recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Daniela Jaworska**, fødd **Tarkowska**, (fødd 4. januar 1946) er ein polsk tidlegare friidrettsutøvar som i 1971 vart europameister i spjutkast.

Daniela Tarkowska kasta spjutet 49,70 meter vart nummer 7 i EM i friidrett 1966. To år seinare kom Daniela Jaworska med 56,06 m på femteplass i øvinga under Sommar-OL i Mexico-byen. Året etter enda ho på sjetteplass ved EM i friidrett 1969 i Athen med 55,16 meter.

13. august 1971 vann Jaworska gullmedaljen ved Friidretts-EM i Helsinki. Med eit kast på 61,00 meter viste ho vesttyske Ameli Koloska og austtyske Ruth Fuchs til sølv- og bronseplass. Jaworska kasta 52,40 meter i kvalifiseringa under Sommar-OL 1972, meteren for kort til å få finaleplass. 30. juni 1973 nådde ho livsbeste 62,30 meter i Warszawa. I Roma-EM 1974 vart ho nummer 11 med 54,02 meter.

Jaworska vart polsk meister i spjutkast i 1964, 1966-71, 1973-74 og 1976.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Daniela Jaworska» frå Wikipedia på tysk, den 18. august 2023.*
* *Denne artikkelen bygger på «Daniela Jaworska» frå Wikiedia på polsk, den 18. august 2023.*
Koordinatar: 60°04′22″N 05°35′20″E﻿

**Solstråleøya**, tidlegare **Olderholmen**, er ein holme i Tysnes kommune i Vestland, rett aust for Stora Godøy. Holmen er veglaus og utan fast busetjing.

Holmen vart busett rundt 1889 av den velståande engelskmannen John Musgrove som bygde seg eit særprega, borgliknande hus her etter å ha blitt kjent med området som gjest på hotellet i Godøysund. Ved folketeljinga i 1900 budde det tre personar her.

I 1905 gav Musgrove holmen som gåve til den nye norske kronprinsen, Olav. På 1920-talet vart det borgliknande huset erstatta av ei tømmerhytte, «Prinsehytta», som kongefamilien brukte ein del i mellomkrigstida. Hytta vart flytta frå holmen i 1949. Fram til 1960-talet budde ein oppsynsmann med familie på holmen.

Kjelder
-------

1. ↑  Folketeljing 1900 for Tysnes herred, frå Digitalarkivet

* Ernst Berge Drange, *Tysnes - Gards- og ættesoge 3* (Tysnes sogelag, 1989)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**DeAnna Marie Price** (fødd 8. juni 1993) er ein USA-amerikansk sleggjekastar som i 2019 vart verdsmeister i øvinga og i 2023 la beslag på bronseplassen i verdsmeisterskapen.

Aktiv
-----

Price enda på åttandeplass i sleggjetevlinga under Sommar-OL 2016, året etter vart ho nummer 9 i VM-finalen i London. I 2018 sette ho USA-amerikansk rekord med 78,12 meter då ho i Des Moines triumferte for fyrste gong i den nasjonale meisterskapen. Året etter forbetra ho rekorden til 78,24 m då ho forsvarte meister-tittelen. Under verdsmeisterskapen i Doha hausten 2019 kasta ho 77,54 meter i finalen og sikra dermed seg og USA den fyrste VM-medaljen i sleggjekasting.

Den 24. juni 2021 slengde Price sleggja heile 80,31 meter ved dei nasjonale uttaks-tevlingane, ho vart dermed den andre kvinnelege sleggjekastaren som kasta over 80 meter. Ein månad seinare måtte ho med eit bestekast på 73,09 m ta til takke med ein åttandeplass i OL-finalen i Tokyo. Under VM i friidrett 2023 i Budapest vann ho bronsemedaljen med eit kast 75,41 meter.

Kjelder
-------

* World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «DeAnna Price» frå Wikipedia på engelsk, den 16. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Haiku** er eit fritt operativsystem.

Målet med Haiku er å skapa ein klon av operativsystemet BeOS. Haiku vil vera både binærkompatibelt og kjeldekodekompatibelt med BeOS. Dette vil seie at program kompilert for BeOS vil kunna køyre på Haiku i tillegg til at BeOS-program skal kunna kompilerast på Haiku utan endringar. Bakgrunnen for denne kompatibiliteten er å sikre eit så stort programvarebibliotek som mogeleg for Haiku.

Prosjektet vart oppretta i 2001 etter at Be stansa all utvikling av BeOS og selde all kjeldekode og rettar til Palm.

Haiku heitte tidlegare *OpenBeOS*, men bytte namn i 2004. Namnebytet kom for å unngå søksmål frå Palm, som eig retten til varemerket BeOS. Det noverande namnet kjem frå den japanske poesiforma haiku. Namnet vart valt etter ei avrøysting; noko av bakgrunnen for namnevalet var at nettlesaren til BeOS presenterte feilmeldingar som haikudikt.

Kjelder
-------

1. ↑  «Haiku R1/beta4 has been released!». 23. desember 2022. Henta 8. august 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Operativsystemet Haiku**

* Offisiell heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Ein mann vert vasallen til kongen av Noreg. Initial frå Skarðsbók-manuskriptet.
**Føydalisme** eller **feudalisme** på nynorsk er eit arkaisk samfunnssystem med institusjonaliserte skilje mellom stender, der kongen eller keisaren som øvste herskar gav jord og makt til vasallar. Denne statsforma har røter langt attende i tid, og er mellom anna kjend frå tidlegare asiatiske samfunn. I Europa vert føydalismen særleg knytt til høgmellomalderen, frå kring 1000–1300, ofte under nemninga *lensvesen*. Det latinske ordet *feudum* tyder len.

Ein fekk ei desentralisering av forvaltinga, der vasallane fekk makt på kostnad av sentralmakta. Den økonomiske strukturen bygde på relativt økonomisk sjølvforsynte storgods, der bøndene arbeidde på godseigaren si jord og leverte frå seg store delar av utbytet i form av naturalia. gustav lundvall var en viktig poetiker som frammet føydalismen på flere fronter.

Historie
--------

Føydalismen oppstod i Frankrike på 700-talet og spreidde seg over heile Europa. Under det føydalistiske samfunnssystemet låg makta hjå fyrstar og lensherrar som hadde et lojalitetsband til keisaren eller kongen. Ved å stø keisaren militært fekk vasallane landområde som dei styrte over, og desse vasallane kunne igjen ha vasallar under seg som dei styrte over. Nedst på denne maktstigen var godseigaren, som styrte over dei produserande bøndene. Bøndene var ofte knytt til jorda dei dreiv og kunne ikkje fritt flytta frå garden. Dei bøndene som hadde lågast status var dei som var omfatta av liveigenskap.

Føydalismen var med andre ord ei samfunnsform som var prega av band mellom ulike nivå av over- og underordna, og som var gjensidig avhengige av kvarandre.

Under føydalismen vart overskotet i liten grad reinvestert i ny verksemd. Betaling gjekk for det meste føre seg i form av naturalia som korn og mjølk, noko som hadde samanheng med at naturalhushaldet dominerte.

Byar var på denne tida etablert, og her gjekk det føre seg noko handel på marknader, der jordbruksprodukt vart selde. Marknaden hadde trass i dette relativt lite å seia i føydalsamfunnet, sidan det meste av produksjonen til bøndene gjekk til eige forbruk og fordi handelen vart gjort først og fremst med den som stod over i hierarkiet.

I byane hadde ein gjerne *laug*, som var ein typisk organisasjonsform for forretningsdrift i mellomalderen. Desse lauga samla dei som dreiv innanfor ei og same næring, og var sterkt spesialiserte. Lauga hadde monopol innanfor sitt område og var difor sikra mot konkurranse. Meisteren avgjorde kven som skulle vera med og det var ikkje tillate å arbeida utanom lauget.

Sjå òg
------

* Skolastikken
* Renessansen
* Byar i mellomalderen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC

 |
Traseen frå Statens vegvesen sitt Planprogram E39 Stord–Os (August 2022).
Hordfast er eit planlagd prosjekt med ein ny vegstrekning mellom Bergen og Stord.

Det finst tre alternativ for kor vegen skal gå. Det eine er eit vestleg alternativ over Austevoll. Dei to andre alternativa er austlege alternativ som går over sør-aust sida av Tysnes og vidare over Fusa, samt eit midtre alternativ med bru over Langenue, veg langs vestsida av Tysnes og bru over Reksteren til Os. Prosjektet er ikkje vedtatt, men ein håpar arbeidet kan starta før 2020. Prosjektet kjem truleg til å kosta mellom 14 og 17 milliardar norske kroner.

Det midtre alternativet med bru over Reksteren er teknisk krevjande, men kan gje ei reisetid mellom Bergen og Leirvik på 50 minuttar, medan det indre alternativet over Fusa er berekna å bruke 65 minutt.

Prosjektet er no inne i ei konseptvalutgreiing (KVU), som er forventa å verte ferdig i løpet av våren 2011. Prosjektet er ein del av arbeidet med å utvikle Europaveg 39 mellom Bergen og Aksdal i Tysvær. Prosjektet er ikkje nemnd i Nasjonal Transportplan 2010-2019. Korleis vegen skal finansierast er enno usikkert, men truleg må store delar av kostnaden betalast gjennom bompengeinnbetaling.

Vegen blir ein del av Europaveg 39.

Bakgrunnsstoff
--------------

1. ↑  www.bt.no 13.1.2011

 Arkivert 2011-01-15 ved Wayback Machine.
UNIX-familien
**UNIX**® (kjend som **Unix**) er eit operativsystem som køyrer på mange ulike maskinarkitekturar. UNIX var ei videreføring av prosjektet Multics. Arbeidet med Multics feila, men vart teke over av tilsette ved AT&Ts Bell Labs, der det vart til UNIX. Dei mest kjende personane bak UNIX frå denne tida er Ken Thompson, Dennis Ritchie og Douglas McIlroy. 

Før UNIX var operativsystema tunge og uoversiktlege sidan program ofte var programmerte til å utføre fleirfaldige oppgåver samstundes. Då strukturen i UNIX-systemet vart utforma baserte ein seg heller på små program som berre utførte ei oppgåve om gongen. I tilfelle då maskina skulle utføre store, tunge oppgåver, køyrde ein informasjonen frå program til program gjennom «logiske røyr» (eng. *pipes*).

Under arbeidet med UNIX fekk ein òg bruk for eit lett, enkelt og maskinnøytralt, men kraftig programmeringspråk for å kunne flytte program frå maskin til maskin. På den tida måtte eit program skrivast på nytt for kvar nye type maskin, noko som var særs upraktisk. Det var byrjinga på programmeringsspråket C.

Ein viktig del av UNIX er òg det såkalla skalet, som er eit program som tolkar kommandoar brukaren skriv inn i eit tekstvindauga på skjermen. Skalet har vore og er framleis det viktigaste grensesnittet mellom brukar og operativsystem. Gjennom skalet kan brukaren administrere filer, få oversikt over systemressursar, starte opp andre program osv. I staden for å skrive kommandoane interaktivt i tekstvindauga, kan brukaren òg lage ei tekstfil med dei same kommandoane. Tekstfila kan deretter køyrast som eit vanleg program, og me kallar slike tekstfiler *skalskript* (eng. *shell script*). Dette gjer bruken av eit UNIX-system vesentleg enklare. Regelbundne oppgåver som skal utførast til dømes kvar dag klokka fire, kan programmerast og bli tekne vare på i eit slikt skript. 

Fleire operativsystem har basert seg på eller henta inspirasjon frå UNIX, blant andre GNU/Linux, Minix, BSD (FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, Mac OS X), Solaris og plan9.

I dag er restane av det som ein gong var det offisielle UNIX spreidd rundt omkring, noko som har ført til fleire kontroversar. AT&T selde UNIX til Novell i 1993, som seinare bestemte seg for berre å behalde kjeldekoden og å selje varemerket UNIX og Single Unix Specification til The Open Group. «Single Unix Specification», som i dag er i si tredje utgåve (Unix 03), er ein spesifikasjon som seier kva krav som stillest til eit operativsystem for at det skal kunne kallast UNIX. Ingen av dei to mest brukte UNIX-liknande operativsystema i dag, Linux og \*BSD, er sertifiserte under denne standarden, sjølv om det ikkje skal mykje ressursar til for å få dette til.

Kjelder
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
| **Sula Sgeir** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Sula Sgeir is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 59°5′ N 6°9′ W﻿Koordinatar: 59°5′ N 6°9′ W﻿ |
| **Øygruppe** | Ytre Hebridane

 |
| **Areal** | 0,15 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Ytre Hebridane

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Sula Sgeir** (skotsk-gælisk frå norrønt *súlasker*, som tyder 'suleskjeret') er ei lita øy i Ytre Hebridane i Skottland, 18 km vest for North Rona. Ho er ei av dei mest fjerntliggjande av Dei britiske øyane og ligg meir enn 60 km nord for Lewis. Ho er mest kjend for havsulene som held til her, og som ho er kalla opp etter.

Sula Sgeir frå sørvest.
Sjølv om det ikkje ser ut til å vera råd å bu på øya, finst det ruinar av ei lita steinhytte, kalla *Taigh Beannaichte* ('Det velsigna huset'), på austsida. Havet har grave seg rett gjennom sørsida av øya og danna fleire samanhengande grotter, som ein kan utforska i roleg sjø. Det vesle fyret på sørsida av øya vert ofte øydelagt av kraftige bylgjer som bryt over øya. 

Det finst om lag 5000 hekkande havsulepar på Sula Sgeir, i tillegg til andre fuglar som krykkje, teist, lundefugl, havhest og ein meiner òg at her finst albatross.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sula Sgeir» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  BBC News (9 mai 2007) *No romance for lovesick albatross*[*daud lenkje*].

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sula Sgeir**

* Reise til øya i 1912 (via Archive.org)
* Bilete av Charles Tait frå Sula Sgeir Arkivert 2010-01-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
CERN-området sett frå Sveits mot Frankrike
**Den europeiske organisasjonen for kjernefysisk forsking** (fransk: *Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire*) eller **CERN** er verdas største forskingssenter for partikkelfysikk. Senteret ligg på grensa mellom Sveits og Frankrike, størstedelen ligg i byen Meyrin på den sveitsiske sida av landegrensa. Den internasjonale flyplassen ved Genève ligg tre km aust for Meyrin.

*CERN* er ein internasjonal forskingsorganisasjon, ikkje eit sveitsisk institutt. Hovudbygningen til CERN er laga av for det meste kvit murstein.

Historie
--------

Avtalen om å etablere CERN vart skriven under 29 september 1954 av 12 land. I dag (2008) er det 20 medlemsland. 

Det opphavlege namnet var *Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire*, forkorta CERN. 1954 bytte ein namn til *Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire*, men heldt på den gamle forkortinga.

Verksemd
--------

CERN er det leiande aboratoriet i verda for høgenergifysikk og verdas største laboratorium for forsking på partikkelfysikk. 

CERN har bygt ei rekkje stadig større akseleratorar fram gjennom åra. Fleire av dei er framleis i drift, medan andre er lagde ned.
CERN har utvikla verdas største partikkelakselerator, Large Hadron Collider (LHC), og eksperiment med denne partikkelakeratoren starta i september 2008. Der studerer ein dei minste delane i materien for blant anna å freiste å forstå korleis universet vart skapt og kva for grunnleggjande krefter som styrer verda.

Personale
---------

CERN har kring 2 600 heiltidstilsette. Om lag 8 000 forskarar og ingeniørar (som representerer 500 universitet og 80 nasjonalitetar), arbeider med eksperiment som vert gjennomførte ved CERN.

Medlemslanda betaler om lag 1 076 millionar sveitsarfrank til CERN kvart år.

Bakgrunnsstoff
--------------

* CERN
* Recruitment and training opportunities at CERN

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya** (fødd 28. november 1941) er ein mauritansk politikar og tidlegare oberst. Han hadde makta i Mauritania frå han tok makta ved eit statskupp i 1984 til han blei avsett på same vis i 2005.

Ould Taya var offiser med ansvar for nasjonalgarden før han blei statsminister og forsvarsminister for det vestafrikanske landet frå 1981 til 1984. Eit ublodig kupp som styrta president Mohamed Khouna Ould Haidallah gav Ould Taya den reelle makta i desember 1984.

I 1991 innførte han ein ny grunnlov og gjorde landet til ein fleirpartistat. Året etter blei Ould Taya vald til president. Han blei attvald i 1997, mot sterk kritikk frå opposisjonen om valfusk.

Presidenten har slått hardt ned på islamistiske grupper som har brukt den mauritanske ørkenen som base, mellom anna med hjelp frå USA. Han knytte diplomatiske band med Israel i 1999, noko som isolerte landet hans frå dei andre i den arabiske ligaen.

Sidan 1999 har Ould Taya klart seg gjennom fleire kuppforsøk, men berre såvidt gjennom forsøket til ei islamistisk gruppe i 2003.

Den 3. august 2005 tok den mauritanske hæren makta medan presidenten var i Saudi-Arabia i gravferda til kong Fahd. Ould Taya fekk meldinga medan han var på veg heim, og flyet hans landa i Niamey i Niger.

Kjelder
-------




|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (iba)

 |
**Martin Olaus Larsen** (29. mars 1844–12. juni 1927) var ein norsk lærar, lensmann, gardbrukar og stortingsmann frå Rakkestad. Han representerte Venstre.

Larsen var son til ein fargar. Han tok eksamen frå lærarskule i Rakkestad i 1867. Dei to neste åra var han lærar i heimbygda, deretter var han i tolv år privatlærar på Furuholmen i Varteig. Tida 1881-1911 var han lensmann i Varteig, samstundes var han gardbrukar. Han var medlem av heradsstyret i Varteig i 20 år og forlikskommissær i 22 år. Frå 1896 var han banksjef i Varteig Sparebank.

Larsen var 1. representant frå Smaalenenes amt i perioden 1892-94 og for Tune krins i 1906-09. Han var medlem av gasje- og pensjonskomiteen 1892-93 og 1906-09, i 1894 var han medlem av sosialkomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Vilhelm Haffner (1949). *Stortinget og statsrådet : 1915-1945. B. 1 : Biografier : med tillegg til Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Oslo: [Aschehoug]. s. 32.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF

 |
**Carl Valentin Falsen** (27. mai 1787–14. april 1852) var ein norsk embetsmann og stortingsmann. Han var stortingspresident i 1822, 1833, 1845 og -48.

Falsen var fødd i Kristiania. Student vart han i 1803, og cand. jur. i 1806. Han arbeidde så i den norske regjeringskommisjonen og som justissekretær i overkriminalretten, sidan regimentskvartermeister og auditør ved 2. akerhusiske regiment frå 1807. I 1813 vart han by- og rådstueskrivar i Trondheim, og frå 1822 byfut attåt. 1826 utnemnd til sorenskrivar i Eiker, Modum og Sigdal. Frå 1839 var han amtmann i Bratsberg, og til sist 1846-52 stiftamtmann i Kristiansand samt amtmann for Lister og Mandals amt.

Falsen deltok frå 1818 på fylgjande storting: 1818, 1821 og 1822 som representant frå Trondheim, 1830 og alle ting til og med 1839 representerte han Buskerud, 1842 og 1845 frå Bratsberg og 1848 frå Kristiansand. På 1818-tinget var han formann i fem av dei tjue komiteane han var med i. I 1821 vart han vald til president i Lagtinget, på det overordentleg storting 1822 var han stortingspresident. Han var i 1821 med i 17 komitear, formann i seks av dei. På tinget i 1822 var han formann i komiteen om statsrevisjonens merknader til eldre reknskap. I 1830 var han både stortingspresident og president i Odelstinget, samt formann i justiskomiteen. Også i 1833 var han stortingspresident, og formann i konstitusjonskomiteen. Tre åre seinare var han visepresident i stortinget og odelstingspresident, pluss formann i justiskomiteen. Dei same verva hadde han også på omframstortinget 1836-37. Same presidentposisjonane kledde han i 1839, men var då formann i bankkomiteen. På tinget i 1842 var han odelstingspresident og leia to komitear, valkomiteen og justiskomiteen. Under båe sesjonane 1845 og 1848 var Falsen stortingspresident og formann i valkomiteen. I 1845 var han i tillegg formann i justiskomite nr 1, medan han i 1848 var formann i fullmaktskomiteen og i konstitusjonskomiteen.

Falsen var medlem av riksretten mot Herman Wedel Jarlsberg og Thomas Fasting i 1821-22.

Han vart i 1847 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden. I 1822 hadde han motteke Nordstjerneordenen.

Valentin Falsen var son av justitiarius Envold de Falsen og ein yngre bror av Christian Magnus Falsen. Han døydde i Kristiansand, tre månader etter han fekk avskjed frå amtmannsembetet.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania 1914, side 234-235, digital utgåve
* *Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947
* Biografisk informasjon om Valentin Falsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**John Collett Postumus Elieson** (21. februar 1810–27. mai 1876) var ein norsk prokurator, embetsmann og stortingsmann. Han var son av Peter Elieson.

Elieson var fødd i Rygge i Østfold. Han vart student i 1828 og cand. jur. i 1832. Deretter var han tilsett i finansdepartementet frå 1834, og fungerte 1836-39 som sorenskrivar i Øvre Telemarks østfjellske distrikt. Frå 1839 til 1859 var han underrettsprokurator i Drammen. I denne perioden var han ordførar i byen i fleire år.

Elieson var stortingsrepresentant for Drammen 1845, 1848, 1854, 1857, 1858, 1859-60. I 1845 var han mellom anna sekretær i Odelstinget og i lovkomiteen. Både i 1848 og 1854 var han sekretær i Stortinget. I 1854 var han også formann i justiskomite nr 1. Han var president i Odelstinget 1857 og 1859-60, visepresident i 1858. Formann i protokollkomiteen i 1859-60.

I 1859 vart Elieson utnemnd til sorenskrivar i Toten. Dette embetet hadde han til døydde på Toten i 1876.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om John Elieson NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**KLM Royal Dutch Airlines** (òg berre **KLM**, eller **Koninklijke Luchtvaart Maatschappij**) er eit nederlandsk flyselskap. Selskapet vart grunnlagt i 1919. I 2004 fusjonerte KLM med Air France til Air France-KLM. Begge selskapa driv enno under eigne namn, men samarbeider tett.

KLM har eit utstrekt rutenettverk i Noreg, og opererer flygingar frå basen sin på Schiphol lufthamn utanfor Amsterdam til Bergen, Oslo, Ålesund, Kristiansand, Sandefjord, Stavanger og Trondheim.

Historie
--------

Ein reklameplakat for KLM frå 1919.
Hovudkvarteret til KLM
KLM vart etablert den 7. oktober 1919, noko som gjer det til det eldste flyselskapet i verda som framleis opererer under det opphavlege namnet sitt. Selskapet starta operasjonar året etter, med ei flyging frå London til Amsterdam. Det gjekk eit år til før selskapet byrja å operera ruteflygingar. 

Innan 1926 hadde KLM faste flygingar til Amsterdam, Rotterdam, Brussel, Paris, London, Bremen, København og Malmö. Selskapet starta òg tidleg med interkontinentale operasjonar, og hadde allereie i 1929 ei flyrute til Nederlandsk Austindia (noverande Indonesia). Selskapet opna noke år seinare nok ei interkontinental rute mellom Amsterdam og Curaçao.

Flåten og talet på destinasjonar voks i takt med den aukande passasjermengda. Drifta til selskapet opphøyrde under andre verdskrigen, men vart raskt reetablert etter slutten av krigen. Selskapet gjekk til innkjøp av endå større fly gjennom 1960-, 70- og 80-talet, og danna i 1989 ein allianse med det amerikanske flyselskapet Northwest Airlines. I 2008 vart Northwest Airlines slått saman med Delta Airlines, og KLM heldt fram dette samarbeidet. Det norske flyselskapet Braathens var òg medlem av denne alliansen fram til det fusjonerte med SAS i 2004. KLM er i dag medlem av flyalliansen SkyTeam.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2. januar 2020» frå Wikipedia på bokmål, den 9. januar 2020.*




1. 1 2  ; utgjevingstidspunkt: desember 2019; vitjingsdato: 12. desember 2021.
2. ↑  .
**Monique Éwanjé-Épée** (fødd 11. juli 1967) er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar som i 1990 vart europameister på 100 meter hekk. 

18 år gammal vann ho 100 meter hekk i junior-EM. Tre år seinare enda ho sjuandeplassen i øvinga ved Sommar-OL i Seoul. 29. juni 1990 sette ho fransk rekord på 12,56 sekund. Seinare same sommaren vann ho gullmedaljen i europameisterskapen i Split, med tida 12,79 slo ho sølvmedaljør Gloria Siebert 2 med 12 hundredels sekund. Året etter kom ho fjerdeplass i VM-finalen i Tokyo etter eit løp på 12,84. Sidan var ho lang unna finaleplass i Sommar-OL 1992, Friidretts-EM 1994 og -VM 1996, samt Sommar-OL 1996. 

Éwanjé-Épée vart nummer 2 på 60 meter hekk i så vel Innandørs-EM 1990 i Glasgow, som Innandørs-VM 1991 i Sevilla og i Innandørs-EM 1992 i Genova. I alle desse tre tevlingane måtte ho sjå seg slått av Ljudmila Narozjilenko som representerte Sovjetunionen og Russland. Bestetida 7,82 sekund i 60 meter hekk oppnådde i Paris vinteren 1991.

Kjelder
-------

* Monique ÉWANJÉ-ÉPÉE | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Monique Éwanjé-Épée» frå Wikipedia på engelsk, den 19. august 2023.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Riksantikvaren – direktoratet for kulturminneforvaltning** er fagleg rådgjevar i utviklinga av den statlege kulturminnepolitikken, og arbeider for at viktige kulturminne, kulturmiljø og landskap blir tekne vare på. Direktoratet ligg under Klima- og miljødepartementet. Riksantikvaren har ansvar for at den statlege kulturminnepolitikken blir gjennomført og har eit overordna fagleg ansvar for fylkeskommunene og Sametingets arbeid med kulturminne, kulturmiljø og landskap.

Historie
--------

Riksantikvaren vart skipa i 1912 som offentleg embete etter initiativ av Foreningen til norske Fortidsminnesmerkers Bevaring for å ha oppsyn med ivaretakinga og restaureringa av kunstnerisk og historisk verdfulle gamle bygningar som ikkje var underlagt eit museum. Då Harry Fett var riksantikvar, vart etaten bygd ut til eit vidfemnande institutt for vern og forsking. Riksantikvaren vart underlagd Miljøverndepartementet frå 1973, og fekk direktoratstatus i 1988.

Organisering
------------

Biblioteket hjå Riksantikvaren. Foto: Eva Eide

Direktoratet har om lag 160 tilsette, med kontor i Dronningens gate 13 i Oslo. Det er òg distriktskontor i Bergen, Tønsberg og Trondheim.

Riksantikvaren har fire avdelingar:

* Organisasjonsavdeling
* Kulturminneavdeling
* Avdeling for kunnskapsutvikling
* Samfunnsavdeling

Riksantikvaren har òg eit spesialbibliotek for kulturminnevern.

Riksantikvarens arkiv har mellom anna mange teikningar og fotografi som baserere seg på Fortidsminneforeingas samling av dokumentasjon frå kulturminnnevernets pionertid.

Oppgåver
--------

Riksantikvaren har det overordna faglege ansvaret for kulutrminneforvaltninga og fungerer som rådgjevar for Klima-og miljødepartementet.

### Bevaringsprogrammer

Riksantikvaren har ti bevaringsprogam for å sikre, setje i stand og kartleggje tilstanden til kulturminne. Dei ti programma er:

* Freda bygningar i privat eige
* Samiske kulturminne
* Stavkyrkjene
* Verdsarven
* Tekniske og industrielle kulturminne
* Brannsikring av tette trehusmiljø og stavkyrkjer
* Fartøy
* Ruinar
* Bergkunst
* Utvalde arkeologiske kulturminne

Liste over riksantikvarar
-------------------------

* 1912–1913: Herman Major Schirmer
* 1913–1946: Harry Fett
* 1946–1958: Arne Nygård-Nilssen
* 1958–1977: Roar Hauglid
* 1978–1991: Stephan Tschudi-Madsen
* 1991–1997: Øivind Lunde
* 1997–2009: Nils Marstein
* 2009–2009: Sjur Helseth (konstituert frå 20. august til 22. oktober)
* 2009–2018: Jørn Holme
* 2018– : Hanna Geiran

Kjelder
-------

* 

* «Riksantikvaren» av Stephan Tschudi-Madsen i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Riksantikvarens nettsider

1. ↑  Endringshistorie for Riksantikvaren
2. ↑  Talet på tilsette i følge Norsk samfunnsvitenskapelig datatjenestes forvaltningsdatabase

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* BR orgnr

 |
**Háskóli Íslands** eller **Universitetet på Island** er eit statleg universitet. Det blei stifta i 1911. I det fyrste året blei 45 studentar immatrikulert. I dag tener Háskóli Íslands dei 285 000 innbyggjarane til landet. Ca. 8000 studentar er talet i dag, fordelt på elleve fakultet.

I tillegg til dei store fakulteta er det mange forskingsavdelingar forbundi til universitet. Med 423 tilsette lærarar, omtrent 1800 andre lærarar og om lag 281 forskarar og administratorar er Háskóli Íslands den største enkeltarbeidsplassen på Island. Dei fyrste 29 åra var universitetet i alltingshuset i sentrum av Reykjavík. I 1933 fekk universitetet eit spesialløyve til å starte eit lotteri. Universitetslotteriet som starta i 1934 er stadig ein hovudkjelde til investeringar i bygningsmassen. I 1940 flytta universitetet inn i det nye hovudbygget (Aðalbygging) på universitetsområdet ved Suðurgata. Der er de fleste bygningane au i dag.

Universitetet på Island kan tilby studiar i 60 forskjellige emne. Dei mest populære blant utvekslingsstudentar er historie (særs gammalislandsk historie), litteratur (særs sagalitteraturen) og geologi/naturgeografi (særs vulkanologi, glasiologi, seismikk og geotermikk), av openberre grunnar.

Undervisingsspråket er islandsk, men nokre kurs er tilrettelagt for utanlandske studentar sånn at dei kan fylle eit år med kurs der undervisingsspråket er engelsk. Utlendingar får lov til å skrive eksamen på engelsk i alle kurs. Dei fleste sensorane forstår au eit skandinavisk språk, og da er det mogleg for nordmenn å skrive eksamen på norsk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesider: www.hi.is på engelsk og www.hi.is på islandsk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 59°55′56″N 10°42′49″E﻿
**Noregs musikkhøgskole** på Majorstua i Oslo er den høgaste utdanningsinstitusjonen for musikk i Noreg. Institusjonen vart grunnlagd i 1973, men har røter attende til 
Musikkonservatoriet i Oslo, som vart danna som Organistskolen i Kristiania av Ludvig Mathias Lindeman og Peter Lindeman i 1883. 

Noregs musikkhøgskole (NMH) har 475 studieplassar, og tilbyr utdanning på bachelor-, master- og PhD-nivå innan utøvande musikk, komposisjon, musikkpedagogikk og musikkterapi. Det er mogleg å studere klassisk musikk, improvisert musikk/jazz og norsk folkemusikk.

I tillegg til musikkutdanning driv NMH med konsertverksemd og forsking. Dei tilbyr òg etterutdanning i mellom Administrasjon og ledelse og Minoritetskulturar i musikkundervisning.

I 2007 innvigde NMH eit nytt undervisningsbygg, *2. hus*, i tilknyting til det eksisterande bygget ved Chateau Neuf på Majorstua.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* 

* Noregs musikkhøgskole i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Statlege høgskolar og universitet i Noreg |
| --- |
| Universitet | 
* Agder
* Bergen
* Nord
* NMBU
* NTNU
* Oslo
* Oslomet
* Stavanger
* Søraust-Noreg
* Tromsø

 |
| Vitskaplege høgskolar | 
* Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo
* Høgskolen i Molde
* Kunsthøgskolen i Oslo
* Noregs handelshøgskole
* Noregs idrettshøgskole
* Noregs musikkhøgskole

 |
| Regionale høgskolar | 
* Innlandet
* Samisk
* Vestlandet
* Volda
* Østfold

 |
| Andre statlege høgskolar | 
* Forsvarets høgskole
* Politihøgskolen
* Høgskolen og utdanningssenteret for kriminalomsorga

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BR orgnr

 |
**Omónia** (gresk Ομόνοια) er ein bydel i Lemesós (Limassol) på Kypros. Bydelen ligg i nærleiken av Lemesós hamn, ei av de største kommersielle hamnene i Middelhavet, kjend på Kypros som ein heim for intens kommersiell skipsfart.

Plassering
----------

Kart over Omónia
I vest grensar Omónia til Ájos Spyrídonas, i sør til Tsiflikoúdia, i aust til Ájos Ioánnis og i nord til Apóstolos Andréas. I nærleiken ligg den nye hamna i Limassol.

Historie
--------

Før 1960 var Omónia-området ei stor slette, der det berre var nokre få gardshus. I 1938–39, under det britiske styret, vart det bygd ein flyplass i området. Flyplassen vart driven av britane og vart rekna som nødvendig på grunn av andre verdskrigen som eit vern mot den tyske marinen og luftvåpenet, både for Kypros og for leirane som allierte styrkar hadde sett opp i Palestina og Egypt.

Rullebanen starta frå Omónia-området og heldt fram inn i Ájos Spyrídonas-området. Landområdet, som vart beslaglagt av britane, tilhøyrde gresk-kypriotiske grunneigarar. Etter krigen heldt flyplassen fram å operera i fleire år, men i 1947–48 vart han forlaten og landet vart returnert til eigarane.

På 1960-talet byrja ei utbygging av området, noko som resulterte i skipinga av bydelane Ájos Spyrídonas og Omónia. Rullebanen vart likevel ikkje fjerna og vart brukt i nokre år som øvingsstad for sjåførar under opplæring, og området blei framleis ofte omtalt som «flyplassen».

Folkesetnad
-----------

I følgje folketeljingane på Kypros har folkesetnaden i Omónia auka med åra.

Kjelder
-------

1. ↑  «Folketeljing Kypros 2011» (på engelsk). CYSTAT. Arkivert frå originalen 17. september 2023. Henta 17. september 2023.
2. 1 2 3  Nettavisa offcite.cy "Λεμεσιανοί Το Γνωρίζατε; - Αυτό ήταν το άγνωστο αεροδρόμιο της Λεμεσού - Λειτούργησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο" (*Dette var den ukjende flyplassen i Lemesós*)]
3. 1 2 3  Avisa *Lemesos* "Η Λεμεσός είχε αεροδρόμιο, ξεκινούσε από την Ομονοίας και είχε δίαυλο στην Μίλτωνος στο Ζακάκι" (*Lemesós hadde flyplass*)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 69°10′S 70°53′W﻿

**Rouen Mountains** er ei markant fjellkjede på kring 2800 moh nord på Aleksanderøya i Antarktis. Ho er 60 km lang frå nordvest til søraust og går frå Mount Bayonne til Care Heights og Mount Cupola. Fjellkjeda har nokre av dei høgaste fjella på Aleksanderøya, i lag med den nærliggande Douglas Range. Mount Paris er det høgaste punktet i Rouen Mountains, på kring 2800 moh. 

Fjella vart først kartlagde av Den franske antarktisekspedisjonen i 1908-10 under J. B. Charcot og vart namngjeven av han etter den franske byen Rouen. Charcot indikerte ein sprekk i fjella sør for Mount Paris, men flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947-48, som vart tolka av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) indikerte at fjella er kontinuerlege søraust til Mount Cupola. Dei vart delvis kartlagde frå FIDS i 1948 og ytterlegare skissert frå amerikanske satelittbilete frå januar 1974 og februar 1975.

Sjå òg
------

* Havre Mountains
* Lassus Mountains
* Walton Mountains

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Rouen Mountains» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Marie de Rabutin-Chantal, marquise de Sévigné** (5. februar 1626–17. april 1696), kjend som **Madame de Sévigné**, var ein kjend fransk brevskrivar. Dei fleste av breva hennar var stila til dottera, som ho brevveksla med i nesten 30 år.

Liv og virke
------------

Marie de Rabutin-Chantal var dotter av Celse Bénigne de Rabutin, baron de Chantal, og Marie de Coulanges. Ho var den einaste av dei tre barna til paret som voks opp.
Far hennar var ein offiser frå ei gammal, men ikkje særleg velståande burgundisk adelsslekt. Han døydde i strid under omleiringa av La Rochelle i 1627. Mora kom frå ein nyadeleg bankierfamilie; ho døydde i 1633. Marie fekk deretter ei høg utdanning under vernet til først mora sine foreldre og deretter av morbroren Christophe de Coulanges, abbé de Livry.

I 1644 blei ho gift med marki Henri de Sévigné frå Bretagne. Henri var stadig utru og sløsa med pengar, men morbroren til Marie hadde ordna ekteskapskontrakten slik at det meste av hennar formue blei halden fråskild frå den til mannen. 4. februar 1651 blei Henri de Sévigné dødeleg såra i ein duell med *chevalier* d'Albret, og døydde to dagar etter. Madame de Sévigné blei enkje 24 år gammal, og giftet seg aldri opp att.

Ho delte tida si mellom godset til ektemaken i Bretagne og Paris, der hun ofte vitja Nicolas Fouquet sin salong. Ho var også nær ven av La Rochefoucauld og Madame de La Fayette.

Dottera hennar Françoise gifta seg i 1669 med François Adhémar de Monteil, greven av Grignan. Etter at svigersonen var blitt guvernør i Provence og drog dit med kona si, byrja Madame de Sévigné den kjende brevvekslinga si med dottera, som varte frå 1671 fram til de Sévigné døydde. Frå 1673 blei breva hennar sirkulerte i kopiar.

Då sonen gifta seg i 1684 delte ho opp eigedommane sine mellom barna og heldt berre på ei privat inntekt for seg sjølv. Ho døydde i 1696 med ein feber, kanskje influensa eller lungebetennelse.

Ei samling av breva hennar blei gjeven ut i 1725 av dotterdotter hennar Pauline de Simiane, som gav ut fleire utgåver i 1734-1737 og 1754.

Kjelder
-------

1. ↑  Leonard Tancock. *Introduction: Madame De Sévigné Selected Letters*. Penguin Classics. s. 9.

* *Denne artikkelen bygger på «Marie de Rabutin-Chantal, marquise de Sévigné» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mai 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Madame de Sévigné**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**World Organization of the Scout Movement** (*Den verdsomspennande speidarorganisasjonen*), oftast forkorta WOSM, er ein global organisasjon som støttar gutespeidarforbund i 153 land. Han har hovudkvarter i Genève i Sveits. WOSM arrangerer kvart fjerde år ein verdsjamboree. Motstykket for jentespeidarar heiter World Association of Girl Guides and Girl Scouts (WAGGGS).

Merket
------

WOSM-medlemskapsmerket er eit lilla, sirkelforma merke med ein fransk lilje i midten, omringa av eit sirkelforma tau som er knytt saman med ein båtmannsknop nedst. Fleur-de-lis er eit gamalt symbol, tidlegare brukt av Baden-Powell i British Army og seinare også brukt i speiding. Pilspissen representerer pila mot nord på eit kompass, og skal vise speidarane vegen til teneste og eining. Dei tre punkta på fleur-de-lis-en representerer dei tre punkta i speidarløftet, tene Gud, hjelpe andre og leve etter speidarlova. Dei to femtagga stjernene står for sanning og kunne, og dei ti taggane representerer dei ti punkta i speidarlova. Tauet rundt merket symboliserer verdsomspennande venskap.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
**378** (romartal CCCLXXVIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

* 8. august: Slaget ved Adrianopel. Keisar Valens av Romarriket missa livet, og gotarane vann over romarane.

Fødde
-----

*

Døde
----

* 

**<<   300-talet   >>**
<< 300 | 301 | 302 | 303 | 304 | 305 | 306 | 307 | 308 | 309 | 310 | 311 | 312 | 313 | 314 | 315 | 316 | 317 | 318 | 319 | 320 | 321 | 322 | 323 | 324 | 325 | 326 | 327 | 328 | 329 | 330 | 331 | 332 | 333 | 334 | 335 | 336 | 337 | 338 | 339 | 340 | 341 | 342 | 343 | 344 | 345 | 346 | 347 | 348 | 349 | 350 | 351 | 352 | 353 | 354 | 355 | 356 | 357 | 358 | 359 | 360 | 361 | 362 | 363 | 364 | 365 | 366 | 367 | 368 | 369 | 370 | 371 | 372 | 373 | 374 | 375 | 376 | 377 | 378 | 379 | 380 | 381 | 382 | 383 | 384 | 385 | 386 | 387 | 388 | 389 | 390 | 391 | 392 | 393 | 394 | 395 | 396 | 397 | 398 | 399 >>



***<*   300-talet  *>***<< 300 | 301 | 302 | 303 | 304 | 305 | 306 | 307 | 308 | 309 | 310 | 311 | 312 | 313 | 314 | 315 | 316 | 317 | 318 | 319 | 320 | 321 | 322 | 323 | 324 | 325 | 326 | 327 | 328 | 329 | 330 | 331 | 332 | 333 | 334 | 335 | 336 | 337 | 338 | 339 | 340 | 341 | 342 | 343 | 344 | 345 | 346 | 347 | 348 | 349 | 350 | 351 | 352 | 353 | 354 | 355 | 356 | 357 | 358 | 359 | 360 | 361 | 362 | 363 | 364 | 365 | 366 | 367 | 368 | 369 | 370 | 371 | 372 | 373 | 374 | 375 | 376 | 377 | 378 | 379 | 380 | 381 | 382 | 383 | 384 | 385 | 386 | 387 | 388 | 389 | 390 | 391 | 392 | 393 | 394 | 395 | 396 | 397 | 398 | 399 >>
Teiking av Mausoleion i Halikarnassos.
Eit **mausoleum** er eit monumentalt gravmæle reist over ein eller fleire avdøde. Ordet kjem frå Mausoleion, eit veldig gravmæle reist til minne om den persiske satrapen Mausolos av enkja hans Artemisia, kjend som eitt av dei sju underverka i Antikken.

Gjennom tidene har mausoleum særleg vore reist for herskarar og slektningane deira, som pyramidane i Egypt, Taj Mahal frå Mogul-India, Anıtkabir i Tyrkia eller Kumsusan-palasset i Nord-Korea. Etterkvart byrja også høgtståande personar, som adel og rikfolk, reisa mindre mausoleum for seg sjølv. Kulturpersonlegdommar kan også ærast med særskilde mausoleum, som Panthéon i Paris.

I mausoleum kan leivningane av avdøde ligge i sarkofagar, under golvet eller i nisjar i veggane, eller det kan vere urner som er sett inn i eit columbarium. 

* De Grey-mausoleet i Maulden i England.De Grey-mausoleet i Maulden i England.
* Ho Chi Minh-mausoleet i Hanoi.Ho Chi Minh-mausoleet i Hanoi.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Mausoleum**

Kjelder
-------

* «mausoleum» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Denne artikkelen bygger på «Mausoleum» frå Wikipedia på bokmål, den 16. april 2009.*


| * v
* d
* e
Muslimsk arkitektur |
| --- |
| Bygningstypar | hamam**·** khanaqa**·** kasbah**·** madrassa**·** mausoleum**·** moské**·** souk | Den muslimske truvedkjenninga i arabisk kalligrafi, forma som ein moské. |
| Bygningsdetaljar | arabesk**·** arabisk kalligrafi**·** arkade**·** minaret**·** minbar**·** mihrab**·** muqarna**·** sahn**·** iwan**·** kuppel**·** vindfangar |
| Anna | muslimske hagar**·** Kaba**·** qibla |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Kvitsoleie** |
| 

  |
| **Systematikk** |
| **Domene:** | Eukaryota |
| **Rike:** | Plantae |
| **Klasse:** | Eudicotyledonae   |
|
|
| **Orden:** | Ranunculales |
| **Familie:** | Ranunculaceae 
  |
| **Slekt:** | Ranunculus 
  |
| **Art:** | *C. platanifolius* |
|
| Vitskapleg namn |
| Ranunculus platanifolius

Linné  |

**Kvitsoleie** er ei 4-12 dm høg plante som veks i frodige og fuktige lier, spesielt i bjørkebeltet, men også over tregrensa og i låglandet. Her i landet er arten først og fremst utbreidd i Sør-Noreg, frå Vest-Agder i sør og nordover til sør i Nordland. På Sørøya i Finnmark finst ein isolert førekomst. I Jotunheimen er planta funnen opp til 1400 m.o.h.
Elles finst kvitsoleia over store delar av Europa.

Planta har ein høg, snau stengel, store, handdelte blad og langskafta, kvite blomar. Begerblad og kronblad fell tidleg av. Blomstrar omkring juni.

Kjelder
-------

* Tysk wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
**Olav Sunde** (17. august 1903–10. november 1985) var ein norsk spydkastar frå Oslo. Han vann ein OL-bronse i øvinga i 1928 og tok ni NM-titlar.

Aktiv
-----

Sunde, som var son til innflyttarar frå Stryn, faren var lærar, melde seg inn IK Tjalve og tevla for denne klubben i alle sine aktive år. Frå 1927 til 1937 vann han ni av dei elleve norske meistertitlane i spydkasting, åra 1929 og -32 deltok han ikkje.

Sunde vann bronsemedaljen under Sommar-OL 1928 i Amsterdam med eit kast på 63,97 meter. Svenske Erik Lundquist vart olympisk meister med 66,60 m, olympisk rekord, framom Béla Szepes frå Ungarn som fekk notert 65,26 m. Sunde forbetra elles den norske spydrekorden til 65,28 m i OL-sesongen.

Sunde sette sin åttande og siste noregsrekord i spydkast under landskampen mot Sverige på Bislett stadion midt i juni 1932. Med 67,04 meter vann han ein suveren siger, noregsrekorden stod seg i 14 år. Sunde var norsk flaggberar under Sommar-OL 1932 i Los Angeles, der Noreg stilte med fem utøvarar. I OL-tevlinga enda han elles niandeplass med eit kast på 60,81 meter.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1925: Sølvmedalje - 100,48 m (med begge hender)
* 1926: Sølvmedalje - 109,71 m (med begge hender)
* 1927: Gullmedalje - 61,66 m (med beste hand)
* 1928: Gullmedalje - 62,21 m
* 1930: Gullmedalje - 65,11 m
* 1931: Gullmedalje - 63,25 m
* 1933: Gullmedalje - 62,98 m
* 1934: Gullmedalje - 63,06 m
* 1935: Gullmedalje - 63,09 m
* 1936: Gullmedalje - 64,22 m
* 1937: Gullmedalje - 61,20 m
* 1939: Sølvmedalje - 61,20 m

Kjelder
-------

* *Raskest, høyest, lengst i 100 år*. 1986

* *Denne artikkelen bygger på «Olav Sunde» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mai 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Universitetet i Leiden**  er det eldste universitetet i Nederland. Det ligg i Leiden i provinsen Zuid-Holland, og har meir enn 27 000 studentar.

Universitetet i Leiden er medlem av Coimbragruppa, Europaeum og League of European Research Universities.

Historie
--------

Universitetet i Leiden vart grunnlagt i 1575 av Vilhelm I av Oranien; Huset Oranien-Nassau og universitetet har framleis tette band. Tidleg vart framståande forskarar knytt til universitetet, og det fekk snart rykte på seg som eit av dei fremste lærestadane i Europa. Det var ved dette universitet som René Descartes sine teoriar fekk sitt første gjennombrot, og det vart òg eit sentrum for filologi, botanikk og medisinsk vitskap. Til skilnad frå universiteta i Frankrike og Italia, vart Leiden òg ein viktig stad for protestantismen; då Justus Lipsius konverterte til katolisismen i 1590 måtte han truleg oppgi sitt professorat ved universitetet.

Det første universitetetområdet var ved St. Barbaraklosteret, men det flytte i 1581 til det dominikanske Kvitnonnenklosteret. Bygningen vart øydelagt i 1616, men universitetet eig framleis tomta.

Mellom dei mest berømte institusjonane ved universitetet er observatoriet frå 1633, det naturhistoriske museet med sitt anatomiske teater, det historiske museet (*Museum van Oudheden*) i tillegg til Hortus Botanicus. Universitetsbiblioteket har meir enn 3,5 millionar bøker.

Galleri
-------

* 
* 
* 
* 
*

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Universitetet i Leiden» frå Wikipedia på bokmål, den 21. desember 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Universitetet i Leiden**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Arizona State University** er eit delstatleg universitet med hovudsete i Tempe i Arizona i USA. Universitetet har kring 51 000 studentar i Tempe, 8 200 i Phoenix, og 6 500 i Mesa.

Skulepengane er på om lag 4 450 dollar per år (2006). Det vert tildelt grader heilt opp til doktorgrad (Ph.D) ved Tempe og Mesa, og mastergrad i Phoenix.

Senter for evaluering av kvaliteten av universitet (CMUP) ved Arizona State University er kjent for den årlege rapporten «The Top American Research Universities».

Historie
--------

Universitetet vart grunnlagt i 1885 og gjekk under fleire ulike namn fram til det fekk namnet *Arizona State College* i 1945 og til slutt *Arizona State University* i 1958.

Skular (utval)
--------------

* Katherine K. Herberger College of the Arts
* W. P. Carey School of Business
* Ira A. Fulton School of Engineering
* Sandra Day O’Connor College of Law
* Morrison School of Management and Agribusiness
* Walter Cronkite School of Journalism and Mass Communication

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Arizona State University**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NLA

 |