**Den nasjonale eininga retta mot organisert og annan alvorleg kriminalitet** (**Kripos**) er ein nasjonal politietat under Politidirektoratet.

Oppgåver
--------

Kripos har som oppgåve å vera: 

* eit nasjonalt kompetansesenter for norsk politi,
* ansvarleg for å behandla sentrale register i politiet,
* eit nasjonalt kriminalteknisk laboratorium,
* eit kontaktpunkt for internasjonalt politisamarbeid (gjennom Europol og Interpol),
* ein aktør for førebygging og samfunnstryggleik.

Historie
--------

Kriminalpolitisentralen vart oppretta i 1959 då kriminallaboratoriet, identifiseringssentralen, kriminalregisteret og Polititidende vart skilt ut frå Oslo politikammer. I 1960 tok Kripos òg over ansvaret for det norske Interpolkontoret.

### Utvikling

Tidlegare var Kripos eit reint bistandsorgan for norsk politi. E-avdelinga (etterforskingsavdelinga), òg kalla «Mordkommisjonen», vart oppretta i 1967. Den 1. januar 2005 vart Kriminalpolitisentralen erstatta av eit nytt organ – Den nasjonale eininga retta mot organisert og annan alvorleg kriminalitet – som vart tilført politiet sitt datakrimsenter (tidlegare underlagt Økokrim) og det særskilte etterforskingsprosjektet «Catch» (tidlegare underlagt Politidirektoratet). I tillegg til dette fekk eininga ein eigen påtalekompetanse som gjorde det mogeleg for etaten å opna etterforsking av saker sjølv. I 2015 vart det oppretta ein seksjon i Kripos for tidlegare uoppklara drapssaker, ein såkalla «cold case»-seksjon.

### Namn

Namnet «Kripos» var opphavleg eit akronym henta frå ordet **Kri**minal**po**liti**s**entralen. Ved nedlegginga av Kriminalpolitisentralen den 1. januar 2005, vart forkortinga for Kriminalpolitisentralen – Kripos – vidareført, men vart tilført Nye foran namnet, slik at eininga i daglegtale vart kalla «Nye Kripos». Den 20. januar 2006 vart forkortinga Nye Kripos endra tilbake til Kripos – slik at det noverande formelle namnet til etaten vart «Den nasjonale eininga retta mot organisert og annan alvorleg kriminalitet (Kripos)».

### Tilsette

Kripos har per i dag 700 tilsette. Om lag halvparten av desse har ei politiutdanning, medan dei resterande er kjemikarar (analytisk kjemi, uorganisk kjemi, organisk kjemi), laborantar, psykologar, fotografar, omsetjarar, IT-spesialistar eller skriftgranskarar.

Leiarar for Kripos
------------------

* 1959–1976 : Arne Kleveland (politiinspektør)
* 1976–1993 : Bjørn Heggelund (politiinspektør)
* 1993–2005 : Arne Huuse (politimeister)
* 2005–2009 : Odd Olsen Ingerø
* 2009–2012 : Odd Reidar Humlegård
* 2013–2020 : Ketil Haukaas
* 2020– : Kristin Ottesen Kvigne

Sjå òg
------

* Det nasjonale statsadvokatembetet

Kjelder
-------

1. ↑  «Kontakt særorgan og andre enheter». Politiet. Henta 2. januar 2023.
2. ↑  «Hovedarbeidsområder», *Politiet* (på norsk bokmål), henta 2. januar 2023
3. ↑  «Ny enhet for uoppklarte drapssaker - Politiets Fellesforbund». 23. februar 2015. Arkivert frå originalen 30. desember 2016. Henta 30. desember 2016.
4. ↑  «Vedtak om nedleggelse av Kriminalpolitisentralen og opprettelse av Nye Kripos - Lovdata», *lovdata.no*, henta 2. januar 2023
5. ↑  Astrid Meland og Oliver Orskaug (6. januar 2006), «Nye gamle Kripos», *dagbladet.no* (på norsk), henta 2. januar 2023
6. ↑  «Vedtak om endring av navn fra Nye Kripos til Kripos - Lovdata», *lovdata.no*, henta 2. januar 2023
7. ↑  «Kripos», *Politiet* (på norsk bokmål), henta 2. januar 2023
8. ↑  «Kvigne blir ny Kripos-sjef» (på norsk). 3. april 2020. Henta 8. juni 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Kripos» frå Wikipedia på bokmål, den 2. januar 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BR orgnr

 |