| **Khalkída****Lokalt namn Χαλκίδα** |
| --- |
| Den gamle brua i Khalkída |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sentral-Hellas |
| **Koordinatar** | 38°27′45″N 23°35′42″E﻿Koordinatar: 38°27′45″N 23°35′42″E﻿ |
| **Areal** | 412,4 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Hellas |
| **Periferi  Periferieining** | Sentral-Hellas  Évvia |
| **Hovudsete** | Khalkída (59 125 innb.) |
| Demografi |
| **Folketal** | 102 223 (2011) |
| **Folketettleik** | 240,7 /km² |

**Khalkída** (gresk skrift Χαλκίδα), òg skrive *Khalkis*, *Halkida*, *Halkis*, *Chalkida*, *Chalcis* eller *Chalkis*) er ein by og ein kommune på øya Évvia. Han er hovudstad i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Han ligg ved det smalaste punktet i Évripossundet. Namnet er bevart sidan antikken og kjem av det greske ordet χαλκός, som tyder kopar eller bronse), sjølv om det ikkje er spor etter gruver i området.

Historie
--------

### Antikken

Den tidlegaste skriftlege kjelda om Khalkis (Khalkída) er frå *Iliaden* (2.537), der han vert nemnd i lag med rivalen Erétria. Graver ved Trypa og Vromousa frå den mykenske perioden vart greve ut av Papvasileion i 1910. På 700- og 600-talet fvt. grunnla kolonistar frå Khalkída tretti bysamfunn på halvøya Khalkidikí og fleire viktige byar på Sicilia. Mineral, metallarbeid og purpurfarga klede og keramikk vart fordelt over heile Middelhavet i skip frå Korint eller Sámos.

Med hjelp frå desse allierte gjekk Khalkída til krig mot nabobyen Erétria i den såkalla lelantinarkrigen, der han vann til seg dei beste jordbruksområda på Évvia og vart den viktigaste byen på øya. Tidleg på 500-talet fvt. tok velstanden slutt etter ein katastrofal krig mot atenarane, som kasta ut det styrande aristokratiet og oppretta ein klerukh her. Khaklis vart så medlem av Det athenske forbundet.

I den hellenistiske perioden vart festninga i byen nytta av makedonske herskarar, som kontrollerte Sentral-Hellas. Han vart nytta som base av kongane Antiokhos den store (192 fvt.) og Mithradates VI av Pontos (88 fvt.) for invasjonar av Hellas.

### Romersk styre og tida etter

Som ein del av Romarriket oppnådde Khalkída igjen velstand som handelsby, og etter 500-talet evt. hadde han igjen ei festning som verna Sentral-Hellas mot invasjonar frå nord. Frå 1209 kom han under ventiansk kontroll. I 1470 gjekk han vidare til Det osmanske riket, som gjorde han til sete for ein pasha. I 1688 stod han imot eit kraftig åtak frå venetianarane.

### Den moderne byen

Byen fekk jernbanesamband med Aten og Pireus i 1904 og eksporten av varer auka kraftig. Ein stor del av dei gamle bymurane raste saman under eit jordskjelv i 1894. I 1899 vart Khalkída hovudstad i prefekturet Évvia.

### Bruene

Byen er i dag forbunde til det greske fastlandet via to bruer. Det vart bygd bru over Évripossundet, som skil byen frå fastlandet, alt i 411 fvt.. Under Justinian vart brua erstatta av ein brukonstruksjon som kunne flyttast, før tyrkarane erstatta denne med ei fast bru. I 1856 vart det bygd ei svingbru av tre og i 1896 ei svingbru av jern. I 1962 var ei glidebru bygd, medan hengebrua sør for byen vart opna i 1993.

Administrativ inndeling
-----------------------

Den tidlegare kommunen Khalkída, no kommunaleininga Khalkída
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane

* Khalkída
* Anthidóna
* Avlída
* Lilándia
* Néa Artáki

Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 102 223 innbyggjarar, medan kommunaleininga Khalkída hadde 59 125, som alle budde i tettstaden med same namn.

Byar og tettstader
------------------

Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

| Tettstad | Kommunaleining | Folketal 2011 |
| --- | --- | --- |
| Khalkída | Khalkída | 59 125 |
| Néa Artáki | Néa Artáki | 9 489 |
| Vasilikó | Lilándia | 6 571 |
| Drosiá | Anthidóna | 5 020 |
| Ájos Nikólaos | Lilándia | 3 426 |
| Paralía Avlídas | Avlída | 3 115 |
| Vathý | Avlída | 2 385 |
| Néa Lampsákos | Lilándia | 2 196 |
| Mýtikas | Lilándia | 1 808 |
| Fýlla | Lilándia | 1 459 |
| Afráti | Lilándia | 1 405 |
| Fáros | Avlída | 1 171 |
| Loukísia | Anthidóna | 1 161 |
| Kalokhóri-Pandíki | Avlída | 922 |
| Xiróvrysi | Anthidóna | 878 |
| Paralía | Avlída | 602 |
| Mikró Vathý | Avlída | 576 |
| Ritsóna | Avlída | 535 |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Chalcis» frå Wikipedia på engelsk, den 19. september 2007.*

Referansar

1. 1 2 3  Folketeljing 2011, revidert
2. ↑  *Νόμος 3852/2010 - ΦΕΚ 87Α/7-6-2010  
Lov 3852/2010: Kallikratis-reforma*, arkivert frå originalen 30. juli 2023, henta 7. september 2023

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (gresk)

| * v
* d
* e
Periferien Sentral-Hellas |
| --- |
| Periferieininga Evrytanía | Ágrafa • Karpenísi |
| Periferieininga Fthiótida | Makrakómi • Domokós • Lamía • Stylída • Mólos-Ájos Konstandínos • Amfíklia-Elátia • Lokrí |
| Periferieininga Fokída | Dorída • Delfí |
| Periferieininga Viotía | Dístomo-Arákhova-Andíkyra • Livadiá • Orkhomenós • Aliártos • Thíva • Tanágra |
| Periferieininga Évvia | Istiéa-Edipsós • Mantoúdi-Límni-Ajía Ánna • Dírfys-Messápia • Khalkída • Erétria • Kými-Alivéri • Kárystos • Skýros |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |