recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ruzizi** eller **Rusizi** er ei elv mellom Sentral- og Aust-Afrika som renn frå Kivusjøen sørover til elvdeltaet ved Tanganyikasjøen.

Geografi og geologi
-------------------

Ruzizi er ei grenseelv mellom Kongo-Kinshasa i vest og Rwanda i i aust. I tillegg er ho saman med Tanganyikasjøen grense til Burundi. Elva går langs den austlege Riftdalen. Den omgjevande elvedalen er meir kupert i nord enn i sør. I nærleiken av munningen i sør forbind ei bru Burundi med Kongo.

Flora og fauna
--------------

Rusizi nasjonalpark ligg ved deltaet til Ruzizielva. Det finst òg nilkrokodillar her. Ein av desse, kalla Gustave, er blitt kjend i nyare tid for å ha drepe og ete fleire menneske.

Ein dokumentarfilm om Gustave fortel at det rundt 1950 var bøflar, elefantar og vortesvin her, men at dei sidan då er blitt drive bort av menneske. Det einaste av dei større dyra som er att i tillegg til krokodillar er flodhest.

Kraftutvinning
--------------

Den første Ruzizidammen (Ruzizi I) blei oppført ved utløpet frå Kivusjøen i 1958. Denne har endra vassnivået og vassmengda i elva. Dammen, som leverer elektrisitet til Bubanza, Kigoma og dessutan Mururo (Rwanda) har ein kapasitet på 30 MW. Ein annan dam (Ruzizi II) blei oppført i 1989 med ein kapasitet på 44 MW. Demningane er felleseige for dei tre nabolanda.

Ettersom kraftproduksjonen ikkje svarte til etterspurnaden, blei det planlagt eit tredje kraftverk (Ruzizi III) med støtte frå Den europeiske investeringsbanken (EIB) og den afrikanske utviklingsbanken.

Ein har òg lagt planar om eit fjerde kraftverk, Ruzizi IV.

Kjelder
-------

1. ↑  McRae, Michael. «Gustave the Croc Surfaces to Strike Again». *National Geographic* (February 2008). , henta 17. mai 2015
2. ↑  *Capturing the Killer Croc,*, henta 17. mai 2015 Arkivert 2021-08-09 ved Wayback Machine.
3. ↑  «Ruzizi II - A Fine Example of Regional Cooperation». Henta 4. august 2014.
4. ↑  «Ruzizi Hydropower». Henta 4. august 2014.
5. ↑  «EIB confirms commitment to Ruzizi III project, Rwanda». 7. juli 2011. Henta 5. august 2014.
6. ↑  «Multinational- Ruzizi III regional hydropower plant project (Rwanda)» (på engelsk). Henta 18. april 2020.
7. ↑  «Sizing up African hydro». 4. november 2011. Henta 5. august 2014.
8. ↑  «African leap». 16. mai 2013. Henta 5. august 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Ruzizifloden» frå Wikipedia på svensk, den 9. august 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ruzizi**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Tanzaniansk shilling** (swahili *shilingi*, engelsk **shilingi**) er valutaen i Tanzania. Han er oppdelt i 100 senti (eng. *cent*). Den tanzanianske shillingen blei innført i 1966 og erstatta austafrikansk shilling. Den nye valutaen kom i bruk frå 14. juni 1966 med same nominelle verdi som den føre.

Tidlegare mynteiningar i Tanzani er austafrikansk florin, austafrikansk rupi, zanzibarsk rupi, zanzibarsk riyal og tysk austafrikansk rupi.

Myntar
------

Ved innføringa av shillingen i 1966 blei det sett i sirkulasjon myntar på 5, 20 og 50 cent og dessutan 1 shilling. I takt med inflasjonen har ein gradvis innført myntar med høgare verdi. Myntar som er i sirkulasjon i dag er verdt 50, 100 og 200 shilling.

Setlar
------

I 1966 innførte Benki Kuu Ya Tanzania pengesetlar med verdiane 5, 10, 20 og 100 shilling. Desse har gradvis blitt erstatta av myntar. Setlar som er i sirkulasjon i dag har verdiane 500, 1000, 2000, 5000 og 10 000 shilling.

Kjelder
-------

1. ↑  Linzmayer, Owen (2012). «Tanzania». *The Banknote Book*. San Francisco, CA: www.BanknoteNews.com.

* *Denne artikkelen bygger på «Tanzaniansk shilling» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2019.*
**Doły Jasielsko Sanockie** (*Jasielsko-Sanockie dalane*, *Jasło- og Sanok-dalane*, *Jasło-Sanok-bekkenet*) er ei fjellkjede som strekkjer seg mellom elvane Wisłoka og San på det vestlege karpatiske platået og Dei sentrale Beskidane i Polen. Dei har ei høgd på 250 til 500 meter over havet og ligg sør i Subkarpatiske voivodskap. *Doły* er den lågaste fjellkjeda i dei polske Karpatane. 

Fjellkjeda kan delast inn i Gorlickie-senkinga, Jasielskie-platået, Jasielsko – Krośnieńska-dalen og Bukowskie-platået. Dei strekkjer seg 100 km og har ei breidd på 18 km mellom Dei lågaste Beskidane i sør og eit platå i nord. 

Inndeling av Karpatane. **Doły**=**a9+a8+a6+a7**; ein del av Dei ytre austlege Karpatane
Doły grenser i vest til dalen til elva Ropa, i aust til elva Wisłok og San, i sør til Dei låge Beskidane og i nord til Dynowskie-plaåtet der riksveg 28 går (frå Zator til riksgrensa ved Medyka). Den høgaste toppen er Dział (678 moh) ved elvane Tabor og Czarny Potok. I hovudsak er *Doły* låge med slake fjellsider, lange ryggar med flate toppar og enkelte toppar. Berre enkelte stader finn ein brattare terreng. Høgda på toppane varierer frå 350 til 650 meter over havet.

Historie
--------

I 1854 starta det første oljefeltet i verda produksjon ved landsbyen Bóbrka nær Krosno.

Inndeling
---------

Det finst fleire variantar og definisjonar på kva område fjellkjeda utgjer. 

* Obniżenie Gorlickie
* Kotlina Jasielsko-Krośnieńską
* Pogórze Jasielskie
* Pogórze Bukowskie

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Doły Jasielsko Sanockie» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2008.*

1. ↑  *Doły Sanockie*, -og *Podole Sanockie* [i] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, tom III, 1876, Karpaty, s. 870

Galleri
-------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| **Æbelø** |
| --- |
| Utsyn mot Æbelø frå Juelsminde.Utsyn mot Æbelø frå Juelsminde. |
| Geografi |
| **Stad** | Kattegat |
| **Koordinatar** | 55°38′15″N 10°10′45″E﻿

 |
| **Areal** | 2,09 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Kommune** | Nordfyns kommune

 |
| Demografi |
| **Folketal** | Ikkje lenger folkesett
 |

**Æbelø** er ei dansk øy i Kattegat, like nord for Fyn. Sjølve øya er på 2,09 km². Sør for Æbelø ligg småøyane Brådet, Dræet og Æbeløholm.

Folkesetnad
-----------

I 1787 budde det 17 personar på øya. Dette talet auka til ca. 50 personar i 1940. Fråflyttinga byrja i 1960-åra, og no er det ingen fastbuande på Æbelø.

Natur
-----

Æbelø var tidlegare kjend for å ha mykje av billearten eikehjort. I 1924 vart naturen på Æbelø freda i eit forsøk på å verne eikehjortane. 23 store, gamle eiketre ved Æbeløgård vart freda, og det vart nedlagt forbod mot å fange eller drepe eikehjort. Tiltaka hjelpte ikkje, og i 1954 vart den siste eikehjorten i Danmarks observert. 

Fuglelivet på Æbelø er rikt, mellom anna finn ein hekkande hornugle og pirol.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Naturligvis Arkivert 2008-09-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
**«The Eyes of Texas»** er ein song frå 1903 av John Sinclair, sett til melodien til «I've Been Working on the Railroad». Songen er knytt til University of Texas at Austin og University of Texas at El Paso, og vert sungen av tilsette og elevar ved desse universiteta under idrettsarrangement der Texas Longhorn Athletics deltar.

Songen vart opphavleg publisert i «Carmina Princetonia: The Princeton Song Book» som «Levee Song». 

Songen er blitt brukt i fleire filmar og Elvis Presley syng songen som ein del av ein medley med «The Yellow Rose of Texas» i *Viva Las Vegas* frå 1963. Songen vert sungen av Roy Orbison og Hank Williams jr. for å roe ned ei bråkande gruppe på ein countrybar i filmen *Roadie*. Travis Redfish, som vert spelt av Meat Loaf, syng med på songen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Eyes of Texas» frå Wikipedia på engelsk, den 15. desember 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. **^**  «It’s a Century Later, and the Eyes of Texas are Still Upon You» Arkivert 2006-03-02 ved Wayback Machine. *Support UT* news story from March 2003 concerning the centennial of *The Eyes of Texas*
2. **^**  Film review of «Giant» Arkivert 2006-03-29 ved Wayback Machine. - Henta 15. desember 2016
3. **^**  The Alamo - Henta 15. desember 2016
4. **^**  «The Eyes of Texas Are Upon Excellence Award Winners» Arkivert 2005-11-30 ved Wayback Machine.
5. **^**  P.D.Q. Bach. «VI. Chorus and Finale». Oedipus Tex and Other Choral Calamities. CD. Telarc CD-80239, 1990.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **The Eyes of Texas**
**Taplejung** er eit distrikt i Mechi-sona i Den austlege utviklingsregionen i Nepal. Det er er det nordaustlegaste distriktet i landet, og det nest høgaste.

Taplejung har eit areal på 3 646 km² og eit folketal på nær 130 000. Hovudstaden heiter også Taplejung.

Den nordlege delen av distriktet høyrer til Himalaya. Kantjendjunga, det tredje høgaste fjellet i verda, ligg i Taplejung. Tamur-elva har utspring i dette fjellet og renn gjennom distriktet. Kantjendjunga naturvernområde dekkjer den nordlegaste halvdelen av distriktet.

Pathibhara-tempelet som ligg her er eit viktig valfartsmål for buddhistar, hinduar og kirantar.

I vest grenser Taplejung mot distriktet Sankhuwasabha, i nord mot Tibet, i aust mot Sikkim og i sør mot dei nepalske distrikta Panchthar og Terathum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Taplejung distrikt
* Kart med helsestatistikk (engelsk)

Kjelder
-------


* «Where we operate», kangchenjunga.org

* *Denne artikkelen bygger på «Taplejung distrikt» frå Wikipedia på bokmål, og «Taplejung District» frå Wikipedia på engelsk den 20. mars 2014.*
***Gudstenestebok for Den norske kyrkja*** er ei altarbok med rettleiing og liturgiar for ulike kyrkjelege handlingar. Gudstenesteboka er autorisert for Den norske kyrkja ved kongelege resolusjonar av 1977 og 1990, og vedtak i Kyrkjemøtet 1986 og 1991. Gudstenesteboka finst i autoriserte utgåver både på bokmål ognynorsk.

Gudstenesteboka har to delar:

Del I *Gudstenester*  har fire kapittel:

* Ei rettleiing til liturgen, det vil seie den forrettande presten, om gjennomføring av kyrkjelege handlingar
* Liturgiar for høgmesse, familiegudsteneste, forenkla høgmesse, preikegudsteneste og gudstenester i konfirmasjonstida.
* Andre gudstenester bundne av kyrkjeåret.
* Andre gudstenester ubundne av kyrkjeåret, som forbønsgudstenste, skriftemål, morgonsong, aftansong, kveldsbøn, skulegudsteneste m.v.

Del II *Kyrkjelege handlingar* har liturgiar for dåp, konfirmasjon, skriftemål, gudstenester i heim og institusjon, gravferd, vigsel og vigsling av kyrkje. 

Kyrkjemøtet har sidan revidert liturgiane. Ny liturgi for vigsel kom i 2003, ny gravferdsliturgi i 2004 og nye gudstenesteliturgiar i 2011.

Kjelder
-------

* *Gudstenestebok for Den norske kyrkja del I Gudstenester* ISBN 82-543-0507-2
* *Gudstenestebok for Den norske kyrkja del II Kyrkjelge handlingar* ISBN 82-543-0509-9
**Heider** eller **ære** er omgrep som viser til kva status og respekt nokon har ut frå kor godt dei følgjer eit visst sett samfunnsnormer. Ein person kan ha ei viss grad av ære innan ei gruppe, og ei gruppe kan ha ære innan eit større samfunn. Handlingar som følgjer eller bryt æresnormene kan auka eller minska æra. Det motsette av ære er skam eller vanære. Om nokon heilt mister æra si kan dei få straff eller utstøytast frå samfunnet.

Innan sosiologien ser ein på ære som eit middel til å halda orden i eit samfunn. Ein kjenner æresomgrep frå alle samfunn, men reglane for kva som gjev og tar bort ære varierer mykje i tid og rom. Det kan vera svært vanskeleg å setja seg inn i æreskoden frå eit framand samfunn.

Nokre vanlege felt som kan vera knytte til ære kan vera eigedom, gåver og gjestfridom, seksualitet og mellommenneskelege tilhøve, og kamp- og krigshandlingar.

Sjå òg
------

* Æresdrap
* Æresord
* Æresstraff

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ære» frå Wikipedia på bokmål, og «Heder» frå Wikipedia på svensk den 8. mars 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* BBC Things
* NDL

 |
Rut på åkeren til Boas. Måleri av Julius Schnorr von Carolsfeld
***Ruts bok***, òg kalla ***Megillat Rut*** (מְגִלַּת רוּת) i jødedommen, er ein del av Bibelen, den jødiske Tanákh og det kristne Gamle testamentet.

Handlinga
---------

Boka fortel om Rut og Orpa, moabittiske kvinner som var gifte med dei jødiske brørne Mahlon og Kiljon. Svigermor deira var Naomi. Etter at dei alle var blitt enkjer, ville Naomi draga tilbake til Judea, og bad svigerdøtrene om å dra tilbake til familiane sine. Orpa lystra til slutt, medan Rut nekta, for «dit du gjeng, vil eg og ganga, og der du stanar, vil eg og stana; ditt folk er mitt folk, og din Gud er min Gud; der du døyr, vil eg og døy, og der vil eg verta gravlagd. Herren late meg bøta for det både no og sidan um noko anna enn dauden fær skilja meg frå deg!» (*Ruts bok* 1:16–17). 

I Israel levde dei to eit fattig liv. Rut sørgde for dei med plukka kornaks som var blitt igjen etter skurden. Ho blei lagd merke til av Boas, som eigde åkeren ho gjekk på og òg var i slekt med Naomi. Oppfordra av Naomi gav Rut han tydelege teikn om at ho var interessert i han. Etter ei stund fekk Boas ordna det slik at han kunne gifta seg med Rut, og ho blei slik stammor til mellom anna kong David.

Megillat Rut i jødedommen
-------------------------

I Tenákh er *Megillat Rut* ein av dei fem megillót (småe bokrullane) som står i Ketubím (Skriftene), den tredje hovudbolken av Den hebraiske bibelen. Ein les *Megillat Rut* i synagogen under sjabu‘ót (vekefesten, den jødiske pinsa).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ruths bok i den nynorske 1938-bibelen

| * v
* d
* e
Bøkene i Tanákh (rekkjefølgje den jødiske tradisjonen) |
| --- |
| **Torá** (Lova) | 
* 1. mosebok
* 2. mosebok
* 3. mosebok
* 4. mosebok
* 5. mosebok

 |
| Nebiím ('Profetane') | 
* **Tidlege:** Josva
* Domarane
* Samuel (1–2)
* Kongane (1–2)
* **Seine:** Jesaja
* Jeremia
* Esekiel
* *Dei 12 mindre profetane:* Hosea - Joel - Amos - Obadja - Jona - Mika - Nahum - Habakkuk - Sefanja - Haggai - Sakarja - Malaki

 |
| Ketubím ('Skriftene') | 
* Salmane
* Ordtøka
* Job
* Høgsongen
* Rut
* Klagesongane
* Forkynnaren
* Ester
* Daniel
* Esra-Nehemja
* Krønikebøkene (1–2)

 |

| * v
* d
* e
Bøkene i Det gamle testamentet (rekkjefølgje i den kristne tradisjonen) |
| --- |
| Mosebøkene | 
* 1. mosebok
* 2. mosebok
* 3. mosebok
* 4. mosebok
* 5. mosebok

 |
| Historiebøkene | 
* Josva
* Domarane
* Rut
* Samuel (1–2)
* Kongane (1–2)
* Krønikebøkene (1–2)
* Esra-Nehemja
* Ester

 |
| Visdomsbøkene | 
* Job
* Salmane
* Ordtøka
* Forkynnaren
* Høgsongen

 |
| Profetbøkene | 
* Jesaja
* Jeremia
* Klagesongane
* Esekiel
* Daniel
* Hosea
* Joel
* Amos
* Obadja
* Jona
* Mika
* Nahum
* Habakkuk
* Sefanja
* Haggai
* Sakarja
* Malaki

 |
| *Apokryfe* eller*deuterokanoniske* skrifter | 
* *Kanoniske i dei ortodokse og katolske kyrkjene:* Tobit
* Judit
* Ester
* Visdomsboka
* Sirak
* Baruk
* Tillegget til Daniels bok
* Makkabearane (1–2)

*Kanoniske i mange ortodokse kyrkjer:* 151. salmen
* Esdras
* Bøna åt Manasseh
* 3. Makkabearane
* Brevet åt Jeremia

 |
**Ruwer** er ei elv i Rheinland-Pfalz vest i Tyskland, og ei av sideelvane til Mosel frå venstre med ei lengd på 46 km. Ruwerdalen er ein del av vindistriktet Mosel-Saar-Ruwer nær Trier. Han er kjend for vinane frå Riesling.

I den nedre Ruwerdalen ligg landsbyane Waldrach, Kasel, Mertesdorf, Eitelsbach og Ruwer.

Sideelvar
---------

Sideelvar er Alkenbach, Altbach, Altweiherbach, Apfelbach, Avelbach, Bausbach, Benninger Bach, Bingelbach, Burg Heider Bach, Burkelsbach, Eitelsbach, Enterbach, Eschbach, Eselsbach, Flonterbach, Gimpelbach, Gondersbach, Grindelbach, Großbach, Hinzerter Bach, Kittelbach, Klinkbach, Kreidbach, Kundelbach, Labach, Lehbach, Misselbach, Moertschelbach, Mühlscheider Bach, Pehlbach, Rauruwer, Rimperterbach, Riveris, Rothbach, Siebenbornbach, Thielenbach, Waldbach, Waschbach, Weiherbach, Wenigbach, Wenzelbach and Weschbach.

Kjelda til Ruwer

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Ruwer River frå Engelsk Wikipedia .*

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ruwer**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**Gudrun Waadeland** (fødd 3. august 1937 i Oslo) er ein norsk skodespelar, teaterinstruktør og tidlegare sjef for Riksteatret, ei stilling ho hadde i tolv år, frå 1975 til 1987. I 1971 gifta ho seg med skodespelar, teatersjef og forfattar Svein Erik Brodal. Per Ung laga i 1987 ei byste av henne som står hos Riksteatret i Oslo.

Biografi
--------

Gudrun Waadeland fullførte examen artium i 1956 og studerte deretter jus eit år før ho kom inn på Statens teaterskole i 1957. Alt medan ho studerte debuterte ho på Nationaltheatret. Det skjedde i 1959 i ei rolle i skodespelet Tornerose av Hans Wiers-Jenssen. I 1964 tok ho mellomfag i teatervitskap og i 1966 grunnfag i kunsthistorie.

I 1960 byrja ho som skodespelar i Fjernsynsteatret. Deretter hadde ho rollar på Riksteatret og Edderkoppen Teater før ho kom til Det Norske Teatret. Frå 1970 vart ho fast knytt til Riksteatret og var i tillegg til å vere skodespelar òg kunstnarisk konsulent og instruktør.

Då Gudrun Waadeland i 1975 vart utnemnd til teatersjef for Riksteatret, var det mange tiår sidan det hadde vore kvinneleg teatersjef i Noreg. Dramatikarverkstaden Askeladden vart etablert i 1977 etter hennar initiativ, det same vart dukketeateravdelinga med ein dukkespelarutdanning (treårig) på nivå med skodespelarutdanninga på Teaterhøgskolen. Ho sette opp mykje samtidsdramatikk og spelte sjølv òg i mange stykke i tida ho var sjef på Riksteatret.

Frå 1999 har ho vore leiar for stiftinga Akershus Festning for Kunst og Kultur. Året etter opna ho Nordens litterære teater på Akershus festning. Der samarbeider ho med den danske regissøren Sam Besekow. Med han og Svein Erik Brodal har ho òg drive salongteateret Henrik Ibsens Teater, der ein spelar Henrik Ibsens *Når vi døde vågner* i ein versjon for to personar. Denne har òg turnert i utlandet.

Verv
----

* Formann i Norsk Teaterlederforening, 1983–88
* Formann i Nordisk Teaterlederråd
* Formann i Norsk Filmproduksjonsutvalg 1985–88

Heider
------

* Kongens fortenestmedalje i gull 2000
* Riddar av 1. klasse av den svensken Nordstjärneorden 2002
* Riddar av 1. klasse av Finlands løves orden 2005

Verk
----

* *Bakvendtland*. Barnekomedie basert på Alf Prøysens tekster, 1972
* *Bubabei – vil du leke med meg?*, barnekomedie, 1973 (ny utg. Bestefarsfjernsynet, 1974)
* *Amalie og Bjørnstjerne: Brevene* 1982
* *DD. MM. Kongen og Dronningen – Oscar og Sophie* 2003

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gudrun Waadeland» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
	+ Hvem Hva Hvor 1976 side 86
	+ Norsk Biografisk Leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gudrun Waadeland hos imdb.com
* Gudrun Waadeland i NBL
* *Finsk orden til Gudrun Waadeland* Artikkel hos Finlands ambassade

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
Ordensteikn for Æreslegionen.
**Æreslegionen** (fransk *Légion d'honneur*) er ein fransk fortenesteorden skipa av førstekonsul Napoleon i Den franske republikken 19. mai 1802. Tanken var å skape ein æresbevisning som skulle erstatte dei kongelege ordenane og æresbevisingane. Desse vart etter revolusjonen opphevd i 1791. Æreslegionen har sidan skipinga overlevd vekslinga mellom republikk og monarki og vert framleis utdelt av den franske staten. Presidenten i Republikken Frankrike er stormeister i ordenen.

Ordensteikn
-----------

Ordensteiknet til Æreslegionen er ei stjerne med fem armar. Mellom armane finst kransar av laurbær og eik. I midten av stjerna sit eit bilete av eit kvinnehovud, eit symbol for republikken. Ordensbandet er i raudt.

Inndeling
---------

Æreslegionen hadde ved skipinga fire klasser, men alt i 1805 tilført ytterlegare ein klasse. Sidan 1816 har nemninga på dei fem klassane vore fast og desse har vorte retningsgivande for andre forteenstordenar. Dei fem klassane er: 

* Storkors
* Storoffiser
* Kommandør
* Offiser
* Riddar

Tildeling
---------

Æreslegionen kan tildelast borgarar av Frankrike og andre land for sivile eller militære fortenester. Ordenen kan òg tildelast posthumt. Innehavarar av første klasse får òg ein pensjon. Tildelinga skjer etter avgjersle frå presidenten eller storkanselliet etter innstilling av ein statsråd.

Norske innehavarar
------------------

Opp gjennom åra er ein del nordmenn vorte tildelt Æreslegionen, vanlegvis fordi dei har gjort ein særskild innsats for franske interesser. Kong Harald V er innehavar av storkors, det var òg Haakon VII og Olav V. Oberst Birger Eriksen er offiser. Andre norske innehavarar er forretningsmann Knut Faremo, skodespelarinne Wenche Foss, kokk og president i Bocuse d'Or Europe Eyvind Hellstrøm, SN si spesialutsending for Libanon Terje Rød-Larsen og Arbeidarpartipolitikaren Oscar Torp. Ved 60-årsmarkeringa av landgangen i Normandie vart ni norske krigsveteranar heidra med Æreslegionen: Gunnar Knudsen, Lars Arnholm, Anders O. Standnes, Johannes Helland, Antoni Lunder, Rangvald Myhre, Bertel Bjørvik, Enevold Falsen Schrøder og Johannes Bauge.
*Denne artikkelen brukar algebraisk sjakknotasjon for å beskrive sjakktrekk.*

**Friedrich (Fritz) Sämisch** (20. september 1896–16. august 1975), fødd og død i Berlin, var ein tysk stormeister i sjakk. Han var blant dei første 27 som Verdssjakkforbundet FIDE utnemnde til stormeister i sjakk i 1950, i hans tilfelle for sterke turneringsresultat på 1920-talet.

Utvalde turneringsresultat
--------------------------

* 2-plass i Berlin 1920
* 1-plass i Wien, Austerrike i 1921 - meister i den første, uoffisielle sjakkmeisterskapen for Austerrike, framom Euwe, Breyer, Grünfeld og Tartakower
* 2-plass i Hamburg 1921
* delt 2-plass med Tartakower, etter Nimzowitsch, i København 1923
* 3-plass i Baden-Baden 1925, etter Alexander Alekhine og Akiba Rubinstein
* delt 1-plass med sir George Thomas i Spa, Belgia 1926
* 1-plass i Dortmund 1928, framom Réti, Johner og Bogoljubow
* delt 1-plass med Réti i Brünn 1928
* 1-plass i Swinemünde 1930

I 1922 vann han ein tvikamp i Berlin mot Réti (+ 4 – 1 = 3).

Det er mogleg at det best kjende Sämisch-partiet er eit han tapte, mot Nimzowitsch i København i 1923, det såkalla udødelege trekktvang-partiet. Men han hadde også mange vakre vinstparti, eit av dei var sigeren mot Grünfeld i Carlsbad 1929, som han fekk ein venleikspris for. I same turneringa vann han også mot den tidlegare verdsmeisteren i sjakk Capablanca. Cubanaren miste ein offiser i opninga, men gav likevel ikkje opp - noko som er vanleg i sjakkparti mellom spelarar på dette nivået. Sämisch rodde likevel sigeren i hamn.

Då han var 73 spelte Sämisch i Adolf Anderssen minneturnering i Büsum, Tyskland, og deretter i ei turnering i Linköping, Sverige - men tapte alle partia i begge turneringane fordi han overskreid tenketida si i partia.

Opningsteori
------------

Sämisch er i dag mest kjend for to viktige bidrag i sjakkopningsteori. To viktige variantar har hans namn, og blir altså begge kalla Sämisch-varianten: 

* ein variant i kongeindisk forsvar: 1. d4 Sf6 2. c4 g6 3. Sc3 Lg7 4. e4 d6 5. f3
* ein variant i Nimzo-indisk forsvar: 1. d4 Sf6 2. c4 e6 3. Sc3 Lb4 4. a3

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sämisch sine parti hos chessgames.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI

 |
**Hanna Anatolijivna Kasjanova**, fødd **Melnytsjenko**, (fødd 24. april 1983) er ein ukrainsk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Tblisi i Georgia, som i 2013 vart verdsmeister i sjukamp i Moskva der ho sette personleg rekord med 6 586 poeng.

Aktiv
-----

Melnytsjenko vart i juli 2003 ukrainsk meister i sjukamp med til saman 5 523 poeng. Tre år seinare overskreid ho 6 000-poengsgrensa for fyrste gong då ho i ei tevling i Arles i 2006 sanka 6 055 poeng. Året etter forbetra ho under Europacupen i Stettin sitt personbeste til 6 143 poeng. I juli 2008 i Kiev auka ho poengskåren til 6 348 poeng. Sommaren 2009 kom ho på andreplassen ved mangekampstemnet i Götzis, etter å ha oppnådd 6 445 poeng. Nesten like mange poeng, 6 414, klarte ho då ho vart nummer seks i VM i Berlin.

Melnytsjenko enda på tiandeplassen i sjukampen under Sommar-OL 2012 i London. Etter å ha vorte nummer tre i femkampen ved innandørs-EM 2013 i i mars med 4 604 poeng, gjorde ho under verdsmeisterskapen i Moskva i august 2013 sitt livs beste sjukampserie. Med 6 586 poeng gjekk ho overraskande nok heilt til topps i tevlinga og vart tildelt gullmedaljen, 56 poeng føre kanadiske Brianne Theisen-Eaton.

Sidan 2014 er ho gift med den ukrainske mangekjemparen Oleksij Kasjanov.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2006 i Göteborg: Nr 16 – 5 942 poeng
* VM 2007 i Osaka: Braut etter fyrste øvinga
* OL 2008 i Beijing: Nr 14 – 6 165 poeng
* VM 2009 i Berlin: Nr 6 – 6 414 poeng
* EM 2010 i Barcelona: Braut etter fem øvingar
* OL 2012 i London: Nr 10 – 6 392 poeng
* VM 2013 i Moskva: Gullmedalje – 6 586 poeng, framom Brianne Theisen-Eaton (6 530 poeng)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 25 – 5 951 poeng

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hanna Kasjanowa» frå Wikipedia på tysk, den 24. juli 2021.*
**Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling** (27. januar 1775–20. august 1854) var ein tysk filosof knytt til romantikken, fødd i Leonberg i det dåverande hertugdømet Württemberg.

I filosofihistoria vert Schilling ofte rekna som mellomsteget i utviklinga av den tyske idealismen, plassert mellom Johann Gottlieb Fichte, læremeisteren hans i unge år, og Georg Wilhelm Friedrich Hegel, hans medelev og tidlegare venn, seinare rival.

Særleg interesse vekte Schellings tankar om natur. Han såg naturen som uttrykk for det åndelege i ulike utviklingssteg. I levande vesen stig tilværet til stendig høgare bevisstheit, hevda han, inntil det når det høgste bevisstheitsliv i det sjølverkjennande mennesket. «Naturen er den synlege ånd, ånda den usynleg natur». Schellings filosofi er open for tolking, då den tilsynelatande heile tida var i endring.

Schellings naturfilosofi har vorte kritisert for sin tendens til analogi og mangel på empirisk orientering. Interessa for Schellings filosofi minka etter Hegels idear vart kjende, men meir indirekte spela Schellings tankar likevel sterkt inn i det romantiske kunstsynet. Nokre seinare filosofar, så som Martin Heidegger og Slavoj Žižek, har sett på Schellings arbeid med nye auge.

Schelling døydde i Bad Ragaz i Sveits.

Kjelder
-------

* Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Rex Cawley**, eigentleg **Warren Jay Cawley**, (6. juli 1940–21. januar 2022) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Highland Park i Michigan. Han vart olympisk meister på 400 meter hekk under sommarleikane i Tokyo i 1964.

Aktiv
-----

Cawley deltok i USA sitt uttaksløp på 400 m hekk føre dei olympiske leikane 1960. Med tida 50,7 sekundar vart han sjuandemann og dermed ikkje teken ut til Roma-leikane. I 1963 vart han amerikansk meister på 400 m hekk, ein prestasjon han kopierte i 1965. 

I 1964 i Los Angeles vann Cawley uttaksløpet til OL på tida 49,1 sekundar, ny verdsrekord med eitt tidels sekund i høve den gamle, tilhøyrande italienaren Salvatore Morale. I finalen på langhekken under Sommar-OL 1964 vann Rex Cawley på 49,6 sekundar, briten John Cooper og Salvatore Morale fekk dei andre medaljane, begge fekk notert 50,1.

Cawley la opp som friidrettsutøvar i 1965.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rex Cawley» frå Wikipedia på engelsk, den 14. oktober 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Hangtown Burger, hamburger med hangtown fry.
**Hangtown fry** er ein type omelett som blei kjend i samband med gullrushet i California på 1850-talet. Den vanlegaste versjonen inneheld bacon og østers som blir steikt saman med egg.

Historie
--------

Retten skal først ha blitt laga i Placerville i California, som då blei kalla Hangtown. Den vanlegaste soga er at han blei laga då ein gullgravar fann gull, og drog til Cary House Hotel og bestilte den dyraste retten ein kunne laga der. Dei dyraste ingrediensane var egg, som var skjøre og måtte fraktast forsiktig til gruvebyen; bacon, som kom frå austkysten, og østers, som måtte fraktast med is frå San Francisco, over 100 miles unna.

Ei anna opphavssoge blir fortald ved Sam's Grill i Tiburon, like nord for San Francisco. Ved det lokale fengselet i Placerville blei ein dødsdømd mann spurt om kva han ville eta som det siste måltidet sitt. Han tenkte raskt, og bad om ein østersomelett, ettersom han visste at ein måtte frakta østers frå vatn, over hundre miles unna, via dampskip og over dårlege vegar. Dette forseinka avrettinga hans med eit døgn.

Retten blei gjort kjend av Tadich Grill i San Francisco, der han skal ha vore på menyen i rundt 160 år. Seinare variasjonar av retten omfattar bruk av lauk, paprika, ulike krydder og frityrsteiking av østersane før ein har dei i omeletten.

I kulturen
----------

I episoden *The Hangtown Fry* frå fjernsyns-anthologiserien *Death Valley Days* frå 1962 *,* speler Fabrizio Mioni den unge mannen Paul Duval som er uskuldig dømt til døden i Placerville, på tida då staden var kjend som Hangtown. I soga finn Duval på å be om ein rett av bacon og østers i ein omelett for å utsetja avrettinga si medan kjærasten hans, Ann Alton (Nancy Rennick), leiter etter informasjon for å frigjera han. Retten er blitt servert på etestader i California.

Booth Seafood Co sitt kompendium av James Beard si sjømatkokebok frå 1954 har med tre oppskrifter på retten.

Kjelder
-------

1. 1 2  
Noble, Doug. «The Hangtown Fry». City of Placerville, CA. Henta 15. juli 2018.
2. ↑  
Goldman, Marlene (October 22, 1999). «Placerville: Old Hangtown». The San Francisco Chronicle. Henta 11. april 2007.
3. ↑  Amanda Gold (31. mai 2009). «Bay Area stars freshening up 5 classic dishes». San Francisco Chronicle.
4. ↑  «The Hangtown Fry on *Death Valley Days*». Internet Movie Database. Henta June 25, 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Hangtown fry» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mars 2023.*
|  |
| --- |
| ***Midnight Special***  Song |
|  |
| **Sjanger** | Countryblues |
| Låtskrivar(ar) | Tradisjonell |
|


|  |
| --- |
| ***The Midnight Special***  Song av Creedence Clearwater Revivalfrå albumet *Willy and the Poor Boys* |
|  |
| **Utgjeve** | 1969 |
| **Innspelt** | 1969, Fantasy Studios, Berkeley, California |
| **Sjanger** | * Bluesrock
* rootsrock
* blue-eyed soul
* gospel
 |
| **Lengd** | 4:13 |
| **Selskap** | Fantasy |
| Låtskrivar(ar) | Tradisjonell |
| **Produsent** | John Fogerty |
|
|

«**Midnight Special**» er ei tradsjonell folkevise som ein meiner hadde sitt opphav hos fangar i Sørstatane i USA. Tittelen kjem frå refrenget.

*Let the Midnight Special shine her light on me,*
*Let the Midnight Special shine her ever-loving light on me.* (trad.)
Songen har gjennom musikkhistoria vorte mykje spelt i country-blues-stil frå fangen sitt synspunkt, og har vorte spelt av mange forskjellige artistar.

Historie
--------

Første gong teksten til songen kom på trykk var av Howard Odum i 1905. som t.d.: 

*Get up in the mornin' when ding dong rings,*
*Look at table—see the same damn thing.*
Første gong notane kom på trykk var i 1923.

Første gong songen vart gjeve ut på på pplate var i 1926 som «Pistol Pete's Midnight Special» av Dave «Pistol Pete» Cutrell (eit medlem av *McGinty's Oklahoma Cow Boy Band*).

I mars 1929 gav bandet, no kalla *Otto Gray and the Oklahoma Cowboys*, ut songen på ny, og denne gongen med den tradisjonelle tittelen.

Sam Collins spelte inn songen og gav han ut i 1927 med tittelen «The Midnight Special Blues» for Gennett Records.  Versjonen hans følgjer den tradisjonelle stilen. 

I 1934 gav Huddie William «Lead Belly» Ledbetter spelte inn ein versjon ved Angola Prison for John og Alan Lomax, som gav han kredit for songen. Ledbetter spelte inn minst tre versjonar av songen, ein med the Golden Gate Quartet, ei gospelgruppe, 15. juni 1940. Ledbetter endra fleire av tekstlinjene i songen og har fått æra for å gjere songen kjend.

Andre versjonar
---------------

Johnny Rivers, Paul Evans, Big Joe Turner og Creedence Clearwater Revival har alle velkjende versjonar av songen. Andre artistar som ABBA, Mungo Jerry, Van Morrison, Odetta, D.O.A. Sonny Terry & Brownie McGhee, Little Richard, Buckwheat Zydeco, Mischief Brew, Josh White, Pete Seeger, Spencer Davis Group, Eric Clapton og Paul McCartney har òg spelt songen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Midnight Special» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Lomax, *American Ballads and Folk Songs*, s. 71
2. ↑  Oliver, *Songster and Saints*, s. 247
3. ↑  Cohen, *Long Steel Rail*, s 479
4. ↑  Russel, *Country Music Records*, s. 240
5. ↑  Waltz, *The Traditional Ballad Index* "The Midnight Special" (Vocalion 5337; c. 1929)."
6. ↑  Diskografien til Sam Collins.
**Midtbyen** er namnet på den eldste og mest sentrale delen av Trondheim.
Den administrative eininga Midtbyen, oppretta i 2005, har i dag om lag 5000 innbyggjarar og utgjer Trondheims kulturelle og administrative sentrum.

Det som i dag går under namnet *Midtbyen*, er Trondheims opphavlege byområde og tilsvarer for ein stor del det som var Trondheim by fram til utvidinga i 1847. Det finst motstridande definisjonar av kva geografisk område som høyrer inn under *Midtbyen*, men den vanlegaste avgrensinga tek utgangspunkt i Nidelva (som grense i aust og sør) og Kanalhamna (i nord). I vest er Skansen yttergrensa. 

Kaupangen Nidaros vart grunnlagt i den austlege delen av halvøya som i dag blir kalla Midtbyen. Det er såleis her storparten av dei eldste historiske bygga og minnesmerka i Trondheim finst.

Utforminga av Midtbyen er basert på Cicignons byplan frå 1681. Denne legg opp til ei firedeling av bykjernen, delt av Kongens gate og Prinsens gate. Som eit historisk element ligg eit nett av veiter mellom dei breie gatene som Cicignon trekte opp i sin barokke reguleringsplan. Veitene deler opp dei store kvartala og har fungert som eit subsidiært gatenett.

Litteratur
----------

* Kaldal, Ingar (1997). *Veit og gate : daglegliv i Midtbyen i Trondheim 1880-1950* (på Norsk (nynorsk)). Universitetsforlaget. s. 514. ISBN 8200127494.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
**Friedrich Ebert** (fødd 4. februar 1871 i Heidelberg, daud 28. februar 1925 i Berlin) var ein tysk fagforeiningsmann, politikar (SPD) og statsmann. Han overtok etter prins Maximilian av Baden som tysk rikskanslar i 1918, og var Tysklands første president frå 1919 til 1925.

Politisk virke
--------------

Ebert var først aktiv i fagrørsla og seinare i SPD, der han blei ein av leiarane av den «revisjonistiske» (reformistiske) fraksjonen. I 1905 vart han generalsekretær og i 1913 partileiar.

I august 1914 fekk Ebert partiet til å stemme for å gje regjeringa krigskredittar, og aksepterte at krigen var ei naudsynt patriotisk forsvarshandling. Partiets politikk under leiing av Ebert og likesinna som Philipp Scheidemann førte til at partiet vart splitta, da venstrefløya grunnla USPD i 1917.

I 1918 vart den liberale prins Maximilian av Baden rikskanslar for ei regjering der Ebert og andre sosialdemokrater òg var medlemer. Etter den tyske revolusjonen braut ut i november 1918 overlet prins Maximilian den 9. november regjeringsmakta til Friedrich Ebert, som vart Tysklands første sosialdemokratiske regjeringssjef. Sjølv om keisaren hadde abdisert gjekk Ebert inn for å oppretthalde monarkiet med ein annan monark. Likevel proklamerte Scheidemann på eige initiativ Tyskland som republikk som svar på uroa i Berlin og for å motverke ein «sosialistisk republikk» proklamert av Karl Liebknecht seinare same dagen. Scheidemanns erklæring førte til slutten på det tyske monarkiet, og ei rein sosialdemokratisk regjering leidd av Ebert tok makta. Ebert aksepterte berre svært motvillig Schneidemann si handling.

Som rikskanslar brukte Ebert hæren og dei sterkt høgreorienterte frikorpsa for å slå ned sosialistiske oppreister i Tyskland. 

Nasjonalforsamlinga i Weimar valde Ebert i 1919 til tysk president, og han blei sittande til sin død. I 1923 kritiserte han sitt eige parti for å forlate koalisjonsregjeringa til Gustav Stresemann.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Friedrich Ebert**

* 
* 
* 


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar**Maximilian av Baden | **Tysklands kanslar**1918–1918 | **Etterfylgjar**Philipp Scheidemann |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar**Maximilian av Baden | **Prøyssens statsminister**1918–1918 | **Etterfylgjar**Paul Hirsch |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar**Ingen | **Tysklands president**1919–1925 | **Etterfylgjar**Paul von Hindenburg |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 41°58′59″N 28°1′46″E﻿

**Rezovska** (òg kalla **Rezovo** og **Rezvaja**; bulgarsk Резовска река, *Rezovska reka*; tyrkisk Mutludere) er ei elv som renn i Bulgaria og Tyrkia. Ho har ei lengd på 112 km og har sitt utspring i den tyrkiske delen av fjella Strandzja aust for Kofçaz med namnet *Paspalderesi*. Ho renn hovudsakleg austover, og etter Paspala vert ho ei grenseelv mellom dei to landa, før ho munnar ut i Svartehavet ved Rezovo, som er det sørlegaste punktet på den bulgarske svartehavskysten, og det nordlegaste punktet langs kysten av Tyrkia. Rezovska har eit nedslagsfelt på 738 km², der 555 er i Tyrkia. Den største sideelva hennar er Velika. Arkivert 2007-12-02 ved Wayback Machine.

Det var lenge strid mellom Bulgaria og Tyrkia kor grensa gjekk i området rundt munningen av Rezovska, og dette vart løyst på 1990-talet. Som eit resultat av avtalen mellom dei to landa frå 6. mai 1992 (stadfesta av Bulgaria i 1998), fekk Bulgaria eit lite landområde på fleire kvadratkilometer i Rezovobukta i byte mot eit vassareal på kontinentalsokkelen.  Arkivert 2007-10-11 ved Wayback Machine.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Rezovo River frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Midtaustenmusikk** dekkjer musikk i eit stort område frå Marokko til Iran. Dei forskjellige nasjonane i regionen omfattar dei arabiske landa i Midtausten og Nord-Afrika, dei iranske tradisjonane i Persia, hebraisk musikk frå Israel, armensk musikk, dei varierte tradisjonane innan kypriotisk musikk, musikk frå Tyrkia, tradisjonell assyrisk musikk og musikk frå berberar frå Nord-Afrika og koptarar i Egypt. Ein reknar det slik at musikkstilane frå Midtausten har påverka indisk musikk og musikk i Sentral-Asia, Spania og Balkan.

Gjennom heile regionen har religion vore ein felles faktor som har samla folk med forskjellige språk, kulturar og nasjonar. Den islamske dominansen gjorde at arabisk og bysantinsk påverknad spreidde seg raskt gjennom regionen frå 600-talet og frametter. Den arabiske skalaen er sterkt melodisk og basert på forskjellige maqamat (eintal maqam) eller toneartar (òg kalla makam i tyrkisk musikk). Arabarar omsette og utvikla greske tekstar og musikkverk og meistra musikkteorien i oldtidsgresk musikk (t.d. *Systema ametabolon, enharmonium, khromatikon, diatonon*). Dette liknar på dastgah i persisk musikk. Sjølv om dette har opphavet sitt i klassisk musikk, har det modale systemet filtrert ned til folkemusikk, liturgisk musikk og til og med popmusikk, med påverknad frå Vesten. I motsetnad til mykje av den vestlege musikken vert det nytta kvarttonar i arabisk musikk, ofte gjennom strengeinstrument (som oud) eller song. Andre faktorar som særpregar musikk frå Midtausten og Nord-Afrika er særs komplekse rytmestrukturar, generelt spent vokaltone og ein monofonisk tekstur.

Ofte kan meir tradisjonell midtaustenmusikk vare frå ein til tre timar, og byggjer opp ei spaning til musikken når eit klimaks, eller *tarab*, som kjem frå det arabiske omgrepet طرب *tarraba*.

Vanlege sjangrar
----------------

### Geografiske variantar av arabisk musikk i Midtausten

* *Arabisk musikk*
* *Arabisk-andalusisk*
* *Arabisk pop*
* *Arabisk hiphop*
* *Arabisk rock*
* *Arabesque-musikk*
* *Egyptisk musikk*
* *Irakisk musikk*
* *Jordansk musikk*
* *Libanesisk musikk*
* *Mawwal*
* *Marokkansk musikk*
* *Mugham*
* *Palestinsk musikk*
* *Sha'abi*
* *Syrisk musikk*
* *Zajal*

Geografiske variantar av ikkje-arabisk musikk i Midtausten
----------------------------------------------------------

* *Armensk musikk*
* *Assyrisk folkemusikk*
* *Berbermusikk*
* *Koptisk musikk*
* *Iransk musikk*
* *Persisk tradisjonsmusikk*
* *Iransk folkemusikk*
* *Jødisk musikk*
* *Israelsk musikk*
* *Israelsk rock*
* *Israelsk hiphop*
* *Kurdisk musikk*
* *Pizmonim*
* *Somalisk musikk*
* *Tyrkisk musikk*
* *Tyrkisk folkemusikk*
* *Janitsjarmusikk*
* *Tyrkisk/osmansk klassisk musikk*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Middle Eastern music» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mars 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Habib Hassan Touma - Omtale av *Das arabische Tonsystem im Mittelalter* av Liberty Manik. doi:10.2307/
2. ↑  Pappé, I. *The Modern Middle East*, (London, 2005), p. 166-171.
Koordinatar: 33°14′52″N 35°32′54″E﻿

**Misgav Am** (hebraisk skrift מִשְׂגַּב עָם, tyder 'Folkefestninga') er ein kibbutz i Øvre Galilea nord i Israel. Han ligg nær grensa til Libanon og byen Kiryat Shmona, og høyrer til Øvre Galilea regionale kommune.

Misgav Am ligg 840 meter over havet og i eine dalsida til Huladalen med den libanesiske landsbyen El Adisseh på andre sida.

Idrettsanlegg
Nytt strøk

Historie
--------

Misgav Am vart grunnlagd i 1945. Ein av grunnleggjarane var dr. Reuven Moskovitz. Han var fødd i 1928 i Romania, overlevde Holocaust og immigrerte til Israel. Han skipa fleire organisasjonar, mellom anna Neve Shalom, der han budde sidan 1972.

Den 7. april 1980, trengde fem terroristar frå den irakisk støtta Arabisk frigjeringsfront Misgav Am om natta og gjekk inn på ein barneheim. Dei tok livet av sekretæren i kibbutzen og ein liten gut. Dei heldt resten av barna som gislar, og kravde at 50 terroristar skulle sleppast fri frå israelske fengsel. Israelske infanteristar raida landsbyen og etter to forsøk var alle terroristane døde. To kibbutzmedlemmar og ein soldat vart drepen, medan fire barn og 11 soldatar vart skadde.

Like etter åtaket gjekk israelske soldatar inn i Sør-Libanon for å fjerne terroristane som heldt til der og legge ytterlegare press på palestinske terroristar i Libanon. Israel trekte seg ut etter fem dagar etter kraftig politisk press frå USA.

Under den andre Libanonkrigen i 2006, var fleire tusen israelske soldatar i stilling nær Misgav Am.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Misgav Am» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Israel American Jewish Yearbook, 1982

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Sion Texo Medic Ltd. Arkivert 2013-08-07 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Øvre Galilea regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | 
* Ami'ad
* Amir
* Ayelet HaShahar
* Bar'am
* Dan
* Dafna
* Gadot
* Gonen
* HaGoshrim
* Hulata
* Kadarim
* Kfar Blum
* Kfar Giladi
* Kfar HaNassi
* Kfar Szold
* Lehavot HaBashan
* Mahanayim
* Malkia
* Manara
* Ma'ayan Barukh
* Misgav Am
* Neot Mordechai
* Sasa
* Sde Nehemia
* Shamir
* Snir
* Tziv'on
* Yiftah
* Yir'on

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
| Wick  |
| --- |
| skotsk-gæliskskotsk | Inbhir Ùige Week |
|  |
| Plassering |
| 

Wick i Skottland is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Highland |
| Tradisjonelt grevskap | Caithness |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 7 333 |
| Koordinatar |  58°27′″N 3°5′″W﻿Koordinatar: 58°27′″N 3°5′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | KW1 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1955 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Wick i Skottland**
 |

 **Wick**  er ein kystby i regionen Highland i Skottland. Han har kring 7500 innbyggjarar og var ein kongeleg *burgh*, og administrasjonsby for grevskapet Caithness inntil dette vart avskaffa som administrativ eining.

Ebenezer Place i Wick.
Elva Wick renn gjennom byen. Hamna til byen ligg på sørsida av fjorden som blir danna av denne elva.

Wick ligg ved hovudvegen mellom John o' Groats og det sørlege Storbritannia, og har jernbanesamband med Thurso og den sørlege delen av landet. Wick Airport ligg i utkanten av byen.

Mykje av den delen av byen som ligg sør for elva, Pulteneytown, vart utbygt under silde-gullalderen på 1800-talet. Old Pulteney whiskydestilleri ligg i denne delen av byen. Staden vart ei viktig hamn for sildeeksporten, og det vart produsert mykje *kippers* (røykt sild) der. I museet Wick Heritage Centre er denne sida ved historia til byen godt belyst.

Samband til Noreg
-----------------

Historia til byen går tilbake minst til tida då Caithness vart styrt som ein del av Orknøyane, ein periode som enda i 1266. Namnet er av norrønt opphav, og tyder «vik».

I seinare år har byen òg hatt eit samband til Noreg, då han låg under den katolske Nordpolmisjonen, som hadde hovudkvarter i Alta. Ein av dei som virkte som katolsk sokneprest i byen var Bernard Bernard (i 1860), seinare prefekt for Det apostoliske prefektur Noreg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wick i Skottland» frå Wikipedia på bokmål, den 2. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Friedrich Louis Carl Heinrich Paschen** (22. januar 1865–25. februar 1947) var ein tysk fysikar. 

Frå 1901 til 1921 var han professor i Tübingen, og frå 1921 til 1924 i Bonn. Han var så president for Physikalisch-Technische Reichsanstalt og professor ved universitetet i Berlin til han i 1933 vart avsett av Adolf Hitler. Paschen gjorde grunnleggjande arbeid i spektroskopien. Han fann ein serie i hydrogenspekteret, paschenserien, og gjorde ei mengd presisjonsavgjersler av bølgjelengdene til spektrallinjer. Han oppdaga saman med E. Back den såkalla Paschen–Back-effekten for oppsplitting av spektrallinjer i særs sterke magnetfelt. Målingane hans av energifordelinga i varmestrålinga gav det eksperimentelle grunnlaget for Plancks kvanteteori. Til desse målingane konstruerte han eit nytt, svært kjenslevart galvanometer, paschengalvanometeret.

Kjelder
-------

* Friedrich Paschen. (27.02.2013) I Store norske leksikon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MGP

 |
Zhanjiang si plassering i Guangdong
**Zhanjiang** (kinesisk: 湛江; *pinyin*: *Zhànjiāng*) er eit byprefektur heilt i sørvest i provinsen Guangdong ved Kinas kyst mot Sørkinahavet. Prefekturet har eit areal 12 490 km2 og eit folketal på 6 902 400 (2008). Sjølve byen Zhanjiang hadde 568 000 innbyggjarar i 2004. Byprefekturet Zhanjiang består av fire distrikt, tre byfylke og to fylke.

### Samferdsle

Kinas riksveg 207 går gjennom området. Han byrjar i Xilinhot i Indre Mongolia nær grensa til Mongolia, går sørover og endar i Hai'an, ein by i Xuwen fylke sør på Leizhouhalvøya lengst sørvest i provinsen Guangdong. Også Kinas riksveg 325 (Guangnanvegen) går gjennom området. Han fører vestover frå Guangzhou i Guangdong til Nanning i den autonome region Guangxi.

### Historie

Zhanjiang var til 1898 ein fiskarlandsby. Franske styrkar erobra byen og grunnla ein handelskoloni. Kinesiske styresmakter vart tvinga til å inngå ein avtale om å bortpakte området, kalla Guangzhouwan, til Frankrike for 99 år. Sidan området rundt hamnebyen var fattig, vart ikkje den økonomiske utviklinga som i Hong Kong eller i Macao. Byen vart tilbakeført til Kina i 1946.

Byen opplevde sterk vekst, særleg etter Deng Xiaoping kom til makt i Folkerepublikken Kina. Byen har djupvasshamn og ligg lagleg til for transport til rike område langs den sørkinesiske kysten.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |

  


* *Denne artikkelen bygger på «Zhanjiang» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2011.*