|  |
| --- |
| **Kvinand** |
| KvinandhannKvinandhann |
| KvinandhoeKvinandhoe |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av kvinand Utbreiinga av kvinand |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Andefuglar Anseriformes |
| **Familie:** | Andefamilien Anatidae |
| **Slekt:** | *Bucephala* |
| **Art:** | **Kvinand** *B. clangula* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Bucephala clangula***Linnaeus, 1758 |

Vaksen kvinandhann.
Kvinandegg.
**Kvinand** er ein fugl i undergruppa dukkender i andefamilien.

Kjenneteikn
-----------

Kvinanda er ei middelsstor kompakt dukkand med eit stort hovud med snev av topp på. Totallengda er 40–48 cm, og vengespennet 62–77 cm. Fuglen veg 500–1300 gram. Nebben er liten og trekanta, augene gule. Hannen i praktdrakt har ei svartkvit drakt og eit glinsande grønsvart hovud med ein stor kvit flekk mellom nebben og auga. Om sommaren vert hannen meir lik hoa, men har mørkare brunt hovud, og ofte viser litt av praktdrakta att på vengane. Hoa har grå kropp, kvit buk, brunt hovud og ein varierande kvit halsring. Den grå nebben har ein gul og svart nebbspiss. Unge individ liknar hoa, men har ikkje halsband, dei er mørke auge og er brunare på kroppåen og nebben manglar gult. I flukt har både hann og ho eit kvitt felt på indre del av vengen, på hoa er dette delt av fleire mørke band.

Læte
----

I flukt lagar kvinanda lyd med vengane, denne læt som *hyhyhyhy* og kan høyrast på langt hald, særleg hannen sin lyd. Denne kvinande læta er opphavet til namnet på fuglen. I paringsspelet gir hannen frå seg ein kvekkande lyd som minner om lyden når ein dreg ein finger langs ein kam. Hoa læt frå seg eit *grar* på hekkeplassen.

Utbreiing og taksonomi
----------------------

Arten har ei sirkumpolar utbreiing med unntak av Grønland, og hekkar i taigaregionen i både Eurasia og Nord-Amerika. Mesteparten av verdspopulasjonen er trekkfuglar.

Kvinanda vert delt opp i to underartar:

* *Bucephala clangula clangula* - nominatforma hekkar i det nordlege Eurasia og overvintrar så langt sør som Middelhavet, Persiabukta og det sørlege Kina.
* *Bucephala clangula americana* – hekkar i Nord-Amerika så langt sør som California og Florida.

Biotop og leveområde i Noreg
----------------------------

Den norske hekkebestanden ligg truleg på 10 000–20 000 par. Tettast bestand finst ved innsjøar og stiltrennande elvar i skogområda på Sør- og Austlandet, og nordover gjennom Trøndelag. I Nord-Noreg finst arten meir spreidd, og på Vestlandet hekkar kvinanda sjeldan.

Føde
----

Kvinanda et små fisk, sniglar, krepsdyr, plantedeler og insekt samt insektlarver. Fuglane kan dukke så djupt ned som åtte meter for å nå byttet.

Hekking
-------

Hoa legg 10–12 egg i trehol som er laga naturleg eller av store spetter som svartspett, eller i rugekasser. Ungane forlet reiret og søker vatn straks etter klekking.

Trekkvanar
----------

Ein god del kvinender overvintrar i ferskvatn og i grunne sjøområde i Sør-Noreg, elles overvintrar norske fuglar i nordsjølanda og dei vestlege delane av Austersjøen. Mykje kvinand overvintrar i Danmark, både norske og andre. Talet på kvinender som overvintrar i Noreg har auka sidan år 1900.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Knipa» frå Wikipedia på svensk, den 13. desember 2010.*

* Norsk Fugleatlas, 1994.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *kvinand* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *kvinand* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasenRedigere på wikidata
* (en) *kvinand* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *kvinand* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *kvinand* hos Fauna EuropaeaRedigere på wikidata
* (en) *kvinand* hos FossilworksRedigere på wikidata
* (en) *kvinand* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *kvinand* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Bucephala clangula* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Bucephala clangula* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Bucephala clangula* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |