recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mullethalvøya** (engelsk *Mullet Peninsula*, *Leithinis an Mhuirthead*) – også kjend som *The Mullet* (*An Mhuirthead*) og tidvis også **Erris-halvøya** – er ei halvøy i det gamle baroniet Erris i County Mayo på Irland. Ho er danna av ein stor odde som er bunden fast til fastlandet ved Belmullet (*Béal an Mhuirthead*), ein by med rundt 2 000 innbyggjarar, av eit smalt eid. Det ligg fleire landsbyar på Mullethalvøya, mellom anna Aughleam, Elly, Corclough og Binghamstown. Ho er rundt 33 km long og 12 km brei på sitt breiaste, og rundt 200 metres på sitt smalaste. Det nordlegaste punktet er Erris Head. Halvøya har ei hårnålsform som dannar to bukter, Blacksod Bay og Broadhaven Bay.

Kart over County Mayo med with the Mullethalvøya markert oppe til venstre.
Mullethalvøya er del av det gælisktalande området, Gaeltacht, og irsk er det vanlegaste språket her. Det finst fleire irskspråklege sommarskular her. Mullet er også eit turistmål. Halvøya har fleire strender og eit mildt klima. Ein kan driva med golf, vassport, kiting, båtliv og fiske.

Namn
----

Opphavet til namna *Mullet* og *an Mhuirthead* er uklart. Dei kan ha kome frå irsk *Muileat* eller *an Mhuileat*, som er blitt omsett som 'eid[et]'. Bernard O'Hara føreslår i *Mayo: Aspects of its Heritage* at eit lydskifte frå 'L' til 'R', som kan opptre på irsk, kan ha ført til forma *an Mhuireat*, som så blei til *an Mhuirthead*. Eit anna forslag er at namnet kjem frå engelk og viser til fiskeslaget *mullet* (multe eller forma sporeklinge, som i heraldikken kan kallast *mullet*.

Historie og kultur
------------------

Dairbhilekyrkja frå mellomalderen
Soknet Kilcommon nordaust for Mullet har fleire synlege førhistoriske monument, som megalittiske graver. Utanfor kysten av Mullethalvøya ligg det fleire øyar, som Inishkea Islands, Inishglora og Duvillaun. Der er fyr på andre småøyar utannfor kysten på Blackrock og Eagle Island.

Saint Deirbhle heritage centre er eit museum ved Aughleam nær sørenden av halvøya, og omfattar ei boksamling og historisk informasjon om området. Den gamle Dairbhilekyrkja og St. Deirbhile's Well, ei heilag kjelde som skal lækja augeproblem, ligg nokre miles frå museet.

Glosh tower på Termon Hill er eit av 82 signaltårn frå napoleonstida som blei bygd av engelskmenennene i 1801-1806, og har utsyn over området.

På Glosh Beach står det skulpturar.

Strandtorn ved Termoncarragh

Sjå òg
------

* Wild Atlantic Way

Kjelder
-------

1. ↑  Placenames Database of Ireland: Belmullet (archival records)
2. ↑  O'Hara, Bernard. *Mayo: Aspects of its Heritage*. 1982. s. 79
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 6. juli 2010, henta 15. juli 2020
4. ↑
5. ↑  «Glosh Tower». Henta 23. mars 2017.
6. ↑  ">«Glosh beach is full of surprises». Henta 23. mars 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Mullet Peninsula» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Den austantarktiske innlandsisen til høgre.
**Den austantarktiske iskappa**, **innlandsisen** eller **iskalotten** er ein av to store innlandsisar i Antarktis og den største på heile planeten. Innlandsisen ligg mellom 45 °V og 168 °E og er langt større i areal og masse enn Den vestantarktiske innlandsisen. Dei transantarktiske fjella skil dei to innlandsisane. Den austantarktiske innlandsisen kviler på ein stor landmasse, i motsetnad til Den vestantarktiske innlandsisen, som hovudsakleg ligg på berggrunn under havnivå. Den austantarktiske innlandsisen består av den tjukkaste isen i Antarktis og er på det tjukkaste 4 800 meter tjukk. Meir kjend er innlandsisen for at Sørpolen ligg her. 

Det er 29 kjende fjell i Aust-Antarktis som når ei høgd på over 2000 meter over havet.

Endringar i ismasse
-------------------

Det noverande internasjonale fokuset på global oppvarming har gjort at smeltinga av dei polare innlandsisane har fått mykje merksemd. Ein studie basert på gravitasjonsendringar i Den austantarktiske innlandsisen indikerer at isen mistar masse med ein rate på 57 milliardar tonn is per år og at den samle antarktiske innlandsisen (inkludert Den vestantarktiske innlandsisen og kystområda) mistar masse med ein rate på 152 kubikkilometer (ca. 139 milliardar tonn) per år.

Temperaturendringar
-------------------

Avkjøling i Aust-Antarktis i 1980-åra og 1990-åra har delvis oppheva oppvarminga av innlandsisen i Vest-Antarktis, som har blitt meir enn 0,1 °C/tiår dei siste 50 åra. Den samla temperaturendringa for heile Antarktis er òg positiv med meir enn 0,05 °C/tiår sidan 1957.

Territorialkrav
---------------

*For meir om dette emnet, sjå Antarktiske territorialkrav.*
Mange land har gjort krav på delar av Antarktis. Innanfor Den austantarktiske innlandsisen har Storbritannia, Frankrike, Noreg, Australia, Chile og Argentina alle sine kravområda (stundom overlappande).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «East Antarctic Ice Sheet» frå Wikipedia på engelsk, den 27. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ice Sheets in Antarctica[*daud lenkje*] British Antarctic Survey
2. ↑  
doi:10.1038/ngeo694 10.1038/ngeo694
3. ↑  
Velicogna, Isabella; Wahr, John; Scott, Jim (2. mars 2006). «Antarktis ice sheet losing mass, says Universitetet i Colorado study». *EurekAlert.org*. Universitetet i Colorado at Boulder. Henta 22 oktober 2011.
4. ↑  
doi:10.1038/nature07669 10.1038/nature07669
**Fiskevernsona** rundt Svalbard vart oppretta ved kongeleg resolusjon i 1977. Formålet med sone, i følgje forskrifta er: «Det opprettes en fiskevernsone i havområdene utenfor Svalbard for bevaring av de levende ressurser i havet og regulering av fiske og fangst.» Fiskevernsona strekker seg 200 nautiske mil ut frå grunnlinja rundt Svalbard, men avkorta slik at NØS strekker seg fulle 200 nautiske mil frå det norske fastlandet. Sona er på 770 565 kvadratkilometer. Norske styresmakter meiner at Noreg er i sin fulle rett til å opprette ei vanleg økonomisk sone rundt Svalbard. I følgje havrettstraktaten meiner Noreg at landet har ein slik rett som kystnasjon med suverenitet over Svalbard. Dette er ikkje gjort fordi Noreg ikkje har ønskt å provosere naboane eller sette den norske retten til å opprette ei slik sone på prøve. I fiskevernsona blir norske reglar om fiske handheva utan sideblikk til nasjonalitet.

Fiskevernsona vart første gong prøvd for norsk høgsterett i 2006. Eit spansk reiarlag anka ei sak om inndraging av 1,4 millionar etter at trålarane «Olaberri» og «Olazar» vart arrestert i fiskevernsona. Reiarlaget meinte at arrestasjonen var i strid med folkeretten. Dei fekk ikkje medhald i høgsterett. Høgsterett skriv på nettsidene sine: *"Høyesterett var enig med lagmannsretten i at lov om Norges økonomiske sone § 5 ga hjemmel for opprettelsen av fiskevernsonen ved Svalbard. Retten fant videre at opprettelsen av fiskevernsonen rundt Svalbard måtte anses hjemlet i folkerettslig sedvanerett og at den ikke var i strid med FNs havrettskonvensjon."* Dommen er nummer HR-2006-01997-A, (sak nr. 2006/871).

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑   Arkivert 2009-01-01 ved Wayback Machine. Statistisk årbok for 2007
3. ↑
**Nils N. Finnøy motorfabrikk** vart stifta av Nils N. Finnøy, som i 1903 laga den fyrste motoren på Finnøya utanfor Molde. Dei fyrste motorane var firetakts forgassarmotorar, men etter ei stund gjekk han over til firetakts glødehovudmotorar og i 1906 gjekk han over til totakts glødehovudmotorar. Dei fyrste åra dreiv Finnøy produksjon i liten skala i ei smie, men rundt 1910-1912 var etterspurdnaden så stor at produksjonen var utvida og i 1915 vart det bygd eige jarnstøyperi. Medan Finnøy i starten produserte småmotorar vart det etter kvart utvikla større motorar og skal ha vore den fyrste norske båtmotorprodusenten som produserte motorar på over 100 hk. I 1918 vart den fyrste norskproduserte firesylindra motoren produsert. Finnøy var òg den siste norske produsenten av glødehovudmotorar. Produksjonen heldt fram heilt til 1975. Den største motoren var på 360 hk.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  *Finnøy*, Semidiesel.no

| * v
* d
* e
Tidlegare norske båtmotorfabrikkar |
| --- |
| Arvr **·** Børr **·** Midnatsol **·** Bjørn **·** Blokken **·** B.M.V. **·** Brunvoll **·** BK-Diesel **·** B.S. **·** Bønes **·** Concord **·** De Forenede motorfabrikker **·** Dahl **·** Dan **·** Delvin **·** ECS **·** Eide **·** Engelsviken slipp **·** Favorit **·** Finnøy **·** Fix **·** FM **·** Frigg **·** Færd **·** Gideon **·** Glimt **·** Grenaa **·** Grov **·** Heimdal **·** Hjelseth motorfabrikk **·** Marna **·** Møringen **·** Ormset **·** Rap **·** Ruøy **·** Real **·** Sabb motor **·** Sleipner **·** Smart **·** Sterk **·** Sterkodder  **·** Søvik **·** Trim **·** Trollhætta **·** Trums **·** Trygg **·**  Vestsmøl **·** Wichmann **·** Årthun |
Den arabiske plata med grense til den eurasiske, afrikanske og indiske plata.
Møteområdet mellom den eurasiske, den annatolske og den arabiske plata.
**Den arabiske plata** er ei jordskorpeplate som hovudsakleg ligg under Den arabiske halvøya. Saman med den afrikanske og den indiske plata har ho bevega seg nord-nordaustover gjennom millionar av år og kollidert med den eurasiske plata. Dette har ført til hevinga av ei rekkje fjellkjeder, som Kaukasus og Zagros i Vest-Asia.
Sidan den arabiske plata beveger seg noko raskare enn den afrikanske, har det også utvikla seg eit riftområde i vest, Daudehavsforkastinga, der ein mellom anna finn Daudehavet.

I tillegg til å dekkja Den arabiske halvøya strekk den arabiske plata seg aust ved Sinai og Raudehavet og nordvest til Levanten. Dei andre platene ho grensar til er:

* Den indo-australske plata i aust, ved Owen-brotsona
* Den afrikanske plata i sør, ved Raudehavsrifta, og vest, der ein finn Daudehavsforkastinga
* Den eurasiske og den antaoliske plata i nord, der ho dannar ein kompleks konvergens.

Den arabiske plata var del av den afrikanske i store delar av fanerozoikum, fram til oligocen. Raudehavsrifta hadde byrja å bli forma i eocen, men dei to platene blei først fråskilde i den påfølgjande geologiske epoken. Sidan oligocen har den arabiske plata bevega seg mot den eurasiske. Ho kolliderte med denne i tidleg miocen.

Den tektoniske kollisjonen fører til hevinga av fjellkjeder som Zagrosfjella i Iran, og til geologisk aktivitet i Iran og Tyrkia, som jordskjelv og vulkansk aktivitet.

Kjelder
-------

1. 1 2  
M. Nafi Toksöz; Robert D. Van der Hilst; Margaret H. Benoit; Levent Gülen; Dogan Kalafat; Huseyin S. Kuleli; Chang Li; Youshun Sun, «SEISMIC TOMOGRAPHY OF THE ARABIAN-EURASIAN COLLISION ZONE AND SURROUNDING AREAS» (PDF), *29th Monitoring Research Review: Ground-Based Nuclear Explosion Monitoring Technologies*

* *Denne artikkelen bygger på «Arabian Plate» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2015.*
Vikingeskibsmuseet
Museumshamna
«Havhingsten fra Glendalough», eller berre «Havhingsten», er ein rekonstruksjon av vikingskipet Skuldelev 2
**Vikingeskibsmuseet** er eit museum i Roskilde på Sjælland i Danmark som konsentrerer seg om skip, sjøfart og båtbygging i vikingtida. På museet er det teke vare på leivningar etter fem skip frå vikingtida som vart funne på botn av Roskilde Fjord utanfor landsbyen Skuldelev og berga i 1960-åra, og som har fått namn etter denne landsbyen: Skuldelev 1, Skuldelev 2, Skuldelev 3, Skuldelev 5 og Skuldelev 6. Det som er er att av alle desse skipa er stilt ut med metallskjelett som synar korleis leivningane gjev grunn til å sjå for seg forma på båtane.

* Skuldelev 1Skuldelev 1
* Skuldelev 2Skuldelev 2
* Skuldelev 3Skuldelev 3
* Skuldelev 5Skuldelev 5
* Skuldelev 6Skuldelev 6

Det mest komplette av desse skipa er Skuldelev 3. Årsaka til at det ikkje er nokon båt med namnet Skuldelev 4 er at Skuldelev 2 til å byrje med vart sett på som to særskilde skip, ettersom leivningane etter skipet låg på ulike plassar på fjordbotn.

Allereie før utgravingane av desse skipa vart sett i gang i 1962 ved å setje opp spuntveggar i botn av den grunne fjorden og pumpe ut vatnet innanfor veggane, hadde lokale fiskarar vore klar over at det låg ei gamal skute her, men ikkje at det var så mange og så gamle båtar. I 1920-åra vart stein og trestykke frå skipa teke opp og fotografert, mellom anna eit kjølsvin som vart nytta som ved i omnen ein kald vinterdag under den andre verdskrigen.

Soge
----

Vikingeskibmuseet opna i 1969 som eit museum for desse vikingskipa frå fjordbotn utanfor Skuldelev. Den såkalla Museumshallen, teikna av arkitekt professor Erik Christian Sørensen, er det opphavlege museet. I 1997 vart den andre parten av museet, Museumsøen (Museumsøya), teke i bruk. Her ligg det eit båtbyggjeri og dessutan rekonstruksjonar av dei gamle Skuldelev-skipa og andre vikingskip. Båtbyggjeriet bygg framleis rekonstruksjonar av både store og små skip for å dokumentere kva som som skal til for å byggje og halde ved like slike skip, og korleis skipa skal siglast. Båtane vert difor bygde med den same typen verktøy som vart nytta i vikingtida. Det kravde internasjonalt samarbeid og har vore tidkrevjande å finne fram til kva slags typar verktøy som har vore nytta i gamal tid.

Då museet i 1996–1997 bygde museumshamna si ved Roskilde hamn, vart det funne ni vrak og dessutan vrakdelar frå enda fleire fartøy. Dei ni vraka vart greve ut og dokumentert, og dei vart tidfesta til vikingtida og mellomalderen, om lag 1050–1400 e.Kr.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vikingskipsmuseet i Roskilde**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Nils Pedersson Igland** (30. april 1833–25. april 1898) var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Landvik i Aust-Agder.

Far hans var gardbrukar på Igland, og han tok sjølv i si tid over farsgarden. Han var medlem av heradsstyret 1860-95, ordførar i 22 år. Vidare var han forlikskommissær i 18 år, amtsrevisor i 14 år og sparebankdirektør samt medhjelpar åt presten.

Igland representerte Nedenes amt på Stortinget 1868-73, 1877-79 og 1889-97. Både i 1868-69 og 1871-73 var han medlem av protokollkomiteen, medan han 1877-79 var medlem av budsjettkomiteen. Perioden 1889-97 var han medlem av Lagtinget, 1889-91 av valkomiteen, fullmaktskomiteen og vegkomiteen og 1892-97 av landbrukskomiteen. 

Han døydde på garden sin i Landvik 1898.

Utmerkingar
-----------

Igland var innehavar av St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Igland, Nils Pedersen». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: [Steenske bogtrykkeri]. s. 423.
* Biografisk informasjon om Nils Pedersson Igland NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Kevin James Borg**, kjend som **Kevin Borg** (fødd 9. juni 1986 i Floriana) er ein maltesisk songar. Han bur og arbeider i Sverige, der han òg vart kjend etter at han vann *Idol 2008*.

Karriere
--------

I 2006 deltok han i den maltesiske nasjonale finalen i Eurovision Song Contest med songen «You're My Dream», og kom på åttandeplass. Året etter deltok han igjen med songen «Whenever», og kom på fjerdeplass.

I 2006 og 2007 prøvde han å få representere Malta i Eurovision Song Contest, men vann ikkje den nasjonale finalen.

Hausten 2008 deltok han og vann Idol 2008. Han vann med vinnarsongen «With Every Bit of Me» med 76 prosent av røystene.

Debutalbumet hans vart utgjeve i mars 2009. Same vår var han også på turnè i Sverige. 10. juni 2009 song Borg både den maltesiske og den svenske nasjonalsongen før ein VM-kamp i fotball mellom Sverige og Malta på Gamla Ullevi i Göteborg. Seinare i 2009 spelte han hovudrolla i den svenske oppsettinga av High School Musical på Göta Lejon. Seinare var han også med på Allsång på Skansen, der han mellom anna song songar frå High School Musical, saman med Caroline Johansson Kuhmunen. Hausten 2011 hadde han rolla Danny i musikalen Grease på Kristianstad Teater med Underhållningspatrullen.

Fotball
-------

Borg spelte ei stund fotball i klubben Floriana FC som ligg i den høgaste divisjonen av maltesisk fotball.

Diskografi
----------

Album
* 2009: *The Beginning*

Singlar
* 2008: *Livin' on a Prayer*
* 2008: *With Every Bit of Me*
* 2009: *Street Lights*
* 2011: *Sunrise*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kevin Borg» frå Wikipedia på svensk, den 7. desember 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Koordinatar: 75°4′S 137°49′W﻿

**Bandy Island** er ei lita isdekt øy som ligg i Hull Bay, 1,5 nautiske mil vest for Lynch Point langs kysten av Marie Byrd Land. Ho vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfotografi teken av U.S. Navy , 1962–67, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Orville L. Bandy (1917–73), professor i geologi ved University of California, Los Angeles, som sidan 1961 deltok på fleire US Antarctic Research Program-prosjekt. I 1964 og 1966 var han høvesvis sjefsforskar på tur 7 og 17 med RV «Anton Bruun», og hadde fleire turar med USNS «Eltanin».

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Bandy Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 24. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Bandy Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Viktor Fedorovytsj Janukovytsj** (fødd 9. juli 1950 i Jenakijeve i Donetsk oblast) er ein ukrainsk politikar som var president i Ukraina frå 2010 til han blei avsett av parlamentet i 2014. Han var òg statsminister frå 21. november 2002 til 31. desember 2004. Han leier Partija regioniv (*Regionanes parti*).

Faren til Janukovytsj var etnisk kviterussisk, mora ukrainsk.

Janukovytsj vart utnemnd som statsminister av president Leonid Kutsjma i 2002. Ved det kontroversielle presidentvalet i 2004 stilte ikkje Kutsjma til gjenval, men støtta Janukovytsj sitt kandidatur. Han vart rekna som den pro-russiske kandidaten, og hadde størst oppslutning i den austlege, russiskdominerte delen av Ukraina. Han vart utropt til vinnar av valet med knapp margin etter andre valomgang 21. november 2004. Dette utløyste dei omfattande gateprotestane som vart kalla den oransje revolusjonen, grunna skuldingar om valfusk. Til slutt førte protestane til at andre valomgang vart avlyst og heldt på nytt 26. desember, då Janukovytsj tapte med 44,2 % av røystene mot 52,0 % for Viktor Jusjtsjenko. Etter dette gjekk Janukovytsj òg av som statsminister.

Ved parlamentsvalet 26. mars 2006 gjorde Janukovytsj eit oppsiktsvekkjande comeback då partiet hans vart det største partiet i nasjonalforsamlinga med 32,1 % av røystene. Partiet hans vann i dei austlege og sørlege delane av landet. Etter langvarige forhandlingar klarde erkerivalane Jusjtsjenko og Janukovytsj og nå fram til ein avtale som gjorde Janukovytsj til statsminister på nytt frå 4. august 2006. 18. desember 2007 vart Julija Tymosjenko igjen vald til statsminister i Ukraina, og Janukovytsj måtte gå av.

Janukovytsj var kandidat til presidentvalet i Ukraina i 2010. I fyrste valomgang 17. januar fekk han med 35,3 % flest stemmer og gjekk vidare til andre valomgang 7. februar. Janukovytsj fekk i den andre valomgangen 49 % av stemmene, med 45,5 % for Julija Tymosjenko. Han vart 25. februar 2010 innsett som president i Ukraina for perioden 2010 til 2015. 22. februar 2014 blei han avsett av Det ukrainske parlamentet etter langvarig uro i landet.

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑  «Ukraine: Speaker Oleksandr Turchynov named interim president». BBC News. February 23, 2014. Henta 23. desember 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Inklinasjon ***i*** (grøn) og andre baneparametrar.
**Banehelling** eller **inklinasjon** er ein av dei seks baneparameterane som viser forma og orienteringa til ei rotasjonsbane (keplerbane), og er vinkelavstanden til baneplanet frå referanseplanet (ofte ekvator til planeten eller ekliptikken) gitt i grader.

Det å inklinere tyder å bøye seg eller helle og danna ein spiss vinkel mot eit horisontalt plan.

Døme på inklinasjonsvinklar mellom ein satellitt og jorda: 

* ein inklinasjon på 0 grader betyr at ein satellitt går i bane rundt ein ekvatorplanet til jorda, med same fartsretning som rotasjonsretninga til jorda.
* ein inklinasjon på 90 grader vil seie at satellitten går i polar bane, satellitten går altså rett over nord- og sørpolen til jorda.
* ein inklinasjon på 180 grader vil seie at satellitten går i bane rundt ekvatorplanet til jorda, men i motsett retning av jordrotasjonen.

Inklinasjon i magnetisme
------------------------

Innan magnetisme er inklinasjonen vinkelen mellom den jordmagnetiske feltvektoren og horisontalplanet.

Kjelder
-------

1. ↑  «inklinere». *Store norske leksikon*. 28.02.2013.
2. ↑  «inklinasjon – tilbøyelighet». *Store norske leksikon*. 28.02.2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Grindsdalen**, eller **Huksdalen** er eit dalføre i Sogndal kommune i Vestland. Gjennom dalen renn Grindselvi. Det går veg inn dalen frå garden Huke, og ein traktorveg eit lite stykke inn dalen frå Grinde.

Stølar
------

Eit stykke fram i dalen ligg Skitstølen på vestsida av elva. Oppe i lia i aust, om lag like langt framme, ligg Marsete og langt oppe mot fjellet i vest ligg Dalsbotn. Om lag halvvegs framme i dalen ligg Seljevollen, og oppe i lia i aust om lag like langt framme ligg Dalsete. Oppe i lia i aust over Gildalsbrekka ligg Nyastølen og i Gildalen i vest ligg Gildal. Lengst framme i dalen, under fjellet Stav, ligg Stavsete.

Sidedalar og sideelver
----------------------

Ved Skitstølen renn elvene Skitstøla og Gåsedøla inn i hovuddalen frå vest. Under Dalsete renn bekken Dalseta inn i hovuddalen. Ved Gildalsbrekka byrjar Gildalen, med elva Gildøla, i vest, og dei to bekkane Nyastøla renn ned i dalen frå aust. Vidare framover hovuddalen renn Stavseta.

Grindsdalen eller Huksdalen?
----------------------------

Vestsida av dalen heiter Grindsdalen, medan austsida av dalen heiter Huksdalen. Vegen inn dalen går på Huksdalssida, men kryssar elva over til Grindsdalen ved Myklebru. Berre namnet Grindsdalen står på kartet.

Kraftutbygging
--------------

Sognekraft har søkt om konsesjon til å bygge Leikanger kraftverk i Henjaelvi og Grindselvi.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Tan Dun** (fødd 18. august 1957) er ein oscarvinnande kinesisk-amerikansk komponist busett i New York.
Han er særleg kjend for å ha skrive filmmusikk.

Karriere
--------

Tan Dun vart fødd i Changsha i Hunan-provinsen i Kina. Han studerte ved musikkonservatoriet i Beijing før han flytte til New York i 1980-åra og studerte ved Columbia University. Han er etter kvart vorten kjend for å bruka uortodokse instrument i komposisjonane sine; mellom anna har han skrive eit verk der han berre nyttar papir i ulike former til å laga musikk. I eit anna verk nyttar han vasskåler som perkusjon.

Tan Dun har skrive både symfoniar og operaar. Den fyrste operaen hans, *Marco Polo*, hadde urpremiere i München i 1996. Operaen *Peony Pavilion* vart urframført i 1998, *Tea: A Mirror of Soul* i 2002 og *The First Emperor* i 2006.

Filmmusikk
----------

Tan Dun har m.a. skrive filmmusikken til fylgjande filmar:

* Fallen (1998)
* Snikende tiger, skjult drage (2000)
* Ying Xiong eller Hero (2002)
* Ye Yan, eller The Banquet (2006)

Kjelder
-------

* Artikkelen er basert på Engelsk Wikipedia om Tan Dun, henta inn 2. februar 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tan Dun på imdb.com
* Offisiell nettstad. Arkivert 2011-10-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**The Clutha** var ei skotsk musikkgruppe frå Glasgow som spelte tradisjonsmusikk og gav ut nokre få album på 1970-talet. Medlemmane då gruppa gav ut det fyrste albumet sitt, *Scotia,* i 1971 var John Eaglesham (vokal, concertina), Erlend Voy (fele, concertina, vokal), Calum Allan (fele), Ronnie Alexander (vokal, gitar) og Gordeanna McCulloch (vokal). Dei same medlemane deltok på *Scots Ballads Songs & Dance Tunes* frå 1974. Då gruppa gav ut *The Bonnie Mill Dams* i 1977 hadde Jimmy Anderson blitt medlem, medan Eaglesham hadde forlate gruppa.

Historie
--------

I 1957 var Norman Buchan lærar ved Rutherglen Academy, der han skipa ein Ballads Club. Ein av elevane som blei med var Gordeanna McCulloch. Ho blei svært interessert i song, og drog til London for å delta på eit av Ewan MacColl sine helgeseminar ved heimen hans i Beckenham i Kent. Ho song ei kort tid med The Clydesiders, ei gruppe skipa på skulen, og blei med i The Clutha i 1964. Namnet er det latinske namnet på elva Clyde. Gruppa spelte tradisjonell skotsk folkemusikk og song på skotsk.

### The Small Pipes

Då The Clutha fekk med Jimmy Anderson, som spelte låglandsekkepipe på «Bonnie Mill Dams» (1977), var dei pionerar ettersom dette instrumentet knapt hadde vore brukt på hundre år, og ikkje tidlegare spelt inn. Dei vann Peter Cooke Cup for skotske ceilidh-grupper i 1971, 1972 og 1973. Sjølv om dei ikkje spelte inn noko att før i 2001, fortsette dei å spela for ceilidh-dansar. I 2001 gav The Clutha ut albumet *On the Braes*, med Ronnie Alexander (vokal, gitar), Erlend Voy (fele, concertina, vokal), Callum Allan (fele), Gordeanna McCulloch (vokal) og Tom Johnstone (sekkepipe).

### McCulloch solo

I 1965 var McCulloch med på eit samlealbum på Topic Records. I 1978 gav ho ut sitt eige soloalbum, *Sheath and Knife*, der ho spelte inn ukjende skotske folkesongar. Sidan har ho vore med på seks andre samlealbum og spelt inn eit nytt soloalbum. I staden for McCulloch rekrutterte gruppa Heather Heywood til songar under ein turne.

McCulloch døydde i 2019.

### Norman Buchan MP

Buchan blei eit parlamentsmedlem for Labour, og skipa til Edinburgh Folk Festival i ei årrekkje.

Utgjevingar
-----------

**The Clutha**

* *Scotia!* (1971, Argo ZFB18 stereo)
* *The Streets of Glasgow* (1973, Topic 12TS226 stereo-samlealbum med andre tradisjonsmusikarar frå Glasgow)
* *Scots Ballads Songs & Dance Tunes* (1974, Topic 12TS242 stereo)
* *The Bonnie Mill Dams* (1977, 12TS330 stereo)
* *On The Braes* (2001)
* *Live from Harvard* (2019, frå ein konsert i 2018)

**Gordeanna McCulloch**

* *New Voices From Scotland* (1965, 12T133)
* *Sheath and Knife* (1978, Topic 12TS370, med The Clutha som akkompagnement)
* *In Freenship's Name* (1999)

Kjelder
-------

1. ↑  «Heather Heywood - feature article in the Living Tradition magazine». *www.folkmusic.net*. Arkivert frå originalen 11. oktober 2008. Henta 17. mai 2018.
2. ↑  Gordeanna McCulloch (1946 - 2019); Scottish Traditional Music Hall of Fame; accessed 12 June 2019

* *Denne artikkelen bygger på «The Clutha» frå Wikipedia på engelsk, den 5. desember 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Folda** (norrønt *Fold* eller *Foldin*, 'den breie fjorden') er eller har vore namnet på fire norske fjordar:

### Folda og Oslofjorden

Fold, frå sogetida Folda, var den historiske nemninga på Ytre Oslofjord, frå Drøbaksundet til Færder, og landområda omkring, særleg Vestfold og Follo. Namnet Follo kjem frå 'Fold-lo', «Foldsletta». Namnet lever òg att i fylksnamnet Østfold.

Oslofjorden var frå gamalt nytta om fjorden innanfor, frå Drøbak opp til gamle Oslo [*treng kjelde*].

### Folda på Møre

Fold var det gamle namnet på Foldfjorden på Ertvågøya på Nordmøre.

### Folda i Namdalen

Folda er ytterdelen av den store fjorden i Namdalen. Lenger inn vert fjorden kalla 'Foldfjorden'.

### Folda i Salten

Folda er ytterdelen av fjorden som delar seg i armane Sørfold og Nordfold. Namnet vart tidlegare òg bruka om bygdene omkring fjorden.

Lenkjer
-------

* «Fold» i Nynorskordboka.

Kjelder
-------

* O. Rygh: *Gaardnavne i Nordlands amt* 1905
* Leiv Heggstad, Finn Hødnebø og Erik Simensen: *Norrøn ordbok* Det Norske Samlaget 1990 ISBN 82-521-3493-9
* Redaksjonell fotnote til Ynglinge-soga i *Snorres Kongesoger*, Det Norske Samlaget 1979 ISBN 82-525-0657-7.
* *Østfold* i Store Norske Leksikon
**Johan Bondesen** (26. februar 1880–3. november 1954) var ein gardbrukar frå Koppang i Stor-Elvdal. Han representerte Søndre Østerdalen og Arbeidarpartiet på Stortinget 1919-21.

Bondesen var son til ein murar. Han arbeidde sjølv som murar i Stor-Elvdal og 1913-18 som murmeister i Elverum. I 1918 kjøpte han gardbruket Norstu Vestgård i Stor-Elvdal og dreiv dette sidan. Han var elles styrar av Noregs Bank si avdeling på Hamar frå 1930 til 1943, og på frå 1945.

Periodane 1907-13 og 1925-31 var Bondesen medlem av heradsstyret i Stor-Elvdal. I tillegg sat han 1906-08 i fattigstyret, 1908-13 og 1926-31 i skulestyret, 1909-12 og 1923-32 i likningsnemnda, alt saman i Stor-Elvdal. 1925-28 var han styremedlem i Hedmark Landbrukkselskap.

Bondesen var stortingsmann 1919-21 frå einmnannskrinsen Søndre Østerdalen, vald for Arbeidarpartiet. Han var då medlem i Lønninsgkomiteen. Stortingsbolken 1928-30 var han vararepresentant frå Hedmark fylke, møtte på Tinget ei veke i april 1929.

Kjelder
-------

* Stortngsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Antillane** er eit fellesnamn for dei karibiske øyane med unntak av Bahamas. 

Ein skil mellom *Dei store Antillane* og *Dei små Antillane*. Dei store Antillane ligg i nordvest og inkluderer øyane Cuba, Jamaica, Hispaniola (med Haiti og Den dominikanske republikken) og Puerto Rico. Dei små Antillane omfattar resten av øyane i dette arkipelet frå Dei amerikanske Jomfruøyane til Aruba i sørvest.

Frå Puerto Rico til Martinique blir dei kalla *Leeward Islands*, frå Martinique til Trinidad, *Windward Islands*.

Antillane er toppen av ei vulkansk fjellkjede, eit framhald av fjella i Sør-Amerika.

Dei store Antillane
-------------------

* Cuba
* Hispaniola
* Jamaica
* Puerto Rico

Dei små Antillane
-----------------

* Anguilla
* Antigua og Barbuda
* Aruba
* Barbados
* Bonaire
* Dei britiske jomfruøyane
* Curaçao
* Dominica
* Grenada
* Guadeloupe
* Martinique
* Montserrat
* Dei nederlandske Antillane
* Redonda
* Saba
* Saint-Barthélemy
* Saint Kitts og Nevis
* Saint Lucia
* St. Martin
* Saint Vincent og Grenadinene
* Sint Eustatius
* Trinidad og Tobago
* Dei amerikanske jomfruøyane
	+ St. Croix
	+ St. John
	+ St. Thomas

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Folding av ein rektangulær funksjon med seg sjølv.
**Folding** ein matematisk bilineær operasjon på to funksjonar, eller signal, u(t) og {\displaystyle h(t)} som resulterer i ein tredje funksjon y(t), som syner korleis dei to funksjonane påverkar kvarandre. Folding kan utførast mellom kontinuerlege eller diskrete funksjonar, og kan sjåast på som ei generalisering av eit glidande gjennomsnitt.

= Folding av tids-kontinerlege signal
-------------------------------------

Folding av to kontinuerlege Lebesgue-integrerbare funksjonar u(t) og {\displaystyle h(t)} vert utført som

{\displaystyle y(t)=u(t)\*h(t)=\int \_{-\infty }^{\infty }u(t)h(t-\tau )d\tau =\int \_{-\infty }^{\infty }h(t)u(t-\tau )d\tau ,}
der *\**, som vert kalla «foldingsoperatoren», er ein kompakt notasjon for folding. «Folding» kjem frå den tyske nemninga «Faltung», og syner til at den eine funksjonen vert folda (bretta), slik at slutten kjem fyrst og starten til slutt, vist med notasjonen {\displaystyle h(t-\tau )}. Folding er ein kommutativ operasjon, så det spelar inga rolle kva for funksjon som vert snudd (folda). Dei to funksjonane kan vera reelle eller komplekse.

Om {\displaystyle h(t)} er impulsresponsen til eit lineært system (eit filter), er utgangssignalt y(t) frå systemet gitt som foldinga av impulsresponsen {\displaystyle h(t)} og inngangssignalet u(t). Ein kan difor måla impulsresponsen til eit lineært system ved å senda ein impuls gjennom det.

Folding av tids-diskrete signal (sekvensar)
-------------------------------------------

Folding av relle eller komplekse diskrete sekvensar vert utført som eit Cauchy-produkt:

{\displaystyle y(n)=h(n)\*h(n)=\Sigma \_{m=-\infty }^{\infty }u(m)h(n-m)=\Sigma \_{m=-\infty }^{\infty }h(m)u(n-m).}
Her er Lebesgue-målet bytta ut med eit kardinalitetsmål.

### Linjealmetoden

Linjealmetoden.
Folding av to diskrete sekvensar kan illustrerast med den sokalla linjealmetoden. Fyrst blir den eine av dei to sekvensane reversert. Ein startar så med å overlappa sekvensane med ein sampel og så blir verdiane multipliserte med kvarandre. Dette gir den fyrste verdien til {\displaystyle y(0)}. Deretter forskyv ein den reverserte sekvensen {\displaystyle h(n)} med eit sampelinterval, slik at dei to sekvensane overlappar med to sample, finn produkta av dei to overlappande sampelpara og summerer for å finna {\displaystyle y(0)}. Så forskyv ein sekvensen enda eit sampelinterval, multipliserer dei overlappande tre sampelpara og summerer, for å finna {\displaystyle y(2)}. Ein held fram på dette viset til sekvensane ikkje lengre overlappar. Lengda av den resulterande sekvensen y(n) blir lik summen av lengda til sekvensane {\displaystyle u(n)} og {\displaystyle h(n)}, minus 1.

### Folding uttrykt som polynommultiplikasjon

Foldninga av diskrete tids-signal (sekvensar) kan uttrykkast som polynommultiplikasjon:

{\displaystyle {\begin{aligned}y(x)=h(x)\*u(x)\\=(h\_{M}x^{M}+h\_{M-1}x^{M-1}+...+h\_{1}x+h\_{0})(u\_{M}x^{M}+u\_{M-1}x^{M-1}+...+u\_{1}x+u\_{0})\\=h\_{M}u\_{M}x^{2M}+(h\_{M}u\_{M-1}+h\_{M-1}u^{M})x^{2M-1}+...+(h\_{1}u\_{0}+h\_{0}u\_{1})x+h\_{0}u\_{0}\end{aligned}}}
**Antisyklogenese** er utviklinga er forsterkinga av antisyklonsk sirkulasjon i atmosfæren. Det er det motsette av antisyklolyse og er ein motpart til syklogenese. Antisyklonar vert ofte kalla høgtrykk. Høgtrykksområde oppstår på grunn av nedoverretta rørsler i troposfæren, atmosfærelaget der vêret oppstår. Område med sterkast antisyklongenese finn ein gjerne i øvre delar av troposfæren på vestsida av tråg. På eit vêrkart kan ein sjå desse områda som vind som konvergerer, òg kalla konfluens, eller konvergerande høgdelinjer nær 500 hPa flata. På vêrkart er høgtrykk markert med ein H på norsk, og som isobarane med høgaste verdi.

Sjå òg
------

* Syklogenese
* Antisyklonsk storm

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anticyclogenesis» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «American Meteorological Society Glossary - Anticyclogenesis». Allen Press Inc. juni 2000. Henta 24. oktober 2009.
2. ↑  Glossary of Meteorology (2009). Level of nondivergence. American Meteorological Society.
3. ↑  Konstantin Matchev (2009). Middle-Latitude Cyclones - II. University of Florida.
4. ↑  Keith C. Heidorn (2005). Weather's Highs and Lows: Part 1 The High. The Weather Doctor.
5. ↑  Glossary of Meteorology (2009). High. American Meteorological Society.
Biletet synar synklinal (trau) og antiklinal (topp). Biletet synar òg effekten av erosjon.
Ein antiklinal frå Bjerkås. Det opphavlege flate skiferlaget er bretta så det no kjem rett opp nedanfrå før det bøyar mot høgre i biletet. Foto: Kjetil Lenes

Folding med antiklinal til venstre og synklinal til høgre.
**Folding** er ein geologisk prosess der bergartar blir utsette for høgt trykk og temperatur slik at dei blir plastiske (bøyelege). Dei blir så bøygd og folda. Blir kreftene for store blir dei rivne frå kvarandre og ein får ein forkasting. Storleiken på foldinga kan variera sterkt.

Toppar i foldingane blir kalla antiklinalar, mens traua blir kalla synklinalar. Når erosjon, t.d. på grunn av ein isbre, høvlar flata flat står dei opphavlege laga att som striper på tvers av retninga på foldinga. Der toppane var vil det eldste laget ligge i midten med stadig yngre lag vekk frå dette. Der trauet var vil det bli tvert om.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NDL

 |
**Ringsted** er ein by midt på øya Sjælland i Danmark. Byen har 22 941 ibuarar (2021) og er administrasjonssenter i Ringsted kommune.

Ringsted, som ligg 54 meter over havet, var ein sentral by i mellomalderen med Sjællands hovud-tingstad. Biskopen i Roskilde fekk frå ikring 1080 bygt ei steinkyrkje. St. Bendts kyrkje frå 1163 er mellom dei eldste teglsteins-bygningane i Danmark. Den første kongekryninga i Danmark fann stad her i 1170.

Ringsted fekk byrettar i 1441. Frå 1500-talet stagnerte utviklinga i byen og skaut ikkje fart før det i 1856 kom jarnbanesamband med København. Ringsted ligg i dag sentralt ved hovudjarnbanen og motorvegen til København, om lag 60 kilometer unna.

Danish Crown sitt svineslakteri i Ringsted er eit av landets største slakteri.

Ringsted er venskapsby med Halden.

Kjelder
-------

1. ↑  Danmarks Statistik: Tabel BEF44. (Besøkt 30. desember 2013)

* Ringsted i Store norske leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ringsted**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Antimilitarisme** er ein del av den sosialistiske kampen mot kapitalisme, militarisme og dei imperialistiske krigane, tre ting som antimilitaristar meiner heng ihop. Antimilitarismen er ikkje pasifistisk, men meiner snarare at soldatane må vende seg mot si eiga regjering for å stoppe ein imperialistisk krig. Antimilitaristar kritiserer det sentraliserte statlege valdsmonopolet og går i staden inn for folkevæpning i ulike former.

### Historie

Den sosialdemokratiske rørsla var tradisjonelt antimilitaristisk, og den Andre Internasjonalen hadde som hovudmål å sameine den internasjonale arbeidarklassen og førebyggje krig, men da Første verdskrigen braut ut i 1914 vart Internasjonalen kløyvd, og dei fleste sosialdemokratiske partia slutta opp om sine respektive borgarlege regjeringar. 

Men den antimilitaristiske politikken vart halden ved liv av dei partia som gjekk imot krigspolitikken, somme av dei nystarta venstresosialistiske parti. Somme av dei antimilitaristiske partia slutta seg sidan til Tredje Internasjonalen og vart kommunistiske parti.

Kjende sosialistiske antimilitaristar i samband med Første verdskrigen var mellom andre Jean Jaurès, Karl Liebknecht og Rosa Luxemburg, Julius Martov, Lev Trotskij og Vladimir Lenin.

### Litteratur

* *Ned med vapnen! (1905) av Zeth Höglund.*

* *Militarismus und Anti-Militarismus*  (1907) av Karl Liebknecht.

* *Det befästa fattighuset - Antimilitaristisk och socialistisk handbok* (1913) av Zeth Höglund, Fredrik Ström og Hannes Sköld.

* *Zür Kritik der Gewalt* (1920) av Walter Benjamin.

**Kjelde:** Svensk wikipedia, art. *Antimiltarism*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* BNE

 |
**Ole Andor Hoel** (13. desember 1867–14. juli 1941) var ein norsk skulemann og forsikringsmatematikar, fødd i Nes i Akershus. Han representerte Frisinna Venstre på Stortinget i perioden 1919-21.

Hoel var son til ein jarnbanemann og seinare fattigforstandar i Kristiania. Sjølv vart han student i 1884 og tok cand.real.-eksamen i 1892. Frå 1892 til -98 underviste han ved Hambros skole i Bergen. Deretter var han overlærar 1898-1905 ved Bergens tekniske skule, og direktør 1905-08 i same institusjonen. Frå 1908 var han direktør ved Bergen kommune si pensjonskasse.

Hoel var varamann til Stortinget 1910-15 frå Nygård-krinsen i Bergen. Han var elles i 1911-12 formann i den departementale komiteen som såg på undervisninga i dei tekniske skulane.

I valperioden 1919-21 representerte Hoel valkrinsen Sandviken på Stortinget, der han var medlem i Kyrkje- og skulekomiteen.

Kjelder
-------

* snl
* Stortingsbiografi Arkivert 2016-09-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Rudolf Höhnl** (fødd 21. april 1946) er ein tsjekkisk, tidlegare skihoppar frå Pernink, som konkurrerte for Tsjekkoslovakia. Han vann bronsemedaljen i storbakken under ski-VM 1974 i Falun.

Aktiv
-----

Höhnl vart lagt merke til fyrste gongen i 1968 då han kom han på tredjeplass i hopprennet i Lahti-spelen, finske Veikko Kankkonen vann føre norske Lars Grini. To år seinare vart Höhnl nummer tre i Holmenkollen, berre slått av Vladimir Belousov og Garij Napalkov, begge frå Sovjetunionen.

Frå 1965/66 til 1975/76 tok Höhnl del i den tysk-austerrikske hoppveka. I januar 1971 kom han for fyrste gong på pallen, då Tsjekkoslovakia vann ein trippelsiger med Zbynek Hubac på fyrsteplass, etterfylgd av Jiří Raška med Höhnl på tredjeplass. To år fekk han sin andre og siste pallplass då han vann rennet i Bischofshofen 6. januar 1973. Seks gongar plasserte han seg mellom dei ti beste samanlagt i hoppveka; han vart nummer sju i 1968/69 og 1974/75, nummer seks i 1969/70 og 1972/73, nummer fem i 1970/71 og nummer åtte i 1975/76.

Mellom 1966 og 1976 deltok Höhnl i alle dei store internasjonale skimeisterskapane. I ski-VM 1966 var han langt nede på resultatlista, medan han under vinter-OL 1968 kom på tolvteplass i storbakken i Saint-Nizier, hans beste plassering i OL-samanheng. To år seinare kom han på fjerdeplassen i normalbakken i verdsmeisterskapen i Štrbské Pleso. I 1974 tok han bronsemedaljen i storbakken i Falun i 1974, der Hans-Georg Aschenbach og Heinz Wosipivo ordna dobbeltsiger for Aust-Tyskland.

Höhnl deltok i VM i skiflyging både i 1973 og 1975. Hans beste plassering var femteplassen i Oberstdorf i 1973, i 1975 vart han nummer elleve. Han vann den austeuropeiske hoppturneen i 1971, og Tatra Cup i 1971 og 1973.

Han slutta som aktiv skihoppar i 1976.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rudolf Höhnl» frå Wikipedia på tysk, den 9. januar 2013.*

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* FIS[*daud lenkje*]
* Sports Reference: Rudolf Höhnl Arkivert 2009-12-23 ved Wayback Machine.
**Christophorus Clavius** (fødd **Christoph Klau** 1537/38 i Bamberg i Tyskland, død 1612 i Roma) var ein tysk matematikar, astronom og jesuittpater på 1500-talet. I samtida vart han kalla «kongen av matematikken», og vart framført alt kjend for arbeidet sitt ved det vatikanske stjerneobservatoriet som førte til utviklinga av det nye kalendersystemet som vart kalla opp etter pave Gregor XIII, den gregorianske kalenderen. 

Clavius tredde inn i jesuittordenen i 1555 og fekk utdanninga si i ordenen. Ved jesuittane sitt *Collegio Romano* i Roma studerte han teologi og underviste deretter matematikk der i ein lang periode. Clavius forfatta fleire matematikkbøker og medverka slik til utviklinga av matematikken. Ein vidt utbreidd kommentar til euklidsk geometri stammer frå han. Clavius medverka òg til teorien for prostaferese, ein reknemetode som var ein forløpar for logaritmane. Verka hans kom ut i 1612 i Mainz i fem band.

Månekrateret Clavius er kalla opp etter han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christophorus Clavius» frå Wikipedia på bokmål, den 1. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Antigone** (gresk *Ἀντιγόνη*) er ein figur frå gresk mytologi. Ho er dotter av kong Ødipus og kona hans Iokaste, og syster av Polyneikes, Eteokles og Ismene. Ho er kjend for den usvikande lojaliteten og kjærleiken til den blinde fare sin, og at ho ville gje broren Polyneikes ei skikkeleg gravferd til trass for at han hadde forråda Theben.

Sjølv om kongen og morbroren hennar, Kreon, hadde lagt ned forbod, gravla Antigone bror sin. Som straff blei ho dømt til å bli levande gravlagd. Antigone var trulova med sonen til Kreon, Haimon, og han braut opp hola der Antigone var innesperra. Han kom fram for seint, for Antigone hadde då teke livet av seg. I fortviling tok også Haimon sitt eige liv. Til sist tok kona til Kreon, Evrydike, også livet av seg, og den angrande Kreon stod åleine att.

Forteljinga om Antigone er del av ei gruppe greske tragediar kalles Theben-krinsen, det vil seia tragedien rundt den mytiske herskarslekta i det antikke kongeriket Theben. Ho er særleg kjend frå skodespelet *Antigone* av Sofokles, som er det tredje i ein trilogi som byrjar med *Kong Oidipus* og held fram med *Oidipus i Kolonos*.

Antigone i musikken
-------------------

* Johann Adolf Hasse skreiv operaen *Antigono* med libretto av Pietro Metastasio. Operaen blei urframført i 1743.
* Arthur Honegger skreiv også ein opera med namnet *Antigone* med libretto av Jean Cocteau. Denne blei urframført i 1927.
* Carl Orff skreiv operaen *Antigonae* til Sofokles sin tekst omsett til tysk av Friedrich Hölderlin. Han blei urframført i 1949.

Kjelder
-------

1. ↑  Roman, L. & Roman, M. (2010). *Encyclopedia of Greek and Roman mythology.*, p. 66, på Google Books

* *Denne artikkelen bygger på «Antigone (mytologi)» frå Wikipedia på bokmål, den 11. november 2018.*
**Christopher Bremer Vahl Meyer** (16. september 1879–11. desember 1958
) var ein norsk sjøoffiser og forfattar frå Bergen.

Meyer var son til ein proprietær. Sjølv gjekk han sjøkadettskulen i Horten. Han underviste 1906-09 på Bergens sjømannsskule, utnemnd til militærkaptein i 1910. I 1914 gav han ut *Forsvarsboken*. Mange år seinare, i 1935, fekk han rang av kommandørkaptein, tok avskil i 1939.

Frå 1920 til 1940 var Meyer kontorsjef i Norges Rederforbund i Oslo, der etter var han fungerande direktør til 1942. Etter verdskrigen var han administrerande direktør i Rederiforbundet i 1946-47.

I 1927 kom Meyer ut med *Sjøgrensespørsmålet belyst ved statspraksis og folkerettslære*. Dette verket, som vart gjeve ut på engelsk i 1937, spelte ei viktig rolle då norske styresmakter, etter å ha vedteke fire mils fiskerigrense i 1935, i 1951 fekk medhald frå valdgiftsdomstolen i Haag, klaga inn av Storbritannia. Iallfall skriv Toralv Øksnevad i *Norges fiskerigrense* (1952) at dei som var godt kjende med saka, «vil sende en særskilt anerkjennende tanke til den standhaftige veteran kommandørkaptein Chr. Meyer og hans like utholdende forbundsfelle odelstingspresident C.J. Hambro».

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
* Toralv Øksnevad: Norges fiskerigrense. Muntlige referater av prosedyren og dommen i Haag.(Norsk rikskringkasting 1952.)
**Andrea Benvenuti** (fødd 13. desember 1969) er italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå Negrar i provinsen Verona. Han vart europameister på 800 meter i 1994.

Aktiv
-----

Benvenuti vart italiensk meister på 800 m i 1992. Under dei olympiske leikane i Barcelona same året kvalfiserte han seg til finalen, der han låg sist i feltet til dess han på oppløpssida sprang i mål til ein femteplass. Seinare i sesongen sette han italiensk rekord med tida 1.43,92, hans alle snøggaste løp på distansen.

Under europameisterskapen 1994 i Helsinki vann Benvenuti den fyrste semifinalen framom norske Atle Douglas, i det andre seimfinaleløpet sigra Vebjørn Rodal, også han nordmann. Finalen gjekk føre seg i roleg tempo den fyrste runden, ut på andrerunden gjekk det i spurttempo. Med tida 1,46,12 vann Benvenuti ein rimeleg klar siger framom Rodal og spanjolen Tomas de Teresa.

To år seinare nådde Benvenuti semifinalane under Sommar-OL 1996 i Atlanta, der han gav opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1992 i Barcelona: Nr 5 på 800 m – 1.45,23
* VM 1993 i Stuttgart: Braut kvalifiseringsheatet på 800 m
* EM 1994 i Helsinki: Gullmedalje – 1.46,12, framom Vebjørn Rodal (1.46,53)
* OL 1996 i Atlanta: Braut i sememfinalane

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrea Benvenuti» frå Wikipedia på tysk, den 5. juni 2015.*