recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Saroniabukta** eller **Éjinabukta** er ei bukt i Egearhavet i Hellas, som utgjer den austlege sida av Korinteidet. Den austlege enden av Korintkanalen, som går gjennom eidet, munnar ut i bukta. Dei saroniske øyane, som ligg i bukta, er mellom anna Salamína, Angístri, Éjina og Póros, i tillegg til mindre øyar som Pátroklos og Psyttália. Hamna Pireus, som òg er Aten si hamn, ligg i den nordaustlege enden av bukta. Strender utgjer mykje av kysten frå Póros til Epídavros, frå Galatáki til Kinéta, frå Mégara til Elevsína og frå Pireus ned til Anávyssos. Athen sitt storbyområde ligg rundt den nordlege og austlege kysten av bukta. 

Av viker i bukta finn ein Fálirobukta nær Fáliro sørvest for Athen, Elevsínabukta i nord og Kekhriésbukta i nordvest.

I sørvest ligg fjellområdet Krommyonía ved Korinteidet, øyane Éjina og Póros og den vulkanske halvøya Méthana. Méthana er det yngste, aktive vulkansenteret og den nordvestlege enden av den kykladiske bogen av aktive vulkanar som øyane Mílos, Santoríni og Nísyros. Det siste utbrotet fann stad i ein undersjøisk vulkan nord for Méthana på 1600-talet. Forkastingar dominerer særleg i den nordvestlege delen av bukta. 

Nord i bukta ligg det fleire raffineri, hovudsakleg i den nordlege delen, mellom anna aust for Korint og vest for Áji Theódori, ved Elevsína, Asprópyrgos, Skaramagás og Keratsíni. Den totale produksjonen til desse er den høgaste i Hellas. Desse raffineria er dei største bidragsytarane til oljeproduksjon for Athen og resten av Hellas. Det meste av olja vert eksportert, og oljetankarane kryssar sundet mellom Salamína og Pérama. 

Namnet kjem frå den mytologiske kongen Saron, som drukna i innsjøen Psifaei (i dag kalla Psífta). Saroniabukta var ein av seks inngangar til dødsriket. Kvar av desse vart vakta av ktoniske fiendar i form av røvarar og bandittar. 

Slaget ved Salamis endra utviklinga av Europa fram til i dag.

Tilløp
------

* Kekhriésbukta
* Det saroniske kystbassenget
	+ Det nedre Galatákibassenget
	+ Det øvre Galatákibassenget
	+ Examíliabassenget
	+ Athíkiabassenget
* Loutróbassenget
* Mégarabukta
* Elva Kifisós i Elevsína
* Elva Kifisós i Attikí mellom Pireus og Fáliro.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Saronic Gulf» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turar til Saroniabukta på volcanodiscovery.com
* Bilete frå Saroniabukta
* Vulkanhalvøya Méthana

Koordinatar: 37°40′57″N 23°36′00″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
| **Sarnen** |
| --- |
| Horisonten til SarnenHorisonten til Sarnen |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Sarnen |
| **Kommunevåpenet til Sarnen** |

 |
| Plassering |
| 

Sarnen is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Obwalden |
| Distrikt | *ingen* |
| Språk | tysk |
| Borgarmeister | Werner Stauffer |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  76 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 9 971   131,2 /km² |
| Koordinatar | 46°53′0″N 8°14′0″E﻿Koordinatar: 46°53′0″N 8°14′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 473 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 6060-6061 |
| **Nettstad:** www.sarnen.ch |

**Sarnen** er hovudstaden i kantonen Obwalden ved breidda av Sarnersee i Sveits. Kommunen har 9 971 innbyggjarar (2010) og eit areal på 76 km². Kommunesenteret ligg 473 meter over havet.

### Geografi

Kommunen ligg på nordsida av vatnet Sarnersee, 470 meter over havet. Landsbyane Wilen, Stalden Ramerberg og Kägiswil høyrer til kommunen Sarnen. Vatnet Wichselsee ligg delvis i Sarnen.

Kommunen er delt inn i fem landsbyar, Sarnen, Stalden, Wilen, Kägiswil og Ramersberg.

### Næringsliv

66,7% av innbyggarane er sysselsett i tenesteytande næringar, 27,7% i industriverksemd og 
5,6% i landbrukssektoren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sarnen» frå Wikipedia på tysk, den 29. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (tysk)
* Turisme
*Sjå òg delstaten Mississippi*
Satellittbilde av Mississippideltaet.
**Mississippi** er namnet på ei elv i USA, og har gjeve namn til delstaten Mississippi. Elva er den andre største i landet, etter Missourielva. Dei to elvane utgjer saman det største elvesystemet i Nord-Amerika. Namnet Mississippi kjem frå det gamle ojibweordet *misi-ziibi*, som tyder 'stor elv'.

Geografi
--------

Mississippi har utspring i Itascasjøen i Minnesota, 450 m.o.h. og renn ut i Mexicobukta rundt 16 mil nedanfor New Orleans. Lengda er blitt målt med ulike resultat, men det amerikanske miljøverndepartementet oppgjev 2 320 miles (om lag 3 730 km).

Elva renn gjennom, eller grensar til, ti amerikanske delstatar: Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Arkansas, Tennessee, Mississippi og Louisiana.

Nær Saint Louis i Illinois møter ho Illinois- og Missourielvane. Ohioelva kjem til ved Cairo i Illinois og Arkansaselva i Arkansas. Atchafalayaelva i Louisiana skil seg derimot ut frå Mississippi.

Økologi
-------

Elva og omlandet er heim til mange ulike dyreartar. 260 fiskeartar, 25 % av alle som finst i Nord-Amerika, høyrer heime her, det same gjer nesten 100 ulike muslingtypar. 326 trekkfuglar, 60 % av alle fugleartane, bruker elva som stasjon under trekket sitt.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Mississippielva**

### Kjelder

* en:Mississippi River
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* LIBRIS
* NKC
* GeoNames
* NDL

 |
Tungenes fyr. Tungenes i Randaberg er nordspissen på Jæren, og har gjeve namn til prostiet.
**Tungenes prosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja. Det har prostesete i Randaberg der Randaberg kyrkje er prostikyrkje.

Prostiet vart oppretta i 1998, og omfatta då Randaberg og Kvitsøy kommunar, som vart utskilde frå Jæren prosti, og seks sokn i Stavanger kommune (Madlamark, Hafrsfjord, Sunde, Tasta, Vardeneset og Tjensvoll), som vart utskilde frå Stavanger domprosti. I 2006 vart Tjensvoll flytta att til domprostiet, mens dei andre Stavanger-sokna gjekk til det då nyoppretta Ytre Stavanger prosti. Til gjengjeld vart Tungenes prosti auka med Sola kommune, som vart tilført frå Sandnes prosti, og Rennesøy og Finnøy kommunar, som vart tilførte frå Søre Ryfylke prosti.

Noverande geografisk område
---------------------------

* Randaberg kommune
	+ Randaberg sokn
	+ Grødem sokn (utskild frå Randaberg i 1999)
* Kvitsøy kommune
	+ Kvitsøy sokn
* Tidlegare Finnøy kommune
	+ Hesby sokn
	+ Talgje sokn
	+ Sjernarøy sokn
* Tidlegare Rennesøy kommune
	+ Rennesøy sokn
	+ Mosterøy sokn
* Sola kommune
	+ Sola sokn
	+ Sørnes sokn
	+ Tananger sokn
	+ Ræge sokn

Kjelder
-------

1. ↑  *NSD* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 25. august 2012, henta 16. oktober 2013

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til Den norske kyrkja

| * v
* d
* e
Prosti i Stavanger bispedømme |
| --- |
| Dalane  • Haugaland  • Jæren  • Karmøy  • Ryfylke  • Sandnes  • Stavanger domprosti  • Tungenes  • Ytre Stavanger |

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Tungenes prosti |
| --- |
| Askje • Fogn • Grødem • Hausken • Hesby • Kvitsøy • Randaberg • Ræge • Stjernarøy • Sola • Sørbø • Sørnes • Talgje • Tananger |
**Torfi Bryngeirsson** (11. november 1926–15. juli 1995) var ein islandsk friidrettsutøvar frå Vestmannaeyjar som i 1950 vart europameister i lengdehopp. Han deltok i stavhopp både under Sommar-OL 1948, Friidretts-EM 1950, Sommar-OL 1952 og Friidretts-EM 1954, utan å nå opp mellom dei åtte beste.

I 1950 sette Torfi landsrekord i stavhopp med 4,25 meter heime i Reykjavik. Vel tre veker seinare var han på plass i Brussel under EM i friidrett 1950, der han kvalifiserte seg til finalane i både stav og lengde. Ettersom begge finaletevlingane fann stad den 26. august, deltok han ikkje i stav-tevlinga (=nummer 10 med kvalifiseringshoppet 4,00 m), konsentrete seg i staden om lengde-tevlinga. Etter å ha vore tredje best i kvalifiseringa med 7,20 m, gjorde Torfi sitt livs lengdehopp i finalen då han landa på 7,32 meter og slo andremann med 10 centimeter.

Tidleg i juli 1951 forbetra Torfi den islandske stavrekorden til 4,32 m ved eit stemne i Stockholm. Han auka til 4,35 m den 1. august 1952 i Gävle, eit par veker før sommarleikane i Helsinki. Her var han ein av 19 utøvarar som tok seg over kvalifiseringshøgda på 4 meter, men i finalen stoppa han på 3,95 m og enda dermed på delt 14. plass. Ved europameisterskapen 1954 kvalifiserte Torfi seg til finalen med eit hopp på 4,05 m, men deltok ikkje vidare.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torfi Bryngeirsson» frå Wikipedia på tysk, den 18. august 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Tore Ørjasæter** (fødd 3. mars 1886 i Bråtå i Skjåk, død 29. februar 1968) var ein norsk lyrikar. Ørjasæter debuterte med diktsamlinga *Ættar-arv* i 1908.
Hovudverket er trilogien om Gudbrand Langleite, som er eit episk verk om konflikten mellom å vere bufast og å vere fri, og mellom gammalt og nytt. Spenninga mellom det tradisjonelle bondesamfunnet og eit moderne samfunn, og splitta psykologi er viktige tema i forfattarskapet.
Ørjasæter var tidleg ute med å ta i bruk nye retningar innan lyrikken. Han braut med tradisjonell, fast verserytme på sine eldre dagar. 
Ørjasæter skreiv på nynorsk. Han tok opp den nynorske tradisjonen etter Aasen, Vinje og Sivle, og vart den store vidareføraren av det nynorske skriftspråket og målrørsla.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Gyldendals legat 1946
* Doblougprisen 1952
* Melsom-prisen 1967

Verkliste
---------

* 1908 - *Ættar-arv* – Lyrikk
* 1910 - *I dalom* – Lyrikk
* 1913 - *Gudbrand Langleite* – Trilogi, fyrste del
* 1915 - *Manns kvæde* – Lyrikk
* 1920 - *Bru-millom* – Trilogi, andre del
* 1925 - *Skiringsgangen* –
* 1927 - *Skuggen* – Trilogi, tredje del
* 1932 - *Elvesong* – Lyrikk
* 1945 - *Livsens tre* – Lyrikk
* 1948 - *Christophoros* – Skodespel
* 1949 - *Den lange bryllupsreisa* – Skodespel

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Torgeir Jebsen Havgar** (29. mars 1923–9. juni 2006), opphavleg **Torgeir Jebsen Hansen**, var ein norsk sokneprest og prost. Han bidrog til ei høgkyrkjeleg fornying i Den norske kyrkja, og av høgmessa. Dette engasjementet kom særleg til uttrykk i Gamle Aker kyrkje i Oslo.

Biografi
--------

Havgar var son av sokneprest Søren Hansen (1888-1986) og Anna (f. Jebsen). Torgeir Havgar tok artium ved Oslo katedralskole i 1942 på reallinja. Han kom deretter med i illegalt arbeid under andre verdskrigen, og vart nøydd til å forlata Noreg. Frå 1943 til 1945 oppheldt han seg i Canada, der han gjennomførte fly- og navigasjonsskule i Little Norway. Han fekk flygarvengen i 1945. Tilknytinga til dei amerikanske kontinenta følgde han deretter livet ut. Etter berre fem års studiar tok Havgar teologisk embetseksamen (cand. theol.) ved Menighetsfakultetet i Oslo i 1950.

Bibliografi
-----------

* *Glassmaleriene i Nidaros domkirke.* Trondheim 1973
* *Domorganist Ludvig Nielsen 1906 – 3. februar –1976*, Trondheim , (1976) (redaktør: Torgeir J. Havgar)
* *Guds pris i vår musikk, Koral "Engelberg" av Frederick Pratt Green* (norsk omsetjing v. Torgeir J. Havgar), (Lyche) Drammen 1992
* *Bjarne Skard 1896-1996* : streker til et bispeportrett i Tunsberg 1948-1961, Kitke og kultur 1996:5

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torgeir Havgar» frå Wikipedia på bokmål, den 9. juni 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oversyn over dei 3593 personane som i krigsåra var knytte til Little Norway i Canada. (Havgar nytta på denne tida etternamnet Hansen)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)

 |
**Torgeir Halvardsson Nes** (1772–24. august 1853) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Luster i Sogn.

Nes var gardbrukar i heimbygda Luster. Elles dreiv han i tiåra kring 1800 og kjøpte opp gardar i Romsdal, som han selde vidare til folk frå Indre Sogn som så vandra ut frå heimbygdene. Han kom tidleg i kontakt med Hans Nielsen Hauge, og var sentral i lekmannsrørsla i indre delar av Sogn. I 1838 vart han medlem av det fyrste heradsstyret i Luster.

Nes representerte Nordre Bergenhus amt på omframstortinget 1814, og på Stortinget 1815-16 og i 1833. Han var i 1815-16 medlem av tre komitear, kyrkjekomiteen den eine og om sal av embetsgardar ein annan. I 1833 var han medlem av næringskomiteen.

Nes døydde på garden sin i Luster i 1853.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Torgeir Halvardsson Nes NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
Koordinatar: 84°20′S 178°52′E﻿

**Den Hartog Peak** er eit lite fjell på vestsida av munningen av Ramseybreen, 3 nautiske mil (6 km) søraust for Woodall Peak. Det vart oppdaga og fotografert av U.S. Antarctic Service på Flight C den 29. februar – 1. mars 1940, og kartlagd av A.P. Crary i 1957–58. Det vart namngjeve av Crary etter Stephen Den Hartog, som var glasiolog i gruppa som kryssa Victoria Land (1958–59), og overvintra ved Little America V i 1958.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Den Hartog Peak» frå Wikipedia på engelsk, den 7. april 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Den Hartog Peak». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Den Hartog Peak» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Faksimile av tittelblad på trykk av Dalevisa, Kjøbenhavn 1683
**Den Nordske Dale-Viise** eller *Dalevisa* er ei vise skriven av Petter Dass og trykt i 1683; det einaste av produksjonen hans vi veit vart trykt i forfattarens levetid. Visa er på 29 vers og er ei munter realistisk skildring av folkeliv på indre Helgeland. 

Visa begynner med orda «Fjellbyggen acter paa Tiden». Når forfatteren på tittelbladet opplyser at visa «Siungis med den Thone: Bonden han acter paa Tiden, etc.», forstår vi at ideen til visa ikkje er original. Petter Dass har henta både melodi og idé frå denne danske visa — som igjen er ei etterlikning av ei eldre svensk vise. Dalevisa handlar litt om levevegen til folk, men mest om ureinslegheit, sedløyse og nabokrangel.

Dalevisa er skriven på dansk, men forfatteren har brukt nokre norske ord i folkelivsskildringane. Ortografien — og til ein viss grad ordvalet — varierer litt med ulike utgåver, og det kan sjå ut til at boktrykkarane i Kjøbenhavn har misforstått og forvanska nokre norske ord.

Kjelder
-------

* Petter Dass: *Viser og Rim*, i utgåve ved Didrik Arup Seip 1934.
* Den nordske Dale-Viise
Koordinatar: 31°30′27″N 34°35′55″E﻿

**Gevim** (hebraisk skrift גֵּבִים, tyder Cisterner) er ein kibbutz sør i Israel. Han ligg nordvest i Negevørkenen nær Sderot og høyrer til Sha'ar HaNegev regionale kommune. I 2006 hadde han 360 innbyggjarar.

Historie
--------

Kibbutzen vart grunnlagd i 1947 under namnet **Sde Akiva**. Grunnleggjarane var frå Palmach og hadde tidlegare vore medlemmar av HaNoar HaOved VeHaLomed. Han tente som hovudkvarter for Det israelske forsvaret under den arabisk-israelske krigen i 1948, og fekk seinare namnet **Gevim**.

I 2000-åra vart kibbutzen fleire gonger råka av åtak med Qassam-rakettar, som gjorde skade på bygningar, medan to innbyggjarar fekk mindre skadar.

Galleri
-------

* 
*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gevim» frå Wikipedia på engelsk, den 12. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Sha'ar HaNegev regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Bror Hayil**·** Dorot**·** Erez**·** Gevim**·** Kfar Aza**·** Mefalsim**·** Nahal Oz**·** Nir Am**·** Or HaNer**·** Ruhama |
| Moshavar | Yakhini |
| Andre landsbyar | Ibim |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Egge i Steinkjer** er ein gamal storgard i Steinkjer kommune i Trøndelag, 2 km nord for sentrum. Han ligg på ein åsrygg, og det er dét som har gjeve han namnet.

Historie
--------

### Snorre

Egge gard er nemnt første gong i Soga om Håkon den gode, om lag år 960 etter vanleg rekning, som heimstaden til Trond Haka, hovdingen som stod for blotinga i Sparbyggjafylket, då trønderane la planar om å få kongen til å blote.

Neste gong Egge gard er nemnt, er i Soga om Olav den heilage vinteren 1020-21. Då var Olve på Egge talsmann for bøndane i Inntrøndelag som kongen skulda for å halde fram med bloting i løynd. Kongen fekk sidan vita at det skulle haldast eit stort blot for alle inntrønderane på Mære og at Olve skulle stå for gildet. Kongen kom til Mære om natta og drap Olve.

Egge (og dei andre eigedomane, og enkja Sigrid Toresdotter) vart teken over av Kalv Arnesson. Kalv vart ein mektig og eigenrådig lendmann som veksla mellom å vere alliert med kongen og med ladejarlane, som vart leiar for bondehæren i slaget på Stiklestad og som henta Magnus Olavsson heim frå Gardarike i 1034. Han eigde Egge og budde der til han flydde landet etter å ha falle i unåde hos Magnus nokre år ut på 1030-talet, og kongen tok alle eigedomane hans. Kalv fekk garden og eigedomane att i år 1050 etter at broren Finn Arnesson hadde bede Harald Hardråde om det, men han døydde alt sommaren etter då kongen sende han og ein liten flokk i land mot ein stor hær på Fyn. Seinare høyrer vi ikkje meir til Egge og hovdingane der.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Egge gard frå Egge museum
Skisse av dei kvinnelege kjønnsorgana
**Eggleiar** (medisinsk latin *tuba uterina*, gresk *salpinx uterina*) er eit smal røyr som bind saman eggstokk og livmor hjå hopattedru. Hjå kvinner er eggleiarar ca. 0,5 cm i diameter og ca. 7-15 cm lange. Eggleiarar har 3 lag, mucosa (slimhinne), *Muscularis externa* (musklar) og serosa (ei tynn hinne danna av epitelceller som er del av bukhinna).

Eggleiarar blei først skildra medisinsk av den italienske legen Gabriele Falloppio (1523–1562). Dette har gjeve dei det tidlegare medisinske namnet *tuba Falloppii* og det engelske namnet *Fallopian tubes*.

Det er vanlegvis i eggleiaren at befruktinga føregår. Under eggløysinga går eitt eller stundom fleire mogne egg frå eggstokken, gjennom eggleiaren til livmora. Om eit egg blir befrukta, vil det bli verande i eggleiaren i rundt 3 dagar før det går vidare til livmoren der svangerskapet kan fortsetja. Om egget blir sitjande fast i eggleiaren og ikkje kjem seg ned i livmora blir det kalla eit ektopisk svangerskap (eller *svangerskap utanfor livmora*.

Kjelder
-------

1. ↑  Holck, Per (25. juli 2019). «egglederen». *Store medisinske leksikon* (på norsk).

* *Denne artikkelen bygger på «Eggleder» frå Wikipedia på bokmål, den 29. januar 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Khalil Wazir** (10. oktober 1935–16. april 1988) eller **Abu Jihad** (arabisk أبو جهاد) var ein palestinsk militær leiar og grunnleggjar av det sekulære politiske partiet Fatah. Han var adjutanten til Yasir Arafat, som var formann i den palestinske frigjeringsorganisasjonen (PLO), og fekk dermed stor innflytnad på dei militære aktivitetane til Fatah, før han med tida vart leiar for al-Assifa, den væpna divisjonen i partiet. Dei israelske styresmaktene og størstedelen av det israelske folket såg på han som ein terrorist som var hjernen bak drapa på israelarane, medan dei fleste palestinarane rekna han for å vere ein martyr som døydde motstand mot den israelske okkupasjonen.

Wazir vart flyktning som resultat av den israelske sjølvstendekrigen, og byrja å leie ein mindre fedayeenstyrke på Gazastripa. Tidleg på 1960-talet etablerte han samband for Fatah med ulike kommunistregime og fremtredande leiarar frå den tredje verda, og grunnla Fatah si avdeling i Algerie. Han spela òg ei viktig rolle under stridane i Svarte september i Jordan i 1970–1971, ved å forsyne omringa palestinske krigarar med våpen og fyrstehjelp, men dei vart etter kvart pressa ut av den jordanske hæren.

Før og under Israel sin invasjon av Libanon i 1978 – som han hadde rømt til etter å ha vorte fordriven frå Jordan – sette han i gang ei rekkje åtak i Israel mot både sivile og militære mål. Etter at han gjekk i eksil frå Libanon med resten av Fatah-leiinga, busette Wazir seg i Tunis. Frå basen sin i den nye byen, skapte og organiserte han ungdomsutval i dei palestinske territoria, som etter kvart vart ryggrada til dei palestinske styrkane under den fyrste intifadaen. Han levde derimot ikkje lenge nok til å oppleve opprøret, for i 1988 vart han drepen i heimen sin i Tunis av israelske styrkar.

Fotnotar
--------

1. ↑  Noam Chomsky (januar 1996). «A Painful Peace: That's a fair sample». Z-Magazine. Henta 11. februar 2009.
2. ↑  «The Fallen Prince - 16 Years of the Assassination of Abu Jihad» frå International Press Center, 16. april 2004

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Klassisk fysikk** er fysikken før kvanteteorien og relativitetsteorien oppstod, eller dei delane av fysikken som kan handsamast utan at det vert teke omsyn til kvanteeffektar. 

Den klassiske fysikken vart utvikla av blant andre Newton, Lagrange og Hamilton. Han baserer seg utelukkande på deterministiske prinsipp i motsetnad til kvantefysikken. Det er vanleg å inkludere *den spesielle relativitetsteorien* i klassisk fysikk.

Det er ingen spesielle avgrensingar i tilhøve til der dei klassiske prinsippa kan nyttast, men i praksis startar ein skalamessig ved atomet og molekylet når det omhandlar partiklar og går oppover til makroskopisk og astronomisk storleiksorden. 

For skildring av detaljar i atom og interaksjonen mellom atom i molekyl er klassisk fysikk ikkje høvande. Òg for skildring av elektromagnetisk stråling har klassisk fysikk vist seg å ha einskilde avgrensingar.

Klassisk fysikk er skildra gjennom følgjande delområde:

* Klassisk mekanikk
* Newtons rørslelover
* Klassisk Lagrange- og Hamilton-formalisme
* Klassisk elektrodynamikk (Maxwell-likningar)
* Klassisk termodynamikk
* Einsteins spesielle relativitetsteori
* Klassisk kaosteori og ikkje-lineæar dynamikk

Eit hovudparadigme i dagens fysikk er at dei fundamentale naturlovene er gjevne av kvantefysikken, og at klassisk teori kan utleiast frå kvantemekanisk teori nytta på ein makroskopisk skala.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Klassisk fysikk» frå Wikipedia på bokmål, den 10. november 2013.*

* Klassisk fysikk. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 9. november 2013 frå .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Klaudios Ptolemaios** (gresk Κλαύδιος Πτολεμαίος, latin *Claudius Ptolemaeus*; ca. 90-168) var ein gresk astronom, geograf og matematikar frå Alexandria. Han blir rekna som opphavsmannen til det geosentriske verdsbiletet, som var det rådande i Europa fram til 1600-talet.

I sitt store verk *Almagest* set han fram ein teori om at nattehimmelen utgjer ei perfekt halvkule med jorda i sentrum. Stjernene er festa til ulike sfærar som roterer omkring jorda. Planetane rører seg i sirkelforma baner omkring eit sentrum som i sin tur teiknar ein perfekt sirkel rundt jorda. Han utvikla kompliserte matematiske formlar for å forklare dei observerte planetrørslene sine avvik frå teorien. I følgje Ptolemaios var jorda i ro. Om ho ikkje var det, ville skyar og fuglar forsvinne. 

Ptolemaios gjorde nye utrekningar av avstanden frå jorda til sola og månen. Almagest inneheld og ein stjernekatalog. Mange av dei kjente stjernebileta, som Orion og Løva, har fått namna sine av Ptolemaios. 

Han skreiv eit omfattande verk om geografi - *Geografike hyfegesis*. Her innfører han meir presise kartprojeksjonar, men karta hans lir av at han opererte med feil mål på jorddiameteren.

*Tetrabiblos* er eit stort verk om astrologi, og han skreiv og om optikk og musikk. Hans *Harmonika* er ei av dei viktigaste kjeldene til antikkens musikkteori. *Kanon basileion* er ein kronologi frå Nabonassar til Antoninus Pius.

Verk
----

*Quadripartitum*, 1622
* *Megale syntaxis* (*ΗμεγάληΣύνταξις*, 'Den store avhandlinga'), arabisk *Almagest* - ca. 140
* *Geografike hyfegesis*
* *Optik*
* *Analemma*
* *Harmonika*
* *Planisphaerium*
* *Tetrabiblos*
* *Kanon basileion*
* *Kanon neger*

Kjelder
-------

* Wikipedia på riksmål/bokmål den 04.01.2007

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Klaudios Ptolemaios**

* Engelsk omsetting av *Tetrabiblos* ved penelope.uchicago.edu
* Engelsk omsetting av *Geographia* ved penelope.uchicago.edu
* Ptolemy at SkyScript - *The Life and Work of Ptolemy*
* Alexander Jones, "Ptolemy and his *Geography*" Arkivert 2005-04-11 ved Wayback Machine.
* Ptolemy biography Arkivert 2005-05-29 ved Wayback Machine.
* Arkivert 2008-09-18 ved Wayback Machine.
* Arkivert 2005-05-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| **Leskovac** |
| --- |
| SentrumSentrum Sentrum |
| Plassering |
| 

Leskovac is located in Serbia

 |
| Styresmakter |
| Land |  Serbia |
| Region | Sentral-Serbia |
| Distrikt | Jablanica |
| Borgarmeister | Goran Cvetanović |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  1 025 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt    - folketettleik - Byområde | 162 000   158 /km²94 758 |
| Koordinatar | 43°00′0″N 21°57′0″E﻿Koordinatar: 43°00′0″N 21°57′0″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 16000 |
| Bilnummer | LE |
| **Nettstad:** www.cityofleskovac.org |

**Leskovac** (serbisk Лесковац) er ein by og ein kommune sør i Serbia. Han er det administrative senteret i Jablanica distrikt. Europaveg 75 frå Beograd til Thessaloníki i Hellas går gjennom byen.

Historie
--------

I 1860 var Leskovac den nest største byen i Fyrstedømet Serbia (etter Beograd). I 1867 dreiv fyrstedømet osmanarane ut av byane og fekk suverenitet over området, som vart internasjonalt anerkjend i Berlingerkongressen i 1878. I starten gjekk dette utover handelen i byen, men det tok seg opp att mot slutten av 1800-talet. Leskovac var kjend over heile Balkan for verkstadane som gjorde hamp om til tau. Under Det osmanske riket vart byen kalla Leskofça og var ein del av Niş sanjak fram til 1878.

Etter kvart vart det bygd vassdrivne møller i regionen. I 1896 kjøpte grunnleggarane av desse fabrikkutstyr for å produsere ullklede frå Det tyske riket. Dette var den første fabrikken i byen. I 1903 vart det bygd ein fabrikk for å handsame hamp nord for det gamle bysentrumet. I 1922 opna familien Teokarevic ein ullfabrikk i den vesle byen Vucje nær Leskovac. I 1938 hadde dei private tekstilfabrikkane i Leskovac 2560 arbeidarar. 

Byen, som opphavleg vart kalla Dubočica, vart kjend som «Vesle Manchester» på 1800-talet, sidan berre Manchester i England overgjekk tekstilproduksjonen her. Byen var framleis eit stort tekstilsenter etter at kommunismen kollapsa i Aust-Europa, men som følgje av krigane i Serbia på 1990-talet kollapsa industrien.

### Den andre verdskrigen

Under den andre verdskrigen vart byen utsett for kraftige bombeåtak frå dei allierte i 1944, og det er estimert at mellom 1000 og 6000 innbyggjarar mista livet.

### Kosovokrigen

12. april 1999, under NATO-bombinga av Jugoslavia, vart ei bru nær Leskovac (Grdelička klisura) øydelagd under flyåtak frå NATO medan eit passasjertog kryssa brua.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leskovac» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  "A Serbian Region Unravels With Its Textile Industry", artikkel av Nicholas Wood i New York Times, 29. januar 2007
2. ↑  Historia til Leskovac[*daud lenkje*]
3. ↑  Bombinga av Leskovac

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Leslie Djhone** (fødd 18. mars 1981) er ein ivoriansk-fransk tidlegare friidrettsutøvar frå Abidjan. Han vann i 2003 VM-gull og i 2006 EM-gull i 4 x 400 meter stafett, dessutan tok han ein individuell bronsemedalje på 400 meter ved EM 2006.

Aktiv
-----

Djhone, som vart fransk statsborgar i 1998, sprang fyrsteetappen for den franske laget som tok bronsen i 4 x 400 meter stafett i EM 2002. Under verdsmeisterskapen 2003 på fransk jord kom han på fjerdeplassen på 400 meter, tre hundredels sekund bakom bronsevinnaren. Fem dagar seinare ytte han sitt til at Frankrike kom i mål som nummer 2 på stafetten, ein prestasjon som året etter vart lønt med gullmedalje då det kom for ein dag at ein av USA sine løparar skulle ha vore stengt ute. 

Dei neste åra kvalifiserte Djhone seg til finalen på 400 meter både under OL 2004 og OL 2008, EM 2006 og EM 2010, samt VM 2007 og VM 2009. Høgst opp på resultatlista kom han i Göteborg-EM 2006, der han tok bronsemedaljen på 400 m og vann gull på stafetten. Beste løpa gjorde han likevel i Osaka-VM 2007, då han i semifinalen sette fransk rekord med tida 44,46 sekund, før han i finalen vart femtemann på 44,59.

Våren 2011 sigra Djhone på 400 m ved innandørs-EM i Paris.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2002 i München: Bronsemedalje i 4 x 400 m stafett (3.02,7)
* VM 2003 i Paris: Nr 4 på 400 m – 44,83. Gull i 4 x 400 m stafett (2.58,9), saman med Naman Keïta, Stéphane Diagana og Marc Raquil
* OL 2004 i Aten: Nr 7 på 400 m – 44,94
* VM 2005 i Helsinki: Nr 6 i 4 x 400 m stafett (3.03,1). Utslått i forsøket på 400 m (46,57=nr 34)
* EM 2006 i Göteborg: Bronsemedalje på 400 m – 45,40. Gull i 4 x 400 m stafett (3.01,1), saman med Ydrissa M’Barke, Naman Keïta og Marc Raquil
* VM 2007 i Osaka: Nr 5 på 400 – 44,59
* OL 2008 i Beijing: Nr 5 på 400 – 45,11
* VM 2009 i Berlin: Nr 8 på 400 – 45,90 og nr 7 i 4 x 400 m stafett (3.02,6)
* EM 2010 i Barcelona: Nr 6 på 400 – 45,30 og nr 6 i 4 x 300 m stafett (3.03,8)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leslie Djhone» frå Wikipedia på engelsk, den 27. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Leslie Djhone» (på engelsk). olympedia.org. Henta 20. februar 2023.
**Leirvik** er ein busetnad i Hyllestad kommune i Vestland fylke. Han ligg innerst i Bøfjorden som er ein fjordarm på nordsida av den ytre delen av Sognefjorden. Avstand til næraste busetnad Hyllestad er ca. 9 km. Avstand til næraste hovudveg, E39, er ca 20 km og startar ved ferjeleiet i Lavik.

Næringsliv
----------

Verftet Havyard Ship Technology ligg 3 km frå Leirvik sentrum og er rekna som ei hjørnesteinsverksemd i Leirvik. Sidan oppstarten i 1928 har verftet sysselsett folkesetnaden i Leirvik. Ved oppstarten var det først ein motorverkstad ved namn Løland Motorverkstad, men denne blei kjøpt opp av Kværner-gruppa i 1990 og var då anerkjend som ein kvalitetsleverandør av fiske- og offshore-fartøy. Verftet blei igjen kjøpt opp i 2000 og endra då namn til Havyard Leirvik. Dei var registrert med 266 tilsette i 2014 som var basert i Leirvik.

Referansar
----------

1. ↑  «Our history». Arkivert frå originalen 23. april 2016. Henta 23. februar 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Leirvik (Hyllestad)» frå Wikipedia på bokmål, den 16. september 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Leiv Mjeldheim** (fødd 29. januar 1929 i Arna, død 12. oktober 2011) var ein norsk historikar. Han vart magister i statsvitskap i 1953, og arbeidde som utanriksmedarbeidar i Bergens Tidende mellom 1956-66. Universitetslektor ved Universitetet i Bergen 1966, og professor same stad 1975–96. Fagområdet hans var særskilt norsk politisk historie og partitilhøve.

Mjeldheims viktigaste verk som historikar var to store band om Venstres historie frå etableringa til 1940 – "Folkerørsla som vart parti. Venstre få 1980-åra til 1905" og "Den gylne mellomvegen. Tema frå Venstres historie 1905 – 1940". Han skreiv også ein studie av partiet under valskipnaden av 1905/06: "Parti og rørsle. Ein studie av Venstre i landkrinsane 1906-1918." Boka er detaljrik og veldokumentert med grunnlag i kjelder frå ei rekkje arkiv, både lokalt og nasjonalt.

Mjeldheim skreiv lokalhistoriske studiar og leidde arbeidet i Arna bygdeboknemd.

Mjeldheim var dessutan forfattar og medforfattar til fleire lærebøker i samfunnsfag og politikk.

Utvalde verk
------------

* *Ministeriet Konow 1910–12. Ein studie i parlamentarisme og partipolitikk* (1955)
* *Politiske prosessar og institusjonar* (1969)
* *Det politiske system* (1971)
* *Parti og rørsle* (1978)
* *Folkerørsla som vart parti. Venstre frå 1880-åra til 1905* (1984)
* *Den gylne mellomvegen* (2006)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Minneord om Leiv Mjeldheim i *På Høyden*, 20.10.2011

Kjelder
-------

* «Leiv\_Mjeldheim» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
MF «Etne» på veg ut frå Sløvåg Foto: Frode Inge Helland
.
**Leirvåg–Sløvåg** er eit ferjesamband på fylkesveg 57 mellom Austrheim kommune i Nordhordland og Gulen kommune i Sogn. Strekninga vert driven av Norled med ferja MF «Melderskin». Tidlegare har HSD Sjø og BNR drive ruta. Overfarten frå Leirvåg til Sløvåg tar 20 minutt.

Ferjeruta vart starta 15. desember 1980, men var då på mange måtar ei vidareføring av ferjeruta Rossnes–Gråvik som starta opp i 1978. I starten gjekk ruta Leirvåg–Sløvåg–Sandebygda–Gråvik. Sandebygda, som ikkje hadde ferjelem, vart erstatta av Skipavik då ferjekaien opna der i 1984. Då Byrknesøya fekk brusamband i 1997, vart Gråvik sløyfa som stoppestad. Då siste del av fastlandssambandet til Sandøya opna 4. november 2010, vart òg Skipavik sløyfa som stoppestad og ruta vart ei rein pendlerute Leirvåg-Sløvåg. I løpet av 2010 vart det bygd ny ferjekai og oppstillingsplass i Sløvåg og ferjekaien i Leirvåg vart modernisert. Dette vart gjort som førebuing til utlysing av ny anbodsrunde på drift av strekninga i 2011.

Ferjer i sambandet
------------------

* MF «Masfjord» (II) :1980 - 1986
* MF «Seimstrand» (I): 1989 - 1992
* MF «Seimstrand» (II): 1993 - 1998
* MF «Nordhordland» (III): 1998 - 2002
* MF «Eidfjord»: 2003 - 2007
* MF «Etne»: Juni 2007 - mars 2011
* MF «Melderskin»: Mars 2011 - ...

Kjelder
-------


* *Delar av denne artikkelen bygger på «Leirvåg-Sløvåg» frå Wikipedia på bokmål, den 28. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Vegvesenets vegkart
* Vegliste Sogn og Fjordane Arkivert 2014-10-28 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Viggo Nonås: *Bil, fira vaksne og sju ungar*, Kapabel 2008, ISBN 978-82-8163-023-9
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv57
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Hilde Diesen** (fødd 23. mai 1949) er ein norsk biletkunstnar, illustratør og forfattar. 

Ho har utdanning innan teikning og måleri frå Fachhochschule für Design i Münster i Tyskland. Diesen debuterte på Haustutstillinga i 1979. Ho har halde fleire separatutstillinger i Noreg og i Tyskland og delteke på ei rekkje kollektive utstillingar. I 2000 gav ho ut ein biografi om Hanna Winsnes. I bøkene *Utrolige Drammen*, *Kjære Lillehammer*, *Dikterhus* og *Hytteskogen* har ho markert seg med sine karakteristiske husteikningar utført i tusj og akvarell. Diesen er busett i Drammen, og er medlem av Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening, Buskerud Bildende Kunstnarar og Tegnerforbundet. 

Hilde Diesen var litteraturvekekunstnar under Litteraturuka i Drammen i 2009.

Bibliografi
-----------

* *Præstegården på landet*, noveller av Hanna Winsnes, redigering og illustrasjon, 1989
* *Kvinnelig Dannelse*, anno 1830,redigering og illustrasjon, 1990
* *Kjære Lillehammer*, illustrasjon, 1991
* Utrolige Drammen, 1991
* Dikterhus, 1994
* *Hanna Winsnes. Dagsverk og nattetanker*, 2000
* *Man tager Hanna Winsnes’ kokebok*, 2005
* *Hytteskogen*, 2009
* *Revolusjonens datter. Jakten på Elisabeth Sverdrups historie*, 2016
* *Talegaven : Fra Ragnhild Til Helen Keller*. Cappelen Damm, 2021

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hilde Diesen» frå Wikipedia på bokmål, den 13. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* KulturNav

 |
**Laura Fogli** (fødd 5. oktober 1959) er ein italiensk tidlegare langdistanseløpar frå Comacchio som internasjonalt tevla i maratonløping. Ho vann EM-sølv i 1982, ein prestasjon ho gjentok i 1986.

Aktiv
-----

Fogli sprang inn til sølvmedalje under europameisterskapen 1982 i Aten, 25 sekundar etter gullvinnar Rosa Mota frå Portugal og 10 sekundar føre bronsevinnar Ingrid Kristiansen frå Noreg. Løpet var det aller fyrste på distansen for kvinner i ein av dei store meisterskapen. Fire år seinare kopierte Fogli medaljefangsten ved EM i Stuttgart, atter må ho seg slått av Rosa Mota.

Under dei olympiske sommarleikane i Seoul hausten 1988 gjorde Fogli unna sitt livs kjappaste maratonløp, tida 2.27.49 heldt til sjetteplass i tevlinga.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
-----------------------------------------------------

* EM 1982 i Aten: Sølvmedalje – 2.36.28, bakom Rosa Mota (2.36.03)
* VM 1983 i Helsinki: Nr 6 – 2.33.31
* OL 1984 i Los Angeles: Nr 9 – 2.29.28
* EM 1986 i Stuttgart: Sølvmedalje – 2.32.52, bakom Rosa Mota (2.28.38)
* OL 1988 i Seoul: Nr 6 – 2.27.49
* VM 1991 i Tokyo: Braut maratonløpet
* EM 1994 i Helsinki: Braut maratonløpet
* VM 1997 i Aten: Nr 24 – 2.43.28

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Laura Fogli» frå Wikipedia på tysk, den 2. juli 2019.*
Tibetanarar har migrert i ein jamn straum sidan Tibet blei okkupert av Kina i 1959. Dei fleste slår seg ned i Nepal, som her, eller India. Foto: Stephen Codrington

**Tvinga migrasjon** er migrasjon på grunn av diskriminering av politiske, religiøse eller etniske årsaker; tvingande økonomiske årsaker (som til dømes at ein må flykte for å kunne tene til livets brød); eller miljøendringar som naturkatastrofar eller andre alvorlege miljøendringar som ikkje gjer det mogleg å leva der ein kjem frå. Omgrepet skil seg frå frivillig migrasjon. 

Folk som av slike årsaker blir tvungne til å flykta blir ofte kalla for høvesvis konvensjonsflyktningar, økonomiske flyktningar og miljøflyktningar. Konvensjonsflyktningar kjem inn under FN sin høgkommissær for flyktningar (UNHCR) sitt ansvar og blir såleis prioritert og fordelt på land som har forplikta seg til å ta imot flyktningar. Å komme inn under FN sin definisjon for flyktning kan altså ha stor betydning. omgrepet miljøflyktning er eit relativt nytt omgrep som har komme med den generelle merksemda rundt miljøproblem i 1980-åra.

Kjelder
-------

* Bilsborrow, Richard E. (2002): «Migration, Population Change, and the Rural Environment.» I *Ecsp report nr. 8* sommaren 2002.  Arkivert 2004-03-19 ved Wayback Machine. (pdf-dokument)
* Birkeland, Nina M. (2000): «Forced migration and deslocados in the Huambo Province, Angola. Oslo»: *Norsk Geografisk Tidsskrift*. Vol 54, s. 110–115.
* Birkeland, Nina M. (2003): *Migrasjon og miljø – Miljøflyktninger finnes de? Eksempel fra Huambo i Angola.* Leksjon frå AFR 6002/1002 (Afrikastudier ved NTNU). NTNU: 08.03.2003.
* Fuglerud, Ø (2001): *Migrasjonsforståelse. Flytteprosesser, rasisme og globalisering*. Side 19–33. Oslo: Universitetsforlaget.
**Tvibeitslått** eller **veksarslått** er nemningar på slåttar med særskild slåtteoppbygging, og tydeleg avgrensa vek. Desse slåttane er mykje nytta som lærestykke for unge spelemenn, og er ofte nytta som danseslåttar.

Namnet «tvibeit» skriv seg frå hestehald. «Der to hestar dreg, der er det eit beite». Namnet er knytt til at slåtteveka ofte vert spela omatt på «Grovt og grannt» (oktavspel), noko som gjev slåtten ein fast form som er lett å hugse. Dei fleste slåttane av dette slaget har og eit mellomspel, som knyt det grove og det granne veket i hop. Andre slåttar har berre eitt vek, spela oppatt på grovstrengene og grannstrengene. Ein del av dei store vandreslåttane har opphav i denne slåttetypen, særleg springarane. Dette tyder at slåttetypen nok er svært gamal, og rådde grunnen i den tidlege delen av slåttesoga (1700-talet). Mest alle tvibeitlåttar er spela på oppstilt bass (A-D-A-E). 

Torleiv Bolstad sa dette om tvibeitslåttane: «Ein slått med nokolunde fastbygde reprisedelar som samstundes ligg til rette for samspel i oktavar.»

Tvibeitslåttar
--------------

Av tvibeitslåttar som er nytta i dag, finst dei fleste i Hallingdal, Valdres og Numedal.

* *Tukthusen*

* *Bekar-Anne* (den mest einfelte forma av Jondølen).

* Den blårandute

* Veksaren

* Flesbergen

* Kvannbergen

* Myllargutens draum/*Fru Stenersen*.

* *Fyken* (den mest einfelte forma av Heit du fa`i min).

* Grimeliden

* Kåte-Reiar etter Jørgen Husemoen.
**Tvungen lønsnemnd** er i norsk arbeidsliv eit tvangstiltak som styresmaktene kan setje i verk for å stoppe ein pågåande arbeidskonflikt.

Tvungen lønsnemnd blir sett i verk ved særlover etter forslag frå regjeringa til Stortinget. Samstundes blir partane oppmoda om å avslutte aksjonane (streik eller lockout) straks, sjølv om det kan ta litt tid før Stortinget får handsama lova. Dersom Stortinget ikkje er samla kan regjeringa vedta tvungen lønsnemnd gjennom ei provisorisk anordning.

Ved tvungen lønsnemnd vert Rikslønsnemnda brukt til å avgjere saka. Lønsnemnda er oppnemnt av Regjeringa og begge partane er med. Det vedtaket lønsnemnda kjem med er bindande for begge partar. Saka kan ikkje bringast inn for andre organ etter at den har vore handsama av tvungen lønsnemnd.

Internasjonale konvensjonar som vernar streikeretten set klare grenser for bruk av tvungen lønsnemnd. Slik desse vert tolka, er det berre høve til å gripe inn i ein arbeidskonflikt dersom konflikten set liv, helse og personleg tryggleik i fare for heile eller delar av folket («vitale samfunnsinteresser»).

Lønsnemndlova av 1952 har reglar om lønsnemnd, mellom anna om Rikslønsnemnda.

Bakgrunnsstoff
--------------

Lønsnemndlova av 1952 hos Lovdata
**Tverrsummen** til eit naturleg tal er summen av sifra i talet. Til dømes er tverrsummen til 453 lik {\displaystyle 4+5+3=12}. Når tverrsummen til eit tal inneheld fleire siffer, kan ein fortsetje med å ta tverrsummen av resultatet til ein har eit einsifra tal. Dette talet blir kalla den minste tverrsummen til talet. Den minste tverrsummen til 453 er tverrsummen til 12, nemleg {\displaystyle 1+2=3}.

Tverrsummen er i einskilde tilfelle nyttig å regne ut.

* Eit tal er deleleg med 3 viss og berre viss tverrsummen er deleleg med 3.
* Eit tal er deleleg med 9 viss og berre viss tverrsummen er deleleg med 9. Det er det same som at den minste tverrsummen er lik 9.

Tverrsummen kan òg brukast til å sjekke om eit reknestykke har vorte riktig utført. Viss {\displaystyle ab=c}, vil den minste tverrsummen av produktet av tverrsummen av a og b vere lik den minste tverrsummen av c. Årsaka er at tverrsummane er kongruente med dei opphavlege tala modulo 9, såg at modulær aritmetikk kan brukast.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tverrsum» frå Wikipedia på bokmål, den 13. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tverrsum. I Store norske leksikon.
Koordinatar: 28°25′N 48°30′E﻿

**Ras Al Khafji** (arabisk رأس الخفجي, *Raʾs al-Ḫafğī*) eller **Khafji** (الخفجي) er ein by på grensa mellom Saudi-Arabia og Kuwait. Han ligg i det som før 1970 var den saudiarabiske-kuwaitske nøytrale sonen. Det japanske Arabian Oil Company Ltd signerte ein konsesjonsavtale med den saudiarabiske staten i desember 1957 og med den kuwaitske regjeringa i juli 1958 for utforsking og utvikling av petroleum utaskjers i den nøytrale sonen. Arabian Oil Company oppdaga Kafji-feltet i 1960 og Hout-feltet i 1963.

Det var først då desse oljefunna vart gjort utafor kysten av Khafji at det vart oppretta ei permanent grense i den nøytrale sonen mellom Kuwait og Saudi-Arabia, og Khafji låg formelt i Kuwait. I følgje avtalen skulle begge statane framleis ha like store rettar til alle naturressursar innafor den nøytrale sonen. Då avtale med Arabian Oil Company gjekk ut, gjekk operasjonane på Khafji-felta over til eit selskap som var eigd i felleskap av dei to statane. 

Khafji er kjend for slaget ved Khafji, som fann stad i og kring byen i 1991 og markerte den største framrykkinga til Irak gjennom Kuwait og inn i Saudi-Arabia.

Byen har i dag kring 65 000 innbyggjarar (2005).

Geografi
--------

Khafji ligg i Austprovinsen i Saudi-Arabia, langs kysten av Persiabukta. Byen ligg 10 km sør for grensa til Kuwait, 130 km sør for Kuwait by og 300 km nord for Dammam.

Klima
-----

Khafji har eit tørt klima og ein årsmiddelnedbør på 105 mm, men kor mykje regn som kjem frå år til år varierer mykje, og somme år kan det kome meir enn 200 mm, medan andre berre nokre få. Om sommaren kan temperaturen kome opp i rundt 50 ºC.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Khafji» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 4. september 2011, henta 25. mai 2016

| * v
* d
* e
Byar i Saudi-Arabia |
| --- |
| Al Lith**·** Al Qunfudhah**·** Arar**·** Abha**·** Abqaiq**·** Al Bahah**·** Bareq**·** Bisha**·** Buraydah**·** Dammam**·** Dhahran**·** Diriyah**·** Duba**·** Ha'il**·** Hafar Al-Batin**·** Hofuf**·** Al Jawf**·** Jeddah**·** Jizan**·** Jubail**·** Taif**·** Khamis Mushait**·** Al-Kharj**·** Khobar**·** Al Majma'ah**·** Mekka**·** Medina**·** Najran**·** Qatif**·** Ras Tanura**·** Khafji**·** Riyadh (hovudstad)**·** Ta'if**·** Tabuk**·** Unaizah**·** Yanbu' al Bahr |
**Horne** er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. 
Garden har matrikkelnummer 17.

Geografi
--------

Horne ligg opp mot grensa til Fjaler kommune og grensar i sør til Ramsgrø og Hydalen, og i vest til Liane.
Fylkesveg 607 går over garden.

Historie
--------

Fyrst på 1600-talet var det eitt bruk på Horne, seinare i hundreåret vart det skilt ut eitt til, og på 1800-talet vart tre husmannsplassar skilde ut som eigne bruk.
Det har vore drive tjørebrenning og sagbruk på Horne, og garden har hatt sagbruk og det har vore produsert fisketunner.

Namnet
------

Gardsnamnet skal kome av at Loneelva gjer ein sving der, og har med 'hjørne' å gjere.

I kjeldene er namnet skrive «Horne» (1603), «Hornn» (1608), «Horn» (1667) og «Horne» (1723).

Bruk nr. 2 heiter Kvia (tidlegare skrive *Kvien* og *Hornekvien*), bruk nr. 4 heiter Hornslia (tidlegare skrive *Lien*, og *Hornelien*), og bruk nr. 5 heiter Hornsdalen (tidlegare skrive *Dalen* og *Hornedalen*).

Horne er brukt som gardsnamn fleire andre stader i landet. 

Statens kartverk godkjende skrivemåten «Horne» i 1986.

Gardsnamnet vert også brukt som slektsnamn.

Sjå òg
------

* Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Kjelder
-------

1. ↑  «Postnummerkart på nettstaden til Posten».  *Vitja 5. desember 2010*
2. 1 2  «Gardsleksikon på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv».  *Vitja 5. desember 2010*
3. 1 2 3 4 5 6  Inger Kellmer (1990). «Horne : Gnr. 17». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 147. ISBN 8299219817.
4. ↑  «Oluf Rygh: «Horne» i *Norske Gaardnavne*».
5. ↑  «yr.no».  *Vitja 5. desember 2010*

Vidare lesnad
-------------

* Inger Kellmer (1990). «Horne : Gnr. 17». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 147-160. ISBN 8299219817.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Horne» i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
* «Horne» i matrikkelutkastet av 1950
* «Horne» i gardsmatrikkelen for 1886