recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sergej Aleksejevitsj Korovin** (19. august 1858–26. oktober 1908) var ein russisk målar og illustratør. Han var både fødd og døydde i Moskva. Den meir kjende målaren Konstantin Korovin var bror hans.

Korovin studerte mellom 1876 og 1886 ved Moskvas skule for måleri, bilethogging og arkitektur. Mellom lærarane hans fann ein Vasilij Perov, Aleksej Savrasov og Illarion Prjanisjnikov. Frå 1888 til 1907, med eit avbrot 1894-98 var han sjølv lærar ved skulen. 
Han var i desse åra medlem av *Russisk kunstnarunion*.

*I landsbyen*, 1893
Korovin sin kunst fylgde den tradisjonen som Peredvizjnikij-rørsla hadde utvikla. Eit av dei mest kjende verka hans, måleriet *I landsbyen*, viser ei hending i eit bondemiljø etter opphevinga av liveigenskapen i året 1861. I den siste halvdelen av 1890-åra endra kunsten hans seg. Bileta hans vart meir forfina og lyriske, først og fremst vende han seg mot landskapsmåleriet. Der dei tidlegare verk hans viser eit grundig arbeid med stor vekt komposisjonen og på detaljane, syner dei seinare verka ei vektlegging av stemninga og ein trong til å framheve inntrykket slik ein opplever det i den bestemte augneblinken.

Sergej Korovin var også aktiv som illustratør. Teikningane til Nikolaj Gogol si forteljing *Frakken* (Шинель), som han laga i åra mellom 1900 og 1908, peikar seg ut mellom desse.

Ein større del av verka hans, hovudsakleg landskaps- og sjangermåleria, finst i dag i *Revolusjonsmuseet* og Tretjakovgalleriet i Moskva, og i Russlands Museum.

Utvalde verk
------------

* Frå avstraffinga (Перед наказанием), 1884
* I landsbyen (На миру), 1893
* Til pinsa (К Троице), 1902

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Sergej Korovin» frå Wikipedia på tysk, den 16. april 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* ULAN
* NKC

 |
**Sergej Borisovitsj Tarasov** (fødd 15. februar 1965) er ein russisk, tidlegare skiskyttar frå Staroalejskoje i Altaj kraj, som representerte Sovjetunionen og seinare Russland. Gjennom 1990-talet var han ein av dei aller beste skiskyttarane i verda, og sanka desse åra fire OL-medaljar og sju VM-medaljar.

### Aktiv

Tarasov fekk ein sølvmedalje med Sovjetunionen sitt stafettlag då han i 1991 deltok i sitt fyrste verdsmeisterskap. To år seinare fekk han med heim til Russland to sølvmedaljar og ein bronsemedalje frå VM i skiskyting i Borovets. Under vinter-OL 1994 på Lillehammer skaut han på seg tre tilleggsminuttar, men med dagens beste langrennstid vann han likevel gullmedaljen; 3,4 sekundar føre toaren Frank Luck som representerte Tyskland. Seinare i leikane fekk Tarasov sitt tredje stafett-sølv, og i tillegg ein bronsemedalje på 10 km.

Under VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding vart Tarasov verdsmeister både på 20 km og i 4 x 7,5 km stafett. Sidan tok han i 1997 eit VM-sølv på 12,5 km jaktstart, og i 1998 ein OL-bronse i stafett.

Perioden 1991-97 stod Tarasov fire gongar på toppen av sigerspallen etter verdscuprenn, og like mange gongar på høvesvis andre- og tredjeplass. Han tok sin fyrste verdscupsiger på ein 10 km i Ruhpolding i 1991, dei andre tre sigrane kom på 20 km, inkludert då han vann OL-gull i 1994 og VM-gull i 1996. I sin beste sesong i verdscupen i skiskyting, 1996, vart han totalt nummer seks.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i skiskyting 1991 i Lahti: Sølvmedalje i stafett og nr 10 både på 10 km og 20 km
* VM i skiskyting 1993 i Borovets: Sølvmedalje på 20 km, bronsemedalje på 10 km og sølvmedalje i stafett
* Vinter-OL 1994 på Lillehammer: Gullmedalje på 20 km, bronsemedalje på 10 km og sølvmedalje i stafett
* VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding: Gullmedalje på 20 km og i stafett
* VM i skiskyting 1997 i Osbrlie: Sølvmedalje på jakstarten, nr 5 på 10 km
* Vinter-OL 1998 i Nagano: Bronsemedalje i stafett

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* IBU-resultat

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Sergey Tarasov» (på engelsk). olympedia.org. Henta 11. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 58°22′44.540″N 12°19′31.033″E﻿

Hamngatan ved Gamla Hamnkanalen.
Vänersborg cirka 1700.
**Vänersborg** er ein by i Sverige og administrasjonssenter i Vänersborg kommune i Västra Götalands län. Vänersborg var før 1971 eigen kommune og var før länssamanslåinga i 1998 residensby i Älvsborgs län. Vänersborg er no sete for den politiske leiinga i Västra Götalandsregionen (regionhovudstad i Västra Götalands län). 

Vänersborg fekk bystatus 1. februar 1644 av Dronning Kristinas formynderregjering. Sjøfarten har alltid vore viktig i Vänersborg då staden ligg mellom den største innsjøen i Sverige, Vänern, og mot sør hamnebyen Göteborg via Göta älv. Den svenske monarken går annankvar haust på elgjakt på fjella Halleberg og Hunneberg, som ligg i Vänersborg kommunane. Denne tradisjonen går attende til Gustav Vasa si tid. Staden har òg eit eventyrbad, Vattenpalatset, med 300 000 vitjande årleg. Forfattaren, komponisten og trubaduren Birger Sjöberg gav Vänersborg tilnamnet *Lilla Paris*.

Sjå òg
------

* Slaget ved Vänersborg

Kjelder
-------

1. ↑  *Kungajaktsmuseet Älgens Berg - De kungliga jakterna*, arkivert frå originalen 13. august 2010, henta 3. januar 2011
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 26. oktober 2008, henta 3. januar 2011

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Vänersborg**

| * v
* d
* e
Sveriges residensstäder |
| --- |
| Noverande | AB: Stockholm • C: Uppsala • D: Nyköping • E: Linköping • F: Jönköping • G: Växjö • H: Kalmar • I: Visby • K: Karlskrona • M: Malmö • N: Halmstad • O: Göteborg • S: Karlstad • T: Örebro • U: Västerås • W: Falun • X: Gävle • Y: Härnösand • Z: Östersund • AC: Umeå •  BD: Luleå | Sveriges flagga |
| Avskaffa | L: Kristianstad • P: Vänersborg • R: Mariestad |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* LIBRIS
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| **Magellanskarv** |
| Magellanskarv nær Ushuaia, Argentina  Foto: Arthur Chapman.Magellanskarv nær Ushuaia, Argentina  Foto: Arthur Chapman. |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Magellanskarv Utbreiinga av Magellanskarv |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sulefuglar Suliformes |
| **Familie:** | Skarvefamilien Phalacrocoracidae |
| **Slekt:** | *Leucocarbo* |
| **Art:** | **Magellanskarv** *P. magellanicus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Phalacrocorax magellanicus***Gmelin, 1789 |

**Magellanskarv**  *(Phalacrocorax magellanicus)* er ein fugl i skarvefamilien. Fuglen lever langs kysten i det sørlege Sør-Amerika, sørover frå Valdivia i Chile ned til Eldlandet og Kapp Horn samt Falklandsøyane. Om vinteren kan han flyga lenger nord; han har vorte sett i Santiago og på kysten av Uruguay. 

Frå avstand ser fuglen svart ut på ryggen og kvit på magen. Ser ein nærmare, oppdagar ein at den svarte fargen varierer frå oljegrønt til blåaktig og har kvite flekker. Føtene er rosaaktige, og huda rundt augo og nebben er raud. Magellanskarven dykkar etter mat i havet som all anna skarv; vanlegvis et han småfisk. Han hekkar i koloniar som kan variera i storleik frå 5 par til rundt 400.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Rock Shag» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juni 2012.*

### Fotnote

1. ↑   Norske fuglenamn frå Norsk Ornitologisk Forening
**Sergej Konstantinovitsj Klevtsjenja** (fødd 21. januar 1971) er ein russisk tidlegare skeiseløpar frå Barnaul i Russland. Han vart verdsmeister i sprint i 1996 og 1997.

Klevtsjenja vann to olympiske medaljar under Vinter-OL 1994 på Hamar. Han kom på andreplassen på 500 meter, slått av landsmannen Aleksandr Golubev med seks hundredels sekund, medan det vart bronsemedalje på 1000 meter bak Dan Jansen frå USA og Igor Zjelesovskij frå Kviterussland. Seinare i OL-sesongen vart han andremann i sprint-VM i Calgary, også det ei tevling som Dan Jansen vann.

Både under sprint-VM 1996 og 1997 gjekk Klevtsjenja heilt til topps. I Heerenveen i 1996 parkerte han japanesarane Hiroyasu Shimizu og Junichi Inoue i kampen om VM-tittelen, og på Hamar i 1997 stod han i vegen for at arrangørlandets eigen Roger Strøm skulle verte verdsmeister.

Åra 1996-2001 sikra Klevtsjenja seg ein medalje av kvar valør på uilke sprintdistansar under VM i enkeltløp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sergej Klevtsjenja» frå Wikipedia på nederlandsk, den 24. november 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Sergey Klevchenya» (på engelsk). olympedia.org. Henta 26. januar 2023.
**Sergej Borisovitsj Ivanov** (fødd 31. januar 1953 i Leningrad) er ein russisk politikar. Han er visestatsminister i Russland.

Ivanov vart i 1975 ferdig med utdanning som omsetjar ved filologisk fakultet på statsuniversitetet i Leningrad. Han tok deretter vidare utdanning på skulen til KGB sitt første direktorat (utanriksetterretning) i Minsk. Frå 1981 til 1998 jobba han seg gjennom gradene frå tenestemann i KGB si avdeling for utanriksetterretning til første visedirektør for den nyoppretta russiske utanriksetterretninga (SVR) si Europa-avdeling. Det russiske forsvarsdepartementet sine nettsider opplyser at Ivanov var utplassert i tre lengre periodar i Afrika og Skandinavia. Andre kjelder opplyser at han tenestegjorde i Kenya og Finland.

Då Vladimir Putin vart leiar av FSB (den russiske etterfylgjaren til KGB) i 1998 utnemnde han Ivanov til visedirektør i FSB med ansvar for avdelinga for analyse, prognosar og strategisk planlegging. 15. november 1999 utnemnde president Boris Jeltsin han til sekretær for det nasjonale tryggingsrådet. 28. mars 2001 utnemnde president Putin han til forsvarsminister. 14. november 2005 vart han òg ein av fleire visestatsministrar. 15. februar 2007 vart han utnemnd til første visestatsminister. President Putin sa då at Ivanov ville få for stort ansvar som første visestatsminister til å kunne skjøtta jobben som forsvarsminister, og han forlet stillinga som forsvarsminister. Han vart etterfølgd som forsvarsminister av Anatolij Serdjukov. 

Ivanov snakkar engelsk og svensk. Han er gift og har to døtrer.

Kjelder
-------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
**Hårteigen** er eit av dei høgaste fjella på Hardangervidda etter Sandfloegga, Nupsfonn og Hardangerjøkulen. Toppen ligg i Ullensvang kommune i Vestland. Fjellet er det mest karakteristiske landemerket på vestvidda og er synleg over store område. Det vert derfor kalla kongen av Hardangervidda. Frå toppen (1690 moh.) er det i klårvêr godt utsyn til mange landemerke som Folgefonna (i vest), Gaustatoppen (søraust) og Fravikbreen (nord). Botanikaren Christen Smith, J. Fr. Schouw og prost Niels Hertzberg frå Ullensvang gjekk til toppen av Hårteigen 18. august 1812.

Hårteigen
Den karakteristiske hatteforma skuldast at Hårteigen er ein rest av et overskjøve lag av gammal havbotn frå den kaledonske fjellkjedefoldinga. Denne skjedde som resultat av ein kollisjon mellom Grønland og Noreg for omkring 400 mill. år sidan i overgangen mellom silur og devontida. På grunn av sterk heving av vestvidda er store delar av dette dekket seinare erodert bort. Hårteigen, Hallingskarvet og grunnen under Hardangerjøkulen er døme på gjenverande delar. Grunnen rundt Hårteigen er eldre sediment som ligg over grunnfjell (gneis). Harde bergarter over sediment gjev ofte opphav til toppar med bratte sider.

Til toppen tar ein gjerne utganspunkt ved Torehytta: Avkøyring frå Rv7 ved Øvre Eidfjord til parkering ved Hjølmo. Deretter til Vivelid og DNT-sti merka til turisthyttene Hedlo (har77), Hadlaskard (har78) og Torehytta (har62) på 1330 m, totalt ein 6–8 timar. Deretter mot turisthytta Litlos (motsett har61/60) til austsida av Hårteigen om lag 1 time. Her er den enklaste oppstiginga (merket, ikkje DNT) opp eit gjel (ofte på snø), og til høgre ved toppen av gjelet på hyller i nordaustveggen (tau og vaier). Etter veggen er det kort veg til toppen mot sørvest.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forvaltningsplan for Hardangervidda Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* DNT rute har60: Litlos-Hadlaskard, om Hårteigen[*daud lenkje*]
* Petters mountain page - Hårteigen
* Hiking in Hordaland, Hårteigen mfl
* Botanikk.no Hårteigen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 32°16′0″N 36°9′20″E﻿

Nahiaer i Mafraq
**Mafraq** (arabisk **محافظة المفرق** *Al-Mafraq*, lokale dialektar *Mafrag* eller *Mafra'* ) er eit guvernement i Jordan, nordaust for Amman, hovudstaden i Jordan. Det hade eit folketal på 287 300 (2010) som er 4,5 % av innbyggjartalet i Jordan. Administrasjonssenter er Mafraq, som er kjend for militærbasane sine.

Historie
--------

Ein har funne mange romerske og bysantinske stader kring guvernementet, hovudsakleg kyrkjer frå 200-talet evt, og to av dei trur ein er av dei aller eldste kyrkjene som er bygd. Det finst òg romerske vassreservoar i Ruwaished og byen Mafraq. Mafraq har òg eit romersk fort.

Under Det britiske mandatet husa Mafraq militæranlegg som framleis er i drift i dag. Den tredje divisjonen til den jordanske hæren er stasjonert i Mafraq.

Geografi
--------

Provinsen ligg i aust i Jordan. Det er det einaste guvernementet i Jordan som grensar til tre land: Irak i aust, Syria i nord og Saudi-Arabia i sør. Det grensar til Irbid og Jerash guvernement i vest, og til Zarqa guvernement i sør.

Mafraq guvernement har det nest største arealet i landet, men den nest lågaste folketettleiken. Klimaet er tørt det meste av året. Dei vestlege delane av provinsen ligg på den frodige Hauran-sletta, og strekkjer seg inn i sørlege Syria, Golanhøgda og nordlege Jordan.

Det ligg ein grenseovergang frå guvernementet til Irak ved Karameh grenseovergang, og til Syria ved Jabir grenseovergang.

Demografi
---------

Folketalet i Mafraq guvernement var i 2004 244 188 der 30 % budde i byar og 70 % på landsbygda. Jordansk statistikkdepartement estimerte at det i 2010 var 287 300 innbyggjarar. I 2011 og 2012 førte borgarkrigen i Syria til at meir enn 180 000 syriske flyktningar kom til Jordan, dei fleste til Mafraq og Irbid guvernement. I juli 2012 opna Zaatari flyktningleir for syriske flyktningar.

Administrativ inndeling
-----------------------

Mafraq guvernement er delt inn i fire distrikt (eller nahiyaer):

|  | Naihya | Arabisk namn | Inndeling | Administrativt senter | Folketal (2004) | Folketal (2008 est.) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nafraq Casabah | لواء قصبة المفرق | omfattar 72 byar og landsbyar | Mafraq. | 101 712 | 114 550 |
| 2 | Ruwaishid nahiya | لواء الرويشد | omfattar 12 byar og landsbyar | Ruwaished | 9 805 | 11 040 |
| 3 | Nord-Badiya (Badiah Shamaliyah) nahiya | لواء البادية الشمالية | omfattar 67 byar og landsbyar | Sabh | 57 706 | 64 990 |
| 4 | Vest-Badiya (Badiah Gharbiyah) nahiya | لواء البادية الشمالية الغربية | omfattar 45 byar og landsbyar | Sama as-Sarhan قلايدالخيل | 74 965 | 84 420 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mafraq Governorate» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *DOS Jordan*, arkivert frå originalen 4. mars 2011, henta 4. oktober 2015

| * v
* d
* e
Guvernement i Jordan  |
| --- |
| Nord | Ajloun**·** Irbid **·** Jerash**·** Mafraq |  |
| Sentral | Amman**·** Balqa**·** Madaba**·** Zarqa |
| Sør | Aqaba**·** Karak**·** Ma'an**·** Tafilah |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Serge Akakpo** (fødd 15. oktober 1987 i Lomé) er ein togolesisk fotballspelar. Han har spela i forsvar for Vaslui i den rumenske fotballigaen og for landslaget til Togo.

Akakpo begynte fotballkarrieren sin i fotballakademiet til Auxerre i Frankrike. Han debuterte for Auxerre sitt førstelag i juli 2007. Han fekk tre kampar for Auxerre før han gjekk gratis til Vaslui i den rumenske toppdivisjonen i januar 2009.

Akakpo spelte på U17- og U20-nivå for Frankrike sitt landslag, og deltok i U17-VM i 2004 for Frankrike. På A-landslagsnivå valde han å spela for Togo, og debuterte for dei 10. september 2008 i ein kamp mot Zambia. Han spelte fleire VM-kvalifiseringskampar for Togo til VM i 2010. Han vart òg teken med i troppen til Afrikameisterskapen i Angola i 2010. 8. januar 2010 vart Akakpo treft av to kuler i beinet då bussen til det togolesiske landslaget vart angripe av terroristar i Cabinda i Angola.

Kjelder
-------

*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå engelsk wikipedia 10. mai 2010.*
**Yvonne Carole Grace Murray** (fødd 4. oktober 1964) er ein britisk-skotsk tidlegare langdistanseløpar frå Musselburgh som vart europameister på 3 000 meter i 1990, og elles vann bronsen på distansen i EM 1986 og Sommar-OL 1988, samt sølvmedaljen ved EM 1994.

Aktiv
-----

Murray kom i 1986 på tredjeplass på 3 000 meter ved samveldeleikane i Edinburgh, seinare på sommaren tok ho same pallplassen på distansen under europameisterskapen i Stuttgart. Vinteren 1987 sigra ho på spesialdistansen i hall-EM i franske Liévin. Under dei olympiske sommarleikane 1988 sprang Murray sitt livs beste 3 000 meter, ho sette personleg rekord med 8.29,0 og vann endå ei bronsemedalje.

I januar 1990 vart ho nummer to på 3 000 m ved samveldeleikane i Auckland. Eit høgdepunkt i hennar idrettsliv kom då ho i Split lukkast vinne gullmedaljen på 3 000-meteren. Midt i mars 1993 vann Murray 3 000 m ved hall-VM i Toronto. Året etter tok ho sølv på distansen ved EM i Helsinki, klart slått av Sonia O’Sullivan frå Irland. Mindre enn to veker etter europameisterskapen vann Murray 10 000-meteren, på personbeste 31.56,9 då samveldeleikane 1994 fann stad i Victoria i British Columbia.

Murray sine personlege rekordar er elles 4.01,2 på 1500 m, oppnådd i Oslo i 1987, nemnde 8.29,0 på 3 000 m og 14.56,9 på 5 000 m frå London i 1995.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1986 i Stuttgart: Bronsemedalje på 3 000 m – 8.37,1
* VM 1987 i Roma: Nr 7 på 3 000 m – 8.43,9. Utslått på 1500 m (4.07,8=nr 18)
* OL 1988 i Seoul: Bronsemedalje på 3 000 m – 8.29,0
* EM 1990 i Split: Gullmedalje på 3 000 m – 8.43,0, framom Jelena Romanova (8.43,6)
* VM 1991 i Tokyo: Nr 10 på 3 000 m – 8.44,5
* OL 1992 i Barcelona: Nr 8 på 3 000 m – 8.55,8
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 9 på 3 000 m – 8.43,4
* EM 1994 i Helsinki: Sølvmedalje på 3 000 m – 8.36,4, bak Sonia O’Sullivan (8.31,8)
* VM 1995 i Göteborg: Braut 10 000 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yvonne Murray» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2019.*
| **Zabrze** |
| --- |
| WolnościgataWolnościgata Wolnościgata |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Zabrze | Byvåpenet til Zabrze |
| **Flagget til Zabrze** | **Byvåpenet til Zabrze** |

 |
| Plassering |
| 

Zabrze is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Schlesiske voivodskap |
| GrunnlagdByrettar | 1200-talet1922 |
| Borgarmeister | Małgorzata Mańka-Szulik |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  80,47 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 190 610   2369/km² |
| Koordinatar | 50°18′0″N 18°47′0″E﻿Koordinatar: 50°18′0″N 18°47′0″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 41-800 til 41-820 |
| Telefon-retningsnummer | +48 32 |
| Bilnummer | SZ |
| **Nettstad:** www.zabrze.pl |

**Zabrze** (tysk *Zabrze*, 1915-1945 *Hindenburg*) er ein by sør i Polen med om lag 190 000 innbyggjarar. Zabrze er ein del av Øvre Schlesien storbyområde, det største offisielle storbyområdet i Polen med nesten 3,5 millionar innbyggjarar. Byen er ein del av Schlesiske voivodskap (sidan 1999) og tidlegare Katowice voivodskap (1975-1998).

Historie
--------

Zabrze vart først nemnd som ein landsby på 1200-talet. Frå seinmellomalderen inviterte dei lokale schlesiske Piast-hertugane tyske nybyggjarar til området, noko som førte til ei germanisering av området. Zabrze gjekk i arv til Habsburgmonarkiet i Austerrike i 1526 og vart annektert av Kongedømet Preussen under dei schlesiske krigane på 1700-talet. Zabrze vart ein viktig by for gruvedrift i Det tyske keisardømet då det vart oppretta i 1871. Staden fekk byrettar i 1922.

Det offisielle namnet til Zabrze vart *Hindenburg* i 1915 til ære for Generalfeldmarschall Paul von Hindenburg. Dette namnet vart nytta fram til 19. mai 1945. Etter den andre verdskrigen vart byen ein del av Polen igjen og dei gjenverande tyske innbyggjarane vart drive bort som følgje av Potsdamerkonferansen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Zabrze**

* Gamle bilete av byen Arkivert 2005-04-24 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 75°36′S 160°49′E﻿

**Mount Joyce** er eit markant, kuppelforma fjell, 1830 moh, som ligg 13 km nordvest for Mount Howard i Prince Albert Mountains i Victoria Land, på sørsida av Davidbreen. Det vart først kartlagd av den britiske antarktiskekspedisjonen, 1907–09, som namngav det etter Ernest Joyce som var ansvarleg for lager, hundar, slear og zoologiske samlingar på ekspedisjonen og som hadde tidlegare vore med Discovery-ekspedisjonen, 1901-04. Joyce var òg i gruppa ved Rosshavet under Endurance-ekspedisjonen, 1914-17.

Geologi
-------

Mount Joyce, i lag med nærliggande nunatakar, som Trio Nunataks, er restane av ei høgslette frå juratida, og som består lagergangar av lavaer og doleritt, innimellom fundament av sandstein frå paleozoikum og mesozoikum. Laga heller kring 1-2 grader i vest.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Joyce» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Worner, G. (1992). «Kirkpatrick Lavas, Exposure Hill Formation and Ferrar Sills i Prince Albert Mountains, Victoria Land i Antarktis». *Polarforschung* **60**: 97–90.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Joyce» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**JW Marriott Absheron Baku Hotel** er eit skyskraparhotell i Baku i Aserbajdsjan. Hotellet vart opna i 1985. Det opphavlege hotellet hadde 343 rom fordelt på 16 etasjar. Hotellet vart kjøpt og restaurert av JW Marriott i 2009 med 243 rom fordelt på 20 etasjar.

Mogleg terrormål
----------------

Tryggleiksdepartementet i Aserbajdsjan hevda etter finalen i Eurovision Song Contest 2012 at dei hadde avverja eit mogleg terroråtak på Bakı Kristal Zalı, arenaen der Eurovision Song Contest 2012 vart arrangert, då dei arresterte om lag 40 personar i Aserbajdsjan. Under arrestasjonen vart éin person drepen. I tillegg til arenaen var òg politibygningar, hotell som Hilton Baku og JW Marriott Absheron Baku Hotel, moskear og den aserbajdsjanske presidenten İlham Əliyev moglege terrormål.

Fotnotar
--------

1. ↑  NRK, 30.05.12: Hevder å ha avverget terror
2. ↑  *ABC Nyheter, 30.05.12: - Toojis hotell var terrormål*, arkivert frå originalen 1. juni 2012, henta 30. mai 2012

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «JW Marriott Absheron Baku Hotel» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2012.*
Modell av Schiaparelli
Nedslagskrateret til Schiaparelli (øvst), fallskjermen og ryggskjoldet (venstre) og varmeskjoldet (høgre) fotografert av Mars Reconnaissance Orbiter.
**Schiaparelli** var ein marssonde frå Den europeiske romfartsorganisasjonen (ESA) og ein del av ExoMars-programmet. Han vart skild frå banesonden ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) nær Mars 16. oktober 2016, og styrta ukontrollert inn i marsyta tre dagar seinare.

Ei undersøking av den mislukka landinga kom fram til at motstridande informasjon i datamaskina til landaren valda styrten. Landingsprosedyrane enda for tidleg, mellom anna fyrte landingsrakettane av for berre 3 sekund i staden for 30 sekund. Ein del data vart sendt attende under landinga som planlagt, mellom anna frå sensorar på rygg- og varmeskjolda.

Schiaparelli var meint som ei utrøyning av teknologi nytta for å gå inn i atmosfæren til Mars, dala ned gjennom denne atmosfæren og å landa på marsyta. Landaren bar òg med seg vitskaplege instrument.

Kjelder
-------

1. ↑  *European Schiaparelli probe on target for Mars landing* - BBC
2. 1 2  *Schiaparelli landing investigation completed* - ESA
3. ↑  *Schiaparelli: the ExoMars Entry, Descent and Landing Demonstrator Module* - ESA
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Vágar i Hålogaland.* 

**Vágar** er den tredje største av dei 18 øyane som utgjer øygruppa Færøyane. Ho har ei flatevidd på 177,6 km² og 2 782 innbyggjarar (31. desember 2002). Her finn ein den internasjonale (og einaste) flyplassen på Færøyane.

Geografi
--------

Færøyske dansarar frå Vágar.
Utsyn mot Vágar, sett frå Streymoy
Vágar ligg vest for hovudøya Streymoy og har sidan 2002 hatt vegsamband med Streymoy gjennom den fire kilometer lange Vágartunnelen. Denne tunnelen er det hittil mest prestisjefylte byggjeprosjektet i færøysk historie og har gjort reisetida mellom flyplassen og hovudstaden stuttare. 

Vest for Vágar ligg Tindhólmur og fugleparadiset Mykines. Dei to største vatna på Færøyane ligg på Vágar; Sørvágsvatn og Fjallavatn.

Høgste fjellet på øya er Árnafjall på 722 moh.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Vágar**

* Designphoto.fo - 360°-Panorama Sørvágsfjørður Arkivert 2005-02-09 ved Wayback Machine. (Java-applet)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***The Show Must Go On***  Song av Pink Floydfrå albumet *The Wall* |
|  |
| **Utgjeve** | 30. november 1979 |
| **Innspelt** | April-november 1979 |
| **Sjanger** | Kunstrock, progressiv rock |
| **Lengd** | 1:36 |
| **Selskap** | Harvest Records (UK), Columbia Records (US)/Capitol Records (US) |
| Låtskrivar(ar) | Roger Waters |
| **Produsent** | Bob Ezrin, David Gilmour, James Guthrie og Roger Waters |
|
|

«**The Show Must Go On**» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters for albumet *The Wall* i 1979.

Handling
--------

Songen er truleg kommentaren til hovudrolla Pink på kontrollen manageren og plateselskapet har over det ruinerte livet hans. Alternativt kan «showet» vere ein metafor for livet. Pink diskuterer kva han skal gjere etter han er ferdig med å byggje den mentale muren sin, og forstår at eit isolert liv er keisamt. Han kjem fram til at «showet må gå vidare», men stresset dette påfører han skapar hallusinasjonen i byrjinga av «In the Flesh».

Komposisjon
-----------

Roger Waters ville lage eit «Beach Boys»-liknande lydbilete i bakgrunnen og fekk med seg Bruce Johnston frå bandet for å få det til.

Songen er ikkje med i *filmutgåva* av filmen, og heller ikkje på Roger Waters sitt konsertalbum *The Wall Live in Berlin* frå 1990.

Eit ekstra vers vart tatt bort frå studioutgåva av albumet, men verset stod likevel på omslaget, noko som tyder på at verset kanskje vart tatt bort i siste liten. 

*«Do I have to stand up*
*Wild eyed in the spotlight*
*What a nightmare Why!*
*Don't I turn and run»*
Etter dette verset byrjar tekstlinja «*It must be some mistake...*».

Den heile songen, med det ekstra verset, vart framført på konsertane, og er òg med på konsertalbumet *Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980-81*.

Medverkande
-----------

* David Gilmour – vokal, gitar, bassgitar, roto tom
* Nick Mason – trommer
* Richard Wright – synthesiser

med:

* Bob Ezrin – synthesiser, piano
* Bruce Johnston – korvokal
* Joe Chemay – korvokal
* Stan Farber – korvokal
* Jim Haas – korvokal
* John Joyce – korvokal
* Toni Tennille – korvokal

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder
-------

* Fitch, Vernon. *The Pink Floyd Encyclopedia* (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

1. ↑  Fitch, Vernon and Mahon, Richard, *Comfortably Numb — A History of The Wall 1978–1981*, 2006, s. 103.
**Halldor Meland** (23. juni 1884–25. desember 1976) var ein norsk spelemann frå Ullensvang i Hardanger. Han bidrog mellom anna til å nytolka og fornya gamle slåttar frå Hardanger. Meland skapte og mange nye slåttar. Etter han er det ein rik arv av folkemusikk. 

Halldor Meland lærte mykje av eldre spelemenn i Hardanger, mellom dei Sjurd Håstabø og Olav Håstabø. Halldor råka og på Ola Mosafinn, som lærte han mykje spel frå Voss. Han førte mange av dei gamle Mosafinn-slåttane inn i hardingspelet. I samtida jamlikast han gjerne med Anders S. Kjerland.

I 1953 vart Halldor Meland æresmedlem i Landslaget for spelemenn, og han fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1962.

Folkeminnesamlaren Rikard Berge nemner Meland som ein av dei dyktigaste spelemennene i Hardanger i artikkelen sin «Spelemenner», som første gong stod i boka *Norges Musikkhistorie* frå 1921.

Hardingfeleverket har 21 slåttenedskrifter etter Halldor Meland, ved Arne Bjørndal, Truls Ørpen, Eivind Groven og Sven Nyhus.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Spelemenner av Rikard Berge.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* MusicBrainz (artist)

 |
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Hall Torarinsson** (norrønt: *Hallr Þórarinsson*) var ein islandsk skald som levde på Orknøyane på 1100-talet.

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 81). Der er det opplyst at han var son til Torarin Breidmage (*Þórarinn breiðmagi*), og ein gong i tida etter 1140 kom han ombord på eit islandsk skip til Orknøyane.

Først budde han hjå Torstein og Ragna på Rinansøy (i dag North Ronaldsay). Han treivst ikkje der og sende Torstein sin son for å be om ein plass i hirda til Ragnvald jarl. Han fekk avslag, og på spørsmål frå Ragna om korleis det hadde gått, gjorde Hall dette diktet:

|  |  |
| --- | --- |
| *Sendak son þinn, Ragna,*
*- sǫnn koma môl fyr bragna -*
*- hans vas hôlig iðja -*
*hirðvistar mér biðja.*
*Hafa kvezk hodda rýrir,*
*hinns mestum veg stýrir,*
*- neitti grúpans granna -*
*gnótt vígligri manna.* | Eg sende son din, Ragna,
te' søkja hirdvist for meg;
han gjord' si ærend vel nok,
det spyrst hjå folk utyver.
Men han som rår med ære,
hodd-tynaren, han sagdest
ha nok av gjævar' menn,
og nei fekk gilde karen.
(norsk omsetjing: frå Orknøyingasoga) |

Ragna fekk likevel overtalt jarlen slik at Hall fekk plass som hirdmann, og i soga blir det sagt at Hall vart lenge sidan hjå Ragnvald jarl.

Ei tid seinare, omkring 1145, gjorde Hall, saman med Ragnvald jarl, diktet *Háttalykill*. Namnet tyder «lykelen til versemålet» og handlar om heltar og kongar frå oldtida og dei gamle norske kongane. Diktet har om lag 50 ulike versemål og ein reknar med at det inneheld 82 vers, sjølv om mange av dei er mangelfulle.

Om den vidare lagnaden til Hall Torarinsson teier soga.

Referansar
----------

1. 1 2  Orknøyingasoga omsett av Gustav Indrebø (Oslo 1929)
2. ↑  Lausavise av Hall Torarinsson (Skaldic Project)
3. ↑  Hattalykill av Hall Torarinsson og Ragnvald Jarl

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 512) av Finnur Jónsson
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie bind II (side 167/168), av Finnur Jónsson
**The Skerries** (walisisk *Ynysoedd y Moelrhoniaid*) er ei gruppe skjer 3 km utanfor Carmel Head, nordvest på Anglesey i Wales. Dei har eit samla areal på 17 hektar. Øyane er eit viktig hekkeområde for sjøfugl og trekkjer til seg mange dykkarar på grunn av dei mange skipsvraka som ligg der.

Sjøfugl
-------

Øyane har fleire sjøfuglkoloniar, og er særleg viktige for isterne og rosenterne. Andre fuglar som hekkar her er lundefugl, krykkje, gråmåse og sildemåse.

På grunn av desse fuglane, og særleg på grunn av ternene, har øyane status som *Special Protection Area* (særskild verneområde) i lag med det nærliggande området Cemlyn Bay og Ynys Feurig og alle tre er òg klassifisert som *Important Bird Area* (viktig fugleområde). The Skerries har òg status som *Site of Special Scientific Interest* (stad av særskild vitskapleg interesse).

Fyr
---

The Skerries fyr vart bygt på det høgaste punktet på den største øya etter 1716. Det vart bygt av William Trench, som mista sonen sin utanfor skjera og døydde i gjeld i 1725. Det vart ombygt i 1759 av arvingane hans. Det hadde form som eit tilspissa kalksteinstårn som var 6,65 meter i diameter og om lag 8,5 meter høgt. Det vart fyrt av eit fyrfat med kol på toppen av tårnet. I 1778 vart toppen heva med 6,7 meter og det vart bygt ein balkong av jern rundt ei oljefyrt lanterne.

Trinity House tok over fyret i 1836. Det vart restaurert av James Walker. Han auka diameteren på tårnet. Ei ny støypejernslanterne på 4,25 m vart sett på toppen. 

Lys skin i høgd på 36 meter over høgvatn med ein intensitet på 1 150 000 candela. Det blinkar to gonger kvart 10. sekund og er synleg 22 nautiske mil unna. I 1903–4 vart det bygt eit sirkelforma tårn, om lag 3 meter i diameter, på sørvestsida av hovudtårnet. Dette skin i ei høg 26 meter over havet. Fyret vart automatisert i 1987 og er no kontrollert frå Holyhead.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Skerries, Isle of Anglesey» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Hague, D. B. *Lighthouses of Wales: Their Architecture og Archaeology*, ed. S. Hughes (Royal Commission on the Ancient og Historical Monuments of Wales, 1994) ISBN 1-871184-08-8

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Skerries fyr (Anglesey Heritage) Arkivert 2006-05-12 ved Wayback Machine.
* Trinity House-Skerries fyr Arkivert 2007-02-10 ved Wayback Machine.
**Sularevet** er eit av dei største kjende kaldtvasskorallrevkompleksa i verda. Sjølv om revet lenge har vore kjend for forskarar og fiskarar vart det ikkje dokumentert før Statoil starta arbeidet med gassrøyrleidninga for ilandføring av gass frå Haltenbanken. Selskapet oppdaga då Sularevet på 280-300 meters djup nord for Frøya. Revet er 13 kilometer langt, opp til 35 meter høgt og 700 meter breitt og består av mange nærliggande korallbankar bygd opp av steinkorallen Lophelia pertusa. Revet ligg i ei senking (Sularyggen) mellom Frøyabanken i sørvest og Haltenbanken i nordaust, ved om lag 64 °N og 8 °A. De eldste delane er over 8000 år gamle. Sularevet vart verna mot botntråling i mars 1999.

Fram til 2002 var dette det største Lopheilarevet ein kjende til i verda, før ein oppdaga Røstrevet som er 10 gonger større.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Korallrev: sakte og skjørt Arkivert 2014-07-15 ved Wayback Machine.
* Norske korallrev Arkivert 2007-02-05 ved Wayback Machine.
Større byar avmerkte på eit kart over Wales.
**Byar i Wales** gjev eit oversyn over større og mindre byar i Wales, ei eining i Storbritannia.

Wales har fem offisielle storbyar (*city*): Cardiff, Swansea, Newport, Bangor og St Davids. Dei fem største tettstadene i landsdelen er Cardiff, Swansea, Newport, Rhondda og Barry.

I lista under er storbyane (*city*) merkte med utheva skrift.

A
-

Aberaeron, 
Aberavon, 
Aberbargoed, 
Abercarn, 
Aberdare, 
Abergavenny, 
Abergele, 
Abertillery, 
Aberystwyth, 
Amlwch, 
Ammanford

B
-

Bala, **Bangor**, Bargoed, Barmouth, Barry, Beaumaris, Bethesda, Blaenau Ffestiniog, Blaenavon, Blackwood, Blaina, Brecon, Bridgend, Briton Ferry, Brynmawr, Buckley, Builth Wells, Burry Port

C
-

Caernarfon, Caerphilly, Caerwys, Caldicot, **Cardiff**, Cardigan, Carmarthen, Chepstow, Chirk, Cilgerran, Colwyn Bay, Connah's Quay, Conwy, Corwen, Cowbridge, Criccieth, Crickhowell, Crumlin, Cwmbran

D
-

Denbigh, Dolgellau

E
-

Ebbw Vale, Ewloe

F
-

Fishguard, Flint, Ferndale

G
-

Glynneath, Goodwick, Gorseinon

H
-

Harlech, Haverfordwest, Hay-on-Wye, Holyhead, Holywell

K
-

Kidwelly, Knighton

L
-

Lampeter, Laugharne, Llandeilo, Llandovery, Llandrindod Wells, Llandudno, Llandudno Junction, Llandysul, Llanelli, Llanfair Caereinion, Llanfairfechan, Llanfyllin, Llangefni, Llangollen, Llanidloes, Llanrwst, Llantrisant, Llantwit Major, Llanwrtyd Wells, Llanybydder, Loughor, Llanfair

M
-

Machynlleth, Maesteg, Menai Bridge, Merthyr Tydfil, Milford Haven, Mold, Monmouth, Montgomery, Mountain Ash
Mochdre

N
-

Narberth, Neath, Nefyn, Newbridge, Newcastle Emlyn, **Newport**, Newport (Pembrokeshire), New Quay, Newtown, Neyland

O
-

Old Colwyn

P
-

Pembroke, Pembroke Dock, Penarth, Pencoed, Penmaenmawr, Pontardawe, Pontypool, Pontypridd, Porth, Porthcawl, Porthmadog, Port Talbot, Prestatyn, Presteigne, Pwllheli

Q
-

Queensferry

R
-

Rhayader, Rhuddlan, Rhyl, Rhymney, Ruthin, Risca

S
-

St Asaph, St Clears, **St David's**, Saltney, Shotton, **Swansea**

T
-

Talgarth, Templeton, Tenby, Tondu, Tonypandy, Towyn, Tredegar, Treharris, Tregaron, Tywyn

U
-

Usk

W
-

Welshpool, Whitland, Wrexham

Y
-

Ystradgynlais, Ystrad Mynach

Bakgrunnsstoff
--------------

Mal:Comonscat

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «List of towns in Wales» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juli 2011.*

1. ↑  Cities in Wales, townscountiespostcodes.co.uk
2. ↑  List of Biggest Cities in Wales in United Kingdom, gomapper.com
Sabayon
Sabayon au champagne.
**Zabaione** eller **zabaglione** er ein dessertkrem laga av vispa eggeplomme, sukker og søt vin. Retten stammar frå Italia og er kjend frå mange land under litt ulike namn, som sabayon i Frankrike og sabajón i Colombia.

Ein lagar som regel zabaion ved å vispa eggeplomme og sukker. Deretter varmer ein retten over vassbad medan ein tilset vinen under fortett visping eller røring. Ofte bruker ein marsalavin eller Moscato d'Asti, 
men andre søte vinar, portvin eller søt sherry kan også brukast. Retten skal vera tjukk, men ikkje heilt stiv. Han blir servert straks etter tillaging.

Zabaione kan etast som rett for seg eller saman med frukt, bær, småkaker og liknande. Ein kan tilsetja smaksstoff som sitronskal eller honning. Retten kan ogå brukast som dessertsaus, eller til å laga andre dessertrettar som tiramisu.

Ein variant er nedfrosen zabaione, eller zabaione som iskremsmak.

Sjå òg
------

* Eggedossis
* Eggetoddy
* Rompope
* Advocaat
* Kogel mogel
* Coquito
* Eierpunsch
* Amazake

---

* Sabayon Linux, ein linuxdistribusjon kalla opp etter retten

Bakgrunnsstoff
--------------

* Seriously Italian: Zabaione, My Way, seriouseats.com

Kjelder
-------


* Zabaione (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 21. november 2013.
* zabaglione; zabaione

Frå *The Food Lover's Companion*, Fourth edition by Sharon Tyler Herbst and Ron Herbst. Copyright © 2007, 2001, 1995, 1990 by Barron's Educational Series, Inc. ved foodterms.com
**Oppskrifter**

* Zabaione, vg.no
* classic zabaione Arkivert 2013-11-28 ved Wayback Machine. lacucinaitalianamagazine.com
* Zabaglione, simplyrecipes.com
**Bybeltet** er ei nemning på ei samling handelsruter i Europa, frå Nord-Italia, over pass og elvar til den engelske kanalen. Denne ruta vart bruka for handel mellom Europa, særleg Storbritannia, og Austen, so ein slapp å fara heilt rundt den iberiske halvøya. I bybeltet kom det til ei rad byar kring passa og elvane som bygde økonomien sin på å skattleggja og fortolla handelsfarten. Dette leidde til at desse byane kunne styra seg sjølve på eiga hand, og det leidde i sin tur til at statsbygginga kom seint i gang i dette området. Byane vart ikkje underlagde nokon stat. Når so bybelte sidan har vorte underlagt den europeiske ordninga med sjølvstendige statar, har ikkje statane i bybeltet hatt éin særleg sjølvsagd by som kunne verta hovudstad. Landa i bybeltet har ein sokalla polysefal bystruktur, der hovudstaden ikkje treng vera den største og viktigaste byen i landet. Soleis er Bern i Sveits fjerde størst etter Zürich, Basel og Genève og Amsterdam er hovudstaden i Nederland, endå regjeringa sit i Haag. 

Luxembourg og Liechtenstein er døme på bystatar i bybeltet som er haldne ved lag.
**Fimbulvinteren** eller **fimbulvetteren** (av norrønt *fimbulvetr* «frykteleg, stor vinter») er i norrøn mytologi den harde vinteren som kjem før Ragnarok. Fimbulvinteren er tre etterfylgjande vintrar utan sommar mellom. I denne tida er det sagt å verta eit hoptal av krigar. Vinteren gjer ende på mest alt levande på jorda. Liv og Livtrase er det einaste menneskeparet som overlever Ragnarok. Dei gøymer seg i skogen til Hoddmime.

Klimaendring?
-------------

Det har vorte spekulert i om førestelinga om Fimbulvinteren stammar frå klimaendringane mot slutten av jarnalderen. Analysar av iskjernar frå Grønland og Antarktis og årringsdateringar peiker i retning av at desse klimaendringane kan ha oppstått som følgje av to vulkanutbrot, fyrst i 536 og så i 540. Ein trur òg at desse utbrota kan ha påverka Mayariket. Før klimaendringa var klimaet i Norden etter tilhøva varmt.

Fimbulvinteren i kulturen
-------------------------

Oslo under vinteren 1953/1954, omtalt som «Fimbulvinteren».
Den norske forfattaren Sigbjørn Hølmebakk skreiv romanen *Fimbulvinteren* (1964) om tida då den tyske okkupasjonsmakta trekte seg ut frå Finnmark under andre verdskrigen. Filmen Brent jord frå 1969 byggjer på *Fimbulvinteren*.

Referansar
----------

1. ↑  «fimbulvinter». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 20. februar 2018.
2. ↑  S. Zielinski, *Sixth-century misery tied to not one, but two, volcanic eruptions*, Smithsonian Magazine, 8/7-2015.
3. ↑  Skei, Hans H. (7. mai 2019). «Sigbjørn Hølmebakk». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
Koordinatar: 51°26′47″ N 2°35′43″ W﻿

The Chocolate Block Path ved Avon New Cut på Spike Island.
**Spike Island** er eit område og ei tidlegare øy i hamnebyen Bristol i England, like ved sentrum av byen. Det består av ei landstripe mellom Floating Harbour i nord og tidvassområdet New Cut i River Avon i sør, og frå innløpet til hamna i vest til *Bathurst Basin* i aust. Øya er ein del av distriktet Cabot.

Spike Island vart danna av William Jessop tidleg på 1800-talet, då han bygde New Cut og omforma den tidlegare leia til River Avon slik at ho rann ut i Floating Harbour. Fram til den andre verdskrigen gjekk det ei sluse mellom Bathurst Basin og New Cut og Spike Island var ei ekte øy med vatn på alle sider. Under krigen var ein redd for at eit bombeåtak på slusa skulle få katastrofale følgjer og valde å fylle ho att.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Spike Island, Bristol» frå Wikipedia på engelsk, den 24. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Cabot Ward Map» (PDF). Bristol City Council. Arkivert frå originalen (PDF) 6. juli 2008. Henta 24. januar 2010.
2. ↑  Ordnance Survey (2005). *OS Explorer Map 155 - Bristol & Bath*. ISBN 0-319-23609-9.
*Sopa de pedra* ('steinsuppe') frå Portugal.
Statue i Almeirim av munken som kokte suppe på ein stein.
**Spikarsuppe** kan vera ei tynn suppe kokt på enkle ingrediensar, eller noko laga av «ingenting» som i eventyret om fanten som narrar ei gjerrig kjerring til å «koka suppe på ein spikar».

Eventyr om spikarsupper er klassifisert som type 1548 i Aarne-Thompson-systemet. Det er kjend i fleire ulike versjonar frå heile Europa. Ein eller fleire vandrarar møter ein eller fleire hjelparar som først er uvillige til å bidra, men etterkvart kjem med alle ingrediensane som skal til for å laga eit godt måltid. I Norden og Nord-Europa blir det gjerne kokt suppe på ein spikar, i Aust-Europa på ei øks, og i Sør-Europa bruker ein gjerne ein stein. I ein versjon frå Frankrike er vandrarane tre soldatar på veg heim frå Napoleonskrigane, i ein versjon frå Ungarn går ein enkelt soldat gjennom fleire prøvingar på heimvegen, og i russisk tradisjon bruker ein soldat ei øks til å laga kasja (ein grautaktig rett). I ein portugisisk versjon knytt til Almeirim er vandraren ein munk som lagar steinsuppe. Ein rett kalla steinsuppe, *sopa de pedra*, blir laga og servert i Almeirim.

I Noreg er eventyret særleg blitt kjend frå Nordahl Rolfsen si *Lesebok for folkeskulen*. Dette eventyret stammar frå Värmland.

Bassenget på Eidsvolls plass i Oslo er kjend som «Spikersuppa» etter at det blei påkosta av ein spikarfabrikk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Koke suppe på ein spikar» etter Nils Gabriel Djurklou ved oaks.nvg.org
* Svigermors spikersuppe ved matoppskrift.no
* Nordahl Rolfsen (1932). *Fanten og kjerringa*. *Lesebok for folkeskulen. B. 2* (Oslo: Dybwad). s. 83.  [ved Knut Liestøl]
* Severin Eskeland (1935). *Fanten og kjerringi : spelstykke*. Oslo: Norli.

Kjelder
-------


* Spikersuppe (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 18. april 2014.
* Om å koke suppe på en spiker, aftenposten.no
* Hva er en spikersuppe Arkivert 2014-04-19 ved Wayback Machine. enkeltforklart.no

---

* *Denne artikkelen bygger på «Stone Soup» frå Wikipedia på engelsk, den 18. april 2014.*
|  |
| --- |
| **Filtkattefot** |
| FiltkattefotFiltkattefot |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Korgplanteordenen Asterales |
| **Familie:** | Korgplantefamilien Asteraceae |
| **Underfamilie:** | Asteroideae |
| **Stamme:** | Gnaphalieae |
| **Slekt:** | Kattefotslekta *Antennaria* |
| **Art:** | **Filtkattefot** *A. alpina* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Antennaria alpina***Gaertn. 1791 |

**Filtkattefot** (*Antennaria alpina*) er ei plante i korgplantefamilien, med ei amfi-atlantisk utbreiing (finst på begge sider av Atlanterhavet).

Filtkattefot er kring 8 cm høg, med blad som er lyst grålodne på undersida, og oftast også på oversida. Stengelen er kvitfilta. Korgdekkblad mørkt gråbrune, seinare gulbrune. smale og spisse på hoplanta, breiare og med oppflisa kant på hannplanta. Hannplanta er mykje meir sjeldsynt enn hoplanta. Elles har filtkattefot kvit fnokk, sjeldan lyst raudleg. Blømer kring juli i bakkar og på knausar til fjells, mest på kalkrik grunn. I Noreg er planta utbreidd frå Rogaland i sør til Finnmark i nord. 

I Noreg finst det to underartar: Fjellkattefot og grønkattefot.

Kjelder
-------

* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

* *Denne artikkelen bygger på «Fjällkattfot» frå Wikipedia på svensk, den 17. juni 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Koordinatar: 58°29′36.006″N 13°14′50.827″E﻿
**Filsbäck** er ein svensk tettstad i Lidköpings kommun i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2005 hadde tettstaden 647 innbyggjarar. Filsbäck ligg cirka seks kilometer aust for Lidköping. Filsbäck har ein godt vitja trestjerners badeplass, campingplass og golfbane.

Filsbäck består av to villaområde, «Gamla området» og «Nya området», som ligg på kvar si side av Stenåsvegen. «Gamla området» blei bygd i 1970-åra. «Nya området», som blei bygd nokre år seinare, består til ein viss del av samanhengande bustader. 

Filsbäcks golfbane er ein 12-hols bane med «pay n' play». Det er òg luftgeværbane på området. Filsbäcks bad och camping er ein trestjerners campingplass. Det er om lag 130 plassar og 12 hytter. Ein kan leige kano, pedalbåt og sykkel, samt spele minigolf. Filsbäcks camping har togsamband med både Lidköping og Kinnekulle.

I 2004 var den offisielle opninga av Truve nakenbad, som ligg litt aust for Filsbäcks camping.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Filsbäck» frå Wikipedia på bokmål, den 1. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |