recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ignace Pleyel, grunnleggaren av føretaket Pleyel.
**Pleyel** er ein fransk pianoprodusent, stifta i 1807 i Paris av Ignace Pleyel. Son hans, pianisten Camille Pleyel, tok over leiinga av føretaket i 1824.

I perioden september 1923 til august 1927 utgav føretaket det musikalske tidsskriftet *Revue Pleyel*, som kom ut ein gong i månaden. 

I 2000 vart Pleyel overteke av Manufacture française de pianos, som òg eig Érard og Gaveau. På grunn av sterk konkurranse frå asiatiske produsentar har sistnemnte føretak lagt ned produksjonen ved hovudfabrikken i Alès, som vart opna i 1973, for å flytta produksjonen til Saint-Denis. Føretaket planla ein reduksjon i produksjonen for å konsentrera seg om det øvste segmentet av marknaden.

Sjå òg
------

* Salle Pleyel
* Pleyelkrysset

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pleyel» frå Wikipedia på fransk, den 31. august 2007 k.*

### Referansar

1. ↑  Nathaniel Herzberg, *Pleyel quitte Alès sur une fausse note*, *Le Monde*, 24/12-2006

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
Ålesund lufthamn, Vigra
Boeing 737-600 på Ålesund lufthamn
**Ålesund lufthamn, Vigra** er ein flyplass plassert midt på øya Vigra i Giske kommune utanfor Ålesund. Flyplassen blei opna i 1958. 

Flyplassen har sidan fått nytt terminalbygg 1986, og forlenga rullebane i tillegg til modernisering av tårnet og tilgang til radar. 

Ålesund lufthamn Vigra fylte 50 år 7. juni 2008, men planane om flysamband til Ålesund er mykje eldre. Allereie i 1919 la den dåverande Lufttrafikkommisjonen fram ein plan som omfatta Vestlandsruta Stavanger — Bergen – Ålesund — Trondheim. Ruta var tenkt i første omgang basert på sjøfly, men ein var open for høvet til seinare nytte landfly.

Den første landinga på Vigra blei gjort den 19. mai 1958, av ein militær Otter frå Gardermoen. Den 7. juni same år kom den første offisielle landinga på den då 1.600 meter lange rullebana. 3.000 personar var møtt opp for denne hendinga.
Nordvestlandet sin første flyplass var eit faktum. Braathens SAFE fekk konsesjon for ruta Oslo – Ålesund. Ein DC-4 blei brukt på daglege flygingar.

I kontrolltårnet starta det i 1958 med to flygeleiarar og to assistentar, i dag er det ni flygeleiarar og fire LTT-fullmektigar, samt ein flygeleiar på overføringstrening. Rullebaneretning er 07/25, og i 1995 blei rullebana forlenga til 2.314 meter.

Same år blei eit av Forsvaret sine Sea King-helikopter frå 330-skvadronen stasjonert på Vigra. I 1999 blei helikopteret flytta til Rygge. 

I 1998 tok Vigra i bruk radar som hjelpemiddel, fram til då brukte flygeleiarane prosedyrekontroll. Diverre står det like ved radaren ei radiomast som dannar ein blindsektor på cirka 11 grader. Denne gjer også sitt til å komplisere trafikkavviklinga. 

Dei som i seinare år har trafikkert flyplassen er i all hovudsak SAS, med ruter til Oslo, Trondheim og Bergen. Nokre selskap er også stasjonert på flyplassen, som Helitrans med Jetstream 31/32 og Lufttransport med Beechcraft King Air 200. I tillegg har Lufttransport stasjonert eit Aerospatiale 65 redningshelikopter ved sjukehuset i Ålesund, omtrent 15 kilometer søraust for flyplassen.

Destinasjonar
-------------

* Air Baltic (Riga)
* Norwegian Air Shuttle (Oslo)
* SAS (Bergen, Trondheim, Oslo)
	+ Operert av Cimber Air (København)

Charter
-------

* Air Europa (Las Palmas)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ålesund lufthamn hos Avinor

Kjelder
-------

1. ↑  «Fra sølvfugl til London»[*daud lenkje*] - Artikkel hos Avinor i samband med 50-årsjubileumet til Ålesund lufthamn.

| * v
* d
* e
Flyplassar i Møre og Romsdal |
| --- |
| Aukra flyplass, Gossen**·** Fiske flyplass**·** Geiranger sjøflyplass, Stranda kommune**·** Gravvold flyplass**·** Kristiansund helikopterplass, Kristiansund sjukehus**·** Kristiansund lufthamn, Kvernberget**·** Molde helikopterplass, Molde sjukehus**·** Molde lufthamn, Årø**·** Sunndalsøra flyplass, Vinnu**·** Ørsta/Volda lufthamn, Hovden**·** Ålesund helikopterplass, Ålesund sjukehus**·** Ålesund lufthamn, Vigra |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 31°21′56″N 35°06′44″E﻿

**Beit Yatir** (hebraisk skrift בית יתיר), òg kalla **Metzadot Yehuda** (hebraisk skrift מְצָדוֹת יְהוּדָה), er ein religiøs ortodoks moshav og israelsk busetjing sør i Hebron-fjellet på den okkuperte Vestbreidda langs Den grøne linja sør for Susiya. Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten.

Moshaven ligg 900 meter over havet og er underlagt Har Hebron regionale kommune. I nærleiken ligg ruinane av den antikke byen Eshtemoa. Beit Yatir vart grunnlagd i 1979 av studentar frå Mercaz HaRav Yeshiva. I 1983 vart moshaven flytta sørvest for den opphavlege plasseringa, til sør for byen As-Samu og den noverande plasseringa i Yatirskogen. Eit synleg landemerke i moshaven er ein høg vindturbin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Beit Yatir» frå Wikipedia på engelsk, den 15. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «The Geneva Convention». BBC News. 10. desember 2009. Henta 27. november 2010.

| * v
* d
* e
Har Hevron regionale kommune |
| --- |
| Moshavar | Beit Yatir**·** Carmel**·** Ma'on |
| Fellesbusetnader | Adora**·** Abigail**·** Beit Hagai**·** Eshkolot**·** Livne (Shani)**·** Ma'ale Hever**·** Negohot**·** Otniel**·** Sansana**·** Shim'a**·** Susya**·** Telem**·** Teneh Omarim |
| Utpostar | Asa'el**·** Mitzpe Eshtemoa**·** Mitzpe Yair |
**Åmlisteinen** var ein runestein som stod ved Åmli kyrkje i Aust-Agder.

Steinen er første gong nemnd av biskop Wegner i 1639. Han stod då på sørsida av kyrkja ved kyrkjegardsporten. Wegner laga òg ei teikning av innskrifta. I 1805 vitja Martin Friedrich Arendt staden og laga ein ny dokumentasjon av steinen. Men i 1826 meldte Jens Edvard Kraft at ved bygginga av ny kyrkje nokre år tidlegare vart steinen slått i stykke og brukt i grunnmuren. 
Ifølgje Wegner og Arendt sine teikningar skulle innskrifta vera:

**... r e i s t i : s t e i n : þ e (n a) : e (f t) i r : h i k ....**
På norrønt vert det: (...) reisti stein þena eptir (.*..)*

Og på moderne norsk: «(...) reiste denne steinen etter (...)»

Sjå også
--------

* Runesteinar i Noreg

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Åmlisteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 27. november 2019.*

Litteratur
----------

Magnus Olsen: Norges innskrifter med de yngre runer, bd. III, Aust-Agder, Vest-Agder og Rogaland. Oslo 1954 s. 1 - 3.
Lille Lungegårdsvannet om sommaren
Om vinteren er fontena bytt ut med eit juletre
**Lille Lungegårdsvannet**, som mellom bergensfolk har namnet **Smålungeren**, er eit åttekanta vatn midt i sentrum av Bergen by. Lille Lungegårdsvann er 700 meter i omkrins, og var opphavleg ei bukt som var knytt til Store Lungegårdsvannet med eit seglbart sund. Namna Strømgaten og Kaigaten på gatene attmed vatnet minnar framleis om tida då det var båttrafikk og kaier her. Sundet vart fylt att allereie i 1926, men det går ein underjordisk kanal til Store Lungegårdsvannet der det tidlegare sundet gjekk. Difor er det råd å spore ein viss skilnad mellom flo og fjøre i vatnet. Vatnet er såleis ikkje ein kunstig innsjø, slik det kan gje inntrykk av å vere i dag ved å ha ein så regelmessig form.

Ny fontene
----------

Fontena om natta
23. juni 2004 opna byrådsleiar Monica Mæland den nye fontena. Fontena er større enn den gamle og har 21 dyser og 36 lyskastarar som skal lyse opp vassdansen om kvelden. Den gamle fontena vart øydelagd av elde i 2003.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Durmitor** ei fjellkjede i Montenegro med ei høgd på 2 522 meter over havet på det høgaste.

Namn
----

Namnet *Durmitor* kjem truleg frå austromanske og tyder «sovande». Slektande namn er namnet på fjellet Visitor, som tyder «drøymande».

Nasjonalpark
------------

**Durmitor nasjonapark** vart oppretta i 1952 og inkluderer Durmitor-massivet, ravinane Tara, Sušica og Draga og dei høgare delane av platået Komarnica, og dekkjer eit areal på 390 km². 

I 1980 vart parken skrive inn på UNESCO si verdsarvliste. 

Ein del av nasjonalparken omfattar Tararavinen, ei 80 km lang og 1 300 meter djup kløft, som er den nest største i verda etter Grand Canyon i Arizona.

Turisme
-------

Durmitor er senteret for montenegrinsk fjellturisme. Dei fleste turistfasilitetane ligg rundt byen Žabljak.

Om vinteren er hovudaktiviteten på Durmitor skisport og snøbrett. Om sommaren er det fjellklatring og fotturisme. Ein av dei største attraksjonane i Durmitor er dei 18 bresjøane, der Crno er den mest kjende.

Bakgrunnsstoff
--------------

* WCMC-UNEP Arkivert 2007-03-25 ved Wayback Machine.
* Durmitor nasjonalpark
* Durmitor på UNESCO
* Bilete av rafting i Tararavinen Arkivert 2007-10-19 ved Wayback Machine.
* Offisiell side for Durmitor nasjonalpark Arkivert 2007-11-18 ved Wayback Machine.
* Biletgalleri av Durmitor og Bjelasica

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Durmitor» frå Wikipedia på engelsk, den 6. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Room Adrian (2004) "Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for Over 5000 Natural Features" ISBN 0-7864-1814-1 s. 112

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Kontaktepitel** er eit tolaga, uforhorna plateepitel som oppstår i samband med tannframbrot. Kontaktepitelet forseglar staden der tanna bryt gjennom slimhinna og vernar underliggjande vev. Vendt inn mot tanna er kontaktepitelet meir beskytta mot mekaniske påvirkninger enn oralt epitel er. Mens det orale epitelet er ugjennomtrengeleg med tettliggjande celler, har kontaktepitelet ein lausare og meir open struktur med større intercellulærrom, noko som gjer det gjennomtrengeleg (permeabelt). Dette er grunnen til at ein alltid kan sjå nokre leukocyttar mellom epitelcellene. Desse vandrar gjennom epitelet (frå det underliggjande bindevevet) i retning tannkjøtlommen. Epitelcellene i kontaktepitelet har hemidesmosomar på overflata. Desse har i oppgåve å binda cellene saman og binde basalcellene til basalmembranen som igjen er bunden til tannoverflata. Sambandet mellom tannoverflata og kontaktepitelet er kalla epitelfestet. 

Kontaktepitele blir fornya ved celledeling i basalcellene langs bindevevsgrensa. Herfrå beveger cellene seg gjennom to stadium mot lommeinngangen, der dei etterkvart blir avstøtta. Ved inngangen til tannkjøtlommen er epitelet ca. 20 celler tjukt, mens det ved emaljedementgrensa berre er nokre få celler tjukt. Ettersom kontaktepitelet er tynt, uforhorna og lausare i strukturen enn oralt epitel, tar det berre rundt ei veke for epitelcella å nå frå basalmembranen til overflata.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Histologi for kontaktepitel Arkivert 2021-01-11 ved Wayback Machine. ved dental.pitt.edu (engelsk)
Koordinatar: 66°32′39″N 20°10′16″E﻿

**Lilla Luleälven** er ei tilløpselv til Lule älv nord i Norrland i Norrbottens län i Sverige. Heile elva ligg innanfor Jokkmokk kommun og er 238 km lang med eit nedslagsfelt på om lag 9800 km². Den lengste sideelva til Lilla Luleälven er Tarrajåkkå som spring ut sør for Sarek. Elva renn søraustover, gjennom Saggat, Skalka og Randijaure før ho når Jokkmokk. Etter Jokkmokk, renn ho mot Vuollerim der ho renn saman med Stora Luleälven. Dei største sideelvane hennar er Rapaälven og Pärlälven. Elva er regulært. 

Det ligg fleire vasskraftverk langs elva. Alle av dei er eigd av Vattenfall AB. Kraftverka har forstyrra mange av dei tradisjonelle vandringsrutene til samane i området. 

| Namn | År ferdig | Normal årleg energiproduksjon (GW•h) | Maksimum kapasitet (MW) |
| --- | --- | --- | --- |
| Seitevare | 1967 | 787 | 225 |
| Parki | 1970 | 85 | 20 |
| Randi | 1976 | 226 | 86 |
| Akkats | 1973 | 565 | 158 |
| Letsi | 1967 | 1850 | 456 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lesser Lule River» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juni 2012.*
**Phleng Chat** (เพลงชาติ) er nasjonalsongen til Thailand, teken i bruk den 10. desember 1939. Teksten er skriven av Luang Saranupraphan medan Phra Chen-Duriyang (Peter Feit, son av ein tysk innvandrar) skreiv melodien.

Songen blei til få dagar etter statskuppet i 1932, og blei kringkasta for første gong i juli det året. Khun Wichitmatra skreiv dei opphavlege orda. I 1939 blei namnet på landet endra frå Siam til Thailand, og det blei utlyst ei tevling om å skapa nye ord til teksten. Luang Saranuprapan sitt bidrag vann. Statsminister Phibunsongkhram gav ordre om at songen skulle spelast kvar dag klokka 8.00 og 18.00, då alle måtte stå for å markera respekt. Denne loven gjeld framleis, og thaiane står, om ikkje to gonger til dagen, men som regel når nasjonalsongen blir spelt.

Tekst med transkripsjon
-----------------------

| *Originaltekst* | *Transkripsjon* |
| --- | --- |
| ประเทศไทยรวมเลือดเนื้อชาติเชื้อไทย | Pra thet thai ruam luead nu'a chat chu'a thai |
| เป็นประชารัฐ ไผทของไทยทุกส่วน | Pen pra cha rat pha thai kho'ng thai thuk suan |
| อยู่ดำรงคงไว้ได้ทั้งมวล | Yu dam rong khong wai dai thang muan |
| ด้วยไทยล้วนหมาย รักสามัคคี | Duay thai luan mai rak sa mak khi |
| ไทยนี้รักสงบ แต่ถึงรบไม่ขลาด | Thai ni rak sa ngop tae thu'ng rop mai khlat |
| เอกราชจะไม่ให้ใครข่มขี่ | Ek ka raj ja mai hai khrai khom khi |
| สละเลือดทุกหยาดเป็นชาติพลี | Sa la luead thuk yat pen chat p'hli |
| เถลิงประเทศชาติไทยทวี มีชัย ชโย | Tha loeng pra thet chat thai tha wi mi chai ch'yo |

Norsk omsetjing
---------------

Thailand er bygd opp av kjøtet og blodet til thaiane
jorda i fedrelandet høyrer heilt til barna
der har dei budd frie i lang tid
alle thaiar ønskjer å forbli samla
dei søkjer fred, men vik ikkje unna frå strid.
Dei lét ingen leggja dei under seg
men ofrar sin siste drope blod for landet
og vinn landet ein skinande siger.
**Dunstable Downs** er ein del av Chiltern Hills, sør i Bedfordshire i England. Dei er ein kalksteinsrygg som dannar dei nordaustlege områda av Chilterns. Med ei høgd på 243 moh. er Dunstable Downs det høgaste punktet i Bedfordshire.

På grunn av høgda stod det ein stasjon for telegraflinja mellom London og hamna i Great Yarmouth på Dunstable Downs frå 1808 til 1814.

Åsane vert nytta av gildefly, hangglidarar og paraglidarar på grunn av høgda i høvet til landskapet kring. 

Det meste av åsane er styrt av National Trust som ein del av Dunstable Downs, Countryside Centre & Whipsnade Estate.

Dunstable Downs
Åsane har eit variert dyreliv og mange sjeldne villblomar, som flugeblome, og forskjellige sommarfuglartar. Vestsida av åsane har status som *Site of Special Scientific Interest* (SSSI) kalla **Dunstable and Whipsnade Downs**.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dunstable Downs» frå Wikipedia på engelsk, den 25. desember 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Geographical Facts, Figures and Statistics about Bedfordshire». Bedfordshire Libraries. Arkivert frå originalen 11 July 2007. Henta 23 February 2008.
2. ↑  «Shutter telegraph signalled new era». *Great Yarmouth Mercury*. Henta 25. desember 2010. [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dunstable Downs, Countryside Centre & Whipsnade Estate at the National Trust
* London Gliding Club
* Panoramabilete av London Gliding Club and Dunstable Downs Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
Lilla Karslö sett frå sjøen.
**Lilla Karlsö** er ei lita svensk øy i Austersjøen, om lag 3 km vest for Gotland og 4,5 km frå Stora Karlsö. Ho har eit areal på om lag 1,6 km² og er 66 meter høg. Det meste av øya består av eit kalksteinsplatå. delar av strandlinja består av bratte klipper. Øya er hovudsakleg dekt av alvar. Det er òg ein særs gammal lauvskog på øya, som er unik for Gotland. Det er fleire grotter på øya og opp til 16 meter høge kalksteinssøyler. 

Øya er mest kjend for det rike fugle- og plantelivet. Det er koloniar med fleire tusen par lomvi og alke. Her er òg planter som er sjeldne i Sverige. 

Sidan 1954 er øya eigd av Naturskyddsföreningen og er i dag eit naturreservat. Om sommaren går det turbåtar frå Djupvik 15 km sør for Klintehamn.

Sjå òg
------

* Stora Karlsö
* Gotland

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lilla Karlsö» frå Wikipedia på engelsk, den 6. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

Koordinatar: 57°18′40″N 18°03′40″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
I teorien om formelle språk skildrar **pumpelemmaet for** **regulære språk** ein fundamental eigenskap for alle regulære språk. Uformelt seier teoremet at alle regulære strengar kan pumpast berre dei er lange nok. Det tyder altså at ein midtseksjon av ordet kan repeterast eit vilkårleg tal gongar. Teorien kan òg generaliserast vidare til å omfatta kontekstfrie språk. 

Spesifikt seier pumpelemmaet at det for eit kvart regulært språk finst ei pumpelengde p som er konstant som er sånn at kvart og eitt ord i språket w med lengde som er minst p langt kan delast inn i tre substrengar, {\displaystyle w=xyz} der y ikkje kan vera den tomme strengen. Pumpeprosessen er å la y repetera eit vilkårleg tal gongar. Lengda av x konkatenert med y må vera minst p langt. Endelege språk oppfyller pumpelemmaet ved å ha p til å vere den maksimale strenglengda i språket pluss én.

Formell skildring
-----------------

La L vera eit regulært språk. Det vil eksistere ei pumpelengde p som er større enn én og som er bunden av språket L sånn at kvar og ein streng i språket w kan splittast inn i tre delar {\displaystyle w=xyz}. Vidare må dei følgjande krava vera oppfylte.

1. |y| ≥ 1
2. |xy| ≤ *p*
3. for kvar og ein i ≥ 0, *xyiz* ∈ *L*

Bruksområde
-----------

Pumpelemmaet vert ofte brukt for å føra bevis for at eit språk ikkje kan vera regulært ved å gjera eit motseiingsbevis. Pumpelemmaet kan ikkje brukast til å bevisa at eit språk er regulært, det kan berre brukast til å bevisa at eit språk ikkje er regulært.

Sjå òg
------

* Pumpelemmaet for kontekstfrie språk

Litteratur
----------

* Sipser, Michael (1997). «1.4: Nonregular Languages». Introduction to the Theory of Computation. PWS Publishing. s. 77–83. ISBN 0-534-94728-X. Zbl 1169.68300.
**Adelaide (Adèle) Margareta Söderberg** (17. mai 1880–3. mars 1916) var ein svensk målar, illustratør og grafikar. Ho arbeidde hovudsakleg med portrett og illustrasjonsoppdrag.

Biografi
--------

Adèle Söderberg var dotter av kunstnaren Johan Adolf Carlsson Söderberg og Anna Margareta Vikner. Ho var syster av kunstnaren Hildur Andrea Söderberg.

Söderberg studerte ved Kungliga Akademien för de fria konsterna 1899-1904, der ho blant anna vann den kongelege medaljen. På den same tida vitja ho også Axel Tallberg sin etsingskule. Saman med Maja Setterberg stilte ho ut ved Hultbergs konsthandel i Stockholm og tok del i ei samlingsutstilling i Gävle. Produksjonen hennar spreidde seg over eit breitt register, og omfatta både store dekorative stykke og små eventyrstykke, marine måleri, interiør, portrett og landskapsmåleri. Ho var ugift heile livet.

Galleri
-------

* Påskekort av Adèle Söderberg.Påskekort av Adèle Söderberg.
* Julekort av Adèle SöderbergJulekort av Adèle Söderberg
* PostkortPostkort
* Militärfartyg*Militärfartyg*

Kjelder
-------

1. 1 2 3  
	* *Svenskt konstnärslexikon* del V, side 366, Allhems Förlag, Malmö. Libris 8390293

* *Denne artikkelen bygger på «Adèle Söderberg» frå Wikipedia på svensk, den 5. august 2018.*
* *Svenskt konstnärslexikon* del V, side 366, Allhems Förlag, Malmö. Libris 8390293
* *Denne artikkelen bygger på «Adèle Söderberg» frå Wikipedia på svensk, den 5. august 2018.*
**Puno-regionen** er regionen som ligg lengst søraust i Peru. Han har grenser mot
Bolivia i aust og mot Madre de Dios-regionen i nord, 
Cuzco-regionen og Arequipa-regionen i vest, mot 
Moquegua-regionen i sørvest og mot Tacna-regionen i sør.
Puno-regionen er på 66 997 km² og har 1 245 508 innbyggjarar (2005). Regionhovudstaden er Puno.

Politisk inndeling
------------------

Regionen er delt inn i 13 provinsar som igjen er delt inn i til saman 107 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:

1. Azángaro (Azángaro)
2. Carabaya (Macusani)
3. Chucuito (Juli)
4. El Collao (Ilave)
5. Huancane (Huancane)
6. Lampa (Lampa)
7. Melgar (Ayaviri)
8. Moho (Moho)
9. Puno (Puno)
10. San Antonio de Putina (Putina)
11. Sandia (Sandia)
12. San Román (Juliaca)
13. Yunguyo (Yunguyo)

  


| * v
* d
* e
Regionar i Peru |
| --- |
| Amazonas**·** Ancash**·** Apurímac**·** Arequipa**·** Ayacucho**·** Cajamarca**·** Callao**·** Cuzco**·** Huancavelica**·** Huánuco**·** Ica**·** Junín**·** La Libertad**·** Lambayeque**·** Lima metropol |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Kontinuum** er noko som gjennomgår ein gradvis overgang frå eit stadium til eit anna utan brå forandringar. Dei verdiane som ein fysisk storleik kan ha, utgjer eit kontinuum viss han kan endre seg frå ein verdi til ein annan gjennom uendeleg mange sprang som kvart kan gjerast så lite ein måtte ynskja det. I klassisk fysikk meiner ein at alle fysiske eigenskapar har eit kontinuum av tilstandar. Atomhypotesen bryt med denne førehandstrua for så vidt som ein reknar med atommassen som udeleleg slik at ei forandring av ein lekammasse aldri kan bli mindre enn ein atommasse og ei forandring av ladninga til lekamen ikkje mindre enn einingsladninga. I kvantefysikken er det klårlagt at òg andre storleikar, t.d. energien til atom og spinn, er kvantiserte og ikkje kan tilordnast eit kontinuum.

Døme på kontinuum er:

Lingvistik
----------

* Dialektkontinuum

Matematikk
----------

* Kontinuum i matematikk
* Kontinuumhypotesen

Populærkultur
-------------

* Q-kontinuum
* Continuum, album av John Mayer
* Kontinuum, album av Klaus Schulze
* Stargate: Continuum, spelefilm

Biologi
-------

* Ringart

---

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dette er ei fleirtydingsside. Ho listar sider om ulike emne som elles ville hatt same namnet.**Dersom du følgde ei lenkje hit, kan du kanskje gå tilbake og **rette henne** slik at ho peikar direkte til den rette sida.* |
Southern Bourbon-punch
Australsk punsjbolle
**Punsj** er ein selskapsdrikk som i regelen er blanda av alkohol og andre ingrediensar. Punsj blir gjerne servert i ein vid bolle, og har gjerne lågare alkoholinnhald enn andre cocktailar.

Drikken er kjend frå 1600-talet, først gjerne i tilknyting til Ostindia (Sør- og Søraust-Asia). Det engelske namnet *punch* kjem truleg frå sanskrit *pañca*, 'fem', som er *pañc* på mange talte indiske språk. Punsj blei tradisjonelt laga med fem ingrediensar som kunne vera arak, vatn, te, sukker og krydder. Ein kan også laga punsj med andre typar brennevin eller vin og eventuelt blanda inn fruktbitar.

I skandinaviske land fekk punsj særleg tyding som selskapsdrikk. Denne blei gjerne blanda heime og servert varm. Seinare har ein også fått fabrikkframstilt punsj som gjerne kan drikkast kald.

Sjå òg
------

* Gløgg

Kjelder
-------


* «Punsj» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 26. juli 2015.
* «punch, n.3.» OED Online. Oxford University Press, June 2015. Web. Henta 26. juli 2015.
Konstruksjon av ein regulær sekskant
Konstruksjon av ein regulær femkant
I geometri er **konstruksjon** det å konstruere linjestykke og vinklar med passar og linjal. Linjalen vert rekna som uendeleg lang, men har ingen merke som kan nyttast til å måle lengder. Konstruksjonar blir utført ved å bruke følgjande operasjonar:

* Lage linja som går gjennom to eksisterande punkt.
* Lage ein sirkel som går gjennom eit punkt og som har sentrum i eit anna punkt.
* Lage skjeringspunktet til to ikkje-parallelle linjer.
* Lage eit eller to punkt som er skjeringspunkt mellom ei linje og ein sirkel.
* Lage eit eller to punkt som er skjeringspunkt mellom to sirklar.

Umoglege konstruksjonar
-----------------------

Ikkje alle vinklar er moglege å konstruere. Spesielt tre problem som ein i oldtida prøvde å løyse vart vist uløyselege på 1800-talet.

### Kvadraturen til sirkelen

Gjeve ein sirkel, konstruer eit kvadrat med same areal. Dette er umogleg sidan det krev at ein konstruerer eit transcendentalt tilhøve, nemleg π-1/2, medan berre algebraiske tilhøve kan konstruerast.

### Fordoblinga av kuben

Gjeve ein kube, konstruer ein annan kube med det dobbelte volumet. Viss den opphavlege kuben har sidelengd 1, så vil ein kube med det dobbelte volumet ha sidelengd {\displaystyle sqrt[3]2}. Sidan dette ikkje er eit konstruerbart tal, er dette umogleg.

### Tredelinga av ein vinkel

Gjeve ein vilkårleg vinkel, konstruer ein vinkel som er ein tredjedel av den opphavlege vinkelen. Viss det hadde vore mogleg, ville ein ha kunna konstruere ein vinkel med 60°, tredele denne så ein får ein vinkel på 20°, og deretter konstruere eit linjestykke med lengd cos(20°). Dette er heller ikkje eit konstruerbart tal, så det følgjer at det ikkje er mogleg å tredele ein vinkel.

---

### Tredeling av eit linjestykke

Tredeling av eit linjestykke
Ein kan dele eit linjestykke i tre ved å bruke ei hjelpelinje(sjå biletet). Trekk ein stråle frå punktet A med valfri vinkel og lengd. Del så denne strålen i tre like store linjestykke. Dei tre linjestykka, AE, ED og DC utgjer då linjestykket AC. Trekk ei linje mellom punkta C og B. Konstruer parallellen til CB frå punktet D, og trekk denne gjennom AB. Kall skjeringspunktet F. BF er ein tredjedel av AB. Bruk lengda BF til å markere det siste punktet. 

  

  


---

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Konstruksjon (geometri)» frå Wikipedia på bokmål, den 5. januar 2012.*
| Duntocher  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Dùn Tòchair |
|  |
| Plassering |
| 

Duntocher is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | West Dunbartonshire |
| Tradisjonelt grevskap | Dunbartonshire |
| Geografi |
| Koordinatar |  55°56′″N 4°25′″W﻿Koordinatar: 55°56′″N 4°25′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Duntocher**
 |

**Duntocher** (skotsk gælisk **Dùn Tòchair**) er ein landsby i regionen West Dunbartonshire  i Skottland. 

Etter at byen Clydebank vart oppretta vart Duntocher og Hardgate gradvis innlema i den nye byen, og dei blir no administrert som ein del av han. Duntocher har vakse kraftig på grunn av bustadbygging rett etter andre verdskrigen og i 1970-åra. 

Tidlegare var Duntocher den vestlegaste staden der det gjekk trikkar driven av Glasgow Corporation Transport. Dei gjekk frå Duntocher via Hardgate til Clydebank, og nokre avgangar fortsette til Partick i Glasgow.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Duntocher» frå Wikipedia på bokmål, den 4. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ein **hårtørkar** eller **fønar** er eit elektrisk apparat som bles varm luft på vått eller fuktig hår slik at det tørker raskt og kan formast til ønskt frisyre. Hårtørkarar kan vera små, handhaldne apparat som ein gjerne bruker heime, eller større maskinar på stativ som ein finn hjå frisørar og fastmonterte på veggar i samband med offentlege dusjar.

Historie
--------

Hårtørkar frå rundt 1900.
Hårtørkaren blei funne opp i 1890 av den franske frisøren Alexandre F. Godefoy, som tok utgangspunkt i den nye oppfinninga støvsugar, men nytta lufta som blei blåst ut i staden for innsugingsevna. Apparatet var stort og uhandterbart, men blei erstatta i 1930-åra av mindre, dykkarhjelmaktige maskinar på stativ som blei tekne i bruk i frisørsalongar over heile verda. 

Fön-fønar frå AEG. Foto: Holger Ellgaard

Samstundes blei det utvikla mindre hårtørkarar som ein kunne halda i hande sjølv og bruka heime. Apparatet utvikla av AEG blei kalla *Fön*, etter fønvinden, noko som har gjeve det norske namnet *fønar*. På 1950-talet gjorde nye plastmateriale at hårfønarar blei endå vanlegare å ha heime.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blowdryer» frå Wikipedia på engelsk, den 31. juli 2008.*

* amusingfacts.com Arkivert 2008-08-04 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.hdryers.com, vurderingar av ulike hårtørkarar
* Invention of the Hair dryer Arkivert 2009-01-31 ved Wayback Machine. ved myhairstylingtools.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
*Dette er ein artikkel for masseeininga pund. Pund kan også vere ein eining for pengar, sjå til dømes Britisk pund eller Isle of Man-pund*
*Nemninga pund er òg brukt om bismarpund*
Eit **pund** er ei eining for mål av masse som har gått ut av bruk i Noreg, men framleis er i bruk i USA og Storbritannia.
Ordet pund kjem frå det latinske *pondus* som tyder vekt.

Skandinavisk pund
-----------------

Noreg fekk felles mål- og vektsystem med Danmark ved forordning i 1683. I lov av 28. juli 1824 vart eit norsk handelspund definert som vekta av 1/62 kubikkfot vatn.

I 1875 vart det norske pundet fastsett til 498 gram. Det svenske pundet var berre 425 gram og vart ofte kalla *skålpund*. Det er til tider forvirrande at ordet pund også vart brukt om bismarpund - det gjekk 12 skålpund på eit bismarpund. 

Eininga er i Det nye testamentet bruka både som måleining for masse og som pengeeining.

Pundet i ulike land
-------------------

* Preussen, kalla pfund -- 468 gram
* Bayern, kalla pfund -- 560 gram
* Austerrike, kalla pfund -- 561 gram
* England -- 454 gram
* Noreg -- 498 gram (Frå metersystemet vart innført i 1875, skal pund i eldre avtalar reknast lik 1/2 kg
* Sverige -- 425 gram
* Bibelsk mål: 327 gram

Oppdeling
---------

* Eit pund var to merker
* ei mark var 16 lodd
* Eit lodd var fire kvintin
* ein kvintin var fire ort
* ein ort var 16 æs
* ein æs var 16 grann

Eit pund som pengevekt eller som medisinvekt hadde anna vekt enn eit vanleg pund.

Kjelder
-------

* Språknytt nr. 4 2006
* Leif Halbo: Mål, vekt og norsk selvstendighet

### Referansar

1. ↑  Joh. 12,3
2. ↑  Luk. 13,2
3. ↑  *Lov om metrisk Maal og Vægt (1875) (PDF)*, arkivert frå originalen 13. august 2011, henta 22. februar 2010
4. ↑  Ordforklaring i *Bibelen*, Det Norske Bibelselskap 1978
*Bolsjeviken* mål av Boris Kustodjev (1920)
**Oktoberrevolusjonen** er namnet på den væpna maktovertakinga den russiske arbeidarklassen med bolsjevikane i spissen gjennomførte i den russiske hovudstaden Petrograd den 25. oktober 1917 etter gammal russisk tidsrekning (*juliansk kalender*). Etter vestleg tidsrekning (*gregoriansk kalender*), som blei innført av dei same bolsjevikane (kommunistane) etter revolusjonen som eit ledd i moderniseringa av det russiske riket, skjedde dette den 7. november. Revolusjonen var organisert og leidd av Lev Trotskij, som saman med Vladimir Lenin var den fremste bolsjevikleiaren i 1917 og åra som følgde. Revolusjonen skjedde mesta heilt utan blodspille, da ingen syntest å ville forsvare den provisoriske regjeringa som i namnet hadde styrt sidan tsaren blei styrta i mars, men stendig meir på Petrograd-sovjetet sin nåde. Desse to hendingane til saman blir gjerne kalla den russiske revolusjonen, men kan samstundes sjåast som to ulike revolusjonar, både i form og innhald. 

Oktoberrevolusjonen blei etterfølgd av ein blodig borgarkrig, då fleire av den styrta tsaren sine generalar samla styrkar mot sovjet-styret, og der også utanlandske styrkar gjekk til angrep, såleis blant andre britiske, franske, amerikanske og japanske. Den blir difor gjerne kalla for borgar- og intervensjonskrigen. Trass i alle odds vann *dei raude* denne krigen, truleg mest fordi dei russiske bøndene hadde fått ta over godseigarjorda, og var redde for å miste den att dersom *dei kvite* kom tilbake.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Punch (fleirtyding).* 
Punchframside frå 1841
***Punch, or the London Charivari***, eller berre ***Punch***, var eit britisk illustrert vekeblad som inneheldt humor og satire. Det blei grunnlagd i 1841 og gjeve ut heilt til 1992. Det blei så gjeve ut att frå 1996, men avslutta heilt i 2002.

Historie
--------

*Punch* blei grunnlagt i 1841 av Henry Mayhew, Mark Lemon og litografen Ebenezer Landells. Bladet hadde det franske satiriske tidsskriftet *Le Charivari* som førebilde. Som tittelfigur og maskot hadde det den ville handdokka Mr. Punch. Økonomiske vanskar førte til at det blei selt til forleggjaren Bradbury and Evans i desember 1842.

Vekebladet hadde størst opplag i 1840-åra, men spelte ei betydeleg rolle i britisk kulturliv i fleire år. Etter ei årrekkje med dalande interesse blei det lagt ned i 1992. 

I 1996 gjorde finansmannen Mohamad al-Fayed eit forsøk på å vekka bladet til live att, men omlegginga til eit moderne storbymagasin i stil med *The New Yorker* var mislukka, og det gjekk inn på nytt i 2002.

Bidragsytarar
-------------

Fleire framståande teiknarar og forfattarar frå Storbritannia var knytte til Punch. Lista under viser eit utval av forfattarar og illustratørar som har bidrege med tekstar og teikningar.

* John Betjeman
* A.P. Herbert
* A.A. Milne
* Anthony Powell
* W.C. Sellar
* R.J. Yeatman
* William Makepeace Thackeray
* Artemus Ward
* P.G. Wodehouse
* John Tenniel
* Gilbert Abbott A'Beckett
* Arthur William A'Beckett

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Appelbaum & Kelly 1981, s. 14.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Punch (magazine)» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

* Appelbaum, Stanley; Kelly, Richard Michael (1981). *Great Drawings and Illustrations from Punch, 1841–1901: 192 Works by Leech, Keene, Du Maurier, May and 21 Others*. Courier Dover Publications. ISBN 978-0-486-24110-4.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Punch**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
|  |
| --- |
| ***Badge***  Singel av Creamfrå albumet *Goodbye* |
|  |
| B-side | «What a Bringdown» |
| **Utgjeve** | April 1969 |
| **Innspelt** | Oktober 1968 |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 2:43 |
| **Selskap** | Polydor |
| Låtskrivar(ar) | Eric ClaptonGeorge Harrison |
| **Produsent** | Felix Pappalardi / RSO |
|
| Cream-kronologi |
| «Crossroads»(1969) | *Badge* | «Sweet Wine»(1973)
 
 |

«**Badge**» er ein rockesong av Cream, skriven av Eric Clapton og George Harrison i eit samarbeid mellom Clapton, Harrison og Ringo Starr. Han vart gjeven ut på det siste studioalbumet til Cream, *Goodbye*. Han nådde 60. plass på singellista i USA og vart ein liten hit etter han kom ut på singel i april 1969. Singelen vart ein langt større suksess i Storbritannia der han nådde 18. plass.

Komposisjon
-----------

«Badge» hadde opphavleg ingen tittel. Då dei skulle skrive teksten til omslaget var det einaste leselege ordet på det opphavlege notearket «Bridge», som var påført for å vise kvar mellomspelet starta. Handskrifta til Harrison var derimot så dårleg at Eric Clapton tolka det som «Badge», og bandet kalla derfor songen dette. 

Harrison fortalde derimot ei heilt anna soge: «Eg hjelpte Eric å skrive 'Badge', veit du. Kvar av dei måtte kome med ein song for *Goodbye*-albumet og Eric hadde ikkje skrive sin enno. Me arbeidet ovanfor kvarandre og eg skreiv ned teksten og då me kom til mellompartiet skreiv eg 'Bridge'. Eric las det opp ned og lo -- 'Kvar er BADGE?' sa han. Etter det kom Ringo inn full og gav oss linja om svanene som sym i parken.»

Medverkande
-----------

* Eric Clapton - sologitar & vokal
* Jack Bruce - bassgitar & korvokal
* Ginger Baker - trommer
* Felix Pappalardi - piano & mellotron
* George Harrison (tilskriven av kontraktsårsaker som "L'Angelo Misterioso") - rytmegitar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Badge (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mars 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «The Billboard Hot 100 - Chart Listing For The Week Of May 03 1969». Henta 13. mars 2011.
2. ↑  www.everyhit.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teksten
**Håsteinen** er eit fjellmassiv med to toppar i Kinn kommune, 933 og 965 moh. Vestre toppen skil seg tydeleg ut frå omgjevnadene og er lett å få auge på om ein ser søraustover frå Florø. Vestre Håsteinen vert òg kalla **Høydalsnipa**. Austre toppen (den høgste) som også ber namnet Håsteinen, ligg knappe 2 km søraust for den vestre.
Den desidert mest nytta ruta opp til dei to toppane går frå Øvre Standal. Men også stiane frå Store Høydal og Vassbotten blir mykje nytta.

Namn på fjellet
---------------

Namnet må ha norrønt opphav og tyder rett og slett «Høgesteinen» (Hå=høg). Namnebruken er omdiskutert, og truleg ligg noko av årsaka i dei ulike perspektiv toppane vert sett frå i bygdene omkring.

I bygdelaga Osen, Svardal, Steindal, Vevring, Standal og Øvre Standal nyttar folk oftast namnet Håsteinen berre for den austre toppen. Namnet Høydalsnipa vert nytta for den vestre toppen. Frå alle desse bygdelaga er det lett å sjå begge toppane (frå turstien til fjells).

Folk i Likkje- og Store-Høydal nyttar helst namnet Håsteinen for begge toppane. Her dominerer synet av den vestre toppen, som ragar mektig over Store-Høydalen.

Statens kartverk (Blad 1118 II, Eikefjord, 1994) namnset vestre toppen (933 moh.) for Høydalsnipa og austre toppen (965 moh.) for Håsteinen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Ülo Nugis** (28. april 1944–18. november 2011) var ein estisk politikar fødd i Tallinn i Sovjetunionen.

Biografi
--------

Frå 1962 studerte Nugis ved Den tekniske høgskolen i Tallinn. I 1967 avslutta han sitt studie i maskinteknikk ved det som no er det kviterussiske nasjonale tekniske universitetet.

Frå 1969–1974 var Nugis ingeniør ved ulike verksemder i Sovjetunionen. Frå 1978 var han direktør for fabrikken *«Baudetail»*, frå 1980–1986 for skiprodusenten *«Dünamo»* og frå 1986–1990 var han generaldirektør for produksjonsselskapet *«Estoplast»*. Frå 1988–1991 var Nugis formann for sambandet av Estlands arbeidskollektiv.

I 1990 blei han medlem av Den estiske komitéen, som utgjorde motregjeringa til Den estiske sosialistiske sovjetrepublikken si kommunistiske regjering. Frå 29. mars 1990 – 6. oktober 1992 var han ordførar i det øvste rådet i Republikken Estland.

Den 20. august 1991 klokka 23:08, under augustkuppet i Moskva, utropte Nugis offisielt Estland sin lausrivnad frå Sovjetunionen. Han var medlem av Riigikogu frå 1992 - 2003, og frå 21. oktober 1992 – 21. mars 1995 var han president i Riigikogu. Etter at han slutta i parlamentet har han vore verksam i privat næringsliv.

Ülo Nugis døydde i 2011 etter lang tids sjukdom. Han etterlèt seg ei enkje og ein son.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Ülo Nugis» frå Wikipedia på bokmål, den 20. november 2011.*

Fotnotar
--------

1. ↑   Postimees, 18.11.11: Suri riigikogu endine esimees Ülo Nugis

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
|  |
| --- |
| **Hårmygg** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Leddyr Arthropoda |
| **Underrekkje:** | Seksfotingar Hexapoda |
| **Klasse:** | Insekt Insecta |
| **Infraklasse:** | Neoptera |
| **Orden:** | Tovenger Diptera |
| **Infraorden:** | Bibionomorpha |
| **Familie:** | **Hårmygg** BibionidaeFleming, 1821 |

**Hårmyggar** er ei gruppe små til mellomstore myggar som kan likna fluger. Dei stikk ikkje, men kan stundom gjera seg merka gjennom sverming. Det er skildra rundt 650 artar på verdsbasis, 17 av desse er funne i Noreg.

Namnet sitt har dyra fått frå hannane i slekta *Bibio*, som er dekt med tjukke og kraftige hår. For hoer og artar av andre slekter er ikkje dette like påfallande.

Imagines
--------

Vengjemønster. Frå *Bibio lanigerus*
Vaksne hårmyggar er kraftig bygde myggar som liknar fluger. Antennene er korte og består av mellom sju og tolv segment. Bortsett frå i arten *Penthetria funebris* dekkjer fasettaugo heile oversida av hovudet hjå hannane, delt i ein ryggdel og ein bukdel. På ein liten knott over desse har dei i tillegg tre punktaugo - ocelli. Hjå dei fleste hannar er augo dekt med hår.

Beina er kraftige, med særleg godt utvikla frambein med omdanna leggsegment. Vengjene er meir eller mindre trekanta med eit særeige vengjemønster.

Hårmyggar er aktive i fint vêr om sommaren og er relativt treige dyr.

Larvane
-------

Larvane til hårmyggen er beinlause og har kraftige horisontale kjevar. Bortsett frå det første og det nest siste kroppssegmentet har dei para andehòl på alle segment, til saman ti par. Huda er dekt av mikroskopiske skjel og har finger- eller vorteliknande utvokstrar. Hjå dei fleste artane gjer piggar på skjela at huda framstår som ru.

Ein finn larvane helst i opphopa rotnande plantemateriale, oftast like under jordoverflata. Hannmygglarver vert vanlegvis funne i tette klumpar like under jordoverflata.

Artar i Noreg
-------------

* Underfamilie *Pleciinae*
	+ Slekt *Penethria*
		- *P. funebris*
* Underfamilie *Bibioninae*
	+ Slekt *Dilophus*
		- *D. febrilis*
		- *D. humeralis*
		- *D. femoratus*
		- *D. borealis*
	+ Slekt *Bibio*
		- *B. venosus*
		- *B. leucopterus*
		- *B. rufipes*
		- *B. pomonae*
		- *B. marci*
		- *B. hortulanes*
		- *B. longipes*
		- *B. clavipes*
		- *B. nigriventris*
		- *B. fulvicollis*
		- *B. ferruginatus*
		- *B. varipes*
		- *B. lautaretensis*
		- *B. brunnipes*
		- *B. siebkei*
		- *B. johannis*
		- *B. lanigeris*

Kjelder
-------

* Skartveit, J: *Norske Insekttabeller 17: Nordiske hårmygg (Bibionidae)[*daud lenkje*]* Norsk Entomologisk Forening 2004 - Inneheldt nøkkel både til larvar og vaksne, pluss omtalar av alle nordiske artar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hårmygg**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
Ein **matematisk modell** er to ulike måtar å representere noko matematisk på. Den eine er fysisk og den andre er abstrakt. Av konkrete matematiske modellar finn ein reproduksjonar av geometriske figurar som kubar, pyramidar, kjegler og liknande, laga av papp, tre, plast eller andre materiale, og av kurver i rommet, tredimensjonale flater og liknande. 

Datagenererte bilete av til dømes dynamiske prosessar er ein overgangsform til abstrakte modellar. Moderne vêrvarsling er basert på slike visualiseringar av særs kompliserte teoretiske modellar. Andre døme på slike modellar er modellering av havbotn og havstraumar, som har stor tyding for oljeleiting og bygging av oljeplattformer. 

Ein teoretisk matematisk modell representerer generelt ei idealisering av eit aspekt av røyndomen, skriven som likningar. Til dømes er rørslelova til Newton, *F = ma*, som seier at kraft er lik masse multiplisert med akselerasjon, eit døme på ein vellukka modell som kan skildre til dømes planetrørsler og andre fysiske forløp med stor nøysemd. 

Situasjonar eller prosessar i den verkelege fysiske eller biologiske verda som kan analyserast matematisk, eller til ein viss grad idealiserast, om ein ser bort frå aspekt som har liten innverknad på situasjonen, så kan ein matematisk modellere desse. Ein nyttar matematiske likningar ti å skildre eller tilnærme situasjonen. Mange fysiske og biologiske prosessar kan skildrast ved hjelp av differensiallikningar av ulike slag. 

Det er ikkje alltid likningane i ein matematisk modell let seg løyse ved formeluttrykk, men moderne datamaskinar kan gjennom simulering av løysingar gjere det mogeleg å få eit særs godt innblikk i prosessane det dreier seg om.

Kjelder
-------

* matematisk modell. (2012-01-14) I *Store norske leksikon*. Henta frå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
Suvenirbutikk med Hårek-dekor i temaparken *Islands of Adventure* i Florida i USA.
***Hårek den hardbalne*** (engelsk originaltittel *Hägar the Horrible*) er ei teikneserie skapt av den amerikanske teiknaren Dik Browne (1918-1989) i 1973. Hårek er ei avisserie med både dagsstriper og søndagssider og er eigd og distribuert av King Features Syndicate. Sidan 1988 har son til Brown, Chris Browne, teikna Hårek. I Noreg er det Gard Espeland som omset serien til nynorsk for Bulls Pressetjeneste.

Hårek er ein viking frå mellomalderen[*treng kjelde*] som konstant dreg på plyndretokt til England. Heime har han kona *Gyda*, borna *Frode* og *Møyfrid* pluss hunden *Fenris* og anda *Kvakk*. Med seg på tokt har han kompisen *Kark*, som har ei jerntrakt på hovudet og er dum som eit brød. Det er også andre personar som er med, blant anna Seidmannen (ein druideliknande lege), ein drakedrepar i rustning, mannskapet til Hårek og eigaren av eit slott i England.

Teikneserien er full av humor, både den enkle med illustrerte vitsar, ordspel og merkelege situasjonar, og den litt meir djupe som meiningane til Gyda og sånt som tar litt tid å forstå.
**Øyvind Stene** (fødd 18. november 1947) er ein norsk organisasjonsleiar, næringslivsleiar og sivilingeniør. Frå 2006 til 2012 var han generalsekretær i Redningsselskapet.

Stene er utdanna sivilingeniør ved NTH (no NTNU). Han er fødd i Førde i Sogn og Fjordane, men har vore busett i Asker i fleire år. Han byrja karrieren sin i selskapet Viak og var etter det direktør i Norges Sjøkartverk i perioden 1984–1990. I perioden 1990–1996 var han direktør (kartverksjef) i Statens Kartverk, og frå 1996 til 1998 var han administrerande direktør i navigasjonsselskapet Blom AS. Frå 2000 til 2006 var han kystdirektør i Kystverket i ein åremålsperiode på seks år.

I april 2006 vart det kjent at han ville byrje i stillinga som generalsekretær for Redningsselskapet. Stene overtok i oktober ein organisasjon som var prega av mykje intern uro grunna den såkalla e-postsaken og at Datatilsynet hadde politimeldt selskapet. Presidenten i selskapet, Lars Hellandsjø, grunngav valet av Stene med at han er «ein sindig, skikkeleg og ryddig mann med gode samarbeidsevner». Han vart vald framfor 70 andre søkjarar, der fleire av dei var profilerte personar.

Stene var på slutten av 1970-talet NORAD-ekspert i Zambia.

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑  «Øyvind Stene ny generalsekretær Redningsselskapet Arkivert 2006-10-24 ved Wayback Machine.» av Frode Pedersen på Batliv.com (19.04.2006).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Eit **matematisk bevis** er ein demonstrasjon som syner at ei matematisk utsegn er riktig. Eit bevis er ei logisk påvising, ikkje ei empirisk påvising. Altså må beviset syne at ein hypotese gjeld for alle tilfelle utan noko som helst unntak. Ein påstand som ikkje er bevist, men som ein meiner eller har sterke mistankar om er sann vert kalla ei gjetting. 

Bevis nyttar logikk, men nyttar som regel noko naturleg språk, som stundom kan gje fleirtydige svar. Faktisk kan dei fleste matematiske bevis reknast som ei form for uformell logikk. Reint formelle bevis vert handsama i bevisteori. Skilnaden mellom formelle og uformelle bevis har ført til forsking på noverande og historisk matematisk praksis, delvis empirisme i matematikk og såkalla folkematematikk. Matematisk filosofi omhandlar språket og logikken i bevis og matematikk som eit språk. 

Resultatet som er bevist vert kalla eit teorem. Med eit fullstendig formelt bevis er siste ord sagt, og det fullstendige beviset syner korleis det følgjer heilt frå aksioma ved å nytta slutningsreglane. Når ein har bevist eit teorem kan dette nyttast til å lage nye påstandar. Eit teorem vert stundom kalla lemma om det vert nytta som eit grunnlag for bevis av eit anna teorem. Aksiom er påstandar som ein ikkje kan eller treng å bevise. Desse vart ein gong studert av filosofar innan matematikk, men fokuset i dag er er meir på dei matematiske framgangsmåtane og teknikkane som ein kan bruke.
**Þingvallavatn** (utt. *thing-vatla-vatn* med trykk på fyrste staving) er den største naturlege innsjøen på Island med areal på 83,7 km2 (Þórisvatn er demt opp til kraftmagasin og har dermed blitt større). På det djupaste er Þingvallavatn 114 meter. På nordsida av vatnet blei Alltinget danna i 930. 

Det meste av tilsiget i innsjøen kjem frå berggrunnen, i tillegg renn det tre småelvar uti, Villingavatnsá, Ölfusvatnsá og Öxará. Ut av vatnet renn elva Sogið, den største oppkomselva på Island. Det lever tre fiskeslag i Þingvallavatnet, av dei fem slaga ferskvassfisk ein finn på Island. Dei tre er røye, aure og trepigga stingsild. I Þingvallavatnet er er det fire variantar av røye, flest i verda. Alle desse er berre funne i dette vatnet.

Innsjøen er ein del av nasjonalparken Þingvellir og ligg sørvest på Island. Det vulkanske opphavet til øyane i innsjøen er tydleg. Sprekkdanninga rundt innsjøen, mellom anna *Almannagjá* som er den største av dei, indikerer at dei europeiske og amerikanske jordskorpeplatene møter kvarandre.

Sjå òg
------

* Innsjøar på Island

Kjelder
-------

* Thingvellir.is - fiskurinn Arkivert 2007-08-16 ved Wayback Machine. lese desember 2005
* Þingvallavatn Arkivert 2007-08-08 ved Wayback Machine. lese desember 2005
* Þórisvatn[*daud lenkje*] lese desember 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |