recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Christian Frederik Berg** (6. november 1833–16. august 1908) var ein norsk gardbrukar, handelsmann, lensmann og stortingsmann frå Bjørnør.

Berg var son til ein sokneprest. Sjølv var han frå 1858 gardbrukar og handelsmann på Sør-Kråkøya i Roan sokn i Bjørnør prestegjeld i Sør-Trøndelag frå 1858. Dessutan var han postopnar og dampskipsekspeditør. Han var bankkasserar frå 1864. Frå 1882 var han lensmann i heradet.

Berg var medlem av heradsstyret i Bjørnør 1866-87 og ordførar fram til 1882. Han var forlikskommissær frå 1865 og formann i dei to matrikuleringskommisjonane for Bjørnør, 1864-69. Elles var han medlem av sildelovskommisjonen 1887-89 og kommisjonen om brannkasse 1897.

Berg var 3. varamann til Stortinget 1871-73 frå Søndre Trondhjems amt. Han møtte då frå 20. mai 1873. Fast representant frå same amtet 1874-76 og 1880-82. Den første perioden var han medlem av næringskomite nr 2, i den siste av næringskomite nr 1. Berg var ein moderat høgremann.

Han døydde i Kristiania i 1908.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Støten, Knut (1966). «Partifordelingen på stortingene 1876–85». *Historisk tidsskrift*. 45 (1): s. 52.
* Biografisk informasjon om Christian Frederik Berg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Pjasinabukta med dei mange øyane.
Plasseringa til Pjasinabukta i Karahavet.
**Pjasinabukta** (russisk Пясинский залив - *Pjasinskij Zaliv*) er ei bukt ved munningen av elva Pjasina i Karahavet. Ho grenser i vest til Kamjennijeøyane og i nordaust til Mininaskjera.

Pjasinabukta er omgjeve av tundrakyst. Det ligg mange øyar og øygrupper i bukta som Zverobojøyane (Zapadnij, Malij, Severnij), dei vesle Trioøyane og Ptitsjiøyane og Labryintovijeøyane. 

Området har eit særs hardt klima med lange og bitre vintrar. Bukta er derfor islagd ni månader av året og sjølv på sommaren er det mange isflak i bukta. 

Pjasinabukta vart utforska av baron Eduard von Toll på den siste ferda hans under den russiske arktiske ekspedisjonen i 1900-1903.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pyasino Gulf» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- William Barr, *The Last Journey of Peter Tessem og Paul Knutsen, 1919*.
		- William Barr, Baron Eduard von Toll’s Last Expedition.

Koordinatar: 74°00′N 86°00′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Mary Teresa Decker** (fødd 4. august 1958) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som vart verdsmeister både på 1500 meter og 3 000 meter under friidretts-VM 1983 i Helsinki.

Aktiv
-----

Gjennom 1982-sesongen sette Decker seks verdsrekordar på ulike løpsdistansar, frå ei engelsk mil opp til 10 000 meter. I juli 1983, under eit stemne i Stockholm, sette ho USA-rekord på 1500 meter med tida 3.57,1, ein rekord som stod i 32 år. Ved den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett, i Helsinki i august 1983, vann Decker gullmedaljen på 3 000 meter, etter å ha slått vesttyske Brigitte Kraus og sovjetiske Tatjana Kazankina, dei to andre medaljevinnarane, med eit halvt sekund. Fire dagar seinare tok Decker VM-gull nummer to, då ho heilt på slutten av oppløpssida på 1500-meteren passerte leiande Samira Zajtseva, som stivna og fall over målstreken.

Decker mislukkast under Sommar-OL 1984 på USA-amerikansk heimebane. Året etter sette ho personlege rekordar på 800 meter med 1.56,90, oppnådd i Bern, og i Roma på 3000 meter med tida 8.25,8.

### Doping

I 1996 vart Decker i ein test avslørt med for høgt nivå av testosteron og der etter utestengd i to år.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1983 i Helsinki: Gullmedaljar på 1500 m – 4.00,9 og 3000 m – 8.34,6
* OL 1984 i Los Angeles: Braut 3000 m – nr 11
* OL 1988 i Seoul: Nr 8 på 1500 m – nr 10 på 3000 m
* OL 1996 i Atlanta: Utslått på 5000 m og sidan annullert

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mary Decker» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* Munzinger (sport)

 |
Mellanmarviken mot nord frå Krampan, juli 2009
**Nedre**, **Mellan-** og **Övre Marviken** er tre lange og smale innsjøar i Södermanland i Sverige, som strekkjer seg i nord-sørleg retning. Nedre Marviken ligg i Strängnäs kommun, Övre Marviken i Gnesta kommun, og Mellanmarviken i begge kommunane.

De tre innsjøane har, via Visnaren og Råckstaån, samband med Mälaren. Marviken-innsjøane ligg i ein sprekkedal, som i sør fortsetter med innsjøen Klämmingen i Gnesta kommun, som via Trosaån munnar ut i Austersjøen. Delar av Mellanmarviken og Övre Marviken ligg i Marvikarnas naturreservat, som òg inneheld eit fuglevernsområde.

De tre innsjøane vert kalla Övre, Mellan- og Nedre Marviken basert på kor høgt dei ligg over havet. Övre Marviken ligg lengst sør av innsjøane, og Nedre Marviken lengst nord.

Marviken-innsjøane er populære for kanopadling, og vinterstid for langdistanse skeiseløp. Motorbåttrafikk på innsjøane er forbode. Sörmlandsleden passerer Marviken-innsjøane.

Bakgrunnsstoff
--------------

Marvikarnas naturreservat

Koordinatar: 59°12′0″N 17°9′40″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Mary Baker Eddy** (16. juli 1821–3. desember 1910) var ein amerikansk forfattar som grunnla Christian Science-rørsla. 

*The Boston Journal* om gravferda til Eddy
Eddy var fødd som Mary Morse Baker på ein gard i Bow i New Hampshire. Ho var plaga av sjukdom heile livet, og fekk blant anna mesmerismebehandling. Etter kvart tok ho avstand frå denne og andre handsamingar og utvikla sin eigen teori i hovudverket *Science and Health* (1875) om at lækjing av sjukdom utelukkande fann stad gjennom ånd og tru. «Mennesket er bevissthet og ånd, mens materien og det kroppslige, som sykdom, alder og død, er illusjon.» Ho såg på teoriane sine som ein ny vitskap.

Hovudverket *Videnskap og helse : med nøkkel til skriften* (*Science and Health*) er utgjeve på norsk i fleire utgåver, sist i 1994. Eit utdrag er utgjeve i antologien *New Age*, 2007.

Eddy døydde i Chestnut Hill i Massachusetts. I 1995 vart ho innvotert i Kvinnenes æresgalleri i USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mary Baker Eddy» frå Wikipedia på bokmål, den 20. november 2018.*

1. ↑  Kjelde for sitat og vurderingar er innleiinga til Tonje M. Mehren og Jeanette Sky si bok *New Age*, 2007

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi i Encyclopædia Britannica
* nps.gov *Mary Baker Eddy House*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Aa** er ei 80 km lang elv nord i Frankrike. Ho har sitt utspring nær landsbyen Bourthes. Elva renn gjennom følgjande departement og byar: 

* Pas-de-Calais: Saint-Omer.
* Nord: Gravelines.

Aa munnar ut i Nordsjøen nær Gravelines.

Geografi
--------

Elva har to kjenneteikn. Frå kjelda til Saint-Omer er ho ei lita kalkelv, ei lita utgåve av Somme. Frå Saint-Omer og til sjøen er elva kanalisert der fleire kanalar fører til Calais og Dunkirk, medan Canal de Neuffossé fører innover i landet til det franske kanalsystemet.

Historie
--------

Saint-Omer låg tidlegare oppfor elvemunningen, medan Calais låg på vestsida og Bergues, i dag innanfor Dunkirk, låg på austsida. Då vikingane slo seg ned her utvikla Dunkirk seg på sanddynene utanfor Bergues. Gravelines vart seinare ei hamn ved elva og sjøen. På 1500-talet danna elva grense mellom Spansk Nederland og Frankrike.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aa (river, France)» frå Wikipedia på engelsk, den 21. april 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Lene Espegren** (fødd 8. mai 1971) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Lillesand i Aust-Agder. Ho vart åtte gongar norsk meister i tresteghopp og fire gongar lengdehopp. I 1999 sette ho norsk rekord i tresteghopp med 13,83 meter, gjeldande landsrekord også i 2021.

### Aktiv

I tida 1992-2001 var Espegren den dominante tresteghopparen på kvinnesida i Noreg. Ho vart noregsmeister i øvinga 1992-93, 1995-96 og 1998-2001. Åra 1996, 1998, 1999 og 2000 vann ho også gullmedaljen i lengdeøvinga ved noregsmeisterskapen. Perioden 1991-2001 sanka Espegren 10 NM-medaljar i tresteg og 6 i lengdehopp. Under NM i friidrett 1995 kneip ho bronsemedaljen i 100 meter hekk.

I 1995-sesongen sette elles Espegren personbeste på korthekken med 13,99 sekund. Sommaren 1999 var ho i sitt livs beste form. Under C-Europacupen for landslag helga 5.–6. juni representerte ho Noreg både i tresteghopp og lengdehopp. Landskampen fann stad i Pula i Kroatia, der Espegren om laurdagen sette norsk rekord i tresteg med 13,83 meter. Sundagen presterte ho livsbeste i lengdehopp med 6,34 meter. I NM i friidrett 1999 på Byrkjelo vann ho to gullmedaljar etter eit tresteghopp som målte 13,97 m og eit lengdehopp på 6,37 m, begge med for mykje medvind til at det vart rekord av.

Espegren var medlem i Lillesand IL til 1993, deretter IK Tjalve 1994-99 og SK Vidar 2000-01.

Kjelder
-------

* friidrett.no
**Língua geral** (portugisisk ˈlĩɡwɐ ʒeˈɾaw, 'generelt språk') er to ulike lingua franca-språk frå Brasil. *Língua geral paulista* (*tupi austral*, eller sørleg tupi), blei tala i São Paulo-regionen på 1600- og 1700-talet, men er no utdøydd. *Língua geral amazônica* (tupinambá) blei tala i Amazonas og er opphavet til dagens nheengatu.

Begge språka var forenkla versjonar av klassisk tupi, talemålet til dei innfødde tupifolka. Då portuguisiske kolonistar kom til Brasil på 1500-talet møtte dei urfolk som snakka mange ulike språk, og byrja i tillegg å innføra slavar frå Afrika. Forsøk på å oppretta effektiv kommunikasjon førte til danninga av språk med element frå tupi, portugisisk og afrikanske språk.

Språka blei brukt i jesuittiske misjonsstasjonar i Brasil og av tidlege kolonisatorar, afrikansk-ætta slavar og ulike urfolksgrupper. Då jesuittane blei utviste frå Brasil på midten av 1700-talet og styresmaktene la større vekt på portugisisk byrja dei å bli svekka. Indre migrasjon og språkpolitikk i Brasil førte også til tilbakegang. Den amazonske varianten av språket har likevel blitt brukt til våre dagar, og er under namnet nheengatú (som tyder 'god tale') blitt utnemnd til offisielt språk i kommunen São Gabriel da Cachoeira.

Kjelder
-------

1. 1 2  Rohter, Larry. «Language Born of Colonialism Thrives Again in Amazon.» *New York Times*. 28. august 2005.

* *Denne artikkelen bygger på «Língua Geral» frå Wikipedia på engelsk, den 21. desember 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Campbell, Lyle (1997). *American Indian Languages: The historical linguistics of Native America*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-514050-8
		- Rohter, Larry. «Language Born of Colonialism Thrives Again in Amazon.» *New York Times*. 28. august 2005.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nheengatú i Catalogue of South American Languages
* Rodrigues, Aryon. 1996. As línguas gerais sul-americanas. *Papia*, 4(2), p. 6-18.
* Etnolinguistica.Org, a discussion list on native South American languages
**Ann Jansson** (fødd 1. juli 1958) er ein svensk tidlegare kappgjengar som vann sølvmedaljen på 10 km under EM i friidrett 1986.

Jansson gjekk i 1981 ein kilometer på 47.58,2, ei tid som IAAF godkjende som verdsrekord. Året etter forbetra ho verdsrekorden til 47.49,3. Perioden 1981-87 var Jansson den beste kvinnelege kappgjengaren i Norden og sanka desse åra sju nordiske meistertitlar. Den fyrste meistertittelen sikra ho seg på Frøya laurdag 25. juli 1981, der ho vann med ein margin på 15 sekundar til norske Frøydis Hilsen.

Høgdepunktet for Jansson kom då ho under europameisterskapen 1986 i Stuttgart gjekk inn til sølvmedalje på 10 km, fem sekundar bakom Mari Cruz Díaz frå Spania og like langt framom si eiga landskvinnne Siv Gustavsson på bronseplass.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* 1981: Nordisk meisterskap på Frøya: Gullmedalje på 5 km – 23.56
* 1983: Nordisk meisterskap i København: Gullmedalje på 10 km – 48.27
* 1985: Nordisk meisterskap i Pori: Gullmedalje på 5 km og 10 km – 22.17 og 46.39
* EM i friidrett 1986 i Stuttgart: Sølvmedalje på 10 km – 46.14
* 1987: Nordisk meisterskap i Gimo: Gullmedalje på 5 km – 22.06
* VM i friidrett 1987 i Roma: Nr 11 på 10 km – 46.15

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ann Jansson» frå Wikipedia på engelsk, den 29. september 2019.*
**Len** er innan føydalisme (òg kalla lensvesen) nemninga på eit område som ein person vert gjeven styringsrett over. Styringsretten kan verta gjeven av ein fyrste, konge eller keisar. Ein som styrte eit len vart gjerne kalla lensherre. 
I fleire land er len vorte ei nemning på regionale styresmakter, tilsvarande norske fylke. 
I Sverige og Finland vert dette styringsnivået kalla Län (finsk språk: Lääni).

Len var viktige administrative einingar i Danmark-Noreg inntil eineveldet vart innført i 1660. På byrjinga av 1500-talet var inndelinga ikkje stabil, men vart utgjort av fire faste slotts- eller hovudlen og om lag 30 smålen. Det fanst òg ei eining som vart kalla godslen. Frå 1500-talet og fram til 1660 var det fire hovudlen eller slottslen i Noreg:

* Båhus len
* Akershus len
* Trondheim len
* Bergenhus len, med Nord-Noreg

I 1660 vart Noreg delt inn i ni hovudlen:

* Akershus len
* Tunsberg len
* Bratsberg len
* Agdesiden len
* Stavanger len
* Bergenhus len
* Trondheim len (Trondhjems len)
* Nordlandene len
* Vardøhus len

Talet på smålen var redusert til 17.

Ved forordning av 19. februar 1662 vart nemninga len erstatta av amt for desse forvaltningsområda.

Sjå òg
------

* Len i Sverige
* Len i Finland

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* HDS

 |
|  |
| --- |
| **Skepi** |
|
| **Klassifisering:** | Kreolspråk Nederlandske kreolspråk  
**Skepi** (Guyana)
Berbice-nederlandsk (Guyana)
Javindo (Indonesia)
Jersey-nederlandsk (inkl. Negroe dutch) (Amerikas sameinte statar)
Mohawk-nederlandsk (Amerikas sameinte statar)
Negerhollandsk (Dei amerikanske Jomfruøyane)
Petjo (Indonesia)
Afrikaans (Sør-Afrika og Namibia) |
| **Bruk** |
| **Utdøydd:** | I 1998 |
|
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-3:** | skw |
| **Glottolog:** | `skep1238` |
|

**Skepi** var eit kreolspråk basert på zeeuws som vart brukt i området rundt Essequibo i Guyana. Skepi-språklege og berbice-nederlandskspråklege kunne ikkje forstå kvarandre.

Språket vert rekna som utdøydd, den siste som snakka språket døydde i 1998. Guyana er ein tidlegare nederlandsk koloni der Det nederlandske austindiakompaniet dreiv handel med plantasjeeigarar frå Zeeland. Språket vart brukt av slavar frå desse plantasjane og etterkommarane deira.

Døme
----

* *Ek we stekkie brot*

*Nederlandsk*: Ik wil een stukje brood
*Norsk*: Eg vil ha ei skive brød

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skepi» frå Wikipedia på bokmål, den 2. desember 2015.*
Koordinatar: 78°41′S 161°38′E﻿

**Skeltonbreen** er ein stor isbre som flyt frå polarplatået og ut i Rossisen ved Skeltonfjorden på Hillary Coast, sør for Victoria Land i Antarktis.

Oppdaging og namngjeving
------------------------

Han vart kalla opp etter Skeltonfjorden av gruppa frå New Zealand under CTAE i 1956-58. Isbreen vart i 1957 vald som rute frå Rossisen til polarplatået av gruppa frå New Zealand til støtte for hovudekspedisjonen leia av Vivian Fuchs i forsøket på å verte dei første som kryssa kontinentet. Allisonbreen fell ned frå vestsida av Royal Society Range og ut i Skeltonbreen.
Han vart òg ein del av 2400 km og fire månadar lange ruta under kryssinga av Victoria Land 1959-1960, der ekspedisjonen drog opp Skeltonbreen frå Rossisen for å gå djupt inn i Victoria Land for første gongen til den franske kryssinga av Adelie Land nær Dumont d'Urville-stasjonen på George V Coast, og så til Dei transantarktiske fjella i nærleiken av USARP Mountains.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skelton Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 23. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Skeltonbreen». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 14. januar 2014.
2. ↑  «Allisonbreen». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 14. januar 2014.

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Ivar Johannesson Vaksdal** (18. desember 1876–21. november 1957) var ein norsk ingeniør og politikar, fødd i Samnanger og oppvaksen i Vaksdal. Frå 1937 til 1945 var han stortingsrepresentant for Venstre.

Ivar Vaksdal var son til Johannes J. Kvitingen, mylnar ved Vaksdals Kornmølle. Sjølv utdanna han seg ved Trondhjems tekniske læreanstalt, der han tok eksamen i 1901 på ingeniørlinja. 1901-02 var han tilsett med reisinga av grensefestningar i Smålenene, 1902-03 hadde han arbeid heime i Bergen. Perioden 1903-06 dreiv han eiga ingeniørforretning i Ålesund, sidan i åra 1907-11 i heimbyen Bergen. Frå 1911 var han disponent av Margarinfabrikken Norge A/S i Bergen.

Vaksdal var medlem i Bergen bystyre frå 1910 til 1934, i tida 1913-22 med plass i formannskapet. Han var ei tid formann i det kommunale elektrisitetsverket og det kommunale gassverket.

Vaksdal møtte på Stortinget 1922-24 som varamann for statsminister Johan Ludwig Mowinckel fram til 6. mars 1923, og på ny frå 25. juli 1924, medlem i Jarnbanekomiteen. Valperioden 1931-33 møtte Vaksdal i Stortinget ei veke i mars 1933, då som varamann for Hans Fasmer. Valperioden 1934-36 møtte Vaksdal som varamann for statsminister Mowinckel fram til 20. mars 1935, då Nygaardsvold-regjeringa kom til makta. Perioden 1937-45 hadde Vaksdal fast stortingsplass, medlem i Finans- og tollkomiteen og 1945 i Sosialkomiteen.

Etter verdskrigen var Vaksdal formann i Komiteen om skadebot under krigføringa i 1940.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Jan Laurits Egeland** (fødd 12. september 1957 i Stavanger) er ein norsk organisasjonsmann og Arbeidarparti-politikar. Han er generalsekretær i Flyktninghjelpen. Egeland har arbeidd med menneskeretttar, konfliktløysing og naudhjelp. Han har vorevisegeneralsekretær i FN, direktør i Human Rights Watch Europe, statssekretær for Arbeidarpartiet, generalsekretær i Norges Røde Kors og direktør ved Norsk utanrikspolitisk institutt (NUPI). Han er professor II ved Universitetet i Stavanger. I 2007 gav han ut sjølvbiografien *Det nytter*.

Egeland er kanskje best kjend for fredsarbeidet sitt og ei frittalande haldning i arbeid med humanitære katastrofar i krigsområde.

Karriere
--------

Jan Egeland tok cand.mag. i statsvitskap ved universitetet i Oslo i 1982 og magister-artium i 1985. Han byrja å arbeide for Raudekrossen som informasjonsleiar. Det var han frå 1988 til 1989, då han vart utanlandssjef. Denne jobben hadde han i eitt år. 

Frå 1990 til 1992 var han politisk rådgjevar i Utanriksdepartementet, og frå 1992 til 1997 var han statssekretær i same departement. 

I 1997 byrja han å arbeide for Raudekrossen i Noreg att, denne gongen som spesialrådgjevar, ein jobb han hadde fram til 1999. Han har også vore rågjevar for International Peace Research Institute, Inter-American Development Bank og Henry Dunant-senteret i Genève.

Egeland byrja å jobbe for SN i 1999, då han vart spesialrådgjevar for Colombia. Dette var han fram til 2001. Etter eit kort opphald hjå Raudekrossen att, som generalsekretær, byrja han som visegeneralsekretær i SN og leiar for den sentrale humanitære samordningseininga (OCHA). Denne jobben hadde han frå 2003 til 2006.

I 2007 vart han direktør for Norsk utanrikspolitisk institutt og spesialrådgjevar for generalsekretæren i SN.

Privatliv
---------

Egeland var gift med tidlegare utviklingsminister Anne Kristin Sydnes, som døydde i 2017. Han har to døtrer.

Prisar og utmerkingar
---------------------

I 2005 vart Egeland tildelt Peer Gynt-prisen.

Bibliografi
-----------

* *Det nytter* (2007) – sjølvbiografisk og om perioden som visegeneralsekretær i OCHA.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Presentasjon hjå NUPI
* «Secretary-general appoints Jan Egeland of Norway new under-secretary-general for humanitarian affairs» – pressemelding frå SN
* Nettsida til OCHA

Kjelder
-------

* «Egeland, Jan Laurits» på Store Norske Leksikon på nett
* «Jan Egeland – utdypning» *(Store Norske Leksikon, NBL-artikkel)*

### Fotnotar

1. ↑  Tor Arne Andreassen (20.10.2006). «Jan Egeland slutter». *Aftenposten.no*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Heckler & Koch HK416
Norsk soldat i Afghanistan, væpna med HK416.
HK USP pistol Kaliber 9 mm Parabellum.
**HK416** er eit moderne automatgevær frå tyske Heckler & Koch (HK).

Våpenet er i bruk av Det norske forsvaret, amerikanske Delta Force og DEVGRU, og dessutan den taiwanske kystvakta. I tillegg har nokre amerikanske politistyrkar teke det i bruk. HK416 i original utføring vert ikkje selt på den sivile marknaden. Eit konkurransevåpen avgrensa til halvautomatisk eld vert marknadsført som MR223 i Europa og MR556 i USA. Bortsett frå enkelte skilnader i avtrekkarmekanismen og små endringar for å hindra bruk av heilautomatisk mekanisme i ei halvautomatisk rifle er riflene stort sett like. MR223, og dessutan «storebroren» MR308 (som er ei sivil utgåve av HK417), kan i Noreg ervervast til konkurranseskyting i regi av DSSN og NROF

I april 2007 bestilte Det norske forsvaret 8 200 gevær som arvtakar til AG-3. Dei vart utstyrte med optiske sikte frå svenske Aimpoint. Kontrakten på våpena var verd 100 millionar kroner, medan siktemidla kosta 50 millionar kroner. Forsvaret innførte våpenet i 2008.

### Modellar brukt i Noreg

* HK416N (*D165RS*) Rifle
* HK416K (*D10RS*) Karabin
* HK416S (*D165RS*) - særnorsk skarpskyttarvariant av HK416N MOD2012, brukt av enkelte spesialeiningar. Desse er merkte som ein vanleg HK416N når dei kjem til landet, og kjem frå same produksjonslinje som HK416N. Handplukka eksemplar som er meir presise enn gjennomsnittet, vert valde ut for ombygging, N-en på magasinhuset vert slegen kryss over, og ein S for *skarpskyttar* vert slegen inn på sida. Riflene vert påsett eige skarpskyttarframskjefte og eit Schmidt & Bender 1,5-6x42-kikkertsikte. I skarpskyttarsatsen følgjer det med korte magasin på 20 skot, Harris 6-9"-tofot, og dessutan pusseutstyr og reim som på dei vanlege riflene.

Kjelder
-------

1. ↑  «Arkivert kopi». Arkivert frå originalen 20. oktober 2007.
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 19. april 2007, henta 1. januar 2018
3. ↑  *Skytevåpen benyttet av Forsvaret etter 1859*. 2014. ISBN 978-82-91218-63-2.

* *Denne artikkelen bygger på «Heckler & Koch HK416» frå Wikipedia på bokmål, den 1. januar 2018.*
**Jan Brueghel den eldre** (1568–13. januar 1625) var ein nederlandsk målar fødd i Brussel. Han måla blomar, landskap og Edens hage i emaljeliknande måleri, noko som gav han tilnamnet «Fløyels-Bruegel». Pieter Bruegel den eldre var far hans. Også sønene Jan Bruegel den yngre og Ambrosius Bruegel var målarar.

Liv og gjerning
---------------

'Allegori over luktesansen', 1618
'Fiskemarknaden', 1603
'Bukett i ein leirvase', mellom 1599 og 1607
Bruegel var, etter først å ha vorte rettleia av mormora, miniatyrmålaren Marie Verhulst, elev av Peeter Goetkint den eldre i Antwerpen. Etter å ha vore i Italia i fem år, 1590-95, busette han seg i Antwerpen. Han laga ei stor mengde av sirleg måla landskapsbilete i lite format. Bileta var rikt utstyrt med mange menneskefigurar og dyr, ofte måla i ein blågrøn fargetone. Måleria veksla både mellom bibelske og mytologiske motiv, samt scener or det samtidige kvardagslivet. Han var også ein framifrå stilleben-målar, der han framom alt måla blomar i vasar.

Ved sida av si eiga produktive verksemd, samarbeidde Bruegel med andre målarar, mellom anna med sin nære ven Peter Paul Rubens. Til dømes måla han landskapet og blomsterkorga i Rubens sitt måleri *Dei tre gratiene*. Evnene hans som figurmålar gjorde at han bidrog med måling av staffasjefigurar på bileta til andre nære kjenningar i målarlauget. Til dømes måla Bruegel ofte figurar i Joos de Momper sine landskapsbilete. På andre sida måla Rubens, Hendrik van Balen og andre målarar av og til figurane i Bruegels eigne landskap.

Daniel Seghers var elev av Bruegel.

Jan Bruegel den eldre døydde i 1625 i Antwerpen av kolera, til liks med tre av borna hans.

Verk i utval
------------

* *Elvelandskap*, 1607
* *Bønder på veg til marknaden*, 1607
* *Landskap med bondegardar*, 1609
* *Vase med blomar og insekt*
* *Edens hage*, ca. 1620

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jan Brueghel der Ältere» frå Wikipedia på tysk, den 24. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jan Brueghel**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Hedemora kommun** er ein kommune i Dalarnas län i Sverige. I Dalarnas län grensar kommunen til Säters kommun i vest og Avesta kommun i sørvest. Han grensar òg til Hofors kommun i Gävleborgs län i nord og Norbergs kommun i Västmanlands län i sør. Administrasjonssenteret i kommunen er Hedemora.

Den store rullesteinsåsen Badelundaåsen går gjennom kommunen i retning nordvest–søraust. Dalälven renn gjennom den midtre delen av kommunen, frå nord til sør. Kommunen har ein variert industri med vekt på gruveindustri og stål- og verkstadindustri. Han har òg næringsmiddelindustri, i tillegg til at jord- og skogbruk er viktige næringar. Berggrunnen i Hedemora kommun er rik på mineral, og dette har gjeve grunnlag for gruvedrift. Av landskap kan også dei mange små vatna i kommunen nemnast.

Administrativ historikk
-----------------------

Ved kommunereforma i 1952 vart kommunane Garpenberg og Hedemora til storkommunen *Hedemora landskommun*. Det vart ikkje gjort endringar for *Hedemora stad* og *Husby*. Allereie tidleg i den prosessen som utgjorde *blockkommunreforma*, i 1967, vart Hedemora stad utvida med dei to andre kommunane. Då einskapleg kommunetype vart innført i 1971, vart den utvida byen omgjord til Hedemora kommun utan endringar i området.

Kommunevåpenet
--------------

Blasonering: *På sølvbakgrunn, ei grøn gran*.

Våpenbiletet går tilbake til eit segl frå 1589. Det vart fastsett som våpen i 1943. Etter kommuneopprettinga vart våpenet registrert i Patent- och registreringsverket i 1974. Dei andre einingane som vart innlemma i kommunen hadde hatt sine eigne våpen, og desse vart ugyldige.

På kommunegreneskilta er det i dag to ulike variantar av kommunevåpenet. På dei gamle skilta, som kommunane sjølve fekk ansvaret for å få laga, er det ei smal gran (til dømes dersom ein kjem på länsväg 266 frå Falun), og denne vert også brukt på brev frå kommunen, offisielle dokument og heimesida til kommunen. På dei nyoppsette skilta, som ein mellom anna finn på riksväg 70, mot både Avesta og Säter, ser ein ei breiare gran. Dette skuldast at det i dag er Vägverket som har ansvaret for å setje opp skilta, og dei får oppgåvene sine frå statsheraldikaren.

Tettstader
----------

Det er seks tettstader i Hedemora kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

| Nr. | Tettstad | Folketal |
| --- | --- | --- |
| 1 | **Hedemora** | 7 279 |
| 2 | Långshyttan | 1 764 |
| 3 | Vikmanshyttan | 897 |
| 4 | Garpenberg | 564 |
| 5 | Västerby | 371 |
| 6 | Husby | 250 |

Kjelder
-------

* Artikkelen var opphavleg basert på ei omsetjing av «Hedemora kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Hedemora – kommune i Sverige» på Store Norske Leksikon.

Fotnote
-------

1. ↑  «*I fält av silver en grön gran*».

| * v
* d
* e
Kommunar i Dalarnas län i Sverige |
| --- |
|  | Avesta • Borlänge • Falun • Gagnef • Hedemora • Leksand • Ludvika • Malung-Sälen • Mora • Orsa • Rättvik • Smedjebacken • Säter • Vansbro • Älvdalen |  |
| Sjå òg: Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 68°29′S 66°53′W﻿

**Martinbreen** er ein isbre i Antarktis som er 5 km brei og 14 km lang. Han flyt vestover og så nordvest frå sørsida av Mount Lupa mot sørausthjørnet av Rymill Bay der denne møter Bertrand forlandsbre, på vestkysten av Graham Land. Martinbreen vart først kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition (BGLE) under John Riddoch Rymill. Breen vart kartlagd på ny i 1948-1949 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) og kalla opp etter James H. Martin, medlem av British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) (1929-1931) under sir Douglas Mawson og førstestyrmann på «Penola» i løpet av British Graham Land Expedition (BGLE), 1934-1937.

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Martin Glacier» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Hedevard Kristofferssen Norderhaug** (18. desember 1828–15. juni 1891) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Løten i Hedmark.

Norderhaug var gardbrukar på farsgarden frå 1853. Han var medlem av heradsstyret 1861-77, ordførar 1861-65 og 1869-73. Elles var han forlikskommissær frå 1863 til -73 og på ny frå 1879 til -86. Frå 1861 var han ordførar i allmenningsstyret og makta då å få styret med på å frede skogen, samt vedteke bruksreglar for same.

Norderhaug var vart vald til 1. varamann for Hedemarkens amt til Stortinget 1868-69, men sidan representanten Ole Olsen Nyhus var sjukmeld, møtte Norderhaug heile tingbolken. Han var sidan 3. representant frå same amtet til Stortinget både 1871-73 og 1874-76. Heile si tid på Stortinget var han medlem av næringskomite nr 2. Han var medlem av kongelege kommisjonar om brennevinsskatt 1870, og om skoglova 1874.

Han døydde på garden sin i Løten i 1891.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Vánočka
**Vánočka** (tsjekkisk) eller **vianočka** (slovakisk) er eit søtt flettebrød som tradisjonelt blir laga til jul i Tsjekkia og Slovakia. Det blir bakt med mykje egg og smør, som brioche, og kan også ha sitrusskal, anis, rom, rosiner eller anna tørka frukt og mandlar i deigen. Brødet har namn etter jul, som heiter *vánoce* på tsjekkisk og *vianoce* på slovakisk.

Soge
----

Spesielle julebrød som var fletta eller kileforma blei omtalte rundt 1400 av benediktinarmunken Jan av Holešov i hans avhandling om jula. Han tolka brødet som eit symbol på jesusbarnet sveipt i klede.

Vánočka blei omtalt på 1500-talet som ei matvare berre bakarar som tilhøyrde eit laug fekk lov til å laga. På 1700-talet byrja folk å laga brødet heime.

Tillaging
---------

Vánočka før steiking
Vánočka er ein gjærdeig laga med smør, sukker, eggeplommer og mjølk. I tillegg kan ein tilsetja sitronskal, vanilje, stjerneanis, muskat, rosinar og mandlar. Før steiking glaserer ein brødet med egg.

Brødet kan flettast med ulike tal delar. Ein kan bruka tre deigtrådar som blir gradvis tynnare, men kan også fletta med fleire trådar, som fem, seks eller ni.

Skikkar
-------

Oppskoren vánočka
Vánočka blir rekna som vanskeleg å baka. Det finst ulike skikkar knytt til tillaginga, som at ein må unngå å røra deigen med metall, ha på eit kvitt forkle og hovudtørkle, ikkje kan snakka under bakinga,
eller at ein skal hoppa opp og ned medan deigen hevar. 
Ein annan skikk er å tenka på alle ein er glad i under bakinga.
Ein kunne også baka inn ein penge i brødet.
Dersom brødet brende eller blei brote var det eit dårleg teikn.

Når brødet var klart skulle ein gjerne gje det første stykket til husbonden for å få god kornavling neste år. Nokre stader kunne ein også gje bitar av brødet til husdyr for å verna dei mot sjukdom og vonde makter. Elles var det vanleg å servera stykke av brødet etter julemiddagen julaftan. Den som fant pengen i brødet ville få lukke og god helse i det komande året.

Liknande rettar og variantar
----------------------------

Brødet kan minna om andre austeuropeiske søte brød, som jødisk *challah*, polsk *chałka* eller ungarsk *fonott kalacs*.

Brød av same type deig, men ulik form, blir laga til påske. Desse blir kalla *mazanec* eller *velikonoční bochánek*.

Kjelder
-------

1. ↑  *Výbor z české literatury od počátků po dobu Husovu* (PDF) (på tsjekkisk). Henta 9. februar 2018.
2. 1 2 3 4 5  «Vanocka Recipe». *Radio Prague - the international service of Czech Radio*. Henta 20. februar 2017.
3. ↑  Eric P. Martin (25. desember 2004). «Vanocka: Czech Christmas bread done right». *Radio Praha*. Henta 9. desember 2018.
4. ↑  «Vanocka - Vánoèka - Czech Christmas Bread». Arkivert frå originalen 1. september 2010.
5. ↑  «How to Make Czech Braided Christmas Bread (Vanocka)», *The Spruce Eats*, henta 9. desember 2018

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Vánočka» frå Wikipedia på engelsk, den 9. desember 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oppskrifter ved recepty.cz (på tsjekkisk)

* Vanocka Recipe - Traditional Czech Christmas Sweet Bread ved bloggen Cocoa & Heart
Dei sju lykkegudane frå kinesisk og japansk tradisjon er eitt døme på fleirguderi.
**Polyteisme**, fleirguderi, er eit omgrep innan religionsfilosofi brukt om tru på at det finst fleire gudar. Polyteisme kan gje seg uttrykk i at ein dyrkar fleire ulike gudar på éin gong eller ved ulike høve, at ein sjølv dyrkar éin gud utan at ein nektar for at det finst andre gode gudar (henoteisme), eller at ein dyrkar éin gud og ikkje fornektar andre, men ikkje ser på dei som verdige for dyrking (monolatri). Det motsette av polyteisme er monoteisme.

Ei rekkje religionar som ofte blir kalla «heidenske» er polyteistiske. Ein finn til dømes fleire gudar i gammal-egyptisk, gresk, romersk og norrøn mytologi og i fleire religionar omfatta av omgrepa animisme og sjamanisme. Hinduismen og shintoismen er noverande store religionar som ofte blir rekna som polyteistiske, sjølv om nokre hinduar ser på alle gudane som manifestasjonar av éin guddom (*brahman*).

Eit polyteistisk trussystem vil ein ofte ha ei gudeforsamling, ein panteon, der gudane har ulike eigenskapar og verkeområde. Ein kan til dømes ha grøde- og vêrgudar, herskar- og luregudar, stadbundne gudar og stammegudar.
Vágur og Vágsfjørður
**Vágsfjørður** er den nest lengste fjorden på Suðuroy på Færøyane. Fleire bygder ligg kring fjorden, mellom anna Vágur, som ligg inst i vågen og er på båe sider av fjorden, men med største delen på nordsida av fjorden. Bygda Porkeri ligg lengst ut på den nordre armen av Vágsfjørður. Mellom Porkeri og Vágur ligg den lille bygda Nes som høyrer til Vágs kommuna.

Núpurin skil Vágsfjørður i to mindre fjordar. Den sørlege delen vert kalla Lopransfjørður. Inst i Lopransfjørður ligg bygda Lopra. Austanfor Lopra rett over bygda Nes ligg bygda Akrar. 

Vágur på nordre arm av fjorden og delar av Vágsfjørður
Vágur, Vágs Havn og Vágsfjørður

Vágs Havn
---------

Vágs Havn er ei hamn på den nordre sida av Vágsfjørður, midt i Vágsbygd. Ho er 10-15 meter djup og fungerer som hamn for fleire fiskeriføretak, mellom anna føretaka flakavirki og alivirki.

Kjelder
-------

1. ↑  *Vagur.fo*, arkivert frå originalen 9. oktober 2011, henta 10. mars 2020


* *Denne artikkelen bygger på «Vágsfjørður» frå Wikipedia på færøysk, den 10. mars 2020.*

Lenkjer
-------

* Vágs kommuna
* Suðuroyar Kunningarstova
**Anna Dorothea Riseng Skappel**, kjend som **Dorthe Skappel** (fødd 18. desember 1962) er ein norsk journalist, programleiar og tidlegare modell. Ho er best kjend for å leie TV2 sitt underhaldningsmagasin *God kveld, Norge*.

Ho kjem frå ein familie kor mange av familiemedlemmane har helde på med ulike former for kunst eller underhaldning. Sjølv spelte Dorthe teater då ho var lita. 

Etter å ha vore internasjonal modell i fleire år, sende ho inn ein video av seg sjølv til fjernsynskanalane for å kome på fjernsyn. Ho fekk først jobb i TVNorge, før ho kom til TV 2 på midten av 1990-talet.

I 2007 deltok ho i TV-programmet *Isdans* på TV 2, og kom på fjerdeplass. 4. mai 2007 blei Skappel utsett for eit uhell då ho fall med hovudet og ansiktet i isen under ein generalprøve. Ho blei send til sjukehus kraftig forslått, men hadde ikkje pådratt seg alvorleg skade.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Portrettintervju på dagbladet.no (2007) -Og TV2 skapte kvinnen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Polysykliske aromatiske hydrokarbon** (PAH eller tjærestoff) finst naturleg i råolje og er spesielt konsentrert kreosot, tjære og asfalt.

Kjemisk karakterisering
-----------------------

PAH er ein kompleks blanding av fleire hundre kjemikalie karakterisert ved at dei består av to eller fleire kopla aromatiske (benzenliknande) ringar. Dei fleste er særs feittløyselege og lite løyselege i vatn. PAH i luft og vatn er difor ofte knytt til partiklar og organisk materiale.

Kjelder
-------

PAH er eit uønskt biprodukt som vert danna ved ufullstendig forbrenning eller oppvarming av organisk materiale som olje, naturgass, kol og ved. Det slepp ut i naturen frå ulike viktige kjelder som elektrokjemisk industri (t.d. aluminiumsindustri), industriell energiproduksjon, avfallsforbrenning, biltrafikk og bustadoppvarming. I tillegg utsetjast menneske ofte for PAH via tobakkrøyk og grilla og røykt mat. Dei største naturlege kjeldene til PAH-utslepp er vulkanutbrot og skogbrannar.

Bruksområde
-----------

PAH-haldig olje vert bruka blant anna som mjuknare i bildekk. I samband med treimpregnering vert det nytta kreosotolje.

Helseeffektar
-------------

Mange PAH-samanbinding kan gje negative helseeffektar, sidan dei er giftige og mange av dei er kreftframkallande.
**Dorothea Wierer** (fødd 3. april 1990) er ein italiensk skiskyttar frå Rasen-Antholz i Sør-Tirol. Ho vann verdscupen i skiskyting 2019 og vart verdsmeister i 12,5 km fellesstart under VM i skiskyting 2019 i Östersund. Åra 2013-19 sanka ho også to VM-sølv, tre VM-bronsar og to OL-bronsar, fordelt på ulike individuelle øvingar og stafett-tevlingar.

### Aktiv

Wierer gjekk startetappen for Italias lag som tok bronse i kvinne-stafetten under VM i skiskyting 2013 i Nové Město, to år seinare var ho ankerkvinne då dei italienske kvinnene vann ein ny stafett-bronse ved VM 2015 i Kontiolahti. I mellomtida hadde ho vunne endå ein bronsemedalje, då ho under Vinter-OL 2014 i Sotsji tok seg av ein etappe for Italias mannskap på mixstafetten. Individuelt i Sotsji vart ho som best nummer 6 i 7,5 km sprint. Under VM i skiskyting 2016 i Oslo sikra Wierer seg sølvmedaljen på jaktstarten. Wierer og Italia vann bronsen på mixstafetten ved Vinter-OL 2018 i Pyeongchang, nett som i dei forrige vinterleikane. Frå VM i skiskyting 2019 i Östersund reiste Wierer med medaljar i alle tre valørane. Fyrst fekk ho bronse med Italias mannskap i mixstafetten, der etter tok ho og Lukas Hofer sølvmedaljen i parstafetten, slått av Noreg, før ho avslutta meisterskapen med å vinne gullmedaljen på fellesstarten.

Wierer vann sitt fyrste renn i verdscupen i skiskyting då ho gjekk til topps på normaldistansen i Östersund 3. desember 2015. VM-sigeren same stad var hennar sjuande individuelle triumf i verdscupen. Pr 20.3.2019 har ho oppnådd 28 (7-11-10) pallplasseringar i individuelle verdscuptevlingar. Med italienske stafettlag står ho bokført med 17 (4-5-8) pallplassar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dorothea Wierer» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mars 2019.*
Orewa is located in New Zealand

Orewa Beach.
Byen **Orewa** ligg på Nordøya på New Zealand, ved Hibiscus Coast *(Hibiscuskysten)*, 30 kilometer nord for Auckland City, og på nordsida og nær byrjinga på halvøya Whangaparaoa Peninsula. Byen hadde 7326 innbyggjarar ved folketeljinga i 2006; elles kjem mange menneske hit for å tilbringa fritid og ferie her. Orewa er òg ein av dei stadane på New Zealand som veks snøggast, og byen ligg i eit av dei mest kostbare områda i landet å busetja seg i.Byen er administrasjonssenter i Rodney District i Regionen Auckland.

Orewa ligg på austkysten til halvøya North Auckland Peninsula, i Rodney District, ved motorvegen *State Highway 1*. Denne motorvegen nordover frå Auckland endar no like nord for Orewa. Ei 7,5 kilometer forlenging av vegen er under bygging, og er venta ferdigstilt i 2009. Denne nordlege motorvegen vil då nærma seg Puhoi, og leia State Higway 1 utanom Orewa.

Landemerke
----------

Institusjonar som ligg i byen er mellom andre: Skulen Orewa College, ungdommssenteret (med «skatepark»), statuen av Sir Edmund Hillary, det teosofistiske samfunnet og kontora til distriktsstyret i Rodney District Council.

Orewa beach, ei om lag tre kilometer lang sandstrand, er ei av dei lengste og tryggaste strendene i Auckland.

Pururi Park
-----------

I 2005 vart det lokalt kjende området Pururi Park, ved foten Eaves Bush, seld for meir enn 2 000 000 $. Dette har uroa eindel av dei eldre innbyggjarane i området, då dei ottast for at det ville føra til ei vidare utbygging av Orewa, og dei såg på det som eit populært friluftsområde for både byen sine innbyggjarar og for tilreisande. Det har no vorte lagt til den tilgrensande busetnaden Kensington Park for å stetta den raskt aukande etterspurnaden etter husvære i og omkring Orewa.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside til Orewa Beach Arkivert 2010-09-05 ved Wayback Machine.
* Heimesider til distriktsstyret, *Rodney District Council* Arkivert 2007-02-07 ved Wayback Machine.
* Orewa College

Referansar
----------

1. ↑  *Statistics New Zealand - folketeljinga 2006*, arkivert frå originalen 2. oktober 2008, henta 8. mars 2008
2. ↑  Scoop: Property market continues to strengthen

* *Denne artikkelen bygger på «Orewa» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2008.*

Koordinatar: 36°34′S 174°42′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
MAN lastebil frå 2006-rallyet
Motorsykkel frå 2006-rallyet
Volkswagen frå 2009-rallyet
**Rally Dakar**, som tidlegare hadde namnet **Rally Paris-Dakar**, er eit årleg langdistanse konkurranseløp for køyrarar av motorsyklar, personbilar og lastebilar, og som opphavleg vart køyrd frå Paris i Frankrike til Dakar i Senegal etter varierande ruter.

Løpet har vore køyrd sida 1978, men som fylgje av dei væpna konfliktane i Afrika, vart det i 2009 flytt til Argentina og Chile i Sør-Amerika av omsyn til tryggleiken for deltakarane. Seinare har løpet vore halde i Sør-Amerika.

Rallyet går for det meste i fritt terreng utanfor veg, ofte gjennom ørken. Det er ulike underkategoriar innanfor køyretøygruppene. Mange av køyretøya som er med, er særleg tilpasse dette rallyet. Frå 2009 har rallyet òg vore ope for firhjulingar.

Løpet vert arrangert av Amaury Sport Organisation (ASO), som er ein del av den franske mediagruppa Éditions Philippe Amaury. Amaury Sport Organisation er òg arrangør av Tour de France, Paris–Nice, Paris–Roubaix, Liège–Bastogne–Liège, La Flèche Wallonne, Open de France, Paris Maraton og diverse sykkelritt i Afrika.
**Zack & Wiki: Quest for Barbaros' Treasure** (宝島Z バルバロスの秘宝, *Takara-jima Zetto Barubarosu no Hiho*) er eit eventyr/gåtespel utvikla og publisert av Capcom for spelkonsollen Wii. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika og Japan i oktober 2007, og i Europa, Australia og Sør-Korea året etter. Spelet handlar om piraten Zack og makkeren hans; Wiki, som er på leiting etter skattar i ei eventyrverd. Ein kontrollerer spelet berre ved hjelp av Wii-fjernkontrollen.

Oppsett
-------

*Zack & Wiki: Quest for Barbaros' Treasure* er presentert som eit tredjepersons eventyrspel der ein kontrollerer Zack ved hjelp av Wii-fjernkontrollen. Spelaren kan peike på ulike objekt i spelet via ein markør for å få Zack til å saumfara desse, eller for å flytte på seg. Zack kan skapa fiendar i spelet om til nyttige objekt ved å skaka makkeren Wiki som ei bjølle. Når spelaren får Zack til å bruka eit verktøy, skiftar spelet om til eit perspektiv i førsteperson, og spelaren må apa etter operasjonen som blir gjort i spelet ved hjelp av Wii-fjernkontrollen for å få framsteg. Når ein til dømes skal saga ned eit tre, må ein flytta Wii-fjernkontrollen fram og attende for å saga i spelet. Om ein greier ei utfordring blir ein lønna med poeng, der mengda poeng avhenger av kor bra ein gjorde det, kor mange forsøk som vart brukte, og vanskegraden på utfordringa.

Kjelder
-------

1. ↑  New From Capcom: Treasure Island Z ign.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside
* Zack & Wiki: Quest for Barbaros' Treasure på Nintendo.no
Ein hyperbolsk spiral for a=2
Ein **hyperbolsk spiral** er ei spiralforma kurve som i polarkoordinatar har likninga 

{\displaystyle r={\frac {a}{\theta }}}
Avstanden til sentrum er omvendt proporsjonal med vinkelen θ og a er ein konstant. 

Han byrjar i ein uendeleg avstand frå polen i sentrum (for θ start frå null r = a/θ startar frå uendeleg) og snor seg raskare og raskare rundt når ho nærmar seg polen. Avstanden frå eit vilkårleg punkt til polen, langs kurva, er uendeleg. Om ein transformerer frå polarkoordinatar:

{\displaystyle x=r\cos \theta ,\qquad y=r\sin \theta ,}
får ein følgjande likning i kartesiske koordinatar: 

{\displaystyle x=a{\cos t \over t},\qquad y=a{\sin t \over t},}
der parameteren *t* er ein ekvivalent til polarkoordinaten θ.

Spiralen har ein asymptote ved *y* = *a*: for *t* som nærmar seg null ved origo, medan abscissen veks mot uendeleg:

{\displaystyle \lim \_{t\to 0}x=a\lim \_{t\to 0}{\cos t \over t}=\infty ,}
{\displaystyle \lim \_{t\to 0}y=a\lim \_{t\to 0}{\sin t \over t}=a\cdot 1=a.}
Det var Pierre Varignon som først studerte kurva i 1704. Seinare arbeidde òg Johann Bernoulli og Roger Cotes med kurva.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hyperbolic spiral» frå Wikipedia på engelsk, den 21. november 2011.*
Teknikarar arbeider på Ulysses-sonden.
**Romsondar** er umanna fartøy skotne opp og sende vekk ifrå jorda med det mål å returnera vitskaplege data om himmellekamar og/eller verdsrommet generelt. Instrumenta som romsondar nyttar seg av kan vera alt ifrå fjernsensorar som spektrometer og kamera til instrument som krev direkte kontakt med overflateelementa dei skal undersøkja.

Romsondetypar
-------------

Romsondar kan landa på, gå inn i bane rundt, fly forbi og/eller slå ned i himmellekamar. 
I romalderen sine tidlege år var passeringssondane dei mest vanlege då det å passera ein lekam er enklare enn å gå inn i bane rundt ein sidan ein ikkje treng den ekstra presise navigasjonen for å landa\kollidera med vilje, eller den ekstra drivkrafta for å gjennomføra ein baneinnsetjingsmanøver. Som ein underklasse av landarar finst det såkalla roverar som kan køyra rundt på planetoverflata slik at dei rekk lengre og kan utforska større område og sjølve landingsstaden i større detalj.

Spesielt nemneverdige romsondar
-------------------------------

***Luna 1*:**  

Den første suksessfulle romsonden var sovjet-sonden Luna 1 som passerte månen i 1959. Luna 1 nådde jorda sin unnsleppingsfart og passerte nærare enn 5995 km ifrå månen si overflate 83 timer etter at han blei skote opp. Han fortsette so vidare vekk ifrå jorda og enda opp i bane rundt sola, mellom jord- og marsbanen.

Eit av bileta tekne av Huygens-sonden etter landing.
***Huygens-sonden*:**  

Huygens-sonden var den første sonden til å landa på månen til ein annan planet enn jorda. Han blei konstruert av Den europeiske romfartsorganisasjonen og landa på saturnmånen Titan den 14. januar 2005. Han returnerte 350 bilete ifrå overflata.

***Voyager 1*:**  

Illustrasjon av lokaliteten til voyager-sondane.
Voyager 1-sonden er den lengstvarande NASA-romsondeferda og det fjernaste menneskeskapte objektet. Sonden blei skote opp i 5. september 1977 og er framleis operativ. Sonden besøkte Jupiter og Saturn og var den første sonden som returnerte detaljerte bilete av månane til dei to planetane.

Den 12. august 2006 hadde Voyager 1 ein avstand på 14,96 terameter til sola, omtrent 100 gongar avstanden mellom jorda og sola (AE). På denne avstanden tar det meir enn 13 timar for radiosignala til Voyager 1 å reisa til jorda. Voyager 1-sonden har oppnådd unnsleppingsfarten til solsystemet slik at han kjem til å forlata solsystemet.

I lag med Pioneer 10, Pioneer 11 og systersonden Voyager 2 er Voyager 1 ein interstellar sonde.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC

 |