recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1997** vart arrangert i Helsinki, Tampere og Turku i Finland i tida frå 26. april til 14. mai 1997. Canada vart verdsmeister, Sverige tok sølv og Tsjekkia bronse.

Meisterskapen vart avvikla med ein del endringar frå dei forrige VM-turneringane. Dei 12 deltakarlanda opna som før med gruppespel gjennomført med to grupper à 6 lag. Dei tre beste laga i kvar av gruppene gjekk så vidare til ei meistergruppe. Dei to beste laga etter meisterspelet møttest til sist i eit finalespel der vinnaren måtte vinne to finalekampar før laget vart kåra til verdsmeister. Lag nummer 3 og 4 i meisterspelet møttest til bronsefinale.

Laga på 4.-6. plass i gruppespelet møttest i nedrykksgruppa. Laget som enda sist i gruppa, Noreg med 1 poeng, rykte ned i B-pulja.

Finalekampane
-------------

Det vart spelt tre finalekampar i Hartwall Areena i Helsinki med opptil 13316 tilskodarar ti stades. Sverige vann den fyrste kampen 3-2. Canada sigra i den andre kampen med 3-1 og i den tredje og avgjerande med 2-1.

### Canada sitt meistermannskap

Målvakter: Sean Burke, Rick Tabaracci   

Forsvarar: Bryan McCabe, Steve Chiasson, Rob Blake, Cory Cross, Don Sweeney, Joël Bouchard, Chris Pronger   

Løparar: Chris Gratton, Jarome Iginla, Geoff Sanderson, Travis Green, Jeff Friesen, Rob Zamuner, Bob Errey, Mark Recchi, Dean Evason, Keith Primeau, Owen Nolan, Anson Carter, Shean Donovan

Tsjekkia sikra seg bronsemedaljane etter siger 4-3 mot Russland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1997» frå Wikipedia på engelsk, den 20. desember 2019.*
**Odlingsjord** er ein fast eigedom som kan nyttast til landbruk og som har ein viss storleik. Eigedomar som oppfyller krava kan det hevdast odelsrett til.

For at vilkåret «kan nyttast til landbruk» skal vere oppfylt, må det vere eit praktisk-økonomisk grunnlag for drift med utsikt til eit rimeleg vederlag for den arbeidsinnsatsen som vert lagt ned i drifta.

Kravet til storleik er at eigedomen, inklusive jordbruksareal, anna areal, rettar og lunnende skal ha ein produksjonsmessig verdi som tilsvarar minst 20 dekar jordbruksareal. Den må i alle høve ha minst 5 dekar jordbruksareal. 
Med jordbruksareal er meint: Fulldyrka jord, overflatedyrka jord og kultivert/gjødsla beite.

For at ein rein skogeigedom skal vere odelsjord, må den ha minst 100 dekar produktiv skog.

Odlingsjord som det er opparbeidd odelsrett på, vert kalla odelsjord.

Sjølv om det er opparbeidd odelsrett på ein eigedom, kan odelsretten falle bort som følgje av at krava til odlingsjord ikkje lenger er oppfylte, t.d. ved at det økonomiske grunnlaget for drift ikkje lenger er til stades.

Historie
--------

Omgrepet *odlingsjord* kom inn i odelslova av 1974, men prinsippet om å unnta visse eigedommar for odelsrett, vart lovfesta i 1907. Etter odelslova av 1821 gjaldt odelslova all eigedom på landet. Odelslova av 1821 gjaldt ikkje for byane og ikkje for Finnmark.

Kjelder
-------

* NOU 2003:26[*daud lenkje*]
* Lov om odels- og åsetesrett
* Lov av 26. juni 1821 angaaende Odelsretten og Aasædesretten, frå lovamling 1965.
* Lov av 16. juli 1907 angaaende forandringer i og tillæg til lovgivningen om odelsretten og aasædesretten, frå lovsamling 1965
* Høgsterettsdom 19. april 2007
Nordenden av Torsay sett frå Seil.Foto: Rolf Kallman

**Slate Islands** er ei øygruppe i Indre Hebridane, like utanfor vestkysten av Skottland, nord for Jura og sørvest for Oban. Dei største øyane er Seil, Easdale, Luing, Lunga, Shuna, Torsa og Belnahua. Scarba og Kerrera ligg like i nærleiken, men vert ikkje rekna med i øygruppa. 

Kart over Firth of Lorn med dei største av Slate Islands avmerkte.
Berggrunnen på øyane er skifer, og fram til midt på 1900-talet vart det drive steinbryting her. Steinbrytingsdrifta starta i 1630 og rundt år 1900 vart det brote kring åtte millionar skiferheller i året. Eilean-a-beithich («bjørkeøya») var ein gong i Slate Islands, i Easdale Sound. Det vart brote så mykje stein her at ho på det djupaste var 76 meter under havnivå, og berre den ytste kanten stakk opp av sjøen. Etter kvart braut sjøen gjennom og i dag er det berre ein liten flik av øya att.

Garvellachs ligg like sørvest for øyane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Slate Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Slate Islands - The Islands that Roofed the World», southernhebrides.com.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Scottish Slate Islands Heritage Trust

| * v
* d
* e
Busette øyar i Hebridane |
| --- |
| Indre Hebridane | Canna · Coll · Colonsay ·  Danna · Eigg · Eilean Bàn · Eilean Donan · Eilean Shona · Erraid · Gigha · Gometra · Iona · Islay · Isle of Ewe · Jura · Kerrera · Lismore · Lunga · Muck · Mull · Oronsay · Raasay · Rona · Rùm · Sanday · Scalpay · Skye · Slate Islands · Soay · Summer Isles · Tiree · Ulva |  |
| Ytre Hebridane | Baleshare · Barra · Benbecula · Berneray · Eriskay · Flodaigh · Fraoch-Eilean · Great Bernera · Grimsay (nord) · Grimsay (sør) · Lewis og Harris · North Uist · Scalpay · South Uist · Vatersay |

Koordinatar: 56°14′52″N 5°38′38″W﻿
**Gliaceller**, i samling kalla **gliavev** eller **nevroglia**, er celler i nervesystemet som har ulike oppgåver. Dei blei lenge oppfatta som støttevev med hovudsakleg ein strukturell funksjon, noko som har gjeve dei namnet *glia*, etter det greske ordet for 'lim'. Gliaceller er gjennomgåande små celler, og er til stades i store tal gjennom heile nervesystemet. Det finst fleire ulike typar av cellene.

Astrogliaceller
---------------

Astrogliaceller er stjerneforma celler med fleire, lange utløparar. Utløparane har ofte intime kontaktar med både nerveceller og blodkapillarar i hjernen. Under den tidlege utviklinga av nervesystemet strekker gliautløparar seg frå det sentrale holrommet i nevralrøret og ut til overflaten. Desse «radiale» gliafibrane verker som ein slags vegvisarar for nydanna nerveceller på vandring til dei endelege stadene dei skal vera. I det mogne nervesystemet er det eit intimt samspel mellom astrogliaceller og nervecellene. Dei kan ta del i ernæringa og vedlikehaldet av nervecellene ved å skilja ut eit slag lokale hormoner (trofiske eller nærande substansar). Gliautløparar omsluttar enkelte særskilde synaptiske område i hjernen, tilsynelatande som ein slags isolasjon frå nabostrukturene, og desse bidrar også til fjerning av utskild transmittersubstans i synapsane.

Oligodendrogliaceller
---------------------

Desse utløparane etablerer intim kontakt med nervecelleaksonar. Dei omhyller aksonane med mange lag lamellar som dannar isolerande mansjettar av «myelin» langs aksonane. Myelinet består hovudsakleg av feittstoff frå overflatemembranen til oligogliacellene, og dette er opphavet til den kvite fargen på den kvite substansen i sentralnervesystemet. Den periodiske isolasjonen av dei myeliniserte aksonane aukar i stor grad effektiviteten av signalleiinga i desse aksonane. Mens oligodendroglia er ansvarleg for myeliniseringa av nervefibrar i hjernen og ryggmargen, blir aksonar i dei perifere nervane myelinisert av såkalla Schwannceller som stammar frå nevrallista. 

Myelinet og myeliniseringsprosessene kan skadast ved ulike typar av skader og sjukdommar i nervesystemet. Slik demyelinisering hindra impulsleiinga i dei affiserte nervebanane (til dømes ved multippel sklerose).

Mikrogliaceller
---------------

Mikrogliaceller verker som renovasjons- og immunceller i nervesystemet. Dei kan røra seg i nervevevet, og blir aktiverte og samlar seg i område ramma av skader eller sjukdommar. Dei kan fagocytera («eta») og derved fjerna celler som er øydelagde eller skadde.

Kjelder
-------


* «Gliaceller» (14. februar 2009). I *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 23. april 2015.
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1972** vart arrangert i Praha i Tsjekkoslovakia i tida frå 7. til 22. april 1972. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei seks deltakarlanda møttest i doble innbyrdes oppgjer. Arrangørlandet Tsjekkoslovakia vart verdsmeister for aller fyrste gong. Sovjetunionen fekk sølv og Sverige bronse.

Tabell
------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Tsjekkoslovakia | 10 | 9 | 1 | 0 | 72 - 16 | 19 |
| 2 |  Sovjetunionen | 10 | 7 | 1 | 2 | 78 - 17 | 16 |
| 3 |  Sverige | 10 | 5 | 1 | 4 | 49- 33 | 11 |
| 4 |  Finland | 10 | 4 | 0 | 6 | 47 - 48 | 8 |
| 5 |  Vest-Tyskland | 10 | 2 | 0 | 8 | 21 - 76 | 4 |
| 6 |  Sveits | 10 | 1 | 0 | 9 | 19 - 96 | 2 |
|

### Tsjekkoslovakia sitt meisterlag

Målvakter: Jiří Holeček, Vladimír Dzurilla   

Forsvarar: Oldřich Macháč, František Pospíšil, Jiří Bubla, Josef Horešovský, Milan Kužela, Rudolf Tajcnár, Vladimír Bednář   

Løparar: Jan Klapáč, Jaroslav Holík, Jiří Holík, Jiří Kochta, Václav Nedomanský, Július Haas, Vladimír Martinec, Ivan Hlinka, Bohuslav Šťastný, Josef Paleček, Richard Farda

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1972» frå Wikipedia på svensk, den 15. november 2019.*
**Odsherred kommune** er ein kommune på Sjælland i Danmark som frå 1. januar 2007 høyrer til den nydanna Region Sjælland. Kommunen har 32 816 (2016) innbyggarar.

Odsherred kommune omfattar dei tre tidlegare kommunane Dragsholm, Nykøbing-Rørvig
og Trundholm.

Kommunesenteret ligg i Højby, men den største byen er Nykøbing. Andre byar er Fårevejle Stationsby, Fårevejle Kirkeby, Asnæs og Vig.

Namnet Odsherred kjem frå Sjællands Odde (heradet med odden) som i nord dannar *Hesselø Bugt* i Kattegat. Frå Odden er det ferjesamband med Århus og Ebeltoft på Jylland. Lengst vest i kommunen ligg Dragsholm slott. Det er ein kortbaneflyplass ved Højby.

Venskapskommune
---------------

* Ullensaker

Lokaldemokrati
--------------

Ved kommunevalet den 15.november 2005 fekk Socialdemokraterne 36,4 prosent av røystene. Venstre fekk 33,6 prosent medan ingen av dei andre partia oppnådde meir enn 7,0 prosent (størst var SF). Borgarmeister er sosialdemokraten Finn Madsen frå tidlegare Dragsholm kommune.

Kjelder
-------

1. ↑  «Kommunale Nøgletal» (på dansk). Social- og Indenrigsministeriet. Henta 9. september 2016.
2. ↑  Borgmesteren Thomas Adelskov (A) frå 
Odsherred Kommune (Vitja 18. mars 2017)

* Valresultat 2005 Arkivert 2008-01-02 ved Wayback Machine.


| * v
* d
* e
Kommunar i Region Sjælland |
| --- |
| Faxe | Greve | Guldborgsund | Holbæk | Kalundborg | Køge | Lejre | Lolland | Næstved | Odsherred | Ringsted | Roskilde | Slagelse | Solrød | Sorø | Stevns | Vordingborg |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1992** vart arrangert i Praha og Bratislava i dåverande Tsjekkoslovakia i tida frå 28. april til 10. mai 1992. Tittelforsvarar Sverige vart verdsmeister for sjette gong, Finland tok sølv og Tsjekkoslovakia bronse.

Meisterskapen vart avvikla gjennom gruppespel og påfylgjande utslagsspel. Dei 12 deltakarlanda var delt i to grupper à 6 lag. Dei fire beste laga i kvar av gruppene gjekk vidare til utslagskampar basert på plasseringa i gruppespelet; kvartfinalar, semifinalar, bronsefinale og finale.

Finalen
-------

Finalen mellm Sverige og Finland fann stad i Praha med 14 000 tilskodarar til stades. Dei fekk sjå Peter Forsberg gje Sverige leiinga 1-0 i den fyrste perioden. I den andre perioden auka Mikael Andersson, Roger Hansson og Lars Karlsson til 4-0. Timo Peltoma og Timo Jutila reduserte mot slutten av kampen til 2-4, før Arto Blomsten fastsette sluttsiffera til 5-2.

### Sverige sitt meistermannskap

Målvakter: Tommy Söderström, Peter Åslin   

Forsvarar: Lars Karlsson, Tommy Sjödin, Petri Liimatainen, Calle Johansson, Kenneth Kennholt, Fredrik Stillman. Joacim Esbjörs, Arto Blomsten   

Løparar: Anders Huss, Johan Garpenlöv, Mikael Andersson, Mats Sundin, Peter Forsberg, Roger Hansson, Michael Nylander, Jan Larsson, Patrik Carnbäck, Patric Kjellberg, Daniel Rydmark, Peter Ottosson

Tsjekkoslovakia sikra seg bronsemedaljane etter 5-2 over Sveits.

Semifinalane
------------

* Finland – Tsjekkoslovakia 3-2
* Sverige – Sveits 4-1

Kvartfinalane
-------------

* Finalnd – Canada 4-3
* Sveits – Tyskland 3-1
* Sverige – Russland 2-0
* Tsjekkoslovakia – USA 8-1

Noreg enda på tiandeplassen.

Nedrykk
-------

Dei to laga som enda sist i gruppene møttest til nedrykkskamp. Den kampen vann Frankrike med 3-1 over Polen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1992» frå Wikipedia på svensk, den 7. desember 2019.*
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1987** vart arrangert i Wien i Austerrike i tida frå 17. april til 3. mai 1987. Meisterskapen vart avvikla med innleiingsrunde der dei åtte deltakarlanda møttest til innbyrdes oppgjer. Dei fire beste laga i innleiingsrunda gjekk vidare til eit meisterspel der laga møttest på ny før medaljestriden var avgjort, alle laga starta då utan poeng. Dei fire laga med færrast poeng i innleiingsrunda tok med derimot med seg alle poenga frå innleiingsrunda inn i eit nedrykksspel.

Sverige kneip VM-pokalen framom Sovjetunionen på betre målskilnad i meisterspelet. Det var fyrste gong på 25 år Sverige vart verdsmeister i ishockey. Tsjekkoslovakia kom på bronseplassen.

Innleiingsrunda
---------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 7 | 7 | 0 | 0 | 48 - 12 | 14 |
| 2 |  Tsjekkoslovakia | 7 | 5 | 1 | 1 | 24 - 15 | 11 |
| 3 |  Sverige | 7 | 4 | 0 | 3 | 30 - 17 | 8 |
| 4 |  Canada | 7 | 3 | 1 | 3 | 25 - 17 | 7 |
| 5 |  Finland | 7 | 3 | 0 | 4 | 18 - 28 | 6 |
| 6 |  Vest-Tyskland | 7 | 3 | 0 | 4 | 17 - 24 | 6 |
| 7 |  USA | 7 | 2 | 0 | 5 | 19 - 36 | 4 |
| 8 |  Sveits | 7 | 0 | 0 | 7 | 17 - 49 | 0 |
|

Meisterspelet
-------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sverige | 3 | 1 | 2 | 0 | 14 - 5 | 4 |
| 2 |  Sovjetunionen | 3 | 1 | 2 | 0 | 4 - 3 | 4 |
| 3 |  Tsjekkoslovakia | 3 | 1 | 1 | 1 | 8 - 7 | 3 |
| 4 |  Canada | 3 | 0 | 1 | 2 | 2 - 3 | 1 |
|

### Sverige sitt meisterlag

Målvakter: Peter Lindmark, Anders Bergman, Åke Lilljebjörn   

Forsvarar: Tommy Albelin, Peter Andersson, Anders Eldebrink, Lars Karlsson, Mats Kihlström, Robert Nordmark, Magnus Svensson   

Løparar: Mikael Andersson, Jonas Bergqvist, Anders Carlsson, Thom Eklund, Bengt-Åke Gustafsson, Håkan Loob, Lars Molin, Matti Pauna, Lars-Gunnar Pettersson, Thomas Rundqvist, Tomas Sandström, Peter Sundström, Håkan Södergren

Nedrykkingsspelet
-----------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 |  Finland | 10 | 5 | 1 | 4 | 32 - 34 | 11 |
| 6 |  Vest-Tyskland | 10 | 4 | 1 | 5 | 31 - 37 | 9 |
| 7 |  USA | 10 | 4 | 0 | 6 | 36 - 49 | 8 |
| 8 |  Sveits | 10 | 0 | 0 | 10 | 26 - 71 | 0 |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1987» frå Wikipedia på svensk, den 28. november 2019.*
**Svein Ingvar Gjedrem** (fødd 25. januar 1950) var sentralbanksjef i Noreg og leiar for hovudstyret i Noregs Bank frå 1999 til 2010. Han har òg vore ekspedisjonssjef i Økonomiavdelingen i Finansdepartementet og finansråd same stad.

Gjedrem er frå Finnøy kommune. Han er utdanna samfunnsøkonom ved Universitetet i Oslo i 1975. Før han vart sentralbanksjef arbeidde han i Finansdepartementet i perioden 1979-1998 og i Noregs bank 1975-1979.

Mens Gjedrem var sjef for Noregs Bank, har det skjedd store endringar i den norske pengepolitikken. I januar 1999, like etter at han begynte i stillinga som sentralbanksjef, gjekk han ut med at han ville styre mot eit inflasjonsmål på 2 % i staden for den tidlegare målsetjinga om ein stabil kronekurs i høve til europeiske valutaer. I mars 2001 kom regjeringa Stoltenberg I med ei ny forskrift, som la det operasjonelle målet for pengepolitikken på 2,5 %. Gjedrem vart etterfølgd som sentralbanksjef av Øystein Olsen.

Gjedrem har òg ein karrière som fotballspelar. Mellom anna har han spelt for Viking og Lyn.

Sjå òg
------

* Inflasjonsmål
* Flytande valutakurs

Kjelder
-------

1. ↑  Finansråd Svein Gjedrem frå Regjeringa

| * v
* d
* e
Norske sentralbanksjefar |
| --- |
| Karl Gether Bomhoff (1893–1920)  • Nicolai Rygg (1920–1946)  • Gunnar Jahn (1946–1954)  • Erik Brofoss (1954–1970)  • Knut Getz Wold (1970–1985)  • Hermod Skånland (1985–1993)  • Torstein Moland (1994–1995)  • Kjell Storvik (1996–1998)  • Svein Gjedrem (1999–2010)  • Øystein Olsen (2011–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
Gateway Arch
Inne i Gateway Arch
**Gateway Arch** er eit monument i Saint Louis i Missouri i USA. Gateway Arch er utforma av den finsk-amerikanske arkitekten Eero Saarinen. Designet hans vart 
til etter ein designkonkurranse 1948. 

Parken er eit monument over USA sin ekspansjon vestover og rolla Thomas Jefferson spelte i denne. 

Monumentet er 192 meter høgt og 192 meter breidd ved basen og er det høgaste monumentet i USA. Fundamentet vart byrja i 1962 og sjølve byggearbeidet tok til 12. februar 1963. Monumentet vart fullført den 28. oktober 1965. Det vart innvigt den 10. juli 1967. Kostnaden for monumentet var 13 millionar dollar. Transportsystemet kosta 3,5 millionar. Monumentet veg 17 246 tonn.

Inne i monumentet finst eit spesialdesigna bergbane-liknande heissystem som ein kan ta seg opp til toppen med. På toppen er det ein utsiksplass, der ein gjennom 32 små vindauge kan sjå ut over Mississippielva, Sørlege Illinois og Saint Louis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gateway Arch» frå Wikipedia på svensk, den 16. november 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
Samling av centim-myntar frå Sri Lanka.
**Myntsamling** er ein samlarhobby som går ut på å få tak i, organisera og finna ut meir om ulike myntar, medaljar, pengesetlar og medaljar. Hobbyen blir også kalla **numismatikk**, men dette kan også visa til det vitskaplege studiet av myntar. 

Myntsamling skjer i stor grad på same måte som frimerkesamling ved at samlarane ofte konsentrerer seg om eitt felt, til dømes eit land eller tidsrom. Det finst også dei som prøver å få tak i ei mynt frå kvart land som har gjeve ut myntar, eller samlar på «litt av alt».

Til forskjell frå frimerkesamling er valøren viktigare når det gjeld myntar. Tilstanden til mynta, frå «dårleg» til «som nyslått», har mykje å seia for verdien.

Samlinga, som kan bli svært kostbar, er blitt omtala som ein «hobby for kongar», men det er vanskeleg å seia om myntsamlingar som høyrte til til dømes romerske keisarar var systematiske samlingar eller berre skattar. Den første kjende myntsamlaren var den italienske diktaren og lærde Petrarca, som levde på 1300-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Numismatikeren
* NNF – Norsk Numismatisk Forening
* Samlerinfo Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 77°47′S 166°51′E﻿

**Hut Point Peninsula** er ei lang halvøy, frå 2 til 4,5 km brei og 24 km lang, som stikk sørvestover frå Mount Erebus på Ross Island i Antarktis.

Discovery-ekspedisjonen (1901–04) under Robert Falcon Scott bygde ei hytte on på **Hut Point**, eit lite nes som ligg 1,5 km nordaust for Cape Armitage, ved sørenden av halvøya. Medlemmar av Terra Nova-ekspedisjonen, under Scott, overvintra på Cape Evans og nytta ofte denne hytta under reisene sine, slik at neset og halvøya fekk namnet Hut Point Peninsula (Hytteneset).

McMurdo-basen (USA) og Scott-basen (NZ) er antarktiske forskingsstasjonar som ligg på Hut Point Peninsula.

Fleire stader på Hut Point, som minnekrossen for George T. Vince og lagringshytta for ekspedisjonane til Scott er verna under Antarktistraktaten.

Kjelder
-------

1. ↑  «Hut Point Peninsula». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.
2. ↑  Stonehouse, Bernard. *Encyclopedia of Antarctica and the Southern Oceans*, John Wiley and Sons, 2002. ISBN 0-471-98665-8

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Hut Point Peninsula» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1977** vart arrangert i Wien i Austerrike i tida frå 21. april til 8. mai 1977. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei åtte deltakarlanda møttest til innbyrdes oppgjer i eit gruppespel. Deretter møttest dei fire beste laga på nytt i eitt innbyrdes sluttspel i kampen om VM-tittelen, medan dei fire laga med færrast poeng møttest til spel om plassane 5 til 8. Alle laga tok med seg poenga i gruppespelet til sluttspelet. 

Tittelforsvarar Tsjekkoslovakia forsvarte meistertittelen. Sverige kneip sølvplassen framom Sovjetunionen.

Tabell 1-4
----------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Tsjekkoslovakia | 10 | 7 | 1 | 2 | 54 - 32 | 15 |
| 2 |  Sverige | 10 | 7 | 0 | 3 | 43 - 19 | 14 |
| 3 |  Sovjetunionen | 10 | 7 | 0 | 3 | 77 - 24 | 14 |
| 4 |  Canada | 10 | 6 | 1 | 3 | 47 - 35 | 13 |
|

Tabell 5-8
----------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 |  Finland | 10 | 5 | 0 | 5 | 45 - 43 | 10 |
| 6 |  USA | 10 | 3 | 1 | 6 | 29 - 43 | 7 |
| 7 |  Vest-Tyskland | 10 | 2 | 1 | 7 | 23 - 58 | 5 |
| 8 |  Romania | 10 | 1 | 0 | 9 | 20 - 84 | 1 |
|

### Tsjekkoslovakia sitt meisterlag

Målvakter: Jiří Holeček, Vladimír Dzurilla   

Forsvarar: Oldřich Macháč, František Pospíšil, Jiří Bubla, Milan Kajkl, Milan Chalupa, Miroslav Dvořák, František Kaberle   

Løparar: Vladimír Martinec] Jiří Novák, Bohuslav Ebermann, Marián Šťastný, Ivan Hlinka, Jiří Holík, Eduard Novák, Milan Nový, Jaroslav Pouzar, Peter Šťastný, Vincent Lukáč

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1977» frå Wikipedia på svensk, den 14. november 2019.*
Kart over dei største språkgruppene i verda. Større språkgrupper blir gjerne kalla språkfamiliar.
**Språkgruppe** eller **språkgrein** er ei gruppe nærskylde språk som kan førast tilbake til eit felles urspråk. Germanske språk er til dømes ei språkgruppen som kan førast tilbake til urgermansk, medan nordiske eller nordgermanske språk kan førast tilbake til urnordisk. Språk som ikkje kan plasserast inn i ei språkgruppe blir kalla isolerte språk.

Mange språkgrupper kan sammenfattast til større språkgrupper. Dei største språkgruppene ein har kunna stadfesta sikkert blir gjerne kalla *språkfamiliar*. Også desse kan truleg sammenfattast vidare, men desse større einingane, såkalla makrofamiliar, er svært usikre ettersom dei eventuelle urspråka som bind dei saman ligg såpass langt tilbake i tid.

Det finst ingen skarpe grenser for kor stor eller åtskilt ei språkgruppe må vera for å kunna kallast *språkfamilie* eller *makrofamilie*. Dette byggjer på faglege tradisjonar og overeinskomstar.

Kjelder
-------

* Simonsen, Hanne Gram, Språk (2013, 15. mai), *Store norske leksikon*. Henta 21. august 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Språkgruppe» frå Wikipedia på bokmål, den 21. august 2013.*
RS «Colin Archer»
**Redningsaksjonen ved Hamningberg** i Aust-Finnmark vart utført av rednningsskøyta «Colin Archer» 20. og 21. mai 1894. Dette var første året den nye redningsskøyta var i drift. Under Lofotfiske var ho stasjonert i Henningsvær og Stamsund. Laurdag 19. mai kom ho til Vardø.

Natt til 20. mai vart det nordaust storm. I Hamningberg låg det 17 fiskeoppkjøpsfartøy i tillegg til mange fiskarar. Hamna er svært utsett for vér ifrå nordaust. Mange av fiskebåtane vart sett på land, men etter kvart vart storm og sjø så ille at det arbeidet stogga opp. På mange av fartøya var det folk ombord. Då det var fare for at dei skulle forlise vart det sendt telegram om hjelp til amtmannen i Vardø. På fartøya som låg i Vardø var det berre skøyteførar Nicolai Anthonisen på RS «Colin Archer» og kaptein Isaksen på dampskipet «Heimdal» som fann det tilrådeleg å legge ut. Dampskipet måtte snu. «Colin Archer» kom til Hamningberg etter tre timar seglas i tjukt snøver og storm. Kring dei oppankra fartøya braut sjøen på 10 – 12 famner.

«Colin Archer» klarte under manøvrering mellom oppkjøpsfartøya å få med seg 22 menneske, 21 mann og ei kvinne. Dei returnerte då til Vardø med dei redda. Under tilbaketuren vart redningsskøyta begreven i ein brotsjø. Godt sjømannskap frå bestmann Nils Olsen redda truleg «Colin Archer» frå forlis. Då dei kom til Vardø med dei redda hadde det kome ny bøn om hjelp frå Hamningberg. Enno var det fleire som måtte ha hjelp ombord i fartøya. «Colin Archer» vende attende til Hamningberg. Vinden hadde spakna noko, men havet var svært opprørt. Denne gongen redda dei 14 menneske. Den 21. mai om formiddagen kom dei attende til Vardø etter om lag 18 timars innsats. Fortøyingane heldt på dei fleste av fartøya i Hamningberg. Men dei vart svært ramponerte. 85 fiskebåtar vart knuste mot stranda.

Denne redningsaksjonen fekk svært mykje å seie for det nystifta Redningsselskapet. «Colin Archer» og dei andre redningsskøytene fekk stor tiltru mellom sjømenn og fiskarar. Kaptein Anthonisen vart heidra. Mellom anna fekk han Kongens fortenestmedalje i sølv av 1.grad. Dei to andre som var mannskap ombord i RS «Colin Archer», bestmann Nils Olsen og matros Hartvig Pedersen fekk Kongens fortenestmedalje i sølv av 2.grad. Av Redningsselskapet fekk føraren 50 kroner i gratiale. Mannskapet fekk 25 kroner kvar.

Kjelder
-------

* Knut von Trepka og Toril Grande: *Colin Archer, Redningsskøyte nr. 1* Mortensen Forlag 1993

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki

 |
Koordinatar: 32°43′36″N 35°28′0″E﻿

**Sharona** (hebraisk שָׁרוֹנָה) er ein moshav i Nedre Galilea regionale kommune i Israel.

Historie
--------

Tidleg på 1200-talet skildra geografen Yaqut al-Hamawi Sârûniyyah som «eit pass nær Tabariyya, der du går opp for å kome tiø At Tûr» I 1596 budde det 17 muslimske familiar i landsbyen. I 1870 skreiv Guérin om Sarona:

«Denne landsbyen er delt inn i to delar: Husa er bygds på to haugar i dalen. Dei får vatn frå ei kjelde lukka inne i eit slags lite, firkanta kammer.» Kring 10 år seinare noterte Survey of Western Palestina «basalt-steinhus, med kring 250 muslimar, på ei oppdyrka slette utan tre.»
I 1878 vart Sarona busett av tsjerkessisk flyktningar frå Kaukasus, men i 1910 hadde dei flytta andre stader og landsbyen var igjen erstatta av arabarar. Landområdet vart kjøpt frå arabarane av Jewish Colonization Association i 1910.

I 1913 vart det grunnlagd ei jødisk busetjing kalla Rama, men òg kalla Sarona, nær den arabiske landsbyen av folk frå Chicago. Den fyrste verdskrigen, dårlege tilhøve og mangel på arbeidskraft gjorde at busetjinga sleit med økonomien. I 1922 hadde den nye og den gamle busetjinga 77 arabiske innbyggjarar, men berre 15 jødar. Sommaren i 1923 kom fleire jødiske nybyggjarar til staden frå Kfar Yehezkel, med støtte frå Jewish National Fund, men mot slutten av 1928 stod busetjinga tom og landområdet vart gjeve til Palestine Jewish Colonization Association, etterkomaren etter Jewish Colonization Association. Halvparten av landområdet vart leigd ut til arabiske leigebuarar. I 1938 vart det grunnlagd ein moshav av medlemmar av Gordania-organisasjonen, betalt av Palestine Jewish Colonization Association og Agricultural Workers Federation. I 1945 var folketalet registrert til 110 jødar og ingen arabarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sharona» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Guy Le Strange, *Palestine under the Moslems*, s. 532
2. ↑  Hütteroth, s. 187
3. ↑  Sitert i Survey of Western Palestina (1880), Vol 1, s. 361
4. ↑  Survey of Western Palestina (1880), Vol 1, s. 361
5. 1 2  Arieh Avneri, *The Claim of Dispossession*, s. 18, 106
6. 1 2 3 4  Joseph B. Glass, *From New Zion to Old Zion: American Jewish Immigration and Settlement in Palestina, 1917-1939* (America-Holy Land Monographs,2002) s. 164–166
7. ↑  Palestina Census of 1922, report page 39.
8. 1 2  Palestina Post, 20. november 1938, s. 2
9. ↑  Government of Palestina, *Village Statistics 1945*

| * v
* d
* e
Nedre Galilea regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Beit Keshet**·** Beit Rimon**·** Lavi |
| Moshavim | Arbel**·** HaZor'im**·** Ilaniya**·** Kfar Hittim**·** Kfar Kisch**·** Kfar Zeitim**·** Sde Ilan**·** Shadmot Dvora**·** Sharona |
| Moshavot | Mitzpa |
| Felleskap | Giv'at Avni**·** Masad**·** Mitzpe Netofa |
| Ungdomslandsbyar | Hodayot**·** Kadoorie jordbruksskule |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Vanleg bjørnemose** |
| Vanleg bjørnemoseVanleg bjørnemose |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Bladmosar Bryophyta |
| **Klasse:** | Bjørnemosar Polytrichopsida |
| **Orden:** | Bjørnemoseordenen Polytrichales |
| **Familie:** | Bjørnemosefamilien Polytrichaceae |
| **Slekt:** | Bjørnemoseslekta *Polytrichum* |
| **Art:** | **Vanleg bjørnemose** *P. commune* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Polytrichum commune***Hedw. |

**Storbjørnemose** (*Polytrichum commune*) eller vanleg bjørnemose er den største og vanlegaste bjørnemosearten i Skandinavia. 

Mosen veks i store, lause tuer med 10-30 cm lange ugreina stenger. Blada er 8-12 cm lange med ein glinsande nederdel som sluttar seg om stengelen. Sporekapselen sit på en 6-12 cm lang stilk, og før han er moden, har han ei lang gulbrun hette med frynser.

Vanleg bjørnemose er vanleg på myr og på fuktig og sur skogsmark. Han er nøysam.

Bruk
----

Umodne sporekapslar Foto: Arnstein Rønning

Modnare sporekapslar Foto: Arnstein Rønning

Tradisjonelt har bjørnemose vorte brukt til å lage små soplimar av. Eit knippe bjørnemose kunne då verte lagt rundt eit langt skaft og surra fast med hyssing eller bjørketæger. Slike soplimar vart brukt til reingjering av hus. Mellom anna har dei vorte brukte til fjøsvask. Desse soplimane måtte haldast fuktige. 

Elles kunne dei verte brukte til gryteskrubb, til å koste oske og kolstykke ut or bakaromnen når brød skulle inn , og til å gjere bakstehella rein under flatbrødbaking.

Bjørnemosen har vorte brukt til husdyrfôr. Særleg har sporekapslane vorte rekna som næringsrike. Born har og mange stader ete desse sporehusa.

Namn
----

Namnet «bjørnemose» kjem truleg av folketradisjonen om at bjørnen brukar å sanke saman denne mosen til hiet sitt.

Sjølv om dette namnet er kjend over heile Noreg, har og andre lokale namn vore vanlege:

* *Hestemose*, *staurmose* (på grunn av storleiken)
* *Sopemose*, *ryvippmåssa* (den vart brukt til soplime)
* *Musåker*, *gaukemat*, *gaukekonn*, *kråkehavre* og liknande (på grunn av sporehusa)

Kjelder
-------


* Kåre Arnstein Lye *Moseflora* Universitetsforlaget 1974
* Høeg, Ove Arbo:*Planter og tradisjon*. Universietsforlaget, 1975

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om bjørnemose på norsknettskole.no Arkivert 2007-03-14 ved Wayback Machine.

 Commons har multimedium som gjeld: **Storbjørnemose**
Ordensgrunnleggaren Eugène de Mazenod
**Oblatfedrane** er det vanlege namnet på ein katolsk religiøs orden. Det fullstendige namnet er Congregatio Missionariorum Oblatorum Beatae Mariae Virginis Immaculatae – OMI, **Oblatane av den usmitta Jomfru Maria**. Ordenen har òg lekmenn.

Ordenen blei grunnlagd i Aix-en-Provence i januar 1816 av Eugène de Mazenod (1782-1861), som var prest i Marseille erkebispedøme og blei den fyrste generalsuperioren for ordenen. Ordenen blei stadfesta 17. februar 1826 av pave Leo XII. Formålet med ordenen var opphavleg å bidra til ei religiøs vekking i Aix-området etter religionsforfølgingane under den franske revolusjonen og uroa kring Napoleonskrigane. Ordenen voks likevel ut av den lokale ramma og blei ein misjonsorden med 4 000 oblatfedrar i 66 land.

Eugène de Mazenod blei ordinert til biskop i 1837. Han blei heilagkåra 3. desember 1995 av pave Johannes Paul II.

Ordenen er òg verksam i Noreg med oblatfedrar som verkar i høvesvis Maria-forsamlinga i Askim og i St. Paul forsamling i Bergen.

Kjelder
-------

1. ↑  St. Olav - katolsk kirkeblad, nr 5 - 2010, side 23
2. ↑  «Oblatfedrene (O.M.I.)», *Den katolske kirke* (på norsk), henta 15. februar 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Oblatfedrene» frå Wikipedia på bokmål, den 15. februar 2023.*
**Sjona** (sjona *ChiShona*) er eit bantuspråk i nigerkongo-familien. Over 10 millionar menneske i Zimbabwe snakkar dette språket, og dessutan 30 000 i Zambia og 10 000 i Botswana. Folkegruppa som snakkar sjona, vert kalla shonaer. Sjona er saman med ndebele og engelsk offisielt språk i Zimbabwe.

Klassifisering
--------------

Sjona er del av sone S.10 i Malcolm Guthrie si klassifisering av bantuspråk; dette er eit dialektkontinuum av nærskylde språk, mellom dei manyika, nambya og ndau i Zimbabwe og sentrale Mosambik, tawara og tewe i Mosambik og ikalanga i Botswana.

Moderne sjona er basert på dialektane til karangafolket i provinsen Masvingo rundt Store Zimbabwe og zezerufolket i nordlege og sentrale Zimbabwe.

Skrift
------

Sjona har eit skriftspråk med latinske bokstavar. Ortografi og grammatikk vart utarbeidd på 1900-talet og stabilisert på 1950-talet. Den første romanen på sjona, *Fesol* av Solomon Mutswairo, vart utgjeven i 1957. Det vert undervist i sjona på skular, men det vert ikkje brukt som undervisningsspråk. Det finst litteratur på sjona, og språket er skildra i fleire ordbøker, både eittspråklege og tospråklege (då for det meste sjona–engelsk).

Kjelder
-------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta torsdag 13. mai 2010, klokka 14:16.

Referansar
----------

1. ↑  Språket sjona hos Ethnologue

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sjona-ordbok frå Allex-prosjektet

### Bibliografi

* Biehler, E. (1950) *A Shona dictionary with an outline Shona grammar* (revised edition). The Jesuit Fathers.
* Brauner, Sigmund (1995) *A grammatical sketch of Shona : including historical notes*. Köln: Rüdiger Koppe.
* Carter, Hazel (1986) *Kuverenga Chishóna: an introductory Shona reader with grammatical sketch* (2nd edition). London: SOAS.
* Doke, Clement M. (1931) *Report on the unification of the Shona dialects*. Stephen Austin Sons.
* Mutasa, David (1996) *The problems of standardizing spoken dialects: the Shona experience*, *Language Matters*, 27, 79
* Lafon, Michel (1995), *Le shona et les shonas du Zimbabwe*, Harmattan éd. Paris

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
**Obo d’amore** (oboe d'amore, hautbois d'amour eller kjærleiksobo) er altinstrumentet i obofamilien. Han er stemt *a*, altså ein liten ters lågare enn oboen. Klangfargen er rundare enn ein vanleg obo, men ikkje så rund som engelsk horn. Han vart hovudsakleg brukt i barokken, og då særskild av Johann Sebastian Bach og Georg Philipp Telemann. Instrumentet vert sjeldan brukt i moderne symfoniorkester, nokre unntak er *Sinfonia domestica* av Richard Strauss og Ravels *Boléro*.

Frå tidleg på 1700-talet er obo d’amore alt-instrumentet, den vanlege oboen sopran, og tenoren i instrumentfamilien er jaktobo (obo de caccia) som vart vidareutvikla til engelsk horn.

Musikk for obo d’amore
----------------------

Obo d’amore har ei solistrolle i J. S. Bachs cembalokonsert i A-dur (BWV 1055) for obo d'amore, strykarar og basso continuo, i Antonio Lottis konsert i A-dur for obo d’amore, strykarar og basso continuo, og i G. P. Telemanns konsert i e-moll for obo d’amore, strykere og basso continuo (TWV 51:e2).

I kammermusikken finst ein triosonate i A-dur for obo d'amore, fiolin og basso continuo av Graun (truleg Johann Gottlieb). I Ravels Bolero er obo d'amoren ein del av orkesteret (dvs. ikkje solist).

Sjå òg
------

* Barokkobo

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oboe d’amore» frå Wikipedia på bokmål, den 7. april 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
	+ Gifford, Virginia S.: *Music for oboe, oboe d’amore and English horn*: a bibliography of materials at the library of Congress. - Westport, Conn. : Greenwood, 1983. - ISBN 0-313-23762-X
**Elseus Sophus Bugge** (5. januar 1833–8. juli 1907) var ein norsk språkforskar og folklorist.

Sophus Bugge vart fødd i Larvik, vart student i Kristiania 1848, tok filologisk embetseksamen i 1857, og reiste deretter på statsstøtta studiereiser i utlandet. I 1860 vart han universitetsstipendiat i samanliknande språkvitskap, i 1864 lektor og i 1866 professor i samanliknande indoeuropeisk språkforsking og gammalnorsk ved universitetet i Kristiania.

Bugge la ned det viktigaste arbeidet sitt i studia av den nordiske kulturutviklinga, men han stod også for viktige bidrag innan samanliknande lingvistikk, latinsk filologi, dei gamalitaliske språka oskisk og umbrisk, etruskisk, armensk, romansk etymologi og sigøynarspråket. Som tekstkritikar er han særleg kjend for si utgåve av den eldre Edda frå 1867.

Allereie som student drog Sophus Bugge til Telemark for å samle norske folkevisor. Han vart ein viktig bidragsytar til *Danmarks gamle Folkeviser*, som Svend Grundtvig hadde teke til med å gje ut i 1853. Bokverket, som er det viktigaste referanseverket i Norden for mellomalderballadar, vart først avslutta med bind XII i 1976.

Kongen utnemnde Bugge den 21. januar 1896 til storkrossen av St. Olavs Orden for vitskapleg forteneste.

Verk
----

* *Gamle norske Folkeviser*, 1858
* *Studier over de nordiske Gude- og Heltesagns Oprindelse*, 1881 ff.
* *Norges Indskrifter med de ældre Runer*, 1891 ff.
* *Bidrag til den ældste Skjaldedigtnings Historie*, 1894

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | **Sophus Bugge** på Wikikilden (frie originaltekstar) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Søren Anton Sørensen** (20. november 1849–9. september 1910) var ein norsk skulemann, skribent og dokumentgranskar.

### Liv og gjerning

Sørensen var frå Sandar, far hans var skipsreiar og gardbrukar. Sjølv tok han artium i Drammen 1868, og vart cand.theol. i 1873. Etter eksamen studerte han vidare utanlands. Skuleåret 1876/77 var han rektor på ein amtsskule på Vestfossen, åra 1880-82 lærar ved fleire skular i Kristiania, 1882-84 ved ein privatskule på Østre Toten, og 1884-85 medstyrar av *Kristiania private Middel- og Borgerskole*. I 1885 tok han over privatskulen *Wieses latin- og realskole* i Kristiania. Denne dreiv han til 1894 under namnet *Sørensens Middelskole*, heile tida var han sjølv rektor. Skulen vart lagt ned i 1894, etter usemje med kyrkjedepartementet.

Sørensen konverterte til katolisismen i 1899.

Like frå 1872 hadde Sørensen skrive lokalhistorie frå Vestfold. Han skreiv mykje om kyrkjelege, politiske og moralske spørsmål. Etter han slutta skulegjerninga i 1894 heldt han fram som forfattar, mellom anna gjennom omfattande gransking av mellomalderske membranfragment i Riksarkivet. Han publiserte sin første artikkel om emnet i det danske tidsskriftet *Varden* i 1904. Åra 1906 og -07 fekk han stønad til granskararbeidet frå Nansenfondet. Etter han i 1908 presenterte arbeidet i Vitenskapsakademiet, føredraget trykt i *Historisk tidsskrift* same året, vart han utnemnd til statsstipendiat. 

Sørensen sitt arbeid med membranfragmenta dokumenterte mellom anna at forfattarar som Augustin, Vergil, Isidor og Thomas Aquinas var kjent i Noreg i mellomalderen. Han leita også fram tidlege tekstar om medisinar.

Han døydde i hovudstaden i 1910.

Litteratur
----------

* sambok 20 bøker av og om S.A. Sørensen
* Olav Bø. «Søren Anton Sørensen» I: *Norsk biografisk leksikon*, 1. utg.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI

 |
Instrument frå mausoleet til Jalal ad-din Rumi i Konya i Tyrkia.
**Rabab** (òg kalla **rebap**, **rabab**, **rebeb**, **rababah** og **al-rababa**) er eit strengeinstrument som opphavleg kjem frå Afghanistan, men som òg er utbreidd i Pakistan, India, Persia, Levanten, Magreb, Søraust-Asia og delar av Europa. 

Instrumentet er som oftast laga av chandarntre, men morbærtre har òg vorte nytta. Rabab har 21 strengjar og vert rekna til luttfamilien (oud på arabisk). Instrumentet er dekt med stramt geiteskinn, som ofte er lima fast. Stemmekassen har ofte forseggjorde utskjeringar.

Rabab er eit svært gamalt instrument og det finst mange versjonar av det. Ein nært slektning av rabab er gusla, som framleis er i bruk på Balkan. Medan somme versjonar vert spela om lag på same vis som lutt, vert andre versjonar spela med boge. Dei fleste av dei indiske strengeinstrumenta er i slekt med rabab. Den europeiske fiolinen er òg i slekt med rabab. 

I Afghanistan er rabab mykje nytta for den typiske pasjtomusikken (pasjto er òg eitt av dei offisielle språka i Afghanistan). Hjå pasjtunarane går rabaen i arv frå generasjon til generasjon. Kjende rababutøvarar og læremeistrar er Ustad Kalam Bakhtyani, Muhammad Umer Rababi og Abdul Alam Khan Momand.

Sjå òg
------

* Gusla
* Rebec
**Søren Bloch Laache** (31. januar 1854–11. mai 1941) var ein norsk lækjar frå Fet i Akershus, professor i medisin som var ein internasjonalt kjend forskar på blod. Han var far til Rolv Laache.

Laache var son til gardbrukar. Etter han vart cand.med. i 1877 fekk han omgåande stilling ved Rikshospitalet som forskar under professor Jacob Worm-Müller på Fysiologisk institutt. Frå 1881 forska Laache ved Patologisk institutt under leiing av professor Hjalmar Heiberg. Her la han i 1883 fram ei gransking om blodet som vekte internasjonal merksemd.

Åra 1833-86 var Laache reservelækjar ved Rikshospitalet, sidan 1887 overlækjar for avdeling B og med ansvar for undervisning. Til doktorgraden i medisin la han i 1890 fram ei avhandling om lungesekken. Han var 1891-95 dosent i patologi ved Universitetet i Oslo og frå 1896 professor i indremedisin same staden, ein posisjon han hadde til 1924. Frå 1898 hadde han òg stilling som overlækjar ved medisinsk avdeling A på Rikshospitalet.

Laache skreiv fleire bøker, særleg vart ei lærebok om urinanalyse utbreidd då ho vart omsett til mange språk. Han var elles 1884-92 redaktør for *Norsk Magazin for Lægevidenskaben* og 1898-1924 medlem av den permanente farmakopékommisjonen. 

I 1898-1924 vart Laache slått til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
* Store norske leksikon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC

 |
**Oersted** eller **Ørsted** (forkorta **Oe**) er ei gammal eining for magnetfelt (òg kjend som magnetfeltstyrke eller intensitet) i CGS-systemet for einingar. Han er definert som 1000/4π (≈79.5774715) ampere per meter fluksbane i SI-systemet. Oersted er nært knytt til eininga gauss, CGS-eininga for magnetisk induksjon eller magnetfelt. I vakuum er 1 G = 1 Oe, medan forholdet i eit medium med permeabilitet \mu  vert G = \mu  Oe. Ein oersted er òg lik ei magnetomotorisk kraft (mmf) på 1 gilbert per centimeter fluksbane. 

Eininga vart oppretta av IEC i 1930 til ære for Hans Christian Ørsted, som oppdaga elektromagnetismen i 1820. Frå *Standard Handbook of Electrical Engineers*; «Han er ein magnetisk storleiksvektor til eit punkt i eit magnetfelt som måler emna elektriske straumar eller magnetiske lekamar har til å produsere magnetisk induksjon i eit visst punkt»

> H({\mbox{oersted}})\approx {\frac {79.5774715I}{l}}
> 
> 

* I SI-systemet er 1 gilbert = 10/4π ampereviklingar = om lag 0,7958 amperevikling.
* Den lagra energien i ein magnet, kalla magnetyteemne, eller «magnetisk energiprodukt», er typisk målt i eininga megagauss-oersted (MGOe). Eininga MGOe er lik megajoule per kubikkmeter.

Sjå òg
------

* CGS-systemet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oersted» frå Wikipedia på engelsk, den 9. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Magnetic Conversion Factors
2. ↑  *EMF Fundamentals*, arkivert frå originalen 7. april 2008, henta 9. februar 2009
3. ↑  oersted@Everything2.com
4. ↑  Derived CGS Units with Special Names
5. ↑  Homework please help!? - Yahoo! Answers
6. ↑   Arkivert 2019-05-21 ved Wayback Machine. IEC history
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1973** vart arrangert i Moskva i Sovjetunionen i tida frå 31. mars til 15. april 1973. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei seks deltakarlanda møttest i doble innbyrdes oppgjer. Arrangørlandet Sovjetunionen vart verdsmeister etter å ha vunne alle kampane. Sverige tok andreplassen og Tsjekkoslovakia kom på tredjeplass.

Tabell
------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 10 | 10 | 0 | 0 | 100 - 18 | 20 |
| 2 |  Sverige | 10 | 7 | 1 | 2 | 53- 23 | 15 |
| 3 |  Tsjekkoslovakia | 10 | 6 | 1 | 3 | 48 - 20 | 13 |
| 4 |  Finland | 10 | 3 | 1 | 6 | 24 - 39 | 7 |
| 5 |  Polen | 10 | 1 | 1 | 8 | 14 - 76 | 3 |
| 6 |  Vest-Tyskland | 10 | 1 | 0 | 9 | 19 - 82 | 2 |
|

### Sovjetunionens meisterlag

Målvakter: Vladislav Tretjak, Aleksandr Sidelnikov   

Forsvarar: Aleksandr Ragulin, Valerij Vasiljev, Aleksandr Gusev, Vladimir Lutsjenko, Jurij Ljapkin, Jevgenij Paladjev, Gennadij Tsygankov   

Løparar: Boris Mikhajlov, Valerij Kharlamov, Aleksandr Maltsev, Vladimir V. Petrov, Aleksandr Jakusjev, Vladimir Sjadrin, Aleksandr Martinjuk, Vjatsjeslav Anisin, Jurij Lebedev, Aleksandr Voltsjkov, Aleksandr Bodunov.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1973» frå Wikipedia på svensk, den 11. november 2019.*
Skorsteinsmerket og flagget til Rederi AB Svea.
**Stockholms Rederi AB Svea** (opphavleg **Sveabolaget**, og ofte berre kalla **Rederi AB Svea** eller berre **Svea**) var eit svensk reiarlag skipa i 1870-åra.
Det opererte eit breitt utval av skip som frakta gods og passasjerar rundt om i verda, hovudsakleg konsentrert om trafikk i Austersjøen og Nordsjøen og var eit av dei største svenske reiarlaga i si tid. Rederi AB Svea var ein av grunnleggjarane av Silja Line, og dreiv skipa under namna Skandinavisk Linjetrafik, Scandinvian Ferry Lines, Linjebuss og Trave Line. Det hadde òg eit finsk dotterselskap (*Oy Svea Ab*) og eit anna dotterselskap med base i Nederland. I 1981 vart Svea slått saman til Johnson Line og slutta å operere som eit sjølvstendig føretak.

Skip
----

* DS «Birger Jarl» (1953–73)
* MS «Svea» (1966–69)
* MS «Fennia» (1970–84)
* MS «Svea Corona» (1975–81)
* MS «Silvia Regina» (1981)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Rederi AB Svea**
|  |
| --- |
| **RS 59 «Tønnes Puntervold»** |
|  |
|  |  |
| **Status:**  | Seld |
|  |  |
|  |  |
| **Verft:**  | Elvestad Mek. Verksted. Skien |
| **Konstruktør:**  | Furuholmen & Scheen |
| **Byggjeår:**  | 1958 |
| **Byggjepris:**  | 560 000 kroner |
| **Oppkalla etter:**  | Tønnes Puntervold |
| **Finansiering:**  | Byggefond i 9. 11. 13. og 14. distrikt av NSSR |
|  |  |
| **Eigenskapar** |
| **Materiale:** | Stål |
| **Tonnasje:**  | 52 (BRT) |
| **Lengde:**  | 16,75 m |
| **Breidde:**  | 5,00 m |
| **Djupgåande:**  | 2,60 m |
|  |  |
| **Bunkerkapasitet:**  | 5,2 tonn |
|  **Motor år:**  | 1959 |
|  **Motor:**  | 220 hk |
| **Ny motor år:**  | 1980 |
|  **Ny motor:**  | 242 hk |
| **Fart:**  | 9 knop |
| **Rekkevidde:**  | 1000 nautiske mil |
| **Mannskap:**  | 4 |
| **Navigasjon og kommunikasjon** |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Statistikk** |
| **Sett inn i teneste:**  | 1959 |
| **Ut av teneste:**  | 1990 |
| **Menneskeliv berga:**  | 8 |
|  |  |
| **Fartøy assistert:**  | 534 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |

**RS 59 «Tønnes Puntervold»** var ei redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet. Ho vart overlevert frå Elvestad Mek. Verksted i Skien, som bygde henne, 21. mai 1958. «Tønnes Puntervold» var den første av i alt seks 55 fots stålskøyter som vart bygde kring 1960. 

Redningsselskapet gav skøyta namn eller Tønnes Puntervold, kjøpmann frå Eigersund, som frå 1850-talet gjorde mykje for redningssaka i Noreg. 

Under teneste for Redningsselskapet redda «Tønnes Puntervold» 8 menneske frå ein sikker daude. 534 fartøy fekk assistanse.

I 1990 vart ho seld til redningsselskapet sin systerorganisasjon i Sverige; Svenska Sällskapet för Räddning af Skeppsbrutne. Dei selde henne i 1997 vidare til Jonas Moberg i Stockholm. Ho hadde då namnet «Tønnes».

Kjelder
-------

* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
* nssr.no[*daud lenkje*]