|  |
| --- |
| **Akasieslekta** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Erteblomordenen Fabales |
| **Familie:** | Erteblomfamilien Fabaceae |
| **Underfamilie:** | Mimosafamilien Mimosoideae |
| **Stamme:** | Acacieae |
| **Slekt:** | **Akasieslekta** *Acacia*Mill. 1754 |

**Akasieslekta** (*Acacia*) er ei planteslekt i mimosafamilien. Ho omfatta opphavleg plantar utbreidde i tropiske og subtropiske delar av Mellom-Amerika, Sør-Asia, Australia og Afrika, men er no blitt avgrensa til å berre omfatta artar frå Australasia. Blada er som regel ulikefinna, men nokre artar er uten blad og har i staden flate, grøne bladstilker, fyllodium. Blomane sit ordna i runde eller avlange hovud. Dei har svært små, som regel gule eller kvitlege kronblad. Akasiar har ofte tornar.

Taksonomi
---------

*Acacia penninervis*.
Slekta blei fyrst botanisk skildra av Carl von Linné i 1773 frå afrikanske funn. Slektsnamnet er på nylatin, lånt frå gresk ἀκακία (*akakia*), eit omgrep brukt av Dioskorides om eit ekstrakt frå blada og fruktbelgane til *Vachellia nilotica*, den opphavlege typearten til slekta. I *Pinax* frå 1623 nemner Gaspard Bauhin dette ordet frå Dioskorides som opphav til det latinske namnet.

Akasieslekta har vore vanskeleg å klassifisera botanisk. Tidleg på 2000-talet var det blitt klart at slekta slik ho då var ikkje var monofyletisk, og at ulike slektslinjer måtte plasserast i ulike slektr. Ei linje med over 900 artar som hovudsakleg voks i Australia, Ny-Guinea og Indonesia var ikkje nært i slekt med den mindre afrikanske gruppa som omfatta *A. nilotica*—den dåverande typearten. Dette tydde at den australasiatiske linja måtte omdøypast. Botanikaren Leslie Pedley gav gruppa namnet ***Racosperma***, men dette blei ikkje godt motteke i botanikkverda. Australske botanikarar føreslo ei mindre forstyrrande løysing ved å åvelja ein annan typeart for *Acacia* (*A. penninervis*), slik at dei fleste artane kunne bli verande i *Acacia*, medan dei to pantropiske slektene fekk namna *Vachellia* og *Senegalia*, og dei to endemiske amerikanske linjenee fekk namna *Acaciella* og *Mariosousa*. Sjølv om mange botanikarar ikkje var einige i at dette var nødvendig, blei endringa offisielt godteken ved Melbourne International Botanical Congress i 2011.

Utbreiing og bruk
-----------------

I Australia er akasieskog den nest vanlegaste skogtypen, etter eukalyptusskog. Skogtypen dekker 980 000 kvadratkilometer (378 380 sq mi) eller 8 % av alt skogområde*. Acacia* er den mest talrike slekta av blomstrande plantar i landet, med oppimot 1 000 artar.

Det blir dyrka akasie på plantasjar i Asia og Australia. Borken av nokre australske artar blir seld under namnet *wattle*. Han har eit høgt innhald av garvestoff, noko som gjer han verdifull i lêrindustrien. Blant desse artane kan ein nemna *Acacia pycnantha*, *Acacia decurrens*, *Acacia dealbata* og *Acacia mearnsii*.

Nokre artar
-----------

* Aromaakasie (*Acacia aroma*)
* Blomsterakasie (*Acacia floribunda*)
* Blåakasie (*Acacia cyanophylla*)
* Borstakasie (*Acacia paradoxa*)
* Brigalowakasie (*Acacia harpophylla*)
* Duftakasie (*Acacia farnesiana*)
* Grønakasie (*Acacia decurrens*)
* Gullakasie (*Acacia baileyana*)
* Gummiakasie (*Acacia senegal*)
* Hartsakasie (*Acacia retinodes*)
* Hickoryakasie (*Acacia mangium*)
* Katechuakasie (*Acacia catechu*)
* Chaom (*Acacia pennata*)
* Koa (*Acacia koa*)
* Langbladsakasie (*Acacia longifolia*)
* Pilakasie (*Acacia mucronata*)
* Queenslandakasie (*Acacia podalyriifolia*)
* Sølvakasie (*Acacia dealbata*)
* Sortvedsakasie (*Acacia melanoxylon*)
* Tåreakasie (*Acacia saligna*)
* Vingakasie (*Acacia latifolia*)
* Yarran (*Acacia homalophylla*)
* *Acacia auriculiformis*

Kjelder
-------

1. ↑  *Vachellia nilotica* in Plants of the World online (POWO)
2. ↑  Bauhin, G. (1623). *Pinax theatri botanici*: 391
3. ↑  Kyalangalilwa, B.; Boatwright, J.S.; Daru, B.H.; Maurin, O.; Van der Bank, M. (2013). «Phylogenetic position and revised classification of *Acacia s.l.* (Fabaceae: Mimosoideae) in Africa, including new combinations in *Vachellia* and *Senegalia*.». *Botanical Journal of the Linnean Society* **172** (4): 500–523. doi:10.1111/boj.12047.
4. ↑  «Acacia forest». Commonwealth of Australia. 6 February 2017. Henta 19 April 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Akacie» frå Wikipedia på dansk og «Acacia» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mai 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Akasieslekta**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL
* NDL

 |