recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Jyalí is located in Hellas
Plasseringa til Jyalí

**Jyalí** (gresk Γυαλί, som tyder «glas»), og kalla *Yiali* eller *Yali* er ei vulkansk øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho ligg midt mellom sørkysten av Kos og Nísyros. Øya består av av lavadomar av rhyolittisk obsidian og pimpstein. Den nordlege delen består nesten berre av obsidian, medan den sørvestlege delen består av pimpstein. Desse er forbunde med eit smalt eid.

Øya er 6 km lang og mellom 4 km og 500 meter brei, og har mellom anna ei 180 meter lang grotte. Jyalí høyrer til Nísyros kommune og har 21 innbyggjarar (2011).

Pimpstein på Jyalí

Referansar
----------

1. ↑  Folketeljing 2011, revidert

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gyali» frå Wikipedia på engelsk, den 5. august 2007.*

* Global vulkanismeplan: Yali

  


| * v
* d
* e
Dodekanesane |
| --- |
| **Agathonísi** • **Pátmos** • Arkí • **Lipsí** • **Léros** • Farmakonísi • **Kálymnos** • Ímia • Psérimos • Télendos • **Astypálea** • **Kos** • **Nísyros** • Jyalí • **Kárpathos** • Saría • **Kásos** • **Tílos** • **Sými** • **Khálki** • **Ródos** • **Kastellórizo (Mejísti)** • Ro • Strongylí Kastellorízou |

Koordinatar: 36°40′N 27°07′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Jarle Halsnes** (fødd 4. mai 1957) er ein norskfødd tidlegare alpin skirennar frå Sauda i Rogaland. Han var med i noregstoppen i tida frå 1975 til 1982 og hevda seg mellom verdseliten i sesongane 1980 og 1981.

Karriere
--------

Halsnes vart noregsmeister i storslalåm i 1978 på Geilo og i 1982 på Voss. Elles sanka han fire NM-sølv og to NM-bronsar i åra mellom 1978 og 1981, likt fordelt på slalåm og storslalåm. Vinteren 1980 vart Halsnes tredjemann i eit verdscuprenn i storslalåm i delstaten New Hampshire i USA. Den 1. februar 1981 kom han på tredjeplass verdscuprennet i slalåm i St. Anton, einast dei legendariske skialpinistane Ingemar Stenmark frå Sverige og Phil Mahre frå USA plasserte seg framom han på sigerpallen. I Verdscupen i alpine greiner 1981/Menn enda Halsnes på 13. plass som beste nordmann.

Halsnes er utvandra til USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jarle Halsnes» frå Wikipedia på tysk, den 8. november 2019.*

Bakgrunnstoff
-------------

* (en) Jarle Halsnes – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Jarle Halsnes i olympedia.org
**Jyrki Tapani Katainen** (fødd 14. oktober 1971 i Siilinjärvi) er ein finsk politikar for Samlingspartiet. Han var finsk statsminister frå 22. juni 2011 til 24. juni 2014. Katainen vart i 2014 foreslått som EU-kommissær og medlem av Juncker-kommisjonen.

Utdanning og privatliv
----------------------

Katainen er fødd og oppvakse i Siilinjärvi i landskapet Norra Savolax i Finland. Katainen er utdanna magister i samfunnsvitskap frå Tammerfors universitet. I tillegg til finsk, snakkar han flytande engelsk, fransk og svensk.

Karriere
--------

Jyrki Katainen på talarstolen ved Kongressen til det europeiske folkeparti i 2008
I 1999 vart han innvald i Riksdagen for Samlingspartiet og han har sidan vorte attvald ved kvart riksdagsval fram til han vard oppnemnd som EU-kommissær. Katainen vart i 2001 nestleiar i Samlingspartiet og var leiar i partiet i perioden 2004-2014. Før han vart statsminister var Katainen frå 2007 finansminister og visestatsminister i Matti Vanhanens og Mari Kiviniemis regjeringar. Katainen leidde ei koalisjonsregjering beståande av Samlingspartiet, Socialdemokraterna, Vänsterförbundet, Dei grøne, Svenska folkpartiet og Kristdemokraterna. Katainen vart i 2014 foreslått som EU-kommissær og medlem av Juncker-kommisjonen. 14. juni 2014 overlét han leiarvervet i Samlingspartiet til Alexander Stubb. Katainen gjekk av som Finlands statsminister 24. juni 2014, for å verta *Finlands EU-kommissær* og *Kommissær med ansvar for økonomi- og valutaspørsmål* i Juncker-kommisjonen.

Referansar
----------

1. ↑  «Personalia» Arkivert 2012-12-11 ved Wayback Machine. Statsrådets kansli.
2. ↑  «Riksdagen valde Jyrki Katainen till statsminister»[*daud lenkje*], Riksdagen, 22. juni 2011.
3. ↑  Elster, Kristian (14. juni 2014). «Blir første finlandssvenske statsminister på 55 år» (på norsk). NRK. Henta 15. juni 2014.
4. ↑  NTB-FNB-Reuters (5. april 2014). «Finlands statsminister går av i juni» (på norsk). NRK. Henta 15. juni 2014.
*The Rhodes Colossus*: Karikatur frå *Punch* av Cecil John Rhodes som kolossen på Rhodos .
**Jarnbane frå Kapp til Kairo** var eit ufullendt forsøk på å forbinda Afrika frå nord til sør med jernbane. Prosjektet blei lansert av Cecil Rhodes i kolonitida, på slutten av 1800-talet. Bana skulle forbinda dei britiske koloniane og nærast danna ein ubroten korridor gjennom Afrika frå Cape Town i Sør-Afrika til Kairo i Egypt. Medan mesteparten av strekninga til slutt blei bygd, manglar det ein vesentleg del mellom Sudan og Uganda. I tillegg har mange av delane liten bruk grunna dårleg banetilhøve.

██ Område under britisk kontroll eller påverkand i 1914 I 1916 blei Tanganyika-territoriet lagd til områda og fylte eit av tomromma.

Bakgrunn for planen
-------------------

I det såkalla kappløpet om Afrika var den britiske koloniseringa av Afrika nært knytt opp til ein plan om ei samanhengande jarnbane frå Kappkolonien til Kairo. Cecil Rhodes var ein av fleire imperiebyggjarar som sikra dei sørlege statane i kontinentet for den britiske krona. Han såg for seg ein «raud korridor» av britiske dominion frå nord til sør, og ei jarnbane ville vera det viktigaste elementet til å sameina dei britiske besittelsane, både politisk og militært. Men bygginga av banen ville verta ei stor utfordring på grunn av dei topografiske og klimatiske tilhøve og – ikkje minst politisk, og tilhøvet til andre kolonimakter. 

Til bygginga henta britane ei stor mengd arbeidarar, eller «kuliar», frå Britisk India. Desse danna grunnlaget for den indiske folkesetnaden i Afrika.

Kjelder
-------

1. ↑  Mallinson, Harriet (28. oktober 2016). «Chris Tarrant looks back at filming new Extreme Railway Journeys show». *Mail Online*. Henta 1. juni 2017.
2. ↑  «Den europeiske dominansen tek form - NDLA», *ndla.no*, henta 30. mai 2019
3. ↑  Uchenna, Ekwtosi; frilansjournalist, «Afrika-ekspressen. | Aftenposten Innsikt», *www.aftenposteninnsikt.no*, henta 30. mai 2019
4. ↑  «Med tog i Afrika - Bane NOR», *www.banenor.no*, arkivert frå originalen 30. mai 2019, henta 30. mai 2019

* *Denne artikkelen bygger på «Kapp til Kairo-jernbanen» frå Wikipedia på bokmål, den 78. november 2018.*

* *Denne artikkelen bygger på «Cape to Cairo Railway» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ei ferd frå Cairo til Kenya i 1935
* Kommentarar til eit jarnbanesamband mellom Sudan og Mombasa
Koordinatar: 30°57′44.99″N 34°42′5.4″E﻿

**Ashalim** (hebraisk skrift אֲשָׁלִים) er ein liten fellesbusetnad sør i Israel. Han ligg i Negevørkenen, kring 35 km sør for Beer Sheva og på austsida av Nahal Besor, som er den største elva i Negev. Ashalim høyrer til Ramat Negev regionale kommune. I 2011 hadde han 313 innbyggjarar.

Busetnaden har fått namn etter ein eldre landsby. Den opphavelege landsbyen Ashalim var ein av tre nahal-busetjingar grunnlagd mellom Mashabei Sadeh og Nitzana i 1956. Sjølve namnet tyder 'tamarisk', ein art av buskar og småtre.

Den nye Ashalim vart grunnlagd som ein moshav shitufi i 1979 etter at busetjarane der hadde flytta frå Bir Asluj Hill nær Golda Park (ved ein kunstig innsjø). I dag er Ashalim ein fellesbusetnad.

Ashalim er en av fleire utviklingsstader for solenergi i Israel. Ein 250 MW solcellepark i Ashalim vart starta opp i 2013.

I 2003 vart **Kfar Adiel**, ein landsby for studentar ved Ben-Gurion universitet i Negev, grunnlagd nær Ashalim av Ayalim, med mål om å opprette bustader for studentar og små entreprenørar i Negev og Galilea.

I nærleiken ligg mellom anna Ezuz og Nitzana.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ashalim» frå Wikipedia på engelsk, den 12. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Locality File». Israelsk statistisk sentralbyrå. 2011. Arkivert frå originalen (XLS) 23. september 2013. Henta 9. oktober 2014.
2. ↑  The Solar Vote, Yosef I. Abramowitz and David Lehreer, *Haaretz*, November 2, 2008.
3. ↑  Kfar Adiel

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ashalim Arkivert 2007-10-25 ved Wayback Machine. Negev Information Sentral

| * v
* d
* e
Ramat Negev regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Mashabei Sadeh**·** Retamim**·** Revivim**·** Sde Boker**·** Tlalim |
| Moshavar | Be'er Milka**·** Kmehin |
| Fellesbusetnader | Ashalim**·** Ezuz**·** Merhav Am**·** Midreshet Ben-Gurion**·** Nitzana**·** Nitzanei Sinai |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Nobelprisen  

Nobels fredspris  
2011

**Tawakel Karman** (fødd 7. februar 1979) er ein jemenittisk politikar som blei tildelt Nobels fredspris i 2011. Karman er menneskerettsaktivist og eit medlem av opposisjonspartiet Al-Islah. Ho er leiar av gruppa «Kvinnelege journalister utan lenker» som ho oppretta i 2005.

Arbeid for demokrati og menneskerettar
--------------------------------------

Tawakul Karman starta menneskerettsgruppa «Kvinnelege journalistar utan lenker» (WJWC) i 2005 for å fremje menneskerettar, «særleg fridom til meinings-og ytringsfridom og demokratiske rettar». Karman sa at ho har fått «truslar og freistingar» frå styresmakter ved telefon og brev på grunn av at ho nekta å godta Informasjonsdepartementet si avvisning av WJWC sin søknad om å lovleg skape ein avis og en radiostasjon. Frå 2007 til 2010 har Karman regelmessig leia demonstrasjonar og sitt ned-aksjonar på Fridomsplassen i Sana. 

I 2011, under «den arabiske våren», organiserte Karman studentdemonstrasjonar mot styret i landet. Ho blei arrestert i januar og mars det året, men sleppt fri att og fortsette å halda protestar.

Karman har også engasjert seg mot barneekteskap og for å heva den seksuelle lågalderen i Jemen.

Bakgrunn
--------

Karman vart fødd i byen Taiz sør i Jemen som dotter av Abdel Salam Karman, ein politikar og juridisk ekspert. Ho er gift med Mohammed og har tre born.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Program om Tawakkul Karman ved aljazeera.net

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tawakel Karman» frå Wikipedia på engelsk, den 7. oktober 2011.*
* PROFILE: Tawakuul Karman: The female voice of Yemen's uprising
* Tom Finn, Tawakul Karman, Yemeni activist, and thorn in the side of Saleh, guardian.co.uk

Fotnotar

1. ↑  Arabisk توكل كرمان,. Namnet Tawakull blir også stava "Tawakel", "Tawakul" og "Tawakkul"
**Saeftinghe** var ein by aust i Zeeuws-Vlaanderen i Nederland, nær Nieuw-Namen, som eksisterte fram til 1584. I dag er området ei myr kalla *Verdronken Land van Saeftinghe* og ein del av eit naturreservat. Området er ei grense for der elva Schelde møter det salte vatnet frå Nordsjøen i esturaret Westerschelde. Det er eit farleg kystområde der tidvatnet brått kan dekke store landområde. 

Saeftinge

Historie
--------

Saeftinghe vart drenert på 1200-talet ved hjelp av klosteret Ter Doest. Fram til 1570 var området ein særs frodig polder. Jordbruk, torvbrenning og handel gjorde Saeftinghe til ein av dei mest velståande byane i regionen. Det var i tillegg tre busetnader i nærleiken, Namen, Sint-Laureins og Casuwele. 

Det meste av landområde rundt byen gjekk tapt under allehelgensflaumen i 1570 (*Allerheiligenvloed*). Fire år seinare seinare vart landområda innover til det som i dag er Belgia lagt under vatn, og berre Saeftinghe og nokre omliggande landområde vart verande tørre. 

I 1584, under åttiårskrigen, såg nederlandske soldatar seg nøydde til å øydelegge det siste intakte diket og Saeftinghe vart lagt under vatn. Det har vore mange forsøk på å vinne tilbake dei tapte landområda i åra etter. Det mest seriøse forsøket var i 1907, men sjølv då vart berre Hertogin Hedwige-polder oppretta.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Het Zeeuwse Landschap* Arkivert 2008-01-12 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Saeftinghe» frå Wikipedia på engelsk, den 15. februar 2008.*
**Astafjord** er ein kyrkjestad i Skånland kommune i Troms. Staden er no del av tettstaden Grov. Frå 1926 til 1964 var Astafjord ein eigen kommune.

Astafjord kommune 1926 - 1964
-----------------------------

Astafjord var frå 1837 ein del av Ibestad formannskapsdistrikt. I 1926 vart Astafjord, Andørja og Gratangen utskilde frå Ibestad som eigne kommunar. Astafjord hadde då 1 018 innbyggjarar.

1. januar 1964 vart Astafjord, som då hadde eit folketal på 1 120, slegen saman med Skånland kommune.

### Folketalsutvikling

Astafjord kommune var den nest minste kommunen i Troms etter folketal frå han vart oppretta og fram til 1962. Då vart han passert i folketal av Øverbygd kommune, og var dermed den minste kommunen i fylket dei siste to åra han eksisterte.

**Folketalsutvikling for tidlegare Astafjord kommune frå 1930 til 1964:**

| 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1964 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1018 | 1163 | 1164 | 1182 | 1120 |
|

Fotnotar

1. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
2. 1 2  Folkemengd i Astafjord 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå
3. ↑  Dag Juvkam, *Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen* (SSB, 1999)
**Saera Tithi Khan** (fødd 24. april 1979 i Oslo) er ein norsk politikar for Ap. Ho var stortingsrepresentant frå Oslo 2005–09 og vararepresentant i perioden 2001–2005. Khan var medlem av Arbeidarpartiets sentralstyre 2002–09.

Khan er fødd i Noreg av foreldre frå Bangladesh. Ho er cand.mag. frå Universitetet i Oslo, med faga statsvitskap, samfunnsøkonomi, Kjønn og samfunn og Europa og integrasjon. Ho gjekk på Oslo katedralskole, der ho var russ i 1998.

Ho var medlem av Oslo bystyre 1999–05. Ho har tidlegare vore styremedlem i Oslo Ap og medlem av Kvinnenettverket i Oslo Arbeidarparti. 

I perioden 2003 til 2005 arbeidde Khan som kommunikasjonsrådgjevar i Flyktninghjelpen.

I februar 2009 markerte Saera Khan seg som ein motstandar av å bruka hijab saman med politiuniform.

Samtalar med spåkoner
---------------------

Hausten 2008 vart det avdekt at Saera Khan hadde ringt spåkoner gjennom teletorgtenester for fleire hundre tusen kroner med mobiltelefonen betalt av Stortinget. Då Stortinget slutta å betala dei høge telefonrekningane og saka vart kjent i offentlegheita, hevda Khan først at rekningane var så høge fordi ho hadde ein kjærast på utenlandsoppdrag i Forsvaret som ho hadde snakka med på satellittelefon. Dette er imot retningslinjene i Forsvaret og vart avvist av Forsvaret. Etter først å ha hevda at ho berre ringte spåkone eit par gonger, innrømt Khan at mesteparten av telefonrekningane stamma frå samtalar med spåkoner. Det kom òg fram at ho hadde spurt spåkonene om politikk, t.d. Frps oppslutning. Khan gjorde det etter dette klårt at ho ikkje ville ta attval til Stortinget. Ho har i ettertid sagt at ho har dekt telefonrekningane og tilbakebetalt beløp som er over det som normalt vert dekka.

Stortingskomitear
-----------------

* 2005–2009 medlem i Kommunal- og forvaltingskomiteen.

Kjelder
-------

1. ↑  TV2 – Saera Khan sier nei til politihijab
2. ↑  VG - Saera Khan ringer spåkoner
3. ↑  Aftenposten - Saera Khan har ingen kjæreste som er spesialsoldat hos oss
4. ↑  VG - Saera Khan ringer spåkoner
5. ↑  VG - Innrømmer telefoner til klarsynte
6. ↑  VG - - Ble også spådd om politikk
7. ↑  VG - Saera Khan stiller ikke til gjenvalg
8. ↑  VG - Her her Saera Khans pressemelding

* *Denne artikkelen bygger på «Saera T. Khan» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stortinget - Biografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Jonathan Tisdall** (fødd 26. august 1958) er ein amerikansk-norsk sjakkspelar fødd i Buffalo i delstaten New York i USA.

Jonathan Tisdall blei utnemnd til Internasjonal meister i sjakk (IM) i 1981. Han busette seg i Noreg i 1985. Han blei utnemnd til Internasjonal Sjakkstormeister i 1995, som den andre norske med denne tittelen.

Tisdall kvalifiserte seg for stormeister-tittelen ved to sterke turneringsresultat på slutten av 1980-talet, og deretter det tredje i 1993. Det nødvendige kravet om å oppnå ein eigen FIDE-rating på 2500 hadde han til då ikkje klart, men oppnådde dette våren 1995.

Tisdall har blitt noregsmeister i sjakk 3 gongar, i 1987, 1991 og 1995.

Jonathan Tisdal har spelt 4 sjakk-olympiader (lag-VM i sjakk) for Noreg, i 1988, 1992, 1994 og 1996. I tre av dei spelte han på 2. bord, i 1994 på 3. bord. I desse 4 turneringane spelte han til saman 47 parti, og skåra 25 poeng etter 13 sigrar, 24 remisar og 10 tap, 53,2 %.

Tisdall var opphavleg amerikansk statsborgar med irsk far og japansk mor. Han tok først irsk statsborgarskap, og seinare norsk. Jonathan Tisdall er medlem i Asker sjakklubb.

Bøker
-----

* *Improve Your Chess Now*, Cadogan 1997, ISBN 1-85744-156-7

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jonathan Tisdall sine beste parti på www.chessgames.com Arkivert 2013-03-08 ved Wayback Machine.
* Jonathan Tisdall sine sjakkparti i Noreg hos NorBase
* Omtale av Jonathan Tisdall på stormeister Rune Djurhuus sine sjakksider Arkivert 2008-05-30 ved Wayback Machine.
* Jonathan Tisdall sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

Kjelder
-------

* Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
* Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv

Fotnotar
--------

1. ↑  Brekke s. 95
2. ↑  Brekke s. 95
3. ↑  Olimpbase

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Asta Graah Bolander** (4. februar 1861–1. mars 1946) var ein norsk forfattar og dramatikar som skreiv skodespel, forteljingar og sakprosa.

Familie
-------

Asta Bolander var dotter av den danskfødde forretningsmannen og industrigründeren Knud Graah (1817-1909) og Helene Marie Conradi (1837-1866, ei dotter av professor Andreas Christian Conradi). Ho gifta seg 21. november 1889 med visekonsul og grosserar i Göteborg Carl Gustaf Bolander i Treeiningskyrkja i Oslo.

Liv og virke
------------

Asta Bolander debuterte i 1890 med dramaet *Folk*, eit skodespel i tre aktar som vart oppført ti gonger same året på Christiania Theater, der Constance Bruun utmerkte seg i hovudrolla. Her er handlinga lagt til det same finansaristokratiet i Kristiania som ho sjølv tilhøyrde. Delar av forfattarhonoraret gav Bolander til pensjonsfondet til teateret. *Folk* utkom òg i svensk språkdrakt, og fekk premiere ved Stora Teatern i Göteborg i 1891.

I Bolanders siste utgjevingar formidlar ho sin kunnskap om den italienske renessansen. Ho heldt òg foredrag om dei politiske og kunstneriske tilhøva i Firenze. Ho belyste temaet nærare i artikkelen *Lorenzo Ghiberti og bronzeprotene paa batteriet i Florenz*, som vart publisert i *Guldsmedkunst* i 1924.

Forfattarskapen til Asta Bolander strekte seg over førti år, og trass den avgrensa produksjonen, utforska ho fleire sjangrar undervegs.

Verk
----

* 1890: *Folk* – skuespill i tre akter, Cammermeyer
* 1912: *De syv eventyr* – med illustrasjoner av Arnold Thornam, Aschehoug
* 1915: *St. Peters nøkkel*, Aschehoug
* 1918: *Som træ om høsten*, Aschehoug
* 1920: *Grungs i Fossegaarden*, Aschehoug
* 1927: *Renæssancens Florens – av Mediciernes krønike*, Aschehoug
* 1930: *Siena – synderes og helgeners by*, Aschehoug

Kjelder
-------

1. ↑  "Norway Baptisms, 1634-1927," database, FamilySearch ( : 10 February 2018), Asta Knudsen, 04 Feb 1861; citing ; FHL microfilm 255,750.
2. ↑  "Norway Marriages, 1660-1926," database, FamilySearch ( : 10 February 2018), Carl Gustaf Bolander and Asta Graah, 21 Nov 1889; citing Trefoldighet Menighet, Oslo, Akershus, Norway; FHL microfilm 255,762.

* *Denne artikkelen bygger på «Asta Graah Bolander» frå Wikipedia på bokmål, den 11. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Piero Sraffa** (5. august 1898–3. september 1983) var ein italiensk økonom og elev av John Maynard Keynes. 

Sraffa er kjent for å ha redigert arbeidet til David Ricardo. Sjølv publiserte han uhyre lite. Det mest kjende verket hans er den rundt 90 sider lange *Production of Commodities by means of Commodities, Prelude to a critique of economic theory*, som vart utgjeven i 1960, men skriven allereie på 1920-talet. Boka er ein modernisert versjon av Ricardo sine tankar, og representerer ein kraftig kritikk av den marginalistiske økonomiske teorien. I Noreg vart Sraffa kraftig imøtegått av Jørgen Sandemose i boka *Ricardo, Marx og Sraffa : kritikk av den nyricardianske retningen i moderne økonomisk teori*.

Sraffa markerte seg òg som ein markant motstandar av Mussolinis fascistiske regime, og dreiv blant anna stønadsarbeid for den fengsla kommunistleiaren Antonio Gramsci.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Gyldendal Norsk Forlag, Oslo 1976.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Trehörningen** er ein innsjø i Sjödalen i Huddinge kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen har truleg namnet sitt etter dei tre buktene. Innsjøen har vore i bruk av menneske ei god stund; i 2001 vart det funne ein stokkebåt ved Gullarängens gard i samband med ei drenering i nærleiken av innsjøen. Båten har opphavleg vore fire meter lang, og 60 cm brei, og er frå 1200-talet.

Mot sør grenser Trehörningen mot Orlångens naturreservat. Innsjøen har klipper som er eigna som utgangspunkt ved bading. All motorbåttrafikk, òg frå elmotorar, er forbode på Trehörningen.

Fram til 1971 rann vatn frå eit reinseanlegg ut i innsjøen. Dette tok slutt i 1971, då avløpsnettet vart kopla til Henriksdals reningsverk i Nacka. Innsjøen vart mudra, og nesten ein meter av sjøbotnen vart grave opp. Reinseanlegget ved Trehörningen vart bygd om for berre å handsame overflatevatn. Etter oppmudringa forsvann fuglar som tidlegare hadde samla seg om det næringsrike vatnet i innsjøen. Reinseanlegget vart stengt i 1990, og rive i 1996. For tida vert tilløpet til Trehörningen reinsa av berre eit gammalt og slite dunkersystem som er basert på sedimentdammar. Kvart år er det risiko for algevekst. Framleis er vatnet i innsjøen næringsrikt, trass i saneringa av avløpssystemet, og Huddinge kommun rekna det som ikkje mogeleg å anlegge badeanlegg ved innsjøen, sidan han ikkje innfrir vassavgjersler frå Naturvårdsverket. Ytterlegare mudring skal ikkje vere aktuelt.

Andre mindre elvar som munnar ut i Trehörningen kjem frå Sjövägen, Sofieberg og Kynäs.

Fuglelivet i innsjøen er rikt, med mellom anna dvergspett og grashoppesongarar. Innsjøen er òg rik på ferskvassvekster og strandvegetasjon. Ved Trehörningen kan ein òg sjå verna springpadder, padder og flaggermus.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trehörningen (Sjödalen)» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Huddinge naturguide – Trehörningen i Sjödalen
* Tyresåsamarbetet – Trehörningen i Sjödalen Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 59°13′45″N 18°1′11″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Suparmarine Spitfire var den første flytypen i bruk ved 332 skvadron.
**332 skvadron** er ein norsk kampflyskvadron under 132 Luftving på Ørland hovudflystasjon. I 2017 blei han den første norske F-35-skvadronen. 332 skvadron vart skipa i England i 1942. I tillegg til i England og på kontinentet under andre verdskrigen har skvadronen tidlegare hatt tilhald på Værnes, Bardufoss, Gardermoen, Rygge og Bodø. Fra 1980 til 2015 var skvadronen oppsatt med F-16.

Historie
--------

### Andre verdskrigen

F-84 Thunderjet, i bruk frå 1953
332 (Norwegian) Squadron blei oppretta på Catterick i Yorkshire 16. januar 1942 og var knytt til RAF Fighter Command. Skvadronen var sett opp med Spitfire jagarfly. Den første sjefen var major Odd Bull, som i juni året før hadde vore med på oppretta 331 skvadron same stad. I juni flytta skvadronen til North Weald i Essex utanfor London, der 331 skvadron hadde vore sidan mai. I april 1944 blei begge skvadronen overførte til Bognor flyplass på kanalkysten og sett inn i angrep mot tyske mål på den franske kanalkysten. I august 1944 blei skvadronane overført til Frankrike, seinare Belgia og Nederland. Mot slutten av krigen var oppgåvene hovudsakleg angrep mot tyske bakkemål. I løpet av krigen blei skvadronen kreditert med 82 øydelagde, 11 sannsynlegvis øydelagde og 50 skadde fiendtlige fly.

### Etterkrigstida

22. mai 1945 kom skvadronen til Værnes. 

Frå februar 1953 blei 332 skvadron sett opp på Gardermoen med Republic F-84 Thunderjet. I juni 1955 blei skvadronen overført til Rygge flystasjon.

### Etter den kalde krigen

F-16 Fighting Falcon, i bruk frå 1980
14. mai 2002 blel skvadronen overført til 132 Luftving ved Bodø hovudflystasjon. Den 3. september 2015 ​var det takkeseremoni på Bodø hovudflystasjon som markerte at 332 skvadron var mellombels lagt ned før han blei flytta til Ørland for å bli sett opp som første F-35-skvadron.

Kjelder
-------

1. ↑  Forsvaret, «332 skvadron blir F-35 skvadron», *forsvaret.no* (på norsk bokmål), henta 2. april 2020

* *Denne artikkelen bygger på «332 skvadron» frå Wikipedia på bokmål, den 29. mars 2019.*
Terminal og informasjonstårn under oppføring juli 2010
**Berlin Brandenburg internasjonale lufthamn** (BER, fullstendig namn *Flughafen Berlin Brandenburg* «Willy Brandt») er ei ny lufthamn som vert bygd på grensa mellom delstatane Berlin og Brandenburg i Tyskland. Ho representerer ei utviding av Berlin-Schönefeld lufthamn.

Byggjearbeida byrja 5. september 2006, og det var planlagt å opna lufthamna 3. juni 2012. Den 8. mai 2012 vart det gjort kjent at opninga var utsett med minst to månader. Grunnen var at brannvernsteknikken ikkje kunne fungera optimalt innan den planlagde opningsdatoen. 

17. mai 2012 erklærte regjeringssjefen i Berlin, Klaus Wowereit, at lufthamna skulle takast i bruk 17. mars 2013. Seinare vart opningsdatoen sett til 27. oktober 2013. 6. januar 2013 vart det gjort kjent at lufthamna ikkje kunne opnast til det planlagde tidspunktet, på grunn av graverande, «nesten grufulle» problem. Etter nye planar skal lufthamna takast i bruk 31. oktober 2020, medan Berlin–Tegel internasjonale lufthavn etter planen skal stengja 8. november same år.

Tilkomst
--------

Flughafen Berlin Brandenburg stasjon er ein underjordisk jernbanestasjon innanfor flyplassområdet. Han handsamar internasjonal fjerntrafikk, regiontrafikk og S-Bahn-trafikk. Regiontrafikken vert supplert med busslinjer.

Lufthamna er knytt til vegnettet via eit eige kryss på motorvegen A 113. Gods- og persontrafikk er fråskilde i eit trafikknutepunkt eit stykke austom terminalen. Det har vorte innretta 10 000 parkeringsplassar for kundar og 5 000 for tilsette.

Kjelder
-------

1. ↑  «Am 3. Juni 2012 soll hier das erste Flugzeug abheben». Der Tagesspiegel. 25. juni 2010. Henta 2. juni 2011.
2. ↑  «BER-Eröffnung verschoben». airliners.de. 8. mai 2012. Arkivert frå originalen 10. mai 2012. Henta 9. mai 2012.
3. ↑  «Flughafen Berlin Brandenburg: Wowereit verspricht Eröffnung am 17. März 2013». spiegel.de. 17. mai 2012. Henta 17. mai 2012.
4. ↑  Heimesida til flyplassen
5. ↑  «Hauptstadtflughafen wird auch 2013 nicht öffnen». Manager magazin. 7. januar 2013. Henta 10. januar 2013.
6. ↑  «Probleme am Hauptstadt-Airport "grauenhaft"». Manager magazin. 8. januar 2013. Henta 10. januar 2013.
7. ↑  «Flughafen BER soll am 31. Oktober 2020 eröffnen». Arkivert frå originalen 29. november 2019. Henta 29. november 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Berlin Brandenburg lufthavn» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Jonathan Mover** er ein amerikansk trommeslagar som har arbeidd med mange forskjellige artistar som Aretha Franklin, Fuel, Alice Cooper, Shakira, Julian Lennon, GTR, Everlast, The Tubes, Mick Jagger, Steve Howe, Peter Frampton, Oleander, Celine Dion, Elton John, Stuart Hamm, They Might Be Giants, Frank Gambale, Mike Oldfield, Steve Hackett, Marillion, Beastie Boys, Joe Satriani, Derek Sherinian, Joe Lynn Turner, Dave Koz, Jan Hammer og andre. Han voks opp i Boston-området og byrja å spele trommer då han var 13 år gammal. Som lydteknikar og plateprodusent har han arbeidd med Shakira, Flo Rida, Brett Scallions, Rick Ross, Fuel, Carnival Divine og den franske gitarvirtuosen Rudy Roberts samt fleire.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jonathan Mover» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Berliner Ensemble har frå 1954 hatt tilhald i Theater am Schiffbauerdamm, Bertolt-Brecht-Platz 1.
**Berliner Ensemble** (avstytta til: BE) i Berlin er ei av dei mest namngjetne teaterscenene i Tyskland på grunn av oppføringane av skodespela til den tyske forfattaren Bertolt Brecht, som i november 1949 hadde skipa denne teaterscena. Frå 1954 har Berliner Ensemble hatt Theater am Schiffbauerdamm i Friedrich-Wilhelm-Stadt i Berlin-Mitte som spelestad.

Skipinga av Berliner Ensemble hadde samanheng med at Bertolt Brecht ynskte å finne arbeid for seg sjølv og si hustru Helene Weigel i Europa etter å ha opphalde seg i USA som fylgje av det nazistiske styresettet i Tyskland og utbrotet av den andre verdskrigen. Etter at Bertolt Brecht i oktober 1947 bittert hadde fått røyne kva det ville seie å måtte sitje i strenge avhøyr hjå styresmaktene i USA på grunn av sine politiske haldningar, og i Sveits hadde vorte utsett for streng personovervaking, vart han motteke med opne armar då han kom til den sovjetiske sonen i Tyskland, den luten av Tyskland som seinare vart Den tyske demokratiske republikken (DDR, òg kalla Aust-Tyskland). Her var styresmaktene opptekne av å etablere eit prestisjefullt kulturelt liv i Aust-Berlin, som vart hovudstaden i Den tyske demokratiske republikken, og Bertolt Brecht fekk skipa ensemblet med ein stab som hovudsaklige vart oppteke med skodespelet *Mor Courage og borna hennar*, som hadde premiere i 1949. I det heile var ensemblet sterkt prega av Bertolt Brechts synsmåtar ved at han både var forfattar og regissør, og så å seie gjorde teatret til sitt eige prosjekt. Som symbol, avbilda på sceneteppet, vart nytta ei fredsdue som Pablo Picasso hadde utforma. Ensemblet fekk godt ry på seg, og vart ofte invitert til gjestespel i både innland og utland, soleis til Frankrike, England, Austerrike, Sverige og Italia.

Under førebuingane til ein tur til London døydde Bertolt Brecht, og enkja hans, Helene Weigel, vart kunstnarisk leiar fram til ho døydde i 1971. Ho hadde vore med som kunstnarisk leiar sida skipinga, og var samd i Bertolt Brechts syn på den episke framføringspraksisen og den kollektive arbeidsmåten han hadde lagt opp til.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Berliner Ensemble

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Rundkøyring på Nylandsveien i Oslo.
Rundkøyring i nærleiken av Nationaltheatret i Oslo, der fleire gater møtast. Her som elles i rundkøyringar der det går trikk, må trikken av forståelege årsaker gå tvers over rundkøyringa.
Ei **rundkøyring** er ein måte å organisere den køyrande trafikken på der to eller fleire vegar møtast eller kryssar kvarandre. Ei rundkøyring er oppbygd slik at køyretøya (i land med høgretrafikk) skal køyre på høgre side av ei sentralt plassert trafikkøy (som ikkje treng å vere sirkulær), slik at trafikken går i ei einvegskøyrd gate rundt trafikkøya, og slik at dei som er inne i rundkøyringa har forkøyrsrett i høve til dei som skal inn i rundkøyringa. I land med venstretrafikk, skal trafikken på liknande vis køyre til venstre for trafikkøya.

Rundkøyringar har større trafikkapasitet og gjev ofte meir flyt i trafikken enn lysregulerte vegkryss. Dei er meir sjølvregulerande enn dei lysregulerte kryssa, og har færre alvorlege ulukker enn andre vegkryss. Rundkøyringar er blitt stadig meir populære sidan andre halvdel av 1900-talet, og finst i mange ulike utformingar.

Animasjon som viser trafikk i ei rundkøyring på veg med høgrekøyring.

Skildring
---------

Øya i rundkøyringa kan vera ein teikna runding på bakken, men er vanlegvis noko eller mykje bygd opp slik at ein ikkje kan køyra over. I store rundkøyringar kan øya vera så mykje oppbygd at ein ikkje kan sjå over. Rundkøyringar kan ha eitt eller fleire felt. Nokre stader finst det rundkøyringar som fører inn i og ut av særleg store rundkøyringar.

Skilting av ei norsk rundkøyring.
Skilt for den firkanta rundkøyringa på Carl Berners plass i Oslo.
Trafikkreglar gjeld som vanleg i ei rundkøyring. Skilting ved innkøyringane til rundkøyringa gjev påbod om at rundkøyringa er ein einvegskøyrd forkøyrsveg, og difor at køyretøy som skal inn i rundkøyringa har plikt til å vike for køyretøy som allereie er inni henne. I rundkøyringar med fleire felt, har køyretøyet som skiftar felt vikeplikt for køyretøy i det andre feltet, på same viset som i gater eller på vegar med to eller fleire felt. Det er påbode å gje signal når ein skal ut av rundkøyringa. Ein kan også markera kvar ein skal før ein køyrer inn i rundkøyringa, dersom dette kan vera til hjelp for andre trafikantar.

Bilete
------

* Ei rundkøyring i England, der det er venstretrafikk, er markert med måling på bakken.Ei rundkøyring i England, der det er venstretrafikk, er markert med måling på bakken.
* Rundkøyring på New Zealand, der det òg er venstretrafikk.Rundkøyring på New Zealand, der det òg er venstretrafikk.
* Kart over ei rundkøyring med fleire materundkøyringar i Swindon i England, kjend som «The Magic Roundabout».Kart over ei rundkøyring med fleire materundkøyringar i Swindon i England, kjend som «The Magic Roundabout».

Kjelder
-------

* «Rundkjøring tar knekken på køen»[*daud lenkje*] ved vegvesen.no, 25.06.2009
* Atle Gulbrandsen, Slik kjører du i rundkjøring Arkivert 2008-10-24 ved Wayback Machine. i klikk.no, 21.09.2008
* Bjørn Engstrøm, «rundkjøring» i snl.no

Sjå òg
------

* Vegkryss
*For andre lufthamner i Berlin med namnet Berlin lufthamn, sjå Berlin lufthamn.* 

**Berlin lufthamn, Tempelhof** (offisielt *Flughafen Berlin-Tempelhof*) er ei berømt lufthamn i Berlin.

Flyplassen ligg med sine 284 000 kvm midt i Berlin, innanfor både undergrunnsbanenettet og Sbaneringen som går rundt bykjerna. I 1923 vart dei første to flyhallane bygde her, og med 100 avgangar og ankomstar det første året vart trafikken rekna som sterk, og ei utviding vart planlagd. I 1934 utvikla arkitekten Ernst Sagebiel ein plan som villle gjere Tempelhof i stand til kvart år å kunne handtera 6 millionar passasjerar – mot 200 000 som var tilfelle i 1934. Då denne utbygginga stod ferdig var Tempelhof flyplass den største bygningen i verda målt i flateareal, og framleis i dag (juni 2007) er han ein av dei tre største saman med Pentagon i Washington D.C. og Parlamentspalasset i Bucureşti.

Radarantenna ved Tempelhof var under den kalde krigen det austlegaste flyovervåkningsapparatet USA hadde.

Sommaren 1975 vart sivilflytrafikken ved Tempelhof flytta til den nye flyplassen Tegel utanfor bykjerna, men flyplassen vart opna att i 1985 for firmareising og små fly. Den relativt korte rullebanen begrenser storleiken på flytrafikken frå Tempelhof, og i dag vert flyplassen mest brukt til innanriks flyfart.

På grunn av økonomi ville Senatet i Berlin stenge flyplassen, noko dei ulike flyselskapa gjennom ankesaker greidde å utsetje til 2008. Då tråde *Bescheid zum Widerruf der Betriebserlaubnis für den Flughafen Tempelhof* i kraft, noko overforvaltningsdomstolen for Berlin-Brandenburg hadde godkjend. Motstanden mot dette var likevel stor i Berlin, og meir enn 29 000 underskrifter vart overlevert til Senatet.

Den britiske arkitekten Sir Norman Foster har ved fleire høve uttalt seg særs positivt om Tempelhof, og har kalla flyplassen «die Mutter aller Flughäfen» – «alle flyplassar si mor».

Kjelder
-------

1. ↑  Weiterer Verhandlungstermin zum Flughafen Tempelhof Pressemelding frå 12. jan 2007 om fastsetjing av dato for stenging av flyplassen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aksjon for å behalde Tempelhof som flyplass (på tysk)
* Om planar og idéar for Tempelhof flyplass på den offisielle berlin-nettsida Arkivert 2008-05-01 ved Wayback Machine. (på tysk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
Fotografi av kornhausting i Tomasjord frå 1913.
**Tomasjord** er ein bydel i Tromsø, og ligg på austsida av Tromsøysundet, like nord for Tromsdalen. Postadresse er 9024 Tomasjord. Ved stortingsvalet i 2013 omfatta valkrinsen Tomasjord 4004 stemmeberettiga. Busetnaden i bydelen består for det meste av einebustadar, men dei siste åra er det bygd ca. 450 leilegheiter i blokker på Tomasjordnes.

I november 1942 oppretta det tyske sikkerheitspolitiet Sipo ein fangeleir på Krøkebærsletta. Denne avløyste fangeleiren Sydspissen, som låg heilt sør på Tromsøya. Leiren var i all hovudsak ein gjennomgangsleir for fangar frå Nord-Noreg (nord for Lofoten) som skulle til Falstad, Grini eller Tyskland. Ein går ut frå at ca. 2000 fangar passerte Krøkebærsletta.

Tromstun ungdomsskule og Tromsdalen vidaregåande skule ligg begge på Tomasjord. Elevar på barnetrinnet går på skule anten på Tromsdalen skule eller på Lunheim skule. Den einaste større føretaket med tilhold i bydelen er Troms Kraft, som har hovudkontoret sitt her.

Kjelder
-------

1. ↑  Tabell: 07362: Stortingsvalg. Stemmeberettigede, etter kjønn, kommune og valgkrets (Valgkrets: 19020011 Tomasjord), Statistisk sentralbyrå
2. ↑  NOU 1998: 12, Alta Bataljon, 11.7.2 Fangeleirer

Sjå òg
------

* Bydelar i Tromsø

Koordinatar: 69°39′32.814″N 19°1′6.1104″E﻿
**Tomas Colin Archer** (fødd 31. august 1952 i Larvik) er ein norsk generalløytnant. Han har hatt ei rekkje stillingar i Forsvaret og har fått fleire utmerkingar for leiarskapen sin. Archer er uteksaminert frå Flygeskulen (1971), Luftkrigsskulen (1977), Luftforsvarets stabsskule I og II (1984), hovudkurset på Forsvarets høgskule (1996) og Royal College of Defence Studies (1999).

Tomas Colin Archer arbeidde som generalinspektøren for Luftforsvaret (GIL) i åra 2000–2004. I jobben som GIL vann Archer i 2003 ein internasjonal pris for resultata han oppnådde med leiingsverktøyet balansert målstyring (BM). Etter perioden som GIL overtok han som øvste sjef for Fellesoperativt hovudkvarter (FOHK). 

Tomas Colin Archer har også fått andre utmerkingar for leiareigenskapane sine i Forsvaret. Han vart tildelt «Årets likestillingspris 2002» og fekk også utmerkinga som «Årets leiar i staten 1998». Den siste fekk han som sjef for Bodø hovudflystasjon i åra 1996–1999. Archer har tidlegare også hatt jobben som sjef for jagarflyskvadronen 334-skvadronen (1984–1989).

26. januar 2006 overtok Archer jobben som generalsekretær i Flyktningehjelpen. Denne jobben hadde han fram til 1. januar 2008. Sidan januar 2008 har han vore styreleiar i stiftinga Norsk Luftfartsmuseum og Norsk Luftfartssenter Bodø a/s. Tomas Colin Archer er også medlem av Utvalet for tryggleik, nedrusting og internasjonale spørsmål og Fagleg råd for statleg leiarskap.

Tomas Colin Archer er oldebarn av den kjende skipsbyggjaren Colin Archer. Archer er oppvoksen i Stavern, men bur i Moss, er gift med Kari Archer og har to ungar. Ved kommunevalet i 2007 vart han vald inn i kommunestyret i Moss for Arbeidarpartiet, og sidan 2008 har han vore leiar for Moss Ap.

Kjelder
-------

* Knut Olav Åmås [red.]: «Archer, Tomas Colin» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)

### Fotnotar

1. ↑  «Brigader Stein Erik Nodeland ny Generalinspektør for Luftforsvaret Arkivert 2006-01-15 ved Wayback Machine.» hjå Luftforsvaret (10.09.2004)
2. 1 2  «Luftbaronen takker for seg Arkivert 2006-10-09 ved Wayback Machine.» hjå Forsvaret (01.09.2005)
3. 1 2  *Hvem er hvem?*, s. 33–34.
4. ↑  Gjenvalgt som Ap-leder Arkivert 2009-03-02 ved Wayback Machine.» på Moss Dagblad (28.02.2009)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
**Berlinerformat**, eller **«medium»**, er eit avisformat på normalt omkring 470 mm × 315 mm, altså noko høgare enn tabloidformatet, men berre litt breiare. Det blir brukt av ei rekkje europeiske aviser, m.a kvalitetsaviser som *Le Monde* (Frankrike), *La Repubblica* (Italia) og *The Guardian* (Storbritannia). Den franske finansavisa *Least Échos* skifta til dette formatet i september 2003, og dei største avisene i Slovenia (*DELO*) og Kroatia (*Večernji list*), utkjem òg i dette formatet. Den siste kvalitetsavisa som tok formatet i bruk er *Le Soir*, den viktigaste franskspråklege avisa i Belgia (frå 15. november 2005).

Namnet *Berliner* refererer til Berlin, og stod i byrjinga av det tjuande hundreåret i motsetnad til *nordtysk* og *fransk* format. Dei einaste tyske avisene som i dag brukar berlinerformatet er dei venstreorienterte avisene *die tageszeitung* (*taz*) og *Junge Welt* (sidan 2004). Dei fleste «seriøse» tyske aviser brukar storformatet kalla *nordisch*, på 570×400 mm

I Noreg var *Klassekampen* den siste avisa som var i berlinerformat. Dette vart endra i 1998.

Bakgrunnsstoff
--------------

* How we got the measure of the Berliner (discussing the Guardian's switch to the format)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Berlinerformat» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juni 2013.*
**AZ**, forkorting for Alkmaar Zaanstreek, er ein fotballklubb i Alkmaar i provinsen Noord-Holland i Nederland. Klubben vart skipa i 1967 ved samanslåinga av klubben Alkmaar 54 med FC Zaanstreek, ein klubb frå nabobyen Zaanstreek. Den nyskipa klubben fekk namnet AZ 67, noko som vart endra til AZ i 1986. AZ har sidan 1998 spela fast i den nederlandsk toppdivisjonen, Eresdivisie.

Klubben vann den nederlandske seriemeisterskapen både i 1981 og 2009, og har to gongar kome på andrerplassen; 1980 og 2006. I stordomstida kring 1980 vann AZ 67 den nederlandske cupen og KNVB-pokalen tre gongar, høvesvis 1978, 1981 og 1982. AZ sikra i 2013 seg den fjerde KNVB-pokalen etter siger 2-1 over PSV Eindhoven på De Kuip i Rotterdam. I 1981 spela AZ 67 seg fram til finalen i UEFA-cupen. Etter tap 0-3 på bortebane for Ipswich, var det ikkje nok å vinne 4-2 heime i returmøtet, og spelarane på det nederlandske laget møtte nøye seg med sølvmedaljar.

Klubben har sidan 2006 spela heimekampane på AFAS Stadion, med plass til vel 17 000 tilskodarar. Raudt og kvitt er klubbfargane til AZ.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «AZ (football club)» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2013.*
**Tom Tvedt** (fødd 31. januar 1968) er ein norsk politikar og tidlegare handballspelar frå Randaberg. Han var fylkesorførar 2007-11 i Rogaland og leiar 2015-19 i Norges Idrettsforbund.

Tvedt var ordførar i Randaberg kommune frå 1999 til 2007. Til fylkestingsvalet i 2007 var han Arbeidarpartiets kandidat til vervet som fylkesordførar samtidig som han framleis stilte til val som ordførar i Randaberg. Arbeidarpartiet gjorde eit godt val og vart det største partiet i fylkestinget i Rogaland fylke. Med støtte frå sentrumspartia og SV vart Tvedt Arbeidarpartiets fyrste fylkesordførar i Rogaland.

Tvedt har tidlegare vore salssjef i Tybring-Gjedde. I unge år var han aktiv handballspelar, noregsmeister 1991 med Stavanger IF og landslagsspelar for Noreg, bokført med 25 landskampar. På Idrettstinget 2011 vart han vald til styremedlem i Norges idrettsforbund og olympiske og paralympiske komité for perioden 2011–2015. Perioden 2015-19 leidde han organisasjonen og søkte attval ved Idrettstinget 2019, men vart vraka etter mykje ekstern misnøye med Idrettsforbundet sine disposisjonar gjennom mange år.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tom Tvedt» frå Wikipedia på bokmål, den 1. oktober 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* SIF håndball Tom Tvedt med 25 landskamper. Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* Næringslivsmagasinet om Tom Tvedt

### Referansar

1. ↑  «Nye koster, ny politikk». Aftenbladet.no. 14. september 2007. Henta 16. september 2007.
2. ↑  Om idrettstyret 2011–2015 **www.idrett.no** Vitja 28. sep 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Arne Magnussen** (31. mars 1884–3. september 1970) var ein norsk postmann, politikar og byråkrat frå Moss. I periodane 1919-27 og 1931-1933 var han stortingsmann for både Arbeidarpartiet og Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti.

Magnussen var son til ein lærar. Han byrja arbeide i Postvesenet i 1899, der han hadde stilling som postbod, postassistent og i tida 1916-33 som postekspeditør. Med offentleg stipend studerte han poststellet i Sverige, Danmark og Tyskland, og med midlar frå eit legat fekk han også studere svensk og dansk sosialpolitikk.

Ved sidan av postyrket jobba Magnussen frå 1912 for arbeidaravisa Moss Socialdemokrat, frå 1913 som redaktør. Då det etter 1918 braut ut indre strid i Arbeidarpartiet markerte han seg på høgrefløya i partiet. Han starta i 1920 Ekstrabladet og seinare Moss Arbeiderblad, ei avis som var talerøyr for Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, etter at det partiet vart skipa i 1921. Han var redaktør i avisa til 1933.

Magnussen var ein sentral person i styringa av Moss i over tre tiår. Han var medlem av formannskapet og bystyret frå 1910 til 1933, ordførar 1922-25 og varaordførar i 1916-18 og 1930-33. Heile denne tida hadde han ei lang rekke kommunale verv, som medlem av skulestyret, fattigstyret, leiar av krinssjukekassa, medlem i Ferjekomiteen Horten-Moss av 1928 og i styret for Våk skolehjem. Frå 1933 var Magnussen borgarmeister/rådmann i Moss til han vart avsett i 1944, men fekk tilbake stillinga i januar 1946.

Magnussen representerte i valperioden 1919-21 kjøpstadene Moss og Drøbak på Stortinget, vald for Arbeidarpartiet. Frå 1922 til 1927 representerte han kjøpstadene i Østfold og Akershus fylke, det vil seie Fredrikshald, Sarpsborg, Fredrikstad, Moss og Drøbak, men då vald for NSA (sosialdemokratane). Etter å ha vore ute or stortinget ein periode, kom han tilbake som representant for det samla Arbeidarpartiet perioden 1931-33. På Stortinget var Magnussen 1919-21 og 1925-27 sekretær i Universitets- og fagskulekomiteen, 1922-24 sekretær i Konstitusjonskomiteen og 1931-33 medlem i Protokollkomiteen. Han medlem av Riksretten 1926-27.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**ARA «San Juan» (S-42)** var ein dieselelektrisk undervassbåt i teneste i den argentinske marinen. Båten tilhøyrer TR-1700-klassa, Han vart bygd av Thyssen Nordseewerke og vart ferdig 19. november 1985.

Midtlivsoppgradering vart gjord i Argentina mellom 2008 og 2013. Oppgraderinga kosta ca. 100 millionar peso og utgjorde meir enn 500 000 arbeidstimar der båten vart delt i to og fekk sine fire MTU-motorar og batteri erstatta.

15. november 2017 vart båten meldt sakna av Armada Argentina. 
23. november 2017, ved ei direkte ordre frå presidenten i Russland Vladimir Putin, vart «Jantar» og spesialistar frå 328. søk og redningsekspedisjon sende til Argentinakysten for å søkja etter den argentinske ubåten ARA «San Juan». Dei fann ikkje ubåten.
Seinare vart det norske fartøyet M/S Seabed Constructor send til Argentinakysten for å leite etter den Argentinske ubåten, og den 16. november 2018 var ubåten funnen. «Seabed Constructor» hadde med seg fem undervannsrobotar av typen Hugin AUV frå Kongsberg Maritime i Horten som dei brukte til å søkje gjennom havbotnen med. Ubåten låg utanfor Valdes-halvøya på 800 meters djupn.

Sjå òg
------

* Liste over ubåt-hendingar sidan 2000

Referansar
----------

1. ↑  «Reparación de Media Vida Submarino Tipo TR1700 ARA San Juan S-42 (Segunda Parte)». *www.elSnorkel.com*.
2. ↑  «Página/12 :: Sociedad :: El arte de reparar submarinos», *www.pagina12.com.ar* (på spansk), henta 26. november 2018
3. ↑  «Argentine Navy receives refurbished TR1700 class submarine ARA San Juan». *MercoPress*.
4. ↑  Ertesvåg, Oda Ruggesæter. «Den savnede ubåten skal ha fått vann i periskopet». *NRK* (på norsk bokmål).
5. ↑  «Russia sends Navy experts to search for missing Argentine submarine». 23. november 2017.
6. ↑  Hotvedt, Signe Karin. «Savnet ubåt med 44 om bord funnet». *NRK* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «ARA «San Juan» (S-42)» frå Wikipedia på bokmål, den 3. februar 2018.*