Koordinatar: 38°26′N 27°09′E﻿

**Izmir** (tyrkisk *İzmir*, fram til 1929 **Smyrna**) er ein stor by heilt vest i Anatolia og den tredje største byen i Tyrkia med 2 783 866 innbyggjarar. Storbyområdet kring Izmir strekkjer seg langs İzmirbukta og innover i landet til nordsida av elva Gediz og aust langs ei elveslette danna av fleire småelvar til meir kupert terreng i sør. I storbyområdet bur kring 3,4 millionar innbyggjarar. Den antikke byen vart kalla Smyrna, (*Σμύρνη*, *Smyrne* på gresk).

Byen Izmir består av fleire bydelar. Av desse samsvarar Konak med den historiske Izmir, og Konakplassen er framleis sentrum i byen. Dei andre bydelane som utgjer Izmir er Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Karşıyaka og Narlıdere. Nesten alle desse har vore eigne byar og landsbyar i tidlegare tider. 

Han er den største eksporthamna og den nest største importhamna i Tyrkia med utførsel av fiken, tobakk, rosiner, bomull og anna. Byen er sete for ei stor årleg internasjonal handelsmesse. Byen har universitet frå 1955. Søraustkommandoen til NATO har hovudkvarteret sitt i İzmir. Her er stor turisttrafikk, mellom anna til dei nærliggande ruinbyane Efesos og Pergamon. Byen har eit arkeologisk museum og Atatürk-museum. Av dei historiske minnesmerka i byen finn ein mellom andre Hisar-moskeen frå 1375, klokketårnet Saat Kulesi oppført til minne om sultanen Abdülhamit, og det romerske teatret frå 54 e.Kr med ei scene i tre etasjar.

Historie
--------

Smyrna vart grunnlagt som gresk koloni 1100 fvt. og meinast å ha vore heimbyen til Homer. 575 fvt. øydela lydarane byen, som vart gjenoppbygd kring 300 fvt. Smyrna hadde ei blomstringstid under romarane, særleg på 100-talet, med rik byggekunst og vitskap. Byen var bysantinsk til 1000-talet, då han vart erobra av seldsjukkane og gjenerobra 1097 under det første krosstoget. Han kom så under sterk genovesisk innverknad. I 1320 vart han igjen erobra av seldsjukkane, men på ny gjenerobra 1344 av krossfararane. Mongolane tok byen i 1403, og han vart så innlema i Det osmanske riket. Smyrna vart herja av jordskjelv og brannar på 1600–1800-talet, men stadig gjenoppbygd. Under den tyrkisken-greske krigen vart Smyrna erobra av grekarane i 1919 og tilfall Hellas ved freden i Sèvres i 1920. Tyrkarane erobra byen i 1922, og gjennomførte ein særs omfattande massakre. Ulike kjelder reknar at mellom 10 000 og 400 000 mista livet. Byen har vore tyrkisk sidan 1923.

Klima
-----

İzmir har eit typisk middelhavsklima med lange, varme og tørre somrar, og milde til kjølige, våte vintrar. Den normale årsnedbøren for Izmir er 706 mm, men 77 % av dette kjem frå november til mars. Det er nesten ingen nedbør i det heile frå juni til august. 


| Klimadata for İzmir |
| --- |
| Månad | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Normal maks. temp. °C | 13 | 14 | 17 | 21 | 26 | 31 | 33 | 33 | 29 | 24 | 19 | 14 | 22,8 |
| Normal min. temp. °C | 4 | 4 | 6 | 9 | 13 | 17 | 21 | 21 | 17 | 13 | 9 | 6 | 4 |
| Nedbør (mm) | 112 | 84 | 76 | 43 | 33 | 15 | 5 | 5 | 20 | 53 | 84 | 122 |  |
| % relativ fukt | 72 | 69 | 65 | 63 | 60 | 52 | 49 | 49 | 55 | 64 | 70 | 72 | 61,7 |
| Normal mengd regndagar | 10 | 8 | 7 | 5 | 4 | 2 | 0 | 1 | 2 | 4 | 6 | 10 | 59 |
| Normale månadlege solskinstimar | 124 | 168 | 186 | 240 | 310 | 360 | 403 | 372 | 300 | 248 | 180 | 124 | 3 015 |
| *Kjelde nr. 1: BBC Weather* |
| *Kjelde nr. 2: Klima og temperatur* |

Folk frå Izmir
--------------

* Ece Temelkuran (f. 1973), forfattar, journalist

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Izmir» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  - 2011
2. ↑  *Büyükşehir belediyeleri ve bağlı belediyelerin nüfusları - 2011*, arkivert frå originalen 6. oktober 2014, henta 21. august 2012
3. ↑  - 2011
4. ↑  *Büyükşehir belediyeleri ve bağlı belediyelerin nüfusları - 2011*, arkivert frå originalen 6. oktober 2014, henta 21. august 2012
5. ↑  *BBC News* .  Missing or empty `|title=` (hjelp)
6. ↑
7. ↑  "About", ecetemelkuran.com Arkivert 2016-04-21 ved Wayback Machine.
8. ↑  "Ece Temelkuran"", haberler.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* EXPO 2020 İZMİR Arkivert 2011-07-04 ved Wayback Machine.
* Izmir byportal Arkivert 2013-02-04 ved Wayback Machine.
* Gamle bilete av Izmir Arkivert 2012-08-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |