**James FitzJames, 1. hertug av Berwick** (21. august 1670–12. juni 1734) var ein fransk offiser, og den uekte sonen til kong Jakob II av England av Arabella Churchill, syster til 1. hertug av Marlborough. I 1695 gifta han seg med Honora de Burke, dotter til William Burke, 7. jarl av Clanricarde og enka etter 1. jarl av Lucan, som døydde i 1698. Det andre ekteskapet hans, med Anne Bulkeley, dotter til Henry Bulkeley, fann stad i 1700.

Liv og virke
------------

FitzJames var fødd i Moulins i Frankrike før faren tok over trona, og voks opp som ein katolikk. Han vart utdanna ved Collège du Juilly, Collège du Plessis og Jesuittcolleget i La Flèche. Han gjekk inn i teneste for hertug Karl V av Lorraine og var til stades under omleiringa av Buda. FitzJames vart gjort **hertug av Berwick**, **jarl av Tinmouth** og **Baron Bosworth** av faren i 1687. Han reiste så til Ungarn og deltok i slaget ved Mohács.

Berwick kom attende til England og vart gjort guvernør i Portsmouth. Kong Jakob gjorde han så til Riddar av the Garter, men på grunn av invasjonen til prinsen av Orange og den påfølgjande *den ærerike revolusjonen*, fann denne innsetjinga aldri stad. Åre etter vart Jakob styrta og Berwick reiste i eksil med han, og tok ein aktiv del i det irske felttoget, inkludert slaget ved the Boyne. Etter faren enda eksilperioden sin, tente Berwick i den franske armeen. Han kjempa i slaga ved Steenkerque og Landen. I det sistenemnde vart Berwick teken til fange, men vart byta for hertugen av Ormonde.På grunn av støtta til faren og tenesta i den franske armeen mot England, vart han dømd til tap av borgarrettane sine i 1695, og mista den britiske adelsrangen.

Filip V av Spania gjer James Fitz-James til medlem i adelskapen i Frankrike, etter slaget ved Almanza.
Som soldat var Berwick kjend for motet, dugleiken og integriteten sin. Etter god teneste i den spanske arvefølgjekrigen vart han utpeikt til fransk marskalk etter eit suksessrikt tokt mot Nice i 1706. Den 25. april 1707 vann Berwick den store og avgjerande sigeren i Almanza, der ein engelskmann leia den fransk-spanske armeen til siger mot Ruvigny, ein franskmann som leia den engelsk-portugisisk-nederlandske armeen. Etter Almanza vart Berwick gjort til **Duc de Fitz-James** i adelskapen i Frankrike av Ludvig XIV, og **Duque de Liria y Xérica** og løytnant av Aragon av Filip V av Spania. Den siste store hendinga i den spanske arvefølgjekrigen var storminga av Barcelona av Berwick, etter ei lang omleiring, den 11. september 1714.

Ikkje lenge etter vart Berwick militærguvernør i provinsen Guienne, der han vart vener med Montesquieu. I 1718 måtte han igjen gå inn i Spania med ein arme, denne gongen måtte han kjempe mot Filip V (kvadrupelalliansekrigen). Mange år med fred følgde dette felttoget, og Berwick vart ikkje kalla ut i teneste att før i 1733. Det året vart han vald ut til å leie armeen ved Rhinen i den polske arvefølgjekrigen og klarte å omleire Kehl i 1733, men vart halshogd av ei kanonkule i omleiringa av Philippsburg den 12. juni 1734.

Berwick hadde born i begge ekteskapa sine. Etterkomarane hans var dei franske Ducs de Fitz-James og spanske Duques de Liria og seinare hertugar av Alba.

Kjelder
-------

1. ↑  *London Gazette*: nr. 2224, s. 2,.

* *Denne artikkelen bygger på «James FitzJames, 1st Duke of Berwick» frå Wikipedia på engelsk, den 15. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Wild Geese Heritage Museum and Library Biography
* Petrie, Sir Charles (1953) *The Marshal Duke of Berwick: The Picture of an Age*. London: Eyre & Spottiswoode
* Handley, Stuart (2004). «‘Fitzjames, James, Duke of Berwick upon Tweed (1670–1734)’» (subscription required). *Oxford Dictionary of National Biography* (online edition May 2007) utg.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/9610. Henta 12. desember 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **James FitzJames, 1. hertug av Berwick**

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **James FitzJames, 1. hertug av Berwick**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |