recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Southland Plains
**Southland Plains** er eit namn gjeve til fleire lågtliggjande landområde på Sørøya på New Zealand, avgrensa av høgdedraget Hokonui Hills i nord. Dei dannar eit større område i regionen Southland, og omfattar dei to største busetnadane i regionen, Invercargill og Gore. Southland Plains har noko av det mest grøderike jordsmonnet på New Zealand.

Geografi
--------

Slettene strekkjer seg frå Waiauelva i vest til Matauraelva, som dannar grensa mot Otago, i aust. Dei kan delast inn i tre breie område: Southland plain proper, Waimea Plains og den nedre Waiau Plain mot vest nær Waiauelva.

Southland og Waimea Plains er skilde av høgdedraga Hokonui Hills, som ligg vest for Gore. Soutland Plain ligg nord for byen Invercargill, og inneheld fleire større elver: Aparima, Oreti og Makarewa. Dei strekkjer seg meir enn 45 km inn i landet frå kysten mot Foveaux-sundet, og dekkjer eit område nær 1500 km².

Nordaust for Invercargill , strekkjer Waimea Plains seg kring Mataura og sideelva Waimea innover i landet til byen Gore. I den sørlege delen vert dei til Awarua Plain, eit større område med marskland som breier seg ut frå nær Bluff til foten av The Catlins lengst mot aust. Mellom dei dekkjer låglandet kring Awarua Plain og Matauraelva eit vidare område på enno 2000 km². 

Mot vest ligg nedre Waiau plain som ligg kring munningen til Waiauelva. Denne mindre delen er kilt inn mellom Longwood Range mot aust og Fiordland i vest.

Referansar
----------

1. ↑  Grant, David (24. november 2009). «Southland region: Geology and landforms». Te Ara Encyclopedia of New Zealand. Henta 20. august 2011.

* *Denne artikkelen bygger på «Southland Plains» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2011.*

Koordinatar: 46°20′05″S 168°12′37″E﻿
Koordinatar: 59°53′58.222″N 10°34′54.124″E﻿

**Høvik** er eit strok i Bærum kommune i Akershus, hovudsakleg eit tettbygd bustadområde med småhus, men òg med somme kontorbygningar. Mellom anna ligg hovudkontoret for DNV GL Group AS (tidlegare Det Norske Veritas) på Høvik, attmed Holtekilen, ei grein av Oslofjorden der det òg er fleire populære badestrender. Høvik er dessutan kjend for det tidlegare Høvik Glassverk.

På Høvik ligg Høvik kyrkje, ei teglsteinskyrkje frå 1898, og haldeplassen Høvik stasjon på Drammensbanen, som her er lokaljarnbane. Europaveg 18 går forbi rett attmed kyrkja.

| * v
* d
* e
Delområde i Bærum kommune |
| --- |
| Bekkestua**·**  Bærums Verk**·**  Dønski / Rud**·**  Grav**·**  Haslum**·**  Hosle nord**·**  Hosle sør**·**  Høvik**·**  Jar**·**  Jong**·**  Kirkerud / Sollihøgda**·**  Kolsås**·**  Lommedalen**·**  Lysaker**·**  Løkeberg / Blommenholm**·**  Nadderud**·**  Rykkinn**·**  Sandvika / Valler**·**  Slependen / Tanum**·**  Snarøya**·**  Stabekk**·**  Voll**·**  Østerås / Eiksmarka**·**  Østre Bærumsmarka |
Ein **høvedsmann** er (eller var) leiaren for mannskapet på ein fiskebåt. Oftast åtte høvedsmannen båten, men det hende òg at båteigarar leigde høvedsmenn til å drive for seg. Til vanleg var det høvedsmannen som rekrutterte mannskap, og han var økonomisk og juridisk ansvarleg for båtlaget. 

Til høvedsmenn valde ein handlekraftige menn som var røynde med båt og fiske. Høvedsmannen, og oftare mannskapet, kunne vere leigekarar som fekk fast lønn, men det vanlegaste var at høvedsmannen fekk lott på line med dei andre i båtlaget. Dersom han var båteigar, kunne han i tillegg innkassere båtlotten; dersom han dreiv for andre, kunne han få ei ekstra godtgjersle frå båteigaren. 

Ordet høvedsmann, eller *hovudsmann*, kjem frå mellomnorsk *høfizmann*, som har henta ordet frå norrønt *hǫfuðsmaðr*, etter lågtysk *hovetman*.

Kjelder
-------

* Norsk historisk Leksikon
* Bjarne Svare: *Vefsnbygdene fram til 1830* (Vefsn bygdebok b. I) ISBN 82-990173-2-7
* «høvedsmann» i Nynorskordboka.
**Høyangsfjorden** er ein fjordarm på nordsida av Sognefjorden i Høyanger kommune. Fjorden er 8 km lang og strekkjer seg hovudsakleg nordaustover og inn til sjølve Høyanger. 

Fjorden har innløp mellom Furenestet nedanfor Engelsbøfjellet i aust og Austreimneset ved bygda Austreim. Like aust for Austreim ligg ferjekaien Nordeide som er ein del av ferjesambandet Ortnevik-Måren-Nordeide med ferje til Måren litt aust for innløpet til Høyangsfjorden og til Ortnevik på sørsida av Sognefjorden. Like ved Nordeide ligg grenda Berge oppover i fjordsida. 

Bortsett frå Høyanger inst i fjorden er det få busetnader langs fjorden. Austsida av fjorden er stort sett heilt urørt og til tider særs bratt. Gråberget rett sør for Høyanger stig opp til 849 moh, medan Bugeheii på sørsida av fjorden er 728 moh. På vestsida ligg Langefjellet med ei høgd på 878 moh, men frå 700 meter og oppover er fjellet langt mindre bratt enn lenger nede. 

Riksveg 55 går langs heile vestsida av fjorden og gjennom dei to tunnelane Hovdetunnelen og Kvernhaugtunnelen. Hydro Aluminium Høyanger ligg inst i fjorden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
*For elva, sjå Anga i Førde.* 
Dei «16 store rika» med Anga i aust, sør for Vridji og aust for Magadha.
**Anga** (sanskrit अंग, IAST *aṅga*) er eit historisk område nordaust i Sør-Asia. Det var eit viktig rike på 500-talet f.Kr. før det blei teke over av Magadha i same hundreåret.

Pandavabrørne kjempar mot kongen av Anga. Mogulillustrasjon til *Mahabharata* frå ca. 1598
Anga er eit av dei «seksten store rika» som er nemnde i buddhistiske tekstar som *Anguttara Nikaya*. Det er også nemnd i djaintekstar som *Vyakhyaprajnapti*, og i hinduverket *Mahabharata*.

I følgje informasjon frå *Mahabharata* låg riket i eit område som i dag tilhøyrer delstatane Bihar og Jharkhand i India, seinare også delar av Bengal. Elva Champa (dagens Chandan) danna grensa mot Magadha i vest medan nordgrensa var danna av elva Koshi.

Hovudstaden i riket var Champa (*campā*). Byen låg på høgresida av elva Ganges nær samanrenninga med Champa. han var ei tid særs rik, og var ein av seks viktige byar i Oldtids-India (Digha Nikaya). Bhagalpur i Bihar blir ofte identifisert som staden Champa låg, og omfattar to landsbyar kalla «Champa-nagara» og «Champa-pura».

Ifølgje *Mahabharata* blei ein av pesonane i verket, Karna, utropt til konge av Anga av herskaren Duryodhana.

Kjelder
-------

1. ↑  G.P. Malalasekera, *Dictionary of Pali Proper Names*. 1937.

* *Denne artikkelen bygger på «Anga» frå Wikipedia på engelsk, den 9. februar 2015.*
| **Nordlandet** |
| --- |
| Bydelen Nordlandet i Kristiansund 
Foto:
Harald OppedalBydelen Nordlandet i Kristiansund 
Foto:
Harald Oppedal
 |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Nordmøre |
| **Koordinatar** | 63°07′07″N 07°49′02″E﻿Koordinatar: 63°07′07″N 07°49′02″E﻿

 |
| **Areal** | 14,44 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Kvernberget (205 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Møre og Romsdal

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 5374 (2001) |
| **Folketettleik** | 384 /km² |

**Nordlandet** er den største øya i Kristiansund kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Ho har eit areal på 14,44 km². Øya er den nordlegaste av dei øyane byen ligg på, med hamna som det sentrale midtpunkt. Her ligg òg det høgaste punktet i byen, Kvernberget på 205 m.o.h.. Den gamle busetnaden på Nordlandet ligg sentralt i forhold til hamna og sunda som er innseglinga til hamna. Frå her er det båtsamband over sunda til sentrum av byen på Kirkelandet. Bydelen Nordlandet har eiga kyrkje, Nordlandet kyrkje. 

Mykje av utbygginga i Kristiansund dei siste 30 åra har skjedd på Nordlandet. 

Kristiansund lufthamn, Kvernberget ligg på Nordlandet, med tilhøyrande helikopterbase for oljeverksemda på Haltenbanken. Like ved ligg oljebasen Vestbase. Løkkemyra var opphavleg regulert til industriområde, men er no òg eit handelssentrum i Kristiansund, med mellom anna kjøpesenteret Amfi Futura, Biltema og andre store varehus. 

Nordlandet vert òg humoristisk kalla «Marokko».

Biletgalleri
------------

* Nordlandet anno 2002, en del bygging har skjedd sidan.Nordlandet anno 2002, en del bygging har skjedd sidan.
* Nordlandet kyrkje. 
Foto:
Harald OppedalNordlandet kyrkje. 
Foto:
Harald Oppedal
* Kvernberget, høgaste punkt på Nordlandet. 
Foto:
Harald OppedalKvernberget, høgaste punkt på Nordlandet. 
Foto:
Harald Oppedal

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**St Davids** (walisisk **Tyddewi**), formelt St David's and the Cathedral Close, er ein by i Pembrokeshire i Wales. Det er den minste byen i Storbritannia med kring 2000 innbyggjarar (2004). Bystatusen *city* blir normalt brukt om større byar, men som her har historiske religiøse røter. St Davids ligg ved elva Alun, på St David's halvøy. Byen er den de facto geistlege hovudstaden i Wales og kvilestaden for den walisisisk vernehelgenen, den heilage David.

Byen voks opp kring St Davidskyrkja, som er vigd den nasjonale vernehelgenen; det er fordi dette er ei domkyrkje at St Davids fekk status som by. I mellomalderen var byen eit viktig pilegrimsmål. Ruinar av palasset til biskopen frå 1300-tale, ligg ved sida av domkyrkja, og blir vedlikehalde av Cadw. 

Ifølgje tradisjonen blei heilage David fødd ved St Non's like sør for byen kring år 500. Han skal ha blitt døypt ved Porthclais, som no er hamneområdet til St Davids. Det er òg heilage David som får æra for grunnlegginga av byen, då under eit anna, ukjent namn, kring 550.

Andre attraksjonar i byen er ein byport frå 1200-talet, ein keltisk høgkross og eit akvarium. Byen er eit populært mål for fotturistar, som kan bu på eit av fleire hotell eller på ungdomsherberget her. Det finst berre éin pub i St Davids, noko som er særs uvanleg for ein britisk by. 

St Davids er den einaste byen i Storbritannia som heilt ligg inne i ein nasjonalpark, det vi seia Pembrokeshirekysten nasjonalpark.

Kjelder
-------

1. ↑  *Office for National Statistics : Census 2001 : Parish Headcounts : St David's and the Cathedral Close*, arkivert frå originalen 13. juni 2011, henta 1. august 2020

* *Denne artikkelen bygger på «St Davids» frå Wikipedia på bokmål, den 1. august 2020.*
Skulptur av Angelina Engelsen, 2009
**Angelina Engelsen** (fødd 25. juni 1948 på Kapp på Toten) er ein norsk bilethoggar. Ho arbeider i tre, betong og bronse.

Angelina Engelsen er dotter av treskjeraren Henning Engelsen og Ingrid Gullerud og syster av bilethoggaren Elena Engelsen. Ho utdanna seg ved Statens håndverks- og kunstindustriskole, Treskjerarskulen i Oberammergau, Hochschule für Bildende Künste i Dresden og Statens Kunstakademi under Per Palle Storm. 

Ho debuterte på Haustutstillinga i 1977, og med separatutstilling på Galleri Tanum i 1978.

Engelsen har hatt ei rekkje utsmykkingsoppdrag og offentlege arbeid, blant andre prisen for Årets budeie, Oppland fylkeskommune sin pris for forsking og utvikling, Sparre Olsen-prisen, prisen til den årlege Hestegallaen, byste av diktaren Marie Wexelsen, byste av Rolf Bækkelund, minnesmerke over Bastian Haugland, utsmykking på Norsk Hestesenter, Raufoss eldresenter, Gran psykiatriske sjukehus og Jørstadmoen militærleir. 

Angelina Engelsen utformar òg prototypar for produksjon i treskjerarverksemda HENNING, som blei skipa av far hennar i 1947. Ho mottok kunstnarstipendet til Oppland fylkeskommune i 2005.

Kjelder
-------

1. ↑  Alfsen, Glenny (20. februar 2017). «Angelina Engelsen». *Norsk kunstnerleksikon* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «Angelina Engelsen» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk kunstnerleksikon
* KulturNav

 |
Det er eit sprang på ein milliard år i dette berglaget der 500 millionar år gammal dolomitt ligg over 1,5 milliardar år gammal rhyolitt.
*Hutton sin diskordans* ved Jedburgh, Scotland, illustrert av John Clerk i 1787 og fotografert i 2003.
Ein **diskordans** er ei gravlagd erosjonflate som ligg mellom to berglag eller strata av forskjellig alder. Dette indikerer at sedimentavleiringa ikkje skjedde samanhengande. Generelt har ofte det eldre laget vore utsett for erosjon i tida før det yngre laget vart lagt oppå, men uttrykket vert nytta om alle slike sprang i sedimentære berglag. Fenomenet vinkeldiskordans vart oppdaga av James Hutton, som fann døme på dette i Jedburgh i 1787 og ved Siccar Point i 1788.

Bergartane over ein diskordans er yngre enn bergartane under (med mindre berglaga har vorte snudd opp ned). Ein diskordans representerer ei tid der det ikkje vart bevart noko sediment i ein region. Den lokale registreringa for tidsintervallet manglar og geologar må nytta andre spor for å finne informasjon om den geologiske historia til området. Tidsintervallet som manglar vert kalla ein *hiatus*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Unconformity» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ American Geological Institute. Dictionary of Geological Terms. New York: Dolphin Books, 1962.
	+ U.S. Bureau of Mines Dictionary of Mining, Mineral og Related Terms published on CD-ROM in 1996.
	+ Keith Montgomery (2003). «Siccar Point and Teaching the History of Geology» (pdf). University of Wisconsin. Henta 26. mars 2008.

1. ↑  Hutton sin disordans

Sjå òg
------

* Diskonformitet

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Diskordans**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
Orgelet i Roskilde domkyrkje, ombygd 1833
Orgelet i Ravnsbjergkirken ved Århus, 1976
**Marcussen & Søn** er eit dansk orgelbyggeri, etablert i 1806 av Jürgen Marcussen (1781-1860). 

Jürgen Marcussen sitt orgelbyggeri fekk konsesjon i 1811, og leverte det første store pipeorgelet i 1818. I 1826 fekk Marcussen med seg Andreas Reuter (1798-1847) som kompanjong, og firmaet bygde under namnet «Marcussen og Reuter» orgelet i Christiansborg slotskirke (1829) og det bygde om orgela i Roskilde domkyrkje (1833) og København domkyrkje (1836).

Då Andreas Reuter døydde i 1847, tok Jürgen Marcussen sonen sin, Jürgen Andreas (1816-1900), inn i leiinga, og firmaet tok namnet «Marcussen & Søn». På denne tida bygde firmaet orgel i Lunds domkyrka og Nystads nya kyrka i Finland (1865). Seinare kom ein slektning av Marcussen, Johannes Lassen Zachariassen (1864-1922) med i firmaet. I alle år er det familiemedlemmer som har ått og styrt orgelbyggeriet - i 2002 overlet Jürgen Zachariassen firmaet til dottera Claudia Zachariassen.

Det fyrste Marcussen-orgelet som vart levert til Noreg, vart bygd i Fredrikstad domkyrkje. Elles har firmaet levert orgel over heile verda, blant anna til Japan, USA og Sør-Afrika. Eit av dei største prosjekta dei har hatt ansvar for, var det 18 m høge orgelet i St. Laurentskerk i Rotterdam, med 85 stemmer.

Kjelder
-------

* Kristian Halse i *Vefsn prestegjeld Menighetsblad* nr 2 2008.
**Mardalsfossen** er den 13. høgaste fossen i Noreg og Europa ut frå totalt fall. Han ligg ved sørenden av Eikesdalsvatnet i Molde kommune i Møre og Romsdal fylke. Fossen er ein del av elva Mardøla og fell 657 meter ned mot Eikesdalsvatnet. Fossen vert ofte feilaktig rekna for å ha det høgaste fallet i Noreg. Lengda 297 meter vert ofte nytta i så tilfelle, men den verkelege høgda på det lengste fallet er 358 meter. Dette er derimot heller ikkje det lengste i Noreg. 

Fossen består av to store fall, begge stupfossar, og nokre mindre kaskadefall ved botn. Fossen er regulert og tørrlagt store delar av året. Fossen vert derimot opna for turismen sin del frå 20. juni til 20. august frå om lag ni om morgonen til ni om kvelden. 

Det går bilveg fram til ein parkeringsplass nedanfor fossen. Frå parkeringsplassen er det ein 30–45 minutt gåtur opp til fossen. 

Mardalsfossen kom i fokus i 1970, under Mardøla-aksjonen.

Sjå òg
------

* Fossar i Noreg

Kjelder
-------

* Mardalsfossen på World Waterfall Database

1. ↑  «Mardalsfossen». Kartverket / Fakta om stedsnavn. Henta 27. mai 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Ole Severin Aavatsmark** (10. august 1855–11. oktober 1935) var ein norsk lærar, redaktør og Venstre-politikar frå Grong i Nord-Trøndelag.

Aavatsmark var son av ein lærar og kyrkjesongar. Sjølv tok han eksamen ved Klæbu seminar i 1874. Sidan var han lærar i Namsos 1875-1919, organist i Namsos kyrkje frå 1881, skulestyrar ved folkeskulen i Namsos 1917-19, samt redaktør i avisa *Nordtrønderen* 1892-1924. Åra 1878-87 gav han ut barnebladet *Barnebudet* og saman med Marius Hægstad gav han ut verket *Namdalsk folkedigtning*. Han lærte musikkteori og orgelspel hos Ludvig Mathias Lindeman i 1881, og studerte ved musikkonservatoriet i Kristiania i 1886. I 1890 hadde han stipend for å studere skulestellet i Danmark og Sverige. Han var formann i Namsos Arbeidersamfund 1887-1909. Aavatsmark var ordførar i Namsos i 1906 og 1910-13, forlikskommissær 1892-1907.

Aavatsmark var 1. vararepresentant til Stortinget frå Namdalen 1906-09 og på ny 1916-18. Han møtte fast 1907-09 etter Kasper Sund døydde i 1907, då medlem av justiskomitéen. I 1918 møtte han på Stortinget ei kort tid. Han representerte Venstre.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ole Severin Aavatsmark[*daud lenkje*] hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Ole Brandt** (4. januar 1818–4. august 1880) var ein norsk gardbrukar, kyrkjesongar, ordførar og stortingsmann frå Vestre Slidre i Oppland.

Brandt var son til ein kyrkjesongar og gardbrukar i Vestre Slidre. Han vart seminarist frå Asker i 1837 og tok to år seinare over som kyrkjesongar i heimbygda og skaffa seg garden Løken. Brandt var ordførar i Vestre Slidre 1849-55 og frå 1860. Dessutan var han medlem av forlikskommisjonen og formann for sparebanken frå 1868. 

Brandt representerte Kristians amt på Stortinget 1859-64, 1868-69 og 1876-79. Han var 1859-60 medlem av justiskomite nr 1, 1862-63 av kyrkjekomite nr 2, 1868-69 av Lagtinget og kyrkjekomite nr 1. I 1876 møtte han som 1. varamann frå 25. mars, medlem av tollkomiteen. Heldt 1877-79 fram i denne komiteen som 4. representant frå amtet, også medlem av Lagtinget.

Han døydde på garden sin i Vestre Slidre i 1880.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ole Brandt NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ole Andreas Krogness** (fødd 23. mai 1886 i Trondheim, død 28. mai 1934 i Fana) var ein norsk fysikar. Han arbeidde for opprettinga av eit geofysisk institutt i Tromsø, og leia instituttet frå 1918 til 1922. Han var leiande i det geofysiske forskingsmiljøet i Nord-Noreg tidleg på 1900-talet.

Tidleg liv og karriere
----------------------

Krogness var son av presten Ole Andreas Tangen Krogness (1832–1887) og hustru Christiane Augusta Lindeman (1850–1928). Farfaren var politikaren Ole Andreas Krogness. Oldefar på morssida var Ole Andreas Lindeman.

Han tok examen artium i 1904, og cand. real.-eksamen frå Universitetet i Oslo i 1912. Frå 1908 arbeidde han som assistent for Kristian Birkeland.

I juni 1912 vart han gift med Dagny Vegerd Guldberg, dotter av legen Carl Johan Guldberg. Dei fekk fem barn. Dottera Synnøve, født i 1915, vart sidan gift med økonomen Leif Holbæk-Hanssen.

Seinare karriere
----------------

I 1912 vart Krogness tilsett som direktør for observatoriet på Haldde. Han flytta dit med familien, og fekk i 1915 selskap av Olaf Devik med familie. Saman foreslo dei to opprettinga av eit geofysisk institutt i Tromsø, og dei flytta dit i 1918. Krogness vart leiar for Vervarslinga for Nord-Noreg fram til 1922. Han var styremedlem for Tromsø museum frå 1919 til 1923 og styreformann frå 1923 til 1928. *Komiteen for de Vitenskapelige Institusjoner i Tromsø* foreslo opprettinga av eit universitet same stad.

Frå 1928 var han professor i jordmagnetisme og kosmisk fysikk ved Bergens Museum. Stillinga var nyoppretta.

Han er tildelt ridderordenen av Æreslegionen og offisers grad av Italias kroneorden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ole Andreas Krogness» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juni 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑   Asgeir Brekke (2002). «Ole Andreas Krogness». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk) (Kunnskapsforlaget).
**Ole Bjørnsen** (**Ole Bjørnsen Haukom**) (25. desember 1783–17. april 1845) var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Telemark.

Bjørnsen var son ein av gardbrukar i Lårdal. Han gjekk i lære hos biskopen i Kristiansand, og vart i 1802 skulehaldar og kyrkjesongar i Kviteseid i Telemark. Frå 1812 sat han i forlikskommisjonen i Kviteseid, tre år seinare kjøpte han garden Haukenes og busette seg der.

Bjørnsen vart innvald til Stortinget 1815-16 for Bratsbergs amt. Han var medlem av elleve komitear, mellom dei var valkomiteen, kyrkjekomiteen, om kongetiend i Østerdalen, om rikshospitalet og om lov om ettertrykk. Under forhandlingane var han ein av dei som dei andre bøndene lytta til. I spørsmålet om den såkalla Eidsvollsgarantien støtta han med kraft Wilhelm F. K. Christie sin argumentasjon for "garantien" (Nissen:115).

Etter å ha hamna på varamannsplass ved fleire stortingsval, vart Bjørnsen på ny innvald til tingsamlingane 1836 og 1836-37, sameleis i 1839 og 1842. I 1836, 1836-37 og 1839 var han i militærkomiteen, i 1842 av konstitusjonskomiteen. Han var i 1836 medlem av riksretten.

Bjørnsen var i fleire år ordførar i Kviteseid. Han var ein nær venn av Jens Zetlitz, som tileigna han 2. utgåve av *Sange for den norske bondestand*.

Bjørnsen døydde på garden sin i Kviteseid i 1845.

Kjelder
-------

* Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914 digital utgåve side 98
* Nissen, Bernt A.:*Vårt folks historie VI*. 1964

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Ole Bjørnsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
Ole-Johan Dahls hus, ferdigbygt
Ole-Johan Dahls hus under bygging, oktober 2008.Foto: Kjetil Ree

Ole-Johan Dahls hus under bygging, oktober 2008.Foto: Kjetil Ree

**Ole-Johan Dahls hus** (prosjektnamn: **Ifi2**) er informatikkbygget ved Universitetet i Oslo (UiO) som opna i 2011. Bygningen ligg i Gaustadbekkdalen like ved Blindern, og husar Institutt for informatikk og samarbeidspartnarar i området. Han er kalla opp etter Ole-Johan Dahl, UiOs første professor i informatikk.

Byggeprossess
-------------

Bygningen vart bygd av Statsbygg på vegner av Kunnskapsdepartementet for Universitetet i Oslo. Grunnarbeidet starta våren 2006, og oppstart for byggearbeidet var mars 2007. Kostnadsramma for prosjektet var på 1 milliard kroner (prisnivå 2006).

Strukturen til bygget
---------------------

Totalt areal på bygget er ca. 28 250 kvm. Arealet femner parkeringskjellar og studentpub (Escape), vrimleareal, kantine, bibliotek, kaffebar, auditorium i ulike storleikar, undervisningsrom, kollokvierom, lesesalar, terminalstover og kontorplassar. Bygningen har ca. 300 kontorplassar og ca. 2400 studentplassar. 

Bygget har gjennomgåande etasjar frå 1 til 4. I sørenden er det 5 etasjar, medan det i norddelen er ei høgblokk på 10 etasjar. Bygningen tek opp Blindernfargane til platået, som er teglrødt og sort. Føre bygget er det etablert eit grøntområde med gong- og sykkelveg. 

Bygget er fundamentert på fjell. Det er kompliserte grunnforhold med mykje leire, på grunn av den underjordiske Gaustadbekken.

Tekniske data
-------------

* Arkitekt: Lund Hagem Arkitektar AS
* Byggherre: Statsbygg
* Brutto areal: 28.250 kvm
* Byggestart: 2/1-2006
* Ferdig bygt: ultimo 2010
* Innflytting: januar 2011
* Ferdig uteareal: medio 2010

Referansar
----------

1. ↑  «Offisiell åpning av Ole-Johan Dahl hus». UiO Institutt for informatikk. Henta 15. mai 2016.

* *Denne artikkelen byggjer på «Ole-Johan\_Dahls\_hus» frå Wikipedia på bokmål, den 3. jan 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om prosjektet ved Wayback Machine (arkivert 2009-07-31)
Bille på daudt plantemateriale.
**Organisk materiale** eller **organisk stoff** er ei samlenemning for materiale som stammar frå levande organismar eller materiale som inneheld karbon. Døde plantar, dyr og menneske og avfallsstoff frå levande dyr og menneske er næring for mikroorganismar som bryt ned det organiske materialet og saman med mineral dannar næring til nye levande organismar. Ein kan dermed kalla det organiske materialet brennstoffet i eit økosystem.

Organisk materiale finst både på landjorda, i havet og på havbotnen. 

Under særlege tilhøve (frost, syre i jorda, oksygenmangel eller tørke) kan nedbrytinga ikkje halda tritt med opptaket frå nye levande organismar, og det blir ei oppsamling av organisk material som stadig blir tjukkare. På denne måten oppstår til dømes torv og myr. Lagra organisk materiale og organisk materiale under nedbryting på jordoverflata blir kalla humus.

Oppsamla organisk materiale kan omdannast til kol, petroleum og svartskifer.

Sjå òg
------

* Jordtypar
* Økologi
* Organisk sambinding

Kjelder
-------

1. 1 2  Lauritzen, Stein-Erik; Linge, Henriette (5. desember 2019). «organisk materiale». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  «organisk stof | lex.dk», *Den Store Danske* (på dansk), henta 26. august 2020

* *Denne artikkelen bygger på «Organisk materiale» frå Wikipedia på bokmål, den 26. august 2020.*
**Organiske syrer** er organiske sambindingar med sure eigenskapar. Den vanlegaste av desse, karboksylsyra, får sin surheit frå karboksylgruppa (–COOH). Sulfonsyrer, som inneheld atomgruppa –SO2OH, er forholdsvis sterke syrer. Alkoholar, som innheld ein eller fleire hydroksylgrupper (–OH), kan opptre som syrer, men er normalt veldig svake. Andre grupper med forholdsvis svak syreverknad er tiolgruppa (–SH), enolgruppa og fenolgruppa.

Organiske syrer er vanlegvis svake og løyser seg, i motsetning til uorganiske syrer, ikkje fullstendig opp i vatn. Lågmolekylære organiske syrer, som maursyre og mjølkesyre, er normalt blandbare i vatn; høgmolekylære organiske syrer, som benzosyre, er uløyselege i molekylform. Organiske syrer løyser seg generelt lett opp i organiske løysingsmiddel. Den forholdsvis sterke syra p-toluensulfonsyre er ofte brukt i organisk kjemi fordi ho er lettløyseleg i organiske løysingsmiddel.

Eksempel på vanlege organiske syrer er eddiksyre, eplesyre, maursyre, mjølkesyre, oksalsyre, sitronsyre og urinsyre.

Sjå òg
------

* Organisk base
* Uorganisk syre

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Organic acid» frå Wikipedia på engelsk, den 7. januar 2020.*
**John Dunstaple** eller *Dunstable* (fødd om lag 1390, død 24. desember 1453 i London) var ein sentral engelsk komponist på starten av 1400-talet, og rekna som stilskapar for den flamske skolen. Saman med Leonel Power er han den største i sin generasjon i England.

Dunstaple var i teneste hjå John, hertugen av Bedford, medan denne rådde som drottsete for Frankrike under den mindreårige kong Henrik 6.. Samstundes åtte han land under den engelske krona i Normandie. Styringstida til John vara ved frå 1423 til 1435, så Dunstaple har truleg vore lang tid i Frankrike. Han åtte elles landområde i Wessex. 

Dunstaple var òg til stades under fleire av dei diplomatiske sendeferdene som på den tid vart utveksla mellom Frankrike og England, og i 1438 var han med i følgjet til hertugen av Gloucester, som nett då sette det engelske miljøet i kontakt med dei italienske humanistane. Saman med andre komponistar vart han registrert hjå hertugen av Ferrara, Leonello d´Este seint på 1440-talet. Følgja av dette er at Dunstaple sin musikk vart betre teke vare på i Italia enn i England, av di mange av dei lagra manuskripta der vart brende då kong Henrik 8. oppløyste klostervesenet under den engelske reformasjonen. 

Dunstaple var og kjend som matematikar, astronom og astrolog. Han var òg knytt til abbediet St Albans, sjølv han, motsett mange andre komponistar på same tid, ikkje var vigd prest. Han døydde julaftan 1453.

Den franske diktaren Martin le Franc hylla Dunstaple for noko han kalla *le contenance Anglois*, eit heller langt dikt. Her vert det sagt at Dunstaple har påverka både Guillaume Dufay og Gilles Binchois. 

Johannes Tinctoris gjev Dunstaple mykje av æra for at «den nye musikken» kom til på 1400-talet. Soleis er han gudfar til den stilretninga som seinare vart kalla den flamske skolen. Dunstaple var truleg ein av dei første som bygde ei messesyklus kring ein samanbindande Cantus Firmus, og sette med dette standard for utviklinga av messestilen det følgjande hundreåret. Det finst berre femti av verka hans att, mellom dei to messer, tre ufullstendige, og ei lang rekkje einskilde messesatser. Attåt har vi 12 isorytmiske motettar, og 27 ulike songar over religiøse tekstar, mest knytt til Jomfru Maria. Nokre verdslege songar er tillagt Dunstaple, men opphavet her er uvisst. Det var kjend at Dunstaple skreiv ei rad med songar eller carols. Forskarane trur at ein del av dei som er teke vare på anonymt kan vera frå hans hand.

John Dunstaple er truleg den engelske komponisten som har hatt størst påverknad nokon gong.

Kjelder
-------

* Allan W. Atlas: Renaissance music, London 1998.
* Engelsk Wikipedia.

Bakgrunnsstoff
--------------

* John Dunstable på Allmusic

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
I matematikk er **proporsjonalitet** eller **proporsjon** når to storleikar varierer slik at tilhøvet mellom storleikane er konstant.

Definisjon
----------

Når {\displaystyle y} og {\displaystyle x} er proporsjonale storleikar, kan vi skrive

{\displaystyle y=k\cdot x\,}

Der k er proporsjonalitetsfaktoren.

Ein kan vidare finne k slik

{\displaystyle k=y/x\,}

Døme
----

* Praktisk kan vi sei at to storleikar er proporsjonale om ei dobling av den eine storleiken fører til ei dobling av den andre storleiken.
* Om du køyrer med konstant fart, er distansen du tilbakelegger, proporsjonal med tida du bruker. Det ser vi av formelen for konstant fart {\displaystyle s=vt}, der farten v er proporsjonalitetsfaktoren.
* Omkrinsen av ein sirkel er proporsjonal med radius i sirkelen, og 2\pi  er proporsjonalitetsfaktoren etter formelen {\displaystyle O=2\pi r}.
* Krafta ein må bruke for å løfte ein lekam frå bakken, er proporsjonal med massen av lekamen, der tyngdeakselerasjonen (9,81{\displaystyle m/s^{2}}) er proporsjonalitetsfaktoren.

Eigenskapar
-----------

Sidan

{\displaystyle y=k\cdot x\,}

er òg

{\displaystyle x=(1/k)\cdot y\,}

Dette tyder at om {\displaystyle y} er proporsjonal med {\displaystyle x} med proporsjonalitetsfaktor k, så er {\displaystyle x} proporsjonal med {\displaystyle y} med proporsjonalitetsfaktor {\displaystyle 1/k}.

Om {\displaystyle y} er proporsjonal med {\displaystyle x}, vil grafen med {\displaystyle y} som funksjon av {\displaystyle x} vere ein rett linje, og den vil gå gjennom origo. Stigingstalet vil vere lik proporsjonalitetsfaktoren.

Omvendt proporsjonalitet
------------------------

To storleikar er omvendt proporsjonale om den eine variabelen er proporsjonal med den inverse av den andre, eller sagt på ein annan måte: produktet av variablane er konstant. Når to storleikar {\displaystyle x} og {\displaystyle y} er omvendt proporsjonale, kan vi skrive

{\displaystyle y=k/x\,}

Der k er forskjellig frå null. Det vil sei at om den eine variabelen doblast, vil den andre halverast, slik at produktet av dei alltid er konstant.

Til dømes er tida det tar å køyre ein distanse omvendt proporsjonal med farten man reiser med. 

Uttrykt grafisk vil ein graf med to variable som varierer inverst, bli ei hyperbel-linje. Produktet av x- og y-verdiane vil alltid vere lik proporsjonalitetsfaktoren k. Av dette følgjer at sidan k ikkje kan vere null, vil grafen heller ikkje krysse nokon av aksane.

Symbol
------

Ein nyttar ofte symbolet '∝' for å syna at ein storleik er proporsjonal med ein annan. Til dømes, om *A* er proporsjonal med *B* skriv ein *A* ∝ *B*. Likeeins, om *A* er omvendt proporsjonal med *B* skriv ein *A* ∝{\displaystyle ^{-1}} *B*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Proporsjonalitet» frå Wikipedia på bokmål, den 17. september 2011.*
**Prosentpoeng** eller **prosenteining** vert brukt om den absolutte endringa mellom to prosentverdiar. Til dømes er ei endring frå 16 prosent til 20 prosent ein auke på 4 prosentpoeng. Samtidig er det ein relativ auke på 25 prosent, sidan 4 er 25 prosent av 16. 

Prosentpoeng er delte inn i basispunkt eller basispoeng, der 100 basispunkt er 1 prosentpoeng.[1]

I samband med meiningsmålingar blir dette somme tider omtalt feil. Det vert til dømes sagt at oppslutnaden til eit parti går opp med fem prosent når det eigentleg er snakk om fem prosentpoeng.

Men liknande feil vert òg gjort under framstillinga av mange andre målingar som er gjevne i prosent, som til dømes vekst, avkastning eller medisinske mål som ejeksjonsfraksjon. Blant anna vil standardavviket til ei slik måling vere gjeven i prosentpoeng, men likevel feilaktig omtala som prosent. Dette kan føre til forvirring sidan standardavvik òg kan målast i prosent av estimatet, såkalla relativt standardavvik.

Referansar
----------

1. ↑  Samfunnsspeilet 2009/3 (Statistisk sentralbyrå): «Praktiske prosenter: Andeler og endringer»
Korona kring månen
Korona kring sola etter soloppgang
Ein **korona** i meteorologi er ein sirkel kring sola eller månen skapt av diffraksjon av lys av små vassdropar (og stundom små iskrystallar) i ei sky. 

Koronaen består av fleire konsentriske fargeringar rundt jordlekamen og ein sentral lys glorie. Vinkelstorleiken på koronaen er avhengig av diameteren på skydropane. Små dropar skapar lyse koronaer. Koronaer skil seg frå haloar ved at haloar vert skapt av refraksjon (og ikkje diffraksjon) frå relativt store iskrystallar i staden for små. Raudaktige fargar dekkejr alltid den ytre delen av koronaen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forklaring og biletgalleri

Galleri
-------

* SkogkoronaSkogkorona
* Refleksjon av solkoronaRefleksjon av solkorona
* Solkorona ved Golden Gate BridgeSolkorona ved Golden Gate Bridge
* Delvis korona ved Golden Gate BridgeDelvis korona ved Golden Gate Bridge
* MånenMånen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Corona (optical phenomenon)» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2011.*
**John Ertzgaard** (fødd 18. juni 1977) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar av ugandisk opphav, fødd i Nairobi. Han var den beste sprintaren i Noreg i åra frå 1999 til 2004, når han var skadefri, og vann i perioden 2000-05 fire NM-gull på 200 meter og to på 100 m. Ertzgaard var medlem av Raufoss Idrettslag, bortsett frå åra 1995-98 då han representerte oslolaget IK Tjalve.

Aktiv
-----

Ertzgaard kvalifiserte seg til finalen på 100 meter i junior-verdsmeisterskapen 1994 og enda sist i finalen. Hans personlege rekordar lydde då på 10,73 og 21,41 sekundar på høvesvis 100 m og 200 m. To år seinare forbetra han dei til 10,53 og 21,21. Han pynta 100-meterrekorden til 10,49 i 1997 og 10,48 i 1998, siste året forbetra han seg til 21,13 på 200 m. Alle desse åra stod han heilt i skuggen av Geir Moen.

Den store framgangen kom i 1999. Heile tre gongar sprang Ertzgaard inn til 10,27 sekundar på 100 m, og i Göteborg gjorde han sitt livs løp på 200 m då han vart klokka inn på 20,47 sekundar. Han vann 200-meteren i U23-EM og tok seg til semifinalane på distansen under verdsmeisterskapen i Sevilla.

I 2000 fekk Ertzgaard kongepokalen for sigeren på 200 meter under NM. Han deltok i Sommar-OL 2000 i Sydney, der han vart utslått i forsøka etter ein heller svak 200 meter. Året etter sette han sin endelege personlege rekord på 100 m på 10,26 sekundar i eit stemne i finske Vaasa. Same sesongen prøvde han seg på 400 meter og fekk i september notert 46,80 på Bislett stadion, nasjonalt ei framifrå tid som berre noregsrekordhaldaren Quincy Douglas makta slå den sesongen.

Etter 2002 sleit Ertzgaard ofte med skadar, og han kom aldri tilbake til sitt tidlegare toppnivå, ei heller i sine meir skadefrie periodar. Og nasjonalt vart han parkert av den nye toppsprintaren, innvandraren Jaysuma Saidy Ndure.

Ertzgaard la opp i 2008. Han vart tildelt Norges Friidrettsforbunds fortjenestemedalje i 2004. 

### Medaljar i norske meisterskap

* 1996: Sølvmedalje på 200 m – 21,57
* 1998: Sølvmedaljar på 100 m – 10,36, og på 200 m – 21,33
* 2000: Gullmedaljar på 100 m – 10,43, og på 200 m - 20,70
* 2001: Gullmedaljar på 100 m – 10,31, og på 200 m - 21,01
* 2003: Gullmedalje på 200 m – 21,27
* 2005: Gullmedalje på 200 m – 21,65, sølvmedalje på 100 m – 10,57
* 2007: Sølvmedalje på 200 m – 21,56, bronsemedalje på 100 m – 10,80

### Deltaking i internasjonale meisterskap

* EM 1998 i Budapest: Utslått i mellomheat 100 m (nr 20 – 10,48)
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i semifinalane på 200 m (nr 13 – 20,72)
* OL 2000 i Sydney: Utslått i forsøka på 200 m (nr 39 – 21,00)
* VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvartfinalane på 100 m (nr 22 -10,25) og 200 m (nr 27-20,88)
* EM 2002 i München: Utslått i semifinalane på 100 m (nr 14- 10,45) og 200 m (nr 16)
* EM 2006 i Göteborg: Utslått i forsøka på 100 m (nr 34- 10,62)

Kjelder
-------

* friidrett.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* «John Ertzgaard» (på engelsk). Olympedia. Henta 23. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Dylan Armstrong** (fødd 15. januar 1981) er ein kanadisk tidlegare friidrettsutøvar frå British Columbia som vann sølv i kulestøyt ved VM 2011 og bronse i same øvinga ved VM 2013.

Aktiv
-----

I junioralderen prøvde Armstrong seg i fleire av kastøvingane, best gjorde han det i sleggjekasting. På seniornivå lukkast han betre i kulestøyt. Under Sommar-OL 2008 vart han fjerdemann etter ny personbeste på 21,04 meter, ein einaste centimeter bak Andrej Mikhnevitsj på bronseplassen. Meir enn seks år seinare fekk han bronsemedaljen etter at Mikhnevitsj mista alle sine resultatar etter 2005 på grunn av doping.

I 2010 vann Armstrong kuletevlinga i Samveldeleikane med 21,02 meter. Same året i juni forbetra han sin personbeste til 21,58 m ved eit stemne i Baunatal.

Den 25. juni 2011 støytte Armstrong kula 22,21 meter i Calgary, hans livs lengste støyt. Ved verdsmeisterskapen i Daegu i september nådde han 21,64 meter og tok sølvmedaljen, tyske David Storl vann gullet med 21,78 meter som best. I den neste verdsmeisterskapen, i Moskva i 2013, sikra Armstrong seg ein ny VM-medalje. Nemnde Storl og Ryan Whiting frå USA kom framom han på resultatlista. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa i sleggjekast (63,89 m=nr 31)
* VM 2007 i Osaka: Nr 9 i kulestøyt – 20,23 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 3 i kulestøyt – 21,04 m
* VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa i kulestøyt (19.86 m=nr 16)
* VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje i kulestøyt – 21,64 m
* OL 2012 i London: Nr 5 i kulestøyt – 20,93 m
* VM 2013 i Moskva: Bronsemedalje i kulestøyt – 21,34 m

I 2015 gifta Armstrong seg med den russiske kulestøytaren Jevgenija Kolodko.

Referansar
----------

1. ↑  
Shulman, Michael (15. februar 2015). «After 6 years, Canada's Dylan Armstrong finally receives his Olympic bronze» (på engelsk). CTV News. Henta 11. mars 2023.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dylan Armstrong» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juli 2021.*

* «Dylan Armstrong» (på engelsk). Olympedia. Henta 11. mars 2023.
Markveien 57 i Oslo, tidlegare hybelhus for menn. Morgenstierne & Eide fekk Houens fonds diplom for dette arbeidet i 1923.Foto: Mahlum

**Morgenstierne & Eide** var eit norsk arkitektfirma skipa i Oslo i 1909 av arkitektane Christian Morgenstierne og Arne Eide.

Firmaet stod bak fleire prosjekt med mellom anna sosial boligbygging, til dømes hagebyane Arctanderbyen og Hasleby på Frydenberg i Oslo.Dei har òg laga sentrumsplanane for dei nye industriplassane Tyssedal, Glomfjord og Høyanger. 

Morgenstierne & Eide teikna mellom anna Torggata Bad, Folketeatret, Bredtvedt læreheim for unge lovovertredere, det seinare Bredtveit fengsel forvarings- og sikringsanstalt og Røde Kors-klinikken i Oslo.

I 1918 fekk dei Sundts premie for Kristinelundveien 20 i Oslo og i 1923 Houens fonds diplom for eit kommunalt losjihus for menn.

Kjelder
-------

1. ↑  *Norsk kunstnerleksikon*, band 2, H-M, Oslo: Universitetsforlaget, 1983, om Christian Morgenstierne på s.966 digital utgåve
2. 1 2  Morgenstierne & Eide frå Arc! ved Geir Tandberg Steigan (Vitja 20. januar 2014)
3. ↑  Sundts premie Arkivert 2014-02-01 ved Wayback Machine. frå Norske arkitekters landsforbund (Vitja 20. januar 2014)
4. ↑  Houens fonds diplom Arkivert 2014-02-01 ved Wayback Machine. frå Norske arkitekters landsforbund (Vitja 20. januar 2014)
**Organisasjonsnummer** er i Noreg eit ni-sifra registreringsnummer som blir tildelt av Einingsregisteret ved Brønnøysundregistra for ein organisasjon (føretak, idrettslag og liknande). Nummeret blir brukt for å gje organisasjonen og juridiske personar ein unik og eintydig identifikator når det gjeld offentlige styresmakter og andre organisasjonar.

Organisasjonsnummeret skal opplysast om når ein til dømes opprettar ein bankkonto, på salsfakturaer, førespurnader til offentlege styresmakter og økonomiske oppgåver som skal leverast på vegner av organisasjonen.

Det niande sifferet i organisasjonsnummeret er eit kontrollsiffer. Det vil seie at sifferet er tildelt etter ein formel slik at det maskinelt kan reknast ut at det er i samsvar med dei første åtte siffera, for å unngå feilskriving.

Kjelder
-------

1. ↑  «organisasjonsnummer». Det Norske Akademis ordbok. Henta 14. august 2019.
2. ↑  «Om organisasjonsnummeret». Brønnøysundregistra. 31. januar 2019. Henta 14. august 2019.
**Cromwellstraumen** er ein havstraum som renn som ein understraum austover langs ekvator i Stillehavet, under den vestoverretta ekvatorstraumen. Han er observart frå Galapagosøyane på 91 ºV til omkring 160 ºV, ein avstand på nær 8000 km. Cromwellstraumen er symmetrisk om ekvator, og strekkjer seg omkring 150 km på begge sider. Vertikalt strekkjer han seg frå kring 20 meter djupne til kring 200 meter djupne. Straumen er kraftigast omkring 50-100 m ned, og er der over 1 m/s. Han transporterer omtrent like mykje vatn som det Floridastraumen transporterer gjennom Floridasundet, kring 30 millionar kubikkmeter per sekund. Straumen er merkverdig stabil. Ein har òg funne ein tilsvarande understraum ved ekvator i Atlanterhavet. 

Cromwellstraumen vart oppdaga i 1952 av Townsend Cromwell, ein forskar ved Honolulu Laboratory.

Townsend Cromwell
-----------------

Oseanografen Townsend Cromwell oppdaga straumen som i dag ber namnet hans då han forska på driving i ekvatorområdet i Stillehavet. Han omkom i 1958 då flyet hans styrta på veg til ein oseanografiekspedisjon.

Vekselverknad med El Niño
-------------------------

El Niño fører til ei reversering av dei normale havstraumane i Stillehavet. Overflatevatnet vert blese vestover av passatvindane og djupare vatn vert tvungen opp i aust for å erstatte vatnet. No og då strøymer dette vatnet attende over havet og fører varmt vatn til austkysten av Stillehavet. Når ein ikkje har El Niño-år vert Cromwellstraumen tvungen til overflata av ein undervassvulkan nær Galapagosøyane, ein prosess kalla oppvelling. Under El Niño-år skjer ikkje dette og farvatnet kring øyane er derfor langt varmare under ein El Niño enn i normale år.

Effekt på dyrelivet
-------------------

Cromwellstraumen er både oksygen- og næringsrik, og mykje fisk held seg i straumen. Ein får oppvelling nær Galapagosøyane og dette fører det næringsrike vatnet til overflata for galapagospingvinar. Oppvellinga er derimot noko sporadisk og når han uteblir påverkar dette heile næringskjeden i området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cromwell Current» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Cromwell, Townsend (1953). "Circulation in a meridional plane in the central equatorial Pacific." *Journal of Marine Research* **12** 196-213.
2. ↑  Cromwell, T. Montgomery, R. B. and Stroup, E. D. (1954). "Equatorial undercurrent in the Pacific Ocean revealed by new methods." *Science* **119** (3097) 648-649.
**Crnoljeva** (serbisk Црнољева; albansk Carralevë *eller* Mali i Carralevës) er eit fjell sentralt i Kosovo som deler dei to geografiske regionane Kosovosletta og Metohija. Crnoljeva er òg eit punkt der dei tre nedslagsfelta i Serbia møter kvarandre (og tre av fire på Balkan), noko som gjer fjellet til eit stort hydrografisk knutepunkt. På albansk er fjellet kalla opp etter landsbyen Carraleva.

Crnoljeva ligg sør i sentrale område av Kosovo, mellom dalane til elvane Drenica (i aust) og Miruša og Topluga (i vest). Fjellet strekkjer seg frå nord tils ør og deler Prizren-senkinga i Metohija frå Drenica-regionen på Kosovosletta. Den høgaste toppen er Topila på 1177 meter over havet, medan Drmanska glava (926 moh) utgjer det hydrografiske knutepunktet. Ein annan fjelltopp er Korenik (1142 m).

Crnoljeva er rik på malm, hovudsakleg krom, magnesitt og kol. Midt over fjellet kryssar vegen Uroševac-Prizren. 

Av elvar som spring ut frå fjellet finn ein: 

* Drenica, Topila og Crnoljeva reka; gjennom Sitnica drenerer dei mot Svartehavet.
* Nerodimka; gjennom Lepenac drenerer ho ut i Egearhavet;
* Banja, Miruša og Topluga; gjennom Kvite Drin drenerer dei ut i Adriahavet;

Større busetnader rundt Crnoljeva er Štimlje (aust), Suva Reka, Blace, Banja, Mališevo (vest), Lapušnik, Komorane (nord) og Carraleva (aust).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Crnoljeva» frå Wikipedia på engelsk, den 13. februar 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 61°45′51.671″N 6°12′34.844″E﻿

Gloppeelva ved Evebøfossen Foto: Chell Hill

Eidsfossen i Gloppeelva fotografert 7. august 2008 Foto: Chell Hill

**Gloppeelva**, òg kalla *Storelva*, er ei elv i Gloppen kommune. Elva er utløpet frå Breimsvatnet, og munnar ut i Gloppefjorden, sør for Sandane sentrum, nær Sandane Camping. Elva er ei lakseelv, det vil seie at det går laks i elva.

Elva er regulert gjennom ei demning omtrent 1 km frå Breimsvatnet. Vasskraftverka Eidsfoss kraftverk og Trysilfoss kraftverk utnyttar vatn frå elva. 

Ved elvemunningen ved Gloppefjorden har elva skapt eit delta av typen brakkvasssdelta. Fitjeelva som munnar ut like sør for Gloppeelva har medverka til at deltaet har fått ei vid og lang grunne, med sandbankar av ulik høgd. Tett ved området ligg Sandane Camping, som utnyttar sanden i deltaet til badestranda si. Elvane gjer at vatnet held noko lågare temperatur, men samstundes vert vatnet varma opp på den lange grunna forholdsvis raskt sommarstid.

Lakseelv
--------

Grunneigarane er organiserte i *Gloppen Elveeigarlag* og *Indre Gloppen Elveeigarlag*. Desse lagea forvaltar lakseførekomstane i elva, og leiger ut rettane til laksefiske. Dei står òg for vedlikehald av to laksetrapper i elva.

Dyreliv
-------

Deltaet og området rundt legg til rette for eit allsidig innslag av vadefuglar, og området er freda under namnet *Bukta fuglefredningsområde*. 

På grunn av det gode fisket i området trekk elva til seg rovdyr og fugl. Området har tidvis hatt mange oterar, noko grunneigarane ikkje set pris på, då dei meiner dette truer villaksbestanden i elva. Grunneigarane har ved fleire høve fått fellingsløyve på oter i elva. 
I 2007 vart det observert eit havørnpar ved elvemunninga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gloppeelva» frå Wikipedia på bokmål, den 3. mai 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Fellingsløyve for oter i Gloppeelva oppheva av direktoratet». Fylkesmannen. 30. august 2006. Henta 29. april 2008.
2. ↑  «Havørn observert ved Gloppeelva». Firda. 13. mars 2007. Henta 29. april 2008.  *artikkel med bileteserie*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gloppeelva**

* Elvedeltadatabasen[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |