recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Furdalselva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho har utspring frå Holmevatnet nordvest for Verkland. Ho renn derfrå mot vest og ned i Furdalen, der ho fortset mot sørvest og gjennom Furdalsvatnet, deretter mot sør, til ho munnar ut i Yndesdalsvatnet rundt to km vest for Yndesdal. Elva er 6,2 km lang, og har eit nedbørfelt på 8,4 km².

I likskap med mange andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Furdalselva negativt påverka av sur nedbør, spesielt i tida 1960-1990. I Furdalsvatnet vart bestanden av aure sterkt redusert på 1980-talet medan bestanden av aure vart heilt utrydda. I 1993/94 vart det sett ut aure igjen i vatnet for å freiste å reetablere bestanden. I 1998 viste ei undersøking at aurebestanden var tynn og at rekrutteringa var variabel. Under prøvefisket vart det òg fanga ein aure på 8 år, noko som tyder på at vatnet hadde ein minimal restbestand òg før utsettingane i 1993/94.

Kjelder
-------

1. ↑  NVE Atlas Arkivert 2011-03-06 ved Wayback Machine. *Norges vassdrags- og energidirektorat*
2. ↑  Norgesglasset Arkivert 2009-06-24 ved Wayback Machine. *Statens kartverk*
3. ↑  Annie Elisabeth Bjørklund: *Naturressurskartlegging i Gulen kommune, Sogn og Fjordane: Miljøkvalitet i vassdrag*, Rådgivende Biologer AS, Rapport nr. 155, mars 1995, ISBN 82-7658-050-5
4. 1 2  Trygve Hesthagen Gunnel Østborg: *Endringer i areal med forsuringsskadde fiskebestander i norske innsjøer fra rundt 1990 til 2006*, NINA Rapport 169, Trondheim, desember 2008, ISBN 82-426-1724-4

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Río de la Plata-estuaret
Eit **estuar** eller **estuarium** er eit delvis lukka vassområde ved kysten med fri opning til sjøen der ei eller fleire elvar munnar ut. Eit estuar har ofte høg biologisk produktivitet. 

Eit estuar er ofte tidvassmunningen til ei elv (*aestus* er latin for tidvatn) og er ofte utsett for avleiringar frå både elva og frå utaskjers. Dei består som regel av brakkvatn. Når havnivået stig i forhold til landområda kan ein stundom få danna rias eller fjordar der vatnet flaumer inn i dalar. Desse kan verte estuar om ei elv renn ut i dei. Store estuar, som Chesapeake Bay og Gironde-estuaret, har ofte fleire elvar som munnar ut i seg og dannar stundom kompliserte former. Estuar vert ofte gjeve namn som bukt, sund, fjord osv. men langt frå alle desse er estuar. I området der enorme vassmengder munnar ut i sjøen (som til dømes der Amazonaselva renn ut i Atlanterhavet) vert estuaret rekna for å strekke seg langt utfor kysten.

Estuarin sirkulasjon
--------------------

*Estuarin sirkulasjon* er vanleg i estuar. Dette oppstår når ferskt eller brakkvatn strøymer ut nær overflata, medan tyngre og saltare vatn renn inn ved botn. *Anti-estuarin* straum er når det motsette skjer, der tyngre vatn stryømer ut nær botn og lettare vatn strøymer innover ved overflata. Dette uttrykket vert i oseanografi derimot òg nytta om andre stader enn i estuar, som i nesten lukka havområde.

Typar estuar
------------

Salt kileVatnet frå elva dominerar over sjøvatn i estuaret og det er lite blanding. Dermed oppstår det eit skarpt skilje mellom ferskt overflatavatn og salt vatn på botn.
Kraftig lagdeltDet kjem om lag like mykje vatn frå elva inn i estuaret som det kjem saltvatn frå sjøen. Turbulens fører til meir blanding av saltvatn oppover enn motsett.
Noko lagdeltDet kjem mindre vatn frå elva enn frå sjøen. Her fører turbulens til balnding av heile vassøyla, slik at saliniteten varierer meir horisontalt enn vertikalt.
Vertikalt blandaVatn frå elva utgjer ein mykje mindre del enn vatnet som kjem inn frå sjøen, slik at ein kan sjå bort frå ferskvassbidraget. Ein har berre horisontal variasjon av saliniteten.
Omvendt estuarEin finn dette i området med kraftig fordamping. Ein får ikkje tilført ferskvatn og saliniteten aukar faktisk jo nærmare land ein kjem. Middelstraumen går *innover* ved overflata, vert pressa ned heilt innerst og strøymer ut igjen langs botn.
Varierande estuarTypen estuar varierer stort etter kor mykje ferskvatn som vert tilført og kan variere mellom dei andre typane som er nemnt over.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Brakkvatn
* Elvemunning
* Elvedelta

Fotnotar
--------

1. ↑  Pritchard, D. W. (1967) *What is an estuary: physical viewpoint*. s. 3–5 *in:* G. H. Lauf (ed.) *Estuaries*, A.A.A.S. Publ. No. 83, Washington, D.C.
2. ↑  M. Tomczak, «Oceanography Notes Ch. 12: Estuaries Arkivert 2006-12-07 ved Wayback Machine.». Vitja 30. november 2006.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Estuary frå Engelsk Wikipedia .*
Krigsfangar frå Austerrike-Ungarn i Russland under første verdskrigen, fotografi av Sergej Prokudin-Gorskij
**Krigsfange** er ein soldat som er teken til fange av fiendtlege styrkar under eller like etter ein væpna konflikt.

Krigsfangar er verna gjennom internasjonale lover som skal sikre at fangane vert handsama på ein human måte. Denne lova trer i kraft så snart ein stridande person er teken til fange, og lova er verksam inntil personen ikkje lenger sit i fangenskap. Blant dei viktigaste reglane er at ein fange ikkje kan utsetjast for noka form for tortur, og at dei ikkje kan tvingast til å oppgje meir informasjon enn sitt eige namn, fødselsdato, militær grad og tenestenummer dersom noko slikt finst. Uvæpna ikkje-stridande som vert tekne til fange under ein væpna konflikt vert ikkje rekna som krigsfangar, men desse er verna av andre lover. Grove overgrep mot krigsfangar vert klassifiserte som eit krigslovbrot. 

For å kunne bli rekna som krigsfange må fangen ha tatt del i militære operasjonar i høve til krigen sine lover og reglar. Fangen må vere ein del av dei militære styrkane til eit land, bere uniform og bere våpen openlyst. Terroristar, gerilja-soldatar og spionar kan derfor ikkje reknast som krigsfangar i normal forstand. Dette vert ikkje alltid handheva like strengt overalt, då terroristar og gerilja-soldatar sjeldan brukar ein lett gjenkjenneleg uniform, men dei kan likevel få innvilga status som krigsfange.

I ein del tilfelle vert mangelen på uniformer hos irregulære grupperingar oppvege ved at dei ber armbind eller eit anna gjenkjenneleg merke. Årsaka til desse krava er at det er i strid med krigslovene dersom dei stridande vekslar mellom militær og sivil status. Dei må vere anten det eine eller det andre. Dette er for å verne den sivile folkesetnaden på best mogeleg måte. At soldatar forkler seg som sivile er eit krigslovbrot.

Kjelder
-------

1. ↑  Helgesen, Jan E.; Cooper, Camilla Guldahl (19. august 2022). «krigsfange». *Store norske leksikon* (på norsk).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Diskant** (av mellomalderlatin *discantus*, 'songrøyst som skil seg ut frå andre') er ein musikalsk term for den øvste delen av songstemmer eller instrument.

Opphavleg viste «diskant» til ei stemme som ein söng skild frå melodien og som låg høgare enn denne. Ei overstemme til melodien kan framleis kallast *diskant*.

Diskant kan også visa til den øvre delen av toneregisteret til menneskestemma, som motsats til *bass* om den nedre delen. Diskantrøyster viser dermed til høge røyster, som sopran og tenor, medan bassrøyster låge røyster. På same måte kan ein tala om diskantinstrument og bassinstrument.

I pipeorgel kan visse orgelstemmer vera delte i ein bass- og ein diskantdel, slik at ein kan ha ulik klangfarge i bass og diskant.

Kjelder
-------

1. ↑  «diskant». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 19. august 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Diskant» frå Wikipedia på engelsk, den 19. april 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

* *Sohlmans musiklexikon*, band 2, Sohlmans förlag, Stockholm, 1975, ISBN 91-7198-022-9
* *Bonniers musiklexikon*, Albert Bonniers förlag, Stockholm, ISBN 91-0-057504-6
* Sixten Nordström: *Så blir det musik*, sid. 116, Dialogos, Lund, 1989, ISBN 91-7504-090-5
* Djäknarnas diskantsång under medeltiden
* Diskantsång under renässansen
* Diskantsång vid renässansens fester
* Diskant i högtalare
Logoen til 24. SPETSNAZ-brigade
**24. SPETSNAZ-brigade** (russisk 24-я отдельная бригада специального назначения, forkorta 24-я обрспн, 24. brspn) er ein brigade i det russiske forsvaret. Han vart etablert i Sovjetunionen i 1963 og var i 2017 ein SPETSNAZ-brigade i dei væpna styrkane i Sentrale militærdistrikt i Russland.[1]

Samansetjing
------------

Frå 2010 var brigaden samansett med desse elementa:

* Brigadestab i Novosibirsk

* spesialsambandsgruppe i Novosibirsk
* materialteknisk forsyningskompani i Novosibirsk

* 281. SPETSNAZ-gruppe i Novosibirsk-området
* 197. SPETSNAZ-gruppe i Novosibirsk-området
* 641. SPETSNAZ-gruppe i Novosibirsk-området

Stridserfaring
--------------

### Borgarkrigane i Tsjetsjenia

Under dei to borgarkrigane i Tsjetsjenia støtta brigaden dei russiske avdelingane i Tsjetsjenia.

Referansar
----------

1. ↑  День частей и подразделений специального назначения ГРУ
Ein afrikansk krigar.
Ein **krigar** er ein person som har som livsstil eller yrke å kjempa i krig. 

Klassifiseringa av ein person som er involvert i ein kva som helst form for vald er eit spørsmål om perspektiv, og det kan oppstå usemje om denne personen er ei bølle, ein gangstar, ein terrorist, ein opprørar, ein fredskjempar, ein leigemordar eller ein soldat.

Profesjonelle krigarar er menneske som blir betalt for å delta i militære kampanjar. Desse kan delast i to grupper: Soldatar som kjemper på vegner av sitt eige land (eller eit tilsvarande omgrep) og leigesoldatar som kjemper for den som tilsett dei, uavhengig av nasjonalt tilhøyr.

Krigarklassar
-------------

I stammeliknande samfunn med endemisk krigføring er det vanleg at krigarar formar sine eigne klanar eller klassar for seg sjølv. I føydalisme utgjer vasallane ein militær eller krigarklasse med ikkje-krigarar som utskrivne krigarar når det trengst.

Filologen Georges Dumézil såg for seg eit proto-indoeuropeisk smafunn som var delt i ein presteklasse, ein krigarklasse og ein klasse av vanlege folk. Hinduar er delte inn i slike klassar gjennom kastesystemet, der *ksjatriya* er namnet på krigarkasten.

I mange samfunn der ein har ein spesialisert krigarklasse, finst det spesielle reglar for oppførsel for å forsikra seg om at krigarklassen ikkje utgjer ei trussel overfor resten av samfunnet. Krigarkodeksar har ofte vore vanlege trekk og verdset høgt dugleiker som lojalitet, mot og æra. Bushido og riddarlegheit er to eksempel på krigarkodeksar.

Krigaren i psykologien
----------------------

I moderne psykologi basert på Carl Jung er krigaren ofte sett på som ein arketyp for maskulinitet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av [[:en:Warrior|Warrior] frå Engelsk Wikipedia*.
* *King, Warrior, Magican, Lover: Rediscovering the Archetypes of the Mature Masculine* by Robert Moore and Douglass Gillette (San Francisco: Harper, 1990).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
**Furnas** er eit sokn i distriktet Povoação på São Miguel på Asorane. I 2001 var folketalet 1541. Soknet er eit av dei største på øya og på Asorane. Det ligg aust for Lagoa og Ponta Delgada, vest for Povoação og søraust for Ribeira Grande. Hovudnæringa er jordbruk og turisme. Furnas har ein skule, ei kyrkje og ein plass (*praça*). Han har vegsamband til Ponta Delgada og kommunesetet og til Ribeira Grande. Atlanterhavet ligg i sør. Fjella ligg i nord med fleire dalar som strekkjer seg nordover. Dei fleste fjella er skogkledde, medan ein finn grassletter i dei høgaste områda.

Geologiske kjenneteikn
----------------------

Ei anna varmekjelde i Furnas
Furnas er ein stratovulkan med to kalderaer som har ein alder på om lag 30 000 og 20 000 år. Vulkanane har vore særs aktive med 10 nær-pliniske utbrot dei siste fem tusen åra. To av dei er kjend i historia. Det første kjende utbrotet var i 1440, like etter dei første kolonistane kom til øya. Det andre var i 1630 og tok livet av 200 menneske. Vulkanen vart mykje studert i 1990-åra og mange ukjende geologiske farar kom til syne. 

Den vestlege av dei to kalderaene er delvis fylt av ein kratersjø, Lagoa das Furnas, i ei høgd på 359 meter over havet. På nordsida av innsjøen finn ein fumaroler og gjørmesand.

Furnas er òg kjend for varmekjeldene og geysirane. I landsbyen er det runt tretti kjelder, som kvar har sin eigen temperatur og kjemiske samansetting. Det finst ei varm elv som er farga av jern og ei kald elv som renn gjennom landsbyen. Geysirane ligg i fleire søkk som produserer vatn rikt på natriumbikarbonat, bor, fluor og spor av karbondioksid. Dei lokale innbyggjarane kokar enkelte rettar i geysirane. På 1800-talet vart det lagt til rette for installasjonar for hydroterapi i området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Furnas» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juni 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Furnas
* Scarth, Alwyn og Tanguy, Jean-Claude (2001). *Volcanoes of Europe*. Oxford University Press. s. 243. ISBN 0-19-521754-3.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Furnas av Gaspar Ávila Arkivert 2006-08-28 ved Wayback Machine.
* Asorane og Furnas

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Hardangervegen 1 og 3 framfor Birkeland kyrkje i 2009.
**Hardangervegen 1 og 3** eller **Hardangervegen 1** og **Hardangervegen 3**, fram til om lag 1910 kjend som **Nesttuns Hotel**, er to verneverdige hus i Hardangervegen 1 og 3 på Fylkesveg 185 på Nesttun i Fana i Bergen. Fram til ein brann rundt 1910 vart husa drivne som hotell i fleire tiår. Husa vart bygde opp att i 1913 og vart då brukt som bustad for dei tilsette på Nesttun Uldvarefabrikk. I 2011 vart husa kjøpt opp av Heko Eiendomsutvikling etter tiår med ulike eigarar. Husa fall meir og meir frå kvarandre, men på grunn av sin status som verneverdige hadde ikkje Heko Eiendomsutvikling høve til å rive dei. I 2013 måtte ein likevel rive Hardangervegen 1, og vart lovpålagd å bygje huset opp at slik var tidlegare. Husa stod ferdig restaurert i 2016.

Fotnotar
--------

1. 1 2  «Nesttuns Hotel». Revyen illustreret ugeblad. 24. juli 1897. Henta 16. januar 2015.
2. 1 2 3 4  «Nesttuns skamplett er borte». Bergens Tidende. 13. januar 2013. Henta 16. januar 2015.
3. 1 2 3  «Er dette verneverdig?». Bergens Tidende. 22. desember 2012. Henta 16. januar 2015.
4. 1 2 3 4  «Stor interesse for Nesttun-rønnen». Bergens Tidende. 23. august 2013. Henta 16. januar 2015.
5. 1 2 3  «Treg start for historiske hus». Bergens Tidende. 27. desember 2013. Henta 16. januar 2015.
6. ↑  «Fortauet åpnet etter tre års ventetid». *Fanaposten*. 2. januar 2017. Henta 13. februar 2017.
**Hardanger Musikkfest** er ein kammermusikkfestival som vert halden kvar pinse i Indre Hardanger.

Historikk
---------

Musikkfesten vart starta opp i 1996, då konsertmeister Stig Nilsson tok med seg sine musikarvener frå Oslo Filharmoniske Orkester og hadde konsertar på Hotel Ullensvang på Lofthus. Konsertane vart ein suksess, og musikkfesten har vorte gjenteken kvar pinse etter dette.
Under 10-årsjubileet i 2005 var både Dronning Sonja, dåverande statsminister Kjell Magne Bondevik og den dåverande islandske statsministeren Halldór Ásgrímsson til stades.

Konsertane har etter kvart vorte haldne i fleire bygder og herad i Indre Hardanger. Konsertlokale har mellom anna vore Fossli Hotel ved Vøringsfossen i Eidfjord og det gamle smelteverkslokalet i Odda.

Musikkfesten inneheld ikkje berre kammermusikk, men famnar ei stor breidde av utøvarar og musikktypar. Musikkfesten arrangerer kvart år skulekonsertar med lokale korps. 

Styreleiar for festivalen er Åse Kleveland. Stig Nilsson og Anders Kjellberg Nilsson er musikalske leiarar.

Utøvarar
--------

Ei heil rekke kjende musikarar og skodespelarar har vitja Hardanger Musikkfest. Ein av dei mange utanlandske musikarane er Sir James Galway.

Frå Noreg har Musikkfesten vore vitja av m.a. Arve Tellefsen, Ole Edvard Antonsen, Brazz Brothers, Truls Mørk, Leif Ove Andsnes, Solveig Kringlebotn, Lise Fjeldstad, Espen Skjønberg, Oslo Filharmoniske orkester, Bergen Filharmoniske orkester, Trondheimsolistene, Vertavokvartetten, Den Kgl Norske Marines Musikkorps, Nordic Voices, Knut Buen, Tord Gustavsen Trio og Jan Garbarek Group.

Frå Hardanger har også Liv Bernhoft Osa, Geir Botnen og Arild Helleland kome til Musikkfesten.

Kjelder
-------

* Heimesida til Hardanger Musikkfest
* Heimesida til Hotel Ullensvang
**Krigsskolen** (**KS**) er den militære høgskulen i Hæren som utdannar offiserar. Krigsskolen, som ligg på Linderud leir utanfor Oslo, vart etablert i 1750, og er den eldste institusjonen for høgare utdanning i Noreg. For å kunna koma inn på Krigsskolen må kandidaten ha grunnleggjande befalskurs. Høgskulen tilbyr tre ulike treårige bachelorstudium: 

* KS Operativ, bachelor i militære studier;
* KS Ingeniør, bachelor i ingeniørfag;
* KS Logistikk, bachelor i ressurstyring og logistikk.

Utdanning
---------

Krigsskolen vart i 2003 delvis underlagt lov om universitet og høgskular, og fekk rett til å tildela bachelorgrader. I 2008 oppretta avdelinga eit fireårig gjennomgåande studieløp. Til dette studieløpet har kandidatar utan tidlegare militær erfaring høve til å søka seg rett inn på Krigsskolen. Det første av dei fire åra vert nytta til basisferdigheiter, infanteriteneste og militær leiing – som utgjer grunnleggjande befalskurs. Etter fullført første året av gjennomgåande Krigsskole begynner kadettane på dei forskjellige bachelorstudia på lik linje som søkarar elles. I tillegg til bachelorstudia tilbyr skulen to kvalifiseringskurs kvart år, der personell frå alle dei tre greinene i Forsvaret kan få ei kortare, intensiv utdanning.

Krigsskolen er, i tillegg til Hans Majestet Kongens Garde, kongens livavdeling. Skulesjef ved Krigsskolen er oberst Erlend Bekkestad. Personellet ved Krigsskolen er dei einaste i Hæren som nyttar kepi til paradeuniformen.

Den gamle krigsskolen i Tollbugata, Oslo.

Leiarar
-------

* Arne Pran (1979–1983)

Kjelder
-------

1. ↑  «Krigsskolen». Store Norske Leksikon. 2011. Henta 13. oktober 2017.
2. ↑  «Krigsskolens historie». Forsvaret. 2011. Henta 20. oktober 2017.
3. ↑  «Ansatte - KS». Forsvaret. 2011. Henta 21. oktober 2017.
4. ↑  Arne Pran er død: – Han tok ansvar etter Vassdalen-ulykken. NRK. Vitja 9. juli 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BR orgnr

 |
**Hardanger Folkehøgskule** er ein frilynt folkehøgskule som ligg i tettstaden Lofthus i Ullensvang herad i Hardanger i Hordaland fylke. Skulen har eit elevtal på om lag 90 elevar og er eigd av Hardanger Høgskulelag.

Skulen vart starta opp i 1869, og flytta til Hordatun på Lofthus i 1917. Skulen er oppattbygd etter ein brann i 1937, og har fornya seg mykje sidan den tid. I dag har skulen m.a. både gymsal, utandørs fotballbane og ridebane. Lokala vert brukt som vandrarheim utanfor skuleåret.

Skulen har desse linjene:

* 2dimensjonalt
* Friluftsliv
* Idrett med fordjuping i fotball
* Idrett og friluftsliv
* Jakt og fiske med fokus på storviltjakt
* Klær og design
* Solidaritetsarbeid
* Hest

Dei fleste linjene og mykje av aktiviteten på skulen er retta mot kultur og natur i Hardanger.

På tunet til Hardanger Folkehøgskule står det ein bauta av Jon Mannsåker, som lenge var styrar for folkehøgskulen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hardanger Folkehøgskule sin nettstad.
* Artikkel om skulen i Hardanger Folkeblad.
Koordinatar: 70°35′S 63°10′W﻿

**Eland Mountains** er ei fjellkjede på austkysten av Palmer Land med høgder opp over 2440 moh. Ho strekkjer seg kring 20 nautiske mil frå nordaust til sørvest langs sørsida av Cliffordbreen. Fjella vart oppdaga i 1936 av British Graham Land Expedition og dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Antarctic Service i september 1940. I 1947 vart dei fotograferte frå lufta av medlemmar av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, medan Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), kartla dei frå bakken. Namnet Eland, fødenamnet til Lady Clifford, vart gjeve i 1952 av sir Miles Clifford, guvernør på Falklandsøyane, etter forslag frå medlemmar frå FIDS.

Kjelder
-------

1. ↑  «Eland Mountains». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Eland Mountains» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Denne artikkelen handlar om byen i Libanon. For byen og kommunen i Mauritania, sjå El Mina i Mauritania.* 
Koordinatar: 34°26.82′N 35°49.07′E﻿

**El-Mina** eller **El Mina** (arabisk الميناء, *al-Mīnā’*, som tyder «hamn») er ein kystby i Nord-Libanon. El-Mina ligg der den gamle fønikiske byen Tripoli låg, i dag den nest største byen i Libanon. Han fungerer i dag som hamneby for Tripoli, som ligg 5 km mot aust.

Historie
--------

El Mina er staden der Tripoli låg i antikken, i fønikisk tid, og er ein av dei eldste byane i Libanon, i lag med Byblos, Tyr og Sidon. 
Tripoli vart flytta inn i land etter den islamske erobringa frå krossfararane, og i dag er El-Mina blitt hamnedistriktet i Tripoli, og fekk sitt eige kommunestyre på byrjinga av 1900-talet.

Geografi
--------

El-Mina er ein by med fleire øyar kring seg. Sju øyar ligg like utafor byen, og til den næraste, Abdul Wahab, går det ei bru frå byen. Den fjernaste øya, Ramkin, ligg 10 km frå kysten.

Demografi
---------

El-Mina er ein av dei demografisk mest mangfaldige byane i Libanon, med mange forskjellige samfunn. Majoriteten er gresk-ortodokse kristne og sunnimuslimar, men her finst òg maronittar og assyrisk-ortodokse.

Sjå òg
------

* Tripoli i Libanon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «El Mina i Libanon» frå Wikipedia på engelsk, den 21. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *"Yawmiyat Madinah"* (Diaries of a City) - By J. Touma, Jarousse Press 2003.
* *"El-Mina - Tarikh w Tourath»*  (El Mina: Historie and Culture) - By A. Kabbara, Dar El-Chamal Press 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå El Mina
* Turisme i El Mina Arkivert 2008-09-17 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Tripoli distrikt i Nord guvernement |
| --- |
| Adm.stad | Tripoli |
| Byar og landsbyar | Al-Qalamoun**·** el-Mina |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 31°36′28.44″N 34°31′18.47″E﻿

**Zikim** (hebraisk skrift זִיקִים) er ein kibbutz sør i Israel. Han ligg nord i Negevørkenen og høyrer til Hof Ashkelon regionale kommune. I 2006 hadde han 385 innbyggjarar.

Zikim vart grunnlagd av unge rumenske jødar i 1947 og har tiltrekt seg medlemmar frå Hashomer Hatzair frå heile verda, inkludert skodespelaren Bob Hoskins i 1967.

Historie
--------

Kibbutzen vart grunnlagd av ei gruppe unge rumenske jødar som høyrte til Hashomer Hatzair før dei kom til Palestina i 1947. På den tida var det få jødiske busetjingar i Negev, og kvar stad vart rekna som eit «lyspunkt» (*zik*) i audemarka. Michael Har-Segor, seinare ein israelsk historikar, kom på namnet medan han sat i fengsel i Romania for aktivitetane sine i Hashomer Hatzair. Han sa han omsette eit sitat frå Pusjkin til hebraisk: «Frå gneistar skal det kome ein flamme.»

Zikim har trekt til seg medlemmar frå Hashomer Hatzair frå heile verda, i nyare tid frå Sør-Amerika. Skodespelaren Bob Hoskins arbeidde som frivillig i Zikim i 1967.
I 2006 råka ein Kassam-rakett frå nordlege Gaza ein madrassfabrikk i Zikim. Islamsk Jihad tok på seg ansvaret for åtaket.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zikim» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Past Perfect, Haaretz
2. ↑  «Kassam hits factory in Kibbutz Zikim», *The Jerusalem Post | JPost.com* (på engelsk), henta 6. juni 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)

| * v
* d
* e
Hof Ashkelon regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Gvar'am**·** Karmia**·** Nitzanim**·** Yad Mordechai**·** Zikim |
| Moshavar | Beit Shikma**·** Berekhya**·** Ge'a**·** Heletz**·** Hodia**·** Kokhav Michael**·** Mash'en**·** Mavki'im**·** Nir Yisrael**·** Netiv HaAsara**·** Talmei Yafeh |
| Fellesbusetnadar | Bat Hadar**·** Nitzan**·** Nitzan Bet |
| Ungdomslandsbyar | Kfar Silver |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Wild Honey***  Singel av The Beach Boysfrå albumet *Wild Honey* |
|  |
| **Utgjeve** | 23. oktober 1967 |
| **Innspelt** | Ukjend |
| **Sjanger** | Psykedelisk rock |
| **Lengd** | 2:37 |
| **Selskap** | Capitol Records |
| **Produsent** | The Beach Boys |
|
| The Beach Boys-kronologi |
| «Gettin' Hungry»(1967) | *Wild Honey* | «Darlin'»(1967)
 
 |

«**Wild Honey**» er ein song skriven av Brian Wilson og Mike Love for det amerikanske popbandet The Beach Boys. Han vart gjeven ut på albumet *Wild Honey* i 1967. Han vart òg gjeven ut som singel med «Wind Chimes» som B-side. Singelen nådde 31. plass i USA og 29. plass i Storbritannia.

Innspeling
----------

Innspelinga av songen starta 26. september 1967 i heimestudioet til Brian Wilson i Bel Air i California. Songen vart nesten ferdiginnspelt denne dagen. Bandet spelte la så på fleire instrument som bongotrommer, perkusjon og trommer, der basstromma til Dennis Wilson vart tatt opp ute i ein gang. Innspelinga vart så avslutta denne dagen med meir vokal og orgel.

Dagen etter vart thereminen, spelt av Paul Tanner, innspelt, igjen i heimestudioet til Brian Wilson. Dette var den tredje songen til Beach Boys der dei nytta theremin.

Salslister
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Liste (1968) | Plassering |
| --- | --- |
| Australian Singles Chart | 10 |
| New Zealand Singles Chart | 11 |
| UK Singles Chart | 29 |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 31 |
|

 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wild Honey (Beach Boys song)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. september 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Doe, Andrew G, Tobler, John (2004). *Brian Wilson og the Beach Boys: the Complete Guide to their Music*. s. 63.
2. ↑  Badman, Keith (2004). *The Beach Boys: The Definitive Diary of America's Greatest Band on Stage og in the Studio*. s. 200–01.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
**Johan Fredrik Eckersberg** (16. juni 1822–13. juli 1870) var ein norsk kunstmålar. Han er særleg kjend for sine landskapsmåleri frå høgfjellet.

Liv og gjerning
---------------

*Tømmerkjørsel og Mærkning*
*Fra Horgheim i Romsdal*, 1857
*Romsdalshorn*, 1865
Folkedrakt frå Voss, 1861
Eckersberg var fødd i Drammen, der faren var kjøpmann. I yngre år lærte han seg til farens yrke. Under eit opphald i Nederland vart han for fulle kjend med målarkunsten. Han fekk si målarutdanning ved Den kgl. Tegneskole i Kristiania, under Johannes Flintoe (1843-46), og sidan ved kunstakademiet i Düsseldorf under Johann Wilhelm Schirmer (1846-48). I Düsseldorf fekk han elles rettleiing frå Hans Gude, og Eckersberg vart påverka av både denne og avdøde August Cappelen sin målarstil.

Frå 1848 busette Eckerberg seg i den norske hovudstaden. Han levde av å måle landskapsbilete og illustrere eventyr. Dessutan laga han teikningar til plansjeverk (til dømes *Norge fremstillet i Tegninger* og *Norske Nationaldragter*). 1852-54 budde han av helsegrunnar på Madeira. Året etter han kom heim fekk han trykt ei mappe med fargelitografi basert på opphaldet.

I si framstilling av det norske landskapet la Eckersberg etter kvart vekt på den klare, skarpe strek. Det koloristiske vart tona ned, og landskapa framstår som meir røyndomsnære enn tilsvarande som dei andre norske düsseldorf-målarane laga. Slik vert han ein overgangsfigur i norsk kunsthistorie mellom romantikken og realismen. *Fra Valle i Setesdal* er hans fyrste hovudverk, midt i 1860-åra kom *Solnedgang på fjellet* og *Fra Jotunheimen*.

Eckersberg oppretta i 1859 ein målarskule i Kristiania. Denne skulen fekk stor innverknad på norsk kunstliv dei neste tiåra. Trass i dårleg helse grunna tuberkulose, dreiv han skulen fram til sin død. Skulen vart driven vidare av mellom andre Knud Bergslien.

Eckersberg døydde i Sandvika i Akershus.

Verk
----

* *Fra Valle i Setesdal*, 1852
* *Norske Nationaldragter*, 1852
* *Views in the islands of Madeira*, 1855
* Portrett av Rikard Nordraak
* *Romsdalshorn*, 1865
* *Brudeferd i Hardangerfjorden*, 1865 og 1866
* *Fra Jotunheimen*, 1866

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johan Fredrik Eckersberg» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2009 .*

* Glenny Alfsen: «Johan Fredrik Eckersberg» i *Norsk biografisk leksikon*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Johan Fredrik Eckersberg**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |
Så lenge svartlekamstråling (ikkje vist) ikkje forlet systemet, vil atoma gjennomgå elastiske støytar. I snitt vil to atom sprette attende frå kvarandre med same kinetiske energi som før ein støyt. Fem atom er farga raud for at ein kan følgje rørsla deira..
Ein **elastisk støyt** er ein støyt mellom to lekamar der den totale kinetiske energien til dei to lekamane etter støyten er lik til den totale kinetiske energien deira før støyten. Elastiske kollisjonar skjer berre om det ikkje skjer noko netto omforming av kinetisk energi til andre energiformer. 

I støytar mellom små lekamar vert den kinetiske energien først omgjort til potensiell energi tilknytt ei fråstøytingskraft mellom partiklane (når partiklar flyttar mot denne krafta, til dømes vinkelen mellom krafta og den relative farten er stump), så vil denne potensielle energien omformast attende til kinetisk energi (når partiklane flyttar med denne krafta, til dømes vinkelen mellom krafta og den relative snøggleiken er spiss). 

Støytar mellom atom er elastiske støytar. 

I tilfelle med store lekamar kan ein aldri oppnå heilt perfekt elastiske støytar, men berre tilnærma, som til dømes ein støyt mellom to biljardkuler.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elastic collision» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2012.*
**Johan David Haslund Gjøstein** (5. januar 1866–15. februar 1935) var ein norsk skulemann og politikar frå Stord. Han var i tolv år stortingsmann, fyrst for Arbeidarpartiet, deretter Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti. Ole Georg Gjøsteen var ein eldre bror.

Johan Gjøstein var i lang tid lærar og overlærar ved Petri skole i Stavanger. Frå 1921 til 1934 var han skuledirektør i Agder og Stavanger.

Heilt frå ungdomsåra engasjerte Gjøstein seg i arbeidarrørsla, var mellom anna formann i Stavanger arbeidarparti. Han var ei særleg drivande kraft då avisa 1ste Mai vart etablert i Stavanger i 1899. Dei fyrste åra var han både styrar og den faktiske redaktøren i avisa.

I 1899 vart Gjøstein medlem av bystyret i Stavanger, og frå 1902 hadde han plass i formannskapet. Åra 1911 og 1912 var han ordførar i byen. Alle desse åra var han også aktiv i fagrørsla.

Frå 1913 til 1924 var Gjøstein stortingsmann. Under dei interne partistridane i Arbeidarpartiet i tida etter fyrste verdskrigen var han ein markert talsmann for den moderate fløya, og fylgde Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti etter partisplittinga i 1921. I rikspolitikken markerte han seg spesielt som ein forkjempar for einskapsskulen.

Ein statue av Johan Gjøstein, forma av Erik Haugland, er plassert på Gjøsteins plass i Stavanger. 

Gjøstein døydde i Stavanger.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Norsk Allkunnebok. V. Bandet. 1954
| **Elbląg** |
| --- |
| Hamna og gamlebyenHamna og gamlebyen Hamna og gamlebyen |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Elbląg | Byvåpenet til Elbląg |
| **Flagget til Elbląg** | **Byvåpenet til Elbląg** |

 |
| Plassering |
| 

Elbląg is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Ermelandskmasuriske |
| GrunnlagdByrettar | 12371246 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  80 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 127 055   1588/km² |
| Koordinatar | 54°5′40″N 19°24′15″E﻿Koordinatar: 54°5′40″N 19°24′15″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 82-300 til 82-315 |
| Telefon-retningsnummer | +48 055 |
| Bilnummer | NE |
| **Nettstad:** www.umelblag.pl |

**Elbląg** (tysk *Elbing*, latinsk *Elbinga*) er ein by nord i Polen med om lag 125 000 innbyggjarar. Han høyrer til Ermelandskmasuriske voivodskap (sidan 1999) og var tidlegare hovudstad i Elbląg voivodskap (1975–1998) og kommunesenter Gdańsk voivodskap (1945–1975). Byen har ei hamn ved Elblągelva som renn ut i Wisłalagunen om lag 10 km lenger nord. Byen har derfor tilgjenge til Austersjøen via det russiskkontrollerte Baltiysksundet.

I mellomalderen låg den gammalprøyssiske busetnaden Truso ved Drużnosjøen nær den noverande Elbląg i det historiske Pogesania. Busetnaden vart brend ned på 900-talet. Den tyske riddarordenen erobra regionen og innbyggjarane vart spreidd. Den tyske riddarordenen bygde ei borg og grunnla Elbing med innbyggjarar som stort sett kom frå Lübeck. I dag er innsjøen mykje mindre og rekk ikkje bort til byen lenger. Etter Dei tyske riddarane sitt nederlag vart borga øydelagd av innbyggjarane og byen kom så inn under den polske krona (1466), Kongedømet Preussen (1772) og Det tyske keisardømet (1871). Elbing vart kraftig råka under den andre verdskrigen og dei tyske innbyggjarane vart drivne bort då krigen var over. Byen var ein del av Polen i 1945 og vart folkesett på ny med polske borgarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elbląg» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juni 2008.*

Fotnotar

1. ↑  I følgje Elbląg museum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Murr** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 50 km. Ho har sitt utspring om lag 4 km sør for Murrhardt og renn nordaustover før ho snur vestover mot Murrhardt. Etter 7 km til når ho Sulzbach an der Murr. Her er elva på sitt nordlegaste og møter Lauter frå nord, som kjem frå Spiegelberg. Murr held fram sørvestover og passerer Oppenweiler og Backnang, der den smale dalen hennar vert breiare. Andre byar elva renn gjennom frå her er Burgstall an der Murr, Kirchberg an der Murr, Steinheim an der Murr og Murr, som ligg i *landkreis* Ludwigsburg.

Nord for Marbach am Neckar munnar Murr ut i Neckar etter ei lengd på om lag 50 km.

Murr går sør for Löwensteiner Berge, og ein stor del av elva renn gjennom skogen Schwäbisch-Fränkischer Wald, som er ein naturpark.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Murr» frå Wikipedia på engelsk, den 11. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Huset til Maren Splids i Sønderportsgade i Ribe.
Minneplate på Maren til Splid hus i Ribe.
**Maren Thomasdatter Splids** (kring 1600–10. november 1641)) var ei dansk kvinne som blei brend på bålet for trolldom. Ho er seinare blitt kjend som eit av dei best kjende offera for hekseforfølgingar i dansk historie.

Bakgrunn
--------

Maren kom frå i Grimstrup i noverande Esbjerg kommune, der ein reknar med at ho vart fødd kring 1600. Ho gifta seg med Laurids Splid, som skal ha vore frå Holsten og som seinast 1628 var skreddarmeister i Ribe. Paret dreiv også vertshus ved Torvet i Ribe, og tilhøyrde det borgarskapet i byen.

Huset deira, Laurids Splids hus, finst framleis og og er i dag freda.

Hekseanklage
------------

Då Didrik, ein annan skredder frå Ribe, vart svært sjuk vart Maren Splids anklaga for å ha forheksa han. Dei hadde hatt ein krangel 13 år tidlegare.

Prosessen mot Maren Splids tok til i Ribe Byrett i mars 1637. Ho vart funnen skuldig og brend mellom Galgebakkerne nord for byen den 10. november 1641. 

Under tortur hadde Maren oppgjeve 6 andre kvinner ho skulle ha vore i «heksekompagni» med. Då desse så vart forhøyrde, angav dei fleire kvinner. I enden vart berre Maren Splids og ei Anne Thomasdatter brende som hekser. 13 andre vart frikjende, men minst fem av dei hadde då sete i fengsel i 5-45 veker. Etterpå byrja heksesakene å ebba ut, og både byrådet og borgarmeisteren gjorde ein stor innsats for å stoppa «heksegalskaben» og redda kvinnene.

Sjå òg
------

* Christenze Kruckow
* Hekseforfølgingane

Referansar
----------

1. ↑  «Maren Splids». *kvinfo.dk*. 2015. Henta 17. mars 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Maren Splids» frå Wikipedia på dansk, den 26. september 2018.*

Litteratur
----------

  

* *Historisk Efterretning om de i Ribe Bye for Hexerie forfulgte of brændte Mennesker*, XI. Capitel, af David Grønlund (1780/1973)
* *Marens Splids - En heks fra Ribe*, af G. Holm. Munksgaard (1981)
* *Maren - og de andre Satans hekse!*, af P. Rieffestahl. Åløkke (1991)
* *Danske domme i trolddomssager i øverste instans*, af J. C. Jacobsen (1966)
* *Djævletro og folkemagi: Trolddomsforfølgelse i 1500- og 1600-tallets Vestjylland*, af Kim Tørnsø (1986)
* *Mysteriet om Heksen*, af Flemming Christian Nielsen (1989)
**Wikinews** er ein open nyhendeportal der alle kan bidra til – og nytte – informasjonen som vert lagt ut, prosjektet er underlagt Wikimedia Foundation. Målet med *Wikinews* er å skape eit miljø der enkeltmenneske og *«grasrotjournalistar»* kan skrive uavhengige rapportar og artiklar om alt som foregår innan deira interessesfære.

Historie
--------

I november 2004 vart det etablert ein demonstrasjonswiki for å vise at ein open 
nyhendeportal, der alle kan bidra er mogeleg. Prosjektet vart sparka i gang og støtta av Wikimedia Foundation. I desember 2004 vart ein engelsk og tysk versjon av nyhendeportalen publiserte i dei første betaversjonane. I januar og februar 2005 dukka det opp portalar på nederlandsk, fransk, spansk, bulgarsk, polsk, portugisisk, rumensk og svensk.

Norsk Wikinews
--------------

Den 11. januar 2006 vart Wikinytt oppretta som Wikinews-portalen på norsk. I Wikinytt kan ein leggja inn artiklar på nynorsk eller bokmål. Det vart ei tid òg diskutert om ein skulle oppretta ein felles skandinavisk portal i staden for at kvart språk fekk sin eigen.

Bakgrunnsstoff
--------------

Wikinewsportalar
* Wikinews: Fleirspråkleg portal
* Svensk Wikinews
* Engelsk Wikinews
* Spansk Wikinews
* Fransk Wikinews
* Tysk Wikinews
* Nederlandsk Wikinews

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (label)

 |
**Murielle Ahouré** (fødd 23. august 1987) er ein ivoriansk friidrettsutøvar som tevla på sprintdistansane. Ho var på 2010-talet ein av verdas beste 100-meterløparar, vann to VM-sølv i 2013.

Aktiv
-----

Ahouré tok seg til finale både på 100 m og 200 m under Sommar-OL 2012, utan å prege løpa. Sommaren 2013 presterte ho livsbeste på 200 meter med 22,24 sekund i eit stemne i Monaco. Tre-fire veker seinare vart ho dobbel sølvmedaljør i Friidretts-VM i Moskva. Fyrst kneip ho medaljen på 100 meter med ein hundredels margin til Carmelita Jeter, deretter kneip ho sølvet på 200 m, der ho og nigerianske Blessing Okagbare på bronseplass fekk lik tid. Shelly-Ann Fraser-Pryce frå Jamaica vann begge VM-finalane.

Ahouré vart afrikameister 2014 på 200 meter i Marrakech. To år seinare vart ho afrikameister på 100 m i Durban. Like før den siste meisterskapen i juni 2016 sette ho personleg rekord med 10,78 sekund ved eit stemne i Monteverde i USA. Både i London-VM 2017 og Doha-VM 2019 kom Ahouré til kort i medaljestriden på 100 meter, i London var ho 0,02 sekund for seint ute til å ta bronsemedaljen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2012 i London: Nr 6 på 200 m – 22,57, nr 7 på 100 m – 11,00
* VM 2013 i Moskva: Sølv på 100 m – 10,93, og på 200 m – 22,32
* VM 2015 i Beijing: Utslått i semifinalane på 100 m (10,98=nr 9)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i semifinalane på 100 m (11,01=nr 10) og 200 m (22,59=nr 12)
* VM 2017 i London: Nr 4 på 100 m – 10,98
* VM 2019 i Doha: Nr 5 på 100 m – 11,02
* OL i 2021 i Tokyo: Utslått i semifinalane på 100 m (11,28=nr 19)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Murielle Ahouré» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juli 2022.*
Maren Lundby i 2017
**Maren Olstad Lundby** (fødd 7. september 1994) er ein norsk skihoppar frå Bøverbru i Vestre Toten som vart olympisk meister i normalbakkerennet under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang. Ho er medlem i Kolbukameratene.

Aktiv
-----

Lundby tok bronsen under Noregsmeisterskapen på ski 2009, bak Anette Sagen og Line Jahr. 14 år gammal fekk ho dermed plass i den norske troppa ski-verdsmesterskapen i Liberec, der skihopping for kvinner stod på VM-programmet for fyrste gang. Med startnummer 1 vart ho historisk, ho enda elles på 22. plass etter hopp på 73,5 m og 59,5 m. Under Ski-VM 2011 i Oslo kom ho på 11. plass og vart nest best av dei norske utøvarane. Same sesongen vart ho norsk meister i normalbakken. Ho deltok utan suksess i Ski-VM 2013.

OL-sesongen 2014 tok Lundby steget opp mot verdseliten i skihopping for kvinner. Ho vart nummer åtte under vinterleikane i Sotsji og kunne 1. mars 2014 klive opp på sigerspallen etter eit verdscuprenn då ho vart andrekvinne i rumenske Râșnov. Året etter deltok ho på det norske mikslaget som vann VM-sølv under Ski-VM 2015 i Falun, like bak Tyskland.

Lundby gjekk til topps i verdscupen i skihopping fyrste gongen i Nizjnij Tagil i Russland den 10. desember 2016. Der etter tok ho i januar 2017 verdscupsiger nummer to og tre i høvesvis Sapporo og Râșnov. Den 11. februar stod ho øvst på sigerspallen etter verdscuprennet i Ljubno i Slovenia. Med så solid hopping var ho ein av dei største gullkandidatane i hoppbakken under Ski-VM 2017 i Lahti. Ho leia etter den fyrste omgangen, eit svakt andrehopp gjorde at ho enda på fjerdeplassen.

Vinteren 2018 låg Lundby heile vegen i verdstoppen av kvinneleg skihopping. Gjennom desember 2017 og januar 2018 vann ho sju renn i verdscupen og var den største favoritten før Vinter-OL i Pyeongchang. Her innfridde ho og vann ein klar siger, 12 poeng over Katharina Althaus frå Tyskland.

Prisar og heider
----------------

* 2020 - Årets forbilde på Idrettsgallaen
* 2021 - Holmenkollmedaljen.
* 2022 - Årets namn på Idrettsgallaen
* 2022 - Årets Peer Gynt. (Frammstemnd av Stortingsrepresentantane i Noreg.)
* 2022 - Fredrikkeprisen
* 2022 - LOs likestillingspris

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maren Lundby» frå Wikipedia på tysk, den 13. februar 2018.*

* *Denne artikkelen bygger på «Maren Lundby» frå Wikipedia på bokmål, den 13. februar 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 58°31′7″N 8°36′57″E﻿

 Froland verk si hovudbygning. Foto: Karl Ragnar Gjertsen
 
**Froland verk** er eit kulturminne i Froland kommune i Aust-Agder. Froland verk var på slutten av 1700-talet eit av dei norske jernverka, m.a. med ein omfattande produksjon av kanonkuler. Verket hadde òg ein omfattande produksjon av jernomnar, og knytte m.a. til seg omnskunstnaren Ole Nielsen Weierholt. I dag det er lite att av sjølve jernverket, men hovudbygninga, gardstunet og kontorbygninga er på plass. Dei fleste bygningane er i dag eigd av Froland kommune, og hovudbygninga vart restaurert i 2008. 

Froland verk ligg ved Riksveg 42 12 km frå Arendal. 

 Foto: Karl Ragnar Gjertsen
 
Hovudbygninga vart freda i 1927.

Niels Henrik Abel er knytt til Froland verk fordi han døydde her i 1828 på det såkalla bukkerommet i hovudbygninga. Utanfor hovudbygninga står det ein skulptur med matematikaren som motiv.

Historie
--------

Froland verk vart grunnlagt på garden Træ i 1763, og jernverksdrifta starta noko seinare. Grunnleggaren var Hans Hagerup som var veigar og målar i Arendal. Under utskiftinga vart bøndene i omlandet pålagt å levere trekol til verket. Bøndene fekk betaling i kontantar eller varer frå verksbutikken.

Etter nokre år vart verket kjøpt av Johan Fredrik Classen som opphavleg kom frå Kongsberg, men hadde viktige foretak i Danmark. Mellom anna åtte han Fredriksverk i Danmark, der han dreiv med framstilling av krut og våpen. Han var busett i Danmark. Classen engasjerte seg i Froland verk for å sikre seg leveransar av jern til sin våpenproduksjon i Danmark. Den totale kjøpesummen låg på 45 000 riksdalar.

Jernet frå verket vart transportert på lekterar til Rore ved Grimstad. På veg tilbake vart det frakta korn til bøndene og arbeidarane. Denne handelen bidrog i stor grad til kjøpstadsutviklinga i Grimstad.

Classens inngifta slektning Hans Smith (gift med Magdalene Marie Classen) overtok drifta og bygde ferdig hovudbygninga i 1791. Smith var sorenskrivar i Råbyggelaget og var òg involvert i Lofthusopprøret (1786 – 87) der bøndene skaka det dansknorske riket i grunnvollane. 
Hans Smith døydde i 1804, og kona hans med familien budde i hovudhuset fram til 1830-åra. 

Etter 1867 vart Froland Verk gjort om til sagbruk og Hans Smiths barnebarn, Hans Roosen Smith (fødd 1810), tok over drifta midt på 1870-talet.

Etter 2. verdskrig vart fleire småeigedomar som hadde høyrt til Froland verk selde til drivarane.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Frolands Verk Kultursenter
* 

* Froland verk i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Froland verk» frå Wikipedia på bokmål, den 19. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| Paisley  |
| --- |
| RådhusetRådhuset Rådhuset |
| Plassering |
| 

Paisley is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Renfrewshire |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 72 990 |
| Koordinatar |  55°51′″N 4°25′″W﻿Koordinatar: 55°51′″N 4°25′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | PA1 - PA3 |
| Telefon-retningsnummer | 0141 & 01505 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Paisley**
 |

**Paisley** (skotsk-gælisk **Pàislig**) er ein by og tidlegare burgh i Renfrewshire i Skottland. Han ligg omkring 13 km vest-sørvest for Glasgow. Nord for byen møtest White Cart Water og Black Cart Water og dannar elva Cart. Byen er administrativt senter for Renfrewshire. Byen er den femte største i Skottland, og den største med status som *town*. Han høyrer til den sørvestlege delen av Stor-Glasgow. 

Paisley ligg ikkje langt frå Glasgow internasjonale lufthamn. Han har også kanalsamband med Glasgow.

Historie
--------

Tidlegare meinte ein at den romerske festninga Vanduara, som vart nemnt av Klaudios Ptolemaios, låg der Paisley no ligg. Denne identifikasjonen er basert primært på likskapen mellom namna Vanduara og Gwen-dwr, som ein trur er det brytoniske namnet på White Cart Water. Det er ikkje gjort funn som støttar teorien, og dei fleste har gått bort frå han.

På 1100-talet vart det grunnlagt eit cluniacensarkloster i Paisley, og ei busetjing voks raskt opp rundt dette. Innan hundre år hadde gått vart klosteret eit abbedi. I dag er Paisley Abbey ei kyrkje som står att etter klosteret.

På 1700-talet var han eit viktig senter for tekstilindustri. På 1800-talet blei han særleg kjend for sine paisleysjal, etter mønster av sjal frå Kashmir. Sjala blei først laga i silke og bomull, seinare også i ull. Byen har også hatt stor produksjon av sytråd, kjemikaliar, næringsmiddel og anna.

Paisley har i dag eit tekstilmuseum og eit observatorium.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Paisley» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 23. januar 2015.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Paisley» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Paisley**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |