretter medlem i Finans- og tollkomiteen 1961- 65 og formann i Protokollkomiteen 1965-69. I den siste fireårsbolken var han også nestleiar i gruppestyret til Høgre.

Perioden 1970–71 var Warmedal forlagsredaktør i Hjemmet Forlag, og 1971–72 var han engasjert av Kyrkje- og undervisningsdepartementet. Åra 1972-77 fungerte Warmedal fungerte som kontorsjef i 'Hovudkomiteen for reformer i lokalforvaltninga'.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
| Bourg-en-Bresse |
| --- |
| Gate i Bourg-en-Bresse Gate i Bourg-en-Bresse |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Bourg-en-Bresse** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Rhône-Alpes Ain |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  23,86 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik - Byområde - Storbyområde | 40 666   1 704/km²57 198 101 016 |
| Koordinatar | 46°12′20″N 05°13′44″E﻿Koordinatar: 46°12′20″N 05°13′44″E﻿ |
| Høgd over havet | 240 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.bourg-en-bresse.org |

**Bourg-en-Bresse** (*Bôrg* på frankoprovensalsk språk) er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er *préfecture* (administrasjonsstad) i departementet Ain, og var tidlegare hovudstad i den franske provinsen Bresse. Han ligg 60 km nordaust for Lyon, og har like over 40 000 innbyggjarar (kalla *burgiennes* og *burgiens*), medan storbyområdet har over 100 000.

Geografi
--------

Bourg-en-Bresse ligg ved den vestlege foten av Jurafjella, ved den venstre breidda til elva Reyssouze, ei sideelv til Saône. Han ligg 60 km nordaust for Lyon og 50 km frå Lons-le-Saunier.

Historie
--------

Ein har oppdaga restar av romarane ved Bourg, men ein kjenner lite til den tidlege historia til byen. Byen vart ein fri by i 1250, og vart på byrjinga av 1400-talet vald av hertugane av Savoie som hovudstad i provinsen Bresse. I 1535 vart byen ein del av Frankrike, men vart gjeve tilbake til Hertug Philibert Emmanuel, som seinare bygde ein sterk festning som motstod ei seks månadar lang omleiring av Henrik IV sine soldatar. Byen vart til slutt fransk i 1601. I 1814 gjorde innbyggjarane motstand mot austerrikarane, som plyndra byen.

Økonomi
-------

Inne i kyrkja Brou
Hovudnæringa til byen er handel med jernvarer, mineralvatn, talg, såpe og pottemakarvarer. Det ligg ei mølle og eit bryggeri i byen, og det vert òg handla mykje med korn, kveg og fjørfe.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bourg-en-Bresse**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Juventeflagg
**Juvente** (latin for 'ungdomstid') er ein partipolitisk uavhengig og religiøst nøytral norsk ungdomsorganisasjon som jobbar for ei rusfri utvikling, fred, toleranse og like rettar for alle. Medlemmane i organisasjonen er i hovudsak mellom 12 og 26 år, og har vald ein edru livsstil.

Juvente er engasjert i ruspolitikk og førebygging, driv utviklingshjelp via organisasjonen FORUT, og søker å skape gode ungdomsmiljø i heile landet med lokallag, kurs, samlingar og andre arrangement. Organisasjonen arbeider også for antirasisme og integrering. Organisasjonen driv ulike førebyggingsprosjekt retta mot ulike målgrupper, mellom anna *Edruss*, som rettar seg mot russ, og *Kolon,* eit pedagogisk opplegg for ungdomsskuleelevar. Juvente står òg bak den politiske kampanjen *Skjenkekontrollen*, der dei undersøkjer om daglegvarebutikkar sel alkohol til mindreårige. Tidlegare dreiv Juvente prosjekta Rusfri Diil, KOLON musikkteater (for den vidaregåande skolen) og skoleopplegget Fristil (tidl. Holdning til rusgift / Handling mot rusgift) for niande klasse i grunnskolen.

Historie og tilknytingar
------------------------

Juvente blei stifta 1.-2. juli 1992, som ei samanslåing av Det Norske Totalavholdsselskaps Ungdomsforbund (DNTU, stifta 1924) og Norges Godtemplar Ungdomsforbund (NGU, stifta juni 1909). Juvente fungerer som ungdomsorganisasjon for DNT - Edru Livsstil (tidl. Det Norske Totalavholdsselskap, stifta 29. desember 1859) og IOGT i Noreg (stifta 8. mars 1877). Internasjonalt er Juvente medlem i IOGT International. I Noreg er Juvente medlem i paraplyorganisasjonane Actis (Rusfeltets samarbeidsorgan, tidl. Avholdsfolkets Landsråd) og Landsrådet for Norges Barne- og Ungdomsorganisasjonar (LNU).

Leiarar
-------

Adrian Farner Rogne er noverande leiar i Juvente.
* Ida Oleanna Hagen, Hedmark/Oppland krets, 1992–1993
* Vigdis Vestby, Hedmark/Oppland krets, 1993–1995
* Torstein Nybø, Hedmark/Oppland krets, 1995–1997
* Sten Magne Berglund, Troms krets, 1997–2001
* Marte Haabeth Grindaker, Hedmark/Oppland krets, 2001–2003
* Martin Hermstad Løvlien, Nordland krets, 2003–2005
* Odrun Katrine Bergland, Troms og Ofoten krets, 2005–2007
* Eivind Marienborg, Hedmark og Oppland krets, 2007–2009
* Adrian Farner Rogne, Oslo, Akershus og Østfold krets, 2009–2012
* Amanda Rose Stratford Gamst, Hedmark og Oppland krets, 2012-2013
* Kristoffer Holm, Hedmark og Oppland krets, 2013-2014
* Maria Elizabet Aspen, Oslo, Akershus og Østfold krets, 2014-2016
* Øyvind Kind Robertsen, Troms, Ofoten, Lofoten og Vesterålen krets, 2016-2018
* Christina Babington, 2018-

Sjå òg
------

* DNT - Edru Livsstil
* IOGT
* Junior- og barneorganisasjonen JUBA

Kjelder
-------

1. ↑  «Prosjekter», *Juvente* (på norsk bokmål), henta 8. desember 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* IOGT i Noreg
* DNT - Edru Livsstil
* Actis
* Landsrådet for Norges barne- og ungdomsorganisasjonar (LNU)
* FORUT
**Rahime Perestu** (opphavlege *Rahime Gogen*, kring 1830–1906 var ein valide sultan i det Det osmanske riket under styret til adoptivsonen sin Abd ül-Hamid II frå 1876 til 1904. Ho var ein tsjerkessar som blei teken som slave og plassert i haremet til Abd ül-Mecid I, og konverterte til islam.

Liv
---

Ho var fødd som Rahime Gogen, ein ubykh-tsjerkessar i Sotsji i Russland. Ho blei adoptert ved eit års alder av prinsesse Esma, som gav henne namnet *Perestu* ('Svale'). 

I 1844 bad Abd ül-Mecid I adoptivmora hennar om å få henne til haremet sitt. Esma var motvillig, men gjekk til sist med på det då han lova henne at han skulle gifta seg med Perestu og ikkje gjera henne til slavekonkubine. Ho fekk ingen barn, men blei i 1852 adoptivmor til ein steson, den seinare Abd ül-Hamid II, etter at den biologiske mora hans hadde døydd. Då Abd ül-Mecid I gjekk bort 1861, forlet ho hoffet og busette seg i ein egen villa som ho fått i gåve av maken sin. 

### Valide sultan

Då adoptivsonen Abd ül-Hamid II kom på trona i 1876 gav han Rahime Perestu tittelen og posisjonen som valide sultan. Han bad henne kategorisk om å ikkje bry seg om politiske spørsmål, og ho hadde aldri nokon påverknad på politikken. Som valide sultan blei ho overhovud for det keisarlege osmanske haremet, men styret hennar skal ha vore særs mildt ettersom ho mislikte å legga seg opp i andre sine saker og føretrekte å unngå konfliktar. Abd ül-Hamid II ønsket først og fremst at ho skulle ta seg av representative oppgåver, som å ta del i den kongelege moskeprosesjonen kvar fredag. Ho føretrekte å bu i sin eigen villa så mykje som mogleg, og sultanen sende ved fleire høve ei vogn etter henne som frakta henne tilbake til haremet mot hennar vilje. Då det svenske kongeparet vitja Istanbul i 1885 tok ho imot dronninga, Sofia av Nassau, då denne fekk vitja det keisarlege haremet. 

Perestu døydde i 1906, rundt 74 år gammal, i villaen sin i Maçka i Istanbul.

Kjelder
-------

1. ↑  Açba, Harun (2007). Kadın efendiler: 1839-1924. Profil. ISBN 978-9-759-96109-1.
2. ↑  Brookes 2010, s. 287.
3. ↑  Sakaoğlu 2008, s. 585.

* *Denne artikkelen bygger på «Rahime Perestu» frå Wikipedia på svensk, den 10. desember 2022.*

Kjeldeliste
* Brookes, Douglas Scott (2010). *The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem*. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-78335-5.
* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-9-753-29623-6.
* Uluçay, Mustafa Çağatay (2011). *Padişahların kadınları ve kızları*. Ankara: Ötüken. ISBN 978-9-754-37840-5.
| Boulogne-sur-Mer |
| --- |
| Domkyrkja i Boulogne-sur-MerDomkyrkja i Boulogne-sur-Mer Domkyrkja i Boulogne-sur-Mer |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Hauts-de-France  Pas-de-Calais |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  8,42 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik - Storbyområde | 44 859   5 328/km² 135 116 |
| Koordinatar | 50°43′″N 01°36′″E﻿Koordinatar: 50°43′″N 01°36′″E﻿ |
| Høgd over havet | 6 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 62100 |
| **Heimeside:** www.ville-boulogne-sur-mer.fr |
| Plassering |
|  |

**Béthune** (*Bonen* på flamsk) er ein by og kommune nord i Frankrike ved Den engelske kanalen. Han er *sous-préfecture* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 45 000 innbyggjarar. Storbyområdet til byen hadde etter ei folketeljing i 1999 135 116 innbyggjarar.

Namm
----

Namnet Boulogne vart først nedteikna i romartida som *Bononia*, som kom av det keltiske ordet *bona* (tyder «fundament», «busetnad», «festning»). Det same opphavet har òg namnet på den italienske byen Bologna.

Historie
--------

Opphavleg var byen kalla *Gesoriacum*, men på 300-talet vart han kalla *Bononia* av romarane, og hadde ei stor hamn som knytte resten av riket til Storbritannia. Keisar Claudius nytta byen som base då han invaderte Dei britiske øyane i år 43, og fram til 296 var han base for *Classis Britannica* (den romerske flåten i britisk farvatn).

I mellomalderen vart byen senter for Grevane av Boulogne. Området vart mykje kjempa om av franskmenna og engelskmenna. I 1550 enda freden i Boulogne krigen England hadde mot Skottland og Frankrike. Frankrike kjøpte Boulogne tilbake for 400 000 crown.

På 1800-talet vart Notre-Dame de Boulogne rekonstruert av presten Benoit Haffreingue etter han fekk eit syn frå Gud om å rekonstruere den ruinerte basilikaen i byen. Under Napoleonskrigane samla Napoleon La Grande Armée i Boulogne for å invadere Storbritannia i 1805. Planane hans vart derimot utsett på grunn av andre saker i Europa og den sterke marinen til britane. 

Boulogne-sur-Mer er ei av dei viktigaste fiskehamnene i Frankrike.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Boulogne-sur-Mer**

* Turisme i Boulogne-sur-Mer Arkivert 2006-08-22 ved Wayback Machine.
* Reiseguide for Boulogne-sur-Mer
* Gamle postkort frå Boulogne-sur-Mer

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Johan Edvard Paulsen** (29. juli 1864–9. juni 1947) var ein norsk redaktør og 1925-30 stortingsmann for partiet Høgre og Nordland fylke.

Paulsen var son til ein murar/steinarbeidar i Trondheim. Sjølv vart han utdanna typograf og arbeidde i Trondhjems Adresseavis frå 1882. I 1896 var han med på å etablere Lofotposten i Svolvær, der han var redaktør 1898–1935 og medeigar. Gjennom denne lange perioden arbeidde Paulsen avisa fram til å verte den største i Nord-Noreg.

Paulsen var medlem i Vågan heradsstyre frå 1901 til–17, den lengste tida som medlem i formannskapet og i 1916–17 varaordførar. Den 1. juli 1918 vart Svolvær skild ut og gjort til bykommune, med Paulsen som den fyrste ordføraren i kommunen til 1922. Han var i si tid formann i Vågan skulestyre og seinare forlikskommissær i Svolvær. Frå 1919 var han styreformann i Svolvær Sparebank. Paulsen elles formann i Nord-Norges Presseforening og i Nord-Norges Bladeierforening og dermed styremedlem i Norsk Bladeierforening.

Hausten 1924 vart Paulsen vald inn på Stortinget, attvald i 1927. På Tinget plasserte Høgre-leiinga han bolken 1925-27 i Vegkomiteen og der etter 1928-30 i Næringskomite nr 2.

Kjelder
-------

* Biografisk informasjon om Johan Paulsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ragnvald Blix** (12. september 1882–2. mai 1958) var ein norsk avis- og karikaturteiknar. Han er særleg kjend for sine antinazistiske teikningar frå 2. verdskrigen.

Liv
---

Ragnvald Blix vart fødd i Oslo, med foreldra Emma og Elias Blix. Han vart redaktør av skjemtebladet *Tyrihans* i 1901, medarbeidar i *Simplicissimus* i München mellom 1907 og 1918 og redigerte og teikna til det nordiske satiremagasinet *Exlex* i då det kom ut mellom 1919 til 1921. Han slo igjennom internasjonalt i Paris i 1905 med ein serie parodiar av kjende kunstverk i Louvre Le Voile tombe, samla utgjevne i 1908. 

Under 2. verdskrigen leverte Ragnvald Blix anti-nazistiske teiknngar under signaturen **Stig Höök** i den svenske avisa *Göteborgs Handels- och Sjöfartstidning*, der den liberale Torgny Segerstedt var redaktør. Mange av desse teikningane vart utgjevne i bøkene *Stig Höök 1942–44* (1944) og *De fem årene* (1945) og vart kjende og kjære i Noreg etter krigen. Ragnvald Blix teikna seinare til fleire nordiske aviser, mellom anna det norske *Dagbladet*, der han med bitande ironi kommenterte samtidas politiske hendingar i ein rask og presis strek og med eit nært samspell mellom tekst og teikning.

Ragnvald Blix er kanskje mest kjend for teikninga «Til audiens hos Hitler» der Vidkun Quisling vitjar føraren i Berlin. Quisling strekkjer ut armen til nazihilsen og seier: «Jeg er Quisling». Dørvakten spør: «Og navnet?». Teikninga stod på trykk 29. januar 1944 og bidrog til at namnet Quisling vart ei internasjonal nemning for ein landsforrædar. 

Blix var gift med danske Ida Louise Christine Witzke (1901-1990). Ragnvald Blix døydde i København i 1958. Då Ida Blix døydde i 1990 oppretta ho eit minnefond og ein kunstpris, Blixprisen, gjennom testamentet sitt.

Kjelder
-------

1. ↑  «Ragnvald & Ida Blix' Fond», *Ragnvald & Ida Blix' Fond* (på engelsk), henta 25. september 2019

* *Denne artikkelen bygger på «Ragnvald Blix» frå Wikipedia på bokmål, den 22. august 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Typisk Stig Höök-teikning Arkivert 2005-10-04 ved Wayback Machine.
* Biografi i dansk kunstnerleksikon[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
| **Bound Skerry** |
| --- |
| Geografi |
| 

Bound Skerry is located in

 |
| **Stad** | Nordsjøen |
| **Koordinatar** | 60°26′ N 0°43′ W﻿Koordinatar: 60°26′ N 0°43′ W﻿ |
| **Øygruppe** | Shetlandsøyane

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Shetlandsøyane

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Bound Skerry** er ein del av Out Skerries i Shetlandsøyane. I tillegg til at ho er den austlegaste i denne gruppa, er ho òg det austlegaste punktet i heile Skottland. 

Flyfoto av Grunay med Bound Skerry i bakgrunnen
Det står eit fyr på øya, som vart bygt i 1857 for £21 000. Familien til Robert Louis Stevenson var fyrbyggjarar og ein kan sjå signaturen hans i gjesteboka. Fyrvaktarane budde på naboøya Grunay.

Øya vart bombardert to gonger under den andre verdskrigen av tyskarane, som trudde det var ein ammunisjonsfabrikk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bound Skerry» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Johan Martens** (20. november 1861–19. desember 1932) var ein norsk meklar og idrettsleiar frå Bergen. Martens var i mange år ein mektig mann i Bergen, både som skipsmeklar og i næringslivet elles, og i politikken og frimureriet. Særleg varige spor sette han likevel gjennom sin pionerinnsats som idrettsorganisator i Noreg.

Liv og gjerning
---------------

Martens sine interesser var mangfaldige, og med stor entusiasme engasjerte han seg i ei rad saker til beste for heimbyen og idretten. Etter handelsskule og eitt års vidareutdanning i Storbritannia gjekk han i 1890 inn i faren sitt skipsmeklarfirma, medeigar i 1900 og eineeigar då faren døydde to år etter. I tillegg dreiv han assuranseforretning og var frå 1900 autorisert translatør i engelsk. Han var i si tid med å stifte både Bergen Skipsmeglerforening og Norges Skipsmeglerforbund, leiar av begge organisasjonane i årevis. I politikken representerte Martens partiet Venstre i Bergen bystyre 1899–1901, 1908–10 og 1926–28.

Martens var òg med stifte Bergens Turnforening i 1882. Han var så formann i Bergen Turn til 1888 og på ny 1892–97. Også i Bergen Roklubb gjorde han ein pionerinnsats som formann 1887–95. I 1890 tok han del då det fyrste særforbundet i norsk idrett, Norges Gymnastikk- og Turnforbund, vart skipa. Sidan var han 1899–1911 president i NGTF. År 1910 tok han initiativet til danninga av Norges Riksforbund for idræt og var president i forbundet fram til 1914.

Martens vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1907 for sin innsats for idretten. Turnforbundet utnemnde han til heidersmedlem i 1914 og tildelte han forbundet si gullmedalje. Martens var «et hjertemenneske med gode intensjoner, og like harmonisk i aktiv utøvelse som ivaretagelse av de representative oppgaver som ble betrodd ham».

Kjelder
-------

* Johan Martens i Norsk biografisk leksikon
Bilete av ein aviskiosk i Roma.
**Massemedium** eller berre **medium** er alle typar kommunikasjon som vert brukte for å nå ei stor mengd menneske, typisk innbyggjarane i eit land. Omgrepet vart til på engelsk på 1920-talet, og viser derfor til mange nye eller vidareutvikla former for medium som samfunnet fekk på denne tida. Aviser, blad, radio, fjernsyn og kinofilm er døme på desse, medan andre former som Internett er komne til i nyare tid.

Utvikling
---------

Utvikling av nye former for medium, som film, og nye kopieringsmåtar ved byrjinga av 1900-talet førte til ein stor auke i det som blei gjeve ut, og måten det blei utgjeve på.

På same tid som medium og medieomgrepet utvikla seg, såg ein det store potensialet massemedium hadde til å påverka massane. Dei kunne brukast til propaganda og reklame, men òg til å kritisera det som var feil i samfunnet. Med eit større nedslagsfelt fekk media større gjennomslagskraft.

Massemedium er blitt kalla *den fjerde statsmakta* ettersom dei kan påverka opinionen ut frå kva dei skriv om. Ved å vera kritiske skal dei kunna fella regjeringer, og ved å lovprisa skal dei kunna støtta dei. Ei fri og kritisk presse vert derfor rekna som svært viktig i eit verkeleg demokrati. Den uavhengige pressa kan verta truga av sensur både frå myndigheitene si side og frå sterke eigarinteressar eller annonsørar.

Sjå òg
------

* Kategori:Aviser
* Kategori:Radio
* Kategori:Fjernsyn

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Mass media» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2005.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
| Boulay-Moselle |
| --- |
| Horisonten til Boulay-MoselleHorisonten til Boulay-Moselle |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Boulay-Moselle |
| **Byvåpenet til Boulay-Moselle** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Lorraine  Moselle |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  19,55 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 5 043   258/km² |
| Koordinatar | 49°10′″N 06°29′″E﻿Koordinatar: 49°10′″N 06°29′″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 57220 |

**Boulay-Moselle** (tysk *Bolchen*) er ein liten by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 5 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Boulay vart først nemnd i 1184 som Bollei, og vart ein del av Frankrike i 1766. Under den andre verdskrigen vart byen i stor grad øydelagd.

Attraksjonar
------------

Boulay har eit kjent orgel i kyrkja i Boulay.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Boulay-Moselle**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Johan Peter Lunde** (25. desember 1866–12. februar 1938) var ein norsk teolog som var biskop i Oslo frå 1922 til 1937. Grunna sitt sterke engasjement for søndagsskulen og den religiøse opplæringa av born, fekk han tilnamnet barnebispen. På morssida var han etterkomar av prestane Claus Pavels og Johan Nordahl Brun.

Liv og gjerning
---------------

Lærarsonen Lunde voks opp på Lillehammer. Etter eksamen artium 1883 studerte han ei tid filologi ved universitetet i Kristiania, før han byrja studere teologi. Han vart cand.theol. 1890 og arbeidde så der etter som lærar til 1897. Sidan var han kapellan i Kristiansand stift til han i 1900 tok over som sokneprest i Bygland. I Setesdal møtte han ei sjølvbyrg lekmannsrørsle som han stilte seg på linje med.

Tida 1906 til 1920 var Lunde tilsett ved St. Johannes-kyrkja i Stavanger, frå 1910 som sokneprest. Her engasjerte han seg sterkt i ytre og indre misjon og sosialt arbeid. Særleg utmerkte han seg i arbeidet for søndagsskulen. Han var også medlem i bystyret og ei tid skulestyre-formann i byen. I 1920 flytta han til Kristiania og var sokneprest for Gamlebyen.

Lunde hadde tidlegare markert seg som ein motstandar av bibelkritikk og liberal teologi. Saman med hans engasjement for søndagsskulen og for alt misjonsarbeid, vart han såleis rekna for å vere ein aktør på den konservative sida i den teologiske striden mellom liberal og konservativ kristendom. Sterke kyrkjemenn fremja kandidaturet hans, før han vart vald til biskop for Oslo i 1922. I si gjerning som biskop la Lunde vekt på praktisk arbeid. Kristendomen var for han liketil, om alle fann fram til den kristne trua ville konfliktane i samfunnet og i tankelivet vere nærare ei løysing.

Kjelder
-------

* Johan Lunde i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |
**Johan Martin Mjøen** (17. august 1883–25. mars 1966) var ein norsk gardbrukar og forretningsmann frå Alta som representerte Venstre på Stortinget i tida 1925-33.

Mjøen var son til ein gardbrukar, og tok i si tid over farsgarden. Frå unge år arbeidde han mest med utvinning av skiferstein, og tok elles del i arbeidet med å bygge ut telegrafnettet i Finnmark. Åra frå 1913 til 1925 var han så disponent ved AS Altenskifer.

Frå 1910 til 1925 var Mjøen medlem av Alta heradsstyre, ordførar 1922-25. Hausten 1924 vart han vald inn på Stortinget som tredje representant frå Finnmark, eit ombod han hadde i ytterlegare to treårsperiodar. Dei to fyrste periodane var han medlem i Skog- og vassdragskomiteen, den siste i Veg- og jarnbanekomiteen.

Etter tida på Stortinget gjekk han tilbake til bergverksnæringa som statens oppsynsmann ved skiferbrota i Alta.

Mjøen hadde underoffiserseksamen og under den tyske invasjonen i 1940 var han sjef for eit øvingskompani på Altagård fram til kapitulasjonen 9. juni. Seinare i krigsåra sat han fleire periodar i fangeleir i Tromsø.

Etter verdskrigen var han ei tid distriktsintendant for gjenreisinga i distrikt II, Alta.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Ein Massey-Ferguson 135 traktor. Foto: K.A. Gallis

Ein Massey-Ferguson 3660 traktor frå tidleg på 1990-talet
**Massey Ferguson** vart til ved at den kanadiske landbruksmaskin- og traktor-produsenten Massey-Harris og det britiske selskapet Ferguson i 1953 slo seg saman til «Massey Harris Ferguson» (som i 1958 vart forenkla til «Massey Ferguson»). 

Massey Ferguson utvikla seg til ein av dei største produsentane av landbrukstraktorar i verda. På trass av den kanadisk avstamminga forgjekk det meste av den nordamaerikanske produksjonen i USA. I Europa har/hadde Massey Ferguson store fabrikkar i Storbritannia og Frankrike. Traktorane vart òg produserte på lisens mange stader i verda: Jugoslavia, India, Iran, Pakistan, Polen, Tyrkia, Venezuela, osb. 

På 1970-talet fekk Massey Ferguson økonomiske problem og kom under kontroll av Conrad Black, for så i 1981 å verta reorganisert som Varity Coorperation. I 1994 kjøpte AGCO Massey Ferguson og nyttar no «Massey Ferguson» som eit varemerke.

Referansar
----------

1. ↑  J. Farnworth, *The Massey legacy volume one*, Japonica Press, 1997.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Massey-Ferguson Tractors
* Harry Ferguson Story

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 54°16′S 37°25′W﻿

**Cape Nuñez** er eit nes heilt sørvest på Nuñez Peninsula på sørkysten av Sør-Georgia. Namnet går attende til minst 1912 og vart truleg gjeve av kvalfangarar som arbeidde langs denne kysten. 

**Nuñez Peninsula** (54°15′S 37°21′W﻿) er ei klipperik og forholdsvis snøfri halvøy, 8 km lang. Ho ligg mellom Queen Maud Bay og Jossac Bight på sørkysten av Sør-Georgia. Halvøya vart tidleg kjend for kval- og selfangarar på Sør-Georgia. Ho vart kartlagd av South Georgia Survey i perioden 1951–57, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i samband med Cape Nuñez som ligg heilt sørvest på halvøya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cape Nuñez» frå Wikipedia på engelsk, den 3. desember 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Nuñez, Cape» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Ragnvald Mikal Andersen** (26. mars 1899–28. februar 1995
) var ein norsk arbeidsmann, stortingsrepresentant 1958-61 frå Bergen og for Arbeidarpartiet.

Far til Andersen arbeidde på eit skipsverft. Sjølv gjekk han teknisk kveldsskule i åra frå 1914 til -17 og arbeidde sidan over 50 år som skipsmekanikar. Han var 1920-69 tilsett ved A/S Mjølner i heimbyen.

I 1930-åra vart Andersen vald til fleire framståande verv i fagrørsla. Han var såleis formann 1938-45 i bedriftsklubben ved A/S Mjølner av Norsk Jern og Metall, og 1941-58 i avdeling 17 av Norsk Jern og Metall. År 1939 gjekk han også LO-skulen i Sørmarka ved Oslo. I tida 1949-65 var han medlem i representantskapet til LO. Andersen var òg formann 1939-40 i Årstad Idrettslag. Under 2. verdskrigen deltok han i motstandskampen og vart i 1945 tildelt Heimefrontens diplom og nål.

Dei åtte åra 1952-59 var Andersen medlem i Bergen bystyre. Valperioden 1958-61 representerte han Arbeidarpartiet på Stortinget, etter å ha vore vararepresentant den forrige fireårsperioden. 1961-65 var han på ny vararepresentant til Tinget.

I tida etter han pensjonerte seg frå mekanikaryrket, var Andersen engasjerte i pensjonistsaker. Mellom anna var han frå 1971 formann Hordaland fylkesforening av Norsk Pensjonistforbund og samstundes medlem i landsstyret i Norsk Pensjonistforbund til 1983, dei siste fem åra med plass i forbundsstyret til pensjonistforbundet.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Johan Nymo** (4. august 1908–27. august 1997 på Andselv) var ein norsk lærar og folkemusikar. 

Han gjorde eit stort arbeid med å samle inn folkemusikk i Målselv slik at mange av slåttane og songane ikkje døydde ut. På 1950-60-talet sykla han milevis rundt med ein bandspelar på bagasjeberaren for å feste slåttar til band og intervjue gamle spelmenn. Mykje av dette er samla i *Spelmenn og spelmannsarv i Målselv*. Han var med å etablere og han dirigerte Sørreisa mannskor frå 1939.

I 1949 gjekk han i spissen då Målselv Mållag arrangerte det første spelmannsstemnet i Målselv, og utifrå dette voks Målselv Spelmannslag fram. I 1970 arrangerte Målselv Mållag og Målselv Spelmannslag det første Kalottspelet med Johan Nymo som initiativtakar og gjennomførar. Her deltok det blant anna fire svenske spelmenn. 

Han var aktiv i målrørsla, og han var leiar i Målselv Mållag i 30 år, frå 1947 til 1977.

Nymo var sentral i prosessen som på 1940-talet gjorde «Målselvbindingen» (med stramming frampå tåa, slik som den kjente Kandahar-bindinga) kjent i det nasjonale skigåing-miljøet.

Han blei tildelt Blixprisen 1986. 

Johan Nymo var far til folkemusikaren Svein Nymo.

Utgjevingar
-----------

* *ABC i felespel med slåttegrep*, med skisser av May Karen Pedersen, 1979
* *Spelmenn og spelmannsarv i Målselv*, notar og notat, 1982

Kjelder
-------

* Omsett, bearbeidd og utvida frå «Johan Nymo», innhenta torsdag 26. april 2012, klokka 16:30.
Kongemakta Aragón då det var på sitt største, på 1380-talet
**Kongemakta Aragón** var ein permanent union av fleire statar som var underlagt Kongen av Aragón. I stordomstida til unionen på 1300- og 1400-talet omfatta han store delar av det som i dag er det austlege Spania, sørvestlege Frankrike, sørlege Italia og austlege Hellas. Dei ulike områda var ikkje ei politisk eining, bortsett frå at dei var samla under ein konge. Kongemakta Aragón fungerte dermed meir som ein konføderasjon enn som éin enkelt stat.

Kongemakta Aragón må ikkje forvekslast med Kongedømet Aragón, som var eit av områda i unionen.

I 1479 oppstod ein ny personalunion mellom kongemakta Aragón og kongemakta Castilla, og det som skulle verte Kongedømet Spania vart skapt. Titlane nytta i kongemakta Aragón vart òg nytta av den spanske monarken fram til 1716, då dei vart avskaffa gjennom Nueva Planta-resolusjonen etter den spanske arvefølgjekrigen.

Område under krona
------------------

* Kongedømet Aragon
* Fyrstedømet Catalonia
* Kongedømet Valencia
* Kongedømet Mallorca
* Roussillon
* Andorra
* Kongedømet Napoli
* Korsika
* Kongedømet Sardinia
* Kongedømet Sicilia
* Hertugdømet Neopatria
* Malta

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Crown of Aragon» frå Wikipedia på engelsk, den 1. oktober 2009.*
Cerces-massivet sett frå nord
**Massif des Cerces** er eit område i dei franske Alpane på grensa mellom Frankrike og Italia. På den franske sida høyrer fjellkjeda til departementa Hautes-Alpes og Savoie.

Massivet består av fleire mindre fjellkjeder, som Mont Thabor, Grand Galibier, Mont Chaberton og Rois Mages. Det grensar til Vanoise-massivet i nord, Massif du Mont-Cenis i nordaust, Dei cottiske Alpane i aust, Massif du Queyras og Massif des Écrins i sør, og Massif d'Arvan-Villards i vest.

Fjellkjeda grensar i nord til elva Arc i Mauriennedalen, og til elva Guisane i sør.

Høgste fjelltoppane
-------------------

* Grand Galibier, 3 229 m
* Roche Bernaude, 3 225 m
* Pic du Thabor, 3 207 m
* Mont Thabor, 3 178 m
* Mont Chaberton, 3 136 m
* Pointe des Cerces, 3 097 m
* Roche Noire, 3 085 m
* Gran Bagna, 3 080 m
* Roc Termier, 3 078 m
* Pic de la Moulinière, 3 073 m
* Cime de la Planette, 3 071 m
* Punta Nera, 3 046 m
* Rochers des Grands Becs, 3 044 m
* Grand Argentier, 3 042 m
* Roche Colombe, 3 023 m

Skistader
---------

* Valloire
* Valmeinier
* Valfréjus
**Yohan Blake** (fødd 26. desember 1989) er ein jamaicansk sprintar. Blake tevlar på distansane 100 meter og 200 meter og under sommar-OL 2012 er han ein av dei sterkaste konkurrentane til den regjerande verdsmeisteren, Usain Bolt. 

Yohan Blake under VM i friidrett 2011 i Daegu.
Yohan Blake har mange gullmedaljar frå friidrettstevlingar i ungdommen. I 2007 deltok Blake på Carifta Games på Turks- og Caicosøyane, der han sette ny jamaicansk juniorrekord på 100 meter med 10,11 sekund. 

I 2009 deltok Blake på sin fyrste verdsmeisterskap i friidrett i Berlin. Der vart han teken for doping saman med to andre jamaicanske sprinterar; Marvin Anderson og Sheri-Ann Brooks. Blake kom sterkare tilbake til VM i friidrett 2011 i Daegu, der han tok han gull både på 100 meter og 100 meter stafett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yohan Blake» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juli 2012.*

### Fotnotar

1. ↑   NRK.no: Blake: Usain har motivert meg

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Yohan Blake» (på engelsk). Olympedia. Henta 9. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
Plyndring av Cartagena under ni-års krigen 1697 
**Raidet mot Cartagena** var eit åtak av franskmennene på festningsbyen Cartagena i Colombia den 6. mai 1697, som ein del av niårskrigen.

I 1695 hadde den franske marinen vorte svekka så pass at han ikkje lenger kunne møte den engelske og nederlandske marinen i eit ope sjøslag, og derfor gjekk over til kaperverksemd eller handelskrig. Baron Bernard Desjean de Pointis, som var aktiv i Karibia frå starten av krigen, klarte å overtyde kong Ludvig XIV av Frankrike om å prøve eit dristig åtak på den rikaste byen i regionen, Cartagena, i dagens Colombia.

Hann fekk kommando over ein flåte på sju skip, tre fregattar og nokre mindre fartøy. Skvadronen drog frå Brest i Frankrike, den 7. januar 1697, og nådde fram til Saint-Domingue i Vestindia den 3. mars. Pointis bad om støtte frå guvernør Jean du Casse, som berre motvillig gav han støtte, sidan han føretrekte eit åtak på Portbelo. Ein månad seinare, med ein flåte med 1200 soldatar og 650 sjørøvarar, nådde han fram til Cartagena.

Det kjende spanske forsvarsverka var ikkje det dei ein gong hadde vore og Pointis erobra begge festningane som forsvarte Cartagena forholdsvis lett, og mista berre 60 mann. Mellom 6. og 24. mai plyndra franskmennene byen, og tok eit krigsutbytte som var verdt mellom ti og tjue millionar livres.

Pointis segla så direkte mot Frankrike att og lurte dei allierte sjørøvarane som hadde fått lovnad om å dele potten. Rasande vendte sjørøvarane attende og plyndra byen ein gong til, denne gongen avherda av dei franske soldatane, det som vart ein orgie i valdtekt, utpressing og mord.

Etterverknad
------------

På reisa attende til Frankrike klarte Pointis å unngå den engelske admiral John Nevell, som hadde sendt skvadronen sin frå Cadiz i Spania for å forfølgje den franske kaperen. Etter tre dagar klarte Nevell berre å ta eitt skip. Uheldigvis for han var dette eit sjukehusskip angripen av gul feber, som no spreidde seg til den engelske og nederlandske flåten. Sjukdomen tok livet av 1300 engelske sjømenn, seks kapteinar og admiral Nevell sjølv. Berre ein kaptein på den nederlandske flåten overlevde. 

Franskmennene kom ikkje frå det uskadd, sidan den gule feberen hadde spreidd seg i flåten deira òg, og tok livet av fleire hundre sjømenn. Pointis kom seg likevel attende til Frankrike og gav Ludvig XIV hans del på to million livres. Resten av skatten gjorde Pointis til ein umåteleg rik mann. 

Han gav ut *Relation de l'expédition de Carthagène faite par les François en 1697* i Amsterdam året etter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Raid on Cartagena (1697)» frå Wikipedia på engelsk, den 28. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Lynn, John A. *The Wars of Louis XIV: 1667–1714.* Longman, (1999). ISBN 0-582-05629-2
* Roger N.A.M. *The Command of the Ocean: A Naval History of Britain 1649–1815,* Penguin Group, (2006). ISBN 0-141-02690-1
Homelite XL-800.
**Homelite Corporation** er eit føretak som produserer motorsager, graslypparar, lauvblåsarar og liknande hagebruksreiskapar.

Soge
----

I 1921 stifta Charles H. Ferguson føretaket Home Electric Lighting Company i Port Chester i Connecticut i USA, for å produsera elaggregat. Namnet på føretaket vart seinare forkorta til Homelite Corporation, og produkta vert selde under varemerket Homelite. Elaggregata var nytta på gardsbruk som ikkje hadde tilgang til elnettet.

I 1949 tok føretaket til å produsera motorsager. Den fyrste saga vart kalla 20MCS og hadde ein masse på 13.6 kg, noko som var svært lite på denne tida. I 1951 kom det ein forbetra modell, 26LCS. Denne modellen var populær og salet gjekk bra. I 1953 kom 5-30, som nytta magnesiumdelar for å redusera massen, og som hadde membranforgassar. 

I 1955 vart føretaket selt til Textron Inc.m som held fram med motorsagproduksjonen. I 1956 kom EZ, som hadde direktedrift av kjeda. Tidleg på 1960-talet kom det fleire modellar med horisontal sylinder. Homelite var i sal i Noreg og oppnådde på 1960-talet ein viss popularitet på grunn av den låge massen. I 1964 vart Homelite seld til John Deere, som held fram med produksjonen av små motorsager. I dag er Homelite eigd av det kinesiske føretaket Techtronic Industries, som held til i Hong Kong, og produserer motorsager for hobbymarknaden og andre hagereiskapar.

Referansar
----------

1. 1 2 3  Lee, D. *Chainsaws: A history*, Harbour Publ. 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Homelite Corporation

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
Koordinatar: 29°3′32″S 167°57′30″E﻿

**Kingston** er administrasjonssenteret for Norfolkøya i Stillehavet, som er eit territorium underlagt Australia. Den største busetnaden er på øya i dag er Burnt Pine i innlandet.

Kingston blei grunnlagd i 1788, som ledd i den første britiske koloniseringa av Norfolkøya. Kolonien blei lagt til det einaste slettelandet på øya ved kysten. Kingston var den viktigaste busetnaden også då den andre og tredje bølgja av nybyggjarar kom til øya. Det er tidlegare spor etter polynesiarar på staden frå mellom 1200- og 1600-talet.

Frå 1788 til 1855 var Kingston ein straffekoloni, og var rekna som ein særskild hard og brutal stad å vera fange. I 1856 blei innbyggjarane på Pitcairn flytta hit.

Kingston-området er eit viktig fritidsområde for innbyggjarane på Norfolkøya. Staden har fleire historiske bygningar og minnesmerke etter tidlegare koloniseringsforsøk. Kingston og Arthur's Vale på Norfolkøya blei del av verdsarvstaden australske straffangestader i 2010. Norfolk Island Museum held til i fleire av dei historiske bygningane i Kingston. Den lovgjevande forsamlinga for Norfolkøya held møta sine i ein gammal militærbygning.

Kjelder
-------

1. ↑  «Old Military Barracks», pitcairners.org
2. ↑  «Kingston», Norfolk Island. The Website.
3. 1 2  «Kingston and Arthurs Vale Historic Area (KAVHA), Norfolk Island», Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities.
4. ↑  «Australian Convict Sites», UNESCO World Heritage Centre.
5. ↑  Norfolk Island Museum.
6. ↑  «Assembly» Arkivert 2013-12-27 ved Wayback Machine. Radio Norfolk.

* *Denne artikkelen bygger på «Kingston (Norfolkøya)» frå Wikipedia på bokmål, den 26. desember 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kingston på Norfolkøya**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Yoelbi Luis Quesada Fernández** (fødd 4. august 1973) er ein kubansk tidlegare friidrettsutøvar som i 1997 vart verdsmeister i tresteghopp, året etter han vann OL-bronsen i same øvinga.

### Aktiv

Quesada vann tresteghopp ved junior-VM 1992 med eit hopp på 17,04 m, han la på til 17,18 m då han vart sjettemann under i dei olympiske leikane i Barcelona same sommaren. Gjennom 1995-sesongen høyrde han til verdseliten i øvinga, noko han viste med 17,62 m og andreplass i innandørs-VM, 17,67 m og siger i dei panamerikanske leikane, før han til sist vart nummer fire med 17,59 m i friidretts-VM, nøyaktig like langt som bronsevinnaren hoppa. Året etter hoppa han litt kortare i OL-finalen, men 17,44 m heldt til bronse for Quesada.

Høgdepunktet i Quesada liv som tresteghoppar kom under verdsmeisterskapen 1997 i Aten. Han tok leiinga i tevlinga med eit fyrstehopp som målte 17,60 m. I den andre omgangen sette han med 17,85 meter personleg rekord, eit hopp som skulle vise seg å halde til gullmedalje. Sølvmedaljen gjekk til verdsrekordhaldaren Jonathan Edwards, som i siste omgang landa på 17,69 m, bronsen fekk Aliecer Urrutia, Quesadas landsmann, med sine 17,64 m.

Under Sommar-OL 2000 i Sydney melde Quesada seg på i medaljestriden, men med 17,37 m som best mangla han ni centimeter på bronseplassen og vart nummer fire. Fire år etter enda han han opp på åttandeplass i Aten-OL.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1992 i Barcelona: Nr 6 – 17,18 m
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 12 – 16,77 m
* VM 1995 i Göteborg: Nr 4 – 17,59 m
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 17,44 m
* VM 1997 i Aten: Gullmedalje – 17,85, framom Jonathan Edwards (17,69 m)
* VM 1999 i Sevilla: Nr 10 – 16,88 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 17,37 m
* VM 2003 i Paris: Nr 9 – 16,84 m
* OL 2004 i Aten: Nr 8 – 16,96 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yoelbi Quesada» frå Wikipedia på tysk, den 28. juli 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 77°40′S 155°00′W﻿

**King Edward VII Land** eller **King Edward VII Peninsula** er ei stor, isdekt halvøy heilt nordvest i Marie Byrd Land i Antarktis. Halvøya stikk ut i Rosshavet mellom Sulzberger Bay og nordausthjørnet av Rossisen og er ein del av Ross Dependency. Edward VII Peninsula grensar til Rossisen i sørvest, Okuma Bay i vest, og i aust til Sulzberger Bay og Saunders Coast. Heil nordvest på halvøya ligg Cape Colbeck. 

Frimerke frå New Zealand med overtrykk for å kunne nyttast på den britiske basen.
Vestkysten av halvøya heiter Shirase Coast. I nord og aust ligg Swinburne isbrem. Edward VII Peninsula vart oppdaga den 30. januar 1902, av Discovery-ekspedisjonen (BrNAE) (1901–1904) under Robert Falcon Scott, som namngav ho King Edward VII Land etter den britiske kongen Edvard VII av Storbritannia. Kysten vart vidare utforska av Nimrod-ekspedisjonen under Ernest Shackleton i 1908-09, og dei første som gjekk i land på halvøya var eit lag frå Den japanske antarktisekspedisjonen leia av Shirase Nobu i 1912. Regionen was omdøypt «Edward VII Peninsula» etter at det vart avgjort at ho var ei halvøy av Byrd-ekspedisjonen (1933–1935) og United States Antarctic Service (USAS) Expedition (1939–1941).

Det meste av halvøya ligg innanfor Ross Dependency, som er kravområdet til New Zealand.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «King Edward VII Land» frå Wikipedia på engelsk, den 6. januar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Jan Garbarek** (fødd 4. mars 1947) er ein norsk jazzmusikar og komponist, fødd på Mysen i Eidsberg i Østfold. Garbarek er av mange rekna for å vere Noregs fremste jazzmusikar internasjonalt, og er ein av hovudarkitektane bak ordlyden nordisk jazz.

Musikk
------

Jan Garbarek speler i hovudsak tenorsaksofon og sopransaksofon. I seinare tid har han utvida instrumentrepertoaret kraftig. Med inspirasjon frå mange ulike musikalske stilartar har han utvikla ein eigen, lett kjenneleg personleg klang.

Inspirert av John Coltrane lærde Garbarek seg å spele tenorsaksofon som 14-åring. I 1962 vann han noregsmeisterskapen for amatørmusikarar. Han fekk både solistprisen og førstepremien med eigen kvartett.

I 1960-åra spelte han blant anna saman med Karin Krog og George Russel. Dette hadde stor påverknad på den musikalske utviklinga hans. 

Det første soloalbumet hans heitte *Til Vigdis* og kom i 1967. Plata vart ingen salssuksess. LP-ar var på den tida kostbare for folk flest, ho kosta kr 36,50. I dag er plata av dei mest etterspurde på bruktmarknadane i USA og Japan. I 1970 innleia Garbarek et samarbeid med den tyske produsenten Manfred Eicher og plateselskapet hans, ECM. Det er på dette selskapet at dei mest sentrale innspelingane til Garbarek er gjevne ut, med *Afric pepperbird* som den første. For ECM er Garbarek blitt eitt av dei viktigaste namna. 

Garbarek blei verdskjend etter å ha vore med i den europeiske kvartetten til Keith Jarrett. Deretter tok han til å peika seg ut på eigenhand. 

Han har samarbeida med ei rekke musikarar, som Mari Boine, Gary Peacock,
Miroslav Vitouš, Zakir Hussain, Charlie Haden, Egberto Gismonti, Nana Vasconcelos, Terje Rypdal, Jon Christensen og diktaren Jan Erik Vold. Jan Garbarek har òg laga musikk til film, teater og ballett.

Utmerkingar
-----------

* Buddyprisen 1968.
* Spellemannprisen 1978 i klassen spesialpris.
* Gammleng-prisen 1982 i klassen jazz.
* Lindemanprisen 1991.
* Anders Jahres kulturpris 1995.
* I 1999 vart han utnevnt til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden
* Norsk kulturråds ærespris 2004

Anna
----

Jan Garbarek har polsk far og trøndersk mor. Artisten har ei dotter, Anja Garbarek, som òg driv med nyskapande musikk.

Kjelder
-------

* Stein Kagge (2001). *Jazzprofiler. Fra Satchmo til Ola Kvernberg*. Chr Schibsteds Forlag. ISBN 82-516-1887-8.

### Referansar

1. ↑  *Jazzprofiler* s. 141
2. ↑  *Jazzprofiler* s. 144

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diskografi Arkivert 2004-11-22 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |