recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fritz Carl Rieber** (fødd 7. juni 1903 i Bergen, død 6. februar 1978 i Bergen) var ein norsk forretningsmann og industrieigar. Han gjorde familiebedrifta, Rieber & Søn A/S, til ei av dei største i Bergen på 1900-talet, kjempa for å betre trafikktilhøva i Bergen og var blant dei som tok initiativ til Det norske Arboret på Milde og Grieghallen.

Rieber & Søn
------------

Han studerte ved Bergens Handelsgymnasium og tok eksamen her i 1921. Seinare studerte han ved Oxford University, og då faren Fritz Carl Rieber døydde i 1928 tok han over leiinga i firmaet, som han dreiv til han døydde. Farfaren Paul Gottlieb Lebrecht Rieber hadde starta firmaet med eddikproduksjon og seinare steinhoggeri og kalkfabrikk. Etter kvart satsa firmaet på næringsmidlar, byggevarer og vegdekke. 

I tida under Fritz Rieber vart firmaet eit internasjonalt konsern med hovudvekt på næringsmidlar. I 1948 starta han Toro-fabrikken. Toro-fabrikken blei seinere flytta til Rognaldsvåg i Flora kommune.[*treng kjelde*]

Næringsliv
----------

Fritz Rieber var aktiv i fleire næringsorganisasjonar i Bergen og sette spor etter seg på fleire område i samfunnslivet. Frå 1955 til 1961 var han president i Bergens Handelskammer, samt at han var medlem i kommunikasjonsutvalet i Bergens Handelsforening. Her ivra han for betre kommunikasjonstilhøve i Bergen. Mellom anna var han pådrivaren for bygginga av Puddefjordsbrua mellom Bergen sentrum og Laksevåg og Eidsvågtunnelane frå Sandviken til Åsane. Dette medverka til å knyte byen tettare til det som då var nabokommunane til Bergen. I tillegg var han med på å effektivisere jernbanesambanda, særleg gjennom «Rieber-planen» frå 1955 der Ulrikstunnelen gjennom Ulriken vart bygd i 1964. 

Mindre velukka var initiativet til å få oppretta Bergens Saneringsinstitutt der føremålet var å sanere busetnaden i eldre bydelar og erstatte han med nyare bygg. Aktive rørsler sette seg imot og ønskte å bevare dei gamle trehusstrøka i Bergen. 

I 1970-åra var Fritz Rieber medverkande til tanken om ein ny konsertsal som kunne nyttast under dei årlege festspela. Resultatet vart Grieghallen som opna i 1978, same år Rieber døydde. Han prøvde òg å få samla dei ulike næringsorganisasjonane i Bergen, men dette skjedde først i slutten av 1980-åra då Bergen Næringsråd vart oppretta.

Gåver
-----

Fritz Rieber og firmaet hans har gjeve fleire gåver, midlar og legatar til Bergen. I 1960-åra tok han initiativ til å få bygd eit arboret i Fana. I 1976 vart det derfor avdekt eit bronserelieff av Fritz C. Rieber på Arboretet. I 1989 feira Rieber og Søn 150 årsjublieum og gav då 10 000 rhododendronbuskar til byen, som vart planta langs innfarsårene til byen. I 1990 fekk ein av desse vegane namnet Fritz C. Riebers veg.

Kjelder
-------

* 

* «Fritz Carl Rieber» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Fritz C. Riebersveg sett mot Nordås
Troldhaugtunnelen
Utsikt mot nordlege rundkøyring i Fritz C. Riebers veg
**Fritz C. Riebers veg** er ein firefeltsveg i Fana i Bergen. Han er ein del av europaveg 39 og riksveg 580 og går frå Fanavegen ved Lagunen Storsenter og langs austsida av Nordåsvatnet til krysset Fjøsangervegen/Straumevegen nær Gamlehaugen. Vegen er 7,7 km lang, 3,0 km som riksveg og 4,7 km som europaveg. 

Han er kalla opp etter føretaksmannen Fritz Carl Rieber (1903-1978) i 1990. Han var drivkrafta bak ei rekkje rasjonaliserande samferdselstiltak i Bergensregion i etterkrigsåra, som Puddefjordsbrua og Ulrikstunnelen og fleire andre.

Knutepunkt
----------

### Riksveg 580

* Rundkøyring **582** Fanavegen og Fv180 Nordåsvegen
* Fv180 Nordåsvegen
* tunnel Troldhaugtunnelen (470 m)

### Europaveg 39

* Rundkøyring Fritz C. Riebers veg Hardangervegen og **582** Troldhaugvegen
* bro (30 m) over Nordåsvatnet
* bro (230 m) over Nordåsvatnet
* Rundkøyring **556** Straumeveien og Fv189 Statsminister Michelsens veg
	+ severdighet Gamlehaugen
* tunnel (150 m) (går under førre rundkøyring)
* **556** Straumeveien
* Fritz C. Riebers veg Fjøsangerveien

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.
* Nasjonal vegdatabank Arkivert 2010-11-11 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Grasfamilien** |
| Bambusen Phyllostachys aureaBambusen *Phyllostachys aurea* |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Grasordenen Poales |
| **Familie:** | **Grasfamilien** PoaceaeBarnhart, 1895 |

Grassletter i Indre Mongolia.
Maisåker i USA.
Tussokgras på Sør-Georgia.
**Grasfamilien** er ei stor gruppe plantar einfrøblada dekkfrøplantar som veks over nesten heile verda. Ho omfattar over 10 000 ville og dyrka artar, og er den femte største plantefamilien I Noreg finst kring 160 grarartar, fordelt på kring 60 slekter. 

Grassletter utgjer rundt 20 % av vegetasjonsdekket på jorda. Grasplantar veks også i andre habitat, som skog, tundra og våtmark. Grasfamilien er økonomisk svært viktig, i og med at alle kornsortane høyrer til her. Korn vert skild frå dei andre artane som gruppa *åkervekster*. Dei viktigaste grasplantene er mellom anna havre, rug, bygg, kveite, ris, mais, durra, sukkerrøyr, bambus, timotei og raps.

Grasliknande vekstar som siv, sjøgras og halvgras høyrer ikkje til grasfamilien.

Gras til mat og fôr
-------------------

Grasplantene har vore nytta av menneske frå førhistorisk tid og har vorte nytta som mat til menneske i form av korn og som fôr til husdyr. 

Frå gras til mat er det det mogne frøet (kornet) den viktigaste delen av planta. Kornet blei sådd om våren, i våronna, og hausta om hausten, i skuronna. 

Frå gras til fôr er det blada og stenglane som utgjer den viktige delen av avlinga. Gras til fôr beitast direkte eller vert hausta fleire gongar i sesongen (slåttonn) og vert konservert anten ved tørking til høy eller vert ensilert som surfôr i tårnsilo, plansilo eller rundballar.

Oversyn
-------

* bambus (Bambusoideae)
* Oryzoideae
	+ ris (*Oryza*)
* Panicoideae
	+ durra (*Andropogon*)
	+ sitrongras (*Cymbopogon*)
	+ hirse (*Panicum*)
	+ sukkerrøyr (*Saccharum*)
	+ mais (*Zea*)
* Pooideae
	+ kvein (*Agrostis*)
	+ havre (*Avena*)
	+ faks (*Bromus*)
	+ røyrkvein (*Calamagrostis*)
	+ kveke (*Elymus*)
	+ svingel (*Festuca*)
	+ bygg (*Hordeum*)
	+ raigras (*Lolium*)
	+ timotei (*Phleum*)
	+ rapp (*Poa*)
	+ kveite (*Triticum*)
	+ rug (*Secale*)

Sjå òg
------

* Kunstgras

Merknadar
---------

1. ↑  Etter Asteraceae, Orchidaceae, Fabaceae og Rubiaceae

Kjelder
-------

1. ↑  Stevens, P.F. «Angiosperm Phylogeny Website». Henta 7. oktober 2007.

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Poaceae» frå Wikipedia på engelsk, den 14. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Grasfamilien**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL
* NDL

 |
**Ole Frithjof Klemsdal** (26. juli 1923–18. august 2008) var ein norsk industrimann og politikar frå Mandal. Han representerte Vest-Agder og partiet Høgre på Stortinget frå 1981 til 1989.

Klemsdal var son til eigaren av Mandals Motorfabrikk og arbeidde på fabrikken frå sine unge år. Inn i mellom gjekk han yrkesskule, handelsskule og tok i 1947 eksamen ved Oslo tekniske skole. Etter eit års tid som konstruktør på John Deere Tractor i USA, arbeidde han på Mandals Motorfabrikk frå 1948, bortsett frå 1952-53 då han var arbeidsstudie-ingeniør ved NEBB i Oslo. Klemsdal var disponent for Mandals Motorfabrikk frå 1967 til 1981.

Klemsdal engasjerte seg i lokalstyringa av Mandal og var medlem i Mandal bystyre 1953–63, varaordførar 1957–58. Han var elles styreformann 1956-59 i elektrisitetsverket i Mandal, formann 1961-81 i hamnestyret og 1972-79 i teknisk utval i kommunen. I tida 1970-82 var han styreformann i Mandal Sparebank.

Klemsdal var stortingsrepresentant frå Vest-Agder og for Høgre frå 1981 til -89. I den fyrste fireårsperioden var han medlem i Forsvarskomiteen, i den andre i Energi- og industrikomiteen.

Mandals Motorfabrikk gjekk konkurs i 1984, og Klemsdal starta sidan opp Marna Motor. Han dreiv det firmaet i mange år.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Filip Jícha** (fødd 19. april 1982) er ein tsjekkisk handballspelar og -trenar frå Plzen. Han var med om å vinne meisterligaen for Kiel både som spelar og seinare -trenar. Han var venstre rykkromspelar.

Jícha var perioden 2000-05 aktiv i klubbar i heimlandet Tsjekkia, Qatar, Saudi-Arabia og Sveits. I tiåret 2005-15 spelte han fyrst to sesongar i tyske Lemgo, deretter åtte sesongar i THW Kiel. Med Lemgo vann han EHF-cupvinnarcupen 2006 og med Kiel EHF-meisterligaen 2010 og 2012. Jícha avslutta med spel for FC Barcelona 2015-17, der han fekk med seg nasjonale dobbeltriumfar begge sesongane.

Åra 2000-16 skåra Jícha heile 877 mål på sine 158 landskampar for Tsjekkia.

I 2019 vart Jícha sjefstrenar i THW Kiel. Han leia laget til triumf i EHF-meisterligaen 2020, to tyske seriemeisterskap og siger i den tyske pokalfinalen 2022.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jícha» frå Wikipedia på tysk, den 13. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Fritz Strobl** (fødd 24. august 1972) er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Steinfeld i Kärnten. Utforspesialisten Strobl vann OL-gull i utfor i 2002 og VM-sølv i super-G i 2007. I 2007 vann han også lag-gull med Austerrike.

Karriere
--------

Frå desember 1996 til november 2005 vann Strobl ni renn i verdscupen i alpine greiner; sju i utfor og to i super-G. Han var i 1997 eitt hundredels sekund for seint ute til å vinne ein bronsemedalje under utforrennet i alpin-VM i Sestriere. Året etter enda han på ellevteplassen i spesialgreina under Vinter-OL i Nagano, medan han i 2001 vart nummer seks i same øvinga i VM 2001.

Under OL 2002 i Salt Lake City vart Strobl olympisk meister i yndlingsgreina utfor, med norske Lasse Kjus på sølvplassen. Deretter vart Strobl nummer fire i super-G. I verdsmeisterskapen 2003 i St. Anton kom han i mål til tiandeplassen, før han to år seinare i verdsmeisterskapen i alpint i Bormio atter blanda seg i medaljekampen. Han vart då nummer fire. Alle desse plasseringane kom i utforrenn.

Etter å ha vorte nummer åtte i utfor under vinterleikane 2006, overraska Strobl med å vinne sølvmedaljen i super-G då VM i alpine greiner 2007 fann stad i Åre i Sverige. I same meisterskapen vart han verdsmeister med Austerrike sitt seksmannslag, som elles bestod av Renate Götschl, Michaela Kirchgasser, Benjamin Raich, Marlies Schild og Mario Matt.

Ved sesongslutt 2007 la han opp som aktiv alpinist.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* *Denne artikkelen bygger på «Fritz Strobl» frå Wikipedia på tysk, den 28. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Fritz Strobl – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Fritz Strobl i olympedia.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Limejuice med limeskiver.
**Limey** er eit engelsk slanguttrykk for engelskmenn eller britar, særleg knytt til britiske skip, sjøfolk og innvandrarar.
Ordet har ei historie som eit nedestjande uttrykk, men blir i dag rekna som gammaldags og blir hovudsakleg brukt som ein spøk.

Historie
--------

Omgrepet er avleidd frå *lime-juicer*, som viste til skikken med å gje sitron- eller limejuice til sjøfolk i den britiske marinen for å førebygga sjukdomen skjørbuk.
Denne var blitt innført kring år 1800 etter eksperiment utførte av den skotske marinelegen James Lind.

Uttrykket *lime-juicer* er kjend i skrift frå midten av 1800-talet, då det i Nord-Amerika kunne visa til britiske skip og sjøfolk, og i Australia til folk som nyleg var komne til landet frå England. *Limey* er stadfesta nokre tiår seinare, som i diktet «Cathing The Coach» av australske Alfred Thomas Chandler:

Well, three mornings after, the stringybark gums
All rustled their leaves with further surprise;
They'd seen old stagers and limey new-chums,
But here were galoots in peculiar guise[...]

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Limey, n.». *OED Online*. Oxford University Press. mars 2018.
2. ↑  «*lim·ey*». *Merriam-Webster's Learner's Dictionary*. Henta 21. april 2018.
3. ↑  «Limey». *Oxford Dictionaries*. Henta 6. juli 2011.
4. ↑  Maciej Cegłowski (6. mars 2010). «Scott and Scurvy». Henta 21. april 2018.
5. ↑  
«ˈlime-juice, n.». *OED Online*. Oxford University Press. mars 2018.
6. ↑  «Cathing The Coach by Alfred Thomas Chandler». PoemHunter.com.
| Epping  |
| --- |
| Del av hovudgata i Epping og kyrkja St. John the Baptist.Del av hovudgata i Epping og kyrkja St. John the Baptist. Del av hovudgata i Epping og kyrkja St. John the Baptist. |
| Plassering |
| 

Epping is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Essex |
| Distrikt | Epping Forest |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 11 047 |
| Koordinatar |  51°42′″N 0°7′″E﻿Koordinatar: 51°42′″N 0°7′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | CM16 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1992 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Epping**
 |

**Epping** er ein marknadsby og eit verdsleg sokn i Essex i England. Byen er administrasjonssenter for distriktet Epping Forest.

Geografi
--------

Byen ligg omkring 27 km nordaust for sentrum av London, i den nordlege delen av Epping Forest. Han ligg på ein rygg mellom elvane Roding og Lee.

Dei fleste av dei omkring 11 000 innbyggjarane (folketeljing 2001) bur i nærleiken av hovudvegen B1393 og Epping stasjon. Omkring tusen menneske bur i landsbyen Coopersale, som er ein del av det verdslege soknet. Dei vert derfor tald med blant innbyggjarane til byen, sjølv om det ligg eit skogområde mellom sjølve Epping og Coopersale.

Byen ligg nord for krysset mellom M11 og M25 ved Theydon Gardon, og nær kryss 26 på M25 og kryss 7 på M11.

Kultur
------

Fotballklubben Epping Town FC vart nedlagt i 1984.

Samband til Tyskland
--------------------

Epping er kjent i Tyskland frå fleire lærebøker i engelsk, der han er heimbyen til dei fiktive personane Peter, David, Betty og Helga. Han er venskapsby med Eppingen i Baden-Württemberg.

Sjå òg
------

* North Weald

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Epping» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Msta** (russisk Мста) er ei elv i Tver og Novgorod oblast i Russland. Elva er 445 km lang og har eit nedslagsfelt på 23 300 km². Elva har ei middelvassføring på 200 m³/s. 

Elva spring ut frå innsjøen Mstino i Valdajhøgdene nord for byen Vysjnij Volotsjok, og munnar ut i innsjøen Ilmen. 

Msta var lenge ein del av ein viktig vassveg for handelen mellom Austersjøen og det sentralrussiske innlandet. Men med bygginga av Volga-Austersjø-kanalen og jernbanen mellom Moskva og St. Petersburg på 1800-talet forsvann òg handelstrafikken over Msta. Den største byen langs Msta er Borovitsji.

Msta er kjend for stryka på ein 30 km lang strekning mellom Opetsjenskij Posad og Borovitsji, og er ei populær raftingrute. Då vassvegen over Msta var i drift var losing av handelsbåter gjennom stryka ei viktig inntektskjelde for innbyggjarane i Borovitsji. 

Dei viktigaste sideelvene til Msta er Berezajka og Uver.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Msta» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
*For diktforma, sjå limerickvers.* 

| **Limerick** |
| --- |
| King John's Castle på sørsida av elva ShannonKing John's Castle på sørsida av elva Shannon King John's Castle på sørsida av elva Shannon |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Limerick |
| **Byvåpenet til Limerick** |

 |
| Motto «*Urbs Antiqua Fuit Studiisque Asperrima Belli*» (*Ein eldgamal by godt øvd i krigskunsten*) |
| Plassering |
| 

Limerick is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Munster  County Limerick |
| Grunnlagd | 812 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  20,79 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik - Byområde - Storbyområde | 90 778   4 366/km²52 560 128 996 |
| Koordinatar | 52°39′55″N 8°37′26″W﻿Koordinatar: 52°39′55″N 8°37′26″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Heimeside:** www.limerickcity.ie |

**Limerick** (irsk *Luimneach*) er den tredje største byen i Republikken Irland. Han er administrasjonssete i County Limerick i provinsen Munster midt på vestkysten av Irland. Byen ligg ved elva Shannon og har litt over 90 000 innbyggjarar med om lag 130 000 innbyggjarar i storbyområdet.

Historie
--------

**Luimneach** var opphavleg eit namn på området ved breidda av Shannon-estuaret, som vart kalla Loch Luimnigh. Dei tidlegaste busetjingane i området var på øya Inis Sibhtonn i tida før vikingar kom til staden. Denne øya vart òg kalla Inis an Ghaill Duibh.

Sjølve byen vart grunnlagd av vikingar i 812. Normannarane bygde om byen på 1100-talet med bygg som King John's Castle og St Mary's Cathedral. Under borgarkrigane på 1600-talet hadde byen ei viktig rolle og vart omleira av Oliver Cromwell i 1651 og to gonger av vilhelmittane i 1690-åra. Limerick voks seg rik gjennom handel på 1700-talet, men Act of Union i 1800 og den store hungersnøden førte til ein økonomisk nedgang som først vart avbrote ved den såkalla keltiske tigeren i 1990-åra. 

Limerick vart forbunde til jerbanelinja mellom Dublin og Cork i 1848 og til Waterford i 1853. Opninga av sidespor i 1850- og 1860-åra utvikla Limerick til eit kommunikasjonssenter i regionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Limerick» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2007.*

* *The History of Limerick City,* av Sean Spellissy (1998)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Limerick**

* LimerickPride Arkivert 2009-09-18 ved Wayback Machine.
* Arkitektur i Limerick
* Limerick sin historie Arkivert 2007-10-30 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Limousinku
Limousinokse
**Limousin** er ein storferase som stammar frå regionen Limousin i Frankrike.

I 1886 vart den første stamtavla til rasen oppretta i Frankrike. I dag er rasen kjend verda over som eit reint kjøtfe, men tidlegare blei feet gjerne brukt som trekkdyr. 

Rasen er einsfarga gulbrun (frå raud til kvitleg) i fargen. Kyr når ei levandevekt på 650-800 kg, og ei skulderhøgde på rundt 137 cm. Oksar vert 1100-1400 kg med skulderhøgde kring 143 cm.

Viktige føremonar er at kyrne har breidt bekken og føder lett, og god kjøtkvalitet med lite feitt og lite bein. Dyra kan leve lenge og er tilpasningsdyktige. Først ved 5 års alder er kyrne heilt utvaksne og har nådd full vekt. Dei er gode ammekyr i kjøtproduksjonen.

Limousinfeet er av natur rolege dyr, og dei vernar kalvane godt mot potensielle fiendar. Då kan dei verte olme. Elles vert dei fort tamme og venner seg til traktorar og slikt og er nysgjerrige av vesen. Dyra kan vere storetarar,og ein skal vakte seg for å gi dei mykje mat på kort tid.

Den første importen av livdyr til Noreg fann stad i 1992, Norsk Limousinforening blei stifta i 1993.

* Limousinku.Limousinku.
* Beitande limousinokse.Beitande limousinokse.
* Limousinokse på fesjå.Limousinokse på fesjå.
* Ku og kalv.Ku og kalv.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* limousin-fe (2009, 14. februar), *Store norske leksikon*. Henta 21. juli 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Limousin (Rind)» frå Wikipedia på tysk, den 17. februar 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Limousin (Storferase)» frå Wikipedia på bokmål, den 17. februar 2012.*
*Denne artikkelen handlar om anding i respirasjonssystemet. For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Respirasjon (fleirtyding).* 
**Respirasjon** eller **anding** er ein funksjon som vert utført i respirasjonssystemet, ein utveksling av gassane oksygen (O2) og karbondioksid (CO2) mellom levande organismar og omverda.

Respirasjonen vert delt inn i to distinkte delar, gassutvekslinga, som er prosessen som transporterer oksygen og karbondioksid mellom blodet og atmosfæren og den cellulære respirasjonen, som er den metabolske prosessen som ved hjelp av oksygen skapar energi gjennom oksidasjon og danninga av karbondioksid. Hos mennesket er det vanleg å dele respirasjonen inn i fasar, nærare bestemt inspirasjon (eller inhalasjon) der lufta vert trekt inn i lungene, gassutveksling og cellulær respirasjon og til slutt ekspirasjon, der lufta i lungene vert pusta ut.

Hos mennesket vert respirasjonen styrt av eigne område i hjernestamma og den viktigaste faktoren for kontroll av respirasjonsfarten og -djupna er hos friske personar innhaldet av karbondioksid (CO2) i blodet, slik at ein auka mengde CO2 i blodet stimulerer til auka respirasjon og ikkje mangel på oksygen.

Sjå òg
------

* Respirasjonssystemet
* Gassutveksling
* Cellulær respirasjon
* Kveling

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Respirasjon» frå Wikipedia på bokmål, den 25. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 40°25.74′N 29°43.17′E﻿

**İznik**, tidlegare **Nikea** (gresk Νίκαια), er ein by og eit administrativt distrikt i provinsen Bursa i Tyrkia. Byen ligg i eit fruktbart området ved austbreidda av İzniksjøen, og grensa til åsar i nord og sør. Byen ligg 90 km søraust for Istanbul i luftlinje, men langs vegen er det 200 km rundt Izmitbukta. Til Bursa er avstanden 80 km med bil.

I antikken heitte byen Nikea, og er kanskje mest kjend for kyrkjemøtet som tok stad der i 325.

Byen blei grunnlagd av den makedonske kongen Antigonos, truleg i 316 f.Kr. Han blei erobra av seldsjukkane i 1077-78 og gjenerobra av krossfararar på vegner av Austromarriket i 1097. I 1204 blei keisardømet Nikea oppretta. Det osmanske riket erobra Iznik i 1331.

Byen hadde ein 5 km lang bymur som verna seg. Mykje av muren finst framleis og er i dag eit populært turistmål. Byen har kring 20 000 innbyggjarar og har høyrt til provinsen sidan 1930.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Reiseguide for Iznik frå Wikivoyage

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Andrea Fischbacher** (fødd 14. oktober 1985) er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Schwarzach im Pongau i forbundslandet Salzburg. Ho vart olympisk meister i super-g i 2010.

Fischbacher fekk sine to fyrste pallplasseringar i verdscupen i alpine greiner i desember 2005, begge i super-g-øvinga. Ho vann sin fyrste verdscupsiger i Sestriere 10. februar 2008, også det i super-g. Året etter vann ho bronsemedaljen i same øvinga under VM i alpine greiner 2009 i franske Val-d'Isère. Seinare i 2009 oppnådde ho sin fyrste verdscuptriumf i eit utforrenn, i Bansko i Bulgaria.

Høgdepunktet for Fischbacher kom under dei olympiske leikane 2010 i Vancouver. I dei alpine løypene i Whistler Mountain rann ho ned til ein suveren gullmedalje i super-g, nesten eit halvt sekund framom Tina Maze frå Slovenia. Etter OL-sesongen 2010 makta Fischbacher ikkje lenger å kome på pallen i verdscupen, før ho sensasjonelt steig heilt til topps etter utforrennet i Crans-Montana 2. mars 2014.

Perioden 2005-14 oppnådde Fischbacher 10 pallplasseringar (3-5-2) i verdscupen, seks av dei super-g, tre i utfor og ei i storslalåm. Ho vart aldri austerriksk meister, medaljesamlinga frå 2005-11 bestod av fire sølv og to bronsar.

Fischbacher la opp i 2015.

Kjelder
-------

* FIS-biografi
Limmatdalen sett frå Uetliberg-tårnet.
**Limmatdalen** eller **Limmattal** er ein dal og ein region i kantonen Zürich og Aargau i Sveits.

Limmat er den 35 km lange elva som renn gjennom dalen og ligg i Zürich og Aargau. Limmat er eit framhald av elva Linth, og vert kalla Limmat etter at ho renn ut av Zürichsjøen, i byen Zürich. Elva munnar ut i Aare. Samløpet skjer nordaust for byen Brugg, like etter munningen til Reuss og like før Aare sjølv munnar ut i Rhinen. Samløpet til dei tre elvane Aare, Reuss og Limmat vert kalla *Wasserschloss*.

Den økonomiske **Region Limmatal** består av distrikta Dietikon og Baden, byane og kommunane Zürich, Oberengstringen, Unterengstringen, Schlieren, Weiningen, Urdorf, Dietikon, Bergdietikon, Geroldswil, Oetwil, Spreitenbach, Würenlos, Killwangen, Neuenhof, Wettingen, Baden, Ennetbaden, Obersiggenthal, Untersiggenthal og Turgi.

Limmattal er tett folkesett og har ein god infrastruktur.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Limmat Valley» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Limmat* på tysk, fransk og italiensk i det nettbaserte *Historisches Lexikon der Schweiz/Dictionnaire historique de la Suisse/Dizionario storico della Svizzera*.

Koordinatar: 47°30′N 8°15′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**bLAN**, kort for Breim LAN, er det største og eitt av dei eldste datatreffa i Sogn og Fjordane. 
Det vert arrangert i Breimshallen i Breim, som ligg sentralt ved E39, slik at det er lett å kome seg dit både med privatbil og buss frå heile fylket. 
Det vert arrangert to gongar i året, haustferie og vinterferie. 
Kvart einaste år heilt sidan 1999 har det vore lagt ned mange timar frivillig arbeid i samband med arrangementa. 
Arrangørgruppa består av lokal datainteressert ungdom som har eit stort ønske om å kunne gje andre ungdomar eit tilbod der dei kan utøve sine fritidsinteresser. bLAN er eit rusfritt arrangement med fokus på at alle skal trivast. 

På fylkesbasis er bLAN i særklasse, og har i mange år vore det største og mest ettertrakta datatreffet i heile Sogn og Fjordane. Kvar gong samlar rundt 275 ungdomar seg til ei helg litt utanom det vanlege, der dei kan slå seg laus med sine interesser for data på alle plan. Hovudgruppa av deltakarar er frå Nordfjord, men folk frå Molde såvel som folk frå Breim og Sandane vender tilbake år etter år. Det vert halde både konkurransar, kurs og foredrag. Dei legg også til rette for at dei som ikkje tek med seg datamaskin skal ha det kjekt, og på denne måten har vi blitt ein sosial møteplass for ungdom generelt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Łyna** (litauisk *Alna*; gammalprøyssisk *Alnā*) eller **Lava** (russisk Лава) er ei elv nord i Polen i Ermelandskmasuriske voivodskap og i Kaliningrad oblast i Russland.

Łyna er ei sideelv til Pregolja og har ei total lengd på 264 km (190 km i Polen - som gjer ho til den 11. lengste der - og 74 km i Russland) og eit nedslagsfelt på 7126 km² (5719 km² i Polen).

Historisk var elva grensa for Klosterstaten til Den tyske riddarordenen, som vart oppretta på 1200-talet. Det tilstøytande området vart seinare kjend som Aust-Preussen, og så den austlegaste provinsen i Tyskland fram til 1945, då området vart delt mellom Polen og Sovjetunionen som følgje av Potsdamkonferansen. 

Av byar og landsbyar grunnlagd av Den tyske riddarordenen langs elva finn ein: 

|  |  |
| --- | --- |
| * Łyna (*Lahna*)
* Nidzica (*Neidenburg*)
* Olsztyn (*Allenstein*)
* Dobre Miasto (*Guttstadt*)
* Lidzbark Warmiński (*Heilsberg im Ermland*)
 | * Bartoszyce (*Bartenstein*)
* Sępopol (*Schippenbeil*)
* Pravdinsk (*Friedland in Ostpreußen*)
* Znamensk (*Wehlau*)
 |

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Kaw-Liga***  av Hank Williamsfrå albumet *The Memorial Album* |
|  |
| B-side | Your Cheatin' Heart |
| **Utgjeve** | Januar 1953 |
| **Innspelt** | September 1952 |
| **Sjanger** | Country |
| **Lengd** | 2:34 |
| Låtskrivar(ar) | Hank Williams og Fred Rose |
| Hank Williams-kronologi |
| «You Win Again»(1952) | *Kaw-Liga* | «Take These Chains from My Heart»(1953)
 
 |

**«Kaw-Liga»** er ein countrysong skriven av Hank Williams og Fred Rose. Akkompagnert av Drifting Cowboys spelte Hank Williams inn songen i Nashville i september 1952 og singelen vart gjeve ut posthumt i januar 1953 på MGM Records. Han vart først gjeven ut av Champ Butler. Songen låg på toppen av *Billboard* Country-lista i 14 veker. B-sida, «Your Cheatin' Heart, låg seks veker på toppen av country-lista.
Kawliga er ein stad sentralt i Alabama ved Lake Martin. Han er kalla opp etter ein legendarisk indianarar som det står ein trestatue av nær innsjøen. Songen vart skriven av Williams då oppheldt seg i ei hytte her.

Song
----

«Kaw-Liga» er ein song om ein treindianar, Kaw-Liga, som vart forelska i ei «indiansk kvinne i ein antikvitetsforhandlar» men fortel ho ikkje dette, som teksten seier: 

*Too stubborn to ever show a sign,*
*Because his heart was made of knotty pine.*
Indianarkvinna ventar på eit teikn frå Kaw-Liga, men han anten nektar eller er for fysisk/kjenslemessig ustabil, som ein stoisk stereotypisk indianar. Songen endar med at indianarkvinna vert kjøpt og ført bort frå antikvitetsforretninga og Kaw-Liga endar opp aleine, 

*As lonely as can be,*
*And wishes he was still an ol' pine tree.*

Andre versjonar
---------------

Sonen til Hank Williams, Hank Williams jr. spelte inn ein versjon som nådde 12. plassen på Billboard country singles-lista sommaren 1980.

«Kaw-Liga» er òg blitt spelt av andre artistar som Charley Pride, Roy Orbison, Marty Robbins, Loretta Lynn, Boxcar Willie, Johnny Cash, Don McLean, Big Sandy & His Fly-Rite Boys, New Riders of the Purple Sage og Jayke Orvis & the Broken Band.

Avantgarde-bandet The Residents spelte inn songen for albumet *Stars & Hank Forever: The American Composers Series*, og erstatta musikken med basslinja frå Michael Jackson sin «Billie Jean». Dette var truleg ein referanse til kona til Williams som heitte Billie Jean.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kaw-Liga (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jim Dawson, & Steve Propes (1992). *What Was the First Rock'n'Roll Record*. Boston & London: Faber & Faber. s. 111–114. ISBN 978-0-571-12939-3.
2. ↑  *Kaw-Liga*, arkivert frå originalen 1. november 2006, henta 1. mars 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell Hank Williams-nettstad
* Heile songteksten på MetroLyrics
*Maria bodskapsdag*, 1408-09
*Jesu fødsel*, 1411-16
**Limbourg-brørne** var tre nederlandske målarar; Herman, Paul og Johan. Dei var fødde kring 1385-1388 og døydde alle i 1416 i ein pest.

Limbourg-brørne vert framfor alt hugsa for sine bokillustrasjonar til *Les Très Riches Heures du duc de Berry*, laga på oppdrag frå hertugen av Berry. Bileta syner, for aller fyrste gong i kunsthistoria, menneske i kvardagslege syslar. *Les Très Riches Heures* vekker assosiasjonar til ei tid der makteliten skulle dyrke høvisk kjærleik og riddarleg framferd.

Liv og gjerning
---------------

Rundt 1398, etter far deira døydde, voks brørne opp hos morbroren Jean Malouel, Han var den i samtida fremste målaren til det franske og det burgundiske hoffet. Herman og Johan lærte gullsmedkunst i Paris. På slutten av 1399 var dei to på tur til Nijmegen, men vart då tekne som krigsfangar i Brussel. Dei to gutane vart sett fri i mai 1400, etter at hertug Filip II av Burgund betalte løysepengar på vegner av Jean Malouel, hoffmålaren sin.

I februar 1402 fekk Paul og Johan i oppdrag av Filip til å nytte fire år på å illustrere ein bibel. Filip II døydde i 1404, før brørne hadde fullført arbeidet sitt. Seinare i 1404 byrja dei tre brørne, Herman, Paul, og Johan å arbeide for hertugen av Berry, bror til Filip. Jean av Berry var ein ekstravagant samlar av kunstverk, særleg av bøker. Deira fyrste oppdrag var å illustrere ei tidebok, no kjend som *Belles Heures du Duc de Berry*.

Arbeidet vart fullført i 1409, til stor glede for hertugen. Han sette dei så i gang med eit meir ambisiøst tidebok-prosjekt. Dette er *Très Riches Heures du Duc de Berry*, som mange reknar som høgdepunktet av bokillustrasjon i slutten av mellomalderen. Verket er truleg det mest verdfulle bokeksemplaret i verda. Ho finst i dag i Musée Condé i Chantilly i Frankrike.

Paul de Limbourg stod på ein særleg god fot med hertugen, og fekk stilling ved hoffet som personleg rådgjevar. Hertugen gav han fleire smykke og eit stort hus i Bourges.

Alle dei tre brørne og hertugen av Berry døydde i 1416, truleg i ein epidemi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Limbourg brothers» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Limbourg-brørne**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* ULAN
* NKC
* MusicBrainz (artist)

 |
Stikk frå 1793 som syner ein postiljong som føre dei to fremste hestane. Dei bakre hestane vert styrt av ein kusk.
Ein postiljong styrer hesten som fører vogna til dronning Elizabeth i London i 2007.
Ein **postilijong** var ein person som styrte ei hestevogn eller postchaise sitjande på ein av trekkhestane. Ein kusk sit til samanlikning på sjølve vogna i lag med passasjerane. 

Postiljongen sat vanlegvis på den venstre hesten fordi hestane vanlegvis berre vert trent til å bli påstigd frå venstresida.  Om det var fire hestar som drog, med to i breidda, kunne det stundom vere to postiljongar, ein for kvart par, eller ein postiljong på den venstre bakre hesten for å kontrollere alle fire.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Postilion» frå Wikipedia på engelsk, den 2. februar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Definition of postillion by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia.
2. ↑  Which side of the road do they drive on? Brian Lucas.
3. ↑  Rogers (1900), p. 279
4. ↑  Rogers (1900), pp 282-283, 107

Bakgrunnsstoff
--------------

* Postillions for Coaches. av Anne Woodley. Arkivert 2014-08-22 ved Wayback Machine.
**Postbanken** var ein norsk bank som vart skipa i 1995 ved at dei statseigde verksemdene Postgirokontoret, skipa i 1943, vart slege saman med Norges Postbank, som var skipa som Norges Postsparebank i 1948. Det vart gjeve ei eiga lov for denne nye banken, som vart eigd av det statlege Postverket. I 1999 vart Postbanken teke over av Den norske Bank, som med tida vart ein del av DnB NOR-konsernet. I 2011 vart det slutt for Postbanken som eige namn.

Norges Postbank, som hadde vorte skipa i 1948 med namnet Norges Postsparebank, var òg skipa i medhald av ei eiga lov. Denne lova vart vedteke 10. desember 1948, og banken var verksam frå 1950. Innskota finansierte både lån til kundane, andre statsbankar og lån til prioriterte samfunnsføremål, særleg samferdsle og skular.

I heile den tida Postbanken og forgjengarane Norges Postbank og Norges Postsparebank var verksame, var det postkontora til Postverket som fungerte ekspedisjonsstadane for banken. I ei tid då dagens elektroniske bank- og betalingsløysingar var utopiske framtidsdraumar, måtte publikum møte opp i banklokala for å setje inn, ta ut og overføre pengar, for alle transaksjonar kravde papirar og underskifter. Innskot og uttak av pengar i banken vart registret i den personlege bankboka til kunden. Meininga med bank på postkontoret var mellom anna at alle skulle ha lett tilgjenge til banktenester. Postverket hadde då eigne postkontor så å seie over alt i Noreg. Det var fyrst utover på 2000-talet at daglegvareforretningar tok over desse tenestene på kontrakt med det som no hadde vorte Posten Norge AS.

På postkontoret vart innskot i postbanken til å byrje med innført i postsparebankbøkene til kundane i form av eit eller fleire postbank-klistremerke med kronebeløp som til saman svarte til innskotssummen, altså etter same prinsipp som frimerke vart klistra på eit brev med det verdet som svarte til portoen for brevet. Seinare vart nytta stempelmaskinar som stempla inn innskotssummen i boka. Den ordinære Postbankboka hadde raudt omslag og var velkjent landet over.

Kjelder
-------

* snl.no: Norges\_Postsparebank
* snl.no: Postbanken

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* LIBRIS

 |
Koordinatar: 68°28′S 66°0′W﻿

**Gibbsbreen** er ein isbre, 9 km lang, som flyt søraust og ut i den nordlege delen av Mercator forlandsbre på austsida av Den antarktiske halvøya. Denne og Nenybreen, som flyt nordvest, dekkjer eit tverrgåande søkk mellom Mercator forlandsbre og Nenyfjorden på vestsida av Den antarktiske halvøya. Gibbsbreen vart fotografert frå lufta og først kartlagt av U.S. Antarctic Service i 1939–41, og Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947–48. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Peter M. Gibbs frå Falkland Islands Dependencies Survey, ein landmålar ved Horseshoe Island i 1957, og sjef på Stonington Island i 1958, som var ansvarleg (i lag med P. Forster) for den første bakkebaserte landmålinga av isbreen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Gibbs Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 22. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Gibbsbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Trond Andersen** (fødd 6. januar 1975) er ein norsk, tidlegare fotballspelar frå Kristiansund. Han spela for dei norske klubbane Clausenengen og Molde, engelske Wimbledon FC og dei danske klubbane Aalborg og Brøndby. Mellom 1999 og 2005 spela han 38 landskamper for Noreg. På landslaget spela han oftast i ein defensiv midtbaneposisjon, medan han på klubbnivå like gjerne spela i forsvaret.

### Klubbspel

Andersen spela frå 1992 til -94 for Clausenengen i heimbyen, der han mellom andre var lagkamerat med Ole Gunnar Solskjær. Før 1995-sesongen gjekk både Andersen og Solskjær over til Molde, der begge spelarane same sesongen var med på å vinne sølv i serien. Seinare, 1998 og 1999, vann Andersen nye seriesølv med Molde FK.

Sommaren 1999 vart Andersen overført til den engelske fotballklubben Wimbledon FC, ei av dei fyrste signeringane den nye klubbtrenaren Egil Olsen gjorde. Andersen var ein av fleire norske spelarar i klubben, men var den einaste som hadde fast plass i startellevaren. Wimbledon rykte ned frå Premier League i 2000. Etter tre sesongar på nivå to i England, signerte Andersen i 2003 for den danske toppserieklubben Aalborg. Her var han med då klubben i 2004 tapte den danske cupfinalen med 0-1 for FC København. I september 2005 vart Andersen kjøpt av den danske hovudstadsklubben Brøndby. Han pådrog seg ein alvorleg kneskade i april 2006, noko som til sist gjorde at han la opp.

### Landslagsspel

Andersen debuterte på A-landslaget i ein privatlandskamp mot Jamaica i mai 1999. Året etter var han med i den norske EM-troppen i EM i fotball 2000. Andersen kom ikkje på bana i nokon av dei tre kampane i EM-sluttspelet, men var stort sett fast på landslaget i heile resten av den perioden Nils Johan Semb var norsk landslagssjef, fram til 2004. Privatlandskampen mot Estland i april 2005 vart Andersen sin 38. og siste landskamp. Han skåra ikkje mål for Noreg.

### Merittar

* Norsk seriesølv med Molde 1995, 1998, 1999
* Dansk cupsølv med Aalborg 2004
* Dansk seriesølv med Brøndby 2006

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trond Andersen» frå Wikipedia på bokmål, den 6. oktober 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Trond Andersen» frå Wikipedia på tysk, den 6. oktober 2012.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – EM i fotball 2000 |
| --- |
| 
* 1 Myhre
* 2 Bergdølmo
* 3 Bragstad
* 4 Berg (lagkaptein)
* 5 Andersen
* 6 Strand
* 7 Mykland
* 8 Solbakken
* 9 T. Flo
* 10 Rekdal
* 11 Skammelsrud
* 12 Olsen
* 13 M. Bakke
* 14 Heggem
* 15 Riise
* 16 Eggen
* 17 Carew
* 18 Iversen
* 19 E. Bakke
* 20 Solskjær
* 21 Riseth
* 22 Bjørnebye
* Landslagstrenar: Semb

 | Flagget til Noreg |
|  |
**Postcrossing** er eit nettsamfunn som blei oppretta 14. juli [2005, og er laga slik at folk kan sende og motta postkort frå heile verda. Eit medlem mottar like mange postkort som dei sender ut, frå andre «postcrosserar» som finst over heile verda. Alle slike postkort som medlemmene sender og mottek blir registrert på nettstaden PostCrossing.com, slik at medlemmene heile tida har oversikt over dei landa som dei har sendt postkort til, og kva land dei har mottatt postkort frå. 

Den 1. september 2010 hadde nettsamfunnet Postcrossing.com 208 440 medlemmer registrert over heile verda, og totalt 5 064 901 postkort hadde blitt sendt mellom desse medlemmene. Heile tida er det omkring 180 770 postkort som er i sirkulasjon mellom medlemmene av Postcrossing. Medlemmene kjem frå 208 forskjellige nasjonar. Dei største medlemslanda er USA (34 773 medlemmer ), Kina (20 787 medlemmer), Tyskland (14 912 medlemmer), Finland (12 627 medlemmer) og Taiwan med 11 880 medlemmer. I Sverige er det 695 registrerte medlemmer, Danmark har 244 medlemmer. I Noreg finst det 790 medlemmer som til saman har sendt 33 275 postkort over heile verda.

I juli 2012 fanst det over 335 000 medlemmer fordelt på 208 land over heile verda. PostCrossing nådde to millionar registrerte postkort i februar 2009, med eit kort sendt frå Tyskland til Noreg, og nettstaden nådde fem millionar sendte postkort den 24. august 2010 med eit postkort som blei send frå Isle of Man til Thailand. Nettstaden nådde 10 millionar registrerte postkort den 27. januar 2011 med eit postkort send mellom Japan og Tyskland. PostCrossing.com er laust basert på bokbyttestaden BookCrossing.com.

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.postcrossing.com
Koordinatar: 58°28′4″ N 8°48′45″ E﻿

Tromøysundet og Tromøybrua sett mot aust.Foto: Anita A. Mechlenborg

**Tromøysundet** er eit sund som skil Tromøya i Arendal kommune frå fastlandet innanfor. Tromøysundet går i retning aust-søraust og vestover.

Sundet er om lag 12 km langt, og breidda varierer frå 200 m til om lag 500 m. 

Tromøysundet er innseglingsleia til Arendal hamn frå aust, og ganske store skip kan gå gjennom sundet. Fartøy på veg vestover kan, om dei ønskjer smult farvatn, halde innaskjers ved å segle vestover Tromøysundet og helde fram sørover gjennom Galtesund. 

Den gamle uthamna Narestø med verneverdig busetnad ligg like innanfor det austre utløpet til Tromøysundet. Litt lenger vest ligg industristaden Eydehavn med ei bedrift som tidlegare heitte Arendal Smelteverk. Ved Eydehavn låg i eldre tid lastehamna Neskilen. Her var det utskiping av trelast og malm frå jerngruvene like ved. På Tromøya ligg tettstaden Kongshavn. Tromøybrua går frå Tromøya til fastlandet, og kryssar Tromøysundet. 

*Tromøysundet* var òg eit kjent kystruteskip som krigsforliste i Nordsjøen under den andre verdskrigen. Skipet var eigd av Arendals Dampskipsselskap.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tromøysund» frå Wikipedia på bokmål, den 23. februar 2008.*
Plasseringa til Fallières Coast.
**Fallières Coast** er den delen av vestkysten av Den antarktiske halvøya mellom utgangen av Bourgeois Fjord og Cape Jeremy og ligg ved Marguerite Bay og Wordie isbrem. I sør grensar han til Rymill Coast og i nord til Loubet Coast. Fallières Coast vart først utforska i januar 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under J.B. Charcot, som namngav kysten og kalla han opp etter Armand Fallières, då president i Frankrike.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fallières Coast» frå Wikipedia på engelsk, den 14. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Fallières Coast» (innhald frå Geographic Names Information System).


1. ↑  «Fallières Coast». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 13. mars 2012.

Koordinatar: 68°30′S 67°0′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Enden av isbreen er til venstre.
**Jökulsárlón** er den største, og kanskje den mest kjende, bresjøen på Island. Han ligg ved sørenden av isbreen Vatnajökull mellom Skaftafell nasjonalpark og Höfn. Han oppstod først i 1934-1935 og voks frå 7,9 km² i 1975 til minst 18 km² i dag på grunn av kraftig smelting av isbreen. Med eit djup på om lag 200 meter er Jökulsárlón no truleg den nest djupaste innsjøen på Island. 

Jökulsárlón ligg heilt ved kysten og erosjon frå isbreen og elva som renn ut frå innsjøen vil truleg gjere han om til ei vik eller ein fjord ein gong i framtida. Det er planar om å hindre dette sidan den einaste vegen i området går over eit smalt eid mellom innsjøen og havet. 

Innsjøen ligg like ved Hringvegur, den islandske ringvegen, og bussar har rute mellom Höfn og Reykjavík og stoppar vanlegvis her. Innsjøen er fylt med isfjell, som har kalva frå breen Breiðamerkurjökull.

Nær Jökulsárlón ligg det to andre bresjøar, Fjallsárlón og Breiðárlón.

Ei isblokk ved breidda av Jökulsárlón

I media
-------

Fleire filmar har scenar frå Jökulsárlón, inkludert Beowulf og Grendel, Tomb Raider, Die Another Day (James Bond), Batman Begins og A View to a Kill (James Bond).

Sjå òg
------

* Innsjøar på Island

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Jökulsárlón**

* Bilete
* Foto-essay av ein tur til Jökulsárlón Arkivert 2009-02-18 ved Wayback Machine.
* Bilete av Jökulsárlón frå www.islandsmyndir.is
* Informasjon Arkivert 2011-05-17 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Jökulsárlón frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Trond Halvorsen Wirstad** (5. juni 1904–4. oktober 1985) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Lunner i Oppland. Han representerte Bondepartiet/Senterpartiet på Stortinget frå 1950 til 1969.

Wirstad gjekk jordbruksskule i 1922/23 og tok over farsgarden i Lunner i 1935, eit bruk han dreiv til 1973. Ved sidan av var han klokkar i Lunner kyrkje i 34 år, 1947-81. Han var medlem i heradsstyret frå 1945 til 1963, ordførar 1948-51.

Wirstad vart hausten 1949 vald inn på Stortinget frå Oppland og for Bondepartiet, og vart attvald fire gongar etter einannan. I perioden 1950-53 var han medlem i Protokollkomiteen, deretter 1954-55 i Sosialkomiteen. Sidan 1956 var han heile tida med i Samferdslekomiteen, formann 1956-57 og 1961-65, nestformann 1965-69.

Heime i Lunner var Wirstad ein sentral figur i kristenlivet, mellom anna som mangeårig formann i lokalforeininga i Det Norske Misjonsselskap og i soknerådet, samt for Lunner aldershjem. Frå 1969 til -73 var han styreformann i Postverket.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Jörg Drehmel** (fødd 3. april 1945) er ein tysk friidrettsutøvar frå landsbyen Trantow i forbundslandet Mecklenburg-Vorpommern, som deltok internasjonalt i tresteghopp. Han vart europameister i øvinga 1971, og tok sølvmedaljen under sommar-OL 1972.

Aktiv
-----

Etter å drive med tikamp, satsa Drehmel frå 1966 på tresteghopp. Han sette personleg rekord med 16,27 m i 1968 og kom opp i europa-eliten i 1969, då han vart nummer seks i EM. I 1970 vann han trestegtevlinga under Europacupen for landslag med 17,13 m og vart den fyrste tyskaren over 17 meter.

I 1971 vann Drehmel gullmedaljen i tresteg under friidretts-EM i Helsingfors med eit hopp på 17,16 m, seks centimeter føre Viktor Sanejev frå Sovjetunionen. Vinnarhoppet vart prestert i for mykje vind til at det kunne godkjennast som rekord. Året etter gjorde han sitt livs lengste tresteghopp under OL i München, men 17,31 m var ikkje nok til å vinne OL-gull, Viktor Sanejev forsvarte OL-tittelen frå 1968 med ein margin på fire centimeter.

Drehmel vart austtysk meister i tresteghopp i 1969-72 og 1974.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1969 i Aten: Nr 6 – 16,23 m
* EM 1971 i Helsingfors: Gullmedalje – 17,16 m, framom Viktor Sanejev (17,10 m)
* OL 1972 i München: Sølvmedalje – 17,31 m, bakom Viktor Sanejev (17,35 m)
* EM 1974 i Roma: Nr 4 – 16,54 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jörg Drehmel» frå Wikipedia på tysk, den 16. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |