recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rani Petersen** (fødd  i Tórshavn), kjend under artistnamnet **Reiley**, er ein færøysk songar og påverkar. I 2023 vann hann Dansk Melodi Grand Prix og representerte Danmark i Eurovision Song Contest 2023 med songen «Breaking My Heart».

Bakgrunn
--------

Petersen blei fødd i Tórshavn i 1997 og har sidan vakse opp på Færøyane. Han byrja å synge som barn, og i 2019 fekk han stor merksemd då han byrja å leggje ut korte coverversjonar av kjende låtar på TikTok. Etter kvart bygga han opp ein fanskare og over 10 millionar følgjarar på det sosiale mediet. Han har fått ein platekontrakt hos amerikanske Atlantic Records.

Reiley gav ut debutsingelen «Let It Ring» i 2021, og sidan har han gjeve ut fleire nye singlar. I 2023 vann han Dansk Melodi Grand Prix med låten «Breaking My Heart». Som vinnar representerte han Danmark i Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool, der han blei slegen ut i semifinalen.

### Kritikk

Petersen har blitt skulda for å vere eit reint musikkbransje-skapt produkt, og skulda for overdriven bruk av autotune. Sjølv har artisten sagt kritikken kjem frå nettroll.

Referansar
----------

1. ↑  «Reileyfra Færøerne fik 'tilfældigt' kæmpehit: Nu har han over 10 millioner følgere på TikTok». *DR* (på dansk). 10. februar 2023. Henta 12. februar 2023.
2. ↑  Falk, Simon (11. februar 2023). «Denmark: Reiley's "Breaking My Heart" wins Dansk Melodi Grand Prix 2023». *wiwibloggs* (på engelsk). Henta 12. februar 2023.
3. ↑  «Færøerneskriver Grand Prix-historie: Her er vinderen af Dansk Melodi Grand Prix 2023». *DR* (på dansk). 11. februar 2023. Henta 12. februar 2023.
4. ↑  «SecondSemi-Final of Liverpool 2023 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 18. mai 2023.
5. ↑  «#stitch with @iamrobinskies #music #industryplant #reiley #plant #musi...». *TikTok* (på engelsk). Henta 12. februar 2023.
6. ↑  «Ayo fake artist alert STREAM MY SONG NIKE #greenscreen #industrypla...». *TikTok* (på engelsk). Henta 12. februar 2023.
7. ↑  «TikTok Star Reiley Breaks Into Music With 'Let It Ring'». *PAPER* (på engelsk). 29. mars 2021. Henta 12. februar 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Reiley (artist)» frå Wikipedia på bokmål, den 7. desember 2023.*
Stopulen sett frå båthavna i Høyanger
**Stopulen** i Høyanger kommune, også kalla «Ståpelen», er eit fjellparti med form som ein pillar. Toppen ligg 477 meter over havet og har god utsikt over Høyanger.

«Stopul» tyder låseplugg,  eller av verbet 'å leggje opp' eller avleia av ordet «Kyrkjestopul» som er synonym til klokketårn. 

Stopulen har foten i Stangurda og ligg mellom Latebladgjelet og Kakkarhammeren, også kalla Klumphammaren.

Bergvolumet er rekna til 12 millionar kubikkmeter og har potensiale for steinras. I åra 1933 til 1935 vart det utført sikringsarbeid i Styggebotnen over Stopulen.  Det vart mellom anna støypt og mura i elva for å leie vatnet vekk frå sprekkar i bakkant av Stopulen.  Ein målebolt viser at det ikkje var bevegelse mellom 1935 og 2005. Norges Geologiske Undersøkelse tilrådde i 2005 vidare overvaking.

Eit segn seier at den dagen det kjem tårn på kyrkja i Høyanger skal Stopulen siga i fjorden og Høyanger øydast i flodbølgjer. Kyrkjetårnet kom i 1960, men Stopulen står.

Galleri
-------

* Målebolt frå 1935 i sprekkesystemet bak Stopulen. Foto: Kristina Thue, 2022Målebolt frå 1935 i sprekkesystemet bak Stopulen. Foto: Kristina Thue, 2022
* Mur frå Skogahola bygd for å skjerme vatn frå bekk frå sprekkesystema i bakkant av Stopulen. Foto: Kristina Thue, 2022Mur frå Skogahola bygd for å skjerme vatn frå bekk frå sprekkesystema i bakkant av Stopulen. Foto: Kristina Thue, 2022

Kjelder
-------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**FIDA** er eit palestinsk politisk parti, som arbeider innanfor PLO. På norsk tyder det offisielle namnet *Al-Ittihad al-Dimuqrati al-Filastini* omtrent «Palestinas demokratiske union». 

FIDA vart skipa i 1990 ved ei kløyving i organisasjonen DFLP, der FIDA tok eit meir moderat standpunkt i den israelsk-palestinske konflikten. FIDA har prøvd å etablere seg som eit sekulært og demokratisk venstresidealternativ i palestinsk politikk. 

FIDA har eit ungdomsforbund, kvinnegrupper og faglege grupper, men ingen væpna fløy – ulikt mange andre palestinske politiske organisasjonar. 

Slagordet til FIDA er fridom, sjølvstende, rett til å vende tilbake, demokrati og sosialisme. Partiet presenterer seg som eit sekulært demokratisk-sosialistisk parti. FIDA er SV sin hovudsamarbeidspartner mellom dei palestinske partia. 

FIDA går inn for ei tostats-løysing basert på *den grøne linja*, det vil seie dei israelske grensene frå før 1967. Dei vil ha Aust-Jerusalem som hovudstad i eit sjølvstendig Palestina. 

Ved valet i 2006 samarbeidde FIDA med DFLP og Det palestinske folkepartiet (PPP) i alliansen *Alternativ* (al-Badeel). Dei fekk om lag tre prosent av stemmene, og har to representantar i nasjonalforsamlinga.

Kjelder
-------

* I hovudsak den engelskspråklege wikipediaen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesidene til partiet: FIDA - Palestinian Democratic Union Arkivert 2008-09-05 ved Wayback Machine.
**Axel Bech** (11. desember 1838–14. november 1894) var ein sakførar og stortingsmann fødd på Modum. I Stortinget gjekk han med i Høgre si gruppe då denne vart danna i 1884.

Bech var son til ein prest. Han vart student i 1857 og cand. jur. i 1862. Åra 1863-69 var han fullmektig hos sorenskrivaren i Solør. Frå 1870 var han overrettssakførar i Fredrikstad. Deretter var han lagmann i Agder 1889-92, og Borgarting og Agder frå 1892 til han døydde to år etter.

Bech var stortingsrepresentant for Fredrikstad 1883-91, men var permittert 1890-sesjonen. Han var 1883-85 medlem av kyrkjekomiteen, 1886-88 av justiskomite nr 1, 1889 av konstitusjonskomiteen og 1891 av justiskomiteen. Bech var 1880-89 medlem av Fredrikstad bystyre, ordførar 1884-88. I 1893 fekk han tilbod om plass i Emil Stangs 2. regjering, men takka nei.

Han døydde 1894 i Kristiansand i rettssalen, der han nett hadde teke til med rettsutgreiinga.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Axel Bech NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF

 |
**Bamileke** er ei av dei største folkegruppene i Kamerun. Det opphavlege heinlandet deira var på savannen og i fjellsidene i vestre Kamerun, der dei dyrka mais, kolanøtt og kaffi. Høg folketettleik har likevel ført til at mange er blitt tvinga til å forlata landsbygda. I byar som Douala og Yaoundé driv dei mellom anna med transport, handel, bar- og hotellaktivitet. Dei er òg kjende som dyktige handverkarar (treskjering, veving, tekstilfarging og perlearbeid). Den økonomiske verksemda deira har av og til forårsaka konfliktar med andre folkegrupper i byane.

Opphavleg var bamilekefolk organiserte i rundt 90 høvdingdøme som kvart var leia av ein *fo* (høvding). Namnet «bamileke» blir no nytta om alle dei som inngjekk i desse høvdingdøma, inklusive bamendafolket, og alle snakkar nærskylde bantuspråk. Ifølge tal frå 2023 omfattar dei kring 3,5 millionar menneske.

Størstedelen av befolkninga følgjer ein tradisjonell religion som inkluderer forfedredyrking, sjølv om ein del har konvertert til islam eller kristendom.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Bamileke». *Nationalencyklopedin*. Henta 17 augusti 2010.
2. ↑  «bamileke». *Store norske leksikon* (på norsk). 2023-01-12. Henta 15. februar 2023.
3. ↑  «bamileke». *Store norske leksikon* (på norsk). 2023-01-12. Henta 15. februar 2023.
4. ↑  «bamileke - Uppslagsverk - NE.se». *www.ne.se*. Henta 15. februar 2023.
5. ↑  «Bamileke | people | Britannica». *www.britannica.com* (på engelsk). Henta 15. februar 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Bamilekefolk» frå Wikipedia på svensk, den 14. oktober 2023.*
**Kjell Gjøstein Aabrek** 3. mai 1901–30. desember 1967 var ein norsk lektor og politikar frå Bergen. Han var stortingsrepresentant for Det norske Arbeiderparti frå 1951 til 1957.

Aabrek var son til ein kontorsjef. Sjølv utdanna han seg til cand.philol i 1926 og var sidan lektor i Skien, Narvik og heimbyen Bergen. I Bergen var han bystyremedlem 1928-30 og 1945-51.

Aabrek representerte Bergen valkrins på Stortinget i perioden 1951-53 som fast møtande varamann for Nils Langhelle, som 7. mars 1951 vart utnemnd til forsvarsminister i Regjeringa Gerhardsen II. Frå 1954 hadde Aabrek fast plass på Stortinget som 5. representant frå Bergen. Etter å ha vore medlem i Sosialkomiteen i fem sesjonar, hadde han frå oktober 1955 sete i Militærkomiteen.

I 1958 fekk Aabrek stilling som statssekretær på Statsministerens kontor i Regjeringa Gerhardsen III. Han sat i denne posisjonen heilt fram til hausten 1965, bortsett frå då John Lyng hausten 1963 var norsk statsminister i fire veker.

Litteratur
----------

* Kjell Aabrek: *Proletarbarnet* (Det Norske Arbeiderpartis Forlag, 1935)

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Arctic Umiaq Line A/S** eller **Arctic Umiaq** (AUL) er eit passasjar- og fraktereiarlag på Grønland. Det blei grunnlagt i 1774 under namnet Den Kongelige Grønlandske Handel. Reiarlaget har eit skip på ruta Ilulissat-Narsaq langs den vestlege og sørvestlege kysten av Grønland. AUL er 100 % eigd av Royal Arctic Line. Namnet på føretaket er avleidd av det grønlandske ordet for ein tradisjonell inuittbåt, umiaq. Arctic Umiaq-transport via havet er ei livline for heile det vestlege Grønland.

Flåte
-----

Det einaste aktive skip er MS «Sarfaq Ittuk», som blei bygd i 1992 og renovert og opgraderet i 2000.

M/S «Sarpik Ittuk», som segla til Diskobukta og Uummannaq, blei selt til Nova Cruising, eit reiarlag frå Bahamas, i 2006.

Anløpshamner
------------

* Ilulissat
* Aasiaat
* Sisimiut
* Kangaamiut
* Maniitsoq
* Nuuk
* Qeqertarsuatsiaat
* Paamiut
* Arank
* Qaqortoq
* Narsaq

Seglasen mellom byane tek mellom 10 til 2 timar. Det er ein heil dags opphald i Nuuk (fredag 07:30–21:00) på den nordgåande reisa og 2-3 timars opphald i Sisimiut under den sør- eller nordgåande reisa.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om Koncernen, fra Hotel Arctic». Arkivert frå originalen 2. november 2014. Henta 16. juni 2009.
2. ↑  Kort introduktion til Arctic Umiaq Line Greenland
3. ↑
4. ↑  «sisimiut.gl, shipping». Arkivert frå originalen 27. april 2020. Henta 16. juni 2009.
5. ↑  Specifications for M/S SARFAQ ITTUK
6. ↑  «inforMARE». Arkivert frå originalen 22. juli 2011. Henta 16. juni 2009.
7. ↑  Fartplan for 2009[*daud lenkje*]

* *Denne artikkelen bygger på «Arctic Umiaq Line» frå Wikipedia på dansk, den 14. oktober 2023.*
**Norsk Folkehjelp** vart skipa i 1939 som den humanitære og partipolitisk uavhengige solidaritetsorganisasjonen til den norske fagrørsla, og har som oppgåve å syne internasjonal solidaritet i praksis ved å støtte utsette grupper som til dømes urfolk, fattige bønder, kvinner og ungdom, slik at dei sjølv vert i stand til å fremje interessene sine. Organisasjonen legg difor stor vekt på å finne dei rette samarbeidspartnarane i landa dei er engasjerte i, og gjere det mogleg for dei å drive arbeidet vidare sjølve. 

Organisasjonen er engasjert i meir enn 30 land. og arbeider for rettferdig fordeling av makt og ressursar og vern om liv og helse ved å arbeide internasjonalt med langsiktig utviklingsarbeid, med rydding av eksplosiv og miner etter krig og konflikt, og med hjelpearbeid der det er akutt naud. Norsk Folkehjelp har arbeidd seg opp til å verte ein av dei fremste organisasjonane i verda på sivil, humanitær rydding av landminer, og har arbeidd aktivt både i Noreg og internasjonalt for å få til internasjonale forbod mot å lage og nytte landminer og klasevåpen. Norsk folkehjelp er soleis ingen politisk nøytral organisasjon, men tek standpunkt i viktige samfunnsdebattar, og kan velje lokale samarbeidspartnarar som kan stå i opposisjon til, eller vere i konflikt med makthavarane i landet sitt.

I Noreg driv Norsk Folkehjelp sanitets- og redningsteneste, og flyktninge-, asyl- og intergreringsarbeid.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Norsk Folkehjelp**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BR orgnr

 |
**Andrew Lambrou** (gresk: Άντριου Λάμπρου, fødd  i Sydney) er ein australsk songar av greskkypriotisk opphav. Han representerte Kypros i Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool i Storbritannia med låten «Break a Broken Heart».

Bakgrunn
--------

Lambrou blei fødd inn i ein greskkypriotisk familie i 1998. Han vaks opp i Sydney og gjekk ved AMS Music School der han lærte å spele piano. Som femåring vann han fyrstepremien i en eisteddfod, som skulen arrangerte. Der song han «Do-Re-Mi» frå *The Sound of Music*.

Lambrou fekk merksemd i 2013 etter å ha lasta opp ein coverversjon av Evanescence-låten «My Immortal» på YouTube. Han lasta opp ein 15-sekunders coverversjon av Sam Smith sin «Stay With Me» på Instagram. Videoen blei delt av ei spansk musikkside og skaffa han straks over 2000 nye følgjarar. I 2015 deltok Lambrou i *The X Factor Australia*, der han nådde topp 20. Same år blei han oppdaga av Sony ATV og slapp debutsingelen «Throne» i 2021.

### Eurovision Song Contest

I 2022 deltok Lambrou i *Eurovision – Australia Decides* med songen «Electrify». Tevlinga er den australske uttakinga til Eurovision Song Contest, og han enda på sjuandeplass i den australske finalen.

I oktober 2022 kunngjorde den kypriotiske kringkastaren CyBC at dei hadde vald Lambrou til å representere Kypros i Eurovision Song Contest 2023. Han deltok med låten «Break a Broken Heart» og enda på tolveplass i finalen.

Diskografi
----------

### Singlar

| Song | År | Album |
| --- | --- | --- |
| «Throne» | 2021 | Ikkje frå album |
| «Lemonade» |
| «Confidence» |
| «Electrify» | 2022 |
| «Break a Broken Heart» | 2023 |

Referansar
----------

1. 1 2 3 4 5  Adams, William Lee (17. oktober 2022). «Cyprusconfirms Andrew Lambrou as Eurovision 2023 singer». *wiwibloggs* (på engelsk). Henta 17. oktober 2022.
2. 1 2  «Cypruswill send Andrew Lambrou to Liverpool». *eurovision.tv* (på engelsk). 17. oktober 2022. Henta 17. oktober 2022.
3. 1 2 3  «About». *AndrewLambrou* (på engelsk). Henta 17. oktober 2022.
4. ↑  «AustraliaDecides 2022: Andrew Lambrou - "Electrify"». *Eurovisionworld* (på engelsk). Henta 17. oktober 2022.
5. ↑  «AndrewLambrou». *eurovision.tv* (på engelsk). Henta 18. mai 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Andrew Lambrou» frå Wikipedia på bokmål, den 8. desember 2023.*
**Temperaturomrekningsformlar**| Omrekning frå | til | formel |
| --- | --- | --- |
| celsius | fahrenheit | °F = (°C · 9/5) + 32 |
| fahrenheit | celsius | °C = (°F − 32) · 5/9 |
| celsius | kelvin | K = °C + 273,15 |
| kelvin | celsius | °C = K − 273,15 |
| fahrenheit | kelvin | K = (°F + 460) · 5/9 |
| kelvin | fahrenheit | °F = (K · 9/5) − 460 |
| Fleire formlar for temperaturomrekning |

**Celsius** eller **grad Celsius** (**°C**) er ei måleining for temperatur, delt inn slik at frysepunktet til vatn er 0-punkt, og kokepunktet 100 ºC.

Eininga vert nytta for å uttrykke temperatur på *celsiusskalaen*, og er kalla opp etter den svenske forskaren Anders Celsius (1701–44), som i 1742 fastsette skalaen etter smeltepunktet og kokepunktet til vatn under normalt trykk ved havoverflata. Han sette kokepunktet til 0 °C og smeltepunktet til 100 °C. I 1747 kalla Carl von Linné skalaen opp etter Celsius og bytta samstundes om punkta, slik at smeltepunktet no er 0 °C og kokepunktet er 100 °C.

I fysikken er temperaturskalaen no definert i høve til det absolutte nullpunktet, der all termisk aktivitet har tatt slutt og alt som finst av uro er dei små feila i krystallstruktur som kan oppstå under frysing. Eininga på temperaturskalaen er kelvin (K). Storleiken av trinna på skalaen er den same som Celsius brukte — 1/100 av avstanden mellom smeltepunktet og kokepunktet til vatn — men nullpunktet er definert som fråveret av termisk aktivitet, som inntreff ved −273,15 °C eller 0 K. Smeltepunktet for vatn er dermed +273,15 K, og kokepunktet er +373,15 K.

Skrivemåte
----------

Som med dei fleste andre måleiningar, skal det vere mellomrom mellom verdien og eininga: 200 °C. Viss det framstår frå konteksten at det er snakk om grader Celsius, er det òg mogeleg å skrive kortforma 200º, og i såfall skal det ikkje vere mellomrom føre gradsymbolet.

Det er vanleg å skrive eininga som to teikn: gradsymbolet (Unicode: U+00B0, HTML: `&deg;`) følgd av ein vanleg C. I Unicode finst det òg eit eige teikn for «grader celsius»: U+2103 (*DEGREE CELSIUS*), som ser slik ut: ℃.

Omrekningstabell mellom dei forskjellige einingane
--------------------------------------------------

Sjå òg
------

* Fahrenheit
* Kelvin
* Formlar for temperaturomrekning

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Grad Celsius» frå Wikipedia på bokmål, den 15. februar 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Språkrådet. «Svar på språkspørsmål». Henta 16. februar 2012.

| * v
* d
* e
SI-einingar |
| --- |
| ampere – becquerel – candela – grader celsius – gray – coulomb – farad – henry – hertz – joule – katal – kelvin – kilogram – lumen – lux – meter – mol – newton – ohm – pascal – radian – sekund – siemens – sievert – steradian – tesla – volt – watt – weber |
**Klyngjeutval**, eller **klyngeutval**, er ein utvalsmetode basert på utval klyngjer av element heller enn utval av enkeltelement. Klyngjene er grupper som har førekjem naturleg. Til dømes kan ein skule eller ei klasse utgjera ei klyngje. Klyngeutval er ofte ein kostnadseffektiv metode og kan gjennomførast utan at ein på førehand har ei fullkomen liste av populasjonen. Innanfor fiskeriforskinga kan fiskevær eller fiskemottak vera ei klyngje dersom ein er interessert i å undersøkja fangsten til fiskebåtane. I marknadsundersøkingar kan geografiske område (t.d. bydelar, kommunar, fylke osfr.) danna klyngjer. Data frå klyngjeutval er statistisk meir komplisert å handtera enn data frå reine tilfeldige utval. Klyngjeutval skil seg frå utveljing basert på stratum: Kvar klyngje er internt heterogen (og homogen utover), medan stratum er internt relativt homogene og samstundes klart ulike andre stratum.

Kjelder
-------

1. ↑  Cadima, E. L. (2005). *Sampling methods applied to fisheries science: a manual.* Food & Agriculture Org..
2. ↑  Jørgensen, Harald. *Elementær utvalgsteori for samfunnsvitere*. Oslo: Universitetsforlaget. ISBN 8200011968.
3. ↑  Selnes, Fred. *Markedsundersøkelser*. TANO. ISBN 8251826527.

* *Denne artikkelen bygger på «Klyngeutvalg» frå Wikipedia på bokmål, den 27. september 2023.*
**Bet**, **beth**, **beh** eller **vet** er det andre bokstaven i semittiske abjadar, inkludert fønikisk '**bēt'**, 𐤁, hebraisk bēt ב, arameisk bēṯ, 𐡁, syrisk *bēṯ* ܒ, og arabisk bāʾ b. Lydverdien er ein stemd bilabial plosiv ⟨b⟩ eller stemd labiodental frikativ ⟨v⟩.

Namnet på bokstaven tyder ‘hus’ på ulike semitiske språk (arabisk '**\*bayt-'**, akkadisk *bītu,* bēt'**, hebraisk *bayīṯ*, fønikisk *bēt* osb.; alle opphavleg frå proto-semitisk *\*bayt-*). Han verkar vera avleidd frå ein egyptisk hieroglyf av eit hus ved akrofoni.** 

Den fønikiske bokstaven danna opphav for mellom anna den greske bokstaven beta (B, β), latinsk B (B, b) og kyrillisk Be (Б, b) og Ve (В, в).

Opphav
------

Namnet bet er avleidd frå det vestsemittiske ordet for ‘hus’ (som i hebraisk *bayt* בַּיִת), og forma på bokstaven er avleidd frå ein protosinaittisk glyf som kan ha vore basert på den egyptiske hieroglyfen Pr.

som viser eit hus.

| Hieroglyf | Proto-sinaittisk | Fønikisk | Paleo-hebraisk |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Bet |  |

Arabisk Bāʾ
-----------

Den arabiske bokstaven ب har namnet بَاءْ *bāʾ* (bāʔ). Ein kan skriva han på ulike måtar alt etter plasseringa hans i ordet:Mal:Arabic alphabet shapesMal:Arabic alphabet shapes
**Østlandets Musikkonservatorium** vart skipa i 1959 som **Veitvet Musikkskole**.

Entreprenøren Olav Selvaag skipa skulen på Veitvet i Oslo. I 1968 skifta skulen namn til *Veitvet Musikkonservatorium* og vart organisert i tre nivådelte avdelingar: musikkskule for barnehage- og grunnskulebarn, musikkfagskule for ungdom 16-19 år og ein konservatorieavdeling for musikkstudentar som ville gjere musikk til yrke.

Hausten 1973 vart Veitvet Musikkonservatorium donert frå Selvaag til Oslo kommune. *Musikkfagskulen* vart i 1976 overført til Manglerud vidaregåande skule og omdanna til musikklinje. Musikkskuleavdelinga vart omdanna til ein kommunal musikkskule for Oslo, først som prøveordning i 1978, fast etablert frå 1980.

Konservatoriet fekk den første musikkterapeutiske utdanninga i landet (1978). Staten overtok i 1988 og innlemma Buskerud Musikkonservatorium i 1989. Konservatoriet vart ein del av Høgskolen i Oslo, avdeling for estetiske fag (1994) og overført til Noregs Musikkhøgskule (1996).

Skulen ligg ved Carl Berners plass, som òg vart brukt av Noregs Musikkhøgskole inntil eit nybygg stod ferdig i 2007. Per Selberg var rektor frå 1968 til 1986.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Østlandets Musikkonservatorium» frå Wikipedia på bokmål, den 9. november 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
		- Aftenposten, 9.11.1984. Ragnhild Plesner: *Austlandets Musikkonservatorium: Fest for de ti år*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Skisse av kolon sett frå framsida (endetarmen er merka med raudt)
**Endetarmen** eller **rektum** er den siste lineære porsjonen av tjukktarmen i somme pattedyr. Hjå menneske er den 12–15 centimeter lang, og startar ved rektosigmoideum (enden av sigmoideum), på høgd med antan tredje korsvirvel eller *promontorium columnae vertebralis*, avhengig av definisjon. I starten har den same kaliber som sigmoideum, men er noko utvida i terminalenden, der den formar *ampulla recti*. I menneske er endetarmen følgt av analkanalen, før tarmkanalen terminerer ved endetarmsopninga.

Struktur
--------

Endetarmen er ein del av den nedre tarmkanalen. Den er ei fortsetjing av *colon sigmoideum* og er kopla til anus. Den følgjer same form som korsbeinet, og endar i eit utvida område kalla *ampulla recti*. Til skilnad frå tjukktarmen så manglar endetarmen *taeniae coli*. :397

Endetarmen koplar til sigmoideum på høgd med S3 (sjå ryggsøyle), og koplar til analkanalen ved passasjen gjennom musklane i bekkenbotnen. :397

Endetarmen har ei rekkje støttestrukturar:

* Bekkenbotnen, forma av *musculus levator ani*
* *Fascia presacralis* (Waldeyers fascie)
* Laterale (sideliggande) ligament som er forma av kondensert fascie
* Bukhinne (*peritoneum*)
* *Centrum tendineum perinei*

Funksjon
--------

Endetarmen virkar som ei mellomlagring for avføring. Når endetarmsveggane ekspanderer som følgje av oppfylling vil strekkreseptorarar frå nervesystemet, som finst i endetarmsveggane, stimulere ynsket om å defekere. Viss ynsket ikkje vert oppfylt vil materialet oftast returnere til kolon, der meir vatn blir trekt ut frå avføringa. Utsett defekasjon aukar risikoen for obstipasjon.

Når endetarmen vert full aukar det intrarektale trykket, og veggane i analkanalen blir pressa frå einannan slik at avføringa kan tre inn i kanalen. Når materialet kjem inn i endetarmen vert tarmen kortare, og peristaltiske bølgjer propellerer avføringa ut av endetarmen. Den indre og ytre lukkemuskelen (*sfinkter*) slepp avføringa ut ved å trekke anusen over avføringa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rectum» frå Wikipedia på engelsk, den 29. november 2014.*

Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:

1. ↑  «12. Colon and Rectum», *AJCC Cancer Staging Atlas* (PDF), American Joint Committee on Cancer, 2006, s. 109, arkivert frå originalen (PDF) 12. juni 2018, henta 7. desember 2014
2. ↑  al.], senior editors, Bruce G. Wolff (2007). *The ASCRS textbook of colon and rectal surgery*. New York: Springer. ISBN 0-387-24846-3.
3. 1 2  Drake, Richard L.; Vogl, Wayne; Tibbitts, Adam W.M. Mitchell; illustrations by Richard; Richardson, Paul (2005). *Gray's anatomy for students*. Philadelphia: Elsevier/Churchill Livingstone. ISBN 978-0-8089-2306-0.
**Ben E. King**, fødenamn **Benjamin Earl Nelson** (28. september 1938–30. april 2015) var ein amerikansk barytonsongar som har vorte mest kjend for topphit-en «Stand by Me» frå 1961.

Biografi
--------

Ben E. King var fødd i Henderson i Nord-Carolina som Benjamin Nelson. Han flytta til Harlem i New York by som niåring og voks opp der. I 1958 blei han med i doo wop-gruppa The Five Crowns. Same året vart medlemmane i The Drifters sparka av manageren sin, som så erstatta dei med The Five Crowns. Saman med gruppa fekk King ei rekkje hittar i løpet av 50-åra, m.a. «Save the Last Dance for Me» og «There Goes My Baby». King forlét gruppa i 1960, og det var fyrst no han begynte å bruka artistnamnet sitt.

Den fyrste solohiten hans, «Spanish Harlem» var ein ballade som vart gitt ut på singelplate i 1961. Den neste singelen hans var «Stand by Me», som vart skriven av Jerry Leiber og Mike Stoller. Singelen var inspirert av ein gospelsong frå 1905 med same namnet og salme 46 i Bibelen, vers 2 og 3. King fekk enorm suksess med denne songen. «Stand by Me» fekk ein renessanse i 1987 då han vart brukt i filmen Stand by Me (1986). I dag finst songen i over fire hundre innspelingar av ulike artistar, men King har originalversjonen.

«Don't Play That Song (You Lied)» frå 1962 vart også ein stor soul-hit for King. Denne vart seinare spelt inn på nytt av Aretha Franklin. Ben E. King sine songar gjorde det bra i USA i både 60- og 70-åra, t.d. har «I (Who Have Nothing)» (1963) populær. King heldt fram med å spela inn plater og turnera heilt fram til sine eldre dagar.

Diskografi
----------

* *Spanish Harlem* (1961)
* *Ben E. King Sings for Soulful Lovers* (1962)
* *Don't Play That Song!* (1962)
* *Young Boy Blues* (1964)
* *Ben E. King's Greatest Hits* (1964)
* *Seven Letters* (1965)
* *What Is Soul* (1967)
* *Rough Edges* (1970)
* *The Beginning of It All* (1972)
* *Supernatural* (1975)
* *I Had a Love* (1976)
* *Rhapsody* (1976)
* *Let Me Live in Your Life* (1978)
* *Music Trance* (1980)
* *Street Tough* (1980)
* *Save the Last Dance for Me* (1987)
* *Stand by Me: The Ultimate Collection* (1987)
* *What's Important to Me* (1991)
* *Anthology* (1993)
* *Shades of Blue* (1993)
* *I Have Songs in My Pocket* (1998)
* *The Very Best of Ben E. King* (1998)
* *Eleven Best* (2001)
* *Person To Person: Live At The Blue Note* (2003)
* *Soul Masters* (2005)
* *I've Been Around* (2006)
* *Love Is Gonna Get You* (2007)
* *Heart & Soul* (2010–2011)

Kjelder
-------

1. ↑  Eriksen, Daniel: Nrk.no, 01.05.15: Ben E. King er død. Vitja 02.05.15

* *Denne artikkelen bygger på «Ben E. King» frå Wikipedia på engelsk, den 17. februar 2015.*
* *Informasjonen om «*Stand by Me*» er henta frå artikkelen "Stand by Me (song)" på Engelsk Wikipedia.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Stokkebåten frå Vaalermoor finn ein i sjøfartsmuseet i Bremerhaven.
​**Stokkebåten frå Vaalermoor** vart funnen i Vaalermoor i Schleswig-Holstein. Det er ein utspent stokkebåt som er laga av ein eikestokk. Han har vore 12,3 meter lang, 1,3 meter brei og 0,57 meter djup. I den uthola båten er det elleve tverrband i botn og sider, noko ein kjenner frå andre utspente stokkebåtar. Han smalnar i båe endar, som har form som ein enkel kjøl. 

Stokkebåten er utstilt i det tyske sjøfartsmuseet i Bremerhaven. 

Det er truleg at dei første samansydde klinkbygde båtane har vorte utvikla frå denne stokkebåttypen. Han er datert til eldre jarnalder, til 100-talet.

Kjelder
-------

1. ↑  Gawronski, Jerzy; Holk, André van; Schokkenbroek, Joost (30. juni 2017), *Ships and maritime landscapes: Proceedings of the Thirteenth International Symposium on Boat and Ship Archaeology, Amsterdam 2012* (på engelsk), Barkhuis, ISBN 978-94-92444-14-1, henta 22. september 2023

* Arne Emil Christensen: *Forfedrenes farkoster Norsk skipsbyggerkunst fra de eldste tider*, PAX FORLAG A/S, OSLO 2022, ISBN 978-82-530-4310-4

---

* *Denne artikkelen bygger på «Einbaum von Vaalermoor» frå Wikipedia på tysk, den 21. september 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stokkebåten frå Vaalermoor på funnkart, cultureelerfgoed.nl
**Hans Inge Myrvold** (fødd 25. januar 1985) er ein politikar frå Hatlestranda i Kvinnherad. Han var ordførar mellom 2019 og 2021 i Kvinnherad og er sidan 2021 stortingsrepresentant frå Hordaland for Senterpartiet.

Karriere
--------

Myrvold har vore medlem i Kvinnherad kommunestyre sidan 2011, vald for Senterpartiet. Frå 2015 var han varaordførar i Kvinnherad, deretter frå 2019 ordførar. Gjennom stortingsvalet 2017 vart Myrvold fyrste vararepresentant for Senterpartiet i Hordaland, møtte perioden 2017–2021 på Stortinget i til saman over 2 månader. Også etter stortingsvalet 2021 er han fyrste vararepresentant til Stortinget. Men ettersom Kjersti Toppe frå 14. oktober 2021 er statsråd i Støre-regjeringa, har Myrvold møtt på Stortinget sidan då. Han er medlem i Helse- og omsorgskomitéen.

Kjelder
-------

* «Hans Inge Myrvold». Stortinget.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hans Inge Myrvold**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Kosedyra som danna grunnlaget for figurane i bøkene om Ole Brumm.
**Ole Brumm**,liker å drepe horer. på originalspråket *Winnie-the-Pooh*, er hovudfiguren som liker å kysse jenter på magen. i ei eventyrverd dikta av den engelske forfattaren Alan Alexander Milne. Den første boka, *Winnie-the-Pooh*, vart utgjeven i 1926. Oppfølgjaren *The House at Pooh Corner* kom ut i 1928. Bøkene er blitt omsett til ei rekkje språk, fleire gonger til norsk.

I 1961 kjøpte Disney-konsernet rettar til Ole Brumm, og dei har gjeve ut ei rad med teiknebøker og filmar frå Ole Brumm si eventyrverd.
Forteljingnane i dei to bøkene er òg gjevne ut som biletbøker.

Ole Brumm på sovjetrussisk frimerke frå 1988.

Figurane
--------

Ole Brumm er ein tøybamse som høyrer til den vesle guten Kristoffer Robin. Kristoffer Robin ber far sin fortelje ei historie for Ole Brumm. Og Ole Brumm liker best å høyre om seg sjølv. Og så får vi høyre om Ole Brumm, kaninen Petter Sprett, grisen Nasse Nøff, eselet Tussi, Ugla, Kengu, Kengubarnet og Tigergutt og dei andre vennene hans i Hundremeterskogen.

Mykje av det som står i bøkene er inspirert av røyndommen. Guten i forteljingane fekk namn etter sonen til Milne, Christopher Robin, og dyrefigurane bygde på kosedyra hans. Hundremeterskogen, eller *Hundred Acre Wood* som han heiter på engelsk, og andre stader i forteljingane byggjer på Ashdown-skogen i Sussex.

Norske utgåver
--------------

Den første boka om Ole Brumm vart utgjeven i Noreg i 1932, omsett av Rikka Bjølgerud Deinboll, under namnet *Ole Brumm*. Oppfølgjaren frå 1928, *The House at Pooh Corner*, kom på norsk som *Ole Brumm og vennene hans*, mellom anna i 1947 omsett av Mathilde Oftedal. Ole Brumm-bøkene har sidan komme i mange utgåver. I 1974 og 1975 vart dei to bøkene fyrste gongen utgjevne i Thorbjørn Egner si omsetjing. 

Ole Brumm og Nasse Nøff på eit polsk gateskilt.

Ole Brumm i ein vidare kontekst
-------------------------------

Ole Brumm har inspirert fleire bøker brukt til å forklara filosofi. Benjamin Hoff illustrerte idear i taoisme med figurane i *The Tao of Pooh* og *The Te of Piglet*. John T. Williams brukte Ole Brumm som bakteppe til filosofiane til Descartes, Kant, Platon og Nietzsche i *Pooh and the Philosophers*. Frederick Crews skreiv dei satiriske *Postmodern Pooh* og *The Pooh Perplex* der dei gjenfortalde Ole Brumm-forteljingane blei brukt til å gjera narr av tung akademisk sjargong.

I norsk samfunnsliv har det vore vanleg å snakka om «Ole Brumm-politikk» der ein i staden for å velja mellom to gode vil ha begge. Dette stammer frå svaret «'Ja takk, begge delar'» når Ole Brumm blir spurt om han vil ha mjølk eller honning til brødet. Resten av sitatet, som ofte blir utelate i denne samanhengen, er at «'det er ikkje så viktig med brødet'».

Forlaget Gyldendal Tiden delar ut Ole Brumm-prisen og forfattaren Tor Åge Bringsværd har gjeve ut fleire Ole Brumm-årbøker.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NLA
* NKC
* BBC Things

 |
**Hallo i uken** var eit satirisk radioprogram som vart sendt på NRK P2 på laurdagar frå 4. februar 1989 til 8. juni 2013. VG har omtala programmet som «kanskje en av norsk radios største suksesser i ny tid», og Lydbokforlaget har produsert ei rekkje CD-ar med høgdepunkt frå programma.

1989-1993
---------

Programmet vart utvikla av Else Michelet. Nils Rykken leia programmet i 1989, og Kai Sibbern tok over i 1990.

1993-2009
---------

Hausten 1993 tok Else Michelet over som programsjef. Saman med komikaren og forfattaren Are Kalvø (programleiar frå 1994) og Espen Beranek Holm leia ho programmet i 16 år. Rune Andersen og Anne Marie Ottersen var faste bidragsytarar, og ei rekkje andre tekstforfattarar, låtskrivarar, skodespelarar, imitatorar og komikarar deltok i programma.

Kalvø omtalte programmet som «kulturkanalens nest morsomste program». Sendingane inneheld sketsjar om politikarar, satiriske songar og vart alltid avslutta med «Hallo i ukens relativt oppsøkjande nyheitsprogram», der overskrifter frå nyheitene neste veke vart presenterte. Programmet hadde eit klart fokus på norsk innanrikspolitikk, men tok også for seg utanrikspolitikk. 

Trioen gav seg før sommarferien 2009, etter tjue år i satiren.
I 2008 hadde programmet dekning på 91 000.

2009-2013
---------

Etter sommarferien 2009 tok Jørgen Strickert, Geir-Atle Johnsen og Cathinka Rondan over Hallo i uken.

I desember 2010 sa Strickert opp i protest mot at Johnsen ikkje fekk fornya kontrakten sin. Konflikten med NRK-leiinga og fødselspermisjon gjorde at fleire sendingar i januar 2011 vart avlyst. Strickert trakk oppseiinga si etter at NRK forlenga kontrakten med Johnsen.

Etter 24 år vart Hallo i uken lagt ned i juni 2013. Radiosjef Marius Lillelien sa at programmet vart lagt ned for å gje plass til ein ny kanal der «humor og satire [skulle få] en sentral plass». Lyttartala var òg meir enn halverte frå 2008 til 2013: i 2013 var dekninga rundt 40 000. Siste sending gjekk 8. juni 2013.

Kjelder
-------

1. ↑  
*Leggger ned Hallo i uken*, NRK, 31. mai 2013
2. ↑  «Muntert og vemodig mannskapsbytte i Hallo i uken», *www.vg.no* (på norsk bokmål), henta 29. juli 2020
3. ↑  Wiberg, Kari Finstad (1. september 2008). «Ukas P2-fjes: Kai Sibbern». NRK.
4. ↑  «Muntert og vemodig mannskapsbytte i Hallo i uken». VG. 6. juni 2009.
5. ↑  «Hallo i uken-trio gir seg». NRK. 16. januar 2009.
6. ↑  «- Skal påvirke valgresultatet». NRK. 4. september 2009.
7. ↑  Nipen, Kjersti (17. januar 2011). «NRK-kontrovers løst». Aftenposten.
8. ↑  Rydne, Jon H. (1. juni 2013). «Slutt for 'Hallo i uken'». VG.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hallo i uken sine heimesider arkivert på archive.org 19.09.2013
**Tristan da Cunha** er ei vulkansk øygruppe som ligg sør i Atlanterhavet. Ho ligg 2816 km vest for Sør-Afrika og 3360 km aust for kysten av Sør-Amerika. Med det er Tristan da Cunha den mest avsidesliggjande busette øygruppa i verda. Den einaste busette øya er hovudøya Tristan da Cunha, der den einaste større busetnaden er hovudstaden Edinburgh of the Seven Seas. Frå 1938 til 2009 var øygruppa underlagt St. Helena Frå og med 2009 er Tristan da Cunha ein del av den administrative eininga St. Helena, Ascension og Tristan da Cunha.

Geografi
--------

Tristan da Cunha består av desse øyane:

* Hovudøya, Tristan da Cunha
* Inaccessible Island
* Nightingale Island
* Middle Island
* Stoltenhoff Island
* Gough Island

Historie
--------

Øyane vart oppdaga i 1506 av den portugisiske sjøfararen Tristão da Cunha, som kalla opp hovudøya etter seg sjølv. Seinare vart namnet endra til Tristan da Cunha. I 1810 vart USA-amerikanaren Jonathan Lambert den fyrste som busette seg på øya, erklærte øyane som sin eigedom og gav øygruppa namnet *Islands of Refreshment* - «Forfriskingsøyane». Lambert døydde i ei båtulukke i 1812, og i 1816 la Storbritannia øygruppa under seg. Dei forsøkte òg å kolonisera Inaccessible Island, men utan hell.

Samfunn
-------

Alle familiane på Tristan da Cunha er bønder, og alt landet er sameigd. Ingen utanforståande får lov til å kjøpa land på Tristan da Cunha eller å slå seg ned på øya. Ein driv og med avl av hummar og sal av myntar og poststempel til samlarar. Øya har ikkje flyplass, så einaste måten å koma seg hit på er til båt. Innbyggjarane har også utvikla ein særeigen dialekt.

Natur
-----

Høgaste punktet på øygruppa er vulkanen Queen Mary's Peak på hovudøya. Vulkanen er 2062 meter høg, og er dekt av snø om vinteren. 
Gjennomsnittstemperaturen på øygruppa er ca. 14° C i vintermånadene og ca. 20 °C i sommarmånadene. Her finst eit rikt fugleliv, med adeliepingvin, gulnasealbatross, sotalbatross, kvitbukpetrell, storvengpetrell, silkepetrell, brunnoddy gråpetrell, storlire, grålire, sørhavsterne og sørhavsjo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Tristan da Cunha» frå Wikipedia på engelsk, den 9. april 2012.*
* Artikkel om økonomien på Tristan da Cunha, henta inn 9. april 2012.


| * v
* d
* e
Britiske oversjøiske territorium og kroneige |
| --- |
| Oversjøiske territorium | Anguilla**·** Bermuda**·** Britisk Antarktis**·**  Det britiske territoriet i Indiahavet**·**   Dei britiske Jomfruøyane**·**  Caymanøyane**·** Falklandsøyane**·** Gibraltar**·** Montserrat**·** Pitcairnøyane**·**  St. Helena, Ascension og Tristan da Cunha1**·**   Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane**·**   Turks- og Caicosøyane  | Britiske oversjøiske territorium og kroneigedomar |
| Kroneige | Guernsey • Jersey • Isle of Man |
| Suverene baseområde | Akrotíri og Dekélia |
**Jørg Berge** (3. september 1854–16. mars 1916) var ein norsk sjømann, lærar, journalist, fyrvaktar og stortingsmann frå Arendal.

Berge var son til ein skipper og navigasjonslærar. Sjølv tok han styrmannseksamen og reiste til sjøs i fleire år. Då han vart sjuk, mønstra han av i Montreal i Canada. Der gjekk han, 1873-76, på eit fransk seminar, heldt så fram studiane i Paris. Han arbeidde på eit meklarkontor i Spania i to år, sidan i Narbonne i Frankrike. Åra 1883-89 underviste han ved katolske skular i Kristiania og i Alta, og vart kateket i Harstad. Sidan arbeidde han i avis, også som redaktør, og som agent for fråhaldssaka. I 1907 fekk han stilling som fyrvaktar på Måholmen i Vikna.

Berge representerte krinsen Tromsø, Bodø og Narvik på Stortinget 1903-06, der han var medlem av kyrkjekomiteen. På tinget representerte han Arbeidarpartiet, og var ein av dei fire, aller første representantane dette partiet hadde på Stortinget. Dei andre tre var Alfred Eriksen, Meyer Foshaug og John Lind-Johansen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jørg Berge NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Kvitaugealbatross** |
| Thalassarche impavidaFoto: JJ Harrison*Thalassarche impavida*Foto: JJ Harrison |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** VU Sårbar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Albatrossfamilien Diomedeidae |
| **Slekt:** | *Thalassarche* |
| **Art:** | **Kvitaugealbatross** *T. impavida* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Thalassarche impavida***Mathews, 1912 |

**Kvitaugealbatross** (*Thalassarche impavida*) er ein albatrossart som høyrer til ein populasjon med hekking på Campbelløyane, meir enn 600 kilometer sør for Stewart Island, New Zealand.

Det har vore strid om rangeringa av dette taksonet og om verdien av datagrunnlaget som ligg til grunn for avgjersla om å rangere taksonet som ein art. Derfor er *T. impavida* per 2023 framleis av Clementslista ('eBird/Clements checklist') rekna som ein underart av svartbrynalbatross, *Thalassarche melanophris*, altso at dette berre er ein variant av arten svartbrynalbatross.

Skildring
---------

Desse fuglane kan skiljast frå svartbrynalbatross, eller nominatforma, med litt mørkare underside av vengen og ved at kvitaugealbatross har gul iris, noko som svartbrynalbatross manglar. Utsjånaden er elles som for svartbrynalbatross, og desse albatrossane skil seg igjen frå andre i *Thalassarche*-slekta med ein lang mørk flekk rundt auget, ei mykje brei, mørk rand langs kanten av undervengen, og hos ungfuglar er heile undervengen mørk og nebbet grå-svart. Kvitaugealbatross veg i området 2,2 til 3,8 kg, har vengespenn på 210-246 cm og er ca. 88 cm i kroppslengd.

Hekkeområdet for kvitaugealbatross er utelukkande den nordlege og vestlege kysten av Campbelløya og holmen Jeanette Marie rett utanfor. Utanom hekking, spreier desse albatrossane over det sørvestlege Stillehavet, Tasmanhavet og Rosshavet, mellom 24 og 48 °S.

IUCN klassifiserer denne arten som sårbar på grunn av avgrensa hekkelokalitet. Det siste anslaget var i 1997 og talde 24 600 par, og populasjonen er trudd å vere aukande. Det største trugsmålet mot denne populasjonen er fiskeri, både linefisket og trålarar.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  BirdLife International (2014) Species factsheet: *Thalassarche impavida*. Henta frå  den 9. september 2023
2. 1 2 3  Scofield Paul, Brent Stephenson (2013). *Birds of New Zealand - A photographic guide*. Auckland: Auckland University Press. ISBN 978-0300196825.
**Sivert Lauritz Aasen** (16. februar 1858–8. mai 1928) var ein norsk prest og stortingsmann frå Volda.

Aasen var frå garden Hjorthaugåsen i Volda, faren var gardbrukar. Sjølv gjekk han Volden lærerskole, der han tok eksamen 1876. Året etter gjekk han ut frå Asker seminar, og var eit år huslærar hos Nils J. Gregersen i Volda. Frå 1878 var han i tre år lærar på Hokksund folkeskule. Han vart student i 1883 og cand. theol. i 1889. Frå teologistudiet barst det rett i teneste som sokneprest i Måsøy i Finnmark. Her var han også ordførar 1892-1901 og formann i skulestyret. Frå sommaren 1902 og til han døydde var han sokneprest i Buksnes i Nordland. Også her var han ordførar, frå 1904, og skulestyreformann.

Aasen møtte på Stortinget frå 13. mars 1897, som 2. varamann frå Finnmark. Han var medlem av Lagtinget og næringskomite nr. 2. Perioden 1900-03 var han 1. representant frå Finnmark på Stortinget, sat i protokollkomiteen. Han var medlem av Høgre.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Den europeiske samfunnsundersøkinga** (engelsk *European Social Survey*: **ESS**) er ei tverrnasjonal spørjeundersøking som har vorte utført i europeiske land sidan 2001. ESS har som føremål å samla inn kvantitative data for å kartleggja politiske og sosiale haldningar og verdiar, tru og åtferdsmønster for ulike folkeslag i Europa.

Historie
--------

ESS vart utvikla av Sir Roger Jowell and Max Kaase ved European Science Foundation. Ein ynskja å oppretta ein ny tidsserie av sosiale data i Europa, då eksisterande tverrnasjonale haldningsundersøkingar ikkje var gode nok til å bruka som pålitelege kjelder for kunnskap om endringar over tid i Europa og komparative analysar.

Frå 2002 har undersøkinga vorte halde kvart andre år i mange europeiske land, desse spørjeundersøkingane vert omtala som rundar (*Rounds*), til dømes Round 1 - 2002, Round 2 - 2004, Round 3 - 2006. Round 6 - 2012 femnde 30 land.

Det er over 230 000 registrerte ESS-brukarar frå land over heile verda.

Prisar
------

I 2005 vann ESS Descartes-prisen, som er ein årleg europeisk vitskapspris.

Kjelder
-------

1. ↑  «European Social Survey (ESS) | Sikt», *sikt.no* (på norsk bokmål), henta 9. september 2023
2. ↑  «History | European Social Survey (ESS)», *www.europeansocialsurvey.org*, henta 9. september 2023
3. ↑  «Search European Social Survey», *ess-search.nsd.no*, henta 9. september 2023
4. ↑  Descartes Prizes for Research & Science Communication – 2005 Winners announced

* *Denne artikkelen bygger på «European Social Survey» frå Wikipedia på engelsk, den 9. september 2023.*

Litteratur
----------

* Roger Jowell, Caroline Roberts, Rory Fitzgerald, Gillian Eva (red.): *Measuring Attitudes Cross-Nationally. Lessons from the European Social Survey.* Sage Publications, 2007. ISBN 978-1-4129-1981-4

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
**Torgrim Matiasson Kleppen** (6. oktober 1849–12. juni 1920) var ein gardbrukar, lensmann og politikar frå Sauland i Telemark. Matias Matiasson Kleppen var far hans.

### Liv og gjerning

Kleppen var gardbrukar på Leine i Sauland frå 1878. Han var ein iherdig gardbrukar, som også eigde gardane Tveitan i Melum, Natadal og Vindal i Seljord og farsgarden Kleppen i Sauland. Også bygarden Bellevue i hovudstaden eigde han ei tid.

Frå 1878 til 1907 var Kleppen lensmann i Hjartdal, ei stilling han tok over etter far sin. Det har vorte fortalt at han som lensmann tok ein heddøl, som ofte var mellom bråkmakarane og mest bar han ut frå dyrskuplassen. T. O. Mosebø sa det slik: «Kleppen var stor og sterk og heddølen ein liten vott, så det var løgleg å sjå på».

Kleppen var med å stifte ei rekke selskap som Sauland Varelag, Hjartdal Sparebank, Sauland Meieri og Ysteri og Øst-Telemarkens Automobilselskap. Han var også svært interessert i fèavl og var med på å få i stand dyrsku i Sauland som årleg vart halde frå 1875 til 1910. Frå 1900 var han leiar av Skien-Telemarkens dampskipsselskap.

Kleppen var 1. vararepresentant til Stortinget frå Bratsberg amt både 1895-97 og 1898-1900. Han møtte på Stortinget fyrste gongen i 1895 frå 16. juli og ut sesjonen. Også i 1896 møtte han som varamann, då i fleire korte bolkar. Dei to valperiodane mellom 1900 og 1906 var han 3. representant frå amtet på Stortinget. 1900-03 var han medlem av landbrukskomiteen, medan han 1903-06 var med i tollkomiteen. Elles var han medlem av Vestlandsbanekomiteen og 1906-09 av ein departemental pensjonskomite.

Kleppen var medlem av heradsstyret i Hjartdal 1875-1910, og frå 1913 til -20, derav i seks år ordførar. Medlem av forlikskommisjonen frå 1876. I 1919 fylte Kleppen 70 år og sa frå seg ordførarombodet, men heldt fram som medlem av heradsstyret. Kleppen var «på grunn av sitt rettlinjede, bramfrie vesen og sin greie opptreden, aktet og avholdt av alle han kom i berøring med».

Han vart tildelt 7. juni-medaljen.

Kleppen døydde av slag 12. juni 1920, knapt heimkomen frå forretningsreise til hovudstaden.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia
**Martina Jašicová** (fødd 22. april 1973), ei tid gift **Martina Schwarzbacherová**, seinare **Martina Halinárová**, er ein slovakisk tidlegare skiskyttar frå Dolný Kubín i Nord-Slovakia.

Martina Schwarzbacherová tok sølvmedaljen i 10 km jaktstart under VM i skiskyting 1999 i finske Kontiolahti. Ho gjekk seg då opp frå sjuandeplassen etter sprintrennet, einast den suverene vinnaren, Olena Zubrilova som representerte Ukraina, makta å halde seg framom henne.

Den slovakiske utøvaren var aktiv internasjonalt frå 1993 til 2011. Ho vann eitt renn i verdscupen i skiskyting; 15 km normalprogram i Lahti vinteren 1995. Sidan fekk ho tre pallplassar i verdscupen i 1999-sesongen. Etter 2003 klarde ho ikkje lenger å hevde seg mot verdseliten.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Martina Halinárová» frå Wikipedia på tysk, den 2. februar 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Martina Jašicová-Schwarzbacherová-Halinárová». olympedia.org. Henta 23. oktober 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |