recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Det germanske området i før-romersk jarnalder.
**Germanarar** kan visa til førhistoriske folkegrupper i Europa rekna som forfedrar til dei folka som i dag talar germanske språk og til etterkomarar av desse eller talarar av germanske språk. Ordet kan også visa til tyskarar. Folkegruppa blei forbunden med landområdet Germania.

Dei germanske språka er ei undergruppe av indoeuropeiske språk. Germanarane tala opphavleg urgermansk, eit språk som med tida gav opphav til dei germanske språka vi har i dag, blant anna tysk, nederlandsk, frisisk, engelsk og dei skandinaviske språka. 

Romerske skribentar fortalde om germanarane i sine bøker. Dei sa at germanarane bestod av ei rekkje stammar i det nordlege Europa. Den første vi veit om som bruka namnet germanarar var Poseidonios (ca. 135 f.Kr.-51 f.Kr.). Cæsar skreiv òg om germanarane i si skildring av krigane han var med i. Ei viktig kjelde er Tacitus, som skildra dei i verket *Germania* (omkring 100 e.Kr.). Dette verket inneheld detaljerte opplysningar om religion, sosial lagdeling, levekår og styringsorgan hos fleire germanske stammar.

Ifølgje dei tidlege skribentane gjekk skiljet mellom landområda til keltarane og germanarane stort sett ved Rhinen.

Germanarane sitt opphav og deira tidlege historie er dunkel. Mange tenkjer seg at dei opphavleg hadde sin heimstad i Nord-Tyskland og Sør-Skandinavia, og frå ca. 1000 f.Kr. spreidde dei seg så vest- og sørover.

Cæsar støtte på germanarane under sine felttog i Gallia på vestsida av Rhinen. Da keisar Augustus gjorde Rhinen til riksgrense for Romerriket, kom desse germanarane under romersk styre. Men romerske planar om flytting av grensa til Elben måtte skrinleggjast da germanarar nedkjempa ein romersk hær i Teutoburgerskogen (år 9).

Frå 200-talet begynte germanarar frå aust for Rhinen å forflytte seg i vestleg og sørleg retning, og under folkevandringstida, på 400-talet, erobra dei gradvis heile Vestromarriket.

Snorre Sturlason skildrar det germanske området slik i prologen til Den yngre Edda (Snorre-Edda): *«..desse ættene vart mangmente, og i heile Saksland (Nord-Tyskland) og derifrå i Norderlanda breidde dei seg så ut at tungemålet til desse Asia-mennene var det same i alle desse landa. Det tykkjest folk kunna skjøna av det at når namna på son etter far hjå dei er oppskrivne, så har desse namna følgt med dette tungemålet, og at æsene lyt ha ført det med seg hit i heimen, til Noreg og Svitjod, Danmark og Saksland. Men i England er det gamle namn på land og stader som tyder på at dei komne av eit anna tungemål enn dette. (Truleg er her meint keltisk).»* (Frå *Edda*, Det norske Samlaget, 2002/2007).

Kjelder
-------

1. ↑  «germanarar» i Nynorskordboka.

---

* Denne artikkelen byggjer på *Germanerne* i Wikipedia på bokmål, som lesen 25. november 2008.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* NDL

 |
Steg og rørsler i balett blir nøye koreograferte. Bildet syner den franske ballerinaen og koreografen Wilfride Piollet i ei oppsetjing av *Svanesjøen* frå 1977.
**Koreografi** (av klassisk gresk *χορός*, 'dans' og *γράφειν* 'skriva') er kunsten å skapa ein dans og å skildra dans slik at dei ulike delane av dansen, som rørsle, steg og posisjonar, kan uttrykkast som eit heile. Ordet «koreografi» visr også til den feridge dansekomposisjonen. I den vidaste tydinga blir koreografi òg nytta for andre sekvensar med rørsle, for eksempel i kampsportscenar i filmar.

Koreografisk notasjon til baletten *La Bayadère*.
Koreografi viste opphavleg til notasjon av danserørsler. Skriftlege oppteikningar av danserørsler blir gjerne kalla dansenotasjon.

Kjelde
------

1. ↑  Svenska Akademiens ordbok: Koreografi

* *Denne artikkelen bygger på «Koreografi» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2009.*

* *Denne artikkelen bygger på «Koreografi» frå Wikipedia på svensk, den 8. november 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE

 |
|  |
| --- |
| ***Norovirus*** |
| Bilete av noro-virus gjennom elektronmikroskopBilete av noro-virus gjennom elektronmikroskop |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Orthornavirae |
| **Rekkje:** | Pisuviricota |
| **Klasse:** | Pisoniviricetes |
| **Orden:** | Picornavirales |
| **Familie:** | Caliciviridae |
| **Slekt:** | ***Norovirus*** |

**Noro-virus** er ei slekt av RNA-virus i familien *Caliciviridae.* Viruset står bak omtrent 50 % av alle epidemiske gastroenteritlidingar (mage-tarmkatarr, magesmerter og oppkasting) i verda. Det er den viktigaste gruppa med virus som er assosiert med denne tilstanden. Det tek 12-48 timar frå ein vert smitta til ein vert sjuk.

Viruset er smittsamt, og sjukdomen kjem difor ofte i små utbrot, særleg på institusjonar og oftast om vinteren. Ein vert smitta ved at ein kjem i kontakt med mat eller vatn som inneheld viruset. Denne maten/vatnet har då vorte handsama av ein person som har hatt smitten, eller vore skylt med kontaminert vatn. Viruset er òg luftbore, og kan overførast ved til dømes hoste. Ein sjuk person er smittefarlig så lenge han eller ho har symptom på sjukdomen. Størst er smittefaren etter 2-3 dagar med symptom.[*treng kjelde*]

Symptom
-------

Viruset gjev klassiske omgangssjuke-symptom: kvalme, oppkast, vondt i magen, smerter i musklane, diaré og feber. Dersom du vil ha ein heilt sikker diagnose må legen din senda inn ei avføringsprøve seinast tre døgn etter at at du har vorte sjuk. Dei fleste tilfella i Noreg vert likevel diagnostisert etter kva pasienten fortel, og ikkje etter ein avføringsprøve.

Referansar
----------

1. ↑  «Norovirus: Technical Fact Sheet». , CDC.

* *Denne artikkelen bygger på «Norovirus» frå Wikipedia på bokmål, den 9. august 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* NKC
* EOL
* NDL

 |
Koordinatar: 63°33′23″N 19°52′30″E﻿

Tidlegare arbeidarhus i Norrbyskär
**Norrbyskär** er ei lita øygruppe utanfor Umeå i Sverige. Frå 1895 til 1952 låg det eit dampdriven sagverk her, som ein gong var det største av sitt slag i Europa, eigd av Mo och Domsjö. Det var Frans Kempe som bygde verket.

Historie
--------

Då Kempe kjøpte dei 72 øyane og holmane i 1890, var dei folketomme. Dei tidlegare eigarane, bønder frå Norrbyn, rekna øyane som unyttige. Kempe planla ikkje berre sagverket, men eit heilt samfunn med skule, kyrkje, vegar og hus. 

Då sagverket opna i 1895 handplukka han dei beste arbeidarane frå andre sagverk. Kempe gav dei og familiane deira høg levestandard og høg løn, slik at dei vart avhengige av arbeidsgjevaren sin, heldt seg unna fagforeiningar og ikkje flytta frå øyane, ein strategi som berre fungerte fram til 1919. 

I 10 år etter at sagverket vart lagt ned i 1952, hadde selskapet framleis tilsett folk for å rive sagverket og ta vare på verdifulle delar av verket. I 1960-åra flytta dei siste innbyggjarane frå øyane, og dei gamle arbeidarhusa vart selde som sommarhus.

Norrbyskär i dag
----------------

Fleire hus på ei av øyane har sidan 1953 vorte nytta av KFUM, som driv ein sommarleir for born her. 

Den tidlegare heimen til direktøren vert i dag drive som hotell og restaurant.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Hotell Norrbyskär

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**«Miss Otis Regrets»** er ein song av Cole Porter frå 1934. Han vart først framført på scenen av Douglas Byng i *Hi Diddle Diddle*, som opna den 3. oktober 1934 på Savoy Theatre i London. Songen vart opphavleg skriven for Ada «Bricktop» Smith.

«Miss Otis Regrets» er ein song i bluesstil, og teksten til Porter er eit forvridd forsøk på eit vanleg teksttema i sjangeren, og fortel om ei kvinne som døyr etter eit møte med ein mann. Den sære tvisten til Porter er at Miss Otis er ei høfleg sossekvinne, og at soga hennar vert fortalt av ein av tenarane til Miss Otis, etter ho har møtt lagnaden sin. I løpet av eit par linjer fortel tenaren korleis ho etter å ha vorte forført og så forlaten, finn forføraren og skyt han, vert arrestert, teken til fengsel og hengd. Tenaren fortel venene hennar på høfleg vis: «Miss Otis regrets she's unable to lunch today.»

Songen er blitt innspelt av Nat King Cole, Ethel Waters, Édith Piaf, Nancy Wilson, Jose Feliciano, Linda Ronstadt, Ella Fitzgerald, Rosemary Clooney, Katy Moffatt, Kirsty MacColl med The Pogues, The Mills Brothers, Labelle, Bette Midler, John Barrowman, Josh White, Bryan Ferry, The Pine Valley Cosmonauts, Shani Rigsbee, Richard Manuel, The Lemonheads, Patricia Barber, Joan Morris, Lonnie Donegan, Marlene Dietrich, Clare Teal, Karel Plíhal og mange andre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Miss Otis Regrets» frå Wikipedia på engelsk, den 18. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Time Magazine obituary for Ada "Bricktop" Smith*, arkivert frå originalen 22. august 2013, henta 18. april 2011
2. ↑  **Miss Otis Regrets** by Édith Piaf -1946
**Christian Georg Paul Pabst** (27. mai 1854–9. juni 1897) var ein russisk pianist, komponist og musikkpedagog av tysk avstamming.

Han var son av August Pabst, rektor på konservatoriet i Riga og bror av Louis Pabst som grunnla musikkakademiet i Melbourne. Papst lærte å spele klaver under oppsikt av faren, seinare gjekk han på musikkakademiet i Wien hos Anton Door.

Pabst starta å undervise i Riga i 1875 og kom til Russland i 1878. I 1881 blei han professor ved konservatoriet i Moskva.

Pabst skreiv fleire klaverstykke, ein klavertrio, ein klaverkonsert dedisert Anton Rubinstein og fantasiar over operaer av venen sin Pjotr Tsjajkovskij. Det er òg mogeleg at Pabst redigerte klaverpartiet til Tsjajkovskijs første klaverkonsert. Tsjajkovskij dediserte konsertpolonesen frå op. 72 (1893) til Pabst. Det gjorde òg Sergej Rakhmaninov med dei sju klaververka op. 10 (1894). 

Som konsertpianist spelte Pabst særleg verk av Robert Schumann og Franz Liszt. 

Til Pabst sine elevar finn ein mellom andre Konstantin Igumnov, Aleksandr Goldenweiser, Aleksandr Goedicke, Jelena Beckmann-Sjtsjerbina, Nikolaj Medtner, Georgij Konjus og Arsenij Koresjtsjenko.

Merknadar
---------

1. ↑  Russisk skrift Па́вел А́вгустович Пабст, *Pavel Augustovitsj Pabst*

Kjelder
-------

* Denne artikkelen er basert på «Paul Pabst» frå Wikipedia på tysk, den 21. november 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi, bobrovnikova.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* MusicBrainz (artist)

 |
**Edward Norton Lorenz** (23. mai 1917–16. april 2008) var ein prislønt amerikansk matematikar, meteorolog og ein av pionerane innan kaosteorien. Han er spesielt kjent for sommarfugleffekten.

Han studerte matematikk ved Dartmouth College i New Hampshire og Harvard University i Massachusetts. Under andre verdskrigen gjorde han teneste som varslingsmeteorolog for det amerikanske flyvåpenet. Etter krigen tok han opp studium i meteorologi ved Massachusetts Institute of Technology der han seinare var professor i mange år. I den perioden hadde han eit nært samarbeid med mellom andre norske Arnt Eliassen.

Forsking
--------

På 1960-talet konstruerte Lorentz ein deterministisk modell for å studere atmosfærisk sirkulasjon ved hjelp av datamaskiner. Han oppdaga at ørsmå variasjonar i starttilstanden til kvar av dei tolv parametrane til modellen førte til totalt divergerande løysingar. Denne kjennslegheita for startvilkåra vart etterkvart kjent i popularisert form under namnet sommarfugleffekten. Han brukte denne nemninga første gongen under eit foredrag 29. desember 1979.

Lorenz fortsette med å utleie dei underliggande matematiske samanhengane og publiserte eit forholdsvis enkelt sett av likningar som til saman skildrar eit kaotisk mønster seinare kjent som lorenzattraktorar.

Han er rekna som ein av dei mest viktigaste matematikarane på 1900-talet.

Prisar (utval)
--------------

* 1983 – Crafoordprisen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edward Lorenz» frå Wikipedia på bokmål, den 4. september 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MGP

 |
*Fredens kongedømme*, ca 1834
*Noas ark*, 1846
**Edward Hicks** (4. april 1780–23. august 1849) var ein USA-amerikansk naivistisk målar og kvekar-predikant. Gjennom måleria sine vart han ein framståande representant for kvekarsamfunnet i USA.

### Liv og gjerning

Hicks var fødd i Langhorne i Bucks County i Pennsylvania. Mora døydde då han var spedbarn, og han vart sidan oppfostra i ein kvekarfamilie. 13 år gammal byrja han som lærling i ein vognbyggar-verkstad, der han lærte seg dekorasjonsmåling ved å male ornament på vognene. Då han runda 20 år starta han for seg sjølv og dreiv på å dekorere møblar og anna utsmykkingsarbeid.

Då Hicks var 32 år gammal vart han han vald til predikant for kvekarane. Som omreisande predikant trong han inntekter, noko han fekk ved å måle bilete av heimane til folk, i tillegg til den vanlege skiltmålinga. Etter kvart vart han ein etterspurd målar med gode inntekter. Han vart då kritisert for å drive med for «verdslege» aktivitetar og ein periode heldt han opp med målinga. Løysinga for Hicks vart å måle motiv som spela ei rolle for kvekarane, både frå historia deira og bibelske bilete.

Hans best kjende målarverk er dei 62 versjonane av *Fredens kongedømme*, verk som alle byggjer på bibelversa frå kapittel 11 i boka om profeten Jesaja. Her heiter det at «då skal ulven bu saman med lammet og leoparden ligge hos kjeet, og kalven og den unge løva og gjøfeet skal halde seg i lag, og ein liten gut skal drive dei». I bakgrunnen på mange bilete vert det vist til traktaten mellom William Penn og indianarane, sjølve grunnlegginga av delstaten Pennsylvania.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edward Hicks» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NKC

 |
**Edward William Said** (1. november 1935–25. september 2003) var ein palestinsk-amerikansk litteraturhistorikar. Han var professor i engelsk og samanlikande litteratur ved Columbia University. Innan akademia er han kjend som ein av grunnleggarane av post-kolonialistisk tenking, og omdefinerte omgrepet «orientalisme». Ved sida av sitt akademiske arbeid er Said særs kjend som ein sterk forkjempar for ein palestinsk stat.

Said vart fødd i Jerusalem og voks opp i Egypt. Han flytta til USA der han budde mesteparten av livet sitt som amerikansk statsborgar. Han underviste i 40 år ved Columbia University i New York der han vart professor i 1992. Said kjempa lenge for palestinarane og kritiserte stadig Israels okkupasjon av de palestinske områda. Han var medlem av det palestinske eksilparlamentet i 14 år til han valde å trekkje seg attende i 1991. Said var òg kritisk til Yassir Arafat og dei kompromissa han hadde vore med på gjennom Osloavtalen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Edward Teller** (15. januar 1908–9. september 2003) var ein ungarsk-amerikansk fysikar fødd i Budapest. 

Teller gjorde seg tidleg merka for teoretiske arbeid innan kjernefysikken. I 1939 var han blant initiativtakarane til arbeidet med den kjernefysiske bomba. Etter andre verdskrigen var over ivra han for at USA òg skulle prøve å utvikle ei fusjonsbombe (hydrogenbombe), og kom dermed i opposisjon til fleire andre fysikarar som Robert Oppenheimer. Han vert rekna som oppfinnaren av hydrogenbomba.

Han studerte i Tyskland frå 1928 til 1933 og forelas ved University of London frå 1933 til 1936. Han vart så professor i fysikk ved George Washington University i Washington D.C. fram til 1941 og vart knytt til Columbia University. Her deltok han i Manhattanprosjektet ved Los Alamos National Laboratory frå 1941 til 1946. Han vart så professor i Chicago fram til 1952, og så fram til 1975 ved California University. I åra 1954–1975 var han dessutan direktør for Lawrence Livermore National Laboratory, eit sentrum for utvikling av kjernevåpen.

Kjelder
-------

* Edward Teller. (10.09.2009) I *Store norske leksikon*. Henta frå:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Johann David Heinichen** (fødd 17. april 1683 i Krössuln ved Teuchern, død 16. juli 1729 i Dresden) var ein tysk barokkkomponist og musikkteoretikar.

Far til Johann David Heinichen, Michael Heinichen, hadde studert musikk ved den prestisjetunge Thomasschule Leipzig, og var kantor i Pegau og pastor ved landsbykyrkja i Krössuln. Johann David gjekk òg på Thomasschule i Leipzig der han studerte musikk med Johann Schelle og seinare tok orgel- og cembaloleksjonar hos Johann Kuhnau.

Frå 1702 studerte Heinichen jus ved universitet i Leipzig, og vart jurist i 1705-1706. Tidleg på 1700-talet var jus-studiet ein vanleg utdanningsveg for komponistar, òg Kuhnau, Graupner og Georg Philipp Telemann var juristar. Heinichen praktiserte som jurist i Weissenfels til 1709, men var framleis interessert i musikk og komponerte samstundes operaer. I 1710 publiserte han den første utgåva av avhandlinga si om generalbass. Han budde i Italia, stort sett i Venezia, i sju formative år. 

I 1717 vart han kollega med Johann Sebastian Bach ved hoffet til Prins Leopold av Anhalt-Köthen, seinare kapellmeister ved det saksiske hoffet i Dresden der lutheranaren Heinichen komponerte mykje katolsk kyrkjemusikk. I 1721 gifta Heinichen seg i Weissenfels og det einaste registrerte barnet hans vart fødd i januar 1723.

Heinichen leid av tuberkulose og hadde i sine siste år særs dårleg helse slik at kollegaene hans Jan Dismas Zelenka og Giovatni Alberto Ristori (1692-1755) ofte måtte utføre oppgåvene hans. 

I sine siste år underviste han Johann Georg Pisendel og Johann Joachim Quantz i komposisjon og arbeida på avhandlinga si om generalbass. Dette verket er ein av dei viktigaste kjeldene til musikkteorien på 1700-talet.

Musikken til Heinichen opplever fornya interesse, nokre av messene hans og det siste verket hans, eit Magnificat, er vorte spelt inn på CD.

Sjå òg
------

* Kvintsirkelen vart først publisert av Heinichen i *Der General-Bass in der Composition* (1728).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johann David Heinichen» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi på classical.net
* Deutsche Grammophons katalog over Heinichen CD Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Urtext av instrumentalmusikk frå Prima la musica!

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
J.C.F. Haeffner (1759-1833)
**Johann Christian Friedrich Haeffner** (2. mars 1759–28. mai 1833) er ein tysk-svensk komponist, fødd i Oberschönau i Hessen og død i Uppsala.

Biografi
--------

J. Chr. Fr. Haeffner vart fødd i fødd i Oberschönau i Hessen med foreldra Anna Reckenagel og læraren Johann Heinrich Häffner. Då familien seinare flytta til Schmalkalden gjekk han i lære hos organisten og komponisten Johann Gottfried Vierling. Han vart snart dyktig ved orgel€t, alt frå 9 års alder spelte han til gudstenester i kyrkja.

I juni 1781 flytta Haeffner til Stockholm for å begynne som i den tyske kyrkja S:t Gertrud i Stocholm. Same året vart han engasjert ved Kungliga Operan. Frå 1781 til 1783 var han kapellmeister ved *Carl Stenborgs teater*, sidan arbeidde han ved *Kungliga Hovkapellet* der han i 1787 dirigerte han uroppføringa av sin eigen opera Electra. Same året gifta han seg med ei av songarinnene, sopranen Gertrud Elisabeth Forsselius , som han vart skild frå i 1807.

Studentsongane
--------------

Vud Uppsala universitet deltok han aktivt i dei nasjonalromantiske strøymingane som høyrde denne tida til, inspirert av Götiska Förbundet. Han var her med å leggje grunnlaget for den firstemmige mannskorsongen som enno er levande studentsangtradisjon ved mange universitet i Norden.

Koralböcker
-----------

Fremre perm till Praktpsalmbok 1819 med Haeffners koraler i utgåve frå 1899 Fröléen & Comp.
År 1800 skreiv Haeffner eit framlegg til ny koralbok som vart godkjent for bruk i Uppsala stift og utgiven 1808. I 1818 fekk Haeffner oppdraget med å lage koralboka til den nye svenske salmeboka. Koralboka innførte nye songideal i den svenske kyrkja, noko som førte til ein viss konflikt med den folkelege salmesongen.

Folkeviser
----------

Haeffner fekk oppdraget å redigere musikken til Geijer-Afzelius velkjente *Svenska folkvisor* som vart utgivne i tre band i åra 1814-1818. 
Haeffner arrangerte også nokre av desse folkvisene for manskor/manskvartett, *Svenska folk-visor satte för fyra mans-röster* (1832).

Komposisjonar
-------------

* Operaen  Electra 1787
* Operaen Alcides' inträde i världen 1793
* Operaen Renaud 1801
* Oratorium Försonaren på Golgata 1809
* Musik vid sorgefesten efter drottning Sofia Albertina.

* Salmetonar
* Tonsette dikt
* Studentsongar

* *Denne artikkelen bygger på «Johann Christian Friedrich Haeffner» frå Wikipedia på svensk, den 27. mars 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Johan Lukas Wissman** (fødd 2. november 1982) er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar frå Helsingborg. Han vann sølvmedaljen på 200 meter under EM i friidrett 2006 i Göteborg og sigra på 400 meter ved innandørs-EM 2009 i Torino.

Aktiv
-----

Wissman vart andremann på 200 meter i innandørs-VM 2004 med tida 20,72 sekundar, 0,06 sekund attom vinnaren Dominic Demeritte frå Bahamas. Under europameisterskapen 2006 i Göteborg forbetra Wissman i semifinalen den svenske rekorden på 200 meter til 20,38. I finalen tangerte han rekorden og sikra seg sølvmedaljen, einast Francis Obikwelu som representerte Portugal sprang fortare.

Frå 2007 satsa Wissman mest på 400-meteren. Under verdsmeisterskapen 2007 sette han nordisk rekord på distansen med 44,56 sekundar, før han i finalen sprang i mål på 44,72 og vart sjuandemann. Fire veker etter VM forbetra Wissman den svenske 200-meterrekorden til 20,30 sekundar då IAAF-finalane fann stad i Stuttgart. I Sommar-OL 2008 tok Wissman seg til 400- meterfinalen på ny, der enda han på åttande og sisteplass.

I mars 2009 sprang Wissman inn til siger på 400 meter ved innandørs-EM i Torino. Perioden 2002-14 vart han svensk meister 14 gongar; ein gong på 100 m, 8 på 200 m og 5 på 400 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2001 i Edmonton: Utslått i 4 x 400 m stafett (3.04,0=nr 16)
* EM 2002 i München: Utslått i semifinalane på 200 m (=nr 23)
* VM 2003 i Paris: Utslått i semifinalane på 200 m (20,66=nr 14)
* OL 2004 i Aten: Utslått i kvartfinalane på 200 m (20,74=nr 21)
* VM 2005 i Helsinki: Utslått i kvartfinalane på 200 m (21,16=nr 17). Utslått 4 x 400 m stafett (3.03,6=nr 12)
* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje på 200 m – 20,38, bakom Francis Obikwelu (20,01)
* VM 2007 i Osaka: Nr 7 på 400 m – 44,72
* OL 2008 i Beijing: Nr 8 på 400 m – 45,39
* VM 2009 i Berlin: Utslått i semifinalane på 400 m (=nr 24)
* EM 2010 i Barcelona: Utslått i semifinalane på 200 m (20,77=nr 9)
* EM 2012 i Helsinki: Utslått i semifinalane på 400 m (46,35=nr 10)
* EM 2014 i Zürich: Utslått i forsøka på 200 m (20,82=nr 18) og på 400 m (46,93=nr 33)
* EM 2016 i Amsterdam: Utslått i semifinalane på 200 m (=nr 24) og i 4 x 100 m stafett (39,37=nr 11)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johan Wissman» frå Wikipedia på svensk, den 7. august 2019.*
**Johan Øian** (fødd 8. juli 1915 i Os i Hedmark, død 4. oktober 1978) var ein norsk pianist, arrangør og komponist. Han avla organisteksamen ved Trondhjems Musikkskole med Oscar Skau som lærar. Forutan konsertoppdrag, mellom anna med Filharmonisk Selskaps Orkester, arbeidde han som musikar i NRK, der han starta i Kringkastingsorkesteret i 1946 og virka som orkesterpianist og akkompagnatør fram til han døydde. Han improviserte klaverovergangar i direktesending ved den vekentlege Meloditimen med Kringkastingsorkestret og Øivind Bergh som dirigent og programleiar. Vidare akkompagnerte og arrangerte han populærmusikk og komponerte fleire stykke for piano og orgel. Mest kjend er melodiane til Øien til fleire populære barneviser, mellom anna «Noen barn er brune» for Barnetimen, og «Nøtteliten», «Helene Harefrøken» og «Bolla Pinnsvin» til tekstar av Alf Prøysen, innspelt med hans eige ensemble i 1955. Hans «Festmarsj» og «Melodie Beguine» har oppnådd stor popularitet og er spelt inn med Kringkastingsorkestret og Øivind Bergh.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi i *Norsk pop- og rockleksikon* frå 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Johan Syrstad** (fødd 3. februar 1924) er ein norsk gardbrukar og politikar frå Meldal i Sør-Trøndelag. Han møtte på Stortinget 1968-71, 1972-73 og 1977-85, vald frå Sør-Trøndelag og for Senterpartiet.

Syrstad gjekk folkehøgskule vinteren 1941/42, økonomisk gymnas 1947-48 og landbruksskule 1948/49. I 1950 tok han over farsgarden Syrstad og dreiv denne til 1988. Frå 1983 til 1991 var han banksjef i Meldal Sparebank.

I tjue år, 1956-75, var Syrstad medlem i heradsstyret, siste 12 åra sat han i formannskapet. Han var styremedlem 1963-68 i Meldal Sparebank, og deretter formann 1968-83. 

Syrstad var 2. varamann til Stortinget 1965-69 og 1. varamann til Stortinget 1969-73. Frå 22. mars 1968 til 17. mars 1971 møtte han fast på stortinget i staden for Per Borten, stasministeren. Også i tida 18.10.1972-30.9.1973 hadde han fast tingsete, då den valde representanten Einar Moxnes var landbruksminister. I begge desse tidbolkane var han medlem i Justiskomiteen. Då Per Borten sa nei til attval til stortinget i 1977, vart Syrstad vald til stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag, og attvald 1981. Perioden 1977-81 var han medlem i Kyrkje- og undervisningskomiteen, medan han frå 1981 til -85 var nestformann i Landbrukskomiteen.

Syrstad hadde fleire verv i sentrale næringsorganisasjonar. Han var styremedlem 1971-77 i Norske Melkeprodusenters Landsforbund, og var formann 1978-81. Også styremedlem 1971-75 i Norske Meieriers Salgssentral, sidan nestformann 1975-78 og formann 1978-82. Perioden 1978-81 sat han i styret i Landbrukets Sentralforbund. Han var også 1985-92 medlem i styret for Pengelotteriet.

Elles var Syrstad engasjert i kristelege foreiningar og var både formann og styremedlem i Trøndelag krins av Det norske misjonsselskap 1965-68 og 1974-77. Frå 1972 til -78 var han landsstyremedlem i Det norske misjonsselskap.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Plasseringa av Lanzhou (gult) i Gansu.
**Lanzhou** (forenkla kinesisk 兰州, pinyin *Lánzhōu*, tradisjonell kinesisk 蘭州) er eit kinesisk byprefektur som ligg ved elva Huang He og er provinshovudstad i Gansu vest i Kina. Byprefekturet har eit areal på 13 100 km², og eit folketal berekna i 2008 til 3,31 millionar. 
Innanfor bygrensene budde i 2004 om lag 1,86 millionar.

Geografi
--------

Byprefekturet Lanzhou omfattar fem distrikt (区 *qū*) og tre fylker (县 *xiàn*).

Lanzhou er ein dei mest forureina byane i heile verda. Sikten kan vere så liten at ein ikkje ser fjellet Lanshan, som reiser seg bratt tett sør for byen. Byen ligg i ei trong kløft der Huang He gjer ein sving slik at det er nesten inga fri luftutveksling med områda rundt. Lanzhou er tidvis plaga av store støvstormar frå Gobiørkenen, særleg om vinteren og våren.

Næringsliv
----------

Viktigaste industrigreinene er tekstil, gummi, gjødsel, oljeraffineri, petrokjemi, maskinproduksjon, samt metallurgisk industri.

Lanzhou er senter for den omfattande petrokjemiske industrien i Gansu. Eit stort raffineri ved byen har røyrleidning til oljefelta ved Yumen. Det vert også laga utstyr til oljeindustrien.
Tekstilindustrien er særleg kjend for produksjonen av ull- lervarer. I byen vert det bygt lokomotiv til dei kringgåande jarnvegane, samt maskinreiskapar og gruveutstyr. Aluminiumsvarer, kjemikaliar og kunstgjødsel vert produsert i ein stor skala. Ei mengde gummiprodukt vert framstilt. Lanzhou har sidan 1960-åra vore eit senter for den nasjonale kjernekraftindustrien.

Panorama over midtbyen i Lanzhou

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lanzhou» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mars 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)
* NDL

 |
**Lapin Kulta**, finsk for 'Lapplands gull', var eit bryggeri i Torneå i Lappland i Finland. Ølet med merket Lapin Kulta er sidan august 2010 blitt brygga i Lahti i Sør-Finland. Det vart brygga frå 1873 av Torneå Bryggeri Aktiebolag. Ølmerket er no eigd av Hartwall, eit dotterselskap eigd av Royal Unibrew. 

Merkenamnet «Lapin Kulta» er nytta på eit stort utval av lagerøl med varierande styrkegrad.

Historie
--------

Bryggeriet vart grunnlagd i 1873, men namnet Lapin Kulta vart ikkje tatt i bruk før 1963. Bryggeriet måtte overta eit gullgruveselskap med same namnet for å få retten til namnet. Selskapet sin formålsparagraf seier framleis at foretningsomnrådet er «leiting etter gull og produksjon og sal av øl».

Lapin Kulta er brygga på ingrediensar som byggmalt, reint vatn og ein eigen gjærstamme av høg kvailitet. Saman med vellykka marknadsføring gjorde det ølet til det mest populære ølet i Finland. I dag har konkurrentane Karhu og Olvi gått forbi, og i 2009 var Lapin Kulta på fjerdeplass i omsetning.

Etter samanslåinga med Hartwall i 1980, har merkenamnet kome på eksportmarknaden og er no tilgjengeleg i de fleste europeiske land. Bryggeriet i Torneå vart stengt i 2010, og Lapin Kulta blir ikkje lenger brygga i Lappland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lapin Kulta» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mai 2013.*

1. ↑  alko.fi (arkivert PDF-fil)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Official site
* RateBeer
* Hartwall Arkivert 2005-04-01 ved Wayback Machine.
**Laotisk** er offisielt språk i Laos og blir dessutan, i form av dialekten isan, snakka av ein tredjedel av folket i Thailand. Laotisk er eit tonalt språk.

Laotisk er nærskyld med thai, skilnaden mellom desse språka kan jamførast med skilnaden mellom svensk og norsk.

Dialektar
---------

Laotisk kan delast i fem hovudmålføre:

* Vientianelaotisk (Vientiane)
* Nordleg laotisk (Luang Prabang)
* Nordaustleg laotisk (Xieng Khouang)
* Sentrallaotisk (Khammouan)
* Sørleg laotisk (Champasak)

Ein sjette dialekt blir isan-språket i Thailand.

Alfabetet
---------

Språket blir skrive med laotisk skrift. Alfabetet liknar gammaldags thai-skrift, og er tufta på det det gamle thailandske alfabetet. Ein skilnad er at ein har fjerna mange likelydande bokstavar som thai-skrifta har behelde.

Bruk
----

Laotisk blir bruka av om lag 3 millionar menneske i Laos, og av knapt 200 000 i Thailand og Kambodsja. 800 000 har laotisk som andrespråk. Bibelen vart omsett til laotisk i 1932. Mellom ein og to tredelar av folket i Laos kan lese og skrive.

Kjelder
-------

1. 1 2  Ethnologue-tal frå 1991

* *Denne artikkelen bygger på «Lao» frå Wikipedia på svensk, den 5. januar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Omniglot sin artikkel om laoalfabetet
**Internasjonal fjernsjakkstormeister** er ein sjakktittel
som blir delt ut for framståande prestasjonar innan fjernsjakk.

Fjernsjakktitlar blir delt ut av Det internasjonale fjernsjakkforbundet (ICCF). Verdssjakkforbundet FIDE godkjenner desse fjernsjakktitlane.

Tildelinga av titlane baserer seg no på ICCF sitt ratingsystem for internasjonal fjernsjakk. Det blir for stormeistertittelen i fjernsjakk kravd ratingprestasjonar på meir enn 2600 i godkjende internasjonale fjernsjakkturneringar på minst 8 parti. 

Kva som er ein ratingprestasjon på meir enn 2600 blir definert ut frå gjennomsnittleg rating på deltakarane i turneringa. Her er tabellar som viser kor mange poeng ein må ta alt etter kor mange deltakarar turneringa har, og kor sterk den gjennomsnittlege ratingen er.

For å bli fjernsjakkstormeister må ein gjere stormeister-normer i turneringar med til saman minst 24 parti. Ein kan også bli fjernsjakkstormeister direkte, ved å kome på ein av dei tre første plassane i ein verdsmeisterskap i fjernsjakk. Ein kan også bli fjernsjakkstormeister direkte ved å gjere beste prestasjon på første bord i ein fjernsjakkolympiade.

Det er vidare eit krav at minst 5 av dei 24 partia må vere spelt mot spelarar som allereie er fjernsjakkstormeister, eller har etablert rating på minst 2600. Opp til to fjernsjakkstormeistrar kan erstattast av 2 senior-IM for kvar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* ICCF sine heimesider - tittelkrav
**Edward Coley Burne-Jones** (28. august 1833–17. juni 1898) var ein britisk målar og formgjevar som var tett knytt til prerafaelittane, på mange måtar ein føregangsmann for desse. Han arbeidde tett med William Morris på felt som tekstildesign, glasmåling og med utforming og illustrering av bøker. Kona hans var tante til både den seinare statsministeren Stanley Baldwin og til forfattaren Rudyard Kipling.

*Kong Copethua og tiggarjenta*, 1882
Edward Burne-Jones (til venstre) og William Morris i 1874

Liv og gjerning
---------------

Burne-Jones var fødd i Birmingham, der faren var rammemakar. Medan han gjekk gymnaset, vekte Burne-Jones merksemd med sine karikaturar av lærarane på skulen. Som 15-åring gjekk han i tillegg på kveldskurs på statleg design-skule.

Frå 1853 studerte Burne-Jones teologi ved Exeter College i Oxford, der han innleia venskapen med William Morris. Her såg han for fyrste gongen eit verk av av prerafaelittane, John Everett Millais sitt *Dua vender tilbake til arka*. Saman med Morris besøkte han kunstmuseet Louvre i Paris. Han bestemte seg då for å verte kunstnar, og fullførte ikkje teologistudiane.

I 1856 vart Burne-Jones kjend med John Ruskin og Dante Gabriel Rossetti, som kvar på sitt vis påverka han. Året etter prøvde han seg som oljemålar, men konsentrerte seg om glasmåling og skapte sine fyrste framifrå teikningar utførte blystift og tusj. Frå 1860 gjekk han over til akvarellfargar. Med denne måletypen laga han bileta *Sidonia von Bork* og *Clara von Bork*, inspirert etter ein roman av den tyske forfattaren Wilhelm Meinhold.

År 1867 slo Burne-Jones seg ned i bydelen Fulham i London. I mange år stilte han ikkje ut arbeida sine. Sitt store gjennombrot opplevde han i 1877, då fleire av oljemåleria hans vart stilt ut i Grosvenor Gallery i London. Frå 1885 var han formann i kunstforeininga i Birmingham.

Ved sidan av måling sysla Burne-Jones med kunsthandverk, glasmåling, keramikk, gobelin og bokillustrajsonar. Måleria og illustrasjonane hans påverka den franske symbolistiske kunsten og stilretninga art nouveau.

1894 vart Burne-Jones utnemnd til baron.

Ettertida
---------

Kort tid etter han døydde, hamna Burne-Jones sine verk i gløymeboka. Hans vekt på objektivitet og det ornamentale braut med prinsippa til den framveksande modernismen. Dermed vart kunsten hans opplevd som forelda. I dag vert Burne-Jones rekna som ein av dei fremste britiske kunstnarane i det 19. hundreåret.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edward Burne-Jones» frå Wikipedia på tysk, den 20. mai 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Edward Burne-Jones**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Johan Kristoffer Winther Skipnes** (18. desember 1909–12. mars 2005) var ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Han var kommunalminister 1972-73. Han var fødd på Skardsøya i Stemshaug kommune (no Aure kommune) på Nordmøre. Han hadde ei rekkje offentlege og organisatoriske verv. Han fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1982.

Yrkesliv
--------

Skipnes vart utdanna klokkardiakon og var tilsett i dette yrket i Molde frå 1935 til 1937 og som klokkardiakon og helserådsassistent frå 1937 til 1945. Frå 1940 til 1941 var han forretningsførar ved Molde forsyningsnemnd, kombinert klokkardiakon og kyrkjeverje 1950-1976 og sjukehussjef i Møre og Romsdal frå 1976 til 1979.

### Kommunepolitikk

Han var medlem Molde bystyre 1945-1947, ordførar 1962-1963, 1963-1965, og 1971-1973 (med fritak frå oktober 1972 til november 1973), medlem av Molde formannskap 1947-1951, 1951-1955, 1955-1959, 1959-1962, 1965-1967, 1967-1971 og 1973-1975. 

### Fylkespolitikk

Han var fylkesordførar i Møre og Romsdal fylkesting 1963-1963 og 1963-1964, fylkesvaraordførar 1964-1967, 1971-1974, fylkesordførar 1975-1975 og medlem av Møre og Romsdal fylkesutval 1967-1971.

### Rikspolitikk

Han var kommunal- og arbeidsminister i regjeringa Korvald frå 18. oktober 1972 til 16. oktober 1973. 

### Boligbygging

I 1946 var han med på å stifta Molde Boligbyggelag (MOBO) og frå 1966 til 1976 var han formann i MOBO. Frå 1973 til 1982 var han representantskapsordfører i Norges Boligbyggerlag (NBBL) og frå 1983 til 1985 var han leiar for NBBL sitt framtidsutval.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  *Skipnes, Johan ( 1909-2005 )*, Stortinget.no.
2. 1 2  *Norges Bolinbyggerlag*, arkivert frå originalen 27. september 2007, henta 10. august 2007

| * v
* d
* e
Norske kommunalministrar |
| --- |
| Ulrik Olsen (1948–1958) • Andreas Cappelen (1958–1963) • Oskar Skogly (1963) • Bjarne Lyngstad (1963) • Jens Haugland (1963–1965) • Helge Seip (1965–1970) • Odvar Nordli (1971–1972) • Johan Skipnes (1972) • Leif Aune (1973–1978) • Arne Nilsen (1978–1979) • Inger Louise Valle (1979–1980) • Harriet Andreassen (1980–1981) • Arne Rettedal (1981–1986) • Leif Haraldseth (1986–1987) • William Engseth(1987–1988) • Kjell Borgen (1988–1989) • Johan J. Jakobsen (1989–1990) • Kjell Borgen (1990–92) • Gunnar Berge (1992–1996) • Kjell Opseth (1996–1997) • Ragnhild Queseth Haarstad (1997–1999) • Odd Roger Enoksen (1999-2000) • Sylvia Brustad (2000–2001) • Erna Solberg (2001–2005) • Åslaug Haga (2005–2007) • Magnhild Meltveit Kleppa (2007–2009) • Liv Signe Navarsete (2009–2013) • Jan Tore Sanner (2013–2018) • Monica Mæland (2018–2020) • Nikolai E. Astrup (2020–2021) • Bjørn Arild Gram (2021–2022) • Sigbjørn Gjelsvik (2022–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Johann Christoph Bach.* 

**Johann Christoph Bach** (16. juni 1671–22. februar 1721) var ein tysk organist frå Bach-familien, storebroren til Johann Sebastian Bach.

Johann Christoph Bach var fødd i Erfurt. Foreldra Johann Ambrosius Bach (1644/45–1695) og Maria Elisabeth Lämmerhirt (ca. 1663-1694) døydde då Johann Christoph var 23. Han fekk då ansvaret for veslebrørne Johann Sebastian og Johann Jakob

Johann Christoph Bach vart organist ved Michaeliskirche i Ohrdruf i 1690, og var allereie høgt akta både som musikar. Han budde i Ohrdruf til han døydde.

I 1686 fekk Johann Christoph opplæring av Johann Pachelbel, ein viktig og erfaren organist. Kunnskapane han fekk gjennom Pachelbel gav han vidare til borna sine og yngre brør. Alle dei fem sønene hans blei dugelege musikarar, og etterkomarane hans var i over 100 år organistar ved Michaeliskirche eller kantorar ved latinskulen.

Den musikkhistoriske tydinga til Johann Christoph Bach kjem ikkje berre av at han gav broren sin Johann Sebastian ei solid musikalsk grunnutdanning, men han var òg sentral for overleveringa av klaviaturmusikk frå den midttyske barokken. To manuskript opptegnet frå byrjinga av 1700-talet er overlevert via Johann Christoph Bach: den såkalla *Andreas-Bach-Buch* og det *Möllerske Håndskrift*. Desse nøye nedskrivne manuskripta, som òg inneheld autografar av Johann Sebastian Bach, er dei einaste overleverte kjeldene til einskilde betydelege verk av til dømes Dietrich Buxtehude, Nicolaus Bruhns og Johann Pachelbel.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (de)Utførleg biografi Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johann Christoph Bach III» frå Wikipedia på bokmål, den 24. januar 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)

 |
Anne Cath. og Johan Vestly med barna sine.
**Johan Vestly** (24. november 1923–28. november 1993) var ein norsk biletkunstnar fødd i Oslo. Han studerte ved teiknelinja på Statens kunsthandverks- og industriskule, på Bjarne Engebrets malerskole, var elev hos Erling Merton, og studerte i Paris.

Johan Vestly debuterte på haustutstillinga i 1947, og stod mellom anna for teaterdekorasjonar til Studioteateret, Oslo Nye Teater og Riksteateret. Han samarbeida mykje med kona si, Anne-Cath. Vestly. Dei laga programma om Kanutten saman, og han illustrerte dei fleste barnebøkene hennar. Den første boka han illustrerte var *Ole Aleksander Filibom-bom-bom* frå 1953. 

Vestly fekk Kirke- og undervisningsdepartementet sin premie for illustrasjonar for arbeidet sitt med *Guro og nøkkerosene* i 1977. Han illustrerte òg nokre av Alf Prøysen sine utgjevingar, og laga fleire dokumentarfilmar.

Johan og Anne-Cath. Vestly fekk to søner, Jo og Håkon.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dødsdato frå NBL-artikkel om kona Anne-Cath. Vestly
* Johan Vestly på Gyldendal.no Arkivert 2015-05-08 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Johan Strand Johansen** (3. februar 1903–12. februar 1970) var ein norsk journalist og politikar frå Åfjord. Han var arbeidsminister i samlingsregjeringa 1945, leia av Einar Gerhardsen. Johansen var i åtte år partisekretær i Norges Kommunistiske Parti og stortingsrepresentant åra 1945-49 og 1954-55. Han er kjend for rolla si i det såkalla Furubotn-oppgjeret.

### Liv og gjerning

Johansen var son til ein fabrikkarbeidar frå Åfjord. I 1924 fekk han stilling som journalist i avisa Ny Tid i Trondheim. Same året vart han vald til sekretær i Norges Kommunistiske Ungdomsforbund, ein posisjon han hadde til 1928. Frå 1927 til 1930 studerte han ved den såkalla Lenin-skulen til Komintern i Moskva. I 1930-31 var han redaktør i Hardanger Arbeiderblad i Odda. Då han i 1931 vart vald inn i sentralstyret til Norges Kommunistiske Parti, fekk han jobb som medarbeidar i avisa Arbeideren i Oslo. 

Gjennom 1920- og 1930-åra vart Johansen fleire gongar fengsla for sine politiske aktivitetar. I 1924 vart han dømd til seks vekers fengsel for rolla han spelte i Fjellseter-affæren. Sju år seinare var han sentralstyret sin representant i streikemarkeringa som sommaren 1931 utvikla seg til Menstadslaget, for dette vart han dømd til ti månaders fengselsstraff.

I 1941 vart Johansen og den russisk-jødiske kona hans, Helene Sterlina, arrestert av Gestapo og deportert til Tyskland. Kona døydde i Auschwitz i 1942, medan Johansen i store delar av verdskrigen sat internert i fangeleiren Sachsenhausen.

Etter han vart sett fri våren 1945, vart Johansen vald til partisekretær i kommunistpartiet, ein post han han hadde til 1953. Han var ein av to NKP-representantar i samlingsregjeringa i 1945. Same året var han sentral i dei mislukka samlingsforhandlingane med Det norske Arbeiderparti. Hausten 1945 vart han vald til stortingsrepresentant frå Oslo, på tinget var han 1945-49 medlem i Utanriks- og konstitusjonskomiteen.

Partitsekretær Johansen var i 1949 den fremste pådrivaren då leiinga i Norges Kommunistiske Parti gjekk til angrep mot partifellen Peder Furubotn og ein del andre NKP-medlemer, det såkalla «andre sentrum». Striden enda med at Furubotn vart utvist or partiet.

I 1953 vart Johansen vald til nestformann i partiet. Ved stortingsvalet 1953 vart han vald til stortingsrepresentant for andre gong, han fekk plass i Kyrkje- og undervisningskomiteen. Han trekte seg i 1955 frå nestformannsvervet, etter han hadde vorte send til Moskva på det som vart kalla eit «kuropphald». Han var då mentalt ustabil. Seinare fekk han seg eit husvære i Moskva, og budde der frå 1957 til han døydde i 1970.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johan Strand Johansen» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2016.*

* Stortingsbiografi

| * v
* d
* e
Regjeringa Gerhardsen I |
| --- |
| Gerhardsen**·** Lie**·** Torp**·** Jahn**·** Cappelen**·** Fostervoll**·** Bonnevie-Svendsen**·** Frogner**·** Evensen**·** Offenberg**·** Gabrielsen**·** Skjønsberg**·** Strand Johansen**·** Oftedal**·** Hansteen |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Johann Friedrich Meckel von Helmsbach** (17. oktober 1781–31. oktober 1833), kalla **Meckel den yngre**, var ein tysk anatom og ein av grunnleggarane av teratologien (læra om misdanningar). Han var son av anatomen og obstetrikaren Philipp F. T. Meckel og soneson av anatomen Johann F. Meckel den eldre. Han var den av dei tre som gjorde mest arbeide med den Meckelske samlinga, ei samling av anatomiske preparat ved universitetet i Halle.

Meckel studerte medisin og språk ved universitet i Göttingen. I 1802 tok han graden dr. med. på ein avhandling om misdanningar på hjartet (*De cordis conditionibus abnormibus*).

Han var saman med Étienne Geoffroy Saint-Hilaire grunnleggar av teratologien og har mellom anna gjeve namn til misdanningane Meckels divertikkel, Meckels syndrom og til Meckels brusk.

Han utga fleire bøker, mellom anna *Handbuch der pathologischen Anatomie* (handbok i patologisk anatomi) i fire bind 1812–1820; og *System der vergleichenden Anatomie* (System for samanliknande anatomi) i seks bind 1821–1831.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johann Friedrich Meckel der Jüngere» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mai 2006.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
*For byen på Kamtsjatkahalvøya i Russland, sjå Petropavlovsk-Kamtsjatskij*

| Petropavlovsk |
| --- |
| Horisonten til PetropavlovskHorisonten til Petropavlovsk |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Petropavlovsk |
| **Byvåpenet til Petropavlovsk** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Oblast |  Kasakhstan  Nord-Kasakhstan oblast |
| Grunnlagd | 1752 |
| Akim | Vladimir Nikandrov |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 193 300 |
| Koordinatar | 54°53′″N 69°10′″E﻿Koordinatar: 54°53′″N 69°10′″E﻿ |
| Tidssone | BTT (UTC+6) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 150001 - 150013 |
| Telefon-retningsnummer | +7 7152 |
| **Heimeside:** |
| Plassering |
| Plasseringa i KasakhstanPlasseringa i KasakhstanPlasseringa i Kasakhstan |

**Petropavlovsk** (kasakhisk Петропавл, *Petropavl*; russisk Петропавловск, *Petropavlovsk*) er ein by i Kasakhstan ved elva Isjim i Nord-Kasakhstan oblast, der han er hovudstad. Han ligg nær grensa til Russland, om lag 350 km vest for Omsk langs den transsibirske jernbanen. Byen har om lag 195 000 innbyggjarar

Historie
--------

Han vart grunnlagd i 1752 som eit russisk fort og etter kvart utvikla det seg ein busetnad rundt fortet. Han fekk bystatus i 1807. Petropavlosk var eit viktig handelssenter for silke og tepper fram til den russiske revolusjonen i 1917.

Kjelde
------

  

* *Denne artikkelen bygger på «Petropavl» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |