recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Overformynderiet** har som oppgåve å vareta umyndige - mindreårige og umyndiggjorde - sine interesser, særleg på det økonomiske området. Dei syter for oppnemning av verje og hjelpeverje og fører tilsyn med desse. Overformynderiet forvaltar midlar for dei umyndige, og fører kontroll i dei tilfella der verje eller hjelpeverje forvaltar midlar. Overformynderiet fattar vedtak i ein del viktige saker, så som om ein umyndig skal selje fast eigedom, bruke eller fråfalle odelsrett. 

Det er eit overformynderi i kvar kommune. Oppgåvene til overformynderiet blir regulert av verjemålslova. Fylkesmannen er klageinstans. 

Ei av dei mest praktiske problemstillingane er at overformynderiet tar kontroll over pengane viss eit barn arvar meir enn kr 75.000.

Bakgrunnsstoff
--------------

Verjemålslova av 1927

Fotnotar
--------

1. ↑  Overformynderiet, *Aftenposten fakta*, 21. september 2008, side 3.
2. ↑  Dine Penger: Du kan unngå overformynderiet Arkivert 2008-02-24 ved Wayback Machine. *VG Nett*
**Basavan**, eller **Basawan**, var ein indisk miniatyrmålar, aktiv i den såkalla mogul-stilen i tida rundt 1556-1600. I samtida var han kjend som ein grundig observatør av den menneskelege naturen, flink med fargar og for bruken av portrettering i illustrasjonane til verket *Akbarnama*, den offisielle biografien til keisar Akbar den store i Mogulriket, som vert rekna som ei nyvinning i indisk kunst.

Aktiv
-----

*Akbar vitjar grava til Khwajah Mu'in ad-Din Chishti i Ajmer*, ca 1590-95
Lite er kjent om livet til Basavan, men namnet hans kan tyde på at han kan ha vore ein ahir (ein hinduisk kugjetar-kaste) frå det som i dag er Uttar Pradesh. Han vart hoffmålar hos Akbar den store, der han vart påverka av Abd al-Samad.

Opphavet til musikken, ca 1560-65
Meir enn 100 måleri er knytt til Basavan. Dei fleste av dei er illustrasjonar til manuskript. På mange av dei var Basawan designaren, medan ein annan kunstnar tilførte fargane. Mellom dei verka som med visse kan knytast til Basawan er illustrasjonane i *Razmnama*, *Akbar-nama*, *Darab-nama*, *Jami av Baharistan* og *Timur-nama*.

Basawan var ein av dei fyrste indiske kunstnarane som vart interessert i vestlege teknikkar, inspirert av dei europeiske måleria som jesuitt-misjonærar tok med til hoffet til Akbar. Dette kjem til syne i hans bruk av sterke kontrastar mellom lys og skugge og meir naturtru skildringar av tre og steinar; den vestlege påverknaden er likevel aldri dominerande i verka hans. Basavan var elles kjend for si utforsking av det romlege, skildring av bakgrunnen, fargestyrken, og den skarpe, kjenslevare karakteriseringa av figurane. Den samtidige historiografen Abu al-Fadl 'Allami skreiv om Basavan: «I utforming, portrettmåling, fargebruk og illusjonistisk måling hadde han ikkje sin like i verda».

Sonen hans, Manohar Das, tok over etter han som hoffmålar.

Kjelder
-------

1. ↑  metmuseum.org

* John Guy, Jorrit Britschgi, *Wonder of the Age: Master Painters of India, 1100-1900*

---

* *Denne artikkelen bygger på «Basawan» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Måleri av Basawan ved V&A Museum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ULAN

 |
Koordinatar: 61°58′S 58°34′W﻿

**Davey Point** er eit kjenneleg, klipperikt nes 3 nautiske mil sørvest for Round Point på nordkysten av King George Island i Sør-Shetlandsøyane. Det vart kartlagd og namngjeve *Round Island* av eit lag frå Discovery Investigations på «Discovery II» i 1935, men flyfoto viste seinare at det var eit nes og ikkje ei øy. Sidan det alt fanst eit nes kalla Round Point på King George Island vart det nye namnet gjeve av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960. Davey Point er kalla opp etter Graham J. Davey, ein assisterande landmålar i Falkland Islands Dependencies Survey ved Admiralty Bay i 1957 og 1958, som triangulerte King George Island og forlenga denne trianguleringa til Nelson Island, Robert Island og Greenwich Island.

Kjelder
-------

1. ↑  «Davey Point». *Gna-GeographicNamesOfTheAntarctic1stEdition1981\_djvu*. s. 505. Henta 7. desember 2012.
2. ↑  «Davey Point». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 7. desember 2012.

* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Davey Point» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Auklend overgangsbolig ved Stavanger Foto: Jarle Vines (2010)

Turman Halfway House, ein overgangsbolig i Austin i Texas
**Overgangsbolig i kriminalomsorga** (uoffisiell nynorsk overgangsbustad, på svensk: halvvägshus og på engelsk ofte kalla *Halfway House*) er eit tilbod og eit ledd i den gradvise attføringa til samfunnet for innsette i fengsel. Ein overgangsbustad skal ha *fagleg kompetanse* som især gjer noko for å gje dei innsette bu-, arbeids- og sosial trening. Innsette kan overførast ifrå fengsel med høgt eller lågare tryggleiksnivå til overgangsbolig når ein del av straffen er ferdig sona. 

Fengselsinnsette i Noreg kan søke om plass på ein overgangsbustad ved slutten av soninga. For å få til dette må den innsette ha skoleplass eller jobb (gjerne som arbeidstreningstiltak). Bebuarane må som regel kome rett heim etter jobb eller studiar. Dei vert testa for bruk av rusmiddel og har òg andre plikter i tilhøve til fellesskapet.

Kjelder
-------

1. ↑  Type fengsel og sikkerhet www.kriminalomsorgen.no

Bakgrunnsstoff
--------------

**Overgangsbustader i Noreg**

* Arupsgate overgangsbolig Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* Auklend overgangsbolig Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* Bodø overgangsbolig Arkivert 2016-02-22 ved Wayback Machine.
* Drammen overgangsbolig Arkivert 2017-12-18 ved Wayback Machine.
* Lyderhorn overgangsbolig Arkivert 2016-02-22 ved Wayback Machine.
* Sandaker overgangsbolig Arkivert 2016-02-22 ved Wayback Machine.
* Solholmen overgangsbolig Arkivert 2016-02-22 ved Wayback Machine.
| Basel-LandschaftTysk: *Basel-Landschaft*Fransk: *Bâle-Campagne*Italiensk: *Basilea Campagna*Retroromansk: *Basilea-Champagna* |
| --- |
|  Våpenet til Basel-Landschaft |
|  Kart som viser kor i Sveits Basel-Landschaft ligg.

---

 |
| Hovudstad | Liestal |
| Folketal | 275 536 (2011) |
| Areal | 517,56 km² |
| Folketettleik | 532/km² |
| Forkorting | **BL** |
| Kanton sidan | 1501 |
| Høgaste topp | Hinteri Egg (1169 moh) |

**Basel-Landschaft** er ein kanton i det nordvestlege Sveits. Kantonen har eit areal på 518 km² og 275 536 innbyggarar i 2011. Liestal er hovudstad i kantonen Basel-Landschaft.

### Geografi

Luftfoto over Langenbruck i distriktet Waldenburg
Kart over distrikta i Basel-Landschaft
Kantonen grensar til regionen Alsace i Frankrike i vest, og delstaten Baden-Württemberg i Tyskland i nord. Dessutan grensar Basel-Landschaft til kantonane Basel-Stadt, Aargau, Solothurn og Jura. Høgste punktet er Hintere Egg på 1 169 meter over havet. Lågastliggande punktet er der elva Birs renn ut i Rhinen, 246 moh.

### Språk og samfunn

Tysk er både talemål og embetsspråk. Folk har rett på svar på eige språk frå embetsverket, dersom ein brukar eit av dei andre offisielle språka i Sveits. 20% av innbyggarane i kantonen er utanlandske statsborgarar. Italienarar og tyskarar utgjer dei klart største utanlands-kontingentane, men det finst òg mange frå Tyrkia og Serbia. Om lag 43% av innbyggarane er protestantar, 32% soknar til den romersk-katolske kyrkja. Både den reformerte og den romersk-katolske kyrkja har status som statskyrkjer (*Landeskirche*).

### Distrikt og kommunar

Basel-Landschaft består av fem distrikt (*Bezirke*), som er delt opp i til saman 86 kommunar.
Dei fem distrikta har namn etter administrasjonsbyane, og er Arlesheim, Laufen, Liestal, Sissach og Waldenburg.

### Historie

Basel-Landschaft gjekk inn i det sveitsiske eidsforbundet i 1501. Inntil 1833 utgjorde Basel-Landschaft saman med Basel-Stadt kantonen Basel. Dei to kantonane vart, fram til 1999, då det omgrepet vart fjerna frå Sveits si grunnlov, omtala som 'halvkantonar'. Basel-Landschaft er like autonom som alle andre kantonane, men kantonen har ei røyst i Sveits sitt stenderråd, medan dei fleste andre kantonane har to røyster.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Basel-Landschaft» frå Wikipedia på tysk, den 9. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | Originaltekst av **Basel-Landschaft** ved Wikisource. |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Slå opp ***Basel-Landschaft*** i Wiktionary, den frie ordboka.  |

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
Kantonane i Sveits |
| --- |
| Aargau  • Appenzell Ausserrhoden  • Appenzell Innerrhoden  • Basel-Stadt  • Basel-Landschaft  • Bern  • Fribourg  • Genève  • Glarus  • Graubünden  • Jura  • Luzern  • Neuchâtel  • Nidwalden  • Obwalden  • Schaffhausen  • Schwyz  • Solothurn  • St. Gallen  • Thurgau  • Ticino  • Uri  • Valais  • Vaud  • Zug  • Zürich |  Sveits |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS
* NKC

 |
**Ole Jakob Hanssen Sørum** (4. desember 1844–30. desember 1904) var ein lærar og stortingsmann frå Ullensaker i Akershus. Han var medlem av Venstre.

Sørum var son til ein gardbrukar. I unge år var han lærar i Gjerdrum. Sidan gjekk han Asker seminar, eksamen 1865. Ei kort tid var han lærar i Strømmen, så lærar i Lier frå 1866. År 1880 kjøpte han gard og dreiv denne attåt læraryrket. Sørum var medlem av heradsstyret frå 1873, ordførar 1884-88. Nokre år var han formann i skulestyret i Lier, frå 1890 av amtsskulestyret i Buskerud. Elles var han både forlikskommissær og medlem av anleggsstyret for Lierbanen.

Sørum, som var formann i venstreforeininga i Buskerud, representerte Buskeruds amt 1883-88 på Stortinget. I begge periodane var han medlem av næringskomite nr 2. År 1888 også sekretær i Odelstinget. 

Sørum døydde på garden sin i Lier i 1904.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ole Jakob Sørum NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Halsnøy kloster, måleri av Elias Fiigenschoug i 1656
**«Halsnöy kloster nära Bergen, Norge»** i oljemåling på lerret er eit landskapsmåleri av Elias Fiigenschoug måla i 1656. Måleriet heng på Skoklosters slott i Sverige og er eigd av Statens historiska museer (SHM) i Sverige.

Måleriet er det første kjente landskapsmåleriet frå Noreg. Målaren Elias Fiigenschoug var barokkmålar. Han budde i Bergen og var truleg frå Danmark.

Måleriet viser klosterbygningane på Halsnøy kloster og i framkant to bønder med spader saman med to kvinner.

Det er også ei innskrift på måleriet:

```
HALSNÖE KLOSTER A : OSTEN : B : W. OTTE : KRAEG : HANS : BUGNING C : KIRSKEN : TO : HAVEN : LANG : D : BORREST VEN : E : POORTEN : F : SKOGLEN : G. FAEHUSET : H. LADEN I : NÖSTED : K : SÖBOD : L. BRYGEN -- 1656 E.F
```

Sjølve måleriet er 1600 mm breitt og 1300 mm høgt.

Kjelder
-------

1. 1 2  Haverkamp, Frode Ernst (8. mars 2023). «Elias Fiigenschoug». *Store norske leksikon* (på norsk).
2. 1 2 3 4  «Halsnöy kloster nära Bergen, Norge. Oljemålning på duk.», *samlingar.shm.se* (på svensk), henta 19. juni 2023
David Ben-Gurion i 1949.
**David Ben-Gurion** (16. oktober 1886–1. desember 1973) var ein israelsk politikar, nasjonalhelt og den første statsministeren i landet (1948-1953, 1955-1963) for Det israelske arbeidarpartiet.

Ben-Gurion utropte den sjølvstendige staten Israel i Tel Aviv den 14. mai 1948.

Biografi
--------

Ben-Gurion vart fødd som David Grün i Płońsk i den russiske delen av Polen, og vart alt i unge år aktiv sosialist. I 1905 skipa han ein jødisk forsvarsorganisasjon, som reaksjon på pogromar, og han vart derfor fengsla. Året etter emigrerte han til Palestina, som var under osmansk herredøme, og der arbeidde han i jordbruket. Årsaka til innvandringa hans var at han i Polen stifta bekjentskap med den sionistiske rørsla.

I 1915 vart Ben-Gurion utvist frå Palestina, og han slo seg då ned i USA der han arbeidde etter si sosialistiske og sionistiske overtyding. Til hans engasjement då han budde i USA høyrer det at han skipa ein jødisk legion, som stridde på Storbritannia si side mot Tyrkia i 1918. Først i 1921 vende Ben-Gurion tilbake til Palestina, der han skipa Mapai, det sionistiske sosialdemokratiske partiet, som han vart leiar for i 1930. I 1935 vart han generalsekretær for Histadrut, i dag Israels LO. Dessutan deltok han i skipinga av det som skulle bli den israelske hæren, militsen Haganah.

Då FN hadde teke avgjerd om delinga av Palestina i 1947, vart Ben-Gurion leiar for Israels nasjonalråd, og året etter vart han leiar for Haganah. 

Den 14. mai 1948 vart Ben-Gurion provisorisk statsminister for Israel. Attåt det var han landet sin forsvarsminister. Han leidde derfor krigen i 1948. Han oppmuntra òg aktivt jødisk innvandring til den nye staten. 

I 1953-1955 verka det som at Ben-Gurion hadde forlate politikken for eit roleg liv på kibbutzen Sdeh Boker, men i februar sistnemnde året tiltredde han som forsvarsminister, og i november som statsminister. Han vart dermed den som leidde invasjonen av Egypt under Suezkrigen. I 1963 tok han avskjed frå regjeringa, og frå Knesset i 1970. 

Med tida tok Ben-Gurion avstand frå den politiske utviklinga i Israel, prøvde å skipe eit sosialistisk opposisjonsparti som alternativ til Mapai, men drog seg til slutt tilbake til kibbutzen, der han døydde i 1973. Han blir sedd på som Israels grunnleggjar og landsfader, og som den som klarte å omsetje dei sionistiske utopiane til realitetar.

I ettertid er Ben-Gurion minna mange stader i Israel. Talrike vegar, Den internasjonale flyplassen Ben Gurion i Tel Aviv og Ben-Gurion-universitetet i Negev er oppkalla etter han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Ben-Gurion» frå Wikipedia på svensk, den 15. mai 2009.*
* *Delar av denne artikkelen bygger på «David Ben-Gurion» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mai 2009.*
* «David Ben-Gurion, staten Israels grundare», *Anno 73*, Malmö och Stockholm, 1974, s. 143 f

### Fotnotar

1. ↑  hebraisk skrift **דָּוִד בֶּן גּוּרִיּוֹן**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*Vulcanus lenkjer Prometheus* av Dirck van Baburen (1623), no i Rijksmuseum i Amsterdam.
**Utrecht-skulen** var ei kunstrørsle som oppstod rundt Utrecht i Nederland ved starten av 1600-talet. Ho var sterkt inspirert av den italienske målaren Caravaggio, og målarane som tilhøyrde henne er også blitt omtalt som *Utrecht-caravaggistane*. Skulen var inspirert av realismen og *chiaroscuro*-teknikken i verk av Caravaggio og etterfølgjaren hans Bartolommeo Manfredi.

Nokre av medlemmane var Hendrick Terbrugghen, Gerrit van Honthorst og Dirck van Baburen, som var elevar og Abraham Bloemaert og var i Roma på byrjinga av 1610-åra. Her var også Jan van Bijlert, Matthias Stom og Adam Elsheimer, sistnemnde truleg ein annan påverknad på skulen.

Motiva til målarane i Utrecht-skulen kunne vera religiøse, mytologiske, historiske eller verdslege. Sjangermåleri av typen Caravaggio hadde utført utgjorde ein framtredande del.
Dei oppnådde chiaroscuro-effekten ved å måla enkle lyskjelder i mørke rom.

* 'Gut tenner pipe på lys' av Hendrick Terbrugghen (1623)'Gut tenner pipe på lys' av Hendrick Terbrugghen (1623)
* 'Den fortapte sonen'  av Gerrit van Honthorst (1623)'Den fortapte sonen' av Gerrit van Honthorst (1623)
* 'Giftekniven' av Gerrit van Honthorst (1625)'Giftekniven' av Gerrit van Honthorst (1625)
* Hyrdane ved krybba av Matthias Stom (ca. 1635-1640)Hyrdane ved krybba av Matthias Stom (ca. 1635-1640)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Utrecht-skolen» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juni 2017.*

1. ↑  Jens Peter Munk: Utrechtskolen i Den Store Danske, Gyldendal. Henta 14. juni 2017.
| **Kranj** |
| --- |
| Horisonten til KranjHorisonten til Kranj |
| Plassering |
| 

Kranj is located in Slovenia

 |
| Styresmakter |
| Land |  Slovenia |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  148 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 53 000   358,1 /km² |
| Koordinatar | 46°14′0″N 14°22′0″E﻿Koordinatar: 46°14′0″N 14°22′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 350-406 moh |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 4000 |
| Retningsnummer (tlf) | (+386) 04 |
| Bilnummer | KR |
| **Nettstad:** www.kranj.si |

**Kranj** (tysk *Krainburg*) er den tredje største byen kommunen og den fjerde største byen i Slovenia med om lag 53 000 innbyggjarar (2007). Han ligg om lag 20 km nordvest for Ljubljana. Han er eit senter i Kranjska, nordvest i Slovenia, og er hovudsakleg ein industriby med industriar som elektronikk og gummi. Den historiske regionen Kranjska er kalla opp etter byen, som var hovudstad i denne regionen tidleg i mellomalderen.

Byen er òg kjend for idrettsanlegga, mellom anna fotball, tennis og basketball, og det største symjeanlegget i landet, der mellom anna europameisterskapen i vasspolo vart halde i 2003. 

Sentrum i byen består av ein godt bevart gamleby frå mellomalderen. Dette området ligg mellom elvane Kokra og Sava.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Kranj» frå Wikipedia på engelsk, den 25. april 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kranj**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Turistside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Carol Corbu** (fødd 8. februar 1946) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Argeş fylke i Romania. Han vann bronsen i tresteghopp ved europameisterskapen 1971 og sølvmedaljen i øvinga i 1974. Elles sikra han seg perioden 1970-76 fem medaljar i tresteghopp i hall-EM.

Aktiv
-----

Corbu vann i 1969 den fyrste av åtte rumenske meistertitlar i tresteghopp, i 1975 sigra han også i lengdehopp. Ved europameisterskapen 1969 i Aten hoppa Corbu i god medvind 16,56 m og vart fjerdemann bakom Viktor Sanejev frå Sovjetunionen, Zoltan Cziffra frå Ungarn og Klaus Neumann frå Aust-Tyskland. I 1970 sette Corbu personbeste med 16,76 m, noko som gav han fjerdeplassen på verdstatistikken det året.

Ved hall-EM 1971 i Sofia hoppa både Viktor Sanejev og Carol Corbu 16,83 m. Sigeren gjekk til Sanejev då hans nestbeste hopp var klart betre enn Corbus. 13. juni 1971 presterte Corbu sitt livs lengste tresteghopp då han landa på 17,12 meter ved eit stemne i Torino, tredje lengst i verda den sesongen. Nummer tre vart han også i europameisterskapen 1971 i Helsinki, der austtyske Jörg Drehmel vart meister føre Sanejev.

Våren 1972 kom Corbu på ny på andreplass i hall-EM i Grenoble, med 16,89 m hamna han åtte centimeter bak Sanejev. Under Sommar-OL 1972 i München forsvarte Sanejev OL-gullet frå 1968, medan Drehmel og brasilianaren Nelson Prudencio tok dei andre medaljane og viste Corbu med sine 16,85 m til fjerdeplass. Ved hall-EM 1973 i Rotterdam hoppa Corbu 16,80 m og vann tevlinga, fem cm framom Michał Joachimowski frå Polen.

Trass moderate 16,68 meter fekk Corbu sølvmedaljen i trestegtevlinga då europameisterskapen 1974 vart avvikla i Roma, Viktor Sanejev var i ei heilt eiga klasse med eit bestehopp på 17,23 m. Ved hall-EM 1976 i München fekk Corbu notert 16,75 m som best, atter vart han nummer to bak ein suveren Viktor Sanejev. Under dei olympiske leikane i Montreal vann Sanejev sitt tredje strake OL-gull, Corbu enda der opp på åttandeplassen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1969 i Aten: Nr 4 – 16,56 m
* EM 1971 i Helsinki: Bronsemedalje – 16,87 m
* OL 1972 i München: Nr 4 – 16,85 m
* EM 1974 i Roma: Sølvmedalje – 16,68 m, bakom Viktor Sanejev (17,23 m)
* OL 1976 i Montreal: Nr 8 – 16,43 m
* EM 1978 i Praha: Nr 14 – 16,02 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carol Corbu» frå Wikipedia på tysk, den 21. juni 2020.*

* «Carol Corbu» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.
**Ole Jørgensen** (13. november 1897–5. juli 1966) var ein tenestemann og politikar frå Vennesla i Vest-Agder. Han var stortingsrepresentant frå Vest-Agder og for Arbeidarpartiet i 1954-65.

Ole Jørgensen var son til ein fabrikkarbeidar og småbrukar. Han gjekk Søgne landbruksskule 1916-18, og arbeidde dei neste ni åra på gard, anlegg og med vegbyggjing. I 1927 fekk han jobben som forretningsførar i Vennesla herad, noko seinare vart han trygdesjef i kommunen. Han var formann Trygdekasselaget for Vest-Agder i åra 1935-55.

Jørgensen var medlem i Øvrebø heradsstyre 1924-25. Frå 1928 til 1959 var han så med i heradsstyret i Vennesla, ordførar i tida frå 1945 til -55. I tillegg til å vere medlem i heradsstyret, var han formann 1928-40 i arbeidstilsynet, 1929-35 i jordstyret, 1929-34 i arbeidsløysenemnda og 1931-35 i skulestyret.

Ved stortingsvalet hausten 1953 vart Jørgensen vald til stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i Vest-Agder, attvald 1957 og 1961. På Stortinget var han medlem i Administrasjonskomiteen 1954-57, Samferdslekomiteen 27.1.-8.10.1958 og sidan i Kyrkje- og undervisningskomiteen til han forlet tinget i 1965.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Gustáv Husák** (10. januar 1913–18. november 1991) var ein slovakisk advokat og politikar frå Bratislava. Som generalsekretær i det kommunistiske partiet (KSČ ) i Tsjekkoslovakia var han den mektigaste politikaren i Tsjekkoslovakia frå 1969 til 1987.

Hausten 1944 var Husák ein av leiarane for den kortvarige slovakiske nasjonale oppreisten mot Nazi-Tyskland og det slovakiske quisling-styret. Etter verdenskrigen arbeidde han ved ulike partikontor og var frå 1946 til 1950 formann for den slovakiske regjeringa i Tsjekkoslovakia. Under dei stalinistiske utreinskingane i 1950 vart Husák klaga for å vere ein «borgerleg nasjonalist» og dømt til fengsel i 10 år. Gjennom 1960-åra vart han gradvis teken til nåde av partileiinga.

I 1968 deltok Husák aktivt i å slå ned den såkalla Praha-våren. Då Alexander Dubček vart tvinga til å gå av i april 1969, tok Husák over som generalsekretær i kommunistpartiet i Tsjekkoslovakia, ein posisjon han hadde til 1987. Perioden frå 1975 til desember 1989 var han dessutan den fyrste og einaste slovaken som var president i den tsjekkoslovakiske republikken. Husák førte i alle år ved makta ein politikk der han sakte og systematisk gjenoppretta den Moskva-lojale linja.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gustáv Husák» frå Wikipedia på tysk, den 18. februar 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| **Guttannen** |
| --- |
| Horisonten til GuttannenHorisonten til Guttannen |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Guttannen |
| **Kommunevåpenet til Guttannen** |

 |
| Plassering |
| 

Guttannen is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | kantonen Bern |
| Distrikt | Interlaken-Oberhasli |
| Språk | tysk |
| Borgarmeister | Esther Messerli |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  200,7 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 310   1,5 /km² |
| Koordinatar | 46°39′0″N 8°17′0″E﻿Koordinatar: 46°39′0″N 8°17′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 1057 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 3864 |
| **Nettstad:** www.guttannen.ch |

**Guttannen** er ein kommune i distriktet Interlaken-Oberhasli i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har 310 innbyggjarar (2010) og eit areal på 200 km². Kommunesenteret ligg 1057 meter over havet.

Grimselsee, Grimsel Hospice, og Räterichsbodensee frå Grimselpasset
Guttannen ligg i Berner Oberland nær Grimselpasset. Han er den høgastliggande busetnaden i Haslital. Nabokommunane er Innertkirchen, Gadmen, Oberwald, Obergesteln, Ulrichen, Münster-Geschinen, Fieschertal og Grindelwald.

Aare spring ut frå brear i Guttannen. Det er fire innsjøar i kommunen: Oberaarsee, Grimselsee, Räterichsbodensee og Gelmersee. Vest i kommunen ligg fjella Schreckhorn, Lauteraarhorn og Finsteraarhorn. Guttannen omfattar òg Finsteraarbreen, Lauteraarbreen, Unteraarbreen, Gruebenbreen, og Bächlibreen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Guttannen» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Guttannen* på tysk, fransk og italiensk i det nettbaserte *Historisches Lexikon der Schweiz/Dictionnaire historique de la Suisse/Dizionario storico della Svizzera*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
Bygningsarbeidarar reiser kranselag-tre på toppen av stillaset ved Standard Telefon og Kabelfabrik i Oslo i 1959. Foto: Leif Ørnelund, Byhistorisk samling, Oslo Museum

**Kranselag** eller **mønsåskanne** var etter gamal tradisjon ein fest for bygningsarbeidarane som byggherren kosta når eit nybygg var kome under tak. Bygningsarbeidarane markerte dette med å feste ein pynta liten granbusk til mønet på nybygget. Dersom byggherren ikkje tok på seg å halde kranselag, vart granbusken ofte erstatta med ei opphengd filledokke i arbeidsklede. No er det for det meste gått ut av bruk å halde kranselag, men det er ikkje uvanleg at bygningsarbeidarane får ein pengesum kvar seg i staden.

Krans på Kubens nybygg i Arendal 2013. Foto: Karl Ragnar Gjertsen
 
Kranselag eller *taklagsfest* i Sverige. Det går fram av dokka som er hengd opp på dette svenske nybygget at byggherren ikkje har spandert den tradisjonelle festen, som her er kalla *taklagsfest*.
Liknande tradisjonar er kjende frå fleire land. I Sverige blir skikken kalla *taklagsfest*. På dansk er han kalla *rejsegilde*, på engelsk *topping out*, på fransk *bouquet final* og på tysk *Richtfest*. Men ofte har det same språket fleire ord for denne festen, og tradisjonane for korleis festen skal eller skulle gå føre seg, kan ha vore ulike frå stad til stad.

Kjelder
-------

1. ↑  «Sjefen glemmer nok aldri å kjøpe kake igjen» tv2.no, 4. januar 2018

* «kranselag» i *Store norske leksikon*.
**Carolina Evelyn Klüft**, (fødd 2. februar 1983) er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Sjömarken, som tevla internasjonalt i mangekamp og lengdehopp. Ho vart olympisk meister i sjukamp i 2004, verdsmeister tre gongar på rad 2003-07, samt europameister i 2002 og 2006, også desse titlane i sjukamp. Dessutan vann ho i femkamp innandørs VM-gull i 2003 og EM-gull i 2005 og 2007.

Carolina Klüft
Klüft vann gullmedaljen i sjukampen i EM i friidrett 2002 med ny verdsrekord for juniorar, 6 542 poeng. Året etter vart ho ved friidretts-VM 2003 den tredje sjukjemparen som skåra over 7 000 poeng, då ho vann gullmedaljen med 7 001 poeng.

Under verdsmeisterskapen 2007 i Osaka sette ho med 7 032 poeng samstundes europeisk rekord, ein rekord som gjeld i 2014, berre verdsrekordhaldar Jackie Joyner-Kersee med 7 291 har høgre poengskår.

Klüft vann 22 sjukamp- og femkamptevlingar på rad frå mars 2002, ein periode der ho tok ni gullmedaljer etter kvarandre i internasjonale meisterskap.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carolina Klüft» frå Wikipedia på svensk, den 1. oktober 2014.*

* «Carolina Klüft» (på engelsk). Olympedia. Henta 5. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* LIBRIS
* Munzinger (sport)

 |
Lagoppstillingane. Sjakhtar Donetsk i oransje fargar
**Finalen i UEFA-cupen i fotball 2009** fann stad på Şükrü Saracoğlu Stadı i Istanbul 20. mai 2009 framfor 37 357 tilskodarar. Sjakhtar Donetsk frå Ukraina møtte tyske Werder Bremen til dyst i det som var den 38. og siste finalen i UEFA-cupen. Kampen om pokalen tok 120 minuttar og vart vunne av Sjakhtar Donetsk med 2-1.

### Kampen

Aller tre måla vart skåra av brasilianarar. I det 25. minutt fanga Luiz Adriano opp eit framspel, drog seg fri og lobba inn det fyrste Sjakhtar-målet frå 12-13 meter. Ti minuttar seinare utlikna Naldo Rodrigues til 1-1 på eit frispark frå 25 meter, eit skot Sjakhtar-målvakta fomla inn i nettet. Sju minuttar ut i ekstraomgangane avgjorde Jádson da Silva kamputfallet med eit laust skot frå 10 meters hald, Werder-målvakta snerta ballen utan å stoppe ferda over mållinja.

Den avgjorde skåringa i kampen. Målskåraren Jádson da Silva i oransje midt framom målburet
Då den 45 år gamle spanske dommaren Luis Medina Cantalejo bles av etter 120 minuttar, var 38 år med eit stykke europeisk fotballsoge over.

### Laga

**Sjakhtar Donetsk** sitt historiske mannskap bestod av Andrij Pjatov, Darijo Srna (kaptein), Oleksandr Kutsjer, Dmytro Tsjyhrynskyj, Răzvan Raţ, Mariusz Lewandowski, Jádson da Silva, Fernando Luiz Roza, Ilsinho Júnior, Luiz Adriano, Willian Borges da Silva og innbytarane Oleksandr Hladkyj, Oleksij Haj, Igor Duljaj.

**Werder Bremen** mønstra Tim Wiese, Clemens Fritz, Sebastian Prödl, Naldo Rodrigues, Sebastian Boenisch, Peter Niemayer, Torsten Frings, Frank Baumann (kaptein), Mesut Özil, Claudio Pizarro, Markus Rosenberg, Aaron Hunt, Petri Pasanen, Aléxandros Tziólis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2009 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2019.*
Koordinatar: 50°56′49″N 3°13′47″W﻿

**Blackdown Hills** er ei åsrekkje langs grensa mellom Somerset og Devon sørvest i England, som har status som Area of Outstanding Natural Beauty (AONB).

Det er spor etter menneskeleg busetnad i åsane sidan jernalderen, og fleire av åsane ar restar etter åsfort. Her finst òg Dunkeswell Abbey og fleire landsbykyrkjer. Åsane er kryssa av eit nettverk av mindre vegar og dei større vegane går rundt åsane. 

Den høgaste av åsane er Staple Hill i Somerset med ei høgd på 370 meter over havet. River Culm spring ut frå åsane nær Culmhead og renn vestover gjennom Hemyock til ho munnar ut i River Exe nordvest for Exeter. Andre elvar som spring ut i åsane er River Otter, River Yarty og Corry Brook.

Landsbyar kring åsane er Staple Fitzpaine, Buckland St Mary, Whitestaunton, Wambrook, Churchstanton, Dunkeswell, Upottery, Smeatharpe, Hemyock, Blackborough, Yarcombe, Membury, Stockland, Sheldon og Cotleigh.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blackdown Hills» frå Wikipedia på engelsk, den 3. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «What is an AONB». *Blackdown Hills AONB*. Arkivert frå originalen 1. juni 2008. Henta 3. april 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Blackdown Hills AONB Arkivert 2012-02-06 ved Wayback Machine. – offisiell nettstad
Hubble-bilete av UGC 8058.
**UGC 8058**, **Markarian 231**, **VII Zw 490** eller **QSO B1254+571** er ein kvasarliknande galakse som ligg rundt 550 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Den store bjørnen. UGC 8058 blei oppdaga i 1969 under eit søk etter galaksar med sterk ultrafiolett stråling. Han har lange tidevasshalar og ei deformert form. Resultat frå dei første spektraa viste klare teikn på galaksen hadde ein kvasar i kjernen, noko som gjorde han unik i Markarian-samlinga. UGC 8058 har halde på merkelappen som eit spesielt objekt sia dei tidlege observasjonane og held fram med å vera ein favoritt i alle bølgjelengder.

Den infraraude lysstyrken til UGC 8058 liknar på den til kvasarar, noko som gjer han til ein av dei mest lyssterke og kraftige ultralyssterke infraraude galaksane. Eksplosiv stjernedanning er rekna som opphavet til ultralyssterke infraraude galaksar, men UGC 8058 kan får mesteparten av sin infraraude stråling frå eit sentralt supermassivt svart hòl. Likevel går òg UGC 8058 gjennom eksplosiv stjernedanning; særleg synleg i ein ringforma region rundt galaksekjernen der meir enn 100 solmassar av stjerner blir danna kvart år.

UGC 8058 sin spesielle form er sannsynlegvis eit resultat av ein galaksekollisjon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding **STScI-2008-16** frå Space Telescope Science Institute.*
**Carnsore Point** (*Carn tSóir* på irsk) er eit nes heilt søraust i grevskapet Wexford på Irland.

Det er kjend for staden der ein planla å byggje eit atomkraftverk i 1970-åra. Den irske regjeringa prøvde å få gjennomført planane etter oljekrisa i 1973. Planen bestod av ein, og etter kvart fire, atomkraftverk, men planane vart fint lagt bort etter motstand frå miljøvernsgrupper. 

To gratiskonsertar vart haldne ved Carnsore Point i 1978 og 1979. Med titlane «Get To The Point» og «Back To The Point» vart konsertane svært populære og førte spørsmålet om atomkraft i Irland fram til ålmenta. 

Ironisk nok er Carnsore Point i dag staden der dei første vindmøllene på Irland står. Dei opna i 2002 og består av 14 møller på 850 kW, med ein total kapasitet på under 12 MW.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carnsore Point» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Handlingsplanen for atomenergi frå 1971
* Carnsore: Kvifor Irland aldri fekk atomkraft Arkivert 2004-06-29 ved Wayback Machine.
* Nyhende om vindmølleparken på Carnsore Pont Arkivert 2007-06-08 ved Wayback Machine.
* Making the Point: minner frå den første festivalveka Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Finalen i UEFA-cupen fotball 1998** fann stad på Parc des Princes i Paris 6. mai 1998 framfor 44 412 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom to italienske klubbar, FC Inter frå Milano og SS Lazio frå Roma. Med siger 3-0 sikra Inter seg sin tredje triumf i UEFA-cupen.

### Kampen

Etter fem minuttars spel vart chilenaren Iván Zamorano spelt fri med ei langpasning frå Inters banehalvdel, han sende ballen forbi Lazio-målvakta og i mål. Då kampen var ein time gammal la argentinaren Javier Zanetti på til 2-0 med ein susar frå 18-20 meter i retning krysset. Ti minuttar seinare fastsette brasilianaren Ronaldo sluttresultatet til 3-0, etter å ha runda målvakta og plasserte ballen i det tome målburet. Tre minuttar før full tid vart Lazio-innbytaren Matías Almeyda tildelt gult kort nummer to og utvist.

Lagoppstillingane, Inter i blått og svart
Antonio López Nieto frå Spania var dommar.

### Laga

Vinnarlaget til **Inter** bestod av Gianluca Pagliuca, Francesco Colonnese, Salvatore Fresi, Taribo West, Javier Zanetti, Aron Winter, Zé Elias, Youri Djorkaeff, Diego Simeone, Ronaldo Lima, Iván Zamorano og innbytarane Benoît Cauet, Francesco Moriero, Luigi Sartor.

**Lazio** mønstra: Luca Marchegiani, Alessandro Grandoni, Alessandro Nesta, Paolo Negro, Giuseppe Favalli, Diego Fuser, Giorgio Venturin, Vladimir Jugović, Pavel Nedvěd, Pierluigi Casiraghi, Roberto Mancini, Matías Almeyda, Guerino Gottardi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1998 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2019.*
**Finalen i UEFA-cupen fotball 2004** fann stad på Ullevi i Göteborg 19. mai 2004 framfor 39 000 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom spanske Valencia CF og franske Olympique Marseille. Valencia sikra seg UEFA-pokalen med siger 2-0.

### Kampen

Lagoppstillingane, Valencia i kvitt og svart
Olympique Marseille vart redusert til 10 mann då målvakta Fabien Barthez vart utvist straks før pause, etter å ha laga straffespark, ei straffe Vicente Rodríguez nytta til gje Valencia leiinga. I det 58. minutt auka lagkameraten Mista Ferrer til 2-0 for Valencia. Sidan kontrollerte laget frå Valencia inn til siger.

Pierluigi Collina frå Italia dømde kampen.

### Laga

**Valencia** sitt vinnarlag bestod av Santiago Cañizares, Curro Torres, Roberto Ayala, Carlos Marchena, Amedeo Carboni, Francisco Rufete, David Albelda (kaptein), Rubén Baraja, Vicente Rodríguez, Mista Ferrer, Miguel Ángel Angulo og innbytarane Pablo Aimar, Mohamed Sissoko, Mauricio Pellegrino.

**Olympique Marseille** stilte med Fabien Barthez, Habib Beye, Abdoulaye Méïté, Demetrius Ferreira, Manuel dos Santos, Mathieu Flamini, Brahim Hemdani (kaptein), Sylvain N'Diaye, Camel Meriem, Didier Drogba, Steve Marlet, Jérémy Gavanon, Laurent Batlles, Fabio Celestini.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2004 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2019.*
NORD-1 fra 1968, den første Norsk Data minimaskina.  
*Foto: Thomas Skogestad*
To Nord-10 maskinar fotografert i lokale på NTNU.  
*Foto: Jens Ådne Rydland*
Norsk Data sitt tidlegare bygg i Olaf Helsets vei på Skullerud i Oslo.  
*Foto: Hans-Petter Fjeld*
**Norsk Data** (**ND**) var ein minimaskinprodusent med hovudkontor i Oslo. Føretaket var til frå 1967 til 1992 og var mest aktiv frå tidleg på 1970-talet til midten av 1980-talet.

Historie
--------

Opphavet åt ND går attende til utviklinga av digitale datamaskinar ved Forsvarets forskingsinstitutt på Kjeller kor fleire tidlege datamaskinar vart laga, så som *SAM* og *SAM 2* (også kjent som *FLINK*).

På grunn av framgangen frå denne utviklinga blei *A/S Nordata - Norsk Data Elektronikk* oppretta 8. august 1967 av Lars Monrad Krohn, Per Bjørge og Rolf Skår.

Selskapet vart ein signifikant leverandør av minimaskinar til mange forskingsprosjekt, og spesielt til CERN i Geneve der det blei valt som leverandør til eit partikkelakseleratorprosjekt. ND hadde òg ein stor kontrakt med Singer for ein leveranse av datamaskinar til flysimulatorar som F-16-simulatoren.

ND var ein stor leverandør til offentleg sektor i Noreg så vel som til universitet og andre innan utdanningssektoren. Men også private verksemder stod på kundelista, til dømes: Det Norske Meteorologiske Institutt, Jonas Øglænd, Kreditkassen, Norsk Tipping, 
Mobil Exploration Norway Inc, Elf Aquitaine, Stavanger Aftenblad og
Kongsberg Våpenfabrikk.

Etter ei lengre tid med stor suksess starta ND daudspiralen tidleg på 1990-talet, i stor grad på grunn av at dei ikkje hadde sett for seg kva innverknad PC-en ville ha på marknaden og sterkare konkurranse frå unixmaskinar.

Norsk Datas teknologi blei vidareført av Dolphin.

Maskinvare
----------

Signifikante Norsk Data datamaskinmodellar var:

* Nord-1, 16-bit minimaskin utgjeven i 1968, køyrde TSS (sjå under) frå 1971
* Nord-5, 32-bit supermini utgjeven i 1972
* Nord-9
* Nord-10, 16-bit mini utgjeven i 1973
* Nord-10S
* Nord-50, andre generasjon 32-bit supermini i 1975
* Nord-100, 16-bit, frå 1978
* Nord-100/CE
* ND-100 Compact, siste leveranse 2001
* ND-120CX
* ND-Satellite
* ND-500, tredje generasjon 32-bit supermini i 1981
* ND-505, 28-bit-maskin tillaten gjennom austblokk-embargoen
* ND-510/CX
* ND-520
* ND-540
* ND-570/CX, verdas raskaste 32-bit supermini i 1983, 7.1 Whetstone MIPS
* ND-5000, fjerde generasjon 32-bit supermini i 1987
* ND-5700
* ND-5850, femte generasjon 32-bit supermini i 1987
* ND-5904

Programvare
-----------

Norsk Data tilbaud òg eit utval av system- og brukarprogramvare:

* TSS – Nord tidsdelingssystem frå 1971
* SINTRAN – operativsystem for Nord 10 og seinare modellar, versjon III frå 1973, III/VS i 1974
* SIBAS database i 1975
* Fortran-kompilator
* BASIC-kompilator
* Cobol-kompilator
* Pascal-kompilator utvikla i Kiel, Tyskland
* QED – linjeorientert teksthandsamingsprogram
* PED – sideorientert teksthandsamingprogram
* NOTIS – integrert teksthandsaming- og databasepakke

Verd å notere: Verdsveven oppstod då Tim Berners-Lee skreiv Enquireprogrammet på ein SINTRAN III minimaskin i CERN.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Computer-Archiv - Norsk Data
**Fond for utøvende kunstnere** er eit norsk fond som gjev økonomisk stønad til prosjekt som profesjonelle utøvande kunstnarar tek del i, og til innspelingar som vert gjort i Noreg. I båe høve må utøvarane bu i Noreg og hovudsakleg ha verksemda si i landet. Prosjektstønad skal berre gå til honorar til medverkande profesjonelle utøvarar som er busette i Noreg. Dei som kan søkje om midlar frå fondet må vere profesjonelle musikarar, skodespelarar, dansarar, sceneinstruktørar, dirigentar eller andre som i sin kunst framfører åndsverk som utøvande kunstnarar.

Soga
----

Fondet var skipa i 1957 etter at Stortinget vedtok i 1956 ei lov om avgift på bruk i offentleg samanheng av opptak av prestasjonar av utøvande kunstnarar, som i dei dagane ville seie å spele av grammofonplater eller bandopptak. Avgifta skulle til fondet, ikkje til dei einskilde utøvarane som det vart betalt avgift for å nytte opptaka av. Dette var ei solidarisk, kulturpolitisk løysing som skulle gje norske profesjonelle utøvarar høve til å søke stønad frå fondet på grunnlag av det føremålet dei gjorde greie for.

Etter seinare lovendringar, seinast i 2000, vart ordninga slik at Noreg fekk eit todelt system, ei vederlagsordning for opptak som er verna etter Åndsverklova, og ei kulturpolitisk ordning for opptak som ikkje har vern etter Åndsverklova, som i praksis hovudsakleg var og er USA-amerikanske innspelingar. Vederlaga for dei verna opptaka går såleis til innehavarane av opphavsretten til opptaka, innkravd og betalt til rettshavarane av interesseorganisasjonen GRAMO - Musikernes, artistenes og plateselskapenes vederlagsbyrå, medan det berre er vederlaga for dei ikkje-verna opptaka som går inn i Fond for utøvende kunstnere. Stortinget fastsette at fondet skulle vere eit rent kulturfond til stønad for profesjonelle utøvarar som bur og har verksemda si i Noreg, og til norske innspelingar. Avgrensa til dei midla fondet rår over ved vederlaga som vert mottek for dei ikkje-verna opptaka, skal fondet bidra til at ålmenta får tilgang til levende utøvarprestasjonar innanfor alle sjangrar og utøvarkategoriar.

Gammleng-prisen
---------------

Fond for utøvende kunstnere har frå 1982 delt ut Gammleng-prisen kvart år. Prisen har namn etter Rolf Gammleng, som var forbundsleiar for Norsk Musikerforbund då fondet vart skipa, og som bidrog sterkt til dette.

Kjelder
-------

* Fond for utøvende kunstnere: Om fondet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
	+ Fond for utøvende kunstnere: Om fondet
**UEFA-cupfinalen i fotball 1995** stod mellom dei to italienske klubbane Parma FC og Juventus FC og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 3. mai på Stadio Ennio Tardini i Parma framfor 22 062 tilskodarar, returkampen på San Siro i Milano den 17. mai, såg 80 754 frå tribunane. Parma sigra i finalen med 2 mot 1 og drog avgarde med UEFA-pokalen.

### Kampane

Lagoppstillingane i Parma, heimelaget i kvitt
I Parma skåra Dino Baggio det einaste målet i kampen allereie i det 5. minutt, for heimelaget og mot tidlegare lagkameratar i Juventus.

Returoppgjeret vart avvikla på San Siro i Milano, grunna usemje mellom Juventus og stadioneigar heime i Torino. Gianluca Vialli sende Juventus i leiinga i det 35. minutt. Avgjerda i finalen kom 8 minuttar ut i den andre omgangen, på ny var Dino Baggio frampå og utlikna til 1-1, nok til at pokalen vart med Parma-spelarane heim.

### Laga

**Parma FC**-vinnarane var Luca Bucci, Antonio Benarrivo, Fernando Couto, Lorenzo Minotti (kaptein), Luigi Apolloni, Alberto Di Chiara, Gabriel Pin, Dino Baggio, Roberto Sensini, Gianfranco Zola, Faustino Asprilla, Stefano Fiore, Roberto Mussi, Massimo Susic, Massimo Crippa, Marcello Castellini.

**Juventus**-mannskapet bestod av Angelo Peruzzi, Massimo Carrera, Ciro Ferrara, Sergio Porini, Moreno Torricelli, Robert Jarni, Angelo Di Livio, Giancarlo Marocchi, Paulo Sousa, Roberto Baggio, Gianluca Vialli, Fabrizio Ravanelli, Michelangelo Rampulla, Luca Fusi, Alessio Tacchinardi, Didier Deschamps, Alessandro Del Piero.

### Dommarar

Antonio López Nieto frå Spania var kampleiar i Parma, på San Siro i Milano var det Frans Van Den Wijngaert frå Belgia som bles i fløyta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1995 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2019.*
Koordinatar: 64°46′S 64°06′W﻿

**Norsel Point** er eit kupert nes på nordvestsida av Arthur Harbor, på vestenden av Amsler Island i Antarktiske Arkipel. Neset vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1955. Norsel Point vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter den norske selskuta «Norsel», som vart chartra av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) for sommaren 1954-1955 i samband med bygginga av stasjonen i Arthur Harbor. Norsel Point vart opphavleg rekna som ein del av Île Anvers fordi sundet mellom øya og Île Anvers var dekt av Marrbreen. Neset vart kalla Amsler Island, då isen trekte seg attende og synte at det var ei øy i 2004. USA Board on Geographic Names gav den nye øya namn i 2007, men held namnet Norsel Point for det vestlegaste punktet på øya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norsel Point» frå Wikipedia på engelsk, den 13. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Dengfeng |
| --- |
| Taoisttempel i Dengfeng.Taoisttempel i Dengfeng. Taoisttempel i Dengfeng. |
| Styresmakter |
| Land  Provins | Folkerepublikken Kina  Henan |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  1220 km² |
| Innbyggjarar  - By    - folketettleik | 630,000   516,4/km² |
| Koordinatar | 34°27′19″N 113°1′31″E﻿Koordinatar: 34°27′19″N 113°1′31″E﻿ |
| Tidssone | UTC + 8 (UTC+8) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** |

**Dengfeng** er eit byfylke i provinsen Henan i det sentrale Kina med om lag 630 000 ibuarar (overslag 2005). Eit stort aluminiumssmelteverk ligg i byen.

Byen ligg ved Song Shan, eit av dei fem heilage fjella i Kina. Dette er eit historisk viktig område ved den nedre delen av Huang He-elva, mellom storbyane og dei historiske hovudstadene Luoyang og Zhengzhou.

Verdarvstad
-----------

I 2010 tok UNESCO fleire stader i Dengfeng med på verdsarvlista si under tittelen «Historic Monuments of Dengfeng in 'The Centre of Heaven and Earth'». Verdsarvstaden omfattar fleire historiske portar, tempel, eit konfutsiansk akademo og Gaocheng-observatoriet:

* Gaocheng astronomicske observatorium
* Huishan-tempelet
* Qimu Que-porten
* Shaolinklosteret med sin pagodeskog
* Shaoshi Que-porten
* Songyang-akademiet
* Songyuepagoden
* Taishi Que-porten
* Zhongyuetempelet
* Fawangtempelet

### Det zen-buddhistiske klosteret Shaolin

Dengfeng er vidkjend for si historiske rolle i utviklinga av den kinesiske kampsporten *wushu* (betre kjend som kung fu), ettersom det buddhistiske Shaolin-tempelet ligg i dette distriktet (berre 13 km nordvest for byen). Munkeklosteret Shaolin er òg kjent som fødestaden for zen-buddhismen. Zen-buddhismen er i dag særleg utbreidd i Japan.

### Det astronomiske observatoriet Guanxing Tai

Om lag 15 km sørvest for Dengfeng ligg det astronomiske observatoriet Guanxing Tai på tempelanlegget Zhougong Miao. Dette er det eldste observatoriet av sitt slag i heile Kina. Det noverande observatoriet går attende til 1276, men det var observatorium her heilt attende til dagane åt Zhou-dynastiet.

Astronomen Guo Shoujing (1231–1314) konstruerte observatoriet i 1276, i byrjinga av Yuan-perioden. Observasjonene herifrå bidrog til å setja Guo Shoujing i stand til å utvikle ein kalender som samsvarar godt med dagens gregorianske kalender. Berekninga hans av den tida det tek jorda å gå kring sola bomma med berre 26 sekund.

Kjelder
-------

1. 1 2  Introduction to Dengfeng Arkivert 2007-10-22 ved Wayback Machine. official website of Dengfeng Government, vitja 12. april 2008.
2. 1 2  «Historic Monuments of Dengfeng in "The Centre of Heaven and Earth». UNESCO World Heritage Centre.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Dengfeng» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juli 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
Den tsjekkiske byen Bílina.
***Kde domov můj***  *Høyr*, *Kvar er heimen min?*, er nasjonalsongen til Tsjekkia. Han har vore offisiell sidan landet blei til i 1993, men var tidlegare første delen av den tsjekkoslovakiske nasjonalsongen, medan den slovakiske nasjonalsongen var andre delen.

Songen blei skriven av komponisten František Škroup og dramatikaren Josef Kajetán Tyl som ein del av komedien *Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka* (*Fidlovačka, eller null sinne og null bråk*). Han blei framført første gongen i Praha 21. desember 1834. Songen hadde opphavleg fleire vers, men berre det første er blitt nasjonalsong medan resten er gløymd.

|  |  |
| --- | --- |
| **Tsjekkisk tekst** | **Norsk omsetjing** |
| Kde domov můj,
kde domov můj?
Voda hučí po lučinách,
bory šumí po skalinách,
v sadě skví se jara květ,
zemský ráj to na pohled!
A to je ta krásná země,
země česká, domov můj,
země česká, domov můj! | Kvar er heimen min?
Kvar er heimen min?
Vatnet brusar over engene,
skogar susar over klippene,
i frukthagen lyser vårblomane,
eit jordisk Eden er dette for auga!
Og dette er det vakre landet —
Tsjekkia-landet, heimen min,
Tsjekkia-landet, heimen min! |
|   |