recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Denise Lewis** (fødd 27. august 1972) er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar frå West Bromwich. Ho vart olympisk meister i sjukamp i 2000, i 1998 vart ho europameister i same øvinga. I tillegg vann ho to gullmedaljar i samveldeleikar, to VM-sølv og ein OL-bronse.

Aktiv
-----

Lewis fekk sitt internasjonale gjennombrot då ho oppnådde 6 325 poeng og vann sjukampen ved samveldeleikane 1994 i Victoria i den kanadiske delstaten British Columbia. Året etter enda ho på sjuandeplassen i friidretts-VM 1995. Under dei olympiske leikane i Atlanta i 1996 lukkast ho vinne bronsemedaljen.

Dei to neste sesongane steig Lewis begge åra ein plass opp på sigerspallen. Ho tok sølvmedaljen i sjukampen under VM 1997, einast tyske Sabine Braun plukka fleire poeng, medan det vart gullmedaljar både ved friidretts-EM 1998 i august og samveldeleikane i Kuala Lumpur i september 1998. Ved VM i friidrett 1999 måtte ho sjå seg slått av Eunice Barber, som representerte Frankrike.

Sommaren 2000 var Lewis i sitt livsform, og sette i slutten av juli månad personleg rekord med 6 831 poeng under mangekampstemnet i Talence i Frankrike. Åtte veker seinare opplevde ho høgdepunktet på friidrettsarenaen då ho vann gullmedaljen i sjukamp under Sommar-OL 2000 i Sydney. Ho stod over VM 2001 grunna skade, og EM 2002 grunna fødsel. I 2003 kom ho på femteplass under friidretts-EM, og i 2004 braut ho sjukampen i OL etter fem øvingar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1995 i Göteborg: Nr 7 - 6 299 poeng
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje - 6 489 poeng
* VM 1997 i Aten: Sølvmedalje - 6 654 poeng, bak Sabine Braun (6 739)
* EM 1998 i Budapest: Gullmedalje - 6 559 poeng, framom Urszula Włodarczyk (6 460)
* VM 1999 i Sevilla: Sølvmedalje - 6 724 poeng, bak Eunice Barber (6 861)
* OL 2000 i Sydney: Gullmedalje - 6 584 poeng, framom Jelena Prokhorova (6 531)
* VM 2003 i Paris: Nr 5 - 6 254 poeng
* OL 2004 i Aten: Braut

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Denise Lewis» frå Wikipedia på tysk, den 7. september 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Finalen i UEFA-cupen i fotball 2008** fann stad på City of Manchester Stadium i Manchester 14. mai 2008 framfor 43 878 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom russiske FK Zenit frå St. Petersburg og skotske Rangers FC frå Glasgow. FK Zenit sikra seg sin fyrste UEFA-pokal med 2 mål mot 0.

### Kampen

Publikum måtte vente til det 72. minutt før den fyrste skåringa kom, Igor Denisov vart då spelt gjennom midtforsvaret til Rangers og frå 12-14 meters hald plasserte ballen trygt til sides for målvakta i nettet. Langt ut i plusstida la Konstantin Zyrjanov på til 2-0 frå 2 meters hald.

Lagoppsttillingane. Zenit i kvitt
Peter Fröjdfeldt frå Sverige dømde kampen.

### Laga

**Zenit** sitt vinnarlag bestod av Vjatsjeslav Malafejev, Aleksandr Anjukov, Ivica Križanac, Roman Sjirokov, Radek Šírl, Konstantin Zyrjanov, Anatolij Tymosjtsjuk (kaptein), Igor Denisov, Viktor Fajzulin, Fatih Tekke, Andrej Arsjavin og innbytaren Kim Dong-jin.

**Rangers** mønstra Neil Alexander, Kirk Broadfoot, David Weir, Carlos Cuéllar, Saša Papac, Steven Whittaker, Barry Ferguson (kaptein), Brahim Hemdani, Kevin Thomson, Steven Davis, Jean-Claude Darcheville, Nacho Novo, Lee McCulloch, Kris Boyd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2008 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2019.*
Innskrifta på Einangsteinen
Einangsteinen i Vestre Slidre
**Einangsteinen** er ein runestein frå 300-talet rista med den eldre futharken øvst i Gardbergfeltet i Vestre Slidre i Oppland fylke. Einangsteinen og Barmensteinen frå Selje i Nordfjord er dei eldste, norske runesteinane frå folkevandringstida som framleis står der dei vart reiste.

Steinen har fått namn etter den nærliggande garden Einang.
Garbergfeltet er eit gravfelt frå jarnalderen, kor det òg er funne ei stor mengd kulturminne frå seinare tidsaldrar.

Den allment aksepterte tolkinga av innskrifta vart lagt fram av Erik Moltke i 1938. Han gjekk ut frå at det mangla fire runeteikn før det første teiknet som i dag er igjen av innskrifta. Han las då teksten på steinen slik:

*[Ek go]ðagastiR runo faihido*
Som kan tolkast som:

*Eg, Gudgjest, rista runene*

Sjå også
--------

* Runesteinar i Noreg

Fotnotar
--------

1. ↑  Spurkland, Terje (2005). *Norwegian runes and runic inscriptions*. Woodbridge: The Boydell press. s. 42–43. ISBN 1 84383 186 4.
2. ↑  Einangsteinen
 på Valdresmusea sine nettsider.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Einangsteinen**

* Om Einangsteinen frå Valdresmusea sine nettsider.
* 

* Einangsteinen i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Denne geita har en viktig sommerjobb (4. juli 2020) NRK

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**UEFA-cupfinalen i fotball 1984** stod mellom tittelforsvarar RSC Anderlecht frå Brussel og Tottenham Hotspur frå London og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 9. mai på Constant Vanden Stock stadion i Brussel framfor 40 000 tilskodarar, returkampen 23. mai på White Hart Lane i London med 46 205 på tribunane. Etter to 1-1-kampar tilfall pokalen Tottenham gjennom 4 mot tre mål i straffeskyting.

### Kampane

I Brussel gav midtstopparen Paul Miller gjestene leiinga i det 57. minutt. Vel fem minuttar før full tid utlikna ein annan midtstoppar, dansken Morten Olsen, til 1-1 for heimelaget.

Også i London tok gjestelaget føringa, med di Alexandre Czerniatynski skåra då kampen var ein time gammal. Seks minuttar før ordinær tid var ute, utlikna Graham Roberts for heimelaget. Ekstraomgangane vart mållause. I den påfylgjande straffeskytinga fann fire av Tottenham-eksekutørane nettet, mot tre fulltreffarar frå Anderlecht-spelarane.

Lagoppsttillingane i London. Tottenham i kvitt

### Laga

**Tottenham** sitt vinnarlag bestod av Tony Parks, Danny Thomas, Graham Roberts, Paul Miller, Chris Hughton, Gary A. Stevens, Gary Mabbutt, Micky Hazard, Tony Galvin, Mark Falco, Steve Archibald, Steve Perryman, Osvaldo Ardiles, Ally Dick.

**Anderlecht**-mannskapet omfatta Jacky Munaron, Wim Hofkens, Morten Olsen, Georges Grün, Michel De Groote, Walter De Greef, René Vandereycken, Enzo Scifo, Frank Vercauteren (kaptein), Erwin Vandenbergh, Kenneth Brylle, Alexandre Czerniatynski, Frank Arnesen, Arnór Guðjohnsen

### Dommarar

Bruno Galler frå Sveits dømde kampen i Brussel, Volker Roth frå Vest-Tyskland var kampleiar i London.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1984 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2019.*
Fragment av ei side frå Bauyn-manuskriptet. Codaen utan taktstrekar er skrive ut av Couperin sjølv.
**Louis Couperin** (fødd 1626 i Chaumes-en-Brie, daud 29. august 1661 i Paris) var ein fransk komponist, organist og fiolinist, og onkelen til François Couperin «le Grand».

Louis Couperin ein av dei mest kjente medlemmane av familien Couperin og ein av dei beste komponistane for klaviaturinstrument på 1600-talet. Lite er kjent om dei første 23 leveåra, men i 1650 tok den kjende cembalisten, fiolinisten og komponisten Jacques Champion de Chambonnières han under vengjene sine. Tre år seinare tiltredde Louis som den første i familien sin organistembetet i St-Gervais-kyrkja, dette hadde han til han døydde. I tillegg var han organist, cembalist og fiolinist i kammermusikkensemblet til Ludvig XIV av Frankrike.

Dei mest merkverdige av hans cembalokomposisjonar er chaconnene og *Préludes non mesurés* («Preludium utan taktstrekar») som røper påverknad frå Johann Jakob Froberger.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Louis Couperin**

* Fritt tilgjengelege notar av Louis Couperin ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* ICCU

 |
**Bjørnsund fyrstasjon** er eit fyr som ligg på Bjørnsund i Hustadvika i Møre og Romsdal og var bemanna fram til 1993. 

Bjørnsund fyrstasjon is located in Møre og Romsdal
Plasseringa til Bjørnsund fyrstasjon

Lykta har ei høgd på 26 meter over havet og lysstyrken er 16 200 candela, som gjev ei rekkevidd på 15,3 nautiske mil. 

Fyret vart bygd for å betre navigasjonstilhøva ved innseglinga frå Hustadvika til den indre leia. Fyret vart tent første gong i 1871. I 1882 vart det gjort krav frå fiskarane og andre overlosen om å gjere lyset sterkare, noko som skjedde i 1886. I 1902 vart det installert eit 2. ordens linseapparat. I 1899 vart det søkt om å få tåkesignal på fyret, men dette kom først i 1917. Ved tåke gav hornet eit signal kvart 10. sekund. 

I 1948 fekk stasjonen elektrisk straum og ein supertyfon gav betre tåkesignal. Ein spesiell tåkedetektor vart installert for å skjere ned på mannskapet, men denne fungerte ikkje under dei tøffe vêrtilhøva på Hustadvika. 

I 1957 vart det oppretta radiofyr, som vart erstatta av radarfyr (Racon) i 1977, eitt av dei første i landet. Stasjonen vart omgjort frå familiestasjon til tørnstasjon i 1974.

Sjå òg
------

* Fyr i Noreg

Kjelder
-------

* «Norsk fyrliste 2008 - side 337» (PDF - 15 mb). Kystverket.
* 

* Bjørnsund fyrstasjon i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Bjørnsund fyrstasjon på Møre og Romsdal Kulturnett

| * v
* d
* e
Fyr i Møre og Romsdal |
| --- |
| Alnes  • Bjørnsund • Erkna • Flatflesa • Flåvær  • Grasøyane • Grip • Haugjegla • Haugsholmen • Hellevik • Hestskjæret • Høgsteinen • Kvitholmen • Lepsøyrevet • Ona • Runde • Skalmen • Stavenes • Storholmen • Svinøy • Tyrhaug • Ulla |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Den høgaste toppen Kaçkar Dağı frå Mezovit Çayiri
**Kaçkarfjella** (tyrkisk *Kaçkar Dağları*) eller berre **Kaçkarlar** er ei fjellkjede som stig opp frå svartehavskysten aust i Tyrkia.

Det høgaste fjellet i kjeda er Kaçkar Dağı med ei høgd på 3937 meter over havet, og fjellplatåa i kjeda ligg kring 3000 meter over havet. Fjellkjeda er den høgaste delen av Dei pontiske fjella. Kaçkarlar er dekt av isbrear og har ein alpin karakter med bratte fjellsider og mange fjellvatn. Området vart gjort til nasjonalpark i 1994. I parken vert det drive fjellturar, camping, fjellklatring og i stadig aukande grad heliskiing.

Geografi og etymologi
---------------------

Libler Gölü sett frå Kırmızı Gedik.
Namnet *Kaçkar* (frå armensk *khachkar* (Խաչքար) tyder steinkross) og kan vise til fleire ting. Det kan syne til heile fjellkjeda, inkludert dei mange fjellgruppene, eller det kan syne til Kaçkar-Kavron-gruppa med det høgaste fjellet, eller kanskje berre sjølve fjelltopen. Det lokale namnet på det høgaste fjellet er *Kaçkar Dağı* og tyder *Kaçkarfjellet*, og namnet på fjellkjeda *Kaçkar Dağları* tyder *Kaçkarfjella*.

I sør og aust grensar Kaçkarfjella til Çoruhdalen og i nord til kysten av Svartehavet.

### Fjellgrupper

Satellittbilete av Kaçkar
* Altıparmakgruppa
* Kavron (eller Kaçkar-Kavron)
* Verçenikgruppa

Sjå òg
------

* Rize

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kaçkar Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 8. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Tunç Fındık (2001) *Kaçkar Dağları*, Homer Kitabevi, Istanbul. ISBN 975-8293-18-4

1. ↑  «Mt. Kackar to be monitored». *Turkish Daily News. (National ed.)* (på engelsk) (Ankara: ProQuest LLC). 31 October 2007. s. 1. Henta 8. august 2012.
2. ↑  Hadik, Jancsi (1 November 2005). «First Tracks». *Skiing* (Winter Park, Florida: Bonnier Corporation) **58** (3): 28. ISSN 0037-6264. Henta 8. august 2012.
3. ↑  Marc Dubin; Enver Lucas (1989). *Trekking in Turkey*. Lonely Planet. s. 125. ISBN 0-86442-037-4.
4. ↑  Robert H. Hewsen. Armenia: A Historical Atlas. — University of Chicago Press, 2001. — 341 s. — ISBN 0-226-33228-4, ISBN 978-0-226-33228-4. P.212. "River between the port of Atina (now Pazar) on the coast and the great inland peak called Kajkar (Arm. Khach'k'ar) Dagh 'Cross-stone Mountain'"

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Kaçkarfjella Arkivert 2007-11-18 ved Wayback Machine.
* Kaçkar Kültür ve Dayanışma Derneğinden Kaçkar dağlarının fotoğrafları
* Turruter
* Kaçkar Pansiyon

Koordinatar: 40°50′N 41°9′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Denise Karbon** (fødd 16. august 1980) er ein italiensk tidlegare alpin skirennar frå Brixen i provinsen Bolzano som vann ein sølv- og ein bronsemedalje i storslalåm under dei alpine verdsmeisterskapane i 2003 og 2007. I 2008 vann ho FIS-pokalen som prova at ho den sesongen var beste kvinna i storslalåm i verdscupen i alpine greiner.

Aktiv
-----

Karbon debuterte i verdscupen i alpine greiner i 1998, året før ho var junior-verdsmeister i storslalåm. 

Nokre veker etter ho for fyrste gong hadde stått på pallen etter eit verdscuprenn, vann ho sølvmedaljen i storslalåmrennet under VM i alpine greiner 2003 i St. Moritz, einast Anja Pärson frå Sverige kunne ho ikkje hamle opp med. Fire år seinare tok Karbon ein ny VM-medalje i storslalåm, då vart det bronse i alpin-VM 2007 i Åre. I dei neste to verdsmeisterskapane, 2009 og 2011 hamna ho på fjerdeplassen i yndlingsgreina, i 2009 også i slalåm-tevlinga.

Karbon sigra i seks renn i verdscupen, alle i storslalåm. Etter den fyrste sigeren i desember 2003 i Alta Badia, gjekk det nærare fire år ho kunne klive til topps på sigerspallen. Vinteren 2007/08 vann ho heile fem av dei av sju storslalåmrenna, og med 592 poeng var ho overlegen i kampen om å verte den beste i storslalåm i Verdscupen i alpine greiner 2008.

Ho la opp etter OL-sesongen 2014.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Interiør i Phillips Exeter Academy Library i Exeter i New Hampshire (1965)
**Louis Isadore Kahn** (fødd 20. februarjul./ 5. mars 1901greg. som **Itze-Leib Schmuilowsky**, d. 17. mars 1974  ) var ein amerikansk arkitekt med estisk og jødisk opphav.

Familien til Kahn emigrerte til USA i 1905. Han tok utdanninga si ved University of Pennsylvania. Frå 1920 til 1930 arbeidde Kahn som teiknar og var deretter sjefsdesignar ved fleire arkitektkontor i Philadelphia. Fram til 1948 samarbeidde han med ei rekkje arkitektar, og deretter verka han i eige namn.

Kahn er nært tilknytt modernismen, men verka hans skil seg ut frå det meste av annan arkitektur i samtida hans gjennom den klassiske monumentaliteten og den platonske geometrien. Gjennom å kombinere dei moderne konstruksjonane i samtida si, i framfor alt teglstein og betong, med klassisk geometri, fekk byggverka til Kahn både eit samla inntrykk med det massive murverket, men samtidig også eit lett inntrykk.

I 2004 kom det ein dokumentar om Louis Kahn, *My Architect – A Son’s Journey*, som var laga av sonen Nathaniel Kahn.

Galleri
-------

* Jatiyo Sangshad Bhaban, nasjonalforsamlinga i Bangladesh (1974)Jatiyo Sangshad Bhaban, nasjonalforsamlinga i Bangladesh (1974)
* Salk Institute i La Jolla i San Diego (1966)Salk Institute i La Jolla i San Diego (1966)

Kjelder
-------

* «Louis Kahn» på Wikipedia på svensk, innhenta 30. desember 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Alexandre Gustave Eiffel** (15. desember 1832–27. desember 1923) var ein fransk ingeniør og entreprenør som spesialiserte seg på metallkonstruksjonar.

Eiffel er mest kjend for Eiffeltårnet i Paris, som blei reist i tidsrommet 1887–1889 i samband med verdsutstillinga i byen i 1889. Eiffel står òg bak armaturet i Fridomsstatuen i New York og ei rekke bruer. I 1890 teikna han «La Ruche» («Bikuba») i Paris. Huset blei opphavleg reist som ein mellombels struktur i samband med ei utstilling det året, men etter å ha blitt demontert valde ein å reisa det igjen på ein annan stad som billige atelier for kunstnarar.

Eiffel blei innblanda i ein økonomisk skandale i samband med det feilslåtte franske panamakanalprosjektet, og blei i første omgang dømt for dette. Det viste seg at han ikkje hadde hatt noko med den økonomiske sida av prosjektet å gjera, og dommen blei seinare omstøtt.

Ingeniøren døydde heime på Rue Rabelais i Paris, og blei gravlagd på Levallois-Perret-kirkegården i byen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Eit **Cooper-par** eller **BCS-par** er to elektron (eller andre fermion) som er bundne saman ved låge temperaturar på ein måte som først vart skildra av den amerikanske fysikaren Leon Cooper. Cooper synte at ei vilkårleg liten tiltrekning mellom elektron i eit metall kan skape ein par-tilstand for elektrona der dei har lågare energi enn Fermienergien, som impliserar at paret er bunde til kvarandre. I vanlege superleiarar skjer denne bindinga ved vekselverknad mellom eit elektron og eit fonon. Cooper-par-tilstanden er ansvarleg for superleiing, som synt i BCS-teorien utvikla av John Bardeen, Leon Cooper og John Schrieffer, som dei fekk Nobelprisen i fysikk for i 1972.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cooper pair» frå Wikipedia på engelsk, den 28. april 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  
Cooper, Leon N. (1956). «Bound electron pairs in a degenerate Fermi gas». *Physical Review* **104** (4): 1189–1190. Bibcode:1956PhRv..104.1189C. doi:10.1103/PhysRev.104.1189.
2. ↑  
Nave, Carl R. (2006). «Cooper Pairs». *Hyperphysics*. Dept. of Physics and Astronomy, Georgia State Univ. Henta 24. juli 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Coop Indre Vestland BA** var eit samvirkelag på Vestlandet. Det vart skipa i 2000 då samvirkelaga Sogn, Årdal og Voss fusjonerte til Indre Vestland Samvirkelag. Diverre tapte Coop Indre Vestland store marknadsandeler i Sogndal etter bygginga av Sogningen Storsenter. Dette vart kompensert med å setja ned kjøpeutbytet og leggja ned ei rekkje små Coop Marked-filialar. Etter store økonomiske problem vart laget sett under administrasjon av Coop NKL. I 2004 vart det delt, slik at butikkane i Sogn (unnateke Flåm) vart lagde under Coop Sogn og Fjordane, medan resten gjekk til Coop Hordaland.

Historie
--------

### Sogn Samvirkelag

Sogn Samvirkelag vart skipa i 1965, ved at samvirkelaga Balestrand, Systrond, Sogndal, Kaupanger, Lærdal, Ljøsne, Indre Hafslo, Gaupne, Jostedal og Skjolden slo seg saman. Året etter kom også samvirkelaga Fjærland, Fresvik, Hafslo og Fortun med. Hovudadministrasjonen låg i Sogndal.

Sogn Samvirkelag bygde Domus Varehus i Gravensteinsgata i Sogndal i 1969. I 1998 gjekk dei saman med K-Sentret om å byggja Sogningen Storsenter.

### Årdal Samvirkelag

Øvre Årdal Samvirkelag vart skipa i 1928, medan Nedre Årdal Samvirkelag kom til i 1932. Laga vart seinare fusjonerte til Årdal Samvirkelag, som i 2000 gjekk inn i Coop Indre Vestland. I 2013 opna Coop Vest det 6300 kvm. store Årdalssenteret, som inneheld Coop Extra og 12 andre butikkar. Butikken på Årdalstangen vart lagd ned hausten 2014.

### Voss Samvirkelag

Voss Samvirkelag vart skipa i 1921. I 2000 gjekk det inn i Coop Indre Vestland.

Kjelder
-------

* Om Coop Indre Vestland i Fylkesleksikon
**Cool Climate Oenology and Viticulture Institute** (CCOVI) er eit forskingsinstitutt ved Brock University i St. Catharines i Ontario i Canada. Det vart grunnlagt i 1996 og er ein partnarskap mellom Wine Council of Ontario (WCO) og Ontario Grape Growers Marketing Board, no Grape Growers of Ontario (GGO). I tillegg til forskarprogramma, tilbyr det akademiske program gjennom *Department of Biological Sciences*. Ved CCOVI har fleire studentar fullført undergraduate, graduate og certificate-program, og i 2007 vart den første doktargraden avlagt her.

Folk med utdanning frå CCOVI har gjort karriere i vindyrkingsregionar rundt om i verda, mellom anna i Frankrike, New Zealand, Australia og California. Mange tidlegare studentar har vald å vidareutvikle og betre den kanadiske vinindustrien i område som Niagara Peninsula, British Columbia, Lake Erie North Shore-regionen, Prince Edward County og Nova Scotia. Utdanna ved CCOVI har hatt stor suksess på mange område som vinproduksjon, vinavl, forsking og utvikling og akademia.[*treng kjelde*]

Sjå òg
------

* Kanadisk vin

Referansar
----------


* *Denne artikkelen bygger på «Cool Climate Oenology and Viticulture Institute» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
|  |
| --- |
| 
 |
|  |

**Overgjevinga i Perevolotsjna** var kapituleringa til nesten heile den svenske armeen den 11. juli 1709. Heile den ein gong så imponerande svenske armeen vart utsletta etter nederlaget i slaget ved Poltava og bana veg for russisk siger i sen store nordiske krigen.

Bakgrunn
--------

*For meir om dette emnet, sjå slaget ved Poltava.*
Etter nederlaget i Poltava hadde Karl XII planar om å føre den svenske armen over Vorskla nær landsbyen Bjeliki, sør for Poltava og inn i området til tatarane. Morgonen etter slaget vart det ikkje gjeven ordre etter at dei drog frå Novo Sensjary, og marsjen heldt fram langs høgrebreidda av Vorskla. Det låg ein vadestad over elva nær Kisjenka, men ingen av offiserane oppdaga denne og styrken marsjerte vidare til Perevolotsjna fem kilometer lenger unna.

Overgjevinga
------------

Ved Perevolotsjna fekk kong Karl sjansen til å styrte framom med ein styrke på 1500 mann til osmanske området av general Adam Ludwig Lewenhaupt og andre erfarne offiserar. Av årsakene til at kongen ønskte å krysse der var ønske om å raskt kom seg attende til Polen. I følgje planen til Karl, skulle Lewenhaupt følgje han over Dnepr, men generalen valde å bli verande attende å kommandere armeen. Karl gav Lewenhaupt ordre om å føre armeen over Vorskla og inn i det tatar-kontrollerte området, og han lovde å utføre denne ordren.

Morgonen den 1. juli kom general Mensjikov frå nord med ein russisk styrke på mindre enn 9 000 mann, hovudsakleg kavaleristar. Lewenhaupt ønskte ikkje kamp mot russarane, og etter eit møte og avstemming mellom dei høgare offiserane, valde armeen å kapitulere.

Følgjer for krigen
------------------

Overgjevinga medverka til den russiske sigeren i den store nordiske krigen. Svenskane hadde ikkje lenger ein arme på kontinentet og resten av Det svenske imperiet var nærast forsvarslaust. Russland var no på offensiven, medan Sverige var under hardt press for å få samla saman ein ny arme for å forsvare seg sjølv. General Lewenhaupt vart fengsla og døydde i russisk fangenskap i 1719. Kong Karl gjorde ingenting for å få han fri, men flykta til Bender i det som då var Det osmanske riket.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Surrender at Perevolochna» frå Wikipedia på engelsk, den 11. desember 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *Nordisk familjebok*, eit svensk leksikon frå mellom 1904 og 1926.
Ovčar-Kablar-kløfta
**Ovčar-Kablar-kløfta** (serbisk Овчарско-кабларска клисура, *Ovčarsko-kablarska klisura*) er ei kløft vest i Serbia og ein del av dalen som elva Zapadna Morava renn gjennom. Det er bygd over 300 kloster i kløfta sidan 1300-talet og ho er kjend som «det serbiske Áthos».

Geografi
--------

Ovčar-Kablar-kløfta ligg vest i Serbia, halvvegs mellom byane Čačak (17 km mot aust) og Požega i vest, om lag 155 km sørvest for hovudstaden Beograd.

Kløfta er den smalaste av dalane som Zapadna Morava renn gjennom og eit framhald av Požegaseinkinga i vest. Kløfta held fram ivdare som Čačak-Kraljevo-seinkinga i aust. Kløfta er grove ut mellom det 985 meter høge fjellet Ovčar i sør og det 885 meter høge Kablar i nord. Desse fjella har gjeve kløfta namnet sitt. Elva svingar seg gjennom kløfta i om lag 15 km.

Økonomi
-------

Ovčar spa (*Ovčar banja*) ligg i kløfta, om lag 278 meter over havet. Her finst varmt (37,5 °C), svovelhaldig vatn som vert nytta til behandling av revmatisme og nerve- og hudsjukdommar.

I 1954 vart Zapadna Morava demd opp i kløfta med to demningar og det vart skapt kunstige innnsjøar, Ovčarsjøen, som etter kvart har grodd igjen på grunn av avleiringar som elva har ført med seg. Den andre demninga med kraftverk med ein kapasitet på 7 megawatt, skapte den 1,5 km² store Međuvršjesjøen.

I kløfta går både jernbane og motorveg som knyter sentrale og vestlege område av Serbia saman.

Kloster
-------

Dei første kyrkjene vart bygd her tidleg på 1300-talet etter at leigesoldatar frå det katalanske selskapet plyndra det austromerske halvøya Athos i 1307-1309. Det serbisk ortodokse presteskapet flykta frå halvøya og starta bygginga av dei første klostera i kløfta. Fleire prestar kom hit etter det tyrkisk-serbiske slaget ved Marica i 1371. Sidan den gong har over 300 kloster, kyrkjer og heilagdomar vorte bygd i kløftet, men i dag er berre ti kloster, ei kyrkje og ei heilag grotte igjen. Dei fleste av dei andre vart øydelagd under osmanarane frå 1400- til 1700-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ovčar-Kablar Gorge» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  D. Šćekić (2006). «Srpska Sveta Gora». *Politika* (på serbisk).
2. 1 2  *Mala Prosvetina Enciklopedija* (på serbisk). Beograd: Prosveta. 1986. ISBN 86-07-00001-2.
3. 1 2  Jovan Đ. Marković (1990). *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* (på serbokroatisk). Sarajevo: Svjetlost. ISBN 8601026516.
**Overmetting** er eit omgrep for ei løysing som inneheld meir av eit oppløyst stoff enn ho normalt kunne ha innehalde under normale forhold. Omgrepet kan òg gjelde for damp av eit stoff som har høgare (partielt) trykk enn damptrykket til stoffet.

Kondensasjon
------------

Små partiklar kan føre til at enkelte stoff løyser seg opp i ei løysing eller kondenserer frå damp. I fast form kan desse partiklane føre til at det blir danna krystallittar eller til og med store krystallar. Overmetting er eit mål på avviket til eit oppløyst stoff frå likevektsverdien sin.

Døme
----

Kolsyrevatn og øl er døme på væsker som er overmetta med karbondioksid i vatn. Det høge trykket i ei flaske gjer at karbondioksid kan løyse seg betre opp i vatn enn under vanleg lufttrykk. Ved atmosfærisk trykk forsvinn karbondioksidgassen svært sakte frå den overmetta væska. Denne prosessen kan derimot aukast visst det er partiklar i væska, som luftbobler som oppstår når ein ristar flaska, eller stoff som sukker. Mentosutbrot er eit heller ekstremt døme på dette.

Vevet til dykkarar blir overmetta av lufta dei andar inn medan dei dykkar. Visst dykkaren stig opp for raskt, kan desse gassane danne bobler som fører til dykkarsjuke.

Visst luft er overmetta av vatn, kan det dannast vassdropar utan at ein har kondensasjonskjerner. Dette kan ein observere i eit tåkekammer.

Overmetta løysinger av sukker og vatn blir brukt til å lage kandissukker.

Sjå òg
------

* Overoppvarming
* Underkjøling
**Ole Henrik Magga** (fødd 12. august 1947) er ein samisk språkforskar og politikar frå Kautokeino.

Språkforskaren Magga
--------------------

Som språkforskar er Ole Henrik Magga framfor alt kjend som syntaktikar. Magistergradsavhandlinga hans, «Lokative læt-setninger i samisk», tar opp eit klassisk emne i syntaktisk teori, strukturen til eksistensialsetningar og habitivsetningar, som i mange uralske språk har ein svært lik struktur. Doktoravhandlinga frå 1986 handla om strukturen i den samiske verbalfrasen, spesielt samspelet mellom modalverb og infinitivar.

Magga vart professor i fennougristikk ved Universitetet i Oslo i 1997, etter Knut Bergsland, men han sa opp denne stillinga for å arbeide ved Samisk høgskole i Kautokeino, der han vart høgskoledosent frå 1990 og professor frå 1997. Magga vart medlem av Det Norske Videnskaps Akademi i 1993.

Politikaren Magga
-----------------

Magga var leiar i Norske Samers Riksforbund frå 1980 til 1985, og den første presidenten i Sametinget i Noreg, frå 1989 til 1997. Magga var med og stifta Verdsrådet for urfolk (WCIP) i Canada i 1976. I perioden 1992-1995 var Magga medlem av FN-kulturkommisjonen Worlds Commission on Culture and Development. I 2002 vart Magga den første leiaren for FNs permanente forum for urfolk.

Magga var ein av mange politisk aktive samar som vart overvaka av den norske etterretningstenesta Politiets overvakingsteneste, POT (No: Politiets sikkerhetstjeneste, PST) fram til slutten av åttitalet.

I 1998 vann han Petter Dass-medaljen *for arbeid for samisk kultur og identitet*. I 2006 vart han kommandør av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden for innsats for saka til samane og til urfolk.

Bibliografi
-----------

* Lokative læt-setninger i samisk. Dieđut 1978.
* Modalverb og infinitiv innen verbalet : prosjektrapport. Dieđut 1982.
* Infinitives within the VP in Northern Sami: The accusative with infinitive. i: Riepmočála (1984)
* Studier i samisk infinitivsyntaks. Doktoravhandling, Universitetet i Oslo. 1986.

Kjelder
-------

* «Kjent same beskyldt for å være brusprenger». *Dagbladet*. 13. februar 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Odd Mathis Hætta. «Ole Henrik Magga». *Norsk biografisk leksikon*.
* «Ole Henrik Magga». Arkivverket.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |
**Ole Rasmus Knutsson Flem** (14. oktober 1871–30. november 1945) var ein norsk gardbrukar, fiskar og stortingsmann frå Haram. Han representerte Møre fylke og partiet Venstre på Stortinget i tida 1922-36.

Flem var son til ein gardbrukar og fiskar på matrikkelgarden Flem. Han dreiv sjølv fiskje frå han var 14 år gammal, frå han var 19 år som førar på eigen båt. I 1899 gifta han seg og tok over farsgarden, og heldt fram med fiskje i sesongane.

Tida 1901 til 1921 hadde Flem fast plass i formannskapet i Haram, ordførar 1913-21. Ved stortingsvalet hausten 1921 stod han på fjerdeplass på Venstre si valliste i Møre fylke, høgt nok til å kome inn på Stortinget. Med attval dei fire neste stortingsvala, vart han sitjande på Tinget til 1936. Han var medlem 1922-24 i Næringskomite nr 2, 1925-30 i Næringskomite nr 1 og 1931-36 i Sjøfarts- og fiskerikomiteen, nestformann i sistnemnde 1934-36.

I 1919 var Flem medlem i ei departemental nemnd om stønad til fiskeria. Han var elles styremedlem i Møre Fylkes Ruteselskap og med i nemnda om eit trafikkdepartement av 1934. Frå 1934 var han styreformann i Reassuranseinstituttet for fiskefartøy. Lokalt var han styreformann for kraftverket på Flemsøya og for alderstrygda i Haram. Han var i si tid styremedlem (direktør) både i Haram sparebank og i Aalesund og Møre Privatbank.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-21 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gravminne

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Ole Jacob Louis Sparre** (6. november 1831–4. november 1889) var ein norsk lege og stortingsmann frå Christiania. Han var medlem av Stortingets Venstreforening, som vart skipa i 1883. Christian Sparre var sonen hans. 

Sparre var son til ein offiser. Sjølv vart han student frå Christiania katedralskole i 1850 og cand. med. i 1856. Dei neste fire åra var han privatlege i Aurskog og seinare i Høland. Han var distriktslege i Rollag 1860-63 og i Strandebarm 1863-75, for ytre Hardanger. I 1876 vart han tilsett stadsfysikus i Bergen, frå 1879 også lege for Bergens Tukthus. Som stadsfysikus fekk han i stand store forbetringar i renovasjonsstellet for byen.

Sparre var ordførar i Rollag. I Bergen var han medlem av formannskapet frå 1880. Han var styreformann for Bergens kommunale sjukehus, samt formann i kontrollnemnda for sinnssjukehuset i byen.

Sparre representerte Søndre Bergenhus amt på Stortinget 1874-76. Sidan representerte han valkrinsen Bergen frå 1883 til han vart permittert 10. mai 1889. Perioden 1874-76 var han sekretær i gasje- og pensjonskomiteen. Han hadde same posisjonen i protokollkomiteen 1883-85, og var formann for denne komiteen 1886-89. Sparre var også medlem av valkomiteen 1886-89 og av fullmaktskomiteen i 1889 til han grunna sjukdom fekk permisjon. Han døydde i Kristiania i 1889.

Kjelder
-------


* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ole Jacob Sparre NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
**Ole Ingebrigtsson Langeland** (2. august 1845–13. juni 1917) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Sunnylven på Sunnmøre.

Han var frå garden Langeland i Sunnylven. I 1866 gjekk han landbruksskulen i amtet. Frå 1877 tok han over og dreiv farsgarden. Same året som han tok over garden vart han leiar for den lokale sparebanken. Også leiar i Søndmør dampskipsselskap, samt styrar av ei lokal assuranseforeining.

Langeland var stortingsmann samanhengande frå 1886 til 1912. Fram til 1906 innvald for Romsdals amt, dei to siste periodane han vart vald kom han inn for Nordre Sunnmør krins. Han sat ofte i næringskomite nr 1 eller 2, i valkomiteen eller i fullmaktskomiteen. 1900-03 var han formann i næringskomite nr 1, og i den kombinerte næringskomite nr. 1 og sosialkomiteen. 1906-09 var han medlem av jarnbanekomiteen, formann 1908-09. 1910-12 nestformann i same komite. Han var medlem av Venstre. I 1891 var han medlem av kommisjonen som arbeidde med sivilprosesslova.

Langeland døydde på garden i Sunnylven i 1917.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Ole Iver Evjenth** (fødd 20. januar 1784 i Trondhjem, daud 28. januar 1839), òg skrive **Ole Ivar Evjent**, var ein norsk lensmann og stortingsrepresentant.

Evjenth var son av sjømann Ivar Evjenth og Maren Tønnesen. Han arbeidde som sorenskrivarkontorist nokre år før han vart lensmann i Skjerstad i 1814. Han hadde kome til Skjerstad i 1804, og budde på Ljønes først, så på Tapstad og endeleg Utvik frå han vart lensmann. Han var først gift med Lava Nilsdatter frå Vefsn og sidan med Harovicha Birgithe Chrstensen frå Skjerstad. Det var seks born i første ekteskap og sju born i andre.

Evjenth vart vald inn på Stortinget for Nordland amt første gong i 1818 og deretter i 1821 og 1839. Han døydde i nærleiken av Eidsvoll då han var på ferd for å møte i Stortinget 1839. Han var òg vararepresentant til stortinget 1830–32 og 1836–38.

Referansar
----------

1. 1 2 3  Lindstøl, side 230
2. ↑  Slektsbok for Skjerstad og Fauske, side 263
3. ↑  Lindstøl skriv namnet «Sava»
4. 1 2  Slektsbok for Skjerstad og Fauske, side 466

Litteratur
----------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Evjenth, Ole Iver». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. B. 1 D. 1 : Biografier A-K. Kristiania: [Steen'ske bogtrykkeri]. s. 230-231.
* Berg, Gunnar, red. (1978). *Slektsbok for Skjerstad og Fauske*. Bodø: [Skjerstad og Fauske bygdeboknemnd]. ISBN 8290030975.

* *Denne artikkelen bygger på «Ole Ivar Evjenth» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ole Iver Evjenth Skjerstad Wiki

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF

 |
**Ole Jensen Rong** (26. november 1885–18. juli 1953) var ein norsk småbrukar og fiskar frå Herdla i Hordaland som var stortingsrepresentant 1945-53 for Arbeidarpartiet.

Rong var son til til gardbrukar og fiskar, ein yrkeskombinasjon han sjølv seinare hadde. I åra frå 1921 til 1935, og på ny 1943-45, var han vintermånadene oppsynsmann i fiskeria. Sesongen 1927 var han tilsett i Store Norske kullkompani si gruvedrift på Svalbard.

Rong var medlem i Herdla heradsstyre frå 1928 til 1947, med unnatak for krigsåra. Han var elles styremedlem i Lånekassa for fiskere 1939-42 og 1945-1953, den siste åtteårsperioden også styremedlem i Fiskeribanken.

Hausten 1945 vart Rong vald til stortingsrepresentant frå Hordaland, attvald i 1949. På Stortinget var han den fyrste valperioden medlem i Protokollkomiteen, frå 1950 hadde han plass i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Eit knapt halvår før den andre valbolken var over, døydde Rong og Knut J. Vik rykte inn på Stortinget i staden.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ole Johan Olsen** (6. desember 1884–31. mai 1939) var ein norsk hamne- og transportarbeidar frå Kristiansand som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1928-39.

Olsen var son til ein brannkonstabel. Frå 1898 arbeidde han i ei fiskeforretning i heimbyen. Deretter var han losse- og lastearbeidar frå 1910. Han var så forretningsførar for hamnearbeidarane i Kristiansand frå 1920 til han døydde.

Frå 1913 til 1937 var Olsen vedvarande medlem i formannskapet i Kristiansand. Han var elles formann i to år, og medlem av hovudstyret i Norsk Transportarbeiderforbund frå 1915. Hausten 1927 vart han vald til stortingsrepresentant frå valkrinsen Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger og Haugesund, og sidan attvald tre gongar, heile tida for Arbeidarpartiet. I tida 1928-39 var han då på Tinget medlem 1928-30 i Post- og telegrafkomiteen, 1931-33 i Veg- og jarnbanekomiteen og frå 1934 til han døydde i Post-, telegraf- og kystfartskomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2019-12-20 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ole Kirk Christiansen** (7. april 1891–11. mars 1958) var ein dansk snikkar som fann opp LEGO. 

Christianse var fødd i Filskov, ein landsby nord for Billund by i Danmark. Då han var ferdig med skulen fekk han først arbeid på fabrikk, før han etter kvart lærte seg trearbeid og blei ein snikkarmeister. Han etablerte eit firma som laga krakkar, gardintrapper, strykebrett og leiketøy av tre.

Etter kvart utvida snikkaren leiketøyverksemda si, og i 1949 kom den store oppfinninga: Byggeklossar, ikkje i tre, men i plastikk, som kunne låsast saman, men òg takast frå kvarandre. Klossane blei forbetra i 1958, og tok etter kvart verda med storm.

Christiansen døydde i 1958, og sonen Godtfred Kirk Christiansen tok over leiinga av firmaet. LEGO-verksemda er blitt hjørnesteinen i Billund, og Christiansen vil lenge bli hugsa for oppfinninga han gav verda.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ole Kirk Christiansen ved gravsted.dk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC

 |
**Ole Jacob Broch** (14. januar 1818–5. februar 1889) var ein norsk matematikar, fysikar, sosialøkonom og politikar. 

Han var fødd i Fredrikstad som son av og offiseren og stortingsmannen Johan Jørgen Broch og døydde i Sèvres i Frankrike som direktør for Det internasjonale byrået for mål og vekt. 

Etter å ha studert matematikk , mekanikk og fysikk fekk han i 1842 eit dosentur ved Universitetet i Kristiania, året etter var han med å starte Nissens Latin- og Realskole. I 1847 disputerte han for doktorgraden; han var då den første i Noreg som brukte morsmålet ved ein doktordisputas. Avhandlinga var om «Lovene for Lysets Forplantelse i isofane og eenaksig krystalliserede Legemer» (1847).

I 1858 vart han professor i matematikk, 1859- 60 var han representant for Kristiania på Stortinget. Frå 1869 til 1872 var han statsråd og sjef for Marine- og postdepartementet. Han var dessutan engasjert på mange andre samfunnsområde; han var med å stifte Noregs første forretningsbank og eit livsforsikringsselskap der han vart direktør, han var Noregs første jernbanedirektør før han seint i livet vart engasjert i mål og vekt. Han ivra for å ta i bruk 
det desimaloppbygde metersystemet som var så enkelt at ein kunne lære det på nokre minutt. Han spelte ein sentral rolle då meterkonvensjonen vart utforma, og vart den første direktøren for Det internasjonale byrået for mål og vekt i Frankrike.

Broch vart utnemnd til ridder av St. Olavs Orden allereie i 1855, forfremja til kommandør i 1866 og fekk storkrossen i 1879.

I 1936 fekk Ole Jacob Brochs gate i Oslo namn etter han.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aftenposten: Mål, vekt og norsk selvstendighet
* Gunnar Christie Wasberg og Karen Mathilde Haugland: utdjupande artikkel om Broch på snl.no, med informasjon om St. Olavs Orden.
* Biografisk informasjon om Ole Jacob Broch NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Kolåstinden i Follestaddalen
**Follestaddalen** er eit dalføre i Ørsta kommune på Sunnmøre. Dalen tek til ved Høgebrua og går i nordleg lei til matrikkelgarden Kolås på vestsida av Follestaddalselva. Mellom Høgebrua og Kolås er det om lag 8 km. Ved Kolås kløyver dalføret seg i to seterdalar, Romedalen som går mot nordvest, og Øyadalen som går mot nordaust.

### Naturen

Frå framom Barstad og Moane er dalen nokolunde jambrei, 5-600 m. Dalbotnen er rett så flat, særleg dei fremste delane av dalføret. Også stigninga i dalbotnen er liten, frå Rebbestadvadet til Kolås er det ingen stryk i Follestaddalselva. Sett vekk frå gardsbruka på Kolås, ligg busetnaden på 90-110 moh. Jordlaget i den dyrka delen av dalen består av morenejord og litt myrjord.

Fjelltoppane kring dalen varier i høgde frå ca 900 til over 1400 moh. Toppane i vest er Rebbestadhornet, Grøthornet og Årsætrehornet. Kolåstinden ligg dominerande i nord, til endes for dalføret. Aust for Follestaddalen ligg fjella Veirahaldet og Øyahornet (ei aksel av Sandhornet).

### Busetnaden

Ved Høgebrua, som ligg 5 km frå kommunesenteret i Ørsta, deler hovuddalføret i Ørsta seg i Åmdalen og Follestaddalen. Matrikkelgardane i Follestaddalen er Moane, Follestad, Myklebust og Øy på austsida, og Barstad, Rebbestad, Fyldal, Langstøyl, Årsæter og Kolås på vestsida.

Landbruk med vekt på mjølkeproduksjon, noko sau og gris, har vore hovudnæring i Follestaddalen. Dei siste femti åra har alt fleire pendla til yrkesarbeid i bygdesenteret i Ørsta, og etter kvart til den nærliggjande Volda-byen.

### Vegar

Fylkesveg 55 i Møre og Romsdal tar av frå Riksveg 655 på begge sider av Høgebrua i Ørsta og går rundt Follestaddalen. Midt framme i dalen går det veg over dalen. Frå Kolåsen går det kommunal veg over Standaleidet til Storestandal ved Hjørundfjorden. Frå Kolåsen går det også privat veg til Romedalen.

### Kjelde

* Asbjørn Øye: *Follestaddalen i farne dagar*, Stend 1983
**Keaton Henson** (fødd 24. mars 1988) er ein engelsk folkrock-musikar, kunstnar og diktar frå London.

Keaton Henson var fødd i London. Henson er son av skodespelaren Nicky Henson og ballettdansaren Marguerite Porter.

Musikk
------

Henson spelar som oftast gitar og syng. Han lid av kraftig sceneskrekk, og held derfor sjeldan konsert. Henson er også kjent for å halda seg utanføre rampelyset, ved at han berre svarar på mail frå journalister med enkle spørsmål. 

Musikkarrieren til Henson starta da han byrja å spele inn songar i heimen sin. Ein venn overtala Henson til å publisere songen på internett, og slik starta det heile. I november 2010 ga han ut sitt debutalbum, *Dear...*, men han gav berre ut ei lita mengde. Han produserte alt sjølv. I 2011 gav han ut singelen «Metaphors». Keaton Henson sitt gjennombrot var likevel 7. september 2011 då Zane Lowe spelte songen «You dont know how lucky you are» på BBC Radio 1. Songen fekk mykje merksemd frå publikum.

Henson har halde seg mest aleine, og dette har sett eit tydelig preg på musikken hans. Songane har ei personleg meining og er ofte om noko trist, slik som hjartesorg og einsemd. Til dømes handlar songen «You dont know how lucky you are» om at den han elskar er med ein annan og han lurar på om han kjenner og elskar henne like godt som han gjer.

Henson gav ut albumet *Dear...* for andre gong i 2012 på sitt eige plateselskap, Oak Ten Records. Albumet blei veldig kritikarrost, og på Metacritic fekk albumet 70 av 100 poeng. Musikkvideoen til «Small hands» vann prisen for beste musikkvideo på Rushes Soho Shorts i 2012. Henson gav ut singelen *The Lucky EP* i juli i 2012.

Kjelder
-------

1. ↑  «Allmusic Keaton Henson». Keaton Henson. Henta 5. mai 2013.
2. ↑  Keaton Henson: 'Playing live? I have trouble just holding a conversation!', *The Observer*
3. ↑  «The Guardian, Keaton Henson Interview». The Guardian. Henta 5. mai 2013.
4. ↑  «Zane Lowe YouTube clip». Motive Sounds. 8 September 2011. Henta 24 May 2013.
5. ↑  «Metacritic Dear... Score». Metacritic. Henta 8 May 2013.
6. ↑  «Promo News piece». Promo News. Henta 20 May 2013. [*daud lenkje*]

* *Denne artikkelen bygger på «Keaton Henson» frå Wikipedia på engelsk, den 9. desember 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
|  |
| --- |
| ***The Crowd***  Singel av Roy Orbison |
|  |
| B-side | «Mama» |
| **Utgjeve** | Juni 1962 |
| **Innspelt** | 1962 |
| **Sjanger** | Poprock |
| **Lengd** | 2:20 |
| **Selskap** | Monument 45-461 |
| Låtskrivar(ar) | Roy Orbison, Joe Melson |
| **Produsent** | Fred Foster |
|
| Roy Orbison-kronologi |
| «Dream Baby (How Long Must I Dream)»(1962) | *The Crowd* | «Evergreen»(1962)
 
 |

**«The Crowd»** er ein song skriven av Roy Orbison og Joe Melson, og spelt inn av Orbison i 1962. Han gav han ut som singel med B-sida «Mama», skriven av Orbison, Melson og Ray Rush. 

På «The Crowd» spelar Bob Moore's Orchestra & Chorus, medan Jim Hall's Orchestra & Chorus spelar på «Mama». 

Songen vart ikkje av dei største hittane til Orbison, og nådde berre 26. plassen på den amerikanske singellista sommaren 1962. Orbison syng på sitt mest operaaktige og eit klimaks som arrangøren Bob Moore slo ut av ein Rossini-opera «The Crowd» byggjer seg opp frå ein nesten minimalistisk opning til eit kraftig crescendo. Dei første 20 sekunda av songen er ikkje noko meir enn stemma til Orbison og ein enkel akustisk gitar som spelar den same akkorden om att og om att. På toppen av dette er teksten eksistensiell i all sin elende og tar i følgje Allmusic «aleine i menneskemassen»-temaet til eit nytt nivå.

Andre artistar som har spelt inn songen er mellom andre Waylon Jennings.

Lister
------

| Liste (1961) | Plassering |
| --- | --- |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 26 |
| UK Singles Chart | 40 |
| Australia | 25 |
| Canada | 25 |

Kjelder
-------

* The Crowd på Discogs

1. 1 2 3  The Crowd på Allmusic.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
Animasjon av ei kvervelgate skapt av ein sylindrisk lekam. Straumen på kvar side av lekamen er gjeven med forskjellige fargar og syner at kvervlane blir danna vekselsvis bak lekamen. Av Cesareo de La Rosa Siqueira.
Kármánsk kvervelgate i skyar fotografert ovanfrå av satellitten Landsat 7 i nærleiken av Juan Fernández-øyane i Stillehavet utanfor kysten av Chile 15. september 1999.
**Kármánsk kvervelgate** er ei rekkje av kvervlar i ein væske- eller gasstraum som strøymer på kvar side av ein sylinder (fart loddrett på sylinderaksen). Kvervlane blir danna avvekslande og med jamne mellomrom på begge sider av sylinderen. Dette gjev trykkpendlinger på tvers av vindretningen og kan t.d. bringe skorsteinar i farlege svingingar. Om ein set spiralforma ribbar på utsida av den øvre delen av skorsteinen, blir svingingane oppheva.

Effekten er kalla opp etter Theodore von Kármán.

Kjelder
-------

* «kármánsk virvelgate». *Store norske leksikon*. 12.04.2013.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
Black Coast is located in AntarktisBlack Coast
Black Coast (Antarktis)

**Black Coast** er den delen av austkysten av Den antarktiske halvøya mellom Cape Boggs og Cape Mackintosh. Denne ksyten vart oppdaga og fotografert frå lufta av medlemmar av East Base frå U.S. Antarctic Service, 1939–41, på ein flytur den 30. desember 1940. Det sørlegaste punktet som ein nådde var Wright Inlet ved 74 °S, men ein kan sjå detaljar så langt sør som Bowman Peninsula på flyfotografia som vart teken under flyturen. 

Black Coast vart kalla opp etter kommandør (seinare admiral) Richard B. Black, U.S. Navy Reserve (1902–92), leiaren for flyturen den 30. desember og øvstkommanderande på East Base.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Black Coast» frå Wikipedia på engelsk, den 14. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Black Coast» (innhald frå Geographic Names Information System).

Koordinatar: 71°45′S 62°0′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |