recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 68°48′S 066°56′W﻿

**Clarkebreen** er ein 3 km brei og 32 km lang isbre, på vestkysten av Graham Land i Antarktis. Han flyt vestover, langs nordsida av Sickle Mountain og Baudin Peak til Mikkelsen Bay. 

Han vart først kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition (BGLE) (1934-1937) under John Rymill. I januar 1941 vart han kryssa nær toppen av eit sledelag frå U.S. Antarctic Service (USAS). Den nedre delen av isbreen vart kartlagt i 1948-1949 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), som namngav breen. 

Isbreen vart kalla opp etter Louis C.G. Clarke, direktør ved Fitzwilliam Museum ved Cambridge frå 1937 til 1946, som assisterte BGLE.

Kjelder
-------

* «Clarke Glacier, ID 2827». *Antarktis Feature Detail*. Geographic Names Information System (GNIS), U.S. Geological Survey, Det amerikanske innanriksdepartementet. Henta 21. desember 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Atlas of Antarctic Research». Henta 21. desember 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 65°15′S 64°15′W﻿

**IÎles Galindez** er ei øy som ligg like aust for Winter Island i Argentine Islands i Wilhelm Archipelago. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, som namngav ho etter kommandør Ismael F. Galíndez frå Den argentinske marinen, som sendte avstad «Uruguay» for å leite etter Charcot, då ein trudde at ekspedisjonen hadde forlist i 1905. Øya vart kartlagd på ny av British Graham Land Expedition (BGLE) under John Riddoch Rymill, 1934–37.

BGLE-hytta på Winter Island forsvann under mystiske omstende (kanskje på grunn av ein tsunami) i 1946. Ei ny hytte vart sett opp 7. januar 1947 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), og vart offisielt kjend som Base F (Wordie-hytta etter James Wordie). Denne vart erstatta 30. mai 1954 av ei større hytte på den nærliggande IÎles Galindez (Kroningshytta etter kroninga av dronning Elizabeth II av Storbritannia i 1953) og var eit viktig observatorium i Det internasjonale geofysiske året 1957/58. FIDS vart omorganisert og kalla British Antarctic Survey (BAS) tidleg i 1960-åra. Etter 30 år med kontinuerleg forsking vart Base F ombygd av BAS i 1980, før ho vart fråreist og gjeve til Ukraina den 6. februar1996 som kalla basen Vernadskyj forskingsbase.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Vernadsky Base: History». Henta 21. oktober 2012.
2. ↑  «IÎles Galindez». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «IÎles Galindez» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Fig. 1 Ulike kurveformer.   
**1.** Sinuskurve  
**2.** Firkantkurve   
**3.** Triangulær kurve   
 **4.** Sagtannkurve.
**Frekvens** er eit mål på kor mange gongar per tidseining ei periodisk hending vert gjenteken. Som oftast meiner ein temporal frekvens, men ikkje alltid. Det kan til dømes vera talet på regndropar per sekund, talet på bilar per time, talet på periodar i ei bølgje per sekund, og så vidare. Ei slik bølgje kan like gjerne vera ei firkantbølgje, trekantbølgje og så vidare, som ei sinusbølgje, som illustrert i Fig. 1. Eit typisk døme på ei (tilnærma) firkantkurve er klokkesignalet i ein mikroprosessor. Frekvens spelar ein sentral rolle innan fysikk, signalhandsaming, telekommunikasjon, akustikk, elektronikk og så bortetter.

Temporal frekvens
-----------------

Fig. 2 Sinus og firkantkurver.
Temporal frekvens er talet på periodar per tidseining sekund. Dette gjeld uavhengig av kurveforma, som illustrert i Fig. 1. Samanhengen mellom frekvens og periodetid er: 

{\displaystyle f={\frac {1}{T}}}
der *T* er **perioden**, målt i sekund. Frekvens har einga {\displaystyle s^{-1}} (invers av sekund), som har fått nemninga Hertz, forkorta til Hz, og periodelengda *T* har eining sekund. 

Frekvensen kan òg gjevast som vinkelfrekvens, i rad/s: 

{\displaystyle \omega ={{2\pi } \over T}={2\pi f}}.

Spatial frekvens
----------------

Fig. 3 Periodisk bilete.
Fig. 4 Periodisitet langs tre aksar.
Spatial frekvens syner til talet på periodar i ei flate, eller i rommet. For todimensjonale rom, som bilete, får ein då dei to spatiale frekvensane

{\displaystyle f\_{x}={\frac {1}{T\_{x}}}}
og

{\displaystyle f\_{y}={\frac {1}{T\_{y}}}},
det {\displaystyle T\_{x}} og {\displaystyle T\_{y}} er dei spatiale periodane langs *x*- respektivt *y*-aksen. Eininga for spatial frekvens er {\displaystyle m^{-1}} (inverse av meter). Fig. 3 syner eit døme på eit bilete som er periodisk både i *x*- og *y*-retning. Tredimensjonale objekt kan vera periodiske langs tre aksar, som illustrert i Fig. 4. Ein får då tre spatiale frekvensar, som kan vera like eller ulike.

Sjå òg
------

* Spektralanalyse
* Frekvens i statistikk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Jacopo Palma** eller **Palma Vecchio**, (1480–1528) var ein italiensk kunstmålar under renessansen. Han tilhøyrde den venetianske skulen og vert rekna som ein av dei fremste innan stilretninga.

*Ei blond kvinne*.
*Heilag samtale*, ca. 1525
Palma Vecchio (som tyder 'gamle Palma'; for å skilje han frå grandnevøen som også var ein kjend målar) var fødd i Serina Alta, nær Bergamo, kringom 1480. Palma kom til Venezia tidleg på 1500-talet, han var visstnok ein følgjesvenn og konkurrent til Lorenzo Lotto. Han skal ha vore elev av Tizian. Dei tidlege arbeida hans viser elles påverknad frå Giovanni Bellini. Palma var truleg lærar til Bonifazio Pitati og har påverka Giovanni Busi, han hadde elles mange elevar som etter hans død fullførte i kring 40 uferdige verk.

Palma sine verk demonstrerer ein overlegen rikdom av fargar, men utmerkar seg korkje i kreativitet eller i handverk. Kvinner opptrer i fleire av måleria hans, ofte var den såkalla dottera hans, Violante, modell. Mange av dei beste arbeida hans vart gjort for kyrkjer. Motiva vert gjerne formidla mot ein bakgrunn med idylliske landskap.

Palma Vecchio døydde i Venezia i 1528.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Palma Vecchio» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Palma Vecchio**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Jesus rir inn i Jerusalem. Illuminert manuskript frå rundt 1140 frå Jerusalem.
**Palmesundag** eller **palmesøndag** innleier den stille veka i den kristne påskefeiringa. Dagen har fått namn etter skildringa av Jesus sitt inntog i Jerusalem, ridande på eit esel medan folk la palmegreiner på vegen framfor han.

Historisk utvikling
-------------------

På 500-talet samla kristne i Jerusalem seg på Oljeberget på palmesøndag. Etter å ha høyrt evangelielesing gjekk dei i prosesjon inn til byen. Tradisjonen spreidde seg nokså raskt til heile austkyrkja.

I det sjuande og åttande hundreåret byrja skikken i vest med å ta med palmegreiner til kyrkja, og i det niande hundreåret blei dette innført som ein fast del av liturgien. Festen kan reknast som fullt innført også i vest frå denne tida.

Feiring av dagen
----------------

Den liturgiske fargen for dagen er raud fordi Palmesøndag er den første festen for Kristi liding.

I den katolske kyrkja er dei truande pålagt å ta vare på greinene dei har brukt på palmesundag. Oskeonsdag året etter blir dei så brende, og oskar deira brukt til utdelinga av askekrossar.

Palmesundag er ei av dei tolv store høgtidene i den ortodokse kyrkja.

### Palmesundag i Noreg

Palmesundag er i norsk tradisjon ein merkedag mellom anna for vêr og årsvekst. 

I Noreg er er seljetreet knytt til denne dagen i nokre område. Det er vanleg å ta inn seljegreiner med «gåsungar» slik at dei har grøne blad til palmesundagen, og dei kan òg brukast til å dekorera kyrkjene, i mangel på norske palmetre. Andre typar tre ein har teke i bruk i moderne tid er tuja.

| * v
* d
* e
Påske |
| --- |
| Påsketid | **Den stille veka****·** Lasaruslaurdag • Palmesundag • Heilage måndag • Heilage tysdag • Heilage onsdag • Skjærtorsdag • Langfredag • Påskeaftan • **Påskeveka****·** Påskedag**·** Andre påskedag • Tredje påskedag • 1. sundag etter påske • 2. sundag etter påske • 3. sundag etter påske • 4. sundag etter påske • 5. sundag etter påske • 6. sundag etter påske • Kristi himmelferdsdag |
| Påskeforteljingar | Jesus Kristus • Lidingssoga • Den siste nattverden • Getsemane • Via Dolorosa • Krossfestinga • Golgata • Jesu sju ord på krossen • Myrraberarane |
| Kristne tradisjonar | Artos • Judasbrenning • Krossvandring • Krossprosesjon • Krossvegsandakt • Påskeformelen • Påskekorg • Påskelys • Påskeprosesjon • Påskevake • Påskesalmar |
| Andre tradisjonar | Påskeegg • Påskehare • Påskekylling • Påskelilje • Påskelam • Påskehatt • Påskekort • Påskepynt • Eggedans • Eggkakking • Eggrulling • Langfredagsfjære • Skjæltorsdag • Påskekrim |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**«Non mi avete fatto niente»** (norsk omsetjing 'de gjorde ikkje noko mot meg') er ein italiensk popsong framført av dei italienske songarane Ermal Meta og Fabrizio Moro. Songen vart sloppen for digital nedlastning 7. februar 2018 og vann Sanremo-festivalen same året. Songen var det italienske bidraget til Eurovision Song Contest 2018 i Lisboa.

Bakgrunn
--------

Songen vart skriven av Meta og Moro saman med låtskrivaren og artisten Andrea Febo. Teksta tek for seg krigar rundt om i verda og terrorangrep i Europa og Midtausten; blant anna vert byane London, Paris, Nice, Kairo og Barcelona trekt fram i teksta. Songen vart skriven like etter terrorangrepet i Manchester 22. mai 2017.

«Non mi avete fatto niente» er hovudsporet på Ermal Meta sitt album *Non abbiamo armi*, og Fabrizio Moro sitt album *Parole rumori e anni*. I februar 2018 deltok låten i den italienske songfestivalen Sanremo, og vann finalen laurdag 10. februar. Songen var det italienske bidraget i Eurovision Song Contest laurdag 12. mai 2018, der han ende på ein femteplass.

Refrenget er inspirert av ein song skriven av Febo, «Silenzio» ('Stille'), som deltok i nykomar-klassa av Sanremo-festivalen 2016. «Silenzio» vart framført av Ambra Calvani og Gabriele Dei Pascali.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (2018) | Høyesteplassering |
| --- | --- |
|  | 2 |
|  | 16 |

Referansar
----------

1. ↑  Laffranchi, Andrea. «Sanremo 2018, Meta e Moro: «Una canzone contro la paura nata dopo l’attentato di Manchester»». *Corriere della Sera* (på italiensk). Henta 14. februar 2018.
2. ↑  «Ermal Meta & Fabrizio Moro win Sanremo 2018 in Italy». *Eurovision.tv*.
3. ↑  «Italy – Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*.
4. ↑  «Sanremo 2018, Meta-Moro e il rischio squalifica. La replica: "La canzone rispetta il regolamento"» (på italiensk). La Repubblica. 7. februar 2018. Henta 11. februar 2018.
5. ↑  «Ermal Meta & Fabrizio Moro - Non mi avete fatto niente - hitparade.ch». *hitparade.ch*.

* *Denne artikkelen bygger på «Non mi avete fatto niente» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mai 2018.*
Nordstranda på Palmyra-atollen.
**Palmyra-atollen** er ein atoll på 12 km² i Nord-Stillehavet som er underlagt USA. Dei siste tiåra har ulike forskarar, naturvernarar og andre arbeidsfolk opphalde seg her, toppen 20 personar. Dei fleste av øyane i atollen er samanhengjande, men nokre er også frittliggjande. Den største øya er Cooper Island.

Historie
--------

Palmyra vart oppdaga fyrste gongen i 1758 av kaptein Edmund Fanning, som var på veg frå USA til Asia. Atollen fekk namnet Palmyra i 1802 då «USS Palmyra» leid skipbrot på revet. I 1859 la USA under seg øyane i håp om å finna guano som kunne brukast til gjødsel i jordbruket. Då ein ikkje fann noko, vart atollen gjevne til kongeriket Hawaii i 1862. Palmyra skifte eigar mange gonger fram til 1900, då det vart ein del av provinsen Hawaii underlagt USA.

Ei flystripe vart bygt på Palmyra av den amerikanske marinen i 1930-åra, men vart i stor grad øydelagt under andre verdskrigen. I dag finst her ein liten flyplass på Cooper Island, *Palmyra (Cooper) Airport*. I etterkrigstida har Palmyra-atollen fått større interesse blant naturvernarar, som forskar på El Niño-effekten, global oppvarming, korallrev som forsvinn etc. 

Palmyra-atollen er også kjend for ei drapssak frå 1974 som vart kjend i USA som «The Sea Wind Murders».

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Palmyra Atoll» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Kullens fyr ligg høgt og fritt.
Kullens fyr med Kattegat i bakgrunnen.
Fyrlykta *Kullens västra fyr* (Kullens nedre fyr) ligg nede ved sjøen.
**Kullens fyr** er eit fyr som ligg ytst på halvøya Kullen, Kullaberg, i Höganäs kommun nordvest i Skåne i Sverige, og som saman med Nakkehoved Fyr om lag to kilometer aust for Gilleleje heilt nord på Sjælland i Danmark markerer dei to kystane som avgrensar innseglinga til Øresund frå havområdet Kattegat. Lina tvers over havet mellom Kullen og Gilbjerg Hoved, det nordlegaste punktet på Sjælland i Danmark, rett ved Gilleleje, er definert som grensa mellom Kattegat og Øresund. Staden som Kullen fyr ligg på, er mellom dei eldste fyrplassane i Sverige, og det noverande fyret er det sjette som står her sidan 1561, bygd i 1900 etter teikningar frå 1898 av arkitekten Magnus Dahlander.

Linsesystemet.
Tårnet på Kullens fyr er 15 meter høgt og bygd av steinblokker av lokal gneis frå Ablahamn og Ransvik, og ljosets høgd er 78,5 meter over havet. Tre Fresnel-linser med tverrmål på 2,58 meter, produsert av Barbier & Bénard i Paris, roterer i tårnet og sender ljoset 27,5 nautiske mil utover havet. Konstruksjonen veier 6 tonn, og linseapparatet kvilar i eit 50-liters bad med kvikksølv for å kunne rotere med minst mogleg friksjon. Til å byrje med var ljoskjelda ei parafinlampe, som i 1907 vart skifta ut med ei parafinlampe med overtrykk, ei såkalla luxlampe, som gav ei ljosstyrke 500 000 Hefnerljos. I 1937 vart fyret elektrifisert med ei lampe på 1000 watt, og vart då det mest ljossterke fyret i Skandinavia med 3,8 millionar Hefnerljos, tilsvarande 4,2 millionar candela. Ein gul teglsteinsbygning vart då sett opp inntil fyret for mellom anna å gje plass til to reservekraftaggeregat. Fyret vart automatisert i 1979, og vert styrt frå Sjöfartsverket i Norrköping.

Under den andre verdskrigen vart det sett opp ein bygning med vindauge i halvsirkel framfor fyret, nytta til å fylgje med på skipsfarten i Øresund. Denne bygningen vert no leigd ut til møte og konferansar. Fyret er òg ofte vitja av turistar.

*Kullens västra fyr*, som tidlegare vart kalla Kullens nedre fyr, er ei fyrlykt som ligg nede ved sjøen og vart bygd i 1898, renovert i 1923 og 1954. Fyret er ein kvitmåla, tre meter høg stålkonstruksjon, ljoshøgda er 12 meter over havet, og ljosvidda 14,5-10,2 nautiske mil.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Kultur i 1979** er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1979.

Litteratur
----------

Odysseas Elytis vann Nobelprisen i litteratur i 1979.
**Prisar:**

* Nobelprisen i litteratur gjekk til greske Odysseas Elytis.

**Utvalde utgjevingar:**

* Romanar: *A Bend in the River* (*Der elva krummer seg*) av V.S. Naipaul, *Se una notte d'inverno un viaggiatore* (*Hvis en reisende en vinternatt*) av Italo Calvino, *Sophie's Choice* av William Styron, *Änglahuset* (*Englehuset*) av Kerstin Ekman

* Fantasi/science fiction: *Shikasta* av Doris Lessing, *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* (*Haikerens guide til galaksen*) av Douglas Adams

Musikk
------

Disco var ein populær musikktype dette året, med slagerar frå Bee Gees, Gloria Gaynor og Donna Summer og frå andre artistar som ikkje var rekna som discoartistar, som «Heart of Glass» av Blondie, «Do Ya Think I'm Sexy» av Rod Stewart og «I Was Made For Lovin You» av KISS. Det kom også ut discoinspirerte album som *Discovery* av rockegruppa Electric Light Orchestra og *Kenny* av countrysongaren Kenny Rogers. Musikkstilen blei også kritisert, mest overveldande gjennom «Disco Demolition Night» halden under ein baseballkamp i Chicago.

Kate Bush hadde sin første og einaste turné. Ho var den første artisten som brukte ein trådlaus mikrofon, slik at ho kunne synga og dansa samstundes.

Singelen «Rapper's Delight» av The Sugarhill Gang markerte framveksten av kommersiell hiphop.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1979 in literature» frå Wikipedia på engelsk, og «1979 in music» frå Wikipedia på engelsk den 15. juni 2009.*
**Andrés Reggio** (1692–1780) var ein offiser i den spanske marinen. 
Han gjekk tidleg inn i marinen og deltok i invasjonen av Mallorca i 1715. Han tenestegjorde òg i felttog mot Sardinia i 1717 og Sicilia i 1718 som kaptein. På Sicilia medverka han i slaget ved Kapp Passaro mot britane, der skipet hans kom bort frå dei andre spanske skipa og han måtte overgje seg. I 1720 vart han send til Amerika, men vendte i 1730 tilbake til Middelhavet, der han tok del i gjenerobringa av Oran i 1732. Han vart utnemnd som direktør ved det maritime institutet i Ferrol i 1740, men etter berre ein månad vart han igjen send til Amerika. Her vart han sjef for dei marine styrkane i Vestindia og Ny-Granada og starta bygginga av eit arsenal i Havanna i 1741. I 1746 vart han forfremma til generalløytnant.

I det siste året av den austerrikske arvefølgjekrigen forsvarte han Havanna mot åtaket til Charles Knowles, men saka kom for krigsretten fordi slaget hadde skjedd få månader etter Aix-la-Chapelle-traktaten i 1748, då det vart fred mellom Storbritannia og Spania. Han vart derimot frikjend sidan han berre hadde prøvd å forsvare Havanna mot Knowles. I 1749 returnerte han ein siste gong til Spania, der han vart forfremma til generalkaptein.

Sjå òg
------

* Krigen om øyra til Jenkins

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrés Reggio» frå Wikipedia på spansk, den 1. januar 2009.*
	+ *Wikipedia på spansk oppgav desse kjeldene:*
		- *El Panteón de Marinos Ilustres*. Juan Cervera y Jácome, Ministerio de Marina, 1926.
		- *Enciclopedia General del Mar. Garriga*, Carlos Martínez-Valverde y Martínez, 1957.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNE

 |
**Kultur i 1980** er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1980.

Litteratur
----------

Innan norsk litteratur uttalte forlagsdirektøren i Gyldendal, Andreas Skartveit, at han ønska forfattarar ville venda tilbake til «havet, døden og kjærligheten», motsett sosialrealismen som hadde prega 1970-talet.

Minnesmerke til dei polske arbeidopprørarar som blei drepne i 1970, med dikt av nobelprisvinnaren i litteratur for 1980, Czesław Miłosz.
**Prisar og utmerkingar:**

* Polske Czesław Miłosz vann Nobelprisen i litteratur.
* Svenske Sara Lidman vann Nordisk Råds Litteraturpris for *Vredens barn*.
* Sørafrikanske Andre Brink vann Prix Médicis International

for *A Dry White Season* (norsk *Hvit tørketid*).

* Britiske William Golding vann Bookerprisen for *Rites of Passage*.

* Den franske forfattaren Marguerite Yourcenar blei den første kvinna som blei vald inn i Académie française.

**Utgjevingar:**

* Fantasi/historie: *Il nome della rosa* (*Rosens navn*) av Umberto Eco, *Midnight's Children* (*Midnattsbarn*) av Salman Rushdie, *The Clan of the Cave Bear* (*Hulebjørnens klan*) av Jean M. Auel

* Skodespel: *Educating Rita* av Willy Russell hadde premiere i London.

**Døde:** Henry Miller, Vinicius de Moraes, Barbara Pym, Jean-Paul Sartre, Mae West

Musikk
------

Siouxsie Sioux frå Siouxsie and the Banshees under den første USA-turneen sin i 1980.
Discomusikken frå 1970-talet fekk eit sterkt tilbakeslag i USA. Analoge og akustiske instrument knytte til denne musikken blei forlatne til fordel for syntetiske, bortsett frå trommemaskinen, som framleis blei mykje brukt.

AC/DC-vokalisten Bon Scott døydde medan gruppa var på veg til å få gjennombrot. Han er heidra med ein statue i heimbyen Fremantle i Vest-Australia.
Hardrockmusikken såg gjennombrotet til fleire artistar med 
*Ace of Spades* av Motörhead, *Back in Black* av AC/DC, *Blizzard of Ozz* av Ozzy Osbourne og *Iron Maiden* av Iron Maiden. Vokalisten og låtskrivaren i AC/DC, Bon Scott, døydde dette året i ei ulukke knytt til storbruk av alkohol. Gruppa valde å fortsetja med ein ny vokalist, Brian Johnson. Då Led Zeppelin mista trommeslagaren John Bonham i ei liknande ulukke, blei gruppa oppløyst.

Bruce Springsteen blei verdskjend med albumet *The River*.

Komponisten Philip Glass sin opera *Satyagraha* hadde premiere i Amsterdam.

Songane som fekk best plasseringar på topplistene i verda dette året var «Another Brick in the Wall (part 2)» av Pink Floyd, «Upside Down» av Diana Ross, «Woman in Love» av Barbra Streisand, «Funkytown» av Lipps Inc og «(Just Like) Starting Over» av nyleg avdøde John Lennon, som nyleg var blitt skoten utanfor heimen sin i New York. 

Gruppene Manowar, New Order, R.E.M. og Violent Femmes blei danna i 1980.

**Døde:** Joe Dassin, Jimmy Durante, Tim Hardin, José Iturbi, John Lennon, Mantovani, Allan Pettersson, Lillian Randolph, Bon Scott

Kjelder
-------

1. ↑  Rottem, Øystein. *Vår egen tid : 1980-1998*. *Norges litteraturhistorie, B. 8. Cappelen, 1998. S. 40*

* *Denne artikkelen bygger på «1980 in literature» frå Wikipedia på engelsk, og «1980 in music» frå Wikipedia på engelsk den 18. juni 2009.*
Kart over Den antarktiske halvøya med Palmer Land like nedanfor Graham Land.
Den antarktiske halvøya med Palmer Land på venstresida av dette kartet.
**Palmer Land** (71°30′S 065°00′W﻿) er den delen av Den antarktiske halvøya som ligg sør for linja mellom Cape Jeremy og Cape Agassiz. Denne definisjonen av Palmer Land vart avtalt i 1964 mellom US-ACAN og UK-APC, der namnet på Den antarktiske halvøya samstundes vart godkjend. Graham Land er den nordelege delen av halvøya og Palmer Land den sørlege. 

Heilt i sør strekkjer Den antarktiske halvøya seg vestover og Palmer Land grensar til Ellsworth Land langs 80° W. I sør grensar Palmer land til den isdekte Carlson Inlet, ein arm av Filchner isbrem, som kryssar 80° W-linja. Dette er basen til Cetus Hill

Landområdet er kalla opp etter kaptein Nathaniel B. Palmer, ein amerikansk selfagar som utforska Den antarktiske halvøya sør for Deception Island i «Hero» i november 1820.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Palmer Land» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Howgego, Raymond (2004). *Encyclopedia of Exploration (Part 2: 1800 to 1850)*. Potts Point, NSW, Australia: Hordern House. Arkivert frå originalen 17. februar 2020. Henta 13. oktober 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Johannes Paul I** (17. oktober 1912–28. september 1978) var pave frå 26. august 1978 til han døydde berre 33 dagar seinare. Han rakk ikkje å setje sitt preg på paveembetet, men vart etter innsetjinga samanlikna med Johannes XXIII. Eigenskapar som særleg vert trekt fram i omtalen av han er vennlegheit og audmjukskap.

Før pavevalet
-------------

Den komande paven var fødd **Albino Luciani**, i Forno de Canale, som no heiter Canale d'Agordo, i Belluno i Italia. Han studerte ved bispedømmet Belluno sitt seminar, og vart ordinert som prest den 7. juli 1935. Han tok seinare ei doktorgrad i teologi ved Det pavelege universitet Gregoriana i Roma. Frå 1937 til 1947 var han viserektor ved seminaret i Belluno, og underviste òg i dogmatisk teologi, moralteologi, kyrkjerett og kyrkjekunst. 

I 1948 vart han pro-generalvikar, og i 1958 generalvikar for bispedømet Belluno. I 1958 vart han så utnemnd til biskop av Vittorio Veneto av Johannes XXIII. Han deltok i alle sesjonar av det andre Vatikankonsil (1962–1965). 15. desember 1969 vart han utnemnd til patriark av Venezia av Paul VI, og 5. mars 1973 til kardinal av same pave. 

Etter Pave Paul VI sin død vart Luciani vald til pave den 26. august 1978, og innsett neste dag. Angeluspreika hans på innsetjingsdagen viste han som ein varm person med sans for humor, og imponerte tilhøyrarane sterkt.

Den smilande paven
------------------

Johannes Paul I sitt segl
Etter valet gjorde Johannes Paul det klart at han ynskte å «menneskeleggjere» paveembetet. Han fortalde offentleg at han hadde vorte knallraud av flauheit då han fekk vete at Paul VI hadde utnemnt han til patriark av Venezia. Som fyrste pave uttalte han seg i eintalsform, som «eg» og ikkje «vi». I talane slik dei er bevart for ettertida går ikkje dette alltid fram; dei vart gjerne endra til det tradisjonelle majestetiske fleirtal før dei vart trykt i pressemeldingar og *L'Osservatore Romano*.

Johannes Paul I var òg den fyrste som avviste *sedia gestatoria*, berestolen som paven tradisjonelt har brukt. Han gjekk likevel med på å bruke den etter at rådgjevarane hadde forklart han gongen hans verka upassande; han var plattfot og gjekk difor på ein spesiell måte. Etter at han var død har plattfotheita vorte trekt fram som eit positivt, menneskeleg trekk ved han. 

Han var svært skeptisk då han vart vald, og måtte overtalast til å akseptere embetet. Han skal ha sagt til kardinalane: «Måtte Gud tilgje dykk for det dykk har gjort for mi skuld»; bemerkninga skal ha vorte levert med det smilet som gav han tilnamnet «Den smilande paven». Mottoet hans var *Humilitas*, «audmjuke».

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pave Johannes Paul I**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Paulus Pieterszoon Potter** (1625–1654) var ein nederlandsk målar under barokken, særleg kjend for sine måleri med dyr i landskap.

Liv og gjerning
---------------

Potter vart døypt 20. november 1625 i Enkhuizen. Han gjekk fyrst i lære i faren Pieter Symonsz. Potter sitt atelier i Amsterdam, dit familien flytta i 1631. Seinare var han elev hos Jacob de Wel, kanskje også hos Pieter Lastman og Claes Moeyaert.

'Stuten', 1647
I 1646 fekk Potter medlemskap i Sint-Lucasgildet, målarlauget i Delft. År 1649 budde han i Den Haag, også der registrert som medlem av målarlauget. Tre åre seinare vende han tilbake til Amsterdam, der den kjende medisinaren Nicolaes Tulp vart ein viktig hjelpesmann.

Dei eldste kjende arbeida til Potter er datert til 1641. Han laga om lag 130 måleri, dei fleste i miniformat, før han døydde av tuberkulose. Framom alt måla han bilete av hollandske slettelandskap med detaljerte og nøyaktige framstillingar av dyr, samt sjangermåleri og jaktmotiv. Potter er vide kjend for sine måleri med dyr, særleg av storfe. Hans mest kjende verk er *Stuten* frå 1647, eit måleri i stort format.

Den 17. januar vart han gravlagt i Amsterdam, berre 28 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Paulus Potter» frå Wikipedia på tysk, den 6. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Paulus Potter**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Ytre overflate av pannebeinet. Glabella er synleg nær botn.
Hovudet sett frå sida. Glabella er merka i midten til venstre.
**Glabella** er den hårlause huda mellom augebryna og over nasa. Det kan òg vise til den underliggande knokkelen, som er noko nedtrykt, og som tiltrer ved dei to augebrynsbogane. Det er eit cefalometrisk kjennemerke som ligg rett over naserota. Glabella kjem av det latinske ordet *glabellus*, som tydar «glatt».

Huda i glabella kan brukast for å måle hudturgor hjå pasientar med mistenkt dehydrering ved å klype huda mellom fingrane og løfte den varsamt vekk frå skallen. Huda hjå dehydrerte pasientar plar å stå ved lag når ein slepp, i staden for å trekke seg tilbake til normal form.

Sjå òg
------

* glabellarefleks

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Glabella» frå Wikipedia på engelsk, den 28. februar 2015.*

1. ↑  Holck, Per (13. februar 2009). «glabella». Store medisinske leksikon. Henta 28. februar 2015.
2. ↑  Holck, Per (13. februar 2009). «øyebryn». Store medisinske leksikon. Henta 28. februar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------
| **Magas Магас** |
| --- |
| Plassering |
| 

Magas is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Ingusjetia |
| GrunnlagdBystatus | 19952000 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  1 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 354   354 /km² |
| Koordinatar | 43°10′0″N 44°49′0″E﻿Koordinatar: 43°10′0″N 44°49′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 560 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 386000, 386001 |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)87345 |
| **Nettstad:** www.magas.ru |

**Magas** (russisk Мага́с) er hovudstaden i Republikken Ingusjetia i Russland. Han ligg rundt 1500 km søraust for Moskva. I 2008 hadde han berre 354 innbyggjarar og er dermed den minste byen i Russland. 

Byen vart grunnlagt i 1995 og erstatta Nazran som hovudstad i republikken i 2002.

Presidentpalasset i Ingusjetia.
Republikken Ingusjetia vart eit eige føderasjonssubjekt i Russland i 1992, etter å ha vorte skilt ut frå den tidlegare sovjetrepublikken Tsjetsjenia-Ingusjetia. Nazran, den største av dei tre byane i den nye republikken, vart gjort til mellombels hovudstad, men eigna seg dårleg til formålet. 

I 1995 grunnla derfor president Ruslan Ausjev den nye byen Magas berre nokre få kilometer sør for Nazran og kalla han opp etter mellomalderbyen Maghas. Den nye byen var meint å tene berre administrative formål. Presidentpalasset og regjeringsbygningen vart bygt i ein rik orientalsk stil og eit forretningsdistrikt er under oppføring. Ein reknar med at byen kan huse rundt 30 000 innbyggjarar i framtida.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Magas» frå Wikipedia på bokmål, den 18. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Republikken Ingusjetia |
| --- |
| Hovudstad: Magas |
| Våpenskjoldet til Ingusjetia | Karabulak · Malgobek · Nazran | Flagget til Ingusjetia |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Kultivar av spansk margeritt, *Osteospermum* 'Pink Whirls'.
**Kultivar** eller **cultivar** er ei dyrka form av ein plante som kan skiljast frå andre former gjennom morfologiske, fysiologiske, cytologiske, kjemiske eller andre sikre skiljemerke. Eigenskapane må vera stabile over tid slik at dei blir ivaterekne gjennom ei passande form for formeiring.
Kultivarar får namn under International Code of Nomenclature for Cultivated Plants. Om ein plantetype får status som kultivar får han eit visst kultivarnamn, men omgrepet gjev ikkje juridisk vern.
For jordbruksvekstar bruker ein ofte termen sort med same meining som kultivar.

Kultivarnavnet skal stå i enkle hermeteikn og skal ikkje skrivast med kursiv. Tidlegare blei kultivarnamn skrivne med kapitelar eller ein brukte forkortinga «cv.».

Kjelder
-------


* C.D. Brickell m.fl. red. (2009). «International Code of Nomenclature for Cultivated Plants (ICNCP or Cultivated Plant Code) incorporating the Rules and Recommendations for naming plants in cultivation. 8th ed. adopted by the International Union of Biological Sciences International Commission for the Nomenclature of Cultivated Plants» (PDF). *Scripta Horticulturae* (International Society of Horticultural Science) **10**: 1–184. ISBN 978-90-6605-662-6. Arkivert frå originalen (PDF) 13. august 2011. Henta 7. desember 2017.
* «cultivar» i *Store norske leksikon*, snl.no.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Kultivar» frå Wikipedia på bokmål, den 7. desember 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
***RPM*** (ISSN 0315-5994 og seinare ISSN 0033-7064) var eit kanadisk musikktidsskrift med hitlister over singel og album i Canada. Tidsskriftet vart starta av Walt Grealis i februar 1964, og fekk økonomisk støtte av plateselskap-eigaren Stan Klees. *RPM* gjekk inn i november 2000.

*RPM* var ei forkorting for «Records, Promotion, Music» (plateinnspelingar, promotering, musikk). Magasinet kom med ulike titlar medan det eksisterte, mellom andre *RPM Weekly* og *RPM Magazine*. RPM publiserte hitlister for ulike format og sjangrar: singlar, moderne vaksenpop, dance, urban, kanadisk rock og countrymusikk. 21. mars 1966 utvida *RPM* singlelista si frå topp 40 til topp 100. Dette vart igjen redusert til topp 50-liste 6. desember 1980, fram til ho vart omgjort til ei topp 100-liste igjen 4. august 1984. 

Dei første vekene magasinet eksisterte, trykte ikkje *RPM* nokon riksdekkande hitliste for Canada, men publiserte i staden aktuelle sendetid-lister for dei største radiokanalane i landet. Ei nasjonal hitliste for singlar vart først lansert 22. juni 1964, og den første songen til å toppa lista, var «Chapel of Lóve» med The Dixie Cups. Før *RPM* etablerte den nasjonale hitlista si, vart CHUM Chart frå Toronto-radiokanalen CHUM rekna som den nasjonale hitlista i landet. RPMs siste nummer 1-singel var «Music» med Madonna.

I dag er Canadian Hot 100 den leiande hitlista for singlar i Canada. Lista vert publisert kvar tysdag av magasinet *Billboard* og vart lansert 31. mars 2007.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «RPM (magasin)» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juni 2020.*

1. ↑  «RPM Magazine: Browse Issues | 33 & 45 Records & Art» (på engelsk). Henta 2. mai 2019.
2. ↑  Walt Grealis (22. juni 1964). «Top Forty» (PDF). *RPM* **1** (18): 4.
3. ↑  Quill, Greg (26. mai 2007). «Happy 50th birthday old CHUM». *Toronto Star*. Arkivert frå originalen 29. september 2007.
4. ↑  «Rock image fades as CHUM goes upmarket». *Toronto Star*. 6. juni 1986.
5. ↑  «RPM Magazine « Today In Madonna History» (på engelsk). Henta 2. mai 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
**Peter Birmann** (24. desember 1758–18. juli 1844) var ein sveitsisk kunstmålar frå Basel. Han var far til målaren Samuel Birmann.

'Djevelbrua', 1824
'Utsyn frå Isteiner Klotz oppover Rhinen mot Basel', ca. 1830

  

Birmann var fødd i Basel, der faren var steinhoggar. Han var i yngre år lærling hos far sin. Frå 1771 gjekk han i lære hos fleire sveitsiske kunstnarar, der i mellom August Kaufmann, Wocher Marquard og Johann Ludwig Aberli. Frå 1781 til 1790 budde Birmann i Roma og var tilsett hos Louis Ducros og Giovanni Volpato. Under opphaldet vart han kjent med Johann Wolfgang Goethe. År 1791 opna han sin eigen verkstad i Basel. Ved sidan av sitt arbeid som målar, tok han unge kunstnarar i lære, som til dømes Achilles Benz og Hieronymus Hess.

Han døydde i heimbyen i 1844.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Perter Birmann» frå Wikipedia på tysk, den 17. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete og tekst frå *Voyage pittoresque de Basle à Bienne par les vallons de Mottiers-Grandval* von Peter Birmann sind im Portal VIATIMAGES zu finden Arkivert 2010-08-11 ved Wayback Machine..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* ULAN
* HDS
* NKC
* SIKART

 |
Magdalena Forsberg i 2006
**Magdalena Forsberg** (fødd 25. juli 1967), opphavleg **Magdalena Wallin**, er ein svensk tidlegare langrennar og skiskyttar frå Ullånger i Kramfors kommun i Västernorrlands län. Perioden 1997-2002 var ho den dominerande kvinnelege skiskyttaren i verda. Ho vann då verdscupen i skiskyting samtlege seks år på rad og tok seks VM-gull i skiskyting. I alt vann ho 12 medaljar (6-1-5) i skiskytings-VM og to OL-bronsar i same perioden. Som langrennar fekk ho ein stafettmedalje i VM 1987.

Aktiv
-----

### Langrenn

Wallin deltok internasjonalt for Sverige i langrenn frå andre halvdel av 1980-åra. Høgdepunktet i langrennsløypa opplevde ho allereie under ski-VM 1987 i Oberstdorf, der ho gjekk startetappen for det svenske bronselaget i 4x5 km stafett. Hennar beste individuelle meisterskapsresultat var tiandeplassen på 30 km i ski-VM 1989 i Lahti.

### Skiskyting

Etter ho mislukkast å nå opp i spesielt langrenn, gjekk Wallin i 1993 for fullt inn for skiskyting som idrettsgrein. Allereie i 1995-sesongen vann ho eit renn i verdscupen og vart nummer sju på 15 km i VM 1995 i Antholz. Sesongen etter viste ho vidare framgang med ein siger på 15 km i verdscupen, samt tre tredjeplassar. I VM 1996 i Ruhpolding vann ho si fyrste individuelle VM-medalje, ein bronse. Om sommaren 1996 gifta ho seg med langrennaren Henrik Forsberg.

Magdalene Forsberg vann sine to fyrste VM-titlar i 1997 i Osrblie i Slovakia. Etter å ha teke bronsemedalje på 7,5 km vann ho 10 km jaktstart, fem sekundar føre Olena Zubrilova. Sidan i meisterskapen sigra ho suverent på 15 km, med berre eitt tilleggsminutt slo ho sølvvinnaren med over eitt-og-eit-halvt minutt.

Ho lukkast ikkje å ta medalje under vinter-OL 1998 i Nagano, men vart same året verdsmeister på 10 km jaktstart i Pokljuka. Under VM 1999 i Hochfilzen tok ho ein sølvmedalje og ein bronsemedalje. I Holmenkollen i 2000 vart ho verdsmeister på 10 km jaktstart for tredje gong, og fekk bronsemedaljen på 15 km. Ho deltok i sitt siste verdsmeisterskap i 2001 i Polkjuka, og reiste heim med to gullmedaljar (15 km og fellesstart), og ein bronsemedalje i 10 km jaktstart. Den totale medaljehausten frå verdsmeisterskapane vart på seks gull-, to sølv- og tre bronsemedaljar. I olympisk samanheng lukkast Forsberg å ta bronsemedaljar under OL 2002 i Salt Lake City.

Forsberg var heilt dominerande i verdscupen i skiskyting i 1997-2002, som ho vann samtlege seks år på rad. Frå 1995 til ho la opp i 2002 vann ho 42 enkeltrenn i verdscupen. 85 gongar stod ho på sigerspallen etter verdscuprenn.

Forsberg vart tildelt Sverige Radios Jerringpris heile fire gongar; 1997, 1998, 2000 og 2001, fleire enn nokon annan sportsutøvar. Men ho fekk aldri Svenska Dagbladet si gullmedalje.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Magdalena Forsberg – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Magdalena Wallin-Forsberg» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Lambro** (vestlombardisk *Lamber* eller *Lambar*) er ei elv i Lombardia i Italia og ei av sideelvane til Po. På latin tyder namnet «klår», men i dag er ho ei av dei mest forureina elvane i Europa. 

Lambroparken i Milano.
Lambro har sitt utspring ved Monte San Primo (1 685 moh) nær Ghisallo i provinsen Como, ikkje langt frå Comosjøen. Etter Magreglio renn ho gjennom Vallassina og kommunane Asso, Ponte Lambro og Erba. Her renn ho ut i Pusianosjøen som *Lambrone*. Seinare renn ho gjennom Brianza og Monza der ho renn gjennom dei kjende parkane (der kong Umberto I vart myrda av Gaetano Bresci) i to greiner før ho renn vidare gjennom austlege delar av Milano. Ved Melegnano mottar ho Vettabbia og ved Sant'Angelo Lodigiano mottar ho Lambro meridionale (eller «Sørlege Lambro»), som nesten doblar vassføringa hennar. Lambro munnar ut i Po nær Orio Litta.

Med ei vassføring på 5,8 m³/s er Lambro relativt lita, men stundom kan vassføringa mangedoblast til 40 m³/s eller meir, noko som kan skape alvorlege flaumar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Lambro frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Magdalenaelva i blått og dalføret i skyggelagt grønfarge
**Magdalenadalen** (spansk *El Valle del Río Magdalena*) er eit dalføre i Colombia mellom den sentrale og den austlege fjellkjeda av Andes. Dalføret blir drenert av Magdalenaelva frå sør mot nord.

Skildring
---------

Geologi
Magdalenadalen vart danna etter ei rekkje tektoniske danna senkingar som blei fylte opp med kontinentale avsettingar i tertiær. Desse sedimenta kom frå den sentrale fjellkjeda av Andes.

Flora
Den første registrerte europeiske kontakt med poteten var i 1537 i Magdalenadalen. Dei spanske inntrengarane vart kjente med avlinga, og det var truleg rundt år 1570 at eit spansk skip først introdusert potetar til Europa.

Fauna
Magdalenadalen er heimen til ein sommarfuglart, *Splendeuptychia ackeryi*, engelsk Magdalena Valley ringlet, som først vart skildra i 2009. Det er mange truga fuglar og pattedyr i regionen, inkludert langhårklamreape og dei endemiske fuglane blåknopphokko og kvitryggskjeggfugl. Desse artane er truga av mellom anna habitattap.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Magdalena River Valley» frå Wikipedia på engelsk, den 1. desember 2015.*

Referansar

1. ↑  *Historia de la Geología en Colombia*, arkivert frå originalen 27. oktober 2007, henta 1. desember 2015
**Joseph «Joe» Egan** (fødd 18. oktober 1946) er ein skotsk songar-låtskrivar. 

Egan gjekk på skulen i lag med Gerry Rafferty, og spelte med fleire småband som The Sensors og The Mavericks, og arbeidde som studiomusikar.

Stealers Wheel
--------------

I 1972 starta han og Rafferty folkrockbandet Stealers Wheel. Etter to mislukka singlar råka dei gull med songen «Stuck in the Middle With You», som han hadde skrive i lag med Rafferty. Songen vart ein hit i 1973 og nådde topp 10 i både Storbritannia og USA. Bandet oppnådde ikkje den same suksessen seinare og etter usemje om kva retning bandet skulle ta vart det oppløyst i 1975.

Soloarbeid
----------

Egan gav etter kvart ut soloalbumet *Out of Nowhere*, men dette kom først ut i 1979 då han og Rafferty ifølgje kontrakten ikkje hadde løyve til å gje ut nokre plater på tre år. Han fekk ein mindre hit med den første singelen sin, «Back on the Road». Same året gav han ut ein singel til, «Out Of Nowhere».

I 1981 gav han ut det andre albumet sitt, *Map*, som gjorde det dårleg. Sidan den gong har han ikkje spelt inn noko meir, men vart ei kort stund attforeint med Rafferty for å synge vokal på nokre songar på albumet til Rafferty frå 1992, *On a Wing and a Prayer*.

Diskografi
----------

* 1979 - *Out of Nowhere*
* 1981 - *Map*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Joe Egan» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Eder, Bruce. «Biography: Stealers Wheel». AMG. Henta 10. september 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
|  |
| --- |
| **Magdalenatapakulo** |
|  |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** EN Sterkt trugaUtbreiinga av Magdalenatapakulo Utbreiinga av Magdalenatapakulo |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Tapakuloar Rhinocryptidae |
| **Slekt:** | *Scytalopus* |
| **Art:** | **Magdalenatapakulo** *S. rodriguezi* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Scytalopus rodriguezi***Krabbe, Salaman, Diago, Ortega, Cadena & Quevedo, 2005 |

**Magdalenatapakulo** (*Scytalopus rodriguezi*) er ein fugl i tapakulofamilien som er endemisk for Colombia med utbreiing avgrensa til øvre Magdalenadalen.

Skildring
---------

Dette er ein mellomstor tapakulo, ca. 11,5 centimeter, og med kroppsvekt på ca. 22 gram. Fjørdrakta til vaksne fuglar er mørk skifergrå med kanelbrun, mørkt tverrstripa overgump, undergump og bakre kroppssider. Magdalenatapakuloar lever i underskogen av fuktig, høg skog, i eit relativt smalt høgdebelte frå frå 2000 til 2300 moh. Dette er insektetande fuglar.

Populasjonen er estimert til å ligge på mindre enn 10 000 individ er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som sterkt truga, EN.

Om tapakuloar generelt
----------------------

Tapakuloar lever i tett vegetasjon på eller nær bakkenivå og finst hovudsakleg i fjellområda i utbreiingsområdet sitt. Dei kan vere særs krevjande å observere ettersom dei spring i underskogen på ein musaktig måte. Artane er terrestriske, har korte venger og fuglane har derfor dårlege flygeevner. Dei har kraftige bein, godt egna til livet på grassletter og i underskog. Stjerten er oppreist. Dei vert enklast oppdaga og identifisert med hjelp av kjenneteikn i songen.

Kjelder
-------

* Fjeldså, J. & Bonan, A. (2013). *Magdalena Tapaculo (Scytalopus rodriguezi)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 31. august 2015
* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Scytalopus rodriguezi Arkivert 2015-09-24 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 31. august 2015

Referansar

1. ↑  Fjeldså et al, 2013
2. ↑  BirdLife International (2015)
**Joe Hill**, fødd **Joel E. Hägglund**, også kjend som **Joseph Hillström** (7. oktober 1879–19. november 1915) var ein amerikansk arbeidar-aktivist og medlem i den radikale fagorganisasjonen IWW (*Industrial Workers of the World*). Han blei avretta for mord etter ei kontroversiell rettssak, og blei som martyr for arbeidarrørsla hovudperson i ein kjend folkesong etter sin død.

Hill blei fødd i Gävle i Sverige. Han utvandra til USA i 1902, der han blei ein omvandrande arbeidar. Hill slutta seg til IWW rundt 1910. Han blei IWW-aktivist, og reiste rundt for å organisere arbeidarane i fagrørsla. I dette arbeidet bruka han politiske songar han skreiv sjølv, gjerne til kjende melodiar, attåt talane han heldt. Det var han som fann på det no allment kjende uttrykket «*pie in the sky*», som han bruka i songen «*The Preacher and the Slave*». 

I 1914 blei Hill tiltalt for mord. Under eit væpna ran i Salt Lake City i Utah blei to personar drepne. Hill nekta for at han hadde noko med ranet og drapa å gjere, men blei dømd. Mange både i USA og andre land meinte rettssaka og dommen var urettferdige, og hadde med Hill si verksemd som arbeidarleiar og politisk aktivist å gjere. 

Hill blei avretta ved skyting den 19. november 1915. Han siste ord til vennene sine var: «*Sørg ikkje, organiser!*» («*Don't mourn, organize!*»). 

Joe Hill er hugsa som ihuga fagforeiningsorganisator og for mange gode songtekster og dikt, blant dei hans eige testamente, som er på rim. Han er også hugsa på grunn av eit hyllingsdikt skrive i 1925 av Alfred Hayes med tittelen: «*I dreamed I Saw Joe Hill Last Night*» , som med melodi av Earl Robinson blei ein song i 1936. Denne songen er blitt framført mange gonger av kjende artistar som Paul Robeson, Pete Seeger og Joan Baez. Livet og lagnaden til Joe Hill er også filmatisert, i 1971, i filmen *Joe Hill* med regi av Bo Widerberg.

Joe Hill er blant dei mest kjende av martyrane i den amerikanske arbeidarrørsla, truleg offer for eit politisk justismord, til liks med dei italienske innvandrarane Sacco og Vanzetti på 1920-talet.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Peter Olaf Debes** (4. mars 1845–30. mai 1914), eller **Peter Olaf Nielsen**, var ein norsk lærar, tollar og stortingsmann frå Christiania. Etternamnet Debes tok han i bruk frå 1897.

Debes var son til ein snikkarmeister. Han tok i 1866 eksamen ved krigsskulen, og var deretter sekondløytnant til han i 1868 vart premierløytnant i Kristiansandske brigade, forfremja i 1880 til kaptein. Tida 1872-82 var han lærar ved borgar-/middelskulen i Kragerø. Han fekk i 1882 stilling ved tollkontoret i Kragerø. År 1893 vart han tollkasserar i Larvik og i 1897 tollinspektør i Kristiansand, frå 1908 tollkasserar der.

Debes var medlem av Kragerø bystyre 1882-93. Han var stortingsrepresentant for Kragerø 1883-94, og Larvik og Sandefjord 1895-97. I den fyrste valperioden, 1883-85, var han medlem av tollkomiteen. Frå 1886 var han medlem av militærkomiteen, sekretær 1889-90 og formann 1891, samt 1893-94. I si siste stortingsperiode, 1895-97, var han ordinær medlem av same komiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Debes, Peter Olaf». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 190.
* Haffner, Vilhelm (1949). *Stortinget og statsrådet: med tillegg til Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Oslo: [Aschehoug]. s. 14.
* Biografisk informasjon om Peter Debes NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |