|  |
| --- |
| **Kuskjel** |
| KuskjelKuskjel |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Blautdyr Mollusca |
| **Klasse:** | Muslingar Bivalvia |
| **Orden:** | Veneroida |
| **Overfamilie:** | Astartoidea |
| **Familie:** | †Cardiniidae |
| **Slekt:** | *Arctica* |
| **Art:** | **Kuskjel** *A. islandica* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Arctica islandica***Linnaeus, 1767 |

**Kuskjel** (*Arctica islandica*) er ein musling frå Nord-Atlanteren som er den einaste nolevande arten i kuskjelfamilien. Det blir brukt som matskjel ein del stader, og som agn.

Skildring og levevis
--------------------

Kuskjel i ei hand.
Kuskjelet er temmeleg rundt og brunt med fine konsentriske ringer i skalet.
Det blir opptil 12 cm breidt
og kan bli høgare enn 50 mm.

Arten er vanleg å finna på djupne på nokre få meter, men kan også leva mykje djupare.

Dei ligg som oftast nedgrovne i sand- og mudderbotn.
Ofte ligg fleire skjel tett saman, og stikk berre så vidt opp av botnen. 
Kuskjel er sårbar for mekanisk påverknad, som tråling.

Kuskjel finst langs heile norskekysten.

Mellom gjellene har kuskjell ofte ein sambuar i form av ein nemertine eller slimorm.

Alder
-----

Det eldgamle kuskjelet «Ming».
Kuskjel kan bli særs gamle. Det eldste skjelet ein har funne og studert blei rekna ut til å vera 507 år gammalt. Dette er den lengste stadfesta levetida til noko dyr (Metazoa). 
Skjelet, som er blitt kalla «Ming», blei plukka i levande tilstand utanfor Island i 2006.
Eit anna kuskjel som blei plukka ved Island i 1868 blei funne å vera 374 år gammalt.

Ein finn alderen til kuskjel ved å studera vekstringane i skjela deira, liknande årringar. Studiar av vekstraten og oksygenisotopar viste svært varierande vekst i samband med Den vesle istida rundt 1550–1620 og det milde klimaet rundt 1765–1780, og ein fann spor etter Tambora-vulkanutbrotet i 1815. Medan kuskjel i relativt djupe og kalde område kan nå høge aldrar, er sørlege bestandar av skjel med større variasjonar i temperatur og salinitet som regel mykje meir kortliva. Kuskjel frå Tyskebukta blir typisk rundt 150 år, medan skjel frå Kielbukta berre blir rundt 30 år.

Bruk
----

Kuskjel kan etast av menneske, og blir brukte som mat i fleire land. 
I USA hauster ein fleire hundre tusen tonn årleg.

På Island er dei viktige som agnskjel, ein bruk dei også har i Noreg.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  
«Kuskjell», *Store norske leksikon*, 30. mars 2013
2. ↑  R. Witbaard; M.J.N. Bergman (2003). «The distribution and population structure of the bivalve *Arctica islandica* L. in the North Sea: what possible factors are involved?» (PDF). *Journal of Sea Research* **50**: 11–25. doi:10.1016/s1385-1101(03)00039-x. Arkivert frå originalen (PDF) 28. september 2011. Henta 8. desember 2016.
3. ↑  Munro, D.; Blier, P.U. (2012). «The extreme longevity of *Arctica islandica* is associated with increased peroxidation resistance in mitochondrial membranes». *Aging Cell* **11** (5): 845–55. doi:10.1111/j.1474-9726.2012.00847.x.
4. ↑  Butler P.G. (2012), *Clam shells, climate change and ageing: The mollusc that had 500 birthdays*. Catalyst Secondary School Review, 23(1), 6-8
5. ↑  P. Bulter *et al.* (2012), *Characterising the microstructure of Arctica islandica shells using NanoSIMS and EBSD*. Geophysics, Geochemistry, Geosystems 13(4), Q04002 doi: 10.1029/201
6. ↑  Schone B.R. et al. 2005. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 228, 130-148.
7. ↑  Strahl, Julia (2011). Life strategies in the long-lived bivalve Arctica islandica on a latitudinal climate gradient – Environmental constraints and evolutionary adaptations. Alfred Wegener Institute, Helmholtz Centre for Polar and Marine Research, University of Bremen.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Arctica islandica» frå Wikipedia på engelsk, den 8. desember 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kuskjell, foto
* Fant 405 år gammelt levende dyr – Dagbladet.no
* Drepte verdens eldste dyr

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |