recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Radionette Kurér, produsert i kring 700 000 eksemplar.
**Radionette** var ein norsk radiofabrikk og radiovaremerke. Selskapet vart stifta av Jan Wessel, i 1927, som **A/S Jan Wessels Radiofabrikk**.

Firmaet var det fyrste i Noreg som starta produksjon av radioar for tilknyting til kraftnettet (lysnettet). Tidlegare radioapparat hadde nytta batteri, så Radionette sine apparata revolusjonerte radiomarknaden. Etterspurnaden var så stor at fabrikken måtte utvidast ikkje så lenge etter at produksjonen var komen i gang. Den mest populære modellen var Kurér, som i perioden 1950-1959 vart produsert i 700 000 eksemplarar.

I 1968 flytta fabrikken produksjonen frå Oslo til ein stor, ny produksjonshall i Sandvika i Bærum kommune.

Radionette fekk store økonomiske problem som vart løyste ved at fabrikken fusjonerte med Tandbergs Radiofabrikk i 1972. Tandberg råka seinare opp i økonomiske problem, og la ned Radionette i 1978. Tandberg gjekk konkurs seinare det same året. 

Produksjonshallen til Radionette i Sandvika er ombygd til butikklokale og vorte ein part av kjøpesenteret Sandvika Storsenter.

* Dotterseselskap av Radionette: Radio Visjon A/S (produksjonsføretak)

Radiomodellar
-------------

* Verdensmottager
* Elite 3
* Kompass
* Verdenssuper
* Jubileumssuper
* «Alle land» superen
* Heimskringla
* Havsuperen
* Forum
* Auditorium
* Symfoni
* Solist
* Kurér
* Junior
* Menuett
* Transauto
* Combi- Star
* Kvartett
* Kvintett
* Duett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Radionette» frå Wikipedia på bokmål, den 14. oktober 2006.*

=Bakgrunnsstoff
===============

* Liste over modellar (med bilde) ved radiomuseum.org
* Digitalt fortalt: «Radionette og jentene» (av Bjørn Helgedagsrud ved Telemark Museum)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Radioamatørstasjonen ICOM IC-746
**Radiosamband** eller **kommunikasjonsradio** er eit samleomgrep for radioar som både kan senda og ta imot ei melding.

Omgrepet vert brukt til å skilja utstyret frå kringkastingssendarar, kringkastingsmottakarar og mobiltelefonar. 

Ein typisk handhalden sambandsradio i VHF-bandet jamført i storleik med ein mobiltelefon og ei fyrstikkeske
Radioane vert brukt som samband mellom ei mindre gruppe brukarar med felles behov for samband. Dette kan vera radioamatørar, politi, ambulansar, lækjarar, hjelpekorps, brannkorps, elektrisitetsverksmontørar, drosjer, bussar, trikkar, lastebilar, anleggsmaskinar, brøytemaskinar, fly, skip, fritidsbåtar, jegarar, skogarbeidarar og andre.

Radioane vert brukt i sambandsnett for landsdekkjande eller internasjonale system som flyradio, maritim VHF, politiradio og helseradionett. Dei kan òg brukast av ei lita gruppe med konsesjon på eigen kanal for internt radiosamband for eit firma eller ein bransje. Døme på dette er maskinentreprenørar, budfirmaer, sikringsradio for skogarbeidarar og jaktradio.

Privatradio på 27 Mhz

Privatradio
-----------

Privatradio (òg kalla walkietalkie) på 27 MHz og 440 MHz er billege konsesjonsfrie radioar med avgrensa sendareffekt til 500 mW berekna på privat nytte. På 1970- og 1980-talet vart ordet walkietalkie brukt om alle radioar på 27 MHz bandet, både for handapparat, mobilapparat og stasjonære radioar. Då var disse radioane ein billeg og enkel kommunikasjon lokalt mellom heim, bil og båt. Då var det ein enkel konsesjon for 27 MHz bandet utan krav til teoretisk prøve. Sjølv om konsesjonen var berekna for bruk innan ein familie eller lita privat gruppe vart dei mykje brukt blant ukjende med kreative kallesignal. Då mobiltelefonar vart vanlegare frå slutten av 80-talet vart nytta av dette bandet tydeleg mindre.

Handapparat, mobilapparat, stasjonær radio, basestasjonsapparat
---------------------------------------------------------------

Handapparat er små handhaldne einingar med innebygt batteri, antenne, mikrofon, høgtalar, display for kanalval, frekvensval og oppkallinformasjon. Dei er eigna til bruk for personar som går fritt omkring, vekk frå køyretøy og hus, og som treng samband på det aktuelle radionettet òg når dei er unna fastmonterte apparat. Eit handapparat kan gjerne festast i eit belte eller berast i ei lomme. 

Mobilapparat er berekna til fast montering i bilar, båtar eller fly. Dei har tilkopling til utvendig antenne og straumforsyning (oftast 12V likestraum). Dei kan òg ha innvendig høgtalar. 

Eit baseapparat eller radiorelé kan vera ein sendar/mottakar for montering i hus med tilkopling til lysnettet og med antenne høgt på bygningen med ein antennekabel/radiolinje som samband mellom antenna og radioen. Mobilapparat og baseapparat vil ofte ha ein separat handheldt mikrofon. 
Handapparat, mobilapparat og baseapparat har ofte tilkoplinghøve for utvendig mikrofon, høgtalar eller hovudtelefonsett.

Kjelder
-------

1. ↑  «radiosamband». *Store norske leksikon* (på norsk). 27. september 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Kommunikasjonsradio» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2018.*
**Darren Campbell** (fødd 12. september 1973) er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar frå Manchester. Han vart europameister på 100 meter i 1998 og vann OL-sølv på 200 meter i 2000 og stafettgull med Storbritannia under Sommar-OL 2004 i Aten. Han sikra seg elles to EM-gull, 1998 og 2006, med Storbritannia i stafett, samt EM-sølv 2002 og VM-bronse 2003 på 100 m.

Aktiv
-----

Campbell sprang ein av etappane for det britiske laget som kneip bronsemedaljen på den korte stafetten då VM 1997 fann stad i Aten. Året etter presterte han sitt liv beste 100 meter i EM-finalen i Budapest, med tida 10,04 sekund slo han sølvvinnar Dwain Chambers med seks tidels sekund. Seinare i meisterskapen var dei same to karane med om å vinne den korte stafetten.
I 1999 fekk Campbell sølv på 4 x 100 stafett ved VM i Sevilla. Under dei olympiske sommarleikane i Sydney sette han personbeste på 200 meter med 20,13 i kvartfinalane. I finalen han så i mål på 20,14 sekund og tok sølvmedaljen, vinnaren Konstantinos Kenteris brukte 20,09 sekund. 

I 2002 vart Campbell andremann på 100 m ved EM i München, klart slått av nigeriansk-portugisiske Francis Obikwelu. Under Friidretts-VM 2003 i Paris enda Campbell opp med bronse på 100 meter, på same tid som sølvmedaljøren og 0,01 sekund bakom gullvinnar Kim Collins. Dagar seinare vart Campbell nummer 4 på 200 m, 0,01 bakom bronsevinnaren.

Campbell vart olympisk meister 2004 og europameister 2006 i 4 x 100 meter stafett. I begge tilfella var han på lag med Marlon Devonish og Mark Lewis-Francis.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1996 i Atlanta: Braut 4 x 100 m stafett
* VM 1997 i Aten: Bronse i 4 x 100 m stafett (38,14). Utslått i semifinalane på 100 m (10,37=nr 16)
* EM 1998 i Budapest: Gull på 100 m – 10,04, og i 4 x 100 m stafett (38,52)
* VM 1999 i Sevilla: Sølv i 4 x 100 m stafett (37,73). Utslått i semifinalane på 100 m (10,15=nr 10)
* OL 2000 i Sydney: Sølv på 200 m – 20,14. Nr 6 på 100 m – 10,13
* EM 2002 i München: Sølv på 100 m – 10,15. Diskvalifisert i kvartfinalane på 200 m (=nr 23) og i 4 x 100 m stafett
* VM 2003 i Paris: Bronse på 100 m – 10,08 og nr 4 på 200 m – 20,39. Diskvalifisert i 4 x 100 m stafett
* OL 2004 i Aten: Gull i 4 x 100 m stafett (38,07). Utslått i semifinalane på 200 m (20,89=nr 15) og i forsøka på 100 m (10,35=nr 36)
* EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje i 4 x 100 m stafett (38,91)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Darren Campbell» frå Wikipedia på engelsk, den 6. mai 2020.*

* «Darren Campbell» (på engelsk). Olympedia. Henta 15. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Turid** var ein radiostasjon for Secret Intelligence Service (SIS) på Sunnmøre under andre verdskrigen. Han var plassert i fjellet oppom Rjåneset i noverande Ørsta kommune. Stasjonen var i drift berre seks dagar.

SIS hadde i siste del av krigen radiostasjonar på Nordvestlandet, som sende rapportar til England om skiptrafikken langs skipsleia. Særleg var informasjon om sørgåande trafikk av interesse. Skipa kunne då angripast av engelske fly på det opne Stadhavet.

Etter at Erling Rønneberg måtte avslutte sendingane frå radiostasjonen Haga på Torholmen, vart han henta til England. Her vart det bestemt at han så snart råd skulle vende tilbake til Sunnmøre for å etablere observasjonspost og radiostasjonen i Vartdalsfjella. 
Rønneberg fekk med seg Karsten Devold tilbake til Noreg. Forseinkingar skapte problem som etter kvart gjorde oppdraget vanskeleg.
Med god lokal hjelp vart stasjonen gøymd i ei fjellhole over Rjåneset, mellom Ørstafjorden og Vartdalsfjorden. Han vart plassert, i vanskeleg terreng, nær Rjåneskamben, i om lag 250 m.o.h. Dei hadde då oversikt over same fjordane som observasjonspost og radiostasjon Frey II hadde rapportert frå i tidsromet april 1944 til januar 1945.

Første melding frå radiostasjon Turid til England, vart send 14. april.
Den 19. april vart ein viktig medhjelpar arrestert i Ålesund. Han hadde avslørande papir på seg. Det lukkast ikkje å åtvare Rønneberg eller medhjelparane på Vartdal. Ein av dei lokale medhjelparane vart arrestert. Han trudde at karane ved sendaren hadde kome seg unna. Under harde avhør vart stasjonen avslørt. Om morgonen 20. april tok tyske soldatar seg fram til hola der operatørane låg. Dei vart arresterte. Rønneberg fekk store skotskadar. Han overlevde den strabasiøse turen til Ålesund. Der vart han halden fanga på sjukehuset til krigen var slutt. Karsten Devold vart òg arrestert.

Av dei lokale hjelparane vart Knut Flåskjer arrestert og torturert. Han sat som fange i Ålesund til krigen var slutt. Sverre Flåskjer kom seg unna. Han heldt seg i dekning til krigsslutt, for det meste til fjells. Han fekk hjelp av tredjemann, Jostein Kleiva, som ikkje vart avslørt.

Staden der stasjonen var plassert, har etter krigen vorte kalla Rønneberghola.

Kjelder
-------

### Fotnoteliste

1. ↑  En spion kom inn fra havet. Stiftelsen norsk Okkupasjonshistorie. 2014
2. ↑  Kjell Flåskjer: Sverre Flåskjer på flukt for tyskerane i vartdalsfjella. I *Minne frå Vartdalsstranda. Årsskrift 2021*
Koordinatar: 32°46′39″N 35°18′26″E﻿

**Rumat al-Heib** (arabisk رُمة الهـَيـْب, hebraisk רומת אל-הייב) er ein beduinlandsby nord i Israel. Han ligg nær Nasaret i Nedre Galilea og høyrer til al-Batuf regionale kommune. I 2011 hadde han eit folketal på 1 710. Landsbyen vart grunnlagd i byrjinga av 1920-åra av arabarar frå al-Heib-stamma, og vart opphavleg kalla opp etter familien. Det noverande namnet fekk landsbyen i 1968.

Al-Heib-beduinane var ein av fleire beduinar som var allierte med jødiske militære styrkar under den israelsk-arabiske krigen i 1948, og som aktivt deltok i å forsvare nedre Galilea og Beth Shean-dalen mot palestinsk-arabiske paramilitære og den arabiske frigjeringshæren. Al-Heib-soldatane danna sidan kjernen i Minoritetseininga til det israelske forsvaret. Fram til i dag er framleis mange menn frå al-Heib i teneste i forsvaret. 

I 2007 var det spaningar mellom landsbyen og den nærliggande moshaven Tzippori, då beduinane vart skulda for kvegtjuveri.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rumat al-Heib» frå Wikipedia på engelsk, den 4. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Population by settlement Statistisk sentralbyrå
2. ↑  New version of old self-defense group guards Jewish farmlands Haaretz, 28. desember 2007

| * v
* d
* e
al-Batuf regionale kommune |
| --- |
| Arabiske landsbyar | Hamaam**·** Rumana**·** Rumat al-Heib**·** Uzeir |
Stor fart og høge hopp på rullebrett i særskilde tillaga baner.
Ein rullebrettkøyrar.
**Rullebrett**, **skeitebrett** eller **skateboard** er eit smalt, avlangt brett med to par små hjul, nytta til å stå på i fart for å kome seg fram eller gjere ulike triks og hopp. Farta får rullebrettkøyraren ved å stå på brettet med eine foten og sparke frå med den andre, eller å køyre utfor bakkar av ulike slag. Det finst òg eigne baner for rullebrettkøyring, og det vert halde konkurransar, mellom anna noregsmeisterskap.

Kjende kommunale innandørshallar for rullebrettkøyring finst i Bergen (Fysak ved Slettebakken haldeplass på Bybanen), i Drammen (Nøstedhallen på vegen mot Svelvik), i Bærum (Arena på Bekkestua) og i Oslo (Oslo Skatehall, Stavangergata 28
på Voldsløkka). Store friluftsanlegg finst på Månejordet i Larvik, på Koigen i Hamar, rett attmed jarnbanestasjonen i Gjøvik og Dyveke bru i Gamlebyen i Oslo. Frå 2016 er det òg ein innandørshall i eit tidlegare hamneskur, Skur 13, på Filipstad i Oslo. Elles finst det mange større og mindre anlegg og innandørsbaner fleire stader ikring i landet.

* Eit moderne rullebrett nytta til triksing. Oversida er dekt med eit sandpapirliknande lag, ein gripteip.Eit moderne rullebrett nytta til triksing. Oversida er dekt med eit sandpapirliknande lag, ein *gripteip*.
* Hjula på eit rullebrett er festa til ei aksling på eit elastisk vis, slik at hjula svingar og brettet let seg styre ved at at køyraren legg kroppstyngda over til ein av sidene.Hjula på eit rullebrett er festa til ei aksling på eit elastisk vis, slik at hjula svingar og brettet let seg styre ved at at køyraren legg kroppstyngda over til ein av sidene.
* Korleis eit rullebrett styrast.Korleis eit rullebrett styrast.
* Rullebrett frå 1970-åra.Rullebrett frå 1970-åra.
* I Skur 13 på Filipstad i Oslo er det innandørshall for rullebrettkøyring.I *Skur 13* på Filipstad i Oslo er det innandørshall for rullebrettkøyring.

Forbodet i Noreg mot rullebrett
-------------------------------

Det var totalforbod mot rullebrett i Noreg frå 7. september 1978 til 9. mai 1989. Forbodet var grunna i dei farane for å verte skada som rullebrettkøyrarar utsette seg for. I desse åra var Noreg det einaste landet i verda som hadde forbod mot å selje, kjøpe eller stå på rullebrett. Men det har synt seg at det ikkje er fleire alvorlege skader ved bruk av rullebrett enn det er i dei fleste andre idrettar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk Organisasjon for Rullebrett Arkivert 2015-02-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
Koordinatar: 86°00′S 160°00′W﻿

**Dronning Maudfjella** er ei stor fjellkjede som høyrer til Dei transantarktiske fjella, mellom Beardmorebreen og Reedybreen og omfattar området frå starten av Rossisen til polarplatået i Antarktis. Kaptein Roald Amundsen og laget hans som reiste til Sørpolen gjekk opp Axel Heiberg-breen nær midten av denne fjellgruppa i november 1911. Dei kalla desse fjella opp etter dronning Maud av Noreg.

Høgdene kring Beardmorebreen heilt vest i desse fjella vart observert av dei britiske ekspedisjonane leia av Ernest Shackleton (1907-09) og Robert Falcon Scott (1910-13), men heile fjellkjeda vart kartlagd av fleire amerikanske ekspedisjonar leia av Richard Evelyn Byrd (1930- og 1940-åra) og United States Antarctic Program (USARP) og New Zealand Antarktis Research Program (NZARP) ekspedisjonar frå 1950-åra til 1970-åra.

Dronning Maudfjella er delt inn i følgjande fjellgrupper: 

* Bush Mountains
* Commonwealth Range
* Dominion Range
* Gothic Mountains
* Herbert Range
* Hughes Range
* Prins Olavfjella
* Supporters Range

Sjå òg
------

* Dronning Maud Land
* Sheridan Bluff

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Queen Maud Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 24. februar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Dronning Maudfjella». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 19. oktober 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
***Vikebladet Vestposten*** er ei lokalavis som vert utgjeven i Ulstein kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke. Linda Eikrem er eineleiar (redaktør og disponent) for avisa. 

Avisa tek mål av seg å vera lokalavis for kommunane Ulstein og Hareid. Dei to kommunane ligg på øya Hareidlandet. Redaksjonen til avisa ligg i Ulsteinvik. Vikebladet Vestposten blir trykt hos Polaris Trykk i Breivika i Ålesund kommune Namnet *Vikebladet Vestposten* kjem av ei samanslåing av avisene *Vikebladet* og *Vestposten* i 1989. *Vikebladet* var lokalavis for Ulstein og Hareid og *Vestposten* for Hareid. 

Eigar av avisa er Sunnmørsposten AS, eit dotterselskap av Polaris Media.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 5 000
  |
| 2001 | 4 936
  |
| 2002 | 4 782
  |
| 2003 | 4 796
  |
| 2004 | 4 765
  |
| 2005 | 4 609
  |
| 2006 | 4 597
  |
| 2007 | 4 628
  |
| 2008 | 4 504
  |
| 2009 | 4 444
  |
| 2010 | 4 421
  |
| 2014 | 3 966
  |

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Vikebladet Vestposten* sin nettstad

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.
**Transitivitet** viser i språkvitskap til at eit verb tek eit direkte objekt. Eit verb som tek eit direkte objekt, er såleis eit transitivt verb, t.d. *kaste* i ei setning som *Ho kastar ballen*, der *ballen* er det direkte objektet. Transitive verb står i motsetnad til intransitive verb, som ikkje tek direkte objekt. Verb som tek eitt objekt, blir kalla monotransitive, medan verb som tek to objekt, t.d. *gje*, blir kalla ditransitive (*Ho gav dei ballen*). Omgrepet transitiv kjem frå latin *transire* 'overføre' og viser til at noko blir overført frå ein deltakar til ein annan i den handlinga verbet uttrykker. Til dømes skjer det ei overføring av kraft mellom *ho* og *ballen* i *Ho kastar ballen*. Overføringa skjer typisk frå ein deltakar med den semantiske rolla agens til ein deltakar med den semantiske rolla patiens, og overføringa har typisk ein verknad på patiens-deltakaren. Eit vanleg kriterium for å rekne eit verb som transitivt er at det direkte objektet kan bli subjekt i ei tilsvarande passivsetning, t.d. svarar den aktive setninga *Ho kastar ballen* til den passive setninga *Ballen blir kasta (av henne)*. Transitivitet er nærskyldt med omgrep som valens og subkategorisering, men refererer berre til direkte objekt, og ikkje til andre typar av verbkomplement.

Transitivitet knytt til setningar
---------------------------------

Tradisjonelt blir transitivitet rekna som ein eigenskap ved verb, men transitivitet har òg vorte knytt til setningar som heilskap. Hopper & Thompson (1980) dekomponerte transitivitet i ulike komponentar og tok til orde for at transitivitet er eit graduelt fenomen knytt til setningar. I deira transitivitetsomgrep svarar høg og låg grad av transitivitet til høg og låg grad av følgjande komponentar:

* **Deltakarar** (to eller fleire deltakarar gjev høg grad av transitivitet, éin deltakar gjev låg grad)
* **Rørsle** (*kinesis*, større grad av rørsle gjev høgare grad av transitivitet)
* **Aspekt** (teliske prosessar er meir transitive enn ateliske)
* **Punktualitet** (punktuelle prosessar er meir transitive enn ikkje-punktuelle)
* **Viljekraft** (*volitionality*, viljestyrte prosessar er meir transitive enn ikkje-viljestyrte)
* **Polaritet** (*affirmation*, positive setningar er meir transitive enn negerte)
* **Modus** (modusen realis er meir transitiv enn modusen irrealis)
* **Agentivitet** (høgt handlingspotensiale hjå subjektet gjev høg grad av transitivitet)
* **Verknad på objektet** (større grad av verknad på objektet gjev høgare grad av transitivitet)
* **Individualisering av objektet** (meir individualisert objekt gjev høgare grad av transitivitet)

Referansar
----------

* Hopper, Paul & Sandra A Thompson. 1980. Transitivity in grammar and discourse. *Language* 56(2), 251-299.
| Dropull i Sipërm |
| --- |
| Styresmakter |
| Land  Region  Kommune | Albania  Gjirokastër  Dropull |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 971 |
| Koordinatar | 39°56′12″N 20°16′9″E﻿Koordinatar: 39°56′12″N 20°16′9″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| 

Posisjonen til Dropull i Sipërm i Albania

 |

**Dropull i Sipërm** (gresk Άνω Δρόπολη, *Áno (=Øvre) Drópoli*) er ein tidlegare landkommune i regionen Gjirokastër i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Dropull.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Dropull i Sipërm 971 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var Dropull i Sipërm ein del av distriktet Gjirokastër. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:

* Jorgucat
* Zervat
* Bularat
* Bodrishtë
* Kërrë
* Vodhinë
* Pepel
* Klishar
* Selo
* Likomil
* Llovinë
* Krioner
* Sotirë
* Llongo
* Koshovicë
* Dritë
* Kakavie
* Vrisera

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Transgresjon** er ei geologisk hending der havnivået stig relativt til land og kysten flyttar seg lenger inn på land og fører til flaum. Transgresjon kan anten skje ved at landet søkk eller ved at havbasseng vert fylt med vatn eller krympar. 

Under krittida førte havbotnsspreiing til at det vart danna eit relativt grunt Atlanterhavsbasseng på kostnad av Stillehavet. Dette reduserte kapasiteten til verdshava og førte til at havet steig innover land. Dette førte til at sentrale delar av Nord-Amerika vart lagt under vatn og skapte Western Interior Seaway frå Mexicogolfen til Nordishavet.

Det motsette av transgresjon er **regresjon**, der havnivået søkk relativt til land og tidlegare havdekte område vert tørrlagde. Under istidene i pleistocen vart så mykje vatn lagra i isbreane at havnivået gjekk ned 120 meter slik at mellom anna Beringsundet mellom Alaska og Asia vart tørrlagd.

Sjå òg
------

* Grunnhav
* Global oppvarming
* Stratigrafi
* Marin regresjon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Monroe, James S. og Reed Wicander. *The Changing Earth: Exploring Geology og Evolution*, 2nd ed. Belmont: West Publishing Company, 1997. ISBN 0-314-09577-2
**Mahinda Rajapakse** (fødd 18. november 1945) er ein srilankisk politikar som var president av Sri Lanka frå 2005 til 2015. Han høyrer til det sosialistiske partiet Sri Lankas Fridomsparti (SLFP).

Rajapakse blei vald til president på Sri Lanka den 17. november 2005 og innsett den 19. november. Han var tidlegare statsminister i landet. I presidentvalet fekk Rajapkse 50,33 prosent eller rundt 180 000 fleire stemmer enn konkurrenten Ranil Wickremasinghe. Rajapakse blei etterfølgd som president av Maithripala Sirisena etter eit valnederlag den 9. januar 2015.

Mahinda Rajapakse er ein singalesisk buddhist frå Hambantota sør på øya. Før han blei vald hadde han markert seg som kritisk til fredsprosessen med dei tamilske tigrane og det han oppfatta som utanlandsk innblanding, mellom anna frå Noreg. Opprørsgruppa oppfordra folk til å boikotta valet. Som følgje av dette var valdeltakinga blant srilankiske tamilar svært låg. Det var likevel venta at Rajapakse vil fortsetja fredssamtalane.

Rajapakse er utdanna advokat, men blei rikspolitikar for Hambantota i 1970. Far hans var før han folketingsrepresentant for det same området frå 1947 til 1960. Han har lenge vore ein alliert av tidlegare president Chandrika Kumaratunga, og var frå 1994 til 2001 minister for arbeid og fiske i regjeringa hennar. I april 2004 blei han utpeikt som statsminister. Ein hadde venta at Kumaratunga skulle velja Lakshman Kadirgamar, ein nær rådgjevar og tidlegare utanriksminister, men han mangla støtte i folket og var i tillegg ein kristen tamil.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mahinda Rajapaksa» frå Wikipedia på engelsk, den 18. november 2005.*

* Stavanger Aftenblad om valsigeren Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stavanger Aftenblad om valsigeren Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* BBC om valsigeren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BBC Things
* Munzinger (iba)

 |
*Sjå òg Maia (fleirtyding)*
**Maia**, **Maja** og **Maya** er kvinnenamn som kan ha fleire ulike opphav. Maia har namnedag den 7. mai.

Tydingar
--------

Nepalsk statue av Maya Devi, mor til Buddha som gudinne.
Maia og Maja er ei tysk og nordisk kortform av Maria, eit mykje brukt namn på grunn av dyrkinga av Jomfru Maria.

Maya kan vera ei spansk kortform av Amalia eller av baskisk Amaia/Amaya.

Det greske namnet Maia (Μαια) var brukt om ei av Pleiadane. Romarane brukte dette namnet om gudinna Bona Dea, og det skal dermed ha gjeve opphav til namnet på månaden mai.

Det hebraiske namnet Maya (מַיָּה) er ei kortform av *ma'ayan*, som betyr 'bekk'.

Sanskrit-namnet Maya (māyā) er eit omgrep innan buddhismen og hinduismen som viser til verda som ein illusjon. Mor til Buddha heitte dette.

Namna har fleire ulike skrivemåtar, som finsk Maija, (tidlegare) islandsk Mæja, og amerikansk engelsk Mia, Miya, Miyah, Mya og Myah. Mai er ein nordisk variant.

Bruk
----

I Noreg var det 3033 kvinner som heitte Maja, 644 som heitte Maya og 528 som heitte Maia i 2009.

Namneberarar
------------

Den georgiske sjakkspelaren Maja Tsjiburdanidze.
* Marie Thea «Maja» Refsum (1897-1986), norsk bilethoggar
* Marie «Maja» Flagstad Johnsrud (1872-1958), norsk musikar og musikkpedagog
* Maja Mikhajlovna Plisetskaja (f. 1925), russisk dansar (prima ballerina).
* Maya Angelou (f. 1928), amerikansk forfattar og borgarrettsforkjempar
* Maja Tsjiburdanidze (f. 1961), georgisk verdsmeister i sjakk
* Maya Pedersen-Bieri (f. 1972), sveitsisk idrettsutøvar
* Maja Ratkje (f. 1973), norsk samtidskomponist og musikar
* M.I.A. Mathangi «Maya» Arulpragasam (f. 1977), tamilsk britisk songar
* Maïa Mazaurette (f. 1978), fransk forfattar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maia» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mai 2009.*

* Søk etter norsk namnestatistikk for Maia hjå Statistisk Sentralbyrå
* «Mai» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Rumensk** er eit språk på den romanske greina av dei indoeuropeiske språka. Der høyrer til det undergruppa *austromanske språk*, som ikkje har fleirtals-s. 

Rumensk blir tala som morsmål av om lag 24 millionar menneske. Dei fleste av desse bur i Romania og Moldova. Det *moldaviske* språket, som er offisielt språk i Moldiva, er svært likt rumensk, og kan sjåast som same språket. I den språkblanda provinsen Vojvodina i Serbia er rumensk offisielt språk saman med mellom andre serbokroatisk, ungarsk og slovakisk. Rumensk er morsmål til om lag 30 000 menneske der. Mindre språk nærskylde med rumensk blir elles tala i fleire land på Balkan. 

Rumensk har tatt opp i seg mange element frå dei ikkje-rumenske grannespråka. Det mest nærskylde av større språk er italiensk. Folk med rumensk som morsmål kan for det meste skjøne enkel italiensk, medan det er sjeldnare andre vegen, da rumensk har tatt opp om lag 10 prosent slaviske ord. Attåt skil rumensk *tale* seg frå italiensk, da rumensk har lydar som opphavleg kjem frå slaviske språk. 

Rumensk rettskriving orienterer seg like sterkt som den italienske etter den faktiske uttalen, ho har nokre særlege teikn for å kjennemerke dei lydane som kjem frå slaviske språk, og desse er ukjende for italiensk. Fram til 1800-talet skreiv dei rumensk med kyrillisk skrift, men i dag blir språket skrive med latinske bokstavar med nokre særlege teikn.

Fotnotar

1. ↑  Ethnologue, 2002

| * v
* d
* e
Romanske språk |
| --- |
| Større moderne språk med litterær tradisjon | aragonesisk**·** asturiansk**·** frankoprovensalsk**·** fransk**·** galisisk**·** italiensk**·** katalansk**·** leonesisk**·** oksitansk**·** portugisisk**·** retoromansk**·** rumensk**·** sardisk**·** spansk |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Dronning Ragnhild sin draum. Illustrasjon til Heimskringla
**Ragnhild Sigurdsdotter** (Ragnhildr Sigurðardóttir) var gift med Halvdan Svarte. Ho var barn av Sigurd Hjort Helgesson (ca. 810 -) og Tyrne Haraldsdotter (ca. 822 -). Ho vart fødd om lag år 840, på Ringerike, og døydde om lag 858. 

Saman med Harald Svarte fekk ho Harald Hårfagre, om lag år 850. 

Snorre fortel i Heimskringla, i soga om Halvdan Svarte, om Ragnhild sin draum før Harald vart fødd:

«Dronning Ragnhild drøymde store draumar; det var ei klok kvinne. Ein av draumane hennar var det, at ho stod i hagen sin og tok ein torn or serken sin, og medan ho heldt i den, voks tornen slik, at de vart ein stor tein, so den eine enden naadde ned i bakken og røtte seg med det same, men den andre enden av treet nådde høgt upp i lufta. Deretter tykte ho treet var so stort, at ho knappast kunne sjå oppover det, og de var uhorveleg digert. Nedste luten av treet var raud som blod, men leggen oppetter var fager grøn, men greinene var snøkvite. De var mange store kvister på treet, somme lengre oppe, somme lenger nede. Greinene på treet var så store, at ho tykte dei breidde seg ut over heile Noreg og endå lenger..»

Draumen kan tolkast som eit varsel om sonen som skulle verta fødd. Den grøne stamma var eit teikn på eit blømande rike. Øvst var treet kvitt, noko som kunne tyda på at han ville verta gamal og kvithåra. Mange kvister og greiner på treet varsla om at han ville få mange avkom, som ville verta spreidd utover heile landet.
Transport med menneskekrefter i ein berestol
**Transport** er flytting av personar eller gods frå ein stad til ein annan ved hjelp av eit transportmiddel. Ordet kjem frå latin *trans*, den andre sida, og *portare*, å bera. Ein vel utvikla transport er hovudføresettinga for dagens viktige verdshandel, for globalisert næringsliv og turisme.

Ein kan dela det store transportfeltet inn mindre felt på ulike vis. Det er til dømes ein stor skilnad mellom motorisert transport, som er den viktigaste transportmetoden i dag, og ikkje-motorisert transport, som er basert på menneskekraft, trekkdyr og enkel utnytting av naturressursar, og som har vore den viktigaste transporttypen i førindustriell tid. Ein annan måte å dela inn transport på er å sjå kvar han går føre seg: Landtransport, luftfart eller skipsfart på hav, elvar og kanalar.

Forhistorie
-----------

Hjulet gjorde transporten meir effektiv
Menneske har brukt dyr og utvikla teknologi til å transportera seg sjølv og eigedelane sine svært lenge. Dei tidlege menneska temde dyr som til dømes hestar, esel og kamelar og nytta dei som pakkdyr, trekkdyr og ridedyr, og laga sleder og båtar av tre. 

Oppfinninga av hjulet gjorde at ein kunne transportera fleire ting fortare over land. Den viktigaste transportmåten var likevel skipsfarten, som blei brukt til handel der det var mogleg.

Moderne tid
-----------

Moderne flytransport er raskare, men òg meir energikrevjande enn enklare transporttypar
Ei ny revolusjonerande oppfinning for transporten var motorar som kunne driva transportmidla mykje fortare. Nå blei òg infrastrukturen viktig: Ein trong gode vegar og jarnbanespor for at maskinane skulle kunne yta sitt beste.

Ettersom transporten er blitt betre og billigare, har omfanget av han òg auka. Det er lett å produsera varer ein stad og selja dei på den andre sida av jorda. Det er òg lettare for dei som har råd til det å reisa til fjerne land. Dette blir kalla globalisering.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Koordinatar: 71°30′S 35°40′E﻿

**Dronning Fabiolafjella** er ei gruppe fjell i Antarktis. Fjella strekkjer seg over 48 km og består hovudsakleg av sju mindre massiv frå nord tils ør og som dannar ein delvis barriere for isstraumane innanfor. Fjella ligg kring 140 km sørvest for botnen av Lützow-Holmbukta. Fjella vart oppdaga og fotografert frå fly under Belgica-ekspedisjonen i 1960 under Guido Derom den 8. oktober 1960. og namngjeve med løyve av kongen etter dronning Fabiola de Mora y Aragón, då ho gifta seg med kong Baudouin av Belgia. I november-desember 1960 vart fjella vitja av eit lag under Den japanske antarktisekspedisjonen (JARE), 1957–1962, som gjorde geomorforlogiske og geologiske undersøkingar. Dei nytta namnet «Yamato Sanmyaku». Highest massif is Mount Fukushima (2,470 m).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Queen Fabiola Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:  Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Dronning Fabiolafjella» (innhald frå Geographic Names Information System).*

1. ↑  U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Dronning Fabiolafjella

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°54′55.314″N 10°44′7.0620″E﻿

Universitetets aula, fotografert i 1948.Foto: Nasjonalbiblioteket

Domus Media, eller «Midtbygningen», med trappa bak søylerekka som gjev tilkomst til mellom anna Universitetes aula, som ligg som eit tilbygg attom denne bygningen. Foto: Andy Mitchell, 2008

**Universitetets aula**, eller berre Aulaen, er ein festsal i Domus Media, midtbygningen, ved det opphavlege Universitetet i Oslo på Karl Johans gate i sentrum av Oslo. Aulaen er ei eiga fløy som stikk ut frå Domus Media midt på baksida av bygningen, men med inngang frå den mektige trappa som går opp attom søylerekka på framsida av Domus Media, slik at Aulaen har tilkomst frå Universitetsplassen.

Universitetsbygningane vart tekne i bruk i 1851, medan Aulaen vart bygd til hundreårsjubileumet til universitetet i 1911. Aulaen vart utforma utan vindauge, med overljos frå glastak, og med store innvendige veggflater som var meint for å verte utsmykka. Etter diskusjonar og strid vart salen utstyrt med monumentale måleri av Edvard Munch, måla med oljefargar på lerret festa til desse veggflatene.

Arkitektar for Universitetets aula var Harald Bødtker og Holger Sinding-Larsen. Arkitekt for Domus Media hadde vore Christian H. Grosch, som hadde fått assistanse av den namngjetne tyske arkitekten Karl Friedrich Schinkel. 

Universitetes aula var hovudarenaen for symfonikonsertar og andre konsertar i Oslo før Konserthuset vart bygd, og er framleis ofte nytta som konsertlokale på grunn av god akustikk, høveleg storleik og sentral plassering.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Universitetet i Oslo: Om Munchs måleri i Aulaen
* Universitetet i Oslo: Om Aulaen
Byen Bellevue i King County, med midtbyen i Seattle i bakgrunnen
**King County** er eit fylke vest i den USA-amerikanske delstaten Washington. Fylket vart grunnlagt i 1852 og dekker ei flatevidd på 5 980 km². Fylket vert styrt frå storbyen Seattle.

Eit overslag over folkemengda i 2020 rekna med om lag 2,27 millionar ibuarar i King County. Folketeljinga 2010 fann at 17,1 % av ibuarane var av tysk, 11,6 % av engelsk, 11,1 % av irsk og 5,5 % av norsk opphav.

King County er eitt av tre fylke i delstaten Washington som dannar storbyområdet Seattle–Tacoma–Bellevue. Snohomish County nordom og Pierce County sørom, er dei to andre fylka. Om lag 2/3 av ibuarane i King County bur i forstadane til Seattle.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «King County, Washington» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juni 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **King County i Washington**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Torjus Knutsson Loupedalen** (13. mars 1895–23. juli 1954) var ein norsk lærar og forfattar frå Brunkeberg i Telemark. Knut Loupedalen var far hans.

Torjus Loupedalen gjekk Bladmannaskulen i Bergen i 1920, før han var journalist i Gula Tidend. I 1925 tok han lærarskuleeksamen. Åra 1927-29 var han journalist i Oslo-avisa Den 17de Mai. Frå 1930 til -40 var Loupedalen lærar i Vest-Telemark. Under andre verdskrigen var han ein av dei leiande i det illegale arbeidet i heimbygdene.

Loupedalen var mykje oppteken av bygdesoge. Han samla minne om gammal skitradisjon og gav i 1947 ut *Morgedal, skisportens vogge*. I 1956, etter han var død, kom det fyrste bandet av *Kviteseid bygdesoge*, eit verk skrive av Loupedalen. Han gjorde grundig granskararbeid, og utmerka seg elles med ei skriftnorn prega av «hans målande, stilsikre nynorsk, farga» av målføra i Vest-Telemark, skriv Olav S. Bjåland i Norsk Allkunnebok.

Kjelder
-------

Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**John Archibald Wheeler** (fødd 9. juli 1911 i Jacksonville i Florida, død 13. april 2008) var ein amerikansk forskar og vitskapsmann. Fagfelta hans var kvantemekanikk og kvantefysikk.

Wheeler vart tildelt sin doktorgrad frå Johns Hopkins University i 1933. Avhandlinga hans, utført under oppsyn av professor og rettleier Karl Herzfeld, handla om teorien om spreiing og absorpsjon av helium. Wheeler starta den akademiske karrieren sin ved University of North Carolina ved Chapel Hill i 1935 og i 1938 vart han tildelt ei stilling ved Princeton University, der han vart verande fram til 1976. Wheeler vart utnemnd til direktør for Senter for teoretisk fysikk ved University of Texas frå 1976 til 1986, då han pensjonerte seg frå akademisk arbeid.

Då han døydde hadde Wheeler ei stilling ved Princeton University som professor emeritus. I motsetnad til einskilde andre lærde, hadde Wheeler høg prioritet på undervising av unge studentar. Sjølv etter at han vart ein kjend fysikar, fortsette Wheeler å undervise førsteårsstudentar i fysikk, og han uttalte at sinnet til dei unge var det viktigaste. Saman med mange andre leiande fysikarar, under andre verdskrigen, avbraut Wheeler sin akademiske karriere for å kunne delta i utviklinga av den første atombomba som ein del av Manhattanprosjektet.

Hovudsakleg var Wheeler tilsett i produksjonen av plutonium til bruk i atombomber. Nokre år seinare gjekk Wheeler med på å jobbe med utviklinga av ein meir kraftig hydrogenbombe. Etter å ha avslutta sitt atombombe-prosjekt returnerte Wheeler til Princeton University for å fortsetje den akademiske karrieren sin. I april 2009 hamna Wheeler i fokus for det månadlege tidsskriftet Physics Today som vart publisert av American Institute of Physics. Artiklane deira inneheldt refleksjonar skrivne av ulike framståande fysikarar, fleire av dei hadde Wheeler fungert som fysikk-rådgjevar for.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Princeton University obituary
* Wheeler obituary + NY Times article
* Obituary, *Daily Telegraph*, 15 April 2008.
* Obituary, *The Times*, 15 April 2008.
* Obituary, *The Guardian*, 16 April 2008.
* John Wheeler
* Science Show – 13-09-2003 Profile of John Wheeler
* *Law Without Law*
* Wheeler's Classic Delayed Choice Experiment
* Annotated bibliography for John Wheeler from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues Arkivert 2017-06-09 ved Wayback Machine.
* Princeton Physics News Volume 2, Issue 1 Winter 2006, (sjå s. 5) Arkivert 2009-02-27 ved Wayback Machine.
* Oral History interview transcript with John Archibald Wheeler 5 April 1967, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives Arkivert 2013-10-01 ved Wayback Machine.
* Oral History interview transcript with John Archibald Wheeler 6 December 1993, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives
* Cosmic Search Vol. 1 No. 4, FORUM: John A. Wheeler
* John Wheeler telling his life story at Web of Stories

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Universitetsbiblioteket si avdeling for samfunnsvitskap og humaniora på Nygårdshøyden.
**Universitetsbiblioteket i Bergen** (UB) vart offisielt oppretta i 1948, men er ei vidareføring av Bergen Museum sitt bibliotek, som vart grunnlagt samstundes med sjølve museet av stiftsamtmann Wilhelm Frimann Koren Christie i 1825. Universitetsbiblioteket er eit offentleg vitskapleg bibliotek. Biblioteket er ein del av det totale faglege og pedagogiske tilbodet ved Universitetet i Bergen.

Bibliotek sine samlingar bestod i 2008 av ca. 1,78 millionar bind, bøker og tidsskrift, ca. 240 000 bilete, vel 600 manuskript og diplom, ca. 42 800 kartblad og atlas, 110 600 mikroformer, 6850 elektroniske dokument, og ca. 6400 musikkinnspelingar. UB har 16 620 tidsskriftsabonnement, av dei 13 070 i elektronisk form.

Biblioteket har seks avdelingar:

* Bibliotek for samfunnsvitskap og humaniora
* Bibliotek for juridiske fag
* Bibliotek for psykologi, utdanning og helse
* Bibliotek for realfag
* Bibliotek for medisinsk og odontologiske fag
* Avdeling for spesialsamlingar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside
*For byen i sør Russland med same namn, sjå byen Isjim*

**Isjim** (russisk Ишим; kasakhisk Есил, *Esil*) er ei elv som renn gjennom Kasakhstan og Russland med ei lengd på 2 450 km. Ho spring ut frå det nordvestlege hjørnet av Det kasakhstanske høglandet og er ei av sideelvane til Irtysj frå venstre. Isjim er delvis framkommeleg og renn gjennom Astana, hovudstaden i Kasakhstan. 

Vidare frå Astana renn elva til Atbasar og ved Derzjavinsk renn ho nordover. Seinare renn ho gjennom Esil, som er kalla opp etter elva, samt Petropavl i nord ved grensa til Russland. Ho held fram inn i sørlege område av Russland og renn her gjennom byen Isjim, som òg er kalla opp etter elva. 

I følgje presidenten av Kasakhstan, Nursultan Nazarbajev, vart Astana vald til hovudstad sidan han låg nær elva. Byen er delt inn i to delar. På den høgre sida ligg gamlebyen, medan den nyare bydelen med det nye regjeringskvartalet ligg på venstre sida.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ishim River» frå Wikipedia på engelsk, den 14. januar 2008.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Johannes krigaren** er ein helgen som levde på 300-talet. Johannes gjorde teneste i hæren til keisar Julian den fråfalne (361-363). Saman med andre soldatar vart han send ut for å finne og drepe kristne. Skjult som ein forfølgjar hjelpte derimot Johannes dei kristne som vart jakta på. Han sette fri dei som var tatt, varsla andre og hjelpte til med rømminga. St. Johannes var ikkje berre miskunnsam med kristne, men med alle som budde i elende og trong hjelp. Han vitja sjuke og trøysta sørgande. Då keisaren oppdaga kva Johannes dreiv med vart han send i fengsel. I 363 vart keisaren drepen i krig mot persarane. St. Johannes slapp fri og vigde livet sitt til å hjelpe menneske. Han budde i heilagskap og reinheit, og døydde svært gamal.

Ein er ikkje sikker på kva år han døydde og det var heller ikkje kjend kor han var gravlagd. Han synte seg for ei gudfryktig kvinne og viste henne staden der han kvilte. Det vart kjend området og leivningane hans vart flytta til St. Johannes-kyrkja i Konstantinopel. Gud gav leivningane hans ei heilag lækjande kraft. Ved bøn til St. Johannes får syndarar og sørgande trøyst. I den russiske kyrkja vert Johannes krigaren æra som ein stor hjelp for menneske i sorg og med vanlege problem.

Minnefestdagar for Johannes krigaren
------------------------------------

* 12. august (30. juli i den julianske kalenderen)

Kjelde
------

* Ortodoks kalender
**Arnhild Skre** (fødd 19. mai 1952 i Bergen) er ein norsk journalist og forfattar, busett i Ytre Enebakk.

Skre er oppvaksen i Bergen, på Voss, Stord og i Gausdal, innan ho tok artium på engelsklinje med kunsthistorie og teikning på Lillehammer gymnas i 1971. Ho tok hovudfag i historie i 2003.

Skre var journalist i NRK Hordaland og Middagsstunden 1980 - 1982, og journalist og seinare redaktør i vekeavisa Dag og Tid 1984 - 1993. Frå 1993 har ho vore journalist og kommentarskribent i Aftenposten med ansvar for kulturstoff og universitetspolitikk. Skre har også gjeve ut ei rekkje bøker. Ho fekk Brageprisen 2011 i open klasse for biografien *Hulda Garborg. Nasjonal strateg*. Boka vart også kåra til Årets nynorskbok i 2011 av lesarane til Dag og Tid.

Bibliografi
-----------

* *Hulda Garborg. Nasjonal strateg.. (2011)*
* *La meg bli som leoparden : Ragnhild Jølsen - en biografi* (2009)
* *Heltinner jeg har møtt* (2005)
* *Dagmammaer i dagslys* (1991)
* *Innvandra mat* (1988)

Referansar
----------

1. ↑  Karin Helgøy (20. januar 2012). «PRESSEMELDING: Hulda Garborg-biografi kåra til Årets nynorskbok av lesarane i Dag og Tid». Litteraturselskapet Samlaget. Henta 29. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Arnhild Skre» av Ottar Grepstad på *Allkunne*
* Digitaliserte bøker av Arnhild Skre hjå Nasjonalbiblioteket

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| **Gometra****Lokalt namn: Gòmastra** |
| --- |
| Geografi |
| 

Gometra is located in
Gometra ()

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 56°29′ N 6°17′ W﻿Koordinatar: 56°29′ N 6°17′ W﻿ |
| **Øygruppe** | Indre Hebridane

 |
| **Areal** | 4,25 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 155 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Argyll and Bute

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 5 (2001)
 |

**Gometra** er ei øy i Indre Hebridane i Skottland, vest for Mull. Ho ligg like vest for Ulva, og har brusamband til denne øya og ved lågvatn òg via ein sandbanke. Ho er om lag 4,25 km² stor. 

Brua mellom Gometra til venstre og Ulva til høgre
Øya er eit jordbruksområde og tidlegare vart det dyrka korn her for klosteret på Iona. Ein gong budde det over hundre menneske på øya, men i dag er det berre ei handfull att. Det er mykje sau, noko geiter og kronhjort på øya. Av historiske stader på øya finn ein ein gammal gravhaug, ruinane av to festningar og gamle busetnader. Namnet på øya kjem frå det norrøne *Goðrmaðray* som tyder «krigarprestøya» og det gæliske *Gu mòr traigh* som tyder «berre ved lågvatn».

I 1932 vart øya seld til den engelske fjellklatraren Hugh Ruttledge (1884–1961). Medan han budde på øya leia han to britiske ekspedisjonar til Mount Everest, i 1933 og 1936. I 1950 flytta han til Dartmoor.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gometra» frå Wikipedia på engelsk, den 14. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Salkeld, Audrey, *Ruttledge, Hugh (1884–1961), mountaineer* i *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004Ruttledge, Hugh (1884–1961)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Torkell Tønnesson Mauland** (3. januar 1848–31. mars 1923) var ein lærar, folkeminnesamlar og historikar frå Time i Rogaland.

Mauland var odelsgut til garden Mauland. 14 år gammal gjekk han i lærarskule hos Velle Vellesen og var deretter lærar i heimbygda i tre år. Arne Garborg var ein av elevane hans. Mauland gjekk på Holt seminar 1867-69 og arbeidde sidan som lærar i Høyland, i Stavanger og frå 1875 til -91 var han styrar ved amtsskulen i Ryfylke. Han var så lærar ved Klæbu seminar eitt år, deretter lærar i Aure 1892-97 og til sist i Kristiania.

Frå 1913 vigde han seg til innsamling av folkeminne og skriving av historiske artiklar og verk.
Mauland fekk årlege statsstipend frå 1914. Han arbeidde mykje i Riksarkivet med kjelder frå Rogaland. Allereie i 1911 gav han ut boka *Trolldom*, om hekseprosessar i fylket. Han skreiv om lensmenn og prestar og noko slektshistorie; mellom anna om Garborg-ætta, prenta i *Syn og Segn* 1911. Etter han døydde vart tre band folkeminne frå Ryfylke utgitt av Norsk Folkeminnelag: *Folkeminne fraa Rogaland I-III* (1928–35).

Mauland var vararepresentant til Stortinget for Venstre 1886-88. Han var styremedlem for Det Norske Samlaget 1906-16 og deltok aktivt som kyrkjesongar ved dei nynorske gudstenestene i hovudstaden 1903-21. For Samlaget gjekk han saman med Alexander Seippel gjennom bibelomsetjinga.

Han døydde i Asker i 1923, der han hadde budd sidan 1912.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958

* *Denne artikkelen bygger på «Torkell Mauland» frå Wikipedia på bokmål, den 21. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |