recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Michael «Mike» Stewart** (19. april 1945–13. november 2002) var ein amerikansk gitarist og originalt medlem i We Five. Han var bror til John Stewart (1939–2008), som var medlem av The Kingston Trio og seinare ein populær songar og låtskrivar. Han var far til Jamie Stewart, forntmann i den avantgarde gruppa Xiu Xiu. Stewart vart etter kvart ein suksessrik plateprodusent, og ein av dei største suksessane hans var Billy Joel-albumet *Piano Man* i 1973.

Han forlét musikkindustrien i 1990-åra og vart ein programmerar. Han spelte seinare bass i sonen sitt The Indestructible Beat of Palo Alto (IBOPA).

Stewart døydde 13. november 2002 etter det som vart rapportert som lang tids sjukdom. Sonen Jamie Stewart har sidan fortalt at faren tok sjølvmord.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Stewart (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 28. august 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Espe, Erik (May 31, 1996), «They got the Beat», *Palo Alto Weekly*, henta 28. august 2014
2. ↑  «Michael Stewart». *Variety*. November 18, 2002.
3. ↑  «Jamie Stewart: Where Xiu Xiu's New Album 'Always' Really Came From». *Huffington Post*. March 29, 2012. Henta 28. august 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Togulukka på Midtun** fann stad 24. mai 1960 på Midtun haldeplass på Midtun i Fana kommune, no Fana bydel i Bergen kommune. På sidesporet på haldeplassen stod ein kran som løfta ein gravemaskin av ei godsvogn, medan ein annan kran skulle løfte grabben. Gravemaskinen sin grabb roterte og vart hengande over hovudsporet. Samstundes kom tog nummer 611 av typen NSB El 11.2091 frå Voss inn på haldeplassen og heldt ein snøggleik på om lag 60 til 70 kilometer i timen. Toget klarte ikkje å stoppe, trass i signal frå arbeidarane og bremsing. Då toget nådde haldeplassen trefte det grabben, og heile gravemaskinen fall ut i sporet framfor toget. Både lokomotivet og godsvogna bak spora av og velta. Dei om lag 100 passasjerane og to av togbetjentane kom frå ulukka utan skadar, medan lokomotivføraren Anders Ødegård døydde på veg til Haukeland sjukehus. Rundt 1980-talet gjekk lokomotivet i traffikk att, denne gongen på Gjøvikbanen, og fronten på lokomotivet som ikkje vart treft av gravemaskinen heng i dag på veggen til Norsk Modelljernbane i Oslo.

Fotnotar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  «Togulykken på Midttun 24. mai 1960». Bergen Sporvei. Henta 17. januar 2015.
2. ↑  «NSB El 11.2091». Jernbanen.dk. Henta 17. januar 2015.
3. 1 2  «Hold fingrene unna Gamle Vossebanen!!». Samfunnsmagasinet. Henta 17. januar 2015.
| Heanor  |
| --- |
| RådhusetRådhuset Rådhuset |
| Plassering |
| 

Heanor is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Derbyshire |
| Distrikt | Amber Valley |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 22 620 |
| Koordinatar |  53°1′″N 1°21′″W﻿Koordinatar: 53°1′″N 1°21′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DE75 |
| Telefon-retningsnummer | 01773 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Heanor**
 |

**Heanor** er ein by i Derbyshire i England, omkring 13 kilometer nordaust for Derby. Elva Erewash renn rett ved byen. 

Byen har vakse saman med Langley Mill, og Langley Mill stasjon betener begge. Det var tidlegare ein liten stasjon på Great Northern Railway i Heanor, men denne er nedlagt. 

Kullgruvedrift og tekstilproduksjon var tidlegare dei viktigaste næringsvegane i Heanor. På området til ei nedlagd kolgruve er det opna ein stor fornøyelsespark, The American Adventure. Byen er òg kjent for Matthew Walker-fabrikken, som produserer julepuddingar. Han vart selt til Northern Foods i 1992. 

Heanor Town FC, «The Lions», vart grunnlagd i 1883, og spelar i Abacus Lighting Central Midlands League Supreme Division.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Heanor» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Henrik Grytnes Rytter** (18. januar 1877–18. september 1950) var ein norsk lyrikar, dramatiker og omsetjar. Han er særleg kjend for sitt omfattande arbeid med å omsetja 23 av William Shakespeare sine verk til nynorsk, og for gjendiktinga av *Peer Gynt* i 1949.

Liv
---

Rytter var av bondeslekt, og son av ein lærer. 
Han var fødd i Roan og oppvaksen i Haram.
Han tok middelskoleeksamen i Volda, var huslærer i Dovre og tok eksamen på Volda lærarskule i 1899. Han var lærer fleire stadar, frå 1908 ved Møre Folkehøgskule. Han dreiv ein eigen folkehøgskole på Gimnes frå 1913, men måtte gje opp etter tre år. Etter detta gav han opp læraryrket og flytta til Oslo-området, der han busette seg på Hvaler og seinare på Geilo. Han «starta som 40-åring på ein ny karriereveg. No ville han vere litterat på heiltid.»
Her var han konsulent ved Det Norske Teatret, litteraturkritikar i *Den 17de Mai* og redaktør av *Norsk Ungdom* eit kort bel og av *Ung-Norig* 1924-26. Han sat fengsla på Bredtveit under krigen.

Rytter debuterte i 1907 med stykket *Dømde*, og følgde opp med *Bråhamaren* (1917), *Herman Ravn* (1924), *Våren* (1926), *Elva* (1937) og *Prestegarden og øya* (1941). Alle skodespela vart oppførte på Det Norske Teatret. Diktsamlingane hans var *Båra* (1919), *Øya* (1920), trilogien *Jordsonen* (1925) – *Skålane* (1926) – *Vokune* (1927), *Eros* (1928) og *Likevel -*! (1950).

I tillegg til Shakespeare og Ibsen (både *Peer Gynt* og *Kongsemnerne*) omsette han mellom anna Den guddommelege komedie til nynorsk og *Dekameronen* til bokmål (i fire illustrerte band) Rytter skreiv òg høyrespela *Dei bortkomne* (produsert 1940) og *Trollelgen* (etter Mikkjel Fønhus, produsert 1940).

Han var far til Olav Rytter.

Referansar
----------

1. ↑  Olav A. Loen. *Bygda gav diktarsyn*. Rune forlag, 1970 (ebok)
2. ↑  biografi hos Allkunne.no

* *Denne artikkelen bygger på «Henrik Rytter» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Henrik Rytter i Norsk Omsetjarleksikon

* Publikasjonar av Henrik Rytter i BIBSYS
* Henrik Rytter i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Henrik Daae Rogstad** (fødd 13. april 1916 i Trondheim, daud 10. mai 1945 i Bærum) var fylkesfører i Nasjonal Samling (NS) for Sør-Trøndelag under andre verdskrigen.

Bakgrunn og virke
-----------------

Rogstad i hirduniform ved sida av Vidkun Quisling, «fører» i Nasjonal Samling (NS), under eit partiarrangement i Trondheim hausten 1941.
Foto:
Riksarkivet

Han var ei kort tid med i NS’ ungdomsfylking i 1936, men kom ikkje aktivt med i partiet før sommaren 1940, men vart snart fylkesfører for Sør-Trøndelag på initiativ av NS' generalsekretær, Rolf Jørgen Fuglesang. Han vart verdsett for å ha ein særs sosial profil, ved at han blant anna lånte ut leilegheita sin til bostadsløyse ved nokre høve.

Rogstad vart rekna blant dei mest tyskvennlege blant dei norske nazistane og vart kritisert, òg innover i NS, for å hjelpa tyskarane i Trondheim med å setja opp gissellista ved unntakstilstanden i 1942. Etter likvidering av Karl Marthinsen 8. februar 1945 vart òg Rogstad øvste leiar av Hirden.

Då nederlaget nærma seg vinteren og våren 1945 tilhøyrde Rogstad dei mest stridbare og kampinnstilte i NS, saman med blant andre Jonas Lie. I februar 1945 vart han utnemnd til leiar for Hirden, og starta førebuing på å kunna omdanne denne til ei militær eining i tysk teneste dersom det vart ein alliert invasjon. Heilt utan politibakgrunn og trass sterke protestar frå politiet vart Rogstad i april 1945 òg ansvarleg for Statspolitiet.

I mai 1945 forskansa ei lita gruppe seg på Skallum gard i Bærum saman med han, Jonas Lie og Sverre Riisnæs, inntil dei vart oppfordra til å forlata garden. Alle, bortsedd frå Rogstad, Lie og Riisnæs forlét garden. 10. mai skaut Henrik Rogstad seg i spisestuen på Skallum gard. Lie døydde, sannsynlegvis av stress og stort alkoholkomsum. Riisnæs overgav seg til slutt åleine som einaste gjenverande.

Rogstad hadde gifta seg fire dagar før sin død, og hadde nyleg vorte far. Han er gravlagd i Trondheim.

Kjelder
-------

* Sonofrene i Trønderlag ved SNL.no
* Omtale på NorgesLexi (arkivert utgåve)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki

 |
**Marit Elisabeth Hætta Øverli** (fødd 12. januar 1964 i Masi) er ein norsk samisk songar.

Ho byrja ein lang musikkarriere med si første gruppe Masijentene. Gruppa grunnla Per K. Løberg, musikklæraren på skulen i Masi, i 1974. I 1991 vann ho Sámi Grand Prix. Seinare blei ho Finnmarks vinnar i NRKs *2000-årslåta*. Etter promoplata *Golle Máze / Goahtoeanen*, kom hennar første eigne langspelplate, *Ohcame* (Iđut), ut i 1995. Musikarane som spelte på plata var Hans Fredrik Jacobsen, Kåre Kolve, Rune Arnesen og Svein Dag Hauge. I 2000 gav ho ut plata *Daja Jienat*. Seinare har ho og Klemet Anders Buljo grunnlagt ein duo, Duo Maret.

Prisar og utmerkingar
---------------------

I 2017 vann Øverli og Klemet Anders Buljo Altas kulturpris som Duo Maret. Året etter vann dei og Duo Maret igjen, denne gongen Finnmark fylkes kulturpris.

Diskografi
----------

### Med Masijentene

* 1977 – *Máze Nieidat* (JLP 202)
* 1979 – *Máze Nieidat II* (JLP 205)

### Solo

* 1995 – *Golle Máze / Goahtoeanen* (ICD95001), singel
* 1995 – *Ohcame* (ICD942)
* 2000 – *Daja jienat*

### Med Duo Máret

* 2015 – *Alo*
* 2020 – *Dusten dan*, singel
**Henrik Rogert** (12. januar 1756–27. juni 1838) var ein norsk offiser og stortingsmann.

Rogert var fødd i Trondheim. Han vart offiser i 1776, steig i gradene til han 1814 vart utnemnd til oberstløytnant for 2. trondhjemske infanteriregiment. Frå 1818 fekk han vartpengar.

Til det ordentlege stortinget 1815-16 vart han vald til 3. representant frå Søndre Trondhjems amt. På tinget var han medlem av åtte komitear. Mellom anna var han medlem av komiteen som forhandla om finans-, skatte-, bank- og pengevesen, og komiteen om den geografiske oppmålinga.

Rogert var tildelt borgardådsmedaljen i sølv.

Han døydde i Rennebu, der han hadde budd sidan slutten av 1700-talet. Andreas Rogert var bror hans.

Kjelder
-------

* Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*, Kristiania, 1914, samt tillæg. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø samt tillæg digital utgåve side 720
* Biografisk informasjon om Henrik Rogert NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Olga Nikolajevna Kaniskina** (fødd 19. januar 1985) er ein russisk friidrettsutøvar frå Mordvina som i 2007 vart verdsmeister og i 2008 olympisk meister i 20 km kappgang. Ho vann også same distansen ved VM 2009, EM 2010 og VM 2011, dessutan vart ho tildelt sølvmedaljen i øvinga under Sommar-OL 2012, alle desse fire medaljane vart i 2015 annullerte av Det internasjonale friidrettsforbundet.

Aktiv
-----

Kaniskina kneip sølvmedaljen ved friidretts-EM 2006 i Göteborg, to sekundar fram Elisa Rigaudo frå Italia som gjekk inn til bronse. Året etter vann ho kappgangen ved VM 2007 i Osaka, vel halvminuttet framom dei to andre medaljevinnarane. Under dei olympiske sommarleikane 2008 tok Kaniskina gullmedaljen, 36 sekundar framom Kjersti Plätzer frå Noreg.

### Doping

Både ved VM 2009, EM 2010 og VM 2011 gjekk Kaniskina fyrst i mål i 20 km kappgang. Under Sommar-OL 2012 leia ho heilt til oppløpet, men stivna og vart slått av landskvinna Jelena Lasjmanova med to sekundar. Med grunnlag i uvanleg store endringar i hennar såkalla biologiske pass, vart ho i 2015 og 2016 frådømt alle plasseringane oppnådd i tida etter 15. juli 2009. Gjennom den tida ho vart dømd for å ha vore dopa, sanka Kaniskina 135 000 US-dollar i premiepengar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 1.28.35, bakom Ryta Turava (1.27.08)
* VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 1.30.09, framom Tatjana Sjemjakina (1.30.42)
* OL 2008 i Beijing: Gullmedalje – 1.26.31, framom Kjersti Plätzer (1.27.07)
* VM 2009 i Berlin: Annullert gullmedalje – 1.28.09
* EM 2010 i Barcelona: Annullert gullmedalje – 1.27.44
* VM 2011 i Daegu: Annullert gullmedalje – 1.29.42
* OL 2012 i London: Annullert sølvmedalje – 1.25.09

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Kaniskina» frå Wikipedia på engelsk, den 12. august 2018.*
Koordinatar: 37°19′30″N 42°11′45″E﻿

**Cizre** (armensk *Botan* eller *Cizîr*, gammalsyrisk ܓܙܝܼܪܵܐ *Gzira/Gziro*) er ein by og eit distrikt i provinsen Şırnak i Søraust-Anatolia i Tyrkia, ved grensa til Syria, like nordvest for den felles grensa med Irak. Innbyggjarane er hovudsakleg kurdarar og assyrarar. Byen ligg ved Tigris som renn nord, aust og sør for byen, som har gjeve byen namnet sitt. 

Cizre vart tidlegare kalla **Jazīrat ibn ʿUmar** (eller *Jezira ibn Umar* eller *Gazarta*) arabisk جزيرة ابن عمر, ein viktig by for abbasidane og krossfararane som ein inngangsport til Øvre Mesopotamia og Det armenske høglandet. Tidleg i jernalderen låg Cizre i kongedømet Kumme, nord for Assyria.

I islamsk tradisjon er byen den same som *Thamanin*, byen grunnlagd av Noah ved foten av Judi der Arken i følgje segna kan ha landa. Både Noah-grava og grava til Mem og Zin ligg i byen. 

Varmerekorden i Cizre er 48,9°C frå 30. juli 2000 og dette er den høgaste temperaturen som nokon gong er registrert i Tyrkia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cizre» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Olga Valerjevna Danilova** (fødd 6. oktober 1970) er ein russisk tidlegare langrennar frå Bugulma som vart olympisk meister på 15 km i 1998 og i tida 1995-2001 vann fire VM-gull og eitt OL-gull i stafettevlingar med Russland. I alt vann ho 14 medaljar (6-5-3) i ulike ski-VM og under Vinter-OL 1998.

Aktiv
-----

Danilova fekk sitt gjennombrot i 1995-sesongen då ho vart nummer fire i verdscupen i langrenn, ein prestasjon ho kopierte i 2000-sesongen. Frå Ski-VM 1995 til Ski-VM 2001 gjekk ho på alle dei russiske laga i stafett, lag som stod for ei ubroten meisterrekke. Høgdepunktet for Danilova kom under Vinter-OL 1998 i Nagano, der ho vann gullmedaljen på 15 km i klassisk stil fem sekundar framom landskvinna Larisa Lazutina. På den følgjande jaktstarten bytta dei to plass på sigerspallen, men på stafetten var samam om å vinne OL-gull nummer to.

Under Ski-VM 1999 i Ramsau sikra Danilova seg sølvmedalje i begge dei to klassisk-tevlingane, slått av høvesvis Bente Martinsen på 5 km og nemnde Lazutina på tremila. To år seinare tok Danilova på ny sølvmedaljane i klassisk-tevlingane då Ski-VM 2001 fann stad i Lahti, og fekk elles ein bronse på 10 jaktstart og sitt fjerde gullmedalje i 4 x 5 km stafett.

Danilova vann i alt fire renn i verdscupen, alle i tida desember 1998 til januar 2002.

### Doping

Under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City vart Danilova kåra til vinnar på jaktstarten, dagen etter ho vart tildelt sølv på 10 km klassisk. Straks etter testa ho positivt i dopingkontroll, og vart utestengd frå leikane. Og i 2004 vart ho frådømd begge medaljane ho var tildelt i Salt Lake City.

### Merittar

* Ski-VM 1995 i Thunder Bay: Gull på 4×5 km stafett, bronsemedalje på 15 jaktstart
* Ski-VM 1997 i Trondheim: Gull på 4×5 km stafett, bronsemedalje på 5 km
* Vinter-OL 1998 i Nagano: Gullmedaljar i 15 km klassisk og 4 x 5 km stafett, sølv i 15 km jaktstart
* Ski-VM 1999 i Ramsau: Gull på 4×5 km stafett, sølvmedaljar på 5 km og 30 km
* Ski-VM 2001 i Lahti: Gull på 4×5 km stafett, sølvmedaljar på 10 km og 15 km, bronsemedalje på 10 km jaktstart

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Walerjewna Danilowa» frå Wikipedia på tysk, den 16. januar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Olga Danilova – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Olga Danilova» (på engelsk). olympedia.org. Henta 27. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Bandiat** er ei lita elv i Frankrike, og ei av sideelvane til Tardoire frå venstre. Ho renn gjennom departementa Haute-Vienne, Dordogne og Charente.

Geografi
--------

Bandiat har sitt utspring sør for Puy Chauvet (488 m) nær busetnaden Grand Puyconnieux (Dournazac kommune) i Haute-Vienne. Elva renn vestover og nordover i Dordogne og ved høgt vassnivå munnar ho ut i Tardoire, som høyrer til Charente sitt tilsigsområde, ved Agris i Charente. Ved lågare vassføring forsvinn elva nær Les Vieilles Vaures (Agris kommune) om lag 5 km frå Tardoire. Alt vatnet forsvinn ned i karstfjellet før det kjem opp att nær Angoulême i elva Touvre, ei sideelv til Charente.

Hydrologi
---------

Vassføringa i Bandiat ved Feuillade varierer frå 0,6 m³/s om sommaren til 6 m³/s om vinteren.

Kommunar ved elva
-----------------

* Abjat-sur-Bandiat
* Nontron
* Javerlhac
* Feuillade
* Marthon
* Saint-Germain-de-Montbron
* Chazelles
* Pranzac

Galleri
-------

* 
* 
* Området rundt Les Vieilles Vaures om lag 5 km frå AgrisOmrådet rundt Les Vieilles Vaures om lag 5 km frå Agris

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om elva i Poitou-Charentes

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Bandung** (indonesisk:*Kota Bandung*) er hovudstaden i provinsen Vest-Java i Indonesia. Byen er den tredje mest folkerike i landet, med i kring 2,4 millionar ibuarar i 2010, fordelt på 167,7 km². Bandung, som ligg 768 meter over havet og om lag 140 km søraust for Jakarta, har året rundt eit kjøligare klima enn dei fleste andre byane i Indonesia. Byen ligg på ei elveslette med kringliggjande vulkanske fjell.

Utsyn over Bandung, 2005
På 1700-talet bygde dei nederlandske koloniherrane opp te-plantasjar i fjellskråningane på staden. Ein veg vart bygt for å knyte saman plantasje-området med hovudstaden 180 km unna i nordvest. Dei nederlandske bybuarane kravde at staden skulle verte eigen kommune, noko dei oppnådde i 1906. Gradvis utvikla Bandung seg til ein ferieby for plantasjeeigarane. Luksuriøse hotell, restaurantar, kafear og europeiske butikkar vart opna.

Etter Indonesia vart sjølvstendig i 1945, voks byen snøgt. Utviklinga og urbaniseringa endra Bandung frå ein idyllisk småby til ein tettbygd metropol med over to millionar menneske. Naturressursane har vorte sterkt utnytta, særleg gjennom nedbygging av utmarksområda til villastrok og forretningsbygg. Trass i at byen har måtte takle mange vanskar, til dømes søppelfjerning, eit kaotisk trafikk-system, samt flaumar, er Bandung framleis eit attraktivt mål for immigrantar og helgebesøkande.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bandung» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Citadellet i Budapest
Desse teikningane frå 1600-talet viser byen Casale Monferrato med det stjerneforma citadellet til venstre
Citadellet i Kairo
**Citadell** er ei nemning innan festningsverk om den inste kjernen i ei festning eller ein festningsby, der forsvararane og eventuelt makthavarane kan trekkje seg tilbake for eventuelt halde ut ei kringsetjing og trette ut åtakarane. Ordet kjem frå latin: *civis* som tyder innbyggjarar, ref. sivil, city etc.

Citadellet vart lagt ein topografisk gunstig stad, anten i midten av ein bykjerne eller i utkanten av byen. Det vart gjerne lagt på ei høgd som gav god utsikt over byen og områda omkring. Funksjonen til citadellet kunne i mange situasjonar òg vere retta mot folkesetnaden i byen, for å sikre makthavarane mot innbyggjarane.

Då kong Kristian IV bygde Christiania i 1624 som ein festningsby bak vollar, fekk den allereie eksisterande Akershus festning oppgåva å fungere som citadell i forsvarsanlegga til byen.

Den same byggeglade kongen sørgde òg for å skaffe hovudstaden København eit citadell som kjernen i festningsverka til byen. Kastellet eller *Citadellet Frederikshavn* vart òg påbegynt i 1624, eit stjerneforma anlegg med fem bastionar nord for sjølve byen. Kastellet skulle etter planen òg vere ramma rundt eit kongeleg slott, men dette vart sløyfa.

Sjå òg
------

* Kastell
* Citadelløya i Stavern
* Alcalá dei Henares

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Citadell» frå Wikipedia på bokmål, den 26. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Citadell**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* BNF
* BNF (data)

 |
**Gjesting** eller **roaming** (frå engelsk *roaming*, 'vandring') er eit uttrykk som tyder at ein brukar av mobiltelefon med kundetilhøve til eit spesifikt mobilnett («heimenett») kan nytta eit anna mobilnett (det vitja nettet), utanfor heimenettets geografiske dekningsområde, for å få tilgjenge til mobiltenester, det vil seia å ringa ut, motta samtalar, senda og motta SMS/MMS og bruka datatenester. Høve for gjesting kan vera kommersielt framforhandla, eller pålagt av telestyresmaktene, i Noreg er dette Nasjonal kommunikasjonsstyresmakt.

Ein skil mellom internasjonal gjesting og nasjonal gjesting. Internasjonal gjesting kallar at det vitja nettet og hjemmenettet er i to ulike land. Internasjonal gjesting er svært utbreidd, og tyder at ein mobilkunde som reiser utanlands, får bruka mobilnettet til ein mobiloperatør i landet eller landa vedkomande vitjar. Det skjer ved at operatøren gjev roamingadgang til mobilkunden sin eigen mobiltilbyder. Slike avtaler er ofte gjensidige. Telenor og Telia har avtaler om gjesting i dei fleste land på kloden, Telenor i praksis i alle vesentlege land sett bort frå Mauritania. Nasjonal gjesting tyder at ein mobiltilbyder får bruka mobilnettet til ein annan operatør til sin trafikk, men utan å måtta innplassera basestasjonar eller anna utstyr i dette netta. I Noreg er berre Telenor pålagt å gje nasjonal gjesting til andre operatørar når desse har bygd mobilnett som dekker minst 30% av folkesetnaden, men samstundes ikkje har nasjonal dekning. I oktober 2007 vart Telenor pålagt av Post- og teletilsynet å gje den nye mobiloperatøren Network Norway nasjonal gjesting, nokon operatøren òg hadde framforhandla hos NetCom.

EU og gjesting
--------------

I oktober 2007 lanserte Europakommisjonen eit roamingdirektiv som vil redusera og samordna roaming-prisane i heile Europa. I november 2007 målbar Kommisjonen samstundes eit direktiv om revisjon av telereguleringen, der det vert foreslege å droppa den nasjonale reguleringen og pålegga om innanlands gjesting dersom konkurransen fungerer godt i det aktuelle marknader. Kommisjonen har frå 2007 òg arbeidde med eit forslag om å regulera prisane på internasjonal roaming med data – *dataroaming.* I 2013 fremja EU-kommissær Neelie Kroes eit forslag om å fjerna alle roamingutgifter.

I april 2017 vart det klårt at mobilbrukarar skal kunna ringa, teksta, surfa på mobilen i heile EU utan å måtta betala noko ekstra frå 15. juni same år. Vedtaket gjeld òg EØS-land.

Referansar
----------

1. ↑  Ekomloven
2. ↑  «Nå skal roaming-utgiftene vekk» (på norsk). 30. mai 2013.
3. ↑  «Nå er det klart når du kan surfe og ringe i EU uten å betale ekstra». 25. april 2017.
4. ↑  «EU mobile roaming charges scrapped». 15. juni 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Roaming» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Post- og teletilsynet om regulering av nasjonal roaming i mobilnett (Marknad 15)
* EU-kommisjonen – oversynsside om internasjonal roaming.
* Døme på avtaleverk frå Jara.no
* Lovdata, Ekomforskriften
* Lovdata, Offentleg nett-forskriften
**Michel Kafando** (fødd 18. august 1942) er overganspresident i Burkina Faso sidan november 2014. Han er ein tidlegare diplomat og minister som var SN-ambassadør for frå 1998 til 2011 og utanriksminister for Øvre Volta (dagens Burkina Faso) frå 1982 til 1983.

Etter at president Blaise Compaoré gjekk av som følgje av massedemonstrasjonar 31. oktober 2014 blei Kafando vald til overganspresident i eit år fram til presidentvalet. Han blei teken i eid 18. november 2014.

Kafando er fødd i Ouagadougou. Han har ein bachelorgrad i juss frå Universitetet i Bordeaux frå 1969, eit diplom i statsvitskap frå Paris og eit frå Institut de hautes études internationales et du développement (IHEID) i Génève, begge frå 1972. I 1990 tok han doktorgrad i statsvitskap ved Sorbonne. Han er gift og har eit barn.

Kjelder
-------

1. ↑  «Michel Kafando, Président de la Transition», *Burkina24*, 17 November 2014.
2. 1 2  «New Permanent Representative of Burkina Faso presents credentials», UN Press Release BIO/3152, 15. april 1998.

* *Denne artikkelen bygger på «Michel Kafando» frå Wikipedia på engelsk, den 8. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi[*daud lenkje*] ved africandatabase.org
* Biografi ved Scienceblog
Bandspelar frå Nordmende
**Bandopptakar** er eit apparat som lagrar lyd, bilde eller data på eit magnetiserbart band.

Verkemåte
---------

Innsida av ein bandspelar frå Nordmende.
Bandet, som er samansett av ein plastfolie tilsett eit magnetisk materiale, vert ført forbi eit innspelingshovud. Ein vekselstraum som varierer i takt med signalet, framkallar der eit kraftig og varierande magnetfelt slik at bandet får ei magnetisering som varierer i takt med inngangssignalet. Når bandet seinare vert ført fordi eit avspelingshovud, vil det i dette hovudet skje ein induksjon som gjev ei vekselspenning som svarar til den som magnetiserte bandet tidlegare.

Det innspelte signalet vert viska ut ved at ein på nytt lèt bandet passere eit kraftig magnetfelt som vert danna ved hjelp av eit slettehovud. Andre kraftige magnetfelt kan derimot også skade innhaldet på eit magnetband.

Typar
-----

Den vanlegaste typen lydbandopptakarar er framleis den analoge kassettspelaren, men han har fått sterke konkurrentar i form av digitale bandopptakarar, av desse DAT og DCC, som gjev ein vesentleg betre lydkvalitet. Dessutan vert bandopptakarar i stadig større omfang erstatta av andre lagringsmedia for digitale signal, kompaktplater (CD) med optisk lagring og magnetiske plater, harddiskar, minidiskar og liknande for magnetisk lagring.

Videobandopptakarar har fått ei stor utbreiing dei seinare åra. Desse verkar i prinsippet på same vis som lydbandopptakarane, men dei må lagra mykje større mengder informasjon og krev derfor meir avanserte tekniske detaljar.

Det finst også spesielle bandopptakarar for lagring av data, som bandlager. For digital lagring av video vert det brukt stadig meir optiske media (DVD) og magnetplater, som i harddiskar.

Sjå òg
------

* Lydredigeringsprogram

Kjelde
------

* «båndopptaker» av Ragnar Johnsen *Store Norske Leksikon*
Koordinatar: 57°23′41.456″N 12°48′12.726″E﻿
**Öxabäck** er ein svensk tettstad i Marks kommun i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2005 hadde tettstaden 336 innbyggjarar. 

Staden har ein liten daglegvarebutikk. Næraste handlesenter er i Kinna (ca. 17 km frå Öxabäck).

Öxabäck har hatt eit særs fremgangsrikt damelag i fotball, Öxabäck IF. Dei blei svenske meistrar heile seks gonger mellom 1973 og 1988, noko berre Jitex BK og Umeå IK har greid å tangere. Den siste tittelen vann laget i 1988. Etter 1999 blei damelaget nedlagt. Det blei òg seks svenske cupmeisterskap i åra mellom 1985 og 1991. Det einaste finaletapet i desse åra var i 1990 mot Malmö FF.

Öxabäck/Mark IF var innebandylaget til byen fram til 1999, då laget blei slått saman med Örby IF og Berghem IF, og danna Team Tygriket 99.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Öxabäck» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* IBK Tygriket 99 Arkivert 2009-04-12 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Bandkrossnebb** |
| BandkrossnebbFoto: John HarrisonBandkrossnebbFoto: John Harrison |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig**Status i Noreg:** VU Sårbar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Finkefamilien Fringillidae |
| **Slekt:** | *Loxia* |
| **Art:** | **Bandkrossnebb** *L. leucoptera* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Loxia leucoptera***Gmelin, 1789 |

**Bandkrossnebb** (*Loxia leucoptera*) er ein liten sporvefugl i finkefamilien, Fringillidae. Han har utbreiing frå nordaustre Europa, gjennom nordlege Asia til Nord-Amerika.

Skildring
---------

Dette er ein mellomstor fink, 14,5–17 centimeter i kroppslengd og med ein masse på 25–40 gram.  Begge kjønn er kjennelege på to kvite, breie vengeband mot elles mørke vengdekkfjører. Vaksne hannar har ein tendens til å vere raude eller rosa i fjørdrakta, og hoer er grøne eller gule, men det er mykje variasjon. Juvenile fuglar er grålege. Kroppsforma og nebbforma er kraftig, som typiske for slekta *Loxia*, men hovudet er mindre og nebbet noko spinklare enn til dømes hos furukrossnebb. 

Hekkeutbreiinga i Europa er i nordlegaste Russland og sporadisk i nordlege Finland, Sverige og Noreg. I Asia hekkar han i eit barskogbelte gjennom Russland til stillehavskysten, og litt inn i nordaustlegaste Kina. I Nord-Amerika hekkar han i Alaska og Canada kor ein finn barskog, og dessutan litt sørover inn i USA langs Rocky Mountains. Arten er i ei viss grad standfugl, men har eit stort område for vinteropphald i dei nordlegaste statane i USA frå kyst til kyst. I Asia er trekk meir uvanlege. Det kan førekomme streiff av større flokkar til Europa inkludert Noreg.

Den europeiske populasjonen er estimert til 3-8,5 mill individ, og det er trudd å gjere ut for ca. 10 % av den globale bestanden. For Noreg er estimatet på under 100 hekkande individ. I 2021 blei arten oppgradert frå *livskraftig* til *sårbar* (VU) på den norske raudlista for artar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «White-winged crossbill» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juli 2019.*

Referansar

1. ↑  Artsdatabanken *Raudliste faktaark bandkrossnebb Loxia leucoptera J. F. Gmelin, 1789* Henta 15. desember 2010
2. 1 2  Clement, P. (2019). *Two-barred Crossbill (Loxia leucoptera).* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta 8. Juli 2019
3. ↑  Svensson, Lars et al (2011). *Gyldendals store fugleguide.* Gyldendal norsk forlag. ISBN 9788205418820.
4. ↑  BirdLife International (2019) Species factsheet: *Loxia leucoptera*. Henta frå  den 15. desember 2021
5. ↑  Dale S, Jacobsen K-O, Lislevand T, Solvang R, Stokke BG og Strøm H (2021, 24. november). *Fugler: Vurdering av båndkorsnebb Loxia leucoptera for Norge.* Norsk rødliste for arter 2021. Artsdatabanken. Henta 15. desember 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bandkrossnebb**
**KVS-Bygland**, tidlegare **Bygland skogskule**, er ein kristen privat vidaregåande internatskule i Bygland i Setesdal, som i dag er eigd av Indremisjonsforbundet. 

Skulen starta opp i 1916 og har opp gjennom åra vore husmorsskule, landbruksskule og skogskule eigd av staten. Skogskulen var ein av fleire fylkeskommunale skogskular som berre utdanna skogsarbeidarar. Stadig søkkjande tilgang på elevar gjorde at skogskulen i år 2000 til slutt måtte leggje ned, og skulelokala stod utan aktivitet eit par år før Indremisjonen i 2002 tok over. Indremisjonen fekk overta eigedommane mot å sørgje for vidare skuledrift på Bygland. I starten blei skulen driven under KVS-Lyngdal, men står nå på eigne bein. 

Det fyrste året hadde skulen 28 elevar. Elevtalet har stige for kvart år sidan då, og i 2010 hadde skulen 79 elevar og ein stab på 21 tilsette. Skulen er ein kristen vidaregåande skule. Lærarar må vedkjenne seg kristen tru og ta del i det sosialpedagogiske arbeidet på skulen. Skuledagane startar med ein kort andakt og ein inviterer til frivillige kristne møte på tysdagskveldane. Skulen har òg eit strengt reglement i høve til bruk av rusmiddel og ynskjer å påverke til ein positiv arbeidsmoral, i tillegg til å formidle den kristne trua.

### Linjer på skulen

* Vg1 Bygg- og anleggsteknikk
* Vg1 Naturbruk hest/jakt og fiske

* Vg2 Byggteknikk (tilbyr kurs i lafting)
* Vg2 Skogbruk
* Vg2 Heste- og hovslagarfag

Skulen ligg nær naturen på Bygland, i hjartet av Setesdalen. Bygland ligg 10 mil nord for Kristiansand, 12 mil sør for Hovden og 12 mil nord-vest for Arendal. Rundt Bygland er det natur som ligg nært til både fjord, skog og høgfjellet. Det er gode forhold for aktivitetar med hest, jakt, fiske og turar i skog og mark sidan skulen disponerer om lag 42 000 mål med skog.

Kjelder
-------

* Heimesida til skulen
* Artikkel om skulen på Setesdalswiki Arkivert 2015-07-06 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* KVS-Bygland
* Indremisjonsforbundet
**Nikolai Frederik Severin Grundtvig** (8. september 1783–2. september 1872), òg kjend som **N.F.S. Grundtvig** eller berre **Grundtvig**, var ein dansk forfattar, poet (diktar), filosof, historikar, prest og politikar. Tankane til Grundtvig er kjende som «grundtvigianisme». 

Grundtvig er rekna som ein av dei viktigaste personane i dansk og nordisk historie. Filosofien hans gav rom for ei ikkje-valdeleg nasjonalisme i Danmark. Særleg var dette viktig etter nederlaget i krigen mot Prøyssen i 1864. 

Han har skrive mange av songane i danske og norske salmebøker, mellom anna salmane «Kimer, I klokker», «Kyrkja ho er eit gamalt hus» og «I all sin glans nu stråler solen».

Om ein seier at Kingo skreiv salmar til påska og Brorson til jula, så kan ein seie at Grundtvig skreiv salmar for alle tider innan kyrkjeåret. Mest av alt skreiv han likevel pinsesalmar.

Nasjonalromantikken var viktig for Grundtvig. I det samanheng arbeidde han med å framstilla kvinnelege adelsdikt frå reformasjonstida som opphavlege folkedikt frå mellomalderen. Vidare lukkast det han å få nordisk mytologi kjend i Danmark. 

Ut frå tanken «menneske først — kristen så» utvikla han ideen om folkehøgskular. Blant pietistane var det mange som rekna han som ein motstandar.

Ettermæle
---------

«De levendes Land» er teken opp i den danske kulturkanonens lyrikkantologi.

Sjå òg
------

* Folkehøgskule

Referansar
----------

1. ↑  Om lyrikkantologien hos Kulturkanonen

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nikolai Frederik Severin Grundtvig**

* Grundtvig på nettet Arkivert 2004-11-02 ved Wayback Machine.
* Grundtvig-Byen Arkivert 2010-01-06 ved Wayback Machine.
* Kalliope: Grundtvig sine originaldikt
* Ugle.dk: Gamle Danske Sange - med tekst av N. F. S. Grundtvig
* Lønne Højskole: Grundtvig i Højskolesangbogen
* Arne Lægaard, 3g i 1991: Skolen for livet! om Grundtvig Arkivert 2004-10-10 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Koordinatar: 54°4′30″ N 3°10′32″ W﻿
**Roa Island** er ei øy om lag 1 km sør for landsbyen Rampside utanfor sørenden av Furnesshalvøya i Cumbria i England. Ho er ei av Furnessøyane heilt nord i Englnad og har ein storleik på kring 3 hektar. Roa Island ligg inn under kommunen Barrow-in-Furness og har kring 100 innbyggjarar. Dette gjer ho til den 16. mest folkerike øya i England. 

I 1847 vart det bygd ei vegfylling frå fastlandet til øya, slik at det vart mogeleg å ta seg tørrskodd over til øya. Samstundes vart det bygd ein kai som tok imot dampskip som segla til Fleetwood. Kaien vart knytt til Furness-banen til Kirkby via Furness kloster og nytta vegfyllinga.

Bilete
------

* Redningsbåtstasjonen på Roa IslandRedningsbåtstasjonen på Roa Island
* Utsyn frå Roa Island til Piel IslandUtsyn frå Roa Island til Piel Island
* Vegfyllinga til Roa IslandVegfyllinga til Roa Island
* Landsbyen på Roa IslandLandsbyen på Roa Island

Bakgrunnsstoff
--------------

* Barrow RNLI

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roa Island» frå Wikipedia på engelsk, den 26. januar 2010.*
Ødipus og sfinksen, måla av Ingres.
**Ødipus** eller **Oidipus** (gresk Οἰδίπους Oidĭpous, «med hoven fot») var i gresk mytologi konge i Theben (Thíva). Han er særleg kjent gjennom skodespelet *Kong Ødipus* av Sofokles, og for å ha gjeve namn til ødipuskomplekset.

Ødipus var son av Laius og Jocasta, og vart konge i Theben etter å ha drepe faren (utan å vite at det var far hans), løyst gåta til Sfinxen og gifta seg, òg uvitande, med mor si og fått barn med henne. Variantar av segna om Ødipus er nemnt i fragment av fleire forfattarar frå Hellas i antikken, mellom andre Homer, Hesiod og Pindar. Det meste vi veit om Ødipus skriv seg frå tre skodespel av Sofokles: *Kong Ødipus*, *Oidipus i Kolonos* og *Antigone*.

Ødipuskomplekset
----------------

Soga om Ødipus har gjeve opphav til eit av dei mest kjente psykologiske kompleksa gjennom tidene, Ødipuskomplekset, som vart skapt av den kjende austerrikske nevrologen Sigmund Freud i 1931. Den mest kjente forma, som både finst i mellom anna *Kong Oidipus* av Sofokles og *Hamlet* av Shakespeare, er son som forelskar seg i mor si. Men kompleksomgrepet vart òg brukt på kjærleik mellom bror og søster, og finst mellom anna i krimromanen av Bernhard Borge, «De dødes tjern».

Ødipuskomplekset har òg eit søsterkompleks, elektrakomplekset, etter mellom anna skodespelet til Sofokles, «Elektra» der Elektra er forelska i far sin Agamemnon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ødipus» frå Wikipedia på bokmål, den 21. februar 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* LIBRIS
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
**Nikolaj Aleksandrovitsj Jarosjenko** (13. desember 1846–7. juli 1898), var ein russisk kunstmålar av ukrainsk opphav.

'Kvit-fjell' (Elbrus), 1884

Liv og gjerning
---------------

### Militær og målar

Jarosjenko vart fødd i byen Poltava i Tsar-Russland (no i Ukraina), som son av ein offiser i den russiske armeen. Jarosjenko valde sjølv ei militær løpebane, men studerte også kunst ved Ivan Kramskoj sin teikneskule (1866 og –67) og så vidarestudium ved St. Petersburgs kunstakademi i åra 1874 til –76.

I 1876 var Jarosjenko eit leiande medlem av ei gruppe med russiske målarar som kalla seg for Peredvizjnikij. Han fekk kallenamnet "Peredvizjnikij sitt samvit" for sin integritet og sine prinsippfaste haldningar.

Måleri frå 1879
### Reiser. Sjangermålar

Jarosjenko trekte i 1892 seg tilbake frå ein posisjon som generalmajor. Han la ut på mange reiser, både innanlands og til andre land i Europa, til Midt-austen og den fjerne austen. Han budde sine seinare år i Kislovodsk (no Russland), der han døydde og vart gravlagt.

Jarosjenko måla først fremst mange portrett, sjangermåleri og laga mange teikningar. Hans sjangermåleri skildrar tortur, slit, overlast mot folk, men og frukt og badeskikkar. I dei to siste tiåra av det 19. hundreåret var han ein av dei leiande målarane mellom dei russiske realisme-kunstnarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nikolai Yaroshenko» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mars 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nikolaj Jarosjenko**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NKC

 |
Koordinatar: 32°58′49″N 35°48′30″E﻿

**Keshet** (hebraisk קֶשֶׁת) er ei israelsk busetjing, moshav shitufi, i Golanhøgdene. Han vart grunnlagd i 1974 etter Jom kippúr-krigen av Hapoel HaMizrachi nær den syriske byen Quneitra, som vart fråflytta og så lagt i grus under seksdagarskrigen. Namnet er ei omsetjing av namnet Quneitra («boge»). Det internasjonale samfunnet reknar israelske busetjingar i Golanhøgdene som ulovlege etter folkeretten, men dei israelske styresmaktene motset seg dette.

Historie
--------

Keshet vart grunnlagd i ei tid då det var våpenkvile etter Jom kippúr-krigen av nasjonale, religiøse demonstrantar som var i mot ei israelsk tilbaketrekking til førkrigsgrensa. Dei slo seg først ned i ein bunker i utkanten av Quneitra, men vart tvungen til å flytte til ein fråflytta syrisk gard då Quneitra vart gjeve attende til Syria som ein del av våpenkvileavtalen. Fire månader seinare godkjende dei israelske styresmaktene å opprette ei busetjing, og nybyggjarane flytta til ein annan mellombels stad i ein fråflytta syrisk militærleir lenger vest. Den noverande busetjinga vart grunnlagd i 1978.

Geografi
--------

Keshet ligg nær vulkankjegla Peres 710 meter over havet. Han ligg like sør for hovudveg 87 mellom Keshetavkøyrsla og Bashan-avkøyrsla. Folketalet i 2005 var 524.

Økonomiet
---------

Samfunnet livnærer seg av jordbruk og turisme.

Sjå òg
------

* israelskokkuperte territorium

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Keshet, Golan Heights» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Andrew Beattie, Timothy Pepper, *The Rough Guide to Syria* 2nd edition, s. 146. Rough Guides, 2001. ISBN 1-85828-718-9
2. ↑  «The Geneva Convention». BBC. 10. desember 2009.
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 23. november 2015, henta 22. februar 2015

| * v
* d
* e
Golan regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Afik**·** Ein Zivan**·** El Rom**·** Geshur**·** Kfar Haruv**·** Merom Golan**·** Metzar**·** Mevo Hama**·** Natur**·** Ortal |
| Moshavim | Alonei HaBashan**·** Ani'am**·** Avnei Eitan**·** Bnei Yehuda**·** Eliad**·** Givat Yoav**·** Haspin**·** Kanaf**·** Keshet**·** Kidmat Tzvi**·** Ma'ale Gamla**·** Neot Golan**·** Neve Ativ**·** Nimrod**·** Nov**·** Odem**·** Ramat Magshimim**·** Ramot**·** Sha'al**·** Yonatan |
| Fellesbusetnader | Kela Alon**·** Had Nes |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå ketisk språk.* 

**Ket** (russisk Кеть; selkupisk Ӄыыт) er ei elv i Krasnojarsk kraj og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 1621 km lang og har eit nedslagsfelt på 94 200 km². Elva har ei middelvassføring på 560 m³/s. 

Elva frys til seint i oktober eller tidleg i november og er islagd til seint i april eller tidleg i mai. Dei største sideelvane hennar er Sotsjur, Orlovka, Lisitsa, Vesle Ket, Mendel, Jelovaja og Tsjatsjamga.

Seint på 1800-talet vart Ket-Kas-kanalen bygd for å knyte Ket til Store Kas, som munnar ut i Jenisej. Dette prosjektet gjorde Ket ein del av vassvegen mellom Ob og Jenisej. Dessverre vart kanalen lang og grunn, og var isdekt det meste av året. Kanalen klarte ikkje å konkurrere med den transsibirske jarnvegen og vart forlaten rundt 1921.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ket River» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Michał Elwiro Andriolli** (2. november 1836–23. august 1893) var ein polsk målar og arkitekt. Han er særleg kjend for sine illustrasjonar av Adam Mickiewicz sine episke dikt *Pan Tadeusz*, og for sine villaer i Warszawas forstader. Han var fødd i Vilnius i dagens Litauen og døydde på kurstaden Nałęczów.

Liv og gjerning
---------------

Andriolli var etterkomar av italienske immigrantar, som i kjølvatnet av napoleonskrigane slo seg ned i Polen. Andriolli studerte frå 1855 ved Moskvas skule for måleri og bilethogging. Han heldt 1858 fram studiet ved St. Petersburgs kunstkademi. Etter tilbakekomsten til Polen mottok han eit stipend som han i 1861 nytta til ei reise til Roma. I Roma heldt studiane fram ved Accademia San Luca.

Illustrasjon til *Pan Tadeusz*
Andriolli tok del i januaroppstanden i 1863, og flykta etter denne frå Polen. Han budde til å byrje med i London og så i Paris. I 1866 vende han tilbake til det tsar0styrte Polen, som utsending for polske emigrantar. Han vart arrestert og dømd, og deretter send til katorga (straffeleir) i Vjatka. Fyrst i 1871 vart han benåda. Han slo seg deretter ned i Warszawa, der han arbeidde som illustratør for ulike aviser.

Han vart ein av dei mest kjend polske illustratørane av si tid, og mottok mange oppdrag i å illustrere verk som var rekna for klassiske i polsk litteratur. Særleg kjende er illustrasjonane til *Pan Tadeusz* og *Konrad Wallenrod*. Desse laga han mellom 1879 og 1882. Mellom 1883 og 1886 budde Andriolli i Paris, der han illustrerte franske utgåver av verk av Shakespeare og James Fenimore Cooper.

Sine siste leveår tilbringa han i ein liten villa i nærleiken av Anielin ved elva Swider, ikkje langt frå Warszawa. Etter å ha teikna sin eigen villa, fekk Andriolli oppdrag å lage utkast til fleire villaer. Slik utvikla han ein karakteristisk arkitekturstil, som vart kalla *Świdermajer* og som kom til å prege fleire forstader av Warszawa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michał Elwiro Andriolli» frå Wikipedia på tysk, den 14. april 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Michał Andriolli**

* Andriollis teikningar til *Pan Tadeusz*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NLA

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå skiskyttaren Galina Visjnevskaja.* 

**Galina Pavlovna Visjnevskaja** (25. oktober 1926–11. desember 2012) var ein russisk sopran.

Liv og karriere
---------------

Visjnevskaja scenedebuterte i Leningrad i 1944, men gjennombrotet kom på Bolsjojteateret i 1952 med rolla som Leonore i *Fidelio*. Året etter fekk ho fast engasjement på Bolsjoj. I 1961 debuterte ho ved Metropolitan Opera i New York med tittelrolla i *Aïda* av Giuseppe Verdi, og året etter song ho same rolle ved Royal Opera House. Ho debuterte ved La Scala i 1964.

I 1960- og 1970-åra opptredde ho i både lyriske (Liù i *Turandot*) og dramatiske (Tosca i *Tosca*) roller.

Visjnevskaja med ektemannen Mstislav Rostropovitsj.
Visjnevskaja var gift med cellisten Mstislav Rostropovitsj til han døydde i 2007. Dei opptredde ofte saman på scena, der han akkompagnerte henne på piano. Dei støtta Aleksandr Solzjenitsyn, og fekk etter søknad løyve til å forlata Sovjetunionen i 1974. Dei sovjetiske styresmaktene tok frå dei statsborgarskapet i 1978, men den russiske regjeringa omgjorde avgjerda i 1990 og dei vende attende til Russland same år.

Den siste sceneopptredenen til Visjnevskaja var på Parisaroperaen i 1982 som Tatjana i *Eugen Onegin*. To år seinare gav ho ut ein sjølvbiografi, *Galina: En russisk fortelling*, der ho blant anna fortalde korleis KGB og dei sovjetiske styresmaktene forfølgde dei i 1970-åra. I 2002 opna ho operaskulen Galina Visjnevskaja Operasenter i Moskva.

Visjnevskaja døydde 11. desember 2012, 86 år gammal.

Innspelingar
------------

Ho gjorde ei rekkje innspelingar, blant anna som Marina i *Boris Godunov* av Musorgskij (1970 og 1987), *Dødens sanger og danser* (1961 og 1976), *War Requiem* av Britten (med sir Peter Pears og Dietrich Fischer-Dieskau, dirigert av komponisten; 1963) og *The Poet's Echo* (1968), *Tosca* av Puccini (1976), *Eugen Onegin* (1956 og 1970), *Spardame* (med Regina Resnik, 1976) og *Iolanta* (med Nicolai Gedda, 1984) av Tsjajkovskij, *Krig og fred* av Prokofiev (1986) og *Lady Macbeth fra Mtsenskdistriktet* av Sjostakovitsj (1978).

Ry
--

Visjnevskaja blei – saman med Irina Arkhipova – rekna som den største sovjetiske operasongarinna i sin generasjon. Dmitrij Sjostakovitsj skreiv sopranstemma i sin 14. symfoni med tanke på Visjnevskaja, det same gjorde Benjamin Britten med sopranstemma i *War Requiem*.

Kjelder
-------

1. ↑  *Russisk operalegende er død, 86 år* «Politiken» 11. desember 2012
2. ↑  NRK.no – Russisk operalegende er død, Elise Hellem Ratvik på nrk.no. Publisert og besøkt 11. desember 2012

* *Denne artikkelen bygger på «Galina Pavlovna Visjnevskaja» frå Wikipedia på bokmål, den 2. oktober 2021.*

Litteratur
----------

* Galina Wischnewskaja: *Galina*. *Erinnerungen einer Primadonna*, Pip, München 1993, ISBN 978-3-492-28243-7 (sjølvbiografi i tysk omsetjing)
* Karl Josef Kutsch; Leo Riemens: *Großes Sängerlexikon*. Dritne Auflage, Berlin 2000, S. 26055ff

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |