recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ein soldat frå Telemark bataljon i øvingsfeltet ved Rena leir.
**Rena leir** ligg i Åmot kommune i Innlandet og vart oppretta som ein kavalerileir for Søndenfjeldske dragonregiment i 1997. Rena leir er den nyaste leiren i Noreg og ein av dei største leirane i Norden med om lag 2 000 soldatar. Leiren er ein del av Østerdal Garnison, saman med Terningmoen i Elverum. Dei fleste HRS-avdelingane (hurtig reaksjonsstyrke) i Hæren held til her.

Avdelingar
----------

* Hærens våpenskole
* FLO Base Østerdalen (Hovedkontor)
* Operasjonstrygdavdelinga for Østerdal Garnison.
* Forsvarets spesialkommando (FSK)
* Telemark bataljon (TMBN)
* Ståande kompani (HRS) frå:
	+ Ingeniørbataljonen
	+ Artilleribataljonen
	+ Sanitetsbataljonen
	+ Stridstrenbataljonen.

Det er ein moderne leir, med mellom anna store øvingsområde (Regionfelt Austlandet og Rødsmoen skytefelt) og kampsimulatorar.

Arkitektur
----------

Rena leir er bygd på bakgrunn av ein arkitektkonkurranse i 1994. Leiren består av om lag 200 000 kvm bygningar med enormt bruksareal.

Leiren er bygd i betong, stål og treverk. Ubehandla furu frå Østerdalen er brukt i dei fleste fasadane i leiren, med rot i Østerdalens byggeskikk. Leiren er delt i to delar med bustader, forlegningar, velferd, messe og idrettsavdeling i ein «garnisonsby» og treningssenter, skytebanar og øvingsfelt i eitt festningsanlegg.

Arkitekt for anlegget var LPO arkitektar. Arkitektbyrået og leiren vart tildelt «Betongtavlen» i 1998.

* Rena leir har ei av dei beste hinderløypene i verda til bruk i militær femkamp og har ein stor idrettshall med tilhøyrande basseng.
* Vasstårnet som ruvar vel 60 meter over bakken leverer vatn til heile leiren og Åmot kommune.
* Under dei arkeologiske undersøkingane i samband med bygginga av Rena leir vart det grave ut ein spesiell kulturminnetype som ikkje var spesielt kjent på førehand: groptufter - restar etter vinterbustader frå steinalderen.

Litteratur
----------

* Anne Marie Stenmark m.fl. red. (1997). Rena leir. Hamar.

* *Denne artikkelen bygger på «Rena leir» frå Wikipedia på bokmål, den 22. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Austerrike** deltok for fyrste gong under sommar-OL i 1896, som òg var dei fyrste moderne olympiske sommarleikane. Sjølv om Austerrike var ein del av Austerrike-Ungarn deltok dei ikkje saman med Ungarn. Flagget dei nytta tilhøyrde den austerrikske delen av Austerrike-Ungarn.

Medaljar
--------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dei olympiske ringane 1896 |   **Gull**   |   **Sølv**   | **Bronse** |   Totalt   |
| Austerrike Austerrike | 2 | 1 | 2 | 5 |

Det vart ikkje utdelt gull-, sølv- og bronsemedaljar under sommar-OL 1896 i Aten. Vinnaren fekk ein sølvmedalje og andreplassen fekk ein bronsemedalje. Det var fyrst under sommar-OL 1904 det vart utdelt medaljar til dei tre beste, men Den internasjonale olympiske komité (IOK) har stadfesta at medaljefordelinga òg gjeld for dei olympiske leikane i 1896 og 1990.

Medaljevinnarar
---------------

Adolf Schmal.

| Austerrike **Austerrike under sommar-OL 1896 i Aten** Dei olympiske ringane |
| --- |
| Medaljar | Utøvarar | Idrettsgreiner | Øvingar | Resultat |
|  | Paul Neumann | Symjing Symjing | 500 meter fri | 8.12,6 |
|  | Adolf Schmal | Sykling Sykling | 12 timersritt |  |
|  | Otto Herschmann | Symjing Symjing | 100 meter fri | 1.23,0 |
|  | Adolf Schmal | Sykling Sykling | 333 meter | 26,0 |
|  | Adolf Schmal | Sykling Sykling | 10 kilometer |  |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Østerrike under Sommer-OL 1896» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2012.*


| * v
* d
* e
Nasjonar under dei 1. olympiske sommarleikane |
| --- |
| Amerika | 
* Chile
* USA

 |
| Europa | 
* Austerrike
* Bulgaria
* Danmark
* Frankrike
* Hellas
* Italia
* Storbritannia
* Sveits
* Sverige
* Tyskland
* Ungarn

 |
| Oseania | Australia |
| Andre | Blanda lag |
| **Skorpa** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sunnmøre |
| **Koordinatar** | 62°19′51″N 05°29′34″E﻿Koordinatar: 62°19′51″N 05°29′34″E﻿

 |
| **Høgaste punkt** | Keipen (431 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Møre og Romsdal

 |

**Skorpa** er ei øy i Herøy kommune på Sunnmøre.

Skorpa ligg rett vest av Nerlandsøya, skilt av Skorpesundet. Terrenget er bratt og ulendt, med Keipen på 431 meter som det høgste punktet. Det er ikkje lenger fast busetnad på øya, og i dag vert Skorpa hovudsakleg nytta til fritidsbustadar og beite for ein stamme villgeiter.

Matrikkelgarden Skorpa hadde gardsnummer 1. Skorpa er òg ein grunnkrins.

Andre verdskrigen
-----------------

Skorpa var eit viktig kontaktpunkt for Shetlandsbussen og anna alliert, militær trafikk under andre verdskrigen. Øya var òg ein stad der agentar og motstandsfolk både møttest og søkte dekning. For mange som rømte til Storbritannia, var dette siste stoppestaden, og første for mange agentar på veg inn i Noreg.

I 1940 vart engelske soldatar gøymde, før dei vart ført til Shetland i fiskebåtar. 1941 var første året norske båtar gjekk mellom Noreg og Shetland, og desse var òg innom. 17. november 1943 gjekk første turen til KNM «Hitra» til Noreg og Skorpa, der dei skulle hente 10 rømlingar som gøymde seg i sommarfjøsen i Skorpesundet. Og i 1943, etter at båten «Bergholm» forliste utanfor Kristiansund med mellom andre Shetlands-Larsen om bord, kom etterkvart både han og fylgjet til sommarfjøsen i Skorpesundet.

Dei fleste allierte gøymestadane langs norskekysten vart avslørt etter 7–8 månader, men Skorpa heldt heile krigen gjennom. Tyske soldatar heldt fleire husransakingar, men trass i at dei var svært nære, fann dei aldri illegale radioar. Nokre av innbyggjarane var ekstra aktive i motstandskampen, og Gerhard og Sina Skorpen måtte rømme til England under dekkje av at dei hadde drukna. Gerhard vart etterkvart mannskap på KNM «Vigra» der Leif Larsen var skipper. Mot slutten av krigen var dei òg nokre gongar innom Skorpa.

Sjå òg
------

* Skorpa som etternamn
* Skorpen som etternamn

Bakgrunnsstoff
--------------

* O. Rygh: Norske Gaardnavne

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
| **Velenje** |
| --- |
| Varmekraftverk ved VelenjeVarmekraftverk ved Velenje Varmekraftverk ved Velenje |
| Plassering |
| 

Velenje is located in Slovenia

 |
| Styresmakter |
| Land |  Slovenia |
| Først nemnd i | 1264 |
| Borgarmeister | Srečko Meh |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  83,5 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2002)   - folketettleik | 33 331   399,2 /km² |
| Koordinatar | 46°22′0″N 15°07′0″E﻿Koordinatar: 46°22′0″N 15°07′0″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Bilnummer | CE |
| **Nettstad:** www.velenje.si |

**Velenje** (tysk *Wöllan*) er ein by og ein kommune i nordaust i Slovenia med litt over 30 000 innbyggjarar.

Stari Velenje, den gamle delen av byen ved foten av borga, vart nemnd første gong i 1264 som ein liten marknadsby. Han var eit senter for handverk og handel. Då det vart starta opp gruvedrift etter lignitt etter den andre verdskrigen voks byen kraftig. Då presidenten i Jugoslavia Tito døydde, byen omdøypt til *Titovo Velenje* i 1981 ,men det gamle namnet vart gjeven tilbake i 1991 kort tid før Slovenia fekk sjølvstende.

Velenje er hovudkvarter for Gorenje, som produserer hushaldningsartiklar.

Kjelder
-------

Velenje

* *Denne artikkelen bygger på «Velenje» frå Wikipedia på engelsk, den 25. april 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Velferdstinget Vest,** tidlegare Velferdstinget i Bergen, er det øvste studentorganet i Studentsamskipnaden på Vestlandet (Sammen), tidlegare Studentsamskipnaden i Bergen (SiB). Det er ei samanslutning mellom studentdemokratia til alle utdanningsinstitusjonane som er tilknytte samskipnaden. Til saman sit det 31 representantar i Velferdstinget. Velferdstinget i Bergen vart stifta 7. oktober 1997.

Føremål
-------

Føremålet er å gje studentane i Haugesund, Stord, Bergen, Sogndal og Førde ei felles røyst andsynes Sammen og andre aktørar i studentvelferdssaker.

Velferdstinget avgjer fordelinga av den delen av semesteravgifta som primært går til studentkultur, studentmedia og studentidrett. I tillegg vel Velferdstinget halvparten av styremedlemma i Sammen, inkludert leiar som har dobbeltstemme. Velferdstinget vel òg studentrepresentantar til alle andre råd og utval i Sammen.

Representasjon
--------------

Dei lokale studentdemokratia tilknytte SiB avgjer sjølve kven som skal representere dei i Velferdstinget. Talet på representantar frå kvart studentdemokrati avgjerast av studenttalet.

Noverande representasjon, sortert etter storleik og mandat:

* Universitetet i Bergen (10 representanter)
* Høgskolen på Vestlandet (10 representanter)
* Norges handelshøyskole (3 representanter)
* BI Bergen (2 representanter)
* NLA Høyskolen (2 representant)
* VID Vitenskapelige Høgskole (1 representant)
* Bergen Arkitekt Skole (1 representant)
* Campus Kristiania Bergen (1 representant)
* Skrivekunstakademiet (1 representant)

Alle studentar tilknytte Sammen har møte-, tale- og forslagsrett i Velferdstinget, og kan stille til alle verv som Velferdstinget vel til.

Utøvande organ
--------------

Velferdstinget sitt arbeidsutval (VT-AU) er Velferdstinget sitt utøvande organ.. Kulturstyret er Velferdstinget sitt utøvande organ i kultursaker. Budsjettkomitéen er Velferdstinget sitt organ for søknadshandsaming og innstiller på fordeling av semesteravgifta kvart år.

Leiarar
-------

Velferdstinget har hatt fylgjande leiarar

2017: Mia Milde

2016-2017: Sverre Hartveit

2015-2016: Linnea Reitan Jensen

2014: Tor Sivertsen Prestegard

2013: Anna Gjertsen

2011-2012: Audun Kjørstad

2010: Bjørn-Anders Hind

2009: Katrine Sirnes Hjellum

2008: Erlend Sleire

2007: 

2006: Mari Helen Varøy

2005: Erik Sandquist

2004: 

2002-2003: Aimar Akholt

2001: 

2000: Arild E. Helgøy

1999: Sveinung Fjose

1998: Kjetil Torpp

1997: Ingen leiarkandidat ved konstituerande møte i desember

Referansar
----------

1. 1 2  Velferdstinget sin samansetnad. Henta 2014-08-30
2. ↑  «Artikkel i avisa Studvest». Arkivert frå originalen 6. april 2012. Henta 24. oktober 2012.
3. ↑  «Styret til Studentsamskipnaden i Bergen». Arkivert frå originalen 19. oktober 2012. Henta 24. oktober 2012.
4. ↑  «Om arbeidsutvalet». Arkivert frå originalen 24. mars 2012. Henta 24. oktober 2012.
5. ↑  «Om Kulturstyret». Arkivert frå originalen 24. mars 2012. Henta 24. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Velferdstinget i Bergen[*daud lenkje*]
* Heimesida til Studentsamskipnaden i Bergen
* https://www.sammen.no/no/bergen
*
**Velfjord** er ei bygd i Brønnøy kommune. 

Velfjorden var tidlegare ein kommune i Nordland fylke, frådelt Brønnøy kommune 1. oktober 1875. Kommunen hadde ved etableringa 1 162 innbyggarar. 1. januar 1964 vart Velfjord, som da hadde 1 380 innbyggjarar, slått saman med Brønnøy, Brønnøysund og Sømna samt delar av Bindal kommunar til den nye Brønnøy kommune. 1. januar 1977 vart Brønnøy kommune delt i Sømna og Brønnøy kommunar. 

Kommunen markerte seg ved stor oppslutning rundt alternative politiske strøymingar. Ved stortingsvala i 1936 og 1949 fekk Samfundspartiet 42,0 % og 40,2 % av røystene i kommunen. På 1950-talet markerte området seg med uvanleg mange militærnektarar, og mange velfjordingar vart dømde til fengsel på grunn av militærnekting. Ved stortingsvalet i 1961 nådde Sosialistisk Folkeparti 46,9 %. 

Velfjord utgjer saman med Tosen eit sokn i Sør-Helgeland prosti.

Bygda har namn etter fjorden, som ligg nord for bygdesenteret Hommelstø.

Referansar
----------

1. ↑  Arnold Forbergskog: «Velfjord - det politiske 'anderledeslandet'» i *Årbok for Helgeland 2007* ISBN 978-82-90148-67-1

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| **Velikij Ustjug Великий Устюг** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Byvåpenet til Velikij Ustjug |
| **Byvåpenet til Velikij Ustjug** | 
 |
| Plassering |
| 

Velikij Ustjug is located in Russland

 |
| 

Velikij Ustjug is located in Vologda oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Vologda oblast |
| Først nemnd i | 1147 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 32 048 |
| Koordinatar | 60°46′″N 46°18′″E﻿Koordinatar: 60°46′″N 46°18′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Retningsnummer (tlf) | +7 81738 |
| Bilnummer | 35 |

**Velikij Ustjug** (russisk Вели́кий У́стюг) er ein by i Vologda oblast i Russland med om lag 30 000 innbyggjarar. Han ligg der elvane Sukhona og Jug renn saman. 

Spaso-Preobrazjenskijkatedralen i Krasnajagaten i Velikij Ustjug (foto 2001).
Den første busetnaden ein veit om her var klosterbusetnaden ved *Gleden* (russisk Гледен), som vart oppretta nær staden der elva Jug renn saman med Sukhona og dannar elva Nordre Dvina). På slutten av 1400-talet hadde staden fått tittelen *Store* - *Velikij* (russisk Великий).

Byen Velikij Ustjug er først nemnt i ei skriftlege kjelde i 1207. Han var ein del av fyrstedømet Vladimir-Suzdal. Sidan han låg der fleire viktige handelsruter kryssa kvarandre, utvikla byen seg til eit viktig handels- og industrisenter på 15- og 1600-talet. Velikij Ustjug mista denne viktige rolla som elvehamn etter kvart som handelen langs Sukhona tapte i høve handelen mellom Kina og Vest-Europa. Dette vart særskild verre etter opninga av Suezkanalen i 1869. Byen er elles kjend for sine utsøkte handverk, som sølvfiligrans, neverutskjeringar, dekorativ koparbinding og niello.

I skogen nær Velikij Ustjug ligg ein turiststad som vert marknadsført som Ded Moroz sin vottsjina, hans offisielle bustad.

Biletgalleri
------------

* Velikij Ustjug og Sukhona-elva (flyfoto 2001).Velikij Ustjug og Sukhona-elva (flyfoto 2001).
* Utsikt mot katedral-komplekset i Velikij Ustjug frå landsbyen Dymkovo (foto 2001).Utsikt mot katedral-  
komplekset i Velikij Ustjug frå landsbyen Dymkovo (foto 2001).
* Elvebreidd i Velikij Ustjug (foto 1913).Elvebreidd i Velikij Ustjug (foto 1913).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Byen sin webportal
* Museumskomplekset i Velikij Ustjug
* Satellittbilete frå Google Maps
* Velikij Ustjug på gamle og nyare bilete Arkivert 2007-12-24 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Velikij Ustjug» frå Wikipedia på bokmål, den 29. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Vologda oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Vologda |
| Våpenskjoldet til Vologda oblast | Babajevo · Belozersk · Grjazovets · Kadnikov · Kharovsk · Kirillov · Krasavino · Nikolsk · Sokol · Totma · Tsjerepovets · Ustjuzjna · Velikij Ustjug · Vytegra | Flagget til Vologda oblast |
Italiensk cover til ei utgjeving av songen frå *Casablanca*
«**As Time Goes By**» er ein song skriven av Herman Hupfeld i 1931. Han vart mest kjend i 1942 då han vart sungen av Sam (Dooley Wilson) i filmen *Casablanca*. Songen vart stemnd fram til 2. plass på lista til AFI over dei 100 beste songane i film. Han har vorte nytta som fanfare for Warner Bros. Pictures sidan 1998.

Historie
--------

Herman Hupfeld skreiv «As Time Goes By» for Broadway-musikalen *Everybody's Welcome* i 1931. I det originale showet vart han sungen av Frances Williams. Han vart spelt inn same året av fleire artistar, mellom andre Rudy Vallee.

Songen vart spelt inn på ny i 1942 i filmen *Casablanca,* sungen av Dooley Wilson i lag med pianist Elliot Carpenter og høyrt gjennom filmen som eit leiemotiv. Wilson klarte ikkje å få spelt inn ein singel av songen før det vart musikarstreik, noko som førte til at studioet gav ut Vallee-versjonen frå 1931 på ny og gav han ein hitt i 1942.

Den kjende opningslinja, «You must remember this...», er i røynda starten på refrenget på songen i den originale utgåva. Wilson song ikkje dei første versa i *Casablanca*, men dei seinare innspelingane har følgd denne versjonen, slik at det første verset i røynda er ukjend for folk flest.

Andre versjonar
---------------

Songen er spelt inn av mange andre artistar, som Billie Holiday, Engelbert Humperdinck, Bing Crosby, Perry Como, Frank Sinatra, Harry Nilsson, Julio Iglesias, Johnny Nash (43. plass på Billboard-lista i 1959), Carly Simon, Tony Bennett, Jane Monheit, Rod Stewart, Jimmy Durante, Gal Costa, Sammy Davis, Jr. Bryan Ferry, Barbara Streisand, Bob Dylan, Willie Nelson, Jimmy Durante, Vera Lynn, Andy Williams, Barry White, Tom Waits, The Duprees, ZZ Top, Widespread Panic og Johnny Mathis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «As Time Goes By (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 16. april 2011.*

1. ↑  Buhler, James; Caryl Flinn; David Neumeyer (2000). *Music and cinema*. Wesleyan University Press. s. 174. ISBN 9780819564115.
2. ↑  Zinsser, William (2000). *Easy to Remember: The Great American Songwriters and Their Songs*. Jaffrey, New Hampshire: David R. Godine. s. 165. ISBN 1-56792-325-9.
3. ↑  Jasen, David A. (2003). *Tin Pan Alley: an encyclopedia of the golden age of American song*. New York, New York: Taylor & Francis. s. 216. ISBN 0-415-93877-5.
Maria Parr signerer *Tonje Glimmerdal* og *Vaffelhjarte*. Foto: Andreas Vartdal

***Tonje Glimmerdal*** er ein roman for barn skriven av Maria Parr og utgjeven av Det Norske Samlaget i 2009. Boktittelen er også namnet på hovudpersonen i boka, ei ni år gammal jente som vert ti mot slutten av romanen. Den norske utgåva av boka er illustrert av Åshild Irgens.

Tonje Glimmerdal bur øvst i Glimmerdalen som på same tid er både ei fjellbygd og ei fjordbygd. Ho er einaste ungen i bygda og beste venen hennar er den 74-årige Gunnvald. Når han hamnar på sjukehuset får Tonje mykje å ordne opp i og ei Heidi, med namn og trekk frå Johanna Spyri sine barnebøker, dukkar opp i forteljinga.

Romanen er den andre boka til Maria Parr, etter *Vaffelhjarte* frå 2005. Boka fekk gjennomgåande svært gode kritikkar og god mottaking hjå lesarane. Alt før ho var komen ut var boka seld til fem andre land. Parr har fått Brageprisen, den tyske Leuchs-prisen, Melsom-prisen, Nynorsk barnelitteraturpris, og Kritikarprisen for boka. 

Forfattaren har lese inn lydbok av romanen.

På andre språk
--------------

* Dansk: *Tonje Glimmerdal* (2011, Batzer & Co)
* Estisk: *Vilgukivioru Tonje* (2013, Eesti Raamat)
* Fransk: *La petite terreur de Glimmerdal* (2012, Thierry Magnier)
* Nederlandsk: *Tonje en de geheime brief* (2010, Lannoo)
* Russisk: *Тоня Глиммердал* (2011, Samokat)
* Svensk: *Tonje och det hemliga brevet* (2010, Rabén & Sjögren)
* Tysk: *Sommersprossen auf den Knien* (2010, Cecilie Dressler)
* Serbisk: *Devojčica iz svetlucave doline* (2018, Kreativni centar)

Kjelder
-------

* Om *Tonje Glimmerdal* Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine. på nettsidene til Samlaget.
* Søk på Maria Parr på SAMBOK
* Bokmelding skriven av Kjell Olaf Jensen på barnekritikk.no Arkivert 2011-07-24 ved Wayback Machine.
**Tonja Yvette Buford-Bailey** (fødd 13. desember 1970) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Dayton i Ohio som i hovudsak tevla i 400 meter hekk. Ho vann i 1995 VM-sølv og 1996 OL-bronse i øvinga.

Aktiv
-----

Buford gjorde sitt livs løp i VM-finalen 1995 i Göteborg. Med tida 52,62 vann ho sølvmedaljen på langhekken, ein hundredels sekund attom landskvinna Kim Batten som sette verdsrekord i øvinga, Begge løparane kom under den gamle verdsrekorden til britiske Sally Gunnell på 52,74 sekund.

Året etter presterte ho som Buford-Bailey sitt nest beste langhekkløp og vann på tida 53,22 bronsemedaljen under dei olympiske sommarleikane 1996. Deon Hemmings frå Jamaica vart olympisk meister og Kim Batten tok sølv.

Buford-Bailey avslutta med å verte nummer fire i 400 m hekk i VM 2001. Ho var då 0,05 sekund for seint ute til å slå bronsemedaljør Daimí Pernía frå Cuba.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1992 i Barcelona: Utslått i semifinalane (55,08=nr 10)
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 5 – 54,55
* VM 1995 i Göteborg: Sølvmedalje – 52,62, bakom Kim Batten (52,61)
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 53,22
* VM 1997 i Aten: Nr 6 – 54,77
* OL 2000 i Sydney: Utslått i forsøka (57,02=nr 18)
* VM 2001 i Edmonton: Nr 4 – 54,55

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tonja Buford-Bailey» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juli 2020.*

* «Tonja Buford-Bailey» (på engelsk). Olympedia. Henta 11. mars 2023.
**Finsk-ugriske språk** er ei gruppe språk som består av dei seks vestlegaste greinene av den uralske språkfamilien, nemleg samisk, austersjøfinsk, mordvinsk, marisk, permisk og ugrisk. Den sjuande familien er samojedisk og til saman dannar desse språka den uralske språkfamilien. Tidlegare vart finskugrisk sett på som ein eigen språkfamilie, i dag dominerer det synet at dei uralske språka best kan representerast av ein slags «busk-modell», der dei sju greinene går attende til det uralske urspråket, utan å danne (stabile) urspråk med berre nokre av dei andre seks greinene.

Det største problemet med å operere med ein separat finskugrisk språkfamilie er at det har vist seg å vere svært vanskeleg å rekonstruere eit finskugrisk urspråk som skil seg frå det rekonstruerte uralske urspråket. Det har vist seg umogleg å rekonstruere eit sams urspråk for dei ugriske språka, og dermed har det vore umogleg å rekonstruere eit finskugrisk urspråk som samtidig skilde seg frå uralsk. Grunnen til at det har vore vanskeleg å rekonstruere eit ugrisk urspråk kan vere at det aldri har vore noko, dvs. det kan vere at det er feil å sjå dei ugriske språka ungarsk, mansisk, khanti som ei eiga språkgrein i det heile, kan hende det vil vere betre å sjå på den uralske språkfamilien som ein familie beståande av ni ulike greiner, der dei ugriske språka utgjer tre av dei.

| * v
* d
* e
Uralske språk |
| --- |
| Samisk | akkalasamisk**·** enaresamisk**·** kemisamisk**·** kildinsamisk**·** lulesamisk**·** nordsamisk**·** pitesamisk**·** skoltesamisk/austsamisk**·** sørsamisk**·** tersamisk**·** umesamisk |
| Austersjøfinsk |  estisk**·** finsk**·** ingrisk**·** karelsk**·** kvensk**·** livisk**·** livvisk**·** meänkieli**·** vepsisk**·** votisk**·** sørestisk |
| Mordvinsk | ersia-mordvinsk**·** moksja-mordvinsk**·** //**·** merja**·** muroma |
| Marisk | austmarisk**·** vestmarisk   |
| Permisk | komi**·** komipermjakisk**·** udmurtisk |
| Ugrisk | khanti**·** mansi**·** ungarsk |
| Samojedisk | enetsisk **·** juratisk **·** kamassisk**·** mator**·** nganasansk**·** selkupisk**·** skogsnenetsisk**·** tundranenetsisk |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Velebit** er den største, men ikkje høgaste fjellkjeda i Kroatia. Den høgaste toppen i fjellkjeda er Vaganski Vrh på 1 757 m. Fjellkjeda er ein del av Dei dinariske Alpane, og ligg langs kysten av Adriahavet, og Lika i indre strøk. Velebit byrjar nær Senj i nordvest ved fjellovergangen Vratnik, og endar opp 145 km lenger søraust nær kjelda til elva Zrmanja og byen Knin.

Velebit vert vanlegvis delt inn i fire område: 

* den nordlege delen mellom fjellovergangen Vratnik og Veliki Alan. Den høgaste toppen her er Mali Rajinac (1 699 m)
* den midtre delen mellom Veliki Alan og Baške Oštarije. Den høgaste toppen her er Šatorina (1 624 m)
* den sørlege delen mellom Oštarije og Mali Alan (toppane Vaganski vrh - 1 757, Sveto brdo - 1 753)
* den søraustlege delen med Crnopac som den høgaste toppen.

Heile Velebit er ein naturpark, som òg inneheld to nasjonalparkar: Paklenica og Sjeverni Velebit.

Sjeverni Velebit er vidare delt inn i spesialreservatet *Hajdučki i Rožanski Kukovi*, som er den mest verna statusen eit område kan få i Kroatia. Offisielt er det ikkje tillate med menneskeleg aktivitet her (bortsett frå forsking). Desse områda er lite utforska og inneheld den mest ville naturen i Kroatia, og det vil sannsynlegvis halde seg slik i framtida.

Ein gangsti kalla *Premužićeva staza* (Premužić sin sti) går gjennom dei nordlege og midtre delane av Velebit. Gangstien vart bygd mellom 1930 og 1933 og knyter saman nordlege og sørlege delar av Velebit. Han er 50 km lang, og mange område i Velebit hadde vore utilgjengeleg utan denne.

Velebit har òg den lengste og djupaste grotta i Kroatia. Den tredelte «Lukina jama»-grotta er 1 392 meter djup, medan «Slovačka jama» er 1 320 m.

Den imponerande naturen på Velebit har gjort det til eit nasjonalsymbol i Kroatia. Det finst ei patriotisk folkevis kalla *Vila Velebita*, som personifiserer ein slavisk fe som Velebit.

På Velebit kan ein sjå *Degenia velebitica*, ein endemisk og verna planteart av hundesennepfamilien.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Naturparken Velebit Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 65°30′2″N 12°27′50″E﻿

Utsikt frå ferja mellom Horn og Anddalsvågen ytst i Velfjorden. Foto: Arno van den Tillaart

**Velfjorden** er ein fjord i Brønnøy og Vevelstad kommunar i Nordland fylke. Han strekkjer seg 31 km søraustover til Tarmaunbotnet i enden av Langfjorden. 

Fjorden har ei rekkje sidefjordrar, som Okfjorden, Storfjorden, Lislbørja, Storbørja, Sørfjorden, Heggfjorden og Langfjorden. 

Velfjorden har innløp mellom Hornneset i Brønnøy i vest og Sørodden i Vevelstad i aust. Ved Hornneset ligg Horn og frå her går det ferje over fjorden til Anddalsvågen som ein del av Fylkesveg 17. Ved Okneset går Okfjorden nordaustover, medan Storfjorden går nordaustover eit stykke lenger sør ved Røyrvikodden. Eit stykke lenger inn i fjorden deler han seg i fleire greiner. Ei halvøy stikk nordover i fjorden med Sørfjorden på vestsida og Heggfjorden på austsida. Inst i Heggfjorden ligg Hommelstø, medan Velfjord ligg inst i Sørfjorden. 

Aust for halvøya ligg Børjeneset og her går Lislbørja austover på nordsida, medan Storbørja ligg på sørsida. Mellom innløpa til Storbørja i aust og Heggfjorden i vest held Velfjorden fram sørover som Langfjorden. 

Riksveg 76 går langs delar av vestsida av fjorden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
| Aldershot  |
| --- |
| Aldershot jernbanestasjonAldershot jernbanestasjon Aldershot jernbanestasjon |
| Plassering |
| 

Aldershot is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Hampshire |
| Distrikt | Rushmoor |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 62 944 |
| Koordinatar |  51°15′″N 0°46′″W﻿Koordinatar: 51°15′″N 0°46′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | GU11 |
| Telefon-retningsnummer | 01252 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Aldershot**
 |

**Aldershot** er ein by i Hampshire i England. Han ligg i eit lyngheilandskap omkring 55 km sørvest for London.

Byen er særleg kjent for sambandet sitt til British Army, som i 1854 oppretta ein permanent leir der. Dette førte til at staden voks frå ein liten landsby til ein viktoriansk by.

Historie
--------

Namnet til byen kjem moglegvis frå *alder*, som viser til ein vått, myrlendt stad. I angelsaksisk tid var staden kjent som *Alreshete*, og i *Domesday Book* frå 1086 er landsbyen nemnd som ein del av hundredet Crondall. På eit kart i 1722-utgåva av William Camden si *Britannia or Geographical Description of Britain and Ireland* blir det vist eit symbol for ei busetjing på staden.

I 1854, under Krimkrigen, vart det oppretta ein militærleir med landsbyen i midten. Folkesetnaden steig frå 875 i 1851 til 16 000 i 1861, der kring 9 000 var soldatar. Veksten fortsette, om enn med lågare fart.

Dronning Victoria vitja regelmessig Aldershot, og det vart reist ein kongeleg paviljong for henne. Under jubileumsparaden den 21. juni 1887 var 60 000 menn stilt opp i Long Valley, frå Basingstokekanalen til Caesar's Camp. Sidan då har Aldershot Military Tattoo vore eit viktig internasjonalt arrangement.

I 1974 vart Aldershot og Farnborough distrikt slått saman til distriktet Rushmoor.

### Aldershotbomba

Aldershotbomba var eit terroråtak utført av Den offisielle IRA (OIRA); åtaket reknast som eit av dei vondaste organisasjonen har utført i England. Den 22. februar 1972 gjekk ei bilbombe av ved messa i hovudkvarteret til 16th Parachute Brigade. Sju personar vart drepne; alle offera var sivilt støttepersonnel inkludert kokkar, vaskehjelper og ein katolsk prest. OIRA uttalte seinare at åtaket var hemn for Bloody Sunday.

Kommunikasjon
-------------

Aldershot stasjon tener tog mot Waterloo stasjon i London, Alton, Guildford og Ascot.

Kultur og idrett
----------------

Aldershot Town FC spelar i Conference National. Ein tidlegare lokal klubb, Aldershot FC, vart nedlagd i 1992.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aldershot» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Aldo Moro då han var fange hos Raude Brigadar
**Aldo Romeo Luigi Moro** (23. september 1916–9. mai 1978) var ein italiensk politikar og jurist frå Maglie i Puglia. Han var statsminister i Italia 1963–68 og 1974–76. Moro var ein av dei viktigaste leiarane av Democrazia Cristiana (Kristlegdemokratane), og kjend som ein svært tålmodig politisk forhandlar. Han vart kidnappa av Raude brigadar den 16. mars 1978 og myrda etter å ha vore fange i 54 dagar.

Liv og gjerning
---------------

Moro studerte jus ved universitetet i Bari og disputerte så småningom på avhandlinga «La capacità giuridica penale». I 1943 grunnla han det kortliva tidsskriftet *La Rassegna* i lag med nokre vener. Han gifta seg i 1945 og vart far til born.

År 1946 vart Moro vald inn i det italienske parlamentet, der han var med i eit utval som arbeidde med å legge grunnen for ein ny italiensk grunnlov. Moro var medlem av det nasjonale parlamentet til han døydde.

Frå midten av 1950-talet hadde Moro sete i fleire italienske kristlegdemokratiske regjeringar. 1955-57 var han justisminister, deretter 1957-59 utdaninngsminister. Frå 4. desember 1963 til 24. juni 1968 var han statsminister, vinteren 1965 også utanriksminister eit par månader. 1969-72 og 1973-74 var han utanriksminister i regjeringar leia av Mariano Rumor.

Den 23. november 1974 gjekk Moro frå utanriksministerposten, til på ny å verte Italias statsminister. Han forlet regjeringa 29. juli 1976 då Rumor enno ein gong vart statsminister.

### Kidnapping og død

16. mars 1978 vart bilen til Moro stoppa på Via Fani i Roma, og dei fem livvaktene hans vart alle skotne. Moro vart ført vekk. Terrorgruppa Raude brigadar (Brigate Rosse) tok ansvaret for kidnappinga og kravde at fengsla brigadistar skulle sleppast fri.

Etter langvarige forhandlingar der den italienske regjeringa vegra seg mot å inngå ein avtale, vart liket av Moro, med 11 kuler i kroppen, funne i bagasjeromet på ein Renault 4, parkert ved ein kyrkjemur sentralt i Roma.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aldo Moro» frå Wikipedia på svensk, den 1. mars 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Johann Christoph Friedrich von Schiller** (10. november 1759–9. mai 1805) var ein tysk diktar og historikar, fødd i Marbach am Neckar i hertugdømmet Württemberg.

Liv og gjerning
---------------

Etter påbod frå hertugen, Karl Eugen, vart Schiller i 1773 skriven inn eit slags militærakademi der han i sju år studerte jus og medisin. Frå 1780 var han lege ved ei regiment i Stuttgart. Åra ved militærakademiet fekk han til å hate tvang og tyranni, noko som kjem fram i dramaet «Die Räuber» frå 1781. For å sleppe represaliar frå hertugen rømde Schiller hertugdømmet. Han arbeidde så som dramaturg i Mannheim, der han fekk høve til også å setje eigne nyskrivne spelstykke.

Schiller kom i 1787 med versedramaet «Don Carlos», eit arbeid som førte han inn i studiar av historiske og filosofiske emne. Frå 1789 var han historieprofessor i Jena. Gjennom tre filosfisk-estetiske verk skulle Schiller få stor innverknad på utviklinga av estetikken i det 19. hundreåret.

Frå 1799 budde Schiller i Weimar, der han og Johann Wolfgang Goethe vart nære venner. Kontakta med Goethe fornya Schiller si interesse for poesi og dramatikk. Dei seks åra fram til han døydde i Weimar i 1805 kom ei rad «vidgjetne» balladar, i tillegg til dramatiske meisterverk som *Wilhelm Tell*, omsett til nynorsk allereie i 1872, *Wallensteins Lager* (til nynorsk i 1916) og fleire andre.

Schiller, som vart adla i 1802 (von Schiller), døydde i Weimar av tuberkulose, 45 år gammal.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok* IX. 1960

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho** (15. desember 1907–5. desember  2012) var ein brasiliansk arkitekt, fødd og død i Rio de Janeiro.

Niemeyer samarbeidde lenge med Lucio Costa. Dei to arkitektane var med i gruppa som teikna bygninga skulle hyse Undervisningsdepartementet i Rio de Janeiro, ei gruppe leia av Le Corbusier. Dette arbeidet fekk stor innverknad på arkitekturen til Niemeyer. Det fyrste provet på originalitet kom med Pampulha, eit fritidsanlegg ved Belo Horizonte med klubbhus, restaurant og framfor alt São Francisco-kyrkja med sine asymmetriske bogar.

Niemeyer var hovudarkitekt då den nye hovudstaden Brasília vart planlagd og bygd på 1960-talet. Mest alle dei sentrale bygningane i byen vart teikna av Niemeyer. Dei er skapte med ein djerv formfantasi, mellom andre i Dei tre maktene-palasset med sine karakteristiske 
seglliknande kolonner, i blomkroneforma til katedralen samt i dei konkave og konvekse skålformene på kongressbygninga.

Niemeyer var ein av de internasjonale formgjevarane som i samarbeid med USA-amerikanske Wallace Harrison forma FN-bygninga i New York, eit bygg innvigd i 1951.

Verk
----

* San-Francisco-kyrkja ved Belo HorizonteSan-Francisco-kyrkja ved Belo Horizonte
* Katedralen i BrasíliaKatedralen i Brasília
* Kongress-bygninga i BrasíliaKongress-bygninga i Brasília

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oscar Niemeyer» frå Wikipedia på svensk, den 13. mars 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Skjematisk teikning
Ein **oscillator**, **svingar** eller **svingekrets** er eit system som utfører svingingar av kva for ein som helst art (mekaniske, akustiske, elektriske).

Mekanisk oscillator
-------------------

Ein mekanisk harmonisk oscillator oppstår når ein fri rørleg lekam påverkast av ei kraft som alltid er retta mot likevektsstillinga og er proporsjonal med avstanden til lekamen frå denne, til dømes elastiske svingninger ved små utslag. Den udempa harmoniske oscillatoren utfører reine sinussvingingar (harmoniske svingninger) omkring likevektsstillinga.

Elektriske oscillatorar
-----------------------

Elektriske oscillatorar genererer udempa, periodiske elektriske spenningar av ulike former (oftast sinusforma), og inngår i mange typar elektronisk utstyr. 

I teoretisk fysikk skildrast atoma og rørslene deira, t.d. i krystallgitter, som elektriske oscillatorar. Studiet av desse oscillatorane og den strålinga (lys, varmestråling) dei skapar, har vore grunnleggjande for forståinga av oppbygginga til materien og for utviklinga av kvantemekanikken.

Kjelder
-------

* Oscillator. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Vaughan Williams Memorial Library** (**VWML**) er eit bibliotek og arkiv for English Folk Dance and Song Society (EFDSS). Det ligg i hovudkvarteret til dette laget London, Cecil Sharp House. Biblioteket omfattar bøker, tidsskrift, audio-visuelt materiell, fotografi og lydopptak, i tillegg til manuskript, feltnotat, transkripsjonar og anna frå fleire samlarar av musikk- og dansetradisjonar på Dei britiske øyane. Biblioteket har namn etter Ralph Vaughan Williams, komponisten og samlaren som ei tid var leiar for EFDSS.

Biblioteket byrja som Cecil Sharp Library, ettersom størstedelen av samlinga var dqanna av hans bøker. Etterkvart blei det lagt til annan litteratur, lydopptak og manuskript frå andre folkloristar og samlarar som Lucy Broadwood, Janet Blunt, Anne Gilchrist, George Butterworth, Hammond-brørne og George Gardiner. Det omfattar også dokument og notatbøker etter Sabine Baring-Gould, Ralph Vaughan Williams, Alfred Williams og James Madison Carpenter; og feltopptaka til Percy Grainger, Mike Yates og BBC Folk Music Archive.

Emne i biblioteket er mellom anna folkeviser og populære viser, Child Ballads, skillingsviser, industri- og yrkessongar, sjantiar, songleikar, barnerim, gatehandlarrop, carolar, hymnar, kanonsongar, Music hall-songar, rituell/seremoniell dans, morrisdans, sverddans og mykje anna,

I mai 2006 lanserte biblioteket VWML Online, ein nettstad som omfattar mange indeksar til manuskriptsamlingane deira og indeks til mummers' play, Roud Folk Song og skillingsviser (Broadsides) som er nokre av dei største slike engelskspråklege indeksa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vaughan Williams Memorial Library» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vaughan Williams Memorial Library
* VWML Online
Koordinatar: 59°25′N 18°19′E﻿

**Vaxholm** er ein by og kommunesenter i Vaxholm kommun i Stockholms län i Sverige. Han ligg i Stockholms skjergard. Namnet Vaxholm kjem frå Vaxholm slott, som vart bygt i 1549 på ein holme ved innløpet til Stockholm av kong Gustav Vasa.

Av historiske årsaker har Vaxholm alltid vorte kalla ein «stad» (by), trass i at han har hatt få innbyggjarar. I 2010 budde det 4857 innbyggjarar her. Vaxholm kommun vert derfor ofte kalla *Vaxholms stad* og omfattar 64 holmar i skjergarden.

Historie
--------

Vaxholm slott (Kastellet).
Byen Vaxholm vart grunnlagd i 1558, då kong Gustav Vasa kjøpte nokre gardar her frå grev Per Brahe den eldre. Han fekk seinare rettar som kjøpstad (*köping*) og i 1652 fekk han kongeleg privilegium. 

På 1800-talet voks byen lite. I 1880-åra vart han ein populær kurstad og det vart bygd mange sommarhus her av folk frå Stockholm. 

Det var først i 1912 at ein tillegg husa i byen å verte bygd frå andre material enn tre, noko som har gjeve byen ein særeigen utsjånad.

Galleri
-------

Panorama
* Norrskär, ein klassisk WaxholmsbåtNorrskär, ein klassisk Waxholmsbåt
* Vaxholms kastellVaxholms kastell
* kyrkjakyrkja
* Vaxholms NorrhamnVaxholms Norrhamn
* Den provisoriska klockstapelnDen provisoriska klockstapeln

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vaxholm» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Vaxholm**

* Vaxholm - offisiell nettstad
* Biletgalleri Arkivert 2010-07-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |

  


7
Saturn blir okkultert av månen
Saturnmånen Dione okkulterer Rhea sett ifrå romsonden Cassini.
**Okkultasjon** er eit astronomiuttrykk for når ein himmellekam passerer framom ein annan slik at heile eller delar av den bakre lekamen blir dekt. Det finst ulike typar av okkultasjonar. Frå jorda er dei observerte okkultasjonane stort sett av månen som passerer framom ei stjerne, ein planet eller asteroide. Alle formørkingar er okkultasjonar; til dømes er solformørking ein okkultasjon der månen passerer framom sola, medan under ei måneformørking okkulterer jorda sola sett i frå måneoverflata.

Måneokkultasjonar
-----------------

Sett i frå jorda er måneokkultasjonar den mest vanlege okkultasjonstypen. Sidan månen ikkje har nokon betydeleg atmosfære, vil objekt lekamar som okkulterer månen forsvinna og dukka opp att nesten med ein gong etter at dei passerer måneranden.

Fleire gongar i året kan ein observatør på jorda sjå at ein planet passerer bakom månen. I motsetning til stjerner har planetar betydelege vinkeldiametrar slik at ein her kan sjå delvise okkultasjonar.

Planetokkultasjonar
-------------------

Stjerner kan bli okkulterte av planetar. I 1959 okkulterte Venus stjerna Regulus. Uranusringane blei observerte første gongen då Uranus okkulterte ei stjerne i 1977.

Det er òg mogleg at ein planet okkulterer ein annan. Sett i frå jorda er slike okkultasjonar særs sjeldne. Den førre gongen dette skjedde var 3. januar 1818, og den neste gongen skjer 22. november 2065. I begge tilfelle er det snakk om Venus og Jupiter.

Doble okkultasjonar
-------------------

Ein himmellekam kan okkultera fleire andre himmellekamar på éin gong. Slike hendingar er særs sjeldne og kan berre sjåast frå ein liten del av jorda. Den førre dobbeltokkultasjonen skjedde 23. april 1998 då månen okkulterte Venus og Jupiter samstundes sett i frå Ascension-øya i det sørlege Atlanterhavet.

Asteroideokkultasjonar
----------------------

Asteroidar okkulterer omtrent kvar natt ei stjerne sett ifrå omtrent kor som helst på jorda, men dei fleste treng ein teleskop til for å kunna observera. Asteroideokkultasjonar blir nytta i astronomien til å måla størrelsen og posisjonen til asteroidane mykje meir presist enn det ein kan få til med andre metodar. Ved fleire observatørar nær same lokalitet kan ein laga ein todimensjonal formprofil av asteroiden.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Okkultasjon**
Koordinatar: 62°22′19″S 59°45′42″W﻿

**Okol Rocks** (bulgarsk *скали Окол*, ‘Skali Okol’) er ei gruppe skjer nord for Aitcho Islands på vestsida av English Strait i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. *Passage Rock* ligg 800 meter aust for Okol Rocks og 1,07 km sør for Fort William, Robert Island, med *Cheshire Rock* 370 meter aust for Passage Rock, 1,09 km sørvest for Fort William, 850 meter nordaust for Jorge Island og 900 meter aust-søraust for Okol Rocks. Området vart ofte vitja tidleg på 1800-talet av engelske og amerikanske selfangarar som opererte frå nærliggande Clothier Harbour.

Topografisk kart over Livingston Island, Greenwich, Robert, Snow og Smith Islands.
Okol Rocks er kalla opp etter busetnadane Gorni (Øvre) Okol og Dolni (Nedre) Okol vest i Bulgaria. Passage Rock vart kartlagt av Discovery Investigations i 1935 og seinare skildrande kalla opp etter som eit merke for skip som er på veg inn i English Strait. Cheshire Rock er kalla opp etter kapteinløytnant Peter Cheshire, leiaren for Royal Navy si sjømålingsgruppe i området i 1967.

Okol Rocks ligg 870 meter nord for Jorge Island, 1,34 meter aust for Kilifarevo Island og 1,89 km vest for Fort William Point på Robert Island.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Okol Rocks» frå Wikipedia på engelsk, den 30. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Okol Rocks.
* Passage Rock.
* Cheshire Rock.
| **Remscheid** |
| --- |
| Rådhuset i Remscheid Rådhuset i Remscheid |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
|  | 


 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis |  Tyskland  Nordrhein-Westfalen  Düsseldorf  Kreisfri by |
| Grunnlagd | 1100-talet |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  74,6 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 115 374   1 547/km² |
| Koordinatar | 51°11′0″N 07°12′0″E﻿Koordinatar: 51°11′0″N 07°12′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 365 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 42801-42899 |
| Telefon-retningsnummer | 02191 |
| Bilnummer | RD |
| **Heimeside:** www.remscheid.de |

**Remscheid** er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 115 000 innbyggjarar. Han ligg i den nordlege delen av Bergisches Land, sør for Ruhrområdet.

Historie
--------

Remscheid vart grunnlagd på 1100-talet, men var berre ein liten landsby fram til 1800-talet. Tidlegare utgåver av namnet på byen var *Remissgeid* (1217), *Rymscheyd* (1351), *Reymscheyd* (1487) og *Rembscheid* (1639). Den økonomiske veksten i heile Rhin-Ruhr-området førte til folkevekst i Remscheid. Maskinteknikk og produksjon av verktøy var hovudnæringane til byen. 

31. juli 1943, under den andre verdskrigen, vart Remscheid nesten heilt øydelagd under eit britisk bombetokt som skapte ein eldstorm. 

Eit fly av type A-10 Thunderbolt II styrta i byen 8. desember 1988 og seks menneske omkom. 

I dag består Remscheid av fire bydelar, *Alt-Remscheid*, *Remscheid-Süd*, *Lennep* og Lüttringhausen.

Kjende folk
-----------

* Wilhelm Röntgen, oppdagaren av røntgenstråler, vart fødd i Lennep i 1845, som i dag er ein bydel i Remscheid.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Remscheid**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Remscheid frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Ekstremvêret Tora** var eit ekstremvêr som råka Sørlandet 30. oktober 2000 og Nordland dagen etter. Det gav vind opp i sterk storm, store nedbørmengder og ekstremt høg vasstand. 

Lågtrykket som gav uvêret utvikla seg kraftig då det kom inn mot Storbritannia frå Atlanterhavet og nådde til slutt kysten av Rogaland. 28. oktober vart det sendt ut ekstremvarsel om svært kraftig vind på kysten av Agder og samstundes store nedbørmengder. Samstundes vart det sendt ut varsel om høg vasstand på kysten frå Bergen til svenskegrensa. 

Midt på dagen 31. oktober låg lågtrykket over Nordvestlandet og flytta seg nordover samstundes som det vart i ferd med å svekkast. Det blåste framleis friskt fleire stader i landet og i Nordland vart det fleire stader registrert austleg liten storm.

Observasjonar
-------------

Lista fyr målte den høgaste vinden med sterk storm på 31,5 m/s eller 113 km/t. Det sterkaste vindkastet var på 41,7 m/s eller 150 km/t. Elles på kysten var det registrert mellom 20 og 25 m/s (sterk kuling til full storm).

Dei største nedbørmengdene kom i sørlege område av Sør- og Austlandet. Mest kom det på Eik i Rogaland med 103,6 mm på 24 timar frå morgonen 30. oktober til morgonen 31. oktober. Nedbørnormalen for heile oktober er her 225 mm. I Vest-Agder målte Sirdal 80,7 mm og Konsmo 66,8 mm. Elles fekk mange målestasjonar på Sør- og Austlandet mellom 30 og 60 mm. 

I Vefsn og Grane bles det ned om lag 170 000 m³ skog, det meste felt i vind frå austleg kant.

### Kraftigast vind

| Stasjon | Middelvind (m/s) | Vindkast (m/s) |
| --- | --- | --- |
| Lista fyr | 31,4 | 41,7 |
| Obrestad | 26,7 | 36,5 |
| Utsira fyr | 26,7 | 34,5 |
| Lyngør fyr | 26,7 | - |
| Lindesnes fyr | 26,7 | - |
| Torungen fyr | 24,7 | - |
| Oksøy fyr | 21,1 | - |

### Mest nedbør

| Stasjon | Nedbør siste 12 timar 30. okt. kl. 20(mm) | Nedbør siste 12 timar 31. okt. kl. 08(mm) | Nedbør siste 24 timar 31. okt. kl. 08(mm) |
| --- | --- | --- | --- |
| Eik | 34,4 | 69,2 | 103,6 |
| Sirdal | 30,2 | 50,5 | 80,7 |
| Konsmo | 40,2 | 26,6 | 66,8 |
| Rygge | 30,8 | 22,5 | 53,3 |
| Øyfjell | 17,6 | 31,7 | 49,3 |
| Prestebakke | 32,3 | 15,2 | 47,5 |
| Nedre Vats | 5,5 | 35,0 | 40,5 |
| Nelaug | 35,2 | 5,1 | 40,3 |
| Lyngda i Numedal | 29,4 | 10,2 | 39,6 |
| Tryvasshøgda | 18,6 | 19,4 | 38,0 |

Sjå òg
------

* Ekstremvêr i Noreg

Kjelder
-------

1. ↑  Skog og landskap[*daud lenkje*]

* «Uværet TORA». Meteorologisk Institutt. Henta 27. januar 2008.

| * v
* d
* e
Ekstremvêr i Noreg 2000-2009 |
| --- |
| 2000 | Reidun • Sølve • Tora |
| 2001 | Ulf • Valdis |
| 2002 | Yrjan |
| 2003 | Agda • Bengt • Clara • Dyre • Edda |
| 2004 | Finn |
| 2005 | Gudrun • Hårek • Inga • ~~Jostein~~ • Kristin • Loke • Mona |
| 2006 | Narve • Oda |
| 2007 | Per • Rita |
| 2008 | Sondre • Tuva • Ulrik • Vera • Yngve |
| 2009 | - |
| Ekstremvêr i Noreg 1995-1999  • Ekstremvêr i Noreg 2010-2019 |
**Fridtjov Otto Hegge** (28. juni 1868–13. september 1926
) var ein norsk jurist og stortingsmann frå Trondheim.

Etter å ha gått Trondhjems katedralskole tok Hegge juridisk embetseksamen i 1891 og advokaturen i 1901. I tida frå 1892 til 1899 arbeidde han ulike stader i landet; som sakførarfullmektig 1892-93 i Haugesund, tilsett 1893-94 hos sorenskrivaren i Søndre Helgeland, statsadvokatfullmektig 1894-96 i Troms og Finnmark og overrettssakførar 1896-99 i Harstad. Frå 1899 var Hegge overrettssakførar i Kristiania, statsadvokat 1911–13. Sidan var han sorenskrivar i Namdalen 1913–18, krigsdommar i 5. divisjon 1918–20 og lagmann i Gula- og Frostating lagdømme frå 1920 til han døydde i 1926.

Hegge var aktiv venstremann frå yngre år. Såleis var han medlem av bystyret i Kristiania 1904-13. Valperioden 1919-21 representerte han einmannskrinsen Namdalen og partiet Venstre på Stortinget. Der var han medlem i Konstitusjonskomitéen 1919-20 og formann i komitéen 1920–21.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi