Mad har publisert faste bidrag av ei rekkje kjende vitsetegnere. Biletet viser karikaturteiknaren Mora Drucker då han i år 2000 feira av bladutgjeving nummer 400.
***Mad*** er eit amerikansk humor- og satireblad med hovudvekt på teikneseriar, grunnlagt av utgiveren William Gaines og redaktør og teiknaren Harvey Kurtzman i 1952. Vittighetsbladet kom ut kvar månad og er den siste overlevande tittelen frå dei berykta og samtidig kritikarroste EC Comics-utgjevingane. Utgiver Gaines lei tungt under sensuren i 1950-talet mot teikneseriar som bokstaveleg utrydda hans utgjevingar av skrekkteikneseriar (*EC horror comics*) frå salsstadane. *Mad* er ått av *DC Comics*.

Bladet er kjent blant anna for vitsetegneren Don Martin som med sin karakteristiske tegnestil (figurar med lite hovud, stor hake og store føter) og slapstick-inspirerte humor var ein av dei mest populære teiknarane i bladet, og vart ofte omtalt som *MAD's Maddest Artist*. Martin jobba for bladet frå 1955 til 1987, og *Mad* gav òg ut ei rekkje pocketbøker med lengre Don Martin-historier. Antonio Prohias som teikna *Spy vs Spy* frå 1961 til 1990 var ein anna kjent Mad-teiknar. Prohias var heilt blakk då han kom frå Cuba til USA, men fekk seg jobb hos *Mad* med ein gong, til trass for at han nesten ikkje kunne eit einaste ord engelsk. *Spy vs Spy* var delvis inspirert av den kalde krigen og handlar om ein kvit og ein svart spion som freistar å drepa eller skade kvarandre. I dag vert serien teikna av Peter Kuper. 

To andre kjende bidragsytarar i *Mad* er Sergio Aragonés og Al Jaffee, som begge framleis er aktive. Aragonés er sannsynlegvis Den meste produktive teiknaren til *Mad* gjennom tidene, og har med eitt unntak (då teikningane forsvann i posten) produsert material for kvart einaste nummer av *Mad* frå 1963 fram til i dag. Han er best kjent for sina seriar utan ord, som vanlegvis er relatert til eit bestemt tema i kvar utgåve. Jaffee er teiknaren med lengst fartstid i *Mad*, og har levert bidrag til bladet heilt sidan 1955. Han er best kjent for sina *fold-ins* (utbrettsbilder) på nest siste side, der ein ved å bretta bladet på ein bestemdt måte får fram eit skjult bilete og tekst.

Karrikatur av Alfred Neumann
Omslaga viser nesten alltid ein figur kjent som Alfred E. Neuman, ein liten gut med stort hovud og ei manglande tann som har vore Den uoffisielle maskoten til *mad* sidan 1955.

*Mad* på norsk
--------------

*Mad* fekk òg ei tilhengarskare i Noreg, og *Norsk Mad* vart første gong lansert i 1971. Først var det Williams Forlag som ga ut berre åtte blad i perioden 1971–1972. Etter ni års fravær ga Semic Forlag ut serien på nytt i perioden 1981 til 1994, med i alt 118 blad i det som var *Norsk Mad*, forlagets klårt mest vellukka inkarnasjon. Bladet inneheldt ei blanding av omsett material frå den amerikanske utgåva og eigenprodusert material frå den norske teiknarane i bladet. 

Dei første åra, frå starten i 1981 til og med 1985, var Dag Kolstad redaktør i bladet. Kolstad slutta i *Norsk Mad* i byrjinga av 1986, og starta kort tid seinare det konkurrerande humorbladet *Pyton*, og tok med seg fleire av dei norske bidragsytarane til bladet (blant anna Arild Midthun og Tommy Sydsæter) til konkurrenten. «Krigen» mellom *Norsk Mad* og *Pyton* toppa seg i 1988, då *Pyton* trykte ein falsk *Mad*-forside på baksida i von om å stela lesarar frå konkurrenten. Dette resulterte i søksmål, og Gevion forlag (*Pyton*s utgjevar) vart dømt til å betala 80 000 kroner i erstatning. Likevel var det *Pyton* som vann humorkrigen, og på slutten av 1980-talet var salstalet til *Norsk Mad* søkkande, medan salstala til *Pyton* var stigande. I 1994 vart *Norsk Mad* nedlagt.

Bladkompaniet overtok *Norsk Mad* frå 1995, og freista å relansera bladet i – men dette varte berre i seks nummer inn i 1996. Egmont var neste forlag som freista seg med ei norsk utgåve av *Mad* i 2001, men òg denne gongen gjekk bladet inn etter berre seks nummer. Sommaren 2008 dukka likevel eit spesialalbum av *Norsk Mad* på nytt opp i kioskhyllane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mad» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Om Don Martin
* Al Jaffees «fold-ins»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |