recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ann-Louise Skoglund** (fødd 28. juni 1962) er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar som tevla på sprintdistansane og hekkeøvingane. Ho vann 400 meter hekk ved friidretts-EM 1982 og har framleis, 2015, den svenske rekorden på distansen. Skoglund tevla for IF Göta i Karlstad.

### Aktiv

Femten år gammal vann Skoglund den fyrste av i alt 15 nasjonale meistertitlar i friidrett på bane. Ho vann då 100 meter hekk under den svenske meisterskapen 1977. I åra fram til 1986 sikra ho seg fem gullmedaljar på korthekken og like mange på 200 meter, samt to på både 400 m og spesialdistansen 400 m hekk, pluss eitt gull på 100 m. 200-meteren vann ho fem år på rad, 1982-86.

18 år gammal deltok Skoglund i dei olympiske leikane i Moskva i 1980 på 400 meter, der ho rauk ut allereie etter forsøksløpa. 

Skoglund overraska stort og vann 400 meter hekk i EM 1982 i Aten med tida 54,57 sekundar. Ho vart så nummer seks på same distansen under friidretts-VM 1983 i Helsinki. Året deretter kom ho på femteplass då dei olympiske sommarleikane 1984 fann stad i Los Angeles, men var einast to hundredels sekund bakom bronsevinnaren. 

Skoglund var lenge svensk rekordhaldar på 400 meter med 51,69 sekundar, ei tid oppnådd i Stockholm sommaren 1986. Enno i 2015 har ho den svenske rekorden på 400 meter hekk, tida 54,15 presterte ho ved EM 1986 i Stuttgart, der ho vart nummer fire. Marina Stepanova frå Sovjetunionen vann løpet framom austtyskarane Sabine Busch og Cornelia Feuerbach.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1980 i Moskva: Utslått i forsøka på 400 m
* EM 1982 i Aten: Gullmedalje på 400 m hekk – 54,57, framom Petra Pfaff (54,90)
* VM 1983 i Helsinki: Nr 6 på 400 m hekk – 54,80
* OL 1984 i Los Angeles: Nr 5 på 400 m hekk – 55,43
* EM 1986 i Stuttgart: Nr 4 på 400 m hekk – 54,15

Ho er medlem av Sveriges Olympiska Kommitté.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ann-Louise Skoglund» frå Wikipedia på svensk, den 20. juni 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ann-Louise Skoglund» (på engelsk). Olympedia. Henta 5. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Magnus Gothilf Oppen** (4. september 1835–1. mars 1913) var ein norsk trelasthandlar, skipsbyggjar, samt stortingsmann for Høgre, fødd i Elverum. Han var far til Magnus H. Oppen.

Oppen var son til ein offiser. Han var først sjømann, sidan gjekk han skule i England og Frankrike, der han lærde språk og studerte skipsbyggjing. Sidan arbeidde han fem år på eit skipsreiar- og trelastkontor i Noreg. Frå 1860 dreiv han med eksport av trelast frå eige sagbruk i Tjølling. I 1865 byrja han i tillegg med skipsbyggjing i same heradet. Største skipet han bygde, eit seglskip i tre kalla «Excelsior» var på 1 400 tonn.

Han var medlem av heradsstyret i Tjølling frå 1872 til -90, i fjorten av åra var han ordførar. Elles formann i Norsk Skibsrederforening i mange år. 

Oppen representerte Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1889-91 og 1900-06. På alle tre tingsamlingane var han medlem av tollkomiteen. Elles var han medlem av særkomiteen om sjødugleiken til skip 1901-02 og av valkomiteen 1903-06. 

Han døydde på garden sin, Gloppe i Tjølling, i 1913.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Heckler & Koch USP
**Heckler & Koch USP** (*Universelle Selbstladepistole*) er ein tysk halvautomatisk pistol introdusert i 1993. Pistolen har ein locked-breech-lås lik Browning P 35 HP. Dei vanlegaste kalibera er kaliber 9 mm Parabellum og kaliber .40 Smith & Wesson. Pistolen finst i fleire ulike variantar. 

I Tyskland har dei teke i bruk to variantar av USP; hæren har teke inn éin som P8 og det føderale politiet har teke inn éin som P10. P8 er ein standard USP, medan P10 er kompakt-varianten. Begge brukar berre 9 mm Parabellum. I USA er han i liten grad teken i bruk i politiet på grunn av at han er dyr i høve til pistolar som Beretta og GLOCK. I Noreg har politiet ifølgje Aftenposten 7. juli 2006 kjøpt inn 7500 eksemplar, men GLOCK-firmaet har trua med rettssak fordi dei meiner deira pistol har vorte forbigått på feilaktig grunnlag.

Kjelddr
-------

1. ↑

* *Denne artikkelen bygger på «Heckler & Koch USP» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juli 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Heckler & Koch USP**

* Official website (International)
* Modern Firearms
* Photo and information about the HK USP pistols Arkivert 2006-07-01 ved Wayback Machine.
* USP Series page from HK Defense website
* USP Compact Series page from HK Defense website
* USP Tactical page from HK Defense website
* USP Expert page from HK Defense website
* Pictures, videos and detailed information for all of HK's Firearms at HKpro.com
* Pistole P8 in parts, Bundeswehr version of USP, nearly identical

Manualar
--------

* Gun Manual from Nazarian
Numerisk tilnærming av eit diffraksjonsmønster frå ei opning med breidde lik bølgjelengda.
Fargespelet på ein CD skuldast optisk diffraksjon.
**Diffraksjon** er eit bøyingsfenomen ved forplanting av bølgjer. Når bølgjer (av t.d. lyd eller ljos) sendast igjennom snevre opningar godt og vel på storleik med bølgjelengda, spreiast dei i særskilde mønster.

Eit døme på optisk diffraksjon kan ein sjå på CD- og DVD-plater, der informasjonen på «data-sida» dannar eit meir eller mindre regelmessig mønster med detaljar på storleik med lysbølgjer. Ljos med ulike bølgjelengder (dvs. ulike fargar) reflekterast i ulike retningar, så sett i elles «fargelaust» kvitt ljos strålar plata i fargerike «regnbogemønster».

Sjå òg
------

* Interferens

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Diffraksjon» frå Wikipedia på bokmål, den 15. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* NDL

 |
GommeFoto: Eirik Newth

**Gomme** eller **gome** er ein tradisjonsrik norsk mjølkerett. Ein teori om namnet *gomme* er at det kjem av «gumma» 'kone', fordi det ofte vart brukt som mat for kvinner som nettopp hadde født.

Framgangsmåte
-------------

Som med mange tradisjonsrettar, varierer framgangsmåten for å laga gomme frå plass til plass. Det som er felles er at ein kokar mjølk og tilset kulturmjølk eller løype for å skilja ut ostemassen. Mjølka skal koka til ho skiftar farge, og dette tek fleire timar. Deretter dampar ein inn myse og ostemasse til han får ein grautaktig konsistens som kan skjerast med kniv når han er stivna. Han er gulbrun til raud på farge og har mange kvite ostekorn i massen. Andre moglege ingrediensar er egg, mjøl og sukker.

Tradisjon frå Hardanger
-----------------------

I Hardanger har gomme alltid vore brukt som festmat. Der var det viktig at gommen var glatt og fin og ikkje klumpa seg, for då vart det rekna som dravle. Under bryllaup i Hardanger var gomme ein sjølvsagt del av festen. Då skulle gommen kokast i koparkjelar, før ein hadde han over i rosemålte tiner eller kjengjer der det skulle stå både namn og årstal. Gjestene bar kjengjene med seg til festen, og det var alltid stor konkurranse blant konene om kven som var flinkast til å laga gomme. Og for å skapa fest rundt gommen, skulle han setjast på bordet av den bunadskledde gjevaren, med felespel til.

Sjå også
--------

* Dravle
* Haglette

Kjelder
-------

* 

* «gomme\_-\_melkerett» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Matoppskrift.no om Gomme, og tradisjonane i Hardanger.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Gomme. Oppskrift i Kokebok på Wikibøker. |

* Tine.no: Oppskrift på Gomme frå Sør-Trøndelag.[*daud lenkje*]
* Dinmat.no: Gomme som hos tante Elisabeth.
* Aalan Gård: Geitegomme.
**Na'an** (hebraisk skrift נַעַן) er ein kibbutz nær byen Rehovot i Israel. Han ligg innafor Det sentrale distriktet og høyrer til Gezer regionale kommune, med grenser til landsbyane Ganei Hadar, Ramot Meir og Sitria.

Kibbutzen vart grunnlagd i september 1930 av 42 medlemmar frå ungdomsgruppa Noar HaOved, på landområde kjøpt frå den arabiske landsbyen Al-Na'ani. Namnet på landsbyen og kibbutzen kjem truleg frå den bibelske byen Na'amah (Josva 15:41).

Før staten Israel vart grunnlagd, var folk frå Na'an aktive i både den britiske jødiske brigaden (to medlemmar frå kibbutzen døydde i andre verdskrigen) og Haganah. Haganah-leiaren og seinare medlem i det israelske parlamentet, Yisrael Galili, var eit medlem av kibbutzen og det vart skjult mange våpen her for Haganah i ein av kjellarane i kibbutzen.

I 1948 vart Na'an hovudkvarteret i det nyoppretta israelske forsvaret for ein operasjon for å frigjere Jerusalem og dei eldre frå den dåverande arabiske byen Ramla signerte ei formell overgjeving av byen på området til kibbutzen.

Hovudnæringa i Na'an var jordbruk, og sidan kunstig vatning. Sidan behovet for kunstig vatning var stort i Israel, byrja Na'an å produsere vatningsutstyr og seint i 1970-åra var han ein dei mest suksessrike fabrikkane i Kibbutzrørsla. I 2007 vart Na'an Irrigation Systems slått saman med det indiske konglomeratet Jain Irrigation i 2007.

Frå 1980-åra og frametter vart kibbutzen gradvis privatisert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Na'an» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Carta's Official Guide to Israel and Complete Gazetteer to all Sites in the Holy Land. (3rd edition 1993) Jerusalem, Carta, s.343 , ISBN 965-220-186-3 (English)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
Gezer regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Gezer**·** Hulda**·** Na'an**·** Netzer Sereni**·** Sha'alvim |
| Moshavim | Azaria**·** Beit Uziel**·** Ganei Yohanan**·** Kfar Bin Nun**·** Kfar Bilu**·** Kfar Shmuel**·** Matzliah**·** Mishmar Ayalon**·** Pedaya**·** Petahya**·** Ramot Meir**·** Sitria**·** Yad Rambam**·** Yashresh**·** Yatzitz |
| Jødiske busetnader | Beit Hashmonay**·** Nof Ayalon |
| Fellesbusetnader | Ganei Hadar**·** Karmei Yosef**·** Mishmar David |
**Ragnhild Stolt-Nielsen** (fødd 16. april 1969) er ein norsk lokalpolitikar for Høgre i Bergen, opphavleg frå Haugesund. Ho er dotter til tidlegare stortingsrepresentant Inger Stolt-Nielsen.

Karriere
--------

Ragnhild Stolt-Nielsen har vore leiar av kontrollutvalet i Bergen bystyre 1999-2003 og nestleiar for Oppvekstkomitéens 2007-2011. Fra 24. januar 2011 har ho vore kommunalråd i Bergen kommune (leiar av Finanskomitéen) og Høgre sin gruppeleiar i bystyret. Ho er også styreleiar i Frøkenstiftelsen, og styremedlem i Bergen Reiselivslag og *Bergen Vann KF*. I tillegg har ho hatt mange ulike verv både i Bergen Høgre og Hordaland Høgre.

Ragnhild Stolt-Nilsen er Hordaland Høgre sin 2. vararepresentant til Stortinget i perioden 2009-2013. Etter at Henning Warloe trekte seg frå alle verv grunna narkotikatiltalen mot han i mars 2012, vart Ragnhild Stolt-Nielsen vald til ny nestleiar i Hordaland Høgre.

Ragnhild Stolt-Nielsen er gift og har tre born.

Kjelder
-------

1. ↑  Profil hjå Hoyre.no
2. ↑  NRK.no, 07.03.12: Hun blir Warloes erstatter
3. ↑  Ragnhild Stolt-Nielsen hjå TV 2 Velgerguiden

* «Ragnhild Stolt-Nielsen». Stortinget.no.

* *Denne artikkelen er omsett frå «Ragnhild Stolt-Nielsen» frå Wikipedia på bokmål, den 7. mars 2012.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Koordinatar: 55°18′43″N 12°23′22″E﻿

Stevns
Stevnsfortet, eit fort med kommandosenter, bustader, ammunisjonsdepot, sjukehus og eit kapell, vart bygd i 1953 i største løyndom i ei djupne av 18 til 20 meter under jordoverflata i Stevns Klint. Fotografiet av korridoren syner flintestein i krit, ein naturleg kombinasjon som gjorde fortet motstandsdyktig mot bomber. Fortet vart lagd ned i 2000, og opna i 2008 som eit museum over Den kalde krigen.
**Stevns** er ei halvøy på Aust-Sjælland i Danmark, sør for København, mellom Køge Bugt og Faxe Bugt sør i Øresund, der sundet går over i Austersjøen. Halvøya er avgrensa frå sjølve øya Sjælland av tre elvar, Tryggevælde Å, Stevns Å og Kildeå. I aust dannar Stevns Klint ei markant grense mot havet. Stevns Klint er ein særs interessant naturformasjon som no er freda. Eit fort, Stevnsfortet, med kommandosenter, bustader, ammunisjonsdepot, sjukehus og eit kapell, vart bygd i 1953 i største løyndom i denne kalkklippa i ei djupne av 18 til 20 meter under jordoverflata. Fortet er no museum. 

Hovudbyen på Stevns er Store Heddinge.

Ifølgje tradisjonen er Stevns riket til alvekongen (dansk: elverkongen).

Fleire gravfelt frå jarnalderen i Himlingøje syner at denne halvøya har vore viktig i dei fyrste hundreåra e.Kr.

Sjå òg
------

* Stevns Kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°54′51.440″N 10°44′34.562″E﻿

Akersgata i Oslo sett i sørleg retning frå Y-blokka. Bygningen bak trea til venstre hyser Finansdepartementet, og den bua bygningen til høgre hyser fleire andre departementskontor.
**Akersgata** er ei gate i Oslo, den går frå Akershus festning til Hammersborg, der den deler seg og går over i Akersveien og Ullevålsveien. Akersgata er om lag 900 meter lang og følgjer Akerryggen, høgdedraget som byrjar på Akersneset og går vidare nordover langs Hammersborg og til Gamle Aker kyrkje. 

Stortingsbygningen ligg med baksida mot Akergata, med eit nytt tilbygg frå 1950-talet langs gata. I 2013 vart Akersgata stengd med bommar på strekninga forbi Stortingsbygningen. I Akersgata ligg òg mykje av Regjeringskvartalet, mellom anna Finansdepartementets bygg i nr 40. 

Fleire bygg langs Akersgata vart skada ved bombeåtaket på regjeringskvartalet 22. juli 2011.

Trefoldighetskirken, Akersgata 60.
Akersgata var tidlegare avisgata i Oslo og dei fleste store avisene helt til der. Etter at Aftenposten i 2003 flytta til Posthuset rett ved Oslo Sentralstasjon og Dagbladet i 2008 flytta til Hamnelageret, vart berre Verdens Gang att i Akersgata. Men i 2014 flytta Aftenposten attende til gata, men inn hjå Verdens Gang, ikkje inn i sitt gamle hus. 

Andre viktige bygg langs Akersgata:

* Astoria hotell
* Trefoldighetskyrkja i Oslo
* Centralteatret
* VG-huset
* St Olav domkyrkje

Bakgrunnsstoff
--------------

* Knut Are Tvedt, red. (2010). «Akersgata». *Oslo byleksikon* (5 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. s. 41–42. ISBN 978-82-573-1760-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| ***Fairytale***  Singel av The Pointer Sistersfrå albumet *That's a Plenty* |
|  |
| B-side | «Love in Them There Hills» |
| **Utgjeve** | Juni 1974 |
| **Innspelt** | 1974, Quadraphonic Studios i Nashville |
| **Sjanger** | Country |
| **Lengd** | 3:11 |
| **Selskap** | Blue Thumb Records |
| Låtskrivar(ar) | Bonnie Pointer, Anita Pointer |
| **Produsent** | David Rubinson |
|
| The Pointer Sisters-kronologi |
| «Steam Heat»
(1974) | *Fairytale* | «Live Your Life Before You Die»
(1975)

 |

**«Fairytale»** er ein song av The Pointer Sisters frå mai 1974. Songen kom ut på albumet *That's a Plenty* og vart skriven av gruppemedlemmane Anita Pointer og Bonnie Pointer. «Fairytale» vart den andre av tre hittar på topp 40 skriven av The Pointer Sisters i den originale utgåva av bandet, som kvartett. Anita Pointer song solovokal på alle desse tre hittane.

Historie
--------

Anita Pointer har fortalt at ho skreiv denne kjærleiksbrotssongen frå personleg erfaring. Før ho vart kjend me The Pointer Sisters, hadde ho skrive reklamar for radio og ho vart kjæraste med ein DJ frå stasjonen KSAN. Han var alt gift. «Han laug til meg og då eg fann ut at han var gift kom songen til meg». «Fairytale» vart skriven medan The Pointer Sisters var på ein av dei første turneane sine, i lag med Dave Mason.

«Fairytale» var ein heilt annan type song enn det som var vanleg for The Pointer Sisters. Songen hadde ein smak av country og vart derfor ikkje vald ut som den første singelen deira. I juni 1974 kom «Fairytale» ut på singel og vart spelt på ein del countrystasjonar. Systrene fekk framføre «Fairytale» på Grand Ole Opry, som den første afroamerikanske vokalgruppa som spelte der. «Fairytale» bådde til slutt 39. plassen på countrysingel-lista i USA, men klatra til 13. plassen på poplista. I Australia nådde singelen 21. plassen og i Canada 42. plassen.

The Pointer Sister vann Grammy-prisen med «Fairytale» for beste countrysong av ein duo eller ei gruppe i 1974. Ei anna ære var då songen vart spelt inn av Elvis Presley den 10. mars 1975 for eit av albuma hans.

Medverkande
-----------

* Solovokal av Anita Pointer
* Korvokal av The Pointer Sisters: Ruth Pointer, Bonnie Pointer og June Pointer
* Produsert av David Rubinson og skriven av Anita og Bonnie Pointer

Lister
------

| Liste (1974) | Plassering |
| --- | --- |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 13 |
| U.S. *Billboard* Hot Country Singles | 37 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fairytale (Pointer Sisters song)» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Anita Pointer: «When I hear the music, I just want to shout»». Metro International (MetroNews.fr). Henta 25. juni 2017.
2. ↑  «Inside Fairytale the Pointer Sisters defiant country kiss-off covered by Elvis». NewsPaperPost.com. Arkivert frå originalen 19. september 2015. Henta 25. juni 2017.
**Ragnvald Eikeland** (8. mai 1921–21. desember 1960) var ein norsk målar fødd i Vats.

Eikeland studerte ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole frå 1943 til 1945, og deretter ved Statens kunstakademi under Per Krohg frå 1945 til 1946. Frå 1947 til 1948 var han ved Kunstakademiet i København. 

Han var representert ved sentrale utstillingar, som Statens årlige Kunstutstilling, Vestlandsutstillingen, i Stavanger Kunstforening og i Gruppen Klyngen i København. Han hadde ei rekkje separatutstillingar.

Eikeland omkom i ei bilulukke i Ober-Bayern, i samband med studiar i Italia i 1960.

Separatutstillingar
-------------------

* 1944: Form og farge, Haugesund
* 1946, 1948, 1951, 1956, 1958, 1960, 1962: Haugesund Kunstforening
* 1949: Blomqvist Kunsthandel, Oslo
* 1949, 1952, 1955: Stavanger Kunstforening
* 1950: Christianssands Kunstforening
* 1951: Bergen Kunstforening
* 1958: Odda Kunstforening

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ragnvald Eikeland» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Eikeland i Norsk kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk kunstnerleksikon
* KulturNav

 |
**Aki Tapani Karvonen** (fødd 31. august 1957) er ein finsk tidlegare langrennar frå Valtimo i Norra Karelen som i tida 1982-89 vann seks medaljar i ulike verdsmeisterskap og olympiske vinterleikar.

### Aktiv

Karvonen vart nummer ti på 30 km under Ski-VM 1982 i Oslo, noko som gav han plass på det finske stafettlaget i 4 x 10 km stafett, eit lag som kom på delt bronseplass med Aust-Tyskland. To år seinare vann han ein ny stafettbronse under Vinter-OL 1984 i Sarajevo. I same leikane tok han sølvmedaljen på 15 km, bak svenske Gunde Svan, og bronsemedaljen på 50-kilometeren, einast Thomas Wassberg og nemnde Svan kom framom på resultatlita. Dessutan vart han nummer fem på tremila.

I Ski-VM 1985 nådde ikkje Karvonen opp på pallen. I si beste tevling, 30 km, enda han som sjettemann. Derimot tok han sølvmedaljen på same distansen då Ski-VM 1987 fann stad i Oberstdorf, Thomas Wassberg vann tevlinga. Under verdsmeisterskapen 1989 heime i Lahti enda Karvonen på fjerdeplass i 15 km klassisk stil, før han gjekk startetappen på Finlands sølvlag i 4 x 10 km stafett.

Karvonen vedgjekk bloddoping i 1985. Bortsett frå dei store meisterskapane, var han sjeldan å sjå høgt på resultatlistene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aki Karvonen» frå Wikipedia på tysk, den 17. februar 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Yoandri Betanzos** (fødd 15. februar 1982) er ein kubansk tidlegare tresteghoppar frå Santiago de Cuba. Han vann sølvmedaljen i øvinga i VM 2003 og VM 2005.

### Aktiv

Betanzos sette personleg rekord med 17,29 meter i 2002-sesongen. Under verdsmeisterskapen i Paris året etter presterte han årsbeste og kneip sølvmedaljen med 2 centimeters margin. I 2004 forbetra han sitt personbeste til 17,53 m, ved dei olympisk leikane i Athen landa han på 17,47 m, ein centimeter for kort til å ta medalje.

I Helsinki-VM 2005 kneip Betanzos ein ny bronsemedalje. Med 17,42 m slo han tredje- og fjerdemann i tevlinga med 2 og 3 cm. Han flytta den personlege rekord en til 17,63 m i 2006 og til sist til 17,65 meter i Havana i 2009. Desse åra lukkast han ikkje nå dei same lengdene i dei største meisterskapstevlingane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2003 i Paris: Sølvmedalje – 17,28 m, bakom Christian Olsson (17,72 m)
* OL 2004 i Aten: Nr 4 – 17,47 m
* VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 17,42 m, bakom Walter Davis (17,57 m)
* VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa (16,54 m=nr 20)
* VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (16,77 m=nr 17)
* VM 2011 i Daegu: Nr 11 – 16,67 m
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (16,22=nr 23)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yoandri Betanzos» frå Wikipedia på tysk, den 30. juni 2022.*
Eit **lukka uttrykk** eller ei **analytisk løysing** er i matematikk er berre lukka viss, og berre viss, det kan uttrykkast analytisk med eit avgrensa tal på visse «velkjende» funksjonar. Typisk er desse velkjende funksjonane definerte til å vere elementære funksjonar; så uendelege rekkjer, grenser og kjedebrøkar er ikkje lov.

På liknande måte har ei likning eller eit likningssystem ei **lukka løysing** viss, og berre viss, minst ei løysing kan uttrykkast som eit lukka uttrykk. 

Til dømes kan røtene til ei kvadratlikning med komplekse koeffisientar uttrykkast i lukka form med addisjon, subtraksjon, multiplikasjon og deling, samt ved å ta kvadratdrota, alle elementære funksjonar. Det finst derimot femtegradslikningar utan lukka løysingar sjølv om ein nyttar elementære funksjonar, sjå Galoisteori.

Å endre definsjonen til «velkjende» funksjonar ved å inkludere fleire funksjonar kan endre likningssettet med lukka løysingar. Mange kumulative fordelingsfunksjonar kan ikkje uttrykkast i lukka for, med mindre ein reknar spesialfunksjonar, som feilfunksjonen eller gammafunksjonen som velkjende. Det er mogeleg å løyse femtegradslikninga om ein har med generelle hypergeometriske funksjonar, men løysinga er altfor komplisert til å vere algebraisk nyttig. For mange praktiske dataapplikasjonar er det fornuftig å rekne gammafunksjonen og andre spesialfunksjonar som velkjende, sidan ein kan nytte numeriske implementeringar.

Sjå òg
------

* Analytisk uttrykk
* Numerisk løysing
* Datasimulering

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Closed-form expression» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2009.*
**Yobes Ondieki** (fødd 21. februar 1961) er ein kenyansk tidlegare langdistanseløpar.

Aktiv
-----

På 1980-talet studerte Yobes Ondieki i Iowa i USA der han var ein aktiv idrettsmann, særleg i terrengløp. Som langdistanseløpar var han i stand til å halda god fart over lengre tid, men mangla ein god sluttspurt. Under sommar-OL 1988 i Seoul deltok han på 5000 meter, men enda på 12. plass. Også under neste OL, sommar-OL 1992 i Barcelona var det sluttspurten som mangla hjå Ondieki og som gjorde at han enda på ein femteplass.

Ondieki sin største idrettsmedalje er VM-gull på 5000 meter frå Tokyo i 1991. Han sprang inn på 13,14.45 og sette meisterskapsrekord. Dessutan vart Ondieki den fyrste løparen som sprang 10 000 meter på under 27 minutt og dermed sette ny verdsrekord. Dette skjedde på Bislett stadion under Bislett Games den 10. juli 1993, og Ondieki vart tildelt Bislett-medaljen for prestasjonen. Verdsrekorden heldt fram til juli neste år, då han vart slått av William Sigei. 

Ondieki var gift med maratonløparen Lisa Martin frå Australia, men dei er no skilde.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Yobes Ondieki» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Sørsamisk kniv av Tomas Magnusson
**Samekniv** er ein kniv som tradisjonelt er blitt brukt av samar.
Samar har tradisjonelt brukt to typar kniv: Ein liten, gjerne kalla *buiku, puukko* eller *unna niibaš* (*liten kniv*) og ein stor kalla *stuorra niibi* ('stor kniv').
Ein endå større kniv er kjend som *väkipuukko* og kan minne om våpenet sax.

Ein typisk stor samekniv har eit knivblad som er mellom 20 og 45 cm langt. Han har eit langt, breitt og kraftig blad og er ein allsidig reiskap. 

Den store samekniven egner seg til hogging, kvisting og kapping av småtre, rydding av kratt, kløyving av ved og skjering av padleårar, flåing, slakt og knusing av bein og til forsvar og kamp.

Kvinner brukte tradisjonelt knivar til hushaldsarbeid, skinn- og tågarbeid.

Skjeftet er ofte laga av bjørk, og tilpassa bruk med vottar og fingrar som er numne av kulde. 
Tangen går gjennom skjeftet. Samekniven har tradisjonelt ikkje fingervern, men nokre moderne sameknivar kan ha en liten tupp som stopper peikefingeren frå å gli ut på bladet.

Skjeden er gjerne laga av reinskinn. Skaft og skjede kan også lagast av horn eller bein.

Symbolsk tyding
---------------

Etter gammal samisk tru og folkemedisin har kniven hatt ei vernande og lækjande kraft. Han skulle kunne stoppa bløding, lindre gikt og fjerna byllar.
Massingen i holken og beslaget skulle verna mot vonde makter og ulukke.

Galleri
-------

* Sameknivar ved Nordiska museetSameknivar ved Nordiska museet
* Sameknivar ved Nordiska museetSameknivar ved Nordiska museet
* Samekniv av Per NilssonSamekniv av Per Nilsson
* Knivar utstilt av Duodji DreamersKnivar utstilt av Duodji Dreamers
* Kvinneutstyr til belte med knivslireKvinneutstyr til belte med knivslire
* Samekniv, nålehus og pose ved Museum Volkenkunde i LeidenSamekniv, nålehus og pose ved Museum Volkenkunde i Leiden
* Samekniv med guksi (drikkekopp)Samekniv med guksi (drikkekopp)
* Samekniv i slireSamekniv i slire

Kjelder
-------

1. ↑  «Samekniv» i *Det Norske Akademis ordbok*
2. ↑  American Finn. «Finnish Puukko ~ Ultimate Tool». Arkivert frå originalen 6. januar 2017. Henta 24. august 2015.
3. 1 2  «Den ekte samekniven», *Knivsmed Strømeng AS* (på norsk bokmål), henta 7. mai 2022
4. ↑  «Nordic Knives». Henta 5. januar 2017.
5. ↑  «Samekniv med fingervern - Knivsmed Strømeng AS», *nettbutikk.digitroll.no*, henta 7. mai 2022
6. ↑  «Magiske krefter», *Knivsmed Strømeng AS* (på norsk bokmål), henta 7. mai 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Samekniv» frå Wikipedia på bokmål, og «Sami knife» frå Wikipedia på engelsk den 7. mai 2022.*
***Mario Kart 8*** er eit resarspel i *Mario Kart*-serien, utvikla og utgjeve av Nintendo. Det vart annonsert for første gong under E3 2013 og utgjeve internasjonalt til Wii U i mai 2014. Ei utvida utgåve av spelet, ***Mario Kart 8 Deluxe***, vart utgjeven til Nintendo Switch i 2017. 

*Mario Kart 8* fokuserer, som tidlegare spel i *Mario Kart*-serien, på figurar i *Mario*-universet som køyrer om kapp i gokartar på varierte banar og nyttar ulike hjelpemiddel for å seinke motstandarane eller gje seg sjølve forsprang i kappløpet. Spelet introduserer seksjonar med antigravitasjon, som lèt spelarane køyre på vegger og tak. Det har spelemodusar for ein eller fleire spelarar, inkludert over internett via Nintendo Network.

*Mario Kart 8* vart ein kritisk og kommersiell suksess då det vart gjeve ut. Utgåva til Wii U fekk fleire oppdateringar etter lanseringa, inkludert to samlepakker med ekstra innhald som ein kunne kjøpe. Desse pakkene inneheld mellom anna figurar og banar inspirert av spela i *The Legend of Zelda* og *Animal Crossing*-seriane. *Mario Kart 8 Deluxe* til Nintendo Switch inkluderer innhaldet i originalspelet og dei to samlepakkene, i tillegg til ein utvida «Battle Mode» og nye figurar, mellom anna Inklings frå *Splatoon*. Det er det mestseljande spelet både på Wii U og Nintendo Switch, med høvesvis åtte millionar og seksten millionar selde kopiar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Mario Kart 8 announced for Wii U». Eurogamer. 11. juni 2013. Henta 26. mai 2019.
2. ↑  «Snart kan du spille som Link i Mario Kart 8». Gamer.no. 27. august 2014. Henta 26. mai 2019.
3. ↑  «IR Information: Sales Data - Dedicated Video Game Sales Units». Nintendo. Henta 26. mai 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
*Mario Kart*-spel |
| --- |
| *Super Mario Kart* • *64* • *Super Circuit* • *Double Dash!!* • *DS* • *Wii* • *7* • *8* • *Tour*  • *Live: Home Circuit* |  |
Silje Karine Muotka (NSR) har vore sametingspresident sidan 2021.Foto: Kenneth Hætta/Sametinget

Sven-Roald Nystø, Aili Keskitalo og Ole Henrik Magga, tre tidligare sametingspresidentar frå Norske Samers Riksforbund.
**Sametingspresidenten** er den øvste politiske leiaren i det norske sametinget og den høgste tillitsvalde blant samane i Noreg.

Val av sametingspresident
-------------------------

Sametinget baserer verksemda si på parlamentarisme, og sametingspresidenten verd vald ved fleirtalsval i plenum i Sametinget. Deretter peiker sametingspresidenten ut fire medlemmer til Sametingsrådet blant representantane i Sametinget.

Sametingspresidenten og dei andre medlemmene i Sametingsrådet trer ut av plenum og vert erstatta av varaane sine så lenge dei sit i Sametingsrådet. Medlemmene i Sametingsrådet deltar difor ikkje i komitéane i Sametinget eller på vis i den politiske behandlinga av saker i Sametinget.

Makta til sametingspresidenten
------------------------------

Makta og myndigheita til sametingspresidenten vert avleia av at presidenten er den øvste formelle leiaren for Sametinget, og den formelle makta til presidenten er definert indirekte av samelova og direkte av arbeidsordenen til Sametinget. Mykje av den formelle og uformelle makta til Sametinget er framleis under utarbeiding. Noko av makta til presidenten er eit resultat av etablert praksis sidan opninga av det første Sametinget i 1989.

Myndigheita til Sametinget omfattar mellom anna daglig styring av Sametingsrådet og administrasjonen til Sametinget.

Sametingspresidentar
--------------------

*For meir om dette emnet, sjå Sametingspresidentar.*

Sjå òg
------

* Sametingsval
**Samferdsel i Gulen** omfattar europa- og fylkesvegar med tunnelar, bruer og båttrafikk i Gulen kommune.

Stamvegen E39 går gjennom kommunen og er hovudferdselsåre saman med fylkesveg 57. Det finst tre ferjesamband, Leirvåg-Sløvåg-Skipavik, Rysjedalsvika-Rutledal-Krakhella-Losna og Oppedal-Lavik.

Fylkesveg 4 går over Mjømna, som har brusamband til Sandøya via Mjåsundbrua og til Byrknesøya via Mjømnesundbrua og Nappsundbrua. 4. november 2010 vart fastlandssambandet til Ytre-Gulen fullført med opninga av Brandangersundet bru frå Fivelsdal på fastlandet til Sandøya. Sandøya, Mjømna og Byrknesøya vart dermed landfaste og ferjestrekninga Leirvåg-Sløvåg-Skipavik vart omgjort til berre å trafikkera strekninga Leirvåg-Sløvåg.

Fylkesveg 57 går gjennom Gulen mellom Sløvåg og Rutledal. Leirvåg-Sløvåg er eit ferjesamband på fylkesveg 57 mellom Austrheim kommune i Nordhordland og Gulen kommune i Sogn og Fjordane.

Lavik-Oppedal er eit ferjesamband på europaveg 39 som kryssar Sognefjorden frå Lavik til Ytre Oppedal i Gulen.

Ekspressbåtane til Fjord1 Fylkesbaatane har daglege anløp på Mjømna på sine ruter mellom Bergen og Sogn/Nordfjord.
For meir om dette, sjå artikkelen hurtigbåtanløp i Gulen.

Kjelder
-------

* Artikkelen er omsett frå bokmålswikipedia.
Ei **sameint styresmakt** (engelsk *unitary authority*) er eit omgrep som vert nytta om administrative område som har lokalt sjølvstyre på eitt nivå, der område elles har fleire nivå. Slike ordningar gjeld gjerne byar som er store nok til å kunne dekka regional eller fylkesadministrasjon i tillegg til byadministrasjon, men kan også visa til administrative område som av ulike grunnar ikkje har lågare administrasjonsnivå slik andre område i same landet har.

New Zealand
-----------

Ei sameint styresmakt i New Zealand er eit territorielt område som òg utøver funksjonane til eit regionalt råd. New Zealand har fire sameinte styresmakter: Gisborne District, Nelson City, Tasman District og Marlborough District.

Canada
------

Ei sameint styresmakt i Canada er ein kommune som fungerer som eitt nivå, i ein provins med lokalt sjølvstyre på to nivå. Dei fleste slike einskaplege kommunar er skildra som *by*, utan noko overliggjande styresmakt som grevskap eller fylke. Innimellom kan dei derimot vere grevskap eller «regionale byer» utan underliggande einingar. Dei fleste sameinte styresmaktene i Canada ligg i provinsen Ontario.

Storbritannia
-------------

Ei sameint styresmakt i Storbritannia er eit urbant område som har ein egen administrasjon i staden for å verte administrert som del av eit grevskap. Dei består normalt av ein by med omegn. Som administrative einingar er dei sjølvstendige, men dei inngår likevel i dei seremonielle grevskapa. Det er òg vanleg at dei har visse felles tenester med det administrative grevskapet dei høyrte til før dei fekk status som sjølvstyrte einingar, til dømes brannvesen og politi. 

Konseptet oppstod på 1960-talet, men det vart ikkje innført då. Først på 1990-talet starta britiske styresmakter å opprette dei sameinte styresmaktene.

Dei enkelte bydelane i Stor-London er sameinte styresmakter; Stor-London er derfor ikkje klassifisert som administrativt grevskap, men som region og seremonielt grevskap.

Tilsvarande ordning i Noreg
---------------------------

Den næraste parallellen i Noreg er Oslo, som er omkransa av Akershus fylke og deler enkelte fylkeskommunale funksjoner med dette fylket, men som likevel er ei sjølvstendig eining.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Enhetlig myndighet» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2009.*
**Marion Kirkland Reid** (1815-1902) var ein skotsk feministisk forfattar som særleg er kjend for verket *A Plea for Woman*, fyrste gjeve ut i 1843. *A Plea for Woman* blei fyrst gjeve ut i Edinburgh i 1843 av William Tait, og så i USA i 1847, 1848, 1851 og 1852 som *Woman, her Education and Influence* under namnet of Mrs. Hugo Reid. Ho var medlem av Ladies National Association for the Repeal of the Contagious Diseases Acts.

Liv og virke
------------

Reid var dotter av James Kirkland, ein kjøpmann i Glasgow, og Janet Finlay.

Ho gifta seg med Hugo Reid 8. januar 1839. Reid var ein progressiv pedagog frå Edinburgh.

Marion var den einaste skotske kvinna til stades ved World Anti-Slavery Convention i London i juni 1840, der ho og andre britiske tilskodarar, mellom anna Anne Knight, var vitne til at amerikanske kvinnelege utsendingar blei nekta å ta del i konvensjonen. Det fann stad ein stor debatt, og Kirkland møtte leiaren for den amerikanske kvinnedelegasjonen, Lucretia Mott. Denne hendinga, og ein artikkel om "Women's rights and duties" i *Edinburgh Review* frå 1841, kan ha inspirert Kirkland si bok *A Plea for Women*, som ho skreiv i 1843. Anne Knight sende eit eksemplar til Lucretia Mott og anbefalte henne varmt, og boka fekk stor innverknad i Nord-Amerika. *A Plea for Women* er truleg det fyrste verket frå Storbritannai eller USA som la vekt på å oppnå både sivile og politiske rettar for kvinner. Boka var særleg viktig dei fyrste åra av kampanjen for røysterett for kvinner i USA.

Hugo hadde undervisingspostar i Liverpool og Nottingham, før han blei rekstor ved Dalhousie College i Halifax i Nova Scotia, ei stilling han hadde frå 1855 til 1860. Marion drog truleg med han til Canada. Etter at familien vende tilbake til Storbritannia budde dei i Marylebone i London, som var adressa Marion oppgav då ho skreiv under på eit opprop om røysterett for kvinner gjeve til parlamentet i 1866. Etter at Hugo døydde i 1872, budde ho hjå den einaste dottera si, Jessie, i Shepherd's Bush.

Kjelder
-------

1. ↑  Marion Reid at the Orlando Project, Cambridge University Press
2. 1 2  Crawford, Robert (2007). *Scotland's books : the Penguin history of Scottish literature*. London: Penguin Books. ISBN 9780140299403. OCLC 123797020.
3. ↑  Mrs. Reid, Hugo (1988). *A plea for woman* (1st utg.). Edinburgh: Polygon. ISBN 0948275561. OCLC 25787999.
4. 1 2 3 4 5  «Marion Kirkland Reid». Sunshine for Women. February 2003. Arkivert frå originalen 24. februar 2012. Henta 17. oktober 2009.
5. 1 2 3  *Oxford dictionary of national biography*. British Academy. Oxford University Press. (Online utg.). Oxford. ISBN 9780198614128. OCLC 56568095.
6. 1 2 3 4 5  *The biographical dictionary of Scottish women : from the earliest times to 2004*. Ewan, Elizabeth. Innes, Sue. Reynolds, Sian. Edinburgh: Edinburgh University Press. 2006. s. 301. ISBN 9780748626601. OCLC 367680960.

* *Denne artikkelen bygger på «Marion Kirkland Reid» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mai 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Koordinatar: 26°12′25″N 50°33′28″E﻿

**Bilad al-Qadeem** (arabisk البلاد القديم, *Det gamle landet*) er ein forstad nær Manama i Bahrain.

Bilad al-Qadeem brukte å vere ein separat by nær landsbyen Zinj før han voks saman med Manama på 1900-talet. Byen har vore den historiske og islamske hovudstaden i Bahrain gjennom mykje av historia til landet.

Historie
--------

Byen vert rekna for å vere ein av dei første busetnadane på øya Bahrain. Området har tradisjonelt vore rikt på jordbruk og læring, med mange daddelgardar, frukthagar og andre hagar i nærleiken av byen. På 1600-talet vitja den portugisiske oppdagaren Pedro Teixeira byen og skreiv at byen dyrka store mengder kveite og bygg.

### Safavidetida

Før den portugisiske invasjonen i 1519, tente Bilad al-Qadeem som provinshovudstaden i Bahrain og vart det igjen seinare då safavidane tok attende makta i 1602. Byen var tradisjonelt eit senter for tolvar-sjiisme, særleg usuli-læra, og var sete for den øvste mujtahiden på øyane, som var den net viktigaste politiske stillinga etter den persiske guvernøren. Prestestanden, lokalt kalla Shaikh al-Ra'is (arabisk شيخ الرئيس), vart utpeikt frå safavidehovudstaden Isfahan.

### 1900-talet

J.G. Lorimer skreiv i Gazetteer of Gulf av Persia at byen var ein spreidd landsby med kring 350 leirhus og ruinar i 1908. Han skreiv at folkesetnaden bestod av baharna, og at mange arbeidde innan perlehandel eller var skreddarar og bønder. Blant avlingane deira var det daddelpalmar (estimert rundt 11 500), fiken, granateple og mandlar.

Turistmål
---------

Bilad al-Qadeem er kjend for eldgamle monument som Khamis-moskeen, Saboor-moskeen, Den heilage Alawyyah-skulen og gravplassen Abu-Anbarah.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bilad Al Qadeem» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Bilad al-Qadeem Network.*, arkivert frå originalen 1. oktober 2010, henta 2. september 2017
2. 1 2 3 4  Fuccaro, Nelida (2009). *Histories of City and State in Persiabukta: Manama Since 1800*. Cambridge universitet Press. s. 18. ISBN 9780521514354.
3. ↑
**Jan Fischer** (fødd 2. januar 1951) er ein tsjekkisk økonom og statistikar som var statsminister i Tsjekkia frå 8. mai 2009 til 28. juni 2010.

Fischer vart fødd i Praha i ein jødisk familie. Han fullførte utdanninga si ved det økonomiske universitetet i Praha i 1974. Frå 1980 til 1989 var han medlem i Det tsjekkoslovakiske kommunistpartiet. Etter studiet jobba han i det tsjekkoslovakiske statistiske sentralbyrået, som han var leiar for frå 1990 til splittinga av landet i 1993. I april 2003 vart han leiar for det statistiske sentralbyrået i Tsjekkia (*Český statistický úřad*).

Etter at regjeringa til Mirek Topolánek fall i mars 2009 fekk Fischer i oppdrag å skipa ei partiuavhengig regjering av ekspertar, som skal styra fram til det blir halde nyval i oktober 2009. Regjeringa vart innsett den 8. mai. Fischer overtok dermed òg den rullerande stillinga som formann for Det europeiske rådet fram til 30. juni 2009.

Fischer er gift og har tre born.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
Don Carlos sitt opprør i Navarra i 1833.
**Karlistkrigane** var ei rekkje borgarkrigar som gjekk føre seg i Spania på 1800-talet.

Den første av krigane braut ut som følgje av ein maktkamp mellom den nye dronninga Isabella II og onkelen hennar Don Carlos. Han gjorde krav ¨på trona etter salisk lov, som ikkje tillét kvinnelege arvingar. Seinare prøvde ettergjengarane hans fleire gonger å vinna makta. Karlismen blei ei viktig høgreorientert politisk rørsle i landet som mellom anna støtta diktatoren Francisco Franco. Sidan 1936 har carlist-slekta hatt flere pretendentar.

Karlistkrigane
--------------

* Første karlistkrig (1833-39)
* Andre karlistkrig (1846-1849)
* Tredje karlistkrig (1872-1876)

Karlistiske pretendentar
------------------------

Dei karlistiske pretendentane var:

* Karl 5. (1833-45)
* Karl 6. (1845-61)
* Johan 3. (1861-68) \*
* Karl 7. (1868-1909) \*
* Jakob 3. (1909-31) \*
* Alfons Karl 1. (1931-36) \*

(\* også pretendent til den franske trona)

Karlistar
---------

* Ramón Cabrera y Griñó, carlistisk general
* Ramón del Valle-Inclán, forfattar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carlstkrigene» frå Wikipedia på dansk, den 2. september 2018.*
| **Apeldoorn** |
| --- |
| Slottet Het Loo i ApeldoornSlottet Het Loo i Apeldoorn Slottet Het Loo i Apeldoorn |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Apeldoorn | Byvåpenet til Apeldoorn |
| **Flagget til Apeldoorn** | **Byvåpenet til Apeldoorn** |

 |
| Plassering |
| Plassering av  ApeldoornPlassering av Apeldoorn |
| Styresmakter |
| Land  Provinsar |  Nederland Gelderland |
| Borgarmeister | Petra van Wingerden-Boers (VVD) |
| Geografi |
| Flatevidd - By   - Land   - Vatn |  341,13 km²   339,96 km²   1,17 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 155 203   457/km² |
| Koordinatar | 52°13′″N 5°57′″E﻿Koordinatar: 52°13′″N 5°57′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.apeldoorn.nl |

**Apeldoorn** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Gelderland med om lag 155 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 90 km aust for Amsterdam, sentralt i Nederland. Han er eit regionsenter og den vestlege delen av kommunen ligg på ryggen Veluwe, medan den austlege delen ligg i IJsseldalen.

Historie
--------

Apeldoorn vart først nemnd på 700-talet som Appoldro. Byen låg der ein gammal veg frå Amersfoort til Deventer kryssa vegen mellom Arnhem og Zwolle. På eit kart frå 1740 vart han kalla A*pp*eldoorn.

Like i nærleiken ligg eit palass kalla het Nieuwe Loo (i dag Het Loo) som er den nederlandske kongefamilien sin eigedom. Det var opphavleg ein jaktbustad for hertugane av Gelderland, men dagens utforming kjem stort sett frå tida då statthaldar Vilhelm III av England (1685-1686) budde her.

Byen i dag
----------

Apeldoorn var ein relativt uviktig by fram til det vart utført store byggeprosjekt her på 1800-talet og i perioden etter den andre verdskrigen.. Protestantkyrkja vart bygd opp att etter ein brann i 1890. Apeldoorn har i dag store papirfabrikkar, mange kontor og eit forsikringsselskap og ymse andre fasilitetar. 

Apenheul er ein dyrepark med forskjellige aper som går fritt laus mellom dei vitjande.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside
* Museum i Apeldoorn Arkivert 2008-04-10 ved Wayback Machine.
* Apeldoorn teater

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Apeldoorn» frå Wikipedia på engelsk, den 17. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Statline
2. 1 2 3  Stenvert, R. et al. (2000). *Monumenten in Nederland: Gelderland*, s. 14 og 68–77. Zwolle: Waanders Uitgevers. ISBN 90-400-9406-3

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Jan Einar Thorsen** (fødd 31. august 1966) er ein norsk tidlegare alpinist. Han tok bronsemedaljen i super-g under vinter-OL 1992 i Albertville og vann FIS-pokalen for nemnde disiplin i verdscupen i alpine greiner 1994. Thorsen var medlem av Voss Idrottslag.

### Aktiv

Thorsen deltok i verdscupen frå 1987 til 1994. Han fekk sitt gjennombrot midt i desember 1987 då han vart nummer fire i eit utforrenn i Gherdeina. Fyrst under OL 1992 i Albertville oppnådde han sin fyrste pallplass i kamp mot verdseliten. Her erobra han bronsemedaljen i super-G. Nokre veker seinare kom han på pallen også i eit verdscuprenn, då han vart nummer tre i super-g i japanske Morioka. Berre seks dagar var gått og han var komen over Stillehavet og kunne klive opp på andreplassen etter ei utfortevling i Panorama i British Columbia. 

Thorsen tok sin fyrste av tre verdscupsigrar i Val-d'Isère i byrjinga av desember 1992, ei super-g-tevling. Dei to neste triumfane kom vinteren 1994; i januar vann han storslalåm i Crans-Montana og i mars super-g i Vail i delstaten Colorado. Inn i mellom dei siste verdscupsigrane kom han på fjerdeplass i super-g under vinterleikane på Lillehammer. Thorsen var likevel den beste super-g-utøvaren i verdscupen 1994.

Ein kneskade gjorde at 1994-sesongen vart han siste.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Jan Einar Thorsen» (på engelsk). Olympedia. Henta 23. juni 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Tor Eckhoff** (22. november 1964–27. november 2021), òg kjend som **Apetor**, var ein norsk youtubar kjend for sine videoar der han utførte farlege aktivitetar på frosne vatn med han drakk vodka. Han døydde i 2021 etter han fall gjennom isen ved ein innsjø vest for Kongsberg med han filma ein video.

Karriere
--------

Eckhoff laga YouTube-profilen sin i oktober 2006. Han fekk sitt gjennombrot med videoen «On thin sea ice 2» i 2011, som fekk over 1 million visingar i laupet av ei uke. I videoane hans drikk han vodka, står på skøyter, og styp gjennom isen.

### Ulykka

26. november 2021 fall Eckhoff gjennom isen ved Jakobs dam vest for Kongsberg med han spelte inn ein video til sin YouTube-kanal. Etter eit vitne høyrde han ropa etter hjelp, drog dykkarar han opp og gjennomførte livreddande innsats. Han vart floge med luftambulanse til Ullevål sjukehus i Oslo, der han døydde 27. november. Identiteten hans var ikkje kjend før ei pressemelding fra søraust politidistrikt 28. november. Familien hans var informert om kunngjeringa. I pressemeldinga kunngjorde dei at Eckhoff var aleine da han gjekk gjennom isen, og at det ikkje var nokon straffbare forhold som hadde skjedd. Politi på staden fortalde at det var skore hol i isen, som dei antok var for å bade i. 1,2 millionar personar var abonnert til Eckhoff sin kanal da han døydde. Gravferda til Eckhoff vart heldt 7. desember ved Orelund kapell. Han vart gravlagd ved Ekeberg gravlund.

Kjelder
-------

1. ↑  Gåsholt, Kåre (25. februar 2012). «YouTube-fenomenet sett av fem millioner». *Sandefjords blad* (på norsk bokmål).
2. ↑  Nergård Pettersen, Marius (30. januar 2015). «Møt en av YouTubes mest populære nordmenn». *Aftenposten* (på norsk bokmål). Arkivert frå originalen 30. november 2021.
3. ↑  Neira Torres, Mario Andrés (28. november 2021). «Tor Eckhoff omkom etter drukningsulykke i Kongsberg». *Nettavisen* (på norsk bokmål). Arkivert frå originalen 28. november 2021.
4. ↑  Walnum, Amanda Nordhagen (28. november 2021). «Tor Eckhoff gikk gjennom isen – døde». *Dagbladet* (på norsk bokmål). Arkivert frå originalen 28. november 2021.
5. ↑  Gjerde, Elisabeth; Strand, Tonhild S. (28. november 2021). «Youtube-profil døde etter å ha gått gjennom isen». *Sandefjords Blad* (på norsk bokmål). Arkivert frå originalen 7. desember 2021.
6. ↑  «Tor Eckhoff» (på norsk bokmål). Bøe Begravelsesbyrå. Arkivert frå originalen 4. desember 2021 – via Våre Minnesider.