recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nils Nersten** (24. juli 1882–3. juni 1975) var ein norsk landbrukslærar, bonde og politikar frå Øyestad i Aust-Agder. Han representerte Bondepartiet på Stortinget 1922-27 og 1934-36.

Nersten var son til ein gardbrukar. Han gjekk amtsskule før han tok landbruksskulen i Bjørnetro og vinterlandbruksskulen i Oslo. Vinteren 1905 var han lærar på landbruksskulen på Nedstrand i Rogaland. Deretter gjekk han eit år på Noregs Landbrukshøgskule, der han tok eksamen i 1907. Dei neste åra arbeidde ved Søve landbruksskule i Telemark, med unnatak for eit år han var stipendiat på Landbrukshøgskulen. Tida 1911-16 var han styrar på landbruksskulen i Setesdal. Frå 1916 var han bonde på Longerak i Bygland. Han overtok også slektsgarden Gauslå i Herefoss.

Nersten engasjerte seg i politikk og organisasjonsliv. Han var med i jordbrukskonsesjonemnda 1917 og i arbedsløysenemnda av 1919. Frå 1920 til -27 var han formann i Aust-Agder Bondeparti, og 1921-28 medlem av landsstyret i Bondepartiet. Han var også formann i Aust-Agder Skogselskap og styremedlem i Norges Skogeierforbund og Norges Bondelag. Elles var han styremedlem for fellesfløytinga både i Tovdalselva og Otra og i Byglandsfjord Dampsag & Høvleri. Han var ein mykje nytta takstmann ved offentleg skjøn.

I perioden 1922-1927 var Nersten stortingsmann for Aust-Agder. På Tinget representerte han Bondepartiet og var i den fyrste treårsbolken medlem av Jarnbanekomiteen og sekretær for Skog- og vassdragskomiteen, i den andre bolken var han formann i komiteen. Hausten 1933 vart han vald til stortingsrepresentant på ny, og var i perioden 1934-36 medlem av Helsekomiteen og nestformann i Kommunalkomiteen. 

Nersten gav i 1950 ut *Minner fra Setesdal*.

Kjelder
-------

* Nils Nersten hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste Arkivert 2015-11-20 ved Wayback Machine.
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
**Mários Tofí** (fødd 24. februar 1990 i Aten) er ein gresk-kypriotisk songar, låtskrivar, dansar og modell.

Tofí har kypriotiske foreldre, og budde i Ammókhostos på Kypros frå han var fem år. Frå åtteårsalderen har han syna ei interesse og lidenskap for musikk, song og dans. Han fekk ei vid musikalsk utdanning, og har studert piano, tenorsaksofon, musikkteori og teke vokalkurs. Tofí har òg studert klassisk ballett, latin og flamenco i sju år. Han pratar gresk og engelsk og studerer spansk- og fransk-leksjonar. Han syng på gresk, engelsk, spansk, italiensk, fransk og andre språk. Tofí har sunge på mange konsertar og festivalar i land som Storbritannia, Latvia, Litauen, Bulgaria, Polen, Spania, Italia, Malta, Noreg, Estland, Makedonia, Tsjekkia, Kviterussland, Tyskland, Romania, Hellas og Kypros. Han har òg samarbeida med greske, kypriotiske og europeiske songarar på konsertar og direktesendte fjernsynsprogram i fleire land.

Eurovision
----------

### Junior Eurovision Song Contest 2004

7. september 2004 vart Tofí vald ut mellom 54 deltakarar til å representere Kypros i Junior Eurovision Song Contest 2004 på Lillehammer i Noreg. Songen «Ónira», skriven av Tofí sjølv, vart framført på gresk. Bidraget enda på åttandeplass med 61 poeng; tolv frå Hellas, åtte frå Malta og Storbritannia, seks frå Makedonia, fem frå Kroatia, Spania og Romania, fire frå Kviterussland, tre frå Nederland, to frå Latvia og eitt frå Sveits, Danmark og Belgia.

### A Song for Europe

I februar 2006 var Tofí ein av dei ti finalistane i A Song for Europe, den kypriotiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2006 i Aten i Hellas. Han enda til slutt på andreplass med songen «Congratulations»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marios Tofi» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2013.*


| * v
* d
* e
Deltakarar i Junior Eurovision Song Contest 2004 |
| --- |
| Finalen | Secret Band (Hellas)**·** Young Talent Team (Malta)**·** Klaartje and Nicky (Nederland)**·** Demis Mirarchi (Sveits)**·** @lek (Noreg)**·** Thomas Pontier (Frankrike)**·** Martina Siljanovska (Makedonia)**·** KWADro (Polen)**·** Mários Tofí (Kypros)**·** Egor Volchek (Kviterussland)**·** Nika Turković (Kroatia)**·** Mārtiņš Tālbergs og C-Stones Juniors (Latvia)**·** Cory Spedding (Storbritannia)**·** Cool Kids (Danmark)**·** María Isabel (Spania)**·** Limelights (Sverige)**·** Free Spirits (Belgia)**·** Noni Răzvan Ene (Romania) |
**Familietre av D-ketosar**: (1) dihydroksyaceton; (2) D-erytrulose; (3a) D-ribulose; (3b) D-xylulose; (4a) D-psikose; (4b) D-fruktose; (4c) D-sorbose; (4d) D-tagatose
**Ketosar** er monosakkarid som inneheld ei ketongruppe i kvart molekyl. Dihydroksyaceton er med sine tre karbonatom den enklaste av ketosane, og den einaste fri for optisk aktivitet. Ketosar kan isomeriserast til aldose når karbonylgruppa ligg ytst på molekylet. Slike ketosar blir kalla reduserande sukker.

Av ketosar finst mellom andre:

* Triosar: dihydroksyaceton
* Tetrosar: erytrulose
* Pentosar: ribulose og xylulose
* Heksosar: fruktose, psikose, sorbose og tagatose
* Heptosar: sedoheptulose
* Oktosar: D-manno-oktulose
* Nonosar: D-glysero-D-galakto-nonulose

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ketose i kjemi**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ketose» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2017.*

1. ↑  Lindhorst, Thisbe K. (2007). *Essentials of Carbohydrate Chemistry and Biochemistry* (1st utg.). Wiley-VCH. ISBN 3-527-31528-4.
2. ↑  Robyt, John F. (1997). *Essentials of Carbohydrate Chemistry* (1st utg.). Springer. ISBN 0-387-94951-8.
**Mzymta** (russisk Мзы́мта, adygisk Мэзмытӏэ - *Mezmytha*) er ei elv i Vest-Kaukasus i Russland, som renn gjennom Krasnodar kraj og byen Sotsji. Mzymta er den største elva i Russland som munnar ut i Svartehavet og har ei lengd på 89 km med eit nedslagsfelt på 885 km².

