recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Robert Změlík** (fødd 18. april 1969) er ein friidrettsutøvar frå Prostějov i Tsjekkia som vann tikampen under Sommar-OL 1992. Han representerte Tsjekkoslovakia til 1993, sidan Tsjekkia.

Změlík vart fjerdemann i tikamp både i friidretts-EM 1990 og i VM 1991. I 1992-sesongen gjorde han sitt livs beste tikamp då han vann Götzis-tevlinga etter å ha oppnådd 8 627 poeng. Seinare same året vann han den olympisk gullmedaljen i Barcelona-OL, ei 200 poeng føre spanske Antonio Peñalver.

Skadar sette han noko tilbake dei neste sesongane. Han vart nummer sju i Sommar-OL 1996. Våren 1997 vann han sjukamp-tevlinga i innandørs-VM i Paris med 6 228 poeng, hans beste poengsum i den greina. Etter han braut tikampen i VM 1997, la han opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1990 i Split: Nr 4 - 8249
* VM 1991 i Tokyo: Nr 4 - 8379
* OL 1992 i Barcelona: Gullmedalje - 8611, framom Antonio Peñalver (8412)
* VM 1993 i Stuttgart: Braut
* VM 1995 i Göteborg: Nr 14 - 7963
* OL 1996 i Atlanta: Nr 7 - 8422
* VM 1997 i Aten: Braut

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Robert Změlík» frå Wikipedia på engelsk, den 12. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Wenche Andersen** (fødd 10. juli 1954) er ein norsk kokk, kosthaldsøkonom, matjournalist og kokebokforfattar frå Lommedalen i Bærum. Ho er best kjend som fjernsynskokk i innslaget «Wenches kjøkken» på *God Morgen Norge* på TV2, noko ho har vore sidan 1994. Før det arbeidde ho ein del år som frilansjounalist innanfor matlaging.

Andersen har fagbrev som kokk frå 1976, i tillegg til at ho studerte to år ved Statens skole for kostholdsøkonomer. Ho har vore kjøkkensjef og husmor ved fleire institusjonar, og frå 1980 til 1986 arbeidde ho som fagkonsulent ved Opplysningskontoret for kjøtt. Wenche Andersen var også med på å starte opp firmaet SmåFOLK Barnemat i 1997. Dette firmaet satsa på barnemat basert på norske råvarer og vart i 2001 kjøpt opp av Tine.

Ho har vore forfattar, medforfattar, redaktør og omsetjar av ei rekkje kokebøker, i tillegg til at ho har vore fast bidragsytar i blada *Kvinner og Klær*, *Mat & Drikke* og *Matlyst*. Under fagmessa Buffet i Stavanger i 2003 fekk ho prisen «Årets matformidlar 2002». Og hausten 2006 vart ho utnemnd til nordisk matambassadør i prosjektet Ny Nordisk Mat, som skulle gå over tre år og skape internasjonal merksemd rundt nordisk mat og nordiske mattradisjonar.

Kjelder
-------

* Knut Olav Åmås [red.]: «Andersen, Wenche» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)
* Portrettintervju om Wenche av TINE.[*daud lenkje*]

### Fotnotar

1. ↑  «Wenche Andersen Arkivert 2011-05-23 ved Wayback Machine.» på Cappelendamm.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Robert Stephenson** (1803–1859) var ein engelsk jarnbaneingeniør i viktoriatida. Han var son av George Stephenson.

Tjue år gammal starta Stephenson den første lokomotivfabrikken i verda saman med far sin, Michael Longridge. Firmaet Robert Stephenson & Company hadde tilhald i Forth Street i Newcastle. Verksemda starta med å levera lokomotiv til Stockton & Darlington Railway, den første offentlege jarnbanen i verda. Denne fabrikken konstruerte det berømte lokomotivet «Rocket», som vann det såkalla jarnbaneslaget ved Rainhill i 1829. Dermed fekk dei òg byggja lokomotiv for Manchester-Liverpool-jarnbana som opna i 1830. Fabrikken i Forth Street heldt fram med å byggja damplokomotiv heilt til 1959. I 1960 blei verksemda avslutta.

Robert Stephenson kom òg til å spela ei stor rolle for norsk jarnbanebygging. Han vitja Noreg i september 1846 med tanke på ein jarnbane mellom Kristiania og Mjøsa, det som vart Hovedbanen, som opna i 1854. Banen vart bygd som eit samvirke mellom engelsk og norsk kapital, men i hovudsak med engelsk kompetanse, med Stephenson som den førande, «en af Verdens første Civilingeniører». Stephenson fekk ei litt uheldig dobbeltrolle i bygginga av Hovedbanen, ved at han både var leiande ingeniør og dermed ansvarleg for den tekniske løysinga, og i tillegg skulle fungera som ein oppmann mellom dei engelske kapitalistane og den norske staten. Bygginga og idriftsettinga av banen føregjekk ikkje utan betydeleg tautrekking mellom partane. Stephenson måtte vitja anlegget og banen ved fleire høve. I juli 1851 kom han til Christiania på eige dampskip, med massevis av verktøy som skulle brukast til jarnbaneutbygginga. Til trass for usemjene, vart Stephenson dekorert med St.Olavs orden for innsatsen sin for å byggja den første jarnbanen i Noreg. 

Robert Stephensons siste reise gjekk med yachten «Titania» til Kristiania den 21. august 1859, for å feira den nye jarnbana og for å motta St. Olavs orden den 3. september. Under feiringa fekk han eit akutt magevonde som gjorde at han knapt klarte å takka for ordenen, og trekte seg tilbake til «Titania». To dagar etter vart han gul i huda, og yachten sette straks kurs for England. Reisa attende tok sju døgn på grunn av storm. 12. oktober 1859 døydde han 56 år gammal, og vart gravlagt i Westminster Abbey.

Fotnotar
--------

1. ↑  Bergh s. 39
2. ↑  Morgenbladet 30.7.1851
3. ↑  Rolt nemner òg 1852 og 1854, s.324
4. ↑  Rolt s. 332

  

* *Denne artikkelen bygger på «Robert Stephenson» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mai 2019.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

* Bergh,Trond (2004). *Jernbanen i Norge 1854-2004. Nye spor og nye muligheter 1854-1940* (på norsk) **1**. Vigmostad & Bjørke AS. ISBN 82-419-0331-6.

* Rolt, L.T.C. (1960). *George and Robert Stephenson. The Railway Revolution* (på engelsk). Penguin Books. ISBN 0-14-022063-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 57°46′N 11°53′E﻿
**Götaverken**, ei tid òg kalla ***Götaverken Arendal (GVA)***, var eit skipsverft på Hisingen i Göteborg, grunnlagt i 1841, og definitivt konkurs i 1989. I dag driv eit nederlandskeigd vedlikehaldsverft i anlegget. 

Wilh. Wilhelmsens boreplattform «Treasure Saga», levert av GVA i 1983. Modellen GVA 4000 vart introdusert etter Alexander Kielland-ulukka.
Verftet vart skipa i 1841 av den skotske forretningsmannen Alexander Keiller under namnet *Keillers Werkstad i Göteborg*. Etter ein konkurs i 1867 vart selskapet omorganisert som *Göteborgs Mekaniska Verkstads AB*. I 1906 skifta verftet namn til *Göteborgs Nya Verkstads AB*, og i 1917 fekk det namnet *AB Götaverken* – eit namn det skulle halda på i 60 år.

Eit nytt anlegg vart lagt i Göteborg-bydelen Arendal i 1950-åra, og det gamle *Cityvarvet* vart stengt i 1968. Selskapet vart overteke av staten i 1977 under verftkrisa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Götaverken» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juni 2020.*
**Robert Southey** (2. august 1774–21. mars 1843) var ein engelsk diktar av den romantiske skulen, og ein av dei såkalla «Lake Poets». Sjølv om han ikkje er så namngjeten som til dømes sin samtidige William Wordsworth, så er diktinga hans framleis populær.

Han vart fødd i Bristol og utdanna ved Westminster School (som han vart utvist frå fordi han hadde skrive ein artikkel som fordømde pisking), og Balliol College i Oxford (om denne tida i Oxford sa Sothey seinare at «alt eg lærte var litt symjing og litt båtaktivitet»). Etter å ha eksperimentert med eit skrivepartnerskap med Samuel Taylor Coleridge, gav han ut si første diktsamling i 1794. Same året drøfta han, Coleridge og nokre andre om dei skulle etablere eit idealistisk fellesskap i Amerika. Sidan planla dei å skipe dette kollektivet i Wales, men gav til slutt opp ideen.

Kona til Southey, Edith, var syster til kona til Coleridge. Southey-familien sette bu i Greta Hall i Keswick i Lake District, og levde på ei lita inntekt. Frå 1809 skreiv han for *Quarterly Review*, og i 1813 hadde han vorte så kjend at han vart utnemnd til Poet Laureate.

I 1819 vart Southey venn med sivilingeniøren Thomas Telford, og slutta seg til han på ein lang reise for å sjå på ymse prosjekt i Dei skotske høglanda. Southey førte dagbok og skreiv ned observasjonane sine.

I 1838 døydde Edith, og Southey gifta seg med Caroline Anne Bowles, som også var diktar. Mange av dikta til Southey blir framleis lesne av skulebarn. Dei best kjende er «The Inchcape Rock» og «After Blenheim», som truleg er eit av dei første antikrigsdikta som finst.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Wenche-blomberg.
**Wenche** er eit kvinnenamn av (neder)tysk opphav. Det har norsk namnedag den 17. august.

Andre skrivemåtar er Venke, Wenke, Venche, Wencke, Vence eller Vencke.

Namnet oppstod som ei tysk form av det mellomnedertyske Wineke, som igjen var danna som kjæleform av namn som byrja med Win- eller Wen-. Dette leddet tyder 'venn'. 

Namnet er kjend i Noreg frå 1500-talet. Namnet var mykje brukt frå rundt 1940 til rundt 1970, då over 1 % av nyfødde jenter fekk namnet Wenche. I 2009 var det 14 586 norske kvinner som bar namnet.

Namneberarar
------------

* Wenche Foss (f. 1917), norsk skodespelar, fødd Eva Wenche Steenfeldt Foss
* Wenche Blomberg (f. 1943), norsk forfattar
* Wenche Krossøy (f. 1943), norsk forfattar
* Wenche Myhre (f. 1947), norsk songar
* Wenche Kvamme (f. 1950), norsk songar og skodespelar
* Wencke Mühleisen (f. 1953), norsk forskar og feminist
* Wenche Lyche (f. 1965), norsk kledeskapar
* Venke Knutson (f. 1978), norsk songar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wenche» frå Wikipedia på bokmål, den 16. august 2009.*

* 

* «Wenche» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Roberto Di Matteo** (fødd 29. mai 1970) er ein italiensk fotbaltrenar og -spelar frå Schaffhausen i Sveits. Han har vunne FA-cupen og Cupvinnarcupen som spelar og FA-cupen og Meisterligaen som trenar.

### Spelar

Di Matteo er oppvaksen i Sveits, Han var aktiv i FC Schaffhausen frå 1988 til -91, deretter spelte han ein sesong i kvar av klubbane FC Zürich og FC Aarau. Etter å ha vorte seriemeister med Aarau våren 1993, skreiv han kontrakt med SS Lazio i foreldra sitt heimland. Sommaren 1996 vart han overført til engelske Chelsea FC, der han var med om å vinne FA-cupen to gongar og Cupvinnarcupen i 1998. Han skåra både i FA-cupfinalen 1997 og 2000, i den siste finalen vart han matchvinnar. Etter å ha vorte alvorleg skadd i ein UEFA-cupkamp i november 2000, kom han aldri meir i spel.

Frå november 1994 til juni 1998 deltok Di Matteo i 34 landskampar for Italia. Han var med i troppane til EM i fotball 1994 og VM i fotball 1998. Han skåra 2 mål for Italia.

### Trenar

Di Matteo var sjefstrenar då West Bromwich i 2009 rykte opp i Premier League. Frå mars 2012 var han sjefstrenar i Chelsea FC og hadde gleda av å leia laget til den største triumfen i klubben si historie, siger i Meisterligaen 2012. Laget vann også FA-cupen 2012.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roberto Di Matteo» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2021.*


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – EM i fotball 1996 |
| --- |
| 
* 1 Peruzzi
* 2 Apolloni
* 3 Maldini (kaptein)
* 4 Carboni
* 5 Costacurta
* 6 Nesta
* 7 Donadoni
* 8 Mussi
* 9 Torricelli
* 10 Albertini
* 11 Baggio
* 12 Toldo
* 13 Rossitto
* 14 Del Piero
* 15 Di Livio
* 16 Di Matteo
* 17 Fuser
* 18 Casiraghi
* 19 Chiesa
* 20 Ravanelli
* 21 Zola
* 22 Bucci
* Landslagstrenar: Sacchi

 | Flagget til Italia |
|  |


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – VM i fotball 1998 |
| --- |
| 
* 1 Toldo
* 2 Bergomi
* 3 P. Maldini (kaptein)
* 4 Cannavaro
* 5 Costacurta
* 6 Nesta
* 7 Pessotto
* 8 Torricelli
* 9 Albertini
* 10 Del Piero
* 11 D. Baggio
* 12 Pagliuca
* 13 Cois
* 14 Di Biagio
* 15 Di Livio
* 16 Di Matteo
* 17 Moriero
* 18 R. Baggio
* 19 Inzaghi
* 20 Chiesa
* 21 Vieri
* 22 Buffon
* Landslagstrenar: C. Maldini

 | Flagget til Italia |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Gitar** er eit opphavleg spansk strengeinstrument av tre. Gitaren (*akustisk*) er samansett av ei lydkasse med hol, ein stol der strengane er festa og ein hals med band. Klangbotnen er vanlegvis av nåletre som gran eller seder, mens hals, sarg og botn er laga av ulike typar hardtre som lønn, rosetre, mahogni og andre.

Gitartypar
----------

### Klassisk gitar

Klassisk gitar
Akustisk gitar av merket Takamine og akustisk bassgitar
Klassiske gitarar (òg *spansk gitar*) har nylonstrengar, men det er i dag òg vanleg med stålstrengsgitarar, og mange av desse igjen er utstyrt med mikrofon slik at dei kan spelast på gjennom ein forsterkar. Klassiske gitaristar nyttar ofte ei gitarstøtte eller fotskammel.

### Elektrisk gitar

Reindyrka elektriske gitarar (òg *kalla el-gitar*) er også vanlege og vert ofte kalla plankegitar fordi dei ikkje har klangbotn og lydkasse. El-gitarane er konstruerte som ein «planke» med magnetiske mikrofonar. Den mest populære plankegitaren er Fender Stratocaster, ein gitartype som har eksistert praktisk talt uforandra sidan 1954.

Teknisk
-------

Gitaren har normalt seks strengar. Tre vert kalla basstrengar, og tre for diskantstrengar. På «hovudet» på gitaren er det stemmeskruer for å halde instrumentet stemt, og den normale stemminga går i kvarter frå E til A, frå A til D osb, mens intervallet frå G-strengen berre er ein ters opp til H, og deretter kjem nok ein kvart til E. Standardstemming for dei 6 strengane vert difor tonane (frå lågast til høgast) E-A-D-G-H-E, «Ein Annan Dag Gjekk Han Einsam». Gitarar kjem også med tolv strengar (tolvstrengsgitar) som har seks strengepar der dei djupaste strengane er stemde i oktavar.

Mange stemmer om gitaren til open stemming, der strengane vert stemd i ein akkord, som oftast ein dur-akkord. Dette er vanleg innan blues ved bruk av slide eller bottleneck, eit metall- eller glasrøyr som kviler på strengane og lagar tonar utan å røre ved gitarhalsen. Den vanlegaste opne stemminga er D-A-D-G-A-D.

Gitaren er eit ideelt akkordinstrument for bruk ved akkompagnement av song eller eit melodi-instrument, men er eit velkjent soloinstrument òg. Det var særleg klassisistiske komponistar som Fernando Sor og Maurio Guliani som har gitt oss gitarkomposisjonar av høgare kompleksitet. Sonatane og etydane deira vert ofte spela i vår tid.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gitar» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2005.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gitar**

* Guitarbuild.com
* www.guitar.ch

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
Boka *Boliyan Da Paavan Bangla* av Sukhdev Madpuri
***Boliyan*** (eintal *boli*) er vers av rimande kuplettar som tradisjonelt er blitt sungne i Panjab. Dei har mellom anna vore brukt som akkompagnement til dansar som bhangra
og giddha.

Boliyan kan førast tilbake til skikkar frå Rajasthan der ein førte konflikt ved å ropa eidar mot kvarandre ved landsbyportalar. Ved større konfliktar kunne musikarar synga krigssongar. Etter sigrar kunne ein synga høvessongar for å feira sigeren. Boliyan har vore brukt som akkompagnement til dansar, som bhangra eller giddha, ved feiringar eller medan ein gjer arbeid. Dei er særleg utbreidde ved bryllaup.

Former
------

Ei tradisjonell form dei kan ha er som rop og svar, der ein songar byrjar og ein eller fleire andre syng eit svar. Ved dans kan førstesongaren mima til teksten med gester og dei andre dansarane kan dansa og synga ei refreng til svar.

Boliyan kan vera improviserte eller faste tekstar. Teksten i boliyan kan ta for seg nyheiter, arbeidsoppgåver, avlingar og uår, bryllaup og fødslar, livshendingar eller krig. Dei kan spenna frå andelege til grove, uærbødige tekstar.

Ein kan skilja mellom*nikian boliyan* ('kort, liten') og *lambian boliyan* ('lang'). Nikian boliyan er danna av to setningar knytte til giddha; den første setningen byrjar og den andre endar songen. Lambian boliyan uttrykkjer ei kjede eller flaum av kjensler, ofte overdrivne.

Boliyan har også fått ei rolle i filmar, ofte som duettar sungne av ein mann og ei kvinne. Panjabifilmen *Yaari Jaat Da* frå 1984 inneheld til dømes songen «Gur Naal Ishq mitha» framført av Vinod Sehgal og Savita Sathi.

I utvandrarmiljø er stilen og strukturen til teksten og musikken ofte endra og omforma. «Gur Naal Ishq mitha» finst til dømes i remiksa versjonar.

Kjelder
-------

1. ↑  Walia, Aarohi (2008). *Folk Dances of Punjab*. Sahibzada Ajit Singh Nagar, Punjab, India: Unistar Books. s. 86. ISBN 9788171426027.
2. ↑  Gorlinski, Virginia (3. mars 2010). «Bhangra». *Encyclopaedia Britannica*. Encyclopaedia Britannica, inc. Henta 18. april 2020.
3. 1 2  «Pakistan, Islamic Republic of», *Grove Music Online* (på engelsk), doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.20726, henta 5. juli 2020
4. ↑  Sahota 2011, s. 39.
5. ↑  Sahota 2011, s. 42.
6. ↑  Lyall, Kiran (23. juni 2017), «IT'S BOLIYAN WEEKEND», *kiranlyall* (på engelsk), henta 5. juli 2020
7. ↑  Sahota 2011, s. 41-43.
8. ↑  Kaur, Sukhpreet (2017). «Heritage of Punjab: the case study of gidha» (PDF). *South-Asian Journal of Multidisciplinary Studies* **4** (4): 152–159. ISSN 2349-7858. Arkivert frå originalen (PDF) 6. mars 2021. Henta 5. juli 2020.
9. 1 2  Sahota 2011, s. 68.
10. ↑  Sahota 2011, s. 43.

Bibliografi
* Sahota, Hardeep (2011), *The Search for the ‘Essence’ of Bhangra through Panjabi heritage* (Masters thesis, University of Huddersfield)

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Boliyan» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2020.*
**Bolesław I den modige** (polsk *Bolesław I Chrobry*, i fortida òg kjent som *Bolesław I den store*, polsk *Bolesław I Wielki*) (fødd 966 eller 967, død 1025) var hertug og seinare den første kongen av Polen. Han høyrte til Huset Piast.

Bolesław samla saman riket som far hans – Mieszko I – hadde fordelt mellom sønene sine. I byrjinga av regjeringstida si opprettheldt han landet sitt gode forhold til Det tysk-romerske riket og hjelpte Otto III i kampane mot polabarane. Han sendte òg i 997 St. Adalbert av Praha til Preussen for å omvende prøyssarane til kristendomen – ein misjon som enda i Adalbert sin martyrdom og påfølgjande kanonisering.

Etter Bolesław sitt ønske oppretta pave Sylvester II i 999 eit erkebispedøme i Gniezno og bispedøma i Kraków, Wrocław og Kołobrzeg (til då var det berre eitt bispedøme i Poznań).

I år 1000 reiste keisar Otto III på pilegrimsferd til St. Adalbert si grav i Gniezno, der det samstundes vart organisert ein kongress mellom han og Bolesław. Her gav han den polske hertugen tittelen *Frater et Cooperator Imperii*, og anerkjende samstundes det nye polske riket, så vel som sjølvstende til kyrkjeorganisasjonen i Polen.

Etter Otto døydde i 1002 vart forholdet til keisarriket dårleg. Otto sin etterfølgjar, Henrik II, endra haldninga til Bolesław, då han gjekk inn for ekspansjon snarare enn overeinskomst med Polen. Fleire konfliktar mellom dei to rika førte så til ein langvarig periode med spaning, delt i tre krigsfasar (1003-1005, 1007-1013, 1015-1018). Krigen tok slutt ved freden i Bautzen i 1018, og Bolesław kom sigrande ut av han. Mellom anna heldt dei nyerobra Milsko og Łużyce, og enda òg opp som hertug av Böhmen.

I 1003 inntok han på grunn av dynastikonfliktar i Přemyslidane i kort tid Tsjekkia og Praha, og erobra dessutan Morava og Slovakia. Rundt 1007 mista han derimot Vest-Pommern.

I 1018 utvida han makta til Polen austover gjennom erobringa av Kiev, og innlemma Rødrutenia (dagens Aust-Galicia, som Mieszko I hadde tapt i 981) i riket sitt.

I 1025, nokre veker før han døydde, kronet Bolesław seg sjølv til konge, og gjorde slik Polen om til eit kongedøme. Han etterlét eit større, styrkt og sameint rike. Bolesław hadde utvida Mieszko sitt rike kraftig med Milsko, Łużyce, Morava, Slovakia og Rødrutenia, men han tapte Vest-Pommern.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bolesław I» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Göta kanal** er ein kanal som går gjennom Götaland i Sverige. Kanalen er 190,5 km lang, av dette er 87,3 km utgraven kanal. Saman med Trollhätte kanal og Göta älv utgjer Göta kanal ein 390 km lang vassveg tvers gjennom Sverige.

Göta kanal går frå Göta Älv mellom Göteborg og Vänern, vidare til Vättern, Boren, Roxen og munnar ut i Söderköping og Mem.

Bergs sluser i Göta kanal
12. april 1810 fekk arkitekten Baltzar von Platen løyve til å byggja kanalen. Bygginga var tenkt å lata skip ferdast tvers gjennom Sverige. Slik unngjekk ein å betala Øresundstoll til Danmark. Skip som skulle frå Kattegat til Austersjøen, skulle i staden kunna sigla gjennom Sverige, utanom Øresund. I tillegg skulle ein kunna flytta krigsskip snøgt frå kyst til kyst. Kanalen vart opna den 26. september 1832, nokre tiår før utbygging av jarnvegar tok til. Kanalen fekk i røynda ikkje nokon stor økonomisk tyding. I staden har kanalen vorte ein populær turistattraksjon.

Sjå òg
------

* Filmen Göta kanal.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den offisielle nettstaden til kanalen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 57°41′35″N 11°54′30″E﻿

**Göta älv** (norrønt *Gautelfr*) er ei av dei største elvene i Sverige. Ho går frå innsjøen Vänern ved Vargön rett austom Vänersborg, sørover via Trollhättan, Lilla Edet, Ale og Kungälv der ho deler seg i to armar; hovudåra fortset sørover og Nordre älv mot sørvest. Begge renn ut i Kattegat. Mellom desse to elvearmene ligg øya Hisingen.

Geografi
--------

Grensa mellom elva og havet ved munningen går frå eit fiskesynspunkt langs ei linje frå den nordlegaste odden på Älvnabben ved Västerberget over Knippelholmens fyr til venstre for piren ved småbåthamna i Arendal på Hisingen.

I Göteborg fører Tingstadstunnelen ein motorveg under elva. Trollhätte kanal går tidvis parallelt med Göta älv med sluser i Vänersborg, Trollhättan og Lilla Edet. Göta älv har ein omfattande skipstrafikk til og frå ulike hamner langs elva og ved Vänern. Frå Vänern fører Göta kanal vidare til Austersjøen.

Det ligg fleire vasskraftverk langs elva, ved Vargön, i Trollhättan (Hojum og Olidan) og i Lilla Edet. Elva er òg ein drikkevasskjelde for Göteborg kommune. Inntaket skjer ved Lärjeholm der Lärjeån munnar ut Göta älv og vatnet blir vidare pumpa til vassverket ved Alelyckan for reinsing.

Historie
--------

Fortidsminne vitnar om at det har budd menneske langs Göta älv i tusen av år. Dei første menneska busette seg i nærleiken av fossane ved Lilla Edet, Trollhättan og Vargön austom Vänersborg. Fram til 1658 utgjorde Göta älv den sørlege grensa til Noreg.

Ifølgje sagaene seglde den norske vikingkongen Harald Hardråde med ein flåte med opptil 60 skip opp heile elva til Vänern i 1064. Göta älv var på grunn av stryk og fossar ikkje seglbar heile vegen slik at skipa måtte trekkjast på land og slepast forbi fossane.

Gjennom historia har Göta älv vore ei av dei viktigaste handels- og transportårene i Sverige. I mellomalderen oppstod bysamfunn ved fossane og langs elva basert på transport, handel, fiskeri og handverk. Dei mindre skipa kunne ein enno trekkje forbi fossane, men det meste av frakten og godset vart lasta om i Vänersborg og Lilla Edet. Mellom desse to byane vart varene transporterte med heste- og oksekjerre inntil ein igjen kunne nytte skip.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sverigeporten
* Västsverige
* Vänerns sjötrafikområde Arkivert 2006-10-02 ved Wayback Machine.
* Skredriskanalys i Göta älvdalen (pdf.)[*daud lenkje*]
* Svenska Fyrsällskapet: Blänket (pdf.)
* Göta älvs dalgång (pdf.)[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Den seinare Aleksandr I som tsarevitsj.
**Tsarevitsj** er ein slavisk adelstittel gjeven til sonen av ein tsar. Tilsvarande kan dottera til ein tsar ha tittelen tsarevna.

På 1700-talet gjekk tittelen over til å vera offisiell tittel for eldstesonen til tsaren eller kronprinsen i Russland, medan tsesarevna var tittelen til kronprinsessa. Nemningane er ofte blitt forveksla, særleg i utanlandske kjelder. Aleksej Nikolajevitsj, kronprins av Russland var den siste som blei kalla tsarevitsj, sjølv om han faktisk var tsesarevitsj.

I kulturen
----------

Tsarevitsj-egget.
Ivan Tsarevitsj er eit typisk namn på helten i russiske eventyr.

*Der Zarewitsch* er ein operette av Franz Lehár som byggjer på eit skodespel av Gabriela Zapolska. Ho handlar om Aleksej Petrovitsj, sonen til Peter den store i eksil.

Tsarevitsj-egget er eit Fabergé-egg laga på oppdrag av tsarina Aleksandra til ære for tsarevitsj Aleksej Nikolajevitsj.

Sjå òg
------

* Dauphin

Kjelder
-------

1. ↑  Bratberg, Terje. (15. februar 2009). Tsarevitsj. I Store norske leksikon. Henta 13. mai 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Tsarevitsj» frå Wikipedia på bokmål, den 9. november 2020.*
* *Denne artikkelen bygger på «Tsarevich» frå Wikipedia på engelsk, den 9. november 2020.*
**George Herbert** (3. april 1593–1. mars 1633) var ein engelsk forfattar som ved sida av John Donne og Andrew Marvell vert rekna som ein av dei mest framståande av dei *metafysiske poetane*.

George Herbert blei fødd inn i ein velhavande, utdanna familie. Faren døydde da George var tre år. Mora var ein ven av John Donne. Blant dei fire søskena hans er diktaren og filosofen Edward Herbert kjend. Lite er kjend om dei tidlege åra til Herbert. Han studerte teologi og filosofi ved University of Cambridge, og blei etter avslutta eksamen *public orator* ved Cambridge-universitetet. I 1630 blei han prestevigd. 

I poesien sin egna Herbert seg praktisk tala berre til religiøse tema som han behandla frå ein svært personleg synsvinkel og korkje frå eit abstrakt eller telologisk standpunkt. 

George Herbert døydde av tuberkulose 1. mars 1633 i Bemerton i Wiltshire.

I populærkulturen
-----------------

Herbert har vorte tilskrive mottoet *«Living well is the best revenge»*. Det amerikanske bandet *Midtown* nytta frasen som tittel på eit av sine musikkalbum og R.E.M. gav ein av songane på albumet *Accelerate* det same namnet.

Verk
----

Tittelsida til *Temple* frå 1633.
* *The Temple*, 1633
* *The Countrey Parson*, 1652

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen byggjer på «George Herbert» frå Wikipedia på tysk, den 16. november 2011.*

Litteratur
----------

* Amy M. Charles: *A Life of George Herbert*. Ithaca, London 1977, ISBN 0-8014-1014-2
* Wendy Cope: *George Herbert*. SPCK, London 2002, ISBN 0-281-05475-4
* Tim McKenzie: *Vocation in the poetry of the priest-poets George Herbert, Gerard Manley Hopkins and R. S. Thomas*. Mellen, Lewiston, N.Y. 2004, ISBN 0-7734-6570-7
* Helen Gardner: *The metaphysical poets*. Oxford University Press. London 1961.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verk av og om George Herbert i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket
* (en)Dikt av George Herbert i utval  Arkivert 2006-04-30 ved Wayback Machine. på *Representative Poetry Online*, University of Toronto
* (en)*The Life of Mr. George Herbert* av Izaak Walton (1593–1683)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*«Sandøy» omdirigerer hit. For andre tydingar av ordet, sjå Sandøy (fleirtyding).* 

**Sandøy kommune** er ein tidlegare norsk kommune på Romsdalskysten i Møre og Romsdal fylke. Arealet inngår no i Ålesund kommune. Kommunen grensa til Haram i sør, til Midsund i aust og til Aukra i nord. Sandøy kommune vart danna i 1867, då han vart skild ut frå Aukra kommune. Kommunegrensene har vore uendra sidan 1965, då Sandøy fekk overført delane av Harøya som høyrde til Haram kommune. 1. januar 2020 vart Sandøy ein del av nye Ålesund kommune. 

Sandøy var den nest minste kommunen i Møre og Romsdal etter folketal. Næringslivet i kommunen har tradisjonelt vore prega av fiske. I dei seinare åra har reiselivsnæringa vore i vekst. Administrasjonssenteret i kommunen er Steinshamn, som ligg nord på Harøya. Kyrkjene i Sandøy kommune er Sandøy kyrkje på Sandøya og Harøy kyrkje på Harøya.

Lokalavisa er *Haramsnytt*, som kjem ut to dagar i veka.

Geografi
--------

Sandøy består av mange øyar og er kommunen med minst flatevidd av kommunane i Møre og Romsdal. Flesteparten av øyane i kommunen er flate og myrlendte, og seks av desse øyane er busette. Harøya på 13,6 km² er den største øya i kommunen og utgjer kring 60 % av flatevidda. På denne øya ligg Steinshamn, administrasjonssenteret i Sandøy kommune, og størstedelen av folkesetnaden bur her. Ut mot havet ligg øyane Ona og Husøya, Sandøya og Finnøya ligg nordaust for Harøya, og Orta ligg heilt aust i kommunen. Det høgaste punktet i Sandøy kommune Harøyburet på 156 moh. som ligg på Harøya.

Kommunevåpen
------------

Kommunevåpenet til Sandøy vart godkjent 1986. Våpenet har på blå grunn tre sølv spissar som møtest på høgre skjoldkant. Motivet illuderer ljos frå fyrtårn.

Kjelder
-------

* John Stokkan (8. juli 2010). «Sandøy – kommune». Store Norske Leksikon. Henta 4. april 2010.
* Eirik Helleve (28. oktober 2011). «Sandøy kommune, Møre og Romsdal». Allkunne. Henta 4. april 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sandøy kommune**

| * v
* d
* e
Kommunar i Møre og Romsdal |
| --- |
| Aukra • Aure • Averøy • Fjord • Giske • Gjemnes • Hareid • Herøy • Hustadvika • Kristiansund • Molde • Rauma • Sande • Smøla • Stranda • Sula • Sunndal • Surnadal • Sykkylven • Tingvoll • Ulstein • Vanylven • Vestnes • Volda • Ørsta • Ålesund | Møre og Romsdal fylke |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* ISNI
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Vincent George Rhoden** (fødd 13. desember 1926) er ein jamaicansk tidlegare friidrettsutøvar som vart olympisk meister på 400 meter og i 4 x 400 meter stafett under Sommar-OL 1952 i Helsinki.

Aktiv
-----

Rhoden deltok for Jamaica då Sommar-OL 1948 fann stad i London. På 400 meter hadde han den beste semifinaletida av dei seks som ikkje nådde finalen. Han sprang så den tredje etappen på Jamaicas lag i 4 x 400 m stafett, men ettersom ankermann Arthur Wint fekk muskelstrekk og braut, rauk ein ganske viss medalje.

Åra 1949, 1950 og 1951 vann Rhoden 440 yards under AAU-meisterskapen i USA. Den 22. august 1950 sette Rhoden ny verdsrekord på 400 meter med tida 45,8 ved eit stemne i Eskilstuna.

Under dei olympiske sommarleikane 1952 i Helsinki vann Rhoden gullmedaljen på 400 meter etter ein tett og hard kamp med landsmannen Herb McKenley. Begge fekk den offisielle tida 45,9 sekundar, elektronisk tid vart målt til respektive 46,09 og 46,24. I 4 x 400 m stafett spurta Rhoden som ankermann forbi Mal Whitfield frå USA og sikra jamaicansk gull på verdsrekord 3.03,9, USA fekk 3.04,0 i sluttida. Arthur Wint, Les Laing og Herb McKenley sprang dei fyrste etappane for Jamaica.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1948 i London: Utslått i semifinalane på 400 m (47,7 =nr 7)
* OL 1952 i Helsinki: Gullmedalje på 400 m – 45,9, og 4 x 400 m stafett

Kjelder
-------

* P.Chr. Andersen: Den nye olympiaboken. Oslo 1957.

* *Denne artikkelen bygger på «George Rhoden» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juni 2018.*

* «George Rhoden» (på engelsk). Olympedia. Henta 9. mars 2023.
***Norsk Sjakkblad*** er eit norsk sjakktidsskrift og er no medlemsbladet til Norges Sjakkforbund. Det kjem no ut med vanlegvis 6 nummer i året.

Bladet kom ut allereie i 1906-1909, med til saman 30 nummer, men gjekk deretter inn. 

Etter at Norges Sjakkforbund vart stifta i 1914, kom det meir regelmessigheit i utgjevinga frå 1919 til 1929, og deretter frå 1932 til 1939. Etter andre verdskrigen kom det i gang igjen i 1950, og ein heldt det gåande med i alle fall 2-3 nummer i året fram til 1969. Frå 1975 har Norsk Sjakkblad kome ut regelmessig, finansiert over medlemskontingenten til Norges Sjakkforbund.

*Norsk Sjakkblad* inneheld mellom anna artiklar om sjakkhendingar i Noreg og ute i verda, terminliste over komande sjakkturneringar og ratinglister for dei aktive spelarane.

Sjakkhistorisk forum har digitalisert dei aller fleste årgangane av Norsk Sjakkblad, og gjort dei tilgjengelege på nettet.

Ungdommens Sjakkforbund utgir eit eige medlemsblad, *Førsteraden*.

Kjelder
-------

* Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
* *Norsk Sjakkblad*

Fotnotar
--------

1. ↑  Brekke, s. 99
2. ↑  *Norsk Sjakkblad – komplett – Sjakkhistorisk forum* (på norsk bokmål), henta 13. mai 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norges Sjakkforbund Arkivert 2012-02-26 ved Wayback Machine.
* Lenke til Norsk Sjakkblad hos Sjakkhistorisk forum
Skjematisk framstilling av landskapa (*thinai*) i sangamdikting - *kuṟiñci, pālai, mullai, marutam* og *neytal*.
**Sangamlitteratur** (av tamil சங்க, *sangam* eller *caṅkam*) er klassisk tamilsk litteratur frå sangamtida, hovudsakleg frå det første hundreåret til rundt 300. Han skil seg frå mykje annan klassisk indisk litteratur ved å særleg ta opp sekulære tema, som kjærleik og kongedådar, i staden for religiøse. Sangamlitteraturen skal hovudsakleg stamma frå tre sangamar, eller litteraturakademi, i Madurai. Han er den eldste indiske litteraturen som ikkje er på sanskrit.

Kjende enkeltverk frå sangamtida er *Tolkāppiyam*, ei grammatikk- og retorikkbok på vers og *Silappatikaram*, ein tragedie om Kannagi. *Silapattikaram* er rekna med til «fem store epos» i tamilsk tradisjon. Dei andre er oppfølgjaren *Manimekalai*, buddhistverket *Kundalakesi* og djainverket *Valayapathi*, som berre finst att i fragment, og det seinare djainverket *Civaka Cintamani*. *Pattupāṭṭu* ('Ti lange dikt') og *Paripāṭal* inneheld dikt om religiøse kjensler og gudar.

Dei over tusen korte dikta kjende frå sangamtida er samla i åtte diktsamlingar (*Ettuttokai*): *Kuruntokai, Narriṇai, Akanānūru, Aiṅkurunūru, Kalittakai, Puranānūru, Patirruppattu* og *Paripāṭal*. Dikta skil seg frå samtidig indisk litteratur gjennom å berre ta opp sekulære tema og ved bruk av enkle litterære bilete i staden for meir kompliserte strukturar og mytologiske allusjonar.
Det viktigaste skiljet går mellom «indre» (akam) og «ytre» (puram) dikt, dei førstnemnde knytte til kjærleik og den andre til heroisme. Fleire faste lyriske landskap og bilete går att i dikta: Fem ulike landskap med namn etter typiske plantar som veks der, og med ulike typar jord, folk og skikkar knytt til seg, seks ulike årstider og seks delar av døgnet, og så vidare. Metonymi er ein mykje brukt teknikk, det vil seie at ein kallar tanken mot ein ting ved å nemna ein annan han er sterkt knytt til.

Palmebladmanuskript med ein del av *Tolkāppiyam*.

Kjelder
-------


* «South Asian arts», *Encyclopædia Britannica*, Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
* «Śaṅgam literature», *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
***Norsk Salmebok*** var frå 1985 til 2013 den ålmenne salmeboka i Den norske kyrkja. Ho vart utgjeven fyrste gong i 1985, og erstatta Landstads reviderte salmebok (frå 1924) og Nynorsk salmebok (frå 1925). I 1997 kom tillegget Salmer 1997. Frå 2013 vart ho avløyst av Norsk salmebok 2013 som hovudsalmebok, men boka blir enno brukt i mange norske kyrkjelydar.

Forarbeidet
-----------

Alt i 1954 vart det oppnemnt ei salmeboknemnd med biskop Johannes Smemo som formann. Ho gav ut si første innstilling i 1957, og publiserte i stensil eit «Utkast til felles salmebok for Den Norske Kirke» i 1968. Utkastet resulterte i prøvesalmeboka *Salmer 1973*. Etter dette vart komiteen reorganisert, og den nye komiteen fekk Rune Birkeland som formann. Dei la i NOU 1981: 40 fram eit framlegg til Norsk Salmebok.

Den ferdige boka vart godkjend ved kongeleg resolusjon av 29.6.1984 til bruk i dei kyrkjelydane som gjer vedtak om det.

Innhaldet i boka
----------------

Salmeboka har 953 nr, med tekster på nynorsk eller bokmål. Nokre få av dei mest brukte salmane er trykte i begge målformene. Boka finst likevel i ei nynorskutgåve og i ei bokmålsutgåve, slik at nr 867 - 953 er trykt anten på bokmål eller på nynorsk.

Salmeboka er ordna tematisk, slik at første kapittel følgjer kyrkjeåret, dei tre neste Gud,
Kristus og Kyrkja, femte kapittel handlar om *livet* og sjette kapittel handlar om *håpet*. Tilslutt har boka tre kapittel med prosesjonssongar, bibelske salmar og liturgiske salmar. 

Norsk salmebok er meint å vere ei bruksbok. Difor er mange salmar korta inn, og språket er modernisert. Forkynninga og det kulturelle uttrykket er òg tilpassa moderne ideal. Skiljet mellom *salmar* og *songar* er ikkje lenger tydeleg. Vidare er gjerne ord som *sysken* brukt der det før stod *brør*. Samstundes har boka for nokre eldre salmar valt å gå bort frå moderniseringar som var gjort i Landstads salmebok, og heller leggje seg nærare originalen. 

Melodiane er i mange tilfelle lagt nærare den originale melodiføringa og rytmen, der Landstads salmebok hadde jamne fjeredelsnotar. Redaksjonen har også valt å bruke fleire ulike melodiar på salmane.

Kjelder
-------

1. ↑  NOU 1981:20, forordet.

| * v
* d
* e
Den norske kyrkja sine salmebøker |
| --- |
|  Kingos salmebok (Kingo; 1699) | Guldbergs Salmebog (Guldberg; 1778) | Evangelisk-christelig Psalmebog (1798) | Christianiatillægget (1853) | Landstads kirkesalmebog (Landstad; 1869) | Hauges salmebok (Hauge; 1873) | Nokre Salmar (Blix; 1892) | Landstads reviderte (Jensen; 1924) | Nynorsk salmebok (Støylen, Hognestad og Hovden; 1925)  | Salmer 1973 (1973) | Norsk Salmebok (1985) (1985) | Salmer 1997 (1997)  | Norsk salmebok 2013 (2013)  |
Ei side frå samhita-delen av Atharvaveda, det eldste tekstlaget.
**Atharvaveda** er eit heilagt skrift innan hinduismen. Det er òg ei kjelde til vedisk mytologi. Teksten består av religiøse hymne og manande formlar, og er den yngste av dei fire vedaene.  Han har namn etter Atharvan, ein mytisk lærd prest som skal ha utvikla bønene og formulara, og kan daterast til ca. 1200–1000 f.Kr.

Atharvaveda inneheld tekstlaget samhita, som er det eldste, ein brahmanatekst og eit siste tekstlag som omfattar filosofiske funderingar. Dette laget omfattar tre primære upanisjadar som har hatt stor påverknade på ulike skular innan hindufilosofi: Mundaka-upanisjad, Mandukia-upanisjad og Prasjna-upanisjad.

Atharvaveda omfattar 730 hymne med rundt 6 000 mantra, og er delt inn i 20 bøker. Rundt ein sjudel av verket er tekstar som Atharvaveda har felles med Rigveda. Sjølv om Atharvaveda blir rekna blant vedaene, står han likevel «utanfor» kjernen av dei tre sentrale (Rigveda, Yajurveda og Samaveda). Noko kan tyda på at han representerer ein parallell kultisk tradisjon. 

*«Mens Rigveda, Samaveda og Yajurveda alle inneholder skjønne lovsanger til gudene, er Atharvaveda fylt av en ganske annen form for religiøsitet. Her kommer den mer folkelige religiøsitet til uttrykk i magiske dikt for å vinne en kvinnes kjærlighet og for å motvirke skallethet. Atharvaveda inneholder færre bønner enn de andre tre Veda-bøkene, men dessto flere velsignelser og forbannelser og magiske formularer.»*
Språket i Atharvaveda utgjer saman med Rigveda og dei mantriske tekstane i Yajurveda den eldste bevarte forma av vedisk sanskrit. Tekstane er dei eldste indiske tekstane som omtalar jern.

Norsk utgåve
------------

* Nokre få tekstar er attgjevne i *Vediske skrifter*. Bokklubben, 2003. (Verdens Hellige Skrifter; 19) ISBN 82-525-4120-8

Kjelder
-------

1. ↑  Carl Olson (2007), The Many Colors of Hinduism, Rutgers University Press, ISBN 978-0813540689, s. 13-14
2. ↑  Laurie Patton (1994), Authority, Anxiety, and Canon: ys in Vedic Interpretation, State University of New York Press, ISBN 978-0791419380, s. 57
3. ↑  Monier Monier Williams, Sanskrit English Dictionary, Oxford University Press, Entry for Atharvan, page 17
4. ↑  Michael Witzel (2003), "Vedas and Upaniṣads", i The Blackwell Companion to Hinduism (red. Gavin Flood), Blackwell, ISBN 0-631215352, s. 68
5. ↑  M. S. Valiathan. *The Legacy of Caraka*. Orient Blackswan. s. 22.
6. ↑  Paul Deussen, Sixty Upanishads of the Veda, Volume 2, Motilal Banarsidass, ISBN 978-8120814691, s. 605-609
7. ↑  Max Muller, The Upanishads, Part 2, Prasna Upanishad, Oxford University Press, s. xlii-xliii
8. ↑  Maurice Bloomfield, The Atharvaveda, Harvard University Press, s. 1-2
9. ↑  Sitat frå Signe Cohen si innleiing til *Vediske skrifter*, 2003.

* *Denne artikkelen bygger på «Atharvaveda» frå Wikipedia på bokmål og «Atharvaveda» frå Wikipedia på engelsk, den 6. april 2020.*
Minnestein over Thekla Resvoll i Kongsvoll fjellhage på Dovre. Foto: Bjørn Olav Tveit

**Thekla Susanne Ragnhild Resvoll** (22. mai 1871–14. juni 1948) var ein norsk botanikar.

Etter examen artium i 1892 og hovudfag i 1899 (med Axel Blytt som rettleiar), var ho amanuensis ved Det Kongelige Frederiks Universitet 1902-1936 og tok doktorgrad på avhandlinga *Om planter som passer til kold og kort sommer* (1917), der ho studerte kor tilpaskingsdyktige fjellplantar er i goldt klima, og påviste issoleia si mangeårige opplagring av energi. Ho oppdaga Aursunds-aster, *Aster subintegerrimus* ved Røros (1897).

Ho hadde forskaropphold på den indoneiske øya Java, ved den botaniske hagen i Buitenzorg, eit halvt års tid 1923–24.

Resvoll grunnla fjellhagen på Kongsvoll stasjon på Dovrebanen i 1924. Fjellhagen vart seinare flytt til knausane sørfor Kongsvold Fjeldstue ved E6.
Ved hagen er det reist ein minnestein over henne i kleberstein frå Sel laga av Per Haugen.
På Kongsvold Fjeldstue kan ein besøke Nasjonalparkutstillinga, som òg omtalar botanikarane som opp gjennom tidene har besøkt Kongsvoll. Utstillinga er open i sommarmånadene, elles etter avtale med fjellstua.

Ho var syster av botanikaren Hanna Resvoll-Holmsen. I 1895 gifta ho seg med hydrografen og bergmanneb Andreas Holmsen (1869–1955). Han var bror til Gunnar Holmsen, som blei gift Hanna. Desse fire etterlét seg også ei stor fotografisamling som no hovudsakleg høyrer til i Nasjonalbiblioteket i Oslo i bildeavdelinga (Resvoll-Holmsen-samlinga).

Utgjevingar
-----------

* *Vinter-flora. Vore vildtvoksende løvtrær og buske i vinterdragt*, Aschehoug, 1911
* *Norske fjellblomster*, 1934

Kjelder
-------

1. ↑  «Thekla\_Susanne\_Ragnhild\_Resvoll» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  Eckblad, Finn-Egil (1991). «Thekla Resvoll og Hanna Resvoll-Holmsen, to glemte? Pionerer i norsk botanikk». *Blyttia*: 3-10.
3. ↑  «Biografi med bilder». almamatersdotre.no. Arkivert frå originalen 7. august 2007. Henta 8. januar 2011.
4. ↑  Bjørg Eva Aasen. «Thekla Resvoll og fjellhagen på Kongsvoll stasjon». Norsk Jernbanemuseum. Henta 16. februar 2012.

* Eckblad, F.-E. (1991): *Thekla Resvoll og Hanna Resvoll-Holmsen, to glemte? Pionerer i norsk botanikk*. Blyttia 49: 3-10.
* Inger Nordal og Bredo Berntsen: «Thekla Resvoll» i Norsk Biografisk Leksikon
* almamatersdotre.no: *Biografi med bilder* Arkivert 2007-08-07 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
Elin Wägner
**Elin Matilda Elisabet Wägner** (fødd 16. mai 1882 i Lund, død 7. januar 1949 i Rösås i Kronobergs län) var ein svensk forfattar, journalist og feminist.

Dei skjønnlitterære bøkene til Elin Wägner handlar om kvinnerettar, kvinneleg røysterett, fredsspørsmål, sosiale spurnader og miljøspørsmål. Feminismen ho representerer kallast normalt for særartsfeminisme. Ho blir normalt rekna som ein av dei såkalla «tiotalsförfattarna» og var ein del av Fogelstadsgruppa. Wägner er mest kjend for engasjementet sitt for kvinneleg røysterett og for at ho var med og grunnla Redd Barna i 1919.

Wägner vart medlem av Samfundet De Nio i 1937 og av Svenska Akademien i 1944. Ho var aktiv skribent i tidsskriftet Tidevarvet i perioden 1923–1936.

Ho var dotter av rektor og fil. dr. Sven Wägner og Anna Mathilda Elisabeth Ekedahl, prestedotter frå Tolg i Småland. Ho var syster til journalisten Harald Wägner, tante til Ria Wägner og gift med litteraturvitaren John Landquist i perioden 1910–1922.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elin Wägner» frå Wikipedia på bokmål, den 7. november 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Atje Keulen-Deelstra** (31. desember 1938–22. februar 2013) var ein nederlandsk skeiseløpar frå Grouw i Friesland. som vart verdsmeister i firkamp fire gongar i tida 1970-74 og europameister tre år på rad, 1972-74 .

Keulen-Deelstra slo gjennom i 1970-sesongen, 31 år gammal. Etter å ha vorte nederlandsk meister vann ho firkamp-VM i West Allis framom landskvinna Stien Kaiser, og det utan å ha vore betre enn nummer tre i nokon av enkeltdistansane. I den fyrste sprintverdsmeisterskapen enda ho på tredjeplass. Den 14. mars runda ho av 1970-sesongen med å setje verdsrekord på 1500 meter med tida 2.17,2. Under den fyrste europameisterskapen for kvinner, avvikla i Leningrad i 1971, måtte ho sjå seg slått av tre sovjetiske utøvarar og vart nummer fire. Både i firkamp-VM og sprint-VM 1971 hamna ho langt nede på resultatlistene.

OL-sesongen 1972 gjekk Keulen-Deelstra inn til laurbærkrans i både den nasjonale meisterskapen, i EM og i VM, dei to sistnemnde meisterskapane etter tett strid mot høvesvis Nina Statkevitsj og Stien Kaiser. Under dei olympiske vinterleikane 1972 i Sapporo kneip ho sølvmedaljen på 1000 meter, eitt hundredels sekund framom Anne Henning, og tok bronsemedaljane på 1500 m og 3000 m. År 1973 var Keulen-Deelstra verdas klart beste skeiseløpar på kvinnesida. Ho vann europameisterskapen på Brandbu med over tre tidspoeng til andreplasserte Trinjie Rep, og VM 1973 i svenske Strömsund med langt over to tidspoeng til Tatjana Rastopsjina frå Sovjetunionen. I sprint-VM 1973 i Oslo tok Keulen-Deelstra andreplassen, der Sheila Young frå USA var i ei eiga klasse. Gjennom 1974-sesongen kopierte ho plasseringane frå året føreåt. Ho vart både europameister og verdsmeister i firkamp, med god avstand til sovjetiske Nina Statkevitsj. I sprint-VM 1974 vann ho sølvpokalen, Leah Poulos frå USA sikra seg VM-tittelen.

Sidan deltok ikkje Keulen-Deelstra internasjonalt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Atje Keulen-Deelstra» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BPN

 |
**Elias Paulson Faleide** (fødd 10. oktober 1879 i Stryn kommune, død 1967 i Gloppen kommune), var ein norsk fylkesagronom, ordførar og stortingsrepresentant for Venstre.

Liv og virke
------------

Elias Faleide vart fødd på garden Riise i Stryn kommune i 1879. Han var son til kommandersersjant Paul Hansen Faleide og Kristi Eliasdotter Riise (Tonning). Han er uteksaminert frå Landbrukshøgskolen i 1905, og vart i 1912 fylkesagronom for Nordfjord. Han busette seg på Sandane. Frå 1938 var Faleide husdyragronom for heile fylket. Han sat som leiar for Nordfjord og Sunnfjord Fjordhestlag i over 30 år, frå 1926 til 1959.

### Ordførar

Faleide var ordførar i Gloppen kommune i tre bolkar, 1919–1922, 1928–1941 og 1945–1947. Han var og fleire gonger formann i fylkestinget i Sogn og Fjordane. Faleide var stortingsrepresentant for Venstre frå 1919-1921, og 1922-24.

Han var aktiv i arbeidet med stiftinga av kraftselskapet Firdakraft, og medverka og til utbygging av den første store kraftstasjonen i *Øksenelvane*, tidleg på 1950-talet. Han var styreformann i Firda Billag i mange år.

Utmerkingar
-----------

* Kongens fortjenstmedalje i gull i 1949.
* Sogn og Fjordane Landbruksselskaps medalje i gull.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elias Faleide» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mai 2012.*

Wikipedia på bokmål oppgir desse kjeldene:
* Biografisk informasjon om Elias Faleide NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv
* NRKs Fylkesleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |