recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ingvald Berentin Aase** (5. februar 1882–23. mai 1948) var ein norsk målarmeister og politikar frå Bergen. I åra frå 1922 til 1930 representerte han etter tur Arbeidarpartiet, Norges Kommunistiske Parti og atter Arbeidarpartiet på Stortinget.

Aase var son til ein bygningsmann/bordarbeidar. Frå ganske ung alder byrja han som målar, og tok fagbrev i 1907. I tida frå 1914 til 1923 leidde han samvirket Bergens Malerverksted. Han var formann i Malersvennenes forening i Bergen åra 1912-16, og Bergen faglege samorganisasjon i 1917. Elles var han styremedlem i avisa Arbeidet.

Aase var medlem av Bergen bystyre frå 1916 til 1933, tolv av åra sat han i formannskapet. Hausten 1921 vart han vald inn på Stortinget frå valkrinsen Bergen som representant for Arbeidarpartiet. Tre år seinare var han attvald, då som representant for utbrytarpartiet Norges Kommunistiske Parti. Han fekk også ein tredje periode på Stortinget 1928-1930. I 1928 melde Aase seg ut av NKP i 1929 og inn i Arbeidarpartiet. I den fyrste treårsbolken på Stortinget var han medlem i Næringskomite nr 2, sidan i Universitets og fagskulekomiteen.

I 1930 vart Aase tilsett som sekretær i Norsk Bygningsarbeiderforbund. Tre år seinare vart han vald til formann i forbundet. Frå 1934 til han døydde i 1948 var han hovudkasserar i Landsorganisasjonen.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi Arkivert 2012-05-31 ved Wayback Machine.
**Ingunn Margrete van Etten** (fødd 12. februar 1950) er ein norsk illustratør og biletkunstnar. Ho har utdanning frå Frankrike, Belgia og Noreg. Som illustratør arbeider ho mest med biletbøker for born, illustrasjonar i skulebøker og bokomslag. Ho har også hatt fleire utstillingar som biletkunstnar.

Ingunn van Etten er oppvaksen og busett på Grimo i Ullensvang herad. Det er også ho som har utforma skulpturen som markerer tusenårsstaden i Ullensvang, nemleg sentrum og kaiområdet på Utne. Skulpturen står på kaia på Utne og vart avduka i 2007.

Eigne barnebøker
----------------

* *Trollkjerringa i Hausafjellet* (1999)
* *Meistersmeden* (2002)

Eit utval barnebøker illustrerte av van Etten
---------------------------------------------

* Liv Holmen: *Så nær* (1980)
* Tor Åge Bringsværd: *Tordenguden* (1988)
* Hans Sande: *Den dagen det regna kattungar* (1988)
* Hans Sande: *Sprettert og eg* (1991)
* Gunn Marit Meyer: *4,5,6 heks* (1994)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitaliserte bøker av Ingunn van Etten hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Ingunn van Etten i BIBSYS Ask[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* ISNI
* SUDOC
* KulturNav

 |
**Ingvald Haugen** (16. oktober 1894–20. juni 1958) var ein norsk sjømann, fagforeiningsmann og politikar frå Hadsel. Han var formann i Norsk Sjømannsforbund frå 1936 til 1958, og stortingsrepresentant frå Oslo i perioden 1945-1949.

Haugen var son til ein småbrukar og fiskar. Han var sjølv fiskar frå han 14 år gammal. I 1914 reiste han til sjøs og var sjømann fram til 1919. 

Frå 1919 arbeidde Haugen som tillitsmann i Sjømannsorganisasjonen, med kontorstad i mellom andre Haugesund og seinare Cardiff. I tida 1927-36 var han nestformann i Sjømannsorganisasjonen, sidan då busett i Oslo. Frå 1936 til 1958 var han formann i Norsk Sjømannsforbund, gjennom krigsåra 1940-45 med base i USA og i Storbritannia. Åra 1950-58 var han også med i eksekutivkomiteen til Transportinternasjonalen.

Haugen var medlem i sentralstyret i Arbeidarpartiet frå 1936 til 1957 og i Kvalrådet 1936-58. Perioden 1945-49 representerte han Arbeidarpartiet på Stortinget, der han var medlem i Post-, telegraf- og kystfartskomiteen.

For innsatsen under andre verdskrigen vart Haugen tildelt den britiske *King's Medal for Service in the Cause of Freedom*.

Kjelder
-------


* Stortingsbiografi


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Koordinatar: 66°30′S 128°30′E﻿

**Porpoise Bay** er ei isfyllt bukt kring 145 km brei på kysten av Antarktis mellom Cape Goodenough og Cape Morse. US Exploring Expedition (1838-42) under Charles Wilkes som gav namnet «Porpoise Bay», etter USEE-briggen ««Porpoise»», til ei større bukt kring 66 °S, 130 °E. US-ACAN identifiserte Porpoise Bay basert på kartet til Wilkes (1840) og G.D. Blodgett sitt kart frå 1955 basert frå flyfoto teken under USN Operasjon Highjump (1946-47). Namnet vart gjeven til den større bukta som ligg like sørvest for å oppretthalde det originale namnet til Wilkes.

**Porpoise Basin** (66°10′S 128°30′E﻿) er ein havbasseng, nær Porpoise Bay. **Porpoise Canyon** (64°20′S 131°0′E﻿) er ei underjøisk kløft kring 500 km frå Porpoise Bay og ei av dei største kløftene i kontinentalmarginen i Wilkes Land .

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Porpoise Bay» (innhald frå Geographic Names Information System).
Koordinatar: 64°49′30″ S 63°29′38″ W﻿

**Port Lockroy** er ei naturleg hamn på nordvestkysten av Wiencke Island i Antarktiske Arkipel i Britisk Antarktis. Han vart oppdaga i 1904 og kalla opp etter Édouard Lockroy, ein fransk politikar og visepresident i handelsdepartementet, som assisterte Jean-Baptiste Charcot i få statleg støtte til Den franske antarktisekspedisjonen. Hamna vart nytta av kvalfangarar mellom 1911 og 1931. I løpet av andre verdskrigen oppretta den britiske militæroperasjonen Tabarin ein base i Port Lockroy (Station A) på den vesle Goudier Island i bukta. Denne var i drift som ein britisk stasjon fram til 1962. 

I 1996 vart Port Lockroy-basen renovert og er i dag eit museum og eit postkontor driven av Great Britaian Antarctic Heritage Trust. Han fekk status som *Historisk stad nr. 61* under Antarktistraktaten og er ein av dei mest populære turistdestinasjonane i Antarktis.

Matrasjonar til utstilling i museet.
Port Lockroy (i 2000
Den fråflytta britiske basen ved Port Lockroy, 1962
Selskapet samlar inn data for British Antarctic Survey for å observere korleis turismen påverkar pingvinane. Halve øya er opne for turistar, medan den andre halvdelen er reservert for pingvinane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Port Lockroy» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Port Lockroy Station». British Antarctic Survey. Henta 19. mars 2014. [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Port Lockroy  Arkivert 2011-07-23 ved Wayback Machine.», *UK Antarctic Heritage Trust*, Vitja 25 April 2010
* «British Antarctic Survey: Port Lockroy Station [*daud lenkje*]», *Natural Environment Research Council*. Vitja 25. april 2010
* «Bilete frå Port Lockroy Arkivert 2016-06-29 ved Wayback Machine.»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
Porlock Bay frå Porlock Weir mot Hurlestone Point.
**Porlock Bay** er ei bukt i Bristolkanalen, mellom Hurlestone Point og Porlock Weir i Somerset i England.

Langs kysten finn ein grusryggar, marskland og ein skog som er lagt under vatn. I 1052 gjekk den saksiske kongen Harald i land ved Porlock Bay frå Irland og brende byen her før han marsjerte mot London.

Mykje av kysten er verna av National Trust.

*Porlock Ridge and Saltmarsh* er eit 18,6 km² stort *biologisk område av særleg vitskapleg interesse* (SSSI), oppretta i 1990. Området er viktig på grunn av aktive geomorfologiske trekk. Her finst òg viktig marskland og planta singelryggar.

Ved Bossington ligg ei grusstrand som Hornerelva renn gjennom. I 1990-åra vart det danna marskland og lagunar i området innanfor grusryggen på grunn av stigande havnivå.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Porlock Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 18. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Exmoor - Minehead & Porlock». History Tourist.com. Arkivert frå originalen 25. november 2009. Henta 18. desember 2009.
2. ↑  «Porlock Ridge and Saltmarsh» (PDF). *English Nature*.
3. ↑  «Shifting shores in the South West» (PDF). National Trust.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kyststi: Bossington frå National Trust

Koordinatar: 51°13′13″N 3°36′49″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 19°57′N 72°50′W﻿


Port-de-Paix avmerkt på Haiti-kartet

**Port-de-Paix** (haitisk: Pòdepè eller Pòdpè) er ein by i Haiti og hovudstad i departementet Nord-Ouest. Han hadde i 2009 eit innbyggjartal på 250 000.

Tidlegare var byen ein stor eksportør av bananar og kaffi, men har dei seinare åra fått rykte på seg som sentrum for smuglarvarer frå Miami i USA. Kristoffer Columbus gav området rundt byen namnet «Valparaíso» etter at han gjekk i land der 6. desember 1492. Det er mange attraktive strender i området, og frå byen går det ei ferje over til øya Tortuga.

Byen vart grunnlagd i 1665 av franske filibusterar som hadde vorte fordrivne frå Tortuga av dei britiske okkupantane. I 1679 opplevde byen det fyrste slaveopprøret. Det gjekk framover med området på 1800-talet, men i 1902 vart byen nesten heilt øydelagd av ein brann, og har aldri seinare kome opp att på det nivået han var på.

Port-de-Paix er også hovudstad i arrondissementet med same namn. Det omfattar fire kommunar: Port-de-Paix, Bassin Bleu, Chansolme og Tortuga.

Kjelder
-------

* «Port-de-Paix» på Wikipedia på engelsk, innhenta 3. juli 2010.

### Referansar

1. ↑  «Port-de-Paix» hjå Britannica Online Encyclopedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Nardo** er ein bydel i Trondheim.
Nardo ligg sør for sjølve Midtbyen og aust for Nidelva. Namnet Nardo skriv seg frå norrøn tid og ein reknar med at det låg et gudehov tileigna Njord her.

Statistisk sentralbyrå si levekårsundersøking i 2004 utpeikte Nardo som den bydelen i Trondheim der innbyggarane hadde det best.

Geografi
--------

Området Nardo strekkjer seg frå Lerkendal i nord og til Risvollan i sør. Grensene i aust og vest er kvar seg Moholt og Sunnland.

Med tida har det endra seg ein del kva for område som blir rekna til Nardo. Tendensen er at Nardo, noko feilaktig, har strekt seg sørover. Handlesenteret Nardocenteret har bidratt mykje til dette, i tillegg til at Nardo administrative distrikt fram til 1. januar 2005 omfatta bydelane Nardo, Steinan, Bratsberg, Nidarvoll og Hoeggen. Nardo er nå underlagt Lerkendal administrative bydel.

Omkjøringsvegen og Nardokrysset deler bydelen i to delar, Nardosletta er et relativt flatt område frå omkjøringsvegen og sørover til Nardocenteret. Nord for omkjøringsvegen ligg Blomsterbyen og Nardotoppen kvar seg aust og vest for Torbjørn Bratts veg.

Sør for Nardo ligg det fire store burettslag som hovudsakleg består av blokker og rekkehus: Othilienborg, Vestlia, Sollia og Risvollan. Sistnemnte er mellom Noregs største burettslag.

Idrett
------

Nardo har ein suksessfull bydelsklubb, Nardo Fotballklubb. Nardo FK held til i Nissekollen – eit friluftsområde i Blomsterbyen – der klubben har eit klubbhus og to fotballbanar med kunstgrasunderlag, ein stor og ein liten.

Utdanning
---------

I hjarta av bydelen ligg den nyleg nyleg gjenreiste Nardo skole. Den nye skolen opna i 2008 etter ein byggjeperiode på to år, mellombels opphaldsstad for elevane var i brakker på Sverresborg. Bydelen sin lokale ungdomsskole er Sunnland ungdomsskole, rett vest for Nardo

Næraste vidaregåande skole er Strinda videregående skole som tilbyr studieretning for idretts- og studieforberedende fag.

Nardo ligg òg i umiddelbar nærleik til Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet, campus Gløshaugen.

Næringsverksemd
---------------

Nardo er først og fremst eit bustadstrøk, og har få butikkar og andre arbeidsplassar i sjølve bydelen. Sør i bydelen ligg bydelssenteret Nardocenteret. Trondheims Mercedes-Benz-forhandlar, Motor-Trade er òg lokalisert på Nardo. Røde kors, Tapir og Mamoz er nokre av dei få foretaka som har lokale på Nardo.

Kommunikasjon
-------------

Nardo ligg like ved Omkjøringsvegen og er lett tilgjengeleg med bil. Det meste av kollektivtransport til og frå Nardo går med buss, hovudsakeeig bussrute nr. 8 og 52. Heilt nord i bydelen ligg òg Lerkendal stasjon, ein togstasjon på Stavnebanen.

Gardsnamnet
-----------

Gardsnamnet **Nardo** (Nardoe/Nardve (1801)) var tidlegare matrikulert til Strinden prestegjeld i Lade sokn. I 1801 vert to gardar nemnde: Nardoe nedre og Nardve den mellemste. I 1886 vert fire gardar nemnde: Nardo nordre, vestre, østre og søndre med til saman sju bruk.

Kjelder
-------

1. ↑  «- Nardo er fantastisk». Adresseavisen. 15. januar 2005. Arkivert frå originalen 10. mars 2016. Henta 15. august 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nardo**
Austpagoden ved Yakushi-ji blei bygd i 730, under Naratida.
**Naratida** (奈良時代, Nara jidai) var ein periode i japansk historie som varte frå 710 til 794. Han har namn etter Nara, som var hovudstad i denne perioden. 

I 710 etablerte Keisar Gemmei skipa hovudstaden Heijō-kyō (dagens Nara) i 710. Bortsett frå ein periode på fem år, frå 740 til 745 då hovudstaden blei flytta igjen, var dette hovudstaden i Japan fram til keisar Kammu skipa ein ny hovedstad, Nagaoka-kyō, i 784. I 794 blei hovudstaden flytta til Heian-kyō (Kyoto), og Heiantida tok til.

I Naratida hadde Japan diplomatisk samband med Kina, og kinesisk kultur blei populær i Japan. 

Hovudstaden var modellert etter Chang'an, hovudstaden i det kinesiske Tang-dynastiet. På mange andre måtar var den japanske overklassen prega av kinesarane, mellom anna ved å ta i bruk kinesisk skrift, kinesiske motar og buddhismen.

Det meste av det japanske samfunnet på denne tida bygde på landbruk og busetjing i landsbyar. Dei fleste folka som budde her følgde ei tru som bygde på dyrking av naturånder og forfedreånder kalla kami.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nara-perioden» frå Wikipedia på bokmål, og «Naraperioden» frå Wikipedia på svensk den 20. mai 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NDL

 |
|  |
| --- |
| ***Song for Guy***  Singel av Elton Johnfrå albumet *A Single Man* |
|  |
| B-side | «Lovesick» |
| **Utgjeve** | 28. november 1978 (UK)Mars 1979 (U.S.) |
| **Sjanger** | Easy listening |
| **Lengd** | 5:02 (singel)6:34 (album) |
| **Selskap** | MCA (US/Canada)Rocket Records |
| Låtskrivar(ar) | Elton John |
| Elton John-kronologi |
| «Part-Time Love»(1978) | *Song for Guy* | «Are You Ready for Love»(1979)
 
 |

«**Song for Guy**» er eit nesten instrumentalt musikkstykke av Elton John. Det er den siste songen på albumet hans *A Single Man* frå 1978.

Elton John sa sjølv dette om singel i plateomslaget: 

*«...Eg skreiv denne songen ein sundag, og såg for meg meg sjølv flyte ut i rommet og sjå ned på min eigen kropp. Eg førestilte meg sjølv døy. Med desse tankane i meg skreiv eg denne songen om døden. Dagen etter fekk eg vite at Guy (Burchett), vår 17 år gamle bodbringar, hadde omkomme i ei motorsykkelulukke dagen før. Guy døydde den dagen eg skreiv denne songen.»*

Songen er bygd opp av piano, ein trommemaskin og synthesizerar. Mot slutten av songen syng Elton John *«Life, isn't everything»* fleire gonger. 

Singelen nådde fjerdeplassen i Storbritannia. Han vart ikkje gjeven ut i USA før mars 1979 og nådde då berre 110. plass.

Medverkande
-----------

* Elton John - piano, mellotron, polymoog, synthesizer, tekst
* Ray Cooper - windchime, shaker
* Clive Franks - bass

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Song for Guy» frå Wikipedia på engelsk, den 23. november 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Billboard*. 24 februar 1979.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå gangart i gruver.* 
Gonge hjå elefant.
Springangde bison.
**Gangart** er dyr sine ulike måtar å gå eller løpe på. Ein skil for eksempel mellom passgang og diagonalgang. Ordet gangart blir særleg brukt om hestar og korleis dei bevegar seg. 

Menneska sine viktigaste gangartar er gonge og lauping. Det blir i så måte arrangert konkurransar både i kappgang og løp.

Gangartar hos hestar
--------------------

Alle hestar har dei tre hovudgangartene skritt, trav og galopp. I tillegg til desse har islandshestar tølt («flygande skritt») og pass. Amerikanske hesterasar har mange ulike gangartar, blant anna «fox trott» og «running walk».

Hestar konkurrerer i mange ulike gangartar. 

Det blir arrangert kappriding i galopp, galoppløp. Det blir også arrangert køyrekonkurransar, mellom anna som travløp. Både galoppsport og travsport er populære som veddeløp. 

I dressurriding skal hesten vise at den meistrar dei tre hovudgangartane, i tillegg til å utføre andre moment. 

For islandshestar blir det arrangert konkurransar som går ut på å vise fram dei 5 ulike gangartane som islandshesten har.

Sjå også
--------

* Hest
* Travsport
* Ridesport
**Lauri Rikhard Parkkinen** (8. mai 1917–3. oktober 1994), kjend som **Lassi Parkkinen**, var ein finsk skeiseløpar frå Varkaus. Han vart verdsmeister i 1947 og vart nummer to på 10 000 meter under Vinter-OL 1948, og i skeise-VM 1952.

Parkkinen deltok i verdsmeisterskapen på skeiser både i 1938 og -39, utan å utmerke seg. Ved VM 1947 i Oslo viste han seg derimot som den jamnaste deltakaren, og vann laurbærkransen framom norske Sverre Farstad. Under dei olympiske vinterleikane 1948 i St. Moritz vart han fjerdemann på 1500 meter, før han sikra seg sølvmedaljen på 10 000 meter.

Under Vinter-OL 1952 i Oslo gjorde Parkkinen sitt beste løp på 1500 m, der han enda på sjetteplassen. Ei veke etter Oslo-leikane var over, tok han andreplassen etter Hjalmar Andersen då verdsmeisterskapen gjekk av stabelen fyrste helga i mars.

Parkkinen vart finsk meister fem gongar; 1941, 1943, 1944, 1946 og 1952. Han deltok internasjonalt til 1953.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lassi Parkkinen» frå Wikipedia på nederlandsk, den 15. november 2016.*
Ein høgislandsk propagandabild: islending, målreinsingsart
**Høgislandsk** (háfrónska) er eit språkleg eksperiment som blir utført av belgiaren Jozef Braekmans. Målet med eksperimentet er å skape eit ultrapuristisk, metaforisk og arkaisk islandsk. Målet er å laga ei slags symbolsk tilflukt for dei islendingane som ikkje er einige i internasjonaliseringa av morsmålet deira, og som vil snakke eit islandsk som høyrest så mellomalderleg og reint som mogleg. Namnet *háfrónska* er danna etter ‘høgnorsk’, namnet på den klassiske nynorsken. Uttrykket ‘frónska’ stammar frå ‘frón’, eit poetisk namn på Island og eitt av namna på ’jorda’ i Snorre-Edda.

*Háfrónska* dreier seg spesielt om ‘málgjörhreinsun’ (ultrapurismen) og omset eller fortolkar dermed mange ord, inkludert eigennamn, geografiske namn og namn på kjemikaliar. Ein nyttar au kjente ord: til dømes *beinstál* (bein-stål, kalsium), *surtsgull* (gullet frå Surt, kjempa frå den brennande verda Muspelheim, svovel), *haðarrúnir* (runene frå Hod, den blinde guden, blindeskrift), *þórsilmur* (dei herlege duftene frå Thor, ozon), *ginnungahvellur* (det store smellet (big bang), etter ‘ginnungagap’, det store og tomme rommet i opphavet til tida, forstavinga ‘ginnunga-‘ tyder både ‘stordom’ og ‘tidas byrjing’).
Hjartet til språkrørsla er heimesidene deira, der Pétur Þorsteinsson er ordstyrar. Språket har ingen offisiell status på Island.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesidene til språkgruppa Arkivert 2010-03-29 ved Wayback Machine. (engelsk)
* Kommentar på nynorsk.no: «Høgislandsk, det reinaste språket verda har sett» Arkivert 2005-08-02 ved Wayback Machine.
Eit par svært høghæla sko: Stilettsko
Louboutin Pigalle Follies Suede Paillette animasjon (skl designa av Christian Louboutin)
**Høghæla sko** er ein type sko som løftar hælen markant meir enn tærne.

Historie
--------

Høge hælar blei innført for at føtene til ryttarar skulle bli verande i stigbøylen. Ved å gå med ridestøvlar framstod menn som høgare, og dette danna etterkvart mote.

Den eldste høge støvelhælen er frå omkring 1540 og frå England. Bruken av høge hælar kan belasta ledda i framfoten, sidan mykje av vekta frå kroppen kan kvila på dei. Tærne går nokre gangar inn i ei smal, spiss tå i skoen, noko som kan forverra belastninga.

### Sko med halvhøge hælar

Med ein halvhøg hæl (pumps) kviler ein del av kroppsvekta på fothola.

### Stilettsko

Stilettsko (eller *stilettar*) er høghæla sko med smale stiletthælar. Dette er høge tynne hælar, som det krev øving for å gå med. I stilettar kviler kroppsvekta ikkje berre på fotsolen, men òg på sidene og i noko grad på oversida av foten.

Kjelder
-------

1. ↑  side 42. Shoes ISBN 978-0-500-51212-8

* *Denne artikkelen bygger på «Højhælede sko» frå Wikipedia på dansk, den 21. april 2023.*

Litteratur
----------

* Sko; Stil, sex og sunne føter ISBN 978-87-12-04428-4
* Shoes ISBN 978-0-500-51212-8
Ganddal bydelshus
**Ganddal** er ein bydel i Sandnes kommune. Ganddal ligg mellom Sandnes sentrum og Jæren, og har namnet sitt frå Gandsfjorden, som igjen har namnet sitt frå norrønt Gandr = stokk, eller stav. Dalen er mellom Stokkalandsfjellet i sør, Lundehaugen i nord, og Håbafjellet i aust.

Parkdraget langs Storåna, Gandsparkene, tek slutt her og elva kan fylgjast vidare til turområdet kring Stokkelandsvatnet. Sivilforsvaret sitt beredskaps- og kompetansesenter har hovudsete i Vagleleiren i bydelen.

Næringsliv
----------

Ganddal har mykje jordbruk mot grensene til Malmheim bydel i vest og Klepp kommune i sør. Ved den nye godsterminalen ligg industriområdet Kvål. Det finst òg noko industri ved Storåna gjennom Åsedalen, men dette vil fasast ut til fordel for bustad- og friområde. På Foss-Eikeland ligg mellom anna den tradisjonsrike fabrikken SandnesGarn.

Samferdsle
----------

Ganddal har eigen stasjon på Jærbanen, Ganddal stasjon. Frå denne går Ålgårdsbanen, eit nå nedlagt sidespor, til Figgjo og Ålgård. Sandnes godsterminal vert bygd sør på Ganddal og vil verta ferdig til bruk seint i 2007. Han vil erstatta terminalane på Brueland i Sandnes og Paradis i Stavanger og vil verta den nest største i landet.

Riksveg 44 Jærvegen går tvers gjennom bydelen og er hovudåra mellom Jæren og Sandnes sentrum. Vegen er sterkt trafikkert og dårleg skjerma. Riksvegen vert flytta til ny firefelts veg mot vest, frå knutepunktet ved den nye jernbaneterminalen nordover til Riksveg 509 på Stangeland.

Utdanning
---------

Ganddal har tre offentlege og ein privat grunnskule. Dei offentlege er Ganddal skule (1.-7.trinn) ved Jærvegen, Sørbø skole (1.-7.trinn)på Lundehaugen og Lundehaugen Ungdomsskule på Lundehaugen.. Sandnes friskole er ein grunnskule frå første til tiande klassesteg i regi av Jæren Kristne Senter. I 1985 flytta Sandnes handelsskole frå dei gamle lokala til Sandnes gymnas i Langgata, og over i nye bygg på Lundehaugen. Skulen fekk namnet Lundehaugen vidaregående skule, og har vorte mest kjend for musikk-, dans- og dramalina, men har òg liner for service og samferdsle, medier og kommunikasjon, allmennfagleg påbygging og innføringsklasse for internasjonale elevar. I 2010 flytta skulen til nye bygg i Sandnes Sentrum, og fekk då namnet Vågen vidaregåande skule.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Gandsfjorden** er ein sidefjord til Boknafjorden i kommunane Sandnes og Stavanger i Rogaland fylke. Fjorden startar like vest for Stavanger sentrum og strekkjer seg 15 km sørover til byen Sandnes, som ligg inst i fjorden. 

Gandsfjorden har ein sidefjord, Riskafjorden, som går søraustover på sørsida av øya Uskjo eit godt stykke ute i fjorden. Riskafjorden har innløp like ovanfor Hillevåg i Stavanger. 

Satellittbilete av Stavanger-halvøya som viser Gandsfjorden til høgre, medan Hafrsfjord ligg til venstre. (Kjelde: NASA WorldWind)
Heile vestsida av Gandsfjorden er tett busett og utbygd. Sjølve Stavanger ligg lengst nord og vidare sørover finn ein Hillevåg, Jåttåvågen, Hinnavågen, Forus og til slutt Sandnes. Jåttåvågen og Hinnavågen ved Gandsfjorden vart nytta som byggjestad for Condeep-oljeplattformar. Austsida av fjorden har fleire fjell og nutar, som Lifjellet (282 m) og Dalsnuten (323 m) og mindre utbygde område som Sandvika og Dale.

I dei ytste delane av fjorden ligg det fleire øyar. Utanom Uskjo finn ein Kalvøy, Hellesøy, Lindøy, Vassøy, Roaldsøy, Ormøy, Engøy, Sølyst og Grasholmen. Over Grasholmen, Sølyst og Engøy er det brusamband mellom Stavanger og Hundvåg og vest for desse ligg Byfjorden. Nord for Vassøy, Lindøy og Hellesøy ligg Horgefjorden. Vest for Kalvøy ligg innløpet til Høgsfjorden.

Kjelder
-------


* Norgesglasset Arkivert 2006-11-25 ved Wayback Machine. frå Statens kartverk


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**The Royal Black Institution** er det fullstendige formelle namnet til organisasjonen, men den kan av og til og verta kalla «the Black», «the Royal Black Preceptory» og i ein del dokument er ogso lengre namn som «The Royal Black Knights of the British Commonwealth» og «The Royal Black Knights of the Camp of Israel» nytta.

Organisasjon
------------

### Gradsstruktur

Organisasjonen har ein gradsstruktur som byggjer på liknande premiss som frimurarordenen, og har 11 gradar frå nedst til øvst:

1) Royal Black 2) Royal Scarlet 3) Royal Mark 4) Apron and Royal Blue 5) Royal White 6) Royal Green 7) Royal Gold 8) Star and Garter 9) Scarlet Arrow 10)Link and Chaim 11)Red Cross

For å kunne verta med i The Royal Black Institution, må ein fyrst vera med i Orangeordenen.

### Leiing og stormeistrar

Det leiande organet i den internasjonale Royal Black Insatitution vert kalla «Imperial Grand Council», og sidan oppstarten har desse vore stormeistrar, eller sovereign grand masters som det heiter på heimesidene.

I organisasjonen vert dei alle omtala med «Sir Knight» føre namna sine med eventuelle andre titlar.

* 1846-1849: Thomas Irwin
* 1849-1850: Thomas Morris W. Knox
* 1850-1857: Thomas H. Johnston
* 1857-1902: William Johnston
* 1902-1914: Hunt W. Chambre
* 1914-1924: Rt. Hon William H. Lyons
* 1924-1948: Oberstløytnant Sir William H. Allen, MP
* 1948-1971: Rt. Hon Sir C. Norman L. Stronge, var politikar for Ulster Unionist Party og vald til regionalparlamentet i Belfast frå valkrinsen Mid Armagh 1938-1969. Han vart drepen av Den irske republikanske armeen, IRA, i 1981.
* 1971-1998: Rt. Hon Lord Molyneaux of Killead (James Henry [Jim] Molyneaux), KBE
* 1998-2008: William Logan, MBE
* 2008-2018: Millar Farr, QPM
* 2018-: Reverend William Anderson, JP

Kjelder
-------

1. ↑   W.P. Malcolmson; *Inside the Royal Black Institution*. Londonderry, Evangelical Truth 2009, s. 19. ISBN 978-0-9556218-9-5
2. ↑   Kevin Haddick-Flynn; *Orangeism. The making of a tradition.* Dublin, The Wolfhound Press 1999 s. 419. ISBN 0-86327-659-8

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Tabla** er eit nordindisk musikkinstrument i form av to små trommer som særleg er mykje brukt i hindustanimusikk. Ein speler på trommene med hendene med ein avansert teknikk der ein bruker fingrar og handflater på ulike delar av trommene.

Demonstrasjon av tablaspel.
Tabla er i bruk i India, Pakistan, Nepal, Bangladesh og Sri Lanka. Dei er i bruk i ulike musikkstilar som qawali og bhaktimusikk i hindu- og sikh-tradisjon, som i synginge av *bhajan* eller *kirtan*.

Namnet *tabla* kjem truleg frå *tabl*, det persiske og arabiske ordet for 'tromme'. 
Trommene kan førast tilbake til 1700-talet.

Tablatrommene er einfellstrommer (til forskjell frå til dømes mridgangam som blir brukt i sørindisk musikk).
Den eine tromma, kjend som *tabla* eller *daya* ('høgre'), er omlag 25 cm høg med ein diameter på rundt 15 cm.
Den andre blir kalla *baya* ('venstre') er også rundt 25 cm høg, men har ein større diameter på rundt 20 cm.
Trommene kan stemmast ved hjelp av reimer på sidene og trenaglar som ein slår med ein hammar. Den høgre tromma blir typisk stemd til grunntonen i ragaen ein speler medan den andre tromma kan ha ulike stemmingar, gjerne ein kvint eller ein oktav under den første.

Nokre kjende tablaspelarar er Alla Rakha Khan og sonen hans Zakir Hussain, Chatur Lal, Tanmoy Bose, Philip V. Francis og Bharat Kamat. Vestlege musikarar som har studert tablaspel er mellom anna Bobbye Hall, Milt Holland, Angus MacLise, Vincent McDermott, Airto Moreira og Alex Acuña.

Kjelder
-------

1. ↑  «Tabla», *Store norske leksikon*, 15. februar 2009, henta 18. januar 2017
2. 1 2 3 4 5 6  «Tabla», *Encyclopedia Britannica*, 8-19-2011
3. ↑  Kamal Salhi (2013). *Music, Culture and Identity in the Muslim World: Performance, Politics and Piety*. Routledge. s. 183–184. ISBN 978-1-317-96310-3.
4. ↑  Denise Cush; Catherine Robinson; Michael York (2012). *Encyclopedia of Hinduism*. Routledge. s. 87–88. ISBN 978-1-135-18978-5.
5. ↑  Derek B. Scott (2009). *The Ashgate Research Companion to Popular Musicology*. Ashgate Publishing. s. 289. ISBN 978-0-7546-6476-5.
6. ↑  Richard Emmert; Yuki Minegishi (1980). *Musical voices of Asia: report of (Asian Traditional Performing Arts 1978)*. Heibonsha. s. 266. Henta 25. desember 2012.
**Royal Scottish National Orchestra** (RSNO) er det nasjonale symfoniorkesteret i Skottland. Det 89 medlemmer store profesjonelle orkesteret har base i Glasgow, men gir òg konsertar i Edinburgh, Aberdeen og Dundee og utanlands. Det blei danna i 1891 som *Scottish Orchestra* og har spelt på fulltid siden 1950, då det tok namnet *Scottish National Orchestra*. Det fekk kongeleg vern i 1977, og byrja kort tid etter utnemninga å bruka tittelen *Royal Scottish Orchestra* før det noverande namnet blei fastsett i 1991.

Under den fyrste skotskfødde og lengst tenande dirigenten sin, sir Alexander Gibson, byrja orkesteret å utvikla ein internasjonal profil. Gjennom spesialitetane til Gibson blei orkesteret kjent for tolkingar av skandinaviske komponistar, mellom anna Jean Sibelius og Carl Nielsen. Dette fortsette i dirigenttida til Neeme Järvi, som òg spesialiserer seg i Skandinavia. Han leia òg orkestret gjennom den fyrste komplette Gustav Mahler-syklusen sin. Den andre skotten som leia orkesteret, Bryden Thomson, førte vidare den nordiske relasjonen med oppføringa av Nielsensymfoniar.

Sjefsdirigentar
---------------

* George Henschel (1893-1895)
* Willem Kes (1895-1898)
* Wilhelm Bruch (1898-1900)
* Frederic Cowen (1900-1910)
* Emil Młynarski (1910-1916)
* Landon Ronald (1916-1920)
* Václav Talich (1926-1927)
* Vladimir Golschmann (1928-1930)
* John Barbirolli (1933-1936)
* Warwick Braithwaite (1940-1946)
* George Szell (1937-1939)
* Walter Susskind (1946-1952)
* Karl Rankl (1952-1957)
* Hans Swarowsky (1957-1959)
* Sir Alexander Gibson (1959-1984)
* Neeme Järvi (1984-1988)
* Bryden Thomson (1988-1990)
* Walter Weller (1991-1996)
* Alexander Lazarev (1997-2005)
* Stéphane Denève (2005–2012)
* Peter Oundjian (2012–2018)
* Thomas Søndergård (2018–)

Kjelder
-------

1. ↑  «History», *Royal Scottish National Orchestra* (på engelsk), henta 19. april 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Royal Scottish National Orchestra» frå Wikipedia på dansk, den 19. april 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* RSNO på MySpace
* RSNO på Facebook
**Høgnorskrørsla** er den delen av målrørsla som arbeider for høgnorsk. Høgnorskrørsla arbeider for å lyfta fram ein nynorsk som ligg nær Ivar Aasen sin skriftnormal. Høgnorskrørsla er organisert i samskipnaden Ivar Aasen-sambandet. Dei to største lokallaga er Høgnorskringen i Oslo og Vestmannalaget i Bergen. I 2004 drog nokre av dei sentrale aktivistane seg ut or den organiserte høgnorskrørsla for å byggja opp eit nytt høgnorskaktivistmiljø kring det sjølvstendige bladet Målmannen.

Historie
--------

Innan rørsla er det ulike meiningar om kva skriftnormal som skal nyttast, men mange har rettskrivinga av 1917 som ei rettesnor. Sams for høgnorskrørsla er at ein ser på rettskrivinga av 1938 som eit brot med den tradisjonelle nynorsknormeringa som Aasen la grunnlag for. Då rettskrivinga av 1938 vart innført av styresmaktene i Noreg, var fleirtalet i målrørsla motstandarar av den nye rettskrivinga.

På 1940- og 1950-talet vart det fleire av dei innan målrørsla som ynskte ei utvikling i retning samnorsk. Etter ein hard målstrid på 1950-talet gjekk arbeidet for høgnorsk på 1960-talet inn i ein dødbolk. I 1971 gjekk dei siste høgnorskaktivistane ut av Noregs Mållag, av di dei ikkje nådde fram med synsmåtane sine der. I 1965 vart det sjølvstendige sambandet Ivar Aasen-sambandet oppretta. Eit mål var å samla dei som ynskte å arbeida for høgnorsk utanom Noregs Mållag. Vestmannalaget i Bergen vart ei drivande kraft i arbeidet for høgnorsk. Eit forsøk på å få ny framgang for høgnorskrørsla vart innleia på 1980-talet med utgjeving av bladet Vestmannen. Vestmannen var lenge det einaste bladet på høgnorsk, og fungerte som eit sams blad for heile høgnorskrørsla, i tillegg til å vera meldingsblad for Vestmannalaget.

På midten av 1990-talet vart det meir aktivitet i det meir eller mindre sovande Ivar Aasen-sambandet. Det vart mellom anna skipa til årlege konferansar og seminar. I 1996 var Ivar Aasen-sambandet medtilskipar for Norsk Målungdom sin Aasen-konferanse. Seinare vart «Høgnorskdagane på Sunnmøre» eit årvisst tiltak. På 2000-talet er det vorte skipa til årlege høgnorsksamlingar i Bergen og Oslo med støtte fra Halldor O. Opedals fond for målreising og måldyrking. Den siste konferansen vart halden i Oslo i 2003.

Auken i aktivitet kom av at fleire unge vart med i rørsla. Med auka aktivitet kom det òg ulike meiningar om korleis arbeidet skulle drivast. Etter kvart utvikla ordskiftet seg til ein strid. 
Striden toppa seg i 2002 med striden om bladet Vestmannen. 
Nokre aktivistar samla seg om høgnorskbladet Målmannen, i konkurranse med Vestmannen. 
Andre aktivistar samla seg om Høgnorskringen, som gjev ut meldingsbladet Høgnorsknytt i tillegg til Norsk Årbok.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ivar Aasen-sambandet Arkivert 2011-09-27 ved Wayback Machine.
* Høgnorskringen
* Høgnorsk eller flatnorsk? Av Torleiv Hannaas
* *Høgnorskportalen* www.sambandet.no
* Bladet *Målmannen*
**Herøynytt** var ei nettavis på Sunnmøre. Nettstaden vart skipa i 2002, og lagt ned i 2018.

Nettavisa hadde kontor i Fosnavåg og faste tilsette i redaksjon og marknad. Herøynytt drifta òg tenester som nettkamera, bruktmarknadsplass, eiga skipstrafikkteneste og skipslister.

I 2010 vart Herøynytt kjøpt opp av mediehuset Sunnmørsposten. Nettavisa vart drive vidare som eige medie, men vart gradvis gjort om til ei rein avisside for Sunnmørsposten sine artiklar. I samband med oppkjøpet av papiravisa Vestlandsnytt i 2017, varsla Sunnmørsposten at Herøynytt ville bli avvikla ved lansering av Vestlandsnytt på nett.

Herøynytt vart tatt av nett ved utgangen av februar 2018, etter 16 års drift.

Referansar
----------

1. 1 2 3  «Herøynytt selt til Sunnmørsposten». *smp.no* (på norsk bokmål). 21. mai 2010. Arkivert frå originalen 4. januar 2018. Henta 7. mars 2018.
2. ↑  «Herøynytt». 8. mars 2009. Arkivert frå originalen 8. mars 2009. Henta 7. mars 2018.
3. ↑  «No blir avisa digitalisert». *Sunnmørsposten*. 29.04.2017. s. 8.
4. ↑  «Herøynytt». Arkivert frå originalen 8. mars 2009. Henta 28.02.2017.
Eit bilete av ein landeveg i Herval i 2022.Foto: Tania Chanelia

**Herval** er ein brasiliansk kommune i den sørlege delen av delstaten Rio Grande do Sul i Brasil. Herval hadde i 2021 eit innbyggjartal på 6 807. Kommunen har eit areal på 1757,83 km². Hovudnæringa i kommunen er landbruk.

Herval ligg sør for Piratinielva, som i 1777 opphavleg var den spansk-portugisiske kolonigrensa. Den noverande riksgrensa mellom Brasil og Uruguay ligg likevel i dag lenger sør ved Jaguarãoelva.

Herval er kjend for den internasjonale rodeofestivalen sin, som finn stad kvar januar.

Eit bilete av Marquês do Herval Plaza i 2022.Foto: Tania Chanelia

Grensande kommunar
------------------

* Arroio Grande
* Jaguarão
* Pedras Altas
* Pedro Osório
* Pinheiro Machado
* Piratini

Kjelder
-------

1. ↑  «População», *cidades.ibge.gov.br* (på portugisisk), henta 21. mars 2023
2. ↑  «Dados Gerais», *www.herval.rs.gov.br* (på portugisisk), henta 21. mars 2023
3. ↑  «Histórico», *www.herval.rs.gov.br* (på portugisisk), henta 21. mars 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Herval» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Herval**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Narva-Jõesuu** |
| --- |
| Horisonten til Narva-JõesuuHorisonten til Narva-Jõesuu |
| 

|  |
| --- |
| Flagget til Narva-Jõesuu |
| **Flagget til Narva-Jõesuu** |

 |
| Plassering |
| 

Narva-Jõesuu is located in Estland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Estland |
| Maakond | Ida-Viru maakond |
| Grunnlagd | 1500 |
| Borgarmeister | Andres Noormägi |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007) | 3 011 |
| Koordinatar | 59°27′32″N 28°02′26″E﻿Koordinatar: 59°27′32″N 28°02′26″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | EET (UTC+2) EEST (UTC+3) |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.narva-joesuu.ee |

**Narva-Jõesuu** (tysk *Hungerburg*, russisk Усть-Нарва, *Ust-Narva*) er ein by i Ida-Viru maakond nord i Estland ved kysten av Austersjøen og nær grensa til Russland. På estisk og russisk tyder namnet «munningen til Narvaelva».

Narva-Jõesuu
Byen har om lag 3000 innbyggjarar og som i den nærliggande byen Narva, er dei fleste innbyggjarar russarar. 13 % av innbyggjarane er etniske estlendingar. 

Den sju kilometer lange kvite sandstranda er ein populær turistdestinasjon om sommaren. På 1800-talet og tidleg på 1900-talet var byen ein kurstad som ofte vart vitja av adelen i St. Petersburg, som ligg mindre enn 150 km mot aust.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Narva-Jõesuu» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Narvesen** vart etablert i 1894 som Narvesen Kioskkompagni av Johan Bertrand Narvesen. I meir enn 100 år har Narvesen tilbode lesestoff på norske togstasjonar, som var årsaka til opprettinga av Narvesen i utgangspunktet. Kjeda er i dag eigd av Reitan Convenience, eit av dei fire forretningsområda i Reitangruppen. I Noreg finst det 440 Narvesenkioskar fordelt over heile landet med omtrent 2500 tilsette.

Narvesen-konseptet omfattar Narvesen i Noreg, Litauen og Latvia. Kvar av kjedene har ein dominerande marknadsposisjon i heimemarknadane sine. Til saman er det 728 utsalsstadar, der 440 er desse er lokaliserte i Noreg, 228 i Latvia og 60 i Litauen.

I dag sel Narvesen mellom anna kioskvarer, kaffe, lesestoff, bakevarer og pølser, og dessutan billettar og elektroniske tenester. Narvesen sine kioskeigarar er franchisetakarar som eig og driv kioskane sjølv, med rammer sett av Reitan Convenience.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Historie», *narvesen.no*, henta 5. desember 2022
2. ↑  «Narvesen - Reitan», *reitan.no* (på engelsk), henta 5. desember 2022
3. ↑  *Narvesen vēsture – Narvesen* (på latvisk), henta 5. desember 2022
4. ↑  «Apie mus» (på litauisk).
5. ↑  «Produkter», *narvesen.no*, henta 5. desember 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Narvesen» frå Wikipedia på bokmål, den 5. desember 2022.*
**Narve Fulsås** (fødd 17. desember 1953) er ein norsk historikar. Han har sidan 1998 vore professor i moderne historie ved Universitetet i Tromsø. Fulsås er spesialist på norsk 1800-talsshistorie, historieteori og nord-norsk historie. 

Fulsås vart cand.philol. i 1983 på ein hovudfagsoppgåve om veksten og nedgangen til nessekongane i Nordland på 1800-talet. Oppgåva vart bygd på studium av arkivmateriale frå handelsmannen K. Zahl på Kjerringøy. Ein syntese av arbeida hans med nord-norsk, økonomisk historie vart i 1987 publisert i artikkelen *Hushaldsøkonomi og kapitalistisk økonomi i Nordland, 1850-1950* i Historisk tidsskrift. 

Han tok doktorgrad om Universitetet i Tromsøs historie i 1994. Avhandlinga vart utgjeve som jubileumsboka *Universitetet i Tromsø 25 år*. 

Fulsås har skrive ein historiografisk orientert biografi om Ernst Sars som utkom i 1999 under tittelen *Historie og nasjon*. I 2003 utgav han *Havet, døden og vêret: Kulturell modernisering i Kyst-Noreg 1850-1950*. 
Dette var ein studie om korleis vitskapleg vêrvarsel og teknologi gradvis endra mentaliteten i kystfiskarsamfunna bort frå ein fatalistisk livsholdning der ulykker og skipsforlis ikkje vart forklart rasjonelt. Utviklinga av telegraf, aviser, leseferdigheit, vêrmelding, dekte fartøy, motordrift, og ulykkesforsikring var blant årsakene som blir til brukt å forklare endringa i åtferda til fiskarane.

I forskingsprosjektet *Norsk polarhistorie* skreiv Fulsås om kva tyding polarekspedisjonane hadde for norsk 1800-talspolitikk og identitet. Han gjekk imot synet (særleg fremja av Tor Bomann-Larsen) at ekspedisjonane var av vesentleg politisk tyding for utviklinga mot unionsoppløysinga i 1905. 

Sidan 2003 har Fulsås vore redaktør for åtte av dei 33 binda i Henrik Ibsens skrifter, med ansvaret for kommentert utgjeving av alle Ibsens brev.

Prisar
------

* 2000 - Forskingsprisen frå Det historisk-filosofiske fakultetet ved Universitetet i Oslo. For avhandlinga om Sars.

Kjelder
-------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 22:54

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Narve Fulsås i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Publikasjonar av Narve Fulsås i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CRIStin

 |
**Norddal sparebank** var ein norsk sparebank skipa ved årsskiftet 1870/1871 i Norddal på Sunnmøre. Banken opna 9.januar 1871 i kommunehuset på Sylte. Verksemda gjekk opphavleg under namnet Nordalens (Prestegjelds) Sparebank. Banken gjekk i 1985 inn i samanslutninga Sparebanken Møre. Frå før eksisterte Eidsdalens Spareskillingsbank, den vart nedlagt i 1874 til beste for Norddal sparebank og det vilkår at den nye sparebanken skulle flytte mellom Valldal og Eidsdal. Det var kommunen som opphavleg søkte om løyve til å skipe bank og planen for den nye banken vart godkjent av Finansdepartementet 30.august 1870. Frå byrjinga var banken open første laurdag i månaden, etter nokre år var laurdag fast bankdag. I lang tid vart direktørane (direksjonen) i banken utpeikt av forstandarskapet etter retningslinjer for fordeling mellom bygdene og etter forslag frå formannskapet. I 1904 var det vel 1000 innskytarar, medan det i 1925 passerte 2000 innskytarar. I dei første tiåra hadde sparebanken ein rentemargin på 0,5 % (utanbygds låntakarar måtte svare 0,5 % i tillegg til dette). Rundt 1930 var rentemarginen på opp mot 1 %.

Banken hadde i 60 år kontor i eit trehus i Syltegata, først i 1904 vart det sett opp eit kvelv i mur og betong. I 1932 stod bankens nybygg, ei stor murbygning, på Sylte klart. No heldt banken til i eine fløya av kommunehuset på Sylte og «Gamlebanken» (bygget frå 1932) tener mellom anna som redaksjonslokale for Storfjordnytt.

Saman med sju andre sparebankar lånte Norddal sparebank 1 million kroner til det nyskipa Tafjord kraftselskap 1918. I 1921 engasjerte banken seg også i Hoelsfossen kraftverk i Valldal. Banken deltok også i finansieringa av vegen mellom Dyrkorn og Stordal på 1950-talet, og vegen Eidsdal (Ytterdal) til Dalsbygda.

Banken hadde jamt 1800 til 2000 innskytarar. Nøkkeltal i nominelle kroner:

| År | Forvaltning | Utlån | Innskotsrente |
| --- | --- | --- | --- |
| 1871 | 12.698 | 12.310 | 5 % |
| 1880 | 101.101 | 100.022 | 5 % |
| 1890 | 161.489 | 160.393 | 3,5 % |
| 1900 | 292.528 | 272.543 | 4 % |
| 1910 | 555.803 | 502.321 | 4,5 % |
| 1920 | 1.794.830 | 1.615.812 | 6 % |
| 1930 | 1.928.046 | 1.424.369 | 3,5 % |
| 1940 | 1.810.602 | 1.355.918 | 3 % |
| 1950 | 4.160.493 | 1.699.256 | 1,5 % |
| 1960 | 7.600.568 | 4.814.338 | 2,5 % |
| 1969 | 17.005.542 | 11.461.723 | 3 % |

Kjelder
-------

1. ↑  Ytterdal, Per (1970): Norddal Sparebank 1871-1971.
2. ↑  Renta var ustabil denne tida, Ytterdal (1971) s.78.
**Sluzjba vnesjnej razvedki** (**SVR**, russisk *Служба внешней разведки*, 'Utanriksetterretningstenesta') er namnet til den primære eksterne etterretningsorganisasjonen til Russland. 

SVR utvikla seg etter at KGB vart reorganisert etter at Sovjetunionen braut saman. I oktober 1991 overtok *Tsentralnaja Sluzjba Razvedki* (TsSR, 'sentral etterretningsteneste') etterretningsinnhentinga og analysen som før hadde sortert under det første hovuddirektoratet til KGB. I desember same året vart den tidlegare sjefen for dette direktoratet, Jevgenij Primakov, utnemnd til leiar for organisasjonen, som samstundes fekk det nye namnet SVR. SVR vart offisielt oppretta den 18. desember 1991.

Samansetjing
------------

* Sjefen for SVR
	+ Sjefens kanseli
	+ Konsultgruppe
	+ Kollegium
	+ Første NK
	+ Statssekretær
	+ Presse og mediebyrå
	+ NK personell
	+ NK med ansvar for vitskapleg og teknisk etterretning
	+ NK med ansvar for materiel-teknisk støtte
	+ NK for etterretningsoperasjoner
		- Operasjonsleiing
		- Operativ avdeling
		- Avdeling for operativ støtte
		- Informatikkavdeling
		- Høgskulen i SVR
	+ Analyse- og informasjonsavdeling
	+ Avdeling for framande tryggingstenestar
	+ Avdeling for økonomisk etterretning

Personell
---------

Personellet er ikkje ein del av dei væpna styrkene, men er likevel militært oppsette med militære grader og sivile tenesteklasser.

Kjelder
-------

1. ↑  Форма одежды военнослужащих Службы внешней разведки Российской Федерации 2104-10-30.

* *Denne artikkelen bygger på «SVR» frå Wikipedia på bokmål, den 28. januar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
**S Andromeda** eller **SN 1885A** er ein supernova som vart observert i 1885 i Andromedagalaksen, og som ved maksimum var synleg med det nakne auga.

Han vart først sett den 17. august 1885 av den franske astronomen Ludovic Gully, men Gully trudde på den tida at det var spreidd månelys i teleskopet sitt og følgde ikkje opp observasjonane. Ernst Hartwig ved Tartu-observatoriet i Estland såg supernovaen 20. august og kommuniserte funnet i eit telegram den 31. august 1885, då Hartwig hadde stadfesta at det ikkje var skapt av reflektert månelys. Telegrammet førte til vidstrekte observasjonar av hendinga.

Kjelder
-------

1. ↑  «Ueber den neuen Stern im grossen Andromeda-Nebel». *Astronomische Nachrichten* **113**: 45. 1885. Bibcode:1885AN....112..45 Check `|bibcode=` length (hjelp). doi:10.1002/asna.18861130306.
2. ↑  Copeland, Ralph (September 1885). «Dun Echt Circular». Bibcode:1885AReg...23..248C.
3. ↑  Vogel, H.C. (1885). «Ueber den neuen Stern im grossen Andromeda-Nebel». *Astronomische Nachrichten* **112**: 283. Bibcode:1885AN....112..283V. doi:10.1002/asna.18851121604.

* «S Andromeda», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 13. august 2014