recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Den angolanske frigjeringskrigen** var ein krig utkjempa av angolanske geriljagrupperingar mot Portugal. Angola var under portugisisk kolonistyre frå 1655 til 1975. Krigen slutta i 1975 etter at Angola oppnådde sjølvstende som følgje av Nellikrevolusjonen i 1974, då diktatoren Américo Tomás vart styrta og Portugal vart eit demokrati. 

Den 3. januar 1961 boikotta angolanske bønder i regionen Baixa de Cassanje i Malanje-provinsen i Angola Cotonang-kompaniet bomullsmarkene sine, der dei arbeida, og kravde betre arbeidforhald og høgare lønningar. Cotonang var eit firma eid av portugisiske, britiske, tyske investorar. For å utfordre portugisiske styresmakter, brente bøndene ID-korta sine og angreip portugisiske handelsmenn. Det portugisiske militæret svarte med å bombe stader i området den 4. februar, og 7000 menneske vart drepen. 

Den same dagen, tok 250 militante frå frigjeringsorganisasjonen MPLA seg inn på ein politistasjon i Luanda og 7 politimenn vart drepne. 40 av opprørarane vart drepne i kamp, og ikkje ein vart frikjend. Under gravferda til politimennene, angreip folk frå den portugisiske hæren afrikanarar. 

Av de grupperingane som var med under krigen, har me Movimento Popular de Libertação de Angola (MPLA, *Folkerørsla for frigjering av Angola*), União Nacional para a Independência Total de Angola (UNITA, *Nasjonal union for total frigjering av Angola*) og Frente Nacional de Libertação de Angola (FNLA, *Angolas nasjonale frigjeringsfront*). Samstundes kjempa Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda (FLEC, *Front for frigjering av Cabindaenklaven*) for frigjering av Cabindaenklaven. Gruppene i frigjeringskrigen vart etter frigjeringa i 1975 involvert i ein blodig borgarkrig mellom kvarandre som varte helt til 2002. MPLA tok makta i Angola etter frigjeringa, og var òg sigrande i borgarkrigen.

Alvor-avtalen, som gav Angola sjølvstende, vart signert av Portugal, MPLA, FNLA og UNITA, men ikkje av FLEC, som ville ha sjølvstende til Cabindaenklaven.
Koordinatar: 63°56′31.916″N 11°4′51.906″E﻿

Steinkjer i austenden av Beitstadfjorden
**Beitstadfjorden** er den inste fjordarmen av Trondheimsfjorden i kommunane Steinkjer og Inderøy. Fjorden er 28 km lang frå sørvest til nordaust, og 6-8 km brei. 

Innløpet til fjorden går via Skarnsundet i sør og strekkjer seg nordaustover til sentrum av Steinkjer. Heilt i vest går fjordarmen Verrasundet sørover til Verrabotn, medan armen Beitstadsundet strekkjer seg nordover til Hjellbotn og Vellamelen i nord. 

I Inderøy kommune ligg kommunesenteret Kjerknesvågen på sørsida av fjorden. Ein annan stad i Inderøy er Breivika. I Verran ligg Follafoss på nordsida av fjorden.

Samferdsel
----------

Fleire vegar går langs fjorden: 

* I sør: Fv191, Fv231, Fv229 og Fv235 i Inderøy. I tillegg går Riksveg 761 langs ein liten del av sørsida i Steinkjer kommune.
* I aust: Europaveg 6 går på austsida gjennom Steinkjer.
* I nord: Fv285 og Fv289 i Steinkjer kommune.
* I nordvest: Riksveg 720 på nordsida i Verran.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Unidos A/S** var eit norsk aksjeselskap, tidlegare andelslaget Unidos A/L, som hadde ansvar for norsk klippfiskeksport til marknader i utlandet. Unidos blei oppretta som Unidos A/L i 1952 av De Norske Klippfiskeksportørers Landsforening. I 1987 gjennomgjekk Unidos A/L en fusjon, der flere andre foreininger og fond knytta til klippfisk- og saltfisknæringa blei innlemma i Unidos A/L. Mye av mandatet til Unidos ble fra tidlig 1990-tall faset ut grunnet ny fiskerilov i 1991. Fiskerinæringens Landsforbund, nå Sjømat Norge, overtok mye av funksjonen til Unidos som interesseorganisasjon for klippfiskeksportører i Norge. Unidos blei gjort om til aksjeselskap i 2003, og blei så avvikla i 2015.

Historie
--------

Klippfiskproduksjon og -eksport er ei gammal norsk næring som starta på 1700-talet.Klippfiskproduksjon og -eksport er ei gammal norsk næring som starta på 1700-talet.
### Etterkrigstid og reguleringer (1952-1968)

Unidos A/L blei skipa for å samle klippfiskeksportørane frå Noreg for å hindre fri konkurranse mellom dei i møte med sentraliserte marknader. Marknader i til dømes Portugal kunne enten vere regulert til felles inmport, eller det kunne vere ein stor aktør på importmarknaden som i realiteten kontrollerte all import. Viss ikkje eksportørane eksporterte samla, kunne importøren spele eksportørane ut mot kvarandre for å presse prisen ned. 

Ein kunne ikkje kjøpe andel i Unidos utan å ha godkjent medlemsskap i De Norske Klippfiskeksportørers Landsforening. Når ein hadde kjøpt andel fekk ein utdelt kvoter ut i frå mengden ein kunne eksportere, både til frie og sentraliserte marknader. Det var jevnlege juridiske kontrollar av medlemmane av DNKL for å kontrollere om dei fylte krava frå DNKL. 

I 1953 blei Klippfisknæringens Reklamefond skipa av DNKL, og fondet skulle seinare bli ein del av Unidos (1968). Målet med fondet var å utforme og sette i verk norsk klippfiskreklame til tulandet på vegne av alle eksportørane. Dei samarbeidde med Norsk Eksportråd, og fekk sine midler frå ei avgift pr. kilo eksportert klippfisk. Fram til 1968 hadde DNKL, Unidos og Reklamefondet kontorer i Kristiansund.
  

### Liberalisering og flytting til Sunnmøre (1968-1991)

Ettersom tyngdepunktet til klippfisknæringa i Møre og Romsdal flytta seg til Sunnmøre, førte dette til at Unidos og Rekalmefondet såg meining i å flytte kontor til Ålesund. Dette skjedde i 1967/68, og fram til midten av 1970-talet heldt dei til i Keiser Wilhelmsgate. Så flytta dei kontoret til Røysegata 15, der dei heldt til fram til nedlegginga i 2015.

Kjelder
-------
*Denne artikkelen handlar om fysikaren og astronomen. For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Christopher Hansteen (fleirtyding).* 

**Christopher Hansteen** (26. september 1784–15. april 1873) var ein norsk fysikar og astronom. Han var professor i astronomi og nytta matematikk ved «Det kongelege Frederiks Universitet i Christiania», no Universitetet i Oslo 1816–1861. Hansteen var ein sentral person i norsk og internasjonal vitskap på 1800-talet. Han redigerte almanakken i ei årrekkje, var medlem av tilsynskomiteen for mål og vekt og ein komite for reorganisering av Noregs skulevesen. Som direktør for den geografiske oppmålinga tok han initiativ til kartlegginga av seglingstilhøva langs norskekysten. Hansteen grunnla òg observatoriet til universitetet, som framleis er i sentrum av Oslo.

I løpet av den lange karrieren sin gjennomførte Hansteen fleire ekspedisjonar i og utanfor Noreg. Frå 1828 til 1830 deltok han i ein regjeringsstøtta ekspedisjon til det vestlege Sibir, som blant anna hadde som siktemål å fastslå om jorda har ein eller to magnetiske aksar. Dette førte til utgjevinga av reiseskildringa *Ferd-Erinnerungen aus Sibirien* (1854, på norsk som *Ferd-Erindringer* i 1859), medan forskningsresultata vart publisert i 1863 under tittelen *Resultate magnetischer Beobachtungen*. Hansteen påpekte sambandet mellom magnetfeltet til jorda og nordlyset, og var tidleg ute med å skildre nordlysovalen.

Han deltok òg i arbeidet med Struvemeridianen. Eit krater og eit fjell på månen er kalla opp etter Christopher Hansteen. Han er avbilda på norsk frimerke NK903 (1984).

Han var far til Aasta Hansteen.

Utmerkingar
-----------

Hansteen vart i 1847 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden og vart 21. august 1855 forfremma til storkors «for udmærket Videnskabelighed». Han var òg riddar av Dannebrogordenen.

Bibliografi
-----------

* Publikasjonar av Christopher Hansteen i BIBSYS

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christopher Hansteen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Den Kongelege norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgjeve av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Oslo: Grøndahl & Søns Forlag, 1947, s. 3.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk nettsted ved Universitetet i Oslo
* Digitalt tilgjengeleg arkivmateriale etter Christopher Hansteen i Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Union internationale des associations d'alpinisme** (*UIAA*, engelsk *International Mountaineering and Climbing Federation*, dvs «det internasjonale fjellklatrarforbundet») er ein paraplyorganisasjon som samlar over 88 fjellklatrarforbund frå 76 land. Norges Klatreforbund er medlem av UIAA.

UIAA har blant anna tatt på seg oppgåva å utarbeide strenge tryggleiksnormer for fjellsportutstyr, som klatretau, klatreseler, karabinarar og anna utrusting.

UIAA-skalaen
------------

UIAA-skalaen for gradering av klatreruter gjer det mogeleg å samanlikne ulike fjellruter mot kvarandre med tanke på kor vanskelege dei er å forsere. UIAA-skalaen brukar romartal eller (meir vanleg i Noreg) arabiske siffer og går frå 1 til 11 med stigande vanskelegsgrad med stigande tal, og bruk av pluss og minusteikn for fingradering, slik at til dømes 5÷ er ei lett rute av grad 5 og 5+ ei vanskeleg. Skalaen er open i øvre ende.

UIAA sin toppdefinisjon
-----------------------

Ein kommisjon har definert 82 firetusenmeterstoppar i Alpane som dei reknar som eigentlege toppar og har laga ei liste over 46 bi-toppar over 4000 meter som ikkje blir rekna som «fullverdige». 

For fjelltoppar under 4 000 meters høgd fint det inga slik liste.

Referansar
----------

1. ↑  *Die Viertausender der Alpen – Offizielles UIAA-Verzeichnis*. I: UIAA-Bulletin. UIAA, nr. 145, mars 1994. (PDF; 633 kB)

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Union Internationale des Associations d’Alpinisme» frå Wikipedia på tysk, den 1. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Temperaturprofil i Den austaustarlske straumen.
**Den austaustralske straumen** (EAC) er ein havstraum som flyttar varmt vatn i retning med klokka ned austkysten av Australia. Han er den største havstraumen nær kysten av Australia. Straumen har kjelde i det tropiske Korallhavet utanfor nordaustkysten av Australia. Han kan nå ein styrke på opp til sju knop i det noko grunnare farvatnet på den australske kontinentalsokkelen, men er som regel mellom to og tre knop. Straumen kjem av ein straumvirvel i Tasmanhavet mellom Australia og New Zealand. Straumen transporterer tropisk marint dyreliv til område i subtropiske område langs søraustkysten av Australia.

I populærkulturen
-----------------

I animasjonefilmem til Disney og Pixar frå 2003, *Finding Nemo*, vert Den austaustarlske straumen vist som ein motorveg som fisk og skjelpadder nyttar for å reise ned austkysten av Australia. Dette stemmer til ein viss grad, sidan store mengder fisk kvar sommar vert først av stad frå Great Barrier Reef til hamna i Sydney og vidare sørover.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «East Australian Current» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  C.Michael Hogan. 2011. *Coral Sea*. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington DC
2. ↑  East Australian Current, NASA Earth Observatory.
3. ↑  The East Australian Current Arkivert 2008-06-01 ved Wayback Machine. CSIRO Marine Research.
4. ↑  Looking For Nemo, 2004-06-03, *Catalyst*, ABC.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Den austaustralske straumen.
* Havoverflatetemperatur og straumar, New South Wales.
**Bekkenbotnen** er ei samling musklar nedst i bekkenet. Det har som føremål å halda opp dei indre organa. Bekkenbotnmuskulaturen består av musculus levator ani og musculus coccygeus. M. levator ani er stor og vifteforma, og består i sin tur av musculus iliococcygeus, musculus pubococcygeus og musculus puborectalis. Han ligg som ei trakt rundt endetarmsopningen.

Muskulaturen i bekkenbotnen tener til å lyfta og dermed auka intrapelvisk og intraabdominalt trykk. Dette har ein fysiologisk funksjon ved tvinga anding, hoste, nysing, brekking, urinering, defekasjon og fødsel.

Kjelder
-------

1. ↑  part\_6/chapter\_37.html#chpt\_37\_innervation\_diaphragm: Basic Human Anatomy at Dartmouth Medical School
2. ↑  Holck, Per (20. juli 2019). «bekkenet». *Store medisinske leksikon* (på norsk).

* *Denne artikkelen bygger på «Bäckenbotten» frå Wikipedia på svensk, den 2. februar 2020.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
		- Bäckenbotten och bålstabilitet på www.balansboll.nu


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Christopher Codrington** (fødd 1669 på Barbados, død 7. april 1710) var ein britisk soldat, bibliofil og koloni-guvernør. Faren hans, som òg heitte Christopher Codrington, var kaptein-general på Leewardøyane.

Codrington vart utdanna ved Christ Church i Oxford, der han vart vald ut som medlem av All Soul. Deretter tenestegjorde han med dei britiske styrkane som var utstasjonerte i Flandern på denne tida. I 1695 vart han utnemnd til kaptein. Same året følgde han med kong Vilhelm III på besøka hans til Oxford, og i mangel på ein offentlege talar, vart han vald til å halde talen ved University of Oxford.

I 1697, same året som faren hans døydde, vart han utnemnd til kaptein-general og øvstkommanderande for Leewardøyane. I 1703 leia han ein mislukka britisk angrep mot den franske kolonien Guadeloupe. Etter dette sa han opp stillinga si som guvernør. Han heldt seg resten av livet sitt som pensjonist på eigedomane sine på Barbados og Barbuda.

Han grunnla byen Codrington saman med familien sin på 1600-talet. Byen ligg på øya Barbuda som er ein del av dei karibiske øystaten Antigua og Barbuda. I 1741 var byen åstad for éit stort slaveopprør. Opprøret skuldast den dårlege handsaminga til den kvite folkesetnaden av dei svarte slavane. Slavane stakk av frå arbeidet sitt og gjorde blant anna mykje skade på eigedomane til familien Codrington i Karibia.

Codrington College, som vart kalla opp etter han, vart bygd mellom 1714 og 1742. Codrington testamenterte 6000 pundt til å betale for bygginga av eit av biblioteka til denne skulen, med ei ytterlegare gåve på 4000 pund som skulle leggjast ut for bøkene til dette biblioteket. Samstundes skulle samlinga hans på litt over 10 000 bøker òg donerast til dette biblioteket.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christopher Codrington» frå Wikipedia på bokmål, den 27. mai 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
| Belfort |
| --- |
| Den vestlege delen av Belfort.Den vestlege delen av Belfort. Den vestlege delen av Belfort. |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Bourgogne-Franche-Comté Territoire de Belfort |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  17,1 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 50 417   2 948/km² |
| Koordinatar | 47°38′30″N 06°51′00″E﻿Koordinatar: 47°38′30″N 06°51′00″E﻿ |
| Høgd over havet | 358 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.mairie-belfort.com |

**Belfort** er ein by og kommune nordaust i Frankrike, og er *préfecture* (hovudstad) i departementet Territoire de Belfort i regionen Bourgogne-Franche-Comté. Byen har om lag 50 000 innbyggjarar med om lag 80 000 inkludert forstadane. 

Byen ligg ved Savoureuse, ei naturleg rute mellom Rhinen og Rhône kalla Belfortkløfta (Trouée de Belfort).

Historie
--------

Belfort har ein strategisk plassering i ei naturleg kløft mellom fjella Vogesane og Jurafjella, langs ei rute mellom Rhinen og Rhône. Dette har trekt til seg busetnadar og gjort han til eit mål i mange krigar. 

Belfort var busett i gallo-romersk tid, og var på 1200-talet ein del av grevane av Montbéliard, som gav han privilegium i 1307. 

Belfort høyrte tidlegare til Austerrike, men vart gjeve til Frankrike i Freden i Westfalen i 1648, som gjorde slutt på Trettiårskrigen. Byen sine festningsverk vart utvida og utvikla av militærarkitekten Vauban for Louis XIV.

Fram til 1871 var Belfort ein del av departementet Haut-Rhin i Alsace. Byen stod imot omleiringa av Belfort mellom 3. november 1870 og 18. februar 1871, då garnisonen fekk ordre om å gje opp 21 dagar etter våpenstillstanden mellom Frankrike og Preussen. I respekt for denne sterke motstanden vart ikkje Belfort annektert av Preussen i lag med resten av Alsace og Lorraine. Territoire de Belfort vart då oppretta, som framleis finst i dag. Ein stor statue kalla Løva av Belfort av Frédéric Bartholdi vart reist til minne om omleiringa. 

Innbyggjarar frå Alsace som ville ha ein ny heim i Frankrike medverka stort til industrien i Belfort. 

Byen vart bomba av tyskarane under den første verdskrigen, og okkupert under den andre verdskrigen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Belfort**

* Offisiell turistside Arkivert 2006-08-14 ved Wayback Machine.
* Turistinformasjon for Belfort
* Reiseguide frå Belfort
* Nettside om festningsverka i Belfort

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Belg i Rheinland-Pfalz.* 
Peanøtter i skolmar.
**Belg** (av norrønt *belgr*) kan visa til ulike typar kapsel, pose eller ilåt som inneheld luft og kan pressast saman.

For plantar viser belg eller skolm til ei frukt som er danna av eitt fruktblad. Frukta dannar ein einromma kapsel som kan opna seg langs rygg- eller buksaumen. Ertebelgar opnar seg langs begge saumane. Sjå belgfrukt. 

Belg av ulv sydd om til ein talisman.
For dyreskinn kan det visa til pelsen på eit levande dyr, eit heilt skinn som er rengt av eit dødt dyr, eller ein sekk laga av eit belgflådd skinn. I gammal tid blei slike belgar mykje brukt til transport av varer, til å bere barn i eller til å stikka bein og underkropp i under kjøring i sterk vinterkulde.

Blåsebelg brukt av bakar i Tyskland.
Innan teknikk kan ein belg eller blåsebelg brukast i samband med eld for å tilføra luft. Han kan til dømes brukast i ei smie for å halda kolet glødande eller heime som peispustar. 

Blåsebelgar kan også utgjera luftverket i særskilde blåseinstrument som pipeorgel, harmonium, sekkepipe, trekkspel og lirekasse. Her kan dei ulikt utforma belgane pumpa inn luft til pipene eller tungene i instrumentet.

I ein trål blir midtstykket kalla belg. Framfor belgen er taket (*square*) og vengene. Bak belgen er eit forlengingsstykke som går over i fiskeposen (*cod end*).

Andre ting som minner om belgar kan også kallast belg, som belgen i eit gammaldags fotoapparat.

Kjelder
-------


* «Belg: botanikk» (25. mars 2014). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 27. juli 2015.

* «Belg: fiskeri» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 27. juli 2015.

* «Belg: musikk» (22. juni 2012). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 27. juli 2015.

* «Belg: teknikk» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 27. juli 2015.

* «Belg: zoologi» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 27. juli 2015.

* «Ertebelg» (16. desember 2014). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 27. juli 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Belg**
**Grisefjorden** er ein del av Stolsfjorden i Flekkefjord kommune. Han er den delen av fjorden som ligg innom Flekkefjord by. Grisefjorden ligg nord for bysenteret innom sundet *Elva* som går gjennom byen. På sørsida av sundet heiter fjorden Lafjord. 

Frå sundet i sentrum av Flekkefjord og nordover til grenda Loga inst i fjorden er Grisefjorden om lag 2,5 km lang. I Grisefjorden går Austadvika søraustover mellom Uenes og Drangeid. På andre sida av Drangeid ligg vatnet Selura.

Namn
----

Fjorden har namn etter holmen *Grisen* som ligg i fjorden.

Kjelder
-------

1. ↑  Ole Bernt Syvertsen (1997). «Grisefjorden». I Jørn Sandnes, Ola Stemhaug. *Norsk stadnamnleksikon* (4. utg.). Oslo: Samlaget. s. 183. ISBN 9788252149050.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fotografi av Flekkefjord og Grisefjorden i 1902 teke av Anders Beer Wilse.
* «Flekkefjord». *Den Norske los. 2B : Farvannsbeskrivelse Langesund - Jærens rev* (5. revidert utg.). Stavanger: Norges sjøkartverk. 1993. s. 337-342. ISBN 8290653042.

Koordinatar: 58°18′55″N 06°39′36″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
| Charolles |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Charolles** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Bourgogne-Franche-Comté  Saône-et-Loire |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  19,92 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 3 048   153/km² |
| Koordinatar | 46°26′″N 04°17′″E﻿Koordinatar: 46°26′″N 04°17′″E﻿ |
| Høgd over havet | 327 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 71120 |
| **Heimeside:** www.autun.com |

**Charolles** er ein liten by og kommune aust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Saône-et-Loire i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 3 000 innbyggjarar. 

Charolles ligg der elvane Semence og Arconce renn i hop, 60 km nordvest for Mâcon.

Historie
--------

Charolles var hovudstad i Charolais, ein gamal inndeling av Frankrike, som frå 1300-talet vart eit grevskap. I 1327 gjekk grevskapet via giftarmål til Hertugen av Armagnac, og i 1390 vart det seld til Filip av Burgund. Etter Karl den modige, som i sin ungdom hadde tittelen hertug av Charolais, vart han teken av Louis XI av Frankrike, men i 1493 vart han avstått av Karl VIII til Maximilian I av Austerrike, som representerte Burgundfamilien. Etter kvart gjekk byen vidare til dei spanske kongane, og lenge var det strid om byen mellom Frankrike og Spania, før han i 1684 vart overlatt til Louis II de Bourbon, ein kreditor for den spanske kongen. Byen kom til slutt inn under den franske krona i 1771.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Charolles**

* charolles.info

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Eit **Spelemannslag** er ein samskipnad av spelemenn, gjerne med det føremålet å ta vare på den lokale tradisjonsmusikken i eit område. Denne typen spelemannslag har preg av å vera ein interesseorganisasjon, som syter for rekruttering av nye spelemenn og tradisjonsberarar. Dei ulike spelemannslaga er i dag rekna som delgrupper under Landslaget for spelemenn, og tilslutta dette.

Mange spelemannslag i dag nyttar ofte nemninga «spel og dansarlag», av di dansarane i folkemusikkrørsla og med tida vart tilslutta laga. Nokre stader, som i Vinje, er det skild mellom spelgruppa og dansargruppa (Vinje spelemannslag og Vinje Dansarring). 

Ulike spelemannslag tek kvart år på seg å arrangere Landskappleiken, stødd av LFS. I 2009 vart Landskappleiken arrangert i samarbeid mellom Geilo Spelemannslag og Ål Spelemannslag. 

Det finst grovt sett eit spelemannslag for kvar kommune innanfor hardingfeleområdet. Soleis er det fem aktive lag i Valdres, eit svært aktivt folkemusikkområde. Nokre lag kan reknast som "sovande".

Ulike lag
---------

### Valdres

* Vårflaumen Spel og Dansarlag (Nord-Aurdal)
* Valdreskvelven Spel og Dansarlag (Vang i Valdres)
* Øystre Slidre Spel og Dansarlag
* Vestre Slidre Spel og Dansarlag
* Etnedal Spelemannslag

### Hallingdal

* Geilo Spelemannslag
* Ål Spel og Dansarlag
* Gol Spelemannslag
* Hallingdal Låtelag (samanslutning av fleire lag i dalen)

### Numedal

* Kongsberg Spel og Dansarlag

### Telemark

* Vinje spelemannslag
* Spelemannslag Bøheringen
* Seljord spelemannslag
* Spelemannslaget Sullarguten
* Falkeriset spelemannslag
* Spelemannslaget Vårlengt

### Hordaland

* Voss Spelemannslag
* Granvin Spelemannslag
* Kvemmingen Spel og Dansarlag

### Sogn og Fjordane

* Jølster Spelemannslag

### Møre og Romsdal

* Aure spelmannslag
* Nordmøre spelmannslag

### Hedmark

* Glåmos Spelemannslag
* Trysil-Knut spel og dansarlag

### Gudbrandsdalen

* Fron Spel og Dansarlag
* Lom Spel og dansarlag

### Oslo

* Spelgruppa i Laget for Folkemusikk (Huldraleiken).

### Andre grupper med skyldte arbeidsområde

* Chateau Neuf Spelemannslag
* Majorstuen
Plasseringa til Belfast Lough.
**Belfast Lough** (irsk *Loch Lao* eller *Loch Laoigh*) er ein stor fjord (engelsk *sea lough*) ved munningen til elva Lagan på austkysten av Nord-Irland. Den indre delen av fjorden består av fleire gjørmete strender og lagunar. Den ytre delen har ein steinete kyst med nokre små sandete bukter. Belfast Lough er sjøvegen frå Belfast til Irskesjøen.

Belfast Lough ligg mellom Orlock Point og Blackhead og strekkjer seg vestover til Belfast. Tre kanalar går innover i landet frå fjorden: Herdman Channel på County Antrim-sida, Victoria Channel, den sentrale og lengste, og Musgrave Channel på County Down-sida.

Av kystbyar finn ein Holywood, Bangor og Carrickfergus. Holywood og Bangor ligg på sørsida i Down, medan Carrickfergus ligg på nordsida i Antrim. På eldre kart, før Belfast voks opp til å ein by, vart fjorden kalla Carrickfergus Lough.

Skipsbyggarverftet Harland & Wolff, som bygde RMS «Titanic», ligg ved fjorden i Belfast, men er ikkje like kjend i dag. No for tida vert det reparert store oljetankarar og oljeplattformer. 

Delar av kystområda er ein del av Belfast Lough naturreservat. Gjørmestrendene er viktige foringsplassar for forskjellige vadefuglar. Ved flo sjø kan ein sjå flokkar av vadefuglar som raudstilk, tjeld og islandsspove.

Bakgrunnsstoff
--------------

* RSPB Belfast Lough naturreservat

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Spellemannprisen 1984** vart delt ut Ibsenhuset i Skien våren 1985. Åge Aleksandersen vart Årets spellemann etter suksessen med albumet *Levva livet!*. Platedirektøren Totto Johannessen fekk heidringssprisen frå juryen, medan Jon Eberson og Sidsel Endresen fekk bransjeprisen som opphavsmenn for albumet *City Vision*. For fyrste gong vart det delt ut pris i klassen «roots & country» og denne prisen gjekk til Cato Sanden.

For fyrste gong fekk ikkje artistane vite kven som hadde vunne dei ulike sjangerklassene på førehand, slik praksisen hadde vore dei førre åra. Frå og med denne utdelinga måtte dei, i likskap med publikum, vente til prisutdelarane avdekte vinnarane.

Vinnarar
--------

| Klasse | Artist | Tittel |
| --- | --- | --- |
| Pop | Lava | *Fire* |
| Rock | Can Can | *En lek i forhold* |
| Folkemusikk/gammaldans | Agnes Buen Garnås | *Draumkvedet* |
| Jazz | Laila Dalseth | *Daydreams* |
| Roots & country | Cato Sanden | *Cato Sanden* |
| Klassisk musikk/samtidsmusikk | Oslo Filharmoniske Orkester | *Tchaikovsky 5. symfoni* |
| Visesong | Tove Karoline Knutsen | *Veintetid* |
| Open klasse | Balkansemblet | *Balkan samlet* |
| Barneplate | Visvas | *Kompis med Albert Åberg* |
| Årets spellemann | Åge Aleksandersen | *Levva livet!* |
| Spesialpris: heidringspris frå juryen | Totto Johannessen |  |
| Bransjepris som opphavsmann | Jon Eberson/Sidsel Endresen | *City Vision* |

Kjelder
-------

* Nettstaden ifpi.no Arkivert 2007-06-13 ved Wayback Machine.
**Bowenforholdet** er forholdet mellom merkande varme og latent varme frå eit medium til eit anna. Matematisk kan forholdet skildrast: 

{\displaystyle B={\frac {Q\_{h}}{Q\_{e}}}},
der {\displaystyle Q\_{h}} er merkande varme og {\displaystyle Q\_{e}} er latent varme. Harald Sverdrup kalla forholdet opp etter Ira Sprague Bowen (1898–1973), ein astrofysikar som først brukte forholdet i arbeidet sitt med fordamping av vatn, og det blir mest brukt innan meteorologi og hydrologi. I denne samanhengen er storleiken {\displaystyle B} mindre enn ein, altså blir ein større tilgjengeleg energimengd frå overflata overført til atmosfæren som latent varme enn som merkande varme. Når {\displaystyle {Q\_{e}\rightarrow 0}} vil derimot {\displaystyle B} gå mot uendeleg, og bowenforholdet vil då vere ein dårleg variabel å bruke i andre formlar, særleg for tørre overflater. På grunn av dette er fordampingsbrøkdelen (FB), som viser dei forskjellige turbulente energifluksane til og frå overflata, ein betre variabel å bruke i desse tilfella. 

Bowenforholdet er relatert til fordampingsbrøkdelen {\displaystyle FB} gjennom likninga

{\displaystyle {FB={\frac {Q\_{e}}{Q\_{e}+Q\_{h}}}={\frac {1}{1+B}}}}.

Referansar
----------

* Bowen, I.S. 1926: The ratio of heat losses by conduction and by evaporation from any water surface. Physics Review, 27, pp 779—787.
* Lewis, J.M. 1995: The Story behind the Bowen Ratio. Bulletin of the American Meteorological Society, 76, pp 2433-2443.
**Knut Alfred Ekwall** (3. april 1843–4. april 1912) var ein svensk målar frå Småland .

Bakgrunn
--------

Ekwall var son av kronofogden Nils Fredrik Robåtvald og Emelie Bernhardina Carolina Dyrstraum. Han var bror av Emma, Gustaf og Hugo Ekwall.

Ekwallstuderte kunst hos Marcus Larson 1858 og ved Kunstakademiet i Stockholm (1860-1866)), med vekt på tresnitt. Han vart elev til målaren Ludwig Knaus i Berlin.

Karriere
--------

I 1870 arbeidde Knut Ekwall som artist i München og seinare i Leipzig. På denne tida var arbeidet hans hovudsakleg illustrasjonar for tyske og svenske aviser, reprodusert som koparstikk. Han laga mellom anna illustrasjonar til *Frithiofs saga* av Esaias Tegnér.

I 1871 gifta han seg med den tyske konsertsongaren Johanna Maria Theresia Burkowitz-Pönitz. Dotter deira var bilethoggaren Runa Bülow-Hübe. Ekwall vende tilbake til Sverige i 1885. 

I produksjonen hans finst portrett, landskap og sjangermotiv, ofte med barn. Ekwall finst representert mellom anna ved Nationalmuseum og Nordiska museet i Stockholm og Kalmar konstmuseum i Kalmar.

Død
---

Den 13. mars 1912 brann villaen hans på Romanö, og ei stor mengd kunst gjekk tapt. Knut Ekwall, som hadde vore sjukeleg ei lengre tid, låg sjuk i etasjen øvst. Han vart redda og vart teken til det nærliggande Romanäs sanatorium. Nokre veker seinare døydde han der.

Biletgalleri
------------

* FrieriFrieri
* 
* FrierietFrieriet
* 
* Jenta med brevetJenta med brevet
* 
* 
* 
*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Knut Ekwall» frå Wikipedia på svensk, den 19. september 2018.*

Kjelder
-------

* Ekwall, 2. Knut Alfred i *Nordisk familjebok* (1:a upplagan, 1881) Ekwall, 2. Knut Alfred i *Nordisk familjebok* (1:a upplagan, 1881) Ekwall, 2. Knut Alfred i *Nordisk familjebok* (1:a upplagan, 1881) (første opplaget, 1881)
* Lexikonett amanda og Kultur1

1. ↑  Svenskt konstnärslexikon *del II sid 122, Allhems Förlag, Malmö.*
2. ↑  Nationalmuseum
3. ↑  «Oljemålning». *digitaltmuseum.se* (på svensk). Henta 14. april 2018.
4. ↑  Kalmar konstmuseum
| Bridgetown |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land  Kommune | Barbados  Saint Michael |
| Grunnlagd | 1628 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  39 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 96 578 |
| Koordinatar | 13°7′″N 59°37′″W﻿Koordinatar: 13°7′″N 59°37′″W﻿ |
| Plassering |
|  |

**Bridgetown** er hovudstad og største by på Barbados med eit folketal 7 000, i tillegg til 90 000 i forstadane. Tidlegare vart byen kalla *Town of Saint Michael*, og er i dag ein del av kommunen Saint Michael på sørvestkysten av øya ved Carlislebukta. Delar av Stor-Bridgetown ligg ved grensa til nabokommunane Christ Church and St. James.

Byen vart grunnlagd av Storbritannia i 1628, og etter at britane tidlegare hadde hatt tilhald i Holetown. Bridgetown er eit stort turitsmål i Karibia, og byen er eit viktig økonomi- og konferansesenter i Karibia. I tillegg vert det produsert sukker, rom og melasse.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Spellemannprisen 1994** blei delt ut våren 1995. Øystein Sunde vann prisen for Årets spellemann og blei dermed den einaste som har vunne denne utmerkinga to gongar. Første gong var under 1989-utdelinga. I tillegg blei han kåra til Årets spellemann som medlem av Gitarkameratene under 1990-utdelinga. Anne Grete Preus blei årets store vinnar og vann tre prisar for albumet *Millimeter*.

Det var ellers store endringar i kva for klassar det blei delt ut pris for dette året, og det blei berre delt ut 11 prisar mot 13 året før. Nye klassar var «årets låt» og «årets album». Sistnemnde blei berre utdelt i to fleire gongar før han kverva. Klassane kvinnelege artist og mannlege artist var attende etter 16 år, og klassen «pop» var erstatta med klassen «gruppe». Det blei ikkje delt ut priser innan «rock», «vise», «kammermusikk», «orkestermusikk» eller «open klasse» dette året. Borte for godt var klassane «roots & country» og «underhalding».

Vinnarar
--------

| Klasse | Artist | Tittel |
| --- | --- | --- |
| Kvinnelege artist | Anne Grete Preus | *Millimeter* |
| Mannlege artist | Jonas Fjeld | *Nerven i min sang* |
| Gruppe | Tre små kinesere | *Hjertemedisin* |
| Folkemusikk/gammaldans | Knut Buen/Leif Rygg/Kåre Nordstoga | *Bjølleslåtten (slåttar etter Ola Mosafinn)* |
| Jazz | Egil Kapstad Trio | *Remembrance* |
| Klassisk musikk/samtidsmusikk | Håkon Austbø | *Messiaen - Vingt Regards* |
| Barneplate | Terje Formoe | *Kaptein Sabeltann og hemmeligheten i Kjuttaviga* |
| Årets låt | Anne Grete Preus | «Millimeter» |
| Årets album | Anne Grete Preus | *Millimeter* |
| Årets nykomar | Weld | *Natural Tools* |
| Årets spellemann | Øystein Sunde |  |

Kjelder
-------

* Nettstaden ifpi.no Arkivert 2007-06-13 ved Wayback Machine.
**Knut Anders Fostervold** (fødd 4. oktober 1971), er ein norsk syklist og tidlegare fotballspelar i Molde Fotballklubb. 

Fostervold har spelt i klubbane Rival, Sandefjord, Stokke, Eik-Tønsberg og Grimsby (lån), men det var i Molde han hadde det meste av karrieren som fotballspelar. I perioden 1994 – 2002 spela han 172 eliteseriekamper i forsvaret til klubben, og skåra 13 mål. Frå 1997 til 2001 var han og kaptein på laget. 

Etter ein kneskade i 2002 måtte han leggje fotballskorne på hylla, og valde då å satse på sykling. I løpet av få år jobba han seg opp til å bli ein av Noregs beste syklistar, og syklar no for Team Sparebanken Vest. Han deltok i temporittet i VM både i 2006 og 2007, utan å oppnå store resultat. I september 2007 sette han norsk rekord på 10 og 20 kilometer temposykling.

Fostervold er den eldre broren til til Guro Fostervold som jobbar i TV 2-sporten.

Referansar
----------

1. ↑  *Om Fostervold på kondis.no*, arkivert frå originalen 27. september 2007, henta 27. juli 2008
2. ↑   Fostervold tok ny rekord

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fostervold på mfkweb
* Fostervold på 100% Fotball
**Knut Fingarson Fosslia** (12. mai 1816–1880) var ein namngjeten spelemann frå Krødsherad, i si tid rekna som ein av dei likaste spelemennene i dei trakter.

Knut var vidkjend for meir enn felespel. Han var òg børsesmed, felemakar kjøkmeister og liktalar. Det vart òg sagt han kunne trolle, dreiv med synkverving og hadde hand om svarteboka. Ein gong vart han teken for falskmynteri. 

Spelet og personlegdomen hans Knut Fosslia var av eit slikt lag at han vart segngjeten alt i levetida. Han lærde bort slåttar til Gamle-Kleven, Kittil Langebakke, Hans Hagen og Andres Vinna. Truls Ørpen noterte at slåttane etter Knut var særmerkte, ikkje nett så store i forma, men med mykje krot og trillar. Spelet hans Knut var nok prega av hundreåret før.

Jonsokdag i 1840 vart Knut gift med Ragne Hallgrimsdotter Enderud, og dei fekk fem barn, men av berre eitt av dei levde til vaksen alder. Etter at Ragne døydde, for Knut til Amerika i 1848, og tok seg nytt gifte der, Anne Kittilsdotter Tangen. Dei fekk ni born der borte, og ei stor etterslekt.

I Amerika heldt Knut fram som spelemann og felemakar, og vart buande på Jefferson Prairie nett utanfor Chicago. Då Ole Bull var vestover på turne oppsøkte han Knut Fosslia, og desse heldt konsertar saman, og tevla i ulike kunststykke med felene sine. Men Knut var ikkje nøgd med konsertane, av di Ole Bull fekk all æra, trass i at han sjølv meinte han spela slåttane betre.

Knut Fosslia døydde i Amerika i 1880.

Kjelder
-------

* Ministerialbøker for Krødsherad: 1815-29 og 1829-51
*Må ikkje forvekslast med Dale skipreide på Sunnmøre eller Luster skipreide i Sogn som tidlegast òg heitte Dale skipreide.*
Dale har gjeve namn åt både kyrkje og skipreide
**Dale skipreide** var ei av fem (seinare seks) skipreider i Sunnfjord, Omkring 1700 vart ho delt i to: **Indre Dale skipreide** og **Ytre Dale skipreide**.

* Indre Dale omfatta Sande sokn, Bygstad sokn og Vik sokn, tilsvarande noverande Gaular kommune.
* Ytre Dale omfatta Dale sokn, Holmedal sokn og Guddal sokn, tilsvarande noverande Fjaler kommune (unnateke krinsane Folkestad, Fure og Våge) og ein del av Askvoll kommune (krinsane Vårdal, Holmedal/Bakke og Rivedal).

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag i begynninga av 1800-talet. Indre Dale skifta namn til Indre Holmedal 1890, og 1911 vart namnet endra til Gaular tinglag. Ytre Dale skifta 1890 namn til Ytre Holmedal, og 1912 vart namnet Fjaler tinglag.

Fotnotar
--------

1. ↑  Arkivverket
2. ↑  Arkivverket
3. ↑  Arkivverket

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Sogn og Fjordane med skipreidene innteikna (frå *Norsk historisk leksikon*)
**Knut Haus** (8. juni 1915–23. juni 2006) var ein norsk landbruksmann som representerte Rogaland og Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1973 til 1985.

Haus var fødd i Greipstad i Vest-Agder som son til ein lærar og kyrkjesongar. I tida frå 1933 til -39 gjekk han både Sørlandets kristelege ungdomsskule på Birkeland, Vest-Agder landbruksskole i Søgne og eit artiumskurs ved Volda gymnas. Deretter tok han i 1941 sivilagronom-eksamen ved jordbrukslina på Noregs Landbrukshøgskole på Ås i Akershus.

1941-42 var Haus styrar ved Tresamyrenes brenntorvfabrikk i Stor-Elvdal. Frå 1942 til 1948 var han tilsett ved Statens frøkontroll, siste fire åra som avdelingsleiar i Trondheim. Etter to år på landbrukshøgskulen, byrja han i 1950 som assistent ved Felleskjøpet sin forsøks- og stamsædgard Vidarshov på Vang i Hedmark. Frå 1953 var Haus driftsleiar ved Rogaland stamsædgard på Klepp i Rogland, ei stilling han hadde til 1979.

Stortingsperioden 1961-65 var Haus vararepresentant til Stortinget. Då Kjell Bondevik var statsråd i Lyng-regjeringa i fire veker hausten 1963, møtte Haus fast 28.8.-25.9.1963. Åra 1972-73 var Haus var varaordførar i Klepp. Hausten 1973 vart Haus vald til stortingsrepresentant frå Rogaland, og med attval i 1977 og -81 vart han verande på Tinget i tolv år. Heile tingtida hadde han plass i Landbrukskomiteen, formann i komiteen dei siste fire åra.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Knut Horvei** (27. mars 1893–30. mars 1984) var ein norsk gardbrukar og forfattar frå Evanger i Hordaland. Han gav ut 18 bøker, både skodespel, romanar og dikt.

Horvei overtok garden Horvei på Bolstadøyri etter foreldra og budde der det meste av livet. Han var aktiv i ungdomslagsmiljøet, formann i Bolstadøyri Ungdomslag 1910–23. Åra kring 1920 hadde han nær kontakt med lyrikaren Olav Nygard, ei lærerik tid for Horvei.

Etter å ha arbeidd med litt sølvreval i heimbygda, reiste han til Aust-Europa og dreiv pelsdyrfarmar i Estland, Litauen, Polen. Han tente godt ei tid, men i det såkalla pelsdyrkrakket etter 1930 miste han alt og kom heim til Evanger utan midlar. Sidan budde Horvei på garden sin i heimbygda livet ut.

Forfattaren Horvei debuterte i 1920 med stykket *Kristen*, eit drama innafor nynorsk amatørteaterstil. Fyrste stykket på scene, vart det konvensjonelle problemdramaet *Vigdis* frå 1966. Det vart sett opp samtidig i Radioteatret og som turnéteater på Den Nationale Scene. *Hjallarbrui*, med sjangernemninga «draumspel», vart sett opp på Den Nationale Scene 1973 og av Sogn og Fjordane Teater i 1983, etter å ha vorte omarbeidd og regissert av Anne Gullestad.

Den forteljande prosaen til Horvei står nær folkedikting og munnleg bygdetradisjon. Forteljingane har ein episk struktur som fører tankane til eventyr, saga og ikkje minst folkevisene, balladen. Dei vekte lite merksemd, all den stund samtidas forventingar til norske romanar vende seg mot det psykologisk-realistiske, forteljingar lesaren kunne kjenne seg att i.

Kjelder
-------

* Knut Horvei i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Grotte des Faux-Monnayeurs i Mouthiers-Haute-Pierre i Frankrike.
**Speleologi** eller **hóleforsking** er eit samleomgrep på vitskaplege studium av naturleg danna holrom og grotter, først og fremst karstholer i kalksteinsområde.

Utforsking av grotter har vore drive i lang tid, mellom anna er det kjent skildringar frå assyriske handskrifter frå meir enn 1000 fvt. I mellomalderen finst mange skildringar om hòler, oftast prega av overtrua på den tida.

Systematiske studium av grotter i nyare tid tok til omkring 1800. Føregangspersonane var franskmennene Gabriel Auguste Daubrée og Édouard-Alfred Martel. Sistnemnde reknast som grunnleggjaren av holeforskingar, han som systematiserte forskinga og gjorde han til vitskap. I løpet av femti år undersøkte han over 1500 sjaktgrotter i Europa og Amerika.

I Noreg studerte geologane John Oxaal og Gunnar Hansen Horn hòler i Nordland. Seinare skildra franskmannen Jean Corbel grotter i Noreg. Ved Universitetet i Bergen blir det drive forsking og undervising i speleologi.

Sidan slutten av 1950-åra har Noreg jamleg hatt besøk av britiske grotteklubbar som har funne og utforska ei mengd nye grotter, spesielt i Rana-området.

Speleologi omfattar til ei viss grad òg utforsking og kartlegging av grotter, og mange har dette som ein spennande hobby som ofte involverer både fjellklatring og dykking.

Kjelder
-------

* Speleologi. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 17. november 2013 frå .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS

 |
**Knut Blom** (14. februar 1916–6. februar 1996) var ein norsk jurist, advokat og høgsterettsdommar. Han var medlem av Høgsterett frå 1968 til 1986.

Blom var fødd i Kristiania (Oslo). Han tok examen artium i 1934, og blei cand.jur. i 1939. Han blei tilsett som fullmektig hos Carl Fridtjof Rode i Melbu same året, og overtok advokatkontoret då Rode blei kalla inn til militærteneste kort tid etterpå. Frå 1940 til 1942 var Blom dommarfullmektig i Jæren heradsrett, og frå 1942 var han advokatfullmektig hos Sven Arntzen, frå 1947 partner. Under den tyske okkupasjonen var Blom eit sentralt medlem av leiinga av Heimefronten.

Blom arbeidde som advokat til 1968, og var forsvarar i Oslo byrett 1953 til 1956, Eidsivating lagmannsrett 1956-1965 og Høgsterett 1965 til 1968. Frå 1968 til han gjekk for aldersgrensa i 1986 var han høgsterettsdommar. Han skreiv juridiske fagbøker, mellom anna *Sakførerens rettslige Ansvar* (1947) og *Prisloven med kommentarer* (1954).

Han blei dekorert med Deltakarmedaljen og i 1978 mottok han St. Olavs Orden. Han døydde i Oslo.

Fotnotar
--------

1. 1 2 3  Michelsen, Hans. Helle, Knut, red. *Knut Blom*. *Norsk biografisk leksikon* (Oslo: Kunnskapsforlaget). Henta 20 September 2010.

* *Denne artikkelen bygger på «Knut Blom» frå Wikipedia på bokmål, den 26. august 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
**Kasper Harlem Fosser** (fødd 21. april 1999) er ein orienteringsløpar frå Oslo. Perioden 2019-22 vann han 2 gullmedaljar, 4 sølvmedaljar og ein bronsemedalje i verdsmeisterskapane. Han triumferte i verdscupen i orientering i 2021 og 2022.

Aktiv
-----

Åra 2017, 2018 og 2019 vann Fosser høvesvis 1, 2 og 3 gullmedaljar i junior-VM. I sitt siste år som junior sprang han inn til sølvmedalje på klassisk-distansen ved Verdsmeisterskapen i orientering 2019 i Østfold, slått av landsmannen Olav Lundanes med halvtanna minutt. Under verdsmeisterskapen 2021 ved Doksy i Tsjekkia vart Fosser verdsmeister på klassisk-distansen, framom Matthias Kyburz og Magne Dæhli. I den same meisterskapen lukkast Fosser vinne sølvmedaljar på kortdistansen, i stafetten for menn og i mixstafetten. Året etter vann han gullmedaljen på kortdistansen ved VM i Danmark, heile 16 sekund føre sølvmedaljøren. På den avsluttande mixstafetten i VM tok han seg av tredjeetappen for eit norsk lag som enda på bronseplassen.

### Medaljar og plasseringar i verdsmeisterskap

* VM 2019: Sølvmedalje på klassiskdistansen
* VM 2021: Gullmedalje på klassiskdistansen, og tre sølvmedaljar
* VM 2022: Gull på kortdistansen, bronse i mixstafett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kasper Fosser» frå Wikipedia på engelsk, den 9. juli 2023.*
**Knut Eggum Johansen** (fødd 25. september 1943 i Bodø) er ein norsk sosialøkonom og embetsmann. Han er direktør i Konkurransetilsynet (konkurransedirektør).

Johansen vart uteksaminert som sosialøkonom (cand.oecon.) frå Universitetet i Oslo i 1979, men var allereie frå 1968 vikarsekretær i Planleggingsavdelinga i Finansdepartementet. I august 1971 vart han førstekonsulent i same avdeling, der han var fram til 1975 då han tok eit friår for å studere ved University of Minnesota. 

Som underdirektør i finansdepartementet inngjekk han 1981-82 i Institutt for Anvendt Sosialvitenskapelig Forsking (INAS) i Oslo som ledd i eit utvekslingsprogram med sentraladministrasjonen. Fram til 1986 var Johansen underdirektør i *Planleggingsavdelinga*, under leiing av Per Schreiner. Han var spesialråd ved OECD i Paris 1986-88.

Knnut Eggum Johansen gjekk inn i stillinga som konkurransedirektør i 1999, og var før dette i stillinga som ekspedisjonssjef i Toll- og avgiftsavdelinga i Finansdepartementet frå 1990.

Som konkurransedirektør har Johansen hatt ansvar for flyttinga av tilsynet til Bergen, og for saker som bl.a opphevinga av bonuspoengordninga på innanriksfly.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Knut Eggum Johansen - bakgrunn[*daud lenkje*]
* Konkurransedirektør Knut Eggum Johansen
* 

* «Knut\_Eggum\_Johansen» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Kjelde
------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 21:21.
**Nils Jørgen Gregersen** (15. juni 1840–1924) var ein norsk offiser, forfattar og stortingsmann frå Kristiania.

Gregersen var son til ein børsemakar i hovudstaden. Han gjekk krigsskulen frå 1856 til -60 og var deretter tilslutta Trondhjems infanteribrigade, avanserte til kaptein i 1872. Frå 1864 til 1883 budde han i Volda og arbeidde som veginspektør for Sunnmøre og ein del av Nordfjord. I 1891 vart Gregersen utnemnd til oberstløytnant i Telemarkske linjebataljon, med bustad i Skien. Perioden 1893-98 var han oberst i Bergenske brigade, budde i Vik i Sogn. Til sist sjef 1898-1905 for Kristiansandske brigade, busett i Kristiansand.

Medan han budde i Volda, var Gregersen varaordførar i kommunen frå 1872 til -80. I tillegg var han forlikskommissær og medlem av matrikkelkommisjonen. Valbolken 1880-82 representerte han Romsdals amt på Stortinget, sameleis ved omframtstortinget 1882. På Tinget var han medlem av militærkomiteen og slutta seg til venstreopposisjonen. Han flytta til Trondheim i 1883 og var medlem av bystyret frå 1887. Gregersen var medlem av to statlege utval; Militærkommisjonen av 1880 og Vårsildkommisjonen.

Gregersen var ein ivrig jeger og fiskar og gav ut verket *Norges Natur* i 1909. Året etter kom *Hvem berøvede Kong Oscar den norske Krone?*. Elles forfatta han fleire militære avhandlingar.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |