recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Den tyske okkupasjonen av Polen under den andre verdskrigen var særs blodig. Her står tyske soldatar bak fleire drepne polske bønder.
Kashmir er eit område både India og Pakistan gjer krav på. Dei indisk-styrte delane er kjende som «Indisk-okkupert Kashmir» i Pakistan, medan dei pakistansk-styrte delane blir kalla «Pakistansk-okkupert Kashmir» i India. 
**Okkupasjon** er eit omgrep i folkerett som viser til ein tilstand der eit land hærset eit anna land, eller ein del av det, og kontroller det utan å ta suverenitet over landet. Okkupasjon kan dimed skiljast frå annektering, det landet som annekterer tek suvereniteten. I moderne tid er omgrepet òg brukt om ein tilstand der eit land hevdar suvereniteten utan at andre land går god for det. På folkemunne er ordet òg brukt i samband med tilstandar der eit land har teke kontroll over eit anna på ein måte som ein reknar som urettferdig.

Okkupasjon innan internasjonal lov
----------------------------------

Tradisjonelt var det ingen grenser for kva okkupasjonsmakta kunne gjera i eit okkupert land som ein kunne handheva. Ein les til dømes i eit brev skrive av Napoleon etter han hærtok Napoli:

*«Brenn ned ei tylft landsbyar som ikkje overgjev seg. Men sjølvsagt ikkje før du har plyndra dei. Soldatane mine kan ikkje dra sin veg med tomme hender.»*
Fleire juristar mælte mot ei slik uavgrensa makt, og sa at det var umenneskeleg. Frå midten av 1800-talet byrja europeiske land å koma med reglar som fastsette kva ansvar ei okkuperande krigsmakt hadde, og kva retter eit okkupert folk hadde. Etter *Landkrigsreglementet* i 4. Haagkonvensjon frå 1907 er okkupasjon ei militær maktovertaking utanfrå som uansett grunn medfører visse rettar og visse plikter. Av pliktene kan nemnast ansvar for sikkerheita til befolkninga, og forsyningar av grunnleggjande varer og tenester. Det er ikkje lov for okkupasjonsmakta etter folkeretten til dømes å drive med kollektiv avstraffing av sivilfolket, endre det økonomiske systemet i det okkuperte området eller annektere det, det vil seie innlemme det permanent i eigen stat.

Alle okkupasjonar som er resultat av åtakskrig er elles i strid med folkeretten i seg sjølve.

Døme
----

Kart over Vestsahara, som blei okkupert av Marokko i 1975.
Nokre av dei mest omstridde okkupasjonane i dag (2005) er den kinesiske okkupasjonen av Tibet, den israelske okkupasjonen av palestinske område tatt i 1967 og den i hovudsak amerikansk-britiske okkupasjonen av Irak. Den syriske okkupasjonen av Libanon er nyleg (2005) avslutta ved at dei syriske styrkane trekte seg ut. Ein av dei «gløymde» okkupasjonane er den marokkanske okkupasjonen av Vest-Sahara.

Noreg var okkupert av Nazi-Tyskland frå 9. april 1940 til 8. mai 1945. I 2001 byrja USA og fleire NATO-land, mellom dei Noreg, ein okkupasjon av Afghanistan.

Kjelder
-------

* Eyal Benvenisti, *The International Law of Occupation* (Princeton University Press, Princeton: 2004)
* Karma Nabulsi, *Traditions of War: Occupation, Resistance and The Law* (Oxford University Press, Oxford: 1999)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
**Okko Tapani Kamu** (fødd 7. mars 1946 i Helsingfors) er ein finsk dirigent og fiolinist. Kamu tok til med fiolinstudiar ved Sibelius-akademiet då han var 6 år. Då han var 19 år gamal vart han tilsett som alternerande andrefiolinist i orkestret til den finske nasjonaloperaen og vart seinare konsertmeister (1966–68). Sjølv om Kamu var sjølvlært som dirigent vann han i 1969 den fyrste internationale Herbert von Karajan konkuransen i Berlin, noko som førte til engasjement hjå fleire av dei store orkestra i Europa, USA, Israel og Japan. 

Kamu var sjefsdirigent for symfoniorkestret til finsk radio frå 1971 til 1977, dirigent og kunstnerisk leiar for Oslo-filharmonien frå 1975 til 1979, kunstnerisk leiar for Helsingfors stadsorkester 1981–1988 og sjefsdirigent for symfoniorkestret til nederlandsk radio i tidsbolken 1983–1986. Kamu har dirigert fleire uroppføringar, mellom anna verk av Aulis Sallinen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Okko Kamu» frå Wikipedia på bokmål, den 28. oktober 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Remigius Machura** (fødd 3. juli 1960) er ein tsjekkisk tidlegare kulestøytar som representerte Tsjekkoslovakia. Han tok bronsemedaljen i øvinga under EM 1982 og VM 1983. Machura vann i 1985 både innandørs-VM og innandørs-EM, kort før han vart dømd for doping. Også i 1988 gjekk han til topps i innadørs-EM.

Aktiv
-----

Machura kneip bronsemedaljen ved Friidretts-EM 1982 i Aten, bak den suveren vinnaren, austtyske Udo Beyer og Jānis Bojārs som representerte Sovjetunionen. Året etter vann han ein ny bronse då den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett fann stad i Helsinki, slått av polske Edward Sarul og den olympiske meisteren, Ulf Timmermann.

I 1985 vann kuletevlinga ved hall-VM i Paris med eit støyt på 21,22 m, Udo Beyer og Jānis Bojārs kom på plassane bakom. Ved hall-EM i Aten støytte han 21,74 m og slo både Timmermann og den seinare trefaldige verdsmeisteren Werner Günthör. Same året vart Machura avslørt for bruk av anabole steroidar (Stanozolol). Han vart då utestengd frå friidrett på livstid, ein dom som straks vart omgjort til to års startnekt.

Machura kom tilbake i 1987-sesongen og sette personbeste med 21,93 meter i eit stemne i Praha den 23. august. Ved hall-EM 1988 i Budapest støytte han 21,39 m og sigra framom vesttyske Karsten Stolz. Sidan i sesongen enda Machura på femteplassen under sommarleikane i Seoul. Han la opp i 1992.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1982 i Aten: Bronsemedalje – 20,59 m
* VM 1983 i Helsinki: Bronsemedalje – 20,98 m
* VM 1987 i Roma: Nr 4 – 21,39 m
* OL 1988 i Seoul: Nr 5 – 20,57 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Remigius Machura» frå Wikipedia på tysk, den 27. mai 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 58°56′29″N 5°40′18″E﻿

Møllebukta der *Sverd i fjell* er sett opp.
***Sverd i fjell*** er ein bronseskulptur sett opp til minne om slaget i Hafrsfjord som samla Noreg til eitt rike. Han er laga av tre store sverd som står opp frå svaberget i Møllebukta inst i Hafrsfjord i Stavanger kommune. Skulpturen vart laga av Fritz Røed frå Bryne frå 1980 til 1983. Han vart avduka av kong Olav 7. mai 1983.

Eit større sverd står for kongen som sigra, medan dei to mindre er bilete på dei tapande småkongane. Minnesmerket er også meint som eit symbol for fred. Sverda er sett ned i fjellet for at dei aldri meir skal brukast, slik ein kunne stikka sverd i jorda som ei fredshandling i norrøn tid.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  *Fritz Røed*. *Store norske leksikon*. 15. februar 2009. Henta 25. juli 2018.
2. ↑  *Slaget i Hafrsfjorden*. *Store norske leksikon*. 16. februar 2017. Henta 25. juli 2018.
3. ↑  Strømodden, Jarle (13. februar 2009). *Fritz Røed*. *Norsk biografisk leksikon*. Henta 25. juli 2018.
Manuskriptside frå ein tekst av Ahmad Ibn Fadlan.
**Ahmad ibn Fadlān ibn al-Abbās ibn Rāšid ibn Hammād** (arabisk skrift أحمد بن فضلان بن العباس بن راشد بن حماد‎) var ein arabisk diplomat og forfattar som levde på 900-talet. Han er kjend for reiseskildringa *Risala*, som han skreiv etter ei reise som utsending for den abbasidiske kalifen i Bagdad til kongen til volga-protobulgarane frå 921 til 922. I skriftet er det med ei eineståande augnevitneskildring av bålferda til ein hovding hjå det som ofte vert tolka som ei gruppe vikingar med svensk opphav.

Ibn Fadlan i moderne kultur
---------------------------

Ibn Fadlan si skildring inspirerte Michael Crichton si bok *Eaters of the Dead* (1976) som blei filmatisert i 1999 som *Den 13. krigeren* (*The 13th Warrior*).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ahmad ibn Fadlan» frå Wikipedia på engelsk, den 10. januar 2012.*

### Referansar

1. ↑  Vera Henriksen (1984). *Verdenstreet : mennesker og makter i Odins tid*. Oslo: Aschehoug. s. 142. ISBN 82-03-26018-7.  [Omsetjing til norsk av bolken om bålferda]

Bakgrunnsstoff
--------------

* James E. Montgomery: «Ibn Fadlan and the Rusiyyah» Arkivert 2013-10-01 ved Wayback Machine. i Journal of Arabic and Islamic Studies Volume III, 2000 - ei kommentert omsetjing til engelsk av bolken om Rusiyyah.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Ahti Kalle Samuli Karjalainen** (10. februar 1923–7. september 1990) var ein finsk politikar frå Hirvensalmi, medlem av Centern.

Karjalainen var son til ein gardbrukar, og utdanna seg til jurist. I 1950 fekk han posisjonen som statsminister Urho Kekkonen sin personlege sekreter, ei stilling han hadde til Kekkonen seks år seinare vart president i Finland. Dei neste tjue år åra veksla Karjalainen m ellom mange av dei viktigaste regjeringspostane i Finland.

Karjalainen var statsminister i Finland frå 13. april 1962 til 18. desember 1963, og på ny 15. juli 1970 til 29. oktober 1971. Utanriksminister var han 1961, 1964–70 og 1972–75. I tida 1966-79 var han medlem av den finske riksdagen, vald frå krinsen Mikkeli-Land.

Frå februar 1982 var Karjalainen sjef for den finske nasjonalbanken. Den 13. mai 1983 oppfordra den finske presidenten, Mauno Koivisto, han om å gå av «til gode for allmenta». Karjalainen etterkom oppfordringa, han var ved den tid alkoholikar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ahti Karjalainen» frå Wikipedia på tysk, den 29. oktober 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Emil kl. 15 den 3. januar 2012.Foto: Meteorologisk Institutt

**Emil** var eit varsla ekstremvêr utstedt 3. januar 2012 for Vest-Agder. Varselet gjaldt sterk vind, høg vasstand og mykje nedbør. Dette var det første ekstremvèret som råka Vest-Agder sidan ekstremvêret Tuva i 2008.

Vêrsituasjonen
--------------

Stormsenteret var venta å gå like over Sørlandet på veg mot Sør-Sverige og gje først kraftig sønnavind, etterfølgd av vestleg til nordvestleg full til sterk storm på kysten, med bølgjehøgder mellom 8 og 12 meter i Skagerrak. I tillegg til den kraftige vinden var det venta mykje nedbør og høg vasstand.

Verknad
-------

Stormsenteret gjekk noko lenger sør enn venta. Dette gjorde at Vest-Agder derfor slapp unna den sterkaste vinden, og vêret vart ikkje så ekstremt så det var varsla. Det vart målt full storm frå Torunden til Røvær utafor Haugesund i Rogaland. Den kraftigaste vinden vart målt på Eigerøya, som fekk 28,2 m/s (full storm) med vindkast opp i 35,5 m/s. 

Det vart ikkje berre Noreg som vart råka av uvêret. I Storbritannia vart det målt vindkast på over 160 kilometer i timen (44 m/s) og svært mykje nedbør. To personar omkom i samband med uvêret der. I Danmark velta eit stillas og stormen vart den kraftigaste som var målt der på 7 år. I Sverige mista over 25 000 menneske straumen etter uvêret, og hustak vart riven av.

Vindmålingar
------------

| Stasjon | Sterkast middelvind (m/s) | Sterkaste vindkast (m/s) |
| --- | --- | --- |
| Eigerøya | 28,2 | 35,5 |
| Lindesnes fyr | 26,6 | 32,9 |
| Blåsjø | 25,5 | 31,1 |
| Lista fyr | 25,2 | 32,0 |
| Obrestad fyr | 24,2 | 31,9 |
| Utsira fyr | 23,8 | 32,8 |
| Torungen | 23,7 | 29,5 |
| Midtlæger | 23,1 | 30,0 |
| Røvær | 22,8 | 29,0 |
| Oksøy fyr | 21,9 | 28,4 |
| Kvitsøy-Nordbø | 21,6 | 27,6 |
| Sola lufthamn | 20,1 | 27,3 |
| Haugesund lufthamn | 18,7 | 25,7 |
| Kjevik | 18,4 | 25,5 |
| Særheim | 16,2 | 27,9 |
| Landvik | 14,7 | 23,8 |
| Byglandsfjord-Neset | 14,7 | 21,3 |
| Fister-Sigmundstad | 12,4 | 25,7 |
| Eik-Hove | 11,7 | 25,1 |
| Liarvatn | 10,5 | 22,1 |

Sjå òg
------

* Ekstremvêr i Noreg

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  «Slik ble ekstremværet «Emil»». yr.no. 4. januar 2012. Henta 14. februar 2015.
2. ↑  ««Emil» nærmer seg med stormskritt». yr.no. 3. januar 2012. Henta 14. februar 2015.
3. ↑  «Stormen har nått Sverige» (på svensk). Aftonbladet. 3. januar 2012. Henta 14. februar 2015.

| * v
* d
* e
Ekstremvêr i Noreg 2010-2019 |
| --- |
| 2010 | Ask |
| 2011 | Berit • Cato • Dagmar |
| 2012 | Emil  • Frida |
| 2013 | Geir  • Hilde  • Ivar |
| 2014 | Jorun  • Kyrre  • Lena  • Mons |
| 2015 | Nina  • Ole  • Petra  • Roar  • Synne |
| 2016 | Tor  • Urd |
| 2017 | Vidar  • Ylva  • Aina  • Birk |
| 2018 | Cora |
| Ekstremvêr i Noreg 1995-1999  • Ekstremvêr i Noreg 2000-2009 |
Koordinatar: 32°29′27″N 34°53′34″E﻿

**Sdot Yam** (hebraisk skrift שְׂדוֹת יָם, tyder Sjøslettene) er ein kibbutz i Haifa distrikt i Israel ved kysten av Middelhavet.

Han vart grunnlagd i 1936 og flytta til den noverande staden på sørsida av den gamle byen og dei arkeologiske ruinane av Caesarea, i 1940. Kibbutzen høyrer til Hof HaCarmel regionale kommune, og hadde eit folketal på 682 i 2006.

Historie
--------

Dahn Ben-Amotz i Sdot Yam, 1946.
Sdot Yam vart grunnlagd i 1936, i regionen Krayot, like sør for Haifa. Han vart grunnlagd etter ønske frå David Ben-Gurion i tida då britane nekta jødar å kome inn i Palestina. Samfunnet baserte seg tilsynelatande på fiske, men var i røynda ein base for Palyam for å smugle inn ulovlege emigrantar.

I 1940 vart kibbutzen flytta til den noverande staden sør for Caesarea. Dei nye innbyggjarane var ein gar'in frå Mahanot HaOlim ungdomsgruppe.

Økonomi
-------

Kibbutzen baserte seg opphavleg på fiskeri, men heller i dag meir mot jordbruk. Her er det banan-plantasjar, avokadotre og mjølkekyr. Den største arbeidsgjevaren i kibbutzen er Caesarstone Sdot-Yam Ltd..

Turisme er òg ei stor næring i kibbutzen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sdot Yam» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)
* Hannah Senesh-huset

| * v
* d
* e
Hof HaCarmel regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Beit Oren**·** Ein Carmel**·** HaHotrim**·** Ma'agan Michael**·** Ma'ayan Tzvi**·** Nahsholim**·** Neve Yam**·** Sdot Yam |
| Moshavim | Bat Shlomo**·** Beit Hanania**·** Dor**·** Ein Ayala**·** Geva Carmel**·** HaBonim**·** Kerem Maharal**·** Megadim**·** Nir Etzion**·** Ofer**·** Tzrufa |
| Fellesbusetnader | Atlit**·** Caesarea**·** Ein Hod |
| Andre landsbyar | Ein Hawd**·** Kfar Galim**·** Kfar Tzvi Sitrin**·** Meir Shfeya |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
Koordinatar: 32°26′24.71″N 35°30′54″E﻿

**Sde Eliyahu** (hebraisk שְׂדֵה אֵלִיָּהוּ) er ein religiøs kibbutz nord i Israel. Han ligg 5 km sør for Beit She'an og høyrer til Emeq ha-Ma'ajanot regionale kommune.

Historie
--------

Sde Eliyahu vart grunnlagd den 8. mai 1939 av tyske emigrantar som ei tårn og palisade-busetjing. Han vart kalla opp etter rabbien Eliyahu Guttmacher frå 1800-talet, ein av dei tidlegaste leiarane for religiøs sionisme, og i lag med Ein HaNatziv, Shluhot og Tirat Zvi dannar dei ei gruppe religiøse kibbutzar i området.

Immigrantar frå mange andre land har sidan slått seg ned i Sde Eliyahu. I 2007 budde det kring 800 innbyggjarar fordelt på 150 familiar.

Økonomi
-------

Kibbutzen produserer dadlar, druer, granateple, krydder og jordavlingar, i tillegg til mjølkekyr og fjørfe. Kibbutzen driv organisk jordbruk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
Emeq ha-Ma'ajanot regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Ein HaNatziv**·** Gesher**·** Hamadia**·** Kfar Ruppin**·** Ma'ale Gilboa**·** Maoz Haim**·** Meirav**·** Mesilot**·** Neve Eitan**·** Neve Ur**·** Nir David**·** Reshafim**·** Sde Eliyahu**·** Sde Nahum**·** Shluhot**·** Tirat Zvi |
| Moshavim | Beit Yosef**·** Rehov**·** Revaya**·** Sdei Trumot**·** Yardena |
| Felleskap | Tel Te'omim |
| Andre landsbyar | Malkishua**·** Menahemia |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Frå Berlinkonferansen i 1885
**Berlinkonferansen** var ein internasjonal konferanse som blei halden i Berlin i 1884–85 og som delte opp Afrika mellom europeiske kolonimakter. Konferansen er rekna som høgdepunktet i det imperialistiske kappløpet om Afrika.

Euopeiske koloniar i Afrika i 1913.██ Tyskland██ Belgia██ Spania██ Frankrike██ Italia██ Portugal██ Storbritannia██ Uavhengige land
Alle europeiske statar blei invitert til å delta i konferansen av den tyske kanslaren Otto von Bismarck. Dei europeiske landa Tyskland, Austerrike-Ungarn, Belgia, Danmark, Frankrike, Storbritannia, Italia, Nederland, Portugal, Russland, Spania, Sverige-Noreg og Det osmanske riket (Tyrkia) deltok på konferansen. I tillegg sende USA og Etiopia delegatar.

Avtalen blei underteikna 26. februar 1885. Berlinkonferansen trekte opp grensene for besittelsane til kolonimaktene i Afrika. Då koloniane seinare fekk sjølvstende, følgde dei nye landa i hovudsake desse grensene.

Kjelder
-------


* «Berlinkonferansen» (26. mars 2015). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 17. juli 2015.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Koordinatar: 66°22′S 66°28′W﻿

**Bernal Islands** er ei gruppe på fire snødekte øyar og mange skjer som ligg i Crystal Sound, kring 10 nautiske mil aust for sørenden av Lavoisier Island i Biscoe Islands. Dei vart kartlagde frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey (1958–59) og frå flyfoto teken under Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (1947–48), og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter John D. Bernal, ein britisk fysikar som i lag med Sir Ralph Fowler skreiv ein klassisk artikkel om strukturen av is, som indikerte korleis hydrogenatoma låg, i 1933.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Bernal Islands». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Bernal Islands» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Bern-Jura** (tysk *Berner Jura*, fransk *Jura bernois*) er eitt av ti distrikt (tysk: *Verwaltungskreis*) i kantonen Bern i Sveits. Distriktet har ei flatevidd på 541 km2 og hadde 51 539 innbyggarar i 2009. Distriktet grensar i nord til kantonen Jura, og til kantonen Fribourg i nordaust og til kantonen Neuchâtel i sørvest. Distriktet høyrer til forvaltningsregionen Berner Jura, som det einaste distriktet.

Distriktet Berner Jura består av 49 kommunar. Moutier er den einaste av kommunane med meir enn 5 000 innbyggarar. Dei andre kommunane er Belprahon, Bévilard, Champoz, Châtelat, Corcelles, Corgémont, Cormoret, Cortébert, Court, **Courtelary**, Crémines, Diesse, Eschert, Grandval, La Ferrière, La Heutte, Lamboing, La Neuveville, Loveresse, Malleray, Monible, Mont-Tramelan, Nods, Orvin, Perrefitte, Péry, Plagne, Pontenet, Prêles, Rebévelier, Reconvilier, Renan, Roches, Romont, Saicourt, Saint-Imier, Saules, Schelten, Seehof, Sonceboz-Sombeval, Sonvilier, Sornetan, Sorvilier, Souboz, Tavannes, Tramelan, Vauffelin og Villeret.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Berner Jura (Verwaltungskreis)» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2011.*
Familievåpenet til det svenske kongehuset Bernadotte.
**Bernadotte** [-då'tt] er eit fransk etternamn. Namnet har frå 1818 vore slektsnamnet til det svenske kongehuset. Mellom 1818 og 1905 var det slektsnamnet til det norske kongehuset. 

Slekta stammar frå Béarn i fjellområdet Pyrenéane. Jean Baptiste Bernadotte (1763–1844) er den mest kjende av bernadottane. Han vart marskalk av Frankrike, fyrste av Ponte Corvo og til sist under namna Karl III Johan og Karl XIV Johan konge av Noreg og av Sverige. 

To andre greiner av slekta lever framleis i Frankrike. Ei grein kan førast attende til den eldre broren til farfar til kong Karl Johan. Han heitte André Bernadotte og vart fødd i 1680). Slektsgreina er ikkje adeleg. 

Ei anna grein stammar frå den eldre broren til Karl Johan, baron Jean Bernadotte (1754–1813). Frå 1810 har slektsovehovudet hatt tittelen baron. Som fideikommiss har slekta hatt slottet og godset Louvie i departementet Basses-Pyrénées.

Sjå òg
------

* Svenske monarkar
* Norske monarkar
**Blessing Oghnewresem Okagbare** (fødd 9. oktober 1988) er ein nigeriansk tidlegare friidrettsutøvar som tevla i sprintløp og lengdehopp. Ho tok OL-bronse i lengdehopp i 2008 og sikra seg VM-sølv i øvinga fem år seinare. Okagbare fekk då også bronsemedaljen på 200 meter. Dopingdømt.

Aktiv
-----

Okagbare vart nummer tre i lengdetevlinga under Sommar-OL 2008, andreplassen gjekk til Tatjana Lebedeva som fekk annullert sitt resultat ni år seinare. Under verdsmeisterskapen 2013 i Moskva enda Okagbare opp med sølv i lengde, 2 centimeter bakom Brittney Reese frå USA. Fem dagar seinare sprang Okagbare inn til bronse på 200 m, på same tid som sølvmedaljør Murielle Ahouré. I 2014 sigra Okagbare både på 100 m og 200 m ved samveldeleikane i Glasgow.

Okagbare sine personbeste på 100 meter og 200 m, høvesvis 10,79 og 22,04 sekund, var i si tid afrikarekordar. 100-meterstida presterte ho i 2003, same sesongen som ho sett personleg rekord med eit lengdehopp som målte 7 meter. 22,04 oppnådde ho våren 2018 i Abilene i Texas.

### Doping

Under Tokyo-OL 2021 testa Okagbare positivt i doping, det kom for ein dag at ho hadde nytta seg av veksthormonar og EPO over lengre tid. Ho vart deretter stengt ute frå idrett dei neste ti åra.

### Medaljar i internasjonale meisterskap

* OL 2008 i Beijing: Bronsmedalje i lengdehopp – 6,91 m
* VM 2013 i Moskva: Sølv i lengdehopp – 6,91 m, bronse på 200 m – 22,32

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blessing Okagbare» frå Wikipedia på engelsk, den 17. juli 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Blessing Okagbare» (på engelsk). Olympedia. Henta 6. mars 2023.
|  |
| --- |
| ***Andrias scheuchzeri*** |
| Andrias scheuchzeri*Andrias scheuchzeri* |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Amfibium Amphibia |
| **Orden:** | Salamandrar Caudata |
| **Familie:** | Cryptobranchidae |
| **Slekt:** | *Andrias* |
| **Art:** | †***A. scheuchzeri*** |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Andrias scheuchzeri*** |

**Andrias scheuchzeri** er ein utdøydd amfibieart i ordenen haleamfibiar. Dyret er kjend frå oligocen til pliocen. Det fossile skjelettet vart funne av den sveitsiske naturforskaren Johann Jakob Scheuchzer i 1726. Han skildra det i 1731 i verket sitt *Physica Sacra* som *Homo diluvii testis* «skjelettet av eit stakkars menneske som drukna i syndfloda».

Georges Cuvier påviste i 1811 at fossilet var eit amfibium. Artsnamnet vart føreslått av Holl i 1831 som *Salamandra scheuchzeri*. Slektsnamnet *Andrias* vart føreslått av Johann Jakob von Tschudi i 1837.

Kjelder
-------


* «Andrias Scheuchzeri», *Store norske leksikon*, 14. april 2015, henta 17. juli 2016


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Flatdalsteinen** er ein runestein frå Flatdal kyrkje i Seljord kommune i Telemark. Steinen låg på kyrkjegarden, rett utanfor kordøra. Han er første gong skildra i presten Hans A. Wille sin sjølvbiografi frå 1765. Innskrifta vart avteikna av M.A. Arendt i 1804. Steinen vart overteken av Foreningen til norske Fortidsminnesmerkers Bevaring, som i 1864 gav han til Universitetets Oldsaksamling. I dag er steinen magasinert ved Kulturhistorisk museum.

Innskriften er:

**ok mote ræistrunarþesar uktbiþrþørsalmakankuþ at hantake uiþsalmakas er þese stein likribir**
På norrønt vert det:

*Ogmundr reist rùnar þessar, ok biđr þess almàtkan Guđ, at hann taki viđr sàl Gamals, er þessi steinn liggr yfir.*

Og på moderne norsk:

«Ogmund rista desse runene, og ber den allmektige Gud at han vil ta imot Gamals sjel, han som denne steinen ligg over.»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Flatdalsteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 23. november 2019.*

Litteratur
----------

* *Norges innskrifter med de yngre runer. Annet bind. Av Magnus Olsen. Norsk historisk kjeldeskrift-institutt*. Jacob Dybwad. s. 214-219.
| **Torzjok** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Flagget til Torzjok | Byvåpenet til Torzjok |
| **Flagget til Torzjok** | **Byvåpenet til Torzjok** | 
 |
| Plassering |
| 

Torzjok is located in Russland

 |
| 

Torzjok is located in Tver oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Tver oblast |
| GrunnlagdBystatus | 11391775 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 47 644 |
| Koordinatar | 57°02′″N 34°58′″E﻿Koordinatar: 57°02′″N 34°58′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 172000-172011 |
| Retningsnummer (tlf) | 48251 |
| **Nettstad:** torzhok-adm.ru |

**Torzjok** (russisk Торжо́к) er ein by i Tver oblast i Russland med om lag  000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tvertsa, 60 km vest for Tver. Innbyggertall: 48 967 (folketelling 2002).

Historie
--------

Torzjok i 1910. Bilete av Sergej Prokudin-Gorskin
Byen og klosteret
Gate i Torzjok
Torzjok vart første gong nemnd i skriftlege kjelder i 1139. Mongolane brende byen i 1238, men dei gjekk ikkje vidare nordover til Novgorod. På den tida kontrollerte byen den einaste ruta for kornleveransar til Novgorod. Om Torzjok blokkerte ruta ville det verte kornmangel og hungersnaud i Novgorod. Torzjok vart derfor kjent som nøkkelen til Novgorod-republikken og skifta ofte hender under føydale krigar.

Byen vart innlemma i Storfyrstedømet Moskva med resten av Novgorod-republikken i 1478. Den polske armeen plyndra ofte byen under problemtida. Under det russiske keisardømet vart Torzjok kjend som ein viktig poststasjon på hovudvegen frå Moskva til St. Petersburg.

Attraksjonar
------------

I Torzjok finn ein fleire kyrkjer bygt på 1600-talet eller tidleg på 1700-talet. Under Katarina den store vart det gamle Boris og Gleb-klosteret ombygd i nyklassisk stil av ein lokal landeigar, fyrst Lvov. Hovudkyrkja i byen er katedralen frå 1374. I tillegg finst det vesle reisepalasset til Katarina II.

Kjende personar frå Torzjok
---------------------------

* Aleksej von Jawlensky, russisk ekspresjonistisk målar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Torzjok på nye og gamle bilete Arkivert 2008-03-11 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Torzjok» frå Wikipedia på bokmål, den 25. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Tver oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Tver |
| Våpenskjoldet til Tver oblast | 
 Andreapol **·**  Belyj **·**  Bezjetsk **·**  Bologoje **·**  Kaljazin **·**  Kasjin **·**  Kimry **·**  Konakovo **·**  Krasnyj Kholm **·**  Kuvsjinovo **·**  Likhoslavl **·**  Nelidovo **·**  Ostasjkov **·** Rzjev **·**  Staritsa **·**  Torzjok **·**  Toropets **·**  Udomlja **·**  Vesiegonsk **·**  Vysjnij Volotsjok **·**  Zapadnaja Dvina **·**  Zubtsov 
 | Flagget til Tver oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Tektonisk kart over Sør-Europa og Midtausten, med dei tektoniske strukturane vest i Det alpide beltet.
**Den alpine fjellkjedefolding** er ei fjellkjedefolding som fann stad i tertiærtida for om lag 60-80 millionar år sidan, og som mellom anna skapte fjellkjeda Alpane, ved sida av ei rekkje andre fjellkjeder som ligg i ein boge nord for Afrika og India.

Desse fjella omfattar (frå vest til aust) Atlasfjella, Pyreneane, Alpane, Dei dinariske Alpane, Hellenidane, Balkanfjella, Taurusfjella, Kaukasus, Alborz, Zagros, Hindu Kush, Pamir, Karakoram og Himalaya. Einskilde gonger finst andre namn for å skildre danning av separate fjellkjeder: til dømes den karpatiske orogenesen for Karpatane, den helleniske orogenesen for Hellenidane eller den himalayiske orogenesen for Himalaya.

Den alpine fjellkjedefoldinga føregjekk då kontinenta Afrika og India og den vesle kimmeriske plata kolliderte (frå sør) med Eurasia i nord. Motgåande rørsle mellom dei tektoniske platene byrja alt tidleg i krittida, men hovudfasane av fjellkjededanninga byrja i paleocen til eocen og han er endå ikkje heilt avslutta.

Den alpine fjellkjedefoldinga er rekna som ein av tre orogeneser som definerer geologien i Europa:

* Den kaledonske fjellkjedefolding som danna Old Red Sandstone-kontinentet då kontinenta Baltica og Laurentia kolliderte i tidleg paleozoikum. Denne rørsla skapte blant anna dei norske Langfjella, Dei kaledonske fjella i Skottland, Appalachane på austkysten av USA, og fjellkjedene aust på Grønland og vest på Svalbard.
* Hercynske (varisciske) fjellkjedefoldinga som danna Pangea då Gondwana og Old Red Sandstone-kontinentet kolliderte i midten til seinare paleozoikum. Denne rørsla skapte blant anna Ardennane i Belgia, Taunus og Hunsrück i Tyskland, og Karpatane i Aust-Europa.
* Alpine fjellkjedefoldinga.

Sjå òg
------

* Alpene
Ordensteikn med sverd for riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.
Ordensstripa for St. Olavs Orden
**Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen** er ein fortenesteorden innstifta av kong Oscar I den 21. august 1847 og kalla opp etter Olav den heilage. Han blir tildelt som «belønning for utmerkede fortjenester av fedrelandet og menneskeheten». Med unnatak av kongelege og statsoverhovud blir ordenen berre gjeven til nordmenn.

St. Olavs Orden er inndelt i fem grader: 

1. Storkross
2. Kommandør med stjerne
3. Kommandør
4. Riddar av 1. klasse
5. Riddar

Kongen av Noreg er stormeister av ordenen. Dekorasjonane som høyrer til ordenen er kongen sin eigedom, og må leverast tilbake til han når mottakaren døyr.

Skildring
---------

Ordensteiknet er ein maltesarkross i kvitemaljert gull, som i midten framme og bak har ein høgraud glob med ein blå og dobbel kvit ring rundt. På framsida er globen utstyrt med løva frå riksvåpenet i gull, på baksida har han valspråket til kong Oscar I, «Ret og Sanhed». Mellom dei fire krossarmane er det ein krona O i gull skriven med gotisk skrift. Som kommandør- og riddarkross har ordensteiknet ei gyllen kongekrone over krossen. 

Til ordenen høyrer det også eit kjede som kongen kan gje innehavarar av Storkorset.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om ordenen frå Kongehuset

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* LIBRIS

 |
| **Getxo** |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Getxo |
| **Byvåpenet til Getxo** |

 |
| Plassering |
| 

Getxo is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Baskarland |
| Provins | Bizkaia |
| Grunnlagd | 1075 |
| Borgarmeister | Imanol Landa |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  11,89 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 81 260   6 834,3 /km² |
| Koordinatar | 43°20′″N 3°0′″W﻿Koordinatar: 43°20′″N 3°0′″W﻿ |
| Høgd over havet | 50 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 48991 - 48993 - 48990 - 48930 |
| **Nettstad:** www.getxo.net |

**Getxo** (spansk *Guecho*) er ein by i provinsen Bizkaia i den autonome regionen Baskarland nord i Spania. Han er ein del av storbyområdet rundt Bilbao og har om lag 80 000 innbyggjarar. Getxo er i hovudsak eit rikt bustadområde og den tredje største kommunen i Bizkaia.

Historie
--------

Getxo var eit sokn (*anteiglesia*, *elizatea*) og eit landleg område ved ei stor strand ved munningen av Bilbaoestuaret. Senteret var den vesle fiskelandsbyen Algorta. Soknrådet møtte ved kyrkja *Getxoko Andra Mari* (baskisk) eller *Santa María de Getxo* (spansk) (begge tyder «Vår frue av Getxo»), ikkje lang frå neset Punta Galea.

Las Arenas - Areeta og Portugalete. Brua heiter «Puente Colgante» av Bizkaia.
Med industrialiseringa på 1800-talet utvikla somme område av Getxo seg til bustadområde for den øvre klassen i området. Landsbyen Algorta voks rundt kyrkja San Nicolás og kanaliseringa av elvemunningen gjorde at det kunne byggjast på stranda, distriktet Areeta (baskisk) eller Las Arenas (spansk). Nær *Areeta / Las Arenas*, på andre sida av vegen til Bilbao, voks det fram ein arbeidarklassebydel kalla *Romo*. På 1900-talet nådde byområde dei landlege områda ved Santa María de Getxo.

Getxo, samt det omliggande området kalla Uribe-Kosta, voks raskt dei siste tiåra av 1900-talet. Tidleg i 1980-åra hadde byen berre 50 000 innbyggjarar, medan han no har over 80 000.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå Getxo Arkivert 2009-10-02 ved Wayback Machine.
* Offisiell side

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Getxo» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 31°52′31.07″N 34°55′17.03″E﻿

**Gezer** (hebraisk skrift גֶּזֶר) er ein kibbutz sentralt i Israel. Han ligg i Shephelah mellom Modi'in, Ramle og Rehovot og høyrer til Gezer regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 353.

Kibbutzen vart grunnlagd i 1945 på landområde kjøpt av Ancient Order of Maccabeans i England,, ein filantropisk samskipnad skipa i 1896. Pionerane var immigrantar frå Europa, som kalla opp kibbutzen etter den bibelske Tel Gezer (Josva 21:21), som ligg i nærleiken.

Den 10. juni 1948, dagen etter brigadane *Yiftah* og *Harel* prøvde å ta Latrun, gjekk den arabiske legionen med hjelp av irregulære soldatar og eit dusin pansra køyretøy til åtak på kibbutzen. Han vart forsvart av 68 Haganah-soldatar. Etter ein fire timar lang kamp, fall kibbutzen. 39 forsvarar vart drepen, eit dusin rømde og dei gjenverande vart tekne til fange. To arabiske legionærar vart drepne. Om kvelden vart kibbutzen teken attende av to *Palmach*-troppar.

Etter krigen vart landsbyen bygd opp att, men gjekk frå kvarandre i 1964 på grunn av sosiale vanskar. Den noverande kibbutzen vart grunnlagd den 4. juli 1974, av ein Gar'in frå Nord-Amerika. Kibbutz Gezer Field er ein av få baseball-banar i Israel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gezer (kibbutz)» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Encyclopedia Judaica, Volume 7, *Gezer*, s.536.
2. ↑  Order of Ancient Maccabeans
3. 1 2  *Mapa's concise gazetteer of Israel*. Yuval Elʻazari (ed.). Tel-Aviv: Mapa Publishing. 2005. s. 108. ISBN 965-7184-34-7.  (he)
4. ↑  Benny Morris, *1948*, (2008), s.229-230.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Israel Baseball League and the Jewish Diaspora

| * v
* d
* e
Gezer regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Gezer**·** Hulda**·** Na'an**·** Netzer Sereni**·** Sha'alvim |
| Moshavim | Azaria**·** Beit Uziel**·** Ganei Yohanan**·** Kfar Bin Nun**·** Kfar Bilu**·** Kfar Shmuel**·** Matzliah**·** Mishmar Ayalon**·** Pedaya**·** Petahya**·** Ramot Meir**·** Sitria**·** Yad Rambam**·** Yashresh**·** Yatzitz |
| Jødiske busetnader | Beit Hashmonay**·** Nof Ayalon |
| Fellesbusetnader | Ganei Hadar**·** Karmei Yosef**·** Mishmar David |
**Ghada Shouaa** (fødd 10. september 1973) er ein syrisk tidlegare friidrettsutøvar frå Mhardeh i Hama guvernement som konkurrerte i mangekamp. Under dei olympiske leikene 1996 i Atlanta vann ho Syrias fyrste og einaste olympiske gullmedalje. Ho er også verdsmeister i sjukamp frå Göteborg i 1995.

Aktiv
-----

Shouaa gjennomførte sin fyrste sjukamp i 1991, og vart omgåande teken ut til VM 1991 i Tokyo, der ho ende på sisteplassen av dei som fullførte. Seinare i 1991-sesongen vart ho nummer to i sjukamp i Asia-meisterskapen. Ho OL-debuterte i Barcelona i 1992, der ho med skade kom på 25. plass.

Det store gjennombrotet til Shouaa kom i 1995 då ho vann den prestisjetunge Götzis-tevlinga med 6 715 poeng. Nokre veker seinare steig ho heilt til topps i sjukampen under VM i Göteborg. Shouaa vann med poengsummen 6 651, sølvvinnaren Svetlana Moskalets hadde 6 575 poeng.

I OL-sesongen året etter vann Shouaa atter i Götzis-sjukampen, der ho sette ny asiatisk rekord med 6 942 poeng. Under sommarleikane 1996 i Atlanta sikra ho seg gullmedaljen med stor margin, 6 780 poeng mot sølvmedaljør Natallja Sazanovitsj sine 6 563 poeng. Det er det einaste OL-gullet som har gått til Syria.

Skade øydela sesongane 1997 og 1998. I 1999 gjorde Shouaa comeback i VM 1999 i Sevilla og tok bronsemedaljen med 6 500 p, langt bak Eunice Barber på 6 861 poeng og Denise Lewis med 6 724.

Shouaa la opp etter OL i Sydney 2000.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1991 i Tokyo: Nr 24 – 5 066 poeng
* OL 1992 i Barcelona: Nr 25 – 5 278 poeng
* VM 1993 i Stuttgart: Braut etter tre øvingar
* VM 1995 i Göteborg: Gullmedalje 6 651 p, framom Svetlana Moskalets (6 575 p)
* OL 1996 i Atlanta: Gullmedalje 6 780 p, framom Natallja Sazanovitsj (6 563 p)
* VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 6 500 poeng
* OL 2000 i Sydney: Braut opningsøvinga

Shouaa er busett i Tyskland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ghada Shouaa» frå Wikipedia på engelsk, den 16. august 2016.*

* «Ghada Shouaa» (på engelsk). Olympedia. Henta 12. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Getúlio Dornelles Vargas** (19. april 1882–24. august 1954) var ein brasiliansk politikar. I 25 år dominerte han den brasilianske politikken, mellom anna som president.

Vargas var fødd i São Borja i delstaten Rio Grande do Sul. Han tok makta i Brasil ved eit statskupp i 1930 og innførte eit personleg diktatur med seg sjølv som president. Han var diktator i perioden 1930-34, president vald av kongressen i perioden 1934-37 og endå ein gong diktator i perioden 1937-45. I 1945 blei han tvinga av militæret til å gå av og blei etterfølgd av Eurico Gaspar Dutra. Vargas blei då senator i Rio Grande do Sul. Denne perioden brukte han aktivt for å skaffe seg ny støtte. I presidentvalet i 1950 vann han med nesten 50 % av røystene. Oppslutninga om Vargas gjekk gradvis ned gjennom heile presidentperioden, med aukande krav om at han måtte gå av. Då han skjøna at han korkje hadde støtte hos parlamentet eller hos militæret, utførte han sjølvmord i presidentpalasset i august 1954.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Ein opna torárull.
Ein **torárull** (hebr. סֵפֶר תּוֹרָה sēfer Tōrā) er ein bokrull med to spindlar som inneheld Toráen. Sjølve dokumentet er handskrive på hebraisk på ein keláf (pergament) av eit reint dyr og rulla opp på dei to spindlane, som kvar blir kalla es hajím (livets tre).

Torárullen er innpakka når han ikkje er i bruk. Samaritanarar, romaniotes, mizrahiske jødar og nokre sefardiske jødar brukar ein «tik» — ein sylinder av tre eller metall. Askenasiske jødar og dei fleste europeiske og nordafrikanske sefardiske jødar brukar ei kappe i staden. Denne kappa går under namna toramantel (ask.), vestido (sef.) eller meíl (hovudsakleg ital.). Italienske jødar brukar gjerne både *tik* og *kappe*.

Når torárullen ikkje er i bruk, blir han lagra i hekhálen (arka).

Galleri
-------

* Skrivng av ein torarull.Skrivng av ein torarull.
* Rabbinaren Aryeh Assis skriv ein torarull.Rabbinaren Aryeh Assis skriv ein torarull.
* Skriving av ein torarull i samband med åttiårsdagen til moshaven TzofitSkriving av ein torarull i samband med åttiårsdagen til moshaven Tzofit

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Torárull**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
Skihoppet i Alpensia Resort.
**Alpensia Resort** er eit idretts- og turistområde ved byen Pyeongchang i Gangwonprovinsen i Sør-Korea. Området vart planlagd med von om å få arrangere vinter-OL. Pyeongchang tapte kampen om Vinter-OL 2010 (som vart tildelt Vancouver i Canada) og 2014 (som Sotsji i Russland fekk), men idrettsområdet vart likevel bygd, og er hovudarena for Vinter-OL 2018 arrangert i Pyeongchang. Området vart opna sumaren 2009.

Området har mellom anna fleire golfbaner, skiskyttararena, langrennsarena, hoppbakkar, hotell og konferansesenter. Namnet er sett saman av Alpen (Alpane på tysk), Asia og Fantasia, og skal tyde «Asias fantastiske Alpar».

Planlegginga av området starta i desember 2003 og bygginga tok til i oktober 2006. Pyeongchang vart tildelt VM i skiskyting 2009, og debuterte med verdscuprenn vinteren 2008. Meisterskapet vart avvikla i februar 2009.

Alpensia var arena for det sørkoreanske meisterskapet og Far East Cup i langrenn i januar og februar 2009.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Alpensia Resort» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
***Egersundsposten*** var ei lokalavis for Egersund. Avisa vart grunnlagt i 1865 av Oscar Andersen frå Risør og nedlagt i 1940. Ho var den eldste avisa i Rogaland da ho vart nedlagt.

Historie
--------

Første nummer vart utgjeve den 1. juli 1864 og vart trykt hjå Oscar Andersen, som tidlegare hadde gjeve ut *Flekkefjord Budstikke*. Trykkpressa vart frakta til Egersund sjøvegen, det vil seie på ei skøyte, og dei fekk ein del problem med leveringa: Isen hadde frose i hamna og dei laut bera alt utstyret frå sjøen og opp gjennom Grøne Dalen. På vegen miste dei ei øskje med setjebokstavar i bakken slik at dei blei strødde utover. Mange av bokstavane ligg framleis på ein ukjend stad mellom Grøne Dalen og sjøen.

Etter eit halvt år vart *Egersundsposten* teken over av Rasmus Pedersen Ohme frå Stavanger. Avisa kom ut to gonger i veka og inneheldt til å begynna med ikkje så mykje lokalstoff ettersom redaktøren ikkje hadde nok ressursar til å få med seg alt som skjedde i byen.

I 1894 tok Jacob Friele frå Bergen over som redaktør i *Egersundsposten*. Han var tilhengjar av unionen med Sverige. Friele brukte ein kvar sjanse til å kritisere venstrefolka, som på si side brukte *Dalane Tidende* til å formidle sine meiningar.

Sonen hans Rasmus P. Ohme, Peder R. Ohme, vart ansvarleg utgjevar frå 1905. Han hadde da arbeidd ei god stund i avisa frå før. Han stod som ansvarleg utgjevar fram til 1928, da sonen hans, Asbjørn H. Ohme, tok over som tredje generasjon.

Siste redaktør i *Egersundsposten* var Halvdan Slettebøe. Etter andre verdskrigen, da *Egersundsposten* ikkje lenger kom ut, vart han redaktør i *Dalane Tidende*.

Kjelder
-------

* «Egersundsposten» frå Norsk Wikipedia på bokmål og riksmål

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Dalane Tidende*
**Jonsklosteret** var eit augustinarkloster som låg i området ved Strandgata og Markeveien på sørsida av Vågen i Bergen.

Klosteret var vigd til Johannes Døypar. Det vart truleg grunnlagt ca. 1150, men er fyrste gong omtalt i 1208. Ein veit at klostret var i økonomiske vanskar frå 1300-talet og utover, og på grunn av problem etter svartedauden var klosteret truleg ute av drift frå 1400-talet av. I 1450 vart klostergodset overteke av domkyrkja. Truleg brann klosteret ned ved bybrannen i 1489. Den tilhøyrande kyrkja vart tydelegvis ståande nokoleis uskadd, og ho må ha vore i bruk fram til 1552, då borgarane i byen fekk området for å byggja rådhus. Dette vart det ikkje noko av og restane av kyrkja vart ståande som ruin som endeleg vart fjerna på 1700-talet.

I 1823 laga L.D. Klüver ei oversiktsskisse av dei få restane som var igjen. Kyrkja vart lokalisert ved graving i 1895, men det er få voner om at det mange leivningar igjen av klosteret.

Kjelder
-------

1. ↑  Baglersagaene, kap. 33
2. ↑  Mæhlum, Lars. (2016, 4. juli). Jonsklosteret. I Store norske leksikon. Henta 18. september 2016 fra .
3. ↑

---

* *Denne artikkelen bygger på «Jonsklosteret i Bergen» frå Wikipedia på bokmål, den 18. september 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jonsklosteret i Bergen hos Store norske leksikon
* Jonsklosteret i Bergen hos katolsk.no
Mozilla Corporation logo
**Mozilla Corporation** (forkorta **MoCo**) er eit dotterselskap av Mozilla Foundation som koordinerer og integrerer utviklinga av internett-relaterte dataprogram som nettlesarane Mozilla Firefox og SeaMonkey og epostprogrammet Mozilla Thunderbird. Selskapet verker gjennom eit globalt fellesskap av open source-utviklarar. Mozilla Corporation gjeninvesterer noko eller alt av overskotet sitt i Mozilla-prosjekt. Det erklærte målet til verksemda er å jobba for Mozilla Foundation sitt mål om valfridom og nyskaping på Internett.

Kjelder
-------

1. ↑  staff (5 Aug 2005), *Mozilla Foundation Reorganization*, Mozilla Corporation, arkivert frå originalen 5. august 2005, henta 6. juni 2017
2. ↑  «Mozilla Foundation Forms New Organization to Further the Creation of Free, Open Source Internet Software, Including the Award-Winning Mozilla Firefox Browser» (Press release). Mozilla. 3. august 2005.

* *Denne artikkelen bygger på «Mozilla Corporation» frå Wikipedia på dansk, den 6. juni 2017.*
Teikning frå 1930-talet av Gandhi som spinn bomullstråd.
Handveving med tradisjonell vevstol i Assam i 2006.
**Khadi** eller **khaddar** er hindustani (hindi og urdu) for 'bomull' og viser til handlaga indisk klede. Omgrepet fekk ei viktig tyding for den indiske fridomsrørsla etter at Gandhi byrja legga vekt på heimespinning som ein måte til å ta tilbake indiske tradisjonar og økonomisk styring på. Khadi har ei viktig stilling i indisk politikk og er mellom anna det føreskrivne stoffet for det indiske flagget.

I første omgang reknar ein manuelt spunne og vove indisk bomullstøy som khadi, men ull og silke blir også gjerne rekna med, og i den vidaste tydinga kan omgrepet omfatta ei rekkje ulike indiske handverksprodukt.

Bakgrunn
--------

Sidan antikken hadde ein handla med fint musselin frå det indiske subkontinentet. Utviklinga av britisk tekstilindustri under den industrielle revolusjonen hadde gått hardt utover indisk kledeproduksjon og økonomi. Ved byrjinga av 1900-talet hevda Mahatma Gandhi at prosessen der bomull blei plukka i India, frakta til Storbritannia og foredla ved fabrikkar der, for deretter å bli send tilbake til mellom anna India og seld der med store fortenester, og at om indarar laga sitt eige tøy ville dei vinna økonomisk på det. Han utvikla khadi-rørsla for å setja dette i system. Bruken og laginga av tøyet skulle både sysselsetja mange, få vanlege folk og særleg kvinner med i fridomsrørsla og gjera landet og landsbyar sjølvforsynte, men òg visa indisk samling og vilje til sjølvstyre, *svaradj*. Gandhi gjekk inn for at kvar enkelt sjølvstendeforkjempar skulle spinna bomullstråd eller veva stoff. Han levde sjølv etter dette prinsippet, spann eller vov dagleg, og kledde seg berre i heimelaga tradisjonelle indiske klede.

Rommet til Gandhi i Mani Bhavan i Mumbai med spinneutstyr og portrett av Gandhi i khadiklede.
Sjølvstenderørsla følgde opp gjennom boikott av britiske produkt, og for Gandhi-tilhengjarar og medlemmer av Kongresspartiet blei det vanleg å berre bruka khadi. Framleis vil mange indiske politikarar berre kle seg i tradisjonelle indiske klede laga av dette tøyet.

Kjelder
-------

* Khadi ved kamat.com
* Of cotton and colonialism ved sepiamutiny.com
* Mahatma Gandhi's Association With Mani Bhavan Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine. ved gandhi-manibhavan.org

Bakgrunnsstoff
--------------

* PAYYANUR KHADI. Om khaditradisjonen i Payyanur i Kerala.
* Hwaa Irfan, The Allure of Indian Cotton Arkivert 2011-02-18 ved Wayback Machine. IslamOnline.net
*Må ikkje forvekslast med ferromagnetisme.*
Ferrimagnetisk fordeling
**Ferrimagnetisme** er ein type magnetisme som finst i innskotsgrunnstoff-samband, ein mellomting mellom antiferromagnetisme og ferromagnetisme, både med omsyn til atomistisk opphav og eigenskapar. Mange ferrimagnetiske stoff inneheld jern og dette har gjeve opphav til namnet. 

I den enklaste forma si kan ferrimagnetisme representerast ved antiparallelt orienterte piler (moment) av ulik storleik. Ferrimagnetisme opptrer som alle former for kooperativ magnetisme under ein vis karakteristisk temperatur som vekselvis blir kalla ferrimagnetisk néeltemperatur og ferrimagnetisk curietemperatur.

Ferrimagnetiske stoff er ofte vanskelege å detektere. Ferrimagnetar er nesten alltid svakare permanentmagnetar enn ferromagnetane. Ved om-magnetisering skiftar feltet brått retning. Hyseteresekurva endrar seg difor sterkt over eit særs lite område, før ein like etter får magnetisk metting.

Kjelder
-------

ferrimagnetisme. I Store norske leksikon. Henta frå: