recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 71°37′S 62°41′W﻿

**Schneider Peak** er ein fjelltopp med ei høgd opp mot kring 1300 m nær toppen av Rankinbreen, 6 nautiske mil (11 km) vest-sørvest for Mount Geier i Schirmacher Massif på Black Coast i Palmer Land. Fjellet vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi teken i U.S. Navy, 1966–69, og vart vitja av ei felles geologisk gruppe frå USGS og BAS, 1986-87. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1988 etter David L. Schneider, ein kartograf i USGS og medlem av satellittovervakingsgruppa frå USGS ved den australske Casey-stasjonen, vinteren 1974. Medan han dreiv med isboring på Law Dome i mars 1974 var Schneider med på å redde tre australske medarbeidarar ombord på ei beltevogn som hadde falle ned i ein bresprekk.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Schneider Peak» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Framsyning av det innvigde nattverdsbrødet i monstransen på altaret under Kristi lekamsfest (*la Fête-Dieu*) 2. juni 2013 i Cathédrale Notre Dame de Strasbourg i Strasbourg i Frankrike.
Typisk monstrans frå år 1286 på bymuseet i Hasselt, Belgia.
**Monstrans** (frå latin: *monstrare*, «å syne fram») er ein liturgisk gjenstand som vert nytta i den katolske kyrkja til å syne fram og feire det innvigde nattverdsbrødet, hostien (oblaten). Etter at hostien var innvigd til nattverdsbrød under messa, vart han plassert i eit rom i monstransen, der han vart å sjå gjennom vindauge av glas eller bergkrystall.

Bruken av monstransar er knytt til den katolske læra om transsubstansiasjonen, som går ut på at Kristi lekam og blod verkeleg er til stades i brødet og vinen under nattverden. Ein skilde mellom «substans» (i tydinga «vesen») i nattverdsbrødet og vinen, og det som vart rekna som «tilfeldige eigenskapar» ved brødet og vinen. Substansen i brødet og vinen vart omgjort til Kristi lekam og blod under presten si bøn når han under messa innvigde brødet og vinen til bruk under nattverden. Men dei tilfeldige eigenskapane ved nattverdsbrødet og vinen, utsjånaden, lukta og smaken, vart uendra. Difor kunne nattverdsbrødet verte synt fram for å verte æra, tilbede og feira som Kristi sanne lekam.

Monstransen har fot og skaft som ein alterkalk, og på skaftet kviler ei plate som igjen ber sjølve monstranshuset. Midt i huset sit ei halvmåneforma klemme til hostien, som altså er å sjå gjennom veggar av glas eller bergkrystall. Øvst vert monstranshuset avslutta av eit tak som kan vera utforma som eit heilt tempel. Monstransen vert lagra i kyrkja i eit særskild rom som òg vert kalla monstranshuset.

I Norden forsvann monstransane frå kyrkjene ved reformasjonen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* snl.no: Monstrans
* snl.no: Transsubstansiasjon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger mellom anna på «Monstrans» frå Wikipedia på dansk, den 16. september 2018.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC

 |
Koordinatar: 44°50′N 5°33′E﻿

**Mont Aiguille** er eit fjell i massivet Vercors i Préalpes i Frankrike med ei høgd på 2 085 moh. Fjellet ligg 58 km sør for Grenoble. Fjellet er mest kjend for førstestiginga i 1492. Charles VIII gav ordre om at fjellet skulle klatrast, så ein av tenarane hans, Antoine de Ville, klatra opp fjellet ved hjelp av stigar og andre hjelpemiddel. Klatringa vart skildra av François Rabelais i romanen hans *Quart Livre*.

Fjellet er kjent som eit av dei sju underverka i Dauphiné og er ein relativ flat mesa av kalkstein, omgjeve av bratte fjellveggar.

Galleri
-------

* Mont Aiguille med bogen frå Little NeedleMont Aiguille med bogen frå Little Needle
* Mont AiguilleMont Aiguille
* Clelles-Mens-stasjonenClelles-Mens-stasjonen
* Mont Aiguille sett frå RN ClellesMont Aiguille sett frå RN Clelles
* Mont AiguilleMont Aiguille

Kjelder
-------

* Mont Aiguille på Peakware

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Mont Aiguille**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Martin Stanford Peters** (fødd 8. november 1943, daud 21. desember 2019) var ein britisk-engelsk tidlegare fotballspelar frå London som vart verdsmeister med England under VM i fotball 1966 på heimebane. Han spelte i mange sesongar på London-klubbane West Ham United og Tottenham Hotspur.

Peters debuterte på West Ham påska 1962. Dei neste åtte åra var han ein drivande midtbanespelar/veng i West Ham, der han var lagkamerat med mellom andre Bobby Moore og Geoff Hurst. Han fekk likevel ikkje spele finalen i FA-cupen 1964 då West Ham sigra med 3-2 over Preston. Året etter var han sterkt delaktig då West Ham vann Cupvinnarcupen. I mars 1970 vart han overført til byrivalen Tottenham for rekordsummen 200 000 pund. Med Tottenham vann han ligacupen 1971 og 1973, i det mellomliggjande året vann laget UEFA-cupen. Etter nøyaktig fem år i Tottenham, gjekk turen til Norwich City og fem sesongar med klubben frå Aust-England.

Peters debuterte på England sitt landslag mot Jugoslavia på Wembley stadion i mai 1966. Med eit par gode kampar fekk han plass i VM-troppa. Frå og med andre kampen i fotball-VM 1966 hadde han fast plass på venstrevengen i den engelske lagoppstillinga. I VM-finalen gav Peters England leiinga 2-1, i ein kamp mot Vest-Tyskland som enda med 4-2-siger til heimelaget. Peters deltok også i fotball-VM 1970 i Mexico. Fram til 1974 spelte han 67 landskampar og skåra 20 mål.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Martin Peters» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mai 2016.*


| * v
* d
* e
England sitt landslag – VM i fotball 1966 (verdsmeistrar) |
| --- |
| 
* 1 Banks
* 2 Cohen
* 3 Wilson
* 4 Stiles
* 5 J. Charlton
* 6 Moore (kaptein)
* 7 Ball
* 8 Greaves
* 9 B. Charlton
* 10 Hurst
* 11 Connelly
* 12 Springett
* 13 Bonetti
* 14 Armfield
* 15 Byrne
* 16 Peters
* 17 Flowers
* 18 Hunter
* 19 Paine
* 20 Callaghan
* 21 Hunt
* 22 Eastham
* Landslagstrenar: Ramsey

 | Flagget til England |
|  |


| * v
* d
* e
England sitt landslag – EM i fotball 1968 (bronsemedalje) |
| --- |
| 
* 1 Banks
* 2 Newton
* 3 Wilson
* 4 Mullery
* 5 Labone
* 6 Moore (lagkaptein)
* 7 Ball
* 8 Hunt
* 9 R. Charlton
* 10 Hurst
* 11 Peters
* 12 Stepney
* 13 West
* 14 Knowles
* 15 J. Charlton
* 16 Wright
* 17 Stiles
* 18 Summerbee
* 19 Hunter
* 20 Bell
* 21 Greaves
* 22 Thompson
* Landslagstrenar: Ramsey

 | Flagget til England |
|  |


| * v
* d
* e
England sitt landslag – VM i fotball 1970 |
| --- |
| 
* 1 Banks
* 2 Newton
* 3 Cooper
* 4 Mullery
* 5 Labone
* 6 Moore (kaptein)
* 7 Lee
* 8 Ball
* 9 B. Charlton
* 10 Hurst
* 11 Peters
* 12 Bonetti
* 13 Stepney
* 14 Wright
* 15 Stiles
* 16 Hughes
* 17 J. Charlton
* 18 Hunter
* 19 Bell
* 20 Osgood
* 21 Clarke
* 22 Astle
* Landslagstrenar: Ramsey

 | Flagget til England |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)

 |
**Passiva** (eintalsform **passivum**; engelsk *liability*) er eit regnskapsuttrykk for rekneskapspostar som inngår på kreditsida i balanserapporten, det vil seie eigenkapital- og gjeldspostar, i eit føretak. Passivasida ligg til høgre i balanserapporten, medan motsatsen aktiva ligg til venstre.

I tradisjonelle rekneskapsoppstilingar deler ein passivasida i eigenkapital og gjeld, der eigenkapital vidare kan delast inn i innskoten eigenkapital og opptent eigenkapital. Gjeld delar ein vidare inn i avsetning for forpliktingar, anna langsiktig gjeld og kortsiktig gjeld. Skiljet mellom kortsiktig og langsiktig gjeld, her inkludert forpliktingane, følgjer same retningsliner som for skilje mellom anleggsmiddel og omløpsmiddel.

Skiljet mellom «anna langsiktig gjeld» og «avsetning for forpliktingar» går kort sagt ut på at førstnemnde er krav retta mot verksemda via ein transaksjon med eksterne partar, typisk ein lånetransaksjon eller ei anna form for finansieringstransaksjon. «Avsetning for forpliktingar» er bokføringar som oppstår på bakgrunn av verksemda sine driftsrelaterte aktivitetar, som t. d. pensjonsforplikting, utsett skatt, restrukturering av verksemda eller avsetning til utgifter forbundne med fjerning av produksjonsfasilitetar etter fullenda utvinning.

Sjå òg
------

* Aktiva

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  Gårseth-Nesbakk, Levi (3. januar 2017). «Passiva: bokføring». *Store norske leksikon*. Henta 11. april 2017.
2. ↑  «Passiva». *Store norske leksikon*. 22. juli 2014. Henta 11. april 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Passiva» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juni 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NDL

 |
**Martin Jensen Linge** (11. desember 1894–27. desember 1941) var ein norsk skodespelar, offiser og motstandsmann under andre verdskrigen. Han leidde nokre av dei første norske styrkane i Storbritannia under den andre verdskrigen, som seinare vart kalla Kompani Linge etter han.

Martin Linge var fødd i Negarden på Linge i Norddal på Sunnmøre. Han var son av bonden Jens Linge og Gunhild Muldal. Linge var gift med Margit F. Vogt (søster av samfunnsøkonomiprofessoren Johan Vogt), dei var foreldre til båtkonstruktøren Jan Herman Linge og besteforeldre til forfattaren Espen Haavardsholm.

Sytten år gamal kom han inn på underoffiserskulen i Trondheim og vart etter tre år korporal. Hausten 1914 tok han til på Katedralskulen i Trondheim. Der var han mellom anna formann i Fraternitas Nidrosiensis og skreiv ein del for *Minerva* (på nynorsk). Etter artium gjekk Linge krigsskulen, då denne var fullført byrja han i skodespelarlære hos fru Movinckel. Han debuterte på Centraltheateret i 1921, før han gjekk over til Det Norske Teatret.

|  |
| --- |
| *Her fikk skuespiller Linge 
lysende sitt gjennombrudd.
Møtt av ingen bifallsalve,
men av mitraljøseskudd.*
Frå Nordahl Grieg sitt minnedikt om Martin Linge |

Minnebauta på garden Linge i Norddal.

Andre verdskrigen
-----------------

Heile vinteren 1940 stod ryggsekken hans ferdigpakka slik at han kunne dra ut i felten på kort varsel. Ved invasjonen 9. april reiste han til Setnesmoen ved Åndalsnes, der vart han skada av ein granatsplint og kom til England med eit hospitalskip. Linge vart utpeika til ei ny avdeling med namnet «Norwegian Independent Company No 1», betre kjent som Kompani Linge. Svolværraidet i 1941 var det første allierte strandhogget i det okkuperte Europa. I desember 1941 leidde Linge den norske avdelinga under Måløy-raidet, men vart skoten og drepen på trappa til Ulvesund Hotell i Måløy. Kronprins Olav avduka minnebauta på heimstaden Linge 17. juni 1946.

Kjelder
-------

1. ↑  Tafjord, Leonhard og Terje Linge (1997): Ættebok for Norddal. 2.utgåve. Bind 1, s.422.
2. ↑  Haavardsholm, Espen (28. september 2014). «Martin Linge». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk).
3. ↑  Kleiva, Ivar (red.) (1976): Norddal bygdebøker. band IV. Norddal kommune.
4. ↑  Kleiva, Ivar (red.) (1976): Norddal bygdebøker. band IV. Norddal kommune.
5. ↑  Furseth, Astor (1987): Norddal i 150 år 1837-1987. Valldal: Norddal kommune.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Martin Linge i NRK sitt fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
* Martin Linge i Norsk biografisk leksikon]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
| Dijon |
| --- |
| Gate i sentrum av DijonGate i sentrum av Dijon Gate i sentrum av Dijon |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Dijon |
| **Byvåpenet til Dijon** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Bourgogne-Franche-Comté  Côte-d'Or |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  40,41 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik - Storbyområde | 149 867   3 709/km² 240 000 |
| Koordinatar | 47°19′26″N 05°02′34″E﻿Koordinatar: 47°19′26″N 05°02′34″E﻿ |
| Høgd over havet | 245 m m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 21231/21000 |
| **Nettstad:** www.ville-dijon.fr |
| Plassering |
| Plassering av  DijonPlassering av Dijon |

**Dijon** er ein by aust i Frankrike og *prefecture* (hovudstad) i departementet Côte-d'Or og hovudstad i regionen Bourgogne-Franche-Comté. Dijon er den historiske hovudstaden i den tidlegare provinsen Burgund. Byen har eit folketal på om lag 150 000 innbyggjarar, medan storbyområdet har 240 000 innbyggjarar.

Dijon er kjend for sennepen som vert produsert her.

Historie
--------

Dijon byrja som ein romersk busetnad kalla *Divio*, og låg langs vegen frå Lyon til Mainz. Saint Benignus, byen sin vernehelgen, skal visstnok ha innført kristendom til området før han vart martyrdrepen. Denne provinsen var òg heim til Hertugane av Burgund frå tidleg på 1000-talet og fram til seint på 1400-talet, og Dijon var ein svært rik og mektig by, og eit av dei europeiske sentera for kunst, lærdom og vitskap.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Dijon**

 Reiseguide for Dijon frå Wikivoyage
* Bilete av Dijon Arkivert 2012-02-10 ved Wayback Machine.
* Turistattraksjonar i Dijon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
| Shkodër |
| --- |
| Utsyn over Shkodër frå borga Rozafa Utsyn over Shkodër frå borga Rozafa |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Shkodër** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Shkodër |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  873 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 135 612 |
| Koordinatar | 42°4′0″N 19°30′0″E﻿Koordinatar: 42°4′0″N 19°30′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Shkodër kommune innafor regionen ShkodërShkodër kommune innafor regionen Shkodër |

**Shkodër** er ein by og ein kommune i regionen Shkodër i Albania. Byen ligg ved Shkodërsjøen langt nord i landet. Kommunen har òg ei kort kystlinje og ei kort grense mot regionen Lezhë i sør. I nordaust ligg regionen Kukës, og både i nord og i sørvest grensar kommunen til nabolandet Montenegro.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Shkodër vart slått saman med landkommunane Ana e Malit, Bërdicë, Dajç, Guri i Zi, Postribë, Pult, Rrethinat, Shalë, Shosh og Velipojë. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Shkodër.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 77 075 innbyggjarar, medan dei ellere kommunane som i dag utgjer storkommunen Shkodër, til saman hadde 135 612 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Shkodër. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Shkodër.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
Tenkt portrett av Hurrem Sultan (Roxelana)
**Kvinnesultanatet** (tyrkisk *Kadınlar saltanatı*) var ein periode i Det osmanske riket då konene og mødrene til sultanane hadde uvanleg stor innverknad. Ein set gjerne starten for denne tida til giftarmålet mellom sultan Suleiman I med Hurrem Sultan (Roxelana) i 1533, og slutten med avsettinga av Turhan Hatice Sultan som regent i 1656. Viktige kvinner i denne tida var Mihrimah Sultan, Nurbanu Sultan, Esther Handali, Safiye Sultan, Esperanza Malchi, Beatrice Michiel og Kösem Sultan. 

Sultanaene med innverknad i denne perioden var anten koner av sultanen, med tittelen haseki sultan, eller mor til sultanen, med tittelen valide sultan. Mange av desse kvinnene var opphavleg slavar, ein skikk ein venta i sultanatet ettersom ein meinte tradisjonelle ekteskapsroller innebar for stor risiko for sultanen, som ikkje skulle ha nokon andre personlege band utover tittelen sin. Sultanaene hadde politisk og sosial makt som gjorde at dei kunne påverka det daglege styret av riket og driva velgjerds- og bygningsarbeid, som Valide Sultan-moskeen i Istanbul.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Kumar, Lisa, red. (2017). *Encyclopedia of World Biography*. Farmington Hills, MI: Gale. s. 305–306. ISBN 9781410324139.

* *Denne artikkelen bygger på «Kvinnornas sultanat» frå Wikipedia på svensk, den 8. september 2022.*

* *Denne artikkelen bygger på «Sultanate of Women» frå Wikipedia på engelsk, den 8. september 2022.*
**Digital rettsadministrasjon** (DRA), en: *Digital Rights Management* (DRM) er ei samlenemning på ulike teknologiar som har til mål å administrere tilgangen til opphavsrettsbeskytta informasjon lagra på, eller distribuert ved hjelp av, digitale medium.

I motsetnad til dei reint juridiske restriksjonane som nasjonal og internasjonal opphavsrettlovgjevnad pålegg den som innehar kopiar av opphavsrettbeskytta materiale, gjer DRA det mogleg å påleggje kopiinnehavaren ulike tilleggsrestriksjonar med hjelp av maskinvare- og programvare-kodar som vert kontrollerte av opphavsrettsinnehavaren.

Eit tidleg døme på DRA er det såkalla Content Scrambling System (CSS) for DVD-plater, som vart introdusert om lag i 1996. Prinsippet bak CSS er at data på DVD-plata er kryptert, slik at innhaldet berre kan spelast av dersom den koda informasjonen vert kombinert med ein eigen avspelingsnøkkel. For å få tillating til å leggje ein slik nøkkel inn i avspelarane sine måtte produsentane signere ei avtale som påla dei å byggje ei rekkje avgrensingar inn i spelarane, som til dømes å ikkje gje den som eig spelaren direkte tilgang til dei digitale signala som vert brukte for å framstille klartekstskopiar av signala på DVD-plata. I 1999 vart desse avgrensingane dekoda, og avspelingsnøklane er nå allment tilgjengelege (sjå DeCSS).

I dei seinare åra er det føreslege fleire nye DRA-initiativ. Dette inkluderer til dømes teknologi for å forhindre uautorisert innspeling av signal frå HDTV-kringkasting, det såkalla NGSCB-initiativet frå Microsoft, Intel og andre, og ulike teknologiar knytte til elektroniske bøker.

Motstandarar av DRA meiner denne typen teknologi pålegg forbrukarane urimelege restriksjonar og også mogleggjer andre former for misbruk, medan tilhengjarane hevdar at DRA er nødvendig for å forhindre ustrekt piratkopiering av digitale åndsverk.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
Ein kvit pizza med kylling, brokkoli og steikt kvitlauk.
**Kvit pizza** eller **pizza bianca** er ein italiensk pizza utan tomatsaus. Tomatsausen er ofte erstatta av kvit saus, for eksempel laga av rømme, pesto, eller creme fraiche. Ein typisk kvit pizza består av deig, olivenolje, lauk og ost.

Kvit pizza blei fyrst laga i Roma. Pizzaen blei laga enkelt, og minte gjerne meir om brød enn pizza. Pizzaen blei ofte servert til skulebarn når dei kom heim frå skulen, før middag, eller som brød ved sida av anna mat, som pasta eller kjøtretter.

Galleri
-------

* 
* 
*

Kjelder
-------

1. ↑  ABC Brand Studio (27. mars 2020). «Slik lager du hvit pizza». *www.abcnyheter.no* (på norsk). Henta 27. februar 2022.
2. ↑  «Pizza bianca | Traditional Pizza From Rome | TasteAtlas». *www.tasteatlas.com*. Henta 28. februar 2022.
3. ↑  «Slik lager du hvit pizzasaus | Meny.no». *www.meny.no* (på norsk). Henta 27. februar 2022.
4. 1 2  «Pizza from Around the World». *giordanos.com* (på engelsk). 12. mai 2020. Henta 28. februar 2022.
5. ↑  «What is Roman White Pizza? - Food Tours» (på engelsk). Henta 28. februar 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Hvit pizza» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kvit pizza**
Rosendal og Kvinnheradsfjorden
**Kvinnheradsfjorden** er ein del av Hardangerfjorden som hovudsakleg ligg i Kvinnherad kommune. Han er ei fortsetjing av Husnesfjorden og strekkjer seg 21 km nordaustover før han deler seg i Øynefjorden og Sildafjorden. Onarheimsfjorden er ein sidearm av Kvinnheradsfjorden som strekkjer seg vestover mot Tysnes. 

Fjorden har innløp i sørvest mellom Herøysund i aust og Ånuglo i vest og følgjer kommunegrensa mellom Kvinnherad og Tysnes eit stykke nordaustover. Rett nord for Ånuglo ligg Onarheimsfjorden på vestsida. Rett nord for Herøysund ligg ei to forholdsvis store øyar. Skorpo er den vestlegaste og vidare nordaustover ligg Sniltveitsøy som er 7 km lang. Sør og aust for desse øyane ligg Storsundet og på fastlandssida av fjorden ligg ei rekkje bygder og tettstader. Lengst vest ligg Uskedalen, rett sør for Skorpo, så kjem Dimmelsvik, Høyland og til slutt Rosendal, som er kommunesenteret i Kvinnherad. 

Aust for Onarheimsfjorden på nordsida ligg ei bukt som strekkjer seg 4,5 km nordover. Dei ytre delane av bukta heiter Husavågen, innanfor her ligg Ølvesbukta og heilt inst ligg Hyttevågen. På vestsida av bukta ligg Ølve og Husa. 

Nord for Rosendal ligg Løfallstranda, og frå her går det ferje over fjorden til Gjermundshamn og Varaldsøy. Skjelnesodden på Varaldsøy stikk sørover i fjorden og deler Hardangerfjorden her i Øynesfjorden går på vestsida av Varaldsøy og Sildafjorden på sørsida. Dette markerer òg enden på Kvinnheradsfjorden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Utanriksdepartementets aspirantkurs** er eit treårig traineeprogram med sikte på fast ansettelse i den norske utenrikstjenesten. Kvart år er det mellom 300 og 500 søkarar, der mellom 10 og 20 kjem inn på aspirantkurset. I 2011 vart det teke opp 10 aspirantar, i 2010 vart det teke opp 14, og i 2009 vart det teke opp 16.

Disse tjenestegjør først to år i Oslo og deretter eitt år ved ein norsk stasjon (ambassade, delegasjon, generalkonsulat eller representasjonskontor) i utlandet, før dei vert fast tilsett. Normalt tjenestegjør ein to år til på første stasjon, og tre år på ein ny stasjon. Dermed er ein stasjonert i utlandet i seks år i strekk før ein returnerer til Oslo.

Som del av dei to åra i Oslo vekslar aspirantane mellom å arbeida som saksarbeidar i ein av UDs seksjonar, og å følgja kurs hos Utenrikstjenestens kompetansesenter. Kursane omfattar språk, kultur, politikk, økonomi, miljø og andre relevante sakfelt, i tillegg til diplomatisk handverk. Ein dreg òg på to turar innanlands, til høvesvis Nord-Noreg (inkludert Svalbard) og Vestlandet.

Før ein kjem inn på aspirantkurset må ein gjennom ein omfattande opptakprosess som inkluderer essayskriving, møte med psykolog og intervju av UDs aspirantnemnd.

Kjende UD-aspirantar
--------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Åslaug Haga
* Kronprins Haakon
* Marte Gerhardsen
* Tom Vraalsen
* Fridtjof Frank Gundersen
* Oda Helen Sletnes
* Kai Eide
* Ingrid Schulerud
* Sven Erik Svedman
 |  | * Knut Vollebæk
* Thorvald Stoltenberg
* Wegger Chr. Strømmen
* Morten Wetland
* Janis Bjørn Kanavin
* Eivinn Berg
* Kjell Colding
* Mona Juul
* Arne Arnesen
* Svein Sevje
* Sjur Holsen
 | 



 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Utenriksdepartementets aspirantkurs» frå Wikipedia på bokmål, den 22. september 2018.*

1. ↑  Utenriksdepartementet - Aspirantar til utenrikstjenesten
**Dikka Møller** (18. juni 1838–26. november 1912) var ein norsk pasifist og aktivist. Ho var ein pioner innan den kvinnelege fredsrørsla i Noreg frå 1890-åra da arbeidet kom i organiserte former.

Familie
-------

Portrett av Dikka Møller, sumaren 1872. Foto: Ludwik Szaciński/Nasjonalbiblioteket

Dikka Møller var dotter av grosserar Peter Martin Anker (1801–1863) og Cathrine (Thrine) Olava Nicoline Gløersen (1814–1902). Ho vart fødd på Rød herregard i Halden og høyrde til slekta Anker. Ho var syster av skulemannen Herman Anker (1839–1896) og industrimannen Christian August Anker (1840–1912). 

Ho gifta seg med Edvard Johannes Møller til Thorsø i Fredrikstad i 1857. Dei blei foreldre til Kai Møller, som gifta seg med kvinnesakskvinna Katti Anker Møller.

Fredsarbeid
-----------

I familien til Dikka Møller var ein levande oppteken av samfunnsspørsmål og politikk og ho sjølv var oppteken av rettane til kvinner, grundtvigianismen og især fredsarbeid. Ho hadde nær kontakt med Bjørnstjerne Bjørnson som ofte vitja ho.

I 1894 var ho med på å gje ut *Det Norske Fredsblad* i samarbeid med Bernhard Hanssen, Bjørnstjerne Bjørnson, Arne Garborg og Fredrik Bajer.

Seinare stifta ho Kvindernes Fredsforening. Ho var formann i Norges Fredsforening, som var stifta i 1885, i perioden 1898–1900.

Kjelder
-------

1. 1 2 3   Dikka Møller i Norsk biografisk leksikon
2. ↑  Mats Rønning: Fredsfaar i gjentatt strid - historien om den folkelige fredsbevegelse i Norge før 1914, side 29 PDF

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dikka Møller**

* 

* Publikasjonar av Dikka Møller i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
Utdanning i *Codex Manesse* frå 1300-talet.
**Utdanning** er det å lære ei spesifikk kunne, og kan også visa til å oppnå kunnskap, god dømmekraft og visdom.

Utdanninga startar det augeblikket eit barn blir født og fortsett heile livet. For somme er kampane og triumfane i det daglege livet mykje meir lærerike enn ein formell skolegang (eller som Mark Twain seier: *«Eg lèt aldri skolen komme i vegen utdanninga mi»*). Familiemedlemer har ein stor utdannande påverknad - ofte meir enn dei sjølv innser – sjølv om familiens utdannande påverknad er svært uformell.

Ei formell utdanning inntreff når samfunnet forpliktar seg til å utdanne folk, som regel dei unge. Ei formell utdanning har fordelen av å vera rimeleg systematisk og grundig. Men kritikarar har alltid framheva at dei som sørgjer for utdanninga, om det er kyrkja, staten eller ei anna gruppe, nesten alltid vil prøve å forme dei studerande etter sine eigne ideal.

I dei seinare åra har ei livslang utdanning (livslang læring) blitt meir vanleg, og mange vaksne ser ikkje skolen til å vera ein stad berre for born.
Dei seinaste åras teknologiske utvikling innanfor berbare apparat har au gjort at ein ikkje fysisk må sitje på skolebenken for å delta i undervising. I staden kan utdanninga skje som fjernundervising - eller i ein kombinasjon mellom fjernundervising og tradisjonell undervising.

Kategoriar
----------

Klassisk utdanning - Lesing - Matematikk - Språk - Vitskap - Etikk - Fysisk utdanning - Religiøs utdanning

Formell utdanning
-----------------

Grunnskole - Friskole - Vidaregåande skole - Høgskole - Teknisk fagskole - Universitet

Utdanningspolitikk
------------------

Analfabet - Standardisert test - Utdanningsreform - Skoleval - Skolestyre

Uformell utdanning
------------------

Tidleg instruksjon - Heimeskole

Teori og metodar
----------------

Utdanningsfilosofi - Utdanningsmetodar - Læremetodar

Sjå også
--------

* Utdanningsinstitusjon, kveldsskole, akademi, handelsskole, elev, lektor, professor, dekan, adjunkt, rektor, institutt, fakultet, lektorat, adjunktur, doktorat, doktor, doktorgrad, doktoravhandling, Ph.D. forskingslegat, legat, seminar, læreanstalt, intelligens, intelligent

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Đetinja** (serbisk Ђетиња) er ei elv vest i Serbia, ei 75 km lang kjeldeelv til Zapadna Morava.

Jernbanelinja Beograd-Bar går gjennom Đetinja-dalen.

I følgje ei segn straffa osmanarane, som ein gong styrte her, dei lokale innbyggjarane ved å ta barna deira og kaste dei i elva. Elva vart då kalla *Đetinja rijeka*, som på den lokale dialekten tyder «barneelva».

Đetinja spring ut frå nordsida av Zlatibor i det vestlege Serbia. Frå kjelda til munningen renn ho austover, gjennom den vesle Kremna-senkinga mellom Tara og Zlatibor. Đetinja har grave ut ei 8 km lang og 300 meter djup kløft. Ved landsbyen Vrutci vart elva demd opp i 1986 og den kunstige Vrutcisjøen vart skapt. Det finst òg eit lite vasskraftverk ved Đetinja i byen Užice, som er det eldste i Serbia teikna etter prinsippa til Nikola Tesla i 1899.

Den største sideelva hennar er Skrapež, og mindre enn ein kilometer lenger nede renn ho saman med Golijska Moravica og dannar Zapadna Morava.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Đetinja» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
	+ Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Livssyn** er ei overordna og felles nemning som ofte blir brukt om det eit menneske trur om livet og verda — om det finst noka høgare makt eller ikkje, og kva slags etikk ein bør leva etter. Livssyn omfattar difor ei røyndsoppfatning om korleis ein kan få kunnskap om verda (ein epistemologi) og korleis vi bør leva (til dømes gjennom openberring, fornuft eller erfaring), eit syn på mennesket og oppfatningar om kva som er rett og gale, godt og vondt (ein etikk).

Livssyn kan delast i to hovudgrupper: religiøse og sekulære. 

Mange religiøse livssyn er kjent (som jødedom, kristendom, islam), men det finst også sekulære livssyn, til dømes humanismen (sjå også humanistisk livssyn). Nokre politiske ideologiar er så omfattande at dei i ein del samanhengar også kan kallast livssyn, for eksempel marxismen, anarkismen og nazismen.

Ut frå denne forståinga vil det ikkje vere naturleg å kalla ateisme for livssyn. Ateismen er den (filosofiske) posisjonen at det ikkje finst nokon gud. Dette er ikkje tilstrekkeleg til å definera eit livssyn fordi det ikkje følgjer av gudsfornektinga at ein har ei røyndomsoppfatning, ein epistemologi og ein etikk som til saman utgjer eit (livssynsmessig) heile. Ateismen vil likevel ofte inngå som del av sekulære livssyn, for eksempel i mange variantar av marxismen og anarkismen. Mange livssynshumanistar er også ateistar, men ikkje alle. Ein del tilhengjarar av sekulære livssyn er også agnostikarar.

I moderne menneskerettstenking høyrer også de sekulære livssyn til dei rettane som kjem inn under religions- eller trusfridomen. Omgrepsmessig ville det difor vere meir rett å tale om *livssynsfridom* enn religionsfridom.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Samarbeidsrådet for tros- og livssynssamfunn i Norge

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
Ggantija
**Ġgantija** (eller *Ggantia*) er eit megalittisk tempelområde på øya Gozo i Middelhavet ved Malta. Dei to templa Ġgantija var reist i steinalderen (omkring 3600-2500 f.kr.). Med ein alder på meir enn 5500 år er Ġgantija-templa dei eldste frittståande strukturane, og dei eldste religiøse byggverka i verda, til og med eldre enn pyramidane i Egypt og Stonehenge. Templa høyrde til truleg ein fruktbarheitskult som dyrka Modergudinna og det er funne mange kvinnefigurar som ein meiner høyrde til kulten. 

På maltesisk tyder Ġgantija 'som høyrer til gigantane', og ei lokal segn på Gozo seier at det var gigantar som bygd tempelet i gammal tid. 

Ġgantija-templa vart gravne ut i 1827 av John Otto Bayer. Då han reiste frå Gozo vart ikkje templa haldne ved like og dei vart gradvis dekte med jord igjen. I 1980 vart Ġgantija-templa plasserte på UNESCO si verdsarvliste og templa vart igjen restaurert.

Bakgrunnsstoff
--------------

* heritagemalta.org Arkivert 2008-06-02 ved Wayback Machine.
* gozo.gov.mt om Ġgantija

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ġgantija» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2008.*

### Fotnotar

1. 1 2 3   Old Temples Study Foundation (OTSF)
2. ↑  art-and-archaeology.com

Koordinatar: 36°03′00″N 14°16′08″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Fådelt skule med eitt klasserom i Queensland i Australia i 1910-åra.
**Fådelt skule** er ein grunnskule med få elevar der elevar frå ulike årstrinn blir underviste saman. Dette skil seg frå ein fulldelt skule, der kvart årstrinn har eigne klassar. Slike skular var vanlege då offentlege skule for alle blei innført frå midten av 1800-talet, og i Noreg var det den vanlegaste skuletypen fram til dei fyrste tiåra av 1900-talet. Seinare er dei blitt mest vanlege i grisgrendte strøk der det bur få ungar. Slike skular blir ofte rekna som viktige for lokalsamfunnet. Alternativet til små, fådelte skular er at elevane pendlar ein annan stad for å gå på skule og bur på internat.

Kjelder
-------

1. ↑  «fådelt skole». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 7. mai 2021.
2. ↑  «fulldelt skole». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 29. januar 2021.
3. ↑  Mydland, Leidulf (24. februar 2011). «The legacy of one-room schoolhouses: A comparative study of the American Midwest and Norway». *European journal of American studies* (på engelsk) **6** (6-1). ISSN 1991-9336. doi:10.4000/ejas.9205.
4. ↑  «Committee backs closure of Scotland's smallest school of Skerries». *BBC News* (på engelsk). 10. desember 2013.
**Livssynssamfunn** er ei organisert gruppe personar som er kjenneteikna av eit i hovuddraga sams syn på korleis tilværet er innretta og den plassen og lagnaden mennesket har i verda, som til dømes slike spørsmål som om det eksisterer ein eller fleire guddommar eller ikkje, om det er eit liv før og/eller etter det jordiske livet, og så bortetter. I prinsippet femner soleis omgrepet livssynssamfunn om både sekulære (ikkje-religiøse) og religiøst forankra livssyn og livssynsgrupper. Men det er òg vanleg å skilje mellom livssynssamfunn og trussamfunn, slik at omgrepet livssynssamfunn berre dekkjer dei sekulære (ikkje-religiøse) livssynssamfunna (i Noreg til dømes Human-Etisk Forbund og det ikkje-religiøse livssynet dette forbundet står for), medan omgrepet trussamfunn vert nytta om dei livssynssamfunna som står for livssyn som er forankra i ein religion.

I Noreg har omgrepet «trussamfunn» eller «trudomssamfunn» vore nytta sidan 1970 for å visa til organiserte grupper som kan få statleg støtte om dei oppfyller krava i *Lov om trudomssamfunn og ymist anna*.

Sjå òg
------

* Livssyn
* Religion
* Livssynshumanisme
* Trussamfunn
* Sekularisering

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lov om trudomssamfunn og ymist anna. (lovdata.no)
* Internettsidene til Samarbeidsrådet for tros- og livssynssamfunn.
**Underhaug Fabrikk A/S** var eit føretak på Nærbø på Jæren, som produserte landbruksreiskap. 

Underhaug Fabrikk A/S vart stifta av Fredrik A. Underhaug, i 1907. Underhaug produserte mellom anna plogar, men er mest kjent for stubbebrytarane sine og for steinklypa. I etterkrigstida gjekk Underhaug meir og meir over til å produsera radreinskarutstyr og potetmaskinar, etterkvart både setjarar og haustarar. Frå seint på 1970-talet produserte Underhaug store mengder avlessarvogner. På 1980-talet vart Underhaug kjend for rundballepakkarane sine. 

I 1986 fusjonerte Underhaug Fabrikk A/S med Kverneland Group, og drifta på Nærbø heldt fram under namnet Kverneland Nærbø AS. I 2001 stifta Kverneland Group, saman med det nederlandske selskapet Agrimac Holding, eit nytt selskap i Nederland, Dunor Potato Group B.V. som produserte maskinar for potetdyrking. Dei tidlegare potetmaskinene frå Underhaug var mellom desse produkta, og Dunor heldt fram med å nytta merkenamnet *Underhaug* på desse.

I 2004 vart Kverneland Nærbø nedlagt og produksjonen av ballepakkarar flytta til Kverneland Gottmadingen i Tyskland. TKS AS kjøpte den gamle Underhaug-fabrikken frå Kverneland Group og etablerte dette som eit dotterselskap, under namnet TKS Mekansiske AS. I 2006 kjøpte TKS Mekaniske rettigheitene til potetmaskinane og flytta produksjonen attende til Nærbø.

Sjå òg
------

* Jærmuseet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til TKS Mekaniske AS
Analysekart av ekstremvêret Hilde den 17. november 2013. Dei tette isobarane (trykkfeltet) like utafor kysten av Helgeland, sørvest for lågtrykkssenteret, er den giftige halen, som i dette tilfellet gav vind av orkan styrke.Foto: Meteorologisk Institutt

Ein **giftig hale** innan meteorologi er eit omgrep som syner til eit område med særs kraftige vindar, som kan oppstå i ekstratropiske syklonar (som folk flest kjenner som lågtrykk), og følgjer utviklinga til Shapiro-Keyser-modellen for havgåande syklonar. 

Mange av ekstremvêra i Noreg på grunn av kraftig vind har blitt ekstreme nettopp på grunn av slike giftige halar, til dømes Dagmar (2011), Hilde (2012), Nina (2015) og Ole (2015).

Omgrep
------

Etter reanalysar av den store stormen i 1987, leia av professor Keith Browning ved University of Reading, fann forskarane ein mesoskala luftstraum der dei mest øydeleggjande vindane oppstod. Luftstraumen oppstår frå i enden av eit krumma, fordampande skyområde på sørsida av syklonen. Forma på denne skya, som minnar om halen på ein skorpion, har gjeve opphav til namnet «den giftige halen» (*sting jet* på engelsk).

Ein trur at eit område med kraftig vind, som oppstår midt i troposfæren i enden av skya i eit lågtrykk som utviklar seg eksplosivt, vert forsterka ytterlegare når denne «jetten» søkk, tørkar ut og fordampar ein klår bane gjennom snø- og ispartiklar. Fordampingsavkjølinga fører til at lufta i jetten vert tyngre, og fører til ein akselerasjon nedover mot tuppen av skya, når skya byrjar å krumme seg rundt lågtrykksenteret. Vindstyrkar over 80 knop (150 km/h) kan oppstå i slike giftige halar.

Ein har sidan den gong klart å skape slike jettar i høgoppløyselege vêrmodellar. Jetten skil seg frå det vanlege området med kraftig vind ein har ved kaldfront til og i omårdet kring slike lågtrykk. Det finst indikasjonar på at betinga symmetrisk instabilitet òg spelar ei rolle i danning av slike jettar, men ein veit ikkje kor viktig desse prosessane er enno.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sting jet» frå Wikipedia på engelsk, den 15. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Browning, Keith; Peter Clark; Tim Hewson; Robert Muir-Wood (2003). «Damaging winds from European cyclones». *The Royal Society*. Henta 27 March 2013.
2. ↑  Meteorological glossary Arkivert 2007-09-17 ved Wayback Machine. Booty.org, henta 15. februar 2015
3. ↑  Cyclonic storms Arkivert 2003-12-14 ved Archive.is UWERN newsletter, retrieved 15. februar 2015
4. ↑  Gray, S. L.; Martínez-Alvarado, O.; Baker, L. H.; Clark, P. A. (2011). «Conditional symmetric instability in sting-jet storms». *Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society* **137**: 1482–1500. Bibcode:2011QJRMS.137.1482G. doi:10.1002/qj.859.  `|access-date=` requires `|url=` (hjelp)

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Sting Jet: Forecasting the damaging winds in European Cyclones, UK Met Office Arkivert 2015-07-15 ved Wayback Machine.
* The 1987 Great Storm - What is a Sting Jet?, UK Met Office
Superkontinentet Pangaea omgjeve av superhavet Panthalassa.
Eit **superhav** er eit hav som ligg omkring eit superkontinent. Stundom vert det òg definert som alle hav større enn det noverande Stillehavet. Av globale superhav finn ein Mirovia, som låg omkring superkontinentet Rodinia og Panthalassa, som låg omkring superkontinentet Pangea. Pannotia og Columbia, samt landmassane før Columbia (som Ur) var òg omgjeve av superhav. 

Sidan overflatevatnet får strøyme uhindra frå aust til vest i superhav medan det vert varma opp av sollys, er vestenden av havet varmare enn den austlege. I tillegg vil temperaturendringar gjennom året, som truleg var langt større i indre landområde, ha ført til kraftige monsunar. Mekanismane i superhav er derimot lite kjend.

Superhav
--------

* Mirovia (Rodinia)
* Det panafrikanske havet (Pannotia)
* Panthalassa (Pangaea)
* Mega-Stillehavet (Pangaea Ultima)
* Super-Atlanterhavet (Amasia)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Superocean» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  McMenamin, Mark A. Dianna L. McMenamin (1990). *The Emergence of Animals*. Columbia University Press. ISBN 0-231-06647-3.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
2. ↑  Martin, Ronald (1998). «Cycles og Secular Trends». *One Long Experiment*. Columbia University Press. ISBN 0-231-10905-9.
**Julius Frederik Macody Lund** (18. november 1863–16. desember 1943) var ein norsk historikar og omstridd kulturaktør.

Liv og gjerning
---------------

Frederik Macody Lund voks opp i Stavanger, der faren var skipsreiar. Etter middelskole-eksamen i 1880 braut han, grunna sjukdom, av skulegangen straks før eksamen artium. Han var så elev ved Christiania Theater. Straks før han skulle debutere deltok han i ein pipekonsert mot teatersjefen, som hadde nekta å sette opp Ibsen-stykket *Gengangere*. Dei neste åra var han mykje utanlands, både i København og i andre storbyar i Europa. Innimellom var han lærar i Kristiania og i Bergen.

Frå sommaren 1889 budde Macody Lund i Noreg og livnærde seg som huslærar til han i 1892 vart tilsett stortingsstenograf, ei stilling han hadde til 1897. År 1896 kjøpte han konsesjonen for utbygging av telefoni i Farsund og på Lista. Farsund og Oplands Telefonanlæg kom i drift før jul 1897.

Macody Lund var mykje opptatt av mellomalderens økonomiske historie. Særleg engasjerte han seg i restaureringa av Nidarosdomen i Trondheim. Då Christian Christie la fram planar for restaurering av vestskipet og vestfronten i 1903, lanserte Macody Lund eit motforslag der han introduserte skjermfronten og rosevindauget. Desse elementa tok Olaf Nordhagen med i sine planar frå 1907.

I 1915 lanserte Macody Lund idéen om at Nidarosdomen var konstruert etter det gylne snitt. Frå Stortinget fekk han stønad til å utvikle forslaget sitt til gjenreising av vestskipet og vestfronten, i konkurranse med dei planane Nordhagen hadde laga. Denne «systemstriden» førte til store forseinkingar i restaureringsarbeida. Macody Lund presenterte sitt system i verket *Ad Quadratum* i 1919, men fyrst i 1922 vart striden avgjort ved at eit internasjonal ekspertutval forkasta Macody Lund sitt system. Stortinget vedtok i 1923 å fullføre restaureringa av Nidarosdomen etter Nordhagen sine planar.

Frå 1929 var Macody Lund statsstipendiat.

Politisk hevda han konservative, nasjonalistiske og antidemokratiske synspunkt, ein periode var han positiv til Benito Mussolini sitt fascistiske diktatur i Italia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frederik Macody Lund» frå Wikipedia på bokmål, den 8. desember 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**Supersymmetri**, ofte forkorta **SUSY** er ein teori i teoretisk fysikk som for tida blir rekna som ein av dei mest lovande utvidingane av standardmodellen for elementærpartiklar.

I supersymmetri har kvar elementærpartikkel ein superpartnar. Partnaren for eit boson er eit fermion, og for eit fermion er det eit boson.

LSP (Lightest Supersymmetric Partner) er den lettaste supersymmetriske partikkelen som kan tilførast systemet. Denne LSP-partikkelen blir rekna som den viktigaste kandidaten for identiteten til mørk materie. I motsetnad til andre supersymmetriske partiklar kan han ikkje spontant nedbrytast (og dermed bli kjelde for nye, endå lettare supersymmetriske partiklar), og det har bortsedd frå massen sin liten eller ingen interaksjon med kjend materie.

Dersom ein SUSY blir nytta på ein lokal symmetri (det same som utviding frå ein global til ein lokal gaugeteori), vil dette på ein elegant måte følgje relativitetsteorien. Denne teorien omfattar både supersymmetri og tyngdekraft og kallast difor supergravitasjon. Denne teorien stammar òg frå strengeteorien, som er den mest lovande teorien ved låge energiar.

Sjå òg
------

* Teorien om alt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Supersymmetri» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2013.*
| Giffnock  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Giofnag |
|  |
| Plassering |
| 

Giffnock is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | East Renfrewshire |
| Tradisjonelt grevskap | Renfrewshire |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 9 353 |
| Koordinatar |  55°48′″N 4°17′″W﻿Koordinatar: 55°48′″N 4°17′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | G46 |
| Telefon-retningsnummer | 0 141 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Giffnock**
 |

**Giffnock** er eit forstadsområde utanfor Glasgow i Skottland. Staden ligg i East Renfrewshire, og er administrasjonssenter for denne regionen. Han har kring 9500 innbyggjarar. Det er eit nokså velståande område. Giffnock har det største jødiske samfunnet i Skottland.

St Ninian's High School er blant dei beste skulane i Skottland ut frå resultatmålingar. 

Eit tidlegare gruveområde har vorte gjort om til parkområdet Huntly Park. 

Blant kjende personar frå Giffnock finn ein Gordon Brown, statsminister i Storbritannia mellom 2007 og 2010.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Giffnock» frå Wikipedia på bokmål, den 4. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Fredlaus (fleirtyding).* 

|  |
| --- |
| **Fredlaus** |
| FredlausFredlaus |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Lyngordenen Ericales |
| **Familie:** | Nøkleblomfamilien Primulaceae |
| **Underfamilie:** | Myrsinoideae |
| **Slekt:** | *Lysimachia* |
| **Art:** | **Fredlaus** *L. vulgaris* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Lysimachia vulgaris***L. 1753 |

Fredlausfrø
**Fredlaus** (*Lysimachia vulgaris*) er ei fleirårig plante i fredlausslekta i nøkleblomfamilien, som kan bli frå 50 cm opp til 1,5 meter høg. Planta har gule blomstrar med fem halvvegs klokkedannande kronblad, som inst i blomsterbotnen er oransje-raude. Blomstrane sit i dei øvste bladhjørna og oppover heile toppen av stilken. Fredlaus er utbreidd i Sentral-Asia, Kaukasus og Europa. 

Blada er mørkt grøne, spisse og avlange, og står ofte tre og tre i ein krans rundt stengelen. Blada kan òg stå i grupper på to eller fire. Fredlaus trivst opp til 400 moh. på Austlandet og langs kysten der den meir spreidd opp til Møre. Fredlaus liker fuktig mark, enger, myr og sumpområde og fuktig skogsterreng.

Fredlaus liknar mykje på fagerfredlaus *(Lysimachia punctata)*, som har meir bladfylte blomsterkransar, og svartprikka undersider av blada. Blada er òg meir slankt lansettforma. Fagerfredlaus trivst som hageplante og i fuktig mark i skogbryn og på myr og enger.

Planta er nytta som hageplante og det finst ulike kultivarar. I somme land blir ho sett på som ein invasiv art.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Lysimachia vulgaris* i *Flora of China*
* USDA PLANTS Profile
* *Lysimachia vulgaris*  at National Center for Biotechnology Information (NCBI)

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Lysimachia vulgaris**
**Filipino** (tidlegare *pilipino*) er offisielt språk på Filippinane saman med engelsk. Filipino er eit austronesisk språk som hovudsakleg byggjer på tagalog. Lingvistisk er det ein standardisert versjon av tagalog, men *de jure* er filipino eit separat språk.

Historie
--------

Den første filippinske nasjonalforsamlinga oppretta 13. november 1937 ein komité med sju medlemmer som representerte dei ulike regionane i landet. Denne hadde som oppgåve å finna fram til eit nasjonalspråk. Komiteen valde å basera dette på det dominerande språket i landet, tagalog. 30. desember 1937 proklamerte president Manuel L. Quezon at tagalog skulle vera det nasjonale språket eller *wikang pambansâ* på Filippinene. Dette blei gjort offentleg då Filippinene fekk sjølvstende att frå USA 4. juli 1946. 

I 1961 fekk språket namnet «pilipino», som seinare blei endra til «filipino» i 1987. I den filippinske grunnloven av 1987 blei språket anerkjend som nasjonalspråk og definert som offentleg språk saman med engelsk.

Kjelder
-------

1. ↑  Ethnologue

* *Denne artikkelen bygger på «Filippinsk» frå Wikipedia på bokmål, den 4. februar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |