recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**A Touch of Class**, opphavleg **ATC**, var ei popgruppe som bestod av medlemer frå 4 forskjelige land: Joseph Murray frå New Zealand, Livio Salvi frå Italia, Sarah Egglestone frå Australia og Tracey Elizabeth Packham frå England. Gruppa var basert i Tyskland.

Karriere
--------

ATC sin fyrste singel vart innspelt i Sverige i 1999 og fekk tittelen «Around the World (La La La La La)». Songen sampla låta «Pesenka» av den russiske techno-gruppa Ruki Vverh!, og vart ein stor hit i Europa i 2000. Singelen var med på ATC sitt debutalbum, *Planet Pop* frå 2001. Her fekk dei m.a. musikalsk hjelp av den tyske DJ-en Alex Christensen. Under utdelinga av den tyske ECHO-prisen vann ATC i kategorien for *dance*-musikk for albumet. Dei produserte også fleire singlar frå *Planet Pop*, men ATC er framleis mest kjende for debutlåta.

Etter dette vart plateselskapet ATC saksøkt av den tyske DJ-en ATB (André Tanneberger) for plagiat. Tanneberger vann saka og ATC vart tvunge til å endra namn. Det nye namnet deira vart difor **A Touch of Class**. Under dette namnet gav dei ut plata *Touch the Sky* i 2003, og gav ut 3 singlar herifrå med avmålt suksess. Same året gjekk gruppa i oppløysing.

Diskografi
----------

* *Planet Pop* (2001)
* *Touch the Sky* (2003)

Kjelde
------

* *Denne artikkelen byggjer på «A Touch of Class» frå Wikipedia på engelsk, den 18. februar 2012.*
Koordinatar: 78°36′S 85°18′W﻿

**Mount Rutford** er eit spisst fjell i Antarktis med ei høgd på 4477 moh. Det er det det høgaste punktet i Craddock Massif i Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Fjellet ligg like nord for Bugueño Pinnacle og 3,4 km nord for Mount Craddock. Før 2006 hadde ikkje toppen noko namn, men vart visuelt identifisert av Camilo Rada og Damien Gildea som høgare enn Mount Craddock då dei vitja både Vinson (2004) og Craddock (2005). Då dei kom attende i 2006 målte dei høgda på denne toppen. 

Toppen fekk i 2006 namn av US-ACAN etter Robert H. Rutford, som var medlem av den geologiske ekspedisjonen til J. Campbell Craddock frå University of Minnesota til Ellsworth Mountains i 1962–63; leiar for ekspedisjonen til University of Minnesota til Ellsworth Mountains 1963–64; og direktør i Division of Polar Programs 1975–77; og direktør i SCAR (Scientific Committee on Antarctic Research).

Kjelder
-------

* USGS GNIS. «Mount Rutford». Arkivert frå originalen 2. juni 2021. Henta 2. mars 2013.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij er vist på det innfelte kartet nede til høgre.
**Heixiazi** (kinesisk s=黑瞎子岛 eller *Hēixiāzi Dǎo*) eller **Bolsjoj Ussurijskij** (russisk о́стров Большо́й Уссури́йский) er ei sedimentasjonsøy der elvane Ussuri og Amur renn saman på grensa mellom Folkerepublikken Kina og Russland. Ho har eit areal på 327 til 350 km². Ho likk like ved øya Yinlong (kinesisk 银龙岛 (forenkla) 銀龍島 (tradisjonell) Yínlóng Dǎo) eller Tarabarov (russisk о́стров Тараба́ров) og over nitti småøyar (på kinesisk viser Heixiazi berre til den store øya eller til heile øygruppa). Øya ligg nær den store russiske byen Khabarovsk og er derfor strategisk viktig. 

Fram til 2004 var Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij emne for ein grensestrid mellom Kina og Russland. Russland okkuperte Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij og Yinlong/Tarabarovøyane i 1929, men dette vart ikkje akseptert av Kina. Medan Russland styrte øyane som ein del av Khabarovsk kraj, kravde Kina dei som ein del av Fuyuan fylke i Heilongjiang-provinsen i den austlege delen av Kina. 

14. oktober 2004 vart det underteikna ein komplementær avtale mellom Folkrerepublikken Kina og Russland om den austlege delen av grensa mellom dei to landa, der Russland godtok å gje frå seg Yinlong og rundt halvparten av Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij. Til gjengjeld skulle Kina fråfalle alle krav på resten av Bolsjoj Ussurijskij. I 2005 godtok den russiske dumaen og den kinesiske kongressen denne avtalen. 

Avtalen er derimot ikkje godkjend av innbyggjarane på kvar side av grensa. I mai 2005 demonstrerte kosakkar i Khabarovsk mot tapet av halve Bolsjoj Ussurijskij, medan kinesisk media i Hong Kong, Taiwan og andre område utanfor dei kinesiske styresmaktene sin kontroll, kritiserte avtalen. 

Regjeringa i Republikken Kina, i dag med base på Taiwan, anerkjende aldri grenseavtalen, så denne regjeringa krev framleis heile Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Google Maps-bilete av området

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bolshoy Ussuriysky Island» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juli 2008.*

* Avisartikkel frå kp.ru
* REGNUM
* Prime Tass, 20. mai 2005
* newsru.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
High Roller 15. april 2014.
**High Roller** er eit 167,6 meter høgt pariserhjul i Las Vegas i Nevada i USA. Ved opninga 1. april 2014 var det det høgste pariserhjulet i verda, 2,6 meter høgare enn pariserhjulet Singapore Flyer i Singapore.

Detalj

Tekniske data
-------------

Ein av passasjergondolane.
Tverrmålet (diameteren) på sjølve hjulet på High Roller er 160 meter, og det er berar av 28 kuleliknande gondolar som stiller seg inn slik at golvet i dei alltid ligg vassrett. Kvar av gondolane har eit tverrmål på 6,70 meter, ei gjennomsiktig overflate på 20 rutemeter, ei vekt på ikring 25 tonn, og har plass til 40 personar. Ei omdreiing av pariserhjulet tek ein halv time, og er meint å gje passasjerane eit godt panoramaoversyn over byen og omlandet.

High Roller dreier seg om akslingen med eit par sfæriske, spesialbygde kulelager som kvar veg 8 800 kg, produsert hjå SKF i Göteborg i Sverige. Dei er dei største som dette firmaet har levert, med eit ytre tverrmål 2,30 meter, eit indre tverrmål på 1,60 meter og ei breidd 0,63 meter kvar.

Kjelder
-------

1. ↑  *Opplysningar om pariserhjulet.*, arkivert frå originalen 21. mai 2015, henta 26. juni 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad for High Roller på *caesars.com*.
Eit sandkorn av vulkansk glas under petrografisk mikroskop. Den amorfe karakteren gjer at det slokkar lys i krysspolarisert lys (nedst) og har derfor ikkje ein slokkevinkel. Skalaboksen er i millimeter.
Undulerande utslokning i kvarts.
**Utslokning** er eit optisk fenomen hos anisotrope stoff, som opptrer ved undersøking med polarisasjonsmikroskop. Det har særleg tyding ved studiet av mineralkorn i tynnslip. Under ein 360 grader omdreiing av objektbordet med kryssa polarisasjonsfilter vil mineralet slokke ut fire gonger (når hovudsvingeretningane til lyset i mineralet er parallelle med svingeretningane for polarisator og analysator).

Utslokningsvinkel vil seie den vinkelen eit snitt av eit anisotropt mineral må roterast frå ein kjend krystallografisk retning til utslokning. Denne vinkelen kan ha diagnostisk tyding ved identifikasjon av mineral.

Undulerande utslokning kan observerast hos einskilde mineral, særleg kvarts. Det består i at dei ulike dela av éit og same mineralkorn ikkje slokker ut samstundes. Fenomenet blir skulda at mineralet har vore utsett for trykk, slik at mineralkornene er brote opp i ein mosaikk, der dei einskilde dela har noko ulikt optisk orientering.

Kjelder
-------

* Utslokning: mineralogi. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå .
**1007** (romartal MVII)

Hendingar
---------

### Utlandet

* Ethelred II av England kjøpte to års fred med danskane for 36 000 sølvpund.
* Den fyrste biskopen, keisaren og kanslaren Eberhard, vart tilsett i Bamberg.

  

### Noreg

*

Fødde
-----

* Isak I Komnenos, bysantinsk keisar.
* Gruoch, kona til Macbeth.

Døde
----

* 

**<<   1000-talet   >>**
<< 1000 | 1001 | 1002 | 1003 | 1004 | 1005 | 1006 | 1007 | 1008 | 1009 | 1010 | 1011 | 1012 | 1013 | 1014 | 1015 | 1016 | 1017 | 1018 | 1019 | 1020 | 1021 | 1022 | 1023 | 1024 | 1025 | 1026 | 1027 | 1028 | 1029 | 1030 | 1031 | 1032 | 1033 | 1034 | 1035 | 1036 | 1037 | 1038 | 1039 | 1040 | 1041 | 1042 | 1043 | 1044 | 1045 | 1046 | 1047 | 1048 | 1049 | 1050 | 1051 | 1052 | 1053 | 1054 | 1055 | 1056 | 1057 | 1058 | 1059 | 1060 | 1061 | 1062 | 1063 | 1064 | 1065 | 1066 | 1067 | 1068 | 1069 | 1070 | 1071 | 1072 | 1073 | 1074 | 1075 | 1076 | 1077 | 1078 | 1079 | 1080 | 1081 | 1082 | 1083 | 1084 | 1085 | 1086 | 1087 | 1088 | 1089 | 1090 | 1091 | 1092 | 1093 | 1094 | 1095 | 1096 | 1097 | 1098 | 1099 >>
**944 Hidalgo** er ein uvanleg asteroide, og har den lengste baneperioden (13,77 år) av alle asteroidane i det klassiske asteroidebeltet.

Med ein høg eksentrisitet på 0,66, så tar perihelen hans (1,95 AE) han til det indre av asteroidebeltet, mens aphelen hans på 9,54 AE tar han heilt ut til banen til Saturn, ein bane vanlegvis forbeholdt kometane i saturnfamilien. Somme astronomar mistenker difor at han ein gong var ein komet. Strengt sett er Hidalgo heller ein saturnstreifar enn ein saturnkryssar da aphelen hans ikkje går utover den til Saturn. Den svære banehellinga til Hidalgo (43°) mistenker ein at er eit resultat av ein nærkontakt med Jupiter. Diameteren til asteroiden er berekna til å vera 20 km.

944 Hidalgo blei oppdaga av Walter Baade 31. oktober 1920 på Bergedorfobservatoriet nær Hamburg i Tyskland. Tyske astronomar observerte ein total solformørking i Mexico 10. september 1923 og hadde ein audiens med presidenten i Mexico, og for å ære dette namnsette dei asteroiden etter den meksikanske helten Miguel Hidalgo y Costilla.

| * v
* d
* e
Småplanetnavigatør |
| --- |
| 
943 Begonia       •      
**944 Hidalgo**
      •       945 Barcelona
 |
**Lufjella** (forenkla kinesisk 庐山, tradisjonell kinesisk 廬山, pinyin *Lúshān*, gan Lu-san), tidlegare også kalla **Kuanglu** (匡庐) er ei gruppe fjell nord i Jiangxi-provinsen i sentrale Kina. Dei er kjende for naturvenleiken sin, ei rekkje buddhist- og taoist-tempel, og konfutsianske landemerke.
Fjella dannar ein oval som er rundt 25 km lang og 10 km vid. Dei har elva Chang Jiang i nord og Poyangsjøen i aust.
I nord ligg byen Jiujiang og i sør Nanchang.

Hanpo-passet i Lu-fjella.
Lu-fjella er ein del av Lushan nasjonalpark, som blei oppført på UNESCO si liste over verdsarv i 1996.
Det høgaste punktet er Hanyang-toppen (大汉阳峰) på 1 474 moh.

Fjella har ei viktig andeleg stilling i kinesisk kultur. Dei har alltid vore eit populært reisemål og er ofte nemnde i kinesisk litteratur. Forfattarar som har omtalt fjella er mellom anna Tao Yuanming, Bai Juyi, Su Dongpo og Mao Zedong.

Kjelder
-------

1. ↑  Næverdal, Cato (14. februar 2009). «Jiangxi». *Store norske leksikon*.
2. 1 2 3 4 5  «Lushan National Park».
3. ↑  Göran Malmqvist, *Den långa marschen: Maos 38 dikter* (Wahlström & Widstrand, 1973), s. 80-82.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Lu» frå Wikipedia på engelsk, og «Lushan (berg)» frå Wikipedia på svensk den 20. november 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* NDL

 |
**1097** (romartal MXCVII)

Hendingar
---------

### Utlandet

* Edgar avsette Donald III av Skottland og blei sjølv skotsk konge.
* Første krosstoget kom fram til Konstantinopel. Dei omleira Nicaea, tok Latakia frå seldsjukane, og byrja omleiring av Antiokia.
* Konya blei hovudstad i det seldsjukiske riket Rüm.

### Noreg

*

Fødde
-----

*

Døde
----

* 

**<<   1000-talet   >>**
<< 1000 | 1001 | 1002 | 1003 | 1004 | 1005 | 1006 | 1007 | 1008 | 1009 | 1010 | 1011 | 1012 | 1013 | 1014 | 1015 | 1016 | 1017 | 1018 | 1019 | 1020 | 1021 | 1022 | 1023 | 1024 | 1025 | 1026 | 1027 | 1028 | 1029 | 1030 | 1031 | 1032 | 1033 | 1034 | 1035 | 1036 | 1037 | 1038 | 1039 | 1040 | 1041 | 1042 | 1043 | 1044 | 1045 | 1046 | 1047 | 1048 | 1049 | 1050 | 1051 | 1052 | 1053 | 1054 | 1055 | 1056 | 1057 | 1058 | 1059 | 1060 | 1061 | 1062 | 1063 | 1064 | 1065 | 1066 | 1067 | 1068 | 1069 | 1070 | 1071 | 1072 | 1073 | 1074 | 1075 | 1076 | 1077 | 1078 | 1079 | 1080 | 1081 | 1082 | 1083 | 1084 | 1085 | 1086 | 1087 | 1088 | 1089 | 1090 | 1091 | 1092 | 1093 | 1094 | 1095 | 1096 | 1097 | 1098 | 1099 >>
**Stjørna** (*Skjørn*) er ein tidlegare sjølvstendig kommune i tidlegare Sør-Trøndelag fylke, no delt mellom Bjugn og Indre Fosen kommunar. 

Stjørna var frå 1837 ein del av Ørland kommune, men følgde med då Bjugn vart utskild frå Ørland som eigen kommune i 1853. Stjørna (Skjørn) vart eigen kommune 1. januar 1899 då Bjugn vart delt i tre kommunar: Bjugn, Nes og Stjørna. Stjørna hadde då 2166 innbyggjarar. Senteret i kommunen var Husbysjøen.

1. januar 1964 vart Stjørna kommune delt og slegen saman med andre kommunar. Den sørlege delen (Sør-Stjørna) med 868 innbyggjarar vart samanslegen med Rissa kommune og det meste av Stadsbygd til den nye Rissa kommune.

Den nordlege delen (Nord-Stjørna) med 676 innbyggjarar vart samanslegen med Bjugn, Jøssund og Nes kommunar til den nye Bjugn kommune.

Stjørna hadde eigen sparebank 1886-1975. Banken vart stifta som *Skjørn Spare- og Låndeindretning*, og skifta namn til *Stjørna Sparebank* i 1925. Den fusjonerte med Trondhjems og Strindens Sparebank i 1975, men dreiv vidare under eige namn til ein ny fusjon i 1985.

Selskapet *Ny Jord* oppretta bureisinggsområde i Stjørna, og det vart rydda ei rekkje gardsbruk på 1920-talet- og 30-talet. 

Bryggerekkjene i Råkvåg i Stjørna er eit populært kulturminne, og har gjeve opphav til mykje rorbu- og kulturturisme.

Kjende personar frå Stjørna
---------------------------

* Målaren Magne Sandøy, fødd 1935
* Forfattaren Torvald Sund, fødd 1952

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Towa Carson** (fødd 31. mars 1936) er ein svensk songar fødd i Eskilstuna i Sverige.

Karriere
--------

Då ho var 18 vann Carson (Carlsson) ei amatørtevling halden av Bildjournalen og folkparkane. Ho blei oppdaga av orkesterleiaren Seymour Österwall, som engasjerte henne til Nalen i Stockholm og gav henne artistnamnet «Towa» (etter kjælenamnet far hennar brukte om henne) «Carson» (ein amerikanisert variant av etternamnet Carlsson). I 1956–57 var ho vokalist i Leif Kronlunds jazz-inspirerte danseorkester på Skansen.

### Melodifestivalen

Carson song to av bidraga i Melodifestivalen 1967: «Alla har glömt» og «Vem frågar vinden». Desse ente på ein fjerde- og ein femteplass. I 2010 framførte ho «Alla har glömt» i pausen under Melodifestivalsfinalen. 
Ho vende tilbsake til Melodifestivalen 1968 med bidraget «Du vet var jag finns», som ende på ein tredjeplass. 

Ved Melodifestivalen 2004 vende Carson igjen tilbake til konkurransen, saman med Ann-Louise Hanson og Siw Malmkvist med bidraget «C'est la vie», skrive av Thomas G:son. Dei konkurrerte i semifinale tre i Umeå den 6. mars, der dei fekk 97 407 stemmer og plass i finalen.. I finalen i Globen ende bidrage på ein tiandeplass (sisteplass) med sju poeng.

Kvällstoppen
------------

* 1964 - Visa mej hur man går hem *(Towa Carson & Lars Lönndahl)* - 12#
* 1964 - Jag måste ge mej av - 3#
* 1965 - En lilja är vit *(Towa Carson & Lars Lönndahl)* - 13#
* 1967 - Laxå *(Towa Carson & Mats Olsson)* - 20#
* 1969 - Casatchok - 11#

Kjelder
-------

1. ↑  Discogs
2. ↑  Myggans nöjeslexikon, band 3, sid 91, Bra Böcker, Höganäs 1989 ISBN 91-7752-255-9
3. ↑  Berndt Egerbladh: "Jag minns mitt 50-tal" sid 214, Bra Böcker, Höganäs & Trevi, Stockholm 1992 ISBN 91-7133-108-5

* *Denne artikkelen bygger på «Towa Carson» frå Wikipedia på svensk, og «Towa Carson» frå Wikipedia på bokmål den 4. juli 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Andrew Steven Malcolm Turner** (fødd 19. september 1980), kjend som **Andy Turner**, er ein engelsk tidlegare friidrettsutøvar som vart europameister på 110 meter hekk i 2010 og fekk bronse i øvinga både ved EM 2006 og VM 2011.

Aktiv
-----

I mars 2006 kom Turner på tredjeplassen på korthekken under samveldeleikane i Melbourne, same plassen kom han på ved europameisterskapen i Göteborg i august. To månader føre Göteborg-EM sette han personbeste med 13,38 sekund i eit stemne i Kassel. I forsøksløpet under Friidretts-EM 2007 i Osaka sette Turner personleg rekord med 13,27 sekund, men rauk ut or tevlinga i semifinalane etter eit løp på 13,38.

År 2010 vann Turner gullmedaljen på 110 meter hekk både ved europameisterskapen i Barcelona, og under samveldeleikane i New Delhi. I Barcelona gjorde han årsbeste med tida 13,28. Den 30. juni 2011 sette Turner livsrekord på 110 meter hekk med 13,22 sekund ved eit DL-stemne i Lausanne. Seinare i 2011-sesongen kneip han bronsemedaljen under verdsmeisterskapen i Dageu, på same moderate tid som fjerdemann i løpet, David Oliver frå USA.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 i Aten: Utslått i forsøket (13,75=nr 36)
* EM 2006 i Göteborg: Bronsemedalje – 13,52
* VM 2007 i Osaka: Utslått i semifinalane (13,38=nr 11)
* OL 2008 i Beijing: Utslått i kvartfinalane (13,53=nr 17)
* VM 2009 i Berlin: Utslått i forsøket (13,73=nr 32)
* EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje – 13,28, framom Garfield Darien (13,34)
* VM 2011 i Daegu: Bronsemedalje – 13,44
* OL 2012 i London: Utslått i semifinalane (13,42=nr 13)
* EM 2014 i Zürich: Utslått i semifinalane (13,58=nr 14)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andy Turner (hurdler)» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)

 |
**1103** (romartal MCIII)

Hendingar
---------

### Utlandet

* Byen Lund i det noverande Sverige vart eit bispesete innan den romersk-katolske kyrkja.

  

### Noreg

*

Fødde
-----

* Toba av Japan, keisar av Japan.
* Harald IV Gille, konge av Noreg frå 1130 til 1136.

Døde
----

* Magnus III Berrføtt, konge av Noreg frå 1093 til 1103.

**<<   1100-talet   >>**
<< 1100 | 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 | 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 | 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 | 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 | 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 | 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 | 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 | 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 | 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 >>
**Mikkjel Torjusson Hemmestveit** (6. mars 1863–22. april 1957)
var ein norsk-amerikansk skihoppar og kombinertløpar frå i Morgedal i Kviteseid. Han var medlem av Morgedal IL i Telemark. I 1928 vart han og broren Torjus Hemmestveit tildelt Holmenkollmedaljen for sigrane sine i Husebyrennet.

Liv
---

Hemmestveit var fødd på garden Brekke i Morgedal, og voks opp der til familien flytta til garden Hemmestveit i nærleiken av Brekke. Han og den tre år eldre broren Torjus reiste i 1881 frå heimebygda til den norske hovudstaden og starta Noregs første skiskular. Mikkjel vann kombinertrennet i Husebyrennet i 1885 og 1886. 

Få månader etter den andre sigeren i Husebyrennet emigrerte han til delstaten Minnesota i USA. I dei komande åra vann han fleire skirenn i Minnesota. Mellom anna sette han den første godkjende Nord-Amerikanske rekorden med eit skihopp på 37 fot i 1887, i Red Wing i Minnesota. Broren Torjus utvandra i 1888, og dei to brørne vart pionerar i nordamerikansk skiidrett, særleg i skihopping. 

I 1891 presterte Mikkjel Hemmestveit verdas til då lengste skihopp, eit hopp som vart målt til 102 fot; 31,1 meter. Rekorden stod i to år, da Torjus Hemmestveit forlengde rekorden med ein fot.

Kjelder
-------

* Skiforeningen.no med PDF-fil på vinnere av Holmenkollmedaljen Arkivert 2007-02-24 ved Wayback Machine.
* Slektssøk etter Hemmestveit på norwayheritage.com
* Aurora Ski Club i Red Wing Minnesota Arkivert 2012-03-11 ved Wayback Machine.
| **Fylkesveg 170**  |
| --- |
| **170** |
| Strekning |
| Tangen i Aurskog-Høland – Klokkerud i Fet |
| Fylkesveg 170 |
| Informasjon |
| Lengd | 38,9 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
|  |

Fylkesveg 170 ved Killingmo
Foto:
Jan-Tore Egge
 

*Sjå òg Fylkesveg 170 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 170** (**Fv170**) går mellom Tangen i Aurskog-Høland og Klokkerud i Fet. Veglengda er 38,9 km.

Vegen vart bygt som ein statleg kompensasjon for den nedlagde Urskog–Hølandsbanen, og stod ferdig i 1970. På folkemunne vert vegen framleis kalla **Kompveien**.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Akershus**

Aurskog-Høland

* **21** Tangen
* Fv234 Bjørkelangen bru
* **115** Bjørkelangen
* Fv236 frå Lierfoss til Mangen kapell
* Fv239 frå Aurskog meieri til **171** Finstad
* Fv236 Aurskog
* Fv236 frå Aurskog verk til Fv239 Aurskog kyrkje
* Rundkøyring **171** Fv239 Finstad
* Fv238 Killingmo
* Fv238 Mærli

Sørum

* Fv251 frå Mork til **171** Skugstad

Fet

* Rundkøyring Fylkesveg 170 Klokkerud

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv170
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Louis Aragon** (fødd 3. oktober 1897 som **Louis Andrieux**, daud 24. desember 1982) var ein fransk forfattar og dadaist. Han var eit langvarig medlem av kommunistpartiet og Académie Goncourt.

Aragon, André Breton og Philippe Soupault grunnla den franske surrealismerørsla, og i 1919 byrja dei gje ut den avantgardistiske avisa *Littérature*. I 1920 gav Aragon ut si første diktsamling, *Feu de joie*. 

Etter å ha vitja Sovjetunionen i 1930 gav Aragon opp surrealismen, og skreiv i staden realistisk litteratur. Han var ein av dei første intellektuelle som slutta seg til det franske kommunistpartiet. I 1933 byrja han skriva for partiavisa *L'Humanité*.

Under andre verdskrigen blei Aragon mobilisert mot tyskarane, og vann den franske krigskrossen (*Croix de Guerre*). Under okkupasjonen var han verksam innan den franske motstandsrørsla.

I 1939 gifta han seg med den russisk-fødde forfattaren Elsa Triolet, som han hadde møtt i 1928. Ho var syster av Lilja Brik, partneren til den russiske diktaren Vladimir Majakovskij. Aragon og Triolet samarbeiddei venstrepressa før og under verdskrigen, i undergrunnspressa under det meste av okkupasjonen.

Mange av dikta hans har blitt tonesette.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Louis Aragon» frå Wikipedia på bokmål, og «Louis Aragon» frå Wikipedia på engelsk den 14. januar 2019.*

Litteratur
----------

* Stevelius, Madeleine & Lagerstedt, Lars red. (1983): *Anno 82 : Svenska Dagbladets årsbok* (årbok som dekker hele 1982), Bokförlaget Corona & Svenska Dagbladet, Stockholm, ISBN 91-85556-16-5, s. 203
* Benjamin Ivry (1996): *Francis Poulenc*, 20th-Century Composers series. Phaidon Press Limited. ISBN 0-7148-3503-X.
* Polizzotti, Mark (1995): *Revolution of the Mind: The Life of André Breton*, Bloomsbury Publishing Plc. ISBN 0-7475-1281-7

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Fire flasker øl frå Mikkeller.
**Mikkeller** er eit dansk mikrobryggeri.

Bryggeriet vart grunnlagd av Mikkel Borg Bjergsø og Kristian Klarup Keller i 2006 og frå 2007 vart det drive av Borg Bjergsø åleine. Same år vart det kåra til årets danske mikrobryggeri av Danske Ølentusiaster. Denne tittelen vann dei igjen i 2008. I 2012 kom bryggeriet på 16. plass på rangeringa over dei beste bryggeria i verda på rankingsida RateBeer, etter å ha nådd ein 13. plass i 2010.

Mikkeller er delvis eit såkalla nomadebryggeri, det vil seie at det ikkje eig eigne bryggerilokale, men leiger bryggeutstyr på andre bryggeri. Bryggeriet har brygga øl i blant anna Danmark, Noreg, Belgia, Storbritannia og USA. I Norge har dei brygga hos Nøgne Ø og Lervig Aktiebryggeri.

I 2010 opna «Mikkeller Bar» på Vesterbro i København. I mars 2013 blei Mikkeller sin andre ølbar, «Mikkeller & Friends», opna i Stefansgade på Nørrebro. Dei har også varsla at dei vil opne ein bar i San Francisco i løpet av 2013.

Referansar
----------

* *Denne artikkelen bygger på «Mikkeller» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2013.*

1. ↑  PDF -Pressemelding fra Danske Ølentusiaster Arkivert 2013-10-29 ved Wayback Machine. - Lese 9. juli 2013
2. ↑  Årets Bryggeri 2008: Mikkeller - Beer Ticker. Lese 9. juli.
3. ↑  Best Brewers In The World 2012 - RateBeer. Lese 9. juli 2013
4. ↑  Best Brewers In The World 2010 - RateBeer. Lese 9. juli 2013
5. ↑  Mikkeller Beer Geek Breakfast - RateBeer. Lese 9. juli 2013
6. ↑  Mikkeller brygger med Lervig Arkivert 2013-10-29 ved Wayback Machine. - Lervik Aktiebryggeri. Lese 9. juli 2013
7. ↑  WHAT’S ON Arkivert 2017-04-29 ved Wayback Machine. - Mikkeller. Lese 9. juli 2013
8. ↑  Mikkeller opening a bar in San Francisco - Beer Pulse. Lese 9. juli 2013

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mikkeller.dk Arkivert 2012-04-18 ved Wayback Machine. – Bryggeriet si heimeside.
**Bolsjoj Uzen** (russisk Большой Узень) er ei elv i Saratov oblast i Russland Vest-Kasakhstan oblast i Kasakhstan. Elva er 650 km lang og har eit nedslagsfelt på 15 600 km². 

Bolsjoj Uzen har utspring på vestkanten av Obsjtsjij Syrt i Russland. Ho renn mot sør over steppene i Den kaspiske senkinga, og munnar ut i Vest-Kasakhstan, i eit nettverk av små innsjøar og myrer kalla Kamysj-Samarskij-sjøane. Bolsjoj Uzen renn parallelt med elva Malyj Uzen, 50 km lengre vest.

Mesteparten av vassføringa kjem frå snøsmelting, og vassføringa er derfor størst i april, medan delar elva om sommaren tørkar heilt inn. Ved Novouzensk varierer vassføringa frå 7,3 m³/s til 393 m³/s. Elva er isdekt frå desember til vårløysinga i mars-april. 

Byen Novouzensk ligg ved Bolsjoj Uzen. Elva vert nytta til vassforsyning og irrigasjon.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Bolsjoj Uzen» frå Wikipedia på russisk, den 1. november 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Feitt** er ein spesiell type esterar som er bygd opp av alkoholen glyserol og tre feittsyrer. I dyr og menneske er feitt i første rekkje ei energikjelde og storparten av opplagsnæringa er lagra i feittreserva.

Feitt er det næringsstoffet som har det høgaste energiinnhaldet, 38 kJ/g. Men feitt tener og som varmeisolasjon og støytdempar. Ein skil gjerne mellom depotfeitt og det feittet som finst i musklar og organ. Depotfeittet i fisk, sjødyr og planter inneheld ulike umetta feittsyrer og er difor viktig for oss menneske ernæringsmessig.

Kjemi
-----

Alle feittmolekyl er bygd opp på same måte, med eitt glyserolmolekyl som har tre feittsyremolekyl knytt til seg. Dei tre feittsyrene kan vera ulikt bygde slik at feittmolekyla kan verta store og komplekse. 

### Metta feitt

*Metta feitt* har berre enkeltbindingar i dei tre tilknytte feittsyrene. Eit stort inntak av metta feitt kan føre til auka nivå av feittstoffet kolesterol i blodet. Dette kan på sikt føre til at blodårene blir tette og i verste fall føre til åreforkalking, hjartekrampe, hjarteinfarkt eller hjerneslag. Metta feitt finn ein i mat frå dyreriket og finst mellom anna i smør, flesk og ost.

### Umetta feitt

*Umetta feitt* er den sunnaste typen feitt for oss menneske, og kan vera med på å minke risikoen for mellom anna åreforkalking. 

*Einumetta feitt* har ei dobbeltbinding i feittsyremolekyla. Denne typen feitt finn ein stort sett i ulike matoljer, slik som mais-, raps- og olivenolje.

*Fleirumetta feitt* har to eller fleire dobbeltbindingar i feittsyremolekyla. Denne typen feitt finn du i mellom anna feit fisk som til dømes laks og makrell, i tran og i soyaolje.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC
* NDL

 |
**Lough Key** er ein innsjø (på engelsk *lough*) i County Roscommon i Republikken Irland. Han ligg nordaust for byen Boyle. Ein meiner at namnet på innsjøen kjem frå Ce', ein mytologisk druide, som i følgje segna drukna då innsjøen vart danna. 

Innsjøen er fleire kilometer på tvers og nesten sirkulær. Ho inneheld over tretti skogkledde øyar, inkludert Castle Island, Stag Island, Bullock Island og Drummand Island. Castle Island inneheld ei borg kalla Macdermott's Castle (tidlegare McGreevys Castle) etter ein av dei viktigaste familiane i distriktet i tidlegare tider. 

Like sør for innsjøen ligg Lough Key Forest Park, ein populær stad for turgåarar. Parken dekkjer eit areal på 3,2 km². 

Innsjøen er ein del av det nordlege tilsigsområdet til elva Shannon og vatnet renn ut gjennom ei kort sideelv som renn ut i Shannon ved Lough Drumharlow, 13 km mot aust.

Sjå òg
------

* Innsjøar på Irland

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lough Key» frå Wikipedia på engelsk, den 19. oktober 2007.*

Lough Key

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**PolyGram** er eit tidlegare plateselskap som vart stifta i 1972 gjennom samanslåinga av Polydor og Phonogram, som på si side fusjonerte heilt i 1977. Selskapet vart absorbert i Universal Music Group gjennom eit sal i 1998.

PolyGram var eit eige merke, men hadde underselskap i Deutsche Grammophon, Philips, Polydor, Mercury Records og Vertigo Records. I 1987 vart PolyGram eit heileigd dotterselskap til Philips gjennom at sistnemnte kjøpte opp delen til Siemens AG. Ved ei restrukturering av aksjekapitalen i 1993 vart eigardelen til Phillips minska til 75 %. Selskapet kjøpte opp fleire andre plateselskap i den tida det var aktivt, og nokre av dei mest kjente av disse var Decca Records (1979), Island Records (1989) og Motown Records (1993). I 1994 vart for øvrig PolyGram det første plateselskapet i vesten som etablerte eit dotterselskap i Russland. 

I 1998 vart PolyGram kjøpt opp av den canadiske spritprodusenten Seagram og har seinare blitt ein del av Universal Music Group.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «PolyGram» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mai 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* MusicBrainz (label)
* AllMusic (artist)

 |
**Polsk-litauisk union** eller **Polen-Litauen** ei nemning på ulike samband mellom kongedømet Polen og Storfyrstedømet Litauen. Kva landområde sambandet omfatta skifta mykje opp gjennom tidene. Sambandet omfatta til tider Polen av i dag, Litauen, Latvia, Estland, Kviterussland, Ukraina (delvis), Romania (delvis) og Russland (delvis). 
Området vart mot slutten av 1700-talet delt mellom nabostatane i fleire steg. Oppdelinga kom mykje av at Polen-Litauen hadde eit lite samkøyrd styresett både saman og innetter. Nemninga polsk riksdag kjem frå denne tida, ei nemning på ei styresmakt eller nasjonalforsamling der det er tilnærma umogleg å gjera vedtak.

Tidsline
--------

* 1385 - Krewounionen - Personalunion
* 1401 - Unionen av Vilnius og Radom - Litauen var gjeve stor fridom med Vytautas av Litauen som storfyrste og kong Władysław Jagiełło av Polen som overherre
* 1413 - Horodłounionen
* 1432 (1432-34) - Grodnounionen
* 1499 - Vilniusunionen
* 1501 - Mielnikunionen
* 1. juli 1569 - Lublinunionen - starten på Den polsk-litauiske realunionen, òg kalla *Tonasjonsrepublikken*.
* 3. mai 1791 - Polens maigrunnlov - Kongedømet Polen og Storfyrstedømet Litauen gjekk saman og etablerte ei sams statsdanning.
* 1795 - Området vart delt mellom keisarriket Austerrike, Preussen og Tsar-Russland.
**Feios** er ei bygd i Vik kommune i Vestland, og eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. Bygda ligg på sørsida av Sognefjorden, åtte kilometers køyring austom Vangsnes og 17 kilometer nordvest for Fresvik. Busetnaden ligg ved fjorden og oppover dalen der Feioselvi renn ned.
I Feios ligg barne- og ungdsomsskulen Feios skule og Feios kyrkje. 

Feios kyrkje på garden Rinde. 
Foto:
Jan-Magne Rinde
 

Utsikt frå fjellet ved Feios. 
Foto:
Per Olav Bøyum
 

Feios fekk vegutløysing i 1971, då stod vegen mellom Vangsnes og Feios ferdig. I 1976 vart det vegsamband til Fresvik frå Feios. Vegen frå Vangsnes til Feios er fylkesveg 602, medan vegen frå Feios til Fresvik heiter Fylkesveg 182 i Sogn og Fjordane.

Kommunesoge
-----------

Fram til og med 1991 høyrde Feios til Leikanger kommune. Ved i regulering av kommunegrensene vart Feios, saman med Fresvik, overført til Vik kommune 1. januar 1992.

Feios kyrkjesokn
----------------

Feios er eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Soknet har ei kyrkje, Feios kyrkje frå 1866. Den noverande kyrkja erstatta ei stavkyrkje frå 1200-talet. Rinde stavkyrkje vart truleg riven av to grunnar. For det første var ho i svært dårleg stand ved ei synfaring den 7.september i 1858. Den andre grunnen var truleg at departementet hadde eit ynske om å realisera ein ny type kyrkjearkitektur med utgangspunkt i det som O.P. Bjerkek skildrar som Eisenach-regulativet. Dette regulativet hadde sitt opphav i Prøysen og Nord-Tyskland. Da den nye Kyrkjelova kom i 1851, førte det til ei storstilt kyrkjebygging i Norge i siste halvdel av 1800-talet.Feios kyrkje er truleg den tredje kyrkja på staden, i fylgje Roar Hauglid. Feios kyrkje er teikna av arkitekt J.W. Nordan.(Rinde 2016).

Feios sokn høyrde til Leikanger prestegjeld i Indre Sogn prosti, men vart overført til Vik prestegjeld i Ytre Sogn prosti 1. august 1999.

Kjelder
-------

* Rinde, Jan Magne Borlaug. Rinde kyrkjestad. Feios kyrkje 150 år. Feios sokn 2016

### Fotnotar

1. ↑  Om Feios skule på nettstaden til Vik kommune[*daud lenkje*]
2. ↑  Kristin Ese: «Vegutløysing for Fresvik» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
3. ↑  Dag Juvkam: «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen» på nettstaden til Statistisk sentralbyrå. s. 56
4. 1 2  Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Feios kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
5. ↑  «Kyrkjer i Vik» NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden feios.net Arkivert 2017-06-26 ved Wayback Machine.
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Om Feios sokn på nettstaden til Den norske kyrkja

| * v
* d
* e
Sokn i Sogn |
| --- |
| Arnafjord • Balestrand • Borgund • Dale • Feios • Fet og Joranger • Fjærland • Flåm • Fortun • Fresvik • Gaupne • Hafslo • Hauge • Jostedal • Kaupanger • Leikanger • Nedre Årdal • Nes • Norum • Nærøy • Solvorn • Stedje • Tønjum • Undredal • Vangen • Vangsnes • Vik • Øvre Årdal |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Skjematisk tredimensjonell framstilling av ulike feittsyrer.
Samanlikning av *trans*-isomeren (øvst) elaidin og *cis*-isomeren oljesyre.
**Feittsyrer** er organiske syrer (karboksylsyrer) som blir framstilte ved feittspalting.

Alle feittsyrer består av ei kjede med karbonatom. I den eine enden av kjeda er det ei karboksylsyregruppe (-COOH), i den andre enden er det ei metylgruppe (-CH3). I metta feittsyrer er kvart karbon i kjeda bunde til to hydrogenatom, utanom karbonatoma ved endane. I umetta feittsyrer er det eitt eller fleire karbonatom som berre har eitt hydrogenatom bunde til seg. Dette er eit resultat av ei dobbeltbinding mellom to karbonatom som ligg attmed kvarandre. 

Feittsyrer som har dobbeltbindingar, har andre kjemiske og fysiske eigenskapar enn feittsyrer med berre enkle bindingar. Umetta feittsyrer har lågare smeltepunkt enn dei metta feittsyrene. Feittstoff med mykje umetta feittsyrer er flytande ved romtemperatur. Linolsyre har atten karbonatom og to dobbeltbindingar. Notasjon for syra blir då 18:2. Kroppen kan stort sett omforme ein type feittsyre til ein annan etter behov.

Feittsyrer kan ha ei eller fleire dobbeltbindingar, og blir høvesvis kalla einumetta og fleirumetta. Fleirumetta feittsyrer blir delt inn i fleire grupper avhengig av kvar dobbeltbindingane ligg på molekylet. Omega-3-feittsyrer har første dobbeltbinding tre karbonatom frå metylenden, og omega-6-feittsyrer har den første dobbeltbindinga seks karbonatom frå metylenden. 

Feittsyrene blir delt inn i to kategoriar; essensielle og ikkje-essensielle. Dei ikkje-essensielle feittsyrene kan kroppen lage sjølv, men dei essensielle må tilførast gjennom kosthaldet. 

Dobbeltbindingane i dei umetta feittsyrene reagerer lett med lufta. Slik oksideringsprosess kan stoppast av oksidantar som C- og E-vitamin.

Umetta feittsyrer
-----------------

Ei **umetta feittsyre** har ein eller fleire dobbeltbindingar i molekylstrukturen. Feittsyra kan mettast ved opptak av hydrogenatom.

Feittsyra vert normalt namngjevne einumetta eller fleirumetta avhengig av kor mange dobbeltbindingar feittsyra har.

Kjelder
-------

1. ↑  «fettsyrer», *Store Norske Leksikon'*
2. ↑  «umettet fettsyre», *Store Norske Leksikon*
**Lyonel Feininger** (17. juli 1871–13. januar 1956) var ein tysk-amerikansk målar og grafikar, som var både fødd og døydde i New York i USA.

Liv og gjerning
---------------

*Der Dom in Halle*, 1931
Die Blauen Vier, med Galka Scheyer til venstre
Foreldra til Feininger hadde innvandra frå Tyskland til New York. Dei mange inntrykka i storbyen formidla Feininger biletleg; både av musikk, tog, båtar, bruer, skyskraparar og framstillinga av leiketøy. Han reiste til Berlin, der han studerte musikk. Etter ei tid byrja han å teikne for moroblad, fyrst for tyske, seinare også for franske og amerikanske tidsskrift.

I Paris kom Feininger i kontakt med Robert Delaunay og han vart kjend med kubistane sine verk. Frå 1913 budde han fast i Tyskland. Han hadde eit nært tilhøve til medlemane i Der Blaue Reiter. Seinare underviste han ved Bauhaus i Weimar og i Dessau. Saman med Vasilij Kandinskij, Paul Klee og Aleksej von Jawlensky danna han i 1924 gruppa Die Blaue Vier. 

Feininger var ein av dei målarane som Hitler-regimet fann å vere degenerert, og dermed måtte sjå dei utstilt på Entartete Kunst i 1937, ei utstilling til skrekk og åtvaring. Feininger vende då tilbake til USA. Gjennom arbeidet som kunstlærar, sin forfattarskap og nye akvarellar spela han ei viktig rolle for framveksten av den abstrakte ekspresjonismen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lyonel Feininger» frå Wikipedia på svensk, den 7. oktober 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 56°26′00″N 12°50′00″E﻿

Båstad sentrum
**Båstad** er ein svensk tettstad og centralort i Båstad kommun i Skåne län i landskapet Skåne. I 2005 hadde byen 4 793 innbyggjarar. 

Båstad er mellom anna kjend for tennisturneringen Swedish Open.

Historie
--------

Båstad, eller Botzstadaedae (Bådsted) tyder båtplass eller stad. Kjøpstaden voks fram under 1400-talet, og oppnådde kjøpstadsstatus i 1462. Fordi kong Christian I er ført opp som kjøpar av jorda i området, kan det tenkjast at han òg stod bak bygginga av byen. Føremålet var å etablere eit kongeleg privilegert utskipingsstad for tømmer og tegl frå Skåne og det sørlege Halland. 

Båstad var til og med ein storby etter målestokken på den tida, det vitnar den store Mariakyrkja om. Eit dokument frå 1523 som syner dei skånske byenes skattekapasitet, viser at Båstad og Helsingborg då var ca. like store og innleverte like mykje skatt.

Aust for byen blei det oppført ein teglomn. Han blei omtalt i 1558 og var tilsynelatande ganske imponerande. Tegl derfrå blei levert til slottsbyggeri i hovudstaden København.

Byen opplevde ei stordomstid under 1500-talet, men mista seinare sine kjøpstadsrettar. I 1664 fekk busetjarane rett til småhandel, halde gjestgjevari samt å drive visse former for handverk.

Den framifrå botaniske forskaren og økonomiske tenkjaren Carl Adolph Agardh var fødd i Båstad.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Båstad» frå Wikipedia på bokmål, den 30. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  Blom, K. Arne og Moen, Jan: Försvunna städer i Skåneland, Liber, 1983

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Båstad kommun
**Lough Gowna** (*Loch Gamhna* på irsk, tyder *Kalvesjøen*) er ein innsjø (på engelsk *lough*) i Republikken Irland. Han er den øvste innsjøen langs elva Erne og ligg på grensa mellom County Longford og County Cavan, med den største delen av innsjøen i Longford. 

Lough Gowna er ein morenesjø danna på slutten av den siste istida og den uregelmessige forma kjem av drumlinlandskapet som ligg under. Dette landskapet har danna mange bukter og viker i innsjøen ofte knytt saman via smale sund. Elva Erne renn ut i den austlege delen av innsjøen (lokalt kalla *Derries Lough*) og renn vidare i nord gjennom County Cavan. Fleire andre småelvar renn òg ut i innsjøen. Grensa mellom grevskapa ligg i den nordvestlege delen av innsjøen.

Den nordvestlege og den sørvestlege delen av innsjøen er forbunde til kvarandre via eit smalt sund ved Dernaferst (eit distrikt på vestsida av innsjøen (Longford), men som høyrer til County Cavan). Ved den nordlege og austlege breidda er innsjøen omringa av torvmyr, medan ein finn planta skog i sør. 

Innsjøen inneheld ei stor øy i sørvest kalla Inchmore (*Inis Mór* på Irsk, tyder «Storøya») der det låg eit kloster på 500-talet grunnlagd av St. Colmcille. Klosteret vart plyndra og brend av vikingar i 804. På 1100-talet tok augustinarordenen over klosteret fram til opphevinga av klostera av Henrik VIII i 1543. Staden vart framleis brukt som gravplass av dei lokale innbyggjarane fram til tidleg på 1900-talet. Restane av klosteret står framleis på øya. Ei kyrkjeklokke som visstnok var frå klosteret vart funne på 1800-talet og heng i dag i den romersk-katolske kyrkja i den nærliggande landsbyen Aughnacliffe.

Namnet på innsjøen kjem frå ei segn om ein overnaturleg kalv som rømde frå ein brønn i distriktet Rathcor, sør for innsjøen, og sprang nordover med ein straum av vatn etter seg, som flauma over området som i dag utgjer innsjøen. 

Innsjøen har gjeve namn til landsbyen **Loch Gowna** på nordaustsida i County Cavan. Det opphavlege namnet på landsbyen var Scrabby (*Screabach* på irsk), og gav namn til distriktet og soknet som han er ein del av. I 1950 vart det derimot føretatt ei folkeavstemming i landsbyen og det offisielle namnet vart endra til Loch Gowna. Landsbyen er eit senter for turisme i området. 

Andre sokn ved innsjøen er Colmcille vest og sør for innsjøen, Mullinalaghta i aust og Dromard heilt nordvest, alle i County Longford. Mullahoran heilt i aust, der Erne renn ut i innsjøen, ligg i County Cavan.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om innsjøen Arkivert 2007-10-09 ved Wayback Machine.
* Inch Mor kloster
* Kart over innsjøen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lough Gowna» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***«Lys og mørke»***  Singel av Dag Spantell og Ellen Nikolaysen |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk |
| **Utgjeve** | 1974 |
| Låtskrivar(ar) | Olav Nikolaysen |
|

**«Lys og mørke»** er ein song av Dag Spantell og Ellen Nikolaysen, gjeven ut i 1974. Han er skriven av Olav Nikolaysen.

Eurovision
----------

### Melodi Grand Prix 1974

«Lys og mørke» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Dag Spantell med eit lite orkester, og så på nytt av Ellen Nikolaysen med eit stort orkester. Bidraget enda på tredjeplass med 44 poeng.

Fotnotar
--------

1. ↑  «MGP 1974» (på norsk). OGAE Norge. Henta 8. juli 2014.
2. ↑  «Norway 1974» (på engelsk). esc-history.com. Henta 8. juli 2014.
3. ↑  «NORWEGIAN FINAL 1974» (på engelsk). natfinals.50webs.com. Henta 8. juli 2014.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1974 |
| --- |
| *Hvor er du?***·** *Lys og mørke***·** *Syng en liten melodi***·** *Hvem?***·** *Yo-yo* |
**Forlagshuset Vigmostad & Bjørke** er eit norsk forlag med hovudkontor i Bergen. I 2014 var det det fjerde største forlagshuset i Noreg.

Selskapet hadde ein samla omsetnad på 966 millionar kroner i 2016, med eit driftsresultat på 50 millionar kroner. I 2013 var omsetnaden til konsernet på 411 millionar kroner, veksten hadde då i stor grad skjedd ved oppkjøp. I 2016 kjøpte det Exlibris Media, NKI Forlag og Pedlex norsk skoleinformasjon. Tidlegare har selskapet kjøpt Schibsted forlag, Piratforlaget og Akademika bokhandel.

Historie
--------

Forlagshuset Vigmostad & Bjørke vart etablert i 1990 av Arno Vigmostad og Arnstein Bjørke. Forlaget gjev ut bøker for allmennmarknaden med fokus på norsk og omsett skjønnlitteratur og norsk og omsett krim.

Same året vart dotterforlaget Fagbokforlaget etablert. Fagbokforlaget kjøpte Eide Forlag i 2005, som gjev ut bøker for Den norske kyrkja og annan kyrkjeleg litteratur. I forlagshuset inngår òg Johan Grieg AS og Cantando Musikkforlag. I 2012 vart Vigmostad & Bjørke eineeigar av det norske Piratforlaget AS. Piratforlaget vart grunnlagt i 2004 og var fram til 2012 eigd av det svenske Piratförlaget (40 %), Forlagshuset Vigmostad & Bjørke (40 %) og Tine Kjær (20 %).

I 2011 kjøpte Forlagshuset Vigmostad & Bjørke 46 % av aksjane i nettbokhandelen Haugenbok.no, som var den første nettbokhandelen i Noreg, og som sidan 2009 har vore drive som ein rein nettbokhandel. Hausten 2012 kjøpte forlagshuset resten av aksjane i bokhandelen, der det no er eineeigar.

I slutten av mars 2012 vart det kjent at Det Norske Samlaget selde si utdanningsavdeling til Fagbokforlaget, med 15 tilsette og ein forventa omsetnad på 200 millionar kroner. Noko seinare kjøpte dei Tun forlag AS frå Tun Media AS, og deira utgjevingar vart delte mellom Fagbokforlaget og Forlaget Vigmostad & Bjørke.

Forlagshuset Vigmostad & Bjørke overtok i mars 2014 Akademika Bokhandel og Akademika Forlag frå Studentsamskipnaden i Oslo og Akershus (SiO) og Studentsamskipnaden i Trondheim (SiT). SiO og SiT selde 100 prosent av aksjane i Akademika AS til forlagshuset. I mai 2014 kjøpte forlagshuset òg fagbokhandelen Studia AS av Studentsamskipnaden i Bergen (SiB). Campusbok hadde etter dette 54 bokhandlarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Forlagshuset Vigmostad & Bjørke» frå Wikipedia på bokmål, den 5. oktober 2018.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* «Forlagshuset Vigmostad Og Bjørke». *Store norske leksikon*. 13. mai 2014. Henta 27. august 2014.

Referansar

1. ↑  Dagens Næringsliv, 29. Juli 2017, s. 77.
Tradisjonell shedans i Guangdon.
**Shefolk** (kinesisk skrift 畲族, pinyin *shēzú*) er ei folkegruppe i Folkerepublikken Kina, ei av dei 55 offisielt erkjende minoritetsgruppene i landet. Shefolket utgjer den største etniske minoriteten i provinsen Fujian, og bur elles i granneprovinsane Zhejiang, Jiangxi, Guangdong og Anhui. Ved utgangen av 1900-talet var rundt 700 000 kinesarar klassifiserte som shefolk.

Shespråket er eit hmong-mien-språk. Dei fleste shear talar i dag kinesiske dialektar som hakka. Dei som held på det tradisjonelle språket bur for det meste i Guangdong. 

Religiøst er shefolk gjerne buddhistar eller polyteistar. Som mange kinsearar driv dei med forfedredyrking.

Kjelder
-------

1. ↑  709 592 var det nøyaktige tal ifølgje folketeljinga av 2000: China Statistical Yearbook 2003, s. 48

---

* She, paulnoll.com (engelsk)
* The She ethnic minority, china.org.cn

---

* *Denne artikkelen bygger på «She» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mars 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Les she (Chine informations) (fransk)
* She - Asia Harvest Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. (engelsk)
* She - Joshua Project (engelsk)
* She, paulnoll.com (engelsk)
* The She ethnic minority, china.org.cn

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
Ei bønesnor og ein rosenkrans
**Bønekrans** er ei perlekjede, snor eller liknande som kan brukast som minnereiskap i samband med bøn.

I den katolske kyrkja blir det brukt ein rosenkrans med ei bønesnor med 59 kuler av tre, glas eller meir kostbart materiale i tillegg til ein kross.

I den ortodokse kyrkja blir det nytta ei bedesnor kalla komboskini, som er ei snor med 100 knutar, der det òg er fletta inn ein kross. Snora kan vera enkel eller dekorert på ulikt vis. Jesusbøna lyder «Her Jesus Kristus Guds Son, forbarm deg over meg syndar» og blir gjenteken mange gonger, imellom avbrote av «Ære vera Faderen og Sonen og den Heilage anden» og av «Fadervår».

I islam blir det på liknande vis brukt ei perlekjede kalla misbah med 99 perler, tilsvarande namna til Gud i islam. Desse blir brukt til å seia korte lovprisingar av Gud: «Subhan Allah» ('Ære vere Gud') 33 gonger, «Al-hamdu lilah» ('prisa vere Gud') 33 gonger og «Allahu Akbar» (Gud er den største) 33 gonger.

I buddhismen og hinduismen blir det nytta ein japamala med 108 perler for å telja mantra eller bøner.

Kjelder
-------

1. 1 2  Per Kværne og Kari Vogt (1992). *Kunnskapsforlagets religionsleksikon: religion og religiøsitet i vår tid*. Kunnskapsforlaget. s. 62. ISBN 8257304301.
2. ↑  «Bønekrans» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Bedekrans» frå Wikipedia på bokmål, den 22. september 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bønekrans**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |