**Trondhjems Mekaniske Værksted** (TMV) var eit skipsverft i Trondheim. Verftet vart grunnlagt i 1872 og nedlagt i 1983. Det leverte fleire skip til Hurtigruta.

Skipinga av TMV
---------------

Verftsdirektør Hans Georg Jürgens
I 1862 vart det oppretta eit aksjeselskap som skulle vidareføre drifta av det mekaniske verkstaden Fabriken ved Nidelva. Teknisk styrar av verksemda vart John Trenery, som hadde bygt opp verkstaden. Det vart utvida med eit moderne skipsverft på Øvre Bakklandet, med tre beddingar og eit kaianlegg. Eitt av oppdraga til verftet på denne tida var DS «Indherred», som var bestilt av *Stenkjær dampskibsselskab*.

I 1872 vart verftet slått saman med jernstøyperiet og verftet Trolla Brug under namnet Trondhjems mekaniske verkstæd. Då hadde verksemda om lag 400 tilsette. Som følgje av den økonomiske verdskrisa midt på 1870-talet måtte verftet innskrenke mykje, og gjekk konkurs i 1876. I 1878 vart det starta ny verksemd under same namn, verftet vart omorganisert og hadde på 1880-talet igjen om lag 400 tilsette.

Sidan plasseringa til verftet ved elveslynga gjorde at det var avgrensa kor store skip som kunne byggast, kjøpte TMV i 1886 ei ny tomt i Rosenborgfjæra. I 1888 vart H. G. Jürgens tilsett som ny teknisk direktør, og stod for grunnlegginga av det nye verftet.

Gullalderen til verftet - 1890 til 1920
---------------------------------------

Dampskipet DS «Erling Jarl»
Flyttinga var fullført i 1895, og eit av dei første byggeoppdraga som vart ferdigstilt, var Hurtigruteskipet DS «Erling Jarl». Ved hundreårsskiftet vart verftet slått saman med Trondhjems Dokselskab og vart då eit av dei viktigaste skipsverfta i landet på denne tida.

TMV hadde då eit areal på 53 000 kvm. På fire beddingar kunne det byggast skip opp til 380 fot. I to tørrdokker på 280 og 310 fot kunne det gjerast reparasjonar. Standard skipsstorleik som vart bygt ved hundreårsskiftet var på om lag 1100 BRT. Verftet hadde om lag 700 tilsette og var den åttande største bedrifta i landet. Heile prosessen, frå planlegging til utrusting av skipa skjedde på verftet. Verftet hadde eige maskinverkstad, kjeleverkstad og støyperi. I snikkaravdelinga vart skipsinnreiingane produsert.

DS «Haakon VII»
Verftet leverte i denne periode fleire skip til reiarlag over hele landet, i 1907 DS «Haakon VII» til Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab.

Motgangstider for TMV - 1920 til 1960
-------------------------------------

MS «Harald Jarl»
Dei økonomiske nedgangstidene etter første verdskrigen råka òg TMV. Mange kontraktar vart kansellert og mengda ordre vart sterkt redusert. Eit oppsving kom i gang i slutten av 1930-talet, men vart stoppa av andre verdskrigen.

Sidan Nidelv bru stengte Nidelva for større skip, bygde TMV ein dokk i Ytre hamnebasseng. Han vart i 1930 flytta til Nyhavna.

I 1940 overtok dei tyske okkupasjonsstyresmaktene styringa av verftet. Ein del uferdige byggeoppdrag vart ferdigstilt og levert til tyske reiarlag. TMV vart brukt til å reparere fartøy i tysk teneste.

I 1960 leverte verftet hurtigrutenskipet MS «Harald Jarl», som var byggenummer 244 ved TMV. Ved leveringa var ho det største skipet hurtigruteflåten.

Dei siste åra
-------------

MS «Narvik»
TMV vart ein del av Aker-gruppa etter at Akers Mekaniske Verksted overtok aksjemajoriteten i 1960. I denne perioden vart det høvesvis produsert fiskefartøy. Det var høg aktivitet, og ein ny beddinghall vart reist i 1966.

Styresmaktene sette inn støttetiltak for å hjelpe verftsindustrien i den dårlege marknaden for nybygg på 1970-talet. TMV fekk kontrakt på nye hurtigruteskip og leverte i 1982 MS «Narvik» til Ofotens Dampskibsselskab. Same året bestemte Aker-konsernet at det skulle satsast på oljeverksemd. Etter ein periode med lite ordretilgang og permitteringar, vart bedrifta nedlagt i 1983.

Dei tidlegare områda til tidlegare område husar i dag den nye bydelen Nedre Elvehavn. Fleire av dokkene og bygningane er bevarte og gjev den nye bydelen eit særpreg.

TMV i dag

Skip bygd ved Trondhjems Mek. Værksted
--------------------------------------

Lista er ikkje fullstendig.

| Nr. | Overlevert | Namn | Type | Tonnasje | Reiarlag | Heimehamn | Anna |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1850 | DS «Nidelven» | Lokalrutebåt |  ?? brt | Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab | Trondheim |  |
| 17 | 1870 | DS «Nor» |  | 158 brt | Hammerfest Dampskibsselskab | Hammerfest |  |
| 31 | 1874 | DS «Mandal» | Lokalruteskip | 159 brt | Mandal & Omegnes Dampskibsselskab | Mandal | Forlist 1941 |
| 39 | 1880 | DS «Einar» | Lasteskip | 47 brt | Trondhjems Lekterkompagni | Trondhjem | Forlist 1924 |
| 50 | 1889 | DS «Erik Jarl» | Lokalruteskip | 152 brt | Stenkjær Dampskibsselskab | Steinkjer |  |
| 51 | 1890 | DS «Jotunheim» | Kystruteskip | 293 brt | Sogns Dampskibsselskab AS / v. Erik Rusten | Bergen |  |
| 56 | 1891 | DS «Eira» | Lokalrutebåt | 90,56 brt | Romsdals Dampskibsselskab | Molde | Forliste 1952 |
| 73 | 1895 | DS «Erling Jarl» | Kystruteskip | 677 brt | Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab | Trondheim | Opphogd |
| 80 | 1898 | DS «Røst» | Lokalruteskip | 290 brt | Vesteraalens Dampskibsselskab | Stokmarknes | Hugget |
| 89 | 1900 | DS «Nanna» | Lasteskip | 1125 brt | Johan C. Giertsen | Bergen | krigsforlist 1918 |
| 90 | 1900 | DS «Vikingen» | Lokalruteskip | 421 brt | Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab | Bergen |  |
| 113 | 1904 | DS «Karmsund» | Lokalruteskip | 253 brt | Haugesund Dampskibsselskab | Haugesund |  |
| 123 | 1906 | DS «Tordenskjold» | Kystruteskip | 921 brt | Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab | Trondheim |  |
| 125 | 1907 | DS «Haakon VII» | Kystruteskip | 1 347 brt | Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab | Trondheim |  |
| 133 | 1908 | DS «Odin» | Lokalruteskip | 158 brt | Throndhjems Lægterkompani / v. Emil Tønnesen | Trondheim |  |
| 136 | 1909 | DS «Richard With» | Kystruteskip | 905 brt | Vesteraalens Dampskibsselskab | Stokmarknes |  |
| 138 | 1909 | DS «Driva» | Kystruteskip | 285 brt | Nordmør Dampskibsselskab | Kristiansund N |  |
| 139 | 1909 | DS «Kysten» | Lokalruteskip | 292 brt | Namsos Dampskibsselskab | Namsos | Veteranskip |
| 143 | 1910 | DS «Kong Gudrød» | Kystruteskip | 1 091 brt | Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab | Trondheim |  |
| 148 | 1912 | DS «Herdis» |  | 1156 brt | Bachke & Co. | Trondhjem | Krigsforlist |
| 151 | 1912 | DS «Finmarken» | Kystruteskip | 1119 brt | Vesteraalens Dampskibsselskab | Stokmarknes | Hugget 1961 |
| 153 | 1913 | DS «Roald Jarl» | Lasteskip | 1404 brt | Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab |  | Hugget 1960 |
| 159 | 1914 | DS «Stavanger I» | Kystruteskip | 718 brt | Det Stavangerske Dampskibsselskab | Stavanger | Hugget 1967 |
| 170 | 1918 | DS «Arild» | Lasteskip | 1119 brt | A/S D/S Arild | Kristiania | Forlist 1924 |
| 186 | 1924 | DS «Nordnorge» | Kystruteskip | 873 brt | Ofotens Dampskibsselskab | Narvik | Krigsforlist - 1940 |
| 195 | 1929 | DS «Barøy» | Kystruteskip | 424 brt | Ofotens Dampskibsselskab | Narvik | Krigsforlist - 1941 |
| 197 | 1930 | DS «Siak» | Lasteskip | 1150 brt | A/S Skuld ved Nils Bull | Tønsberg | Opphogd 1960 |
| 199 | 1931 | DS «Lyngen» | Kystruteskip | 498 brt | Troms Fylkes Dampskipsselskap | Tromsø |  |
| 205 | 1937 | MF «Geiranger» | Bilferje | 242 brt | Statens Vegvesen | Molde |  |
| 213 | 1948 | DS «Songa» |  | 2066 brt | Klaus Wiese Hansen | Bergen |  |
|  | 1952 | MS «Barøy» | Kystruteskip | 900 brt | Ofotens Dampskibsselskab | Narvik | Senket |
| 228 | 1954 | MS «Kongsbru» |  | 2029 brt | A/S Solvang (A. Gowart-Olsen) | Stavanger | Opphogd |
| 244 | 1960 | MS «Harald Jarl» | Kystruteskip | 2 568 brt | Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab | Trondheim |  |
| 783 | 1977 | MF «Ølen» | Bilferje | 904 brt | Hardanger Sunnhordlandske Dampskipselskab | Bergen |  |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trondhjems Mekaniske Værksted» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Bratberg, Terje T. V.: *Trondheim Byleksikon,* Kunnskapsforlaget, Oslo 1996 ISBN 82-573-0642-8
* Hansen, Finn R.: *Trondhjems Mekaniske Værksted 1843-1983 – her byggedes skibe -*, Trondheim 1995

1. ↑  John Trenery på nettstaden til Strinda historielag

Bakgrunnsstoff
--------------

* TMVs historie (Strinda historielag - WikiStrinda)
* TMVs historie Arkivert 2013-10-02 ved Wayback Machine. (Kilde- og kunnskapsbase for Trøndelag - kildenett.no)
* title=DigitaltMuseum:%20Søk:%20%20'tmv'%20 Historisk bildemateriale frå TMV (Digitalt Museum)
* Klipp frå NRK radio ved nedlegginga av TMV 12.10.1983
* TMVs private arkiv ved NTNU Universitetsbiblioteket