Nobelprisen  

Nobels fredspris  
2010

Protestar i Hongkong mot arrestasjonen av Liu Xiaobo etter at han hadde underteikna Charta 08.
**Liu Xiaobo** (28. desember 1955–13. juli 2017) var ein kinesisk litteraturvitar og regimekritikar fødd i Changchun i Jilin-provinsen i Folkerepublikken Kina. Han blei tildelt Nobels fredspris i 2010 «for hans lange og ikke-voldelige kamp for sentrale menneskerettigheter i Kina».

Yrkesbakgrunn
-------------

Liu tok fil.kand.-graden i litteratur ved Jilinuniversitetet i 1982 og ein magistereksamen i litteratur ved Beijings pedagogiske universitet. Ved same universitetet tok Liu deretter doktorgraden i litteratur i 1988. Han var gjesteforskar ved fleire utanlandske institusjonar, mellom anna ved Austasiatisk Institutt ved Universitetet i Oslo (tre månadar), University of Hawaii og Columbia University.

Politisk aktivitet
------------------

Liu var lenge kjend som ein frittalande kritikar av Kinas kommunistiske parti og han var aktiv i protestane på Den himmelske freds plass i 1989, noko som førte til fridomstap for to år samt til at han miste stillinga si ved Beijing pedagogiske universitet. På 1990-talet var han politisk aktiv i demokratirørsla, og blei av og til arrestert av politiet for aktivitetane sine.

I desember 2008 underteikna han eit politisk manifest for meir demokrati i Kina, *Charta 08*, i lag med eit hundretal andre intellektuelle. Kort tid etterpå blei han arrestert. Den 25. desember 2009 blei han dømd til 11 års fengsel, og sat fengsla i Jinzhou-fengselet i Liaoning-provinsen nordaust i Kina.

Nobels fredspris for 2010
-------------------------

Frå tildelinga av fredsrpisen. Fråveret til Liu var markert med ein tom stol.
Liu Xiaobo fekk i 2010 Nobels fredspris. Mellom dei som nominerte han til fredsprisen var Václav Havel, den amerikanske PEN-klubben, ei gruppe amerikanske kongressmedlemer og stortingsrepresentant Jan Tore Sanner.

Død
---

I mai 2017 blei han diagnostisert med framskriden leverkreft. Dei kinesiskes styresmaktene nekta å frigje han for eventuell behandling utanlands.
Han blei halden under overvaking ved eit sjukehus i Shenyang, og døydde få veker seinare.

Liu Xia, kona til Liu, blei sett i husarrest etter nobelpristildelinga. Ho blei sett fri etter åtte år, eit år etter at mannen døydde, i juli 2018.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Liu Xiaobo» frå Wikipedia på bokmål, den 9. oktober 2010.*
* Den norske Facebook-sida: "Frigi Lui Xiaobo"

Fotnotar

1. ↑  «Nobels Fredspris 2010», nobelpeaceprize.org
2. ↑
3. 1 2  «Liu Xiabos kone: -En stor ære» Aftenposten 8. oktober 2010
4. ↑  «Liu Xiaobo får Nobels fredspris», Aftenposten 8.oktober 2010
5. ↑  
Marit Kolberg (12. juli 2017). «– Liu Xiaobo er døende». NRK.no.
6. ↑  Geir Barstein (13. juli 2017). «Liu Xiaobo (61) er død: – Han var en helt i kampen for demokrati». NRK.no.
7. ↑  «Liu Xia løslatt: Ønskes velkommen til Norge av Nobelkomiteen». NRK.no. 10. juli 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* That Holy Word "Revolution", artikkel av Liu Xiaobo (på engelsk).
* Liu Xiaobos skrifter (på kinesisk)
* Dommen mot Liu Xiaobo (engelsk)
* Presentasjon av Liu Xiaobo nobelpeaceprize.org
* Fri Liu Xiaobo Nå Arkivert 2010-10-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |