recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Drvenik Veliki** |
| --- |
| Satellittbilete av Drvenik velikiSatellittbilete av Drvenik veliki |
| Geografi |
| **Stad** | Adriahavet |
| **Koordinatar** | 43.444226° N 16.145439° E

 |
| **Areal** | 12,07 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Kroatia |
| **Fylke** | Split-Dalmatia

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 168 (2001)
 |

**Drvenik veliki** (av og til kalla **Drvenik veli**) er ei øy i Adriahavet utanfor kysten av Kroatia. Ho ligg utanfor Dalmatia, nordvest for Šolta, og 1,8 km frå fastlandet. Arealet hennar er 12,07 km², og ho har eit folketal på 168 (2001). Det høgaste punktet er 178 meter høgt. Den største busetnaden på øya er Drvenik, og øya vart først busett på 1400-talet. I kroatiske nedskrivingar frå 1200-talet vert øya kalla «Gerona» eller «Giruan». Hovudnæringane på øya er jordbruk, fiske og turisme. Kysten av øya består av mange sand- og grusstrender.

Kjelder
-------

1. ↑  *Fakta om Drvenik*, arkivert frå originalen 11. februar 2007, henta 11. mars 2007
2. 1 2  Statistisk årbok 2006 for Kroatia
3. 1 2 3  General Encyclopedia of Yugoslavian Lexicographic Institute, volume 2 (Zagreb, 1977)
4. 1 2  peljar.cvs.hr

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* GeoNames

 |
**Andres Jonsson Grindland** (21. september 1854–3. mai 1924) var ein ein lærar, jurist, journalist og stortingsmann frå Finsland i Vest-Agder. Han var medlem av Venstre.

Grindland var son til ein gardbrukar. Sjølv vart han seminarist frå Holt i 1875, og var dei neste fire åra lærar. Han vart student i 1880 og cand. jur. i 1886. Frå 1886 var han overrettssakførar i Kristiansand, ei tid også redaktør av *Fædrelandsvennen*. I 1911 vart han sorenskrivar i Setesdal.

Grindland var medlem av Kristiansand bystyre i fleire år, og formann i skulestyret i byen frå 1901-08. Heile tida frå 1900 til 1909 var han 1. varamann til Stortinget. Etter Johannes Hougen fekk sete i regjeringa sommaren 1909, møtte Grindland på Stortinget. Han var medlem av budsjettkomiteen. Valperioden 1910-12 var han fast stortingsrepresentant for Baneheia krins. Då var han sekretær i justiskomiteen, og det meste av perioden også av Lagtinget.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Mieszko I** (fødd 922-945, død 25. mai 992) var den første historiske representanten av det piastiske dynastiet. Som hertug av Polen frå om lag 960 og fram til han døydde, var han polanarane sin første historiske herskar, og vert samstundes rekna som som den *faktiske* grunnleggaren av Polen.

I 965 ekta han dotter til den tsjekkiske hertug Boleslav I, katolske Dubrava (polsk *Dobrawa*), og let seg kristne året etter, samstundes som han gjorde kristendomen til den offisielle religionen i riket. Slik vart Polen del av den vestlege kristne kulturkretsen. Teoretisk sett hadde ikkje noko kristent land rett til å gå til åtak på det nye riket sidan hertugen av polanarane frå no av vart medlem av det allmennkristne fellesskapet.

Likevel gjekk den tyske markgreven Hodo – om enn på eiga hand – til åtak på Polen i 972, men vart knust same år i det kjente slaget ved Cedynia. Med det same styrkte Mieszko stillinga si i Vest-Pommern, og området fram til elva Oder vart no ein del av riket hans. 

Polen i 960-992
Mieszko vidareførte politikken til far sin (Siemomysł) og bestefaren (Listek). Som herskarar av eit heidensk hertugdøme på territoria til dagens Stor-Polen, hadde begge to gjennom alliansar og militær styrke underordna seg Kujavia og truleg òg Aust-Pommern og Masovia. 

Då Dobrawa døydde i 977 lausna den polsk-tsjekkiske alliansen, og om lag 990 erobra Mieszko Schlesien og truleg òg Vesle-Polen frå Tsjekkia. Mieszko gifta seg på ny i 980 med tyske Oda von Haldensleben.

Bevarte kjelder skildrar Mieszko I som ein dyktig politikar, talentfull leiar og karismatisk herskar. Han gjekk inn i alliansar mellom anna med Tsjekkia, Sverige og Det tysk-romerske riket. I utanrikspolitikken let han seg først og fremst leie av riket sine interesser, og kunne inngå overeinskomst til og med med sine tidlegare fiendar. 

Mieszko I etterlet eit rike med tydeleg forsterka posisjon i Europa, og med eit territorium som (i det minste) var dobla. Før han døydde delte han riket mellom dei tre sønene sine.

Under kristninga av Polen i 966 omfatta riket til Miezko Stor-Polen, Kujavia, Masovia, Aust-Pommern og delar av Vest-Pommern. Mot slutten av regjeringstida hans vart òg Schlesien og Vesle-Polen innlemma i riket. Det utgjorde eit område på om lag 250 000 km², med cirka 1 million innbyggjarar. Hovudstade var Gniezno, og andre hovudbyar var Poznań, Ostrów Lednicki og Giecz.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Mieszko I av Polen» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juni 2008.*

* Włodzimierz K. Krzyżanowski, «Arystokracja rodowa w Polsce», Warszawa, 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Innavl** er genetisk skylde individ av ein art som økslar seg, eller sjølvmjøling hjå planter. Individ som er skylde deler gjerne mykje av det genetiske arvematerialet, slik at avkom av dei vil syna liten genetisk variasjon. Dette aukar sannsynet for at avkomet arvar to lyteberande recessive allel frå foreldra, slik at lyte som kan henda ikkje var verksame i foreldra vert verksame i avkomet. Ålment sett fører innnavl til nedgang i vekstkraft, leveevne og grøderikdom.

Mange dyr har utvikla åtferd for å minska innavl, til dømes ved at eitt av kjønna dreg lengre bort frå fødestaden enn det hitt. Ofte dreg hannane hjå pattedyr bort, medan det ofte er hoene som dreg bort hjå fuglar. Dessutan har mange høgre planter mekanismar for å hindra sjølvmjøling.

Innavl over lengre tid fører til at dei lyteberande recessive allela vert luka bort til ein slik grad at lokal innavl ikkje lenger er skadeleg i seg sjølv, eller mindre skadeleg enn det kunne ha vore. Dette kan henda ved det ein kallar genetiske flaskehalsar, der populasjonen av ein art vert redusert til eit kritisk steg. Ein slik nedgang råka til dømes gepardane under siste istida, og gepardar har framleis i dag særskilt låg genetisk variasjon.

I husdyr- og plantebetring vert det drive systematisk med innavl mellom utvalde individ for å reindyrka ynskte eigenskapar.

Kjelder
-------

* «Innavl» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Ludvig XV** (15. februar 1710–10. mai 1774) var konge av Frankrike frå 1715.

Han var son av Ludvig av Burgund og Marie Adélaïde av Savoie, og oldebarn av den førre kongen, Ludvig XIV av Frankrike (solkongen). Både faren og farfaren var daude då han kom på trona. Hertug Filip av Orléans førte formyndarstyret til 1723. I 1725 gifta Ludvig seg med Maria Leszczyńska. 

Ludvig spelte ikkje personleg noka politisk leiarrolle. Han hadde sterke rådgjevarar og elskarinnene hans Madame de Pompadour og Madame du Barry hadde stor innverknad. Formyndarstyret hadde gjeve parlamenta (dei høgaste domstolane) tilbake retten til å gjere innseiingar mot kongelege forordningar. Regjeringane til Ludvig låg i stadig strid med parlamenta, som forsvarte stands- og provinsprivilegium, særleg når regjeringa søkte å skrive ut nye skattar for å løyse finanskrisa, som vart forverra under dei mange krigane. I 1771 vart parlamentet oppløyst og bytt ut med domstolar utan politisk makt, men dei vart innsette på nytt etter at Ludvig døydde. Indre konfliktar og dårleg styre medan Ludvig XV veikte mykje av vørdnaden for kongedømet. Dette saman med nederlaga i mellom andre den austerrikske arvefølgjekrigen (1740–1748) og sjuårskrigen (1756–1763) peikte fram mot den franske revolusjonen femten år etter at Ludvig døydde. 

Med Maria hadde Ludvig mellom anna sonen Ludvig, som vart far til tre kongar: Ludvig XVI, Ludvig XVIII og Karl X.

Kjelder
-------


* «Ludvig 15», *Store norske leksikon*, 30. desember 2011


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Kvinner i Stockholm demonstrerer med eit kjent feministsymbol på kvinnedagen 8. mars 2012.
**Feminisme** er ei mangearta samling av sosiale teoriar, politiske rørsler og moralfilosofiar, i hovudsak motiverte av eller som dreiar seg om røynslene til kvinner. Det gjeld særleg kvinnene sin sosiale, politiske og økonomiske situasjon. Som sosial rørsle fokuserer feminismen særleg på å avgrense eller fjerne kjønnsdiskriminering, og å fremje kvinnene sine rettar, deira interesser og saker i samfunnet. 

Innan akademia fokuserer somme feministar på å dokumentere kjønnsdiskriminering og endringar i den sosiale posisjonen og representasjonen til kvinnene. Andre seier at kjønn er ein sosial konstruksjon, og dei granskar denne konstruksjonen av sosialt kjønn og jamvel seksualitet, og utviklar alternative modellar for studium av sosiale relasjonar. 

Feministisk politisk aktivisme arbeider vanlegvis med saker som reproduktive rettar, vald i parforhold, fødselspermisjon, likeløn, kjønnsbasert mobbing, diskriminering og seksuell vald. Tema som feminismen utforskar omfattar patriarki, stereotypisering, generell objektifisering, seksuell objektifisering og undertrykking. 

På 1960-talet og 1970-talet representerte og omhandla feminismen og feministisk teori i stor grad problem som møtte vestlege, kvite middelklassekvinner, samtidig som dei hevda å representere alle kvinner. Sidan da, har mange feministiske teoretikarar utfordra tanken om at «kvinner» utgjer ei einsarta gruppe individ med identiske interesser. Feministiske aktivistar har komme frå ulike miljø, og ein tok til å fokusere på samspelet mellom kjønn og seksualitet på den eine sida, og andre sosiale identitetar som «rase» og sosial klasse på den andre. Mange feministar i dag seier at feminisme er ei grasrot-rørsle som vil krysse grenser baserte på sosial klasse, «rase», kultur og religion, og at feminismen er kulturelt spesifikk og tar opp saker som er relevante for kvinner i det gitte samfunnet, til dømes kvinneleg omskjering i Sudan eller det såkalla «glastaket» i utvikla økonomiar, og innan feminismen drøftar ein i kva grad visse saker, som valdtekt, incest og moderskap likevel er universelle.

Sjå òg
------

* Feministisk kunst
* Kvinnerørsla

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Feminisme**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE

 |
| **Fylkesveg 718**  |
| --- |
| **718** |
| Strekning |
| Leira – Rødsjø i Indre Fosen |
| Fylkesveg 718 |
| Informasjon |
| Lengd | 46,9 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
|  |

*Sjå òg Fylkesveg 718 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 718** (**Fv718**) går mellom Rødsjø og Leira i Indre Fosen i Trøndelag. Veglengda er 46,9 km.

Han tar av frå fylkesveg 720 i Leira og går vestover til Sund, vidare nordover langs Trondheimsfjorden og Stjørnfjorden til Mælan og vidare til Rødsjø.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Trøndelag**

Indre Fosen kommune

* **715** Rødsjø
* bro Fosshaugbrua (ca. 55 m)
* Fv6362 frå Mælan til Råkstad
* Fv6364 frå Fevåg til Fevåg kai (1,0 km)
* Fv6370 frå Bestvollen til **715** Foss (7,1 km)
* bro Skaugabrua (ca. 55 m)
* **717** Sund
* Årnset
* **720** Leira

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv718
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
Grava til Lindeman på Vår Frelsers gravlund i Oslo
**Ludvig Mathias Lindeman** (28. november 1812–23. mai 1887) var ein norsk komponist, organist og folkemusikksamlar fødd i Trondheim. Han var den første i Noreg som begynte å samle inn folkemusikk systematisk.

Far hans, Ole Andreas Lindeman, var organist og konsertpianist. Ludv. M. Lindeman hadde studert både teologi og musikk og var organist i Vor Frelsers Kirke i Christiania (no Oslo domkyrkje) i Oslo i 47 år. Han samla mesta 2 000 norske folkemelodiar. Saman med sonen Peter grunnla han Musikkonservatoriet i Kristiania som seinare vart Norges musikkhøgskole.

I åra 1853–67 gav han ut *Ældre og nyere norske Fjeldmelodier. Samlede og bearbeidede for Pianoforte* i tre band. Desse hefta inneheld folkemusikk for song, hardingfele, bukkehorn, langeleik og fleire. Desse melodiane var alle arrangerte for piano, slik at stykka miste mange av dei stiltypiske detaljane i norsk folkemusikk, noko som førte til kritikk frå fleire kantar — mellom anna frå Edvard Grieg, sjølv om Grieg brukte materialet i hefta for sine eigne komposisjonar. I originaloppteikningane har Lindeman likevel registrert både uvanlege intervall og rytmiske detaljar. I 1907 vart eit siste hefte i samlinga utgjeve av sonen Peter.

Død og ettermæle
----------------

Ludvig Mathias Lindeman døydde 75 år gammal i Christiania den 23. mai 1887. Han vart gravlagd på Vår Frelsers gravlund i Christiania. I 1912 vart det reist ein byste av Lindeman ved kyrkja.

39 komposisjonar av L.M. Lindeman står i *Norsk Salmebok*. Nokre av desse er dei best kjende salmene i norsk tradisjon, til dømes «Krist stod opp av døde», «Påskemorgen slukker sorgen», «Apostlene satt i Jerusalem», «Et barn er født i Betlehem» og «No livnar det i lundar».

Kjelder
-------

* «Ludvig Mathias Lindeman» på Bokmålswikipediaen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Lissmasjön** er ein innsjø i Huddinge kommun i Södermanland i Sverige. Innsjøen har eit overflateareal på 0,223 km², og ligg 24,6 meter over havet. Innsjøen har ei gjennomsnittsdjupne på 0,8 meter, og største djupne er på 1,6 meter. Lissmasjön rommar 168 000 m³ vatn.

Langs innsjøen går Lissmaleden, som er ein sti langs innsjøen med gangrbuer av tre der der det er våtområde. Det er òg eit fugletårn ved langs austsida av Lissmasjön. Innsjøen er i ferd med å gro igjen, og består for det meste av siv og grastuer, med vatn mellom. Innsjøen inngår i Tyresån-vassdraget.

Miljø
-----

Lissmasjön er ein grunn og næringsrik fuglesjø omgjeve av beitemarker. Breiddene av innsjøen er dekt med siv. Lissmasjön vert drenert via Lissmaån til innsjøen Drevviken. Lissmadalgangen er eit variert jordbrukslandskap med strandbeitemarker, våtbeitemarker, åkerholmar, åkermarker og opne grøfter. Skogspartia rundt innsjøen har eit stort innslag av eik og hassel. Åkermarkene består hovudsakleg av slått- og gressbeitemarker.

Dyreliv
-------

Lissmasjön har eit rikt fugleliv, med fleire sjeldne hekkefuglar, både i og rundt innsjøen, samt langs Lissmaån med dei våte engene langs elva. Førekomsten av den raudlista sørleg gulerle er ein av dei største i lenet. Der er òg ein hettemåkekoloni her. Vanlege fuglearter i og ved innsjøen er hettemåke, sothøne, vipe, heipiplerke, kanadagås, taffeland, krikkand, enkeltbekkasin, stokkand, kvinand, stillits, star, linerle, musvåk, kattugle, gråtrost, svarttrost, måltrost og raudveng. Meir sjeldne fugleartar som regelmessig blir observert i eller ved innsjøen er raudstilk, vassrikse, sivhøne, sørleg gulerle, skogsnipe, nattergal, skeiand, knekkand, brunnakke, lerkefalk, trane, songsvane, tornskate, steinskvett, buskskvett, vepsevåk, gauk og duetrost. Sjeldne fuglar som vitjar innsjøen på meir tilfeldig basis, er havørn, svartglente, blåstrupe, lappsporv, dvergfalk, myrhauk, heilo og gransongar.

Omgivnader
----------

Sør for Lissmasjön, der *väg 259* (Haningeleden) passerer, ligg Granby koloniområde, og dessutan Naturreservata til paradiset. I reservatet finn ein Torpet Paradiset, og dessutan fleire innsjøar, mellom anna Trehörningen, Ådran og Ormputten. Desse innsjøane vert drenert via små elvar til Lissmasjön. Òg Långsjön tilfører Lissmasjön vatn, men denne verten drenert òg til innsjøen Öran.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lissmasjön Huddinge kommun
* Paradisets naturreservat (söder om Lissmasjön)
* Lissmasjön[*daud lenkje*] Tyresåns vattenvårdsförbund

Koordinatar: 59°10′32″N 18°4′3″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Femunden** er den tredje største innsjøen i Noreg. Sjøen var nest størst fram til 1957 då Røssvatnet vart regulert. Han ligg hovudsakleg i Engerdal kommune i Innlandet, men den nordlegaste delen av innsjøen ligg i Røros kommune i Trøndelag. Femunden har eit areal på 203,5 km², ligg 662 moh. og er 150 meter djup. Innsjøen er Noregs største ikkje regulerte vatn. Han er Nordens største innsjø med vasshøgd over 600 meter.

Kart over Femunden.
Dei viktigaste elvene som renn inn i Femunden er Tufsinga i vest og Røa i nordaust. Deltaet til Tufsinga blei freda i 1981 då Tufsingdeltaet naturreservat blei oppretta. Elva Røa kjem frå Rogen, ein innsjø på grensa mellom Noreg og Sverige, og ho renn gjennom Femundsmarka nasjonalpark.

Kanofarar i uvêr ved Femunden.
Femunden har to utløp (noko som er sjeldant). Størst er elva Gløta i sør, som renn ut i Isteren og som lengre ned i vassdraget blir til Femundselva. Denne elva endrar namn til Trysilelva når ho kjem inn i Trysil kommune og til Klarälven når ho renn inn i Värmland i Sverige. Femunden har òg eit mindre utløp i nord mot Feragen og Håelva i Trøndelag.

Innsjøen er særs næringsfattig, men har likevel heile ni artar fisk. Sikbestanden er særleg stor, men det finst òg aure, røye, harr, ørekyt, åbor, hork, lake og gjedde her.

I turistsesongen vert innsjøen trafikkert av «Femund II» med anløp i Femundsenden (sør), Buvika, Elgå, Revlingen, Jonasvollen, Haugen, Femundshytta, Røa og Sørvika (nord). Det er bussamband mellom Sørvika og Røros, og mellom Femundsenden og Trysil.

Femundsvassdraget inkludert Femunden er verna mot vasskraftutbygging.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Lishui (gul) i Zhejiang
**Lishui** (kinesisk: 丽水市, pinyin: *Líshuǐ Shì*) er eit byprefektur sør i provinsen Zhejiang i Kina, med grense i sørvest mot provinsen Fujian. Prefekturet har eit areal på 17 298 km², folketalet er sist berekna til 2,51 millionar. Om lag 1 423 600 menneske budde i sjølve byen.

Byprefekturet Lishui omfattar eitt distrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*), seks fylke (县 *xiàn*) og eitt autonomt fylke.

### Næring

69% av Lishui er dekt med skog, og tømmerdrift er ei hovudnæring. Vasskraft-produksjon og gruvedrift er dei andre hovudnæringane i prefekturet.

### Samferdsle

Kinas riksveg 330 går gjennom området. Vegen fører nordvestover frå Wenzhou i Zhejiang til Shouchang i Jiande i same provinsen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lishui» frå Wikipedia på bokmål, den 28. april 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Lishui» frå Wikipedia på engelsk, den 28. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Ludvig Arnoldus Leth** (19. august 1836–19. november 1902) var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Molde.

Leth vart student i 1853 og cand. jur. i 1857. Sakførarfullmektig i 1858, i perioden 1859-64 var han fullmektig ved kontoret for Romsdals amt i heimbyen Molde. Underrettssakførar i Molde frå 1863. Han vart utnemnd til fut i Romsdal i 1877. Frå 1893 til han tok avskjed i 1902 var han amtmann i Romsdals amt.

Leth kom med i Molde bystyre i 1862, ordførar i fleire år. Han var formann i Romsdal Sparebanks styre frå 1866, og formann i matrikkelkommisjonen for Sunnmøre. Leth var med i nokre statsoppnemnde kommisjonar, så som leiglendingskommisjonen 1879 og væreigarkommisjonen 1884. Formann i vestenfjeldske embetsgardskommisjon.

1874-76 var Leth Ålesund og Molde sin representant på Stortinget. Han var då sekretær i stortinget, samt medlem av vegkomiteen i 1874 og av budsjettkomiteen 1875-76. I stortingsperiodane 1871-73 og 1877-79 var Leth suppleant for same valkrinsen.

Han døydde i fødebyen i 1902.

Kjelder
-------


* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ludvig Leth NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Olav Nilssen Økern** (3. juni 1911–11. april 2000) var ein norsk langrennsløpar. Han konkurrerte i 1930- og 40-åra og representerte Bærums skiklub. I 1948 vann han ein OL-bronse for Noreg under vinter-OL i St. Moritz og i 1938 eit VM-sølv, begge i 4x10 km stafett.

Aktiv
-----

Økern var med på det norske sølvlaget på stafetten under VM 1938. Vinteren 1940 vann han 18-kilometeren i Holmenkollen.

Under andre verdskrigen var Økern tillitsmann på skifabrikken Splitkein i Oslo og vart arrestert etter Mjølkestreiken. Han sat i tukthus i nærleiken av Hamburg til han vart sett fri i 1942.

Etter verdskrigen var over kom Økern i 1946 på femteplass på 18 km i Holmenkollen. Under OL i 1948 i St. Moritz vart han nummer 13 og nest beste nordmann på 18 km. Sidan i olympiaden gjekk han andreetappen for det norske stafettlaget som vann bronsemedaljen, dei andre løparane var Erling Evensen, Reidar Nyborg og Olav I. Hagen.

Økern deltok også i OL i 1952 i Oslo, og nær 41 år gammal vart han nummer fire på 50 km. Same året vart han også nummer fire på femmila i Holmenkollen, men det var eit renn utan internasjonal deltaking.

Økern vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1950. Onkelen Harald Økern fekk Holmenkollmedaljen i 1924.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1946: Nr 4 på 18 km
* Ski-NM 1948: Nr 5 på 18 km på Lillehammer
* Ski-NM 1949: Nr 10 på 18 km på Steinkjer
* Ski-NM 1950: Bronsemedalje på 30 km
* Ski-NM 1951: Nr 4 på 50 km i Narvik
* Ski-NM 1952: Sølvmedalje på 50 km på Eidsvoll og bronsemedalje på 30 km i Porsgrunn

Kjelder
-------

* P.Chr. Andersen: *Den nye olympiaboken*. 1957
* FIS-profil Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* 

* (en) Olav N. Økern – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.
* Bokmålswikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
**Inna Aleksandrovna Lasovskaja** (fødd 17. desember 1969) er ein russisk tidlegare tresteghoppar frå Moskva. Ho sikra seg sølvmedaljen i øvinga ved EM 1994 så vel som ved OL 1996. Dessutan vann ho hall-EM 1994 og hall-VM 1997, begge stemna fann stad i Paris.

Aktiv
-----

Lasovskaja vart nummer tre i trestegtevlinga i innandørs-VM 1993 i Toronto med eit hopp på 14,35 meter. Same året hoppa ho 14,68 m og tok andreplassen bak Jolanda Tsjen i den russiske meisterskapen. Den 13. mars 1994 sigra Lasovskaja i innandørs-EM i Paris, med 14,88 meter hoppa ho 16 cm lengre enn landskvinna Anna Birjukova på andreplass. Fem månader seinare bytte dei to plass i EM-finalen i Helsinki, Birjukova vart målt til 14,89 m, Lasovskaja 14,85 m. I den russiske meisterskapen hoppa derimot Lasovskaja til gullmedalje.

Etter fjerdeplass i VM 1995 kneip Lasovskaja sølvmedaljen under OL 1996 i Atlanta. Med 14,98 meter i finalen hoppa ho og Šárka Kašpárková frå Tsjekkia like langt i sine bestehopp. Dermed vart nestbestehoppa avgjerande for medaljestriden, der hadde Lasovskaja 14,70 m, Kašpárková 14,69 m. Verdsrekordhaldar Inessa Kravets, som låg på bak dei nemnde to før de femte omgangen, bykste til med 15,33 m og vart olympisk meister. Same sesongen vart Lasovskaja russisk meister for andre gong.

I byrjinga av mars 1997 hoppa Lasovskaja 15,01 m i innandørs-VM vann ein klar siger. Siste dagen i mai sette ho personleg rekord med 15,09 meter då ho vann eit stemne i Valencia. Ein skade gjorde at ho ikkje deltok i verdsmeisterskapen i Aten. Sidan nådde ho aldri sitt tidlegare nivå før ho la opp i 2002. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1993 i Stuttgart: Nr 13 – døde finalehopp (14,05 m i kvalifiseringa)
* EM 1994 i Helsinki: Sølvmedalje – 14,85 m
* VM 1995 i Göteborg: Nr 4 – 14,90 m
* OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje – 14,98 m
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (13,75 m=nr 19)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inna Alexandrowna Lassowskaja» frå Wikipedia på tysk, den 10. august 2020.*
**Hans Christian Harboe Grønn** (9. januar 1829–18. februar 1902) var ein norsk jurist og stortingsmann frå Halden. 

Grønn var son til ein innrulleringssjef i Fredrikshald. Sjølv vart han student i 1846 og cand.jur. i 1850. Frå 1851 var han advokatfullmektig i hovudstaden, dernest overretssakførar i 1856 og høgsterettsadvokat 1860. Periodien 1870-73 var han regjeringsadvokat i Noreg.

Grønn grunnla det advokatfirmaet som i dag, gjennom ei rekkje namnebyte og fusjonar, er Advokatfirmaet Thommessen.

Grønn var fjerde-representant for valkrinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger på Stortinget valbolken 1877-79. Han møtte 1877-sesjonen fram til 9. mai, medlem av justiskomiteen. Etter å ha vort permittert grunna sjukdom i 1877, møtte han korkje i 1878 eller 1879.

Grønn døydde ugift i Kristiania i 1902.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Hans Christian «HC» Andersen** (fødd 22. april 1971) er ein norsk programleiar. Han var med i oppstarten av NRK P3 i 1993, og leia blant anna programma VG-lista Topp 20 og Howard og HC. I 2000 og 2001 leia han Melodi Grand Prix. Saman med Tommy Steine var han ein av programleiarane for Senkveld på TV 2 frå 2001 til 2003.

Karriere
--------

### NRK

Hans Christian Andersen var med som programleiar på NRK P3 frå fyrste sendedag i 1993.

7. september 1995 hadde han si fyrste sending som programleiar for *Topp 20* på NRK 1. Programmet tok for seg dei mest populære songane i Noreg, og vart sendt kvar torsdag. I 1997 leia han musikkprogrammet *U:Musikk* på NRK 1. Programmet vart etterkvart flytta over til NRK 2. Andersen gav seg som programleiar for *U:Musikk* i 1998.

I 2000 og 2001 leia han Melodi Grand Prix på NRK 1.

### TV 2, TV Norge og NRK att

Andersen og Tommy Steine var programleiarar for *Senkveld* på TV 2. Programmet hadde premiere 7. september 2001. Programmet vart sendt i tre sesongar fram til 2003, før Thomas Numme og Harald Rønneberg overtok som programleiarar.

I 2004 var Andersen programleiar for *Jeopardy!* på TVNorge.

Frå 2008 til 2012 var Andersen programleiar i NRK Østfold.

### POPradio

31. november 2013 starta Andersen opp den lokale radiokanalen POPradio sammen med sin tidligare kollega i NRK, Håvard Sylte. Kanalen blir sendt på det digitale DAB-nettet.

I januar 2020 vart han programleiar i *HC og Andrea*, i lag med Andrea Lindquist, på NRK P1.

Kjelder
-------

1. ↑  «Hvor ble det av Howard..», *NRK P3* (på norsk), 2. oktober 2008, henta 31. mai 2019
2. ↑  *NRK TV – Topp 20* (på norsk), henta 31. mai 2019
3. ↑  Red, - (2. november 2001), «NRK2s nye liv – og opptakten til "M"», *ballade.no* (på norsk bokmål), arkivert frå originalen 21. juni 2006, henta 31. mai 2019
4. ↑  «HC var med på MGP-oppturen», *www.ha-halden.no* (på norsk), 28. mai 2010, henta 31. mai 2019
5. ↑  Hindhamar, Sølve (27. august 2010), «- Vi tålte ikke trynet på hverandre», *seher.no* (på norsk), henta 31. mai 2019
6. ↑  «Hva er. .. verdens mest sette spørre- program?», *adressa.no* (på norsk bokmål), 29. mars 2004, arkivert frå originalen 31. mai 2019, henta 31. mai 2019
7. ↑  RADIOPROFILEN: Hans Christian Andersen Arkivert 10. november 2008 på Wayback Machine. – intervju på RadioAssistant.com.
8. ↑  «Hans Christian Andersen på lufta - med egne vinger», *www.ha-halden.no* (på norsk), 2. desember 2013, henta 31. mai 2019
9. ↑  Valmot, Odd Richard (29. juli 2014), «Radiokjendisen har etablert lokalradio på DAB+», *Tu.no* (på norsk), henta 31. mai 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Discogs (artist)

 |
**Olav Kornelius Kjelbotn**, tidlegare **Kristoffersen** (fødd 5. oktober 1898 i Fosnes, død 17. mai 1966 i Namsos) var ein norsk langrennsløpar som konkurrerte på 1920-talet.

Idrettskarriere
---------------

Kjelbotn vann 30 km i NM 1924 på Voss. Han slo Thorleif Haug som nettopp hadde vunne tre gull i OL 1924 i Chamonix. Han tok den første medaljen til Noreg i eit ski-VM då han vart nummer tre på 50 km i VM 1926 i Lathis. I Holmenkollrenna vann han femmila i 1926 og kombinert i 1928.

Kjelbotn var skimakar, og han produserte sin eigen skismørjing, *Kjelbotn Spesial*.

Grønland og Antarktis
---------------------

Norges Svalbard- og Ishavsundersøkelser, forløparen til Norsk Polarinstitutt, starta i 1929 med vitskaplege sommerekspedisjonar til Aust-Grønland, og Kjelbotn var med på den første ekspedisjonen frå 1929 til 1931.

I 1932–33 deltok Kjelbotn saman med Hallvard Devold som mannskap på kaptein Hjalmar Riiser-Larsen sin ekspedisjon til Antarktis. Dei skulle gå med hundespann langs kysten frå Enderby Land til Weddellhavet. Isen, der dei hadde lossa alt utstyr for eitt års overvintring, braut opp alt første natta. Dei tre dreiv til havs på eit isflak medan dei fleste hundane dreiv av stad på eit anna isflak og forsvann. Devold og Kjelbotn veksla på å trå på ein ergometersykkel med dynamo som leverte straum til ein liten kortbølgjeradiosendar. Etter vel to døgns dramatisk sykling og morsing, der vind og sjø stadig braut isflaket deira mindre og mindre, fekk dei omsider kontakt med ein norsk kvalbåt og vart redda saman med fire hunder.

Merittar
--------

* Ski-VM 1926 – bronse på 50 km
* Vinter-OL 1928 – fjerdeplass på 50 km

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olav Kjelbotn» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Hyldmo, Endre (1992). *Trøndergull : Trøndelags vinter-OL-historie*. Melhus: Snøfugl. ISBN 82-7083-196-4.
* Einar-Arne Drivenes og Harald Dag Jølle, red. (2004). *Norsk Polarhistorie* **I**. Gyldendal. ISBN 82-05-32654-1.

1. ↑  *Sports-reference.com –* Olav Kjelbotn, arkivert frå originalen 14. desember 2012, henta 17. mars 2013
2. 1 2 3 4  Hyldmo
3. ↑  Preus Museum - *Arkivet etter Norges Svalbard- og Ishavsundersøkelser (NSIU)*
4. ↑  Norsk Polarhistorie - *Dagbok fra overvintringen på Østgrønland 1929-31 / Hallvard Devold*
5. ↑  Einar-Arne Drivenes og Harald Dag Jølle

Bakgrunnsstoff
--------------

* Profil på FIS-ski.com Arkivert 2012-10-04 ved Wayback Machine.
* (en) Olav Kjelbotn – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.
* 1932-33: Hjalmar Riiser-Larsens egen ekspedisjon til Antarktis, som skulle gå med hundesleder langs kysten fra Enderby Land til Weddellhavet, ble ført av gårde på et isflak og reddet. – Norsk Polarhistorie
**Forbruk** eller **konsum** er eit omgrep innan økonomi som vert brukt om forbruket av varer og tenester på siste hand, det vil seie hjå forbrukarar i sluttleddet i verdikjeda. Inntekter i sluttleddet som ikkje vert konsumerte går til sparing, anten i form av finanssparing, investering eller eksportoverskot. Opplysningar og informasjon om konsumet i Noreg vert levert av Statistisk sentralbyrå. Med *forbruksvarer* eller *konsumvarer* er meint alle varer og produkt som eignar seg for direkte konsum av sluttforbrukarane, til dømes privatpersonar, skular eller sjukehus. Motsett er *kapitalvarer* eller *innsatsvarer* nemninga på råvarer, halvfabrikat eller maskiner som ikkje vert brukte direkte, men som vert nytta i produksjon av andre varer.

Innan samfunnsøkonomien ser ein på to typar konsum. *Offentleg konsum* er dei utgiftene som staten og kommunane har til for eksempel offentlege tenester. Offentleg konsum omfattar tenester og varer som vert brukte av offentlege institusjonar, som er åtte av staten, fylke eller éin eller fleire kommunar. *Privat konsum* er kjøp av varer og tenester til forbruksformål som er gjorde av hushald og ideelle organisasjonar. Det inkluderer òg utrekna avkastning på bustadkapitalen for hushald som eig eigen bustad. Derimot vert bustadkjøp rekna som realinvestering, ikkje konsum.

Fordeling av konsum på ulike varer og tenester er mellom anna avhengig av pris og inntekt. I samsvar med den modellen som forsørgingsbalansen er bygd opp på, kan dei produserte varene og tenestene anten konsumerast eller verte investerte.

Det er vanleg å skattleggje konsum med meirverdiavgift («moms») i vestlege land, med om lag 7–25 % av verdiane til vara eller tenesta. Avgifter på konsum kan innrettast for å påverke åtferda til konsumentane, for eksempel gjennom høgare avgifter på bensin, flyreiser eller bilar enn kva ein legg på andre varer. Fordelings- og miljøhensyn er dei vanlegaste motiva for å skattleggje konsum, men (progressiv) inntektsskatt vil nesten alltid ha større fordelingseffekt enn forbruksskattlegging.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
**Inga Bostad** (fødd 22. august 1963) er ein norsk filosof, forfattar og universitetspolitikar. Ho har vore prorektor ved Universitetet i Oslo sidan 2009, og var viserektor i perioden 2006–2009.

Bakgrunn og arbeid
------------------

Inga Bostad vart mag.art. i filosofi med avhandlinga *Om språk, kunnskap og tvil: en analyse av Wittgensteins Über Gewisstheit* i 1989, og vart dr. philos. med avhandlinga *Tro eller tvil – en rekonstruksjon av filosofisk skeptisisme* i 2005. I 1992 vart ho tilsett som universitetslektor ved Universitetet i Oslo, der ho sidan 1990 har undervist i filosofihistorie, språk-og argumentasjonsteori og etikk. I 2005, etter avlagd doktorgrad, fekk ho opprykk til førsteamanuensis.

Inga Bostad har tidlegare blant anna vore redaktør i Kritikkjournalen, forlagsredaktør i Cappelen forlag og forlagssjef i Aventura forlag. Bostad har òg vore aktiv skribent i ei rekkje publikasjonar, blant anna kritikar i fleire dagsaviser og i NRK. Ho har òg gjeve ut fleire fag- og lærebøker innan filosofi og nærskylde fagområde. Ho er mest kjend for engasjementet sitt innan erkjenningsteori, skeptisisme og språkfilosofi, og dessutan norsk filosofi, særleg for filosofar som Arne Næss og Peter Wessel Zapffe.

Frå 2. mai 2006 til 1. juni 2007 leia Bostad eit regjeringsoppnemnt utval som såg på dei kristne føremålsparagrafane i barnehagen og skulen (Bostad-utvalet).

Bostad er busett på Jar i Bærum.

Publikasjonar
-------------

* 1999: Inga Bostad og Dag Olav Hessen (redaktørar): *Et liv på mange vis: En antologi om Peter Wessel Zapffe*
* 2000: Hilde Bondvik og Inga Bostad: *Tenkepauser: Filosofi og Refleksjon 1*
* 2002: Inga Bostad og Arne Næss: *Inn i Filosofien*
* 2003: Hilde Bondvik og Inga Bostad: *Tenkepauser:* Filosofi og Vitenskapsteori
* 2004: Per Ariansen, Inga Bostad, Steinar Mathisen og Øyvind Rabbås: *Exphil 1: Tekster i filosofi og vitenskapshistorie*
* 2004: Per Ariansen, Inga Bostad, Steinar Mathisen og Øyvind Rabbås: *Lærebok i filosofi- og vitenskapshistorie*
* 2005: Inga Bostad: *Tro eller tvil – en rekonstruksjon av filosofisk skeptisisme*
* 2006: Inga Bostad og Tove Pettersen: *Dialog og danning: det filosofiske grunnlaget for læring* 2006

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Inga Bostad i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Utvalg for skolens og barnehagens formål, pressemelding frå Kunnskapsdepartementet 2. mai 2006
* Intervju i Universitas i 2006

Kjelde
------

* Omsett frå «Inga Bostad», innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 20:37.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CRIStin

 |
|  |
| --- |
| **Kristendommen** |
| Icthys-symbolet |
| **Treeininga** |
| Gud Fader |
Jesus |
Den heilage ande | |
| **Skrifter** |
| **Bibelen**: GT/NT
katekisme | salmebok |
| **Utøving** |
| Forbøn | gudsteneste | kyrkje | liturgi | nattverd | sabbat  | sakrament 
**Bøner:** «Fader vår» | «Hill deg, Maria» | Jesusbøna |
| **Retningar** |
| Anglikansk | ortodoks | katolsk | luthersk | presbyteriansk | |
| **Livssyklus** |
| Dåp | konfirmasjon | ekteskap | død | gravferd |
| **Merkedagar** |
| **Kyrkjeåret**: Advent | jul | faste | påske | pinse | olsok | hausttakkefest | helgemesse |
| **Viktige personar** |
| **Nye testamentet:**Maria | Paulus
**Mellomalderen:**Augustin | Gregor den store | Ansgar
**Reformasjonen:**Jan Hus | Martin Luther | Jean Calvin | Ulrich Zwingli
**Pietisme og lekmannsrørsle:**Pontoppidan | Hans Nielsen Hauge | Lars Levi Læstadius |
| **Geistlege** |
| biskop | pave | prest

 |
| **Abrahamittiske rel.** |
| Jødedom  kristendom |
| islam  bahá’í  sikhisme |

**Forbøn** er bøn til Gud på vegnar av andre enn seg sjølv.

Forbøn i kristendommen
----------------------

Forbøna inngår som ein fast del av liturgien i den kristne gudstenesta. I Den norske kyrkja er det utarbeidd ei rad ulike bøneformuleringar som omfattar private og offentlege spørsmål , både på lokalt, nasjonalt og globalt nivå. I gudstenesta kan kyrkjelyden òg verte oppmoda om å gå i forbøn for spesielle saker eller einskildmenneske.

I katolsk og ortodoks kristendom lærer ein at ein helgen kan gå i forbøn for dei levande, og at vi kan be helgenar gå i forbøn for oss. Med referanse til Jakobs brev lærer ein at bøna frå eit rettferdig menneske verkar med stor kraft. Vidare lærer ein at dei heilage i himmelen er betre plassert enn levande menneske til å gjere dette, sidan dei ikkje er opptekne med jordiske syslar.

I følgje Bibelen går Jesus i forbøn for menneske som kjem til Gud ved han,  dessutan kan Den heilage ande gå i forbøn for makteslause menneske. 

Kristne vert òg oppmode om å be for alle andre menneske,  og ein kan, som i Hebrearbrevet, be andre om deira forbøn.

Referansar
----------

1. ↑  Jak. 5,16 b
2. ↑  Bønn rettet til helgener - er det kristen lære? på www.katolsk.no
3. ↑  Hebr. 7,25
4. ↑  Rom. 8,26
5. ↑  1. Tim. 2,1
6. ↑  Hebr. 13,19
**Inge Aicher-Scholl** (11. august 1917–4. september 1998) var søster av Hans og Sophie Scholl, som under andre verdskrigen blei avretta for sitt arbeid mot nazismen i Tyskland. Ho studerte saman med dei i München, og var medlem av gruppa Den kvite rosa. Etter krigen tok slutt skreiv ho fleire bøker om motstandsgruppa. 

Hans og Sophie Scholl blei arrestert i februar 1943 etter å ha delt ut løpesedlar på Ludwig-Maximilians-Universität München. Saman med eit anna medlem av gruppa, Christoph Probst, blei dei avretta den 22. februar same året. Inge og andre medlemmer av Schollfamilien blei arrestert og forhøyrt, men alle blei sleppt fri. 

Ho gifta seg etter krigen tok slutt med Otl Aicher, ein av dei fremste grafiske designarane i Tyskland. Dei grunnla saman ein skule for vaksenopplæring i Ulm. Ho var i andre halvdel av det 20. hundreåret sterkt involvert i fredsrørsla. 

Inge Aicher-Scholl døydde av kreft i 1998.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Inga Eduardovna Abitova** (fødd 6. mars 1982) er ein russisk tidlegare langdistanseløpar frå Novokujbysjevsk. Ho vart europameister på 10 000 meter i 2006, og vart grunna dopingbruk frådømd eit EM-sølv 2010 på same distansen.

### Aktiv

Abitova tok gullmedaljen på 10 000-meteren under EM 2006 i Göteborg med personleg rekord på 30.31,4. På sisterunden knekte ho norske Susanne Wigene, som tok sølvet, og si eiga landskvinne, Lidija Grigorjeva, med ein langspurt. Same året vart ho nummer to i Mumbai maraton. I 2007 enda Abitova på tolvteplass i milløpet under VM i Osaka, og i 2008 vart ho nummer seks på same distansen under sommarleikane i Beijing.

År 2009 kom Abitova på sjetteplass i London Marathon med 2.25.55, og ho toppa den fyrste utgåva av Yokohama maraton på tida 2.27.18. I 2010 sprang ho i mål til andreplass på 10000 meter ved europameisterskapen i Barcelona.

### Doping

I november 2012 vart Abitova utestengd frå idretten i to år av Russlands Friidrettsforbund, grunna store endringar i hemoglobin-verdiane i hennar såkalla blodplass. Alle hennar resultat etter 10. oktober 2009 vart strokne, inkludert Yokohama maraton.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje på 10 000 m – 30.31,4, framom Susanne Wigene (30,32,3)
* VM 2007 i Osaka: Nr 12 på 10 000 m – 32.40,3
* OL 2008 i Beijing: Nr 6 på 10 000 m – 30.37,3
* EM 2010 i Barcelona: Annullert sølvmedalje på 10 000 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inga Abitova» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juli 2016.*
**Forbundet Frie Fotografer (FFF)** er ein landsdekkjande kunstnarorganisasjon for biletkunstnarar som arbeider med fotobasert kunst. Forbundet vart oppretta i 1974, som resultat av eit behov for ein organisasjon for det aukande fotokunstnariske miljøet i Noreg på 1970-talet. Det har som målsetjing både å fremje stillinga til kunstfotografiet i Noreg og ivareta dei fagpolitiske interessene til fotokunstnarane.

FFF har forhandlingsrett med staten for vederlag og midla frå desse forhandlingane vert forvalta av Norsk Fotografisk Fond. Midla skal fordelast tilbake til dei som har rett på det, i form av stipend og stønader til verksemd som er i deira felles interesser. Dette dekkjer òg drift av FFF og stønad til Fotogalleriets utstillingsverksemd. 

I tillegg til å ivareta dei politiske interessene til medlemene og tilhøvet til offentlege styresmakter, er FFF også ansvarleg for den årlege *Fotografenes Stipendutstilling* som er grunnlaget for å fordele dei statlege stipenda og garantiintekter retta mot det fotokunstnariske miljøet. 

FFF tek opp medlemer etter eit poengutrekningssystem, der ein oppnår poeng på grunnlag av kunstnarisk utdanning og/eller kunstnarisk verksemd. Det er berre kunstnariske kriterium som vert lagt til grunn for medlemskap i FFF. 

FFF vert drive for midlar løyvt av Norsk Fotografisk Fond og medlemsavgifter. FFF vert dagleg drive av ein fast administrasjon.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forbundet Frie Fotografar
Carinatåka i infraraudt lys. Bilete teken av Hubbleteleskopet.
**Infraraud astronomi** er ei grein innan astronomi og astrofysikk som studerer himmellekamar som er synlege i infraraud stråling (IR). Bølgjelengda til infraraudt lys varierer frå 0,75 til 3,0 mikrometer. Infraraudt lys ligg mellom synleg lys og submillimeter-bølgjer. 

Den infraraude astronomien byrja i 1830-åra, få tiår etter William Herschel oppdaga infraraudt lys i 1800. I starten gjekk utviklinga seint, og det var først tidleg på 1900-talet at ein definitivt fann andre himmellekamar enn sola og månen i infraraudt lys. Etter fleire oppdagingar i 1950- og 1960-åra innan radioastronomi, forstod, astronomane mengda informasjon som fanst utafor synlege bølgjelengder, og moderne infraraud astronomi vart grunnlagd. 

Infraraud og optisk astronomi vert ofte praktisert med dei same teleskopa, dei same speglane eller linsene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Infrared astronomy» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juni 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Caltech IR Arkivert 2020-05-25 ved Wayback Machine.
* Infrared Science Archive
Koordinatar: 46°37′16.7″N 9°52′21.4″E﻿

**Piz Kesch** (tysk) eller **Piz d'Es-cha** (retoromansk) er ein 3 418 meter høg fjelltopp i Albulafjella i Dei rätiske Alpane i Sveits. Fjellet er det høgste i Albulafjella.

Geografi
--------

Piz Kesch er del av ei fjellkjede i dei søraustlege alpefjella i Sveits som er skilje mellom nedslagsfelta til Rhinen (Nordsjøen) og Donau (Svartehavet). Det er òg den høgste fjelltoppen i Aust-Alpane som ligg nord for elva Inn. På nordsida av fjellet ligg isbreen Porchabella.

Vest for Piz Kesch ligg Albulapasset (*Pass d'Alvra* på retoromansk); mot nord leier dalen der Davos ligg, og i sør ligg Oberengadin. Landsbyen Madulain i Engadin ligg ved foten av Piz Kesch.

Den tårnforma toppen av Piz Kesch vart kliven fyrste gongen 7. september 1846 av C. Casper, Johann Coaz, J. Rascher og J. R. Tscharner.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Piz Kesch» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Piz Kesch på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 46°47′56″N 10°04′17″E﻿

**Piz Linard** er eit pyramideforma fjell i kantonen Graubünden i Sveits. Den 3 411 m høge fjelltoppen er den høgste i Silvrettafjella, som er ein del av Dei rätiske Alpane. Piz Linard ligg mellom dalane *Val Lavinuoz* i aust og *Val Saglains* i vest. Begge dalane høyrer til nedslagsfeltet til elva Inn i Engadin-dalen.

Toppen vart kliven 1. august 1835 av geologen og naturforskaren Oswald Heer leia av Johann Madutz. Ei segn seier at ein mann som heitte Chounard etter mykje møye nådde toppen av Piz Linard i 1572, berande på ein stor gyllen kross. Krossen har aldri vorte funnen.

Normalruta til topps går opp sørveggen. Frå *Chamanna dal Linard* brukar ein 4-5 timar på turen. Denne ruta vert gått rett ofte om sommaren, då ein har eit vidt utsyn over fjellheimen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Piz Linard» frå Wikipedia på tysk, den 10. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Piz Linard på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Luftrøter hjå mangrovearten *Avicennia marina*.
**Luftrot** er ein type planterot som blir utvikla i lufta. Dei finst i mange ulike plantetypar, til dømes klatreplantar som eføy og giftsumak, epifyttar (plantar som gjerne veks på andre plantar) som banyan og tropiske orkidear, plantar som veks i tropiske kystsumper som mangrovar, og tempererte regnskogplantar som rata (*Metrosideros robusta*) og pohutukawa (*Metrosideros excelsa*).

Indisk banyantre med hengjande luftrøter i Kerala.
Luftrøter kan anten veksa nedover mot jorda, der dei veder eller forgreinar seg, eller ut i lufta, til dømes for å unngå vassmetta jord. Dei sistnemnde er dekte av ein fleirlaga epidermis, velamen, danna av døde og ofte luftfylte celler. Dei høvesvis stive celleveggane har ei mengd porer. Den vanlege oppfattinga er at velamen tener som absorpsjonsvev for vatn (ikkje vassdamp). Luftrøtene inneheld klorofyll, og grønfargen kjem tydeleg fram når vatn fortrenger lufta i velamen.

Kjelder
-------

* «luftrøtter» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Aerial root» frå Wikipedia på engelsk, den 10. desember 2017.*
I 2011 blei det oppretta ei flyforbodssone over Libya, handheva av USA og NATO i Operation Odyssey Dawn og Operation Unified Protector.
**Luftrom** eller **luftterritorium** er område i atmosfæren som ligg over land- og sjøterritoriet til ein stat. Omgrepet har utvikla seg i lag med luftfarten.

Ein skil mellom kontrollert luftrom, der ei flygekontrollteneste har oppsyn med lufttrafikken, og ukontrollert luftrom der ei slik teneste ikkje har kontroll, sjølv om ho kan ha ein rådgjevande funksjon.

Utstrekking
-----------

Internasjonale luftfartsavtalar slår fast at luftrommet til eit land er avgrensa av sjøterritoriet, 12 nautiske mil (22,2 km) frå kystlina til landet. Luftområde utanfor desse luftromma er rekna som fritt tilgjengelege, på linje med internasjonalt farvatn.

Avgrensing av luftrom i høgda er ikkje internasjonalt avtalt, sjølv om ein gjennom romrett har slått fast at rommet er fritt for alle. Dei lågaste forslaga er 30 km over havoverflata, det høgaste fly og varmluftsballongar flyg, medan det høgaste er rundt 160 km over havoverflata, det lågaste satellittar kan ha stabile banar på. Den internasjonale luft- og romfartsorganisasjonen Fédération Aéronautique Internationale reknar Kármánlinja på 100 km over havoverflata som skilje mellom luft- og romfart.

Regulering
----------

Statar har suverenitet over sitt luftterritorium, og kan nekta utanlandske flygingar adgang. Chicagokonvensjonen og IASTA slår likevel fast at kommersielle flygingar har fridom til å fly gjennom luftromma til land som har skrive under.

Luftrom blir delt inn i ulike klassar som blir nemnde med bokstavar frå A til G. Klasse A har strengast kontroll medan klasse G har minst.
I Noreg nytter ein klassane A, C, D og G der dei tre første er kontrollert luftrom og G er ukontrollert. Lufttrafikktenester deler også luftrom mellom seg i ulike ansvarsområde.

Luftrom kan stengjast av ulike grunnar, som fare for ulukke ved ulike naturtilhøve, terrorisme eller krig. I konfliksituasjonar kan det innførast flygeforbod mot visse flygingar i eit luftrom. Luftfartøy som bryt forbodet kan i nokre høve risikera å bli skotne ned.

Kjelder
-------


* «Luftterritoriet» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 10. januar 2015.
* «Forskrift om luftromsorganisering» (19.05.2009), Samferdselsdepartementet. 2009 hefte 5.
* Leraand, Dag. «Flyforbudssone» (23. mai 2013), *Store norske leksikon*.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |