recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| ***Can't Smile Without You***  Singel av The Carpentersfrå albumet *A Kind of Hush* |
|  |
| **Utgjeve** | 9. september 1977 |
| **Innspelt** | 1976 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 3:25 |
| **Selskap** | A&M |
| Låtskrivar(ar) | Christian Arnold, Geoff Morrow, David Martin |
| **Produsent** | Richard and Karen Carpenter |
|
|

|  |
| --- |
| ***Can't Smile Without You***  Singel av Barry Manilowfrå albumet *Even Now* |
|  |
| **Utgjeve** | 1978 |
| **Innspelt** | 1977 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 3:28 |
| **Selskap** | Arista |
| Låtskrivar(ar) | Christian Arnold, Geoff Morrow, David Martin |
| **Produsent** | Barry Manilow, Ron Dante |
|
|

«**Can't Smile Without You**» er ein song skriven av Christian Arnold, David Martin og Geoff Morrow, mest kjend for utgåva med Barry Manilow.

«Can't Smile Without You» var den første singelen frå Manilow-albumet *Even Now*. Songen vart gjeven ut som singel i 1978 og nådde toppen av AC-lista i USA og tredjeplassen på *Billboard* Hot 100. Tidlegare vart songen spelt inn av The Carpenters på albumet *A Kind of Hush* i 1976, og vart gjeven ut som B-sida til hitten «Calling Occupants of Interplanetary Craft» året etter. Manilow-versjonen hadde ein noko anna tekst enn Carpenters.

Andre artistar som har spelt inn songen er mellom andre Engelbert Humperdinck og Jerry Lewis.

Songen er med i filmar som *Four Weddings and a Funeral*, *Deuce Bigalow: Male Gigolo*, *Unconditional Love*, *Starsky & Hutch*, *Hellboy II: The Golden Army* og *Fear and Loathing in Las Vegas*.

På vegner av låtskrivarane saksøkte forlaget Dick James Music George Michael for plagiet i midten av 1980-åra og hevda at Wham!-songen «Last Christmas» frå 1984 nytta melodien frå «Can't Smile Without You». Dei kom til forlik utafor retten. I 2010 vart George Michael offentleg frikjend for alle skuldingar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Can't Smile Without You» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Davis, Clive (17. desember 2009). «The Great American Seasonal Songbook; arts first night Cabaret». *The Times* (London). s. 16–17.
2. ↑  Whitburn, Joel (2002). *Top Adult Contemporary: 1961-2001*. Record Research. s. 155.
3. ↑  Thomas, David (29. desember 2012). «Classic hits that only got to NO2». *The Daily Mail* (London).
4. ↑  «Remember 25 years ago». *The Sentinel* (Stoke). 30. oktober 2010. s. 28.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
Strengeplukk på Funkisdagen 2016 i Vågen i Stavanger
**Strengeplukk** (tidlegare Strengeplukk & Felegnukk) er eit norsk bluegrassband skipa i Stavanger i 2015.

Bandet spelar fyrst og fremst bluegrass, særleg i den neotradisjonelle stilen til t.d. Kentucky Thunder og tidleg Mountain Heart, men er òg inspirert av progressiv bluegrass som Punch Brothers og Béla Fleck. Elles har gruppa element av norsk folkemusikk, jazz og pop/rock i musikken sin, basert på den varierte musikalske bakgrunnen til bandmedlemmane. Karakteristisk for konsertane deira er at dei alle spelar rundt ein mikrofon om lydforholda på scena tillet det.

Gruppa blei til då dei dåverande jazzstudentane Jakob Folke Ossum (gitar), Nikolai Storevik (fele) og etter kvart Andreas Barsnes Onarheim (mandolin) byrja å lære seg nokre bluegrasslåtar saman på øveromma på Fakultet for Utøvende Kunstfag ved Universitetet i Stavanger hausten 2015. Med eit ynskje om å sette saman ein full bluegrasskvintett kontakta Andreas sin tidlegare bandkamerat i Bjergsted Blågraslaug, Thorbjørn Bilstad Olsen (banjo), og seinare Lasse Gjestrud (kontrabass). Hausten 2016 tok Vidar Starheimsæter over bassrolla.

I 2016 gav dei ut EP-en *Strengeplukk & Felegnukk*, og i 2018 gav dei ut debutalbumet *Fjellvegen* (Fjorden Music).

Gruppa er eit av Norges mest aktive bluegrassband og gjer ein del eventjobber i tillegg til vanleg konsert- og turnéverksemd.

Medlemmer
---------

* Andreas Onarheim (mandolin/song)
* Nikolai Storevik (fele/song)
* Jakob Folke Ossum (gitar/song)
* Thorbjørn Bilstad Olsen (banjo/song)
* Vidar Starheimsæter (kontrabass/song)

Tidlegare bandmedlemmer
* Lasse Gjestrud (kontrabass)

Kjelder
-------

1. ↑  «Bio», *.* (på engelsk), henta 21. november 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

**Avisartiklar:**

* "Strengeplukk find their niche in Norway" - Bluegrass Today
* "Plateanmeldelse: "Fjellvegen" - Nettavisen
* "Startar turnéen i Stryn" - Fjordingen
* "Briljant, breispektra bluegrass" - Fjordingen
* "Strengeplukk fekk liv i den gamle skulestova" - Sogn Avis Arkivert 2019-11-06 ved Wayback Machine.
Museumsbygningen
**Plantin-Moretus Museum** er eit trykkerimuseum i Antwerpen i Belgia. Det ligg på staden for eit av dei viktigaste sentera for boktrykking i Europa på 1500-talet. Museet viser arbeidet til dei kjende boktrykkarane Christoffel Plantijn og Jan Moretus. Museet ligg i bustaden deira og i trykkeriet deira, Plantin Press, ikkje langt frå Vrijdagmarkt (Fredagsmarknaden) i Antwerpen.

Christophe Plantin (ca. 1520-1589) utdanna seg til bokbindar i Antwerpen etter å ha flykta frå Paris. I Frankrike hadde minst ein boktrykkar vorte brunne etter å ha vorte skulda for kjetteri. I 1555 trykte han dei første bøkene sine, til å byrja med som distributør for andre forlag. Byen hadde allereie etablert seg som eit sentrum for tresnitt, graveringer og bøker. Plantin tilsette ein assistent, Jan Moretus (Moerentorf), som kunne lesa både latin og gresk, og skriva brev på fleire moderne språk. Han tok hand om verksemda og vart etter kvart Plantins svigerson, og fekk ta over trykkeriet. I 1562, då han vart mistenkt for kjetteri, flykta Plantin til Frankrike og vart verande der i to år. Då trykkepressen hans vart bortauksjonert, kjøpte vener opp inventaret for hans pengar.

Etter 1564 starta Plantin opp verksemda på nytt under namnet *De Gulden Passer*. Passaren var trykkarane sin signatur i huset Plantin og fanst ofte som ein vignett på tittelbladet.
Vignetten bestod elles av englar og mottoet *Labora et Constancia* ("Arbeid og utholdenhet"), som kan oppsummera forleggaren sitt liv. Plantins arvtakarar dreiv pressen i Antwerpen til 1867. Bygningen i Antwerpen er eit stort museum med blant anna boktrykkerverkstaden og eit bibliotek med over 25 000 band.

I likskap med trykkeren Robert Estienne gjorde Plantin eit nummer av den høge kvaliteten sin på korrekturen og utlovet ein belønning til dei som kunne finna feil. Plantin var ven av malaren Peter Paul Rubens. Rubens laga fleire illustrasjonar til publikasjonane hans og målte òg nokre portrett av Plantin-Moretusfamilien.

I meir enn to hundre år hadde Plantintrykkeriet monopol, løyvd av Vatikanet, for å trykkja liturgiske tekster.

I 2005 vart museet oppført på UNESCO si verdsarvliste.

Nokre berømte bøker frå Plantins trykkeri
-----------------------------------------

* 1555 – *La Institutione di una Fanciulla Nata Nobilmente. L'Institution d'une Jeune Fille de Noble Maison. Traduuite de langue Tuscan en François.* – Plantins første trykte bok, ein toskansk manual om korleis å utdanna unge kvinner frå fine familiar. 1555
* 1562 – *Dictionarium Tetraglotton* – ei ordbok på gresk, latin, fransk og flamsk beståande av åtte folianter på hebraisk, latin, gresk, syrisk og arameisk.
* 1579 – *Theatrum Orbis Terrarum* – eit atlas av Abraham Ortelius.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Plantin-Moretus Museum» frå Wikipedia på bokmål, den 13. august 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* UNESCO World Heritage Centre – Plantin-Moretus House-Workshops-Museum Complex
* Plantin Moretus på Flickr
|  |
| --- |
|  |

 
**Hetmantatet til saporosjarkosakkane** (ukrainsk Гетьманська Держава Війська Запорізького, *Het’mans'ka Derzjava Vijs’ka Zaporoz’kogo*) eller **Det kosakkiske hetmanatet** var eit rutensk kosakkisk sjølvstyrt område som bestod av hetmanatlanda og området til saporosjarkosakkane. Området var sjølvstyrt mellom 1649 og 1709 og låg sentralt og nordaust i Ukraina. Det starta med Khmelnytskij-opprøret i 1648 og motstandsrørsla mot polsk kolonisering av Dneprregionen, som russarane seinare effektivt utnytta for å skaffe seg tilkomst til Svartehavet. Den første leiaren var Bohdan Khmelnytskij, som styrte frå 1648 til 1657.

Bohdan Khmelnytskij erklærte seg sjølv herskar av Rus-staten til den polske representanten Adam Kysil i februar 1649. Han kalla òg hetmanatet Gosudarstvo Rosijske (ukrainsk skrift Государство Російське) i brevet til tsaren den 17. februar 1654. I kjelder frå Moskva vert det kalla Malorossijskoje Gosudarstvo. Metropolitten Sylvestr Kosiv, som levde samstundes, anerkjende han som *leiaren og kommandøren av landet vårt*. I brevet til C. Şerban (1657) kalla han seg sjølv *Clementiae divinae Generalis Dux Exercituum Zaporoviensium*.

I 1645 svor hetmantet truskap til Storfyrstedømet Moskva under rådet i Perejaslav (*Perejaslavska Rada*), samstundes som dei var ein del av Det polsk-litauiske samveldet. Ein regional folkeavstemming gjorde at regionen kom inn under den russiske staten sitt vern. Andrusovo-traktaten (*Andrusiv*) frå 1667 sette grensene mellom dei polske og russiske statane, og delte hetmantatet i to. Denne delinga førte til borgarkrig i Ukraina mellom forskjellige kosakkar som varte til slutten av 1600-talet. På 1700-talet var området til hetmantatet avgrensa til Ukraina på venstrebreidda. I 1764 vart sjølvstyret til kosakkstaten og hetmanatstilligna avskaffa av Katarina II av Russland.

Hovudstaden var byen Tsjyhyryn. Etter Andrusovo-traktaten vart hovudstaden i 1669 flytta til Baturyn då Tsjyhyryn vart ein del av Polen-Litauen. Etter Baturyn-massakren i 1708, utført av den russiske armeen til Aleksandr Mensjikov, vart området innlemma i guvernementet Kiev. Dette avslutta i det store og heile sjølvstyret til hetmanatet, og ei rekkje episodar med undertrykking følgde, slik som i byen Lebedyn. Seinare i 1709 tente byen Hlukhiv nominelt som residens for hetmanen. 

Hetmanatet bestod hovudsakleg av det som i dag er det sentrale Ukraina og ein liten del av dagens Russland. Området omfatta oblasta (provinsane) Tsjernihiv, Poltava og Sumy (utanom den søraustlege delen), venstrebreidda av Kiev og Tsjerkasy, og venstredelen av Brjansk oblast i Russland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cossack Hetmanate» frå Wikipedia på engelsk, den 19. desember 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Magocsi, Paul Robert (1996). *A History of Ukraine*. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-0830-5.

1. 1 2  Encyclopedia of Ukraine
**The Proclaimers** er eit skotsk band som består av dei einegga tvillingane Charlie og Craig Reid. Dei er mest kjente for songane «Lettar from America» og «I'm Gonna Be (500 Miles)», som var temasong i filmen *Benny & Joon*. 

Bandet blei skipa i 1983, og fanga publikumsmerksemd i januar 1987 etter å ha opptredd på populærmusikkprogrammet *The Tube* på britisk fjernsyn. «Letter From America» nådde tredjeplassen på dei britiske spelelistene, og albumet *This is the Story* selde til gull. Oppfølgjaralbumet *Sunshine on Leith* er kjent for songane «I'm Gonna Be...» og «I'm on My Way» (som seinare blei endå meir populær gjennom filmen *Shrek*).

Brørne er òg kjende for å vera store tilhengarar av Edinburgh-fotballklubben Hibernian F.C. Klubben har hitten deira «Sunshine on Leith» som offisiell klubbsong.

Diskografi
----------

* *This is the Story* (1987)
* *Sunshine on Leith* (1988)
* *King of the Road* (1990) (EP)
* *Hit the Highway* (1994)
* *Persevere* (2001)
* *The Best of The Proclaimers 1987-2002* (2002)
* *The Best of The Proclaimers 1987-2002* (2002) (DVD)
* *Born Innocent* (2003 (UK), 2004 (US))
* *Finest* (2004) [kun UK]
* *Restless Soul* (2005)
* *Life with You* (2007)
* *Notes & Rhymes* (2009)
* *Like Comedy* (2012)

Kjelder
-------

1. ↑  *We walk 500 yards to interview The Proclaimers*, arkivert frå originalen 27. september 2008, henta 2. august 2022

* *Denne artikkelen bygger på «The Proclaimers» frå Wikipedia på bokmål, den 2. august 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **The Proclaimers**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Evelyn Kirsten Dyb** (fødd 3. oktober 1952) er ein norsk journalist og forskar.

Dyb er utdanna Cand.sociol. ved Universitetet i Oslo.

Ho var engasjert i den norske ml-rørsla, og hadde vervet som Raud Front-leiar i Det Norske Studentersamfund i 1980. Frå 1986 til 1997 arbeidde ho som journalist i *Klassekampen*. Seinare arbeidde ho i tre år i *Dagsavisen*.

I år 2000 byrja ho som forskar ved Norsk institutt for by- og regionforskning. I regi av NIBR har ho spesielt arbeidd med problematikken rundt bustadsproblem, bustadsløyse og vanskelegstilte på bustadsmarknaden.

Bibliografi
-----------

* *Verket. En historie om bedriftsklubben ved Christiania Spigerverk 1902 – 2002* (Sammen med Paul Bjerke) De Facto, Oslo 2002 ISBN 82-7999-004-6
* *Sosialt perspektiv på bolig* (sammen med Liv Johanne Solheim og Siri Ytrehus), Abstrakt forlag, Oslo 2004 ISBN 82 7935 080 2
* *Journalistikk I risikosamfunnet*, Abstrakt forlag, Oslo 2006 ISBN 82 7935 225 2

Kjelder
-------



* *Denne artikkelen bygger på «Evelyn Dyb» frå Wikipedia på bokmål, den 15. oktober 2017*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* CRIStin

 |
**The Peppermints** er ei italiensk-sanmarinsk jentegruppe, skipa i 2014. Gruppa er sett saman av Anita Simoncini, Rafaella Perniola, Greta Doveri, Arianna Ulivi og Sara Dall'Olio.

Eurovision
----------

### Junior Eurovision Song Contest 2014

The Peppermints vart valde ut av Radiotelevisione della Repubblica di San Marino til å representere San Marino i Junior Eurovision Song Contest 2014 i Marsa på Malta. Gruppa framførte songen «Breaking My Heart» på engelsk og italiensk, og enda på 15. plass med 21 poeng; åtte frå Italia og eitt frå Malta. I tillegg fekk alle landa tolv poeng for at ingen land skulle stå att utan poeng. Songen er skriven av Luca Medri, Chris Lapolla, Antonello Carozza og The Peppermints. Rafaella Perniola er veslesystra til Michele Perniola, som representerte San Marino året før, då landet debuterte i tevlinga. Anita Simoncini vart den fyrste personen frå San Marino som representerte landet i tevlinga.

Fotnotar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  «About The Peppermints» (på engelsk). Junioreurovision.tv. Henta 21. november.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
*For språket even, sjå evensk.* 
Musikaren Even Johansen.
**Even** er eit norsk mannsnamn avleidd av Eivind. Det har namnedag den 26. august.

Avleiing og liknande namn
-------------------------

Even er ei yngre from av Eivind, som er sett saman av norrønt *auja*, 'hell, gåve', og urnordisk *winduR*, 'vinnar'.
Det liknande engelske namnet Ewan, Ewen eller Euan er ikkje knytt til Even, men har keltisk opphav.

Bruk
----

Namnet var i vanleg bruk frå 1400-talet. Det var mykje brukt på 1700-talet og først på 1800-talet. Bruken voks igjen ved slutten av 1900-talet. I 2009 var det 5 689 norske menn som heitte Even.

Namneberarar
------------

* Even Christophersen Ulving (1863–1952), norsk kunstmålar
* Even Hovdhaugen (f. 21. juni 1941), norsk språkforskar
* Even Ruud (f. 1947), norsk professor i musikkterapi
* Even Attramadal (f. 1962), norsk kunsntar
* Even Johansen, (f. 1970), norsk musikar kjend som «Magnet»
* Even Benestad (f. 1974), norsk filmregissør
* Tor Even Svanes (f. 1978), norsk forfattar
* Even Hovland (f. 1989), norsk fotballspelar

Annan bruk
----------

Namnet går igjen i songen «Sjarmør Even» av Alf Prøysen.

Ein finn også namnet Even i nokre norske stadnamn: Evenes kommune i Nordland og Evenskjer i Troms.

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Even hjå Statistisk Sentralbyrå
* «Even» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Even Christensen Ringnæs** (1. desember 1782–1. juli 1870) var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Stange i Hedmark. Nils Christensen Ringnæs var bror hans.

Far hans var gardbrukar og gardeigar. Sjølv var han 1806-12 styrar av garden Ajer i Furnes, ein gard far hans eigde. Frå 1812 var han i femti år gardbrukar på farsgarden i Stange. Han var ordførar i heradet i mange år og medlem av forlikskommisjonen 1831-42.

Ringnæs var 2. representant frå Hedemarkens amt på Stortinget 1830. Der var han medlem av næringskomiteen.

Han døydde på slektsgarden i Stange i 1870.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Ringnæs, Even Christensen». *Stortinget og statsraadet B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 716.
* Biografisk informasjon om Even Christensen Ringnæs NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
Catherine, hertuginne av Cambridge og prins William, hertug av Cambridge etter vigsla.
**Bryllaupet mellom prins William og Kate Middleton** fann stad 29. april 2011 i Westminster Abbey i London. William, som er nummer to i arvefylgja til den britiske trona og til det britiske samveldet, møtte Kate Middleton for fyrste gong i 2001, då han og Kate studerte ved University of St Andrews. Trulovinga vart inngått 20. oktober 2010 og kunngjort 16. november same år.

Deltakarar
----------

Brura var Catherine, hertuginne av Cambridge, tidlegare kjend som Kate Middleton, og brudgommen var prins William, hertug av Cambridge, tidlegare kjend som prins William av Wales. Trulovaren til brura var den yngre systera hennar, Philippa Middleton, kjend som Pippa. Trulovaren til brudgommen var hans yngre bror prins Henry, kjend som Harry. Det var heile tre prestar som heldt vigsla; Domprosten i Westminster, biskopen av London og erkebiskopen av Canterbury, Rowan Williams. Sistnemnte stod for sjølve vigsla.

### Gjestelista

Rundt 1900 gjestar var inviterte til bryllaupet. Mellom dei var sjølvsagt den britiske kongefamilien og Kate Middleton sin familie, og saman med vener av brura og brudgommen utgjorde dei over halvparten av gjestelista. Elles var ei rekkje kongelege frå andre land, fleire militære tenestemenn, statsoverhovud, sentrale politikarar, representantar for Williams veldedige organisasjonar og nokre utvalde kjendisar inviterte. Også postmannen, pubeigaren, slaktaren og fleire andre frå Buckleberry, heimbyen til Catherine, skal ha fått invitasjon.

#### Kjendisar

Nokre av kjendisane som deltok var David og Victoria Beckham, Guy Ritchie, Elton John og komikaren Rowan Atkinson.

Titlar
------

Etter bryllaupet fekk Catherine Elizabeth Middleton, kjend som Kate Middleton tittelen *Hertuginne av Cambridge*. Prins William Arthur Philip Louis av Wales fekk i tillegg til tittelen *Prins av Wales*, titlane *Hertug av Cambridge*, *Greve av Strathearn* og *Baron av Carrickfergus*.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Bryllaupet mellom prins William og Kate Middleton» frå Wikipedia på bokmål, den 30. april 2011.*
Prinsesse Madeleine og Chris O'Neill
**Bryllaupet mellom prinsesse Madeleine og Chris O'Neill** fann stad 8. juni 2013 i Slottskyrkan i Stockholm i Sverige. Lars-Göran Lönnermark og Michael Bjerkhagen vigsla paret. Fyrste gången prinsesse Madeleine av Sverige og Chris O'Neill vart sett offentleg saman var i januar 2011. Paret vart trulova i oktober 2012.

Titlar
------

Etter bryllaupet halder Madeleine fast på sine titlar, *Prinsesse av Sverige*, *Hertuginne av Hälsingland* og *Hertuginne av Gästrikland*, medan Christopher O'Neill, kjend som Chris O'Neill, vert omtala som *Herr Christopher O'Neill*. O'Neill fekk ikkje nokre kongelege titlar av di han ikkje ville gje slepp på sitt britiske og amerikanske statsborgarskap, og av di han ynskte å fortsette med forretningsverksamd, noko som ikkje gjorde han kvalifisert til kongelege titlar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bröllopet mellan prinsessan Madeleine och Christopher O’Neill» frå Wikipedia på svensk, den 6. juni 2013.*

Fotnotar
--------

1. ↑  «SVT direktsänder prinsessan Madeleines bröllop» (på svensk). Sveriges Television. 9. april 2013. Henta 6. juni 2013.
2. ↑  «Madde och Chris har valt präster» (på svensk). Expressen. 27. april 2013. Henta 6. juni 2013.
3. ↑  «Prinsessan Madeleine har förlovat sig» (på svensk). Sveriges Television. 25. oktober 2012. Henta 6. juni 2013.
4. ↑  «Madeleine: "Chris är min själsfrände"» (på svensk). Expressen. 25. oktober 2012. Henta 6. juni 2013.
5. ↑  «- Svenskene vet ikke hvem han er» (på norsk). Norsk rikskringkasting. 6. juni 2013. Henta 6. juni 2013.
***Bonanza*** er ein amerikansk westernserie som gjekk på NBC frå 1959 til 1973. Serien handlar om den hardt arbeidande og respekterte familien Cartwright og livet deira på ranchen Ponderosa i Nevada. Her jobbar dei mellom anna med å beskytte sin eigen ranch, samstundes som dei hjelper til med å halde områda rundt trygge. Familien består av Ben Cartwright (spelt av Lorne Greene) og dei tre vaksne sønene hans: Adam (Pernell Roberts), Eric (Dan Blocker) og Joseph (Michael Landon).

Serien vart særs populær i USA og låg øvst på fjernsynstoppen frå 1964 til 1967. I 1971 byrja sjåarinteressa å falle, noko som bidrog til at serien vart nedlagd i 1973. I tillegg døydde Dan Blocker i 1972, som gjorde det meir krevjande å halde fram med serien.

I Noreg har serien vorte send på TV 2 sidan 1997.

Kjelder
-------

1. ↑  «The First Time a TV Show Addressed the Death of a Character». *Mental Floss*. Henta 13. desember 2016.
2. ↑  Aftenposten TV-program seksjon (22.8.1997, s.4)

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Bonanza* ved The Internet Movie Database (IMDb)

 Commons har multimedium som gjeld: **Bonanza**
**Jakob Tøkersen Hoff** (26. februar 1843–17. februar 1924) var ordførar i Ørland 1882-1916 og stortingsrepresentant for Venstre 1892–1906 og 1910–12.

Hoff dreiv fiskje i yngre år. I 1870 tok han over farsgarden på Hov i Opphaug og dreiv han til 1916.

Hoff var medlem av heradsstyret 1878-1919, ordførar 1882-1916. Han var forlikskommissær 1882-1900, samt både styreformann og seinare ordførar i representantskapet den lokale sparebanken.

Hoff var stortingsmann for Søndre Trondhjems amt 1892–1906 og for Indre Fosen krins 1910-12. På alle tingsamlingane var han medlem av kyrkjekomiteen, sekretær 1900-05 og 1910-12. Elles medlem av valkomiteen 1898-1906 og 1910-12, samt av spesialkomiteen i 1905. I 1906 var han medlem av deputasjonen som Stortinget sende til kongekryninga i Trondheim i 1906.

Han vart tildelt 7. juni-medaljen og Borgardådsmedaljen.

Hoff døydde på garden sin i 1924. Ein minnestein over han er reist på Ørland kyrkjegard.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Bondeopprøret i 1818**, som og er kalla *Halvor Hoel-rørsla*, var ein reaksjon på dei vanskelege økonomiske og sosiale tilhøva som den unge staten Noreg sleit med i åra etter 1814. Bondeagitasjonen vart utløyst på Hedmarka gjennom agitasjonen frå bonden Halvor Hoel, som vann åtgaum i store delar av Buskerud og Oppland.

Utvikling
---------

Bøndene i Hedmark, Oppland og Buskerud gjekk i utgangspunktet saman om eit brev stila til Stortinget, der dei klaga over tung skattlegging, og mangel på forstand om kåra bøndene sleit med. Den første sendeferda kom i stand i slutten av august 1818, men fogden i nedre Hallingdal råda bøndene strengt til å fara varleg fram. Leiarane frå Hol og Ål hadde vore i kontakt med Halvor Hoel på Hedmarka, og flokkane avtala eit møte i Hedalen, hjå bonden Kristen Stugarden. Her sette dei stemne frå fleire dalar, og reiste sidan saman nedetter Ådalen til Ringerike, og tenkte seg så inn til Oslo over Krokskogen. Her vart flokkane stansa av soldatar, og fleire hundre bønder vart tekne til Akershus festning der forhøra tok til. Konsekvensen av denne ferda var at mange bønder vart ilagt tunge bøter (mellom desse Gjermund Gullstein frå Ustedalen, som laut gå frå garden sin). Kristen Stugarden kom frå det med store økonomiske tap.

Stortinget på denne tida hadde berre innvalde embetsmenn, og bøndene kjende seg naturleg nok utgløymde av det politiske livet. Difor har soga teke inn drag frå tidlegare bondereisingar, og munnleg attgjeving veit å melde at bøndene ønska Christian 7. attende. Det som er sant i dette, er at kong Karl Johan var venta på vitjing til Noreg i desse vekene, og at bøndene nok ønskte å få tala beint ut til han, etter gamal skikk. Karl Johan var i Noreg for å la seg krone (7. oktober 1818).

Sedvanen var å gå over embetsmannen og like til kongen. Brevet bøndene hadde med seg, var i røynda stila til Stortingets leiarskap, men finst ikkje i Stortingets arkiv. Ein får tru dette brevet aldri nådde fram til adressat.

Sendeferda lukkast på den visen at skattlegginga vart mindre tung enn før, men soga syner og at det var stor avstand mellom bonde og embetsmann. Vidare ser ein at embetsmennene greip til dei same åtgjerdene som i dansketida, jamvel om bøndene reiste utan våpen. Ein reknar med at dette skuldast mistanke om rein oppreist, og at bøndene samla væpna makt. Politisk bana Hoel-opprøret vegen for Bondestortinget som vart valt inn i 1836, og større lokalt sjølvstyre.

Kjelder
-------

* Lars Reinton: *Folk og fortid i Hol*, band II (1942).
Whitesands Bay og Carn Llidi
Whitesands Beach
**Whitesands Bay** (walisisk *Porth-mawr*) er ei bukt og ei sandstrand med Blått Flagg-sertifisering i St Brides Bay i Pembrokeshire Coast nasjonalpark i Wales. 
Stranda ligg om lag 3 km vest for den vesle byen St. Davids og om lag 1,5 km sør for St Davids Head. Stranda er skildra som den beste surfestranda i Pembrokeshire.

Området nordaust for bukta er dominert av ei stor klippe på 181 meter over havet,kalla Carn Llidi. Pembrokeshire kyststi går langs bukta og vidare til dei meir avsidesliggande buktene i Porthlleuog og Porthmelgan, som ein berre kan nå til fots. I sør fører stien til Porthselau og St. Justinian's. 

Det er sagt at St. Patrick hadde eit syn om å konvertere Irland til kristendomen her og sette segl ut bukta på 400-talet. Det ligg eit keltisk kapell, tileigna St. Patrick, nær bukta. Når fjøra er ekstra låg kan ein sjå spor etter ein eldgammal skog som er lagt under vatn.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pembrokeshire Outdoor Arkivert 2010-04-05 ved Wayback Machine.
* St David's på visitpembrokeshire.com[*daud lenkje*]
* St David's golfbane
* Bilete av Whitesands Bay

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Whitesands Bay (Pembrokeshire)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  ukattraction.com
2. ↑  Pembrokshire
3. ↑  *Whitesands to Abereiddi*, arkivert frå originalen 6. januar 2007, henta 11. januar 2010
4. ↑  Pembrokshire Coast path
5. ↑  *cambria.org*, arkivert frå originalen 16. desember 2010, henta 11. januar 2010
6. ↑  walkingbritan.co.uk

Koordinatar: 51°53′40″N 5°17′45″W﻿
**Jakob Karstein Olsen Gavlen** (9. november 1886 –28. oktober 1973) var ein norsk skreddar og kjøpmann frå Bjørnskinn i Nordland som var stortingsmann 1928-30 for Arbeidarpartiet og heimfylket.

Gavlen var son til ein fiskar. Sjølv gjekk han i skreddarlære på Langenes frå 1901. Frå 1906 dreiv han eiga skreddarforretning i Skjoldehavn i Bjørnskinn, i 1914 flytta han verksemda til Sigerfjord i Sortland herad. I yngre år arbeidde han på skreddarverkstader i Trondheim, så vel som i Oslo. Gavlen fekk handverkarstipend i 1912, og stipend til studiereiser i Sverige og Danmark i 1919 og i 1923. Jamsides skreddarforretninga dreiv han handel i konfeksjon. Ei tid frå 1917 hadde han òg oppgåver som betjent i Tolloppsynet.

I tida 1922-28 var Gavlen med i formannskapet i Sortland. Valperioden 1928-30 representerte han Nordland og Arbeidarpartiet på Stortinget, der han var medlem i Protokollkomiteen. Deretter var han 1932-34 varaordførar i Sortland herad. Han var i Sortland elles til sine tider medlem i skulestyret, likningsnemnda og den kommunale husbanknemnda. Frå 1932 var han òg gjeldsmeklingsmann i Sortland.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Ein **ricercar**, **ricercare** eller **recercar** er ein type instrumentale musikkstrykke frå seinrenessansen og tidlegbarokken. Uttrykket tyder å «søke fram» og mange ricercarar har som funksjon å «søke fram» den rette tonen eller tonearten før det neste stykket. Ein ricercar kan vere ein variasjon av eit visst motiv og på den måten kan stykke reknast som ein illustrasjon. 

I den vanlege bruken av omgrepet vert det nytta om ei tidleg form for fuge, særleg ein av seriøs karakter. Omgrepet har òg vorte nytta om mange typar komposisjonar, og alt på 1500-talet kunne ein nytte toccata, canzona, fantasti og ricercar om ein annan. Likevel fell ricercarar inn i to generelle typar: ein som er hovudsakleg homofon, ikkje ulikt ein toccata, og ein type verk som består av sjølvstendige delar, der kvar del byrjar med ein imitasjon. Døme på begge former finn ein hos Girolamo Frescobaldi. Den andre forma for ricercar, den imitative, skulle vise seg å verte mest viktig historisk og utvikla seg til fugen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ricercar» frå Wikipedia på engelsk, den 6. april 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ "Ricercar," "Fugue," "Counterpoint" in *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
	+ Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4
	+ Manfred Bukofzer, *Music in the Baroque Era*. New York, W.W. Norton & Co. 1947. ISBN 0-393-09745-5
	+ Ursula Kirkendale, "The Source for Bach's *Musical Offering*," *Journal of the Amwerican Musicological Society* 33 (2980), 99-141.
	+ *The New Harvard Dictionary of Music*, ed. Don Randel. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1986. ISBN 0-674-61525-5


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
*Denne artikkelen handlar om breen i Antarktis. For breen i Olympic Mountains i Washington, sjå Whitebreen på Mount Tom.* 
Koordinatar: 75°45′S 140°50′W﻿

**Whitebreen** er ein brei sidebre som flyt vestover til Landbreen på nordsida av Mount McCoy i Marie Byrd Land. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959-65. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter general Thomas D. White i United States Air Force (USAF), stabssjef og medlem av Joint Chiefs of Staff, 1957–61, som deltok i planlegginga og organiseringa av Operasjon Deep Freeze. Namnet vart føreslått av admiral Richard E. Byrd.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «White Glacier» (innhald frå Geographic Names Information System).

* *Denne artikkelen bygger på «White Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 3. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «White Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Rzav** (serbisk Рзав) er ei elv sørvest i Serbia. Ho er 62 km lang og ei sideelv til Golijska Moravica frå venstre. Ho spring ut frå to kjeldeelvar, Veliki Rzav og Mali Rzav. Elva vert stundom kalla Golijski Rzav (Голијски Рзав; Rzav i Golija) for å skilje ho frå ei anna Rzav i Serbia, Rzav i Zlatibor.

Mali Rzav er den kortaste kjeldeelva til Rzav og spring ut frå nordsida av fjellet Mučanj nær landsbyen Katići. Ho møger Veliki Rzav ved fjellet Blagaja. Veliki Rzav er den lengste kjeldeelva til Rzav og vert stundom berre kalla Rzav. Ho spring ut frå sørsida av fjellet Murtenica, som høyrer til Zlatibor. Etter dei to elvane renn saman er Rzav mindre enn 10 km lang før ho munnar ut i Golijska Moravica.

Rzav drenerer eit område på 575 km² og høyrer til Svartehavet sitt nedslagsfelt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rzav (Golija)» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
	+ Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
**Yrkesrettleiing** er ei verksemd som mellom anna gjennom informasjon og rådgjeving orienterer og assisterer i spørsmål som knyt seg til utdannings- og yrkesval. Grunnskulen er pålagt eit ansvar for å hjelpe ungdom til innsikt i arbeids- og næringsliv, produksjon og verdiskaping. Det er ofte skulerådgjevaren som koordinerer satsingane til skulen innanfor dette arbeidsfeltet. Vidaregåande skular har ei karriererettleiingsteneste som gjev informasjon om offentlege og private utdannings- og yrkesmogelegheiter, kva krav ein stiller til forskjellige utdanningar og yrke, søknadsfristar og så bortetter. 

Fylkeskommunane, Kommunenes Sentralforbund og Utdanningsdirektoratet har saman ei informasjonsteneste for søkarar til vidaregåande oppløring på nettstaden vilbli.no. Her kan unge og vaksne søkarar til vidaregåande opplæring finne oppdatert informasjon til ei kvar tid. I NAV skjer rettleiing gjennom personleg samtale, grupperettleiing eller ved bruk av rettleiingsverktøya til NAV på Internett.

Kjelder
-------

* «Yrkesrettleiing» i *Store norske leksikon*, snl.no.
*For fagorganisasjonen YS, sjå Yrkesorganisasjonenes Sentralforbund.* 
**Ys**, **Is** eller **Ker-Is** (Ker tyder by på bretonsk), er ein mytisk by som vart bygd på kysten av Bretagne, og som seinare sokk i havet. Byen skal ha lege ved bukta i Douarnenez. 

Etter tradisjonen vart Ys tufta av kong Gradlon. Segna seier det var dotter hans, Dahud, som bad far sin om å få byen så nær havet. Andre kjelder seier byen var langt eldre, men at havet hadde stege, slik at Ys låg mest under havoverflata, og laut verjast mot flaum og tidevatn av høge dike. Portane til dette diket kunne berre låsast opp av kongen. 

Ys var den fagraste byen på jorda, men husa mykje synd og dårlege seder. Dette vart refsa av sankt Gwenolé. Mykje av festinga og det ville livet vart stødd oppunder av Dahud, fortel soga. Ein kveld kom ein raudkledt framandkar til byen og freista Dahud til å opne leda mot havet. Dette var under ein stor storm. Dahud gjekk med på å stela nøklane frå lekkja kring halen åt faren, og opna byporten. Ei stor flobåre svelgde byen med det same, men Gradlon kom seg unna på ein svart trolldomshest. Då han ville ha med Dahud, ville ikkje hesten bera han, og dei sokk ned. Sankt Gwenolé råda då kongen til å sleppe Dahud for å berge seg sjølv. Kongen gjekk med på det, og Dahud vart teken av havet. Gradlon bygde ein ny by i Quimper lenger inn på land, og rådde derifrå seinare.

### Ys og Paris

Segna seier at Ys, den låge byen, skal reise seg frå havet den dagen Paris søkker. *Pa vo beuzet Paris, Ec'h adsavo Ker Is*. På bretonsk tyder Par-is "likskap med Ys". 

Soga om Ys var ukjend alle andre stader enn i Bretagne, men vart samla inn og skriven ned i 1839 av T. Herzat de Villemarque i samlinga Barzaz Breizh.Denne soga er ei av dei eldste i samlinga. Det finst og leivningar av soga hjå Marie de France. Seinare vart forteljinga inspirasjon for andre verk, mellom anna musikkstykke av Claude Debussy.

Teikneserien Bran Ruz tek og utgangspunkt i denne forteljinga. 

Segna minnar elles noko om Atlantis-myten.
**Ryukyuøyene** (japansk 琉球列島, *Ryūkyū-rettō*, eller 南西諸島, *Nansei-shotō*) er ei japansk øygruppe som ligg i ein boge frå Kyushu, den sørlegaste av dei japanske hovudøyene, til Taiwan. Øyene dannar ei grense for det grunne Austkinahavet mot det mykje djupare havet på austsida. Den største av dei er Okinawa.

Dei nordlegaste øyene i gruppa høyrer til Kagoshima prefektur, medan dei sørlege øyene utgjer Okinawa prefektur. 

Dei opphavlege øybuarane talte fleire ryukyuspråk som er i slekt med japansk, men ikkje gjensidig eller nødvendigvis innbyrdes forståelege.

I eldre tid var øyene eit eige kongedøme, men dei blei etter kvart eit lydrike under både Kina og Japan. I 1879 annekterte Japan øyene, og innførte eit brutalt styresett som undertrykte den opphavlege kulturen. Etter andre verdskrigen okkuperte USA prefekturet Okinawa fram til 1972, då Japan igjen fekk herredøme over heile øygruppa. Det finst likevel framleis amerikanske militærbasar på Okinawa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ryukuøyene» frå Wikipedia på bokmål, den 12. februar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NDL

 |
**Terence James 'Terry' Reid** (fødd 13. november 1949) er ein engelsk rockevokalist og gitarist. Han spelt med mange kjende musikarar, både som oppvarmingsartist, som studiomusikar og sidemann. 

15 år gammal byrja Reid å spele med Peter Jay's Jaywalkers. I 1966 varma dei opp for The Rolling Stones på ein turné i Storbritannia. Reid vart kjend med produsenten Mickie Most, som vart manageren hans. Den første singelen hans med Most, «Better By Far», vart ein del spelt på radio, men albumet *Bang Bang, You're Terry Reid*, selde dårleg. 

Fleire av songane Reid skreiv vart spelte inn av The Hollies, Crosby, Stills, Nash and Young, REO Speedwagon og John Mellencamp.

Yardbirds-gitaristen Jimmy Page var blitt interessert i arbeidet til Reid og då The Yardbirds vart oppløyst, ønskte Page at Reid skulle bli vokalist i den nye gruppa, The New Yardbirds, som vart til Led Zeppelin. Reid hadde alt takka ja til å turnere med The Rolling Stones og seinare med Cream som oppvarmingsartist. Reid føreslo i staden Robert Plant, og at Page òg burde sjekke ut trommisen John Bonham. I 1969 varma Reid opp for Jethro Tull og Fleetwood Mac. 

Reid skifta mellom plateselskap og gav ut *Seed of Memory* på ABC Records i 1976, produsert av Graham Nash, og *Rogue Waves* for Capitol Records i 1979. Reid gav seg med solokarrieren i 1981 og fokuserte på studioarbeid, der han spelte på album av Don Henley, Jackson Browne og Bonnie Raitt. I 1991 gav Reid ut eit album produsert av Trevor Horn for WEA kalla *The Driver*.

Diskografi
----------

### Studioalbum

* *Bang, Bang You're Terry Reid* (1968)
* *Terry Reid* (1969) (Amerikansk tittel: *Move Over for Terry Reid*)
* *River* (1973)
* *Seed of Memory* (1976)
* *Rogue Waves* (1979)
* *The Driver* (1991)
* *Super Lungs The Complete Studio EMI Recordings 1966–1969* (2004)

### Konsertalbum

* *The Hand Don't Fit The Glove* (1985)
* *Alive* (2004)
* *Silver White Light – Live at the Isle of Wight 1970* (2004)
* *Live in London* (2013)
* *The Other Side of the River* (2016)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Terry Reid» frå Wikipedia på engelsk, den 1. oktober 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  «Biography». *Allmusic*.
2. 1 2 3 4 5  Larkin, Colin, red. (1997). *The Virgin Encyclopedia of Popular Music* (Concise utg.). Virgin Books. s. 1005. ISBN 1-85227-745-9.
3. ↑  The Hollies version på *Clarke Hicks & Nash Years* (released 2011), CSN&Y version on CSN box set (released 1991), dates from booklets of each. It was recorded by REO Speedwagon and included on their 1973 release *Ridin' the Storm Out*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Terry Reid offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
***Old*** var ein norsk teikneserie som gjekk i barnebladet Magne frå nummer 8 i 1980 til nummer 10 i 1981. Serien blei teikna av forfattar og kunstnar Thore Hansen. Hansen fekk Kirke og kulturdepartementets tegneseriepris for serien i 1980. Serien blei stilt ut på Henie-Onstad kunstsenter i 1981.

Teikneserien er ei science fiction-historie og handlar om ei framtid då dei få gjenverande menneska for lenge sidan har forlate jorda. *Old* er den eldste av dei som seilte gjennom universet. Nokre sa han hadde vore der ute i tusen år, mens andre meinte det måtte vere tusen gonger tusen år. Livet hans var ei evig reise – utan mål og slutt. På reisene sine møter han blant anna dei vise Shimoolene – skapninger som også går igjen i Hansen sine populære bøker i Skogland-serien. 

Teikneserien er inspirert av science-fiction-boka *The City* av Clifford D. Simak frå 1952.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Old» frå Wikipedia på bokmål, den 20. mars 2016.*

Referansar
1. ↑  Artikkel om Thore Hansen i *Norsk biografisk leksikon*
2. ↑  *«Kulturdepartementets premiering av barne- og ungdomslitteratur» hos Bærum bibliotek*, arkivert frå originalen 5. mars 2016, henta 20. mars 2016
Songaren Ane Brun.
**Ane** er eit personnamn som kan ha fleire ulike opphav. Som kvinnenamn kan det vera ei dansk diminutivsavleiing av Anne, eller ei kortform av namn som endar på -ane, som Kristiane. Ane kan også vera eit frisisk kortform av namn med førsteledd frå germansk *arn-*.

Nærskylde kvinnenamn er Anette, Anita, Anja, Ann, Annie og Anniken. Arne er eit nærskyld mannsnamn.

Bruk
----

Ane er eit svært vanleg namn på Grønland.

Ane var eit vanleg namn i Noreg på 1700- og 1800-talet. Namnet var også mykje brukt for nyfødde jenter på 1980- og 1990-talet.

Namneberarar
------------

* Ane Borgen (f. 1938), norsk forfattar
* Ane Dahl Torp (f. 1975), norsk skodespelar
* Ane Brun (f. 1976), norsk musikar
* Ane Hansdatter Kismul (f. 1980), norsk rådgjevar og naturvernar

Sjå og
------

* Aneby, svensk kommune
* Anestølen, seter i Sogndal kommune, knytt til «Å jeg vet en seter» av Margrethe Munthe

Kjelder
-------

* 

* «Ane» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* behindthename.com

* *Denne artikkelen bygger på «Ane (navn)» frå Wikipedia på bokmål, den 25. juli 2009.*
**Ane Farsethås** (fødd 21. desember 1973 i Oslo) er ein norsk litteraturkritikar og skribent, mest kjend som bokmeldar i Dagens Næringsliv.

Farsethås er utdanna cand. philol. Ho var redaksjonsmedlem i litteraturtidsskriftet Vinduet 1999–2000 og har skrive i mellom anna Morgenbladet og kommentert litteratur for NRK P2. Sidan 2002 har ho vore fast bokmeldar og kommentator i Dagens Næringsliv.

Saman med Øyvor Dalan Vik har ho skrive *Essensielt, litteraturens og filmens klassikere* (2005).

I 2004 kåra Norsk kritikerlag ho til Årets litteraturkritikar, og same år vart ho kåra til Nordens beste kritikar av tidsskriftet Nordisk Litteratur.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ane Farsethås» frå Wikipedia på bokmål, den 27. oktober 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arkivert nettside frå vinduet.no Anmeldelse av Hanne Ørstaviks *Uke 43*; Levi Henriksens *Snø vil falle over snø som har falt* og Johan Harstads *Buzz Aldrin*.
* Arkivert nettside. Kort intervju med henne i tidsskriftet *Nordisk Litteratur*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Andøybrua** er ei spennbetongbru (bogebru) som ligg i Andøy kommune og går over Risøysundet mellom Risøyhamn på Andøya og Hinnøya. Ho er del av riksveg 82. Brua er bygd etter fritt frambygg-metoden og har ei total lengd på 750 meter, seglingshøgd på 30 meter og eit hovudspenn på 110 meter. Brua har 21 spenn.

Andøybrua vart opna 5. september 1974, og er ei av Vesterålsbruene. Desse vart oppførte på 1970-talet som del av eit interkommunalt samarbeid mellom kommunar i Vesterålen og Statens vegvesen, og gav kommunane ferjefritt vegsamband. Vesterålsbruene vart til største delen finansiert gjennom bompengar. 

Andøybrua og dei andre Vesterålsbruene vart prosjektert av firmaet Aas-Jakobsen AS i Oslo.

Dei andre Vesterålsbruene er Sortlandsbrua, Hadselbrua og den noko mindre Kvalsaukan bru. Saman med Tjeldsundbrua ved Harstad, knyter desse Vesterålen til fastlandet.

Galleri
-------

* Andøybrua med Hinnøya i bakgrunnenAndøybrua med Hinnøya i bakgrunnen
* Risøyhamn og Andøybrua vinterstidRisøyhamn og Andøybrua vinterstid

Kjelder
-------


* Denne artikkelen byggjer på «Andøybrua» henta frå Wikipedia på bokmål 6. mars 2008. Bokmålsartikkelen gjev denne kjelda:
	+ The World's Longest Tunnel Page (bru-delen)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Trusdåp i Jordanelva i Israel.
**Baptisme** er ei kristen trusretning som har utgått frå protestantismen.

Opphav
------

Baptismen oppstod i kjølvatnet av reformasjonen i England på 1600-talet. Dei første baptistane var grupper som var opptekne av å gå mykje lenger enn dei andre protestantane når det galdt brotet med den katolske kyrkja. Baptismen er altså ein reaksjon på brotet med katolisismen, og han kjem sjølv frå protestantismen.

På 1600-talet var det fleire engelske religiøse grupper som vart påverka av læra til nederlandske anabaptistane eller atterdøyparar, medan dei sjølve ofte hadde eIn puritansk bakgrunn.

Særpreg
-------

Det som særpregar baptismen er vekta på personleg tru, vaksendåp og fridom. Baptistane meiner at den som trur på Gud og Jesus, sjølv av fri vilje lyt ha vald å tru på dei. Dei viser til at dei første kristne, apostlane, hadde vald å tru på Jesus av eigen vilje. Dei hadde vedkjent seg ei personleg tru, altså teke eit standpunkt sjølve. Av den grunn har baptistane forkasta barnedåpen og innført vaksendåp. Dette er for at den som blir døypt sjølv skal kunna vera klår over sitt religiøse val.

Ut frå dette prinsippet om å vedkjenne ei personleg tru, meiner baptistane at alle menneske skal ha full religionsfridom. Dei er også opptekne av tanke- og ytringsfridom. Eit anna viktig moment er at kvar baptistmeinigheit styrer seg sjølv, med eit demokratisk råd som øvste organ. Baptistane er aktive innanfor sosialt arbeid, arbeid for sosiale rettar og kampen for trusfridom. Eit eksempel er den kampen som Martin Luther King jr. førte for borgarrettar for afroamerikanarar i USA i 1950- og 1960-åra.

Utbreiing
---------

I dag finst det kring 100 millionar baptistar i verda; 5 100 av dei bur i Noreg. Dei fleste baptistane bur i USA, og det er særleg afroamerikanarar som høyrer til baptismen. Afroamerikanarane var opphavleg fattige, og baptismen er dermed ei trusretning som først og fremst har fattige og middelklassen i meinigheitene sine. Det er tradisjonelt stor vekt på deltaking frå både kvinner og menn. Kvinner fekk tidleg tillitsverv og er òg sosialt aktive innanfor baptismen. Baptismen er det største protestantiske samfunnet i USA, men i resten av verda er ikkje baptistsamfunna tilsvarande dominerande.

Mange av kyrkjene følgjer ei ordning der dei enkelte meinigheitene har stor grad av sjølvstyre, men mange av dei er òg organiserte i større unionar; ein av dei mest kjende — og den største — er Southern Baptist Convention i USA. Baptistane har sett sitt preg på kulturen fleire stader i Statane.

I Noreg er baptistane representerte ved Det norske baptistsamfunn og ved enkelte uavhengige meinigheiter.

Kjelder
-------

* «Baptisme» på no:Bokmålswikipediaen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Det norske baptistsamfunn
* Norske baptisters barne- og ungdomsforbund Arkivert 2006-12-07 ved Wayback Machine.
* Dei norske baptistane sin internettportal
* Uavhengige baptistar Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 60°10′15″N 9°38′13″E﻿
**Olberg stavkyrkje** eller **Krødsherad stavkyrkje** stod sør for dagens Olberg kyrkje, det vil seie litt nærare Krøderen. Kyrkjestaden er på grunn frå garden Olberg (gnr. 188) søraust for Noresund. Garden ligg like nordvest for kyrkja.

Kyrkja er omtala i 1389, utan at nøyaktig alder synest kjend. Både skipet og koret i stavkyrkja skal ha vore tilnærma kvadratisk. Skipet målte om lag 5,6 m x 5 m. Etter suksessive utvidingar framstod kyrkja som ei krosskyrkje. Ho vart riven etter at dagens kyrkje var innvigd i 1859. Den gamle kyrkjetomta skal ha vore synleg til uti 1880-åra.

Fotnotar
--------

1. ↑  Diplomatarium Norvegicum IV:558

Kjelder
-------

* Norges kirker
* Jan Brendalsmmo og Jan-Erik G. Eriksson: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Buskerud fylke (Riksantikvaren, 2015), s. 36.
* Lorentz Dietrichson (1892). «Olberg kirke i Krødsherred». *De norske stavkirker: Studier over deres system, oprindelse og historiske udvikling. Et bidrag til Norges middelalderske bygningskunsts historie*. Kristiania: Cammermeyer. s. 501.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Olberg stavkyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren