recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jimmy Cobb** (20. januar 1929–24. mai 2020) var ein amerikansk jazztrommeslagar som mellom anna er kjend for samarbeidet med Miles Davis, John Coltrane og Cannonball Adderley i 1950 og -60-åra.

Cobb byrja karrieren i Washington D.C. der han spelte med mellom andre Billie Holiday og Pearl Bailey. I 1950 var han med på si første plateinnspeling med saksofonisten Earl Bostic. Seinare spelte han med artistar som Dinah Washington, Clark Terry og Cannonball Adderly, før han kom med i Miles Davis sin kvintett i 1957. Høgdepunktet i karrieren kom med Davis-innspelinga *Kind of Blue* i 1959, som vert rekna som eit av dei store meistarverka innan jazzen (andre kjende plater han var med på er *Sketches of Spain*, *Someday My Prince will Come* og *Porgy and Bess*).

I 1964 slutta Cobb hjå Miles, men rytmeseksjonen frå sekstetten heldt saman, under namnet «Wynton Kelly Trio». Bandet, som i tillegg til Cobb bestod av Wynton Kelly på piano og Paul Chambers på bass, heldt fram til slutten av 1960-åra, og dei laga fleire plater både som trio og saman med andre artistar.

Etter trioen vart oppløyst, spelte Cobb med Sarah Vaughan i ni år. I tillegg jobba han frilans med ulike artistar, noko han har halde fram med sidan. I den seinare tida har Cobb også hatt sitt eige band i New York, under namnet «Cobb’s Mob».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jimmy Cobb på Drummerworld

### Kjelde

* Offisiell heimeside for Jimmy Cobb

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Tankanlegget i Sløvåg. **Alexela Sløvåg AS** (tidlegare **Vest Tank**) er eit dotterselskap av Alexela Norge Holding, som igjen er eit dotterselskap av Alexela Logistics AS, som er basert i Estland. Alexela Sløvåg ligg i Sløvåg i Gulen kommune.

Historie og Vest Tank-ulukka
----------------------------

Verksemda vart stifta i år 2000 og baserte seg i Sløvåg, under namnet Hasan Tank. Seinare vart namnet skift til Vest Tank. Vest Tank spesialiserte seg på motta og handsama såkalla slop, vaskevatn frå vasking av tømte tankar på tankskip. Verksemda hadde berre konsesjon til å ta imot slop, avgrensa til max. 175 000 kubikkmeter i året (tilsvarer omtrent 175 000 tonn.) Slop inneheld 90% vatn og 10% oljeprodukt. 

I 2006 underteikna verksemda ein avtale med Trafigura om å ta imot avfall frå annan type petroleumsproduksjon òg. Dette gjorde at selskapet tok til å ta imot og reinsa coker bensin. Det var denne aktiviteten, som verksemda ikkje hadde løyve til, som førte til ulukka i 2007. Restane etter reinsingsprosessen kom i kontakt med ein brannfarleg gass, og ein av tankane på Vest Tank sitt område eksploderte den 24. mai dette året. Ingen vart direkte skadd i ulukka, men det førte til mykje uro og helseskader for innbyggjarane i Gulen kommune. For meir informasjon, sjå Vest Tank-ulukka.

Etter eksplosjonen vart det naturleg nok mykje som måtte klarast opp i. Både Statens forureiningstilsyn og Direktoratet for samfunnstryggleik og beredskap fekk kritikk for å ha regulert verksemda for dårleg. I 2009 vart eigaren av Vest Tank dømt til 18 månaders fengsel.

Alexela Sløvåg i dag
--------------------

I 2007 vart alle aksjane i Vest Tank kjøpt opp av Alexela Logistics. Dette er eit holdingselskap av olje og logistikk- ressursar i Nord-Europa. Alexela Sløvåg er ein av tre terminalar i morselskapet, dei to andre ligg i Paldiski og Sillamäe i Estland. 

I løpet av 2008 vart området til Alexela Sløvåg oppgradert frå eit avfallshandteringsområde til ein moderne oljeproduktsterminal med tryggingstiltak og betre teknologiske løysningar for å møta alle internasjonale krav. Etter dette har Alexela Sløvåg drive ein terminal utelukkande for lagring og transitt av bensin og andre oljeprodukt. Ein informasjonsbrosjyre om dei nye tryggingstiltaka har vorte send ut av verksemda til husstandane som ligg i nærleiken av tankområdet.

Administrerande direktør i dag er Håkon Ivarson.

Kjelder
-------

* Offisiell nettside m/ informasjonsbrosjyre til nedlasting.
* Nettkatalogen.no om Vest Tank.
* Vest Tank-ulukka.
| Felixstowe  |
| --- |
| Felixstowe Pier & seafrontFelixstowe Pier & seafront Felixstowe Pier & seafront |
| Plassering |
| 

Felixstowe is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Suffolk |
| Distrikt | Suffolk Coastal |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 29 349 |
| Koordinatar |  51°58′″N 1°21′″E﻿Koordinatar: 51°58′″N 1°21′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | IP11 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1394 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Felixstowe**
 |

**Felixstowe** er ein hamneby for Nordsjøtrafikk i Suffolk i England. Byen har den største containerhamna i Storbritannia.

Det har lege ein landsby på staden sidan før normannarane erobra området på 1000-talet. Staden vart etterkvart viktig for forsvaret av England, som i 1667 då nederlandske soldatar gjekk i land og mislukkast i å ta det lokalet martellotårnet.

Så seint som i 1886 vart Felixstowe ei viktig hamn. Turismen auka på same tid, og i 1905 vart piren konstruert. Staden vart eit fasjonabelt feriemål i viktoriansk tid, ikkje minst som følgje av at Felixstowe stasjon og piren vart opna, og at den tyske keisarfamilien vitja staden.

Hamna er den tredje viktigaste i Storbritannia, etter Southampton og Tilbury, med 35% av landet sitt containertrafikk, og den fjerde travleste i Europa etter Rotterdam, Hamburg og Antwerpen. I 2002 vart han òg rangert som den tjuande travleste i verda.

Det er gode vegsamband til Midlands via A14 og til London via A12.

Elva Orwell renn ut i sjøen ved Felixstowe.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Felixstowe» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Fellesprogrammet** var ein felles politisk plattform skip av dei fire største politiske partia i Noreg ved slutten av andre verdskrigen for å vidareføra samarbeidet dei hadde hatt på tvers av partigrensene under krigen.
Arbeidarpartiet (DNA), Høgre (H), Venstre (V) og Bondepartiet (Senterpartiet) (B) tok del i Felleprogrammet. Det fekk seinare også støtte av dei to andre partia i landet, Noregs Kommunistiske Parti (NKP) og Kristeleg Folkeparti (KrF).

Representantar for dei ulike partia kom saman i mai 1945 med støtte frå leiinga i Heimefronten. Fagforeiningsmann og tidlegare redaktør av Bergens Arbeiderblad, Gunnar Ousland, representerte DNA. Redaktørkollegaene Herman Smitt Ingebretsen (H), Chr. A. R. Christensen (V) og Hans Holten (B) tok del i forhandlingane. Programmet blei utarbeidd sommaren 1945 og lansert ved Stortingsvalet 1945 i tillegg til dei eksisterande partiprogramma. 

Fellesprogrammet pekte på dei store retningslinjene dei politiske leiarane meinte alle burde samlast om for å gjenreisa og byggja ut den demokratiske staten, og nemnde nokre konkrete sakar for dette samarbeidet. Til dømes burde det opprettast bransjeutval for dei enkelte næringane, produksjonsutval med deltakarar også frå arbeidarar og funksjonærar, og ein ønskte lovgjeving som hindra streik og lockout som kampmiddel i arbeidskonfliktar. Jordbruket burde sikrast full likestilling med andre næringar, og det norske forsvaret burde gjenreisast. Fellesprogrammet bidrog til at dei politiske motsetningane blei neddempa til fordel for dei store felles gjenreisningsoppgåvene i etterkrigsåra.

Kjelder
-------


* «Fellesprogrammet» (10. april 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 4. mai 2014.
**Angus** (skotsk-gælisk *Aonghas*) er ein av 32 regionar og eit statthaldarskap i Skottland. Regionen grensar til Aberdeenshire, Perth and Kinross og Dundee City. Hovudnæringa i regionen er jordbruk og fiske.

Angus var historisk eit grevskap (offisielt kalla *Forfarshire* frå 1700-talet fram til 1928 då det fekk det gamle namnet sitt attende) fram til 1974 då det vart eit distrikt i regionen Tayside. I 1996 vart det todelte lokalstyret avskaffa og Angus vart oppretta som ei sameint styresmakt. Det tidlegare grevskapet grensa til Kincardineshire i nordaust, Aberdeenshire i nord og Perthshire i vest. I sør låg Fife på andre sida av Firth of Tay. Grensene til dagens region er nøyaktig lik dei gamle grevskapsgrensene bortsett frå City of Dundee.

Angus kan delast inn i tre geografiske område. I nord og vest er landskapet dominert av fjell. Dette er området med dei fem Angus Glens er tynt folkesett og hovudnæringa her er åsjordbruk. I sør og aust består landskapet av rullande åsar som grensar til sjøen. Dette området er meir folkesett med dei større byane og byen Dundee ved kysten. I mellom ligg Strathmore, som er gælisk for «den store dalen», som er eit frodig jordbruksområde kjend for dyrking av poteter, bærfrukt og oppdrett av anguskveg.

Byar og landsbyar
-----------------

### Byar

* Arbroath—størsteby
* Brechin
* Carnoustie
* Forfar—administrasjonsstad
* Kirriemuir
* Monifieth
* Montrose

### Landsbyar

* Aberlemno
* Arbirlot
* Auchmithie
* Birkhill
* Bridge of Craigisla
* Carmyllie
* Dunnichen
* East Haven
* Edzell
* Farnell
* Friockheim
* Glamis
* Guthrie
* Inverkeilor
* Kingsmuir
* Letham—største landsby
* Newbigging
* Newtyle
* Memus
* Menmuir
* Monikie
* Muirhead
* Murroes
* St Vigeans
* Tealing
* Tarfside
* Unthank

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Angus» frå Wikipedia på engelsk, den 3. desember 2009.*

Koordinatar: 56°40′N 2°55′W﻿

| * v
* d
* e
Regionar i Skottland |
| --- |
| Skottlands flagg | 
* Aberdeen
* Aberdeenshire
* Angus
* Argyll and Bute
* Clackmannanshire
* Dumfries and Galloway
* Dundee
* East Ayrshire
* East Dunbartonshire
* East Lothian
* East Renfrewshire
* Edinburgh
* Falkirk
* Fife
* Glasgow
* Highland
* Inverclyde
* Midlothian
* Moray
* North Ayrshire
* North Lanarkshire
* Orkney
* Perth and Kinross
* Renfrewshire
* Scottish Borders
* Shetland
* South Ayrshire
* South Lanarkshire
* Stirling
* West Dunbartonshire
* West Lothian
* Ytre Hebridane (na h-Eileanan Siar)

 | Skottlands flagg |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**James «Jimmy» Miller** (23. mars 1942–22. oktober 1994) var ein amerikansk plateprodusent som produserte album for The Spencer Davis Group (og var medlåtskrivar på songen «I'm a Man» med Steve Winwood), Nirvana, Blind Faith, Bobby Whitlock, Kracker og The Rolling Stones (alle album frå *Beggars Banquet* til *Goats Head Soup*), The Plasmatics og Motörhead. Han produserte òg The Move-singelen «Blackberry Way».

Nokre av albuma som Miller produserte for Rolling Stones, *Beggars Banquet*, *Let it Bleed*, *Sticky Fingers* og *Exile on Main Street*, vert generelt rekna som dei viktigaste utgjevingane til bandet. 

Som perkusjonist var Miller kjend for ein særeigen trommelyd, særleg med the Rolling Stones og han spelte stundom òg perkusjon på platene deira, mellom anna den kjende kubjølleopninga på «Honky Tonk Women», trommene på «You Can't Always Get What You Want», «Happy» og «Shine a Light».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmy Miller» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Eva Nissen Fett** (30. april 1910–5. februar 2003), opphavleg namn Eva Nissen Meyer, var den fyrste kvinnelege arkeologen i Noreg, med magistergrad frå Universitetet i Oslo i 1933 med avhandlinga *Relieffspenner i Norden*. Ho var fødd og døydde i Bergen.

Etter eksamen arbeidde ho ved Bergens Museum i Bergen i tre år med både museumsarbeid og som feltarkeolog på vegner av professor Johannes (Johs.) Bøe, og var elles knytt til dette museet, men hadde aldri fast arkeologisk stilling. Ho gifta seg med arkeologen Per Fett rett før andre verdskrigen, fekk med tida fire born, og gjorde mykje av sitt arkeologiske arbeid «attmed kjøkkenbenken». Forskinga hennar hadde særleg å gjere med busetting i ymse lokalsamfunn over eit tidsspenn frå eldre steinalder til vikingtida, og ho har skrive bidrag til fleire bygdebøker over heile Vestlandet om dette emnet. Saman med ektemannen som bidragsytar skreiv ho *Sydvestnorske helleristninger: Rogaland og Lista*, som vart utgjeve i 1941.

Kjelder
-------

* Magarita Díaz-Andreu, Marie Louise Stig Sørensen (redaktørar). (1998) 2011. *Excavating Women* : *A History of Women in European Archaeology*, Routledge. Side 110. ISBN 978-0-415-15760-5 ISBN 978-0-415-51893-2

Fotnotar

1. ↑  Utgjeve i redigert versjon i Bergens museums årbok 1934. Historisk-antikvarisk rekke
2. ↑  Stavanger museums skrifter, 1941

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Jimmie Lee Sloas** (fødd 12. mai 1970) er ein USA-amerikansk studiomusikar, produsent og låtskrivar, som hovudsakleg speler bassgitar.

Faren Dave Sloas var medlem av bluegrassgruppa The Sloas Brothers. I 1982 var Sloas med å skipe rockegruppa RPM. Bandet gav ut to album frå 1982 til 1984.

Frå 1986 til 1990 var Sloas medlem av det moderne kristenmusikkbandet The Imperials. Han har elles spelt mykje som studiomusikar og vore produsent for andre artistar, hovudsakleg innan country eller moderne kristenmusikk med artistar som Garth Brooks, Carrie Underwood, Keith Urban, Carman, LeAnn Rimes, Kellie Pickler, Reba McEntire, PFR, Switchfoot og Jessica Simpson. I 1996 skipa han gruppa Dogs of Peace med den tidlegare Whiteheart-gitaristen Gordon Kennedy. Sloas har òg spelt med heavy metal-gruppa Megadeth på albumet deira *The System Has Failed*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmie Lee Sloas» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Uncredited, Review of RPM CD reissue, 2004; Rock Report. Henta 25. april 2016.
2. ↑  Uncredited, Profile of RPM; robertwhitejohnson.com. Henta 25. april 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Lukas** (frå romersk *Lukanus* eller *Lukius*), levde i det første hundreåret. Lukas (לוקא, gresk: *Loukas*) er nemnd i Det nye testamentet som lækjar og som Pauli medarbeidar og følgjesvein. I Paulus’ andre brev til Timoteus (4,11) er Lukas omtalt som den som er hjå Paulus til det siste. Etter kyrkjeleg tradisjon er det denne Lukas som har skrive Evangeliet etter Lukas og Apostelgjerningane.

Etter ein legende som oppstod tidleg i mellomalderen skulle Lukas òg vere målar. Han skal ha måla det første ikonet, eit bilete av Jomfru Maria, Guds mor, «Hodigitria». Det finst ikkje dokumentasjon for denne legenda.

Evangelisten Lukas. Bilete frå tideboka (bønneboka) *Les Très Riches Heures du duc de Berry*, no ved Musée Condé i Paris.
I eit forsøk på å gjere Lukas til augnevitne til Jesus, vart han tidleg rekna blant dei 70 læresveinane Jesus sende ut i følgje Lukasevangeliets 10. kapittel. Heller ikkje denne tradisjonen finst det dokumentasjon for..

Lukas vert symbolisert med ein okse eller okse med venger, fordi evangeliet han skreiv byrjar med forteljinga om at Sakarja leier eit offer i tempelet. Oksen var eit vanleg offerdyr.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om evangelisten Lukas, frå Den katolske kyrkja

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Evangelisten Lukas**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Utsyn austover frå White Nothe mot Bat's Head med den høgare **Swyre Head** lenger bak.
Scratchy Bottom, mellom **Swyre Head** og Durdle Door, kalla opp etter det bratte henget
**Swyre Head** ligg på Jurassic Coast mellom Bat's Head i vest og Durdle Door i aust, nær Lulworth (lenger aust) i Dorset i England. Forvirrande nok har ho same namnet som det høgaste punktet i Purbeck Hills i Isle of Purbeck (som er ei halvøy og ikkje ei øy), same stad som *denne* Swyre Head ligg. 

Kalkklippa er bratt med ei grasslette på toppen. Stien ned klippa er ein populær fottur, men bratt. og naturen er vill. Klippa skjer seg inn i åsen som dannar Swyre Head på dette punktet. 

Området mellom Swyre Head og Durdle Door vert stundom kalla «Scratchy Bottom» på grunn av det bratte henget.

Sjå òg
------

* Jurassic Coast

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Swyre Head, Lulworth» frå Wikipedia på engelsk, den 12. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Swyre Head & Durdle Door walks Arkivert 2006-11-08 ved Wayback Machine..
2. ↑  Two walks west of Durdle Door.
3. ↑  John Dyason, Photograph: Swyre Head with Bat's Head beyond from Durdle Door, South West Coast Path.
4. ↑  Coast at Bat's Head og Swyre Head, near Durdle Door, Dorset, England[*daud lenkje*], AllPosters.com.
5. ↑  Bilete av Swyre Head og Durdle Door frå Bat's Head, Panoramio.

Koordinatar: 50°37′26″ N 2°17′6″ W﻿
Skisse av flyet til Felix du Temple frå 1857.
Fullskalaflyet til du Temple frå 1974
**Felix du Temple de la Croix** (fødd (fødd 18. juli 1823 i Lorris (Loiret), død 4. november 1890 i Cherbourg-Octeville (Manche) var ein fransk sjøoffiser og oppfinnar. Han er kjent for å ha utført den fyrste motoriserte flygeturen i historia, i 1857.

Felix du Temple de la Croix var oppteken av å laga ei flygemaskin. Han studerte fuglane og kom til at ei flygemaskin måtte ha ein viss fart for å kunna flyga. Han henta så inspirasjon frå dampdriven skip, som midt på 1800-talet hadde teke til å nytta propell, og bestemte seg for å driva flygemaskina si med propell. I 1857 klarte han, saman med bror sin, Louis, å få eit lite motordrive fly med propell til å ta av. Flyet hadde ein masse på 0.7 kg og faste vengjer og motoren var fyrst eit urverk, seinare ei lita dampmaskin.

du Temple bygde så eit fly som var stort nok til ein pilot, og i 1874, men ein marinegast som pilot, klarte flyet å letta og flyga eit lite stykke. Dette flyet hadde ein motor med ekstern forbrenning og tok av i unnabakke nedover ein rampe. Sjølv om dette ikkje kan reknast som ein flytur var det truleg fyrste gongen at ei motordriven flygemaskin med ein pilot ombord klarte å letta frå bakken. Flyet hadde eit vengjer av tynne aluminiumsplater, eit vengjespenn på 12 m og ein masse på 80 kg.

Referansar
----------

1. ↑  Aerokrif, *Félix du Temple*, Centerblog.net, 20/2-2009.
2. ↑  Gibbs-Smith, C.H. *Hops and Flights: A roll call of early powered take-offs*, Flight, bind 75 (2619), 3/4-1959, s. 468.
**Ski** var ein kommune i Akershus fylke. Kommunen grensa til Oppegård og Oslo kommune i nord, Enebakk og Hobøl i aust , Ås i sør og mot Frogn i vest. Den 1. januar 2020 vart kommunen slegen saman med Oppegård kommune til Nordre Follo kommune.

Kråkstad kyrkje, ei av dei to mellomalderkyrkjene i SkiFoto: Øyvind Holmstad

På Ski stasjon snur mange lokaltog frå Oslo.Foto: Trond Strandsberg

Ski var òg namnet på administrasjonssenteret i kommunen. Ski fekk sommaren 2004 bystatus, og er eit knutepunkt for jarnbanen i Oslo-området. Ski er regionsenter for Follo-området.

Namnet «Ski» kjem frå den gamle forma Skeidi. Skeidi er igjen ei avleiing av ordet *skeid*, som tyder ein stad der ein held kappløp eller kappriding. Ski kommune har hestehovud i sitt kommunemerke.

Kommunen omfatta tettstadane Ski (om lag 12000 innbyggjarar), Langhus (15000), Kråkstad (2000) og Siggerud (1000).

Kjelder
-------

1. ↑  «Forskrift om sammenslåing av Oppegård kommune og Ski kommune til Nordre Follo kommune, Akershus - Lovdata», *lovdata.no*, henta 2. januar 2020

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ski kommune Arkivert 2020-03-20 ved Wayback Machine. (Offisiell nettstad)

| * v
* d
* e
Kommunar i Akershus |
| --- |
| Asker  • Aurskog-Høland  • Bærum  • Eidsvoll  • Enebakk  • Fet  • Frogn  • Gjerdrum  • Hurdal  • Lørenskog  • Nannestad  • Nes  • Nesodden  • Nittedal  • Oppegård  • Rælingen  • Skedsmo  • Ski  • Sørum  • Ullensaker  • Vestby  • Ås | Akershus fylke |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
**Fellesforbundet Sunnhordland** (tidl. *Avdeling 118*) er den største fagforeininga i LO i Sunnhordland, med om lag 2300 medlemar. Foreininga vart skipa av arbeidarar ved AS Stord i 1945, under namnet *Stord Jern- og Metallarbeiderforening*. Atle Tranøy er leiar og organisasjonen har kontor i Folkets hus på Leirvik.

I periodar har avdeling 118 hatt felles leiing med Verkstadklubben ved Aker Kværner Stord, men også medlemar i andre klubbar er tilknytte avdelinga. Avdelinga organiserer arbeidarar innan m.a. mekanisk industri, offshoreindustri, bygg og anlegg, skog- og landbruk og havbruk. Mesteparten av medlemane er tilknytte offshoreindustrien, særleg verksemdene Aker Kværner Stord og Leirvik Module Technology. Organisasjonen har medlemar i 37 verksemder som dei har tariffavtalar med.

Stord Jern- og Metallarbeiderforening slo seg saman med *Stord Bygningsarbeiderlag* i 1993, og organisasjonen fekk namnet *Stord Metall- og Bygningsarbeideres Fagforening*. Seinare endra dei namnet til Fellesforbundet Sunnhordland. *Etne Planteskole* og *Tysnes Jern & Metall* har seinare òg gått inn i avdelinga.

Leiarar
-------

* 1945 - Lars Dyvik
* 1945-46 - Karl Almås
* 1947-48 - Sigurd Koppang
* 1949-50 - Hans Nysæther
* 1951-52 - Knut Handeland
* 1953-54 - Konrad Nilsen
* 1955 - Henry Aas
* 1956 - Ingjald Øpstad
* 1957-58 - Lars Sætrevik
* 1959-60 - Konrad Nilsen
* 1961-65 - Lars Sætrevik
* 1966-68 - Oscar Danielsen
* 1969-71 - William Rafdal
* 1972-73 - Magne Tverdal
* 1974-76 - Ingar Ersland
* 1976-77 - Aksel Kloster
* 1978-79 - William Rafdal
* 1980 - Sveinung Huglen
* 1981-93 - Leif Furre
* 1993- - Atle Tranøy

Kjelder
-------

* Vevsida til avdelinga[*daud lenkje*]
* Knut Grove og Jan Heiret. *I stål og olje - Historia om jern- og metallarbeidarane på Stord* 1996.
**Inger Lise Gjørv** (26. mai 1938–28. mars 2009) var ein norsk politikar og fylkesmann frå Oslo. Ho representerte Nord-Trøndelag og Arbeidarpartiet på Stortinget i 16 år.

**Inger Lise Strand** var lækjardotter, utdanna cand.mag. frå Universitetet i Oslo 1962. Ho var adjunkt ved Steinkjer gymnas 1963-77 og kulturkonsulent i Nord-Trøndelag fylke 1976–1981. Politisk engasjerte ho seg på 1970-talet aktivt mot norsk medlemskap i EF, seinare var ho aktiv i fredsrørsla og kampanjar mot atombomba.

Gjørv vart vald på inn på Stortinget for Nord-Trøndelag i 1977, ho var den fyrste kvinna som representerte fylket på Stortinget. Sidan vart ho attvald ved dei tre påfylgjande stortingsvala. 
I den fyrste fireårsperioden var ho medlem i Administrasjonskomiteen, deretter i to periodar, 1981-85 og 1985–89, var ho medlem i Energi- og industrikomiteen. Den siste fireårsbolken, 1989-93, var ho president i Odelstinget, dessutan var ho medlem av Justiskomiteen og av dei mindre viktige komiteane Fullmaktskomiteen og Valkomiteen.

Ho gjekk ut av Stortinget hausten 1993 og vart då fylkesmann i Nord-Trøndelag, ei stilling ho var utnemnd til allereie i 1991. Gjørv vart verande fylkesmann til ho runda 70 år i 2008. Ho var gift til garden Gjørv i Inderøy og budde der til sin siste sjukdom.

Kjelder
-------

* Stortinget.no – Biografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
**Pax Forlag AS** er eit norsk forlag som vart skipa i 1964 i Oslo. Forlaget sprang ut av krinsen rundt det pasifistiske tidsskriftet Pax, som sidan 1962 hadde vore utgjeve av Folkereising Mot Krig. Leiinga av forlaget har mykje av tida det har eksistert vore gjort kollektivt av dei tilsette og forlaget si målsetjing var frå starten pasifistisk. Pax Forlag har aldri vore bunde til noko særskild politisk parti eller organisasjon, men frå slutten av 60-talet var det eit sosialistisk forlag, og på 70-talet gav det ut mykje marxistisk og feministisk litteratur.

Ein viktig del av utgjevingspolitikken hjå Pax har alltid vore kritisk, radikal samfunnsvitskap. Forlaget har også formidla mange internasjonale venstreradikale forfattarskap på norsk, til dømes Simone de Beauvoir, David Horowitz, Che Guevara, Erich Fromm, Hannah Arendt, Jean-Paul Sartre og Doris Lessing. Av norske forfattarar må ein nemna Jens Bjørneboe.

Det største enkeltprosjektet til forlaget er PaxLeksikon, som kom i 6 band i åra 1976–82 og no er tilgjengeleg på internett. Det danske alternative digitale Leksikon for det 21. århundrede byggjer på PaxLeksikon. 

Pax Forlag er i dag eigd av Forlagsfinans, som er kontrollert av Bjørn Smith-Simonsen. Pax eig 3% av aksjane i De norske Bokklubbene og er ein av dei største aksjonærane i Humanist Forlag. Pax har dessutan fleire tilknytte imprintar, som barnebokforlaget Omnipax, fagbokforlaget Unipax, forlaget Bonytt med fleire

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsidene til Pax Forlag
* PaxLeksikon hjå NorgesLexi Arkivert 2006-06-15 ved Wayback Machine..
**Evangeliesongar**-*Evangelier Sangviis forfattet udi beqvemme Melodier*, er Petter Dass sine songar skrivne til preiketekstane for kvar heilagdag gjennom kyrkjeåret, og første gong trykt i 1723, seksten år etter at forfattaren døydde. I alt har han skrive 73 songar til preiketekstane.

Tekstgrunnlaget er dei faste evangelietekstene det skulle preikast over kvar helgedag. Evangeliesongane er heldt for å vere av Petter Dass si svakaste dikting, versa gjev att bibelteksten, men skildringane er ikkje så kraftfulle som i det vi kjenner frå katekismesongane og andre vers han har skrive.

Eit døme
--------

* **2den søndag efter H.3 konger**
* EVANGELIUM JOH. C. 2. v. 1
* **Bryllupet i Cana Galilæa**

*Mel.: Bondi, Madamm Elizabeth etc.*

I Cana stad et bryllup staar
I Galilæa land
Nærværendis Maria vaar
Og hjalp dem med en hand
Till samme thid de Jesum did
Med hans discipler bød
Men best de sad, og vaare glad
da fattis vinen sød.
---

Vor Herre bød de svenne snar:
Gaar hen og henter vand
Opfylder straxen alle kar
Det snarest' som I kand
De drog og bar i hvert it kar
Alt mens der gik en taar
Saa bød hand dem, at bære frem
Det som i øset vaar.
---

Kiøgmester raaber brudgom fiin:
Huorledis gaar det till?
I første gladtz mand beste viin
Gemeenlig skienche vill
Dernest et slag, af ringer smag
Naar folk har faat sit pas
Du tvert imod iskjenche lod
Dend beste sidst i gladtz.
Men dette verch, som nu vaar skeed
Vaar it miracel stort.
Det første vunder nogen veed
At Christus hafuer gjordt
Hans hærlighed blef saa beteed
For alle med een hast
Disciplerne det fik at see
Og tro'de paa ham fast.

Litteratur
----------

* Kristian Elster *Litteraturhistorie*, Oslo 1935
* P.E. Rynning. *salmediktingi i Noreg, Oslo 1954*
* Petter Dass *Samlede skrifter* i utgåve ved A. E. Eriksen, 1877
* Digital nettutgåve
**Sydney Charles Wooderson** (30. august 1914–21. desember 2006) var ein britisk mellom- og langdistanseløpar frå London som vart europameister på 1500 meter i 1938 og på 5000 m i 1946.

Wooderson vart fem år på rad britisk meister på ei engelsk mil før 2. verdskrig braut ut i 1939. Under sommarleikane i Berlin i 1936 var han plaga av ein ankelskade og lukkast ikkje nå finalen på 1500 meter. Etter ein operasjon kom han i 1937 tilbake og sette verdsrekord i «mile»-løp med tida 4.06,4.

I 1938 sette Wooderson verdsrekord på 800 meter med tida 1.48,4. Same hausten vann han gullmedaljen på 1500 m under friidretts-EM i Paris, ni tidels sekund framom belgiaren Joseph Mostert.

Svaksynte Wooderson vart funnen ueigna til soldat, og gjorde under verdskrigen teneste i heimlandet.

Den 9. september 1945 deltok Wooderson i eit stemne i Stockholm og sette i eitt og same løp britiske rekordar både på 1500 meter, tid 3.48,4, og over ei engelsk mil, tid 4.04,2, men det var den svenske toppløparen Arne Andersson som vann løpet. Under EM i friidrett 1946 i Oslo vann Wooderson 5000-metergullet på 14.08.6, den nest beste 5000-tida ved den tid. I 1948 sprang han inn til siger i britisk meisterskap i terrengløp, men deltok ikkje i London-OL same året.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sydney Wooderson» frå Wikipedia på engelsk, den 23. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
| **Swords** |
| --- |
| Hovudgata i Swords i 1898Hovudgata i Swords i 1898 Hovudgata i Swords i 1898 |
| Plassering |
| 

Swords is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Leinster  County Fingal |
| Grunnlagd | 560 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006) | 33 998 |
| Koordinatar | 53°27′27″N 6°13′11″W﻿Koordinatar: 53°27′27″N 6°13′11″W﻿ |
| Høgd over havet | 3 m |
| Diverse annan informasjon |
| **Heimeside:** www.SwordsTown.com |

**Swords** (irsk *Sord Cholm Cille*) er den åttande største byen i Republikken Irland, men er ein av forstadane til Dublin. Han ligg nord for Dublin, nær Dublin Airport.

I 1994 vart Swords adminstrasjonssete i det nyoppretta grevskapet County Fingal. 

Byen har spor som kan sporast tilbake til år 560 og vart grunnlagd av St. Colmcille (521-567). Ei segn fortel at helgenen velsigna ein lokal brønn og gav namnet *Sord* til byen, som tyder «klår» eller «rein». *An Sord* tyder «vasskjelda» og kan vise til ein stor landsbybrønn som eksisterte i gamle tider.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Swords, Dublin» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* SwordsDublin.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Barnsley  |
| --- |
| Barnsley frå HavercroftBarnsley frå Havercroft Barnsley frå Havercroft |
| Plassering |
| 

Barnsley is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | South Yorkshire |
| Distrikt | Barnsley |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 71 173 |
| Koordinatar |  53°33′″N 1°29′″W﻿Koordinatar: 53°33′″N 1°29′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | S70-S75 |
| Telefon-retningsnummer | 01226 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Barnsley**
 |

**Barnsley** er ein by i South Yorkshire i England. Han ligg ved elva Dearne omkring 20 kilometer nord for Sheffield, og er administrasjonsby for distriktet Barnsley. Byen ligg mellom kryss 36 og 37 på motorvegen M1.

Namnet *Barnsley* kjem frå angelsaksisk *Beorn's lay*, «Beorns rydning». Han er nemnd i *Domesday Book* (1086), og fekk charter for å halde marknader og ein årleg festival i 1249.

Tidlegare var kolgruvedrift viktigaste næringsvegen, men alle gruver er no stengde. Etter ein periode med høg arbeidsløyse har det vorte etablert ei rekkje nye serviceføretak i byen.

Det bur i overkant av 70 000 menneske i Barnsley.

Kultur
------

Fotballklubben Barnsley FC spelar i Football League Championship.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Barnsley» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Sydney Chapman** (29. januar 1888–16. juni 1970) var ein britisk matematikar, matematisk fysikar og geofysikar.

Chapman byrja universitetsstudiane sine i Manchester i 1904, 16 år gammal. I starten studerte han han til ingeniør, og tok òg ingeniørseksamen, men utvikla så stor interesse for matematikk han vart verande att eit år til for å ta eksamen i matematikk. Etter råd frå ein lærar i Manchester søkte han seg så til Trinity College ved Universitetet i Cambridge, som då vart rekna som det beste og mest krevjande lærestaden innan matematikk. Chapman tok den høgaste eksamenen i 1910 og starta ei forskingskarriere innan rein matematikk under G.H. Hardy. Same år vart han tilbydt å verte assistent for Frank Dyson ved Observatoriet i Greenwich. Frå 1914 til 1919 vendte Chapman tilbake til Cambridge som lektor i matematikk, frå 1919 til 1924 var han professor i matematikk i Manchester og flytta seinare til Imperial College i London. 1946 vart han professor ved Oxford universitet.

Forsking
--------

Chapmans gjorde størst innsats på området stokatiske prosessar, framfor alt markovprosessar. Chapman og russaren Andrej Kolmogorov formulerte kvar for seg dei grunnleggande likningane innan dette området, Chapman-Kolmogorov-likningane.

Chapman og den svenske fysikaren David Enskog vidareutvikla, igjen kvar for seg, den kinetiske gassteorien gjennom å utvide Boltzmannmetoden med det som vart kalla Chapman-Enskog-metoden.

Chapman gjorde òg ein del arbeid innan geofysikk. I 1930 forklarte han dei fotokjemiske mekanismane som skapar ozonlaget. Han studerte òg fleire andre geofysiske og astrofysiske fenomen innan aeronomi. Han var elles den som gav namn til faget aeronomi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sydney Chapman (matematiker)» frå Wikipedia på svensk, den 9. november 2009.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  MacTutor Biography: Sydney Chapman

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Inger-Marie Haaland** (fødd 1961) er ein norsk hundekøyrar. Ho vann Finnmarksløpet i 2009 som fyrste kvinne. I Finnmarksløpet 2012 tok ho sitt andre gull, og dimed noregsmeisterskapen i langdistanse hundekøyring. Før ho var det berre Sven Engholm som hadde klårt å ta to gull på to startar. Haaland har løyperekorden i Finnmarksløpet. Haaland har også to fjerdeplassar i Femundløpet Femund 600. I 2010 kom ho på andreplass i Femundløpet.

Haaland var tidlegare marknadsjef i De norske Bokklubbene og dagleg leiar i Bokklubben Villmarksliv fram til 2003. I 2005 kjøpte ho Fagerheim Fjellstugu på Hardangervidda, ein stad ho eigde og dreiv fram til 2015. Haaland har eigd og drive aktivitetsgarden Farmen Fløtterud, som ligg ca. ein time nord for Kongsberg. Haaland er medlem av trekkhundklubben Hallingen Hundekjøyrarlag.

Kjelder
-------

1. ↑  «Her er elleve norske kvinner som var først». NRK. 8. mars 2023.
2. ↑  Resultater tidligere løp; finnmarkslopet.no
3. ↑  «Her vinner hun Finnmarksløpet». NRK. 16. mars 2012.
4. ↑  F600 2010 Arkivert 2022-11-27 ved Wayback Machine.; femundlopet.no
5. ↑  «Inger-Marie\_Haaland» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Inger-Marie Haaland» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Inger-Marie Haaland**

* Offisiell nettstad
* Inger-Marie Haaland hos Internet Movie Database.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Barnesjukdommar** er ein type infeksjonar ein ofte får når ein er barn. Dei er ein del av den større gruppa infeksjonar som samla blir kalla barneinfeksjonar. Tradisjonelt reknar ein dei mest smittsame slike infeksjonane som barnesjukdommar. Mange av desse sjukdommane vaksinerer ein no barn mot, slik at dei er blitt sjeldnare.

Barnesjukdommar rammar nesten alltid når ein er barn. Fordi sjukdommane medfører livslang immunitet blir vaksne sjeldan eller aldri ramma. Ordet barnesjukdommar kan strengt tatt eigentleg beskriva einkvar sjukdom som rammar barn, men vanlegvis blir det brukt om ei avgrensa gruppe barnesjukdommar. Omgrepet omfattar stort sett det same som barnesjukdommar med utslett, som igjen grovt sett er sjukdommane nemnde i lista under. Ein skil mellom denne gruppa og meir alvorlege sjukdommar ein vaksinerer barn mot, som også kan ramma vaksne, men som sjeldan gir utslett.

Dei fleste barnesjukdommar medfører utslett, men ikkje alle. I barnevaksinasjonsprogrammet blir det vaksinert mot nokre av barnesjukdommane, men berre nokon.

Nokre av barnesjukdommane
* kikhoste
* kusma
* meslingar
* raude hundar
* skarlaksfeber
* smittsam hjernehinnebetennelse (meningokokkinfeksjon)
* vasskoppar
* tredagarsfeber (4.(6.) barnesjukdom, exanthema subitum)
* den femte barnesjukdommen (erythema infectiosum)
* Hand-, fot- og munnsjukdom

Omgrepa «barnesjukdommar» og «barnesjukdommar med utslett» blir ofte brukte om kvarandre, men at kusma i lista over er eitt unntak fordi denne barnesjukdommen som regel ikkje har noko karakteristisk utslett.

Kjelder
-------

1. ↑  Lie, Sverre O. (12. juli 2022). «barnesykdommer». *Store medisinske leksikon* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «Barnesykdom» frå Wikipedia på bokmål, den 15. september 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
| **Muhu****Lokalt namn: Muhumaa** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Austersjøen |
| **Koordinatar** | 58°36′N 23°15′E

 |
| **Areal** | 198 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Estland |
| **Maakond** | Saare maakond

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 1 822 (2004)
 |

**Muhu** (på tysk *Moon* eller *Mohn*; på estisk òg kalla *Muhumaa*), er ei øy i Austersjøen ved kysten av Estland. Med eit areal på 198 km² er ho den tredje største øya i Estland, etter Saaremaa og Hiiumaa.

I lag med dei mindre naboøyane Kesselaid, Viirelaid, Võilaid og Suurlaid dannar ho Muhu kommune i Saare fylke. Kommunen har eit folketal på 1 822 (2004) og dekkjer eit område på 206,12 km². Folketettleiken er 8,8 km². Dei største tettstadene på Muhu er Kuivastu, Liiva og Koguva.

Øya ligg like utanfor det estiske fastlandet med sundet Suur Väin i mellom, og mellom Saaremaa og Muhu ligg Väike Väin-sundet. Muhu er knytt til Saarema med vegfylling. Det er eit ferjesamband mellom Kuivastu på Muhu og Virtsu på fastlandet.

Muhu er kjend for å ha den einaste vindmølla som framleis er i drift i heile Estland, og for Slaget i Suur Väin-sundet i september-oktober 1917 mellom Russland og Tyskland.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Turisme på Muhu

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Muhu frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Dansk-norsk baronkrone
Svensk friherrekrone
Nyere tysk friherrekrone
Eldre tysk friherrekrone
Britisk baronkrone
Fransk og italiensk baronkrone
Spansk baronkrone
Portugisisk baronkrone
**Baron** (norr. *barrún*, gjennom gfr. frå ghty. *baro*, 'fri mann, krigar' eller frå mellomalderlatin, avleidd frå *vir*, 'mann') er den lågaste høgadelege tittelen. Kvinner som har tittelen eller er gift med ein baron blir titulerte *baronesse*.

I 1277 vart dei to høgaste gradane i kongshirda, lendmann og skutilsvein, erstatta av dei felleseuropeiske titlane baron og riddar. Samstundes fekk baronane og riddarane ekstra privilegie, og retten til å bli tiltalt som herre (herra). Tittelen baron har blitt brukt på ulike måtar mellom anna i Noreg og Tyskland har sonar og yngre søsken til ein greve fått denne tittelen. Adelstittelen blei innført i Danmark-Noreg i 1671, då med rang under greve.

Tittelen har ofte same bruk som friherre. Rangen både baronar og friherrar har, blir kalla friherreleg stand. Det finst ei rangkrone for friherre/baron, men utforminga varierer i ulike land og tidsperiodar.

I korrekt skriftleg omtale blir tittelen plassert på dansk, norsk og tysk mellom for- og slektsnamnet, utan komma (Fornamn baron Slektsnamn). På svensk blir tittelen oftare plassert framfor namnet (baron Fornamn Slektsnamn).

Nokre kjende baronar
--------------------

* Baron von Münchhausen (eigentleg *Hieronymus Freiherr von M.*), tysk balladediktar
* Charles de Secondat, Baron de Montesquieu, fransk tenkar
* Pierre de Coubertin, grunnleggaren av dei moderne olympiske leikane)
* Friedrich de la Motte Fouqué (Baron Fouqué), tysk diktar
* Baron Philippe de Rothschild, vinmakar
* «Den raude baronen» Roter Baron (eigentleg *Manfred Freiherr von Richthofen*)
* Baron Karl von Thienen Adlerflycht, tysk diplomat

### Nordmenn

* Audun Hugleikson Hestakorn, norsk stormann i mellomalderen
* Baron Bjarne Erlingsson, baron av bjarkøyslekta

### Kjelder


* Baron på bokmålswikipediaen:
* Baron på tysk wikipedia:
* *Nynorskordboka*


| * v
* d
* e
Fyrstelege og adelege titlar |
| --- |
| Keisar og keisarinne**·** konge og dronning**·** kurfyrste og kurfyrstinne**·** storhertug og storhertuginne**·** erkehertug og erkehertuginne**·** hertug og hertuginne**·** storfyrste og storfyrstinne**·** markgreve og markgrevinne**·** marki og markise**·** fyrste og fyrstinne**·** greve og grevinne**·** vicomte og vicomtesse**·** baron og baronesse**·** friherre og friherrinne**·** riddar og dame**·** herre og frue | Krona til kong Kristian IV |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Mulde** er ei elv i Sachsen og Sachsen-Anhalt i Tyskland og ei av sideelvane til Elbe frå venstre med ei lengd på 124 km. Ho har sitt utspring nær Colditz, der elvane Zwickauer Mulde (som kjem frå Zwickau) og Freiberger Mulde (med Freiberg langs breidda) renn i saman. Begge desse har sine utspring i Erzgebirge. Frå her renn elva nordover gjennom Sachsen (Grimma, Wurzen, Eilenburg, Bad Düben) og Sachsen-Anhalt (Jeßnitz og Dessau, den gamle hovudstaden i Anhalt). Mulde munnar ut i Elbe 3 km nord for Dessau.

I august 2002 førte ein flaum til store øydeleggingar, som truga verdsarvstaden «Dessau-Wörlitzer Gartenreich» og byen Dessau. Særleg byane Döbeln og Grimma vart hardt råka. 

Namnet kan kanskje kome frå det gamaltyske (mogelegens gotisk) «Mulda», som tyder «støv», og som er i slekt med det norske ordet mold. Meir sannsynleg kjem det frå det tyske ordet «mahlen», som tyder «å kverne». Derfor tyder Mulde sannsynlegvis «den kvernande elva» etter dei mange vasskvernene som låg langs elva i eldre tider. I dag ligg det vasskraftverk langs elva.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mulde» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Mulde**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**Julia Thornton** er ein britisk harpist. Ho har gjeve ut to soloalbum, *Harpistry* (2003) og *Eye of the Storm* (2004).

Thornton studerte ved Royal Academy of Music frå 1990 til 1995, og vann mange prisar for harpespelinga si. 

Etter å ha blitt observert av Clare Davies, kona til Rhett Davies, som på den tida var produsenten til Bryan Ferry byrja ho å arbeide med Bryan Ferry, og spelte harpe og perkusjon på «As Time Goes By»-turneen hans. I 2001 vart ho spurt om ho ville bli med Roxy Music på turné, 50 konsertar der ho berre skulle spele perkusjon. Thornton takka ja til invitasjonen. 

Våren 2007 vart Thornton medlem av eit nytt band, The Metaphors, i lag med Roxy Music-medlemmet Andy MacKay og Paul Thompson. Dei spelte inn albumet *London! Paris! New York! Rome!* som kom ut i mars 2009.

Video
-----

Bryan Ferry (2000) *Live at the Grand Rex*  

Roxy Music (2001) *Live at the Apollo*  

*Konixxtreffen 2002 Concert* (extra on *Bryan Ferry: The Bete Noire Tour* 2008 DVD reissue)  

Classic FM TV *Greatest Hits Vol.1*  

*Live 8* (2005) with Roxy Music  

*Jeff Wayne's Musical Version of The War of the Worlds – Live on Stage* (2006)

Innspelingar
------------

Roxy Music (2001) *Live*  

Susheela Raman (2001) *Salt Rain*  

Bryan Ferry (2002) *Frantic*  

Julia Thornton (2003) *Harpistry* \*   

Julia Thornton (2004) *Eye of the Storm*  

The Bench Connection (2007) *Around the House in 80 Days*  

Athena (2008) *Breathe With Me*  

Andy MacKay & The Metaphors (2009) *London! Paris! New York! Rome!*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Julia Thornton» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juli 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Julia Thornton». *LinkedIn*. Henta 10. juli 2014.
2. ↑  the-raft.com (local) – first for music, music news, features, competitions and reviews
3. ↑  Bryan Ferry: Bete Noire Tour (2008)

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Ei **barotropisk virvlingslikning** er ei forenkla form av virvlingslikninga for ein ikkje-viskøs, divergensfri straum (solenoidalt fartsfelt). Ho kan skrivast som:

{\displaystyle {\frac {D\eta }{Dt}}=0,}
der {\displaystyle {\frac {D}{Dt}}} er den materialderiverte og {\displaystyle \eta =\zeta +f\,} er *absolutt snøggleik*, der {\displaystyle \zeta } er *relativ snøggleik*, definert som vertikalkomponenten til rotasjonen av væskesnøggleiken og *f* er *coriolisparameteren*

{\displaystyle \ f=2\Omega \sin \phi ,}
der \Omega er vinkelfrekvensen til planetrotasjonen (\Omega=0.7272\*10-4 s-1 for jorda) og {\displaystyle \phi } er breiddegrad.

Uttrykt for *relativ snøggleik*, kan likninga omskrivast som

{\displaystyle {\frac {D\zeta }{Dt}}=-v\beta ,}
der {\displaystyle \beta =\partial f/\partial y} er variasjonen av *coriolisparameteren* i avstanden {\displaystyle y} i nord-sør-retning, og v er snøggleikskomponenten i same retning. 

I 1950 integrerte Charney, Fjorloft og von Neumann denne likninga (med eit diffusjonsledd i tillegg på høgresida) på ein datamaskin for første gong. Dei nytta eit observert felt for den geopotensielle høgda til 500 hPa eit tidssteg framover. Dette var det første suksessrike forsøket på numerisk værvarsling.

Bakgrunnsstoff
--------------

*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Barotropic vorticity equation» frå Wikipedia på engelsk, den 17. juni 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  T. N. Krishnamurti; H. S. Bedi; V. M. Hardiker; L. Ramaswamy (2006). *An Introduction to Global Spectral Modeling* (2 utg.). Birkhäuser. ISBN 0387302549, 9780387302546 Check `|isbn=` value: invalid character (hjelp).
Barotrop væskelagdeling med trykk og tettleik
**Barotropi** er eit meteorologisk uttrykk som blir brukt om ein barotrop atmosfære der tettleiken berre er avhengig av trykket, slik at flater med konstant trykk (isobarflater) er parallelle til flater med konstant tettleik (isopyknalflater). Isobarflatene vil vere dei same som dei isoterme flatene (flater med konstant temperatur), og dermed (frå termalvindlikninga) vil den geostrofiske vinden vere avhengig av høgda. Rørslene i ei roterande barotrop væske vil derfor vere sterkt hemma.

Meir generelt kan ein seie at ei barotrop væske er ei idealisert væske der trykket berre er ein funksjon av tettleiken. Eit døme kan vere ein isoterm eller isentropisk ideell gass. Ein bartrop straum er ei generalisering av den barotrope atmosfæren skildra over her. Det er ein straum der trykket berre er avhengig av tettleiken. Ein kan ha ein barotrop straum i ei ikkje-barotrop væske, men ei barotrop væske vil alltid ha ein barotrop straum. 

Det motsette av barotropi er baroklinitet. For ei barotrop væske eller straum (slik som ein barotrop atmosfære), er den barokline vektoren alltid lik null.

Sjå òg
------

* Baroklinitet

Kjelder
-------

* James R Holton, *An introduction to dynamic meteorology*, ISBN 0-12-354355-X, 3rd edition, p77.
* Marcel Lesieur, «Turbulence in Fluids: Stochastic and Numerical Modeling», ISBN 0-7923-0645-7, 2e.
* D. J. Tritton, «Physical Fluid Dynamics», ISBN 0-19-854493-6.
**Muhammad 'Alī Pasha al-Mas'ud ibn Agha** blei fødd om lag 1769 i Kavála i Makedonia, som då høyrde til Det osmanske riket, og han døydde den 2. august 1849. Han hadde tittelen wali av Egypt og Sudan, og tok sjølv i bruk tittelen khediv. Han grunnla eit dynasti som herska over Egypt og Sudan fram til midten av 1900-talet, og blir rekna som grunnleggjaren av det moderne Egypt.

Muhammad Ali måla av David Wilkie
Han tok makta i 1805 under kaoset som følgde etter Napoleon sitt felttog i Egypt. Han gjennomførte store økonomiske og administrative reformer i Egypt, forsøkte å industrialisere landet, og førte krig i Sudan, Syria, Hijaz og også mot sin eigen overherre, den osmanske sultanen.

Han døydde i 1849 etter at mesteparten av industrien hadde gått under, og etter å ha gått på militære nederlag som gjorde at Egypt stadig blei meir underordna europeiske makter.

Sjå òg
------

* Egypt under khedivane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |