recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Villingen-Schwenningen** |
| --- |
| Sentrum av VillingenSentrum av Villingen Sentrum av Villingen |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Villingen-Schwenningen | 

Villingen-Schwenningen is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Baden-Württemberg  Freiburg  Schwarzwald-Baar |
| Ordførar | Rupert Kubon (SPD) |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  165,47 km² |
| Innbyggjarar  - By (2012)   - folketettleik | 80 923   489/km² |
| Koordinatar | 48°04′0″N 8°28′0″E﻿Koordinatar: 48°04′0″N 8°28′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 758 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 78048–78056 |
| Telefon-retningsnummer | 07721, 07720, 07425, 07705 |
| Bilnummer | VS |
| **Heimeside:** www.villingen-schwenningen.de |

**Villingen-Schwenningen** er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg med om lag 80 000 innbyggjarar. Byen er den største i *landkreisen*  Schwarzwald-Baar. 

Villingen-Schwenningen ligg i austkanten av Schwarzwald ved elva Brigach, om lag 700 meter over havet. Kjelda til elva Neckar ligg i Schwenningen (Schwenninger Moos).

Historie
--------

I mellomalderen var Villingen ein austerriksk by. Under reformasjonen vart han verande katolsk. Villingen vart omleira av marsjal Tallard i 1704. Oberst Von Wilstorff forsvarte seg godt i dei utdaterte festningsverka og etter seks dagar måtte Tallar gje opp. 

Schwenningen var ein landsby fram til 1800-talet. I 1858 vart den første klokkefabrikken oppretta her, og frå den tida har urmakeri og presisjonsmekanikk vore ein viktig industri. 

Som ein del av reformene i Baden-Württemberg i 1972 vart Villingen og Schwenningen slått i saman, i lag med fleire andre omliggande landsbyar. Dei to halvdelane av byen heng derimot ikkje saman, og har mellom anna eit platå mellom seg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Villingen-Schwenningen» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Villingen-Schwenningen**

* Villingen-Schwenningen: Historie og bilete
* Omleiringa Villingen i 1702

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Sjøfartsdirektoratet** er ein norsk statleg etat under Nærings- og handelsdepartementet. Etaten har ansvar for sikkerheit for liv, helse, fartøy og miljø til sjøs. Den blei oppretta i 1903 som *Sjøfartskontoret*, med Magnus Andersen som første sjøfartsdirektør. 

Direktoratet sitt hovudkontor er plassert i Haugesund, der etaten har 200 tilsette. I tillegg har Sjøfartsdirektoratet 19 stasjonar langs heile norskekysten. Vel 300 personar er tilsett i direktoratet.

Internasjonalt arbeider Sjøfartsdirektoratet tett mot Den internasjonale skipsfartorganisasjonen (IMO - International Maritime Organization) for å samordne regelverk og for å få gjennomslag for norske krav med omsyn til bemanning og krav til sikkerheit ved konstruksjon og drift av fartøy.

Olav Akselsen tiltrod som sjøfartsdirektør i januar 2010.

Kjelder
-------

1. ↑  Sjøfartsdirektoratet si historie
2. ↑  Presentasjon av Sjøfartsdirektoratet
3. ↑  Talet på tilsette i følge Norsk samfunnsvitenskapelig datatjenestes forvaltningsdatabase

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
Elektrisk effekt vert overført via høgspentlinjer som desse.
**Elektrisk effekt** er mottatt eller avgjeve elektrisk energi per tidseining. Effekten vert målt i watt (W). Denne effekteininga er lik 1 joule per sekund.

Definisjon
----------

Elektrisk effekt, som med mekanisk effekt, er mengda arbeid som er utført, målt i watt, og representert med bokstaven *P*. Den elektriske effekten i watt produsert av ein elektrisk straum *I* med ei ladning *Q* coulomb kvart *t* sekund gjennom ein elektrisk potensialskilnad (spenning) på *V* er

{\displaystyle P={\text{arbeid utført per tidseining}}={\frac {QV}{t}}=IV\,}
der

*Q* er elektrisk ladning i coulomb
*t* er tid i sekund
*I* er elektrisk straum i ampere
*V* er elektrisk potensial eller spenning i volt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Electric power» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- Croft, Terrell; Summers, Wilford I. (1987). *American Electricians' Handbook* (11. utg.). New York: McGraw Hill. ISBN 0-07-013932-6. Arkivert frå originalen 17. juni 2006. Henta 21. august 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* U.S. Department of Energy: Electric Power

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
Eit individ, ein katt.
Eit **individ** (frå latin *individuum* som tyder 'udeleleg') er ein enkelt person eller ei enkelt organisme, dvs. ein unik og meir eller mindre autonom eining.
I det biologiske kompleksitetshierarkiet er individet eitt av dei viktigaste nivåa, som ligg mellom cella og populasjonen.
(Hjå eincella organismar er individet per definisjon det same som cella.)

Det er ikkje alltid eintydig å avgrense eit individ.
I dyrekoloniar som hjå sosiale insekt (t.d. bier, maur) kan enkeltorganismar ikkje overleve utan resten av samfunnet, men har likevel autark åtferd og vert difor rekna som enkelt individ.
I andre koloniar, som hjå mosdyr eller polyppar, kan enkeltorganismane i tillegg vere genetisk identiske og oppretthalde cellulære forbindingar mellom organismane, slik at dei utgjer fysiologiske eininga saman med naboane.
Her kan det vere nokså vilkårleg å avgrense enkelte individ.
Nokre av desse koloniane kan med rette reknast som superorganismar.
Det same gjeld for mange plantar som formeirer seg ved knoppskyting.
Her nyttar ein ofte nemninga *genet* (for genetisk avgrensa individ) og ramet (for fysiologisk avgrensa individ) for å unngå misforståingar. 

Hjå dei fleste dyr, inkludert menneske, oppstår det sjeldan slike vanskar. Einegga tvillingar er er genetisk identiske men heilt klart to ulike individ, fordi dei blir utsette for ulike miljøpåverkingar og kan handle uavhengig. 
Overgangen mellom siamesiske tvillingar og teratomar (svulstaktige dobbeltdanningar av organ) er derimot flytande.

Det er også umuleg å gje eit nøyaktig tidspunkt for når individualiteten byrjar *i tid*.
Spesielt i ovipare (levandefødande) artar som menneske blir fosteret gradvis levedyktig, og blir ikkje helt uavhengig før (ev. lenge) etter fødselen.

I filosofien nyttar ein individomgrepet i ei mykje vidare tyding, sjå partikulare.

Kjelder
-------

1. ↑  Tranøy, Knut Erik (20. februar 2018). «Individ». *Store norske leksikon*. Henta 16. august 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BBC Things

 |
***Universismen*** er namnet på eit påbyrja, men ufullført filosofisk bokverk av Vidkun Quisling.

Quisling hadde arbeidd med verket i over tretti år og let etter seg kring 800 sider tekst då han vart avretta i oktober 1945. Han hadde planlagt at verket skulle ha tre band, og det skulle omhandle ei mengd ulike tema.

I 2006 vart det gjeve ut ei redigert utgåve av manuskriptet på Juritzen Forlag. Utgåva var redigert av Arve Juritzen og Anne Kristin Strøm.

Professor Else M. Barth, som har forska på det filosofiske innhaldet i Quisling-manuskriptet og utgjeve boka *Gud, det er meg* om emnet, omtala Quislings ufullførte verk slik: «Ellers er han absolutt ikke original. Det meste av det han sier, har han lånt her og der og gjentar det i svulmende ordelag. Tittelen på boken *Gud, det er meg*, er et sitat.»

Referansar
----------

1. ↑  Vidkun Quisling (1887-1945). *Universismen* [utgåve ved Arve Juritzen og Anne-Kristin Strøm], Oslo 2006, Juritzen forlag. ISBN 978-82-997346-2-2 - ISBN 82-997346-2-2
2. ↑  Ingrid Brekke: «Quislings bok blir utgitt» publisert på aftenposten.no 8. september 2006

Litteratur
----------

* Else Margarete Barth. 1996. *Gud, det er meg* : *Vidkun Quisling som politisk filosof*. Oslo: Pax Forlag A/S. ISBN 82-530-1803-7
* Else Margarete Barth. 2003. *A Nazi interior* : *Quisling's hidden philosophy*  (revidert og utvida engelsk versjon av boka *Gud, det er meg*, utgjeve av Pax Forlag A/S Oslo i 1996). Frankfurt am Main: Lang. ISBN 3-631-50816-6 - ISBN 0-8204-6431-7
Nilmunnrugar (*Oreochromis niloticus*) er ein av fiskane kjende som tilapia.
**Tilapia** viser til ei rekkje ciklidar som stammar frå ferskvatn i Afrika.

*Tilapia* er også namnet på ei fiskeslekt, men omgrepet kan visa til mange fiskar utanfor denne slekta. Fiskane er kjenneteikna av ein høg og flattrykt kropp, lang ryggfinne, og ofte også ein svart flekk på bakdelen. Tilapia blir mykje brukt til matfisk, og er vanlege i fiskeoppdrett i Afrika, Asia og Sør-Amerika.

Historie
--------

Tilapia er kjent under fleire namn. «Tilapia» er ei latinisering av *thiape*, som betyr ‘fisk’ på tswana.

Tilapia var eit symbol på gjenføding i gammal egyptisk kunst, og var knytt til gudinna Hathor. Han blei òg sagt å følgja og verna solguden Ra på den daglege reisa hans over himmelen. Tilapia måla på veggene i gravkammer minnar om trylleformel 15 i *Dødeboka*, der den avdøde uttrykker håpet sitt om ein plass i solbåten: «Du ser tilapiaen i si [sanne] form i den turkise dammen», og «Eg ser tilapiaen i sin [sanne] natur leia den raske båten i vatna sine».

Tilapia var ein av tre hovudtypar av fisk som blei fiska i Genesaretsjøen i bibelsk tid. På den tida blei ho kalla *musht*, i våre dagar «sanktpetersfisk». Dette namnet er henta frå Matteusevangeliet 17:24-27, der apostelen Peter fangar ein fisk som har ein mynt i munnen. Evangeliet nemner likevel ikkje arten til fisken.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Vøllestad, Leif Asbjørn (21. desember 2021). «tilapia». *Store norske leksikon* (på norsk).
2. ↑  «The genus name Tilapia is a latinisation of the word thiape, which means fish in Tswana», sitert fra:
3. ↑  Gay Robin: *Women in ancient Egypt* (p. 188), British museum press, 1993, ISBN 0-7141-0956-8
4. ↑  «Arkivert kopi». Arkivert frå originalen 9. juli 2015. Henta 7. juli 2015.
5. ↑
6. ↑  De kom til Kapernaum, og de som krevde inn tempelskatten, gikk bort til Peter og spurte: «Betaler ikke mesteren deres skatt til tempelet?» «Jo», svarte Peter. Da han kom hjem, spurte Jesus før han rakk å si noe: «Simon, hva mener du om dette: Hvem er det jordens konger krever toll eller skatt av? Er det av barna sine eller av de fremmede?» «Av de fremmede», svarte han. Da sa Jesus: «Så går jo barna fri! Men for at vi ikke skal støte dem, så gå ned til sjøen og kast ut et snøre! Ta den første fisken du trekker opp, og når du åpner gapet på den, vil du finne en sølvmynt. Den skal du gi til dem for meg og deg.»

* *Denne artikkelen bygger på «Tilapia» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juli 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
To kvinnelege krigarar, av den kongelege familien etter krona på hovudet deira, deltar i eit sjøslag. Frå *Historia de Gentibus Septentrionalibus* av Olaus Magnus.
Alf drep dei to ormane som vaktar Alvilde. For å tirra dei brukar han eit blodig skinn over rustninga.
**Alf og Alvilde** er eit par i det fantasirike historieverket *Gesta Danorum* frå 1100-talet. Alf var son av den danske kongen Sigar, som var av gautisk opphav. Alvilde var dotter til kong Sivard av Gøtland.

Som ung skal Alvilde ha vore særs ærbar, og rommet hennar blei vakta av ein drake og ein ein orm. Kongen gav også ordre om at dei som prøvde å koma seg forbi dyra og feila skulle halshoggast og hovudet deira setjast på stake. Alf kom til staden, og drap begge dyra. Som løn skulle han få Alvilde til kone, men kongen sa at ho berre kunne bli gift med han om ho valde det sjølv. Mor til Alvilde råda henne imot Alf, og Alvilde flykta, kledd i mannsklede, saman med fleire andre jenter. Ho blei så teken til høvding av ei gruppe vikingar.

Alf og den skånske vennen hans Borgar leita i lag med dei danske krigarane sine etter Alvilde, og fann henne til slutt med flåten sin ved kysten av Sør-Finland. Etter ein kamp ombor på skipa blei hjelmen til Alfvilde slått av henne, og ho blei gjenkjend. Alf og Borgar gav mennene sine ordre om å slutte å slost, og Alf omfamna Alvilde i gled for å endeleg ha funne henne att. Ho bestemte seg då for å leggja av seg krigsdrakta si og følgja Alf til Danmark, der dei gifta seg.

Nokre år etter, i ein krig mot ein opprørsk dansk klan, blei både Alf og brørne hans og far deira kong Sigar drepne. Einast dottera til Alf og Alvilde, Gurid, hadde overlevd av den kongelege familien. Etter å ha vore dronning i ei stund, gifta Gurid seg med Halvdan, ein av sønene til Borga. Dei fekk ein son som heitte Harald, som blei den nye kongen av Danmark.

Kontekst
--------

  

Forteljinga i Gesta Danorum av Saxo Grammaticus bygger på dei gamle folkesogene eller songane han samla for arbeidet sitt. Etter detaljane i soga skal hendingane ha føregått på 400-talet.

I kulturen
----------

Det finst fleire seinare versjonar av historia i folkekulturen. Her blir Alfhild gjerne kalla Awilda. Andre stavemåtar er *Alwilda, Alvilda, Alvild, Alvilde, Alfhilda, Avilda, Alvida, Altilda* og *Ælfhild*.

Soga om Alf og Alvilde har òg inspirert italiensk opera:

*L'Amazzone Corsara, ovvero L'Alvilda, regina de Goti* av Carlo Pallavicino frå 1686, og *Alvilda regina de' Goti* av Antonio Vivaldi frå 1731.

Kjelder
-------

1. ↑  «Sigar – heimskringla.no», *heimskringla.no*, henta 1. november 2023
2. ↑  «Fra Sigar til Harald Hildetand – heimskringla.no», *heimskringla.no*, henta 1. november 2023
3. ↑  «The Danish History: Book Seven». Arkivert frå originalen August 5, 2017. Henta November 12, 2018.
4. ↑  Selfridge-Field, Eleanor (18 August 2018). *A New Chronology of Venetian Opera and Related Genres, 1660-1760*. Stanford University Press. ISBN 9780804744379 – via Google Books.

* *Denne artikkelen bygger på «Alf and Alfhild» frå Wikipedia på engelsk, den 1. november 2023.*
**The Internet Movie Database** (**IMDb**) er den eldste og sannsynlegvis største filmdatabasen på Internett. Den er kjent for å vere svært dekkjande, også med informasjon om ikkje-engelskspråklege filmar, lågbudsjettfilmar, TV-filmar og dataspel.

Soge
----

IMDb vart oppretta i 1990 som eit enkelt program for å søkje i lista over vanlege spørsmål (FAQ) for nyheitsgruppe `rec.arts.movies`. I 1993 var det mogleg å sende spørsmål til programmet via e-post, og året etter kunne også brukarane sende inn tillegg til databasen og det vart utvikla eit www-basert grensesnitt, noko som opna IMDb for den store brukarmassen. I byrjinga var IMDb ikkje-kommersiell, og brukte donert bandbredde og maskinvare. I 1996 vart det danna eit selskap i Storbritannia, *Internet Movie Database Ltd.* med eigendomsretten til databasen, og det kom reklame på nettstaden. I 1998 vart verksemda kjøpt opp av Amazon.com.

Kjelder
-------

1. ↑  rec.arts.movies på Google Groups

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
Koordinatar: 36°28′46.20″N 36°13′55.20″E﻿

**Belenpasset** (tyrkisk *Belen Geçidi*), òg kjend som **Den syriske porten**, er ein fjellovergang i Belen i provinsen Hatay sør i det sentrale Tyrkia. Det smale passet gjennom Nurfjella, er ein av dei viktigaste rutene frå kystregionen Cilicia til det indre av Syria. 

Passet er kanskje mest kjend som staden der Aleksander den store jaga styrkane til Darius III av Persia gjennom etter slaget ved Issus. I vestenden av passet står Jonasøyla, der profeten Jona visstnok ifylgje mytologien vart spytta ut av fisken som svelgde han. 

Den 28. juli 1832 fann det stad eit stort slag stad ved passet mellom Det osmanske riket og Egypt, der styrkane til Ibrahim Pasja av Egypt slo osmanarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Belen Pass» frå Wikipedia på engelsk, den 7. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* "Progress of the Baghdad Railway" in The Geographic Journal, Vol. 41, No. 3.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Utsnitt av persisk sverd i damaskusstål frå 1500-talet
**Damaskusstål** (damascenarstål) er nemningar på to ulike tilarbeidingsprosessar og stållegeringar for bruk i sverd, knivar og andre blankvåpen.

Det opphavlege damaskusstålet som vart framstilt og omsett i Austen blei brukt i vidgjetne damaskussverd som blei smidde i området rundt Damaskus i noverande Syria i perioden frå 500-talet til 1700-talet. Desse sverda var legendariske på grunn av styrken og skarpleiken sin. Historiske tekster seier at eit fallande tynt silkestykke ville delast av egga og at sverdet kunne bøyast 90 gradar utan å brekka eller bli verande skeivt.
Difor kunne sverda splitta andre sverd og til og med stein utan å bli øydelagde eller sløve. Sjølv om desse legendene er overdrivne var sverda klart overlegne samtidige blankvåpen frå andre område som til dømes blei brukte av krossfararane. Damaskussverd har ei karakteristisk mønstra overflate som liknar krusinger på vatn.

Knivblad med damaskert stål
Damaskusstål eller *damaskert stål* er òg brukt som nemning på *mønstersmidd* knivstål (engelsk *pattern welded*), som er ein vanleg metode for framstilling av stålemne til knivar og sverd. Denne framstillingsmåten har vore brukt frå romertida, og b;eo vanleg i mellomalderen. Her legg ein vekselvis hardt (karbonrikt) og blautt stål saman i ein pakke og smisveisar dei saman. Pakken blir bretta og smidt ut i fleire omgangar slik at det ferdige emnet inneheld titals tynne lag med vekselvis blautt og hardt stål som gjev skarpleik og fleksibilitet. Spesielt når sverdet eller kniven blir syrebehandla trer det fram eit overflatemønster som kan minna om det eigentlege damaskusstålet, og på grunn av legendene blei dette marknadsført med same nemning. Desse to prosessane er likevel ikkje nærskylde. Mønstersmidd stål var vanleg i gode sverd frå europeisk mellomalder, norrøne vikingsverd, og katanaer (japanske samuraisverd). Det bir framleis brukt for fine blankvåpen. Overflata på mønstersmidd stål blir ofte bølgjeaktig meir enn krusete som på det eigentlege damaskusstålet, men her finst det òg gode etterligninger.

Kjelder
-------

1. ↑  «damascenerstål» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  John Verhoeven og Alfred Pendray (1998). «The Mystery of the Damascus Sword» (PDF). *Muse* (Vol 2, Number 2): 35-43. Arkivert frå originalen (PDF) 2. april 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Damaskusstål» frå Wikipedia på bokmål, den 24. februar 2019.*
Koordinatar: 67°6′S 67°37′W﻿

**Hansen Island** er ei øy som ligg like nord for The Gullet, inst i Hanusse Bay, utanfor vestkysten av Graham Land i Antarktis. Ho vart først kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition (BGLE) under Rymill, som nytta det provisoriske namnet «North Island». Øya vart kartlagd på ny i 1948 av Falkland Islands Dependencies Survey, og fekk det nye namnet i 1954 av UK Antarctic Place-Names Committee etter Leganger H. Hansen, manager ved Christian Salvesen sin kvalstasjon i Leith Harbor på Sør-Georgia, 1916–37, og som assisterte BGLE, 1934–37.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Hansen Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Hansen Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Himalayaskjeggfugl** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Underfamilie:** | **Himalayaskjeggfugl** Megalaiminae |

**Himalayaskjeggfugl** (*Psilopogon virens*) er ein asiaskjeggfugl som høyrer heime på det indiske subkontinentet og i Søraust-Asia, der han lever i skogshabitet i opp til 3000 meters høgde. 

Himalayaskjeggfuglen er medlem av asiaskjeggfuglfamilien, som er ei systergruppe av alle andre skjeggfuglar i Afrika og i «den nye verda», og av tukanar, alt innanfor den biologiske ordenen spettefuglar.

Skildring
---------

Himalayaskjeggfugl har blått hovud, stort gult nebb, brun og grønnstripet kroppsider og buk; raud undergump. Øvre rygg har ei djup brunferge, elles er fjørdrakta i stor grad i klår grønfarge. Dette er den største skjeggfuglarten med ei kroppslengd på 32–35 cm og ei vekt på 192–295 gram.

Himalayaskjeggfuglar hekkar i dei lågare til middels høgder av Himalaya, som strekkjer seg over Nord-India, Nepal og Bhutan, Bangladesh; og dessutan i delar av Søraust-Asia, så langt sør som norvestlege Thailand, nordlege Laos og Vietnam. Arten er utbreidd i store delar av sørlege og sentrale Kina, så langt aust som Hong Kong and Zhejiang.

Hekkesesongen strekker seg frå april til juli. Dei byggjer vanlegvis reir i eit holt tre. Både hannar og hoer tek seg av ungane. Kosthaldet består hovudsakleg av frukt og insekt.

 
Frå 2001 har Verdas naturvernunion, IUCN, kategorisert arten som livskraftig, LC, grunn av det vide utbreiingsområdet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Great barbet» frå Wikipedia på engelsk, den 26. november 2023*

Referansar

1. ↑  Ericson, P. G. P. (2012). «Evolution of terrestrial birds in three continents: biogeography and parallel radiations». *Journal of Biogeography* **39** (5): 813–824. doi:10.1111/j.1365-2699.2011.02650.x.
2. 1 2 3  Krishnan, A. (2023). *Great Barbet (Psilopogon virens), version 2.0*. In Birds of the World (N. D. Sly, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.
3. 1 2  BirdLife International (2018). «*Psilopogon virens*». *IUCN Red List of Threatened Species* **2018**: e.T22681591A130043742. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22681591A130043742.en. Henta 26. november 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Himalayaskjeggfugl**
**Les Hite** (13 februar 1903 - 6 februar 1962)  var ein amerikansk jazzbandleiar.

Liv og virke
------------

Hite var fødd i DuQuoin i Illinois i USA. Han studerte ved University of Illinois, og spelte saksofon med familiemedlemmar i eit band på 1920-talet. Etter dette spelte han med Detroit Shannon og deretter Helen Dewey Show, men då gruppa plutseleg blei oppløyst, flytta han til Los Angeles. Der spelte han med The Spikes Brothers Orchestra, Mutt Carey, Curtis Mosby og Paul Howard. Han blei leiar for bandet til Howard i 1930, og spelte på Cotton Club i Los Angeles i fleire år, mellom anna i lag med Louis Armstrong og Fats Waller. Dei utførte òg fleire innspelinga for filmar, og dukka no og då opp framfor kameraet.

Storbandet til Hites, Sebastian's Cotton Club Orchestra, spelte hovudsakleg i Los Angeles, men drog òg av og til på turné. Musikarar som spelte i bandet var mellom anna Lionel Hampton, Marshal Royal, George Orendorff, Lawrence Brown, Britt Woodman, Joe Wilder, T-Bone Walker, Marvin Johnson og Dizzy Gillespie.  Hite gjorde sjeldan innspelingar, og av denne grunnen er mange av detaljane kring livet og virket hans dårleg dokumentert. Dei einaste innspelingssesjonane hans er 14 nummer mellom 1940 og 1942.

Hite døydde på St. John's Hospital i Santa Monica California, ei veke før han fylte 59. Han skal ha hatt eit hjarteåtak.

1. 1 2 3 4 5  Colin Larkin, red. (1992). *The Guinness Encyclopedia of Popular Music* (First utg.). Guinness Publishing. s. 1156. ISBN 0-85112-939-0.
2. ↑  "New Appomattox Country Club to Open Labor Day", The California Eagle, 29 August 1930
3. ↑  Cox, Bette Yarbrough. (1996). *Central Avenue--its rise and fall, 1890-c. 1955 : including the musical renaissance of Black Los Angeles*. Los Angeles: BEEM Publications. ISBN 0965078302. OCLC 35673638.
**University of Queensland** (UQ) er eit universitet med hovudsete i Brisbane i Australia og er det eldste universitetet i delstaten Queensland. UQ er medlem av Australias «Group of Eight»-universitet og dessutan medlem av den internasjonale Universitas 21-organisasjonen.

Universitetet blei skipa 10. desember 1909. I 1930 kjøpte ein området St. Lucia ved Brisbaneelva og etablerte hovudsetet der. Det opphavlege universitetsområdet i sentrum av Brisbane er no eit universitetsområde for Queensland University of Technology. I tillegg til å ha tilhald i Brisbane, har UQ òg etablert seg andre stadar. Dette er UQ Ipswich og UQ Gatton.

Koronavirus-vaksinearbeid
-------------------------

Den 7. september 2020 inngjekk universitetet og CSL Limited ein samarbeidsavtale med dei australske styresmaktene om sin koronavirus-vaksinekandidat V451.

Kjelder
-------

1. ↑  «CSL to manufacture and supply University of Queensland and Oxford University vaccine candidates for Australia». *www.csl.com* (på engelsk). 7. september 2020. Henta 7. september 2020.
2. ↑  «Australia secures onshore manufacturing agreements for two COVID-19 vaccines | Prime Minister of Australia». *www.pm.gov.au*. 7. september 2020. Arkivert frå originalen 7. september 2020. Henta 7. september 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «University of Queensland» frå Wikipedia på bokmål, den 6. desember 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **University of Queensland**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
|  |
| --- |
| 
 |
|  |

**Slaget ved Jumonville Glen**, òg kjend som **Jumonville-saka**, var det første slaget i den franske og indianske krigen, utkjempa 28. mai 1754 nær dagens Uniontown i Pennsylvania. George Washington hadde vorte send til Ohio Country, eit område som både britiske og franske kolonistar kjempa om, som ein britisk utsending i desember 1753, for å fortelje franskmennene, som bygde fort i området, om å forlate området. Dei franske offiserane sa høfleg i frå til Washington at dei ikkje var nøydde til gjere som han sa og at dei meinte å verte verande, sidan brevet ikkje hadde vorte adressert til generalen eller guvernøren deira som var ansvarleg. 

Bilete av slagstaden i 2007.
Washington reiste attende til Virginia og informerte guvernør Robert Dinwiddie om at franskmennene nekta å forlate området. Guvernøren samla førti mann under kaptein William Trent i mars 1754 og sende dei til området der elvane Allegheny og Monongahela renn saman, for å byggje eit fort. Franskmennene sende tusen mann for å drive bort britane og byggje ferdig fortet dei hadde starta på. Fortet fekk namnet Fort Duquesne. Mot slutten av april 1754, reiste Washington med 120 militssoldatar attende til Ohiodalen. Claude-Pierre Pécaudy de Contrecoeur sende Joseph Coulon de Jumonville med 30 mann for å stadfeste at Washington hadde invadert fransk territorium. Jumonville og mennene hans forlet Fort Duquesne den 23. mai. Morgonen den 28. mai gjekk Washington til åtak mot dei sovande soldatane med bajonettar, for å ikkje vekke dei. Britane tok livet av 10 soldatar og fanga 21. Jumonville, som var skadd, vart drepen medan han las opp eit krav til Washington. Denne treffinga var starten på striden som etter kvart utvikla seg til sjuårskrigen i 1756.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Battle of Jumonville Glen» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juni 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Lengel, Edward (2005). *General George Washington*. New York: Random House Trade Paperbacks.
* Fowler, William M (2005). *Empires at war: The French og Indian War og the Struggle for North America 1754-1763*. New York: Walker & Company. ISBN 0-8027-1411-0.
* Dinwiddie, Robert (1971). *The Official Records of Robert Dinwiddie*. New York: AMS Press.
* Lacoursière, Jacques (1983). *Nos racines, l'histoire vivante des Canadiens*. Montreal: Livre-Loisir Ltée.

### Referansar

1. 1 2  Lengel s.37
2. ↑  Lengel s.36
3. ↑  Lengel s.38
***Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok*** eller ***Norsk ordbok; med 1000 illustrasjoner; riksmål og moderat bokmål*** er ei ordbok over riksmål og moderat bokmål. Ordboka vert redigert av Tor Guttu og utgjeven av Kunnskapsforlaget.

Fyrsteutgåva vart utgjeven i 1991 under tittelen *Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok* med undertittelen *moderat bokmål og riksmål*, i same format som Store Norske Leksikon. I 1993 vart den utgjeven under tittelen *Norsk illustrert ordbok*. I 1998 fekk den tittelen *Norsk ordbok*, med *riksmål og moderat bokmål* og *med 1000 illustrasjoner* som undertitlar. I 2005 vart ordboka gjeven ut i nye utgåver både under tittelen *Norsk ordbok* og *Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok*. 2005-utgåva av *Norsk ordbok* er på 1350 sider og har meir enn 81 000 oppslagsord.

Ordboka er ei vidareføring av *Riksmålsordboken* frå 1977, ei bok av dictionary-typen som var den fyrste i sitt slag i Noreg, og vart gjeve ut av Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur og Kunnskapsforlaget med Tor Guttu, Kåre Skadberg og Inge Wettergreen-Jensen som redaktørar.

Norsk ordbok er tilgjengeleg på Kunnskapsforlagets nettstad Ordnett.

Bibliografi
-----------

* *Riksmålsordboken*, Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur og Kunnskapsforlaget, 1977, redaktørar Tor Guttu, Kåre Skadberg, Inge Wettergreen-Jensen, 814 s. utgjeven i fleire opplag
* *Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok; moderat bokmål og riksmål*, Kunnskapsforlaget, 1991, redaktør Tor Guttu, 692 s.
* *Norsk illustrert ordbok; moderat bokmål og riksmål*, Kunnskapsforlaget, 1993, redaktør Tor Guttu, 1009 s.
* *Norsk ordbok; riksmål og moderat bokmål; med 1000 illustrasjoner*, Kunnskapsforlaget, 1998, redaktør Tor Guttu, 1009 s.
* *Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok; riksmål og moderat bokmål* (omslagstittel *Store norske ordbok*), Kunnskapsforlaget, 2005, redaktør Tor Guttu, 872 s.
* *Norsk ordbok; med 1000 illustrasjoner; riksmål og moderat bokmål*, Kunnskapsforlaget, 2005, redaktør Tor Guttu, 1350 s.

Sjå òg
------

* Norsk ordbok (fleirtyding)
GUM i Moskva
Innsida av GUM i Moskva
**GUM**, *Gosudarstvennij universalnij magazin*, (russisk ГУМ, Государственный универсальный магазин) er namn på store varehus eller kjøpesenter i mange byar i Russland. Det mest kjende av dei ligg ved Den raude plassen i Moskva. Før 1920-åra var varehuset kjend som «Dei høgare handelsrekkjer».

GUM i Moskva
------------

Det har vore handel på denne staden sidan 1600-talet. Den noverande bygningen vart ført opp mellom 1890 og 1893 av Aleksander Pomerantsev og Vladimir Sjukhov, og erstatta ein tidlegare bygning frå byrjinga av 1800-talet. Etter den russiske revolusjone i 1917 vart verksemda, som på dette tidspunktet omfatta om lag 1200 butikkar, nasjonalisert. Frå 1928 vart lokala nytta som kontorlokal av ein komité med ansvar for den første femårsplanen til Josef Stalin. I 1932 låg hustrua til Stalin, Nadezjda, på lit-de-parade i bygningen etter sjølvmordet hennar. 

I 1953 gjennomgjekk bygningen ei omfattande renovering og vart igjen eit varehus. Etter at Sovjetunionen fall vart GUM privatisert og eigarskapet gjekk kjøpesenterkjeda Perekrjostok. Sidan mai 2005 har halvparten av kjøpesenteret vore eigd av firmaet Bosco di Ciliegi.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Origins of Modernism in Russian Architecture
* Vladimir Sjukhov
* GUM Arkivert 2020-12-09 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «GUM» frå Wikipedia på dansk, den 6. november 2008.*

Koordinatar: 55°45′17″N 37°37′17″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°55′N 10°40′E﻿

Bestumkilen med småbåthamna, sett frå bysida. I bakgrunnen ser ein Bygdøy.
**Bestumkilen** er bukta nordvest for Bygdøy i Oslo, i nordaustleg lei inn frå Lysakerfjorden i Indre Oslofjord, frå øya Killingen ved Bygdøys nordvestre hjørne og inn til Skøyen. Bukta har namn etter Bestum på nordsida av bukta, som opphavleg var eit gardsnamn, no namnet på stroket. Tidlegare vart Bestumkilen og Frognerkilen kalla Ladegaardsfjordene. Inst i bukta munnar Hoffselva ut.

Det inste punktet i Bestumkilen er samtidig det nordlegaste punktet i Oslofjorden, og såleis den endelege enden på fjorden. Det låge eidet i nord mellom Frognerkilen og Bestumkilen var samanhengjande sjø fram til mellomalderen. Det blei ikkje lagt veg til Bygdøy før landhevinga hadde gjort dette til tørt land ein gong på 1600-talet. Ein har vurdert kanalsamband mellom dei to buktene både i 1928 og 1937.

På 1920-tallet blei Bestumkilen brukt som landingsplass og hamn for sjøfly.

Bestumkilen er elles i stor grad nytta til lystbåhamn. Her er også anna aktivitet knytt til sjøen, mellom dei Bestumkilen Roklubb med sitt klubbhus.

Sjølv om området ligg inst i Oslofjorden, er det frå tid til annan blitt sett ulike småkvalar her. I oktober 2006 blei det observert springerdelfin her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bestumkilen» frå Wikipedia på bokmål, den 9. juli 2017.*

1. ↑  Oslo byleksikon, side 75
2. ↑  Bygdønett om veien til Bygdøy[*daud lenkje*]
3. ↑  «Bestum historie - Bestumkilen». Bestum Vel. Arkivert frå originalen 1. april 2015. Henta 1. april 2015.
4. ↑  «Delfinfint». *Aftenposten*. 15. oktober 2006. Arkivert frå originalen 23. oktober 2006.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Levká Óri** (gresk Λευκά Όρη, tyder «Kvite fjell») er eit fjell vest på Kreta i Hellas. Dei kvite fjella eller Levká Óri utgjer ein god del av dei sentrale områda vest på Kreta og dominerer landskapet der. Dei består av kalkstein og vert kalla Dei kvite fjella fordi dei er dekte av snø til langt ut på våren.

Den høgaste toppen er Pakhnes på 2 453 moh og det er over 30 toppar som er høgare enn 2 000 meter. Dei kvite fjella har om lag 50 raviner, det mest kjende er Samariáravinen. Eit anna geografisk trekk med fjellet er platået Omalós, som er eit rundt platå omringa av fjell i ei høgd på om lag 1 100 meter.

Levká Óri er det nest høgaste fjellet på Kreta (etter Idi eller Psilorítis) og det tiande høgaste i Hellas.

Sentrale og sørlege delar av Levká Óri ligg i ei høgd på 1 800 meter og over dette har ein i praksis eit månelandskap, kalla ein høg ørken, som er unik for den nordlege halvkula.

Levká Óri har ei rik historie sidan opprørarar har gøymd seg under dei greske krigane mot venetianarane og tyrkarane, i tillegg til under den tyske okkupasjonen i 1941-1945.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Lefka Ori frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Salzgitter** er ein by søraust i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 105 000 innbyggjarar. Byen ligg mellom Hildesheim og Braunschweig. I lag med Wolfsburg og Braunschweig, er Salzgitter ein av sju *Oberzentren* i Niedersachsen (eit slags storbyområde). Arealet til byen er eit av dei største i Tyskland. 

Byen er forbunde til Mittellandkanal og Elbe-Seitenkanal via elva Innerste. Dei næraste byane er Braunschweig, 23 km nordaust og Hannover, 51 km nordvest. 

Byen vart grunnlagd i 1942, og i lag med Wolfsburg, Leverkusen og Eisenhüttenstadt, er Salzgitter derfor ein av få byar i Tyskland som vart grunnlagd på 1900-talet.

Historie
--------

Salzgitter har sitt opphav på byrjinga av 1300-talet rundt saltkjelder nær landsbyen Verpstedt (seinare Vöppstedt). Namnet utvikla seg frå nabolandsbyen Gitter (som i dag er ein landsby) og vart først nemnd i 1347. Etter 200 år med saltverk ved forskjellige kjelder fekk bøndene i området som i dag er Salzgitter byrettar, men mista rettane då byen kom inn under Hertugdømet Braunschweig-Lüneburg på byrjinga av 1500-talet. Då han vart overført til Preussen i 1803 fekk Salzgitter igjen byrettar, men i 1815 vart dei igjen fjerna då han vart ein del av Kongedømet Hannover.

I 1830 vart det oppretta eit saltbad i Salzgitter. 

Etter at Kongedømet Hannover vart ein del av Preussen i 1866, vart Salzgitter ein kommune i Preussen, som fekk byrettar igjen i 1929. Før dette hadde Vorsalz og Liebenhall vorte innlemma (1926, 1928). I 1936 vart Kniestedt innlemma, og i 1938 tettstaden Gitter. Frå 1942 hadde den unge byen fått 29 bydelar. 1. april 1942, vart den kreisfrie byen Watenstedt-Salzgitter (omdøypt til Salzgitter i 1951) danna ved at ein slo saman landkreisane Goslar og Wolfenbüttel med byen Salzgitter. 

I 1937 byrja ein gruvedrift etter jernmalm og eit jernverk vart bygd. I oktober 1942 vart ein underavdeling av Neuengamme konsentrasjonsleir oppretta for å gje slavearbeidarar til jernverka.  Denne store leiren hadde 2 800 fangar. Det var tre konsentrasjonsleirar i Salzgitter under krigen, og byen vart hardt råka av amerikanske og britiske bombetokt. Etter krigen vart Braunschweig med Salzgitter ein del av delstaten Niedersachsen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Salzgitter**

Kjelder
-------

1. ↑  United States Holocaust Memorial Museum, *Holocaust Encyclopedia.* Neuengamme.

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Salzgitter frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Perejiløya ligg midt i bilete, like utanfor kysten
**Perejiløya** (spansk **Isla Perejil** - «Persilleøya», arabisk **Leila**, **Laila** (ليلى)) er ei lita klippe i Gibraltarsundet. Suvereniteten over øya er omstridd mellom Spania og Marokko. Ho var åstad for ei væpna konflikt mellom dei to landa i 2002.

Øya ligg 250 meter utanfor kysten av Marokko, 8 km frå den spanske byen Ceuta og 13,5 km frå fastlandet i Spania. Øya er 480 x 480 meter, med eit areal på 15 ha eller 0,15 km². Ho har ei høgd på 74 meter over havet.

Historie
--------

Øya vart nytta av lokale berbarar for buskapen sin. I 1415 tok Portugal herredøme over øya i lag med Ceuta frå Kongedømet Fez. I 1580 kom Portugal inn under den spanske kongen. Då Den iberiske unionen enda i 1640 vart Ceuta verande under Spania.

Det er i dag strid mellom Marokko og Spania om herredøme over øya. I 2002 sette marokkanske soldatar opp ei base på øya. Dei marokkanske styresmaktene forklarte dette med at dei skulle overvake ulovleg innvandring, noko spanjolane ikkje godtok sidan det elles var lite samhandling mellom dei to landa på dette området. Etter protestar frå dei spanske styresmaktene, leia av José María Aznar, vart soldatane erstatta av marokkoanske kadettar som sette opp ein fast base på øya. Dette gjorde forholdet mellom Spania og Marokko ytterlegare anstrengt.

Morgonen 18. juli 2002 sette Spania i gang Operasjon Romeo-Sierra, eit militært forsøk på å ta over øya. Dei spanske soldatane klarte oppgåva og dei marokkanske kadettane vart fjerna frå øya utan motstand. Operasjonen vart utført i samhandling med den spanske marinen og det spanske luftforsvaret. Dei fanga marokkanarane vart frakta med helikopter til hovudkvarret til Guardia Civil i Ceuta og frå der frakta til den marokkanske grensa. Same dag vart medlemmer i den spanske legionen sett ut på øya. Dei vart verande fram til forhandlingar leia av Colin Powell frå USA førte til status quo ante, slik situasjonen hadde vore før dei marokkanske styrkane gjekk i lande på øya. Øya er i dag igjen folketom.

Suverenitet
-----------

Isla Perejil har ikkje permanent folkesetnad. Dei marokkanske styresmaktene er uroa over at smuglarar og terroristar, i tillegg til ulovlege innvandrarar, skal nytta øya. Øya vert nøye overvaka frå begge sider for å oppretthalde status quo og øya er i praksis eit ingenmannsland.

Marokko har òg gjort krav på dei spanske byane Ceuta og Melilla i lag med fleire små øyar utanfor kysten av Marokko.

* Isla Perejil i forhold til Ceuta.Isla Perejil i forhold til Ceuta.
* Spanske område i Nord-Afrika.Spanske område i Nord-Afrika.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Isla Perejil på Google Maps

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Perejil Island» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mai 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNE
* GeoNames

 |
**Wolfenbüttel** er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 55 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Oker om lag 13 km sør for Braunschweig. Han er administrasjonsstad for *landkreisen* Wolfenbüttel og bispsesete for den lutherske statskyrkja i Braunschweig. Han er òg den sørlegaste av 172 byar i Nord-Tyskland som har eit namn som endar med *büttel*, som tyder «bustad».

Historie
--------

Det er ikkje kjend kortid Wolfenbüttel vart grunnlagd, men han vart først nemnd i 1118 som *Wulferisbutle*. Dei første busetnadane låg sannsynlegvis på ei lita øy i Oker. 

Wolfenbüttel vart residens for hertugen av Braunschweig i 1432. Dei neste tre hundreåra voks byen og vart eit senter for kunst, og personar som Michael Praetorius, Gottfried Leibniz og Gotthold Ephraim Lessing budde her. Hertughoffet flytta etter kvart tilbake til Braunschweig i 1753 og Wolfenbüttel vart mindre viktig. 

Slaget ved Wolfenbüttel under trettiårskrigen vart utkjempa her i juni 1641, då svenskane under Carl Gustaf Wrangel og Hans Christoff von Königsmarck slo austerrikarane under Erkehertug Leopold av Habsburg.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Wolfenbüttel**

Kjelder
-------

* Grunow, Heinz and Wessel, Wolfgang. *Wolfenbüttel: ein Bildband*. Grenzland-Verlag Rock & Co. Wolfenbüttel. 1977

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Wolfenbüttel frå Engelsk Wikipedia .*

Referansar
----------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
Kart over Bačka-området
**Bačka** (serbisk *Бачка*, ungarsk *Bácska*, kroatisk *Bačka*, slovakisk *Báčka*, ruthensk *Бачка*, tysk *Batschka*) er eit område på Den pannoniske sletta mellom elvane Donau og Tisa. Området er delt mellom Serbia og Ungarn, med ei lita lomme langs den venstre breidda av Donau som høyrer til Kroatia, men som har vore under serbisk kontroll sidan 1991. 

Det meste av dette området dannar Vojvodina-regionen i Serbia. Novi Sad, hovudstaden i Vojvodina, ligg ved grensa mellom Bačka og Syrmia. I følgje ei folketeljing i 2002 i Serbia består folkesetnaden i Bačka av: serbarar (54,74 %), ungararar (21,70 %), i tillegg til slovakarar, kroatar, bunjevci, šokci, ruthinarar, montenegrinarar, jugoslavarar, sigøynarar og tyskarar. Det totale folketalet i den serbiske delen av Bačka er 1 022 524 (2002). Den mindre nordlege delen av Bačka ligg no i Bács-Kiskun fylke i Ungarn.

Historie
--------

Gjennom historia har Bačka vore ein del av Dakia, Hunarriket, Avar-khanatet, Gepid kongedømet, Det første bulgarske riket, Kongedømet Ungarn, Det osmanske riket, Habsburgmonarkiet, Keisardømet Austerriket, Austerrike-Ungarn, Kongedømet av serbarar, kroatar og slovenarar, Kongedømet Jugoslavia, Jugoslavia, Den føderale republikken Jugoslavia, Serbia og Montenegro, og sidan 2006 har det vore ein del av Serbia. Den mindre nordlege delen av har vore ein del av Ungarn sidan 1920. 

Namnet Bačka har slavisk opphav, det det tyder land som høyrer til byen Bač. Ungararane har òg teke dette slaviske namnet for området. Menneske har halde seg i området i over 4000 år, sidan neolittisk tid. Dei tidlegaste historiske innbyggjarane i området var sannsynlegvis illyriske stammer.

Galleri
-------

* SuboticaSubotica
* SrbobranSrbobran
* Donau-Tisa-Donau-kanalen nær landsbyen Rumenka, nær Novi SadDonau-Tisa-Donau-kanalen nær landsbyen Rumenka, nær Novi Sad
* TitelTitel

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bačka» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mars 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* backabanat.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC

 |
**Det Norske Institutt i Athen for klassiske studier, arkeologi og kulturhistorie** i Aten i Hellas er skipa 8. mai 1989 av Norges Universitetsråd, og vert finansiert og drive i fellesskap av Universitetet i Oslo, Universitetet i Bergen, Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet i Trondheim og UiT Noregs arktiske universitet i Tromsø. Instituttet har som føremål å drive forsking, publisering og formidling for dei norske universitetsmiljøa i den antikke greske kulturen, soga, arkeologien og det greske språket, men har òg som oppgåve å forske i det moderne kulturlivet i Hellas. I samarbeid med den norske ambassaden i Aten skal instituttet arbeide for auka kulturell kontakt mellom Noreg og Hellas.

Instituttet skal leggje tilhøva til rette for vitskapleg diskusjon, utdanning og utveksling, og står òg for arkeologiske granskingar og utgravingar i Hellas etter løyve frå dei lokale styresmaktene.

Andre tilsvarande institusjonar i Aten
--------------------------------------

American School of Classical Studies at Athens, Australian Archaeological Institute at Athens, Belgische School te Athene, British School at Athens, Canadian Institute in Greece, Det Danske Institut i Athen, Deutsches Archäologisches Institut Athen, École française d’Athènes, Georgisches Institut in Athen, Irish Institute of Hellenic Studies at Athens, Nederlands Instituut in Athene, Österreichisches Archäologisches Institut Athen, Schweizerische Archäologische Schule in Griechenland, Scuola Archeologica Italiana di Atene, Suomen Ateenan-instituutti, Svenska institutet i Athen.

Bakgrunnsstoff
--------------

Internettsidene til Det Norske Institutt i Athen for klassiske studier, arkeologi og kulturhistorie.
**Hot Eyes**, i Danmark kjend som **Kirsten og Søren**, var ein dansk popduo som bestod av Kirsten Siggaard Andersen og Søren Bundgaard. Kirsten og Søren deltok i Dansk Melodi Grand Prix fem gongar i 1980-åra, og har representert Danmark i Eurovision Song Contest tre gongar: 1984, 1985 og 1988.

Duoen byrja sitt samarbeid i byrjinga av 1970-åra, då bandet Pussycats tok Siggaard opp som medlem. Bandet skifta namn til Hokus Pokus, og seinare til Sir Henry and his Butlers. Bandet deltok i Dansk Melodi Grand Prix i 1983 med melodien «Og livet går». Seinare forlot Søren Bundgaard Sir Henry and his Butlers for å fortsetje samarbeidet med Kirsten Siggaard.

Eurovision Song Contest
-----------------------

I 1984 representerte Hot Eyes Danmark i Eurovision Song Contest med poplåten «Det' lige det». Melodien kom på fjerdeplass, den beste plasseringa til Danmark sidan sigeren i 1963. Siggaard var gravid med sin fyrste son då ho opptredde i finalen.

I 1985 følgde duoen opp med «Sku' du spørg' fra no'en», der den ni år gamle dottera til Bundgaard, Lea, hadde ei sentral rolle under framføringa av låten. Då Hot Eyes representerte Danmark for tredje gang i Eurovision Song Contest i 1988, var Siggaard 8 måneder og 29 dager på veg med sin andre son, som blei fødd tre veker etter tevlinga. Duoen kom på tredjeplass, som var den nest beste plasseringa til Danmark til då.

| År | Melodi | Poeng | Plassering |
| --- | --- | --- | --- |
|  1984 | «Det' lige det» | 101 | 4 |
|  1985 | «Sku' du spørg' fra no'en» | 41 | 11 |
|  1988 | «Ka' du se hva' jeg sa'» | 92 | 3 |

I tillegg deltok Hot Eyes i Dansk Melodi Grand Prix i 1986 med «Sig det som det er», og i 1987 med «Farvel og tak».

Hot Eyes blei offisielt oppløyst i 1990, men allerie etter ein turné i 1989 blei samarbeidet mellom duoen avslutta.

Diskografi
----------

Musikkalbum gjevne ut av Hot Eyes:

* 1984: *Hot Eyes*, gjeve ut på EMI.
* 1985: *Sku' du spørg' fra no'en*, gjeve ut på EMI.
* 1988: *3*, gjeve ut på EMI.
* 1988: *Ka' du se hva' jeg sa'*, gjeve ut på Harlekin.

Referansar
----------

1. ↑  Bregning.it, Hokus Pokus. Besøkt 20. august 2014. (da)
2. ↑  Eurovision-fr.net, Finale nationale Eurovision Danemark 1983. Besøkt 20. august. 2014.
3. 1 2 3  Eurovision.tv, Denmark. Besøkt 20. august 2014.
4. ↑  The Diggiloo Trush, Denmark - 1985. Besøkt 20. august 2014.
5. ↑  Jostein Pedersen, *Historien om Melodi grand prix*. Bladkompaniet, Oslo 1996. Side 74.
6. ↑  DR.dk, Dansk Melodi Grand Prix 1957-2013. Besøkt 20. august 2014. (da)
7. ↑  Søk i danskefilm.dk. Søren Bundgaard. Besøkt 20. august 2014. (da)
8. ↑  Discogs.com, Kirsten & Søren. Besøkt 20. august 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Hot Eyes» frå Wikipedia på bokmål, den 23. desember 2023.*