recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Caer Caradoc** er ein ås i Shropshire i England. Han ligg oppfor byen Church Stretton og landsbyen All Stretton med panoramautsyn nordover mot The Wrekin, aust til Wenlock Edge, og i vest over Long Mynd. På ein klår dag er det mogeleg å sjå åsane nordaust i Wales, dei høge bygningane i Birmingham i aust, Worcester Beacon i Malvern Hills i søraust og Hay Bluff i Black Mountains i Wales og toppane i Brecon Beacons i sør. Caer Caradoc har ei høgd på 459 meter over havet. 

På toppen av åsen står eit åsfort frå jernalderen og seint i bronsealderen. Åsen er kalla opp etter fortet og *Caer Caradog* tyder på walisisk «fortet til Caradog». Ei lokal segn seier at dette var staden der den siste kampen til Caractacus fann stad mot dei romerske legionane under den romerske erobringa av Storbritannia, og at han etter slaget gøymde seg i ei grotte nær toppen. Andre hevdar at dette berre av ein av festningane hans.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Caer Caradoc» frå Wikipedia på engelsk, den 4. april 2011.*

Koordinatar: 52°33′11″N 2°46′22″W﻿
**Arnulv Sigurd Sudmann** (19. juni 1912–30. april 1981) var ein norsk journalist, leksikonredaktør, lektor, språkbyråkrat, målmann og statsstipendiat. Han vart fødd på Voss. 

Han voks opp i ein lærarheim, tok artium i 1931, og seinare ein magistergrad i psykologi ved Universitetet i Oslo (1942). Emnet for og namnet på avhandlinga var *Kor mykje forstår borna av språket i lærebøkene?*. Han arbeidde som journalist i *Norsk Tidend* frå 1935 til 1936 og i Nynorsk Vekeblad frå 1941 til 1943, og som redaktør i vekebladet frå 1943 til 1945. 

Sudmann er mest kjend for si rolle som hovudredaktør for Norsk Allkunnebok, det største nynorske leksikonet som er utgjeve. Verket kom i 10 bind i perioden 1948–1964. Utgjevinga gjekk ikkje godt økonomisk, og Sudmann slutta med arbeidet før verket vart fullført. Han arbeidde med allkunneboka frå 1945 til 1960.

Han var lektor ved Gudbrandsdal offentlige landsgymnas frå 1960 til 1961, deretter sekretær for nynorsk i Norsk språknemnd i 1961–1972 og kontorsjef for nynorsk same stad i åra 1972–1980. Sudmann vart utnemnd til statsstipendiat i 1980, og høyrde til såleis den gruppa av stipendiatar som mottok statsstipend idet dei pensjonerte seg frå offentleg teneste.

Han gifta seg i 1946 med den ti år yngre Solveig, fødd Gjellesvik.

Kjelder
-------

* *Viljen til språk* av Ottar Grepstad (2006), s. 252.
* *Filologen*, 1950.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| **Enghumleblom** |
| EnghumleblomEnghumleblom |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Roseordenen Rosales |
| **Familie:** | Rosefamilien Rosaceae |
| **Slekt:** | Humleblom *Geum* |
| **Art:** | **Enghumleblom** *G. rivale* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Geum rivale***L. 1753 |

**Enghumleblom** (*Geum rivale*) er ei fleirårig urt som høyrer til rosefamilien.

Utsjånad
--------

Enghumleblomen har jordstengel som veks eit kort stykke kvart år. Jordstengelen har svak nelliklukt. Enghumleblomen overvintrar med ein friskt grøn bladrosett på jordoverflata. Neste vår skyt det stenglar opp frå bladhjørna i rosetten. På toppen av stengelen, som vert opp til 50 centimeter lang, sit blomen. Ofte er det to blomar på kvar stengel. Blomen har eit klokkeforma beger som er purpurbrunt og lode. Kronblada er mørkt rosa. Det store begeret gjer at blomen alltid verkar halvopen. Blomen er lutande, men rettar seg opp når frøa mognar. Han blømer ofte i mai.

Griffelen fell ikkje av etter pollineringa. Når frøa mognar veks han til ein krok. Når kroken brotnar vert griffelenden hard og skarp. Kroken krøkjer seg då lett fast i dyr og menneske. På den måten kan frøa verte spreidde.

Utbreiing
---------

Enghumleblom veks ved bekkar og på fuktige lysningar i skogen. Han veks over Sentral- og Mellom-Europa. I Noreg veks han over heile landet, og over skoggrensa. På Dovre er han funnen opp til 1460 meter over havet.

Kjelder
-------

* Pål Hermansen: *Våre vakreste fjellplanter*. Universitetsforlaget 1985
* C. A .M. Lindman: *Nordens Flora*. Oslo 1977
* Knut Fægri: *Norges Planter* Oslo 1970

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Arnt Gudleik Hagen** (17. august 1928–27. mai 2007) var ein norsk politikar for Senterpartiet frå Eid i Romsdal og byråkrat i Møre og Romsdal fylkeskommune.

Hagen utdanna seg til sivilagronom ved Norges Landbrukshøgskole og arbeidde deretter frå 1953 i eit års tid som landbrukssjef i Vestnes kommune. Frå 1955 var han avdelingssjef i S/L Nord-Norges salgslag i Harstad og Vadsø. I 1958 tok han over som disponent i Møre og Romsdal Eggsentral, ei stilling han formelt hadde til 1973.

Hagen starta sitt politiske arbeid som fylkessekretær for Bondepartiet i Troms frå 1956 til -58. Deretter var han formann i Bygdefolkets Ungdomsfylking (frå 1962 Senterungdommens Landsforbund), i fem år frå 1959. Valbolken 1964–1967 var Hagen medlem av bystyret i Molde.

Hausten 1965 vart Hagen vald inn på Stortinget for Møre og Romsdal, etter å ha vore vararepresentant i den då avslutta stortingsperioden. Han representerte fylket i 12 år fram til 1977. Til mars 1968 var han medlem av Justiskomiteen, resten av den fyrste valbolken var han med i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Valbolken 1969-73 var han medlem av Kommunalkomiteen, den siste sesjonen også av Valkomiteen. Han heldt fram i Kommunal- og miljøvernkomiteen i heile si siste fireårsperiode, då som nestformann i komiteen. Hagen var medlem av Senterpartiet sitt sentralstyre og formann for programkomiteen i partiet i tida 1973-77.

Frå 1977 til 1994 var Hagen utbyggingssjef i Møre og Romsdal fylkeskommune.

Han gav i 1996 og 1998 ut to minnebøker, *I solgangsbris og skjelle* og *I kamp for distrikta*. om sitt arbeid som politikar og byråkrat.

Kjelder
-------

* Stortinget.no - Stortingsbiografi

| * v
* d
* e
Leiarar av Senterungdomen |
| --- |
| Sverre Vaule (1949–52)**·** Erland Asdahl (1953–55)**·** Amund Randen (1956–58)**·** Arnt Hagen (1959–63)**·** Eystein Bardal (1964–65)**·** John Dale (1966–69)**·** Asbjørn Ringen (1970–71)**·** Svein Sundsbø (1972–73)**·** Harald Berggrav (1973)**·** Åsmund Berthelsen (1974–77)**·** Gjermund Haga (1978)**·** Eivind Reiten (1979–80)**·** Ivar Skjerve (1981–82)**·** Torun Dramdal (1983)**·** Steinar Ness (1984–85)**·** Marit Arnstad (1986–87)**·** Erlend Grimstad (1988–89)**·** Anne Jortveit (1990)**·** Audun Lågøyr (1991–93)**·** Inge Bartnes (1994–95)**·** Bjørn Arild Gram (1996–97)**·** Sigbjørn Gjelsvik (1998–2000)**·** Anne Beathe Kristiansen (2001–02)**·** Trygve Slagsvold Vedum (2002–04)**·** Erlend Fuglum (2004–07)**·** Christina Ramsøy (2007–09)**·** Johannes Rindal (2009–11)**·** Sandra Borch (2011–13)**·** Erling Laugsand (2013–16)**·** Ada Arnstad (2016–19)**·** Torleik Svelle (2019–22)**·** Andrine Hanssen-Seppola (2022–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Kart over *Pale of Settlement*
**Pale of Settlement** (Russisk: Черта оседлости — *Tsjerta osedlosti*) var ein vestleg grenseregion i tsar-Russland der permanent busetjing av jødar var tillaten. Området gjekk frå demarkasjonslina i aust (sjølve *pale*) til grensa til Sentral-Europa. 

Ordet *pale* kjem frå latin *palus*, som tyder stake. (Ordet *palisade* kjem frå same rota). Frå dette kjem den overførte tydinga *grense*, og idéen om ein *pale* som ein region der det gjeld eigne lokale lover. Uttrykket *bortom palen* (beyond the pale) kjem av dette. 

Sjølv om regionen *Pale* var berre tjue prosent av europeisk Russland, samsvara området med dei historiske grensene til Det polsk-litauiske samveldet, og omfatta mykje av dagens Litauen, Kviterussland, Polen, Moldova, Ukraina og delar av det vestlege Russland. Men nokre av byane innanfor regionen var ikkje med i *Pale* likevel. 

Eit avgrensa tal av jødar fekk løyve til å bu utanfor *Pale*. 

**Kjelde**: Engelsk wikipedia, art. med same namnet.
Kart over Cornwallisøya og nærområda
**Cornwallisøya**  er ei øy i Qikiqtaaluk-regionen i Nunavut i det kanadiske Arktis. Ho har eit flatemål på 6 995 km2 og er opptil 110 km lang. Øya, som er ei av Elisabetøyane, ligg vest for Devonøya på i kring 75° nord og 95° vest. Cornwallisøya er skild frå Devonøya av Wellingtonkanalen, og frå Somersetøya i sør av Parrykanalen. Nordvest for Cornwallisøya ligg den Vesle Cornwallisøya, den største i ei gruppe av små øyar ved nordenden av McDougallsundet, som skil Cornwallisøya frå den nærliggande Bathurstøya.

Landsbyen Resolute (Qausuittuq), som ligg sør på øya, er det nest nordlegaste landsbysamfunnet i Canada. Flyplassen ved Resolute fungerer som knutepunkt for samferdsla til og frå øyane i det sentrale Nunavut. Ti kilometer ut for sørvestkysten, tvert over for Resolute, ligg Griffithøya, skild frå Cornwallisøya av Resolute-passasjen.

Cornwallisøya vart oppdaga av William Parry i 1819 og vart oppkalla etter ein admiral i den britiske marinen.

Cornwallisøya er kjend for sine bestandar av hypolittar, mikrobiologiske vesen som held til under steinar.

Kjelder
-------

1. ↑  Pharand, Donat; Legault, L.H. (1984). *The Northwest Passage: Arctic Straits*. Martinus Nijhoff Publishers. s. 7. ISBN 9024729793.

* *Denne artikkelen bygger på «Cornwallis Island (Nunavut)» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Figurane i serien
***Rocky*** er ein teikneserie skapt av Martin Kellerman. Serien kom ut fyrste gong i 1998 gjennom gratisavisa *Metro* i Stockholm. Serien handlar om den antropomorfe hunden Rocky. Bortsett frå at han er hund har Rocky mange likskapar med Kellerman. Han er ein teikneserieskapar som bur i Stockholm, elskar hip-hop og har ulike problem når det gjeld jobb, damer og livet generelt. 

I utgangspunktet blir serien teikna for avispublisering, men den blir også samla opp i månadsblad i Noreg og Sverige, samt i større samlebøker. Før den fekk sitt eige blad i Noreg, gjekk den som gjesteserie i *Pondus*-bladet. Serien har gått i aviser og blad i Sverige, Noreg, Finland, Danmark, Island, Slovenia, Sveits, Spania og Italia.

Konseptet og figurane blei også nytta i et skodespel som blei sett av 40 000 i Stockholm. Kellerman skreiv både manus og hadde regien. Stykket blei fyrste gong sett opp i Noreg av Nordland Teater i Mo i Rana og blei i 2004 også sett opp i Oslo.

Norsk bibliografi
-----------------

* 2006: *Rocky: Bok II*
* 2005: *Rocky: The Big Payback* (første samlebok utgjeven i Noreg), ISBN 82-509-5410-6
* 2007: *Rocky: Bok III*
* 2008: "Rocky - jubileumsutgave 1998-2008"
* 2009: *Rocky på ferie - bok IV*
* 2009: "Rocky - en liten bok om kjærlighet"
|  |
| --- |
| **Engsyre** |
| EngsyreEngsyre |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Nellikordenen Caryophyllales |
| **Familie:** | Slireknefamilien Polygonaceae |
| **Underfamilie:** | Polygonoideae |
| **Stamme:** | Rumiceae |
| **Slekt:** | Syreslekta *Rumex* |
| **Art:** | **Engsyre** *R. acetosa* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Rumex acetosa***L. 1753 |

**Matsyre** er ei fleirårig urt i syrefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Fotografi av engsyreblomen.
Botanisk illustrasjon frå *Nordens flora*
Planta vert kring 30-90 cm høg, og har blad som er to-tre gonger så lange som breie, oftast to-tre cm breie. Slirehinna er oppflisa etter heile kanten. Engsyre har open fruktstand. Dei ytre blomsterblada er til slutt bøygde oppmed fruktskaftet. Engsyre er vanleg gjennom heile Noreg, og blomstrar kring mai månad i eng og bakkar.

Arten er svært formrik. Fleire av formene har vore skilt ut som eigne artar. Til fjells veks underarten *lapponicus*. Denne har blad med hjarteforma grunn, oftast ikkje meir enn dobbelt så lange som breie, ofte om lag runde. Slirehinna er berre litt flisa i toppen. På serpentinberg frå Sunnmøre til Nordland og vidare inn i Lycksele Lappmark i Sverige veks underarten *serpentinicola*, som har smale blad og sterk purpurfarge. Denne er endemisk.

Engsyre inneheld oksalsyre, og kan vera giftig i større mengder. Planten vert trevlerik og hard og er dårleg eigna som fôr, særleg i høy. Dette gjer at han ofte er rekna som ugras i eng og beite. Samstundes har engsyre vore brukt til mat, og kulturformer kan dyrkast som grønnsaksplanter. Engsyre har ein sterkt syrleg smak, og kan brukast i salatar, supper og marinadar.

Kjelder
-------


* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
* «Engsyre» (4. desember 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 1. september 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Ängssyra» frå Wikipedia på svensk, den 11. oktober 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Engsyre**
**Thomas Cathinco Bang** (25. januar 1827–13. april 1902) var ein norsk embetsmann, stortingsmann for Høgre og statsråd frå Drammen. Thomas Bang var far hans.

Bang var fødd på Strømsø i Drammen. Han var student frå Drammens skole i 1843 og cand. jur. i 1849. 1849-52 var han sekretær for ein kongeleg kommisjon som undersøkte mogleg misleg framferd ved Kongsberg sølvverk. Deretter var han frå 1852 tilsett i Indredepartementet, frå 1858 byråsjef ved brannforsikringskontoret og 1867 ekspedisjonssjef i same. I 1872 vart han borgarmeister i Drammen. 1883-84 var han amtmann i Buskerud amt. Bang var så, 1884, indreminister i den kortvarige Schweigaard-regjeringa. Etter han gjekk ut av statrådet vart han atter borgarmeister i Drammen, før han i 1890 på ny vart amtmann i Buskerud.

Åra 1877-94 var Bang stortingsrepresentant for Drammen. Han var medlem av protokollkomiteen 1877-88, av fullmaktskomiteen 1883-84, 1886-94, sekretær 1889 og formann 1890-91 i sistnemnde. Formann 1889-91 og medlem 1892-94 av valkomiteen, formann 1889-91 av næringskomite nr 1, medlem 1892-94 av næringskomite nr 2. Elles var han president i Stortinget 1890-91 og medlem av Lagtinget 1889-94. På Stortinget høyrde Bang med mellom dei leiande på den konservative sida av politikken.

Bang døydde 1902 i Drammen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Thomas Cathinco Bang NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Thomas Cook** (22. november 1808–18. juli 1892) var ein engelsk forretningsmann og grunnleggjaren av det første reisebyrået i verda.

Cook var frå Melbourne i Derbyshire i England. Han vart med i avhaldsrørsla som ung, og i samband med dette organiserte han rimelege «selskapsreiser» for medlemmane. Den første var ei togreise 5. juli 1841 frå Leicester til Loughborough, der 500 britiske avhaldsfolk var med. Han grunnla deretter reisebyrået Thomas Cook and Son. I 1872 organiserte han den første selskapsreisa jorda rundt, som varte i 222 dagar, og tidleg på 1870-talet lanserte han òg dei første reisesjekkane og internasjonale rundreisebilletter.

Særleg Cooks reiser til Austen var populære, og inkluderte alt frå tolk og transportmiddel til telt. Reisebyrået arrangerte til og med pilegrimreiser til Mekka.

Cook-familien var eigarar av reisebyrået fram til 1928.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas Cook» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Thomas Griffith Taylor** (fødd 1. desember 1880 i Walthamstow i England, død 5. november 1963 i Manly i Australia) var ein britisk-australsk geolog, geograf, antropolog og polarforskar.

Familien hans emigrerte til Australia i 1893. Han studerte ved University of Sydney, der han var elev hos Edgeworth David. Seinare var han ved University of Cambridge, der han vart ven med Raymond Priestley, Charles Wright og Frank Debenham som alle seinare skulle delta på Terra Nova-ekspedisjonen til Antarktis saman med han. 

På Terra Nova-ekspedisjonen 1910–1912, som vart leia av Robert Falcon Scott, medverka han til å utarbeide topografiske kart over vestkysten av McMurdo Sound, det vil sei mellom McMurdo Dry Valleys og Koettlitzbreen, og frå Granite Harbour.

Seinare hadde han professorat ved universitet i Sydney, Chicago og Toronto.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas Griffith Taylor» frå Wikipedia på bokmål, den 1. april 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* M. Sanderson, *Griffith Taylor*, Ottawa, Canada, 1988.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Jura-Nord Vaudois** er eitt av ti distrikt i kantonen Vaud i det sørvestlege Sveits. Distriktet har eit areal på 702,6 km², og hadde 79 834 innbyggarar i 2009. Byen Yverdon-les-Bains er hovudstad i distriktet. Jura-Nord Vaudois grensar i vest mot Frankrike og i nord mot kantonen Neuchâtel. I nordaust, på austsida av Neuchâtelsjøen, har distriktet ei kort grense mot kantonen Fribourg.

Distriktet Jura-Nord Vaudois omfattar 76 kommunar. Kommunane Yverdon-les-Bains og Orbe er dei einaste med meir enn 5 000 innbyggarar. Dei andre kommunane er Agiez, Arnex-sur-Orbe, Ballaigues, Baulmes, Bavois, Belmont-sur-Yverdon, Bioley-Magnoux, Bofflens, Bonvillars, Bretonnières, Bullet, Chamblon, Champagne, Champvent, Chanéaz, Chavannes-le-Chêne, Chavornay, Chêne-Pâquier, Cheseaux-Noréaz, Concise, Corcelles-près-Concise, Corcelles-sur-Chavornay, Cronay, Cuarny, Croy, Démoret, Donneloye, Ependes, Essert-Pittet, Fiez, Fontaines-sur-Grandson, Juriens, L'Abbaye, L'Abergement, La Praz, Le Chenit, Le Lieu, Les Clées, Lignerolle, Mathod, Mauborget, Molondin, Montagny-près-Yverdon, Montcherand, Mutrux, Novalles, Onnens, Orges, Orzens, Pomy, Premier, Provence, Rances, Rovray, Sainte-Croix, Sergey, Suchy, Suscévaz, Treycovagnes, Ursins, Valeyres-sous-Montagny, Valeyres-sous-Rances, Valeyres-sous-Ursins, Vallorbe, Vaulion, Villars-Epeney, Vugelles-La Mothe, Vuiteboeuf og Yvonand.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jura-Nord vaudois District» frå Wikipedia på engelsk, den 10. oktober 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* HDS
* GeoNames

 |
**Edgar Vernon Blanchard** (17. august 1924–16. september 1972) var ein USA-amerikansk R&B-gitarist, bandleiar og arrangør og var viktig i musikkmiljøet i New Orleans mellom 1940- og 1960-åra. 

Han var fødd i Grosse Tête i Louisiana og lærte seg å spele både gitar og banjo. Han var stasjonert i Europa under andre verdskrigen, og då han kom attende starta han sitt eige band, The Gondoliers, kalla opp etter minne om tida si i Italia. I 1947 vart han bandleiar ved klubben Down Beat på Rampart Street i New Orleans, med Roy Brown som ein av vokalistane og Ernest McLean som andregitarist.

Blanchard var i studio første gongen i Houston i Texas i 1949, for Don Robey sitt Peacock Records, men innspelingane hans selde dårleg og han kom attende til New Orleans der han med Dave Bartholomew spelte på Dew Drop Inn. Han var i studio med Roy Brown, og spelte med andre musikarar og songarar som spelte inn musikk i New Orleans tidleg i 1950-åra, som Big Joe Turner, Ray Charles og Professor Longhair for Atlantic; Lloyd Price og Little Richard for Specialty; og Paul Gayten, Eddie Bo og Clarence «Frogman» Henry for Chess.

Han spelte inn eit dårleg motteke album, *Let's Have a Blast with the Gondoliers*, i 1961, og fortsette å spele med bandet sitt på klubbar i New Orleans til midten av 1960-åra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edgar Blanchard» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Bob L. Eagle, Eric S. LeBlanc, *Blues: A Regional Experience*, ABC-CLIO, 2013, p.173
2. ↑  Colin Larkin, «Edgar Blanchard», *The Virgin Encyclopedia of The Blues*, Random House, 2013
3. ↑  Biography, *AllMusic.com*. Henta 19. juli 2017
4. 1 2  Dan Phillips, «For Your Dancing Pleasure, The Gondoliers», *Home of the Groove*, March 3, 2006. Henta 19. juli 2017

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diskografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Thomas Cole** (1. februar 1801–11. februar 1848) var ein britisk-amerikansk målar. Han vert rekna som grunnleggjaren av den såkalla Hudson River-skulen, ei kunstrørsle som hadde blomstringstid i USA kring midten av 1800-talet.

Liv og gjerning
---------------

*The Oxbow*, 1836
*The Pic-Nic*, 1846
Cole vart fødd i Bolton i Lancashire i England og var son til ein tekstilfabrikant. Då Cole var 17 år gammal emigrerte familien til USA og busette seg i Steubenville i delstaten Ohio. Han lærde seg det grunnleggjande i oljemåling av ein kringreisande portrettmålar. I 1823 byrja han studere ved Philadelphia Acadamy of Art, der han utvikla sin eigen unike stil som han seinare nytta i alle sine framtidige landskapsmåleri. 

Cole fekk snøgt suksess med sine røyndomsnære og detaljerte framstillingar av den nord-amerikanske villmarka. Bileta hans vart varmt mottekne i New York, der han fekk selt dei til rike kunstsamlarar. År 1829 reiste Cole til Europa og vart der verande dei neste tre åra. I London møtte han mellom andre målarane John Constable, Thomas Lawrence og William Turner. Ved den tid vart Cole halde for å vere den fremste landskapsmålaren i USA. Han oppheldt seg også i Italia i lengre tid.

Då Cole vende tilbake til USA måla han ein allegorisk serie med historisk tema; *Rikets mål* (*The Course of Empire*). Han laga også det allegoriske verket *The Voyage of Life*, men dei økonomiske støttespelarane hans tykte betre om måleria med natur og landskap. Cole byrja då alt meir å måle bilete med større innslag av mystiske og religiøse uttrykk.

Frå sommaren 1841 reiste Cole eitt år i Europa. Han perfeksjonerte då måleteknikken, særleg bruken av fargar og attgjevinga av himmel og skyer. I Europa møtte han den unge Frederic Church som i åra 1844-46 gjekk i lære hos Cole. Cole drog også ut på ferder i USA, der han oppsøkte ulike slag natur og naturfenomen.

Thomas Cole døydde 47 år gammal i Catskills i New York.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas Cole» frå Wikipedia på svensk, den 9. juni 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Thomas Cole**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Thomas von Westen Engelhart** (6. oktober 1850–3. august 1905) var ein norsk statsråd for Venstre, amtmann og statsadvokat.

Engelhart var fødd i Vinger, faren var offiser. Han vart student frå Nissens skole i Christiania i 1866, og avla juridisk embetseksamen i 1871. Deretter var han advokatfullmektig og frå 1873 overrettssakførar på Kongsvinger. Frå 1876 var han høgsterettsadvokat i Vinger, der han også var ordførar mellom 1881 og 1889 og direktør i den lokale sparebanken. I 1889 vart han statsadvokat for Akershus og Kristians (Oppland) lagsokn.

Engelhart representerte Hedemarkens amt på Stortinget i tida 1886-97. Han var 1886-89 medlem av jarnbanekomiteen, 1888-89 som formann. 1889 og 1891 var han president i Odelstinget. I 1890 vart han nekta møte på Stortinget, 56 røyster mot 40, ettersom han hadde søkt statsadvokatembetet. Medlem av konstitusjonskomiteen 1893, formann 1894-96. Medlem av valkomiteen 1893-96 og av undersøkingskomiteen 1894, samt medlem av Lagtinget 1895-96.

Frå mars 1891 til 1892 leia Engelhart Revisjonsdepartementet i Johannes Steen si fyrste regjering, var så medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm til regjeringa gjekk av i 1893. Sidan vart han 1895 utnemnd til sjef for Indredepartementet i den fyrste Francis Hagerup-regjeringa, før han atter vart medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm 1897-98.

Han var amtmann i Bratsberg amt 1898-1902 og i Jarlsberg og Larvik amt frå 1902 til han døydde brått sommaren 1905 medan han var på Feskjær ved Åsgårdstrand.

Engelhart vart i 1892 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og forfremja til kommandør av 1. klasse i 1898. Han var også innehavar av fleire utanlandske ordenar, mellom dei den svenske Nordstjerneordenen.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Jurij Nikolajevitsj Koroljov** (25. august 1962–29. april 2023) er ein tidlegare turnar frå Vladimir i Russland som representerte Sovjetunionen. Han sanka tre gullmedaljar under Turn-VM 1981, fire i Turn-VM 1985 og to i Turn-VM 1987.

Koroljov vart verdsmeister i mangekamp då Turn-VM 1981 vart avvikla i Moskva, hårfint framom landslagskollega Bogdan Makuts. I tillegg fekk han gull i friitståande og lagtevlinga, samt bronse i bøylehest. To år seinare måtte han nøye seg med ein sølvmedalje i lagtevlinga ved Turn-VM 1983. Under verdsmeisterskapen 1985 vann han mangekampen framom landsmannen Vladimir Artjomov. Elles i meisterskapen fekk han gullmedaljar i lagtevlinga, ringar og hopp, pluss sølvmedalje i frittståande. I sitt fjerde strake verdsmeisterskap vart han andremann i mangekampen, der han elles tok nye gullmedaljar i ringar og i lagtevlinga.

Koroljov deltok i europameisterskapen i turn i 1981, 1983 og 1987. I alle tre meisterskapane enda han på andreplass i mangekampen. Frå dei ulike øvingane og tevlingane fekk han med seg fem (2-3-0) medaljar i 1981 og like mange (2-2-1) i 1983, medan det vart tre (1-2-0) i 1987.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yuri Korolyov» frå Wikipedia på engelsk, den 27. mars 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
**Erling Johannes Norvik** (27. april 1899–27. november 1964) var ein norsk embetsmann og Høgre-politikar frå Trondenes.

Norvik, som var son til ein hamnefut, gjekk ut av middelskulen i 1915 og vart i 1917 uteksaminert frå Trondhjems Handelsgymnasium. Etter eit mellomspel på eit reiarlagskontor vart han i 1918 tilsett på kontoret til Finnmark fylkeskommune i Vadsø. Frå 1926 rykte han opp til fullmektig, og tilsett som kontorsjef i 1945. Dei fyrste månadene etter andre verdskrigen var over, fungerte han som fylkesmann. Frå 1948 til 1962 var han skattefut i Finnmark.

Norvik var medlem av Vadsø bystyre 1931–36 og av formannskapet 1947–51. Han var 1950-61 medlem i landsstyret til partiet Høgre. Frå januar 1950 til 1961 representerte han Høgre på Stortinget, den fyrste fireårsbolken frå kjøpstadene i Nordland, Troms og Finnmark, dei to siste valperiodane frå Finnmark 1954–61. Han var 1950-53 sekretær i Sjøfarts- og fiskerikomiteen, 1954-57 formann i Administrasjonskomiteen og 1958-61 medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen.

Framom stortingvalet 1961 fekk sonen Erling Norvik fyrsteplassen på Høgre si valliste for Finnmark, og var stortingsrepresentant dei neste tolv åra.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
*Slindebirken*, 1839, vert rekna til hovudverka
*Labrofossen*, 1837
*Grindelwaldgletsjeren*, 1838
**Thomas Fearnley** (27. desember 1802–16. januar 1842) var ein norsk målar, elev av den norske nasjonalromantikkens far J.C. Dahl. Fearnley var sjølv ein viktig aktør i nasjonalromantikken i norsk målekunst.

Liv og gjerning
---------------

Fearnley var frå Halden, son til ein rik kjøpmann. Han tok til på den då nyskipa teikneskulen i Kristiania. Ein av medelevane, Henrik Wergeland, vart hans ven og første biograf. Ei tid gjekk Fearnley på akademiet i København, men studerte så tre år (1824-27) landskapsmåling hos professor Carl Johan Fahlcrantz på akademiet i Stockholm. Under ei studiereise på Vestlandet sommaren 1826 møtte han J.C. Dahl. Av Dahl lærte han å studere naturen, ei innstilling som vart styrkt av studiet hos C.W. Eckersberg i København.

Hausten 1828 reiste Fearnley til Dresden i Tyskland, og var i halvt anna år elev av J.C. Dahl. Fearnley slo seg så i 1830 ned i München, ein by som skulle verte eit kunstsentrum under entusiasten kong Ludvig av Bayern. Fearnley likte å flakke rundt og hente nye inntrykk. Frå München drog han på utferder til Italia, Paris, London og rundt om i England, til Sveits, Nederland, Tyskland og Noreg.

Fearnley vart påverka av mellom andre Caspar David Friedrich, John Constable og William Turner. Som romantikar heldt han seg til motiv av mektige fjell og fossestryk, særleg i sine monumentale verk. *Labrofossen* (1837), *Grindelwaldgletsjeren* (1838) og *Slindebirken* (1839) vert alle rekna mellom hans hovudverk.

Fearnley var ein uvanleg gåverik målar, som arbeidde lett og med ein fart og friskleik som imponerte samtida. Han var ein sikker kompositør, med rik koloritt og sikker penselføring. Hans glade og opne natur tok lett mot nye inntrykk, dette kunne gje kunsten hans ein viss mangel på åndeleg innleving. Studiane og skissene hans viser best kor framifrå målar Fearnley var, med frisk naturkjensle, fin koloritt og frodig skaparglede i penselstroka.

Fearnley var far til skipsreiaren Thomas Nicolay Fearnley og bror til astronomiprofessor Carl Fredrik Fearnley.

Han døydde i München, etter ei kort sjukelege.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok, IV. Bandet*. 1952.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |
Nobelprisen  

Nobelprisen i økonomi  
2005

**Thomas Crombie Schelling** (14. april 1921–13. desember 2016) var ein USA-amerikansk økonom og professor i utanrikssaker, nasjonal tryggleik, atomstrategi og forsvarskontroll ved Universitetet i Maryland, College Park, School of Public Policy.

Schelling si mest berømte bok, *The Strategy of Conflict* (Konfliktstrategiar) frå Harvard University Press i 1960, pionerte studiet av forhandlingar og strategiske val og blir sett på som ei av dei hundre bøkene som har øvd størst innflytnad i Vesten sidan 1945.

I 1971 publiserte han ein ofte-sitert artikkel om rasedynamikk, kalla «Dynamic Models of Segregation» (Dynamiske modellar for segregering). I dette verket forklarte han korleis eit bustadstrøk med berre kvite bebuarar raskt kunne bli eit nabolag med berre mørkhuda, til og med om ingen av dei kvite bebuarane var absolutt imot å bu i eit integrert bustadstrøk.

Schelling deltok i debatten om global oppvarming. Gjennom sin argumentasjon for at problemet har vorte sterkt overdrive, var han ein av dei leiande innan København-konsensusen.

Professor Schelling underviste tidlegare i tjue år ved Harvard University sin John F. Kennedy School of Government, der han var Lucius N. Littauer-professor i politisk økonomi.

Saman med Robert J. Aumann vann han Nobelprisen i økonomi i 2005 for å ha «*styrka forståinga vår av konflikt og samarbeid gjennom spelteorianalysar*».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Thomas C. Schelling hjå Nobelstiftelsen (på engelsk)
* Intervju med Schelling i 2005 Arkivert 2005-10-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Erling Krogh** (12. september 1888–28. oktober 1968) i Oslo) var ein norsk operasongar (tenor).

Biografi
--------

Krogh vart fødd i Kristiania. Han gjekk på Kristiania Katedralskole til 1905, deretter på Den Kongelige Kunst- og Haandverkskole frå 1905 til 1909. I denne tida, frå 1905 til 1915, arbeidd han som gullsmed. Parallelt studerte han song med Ellen Schytte-Jacobsen. I 1915 drog han til København og Paris for å studere med Peter Cornelius. Seinare studerte han òg Jean de Reszke i Nice 1921. 

Debuten som tenor hadde han i 1915, og frå 1918 var han knytt til Opera Comique i tre år. Så leida han Norsk Operaselskap frå 1922 til 1923, og deretter etablerte han sitt eige operaselskap som han dreiv eit år. Men etter kvart vart det mykje reising og han var solist ved Nordisk Musikkfest i Helsingfors 1932, Oslo 1936 og København 1938. Etter 1936 virka han òg som songpedagog i Oslo. 

Frå den første plateinnspelinga han gjorde i 1916 varte karrieren hans som plateartist i 40 år. Repertoaret var allsidig, klassiske songar, arbeidarsongar, julesongar. På slutten av karrieren heldt han òg ei rekke kyrkjekonserter.

Roller
------

I løpet av karrieren medverka Krogh i over 30 operaer og operetter. Hans yndlingskomponist var Richard Wagner, men han song òg i operaer av andre komponistar. Han gjesta Berlin Staatsoper, Det kongelige teater i København og Stockholmsoperaen. Mellom hans viktigaste roller var 

* Eleazar i Jødinna (Fromental Halévy),
* Bajazzo (Ruggero Leoncavallo),
* Samson i Samson og Dalila (Camille Saint-Saëns),
* Lohengrin (Richard Wagner),
* Tannhäuser (Wagner),
* Othello (Giuseppe Verdi),
* Don José i Carmen (Georges Bizet).

Konsertturneane hans gjekk til Noreg, Sverige, Danmark, Island, Tyskland, Frankrike, Spania og USA. Han var òg med i filmen *Madame besøker Oslo* og song ofte til stumfilmframsyningar i Oslo.

Heider
------

I 1960 fekk Krogh Kongens fortjenstmedalje i gull. Han var æresmedlem i Oslo Håndverker Sangforening frå 1957 og i 1963 vart han tildelt Statens faste stipendium til fortente kunstnarar. Erling Kroghs sangerlegat vart delt ut av Den norske opera til minne om han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erling Krogh» frå Wikipedia på bokmål, den 22. desember 2010.*

---

* Hvem er Hvem 1938 side 301
* Erling Krogh i Norsk biografisk leksikon
* Erling Krogh på mic.no
**Thomas Crecquillon (Thomas Crequillon)** (ca. 1505 – truleg tidleg 1557) var ein fransk-flamsk komponist i renessansen. Han vert rekna som eit medlem av den flamske skulen. Ein kjenner ikkje til kvar han vart fødd, men det var truleg i regionen som då vart kalla Nederland og han døydde truleg i Béthune.

Ein kjenner særs lite dei tidlege åra hans. Han var medlem av kapellet til keisar Karl V, men om han var *maître de chapelle* eller berre ein songar veit in ikkje visst sidan dokumenta frå denne tida er noko motstridande. Seinare ser han ut til å ha hatt stillingar ved Dendermonde, Béthune, Leuven og Namur. I motsetnad til mange av komponistane av den flamske skulen ser han ikkje ut til å ha reist til Italia eller andre delar av Europa. Truleg døydde han i 1557, kanskje i pesten som råka Béthune dette året. 

Musikken til Crecquillon vart høgt verdsett av hans samtidige og syner ein harmonisk og melodisk glattheit som varslar den polyfoniske stilen til Palestrina. Han skreiv tolv messer, over 100 motettar og nesten 200 *chansons*. Stilmessig nytta han imitasjonsprinsippet, på liknande måte som Josquin des Prez, i nesten alle dei religiøse verka sine (messene og motettane). Dette følgjer trenden på denne tida mot gjennomtrengande imitasjon og polyfonisk kompleksitet. I motsetnad til Josquin, varierer Crecquillon sjeldan teksturen sin for dramatisk effekt, og føretrekte heller glattheit og konsistens. 

Dei verdslege *chansons* han skapte nytta òg denne imitasjonsteknikken, i motsetnad til dei fleste andre komponistane på hans tid. Sidan dei var hermande var *chansonane* hans ein av dei beste modellane for den seinare utviklinga av den instrumentale *canzonaen*, som har direkte utvikla seg frå *chanson*. Mange av *chansonane* hans vart arrangerte for instrument, særleg lutt.

Trykkarane Pierre Phalèse (frå Leuven) og Tielman Susato (frå Antwerpen) publiserte meir musikk av han enn av nokon annan komponist, og syner det gode ryktet han hadde på denne tida. I dag er derimot ikkje musikken hans like mykje innspelt som andre flamske komponistar frå denne tida.

Notar
-----

* 

* Fritt tilgjengelege notar av Thomas Crecquillon i Choral Public Domain Library (ChoralWiki)

Litteratur
----------

* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. (ISBN 0-393-09530-4)
* "Thomas Crecquillon." *The New Grove Dictionary of Music og Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd. 1980. (ISBN 1-56159-174-2)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas Crecquillon» frå Wikipedia på engelsk, den 3. april 2010.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BPN
* NKC

 |
Geitejur.
**Juret** er mjølkeorganet på kyr, geiter, sauer og fleire andre pattedyr. Organet produserer mjølk, og har spener som avkommet til dyra kan drikke frå. Sau, geit og hest har to mjølkekjertlar som kvar munnar ut i ein spene. Kyr har fire spenar. Dei fleste husdyr har éin mjølkekanal i kvar spene, men hest har 2-3 kanalar.

Mennesket nyttar mjølkeproduksjonen til dyr for å mjølke. Det er mest vanleg å mjølke kyr, men ein mjølker også geiter, sauer, hestar og kamelar.

Det hender ofte at dyr får sjukdom i juret. Spesielt for storfe er det svært vanleg med mastitt (også kalla jurbetennelse). Dei aller fleste kyr i fjøs får mastitt minst ein gong i livet.

Oppbygginga av kujuret.
Jur på ku i Tanzania.
Hestejur.

Oppbygging av jur hjå storfe
----------------------------

Oppbygginga av juret varierer frå dyreart til dyreart. Denne delen tar for seg juret til storfe.

Juret er delt i fire seksjonar, ein for kvar spene. Seksjonane er totalt skilde frå kvarandre og sjukdom kan ikkje smitte internt mellom delane. Juret er fylt med vev. Mjølka vert produsert og vert lagra i vevet. Det må straume 400 liter blod gjennom juret for å produsere 4 liter mjølk.

Spenene fungerer som ei cisterne. Inni spena er det eit opent rom der mjølka kan kome ned frå hovuddelen av juret, og kan pressast eller sugast ut under. Om ein klemmer på ei spene fylt med mjølk, er det lettare for mjølka å gå opp enn ned, så ho vil forsvinna opp i juret. Derfor er trikset med mjølking å kunna sperra av over mjølka, og klemma på området der det er mjølk for å få ho pressa ut.

For at ein skal få mjølk ut av juret, må kua først «gi ned». Det vil seia at ho byrjar å sleppa mjølk ned frå juret til spenene. Dette skjer naturleg ved at kalven sleikar på juret. Under mjølking i fjøs skjer det ved at juret vert vaska med ein varm våt klut. Nokre gardar brukar berre vanleg papir til å vaska jura, men dette er ikkje like effektivt. Når juret vert stimulert, går det signal til hjernen, og han byrjar å produsera hormon som får kua til å gi ned. Sidan dette skjer via hormon og ikkje nervar, tek det om lag eit halvt minutt frå kua blir stimulert til ho gir ned. 

Nedgivingseffekten varar vanlegvis i om lag to minutt, om ikkje juret vert stimulert vidare (av mjølkeanlegget). 

Hjå nokre kyr kjem nedgivinga lettare enn hos andre, og hos nokre kjem ho berre bonden kjem inn i fjøset og byrjar å mjølka, for då veit kua at det snart er hennar tur. Det er derfor mange kyr renn i båsen når bonden kjem, men likevel aldri elles.

Sjå òg
------

* Bryst
* Pattar

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* «jur» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Koordinatar: 56°07′44.25″N 12°17′13″E﻿

Gilbjerg Hoved
**Gilbjerg Hoved** på 56°7'40" nordleg breidde, eit lite stykke vest for Gilleleje, er det nordlegaste punktet på øya Sjælland i Danmark. Den rette lina over havet mellom Gilbjerg Hoved og Kullen (Kullaberg) i Höganäs kommun i Sverige er grensa mellom Øresund og Kattegat.

Gilbjerg Hoved er ei sandstrand som det stig ein om lag 33 meter høg moreneformasjon opp frå, med ei steil og skoglaus skråning som på dansk er kalla ein *klint*. Langs kanten av denne skråninga eller klinten går det ein stig, *Gilbjergstien*, som fører frå Gilleleje til fritids- og sommarhusområdet *Strand Esbønderup*. Øvst på klinten står ein minnestein over Søren Kierkegaard med Kierkegaard-sitatet: «Hvad er sandhed andet end en leven for en idé».

Ein part av området kring Gilbjerg Hoved er freda på grunn av naturtilhøva (ca. 25 ha), medan eit område på om lag 40 ha som femnar om Gilbjerg Hoved er peika ut som såkalla EU-habitatområde på grunn av sin karakter av særeigen naturtype: «klinter med vegetation langs de atlantiske kyster og Østersøkysterne».

Fotnotar
--------

1. ↑  *Øresundsakvariet, København Universitet*, arkivert frå originalen 24. juli 2012, henta 11. mai 2013
2. ↑  Dansk Naturfredningsforening
3. ↑  Habitatstarter.dk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dansk Ornitologisk Forening (DOF) om fuglelivet og naturtilhøva i området kring Gilleleje
* Om Gilbjerg Hoved på internettsidene til Danmarks Naturfredningsforening
**Gigliola Cinquetti** (fødd 20. desember 1947 i Verona) er ein italiensk songar, journalist og TV-personlegdom.

Biografi
--------

### Sanremo

Cinquetti vann Sanremo-festivalen som 16-åring i 1964. Sigeren i Sanremo-festivalen førte til at ho fekk representere Italia i Eurovision Song Contest same år, som ho òg vann, med songen «Non ho l'età» (*eg er ikkje gammal nok*). Songen er komponert av Nicola Salerno og skriven av Mario Panzeri.

Sigeren førte til internasjonal suksess. Ho kom til og med inn på topp 75-lista i Storbritannia, noko som er veldig uvanleg for ein italiensk artist. I 1966 spela ho inn «Dio, come ti amo», som vart ein annan verdshit.

### Sensurert i heimlandet

Cinquetti fekk igjen stort ry då ho deltok i Eurovision Song Contest 1974 for Italia. Ho framførte songen «Sì» med musikk og tekst av Mario Panzeri, Daniele Pace, Lorenzo Pilat og Carrado Conti. Cinquetti enda på andreplass etter ABBA og «Waterloo».

Ifølgje boka John Kennedy O'Connor, *The Eurovision Song Contest – The Official History*, vart framsyninga til Cinquetti i Eurovision Song Contest sensurert av den italienske kringkastaren RAI fordi ein var redd for at songen hennar skulle påverke folket til å røysta ja i ei folkeavrøysting som skulle arrangerast kort tid etter. Songen vart verande sensurert av dei fleste italienske medium i omtrent ein månad etter tevlinga.

Den engelske versjonen av songen, «Go (Before You Break My Heart)», oppnådde åttandeplass på dei britiske listene i juni 1974.

### Seinare karriere

Ein av hennar andre songar, «Alle porte del sole» (utgjeven i 1973), vart spela inn på nytt på engelsk og italiensk av Al Martino to år etter opphavlege utgjevinga av songen, og oppnådde ein 17.-plass på Billboard-listene i USA.

Då Italia arrangerte Eurovision Song Contest i 1991 var Ciquetti programleiar saman med vinnaren i 1990, Toto Cutugno. I 1990-åra vart ho ein anerkjend journalist og programleiar på TV.

Sanremo-festivalen
------------------

Ved følgjande høve har Cinquetti delteke på Sanremo-festivalen: 

* 1964 «Non ho l'età (Per amarti)» – saman med Patricia Carli
* 1965 «Ho bisogno di vederti» – saman med Connie Francis
* 1966 «Dio come ti amo» – saman med Domenico Modugno
* 1968 «Sera» – saman med Giuliana Valci
* 1969 «La pioggia» – saman med France Gall
* 1970 «Romantico blues» – saman med Bobby Solo
* 1971 «Rose nel buio» – saman med Ray Conniff
* 1972 «Gira l'amore (Caro bebè)»
* 1973 «Mistero»
* 1985 «Chiamalo amore»
* 1989 «Ciao»
* 1995 «Giovane vecchio cuore»

Referansar
----------

1. ↑  O'Connor, John Kennedy. The Eurovision Song Contest – The Official History. Carlton Books, UK. 2007 ISBN 978-1-84442-994-3

* *Denne artikkelen bygger på «Gigliola Cinquetti» frå Wikipedia på bokmål, den 24. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Christine Goitschel**, gift Beranger, (fødd 9. juni 1944) er ein fransk tidlegare alpinist frå Sainte-Maxime i departementet Var som vart olympisk meister i slalåm i 1964. Marielle Goitschel er hennar yngre syster.

Aktiv
-----

Christine Goitschel vart nummer åtte i storslalåm då VM i alpine greiner 1962 vart arrangert i Chamonix i hennar heimland. To år seinare vann ho gullmedaljen i slalåm under dei olympiske vinterleikane i Innsbruck, systera Marielle tok sølvmedaljen. To dagar etter var rollene omsnudd, då sigra Marielle, medan Christine kom på andreplass saman med Jean Saubert frå USA.

Christine Goitschel vann eitt renn i verdscupen i alpine greiner, storslalåmrennet i Franconia i New Hampshire 11. mars 1967. Ho vart skadd tidleg i OL-sesongen 1968 og la då bort konkurranseskia.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* Sports-Reference Arkivert 2010-01-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 50°42′20″N 2°59′23.6″W﻿

Gad Cliff til St Alban's Head
**Jurassic Coast** (*Jurakysten*) er ein verdsarvstad på kysten av Den engelske kanalen sør i England. Han strekkjer seg frå Orcombe Point nær Exmouth i Aust-Devon til Old Harry Rocks nær Swanage i Aust-Dorset, eit strekke på 153 km.
Kysten vart innskriven i 2001 og var den andre naturlege verdsarvstaden i Storbritannia. Ein kan gå langs heile kysten på South West Coast Path.

Geologi
-------

Plasseringa i Storbritannia
Lyme Bay
Jordras nær Lyme Regis
Durdle Door
Kalkstein frå juratida på Isle of Portland er vunne ut.
Jurassic Coast består av klipper frå trias, juratida og krittida, frå mesozoikum, ein periode på om lag 180 millionar år. 

Staden har mange flotte landformer, som den naturlege steinbogen Durdle Door, vika Lulworth Cove og ei øy, Isle of Portland. Chesil Beach er eit fint døme på ein tombolo og ei stormstrand. Kysten har både konkordante og diskonkordante kystlinjer. På grunn av den varierte geologien, har det vorte utført mange internasjonale feltstudiar her. Det var her Mary Anning, ein paleontolog som studerte fossil, oppdaga det første komplette fiskeøgle-fossilet. 

Det høgaste punktet på Jurassic Coast og langs heile sørkysten av Storbritannia, er Golden Cap på 191 meter over havet.

Historie
--------

Under den andre verdskrigen vart fleire område langs Jurassic Coast nytta av det britiske forsvaret. Ein av dei største basane til Royal Navy låg ved Portland Harbour, men har sidan vorte lagt ned. Ein stor base for den britiske hæren ved Bovington er framleis i drift. 

Delar av kysten, særleg rundt Portland, kan vere farleg og det ligg mange skipsvrak langs kysten.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jurassic Coast - offisiell nettstad
* The South West Coast Path National Trail
* Jurassic Coast, UNESCO
* UNEP si side om Jurassic Coast Arkivert 2007-12-23 ved Wayback Machine.
* National Geographic om Jurassic Coast
* BBC om Jurassic Coast

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jurassic Coast» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Dorset and East Devon Coast». UNESCO World Heritage Centre. 2001. Henta 26. desember 2009.
2. ↑  «The Official Guide to the SWCP». SWCP Team. 2004. Henta 26. desember 2009.
**Erling Alvsson** (1230–1283) var ein norsk lendmann og frå 1277 baron. Han var av den mektige Tanberg-slekta frå Ringerike.

Han var son til lendmannen Alv Erlingsson (den eldre) og Ingeborg Bårdsdotter, systera til Skule Bårdsson. Far hans var ein av Skule sine næraste i oppreisten mot Håkon Håkonsson. 

Erling vart lendmann i 1261. Han deltok i Magnus Lagabøte sitt bryllaup med Ingeborg Plovpenningsdatter, og den etterfylgjande kroningsseremonien i Bergen 1261. To år seinare var han ein av dei fremste lendmennene som var med Håkon Håkonsson på ferda til Skottland. Han kjempa i slaget ved Largs og var ved kong Håkon si side då kongen døydde på Orknøyane same vinteren. Saman med lendmannen Andres Plytt førte Erling skipet med kongsliket tilbake til Bergen våren 1264. Men det er under Magnus Lagabøte han framstår som særleg mektig. Han opptrer ved kongen si side i fleire dokument og garanterte sættargjerda i Tunsberg i 1277.

År 1275 fekk Erling den lukrative posisjonen som syslemann i Borgarsyssel og heldt seg mykje i Sarpsborg resten av levetida. Då svenskekongen Valdemar Birgersson flykta frå riket sitt i 1276, tok han seg over til Sarpsborg og fekk vern av Erling. Seinare deltok Erling og sonen Alv Erlingsson (yngre) i forhandlingane mellom Valdemar og broren Magnus Ladulås.

Etter kong Magnus Lagabøte døydde i 1280 var Erling ein av baronane som utøvde den antikyrkjelege politikken som gjorde at Eirik Magnusson fekk tilnamnet Prestehatar.

Erling må ha hatt ei sterk og sjølvstendig stilling som syslemann. Då han døydde i 1283 arva sonen Alv stillinga hans, eit brot mot lovverket i riket.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erling Alvsson» frå Wikipedia på bokmål, den 1. juni 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |