| **Speyer** |
| --- |
| Hovudgata i Speyer som fører opp til domkyrkjaHovudgata i Speyer som fører opp til domkyrkja Hovudgata i Speyer som fører opp til domkyrkja |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Speyer | 

Speyer is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Rheinland-Pfalz  Ingen  Kreisfri by |
| Grunnlagd | 10 fvt. |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  42,58 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006)   - folketettleik | 50 513   1 186/km² |
| Koordinatar | 49°19′0″N 8°26′0″E﻿Koordinatar: 49°19′0″N 8°26′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 110 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 67346 |
| Telefon-retningsnummer | 06232 |
| Bilnummer | SP |
| **Heimeside:** www.speyer.de |

**Speyer** er ein by i Tyskland i delstaten Rheinland-Pfalz med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen ligg ved Rhinen, om lag 25 km sør for Ludwigshafen am Rhein og Mannheim. Det eldste kjende namnet på byen er *Civitas Nemetum*, kalla opp etter den germanske stamma Nemeter, som budde i området. Rundt år 500 fekk byen namnet *Spira* etter elva Speyerbach, som munnar ut i Rhinen her. 

Speyer har eit kompakt sentrum som er dominert av Speyer domkyrkje, fleire andre kyrkjer og Altpörtel (Den gamle byporten). I domkyrkja, under høgalteret, ligg gravene til åtte tyske keisarar og kongar.

Historie
--------

I år 10 f.Kr. vart det oppretta ein romersk militærleir kalla *Noviomagus* her, og germanske stammer slo seg ned i *Civitas Nemetum*. I år 346 fekk Speyer ein biskop. Namnet på byen vart først nemnd i 496 som *Spira*. I 1030 låg den saliske keisaren Henrik IV ned grunnsteinen til domkyrkja i Speyer. I 1294 mista biskopen dei fleste av sine tidlegare rettar, og byen vart ein fri keisarby direkte underlagt keisaren. Han var sete for den tysk-romerske Rikskammerretten frå 1527 til 1693. På riksdagen i Speyer i 1529 protesterte dei evangeliske riksstendene mot dei reformasjonsfiendtlege sluttnadane som vart vedtatt her. Byen vart nesten øydelagt av franske troppar under den pfalziske arvefølgekrigen i 1689, og først i 1698 byrja gjenoppbygginga. I 1792 vart han okkupert av franske revolusjonstroppar, og var under fransk herredøme fram til 1814. I 1816 vart byen kretshovudstad i Pfalz og sete for regjeringa for Den bayerske rhinkretsen (seinare Bayersk Pfalz). Mellom 1893 og 1904 vart det bygd ei minnekyrkje til minne om den protestantiske protesten i 1529.

Domkyrkja i Speyer står på UNESCO si verdsarvliste. I 1987 vitja pave Johannes Paul II dombyen.

Venskapsbyar
------------

Speyer er venskapsby med den britiske byen Spalding, den franske byen Chartres og den italienske byen Ravenna.

Byen feira 2 000-årsjubileum i 1990 med talrike utstillingar, konsertar og andre arrangement. Mellom anna vitja George H. W. Bush og Mikhail Gorbatsjov byen etter invitasjon frå kanslar Helmut Kohl.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historiske museum i Pfalz Arkivert 2007-02-17 ved Wayback Machine.
* Domkyrkja i Speyer
* Modell av mellomalderbyen Speyer
* Turistattraksjonar i Speyer

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Speyer frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |