recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**William McNeill** (2. mars 1940–22. april 2019), kjend som **Billy McNeill**, var ein skotsk fotballspelar og -trenar frå Bellshill. Han vert særleg hugsa som lagkaptein i Celtic-mannskapet som vann finalen i europacupen 1967.

Karriere
--------

### Klubbspel

McNeill var forsvarsspelar på Celtic FC frå 1958 til 1975. I denne perioden deltok han i 822 klubbkampar. Frå 1966 til -74 vann laget samtlege ni ligameisterskap i Skottland. McNeill var kaptein for ein klubb som 1965-75 også sigra sju gongar i den skotske cupmeisterskapen og seks gongar i ligacupen. Det store høgdepunktet kom då Celtic vann europacupfinalen 1967 med 2-1 mot FC Inter i Lisboa. Også i 1970 tok Celtic seg til finalen i europacupen, då vart det tap mot Feijenoord etter ekstraomgangar.

### Landslagsspel

McNeill spelte 29 landskampar for Skottland og skåra 3 mål. 

### Trenar

McNeill var Celtic-trenar i til saman ni sesongar, fyrst 1978-83 og sidan 1987-91. I fire av sesongane henta laget hans heim seriepokalen og tre gongar vart Celtic skotsk cupmeister. 

Ein statue av McNeill vart i 2015 reist utanfor Celtic Park.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Billy McNeill» frå Wikipedia på engelsk, den 4. mai 2020.*
* eu-football


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
| **Fylkesveg 286**  |
| --- |
| **286** |
| Strekning |
| Damåsen i Øvre Eiker – Skollenborg i Kongsberg |
| Fylkesveg 286 |
| Informasjon |
| Lengd | 9,2 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 286 |

*Sjå òg Fylkesveg 286 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 286** (**Fv286**) går mellom Damåsen i Øvre Eiker og Skollenborg i Kongsberg. Veglengda er 9,2 km. På folkemunne vert strekninga mellom Krekling og Skollenborg av og til omtalt som Burmaveien. 

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Buskerud**

Øvre Eiker

* Fylkesveg 286 Damåsen
* Fv73 frå Krekling til Fylkesveg 286 Spæren

Kongsberg

* Fv71 frå Teigen til Fv70 Råen i Øvre Eiker (6,9 km)
* Rundkøyring **40** Skollenborg

Referansar
----------

1. ↑  Kongsberg kommune - Burmaveien

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv286
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Margit Schiøtt** (fødd 2. mai 1889 i Gjerpen, død 16. september 1946) var ein norsk politikar for Venstre. Ho var vararepresentant til Stortinget frå Telemark i 1937–1945 og vart vald inn som representant i det første valet etter andre verdskrigen. Ho døydde likevel allereie hausten 1946, og på grunn av sjukdom tok ho aldri sete på Stortinget.

Frå 1935 til 1940 var Schiøtt medlem av Gjerpen kommunestyre, dei siste par åra òg av formannskapet.

Ho voks opp hos foreldra på Borgestad gard og var aktiv med dyrestell og jordbruk frå tidleg alder. Margit gjekk på skule i England 1906–07 og studerte språk i Frankrike 1909–10. Frå 1921 til ho døydde dreiv ho Gulset gard i Gjerpen, der ho og ektemannen budde.

Margit Schiøtt var fødd Knudsen og dotter av statsminister Gunnar Knudsen og ektefelle Sofie fødd Cappelen. Margit var gift med dr. ing. Didrik Cappelen Schiøtt (17.1.1887 – 16.8.1958) frå Skien. Dei var barnløse og begge er gravlagt på Borgestad kyrkjegard.

Ho oppretta fleire legat, bl.a. *Margit og Didrik Schiøtts Legat For Bønder i Gjerpen* og *Margit Schiøtts Legat Til Utvikling Av Matkunnskap*.

Kjelder
-------

* Ellen Wessel og Lulli Knudsen: Våre besteforeldre Guro og Christen Knudsen – deres barn og barnebarn, Oslo 1929. Opptrykk 1999.
* Terje Nordby (red.): *Storting og regjering 1945–1985.* *Biografiar*, Kunnskapsforlaget 1985.
* Hans Cappelen: «Fra tante Majas dagbok i Skien under krigen», Grenland Ættehistorielags medlemsblad Ætt og Annet nr. 2-2013 Jubileumsutgave, Skien 2013, side 47-52 (om slektskap Knudsen, Schiøtt og Cappelen)

---

* *Denne artikkelen bygger på «Margit Schiøtt» frå Wikipedia på bokmål, den 19. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Albert Greene** (fødd 13. juli 1946) er ein USA-amerikansk soul- og gospelsongar kjend som **Al Green**. Han har gjeve ut til saman 29 studioalbum og selt over tjue millionar plater.

Karriere
--------

Al Green vart fødd i Forrest City i Arkansas i ein familie på ti born. Familien flytte snart til Grand Rapids i Michigan, der Green hadde resten av oppveksten sin. Han dreiv mykje med musikk allereie som liten, og var med i banda *The Greene Brothers*, *Al Greene & The Creations* og til slutt *Al Greene & The Soulmates*. Sistnemnte band gav ut debutplata *"Back Up Train"* i 1967. Songen med same namn vart ein R&B-hit.

Utover syttitalet tok musikkarrieren til Green verkeleg av innan R&B og soul-musikk. Dei mest kjende songane hans i dag er *"You Oughta Be With Me"*, *"I'm Still In Love With You"*, *"Love and Happiness"* og *"Let's Stay Together"* samt Take Me to the River. Han har også laga coverlåtar med suksess, t.d. av Bill Withers-låta Ain't No Sunshine, Beatles-låta Get Back og Willie Nelson si Funny How Time Slips Away.

På slutten av syttitalet vendte han tilbake til gospelrøtene sine, noko han også hadde stor framgang med. I løpet av åttiåra inntente han heile åtte Grammy-prisar for gospelplatene sine med religiøse tekstar.

I 1988 tok han til med å produsera populærmusikk att, og samarbeidde med fleire artistar, m.a. Annie Lennox. I 1994 fekk han endå ein Grammy-pris for ein duett med countrysongaren Lyle Lovett. I 1997 vart ein av songane hans, *How Can You Mend a Broken Heart* teken med i lydsporet til Hollywood-filmen Good Will Hunting. Det siste studioalbumet hans kom ut i 2008 og fekk namnet *Lay It Down*.

Heider
------

I tillegg til ni Grammy-prisar, har Al Green fått fylgjande heidersutmerkingar:

* I 2002 fekk Al Green ein *Grammy Lifetime Achievement Award*.
* I 2004 rangerte musikkmagasinet Rolling Stone Al Green som nummer 65 på lista *100 Greatest Artists of All Time*.
* I 2004 fekk Green eit BMI-ikon på dei årlege BMI Urban Awards.
* I 2009 fekk han endå ein *Lifetime Achievement Award* under utdelinga av BET Awards.
* I 2009 blei Al Green ført inn på lista over Rockens æresgalleri i Michigan. Songen *"Let's Stay Together"*, blei røysta til ein legendarisk Michigan-song same året.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Al Green» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2011.*
Kronborg slott sett frå Øresund. Fyret er i tårnet heilt til høgre i fotografiet.
Kronborg Fyr i det nordaustlege tårnet på Kronborg slott.
**Kronborg Fyr** er eit fyr som er installert 34 meter over havet i det nordaustre tårnet på Kronborg slott i Helsingør i Danmark.

Soga om fyret
-------------

Avgjerda om å etablere eit fyr på Kronborg slott har bakgrunn i ei utgreiing som kommandørkaptein (seinare viseadmiral) Andreas Lous gjorde i 1768 om å få til ein tryggare skipsfart gjennom Øresund. Han gjorde framlegg om å byggje to fyr på Nakkehoved ved Gilleleje og eit fyr i det nordaustre tårnet på Kronborg slott.

Til skilnad frå dei to Nakkehoved Fyr, stod fyret i tårnet på slottet ferdig til bruk allereie i 1770, og var i motsetnad til dei (der ljoset kom frå glødande kol i opne jarnkorger på toppen av tårna) eit lampefyr sett saman av tre-fire oljelamper med veik og med blankpolerte messingplater attom for å kaste ljoset ut over sjøen gjennom dei seks vindauga i tårnet. Dei to fyra på Nakkehoved og fyret på Kronborg slott vart tent samstundes 1. april 1772 i medhald av ei forordning frå 26. desember 1771, som òg fastsette at fyravgifta i Øresund skulle aukast med ein tredel. Men flesteparten av dei sjøfarande godtok ikkje avgiftsauken. I ein freistnad på å truge og tvinge avgiftsauken gjennom, vart det gjeve ei forordning som fastsette at fyra ville verte sløkka 1. desember 1772, og ikkje ville verte sett i drift att før avgiftsauken vart godteke.

Men avgiftsauken vart likevel ikkje godteke, og det gjekk 28 år før fyra kom i drift att. Takka vere Poul Løvenørn, som gjorde ei utgreiing der han oppmoda om at dei tre fyra vert sett i drift att, vart både Nakkehoved Fyr og Kronborg Fyr sett i drift att i 1800. Store utbetringar og endringar var då gjort på både Nakkehoved og på Kronborg. På Kronborg hadde den øvste parten av tårnet vorte fjerna, og det var montert ei lanterne med lampe og spegel. I 1842 vart fyret det fyrste i Danmark som fekk ei linseapparat, som i 1878 vart skifta ut med eit nytt linseapparat med roterande overstykke og raude glas, slik at fyret ljoste skiftevis raudt og kvitt. I 1925 vart Kronborg Fyr omgjort til vinkelfyr, det vil seie at skipa fekk synt den rette leia i sundet ved sektoren med det kvite ljoset frå fyret, medan grønt og raudt ljos synte på kva side av den kvite ljosvinkelen skipet låg på. Brennaren vart samstundes skifta ut med ei elektrisk glødelampe, og ljosstyrken vart på 14679 candela.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettside med opplysningar om mellom andre *Kronborg Fyr.*
**Georgi Stojkovski** (bulgarsk:Георги Иванов Стойковски) (fødd 10. mai 1941) er ein bulgarsk tidlegare friidrettsutøvar som tevla i tresteghopp. Han vart europameister i øvinga i 1966 med sitt livs lengste hopp; 16,67 meter.

Aktiv
-----

Under dei olympiske leikane i Tokyo i 1964 sette Stojkovski personleg rekord med 16,21 m i kvalifiseringa. I finalen stoppa han på 16,10 m og vart nummer sju. To år seinare forbetra han den bulgarske rekorden til 16,67 m då han vann gullmedaljen i friidretts-EM i Budapest. Han vann tittelen med ein centimeters forsprang på Hans-Jürgen Rückborn frå DDR, som også sette landsrekord.

I Mexico-byen vart Stojkovski nummer ni under OL 1968 med 16,46 meter i sluttprotokollen. Han presterte eit hopp på 16,39 meter i kvalifiseringa i EM 1969, men det vart berre 15,14 m og ein tolvte og sisteplass i finalen.

Stojkovski var bulgarsk meister i tresteghopp 1964-66 og 1968-71.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1964 i Tokyo: Nr 7 – 16,10
* EM 1966 i Budapest: Gullmedalje – 16,67 m, framom Hans-Jürgen Rückborn (16,66 m)
* OL 1968 i Mexico by: Nr 9 – 16,46 m
* EM 1969 i Athen: Nr 12 - 15,14 m

Kjelder
-------

* *Friidrott-65* og *Friidrott-69*

* *Denne artikkelen bygger på «Georgi Stojkowski» frå Wikipedia på tysk, den 15. august 2014.*
| **Læsø** |
| --- |
| Østerbyhavn på LæsøØsterbyhavn på Læsø |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Kattegat |
| **Koordinatar** | 54°47′N 11°06′E

 |
| **Areal** | 114 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Kommune** | Læsø kommune |
| **Største busetnad** | Byrum

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 2 058 (2007) |
| **Folketettleik** | 18 /km² |

**Læsø** er den største øya i Kattegat. Øya ligg om lag halvvegs mellom Frederikshavn og Göteborg, ca 19 km frå nordvestkysten på Jylland og høyrer til Læsø kommune i Danmark. Øya og kommunen har eit areal på 114 km² og 2 058 innbyggjarar (2007). Senteret på øya og i kommunen er byen Byrum.

Læsø er knytt til fastlandet med ferje mellom Frederikshavn på Jylland og Vesterø Havn på Læsø. Øya har òg ein liten flyplass med samband til Anholt og Roskilde.

Saman med Anholt høyrer Læsø til det danske «ørkenbeltet». Om sommaren regnar det så lite på øya at bekkar og småvatn delvis tørkar inn.

På Læsø gjekk gardane før i tida i arv til kvinnene, fordi mennene levde av å segle. Noko tilsvarande hadde ein på øya Lésvos i Hellas.

Læsø sin gamle gardar er kjend for sine særprega tangtak.

Grunnvatnet på Læsø har stundom opp mot 15 % salt, og saltet samlar seg naturleg i flate salt-enger på varme sommardagar. Saltet vart utvunne ved damping i hundrevis av *saltsyderier*, med trevirke som brensel. Trehogsten førte etter kvart til at øya vart avskoga. Sandstormer gravla landsbyar på øya, og saltutvinninga vart forbode i 1652. Men sidan slutten på 1980-talet har saltutvinninga starta opp igjen i liten skala, som arkeologisk forsking og turistattraksjon. Saltet har vorte svært populært, og vert no seld for høge prisar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Georgij Maksimilianovitsj Malenkov** (8. januar 1902–14. januar 1988) var ein sovjetisk politikar. Han gjekk inn i Den raude armeen under borgarkrigen i 1919. Han melde seg så inn i kommunistpartiet i 1920, steig snøgt i gradene, og vart ein av Josef Stalins nærmaste medarbeidarar. Under krigen var han ein del av forsvarskomiteen, som leidde Sovjetunionens krig mot Nazi-Tyskland. Etter krigen var han visestatsminister i perioden 1946–1953. Stutt tid etter at Stalin døydde i 1953, vart han statsminister og generalsekretær i kommunistpariet, men måtte gje frå seg stillinga som generalsekretær til Nikita Khrusjtsjov i september same året. Grunnen til dette var, attåt ein maktkamp med rivalar i partiet, at han offentleg tok til orde for ein meir restriktiv atomvåpenpolitikk. I 1955 vart han også tvungen til å gå av som statsminister. I 1957 deltok han i eit mislukka forsøk på å organisere ein opposisjon mot Khrusjtsjov, og mista derfor alle tillitsverv i partiet og staten. Dei siste snaue tretti åra av livet sitt var han leiar av eit vasskraftverk i Kasakhstan.

Kjelder
-------

* «Georgij Malenkov» i *Caplex*.
* Malenkov, Georgy Maksimilianovich i Leksikon for det 21. århundrede.

Fotnotar
--------

1. ↑  Pelle Stampe (2009). «Sovjetunionens røde tsarer». *Illustrert Vitenskap Historie* (11): 72-73. ISSN 0806-6914.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Det matematiske symbolet **Kronecker-delta** {\displaystyle \delta \_{ij}}, som vart innført av Leopold Kronecker, er ein funksjon i to variablar. Det vert òg kalla *Kronecker-symbol* og *delta-funksjon* vert og nytta.

Definisjon
----------

Kronecker-delta vert definert som:

{\displaystyle \delta \_{ij}=\left\{{\begin{matrix}1&{\mbox{for }}i=j\\0&{\mbox{for }}i\neq j\end{matrix}}\right.}
der *i* og *j* er element i ei mengde I.

Eigenskapar
-----------

* Kronecker-delta vert ofte skiven som

{\displaystyle \delta =\mathrm {1} \_{D}:I\times I\to \{0,1\}},
når den står for den karakteristiske funksjonen {\displaystyle \mathrm {1} \_{D}} i ei diagonalmengd.
{\displaystyle D=\{(i,j)\in I\times I:\;i=j\}}.

Døme på bruk
------------

* Innan lineær algebra vert symbolet nytta for å uttrykka einheitsmatrisa {\displaystyle n\times n} som {\displaystyle (\delta \_{ij})\_{1\leq i,j\leq n}}. Til dømes kan ei 3x3 einheitsmatrise uttrykkast som:

{\displaystyle (\delta \_{ij})\_{1\leq i\leq 3,\,1\leq j\leq 3}={\begin{pmatrix}1&0&0\\0&1&0\\0&0&1\end{pmatrix}}}.
* Kronecker-delta kan nytta for å uttrykka skalarproduktet av to orthonormale vektorar:

{\displaystyle e\_{1},\dots ,e\_{n}} als {\displaystyle \langle e\_{i},e\_{j}\rangle =\delta \_{ij}}.
* Innan digital signalhandsaming og reguleringsteknikk vert symbolet nytta for å representera ein impuls:

{\displaystyle \delta (n)={\begin{cases}1,&n=0\\0,&n\neq 0\end{cases}}}

Sjå òg
------

* Levi-Civita-symbol.
**Georges Guétary** (8. februar 1915–13. september 1997) var ein gresk-fransk skodespelar og songar.

Artisten blei fødd som Lambros Worloou i ein gresk familie i den egyptiske byen Alexandria. Han blei adoptert av den barnlause onkelen sin, Tasso Janopoulo, ein musikar som budde i Frankrike. Her blei sangstemmen hans lagt merke til. Han debuterte som songar med orkesteret leia av Jo Bouillon. I 1937 blei han oppdaga av Henri Varna og gjeven ei rolle ved revyhuset Casino de Paris saman med stjerna Mistinguett.

Under andre verdskrigen var det vanskeleg å vera utlending i Vichy-Frankrike. Worloou forsørga seg som hovmeister i Toulouse. Her blei han kjend med akkordeonspelaren Fredo Gardoni som engasjerte han som songar og mogleggjorde hans første utgjeving, under kusntnarnamnet Georges Guétary. Etternamnet kom frå den baskiske kommunen Guéthary heilt sørvest i Frankrike.

Han byrja eit samarbeid med komponisten Francis Lopez som førte til fleire krigsslagerar, som «Caballero» og «Robin des Bois», og «A Honolulu», som var populær ved frigjeringa. I 1945 spelte Guétary inn filmen *Le Cavalier noir*, også her med ei rekkje godt likte songar, og i 1946 *Les Aventures de Casanova* regissert av Jean Boyer. Han blei fransk statsborgar i 1950.

Etter verdskrigen stod Guétary på scenen også i London og New York. For rolla si i operetten *Bless the Bride* i London, som han spelte mot Lizbeth Webb, fekk han gode kritikkar, og stykket blei ein publikumssuksess med nær tusen framføringar.

I 1950 opptredde han på Broadway i *Arms and the Girl* saman med Nanette Fabray. For rolla fekk han Tony-prisen for beste utanlandske artist. I 1951 spelte han mot Gene Kelly i filmen *An American in Paris* som ein aldrande kabaretartist, ei rolle som eigentleg var tiltenkt Maurice Chevalier.

Guétary spelte så inn fleire operetter med vekslande suksess: *Pacifico* (1958), *La Polka des lampions* (1962), *Monsieur Carnaval* (1965, med musikk av Charles Aznavour), *Monsieur Pompadour* (1971) og *Les Aventures de Tom Jones*(1974). I 1981 fornya han samarbeidet med Francis Lopez i den nye og temmeleg godt likte operetten *Aventure à Monte-Carlo*.

Guétary var gift med fjernsynsprodusenten Janine Guyon. Dei hadde to barn.

Bakgrunnsstoff
--------------

* IMDb
* Fanside for Georges Guétary

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Georges Guétary» frå Wikipedia på fransk, og «Georges Guétary» frå Wikipedia på engelsk den 12. januar 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* MusicBrainz (artist)

 |
**Hova** er ein svensk tettstad i Gullspångs kommun i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2005 hadde tettstaden 1 375 innbyggjarar. Hova ligg cirka 30 kilometer nordaust for Mariestad og 20 kilometer nord for Töreboda. I praksis er staden centralort for kommunen, sidan dei fleste administrative funksjonane finst her. Men ein unngår å bruke omgrepet og omtalar Hova som ein av to viktige tettstader i kommunen. Det andre tettstaden er Gullspång.

E20 går gjennom Hova, som òg har ein jernbanestasjon på Kinnekullebanan. Den kjende manageren for ABBA, Stikkan Anderson er frå Hova.

Historie
--------

Slaget ved Hova er ei viktig historisk hending i Sverige. 14. juni 1275 sigra Magnus Ladulås og bror hans Erik, dåverande konge Valdemar Birgersson med hjelp av danske leigesoldater. Magnus Ladulås blei så konge i perioden frå 1275 til 1290. Hendinga vert markert med ei veke lang festival i Hova kvart år, den såkalla riddarveka.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hova» frå Wikipedia på bokmål, den 2. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hova riddarvecka

Koordinatar: 58°51′N 14°13′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 33°31′41″N 35°39′6″E﻿

**Machghara** er ein liten by i Bekaadalen i Libanon, i Vest-Beqaa distrikt sør i Beqaa guvernement. Han ligg like nordvest for Sohmor og sørvest for Qaraounsjøen, sør for Aitanit og nord for Ain Et Tine. Iskanderkjelda ligg nordaust for byen. 

Machghara er i dag busett av folk frå fleire religiøse grupper, som melkittar, ortodokse og sjiamuslimar. Byen ligg kring 1050 meter over havet, over 200 meter oppom elva Litani. Han er bygd oppover i fjellsida av Libanonfjella.

Historie
--------

På 1800-talet under Det osmanske riket, høyrte Machghara til Damaskus wilaya, Saida wilaya, eller den sjølvstyrte provinsen Libanonfjella (Mutasarrifiya). Han vart ein del av Stor-Libanon i 1920. På grunn av dei mange vasskjeldene hadde byen mange garveri tidleg på 1900-talet.

Etter han vart ein del av Stor-Libanon (som knytt saman Bekaa, og dei nordlege og sørlege Libanonfjella) i 1920 under Det franske mandatet, vart Machghara ein garnisonsby for den franske hæren.

I åra mellom det libanesiske sjølvstendet i 1943 og den libanesiske borgarkrigen i 1975 var det velstand i Libanon og Machghara, som drog nytte av Litanidammen som vart bygd i nærleiken i 1960-åra. Dammen skapte Qaraounsjøen.

I 1977 invaderte den syriske hæren Libanon og okkuperte Machghara. Mellom 1977 og 1982 oppstod nye politiske parti i byen, som Amal og seinare Hizbollah. Machghara vart hardt råka av den israelske invasjonen av Libanon i 1982 og byen vart verande under israelske okkupasjon fram til 1985. Mange unge innbyggjarar meldte seg inn i Libanesisk nasjonal motstandsfront leia av sekulære parti som opererte gjennom den okkuperte sonen. 

Mellom 1986 og 2006 vart Machghara fleire gongar bomba av israelarane.

Kjende innbyggjarar
-------------------

* Mohammad Hussein Bjaijy (1948-1988) - nasjonal og islamsk motstandsleiar og grunnleggjar
* Salim Ghazal - Melkittisk biskop og mottakar av Pacem in Terris
* Rabih Abou-Khalil - musikar
* Fawwaz Traboulsi - forfattar, journalist, politikar
* Riad Charara - TV-kjendis
* Zaki Nassif - musikar og songar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Machgara» frå Wikipedia på engelsk, den 23. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Le Commerce du Levanten*. Société de la presse économique. 1967. s. 40. Henta 23. april 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Video

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Machair på Berneray i Ytre Hebridane.
**Machair** eller **machar** er eit gælisk ord for ei frodig, lågtliggande grasslette på nordvestkysten av Irland og Skottland, særleg i Ytre Hebridane. Det finst to forskjellige typar. 

* Ei slags eng av sanddyner som vert dyrka og som dominerer i våte og vindfulle område.
* Landområdet mellom ei strand og eit område der sand trenger inn i eit myrområde lenger inne i landet.

Machair på Berneray

Geologi
-------

I begge tilfelle er ein machair ei tidlegare strand som er løfta opp forbi stranda etter at havnivået har senka seg. Machairar er frodige fordi sanden er rik på skjel, stundom så mykje som 90 % skjel. Denne sanden bles innover land og nøytraliserer syrenivået i myrene og fører til frodige grassletter.

Økologi
-------

Machairar har ofte eit unikt økosystem. Dei kan huse sjeldne blomar som hønsegras, orkidear og engkall, av mange fuglartar som åkerrikse, bergirisk, strandvipe, raudstilk og sandlo og av fleire sjeldne insekt som ein spesiell bieart. Nokre machairar er truga av erosjon på grunn av stigande havnivå, og av at strendene i nærleiken vert nytta av menneske.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Machair» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Angus, S. (1997). *The Outer Hebrides: the Shaping of the Islands*. The White Horse Press. ISBN 1-874267-33-2

1. ↑  *Machair Profile*, arkivert frå originalen 20. mai 2007, henta 27. februar 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
MOT på Norway Cup
**MOT** er ein norsk ideell organisasjon som har til mål å skape varmare og tryggare oppvekstmiljø for ungdom. Organisasjonen samarbeider med lokalsamfunn etter ein modell som inneheld program i ungdomsskule, vidaregåande skule og på ungdom sin fritidsarena.

Historia til MOT
----------------

Etter å ha starta kalenderprosjektet «Norske Toppidrettsutøvarar mot narkotika» i 1994, tok Johann Olav Koss og Atle Vårvik initiativ til å etablere stiftinga MOT. 22. februar 1997 fekk organisasjonen sine første tilsette. Dei første MOT-informatørane vart utdanna sommaren 1997, og hausten 1997 vart MOT-program innført ved ungdomsskular rundt om i heile Noreg. Idrettslag og fotballag inngjekk avtalar med MOT, og alle laga i den norske tippeligaen profilerte MOT-logoen på spelartrøyene sine. Nokre år seinare vart òg MOT-programma innført i vidaregåande skular, og samarbeidsavtalar med norske kommunar vart formaliserte.

Organisering av MOT-arbeidet
----------------------------

Som individ kan ein ikkje bli medlem i MOT, men heile kommunar kan vedta å bli «Lokalsamfunn med MO»". Kommunen vel då ut og skolerer lokale medarbeidarar, informatørar. 

MOT-informatørane følgjer opp skuleklassar med 15 besøk i ungdomsskulen. I desse timane blir tema som draumar, klassemiljø, mobbing, inkludering, ansvar og val tekne opp. Gjennom ung til ung-formidling, øvingar, historier, dialog og rollespel blir ungdom styrkt til å ta eigne val, ta vare på kvarandre og vise mot. Informatørane fungerer òg som miljøarbeidarar for klassen. 

«Ungdom med MOT» er ein del av programmet i ungdomsskulen, der grupper av elevar aktivt skal jobbe for eit varmt og trygt miljø. Blant anna vitjar «Ungdom med MOT» barneskuleklasser for å gjere overgangen til ungdomsskulen lettare. 

MOT-programmet legg sterk vekt på å skape indre motivasjon og gode haldningar og verd. Positive rollemodellar er ein viktig del av strategien til mot for å nå inn til ungdom. Mange idrettsutøvarar og artistar engasjerer som ambassadørar for å forsterke bodskapen i skulen. MOT har spesielt ein sterk tradisjon for å samarbeide med toppfotballklubbar.

Mål
---

Visjonen til MOT er å skape varme og trygge oppvekstmiljø. 

MOT skal bidra til robuste ungdommar som trur på eigne krefter og tek medvitne val. 
MOT skal bidra til trygge ungdomsmiljø der ungdom gjer kvarandre verdifulle og skilnader blir akseptert.

Tal og fakta
------------

* MOT samarbeider med over hundre kommunar frå Svalbard i nord til Farsund i sør.
* MOT har ca 650 lokalt utdanna medarbeidererar over heile landet, som arbeider med MOT i skule- og fritidssektor.
* 60 000 ungdommar i Noreg har MOT-undervising som ein del av sin skulekvardag.

Styreleiar er (2010) Rune Bratseth.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «MOT» frå Wikipedia på bokmål, den 16. oktober 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **MOT**

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BR orgnr

 |
**Hovdevatnet** er eit vatn som for det meste ligg i Ørsta kommune, med unntak av eit område i sørvest, som høyrer til garden Ytrestøyl i Volda kommune. 

Hovdevatnet ligg inst inne på Berkneshalvøya. På nordsida av Hovdevatnet, mot Ørstafjorden ligg Ytrehovdeåsen, og på sørsida ligg Indrehovdeåsen. På vestsida av vatnet, mot Berkneshalvøya, ligg Helgehornet. Naturområda rundt Hovdevatnet er populære turområde, med tillaga stiar. På austsida av vatnet ligg delar av busetnaden i Hovdebygda. Hovdevatnet har avlaup på austsida, den om lag 1,4 km lange Hovde-elva renn gjennom sentrale delar av Hovdebygda til Ørstafjorden.

Eiksundsambandet **653** går langs vestsida av Hovdevatnet, mellom Morkaåstunellen og Helgehorntunellen. Det går veg langs nordsida av Hovdevatnet, frå krysset med Eiksundsambandet, til Hovdebygda og kryss med **E39** i Hovdebakken. Det går veg frå kryss med denne vegen til Selbervika ved Ørstafjorden, og kryss der med fylkesveg Fv47 i Møre og Romsdal rundt Berkneshalvøya. Det går også veg frå kryss med Eiksundsambandet ved Ytrestøyl. Denne deler seg like etter, og går vidare via Håskjold til Eikrem, eller til Mork i Volda, begge stader til kryss med fylkesveg 47 rundt Berkneshalvøya.

Ørsta kommune har laga til kommunal badeplass på nordsida av Hovdevatnet.

Hovdevatnet sett frå Saudehornet i Ørsta. Ein kan skimte Eiksundsambandet på bortsida av vatnet. Ytrehovdeåsen i framgrunnen.
**Otto Eugen Hauglin** (fødd 7. februar 1942 i Fredrikstad, død 18. november 2012 i Oslo) var ein norsk sosiolog og politikar for Sosialistisk Valforbund og SV. Han var stortingsrepresentant frå Østfold i perioden 1973 til 1977. 

Hauglin vart Mag.art. i sosiologi i 1970. Han var rektor ved Diakonhjemmets sosialskole frå 1970 til han vart oppsagt ved årsskiftet 1979-1980. Bakgrunnen for oppseiinga var at han hadde nekta å praktisera dei personalpolitiske retningslinjene til hovudstyret. Norsk sosionomforbund og LO gjekk til sak mot Diakonhjemmet. Saka gjekk til Høgsterett, der Diakonhjemmet vann. Hauglin var på slutten av 90-talet tilbake på Diakonhjemmet, då ved sjukehuset, som leiar for arbeidsgruppa som greidde ut reform i leiingsstrukturen til sjukehuset.

Stortingskomitéer
-----------------

* 1975–1977 medlem i Finanskomiteen
* 1973–1975 medlem i Kyrkje- og undervisningskomitéen
* 1973–1977 varamedlem i Valkomiteen

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Gunnar Stave, *Mannsmot og Tenarsinn* (1990), side 305
4. ↑  Ånund Brottveit*, Et linjeskifte i sykehusledelse?* (2004), side 19

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Hauglin» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Otto Lyng** (15. juni 1926–9. september 2003) var ein norsk jurist og politikar. Han representerte partiet Høgre og Sør-Trøndelag fylke på Stortinget i 20 år; 1958-77.

Lyng voks opp i Trondheim, der far hans var lektor. Familien deltok aktivt i motstandsarbeid under andre verdskrigen. 16 år gammal reiste til London via Stockholm for å motta informasjon og opplæring til vidare motstandsverksemd. Etter krigen vart han tildelt den norske Deltakarmedaljen og den britiske King's Medal for Courage in the Cause of Freedom.

I 1950 tok Lyng juridisk embetseksamen og gjekk straks etter inn i drifta av Trondhjems Jernindustri AS på Bakklandet i Trondheim. Han var avdelingssjef ved fabrikken 1950-57 og sidan juridisk rådgjevar til 1993. Frå 1963 til -93 var han medlem av styret i selskapet, siste fem åra som styreformann. Han var med på å gjere Trondhjems Nagle- & Spigerfabrik i Ila om til den høgteknologiske verkstaden Teeness AS på Ranheim i Trondheim. Elles var Lyng 1968-91 medlem av hovudstyret i Folketrygdfondet og 1981-85 styreformann i Noregs Bank.

Lyng var medlem av Trondheim bystyre 1952-63, og formann i Unge Høgre frå 1955 til -57. Hausten 1957 vart han vald inn på Stortinget frå Sør-Trøndelag, der han vart sitjande til 1977. Til liks med fleire andre unge Høgre-representantar hadde han vanskar med å innordne seg under leiaren av stortingsgruppa, veteranen C.J. Hambro. Etter fire år i Administrasjonskomitéen og fem i Militærkomitéen, var han sekretær i Utanriks- og konstitusjonskomitéen frå hausten 1966 til han slutta å vere stortingsrepresentant i 1977.

Etter militærkuppet Hellas i 1967 tok Lyng sterk avstand frå militærjunaten. I eit møte med oberst Stylianos Pattakos tok han kuppmakaren i brystet og skreik: «Ditt diktatorsvin! Du representerer den brutaliserte politiske stupiditet!». Under Borten-regjeringa fungerte Lyng som innpiskar for representantane i alle dei fire regjeringspartia. Om leiinga av stortingsgruppa sa Lyng at «Under Kåre Willoch ble partigruppen styrt etter den militære straffelov, under Svenn Stray ble den styrt etter Løsgjengerloven.» Lyng var medlem i Høgre sitt landsstyre 1968-70 og sentralstyre 1971-73.

Etter tida på Stortinget kom Lyng tilbake til politikken som medlem av Sør-Trøndelag fylkesting 1980-83, eit organ han kalla «politikkens 7. divisjon» og stilte ikkje til attval. Tidleg i 1990-åra gjorde Lyng seg til talsmann for småaksjonærane i Fokus Bank, aksjonærar som under den dåverande bankkrisa tapte innskota sine.

I 1994 melde han seg ut av Høgre i protest mot helsepolitikken til partiet. Lokalpolitisk kom han tilbake som medlem av Trondheim bystyre 1995-99.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Lyng» frå Wikipedia på bokmål, den 28. januar 2017.*
* Stortingsbiografi
**Otto Joachim Løvenskiold** (14. mai 1811–4. august 1882) var ein norsk dommar og politikar. Han var stortingsrepresentant og ordførar i Kristiania og var høgsterettsdommar frå 1854 og livet ut. Severin Løvenskiold var faren hans, Carl Otto Løvenskiold sonen hans.

Løvenskiold var fødd på Fossum verk ved Skien. Han vart student frå latinskulen i Skien i 1828. Etter å ha fullført sine juridiske studiar i 1834 var Løvenskiold advokatfullmektig hos to høgsterettsadvokatar, perioden 1835-40 var han elles ofte konstituert stiftsoverrettsassessor. Frå 1840 arbeidde han som protokollsekretær i Høgsterett. I 1846 var han auditør i artilleribrigaden, og året etter ekspedisjonssekretær i finans- og tolldepartementet. År 1854 vart han utnemnd til assessor i Høgsterett.

Løvenskiold var 1856 medlem av ein norsk-svensk kommisjon om mellomrikshandelen og ein norsk-svensk komite om mellomrikske tolltilhøve. Han var 1864-68 ein av dei leiande i det skandinaviske selskap. Frå 1881 var han preses i Selskabet for Norges Vel, og i ei tid formann i Norsk Jeger- og Fiskerforbund.

I perioden 1869-76 var Løvenskiold ordførar i Christiania.

Åra 1871-79 representerte Løvenskiold krinsen Christiania, Hønefoss og Kongsvinger på Stortinget. Han, i rekkefylgje vart vald til høvesvis 3. 2. og 1. representant. Alle sesjonane var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen. I 1873 var han med i deputasjonen til kongekryninga i Stockholm. Han fekk i byrjinga av 1870-åra tilbod om å verte statsråd, og i 1877 om å verte høgsterettsjustitiarius. Begge gongane sa han nei, grunna si interesse for politisk aktivitet.

Løvenskiold døydde på eigedomen sin Lille-Frogner ved Kristiania i 1882.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* *1. Aschehougs konversasjonsleksikon*, H. Aschehoug & Co. (W. Nygaard), Oslo 1949
* Biografisk informasjon om Otto Løvenskiold NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Rasmus Elias Paulsson Sindre** (23. juli 1859–3. april 1908) var ein norsk gardbrukar, avisredaktør og politikar frå Stryn i Nordfjord.

Sindre gjekk amtsskulen i Gloppen 1876/77 og på Hauges Minde 1880/81. I 1882 overtok han farsgarden Sindre i Markane etter far sin. Han var medlem av heradsstyret Innvik frå 1888 og ordførar frå 1895, og tok elles på seg mange kommunale verv.

Sindre var 4. representant for Nordre Bergenhus amt og Venstre på Stortinget 1900-03. På tinget var han sekretær i justiskomiteen. 1895-1901 var han redaktør i avisa Fjordenes Blad. Han var gift med Gyda Sindre (f. Støyva, 1858-1946), dei to hadde åtte born. Han døydde av kreft på garden sin i 1908, 48 år gammal.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Hermund Kleppa (2002) Minnestein over Rasmus og Gyda Sindre lesen 3.10.2009
* Ottar Starheim (red. 009) NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon,  lesen 14.11.2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
**Otto Lilienthal** (23. mai 1848–10. august 1896) var ein tysk flypioner og oppfinnar. Han er anerkjend for å ha bygd det fyrste vellukka menneskebærende glideflyet, Derqitzer Gliderin i 1891, sjølv om sir George Cayley hadde bygt eit vellukka menneskeberande glidefly nesten førti år tidlegare.

Han har likevel hatt stor innverknad på flyging. Han utførte ca. 2 000 flygingar med glideflyet sitt frå 1891 til han døydde fem år seinare. Lilienthal gjorde den grunnleggjande forskinga innan aerodynamikk og forma til flyging. Han la grunnlaget for Wright-brørne si motoriserte flyging nokre år seinare.

Minnesmerket på Flyberget i Berlin.
Lilienthal opplevde ein del flystyrtar med glideflyet sitt, men desse var alle i låg fart og høgd og gjorde difor ikkje så mykje skade. Den 9. august 1896 knakk vengen på glideflyet hans som følgje av eit kraftig vindkast, han fall 17 meter rett ned og brekte ryggen. Han døydde neste dag, etter å ha sagt: «*Opfer müssen gebracht werden!» («offer må gjerast»)*

Tegel lufthamn er oppkalla etter Lilienthal. Det finst eit minnesmerke over Lilienthal i Berlins ortsteil Steglitz. Dette minnesmerket heiter Flyberget.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Lilienthal» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2018.*
**Otto Heinrich Frank** (12. mai 1889–19. august 1980) var ein tysk jødisk offiser og forretningsmann. Han er kjend som faren til dagbokforfattaren Anne Frank.

Otto Frank blei fødd inn i ein tysk-jødisk bankierfamilie i Frankfurt. Han tenestegjorde i den tyske hæren på vestfronten under første verdskrigen, der han oppnådde graden løytnant og mottok Jernkrossen. I 1925 gifta han seg i Aachen synagoge med Edith Holländer som var dotter av Abraham Holländer, ein framståande forretningsmann i Aachen. Ekteparet Frank fekk døtrene Margot (fødd 1926) og Anne (fødd 1929).

Otto Frank og Miep Gies opnar Anne Franks hus i 1961.
Etter at nasjonalsosialistane tok makta i landet flytta Frank med familien til Amsterdam. Etter at Tyskland okkuperte lande under andre verdskrigen heldt dei seg skjult i Prinsengracht 263. Om morgonen 4. august 1944 storma politiet bygningen etter å ha fått eit anonymt tips. Otto Frank blei send til konsentrasjonsleirane Westerbork og Auschwitz. Kona hans svelta i hel i Auschwitz. Døtrene hamna i Bergen-Belsen, der dei døydde av tyfus.

Som den einaste overlevande familimedlemmen oppdaga Frank at Anne hadde skrive ei dagbok, som var blitt teken vare på av Miep Gies. Han lét først vera å lesa henne, men etter å ha transkribert boka bestemte han seg for å få henne gjeven ut. Han tok likevel ut nokre passasjar der Anne Frank skreiv negativt om mora.

I 1953 gifta Frank seg med ein tidlegare nabo, Elfriede Geiringer-Markovits, og slo seg ned i Basel i Sveits. Her brukte han resten av livet på å fremja dottera sitt minne og bodskap.

Monumentet for Otto Frank sine døtrer i Bergen-Belsen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Frank» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mai 2017.*

Litteratur
----------

* Carol Ann Lee: *The hidden life of Otto Frank.* William Morrow, 2003. ISBN 0-06-052083-3

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BPN

 |
**Hans Peter Brekke** (31. desember 1859–10. juni 1911) var ein norsk journalist og litterat.

Familie og utdannelse
---------------------

Hans Peter Brekke vart fødd på Brekke i Ørsta og foreldra hans var gardbrukar Hans Henriksen Brekke og Nille Karine Paulsdatter. Han vart konfirmert i Ørsta kyrkje 27. september 1874 og deretter fekk han undervisning i ca to år, ved «studentfabrikken» til tidlegare sokneprest Erik Olsen i Kvinnherad, der både Anders Hovden og Bernt Støylen var elevar seinare. I 1877 reiste han til Kristiania og i 1878 tok han eksamen artium som elev ved Maribogadens skole (starta av Peter Qvam). Våren 1879 tok han «andeneksamen» og seinare studerte han ved universitetet, mest språklege og naturvitskaplege fag, og han følgde spesielt professor Jens Lieblein sine forelesingar i egyptologi.

Journalist og litterat i Kristiania
-----------------------------------

I Kristiania arbeidde han først ei tid i redaksjonen for *Norsk Haandlexikon*, hausten 1881 vart han journalist i Dagbladet og seinare i Verdens Gang (1868–1923). Han var også medarbeidar i Nordens første billigbokserie: *Bibliothek for de tusen Hjem* (1887), der han omsette bøker både frå engelsk og fransk, av fleire kjende forfattarar som Charles Dickens, Émile Zola, Daniel Defoe o.a. Av dei meir kjende bøkene han omsette, kan nemnast «*Robinson Crusoe's liv og haendelser*» som kom ut i 1898 og «*To fortællinger af Guy de Maupassant*» som kom ut i 1888. 

I 1898 vart han medlem av «direktionen» i *Norske Journalisters Pensions- og Hjælpeforening*. I perioden 1900 til 1902 var han formann i Kristiania Journalistklub, og sumaren 1900 var han på studietur til Paris med stipendium frå journalistklubben.

I 1886 vart Hans Peter Brekke gift med Laura Johanne Nagel (f. 25.6.1860) frå Vestre Aker i Kristiania. Dei hadde ingen born. 
Han døydde i Oslo 10. juni 1911 og vart gravlagt frå Uranienborg kyrkje. I nekrologen som stod i Morgenposten 12. juni 1911, fekk han mellom anna denne omtalen: « *... som Referent hørte Brekke til de første, den norske Presse har havt*»  »

Referansar
----------

1. ↑  lokalhistoriewiki om sokneprest Erik Olsen
2. ↑  Google Books Robinson Crusoe's liv og haendelser
3. ↑  Google Books To fortællinger af Guy de Maupassant
4. ↑  Morgenposten Nekrolog i Morgenposten, første side.

Bibliografi
-----------

* Stemmerets- og Valgkjendelser av Stortingene 1814-85 - Huseby & Co forlag, 1886
* For Alle - Norsk kalender, utgitt av Kristiania journalistklubb - 1903

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ørstingar: ættebok for Ørsta - Bjørn Jonson Dale, Ørsta kommune, 1995
* Studenterne fra 1878 - Utgitt: 25-aars studentjubilæum - 1903.
**Rasmus Rasmusson Viland** (1775–8. mai 1837) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Vikedal sokn i Vikedal prestegjeld i Rogaland.

Rasmus Viland var son av gardbrukar og postbonde Rasmus Jakobsen og Lisbeth Tørresdotter på Strand i Sandeid Vikedal skisreide. I 1805 gifta han seg til garden Viland, Ilsvåg, i Vats skipsreide/Vikedal prestegjeld.- frå 1837 Vikedal herad - og dreiv denne sidan. Han tok på seg verv, mellom anna var han prestens medhjelpar. Som prestens medhjelpar hadde Viland innverknad på styre og stell i prestegjeldet. 

I 1814 var Viland 4. representant frå Stavanger amt på Stortinget. Han var då medlem av deputasjonen som møtte Kristian Fredrik den 10. oktober 1814. Til Stortinget 1836 vart han vald til varamann. Han tapte loddtrekkinga om 3./4. plassen og blei derfor 4. varamann.

Han døydde på Viland i Ilsvåg, 8.mai i 1837. Gravlagt i Vikedal 17. mai 1837.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Vindetreet 2014, Arvid Staupe, Gardbrukar Rasmuss Viland, Ilsvåg, Stortingsmann 1814.
* Statsarkivet i Stavanger
* Biografisk informasjon om Rasmus Rasmusson Viland NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF

 |
**Otto Leodolter** (fødd 18. mars 1936) er ein austerriksk, tidlegare skihoppar. Han vann den olympiske bronsemedaljen under vinterleikane i Squaw Valley i 1960. Både i 1961 og 1962 gjekk han til topps i hopprennet i Lahti.

Aktiv
-----

Leodolters var aktiv skihoppar i ti sesongar, frå 1955 til 1964. Før 1958 vart han lite lagt merke til. På nyåret 1958 vart han derimot nummer fire i renn både i Innsbruck og i Bischofshofen, og vart samanlagt det året nummer seks i den tysk-austerrikske hoppveka. Same sluttplasseringa fekk han også i hoppveka 1958/59. Leodolter kom på så tredjeplass i hoppveka 1959/1960, året etter kom han på andreplassen, slått med 7,7 poeng av Helmut Recknagel frå Aust-Tyskland. Leodolter vann aldri noko hoppvekerenn, men var nummer to tre gongar; Innsbruck 1960, Bischofshofen 1960 og 1961.

Leodolter deltok i alle dei internasjonale skimeisterskapane frå 1956 til 1964. Han vart nummer 12 i Lahti 1958, og opplevde høgdepunktet då han fekk bronsemedaljen i det spesielle hopprennet under OL 1960 i Squaw Valley i California. Han vart dermed den fyrste austerrikaren som vann ein OL-medalje i øvinga. I ski-VM 1962 i Zakopane vart han nummer 15 og 16, medan han i Innsbruck i 1964 kom på 17. plassen i storbakken.

I 1961 delte Leodolter sigeren i Lahti-rennet med finske Veikko Kankkonen og Sovjets Koba Tsakadze. Året etter vann Leodolter på ny i Lahti, vel to poeng føre Antero Immonen frå Finland.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Otto Leodolter – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Leodolter» frå Wikipedia på tysk, den 13. januar 2013.*

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Otto Nielsen** (19. juni 1909–9. oktober 1982) var ein norsk programleiar, programredaktør, songar, komponist og viseforfattar. Under den andre verdskrigen dreiv Otto Nielsen med illegalt arbeid og vart teken til fange i 1943 og plassert i konsentrasjonsleiren Grini utanfor Oslo. Han var redaktør i NRK sitt populære radioprogram «Søndagsposten» i 22 år. I den perioden fekk han fram mange nye visekunstnarar, mellom andre Erik Bye, Alf Prøysen, Birgitte Grimstad, Vidar Sandbeck, Lars Klevstrand, Stein Ove Berg, Kari og Ola Bremnes. Saman med søster si, Gerd, danna Otto Nielsen songgruppa Gerd og Otto. Dei debuterte som duo på eit arrangement for Bjørnsonforbundet på Trøndelag teater i 1930 og spela inn 21 78-plater i perioden 1934 til 1955. I 1982 gjorde dei nyinnspelingar av ein del songar på LP-plata *Svanesang i stereo* (Polydor). Otto Nielsen vart tildelt juryen sin heiderspris under Spellemannprisen 1975. Han vann i tillegg Leonardstatuetten i 1979.

I 1980 fekk han Alf Prøysens Ærespris.

Referansar
----------

1. ↑   Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.Normann Records. Vitja 13. februar 2008

Bakgrunnsstoff
--------------

* NRK om Otto Nielsen
* Presentasjon av Gerd og Otto på www.mic.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Otto Knoph Rømcke** (2. november 1868–7. april 1954) var ein norsk trelasthandlar, skogeigar og politikar frå Drammen, fødd i Nes i Hallingdal. Han var stortingsmann 1919-24 for partiet Høgre.

Rømcke utdanna seg ved handelsgymnas i hovudstaden, arbeidde deretter fleire år i England, Tyskland og Frankrike. I mange år dreiv han Landfall Brug og til 1916 Ramfos Træsliberi. I «tidsrummet fra før den første verdenskrig og til tidsrummet 1925 var Otto K. Rømcke ubestridt den fremste leder innenfor Drammens og distriktets næringsliv og var den krumtappen det meste dreiet seg om».

Frå 1914 til 1919 var Rømcke ordførar i Drammen. Hausten 1918 vart han vald inn på [[Stortinget]9 frå einmannskrinsen Bragernes, tre år seinare lukkast han verte attvald frå valkrinsen Hønefoss, Drammen, Kongsberg. Begge tingbolkane representerte han partiet Høgre. Heile stortingstida sat han i Skog- og vassdragskomiteen, nestformann frå 1922.

Kjelder
-------

* Fremtiden 8.4.1954
* Stortinget : 1922-24, s. 33

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Egon Schiele sitt ekspresjonistiske portrett av Trude Engel.
Forfattaren Trude Marstein. Foto: Åshild Telle

**Trude** er eit kvinnenamn danna som kortform av namn som endar på -trude, som Gertrude. Namnedelen kjem frå germanske \**þruþi*, 'styrke', *þrúðr* på norrønt og þryð på gammalengelsk. Nærskylde namn er engelsk Trudi, Trudie og Trudy, islandsk Þrúður, nederlandsk Truus og tysk Traudel og Trudel.

Trude har namnedag den 17. mars.

I norrøn mytologi heitte dottera til Tor og Siv Þrúðr, på moderne norsk Trud. Ei valkyrje med dette namnet er òg nemnd i *Grimnesmål*.

Bruk
----

Namnet er kjend i Noreg sidan 1920-talet. Det voks i bruk frå 1950-talet til det nådde ein topp på 1970-talet, då opptil 0,7 % av nyfødde jenter kunne få namnet Trude. Deretter gjekk bruken ned. I 2009 heitte rundt 5000 norske kvinner Trude.

Namneberarar
------------

* Trude Fleischmann (1895–1990), austerriksk-amerikansk fotograf
* Trude Guermonprez (1910–1976), austerriksk vevkunstner
* Trude Herr (1927–1991), tysk skodespelar og songar
* Trude Teige (f. 1960), norsk forfattar og TV-reportar
* Trude Brænne Larssen (f. 1967), norsk forfattar
* Trude Mostue (f. 1968), norsk dyrlege
* Trude Marstein (f. 1973), norsk forfattar

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Trude hjå Statistisk Sentralbyrå

* *Denne artikkelen bygger på «Trude» frå Wikipedia på bokmål, og «Þrúðr» frå Wikipedia på engelsk den 16. mars 2009.*
**Hans Michelsen** (1789–20. juni 1859) var ein norsk skulptør frå Leinstrand i Sør-Trøndelag.

Michelsen var son til ein gardbrukar. Etter å ha arbeidd i Trondheim, var han frå 1815 elev av Eric Gustav Göthe i Stockholm. I perioden 1816–19 fekk han som fyrste nordmann statsstipend medan han gjekk på Kungliga Akademien för de fria konsterna. I studietida fekk han fleire prisar og vann i i 1820 akademiet sitt skulpturstipend.

Michelsen reiste då til Roma, der han vidareutdanna seg hos Bertel Thorvaldsen i seks år. Han arbeidde 1828–42 i Stockholm, der han mellom anna modellerte Kristus og dei tolv apostlane på bestilling frå kong Karl Johan. Apostelgruppa vart laga i gips og i 1840 stilt opp i oktogonen i Nidarosdomen. Dette «største skulpturarbeid i Norge på 1800-talle» gjekk tapt under brannen i Erkebispegarden i 1983. Michelsen forma også monumentet over Herman Wedel-Jarlsberg på Bygdøy i Oslo i 1841. Åra 1842-44 budde Michelsen i Trondheim, sidan i den norske hovudstaden til han døydde.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
* Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* ULAN

 |