Mzymta spring ut frå Store Kaukasus i ei høgd 2980 meter over havet, og renn gjennom ein trong dal gjennom innsjøane Kardyvatsj og Vesle Kardyvatsj. Mzymta dannar fleire fossefall og den største av desse er Izumrudny (Smaragd), som er 15 meter høg. Breiddene er dekte av bøkeskog, kastanjer og gamle ubykhiske hagar med ville pæretre, valnøtt og kastanje. I elvegjelet Gretsjeskoje (Gresk) renn elva raskare. Elva renn gjennom gjela Akhshtyr og Dzykhra, som er populære turistattraksjonar. Mzymta munnar ut i Svartehavet nær Adlerskij i Sotsji, der ho deler seg i fleire greiner. 

Mzymta er ei populær elv for rafting. Krasnopoljanskaja vasskraftverk har eit reservoar som regulerer elva.

Største sideelvar
-----------------

* Pslukh
* Pudziko
* Tsjvizjepse

Bustader
--------

* Estosadok
* Krasnaja Poljana

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Mzymta River» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Kvinne i strandpysjamas i Queensland på 1930-talet.
**Strandpysjamas** er fritidsklede for kvinner som blei lansert i 1920-åra. Eit slikt antrekk består av lause padjamainspirerte bukser med ein jakke til. Under kunne ein ha badedrakt, solliv eller ermelaus bluse. Som namnet viser til, var dette typiske strandklede. Antrekket var eit av dei første i vestleg drakttradisjon der det blei akseptert at kvinner gjekk i langbukser.

Tysk kvinne i strandpysjamas i 1932.
Det var moteskaparen Coco Chanel som introduserte vide bukser for kvinner på 1920-talet. Strandpysjamas blei først teken i bruk på Rivieraen rundt 1927, og blei utbreidd i løpet av 1930-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Twenties • Beach Pyjamas», photodetective.co.uk

Kjelder
-------


* «Strandpyjamas» (2009, 15. februar), *Store norske leksikon* Henta 7. juli 2013.
* The introduction of the Beach Pyjama Arkivert 2016-03-13 ved Wayback Machine. glamoursplash.com
* The Cats Meow: Kirsten Dunst’s Chanel Style Beach Pyjamas, clothesonfilm.com
* Beauty and the Beach: A Guide to Pyjama Dressing, The British Pathé Archive
|  |
| --- |
| **Stortare** |
| StortareStortare |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Det gule riket Chromista |
| **Rekkje:** | Ochrophyta |
| **Underrekkje:** | Phaeista |
| **Klasse:** | Brunalgar Phaeophyceae |
| **Orden:** | Tare Laminariales |
| **Familie:** | Laminariaceae |
| **Slekt:** | Laminaria *Laminària* |
| **Art:** | **Stortare** *L. hyperborea* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Laminaria hyperborea*** |

***Stortare*** er ein vanleg brunalge i strandsona i Noreg.

Utsjånad
--------

Stor brunalge som ofte dannar tette skogar i havet. Nedst eit velutvika og forgreina hefteorgan, og frå dette ein stiv og ru stilk som smalnar av oppover og som kan verte 4-5 m lang. Øvst på stilken sit ei inntil 0,5 m brei bladskive som er djupt kløyvd i mange sabelliknande flikar, og som ved stilken er hjarteforma eller avrunda. Stortaren sin stilk er fleirårig (10-15 år) og veks årleg både i lengde og breidde. Men bladskiva fornyar seg kvart år, og det gamle bladet vert ei tid sitjande att på toppen av det nye. Stortaren kan variere mykje i form og storleik.

Utbreiing
---------

Planta finst langs det nordaustlege Atlanterhavet frå Skandinavia sørover til Spania og Kanariøyane og inn i Nordsjøen og Austersjøen.

Førekomst i Noreg
-----------------

Arten finst berre på sterkt utsette stader, mest på Vestlandet og i Nord-Noreg. Sluttar å vekse når sjøtemperaturen stig over 15-16°C, og går derfor aldri inn i fjordane. Vanlegast i sublitoralsonen frå 2-6 m djupn, men kan finnast heilt ned til 30 m.

Bruk
----

Stortaren utgjer 80 % av biomassen av dei større algane I Noreg. Her til lands vert mykje stortare samla av taretrålarar. Stortare som er kasta opp på land vert også brukt, det same er tilfelle i Frankrike, Irland og Skottland. Det viktigaste produktet frå stortareindustrien er alginat.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Laminaria hyperborea» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Stortare» frå Wikipedia på bokmål, den 20. mars 2012.*
* Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Stortare* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Stortare* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasenRedigere på wikidata
* (en) *Stortare* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Stortare* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Stortare* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Stortare* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Stortare* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Laminaria hyperborea* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Laminaria hyperborea* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Laminaria hyperborea* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Koordinatar: 62°40′14.9″S 60°11′10.7″W﻿

**Mount Friesland** er eit fjell i Tangra Mountains på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane. Det ligg kring 12,5 km nordaust for Barnard Point, 9,7 km aust-søraust for St. Kliment Ohridski Base, 3,6 km søraust for toppen av Pliska Ridge, 6,1 km søraust for Mount Bowles, 2,9 km sør-sørvest for Camp Academia, 7 km vest for Great Needle Peak og 6,85 km nordvest for Samuel Point. Fjellet er stort sett dekt av isbrear med mange bresprekkar. 

Mount Friesland frå Perunikabreen, med Pliska Ridge til høgre.
Amerikanske og britiske selfangarar kjende til fjellet så tidleg som 1820–21, og det har gjennom tida vorte kalla Peak of Frezeland, Friezland Peak og Friesland Peak. Tidleg på 1900-talet vart namnet Barnard, som James Weddell hadde nytta i 1825 om den nærliggande Needle Peak, flytta til dette fjellet. Det originale namnet er no gjenoppretta. Namnet Barnard Point har sidan vorte nytta om eit nes på søraustsida av False Bay.

Den første klatringa av Mount Friesland vart gjort frå Juan Carlos I Base den 30. desember 1991 av dei katalanske klatrarane Francesc Sàbat og Jorge Enrique, som Sàbat Hill og Enrique Hill er kalla opp etter. Fjellet er sidan klatra av andre folk.

Sjå òg
------

* Ultratoppar i Antarktis

Kjelder
-------

1. ↑  Expedition Omega Livingston 2003.
2. ↑  "Antarctica Ultra-Prominences" Peaklist.org. Retrieved 2012-09-06.
3. ↑  «Friesland, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 10. april 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Antarctic Mountains: Climbing in Antarctica. Arkivert 2011-07-07 ved Wayback Machine.
* "Mount Friesland, Antarctica" on Peakbagger

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Friesland, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*For kommunen, sjå Strand kommune. For andre tydingar, sjå Strand (fleirtyding).*
Sandstrand i Florida Keys.
Ei **strand** er ei stripe land som heller ned mot sjøen eller eit stort vatn. Strender er ein eigen type geografisk område med sitt eige biologiske system. Strendene me tenker på som typiske har sand som hovuddel, med spreidde vekstar, steinar, skjel og andre ting frå havet som moglege variasjonar, men det finst også strender som er dekte av småstein eller rullestein.

Steinstrand i Cornwall.

Stranddanning
-------------

Strender vert til ved at materiale frå land og hav vert slite ned og samla saman ved langs vasskanten. Strandmaterialet vert laga ved erosjon på land og ved at havet tærer på fjell i og ved vatnet. Sidan flyttar bølgjer og vind rundt på materialet slik at stranda stadig forandrar seg.

Ei strandforskyvingskurve er eit diagram som viser havnivået til ulike tider.

Bruk
----

Bølgjebading på Jagodnastranda på den kroatiske øya Hvar.
Det er vanleg å dra til strender om sommaren for å bada, sola seg eller ganske enkelt kjøla seg ned. Ein kan òg gå lange turar langs strender både sommar og vinter. Medan norske strender som regerl er ganske enkle og urørde, kan populære strender i andre land vera svært utbygde. Det er vanleg å setja opp bodar som sel mat og drikke, strandstolar som vert leigde ut og strandhytter til å kle seg om i. Nokre stader set ein opp tivoli på stranda, medan andre strender vert sperra av for almogen medan berre dei som eig han eller gjestar ved eit særskilt strandhotell har tilgang.

Ordsoge
-------

*Strand* er brukt som del i mange namnesamansetjingar, som Åsgårstrand og Balestrand. Det har gitt namn til to norske kommunar, Strand i Rogaland og Stranda på Sunnmøre. Strand er òg eit etternamn.

Kjende strender
---------------

Nokre strender kan ligga aude og ukjende av dei fleste, medan andre har meir vidkjende namn. Copacabana og Ipanema i Rio de Janeiro er kjende langt utanfor Brasil, medan Bondi Beach er blitt eit symbol på Australia.

I Noreg er jærstrendene kjende for å ha inspirert kunst og som eit særeige landskap både geologisk og biologisk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jakta på den perfekte stranda

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Strand**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
**Strandabøen** er ein gard i Hjørundfjorden, gardsnummer 111 i Ørsta kommune. Før kommunesamanslåinga 1.1.1964 var den gardsnummer 1 i Hjørundfjord.

Garden er veglaus, og ligg ved fjorden, på austsida, nesten 5 km frå Gjæveneset i Sykkylven kommune. Det er vel 1 km vidare innover i fjorden til einaste grannegarden, Molaupen. Garden har berre eitt bruk, og vart fråflytta i 1947.

Garden er svært brattlendt, og ligg i eit område med mange fonner. Hovudbøen er såleis avgrensa av to fonngjøl: Inste og Yste Strandabøfonna.

Garden har truleg blitt rydda og busett på 1500-talet. I 1603 var her ein brukar. Levebrødet var allsidig gardsdrift og fiske på fjorden. Garden hadde ikkje seter.

Frå 1923 og utover vart her laga eit lite kraftverk til eige bruk, og garden hadde eige ysteri. Strandabøen ligg nokså solrikt til, og her vart planta frukttre og laga bærhage. Midt på 1930-talet vart det også starta med gartneridrift, som gjekk godt. Brukaren hadde motorbåt, og den relative nærleiken til Ålesund gav høve til omsetning av produkta. Det vart likevel etter kvart vanskeleg å bu på ein slik stad, særleg med omsyn til born og skulegang, og dette førte til at garden vart fråflytta.

I 1960 vart garden seld til Vestlandske Kraftsamband. Dei heldt ikkje husa ved like. Men frå 1979 har Hjørundfjord Sogelag og andre gjort ein innsats for å berge det som enno stod att.

### Namnet

Namnet vert uttala *strandabønn* og tyder truleg rett og slett «garden ved stranda».

Kjelder
-------

* Lars Strømme og Ragnar Standal: *Hjørundfjordboka Band III Gard og ætt*, Ørsta 1988 ISBN 82-991200-2-0, side 7–17.

### Referansar

1. ↑  «Strandebøen» i *Norske Gaardnavne*
Ei statue av storsjöodjuret med Östersund i bakgrunnen.
**Storsjöodjuret** er eit folklorisk fenomen i Storsjön i Jämtland. 

Udyret skal ha vore observert frå gamalt av og observasjonar er dokumenterte frå 1635 og utover. Mange observasjonar av fenomenet vart gjort frå 1800-talet og utover, for det meste på sumaren og spesielt i hundedagane. Dei fleste observasjonane stammar frå dei sørlege og austlege lutane av vatnet.

I 1894 vart det skipa eit selskap som hadde som føremål å fanga udyret. Både Oscar II, som då var konge i Sverige, og Östersund kommune ytte økonomisk stønad til innkjøp av ei spesialkonstruert saks, som no er utstilt på Jämtlands Läns Museum. Som agn vart det nytta ein smågris, men udyret gjekk ikkje i saksa. 

I 1986 la länsstyrelsen i Jämtlands län ned eit forbod mot å «döda, skada, fånga levande djur av arten Storsjöodjuret» og å «borttaga eller skada Storsjöodjurets ägg, rom eller bo». I 2000 vart det bygd spesielle utsiktsplassar rundt Storsjön der ein *går ut frå* at det er mest truleg at udyret vil visa seg. I 2002 søkte ein privatperson om dispensasjon frå forbodet mot å samla storsjöodjuregg, men miljødomstolen synte til at länsstyrelsen si freding hadde vore usakleg og at det var i strid med lova å freda ein «vetenskapligt icke verifierad djurart». I 2005 slutta justitieombudsmannen seg til miljødomstolen si avgjerd og kunngjorde at fredinga av storsjöodjuret ikkje kunne oppretthaldast. Tidleg i 2006 handsama länstyrelsen lova på nytt og oppheva fredinga frå 1986.

Sjå òg
------

* Seljordormen
* Loch Ness-uhyret

Kjelder
-------

1. ↑  *Kungörelse om fridlysning av Storsjöodjuret inom Storsjön (i centrala Jämtland)*, Jämtlands läns författningssamling, Länsstyrelsen, 22/1-1986.

* *Denne artikkelen bygger på «Storsjöodjuret» frå Wikipedia på svensk, den 2. april 2008.*
Ein **adiabatisk prosess** eller ein **isokalorisk prosess** er ein termodynamisk prosess der det ikkje skjer varmeutveksling mellom ei væske og omgjevnadane. Uttrykket «adiabatisk» kjem frå gresk og tyder «ugjennomtrengeleg». Ei adiabatisk grense er til dømes ei grense der varme ikkje kan trenge gjennom og systemet vert då kalla adiabatisk (eller termalt) isolert. Ein isolert vegg fungerer tilnærma som ei adiabatisk grense. 

Ein adiabatisk prosess som er reversibel vert òg kalla ein isentropisk prosess. I tillegg er ein adiabatisk prosess som er irreversibel og som ikkje gjer noko arbeid ein isentalpisk prosess. 

Det motsette tilfellet, der varme vert utveksla med omgjevnadane slik at temperaturen er konstant, vert kalla ein isoterm prosess. Sidan temperatur er termodynamisk konjugert til entropi, er den isoterme prosessen konjugat til den adiabatiske prosessen for reversible transformasjonar. 

Ein kan rekne ein transformasjon av eit termodynamisk system som adiabatisk når han er rask nok til at ikkje særleg varme vert utveksla mellom systemet og omgjevandane. I det motsette tilfellet kan ein transformasjon av eit termodynamisk system reknast som isoterm om han er sakte nok til at temperaturen i systemet er konstant ved hjelp av varmeutveksling med omgjevnadane.

Sjå òg
------

* Adiabatisk temperaturendring
* Syklisk prosess
* Termodynamikken si første lov
* Isobar prosess
* Isokor prosess
* Isoterm prosess
* Polytropisk prosess
* Termodynamisk entropi
* Kvasistatisk likevekt
* Total lufttemperatur

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Adiabatic process» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mai 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Adiabatisk. I Store norske leksikon
Koordinatar: 80°44′S 23°31′W﻿

**Mount Wegener** er eit fjell med ei høgd opp mot 1385 moh. som ligg sentralt i Read Mountains i Shackletonkjeda i Antarktis. 

Fjellet vart fotografert frå lufta av U.S. Navy i 1967 og vart kartlagd av British Antarctic Survey (BAS) frå 1968-71. Det vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i samband med at stader i området hadde fått namn etter geologar. Mount Wegener fekk namn etter Alfred L. Wegener (1880–1930), ein tysk astronom, meteorolog, arktiskfarar og ein pioner innan teorien om kontinentaldrift. Wegener var professor i geofysikk og meteorologi ved University of Graz i Austerrike mellom 1924–30 og var leiar av dei tyske ekspedisjonane til Grønland i 1929 og 1930, før han mista livet på isdekket i november det året.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Wegener» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
***The Clements Checklist of Birds of the World*** er ei bok som lister opp fugleartane i verda, opphavleg autorisert av Jim Clements. Ho er brukt som ein av fleire autoritative referansar innan taksonomi av fuglar. Boka vert gjeven ut av Cornell University Press og finst i ei sjette utgåve frå 2007. Eldre utgåver kom ut på Ibis Publishing. 

Eit føremål med boka har vore å gje fagfolk og lekfolk høve til å følgje med på skiftingane i lista over anerkjende fugleartar i verda og plasseringa i taksonomien. Cornell Lab of Ornithology har gjeve årlege oppdateringar sidan då, vanlegvis i august, og den nyaste versjonen er tilgjengeleg online i fleire format. Desse oppdateringane gjenspeglar dei pågåande endringane i fugletaksonomi basert på publisert forsking.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Clements Checklist of Birds of the World» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2008.*

---

* Forord til 6. utgåve, engelsk

### Referansar

1. ↑  The Clements Checklist - Latest updates Henta 2. mars 2014

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oppslag i lista på nettstad hos Avibase Arkivert 2008-05-17 ved Wayback Machine.
* Norske namn på verdas fuglar etter Clements si liste
**Piljskifossen** eller berre **Pilj** (serbisk Пиљски водопад) er den nest høgaste fossen i Serbia og vart oppdaga av geologar og alpinistar først i 2002.

Plassering
----------

Fossen ligg søraust i regionen Visok, nær grensa til Bulgaria, på sørsida av Balkanfjella. Han ligg fire kilometer frå landsbyen Topli Do i retning landsbyen Dojkince.

Geografi
--------

Piljskifossen ligg i ei kløft i elva Piljski, som er ei sideelv til Temštica (*Toplodolska reka*). Fossen ligg nedanfor fjelltoppane Čungulj og Kurtulj og ryggen Jelenski Skok, i ei høgd på 1450 meter over havet. Høgda på fossen er anten 65,5 meter  eller 64 meter.  , som uansett gjer han til den nest høgaste i landet etter Jelovarnikfossen i fjellet Kopaonik. Fossen er ein kaskadefoss med *Gornji* (den øvre og minste) og *Donji* (den nedre og høgaste). Ved botn av fossen ligg eit lite tjern. 

Fossen ligg i eit tynt folkesett område og vanskeleg tilgjengeleg område. Som følgje av dette vart fossen først oppdaga i mai 2002. Nokre andre høge fossar nær Piljski er Čungulj (43 meter, oppdaga i 1996) og Kurtulj (27 meter).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Piljski waterfall» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  T. Todorović (1. mai 2006), «Menjaju geografiju», *Politika* (på serbisk), s. 10
2. 1 2  «Stara Planina». Henta 18. mars 2009.
3. 1 2  «Stara Planina - park prirode». Turistička organizacija Pirot]. Arkivert frå originalen 20. august 2008. Henta 18. mars 2009.
**Eidsfossen** er ein foss i Gloppeelva aust på garden Eide i Gloppen kommune i Vestland. Fossen er ein kaskadefoss med eit fall på 32 meter. På grunn av den store vassføringa i elva er fossen eit tydeleg landemerke i kommunen, og er merkt som sjåverdig på kartet i vegboka til Norges Automobil-Forbund og av Statens vegvesen. Vassføringa er på sitt største mellom april og juli. 

Fossen blei bygd ut med elvekraftverk av Gloppen Energiverk (GEV) i 1917, og sidan 2000 driftet av Sogn og Fjordane energi (SFE). Kraftverket, Eidsfoss kraftverk, blei sist oppgradert i 2008. 

Laksetrappa i Eidsfossen.

Laksetrapp
----------

Ved fossen er det bygd ei laksetrapp som skal hjelpa laksen å vandre frå Gloppefjorden til Breimsvatnet. Området rundt trappa er tilrettelagd for publikum med bruer og rekkverk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eidsfossen på world-of-waterfalls.com
* Vannstand for Gloppenelv v/Bergheim (id:87.10.0) (2008) Arkivert 2011-07-14 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eidsfossen» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juni 2011.*


Koordinatar: 61°46′39″N 6°12′58″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Johan Christian Tandberg Castberg** (13. oktober 1827–8. desember 1899) var ein norsk stortingsrepresentant. Peter Castberg var far hans, Johan Castberg sonen hans.

Castberg var fødd i Fredrikstad. Han var ei kort tid til sjøs, før han gjekk middelskulen i Larvik og vart student med haud i 1846, juridisk kandidat med same karakter i juni 1850. Deretter var han i nokre år inspektør ved Sandefjords badeanstalt, undertollbetjent 1856 og 1866 overtollbetjent, først i Brevik, så i Skien frå 1871.
Frå 1884 til 1897 var han styrar ved Noregs Bank si avdeling i Skien.

Han var i mange år medlem av bystyret i Skien, ordførar i fleire år. I 1874 starta han avisa Varden, som han redigerte dei ti fyrste åra ho kom ut.

Castberg var stortingsrepresentant for Skien 1877-79 og 1880-82. Han var medlem av protokollkomiteen 1877-78, medlem 1879 og formann 1880-82 i tollkomiteen. 1886-88 hadde han på nytt sete i Stortinget som 1. representant for Venstre i Skien, igjen var han formann i tollkomiteen.

Frå 1897 var Castberg tollinspektør i Trondheim. Han døydde der to år seinare.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Johan C.T. Castberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* LIBRIS

 |
Kart over Antillarstraumen.
**Antillarstraumen** er ein varm havstraum som renn nordvestover forbi øygruppa Antillane som skil Det karibiske havet og Atlanterhavet. Straumen kjem av straumen frå den atlantiske Nordekvatorstraumen. Denne straumen lukkar virvelen som går med klokka kring Atlanterhavet. Han er rik på næringsstoff, og vert nytta av mange fiskarar rundt om i Karibia til fiske. 

Antillarstraumen er nesten parallell med Karibiastraumen, som går sørover frå Puerto Rico og Cuba, forbi Colombia og Venezuela.

Utanfor floridakysten renn Antillarstraumen saman med Floridastraumen og dannar Golfstraumen.

Kjelder
-------

1. ↑  Michael, Costin J. (1968). «Direct current measurements in the Antilles current». *Journal of Geophysical Research* **73** (10): 3341–4. doi:10.1029/jb073i010p03341.
2. ↑  Talley, Lynne D. (2011). *Descriptive Physical Oceanography: An Introduction*. Academic Press. s. 254. ISBN 0080939112.

* *Denne artikkelen bygger på «Antilles Current» frå Wikipedia på engelsk, den 5. september 2011.*
Frå gravferda til Heuch 19. februar 1904.
**Johan Christian Heuch** (23. mars 1838–13. februar 1904) var ein norsk lærar, prest, biskop i Kristiansands stift, redaktør og forfattar. Han var son til Johan C. Heuch.

Heuch var frå Kragerø, der faren var kjøpmann. Sjølv vart han student frå Nissens skole i hovudstaden i 1856, og cand. theol. i 1861. 1861-62 studerte han i utlandet, Leipzig og Erlangen. 1863-64 var han lærar ved borgarskulen i Kragerø. Frå 1865 til 1871 var han personalkapellan hos Jørgen Moe i Bragernes og Vestre Aker. I 1875 vart han styrer for det praktisk-teologiske seminar ved Det teologiske fakultet i Kristiania. Samstundes redigerte han 1875-77 Luthersk Kirketidende og 1877-90 Luthersk Ugeskrift.

År 1880 vart Heuch sokneprest i Uranienborg. Han var så biskop i Kristiansands stift (dagens Stavanger bispedømme og Agder og Telemark bispedømme) frå 1889 til han døydde i 1904.

Heuch møtte som varamann på Stortinget i 1890-sesjonen og fram til 7. mars 1891. Han representerte krinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger og var medlem av Høgre.

Heuch var ein framifrå predikant, og dyktig polemikar. I 1880-åra hadde han ei leiarrolle på den konservative sida, kring dei mange politiske og kulturelle stridsspørsmåla i tida. I skriftet *Vantroens Væsen* gjekk han mot allmenn røysterett og til angrep på radikalismen og hevda:
«om radikalismen skulle seire så fullstendig at dens tanker ble eneherskende i folkets liv, da ville man ikke kjenne noen Gud i himmelen og derfor heller ingen objektivt gyldig og ubetinget lov på jorden. All autoritet ville være forsvunnet».

Opphavleg var Heuch høgkyrkjeleg, men fekk eit meir positivt tilhøve til lekmannsrørsla, særleg i 1890-åra. 

Han døydde 1904 i Kristiansand.

Verk
----

* *Vantroens Væsen*. 1883
* *Kirken og Vantroen*. 1888
* *Mod Strømmen*. 1902
* *Svar*. 1903

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* *Gyldendals store konversasjonsleksikon*. 1972
* Nissen, Bernt A.:*Vårt folks historie*. 1964

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
|  |
| --- |
| **Graskarfamilien** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Cucurbitales |
| **Familie:** | **Graskarfamilien** CucurbitaceaeJuss. 1789 |

**Graskarfamilien** (Cucurbitaceae) er ein plantefamilie av tofrøbladingar. Han omfattar ca. 110 slekter med ca. 640 artar; dei fleste stammar frå tropane.

Vintermelon, *Benincasa pruriens*, med gul blome og slyngtrådar.
Dei fleste graskarartane er urtevekstar som kan klatra ved hjelp av slyngtrådar. Dei er som regel stivhåra. Blada er langstilka, handnerva og innskorne. Dei sit som oftast spreidd og manglar akselblad. 

Blomar og bladskot utviklar seg frå bladhjørnene. Blomsane er som regel gule, regelmessige og einkjønna. Hjå nokre slekter er krona samblada, hjå andre friblada. Frukta er eit bær med 6 rekkker oljerike frø utan frøhkite. Dei er omslutta av eit saftrikt vev. 

Graskar.
Viktige plantar i graskarfamilien er mellom anna agurk, graskar, melon, vassmelon og flaskegraskar eller kalebass. Fleire prydvekstar høyrer også til familien, mellom anna espalierplanten *Melothria* og den hardføre, raudfrukta *Thladiantha*.

Kjelder
-------


* «Gresskarfamilien» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 21. mars 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Johan Andreas Lippestad** (19. desember 1902–7. november 1961) var ein norsk politikar for Nasjonal Samling, og sosialminister i Quisling si andre regjering frå 25. september 1941 til han vart permittert frå stillinga 8. oktober 1944. Som sosialminister var han saman med etterfølgjaren Christian Astrup pådrivaren for innføringa av loven om barnetrygd i Noreg.

Lippestad hadde også andre verv, som leiar for Norsk Arbeidsgiverforening frå 1941 og riksorganisasjonssjef i Nasjonal Samling (NS) frå 1941.
Saman med Jonas Lie var han også ansvarleg for tvangsevakueringa av Finnmark i 1944.

Under landssvikoppgjeret i 1946 vart han dømt til livsvarig tvangsarbeid, men vart gjeven nåde i 1956.

Lippestad var son av skulemannen Johan Anton Lippestad og nevø av Emma Hjorth. Han var søskenbarn til Carl Thorvald Lippestad - oldefar til Geir Lippestad.

Før andre verdskrigen hadde han ei leiande stilling ved Askim Gummivarefabrik.

Kjelder
-------

* Johan Lippestad i Store norske leksikon

Referansar
----------

1. ↑  *NRK TV – Hvem tror du at du er?* (på norsk), henta 30. desember 2018

* *Denne artikkelen bygger på Johan Andreas Lippestad i Wikipeidia på bokmål, utgåva frå 9. april 2018*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Grasrotrørsle** er innan politikk og organisasjonsliv ei nemning på ei folkerørsle eller folkeaksjon som er organisert frå «folkedjupet». På engelsk er nemninga *grassroots movement*. Ordet er inspirert av det tyske «Graswurzel». Om det vert organisert ei kunstig grasrotrørsle ovanfrå og ned, vert det på engelsk kalla astroturfing, noko som kan omsetjast med *kunstgrasrørsle*. Astroturfing er henta frå kunstgras- merket Astroturf. Døme på falske grasrotrørsler er rørsler som vert organiserte av eit føretak eller ei styresmakt. For å organisera ei kunstig grasrotrørsle kan ein til dømes hyra inn eit informasjonsbyrå. Grunnen til at ein kan ynskja å organisera ei slik «kunstig» rørsle er at ei grasrotrørsle ofte har høgt truverde. Ei grasrotrørsle vert sedd på som ei spontan organisering av idealistiske menneske, grunna på dugnad.

Bakgrunn
--------

Ei grasrotrørsle kan gjerne arbeida for å løysa lokale problem. Ofte viser det seg at andre lokalsamfunn har same problemet. Innan miljørørsla er slagordet *handla lokalt, tenkja globalt* nytta (frå *Think Globally, Act Locally*). Av dette kjem nemninga glokalisering, som spelar på globalisering.

Grasrotrørsler blir organiserte av eit nettverk av innbyggjarar. Idéen er politisk engasjement for saker, same om det er krav om endring eller å forsvara noko som det er, gjennom krav frå veljarar og samfunnsmedlemmer «nedanfrå», heller enn at eksisterande politiske leiarar styrer prosessen «ovanfrå og ned». Slike aktivitetar forekjem over heile det politiske spekteret. 

Teknikkar for grasrotorganisering og lobbyverksemd omfattar dør-til-dør-agitasjon, via telefon, selskap i heimane, møte, plakatar, stands på gata, innsamling av underskrifter, å setja opp informasjonstavler, samla inn pengar frå mange små gjevarar til annonser eller kampanjar, organisera store demonstrasjonar, å få enkeltpersonar til å senda inn meiningsytringar til media og styresmakter, og mobiliseringsaktivitetar som å minna folk på å stemma eller køyra dei til stemmelokala. 

I USA meiner dei at den første gongen ordet «grassroots» vart bruka, var då senator Albert J. Beveridge frå Indiana i 1912 sa om det Progressive Partiet, at "dette partiet har komme frå grasrøtene. Det har vakse fram frå jordsmonnet til vanlege folk sine harde naudsyn."  Arkivert 2006-06-16 ved Wayback Machine.

Døme
----

* Mahatma Gandhi, organiserte grasrotrørsler i India
* Den europeiske kampen mot «software»-patent.

Sjå òg
------

* Grønt Gras
* Ad-hoc rørsle
* Grasrotdemokrati
* Mikrokreditt
* Politisk parti

Bakgrunnsstoff
--------------

* Grasrot i Pax leksikon
* The Citizen's Handbook (rettleiar til grasrotorganisering i eit lokalsamfunn)
* Kjøp din egen folkeaksjon Arkivert 2005-02-15 ved Wayback Machine. på  Arkivert 2006-10-13 ved Wayback Machine.
**Johan Dillner** (1785–1862) var ein svensk prest, musikkpedagog og salmediktar. Han er av mange rekna som oppfinnar av salmodikonet, men andre kjelder hevder at den danske læraren J.W: Bruun var tidlegare ute. Dillner introduserte instruentet i Sverige, han utvikla det vidare, og han arbeidde ivrig for å fremje salmesongen i kyrkjelydane.

Dillner studerte i Uppsala og vart i 1839 kyrkoherde i Östervåla.

I den svenska kyrkan hadde dei i 1819 teke i bruk ei ny salmebok. Melodiane fanst i Haeffners koralbok, men dei var ofte heilt ukjende for folk, eller dei song melodiane i ei anna form. Sidan dei fleste kyrkjene mangla orgel, konstruerte Dillner det enkle salmodikonet som var lett å byggje. Med ei siffernoteskrift var det lett å spele på, òg for folk som mangla notekunnskap. Slik vart melodiane til dei nye salmane gjort kjende.

Dillner gav i 1830 ut boka *Melodierna till svenska kyrkans psalmer, noterade med ziffror*.

20. februar 2000 vart det opna eit Johan Dillner-museum i Östervåla i Sverige.

Kjelder
-------

* *Cappelens musikkleksikon* (1978)
* Svenska kyrkan om Dillnermuseet Arkivert 2005-03-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |
Koordinatar: 46°22′50″N 9°54′25″E﻿

**Crast' Agüzza** er eit 3 854 m høgt fjell i Berninafjella på grensa mellom Italia og Sveits.

Nord for fjellet ligg Morteratschbreen og i sør Øvre Scerscen-breen. Straks nord for fjelltoppen ligg breskaret Fuorcla Crast' Agüzza (3601 moh).

Dei fyrste som nådde opp i skaret kom opp frå nord. Det var to britar, E.S. Kennedy og J. F. Hardy og tre lokale fjellførarar; Peter Jenny, F. Jenny og A. Flury, den 23. juli 1861. Dei fyrste som traverserte langs heile skaret var Francis Fox Tuckett, E.N. Buxton, Peter Jenny, Christian Michel og Franz Biner, den 28. juli 1864.

17. juli 1865 nådde J.J. Weilenmann, J.A. Specht, Franz Pöll og Jakob Pfitschner heilt til topps på Crast' Agüzza. Turen gjekk langs vestegga.

Vanleg oppstigingsrute går over den berglendte austegga frå Fuorcla da l'Argient. Emil Burckhardt, Hans Grass og Peter Egger kom, som dei aller fyrste, opp denne i august 1874.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Crast' Agüzza» frå Wikipedia på engelsk, den 2. november 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Bernina Group på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Det surrealistiske fotografiet *Dali Atomicus* (1948) av Philippe Halsman avbilder kunstnaren Salvador Dalí i lufta saman med fleire flygande ting.
**Surrealisme** er ei kunstretning i biletkunsten og litteraturen som oppstod i byrjinga av det 20. hundreåret og var inspirert av det umedvitne, slik dette vert definert i psykoanalysen.

Surrealismen var påverka av Freud og teoriane hans om det undermedvitne. Den teoretiske og ideologiske grunngjevinga for kunstretninga stod frå 1921 fyrst og fremst den franske forfattaren, kunstteoretikaren og kritikaren André Breton for ved at han mellom anna skreiv dei ulike surrealistiske manifesta (les Manifestes du surréalisme). 

Ordet surrealisme tyder *over realiteten* eller *utover realiteten*. Retninga freista å framstille det umedvitne ved å nytte som middel forvrenging av røyndomen og framandgjering. Forfattarar, målarar og skulptørar søkte grunnlaget for kunstuttrykka i menneskets eigen røyndom i det umedvitne, nytta inntrykk frå rus og draum som inspirasjonskjelde, freista å utvide medvitet og røynda på globalt nivå og å forkaste alle gjeldande verdiar. Surrealismen inneber difor ei anarkistisk oppfatning av kunsten og av verda.

*Cloud Shepherd* (1953). Skulptur av Hans Arp.

Surrealistiske biletkunstnarar
------------------------------

* Hans Arp (1887–1966)
* Leonora Carrington (f. 1917)
* Giorgio de Chirico (1888–1978)
* Salvador Dalí (1904–1989)
* Paul Delvaux (1897–1994)
* Oscar Dominguez (1906–1957)
* Marcel Duchamp (1887–1968)
* Edgar Ende (1901–1965)
* Max Ernst (1891–1976)
* Alberto Giacometti
* Rudolf Hausner (1914–1996)
* Frida Kahlo (1907–1954)
* René Magritte (1898–1967)
* Robert Matta (1912–2002)
* Joan Miró (1893–1983)
* Richard Oelze (1900–1980)
* Meret Oppenheim (1913–1985)
* Wolfgang Paalen (1905–1959)
* Kay Sage (1898–1963)
* Yves Tanguy (1900–1955)

Surrealistiske forfattarar
--------------------------

* Antonin Artaud (1896–1948)
* André Breton (1896–1966)
* René Char (1907–1988)
* René Crevel (1900–1935)
* Robert Desnos (1900–1945)
* Paul Eluard (1895–1952)
* Joyce Mansour (1928–1986)
* Octavio Paz (1914–1998)
* Gisèle Prassinos
* Benjamin Péret (1899–1959)
* Raymond Queneau (1903–1976)
* Philippe Soupault (1897–1990)
* Tristan Tzara (1896–1963)
* Boris Vian (1920–1959)

Surrealistiske fotografar
-------------------------

* Paola Pivi
* Man Ray

Surrealistiske filmskaparar
---------------------------

* Luis Buñuel (1900–1983)

Kjelder
-------

* Byggjer i utganspunktet på Wikipedia på bokmål, versjonen av 27.11.07

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teksten til det surrealistiske manifestet.
* André Breton. *Manifestes du surréalisme*. [Paris] 1985: Gallimard; Folio/essais 5. ISBN 978-2-07-032279-4 ISBN 2-07-032279-3

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
Plasseringa til gamle Granvin stavkyrkje

**Granvin stavkyrkje** var ei stavkyrkje i Granvin i Hardanger, som vart riven rundt 1722. Det er ikkje bevart nokon kjende bygningsrestar frå kyrkja. Kyrkja stod på same tomta som dagens Granvin kyrkje, ved Granvinsvatnet.

Historie
--------

Det finst ikkje noko grunnlag for ei detaljert datering av kyrkja. Eit "Granvin sokn" er nemnt i kjeldene i 1306, og det må altså ha funnest ei kyrkje i Granvin seinast då. Kyrkja vart utvida i tømmer to gonger: I 1690-92 med 20 gonger 20 fot (om lag 6 gonger 6 meter), og 1702-04 vart koret utvida med 16 fot (5 gonger 5 meter). Kyrkja er nemnt for siste gong i rapportar frå 1722, då som ein bygning halvt av stav og halvt av tømmer. Kort etterpå må ho ha vorte riven, så ein rapport frå 1885 seier at den noverande kyrkja då var nærare 200 år gammal.

Utsjånad
--------

Det går fram av rekneskapa til kyrkja for 1699 - 1701 at ho var omgitt av ein svalgang. Denne må ha gått rundt heile kyrkja, då det i 1665 vert nemnt ein "svale i østre Bryst" (gavl). Eit tårn på taket vert omtala i 1660. Det vart fornya i 1690. Kyrkja hadde våpenhus i vestre ende og ved korinngangen på sørsida. Innvendig var kyrkja måla. Storleiken på skipet skal ha vore 46 fot gonger 22 fot (om lag 14 m x 7 m) og koret 36 fot gonger 18 fot (11 m x 6 m).

Fotnotar
--------

1. ↑  "...i Gronvina sokn i Hardangre". Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892), s. 477. Originalkjelde i Diplomatarium Norvegicum II, 82
2. 1 2 3 4  Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892), s. 477

Kjelder
-------

* Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Granvin stavkyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Fyret på Mull of Galloway
Mull of Galloway
**Mull of Galloway** (skotsk-gælisk *Maol nan Gall*) er det sørlegaste punktet i Skottland. Det ligg i Wigtownshire i Dumfries and Galloway. Mull tyder rund ås eller fjell. 

Det står eit fyr på neset frå 1830. Det kvitmåla tårnet er rundt med ei høgd på 26 meter. Lyset står 99 meter over havet og har ei rekkjevidd på 28 nautiske mil..

Neset er eit av dei siste bevarte naturlege tilhaldsstadane langs kysten av Galloway og har eit rikt plante- og dyreliv. Området er i dag eit naturreservat.

Fyret er i dag automatisert og eit gammalt uthus er omgjort til vitjingssenter. Om sommaren er fyret ope kvar dag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Webkamera frå fyret Arkivert 2009-03-08 ved Wayback Machine.
* [ Profil på VisitScotland

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mull of Galloway» frå Wikipedia på engelsk, den 21. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 16. november 2009, henta 21. januar 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Surgut Сургут** |
| --- |
|  |
|  |
| Flagget til Surgut | Byvåpenet til Surgut |
| **Flagget til Surgut** | **Byvåpenet til Surgut** | 
 |
| Plassering |
| 

Surgut is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Khanty-Mansia |
| Grunnlagd Bystatus | 15941965 |
| Borgarmeister | Aleksander Sidorov |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  210 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 296 600   1 412,4 /km² |
| Koordinatar | 61°15′0″N 73°26′0″E﻿Koordinatar: 61°15′0″N 73°26′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 40 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | YEKT(UTC+5)YEKST (UTC+6) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 628400–628426 |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)3462 |
| **Nettstad:** www.admsurgut.ru |

**Surgut** (russisk Сургу́т) er den største byen i Khanty-Mansia i Russland. Han ligg ved elva Ob, rundt 250&km aust for Khanty-Mansijsk. I 2008 hadde han tett opp under 300 000 innbyggjarar. 

Namnet på byen kjem i følgje ei segn av dei khantiske orda «sur» (fisk) og «gut» (hol, grop).

Historie
--------

Jernbanestasjonen i Surgut
Surgut er ein av dei eldste byane i Sibir. Han vart grunnlagt i 1594 etter ordre frå tsar Fjodor I.

Urbaniseringa av Surgut fann stad på 1960-talet, då han vart eit senter for olje- og gassproduksjon. 25. juni 1965 fekk arbeidsbusetnaden Surgut bystatus.

Økonomi og næringsliv
---------------------

Økonomien i Surgut er knytt til oljeproduksjon og handsaming av naturgass. Dei største verksemdene er oljeselskapet *Surgutneftegaz* (ofte berre kalla Surgut) og *Surgutgazprom* (ei avdeling av Gazprom). Kraftverka GRES-1 og GRES-2 produserer over 7200 megawatt og forsyner mesteparten av regionen med relativt billig elektrisitet.

Transport
---------

Surgut lufthamn ligg 10 km nord for byen og har ruter til Moskva, Dubai, Sankt Petersburg, Irkutsk og fleire andre byar. Jernbanen Tjumen–Novyj Urengoj går gjennom byen. Surgutbrua over Ob er den lengste eittårns skråkabelbrua i verda.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjonsportal for Surgut Arkivert 1998-12-06 ved Wayback Machine. (russisk)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Surgut» frå Wikipedia på bokmål, den 30. november 2008.*


| * v
* d
* e
Byar i Khanty-Mansia |
| --- |
| Administrativt senter: Khanty-Mansijsk |
| Belojarskij · Jugorsk · Kogalym · Langepas · Ljantor · Megion · Neftejugansk · Nizjnevartovsk · Njagan · Pokatsji · Pyt-Jakh · Raduzjnyj · Sovetskij · Surgut · Uraj | Flagget til Khanty-Mansi Autonomous Okrug |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Ulike typar brød i eit tysk bakeri.
Indonesiske bakverk, lapis legit og kue lapis.
**Bakverk** eller **bakst** er matvarer laga gjennom tillaging av deig eller røre til produkt som brød, kaker, kjeks og anna.

Bakverk kan ha ulike ingrediensar som mjøl, sukker, egg, feitt, væske, krydder, frukt og sjokolade. Ein kan også nytta hevingsmiddel som gjær, bakepulver og liknande i dei.

Ofte baker ein bakverk i omn, men ein kan også steika dei utanfor omn, koka eller dampa dei.

Ein som arbeider med bakverk kan ha tittelen bakar eller konditor. Utsal for bakverk blir gjerne kalla bakeri eller konditori.

Typer bakverk
-------------

* Bagett
* Bolle
* Bakkels
* Brød
* Rundstykke
* Kake
* Kringle
* Lefse
* Kjeks
* Pai
* Pirog
* Pizza
* Quiche
* Smultring
* Terte
* Vaffel

Sjå òg
------

* Gjærbakst

Kjelder
-------


* Søk etter bakverk i Nynorskordboka

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Bakverk» frå Wikipedia på bokmål, den 21. mars 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* BBC Things

 |