recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Brudavolltunet** er eit museum i Ørsta på Sunnmøre. Museet er eit eldre gardstun som vart kjøpt til museumsføremål i 1958.
Tunet ligg ikkje langt frå Høgebrua på Fv 655, om lag 5 km frå sentrum i Ørsta.

Historia til tunet
------------------

Brudavollen har truleg vore busett sidan 1500-talet. På 1600-talet vart tunet teke av skred (vassfonn) og husa flytt til ny stad på eigedomen. Garden har etter det ein kjenner til vore einbølt. I si tid var han det gardsbruket i Ørsta med størst jordvidde.
Slik tunet står i dag syner det ein vanleg heim i fiskarbondesamfunnet på 1800-talet.
Etter at Ørsta bygdemuseumslag vart stifta i 1951, kjøpte dette Brudavolltunet i 1958. Det var husa i det gamle tunet og nokre mål jord. Resten av bruket vart overteke av ny eigarar.
Brudavollen er gardsnummer 21 i Ørsta kommune.

Brudavollen som museum
----------------------

Husa i Brudavolltunet er:

* Stove med loft.
* Kårstove med eldhus.
* Grindløe med fjøsar. Løa er freda.
* Bud.
* Truskarhjulhus med overvasshjul og mura vassrenne.
* Smie. Ho vart flytt til Brudavolltunet frå Digernes i Ørsta.

Sentralt i tunet ligg ei stor steinhelle som har vorte brukt som hagebord og arbeidsplass. 
Hagen i tunet vart truleg tillaga på 1830-talet.

Ørsta bygdemuseumslag var eigar og drivar av Brudavollen til i 2004. Etter det har Stiftinga Brudavolltunet vore eigar.
Brudavolltunet er ei avdeling av Stiftinga Viti.

Bilete frå Brudavolltunet
-------------------------

* Stova og budaStova og buda
* BudaBuda
* Den freda grindløaDen freda grindløa
* Den gamle hagenDen gamle hagen

Kjelder
-------

* brudavolltunet.no
* Ivar Myklebust: *Ørsta*. Ekset, 1933. Fotografisk opptrykk ved Ørsta Mållag 1988
* Ragnar Standal: *Ørsta bygdetun. Husa på Brudavollen*. Volda, 1983

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Brudavolltunet i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Stiftinga Viti |
| --- |
| Sunnmøre Museum **·** Aalesunds Museum **·** Godøy Kystmuseum **·** Møbelmuseet **·** Sykkylven Naturmuseum **·** Ytste Skotet **·** Landbruksmuseet for Møre og Romsdal **·** Herøy Kystmuseum **·** Brudavolltunet **·** Sivert Aarflot-museet **·** Volda Bygdetun **·** Dalsfjord fyrmuseum |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* KulturNav

 |
**Øivind Blunck** (fødd 28. desember 1950) er ein norsk skodespelar og komikar fødd i Oslo.

Karriere
--------

Blunck er kjend for ei rekke humoristiske roller i fjernsyn og på teater, mellom anna som tenåringen *Reidar*, mopedoriginalen *Fridtjof*, i revyar saman med Hege Schøyen og som politimannen Holm i fem filmar om Olsenbanden. 

Han gjorde et uutsletteleg inntrykk som assyriologen *Henrik Meisel* i ABC-Teatret sin forviklingskomedie *Den Spanske Flue*. Han hadde òg rolla som kroverten Thénardier i musikalen *Les Misérables* då denne vart sett opp første gong i Noreg i 1988.

Øivind Blunck var gift med Guri Schanke frå 1991 til 2008. Han vann Leonardstatuetten i 1998.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Intervju i Dagbladet 1999
* Nett-TV 2003 (intervju med Blunck i programmet *Først & sist* den 10. januar 2003)
* Nett-TV 2006 (intervju med Blunck i programmet *Først & sist* den 17. november 2006)
* «Øivind Blunck» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* KulturNav
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Øivind Nerhagen** (fødd 21. april 1958) er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Trysil. Han vann ein bronsemedalje med det norske stafettlaget under VM i skiskyting 1983.

Nerhagen deltok i skiskytings-VM i åra 1983 og 1985-87. Ved meisterskapen i Antholz i 1983 gjekk han den fyrste etappen for Noregs lag i 4 x 7,5 km stafett, eit lag som gjekk inn til bronseplass etter at Kjell Søbak, Eirik Kvalfoss og Odd Lirhus hadde gjort unna sine etappar. Nerhagens beste individuelle VM-plassering kom i Ruhpolding i 1985, der han enda opp på 15. plass i normalprogrammet.

Nerhagen debuterte i verdscupen i sveitsiske Egg am Etzel i desember 1981. Han lukkast aldri å oppnå ein pallplass individuelt. Derimot var han på laget då fire norske utøvarar sigra i ei stafettevling i Pontresina i Sveits, vinteren 1984. Nerhagen vart nummer 18 i verdscupen i skiskyting 1984, hans beste sesong. Han mista landslagsplassen i 1987, og deltok sidan ikkje internasjonalt.

Nerhagen var med på å vinne tre NM-gull i stafett. Individuelt vann han tre sølv- og like bronsemedaljar i åra 1983-87.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Ephraim Chambers (1728) *Cyclopaedia*
**Naturhistorie** er ei samnemning for dei faga som studerer naturen, slik som geologi, botanikk og zoologi. Nemninga blir dels nytta for å beskrive interessefelta til tidlegare tiders naturforskarar (dvs. før midten av 1800-talet), men òg for å beskrive formålet med dei naturhistoriske musea. Naturhistorie blir dermed den delen av den moderne naturvitskapen som handlar om innsamling og systematisering av objekt som plantar, dyr og berggrunnsprøver. 

Omgrepet **naturhistorikar**, i den grad det blir brukt i norsk, betegner tidllegare tiders naturforskarar som studerte desse temaa og som i dei fleste tilfelle, var interessert i og kompetente innanfor alle greiner av naturhistoria. Desse tidlegare tiders naturhistorikarar, hadde berre unnataksvis stillingar innanfor naturhistorie: nokre var teologar som Gunnerus (eller forsåvidt Darwin), medan andre var medisinarar som Printz (eller Linné). I tillegg har ein dei som ikkje hadde noko særleg utdanning innanfor desse tema i det heile, som f.eks. Havaas (eller Wallace).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* NDL

 |
Veggteppa frå Överhogdal
Skip, ein detalj frå eit av veggteppa frå Överhogdal
**Överhogdalstapeten** (også *Överhogdalsbonaderna* eller *Överhogdalsvävarna*) er nemninga på fem biletteppe laga som veggteppe seint på tusentalet eller ellevehundretalet som vart funne i Överhogdal i Härjedalen i Sverige. Dei er no å sjå på Jämtlands läns museum i Östersund.

Veggteppa vart funne samansydde til eitt teppe av Jonas Holm i ei vedkasse i sakristiet i Överhogdal kyrka under ei renovering av kyrkja i 1909. Dei blei lagt på eit stabbur som høyrde til kyrkja, der kunstnaren Paul Jonze seinare fann dei og tok dei med til fylkesmannen.

Dei fem ulike biletteppa blei tidfesta saman i 2010 med radiokarbondatering til ei tid mellom 1040 og 1170. Ei tidfesting i 1991 etter same metode gav eit anna og større tidsspenn, mellom 800 og 1100.

Teppa er vovne i ullgarn med renning av lin. Kva bileta skal tyde, og om motiva er heidenske eller kristne, er omdiskutert. Somme ser bileta som ei skildring av kristninga av Härjedalen, andre som ei skildring av ragnarok, verdas undergang ifylgje norrøn mytologi.

Billetteppa høyrer framleis til Överhogdals kyrkje, sjølv om dei no er på Jamtli, Jämtlands läns museum.

Kjelder
-------

 **Litteratur** 

* Franzén, Anne-Marie & Nockert, Margareta: *Bonaderna från Skog och Överhogdal och andra medeltida väggbeklädnader*, Almqvist & Wiksell international, Stockholm 1992. ISBN 91-7402-226-1.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Överhogdalstapeten Arkivert 2017-12-03 ved Wayback Machine.
* Jamtli - Jämtlands läns museum
**Øivind Josef Holmsen** (28. april 1912–23. august 1996) var ein norsk fotballspelar frå Oslo. Han var venstreback på Lyn og det berømte Bronselaget frå Sommar-OL 1936 i Berlin. Holmsen «var rask til bens og rask i tankegangen, sikker i plasseringen og i samarbeidet med sin partner; han taklet ypperlig og briljerte med rene utspill.»

Holmsen var medlem av Fagerborg til 1932, då han melde overgang til Lyn. Han vart noregsmeister med Lyn i 1945 og 1946, i begge cupfinalane vann oslolaget over Fredrikstad FK.

Holmsen debuterte på landslaget mot Austerrike i 1934, i Noregs landskamp nr 100, og fekk straks hevd på backposisjonen til venstre. To år seinare deltok han i sommarleikane 1936 i Berlin, der Noreg vann bronse etter å ha slått ut Tyrkia og Tyskland, samt vunne bronsekampen 3-2 over Polen. Også i VM i fotball 1938 var han med då Noreg, etter ekstraomgangar, måtte gje tapt 1-2 mot Italia. Holmsen deltok i 36 landskampar i perioden 1934–45, frå sin backposisjon skåra han ingen mål.

### Merittar

* OL-bronse: 1936 med Noreg
* Noregsmeister: 1945 og 1946 med Lyn

Notar
-----

1. ↑  Magnus Breili: *Fotballboken*. 1967

| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1938 |
| --- |
| 
* 1 Amundsen
* 2 Andersen
* 3 Andreassen
* 4 Andresen
* 5 Brustad
* 6 Brynildsen
* 7 Eriksen
* 8 Frantzen
* 9 Hansen
* 10 Henriksen
* 11 Holmberg
* 12 Holmsen
* 13 Ileby
* 14 Isaksen
* 15 Johannessen
* 16 Johansen
* 17 Juve
* 18 Kihle
* 19 Kvammen
* 20 Martinsen
* 21 Nordby
* 22 Ulleberg
* Landslagstrenar: Halvorsen

 | Flagget til Noreg |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
|  |
| --- |
| ***Graceland***  Singel av Paul Simonfrå albumet *Graceland* |
|  |
| **Utgjeve** | 1986 |
| **Innspelt** | 1986 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 4:48 |
| **Selskap** | Warner Bros. Records |
| Låtskrivar(ar) | Paul Simon |
| **Produsent** | Paul Simon |
|
| Paul Simon-kronologi |
| «You Can Call Me Al»(1986) | *Graceland* | «The Boy in the Bubble»(1987)
 
 |

«**Graceland**» er tittelsongen på albumet *Graceland* som vart gjeven ut i 1986 av Paul Simon. The Everly Brothers syng harmonivokal på songen. 

Teksten omhandlar Simon sine tankar om ein biltur til Graceland etter eit mislukka ekteskap med skodespelarinna og forfattaren Carrie Fisher.

I dokumentaren *Graceland Classic Albums* seier Simon at han reknar «Graceland» som den beste songen han har skrive. 

Songen vann Grammy-pris for «Årets singel», sjølv om han ikkje nådde høgare enn 81. plass på den amerikanske singellista. 

«Graceland» har vorte spelt av andre artistar som Hot Chip, Grizzly Bear, Willie Nelson, El Vez, Casiotone for the Painfully Alone og The Tallest Man on Earth.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Graceland (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2010.*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 486: «How Soon Is Now?» The Smiths | Plassering på lista til Rolling Stone frå 2010 over dei 500 beste songane gjennom tidene485 «Graceland» Paul Simon | 484: «I Love Rock 'N' Roll» Joan Jett |
**Kulturformidlingen norrøne tekster og kvad** er eit privat føretak som i hovudsak driv internettprosjektet «norrøne tekster og kvad» på heimskringla.no. Prosjektet har til føremål å formidle norrøn litteratur på internett. I tillegg til kjeldetekstar på originalspråket vil ein kunne finne ulike omsetjingar til nyare skandinaviske språk, klassiske vitskaplege tekstar og anna bakgrunnsmateriale, i hovudsak eldre materiale frå før 1900.

Prosjektet vart fyrst starta i 1997, men opna for publikum på adressa www.heimskringla.no i august 2005 etter å ha gjennomgått ei kraftig oppdatering. Prosjektleiar og eigar er islendingen Jon Julius Sandal. I 2002 vart «Kulturformidlingen Norrøne Tekster og Kvad» registrert i Einingsregisteret som eige føretak.

Kjelder
-------

1. ↑  Carsten Lyngdrup Madsen; Jesper Lauridsen & Jon Julius Sandal. «Om projektet «Norrøne Tekster og Kvad»» (på dansk). Heimskringla. Henta 4. juli 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* «Ein som gjer noko av kjærleik» i abcnyheter.no
* «Idealister får Edda på nettet» i forskning.no
Teikning av menneskelevra, der gallen blir til, med galleblæra avmerkt i grønt.
**Galle** er ei bitter, grøn-gul alkalisk væske som dei fleste virveldyr skil ut i levra. I mange artar blir ho så lagra i galleblæra mellom måltid og sloppe gjennom gallegangen og ut i tolvfingertarmen og bidreg til meltinga vidare utover i tarmen, for det meste i tynntarmen. Hjå dei fleste menneske går gallen det siste stykket i sams utløp med bukspyttkjertelen.

Menneskelevra produserer om lag ein liter galle kvar dag. 95 % av gallesalta som vert skilde ut blir tekne opp igjen i ileum og brukt opp att. Sidan galle aukar opptaket av feitt er han viktig for å ta opp dei feittløyselege vitamina A, D, E og K.

Problem med gallen
------------------

**Gallerefluks** er ein tilstand der noko av gallen går motsett veg, oppover i tarmen, og når magesekken. Dersom galle når fram til magesekken i større mengder eller over lengre tid, kan dette gje irritasjon i slimhinna i magesekken, såkalla gastritt.

Historikk
---------

I antikk- og mellomaldermedisin blei gul og svart galle sett på som to av dei fire kroppsvæskene. Overskot av den første kunne føra til sinne, at ein blei ein kolerikar, av den andre til melankoli.

Annan bruk
----------

Ein har tradisjonelt brukt galle frå slakta dyr som eit tillegg til såpe. Dersom ein set denne blandinga til skittentøyet nokre timar før klesvaskinga vil ho verka godt mot fleire typar vanskelege flekkar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
|  |
| --- |
| ***Healing Hands***  Singel av Elton Johnfrå albumet *Sleeping with the Past* |
|  |
| B-side | «Dancing in the End Zone» |
| **Utgjeve** | 1989 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 4:21 |
| **Selskap** | Rocket RecordsMCA Records (US/Canada) |
| Låtskrivar(ar) | Elton JohnBernie Taupin |
| **Produsent** | Chris Thomas |
|
| Elton John-kronologi |
| «Town of Plenty»(1988) | *Healing Hands* | «Sacrifice»(1989)
 
 |

«**Healing Hands**» er ein song av den britiske popsongaren Elton John, skriven av Elton John og Bernie Taupin. Songen vart gjeven ut på albumet *Sleeping with the Past* i 1989 og var den første singelen frå albumet, på seinsommaren 1989. Songen gjekk inn på Topp 20 i USA. Sidan vart songen gjeven ut som ei dobbel A-side i lag med «Sacrifice», og vart den første singelen Elton John fekk på toppen av singellista i Storbritannia. Songen var inspirert av Four Tops-songen «Reach Out, I'll Be There».

«Healing Hands» gjorde det forholdsvis bra i USA, og nådde 13. plass på Billboard Hot 100 og førsteplassen på Adult Contemporary-lista i oktober 1989. Songen nådde første gongen ikkje Topp 40 i Storbritannia, og det gjorde heller ikkje den første utgjevinga av oppfølgjaren «Sacrifice». Etter at BBC Radio One byrja å spele «Sacrifice» vart songen gjeven ut på nytt i heimlandet med «Healing Hands» på andre sida. Den doble A-sida toppa lista i Storbritannia i fem veker i strekk, og vart den første førsteplassen hans i heimlandet.

Medverkande
-----------

* Elton John: klaverinstrument, solo- og harmonivokal
* Guy Babylon: klaverinstrument
* Davey Johnstone: gitar, korvokal
* Fred Mandel: klaverinstrument
* Romeo Williams: bassgitar
* Jonathan Moffett: trommer
* Marlena Jeter: korvokal
* Natalie Jackson: korvokal
* Mortonette Jenkins: korvokal
* Peter Iversen: Fairlight og Audiofile-programmering

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Healing Hands (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 8. desember 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* "Healing Hands", *The Billboard Book of Number One Adult Contemporary Hits* by Wesley Hyatt, s. 352, Billboard Books (1999).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
Tsunamien i Thailand i 2004
**Naturkatastrofe** er ei hending som utgjer ein mikroskopisk del av den geologiske tidsrekninga, men som kan sette tydelege spor i den sedimentære lagrekka. Desse hendingane kan ofte finnast att ved paleontologiske eller sedimentologiske undersøkingar.

Studiar av naturkatastrofar omfattar å vurdere, førebygge og avhjelpe hendingar som kjem av geologiske tilhøve eller prosessar, og som er til fare for menneske, eigedom eller det naturlege miljøet. Dei største farane oppstår ved skred i lausmasser og berg forårsaka av nedbør, flaum, jordskjelv og menneskeleg påverknad. Skred ut i innsjøar og fjordar, undersjøiske skred og jordskjelv kan forårsake øydeleggande flodbølger (tsunamiar).

Avdelinga for miljøgeologi, hydrologi og naturkatastrofer ved Institutt for Geofag ved UiO har eit nært samarbeid med The International Centre for Geohazards (ICG) på Norges Geotekniske Institutt (NGI). Saman har desse institusjonane stor kompetanse innan analytisk og numeriske modellering og eksperimentelle metodar, og har omfattande praktisk erfaring med feltobservasjonar og førebyggande tiltak.

Naturskade
----------

Hvert år blir ulike samfunn ramma av **naturskade**. Spesielt blir bønder som driv med jordbruk eller dyrehald ramma.

Naturskadar i Noreg
-------------------

Vi har ikkje hatt noko hending som kan reknast som **naturkatastrofe** i Noreg i nyare tid. Imidlertid har **naturskade** ramma liv og eigedom. Nokre kjente naturskadar:

* Borregaard Hovedgård jordskred
* Hatlestad-raset
* Leirraset i Gauldalen
* Lofot-stormen 1849
* Rasulykka i Loen i 1905
* Rasulykka i Loen i 1936
* Storeggaraset
* Storofsen
* Tafjord-ulykka
* Tjelle-skredet
* Verdalsraset
* Vesleofsen

Slik skade blir ikkje omfatta av private forsikringar. I staden gjev staten naturskadeerstatning.

Kjelde
------

Omsett frå Wikipedia på bokmål 11.12.07

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NDL

 |
«Silda kommer» av Christian Krohg, rekna som ein naturalistisk målar.
**Naturalismen** var ein kunstretning innan realismen som gjekk ut på å skildra verda så naturleg og uromantisk som råd. Han er kjend for å ta opp negative tema og sjå verda i eit pessimistisk lys. I Noreg var retninga særleg framståande i 1880-åra. Naturalistisk kunst frå denne tida viste på same måte naturlege, upynta motiv, gjerne frå kvardagslivet til vanlege folk. Motiva skulle gjenskapast med nær fotografisk presisjon, og kunstverka hadde som mål å forklara sosiale og psykologiske fenomen.

Forfattaren Gustave Flaubert i ein karikaturteikning der han dissekerer romanfiguren sin, Madame Bovary.

Opphav
------

Omgrepet *naturalisme* hadde opphav i Frankrike, der Zola i forordet til *Thérèse Raquin* kalla romanen for eit laboratorium der kjenslemekanismane blei utprøvde. Romanen var med andre ord ein stad der ein kunne studera dei biologiske og psykologiske reaksjonane til mennesket. Perioden var òg preget av Darwin sine tankar om mennesket som eit utvikla vesen. Hans *Origin of Species* kom ut på dansk i 1872, og den biologiske styringa av menneske blei teken opp i mange romanar på denne tida, til dømes *Mogens* av J.P. Jacobsen, som hadde omsett boka til Darwin.

Litteratur
----------

Dei naturalistiske forfattarane prøvde ikkje å setta problem under debatt, slik dei realistiske hadde gjort noko tidlegare. I staden sette dei inn eit einsidig åtak på alt dei mente var gale i samfunnet. Medan realismeforfattarane meinte at ein kunne ta opp problem og diskutera seg fram til ei løysing innanfor samfunnet slik det var, ønska naturalistane å rive ned samfunnsrammene og erstatta dei med noko nytt.

Optimismen som prega dei realistiske forfattarane blei avløyst av djup pessimisme hjå naturalistane. Dei hadde inga tru på at endring var mogleg. 
Når naturalistane skreiv, brukte dei få eller ingen bilde — verka deira skulle vera ei sakleg, tørr framstilling, utan ymtingar. Nokre skribentar skjerpa krava til realisme ved å skildra dei verste skuggesidene av livet med klare deterministiske trekk.

Mennesket som blir skildra i den naturalistiske diktinga er eit produkt (resultat) av arv og miljø:

* Det miljøet du er fødd i, vil prega deg for alltid, og du vil alltid bli i dette miljøet.
* Fødd fattig — alltid fattig.

Naturalismeforfattarane gjekk til sterke angrep på:

* familielivet
* ekteskapet
* kristendommen

### Kjende forfattarar

**Norske**

* Amalie Skram (1846–1905) skreiv kvinneromanar og slektssagaen *Hellemysrfolket*
* Arne Garborg  (1851–1924) skreiv romanar frå Jæren og Kristiania, mellom anna *Bondestudentar* og *Fred*
* Hans Jæger (1854–1910) skreiv mørkt frå Kristiania.
* Christian Krohg (1852–1925) skildra livet til dei fattige i litteratur og biletkunst.

**Franske**

* Honoré de Balzac
* Gustave Flaubert

**Russiske**

* Lev Tolstoj
* Anton Tsjekhov

Kjelder
-------


* Prosjekt om Christian Krohg, lagra i Internet Archive

---

* *Denne artikkelen bygger på «Naturalisme» frå Wikipedia på dansk, den 28. februar 2006.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Galileitransformasjon** er ein ikkje-relativistisk transformasjon mellom koordinatar knytte til referansesystem som rører seg i tilhøve til kvarandre med konstant fart langs rette linjer, såkalla inertialsystem. Den siste av transformasjonslikningane seier at tida er lik i alle inertialsystem, og er eit uttrykk for at tida er «absolutt» i newtonsk fysikk.

Sjå lorentztransformasjon for den tilsvarande relativistiske transformasjon.

Transformasjon
--------------

Standard konfirugasjon av koordinatsystem for galieitransformasjonar.
I hovudsak omfattar galileitransformasjonar addisjon og subtraksjon av fart. Førehandstrua at tida kan omhandlast som absolutt ligg i hjartet av galileitransformasjonen.

Denne førehandstrua går ein borg frå i lorentztransformasjonane. Desse relativistiske transformasjonane kan nyttast for alle verdiar av farten, medan galileitransformasjon berre kan nyttast som ei tilnærming av lorentztransformasjon ved låg fart.

Notasjonen under skildrar forholdet under galileitransformasjonen mellom koordinatane (*x*,*y*,*z*,*t*) og (*x*′,*y*′,*z*′,*t*′) for ei enkel vilkårleg hending, som målt i to koordinatsystem S og S', i uniform relativ rørsle (fart *v*) i den vanlege *x* og *x’*-retninga og der dei har same origo ved tida t=t'=0: 



{\displaystyle x'=x-vt\,}
{\displaystyle y'=y\,}
{\displaystyle z'=z\,}
{\displaystyle t'=t\,}
Merk at den siste likninga uttrykket førehandstrua om ei universell tid som er uavhengig av den relativ rørsla til forskjellige observatørar.

I lineær algebra vert ein slik transformasjon kalla forskyvingsavbilding og vert skildra med ei matrise som verkar på ein vektor. Med rørsla parallell til x-aksen verkar transformasjonen berre på to komponentar: 

{\displaystyle (x',t')=(x,t){\begin{pmatrix}1&0\\-v&1\end{pmatrix}}.}
Sjølv om matriserepresentasjonen i grunn ikkje er nødvendig for galileitransformasjon, gjer han at ein kan samanlikne direkte tranformasjonsmetodane i spesiell relativitet.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Galilean transformation» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* galileitransformasjon. (28.02.2013) I Store norske leksikon.

1. ↑  Mould, Richard A. (2002), *Basic relativity*, Springer-Verla, ISBN 0-387-95210-1 , Chapter 2 §2.6, p. 42
2. ↑  Lerner, Lawrence S. (1996), *Physics for Scientists and Engineers, Volume 2*, Jones and Bertlett Publishers, Inc, ISBN 0-7637-0460-1 , Chapter 38 §38.2, p. 1046,1047
3. ↑  Serway, Raymond A.; Jewett, John W. (2006), *Principles of Physics: A Calculus-based Text, Fourth Edition*, Brooks/Cole - Thomson Learning, ISBN 0-534-49143-X , Chapter 9 §9.1, p. 261
4. ↑  Hoffmann, Banesh (1983), *Relativity and Its Roots*, Scientific American Books, ISBN 0-486-40676-8 , Chapter 5, p. 83
**Mah-Rukh Ali** (fødd 1. januar 1982) er ein norsk-pakistansk journalist og forfattar fødd i Oslo. 
Ho var nyheitsanker i TV 2 Nyhetene i ti år, og i 2017 blei ho kommunikasjonsjef i CARE Norge.

Ho var den første framandkulturelle kvinna som blei nyheitsanker i NRK, i 2006 (Noman Mubashir var den første mannen), og leia den aller første ordinære sendinga på TV 2 Nyhetskanalen saman med Terje Svabø.

Mah-Rukh Ali er fødd og oppvaksen i Oslo, med foreldre frå Pakistan og tre brør, men har også i periodar butt i foreldra sitt heimland. Ho snakkar tre språk flytande — norsk, urdu og panjabi. Som 14-åring skreiv ho *Den sure virkeligheten*. Boka handlar om å veksa opp i Oslo som muslim og jente, om å føla seg norsk, men bli behandla annleis.

Ali er utdanna journalist gjennom Høgskulen i Volda og har bachelorgrad frå Lahore i Pakistan. Ho har jobba i mellom anna Aftenposten, Dagbladet og Klassekampen. Ho begynte i NRK Dagsnytt i 2003, og kom til Dagsrevyen som reportar hausten 2005, då ho mellom anna vart send til det jordskjelvramma området i pakistansk Kashmir. 
Hausten 2006 blei ho tilsett i TV 2, og 15. januar 2007 opna ho TV 2 Nyhetskanalen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Presentasjon i Bt.no 2006 Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* Presentasjon i Dagbladets Magasinet 17. januar 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN

 |
**Heard Museum** er eit privat museum i Phoenix i Arizona i USA, drive utan profittmotiv og vigd til å fremja amerikansk urfolkskunst. Det presenterer historiene til amerikanske urfolk frå eit fyrstepersonsperspektiv, og har utstillinger av tradisjonell kunst og samtidskunst skapt av amerikanske urfolkskunstnarar og kunstnarar påverka av amerikansk urfolkskunst. Heard Museum samarbeider med amerikanske urfolkskunstnarar og stammesamfunn for å gje vitjande eit særskild perspektiv på kunsten til urfolk, særleg dei frå Sørvest-USA.

Inngangen til museet.
Utstilling av navajosmykke.
Heard Museum blei skipa i 1929 av Maie Bartlett Heard, kort tid etter at ektemannen Dwight B. Heard hadde døydd, for å husa den personlege kunstsamlinga deira.

Delar av museumsbygningen blei utforma av arkitekten Bennie Gonzales, som også teikna Scottsdale City Hall.

Festivalar
----------

Heard held den årlege festivalen El Mercado de Las Artes, vanlegvis i november, med vandrande mariachiar og kunst av hispanic-kunstnarar frå Arizona og New Mexico som omfattar santos, keramikk, colchabroderi, møblar, måleri, trykk og sylv- og tinnarbeid. Muset huser også den årlege World Championship Hoop Dance Contest, typisk tidleg i februar. Hoopdans-tevlinga blir halden utandørs i Libby Amphitheater framfor museet.

* Libby AmphitheaterLibby Amphitheater
* Hoopdansar i 2005Hoopdansar i 2005
* Hoopdansar i 2023Hoopdansar i 2023

The Annual Heard Museum Guild Indian Fair and Market blir også halden ved museet. Marknaden omfattar pristeldingar frå ein jury, og er blitt halden årleg sidan 1958. Han blir halden i mars, og får kring 15 000 vitjande og over 600 utstillarar.

Kjelder
-------

1. ↑  «The Heard Museum's rich history». Arkivert frå originalen 10. oktober 2006. Henta 31. juli 2006.
2. ↑  Scarp, Mark (4. desember 2008). «Gonzales left his creative imprint on Scottsdale». *East Valley Tribune*. Henta 4. januar 2009.
3. ↑  Shirley Sneve (Apr 2, 2022). «World champions dance for the people». *Indian Country Today*.
4. ↑  «Indigenous Arts Market Returns to the BriscoeRivard Report». *therivardreport.com* (på engelsk). Henta 26. mars 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Heard Museum» frå Wikipedia på engelsk, den 20. april 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Hoop Dance 2022 trailer på YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNE
* CiNii
* GeoNames

 |
***Ciudad Perdida*** (spansk for 'Tapt by') er ein arkeologisk funnstad i Sierra Nevada de Santa Marta i Colombia. Han er ein gammal by som ein reknar med blei grunnlagd rundt år 800, om lag 650 år før Machu Picchu. Staden er også kjend som «Teyuna» og «Buritaca 200».

I Ciudad Perdida finst 169 terrassar grovne ut i fjellsida, eit nettverk av hellelagde vegar og fleire små, runde torg. Ein kan berre koma inn til staden ved å gå opp 1 200 trappetrinn av stein gjennom tett jungel.

Moderne oppdaging
-----------------

Ciudad Perdida blei oppdaga i 1972, då ei gruppe lokale skattejegerar fann ei rad steintrinn som gjekk opp fjellsida. Dei følgde trinna og fann ein forlaten by. Då gullstatuettar og keramiske urner frå denne byen byrja å sirkulera på den lokale svartebørsen drog arkeologar leia av Instituto Colombiano de Antropología til staden i 1976. Dei utførte ein komplett rekonstruksjon i tida 1976–1982.

Medlemmer av lokale urfolksstammar – arhuaco, kogi og wiwa – har sagt at dei vitja staden jamleg før han blei vidkjend, men at dei ikkje hadde snakka om han. Dei kallar byen Teyuna og meiner han var hjartet i eit nettverk av landsbyar som husa forfedrane deira, Tairona. Ciudad Perdida var truleg det politiske og industrielle senteret for regionen rundt Buritaca-elva, og kan ha husa 2 000–8 000 folk. Det verkar som om han blei fråflytta under den spanske erobringa.

Galleri
-------

* Ein stein med utskjeringar som ein trur er eit kart over Ciudad Perdida med stiar rundt.Ein stein med utskjeringar som ein trur er eit kart over Ciudad Perdida med stiar rundt.
* Oversyn over Ciudad Perdida.Oversyn over Ciudad Perdida.
* Ein del av steintrappene som leier opp frå elvedalen til Ciudad Perdida.Ein del av steintrappene som leier opp frå elvedalen til Ciudad Perdida.
* Kogikvinne og barn på ein av terrassane ved Ciudad Perdida.Kogikvinne og barn på ein av terrassane ved Ciudad Perdida.
* Kogimann på ein av terrassane ved Ciudad Perdida.Kogimann på ein av terrassane ved Ciudad Perdida.

Kjelder
-------

1. ↑  «Explore the Site». *Global Heritage Fund*. Arkivert frå originalen 8. september 2014.
2. 1 2 3  Muse, Toby (2004). «Lost City». *Archaeology* (September-October).
3. ↑  Alvaro, Soto-Holguin (1976). *The Lost City of the Tayronas*. Bogota, Colombia: Im Editors.

* *Denne artikkelen bygger på «Ciudad Perdida» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mai 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Henrik Suso** (kring 21. mars 1295–25. januar 1353) (fornorsking av tysk *Heinrich* og latinisering av etternamnet *Seuse* som mor hans brukte; òg skrive Heinrich von Berg), fødd omkring 1295, truleg i Konstanz, død 25. januar 1366 i Ulm, var ein tysk mystikar og dominikanarmunk. 

Henrik gjekk i kloster som 13-åring, og studerte på 1320-talet ved høgskolen dominkanarane hadde i Köln. I 1348 vart han på grunn av ein påstått skandalehistorie forflytta til klosteret i Ulm, og der vart han resten av livet sitt.

Suso var blant læresveinane til meister Johannes Ekkehart, og han høyrde i lag med Ekkehart og Johannes Tauler til dei sentrale kristne mystikarane i mellomalderen. Susos *Büchlein der ewigen Weisheit* høyrde til dei mest lesne oppbyggingsskrifta i mellomalderen. 

Henrik Suso på tresnitt frå 1400-talet.
Suso kom fram til at eit menneske ikkje kunne bli fullkome gjennom teologisk tenkning. Askese var heller ikkje noko mål i seg sjølv. 

I eit mellomalderskrift om livet hans, finst ei forteljing om korleis Suso under sjukdom vart oppmødd av englar som dansa og song «In dulci jubilo».

Suso vart kanonisert i 1881.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi på katolsk.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Henry-lova** er ei fysisk lov som seier at mengda av ein gass som kan løysast i ei væske ved ein særskild temperatur, er proporsjonal med trykket til gassen (partialtrykk) over væska. Matematisk kan loven skrivast

{\displaystyle p=k\_{\rm {H}}\,c}
der *p* er partialtrykket til løysinga i gassen over væska, *c* er konsentrasjonen til løysinga, og *k*H er ein konstant med dimensjon trykk delt på konsentrasjonen. Konstanten vert kalla Henry-konstanten til lova. 

Loven gjeld aldri heilt strengt, men er best oppfylt når konsentrasjonen av den løyste gassen er liten, altså ved låge trykk. Henry-lova blir nytta bl.a til utrekning av væska–til gass-likevekter i prosessar for gassreinsing eller andre system der det er viktig å vita korleis ein komponent fordeler seg mellom ein gassfase og ein væskefase som er i kontakt med kvarandre. Lova vart funnen av den britiske medisinaren og kjemikaren William Henry (1774–1836).

Kjelder
-------

Henrys lov. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå:
**Roald Edgar Aas** (fødd 25. mars 1928 i Oslo, død 18. februar 2012) var ein norsk skøyteløpar.

Roald Aas var gjennom det meste av 1950-talet ein god nummer to i norsk skeisesport - etter Hjalmar Andersen og Knut Johannesen. Han tok ein NM-tittel i 1956; ellers vart han nr. 2 heile sju gonger. Han gjekk for Oslo Idrettslag fram til 1956, då meldte han seg inn i Oslo Skøiteklub.

Han stilte for Noreg i samtlege europa- og verdsmeisterskap mellom 1951 og 1960, og var nesten alltid blant dei ti beste. Han fekk bronsemedalje i eit VM (1958) og to EM (1957 og 1960). Han deltok i tre OL. I Oslo i 1952 tok han bronse på 1500 m, men i OL i Cortina d'Ampezzo vart det ingen topplassering. I Squaw Valley i 1960 gjekk han heilt til topps, og delte gullmedaljen med Jevgenij Grisjin på 1500 m.

Roald Aas var dessutan også ein dyktig syklist, og vann noregsmeisterskap i lagtempo, landevegsritt og 4000 meter banesykling. Etter at han avslutta skøytekarrieren vart han klubbtrenar for Oslo Skøiteklub.

I 1956 vart Roald Aas tildelt Egebergs Ærespris.

Personlege rekordar
-------------------

* 500 m - 42,3
* 1000 m - 1.27,4
* 1500 m - 2.10,4
* 3000 m - 4.41,7
* 5000 m - 8.01,6
* 10 000 m - 17.08,2

Referansar
----------

1. ↑  «Skøyteløperen Roald Aas er død». nrk.no. Henta 18. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Roald Aas på SkateResults.com Arkivert 2007-03-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
**Svenska institutet i Athen** er ei svensk stifting som driv eit arkeologisk institutt i Aten i Hellas med økonomisk stønad frå det svenske Utbildningsdepartementet (Utdanningsdepartementet). Instituttet har sitt sete og styre i Stockholm, med leiaren av styret utpeika av den svenske regjeringa, og har som føremål «...att befrämja utforskandet av Greklands antika kultur, att förmedla kunskap om denna och därmed berika vår egen kultur samt att stimulera och understödja kulturutbytet mellan Sverige och Grekland.»

Instituttet skal fungere som formidlar mellom styremaktene i Hellas og svenske forskarar, med hovudoppgåve å stå for eller take del i arkeologiske granskingar og utgravingar, etterarbeid etter utgravingar og publisering av funna og dei faste fornminna. Dessutan skal instituttet yte tenester til svenske forskarar som vil drive forsking i Hellas, og til utanlandske forskarar som vil studere funna frå dei svenske utgravingane og granskingane.

Andre tilsvarande institusjonar i Aten
--------------------------------------

Fleire land er representert i Aten med tilsvarande institusjonar, til dømes Noreg med Det Norske Institutt i Athen for klassiske studier, arkeologi og kulturhistorie, som universiteta i Tromsø, Trondheim, Bergen og Oslo står attom. Andre er American School of Classical Studies at Athens, Australian Archaeological Institute at Athens, Belgische School te Athene, British School at Athens, Canadian Institute in Greece, Det Danske Institut i Athen, Deutsches Archäologisches Institut Athen, École française d’Athènes, Georgisches Institut in Athen, Irish Institute of Hellenic Studies at Athens, Nederlands Instituut in Athene, Österreichisches Archäologisches Institut Athen, Schweizerische Archäologische Schule in Griechenland, Scuola Archeologica Italiana di Atene, Suomen Ateenan-instituutti.

Bakgrunnsstoff
--------------

Internettsidene til *Svenska institutet i Athen*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Henry Stanford Diltz** (fødd 6. september 1938 i Kansas City i Missouri) er ein amerikansk folkemusikar og fotograf, som har vore aktiv sidan 1960-åra. 

Blant banda som Diltz har spelt i finn ein Modern Folk Quartet (seinare Quintet). Medan han var medlem av Modern Folk Quartet vart Diltz interessert i fotografi, møtte The Monkees, spelte på somme av innspelingane deira og tok mange bilete av bandet. Han har sidan teke bilete av mange musikarar og bilete for plateomslag. Han var den offisielle fotografen under Woodstockfestivalen, Monterey- og Miamifestivalen, og har fotografert bilete til over 80 plateomslag. 

Diltz fotograferte i 1960-åra mange av folkrockstjernene som budde i Laurel Canyon i Los Angeles. På den tida var Laurel Canyon eit senter for amerikansk musikk. Mange gryande stjerner vart trekt mot Laurel Canyon og det tilbakelente nabolaget i Hollywood Hills. «Det var ei kjensle av brorskap i alt dette - i musikkmiljøet i Laurel Canyon. Men alle folka som eg fotograferer: eg elskar musikken deira.»

I 1971 omkom nesten han og låtskrivaren Jimmy Webb i ei glideflyulukke. Webb var pilot medan Diltz filma frå baksetet. Begge fekk store skadar og filmen vart øydelagd. 

Diltz medverka med alle fotografia i boka *California Rock, California Sound* i 1978, som omhandla musikkmiljøet i Los Angeles i 1970-åra. 

Diltz har vore med å starte «Morrison Hotel» Galleries i lag med Peter Blachley og Rich Horowitz i SoHo i New York City og i West Hollywood. Galleria spesialiserer seg på musikkfotografi, inkludert hans eigne bilete.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henry Diltz» frå Wikipedia på engelsk, den 17. august 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  O'Hagan, Sean (17. august 2015). «Henry Diltz:caught in the Canyon». theguardian. Henta 17. august 2015.
2. ↑  Mason, Anthony. «Capturing an era of rock nobility on film». CBS Interactive Inc. CBS News. Henta 8. februar 2015.
3. 1 2  Lachno, James (7. april 2014). «Henry Diltz Q & A: the story of Laurel Canyon and LA folk». The Telegraph. Henta 17. august 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fotografia til Diltz Arkivert 2014-10-19 ved Wayback Machine.
* CALIFORNIA DREAMING: Memories & Visions of LA 1966-1975 The Photographs of Henry Diltz
* Henry Diltz ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Mahakavya** (av sanskrit *mahakavyam*, 'stor kavya') er ei form for sanskritdikting kjenneteikna av korte epos med forseggjorte taleformer. 

Eit mahakavyaverk er sett saman av relativt korte songar (cantoar) med ulik metrikk avhengig av tema. Kvar canto inneheld mindre vers som kan stå åleine, sjølv om dei er del av eit forteljande heile. Dei kan skildra høgtider, bryllaup, spel, rådslagingar, krig, byar, måne- eller soloppgang. Typiske verk inneheld 15-30 cantoar med til saman rundt 1 500-3 000 vers.

Klassiske verk rekna som modelltekstar for mahakavya er *Raghuvamsa* og *Kumarasambhava* av Kalidasa og eitt dikt kvar av Bharavi, Magha og Sriharsa. *Bhattikavya* av Bhatti (ca. 500-600-talet), eit mahakavyadikt som illustrerer rett grammatikk og poetikk i sanskrit, er også av og til rekna som ein modelltekst.

Andre viktige mahakavyaverk er *Buddhacarita* ('Buddha sitt verk') og *Saundarananda* ('Om Sundari og Nanda') av Asvaghosa. På 1100-talet skreiv Sandhyakara *Ramacarita* ('Rama sitt verk') der han samtidig skildra gudekongen Rama og sin eigen konge, Rampala av Bengal.

Det er også skrive mahakavyaliknande verk i moderne tid, til dømes om moderne indiske heltar som 
Mahatma Gandhi og Jawaharlal Nehru.

Mahakavya er ei form av den større nemninga kavya. Ho er blitt likna med den greske episke kortforma epyllion.

Kjelder
-------


* «mahakavya», *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
* «South Asian arts», *Encyclopædia Britannica*, Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
Koordinatar: 59°57′3.1860″N 10°46′1.0020″E﻿

Eit parti av Nydalen med Akerselva i framgrunnen. Tidlegare vart dette ein part av området som jarnverket Christiania Spigerverk («Spikerverket») disponerte, og Akerselva var då lukka på denne strekninga.Foto: Algkalv

Nydalen T-banestasjonFoto: Kjetil Ree

Kart over Nydalen frå år 1900.
**Nydalen** (opphavleg kalla *Nygårdsdalen*, tidlegare *Ellendalen* og i mellomalderen *Fallandadalen*) er eit strok på båe sider av nordre parten av Akerselva i Oslo, i Bydel Nordre Aker. Frå å ha vore eit typisk industristrok som utvikla seg på 1800-talet med både tekstilfabrikkar som Nydalens Compagnie og jarnverket Christiania Spigerverk, har det på slutten av 1900-talet vorte totalt endra til eit strok med kontorverksemder og bustadblokker. Frå 2005 har Handelshøyskolen BI hatt hovudsete i Nydalen.

Akerselva gjennom stroket, som tidlegare var energikjelda for fabrikkar, tilgrisa av avfallsvatn og overbygd på store strekningar av fabrikk- og lagerbygningar, har vorte opna att, reinska for skadeleg tilsig og vorte lagt til rette for både bading og fisking.

Mykje av areala i Nydalen er i privat eige, inklusive gategrunnen. Trafikkskilta innafor det private området er ikkje dei offisielle, sjølv om dei liknar, men med andre farger, og handhevinga av reglane skjer på privatrettsleg grunnlag.

Kommunikasjon
-------------

Eit par-tre bussliner går inn i Nydalen. Jarnbanelina Gjøvikbanen har haldeplass i Nydalen, og T-banen har stasjon her, Nydalen stasjon.

Kjelder
-------

1. ↑  *Oslo byleksikon* side 402
2. ↑  *Oslo byleksikon* side 230

* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, ISBN 978-82-573-1760-7

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Stefanssonøya** (engelsk *Stefansson Island*) er ei folketom øy i det kanadiske Arktis, få kilometer nord om Kitlineq. I nord grensar Stefanssonøya mot Melvillesundet og i aust mot McClintock-kanalen. Øya har ei flatevidd 4 443km² og er omkring 100 km lang. Ho høyrer til territoriet Nunavut.

Landskapet er heller flatt, høgste toppen er 290 moh. Øya er prega av tundra og har mange små vatn og dammar. Små flokkar av Peary-karibu (*Rangifer tarandus peary*) og moskusokse finn beite i enkelte, meir fruktbare, små dalføre.

Øya er oppkalla etter polarforskaren Vilhjálmur Stefánsson, som i 1917 oppdaga det er ei øy.

Kjelder
-------

1. ↑  Atlas of Canada - Islands Arkivert 2013-01-22 ved Wayback Machine. (englisch)

* *Denne artikkelen bygger på «Stafensson Island» frå Wikipedia på tysk, den 31. august 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stefansson Island in The Canadian Encyclopedia

Litteratur
* Fyles, J. G. *Surficial Geology of Victoria and Stefansson Islands, District of Franklin*. Ottawa: Roger Duhamel, Queen's Printr, 1963.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC
* GeoNames

 |
**Steffen Ingebriktsen Toppe** (12. oktober 1902–28. juli 1979) var ein norsk arbeidar og politikar frå Hamre i Hordaland som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget 1961-69.

Far til Toppe var gardbrukar i Åsane og arbeidde i tillegg som dykkar. Sjølv gjekk Toppe Nordhordlands fylkesskule i 1920, på handelsskule i 1921 og Oslo elementærtekniske skole 1923/24. Frå 1920 arbeidde han på ymse veganlegg. Etter 1925 var han lagerarbeidar, frå 1927 tilsett ved Salhus veveri A/S, der han var lagerformann frå 1947.

Toppe var heradsstyremedlem i Åsane frå 1934. Han var varaordførar i Åsane frå 1945 til 1961, bortsett frå toårsperioden 1953-54 då han var ordførar. Hausten 1961 vart han vald til fyrste vararepresentant til Stortinget for Arbeidarpartiet i Hordaland, men då den valde representanten Hjalmar Storeide døydde allereie sju veker etter Stortinget var opna, rykte Toppe inn på fast plass. Han var då medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen til 1965. Ved stortingsvalet 1965 vart Toppe attvald og sat då i fire år i Protokollkomiteen og i den mindre viktige Valkomiteen. Han tok ikkje attval i 1969.

Toppe var formann i Salhus Turn 1930-34 og 1936-45. Frå 1939 til -47 var han også leiar i Hordaland turnkrins.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Olga Gyarmati** (5. oktober 1924–27. oktober 2013) var ein ungarsk friidrettsutøvar frå Debrecen som vart olympisk meister i lengdehopp i 1948.

Aktiv
-----

I åra fram til 1956 vann Gyarmati seg 31 nasjonale meisterskapsgull i friidrett. Ho vann lengdehopp åtte gongar, 80 meter hekk sju gongar, 100 meter tre gongar, og to gongar kvar 200 meter, høgdehopp og femkamp. Sine personlege rekordar i 80 m hekk og lengdehopp på høvesvis 11,1 sekundar og 6,23 meter, oppnådde ho i 1953.

Gyarmati kvalifiserte seg til Sommar-OL 1948 i London med eit lengdehopp på 5,99 m. I London landa ho på 5,69 meter i sitt beste hopp, likevel nok til å vinne gullmedaljen med ein margin på ni centimeter til argentinske Noemi Simonetto på andreplass. Gyarmati deltok også i høgdehopp der ho med 1,40 meter enda på 17.-plass. Fire år seinare, under Sommar-OL 1952 i Helsinki, deltok Gyarmati både i lengdehopp, 200 meter og 4 x 100 meter stafett. Best gjorde ho det i lengde med ein tiandeplass. I dei neste sommarleikane, i Melbourne i 1956, vart ho nummer elleve i spesialøvinga.

Gyarmati vende ikkje heim til Ungarn etter sommarleikane 1956, men slo seg ned i Storbritannia. Sidan flytta ho til USA. Ho døydde i Greenfield i delstaten Massachusetts.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1948 i London: Gullmedalje i lengdehopp – 5,69 m
* OL 1952 i Helsinki: Nr 10 i lengdehopp – 5,67 m
* EM 1954 i Bern: Nr 15 i lengdehopp – 5,39 m
* OL 1956 i Melbourne: Nr 11 i lengdehopp – 5,66 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Gyarmati» frå Wikipedia på tysk, den 17. juni 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 36°8′18″N 36°27′13″E﻿

**Salqin** (arabisk سلقين) er ein by i Syria i Idlib guvernement. Av stader i nærleiken finn ein Kafr Takharim i søraust, Abu Talha i sør, Dalbiyah i sørvest, al-Alani i nordvest og Isqat i nordaust. Salqin er senteret i ein *nahiya* (nahiyah) og hadde eit folketal på 23 700 i 2004. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar, men her er òg eit lite alawittar-samfunn.

Byen ligg sør i Orontesdalen, 460 meter overh avet. Det veks oliven og frukttre kring Salqin. Det vert eksportert varer frå desse frukthagane i tillegg til grønsaker. Jordbruket nyt godt av dei mange mange kjeldene i Salqin.

Salqin vart nemnt i mellomalderen av den muslimske historikaren Izz al-Din ibn Shaddad al-Halabi som ein stad der ein av 22 forlatne eller ruinerte festningar låg i Aleppo-området. Ho vart truleg øydelagd under mongolinvasjonane av Syria på 1200-talet. Mamelukkane fekk makta i området på den tida og bygde ikkje opp att festninga i Salqin.

Ein tidlegare utdanningsminister og to tidlegare guvernørar i Homs og Raqqah var frå Salqin. I november 2012, under den syriske borgarkrigen, erobra syriske opprørar byen frå regjeringsstyrkar. I følgje antiregjeringsaktivistar, støtta kring 70 % av innbyggjarane i Salqin regjeringa til Bashar al-Assad i januar 2013. Dette har ført til spaningar, men ikkje særleg vald mellom dei to sidene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Salqin» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Boulanger, Robert, red. (1966). *The Middle East, Lebanon, Syria, Jordan, Iraq, Iran*. Hachette.
* Kate Raphael (2010). *Muslim Fortresses in the Levant: Between Krossfararar and mongolane*. Taylor & Francis. ISBN 9780203845165.

1. 1 2  Folketeljing 2004. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Idlib guvernement. Arkivert på. (arabisk)
2. 1 2 3  Atassi, Basma. syrisk town takes strife in stride. *Al Jazeera English*. 2013-01-20.
3. 1 2  Boulanger, 1966, s. 479.
4. ↑  Raphael, 2010, s. 89-90.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Olenekium** (òg kalla **yongningzhenium**) er den andre alderen i tidleg trias. Han strekkjer seg frå mellom 249,7 ± 0,7 millionar år sidan og 245 ± 0,7 millionar år sidan. Olenekium er igjen delt inn i smithium og spathium. Starten er definert til første gong ammonittane *hedenstroemia* eller *Meekoceras gracilitatis* og conodonten *Neospathodus waageni* dukkar opp. Slutten er definert til då slektene *Japonites*, *Paradanubites* og *Paracrochordiceras*, samt conodonten *Chiosella timorensis* dukkar opp. Archosauria, ei gruppe som utgjer krokodillar, flygeøgler, dinosaurar og til slutt fuglar, er krypdyr som først dukka opp frå archosauriformes under olenekium. 

Alderen er kalla opp etter Olenjok i Sibir.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olenekian» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- GeoWhen Database - Olenekian


| * v
* d
* e
Trias |
| --- |
| Nedre/tidleg trias | 
* Indusium
* Olenekium

 |
| Mellomtrias | 
* Anisium
* Ladinium

 |
| Øvre/sein trias | 
* Carnium
* Norium
* Rhaetium

 |