recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Maskesongar** |
| MaskesongarFoto: Juan EmilioMaskesongarFoto: Juan Emilio |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Songarfamilien Sylviidae |
| **Slekt:** | *Curruca* |
| **Art:** | **Maskesongar** *C. conspicillata* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Curruca conspicillata***Temminck, 1820 |

**Maskesongar** (*Curruca conspicillata*, òg *Sylvia conspicillata*) er ein fugl i songarfamilien og medlem av slekta *Curruca*, som òg vert kalla «typiske songarar». Det artsspesifikke namneleddet *conspicillata* er frå latin *conspicillum*, ein stad å sjå frå, tilsvarer «å ha på seg briller». Arten har hovudsakleg utbreiing i Nordvest-Afrika, Sørvest-Europa, nærliggande øyar i Atlanteren og Middelhavet, dessutan ved austre Middelhavet inkludert Kypros.

Skildring
---------

Dette er ein liten «songar», han har ei kropsslengd på ca. 13 centimeter og veg i området 7,8 til 13,1 gram og er ein mellomting mellom tornsongar og atlassongar i fjørdrakt. Maskesongarar har brun overside og brungul underside, med kastanjefarga vengeflekker og ein kvit strupe. Vaksne hannar har grått hovud og kvit augering som gjev arten namnet. Umodne fuglar liknar både tornsongar og raudstrupesongar, og identifikasjon er vanskeleg ute i feltet. Songen er ei snøgg, høg trille.

Maskesongarar hekkar i nordvestlige Afrika, sørvestre Europa frå Iberia til Italia, på dei store øyane i vestlege Middelhavet, og vidare på Kypros og kystnære område i Midt-Austen. Underarten *S. c. orbitalis* lever på Kapp Verde, Kanariøyane og Madeira. Den nordlegaste delen av populasjonen trekker til Nord-Afrika inkludert Egypt. Denne fuglen er ein sjeldan streiffugl til Nord- og Vest-Europa.

Desse små sporvefuglane lever i tørt, ope landskap med buskar. I likskap med slektningane sine, er maskesongar ein insektetar.

Storleiken på populasjonen er estimert til ca. 332 000-900 000 individ. Arten er klassifisert som livskraftig.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Spectacled Warbler» frå Wikipedia på engelsk, den 11. desember 2016.*

Referansar

1. ↑  Jobling, James A (2010). *The Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. London: Christopher Helm. s. 117, 376. ISBN 978-1-4081-2501-4.
2. ↑  Aymí, R. & Gargallo, G. (2016) *Spectacled Warbler (Sylvia conspicillata)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 11. desember 2016
3. ↑  BirdLife International (2016) Species factsheet: *Sylvia conspicillata Arkivert 2015-06-08 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 11. desember 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Maskesongar**
**Emil Wilhelm Cohen** (12. oktober 1842–13. april 1905) var ein tysk mineralog fødd på Jylland. 

Han studerte ved universiteta Berlin og Heidelberg og frå 1867 til 1872 var han assistent i mineralogi ved det sistenemnte universitetet. Han var nesten eitt og eit halvt år i Sør-Amerika, der han studerte diamant- og gullførekomstar. Dei neste åra studerte han mineralogi og førebudde avhandlingar som skildra oppdagingane hans i Afrika. Med verket *Collection of Microphotographs of Minerals and Rocks* vart han grunnleggjaren av den moderne petrografien. I 1878 vart han professor i petrografi i Strasbourg og Direktør for dei geologiske undersøkingane i Alsace og Lorraine. I 1885 vart han professor i mineralogi ved Universitetet i Greifswald. Her starta han å studere meteorittar og var ein av dei første mineralogane som skildra petrigrafien til jernmeteorittar og dei tilhøyrande minerala. Han fann diamantar der og isolerte og analyserte eit jernkarbid-mineral. Mineralet vart seinare kalla cohenitt etter han. 

Han studerte òg utbreiinga og fordelinga av dei skandinaviske flyttblokkene i det nordlege Tyskland.

Han publiserte mellom anna verka: 

* *Geognostisch-petrographische Skizzen aus Südafrika* (1874)
* *Erläuternde Bemerkungen zu der Routenkarte einer Reise Lydenburg• nach den Goldfeldern und von Lydenburg nach der Delagoabai im östlichen Südafrika* ( 1875)
* *Sammlung von Mikrophotographien zur Veranschaulichung der mikroskopischen Struktur von Mineralien und Gesteinen* (1881-83; tredje utgåve 1899)
* *Meteoritenkunde* (andre utgåve, 1903)
* *Meteoreisenstudien* (1891-1900, elleve nummer)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Emil Cohen» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mai 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Tekst frå New International Encyclopedia som er offentleg eigedom.
	+ Emil Cohen på Tysk Wikipedia


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Emil Hegle Svendsen (2008)
**Emil Hegle Svendsen** (fødd 12. juli 1985) er ein norsk tidlegare skiskyttar og langrennsløpar frå Trondheim. Han representerte Trondhjems Skiskyttere og Strindheim ski, langrennsavdelinga til Strindheim IL. Hegle Svendsen fekk sitt definitive gjennombrot då han vann to gull (20 km og fellesstart) under VM i Skiskyting 2008 i Östersund. I tillegg har Svendsen vorte juniorverdsmeister i skiskyting fleire gonger samt at han har medaljar frå juniorverdsmeisterskap i langrenn. Han har tolv gull og og seks sølv frå VM i skiskyting og fire gull, tre sølv og éin bronse frå olympiske leikar. Han har 37 verdscupsigrar i skiskyting, og han vant verscupen samanlagt sesongen 2009/2010. Svendsen var elev ved NTG Lillehammer i åra 2002-2004.

Bakgrunn
--------

Svendsen er fødd og oppvaksen i Trondheim. I 2001 flytta han til Lillehammer og byrja på Norges Toppidrettsgymnas der.

Karriere
--------

### 2003/2004 - Juniorverdsmeister

Svendsen vant jaktstarten i junior-VM i Haute Maurienne, og gjekk ein etappe på det norske stafettlaget som og vant gull. 

### 2004/2005 - Juniorverdsmeister igjen

Svendsen deltok i to junior-VM denne sesongen, både langrenn og skiskyting.VM i langrenn blei arrangert i finske Rovaniemi, og Svendsen tok bronsemedaljen på 10 km fri teknikk med landsmannen Petter Northug som gullvinnar. Svendsen gjekk ankeretappen på det norske laget som tok sølv på stafetten. 

I skiskyttar-VM for juniorar var han tilbake i Finland, denne gong i Kontiolahti. Han blei verdsmeistar på både 15 km på sprintdistansen, og tok søv som tittelforsvarar på 12,5 km jaktstart.

Merittar
--------

*Berre individuelle medaljar*

**Verdsmeisterskapen i skiskyting**

* 2 gullmedaljar (20 km og fellestart i 2008)

**Enkeltrenn i Verdscupen i skiskyting**

* 3 sigrar
* 1 andreplass
* 3 tredjeplassar

I tillegg har Emil Hegle Svendsen ein bronsemedalje frå VM-stafetten i 2007, sølv frå stafetten i 2008 og gull på stafetten i 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Eit glas belgisk kriekøl
**Kriek** er ein type belgisk øl, laga ved å gjære lambic med sure Morello-kirsebær. Namnet kjem frå det flamske ordet for kirsebær. Tradisjonelt blir sorten *Shaarbeekse krieken* som veks i området rundt Brussel brukt. Tradisjonelt blir kriek laga på bryggeri rundt Brussel ved at dei brukar lambic-øl som dei tilset kirsebær med stein. Lambic er eit surt og tørt belgisk øl som blir spontangjæra. Ein tradisjonell kriek er òg sur og tørr. Kirsebæra blir liggande i ein periode på fleire månader, noko som gjer at det tilsette sukkeret blir gjæra. Typisk blir det ikkje att noko sukker slik at det blir ein fruktsmak som ikkje er søt. Etter at kirsebæra blir fjerna vil modningsprosessen fortsette.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kriek lambic» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juli 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene: 
		1. ↑  Shepard, Robin (2003). The Best Breweries and Brewpubs of Illinois: Searching for the Perfect Pint. U of Wisconsin P. p. 314. ISBN 978-0-299-18894-8.
		2. ↑   Clerget, Michel (1999-11-06). «Bruxelles, baroque ou intimiste», *L'Humanité* Retrieved 2010-01-06.*
**An-Magritt** er namnet på ein norsk romanfigur og på ein norsk film og eit norsk musikkspel. Ho er hovudpersonen i Johan Falkberget sitt firebindsverk *Nattens brød* (1940-1959). Arne Skouen laga filmen i 1969. Han bygde på fyrste bandet, og gav filmen namn etter boka.

Handling
--------

I fyrste bandet av romanverket, og i filmen, veks An-Magritt opp saman med bestefaren Kiempen av di den ugifte mor hennar hoppa i fossen dagen før mora skulle stå gapestokk på Hov i Ålen. An-Magritt og køyreoksen Hovistuten køyrer malm frå gruvene rundt Røros og ned til Tamlaget smeltehytte ved Gaula. Ho vert folket sin leiar i hard arbeidskonflikt, og opplever kjærleiken saman med den tyske fagarbeidaren Johannes konstknekt. I dei tre siste banda i syklusen held An-Magritt fram som folket sin leiande personlegdom, dyrkar korn på skrinne Kiempeplassen. Dei gamle odelsbønder vert forarma av den nye kapitalisme, og An-Magritt overtek på deira vegner til slutt sjølve Hov.

Bakgrunn
--------

Brytninga mellom gamalt og nytt i roman og film gjenspeglar norsk sosialdemokrati på sitt ypparste, ført i pennen av ein kristen sosialist, med breiast mogleg utsyn og med kvintessensen på slutten av siste bandet, *Kjærlighets veier*, der An-Magritt langsmed ferdavegen møter ein tiggar, gjev han ein brødskalk. Tiggaren takkar: «Hun vendte ansiktet glad og lykkelig mot ham og smilte. Da så hun naglegapene i hendene hans - det var Ham.»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om filmen Arkivert 2008-05-13 ved Wayback Machine.
Kart over dei stridande rika, om lag 350 år før vår tid
Tida mellom 475 og 221 før vår tid vert i kinesisk sogeskriving kalla **krigarrika-tida** (kinesisk: 戰國時代 Zhànguó Shídài). Oppdelinga av tida mellom 770 fvt. og Kinas samling i 221 fvt. i to åtskilde periodar, kan sporast tilbake til Han-dynastiet.

Krigarrika-tida tok til etter at kongen av det austlege Jin-dynastiet miste makta og mange hertugar (gōng) sjølve tok kongetittel. Tidleg i perioden danna det seg 16 fyrstedømme. Om lag midt i perioden stod sju av kongerika sterke att, dei hine fyrstedømma var erobra av dei største. Etter mange år og langvarige krigar hadde Qin-riket, leia av Qin Shi Huang, samla Kina til eitt rike. Qin-samlinga av Kina vert av historikarane rekna som slutten på den kinesiske antikken, og byrjinga av tidsaldrane med keisar-dynasti.

Krigarrika-tida var, til liks med den føregåande perioden, Vår- og haustannaltida, ein tidsalder med omveltingar og forandringar. Tradisjonar vart omstøytte, nye tankar oppstod. Konkurransen mellom statane om betre teknologi, forvalting og idear førte til ei oppblomstring i filosofi, litteratur og vitskap. Handel og byar utvikla seg til storleikar som den gong var ukjende. Mange av dagens kinesiske byar vart grunnlagde i krigarrika-tida.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zeit der Streitenden Reiche» frå Wikipedia på tysk, den 3. juni 2013.*
| **Zielona Góra** |
| --- |
| Rådhuset og hovudplassenRådhuset og hovudplassen Rådhuset og hovudplassen |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Zielona Góra | Byvåpenet til Zielona Góra |
| **Flagget til Zielona Góra** | **Byvåpenet til Zielona Góra** |

 |
| Motto «*Miasto przyszłości*» (*Byen for framtida*) |
| Plassering |
| 

Zielona Góra is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Lubusz-voivodskapet |
| GrunnlagdByrettar | 1200-talet1323 |
| Borgarmeister | Janusz Kubicki |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  58,32 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 118 221   2027/km² |
| Koordinatar | 51°56′0″N 15°30′0″E﻿Koordinatar: 51°56′0″N 15°30′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 71 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 65-001 til 65-950 |
| Telefon-retningsnummer | +48 068 |
| Bilnummer | FZ |
| **Nettstad:** www.zielona-gora.pl/UMZG/ |

**Zielona Góra** (tysk *Grünberg in Schlesien*) er ein by i Nederschlesien vest i Polen med om lag 120 000 innbyggjarar. Byen ligg i Lubusz-voivodskapet (sidan 1999) og var tidlegare hovudstad i Hertugdømet Zielona Góra og Zielona Góra voivodskap (1975-1998). Namnet, både på polsk og tysk, tyder «grønt fjell».

Historie
--------

Opphavleg var han ein slavisk landsby, som vart ein del av hertugdømet Głogów i 1250. Han fekk bystatus med Magdeburgrettar i 1323. I 1477 slo byen ein 5000 mann stor hær frå naboområdet Brandenburg, som prøvde å erobre byen. 

I 1294 bygde fyrst Konrad I Głogowski ei kyrkje for St. Jadwig, vernehelgenen til Schlesien. Denne bygningen, *konkatedra św. Jadwigi w Zielonej Górze*, er i dag den eldste bygningen i byen. 

Etter at hertugdømet Sagan (Żagań) fall, kom byen inn under Kongedømet Böhmen. Han gjekk i arv til Habsburgmonarkiet i Austerrike i 1526, og vart annektert av Kongedømet Preussen under dei schlesiske krigane i 1740-1763. I løpet av denne perioden vart den polske folkesetnaden pressa ut på landsbygda. , men enkelte vart verande i byen og fram til 1809 var det framleis ei polsk kyrkje i drift. .

Byen vart verande ein del av Tyskland fram til 1945 då Nederschlesien vart overført til Polen som følgje av Potsdamerkonferansen. Den gjenverande tyske folkesetnaden som ikkje flykta frå fronten vart kasta ut av byen, og byen vart busett på ny av polakkar frå Kresy, ein tidlegare polsk provins i aust som vart annektert av Sovjetunionen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Zielona Góra**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zielona Góra» frå Wikipedia på engelsk, den 17. juni 2008.*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 12. august 2007, henta 17. juni 2008
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 12. august 2007, henta 17. juni 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Mosin-Nagant M91/30
**Mosin-Nagant** er eit repetérgevær med kapasitet på fem skot og fast magasin som har vore det militære hovudvåpenet i Russland og fleire andre land sidan slutten av 1800-talet. 

Sidan 1883 drøfta dei i Russland kva for eit gevær dei skulle innføre i den russiske hæren. I 1890 stod valet mellom eitt utvikla av russaren Sergej Mosin og eitt utvikla av belgiaren Leon Nagant. Etter testar i 1891 valde dei Mosin-geværet, som lett kunne modifisérast etter mønster av Nagant sitt forslag. Saman med Mosin-Nagant-rifla vart ein ny randtenningspatron i kaliber 7,62x54 mm innført. 

Opphavleg fanst våpenet i tre versjonar:

* Infanterigevær med 800 mm løpslengd og bajonett
* Dragongevær med 730 mm løpslengd og bajonett
* Kosakkgevær med 730 mm løpslengd utan bajonett

Ein karabin vart innført i 1907, og ein ny karabinmodell i 1938, modifisert i 1944. Ein kjend versjon var skarpskyttarutgåva, som skilde seg frå standardutgåvene ved at hevarmen var nedoverbøygd og kikertsikte montert. 

Geværet var til og med andre verdskrigen standardvåpenet i det sovjetiske infanteriet, og vart i ulike versjonar (særleg M91/30 og M38/44) òg innført og til dels laga av dei sovjetdominerte og sovjetallierte landa etter andre verdskrigen. Kina produserte såleis karabinversjonen M38/44 på lisens, som "Type 53". Også i Tsjekkoslovakia og Jugoslavia vart lisensversjonar og vidareutviklingar produserte.

Kjelde
------

Tyskspråkleg wikipedia, art. *Mosin-Nagant*.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Mosin-Nagant-rifle**

* Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* 
* Mosin-Nagant.net (engelsk)
Skematisk framstilling av eit program som nyttar programbiblioteket *libvorbisfile.so* for å spela ei Ogg Vorbis-fil.
**Lydhandsamingsbibliotek** er programvarebibliotek som inneheld funksjonar eller objekt som utfører ein eller annan operasjon på digitalt audiomateriale. Ein føremon med å plassera audiospesifikk kode i eit programvarebibliotek er at koden i biblioteket kan nyttast av fleire program og på fleire operativsystem. PortAudio til dømes er tilgjengeleg for fleire ulike operativsystem. 

Funksjonalitet som fleire program har bruk for, som til dømes funksjonar for å lesa og skriva lydfiler, kodekar for komprimering og dekomprimering, etc. vert ofte plassert i programvarebibliotek. Når koden kan nyttast i fleire programslepp programmvareutviklarane å bruka tid på å «finna opp hjulet på nytt». Ein annan føremon er at funksjonaliteten til all programvare som nyttar eit bestemt bibliotek kan forbetrast ved å oppdatera ein eller fleire funksjonar i biblioteket. 

| * v
* d
* e
Linux-lydsystem |
| --- |
| Funksjonsbibliotek | 
* PortAudio
* OpenAL

 |
| Plugginn | 
* LADSPA
* LV2
* Jost

 |
| Multimediarammeverk | 
* GStreamer
* Xine

 |
| Miksarar/Tenarar | 
* JACK
* NetJack
* PulseAudio
* EsounD
* Network Audio System

 |
| Lågnivågrensesnitt | 
* ALSA
* OSS
* FFADO

 |
**First Lord of the Admiralty**, formelt **Office of the First Lord of the Admiralty**, var den politiske leiaren for den engelske og seinare britiske marinen, Royal Navy. Han var seniorrådgjevaren til regjeringa for alle marinesaker, og var ansvarleg for leiinga og kontroll med Admiralitetet, og for administrasjonen av den britiske marinetenesta generelt. Stillinga First Lord of the Admiralty eksisterte frå 1628 til ho blei avvikla då Admiralitetet, Air Ministry, Ministry of Defence og War Office blei slått saman til Det britiske forsvarsdepartementet (Ministry of Defence) i 1964. Stillinga tilsvarar britisk forsvarsminister i dag.

Kjelder
-------

1. ↑  Eberle, Sir James (2007). *Wider horizons: naval policy & international affairs* (på engelsk). Roundtuit Publishing. s. 1. ISBN 9781904499176.
2. ↑  Pryde, E. B. (23 February 1996). *Handbook of British Chronology* (på engelsk). Cambridge University Press. s. 135. ISBN 9780521563505.

* *Denne artikkelen bygger på «First Lord of the Admiralty» frå Wikipedia på bokmål, den 14. mai 2023.*
|  |
| --- |
| **Moskusurtfamilien** |
| Svarthyll (Sambucus nigra)Svarthyll (*Sambucus nigra*) |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Dipsacales |
| **Familie:** | **Moskusurtfamilien** AdoxaceaeE.Mey. 1839 |

**Moskusurtfamilien** (Adoxaceae) er ein plantefamilie i ordenen Dipsacales. Til familien klassifiserer ein 5 slekter i følge APG-klassifieringa. Til saman er det rundt 200 artar.

Plantane er utbreidd i nordlege, tempererte område og fjell i tropane, men berre sporadisk i Afrika. Familien omfattar tre, buskar eller urter med motsette blad som har tanna bladrand. Samansette blad finst, men dei er ikkje vanlege i familien. Blomstrane er samla i skjermaktige blomsterstandar som rommer mange, små, femtalige blomstrar. Fruktene er steinfrukter.

Slekter
-------

* *Adoxa* - Moskusurtslekta
* *Sambucus* - Hylleslekta
* *Sinadoxa*
* *Tetradoxa*
* *Viburnum* - Krossvedslekta

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Moskusurtfamilien**

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Adoxaceae**
**Lydia Olsrud** (*Lydia Olsrud Norland*) (11. desember 1884–18. mai 1983) var forretningsdrivande i Mosjøen frå 1927 til omkring 1980, det meste av tida som kioskeigar.

Lydia Olsrud vart fødd og voks opp på garden Olsrud i Grane av foreldra Kristine Lovise Jensdotter og Svein Erik Davidsson, ein svensk skreddar som var kommen til distriktet gjennom sølvgruvedrifta i Svenningdalen. Gjennom faren var ho halvsyster til forfattaren Andreas Haukland.

Som nykonfirmert 15-åring fekk ho teneste hos sokneprest Ole Tobias Olsen i Hattfjelldal, sidan flytta ho til Mosjøen og fekk butikkarbeid. I 1907 var ho med å stifte *Øvre Vefsn Ungdomslag*, ei tid var ho kasserar i laget. I 1927 starta ho eigen forretning, og i 1927 kjøpte ho eigne lokalar der ho selde tobakk, frukt, grønsaker og sjokolade. Nokre år etter andre verdskrigen vart lokala rivne, men då hadde ho alt kjøpt kiosken som fram til han brann i 1976, var kjend som *Lydiakiosken*.

I 1930 vart ho gift med stavangermannen Harald Norland. Han døydde vinteren 1945.

Lydiabrygga, som vart eit førebilete for restaureringsarbeidet i Sjøgata i Mosjøen, var det lenge Lydia Olsrud som åtte. 

I vår tid er Lydia av næringsdrivande i Vefsn blitt halde fram som eit førebilete både for kvinner og menn.

Bakgrunnsstoff:
---------------

* Lydia kvinnenettverk[*daud lenkje*]
* Lydiadagen Arkivert 2013-01-17 ved Wayback Machine.
* Lydiabrygga Arkivert 2013-06-05 ved Wayback Machine.

Kjelder:
--------

* Are Andersen i *Far etter fedrane 1999*, utg. av Vefsn museum 1998
**Nevin Yanıt** (fødd 16. februar 1986) er ein tyrkisk friidrettsutøvar som har tevla internasjonalt i 100 meter hekk og på 100 meter. Ho vart europameister på korthekken både i 2010 og 2012.

Aktiv
-----

Yanıt deltok i VM i friidrett 2007 i Osaka, men vart slått ut i semifinalane på 110 m hekk. Også under Sommar-OL 2008 i Beijing rauk ho ut i semifinalane. Det same skulle gjenta seg ved friidretts-VM 2009 i Berlin.

Under EM i friidrett 2010 i Barcelona vann Yanıt gullmedaljen i 110 meter hekk på tyrkisk rekordtid, 12,63 sekundar, med irske Derval O'Rourke og tyske Carolin Nytra på dei andre medaljeplassane. To år seinare forsvarte ho EM-titelen under meisterskapen i Helsingfors. Nokre veker etter Helsingfors-EM kom ho på femteplass i hekkeøvinga under Sommar-OL 2012 i London på tyrkisk rekord, 12,58 sekundar.

### Doping

I august 2013 vart Yanıt utestengd frå idrett i to år, etter ei postiv dopingprøve frå februar same året.

Referansar
----------

1. ↑  
«Nevin Yanıt» (på engelsk). Olympedia. Henta 16. mars 2023.
2. ↑  
«Doping Irregularities at the Olympics» (på engelsk). Olympedia. Henta 16. mars 2023. «Nevin Yanıt: 2012 London – 100m hurdles (5) – Tested positive for Stanozolol in 2013. An investigation revealed multiple doping violations dating back to June 2012. In 2017 the IOC revealed she had also tested positive for an illegal substance at the 2012 Olympics.»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nevin Yanıt» frå Wikipedia på engelsk, den 23. september 2014.*
**New Delhi** eller **Nye Delhi** (hindi **नई दिल्ली**, *naī dillī*) er hovudstaden i India. Saman med Gamle Delhi utgjer han storbyen **Delhi** som ligg i det føderale territoriet Delhi nord i landet.

Historie
--------

Qutb Minar blei reist av fleire mughalkeisarar. Foto: A.Savin

Medan Calcutta var den viktigaste byen i mesteparten av den britiske kolonitida, hadde Delhi historisk vore ein viktigare by for store delar av India. Mellom anna skal bharatadynastiet, som *Mahabharata* handlar om, ha hatt hovudstaden sin her. Fram til den britiske krona tok maktai India i 1858 var byen hovudstad for mughalkeisarane. På grunn av den statelege utsjånaden og atmosfæren blei Delhi mykje brukt av britane for større seremonielle samlingar, som kongelege vitjingar.

I 1911 annonserte dei britiske styresmaktene at hovudstaden skulle flyttast hit frå Calcutta, og flyttinga fann stad den 12. desember same året. Dei bygde ein ny by, New Delhi, sør for den gamle byen som Sjah Djahan hadde reist, og som no gjerne blir kalla Old Delhi. Allereie då overlappa den nye byen mykje av den gamle, slik at mange eldgamle monument blei liggjande i nye Delhi. Seinare byvekst har ført til eit endå vagare skilje mellom dei to byane.

Indiaporten.
Mykje av New Delhi blei planlagd av Edwin Lutyens på ein måte som kan minna om Washington eller Haussmanns Paris. Store, vide avenyar og prangande bygg skulle imponera nykomarar.

Då India fekk sjølvstende, fortsette New Delhi som hovudstad. Regjeringa i landet og presidenten held til her. Det gjer òg høgsterett og leiinga til den indiske hæren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «New Delhi» frå Wikipedia på svensk, og «New Delhi» frå Wikipedia på engelsk den 30. oktober 2005.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **New Delhi**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Ivan Robert Vicelich** (fødd 3. september 1976 i Auckland) er ein newzealandsk fotballspelar som har spela for, og vore kaptein for, Auckland City i den newzealandske fotballigaen. Han spelar òg for New Zealand sitt landslag, og er den spelaren som har flest landskampar for New Zealand.

Vicelich begynte fotballkarrieren sin for dei newzealandske klubbane Waitakere City og Central United før han i 1999 gjekk til Football Kingz, som på den tida var det einast profflaget på New Zealand og spelte i den australske proffligaen. I 2001 drog han til Europa og Roda i nederlandsk Eredivisie. Han spelte i Nederland i sju år, fram til 2006 for Roda og 2006 til 2008 for Waalwijk, før han vende attende til New Zealand og Auckland City i 2008.

Vicelich debuterte for New Zealand sitt A-landslag som innbytar i eit 0-7-tap mot Uruguay 25. juni 1995. Han spelte for New Zealand i Confederations Cup i 1999 og 2003. 16. august 2008 kunngjorde han at han trekte seg frå vidare landslagsspel, men 22. mai 2009 gjekk han tilbake på dette, og vart med i troppen til Confederations Cup same året. I den avgjerande kvalifiseringskampen til fotball-VM i 2010 heime mot Bahrain 14. november 2009 sette han ny rekord i landskampar for New Zealand, med 65. Han var med i New Zealand sin tropp til fotball-VM i 2010.

Kjelder
-------

*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå engelsk wikipedia 10. mai 2010.*

| * v
* d
* e
New Zealand sitt landslag – VM i fotball 2010 |
| --- |
| 
* 1 Paston
* 2 Sigmund
* 3 Lochhead
* 4 Reid
* 5 Vicelich
* 6 Nelsen
* 7 Elliott
* 8 Peverley
* 9 Smeltz
* 10 Killen
* 11 Bertos
* 12 Moss
* 13 Barron
* 14 Fallon
* 15 McGlinchey
* 16 Clapham
* 17 Mulligan
* 18 Boyens
* 19 Smith
* 20 Wood
* 21 Christie
* 22 Brockie
* 23 Bannatyne
* Landslagstrenar: Herbert

 | Flagget til New Zealand |
|  |
**Berge Østenstad** (fødd **Berge Christiansen**, 15. september 1964) er ein norsk sjakkspelar. 

Han vart stormeister i sjakk i 2003, som den sjette norske sjakkspelaren. Østenstad har vunne åtte noregsmeisterskap i sjakk, fleire enn nokon annan: I åra 1984, 1990, 1994, 1997, 1999, 2003, 2004 og 2011. Han har dermed ei rekke med kongepokalar. Simen Agdestein har sju noregsmeisterskap. Berge Østenstad oppnådde tittelen internasjonal meister i 1987.

Berge Østenstad kvalifiserte seg for stormeister-tittelen ved gode turneringsresultat på Gausdal og i Biel i 1990. Kravet om å oppnå 2500 i FIDE-rating klarte han i 1991. Det tok deretter ein del år før han klarte det naudsynte tredje resultatet, som kom i ei turnering i Göteborg i 2003.

Berge Østenstad har deltatt 3 gongar på det norske landslaget i sjakk-OL (lag-VM i sjakk), i åra 1984, 1990 og 2004. Han har eit samla resultat på 10 sigrar, 9 remisar og 10 tap, 14,5 poeng på 29 parti, 50,0 %.

Berge Østenstad blei junior-noregsmeister i sjakk i 1983. Berge Østenstad spelar for Asker sjakklubb.

Kjelder
-------

* Victor Hansen «Vår neste stormester», Norsk sjakkblad nr. 1 2003, side 4
* Øystein Brekke: *Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989*, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
* Øystein Brekke: *Norske sjakktrekk. Norges Sjakkforbund 100 år 1914-2014*, Norges Sjakkforbund 2014, ISBN 978-82-991916-2-3
* Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv

Bakgrunnsstoff
--------------

* Berge Østenstad sine beste parti på www.chessgames.com
* Berge Østenstad sine sjakkparti i Noreg hos NorBase
* Omtale av Berge Østenstad på stormeister Rune Djurhuus sine sjakksider Arkivert 2008-05-30 ved Wayback Machine.
* Berge Østenstad sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE
* Eit intervju med Berge Østenstad 10.2.2003 Arkivert 2007-02-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |

Fotnotar
--------



1. ↑  Brekke 2014 s. 298
| Appleby-in-Westmorland  |
| --- |
| BoroughgateBoroughgate Boroughgate |
| Plassering |
| 

Appleby-in-Westmorland is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Cumbria |
| Distrikt | Eden |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 2 862 |
| Koordinatar |  54°35′″N 2°29′″W﻿Koordinatar: 54°35′″N 2°29′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | CA16 |
| Telefon-retningsnummer | 01768 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Appleby-in-Westmorland**
 |

**Appleby** (kalla **Appleby-in-Westmorland** for å skilje han frå andre byar med same namn) er ein by i Cumbria i England. Han var administrasjonsby for Westmorland inntil dette grevskapet vart ein del av Cumbria i 1974. Han er blant dei minste stadane i England med bystatus. 

Hovudnæringsvegen er turisme, sidan byen ligg i vakre omgjevnader nær Lake District nasjonalpark. Ein av dei viktigaste lokale attraksjonar er Appleby slott, der lady Anne Clifford budde på 1600-talet. I seinare år har slottet ikkje vore tilgjengeleg for publikum, noko som har ført til ein nedgang i mengder turistar. 

Utanom turisme er mange sysselsett i landbruket, medan andre pendlar til omkringliggande byar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Appleby-in-Westmorland» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Ivar Johannesson Bleiklie** (29. august 1872–18. november 1958) var ein norsk lærar, gartnar, tenestemann og politikar frå dåverande Hamre herad i Hordaland. Han var stortingsrepresentant for Hordaland og Frisinna Venstre 1925-27 og for Høgre 1934-45.

Bleiklie tok i 1895 eksamen ved hagebruksavdelinga på landbrukshøgskulen på Ås i Akershus. Frå 1896 til 1912 var han gartnar og lærar ved Hordalands landbruksskule på Stend i Fana. Åra 1912-18 var han amtsgartnar i Søndre Bergenhus. Sidan 1918 var han sekretær i Hordalands Landbruksselskap til han pensjonerte seg i 1943.

I åra etter 1900 dreiv Bleiklie mykje opplysningsarbeid gjennom artiklar i landbruks- og hagebrukspressa. Han gav i 1908 ut læreboka *Plantelære*, eit verk som kom i 10. opplag. I 1911 kom sogeboka *Søndre Bergenhus Amts Landshusholdningsselskabs virksomhet i 100 år*, forfatta av Bleiklie.

Bleiklie var medlem av heradsstyret i Fana 1911-16 og varaordførar 1923-25. Han var elles formann i Fana skulestyre 1906-09, medlem i likningsrådet i Fana 1919-31.

Bleiklie representerte partiet Frisinna Venstre på Stortinget 1925-27, og var medlem i Skog- og vassdragskomiteen. Ved dei neste stortingsvala nådde han ikkje opp, og Frisinna Venstre somna vekk. Bleiklie fekk i 1933 plass på Høgre si valliste til stortingsvalet, og representerte partiet på Tinget til 1945. Han var medlem 1934-36 i Helsekomiteen og 1937-45 i Landbrukskomiteen. I 1933 vart han utnemnd til formann for Den departementale komiteen om ville bær.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2016-08-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**New York Stock Exchange** (**NYSE**) er verdas største aksjemarknad (i samla børsverdi) og ligg på Manhattan i New York, ved Wall Street og Broad Street.

Historie
--------

Børsen blei grunnlagd under eit platantre i 1792, med avtalen *Buttonwood Agreement*. Etter fleire midlertidige opphaldsstader flytta børsen i 1903 inn i den klassisistiske børsbygningen teikna av George Post ved Wall Street. Då starta tradisjonen med å opna og lukka børsen ved å ringa ei klokke klokka 09.00 og klokka 16.00. Det å få ringa med klokka er rekna som ei ære.

I 1929 fann børskrakket som innleidde depresjonstida stad her.

Eit handelsområd i New York-børsen i 2009. Foto: Kevin Hutchinson

Teikning av New York-børsen.
New York-børsen i 2008.
Børsen har lange tradisjonar for handel som finn stad ansikt til ansikt, men gjekk gradvis over til elektronisk handel og enda i 2009 tradisjonen kjend som «public outcry». 2000-talet markerte også ein overgang frå ein sjølvstendig brukareigd børs til eit aksjeselskap. I 2006 fusjonerte New York-børsen med børsteknologiselskapet Archipelago Holding og byrja sal av eigne aksjer under kortforma NYX. I 2007 fusjonerte selskapet med den europeiske børsgruppa Euronext til NYSE Euronext. Denne gruppa kjøpte i 2008 aksjebørsen American Stock Exchange (AMEX), som fekk det nye namnet NYSE MKT. I 2011 planla selskapet ein fusjon med den tyske børsgruppa Deutsche Börse, men blei blokkert av EU-kommisjonen fordi det kunne føra til eit monopol. I 2013 blei NYSE Euronext kjøpt opp av IntercontinentalExchange frå Atlanta i Georgia.

Børsindeksar som Dow Jones-indeksen og S&P 500 byggjer i stor grad på obligasjonar og aksjar frå New York-børsen.

Børsbygningen blei rekna som eit «National Historic Landmark» i USA frå 1978.

Sjå òg
------

* NASDAQ

Kjelder
-------


* Intercontinental Exchange - About Us Arkivert 2016-03-02 ved Wayback Machine. intercontinentalexchange.com
* «The end of the street», *The Economist* (Nov 16th 2013)
* «New York Stock Exchange» Arkivert 2007-10-12 ved Wayback Machine. National Historic Landmaks Program, nps.gov

---

* *Denne artikkelen bygger på «NYSE Euronext» frå Wikipedia på engelsk, den 20. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- The merger between NYSE and Archipelago Holdings
		- Starkman, Dean; White, Ben (December 7, 2005). «NYSE Approves Archipelago Acquisition». *The Washington Post*.
		- NYSE Euronext Press Release Arkivert 2015-07-12 ved Wayback Machine.
		- «IntercontinentalExchange to buy NYSE for $8.2B», *CBS News*, December 20, 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **New York-børsen**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
Den gamle stova der museet held til i mest 50 år.
**Ivar Aasen-museet** var eit museum som låg i Hovdebygda i Ørsta på Sunnmøre. Etter Ivar Aasen sin død, 23. september 1896, var det Johannes Belsheim som tok seg av dødsbuet. Han var ein av Ivar Aasen sine nære medarbeidarar. Universitetsbiblioteket tok seg av handskriftsamlinga. Slektningane i Åsen vart same hausten samde om å taka vare på bøkene og andre gjenstandar. Dei sette opp denne erklæringa: «Underskrivne ervinger etter Ivar Aasen er samde um at bøkerne og anna "bohave" etter han ikkje skal seljast eller bytast; men vert flutt heim paa fødestaden hans Aasen, og der vert gøymt til minne um fagnamannen som der var fødd. Solenge som Aase-mannen tek vare paa desse egnaluterne paa forsvarleg måte, skal denne raadgjeri standa ved lag.»  Med dette la dei grunnlaget for det første personmuseet i Noreg.

Bonde i Åsen var då Rasmus Jonson Aasen. Han var brorson til Ivar Aasen. Det var likevel son hans, Jon Rasmusson Aasen, som gjekk i brodden for museet. Dødsbuet, i alt 25 kolli, vart send med båt til Volda kring årsskiftet 1896/97. Jon Aasen kjøpte eit lite stovehus på Heltne i Volda og flytte det til Åsen i 1897. Her vart Ivar Aasen-museet verande til 1946. Etter initiatv frå Anders Vassbotn vart det i 1898 reist ein bautastein til minne om Ivar Aasen like ved huset.

Dei første 60 åra var museet eit familieforetak. Folket på garden, særleg husmora, tok seg av tilsyn og omvisinga. Åsen-tunet vart ein mykje brukt stemneplass. Ved 100-års feiringa av Ivar Aasen sin fødsel skal om lag 8000 menneske ha vore til stades. Jon Aasen såg at den gamle stova ikkje var rette staden for samlinga. På 1930-talet tok han til å arbeide for eit eldfast hus. Han fekk mange med seg om dette. Andre meinte at museet burde flyttast til Sunnmøre Museum i Borgundgavlen i dåverande Borgund kommune (no Ålesund). I mars 1940 løyvde Stortinget 10 000 kroner til eit nytt hus. Krigen hindra vidare arbeid. Først 4. august 1946 vart det nye museet opna. Huset var på 70 m² i ein etasje. I tillegg til dei to museumsbygningane høyrde og den gamle buda i Åsen med til museet. Ho stod, på ein litt annan stad, i Ivar Aasen si tid på garden.

I 1941 vart det bestemt at museet skulle ha eige styre oppnemnt av høvesvis Kyrkje- og undervisningsdepartementet, Ørsta kommune, Sunnmøre museum og Aasen-huslyden. Det kom ikkje på plass før 1956. Styreleiarane Karl Straume (1956-68) og Jens Kåre Engeset (1968-2000) gjorde båe viktig arbeid for museet.

I 1987 donerte Aasen-forskar Reidar Djupedal boksamlinga si på om lag 12 000 bind til Ivar Aasen-museet.

Museet og samlingane vart i 2000 overteke av Nynorsk kultursentrum, og vert i dag teke hand om av Ivar Aasen-tunet.

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑   J. K. Engeset:*Glimt frå soga til Ivar Aasen-museet 1897-2000* side 11

### Bakgrunnsstoff

* Jens Kåre Engeset:*Glimt frå soga til Ivar Aasen-museet 1897-2000* Nynorsk kultursentrum 2003
Audrey Tautou under filmfestivalen i Cannes i 2006.
**Audrey Justine Tautou** (fødd 9. august 1976) er ei fransk skodespelarinne som vart internasjonalt kjend for hovudrolla i filmen Den fabelaktige Amélie fra Montmartre frå 2001.

Biografi
--------

Audrey Tautou vart fødd i Puy-de-Dôme, men voks opp i Montluçon i Allier. Begge stadene ligg i regionen Auvergne i Midt-Frankrike. Ho synte tidleg interesse for skodespel, og tok skodespelartimar ved Cours Florent-instituttet i oppveksten. I 1996 filmdebuterte ho i *Coeur de cible*. To år seinare vann ho ei talenttevling som vart arrangert av Canal + og vart stadig meir lagt merke til i Frankrike. I 1999 fekk ho ei rolle i filmen *Vénus beauté (institut)* som vann den franske César-prisen. I 2000 fekk ho Suzanne Bianchetti-prisen for mest lovande unge skodespelarinne.

I 2001 kom den kunstnariske romantiske komedien Den fabelaktige Amélie fra Montmartre, som vann fleire store filmprisar. I åra som fylgde spelte Tautou fleire hovudroller, m.a. i *Han elsker meg... han elsker meg ikke* (2002), *Adresse Barcelona* (2002), *Dirty Pretty Things* (2002), *Nowhere to Go But Up* (2003) og *En langvarig forlovelse* (2004). Same året vart ho invitert som medlem i Academy of Motion Picture Arts and Sciences; akademiet som gjev ut Academy Awards, betre kjend som Oscar-prisen.

Etter å ha spelt i *Forelsket - forvirret* i 2005, spelte ho partneren til Tom Hanks i storfilmen Da Vinci-koden (2006). Same året spelte ho i *Priceless*, og året etter hadde ho hovudrolla i filmatiseringa av Anna Gavalda sin roman; *Saman er ein mindre aleine*. I 2009 spelte ho motedesigneren Coco Chanel i biografien *Coco før Chanel*.

Filmografi (utval)
------------------

* *Coeur de cible* (1996)
* *Vénus beauté (institut)* (1999)
* Den fabelaktige Amélie fra Montmartre (2001)
* *Han elsker meg... han elsker meg ikke* (2002)
* *Adresse Barcelona* (2002)
* *Dirty Pretty Things* (2002)
* *Nowhere to Go But Up* (2003)
* *En langvarig forlovelse* (2004)
* *Forelsket - forvirret* (2005)
* Da Vinci-koden (2006)
* *Priceless* (2006)
* *Sammen er vi mindre alene* (2007)
* *Coco før Chanel* (2009)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Audrey Tautou» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mars 2012.*
* *Fødselsår er henta frå «Audrey Tautou» frå Wikipedia på fransk, den 3. mars 2012.*

* Filmografien er henta frå Imdb.com, 3. mars 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Bilde og namnetrekket til Kamilla Neumannová.
**Camilla** eller **Kamilla** er kvinnenamn danna av det latinske slektsnamnet Camillus, som kan bety 'altertenar'. Camilla har svensk namnedag den 7. mars og norsk den 12. august.

Namnet kan òg stavast **Camila** eller **Kamila**, der den siste forma òg kan vera eit arabisk kvinnenamn danna av Kamil, 'fullkomen'. Andre former av namnet er **Kamille** og **Camille**, der det sistnemnde òg kan vera eit mannsnamn. Mille og Milla er kortformer av namnet.

Bruk
----

Namnet var særs populært i Noreg sist på 1900-talet. Sist i 1970-åra og i åra rundt 1990 fekk over 1,5 % av nyfødde jenter namnet Camilla. Skrivemåten Kamilla hadde sitt høgdepunkt i åra rundt 1995, då over 0,35 % av nyfødde fekk namnet.

I 2009 heitte 13 386 norske kvinner Camilla, 2070 Kamilla, 162 Kamila og 68 Camila.

Namneberarar
------------

Camilla Collett.
* Camilla Collett (1813-1895), norsk forfattar og kvinnesakforkjempar
* Kamilla Neumannová (1874–1956), tsjekkisk utgjevar
* Camilla Wicks (f. 1928), amerikansk fiolinist
* Hertuginne Camilla av Cornwall (f. 1948), opphavleg Camilla Parker-Bowles
* Camilla Stoltenberg (f. 1958), norsk forsker
* Kamilla Gamme (f. 1969), norsk stupar
* Kamila Shamsie (f. 1973), pakistansk forfattar
* Camilla Läckberg (f. 1974), svensk forfattar
* Camilla Holth (f. 1978), norsk curlingspelar
* Camilla Tyldum (f. 1981), norsk handballspelar
* Kamila Skolimowska (1982–2009), polsk sleggekastar
* Camilla Åseng (f. 1987), norsk fotballspelar
**Ivar Bjørklund** (fødd 1949) er ein norsk sosialantropolog som er professor emeritus i kulturvitskap ved UiT Noregs arktiske universitet og forskar på interetniske relasjonar i Nord-Noreg.

Virke
-----

Med *Fjordfolket i Kvænangen* (1985) fornya Bjørklund bygdeboksjangeren, og løfta utviklinga i ei sjøsamisk bygd i førre hundreåret opp til nasjonal historie. Som forskar har han halde fram problemstillinga frå denne viktige publikasjonen: Han har sett på ulike utviklingstrekk i dei samiske samfunna. Ofte har han tatt utgangspunkt i lokale problemstillingar eller hendingar og vist at dei har spelt ei viktig rolle nasjonalt, eller han bruker dei for å kaste lys over meir generelle problemstillingar. Eit døme er Bjørklund 2011, som analyserer dei ulike etnopolitiske og økonomiske vegvala som vart tatt i tiåra etter andre verdskrigen, med den såkalla Påskeresolusjonen i Karasjok som utgangspunkt.

I 2019 var han medredaktør og medforfattar i tobindsverket *Erindringer – samiske beretninger om bakgrunnen til Kautokeino-opprøret, etikk og moral*, som på samisk vart gitt ut som *Muitalusat*.

Bibliografi (utval)
-------------------

* Bjørklund, Ivar 1985: *Fjordfolket i Kvænangen. Fra samisk samfunn til norsk utkant 1550-1980.* Universitetsforlaget. 455 s.
* Bjørklund, Ivar 2011: «Påskeresolusjonen i 1960 – Karasjoks etnopolitiske oppgjør.» *Heimen - Lokal og regional historie* Volum 48.(3) s. 195-206.

Kjelder
-------

1. ↑  Svendsen, Njord V. (23. august 2021), «Fryktar styreleiars rolle i kinesisk-eigd gruveselskap kan skade universitetet», *khrono.no* (på norsk bokmål), henta 24. februar 2023
2. ↑  «Medlemmer\_en | UiT», *uit.no* (på norsk bokmål), henta 24. februar 2023
3. ↑  *Fjordfolket i Kvænangen*. no: Universitetsforlaget. 1985. ISBN 8200073203.

* *Denne artikkelen bygger på «Ivar Bjørklund» frå Wikipedia på bokmål, den 23. februar 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ivar Bjørklund ved UiT Noregs arktiske universitet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**New Zealand Geographic Board (NZGB,** (maori *Ngā Pou Taunaha o Aotearoa*) er ein sjølvstendig institusjon som er ansvarleg for geografiske og hydrografiske namn på New Zealand og dei newzealandske territorialfarvatna. Dette omfattar busetnader, stader, fjell, innsjøar, elvar, fossar, hamner og andre terrengdetaljar, og kan òg omfatte forsking på lokale maorinamn. Styret har òg ansvar for å gje namn til stader i området kring Rosshavet i Antarktis. Dei har ikkje ansvar for å endre gatenamn eller namn på land. 

Styret har møtt mykje motbør frå rørsla som ønskjer å endre stadnamn til dei føreuropeiske namna, skriven med dagens ortografi og standardisert staving, diaktriske teikn osv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «New Zealand Geographic Board» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *www.linz.govt.nz*, arkivert frå originalen 4. juli 2008, henta 20. mars 2013
2. ↑  «Fight to keep 'h' out of Wanganui not over». *Television New Zealand*. NZPA. 30 March 2009. Henta 20. mars 2013.
**Enniskillen** er den største byen i County Fermanagh i Nord-Irland. Han ligg midt i fylket, på øya som skil øvre og nedre del av Lough Erne. Byen var administrasjonssenter for det tidlegare distriktet Fermanagh.
Enniskillen hadde 13 823 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011.

Namnet Enniskillen kjem frå irsk *Inis Ceithleann*, 'øya til Cethlenn'. Dette viser til Cethlenn, ein figur frå irsk mytologi som ifølgje soga blei såra i slag av ei pil og prøvde å symja over elva Erne, men ikkje kom seg over. Øya i midten av elva blei difor kalla opp etter henne. Det finst talrike engelske stavemåtar gjennom historia – *Iniskellen*, *Iniskellin*, *Iniskillin*, *Iniskillen*, *Inishkellen*, *Inishkellin*, *Inishkillin*, *Inishkillen* og så vidare.

Bombinga av Enniskillen
-----------------------

Fram til 1987 hadde Enniskillen vore nokså lite råka av konflikten i Nord-Irland. På Remembrance Sunday, i november 1987, sprengde Det provisoriske IRA ei bombe i byen som drap 11 tilfeldige sivile. Eit av offera var sjukepleiaren Anne-Marie Wilson, og faren hennar Gordon Wilson blei etter tragedien ein leiar i arbeidet for fred i Nord-Irland. PIRA hevda seinare at målet deira hadde vore ei avdeling britiske soldatar som deltok i markeringa av Remembrance Sunday. Enniskillenbomba har i ettertid blitt sett på som eit vegskilje i den irske fredsprosessen, ettersom ho førte til ei isolering av den mest radikale delen av PIRA og ei styrking av meir moderate krefter som ønskte å forhandla. I 1997 kom Sinn Féin-leiaren Gerry Adams med ei offentleg orsaking for bomba.

Kjelder
-------

1. ↑  «Home» (PDF). Arkivert frå originalen (PDF) 25. oktober 2013. Henta 19. juli 2011.
2. ↑  «Census 2011 Population Statistics for Enniskillen Settlement». Northern Ireland Statistics and Research Agency. Arkivert frå originalen 26. juni 2020. Henta 5. mars 2018.
3. ↑  «Inis Ceithleann/Enniskillen». *Placenames Database of Ireland (logainm.ie)*. Department of Culture, Heritage and the Gaeltacht and Dublin City University. Arkivert frå originalen 31. juli 2020. Henta 7. juli 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Enniskillen» frå Wikipedia på bokmål og «Enniskillen» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Enniskillen**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Enok Olai Matias Simonnæs** (7. november 1856–24. juli 1947) var ein norsk fotograf frå Sande, busett i Ålesund. Han arbeidde som fotograf i Ålesund frå 1885 til 1920.

### Liv og gjerning

Simonnæs var frå garden Simonnes i Sande. Han etablerte seg som fotograf i Ålesund i 1885 og var ein av dei store fotografane i Ålesund. Heile arkivet hans gjekk tapt i bybrannen i 1904. Glasplatearkivet hans frå åra etter 1904 er teke vare på av Aalesunds Museum. Frå 1998 vart dei første glasplatene i Simonnæsarkivet digitalisert av FylkesFOTOarkivet i Møre og Romsdal (FAK). I 2003 starta eit omfattande digitaliserings- og registreringsprosjekt saman med DIS, - Foreininga data i slektsforskinga avd. Ålesund og Sula. Frå 2009 er over 18 000 Simonnæs-bilete tilgjengelege på verdsveven/internett. 

Kjell Skorgevik gav i 1985 ut boka *Fotografer i Ålesund i glassplatenes tid*. I dette viktige bidraget til norsk fotohistorie og byhistoria til Ålesund finn ein den første fyldige biografien om fotografen Enok O. Simonnæs.

Kjelder
-------

* *Sandesoga*, band III. Volda 1977

Bakgrunnsstoff
--------------

* Enok O. Simonnæs Arkivert 2013-09-26 ved Wayback Machine.
* FylkesFOTOarkivet i Møre og Romsdal[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* Lokalhistoriewiki
* KulturNav

 |