recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 32°50′51.35″N 35°31′22.43″E﻿

**Ginosar** (hebraisk גִּנּוֹסַר) er ein kibbutz på vestbreidda av Genesaretsjøen i Israel. Han ligg nord for Tiberias langs veg 90 og høyrer til Emek HaYarden regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 472.

Historie
--------

### Antikken

I det første hundreåret evt. var Ginosar ein blømande by, som på gresk og latin vart kalla Gennesaret, medan versjonen «Ginosar» dukka opp i Det nye testamentet. Den moderne kibbutzen er kalla opp etter den gamle byen, men det er ikkje visst at han låg på akkurat same staden.

Unde rein alvorleg tørke i 1986 fall vassnivået i innsjøen og avdekte rama til ein fiskebåt som sidan er karbondatert til 100 fvt. til 70 evt. og som no er kjend som Genesaretbåten. Ved hjelp av nyskapande teknikkar vart båtrama redda. Båten vart plassert i ein spesialtank, og er i dag på utstilling i Beit Yigal Allon Museum.

### Nyare tid

Ginosar vart grunnlagd under purim i mars 1937 av ei gruppe unge socialist-sionistar på landområda til Palestine Jewish Colonization Association (PICA) leigd av Migdal. Han vart opphavleg bygd som ei tårn og palisade-busetjing.

Kibbutzen var nært knytt til Mapai-partiet og var heimstaden til Yigal Allon, kommandanten i «den syriske avdelinga» av Palmach, og seinare ein minister i den israelske regjeringa.

Ginosar var opphavleg eit jordbrukssamfunn, men hovudnæringa i dag er turisme.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ginosar» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  I*srael Handbook: With the Palestinian Authority Areas* , by Dave Winter
2. ↑  Heaven on Earth: the Rise and Fall of Socialism

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2008-03-21 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Emek HaYarden regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Afikim**·** Alumot**·** Ashdot Ya'akov Ihud**·** Ashdot Ya'akov Meuhad**·** Beit Zera**·** Degania Alef**·** Degania Bet**·** Ein Gev**·** Ginosar**·** Hukok**·** Kvutzat Kinneret**·** Ma'agan**·** Masada**·** Ravid**·** Sha'ar HaGolan**·** Tel Katzir |
| Moshavar | Almagor**·** HaOn |
| Andre landsbyar | Kinneret**·** Poria Illit**·** Poria - Kfar Avoda**·** Poria - Neve Oved |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 64°38′38″N 13°6′49″E﻿
**Skorovatn** er ei bygd i Namsskogan kommune i Trøndelag. Bygda var eit gruvesamfunn, drifta ved gruva vart avvikla i mai 1984.

### Skorovas Gruber

Gruveinngangen er attmurt
Statsgeolog Knud M. Hauan besøkte Skorovatn i 1873 og fann då ei skjerpegrop. I 1890-åra dreiv Andreas Larsen og ein gruvearbeider ved namn Frykman undersøkingar gjennom fleire somrar, utan å finne malm. Sverre B. Steen frå Namsos fann koparmalm i 1910, og året etter gjekk han i kompaniskap med Kristian Trones og Elias Grøndal. I 1913 selde dei feltet til Det Norske Aktieselskapet for Elektrokemiske Industrier, som i 1915 stifta A/S Skorovas Gruber. 

Drivverdig funn av svovelkis vart fyrst funne i 1915. Veg fram til Skorovatn låg ferdig i 1938. Førekomsten på 10 millionar tonn malm vart sett i drift i 1952. Gruva vart nedlagd i 1984. Ei taubane på 45 km frakta fram til 1976 malmen til utskiping på Kongsmoen.

### Ymse

Dei fyrste bustadhusa vart sett opp i 1936. Den store tilflyttinga kom på 1950-talet, og på det meste budde det 6-700 menneske i Skorovas, som bygda heiter på folkemunne. Samfunnhus vart bygt, og det no avvigsla Skorovatn kapell vart teke i bruk i 1965. Etter gruva vart nedlagd stupte folketalet. I dag bur det kring 50 menneske i bygda. 

Hovuddelen av langrennsøvingane under Ski-NM 1967 vart arrangert i Skorovatn. Harald Grønningen vann både 15 km og 30 km.

Kjelder
-------

* Skorovashistorie

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Fakta om Skorpa |
| --- |
| Kommune: | Kristiansund |
| Fylke: | Møre og Romsdal |
| Gardsnummer: | - |
| Postnummer: | - |
|

 |

**Skorpa** er ei øy i Kristiansund i Møre og Romsdal. Øya er 0,7 km² stor, men berre 0,06 km² er bebygd område.

Næring, landskap og miljø
-------------------------

Skorpa har nokre små fjell og åsar, elles er mykje av landskapet myraktig med nokre skogholt. Tre område har frå gammalt vore dyrka. Skorpa har eit vakkert naturlandskap og eit rikt dyreliv. I ei vik på øya er det eit naturleg basseng som vert oppdemt ved flo sjø. Bassenget, som kallast *Valan*, er ein populær badeplass om sommaren, sidan det oppdemte vatnet kan få ein god temperatur.

Det siste gardsbruket på Skorpa vart lagt ned på slutten av 1980-talet. Tidlegare har det òg vore ein minkfarm på øya. På Visnensbrygga var det før brannen i 1997 ei klippfiskbrygge, no er denne ombygd til privat bustad. Det er bru for lette køyretøy frå Skorpa til Kristiansund.

### Sjå òg:

* Skorpa
* Skorpo

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**Velitsje Sjumulikoski** (fødd 24. april 1981) er ein makedonsk fotballspelar, som i 2011-sesongen spela på midtbanen for Tobol i den kasakhstanske toppdivisjonen. Han spelar òg på Makedonia sitt landslag.

Sjumulikoski har spelt for klubbar i toppdivisjonen i Slovenia, Tsjekkia, Russland og Tyrkia, og for Ipswich Town og Preston North End på nest høgste nivå i England. Han kom til Ipswich frå tyrkiske Bursaspor i januar 2008. Han spelte 42 ligakampar for Ipswich fram til august 2009, då han vart selt til Preston for om lag 400 000 pund. Han spelte 15 ligakampar for Preston fram til desember 2009, men etter at klubben då fekk ny manager, spelte ikkje Sjumulikoski fleire kampar for Preston. Han vart slept fri frå kontrakten sin med klubben i mai 2010 og skreiv under for den russiske toppserieklubben Sibir Novosibirsk i august same året. Sibir rykte ned frå den russiske toppdivisjonen i 2010-sesongen, og Sjumulikoski gjekk då til Tobol i Kasakhstan.

Sjumulikoski debuterte for Makedonia sitt A-landslag i 2002.
Juliette Binoche og Alain Resnais fotografert under utdelinga av César-prisen 28. februar 1998.
**Alain Resnais**, med fullt namn *Alain Pierre Marie Jean Georges Resnais* (3. juni 1922–1. mars 2014), var ein fransk filminstruktør (regissør). Han var fødd i Vannes (Morbihan) og døydde i Paris.

Frå slutten av 1940-talet byrja han å lage dokumentarfilmar og kortfilmar som vart lagt merke til hjå publikum og kritikarane, som filmane *Van Gogh*, *Guernica* og særleg *Nuit et brouillard* («Natt og skodde»), den fyrste filmen med referanse til konsentrasjonsleirane under den andre verdskrigen.

Deretter laga han mange kjende spelefilmar. Særleg dei tidlege av filmane kan knytast til retninga *Nouvelle Vague*, «Den nye bølgja», som var ei rørsle mellom dei filminstruktørane (iscenesetjarane) i fransk film som lagde sine fyrste filmar frå slutten av 1950-talet. Dei mest namngjetne mellom dei var François Truffaut, Jean-Luc Godard, Claude Chabrol, Éric Rohmer, Jacques Rivette.

Etter filmane *Hiroshima mon amour* frå 1959 og *L'Année dernière à Marienbad* frå 1961 vart Alain Resnais rekna som ein av dei fremste representantane for moderniteten i europeiske film, saman med Roberto Rossellini, Ingmar Bergman og Michelangelo Antonioni. Han brøyt opp den klassiske lineære framstillinga etter mønster av filmar som desse òg hadde vorte kjende for.

Alain Resnais var aktiv som filminstruktør fram til han døydde i ein alder av 91 år. Den siste filmen hans var *Aimer, boire et chanter* («Elske, drikke og synge»), som hadde premiere i Frankrike 26. mars 2014.

Utvalde filmar med norsk tittel
-------------------------------

* *Natt og tåke* (dokumentarkortfilm, 1955)
* *Hiroshima, min elskede* (1959)
* *I fjor i Marienbad* (1961)
* *Muriel* (1963)
* *Krigen er slutt* (1966)
* *Elsker deg, elsker deg* (1968)
* *Stavisky...* (1974)
* *Providence* (1977)
* *Min onkel fra Amerika* (1980)
* *Livet er en roman* (1983)
* *Kjærligheten til døden* (1984)
* *Smoking/No Smoking* (1993)
* *En velkjent melodi* (1997)
* *Åpne hjerter* (2006)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alain Resnais på den danske Filmdatabasen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Koordinatar: 56°14′8.5848″N 12°40′24.298″E﻿

Jonstorp
**Jonstorp** er ein tettstad i Höganäs kommun i Skåne län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 1 771 innbyggjarar.

Svenska Turistföreningen driv ein vandrarheim i eit hus som tidlegare var heim for døve og blinde. 

Jonstorp ligg ved breidda av Skälderviken. Den 6. juni kvart år arrangerer det lokale bygdelaget *Jonstorpsdagen*. Om sommaren blir det arrangert òg *Kullamarknaden* med tivoli. Mellom 1999 og 2008 blei det kvart år i juli arrangert ein stor musikk- og kulturfestival, Tipifesten her. Bak arrangementet stod Luna Musikförening, ein ideell samskipnad med sete i Jonstorp. 

Skodespelaren Edvard Persson budde i Rekekroken utanfor Jonstorp frå 1950 fram til han døydde og ligg gravlagd på Jonstorps kyrkjegård.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jonstorp» frå Wikipedia på bokmål, den 2. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jonstorps-Farhulstbladet nr 14/2006, med artikkel om Tipifesten

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Marmolada** (ladinsk *Marmoleda*, tysk *Marmolata*) er det høgaste fjellet i Dolomittane nordaust i Italia med ei høgd på 3 343 meter over havet. Fjellet består av ein rygg som går frå vest til aust. Mot sør består fjellet av ein fleire kilometer lang stupbratt vegg. På nordsida finn ein relativt flate isbrear, mellom anna den einaste store breen i Dolomittane, Marmoladabreen (*Ghiacciaio della Marmolada*).

Ryggen består av fleire toppar med dei høgaste i vest: Punta Penia (3 343 m), Punta Rocca (3 309 m), Punta Ombretta (3 230 m), Monte Serauta (3 069 m) og Pizzo Serauta (3 035 m). Det går ein taubane til toppen av Punta Penia.

Paul Grohmann var den første til å nå toppen av fjellet. Det skjedde i 1864 langs nordruta. 

Før den første verdskrigen gjekk grensa mellom Austerrike og Italia langs Marmolada, slik at fjellet danna ein del av frontlinja. Austerrikske soldatar var innkvartert i djupe tunnelar inn i breen på nordsida og italienske soldatar ved stupet på sørsida. Sidan isbreane trekkjer seg tilbake vert det stundom funne restar og ting etter soldatane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marmolada» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Marmolada**

* Datagenererte panoramabilete: Nord Sør Indeks

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
På gravsteinen til Marlene Dietrich er ho ganske enkelt minna som «Marlene».
**Marlene**, **Marleen** og **Marlen** er kvinnenamn danna som ei samanskriving av Maria og Magdalene, og viser dermed til Maria Magdalena frå det bibelske Nytestamentet. Liknande og nærskylde namnm er Malena og Malene. Namnet blei truleg først brukt, og i alle høve gjort verdskjend, av Marlene Dietrich, som var døypt Maria Magdalene Dietrich.

Marlene har namnedag den 8. desember i Noreg og 4. april i Sverige.
I Noreg var det 962 kvinner som heitte Marlene, 455 som heitte Marlen og nær 30 som heitte Marleen i 2008.

Varianten Marlen kan også vera eit mannsnamn.

Kjende namneberarar
-------------------

* Marlene Dietrich (1901–1992), tysk-amerikansk songar og skodespelar
* Marlen Haushofer (1920-1970), austerriksk forfattar
* Marlene Hagge (f. 1934), amerikansk golfspelar
* Marleen Gorris (f. 1948), nederlandsk filmskapar
* Marlene Jennings (f. 1951), kanadisk politikar
* Marlene Dumas (f. 1953), sørafrikansk målar
* Marlene van Niekerk (f. 1954), sørafrikansk forfattar
* Marleen Vanderpoorten (f. 1954), belgisk politikar
* Marlen Angelidou (f. 1978), gresk songar
* Marlene Gulbæk Engan (f. 1987), norsk motorsportutøvar

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Marlene hjå Statistisk Sentralbyrå
* Marlene i *Caplex*
* behindthename.com
Koordinatar: 65°18′S 62°10′W﻿

**Mount Birks** er eit kjenneleg, pyramideforma fjell, 1035 moh, ved nordsida av munningen av Cranebreen, på austkysten av Graham Land. I 1928 gav sir Hubert Wilkins namnet Mount Napier Birks, etter Napier Birks frå Adelaide i Australia, til to svarte fjelltoppar han observert og fotograferte frå lufta og som låg like nord for Crane Channel. Denne kysten vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1947, men dei fann ikkje att det Wilkins kalla Mount Napier Birks. Sidan Crane Channel vart identifisert som Cranebreen, tilrådde United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1950 at namnet skulle kortast ned til Mount Birks, og overførast til dette fjellet som ligg like nord for isbreen.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Birks» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Alzheimers sjukdom**, **Alzheimers demens** eller berre **Alzheimer(s)** er ein hjernesjukdom som er blant dei vanlegaste grunnane til utvikling av demens. Sjukdommen medfører at nerveceller i hjernebarken og djupare delar av hjernen endrar seg og døyr. Dette fører til hjerneatrofri, at hjernen blir mindre, og pasienten vil gradvis få stadig meir nedsett kognisjon, til dømes sviktande minne og andre kognitive evner, som tap av gjenkjenningseven, rørsleevne eller språk. Demens kan ha ulike årsaker, men ved Alzheimer vil sjukdomsforløpet medføra ei gradvis forverring.

Samanlikning av ein normalt aldra hjerne (venstre) og hjernen til ein Alzheimer-pasient (høgre). Forskjellane er markert.
Sjukdomsforløpet tek fleire år, men vil til slutt føra til at pasienten blir pleietrengande og til sist døyr. Typisk vil ein pasient leva 4-10 år frå ein stiller diagnosen, men dette kan variera. 

Ein har større sjanse for å utvikla Alzheimer med alderen, men sjukdommen kan også debutera tidleg i livet. Alzheimers sjukdom råker rundt 3 % av alle over 65 år, og 12–15 % av alle som er over 80.

Førebygging og behandling
-------------------------

Medisinen har ikkje funne solide førebyggjande tiltak eller behandlingsmåtar for Alzheimers sjukdom. Diabetes, høgt blodtrykk, høgt blodkolesterol og røyking er knytt til høgare risiko for å utvikla sjukdommen, medan ein livsstil som er sunn for hjarte og blodkar er knytt til lågare risiko. Bruk av hjernen til intellektuelle oppgåver som lesing, brettspel, kryssord, sosial omgang eller å spela musikkinstrument medfører også lågare risiko. Også nokre medikament, som betennelsesdempande middel og østrogentilskot for kvinner, kan redusera risikoen, men truleg berre ved å utsetja utviklinga av han.

Visse medikament kan redusera symptom på sjukdommen. Ved å hemma nedbrytinga av acetylkolin blir meir av dette stoffet tilgjengeleg for pasienten, og funksjonar som bruker denne transmittoren kan betrast. Tilstanden kan også betrast ved ulike tiltak i dagleglivet og gjennom å la pasientar få variert stimulering.

Kjelder
-------

* «Alzheimers sykdom» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Alzheimers sykdom» frå Wikipedia på bokmål, og «Alzheimers sjukdom» frå Wikipedia på engelsk den 22. november 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Alzheimers sjukdom**
Koordinatar: 27°51′40″N 86°51′40″E﻿

Mount Ama Dablam
Ama Dablam (høgre), Lhotse og Mt. Everest (venstre)
**Ama Dablam** er eit fjell i Himalaya, aust i Nepal. Den høgaste toppen er 6856 meter over havet og den lågaste toppen er 6170 meter over havet. Ama Dablam tyder «halskjedet til mor» og dei lange ryggane på kvar side liknar armane til ei mor (*ama*) som held rundt barnet sitt og hengebreen som *dablam*. I fleire dagar dominerer Ama Dablam den austlege horisonten i fleire dagar når ein går mot hovudleiren ved Mount Everest.

Ama Dablam vart først klatra den 13. mars 1961 av Mike Gill (NZ), Barry Bishop (USA), Mike Ward (UK) og Wally Romanes (NZ) via sørvestkammen. Dei var godt akklimatiserte til høgda og hadde overvintra ved 5800 meter over havet nær foten av toppen som ein del av Silver Hut Scientific Expedition 1960-61, leia av Edmund Hillary.

Ama Dablam er det tredje mest populære fjellet å klatre i Himalaya av fjella som er opne for ekspedisjonar. Den klårt mest populære ruta er opp sørvesryggen (til høgre på biletet). Klatrarar nyttar seg som regel av tre leiarar langs ryggen, med den tredje leiren like under og til høgre for hengebreen, Dablam. Is som kalvar frå breen fell vanlegvis til venstre, bort frå leiren. I 2006 vart likevel leieren råka av eit snøras. Ein må ha klatreløyve og ein sambandsoffiser med for å klatre Ama Dablam. Som med Mt. Everest er dei beste klatremånadane april–mai (før monsunen) og september–oktober.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ama Dablam» frå Wikipedia på engelsk, den 7. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Kennedy, Michael (March 2005). «Mountain ProFil: Ama Dablam». *Alpinist Magazine* (Jackson, WY, USA: Alpinist LLC) (X): 22. ISSN 1540-725X.
2. ↑  Kennedy, Michael; Michael Ward (March 2005). «Mountain ProFil: Ama Dablam». *Alpinist Magazine* (Jackson, WY, USA: Alpinist LLC) (X): 26. ISSN 1540-725X.
3. ↑  Kennedy, Michael (March 2005). «Mountain ProFil: Ama Dablam». *Alpinist Magazine* (Jackson, WY, USA: Alpinist LLC) (X): 27. ISSN 1540-725X.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ama Dablam**

* Nepal Expedition Trips 2009 – Ama Dablam Expedition.
* Ama Dablam på Globetrooper Arkivert 2013-01-29 ved Wayback Machine.
* Ama Dablam på Summitpost
* Ama Dablam på Peakware

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Amadou & Mariam** er ein musikalsk duo frå Mali som består av paret Mariam Doumbia (på vokal) (fødd i Bamako den 15. april 1958) og Amadou Bagayoko (gitar og vokal) (fødd i Bamako den 24. oktober 1954). Paret er kjend som «det blinde paret frå Mali» og dei trefte kvarandre på Instituttet for unge blinde i Mali. Her fann dei ut at dei delte ei felles interesse for musikk.

Stil
----

Dei første innspelingane til duoen i 1980- og 1990-åra har eit enkelt arrangement med gitar og song. Sidan seint på 1990-talet har Amadou & Mariam produsert musikk som blandar tradisjonell malisk musikk med rockegitar, syrisk fiolin, kubansk trompet, egyptisk ney, colombianske tromboner, indisk tabla og dogonsk perkusjon. I lag har alle desse instrumenta og stilane vorte kalla «afro-blues».

Bakgrunn
--------

Mellom 1974 og 1980 spelte Amadou med Les Ambassadeurs du Hotel og i 1980 gifta paret seg og byrja og spele i lag. Amadou heldt samstundes fram solokarrieren sin og dreiv musikkavdelinga til blindeinstituttet. 

I 1985 hadde paret vorte kjend ved å spele malisk blues og dei la ut på ein turne i Burkina Faso, og i 1986 flytta dei til Elfenbeinskysten. Her spelte dei inn fleire kasettalbum og til slutt albumet *Sou Ni Tile* i Paris, som vart ein hit i Frankrike. Frå den tid byrja dei å spele på festivalar rundt om i verda. 

I 2003 møtte dei verdsmusikkstjerna Manu Chao, som så produserte albumet deira *Dimanche à Bamako* («Søndag i Bamako») i 2004. 

I 2006 spelte dei i lag med Herbert Grönemeyer den offisielle hymnen til verdsmeisterskapen i fotball, «Celebrate the Day», som vart ein hitt i Tyskland denne sommaren. 

Seint i 2008 vart dei inviterte til å spele på Barack Obama sin tiltredingseremoni som president i USA den 20. januar 2009. I november 2008 kom albumet deira 
*Welcome to Mali* som vart særs godt teke imot og vart rekna som eit av dei aller best albuma i 2008.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Amadou & Mariam» frå Wikipedia på engelsk, den 6. januar 2009.*

1. ↑  Cigale, Steven. "Amadou et Mariam en concert pour Obama" Arkivert 2008-12-05 ved Wayback Machine. Avatar de stars, 2008-12-01.

### Andre kjelder

1. ↑  «Welcome to Mali» på metacritic.com
2. ↑  «Best of 2008» på metacritic.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside (fransk)
* Amadou & Mariam på myspace.com
* Lytt på Nonesuch Arkivert 2008-04-19 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Aléxis Tsípras** (fødd 28. juli 1974) er ein gresk politikar og statsminister i Hellas frå 2015 til 2019. Han er leiar for det politiske partiet SYRIZA.

Tsípras er fødd i Aten, vart utdanna i 2000 som sivilingeniør på det nasjonale polytekniske universitetet i denne byen, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Han held deretter fram med studiar i arealplanlegging ved dette universitetet samstundes som han arbeida som bygningsingeniør.

Frå slutten av 1980-åra hadde Tsípras vorte oppteke av politikk og engasjerte seg i den greske ungkommunistrørsla. På byrjinga av 1990-talet var han politisk aktiv i elevmotstanden mot den kontroversielle lovgjevinga som dåverande minister for utdanning og religiøse spørsmål, Vasilis Kontogiannopoulos, stod bak. Som universtetsstudent var han likeeins aktiv på venstresida i studentpolitikken og mellom anna tillitsvalt til sentralkomiteen i den nasjonale greske studentunionen.

I 1999 vart Tsípras vald som sekretær i ungdomsorgansisasjonen til det politiske partiet Synaspismos, «Venstrekoalisjonen for folkerørsler og økologi», eit gamalt politisk parti som tok part i den radikale venstrealliasen SYRIZA som det største partiet i alliansen. På den fjerde kongressen til Synaspismos i desember 2004 vart han vald inn i den sentrale politiske komiteen i partiet, og fekk med utdanning og ungdomspolitikk å gjere. I lokalvalet i 2006 stilte han som ordførarkandidat i Aten på lista *Open by* (Ανοιχτή Πόλη), støtta av Synaspismos og heile SYRIZA-alliasen. Dette var Tsípras eigenlege debut på den ordinære politiske arenaen. Under partiet Synaspismos femte kongress i 2008 vart han vald til president for dette partiet. I ein alder av 33 år vart han med dette den yngste som nokon gong hadde vorte vald som den fremste i eit parlamentarisk politisk parti i Hellas.

Etter at parlamentsvalet 25. januar 2015 gav partiet SYRIZA 36,34 prosent av røystene og 149 mandat i parlamentet, altså nesten halvparten av dei 300 plassane, vart Tsípras statsminister i Hellas frå 26. januar 2015.

Sjå òg
------

* SYRIZA

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om ALEXIS TSIPRAS på internettsida til Synaspismos.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ICCU

 |
**Tore Austad** (fødd 8. april 1935) er ein norsk skulemann og politikar, fødd i Skedsmo i Akershus. Han var kyrkje- og undervisningsminister i Willoch-regjeringa i tida oktober 1981 til juni 1983.

Austad tok eksamen ved Sjøkrigsskulen i 1956 og gjorde teneste som løytnant i marinen til 1958. I 1962 vart han cand.philol. frå Universitetet i Oslo og var så lektor ved Drammen handelsgymnas til 1964. Etter å ha vore «professor» i norsk ved University of Chicago i to år, kom han i 1966 tilbake til lektorstilling ved Kristiansand katedralskole.

Frå 1972 var Austad aktiv for partiet Høgre i lokalpolitikken i Kristiansand og Vest-Agder. Han var medlem i bystyret frå 1972 til -79, og formann i skulestyret i Kristiansand 1972-77. Frå 1976 var han også medlem i fylkeskulestyret i Vest-Agder. 

Hausten 1977 vart Austad vald til stortingsrepresentant frå Vest-Agder, og sidan attvald både i 1981 og 1985. På Stortinget var han dei tre fyrste sesjonane medlem av Kyrkje- og undervisningskomiteen, og deretter formann i same komiteen 1980/81-sesjonen. 

Den 14. oktober 1981 vart Austad utnemnd til statsråd i ei rein Høgre-regjering leidd av Kåre Willoch. Han fekk styre Kyrkje- og undervisningsdepartementet til 8. juni 1983, då representantar for Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet tok plass i statsrådet. Austad måtte då vike for Kjell Magne Bondevik som sjef i Kyrkje- og undervisningsdepartementet. Austad var i resten av 1982-83-sesjonen med i Samferdslekomiteen og sidan medlem i Justiskomiteen 1983-85. I den siste fireårsperioden, 1985-89, hadde han sete i Forsvarskomiteen.

I 1989 gjekk Austad tilbake til lektorjobben i Kristiansand. Han tok også val til bystyret i Kristiansand og frå 1995 til 2007 var han i seks år meinig bystyremedlem og like lenge formannskapsmedlem.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Tore Gullen** (fødd 11. juni 1949) er ein norsk tidlegare langrennsløpar og -trenar, frå Jevnaker i Oppland. Han vart noregsmeister to gongar, på 15 km i 1977 og på 30 km i 1981. Frå NM-tevlingar elles fekk han med seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. Hans fremste internasjonale prestasjon kom på 15-kilometeren i Holmenkollen i 1981, der han kom på delt tredjeplass med Gunde Svan. Pål Gunnar Mikkelsplass og Oddvar Brå kom på dei første plassane.

### Besteplasseringar i internasjonale renn

* 1977: Nr 7 på 30 km, Falun
* 1978: Nr 12 på 15 km, Holmenkollen
* 1979: Nr 7 på 30 km, Falun
* 1980: Nr 5 på 15 km, Holmenkollen
* 1981: Nr 3 på 15 km, Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1974: Nr 8 på 15 km i Selbu
* Ski-NM 1975: Nr 7 på 15 km i Heddal
* Ski-NM 1976: Nr 6 på 30 km i Surnadal
* Ski-NM 1977: Gullmedalje på 15 km på Vang og bronsemedalje på 30 km på Røros
* Ski-NM 1978: Nr 5 på 30 km på Konnerud
* Ski-NM 1979: Nr 4 på 15 km på Steinkjer
* Ski-NM 1980: Sølvmedalje på 15 km i Asker
* Ski-NM 1981: Gullmedalje på 30 km og sølvmedalje på 15 km på Eidsvoll
* Ski-NM 1984: Nr 10 på 15 km på Hof

### Trenar

Seinare var Gullen trenar for det norske kvinnelandslaget i langrenn, og deretter landslagstrenar for høvesvis Sveits og Sverige. Landslagstrenar i til saman sju år.

Kjelde
------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
*Denne artikkelen handlar om langrennsløparen. For fysikaren, sjå Tore Olsen (f. 1930).* 

**Tore Olsen** (fødd 25. august 1970) er ein tidlegare norsk langrennsløpar. I 2000 vart han noregsmeister på 50 km, med klar margin. Bak seg på resultatlista hadde han kjende namn som Frode Andresen (bronse), Kristen Skjeldal og Frode Estil. Olsen tevla for Kirkenes og Omegn SK.

Karriere
--------

I løpet av si tid som skirennar på topplan deltok Olsen i fjorten renn i verdscupen. Beste resultatet var ein 17. plass på femmila i Holmenkollen i mars 2000, der han brukte knappe.fem minuttar meir tid enn vinnaren, Harri Kirvesniemi frå Finland.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1996: Nr 8 på 50 km i Stryn
* Ski-NM 1997: Nr 7 på 50 km i Mo i Rana
* Ski-NM 2000: Gullmedalje på 50 km på Vang
* Ski-NM 2001: Nr 14 på 50 km på Steinkjer
* Ski-NM 2002: Nr 6 på 30 km på Høydalsmo

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tore Olsen i fis-ski.com
*For fotballspelaren i RBK i 1960-åra, sjå Tore Pedersen (1941-1998).* 

**Tore André Pedersen** (fødd 29. september 1969 i Fredrikstad) er ein tidlegare norsk fotballspelar. Pedersen har spela på høgt nivå for ni forskjellige klubbar i fem land. Han var også fast på landslaget på første halvdel av 1990-talet, og spela i alt 45 A-landskampar. Klubbane han har spela for, er: Selbak, Fredrikstad (to periodar), IFK Göteborg, Brann, Oldham (utlån), Sanfrecce Hiroshima, FC St. Pauli, Blackburn, Eintracht Frankfurt, Wimbledon og Trosvik.

Karriere
--------

Pedersen spela 10 kampar på utlån til Oldham i 1993/94. Han gjekk frå SK Brann til FC St. Pauli i 1995. Kontrakten med St. Pauli gjekk ut 30. juni 1997 (p.g.a. nedrykk til 2. bundesliga). Dermed var Pedersen fri til å gå kvar han ville, sjølv om klubben ville behalda han. Han var på prøvespel i Bolton Wanderers, Blackburn og West Ham United, men valde Blackburn Rovers for £750,000. Han skulle overta etter Henning Berg då han blei seld til Manchester United.

Pedersen var mykje plaga av skadar i karrieren sin. Han spela på alle Noregs VM-kvalifiseringskampar til USA-VM i 1994, men pådrog seg ein krossbandskade kort tid før sluttspelet og måtte difor bli heime. Også medan han var i Wimbledon i 1999 pådrog han seg ein alvorleg kneskade, og tilbrakte halvtanna år på sidelinja.

Det var venta at han kom til å leggja opp på grunn av denne kneskaden, men han kom tilbake på fotballbanen i 2001 – først for 4. divisjonsklubben Trosvik, og returnerte sesongen etter til Fredrikstad, som han hjelpte til to strake opprykk og ein etterlengta retur til Tippeligaen. Etter dette spela Pedersen ein sesong i sin eigen ungdomsklubb, Selbak, og deretter for Oslo Diamantene.

Kniksenprisen
-------------

* Under tida si i SK Brann vann Tore Pedersen Kniksenprisen som årets fotballspelar i 1993.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tore Pedersen» frå Wikipedia på bokmål, den 9. februar 2015.*

* Bokmålswikipedia refererte til: Profil på Altomfotball.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Tore Bongo** (3. februar 1952–27. august 2017) var ein samisk lærar i samisk språk, politikar og naturvernforkjempar, fødd i Alta.

Tore Bongo var særleg kjend for å ha vore ein av leiarane av Altaaksjonen, òg kalla Stillaaksjonen, som var ein sivil ulydnad-aksjon av landsomfemnande format for å hindre gjennomføringa av dei gjennomgripande planane for vasskraftutbygginga i Alta-Kautokeino-vassdraget, som gjekk ut på å setje av delar av Finnmarksvidda, inkludert bygda Masi, under vatn. Den største samlinga av norske politistyrkar etter andre verdskrigen vart sett inn 14. januar 1981 for å fjerne aksjonistane som hadde lenka seg saman på anleggsområdet i Stilla for å hindre at byggjearbeida kom i gang. Bongo vart deretter ein av dei fire leiarane som vart dømde til straff etter «oppviglarparagrafen», paragraf 140 i straffelova frå 22. mai 1902. Denne straffeføresegna vart då nytta for fyrste gongen sidan Einar Gerhardsen og Martin Tranmæl vart dømde i mellomkrigstida.

Tore Bongo skipa Alta sameforeining på 1970-talet, og var leiar av foreininga i fleire periodar. Han var medlem av Sametinget frå 1993 til 1997, og stod i 2017 på tiandeplass til sametingsvalet i nordre valkrinsen for Norske Samers Riksforbund. Han har medverka som skodespelar i dokumentarfilmen *La elva leve!* frå 1980 om Altaaksjonen i 1979 og 1980.

Kjelder
-------

* Minneord i Klassekampen 8. september 2017, side 32.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forvaltningsdatabasen: Tore Bongo Arkivert 2017-09-08 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Otto Thott Fritzner Müller** (3. desember 1864–28. desember 1944) var ein norsk skulemann og politikar frå Trondheim, busett i Halden. Han representerte partiet Høgre på Stortinget i åra 1919-24.

Müller var son til ein skulemann og tok sjølv den same yrkesvegen. Fram til 1892 hadde han ymse lærarpostar, mellom anna i Drammen og heimbyen Trondheim. Frå 1892 til 1935 var han tilsett ved Fredrikshald off. skole, både som klasselærar, adjunkt, overlærar og til sist rektor i elleve år. 1912-18 var han også revisor i Halden Sparebank.

I tida 1910-25 var Müller bystyremedlem i Halden, ordførar 1914-16. Han var elles medlem i fattigstyret og i likningsnemnda i kommunen. Dessutan var han styreformann 1917-23 for Fredrikshalds teater. Hausten 1918 vart Høgre-mannen Müller vald til å representere einmannskrinsen Fredrikshald på Stortinget 1919–21. Tre år seinare vart han attvald til ein ny treårsperiode, då som ein av fire representantar frå dei fem kjøpstadene i Østfold fylke, framleis for partiet Høgre. Begge tingperiodane var han med i Kyrkje- og skulekomiteen, formann i den fyrste treårsbolken.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2018-02-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
**Oude IJssel**, eller **Alte Issel** på tysk (begge namna tyder «Gamle IJssel»), er ei elv i Tyskland og Nederland, og ei av sideelvane til IJssel frå høgre med ei lengd på 80 km. IJssel er ein av greinene i Rhindeltaet. Oude IJssel var den øvre leia til IJssel fram til ein grov ut ein kanal til Rhinen, sannsynlegvis i romartida.

Rhinen vart då det største bidraget til IJssel, sjølv om relativt lite av vatnet i Rhinen renn denne vegen og inn i IJssel-systemet. Forskjellige sideelvar kan stundom gje ganske mykje vatn til den totale vassføringa i elva, t.d. elvane Berkel og Schipbeek. IJssel er den einaste greina av Rhindeltaet som mottar sideelvar i staden for å spreie seg ut i fleire greiner. Berre nær munningen av IJssel delar ho seg opp i fleire greiner i det litle IJsseldeltaet.

Kjelda til Oude IJssel ligg nær Borken i Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Ho renn først sørvestover før ho nesten når Rhinen nær Wesel, der ho snur nordvestover. Etter Isselburg kryssar ho grensa til Nederland (provinsen Gelderland). Ho renn gjennom Doetinchem og munnar ut i IJssel i Doesburg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oude IJssel» frå Wikipedia på engelsk, den 11. juni 2007.*


| * v
* d
* e
Sideelvar til Rhinen |
| --- |
| Frå venstre: | Vorderrhein**·** Thur**·** Töss**·** Glatt**·** Aare**·** Ergolz**·** Birs**·** Birsig**·** Ill**·** Sauer**·** Lauter**·** Queich**·** Speyerbach**·** Rehbach**·** Isenach**·** Eckbach**·** Eisbach**·** Pfrimm**·** Selz**·** Nahe**·** Mosel**·** Nette**·** Brohlbach**·** Ahr**·** Erft |
| Frå høgre: | Hinterrhein**·** Landquart**·** Ill**·** Dornbirner Ache**·** Bregenzer Ache**·** Argen**·** Schussen**·** Radolfzeller Aach**·** Wutach**·** Murg**·** Wehra**·** Wiese**·** Elz**·** Kinzig**·** Rench**·** Acher**·** Murg**·** Federbach**·** Alb**·** Pfinz**·** Kraichbach**·** Saalbach**·** Neckar**·** Weschnitz**·** Modau**·** Main**·** Wisper**·** Lahn**·** Wied**·** Sieg**·** Wupper**·** Düssel**·** Ruhr**·** Emscher**·** Lippe**·** Oude IJssel**·** Berkel**·** Schipbeek |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
**Jerusalemkorridoren** (hebraisk פרוזדור ירושלים, *Prozdor Yerushalayim*) er eit område på fleire hundre kvadratkilometer mellom Jerusalem og Shephelah i Israel. den nordlege grensa er den gamle vegen til Jerusalem; den sørlege grensa er Elahdalen, og den vestlege grensa, Shaar HaGai og vegen til Beit Shemesh. Dei største byane i i Jerusalemkorridoren er Beit Shemesh, Mevasseret Zion, Abu Ghosh, Tzur Hadassah og Kiryat Ye'arim.

Historie
--------

Konvoi på Burmavegen.
I 1949, då området kom under israelsk kontroll, var regionen fjellendt, steinete og utan tre og skogar. Dei arabiske landsbybuarane som praktiserte terrassejordbruk i dei smale dalane og flykta under krigen. Jerusalemkorridoren var den einaste vegen ein kunne føre forsyningar inn til den kringsette Jerusalem. I slaget ved Latrun prøvde jødiske styrkar å erobre Latrun, der jordanske styrkar var stasjonert. Burmavegen vart bygd som eit alternativ.

I det første tiåret etter det israelske sjølvstendet vart det oppretta i alt 35 jordbruksbusetnader i Jerusalemkorridoren av nye emigrantar frå Jemen, Kurdistan, Nord-Afrika, Romania og Ungarn. JNF tilsette mange av nykommarane til skogsplanting og landattvinning. Sidan den gong har området vorte eit av dei største nyplanta skogområda i landet.

Vingard i i Jerusalemkorridoren
I dag går det mange vegar til Jerusalem.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jerusalem corridor» frå Wikipedia på engelsk, den 5. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jerusalemkorridoren - historie
2. ↑  Jerusalemkorridoren history
**Alan Alexander Milne** (18. januar 1882–31. januar 1956), kjend som **A.A. Milne**, var ein britisk forfattar som er best kjent for bøkene om Ole Brumm. Han har òg skrive barnerim, nokre av dei om Ole Brumm og vennene hans.

A.A. Milne vart fødd i Skottland, men voks opp i London. Som barn hadde han blant anna H. G. Wells som lærar. Han gjekk på Westminster School og Trinity College, Cambridge der han studerte matematikk. Under opphaldet der kom han på trykk i studentmagasinet Granta.

A.A. Milne skreiv for det britiske humorbladet, og blei sidan assisterande redaktør for bladet. Milne deltok i den britiske hæren under første verdskrigen, men etter krigen fordømde han krigen i *Peace with Honour* (1934) (ei fordømming han modererte noko i 1940 med *War with Honour*). I 1925 kjøpte han ein landstad i Hartfield i East Sussex og flytta hit etter å ha blitt ufør etter ein hjerneoperasjon i 1952.

Etter at A.A. Milne døydde, vart rettane til Ole Brumm-figurane selde til Walt Disney Company, som har lagd fleire teiknefilmar om Ole Brumm og produsert mange Ole Brumm-relaterte produkt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alan Alexander Milne i NRK

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alan Alexander Milne» frå Wikipedia på bokmål, den 15. august 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Vasilij Borisovitsj Kaptjukh** (fødd 27. juni 1967) er ein kviterussisk tidlegare diskoskastar. Han vann den olympisk bronsemedaljen i øvinga i 1996 og to bronsemedaljar frå verdsmeisterskap i friidrett, 1995 og 2003.

Aktiv
-----

Kaptjukh var ein av verdas beste diskoskastarar i ein 15-årsperiode frå 1990. Han representerte Sovjetunionen då han vart fjerdemann i diskostevlinga ved europameisterskapen 1990 i Split, sidan tevla han for Kviterussland. Både i Friidretts-VM i Göteborg i 1995 og under Sommar-OL i Atlanta året etter vart Kaptjukh bronsemedaljør, i begge meisterskapane bakom verdsmeister og olympiameister Lars Riedel, og sin eigen landsmann Vladimir Dubrovsjtsjik. Under sommarleikane 2000 i Sydney presterte Kaptjukh sitt livs lengste diskoskast, med 67,59 meter enda han på fjerdeplassen. I 2003 vann han si andre VM-bronse, medan han i Aten-OL 2004 enno ein gong vart nummer fire.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1990 i Split: Nr 4 – 63,72 m
* VM 1991 i Tokyo: Nr 12
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 7 – 61,64 m
* VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 65,88 m
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 65,80 m
* VM 1997 i Aten: Nr 11 – 60,12 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 67,59 m
* VM 2001 i Edmonton: Nr 6 – 66,25 m
* VM 2003 i Paris: Bronsemedalje – 66,51 m
* OL 2004 i Aten: Nr 4 – 65,10 m
* VM 2005 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (61,04 m=nr 20)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wassil Kapzjuch» frå Wikipedia på tysk, den 25. juli 2019.*
Haraløkka (2008)
**Haraløkka** er eit friluftsområde mellom Ulsrud og Bøler i Bydel Østensjø i Oslo. Friluftsområdet er ein del av Haraløkka idrettspark med fotballbanar av kunstgras, naturgras og grusdekke, i tillegg til ein idrettsleikeplass. Idrettsparken vert driven av Bøler Idrettssamskipnad som òg har heimebanen sin her. 

Nokre av kampane på Norway Cup vert spelte på Haraløkka. Lokala til Bøler speidergruppe ligg òg her.

Historie
--------

Utbygginga av Haraløkka Fritidssenter byrja i 1969; området utgjorde tidlegare av skog, myrer og Bølerkulpen. Store mengder masse måtte til for å fylla igjen kulpen, og Vaterland skule og andre delar av det sanerte Vaterlandet vart brukt til fyllmasse.

Friluftsområdet vart offisielt opna 19. juni 1978 av kommunalråd Odd Wivegh.

Referansar
----------

1. ↑  Senje, Sigurd (1985). *Vi i Østensjøbyen*. Tiden. s. 87. ISBN 8210027646.
2. 1 2  *Bøler er stedet: bydel Bøler: Bøler, Bogerud, Rustad, Skullerud, Langerud,Ulsrud*. Bydel Bøler. 2000. s. 122-124. ISBN 8299566606.

* *Denne artikkelen byggjer på «Haraløkka» frå Wikipedia på bokmål, den 3. jan 2020.*
Koordinatar: 45°28′N 35°52′E﻿

Kazantipneset.
Astronautbilete av Kazantyp.
**Kazantyp** (ukrainsk Казантип, *Kazantyp*; russisk Казантип, *Kazantip*; krimtatarisk *Qazan Tip*) er eit nes nordaust på Krimhalvøya (i Ukraina) ved kysten av Azovhavet. Kazantyp kjem frå det krimtatariske *qazan tüp* som tyder *botnen av gryta* og syner til profilen til neset. Det strekkjer seg 3-4 km ut i sjøen og er 107 meter over havet på det høgaste. Neset er det hordlegaste punktet på Krimhalvøya, og skil Arbatlagunane frå resten av sjøen. 

Kazantyp er stort sett dekt av sletter. Sidan 1998 har det vore eit naturreservat i Ukraina. På austsida av neset ligg det gamle ruinar av busetnader som går attende til 2000-1000 fvt. 

Kazantypfyret ligg på neset. I 1995-1999 vart det halde ein internasjonal elektronisk musikkfestival kalla Kazantip i nærleiken av neset.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kazantyp» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kazantip Arkivert 2008-06-26 ved Wayback Machine.
* Kazantip naturreservat Arkivert 2012-02-07 ved Wayback Machine.
**The Blossoms** er ei USA-amerikansk jentegruppe som opphavleg kom frå California. Då dei var på sitt mest populære i 1960-åra bestod gruppa av Darlene Love, Fanita James og Jean King.

Sjølv om gruppa hadde ein platekarriere på eiga hand, var dei mest som gruppa som faktisk spelte inn den store hitten «He's a Rebel» (som produsenten Phil Spector tilskreiv The Crystals), og for å ha sunge korvokal på mange av dei største hittane frå 1960-åra. 

Det er sagt at The Blossoms var for den amerikanske vestkysten det The Sweet Inspirations var for austkysten og The Andantes var for Motown.

Historie
--------

The Blossoms vart skipa ved Fremont High School i Los Angeles i 1954 som The Dreamers og bestod av Fanita James (fødd Barrett), Gloria Jones og tvillingsystrene Nanette og Annette Williams. Dei spelte inn for Flair Records i 1954. I 1957 var Nanette Williams blitt erstatta av Darlene Wright, som seinare tok namnet Darlene Love. Dei spelte mykje i studio for anre artistar, og Love og James var medlemmar av studiogruppa til Phil Spector, Bob B. Soxx and The Blue Jeans. Love spelte òg med Spector under sitt eige namn og som ein del av The Crystals. The Blossoms hadde ein pop-hit i 1961 med «Son-In-Law», eit svar til Ernie K-Doe sin hit, «Mother-In-Law». Seinare spelte The Blossoms, som no bestod av Love, James og Jean King, ofte som korsongarar på musikkshowet Shindig, som gjekk på TV i 1965. I 1967 fekk dein ein R&B-hit med «Good, Good Lovin'». Det var fleire personellendringar og ei rekkje singlar for forskjellige selskap. I 1972 gav The Blossoms ut albumet *Shockwave*.

Kjende medlemmar
----------------

* Fanita James (1954-1990; 2000 til i dag)
* Gloria Jones (1954-1962; 2000 til i dag)
* Annette Williams (1954-1960)
* Nanette Williams (1954-1958)
* Jewel Cobbs (1954)
* Pat Howard (1954)
* Darlene Love (1958-1974)
* Gracia Nitzsche (1962-1964)
* Edna Wright (1962-1964)
* Carolyn Willis (1962-1964)
* Jean King (1964-1983)

Filmar
------

| År | Film | Rolle |
| --- | --- | --- |
| 2013 | *20 Feet from Stardom* | Korsongarar |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Blossoms» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Odd Mæhlum** (8. oktober 1921–5. juli 2011) var ein friidrettsutøvar frå Hamar, som konkurrerte i spydkast og var medlem av Hamar Idrettslag. Han var Noregs beste i øvinga dei fyrste åra etter 2. verdskrigen og vann fire strake NM-titlar.

Aktiv
-----

Mæhlum vart noregsmeister i spydkast i perioden 1946 til 1949. I 1946 deltok han også i EM i friidrett 1946 i Oslo, der han enda på fjerdeplassen med eit kast på 66,37 meter. Han deltok under Sommar-OL 1948 i London, og kom på femteplass etter eit lengstekast på 65,32 meter.

Hans besterekord i spydkast var på 69,08 meter og vart sett i september 1947 i Vikersund.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1946: Gullmedalje – 67,87 m, framom Michael Salomonsen (61,95 m)
* 1947: Gullmedalje – 66,30 m, framom Einar Røberg (62,63 m)
* 1948: Gullmedalje – 61,57 m, framom Einar Røberg (61,07 m)
* 1949: Gullmedalje - 62,46 m, framom Gunnar Strøm (57,81 m)
* 1950: Sølvmedalje – 59,50 m, bakom Einar Røberg (61,84 m)
* 1951: Sølvmedalje – 61,29 m, bakom Einar Røberg (63,45 m)

Kjelder
-------

* Friidrett.no
**Nina Jakovlevna Dumbadze** (23. januar 1919–14. april 1983) var ein diskoskastar som vart europameister i øvinga i 1946 og 1950. Ho representerte Sovjetunionen.

Dumbadze vart fødd i Odessa av georgiske foreldre, og voks opp i Tbilisi. Frå 1946 til 1952 dominerte ho diskoskast for kvinner, med sigrar i dei internasjonale meisterskapane i 1946 og 1950, medan ho i 1952 vart nummer tre i øvinga under sommarleikane i Helsinki.

I OL-sesongen 1948 kasta Dumbadze diskosen 53,25 meter og sletta dermed Gisela Mauermayer sin tolv år gamle verdsrekord. Ho var ikkje med i London-OL, då Sovjetunionen ikkje deltok i leikane. Tre år seinare forbetra ho rekorden til 53,37 m. I august 1952 tok Nina Romasjkova over som verdsrekordhaldar med 53,61 m. Ein månad etterpå tok Dumbadze tilbake rekorden då ho oppnådde heile 57,04 m, ein rekord som stod til 1960, då Tamara Press auka den med elleve centimeter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1946 i Oslo: Gullmedalje - 44,52 m, framom Ans Niesink (40,46 m)
* EM 1950 i Brussel: Gullmedalje - 48,03 m, framom Rimma Sjumskaja (45,79 m)
* OL 1952 i Helsinki: Bronsemedalje - 46,29 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nina Dumbadze» frå Wikipedia på engelsk, den 7. august 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
**Nina Vasiljevna Gavriljuk** (fødd 13. april 1965) er ein russisk tidlegare langrennar frå Leningrad som vann ni gullmedaljar i 4 x 5 km stafett med Sovjetunionen og seinare Russland. I tida 1987-2003 sikra ho seg i alt elleve VM-medaljar og fire OL-medaljar.

Gavriljuk stod mest heile si lange tid som langrennsløpar i skuggen av utøvarar som Larisa Lazutina, Jelena Välbe, Ljubov Jegorova og Olga Danilova. Samstundes drog ho nytte av å vere på lag med ei eller fleire av dei i stafettevlingane. Ho var såleis med å vinne VM-gull 1987 og OL-gull 1988, men fekk ikkje gå nokon etappe i meisterskapane i åra 1989-92. Frå 1993 til 2001 var ho derimot fast på Russlands lag i 4 x 10 stafett, eit landslag som vann samtlege sju stafettgull i perioden.

Individuelt tok Gavriljuk si fyrste medalje under vinterleikane 1994 på Lillehammer, der ho vart nummer tre på 15 km. Året etter vann ho to sølvmedaljar då Ski-VM 1995 fann stad i kanadiske Thunder Bay. Både på 5 km og den etterfylgjande jaktstarten vart ho klart slått av landskvinna Larisa Lazutina. Gavriljuk var særleg flink i fristiltevlingar, og sikra seg bronsen i 15 km jaktstart under verdsmeisterskapen 1997 i Trondheim. To år etter tok ho sølvmedaljen i same øvinga ved Ski-VM 1999 i Ramsau, eit lite halvminutt bakom Stefania Belmondo frå Italia.

I tida frå desember 1994 til desember 1999 vann Gavriljuk fem renn i Verdscupen i langrenn. Gjennom 1995-sesongen sanka ho 840 poeng i verdscupen, noko som gav henne andreplassen, 220 poeng bakom landskvinna Jelena Välbe.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* Ski-VM 1987 i Oberstdorf: Gull i 4 x 5 km stafett
* Vinter-OL 1988 i Calgary: Gull i 4 x 5 km stafett
* Ski-VM 1989 i Lahti: Nr 5 på 10 km
* Ski-VM 1993 i Falun: Gull i 4 x 5 km stafett, nr 8 på 30 km
* Vinter-OL 1994 på Lillehammer: Gull i 4 x 5 km stafett, bronse på 15 km
* Ski-VM 1995 i Thunder Bay: Gull i 4 x 5 km stafett, sølvmedaljar på 5 km og på 15 km jaktstart
* Ski-VM 1997 i Trondheim: Gull i 4 x 5 km stafett, bronse på 15 km jaktstart, nr 4 på 5 km
* Vinter-OL 1998 i Nagano: Gull i 4 x 5 km stafett, nr 4 på 5 km
* Ski-VM 1999 i Ramsau: Gull i 4 x 5 km stafett, sølvmedalje på 15 km jaktstart og nr 5 på 5 km
* Ski-VM 2001 i Lahti: Gull i 4 x 5 km stafett, nr 5 i sprint og nr 8 på 10 km skiathlon
* Vinter-OL 2002 i Salt Lake City: Nr 5 på 10 km skiathlon
* Ski-VM 2003 i Val di Fiemme: Bronse i 4 x 5 km stafett, nr 9 på 30 km

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nina Gawriljuk» frå Wikipedia på tysk, den 10. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nina Gavrylyuk, *olympedia.org*