*Aulus Vitellius Germanicus* (fødd i september år 15, daud 22. desember 69), kjend som **Vitellus**, var romersk keisar i firekeisaråret 69 frå 26. april til han blei drepen 22. desember.

Vitellus var ein av revolusjonskeisarane. Dei andre tre keisarane i firekeisaråret var Galba, Otho og Vespasian. Vespasian etterfylgde Vitellus som keisar.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Vitellius var son av Sextilia og Lucius Vitellius, som under keisar Tiberius av overstatthaldar for Syria med eit visst ansvar også for Palestina. 

Vitellius var romersk konsul i 48, og prokonsul-guvernør for provinsen Africa i anten 60 eller 61. I 68 blei han utnmend av Galba til å bli kommandant for dei romerske styrkane i sørlige Tyskland (Germania Inferior).

### Keisar

I forviklingane etter at keisar Nero døydde utropte styrkane i Germania Superior og Germania Inferior han til keisar den 2. januar 69, tretten dagar før Otho blei keisar. 
Kommandantane for dei to legionane ved Rhinen, Caecina og Fabius Valens, nekta å fornya truskapseidane sine til Galba 1. januar 69, og utropte i staden Vitellius til keisar. Vitellus blei aldri anerkjend som keisar av heile Romarriket, men blei godteken av Det romerske senatet og gjeven dei vanlege keisarlege ærestitlane. Vitellus gjekk inn i Italia i spissen for udisiplinerte soldatar som plyndra, drap og festa då dei kom til Roma. For å løna legionærane sine utvida Vitellius Praetorianargarden med sine eigne menn frå Rhinhæren.

Fall
----

'Vitellius dregen gjennom gatene i Roma av folket'. Måleri av Georges Rochegrosse frå 1883.
I juli 69 fekk Vitellius høyar at styrkane i dei austlege provinsane hadde utropt ein annan keisar - kommandøren si Titus Flavius Vespasianus. Vitellius blei forlaten av mange støttespelarar, og førebudde seg på å seia frå seg keisartittelen.

Tacitus fortel at Vitellius vneta på hæren til Vespasian ved Mevania. Marcus Antonius Primus, kommandøren for den sjette legionen i Pannonia, og ein av støttespelarane til Vespasian var blitt einige om ein avtale der Vitellus gav frå seg trona. Då han var undervegs for å leggja frå seg keisarsymbola i Concordiatemplet, blei han stoppa av Pretonianargaren og tvinga til å venda tilbake til keisarpalasset.

Då styrkane til Vespasian gjekk inn i Roma kjempa støttespelarane til Vitellius, for det meste sivile, imot med spyd, steinar og anna dei kunne kasta. Ifølgje Cassius Dio omkom 50 000 folk i slaget om Roma. Til slutt blei Vitellius funnen i gøymestaden sin (ifølgje Tacitus i losjiet til ein portvakt), teken til Dei gemoniske trappene og drepen av støttespelarane til Vespasian. Liket hans blei ifølgje Suetonius kasta i elva Tiber. Ifølgje Cassius Dio blei Vitellius halshoggen og hovudet hans teke rundt og synt fram Roma. Bror og son hans blei også drepne.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5   Ein eller fleire av dei føregåande setningane inneheld tekst frå ein publikasjon som no er i offentleg eige:  *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.
2. ↑  Encyclopædia Britannica, oppslagsord *Vitellius, Aulus* og *Caecina Alienus, Aulus*
3. ↑  «Praetorian Guard». *Ancient History Encyclopedia*. Henta 19. februar 2019.
4. ↑  Kelly 2007, s. 169, 171.

* *Denne artikkelen bygger på «Vitellus» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |