**Alicia Christian «Jodie» Foster** (fødd 19. november 1962) er ein amerikansk skodespelar, filmprodusent og filmregissør.

Liv og virke
------------

Ho spelte i reklamefilmar då ho var tre år, men fekk gjennombrotet sitt som barnestjerne i 1970-åra med filmar som *Alice bor her ikke lenger* (1974), *Å, for en fredag* (1976), *Bugsy Malone* (1976) og *Den lille piken nederst i veien* (1976), som gav henne ein Saturn-pris for beste kvinnelege hovudrolle. Ho vart spesielt kjend for rolla som ein barneprostituert i thrilleren *Taxi Driver* (1976), der ho vart nominert til Oscar-prisen for beste kvinnelege birolle.

I 1980-åra spelte ho mellom anna i filmane *Fra lek til alvor* (1980), *Hotel New Hampshire* (1984) og *Siesta* (1987). I 1989 vann ho ei rekkje bransjeprisar for rolla som voldtekstofferet Sarah Tobias i dramafilmen *De tiltalte*, mellom anna Oscar for beste kvinnelege hovudrolle. Ho vann den same bransjeprisen i 1992 for rolleskildringa av FBI-lærlingen Clarice Starling i skrekkfilmen *Nattsvermeren*, som er basert på boka til Thomas Harris. I løpet av 1990-åra hadde Foster òg roller i filmane *Skygger og tåke* (1991), *Maverick* (1994), *Nell* (1994), *Kontakt* (1997) og *Anna og kongen* (1999).

Ho har òg spelt i filmane *Panic Room* (2002), *En langvarig forlovelse* (2004), *Flightplan* (2005), *Inside Man* (2006), *The Brave One* (2007), *Blodig alvor – Carnage* (2011) og *Elysium* (2013). Foster har vorte nominerte til Golden Globe-prisen sju gonger og vunne to gonger. I 2013 vann ho æresprisen Cecil B. DeMille Award for sitt «framifrå bidrag til underhaldningsverda». I tillegg til dette har ho vunne éin Screen Actors Guild Award, tre BAFTA-prisar og to Saturn Awards.

Foster debuterte som filmregissør med dramafilmen *Little Man Tate* i 1991 og har sidan regissert spelefilmane *Home for the Holidays* (1995), *The Beaver* (2011) og *Money Monster* (2016). Ho har òg regissert ein episode av skrekkserien *Tales from the Darkside* (1988), to episodar av komedieserien *Orange Is the New Black* (2013–2014) og ein episode av dramaserien *House of Cards* (2014). Foster har vorte nominerte til to Primetime Emmy Awards for arbeidet på fjernsyn.

Foster (til høgre) halden tale ved avgangsfesten til elevar ved University of Pennsylvania i mai 2006; her med rektoren Amy Gutmann.Foto: Jack Duval

Prisar og utmerkingar
---------------------

Foster har fått fire Oscar-nominasjonar for prestasjonane i *Taxisjåføren*, *De tiltalte*, *Nattsvermeren* og *Nell,* ho vann prisen for *De tiltalte* og *Nattsvermeren*. Ho har òg fått sju Golden Globe-nominasjonar, i tillegg til å ha vunne to. I 2013 vann ho Golden Globes heiderspris Cecil B. DeMille Award for sitt «framifrå bidrag til underhaldningsverda». Foster har elles vunne tre BAFTA-prisar for rolleskildringane i *Taxisjåføren*, *Bugsy Malone* og *Nattsvermeren*, og to Saturn Awards for innsatsen i filmane *Den lille piken nederst i veien* og *Kontakt*. Ho har òg vunne ein Screen Actors Guild Award for rolletolkinga i *Nell* og har fått to Primetime Emmy Awards-nominasjonar for arbeidet som høvesvis produsent og regissør for *The Baby Dance* og ein episode av *Orange Is the New Black*.

Filmografi (utval)
------------------

* 1974 – *Alice bor her ikke lenger* – Audrey
* 1976 – *Taxisjåføren* – Iris Steensman
* 1976 – *Å, for en fredag* – Annabel Andrews
* 1976 – *Den lille piken nederst i veien* – Rynn Jacobs
* 1976 – *Bugsy Malone* – Tallulah
* 1988 – *De tiltalte* – Sarah Tobias
* 1991 – *Nattsvermeren* – Clarice Starling
* 1991 – *Little Man Tate* – Dede (også regissør)
* 1994 – *Maverick* – Annabelle Bransford
* 1994 – *Nell* – Nell
* 1997 – *Kontakt* – Dr. Eleanor «Ellie» Arroway
* 1999 – *Anna og Kongen* – Anna
* 2002 – *Panic Room* – Meg Altman
* 2005 – *Flightplan* – Kyle Pratt
* 2006 – *Inside Man* – Madeliene White
* 2007 – *The Brave One* – Erica
* 2008 – *Nims hemmelige øy* – Alexandra Rover
* 2011 – *Blodig alvor – Carnage* – Penelope Longstreet
* 2011 – *The Beaver* – Meredith Black (også regissør)
* 2013 – *Elysium* – Secretary Rhodes
* 2016 – *Money Monster* (regissør)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Jodie Foster» frå Wikipedia på bokmål, den 11. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jodie Foster ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |