recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jens Nikolai Johannesson Nordang** (29. november 1879–5. november 1954) var ein norsk veterinær frå Hjørundfjord på Sunnmøre.

Nordang var son til brukaren i Knutegarden på Norang i Hjørundfjord. Sjølv gjekk han fyrst mellomskulen i Volda og deretter landbruksskulen på Gjermundnes i Vestnes. Hausten 1902 byrja han å studere ved Veterinærhøjskolen i København, og tok eksamen der i 1907.

Frå 1907 var Nordang distriktsveterinær i Trondheim i 14 år. I 1921 vart han utnemnd til statskonsulent for hesteavlen på Vestlandet, eit avlsarbeid han leia til ut året 1943. «Han var ein dugande hesteskjønar og ein framsynt avlsleiar og administrator, fjordhestavlen hadde stor framgang i hans arbeidstid.»

Nordang studerte også pelsdyravl i USA og Canada. Sidan var han aktiv i «å få denne næringsgreina inn i sunne spor»,.» han skreiv mellom anna den fyrste norsk læreboka i pelsdyravl.

Kjelder
-------

1. ↑  Norsk Allkunnebok VIII:998
2. ↑  Norsk Allkunnebok VIII:998

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Jens Hermundsson Kvåle** (10. oktober 1863–26. april 1949) var ein norsk lærar, bladmann, gardbrukar og politikar frå Sogndal. Han representerte Sogn og Fjordane og partiet Venstre på Stortinget 1931-33. Han var far til Hermund Kvåle.

Kvåle var son til ein gardbrukar. Sjølv reiste han til Stord og tok lærarskuleeksamen i 1886. Frå 1907 var han lærar i heimbygda Sogndal til 1912, fyrst fem år i folkeskulen og sidan 20 år ved Sogndal folkehøgskule. I 1896 byrja han gje ut bladet Vestmannen, som få år seinare bytta namn til Sygna. I 1904 kjøpte han avisa Sogns Tidend i Lærdal og slo ho saman med Sygna, avisa kom sidan ut i Sogndal. Avistiltaka vart redigert på nynorsk og sokna til Venstre-rørsla. Frå 1905 dreiv han også gard på Kvåle.

Kvåle var bladstyrar i 44 år til 1940. Han deltok aktivt i styringa av kommunen, både som medlem i 20 år i heradsstyret, 30 år i skulestyret og lang tid i forliksrådet. Ei tid var han styremedlem i Sogn Ungdomslag og i Sogn og Fjordane venstrelag. Stortingsperioden 1931-33 representerte han Sogn og Fjordane på Stortinget som ein av to Venstre-menn, Jakob A. Lothe hadde fyrsteplassen på Sogn og Fjordane-benken.

Redaktørkollegaen Jens Nedrehagen omtalte i 1938 Jens Kvåle som «original, i si rette meining av ordet. Han er seg sjølv i alt, han har sin eigen måte. Det hadde han som lærar, det har han havt som bladstyrar og bonde. Ei sterkt personleg form i alt han tok seg til».

Kjelder
-------

* Artikkel i fylkesarkivet.no
**Jens Holmboe** (14. juli 1821–13. juli 1891) var ein embetsmann, statsråd og stortingsrepresentant frå Tromsø. Han var soneson til Jens Holmboe den eldre, som organiserte nyryddinga av Målselv og Bardu, og han var farfar til botanikaren Jens Holmboe den yngre.

Holmboe tok juridisk embetseksamen i 1845. Han var fut og sorenskrivar i Hammerfest frå 1856. Då Finmarkens amt vart delt i to (Finmarkens amt og Tromsø amt) i 1866, vart han amtmann i den nordlege delen, eit embete han styrte fram til 1874.

Holmboe representerte Finnmarken på Stortinget i 1859-60, 1862-63, 1864 og 1868-69. I 1859-60 var han sekretær i kyrkjekomiteen, i 1862-63 i kyrkjekomite nr 1. I 1868-69 var han formann i kyrkjekomite nr 1 og medlem av valkomiteen. Han var medlem av ulike deputasjonar; til kryninga i Stockholm 1860, til Eidsvoll 17. mai 1864, og til Stockholm 4. november 1864.

I tida 1874 til 1884 var Holmboe medlem av statsrådet, han var vekselvis sjef for fleire departement; Justisdepartementet, Finansdepartementet, Kyrkje- og undervisningsdepartementet og Marinedepartementet). I periodar var han medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm. Ved riksrettsaka i 1884 vart han frådømt statsrådsembetet.

I 1885 vart Holmboe på ny vald inn på Stortinget frå Finmarken, men valet var forkasta med 81 røyster mot 23. Derimot vart han innvald på Stortinget 1889-91, då frå Smaalenenes amt. Han representerte då partiet Høgre og vart vald til formann i konstitusjonskomiteen og medlem av valkomiten.

Holmboe var seinare byfut i Arendal og sorenskrivar i Moss. Han døydde i Kristiania under stortingsopphaldet i 1891.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jens Holmboes slektstre

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Mo kyrkje** er ei kyrkje på Stormoen i Nord-Odal kommune. Den er soknekyrkje for Mo i Odal. Rasmussen reknar bygget som nygotisk.

Dagens kyrkjebygg er ei åttekantkyrkje i tre som blei innvigd 6. desember 1864 av biskop Halvor Folkestad. Kyrkja er bygd etter ein teikning av arkitekt Christian Heinrich Grosch og har 500 plassar.  Altertavla er frå 1880 og er ein kopi av Adolph Tidemands måleri: «Jesu dåp». Originalen er i Trefoldighetskirken i Oslo. Tvillingbrørne Gudbrand og Bernt Morterud laga ramma. 

Sør for gardstunet på Stormoen låg det ei tidlegare kyrkje frå 1768. Staden der heiter no Jurmo kyrkjegard etter det gamle namnet på garden (gamalnorsk: *Júgramór*), som igjen har namn etter åa Jura som renn ut i Storsjøen i Odal. Den tidlegare kyrkja vart i 1840 vurdert som «i god stand», men i 1850 «på grunn av trekk og elde, nesten kassabel». Den nye kyrkja var oppført der den står no i 1868. På den gamle kyrkjegarden er det berre graver igjen og steinar som viser kor kyrkja sto. Steinar frå denne kyrkja var brukt i muren på kapellet frå 1931 på den nye kyrkjegarden i Mo.

Truleg er Mo den yngste kyrkjestaden frå mellomalderen i Odalen, men den første kyrkja på Mo stod truleg ferdig før år 1200. Denne kyrkja sto truleg på den gamle kyrkjeplassen og var i katolsk tid vigd til Sankt Mikael. Den vart også omtala som Yngra Mo eller Jugramo.

Mo kyrkje, foto frå 1900-1910 Foto: Riksantikvaren

Kjelder
-------

1. 1 2  Rasmussen, Alf (1993). *Norsk kirkeleksikon*. Vanebo.
2. ↑  Bautakomiteen (1914). *Minder fra gamle dage i Nordre Odalen*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Mo kyrkje i Nord-Odal». *Kirkesøk*. Den norske kyrkja.
* 

* Mo kyrkje i Nord-Odal i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Solør, Vinger og Odal prosti |
| --- |
| Arneberg • Austmarka • Brandval • Eidskog • Gjesåsen • Gravberget • Grue • Grue Finnskog • Hof • Hof Finnskog • Lundersæter • Magnor • Mo • Oppstad • Roverud • Sand • Strøm • Trøftskogen • Ullern • Vestmarka • Vinger • Våler • Åsnes • Åsnes Finnskog |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Nemanja Matić** (fødd 1. august 1988) er ein serbisk fotballspelar som sidan 2017 er aktiv i den engelske klubben Manchester United. Tidlegare har midtbanespelaren vorte seriemeister i Portugal med Benfica og i England med Chelsea FC. Pr 1.1.2019 har Matić delteke i 46 landskampar for Serbia.

### Klubbspel

Matić spelte fram til 2007 for heimlege Kolubara på lågare nivå i serbisk seriefotball. Etter to år med det slovakiske laget VSS Košice, vart han i 2009 overført til engelske Chelsea FC mot £1,5 millionar. Han lukkast ikkje spele seg inn på Chelsea-laget, og var 2010/11-sesongen aktiv for Vitesse i Nederland. Sommaren 2011 fekk han kontrakt med Benfica i Portugal, der han i 2013 vart kåra til årets spelar i toppserien og sesongen etter vart seriemeister. Midtvegs i den sistnemnde sesongen, i januar 2014, vart han på ny overført til Chelsea, ved det høvet mot £21 millionar. Med framifrå duellstyrke og jamnt høge prestasjonar, nett som i Benfica, bidrog Matić mykje til at Chelsea tok heim ligapokalen våren 2015. Like viktig var han ikkje då London-klubben i 2017 på ny vann Premier League. Frå sommaren 2017 har Matić vore Manchester United-spelar. Han deltok då hans nye klubb tapte FA-cupfinalen 2018, mot hans gamle klubb Chelsea FC. 

Nemanja Matić i Chelsea-drakt

### Landslagsspel

Matić landslagsdebuterte i desember 2008, men det var fyrste fem år seinare han for alvor slo seg inn på Serbias lag. Han spelte alle tre VM-kampane til Serbia under Fotball-VM 2018 i Russland. Ved inngangen til 2019 har han fått bokført 2 landslagsmål på 46 kampar.

### Merittar

* Slovakisk cupmeister:2009 med VSS Košice
* Portugisisk ligameister: 2014 med Benfica
* Engelsk ligameister: 2015 og 2017 med Chelsea FC

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nemanja Matić» frå Wikipedia på engelsk, den 24. februar 2019.*

* eu-football
**Erik Mjelde** (fødd 6. mars 1984) er ein norsk fotballspelar frå Bergen. Han har spela for Lillestrøm, der han signerte i 2013. Han har tidlegare spelt for Sandefjord, Løv-Ham og Brann. Han er bror til Maren Mjelde.

Karriere
--------

Erik Mjelde var elev på fotballgymnaset til SK Brann, og han viste at han hadde kvalitetar som midtbanespelar. Han trente med A-laget til Brann, og den 30. juni 2002 fekk han debuten sin på Stadion, der Brann vann 4-1 over Molde FK. Mjelde fekk spele seks A-lagskampar for Brann, før han i midten av 2003-sesongen vart utlånt til Løv-Ham. Etter tre sesongar i Løv-Ham kjøpte Sandefjord Mjelde for 40 000 kroner.

Han vart særs populær i Sandefjord. I 2008 var han delt toppskårar for klubben i 1. divisjon, med ni seriemål. I 2009-sesongen var han kaptein og toppscorar for klubben og scora elleve mål på 29 kamper. Han var den mestscorande midtbanespelararen i tippeligaen den sesongen.
Mjelde hadde lenge eit ønske å spele for Brann igjen. I januar 2010 var han ønskt av Brann og Tromsø. Den 22. januar vart Sandefjord og Brann samde om ein overgang for Mjelde. Han signerte ein 4-årsavtale og valde draktnummer 6.

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk og internasjonal fotballstatistikk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erik Mjelde» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Spelarprofil hos brann.no Arkivert 2007-10-31 ved Wayback Machine.
}}
**Erik Røring Møinichen** (15. desember 1797–7. februar 1875) var ein norsk statsråd og amtmann.

Møinichen var fødd i Trondheim, der far hans var byfut. Han tok eksamen artium ved katedralskulen i Trondheim i 1816 og vart cand. jur. i 1824. Frå 1827 arbeidde han i Justisdepartementet, som byråsjef frå 1831. 1837-42 var han ekspedisjonssekretær i Revisjonsdepartementet. Han var amtmann i Akershus frå 1842 til 1855.

I si tid som amtmann vart Møinichen fleire medlem av utval nedsett av statsleiinga. Han var 1845 medlem av ein kongeleg kommisjon om kommunikasjon, med særleg blikk på spørsmålet om jarnbane mellom Christiania-Øyeren-Mjøsa. År 1850 reiste han til England og forhandla med jarnbanebyggjarar om bygginga av bane mellom Christiania og Mjøsa. 1846 var han på fengselskongressen i Frankfurt am Main, og 1852 var han medlem av ein kongeleg kommisjon om utviding av hovudstaden.

Møinichen var ordførar i Christiania 1842-43. År 1851 var han 3. representant frå Christiania og Lillehammer på Stortinget. Han var formann i justiskomiteen og medlem av både lovkomiteen og jarnbanekomiteen. Frå 15. juli var han medlem av Lagtinget.

Møinichen vart utnemnd til statsråd i januar 1855 og styrte dei neste femten åra ulike departement. Han leia Revisjonsdepartementet 1855 og 1868-1869, Finans- og tolldepartementet 1856-57, 1858-59, 1861-62, 1865-66 og 1869-70, Justis- og politidepartementet 1857, 1857-58 samt 1866-67, Postdepartementet 1860-61 og 1861, Marine- og postdepartementet 1863-64, og hadde sete ved statsrådsavdelinga i Stockholm 1855-56, 1859-60, 1862-63, 1864-65 og 1867-68.

Møinichen vart 1859 utnemnd til riddar av St. Olavs orden for «fortjenestefull Embedsvirksomhed». Etter han gjekk av som statsråd, busette han seg i Dresden. Der døydde han i 1875.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Erik Røring Møinichen født 1797». samfunnsveven.no. 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
Noorderhaaks til venstre på bilete
**Noorderhaaks**, òg kalla *Razende bol*, er ein sandbanke i Nordsjøen i Nederland, eit par kilometer vest for Marsdiep mellom øya Texel og fastlandet ved Noord-Holland. Sandbanken har eit areal på om lag 5 km², men det nøyaktige arealet varierer på grunn av tidvatnet og dei dynamiske eigenskapane til slike sandbankar. 

Øya er relativt urørt av menneske og fleire sjøfuglar og selar held til her. 

Sandbanken flyttar seg sakte austover mot Marsdiep og Molengat med ein fart på om lag 100 meter i året. 

Sandbanken vert ofte vtija av dagsturistar og som treningsstad for den nederlandske marinen og luftvåpenet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Noorderhaaks» frå Wikipedia på engelsk, den 10. februar 2008.*


| * v
* d
* e
Dei frisiske øyane |
| --- |
| Dei vestfrisiske øyane | Noorderhaaks - Texel - Vlieland - Richel - Terschelling - Griend - Ameland - Rif - Engelsmanplaat - Schiermonnikoog - Simonszand - Rottumerplaat - Rottumeroog - Zuiderduintjes |
| Dei austfrisiske øyane | Borkum - Lütje Hörn - Kachelotplate - Memmert - Juist - Norderney - Baltrum - Langeoog - Spiekeroog - Wangerooge - Minsener-Oldoog - Mellum - Langlütjen I og II - Neuwerk - Scharhörn - Nigehörn - Trischen - Blauort |
| Dei nordfrisiske øyane | Pellworm - Hallig - Amrum - Föhr - Sylt - Jordsand - Rømø - Mandø - Fanø - Langli |

Koordinatar: 52°58′30″N 4°40′50″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Brimin Kiprop Kipruto** (fødd 31. juli 1985) er ein kenyansk hinderløpar frå Keiyo-distriktet i det vestlege Kenya. Han vann VM-gull på 3000 meter hinder i 2007, og OL-gull i same øvinga året etter. 23. juli 2011 sette Kipruto personleg rekord i hinder med 7.53,64, eitt hundredels sekund bakom verdsrekorden.

Aktiv
-----

Under OL 2004 deltok Kipruto på 3000 meter hinder og tok sølvmedaljen. Året etter fekk han bronsemedaljen i same øvinga då friidretts-VM 2005 fann stad i Helsinki.

Kipruto sprang seg så inn til gullmedalje i 3000 meter hinder under VM i friidrett 2007 i Osaka. Eitt år seinare viste han atter sine spesielle eigenskapar som hinderløpar ved å vinne hinder-gullet i Sommar-OL 2008 i Beijing. Ved Samveldeleikane 2010 kom han tredejplass.

I juli 2011 var Kipruto nær ved å forbetre verdsrekorden på 3000 m hinder då han vann eit stemne i Monaco på tida 7.53,64. Ein månad seinare fekk han sølvmedaljen på hinder under VM i friidrett 2011 i Daegu.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 i Aten: Sølvmedalje - 8.06,1, bakom Ezekiel Kemboi (8.05,8)
* VM i 2005 i Helsinki: Bronsemedalje - 8.15,3, bakom Ezekiel Kemboi (8.14,9)
* VM 2007 i Osaka: Gullmedalje - 8.13,8, framom Ezekiel Kemboi (8.16,9)
* OL 2008 i Beijing: Gullmedalje - 8.10.3, framom Mahiedine Mekhissi-Benabbad (8.10,4)
* VM 2009 i Berlin: Nr 7 - 8.12,6
* VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje 8.16,05 - bakom Ezekiel Kemboi (8.14,8) og framom Mahiedine Mekhissi-Benabbad (8.16,09)
* OL 2012 i London: Nr 5 - 8.23,0
* VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje - 8.12,5
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 6 - 8.18,7

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brimin Kipruto» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Dimensjonsanalyse** er ei undersøking som tar sikte på å klarleggje om alle ledd i ei likning av fysiske storleikar har same dimensjon. Ved dimensjonsanalyse kan ein få stilt opp ei korrekt likning når ein ut frå ei prinsipiell betraktning veit at eit naturfenomen er påverka av særskilde faktorar. Dimensjonsanalysen har er særleg viktig for modellforsøk innan aero- og hydrodynamikken, og er i si enklaste form ein kontroll av nemningane som er nytta under utrekninga. 

Dimensjonen til ein fysisk storleik er nemninga til storleiken utan at eininga er gjeven. Til dømes har snøggleik dimensjon lengd delt på tid, og kan skrivast i m/s, km/h osv. I ei korrekt likning mellom fysiske storleikar må uttrykk knytt saman med pluss eller minus ha same dimensjon.

Kjelder
-------


* «dimensjon – fysikk». I *Store norske leksikon*.
* «dimensjonsanalyse». I *Store norske leksikon*.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Alfred Sigurd Nilsen** (4. september 1891–2. august 1977) var ein norsk fiskar, arbeidar og politikar frå Trondenes i Troms. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tidsromma 1937-45 og 1950-57.

Nilsen, som var son til ein gardbrukar i Trondenes, livnærte seg som fiskar og arbeidar i åra fram til 1909. Dei neste elleve åra var han anleggsarbeidar, mellom anna tre år vegarbeidar i heimfylket, eitt år var han baneleggjar i Jämtland og i 1914 arbeidde han på Aura-anlegget i Sunndal. Under fyrste verdskrigen arbeidde han på fleire ulike anlegg i Nord-Noreg, før han 1917-20 arbeidde i Harstad. Frå 1922 var han i fleire tiår tilsett i eit svensk malmselskap i Narvik.

Nilsen var medlem av bystyret i Narvik i tida 1925-40 og på ny 1945-1960. Han var ordførar frå hausten 1945 til ut året 1951. Lokalt var han formann i Tilsynskomiteen for Ofotbanen, og leiar av hamnestyret i Narvik i atten år; 1945-63. Nasjonalt var han 1929-49 med i hovudstyret i Norsk Transportarbeiderforbund.

Frå 1937 til 1945 var Nilsen stortingsrepresentant frå kjøpstadene i Nord-Noreg for Arbeidarpartiet. Etter å ha vore ute av Tinget ein periode, vart han hausten 1949 vald inn til si andre periode. Hausten 1953 var Nilsen vald inn på Stortinget for tredje gong, men då for valkrinsen Nordland fylke. Han var 1950-51 medlem i Militærkomiteen, sidan var han medlem i Skog- vassdrags- og industrikomiteen.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
Harazfjella
Landsby i Harazfjella
**Jabal Haraz** er eit fjellområde i Jemen, mellom Sana'a og al-Hudayda. På 1000-talet var det ein skanse for Sulaihid-dynastiet, og mange av bygningane frå den tida står enno.

Historie og plassering
----------------------

På grunn av plasseringa mellom kystsletta Tihamah og Sana'a, har dette fjellområdet alltid vore strategisk viktig. Staden var ein stoppestad for karavanar under Himjar, og vart seinare ein tilfluktsstad for Sulaihid-staten som vart grunnlagd i Jemen i 1037. Sidan den gong har innbyggjarane her vore ism'ail-muslimar.

Haraz er kjend for det vakre landskapet, festningsutbygde landsbyar og nesten utilgjengelege fjelltoppar. Den imponderande arkiktekturen hadde to føremål, å forsvare landsbybuarane og samstundes gje nok rom for å dyrke avlingar. Kvar by er bygd som ei borg og sjølve husa dannar ein del av muren, utstyrt med ein eller to dører som var enkle å forsvare. Dei er bygde av sandstein og basalt og er integrert i landskapet og det kan vere vanskeleg å sei kvar berget byrjar og landsbyen sluttar. Fjellet er delt inn i terrassar, skilde av murar som kan vere fleire meter høge. På desse terrassane vert det dyrka alfalfa for buskapen, hirse, linser, store område for kaffi og khat.

Innafor ei dagsreise er Banu Mora og andre landsbyar på ryggen oppom Manakhah. Manakhah er hjartet i denne fjellkjeda, ein stor by med ein marknad som tiltrekkjr seg folk frå landsbyane rundt. Al Hajjara, vest for Manakhah, er ein vakker, innmura landsby med eit citadell som vart bygd på 1100-talet av sulahidane. Frå der er det tilkomst til andre landsbyar, som Bayt al-Qamus og Bayt Shimran. Landsbyen Hutaib er bygd på ei plattform av raud sandstein, med utsyn over terrassert åsar med fleire landsbyar. Her ligg òg mausoleet til den tredje jemenittiske «dai» Hatim al-Hamdi.

Verdsarv
--------

Området er lagt til ei liste av UNESCO for at det i framtida kan verte ein verdsarvstad.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jabal Haraz» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Lonely Planet Arkivert 2012-09-22 ved Wayback Machine.

1. 1 2  Jabal Haraz - UNESCO World Heritage Centre Henta 2009-03-24.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jabal Haraz**
Koordinatar: 31°57′2″N 35°55′23″E﻿

**Jabal Amman** er ein av sju åsar som opphavleg utgjorde Amman i Jordan. I dag ligg Jabal Amman nær det gamle sentrumsområdet.

Historie
--------

I lag med resten av gamle Amman, vart Jabal Amman først busett i yngre steinalder. Men i motsetnad til åsane kring, særleg Jabal al-Qal'a, vart det aldri bygd festningsverk på Jabal Amman. Han var ein noko skogkledd øydemark fram til 1900-talet, då Amman vart hovudstaden i Transjordan og kongelege, rike familiar, forretningsfolk, offiserar og politikarar byrja å flytte til Jabal Amman. Etter kort tid vart åsen det finaste strøker i Amman. Etter kvart som Amman spreidde seg vestover, vart Den første sirkelen bygd og Jabal Amman vart ei hovudåra aust-vest for den raskt veksande byen. I dag veks det rekkjer av fullvaksne tre i gatene i Jabal Amman. I 2005 fekk Jabal Amman status som ein attraksjonsarv av Stor-Amman kommune og det vart lagt planar for å bevare og utvikle den historiske høgda.

Bilete
------

* Rainbow-gata går gjennom Jabal AmmanRainbow-gata går gjennom Jabal Amman
* Den første sirkelenDen første sirkelen
* Mango-gataMango-gata
* Jordan River Foundation HouseJordan River Foundation House
* Den andre rundkøyringaDen andre rundkøyringa
* Den tredje rundkøyringa - Jabal AmmanDen tredje rundkøyringa - Jabal Amman
* Souk Jara, ein fredagsopen loppemarknadSouk Jara, ein fredagsopen loppemarknad

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jabal Amman» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  Matthew Teller. *Rough Guide to Jordan*. Rough Guides, 2007. ISBN 1-84353-458-4.
2. ↑  «Rainbow Street». Henta 1. oktober 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jabal Amman**
**Sogndalsstrand** er ei bygd i Sokndal kommune i Rogaland fylke, og er ein del av tettstaden Hauge i Dalane.

Dei to bygdene Sogndalstrand og Rekefjord utgjorde 1846–1944 ein eigen bykommune (ladestad) med namnet Sogndal. Staden voks fram på 1600-talet, og var i 1660-åra ein viktig strandstad. Ladestad frå 1798. Sogndalstrand var ei viktig hamn med livleg handelsverksemd. Då gruvedrifta byrja i Sokndal tidleg i 1860-åre, vart Rekefjord gjort til malmhamn, men gruvedrifta vart lagt ned etter 10 år. Framleis i 1880-åra hadde Sogndalstrand om lag 500 innbyggjarar og dreiv eksport av makrell, laks og hummar. Då sørlandske hovudvei vart lagt nord for Sogndalstrand, og då den nyoppretta gruvedrifta 1919 gjorde Jøssingfjord til skipingshamn, vart staden svekka ytterlegare.

Frå midten av 1990-åra har Sogndalstrand hatt aukande turisttrafikk, mellom anna på grunn av dei godt bevarte trehusa frå 1700- og 1800-talet. Byggverka og kulturlandskapet rundt er verna frå 2005. Byggningsmassen av trehus i Sogndalstrand er delt av elva Sokna. På vestsida, Strandasida, ligg bymessige trehus langsmed hovudgata med sjøhus ut mot elva. På austsida, Årossiden, var byggningsmassen opgavleg eit klyngetun med teigdelt innmark og felles utmark etter vanleg skikk på Vestlandet. Delar av dette er bevart. Fiskerimuseet Sogndalstrand høyrer inn under Dalane folkemusum.

Kjelder
-------

* «Sogndalstrand» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
*«Sogndal» omdirigerer hit. For kommunen, sjå Sogndal kommune.* 

**Sogndalsfjøra** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Sogndal kommune med 3 943 innbyggjarar per 1. januar 2017. 

Tettstaden ligg på vestsida av Sogndalsfjorden, ein nordgåande arm av Sognefjorden. Sogndalsfjøra er eit skolesentrum med Høgskolen i Sogn og Fjordane, vidaregåande skule og folkehøgskule. Her er også idretts- og symjehall i området rundt Fosshaugane Campus. Stiftelsen Vestlandsforsking held også til her. Staden er elles eit viktig handelssenter for midtre og indre delar av Sogn.

Sogndalsfjøra har kontor for Sogn og Fjordane tingrett. I tettstaden kryssar riksveg 5 (Lærdal–Florø) og riksveg 13 frå Hella. Lerum Konserves, som er den største norske produsenten av saft og syltetøy, låg her i perioden 1920–2018 før han flytta til nabobygda Kaupanger. Vidare finst sagbruk og trevareindustri, slakteri, fleire hotell og monaleg turisttrafikk.

Det finnes ein del gamal, verdifull byggningsmasse langs fjorden i sentrum. Nyare bustader ligg for ein stor del på austsida av fjorden. Sogndal lufthamn på Haukåsen ligg ti kilometer sør for tettstadefd.

Sogndalsfjøra vert no til dels brukt om heile sentrumsområdet i Sogndal, men Fjøra var opphavleg området som ligg mellom Gravensteinsgata (Riksveg 5) og fjorden, på nordsida av Dalaelvi. Heilt nede ved fjordfjøra ligg Dampskipskaia med ein liten kafe som har uteservering og matsal. Like ved går Fjordstien som går langs fjordkanten i Sogndalsfjøra og knyter sentrum saman med den nye Osenbrui.

Folketalsutvikling
------------------

| Folketalsutvikling på Sogndalsfjøra |
| --- |
| År |  |  | Innbyggjarar |  |
| 1865 |    | 420 |
| 1875 |    | 459 |
| 1890 |    | 441 |
| 1900 |    | 431 |
| 1910 |    | 522 |
| 1920 |    | 553 |
| 1930 |    | 553 |
| 1946 |    | 677 |
| 1950 |    | 626 |
| 1960 |    | 1 513 |
| 1970 |    | 2 202 |
| 1980 |    | 2 502 |
| 1990 |    | 2 683 |
| 2000 |    | 2 653 |
| 2009 |    | 3 208 |
| 2012 |    | 3 455 |
| Kjelder: SSB: Norske folketeljingar |

Bilete
------

* DampskipskaiaDampskipskaia
* SognahallenSognahallen
* LoftesnesbruaLoftesnesbrua
* Kveld i SogndalsfjøraKveld i Sogndalsfjøra

Kjelder
-------

* «Sogndalsfjøra» i *Store norske leksikon*, snl.no.

1. ↑  «Aage Engesæter: «Sogndalsfjøra» på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv».  *Vitja 13.desember 2009*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aage Engesæter: «Sogndalsfjøra» på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
* Eldre fotografi frå Sogndal på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 61°10′0.31800″N 7°0′12.388″E﻿

Stedjeberget og Sogndalsfjorden, like sør for Sogndalsfjøra
**Sogndalsfjorden** er ein del av Norafjorden som er ein fjordarm av Sognefjorden. Fjorden har ei lengd på 16 km inn til starten av Barsnesfjorden som fjorden heiter nord for Sogndalsfjøra. 

Loftesnessundet, der Loftesnesbrua går over fjorden, dannar skiljet mellom Sogndaslfjorden og Barsnesfjorden. 
Foto:
Tim Bunce
 

Norafjorden har innløp ved Nornessundet ved Nornes, rett nord for Fimreite. Like nord for Nornes ligg garden Norum. Litt lenger nord ligg Ylvesåker og Fardal på vestsida. Forbi Fardal kjem ein til garden Øskjastrond (Eskestrand), og her deler fjorden seg i to, ved Kjørnes held Eidsfjorden fram austover, medan hovuddelen av fjorden går inn til Barsnesfjorden, forbi Sogndalsfjøra. Her kryssar den 210 meter lange Loftesnesbrua langs riksveg 5 Loftesnessundet, som markerer den sørlege grensa til Barsnesfjorden, som held fram 5 km vidare nordover. Riksveg 5 går elles langs heile nordsida av fjorden. Utanfor Sogndalsfjøra er det i nyare tid frå tid til anna nytta namnet Sogndalsfjorden, men Norafjorden går heilt inn til Loftesnes der Barsnes startar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Bayer 04 Leverkusen**, i Noreg kjend som **Bayer Leverkusen** er ein tysk fotballklubb i Leverkusen i Nordrhein-Westfalen. Fotballklubben var den største og mest velkjende avdelinga av idrettslaget TSV Bayer 04 Leverkusen, som namnet viser vart skipa i 1904. Fotballavdelinga av TSV Bayer 04 vart ekskludert frå idrettslaget i 1999. Fotballklubben og -selskapet Bayer 04 Leverkusen GmbH vart då skipa 1. april 1999.

Største triumfen feira Bayer Leverkusen då fotballaget vann UEFA-cupen i 1988. Fem år seinare vart klubben tysk cupmeister. I 2002 nådde Bayer Leverkusen finalen i Meisterligaen, der vart tap 1-2 mot Real Madrid. Bayer Leverkusen har spela i Bundesliga sidan 1979, men aldri vunne noko seriemeisterskap. Derimot har klubben fem gongar sikra seg sølvmedaljane i den tyske toppserien.

Bayer Leverkusen spelar heimekampane på BayArena. Dei fremste, lokale rivalane til Bayer Leverkusen er FC Köln.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bayer 04 Leverkusen» frå Wikipedia på tysk, den 16. mai 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
**Sogneoksen naturreservat** er eit naturreservat (fuglereservat) i Gulen kommune i Vestland. Formålet med fredinga er å bevara hekkande sjøfugl i øygarden i Sognesjøen. Arealet er 137 dekar, der 27 daa er landareal og 110 daa sjøareal.

Regjeringa vedtok i 1993 Verneplan for sjøfugl som gav 57 fuglereservat på i alt 11 km² langs kysten av Sogn og Fjordane. Planen er basert på dei første verneforslaga frå 1977, vidare Stortingsmelding nr 68 (1980-81) *Vern av norsk natur* som fastslo målet om å verna eit representativt naturutval i Noreg, og første høyringsforslag om sjøfuglvern i Sogn og Fjordane fra 1984. Det blei i tida 1977-88 gjort synfaring og utreida 350 sjøfugllokalitetar i fylket. Forarbeidet i fylket sin delplan blei sendt ut på høyring i 1991 som *Verneplan for sjøfugl - delplan 5 Sogn og Fjordane*. Hovudmålet er å verna hekkeplassar i fylket, med mål om å sikra hekkeplassar for halve bestanden av dei mest vanlege sjøfuglane, og heile bestanden av dei sjeldnaste hekkefuglane i fylket.

I Gulen kommune fekk Lihellene naturreservat og Kvernøyna naturreservat 2. prioritet, mens dei øvrige tre sjøfuglreservata fekk 3. prioritet som vernelokalitetar.

Reglar for reservatet
---------------------

* Det må ikkje setjast i verk tiltak som kan skade eller forstyrre naturmiljøet.
* Det er forbode å ferdast i området eller forstyrre fugl i hekkeperioden.
* Det er våpen- og jaktforbod og bandtvang, og utsetting av vilt er forbode.
* Ferdsel, camping, og oppankring nærare enn 50 meter er forbode.

Referanse
---------

1. ↑  Sogn og Fjordane - Sjøfuglreservat Arkivert 2011-08-27 ved Wayback Machine. - Miljøstatus.
2. ↑  *Verneplan for sjøfugl - delplan 5 Sogn og Fjordane*[*daud lenkje*] - Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, 1991.
3. ↑  *Verneplan for sjøfugl - delplan 5 Sogn og Fjordane*[*daud lenkje*] - Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, 1991, side 52.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forskrift om vernetomrpdet - Lovdata.
* Kart over naturreservatet[*daud lenkje*] - Miljøstatus. Besøkt 9. november 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Naturbase

 |
Koordinatar: 59°57′38″N 10°47′49″E﻿

Grefsenåsen kapell fotografert mellom 1935 og 1940.Foto: Ukjent/Oslo Museum

*Kirkens hus* under jubileumsutstillinga på Frogner i 1914.
**Grefsenåsen kapell** stod vest for Lachmanns vei i Oslo frå 1916 til 1959. Kapellet var oppført til jubileumsutstillinga på Frogner, som vart arrangert i perioden 15. mai til 11. oktober 1914, og det gjekk under namnet
«Kirkens hus» så lenge utstillinga varte. Kapellet var teikna av seinare byarkitekt Harald Aars.

Etter at jubileumsutstillinga var over, kjøpte Tøyen småkirkemenighet kapellet og fekk det gjenreist på ei tomt dei eigde i Grefsenåsen. Kapellet vart innvigd 13. august 1916 av biskop Jens Frølich Tandberg.

Kapellet var opent i sommerhalvåret inntil verksemda vart lagt ned og bygningen teke over av Selvaagbygg i 1959. Kapellet vart rive ikkje lenge etter.

Kjelder
-------

* Geir Tandberg Steigan: Oslo: Grefsenåsen kapell (Arkitekturhistorie.no)
* Oslo byleksikon
* *Denne artikkelen bygger på «Grefsenåsen kapell» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2020.*

Fotnotar
--------

1. ↑  DNK om Grefsen kirkes historie
2. ↑  Kart frå 1938 hos Oslo byarkiv
3. ↑  Kirkebøe, M.C. (1956). *Oslos kirker i gammel og ny tid: hovedkirker, annekskirker og kapeller*. Oslo: Land og kirke. s. 85–86.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Grefsenåsen kapell i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Koordinatar: 59°56′56.839″N 10°47′32.618″E﻿

Eit av husa på sanatoriet.Foto: Vidar Iversen (2011)

Grefsen Vandcuranstalt i 1864.Foto: Ole Tobias Olsen/Oslo Museum

**Grefsen Folkesanatorium** var eit sanatorium i Kristiania skipa i 1858 som det private kaldvassbadet **Grefsen Vandcuranstalt**, òg kalla **Grefsen Bad**. Sanatoriet ligg i Kjelsåsveien 49 og 51 på Grefsen i Oslo og er samansett av av fleire bygningar. Alle er kommunalt verna og er eit kulturminne.

Det private badet vart lagt ned i 1898 og same år tok dr. John Fredrik Tank Mjøen over og dreiv staden som eit privat sanatorium for tuberkuløse. Frå 1902 til 1908 var overlege Olaf Tveten leiar og i 1909 tok Kristiania sanitetsforening over og stifta Grefsen Folkesanatorium med 120 sengeplassar. I 1916 fekk sanatoriet eiga avdeling for born med 18 sengar, kapasiteten for dei vart seinare bygd ut til 40.

Grefsen Folkesanatorium blei drive fram til det vart lagt ned i 1970.

Referansar
----------

1. 1 2  Anne-Berit Prestegård: *150 år siden Grefsen Vandcuranstalt ble anlagt*, frå På jakt og vakt nr. 4/2008, digital utgåve Arkivert 2014-02-01 ved Wayback Machine.
2. ↑  

	* Grefsen Folkesanatorium i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
3. ↑  Grefsen sanatorium Arkivert 2014-02-01 ved Wayback Machine. frå Nasonalt medisinsk museum/Teknisk Museum
**Jens Hovland Otterbech** (12. januar 1801–28. juli 1863) var ein norsk prest, ordførar og stortingsmann frå Tønsberg.

Otterbech var son til ein skipper. Han vart student i 1819 og cand. theol. i 1824. Frå 1824 til 1829 var han sokneprest i Hvaler, sidan sokneprest i Andebu til han døydde. Han var ordførar i Andebu frå 1837 til 1862, medlem av forlikskommisjonen i mange år. Elles var han ofte i fyrste rekke i mange andre saker som gjaldt Andebu og utviklinga av bygda og distriktet. 

Otterbech representerte Jarlsbergs og Larviks amt på Stortinget i 1842, 1848 og 1862-63. Han var medlem av desisjonskomiteen 1842 og -48. Til Stortinget 1862-63 var han 1. varamann, men møtte frå 10. november 1862 i staden for Jakob Olsen Skjerven. Under stortingsopphaldet i Christiania fall han om på gata, reiste då heim til prestegarden i Andebu. Der døydde han kort etter.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jens Otterbech NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Jens Marcussen** (23. august 1860–8. august 1936) var ein norsk skipsreiar og handelsmann frå Dypvåg i Aust-Agder, som representerte partiet Venstre på Stortinget i perioden 1916-18. Han var farfar til Jens Marcussen den yngre.

Marcussen var son til ein skipsreiar. Han gjekk Tvedestrands skule og arbeidde i åra 1875-80 i ulike forretningar i Arendal. Frå 1880 dreiv han ulike forretningar frå farsgarden Askerøy, som han overtok i 1882. Omframt handel dreiv han skipsreiarlag, med både seglskip og dampbåtar. På Gjeving sette han i gang med båtbygging, ein klemmefabrikk og eit tresliperi.

Frå 1910 til -15 var Marcussen ordførar i Dypvåg. Valperioden 1916-18 møtte han på Stortinget frå einmannskrinsen Holt, vald for Venstre. Elles var han formann eller medlem i ei rekke lokal utval i Dypvåg og i Aust-Agder, mellom dei likningsnemnda i Dypvåg og i fylkesskattestyret.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-03-06 ved Wayback Machine.
* Gravminne

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Jens Henrik Beer** (11. juni 1799–22. juni 1881) var ein norsk skipsreiar, kjøpmann, gardbrukar og stortingsmann frå Flekkefjord.

Beer var son til ein skipsreiar. Sjølv gjekk han på skule i Bergen og seinare i England. Etter ei kort tid som tilsett i Wollert Konow si forretning i Bergen, busette han seg i 1821 i fødebyen Flekkefjord og vart skipsreiar og sagbrukseigar. I 1839 starta han opp eit brennevinsbrenneri og ølbryggeri.

Beer representerte Lister og Mandals amt på Stortinget i 1836, permittert frå 8. mai grunna sjukdom. Han var tilbake i hovudstaden og deltok på omframtstortinget 1836-37. På den ordinære tingsamlinga var han sekretær i tollkomiteen, medan han på omframttinget var medlem av «bevilgningskomiteen».

I 1832 kjøpte Beer eit større, udyrka landareal ved Fedafjorden. Her bygde han frå grunnen garden Øye i Kvinesdal og dyrka 400 dekar jord, der det før var lyng og myr, ved hjelp av ein jordbrukskyndig skotte. Slik vart han den fremste føregangsmannen i landbruket i amtet. I 1854 avslutta han handelsverksemda i Flekkefjord og busette seg på garden i Kvinesdal, der han døydde 82 år gammal.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Jens Marcussen den eldre.* 

**Jens Marcussen** (fødd 20. mai 1926 i Dypvåg, daud 29. januar 2007) var ein norsk skipsreiar og politikar for Høgre og Framstegspartiet. Han var ordførar i Tvedestrand kommune frå 1968 til 1971, og stortingsrepresentant i periodane 1981–1985 og 1989–1993. Også farfaren Jens Marcussen var i si tid stortingsrepresentant.

Bakgrunn
--------

Marcussen var son av skipsreiar Jens Nicolai Bertrand Marcussen (1886-1972) og husmor Maria Tovsen (1896-1981).

Han hadde eksamen frå Oslo handelsgymnasium frå 1946 og befalskurs frå Luftforsvaret frå 1947. Fram til 1951 hadde han ymse førefallande arbeid i den omfattande verksemda faren dreiv i Dypvåg, både som gardsarbeidar, postfunksjonær og butikkekspeditør. I 1951-1952 var han kontorist i London og Newcastle og deretter kontorist ved faren sitt reiarlagskontor på Askerøya 1952–1957. I 1958 tok han over reiarlaget. Han var også skogeigar 1976–1993.

Marcussen gifra seg med Marta Margarita «Martita» Christophersen i 1951. Dei hadde tre barn.

Politikk
--------

Marcussen var politisk aktiv for Høgre frem til 1975, då han melde overgang til Framstegspartiet. For Høgre var han medlem av Dypvåg kommunestyre 1952–1959, formann i Dypvåg Høyre 1952–1959, medlem av Tvedestrand kommunestyre 1960–1975 og 1980–1981 (varaordførar 1965–1966, ordførar 1967–1971), formann i Tvedestrand Høyre 1960–1962, fylkesvaraordførar i Aust-Agder 1967–1971 og formann i Aust-Agder Høyre 1972–1975. I Framstegspartiet var han 1. viseformann 1976–1978, redaktør i partiavisa *Fremskritt* 1976–1978, ordførar i landsstyret 1979–1981 og gruppesekretær for stortingsgruppa 1976–1977 og 1985–1986. Han tapte kampen om formannsvervet i partiet i ei kampavstemming mot Carl I. Hagen i 1978, men dei to heldt fram med å ha eit godt samarbeid. Marcussen blei vald inn på Stortinget frå Rogaland 1981–1985 og frå Aust-Agder 1989–1993. I sin siste periode var han 1. visepresident i Lagtinget.

Stortingskomitear
-----------------

* 1989–1993 medlem i Valgkomiteen
* 1989–1993 leder i Sjøfarts- og fiskerikomiteen
* 1989–1993 medlem i Den utvidede utenriks- og konstitusjonskomiteen
* 1981–1985 medlem i Den forberedende fullmaktskomiteen
* 1981–1985 medlem i Landbrukskomiteen

Kjelder
-------

1. ↑  Jens Marcussen den yngre hjå Stortinget
2. 1 2 3  «Minnetale over tidligere stortingsrepresentant Jens Marcussen». Stortinget. 15. februar 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Jens Marcussen» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jens Marcussen den yngre hjå Stortinget

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
Eit **mobilnett** eller mobilnettverk er eit radionettverk beståande av fleire radiomaster eller basestasjonar fordelt utover eit landområde. Kvar mast dekkjer eit gjeve område, og for å unngå interferens med eventuelle nabomaster, brukar kvar av desse eit eige sett med frekvensar. Dei ulike basestasjonane er kopla saman i eit nettverk, noko som lèt ei stor mengd terminalar (til dømes mobiltelefonar) kommunisera med kvarandre på tvers av basestasjonane. Ei gruppe basestasjonar i eit område vert kalla ei celle, sidan terminalane (mobiltelefonane) i cella får oppkall frå alle mastene i cella, og systemet vel den beste basestasjonen å setja opp samtalen gjennom nettverket. Mobiltelefonen gjev melding til heimesentralen når den flyttar seg frå ei celle til ein annan. Denne cellestrukturen er årsaka til at mobiltelefonen vert kalla «cell phone» på engelsk. 

Basestasjon i eitt mobilnettverk
I Noreg har vi pr. 1. oktober 2012 fire selskap som har sina eigne kommersielle mobilnettverk. Desse selskapa er Telenor, Telia, Mobile Norway og Ice.net. Det finst i dag betydeleg fleire tilbydere av mobiltenester i Noreg (mobiloperatørar), men desse nyttar seg av eitt eller fleire av desse fire mobilnetta.

I dei ulike mobilnettverka vert nytta ulike teknologiar for å gjera muleg kommunikasjon mellom ulike einingar. Telenor, Telia og Mobile Norway nyttar seg av GSM (2G), UMTS (3G), HSDPA (populært kalla 3,5G) og LTE (LTE er òg kalla "4G" sjølv om LTE pr. definisjon ikkje kvalifiserer til denne nemninga), over radiofrekvensområda 900, 1800 og 2100 MHz. Ice.net (Ice Noreg AS) opererer med teknologien 3G CDMA2000 over frekvensar i 450 MHz-området. I tillegg vedtok regjeringa 12. september 2009 at frekvensane i 800 MHz-bandet (som vart frigjort ved overgangen til digitalt fjernsyn) skal verta til nytta mobilt breiband. Nasjonal kommunikasjonsstyresmakt har ansvaret med å auksjonera ut desse frekvensane.

Det er verd å merka seg at det som forbrukere kan oppleva som eitt enkelt mobilnettverk, i praksis kan vera fleire ulike teknologiar som kommuniserer saman over ulike frekvensar. Dette er òg årsaka til at ulike teknologiar (til dømes GSM og UMTS) ofte har ulik dekning i same område. I Noreg ligg til dømes UMTS i frekvensområdet rundt 2100 MHz, som gjev dårlegare inntrenging gjennom vegger enn ein oppnår med GSM i 900 MHz og NMT i 450 MHz. Ein generell regel når det gjeld radiofrekvensar er at jo lågare frekvensar, desto lågare datakapasitet, men samstundes lengre rekkjevidd. Høgare frekvensar gjev betre refleksjon av radiobølgjene, medan lågare frekvensar kan krumma, eller bøya radiobølgjene såg dei lettare passarane mindre hindringer.

=Kjelder
========

* *Denne artikkelen bygger på «Mobilnett» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2018.*
| **Täsch** |
| --- |
| TäschTäsch Täsch |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Täsch |
| **Kommunevåpenet til Täsch** |

 |
| Plassering |
| 

Täsch is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Valais |
| Distrikt | Visp |
| Språk | fransk |
| Borgarmeister | Christoph Imboden |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  58,71 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 1 126   19,2 /km² |
| Koordinatar | 46°04′0″N 7°46′0″E﻿Koordinatar: 46°04′0″N 7°46′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 1449 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 3929 |
| **Nettstad:** gemeinde.taesch.ch |

**Täsch** er ein kommune i distriktet Visp i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har 1 126 innbyggjarar (2010) og eit areal på 59 km². Kommunesenteret ligg 1449 meter over havet. Han ligg om lag 5 km nord for Zermatt. 

Kommunen ligg Mattertal, som er omringa av nokre av dei høgaste fjella i Alpane, som Durfourspitze, Dom og Weisshorn. Det 4490 moh høge Täschhorn ligg like ovanom landsbyen. Han består av landsbyen Täsch og grendene Zermettjen og Täschberg samt Täschalp turområde.

Flyfoto av Täsch
Täsch ligg seks kilometer nord for den bilfrie landsbyen Zermatt. Her er vide parkeringsplassar for dei som skal ta banen til Zermatt.

Tysk er offisielt språk i kommunen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Täsch» frå Wikipedia på tysk, den 29. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* HDS
* GeoNames

 |
Ulike tremateriale. Øvst er røter frå bartre.
Ei **tåg** (norrønt *tág*) er ei lang, tynn, jamtjukk grein av ei trerot. Sidan tæger er mjuke og smidige har dei varte brukte til ulike bindigsarbeid. Den vanlegaste bruken har vore tågbinding. Ved hjelp av tradisjonsrik bindeteknikk lagar ein øskjer, fat og korger av ulike slag, som til dømes osteformer, ullkorger, såkorger og hersold.

Ei ljåtåg har vore mykje brukt til å binde ljåen til orvet. Tåga er både lett og passeleg elastisk. Sveipte korger har vorte samansydde med tæger. Tæger har og vorte brukte til å lappe sko og lage trinser på skistavar. 

Det har vore vanlegast å bruke bjørkerøter, ofte dvergbjørk, til tæger. Røter av andre tre og buskar, som gran, einer, selje og vier, har og vorte nytta.

Beste tægene finn ein i mosemark med lite næring. Ofte drog ein til fjells for å finne gode tæger. Tægene vart reinska for bork og never, og vart ofte kløyvde. Turre tæger vart bløytte før bruk.

Kjelder
-------


* Høeg, Ove Arbo: *Planter og tradisjon*. (Universitetsforlaget, 1975.) (s. 39–43)
* Jan Henrik Munksgaard: *Kurver* (C.Huitfeldt Forlag 1980)
* Arvid Walla: *Vi binder med tæger - En gammel teknikk* (Ernst G. Mortensens Forlag, Oslo 1968)
Monumentet over kong Fredrik II og dronning Sophie i Roskilde domkyrkje er utført av Gert van Egen og reist i 1598.Foto: FaceMePLS

Relieff frå Fredrik IIs gravmæle som viser kringsetjinga av Akershus festning i 1567. Nedst til venstre Oslo med Hallvardskatedralen.
**Gert van Egen** (fødd før 1578, død 1611 el. 1612) var ein steinhoggar av ukjend opphav. Det er kjend at han i nokre år virka i Danmark under Fredrik II.

Han var tilsett på Kronborg slott 1578-1585; i dei åra Fredrik II fekk utført store arbeid på slottet. Van Egen var ein av dei best løna steinhoggarane, noko som indikerer at han har hatt viktige oppgåver i utsmykkinga av Kronborg.

Fredrik II døydde i 1588 og allereie året etter fekk Gert van Egen bestilling på gravmæle til kongen som skulle stå i Roskilde domkyrkje. Initiativet kom frå sonen Kristian IV og mora, enkjedronning Sophie. Det går fram av eit brev frå Sophie at han skulle utføre det etter utleverte modellar og det er difor noko uklart kor stor del av monumentet som er van Egens eige verk.

Av særleg interesse er relieffa på sidene av monumentet. Dei skildrar scener frå kongens felttog mot Ditmarsken i 1559 og frå Den nordiske sjuårskrigen 1563-1570. Den eine scena syner omleiringa av Akershus festning i Oslo i 1567.

Kjelder
-------

* *Gert van Egen* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon
* Roskilde Domkirke - Historie Arkivert 2011-09-27 ved Wayback Machine.