recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Øyvind Berg** (fødd 10. mars 1971 i Løken) er ein norsk tidlegare skihoppar. Under Ski-VM 1993 i Falun var Berg med på det norske gullaget i lagtevlinga. Dei andre på laget var Bjørn Myrbakken, Helge Brendryen og Espen Bredesen. Berg var medlem av Høland Idrettslag.

Karriere
--------

Berg fekk sin debut i verdscupen i skihopping i Örnsköldsvik i mars 1990. Kort etter vart han nummer 12 og nest beste nordmann i Holmenkollrennet. Året etter gjorde han si beste tevling då han mot tampen av 1991-sesongen kom pallen under eit verdscuprenn i Trondheim. Han var langt bak vinnaren Heinz Kuttin, men berre 0,6 poeng bak toaren Mikael Martinsson frå Sverige.

I noregsmeisterskapar vann Berg årleg ein medalje i kvar av sesongane frå 1992 til -95, fyrst ein bronse og sidan tre sølv.

### Besteplasseringar i internasjonale renn

* 1990: Nr 12 i Holmenkollen
* 1991: Nr 3 i Trondheim
* 1991/92: Nr 6 i Thunder Bay
* 1993: Nr 7 på Lillehammer
* 1994: Nr 9 i Sapporo
* 1996: Nr 10 i Zakopane

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1988: Nr 9 i storbakken på Rena
* Ski-NM 1990: Nr 7 i både normalbakken og storbakken, høvesvis Fluberg og Meldal
* Ski-NM 1991: Nr 4 i normalbakken på Rognan
* Ski-NM 1992: Bronsemedalje i storbakken i Trondheim
* Ski-NM 1993: Sølvmedalje i normalbakken på Lillehammer
* Ski-NM 1994: Sølvmedalje i storbakken på Rena
* Ski-NM 1995: Sølvmedalje i normalbakken i Rælingen
* Ski-NM 1996: Nr 8 i storbakken i Meldal
* Ski-NM 1997: Nr 12 i normalbakken i Mo i Rana

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Skihopparen Øyvind Berg – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Øyvind Berg i olympedia.org
Koordinatar: 33°51′57″N 36°24′48″E﻿

**Assal al-Ward** (arabisk skrift عسال الورد; òg skrive **Asal el-Ward**) er ein by sør i Syria i Rif Dimashq guvernement, nordaust for Damaskus langs grensa til Libanon. Av stader i nærleiken finn ein Hillah, Hawsh Arab og al-Qutayfah i søraust, Rankus, Saidnaya, Douma og al-Tawani i sør. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Assal al-Ward eit folketal på 5 812 i 2004. Byen er òg det administrative senteret i Assal al-Ward *nahiyah* som består av tre stader med eit samla folketal på 8 766.

Historie
--------

Assal al-Ward («Rosemakarane») var lenge kjend for blomsterproduksjonen. Blomane frå byen vart sende til attar-makarane i Damaskus. Uhemma beiting reduserte dei ein gong store avlingane i byen på seksti til sytti kantar (hundredweight) til ein eller ein og ein halv mot slutten av 1800-talet. Tidleg i 1870-åra, vart landsbyen skildra som ein «velståande stad» med ein shafi'i-muslimsk folkesetnad. Væpna menn frå landsbyen hadde kring 250 skytevåpen, leia av ein lokal leiar, Shaykh Salih. Innbyggjarar var kjend for gjestfridomen, intelligensen og viljen til å sloss. I 1874 vart byen vitja av den britiske geografen sir Richard Francis Burton, og han noterte at byen var velståande, med kjølig, frisk luft og friske innbyggjarar. I *Quarterly Statement* frå 1892, skildra Palestine Exploration Fund Assal al-Ward som «ein landsby med nokre få hundre innbyggjarar» og ei kjelde med kjølig vatn.

Geografi
--------

Assal al-Ward ligg på eit høgt platå som byrjar på 1600 moh mellom Qalamoun- og Anti-Libanonfjella. Assal al-Ward får vatn frå fleire kjelder, og drenerer nordover til byane Jayrud og al-Nabk. Skogen i området er dominert av einer (greske einer) som finst mellom 1800 til 2200 moh.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Assal al-Ward» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Burton, Sir Richard Francis; Drake, Charles F. Tyrwhitt (1872). *Unexplored Syria: Visits to the Libanus, the Tulúl el Safá, the Anti-Libanus, the northern Libanus, and the 'Aláh* **2**. Tinsley Brothers.
* Hastings, James (2004). *A Dictionary of the Bible: Volume III: (Part I: Kir – Nympha)*. The Minerva Group, Inc. ISBN 9781410217264.
* Beck, Barry F. (1989). *Engineering and Environmental Impacts of Sinkholes and Karts: Proceedings of the third multidisciplinary conference, St. Petersburg-Beach, Florida, 2–4. oktober 1989*. Taylor & Francis. ISBN 9789061919872.
* Merlo, Maurizio; Croitory, Lelia, red. (2005). *Valuing Mediterranean Forests: Towards Total Economic Value*. CABI. ISBN 9780851999975.
* *Quarterly statement*. 23–24. Palestine Exploration Fund. 1892.
* *The journal of the Royal Geographic Society of London* **42**. J. Murray. 1872.

1. 1 2 3  Folketeljing 2004 Arkivert 2020-09-25 ved Wayback Machine.. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Rif Dimashq guvernement. (arabisk)
2. 1 2 3  Burton; Drake, 1872, s. 45.
3. ↑  Royal Geographic Society, 1872, s. 415.
4. ↑  Palestine Exploration Fund, 1892, s. 167.
5. 1 2  Hastings, 2004, s. 92.
6. ↑  Merlo; Croitory, ed. 2005, s. 183.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Nordsamisk i utdanningssystemet** er oversynet over statusen nordsamisk har hatt i ulike skoleslag, som studieobjekt og undervisningsspråk.

Situasjonen i dag
-----------------

### Nordsamisk som undervisningsspråk

Nordsamisk er (i større eller mindre grad) opplæringsspråk i grunnskolen i den nordsamiske delen av det offisielle samiske språkområdet. I tillegg er det mogleg å gå vidaregåande skole på nordsamisk i alle fall i Kautokeino, Karasjok og Utsjok. Den samiske høgskolen i Kautokeino er den einaste høgskolen som blir administrert på samisk, og der undervisningsspråket på heile høgskolen er nordsamisk. I tillegg er nordsamisk undervisningsspråk i alle fall på universiteta i Tromsø og Uleåborg.

### Nordsamisk i høgare utdanning

Det er mogleg å studere samisk på universitetsnivå, på universiteta i Tromsø, Umeå, Uppsala, Uleåborg og Helsingfors, og ved ein del universitet utanfor Norden, spesielt i Tyskland og Ungarn.

Historisk framstilling
----------------------

Referansar
----------

*Samordningsnemnda for skoleverket. III. Tilråding om Samiske skole- og opplysningsspørsmål*. Oslo: Brødrene Tengs. 1948.
**Nordsamisk fonologi** er fonologien til nordsamisk, eitt av 9 samiske språk.

Nordsamisk har eit stort konsonantsystem, og eit komplekst system for konsonantlengde, med stadieveksling over tre lengdegradar, preaspirasjon og svarabhaktivokalar. Vokalsystemet er enklare, med i utgangspunktet fem vokalar som kan vere korte eller lange, men der ein av dei er

Fonem
-----

### Konsonantar

Nordsamisk har eit stort konsonantsystem.


Konsonantar i nordsamisk|  | Labial | Dental | Alveolar | Postalveolar | Palatal | Velar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nasal | stemd | m | n |  |  | ɲ | ŋ |
| ustemd | m̥ | n̥ |  |  |  | (ŋ̥) |
| Lukkelyd /Affrikat | stemd | p | t | t͡s | t͡ʃ | c | k |
| stemd | b | d | d͡z | d͡ʒ | ɟ | ɡ |
| postaspirert | pʰ | tʰ |  |  |  | kʰ |
| Frikativ | stemd | f | θ | s | ʃ |  | h |
| stemd | v | ð |  |  |  |  |
| Halvvokal | stemd |  |  |  | j |  |
| ustemd |  |  |  |  | j̥ |  |
| Lateral | stemd |  |  | l |  | ʎ |  |
| ustemd |  |  | l̥ |  |  |  |
| Rullelyd | voiced |  |  | r |  |  |  |
| ustemd |  |  | r̥ |  |  |  |
Nordstrand bad i 1910, med Ulvøysundet i bakgrunnen. Nedanfor restauranten var det åtskilde herre- og damebad i sjøkanten.  
  
Foto: Oslo Museum, Byhistorisk samling
**Nordstrand bad** på Nordstrand i Oslo er ein offentleg badeplass med ei badebryggje, eiga sandstrand og gangveg langs sjøen. Badeplassen ligg 200 meter sør for brua over til Ulvøya, med ein bratt asfaltert gangveg ned frå Mosseveien.

Nordstrand Vel passar på - og godtgjer elevane ved Nordstrand skule for å passa på området.

Historie
--------

Nordstrand bad vart bygt kring 1890. Badet skulle mellom anna brukast av pasientane på sanatoriet Fageraas, men det vart òg bygt ein restaurant i samband med badet. Restauranten brann i 1914. Nordstrand bad hadde stortida si etter 1899. Då vart det utvida med teatersal, konsertsal, festivitetslokale, kjeglebane og rutsjebane. Badet hadde si eiga bryggje og heile sommaren var det dampskipssamband med byen fleire gongar om dagen.

Kjelder
-------

* LaStå nr 1/2005, Riksantikvaren
**Vegard Austli Kjøsnes** (fødd 16. august 1981) er ein norsk musikar, komponist og dirigent frå Røros.

Kjøsnes starta karrieren på Røros kommunale musikkskole som 14-åring, etterfølgd av musikklinja på Tynset vidaregåande skole. 
Som den andre i Noreg med hovudinstrument klassisk munnspel fullførte han i 2006 ein bachelorgrad på Musikkonservatoriet ved NTNU i
Trondheim, etterfølgd av studiar i komposisjon og arrangering same stad. I 2003 fekk han HÅGs reisestipend og i 2008 fekk han TÆL-stipend frå Sparebanken Midt-Norge.

Kjende komposisjonar
--------------------

* *100 år på Femund*, musikk til NRK-dokumentaren om båten «Femund II»
* Familie-operaen *Guten som song så støgt*, basert på to noveller av Torvald Sund

Bakgrunnsstoff
--------------

* Luft og kjærlighet Arkivert 2006-08-31 ved Wayback Machine. artikkel i Gemini
* "Guten som song så støgt" Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine. på Ringve museum
* HÅG delte ut tre nye stipender til ungdom, artikkel i Fjell-ljom
**Alexander Kristoff** (fødd 5. juli 1987) er ein norsk syklist. Han vart profesjonell i 2010-sesongen for det amerikanske sykkellaget BMC Racing Team. Frå 2012-sesongen sykla han for det russiske laget Team Katusha.

Det var stefaren som gjorde Kristoff interessert i sykling. Som 9-åring flytta han frå Oslo til Stavanger og valde sykkel framfor fotball. Han starta karrieren med å sykle for Stavanger SK og det danske laget Glud & Marstrand Horsens (2006) før han gjekk over til Team Joker Bianchi.

Som 16-åring vann han ungdoms-NM og tok 4. plass i ungdoms-OL.

I 2007 vart han som 19-åring noregsmeister i landevegsritt ved å slå Thor Hushovd i spurten. Kristoff har tre gull i NM for junior.

I 2012 vann Kristoff sin første siger som profesjonell syklist, då han vann etappe 3a i De Panne-Koksijde. Han tok også bronse under landevegsrittet i sommar-OL 2012.

Merittar
--------

2007
 Noreg Noregsmeister på landeveg
2008
Noregsmeister gateritt
Etappeseier Ringerike Grand Prix
2009
Noregsmeister på landeveg (U23)
Noregsmeister gateritt
Etappeseier Ringerike Grand Prix
2. plass 2. etappe i Tour of Britain
2010
3. plass Philadelphia International Championship
3. plass 1. etappe Tour of California
4. plass Vattenfall Cyclassics
2011
 Noreg Noregsmeister på landeveg
2012
1. plass, etappe 3a De Panne-Koksijde, sykla i leiartrøya på to etappar
3. plass, bronse, landevegsrittet i sommar-OL.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexander Kristoff» frå Wikipedia på bokmål, den 28. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  OL er et mål, men Tour de France er drømmen for Alexander, Dagbladet, 29. august 2008

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Alexander Kristoff**

* Yngstemann ble bestemann bt.no – 1. juli 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
Slottonn på ein kolkhoz i Orhei rajon i Moldova. 
**Kolkhoz** (russisk **колхоз**, av **кол**лективное **хоз**яйство), forkorting av *kollektivnoje khozjastvo*, det vil seie kollektiv næringsdrift, var ei form for storskala landbruksdrift i Sovjetunionen, organisert som eit samvirke og som forvalta den sosialistiske, kollektive medlemskapen.

Medlemene i eit kolkhoz var formelt sett innehavarar, som fellesskap, eigarar av produksjonsmidlane. Jorda høyrde derimot staten til. Staten hadde likevel stor innverknad på kolkhoza gjennom kommunistpartiet sin rett til å utnemne leiarar for kolkhoza. Kolkhoza vart pålagt produksjonsmål, og dei måtte levere varene til statleg fastsette prisar.

Dei fyrste kolkhoza vart danna etter 1917 på frivillig basis, men frå 1929 vart alle enkeltbøndene tvangskollektivisert. Motsvarande den kollektive landbruksdrifta, kolkhoza, var den statlege landbruksdrifta, i Sovjetunionen kalla for sovkhoz. Kolkhoza dreiv litt over halvparten av jorda i Sovjetunionen.

Til ein viss grad vart kolkhoz-systemet etterlikna i andre statar med kommuniststyre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kolchos» frå Wikipedia på tysk, den 17. april 2011.*
**Alexander Olsen** (5. mars 1899–4. juni 1975) var ein norsk fotballspelar frå Bergen, kanskje landets beste fotballspelar utover 1920-talet. Han var senterhalf på Noreg sitt fotballandslag mykje av tida 1919-32, då han spela 37 landskampar. Han vart nordisk meister for Noreg 1929-32 og vann to NM-gull med Brann.
Olsen tok seinare namnet **Alexander Nagelsett** og arbeidde som elektromontør.

### Aktiv

Olsen/Nagelsett spela for Brann frå 1918. I sin debutsesong spela han cupfinale med laget, ein kamp som enda med tap 0-4 for FK Kvik frå Halden. Han var sentral då Brann vann cupfinalen både i NM 1923 og NM 1925. Det var i desse åra, Olsen si «glanstid» at la Brann om til ein spelestil med kortpasningar, den «nesten revolusjonerende» spelestilen skulle visstnok vere «importert fra Skottland».

Etter 1932 spela Olsen for Sportsklubben Gjøa i Oslo.

«Sanderen», som han vart kalla, landslagsdebuterte i 1919 i ein heimekamp mot Nederland, ein kamp som enda 1-1. Frå midt på 1920-talet var han sentral på landslaget, skåra sitt einaste landslagsmål då han 7. juni 1925 vart matchvinnar mot Finland; Noreg vann 1-0 på Holmen stadion i Aker. Noreg vart nordisk meister i fotball for perioden 1929-32 og vart tildelt «Guldkruset». I alt spela han han 37 landskampar for Noreg, dei fire siste i jubelåret 1932.

Olsen var ein underhaldande fotballspelar, med framifrå teknikk og ballkontroll. Gjennom åra skal han også ha spela keeper, back og forward.

### Merittar

* Cupmeister 1923 og 1925 med Brann
* NM-sølv 1918 med Brann
* Nordisk meister 1929-32 for Noreg

Alexander Nagelsett døydde i Bergen i 1975 og er gravlagd på Møllendal.

Notar
-----

1. ↑  Magnus Breili:Fotballboken s. 93f
2. ↑  artikkel i Store Norske Leksikon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexander Olsen» frå Wikipedia på bokmål, den 11. oktober 2012.*

* Magnus Breili:*Fotballboken*. 1967
* Alexander Olsen på fotball.no
**Vegar Heggenes Gjermundstad** (fødd 14. mars 1990) er ein norsk fotballspelar som i 2011 spelte som midtstoppar for Sogndal i den norske Tippeligaen. Han spelar no for Førde Fotball.

Gjermundstad kjem frå Vadheim i Høyanger kommune. Han debuterte for Lyn i Tippeligaen med eit innhopp mot Strømsgodset 19. april 2009. Han etablerte seg som fast midtstoppar for Lyn saman med Mads Dahm i 09-sesongen då Tommy Berntsen var mykje skada og Indriði Sigurðsson blei selt til Viking i august. Gjermundstad tok nivået godt og enda på 17 tippeligakampar i 2009. 7. januar 2010 kunngjorde Lyn at Gjermundstad hadde signert ein kontrakt som batt han til klubben ut 2011. Den første skåringa hans for Lyn kom i 3-2-sigeren over Moss 1. mai 2010. Etter at Lyn gjekk konkurs og Gjermundstad sin kontrakt med klubben dermed blei oppheva, vende han attende til heimfylket og skreiv under for Sogndal i juli 2010. Han blei speleklar for Sogndal frå 1. august.

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk og internasjonal fotballstatistikk

Kjelder
-------

* Sogndal Fotball sine nettsider Arkivert 2010-08-22 ved Wayback Machine.
* NRK Sogn og Fjordane - Gjermundstad frå eliteserien til 2. divisjon for Førde
* *Denne artikkelen er dels basert på ei omsetjing frå bokmålswikipediaen 11. april 2011*
**Oratoriet Paulus** er eit oratorium komponert av Felix Mendelssohn. Oratoriet har 45 satsar, og er skrive for fire songsolistar, kor og orkester. Satsane er resitativ, ariar, koralar og korsatsar.

Handling
--------

Sentralt i handlinga står folkets raseri i møte med nye religiøse tankar. 

I oratoriet møter vi apostelen Paulus slik han er omtalt i Apostelgjerningane i Det nye testamentet, med det hebraiske namnet Saulus, ein ihuga kristendomsforfølgjar. Han er til stades når folket steinar Stefanus til døde i Jerusalem. Frå Jerusalem reiser han vidare til Damaskus for å hindre at kristendommen spreier seg der. På vegen til Damaskus vert han slått til jorda, og han høyrer Jesu røyst, i oratoriet i form av eit damekor. Paulus vender om til kristendommen og vert døypt.

I andre delen av oratoriet følgjer vi Paulus som misjonær fram til han sjølv vert konfrontert med folket som rasar mot det dei meiner er vrang lære. Paulus vert da tatt til fange og overlaten til Keisar Nero. Avslutningskoret byggjer på Salme 103.

Komposisjon
-----------

Mendelssohn begynte å komponere på verket i 1834. Den tyske versjonen *Paulus* hadde premiere 22. mai 1836 i Düsseldorf. Den engelske versjonen *St. Paul* hadde premiere i Liverpool 3. oktober same året, omsett av Karl Klingermann.

Teksten til Oratoriet Paulus vart omsett til norsk (nynorsk) på slutten av 1990-talet ved Synne M. Fredriksen, Audun Sæbø og Harald Myklebust. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Vegard Høidalen** (fødd 10. mai 1971) er ein norsk volleyballspelar frå Skien. Høidalen har spelt både sandvolleyball og innandørs og representerte Skien Volleyballklubb.

Karriere
--------

Høidalen tok til å markera seg i internasjonale tevlingar frå 1995. I 1997 vart han europameister i sandvolleyball saman med makkeren Jørre Kjemperud. Dei to vann EM-bronse fire gonger og deltok under sommar-OL 2000 i Sydney. I 2001 vann dei bronse under VM i sandvolleyball.

Vegard Høidalen deltok også i sommar-OL 2004 i Aten saman med Kjemperud, der dei enda på ein niandeplass.

I 2008 vart Vegard Høidalen suspendert frå konkurransar og trening i volleyball. Grunnen var at alle spelarar som er tilknytt Norges Idrettsforbund (NIF) har plikt til å melda frå om kvar dei til ei kvar tid er seg, slik at dei kan kallast inn til dopingkontrollar utan åtvaring på førehand. Høidalen hadde ignorert fire åtvaringar frå NIF om dette, og vart difor utestengt for brot på meldeplikta. Straffa varte i fire månader før Høidalen igjen vart frifunnen i 2009.

Vegard Høidalen har 11 landskampar bak seg i karrieren sin, og er framleis aktiv volleyballspelar.

Kjelder
-------

* «Vegard\_Høidalen» i *Store norske leksikon*, snl.no.

### Fotnotar

1. ↑  *Høidalen på Sports-reference.com*, arkivert frå originalen 14. august 2012, henta 14. august 2012
2. ↑   Profil hjå Beach Volleyball Database
3. ↑  *Høidalen på Sports-reference.com*, arkivert frå originalen 14. august 2012, henta 14. august 2012
4. ↑   Vg.no, 3. juli 2008: Høidalen utestengt inntil videre
5. ↑  *Sportsanalyse.no: Frifunnet for brudd på meldeplikten*, arkivert frå originalen 7. februar 2009, henta 14. august 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Vegard Høidalen» (på engelsk). olympedia.org. Henta 21. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Tom Rüsz Jacobsen** (fødd 20. februar 1953) er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Tjølling i Vestfold. Han var målvakt og spelte 26 landskampar for Noreg i tida 1975-83. Etter tur var Jacobsen burvaktar i IF Fram frå Larvik, Bryne FK og Vålerenga i Oslo. Med Vålerenga sikra han seg tre seriegull og ein kongepokal.

### Klubbspel

Jacobsen var aktiv i Halsen IL før han gjekk til tredjedivisjonslaget Fram i 1972. Fram rykte i hans tid opp i 2. divisjon, men han er den siste frå nivå tre i norsk klubbfotball som har spelt på det norske landslaget (bortsett frå Roy Amundsen). I 1978 og -79 spelte han på Bryne i 1. divisjon. Jacobsen vart overført til Vålerenga før 1980-sesongen for rekordsummen 100 000 kroner. I sin fyrste sesong med oslolaget vart han cupmeister då VIF vann over Lillestrøm Sportsklubb med 4–1 i finalen. Sidan vart han seriemeister tre gongar; 1981, 1983 og 1984. Etter 100 seriekampar i Vålerenga-drakt gjekk han tilbake til Fram og vakta målet for laget i 3. divisjon frå 1985 til 1987. Deretter var han spelande trenar i Langesund IF og rykte opp med klubben frå 4. til 3. divisjon i 1988.

### Landslagsspel

Jacobsen debuterte på landslaget i 1975, i ein kamp mot Sovjetunionen som enda med 0-4, medan han spelte for tredjedivisjonsklubben Fram. Fyrst i sin åttande landskamp opplevde han at nokon av lagkameratane på Noreg makta skåre et landskampmål. Jacobsen gjorde sin beste landskamp då Noreg vann 2–1 over Sveits i Bern, då han vart tildelt 10 poeng på VG-børsen. Han fekk gullklokka i sin 25. landskamp sommaren 1983 mot Bulgaria, og spelte ein landskamp til.

### Merittar

* Noregsmeister: 1980 med Vålerengen
* Seriemeister: 1981, 1983 og 1984 med Vålerengen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tom R. Jacobsen» frå Wikipedia på bokmål, den 24. april 2016.*

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Arne Leonhard Nilsen** (21. juli 1893–5. april 1957
) var ein norsk ingeniør frå Kristiansand, tilsett i Statens vegvesen i 45 år. Frå 1954 til han døydde i 1957 var han stortingsrepresentant for partiet Høgre og Aust-Agder fylke.

Far til Arne Nilsen var kjøpmann. Sjølv tok han eksamen ved Trondhjems tekniske læreanstalt i 1912 og fekk omgåande stilling i Statens vegvesen. Dei neste åra fram til 1916 arbeidde han periodevis på vegkontora i Nord-Trøndelag, Rogaland, Buskerud og Finnmark, før han åra 1916-19 var tilbake i Rogaland. Etter eit studieår i Frankrike var Nilsen avdelingsingeniør 1920-35 i Statens vegvesen i Sogn og Fjordane og 1935-38 i Statens vegvesen i Hedmark. Frå 1938 til -43 var han vegsjef i Troms fylke, der etter vegsjef i Aust-Agder fylke til han døydde i 1957.

Nilsen var frå 1944 til 1956 formann i Fylkesarbeidsnemnda i Aust-Agder. Han representerte Høgre i Arendal bystyre i dei to periodane 1947-51 og 1952-55. Hausten 1953 vart han vald inn på Stortinget på ei fellesliste med Bondepartiet. På Tinget tok han plass i Samferdslekomiteen. Nilsen døydde knapt 8 månader før tingperioden var over, Jørund Kvaale rykte då opp frå varamannsplassen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Robert Ekpete** (fødd 5. januar 1963) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i London i Storbritannia. Han vart norsk meister på 110 meter hekk i åra 1982 og 1984–86. Ekpete var medlem i Frol Idrettslag til 1985 og frå 1989, i mellomtida representerte han Strindheim IL.

Aktiv
-----

Ved Friidretts-NM 1982 sette Ekpete personleg rekord på korthekken med tida 14,55 og kneip gullmedaljen. Året etter flytta han sitt personbeste i øvinga til 14,41 sekund. Den 16. juni 1984 i sette han norsk (elektronisk) rekord på 13,99 då han sigra i 110 meter hekk i landskampen mot Sverige i Malmö. Kjellfred Weum hadde rett nok (manuelle) rekordtida 13,7. Med tidene 14,04 og 14,20 stod Ekpete for norsk årsbeste på 110 m hekk òg i 1985 og 1986, begge åra vann han også NM-gull i øvinga.

Ei helg i mai 1985 sanka Ekpete poeng til norsk årsbeste i tikamp under eit stemne i Los Angeles i USA. Med sine 7 709 poeng enda han 423 poeng under den årsgamle noregsrekorden til Trond Skramstad.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1982 i Porsgrunn: Gullmedalje i 110 m hekk
* 1983 i Trondheim: Bronsemedalje i 110 m hekk
* 1984 i Øvre Årdal: Gullmedalje i 110 m hekk
* 1985 i Bærum: Gullmedalje i 110 m hekk
* 1986 i Sandnes: Gullmedalje i 110 m hekk
* 1987 i Nesbyen: Bronsemedalje i 110 m hekk
* 1988 på Byrkjelo: Sølvmedalje i 110 m hekk
* 1989 i Stjørdal: Bronsemedalje i 110 m hekk

Ekpete vart norsk tikampmeister i 1984, to år seinare vart han andremann i i tikamp-NM.

### Personlege rekordar

* 110 meter hekk: 13,99 (1984)
* Tikamp: 7 709 poeng (1985)

Kjelder
-------

* friidrett.no
**Ord** er ei kjede av språklydar eller bokstavar som er berar av ei tyding, og som har eit visst sjølvstende. Dette viser seg ved at det ofte er mogleg å føya inn andre kjeder mellom orda.

I lingvistikken blir ord kalla ordformer. Ordformer er kombinasjonar av språklydar som kan skiljast ut i tale av innfødde språkbrukarar ved hjelp av ulike grensesignal. Den første setninga i denne artikkelen inneheld t.d. ti ordformer. **Ordform** er den minste delane av ei ytring som kan stå åleine og framleis ha meining. I mange skriftsystem er det vanleg å skilja ord frå kvarandre ved hjelp av mellomrom. Ein del ordformer høyrer nærare saman enn andre, t.d. høyrer ordformene *ord* og *ordet* saman på ein måte som *blir* og *i* ikkje gjer. I ei ordbok vil vi ikkje finne alle formene *ord*, *ordet* og *orda*. Vi vil finne ordforma *bruke*, men ikkje *brukte* eller *brukt*. Vi skal seie at dei ulike ordformene som høyrer saman, alle representerer eitt og same leksem. Ordforma *brukt* er berre ei av fem ulike ordformer som blir brukt til å representere leksemet **bruke**, dei andre er *, bruke, bruker, brukte*. Endeleg har vi omgrepet grammatisk ord, som vi bruker til å skilje dei to tydinga av t.d. ordforma *ord*. Denne ordforma kan uttrykke *ubestemt eintal av leksemet **ord***, som i *eit ord er nok*, eller ho han uttrykke *ubestemt eintal av leksemet **ord***, som i *eit bilete seier meir enn tusen ord*. Grammatiske ord er abstrakte omgrep, dei blir alltid realisert av ordformer.

Sjå òg
------

* Fonologisk ord

Kjelder
-------

1. ↑  «ord» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
**Tom Levorstad** (fødd 5. juli 1957) er ein norsk tidlegare skihoppar som var medlem av Kråkstad Idrettslag. Han vann bronsemedaljen under VM i skiflyging i Oberstdorf i 1981. Same sesongen fekk han sølv under NM i stor bakke, bak Roger Ruud.

Karriere
--------

Levorstad gjorde det relativt sett best i store hoppbakkar. Ti gongar var han mellom dei ti beste i verdenscuprenn, og heile ni av desse var i storbakkerenn. Beste verdscupplasseringa var ein tredjeplass i St. Nizier i Frankrike i februar 1980. I den første sesongen med verdscup, 1979/80, kom Levorstad på 12. plass totalt. Same sesongen hoppa han 105 m og sette bakkerekord i Holmenkollbakken.

Levorstads største prestasjon var bronsemedaljen i verdsmeisterskapen i skiflyging i 1981, der han berre hadde finnen Jari Puikkonen og austerrikaren Armin Kogler framom seg på resultatlista.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1980: Tredjeplass i St. Nizier
* 1981: Bronsemedalje under verdsmeiesterskapen i skiflyging i Oberstdorf
* 1982: Nr 14 i Lahti

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1978: Nr 7 i både normalbakken på Konnerud og i storbakken på Lillehammer
* Ski-NM 1979: Nr 6 i storbakken i Bærum
* Ski-NM 1980: Nr 7 i normalbakken i Asker
* Ski-NM 1981: Sølvmedalje i storbakken på Odnes
* Ski-NM 1982: Nr 7 i både normalbakken på Raufoss og i storbakken på Rena

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tom Levorstad i fis-ski.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Ellef Ringnes' øy** (engelsk: **Ellef Ringnes Island**) er ei av Sverdrupøyane i arktisk Canada. Ho dekkjer eit landareal på 11 295 km², og er ei av verdas største folketome øyar. På vestkysten av øya ligg verstasjonen Isachsen. Han var bemanna frå 1948, men vart automatisert i 1978.

Den norske polarforskaren Otto Sverdrup utforska øya omkring 1900, og gav ho namn etter Ellef Ringnes, ein av dei som hadde vore med å finansiere Sverdrup sin polar-ekspedisjon. Ei naboøy vart kalla opp etter Amund Ringnes, bror til Ellef. Noreg gjorde krav på øya frå 1902, kravet vart fråfalle i 1930.

Ellef Ringnes' øy er det siste landområdet som har hatt den magnetiske nordpolen. I 1994 fastslo canadiske vitskapsmenn at den magnetiske polen låg på øya. Han har sidan flytta seg ut i Nordishavet, og ligg i dag ca. 400 km nord-nordvest for øya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ellef Ringnes' øy» frå Wikipedia på bokmål, den 18. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
| **Orbetello** |
| --- |
| Horisonten til OrbetelloHorisonten til Orbetello |
| Plassering |
| 

Orbetello is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Toscana  Grosetto |
| Borgarmeister | Altero Matteoli |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  227 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 14 946   66/km² |
| Koordinatar | 42°26′34″N 11°13′29″E﻿Koordinatar: 42°26′34″N 11°13′29″E﻿ |
| Høgd over havet | 3 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 58010, 58015 |
| Telefon-retningsnummer | 0564 |
| **Nettstad:** www.comune.orbetello.gr.it |

**Orbetello** er ein kommune i provinsen Grosseto i Toscana i Italia. Han ligg om lag 35 km sør for Grosseto, i ein lagune med same namn. 

Hovudporten til Orbetello.
Vindmølla i lagunen Orbetello.

Historie
--------

Orbetello var ein etruskisk busetnad, som i 280 f.Kr. komm inn under romarane, som hadde grunnlagd kolonien Cosa (nær den moderne Ansedonia) i nærleiken.

I mellomalderen kom han inn under Aldobrandeschi-familien, som hadde han fram til 1300-talet, då han vart ein del av byen Orvieto. Etter fleire kampar mellom Orsini av Pitigliano og Orvieto vart Orbetello dei neste hundreåra ein del Republikken Siena. På midten av 1500-talet kom han inn under den spanske vasallstaten Presides og vart hovudstaden her. Seinare kom han inn under storhertugdømet Toscana fram til midten av 1800-talet då Italia vart samla. 

I 1927-1933 starta Italo Balbo luftreisene sine frå lagunen i Orbetello.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Orbetello» frå Wikipedia på engelsk, den 16. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Orbetello**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Orlando Peçanha i Boca Juniors-drakt i 1961
**Orlando Peçanha de Carvalho** (20. september 1935–10. februar 2010), til vanleg berre **Orlando**, var ein brasiliansk fotballspelar som vart verdsmeister for Brasil i 1958. Han spelte 30 landskampar for Brasil, og vann elles klubbtriumfar med Boca Juniors og Santos FC.

### Landslagsspel

Midtstopparen Orlando debuterte på det brasilianske landslaget i 1958. Han var med mellom dei 11 utvalde som 29. juni 1958 syrgde for at Brasil vann sin fyrste VM-tittel i fotball då det var 5-2-siger på Råsunda stadion i Stockholm,over vertsnasjonen Sverige. Orlando fekk ikkje plass i VM-troppen 1962, ettersom han då ikkje spelte for eit brasiliansk klubblag. Han deltok i dei to fyrste VM-kampane under meisterskapen i England i 1966, 1-3-tapet mot Ungarn vart hans 30. og siste i den gule landslagstrøya, utan å ha skåra eit einaste mål.

### Klubbspel

Orlando spelte for Sao Paulo-klubben Vasco da Gama frå 1953 til -60. Han reiste til Argentina og spelte for Boca Juniors i tida 1961-65, der han var med på å verte seriemeister to gongar. I 1965 fór han tilbake til heimlandet og spelte for Santos fram til 1969. Her vart han klubbkamerat med legendariske Pelé og dei lukkast verte seriemeister allereie i 1965. Etter ei kort tid i Vasco da Gama la Orlando opp i 1970.

### Merittar

* Verdsmeister for Brasil 1958
* Argentisk seriemeister med Boca Juniors i 1962 og 1964
* Brasiliansk meister i 1965 med Santos FC

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Orlando Peçanha de Carvalho» frå Wikipedia på engelsk, den 29. juni 2014.*


| * v
* d
* e
Brasil sitt landslag – VM i fotball 1958 (verdsmeistrar) |
| --- |
| 
* 1 Castilho
* 2 Bellini (kaptein)
* 3 Gilmar
* 4 Djalma Santos
* 5 Dino Sani
* 6 Didi
* 7 Zagallo
* 8 Oreco
* 9 Zózimo
* 10 Pelé
* 11 Garrincha
* 12 Nílton Santos
* 13 Moacir
* 14 De Sordi
* 15 Orlando
* 16 Mauro
* 17 Joel
* 18 Mazzola
* 19 Zito
* 20 Vavá
* 21 Dida
* 22 Pepe
* Landslagstrenar: Feola

 | Flagget til Brasil |
|  |


| * v
* d
* e
Brasil sitt landslag – VM i fotball 1966 |
| --- |
| 
* 1 Gilmar
* 2 Djalma Santos
* 3 Fidélis
* 4 Bellini (kaptein)
* 5 Brito
* 6 Altair
* 7 Orlando
* 8 Paulo Henrique
* 9 Rildo
* 10 Pelé
* 11 Gérson
* 12 Manga
* 13 Denílson
* 14 Lima
* 15 Zito
* 16 Garrincha
* 17 Jairzinho
* 18 Alcindo
* 19 Silva
* 20 Tostão
* 21 Paraná
* 22 Edu
* Landslagstrenar: Feola

 | Flagget til Brasil |
|  |
Roundhay Garden Scene frå 1888
**Stumfilm** er eit omgrep brukt om film som berre innheld bilete utan lydspor. Teknologien til å produsera film kom på 1870-talet, men den eldste gjenverande filmen er i frå 1888 av Louis Le Prince. Filmen vert kalla «Roundhay Garden Scene» og er berre to sekund lang.

Stumfilm tar ofte i bruk tekstskilt for å forklare handling og for å få fram replikkar. Filmane vart òg ofte akkompagnert av lydeffektar og musikk for å skape stemning. 

I løpet av 1920-talet og 1930-talet vart talefilmen gradvis meir vanleg, og sidan er det berre laga få stumfilmar, slik som Jacques Tati sin *Les Vacances de Monsieur Hulot* (1953) og Mel Brooks sin *Silent Movie* (1976). *The Artist* kom ut i 2012 og er den siste stumfilmen som har blitt produsert (2014).

### Produksjon

På slutten av 1800-talet vart fotoutstyret teknisk forbetra, slik at det var mogleg å ta mange bilete etter kvarandre på kort tid, og då celluloiden vart oppfunnen, hadde ein eit materiale som var sterk nok til å bli ført gjennom ein projektor.

### **Brødrene Lumiere**

Brødrane Auguste Lumiere (fødd 19. oktober 1862, død 10. april 1954) og Louis Lumière (fødd 5. oktober 1864, død 6. juni 1948) var to franske oppfinnarar og forskarar.

Brødrane var særlig kjent for avgjerande eksperiment innan fargefotografi, der dei blant anna utvikla autokrommetoden, som kordinerte farger osb. og for verdas første filmframvisar, kalla kinematografen

Brødrane Lumiere vaks opp i Lyon. Faren deira, Antoine var malar og fotograf, og etablerte etter kvart eit studio i Lyon. Auguste og Louis tok til å arbeide i studioet og familiebedrifta vaks. Faren utfordra Lumiere brødrane til å laga eit apparat som kombinerte levende bilete med projeksjon, og 13. februar 1894 fekk dei patent på apparatet. Det var denne utfordringa frå faren som gjorde at verdas første filmframvisar vart oppfunnen. 

Brødrene Lumières arbeid førte til den første offentlege filmvisinga på Grand Cafe på Bulevard des Capucines, like ved Operaplassen i Paris den 28. desember 1895. Filmen viser arbeidarar som forlet fabrikken.

Bakgrunnsstoff
--------------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Ormen Lange** er eit naturgassfelt på norsk kontinentalsokkel. Ormen Lange er rekna for å vera Noreg sitt nest største gassfelt, etter Trollfeltet.

Feltet Ormen Lange vart oppdaga av Norsk Hydro i 1997. Produksjonsstart frå feltet var i september 2007. Feltet ligg på frå 800 til 1100 meters djup i Norskehavet, om lag 100 km nordvest av Møre- kysten. Utbygginga var eit krevjande prosjekt av di feltet ligg i rasgropa til Storeggaraset. Raset gjekk for kring 8200 år sidan. Det store havdjupa gjorde utbygginga komplisert og kravde utvikling av ny teknologi.

Gassen vert ført i land gjennom to fleirfaserøyrleidningar til Nyhamna på øya Gossa i Aukra kommune i Møre og Romsdal fylke. Anlegget på Nyhamna vart utvikla av Aker Solutions Engineering, medan sjølve byggekontrakta vart i hovudsak utført av Aker Kværner Stord. Gassen vert prosessert for eksport gjennom ein 1200 kilometer lang transportrøyrledning via Sleipner Riser-plattforma til Easington sør-aust for Leeds i England. Røyrledningssystemet har fått namnet Langeled, og er verdas største gassrøyrlina til havs. Då produksjonen tok til, var det venta at gassen frå Ormen Lange kunne gje Storbritannia 20 prosent av gassen landet trengde.

Det vert òg å utvunne noko naturgasskondensat. Kondensat er petroleum i flytande form ved normalt trykk og temperatur og inneheld propan, butan, pentan i tillegg til tyngre hydrokarbon.

Gassfeltet er kalla opp etter kong Olav I Tryggvason sitt langskip, Ormen Lange.

Medeigarar i Ormen Lange-feltet
-------------------------------

* Petoro : 36,49 %
* Equinor : 25,35 %
* Norske Shell: 17,81 %
* INEOS: 14,02 %
* Exxon Mobil: 6,34 %

Norsk Hydro var operatør og ansvarleg for planlegginga og utbygginga av Ormen Lange. Shell står for drifta av anlegget og tok offisielt over som operatør i november 2007.

Kjelder
-------

* Olje- og energidepartementet: Faktahefter norsk petroleumsverksemd 2006-2008. Nettversjon
* Oljedirektoratet Faktasider om Ormen Lange-feltet Arkivert 2018-07-07 ved Wayback Machine. Henta 5. juli 2018
* E. Mathiesen, Oljedirektoratet 26. august 2005, Gass: Uten form og farge Henta 5. juli 2018
* Oljedirektoratet Oljeordliste Arkivert 2018-07-07 ved Wayback Machine. Henta 5. juli 2018
* Shell.no 10 år med Ormen Lange Arkivert 2018-07-07 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Stuping er ein populær fritidsaktivitet.
Konkurranseutøvar i svikt-stuping.
**Stuping** er ein sport og ein aktivitet der utøvaren utfører akrobatiske stup eller fall ned i vatn. Stuping som sport er ein internasjonalt godkjent sport som er del av dei olympiske leikane. I tillegg er stuping ei vanleg form for rekreasjon på stadar der symjing er populært.

Stuping ein av dei mest populære olympiske øvingane i tal på tilskodarar. Utøvarane deler mange av dei same eigenskapane som gymnastar: styrke, fleksibilitet og kinestetisk kunne.

Internasjonalt vert det arrangert VM og EM annakvart år.

Disiplinar
----------

Det vert konkurrert i 1 m svikt, 3 m svikt og tårnstup. I internasjonale meisterskap vert det stupt frå 10 m i tårnstup

Stup vert delt inn i seks ulike grupper:

1. Framlengse stup: stup med framlengs sats og framlengs rotasjon.
2. Baklengs stup: stup med baklengs sats og baklengs rotasjon.
3. Reversert stup: stup med framlengs sats og baklengs rotasjon.
4. Innoverstup: stup med baklengs sats og framlengs rotasjon
5. Skrustup: stup med skru, både framlengs, baklengs, reversert, innover og handståande.
6. Handståande stup (berre tårnstup): framlengs, baklengs, reversert og skru.

Kvar deltakar skal i konkurransar stupe ein serie som på førehand er meldt inn til arrangøren. Denne serien skal avhengig av konkurranseklasse innehalde eit visst tal stup og tilfredsstille visse kriterium.

Ord og uttrykk i stuping
------------------------

volt
I stuping er **volt** ein salto som kan utførast i tre ulike posisjonar:
* strak posisjon
* knekk-posisjon
* kroppert-posisjon

isanderreversert stup (301).
mollbergarreversert salto.
kropperingposisjon i salto der både kne og hofte vert bøygd.
knekkposisjon der hofta blir bøygd og knea er strake.
strakposisjon der både hofta og knea er strake.
flygande stupstup der første halve saltoen av stupet vert utført i strak posisjon.
herveliFrå finsk og betyr 'armar og bein'. 1 1/2 framlengs volt med heil skru (5132D). Namnet stammar truleg frå at dei første som gjennomførte stupet ikkje klarte å halde armer og bein samla.
sugenedslag **eller** ripp-nedslagnår stuparen entrar vantet utan at det sprutar. Dette er ofte eit symptom på at stupet er 'rett' gjennomført, sjølv om mange stuparar klarer å få til eit ripp-nedslag sjølv etter ein dårleg utgang. Det gjer i alle fall inntrykk på dommarane.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 57°39′56.509″N 14°49′46.758″E﻿
**Ormaryd** er ein svensk tettstad i Nässjö kommun i Jönköpings län i Småland. Ormaryd ligg mellom jernbanebyen Nässjö og det gamle handelsstedet Eksjö, ca. 60 km aust for Jönköping. 

I 2005 hadde tettstaden 203 innbyggjarar. Folketalet er stabilt, i motsetnad til mange andre småstader, og det siste tiåret har folkesetnaden auka noko. Saman med Stensjön er Ormaryd ein av dei to stadane i kommunen som viser ein positiv utviklingstrend. 

Historia til Ormaryd går tilbake til 1300-talet. Han vert første gong nemnd i eit svenskspråkleg dokument frå tinget i Höreda i 1409. 

I 1909 blei det bygd jernbane mellom Ormaryd og Anneberg (til ein fyrstikkfabrikk). Jernbanen blei driven til 1934, då banen mellom dei to stedane blei nedlagde. Det finst derimot framleis jernbane i Ormaryd, den går mellom Nässjö og Oskarshamn. Det tar sju minuttar med tog frå Ormaryd till Nässjö sentrum. Jernbanen er det einaste kollektivsambandet i Ormaryd og er i seinare tid betra med fleire daglege direktesamband med Jönköping.

Idrettssamskipnaden Ormaryds IF (stifta i 1953) driv mellom anna med orientering og fotball.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ormaryd» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ormaryd Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine. (lokalt nettsted)
* Ormaryds IFs hjemmesider
| Argentan |
| --- |
| Horisonten til Argentan |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Argentan** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Normandie Orne |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  18,18 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 16 596   912/km² |
| Koordinatar | 48°44′″N 00°01′″E﻿Koordinatar: 48°44′″N 00°01′″E﻿ |
| Høgd over havet | 160 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 61200 |
| **Heimeside:** www.argentan.fr |

**Argentan** er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Orne i regionen Normandie og har om lag 17 000 innbyggjarar. Argentan ligg om lag 180 km nordaust for Rennes.

Historie
--------

Argentan er ein gamal romersk by bygd ved elva Orne. Byen hald fram med å vekse under mellomalderen. Etter vikinginvasjonane i Nord-Frankrike vart Neustrie til Normandie. Vikinghøvdingen Gangerolf gav byen til ein av leiarane sine. Gjennom mellomalderen var Argentan både ein rik by og ein by som brann til grunne. Engelskmenna okkuperte byen fleire gonger, og Plantagenet rekna faktisk byen som ein av dei viktigaste i Normandie. 

Under Louis XIV si tid sette Colbert nabobyen Alençon opp mot Argentan i ein økonomisk konkurranse om blonder. Argentan vart ein viktig by for tradisjonell industri, og fekk etter kvart religiøs makt ved hjelp av eit benediktinarkloster. Det vart bygd to imponerande kyrkjer, Saint-Martin og Saint-Germain. 

Med den franske revolusjonen byrja Argentan å verte rolegare. Verdskrigane gjekk hardt utover byen og mange unge menn døydde under Slaget ved Verdun i 1916. Under den andre verdskrigen vart byen nesten totalt øydelagd under slaget ved Argentan i 1944. Under Operasjon Overlord i juni 1944 vart byen delvis øydelagd av allierte bombefly. Mesteparten av byen vart derimot øydelagd mot slutten av august same året. Amerikanske soldatar, under leiing av general George S. Patton frigjorde Argentan etter åtte dagar med kraftige kampar mot nazistane.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Ormskirk  |
| --- |
| Marknadsdag i OrmskirkMarknadsdag i Ormskirk Marknadsdag i Ormskirk |
| Plassering |
| 

Ormskirk is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lancashire |
| Distrikt | West Lancashire  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 23 392 |
| Koordinatar |  53°34′″N 2°53′″W﻿Koordinatar: 53°34′″N 2°53′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | L39 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1695 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Ormskirk**
 |

**Ormskirk** er ein liten marknadsby i Lancashire i England, omkring 21 km nord for Liverpool og 29 km sør for Preston. Byen er administrasjonssenter for distriktet West Lancashire.

Byen vart grunnlagt av vikingar. Dei skal ha vore leia av ein person ved namn *Orme* (eller *Orm*). Mange meiner at han må ha vore kristen og bygde ei kyrkje på staden, *Orms kyrkje*, som så vart stadnamnet Ormskirk.

Soknekyrkja er bygd over den eldste kyrkja, og er vigd til apostlane Peter og Paulus. Ho er den eldste bygningen i byen. Kyrkja er ei av berre tre i England som har både tårn og spir (engelsk kyrkjearkitektur er her heilt annleis enn norsk), og ho er unik ved at ho har begge delar i same ende av bygningen.

Byen ligg ved A59, og er nordleg endestasjon for Merseyrail.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ormskirk» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Kognitiv dissonans** er ein ubehageleg tilstand som ein går ut frå oppstår som følgje av kognitiv konflikt.

Den amerikanske sosialpsykologen Leon Festinger hevda at i dei tilfella der tankar/kunnskap, innstillingar eller handlingar ikkje stemmer overeins, vil det oppstå ein konflikt som resulterer i ubehageleg aktivering, ein dissonanstilstand. Til dømes veit røykaren at det fører til helsefare å røyke. Denne konflikten mellom åtferd («eg røyker») og kunnskap («det er helseskadeleg å røyke») vil ifølgje Festinger skape ein dissonanstilstand. Personen vil i ein slik situasjon streve etter å redusere dissonansen ved anten å endre tankar/kunnskap (til dømes ved bagatellisering: «Det er ikkje så farleg å røyke som legane seier») eller ved å endre handling (slutte å røyke).

Teorien har vore mykje diskutert og forska på, og blir sett på som eit viktig prinsipp for å forstå haldningsendring og motivasjon. Til dømes tyder teorien på at det å klare å slutte å røyke (åtferdsendring) vil vere meir sannsynleg om røykaren gjer dette etter mildt ytre press enn etter sterkt ytre press. Ved mildt press vil røykaren oppleve dissonans mellom faktisk åtferd («eg røyker ikkje no») og haldning («eg liker å røyke»), og vil dermed endre haldninga («eg liker ikkje å røyke lenger»). Omvendt vil sterkt ytre press ikkje skape ein slik dissonanstilstand og derfor heller ikkje haldningsendring.

Kjelder
-------

* 

* «kognitiv dissonans» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Litteratur
----------

* Helkama, Myllyniemi, Liebkind: *Socialpsykologi – en introduktion* (ISBN 91-47-04465-9)
* Festinger, L. (1957): *A theory of cognitive dissonance*. Stanford, CA: Stanford University Press
* Myers, D. G. (2008): *Social Psychology*. New York: McGraw-Hill

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
| **Arganda del Rey** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Arganda del Rey | Byvåpenet til Arganda del Rey |
| **Flagget til Arganda del Rey** | **Byvåpenet til Arganda del Rey** |

 |
| Plassering |
| 

Arganda del Rey is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Madrid |
| Provins | Madrid |
| Borgarmeister | Pablo Rodríguez Sardinero |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  79,65 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 50 309   631,6 /km² |
| Koordinatar | 40°18′″N 3°26′″W﻿Koordinatar: 40°18′″N 3°26′″W﻿ |
| Høgd over havet | 618 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 28500 |
| Telefon-retningsnummer | 91 |
| **Nettstad:** www.ayto-arganda.es |

**Arganda del Rey** er ein kommune i Madrid i Spania med om lag 50 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Ein kjenner til busetnader her sidan arabarane var på Den iberiske halvøya, men det er funne arkeologiske spor frå romartida. 

På 1000-talet vart Arganda erobra av dei kristne, men han hadde ikkje særleg med innbyggjarar før 1300-talet. Fram til 1581 høyrte Arganda til erkebispedømet Toledo. Filip II gav staden landsbystatus, men økonomiske problem i kommunen førte til at staden vart seldt til hertugen av Lerma i 1613. 

Kommunen voks på grunn av vinindustrien og fekk jernbanesamband til Madrid i 1843. På starten av 1900-talet vart det oppretta sukkerplantasjar her. Dette var starten på industrialiseringa og ein kraftig folkevekst.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arganda del Rey» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* GeoNames

 |