Taklamakanørken.
**Taklamakan** (uighurisk: تەكلىماكان قۇملۇقى, kinesisk: 塔克拉玛干沙漠) er ein ørken i Sentral-Asia, som for det meste ligg i den autonome regionen Xinjiang i Kina. Han ligg i det ovalforma Tarimbekkenet og strekkjer seg frå Pamirfjella i vest til den tidegare (no opptørka) innsjøen Lop Nur i aust, frå Tian Shan i nord til Kunlunfjella på grensa til Tibet i sør. Utstrekning i aust-vest-retning er om lag 1000 km og i nord-sør-retning rundt 500 km. Arealer er på rundt 270.000 km² og Taklimakan vert rekna som den 18. største ørkenen på jorda. Dei fleste kinesiske atomvåpentestane vart utførte i Taklamakanørkenen.

Geologi
-------

Tarimbekkenet er eit endorheisk nedslagsfelt og det lågaste punktet, Turpan-forsenkinga, ligg 154 meter under havflata.[*treng kjelde*] Som i andre ørkenar fører vinden saman sanddyner med ei høgd på opp til 100 m, nokre er heilt opp til 300 m høge.

Klima
-----

Tarimbekkenet.
Klimaet er kontinentalt, med lite nedbør: i vest rundt 38 og i aust berre 10 mm i året.[*treng kjelde*] Området er difor svært tørt og mange tidlegare elver har tørka opp. Men det fell snø i fjella rundt Tarimbekkenet og når snøen smeltar om våren vert elvane tilført vatn. Mange elvar forsvinn i ørkensanden, men somme, som den 2000 km lange Tarimelva, fører vatn heilt til Lop Nur i aust, der ho forsvinn. Khotan er ei anna elv som framleis har noko vassføring når snøen smeltar. Det er fleire uttørka elveleie i området. I oasane veks det poppel og ymse buskvekstar og det vert dyrka frukt og grønsaker i frodige hagar.

Folkesetnad
-----------

Rundt kanten på ørkenen ligg det fleire oasar, både i nord og sør og fleire av desse er mellomstore byar. Til for nokre tiår sidan var dei fleste innbyggarane uighurar, men i nyare tid har mange han-kinesarar flytta inn i området, noko som har ført til fleire uighuropprør. Tidlegare budde tokharane (som tala eit indo-europeisk språk) i dette området, men dei vart fortrengt av tyrkiskspråklege uigurarane for snart 1000 år sidan.

Silkevegen
----------

Alternative ruter forbi Taklamakan på den nordlege Silkevegen.
Den nordlege silkevegen gjekk gjennom dette området og noko forskjellige ruter vart nytta for å koma rundt Taklamakan. Ei rute gjekk nord for Tian Shan-fjella, ei anna gjekk langs den nordlege kanten av ørkenen, austover frå Kashgar, via Aksu, Kucha, Turfan og Hami. Eit alternativ var å ta av ved Korla, Lulan og Dunhuang, i staden for Turfan og Hami. Ei anna rute gjekk langs den sørlege kanten av ørkenen: Kashgar, Yarkant, Khotan, Yutian, Qargan og Dunhuang.

Kjelder
-------

1. 1 2  *Tarim (river)*[*daud lenkje*], Multilingual Archive. (vitja 15/7-2012.)

| * v
* d
* e
Ørken |
| --- |
| Afrika | 
* Den austlege ørkenen
* Bayuda
* Chalbi
* Danakil
* Farafra
* Ferio
* Kalahari
* Den libyske ørkenen
* Namibørkenen
* Den nubiske ørkenen
* Nyiri
* Richtersveld
* Sahara
* Ténéré

 |
| Antarktika | 
* Antarktis

 |
| Asia | 
* Aralsk Karakum
* Badain Jaran
* Betpak-Dala
* Dzoosotoyn Elisen
* Gobiørkenen
* Hami
* Indusdalen
* Karakum
* Kum-tagh
* Kyzylkum
* Lop
* Ordos
* Qaidam
* Registan
* Saryjesik-Atyrau
* Taklamakan
* Tengger
* Thal
* Thar-Cholistan
* Tottoridynene
* Ustiurtplatået

 |
| Australiaog New Zealand | 
* Barsuki
* Gibsonørkenen
* Painted Desert
* Rangipo
* Den vesle sandørkenen
* Den store sandørkenen
* Simpsonørkenen
* Strzeleckiørkenen
* Tanami
* Den vestlege ørkenen
* Den store Victoriaørkenen

 |
| Europa | 
* Bardenas Reales
* Błędówørkenen
* Deliblatska Peščara
* Det islandske høglandet
* Ryn
* Sahara Olteniei
* Tabernasørkenen

 |
| Midtausten | 
* Ad-Dahna
* Den arabiske ørkenen
* Dasht-e Kavir
* Dasht-e Lut
* Dasht-e Margoh
* Dasht-e Naomid
* Judea
* Nefud
* Rub' al Khali
* Negev
* Den syriske ørkenen
* Tihamah
* Wahiba

 |
| Nord-Amerikaog Hawaii | 
* Agate Desert
* Alvord Desert
* Amargosa Desert
* Baja California Desert
* Black Rock Desert
* Channeled scablands
* Chihuahuan Desert
* Coloradoplatået
* Escalante Desert
* Great Basin
* Store Saltsjøørkenen
* Jornada del Muerto
* Kaʻū Desert
* Mojaveørkenen
* Nk'mip Desert
* Owyhee Desert
* Painted Desert
* Smoke Creek Desert
* Sonoranørkenen
* Tule Desert

 |
| Sør-Amerika | 
* Atacama
* La Guajira
* Médanos de Coro
* Monteørkenen
* Den patagonske ørkenen
* Sechura
* Tatacoa

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* NDL

 |