recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Newtons metode** i kalkulus, òg kjend som **Newton-Raphson-metoden**, er ein iterativ metode for å finna nullpunkta til ein gjeven funksjon f, altså løysinga av {\displaystyle f(x)=0}. 

Han må ikkje blandast saman med newtons metode i optimering, som baserer seg på å finna stasjonære punkt for ein gjeven funksjon f.

Definisjon
----------

Gjeve eit startpunkt {\displaystyle x\_{n}} som den iterative metoden startar frå og ein funksjon f ein ønskjer å finna nullpunkta til, så er newtons algoritme i kalkulus gjeven som

{\displaystyle x\_{n+1}=x\_{n}-{\frac {f(x\_{n})}{\Delta f(x\_{n})}}}

Her er {\displaystyle \Delta f(x\_{n})} den deriverte av {\displaystyle f(x\_{n})}. Under særskilde føresetnadar bundne av valet av startpunkt {\displaystyle x\_{k}}, så vil følgja {\displaystyle x\_{n+1}} konvergera mot løysinga {\displaystyle f(x\_{x+1})=0}. 

I det høvet der f er ein vektorvaluert funksjon, så vert dette:

{\displaystyle x\_{n+1}=x\_{n}-J\_{f}(x\_{n})^{-1}f(x\_{n})}

{\displaystyle J\_{f}} er her kjend som jakobimatrisa for funksjonen f.

Utleiing av definisjon
----------------------

Ein ønskjer å finna nullpunkta for ein funksjon f, altså løysinga av {\displaystyle f(x)=0} ved ein iterativ algoritme på forma:

{\displaystyle x\_{k+1}=x\_{k}+h}

som vil konvergera mot løysinga {\displaystyle f(x\_{x+1})=0} gjeve eit særskilt startpunkt {\displaystyle x\_{k}} og eit steg h. Me ønskjer i denne seksjonen å motivera steget h. For eit gjeve punkt {\displaystyle x\_{k}} så ønskjer me å tilnærma funksjonen f i punktet og analysera kva for ein h for eit punkt {\displaystyle x\_{k}+h} som fører til at ein går mot eit minimum,

altså ei løysing av {\displaystyle f(x)=0}. Newtons metode går ut på å gjera dette og å tilnærma funksjonen i punktet ved hjelp av taylorpolynom.

For ein fleirvariabels funksjon f så er taylorpolynomtilnærminga av funksjonen f gjeven som:

{\displaystyle f(x\_{k}+h)=f(x\_{k})+\Delta f(x\_{k})^{T}h+(1/2)h^{T}\Delta ^{2}f(x\_{k})h+\ldots }

Det vert då nytta ei førsteordens taylorpolynomtilnærming av funksjonen i punktet, som er ei rett linje og er tangent til punktet {\displaystyle x\_{k}}:

{\displaystyle f(x\_{k}+h)\approx f(x\_{k})+\Delta f(x\_{k})^{T}h}

Me finn den h-en sånn at denne tilnærminga (tangentfunksjonen) er 0. Løyser ein dette ({\displaystyle f(x\_{k}+h)=0} med omsyn på h), så får ein newtonsteget:

{\displaystyle h=-{\frac {f(x\_{k})}{\Delta f(x\_{k})^{T}}}}

Newtonsteget i Newtons metode i kalkulus er altså utleitt frå ei førsteordens taylorpolynomtilnærming for funksjonen. For denne tilnærminga løyser ein {\displaystyle f(x\_{k}+h)=0} med omsyn på h. Ein får då punktet {\displaystyle x\_{k}+h} som minimerer tangentfunksjonen i punktet {\displaystyle x\_{k}}.

Ut i frå h, så får me då: 

{\displaystyle x\_{n+1}=x\_{k}+h=x\_{n}-{\frac {f(x\_{n})}{\Delta f(x\_{n})^{T}}}}
**Departementsråd** er den øvste faste embetsmannen i eit norsk departement. Ein departementsråd er direkte underlagt sjefen for departementet, som er ein statsråd. Stillinga under departementsråd heiter ekspedisjonssjef.

Noreg
-----

I Utanriksdepartementet er tittelen *utanriksråd*. Utanriksrådembetet blei oppretta i 1922. 

Etter 8. mai 1945 blei det tilsett på førehand utpeika koordinatorer i departementa, som blei gitt tittelen «rådmann». Deira funksjonstid gjekk ut 13. desember 1945. Desse oppgåvene er tekne over av dei seinare oppretta stillingane som departementsrådar. 

Embeta som *finansråd* i Finansdepartementet og *forsvarsråd* i Forsvarsdepartementet blei oppretta i 1952. Deira oppgåver er å vere administrative leiarar i dei respektive departementa, og å rådgje statsråden og regjeringa i høvesvis finanssaker og forsvarssaker. 

Departementsrådane sine oppgåver er elles generelt å koordinere arbeidet i sitt departement og gje råd til statsråden. 

På Statsministerens kontor blir stillinga kalla *regjeringsråd*. Embetet som regjeringsråd vart oppretta 16. november 2001. Regjeringsråden si oppgåve er mellom anna å koordinere regjeringa sitt arbeid, og gje råd når det gjeld spørsmål om lovforslag eller traktatforslag er i samsvar med grunnprinsippa i den norske grunnlova.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Departementsråd» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mars 2010.*
**Arne Vinje** (fødd 1951) er ein norsk gardbrukar, faglitterær forfattar som var ordførar i Vinje kommune frå 2003 til 2015. 

Arne Vinje representerer SV og blei vald i eit valteknisk samarbeid der alle parti gjekk saman om å velje ein annan ordførar enn sitjande ordførar frå Arbeiderpartiet Børre Rønningen. Avtalen gjekk ut på at partiet som blei størst, skulle få ordføraren, og dermed blei Arne Vinje vald med støtte frå Høgre, KrF, Sp, SV og Bygdelista. Vinje er den første ordføraren frå SV i Telemark, og blei attvald i 2007 med støtte frå SV, Sp, KrF og Høgre.

Arne Vinje var leiar av Norsk Bonde- og Småbrukarlag 2000-2002.

Forfattarskap
-------------

Den faglitterære forfattarskapen omfattar ei rekkje artiklar om historie, økofilosofi, politikk, kultur og kunst i bøker og tidsskrift, og følgjande eigne bøker: 

* *Økologi - økofilosofi* (red. saman med Paul Hofseth), 1975;
* *Søren - eit portrett av Henrik Sørensen*, 1992;
* *Menneske - natur - kultur*, 1994;
* *Kult og kyrkje*, 1996;
* *Dyre Vaa*, 1997.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «nb:Arne Vinje» frå Wikipedia på bokmål, den 9. mai 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ordførarens side - Vinje kommune Arkivert 2011-03-25 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
***Anna Roggløy*** er ei diktsamling som Peter Karl Eberg Pedersen gav ut på Nils Lunds Forlag i Kristiania i 1881. Diktaren brukte signaturen *Eberg*.

I denne diktsyklusen fortel Eberg segna om Anna Roggløy. Anna har mange friarar, men alle får nei, utanom John frå Grasholmane. Ein annan av friarane, Ivar, kan ikkje tole at John får ja. Ivar drep John og tar Anna med seg og rømmer til øya Rolla der han lever fredlaus i lang tid, først i eige hus i Hallevika, seinare i ei hole som blir kalla «Omnen». I denne hola drep Anna ein mann som kjem ho for nær, og da Ivar og Anna blir tatt, blir begge dømde for drap. Både Ivar og Anna må bøte med livet, og dei blir halshogde på Steglholmen.

*Anna Roggløy* fekk god mottaking i avisene. Nordlands Folkeblad skreiv: 

*Anna Roggløy er det første arbeide, den unge forfatter fremlægger for almenheden, og denne debut vidner om et umiskjendeligt talent og giver løfte, om at nærværende sangkrans vil følges af fleire. Det valgte emne er vistnok mørkt og sorgtungt, men alligevel meget fængslende, og uagtet forfatteren har valgt den bundne verseform, er fremstillingen naturlig og jamn, bogen vil læses med Interesse, især at Nordlændinger.*
Under Festspela i Nord-Noreg i Harstad i 1990 laga festspelkomponist Synne Skouen "Balladen om Anna Roggløy" basert på Eberg sin diktsyklus. Hovudrollene blei spelt av Lars Klevstrand, Eivind Bøksle og Anitta Suikkari.

Kjelder
-------


* *Anna Roggløy*, Nils Lunds Forlag, Kristiania, 1881.
* *Nordlands Folkeblad*, Mosjøen, no. 42, laurdag den 22de Oktober 1881, side 2
* *Harstad Tidende*, Harstad, 22. juni, 23. juni , 27. og 29. juni 1990.
Koordinatar: 66°26′S 67°20′W﻿

**Decazes Island** er ei øy som er 0,5 nm lang og som ligg 1,5 nm sørvest for Belding Island heilt sørvest i Biscoe Islands. Øya er ei av dei største av mange små øyar og skjer som ligg langs nordsida av Matha Strait. Området i nærleiken vart kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, under Jean-Baptiste Charcot, som nytta namnet «Pointe Decazes» om sørenden av øya. Seinare har dette namnet vorte nytta om heile øya.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Decazes Island» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Decazes Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Decazes Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 21°30′N 50°28′E﻿

Ein meteoroitt frå Wabar.
**Wabar-kratera** er nokre nedslagskrater i Saudi-Arabia, som den britisk-arabiske oppdagaren, forfattaren og etterretningsoffiseren Jack Philby vart gjort merksam på då han leitte etter den legendariske byen Ubar i Arabia i 1932.

Kratera ligg i ørkenen Rub' al Khali, som er eit av dei mest aude områda på jorda. Philby leita etter byen Ubar, som i følgje Koranen vart øydelagd av Gud for å ha trassa profeten Hud. Philby fekk nyss i beduinske segner om eit område kalla *Al Hadida* («jernstaden» på arabisk) med ruinar av gamle busetnader og eit område med eit stykke jern på storleik med ein kamel. Han organiserte derfor ei reise dit. Turen gjennom ørkenen var særs hard og tok ein månad, og sjølv nokre av kamelane døydde. Dei nådde den 2. februar 1932 fram til eit område som var dekt med kvit sandstein, svart glas og bitar av ein jernmeteoritt. Philby identifiserte to store, sirkelforma søkk som var delvis fylte av sand. Philby trudde området var ein vulkan, men då han tok med prøvar attende til Storbritannia, vart området identifisert som eit krater.

Nyare målingar frå området indikerer at nedslaget skjedde for mindre enn 250 år sidan. Dette er konsistent med arabiske rapportar om ei eldkule som passerte over Riyadh.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wabar craters» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Wabar». *Earth Impact Database*. University of New Brunswick. Henta 8. mars 2016.
2. ↑  Philby (1933), pp 1-26
3. ↑  L. J. Spencer (September 1933). «Meteoric Iron and Silica-Glass from the Meteorite Craters of Henbury (Central Australia) and Wabar (Arabia)» (PDF). *Mineralogical Magazine* **23** (142): 387–404. doi:10.1180/minmag.1933.023.142.01.
4. ↑  W. Campbell Smith (December 1950). «L. J. Spencer's work at the British Museum» (PDF). *Mineralogical Magazine* **29** (211): 269. ISSN 0026-461X. doi:10.1180/minmag.1950.029.211.02.
5. ↑  Prescott, J.R.; Robertson, G.B.; Shoemaker, C.; Shoemaker, E.M.; Wynn, J. (2004). «Luminescence dating of the Wabar meteorite craters, Saudi-Arabia». *Journal of Geophysical Research* **109**: E01008. Bibcode:2004JGRE..109.1008P. doi:10.1029/2003JE002136.

Bakgrunnsstoff
--------------

* US Geological Survey report. Jeff Wynn and Gene Shoemaker
* Skildring av ein bit av meteoritten.
* Wynn-ekspedisjonane Arkivert 2020-08-16 ved Wayback Machine.
* Bilete
**William Augustus Brevoort Coolidge** (28. august 1850–8. mai 1926) var ein USA-amerikansk fjellklatrar, historikar og anglikansk teolog.

Liv
---

Cooldige var fødd i New York i USA, son til ein forretningsmann frå Boston. Etter studiar av historie og jus i Concord i delstaten New Hampshire, på Guernsey og i Oxford, underviste han i historie fram til 1881, og vart prest i den anglikanske kyrkja i 1883. To år etter slo han seg ned i Grindelwald i Sveits, der han han livnærte seg som skribent og publisist til han døydde 41 år seinare. Mellom anna var han redaktør av britisk *Alpine Journal*, utgitt av Alpine Club.

Piz Badile
Coodlidge var ein av dei leiande fjellklivarane i den såkalla sylvalderen i fjellklartringa, tida etter 1865. Gjennom tre tiår farta han rundt i dei sveitsiske, franske og italienske Vets-Alpane og stod for ei rad fyrstebestigningar, ofte i lag med fjellføraren Christian Almer. Saman med morsystera, nederlandske Meta Brevoort, og fjellførarane Christian og Ulrich Almer, far og son, kleiv dei i januar 1874, som dei fyrste vinterturistane, til topps på Jungfrau i Berner Oberland. 

Hunden Tschingel, som Coolidge fekk av Almer, tok del i vinterturen til Jungfrau og 30 andre turar til stortoppar i Alpane, 11 av dei fyrstebestingingar. Tschingel vart utnemnd til heidersmedlem i Alpine Club, som det einaste hokjønnet i si samtid. 

Les Bans
### Fyrstebestigingar i Alpane

* Piz Badile, 27. juli 1867, med François Devouassoud og Henri Devouassoud
* Ailefroide, 7. juli 1870, med Christian Almer og Ulrich Almer
* Midttoppen på La Meije, 1870, med Meta Brevoort og tre fjellførarar
* Unterbächhorn, 1872
* Fyrste vintertur på Jungfrau, januar 1874, med Christian og Ulrich Almer
* Vesttopen på Les Droites, 16. juli 1876, med Christian og Ulrich Almer
* Pic Coolidge, juli 1877, med Christian og Ulrich Almer
* Les Bans, 14. juli 1878, med Christian og Ulrich Almer
* Sørtoppen på Aiguilles d'Arves, 22. juli 1878, med Christian og Ulrich Almer
* Monte Matto, 14. juli 1879, med Christian og Ulrich Almer
* Aiguille de Chambeyron, 1879, med Christian Almer
* Scherbadung, 1886
* Chüebodenhorn, 1892

Kjelder
-------

1. ↑  Robin Collomb, *Bregaglia West*, Goring: West Col Productions, 1988

---

* *Denne artikkelen bygger på «W. A. B. Coolidge» frå Wikipedia på tysk, den 29. desember 2015.*
* *Denne artikkelen bygger på «W. A. B. Coolidge» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS

 |
Logoen til Disney Channel i 2014.
**Disney Channel** er ein fjernsynskanal som sender barneprogram. Alle program er anten produserte eller distribuerte av Disney. Saman med gamle teikna kortfilmar vert nyare fjernsynsseriar i tillegg til langfilmar sende. Kanalen byrja å sende den 8. april 1983 i USA av The Walt Disney Company.

Kanalen kom til Norden i byrjinga av år 2003 når Viasat si avtale om omdistribusjon av kanalen byrja å gjelde. Til 1. august 2005 var Viasat åleine om å ha kanalen i sitt tilbud. 

Den skandinaviske varianten sender tre ulike lydspor for kvart av språka (dansk, norsk og svensk), men med same bilete. Alt er ikkje dubba og difor førekjem òg teksting på dei tre ulike språka. I kanalen sin grafikk førekjem det svært få ord sidan kanalen skal passe sjåarar i alle dei tre landa. 

Hjå Viasat inngår kanalen i dei to større kanalpakkane (sølv og gull).

Frå 1. august 2005 kom Disney Channel òg med i Canal Digital sitt kanaltilbud og inngår der i kanalpakkane Family og Entertain. Samtidig med dette starta òg Toon Disney, som til skilnad frå Disney Channel berre sender teiknefilm sendingane sine i Skandinavia.

Disney-kanalar på fjernsyn
--------------------------

* Disney Channel
* Toon Disney
* Playhouse Disney

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Disney Channel**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)

 |
| Haguenau |
| --- |
| Porte de Wissembourg i HaguenauPorte de Wissembourg i Haguenau Porte de Wissembourg i Haguenau |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Alsace  Bas-Rhin |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  182,59 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 32 242   176/km² |
| Koordinatar | 48°49′″N 07°47′″E﻿Koordinatar: 48°49′″N 07°47′″E﻿ |
| Høgd over havet | 150 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 67500 |
| **Heimeside:** www.ville-haguenau.fr |

**Haguenau** (tysk *Hagenau*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Alsace, og har om lag 30 000 innbyggjarar.

Geografi
--------

Han er den fjerde største byen i Alsace, og den nest største i Bas-Rhin etter Strasbourg, som ligg 30 km lenger sør. I nord ligg *Forêt de Haguenau* den største samanhengande skogen i Frankrike.

Historie
--------

Haguenau har ei historie som går tilbake til 1100-talet, og oppstod då hertugane i Schwaben bygde ei jakthytte på ei øy i den litle elva Moder. Keisar Fredrik Barbarossa lagde bymurar rundt byen og gav han byrettar i 1154. På staden der jakthytta låg bygde han eit keisarpalass, der Kronjuvelane til Det tysk-romerske riket vart halde (Juvelbesatt keisarkrone, septer, keisarkule og sverdet til Karl den store)

Etter kvart vart Haguenau sete i *Landvogt* av Hagenau, keisarleg advocatus i Unterelsaß. Richard av Cornwall gjorde byen til ein keisarby i 1257. På 1300-talet husa han magistratet i Decapole, ein forsvarssameining av ti byar i Alsace mot den politiske ustabiliteten i områda rundt. Med freden i Westfalen i 1648 vart byen ein del av Frankrike, og i 1673 reiv Kong Louis XIV ned festningsverka i byen. Haguenau vart erobra av tyske troppar i 1675, men gjenerobra av Frankrike to år seinare. Byen vart derimot nesten totalt øydelagd av ein brann i prosessen. 

I 1871 vart Haguenau annektert av Tyskland og gjort til ein del av Alsace-Lorraine som *Hagenau*. Han vart gjeven tilbake til Frankrike etter den første verdskrigen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Haguenau**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Open Sound System** (**OSS**) er ein programvarekomponent for UNIX, og tidlegare Linux, der lydkortdrivarar, bufferar, og anna lågnivå infrastruktur for lydhandsaming er plasserte. OSS køyrer i kjernemodus og brukarprogram kommuniserer med OSS via standard POSIX programmeringsgrensesnitt, ved bruk av systemkalla open/close/read/write/ioctl/select/mmap. Men å utføra operasjonar som miksing, sampelrateendring, etc. i kjenemodus er problematisk, både av di det fører til unødig kompleksitet i kjerna og av di det er meir tungvint å utføra slike operasjonar i kjerne- enn i brukarmodus (flytkommaaritmetikk er ikkje tilgjengeleg i kjerna). 

I Linux-kjerna er OSS erstatta med ALSA, som har sitt eige grensesnitt. Men ALSA kan emulera OSS slik at programvare utvikla for OSS framleis kan nyttast. 

Med unnatak av Linux er OSS framleis is bruk i dei fleste UNIX-variantane, som til dømes FreeBSD og Solaris. FreeBSD har implementert sitt eige OSS-grensesnitt. OpenSolaris nyttar ein avleggar av OSS4, kalla «Boomer».

Referansar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Open Sound System*, 4Front Technologies.

Sjå òg
------

* Lydkort

| * v
* d
* e
Linux-lydsystem |
| --- |
| Funksjonsbibliotek | 
* PortAudio
* OpenAL

 |
| Plugginn | 
* LADSPA
* LV2
* Jost

 |
| Multimediarammeverk | 
* GStreamer
* Xine

 |
| Miksarar/Tenarar | 
* JACK
* NetJack
* PulseAudio
* EsounD
* Network Audio System

 |
| Lågnivågrensesnitt | 
* ALSA
* OSS
* FFADO

 |
**Aleksej Feofilaktovitsj Pisemskij** (russisk: Алексей Феофилактович Писемский), (23. mars 1821–2. februar 1881) var ein russisk forfattar og dramatikar. I samtida vart han rekna for å vere like stor forfattar som Ivan Turgenjev og Fjodor Dostojevskij. 1900-talets litteraturhistorikarar rekna han derimot ikkje som ein av dei aller største russiske forfattarane.

### Liv og gjerning

Pisemskij var fødd i provinsen Kostroma. Etter universitetsstudiar i Moskva var han 1844-72 tenestemann i det offentlege, fyrst på heimlege trakter, sidan i St. Petersburg og Moskva. Han debuterte som forfattar i 1858 med romanen *Bojarsjtsjina*, ei bok som vart forboden grunna den vanvyrdige skildringa av den russiske adelen. Hans viktigaste romanar er *Tusen sjeler* (1858) som skildrar landsbylivet frå ulike sider, og *I Malstrømmen* (1863), som vekte stor merksemd på grunn av det politiske innhaldet og den personlege framstillinga.

Mellom Pisemskijs dramatiske verk er tragedien *Ein bitter lagnad* frå 1859 det mest kjende. Dramaet skildrar dei mørke sidene hos den russiske allmugen.

Verk på norsk
-------------

* *I Malstrømmen*. 1889-90
* *Tusen sjeler*. 1948

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |



* *Denne artikkelen bygger på «Aleksej Pisemskij» frå Wikipedia på engelsk, den 29. januar 2011.*
**Aleksandr Vasiljevitsj Tsjajanov** (29. januar 1888–3. oktober 1937) var ein russisk økonom, som arbeidde med teoriar innan landbruksøkonomi i Sovjetunionen.

Han var positiv til landbrukskooperativ, men var skeptisk til einsidig samling til store gardsbruk. Av Josef Stalin vart han kritisert for å «forsvara kulakkane». I 1930 vart Tsjajanov arrestert i ei sak mot «arbeidarjordbrukarpartiet» (Трудовая крестьянская партия). Organisasjonen NKVD hadde konstruert saka, og gjeve ho namn etter ei science fiction bok skriven av Tsjajanov på 1920-talet. I åra etter sat han mykje i fengsel. Han vart i oktober 1937 arrestert nok ei gong, og til slutt skoten. 

Tsjajanov er mest kjend for sine teoriar om økonomien til hushald innan landbruket. Mange bolsjevikar såg på sjølveigande bønder som kapitalistar. Tsjajanov argumenterte med at bøndene sin økonomi hadde sin eigen logikk, som ikkje var kapitalisme. Eit hushald innan landbruk er ei eining både for produksjon og forbruk. Målet for slike hushald er å oppnå eit minstemål av levestandard. Trass i dette var ikkje var ikkje slike hushald profittmaksimerande i kapitalistisk tyding.

Litteratur
----------

* Arkivert 2013-05-21 ved Wayback Machine.

* Daniel Thorner (red): *A. V. Chayanov on The theory of peasant economy*, The University of Wisconsin Press 1986, ISBN 0-299-10570-9 (hardcover), ISBN 0-299-10574-1 (paperback)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Teaterkostyme teikna av Aleksandra Ekster for oppseting av Oscar Wilde sitt skodepsel *Salome* på Kamernyteateret i Moskva i 1922.
**Aleksandra Ekster** (18. januar 1882–17. mars 1949) var ein russisk avantgardistisk kubofuturistisk/suprematistisk kunstnar og formgjevar.

Liv
---

Ekster var fødd Aleksandra Aleksandrovna Grigorovitsj i Bialystok i Polen som dotter av den velståande kviterussiske forretningsmannen Oleksandr Hryhorowycz. Ho fekk ei grunding privatutdanning i språk, musikk og kunst på gymnas i Kiev. Seinare utdanna ho seg i måleri ved kunstakademiet i Kiev, der læraren hennar var den ukrainske kunstnaren Mykola Pymonenko. Der vart ho ven med store ukrainske artistar som Oleksandr Bohomazow og Alexander Archipenko. År 1903 gifte ho seg med advokaten Mykola Exter. Nokre år seinare, ca. 1907, flytta ho til Paris, der ho studerte fleire månader på Académie de la Grande Chaumière. Mellom 1908 og 1937 hadde ho utstillingar i Paris, Roma, Berlin, London, New York, Praha, Kiev, Odessa, St. Petersburg og Moskva.

I 1914 deltok Aleksandra Ekster i *Salon des Indépendants* i Paris saman med Kasimir Malevitsj, Oleksandr Archypenko, Vadim Meller, Sonia Delaunay-Terk og andre artistar og i Internasjonale futuristutstillinga i Roma saman med Alexander Archipenko, Nikolai Kulbin og Olga Rozanova. I 1915 slutta ho seg til den avantgardistiske artistgrupperinga *suprematistane*.

I åra like etter den russiske revolusjonen i 1917 var Aleksandra Ekster ein av dei ledande avantgarde-kunstnarane i Ukraina. I 1919 laga ho og artistkollegaer dekorasjonar i abstrakt stil for gater og plassar i Kiev og Odessa i samband med revolusjonsfeiringane.

I 1924 skapte Ekster kostyme og delar av scenografien for science fiction-filmen *Aelita*. Seinare same år emigrerte paret Ekster til Frankrike og busette seg i Paris. Alexandra Exter blei først tilsett som professor ved *Academie der Moderne* og seinare, 1926-30 ved Fernand Légers *Académie d'Art Contemporain*. 1936 deltok ho i samlingsutstillinga *Cubism and Abstract Art* i New York hadde ei mengd soloutstillingar i Praha og Paris. Frå 1936 jobba ho som bokillustratør for Parisförlaget Groupe Flammarion der ho var verksam fram til ho døydde i 1949.

Galleri
-------

* Ein menade på ein plakat for Innokentij Annenskij sitt Famira Kifared på Moskvas romteater i 1916.Ein menade på ein plakat for Innokentij Annenskij sitt *Famira Kifared* på Moskvas romteater i 1916.
* Skisse frå 1924.Skisse frå 1924.

Kjelder
-------

1. ↑  Bing & Bringsværd (2010) *Dobbelgjengere: Om maskinmennesker og menneskemaskiner i fantastisk litteratur*, Frå *Take me to your leadrer! The great escape into space*, red. Stina Högkvist, sid:73-75, ISBN 978-82-8154-053-8

* *Denne artikkelen bygger på «Aleksandra Ekster» frå Wikipedia på bokmål, og «Alexandra Exter» frå Wikipedia på svensk den 29. september 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| ***«Jeg vet om en gutt/jente»***  Singel av Randi & Torill og Kari Medaas & Ivar Medaas |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk |
| **Utgjeve** | 1967 |
| **Innspelt** | 27. februar 1967 (Randi & Torill) |
| **Selskap** | His Master's Voice (Randi & Torill)Nor-Disc (Vestlandsduoen) |
| Låtskrivar(ar) | Arne Bendiksen |
|

**«Jeg vet om en gutt»** eller **«Jeg vet om en jente»** er ein singel av Randi & Torill (His Master's Voice AL 6146) og Vestlandsduoen (Nor-Disc NOR 146), gjeven ut i 1967. Vestlandsduoen var Kari & Ivar Medaas. Songen er skriven av Arne Bendiksen.

Eurovision
----------

### Melodi Grand Prix 1967

«Jeg vet om en gutt/jente» deltok i Melodi Grand Prix 1967, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1967 i Wien i Austerrike. Songen vart framført på norsk av Randi & Torill med eit lite orkester, og hadde då tittelen «Jeg vet om en gutt», og så på nytt av Vestlandsduoen ( Kari Medaas & Ivar Medaas) med eit stort orkester, då med tittelen «Jeg vet om en jente». Bidraget enda på femte- og sisteplass med eitt poeng; frå Trondheim.

Fotnotar
--------

1. ↑  «MGP 1967» (på norsk). OGAE Norge. Henta 6. juli 2014.
2. ↑  «Norway 1967» (på engelsk). esc-history.com. Henta 22. juni 2014.
3. ↑  «NORWEGIAN FINAL 1967» (på engelsk). natfinals.50webs.com. Henta 22. juni 2014.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1967 |
| --- |
| *Shake***·** *Dukkemann***·** *Jeg vet om en gutt/jente***·** *Veslefrikk***·** *Skitur* |
Koordinatar: 59°1′20″N 14°52′10″E﻿
**Vretstorp** er ein svensk tettstad i Hallsbergs kommun i Örebro län i landskapet Närke. I år 2005 hadde tettstaden 841 innbyggjarar, og ei geografisk utstrekning på 184 hektar.

Vretstorp voks fram som viktig lokal tettstad då jernbanen blei utbygd frå Hallsberg over Tiveden til Västergötland på slutten av 1800-talet. Då tettstaden hadde stordomstida si på byrjinga av 1900-talet var det mellom anna produksjon av treskeverk i Vretstorp. I dag er Vretstorp eit av få område i Hallsbergs kommun som opplever auke i folketalet, og den lokale barneskulen har blitt bygd ut fleire gonger.

Vretstorp høyrer til kyrkjesognet Viby församling i Strängnäs stift.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vretstorp» frå Wikipedia på bokmål, den 4. august 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Statistikk frå SCB: Tätorter; arealer, befolkning 2005 (svensk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Bergs kommun** er ein kommune i Jämtlands län i Sverige. Kommunen grensar innanfor Jämtlands län til Åre kommun i nord, Östersunds kommun i nordaust, Bräcke kommun i aust og Härjedalens kommun i sør. Utanfor lenet grensar han dessutan til Ånge kommun i Västernorrlands län i aust og Tydal kommune i Noreg i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Svenstavik.

Luftfoto av Östra Svedjebodarna frå 1996. Foto: Jan Norrman

I dei vestlege delane av kommunen finn ein mykje fjellnatur, medan områda i aust omfattar ein del jordbruksbygder. Det er flest tilsette innanfor teneste- og servicenæringane. Vinterturismen har mykje å seie i så måte, særleg i områda Klövsjö og Vemdalen. Inlandsbanan går dessutan gjennom Bergs kommun.

Administrativ historikk
-----------------------

Storsjö kyrkje
Berg var eitt av seks *sokn* innanfor området til den noverande kommunen som frå 1863 av utgjorde kvar sin *landskommune*. I 1888 vart Åsarne landskommun skild frå Bergs landskommun, og i 1895 Storsjö landskommun frå Hede landskommun for å opprette eigne kommunar.

Ved kommunereforma i 1952 vart Övre Ljungadalens landskommun oppretta gjennom samanslåing av Storsjö, Klövsjö og Åsarne, medan Myssjö vart innlemma i Ovikens landskommun. Hackås landskommun fekk tilført Näs og Sunne, medan det ikkje vart gjort endringar i Berg og Rätan.

Den noverande Bergs kommun vart oppretta i 1971 gjennom samanslåing av dei fem tidlegare einingane. Forsamlingane Näs og Sunne vart overførte til Östersunds kommun.

Kommunevåpen
------------

Blasonering: *På blå bakgrunn, ein oppskytande gullfarga flamme frå eit sølvfarga fjell, til venstre ei høgrevend øks, og til høgre ei børse, begge delar i sølv*.

Det noverande kommunevåpenet vart registrert hjå Patent- och registreringsverket i 1988, og er basert på det eldre kommunevåpenet som Bergs landskommun tidlegare brukte. Øksa og børsa symboliserer dei gamle handverkaryrka tømmermann og børsemakar, og flammen den varden som vart tend på Hoverberget for å åtvare den lokale folkesetnaden om komande farar.

Tettstader
----------

Det er fem tettstader i Bergs kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

| Nr. | Tettstad | Folketal |
| --- | --- | --- |
| 1. | **Svenstavik** | 948 |
| 2. | Hackås | 518 |
| 3. | Klövsjö | 312 |
| 4. | Åsarne | 271 |
| 5. | Myrviken | 224 |

Kjelder
-------

* «Bergs kommun» på Wikipedia på svensk, innhenta 7. mars 2010.
* «Berg – kommune i Sverige» hjå Store norske leksikon, innhenta 7. mars 2010.

### Referansar

1. ↑  «*I blått fält en från ett treberg av silver uppskjutande låga av guld, åtföljd till dexter av en sinistervänd yxa, och till sinister av en bössa båda av silver*».

| * v
* d
* e
Kommunar i Jämtlands län i Sverige |
| --- |
|  | Berg • Bräcke • Härjedalen • Krokom • Ragunda • Strömsund • Åre • Östersund |  |
| Sjå òg: Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Aleksej Aleksandrovitsj Tsjervotkin** (fødd 30. april 1995 i Zykovy i Kirov oblast) er ein russisk langrennslaupar.

Under Junior-VM på ski 2013 i Liberec vann han stafettgull og bronse i 20 km skiathlon bak landsmennene Dimitrij Rostotsev og Artem Maltsev.

Året etter, under Junior-VM på ski 2014 i Val di Fiemme, tok Tsjervotkin sølvmedaljen i 20 km skiathlon mellom nordmennene Eirik Sverdrup Augdal og Johan Hoel, medan han som ankermann i stafetten gjekk Russland inn til ein bronsemedalje bak Noreg og Frankrike.

Under Junior-VM på ski 2015 i Almaty gjorde Tsjervotkin nesten reint bord, med tre gullmedaljar av fire moglege, etter å ha roke ut i kvartfinalen av sprinten. 10 km fri teknikk vart vunnen føre landsmennene Denis Spitsov og Aleksandr Bakanov, 20 km skiathlon vart vunne føre landsmennene Ivan Yakimushkin og Spitsov, og stafetten vart vunne føre Frankrike og Noreg.

Tsjervotkin fekk sjansen på det russiske stafettlaget under verdscupen i langrenn 2015/16, då han i Nové Město hjelpte Russland til ein andreplass bak Noreg.

Under U23-VM på ski 2016 i Râșnov tok han først sølv i 15 km klassisk, bak svenske Jens Burman og føre nordmannen Mikael Gunnulfsen. To dagar seinare tok han gull på 15 km fristil føre nordmennene Johan Hoel og Simen Hegstad Krüger.

Referansar
----------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 26. juni 2017, henta 3. desember 2017
2. ↑  VM-BRONSE til Mikael Gunnulfsen i U23
**Arne Vinje**, tidlegare **Arne Vinje Gulbrandsen**, (27. mars 1943–21. august 2011) var ein norsk sjakkspelar, Noregsmeister i sjakk 1965 og 1968, Internasjonal Meister i sjakk (IM) 1981 og Stormeister i fjernsjakk i 2001.

Sjakk-karriere
--------------

Arne Vinje vann junior-NM i sjakk i 1959. 

Han spelte seg deretter raskt inn i den norske eliten, og debuterte på det norske landslaget i Sjakk-OL (lag-VM i sjakk) i 1962. Han deltok i sjakk-OL også i 1964, 1970 og 1982, på 4. bord dei to første gongane og 3. bord dei to siste. Han klarte +19 =11 -13, 24,5 poeng på 43 parti, 57,0 % skår.

Utanom dei to Noregsmeister-titlane i 1965 og 1968 hadde han ei rekkje gode plasseringar i Noregsmeisterskapen i sjakk.

Internasjonal Meister i sjakk
-----------------------------

IM-tittelen kom etter sterke prestasjonar i tre internasjonale sjakkturneringar i 1980-1981:

* Skien International 1980, 7-13. januar 1980: Kategori 4, Elo-snitt 2343,5 - 6 poeng på 9 rundar.
* Oslo Chess International 1981, 29. desember 1980 - 4. januar 1981: Kategori 4, Elo-snitt 2327 - 6 poeng på 9 rundar.
* Viking Chess International 1981, Oslo 13-19. april 1981, Kategori 4, Elo-snitt 2334,5 - 7 poeng på 9 rundar og siger i turneringa.

Han blei dermed den sjuande frå Noreg som klarte krava til denne tittelen.

Stormeister i fjernsjakk
------------------------

Arne Vinje vart etter kvart mindre aktiv i nærsjakk, og satsa i staden på fjernsjakk, med svært gode resultat. 
Han blei Internasjonal Meister i fjernsjakk ved å vinne den 51. Europameisterskapen i fjernsjakk 1994-1998, med 12 poeng på 14 parti.. og deretter Stormeister i fjernsjakk i 2001 ved å dele førsteplassen i 3/4-finala til det 17. VM i fjernsjakk, med 10,5 poeng på 16 parti.

Kjelder
-------

* Norsk Sjakkblad nr. 4 1981
* Olimpbase.com, vitja 9. mai 2010
* Norsk fjernsjakkforbund, vitja 9. mai 2010
* Minneord ved Øystein Brekke, vitja 10. september 2011

Fotnotar
--------

1. ↑  Arne Vinje sine resultat i sjakk-OL hos Olimpbase
2. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 1 1980, s. 52-53
3. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 4 1981, s. 4
4. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 2 1981, s. 22-23
5. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 4 1981, s. 4
6. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 4 1981, s. 4 og 5
7. ↑  Turneringstabellen for den 51. Europameisterskapen i fjernsjakk
8. ↑  Turneringstabell for 3/4-finalen til det 17.VM i fjernsjakk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nokre av Arne Vinje sine parti hos Chessgames.com
* Nokre av Arne Vinje sine parti hos Norbase
Fotomikrogram av eit tynnslip av granodioritt frå Slovakia (invertert polarisert lys)
**Granodioritt** er ein magmatisk djupbergart som hovudsakleg består av kvarts og feltspat, med meir plagioklas enn kalifeltspat. Anortittinnhaldet i plagioklasen skal vere mindre enn 50 prosent, elles vert bergarten kalla granogabbro. Dei mørke minerala er ofte biotitt og hornblende, og han er som regel mørkare enn vanleg granitt. 

Bergarten er ganske utbreidd i fjellkjedestrøk (til dømes oppdalitt i Den kaledonske fjellkjeda i Noreg).

Geologi
-------

I snitt har den øvre kontinentalskorpa den same samansettinga som grandioritt. Grandioritt er ein djupbergart som er danna av ein intrusjon av kvartsrik magma, som vert avkjølt i batolittar eller stokkar under jordoverflata. Han kjem vanlegvis berre til overflata etter løfting og erosjon. Den tilsvarande lavabergarten vert kalla dacitt.

Historie
--------

Rosettasteinen vart laga av granodioritt, og Plymouth Rock var ei flyttblokk av granodioritt.

Etymologi
---------

Namnet kjem frå to tilknytte bergartar, granitt og dioritt. *Grano*-rota kjem frå latin og tyder «korn».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Grandiorite» frå Wikipedia på engelsk, den 30. september 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Granodiorite definition

* «granodioritt» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------
Framstilling av Kopernikus sin heliosentriske modell av verda. 
Ein **modell** (av latin *modulus*, 'middel, mål, målestokk, skala') er ei framstilling av noko anna i forenkla eller forminska form. Dette kan vera ein fysisk modell i form av ein gjenstand eller ei teoretisk framstilling. Ein kan ha modellar av bygningar, busetnader, fartøy, folk, organismar og anna. Ein modell kan visa utsjånaden til noko i mindre skala, demonstrera ein verkemåte eller prosess eller brukast til å føreseia kva som kan koma til å skje. Modellar kan brukast som leiketøy, samleobjekt, til framsyning eller forklaring på fleire ulike felt.

Innan biletkunst kan ein modell vera ei mindre, førebels utgåve av eit kunstverk eller noko ein etterliknar for å laga eit kunstverk. Personar kan posera som slike modellar. Modellyrket går elles ut på å visa fram ei vare, særleg klede, for å freista folk til å kjøpa henne.

Galleri
-------

* Modell av solsystemet på ein tysk skule.Modell av solsystemet på ein tysk skule.
* Modellandsbyen Bekonscot i England.Modellandsbyen Bekonscot i England.
* Anatomisk modell i voks av ei kvinne.Anatomisk modell i voks av ei kvinne.
* Bølgjebasseng der ein modellerer effekten av vassbølgjer.Bølgjebasseng der ein modellerer effekten av vassbølgjer.

Sjå òg
------

* Atommodell
* Bøttemodellen innan hydrologi
* Dokke
* Globus
* Miniatyr
* Modellhest
* Modelljernbane
* Modellsnikkar
* Planetarium
* Prototyp
* Skipsmodell som kyrkjeskip
* Standardmodellen i fysikk

Kjelder
-------

1. 1 2  Persvold, Anja Zawadzka (26. februar 2020). «modell». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
Kart over Eirik Raudes Grønland
**Eirik Raude** eller **Eirik Torvaldsson** (Eiríkr Rauði) vart fødd om lag år 950, truleg ein stad på Jæren i Rogaland fylke. Om lag år 1003 døydde han. Tilnamnet «raude» skal koma av det raude håret til Eirik.

Utlegd på Island
----------------

Om lag i år 970 måtte Eirik og faren Torvald Asvaldsson reisa frå Noreg etter å ha vorte lyst fredlause. Truleg hadde Torvald drepe nokre av mennene til kong Harald I Hårfagre. Dei valde å reisa til Island. 

Etter ei tid på Island vart Eirik Raude dømd fredlaus for drap. Dimed måtte han nok ein gong finna nytt land. I mellomtida hadde Eirik gifta seg med Tjodhild. Saman fekk dei sønene Leiv, som seinare blei kjend for å ha oppdaga Amerika, og Torstein. Med andre kvinner hadde Eirik borna Torvald og Frøydis.

Utlegd på Grønland
------------------

I 982 kom dei til det nye landet, som dei kalla Grønland, og utforska det i tre år. Då reiste dei til Island og inngjekk forlik med uvenene sine. Eirik Raude fekk med seg fleire hundre menn, kvinner og born og slo seg ned i det nye lovande landet. 

To bygder laga seg til, Eystribyggð og Vestribyggð, det vil seie Austbygd og Vestbygd. Eirik Raude vart lagmann for bygdene. Garden Brattalid (Brattahlíð) i Austbygd var hovudbølet til Eirik Raude og slekta hans. Brattalid låg ved det noverande Narssarssuaq. 

Sonen Leiv Eiriksson merka seg ut med reiselyst og vågemot, og er rekna for å vera oppdagaren av Vinland.

I 1002 kom det fleire folk til Grønland frå Island. På Island tok det til å verta for mykje folk i høve til livsgrunnlaget. Eirik Raude døydde i 1003, truleg av sjukdomar som følgde med dei nyaste innvandrarane.

Etter Eirik
-----------

Soga om Eirik Raude er truleg skriven av Jon Thordharson i 1387, mest fire hundreår etter at Eirik levde. Truleg er soga skriven ned etter munnleg overleverte soger. 

I nyare tid er boreplattforma Eirik Raude, som leiter etter olje i Barentshavet for Statoil, oppkalla etter vikinghersen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eiríks saga rauða frå www.heimskringla.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* NKC

 |
**Eirin Faldet** (fødd 5. januar 1944) er ein norsk politikar fødd i Oslo, busett i Trysil. Ho var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet og Hedmark fylke i tidsrommet 1985-2009.

Faldet arbeidde som lærar i Oslo og i Trysil i tida 1962-71. Ho var så sosialassistent i Trysil i to år og deretter sosialkurator same staden i fem år fram til 1978. Perioden 1978-81 arbeidde ho ved Sanderud psykiatriske sykehus og ved Avrusningsstasjonen i Oslo. Frå 1981 var ho leiar for utekontakten i Hamar.

Faldet vart innvald på Stortinget frå Hedmark i 1985 og deretter gjenvald fem gongar. I sin fyrste stortingsperiode var ho medlem av justiskomiteen, sekretær i denne frå regjeringsskiftet i mai 1986. Hausten 1989 vart ho medlem av sosialkomiteen, deretter medlem av samferdslekomiteen frå november 1990 då Gro Harlem Brundtland tok over som statsminister etter Jan P. Syse. Stortingsperioden 1993-97 var ho med i kommunalkomiteen, deretter var ho tilbake i samferdslekomiteen frå 1997 til 2001. Faldet var så medlem i familie-, kultur- og administrasjonskomiteen i perioden 2001-05, før ho avslutta stortingstida som medlem av transport- og kommunikasjonskomiteen. Dei to siste stortingsperiodane var ho elles Stortingets varapresident.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eirin Faldet» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juni 2013.*
«Gunnhild eggjar sønene sine.» Illustrasjon til Eirikssønenes saga i Heimskringla. Teikning av Christian Krogh
**Eirikssønene** var sønene til Eirik Blodøks og kona hans, Gunnhild Ossursdotter. Dei er også ofte skildra som Gunnhildssønene, sidan Gunnhild var kjend som den eggande drivkrafta bak dei.

Eirik Blodøks fall i eit slag i England i 954.

Eirikssønene under leiing av Harald Gråfell utfordra fleire gonger kong Håkon den gode si makt over Noreg. Det siste forsøket deira resulterte i nederlaget ved Fitjar ved om lag år 959, der hæren til kong Håkons hær sigra, men kongen sjølv fekk banesår. Kong Håkon erklærte på dødsleiet sitt at Harald skulle få kongedømet hans dersom han lova å vere god mot venene og frendane til kong Håkon. Eirikssønene fekk slik kongedømet Noreg under seg.

Kongedømet dei regjerte over var aldri større enn Vestlandet, men dei hevda overherredøme over og kravde skattar frå dei andre småkongane og jarlane i Noreg.

Eirikssønene var:

1. Gamle Eiriksson, fall i slaget ved Rastarkalv i 955
2. Guttorm Eiriksson, fall i slaget ved Avaldsnes i 953
3. Harald Gråfell, kong Harald II av Noreg, død 969
4. Ragnfrød Eiriksson, død 982
5. Erling Eiriksson, død 963
6. Gudrød Eiriksson, død 966
7. Sigurd Sleva, død 964
8. Ragnvald Eiriksson, død om lag 940

Sjå òg
------

* Vikingtida i Noreg
* Norske regentar
* Vikingtida
Graf som syner absoluttverdien for reelle tal.
**Absoluttverdi** er ein matematisk funksjon der den numeriske verdien til eit reelt tal er den same uansett forteikn. Til dømes er 3 absoluttverdien til både 3 og -3. I programmering vert funksjonen som regel skrive **abs()**.

Absoluttverdiar for reelle tal vert nytta på mange matematiske område. Til dømes er absoluttverdiar òg derfinert for komplekse tal, kvaternion, ordna ringar, felt og vektorrom. 

Absoluttverdien er nært knytt opp til notasjonar for storleik, avstand og norm i forskjellige matematiske og fysiske samanhengar.

Reelle tal
----------

For alle reelle tal *a* er absoluttverdien til *a* skriven som | *a* | og er definert som 

{\displaystyle |a|={\begin{cases}a,&{\mbox{om }}a\geq 0\\-a,&{\mbox{om }}a<0.\end{cases}}}
Som ein kan sjå frå definisjonen over er absoluttverdien av *a* alltid anten positiv eller null, men aldri negativ.

Frå eit geometrisk synspunkt er absoluttverdien til eit reelt tal avstanden mellom talet langs den relle tallinja og verdien null, eller meir generelt er den absolutte verdien til differansen mellom to reele tal avstanden mellom dei. 

Dei følgjande setningane gjev ein matematisk identitet som stundom vert nytta som alternative definisjonar for absoluttverdien: 

{\displaystyle |a|={\sqrt {a^{2}}}}

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Absolute value» frå Wikipedia på engelsk, den 18. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  functions.Wolfram.com
Rødberg tåkeklokke i Trondheimsfjorden, i Rissa kommune.
Søndre Langåra tåkeklokke med bustadhus, uthus og naust (båthus).
**Tåkeklokke** er nemninga på ei klokke som vert nytta til å varsle og orientere skip og båtar om leia og farene i farvatnet når det ligg skodde. Tåkeklokker var dei fyrste tåkesignala som vart teke i bruk, og har òg vert nytta i Noreg. I åra mellom 1890 og 1910 vart det til dømes sett opp fleire tåkeklokker i Oslofjorden, og eit par av dei står framleis, Søndre Langåra tåkeklokke og Elle tåkeklokke. No er alle tåkeklokkene teke ut or bruk, men det er ikke så mange tiåra sidan at dei kunne høyrast når tåka låg over sjøen.

I samband med Nasjonal verneplan for fyrstasjoner frå 1997 har Riksantikvaren freda fem tåkeklokker i samarbeid med Kystdirektoratet, og Elle og Søndre Langåra tåkeklokker er mellom desse, slik at altså to av klokkene ligg ved Oslofjorden, og dessuten i den same kommunen, Frogn kommune i Akershus fylke. 83 fyr­stasjoner langs kysten er òg freda.

Tåkeklokkene var frittståande klokketårn bygde etter standardteikningar, og prega av den arkitekturstilen som vart kalla sveitserstil. Klokka slog kontinuerlig sine slag når tåka låg, og vart drivne av urverk som måtte dragast opp med jamne mellomrom. Vanlegvis var det likevel ikkje mannskap som budde fast på tåkeklokkene, slik det var på dei litt større fyra. Ei av dei få tåkeklokkene her i landet som hadde fastbuande mannskap, var Søndre Langåra tåkeklokke, og attmed tåkeklokka står framleis det vesle bustadhuset, naustet og uthuset, små og tilpassa vêret og tilhøva elles på denne nakne, låge luten av øya som tåkeklokka låg på. Fredninga av tåkeklokka gjeld likeeins husa, og dessutan området ikring anlegget.

Freda tåkeklokker i Noreg
-------------------------

* Elle tåkeklokke i Oslofjorden, Frogn kommune i Akershus.
* Figgjeskjær tåkeklokke i Langesundsfjorden, Bamble kommune i Telemark.
* Rødberg tåkeklokke i Trondheimsfjorden, Rissa kommune i Sør-Trøndelag.
* Søndre Langåra tåkeklokke i Oslofjorden, Frogn kommune i Akershus.
* Heggholmen fyrstasjon i Oslo med tårn for tåkeklokke på taket.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Opplysningar om Søndre Langåra tåkeklokke på internettsida til Akershus fylkeskommune.
*Dae-Kwae-Do* i Korea, måla i 1846.
**Koreanske kampaktivitetar** (hangul 무술, hanja 武術, *musul* eller hangul 무예, hanja 武藝, *muye*) er ulike former for kampsport ein har drive med i Korea gjennom historia, både for militære føremål og for rekreasjon og personleg utvikling. I dag blir fleire av desse teknikkane praktisert over heile verda, med taekwondo som eit viktig døme. Andre kjende koreanske øvingar er tradisjonell koreansk bogeskyting og kumdo, den koreanske forma av japansk kendo. Tradisjonelle øvingar som ssireum - koreansk bryting - og taekkyon - fotkamp - er også blitt kjende utanfor landet. I november 2011 blei taekkyon anerkjend av UNESCO som immateriell verdsarv (Intangible Cultural Heritage of Humanity List).

Galleri
-------

* GungdoGungdo
* HapkidoHapkido
* KumdoKumdo
* TaekkyonTaekkyon
* SsireumSsireum
* Taekwondo ved Sommar-OL 2020Taekwondo ved Sommar-OL 2020

Kjelder
-------

1. ↑  «UNESCO Culture Sector - Intangible Heritage - 2003 Convention». Unesco.org. Henta 19. februar 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Korean martial arts» frå Wikipedia på engelsk, den 1. februar 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Koreanske kampaktivitetar**

* Adrogué, M. (2003). «Ancient military manuals and their relation to modern Korean martial arts». *Journal of Asian Martial Arts* **12**: 4.
* Della Pia, J. (1994). «Korea's Mu Yei Do Bo Tong Ji.». *Journal of Asian Martial Arts* **3**: 2.
* Henning, S. (2000). «Traditional Korean martial arts». *Journal of Asian Martial Arts* **9**: 1.
* Kim, S. H. (2001): *Muye Dobo Tongji*. Turtle Press.
Dei fem PADD-områda til statane, med underområda til PADD 1 (grøne)
██ Underområde 1A (New England)
██ Underområde 1B (Midtre atlanthavskysten)
██ Underområde 1C (Nedre atlanthavskysten)
██ PADD 2 (Midtvesten)
██ PADD 3 (Gulfkysten)
██ PADD 4 (Rocky Mountain)
██ PADD 5 (Vestkysten)
**Petroleum Administration for Defense Districts** (avstytt **PADD**) er ei geografisk oppdeling av dei 50 amerikanske statane og amerikanske territorium i sju område med tanke på petroleumsforsyningar. Dei femti statane er delte inn i fem område (PADD 1 til PADD 5), der PADD 1 vert delt inn i tre underområde (PADD 1A til PADD 1C) grunna det store innbyggjartalet. For dei amerikanske territoria finst områda PADD 6 og 7.

Områda vart oppretta under andre verdskrigen i 1942 og nytta til rasjonering av bensin. I dag vert områda nytta til statistikk.

Kjelder
-------

1. 1 2  «PADD regions enable regional analysis of petroleum product supply and movements». Energy Information Administration. 7. februar 2012. Henta 20. juli 2023.