recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| ***I Want More***  Singel av Canfrå albumet *Flow Motion* |
|  |
| **Utgjeve** | 1976 |
| **Innspelt** | Inner Space Studio, Köln |
| **Sjanger** | Krautrock, disco |
| **Lengd** | 3:37 |
| **Selskap** | Virgin Records |
| Låtskrivar(ar) | Can, Peter Gilmour |
| **Produsent** | Can |
|
|

«**I Want More**» er ein song av Can frå 1976 på albumet *Flow Motion*. Alle medlemmane i bandet syng på songen, noko som var uvanleg for Can. Songen er karaktersistisk for åra dei var på Virgin Records, med tekst skriven av Peter Gilmour.

Det vart den einaste hitten deira i Storbritannia, og som følgje av dette fekk dei framføre songen på Top of the Pops, der Czukay spelte kontrabass. Songen nådde 26. plass på den britiske singellista i august 1976.

Songen «...And More», òg frå *Flow Motion*, repeterer refrenget på dette sporet, og vart B-side til singelen. Singelen vart gjeve ut på ny i 2006 i samband med 30-årsjubileet til Spoon Records og nådde då 103. plass på den britiske singellista.

Andre versjonar
---------------

Songen vart spelt inn av det australske bandet GBVG i 1998 og vart ein liten hit. 

Andre som har spelt inn songen er Fini Tribe med Chris Connelly på vokal, den italienske discogruppa Galaxis i 1978 og Richard H. Kirk (frå Cabaret Voltaire) på *Earlier/Later - Unreleased Projects Anthology 74-89*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «I Want More (Can song)» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  EveryHit.com

| * v
* d
* e
Can |
| --- |
| **Holger Czukay****·** **Michael Karoli****·** **Jaki Liebezeit****·** **Irmin Schmidt**
Malcolm Mooney**·** Damo Suzuki**·** Rosko Gee**·** Rebop Kwaku Baah |
| Album | *Monster Movie***·** *Tago Mago***·** *Ege Bamyasi***·** *Future Days***·** *Soon Over Babaluma***·** *Landed***·** *Flow Motion***·** *Saw Delight***·** *Out of Reach***·** *Can***·** *Rite Time* |
| Samlealbum | *Soundtracks***·** *Unlimited Edition***·** *Opener***·** *Cannibalism***·** *Delay 1968***·** *Incandescence***·** *Cannibalism 2***·** *Anthology***·** *Cannibalism 3***·** *Sacrilege***·** *The Lost Tapes* |
| Konsertalbum | *The Peel Sessions***·** *Can Live* |
| Tilknytte artistar | Krautrock**·** Spoon Records**·** Traffic |
Rødding Højskole i Sønderjylland, den eldste folkehøgskulen i Danmark og Norden.
**Folkehøgskule** er ein eksamensfri, allmenndannande skule for vaksen ungdom. Føremålet med skulane er å oppmode til å utvikle kunnskap, dugleik og menneskelege kvalitetar. Ein siktar mot å utvikle heile mennesket, med forstand, kjensler og vilje. I pedagogisk samanheng omfattar allmenndanningsomgrepet både teoretiske og praktiske fag og oppgåver.

Det finst folkehøgskular i Danmark, Finland, Noreg, Sverige, og på Færøyane, Island og Grønland. Nokre folkehøgskuleprega tiltak finst også i Storbritannia, Tyskland, Austerrike, Nederland, Polen, India, USA og nokre afrikanske land. Ideen om skuletypen har også vakt interesse i nokre austeuropeiske land, men noka verkeleg folkehøgskulerørsle utanom Norden kan truleg ikkje reknast med.

Ideen om folkehøgskulane kom frå den danske pedagogen og teologen N.F.S. Grundtvig, og den første folkehøgskulen vart etablert i Danmark i 1844. I Noerg vart Sagatun Folkehøyskole på Hamar oppretta som den første folkehøgskulen i 1864. 

I Noreg er det om lag 80 folkehøgskular i drift. Dei fleste er eigd av diverse sjølvstendige organisasjonar. Den norske folkehøgskuletradisjonen har utvikla seg i to hovudretningar, den eine er ein skule basert på eit kristent livssyn, mens den andre er ein frilyndt skule som ikkje legg inn kristendom som basis for undervisninga.

Folkehøgskulane er i hovudsak knytte til internat, der ein bur i miljøet i heile utdanningsperioden. Mesteparten av elevane som går på folkehøgskule i Noreg tar heilårskurs på ni månader, men nokre av folkehøgskulane tilbyr òg lengre eller kortare kurs. Folkehøgskulane er for mange ungdommar fyrste gong dei flyttar heimanfrå.

Sjå òg
------

* Folkehøgskular i Danmark
* Folkehøgskular i Finland
* Folkehøgskular i Noreg
* Folkehøgskular i Sverige

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjonskontoret for folkehøgskolene

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* HDS

 |
**Bergenshalvøya** er ei halvøy på Vestlandet i Noreg som omfattar heile Bergen kommune og delar av Bjørnafjorden kommune. Flatemålet er kring 680 km², og her bur meir enn 274 000 menneske. Halvøya heng saman med resten av fastlandet ved Samnanger og den vestlegaste fliken av Vaksdal kommune. Avstanden frå inst i Samnangerfjorden til Sørfjorden er berre om lag 5 km, men det ligg høge fjell i området og det lågaste punktet ligg på om lag 460 moh. i Grøskaret.

Bergenshalvøya er omkransa av Samnangerfjorden og Fusafjorden i søraust, Bjørnafjorden i sør, Korsfjorden med fjordarmane Lysefjorden og Fanafjorden mot sørvest, Raunefjorden mot vest, Byfjorden mot nordvest og Sørfjorden mot nordaust. Brorparten av halvøya ligg i Bergen kommune som har eit flatemål på 465 km², og innbyggjartal på 256 600 (2010). Den sørlege delen ligg i Os kommune, som har eit flatemål på 139 km² og eit folketal på 16 684 (2010). I aust ligg om lag 64 km² i Samnanger og 9 km² i Vaksdal. Tidlegare var det fleire sjølvstendige herad som omkransa gamle Bergen by, mot aust låg Arna (inntil 1964 Haus), mot sør Fana , mot vest Laksevåg og mot nord Åsane. Alle desse gjekk inn i storkommunen Bergen i 1972, slik at det no berre er dei før nemnde kommunane att.

Området har mange tettstader, men det er mest fjellområde som ligg heilt aude, særleg i bydelane Arna og Fana (Byfjella og Gullfjellet), men òg i delar av Os. Det finst òg nokre område med jordbruk, mest i den sørlege delen, i Fana og Os.

Namnet finn ein att i Bergenshalvøens Kommunale Kraftlag (BKK).

Referansar
----------
Fasettauge hjå antarktisk kril sett med elektronmikroskop
Eit fasettauge er satt saman av mange enkeltauge. Dette er ein augestikkar. Foto: Charles Lam
 
**Fasettauge** er synsorgan som finst hjå dei fleste insekt og dessutan hjå krepsdyr, dolkhalar og den fossile gruppa trilobittar. Nokre insekt har òg punktauge/medianauge. Fasettauge manglar hjå nokre arter maur og termitter (arbeidarar), nokre parasittiske artar, og dessutan hjå nokre holelevande insekt.

Skildring
---------

Fasettauge er to store «auge» sett litt framme og på sida av hovudet. Dei består av mange små enkeltauge (ommatidium) samla i eitt stort «auge». Kvart slikt ommatidium er sekskanta. Det enkelte fasettauget kan innehalda frå nokre få til opp imot 30 000 små sekskanta fasettar. Auga er anten hårlause eller forsynte med mengder av små korte og rett utståande hår mellom fasettane. Fasettane øvst på auget hjå nokre artar kan vera større enn fasettane nedst. 

Ommatidium er avgrensa av pigmentceller som skil dei frå kvarandre. Dei har eit gjennomsynleg, linseforma område ytst og deretter ein glaslekam med form som ei kjegle som er danna av fire celler. Inst har dei ein optisk stav danna av sju synsceller som kvar har kontakt med hjernen gjennom nervefibrar.

Eigenskapar
-----------

Hjå nokre fluger dekker dei store auga nesten heile hovudet. Ganske ofte har hannen større auge enn hoa, og augo går saman på toppen av hovudet (*holoptiske*). Vanlegvis er auga skilt med ei pannestripe (*dioptiske*).
Nokre insektartar kan sjå fargar, særleg blått og fiolett. Nokre kan oppfatta ultrafiolett lys, særleg bier og veps. Dette gjer det lettare for dei å finna blomar med nektar. Dagflygande insekt har generelt skarpare syn enn dei som er skumrings- eller nattaktive. 

Hjå nokre artar er fasettaugo metalliske og lysreflekterande, som hjå kleggane. Andre artar har mindre fargesprakande fasettauge. 

* Kleggar har store, ofte metallskinnande fasettauge. Denne blindingen er ei ho, fasettaugo er skilde med ei pannestripe.Kleggar har store, ofte metallskinnande fasettauge. Denne blindingen er ei ho, fasettaugo er skilde med ei pannestripe.
* Nærbilde av eit fasettauge. Akkurat dette auget har små, rett utståande hår mellom kvar fasett.Nærbilde av eit fasettauge. Akkurat dette auget har små, rett utståande hår mellom kvar fasett.
* Snitt gjennom eit fasettauge.Snitt gjennom eit fasettauge.

Kjelder
-------

1. 1 2  Åbro, Arnold (29. desember 2020). «fasettøye». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «Fasettøye» frå Wikipedia på bokmål, den 27. september 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fasettauge**

* *The Compound Eye*
* *Make Your Own Compound Eye* by Stephanie Bailey

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
**Karin Maria Bruzelius** (fødd 19. februar 1941 i Lund i Sverige) er ein svensk-norsk jurist og tidlegare høgsterettsdommar i Noregs Høgsterett. Ho var høgsterettsdommar frå 6. oktober 1997 til 28. februar 2011. Ho var også medlem av Den faste skilsdomstolen i Haag fram til 2010.

Bruzelius er jur.kand. frå Universitetet i Lund i Sverige (1964) og har Master of Laws frå Columbia University i New York. Ho har tidlegare vore ekspedisjonssjef i Justisdepartementet (1979–1983), etter å ha arbeidd der sidan 1965, og i Samferdselsdepartementet (1987–1988). I tillegg har ho vore advokat i Sjøassurandørenes Centralforening (1983–1987) og departementsråd i Samferdselsdepartementet (1989–1997), og ho har undervist i jus ved Universitetet i Oslo. Ho er sambuar med Inge Lorange Backer, som er professor ved Universitetet i Oslo og tidlegare ekspedisjonssjef i Lovavdelinga i Justisdepartementet.

Karin Maria Bruzelius var leiar for Petroleumsprisrådet frå 1987 til 2004. Ho var leiar i Norsk Kvinnesaksforening frå 1978 til 1984 og igjen frå 2018.

Privatetterforskaren Tore Sandberg melde dei tre høgsterettsdommarane Bruzelius, Magnus Matningsdal og Eilert Stang Lund til Stortinget sin kontroll- og konstitusjonskomité i 2006. Sandberg melde dommarane for å få vurdert om dei tre hadde gjort seg skuldig i grov uforstand i tenesta då dei vurderte gjenopptakingskravet i sakene mot Fritz Moen. Stortingskomitéen bestemte samrøystes den 5. februar 2008 å opne sak for å vurdere om dei tre høgsterettsdommarane skulle stillast for riksrett i etterkant av justismordet. Den 8. mai same år avgjorde eit fleirtal i komiteen at det ikkje var grunnlag for å gå til riksrettssak.

Kjelder
-------

* «Karin Maria Bruzelius» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta måndag 4. januar 2010.
* Knut Olav Åmås [red.]: «Bruzelius, Karin M.» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008).
* Karin Maria Bruzelius hos domstol.no, vitja 14. juni 2010

### Referansar

1. ↑  «NKFs ledere». Norsk Kvinnesaksforening. Henta 17. juni 2018.
2. ↑  «Stortinget må vurdere riksrett» av Robert Gjerde på Aftenposten.no (05.02.2008).
3. ↑  «Skuffa over Moen-avgjersle» av Bjørn Mykebust og Elin Thingvoll Berge på NRK.no (08.05.2008).

| * v
* d
* e
Leiarar for Norsk Kvinnesaksforening |
| --- |
| 
* Hagbard Emanuel Berner
* Anna Stang
* Ragna Nielsen
* Anna Bugge
* Ragna Nielsen
* Randi Blehr
* Fredrikke Marie Qvam
* Randi Blehr
* Aadel Lampe
* Fredrikke Mørck
* Anna Hvoslef
* Kitty Bugge
* Margarete Bonnevie
* Dakky Kiær
* Ingerid Gjøstein Resi
* Marit Aarum
* Signe Swensson
* Eva Kolstad
* Clara Ottesen
* Kari Skjønsberg
* Karin M. Bruzelius
* Sigrun Hoel
* Irene Bauer
* Siri Hangeland
* Bjørg Krane Bostad
* Kjellaug Pettersen
* Siri Hangeland
* Berit Kvæven
* Torild Skard
* Margunn Bjørnholt
* Marit Nybakk
* Karin M. Bruzelius
* Anne Hege Grung

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Notar og tekst til '«Veni Redemptor Gentium» frå 1524
**«Folkefrelsar til oss kom»** (*Veni Redemptor Gentium*) er ein salme av biskop Ambrosius av Milano (d. 397). Salmen vart omsett av Martin Luther i 1523. I 1905 fekk han norsk språkdrakt ved Bernt Støylen. Melodien som vert brukt er kjend frå Erfurt i Tyskland i 1524.

Salmen er den eldste kjende kristne salmen som framleis vert sungen. Han er ein adventssalme og har nr 1 i Norsk Salmebok.

Norsk tekst
-----------

1.
Folkefrelsar, til oss kom,
fødd av møy i armodsdom!
Heile verdi undrast på
kvi du soleîs koma må.
2.
Herrens under her me ser,
ved Guds Ande dette skjer.
Livsens ord frå himmerik
vert i kjøt og blod oss lik.
3.
Utan synd han boren er
Som all synd for verdi ber.
Han er både Gud og mann,
alle folk han frelsa kann.
4.
Frå Gud Fader kom han her,
heim til Gud hans vegar ber,
Ned han fór til helheims land,
upp fór til Guds høgre hand.
5.
Du som er Gud Fader lik,
Ver i vanmakt sigerrik!
Med din guddomsvelde kom,
styrk oss i vår armodsdom.
6.
Klårt di krubbe skina kann,
ljoset nytt i natti rann,
naud og natt til ende er,
trui alltid ljoset ser.
7.
Lov og takk, du Herre kjære,
som til verdi komen er!
Fader god og Ande blid,
lov og takk til evig tid!

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Folkefrelsar til oss kom» frå Wikipedia på bokmål, den 29. november 2010.*
Koordinatar: 69°26′35″S 71°23′20″W﻿

**Sofia University Mountains** er ei gruppe på tre små fjell nordvest på Aleksanderøya. Dei strekkjer seg over 14 km frå nord til sør og er 5,5 km breie, med ei høgd opp mot 1500 moh (Mount Kliment Ohridski). 

Dei ligg sør-søraust for Havre Mountains, sørvest for Rouen Mountains, nordvest for Elgar Uplands, aust for den nordlege delen av Lassus Mountains og 6 km inn i landet frå Lazarev Bay. Ho grensar til Palestrinabreen i nord, den 8 km lange, isfyllte Poste Valley i aust, til Nichols snøfelt i søraust, og til McManusbreen i vest. Fjella omfattar Balan Ridge i nordaust og ryggen av Mount Braun i nordvest, med Yozolabreen som renn nordover mellom dei og møter Palestrinabreen.

Namnet vart gjeve til minne om hundreårsjubileet til Sofia universitet. Under den første bulgarske ekspedisjonen i Antarktis som vart organisert i dette høvet, vart nabofjella Rouen Mountains og Elgar Uplands vart vitja i februar 1988 av eit feltlag med to medlemmar frå British Antarctic Survey og to bulgarsk geologar, Christo Pimpirev og Borislav Kamenov.

Kjelder
-------

* Sofia University Mountains. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
**Karin Ørnhøj Mortensen** (fødd 26. september 1977) er ein dansk tidlegare handballspelar frå Horsens. Ho vart olympisk meister med Danmark i 2000 og 2004, samt europameister 2002. I tida 2000-12 var Mortensen målvakt i 233 landskampar, skåra 4 mål.

Karriere
--------

### Landslagsspel

Mortensen debuterte for Danmark i 2000 og danna saman med Lene Rantala målvaktparet som ytte sitt til at det danske handballandslaget frå Sommar-OL 2000 reiste heim med olympiske gullmedaljar. To år seinare bidrog Mortensen mykje til at Danmark på heimebane vann EM-finalen med 25-22 over Noreg. Under dei olympiske sommarleikane 2004 i Aten forsvarte Danmark og Mortensen den olympiske meistertittelen etter ekstraomgangar mot Sør-Korea. Fire månader etter spelte Danmark seg fram til EM-finale mot Noreg, ein kamp Mortensen og lagvenninnene tapte 25-27. 

### Klubbspel

Mortensen var aktiv i Vejlby-Risskov Idrætsklub til 1998, sidan gjorde ho teneste 1998-2002 i Horsens HK, 2002-06 i Ikast-Bording, 2006-10 i SK Århus og 2010-13 i FCK Håndbold/Fredriksberg IF.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karin Mortensen» frå Wikipedia på dansk, den 19. desember 2020.*
**Ingvill Måkestad Bovim** (fødd 7. august 1981) er ein norsk friidrettsutøvar frå Odda.

Ingvill Måkestad representerte fyrst IL Korlevoll i Odda fram til 2007 då ho meldte overgang til Idrettsklubben Tjalve i Oslo. I 2010 bytte ho lag til IL Gular i Bergen. Ho er utdanna ernæringsfysiolog, og er gift med Frode Bovim.

Ingvill Måkestad Bovim har noregsrekorden for 800 m for kvinner. Den blei sett 1. september 2010 i Zagreb, og er på 1.59,82. I juli 2010 sette ho ny personleg rekord på 1500 m i Paris. Ho sprang på 4.04,22, og det gjer henne til den nest-raskaste norske 1500 m-løparen, bak Grete Waitz. Ho deltok også på EM i friidrett 2010 i Barcelona den sommaren.

I november 2010 vart ho tildelt prisen som årets kvinnelege utøvar av skipinga Friidrettens Venner. Ingvill Måkestad Bovim har også gjeve ut boka *Spis Smart – en kokebok for unge idrettsutøvere*.

Ingvill Måkestad Bovim vart vald ut til OL-troppen til sommar-OL 2012 i London. Ho var i svært god form, men måtte trekkja seg den 5. august på grunn av ein alvorleg akillesskade.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ingvill Måkestad Bovim» frå Wikipedia på bokmål, den 19. april 2011.*

### Fotnotar

1. ↑  «Ny pers for Ingvill»[*daud lenkje*], *Hardanger Folkeblad*, 17.07.10.
2. ↑  Prisar frå Friidrettens Venner[*daud lenkje*]
3. ↑  Boka Spis smart på sunnjenteidrett.no[*daud lenkje*]
4. ↑  «OL-draumen knust for Måkestad Bovim», NRK.no, 05.08.12

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bloggen til Ingvill Måkestad Bovim

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Sentrum av Fairbanks
**Fairbanks** er ein by i den amerikanske delstaten Alaska med 31 535 innbyggarar (2010). Dette gjer han til den nest mest folkerike byen i Alaska etter Anchorage. Han er den største byen i den indre delen av delstaten og ligg på begge sider av elva Chena River. 

I Fairbanks finst armébasen *Fort Wainwright* og flybasen *Eielson Air Force Base,* som vart bygde under den andre verdskrigen.

Klima
-----

Byen ligg på på 64,5° nordlege breiddegrad (omtrent same breiddegrad som Namsos i Trøndelag). Mørketida om vinteren i Fairbanks er altså omtrent like lang som i Namsos. 

Fairbanks har eit subarktisk innlandklima med store temperaturvariasjonar. Høgsommarane er korte og temperaturmessig særs like høgsommarane i Oslo. Vintrane er likevel mykje kaldare enn i Oslo, med temperaturar som ofte går under -25 grader celsius, som gjer Fairbanks til USAs kaldaste by.

Transport
---------

* Fairbanks International Airport
* Alaska Railroad
* George Park sin Highway

Utdanning
---------

* University of Alaska Fairbanks

Kjelder
-------

1. ↑  The Coldest Cities in the United States

* *Denne artikkelen bygger på «Fairbanks» frå Wikipedia på svensk, den 27. januar 2020.*
**Ingvild Lothe** (fødd i 1990) er ein norsk forfattar. I 2016 bokdebuterte Lothe med diktsamlinga *Hvorfor er jeg så trist når jeg er så søt*. Boka var ein suksess med eit femte opplag planlagd i 2019, noko som er uvanleg for diktsamlingar i Noreg. I 2019 kom hennar første roman, *Havfruehjerte*, ut.

Bakgrunn
--------

Ingvild Lothe kjem frå Stord og er utdanna ved forfattarstudiet i Bø og masterprogrammet i Litterär Gestaltning ved universitetet i Gøteborg. Ho har også skrive kritikk for Natt & Dag.

Resepsjon
---------

Lothe har fått merksemd for sitt forfattarskap utanfor Norge. I Danmark har ho blitt samanlikna med danske poetar som Caspar Eric, Sofie Diemer og Maja Mittag, som er kjent for å knytte det kjenslemessige og kroppslege til det sosiale. *Hvorfor er jeg så trist når jeg er så søt* hausta god omtale i den danske avisa Information – sjølv om boka ikkje var omsett til dansk. I 2018 blei bokdebuten omsett til tysk og svensk.

Då *Hvorfor er jeg så trist når jeg er så søt* kom ut i 2016, meinte Morgenbladet at Lothe utleverar si eiga samtid meir enn ho utleverar seg sjølv, noko mange forfattarar i hennar generasjon (mellom anna Kenneth Moe og Linnéa Myhre) gjerne blir skulda for å gjere.

Bergens Tidende gav *Hvorfor er jeg så trist når jeg er så søt* fire av seks hjarte, og anbefalte boka for «den blyge lærer som trenger et alibi i seksualundervisningen».

Dikta til Lothe har blitt hyppig delt av sine lesarar i sosiale medium som Instagram.[*treng kjelde*]

Bibliografi
-----------

* *Når jeg blir stor vil jeg bli åtte år* (2014; chapbook)
* *Litt lyst til å pule, litt lyst til å dø* (2015; chapbook)
* *Hvorfor er jeg så trist når jeg er så søt* (2016; dikt)
* *Havfruehjerte* (2019; roman)

Priser
------

* 2017: Gode Føremåls-prisen

Kjelder
-------

1. 1 2  Olaf Haagensen (28. juni 2019), «Havfruedrømmer», *morgenbladet.no* (på norsk bokmål), henta 28. juli 2019
2. ↑  «Ingvild Lothe», *Kolon*, henta 28. juli 2019
3. 1 2  «NÅR JEG BLIR STOR VIL JEG BLI ÅTTE ÅR – INGVILD LOTHE», *Ett av sveriges största förlag* (på svensk), 4. mars 2014, henta 28. juli 2019
4. ↑  Bastkjær, Martin (9. desember 2016), «Så sød, så trist», *Information* (på dansk), henta 28. juli 2019
5. ↑  «Ingvild Lothe solgt til Tyskland og Sverige», *Kolon*, henta 28. juli 2019
6. ↑  Beddari, Carina Elisabeth (4. november 2016), «Ingenting fancy», *morgenbladet.no* (på norsk bokmål), henta 28. juli 2019
7. ↑  «Dikt for den blyge lærer som trenger et alibi i seksualundervisningen», *www.bt.no* (på norsk bokmål), henta 28. juli 2019
8. ↑  «Litt lyst til å pule... : AFV Press», *www.afvpress.com*, henta 28. juli 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* SUDOC

 |
| **Livorno** |
| --- |
| Horisonten til LivornoHorisonten til Livorno |
| Plassering |
| 

Livorno is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Toscana  Livorno |
| Borgarmeister | Luca Salvetti |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  104 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2015)   - folketettleik | 159 431   1424/km² |
| Koordinatar | 43°33′″N 10°19′″E﻿Koordinatar: 43°33′″N 10°19′″E﻿ |
| Høgd over havet | 3 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 57100 |
| Telefon-retningsnummer | 0586 |
| **Nettstad:** www.comune.livorno.it |

**Livorno** er ein hamneby i Italia ved Liguriahavet. Han er hovudstad i provinsen Livorno i regionen Toscana og har om lag 155 000 innbyggjarar. Livorno er den tredje største hamnebyen på vestkysten av Italia.

Historie
--------

Livorno vart definert som ein «idealby» under den italienske renessansen. Byen har framleis mange kanalar omgjeve av kraftige bymurar og ei hamn med tårn og festningar som fører til sentrum av byen. Store delar av byen var teikna av arkitekten Bernardo Buontalenti på slutten av 1500-talet og Livorno gjennomgjekk ein periode med stor byplanlegging på slutten av 1600-talet.

Kanal i Livorno
Seint i 1580-åra erklærte Ferdinando I de Medici Livorno ein «*porto Franco*» som innebar at varer som vart handla her var skattefrie. Lovene *Leggi Livornine*, som byen vart styrt etter mellom 1590 og 1603, gav handelsmennene mange privlegium, religionsfridom og amnesti for enkelte straffar. På grunn av desse lovene vart Livorno ein verdsby og ein av dei viktgaste i heile Middelhavet. Mange utlendingar flytta til Livorno, som jødar, armenarar, grekarar, nederlendarar og engelskmenn. 

Under napoleonskrigane var det forbode å handle med England og Livorno fekk store økonomiske tap på grunn av dette. I 1868, etter at Livorno vart ein del av Kongedømet Italia, mista han no statusen som *Porto Franco* og byen vart mindre viktig.

Viktige personar frå Livorno
----------------------------

* Amedeo Modigliani
* Giovanni Fattori
* Voltolino Fontani
* Pietro Mascagni

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Livorno» frå Wikipedia på engelsk, den 9. januar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Livorno**

* Fotografisk kart av Livorno

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
| **Inishvickillane****Lokalt namn: Inis Mhic Uileáin** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Inishvickillane is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 52°03′N 10°36′W﻿Koordinatar: 52°03′N 10°36′W﻿ |
| **Øygruppe** | Blasketøyane

 |
| **Høgaste punkt** | Inishvickillane (135 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Republikken Irland |
| **Grevskap** | Kerry

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Inishvickillane**, òg kalla **Inishvickillaun** eller **Inishvickillaune**, (*Inis Mhic Uileáin* på irsk) er ein av Blasketøyane i County Kerry i Irland. Innbyggjarane på Blasketøyane brukte å kalla ho The Inis. Inishvickillane var busett i periodar på 1800-talet og tidleg på 1900-talet av ein eller fleire familiar. Det er mange ruinar av gamle steinbygningar på øya og eit hus vart bygd i 1970-åra av tidlegare taoiseach (statsminister) Charles Haughey, som eigde øya og nytta ho som feriestad.

Inishvickillane har viktige koloniar med sjøfugl, særleg viktig er havhest, havsvale og lundefugl. Ein flokk med kronhjort vart sett ut på øya av Haughey.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inishvickillane» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2007.*

Fotnotar
--------

1. ↑  J. & R. Stagles, *The Blasket Islands: Next Parish America*. O'Brien Press, Dublin, 1980

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Ingvild Vaggen Malvik** (fødd 3. april 1971) er ein norsk politiker. Ho vart vald inn på Stortinget frå Sør-Trøndelag for Sosialistisk Venstreparti i 2001 og ho var vararepresentant i perioden 2005–2007. Også då møtte ho fast, sidan Øystein Djupedal var medlem av regjeringa.

Ingvild Vaggen Malvik vart fødd i Trondheim, som dotter til sjukepleiar Aasa Vaggen (f. 1930) og dreiar Henry Normann Malvik (f. 1933). Ho utdanna seg sidan til cand.polit. i statsvitskap frå NTNU (2000), og har arbeidd som utreiar for Framtiden i våre hender, vitskapeleg assistent og forskar ved NTNU.

Ho var varamedlem av Malvik kommunestyre 1991-1995 (møtte fast 1994-95) for Arbeidarpartiet og medlem av Sør-Trøndelag fylkesting 1995-1999. Ho var leiar av Sør-Trøndelag AUF 1991-1993 og styreleiar i Framtiden i våre hender 1998-01.

Ingvild Vaggen Malvik arbeider som seniorrådgivar i NVE.

Stortingets presidentskap
-------------------------

* 2001–2005 sekretær i Lagtinget.

Stortingskomitéar
-----------------

* 2005–2007 medlem i Næringskomiteen
* 2001–2005 medlem i Energi- og miljøkomiteen
* 2001–2005 varamedlem i Valkomiteen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stortinget.no - Biografi

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ingvild Vaggen Malvik» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
Fyrste sida frå eit av dei viktigaste Ramnkjell-manuskripta, AM 156 fol, frå 1600-talet.
**Soga om Ramnkjell Frøysgode** (Norrønt **Hrafnkels saga Freysgoða**, eller **Hrafnkatla**) er ei stutt islendingesoge, nedskreven på slutten av 1200-talet. Soga går føre seg på nord-aust-Island, tidleg på 900-talet, ikkje så lengje etter landnåmstida. Med unnatak av Njålssoga er Ramnkjellsoga rekna som den beste islendingesoga, sett frå ein litterær ståstad.[*treng kjelde*]

Handling
--------

Soga handlar om høvdingen Ramnkjell, som har lova å skjema hesten *Frøyfakse* som er vigt til Frøy. Han har forbode drengane sine å ri på Frøyfakse, og då ein av drengane hans, Einar, likevel gjer det ser han seg nøydd til å drepa Einar, som er son til ein av naboane hans, Såm. For dette vert han dømd fredlaus på tinget. Men på grunn av at han er hovding og har stor makt bryr han seg ikkje om dette og fer heim til garden sin. Ei tid etter dette får Såm hjelp av frendane sine til å fanga Ramnkjell medan han ligg og søv. Frendane til Såm rår han til å drepa Ramnkjell medan han har høve til det. Såm gjev likevel Ramnkjell grid, men tek over garden og høvdingmakta hans. 
Dette føre til at Ramnkjell seinare kan ta hemn, slik at Såm mister makt og ære. Ramnkjell fangar Såm på garden hans medan han søv, og seier til han :

«No, Såm, er du komen i ei stode som du snautt hadde venta deg for tid sidan, at eg no har makt over livet ditt. Men eg skal ikkje vera mindre til mann mot deg enn du var mot meg. Eg skal by deg to vilkår: anten å bli drepen, eller òg at eg åleine skal rå og døma mellom oss»
Såm vel livet og han gjer ikkje opprør mot Ramnkjell etter dette.

Kjelder
-------

1. 1 2  *Soga om Ramnkjell Frøysgode*, Det norske samlaget, 10. oppl. 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Soga om Ramnkjell Frøysgode**

| * v
* d
* e
Norrøn litteratur • Saga • Tått • Islendingesoger |
| --- |
| Auðunar þáttr vestfirzka • Bandamanna saga • Bárðar saga Snæfellsáss • Bjarnar saga Hítdœlakappa • Brennu-Njáls saga • Droplaugarsona saga • Egils saga Skalla-Grímssonar • Eiríks saga rauða • Eyrbyggja saga • Færeyinga saga • Finnboga saga ramma • Fljótsdæla saga • Flóamanna saga • Fóstbrœðra saga • Gísla saga • Grettis saga • Grœnlendinga saga • Gull-Þóris saga • Gunnars saga Keldugnúpsfífls • Gunnlaugs saga ormstungu • Hallfreðar saga • Harðar saga ok Hólmverja • Hávarðar saga Ísfirðings • Heiðarvíga saga • Hrafnkels saga Freysgoða • Hrana saga hrings • Hœnsa-Þóris saga • Kjalnesinga saga • Kormáks saga • Króka-Refs saga • Laxdæla saga • Ljósvetninga saga • Ölkofra þáttr • Reykdæla saga ok Víga-Skútu • Svarfdæla saga • Þorsteins saga hvíta • Þorsteins saga Síðu-Hallssonar • Þórðar saga hreðu • Valla-Ljóts saga • Vápnfirðinga saga • Vatnsdœla saga • Víga-Glúms saga • Víglundar saga |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Livnosletta
**Livnosletta** (*Livanjsko polje*) er ei karstslette omringa av høge fjell i Bosnia-Hercegovina. Buško Blato ligg i søraust og Ždralovac i nordvest. Ždralovac er ein smal korridor der Livnosletta er forbunde med Grahovosletta mellom fjella Dinara og Šator.

Sletta ligg sørvest i Bosnia-Hercegovina og mellom dei karstiske fjella Dinara og Kamešnica i sør, Tušnica i aust, Cincar og Golije i nord, og Šator og Staretina i vest.

Sletta har eit areal på 405 km², og er i snitt 6 km brei. Ho ligg om lag 720 meter over havet. I den yngre steinalderen (neolittisk tid) var sletta under vatn. I dag er det fleire innsjøar på sletta, der Buško Blato er den største. Brežinsko jezero er ein annan innsjø som ligg nordvest på sletta. Då vasskraftverket Orlovac vart bygd på 1960-talet vart klimaet i reginone Livno endra. Lange og kalde vintrar med mykje snø og den karakteristiske Boravinden, vart bytta ut med regnfulle vintrar og lange, varme somrar.

Det renn fleire elvar over Livnosletta, som alle renn ut i Adriahavet. Dei største av desse er Sturba, Bistrica, Brina, Plovuča, Jaruga og Ričina, som er rik på fisk og krabbe. Den største byen på sletta er sjølve Livno, som har gjeve namn til sletta. Byen Livno har om lag 12 000 innbyggjarar, og ligg i den nordaustlege delen av sletta, ved sida av fjellet Bašajkovac. Av andre landsbyar finn ein Guber, Grborezi, Podhum, Prolog, Čuklić, Zabrišće, Bila, Čelebić, Lusnić, Strupnić, Kovačić, Vrbica og Bojmunte.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Livno field frå Engelsk Wikipedia .*
**Inha Aleksandrovna Babakova**, fødd **Inga Butkus** (fødd 26. juni 1967) er ein tidlegare høgdehoppar som representerte Sovjetunionen til 1991 og sidan Ukraina. Ho vart verdsmeister i øvinga i 1999 og vann elles to sølv- og tre bronsemedaljar i dei store internasjonale meisterskapane i tida 1991-2001. Babakovas personlege rekord på 2,05 meter er frå 1995.

Babakova er fødd i Asjkhabad i Turkmenistan av litauiske foreldre. Ho sette personleg rekord med 1,92 m i 1988. Etter å ha vorte mor, forbetra ho sin personbeste til 2,02 m i 1991-sesongen og kneip bronsen ved friidretts-VM i Tokyo. Våren 1993 gjekk ho over 2,00 m ved innandørs-VM i Toronto og vart nummer tre som representant for Ukraina. Ho deltok ikkje i VM 1993 og kom på fjerdeplass i europameisterskapen 1994 i Helsinki, med same høgda som bronsemedaljøren og to andre utøvarar. Året etter vann ho bronse i VM i Göteborg, to centimeter under Stefka Kostadinova og likt med sølvvinnar Alina Astafei. Fire veker seinare, 15. september 1995, gjorde Babakova sitt livs høgste hopp og passerte 2,05 m under eit stemne i Tokyo.

Under dei olympiske leikane 1996 i Atlanta svinga Bakakova seg over 2,01 m og fekk bronse, to og fire cm under prestasjonane til høvesvis Niko Bakogianni og Stefka Kostadinova. I verdsmeisterskapen 1997 var Babakova ein av fire utøvarar som reiv dei tre ordinære forsøka på 1,99 m, men som for å kåre ein vinnar fekk eit ekstra forsøk. Einast norske Hanne Haugland klarte høgda i fjerde forsøk og vart verdsmeister, Babakova og russiske Olga Kaliturina fekk kvar si sølvmedalje. 

I 1999 vann Babakova høgdetevlinga i VM i Sevilla føre russarane Jelena Jelesina og Svetlana Lapina, alle tre vart ståande med 1,99 m i resultatlista. To år etter var Babakova nær ved å forsvare VM-tittelen i kanadiske Edmonton, der ho og sørafrikanske Hestrie Cloete begge klarte vinnarhøgda 2,00 m i andre forsøk. Men to riv på lågare høgder gjorde at Babakova fekk sølv, medan Cloete tok gullmedaljen.

På 36-årsdagen i 2003 vann Babakov høgdetevlinga i Bislett Games i Oslo med eit hopp på 2,01 m, verdsrekord for kvinner 35 år og eldre. Ho la opp i 2004.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje – 1,96 m, framom Beata Holub
* EM 1994 i Helsinki: Nr 4 – 1,93 m
* VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 1,99 m, bak Alina Astafei (1,99 m)
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 2,01 m
* VM 1997 i Aten: Sølvmedalje – 1,96 m, likt med Olga Kaliturina (1,96 m)
* VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje – 1,99 m, framom Jelena Jelesina (1,99 m)
* OL 2000 i Sydney: Nr 5 – 1,96 m
* VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 2,00 m, bakom Hestrie Cloete (2,00 m)
* VM 2003 i Paris: Utslått i kvalifiseringa – 1,88 m
* OL 2004 i Aten: Nr 9 – 1,93 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inha Babakowa» frå Wikipedia på tysk, den 24. juli 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Tazzjana Vladsimiravna Khaladovitsj** (fødd 21. juni 1991) er ein kviterussisk spjutkastar frå Brest som i 2016 vart europameister i øvinga.

Aktiv
-----

Khaladovitsj utmerkte seg i 2014-sesongen med personbeste på 63,61 meter i Grodno, og deretter med 61,66 m og femteplass i i europameisterskapen i Zürich. Året etter sigra ho i spjut-tevlinga ved universiaden i Gwangju med eit kast på 60,45 m. 

Under EM 2016 i Amsterdam overraska Khaladovitsj stort og vann gullmedaljen med ny landsrekord på 66,34 meter. Sidan i sesongen vart ho nummer fem i sommarleikane i Rio de Janeiro. Med eit kast på 64,05 m enda ho på sjetteplass då VM 2017 fann stad i London. Den 7. juni 2018 forbetra Khaladovitsj den kviterussiske rekorden til 67,47 meter då ho vann spjutøvinga under Bislett Games i Oslo.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2014 i Zürich: Nr 5 – 61,66 m
* VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (60,07 m=nr 21)
* EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 66,34 m, framom Linda Stahl (65,25 m)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 5 – 64,60 m
* VM 2017 i London: Nr 6 – 64,05 m
* EM 2018 i Berlin: Nr 5 – 60,92 m
* VM 2019 i Doha: Nr 6 – 62,54 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tazzjana Chaladowitsch» frå Wikipedia på tysk, den 2. oktober 2019.*

* «Tatsiana Khaladovich» (på engelsk). Olympedia. Henta 12. mars 2023.
**Steinsdalelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho er ei sideelv til Frøysetelva og er 8,8 km lang, med eit nedbørfelt på 9,3 km². Middelvassføringa ved munningen er 1,22 m³/s.

Elva har utspringet sitt i fjellområda søraust for Austgulen, som ei rekkje små bekker som renn saman i Austgulstølvatnet (389 moh). Derfrå renn ho mot sør-sørvest gjennom den 5 km lange Steinsdalen, der ho mottek fleire sidebekker. Rundt ein kilometer før munningen snur elva brått mot aust, deretter mot sør, før ho munnar ut i Vetlevatnet, like vest for Yndesdalsvatnet.

Avløpet frå Austgulstølvatnet er overført til Klyvtveitvatnet for å bli nytta i kraftproduksjon i Kløvtveit kraftverk. Overføringa tilsvarar rundt 40% av Steinsdalelvas naturlege vassføring ved munningen i Vetlevatnet.

I likskap med mange andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Steinsdalelva negativt påverka av sur nedbør, spesielt i tida 1960-1990. Aurebestanden i Austgulstølsvatnet vart på 1970-talet sterkt redusert. Men utviklinga har sidan snudd noko og i 2003 var bestanden av aure i Austgulstølvatnet relativt god. og bestanden av aure har teke seg opp noko, til trass for at vatnet ikkje har vore kalka og det ikkje har vore sett ut fisk.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  NVE Atlas Arkivert 2011-03-06 ved Wayback Machine. *Norges vassdrags- og energidirektorat*
2. ↑  Annie Elisabeth Bjørklund: *Naturressurskartlegging i Gulen kommune, Sogn og Fjordane: Miljøkvalitet i vassdrag*, Rådgivende Biologer AS, Rapport nr. 155, mars 1995, ISBN 82-7658-050-5
3. ↑  Trygve Hesthagen Gunnel Østborg: *Endringer i areal med forsuringsskadde fiskebestander i norske innsjøer fra rundt 1990 til 2006*, NINA Rapport 169, Trondheim, desember 2008, ISBN 82-426-1724-4
4. ↑  Annie Elisabeth Bjørklund, Bjart Are Hellen: *Kalkingsplan for Gulen kommune, 1997*, Rådgivende Biologer AS, Rapport nr. 286, 1997, ISBN 82-7658-145-5

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
***Te Deum*** (H. 146) i D-dur er ein storslått polyfon motett av Marc-Antoine Charpentier mellom 1688 og 1698, medan han var musikalsk direktør i jesuitt-kyrkja Saint-Louis i Paris. Verket er skriven for ei gruppe solistar, kor og instrumentalt akkompagnement. 

Charpentier skreiv seks *Te Deum*-settingar, men berre fire av dei finst att i dag. Ein trur at komposisjonen har vorte framført for å markere sigersfeiringa etter slaget ved Steinkirk i august 1692. Preludiet til verket er særs kjend i Europa, sidan det vert nytta som kjenningsmelodi i sendingane til Den europeiske kringkastingsunionen. Temaet er òg nytta som introduksjon til *The Olympiad*-filmane til Bud Greenspan.

Struktur
--------

Komposisjonane består av ti satsar:

* Prélude
* Te Deum laudamus
* Te aeternum Patrem
* Pleni sunt coeli et terra
* Te per orbem terrarum
* Tu devicto mortis aculeo
* Te ergo quaesumus
* Aeterna fac sum Sanctis tuis
* Dignare, Domine
* Fiat misericordia tua
* In te, Domine, speravi

Charpentier såg på D-dur som «lystig og særs krigsliknande». Den instrumentale introduksjonen, komponert i rondo-form, kjem før det første verset, leia av bassolistar. Koret og andre solistar kjem gradvis inn.

Instrumentering
---------------

Verket er instrumentert for åtte solistar og kor med ein fiolin, to bratsjar, violon, fløyte, obo og fagott. Generalbassen vert spelt på orgel, men gambe vert stundom nytta òg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Te Deum (Charpentier)» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  Charpentier, Marc Antoine; Schauerte-Maubouet, Helga (preface) (2004). *Te Deum (H. 146). Vocal score*. Sett om av Taylor, Steve. Kassel: Bärenreiter Verlag. s. V–VIII.  ISMN M-0006-52543-0

Bakgrunnsstoff
--------------

* Te Deum: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.
* 

* Fritt tilgjengelege notar for Te Deum i Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
|  |  |
| --- | --- |
| À | à |
| È | è |
| Ì | ì |
| Ò | ò |
| Ù | ù |
|  |  |

**Grav aksent,  `**, er eit aksentteikn brukt i mange moderne skriftspråk basert på det latinske alfabetet. Det latinske ordet *gravis* tyder «tung» og viser til ein fallande tone i motsetning til ein «skarp» tone (akutt aksent). I norsk språk vert grav aksent ved somme høve bruka for å markere open uttale av vokalar. 

I skriftleg norsk skal grav aksent brukast i visse utanlandske namn, som Genève, Liège, Val-d’Isère. Grav aksent kan brukast i den franske preposisjonen à i uttrykk som à jour (men ikkje i samansetningar: ajourføre), à la carte, vis-à-vis, 2 poser à 500 g. 

Vi bør òg bruke grav aksent for å skilje adverbet òg (= også) frå konjunksjonen (bindeordet) og: Han òg ville vere med. Elles kan vi bruke grav aksent ved nokre få heimlege ord, som i fòr (plogfòr) og lèt (presens av late).

Merk at det ikkje skal ikkje vere aksentteikn i franske lånord som 
*ampere, premiere, misere, barriere, bohem, tantieme*, og heller ikkje i desse uttrykka av italiensk opphav: 
*a cappella, a konto, a viso, a vista*

I oppslagsverk o.l. kan tonelag 2 bli markert med ein grav aksent etter vokalen: å ka`ste.

Praktisk bruk
-------------

På ein PC med Microsoft Windows og norsk tastatur skriv ein teiknet ` ved å halde «Shift» inne og trykke «\» (omvendt skråstrek). Dersom ein straks etterpå trykker tasten e, blir det ein è. Ønskjer ein berre aksentteiknet, trykker ein mellomromstasten i staden. På Macintosh er grav aksent ein daudtast, tast E12, dvs. tasten til høgre over *Å*. Trykk shift - aksenttasten, og deretter vokalen.

ISO-8859-1-bokstavkodinga inkluderer bokstavane store og små bokstavar av *à*, *è*, *ì*, *ò*, *ù*. Mange fleire prekomponerte bokstavar er tilgjengelege i Unicode. I tillegg inneheld Unicode også *modifiserande teikn grav aksent*, slik at ` kan plasserast oppå kva bokstav som helst.

Kjelder
-------

* Språkrådet om aksentteikn
**Te Kuiti** er ein liten by sør i regionen Waikato på Nordøya på New Zealand. Han ligg i krysset mellom riksvegane *State Highway 3* og *30*, og ved jarnvegslinja *North Island Main Trunk Railway*, 70 km sør for Hamilton. Byen ligg i distriktet Waitomo og er sete for distriktsstyret, **Waitomo District Council**.

Ved folketeljinga i 2006 hadde byen eit innbyggjartal på 4 419, ein oppgang på 45 frå 2001. Byen marknadsfører seg sjølv som *«Verdas saueklipparhovudstad»*, og er tilskipar av den årlege newzealandske meisterskapen i saueklipping.

Geografi
--------

Te Kuiti ligg om lag 80 km sør for Hamilton og 19 km søraust for Waitomo. Landområdet kring Te Kuiti, til vanleg kjent som King Country, har gjeve namnet til det lokale rugbylaget i Te Kuiti.

Historie
--------

Te Kuiti er maorinamnet på området. I si opphavlege form, *«Te Kuititanga»*, tyder det bokstaveleg tala *dalen*, *inneklemminga* eller *innsnevringa*.

Turisme
-------

«Saueklipparhovudstaden» har verdas største saueklipparstatue, sju meter høg. Den nasjonale meisterskapen i saueklipping finn stad kvart år seint i mars eller tidleg i april. 

Statue som markerer saueklippeverksemda i Te Kuiti.
Det rikt utskorne Te Tokanganui-A-Noho-møtehuset (marae) vart gjeve til den lokale maori-iwien Ngati Maniapoto av Te Kooti, ein kjend maorileiar, som vart gjeven ly her i 1864 under New Zealand-krigane.

Den japanske hagen, Tatsuno, er også eit velkjent turistmål i byen.

Geologi
-------

Avsetjingar frå kalkstein har danna grottesystemet Waitomo Caves, nordvest for byen. Grottene er eit av dei mest vitja turistmåla på New Zealand.

Referansar
----------

1. 1 2  Frå folketeljinga 2006.[*daud lenkje*] Statistics New Zealand
2. 1 2 3  L. Harper; T. Mudd; P. Whitfield; D. Hall (2006). *Rough Guide to New Zealand*. New York - London - Delhi: Rough Guides. s. 280. ISBN 1-84353-679-X.
3. ↑   Te Ara Encyclopedia of New Zealand
4. ↑   vitja 12. mars 2009

* *Denne artikkelen bygger på «Te Kuiti» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mars 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Waitomo District Council Informasjonssenteret i Te Kuiti. Arkivert 2010-05-14 ved Wayback Machine.
* Kart over Te Kuiti og området kring. Arkivert 2015-10-18 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 38°20.1′S 175°9.9′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Taýjetos** (gresk Ταΰγετος), òg kalla *Taygetos*, *Taigetos* eller *Taygetus*, er ei fjellkjede på Peloponnes sør i Hellas, som strekkjer seg 100 km nordover frå sørenden av Kapp Ténaro på Mánihalvøya. Det er 2 410 meter høgt ved Ájos Ilías. Fjellet er kalla opp etter Taygete. I tida frå Austromarriket og fram til 1800-talet vart fjellet kalla *Pendedáktylos* (gresk for *femfingra*). Fjellkjeda ligg i periferieiningane Arkadía, Lakonía og Messinía.

Den høgaste toppen i fjella er forma som ein pyramide. Enkelte forskarar meiner at denne strukturen vart hogd ut for hand av menneske i antikken, medan andre meiner at dette er ein naturleg steinformasjon. Det er derimot ingen erosjonsmekanismar (til no) som kan forklare ein slik naturleg steinformasjon. I antikken skal spartanarane ha bygd eit tempel for Apollon ved toppen. Ei kyrkje for profeten Elias (προφήτης Ηλίας) ligg på same stad. 

Dalen til elva Evrótas ligg i aust, medan Det joniske havet ligg mot sør og vest i lag med Messiníabukta og Arkadía i nord. 

Nesten heile Evrotasdalen og Párnonasfjella og halve Lakonía kan ein sjå frå austsida av fjellet. Frå vestsida kan ein sjå Kalamáta og den austlege halvdelen av Messinía. 

Dei sentrale områda av fjellkjeda vert ofte kalla Skotiní Plévra, som tyder «den mørke sida», fordi landsbyane her ikkje får mykje sol. Mykje av området er skogkledd og i høgareliggande område grassletter og blomar.

Stader i Taýjetos
-----------------

* Artemisía
* Pijés

Nærliggande stader
------------------

* Vest:
	+ Areópoli
	+ Neokhóri
	+ Kalamáta
	+ Pévko
* Nord:
	+ Loganíkos
	+ Neokhóri
	+ Péllana
* Aust:
	+ Sellasía
	+ Spárti
	+ Mystrás
	+ Magoúla
	+ Árna
	+ Jýthio
* Sør:
	+ Mánihalvøya

Ymse
----

Spartanarane i antikken etterlet nyfødde born med sjukdom eller fysiske feil her for å døy. Spárti var ein krigarby og fysisk veikskap vart ikkje tolerert.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Taýjetos**

* Offisiell nettside
* Arkivert 2007-08-09 ved Wayback Machine.
* Arkivert 2006-07-17 ved Wayback Machine.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Taygetus frå Engelsk Wikipedia .*
**Sofia Assefa** (fødd 14. november 1987) er ein etiopisk tidlegare friidrettsutøvar som internasjonalt tevla i 3000 meter hinder.

Aktiv
-----

Ved Bislett Games 2012 i Oslo vart Assefa nummer 2 i hinderløpet og sette personleg rekord med tida 9.09,0. To månader seinare kneip ho seg fire hundredels sekund framom vinnaren på Bislett stadion, Milcah Cheywa, og tok bronsemedaljen på 3000 meter hinder under Sommar-OL 2012 i London. I Friidretts-VM 2013 i Moskva kjempa Assefa om sigeren heilt inn til oppløpet, på ny vann ho ein bronsemedalje.

Assefa sette livsbeste med 9.07,0 under eit stemne i Hengelo 11. juni 2017.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (9.47,0=nr 29)
* VM 2009 i Berlin: Nr 12 – 9.31,2
* VM 2011 i Daegu: Nr 6 – 9.28,2
* OL 2012 i London: Bronsemedalje – 9.09,84
* VM 2013 i Moskva: Bronsemedalje – 9.12,8
* VM 2015 i Beijing: Nr 4 – 9.20,0
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 5 – 9.17,1
* VM 2017 i London: Utslått i kvalifiseringa (9.40,8=nr 19)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sofia Assefa» frå Wikipedia på tysk, den 23. juni 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
**Corrib** (irsk *Gaillimh* eller *Abhainn na Gaillimhe*) er ei elv vest på Irland som renn frå Lough Corrib gjennom Galway til Galway Bay. Elva renn berre seks kilometer frå innsjøen til sjøen, men kan stundom vere ganske kraftig, særleg etter nokre dagar med regn. Ho er ei populær elv for elvepadling.

Namn
----

Det eigntlege namnet på elva er *Galway River* på engelsk. På irsk vert elva stundom kalla *An Ghaillimh* («the Galway») og stundom *Abhainn na Coiribe*. Segna fortel at elva vart kalla opp etter *Gailleamh*, dottera til ein Fir Bolg-høvding som drukna i elva. Ordet *Gaillimh* meiner ein kan tyde «steinete» eller «steinete elv». Ei myte om at byen har fått namnet sitt frå det irske ordet *Gallaibh*, «utlendingar», (frå *Gall*, ein utlending) er ikkje rett sidan namnet Gaillimh først vart nytta om elva og seinare om byen. Dei første busetnadane ved Galway vart kalla *Dún Bhun na Gaillimhe*, eller «byen ved enden av elva Galway». 

Utsyn sørover frå Salmon Weir Bridge
Surfing på ei stor ståande bølgje ved O'Briens bridge
Elva gav namn til byen, og frå om lag 1570 gav byen vidare namn til grevskapet. Elva hjelpte til med den industrielle utviklinga av byen, som fekk elektrisk straum før London på 1800-talet.

Øvre og nedre Corrib
--------------------

Delen av elva som renn frå innsjøen til Salmon Weir vert kalla *Øvre Corrib*. Salmon weir er ein overløpskant som vart bygd for å regulere elva, og vert berre opna under flaumsituasjonar. Nedanfor overløpskanten til elva munnar ut i Galway Bay vert ho kalla *Nedre Corrib*. Tre bruer kryssar den nedre delen av elva, Salmon Weir Bridge, William O'Brien Bridge og Wolfe Tone Bridge.

Den einaste sideelva til Nedre Corrib er Sruthán na gCaisláin (Slottselva), ei lita elv som renn gjennom Newcastle og munnar ut i elva like nedanfor overløpskanten Kings weir.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om den nedre leia til Corrib
* Surfing på O'Brien's Wave i nedre Corrib frå *YouTube*.

Sjå òg
------

* Elvar på Irland

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «River Corrib» frå Wikipedia på engelsk, den 23. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |