recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kambrosilursk havbotnsavsetning med skiftevis skifer og kalkstein på Langåra i Asker.
**Kambrosilur** er ei norsk nemning for dei geologiske periodane kambrium, ordovicium og silur i tidleg paleozoikum for 545-417 millionar år sidan, og blir i dag brukt generelt om avleiringar danna i denne tida.

I kambrosilurtida var det oppbløming av dyr med harde delar som kunne bevarast som fossil, særleg trilobittar, graptolittar, korallar, blekksprutar og brachiopoder. Det er betydeleg lagdelt danning av skiftevis skifer og kalkstein i perioden, mot slutten òg ein del sandstein.

Kambrosilurske avsettingar i Noreg
----------------------------------

I Noreg finst kambrosilurske avsetningar i midtre delar av Oslofeltet (særleg i Oslo, Bærum og Asker), på Vestlandet og i Trondheimsfeltet, Nordlandsprovinsen, Troms og Finnmark.

Den kambrosilurske lagrekka er særleg komplett på Ringsaker der han er 125 meter tjukk - lengre sør i Oslofeltet manglar avleiringane frå tidleg kambrium og lagane er tynnare. I Oslofeltet er kambrosilurlaga synlege oppe i dagen i hovedstadsområdet og nedover langs den kystnære, austre halvdelen av Bærum og Asker, inklusive dei vestre øyane i Indre Oslofjord. Dei ligg nær den austlege, ytre forkastingssonen mot Nesodden, og er sterkt folda i retninga sørvest-nordaust. Mange stader er laga vendt 90° med tydlege striper langs overflata av mørk skifer og ljos kalkstein. Ovanforliggande lag frå permtida er ikkje synlege her, dei ligg lengre nord og vest rundt Oslogryta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kambrosilur» frå Wikipedia på bokmål, den 11. september 2010.*
|  |
| --- |
| **Gjerdevikke** |
| **Status i Noreg:** LC Livskraftig
  |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Plantae |
| **Klasse:** | Eudicotyledonae   |
|
|
| **Orden:** | Fabales |
| **Familie:** | Fabaceae |
| **Slekt:** | Vicia |
| **Art:** | *V. sepium* |
|
| Vitskapleg namn |
| Vicia sepium

Linné  |

**Gjerdevikke** (*Vicia sepium*) er ei plante i ertefamilien som er utbreidd over Europa og Asia.

Planta er om lag 40 cm høg. Stengel og blad er snaue. Blada er små og eggforma med tydelege midtnervar. Dei sit i 6-7 par på sidestenglar. Gjerdevikke har 2-4 kortskafta blomstar saman i bladhjørne. Skolma vert svart til slutt. Gjerdevikke blømer kring juni i småskog over heile Noreg. På Finse er planta funnen opp til 1220 m.

Gjerdevikke kan blandast saman med fuglevikke. Artane kan skiljast gjennom at fuglevikke har mindre og meir mørkegrøne småblad, og fleire småblad på kvart bladskaft. Vidare har gjerdevikke færre blomar og ofte ein raudare variant av den fiolette fargen.

Kjelder
-------


* Svensk Wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
**Anne-Marie Nørholm** (fødd 14. mars 1952) er ein norsk filmregissør og filmteknikar frå Oslo.

Nørholm har arbeidd med norske filmproduksjonar sidan 1970-talet, og regisserte sin fyrste eigne langfilm i 1998. Dette var filmen om *Ole Aleksander Filibom-bom-bom* av Anne Cath. Vestly. Nørholm har også hatt suksess med å regissera barne- og ungdomsseriar for NRK. Under utdelinga av Amanda-prisen for 2002 vann ho prisen for *beste barne- og ungdomsfilm* med fjernsynsserien *Tiden før Tim*, send på NRK. Fjernsynsserien hennar *Johnny og Johanna*, også frå NRK, vart nominert i denne klassen i 2004.

Medverkande i
-------------

* 1976: *Angst* (film)
* 1978: *Det andre skiftet* (film, script)
* 1981: *Liten Ida* (film)
* 1982: *Krypskyttere* (film)
* 1984: Lars i porten (film, klippar)
* 1998: *Ole Aleksander Filibom-bom-bom* (film, regissør)
* 2002: Tiden før Tim (fjernsynsserie, regissør)
* 2004: Johnny og Johanna (fjernsynsserie, regissør)

Kjelder
-------


* Filmografi av Nørholm på filmweb.no
* Nørholm på imdb.com
* Bokmålswikipedia om filmane *Lars i porten* og *Det andre skiftet*.
**Hanna Kristine Kvanmo** (14. juli 1926–23. juni 2005) var Sosialistisk Venstreparti sin fremste parlamentarikar i avgjerande år i historia til partiet. Med si ekte nordnorske folkelegheit blei ho personleg mykje meir populær enn *partiet* SV var i denne perioden.

Bakgrunn
--------

Hanna Kristine Kvanmo blei fødd den 14. juni 1926 i Sandtorg ved Harstad. Ho kom frå småe kår. Ho avslutta skulegangen i 1941 etter eit år på middelskole. Frå sommaren 1942 jobba ho på eit lønningskontor hos den tyske okkupasjonsmakta i Noreg. I 1944 hadde ho framleis jobb hos okkupasjonsmakta, Dette året søkte ho opptak i
Den tyske raudekrossen (DRK) (1944). Som attenåring vart ho kursa av DRK i Heringsdorf i Pommern (november 1944-23. januar 1945). Ho vart «antatt som helferin» [hjelpepleiar] og jobba i Bötzow til slutten av april 1945. Dette blei bruka mot henne og partiet SV av politiske motstandarar både frå borgarleg hald og frå Arbeidarpartiet. Men populariteten hennar blant vanlege folk blei ikkje varig svekt.

Politikk
--------

I perioden 1962–73 arbeidde Kvanmo som lærar ved Rana gymnas, og ho blei vald inn i formannskapet i Rana i 1967 og blei sitjande til 1975.

I 1973 blei ho vald som stortingsrepresentant for SV frå Nordland fylke, og ho blei sitjande på Stortinget heilt fram til 1989 — frå 1977 til 1989 som parlamentarisk leiar. Det var i denne perioden ho fekk den populariteten som er omtala ovanfor. 

Frå 1991 til 2002 var Hanna Kvanmo medlem av Nobelkomiteen, der ho var viseformann 1993–98. Ho har òg vore delegat til SNs generalforsamling to gonger, i 1975 og 1981.

Bibliografi
-----------

* 1985 - *Derfor*
* 1986 - *Glis*
* 1990 - *Dommen*
* 1993 - *Anders Langes saga* (med A. Rygnestad).

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  Dom frå 10. november 1947, vedrørande straffesak. Sjå fotokopi i *Dommen* av Kvanmo. S. 161

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Hanna Kvanmo». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
Hogbackar (gravsteinar av svineryggtypen) oppstilt samla i Penrith i Cumbria i Nordvest-England.
Hogbackar funne i fundamenta til kyrkja St Mary i Gosforth, der den vidgjetne Gosforthkrossen står på kyrkjegarden.
Ein hogback av skotsk type funne i kyrkja i Dalserf i Skottland i 1897.
**Hogback** ('svinerygg' eller 'griserygg') er den engelske arkeologiske nemninga på ein type låge, avlange og dekorerte steinskulpturar som vert tidfesta til tida frå nihundretalet til ellevehundretalet og finst i England, Skottland, Orknøyane og på Shetland, og dessutan éin i Irland (Conty Kildare). Namnet *hogback*, 'svinerygg', har desse monumenta fått på grunn av den utprega svineryggliknande forma som er så typisk for hovudparten av dei.

Så godt som ingen av hogbackane er funne på sine opphavlege plassar. Ein reknar med at hogbackane har vore gravsteinar for folk av skandinavisk opphav og med høg posisjon i samfunnet, ettersom dei er å finne i dei områda av noverande Storbritannia som har vore under nordisk kontroll eller som har hatt ei sterk innvandring folk som ætta frå Norden. På grunnlag av samanlikningar med spor og restar etter hus, meiner ein òg at det er likskap mellom forma på desse monumenta og den typiske forma på dei husa som vart bygde av innvandrarar av nordisk ætt. I kyrkja St Mary (Mariakyrkja) i Gosforth i Cumbria, der det attmed kyrkja står ein høgkross med relieffbilete som ein reknar med syner scener frå norrøn mytologi, er det sett opp eit par hogbackar som låg i murverket og kom for dagen under ei restaurering av kyrkja på 1800-talet. Det er òg sett opp eit fragment av eit steinmonument som syner ei scene som er identifisert som guden Tor som freistar fiske Midgardsormen.

Dei største samlingane av hogbackar er å sjå i kyrkjene i Brampton i Yorkshire og Govan i Glasgow.

Litteratur
----------

* Bailey, R. N. 1980. *Viking Age Sculpture in Northern England*, London: Collins Archaeology ISBN 0-00-216228-8
* Lang, James T. 2001. *Corpus of Anglo-Saxon Stone Sculpture: Northern Yorkshire*. Oxford University Press. ISBN 0-19-726256-2.
* Cramp, Rosemary; Bailey, Richard N. 1988. *Corpus of Anglo-Saxon stone sculpture in England: General introduction. Cumberland, Westmorland and LancashireNorth-of-the-Sands*. Oxford University Press. ISBN 0-19-726036-5 (skildrar og diskuterer mellom anna Gosforthkrossen og hogbackane i kyrkja)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fotografi av Gosforthkrossen attmed St Mary kyrkje i Gosforth og av dei to hogbacks i kyrkja
**Gjentehirden** eller **jentehirden** var ein del av hird-organisasjonen til det norske fascistpartiet Nasjonal Samling. Gjentehirden var ein organisasjon for unge kvinner og jenter mellom 14 og 18 år. Gjentehirden kan samanliknast med det tyske BDM (Bund Deutscher Mädel), som var ein del av Hitlerjugend. Over i rang stod Kvinnehirden og Nasjonal Samling sin kvinneorganisasjon.

Aktivitet
---------

Gjentehirden år hadde som oppgåve å lera borna å dansa og gjerne ta dei med på turar. I praksis kan altså gjentehirden ha vore tilsvarande speidarrørsla, berre med eit nasjonalsosialistisk tilsnitt. 

Gjentehirden hadde eigen uniform. Ei menig hirdjente skulle ha blå uniform. Uniformsskjorta skulle vera gulkvit med tilhøyrande blått slips. Hovudplagg var båtlue.

For å verta medlem av hirden måtte ein sverja fylgjande eid:

«Jeg sverger deg Vidkun Quisling som øverste hirdsjef og Fører for det norske folk å være tro og tapper, lover deg lydighet inntil døden, så sant hjelpe meg Gud.»
Fleire vart i landssvikoppgjeret etter den andre verdskrigen dømde for mellom anna å ha vore medlem i jentehirden.

Namnesoge
---------

Namnet «hird» var inspirert frå norrøn tid. Hird i norrøn tid tydde krigsmennene til ein hovding, stormann eller konge. NS Ungdomsfylking var ein organisasjon for ungdomar generelt. Etter kvart vart det oppretta ymse underorganisasjonar, og frå om lag 1940 av vart det organsiert jente- og gutehird. Småhirden var for jenter mellom 10 og 14 år. 

Namnet «gjente» kom av Rettskrivinga av 1941. I hovudsak gjekk rettskrivinga ut på å fjerne samnorske former i bokmål (*"det Kohtske knot"*), men på den andre sida ta inn nokre få særnorske symbolordformer som skulle peika attende til norrøn tid.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den norske jentehirden 1940-1945.
* Bilete frå jentehirden Arkivert 2006-08-25 ved Wayback Machine.
Verknaden av stiv kuling på sjøen
**Stiv kuling** er vindstyrke 7 i Beaufortskalaen og den midterste av kulingkategoriane. Vindsnøggleiken er 13,9 til 17,1 m/s eller 51-62 km/t for stiv kuling. Den eldre sjønemninga var trereva kuling.

Verknad på land
---------------

Heile tre rører på seg. Det er tungt å gå mot vinden.

Verknad i fjellet
-----------------

I motvind må ein lute seg fram over skia og legge stor kraft i stavtaka, sjølv på flat mark. Det kan vere vanskeleg å halde seg på beina i vindkasta. Snøfokk set ned sikta til få hundre meter. Det kan vere vanskeleg å orientere seg i terrenget. Ein skitur i stiv kuling er ein stor påkjenning på dei fleste.

Verknad på sjøen
----------------

Sjøen hopar seg opp til bølgjehøgder på 4,5-5 meter og kvitt skum som dannast frå bølgjetoppane som bryt, byrjar å blese i strimer i vindretninga.

Andre språk
-----------

| Språk | Namn |
| --- | --- |
| Svensk | Hård vind (på land), styv kuling/kultje (til sjøs) |
| Dansk | Stiv kuling |
| Færøysk | Hvassur vindur |
| Islandsk | Allhvasst |
| Engelsk | High wind, moderate gale eller near gale |

Kjelder
-------

* «Stiv kuling» i *Store norske leksikon*, snl.no.

| * v
* d
* e
Beaufortskalaen |
| --- |
| Stille • Flau vind • Svak vind • Lett bris • Laber bris • Frisk bris • Liten kuling • Stiv kuling • Sterk kuling • Liten storm • Full storm • Sterk storm • Orkan |
|  |
| --- |
| ***«Stjerner»***  Singel av Uziafrå albumet *MGP Jr. 2013* |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk og engelsk |
| **Utgjeve** | 2013 |
| **Lengd** | 2:59 |
|
|

**«Stjerner»** er ein song av den norske songaren Uzia, frå albumet *MGP Jr. 2013*.

Uzia deltok med «Stjerner», framført på norsk og engelsk, i finalen i Melodi Grand Prix Junior 2013, men gjekk ikkje vidare til superfinalen. Det er ikkje kjend kva for plass bidraget fekk, og det fekk heller ikkje representere Noreg i Melodi Grand Prix Junior Nordic 2013, av di tevlinga ikkje vart arrangert, eller Junior Eurovision Song Contest 2013, av di NRK ikkje ynskte at Noreg skulle delta.

Kjelder
-------

* antonia (13. juli 2013). «Bli bedre kjent med Uzia!» (på norsk). Norsk rikskringkasting. Henta 1. september 2013.
* Geir (31. august 2013). «Disse deltok i MGPjr-finalen» (på norsk). Norsk rikskringkasting. Henta 1. september 2013.
* «MGPjr 2013: Uzia - "Stjerner"». YouTube. 31. august 2013. Henta 1. september 2013.
**Celio** (latin *Collis Caelius*) er ein av dei sju høgdene i Roma. Under regjeringstida til Tullus Hostilius vart heile folkesetnaden i Alba Longa flytta til Celio med tvang. I følgje ei segn gjenfortalt av Titus Livy fekk åsen namnet sitt frå Caelius Vibenna, anten fordi han oppretta ein busetnad her, eller fordi venen hans Servius Tullius ønskte å æra han etter han døydde. 

Under Den romerske republikken var Ceilo eit fasjonabelt bustadområde og ein stad der dei rike budde. Arkeologiske utgravingar under badet Caracalla har vist restane etter overdådige villaer med med komplette veggmåleri og mosaikk. Basilikaen Santi Giovanni e Paolo og den antikke basilikaen Santo Stefano Rotondo, kjend for det sirkulære planet i midten, står på Celio.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Samuel Ball Platner, *A Topographical Dictionary of Ancient Rome*: Caelian Hill (Celio)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Caelian Hill frå Engelsk Wikipedia der følgjande kjelder mellom anna vart nytta:*

* Livy - første bok

Koordinatar: 41°53′06″N 12°29′48″E﻿

| * v
* d
* e
Dei sju høgdene i Roma |
| --- |
| Aventinerhøgda • Celio • Kapitol • Esquilinhøgda • Palatinerhøgda • Kvirinalhøgda • Viminalhøgda |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
**Mismi** er ein 5597 meter høg fjelltopp av vulkansk opphav i Chila-fjellkjeda i Andesfjella i Peru. I 1996 kom det framlegg om ein isbre på Mismi som den fjernaste kjelda til Amazonaselva; dette vart stadfesta i 2001 og igjen i 2007. Men påstanden har seinare vorte utfordra med tre andre stader i Peru som mogleg fjernaste kjelde til Amazonas, avhengig av definisjonen av «kjelde». Vatn frå Mismi renn inn i mindre elver som renn ut i Apurímac-elva. Apurímac er ei sideelv til Ucayali som seinare sluttar seg til Marañón sørvest for byen Iquitos for å danne sjølve Amazonas.

Mismi ligg omtrent 160 km vest for Titicaca-sjøen og 700 km søraust for den peruanske hovudstaden, Lima, i Arequipa-regionen. Det er eit av dei høgaste punkta ved Colca-dalen. Det er fleire isbrear på toppen.

Ein ekspedisjon finansiert av National Geographic Society i 2001 oppdaga at Qarwasanta-elva som renn inn i Apurímac-elva har opphavet sitt i dei nordlege skråningane av fjellet. Brasilianske forskarar stadfesta i 2007 at fødevatnet til Apurímac-elva er ei kjelde til Amazonas-elva og peika på Mismi som den mest sannsynlege fjernaste kjelda til Amazonas, noko som gjer Amazonas til eit lengre vassdrag enn Nilen.

Kjelder
-------

Referansar

1. ↑  Contos, James; Nicholas Tripcevich. «Correct placement of the most distant source of the Amazon River in the Mantaro River drainage». *Area* **46** (1): 27–39. doi:10.1111/area.12069.
2. ↑  «Amazon river 'longer than Nile'». *BBC News*. 16. juni 2007. Henta 26. desember 2022.

* *Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «Mismi» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2022*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mismi**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Vin merkt med «Cellared in Canada» kan bli seld i kanadiske vinbutikkar som lokal, innanlandsk vin sjølv om den i hovudsak kan vere laga av utanlandske druer.
**Cellared in Canada** ('Tappa i Canada') er ei nemning nytta til å merke kanadisk vin som er produsert med varerande mengde kanadisk og utanlandsk bulkvin. Desse vinane er ofte seld i statlege alkoholutsal i hyllene merkte som kanadisk vin. I British Columbia kan vin merkt Cellared in Canada vere produsert av 100 prosent utanlandsk innhald frå druer dyrka i Washington State, California, Sør-Afrika, Argentina og Chile. I Ontario kan ikkje vin merkt med Cellared in Canada bli produsert frå ei blanding med meir enn 70 prosent innhald med utanlandsk opphav og ein mindre del vin frå Ontario. Den einaste indikasjonen på det geografiske opphavet finn ein på baksida av flaska. Anna tillaten merking er «Product of Canada» ('kanadisk produkt') og «Vinted in Canada» ('Vin laga i Canada').

Referansar
----------

* *Denne artikkelen bygger på «Cellared in Canada» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2011.*

1. ↑  G. Hamiliton "Sale of cheap imports as B.C. wines called 'scandalous'[*daud lenkje*]" *National Post Vancouver Sun*, September 20th, 2009.
2. ↑   K. Ejbich "Protest Mounts Over 'Cellared in Canada' Wines" *Wine Spectator*, August 28, 2009.
3. ↑  Grape Growers of Ontario
4. ↑  Ontario Wine Producers Association[*daud lenkje*].

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Canadian Vintners Association
* Nettstaden til VQA Ontario
* Nettstaden til British Columbia Wine Institute
Koordinatar: 62°21′58″S 59°41′24″W﻿

**Misnomer Point** er eit isfritt nes som stikk 400 m vestover from nordvestkysten av Alfatar Peninsula på Robert Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis og på austsida av innløpet til Carlota Cove. Området vart vitja tidleg på 1800-talet av selfangarar som opererte frå Clothier Harbour.

Neset har fått namn i samband med eit tidlegare feilgjeve namn, då det feilaktig vart identifisert på kart som 'Cornwall Point', ein variant av namnet som opphavleg vart gjeve til den nærliggande øya Cornwall Island, som ein først trudde var eit nes. *Misnomer* er eit engelsk ord for misvisande omgrep.

Neset ligg 1,9 km aust-nordaust for Fort William, 2,7 km sør-søraust for Cornwall Island, 900 m sør for Onogur Islands, 3,55 km sør-sørvest for Hammer Point og 3,23 km nord-nordvest for Debelyanov Point.

Sjå òg
------

* Alfatar Peninsula
* Robert Island

Kjelder
-------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Norderney** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Vadehavet i Nordsjøen |
| **Koordinatar** | 53°42′26″N 07°08′49″E﻿Koordinatar: 53°42′26″N 07°08′49″E﻿ |
| **Øygruppe** | Dei austfrisiske øyane

 |
| **Areal** | 26,3 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Tyskland |
| **Delstatar Landkreis** | Niedersachsen  Aurich

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 6 200 (2006) |
| **Folketettleik** | 236 /km² |

**Norderney** er ei av dei sju busette austfrisiske øyane i Nordsjøen utanfor kysten av Tyskland, og ein kommune i *landkreis* Aurich i Niedersachsen.

Øya er 14 km lang og om lag 2,5 km brei, har eit totalt areal på 26,4 km², og er med det den tiande største øya i Tyskland. Norderney har om lag 6 200 innbyggjarar: I 1946 fekk Norderney kommunestatus. På nordsida av øya ligg det ei 14 km lang strand. 

Naboøya i aust er Baltrum, som ligg 800 meter borte. 3 km mot vest ligg Juist.

Heile den austlege halvdelen av Norderney høyrer til **Wattenmeer nasjonalpark**. Det er avgrensa tilgang til for å verne dyrelivet. 

Frå Norderney er det ferjesamband til byen Norden på fastlandet. Norderney har òg ein flyplass med ei 1 000 meter lang rullebane.

Historie
--------

Norderney er den yngste av dei sju austfrisiske øyane med busetnad. Øya har berre eksistert slik ho er i dag sidan midten av 1500-talet, og er den austlege resten av den større øya Buise. Buise vart delt i to under flaumen Grote Mandrenke i 1362. Den austlege halvdelen vart først kalla Ostrende. Det som var igjen av Buise forsvann gradvis gjennom åra og vart til slutt borte i Nordsjøen under Petriflaumen i 1651. Ostrende voks derimot og vart under ei folketejling i 1550 kalla Norder neys Oog (Nordleg ny øy), og hadde ei kyrkje og 18 hus. Innbyggjarane på denne tida var hovudsakleg fiskarar. På den andre halvdelen av 1700-talet var sjøhandel ein viktigare industri, og etter kvart vart òg turisme ein viktig del av økonomien på øya. I 1797 vart Norderney den første tyske feriestaden ved Nordsjøen.

Ymse
----

* Lager Norderney, ein nazistisk arbeidsleir på Alderney vart kalla opp etter øya.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Norderney frå Engelsk Wikipedia .*

| * v
* d
* e
Dei frisiske øyane |
| --- |
| Dei vestfrisiske øyane | Noorderhaaks - Texel - Vlieland - Richel - Terschelling - Griend - Ameland - Rif - Engelsmanplaat - Schiermonnikoog - Simonszand - Rottumerplaat - Rottumeroog - Zuiderduintjes |
| Dei austfrisiske øyane | Borkum - Lütje Hörn - Kachelotplate - Memmert - Juist - Norderney - Baltrum - Langeoog - Spiekeroog - Wangerooge - Minsener-Oldoog - Mellum - Langlütjen I og II - Neuwerk - Scharhörn - Nigehörn - Trischen - Blauort |
| Dei nordfrisiske øyane | Pellworm - Hallig - Amrum - Föhr - Sylt - Jordsand - Rømø - Mandø - Fanø - Langli |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Soissons |
| --- |
| Saint-Jean des Vignes i SoissonsSaint-Jean des Vignes i Soissons Saint-Jean des Vignes i Soissons |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Soissons |
| **Byvåpenet til Soissons** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Hauts-de-France  Aisne |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  12,32 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 29 453   2 390/km² |
| Koordinatar | 49°22′54″N 03°19′25″E﻿Koordinatar: 49°22′54″N 03°19′25″E﻿ |
| Høgd over havet | 55 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.ville-soissons.fr |

**Soissons** er ein by og kommune i Frankrike. Han ligg i departementet Aisne i 
regionen Hauts-de-France ved elva Aisne, om lag 100 km nordaust for Paris. Han er ein av dei eldste byane i Frankrike, og er sannsynlegvis den gamle hovudstaden til suessionane.

Historie
--------

Det keltiske namnet (seinare lånt i latinsk) var *Noviodunum*, som tyder «ny åsfestning». Namnet vart brukt frå 457 til 486, under Aegidius og son hans Syagrius og Noviodunum var hovudstaden til det belgiske folket suessionane før den frankiske kongen Klodvig I tok byen i slaget ved Soissons i 486.

Delar av det frankiske området Neustria og klosteret i Saint-Médard, bygd på 700-talet, spelte ei viktig politisk rolle under styret til dei merovingiske kongane (447-751). Etter Klodvig I døydde i 511 vart Soissons gjort til hovudstad i eit av dei fire kongedøma som staten hans vart delt inn i. Kongedømet Soissons forsvann i 613 då dei frankiske landa vart slått saman under Klotar II. 

I 744 sette Pippin III i stand Kyrkjemøtet i Soissons, og heilage Boniface, paven sin misjonær i det heidenske Tyskland, fordømde den frankiske biskopen Adalbert og den irske misjonæren Clement.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Katolsk leksikon: Soissons

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Ale Möller** (fødd **Arild Staffan Möller**, 26. mars 1955 i Stävie Skåne) er ein svensk musikar, komponist og multiinstrumentalist. 

Ale Möller spelar mellom anna fløyte, sekkepipe, trekkspel og fleire ulike strengeinstrument, først og fremst mandola og bouzouki. Han byrja som jazztrompetist, men har seinare fokusert utelukkande på folkemusikk, og er i dag ein av Sverige og Norden sine mest kjente og allsidige folkemusikarar.

Möller lærte å spele bouzouki i Hellas, der han i spelte i Neo Minore sitt orkester i tre år, som ofte vart dirigert av den kjende komponisten Mikis Theodorakis. Etter at han drog heim til Sverige for å konsentrere seg fullt og heilt om svensk folkemusikk heldt han fram med å bruke bouzoukien, og utvikla ein eigen spelestil og ein tilnærmingsmåte for å akkompagnere den tradisjonelt feledominerte spelemannsmusikken. Han har i dei seinaste åra gått over til å bruke ein spesialtilpassa variant av strengeinstrumentet mandola, utvikla i samarbeid med instrumentmakaren Christer Ådin. 

Möller har mange musikalske prosjekt, blant anna trioen Frifot, der han samarbeider med songaren Lena Willemark og felespelaren Per Gudmundson. Han har gitt ut fleire plater på plateselskapet ECM, med prosjektet Nordan. Det nyaste prosjektet hans, Ale Möller Band gav ut plata *Bodjal* i 2004. Möller har òg jobba mykje med norsk folkemusikk, og samarbeider med hardingfelespelaren Gunnar Stubseid frå Setesdal. Saman gav dei ut plata *Reisaren* i 1997.

Kjelder
-------




|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* MusicBrainz (artist)

 |
| **Alegranza** |
| --- |
| Geografi |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 29°23′56″N 13°30′40″W﻿Koordinatar: 29°23′56″N 13°30′40″W﻿ |
| **Øygruppe** | Kanariøyane

 |
| **Areal** | 10,2 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 289 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Spania |
| **Provins** | Las Palmas

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Alegranza** er ei øy i Atlanterhavet utanfor kysten av Afrika. Ho høyrer til provinsen Las Palmas i Kanarøyane i Spania og er den nordlegaste av Kanarøyane. Øya er ein del av Parque Natural de Archipiélago Chinijo (Lanzarote) eller Chinijoøyane naturpark.

Geografi
--------

Øya er 10,2 km² stor. Det er ingen innbyggjarar på øya. 

Fyret Punta Delgada står aust på Alegranza og vart bygd i 1865. På øya finst eit krater med ein diameter på om lag 1,1 km og ei høgd på 289 m. Dette er òg det høgaste punktet på øya. Det neste høgaste punktet er Montaña de Lobos på 256 moh. Den nordlege delen av øya er hovudsakleg flat. 

Øya er ein del av kommunen Teguise på Lanzarote.

Namn
----

Namnet kjem frå det spanske ordet for «glede» og vart i følgje forskarar gjeven av Jean de Bethencourt fordi han følte glede då han såg land.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alegranza» frå Wikipedia på engelsk, den 15. august 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Municipios De Lanzarote (Teguise)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Hagbart Thisted.* 
Gågata i Thisted
Thisted Museum har kulturhistoriske utstillingar, skiftande utstillingar og utstillingar om I.P. Jacobsen og Christen Mikkelsen Kold.
**Thisted** er både namnet på ein kommune i Thy i Region Nordjylland på vestkysten av Jylland i Danmark, rett nord for Limfjorden, og namnet på ein hamneby, *kjøbstad*, i denne kommunen. Thisted kommune har i dag rundt 45 000 innbyggjarar, og av desse bur 13 138 (2012) i Thisted by, som ligg attmed Limfjorden.

Thisted har namn etter den norrøne krigsguden Ty og tyder 'staden vigsla til Ty'.

Dagens Thisted kommune blei oppretta då kommunane Sydthy og Hanstholm blei slått saman med gamle Thisted kommune. 
Fram til 1. januar 2007 høyrde han til Viborg amt.

Byen Thisted er sentrum i kommunen. Thisted by fekk kjøpstadsstatus rundt år 1500. Han ligg på tre høgdedrag eller *byhøje*, delt av to vassdrag ned mot Limfjorden. Frå sørvest hever det eine høgdedraget seg med Simons bakke, med bydelane Silstrup, Dragsbæk og Tilsted, som er avgrensa frå sentrum i byen av den vesle elva Tilsted å, «Dragsbækken». På den andre sida av elva hever den dominerande delen av byen seg som ein langstrekt ås frå Torp og Tingstrup i Vestbyen ned mot sentrum av byen og den gamle *kjøbstaden* ned mot hamna midt i byen. Hamna er dels trafikkhamn for vanleg skipstrafikk, dels hamn for lystbåtar, med tenestefunksjonar, kafear og restaurantar.

Byen er også endestasjon for Thybanen, som går til Struer der han blir knytt til resten av jernbanenettet. Fram til 1969 var det også jernbane austover til Fjerritslev og vidare til Ålborg. Thisted lufthamn er for tida utan rutetrafikk. Fotballklubben Thisted FC spelar i 2. divisjon. 

Frå Hanstholm nord i kommunen går det mellom anna ferje til Kristiansand, Egersund, Haugesund og Bergen.

Thisted sin norske venskapsby er Skien.

Kjende folk frå Thisted
-----------------------

* Christen Kold, Christen Mikkelsen Kold eller Kresten Kold (1816–1870), skulemann, pioner for folkehøgskulerørsla
* J.P. Jacobsen (1846–1885), forfattar
* Jacob Aars (1736–1807), sorenskrivar i Aker (Oslo) i Noreg
* Bent Larsen (1935–2010), stormeister i sjakk, i verdstoppen i sjakk rundt 1970

Bakgrunnsstoff
--------------

Soga om byen Thisted frå Dansk Center for Byhistorie

Fotnotar
--------

1. ↑  Statistikbanken Tabel BEF44
2. ↑  Thisted – Udvalgte stednavnes betydning, NAVNEFORSKNING, Københavns Universitet

Sjå òg
------

Thisted kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Den nasjonale revolusjonshæren marsjerer inn i dei britiskkontrollerte bydelane i Hankou.
**Nordfelttoget** eller **Nordekspedisjonen** var eit militært felttog i Kina som varte frå 1926 til 1928, og som vart leia av nasjonalistpartiet Guomindang og den nasjonalrevolusjonære hæren. Målet var å spreia den kinesiske revolusjonen og samla den tidlegare keidarriket som hadde vort delt opp mellom ulike krigsherrar etter at president Yuan Shikai døydde i 1916.

Felttoget vart sett i sving i juli 1926 og vart avslutta med at den najonalrevolusjonære hæren erobra Peking den 8. juni 1928. Seinare same året danna Chiang Kai-shek ei ny nasjonal regjering i Nanjing. Nordfelttoget førte til eit definitivt brot mellom Guomindang og Kinas kommunistiske parti og markerer innleinga på det fyrste stadiet av den kinesiske borgarkrigen, som varte fram til 1936.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nordfälttåget» frå Wikipedia på svensk, den 3. januar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
**Sola i Karlstad**, eigentleg **Eva Lisa Holtz** (1. januar 1739–24. november 1818), var ein svensk vertshushaldar som er blitt eit kjent symbol for byen Karlstad.

Liv
---

Eva Lisa Holtz var fødd i Karlstad den 1. januar 1739. Ho dreiv eit vertshus som låg på tomt 156 i byen. Ho vart kjend for sitt glade og «solfylte» humør, og fekk derfor tilnamnet «Sola i Karlstad». Vertshuset blei kjend som «Solas».

Ved utgravingar i sentrale Karlstad i byrjinga av 2000-talet på byggjetomta til et nytt kjøpesenter fann Riksantikvarieämbetet restane av vertshuset til Sola. Restane vart ikkje tatt vare på, men i staden vart dei hivne på fyllinga.

Utanfor stadshotellet i Karlstad står ein statue av Eva Lisa Holtz, med tittelen *Sola i Karlstad*. Denne statuen er utført av skulptøren Herman Reijers og vart oppstilt på denne plassen i 1985.

Meir sol i Karlstad
-------------------

Det finst fleire litterære referansar til sol og solskin i Karlstad. Romanen *Solen i Karlstad* (1904), skrive av pseudonymet Gunnar Forssman, er ein av dei. Hovudpersonen i romanen, Elsa, blir kalla Solen i Karlstad. Til Öjebokören (grunnlagt i 1955 i Karlskoga) skreiv Rune Lindström 1957 songen «Te dans mä karlstatösera» (seinare kjend gjennom Sven-Ingvars), der ei linje i innleiinga lyder «mitt öga det blänker som sol i Karlstad stad».

Karlstads kommun gjorde i 1989 ei glad sol til sin logo. Logoen var teikna av kunstnaren Lasse Sandberg, og hadde allereie vore i bruk sidan 1984, då byen feira 400-årsjubileum.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sola i Karlstad» frå Wikipedia på svensk, den 30. september 2010.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Människor och sägner». Värmlands Museum. Henta 26. april 2008.
2. ↑  «Sola i Karlstad». Region Värmland, Länsstyrelsen i Värmlands län och Visit Värmland. Henta 26. april 2008.
3. ↑  Arne Skorup. «Solas värdshus hamnade på tippen"». Nya Wermlandstidningen. Henta 20. mai 2010.
4. ↑  Marie Karlsson. «Skärvor från "Sola"». Värmlands Folkblad. Henta 26. april 2008.
Eit utsnitt av eit fotografi frå gata under ein Extinction Rebellion-aksjon framføre Tate Modern i London, 15. oktober 2019Foto: Flickr-brukar saw2th

***This is not a drill – An extinction rebellion handbook*** er ei essaysamling med påstandar om konsekvensar av klimaendringar og framlegg om handlingar for å mildne eller unngå framtidige verknadar. Samlinga inneheld i alt 29 essay skrivne av like mange bidragsytarar og dei er kategoriserte i to hovuddelar, «Sei sanninga» og «Handle no». Boka kom ut på Penguin Books forlag i Storbritannia, 2019.

Innhald
-------

Den indiske forskaren og miljøaktivisten Vandana Shiva har skrive forordet. For å uttrykke kva som skjer i dag referer Shiva til hopi-omgrepet *powaqqatsi* som uttrykkjer ein eksistens, eit levevis, som tar livskrafta frå andre vesen for å fremme eiget liv. Shiva introduserer òg slagordet «Det finst ingen planet B».

Ei innleiing ramsar opp kva som er gjennomført av *Extinction Rebellion*-rørsla og kva som er strategien for vegen framover. At «Problemet» ikkje berre er klimaet, men er samansett og inkluderer kapitalismen, ulikskap, makt, korrupsjon, eit defekt system. Òg det at vi feilar i å førestille oss eit meiningsfullt alternativ. 

### «Sei sanninga»

Den første hovudseksjonen inneheld tolv essay skrivne av bidragsytarar som har erfart verknader av klimaendringar. Til dømes skriv Hindou Oumarou Ibrahim, ein leiar av eit halvnomadisk samfunn av innfødde ved Tsjadsjøen, om sjøen som har mista 90 % av overflata og at vassmangel fører til fattigdom og konfliktar. 

### «Handle no»

Denne seksjonen samlar 17 essay og inneheld mellom anna praktiske rettleiingar til aksjonar med sivil ulydnad og korleis førebu seg til å bli kasta i fengsel.

Omtale i norske media
---------------------

Nyhendemagasinet *Ny Tid* refererer til innhaldet i boka utan å vere kritisk. På nettstaden til *Besteforeldra sin klimaaksjon (BKA)* har Ivan Chetwynd eit innlegg om likskapar mellom *This Is Not a Drill* og *Down to Earth. Politics in the New Climatic Regime* (Polity 2019) av den franske sosiologen Bruno Latours. Begge bøkene handlar om å førebygge ei påstått kommande klimakatastrofe. I ein kommentar spør leiaren i *Fremtiden i våre hender*, Anja Bakken Riise, om føremålet med boka, å mane til verdsomspennande opprør er utopisk og naivt, og seier at styrken i boka er mangfaldet i tekstane.

Kjelder
-------

* Extinction Rebellion. *This Is Not A Drill: An Extinction Rebellion Handbook*. Penguin UK, 2019. ISBN 9780141991450.  Google books. Henta 12. desember 2019.

Referansar

1. ↑  Nettstad for Qatsi-filmtrilogien: definisjonar Henta 8. desember 2019
2. ↑  Iril Kolle, *Klimarebeller med samhold og lynlim* Ny Tid nettstad 8. november 2019. Henta 8. desember 2019
3. ↑  Ivan Geork Chetwynd, *Quo vadis?* Nettstaden Besteforeldrenes Klimaaksjon, 11. oktober 2019. Henta 8. desember 2019
4. ↑  Anja Bakken Riise *Gi verden en sjanse* Nettavisa til Klassekampen 10. august 2019. Henta 8. desember 2019
**Asbjørn Olsson Kloster** (21. desember 1823–18. januar 1867) var ein norsk kvekarpredikant, -lærar, fråhaldsagitator og skipar av Det Norske Totalavholdsselskap.

Han vart fødd på garden Boknaberg i Bokn kommune, og i åtteårsalderen flytta han med familien til Rennesøy. Etter konfirmasjonen flytta han til Stavanger, der han arbeidde som handelsbetjent, fyrst hjå faren og seinare andre stader. I 1845 kom han i kontakt med kvekarar og fekk ei andeleg oppvakning som han sjølv tidfesta til 15. juni 1845. I 1846 vart han rekruttert til eitt års studie i England av tre kvekarar som på vitjing i byen. Studia var fyrst på ein landbruksskule og seinare på kvekarskule nær Carlisle.

Dei komande tretten år, leidde Kloster kvekarskulen i Stavanger. Etterkvart var det mange som søkte seg inn på skulen, og Kloster utarbeidde sjølv delar av undervisningstilfanget.

Kloster tok initiativ til skipinga av Den første norske avholdsforening, som fann stad 29. desember 1859 i Stavanger. I 1860 byrja Kloster å gje ut fråhaldsbladet som seinare fekk namnet *Menneskevennen*.

Det Kloster dreiv med representerer fleire trekk ved 1800-talet i Noreg, og den korte formelle utdaninga hans var karakteristisk for hans generasjon, men var samstundes ikkje noko hinder for rolla han spelte i framveksten av motkulturrørsla i Noreg.

Ein statue utført av Valentin Kielland vart reist over Kloster i Stavanger i 1912 på initiativ frå Idar Handagard. Kloster har biletet sitt på eit norsk frimerke frå 1959 (NK 474) og har ei gate på Storhaug kalla opp etter seg.

Litteratur
----------

* Fuglum, Per, *Asbjørn Kloster, pedagog, forkynner og avholdspioner*. Lunde, 2004
* Fuglum, Per, «Asbjørn Kloster». I: *Norsk biografisk leksikon*. 2002
* Nag, Martin, *Asbjørn Kloster - folkebevegelser og alkohol* Rusmiddeldirektoratet, 1989
* Nag, Martin, *Nytt lys over Asbjørn Kloster og hans nærmiljø i Stavanger, Ryfylke og Christiania*. Kvekerforlaget, 1986
* Slapgard, Bjarne. *Asbjørn Kloster og kongstanken hans*. Rune forlag, 1959. *hefte*
* Lindanger, Birger. «Bokn - gard og ætt». 2001. Bind 1, s.358.

Kjelder
-------

* Bakken, Ove; Sundet, Olav. *Idar Handgard - mannen og livsverket hans*. Globusforlaget 1944
* Artikkel på bm-wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Thomas-François Dalibard** (fødd 1709 i Crannes-en-Champagne i Frankrike, død 1799) var ein fransk fysikar. 

Han møtte Benjamin Franklin i 1767 under ei av reisene til Franklin i Frankrike, og det vert sagt at dei vart vener. 

I 1750 publiserte Franklin eit forslag til eit eksperiment for å avgjere om det fanst elektrisitet i lyn. Han foreslo å strekkje ein leiar inn i ei sky som såg ut til å kunne gje torevêr. Om det fanst elektrisitet i skya, ville leiaren kunne dra dette ut frå ho.

Elektrisitetseksperiment
------------------------

Dalibard omsette forslaget til Franklin til fransk og i mai 1752 utførte han eksperimentet med hjelp av ei 13 meter høg metallstang ved Marly-la-Ville. Det vert sagt at Dalibard nytta vinflasker for å jorde stange, og han klarte å trekkje ut elektrisitet frå ei låg sky. Det er ikkje kjend om Franklin sjølv utførte dette eksperimentet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas-François Dalibard» frå Wikipedia på engelsk, den 23. september 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 27. juli 2018, henta 23. september 2010
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Koordinatar: 67°43′1.1892″N 15°12′45.472″E﻿

Nordfolda sett frå Breivika på vestsida. Multindan er fjellet på andre sida av fjorden. Innløpet til Brattfjorden ligg til venstre på bilete på andre sida av fjorden.
**Nordfolda** er ein fjordarm av Folda i Steigen og Sørfold kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 43 km nordaustover til Storeidet i botn av Mørsvikfjorden.

Fjorden har innløp ved og går først nordaustover. På austsida av Hjartøya ligg Mulfjorden. Grenda Laukvika ligg ytst i fjorden på vestsida og nordover langs vestsida finn ein bygdene Stamsvika og Nordfold. Bortsett frå bygda Storeidet inst i fjorden er det berre mindre grender og gardsbruk langs fjorden. 

Nordfolda har fleire sidearmar. Brattfjorden ligg på austsida, litt nordaust for Hjartøya. Litt lenger nord går Vinkfjorden søraustover, og han har igjen Stavfjorden som fjordarm. Lengst nord i fjorden går Balkjosen vidare nordover til Store og Litle Balkjosen. Frå her svingar fjorden austover der han igjen snur søraustover skiftar han namn til Mørsvikfjorden, som endar ved Mørsvikbotn. 

Fv631 og Fv632 går langs vestsida av fjorden. Heilt inst i Mørsvikbotn går E6 forbi.

Flyfoto av Nordfolda sett frå aust med Mørsvikfjorden framfor

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Soini Mikael Nikkinen** (19. juli 1923–2. juni 2012) var ein finsk spjutkastar frå Kiuruvesi. Han vann bronsemedaljen i spjutkasting under Friidretts-EM 1954 i Bern.

Aktiv
-----

Nikkinen deltok i Sommar-OL 1948 og Sommar-OL 1952, enda på høvesvis tolvte- og åttandeplass. Perioden 1951-56 var han kvart einaste år mellom dei tre beste spjutkastarane på verdsstatistikken. Han vart finsk meister i 1952 og kom på tredjeplass i europameisterskapen 1954. I 1955 sette han landsrekord med eit kast på 79,64 meter. Den 24. juni 1956 sette han verdsrekord med eit kast på 83,66 meter i Kuhmoinen. Allereie ti dagar seinare vart rekorden forbetra med 10 cm av polske Janusz Sidło. Nikkinen fekk ikkje delta i Melbourne-OL grunna misnøye med oppførselen hans i samband med ein landskamp i Hamburg.. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1948 i London: Nr 12 – 58,05 m
* OL 1952 i Helsinki: Nr 8 – 68,80 m
* EM 1954 i Bern: Bronsemedalje – 73,38 m

Kjelder
-------

1. ↑  Arbeiderbladet 3. oktober 1956
**Asbjørn Johann Bryhn** (26. august 1906–21. januar 1990) var ein norsk jurist og motstandsmann mot den tyske okkupasjonsmakta 1940-1945. Bryhn vart den første sjefen for Overvakningspolitiet etter krigen, frå 1947 til 1966. Bryhn var politimeister i Bergen frå 1966 til han vart pensjonist i 1976.

Motstandsarbeid
---------------

Han var medlem av Politigruppa, og deltok i 1943 i organiseringa og bistanden til sabotasjearbeidet som Asbjørn Sunde utførte i Oslo med den sokalla Osvald-gruppa.

I 1941 vart Bryhn oppsagt frå politiet. Han drog til Sverige, og frå 1. oktober 1942 vart Bryhn ein del av administrasjonen som skulle ta seg av dei norske flyktningane som tok seg over grensa til Sverige. Bryhn var tilsett på rettskontoret i Sverige, der han arbeidde med å avsløre uønskte element mellom dei norske flyktningane.

I 1944 vart Bryhn leiar for Rikspolitisjefens etterforskningskontor i London.

Etter krigen
------------

I 1954 leia Bryhn etterforskinga mot sin tidlegare sabotasjepartner Asbjørn Sunde, som vart dømd for spionasje til fordel for Sovjetunionen. I september 1965 vart Vilhelm Evang sin skrivar, Ingeborg Lygren, arrestert og sikta for spionasje til fordel for Sovjetunionen. Etter tre månader i varetekt vart ho sett fri og mistanken fråfallen. Denne arrestasjonen førte til at Bryhn slutta i Overvåkningspolitiet og vart politimester i Bergen. Lygren blei forveksla med Gunvor Galtung Haavik, som blei arrestert 27 januar 1977 og sikta for spionasje med ei strafferame på 21 år.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Asbjørn Bryhn» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2017.*

1. ↑  Borgersrud, Lars (1949-) (1997). *Nødvendig innsats: sabotørene som skapte den aktive motstanden*. Universitetsforl. s. 195. ISBN 8200225291.
2. ↑  Haarstad, Gunnar (1988). *I hemmelig tjeneste: etterretning og overvåking i krig og fred*. Aschehoug. s. 67. ISBN 8203157513.

Litteratur
----------

* Andersen, Roy (1954-) (1992). *Sin egen fiende: et portrett av Asbjørn Bryhn*. Cappelen. ISBN 8202129303.
* Sunde, Asbjørn (1909-1985) (1987). *Menn i mørket*. Falken. s. 142, 145, 149. ISBN 8270092320.
* T. Bergh og K. E. Eriksen: *Den hemmelige krigen*, 1998.
* Jacobsen, Alf R. (1950-) (1991). *Iskyss: om spionasje og kjærlighet i den kalde krigens tid*. Aschehoug. ISBN 8257408999.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* LCCN

 |
**James Carter** (fødd 7. mai 1978) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Baltimore som spesialiserte seg på 400 meter hekk. Han vann sølvmedaljen i øvinga ved VM i friidrett 2005.

Aktiv
-----

Carter vart fjerdemann på langhekken både under Sommar-OL 2000 og OL 2004. I mellomtida, sesongen 2002, vann han IAAF-turneringa i øvinga. Han gjorde sitt livs løp i VM-finalen i Helsinki der han sette personleg rekord med tida 47,43 sekund og sikra seg sølvmedaljen. I den neste verdsmeisterskapen, i Osaka i 2007, vart han atter ein gong nummer 4 på 400 m hekk. 

Carter vart USA-meister på langhekk i 2002, 2004 og 2007.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 48,04
* VM 2001 i Edmonton: Utslått i semifinalane (49,38=nr 14)
* OL 2004 i Aten: Nr 4 – 48,58
* VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 47,43, bakom Bershawn Jackson (47,30)
* VM 2007 i Osaka: Nr 4 – 48,40

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «James Carter (hurdler)» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juni 2022.*

* «James Carter» (på engelsk). Olympedia. Henta 11. mars 2023.
**SATB** (også *SCTB*) er ei utbreidd forkorting for den vanlege besetninga i eit firstemmig kor- eller solistensemble med ei eller fleire stemmer per stemmeleie – **S**opran (soprano), **A**lt (**c**ontralto), **T**enor (tenore) og **B**ass (basso).

SATB er den vanlege besetninga i oratorium frå barokkmusikk, wienerklassisisme og romantisk musikk, frå Johann Sebastian Bach til Johannes Brahms.

Ensemble med fire instrument frå same instrumentfamilie blir også av og til kalla SATB. Nokre døme er eit ensemble med saksofonar: sopran-, alt-, tenor- og baritonsaksofon) eller blokkfløyter. Dei enkelte kontrapunktiske stemmene i mange instrumentale komposisjonar, særleg fuger, som *Die Kunst der Fuge* og *Musikalisches Opfer* av Bach, blir også kalla *SATB*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «SATB» frå Wikipedia på bokmål, den 9. mars 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Komposisjoner for SATB i Choral Public Domain Library Arkivert 2008-12-19 ved Wayback Machine.
* Eksempel på et SATB-kor med flere sangere pr stemme, J.S. Bach: *Jesu, meine Freude*, BWV 227 - Vocalconsort Berlin, (youtube)
**Mowi** (OSE: MOWI), før 2019 kjend som **Marine Harvest** og før 6. februar 2017 som **Pan Fish**, er eit norsk sjømatselskap med hovudkontor i Bergen. Selskapet er verdas største oppdrettar av atlantisk laks og sysselset over 13 000 personar. Det har større føretak i Noreg, Skottland, Canada, Færøyane og Chile. Selskapet står for mellom 25 og 30 % av handelen med laks og aure på verdsmarknaden. making it the world's largest company in the sector.

Selskapet fekk si noverande form etter ei stor utviding i 2006, då Pan Fish ASA fusjonerte med Marine Harvest N.V. og Fjord Seafood.

Historikk
---------

Selskapet er eit resultat av ein fusjon mellom Pan Fish, Fjord Seafood og Marine Harvest. I juni 2005 kjøpte Geveran Trading Ltd. eit selskap som blir kontrollert av John Fredriksen, majoriteten av aksjane i det norske oppdrettsselskapet Pan Fish. I løpet av hausten 2005 kjøpte Fredriksen også det nederlandske oppdrettsselskapet Marine Harvest. Samstundes starta han oppkjøp av aksjar i norske Fjord Seafood. Før sommaren 2006 hadde Pan Fish kontroll over aksjane i Fjord Seafood, og fusjonen mellom dei tre selskapa kunne starta. Det nye selskapet heldt på namnet Pan Fish i eit halvt år, før det 1. januar 2007 endra namn til Marine Harvest. Fredriksen er hovudeigar i selskapet, med ein eigardel på 13,8 prosent. Frå 1. januar 2019 endra selskapet namn frå Marine Harvest til Mowi som eit ledd i selskapet sin merkevarestrategi.

Verksemd
--------

Selskapet tilbyr eit breitt spekter av sjømatprodukt, og produserer ein firedel av all oppdrettslaks og -aure i verda. Mowi driv verksemda si i 25 land, og har om lag 13 000 tilsette globalt. Mowi er notert på Oslo Børs og aksjen inngår i OBX-indeksen. Etter at tidlegare konsernsjef Atle Eide trekte seg 1. september 2007, vart selskapet mellombels leia av Leif Frode Onarheim. 1. mars 2008 overtok Åse Aulie Michelet som toppsjef i Mowi. Ho trekte seg overraskande tilbake 23. mars 2010, etter ynskje frå styret, ho vart erstatta med noverande konsernsjef er Alf-Helge Aarskog.

Kjelder
-------

1. ↑  «NewsWeb». *newsweb.oslobors.no*. Henta 8. januar 2019.
2. ↑  «MHG - New name and ticker today». Stocklink. 6. februar 2007. Arkivert frå originalen 28. mai 2007. Henta 15. august 2007.
3. ↑  «mowi.com», *mowi.com*, henta 9. januar 2019
4. 1 2  «Annual Report 2006» (PDF). Marine Harvest. Henta 15. august 2007.
5. ↑  Stepek, John (10. juli 2006). «What do oil, salmon and plastic bags have in common?». *Money Week*. Arkivert frå originalen 1. desember 2008. Henta 8. oktober 2010.
6. ↑  «Chefs and food critics treated to Norwegian halibut». Norway - the official site in the UK. Arkivert frå originalen 14. juli 2007. Henta 15. august 2007.
7. ↑  «Pan Fish ASA: First quarter 2006 - Foundation for the world's leading aquaculture company is laid» (Press release). Pan Fish ASA. 31. mai 2006. Arkivert frå originalen 17. januar 2016. Henta 15. august 2007.
8. ↑  «DN Investor», *DN Investor*, henta 9. januar 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Marine Harvest

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* BR orgnr

 |