recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ulv i Polar ZooFoto: Johannes Jansson, 2009

BrunbjørnFoto: Johannes Jansson, 2009

**Polar Park** (tidlegare *Polar Zoo*) er ein dyrepark i Bardu kommune i Troms og Finnmark. Han opna 18. juni 1994, baserer seg på å visa fram dyr i sine naturlege omgjevnadar. Dette inneber at kvar art får mykje plass i boltra seg på; med 1100 mål fordelt på berre 12 innhegningar har parken verdas største areal per dyr. I tillegg til denne rekorden er han verdas nordlegaste dyrepark. Samanlikna med andre dyreparkar legg Polar Zoo stor vekt på sjølve dyrehaldet, og mindre på underhaldning.

Ein av dei største attraksjonane til dyreparken er bjørnane Salt og Pepper, som kom til parken som små ungar i 2009. Det at Salt er albino, og dermed har heilt kvit pels, gjer at dei har stor publikumsverdi. At publikum kan sleppa inn i innhegningane og vera i nærkontakt med dyreungar og vaksne ulvar, er òg populært.

Dyr i Polar Park
----------------

* Elg
* Hjort
* Moskusfe
* Rein
* Ulv
* Gaupe
* Raudrev
* Jerv
* Brunbjørn
* Fjellrev
* Grevling
* Diverse husdyr

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

 Commons har multimedium som gjeld: **Polar Park**

| * v
* d
* e
Dyreparkar i Noreg |
| --- |
| Akvariet i Bergen  | Amadeusparken  | Atlanterhavsparken  | Bjørneparken  | Kristiansand Dyrepark  | Langedrag Naturpark  | Polar Park  | Risør akvarium |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BR orgnr

 |
Kastanjettar
**Kastanjett** er eit perkusjonsinstrument av typen klappetre.

Ordet «kastanjett» kjem frå gresk *kastanea* (kastanje); og som nemning for eit musikkinstrument frå spansk *castañetas* (‘små kastanjar’). Instrumentet består av eit par konkave skal som er bunde saman i den eine enden. Skala blir haldne i handa og blir brukte til å få fram rytmiske aksentar og/eller ein klaprande lyd, fått fram ved ein serie av raske klikk. Som regel blir instrumentet brukt parvis med eit sett kastanjettar i kvar hand. Kastanjettar blir tradisjonelt laga av hardtre, men i moderne tid er dei også ofte laga av glasfiberforsterka kunstmateriale.

Historikk
---------

Opphavet til instrumentet er ikkje kjent. Speleteknikken med å slå handhaldne stokkar saman som akkompagnement til dans er eldgammal, og er kjent både frå det gamle Egypt og det antikke Hellas. I Spania er kastanjaettar kjende frå det 1. hundreåret f.Kr. der dei fekk namnet *castañuelas* etter likskapen med kastanjar.

Oppbygging
----------

Kastanjettar
Dei enkelte delane av kastanjettar har kvar si nemning:

* Blad (sp.: *hoja*): kvar halvdel av dei to trestykka til kastanjetten
* Hjarte (sp.: *corazón*): er det indre holrommet
* Skal (sp.: concha): er den nedste runde delen av bladet
* Øyre (sp.: *orejes*): er forhøginga med dei to hola til snora
* Bru (sp.: *puente*): er sambandet mellom øyra
* Spiss (sp.: *punto*): er staden, der dei to kastanjettblada treffer kvarandre i botnen av skala.
* Leppe (sp.: *labio*): er stykket mellom hjartet og kanten til skalet
* Snor/band (sp.: *cordón*): er den/det som held dei to blada til kastanjetten saman

Speleteknikk
------------

*Dansande jente med kastanjettar*. Måleri av Pierre-Auguste Renoir
I praksis nyttar ein kastanjettspelar to par kastanjettar, eitt i kvar hand. Snora blir halden over ein finger (normalt over tommelfingeren, men tidlegare og i særskilde regionale dansar også over langfingeren), og kastanjettane kviler i handflata. Ved hjelp av fingrane som er bøygde over, lèt ein skala klapra mot kvarandre. Lyden frå kvart par er i litt ulik tonehøgd. Settet med den høgaste tonen, kalla *hembra* (kvinneleg), blir normalt halde i høgre hand, medan settet med den djupare tonen, kalla *macho* (mannleg), blir halde i venstre hand. Med ein utvikla speleteknikk kan ein oppnå ulike klangfargar.

Bruk
----

Kastanjettar blir ofte spelte av songarar eller dansarar. I motsetnad til ei utbreidd antaking nytter ein vanlegvis ikkje kastanjettar i flamenco-dans, bortsett for i to spesielle former, *zambra* og *siguiriyas*. I Andalucía blir kastanjettar normalt kalla *palillos* (små stokkar), og dei er kjende i flamenco under dette namnet. Den typiske stilen der kastanjettar inngår, er spansk folkedans som t.d. fandango, *sevillana* og *seguidilla*. I *escuela bolera*, ei ballettaktig danseform, bruker ein også kastanjettar til akkompagnement.

Litteratur
----------

* Westrup, Jack og F.Ll. Harrison: *Collins Encyclopedia of Music*. Chancellor Press. Revidert utgave ved Conrad Wilson 1976.
**Douglas Fairbanks sr.** (23. mai 1883–12. desember 1939) var ein amerikansk skodespelar, filmforfattar, regissør og filmprodusent, og som er kjend for romantiske, atletiske roller i stumfilmar som *The Mark of Zorro* (*Zorros merke*, 1920),  *The Three Musketeers* (*De tre musketerer*, 1921),  *Robin Hood* (1922),  *The Thief of Bagdad* (*Tyven i Bagdad*, 1924) og *The Black Pirate* (*Den sorte pirat*, 1926). Han var med på å skipa filmselskapet United Artists i 1919. Fairbanks er blitt kalla «kongen av Hollywood», og har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame. 

Douglas vart fødd som Douglas Elton Thomas Ullman i Denver i Colorado. Han var son av Hezekiah Charles Ullman (fødd 1833) og Ella Adelaide Marsh (fødd 1850), halvbror av John Fairbanks (fødd 1873) og bror av Robert Payne Ullman (1882–1948).

Fairbanks var gift med Anna Beth Sully og seinare med skodespelaren Mary Pickford frå 1920 til 2935. Sonen hans frå det første ekteskapet, Douglas Fairbanks jr. (1909–2000), var òg skodespelar.

Det amerikanske filmstjerneparet Douglas Fairbanks (til venstre) og Mary Pickford i Oslo sommaren 1924.Foto: Narve Skarpmoen/Nasjonalbibliotekets bildesamling

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Douglas Fairbanks» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Douglas Fairbanks Site (arkivert versjon)
* The Douglas Fairbanks Museum Arkivert 2008-09-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |


1. 1 2  «Douglas Fairbanks | Silent film, swashbuckler, producer | Britannica», *www.britannica.com* (på engelsk), 20. januar 2024, henta 28. februar 2024
2. 1 2 3  Svendsen, Trond Olav (22. august 2023). «Douglas Fairbanks». *Store norske leksikon* (på norsk).
**Romssa Arena**, tidlegare kjend som **Alfheim stadion**, er eit fotballstadion i Tromsø og heimebana til fotballaget Tromsø IL. Arenaen ligg på sjølve Tromsøya.

Vestsida av Romssa Arena
Fotballbana måler 110 x 70 meter, og var rekna som den største grasbana i Noreg. Det var òg innsydd kunstgras i sjølve grasmatta for å forsterke underlaget. I midten av 2006 blei det lagt kunstgras på heile Alfheim stadion.

På austsida av arenaen er det oppført eit nytt forretningsbygg som blant anna inneheld klubbhus, møterom og kurs- og konferanselokale. Publikumsrekorden er 10 225 frå ein kamp mot Rosenborg i 1990. Det er vurdert å bygge ut kortsidene på Romssa, ettersom dei for augneblinken ligg under standarden i tilhøve til resten av anlegget.

Arenaen hadde til 29. mars 2023 namnet Alfheim Stadion før namnet blei endra til Romssa Arena. Romssa er nordsamisk for Tromsø.

Kjelder
-------

1. ↑  «Fakta Alfheim stadion». *til.no*. Tromsø IL. 16. april 2012. Henta 14. mai 2012.
2. ↑  «Nå skal Tromsø IL spille på Romssa Arena». *TIL.no*. 29. mars 2023.
3. ↑  Aarsæther, Aslaug; Skoglund, Kari Anne; Skeie, Torgeir (29. mars 2023). «Alfheim stadion får samisk navn». *NRK Troms*. Henta 29. mars 2023.
Herefordokse
Herefordkalv
Herefordkyr på beite i Australia
**Herefordfe** er ein storferase som opphavleg kjem frå Herefordshire i England. Meir enn fem millionar av rasen finst kring om i femti land. Eksporten av feet starta i 1817, då fe vart sende frå England til Kentucky, og dei vart ganske raskt seinare spreidde til resten av USA, Canada, Mexico og delar av Sør-Amerika. I dag er rasen vanleg i Australia, Russland, Israel, Japan, det kontinentale Europa og Skandinavia.

Feet er særleg knytt til dei tempererte stroka i Canada, USA og Russland. På den sørlege halvkula er det mykje i bruk i Australia, tilsvarande i det sentrale og austlege Argentina, i Uruguay, og i New Zealand der rasen er den vanlegaste storferasen.

Rasen vert hovudsakleg brukt i kjøttproduksjon. Med omsyn til storleik står herefordfeet i ei mellomstilling, lettare enn charolais, men tyngre enn høglandsfeet.

Historie
--------

Herefordfeet vart avla fram i Storbritannia kanskje så tidleg som i det 17. hundreåret og set framleis preg på landsbygda i Herefordshire. Seinare har det kome til ein kollete variant av rasen. Herefordfeet har vorte avla for roleg temperament, rask vekst og god kjøttkvalitet.

Dei første herefordkyrne blei importerte til Noreg rundt 1950. I dag blir det formidla sæd frå herefordoksar gjennom GENO. Kvart år inseminerer ein rundt 1 000 dyr med sæd frå hereford. Oppdrettarar av hereford i Noreg er organiserte i Norsk Herefordforening.

Kjelder
-------

1. ↑  «Breeds of Livestock - Cattle». Henta 5. april 2010.
2. ↑  Sanders, Alvin H. (1914). *The story of the Herefords*. Chicago: Sanders Publishing Company. Henta 12. juli 2009.
3. ↑  «Cattle Breeds - Hereford». *The Cattle Site*. April 13, 2018. Henta 13. april 2018.
4. ↑  «Early Chronology of the Hereford Breed 1723-1955». The Hereford Herd Book Society. 1995. Henta 5 April 2010.
5. ↑  «Commercial Beef Cattle in New Zealand». Beef New Zealand. Arkivert frå originalen 23. mai 2010. Henta 5. april 2010.
6. ↑  «Seminstatistikk». Tyr-Norsk Kjøttfeforening. Arkivert frå originalen 5. oktober 2008. Henta 4. desember 2020.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Hereford cattle» frå Wikipedia på engelsk, den 5. desember 2009.*
* *Denne artikkelen bygger på «Herefordfe» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Herefordfe**

* World Hereford Council Arkivert 2018-10-19 ved Wayback Machine.
* American Hereford Association
* Australian Hereford Society
* Canadian Hereford Association
* Irish Hereford Society
* List of Hereford Associations Arkivert 2008-03-21 ved Wayback Machine.
* New Zealand Hereford Association
* UK Hereford Society
* Polled Hereford Breed Information - Cattle.com
* American Hereford Association
* The Origin and Growth of Polled Herefords Arkivert 2009-04-04 ved Wayback Machine. - Oklahoma State University

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Rotsund kapell** er ei langkyrkje frå 1932 på Rotsund i Nordreisa kommune i Troms og Finnmark. Kyrkja er i bindingsverk og har 240 sitjeplassar.

Historie
--------

Det vart anlagt hjelpekyrkjegard i Rotsund i 1860, og det melde seg då eit ynske om å byggje ei kyrkje i samband med gravplassen. I 1887 vedtok kommunestyret i Skjervøy, som Rotsund då var ein del av, å byggje kyrkje der, og i 1920 vart det vedteke i ein kongeleg resolusjon at kapellet skulle byggjast. Likevel stod det ikkje klart før i 1932.

Bygginga tok til i februar 1932 og tok berre fem månedar. Kapellet kosta under 40 000 kronar, og av desse var om lag 10 000 samla inn privat. Arkitekt Harald Sund teikna kapellet.

Kapellet vart vigsla av biskop Eivind Berggrav 18. september 1932. Heile 21 born vart døypte i gudstenesta, og nesten tusen menneske møtte opp.

Under andre verdskrigen vart kapellet rekvirert av tyske styrkar og nytta til innkvartering. Altarbildet som var i kapellet, vart skore ned og rulla saman, noko som førte til at det vart øydelagt. Dagens altarbilete er difor ikkje like gamalt som resten av kyrkja. Ramma for biletet har framleis eit kulehol etter den tyske bruken av kapellet. Dette kjem frå eit vådeskudd som gjekk av i kapellet.

Inventar
--------

Altartavla. Bak ljoset til høgre kan ein skimte kuleholet.
* I korboga heng eit krusifiks laga av kunstnaren Oscar Lynum.
* I kapellet er eit eksemplar av Den Resen-Svaningske Bibel, gjeve ut i 1647.

Kjelder
-------

* 

* *Denne artikkelen bygger på «Rotsund kapell» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2019.*

* Ronny Trælvik og Lill-Karin Elvestad, *Kirkene i Troms. Bind II*, Bok i Nord, Finnsnes, 2016. Side 157–163

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Rotsund kapell». *Kirkesøk*. Den norske kyrkja.
* Nordreisa kyrkjelege fellesråd om Rotsund kapell
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
* 

* Rotsund kapell i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Alf Henry Rasmussen, red. (1993). «Rotsund kapell, Rotsundelv». *Våre kirker. Norsk kirkeleksikon*. Kirkenær: Vanebo forlag. s. 118. ISBN 82-75-27022-7.

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Nord-Troms prosti |
| --- |
| Arnøy • Burfjord • Kåfjord • Lenangsøyra • Lyngen • Nordreisa • Rotsund • Sekkemo • Skjervøy • Skorpa • Storfjord |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Helgåga** er ei elv i Rana kommune som munnar ut i fjordarmen Nordsjona inst i fjorden Sjona. Namnet har uvisst opphav, men mange tolkar det som ei avleiing frå *heilag*.

### Geografi

Vassdraget har fleire store innsjøar. Dei største, Helgåvatnet og Gråvatnet er begge typiske fjordsjøar. Høgtuvbreen i nordaust tilfører sediment til vassdraget. Dette har ført til biologisk og geologisk interessante fenomen som ein dalsandur i dalen oppfor Øvre Helgåvatn og eit delta ved utløpet i Helgåvatnet av elva frå Øvre Helgåvatn.

### Vern

Vassdraget er verna i Verneplan IV for vassdrag. Ved vernet vart det lagt vekt på vassdraget sin type- og referansevassdrag og på dei store kulturfaglege verdiane, kulturminna og friluftsliv. I området til vassdraget er òg Kvannlia-Sølvjodalen Naturreservat verna. Nedbørfeltet, på 98 km², er svært lite påverka av menneskeleg verksemd med berre spreidd busetnad i nedre del, samt om lag 10 fritidshytter ved Litlevatnet, Gråvatnet, Helgåvatnet og Øvre Helgåvatn. I tillegg har Helgelandskraft ei hytte til bruk som base ved arbeid med kraftlinja som går gjennom dalen ved Stortjønna lengst nord i vassdraget, heilt ved vasskiljet og grensa mot Gjervalvassdraget i Rødøy kommune.

### Busetnad og næring

Der elva renn ut i sjøen ligg tre småbruk, øvre og nedre Helgå og Langstrand. På Langstrand vart vatn frå elva på 1920-talet brukt i hermetikkproduksjon.

På 1980-talet var det planar for etablering av eit landbasert fiskeoppdrettsanlegg ved elva, men desse vart skrinlagt etter krakket i oppdrettsnæringa.

### Utbyggingsplanar

I 2007 sendte Helgeland Småkraft AS ein søknad til NVE om konsesjon til å bygge eit vasskraftverk på 1 MW i Helgåga, med ein årleg produksjon av 5,7 GWh. Konsesjonssøknaden har møtt motbør på grunn av vassdraget sin verdi som referansevassdrag, men politisk behandling gav eit positivt vedtak frå Miljø-, plan og ressursutvalet (MPR) i Rana kommune den 15. august 2007. Søknaden skal no handsamast av Nordland fylke før NVE fatter endeleg vedtak.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Helgåga» frå Wikipedia på bokmål, den 3. mai 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  St.prp. nr. 118 (1991-92): Verneplan IV for vassdrag
2. ↑  Søknad om utbygging av kraftverk (Sakstype C-41), Registreringsnr 4955, Saksnr 200702621, Vassdragnr 157.4Z HELGÅGA
3. ↑  Rana Blad: *Vil bygge ut vernet vassdrag*, 4. september 2007

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kvannlia-Søvjodalen Naturreservat hos Miljaustatus[*daud lenkje*]
**Samuel Honrubia** (fødd 5. juli 1986) er ein fransk handballspelar frå Béziers. Perioden 2011-15 vann han to VM-gull, OL-gull og EM-gull med Frankrike sitt landslag i handball. Åra frå 2005 til 2016 vart han fransk seriemeister heile ti gongar, flest for Montpellier HB. Han spelar venstrekant, sidan 2021 aktiv for toppserie-laget Istres.

### Landslagsspel

Honrubia fekk sin landslagsdebut i 2009 og var med i mannskapa som gjekk til topps i Handball-VM 2011 i Sverige og som vann gull under Sommar-OL 2012 i London. I 2014 var han med å slå arrangørlandet Danmark i EM-finalen, året var han med om det same då Frankrike vann over arrangørlandet Qatar i VM-finalen. Fram til 2017 deltok han i 87 landskampar og skåra 194 mål.

### Klubbspel

Honrubia spelte på Montpellier frå 2004 til 2012. I desse åra var han med på å vinne den franske toppserien sju gongar og den nasjonale cupfinalen seks gongar. Deretter gjorde han i tida 2012–16 teneste i Paris Saint-Germain. Med laget frå den franske hovudstaden vart han tre gongar seriemeister og to gongar cupmeister. Sidan var han aktiv i fire ulike franske handball-lag.

### Merittar

* OL-gull: 2012 med Frankrike
* VM gull: 2011, 2015 med Frankrike
* EM-gull: 2014 med Frankrike
* Fransk seriemeister: 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 for Montpellier, 2013, 2015, 2016 for PSG
* Fransk cupmeister: 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2012 for Montpeller, 2014, 2015 for PSG

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Samuel Honrubia» frå Wikipedia på fransk, den 11. januar 2024.*
**Blefjell** er eit fjellområde på grensa mellom Buskerud og Vestfold og Telemark. 
Blefjell omfattar delar av dei fem kommunane Rollag, Flesberg og Kongsberg i Viken og Notodden og Tinn i Vestfold og Telemark.

Store Ble
---------

Store Ble (òg skrive Store-Ble og Storeble) er det høgastliggande området på Blefjell. Dette området ligg som ein rygg i nord-sør retning og strekkjer seg frå Blenuten (1213 moh. òg kalla Viermyrnuten og Sørkjenuten) i nord til Sigridsfjell (1194 moh.) i sør og inkluderer alle dei høgaste toppane på Blefjell. Den høgaste toppen er Bletoppen (1342 moh.). Det går merka T-stiar mellom Nordstul og Numedalen Kro på Store Ble, og turistforeininga har to turisthytter der som heiter Sigridsbu og Eriksbu. Det går stiar mellom Blefjell og Vegglifjell frå Åkliskardet. Området ligg stort sett over tregrensa og har mellom anna ei reinstamme.

Vesle Ble
---------

Vesle Ble (òg skrive Vesle-Ble og Vesleble) er området rundt Krøkla og austover. Dei lågareliggande områda av Vesle Ble er populære hytteområde som Blestølen, Fagerfjell, Blestua, Ble-Høgda og Liatoppen. Vesle Ble er vinterstid populært hos skigåarar og er meir tilgjengeleg og mindre vêrhardt enn Store Ble.

Enkelte rekna Vesle Ble som ein del av Store Ble, men det er ikkje i tråd med den lokale tradisjonen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kjentmannsmerkets venner si side om Blefjell Arkivert 2011-04-08 ved Wayback Machine.
* Turistforeininga sine sider om Blefjell Arkivert 2004-10-26 ved Wayback Machine.
* Blefjell villreinområde
* Blefjell Utvikling BA

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Marie de France** var ein franskfødd diktar som budde i England på siste delen av 1100-talet. Ein veit lite om livet hennar, og det har versert mange teoriar som prøver å knyta henne til kjende historiske skikkelsar. Ho skreiv på eit kontinentalt gammalfransk, men mange av avskriftene som eksisterer av verka hennar er gjort av anglo-normanniske skrivarar, og har derfor anglonormanniske trekk.

Det mest kjende verket hennar er dei tolv versnovellene ho skreiv i åra 1155-1170 under sjangernemninga «lais», ein sjanger som ho sjølv skapte. Forteljingane er tileigna kong Henrik II av England. I prologen fortel ho at ho eigentleg hadde tenkt å overføra historier frå latin til «romansk», altså å skriva antikke romanar. Men ettersom slike forteljingar no var blitt så vanlege, valde ho å heller laga rima forteljingar av keltiske songar og melodiar, som ho kalla «lais».

Dei fleste av dei 12 forteljingane hennar har handlinga lagt til Bretagne. Alle handlar om kjærleik, og komposisjonane følgjer eit fast grunnskjema. Etter ei innleiande lykke blir dei to elskande utsett for prøvingar og ulukker, og det endar anten godt ved at trufast kjærleik får påskjønninga si, eller ulukke grunna mangel på uthald.

Kring 1180 skreiv Marie ei samling på 102 fablar, *Ysopet*. Denne bygger på ei eldre angelsaksisk fabelsamling, men dei tillagde moralane er av Marie. Ho er også rekna som forfattar av legenda St. Patriks lidingar (*St. Patrick's Purgatory*) og helgenvitaen St. Audreys liv (*La Vie seinte Audree*).

Dei 12 lais
-----------

* *Guigemar*
* *Equitan*
* *Le Fresne* («Asketreet»)
* *Bisclavret* («Varulven»)
* *Lanval*
* *Les Deux Amanz* («Dei to elskande»)
* *Yonec*
* *Laüstic* («Nattergalen»)
* *Milun*
* *Chaitivel*
* *Chevrefoil* («Kaprifolium»)
* *Eliduc*

Litteratur
----------

* Blain, Virginia, et al. (1990): «Marie de France» i: *The Feminist Companion to Literature in English*, Yale UP, s. 714
* Howard, Bloch, R. (2003.): *The Anonymous Marie de France*. Chicago: U. of Chicago Press.
* Burgess, Glyn Sheridan, & Busby, Keith (1986): *The Lais of Marie de France*. Oversettelse til moderne engelsk prosa med innledning. Penguin Books Limited.
* Burgess, Glyn Sheridan (1987): *The Lais of Marie de France: text and context*. Manchester UP. ISBN 978-0-7190-1923-4.
**Annita á Fríðriksmørk** (fødd 27. juli 1968 i Tórshavn) er ein færøysk politikar som representerer Tjóðveldi. Ho var medlem av det færøyske Lagtinget frå 1998 til 2011 og på nytt frå 2015 til 2019.

Bakgrunn
--------

Tidleg i 1990-åra gjekk Annita á Fríðriksmørk Føroya Læraraskúli og leia den færøyske studentorganisasjonen MFS. Ho har også ein bachelorgrad i statsvitskap. Ho arbeidde som lærar før ho blei politikar på heiltid. Ho har også arbeidd i sekretariatet for Nordatlantisk samarbeidsråd (NORA) i Tórshavn.

Politisk karriere
-----------------

Annita á Fríðriksmørk blei fyrste gong vald inn på Lagtinget frå Suðurstreymoy i 1998. Ho fekk sete i Lagtingets kulturkomité, der ho var komitéleiar frå 2002 til 2004. I september 2003 blei ho kulturminister i den andre regjeringa til Anfinn Kallsberg, men partiet trekte seg fra regjeringssamarbeidet i desember same år.

Annita á Fríðriksmørk møtte i det danske Folketinget som vara for Høgni Hoydal i september og oktober 2008.

Frå 2015 til 2019 var Annita á Fríðriksmørk leiar i Lagtingets utanrikskomité og leiar for lagtingsgruppa til Tjóðveldi. Ho var også leiar for partiet si lagtingsgruppe frå 2009 til 2011. Ho blei ikkje attvald til Lagtinget i 2019.

Kjelder
-------

1. ↑  ft.dk - Annita á Fríðriksmørk (TF)
2. 1 2 3  Dahl, Árni (2002). «Ævisøgur». *Løgtingið 150 – Hátíðarrit* (PDF) (på færøysk) **2**. Løgtingið. s. 279. ISBN 978-99918-966-5-6. Arkivert frå originalen (PDF) 4. januar 2014.
3. 1 2 3  «Annita á Fríðriksmørk» (på færøysk). Løgtingið. Henta 18. september 2021.
4. ↑  Højgaard, Per (4. august 1994). «MFS berjist fyri valbæri». *Dimmalætting* (på færøysk): 3.
5. 1 2 3 4  «Annita á Fríðriksmørk» (på færøysk). Tjóðveldi. Henta 18. september 2021.
6. ↑  «Annita á Fríðriksmørk (TF)» (på dansk). Folketinget. Henta 18. september 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Annita á Fríðriksmørk» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mars 2024.*
Ein tradisjonell single er ei grammofonplate som vanligvis inneheld eitt lydspor eller éin komposisjon på kvar plateside og som skal spelast av med ein omdreiiingshastigheit på 45 omdreiingar i minuttet.
Tre ulike singleplateformat.
Ein **singel** eller **singelplate** (òg skrive **single**), ofte forkorta **SP** (*single playing*) er eit standardisert format for grammofon- og CD-plater. Ein singel inneheld mindre lyd, det vil seia kortare lydopptak og færre lydspor enn musikk- og lydplater i andre format (EP- og LP-plater). 

Ei tradisjonell singelplate er ei grammofonplate med berre eitt lydspor eller éin komposisjon per plateside. Hovudsongen er vanlegvis plassert på A-sida, medan B-sida inneheld eit bonusspor. Ein grammofonsingel har ein diameter på 17,5 cm og skal spelast av med 45 omdreiingar per minutt, og kan derfor òg kallast ei *45-plate*. Slike singelplater vart utvikla av RCA og kom på marknaden i 1949, året etter at Columbia hadde teke til å marknadsføra mikrorilleplater. 

8 cm CD-singel
Ein CD-singel består som regel av éin hovudsong og éin til tre «bonussongar». Ein maxi single ville bestå av fleire enn to songar. 

Singlar vert ofte gjevne ut både i forkant og etterkant av eit studioalbum for å marknadsføre musikken og selje fleire pater. Ofte vert det òg spelt inn ein musikkvideo til singlane som kjem ut. På ein singel kan det i tillegg til hovudsporet vere konsertopptak, andre songar frå studioalbumet, tidlegare ikkje utgjevne songar, demoar eller den same songen i forskjellige versjonar. 

Singelsalet vert registrert på singellister i dei fleste land, som til dømes VG-lista i Noreg, Billboard Hot 100 i USA og UK Singles Chart i Storbritannia. Desse listene vert ofte publiserte i magasin eller aviser, og mange fjernsynsshow eller radioprogram som tar ei nedteljing på lista. For å kome med på lista må ein følgje somme krav som dei som eig lista avgjer, som regel går det på platesal og kor mange gonger songane vert spelte på radio. I dag er mange av desse listene òg basert på mengda nedlastingar av songen. 

Singlane hadde stordomstida si særleg i 1950- og 1960-åra, i starten av rockehistoria, særleg fordi dei var billigare enn heile album. Utover i 1960-åra vart det større fokus på album og samanhengande tema, men singlane var framleis eit viktig marknadsføringsledd. I løpet av 1990- og 2000-åra har singlane vorte mindre viktige, sidan både album og singlar vert gjeve ut på CD-plater som har meir eller mindre same produksjonskostnad og album vart hovudmetoden å selje musikk på.

Sjå òg
------

* Grammofonplate
* EP-plate
* Maxi single

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Single (music)» frå Wikipedia på engelsk, og «Singel (musikk)» frå Wikipedia på bokmål den 13. februar 2013.*


| * v
* d
* e
Grammofonplater |
| --- |
| Tidlege plater | 78-plate **·** Edison-plate **·** Pathé-plate **·** Transkripsjonsplate |
| Vinylplater | Mikrorilleplate (33 o/min, 45 o/min) **·** Monoplate**·** Stereoplate **·** Låghastigheitsplate |
| Format | Langspelplate **·** Singelplate **·** Extended play |
Melodien til «Sjtsjedryk» vart skriven av Mykola Leontovytsj i 1914 som ukrainsk julesang basert på to folketonar og lånt til den amerikanske julesongen «Carol of the Bells»
Det gjentakande motivet som går att i «Carol of the Bells» og opphavssongen «Sjtsjedryk».

|  |  |
| --- | --- |
| Gaily they ring 
while people sing 
songs of good cheer, 
Christmas is here.
Merry, merry, merry, merry Christmas,
Merry, merry, merry, merry Christmas,

Sjette verset av songen og refrenget.  |  |

**«Carol of the Bells»** er ein amerikansk julesong med melodi frå ukrainske «Sjtsjedryk» av Mykola Leontovytsj frå 1916 og tekst av Peter J. Wilhousky frå 1936. 

Songen er blitt populær i den engelskspråklege verda. Han spreidde seg gjennom radio takka vere Wilhousky sitt arbeid som arrangør for radiosymfoniorkesteret til NBC.

Det er også skrive andre engelske versjonar av songen, mellom anna «Ring, Christmas Bells» av Minna Louise Hohman frå 1947. 

«Carol of the Bells» skil seg heilt frå utgangspunktet, som er ein lukkeønskande nyttårssong. Melodien er derimot lik. Wilhousky sin tekst illuderer ringande klokker med korte ord og ord som «ding dong», og har tydeleg juletilknyting gjennom refrenget som ønskjer god jul. Han skildrar korleis klokkene kling til jul, lik folk som syng bringer glede. Han kan ha vore inspirert av den gamle slaviske soga om at alle klokker i verda byrja klinga av seg sjølv då Jesus vart fødd.

Songen er blitt brukt i reklamefilmar. Han var også del av musikken i julefilmane *Home Alone* og *Home Alone 2: Lost in New York* regissert av Chris Columbus.
Han er blitt framført av ei rekkje artistar i ulike stilar, som klassisk, jazz, rock, heavy metal og pop.

Innspelingar
------------

(Utval)

* 1946: Robert Shaw Chorale
* 1947: Ray Conniff Singers, Andy Williams og Julie Andrews med Treorchy Male Choir
* 1981: Kenny Rogers
* 1983: David Benoit, ein jazzverssjon på *Christmastime*.
* 1994: Charles Aznavour, Sissel Kyrkjebø og Plácido Domingo framføte songen saman på ein julekonsert i Wien som blei utgjeven på *Christmas in Vienna III*
* 1995: Savatage og Trans-Siberian Orchestra på *Christmas Eve/Sarajevo (12/24)*
* 2001: Destiny's Child på *Opera of the Bells*
* 2006: Moya Brennan på *An Irish Christmas*
* 2009: Hayley Westenra på *Winter Magic*, med seg sjølv som bakgrunnssongar.
* 2010: Pink Martini på *Joy to the World* og Enter Shikari ved sin julekonsert i Hatfield, utgjeve på *Live from Planet Earth*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carol of the Bells» frå Wikipedia på engelsk, den 25. desember 2011.*

1. ↑  «Carol of the Bells» ved carols.co

* 'Carol of the Bells' wasn't originally a Christmas song, scienceblog.com, December 2004
Patsy Seddon på Rudolstadt-festival 2017
**Patsy Seddon** er ein skotsk harpist, fiolinist og tradisjonell songar på skotsk og gælisk.

Liv
---

Seddon er fødd i Edinburgh i Skottland. Ho har ein BA frå Universitetet i Edinburgh.

Ho var medlem av folkemusikkgruppa The Poozies frå 1990 til 2012, og harpeduoen Sileas med Mary Macmaster. Ho var medlem av gruppa Clan Alba, og har samarbeidd med Dougie MacLean, Dick Gaughan, Gerda Stevenson og Karine Polwart. Ho er musikkpedagog innan Kodály-metoden, og er lærar i harpespel og song ved skular i Edinburgh. I 2022 blei ho kunstnarisk rådgjevar for Edinburgh International Harp Festival.

Sileas blei teken inn i Scottish Traditional Music Hall of Fame under Scots Trad Music Awards 2013.

Privatliv
---------

Seddon var gift med den avdøde Davy Steele, som var medlem av Battlefield Band. Dei fekk ein son saman.

* 



1. ↑  Phares, Heather. «Biography: Poozies». Allmusic. Henta 18 June 2010.
2. ↑  Harris, Craig. «Biography: Sìleas». Allmusic. Henta 18 June 2010.
3. 1 2  «Sileas – Patsy Seddon and Mary Macmaster». Henta 13. mai 2021.
4. ↑  «Festival Team». Henta February 3, 2022.
5. ↑  «Patsy Seddon – Edinburgh International Harp Festival». Harpfestival.co.uk. Arkivert frå originalen 14 May 2014. Henta 13 May 2014.
6. ↑  «Scottish Traditional Music Hall of Fame: Performers». Henta 13 May 2021.
7. ↑  «E-mail tributes to folk star» (på engelsk). 17. april 2001.
**Mary Macmaster** (fødd 22. november 1955, Glasgow) er ein skotsk harpist og songar. Ho spelar keltisk harpe og Camac elektroharpe, og syng på engelsk og gælisk. Ho har arbeidd i lag med Sting, Kathryn Tickell, Norma Waterson, Donald Hay, Poozies, og i duoen Sileas med Patsy Seddon. I 2013 blei ho og Seddon innførte i Scottish Traditional Music Hall of Fame.

Som tenåring kjøpte Macmaster ei billig harpe som viste seg å ha metallstrengar, slik som den tradisjonelle keltiske harpa. Utan opplæring i denne eldre harpetypen var ho mest sjølvlært i å spela på henne. I 1977 studerte ho på ein sommerskole halden av Clàrsach Society, og tre år seinare blei ho student i keltologi ved Universitetet i Edinburgh. Ho spelte inn eit album som medlem av bandet Sprangeen. I 1985 var ho ferdig med utdanninga, og saman med Patsy Seddon, ein medstudent som òg var medlem av Sprangeen, danna ho harpduoen Sileas. Same året byrja ho å spela på ein av dei fyrste modellene av elektrisk harpe laga av Joël Garnier. Macmaster har vore medlem av folkemusikkgruppa The Poozies sidan 1990, og er den einaste gjenverande grunnleggjaren.

Sidan 2022 har ho vore sceneansvarleg ved Edinburgh International Harp Festival.

Diskografi
----------

* *Sprangeen* - (Springthyme SPR 1013 - 1984)
* *Clan Alba* - 1995
* *Sugar Cane* - med Shine - 2001
* *Bright Shiny Morning* - med Norma Waterson - 2000
* *La Boum! Marionette* (samlealbum) - 2005
* *Cold Blow These Winter Winds* - (samlealbum) - 2006
* Kathryn Tickell & Ensemble Mystical
* *Songs of Separation* - med Songs of Separation - (2016)

**Med Sileas**

* *Delighted with Harps* (Lapwing, 1986)
* *Beating Harps* (Green Linnet Records SIF 1089 - 1987)
* *Harpbreakers* (Lapwing Records LAP 127 - 1990)
* *Play on Light* (1996)

**Med The Poozies**

* *Dansoozies* (1993)
* *Chantoozies* (1995)
* *Come Raise Your Head* (1997)
* *Infinite Blue* (1998)
* *Raise Your Head: A Retrospective* (2000)
* *Changed Days Same Roots* (2003)
* *Yellow Like Sunshine* (2009)
* *Into the Well* (2015)
* *Punch* (2018)

**Med Donald Hay**

* *Love and Reason* (2009)
* *Hook* (2012)

**Som gjest**

* *If on a Winter's Night...*, Sting (2009)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |


1. ↑  «Mary Macmaster». Arkivert frå originalen 10 December 2010. Henta 4. desember 2020.
2. ↑  «Mary Macmaster». Henta 4. desember 2020.
3. 1 2  «Scottish Traditional Music Hall of Fame: Sileas – Patsy Seddon and Mary Macmaster». Henta 4. desember 2020.
4. ↑  «Festival Team». Henta February 3, 2022.
**Glenveagh** (*Gleann Bheatha* på irsk) er ein innsjø (på engelsk *lough*) i County Donegal i Republikken Irland. Innsjøen ligg ved Glenveagh Castle, om lag 20 km frå Gweedore og dannar hjartet i Glenveagh National Park (irsk *Páirc Naisiúnta Gleann Bheatha*). Nettverket av hagar inneheld mange eksotiske og flotte planter frå område så langt borte som Chile, Madeira og Tasmania. Plantene er verna frå vinden av furutre og dekorative rhododendronar.

*Gleann Bheatha* tyder på norsk «Livsens dal».

Eigedomen vart oppretta av John Adair som vart kjend for å kaste ut 244 av sine leigetakarar og jamna husa med jorda slik at dei ikkje skulle øydelegge utsikten hans.

Hagane og borga vart kjøpt av den irske staten i 1981 frå Henry P. McIlhenny frå Philadelphia, som hadde kjøpt eigedomen i 1937.

Parken har i dag den største flokken kronhjort på Irland og kongeørn, som tidlegare var utrydda på Irland, men sett tilbake i parken i 2000.

Sjå òg
------

* Innsjøar på Irland

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Glenveagh» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Glenveagh Gardens[*daud lenkje*]
* Hustorie om Glenveagh
* Letterkenny og Glenveagh Arkivert 2015-03-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Anna Falkenberg** (fødd 4. januar 1996) er ein færøysk politikar som representerer Sambandsflokkurin. Ho har vore medlem av det danske Folketinget for Færøyane sidan folketingsvalet 1. november 2022.

Falkenberg er den andre færøyske kvinna, etter Lisbeth L. Petersen, som er blitt vald inn i det danske parlamentet. Ho er også blant dei yngste folketingsmedlemmane frå Færøyane; Edward Mitens og Enok Bærentsen var også i midten av 20-åra då dei blei valde inn.

Falkenberg vaks opp i Hoyvík. Ho gjekk Føroya Studentaskúli og har ein kandidatgrad i statsvitskap (cand.scient.pol.) frå Københavns Universitet frå 2022. Ho arbeida på Christiansborg som politisk rådgjevar for morfaren, folketingsmedlem Edmund Joensen, frå 2019 til ho sjølv blei vald inn i 2022.

Falkenberg har vore formann i Unga Sambandið og visepresident i Ungdommens nordiske råd.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Anna Falkenberg (SP)» (på dansk). Folketinget. Henta 17. november 2022.
2. ↑  «Sjúrður Skaale og Anna Falkenberg eru vald á Fólkating». *Kringvarp Føroya* (på færøysk). Arkivert frå originalen 1. november 2022. Henta 1. november 2022.
3. ↑  «Færøsk valg sender et blåt og rødt mandat i Folketinget». *DR* (på dansk). 1. november 2022. Henta 1. november 2022.
4. ↑  «Færøerne vælger en til hver blok». *Altinget.dk* (på dansk). Henta 1. november 2022.
5. ↑  «Føroyskt kvinnuligt forsetatoymi í Ungdommens Nordiske Råd» (på færøysk). dagur.fo. 31. oktober 2018. Henta 2. november 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Anna Falkenberg» frå Wikipedia på bokmål, den 2. mars 2024.*
**Halvor Torkildsen Aschehoug** (1. september 1786–10. desember 1829) var ein norsk prest og stortingsrepresentant frå Rakkestad i Østfold.

Aschehoug fekk undervisning i Borgerdydsskolen i København og tok examen artium i 1803. Deretter var han tilsett i rentekammeret i fem år, 1803-08. 1804 tok han førebuande prøve i filosofi. Studerte også juridiske fag. Han braut av jusstudiet i 1809, byrja å studere teologi. I 1813 vart cand. theol. med laud, året etter tok han praktikum med same karakter. Deretter var han to år i København som lærar i fleire offentlege skular.

2. februar 1817 vart Aschehoug konstituert som sokneprest i Ås. I juni 1820 vart han utnemnd til sokneprest i Idd i Østfold, eit embete han hadde til han døydde i Idd i 1829.

Aschehoug var stortingsmann for Smaalenenes amt i 1824, 1827 og 1828. I 1824 var han mellom anna sekretær i redaksjonskomiteen. Han var medlem av komiteen om jordbruk og fedrift både i 1824 og 1827. I 1828 var han medlem av reglementskomiteen.

Han var son av Torkild Halvorsen Aschehoug, sjølv var han far til Torkel H. Aschehoug.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Halvor Torkildsen Aschehoug NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Vasilij Vasiljevitsj Rotsjev** (fødd 23. oktober 1980) er ein russisk tidlegare langrennar frå Syktyvkar. Han vart verdsmeister i sprintøvinga i 2005, og vann to VM-sølv i 2007, samt ein bronsemedalje både under VM 2005 og OL 2006. Foreldra hans, Vasilij P. Rotsjev og Nina Seljunina, høyrde i si tid begge med i verdstoppen i langrenn.

### Aktiv

Rotsjev vann to langrenn i verdscupen, begge i 15 km klassisk stil. Fyrste triumfen kom i Kuusamo 30. november 2002, den andre i Otepää den 7. januar 2006. Dessutan vann han to sprintstafettar, den fyrste i Lahti i mars 2004 i spann med Nikolaj Pankratov, den andre i Bern i desember same året, då i par med Ivan Alypov. Under verdsmeisterskapen 2005 i Oberstdorf gjekk han, noko overraskande, inn til VM-gull i sprintøvinga, framom favorittane, Tor Arne Hetland på sølvplass, og den svenske bronsemedaljøren, Thobias Fedriksson. Sjølv gjekk Rotsjev inn til VM-bronse i 4 x 10 km stafett, Noreg og Tyskland stakk av garde med dei andre medaljane.

Under Vinter-OL 2006 i Torino sikra Rotsjev og Alypov seg bronsemedaljen i sprintstafetten. Den 17. desember 2006 vann Russland eit verdscuprenn over 4 x 10 km i franske La Clusaz, med eit lag som bestod av Pankratov, Rotsjev, Aleksandr Legkov og Jevgenij Dementjev. Under Ski-VM 2007 i Sapporo kneip dei same fire utøvarane sølvmedaljen i øvinga, Noregs ankermann Petter Northug vann då ein klar spurtsiger. I den same meisterskapen vann Rotsjev, i par med Nikolaj Morilov, også VM-sølv i parstafetten, etter at Morilov vart slått på målstreken av Italias ankermann Cristian Zorzi.

Etter 2009 deltok Rotsjev lite og inkje i internasjonale tevlingar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vasily Rochev (skier, born 1980)» frå Wikipedia på engelsk, den 17. november 2018.*
**Gaustatoppen** eller **Gausta** er eit fjell på 1883 moh. som ligg i Tinn kommune i Vestfold og Telemark fylke.
Det ligg rett sørom Rjukan. Fjellet var det høgaste i tidlegare Telemark fylke. 

Gaustatoppen er det punktet i Noreg med størst utsikt, målt i kvadratkilometer. Under ideelle forhold har ein utsikt over eit område på 50 000 km², om lag ein sjettedel av arealet av fastlands-Noreg. Til samanlikning kan ein frå Galdhøpiggen (2469 moh) sjå om lag 35 000 km²

Nær toppen ligg Gaustatoppen turisthytte, populært kalla Gaustahytta. Hytta har enkel servering kvar dag i sommarsesongen og nokre helger utover hausten. Toppen vert vitja av 25000 menneske i året.
Gaustatoppen er det høgaste fjellet sør for Jotunheimen, med unntak av Hallingskarvet (1933 moh) som ligg på den andre sida av Hardangervidda, Høgeloft (1920 moh) og Ranastonge (1900), begge i Hemsedal.

Ein kjem til toppen ved å køyre frå Rjukan mot Gaustablikk og Gaustablikk Høyfjellshotell. Inne i fjellet går det ein sesongopen bane som frakter folk frå Langefonn ved foten av fjellet og opp til toppen.

Bilde av Gaustatoppen
---------------------

* Gaustatoppen 2012Gaustatoppen 2012
* Utsikt av GaustatoppenUtsikt av Gaustatoppen
* Gaustatoppen sett like ved KrossobanenGaustatoppen sett like ved Krossobanen
* Gaustatoppen sett frå fly mellom Bergen og OsloGaustatoppen sett frå fly mellom Bergen og Oslo
* Gaustatoppen, 360 graderGaustatoppen, 360 grader

### Kjelder

* «Gaustatoppen» henta frå Bokmålswikipedia 11. august 2005.
* Skildring av Gaustatoppen hjå etojm.com.

Refereransar
------------

1. ↑  Store Norske Leksikon: «Gausta»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Tjeldsundbrua** er ei vegbru som knyter Hinnøya til fastlandet. Ho strekkjer seg over Steinslandsstraumen frå Leikvikhamn på Hinnøysida til Steinsland på fastlandet.

Hengebrua er ein del av europaveg 10. Ho er 1007 meter lang, med hovudspenn på 290 meter. Seglingshøgda er 41 meter, og brua har i alt 32 spenn. Brua vart opna kong Olav V den 22. oktober 1967.

Historie
--------

Det fyrste regelmessige skyssambandet over Steinslandsstraumen tok til i 1911, då Ole Arntsen på Steinsland starta båtsamband mellom Steinsland og Lilleng og Leikvik på Hinnøya. 
I 1930 vart det etablert bilferjeselskap, og båten «Prillarguri» frå Harstad vart innkjøpt og omdøypt til «Tjeldsundfergen 1». 
Denne ferja var i drift til 1938, og etter henne kom «Tjeldsundfergen 2» og «Tjeldsundfergen 3». Ferjekaiene på Lilleng og Steinsland vart bygde i 1937-38 og modernisert på 1950-talet.

Ein komité for bru over Tjeldsundet vart stifta 23. februar 1953. 
Planlegginga av brua tok lang tid, ikkje minst fordi det var strid om kor stor seglingshøgd brua måtte ha. 
I 1958 godkjende hamnedirektøren at brua kunne byggjast med 40 meters seglingshøgd, men den etterfølgjande hamnedirektøren kravde i 1963 at bruhøgda måtte vere 50 meter. 
Tidleg året etter gjekk hamnedirektøren so med på 41 meters høgd.

Tjeldsundbrua sett mot fastlandet.
Byggjearbeidet byrja i april 1965. Etter dei opphavlege planane skulle brua stå ferdig hausten 1968, men arbeidet vart forsert slik at brua kunne opnast 22. oktober 1967. Tjeldsundbrua vart betalt med bompengar, og bompengeinnkrevinga opphøyrde 30. juni 1981. Dei siste åra var bruavgifta for ein personbil sju kroner.

Ferjekaiane på Lilleng og Steinsland, nokre hundre meter sørom Tjeldsundbrua, finst enno. 
Dei er foreslegne verna i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner. 
Ei av ferjene, Tjeldsundfergen 2, er i dag i bruk som partybåt i Oslofjorden.

I periodar med sterk vind kan brua verte stengd. 
Nokre vintrar har det vore naudsynt med kolonnekøyring over brua. 
Det er vindmålarar på begge sidene av brua.

I *Samferdselsutredning for nordre Nordland/Sør-Troms* som vart lagd fram 3. november 2006 av I Statens vegvesen, vert det foreslege å leggje ei framtidig bru over Tjeldsundet frå Sandtorg til Fjelldal, 10 km lenger sør.

Sjå òg
------

* Bruer i Noreg etter lengd

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tjeldsundbrua» frå Wikipedia på bokmål, den 6. april 2008.*
	+ *Bokmålsartikkelen oppgav desse kjeldene:*

* Bjørn Tore Forberg: *Tjeldsundbrua - porten til øyriket*. Tjeldsundbrua A/S 1983.

Referansar

1. ↑  «Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner» Arkivert 2007-11-11 ved Wayback Machine. (sjå avsnitt om Tjeldsundet)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tjeldsundbrua**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Noregsmeisterskapen i handball 1990/91 for kvinner** vart vunne av Gjerpen Idrettsforening gjennom finalesiger 26-20 over Byåsen Idrettslag frå Trondheim.

### Semifinalane

* Byåsen IL – Sverresborg IF 21 – 16
* Gjerpen IF – Nidelv IL 25 – 21

### Finalen

Finalen vart avvikla i Skienshallen sundag 3. februar 1991 framfor 2 450 tilskodarar. Heimelaget Gjerpen leia 11-9 ved pause. I den andre omgangen drog laget frå Skien ifrå og kunne kontrollere inn til siger ein klar seksmålssiger 26-20.

**Gjerpen IF** sitt lag bestod av Ellen Øygarden, Jeanette Nilsen (målvakter), Tone Rekdal, Hanne Hegh 11 mål, Anne Migliosi (1), Linda Oldrup Jensen, Siri Eftedal (3), Liv Schønhardt Westgård, Siv Eriksen, Helen Berntsen, Tone Anne Alvestad (3), Gro Knutsen og Mirella Mierzejewska (8).

**Byåsen IL** mønstra Hege Frøseth, Heidi Johansen (målvakter), Trine Haltvik (5), Karin Pettersen (6), Marit Johnsen, Mia Hermansson-Högdahl (3), Gry Haltvik (1), Kari Knudsen (4), Mette B. Olsen, Mona Dahle (1), Hilde Overvik.

Dommarparet Svein Olav Øie og Bjørn Høgsnes straffa Gjerpen med to 2-minuttsutvisingar og Byåsen med ei.

Kjelder
-------

* Arbeiderbladet 4. februar 1991
**Ole Østmo** (13. september 1866–11. september 1923) var ein norsk skyttar og industrigrunnleggjar frå Elverum som var aktiv på slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet.

Skyttarkarriere
---------------

Ole Østmo deltok i skyting under Sommar-OL i Paris i 1900 og tok fire olympiske medaljar. Han vann sølv i armégevær, ståande og lagskyting armégevær. I tillegg tok han bronsemedalje i sammanlagt, armégevær (ståande, kneståande og liggande summert) og liggande, armégevær.

Lagmedaljen i armégevær var den første lagmedaljen til Noreg i OL. Forutan Østmo, deltok Olaf Frydenlund, Hellmer Hermandsen, Ole Sæther og Tom Seeberg på det norske laget.

Østmo tok òg fleire medaljar i det første VM i skyting i Lyon i 1897; han tok gull i ståande, og sølv i samanlagtøvinga. Det norske laget vann sølv i lagskytinga.

Industri
--------

På slutten av 1880-talet starta Ole Østmo Kverndals Brug og Kverndalens Snedkeri og Mekaniske Verksted saman med broren Christian. Christian var mekanikar og oppfinnar, Ole hadde størst interesse for elektro og telefonar. 
Dei fekk oppretta eige postopneri med eige poststempel: "Kverndalen" (seinare "Jømna"). 
På slutten av 1890-talet flytte Ole elektronikkbedrifta til Kristiania. Agentur for LM Ericsson i Sverige var viktig for bedrifta.

OL-medaljar
-----------

* 1900 Flagget til Frankrike Paris - Sølv Sølv i skyting, 300 m armégevær ståande
* 1900 Flagget til Frankrike Paris - Sølv Sølv i skyting, 300 m armégevær, 3 stillingar, lagskyting
* 1900 Flagget til Frankrike Paris - Bronse Bronse i skyting, 300 m armégevær liggande
* 1900 Flagget til Frankrike Paris - Bronse Bronse i skyting, 300 m armégevær, 3 stillingar

Kjelder
-------


* Svein-Erik Tosterud (2021). «Norges Skytterforbund 75 år 1946-2021» (PDF). *Jubileumsskriv* (Norges Skytterforbund): 14.
* VCOM «KOMMUNIKASJON FOR I DAG OG I MORGEN»
**Ivan Aleksandrovitsj Skobrev** (fødd 8. februar 1983) er ein russisk tidlegare skeiseløpar frå Vologda. Han vart i 2011 både europameister og verdsmeister i firkamp.

Skobrev vart femtemann både under EM 2004 og 2006. Under Vinter-OL 2006 i Torino enda han på sjetteplass både på 1500 m og på 10 000 meter. I 2007 og 2008 vart han for tredje og fjerde gong nummer fem i skeise-EM. Vinteren 2009 kleiv han ein plass opp då EM 2009 vart avvikla i Heerenveen.

I EM 2010 på Hamar lukkast Skobrev endeleg å kome på pallen i ein europameisterskap, einast vinnaren Sven Kramer frå Nederland og italienske Enrico Fabris presterte betre gjennom meisterskapen. Under Vinter-OL 2010 i Vancouver vann han sølvmedaljen i milløpet, bronsemedaljen på 5 000 meter og vart nummer fire på 1500 m.

Vinteren 2011 sikra Skobrev seg laurbærkransen både då EM fann stad i italienske Collalbo og under VM i Calgary. I Collalbo sigra han etter eit jamn oppgjer mot Jan Blokhuijsen, og i Calgary hadde han sterkast konkurranse frå norske Håvard Bøkko.

I tida 2007-13 plukka Skobrev ein sølvmedalje og seks bronsar i ulike øvingar ved VM i enkeltløp. Han avslutta idrettskarrieren under Vinter-OL 2014 i Sotsji, der sjuandeplassen på 5 000 meter var hans fremste prestasjon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ivan Skobrev» frå Wikipedia på nederlandsk, den 23. november 2016.*
**Tromsø Museum** (etablert i Tromsø 16. oktober 1872) er eit norsk museum.
Dei tidlegaste tankane om eit museum for Nord-Noreg frå 1840 resulterte i den første utstillinga for Tromsø amt i 1870, og fast etablering for Tromsø stift to år seinare i leigde lokale og seinare i nybygg i Muségata (1894). 
Museet gjev ut Tidsskriftet Ottar (1954–), og det flytta til Folkeparken (1961).

Museet vart 1. januar 1976 ein del av UiT Noregs arktiske universitet og fekk tilnamnet **Universitetsmuseet**. Sidan 1998 er museet med i «Museumsprosjektet» for utvikling av online-museum.

I 2005 har museet avdelingar for geologi, botanikk, zoologi, arkeologi, nyare kulturhistorie og samisk etnografi. Museet forvaltar i dag nordnorsk folkemusikksamling (leia av Ola Graff), Verdas nordlegaste arktisk-alpin botanisk hage (18 dekar), ei fotoutstilling på 50 000 objekt på internett, faste utstillingar som viser ein jordskjelvstasjon, arkeologi i Nord-Noreg, objekt frå nordnorske kyrkjer og to ulike samiske utstillingar, ei etnografisk og ei som skildrar dem moderne samiske (kultur)politiske rørsla. Museet har åtte tilsette og eigen butikk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene til Tromsø Museum.
* Beinveges internettsider for Tromsø Museum

### Kjelde

* Bokmålswikipediaen