recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Klatremaurvarslar** |
| Bilete frå EcuadorFoto: Michael WoodruffBilete frå EcuadorFoto: Michael Woodruff |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Klatremaurvarslar Utbreiinga av Klatremaurvarslar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | *Thamnistes* |
| **Art:** | **Klatremaurvarslar** *T. anabatinus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Thamnistes anabatinus***P.L. Sclater & Salvin, 1860 |

**Klatremaurvarslar**, *Thamnistes anabatinus*, er ein liten maurvarslar i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Thamnistes***. Arten er utbreidd frå Belize og Mexico i nord, sørover gjennom Mellom-Amerika. I Sør-Amerika langs vestsida av Andes ned til sørlege Ecuador. Han lever òg i eit belte langs austsida av Andes ned gjennom Peru til Bolivia i sør. 

Klatremaurvarslar er ein liten maurfugl, om lag 15 cm lang og veg 21 gram. Han har eit stort, kraftig nebb med krok i enden. Krone, overside, venger og hale er raudbrune. Dei har ei mørk augestripe, over det ei lys, brungul stripe, *supercilium*. Undersida er oliven til brungul. Kjønna er like, men hannen har ein skjult raudbrun-oransje flekk i midt på ryggen. Ungfuglar er lik dei vaksne, men har raudbrune frynsar på vengedekkarane og er bleikare på undersida. ropet er eit pipande *swik*, og songen varierer, som *tjip* eller *tjiv tjiv tjiv tjiv tjiv* i Costa Rica, *piu piu piu piu piu*  i Venezuela. 

Dette er ein fugl som lever i skog, gammal sekundærvekst, halvopen skog og skogskantar opp til 1500 moh. Hoa legg to kvite, brunflekka egg i eit djupt koppforma reir 7-15 meter over bakken i eit tre, vanlegvis på ein halvopen stad. Begge kjønn tar del i reirbygging, ruging, og omsut for ungane. 

Klatremaurvarslar et insekt og andre leddyr, som dei plukkar frå lauvverk som ein vireo. Det kan sjåast åleine, i par, eller saman med tanagarar og parulaer i fleirartsflokkar.

Kjelder
-------

* *Første utgåva av artikkelen byggjer på «Russet Antshrike» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juli 2011*
* Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.

### Referansar

1. ↑  Hilty, 2002

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Klatremaurvarslar**

* Videoar, bilete og lydopptak av klatremaurvarslar hos Internet Bird Collection
* BirdLife International (2014) Species factsheet: *Thamnistes anabatinus Arkivert 2014-08-21 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 20. august 2014.
**Klaus Egge** (19. juli 1906–7. mars 1979) var ein norsk komponist og musikkritikar. Han er mest kjend for symfoniane, konsertane og kammermusikken sin.

Biografi
--------

Egge vart fødd i Gransherad (nær Notodden) i Telemark. Han studerte ved Musikkonservatoriet i Oslo, og tok organisteksamen der i 1929. Etter dette studerte han bl.a. komposisjon under Fartein Valen. I tida 1937–38 studerte han under professor Walter Gmeindl ved Musikkhøgskolen i Berlin.

Klaus Egge var ein viktig figur i norsk kulturliv. Han var formann i Norsk Komponistforening i perioden 1945–72, og var det òg i Norges Kunstnerråd, TONO, Statens Musikkråd og Norges Nasjonale Musikkomité. I tillegg var han styremedlem i Nordisk Komponistråd og International Music Council. Han fekk kunstnarløn frå 1949. I 1972 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris. Han var kommandør av St. Olavs Orden og av Den islandske Falkeorden. I 1978 fekk han Lindemanprisen.

Musikken hans var inspirert av norsk folkemusikk, men etter kvart vart Egge meir opptatt av atonal musikk.

Blant dei større verka hans finn vi fem symfoniar, tre klaverkonsertar, ein fiolinkonsert og ein cellokonsert. Kammermusikken står òg sentralt, med ein strykekvartett, ein klavertrio, to blåsekvintettar, ein fiolinsonate og mange klaververk. Han komponerte òg mange verk for kor, samt fleire songar.

Verk (utval)
------------

* Konsert for klaver og orkester Nr. 1, Op. 9 (1937)
* *Sveinung*, Op. 11 (1940) (H.H.Holm)
* *Fjell-Norig: Symfonisk høgsong for dramatisk sopran og orkester*, Op. 15(1941)
* *Noreg-songen*, Op. 16 (Utgitt: 1952) (Arne Garborg)
* Symfoni Nr. 1 : *Lagnadstonar*, Op. 17 (1942)
* *Draumar i Stjernesnø*, Op. 18 (1944) (H.H.Holm)
* *Elskhugskvede*, Op. 19 (1942) (Tore Ørjasæter)
* Konsert for klaver og orkester Nr. 2, Op. 21 (1944)
* Symfoni Nr. 2 : *Sinfonia Giocosa*, Op. 22 (1947)
* Konsert for violin og orkester, Op. 26 (1953)
* Symfoni Nr. 3 : *Louisville Symphony*, Op. 28 (1958)
* Konsert for cello og orkester, Op. 29 (1966)
* Symfoni Nr. 4 : *Sinfonia seriale sopra BACH - EGGE*, Op. 30 (1967)
* Symfoni Nr. 5 : *Sinfonia dolce quasi passacaglia*, Op. 31 (1969)
* Konsert for klaver og orkester Nr. 3, Op. 32 (1973)
* Symfoniske variasjoner og fuge over en norsk folketone

### Litteratur

* Ingrid Loe Dalaker 2011, *Nostalgi eller nyskaping : Nasjonale spor i norsk musikk : Brustad, Egge og Groven*
* Ragnar Olsen (Notodden): Klaus Egge - telemarking og europear. Artikkel i Årbok for Telemark (2007)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi Arkivert 2009-11-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Klassisk** er eit adjektiv som har fått fleire ulike meiningar.

Ordet skriv seg frå nemninga til dei europeiske humanistane for den greske og latinske litteraturen i antikken, men har sitt opphav i den latinske nemninga for dei som høyrer til i den fyrste (øvste) klassa i samfunnet («borgarklassa»). I brei meining står ordet *klassisk* for den gresk-romerske kulturen og kunsten fram til Romarrikets oppløysing, medan det i ei trongare meining står for den den greske kunsten i ein periode mellom om lag 480 og 323 f.Kr. (fvt.). Men ordet *klassisk* vert òg nytta på mange andre måtar i mange land i ein rad samanhengar innanfor kunst, kultur og vitskap, til dømes som ei periodenemning, eit kvalitetsomgrep, eller som ei nemning for ein særeigen art eller grein av kunst- og kulturuttrykk, eller vitskap.

Sjå òg
------

For bruken av ordet *klassisk*, sjå til dømes:

* Klassisk filologi
* Klassisk retorikk
* Klassisk arkeologi
* Klassisk musikk
* Klassisk mekanikk
* Klassisk fysikk
* Elektrodynamikk
* Klassisk indisk musikk
* Tradisjonell pop

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Koordinatar: 34°17′19.20″N 35°40′49.68″E﻿

**Râs ach-Chaq’a’** eller **Lithoprosopon** (gresk *Theoprosopon*) er eit nes nord i Libanon. Neset ligg mellom dei antikke byane Batroun og Tripoli. Neset dannar ein massiv barrière som skjer gjennom kysten av Libanon og gjer det vanskeleg for reisande å reise rundt. I dag går kystvegen gjennom neset i to tunnelar.

Historie
--------

I antikken gjekk det ein veg parallelt til sjøen rundt neset mellom Batroun og Tripoli. Historikarar rapporterer at eit jordskjelv i 551 evt. skapte eit jordras som tok med seg vegen ut i sjøen, og dermed isolerte Tripoli frå Batroun og Byblos.

Namnet på neset har endra seg gjennom historia. Det vart første gongen nemnt av den greske historikaren Polybius, som kalla det *Theou Prosopon* eller «Guds andlet». Dei greske geografane Klaudios Ptolemaios og Strabon, nemner òg neset som *Theouprosopon*. Pomponius, den romerske geografen kalla det *Promontorium Euprosopon* eller «Det gode andlet-neset». Namnet Lithoprosopon kom ikkje i bruk før Austromarriket, då området vart heilt kristna og namnet vart Lithoprosopon eller «Andlet av stein». Arameiske og syriske historikarar omsette det til *Parsuph Kipa* og seinare omsette arabiske historikarar det til *Anf Al-Hajar* og *Wajh Al-Hajar* eller «Nasa eller andeletet av stein». Historikarane frå krosstoga kalla det «Konstabelens kyrkjebenk» eller «Generalfjellet». Under mamelukkane og osmanarane fekk neset igjen det arabiske namnet *Wajh Al-Hajar*. 

Den franske historikaren Laurent d'Arvieux skreiv i 1660 at frankarane kalla det *Cape Rouge*, ei forvansking av det libanesisk arabiske ordet *ouege*, som tyder «andlet». Jean de La Roque gav i 1688 neset to ytterlegare namn, *Capo Pagro* og *Cappouge*. Cappouge var truleg ei forvansking av «Cap Rouge», «Cappo poggia» eller «Neset under vinden» Cappouge kunne òg ha kome frå *Capo poggio* eller «neset med åsen», som samsvarar med det noverande namnet på neset, *Râs ech-Chaq' ha*, som tyder «Neset me haugen».

Moderne turistmål
-----------------

I dag er det fleire små feriestader langs kysten. Det er òg ein populær, kristen pilegrimsstad der vitjande vitjar klosteret og helgenskrinet til Vår frue av Nourieh i landsby Hamat.

Våtmarksområde
--------------

Det er eit våtmarksreservat på neset ved Deir el Nouriyeh-klippene i Ras Chekaa som er oppført under den internasjonale Ramsarkonvensjonen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Theoprosopon» frå Wikipedia på engelsk, den 15. august 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Annals 48, 3, 2005+app1
2. ↑
**Interlaken-Oberhasli** er eitt av ti distrikt (tysk: *Verwaltungskreis*) i kantonen Bern i Sveits. Distriktet har ei flatevidd på 1 229 km² og hadde 46 510 innbyggarar i 2010. Distriktet grensar i nord til kantonane Luzern, Obwalden og Nidwalden, i aust til Uri og i sør til Valais. Distriktet høyrer til forvaltningsregionen Oberland.

Interlaken-Oberhasli omfattar 29 kommunar. Unterseen og Interlaken er dei to med meir enn 5 000 innbyggarar. Dei andre kommunane er Beatenberg, Bönigen, Brienz, Brienzwiler, Därligen, Gadmen, Grindelwald, Gsteigwiler, Gündlischwand, Guttannen, Habkern, Hasliberg, Hofstetten bei Brienz, Innertkirchen, Iseltwald, Lauterbrunnen, Leissigen, Lütschental, Matten bei Interlaken, Meiringen, Niederried bei Interlaken, Oberried am Brienzersee, Ringgenberg, Saxeten, Schattenhalb, Schwanden bei Brienz og Wilderswil.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Interlaken-Oberhasli» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2011.*

Koordinatar: 46°04′N 7°03′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Blokaden av Hrodna** av den 20 000 mann sterke svenske armeen fann stad mellom januar og mars 1706. I byen var der kring 23 000 russiske soldatar kommandert av generalfeltmarskalk Ogilvy samt general Repnin. Den 13. januar 1706 kom den svenske armeen frå Polen og kryssa elva Neman, før dei pressa dei russiske kavaleristane frå Mensjikov mot Minsk, og kutta alle sambanda mellom Russland og garnisonen i Hrodna. Situasjonen for dei russiske soldatane vart vanskelegare etter at den allierte polsk-litauiske kongen August II raskt forlet Hrodna mot Polen, og tok fire russiske dragon-regiment med seg. Som følgje av dette vart garnisonen i Hrdona utan kavaleri, som var naudsynt for rekognosering og matforsyningar. 

Etter å ha kringsett Hrodna okkuperte svenskane Nesvizj og kringsette Ljakhavitsjy. Samstundes hadde den russiske garnisonen i Hrodna store problem med matmangel og sjukdom. Dette tok livet av om lag 8 000 soldatar. Etter blokaden av av hovudstyrken sin i Hrodna hadde berre Peter den store om lag 12 000 mann i Kviterussland. Medan han var i Minsk med armeen sin, kommuniserte han med den kringsette garnisonen via ein porutsjik kalla Jakovlev, som klarte å kome seg inn i Hrodna utkledd som ein polsk bonde. I tillegg fekk 14 000 ukrainske kosakkar under Ivan Masepa om gå til åtak mot fienden. Peter ønskte ikkje eit opent slag med Karl XII så langt borte frå Russland. Derfor gav han ordre til garnisonen i Hrodna om å halde ut til våren, då elvane vart isfrie att. Så måtte dei trekkje seg attende til andre sida av Neman mot Brest og vidare til Dnepr, noko dei klarte i mai 1706. 

Karl estimerte retninga russarane ville trekkje seg attende i feil, og venta at dei skulle gå austover, der han plasserte hovudstyrken sin. Han oppdaga den overraskande raske russiske tilbaketrekkinga mot sørvest, og starta å følgje etter, og håpte å nå russarane med å ta ein snarveg gjennom myrene i Polesie. Myrene viste seg å ikkje vere mogeleg å passere, og Karl måtte gje opp forfølgjinga og søke slag mot saksarane først.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Battle of Grodno (1706)» frå Wikipedia på engelsk, den 21. desember 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Николай Шефов. Битвы России. Военно-историческая библиотека. М. 2002.
	+ Den russiske armeen i Grodno 1706[*daud lenkje*]
**Slaget ved Cuddalore** var eit sjøslag som fann stad 29. april 1758 under sjuårskrigen nær Cuddalore utanfor den karnatiske kysten i India. Slaget enda uavgjort mellom ein britisk skvadron under viseadmiral George Pocock og ein fransk skvadron under Comte d'Aché. Britane tapte 29 mann og 89 vart skadde, medan franskmennene fekk nesten 600 drepne.

Dei to skvadronane møttest igjen den 3. august i slaget ved Negapatam og igjen den 10. september i slaget ved Pondicherry.

Involverte skip
---------------

### Storbritannia (George Pocock)

HMS «Yarmouth» 64 (flaggskip)  

HMS «Cumberland»  

HMS «Elizabeth»  

HMS «Newcastle»  

HMS «Protector»  

HMS «Queenborough»  

HMS «Salisbury»  

HMS «Tiger»  

HMS «Weymouth»

### Frankrike(d'Ache)

*Zodiaque* (flaggskip)  

åtte andre linjeskip  

*?* 36  

fregattar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Battle of Cuddalore (1758)» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Heritage History - List of Battles*, arkivert frå originalen 11. juli 2011, henta 13. november 2010
**Vologases V av Partia** herska over Partarriket frå 191 til 208. Han var son av Vologases IV. Vologases var også konge av Armenia, då eit romersk lydrike, frå 186 til 198, og er i denne samanheng kjend som Vologases II (armensk Վաղարշ, Vagharsh).

Riket til Vologases blei angripe av den romerske keisaren Septimius Severus i 195. Severus rykte inn i Mesopotamia, okkuperte Nusaybin og plyndra den partiske hovudstaden Ktesifon i 199. Han tok mange partarar til fange og selde dei som slavar. Han prøvde også å erobre festningen ved Atra, men lukkast ikkje. I 202 gjenoppretta dei to rika makta, med romarane i kontroll over heile Mesopotamia.

Vologases V døydde i 208 og blei etterfølgd av eldstesonen sin Vologases VI. Ein yngre son, Artabanes IV, gjorde opprør og det braut ut borgarkrig i Partia. Han hadde også to andre søner som blie kongar, Rev I av Kaukasisk Iberia og Khosrov I av Armenia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vologases V av Parthia» frå Wikipedia på bokmål, og «Vologases V of Parthia» frå Wikipedia på engelsk den 26. juni 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Symfoni nr. 31** i D-dur, K. 297, betre kjend som **Parissymfonien**, er ein av dei meir kjende symfoniane til Wolfgang Amadeus Mozart.

Komposisjon og premiere
-----------------------

Verket vart komponert i 1778 under den mislukka jobbjakten til Mozart i Paris. Komponisten var då 22 år gammal. Premieren fann stad den 12. juni 1778 under ein privat konsert i heimen til grev Karl Heinrich Joseph von Sickingen, ambassadøren til Pfalz. Den offentlege premieren fann stad seks dagar seinare i ei framføring av Concert Spirituel..

Verket fekk positive meldingar i utgåva av he *Courrier de l'Europe*, publisert i London:

*Concert Spirituel på Kristi lekamsfest byrja med ein symfoni av M. Mozart. Denne artisten, som frå ung alder har hatt eit godt rykte blant cembalistar, kan i dag reknast bland dei flinkaste komponistane.*
Concert Spirituel framførte verket igjen den 15. august, denne gongen med ein ny andresats, ein andante som erstatta den originale Andantino i 6/8.

Verket var tydelegvis populært, for det vart framført fleire gonger i både 1779 og 1780. Verket vart publisert i Paris av Sieber og annonsert for sal den 20. februar 1779. 

Symfonien vart seinare framført i Burgtheater i Wien den 11. mars 1783 under ein kosnert for svigerinna til Mozart, songaren Aloysia Weber.

Musikken
--------

Symfonien følgjer mønsteret rask-langsam-rask, og manglar menuetten ein ofte finn i symfoniar i klassisismen. 

1. Allegro assai, 4/4
2. Andante, 3/4
3. Allegro, 2/2

Symfonien er skriven for eit stort orkester som var tilgjengeleg for Mozart då han var i Paris: 2 fløyter, 2 oboar, 2 klarinettar i A, 2 fagottar, 2 horn, 2 trompetar, pauker, og strykarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Symphony No. 31 (Mozart)» frå Wikipedia på engelsk, den 27. desember 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Deutsch, Otto Erich (1965) *Mozart: A Documentary Biography*. Stanford: Stanford University Press.

1. ↑  Deutsch 1965, 174, 176
2. ↑  Opphavleg på fransk. (1965, 174)
3. ↑  Deutsch (1965, 178)
4. ↑  Deutsch (1965, 185, 188)
5. ↑  Deutsch (1965, 213)

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* *Sinfonie in D KV 297*: partitur og kritisk rapport (tysk) i Neue Mozart-Ausgabe
* Symphony No. 31: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.
* manuscripts of the Paris symphony

| * v
* d
* e
Symfoniar av Wolfgang Amadeus Mozart |
| --- |
| 
* 1
* 2a
* 3b
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31 (Paris)
* 32
* 33
* 34
* 35 (Haffner)
* 36 (Linz)
* 37c
* 38 (Praha)
* 39
* 40
* 41 (Jupiter)

 |
| 
* a #2 i dag tilskriven Leopold Mozart.
* b #3 i dag tilskriven Carl Friedrich Abel.
* c #37 i dag tilskriven Michael Haydn.

* Musikkverk av Wolfgang Amadeus Mozart

 |
**Persaunet** er ein eigedom mellom Kuhaugen og Strindheim i Trondheim kommune.

Persaunet gard, som vart riven i 1970.
Namnet kjem av mannsnamnet «Per» (*Peder, Peter*) og norrønt *auðn*, 'øydegard'. Garden er først nemnd i 1590 og låg truleg under Bakke kloster. I 1647 var garden ått av borgarmeister Lauritz Bastiansen Stabell. Frå 1917 høyrde garden til Strinda kommune, som bygde aldersheim og sjukehus her. 

20 dekar av eigedommen vart kverrsett av okkupasjonsmakta under Andre verdskrigen. Det vart da oppført ein militærleir, Persaunet leir, her. I 1945 vart leiren overteken av Forsvaret, og Persaunet var ein sentral militær stasjon (Trøndelag Sjøforsvarsdistrikt, Sør-Trøndelag Heimevernsdistrikt, Forsvarets uniformsutsal Trøndelag, Vernepliktsforvaltninga Trøndelag mfl.) heilt fram til 2002. Da vart verksemda i leiren avvikla, og berre Luftkrigsskulen er verksam på Persaunet i dag.

Litteratur
----------

* Terje T.V. Bratberg og Jon Gunnar Arntzen (1996). *Trondheim byleksikon*. Kunnskapsforlaget. s. 418. ISBN 8257306428.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Laura Beatrice Marling** (fødd 1. februar 1990) er ein songar og låtskrivar frå Hampshire i England.

Ho debuterte med singelen *Ghosts*, som kom ut på WayOutWest Records, med etterfølgjande singlar på Virgin Records. Debutalbumet hennar, *Alas, I Cannot Swim*, det andre albumet, *I Speak Because I Can* og det fjerde albumet, *Once I Was an Eagle* vart nominerte til Mercury Prize i åra 2008, 2010 og 2013.

Laura Marling er ein tidlegare medlem i gruppa Noah and the Whale og medverka på debutalbumet deira, *Peaceful, The World Lays Me Down*. Charlie Fink, vokalisten i Noah and the Whale, stod for produksjonen av debutalbumet til Marling. Ho medverkar også på singelen «Young Love» av mystery Jet, som kom ut 10. mars 2008 frå det andre albumet deira.

Diskografi
----------

* 2008 *Alas I Cannot Swim*
* 2010 *I Speak Because I Can*
* 2011 *A Creature I Don't Know*
* 2013 *Once I Was an Eagle*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Laura Marling» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Laura Marling**

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BBC Things

 |
**Lauren Cherie Southern** (fødd 16. juni 1995) er ein kanadisk konservativ aktivist, forfattar, politisk kommentator og journalist. Ho har vorte skildra som «alt-right», men har sjølv hevda at ho ikkje er det i ein video ho laga som respons til ein annan YouTube-person.

Lauren Southern stilte som kandidat for Libertarian Party of Canada under det føderale valet i 2015 i Canada. Ho arbeidde for den politiske kommentatorplattforma The Rebel Media fram til mars 2017, og har skrive for Spiked, International Business Times og The Libertarian Republic. Southern har halde fram med å arbeide uavhengig og har lagt ut fleire videoar på YouTube. I mars 2018 vart ho nekta å reise inn i Storbritannia på grunn av sine politiske intensjonar.

Referansar
----------

1. ↑  «Høyreekstreme aksjonerte mot redningsbåt i Middelhavet». *Dagsavisen*. 29. juni 2017.
2. ↑  «Theresa May nekter «right-wingers» innreise». *Document.no*. 12. mars 2018.
3. ↑  «Nordmann anholdt og nektet innreise på London-flyplass på grunn av «verdier og holdninger»». *Aftenposten*. 9. mai 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lauren Southern ved The Internet Movie Database (IMDb)

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Lauren Southern**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
|  |
| --- |
| ***I've Been Loving You***  Singel av Elton John |
|  |
| B-side | «Here's to the Next Time» |
| **Utgjeve** | 1. mars 1968 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Selskap** | Philips Records (UK) |
| Låtskrivar(ar) | Elton John, Bernie Taupin |
| Elton John-kronologi |
|  | *I've Been Loving You* | «Lady Samantha»(1969)
 
 |

«**I've Been Loving You**» er debutsingelen til Elton John frå 1968 med tekst av Bernie Taupin. B-sida «Here's to the Next Time» er skriven av Elton John aleine. Songen vart ikkje gjeven ut på noko album og singelen vart trekt tilbake kort tid etter han kom ut. Singelen vart først gjeven ut i plateboksen *Rare Masters* i 1992, då i ein ny stereomiks.

Singelen er særs sjeldan og ein kopi seld på eBay i 2009 gjekk for $782,73. Ein enno sjeldnare EP-versjon med fire songar, berre gjeven ut i Portugal, inneheld òg songane «Thank You For All Of Your Loving» (skriven av Elton John og Caleb Quaye) og «The Angel Tree» (skriven av John/Taupin). Eit eksemplar av denne vart i 2007 seld på eBay for $2 551.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «I've Been Loving You» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Arkivert 2011-11-03 ved Wayback Machine.
Tvillingbolle datert 1738 frå Valle i Aust-Agder, lengd 12,2 cm. Norsk Folkemuseum NF.1927-1279. Foto: Anne-Lise Reinsfelt

**Tvillingbolle** er eit drikkekar som består av to bollar som heng saman i sida. Tvillingbollar blei brukt på bygdene i Noreg på 1600-, 1700- og 1800-talet til å drikka øl av. Dei er utskorne av eitt stykke tre, og det er opning i veggen mellom dei to bollane slik at ølet kan renna fritt mellom dei. Desse tvillingbollane har truleg vore brukt som «skjemtekar».

Tvillingkar av denne typen har vore brukt i Europa frå førhistorisk tid. Det er mogleg at dei opphavleg har hatt ein rituell funksjon ved handlingar utført i samband med forbrødring og giftarmål. Det finst opplysinger om at ungarske tvillingkar frå seinare tid var bestemt for brud og brudgom.

Sjå òg
------

* Trillingbolle
* Klunkeflaske
* Ølfugl

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tvillingbolle» frå Wikipedia på bokmål, den 14. november 2017.*

1. ↑  Gjærder (1975) s. 179.

Litteratur
----------

* Gjærder, Per (1975): *Norsk drikkekar av tre*. Bergen – Oslo – Tromsø
* Østby, Jon Birger (1983): *Nomenklatur for drikkestell*, med tegninger av Torill Sand. Oslo

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tvillingbolle på DigitaltMuseum
| **Rzeszów** |
| --- |
| Horisonten til RzeszówHorisonten til Rzeszów |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Rzeszów | Byvåpenet til Rzeszów |
| **Flagget til Rzeszów** | **Byvåpenet til Rzeszów** |

 |
| Plassering |
| 

Rzeszów is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Subkarpatiske voivodskap |
| Byrettar | 1354 |
| Borgarmeister | Konrad Fijołek |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  129,01 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2021)   - folketettleik - Storbyområde | 198 476   1738/km² 740 000 |
| Koordinatar | 50°2′1″N 22°0′17″E﻿Koordinatar: 50°2′1″N 22°0′17″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 35-000 til 35-900 |
| Telefon-retningsnummer | +48 17 |
| Bilnummer | RZ |
| **Nettstad:** www.erzeszow.pl |

**Rzeszów** (ukrainsk Ряшiв - *Rjasjiv*, tysk *Reichshof*, latinsk *Resovia*, jiddisk ריישע-*Reisha*) er ein by søraust i Polen med om lag 170 000 innbyggjarar. Han fekk byrettar i 1354 og er i dag hovudstad og største by i Subkarpatiske voivodskap (sidan 1999), tidlegare Rzeszów voivodskap (1945-1998).

Historie
--------

Revolusjonsmonumentet.
Rzeszów vart grunnlagd i 1354 av kong Kasimir III av Polen. I ei lang stund var han eigedomen til familien Lubomirski, ein av dei viktigaste i Polen. I tillegg til å ha ein kjend årleg marknad var Rzeszów berre enno ein by langs handelsvegen til Ungarn. I 1658 oppretta Jerzy Sebastian Lubomirski ein piaristskule, den andre vidaregåande skulen i Polen.

I 1937 vart det lagt militærindustri til byen. Państwowe Zakłady Lotnicze produserte fly, og det var òg ein kanonfabrikk under Hipolit Cegielski.

Folk frå Rzeszów
----------------

* Tomasz Stańko (1942–2018), trompetist

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Rzeszów» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juni 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Rzeszów**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Reno** er ei elv i Emilia-Romagna i Italia. Ho er den tiande lengste elva i Italia (sjette lengste av dei som renn direkte ut i havet) og den viktigaste av elvane i området bortsett frå Po. Namnet på elva har same etymologi som Rhinen og kjem frå det keltiske ordet for «rennande (vatn)». 

Elva har eit nedslagsfelt på litt over 5 000 km² og i middelvassføring på 95 m³/s ved munningen. Der elva renn ut på Posletta har ho om lag 25 m³/s. Den høgaste verdien som er registrert er derimot rundt 1 000 m³/s og d et minste er 0,6 m³/s.

Elva nær Sasso Marconi nær Posletta.
Elva har sitt utspring i Le Lari-massivet i provinsen Pistoia (Toscana) om lag 745 meter over havet der to elva renn i hop nær Le Piastre i kommunen Pistoia. Den øvre leia hennar dannar grensa mellom Toscana og Emilia-Romagna og renn i ei skogkledd område kryssa av jernbanelinja Bologna-Porretta-Pistoia. Her er det òg bygd fleire reservoar på elva som vert nytta til produksjon av vasskraft. Reno er den elva i Appenninane som produserer mest straum etter Nera-Velino i Umbria.

I den nedre leia mottar Reno mange sideelvar, og nokre av desse har svært varierande vassføring. Dei viktigaste er Limentra, Silla, Setta, Idice, Sillaro, Santerno og Senio. Elva munnar ut i Adriahavet nær Casalecchio di Reno, søraust for Valli di Comacchio.

Kjelder
-------

1. ↑  På italiensk heiter begge elvane Reno.

* *Denne artikkelen bygger på «Reno River» frå Wikipedia på engelsk, den 25. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historie og geografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Ana Fidelia Quirot Moré** (fødd 23. mars 1963) er ein kubansk tidlegare friidrettsutøvar som særleg utmerkte seg på 800 meter, men òg var ein framifrå 400-meterløpar. Quirot vart verdsmeister på 800 m både under VM 1995 og VM 1997. Ho vann elles sølvmedalje i VM 1991, OL-sølv i 1996 og OL-bronse i 1992, alle på 800 meter. I sine personbeste løp på 800 m og 400 m fekk Quirot notert høvesvis 1.54,44 i 1989 og 49,61 sekundar i 1991.

### Aktiv

Quirot vart nummer fire på 800 m i friidretts-VM 1987. To år seinare vann ho 800 m under verdscupen 1989 i Barcelona på tida 1.54,44, den fjerde raskaste tida på distansen nokon gong. Einast verdsrekordhaldar Jarmila Kratochvílová, sovjetiske Nadezjda Olizarenko og kenyanske Pamela Jelimo har sprunge fortare.

Ved friidretts-VM 1991 måtte Quirot sjå seg slått med fem hundredels sekund av sovjetiske Lilija Nurutdinova i ein rekordjamn finale. I OL-finalen året etter Quirot måtte eit steg ned på sigerspallen til bronseplass, klart slått av vinnaren Ellen van Langen frå Nederland og Nurutdinova.

I 1993 vart gravide Quirot alvorleg brannskadd då ein oljekokar i heimen eksploderte, og det ufødde barnet døydde. Etter talrike operasjonar byrja ho å trene att. Under verdsmeisterskapen 1995 sigra ho på 800 m med god margin til dei sterkaste finalemotstandarane. I 1996 kom ho på andreplass under Sommar-OL i Atlanta, eit løp som russiske Svetlana Masterkova vann. Sesongen etter avslutta Quirot sine mange år på friidrettsbana med å forsvare VM-tittelen på 800 m då VM i friidrett 1997 fann stad i Aten.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1987 i Roma: Nr 4 – 1.55,84
* VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje – 1.57,55, bakom Lilija Nurutdinova (1.57,50)
* OL 1992 i Barcelona: Bronsemedalje – 1.56,80
* VM 1995 i Göteborg: Gullmedalje – 1.56,11, framom Letitia Vriesde (1.56,68)
* OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje – 1.58,11, bakom Svetlana Masterkova (1.57,73)
* VM 1997 i Aten: Gullmedalje – 1.57,11, framom Jelena Afanasjeva (1.57,56)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ana Fidelia Quirot» frå Wikipedia på tysk, den 19. september 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* Munzinger (sport)

 |
**Ana Dulce Ferreira Félix** (fødd 23. oktober 1982) er ein portugisisk langdistanseløpar frå Guimarães som i 2012 vart europameister på 10 000 meter og i 2016 vann EM-sølv på same distansen.

Aktiv
-----

Félix sigra i milløpet under europameisterskapen 2012 i Helsinki framom favoritten Joanne Pavey. Fire år seinare sette Félix personleg rekord på 10 000 meter med 31.19,0 då ho sprang inn til sølvmedalje i EM 2016 i Amsterdam, fire sekund føre bronsemedaljør Karoline Grøvdal.

Félix har elles utmerkt seg meir som terrengløpar enn baneløpar. Perioden 2010-13 sikra ho seg to individuelle VM-sølv og to individuelle VM-bronsar. Åra 2008, 2009 og 2010 vann Portugal og Félix gull i lagtevlinga i terrengløps-VM. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2009 i Berlin: Nr 13 på 10 000 m – 31.30,9
* EM 2010 i Barcelona: Nr 9 på 10 000 m – 33.12,9
* VM 2011 i Daegu: Nr 8 på 10 000 m – 31.37,0
* EM 2012 i Helsinki: Gullmedalje på 10 000 m – 31.44,7, framom Joanne Pavey (31.49,0)
* VM 2013 i Moskva: Nr 13 på 10 000 m – 32.36,7
* EM 2014 i Zürich: Nr 12 på 10 000 m – 32.35,9
* VM 2015 i Beijing: Nr 19 på 10 000 m – 32.26,0
* EM 2016 i Amsterdam: Sølvmedalje på10 000 m – 31.19,0, bakom Yasemin Can (31.12,8)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 16 i maraton – 2.30.39

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ana Dulce Félix» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2020.*
*For elva i Albania, sjå elva Mat.* 
Den vietnamesiske matretten phở med kylling.
**Mat** (norrønt *matr*) er alt det ein kan eta. Mat er viktig for å få i seg næringsstoffa ein treng, men smak, lukt, utsjånad, tekstur og kulturell tyding kan likevel vera like viktig som nytteverdien til maten. Ulike område har derfor utvikla sine eigne, heilt forskjellige former for kokekunst.

Ein skil som regel mat frå drikke, sjølv om dei har mykje av dei same funksjonane. Mat kan finnast i like flytande form som drikke, men ein seier som regel at ein et mat (også flytande, som suppe) medan ein drikk drikke.

Historisk utvikling
-------------------

Menneske i tidlegare tider brukte mykje av kreftene sine på å skaffa mat, enten ved å sanka, jakta, eller dyrka jorda. Ettersom landbruket er blitt meir og meir effektivt treng ikkje folk bruka så mykje tid eller pengar på å skaffa seg maten ein treng. I staden er det blitt eit problem at ein del får for mykje eller feil næring, noko som kan føra til livsstilsjukdommar som overvekt og eventuelt hjarte- og karsjukdommar eller kreft. Andre, derimot, får for lite eller feil næring, anten fordi dei er fattige eller fordi dei har eteforstyrringar. Dette kan føra til mangelsjukdommar, ufullstendig utvikling, eller i verste fall til at dei døyr av svolt.

Mat som symbol
--------------

Massá er ein viktig del av jødisk pesah-feiring.
Mennesket er rekna som altetande, det vil seia at me kan ta til oss næring frå mange ulike kjelder, både frå dyr og plantar. Det finst likevel mange kulturelle grenser for kva ein meiner er bra å eta. Religionar som islam, jødedom, hinduisme og buddhisme har til dels kompliserte reglar for kva som er lovleg mat og kva som ikkje er det. Andre kulturar har grenser som er mindre uttalte. Dei fleste nordmenn vil til dømes unngå å eta larvar eller maur fordi dei tykkjer det er ekkelt.

Mat blir brukt til å markera høgtider, anten ved at ein lager ein særskild rett eller ved at ein avstår frå ein viss type mat. I svært mange kulturar er det òg vanleg å ofra mat til gudar eller ånder, anten dagleg eller på spesielle dagar.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ulike mattypar
**Animalsk mat**

|  |  |
| --- | --- |
| Frå pattedyr: | Kjøt, mjølkeprodukt, blodmat o.a. |
| Frå fugl: | Kjøt av fjørfe og villfugl, egg |
| Frå havet: | Fisk, skaldyr og blautdyr |
|

 |
| **Plantebasert mat*** Algeprodukt, t.d. frå tang og tare
* Belgfrukter
* Frukt
* Grønsaker
* Honning
* Korn
* Krydder og urter frå blad, bark, frø og røter
* Nøtter og frø
 |
| **Annan organisk mat*** Sopp, inkludert gjær
 |
| **Uorganisk mat*** Salt
 |

Kjelder
-------

1. ↑  «mat» i Nynorskordboka.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Koordinatar: 37°35′S 176°05′E﻿

**Matakana** er ei øy som ligg vest i Bay of Plenty på Nordøya på New Zealand. Øya er lang og flat, 20 km lang, men knapt meir enn tre kilometer brei. Øya har vore busett kontinuerleg i fleire hundre år av ulike maori-iwiar (stammar) som for det meste har slektskap med Ngāi Te Rangi. Øya er delt i to delar, 20 km² landbruks- og hagebruksland kring den indre hamna, der dei fleste innbyggjarane er busette, og ei skogkledd kyststripe som dekkjer 40 km².

Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 225, og øya er det tynnast busette området i den vestlege delen av Bay of Plenty. Der var ved teljinga berre 84 bustadar i bruk.

Øya gir ly til innløpet til hamna i Tauranga, og strekkjer seg frå Athenree til Mount Maunganui. Ho er for ein stor del dekt av furuskog.

Dei lange, kvite sandstrendene på øya er populære blant surfarar. Dei kjem hit enten ved å ta taxibåt frå Mount Maunganui, eller ved å padla til øya over munningen til Tauranga Harbour, dersom det er vêrtiløve til det.

Stillehavssida til Matakana er hekkeplass for ei stor mengde sjøfuglar, mellom dei den trua arten rustbuklo *(Charadrius obscurus)*.

I 2007 kartla og estimerte fiskeritilsynet *(New Zealand Fisheries Management Research Database)* at det var 325 piggrokker i estuarfarvatnet mellom Matakana Island og naboøya Rangiwaea Island.

Referansar
----------

1. ↑  *Census 2006 - Western Bay of Plenty District Council*, arkivert frå originalen 17. september 2008, henta 12. juni 2008

* *Denne artikkelen bygger på «Matakana Island» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 61°55′46″N 5°4′9″E﻿

Vågsfjorden sett frå Husevåg på Husevågøy.Foto: Scarto

**Vågsfjorden** er ein delfjord av Nordfjord i Kinn kommune i Vestland. Han ligg mellom Husvågøy i sør og sjølve Vågsøy i nord. På sørsida av Vågsøy ligg Fåfjorden. Fjorden strekkjer seg 8,5 km frå vest til aust. 

Det vestlege innløpet til fjorden ligg mellom Hovden på Husvågøy og Vombaneset. Like innanfor Vombaneset ligg tettstaden Vågsvåg og litt lenger aust tettstaden Holvika. Byen Måløy ligg på søraustsida av Vågsøy og sørlege delar av byen ligg òg ved fjorden. Frå her går Ulvesundet nordover til Sildegapet på sørsida av Stadlandet. På nordsida av Husvågøy ligg bygda Husvåg. Søraust for Måløy ligg Skavøypollen og tettstaden Tennebø. Fjorden endar på nordsida av Gangsøya. 

Det går ferjesamband over fjorden frå Oldeide på sørsida av Fåfjorden til Husvågøy og Måløy. Riksveg 16 går langs nordsida av fjorden til Måløy.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
| **Nerlandsøya** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sunnmøre |
| **Koordinatar** | 62°20′58″N 05°32′46″E﻿Koordinatar: 62°20′58″N 05°32′46″E﻿

 |
| **Areal** | 14,6 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Storevarden (430 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Møre og Romsdal

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 843 (2005) |
| **Folketettleik** | 62 /km² |

**Nerlandsøya** er ei øy i Herøy kommune på Sunnmøre.

Nerlandsøya er den tredje største øya i kommunen etter Gurskøya og Leinøya, og ligg nordvest for Skorpa og vest om Bergsøya. Innbyggjartalet per 2005 var 843, fordelt på grunnkrinsane Kopparstad, Kvalsund og Kvalsvika.

Geografi
--------

Nerlandsøya er skilt frå Skorpa av Skorpesundet og frå Bergsøya av Søre Vaulen. Fylkesveg 20 kjem over til Nerlandsøya frå Bergsøya, via Nerlandsøybrua. Denne vegen deler seg og går så vidare mot høvesvis Kopparstad og Kvalsvika (då som fylkesveg 21). På austsida av øya ligg Breidsundet og Holmefjorden, som skil øya frå Remøya.

Topografi
---------

Øya har fått namnet sitt etter dei låge delane av øya, då særskilt midt mellom fjellmassivet Kvalsundfjellet og det som Mulefjellet er ein del av. Den lågaste delen av dette området har òg fått namnet Nerland. Den høgste toppen, som ligg på Kvalsundfjellet, er Varden og er 430 meter høgt. Søraust på øya, aust om Kvalsundfjellet, er det òg lågt og til ei viss grad mogleg å drive jordbruk. I vest, mellom Kvalsundfjellet og Mulefjellet, ligg Mulevika som siste stoppestad før Atlanterhavet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Harry and the Potters** er eit amerikansk rockeband som er kjend for å ha funne opp og lage musikk under sjangeren trollmann-rock. Bandet har opphav i Norwood i Massachusetts i 2002 og medlemmene i bandet er brørne Joe og Paul DeGeorge. Dei opptrer som Harry Potter, hovudfiguren i bok- og filmserien Harry Potter. Bandet er kjend for detaljerte liveopptredenar, og har utvikla ein kultstatus i Harry Potter-fandommen.

Sidan 2002 har Harry og Potters gjeve ut tre studioalbum, sju utvida førestillingar og eit samlealbum. Duoen starta det uavhengige plateselskapet Eskimo Laboratories, og spelte i dokumentarfilmanen *We Are Wizards* og *Wizard Rockumentary*. Dei er òg medskiparar i velgjerdsorganisasjonen The Harry Potter Alliance, og skipa *Wizard Rock EP of the mounth Club*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harry and the Potters» frå Wikipedia på engelsk, den 11. oktober 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Davies, Shaun (20. juli 2007). «The unexpected wizards of rock and roll». MSN. Arkivert frå originalen 18. august 2007. Henta 31. juli 2007.
2. ↑  Rose, Lacey (13. juli 2005). "Wizard Rock". Forbes.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Harry and the Potters – offisiell nettstad
* Eskimo Laboratories – plateselskap

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Kukawa** er ein by og eit Local Government Area i Nigeria, i den nordaustlege staten Borno. Han ligg i nærleiken av Tsjadsjøen.

Grava til bygrunnleggjaren Muhammad al-Amin al-Kanemi i Kukawa.
Hovudplassen i Kukawa i 1851
Byen blei grunnlagd i 1814 som hovudstad for Kanem-Bornu-riket av den muslimske lærde og krigsherren Muhammad al-Amin al-Kanemi etter at den føre hovudstaden, Ngazargamu, fall. Byen hadde stor strategisk tyding som ein av dei sørlege endestadane for den transsahariske handelsruta til Tripoli.

I 1851 vitja den tyske utforskaren Heinrich Barth byen. Han hadde kome frå Tripoli for å forsøka å opna handel med Europa og utforska Afrika. I 1892 vitja den franske utforskaren Parfait-Louis Monteil byen, på fransk og britiske oppdrag om å utforska grensene mellom ulike område i Vest-Afrika.
Byen blei hærteken og rasert i 1893 av den sudanske krigsherrene Rabih az-Zubayr, og deretter av britiske styrkar i 1902.

Historisk var byen mykje større enn i dag. Seint på 1800-talet rekna britane med at han hadde 50 000-60 000 innbyggjarar.
I dag omfattar Kukawa Local Government Area byane Cross Kauwa og Baga. Området er eit av seksten Local Government Area som utgjer Borno-emiratet, ein tradisjonell stat i Borno.

I 2015 blei mange innbyggjarar i området fordrivne til Maiduguri gjennom massakren i Baga utført av islamistiske opprørarar. 30. juni og 1. juli 2015 utførte Boko Haram ein ny massakre i Kukawa og drap 97 menneske.

I august 2020 blei hundrevis av innbyggjarar i Kukawa tekne til fange og haldne som gislar av Islamic State West Africa Province (ISWAP). To millionar menneske i Borno er blitt fordrivne frå heimane sine dei siste ti åra; mange bur i dårlege tilhøve i Maiduguri.

Kjelder
-------

1. 1 2  Kemper, Steve (2012). *Labyrinth of Kingdoms: 10,000 Miles Through Islamic Africa*. New York: W. W. Norton. s. 137–152. ISBN 978-0-393-07966-1.
2. ↑  J. D. Fage, red. (1985). *The Cambridge History of Africa, Volume 6*. Cambridge University Press. s. 16. ISBN 9780521228039. Henta 3. juni 2014.
3. ↑  Emil Lengyel (March 2007). *Dakar - Outpost of Two Hemispheres*. READ BOOKS, 2007. s. 170ff. ISBN 978-1-4067-6146-7. Henta 11. oktober 2010.
4. ↑  Nigeria (2000). *Nigeria: a people united, a future assured*. 2, State Surveys (Millennium utg.). Abuja, Nigeria: Federal Ministry of Information. s. 106. ISBN 9780104089.
5. ↑  Hamza Idris and Yahaya Ibrahim. *Nigeria: CBN, Nema Reach Out to Baga Attack Victims, Others*. Daily Trust - allAfrica.com, January 16, 2015
6. ↑  «Nigeria Boko Haram crisis: Militants 'kill 150'». *BBC News* (på engelsk). 2. juli 2015.
7. ↑  «Nigerian army says 'in full control' of town where hostages taken». *www.aljazeera.com*. Henta 20. august 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Kukawa» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2021.*
Kulekalotten er den lilla delen.
Ein **kulekalott** eller berre **kalott** er i geometri ein del av ei kule som er gjennomskoren av eit plan. Visst planet går gjennom sentrum av kula, slik at høgda av kalotten er lik radiusen til kula, vert kulekalotten kalla ein heimsfære eller halvkule.

Viss radiusen til kula er r, radiusen ved grunnflata til kalotten er a, og høgda av kalotten er h, så er volum til kulekalotten

{\displaystyle V={\frac {\pi h}{6}}(3a^{2}+h^{2}),}
og det krumme overflatearealet til kalotten er

{\displaystyle \ A=2\pi rh.}
Parametrane a, h og r er ikkje uavhengige: 

{\displaystyle \ r^{2}=(r-h)^{2}+a^{2}=r^{2}+h^{2}-2rh+a^{2},}
{\displaystyle r={\frac {a^{2}+h^{2}}{2h}}}.
Om ein set dette inn i arealformelen får ein: 

{\displaystyle A=2\pi {\frac {(a^{2}+h^{2})}{2h}}h=\pi (a^{2}+h^{2}).}

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Spherical cap» frå Wikipedia på engelsk, den 2. desember 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Weisstein, Eric W. «Spherical cap» frå MathWorld.
**Telemetrietterretning** (engelsk *Telemetry intelligence*) eller **TELINT** er ein underdisplin av FISINT som styrer med rakettar og andre eksternt overvaka einingar og returnerer kontinuerleg straumar av data om plassering, fart, motorstatus og andre berekningar. Desse dataa kan gje informasjon om eigenskapane til missilet, og spesielt kastevekt, dvs. den potensielle storleiken på stridshovuda.

Strategisk tyding av TELINT
---------------------------

TELINT er ein av dei overvakingsmetodane som er nemnd i rustningskontrollregimet (Strategic Arms Limitation Treaty eller SALT-avtalene) mellom USA og Sovjetunionen. Desse traktat-avtalane inneheld avgjerder som er viktige grep for å styrkja tryggleik mot brot: begge partar forpliktar seg til ikkje å gripa inn med nasjonale tekniske middel for kontroll. I tillegg er begge land er samde om ikkje å bruka medvite hemmelege eller løynde tiltak for å hindra verifisering. Det vert referert til ein spesiell teknisk-avtale om å ikkje kryptera strategisk test-telemetri og dermed hindra verifisering av TELINT.

Sjå òg
------

* SIGINT
* ELINT
* COMINT
* FISINT
* United States Air Force i Storbritannia,#Air Transport/Spesielle Operasjonar

Kjelder
-------

1. ↑  «Strategic Arms Limitation Treaty I».

* *Denne artikkelen bygger på «Telemetry intelligence» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2017.*
*Raabøigdelaugets Fogderi* markert på eit kart frå 1785.
**Råbyggelaget**, lenge skrive **Robygdelaget**, er eit gamalnorsk namn «på den landsluten som femner om dei indre bygdene i Agder (frå og med Åseral i vest)» og den sørvestre luten av Telemark. Namnet viser at lova (*lǫg*) var den same for heile landområdet. Forstavinga Rá (=krå) viser truleg til ein stad, mellomleddet bygge til ein som bur på staden.

Området var utlagt til len, seinare omgjort til amt, futedøme og prosti på Agder. Ulike variantar av namnet var i bruk i over 300 år. Det finst dokument med namnet frå 1600-, 1700- og 1800-talet og fram til sist i 1930-åra. 

Råbyggelag var delt i to sorenskrivarembete; Østre Råbyggelag og Vestre Råbyggelag (samtlege bygder i Setesdal høyrde til sistnemnde).

Østre Råbyggelag omfatta bygdene Herefoss, Vegårshei, Åmli, Gjøvdal, Froland, Vegusdal, Lille Tovdal og Evje. Vestre Råbyggelag omfatta Bykle, Valle, Hylestad, Austad, Sandnes, Bygland, Årdal, Hornnes, Åseral, Iveland samt delar av Hægeland.

Råbyggelaget høyrde inn under Agdesiden lagdømme frå slutten av 1400- eller byrjinga av 1500-talet. I vest grensa det til Lister og Mandals amt og Stavanger amt, i nordaust til Bratsbergs amt og i søraust til Nedenæs fogderi. Fogderiet var en del av Nedenes amt.

Under Kalmarkrigen 1611-13 nekta bøndene i Råbyggelaget å betale krigsskatt og sende soldatar. Dei vart då straffa med ei bot tilsvarande halvparten av heile deira eige.

Notar
-----

1. ↑  *Norsk Allkunnebok. IX. bandet*, s 791

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok. IX. bandet*. 1959

---

* *Denne artikkelen bygger på «Råbyggelaget» frå Wikipedia på bokmål, den 11. januar 2011.*
**Struma** eller **Strymónas** (bulgarsk Струма, gresk Στρυμόνας) er ei elv i Bulgaria og Hellas. Det antikke namnet var *Strymōn* (gresk: Στρυμών). Nedslagsfeltet i Bulgaria er om lag 10 800 km². Ho har sitt utspring i fjellet Vitosja i Bulgaria, og går først vestover, og så sørover. Ho kryssar grensa til Hellas ved landsbyen Kula og munnar ut i Egearhavet nær Amfípoli i periferieininga Sérres. Lengda på elva er 415 km, der 290 km er i Bulgaria. Dette er dermed den femte lengste elva i Bulgaria. 

Nedslagsfeltet til Struma
I den bulgarske delen av elvedalen vert det utvinne kol, medan jordbruk dominerer den greske delen av dalen, som er den fjerde største i Hellas. Av sideelvar finn ein Rila, Dragovisjtitsa, Blagoevgradska Bistritsa, Konska, Sandanska Bistritsa og Aggitis.

Historie
--------

Den antikke greske byen Amphipolis vart grunnlagd der elva munnar ut i Egearhavet, ved ein stad som tidlegare vart kalla Ennea Odoi (Ni vegar}. Då Xerxes I av Persia kryssa elva under invasjonen hans i 480 fvt. gravla han ni unge menn og ni unge jomfruer som eit offer til elveguden. Hæren til Alexander I av Makedonia slo restande av Xerxes sin hær nær Ennea Odoi i 479 fvt. I 424 fvt. kapra Brasidas, ein general frå Sparta, Amphipolis etter å ha kryssa heile den greske halvøya. Slaget ved Kleidion vart utkjempa ved elva i 1014.

I 1913 vart den greske hæren fanga i Kresnajuvet, som Struma renn gjennom, under Den andre balkankrigen. Bulgararane tapte derimot krigen, og Bucharesttraktaten frå 1913 førte til at Bulgaria mista store landområde. 

Skipet *Struma*, som førte jødiske flyktningar frå Romania under den andre verdskrigen, sokk i Svartehavet og nesten 800 mista livet. Skipet er kalla opp etter elva.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Struma River frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* GeoNames

 |