**Overhalla** er ein kommune i Trøndelag fylke. Kommunen grensar i nord mot Fosnes og Høylandet, i aust mot Grong, i sør mot Snåsa og Steinkjer og i vest mot Namsos. Administrasjonssenter er Ranemsletta. Laksefiskeelva Namsen og sideelva Bjøra, der kong Harald fiskar laks, renn gjennom Overhalla. Kommunevåpenet er på gylden botn med sju raude, utsvinga kross i ring, og våpenet er avleia av eit stempel som bøndene i Efri Halfua prega eit pergament med i samband med hyllinga av Håkon VI Magnusson i 1344. I kommunen ligg to kyrkjer, Ranem og Skage.

Historie
--------

Det er gjort funn frå steinaldertida i det som i dag er Overhalla, mellom anna i form av skiferknivar. 800 gravhaugar er registrerte i Overhalla, og 500 av desse er storhaugar. Dei mest kjende av desse ligg på Bertnem, der det i Merovingartida var eit namdalsk sete for høvdingar av Ynglingeætta. Det er gjort funn av hustufter i nærleiken av Bertnemshaugane, dei eldste av desse langhusa på 40 gonger 8 meter frå år 150-200 e.Kr.

Ved rikssamlinga kring tusentalet vart området som i dag vert kalla Namdalen delt opp i to syssel: Nidri og Efri Halfua, nedre og øvre halvdel. Dette vart òg prestegjeld, med kvar seg Nærøy og Ranum som senter. Efri halfua vart etterkvart brukt både i geistleg og verdsleg administrasjon. Det geografiske området som bar namnet skrumpa derimot stadig inn, til det vart avgrensa for bygda kring Ranem kyrkje. I 1917 vart namnet fastsett til Overhalla ved kongeleg resolusjon. Namnet «Dalen» skal likevel ha vore eit eldre namn for ein del av det området som i dag utgjer Overhalla. Ein møter dette namnet i skriftlege kjelder på 1500-talet, mellom anna i *Gaandske Nommedalls leens beskriffuelse aar 1597*, der det blir tala om «Offuer halltz gield, eller Dallen».

Allereie i sagaene møter ein overhallningar. Landnåmsmannen Torstein Kvite på Island skal nemleg ha vore frå Overhalla, rettare sagt Almdolum. I *Ågrip* møter ein dessutan soga om Igda, ei dronning frå ein kongsgard på Øvre Veglo, som drukna seg i ein bekk her. Elles er den første skriftlege kjelda der Overhalla blir nemnd eit mellomalderdiplom frå 5. april 1309, gjeldande eit hæroppbod mot Jemtland frå «æfra haulfu j Naumadale».

På Melen under Hallvardmo ved Namsen har det truleg vore marknad langt tilbake i tid. Sikre prov finst ikkje før frå 1600-talet. Her vart det halde marknad i oktober, der det vart byta ulike landbruks- og tekstilvarer, fisk og tran. Hit kom bønder frå indre og yttre Namdalen i den namdalske båten lafar stakande på Namsen. I 2008 og 2010 vart det arrangert martna på nytt her, for å minnast den gamle marknaden.

Kyrkja i Overhalla er bygd i 1187. Bygget er i romansk stil, og byggematerialet er gråstein på marmorsokkel, medan taket og tårnet er av tre. Klenodiet i kyrkja er altertavla frå 1678, som òg var det einaste ein klarte å redda ut då kyrkja brann i 1899.

Kjende personar frå Overhalla
-----------------------------

* Trine Skei Grande, politikar
* Jan Inge Hovig (1920—1977), arkitekt
* Louis Kvalstad, forfattar
* Anne Marit Mevassvik, politikar
* Johannes Rian (1891–1981), kunstmålar
* Inge Ryan, politikar
* Wenche Frogn Sellæg, politikar
* Frode Saugestad (f. 1974), litteraturforskar

Fotnotar
--------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 15. april 2012, henta 10. desember 2010
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 20. november 2013, henta 10. desember 2010
3. ↑  Gunnar Groven, *Overhalla Bydebok V* (Namsos: O. Hojems trykkeri, 1968), 41-43.
4. ↑  Jørn Sandnes, *Namdalens historie: til år 1600* (Namsos: O. Hojems trykkeri, 1965), 37.
5. ↑  Gunnar Groven, *Overhalla Bydebok V*, 60.
6. ↑  Jørn Sandnes, *Namdalens historie*, 185.
7. ↑  *Diplomatarium Norvegicum*, bd. 1, red. av Chr.C.A. Lange og Carl R. Unger (Christiania: P. T. Mallings Forlagshandel, 1847), 108.
8. ↑  Jørn Sandnes, *Namdalens historie*, 335.
9. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 20. november 2013, henta 10. desember 2010

Bakgrunnsstoff
--------------

* Overhalla kommune sine heimesider
* Her kan ein sjå nettkamera frå Overhalla.
* Her kan ein sjå og søka i Overhalla historielag sin fotodatabase med kring 1500 bilete frå tida 1860-1950.

| * v
* d
* e
Kommunar i Trøndelag |
| --- |
| Flatanger • Frosta • Frøya • Grong • Heim • Hitra • Holtålen • Høylandet • Inderøy • Indre Fosen • Leka • Levanger • Lierne • Malvik • Melhus • Meråker • Midtre Gauldal • Namsos • Namsskogan • Nærøysund • Oppdal • Orkland • Osen • Overhalla • Rennebu • Rindal • Røros • Røyrvik • Selbu • Skaun • Snåsa • Steinkjer • Stjørdal • Trondheim • Tydal • Verdal • Ørland • Åfjord | Trøndelag fylke |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |