recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ragna Vilhelmine Nielsen** fødd **Ullmann** (17. juli 1845–29. september 1924) var ein norsk lærar og kvinnesaksforkjempar. Ho var dotter av Vilhelmine Ullmann og Jørgen Ullmann og syster til skulemannen Viggo Ullmann. 

Allereie som femtenåring byrja Ragna Ullmann virket sitt som lærar. Ho var seinare med på å grunnleggja den første fellesskulen for gutar og jenter, Fru Ragna Nielsens skole, i 1885. Ho danna òg Kristiania Kvindelige Handelsstands Forening i 1890 og Hjemmenes Vel i 1900. 

Som kvinnesaksforkjempar var ho med på stiftinga av Norsk Kvindesagsforening i 1884, og sat som formann i periodane 1886–1888 og 1889–1895. Hovudinteressa hennar var stemmerett, og ho var òg med i Kvindestemmeretsforeningen som styremedlem (1903-1913), men stod imot danninga av den meir liberale Landskvindestemmeretsforeningen. 

I 1906 blei Nielsen, som ei av dei seks første kvinnenen nokon gong, vald inn i bystyret i Kristiania. Frå rundt 1910 var ho òg aktivt med i Riksmålsforbundet. 

Nielsen skreiv mykje i tidsskriftet *Nylænde* og gav ut boka *Norske Kvinder i det 19de Aarhundrede* (1904). Denne boka har forøvrig et forord på ca. 2 sider: «Til Kvinderne i Aaret 2000». 
Ho har òg gitt ut boka *Fra de smaa følelsers tid. Billeder af en norsk bygd* (1907).

Kjelder
-------

1. ↑   Ragna Nielsen i Norsk biografisk leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Publikasjonar av Ragna Nielsen i BIBSYS

| * v
* d
* e
Leiarar for Norsk Kvinnesaksforening |
| --- |
| 
* Hagbard Emanuel Berner
* Anna Stang
* Ragna Nielsen
* Anna Bugge
* Ragna Nielsen
* Randi Blehr
* Fredrikke Marie Qvam
* Randi Blehr
* Aadel Lampe
* Fredrikke Mørck
* Anna Hvoslef
* Kitty Bugge
* Margarete Bonnevie
* Dakky Kiær
* Ingerid Gjøstein Resi
* Marit Aarum
* Signe Swensson
* Eva Kolstad
* Clara Ottesen
* Kari Skjønsberg
* Karin M. Bruzelius
* Sigrun Hoel
* Irene Bauer
* Siri Hangeland
* Bjørg Krane Bostad
* Kjellaug Pettersen
* Siri Hangeland
* Berit Kvæven
* Torild Skard
* Margunn Bjørnholt
* Marit Nybakk
* Karin M. Bruzelius
* Anne Hege Grung

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Sommarsida på primstaven (øvst) byrjar med sommardagen 14. april. Primstavmerket førestillar som regel eit lauvtre eller ei grein med lauv.
**Sommardag**, **sommarnatt**, **sommarmål** eller **sommarmålsdag** i folketrua vert rekna som 14. april, den første dagen i det nordlege sommarhalvåret. Dette er ein av merkedagane som er førkristen og folkeleg. 

På primstavane finn vi oftast eit tre med lauv. På Vestlandet og i Valdres var det heilt opp mot nyare tid arbeidsforbod, medan sommardagen i andre bygdelag var halvhelg. På Austlandet åt ein sommargraut. I ytre Hordaland var sommardagen første sådag, og i store delar av Sør-Noreg flyttedag for tenarar. Som vêret var denne dagen skulle det verte i tre veker i Beitestad eller sju veker i Verdal. Over heile landet var frost og snø varsel om ein dårleg og kald vår, medan ein varm sommardag spådde god sommar. Som vêret var sommardagen, vart avlingane om hausten i Gudbrandsdal. Ein klår sommardag tydde godt år i Seljord.

I meteorologien
---------------

I meteorologien er sommardag ein dag med maksimumstemperatur over 25 °C. I Norden nyttar ein ei grense på 20 °C (maksimumstemperatur) som definisjon på ein nordisk sommardag.

Kjelder
-------

* «Sommardag» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Hans Oskar Evju** (6. januar 1886–20. juni 1967) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Sandsvær i Buskerud som representerte Bondepartiet på Stortinget i tida 1950-57.

Evju var son til ein gardbrukar i Ytre Sandsvær herad. Han gjekk landbruksskule i 1906, og allereie same året tok han over farsgarden, 20 år gammal, og vart også skogeigar. 

Han engasjerte seg i lokalpolitikken og var ordførar i Ytre Sandsvær 1923-28 og 1932-34. Perioden 1926-28 var han også formann i fylkestinget i Buskerud. Evju hadde fleire leiarposisjonar i skognæringa; han var formann 1926-57 i Lågendalen skogeierforening, 1930-46 i Ytre Sandsvær skogeierforening og i Buskerud skogselskap 1938-52. Frå 1941 til 1957 sat han sentralt i Norges skogeierforbund, dei fyrste åtte åra som varaformann og dei siste åtte som formann i forbundet.

Hausten 1949 vart Evju vald til stortingsrepresentant frå Buskerud og Bondepartiet, attvald i 1953. I alle åtte åra han vart tingmann, var han medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen. Han var medlem i Jordlovkomiteen 1947-53.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
*Denne artikkelen handlar om sommarsolkverv. For solvkverv på vinteren, sjå vintersolkverv.* 
Sommarsolkverv på den nordlege halvkula.
**Sommarsolkverv** eller **sommarsolsnu** er tidspunktet når jorda er i det punktet av banen der den halvkula ein er på (nordleg eller sørleg) heller mest mot sola. Dette skjer alltid om sommaren. 

Når sola står i sør midt på dagen har ho si høgste høgde over horisonten i året, og klokka tolv vil ho stå rett over hovudet i områda ved 23 breiddegrad. Det er òg den dagen som har lengst daglengde. I daglegtale seier ein ofte at «sola snur» på dette tidspunktet, fordi dagane frå no av vil bli kortare.

Tid for sommarsolkverv
----------------------

| Tabell med norsk (sommar)tid for sommarsolkverv |
| --- |
| 2003 | 21. juni | 21:10 |
| 2004 | 21. juni | 02:57 |
| 2005 | 21. juni | 08:46 |
| 2006 | 21. juni | 14:26 |
| 2007 | 21. juni | 20:06 |
| 2008 | 21. juni | 01:59 |
| 2009 | 21. juni | 07:45 |
| 2010 | 21. juni | 13:28 |
| 2011 | 21. juni | 19:16 |
| 2012 | 21. juni | 01:09 |
| 2013 | 21. juni | 07:04 |
| 2014 | 21. juni | 12:51 |

På den nordlege halvkula skjer sommersolkverv anten 21. juni eller 22. juni. På den sørlege halvkula skjer kvervet 21. desember eller 22. desember. Vintersolkverv kjem på motsett halvkule dei same datoane.

Soloppgang i Stonehenge morgonen etter sommarsolkverv. *(Foto: Andrew Dunn, 2005)*

Feiring
-------

Som vintersolkverv blir solkverve om sommaren gjerne markert med ei feiring. I Noreg er denne kjend som jonsok eller sankthans. Desse feiringane blir ofte haldne rundt den 24. juni, sjølv om kvervet no finn stad på den 21. Dette heng saman med at året den julianske kalenderen er 365,2500 dagar langt, medan det tropiske året er 365,2422 dagar. Dette fører til at datoen for sommarsolkvervet endrar seg med om lag tre dagar i løpet av fire hundre år. Med den moderne gregorianske kalenderen, som er meir nøyaktig, flyttar solkvervet seg også, men på lang sikt endrar datoen seg berre eitt hakk i løpet av tre tusen år.

Sjå òg
------

* Haustjamdøgn
* Vårjamdøgn

Kjelder
-------

* usno Arkivert 2007-02-22 ved Wayback Machine.
* «Midsummer» på engelsk Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC

 |
**Tsipa** eller **Nedre Tsipa** (russisk Ципа eller Ни́жняя Ци́па - Nizjnjaja Tsipa) er ei elv i Burjatia i Russland og ei av sideelvane til Vitim frå venstre.

Elva er 405 km lang og har eit nedslagsfelt på 422 000 km². 

Øvre Tsipa (russisk Верхняя Ципа - *Verkhnjaja Tsipa*) spring ut frå foten av Sør-Mujskogo og munnar ut i Bauntsjøen. Dei største sideelvane hennar frå høgre er Jirga, Gulonga og Tsjervjak, medan dei største frå venstre er Kedrovaja, Ilokolo og Totsja. Denne delen av elva er 179 km.

Vidare frå Bauntsjøen renn Tsipa eller Nedre Tsipa. 

Dei første 220 km av elva renn ho sakte, men når jo renn gjennom fjellet Babanty vert elvefaret smalare og elva renn raskare. Her ligg mange 119 stryk. Det største stryket er eit fall på fem meter. Elva er derfor ei populær elv for elverafting. 

Det finst mykje fisk i elva, som åbor, gjedde, sik, harr og aure.

Sideelvar
---------

Frå høgre: Ugolnaja, Gorjatsjaja, Glubokij, Sarov, Kudor, Kadali, Kurungda, Bira, Olingda, Mramornaja, Razvilka, Vojmakan, Bojme, Siliktorni, Bugarikta, Amalat, Bulanki, Aktragda og Konnorin. 

Frå venstre: Butsja, Uakit, Golbylok, Sivakit, Vekove, Amnunnik, Talikit, Birkatsjan, Amnunna Tsipninskaja, Tsjudelma, Tulekit, Nimnokit, Tsirik, Mramornyj, Zjelban, Kevekte, Zjalju, Tsjerjomusjyj, Khajta, Krivaja og Ima.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ципа (река)» frå Wikipedia på russisk, den 22. oktober 2008.*
**Hans Brattskar** (fødd 1. juli 1956) er ein norsk embetsmann som har arbeidd som ambassadør på Sri Lanka, rådgjevar i SN og sidan 2008 leiar for regjeringa sitt klima- og regnskogprosjekt. Frå 2013 til 2015 var han statssekretær i Utanriksdepartementet i regjeringa Solberg.

Hans Brattskar er utdanna siviløkonom og statsvitar i USA. Han har arbeidd i norsk utanriksteneste sidan 1986. Frå 1993 til 1998 hadde han leiarstillingar ved sekretariata til bistandsministeren og seinare utviklingsministeren. Brattskar var ministerråd ved SN-delegasjonen i New York frå 1998 til 2003, og var frå 2003 til 2007 norsk ambassadør]] på Sri Lanka. I 2008 blei han tilsett som leiar for den norske regjeringa sitt klima- og regnskogprosjekt.

Kjelder
-------

* Fornyings- og administrasjonsdepartementet, Frode Jacobsen, red. «Embetsutnemningar m.m. 1. juli 2003 - 30. juni 2004», *St.meld. nr. 9 (2004-2005)*
* Miljøverndepartementet, Andreas Keus, red. *Hans Brattskar ansatt som leder av klima- og regnskogprosjektet*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Luganosjøen** (italiensk *Lago di Lugano* or *Ceresio*, tysk *Luganersee*) er ein innsjø søraust i Sveits, på grensa til Italia. Innsjøen er kalla opp etter byen Lugano og ligg mellom Lago Maggiore og Comosjøen.

I 1848 vart Melidedemninga bygd på ei morene mellom Melide og Bissone. Motorvegen A2 og Gotthardbanen kryssar innsjøen der og knyter Lugano til Chiasso. Demninga ligg om lag midt i innsjøen. Opphaldstida til vatnet i innsjøen er 11,9 år i nord og 8,2 år i den sørlege delen.

Kjende fjell og turistdestinasjonar rundt innsjøen er Monte Brè (925 m) i aust, Monte San Salvatore (912 m) vest for Lugano og Monte Generoso (1 701 m) på søraustsida av innsjøen. Verdsarvstaden Monte San Giorgio (1 097 m) ligg sør for innsjøen.

Campione d'Italia er ein enklave i Ticino og høge fjell ligg mellom innsjøen og resten av Italia.

Fiske i innsjøen (og Lago Maggiore) har vorte regulert som ein avtale mellom Sveits og Italia frå 1986. Den noverande avtalen om ferdsel på innsjøen er frå 1992.

Stader ved innsjøen i Sveits (CH) og Italia (I) er mellom anna (frå Lugano og med klokka): 

Morcote ved Luganosjøen

|  |  |
| --- | --- |
| * Lugano (CH)
* Cassarate (CH)
* Castagnola (CH)
* Gandria (CH)
* Oria, Valsolda (I)
* San Mamete (I)
* Cressogno (I)
* Porlezza (I)
* Campione d'Italia (I)
* Bissone (CH)
* Maroggia (CH)
* Melano (CH)
* Capolago (CH)
* Riva San Vitale (CH)
* Brusino-Arsizio (CH)
 | * Porto Ceresio (I)
* Brusimpiano (I)
* Lavena Ponte Tresa (I)
* Ponte Tresa (I/CH)
* Caslano (CH)
* Magliaso (CH)
* Agno (CH)
* Agnuzzo (CH)
* Montagnola (CH)
* Carabietta (CH)
* Figino (CH)
* Morcote (CH)
* Melide (CH)
* Paradiso (CH)
 |

  

Utsyn over Luganosjøen frå Monte San Salvatore med Lugano til venstre og Melidedemninga til høgre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Lugano» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* GeoNames

 |
Ein lufttorpedo sleppt frå ein Sopwith Cuckoo under første verdskrigen.
Ein **lufttorpedo** er eit marinevåpen, ein torpedo, som eit luftfartøy - eit fly eller helikopter - slepp i vatnet, før våpenet driv seg sjølv framover mot målet. Det vart først nytta i første verdskrigen, og mykje under andre verdskrigen. Våpenet er framleis i avgrensa bruk. Lufttorpedoar er generelt mindre og lettare enn torpedoar avfyrte frå ubåtar eller frå land. 

Historisk vart «lufttorpedo» nytta om flygebomber og pilotlause droner nytta som våpen, som i dag vert kalla kryssarrakettar. I dag vert omgrepet hovudsakleg nytta om vassborne torpedoar sleppte frå lufta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aerial torpedo» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mai 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Dictionary.com *aerial torpedo*. Henta 31. mai 2020.
2. ↑  Hughes, Thomas Parke. *American genesis: a century of invention and technological enthusiasm, 1870–1970*, p. 127. University of Chicago Press, 2004. ISBN 0-226-35927-1
3. ↑  Stoff, Joshua (2001). *Historic Aircraft and Spacecraft in the Cradle of Aviation Museum*. Courier Dover Publications. s. 16. ISBN 0-486-42041-8.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lufttorpedo**
**Lima-regionen** er ein av 24 regionar i Peru. Regionen ligg sentralt i landet med kystlinje mot Stillehavet og har Huacho som regionhovudstad. Regionen omkrinsar Lima-provinsen i vest, provinsen som svarar geografisk til byen Lima. 

Lima-regionen er på 32 129 km² og har 780 881 innbyggjarar (2005).

Geografi
--------

Lima-regionen har grenser mot 
Ancash-regionen i nord, mot Huánuco, Pasco og Junín i aust og mot Huancavelica i søraust. Regionen har både ei kystsone og ei fjellsone med stort mangfald i landskapet. 

Costa eller Chala ligg frå 0 til 500 meter over havnivået medan Janca eller Cordillera går over 4800 moh. Dei største områda er Yunga (500 til 2300 moh.) og Quechua (2300 til 3500 moh).

Politisk inndeling
------------------

Regionen er delt inn i 9 provinsar som igjen er delt inn i til saman 128 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:

1. Barranca (Barranca)
2. Cajatambo (Cajatambo)
3. Cañete (San Vicente de Cañete)
4. Canta (Canta)
5. Huaral (Huaral)
6. Huarochirí (Matucana)
7. Huaura (Huacho)
8. Oyon (Oyon)
9. Yauyos (Yauyos)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lima Region» frå Wikipedia på engelsk, den 5. januar 2008.*


| * v
* d
* e
Regionar i Peru |
| --- |
| Amazonas**·** Ancash**·** Apurímac**·** Arequipa**·** Ayacucho**·** Cajamarca**·** Callao**·** Cuzco**·** Huancavelica**·** Huánuco**·** Ica**·** Junín**·** La Libertad**·** Lambayeque**·** Lima metropol |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Kåre Magnus Bergh** (fødd 22. desember 1978) er ein norsk programleiar og biletkunstnar. Han har òg spela i bandet Hello Countryclub. Bergh er likevel mest kjend som programleiar for store, direktesendte TV-show som *Idol*, *Sommeråpent*, *Stjernekamp* og *Melodi Grand Prix*.

Programleiarjobbar
------------------

Bergh vart kjend som programleiar for talenttevlinga *Idol* på TV 2, der han leia sendingane saman med Solveig Kloppen i 2005 og 2006. Frå hausten 2006 presenterte han tradisjonell rockemusikk saman med musikkjournalisten Tor Milde som programleiar i P4 sin radiokanal P4 Bandit. 

I desember 2007 vart Bergh ein av fleire programleiarar i NRK Super, NRK sin fjernsynskanal for barn. Jula 2008 leia han *Julemorgen* saman med Yasmin Syed. Hausten 2009 leia han *Melodi Grand Prix junior* på NRK saman med Marthe Sveberg Bjørstad. Han har leia fleire tv- og radioprogram saman med kollega Ingrid Gjessing Linhave, blant anna *Kvelden før kvelden* og radioserien *Kveldsstell* på NRK P1. 

Bergh har òg vore programleiar for programserien *Stjernekamp* på NRK1 sidan fyrste sesong i 2012, og han har leia Melodi Grand Prix kvart år sidan 2015: tre gonger saman med Silya Nymoen (2015, 2016 og 2018) og éin gong kvar med Line Elvsåshagen (2017) og Heidi Ruud Ellingsen (2019). Sidan 2020 har han leia Melodi Grand Prix saman med Ingrid Gjessing Linhave og Ronny Brede Aase.

Anna
----

Bergh er utdanna målar blant anna i Oslo, Frankfurt am Main og Kunsthøgskolen i Bergen. Han har halde fleire separatutstillingar, blant anna for Kunstnerforbundet i 2007.

Bergh er oppvaksen på Hamar, men har sidan budd i blant anna Bergen og Oslo.

Kjelder
-------

1. ↑  «Debuterer med imitasjoner». *Østlendingen*. 9. februar 2007.
2. ↑  morgen av Silje Marie Lien, nrk.no 19. november 2008
3. ↑  Østbø, Stein (25. januar 2017). «Line og Kåre Magnus skal lede Melodi Grand Prix: Lover glitter og glamour». *VG Nett*.
4. ↑  Hagen, Knut-Øyvind (5. desember 2019). «Her er neste års programledere for Melodi Grand Prix» (på norsk bokmål). Henta 6. desember 2019.
5. ↑  «Kåre Magnus Bergh CV». Kunstnerforbundet. Arkivert frå originalen 2. februar 2017. Henta 25. januar 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Kåre Magnus Bergh» frå Wikipedia på bokmål, den 15. desember 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* MusicBrainz (artist)

 |
rightR101 under bygging
**Luftskipet R101** var det eine av to britiske stive (*rigid* luftskip) som vart bygd i 1929 som ein del av programmet til den britiske regjering om å utvikla to sivile luftskip, kapable til lang-distanse rutar innan Det britiske imperiet. Skipet var teikna og bygget av eit team, oppnemnt av luftfartsministeriet. Bygginga føregjekk i konkurranse med eit privat, men regjeringstøttet R100 som vart bygd samstundes. Då det vart bygd var den verda si største craft med sina 223 meter i lengd og vart ikkje overgått inntil luftskipet «Hindenburg» sju år seinare.

Planlegging og bygging
----------------------

Etter prøveflyvninger og etterfølgende modifikasjonar der lengda vart auka med 14 m, havarerte den 5.oktober 1930 i Frankrike under sin jomfrutur til India med tap, 48 av dei 54 ombord. Bland dei omkomne var lufòtfartsminsteren som hadde sett i verk programmet, mange høgare embetsmenn og nærast alle konstruktørar frå *Royal Airship Works*

Slutten på programmet
---------------------

Utanfor luftskipshangaren i Cardington
Havariet av R101 sette ein effektiv slutt på dei britiske luftkipsprogrammet. Det var ein av dei vondaste på 1930-talet. Tapet av menneskeliv var høgare enn dei 35 som omkom under Hindenburg-katastrofen i 1937. Den seinare kjende forfattar Nevil Shute Norway har i sin sjølvbiografi *Slide Rule Autobiography of an Engineer*(ikkje omsett til norsk) skildra arbeidd med dei to skip:
Shute karakteriserer R100 som eit pragmatisk og konservativ design og R101 som ekstravagant og over-ambisiøst, men eit mål var å testa ulike tilnærmingar; R101 var med på å grensesette den eksisterande teknologien. Shute innrømde seinare at mykje av hans kritikk av byggeteamet for R101 var urettferdig.

Trivia
------

Iron Maidens song *The Empire of the Clouds* frå albumet *The Book of Soul sin* (2015) er basert på R101s havari.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Luftskipet R101» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  Keeping Pace With Aviation.
2. ↑  R101.
3. ↑  *Report of the R101 Inquiry*
Detalj frå bykart over Tórshavn, museéet er markert med raudt
**Listasavn Føroya** er det nasjonale kunstmuséet i Tórshavn på Færøyane, og har den største utstillinga nokon stad av færøysk kunst.

Muséet — som vart oppretta i 1989 — består av eit kunstgalleri, *Listaskáli* som vart bygd i 1970, og det nye muséumsgalleriet frå 1993 med ei grunnflate på 1 600 m². Arkitekten bak bygget er Jákup Pauli Gregoriussen.

Listasavn Føroya på eit frimerke, 1995.
Muséet ligg i nordenden av byparken i Tórshavn, ikkje langt unna Nordens Hus.

Utanom den faste utstillinga er det særutstillingar av internasjonal kunst og konsertar. Kunstmuséet dannar også ramma kring det færøyske kunstselskapet *Listafelag Føroya*. Her har lokale og internasjonale kunstnarar ein grafisk verkstad til rådvelde. 

Muséet vert drive som ein uavhengig institusjon styrt av ei firetalig forsamling med ein representant høvesvis frå Lagtinget, det færøyske kunstselskapet, kunstnarforeningen og byrådet i Tórshavn.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Art.fo - Heimeside (Engelsk, Dansk, Færøysk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC

 |
Sand Bay sett nordover frå Monk's steps. Ein kan sjå spartinagras nord for stranda. Sand Point ligg i bakgrunnen og Sør-Wales ligg langt bak på andre sida av vatnet.
**Sand Bay** er ei kyststripe i North Somerset i England som grensar til Worlebury Hill i sør og til Middle Hope (ofte kalla Sand Point) i nord. Det ligg om lag 3 km nord for feriestaden Weston-super-Mare, og tvers over Bristolkanalen frå South Wales. Han ligg like ved landsbyen Kewstoke.

Nordenden av Sand Bay har vore overgrodd av spartinagras sidan 1950-åra. Dette hardføre graset vart planta for å støtte breidda av ein sidekanal til Bristolkanalen oppover frå Sand Bay. Dei siste 20 åra har graset raskt vokse over heile nordsida av stranda og har no byrja å ta over isolerte område i sør. Graset har òg byrja å gro på stranda ved Weston-super-Mare, men dette vert fjerna av dei lokale styresmaktene. 

I 1980-åra vart delar av stranda ved Sand Bay heva for å hindre flaum ved å pumpe sand frå Bristolkanalen opp på stranda. Stranda har no to nivå, eit i den opphavlege høgda nær havet, og i same høgd som den nærliggande vegen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sand Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 18. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Bridgwater Bay» (PDF). *SSSI citation Sheet*. English Nature.
2. ↑  «Kewstoke Tourist Information». Tour UK. Arkivert frå originalen 26. mai 2009. Henta 18. desember 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sand Bay Management Committee

Koordinatar: 51°23′N 2°58′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Kåre Sagedal** (19. juni 1960–2. mai 2012) var ein norsk friidrettsutøvar frå Froland i Aust-Agder. Han vann i tida 1985-95 fem gullmedaljar i sleggjekasting under noregsmeisterskap. I alt sanka han perioden 1981-2001 17 NM-medaljar i sleggekast og kulestøyt. Sagedal var etter tur medlem i Froland IL, Sørild FIK og IK Tjalve. Jan Sagedal var tvillingbror hans.

Aktiv
-----

Sagedal vart tredjemann i sleggjekast ved NM i friidrett 1981. Tre år seinare fekk han NM-sølv i øvinga med eit kast på 64,04 m, halvmeteren bak vinnaren. Åra 1985, 1986, 1987 henta han heim gullmedaljen i sleggjekast under noregsmeisterskapen, vinnarkasta målte høvesvis 68,26 m, 67,72 m og 68,90 m. Meistertittelen i 1987 kom etter han og tre andre norske utøvarar vart frikjende for doping, etter fyrst å ha testa positivt på eit vassdrivande middel.

Åra 1990 og 1991 vann Sagedal NM-gull nummer 4 og 5, etter bestekast på 64,32 m og 64,02 m. Under NM i friidrett 1992 tok han sølvmedaljen i både sleggjekast og kulestøyt, medan det i 1993 så vel som i 1994 vart NM-sølv i sleggjekast og NM-bronse i kulestøyt. Sidan kom han på bronseplass i sleggjekast i noregsmeisterskapen 1997, 1999 og 2001, til avveksling kneip han sølvmedaljen i NM i friidrett 2000 med eit kast på 60 meter jamnt. 

Sagedal sette sin personlege rekord i sleggjekasting på 70,66 meter 4. august 1986 heime i Froland. I kulestøyting nådde han 18,38 meter, også det i Froland sommaren 1986, medan han i diskoskasting presterte 55,66 meter i Sandnes den 28. mai, atter i 1986. 

Sagedal tevla også litt i vektløfting og styrkeløft.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kåre Sagedal» frå Wikipedia på bokmål, den 25. september 2020.*
**Uttran** er ein innsjø som ligg på grensa mellom kommunane Botkyrka og Salem i landskapet Södermanland i Sverige. Innsjøen er særs avlang, og strekkjer seg frå Tumba/Uttran i aust, vidare like forbi Rönninge, til grensa mot Södertälje i vest. Innsjøen har namnet sitt fordi det tidlegare var oter (svensk *utter*) i innsjøen. Det er ikkje lengre oter i innsjøen, men det lever mink i den austlege delen av Uttran.

Ved nordbreidda ligg badestaden Möllebadet.

Geografi
--------

Utløpet kjem opphavleg frå innsjøane Flaten og Glasbergasjön. Innløpa frå Glasbergasjön ligg helt vest i Uttran, og utløpet til Tumbaån ligg i aust. 

Det er fleire buområde i nærleiken av Uttran: Rönninge, Flaten og Uttran, der sistnemnde ligg ved sørvestbreidda. Busetnadane rundt innsjøen har ingen direkte påverknad på miljøet i innsjøen, og dei fleste bygningane i området tettest rundt innsjøen er fritidsbustader.

Miljø
-----

Uttran er særs næringsrik og overgjødsla, til dels på grunn av tilrenning frå Glasbergasjön, som er særs næringsrik, men òg på grunn av den vestlege litoralen, som ligg mot åkerlandskap.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Uttran (innsjø)» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Uttran Arkivert 2010-08-12 ved Wayback Machine. Miljödatabasen


Koordinatar: 59°11′15″N 17°46′07″E﻿
**St. Anastasia** (bulgarsk Света Анастасия, *Sveta Anastasija*, tidlegare kalla *Bolsjevik*, Болшевик) er ei lita bulgarsk øy i Svartehavet. Ho ligg 1,5 km utanfor kysten nær Tsjernomorets og har eit areal på 0,01 km². Ho er den einaste folkesette øya utanfor den bulgarske svartehavskysten.

Øya har vulkansk opphav.
Ho har både elektrisitet og drikkevatn, og er kalla opp etter det tidlegare nonneklosteret St. Anastasia som låg her. Klosteret vart forlate i 1923, då øya vart omgjort til eit fengsel. 

I 1925 gjorde 43 politiske fangar (kommunistar og antifasistar) leia av Teohar Bakardzjiev opprør og rømde frå øya og vidare til Sovjetunionen. Etter at kommunistane kom til makta i Bulgaria i 1945 blei øya kalla Bolsjevik til ære for dei. Den bulgarske filmregissøren Rangel Valtsjanov baserte filmen sin *On the Small Island* (bulgarsk *На малкия остров*) frå 1958 på denne hendinga.

I dag står det eit fyr på øya, i tillegg til ein pub, ein liten kai og fleire bygningar som gjev husrom til turistar. 
Om sommaren er det fleire daglege avgangar for båtar mellom Burgas og St. Anastaisa.

Galleri
-------

* Strand på øyaStrand på øya
* Fyret på øya i 2014Fyret på øya i 2014
* Strand og pir på St. Anastasia. I horisonten kan ein sjå Burgas.Strand og pir på St. Anastasia. I horisonten kan ein sjå Burgas.
* Sti på øyaSti på øya
* KlippeKlippe

Kjelder
-------

1. ↑  Dimitrov, D. 2019. Engineering-geological investigation in the coastal zone of St. Anastasia Island. Engineering Geology and Hydrogeology, 33, 67–75
2. ↑  Dimitrov D. B. Banushev. 2021. Geological-geomorphological characteristics and petrographical composition of the St. Anastasia Island. Acta Scientifica Naturalis. 8. 118–125. Bibcode:2021AcSN....8a.118D. doi:10.2478/asn-2021-0010.
3. ↑  «St. Anastasia Island website». Go to Burgas. Henta 17. januar 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «St. Anastasia Island» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Øya St. Anastasia**

* Nettstad for turistar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
San Servolo Utsikt over Giudecca
San Servolo.
**San Servolo** er ei øy i Venezialagunen, søraust for San Giorgio Maggiore i Italia. 

Sidan minst 700-talet og fem hundre år framover levde benediktinarmunkar på denne øya. Seinare flytta òg nonner til øya etter at klostera deira St. Leone og St. Basso på øya Malamocco vart øydelagd av eit jordskjelv. På byrjinga av 1400-talet reiste nonnene igjen, men vart snart erstatta av andre nonner som flykta frå den tyrkiske invasjonen på Kreta. På byrjinga av 1700-talet var det berre nokre få att og senatet i Republikken Venezia valde å opprette eit nytt militærsjukehus på øya på grunn av krigane mot tyrkarane. Seinare vart sjukehuset nytta for dei mentalt sjuke. Som følgje av dette dukka uttrykket «Ma ti xe de S. Servolo?» («Er du frå San Servolo?») opp i området, som eit alternativ til «Er du galen?». I 1978 vart sjukehuset nedlagd.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Satellittbilete av øya på googlemaps

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen San Servolo frå Engelsk Wikipedia .*

Koordinatar: 45°25′N 12°21′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Kåre Valebrokk** (fødd 17. desember 1940 i Kristiansand, død 9. februar 2013 i Oslo) var ein norsk pressemann. 

Kåre Valebrokk vaks opp i Kristiansand med foreldra Inga Røyrås og Peder Valebrokk, som var forhandlar av landbruksmaskinar. Han utdanna seg til diplomøkonom ved BI. Frå 1968 til 1979 arbeidde han i næringslivet. I 1980 begynte han som journalist i *VG*. Frå 1985 til 1999 var han redaktør/sjefsredaktør i avisa *Dagens Næringsliv*, og hadde ei nøkkelrolle i arbeidet må å etablere avisa som fram til 1987 hadde namnet *Norges Handels- og Sjøfartstidende* som den viktigaste økonomiavisa i Noreg. 

Han var ansvarleg redaktør og administrerande direktør i Norsk TV 2 frå 11. oktober 1999 til 13. juni 2007.

Frå 2008 var han leiar for styret i Bergen kunstmuseum. 

Kåre Valebrokk er far til Per Valebrokk, sjefredaktøren i *E24*.

Referansar
----------

1. ↑  TV2 «Kåre Valebrokk er død»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
| **Nyord** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| **Stad** | Austersjøen mellom Møn og Sjælland |
| **Koordinatar** | 55°3′N 12°13′E

 |
| **Areal** | 4,99 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Kommune** | Vordingborg kommune

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 50 (2005) |
| **Folketettleik** | 10 /km² |

**Nyord** er ei lita øy nord for Møn med eit areal på 4,99 km². Sidan 1968 har øya vore landfast med Møn via ei demning og ei låg bru. Nyord Enge aust på øya er kjend som eit av dei beste fugleområda i Danmark. 

I 1900 var innbyggjartalet i den litle landsbyen vest på øya om lag 360, men i dag er det berre 50 igjen (2005). 

Då øya i 1845 vart eit sjølvstendig sokn vart det òg bygd ei kyrkje, ein særprega åttekanta bygning av arkitekt Otto M. Glahn med Frederiksberg kyrkje som førebilete. Kyrkja fekk i 1983 eit Demant-orgel frå 1870. Orgelet kom frå Pårup kyrkje ved Odense på Fyn.

Under svenskekrigane var øya mellom anna tilfluktsstad for Svend Gjønge og folka hans før dei vart sende bort av lensmann Christoffer Lindenow, som frykta svenskane si overmakt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nyord» frå Wikipedia på dansk, den 9. desember 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Tyggegummipop** (engelsk *Bubblegum pop*), stundom kalla *plastpop* eller *trashdisco*, er ein musikkstil som består av ei samansetning av kommersiell pop, eurodance, schlager eller disco. Omgrepet vert vanlegvis nytta av media i nedlatande form mot artistar som vert rekna å vere for kommersielle. Elles vert omgrepet lite nytta, og kva grupper og artistar som skal medreknast til denne sjangeren er vanlegvis ei subjektiv vurdering.

Den klassiske tyggegummipop-perioden varte frå 1967 til 1972. Ein ny bølgje starta nokre år seinare då disco tok over og punkrocken oppstod.

I 1990-åra
----------

*Bubblegum* vert òg nytta som omgrep på ein musikkstil som har utspringet sitt frå eurodance i 1990-åra. Musikkstilane har mange likskapar med til dømes synthpop i eit tempo mellom 95 og 150 bpm og kvinneleg song med seksjonar av mannleg rap. Skilnaden frå eurodance er at bubblegum har litt meir fengande melodiar, i tillegg til at tekstene og videoane ofte er laga for å vere humoristiske eller retta mot barn.

Musikken var mest populær i åra 1995–2000 og vart hovudsakleg produsert i Sverige, Danmark og Italia. Bubblegum vart laga av produsentar og låtskrivarar som sette saman grupper som framførte låtane. Den største produsenten innan sjangeren er Johnny Jam & Delgado, berre det italienske selskapet SAIFAM har laga fleire produksjonar. Nokre av dei mest kjende bubblegumprosjekta er Aqua, Daze, Dr Bombay, Hit’n’Hide, Toy-Box, Captain Hook, Barbie Young og Zippers.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bubblegum pop» frå Wikipedia på engelsk, og «Tyggegummipop» frå Wikipedia på bokmål den 18. august 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Cooper, Kim; Smay, David, eds. red. (2001). *Bubblegum Music is the Naked Truth: The Dark History of Prepubescent Pop, From the Banana Splits to Britney Spears*. Feral House. s. 1. ISBN 0-922915-69-5. «Defining bubblegum is a tricky proposition as the term variously describes: 1. the classic bubblegum era from 1967-1972; 2. disposable pop music; 3. pop music contrived and marketed to appeal to pre-teens; 4. pop music produced in an assembly-line process, driven by producers and using faceless singers; 5. pop music with that intangible, upbeat 'bubblegum' sound.»  CS1 maint: Multiple names: editors list (link)

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Eurodance Encyclopedia
**Saba** er ei nederlandsk vulkansk øy i Karibia.

Geografi
--------

Øya var tidlegare ein del av eininga dei nederlandske antillane, som vart oppløyst i 2010. Saba er ei lita øy på berre 13 km². Ho er med det den minste eininga som er direkte underlagt Nederland. Det høgaste punktet på øya er vulkanen Mount Scenery, 877 moh. Mount Scenery er det høgaste punktet ikkje berre på Saba, men i heile kongeriket Nederlanda.

Historie
--------

Arkeologane har funne restar etter urfolk på Saba, men då britiske skipbrotne redda seg i land på øya i 1623, var ho ubusett. Historisk har Saba vore ei omstridt øy mellom Storbritannia, Frankrike og Nederland, men har tilhøyrt Nederland samanhengjande sidan 1816. Av di Storbritannia gjerne sendte «uynskte» personar til dei karibiske øyane, var Saba ei tid kjend for å husa mange piratar.

Samfunn
-------

Innbyggjarane på Saba i dag har eit svært blanda opphav, med både skotske, nederlandske, irske og afrikanske forfedrar. Dei fleste øybuarane er romersk-katolske. Sabanarane er tospråklege med nederlandsk og engelsk. Øya er vel utbygd med både skular, veg, administrasjonshus, ein liten flyplass og ferje.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Saba» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juni 2012.*
Rammestyring.
**Rammestyring** (eller *midjestyrning*) betyr at køyretøyet er «ledda» på midten, slik at framdelen og bakdelen kan vinklast i høve til kvarandre, ved hjelp av hydrauliske sylindrar. Ved å plassera leddet midt mellom akslane oppnår ein at hjula på same side sporar når maskina svingar. Dette resulterer i eit lettmanøvrert køyretøy med liten svingradius. Ein treng heller ikkje differensial mellom fram og bakaksel, ettersom hjula på same side tilbakelegg same veglengd. 

Rammestyrt hjullastar.
Rammestyrte maskiner har enten pendlande fram- eller bakaksel, eller dei to delane roterer i høve til kvarandre. Ei ulempe med rammestyring er at tyngdepunktet forskyv seg når maskina svingar, slik at stabiliteten vert dårlegare.

Rammestyring vert mellom anna nytta på skogsmaskinar, anleggsmaskinar, og nokre beltevogner. Nokre store landbrukstraktorar er òg rammestyrte. Ved køyring i vanskeleg terreng kan rammestyringa nyttast til å «vri» maskina laus om ho køyrer seg fast.

Kirovetz (russisk Кировец) K 700 rammestyrt landbrukstraktor.

Soge
----

Dei fyrste rammestyrte maskinane vart styrte med muskelkraft. Det italienske føretaket Motomeccanica, til dømes, produserte to rammestyrte traktorar/terrengkøyretøy, P4 på 2,3 tonn (frå 1918 til 1930) og P4M, på 3,3 tonn (frå 1919 til 1942), det tyske føretaket Lantz produserte den rammestyrte traktoren HP, på rundt 1,7 tonn, frå 1923 til 1926 og i Seattle i USA eksperimenterte Tom Flynn med ein rammestyrt skogstraktor (*Trail Muel*) i 1924. Desse hadde alle manuell styring.

Holder småtraktor frå 1964 med rammestyring.
Så lenge det vart nytta muskelkraft var rammestyring begrensa til relativt små maskiner. Det var fyrst då hydrauliske komponent vart tilgjengelege på 1950-talet at det vart mogleg å nytta rammestyring på støre maskiner. Rammestyring vart da teke i bruk på maskinar som hjullastarar og lunnetraktorar. Mixermobile Manufacturers i Portland i Oregon i USA tykkjest ha vore det første føretaket som nytta hydraulisk manøvrert rammestyring, då dei i 1953 marknadsførte den rammestyrte hjullastaren Scoopmobile Model LD-5. Den fyrste vellukka landbrukstraktoren med hydraulisk manøvrert rammestyring var Wagner TR-14, som kom på marknaden i 1956. Han hadde ei motoreffekt på 160 hk og fire like store hjul.

Referansar
----------

1. ↑  Dozza, W. *Trattori classici italiani dal 1911 al 1955*, Giorgio Nada Editore, 2004.
2. ↑  Samset, I. *Storm gjennom skogene*, Vigmostad & Bjørke, 2003.
3. ↑  Haddock, K. *Advent of articulation*, Construction Equipment, 2005.03.01
4. ↑  Theyssen, D. Roes, B og Simpson, P. *Die Welt der Traktor-Giganten*, Dieter Theysen Media, 2004.

Bakgrunnsstoff
--------------
Koordinatar: 33°6′6.12″N 35°33′12.24″E﻿

**Ramot Naftali** (רָמוֹת נַפְתָּלִי) er ein moshav i Øvre Galilea nord i Israel, nær grensa til Libanon. Han høyrer til Mevo'ot HaHermon regionale kommune.

Namnet kjem frå plasseringa i Naftalifjella, som opphavleg vart eigd av Naftali-stamma.

Historie
--------

Samfunnet vart grunnlagd i 1945 av ei gruppe bønder kalla Bnei Peled, som vart send av det nasjonale byrået for å passe på landområdet og førebu det for jordbruk. Etter andre verdskrigen kom den første gruppa med tidlegare soldatar og busette seg der. Samfunnet vart bygd kring festninga Ramot Naftali, som i lag med festningane Biria og Hukok i 1945 var ein del av forsvaret til den britiske hæren nord i Israel i samarbeid med Jewish Agency.

Under den israelske sjølvstendekrigen var landsbyen under eld i lang tid, og var åstad for avgjerande kampar frå Libanon. Først etter Operasjon Hiram minka åtaka i regionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ramot Naftali» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Khalidi, Walid (1992), *All That Remains: The palestinske Villages Occupied and Depopulated by Israel in 1948*, Washington D.C.: Institute for Palestine Studies, ISBN 0-88728-224-5

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ramot Naftali Arkivert 2008-03-19 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Mevo'ot HaHermon regionale kommune |
| --- |
| Moshavim | Amnun**·** Beit Hillel**·** Dishon**·** Elifelet**·** Kahal**·** Margaliot**·** Mishmar HaYarden**·** Ramot Naftali**·** Sde Eliezer **·** She'ar Yashuv**·** Yuval |
| Felleskap | Karkom**·** Korazim |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Løwenstrasse ved Stokkaveien Foto: J. Adnanes

**Løwenstrasse** er ein veg på Forus, sør for Stavanger, på Lura i Sandnes kommune. Vegen utgjer hovudvegen mellom Sola kommune og Forus. Vegen går frå Forussletta i aust til Forusbeen i vest og er 2 kilometer lang. Vegen er klassifisert som fylkesveg 349.

Historikk
---------

Vegen er bygd på ein betong- rullebane frå andre verdskrig. Namnet Løwenstrasse (Løvegata) skal ha vorte gjeve av nordmenn som arbeidde på rullebanen. 
I 1944 vart flyplassane Sola og Forus knytt saman med ein 5 kilometer lang rullebane for å gjera flytting av fly enklare. Langs rullebanen lét tyskarane byggja hangarar for vedlikehald av fly, og ymse luftvern-tiltak. Rullebanen var kring 20 meter brei, og kan nokre stader sjåast når ein køyrer på vegen.

Sjå òg
------

* Noreg under andre verdskrigen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Løwenstrasse Arkivert 2007-10-06 ved Wayback Machine. på
* Stavanger lufthavn, Sola historie på

Litteratur
----------

* *Festung Stavanger*, Baumgarten 2005. ISBN 3-00-013055-1

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**Andrej Mikhnevitsj** (fødd 12. juli 1976) er ein kviterussisk tidlegare friidrettsutøvar som tevla i kulestøyt. Han vart verdsmeister i øvinga i 2003, og vann elles ein sølvmedalje og tre bronsemedaljar i dei store internasjonale meisterskapane. Mikhnevitsj vart dømd for doping og til sist utestengd frå friidrett på livstid.

Aktiv
-----

Mikhnevitsj vart kviterussisk meister i kulestøyt i 2000. Same sesongen vart han nummer ni i sin fyrste store finale, OL-tevlinga i Sydney i 2000. Året etter vart han tiandemann i verdsmeisterskapen 2001 i Edmonton, før han straks etterpå vart utestengd i to år for brot på dopingreglementet.

17 dagar etter utestenginga var over vann Mikhnevitsj gullmedaljen i kulestøyt under VM 2003 med 21,69 m, ny personleg rekord. Same året vann han kuletevlinga også i universiaden. Hans beste prestasjon i OL-året 2004 var ein fjerdeplass under Sommar-OL i Aten.

I 2005 vart Mikhnevitsj kviterussisk meister for andre gong. Ved verdsmeisterskapen 2005 i Helsingfors fekk han sjetteplassen etter å han nådd 20,74 m i sitt beste støyt. Han to så sølvmedaljen i driidretts-EM med eit støyt på 21,11 m, slått med to centimeter av tyskaren Ralf Bartels. I VM 2007 i Osaka kom Mikhnevitsj på tredjeplass og tok si tredje medalje i ein internasjonalt meisterskap.

Mikhnevitsj tok nok ein bronsemedalje under dei olympiske leikane 2008 i Beijing. Med 21,01 meter vart han nummer ein ved EM 2010 i Barcelona, men vart tre år seinare frådømd gullmedaljen for dopingbruk. Året etter kom han på bronseplassen under friidretts-VM i Daegu.

### Doping

Mikhnevitsj var fyrst utestengd frå friidretten i to år frå 7. august 2001. I mars 2013 vart det så i ei prøve frå VM 2005 funne spor av dei forbodne stoffa clenbuterol, metandienon og oxandrolon. Det internasjonale friidrettsforbundet, IAAF, vedtok i juli 2013 å stenge han ute frå friidretten for livstid. Friidrettsforbundet annullerte alle IAAF-resultata hans oppnådd etter august 2005. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1998 i Budapest: Utslått i kvalifiseringa (18,88 m -nr 17)
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (18,93 m)
* OL 2000 i Sydney: Nr 9 – 19,48 m
* VM 2001 i Edmonton: Nr 10 – 20,42 m
* VM i 2003 i Paris: Gullmedalje – 21,69 m, framom Adam Nelson (21,26 m)
* OL 2004 i Aten: Nr 4 – 20,60 m
* VM i 2005 i Helsingfors: Nr 6 – 20,74 m (annullert)
* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 21,11 m, bakom Rolf Bartels (21,13 m) (annullert)
* VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje – 21,27 m (annullert)
* OL 2008 i Beijing: Bronsemedalje – 21,05 m (annullert)
* VM 2009 i Berlin: Nr 7 – 20,74 m (annullert)
* EM 2010 i Barcelona: (21,01 m) diskvalifisert frå fyrsteplassen
* VM 2011 i Daegu: Bronsemedalje – 21,40 m (diskvalifisert)
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (19,89 m -nr 17) (diskvalifisert)

Merknadar
---------

1. ↑  Kviterussisk skrift Андрэй Міхневіч

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Andrei Mikhnievich» (på engelsk). Olympedia. Henta 12. mars 2023.
**Eberhard Vogel** (fødd 8. april 1943) er ein tysk tidlegare fotballspelar og -trenar frå Frankenberg i Sachsen. Vengspelaren deltok i 74 landskampar for Aust-Tyskland i tida 1962-76 og vann OL-bronse i 1972.

### Klubbspel

Vogel spelte på FC Karl-Marx-Stadt frå 1961 til -70, der han i 1967 var med om å vinne den austtyske ligaen. Etter at laget frå Karl-Marx-Stadt rykte ned i 1970, flytta Vogel over til FC Carl Zeiss Jena og var aktiv i den klubben til han la opp i 1982. Med Carl Zeiss Jena sanka han tre nasjonale cup-pokalar (FDGB), etter to finalesigrar mot Dynamo Dresden og ein mot Rot-Weiß Erfurt. Våren 1981 tok Carl Zeiss Jena seg heilt til finalen i Cupvinnarcupen, undervegs eliminerte austtyskarane mellom andre AS Roma, Valencia CF og Benfica. I finalen vart det tap 1-2 mot Dinamo Tbilisi frå Sovjetunionen. Vogel spelte til saman 440 kampar i oberligaen i Aust-Tyskland, fleire kampar enn nokon annan spelar. Han skåra i alt 188 ligamål.

### Landslagsspel

Vogel deltok i 74 landskampar i tida frå debuten mot Guinea i Conakry i desember 1962, til dess han vart teken av bana då Aust-Tyskland i april 1976 slo Algerie 5-0 heime i Cottbus. Han var innbytar i tre av kampane under Sommar-OL 1972 i Vest-Tyskland. I bronsefinalen mot Sovjetunionen utlikna han frå venstrevengen til sluttresultatet 2-2, eit oppgjer som enda med bronsemedaljar til begge laga. To år seinare var Vogel tilbake i Vest-Tyskland, der han var med i tre av VM-kampane til det austtyske mannskapet. Han skåra i alt 25 langslagsmål.

### Merittar

* Finaletap i cupvinnarcupen: 1981 med Carl Zeiss Jena
* Austtysk seriemeister: 1967 med Karl-Marx-Stadt
* Austtysk cupmeister: 1972, 1974 og 1980 med Carl Zeiss Jena

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eberhard Vogel» frå Wikipedia på tysk, den 2. mai 2019.*

* eu-football
* «Eberhard Vogel» (på engelsk). Olympedia. Henta 19. mars 2023.

| * v
* d
* e
Aust-Tyskland sitt landslag – VM i fotball 1974 |
| --- |
| 
* 1 Croy
* 2 Kurbjuweit
* 3 Bransch
* 4 Weise
* 5 Fritsche
* 6 Schnuphase
* 7 Pommerenke
* 8 Löwe
* 9 Ducke
* 10 Kreische
* 11 Streich
* 12 Wätzlich
* 13 Lauck
* 14 Sparwasser
* 15 Vogel
* 16 Irmscher
* 17 Hamann
* 18 Kische
* 19 Seguin
* 20 Hoffmann
* 21 Blochwitz
* 22 Friese
* Landslagstrenar: Buschner

 | Det austtyske flagget |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
Grafisk framstilling av enzymet rennin (chymosin).
Løype frå lam.
**Løype** eller **kjese** er eit stoff som verker med kasein (ostestoff) i mjølk og får det til å koagulera til ostemasse. Tidvis bruker ein ordet «løype» synonymt med det viktigaste enzymet i løypeblandinga, **chymosin** eller **rennin**. Løype frå dyr inneheld også andre enzym, som pepsin, medan løype frå andre kjelder kan ha ulike stoff med lik verknad på mjølk. Løype blir mykje brukt til ysting, der det skil ostemasse som kan vidarelagast til ost, frå myse.

Løype finst mellom anna i løypemagen (kjesen) til kalvar av jortarar, der det hjelper dei til å fordøya mjølka. Den vanlegaste kjelda til løype har vore løypemage frå storfekalv, men ein kan også bruka plantar som gulmaure eller i nyare tid bioteknologi.

Rennin er eit proteolytisk enzym som katalyserer spalting av peptidbindingar i protein til peptidar og aminosyrer. I mjølka verker det på *K*-kasein som blir omdanna til parakasein, og videre til ei uløyseleg kalsiumsambinding. Sidan stoffet ikkje er løyseleg i væska frå mjølka, klumpar det seg saman og kan skiljast ut.

Tradisjonelt framstilte ein løype ved at bitar av kjese blei kokt opp i vatn til osteløype. Ein annan tradisjonell produksjonsmåte er frå plantar som gulmaure, også kjend som *ystegras* eller *melkeyste*, krossknapp, kapersblad, kattost, nesle eller tistelslekta *Cynara*, som mellom anna omfattar artisjokk.

I moderne osteproduksjon kan ein framstilla løype ved maling og syrebehandling av kalvemagar. Ein alternativ framstillingsmåte er bioteknologisk, der genet for enzymproduksjonen blir sett inn i arvestoffet til mikroorganismar (bakteriar, gjær eller mugg) som produserer enzymet og skil det ut til omgjevnadene. Dette kallar ein «mikrobiell løype». 

Ein kan også bruka pepsin frå gris og proteinasar frå ulike planter eller muggartar til å koagulera mjølk. I tillegg finst det ostetypar der ein bruker syre til koaguleringa.

Kjelder
-------


* Løype: enzym (2009, 14. februar) i *Store norske leksikon*. Henta 7. august 2013.
* Rennin (2009, 14. februar) i *Store norske leksikon*. Henta 7. august 2013.
* Paula Veríssimo, Cristina Esteves, Carlos Faro, Euclides Pires, The vegetable rennet of Cynara cardunculus L. contains two proteinases with chymosin and pepsin-like specificities, *Biotechnology Letters* (June 1995, Volume 17, Issue 6, pp 621-626) Abstract.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Løype» frå Wikipedia på bokmål, den 7. august 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Walstra, P. Wouters, J.T.M. & Geurts, T.J. 2006. *Dairy Science and Technology*, second edition, Taylor and Francis Group, Boca Raton, London and New York.
**Andrej Aleksandrovitsj Zjdanov** (26. februar 1896–31. august 1948) var ein sovjetisk politikar. Han var frå og med 1939 medlem av politibyrå i kommunistpartiet og under den andre verdskrigen general og medlem av Leningradfrontens militærråd. Frå og med 1944 var han sekretær i sentralkommiteen med ansvar for ideologiske spørsmål, der han gjennomførte ei ekstrem antivestleg linje innanfor sovjetisk kulturliv og vitskap, kjend som zjdanovismen. I 1946 utløyste han bølgja av forfølgjingar mot fleire sovjetiske forfattarar, vitskapsmenn og komponistar. Sidan 1934 fronta han kravet om sosialistisk realisme i den sovjetiske litteraturen. Zjdanov var ein av dei mest trufaste mennene til Stalin og vart sett på som ein mogeleg «tronarving» etter sistnemnte.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrej Zjdanov» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mai 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |