recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Chargé d'affaires** er tittelen til to ulike kategoriar diplomatar av lågare rang, altså utsendingar til eit anna land som skal vareta heimlandet sine interesser der. 
Kategoriane er *chargés d'affaires en pied* (*ministres chargés d'affaires*, stasjonssjefar) og *chargés d'affaires per interim* (mellombels stasjonssjef), eller *chargés des affaires*. Uansett kategori er desse høgaste representant for sin nasjon i mottakarstaten, og har dei same privilegia og diplomatisk immunitet som andre diplomatar.

Omgrepet *chargé d'affaires* er fransk og betyr «ansvarleg for forretningane». Det blir uttala [ʃarʒe dafɛr]. Fleirtalsforma er *chargés d'affaires*.

Chargés d'affaires en pied
--------------------------

**Chargés d'affaires en pied** (*ministres chargés d'affaires*, stasjonssjefar) førekjem når statane har diplomatisk samkvem, men der det av ein eller annan grunn ikkje er nokon ambassadør i mottakarstaten. Dette kan vere fordi ein ambassadør er utnemnd til fleire statar, og har fast tilhald i ein ambassade i eit av dei andre landa. Her kan då somme gongar vere eit ambassadekontor i mottakarstaten, leia av ein *chargé d'affaires*. 

Andre gongar har dei diplomatiske forholda mellom statane vore vanskelege, og ein har latt vere å utnemne ambassadør, og latt den diplomatiske representasjonen blitt leia av ein *chargé d'affaires*. Dette kan både vere fordi sendarstaten ynskjer å markere misnøye ved ikkje å utnemne ambassadør, eller mottakarstaten av same grunn ikkje ynskjer å ta mot ein ambassadør. Ein av forskjellane er at ein ambassadør må levere sine akkreditiv hos statssjefen, medan ein *chargé d'affaires* leverer sine i mottakarstaten sitt utanriksdepartement. I somme tilfelle har ein slik tilstand mellom to statar vart i mange år.

Chargés d'affaires per interim
------------------------------

**Chargés d'affaires per interim** er tittelen på den diplomaten som styrer den diplomatiske representasjonen mellombels når ambassadøren er fråverande, eller mellom to ambassadørar sine embetsperiodar.

Sjå også
--------

* Chargé de mission
* Diplomati

Bakgrunnsstoff
--------------

* eDiplomat.com: Glossary of Diplomatic Terms
Plasseringa til Shiant Isles
**Shiant Isles** (skotsk-gælisk *Na h-Eileanan Mòra* eller *Na h-Eileanan Seunta*) er ei privateigd øygruppe i the Minch, aust for Harris i Ytre Hebridane i Skottland. Dei ligg 8 km søraust for Lewis.

Geografi og geologi
-------------------

Frå Eilean Garbh til Eilean an Taighe (høgre) og Eilean Mhuire i bakgrunnen.
Landsat-bilete av Lewis, Harris og delar av Skye, som syner Shiant Isles
Shiant Isles ligg aust for Sound of Shiant. Dei største øyane er Garbh Eilean og Eilean an T(a)ighe, som er knytte saman via eit smalt eid, og Eilean Mhuire.

Øyane er kjende for dolerittsøylene som finst her. Dei liknar på dei ein finn på Staffa,m en er mykje større og omgjeve av høge klipper på over 100 meter. 

Geologisk sett er øyane eit framhald av Trotternishhalvøya på Skye. Berggrunnen er vulkansk og 60 millionar år gamle, som er særs ungt for Hebridane. Dolerittsøylene på nordsida av Garbh Eilean er over 100 meter høge og om lag 2 meter på tvers.

Historie
--------

Garbh Eilean frå Eilean an Taighe
Rundt år 1900 hadde Shiant Isles 8 innbyggjarar. Forfattaren og politikaren Compton MacKenzie eigde øyane frå 1925 til 1937.
Seinare tok forfattaren og politikaren Nigel Nicolson over øyane.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Side om Shiant Isles

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shiant Isles» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  Keay, J. & Keay, J. (1994) *Collins Encyclopaedia of Scotland*. London. HarperCollins.
2. ↑  «Western Isles Guide Book: Shiant Islands». Henta 2. mars 2010.

| * v
* d
* e
Busette øyar i Hebridane |
| --- |
| Indre Hebridane | Canna · Coll · Colonsay ·  Danna · Eigg · Eilean Bàn · Eilean Donan · Eilean Shona · Erraid · Gigha · Gometra · Iona · Islay · Isle of Ewe · Jura · Kerrera · Lismore · Lunga · Muck · Mull · Oronsay · Raasay · Rona · Rùm · Sanday · Scalpay · Skye · Slate Islands · Soay · Summer Isles · Tiree · Ulva |  |
| Ytre Hebridane | Baleshare · Barra · Benbecula · Berneray · Eriskay · Flodaigh · Fraoch-Eilean · Great Bernera · Grimsay (nord) · Grimsay (sør) · Lewis og Harris · North Uist · Scalpay · South Uist · Vatersay |

Koordinatar: 57°53′56″ N 6°21′51″ W﻿
Koordinatar: 81°30′S 157°20′E﻿

**Chapman snømark** er ei stor snømark som ligg vest for den sentrale ryggen i Churchill Mountains. Ho grensar i nord til Elder Peak og massivet nedanfor Mount Wharton, i sør til Sosa Icefalls og toppen av Starshotbreen og i vest til Wallabies Nunataks og All-Blacks Nunataks. Han vart kalla opp etter William H. Chapman, ein topografiingeniør i United States Geological Survey, som i 1961–62 leia ei kartlegging av fjella vest for Rosshavet frå Cape Roget, Adare Peninsula, til Otway Massif ved enden av Beardmorebreen,ein avstand på totalt 2 530 km. Den første helikopter-støtta kryssinga med elektronisk avstandsmåling gjorde at det vart mogeleg å kartlegge det enorme området av Dei transantarktiske fjella.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Chapman Snowfield» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Regionalisering** i språkutviklinga viser til ei utvikling i norsk talemål dei siste tiåra der skilnadene mellom dei tradisjonelle bygdedialektane blir utjamna innan større område. Ofte er det byar eller større sentra innan regionane som påverkar språkutviklinga mest, og mykje tyder på at folkemålet i desse byane har større innverknad enn prestisjemålet. Trass i denne utviklinga held mange av dialektskilnadene mellom regionane seg. Talemålet syner seg meir sjølvstendig og robust andsynes påverknad frå skriftspråk og massemedia enn mange har trudd.

Regionaliseringa synest å følgja same mønster som ein kan rekonstruera for eldre språkutvikling der eit talemålstrekk spreier seg frå eitt eller fleire kjerneområde. Døme på slike «spreiingsområde» i dag er Austlandet med Oslo, Rogaland med Stavanger, Midt-Vestlandet med Bergen, Trøndelag med Trondheim og Nordland med Bodø.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jahr (red.) 1990, Ernst Håkon Jahr (red.): *Den store dialektboka*. Oslo. ISBN 82-7099-167-8
* Sandøy 1993, Helge Sandøy: *Talemål.* Oslo. ISBN 82-7099-206-2
* Skjekkeland 1997, Martin Skjekkeland: *Dei norske dialektane - Tradisjonelle særdrag i jamføring med skriftmåla*. Kristiansand S. ISBN 82-7634-103-9

### Fotnotar

1. ↑  Sandøy 1990 i *Den store dialektboka*, s. 85
2. ↑  Skjekkeland 1997, s. 22-24.
**Fildeling** er deling av datafiler. Det finst mange måtar å overføra filer mellom datamaskinar på, men uttrykket vert helst brukt om overføring via internett, anten gjennom ein tenar der filene vert mellomlagra, eller direkte mellom brukarar.

Dei tidlegaste fildelingssystema var sentrale tenarar der ein kunne lasta opp filer, så andre kunne lasta dei ned.

Peer to peer
------------

*Peer to peer* (*P2P*) vil seia at filene går direkte mellom brukarane.

Deling via såkalla chat-kanalar, t.d. IRC, har vore, og er, vanleg særleg mellom dei som elles er aktive på slike kanalar og program. Ein annan metode for P2P-deling er at ein lastar ned eit program, for så å søkja gjennom programmet for å finna filer som er lagra på andre brukarar sine datamaskinar. Døme på slike program er Kazaa og LimeWire.

Dei siste åra har det vore meir vanleg å bruka BitTorrent-filer. Ei torrent er ei fil som inneheld informasjon om fila som skal delast. Når ein har lasta ned ein torrent, opnar ein torrenten i eit spesielt program, som tek til med å lasta ned fila ein vil ha. BitTorrent fungerer slik at ein lastar opp samstundes med at ein lastar ned, slik at ikkje alle treng lasta ned frå den brukaren som har fila i utgangspunktet. The Pirate Bay er den mest populære BitTorrent-nettstaden i verda.

Konflikt med opphavsretten
--------------------------

Utviklinga av internett har gjort det lett og billeg å spreia informasjon og kultur. Wikipedia er eit anna døme på dette. I dag er fildeling over internett ein svært vanleg måte å skaffa seg musikk, filmar og dataprogram på, trass i at det bryt med opphavsretten fordi ein ikkje betalar for det ein lastar ned[1]. Utgjevarar av underhaldning meiner at dei misser inntekter på grunn av fildelinga, som dei kallar piratkopiering. Dei prøver å hindra slik deling ved t.d. å leggja sperrer på CD- og DVD-plater, så dei ikkje skal kunna kopierast. I tillegg har styresmakter i ulike land gjort fleire aksjonar for å stoppa folk som deltek i fildeling eller legg til rette for deling. Ein tidleg tenar for nedlasting av musikk, var Napster i USA. Nettstaden deira vart stengd etter ein dom i US-amerikanske domstolar i 2001. I Noreg i 2002 vart ungguten Jon Lech Johansen stilt for retten for å ha utvikla eit program for å omgå kopisperra på DVD-plater. Han vart frikjend i lagmannsretten i 2003[2]. I Sverige har politiet gjort fleire forsøk på å stoppa nettstaden The Pirate Bay[3]. Men fordi denne nettstaden berre legg ut hjelpefiler, og ikkje gjer noko ulovleg, har styresmaktene mislukkast i framstøyta sine. Musikkgruppa Metallica har gått hardt ut mot folk som deler musikken deira utan å betala for han.

Fotnotar
--------

1. ↑  Lov om opphavsrett til åndsverk m.v. (Åndsverkloven)
2. ↑  Dommen til Jon Johansen
3. ↑  Politi raidet svense fildelereVG Nett 31. mai 2006
|  |
| --- |
| **Fijipetrell** |
|  |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** CR Kritisk truga |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | *Pseudobulweria* |
| **Art:** | **Fijipetrell** *P. macgillivrayi* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pseudobulweria macgillivrayi***G. R. Gray, 1860 |

**Fijipetrell** (*Pseudobulweria macgillivrayi*) er ein liten, mørk petrell i stormfuglfamilien, med ekstremt liten populasjon. Han var tidlegare rekna som medlem av slekta *Pterodroma* og ber det alternative vitskaplege namnet **Pterodroma macgillivrayi**.

Denne fuglen er ca. 29 cm, med vengespenn på 73 cm, og kroppsmassen er målt til 120-145 gram. Han er einsfarga mørk sjokoladebrun, har mørke auge, nebb og føter med lyseblå flekker på symjehuda. Nebbet er relativt kraftig og vengene lange. Fijipetrellar kan sjåast i farvatna rundt Gau Island, Fiji, men ein trur dei spreiier seg til pelagiske farvatn langt frå øya.

Fijipetrellen var opphavleg kjent frå eit eksemplar av ein ungfugl funne i 1855 på Gau Island etter at ein forskar tok prøven med til British Museum i London. Eksemplaret vart gjenoppdaga i 1983, etter det er det komme ytterlegare sju registreringar, som inkluderte fanging og fotografering av eit vaksent individ i april 1984. 

I august 2007 vart ein fersk hudprøve av ein skadt fijipetrell, som seinare døydde, gjort tilgjengeleg for studium på Fiji.

I mai 2009 vart dei første bileta av fuglen på havet tatt ca. 25 nautiske mil sør for Gau Island.

Denne arten er klassifisert som kritisk truga, fordi alle observasjonane som til saman er gjort er frå ein liten populasjon på mindre enn 50 individ, og populasjonen er avgrensa til eit svært lite hekkeområde.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Fiji Petrel» frå Wikipedia på engelsk, den 20. juni 2012*
* Hadoram Shirihai, Pym T. Kretzschmar J. Moce K. Taukei A. og Watling D. *First observations of Fiji Petrel Pseudobulweria macgillivrayi at sea: off Gau Island, Fiji, in May 2009 Arkivert 2015-03-08 ved Wayback Machine.* Bull. B.O.C. 2009 129(3) Henta 20. juni 2012

### Referansar

1. ↑  Shirihai et al, 2009
2. ↑  BBC Earth News *'Lost seabird' returns to ocean* Henta 20. juni 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Pseudobulweria macgillivrayi*. Henta frå  den 20. juni 2012.
* NatureFiji-MareqetiViti *Pseudobulweria macgillivrayi Arkivert 2013-05-09 ved Wayback Machine.* Henta 20. juni 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS

 |
Nobelprisen  

Nobels fredspris  
1992

**Rigoberta Menchú Tum** (fødd 9. januar 1959) er ein guatemalsk politikar og menneskerettsforkjempar. Ho er maya og har frå sin tidlege ungdom vore aktiv i kampen mot undertrykking av mayaene sin kultur. Denne kampen har ho seinare utvida til å omfatte undertrykte folkeslag i store delar av verda. 

Sidan den folkevalde venstreorienterte Arbenz-regjeringa blei styrta av CIA-leidde kuppmakarar i 1954, er om lag 200 000 menneske drepne i landet, dei fleste av militæret og høgre-ekstreme dødsskvadronar. Mange av desse offera var mayaer. Frigjeringsrørsla URNG har i mange år kjempa mot militærstyret. 

Dei siste åra har det vore relativt fredeleg i landet etter ein avtale mellom frigjeringsrørsla og styresmaktene. Men dei store sosiale problema er framleis der, og likeins diskrimineringa av mayaene. 

Rigoberta Menchú fekk Nobels fredspris i 1992 for si rolle i arbeidet med å få til ein fredsavtale.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Mitiarjuk Attasie Nappaaluk** CM (1931–30. april 2007) var ein kanadisk inuittisk forfattar. Ho er best kjend for *Sanaaq*, ein av dei fyrste romanane skrivne på inuktitut. Boka blei skriven før, men gjeven ut etter Markoosie Patsauq si *Harpoon of the Hunter*.

Liv
---

Nappaaluk blei fødd i 1931 i nærleiken av Kangiqsujuaq nord i Quebec. Ho byrja fyrst formell utdanning då ho var tjue. Tidleg på 1950-talet byrja ho å skriva på *Sanaaq* då ein misjonær frå Oblatfedrane som var i området ba henne skriva nokre setningar på inuktitut så han kunne læra språket. Romanen blei skriven med inuktitut-stavingsskrift. Han blei fyrst gjeven ut i 1984, men fekk raskt ei viktig kulturell stilling blant inuittar i heile det kanadiske Arktis. Det blei gjeve ut ei fransk omsetjing av romanen i 2002 og ei engelsk omsetjing i 2014.

Nappaaluk omsette også den katolske bøneboka til inuktitut, og skreiv fleire bøker om tradisjonelt språk og kultur for bruk i inuittskular. Ho var med på Inuktitut Language Commission i Nunavik og var ein konsulent ved Kativik School Board. Ho var gift med Naalak Nappaaluk, som også var ein kjend forkjempar for inuittiske kulturtradisjonar.

Prisar og utmerkingar
---------------------

Ho blei utnemnd til Member of the Order of Canada i 2004. Ho vann også ein National Aboriginal Achievement-pris, og mottok ein æresgrad frå McGill University.

Kjelder
-------

1. ↑  «Nappaaluk, Mitiarjuk | Inuit Literatures ᐃᓄᐃᑦ ᐊᓪᓚᒍᓯᖏᑦ Littératures inuites». *inuit.uqam.ca*. Henta 29. november 2020.
2. 1 2 3 4 5  Martin, Keavy (17. januar 2014). «Southern readers finally get a chance to read Mitiarjuk Nappaaluk, the accidental Inuit novelist». *The Globe and Mail*. Henta 18. oktober 2014.
3. ↑  «Sanaaq: first novel in Inuktitut, now in English». CBC News Montreal. 18. januar 2014. Henta 1. november 2018.
4. 1 2  "Nunavik elder and author to be remembered". CBC North, 3. mai 2007.
5. ↑  «Mitarjuk Nappaaluk (Biographical details)». *British Museum* (på engelsk). 2017. Henta 1. november 2018.
6. ↑  "Naalak Nappaaluk, promoter of Inuit culture, dead at 81". *Nunatsiaq News*, 15. juni 2010.
7. 1 2  "Mitiarjuk Attasie Nappaaluk appointed to Order of Canada". *Nunatsiaq News*, 6. februar 2004.

* *Denne artikkelen bygger på «Mitiarjuk Nappaaluk» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CiNii

 |
**Mitraljøse** er i praksis det same som maskingevær, men mest brukt om dei tunge versjonane. Mitraljøse er automatisk skytevåpen med høg skottakt, tett skotstråle og stor presisjon. Allereie på 1300-talet fanst det såkalla orgelbøsser med opptil 144 piper, men først då bakladningssystemet og einingspatrona var oppfunne, fekk slike våpen militær betydning. Den automatiske, enkeltløpa mitraljøsa vart oppfunnen i 1884 av H.S. Maxim. Mitraljøsa vert montert på affutasje, er luft- eller vassavkjølt, vekt 30–75 kg, kaliber 6,5–15 mm, skottakt 400–600 skot/min, patrontilførsel fra band el.l. med opptil 250 patroner i bandet, praktisk skotvidde opptil 4000 m. Våpenet kan òg skyte med indirekte retning. Luftvernmitraljøser har ofte dobbeltaffutasje eller firling.

Noreg hadde tidlegare Hotchkiss mitraljøse (luftkjølt), avløyst av Coltmitraljøse vasskjølt, modell 1929, kaliber 7,62 mm. Norsk infanteri fekk seinare to typar Browning luftkjølt mitraljøse, ein lett M 1919 A4, kaliber 7,62 mm, og ein tung, kaliber 12,7 mm. Den lette M 1919 A4 er etter kvart erstatta med MG 3 (maskingevær) som i mitraljøseversjon vert montert på ein trefot. Den tunge mitraljøsa kan nyttast både mot bakkemål og mot luftmål ved skifte av affutasje. Tyngre mitraljøser høyrer med til væpningen i mange typer stridsvogner og fly. Dersom kaliberet er 20mm eller større, vert uttrykket maskinkanon nytta.

Etymologi
---------

Ordet blir uttal mitraljˈøse. Det kjem frå fransk og er avleidd av *mitraille*, som tyder 'jarnskrap'

Kjelder
-------

* «Mitraljøse», *Store norske leksikon*, 9. mars 2009, henta 19. mars 2017

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mitraljøse - Colt M/29 TUNG - Automat ved Kongsberg Våpenhistoriske Forening
**Rikard Berge** (7. november 1881–26. september 1969) var ein norsk kulturhistorikar, folkekulturgranskar, folkeminnesamlar og konservator frå Telemark. 

Han vart fødd på garden Berge på Rauland i 1881. Mor hans, Sigrid, var syster av Aslaug Rikardsdotter Groven, mor til komponisten Eivind Groven. 

Rikard Berge voks opp på Berge hjå morfaren Rikard Aslaksson Berge. 
Denne sat inne med ei mengd forteljingar, viser og stubbar, folketonar og slåttar (som han tralla). Rikard var ikkje gamle karen før han tok til å skrive ned forteljingar etter morfaren og andre skyldfolk, og etter folk som kom på vitjing. Mora kunne også mykje, og ho song godt.

I vaksen alder for han i heile Telemark og andre stader på jakt etter stoff. Med tida fekk han truleg samla meir norsk folkeminnestoff enn nokon annan før eller etter han.

Rikard Berge var noggrann med å oppgje kjelder og å gje dei att mest mogeleg rett. Han hadde alltid med gode merknader som kunne vera stutte avhandlingar. Han sette ein vitskapleg standard for norsk folkeminnegransking.

Han var truleg den fyrste her i landet som og lydfeste folkemusikk, dvs. song og slåttespel, på fonograf.

Rikard Berge var oppteken av tradisjonsmiljøet, og la vekt på dette når han var på tradisjonssanking. Han kom ikkje som mange andre, «utanfrå» til kjeldene, og hadde difor lett for å koma i dialog med dei.

Berge var god skribent. Han skreiv biografiane til spelemennene Myllarguten og Håvard Gibøen. Bygdebøkene hans frå Vinje og Rauland er framifrå i sin sjanger. Arbeidet om «Norsk bondesylv» er høgt verdsett. Han skreiv og nyskapande om norsk eventyrstil, og boka *Norsk sogukunst*, som inneheld eventyr, gjev og levande portrett av tradisjonsberarar som Olav Tjønnstaul (far av spelemannen Jørgen Tjønnstaul), Anne Godlid, Anne Sundbøhaugen og Nils Løingslåtta.

Berge gifte seg med Johanna Bugge, dotter av språkmannen og forskaren Sophus Bugge. Ho var kunstmålar, mellom anna kjend for eit målarstykke av Kivlemøyane. Dei fekk døtrene Gyri og Tone.

Gjennom ekteskapet fekk han hand om Bugges nedskrifter av folkeminne frå Telemark, mellom dei mange folkeviseballadar. Berge gjorde krav på samlinga etter svigerfaren på vegner av Telemark og Fylkesmuseet i Skien. Dette meinte Universitetet i Oslo ikkje var rett. Berge var imot å samle alt materiale på ein stad, og gjekk inn for fylkes- og bygdesamlinger.

Verk
----

* *Norsk Visefugg*, 1904
* *Storegut. Ættesogo og diktverke*. 1906
* *Myllarguten*, 1908
* *Norsk bondeliv i segn og sogu*, 1910
* *Eventyr og segnir*, 1910
* *Norske folkevisur*, 1911
* *Norske eventyr og sagn*, 1911-1913
* *Norske folkeeventyr*, 1914.
* *Norsk sogukunst*, 1924
* *Norsk bondesylv*, 1925
* *Haavard Gibøen*, 1932
* *Vinje og Rauland*, bygdesoge i fire band, 1939, 1944 og 1973

Kjelder
-------

* Artikkel om Berge i NBL, skriven av Magne Myhren.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitaliserte bøker av Rikard Berge hjå Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Regesta Norvegica bind IX. Illustrasjonen viser dronning Margrete sitt sekretsegl frå perioden 1381–1409, teikna av seglkonservator Odd Fjordholm.
***Regesta Norvegica*** er ei kronologisk ordna forteikning over alle kjende dokument frå norsk mellomalder. Serien inneheld regestar, det vil seia korte samandrag på moderne norsk, av mellomalderdokument som har med Noreg, nordmenn og norske tilhøve å gjera. I tillegg blir det gjeve opplysningar om datering, opphavsstad, oppbevaringsstad, trykkestad og så vidare av dokumenta. Kvart bind er òg utstyrt med namneregister (person- og stadnamn) og sakregister. Serien er meint som eit supplement til kjeldeserien Diplomatarium Norvegicum og er ein viktig innfallsport til mellomaldermaterialet.

Historikk
---------

Gustav Storm gav ut eit hefte med tittelen *Regesta Norvegica* i 1898. Dette inneheldt 630 regestar, og omfatta tidsrommet 991–1263. 

I 1966 byrja arbeidet med serien for alvor. Det blei oppretta eit arbeidsutval for serien, og ansvaret for dei første binda blei lagt til universiteta i landet. Arbeidet med serien var frå og med fullføringa av bind VI overført til Seksjon for kildeutgivelse ved Riksarkivet, tidlegare Norsk Historisk Kjeldeskriftinstitutt.

Omfang av serien
----------------

Hittil har det kome ut ti bind i denne serien. Desse dekker tidsrommet 822–1430.

* Bind I, 822–1263, ved Erik Gunnes, 1989.
* Bind II, 1264–1300, ved Narve Bjørgo og Sverre Bagge, 1978.
* Bind III, 1301–1319, ved Sverre Bagge og Arnved Nedkvitne, 1983.
* Bind IV, 1320–1336, ved Erik Gunnes og Halvor Kjellberg, 1979.
* Bind V, 1337–1350, ved Erik Gunnes, 1979.
* Bind VI, 1351–1369, ved Halvor Kjellberg, 1993.
* Bind VII, 1370–1390, ved Gunnar I. Pettersen og Knut Sprauten, 1998.
* Bind VIII, 1391–1404, ved Anne-Marit Hamre, 2006.
* Bind IX, 1405–1419, ved Gunnar I. Pettersen, 2010.
* Bind X, 1420–1430, ved Gunnar I. Pettersen, 2015.

Bind XI (1431–1440) er under arbeid. Konkrete planar for fleire bind er førebels ikkje lagt, men det er naturleg at serien held fram fram til reformasjonen slik at han dekker heile den norske mellomalderen.

Digital versjon
---------------

Bind I–IX av Regesta Norvegica er digitaliserte i eit samarbeidsprosjekt mellom Riksarkivet og Enhet for Digital Dokumentasjon (tidl. Dokumentasjonsprosjektet) ved Universitetet i Oslo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Regesta Norvegica» frå Wikipedia på bokmål, den 9. desember 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Regesta Norvegica ved Dokumentasjonsprosjektet
* Søkeinngangen til den digitale utgåva av Regesta Norvegica ved Dokumentasjonsprosjektet
* Publikasjonar under arbeid ved Seksjon for kildeutgivelse, Riksarkivet
**Nestor Makhno** (fødd 1888 eller 1889, død 6. juli 1934) var ein ukrainsk anarkistisk krigshøvding. Frå 1918 under den russiske borgar- og intervensjonskrigen var Makhno leiar for ein bondearmé som stridde mot både dei tyske-, austerrikske og dei kvite kontrarevolusjonære styrkane i Ukraina.

Makhno sin gerilja-styrke bestod av 50 000 mann til hest som ofte greidde å overrumple og overliste fienden. Trumfkortet var *tatsjankaen*, det lette hestespannet med maskingevær attpå. Samtidig greidde han å opprette ein suverén anarkistisk rådsrepublikk blant bøndene i dette vidstrekte området; heile det austlege Ukraina. Til hjelp i dette arbeidet hadde han blant andre den russiske anarkisten Voline (1885–1945) som òg kom til å bli historieskrivaren til rørsla. 

Makhno sin anarkist-armé hadde i byrjinga støtte av bolsjevikane i kampen mot den felles fienden, den kvite arméen. Men da dei kvite var slegne tilbake, kom bolsjevikane og Makhno ikkje overeins lenger, og Makhno fekk den kommunistiske Raude Arméen mot seg. 

Makhno flydde i 1921 til Romania og døydde seinare i eksil i Paris. Makhno vart god venn med den spanske anarkisten Buenaventura Durruti da denne var i Paris, og Durruti fekk eit djupt inntrykk av den militære dugleiken hans, noko han fekk nytte av i den spanske borgarkrigen, som starta i 1936.

Sitat
-----

*Berre ved å avskaffe alle regjeringar, alle autoritetar, gjennom å radikalt bryte ned alt falskt - politisk, økonomisk og statleg, gjennom å fjerne Staten ved sosial revolusjon, kan eit ekte system av arbeidar- og bonderåd sikkert oppnåast og utviklast mot sosialisme. (Makhno)*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nestor Machno» frå Wikipedia på svensk, den 31. desember 2006.*

Litteratur
----------

* Voline. (1954). *Nineteen-seventeen: the Russian Revolution betrayed*. Ed. Rudolf Rocker. Holley Cantine. London: Freedom Press.
* Voline. (1974). *The Unknown Revolution*. Ed. Rudolf Rocker. New York: Free Life Editions.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Nestor** (ca. 1056–ca. 1114) var ein austslavisk munk og forfattar. 

Nestor gjekk inn i Petjerskaklostret i Kiev 1073, der han seinare blei diakon. Han er nemnd i 1091 som ein av dei tre personane som fekk i oppdrag å finna leivningane av Theodosius av Kiev, ein av grunnleggaren av klosteret. Dette er alt ein veit sikkert om han som person. 

Nestor er forfattar til stilistisk og sakleg interessante biografiar over Boris og Gleb (utgjevne av Izmail Sreznevskij 1860), sønene til Vladimir av Kiev som blei drepne av broren Sviatopolk og seinare rekna som helgenar, og dessutan over den nemnde Theodosius (utgjeven av Osip Bodjanskij 1858). Han synest å ha vore den som først byrja oppteikna og samla helgenlegendene som seinare danna Petjerskaklosteret sitt «paterikon». Tradisjonen tilskriv han jamvel forfattarskapen til den eldste samlinga av krønikeliknande oppteikningar, den gamle kievske Nestorkrønika eller *Povêsti vremennych lêt* (Forteljing om tidlege år), etter innleiingsorda. Nyare kritikk har likevel vist at Nestor ikkje kan ha forfatta heile krønika.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nestor (författare)» frå Wikipedia på svensk, den 17. oktober 2019.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

* Nestor i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1913)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| Hoddesdon  |
| --- |
| SentrumSentrum Sentrum |
| Plassering |
| 

Hoddesdon is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Hertfordshire |
| Distrikt | Broxbourne |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 20 250 |
| Koordinatar |  51°46′″N 0°1′″W﻿Koordinatar: 51°46′″N 0°1′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | EN11 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1992 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Hoddesdon**
 |

**Hoddesdon** er ein by i Lea Valley i Hertfordshire i England.

Byen oppstod rundt ein skysstasjon på vegen mellom Cambridge og London. På 1700-talet kunne meir enn 35 vogner stoppe i byen kvar dag.

I 1683 var Hoddesdon sentrum for Rye House-komplottet, ein plan om å myrde Karl II av England og bror hans hertugen av York.

På midten av 1900-talet opplevde byen ein oppgangsperiode på grunn av store grustak i området. Dette tok slutt alt i 1970-åra, då det ikkje var meir å hente ut. Dei kunstige sjøane som har oppstått i grustaka er tekne i bruk som lokale fritidstilbod. Byen har noko lett industri, men er først og fremst ein pendlarby for London.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hoddesdon» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Bjørn Martinius Bjørnevik** (fødd 24. november 1896 på Ørskog, død 9. april 1955 i Oslo) var ein norsk skodespelar, teatersjef og dramatikar.

Bjørn Bjørnevik blei teken opp som elev ved Det Norske Teatret i 1923 og blei verande fram til 1926. Der medverka han i både folkemelodiar og drama i til saman ni roller, men fekk i røynda aldri sin verkelege debut. I 1928 skipa han sitt eige teater, Bjørnevik Teater, som spelte på ulike stader i Oslo. Elles baserte teateret seg på turnèverksemd. Teateret eksisterte fram til 1952, og i løpet av denne tida var fleire av Noregs mest kjente skodespelarar innom Bjørnevik Teater. Mellom desse var Kari Diesen, Arne Lie, Kolbjørn Brenda, Birger Løvaas, Willie Hoel, Astrid Schwab, Bjarne Bø og Rolf Søder. Dei to sistnemnte debuterte hjå Bjørnevik i høvesvis 1929 og 1944. Mange skodespelarar som seinare var del av Komedieteateret i Bergen byrja hjå Bjørnevik, mellom dei Lars Nygard, som var sjef i Komedieteateret i 1933-1945.

Bjørnevik hadde ambisjonar om eit litterært teater og sette opp fleire stykkje av Henrik Ibsen, mellom desse *Peer Gynt*, *Brand* og *Hærmenderne på Helgeland*. Stykkje av forfattarar som Stein Balstad, Cora Sandel og George Bernard Shaw blei òg sette opp. Etterkvart kom folkemelodiar til å setje mest preg på reportoaret, med Bjørnevik sjølv som den mest spelte forfattaren. Heile ti komediar av Bjørnevik blei vist på scena.

Kjelder
-------

* Bjørn Bjørnevik i Norsk Biografisk Leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
**The Bangles** er ei USA-amerikansk musikkgruppe som vart danna i Los Angeles i California i 1981. Gruppa var aktiv fram til 1990 og tok til att på ny i 2000. Musikken dei lagar vert rekna som rockeprega popmusikk.

Opphavleg bestod The Bangles av vokalisten og gitaristen Susanna Hoffs, systrene Debbi Peterson og Vicki Peterson, den første på trommer og den andre på gitar, og dessutan Annette Zilinskas på bassgitar. Zilinskas gjekk ut av gruppa i 1983 og vart erstatta av Michael Steele, som tidlegare hadde spela i gruppa The Runaways.

The Bangles fekk størst merksemd i den siste halvdelen av 1980-talet, med låtar som «Manic Monday» (1986), skriven av Prince, som nådde andre plass på den USA-amerikanske billboardlista og «Walk Like an Egyptian». Gruppa hadde også suksess med ein versjon av Simon and Garfunkel-låten «A Hazy Shade of Winter» og i 1988 med den eigne «Eternal Flame».

Etter eit opphald på ti år starta gruppa opp på ny i 2000. Sidan har The Bangles turnert og gitt ut to album.

Diskografi
----------

* *All Over the Place* (1984)
* *Different Light* (1986)
* *Everything* (1988)
* *Doll Revolution* (2003)
* *Sweetheart of the Sun* (2011)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Bangles» frå Wikipedia på svensk, den 7. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| Lens |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Hauts-de-France  Pas-de-Calais |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  11,57 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik - Storbyområde | 36 823   3 182/km² 552 682 |
| Koordinatar | 50°26′″N 02°50′″E﻿Koordinatar: 50°26′″N 02°50′″E﻿ |
| Høgd over havet | 38 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 62300 |
| **Heimeside:** www.ville-lens.fr |
| Plassering |
|  |

**Lens** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 35 000 innbyggjarar. Byen er ein av dei store picardiske byane i Frankrike i lag med Lille, Valenciennes, Amiens, Roubaix, Tourcoing, Arras og Douai.

Lens høyrer til ei samling komunar kalla Lens-Liévin, som samlar saman 36 kommunar med eit folketal på om lag 250 000 innbyggjarar.

Lens dannar òg eit storbyområde i lag med Douai som har eit folketal på 552 682 innbyggjarar (1999).

Økonomi
-------

Byen er eit industrielt senter og har ei lang historie som gruveby der ein dreiv gruvedrift etter kol. Rundt byen ligg det mange store slagghaugar

Ymse
----

Byen sitt fotballag, Racing Club de Lens, ligg i den øvste divisjonen i Frankrike, Ligue 1.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Lens i Frankrike**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Hoffselva på Skøyen. Ho renn i tunnel under gater, jarnbane og europaveg 18 på sin veg mot sjøen i Bestumkilen Foto: Jan-Tore Egge

Øvre Smestaddam
Norsk postkort som syner isskjering ikring 1910Foto: Nasjonalbibliotekets biletsamling

**Hoffselva** er ei elv som renn gjennom stroka Hoff og Skøyen i Oslo, med utløp inst i Bestumkilen.

Elva renn gjennom tettbygd område, og er lukka på ei lang strekning gjennom Skøyen. Ho samlar vatn frå dei tre bekkene Makrellbekken, Styggedalsbekken og Skådalsbekken, som alle har sine utspring i områda ovanfor Holmenkollen og Voksenkollen i Nordmarka. Styggedalsbekken kjem frå Øversetertjern på Tryvasshøgda, og Skådalsbekken frå Frønsvollsmyrene. Dei går saman til Holmenbekken om lag 500 meter nord for Holmendammen, som er ein av fleire kunstig oppdemma dammar i vassdraget, dei andre er Hoffdammen og Smestaddammene. Hoffselva er namnet på elva frå Dronningfossen nedanfor Nedre Smestaddam og nedover til utløpet i sjøen. Makrellbekken renn ut i Hoffselva nedanfor Dronningfossen, litt ovanfor Hoff Gård.

Dronningfossen har namn etter dronning Sofie (1836–1913) av Noreg og Sverige, hustrua til kong Oscar II. Namnet på Makrellbekken, som møter Hoffselva litt nedanfor Dronningfossen, har ikkje noko med fisken makrell å gjere, men syner til at bekken har vore nytta som eit «markskilje», ei eigedomsgrense mellom fleire gardar.

Dei kunstig oppdemma dammane i vassdraget høyrde til storgardane i området. Holmendammen frå 1907 høyrde til Vestre Holmen gård, Hoffsdammen høyrde til Hoff gård, Smestaddammane høyrde til Smestad gård, den øvste er frå 1899 og den nedste frå 1886. Dammane vart nytta som isdammar til skjering av isblokker som vart lagra til våren og sommaren for avkjøling av mat- og drikkevarar. Isen på dammen vart saga i lange remser i ein meters breidd, og deretter delt opp i firkanta blokker på 1 x 1 meter. Blokkene vart pakka inn i sagflis i lagerhus, ishus, slik at dei ikkje smelta i sommarvarmen. For å kjøle mat og mjølk, vart isblokka lagt i ei stor kasse av tre og matvarane stabla opp ikring isblokka. Det gjekk stort sett ei veke før isblokka var smelta og ei ny måtte skaffast frå ishusa.

Fossane i vassdraget har på 1800-talet truleg vore nytta til å drive sager og kverner. Hoffsdammen har vore ein mølledam. Men vassdraget har ikkje vore nytta til å drive maskineri i fabrikkar og liknande.

Litteratur
----------

* Artikkel av Ida Fossum Tønnessen: Mærradalsbekken, Hoffselven og Frognerelven, i tidsskriftet *St. Hallvard* nr. 2/2009[*daud lenkje*]
* Oslo byleksikon, femte utgåva, side 247 (Hoffselva) og 350 (Makrellbekken)
|  |
| --- |
| **Påfuglfasan** |
| PåfuglfasanPåfuglfasan |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** VU SårbarUtbreiinga av påfuglfasan Utbreiinga av påfuglfasan |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Hønsefuglar Galliformes |
| **Familie:** | Fasanfamilien Phasianidae |
| **Slekt:** | *Polyplectron* |
| **Art:** | **Påfuglfasan** *P. napoleonis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Polyplectron napoleonis***Lesson, 1831  |

**Påfuglfasan** (*Polyplectron napoleonis*, tidlegare også *Polyplectron emphanum*) er ein fasan som lever på øya Palawan på Filippinane.

Fuglen er endemisk for Palawan, det vil seia at han berre finst her. Han er rekna som ein sårbar art av IUCN.
Ein rekner med at det finst under 50 000 individ av arten, og at talet er synkande.

Ho.
Fuglen har kjønnsdimorfisme der hannar har sterkare fargar enn hoer og er større, med ei typisk lengd på 50 cm mot hoene si lengd på 40 cm.
Hannen har ein opprett fjørkam som er mørk på fargen, kvit augebrynsstrek og elles svarte på hovud, underside og rygg. Fjørdrakta på kroppen elles er blågrøn, og halen er spetta og har to rekkjer blågrøne augemerke. Hoa er meir brunleg på farge med svakare merke.

Hoa kan likna på mjaueomnhøne *Megapodius cumingii* eller jungelhøne (*Gallus gallus*), men har jamnare brunfarge, lengre hale og kortare føter.

Fuglen er avbilda på seglet til byen Puerto Princesa.

Påfuglfasan er truga av habitattap på grunn av tømmerhogst og anna skogrydding, mellom anna på grunn av gruvedrift, i låglandet på Palawan. Han blir også framleis jakta på nokre stader, sjølv om jakt er ulovleg på heile øya.

Galleri
-------

* HannHann
* HannHann
* Hann sett bakfrå.Hann sett bakfrå.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. 1 2 3 4 5  BirdLife International (2016). «Polyplectron napoleonis». *The IUCN Red List of Threatened Species 2016*. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22679398A92813558.en. Henta 16. mai 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Påfuglfasan**

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Polyplectron napoleonis** 

* Namn og læte ved *Avibase*
|  |
| --- |
| **Stør** |
| StørStør |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** CR Kritisk truga |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Orden:** | Acipenseriformes |
| **Underorden:** | Acipenseroidei |
| **Familie:** | Størfamilien Acipenseridae |
| **Slekt:** | *Acipenser* |
| **Art:** | **Stør** *A. sturio* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Acipenser sturio***Linnaeus, 1758 |

**Stør** (*Acipenser sturio*, også kjend som alminneleg stør, europeisk stør eller håstørje) er ein art i slekta *Acipenser* i størfamilien. Han er ein sterkt truga art.

Fisken blir vanlegvis 1–2 meter lang og veg 150 kg, men kan bli opptil 3,5 meter lang og 315 kg tung. Han blir opptil 40 år gammal. Hannen blir kjønnsmogen i ein alder av 12–14 år, hoa mellom 16 og 18 år. 

Fisken et muslingar, krepsdyr, mindre fiskar og virvellause dyr han finn på botnen.

Stør kan leva ved kysten av heile Europa bortsett frå Svartehavet. Han kan opptre heilt nord til Finnmark, men er svært uvanleg i norske farvatn. Til liks med mange andre størar gyter han i elvar. Egg og yngelen lever i ferskvatn og estuar ei tid. Dei vandrar så ut til havet, der dei lever på grunt vann i 7–15 år.

Rogn frå stør og nærskylde artar blir brukt til å laga kaviar. Overfiske, fysiske barrierar frå demningar, sluser og vasskraftanlegg og ureining av elver har ført til ein sterk tilbakegang for arten, som framleis er truga. I dag finn ein berre gytande bestandar av arten i Ladoga i Russland, Gironde i Frankrike og Guadalquivir i Spania.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  Vøllestad, Leif Asbjørn; Halleraker, Jo Halvard (24. januar 2023). «stør». *Store norske leksikon* (på norsk).

* *Denne artikkelen bygger på «Alminnelig stør» frå Wikipedia på bokmål, den 2. mai 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *stør* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *stør* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasenRedigere på wikidata
* (en) *stør* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *stør* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *stør* hos Fauna EuropaeaRedigere på wikidata
* (en) *stør* hos FishBaseRedigere på wikidata
* (en) *stør* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *stør* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Acipenser sturio* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Acipenser sturio* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
**Pål Jacobsen** (fødd 20. mai 1956) er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Hamar, som spelte 42 landskampar og skåra 13 mål for Noreg. Han spelte på Hamarkameratene til 1980, Vålerenga 1981-84 og på ny for Hamkam 1985-86. Midtbanespelaren Tom Jacobsen er ein eldre bror.

### Klubbspel

Midtspiss Jacobsen debuterte på Hamarkameratene våren 1973, knapt 17 år gammal. Etter at han hadde vore med på det tredje opprykket til 1. divisjon Hamarkameratene i 1980, melde han overgang til osloklubben Vålerenga. I sin fyrste sesong på Vålerenga vart han seriemeister og med 16 mål toppskårar i serien. Også i 1983 og 1984 vann Jacobsen seriegull med Vålerenga. Totalt skåra han 82 mål i 1. divisjon. Frå 1985 var han atter Hamkam-spelar, men ein alvorleg akillesskade førte til at han la opp i 1986.

### Landslagsspel

Jacobsen fekk sin landslagsdebut i ein bortekamp mot Finland våren 1975, eit oppgjer som enda med norsk siger 5-3. Sitt fyrste av 13 landslagsmål putta han då Noreg vann 3-2 over Sverige i ein VM-kvalifiseringskamp 22. september 1976. Hans største stund på landslaget kom 21. august 1980, på Ullevaal stadion i Oslo skåra han dei to fyrste og to siste måla då Noreg vann 6-1 over Finland. Etter 1948 er det einast Pål Jacobsen og Harald Hennum som har skåra fire mål for Noreg i ein og same landskamp, Hennum gjorde det då Noreg sigra 6-5 over Aust-Tyskland i 1958.

### Merittar

* Seriemeister: 1981, 1983 og 1984 med Vålerenga
* Tapande cupfinalist: 1983 med Vålerenga

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pål Jacobsen» frå Wikipedia på bokmål, den 15. oktober 2015.*

* fotball no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| Lichfield  |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 

Lichfield is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Staffordshire |
| Distrikt | Lichfield |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  9,3 km² |
| Innbyggjarar  - By (2001)   - folketettleik | 30 583   3 288,5 /km² |
| Koordinatar |  52°41′″N 1°50′″W﻿Koordinatar: 52°41′″N 1°50′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | WS13 WS14 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1543 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Lichfield**
 |

**Lichfield** er ein liten by i Staffordshire som ligg ca. 175 km nordvest for London og 23 km nord om Birmingham.

Byen er kjend for katedralen med tre spir (starta 1195 og ferdig rundt 1330), der Erasmus Darwin hadde eit hus rett ved. Lichfield ligg i eit behageleg landskap med ei lita elv som renn aust mot Trent, låge bakkar mot aust og sør. Byen ligg i distriktet med same namn som har ein folkesetnad (2001) på 93 237, byen aleine 27 900.

Ved Wall, ca. 5 km sør for den noverande byen, låg det ein gong ein romersk-britisk landsby ved namn Letocetum (frå keltisk, ‘grått tre’), og i dette har den første halvdelen av namnet Lichfield oppstått. Det var basert på ei romersk festning ved Watling Street som vart nytta i dei første hundreåra e.Kr. fram til ca. 160-170 då husa ved festninga vart øydelagd i brann i det same tidsrommet då forumet i Wroxeter òg vart øydelagd av brann. Det tyder på eit opprør av dei lokale britane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lichfield» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lichfield**

* Local Webs Guide to Lichfield Arkivert 2008-09-15 ved Wayback Machine.
* Turistinformasjon Arkivert 2005-08-27 ved Wayback Machine.
* Lichfield Cathedral
* Lichfield City Council
* Lichfield District Council
* Erasmus Darwin House Arkivert 2004-10-14 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*Liber pontificalis*. Utgåve frå 1376 av Albert de Sternberg.
***Liber Pontificalis*** ('Paveboka') er ei samling biografiar om pavane i den katolske kyrkja frå den første, St. Peter, fram til 1400-talet. 

Dei eldste utgåvene av boka enda med pave Hadrian II (867–872) eller pave Stefan V (885–891), men ho blei seinare fylt ut med fleire biografiar til og med pave Eugenius IV (1431–1447) og pave Pius II (1458–1464).

Tittelen *Liber Pontificalis* går tilbake til 1100-talet, men kom først i utbreidd bruk på 1400-talet, og blei den tittelen som blei brukt for trykka utgåver sidan Louis Duchesne gav ut ei akademisk utgåve på 1800-talet. I dei eldste handskrifteneer verket omtalt som *Liber episcopalis in quo continentur acta beatorum pontificum Urbis Romae* ('episkopal bok som innehelde handlingane til dei signa pavane av byen Roma') og seinare som *Gesta* eller *Chronica pontificum*.

Verket inneeold viktig informasjon om den tidlige historia til pavedømet, men mykje av materialet, særleg det om dei første fire hundreåra, er usikkert. Det er gitt ut fleire tekstkritiske utgåver; den siste store av Louis Duchesne i Paris 1886–92. Theodor Mommsen si utgåve frå same periode er ufullstendig. Det finst også seinare utgåver med mindre kritisk apparat, som *The Book of Pontiffs* av Raymond Davis.

Kjelder
-------

1. 1 2  Levillain, Philippe. 2002. *The Papacy: An Encyclopedia*. Routledge. ISBN 0-415-92228-3. s. 941.
2. ↑  Herbermann, Charles, red. (1913). «Liber Pontificalis». *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company.
3. ↑  Raymond Davis, *The Book of Pontiffs* *(Liber Pontificalis)*. University of Liverpool Press, Liverpool 1989. ISBN 0-85323-216-4

* *Denne artikkelen bygger på «Liber Pontificalis» frå Wikipedia på engelsk, og «Liber Pontificalis» frå Wikipedia på bokmål den 9. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Clinton Thomas Dent** (7. desember 1850–26. august 1912) var ein engelsk kirurg, forfattar og fjellklatrar.

Dent gjekk i skule og vart utdanna ved Eton College og Trinity College i Cambridge. Han arbeidde som medisinar, mellom anna med undervisning, ved ulike institusjonar i London og i Cambridge.

Ved sidan av Albert Mummery var Dent ein av dei fremste britiske klatrarane som prøvde seg på dei stortoppane i Alpane som ikkje var bestige i den såkalla gullalderen for alpe-klatringa.

Dents fyrstebestigingar i omfattar Lenzspitze i Wallis-Alpane i august 1870, saman med Alexander Burgener og beraren Franz Burgener. Året etter var han fyrstemann til topps på Pizzo d'Andolla ved Saas-Fee-dalen. Den 5. september 1872 kleiv to klatrelag; Dent med føraren Alexander Burgener, samt George Passingham med sine førarar, Ferdinand Imseng og Franz Andenmatten, den aller fyrste oppstiginga til toppen langs søraust-egga til Zinalrothorn. Denne ruta er i dag normalruta på fjellet.

Dent vende seg så mot Aiguille du Dru, ein steil granittind i Mont Blanc-massivet. Etter atten mislukka forsøk, saman med ei rad ulike fjellførarar og kompanjongar, der dei mellom anna nytta stigar, lukkast han nå toppen. Fyrstebstiginga av *Grande Aiguille du Dru* fann stad 12. september 1878, i lag med James Hartley og fjellførarane Alexander Burgener og Kaspar Maurer.

Saman med landsmennene Mummery, Adolphus Moore og Douglas Freshfield var Dent ein klatrepionerane i Kaukasus. Saman med W.F. Donkin gjorde Dent i 1886 fyrstebestiginga av 4 860 moh høge Gestola.

Dent, som var formann for Alpine Club 1886-90, skal i 1885 ha vore den fyrste som ytra at Sagarmatha kunne bestigast.

Notar
-----

1. ↑  *The High Mountains of the Alps*, p. 136
2. ↑  *Mountaineering in the Alps*, p. 137

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Clinton Thomas Dent» frå Wikipedia på engelsk, den 9. oktober 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)

 |