recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alberto César Tarantini** (fødd 3. desember 1955) er ein tidlegare fotballspelar frå Ezeiza i Gran Buenos Aires som vart verdsmeister med Argentina på heimebane i 1978 og vann Copa Libertadores 1977 med Boca Juniors. Kring 1980 var han ein av dei beste venstrebackane i verda.

### Klubbspel

Tarantini spelte på Boca Juniors 1973-77 og River Plate 1980-83, med begge desse laga som høyrer heime i Buenos Aires vann han eitt nasjonalt seriegull. Hausten 1977 var han som Boca-spelar med å vinne den søramerikanske fotballpokalen, Copa Libertadores. Sesongen 1978/79 hadde han eit mislukka opphald i engelske Birmingham City. Sidan spelte han 1983/84-sesongen på Bastia i fransk toppserie og heldt fram 1984-88 i FC Toulouse, utan nemnande suksess.

### Landslagsspel

Tarantini fekk sin landslagsdebut våren 1974, der etter gjekk det nesten to år før landkamp nummer to. Sitt internasjonale gjennombrot fekk han under VM i fotball 1978 i heimlandet. Han spelte då alle Argentinas kampar og som offensiv sideback skåra han sitt einaste landslagsmål då Peru i mellomrunda vart slått 6-0, ein elles illgjeten kamp. I finalen var han med å vinne 3-1 over Nederland etter ekstraomgangar. Også i Fotball-VM 1982 i Spania var Tarantini med i alle kampane, der Argentina rauk ut i mellomrunda etter tap mot Italia og Brasil. Sidan kom han ikkje med på landslaget og stoppa på 61 kampar for Argentina.

### Merittar

* Verdsmeister: 1978 for Argentina
* Vinnar av Copa Libertadores: 1977 med Boca Juniors
* Nasjonal seriemeister i Argentina: 1976 med Boca Juniors og 1981 med River Plate

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alberto Tarantini» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2018.*


| * v
* d
* e
Argentina sitt landslag – VM i fotball 1978 (verdsmeistrar) |
| --- |
| 
* 1 Alonso
* 2 Ardiles
* 3 Baley
* 4 Bertoni
* 5 Fillol
* 6 Gallego
* 7 L. Galván
* 8 R. Galván
* 9 Houseman
* 10 Kempes
* 11 Killer
* 12 Larrosa
* 13 La Volpe
* 14 Luque
* 15 Olguín
* 16 Ortiz
* 17 Oviedo
* 18 Pagnanini
* 19 Passarella (lagkaptein)
* 20 Tarantini
* 21 Valencia
* 22 Villa
* Landslagstrenar: Menotti

 | Flagget til Argentina |
|  |


| * v
* d
* e
Argentina sitt landslag – VM i fotball 1982 |
| --- |
| 
* 1 Ardiles
* 2 Baley
* 3 Barbas
* 4 Bertoni
* 5 Calderón
* 6 Díaz
* 7 Fillol
* 8 Galván
* 9 Gallego
* 10 Maradona
* 11 Kempes
* 12 Hernández
* 13 Olarticoechea
* 14 Olguín
* 15 Passarella (kaptein)
* 16 Pumpido
* 17 Santamaría
* 18 Tarantini
* 19 Trossero
* 20 Valdano
* 21 Valencia
* 22 Van Tuyne
* Landslagstrenar: Menotti

 | Flagget til Argentina |
|  |
**1253** (romartal MCCLIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

* 6. juli: Kong Mindaugas blei krona i Litauen

* Universitetet i Paris, Sorbonne, vart skipa.

Fødde
-----

*

Døde
----

*

Kjelder
-------

1. ↑  *Anecdotes françoises*, Guillaume Bertoux Publié, Vincent, 1767

**<<   1200-talet   >>**
<< 1200 | 1201 | 1202 | 1203 | 1204 | 1205 | 1206 | 1207 | 1208 | 1209 | 1210 | 1211 | 1212 | 1213 | 1214 | 1215 | 1216 | 1217 | 1218 | 1219 | 1220 | 1221 | 1222 | 1223 | 1224 | 1225 | 1226 | 1227 | 1228 | 1229 | 1230 | 1231 | 1232 | 1233 | 1234 | 1235 | 1236 | 1237 | 1238 | 1239 | 1240 | 1241 | 1242 | 1243 | 1244 | 1245 | 1246 | 1247 | 1248 | 1249 | 1250 | 1251 | 1252 | 1253 | 1254 | 1255 | 1256 | 1257 | 1258 | 1259 | 1260 | 1261 | 1262 | 1263 | 1264 | 1265 | 1266 | 1267 | 1268 | 1269 | 1270 | 1271 | 1272 | 1273 | 1274 | 1275 | 1276 | 1277 | 1278 | 1279 | 1280 | 1281 | 1282 | 1283 | 1284 | 1285 | 1286 | 1287 | 1288 | 1289 | 1290 | 1291 | 1292 | 1293 | 1294 | 1295 | 1296 | 1297 | 1298 | 1299 >>
V838 Monocerotis, ei variabel stjerne som har vorte forveksla med ein planet som nærmar seg jorda.
**Nibiru**, også referert til som **Planet X**, er ein anteken planetarisk lekam som har vorte hevda å kollidera med eller passera veldig nær jorda tidleg på 2000-talet. Oppfatninga om at ein slik kollisjonskatastrofe kan ventast i nær framtid er ikkje støtta av vitskaplege bevis, og astronomer har avvist henne som pseudovitskap eller ein internettbløff.

Påstanden om Nibiru og den framtidige kollisjonen vart lagd fram i 1995 av Nancy Lieder, grunnleggaren av nettstaden ZetaTalk. Lieder hevdar å vera ein UFO-kontaktperson som er i stand til å motta informasjon frå innbyggarane i Zeta Reticuli-stjernesystemet via eit implantat i hjernen sin. Han hevdar at han har vorte vald til å åtvara menneskja om ein lekam som vil trenga seg inn i det indre av solsystemet, og forårsaka at rotasjonsaksen til jorda og polane plutseleg skiftar, og øydelegg det meste av menneksja. Han spådde først at dette ville henda i mai 2003, men han har sidan flytt spådommen sin til ein seinare dato. Spådommen har spreidd seg frå nettstaden til Lieder og til fleire dommedagsgrupper på internettet, derav dei fleste kopla han til 2012-fenomenet. Namnet «Nibiru» kjem frå verka til den gamle astronauten Zecharia Sitchin og tolkingane hans av babylonske og sumeriske mytar. Likevel nekta Sitchin sjølv for at verka hans hadde noko å gjera med påstandar om ein framtidig global katastrofe.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nibiru» frå Wikipedia på finsk, den 26. desember 2022.*
	+ *Wikipedia på finsk oppgav desse kjeldene:*
		1. ↑  «Pictures: 2012 Doomsday Myths Debunked». National Geographic News. 6. november 2009. Henta 26. januar 2016.
		2. ↑  Govert Schilling. *The Hunt For Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto*. Copernicus Books. ISBN 0-387-77804-7.
		3. ↑  «Beyond 2012: Why the World Didn't End». NASA. 22. desember 2012. Henta 25. januar 2016.
		4. ↑  «The World Will Not End On Friday». Marceloi Gleiser, National Public Radio. Henta 25. januar 2016.
		5. ↑  «Scientists reject impending Nibiru-Earth collision». Henta 25. januar 2016.
		6. ↑  Nancy Lieder. «Nancy Lieder's biography». Henta 25. januar 2016.
**Alberto Evaristo Ginastera** (11. april 1916–25. juni 1983) var ein argentinsk komponist.

Biografi
--------

Alberto Ginastera vart fødd i Buenos Aires og hadde katalansk far og italiensk mor. Han studerte ved konservatoriet i Buenos Aires, og vart uteksaminert i 1938. Han underviste nokre år etter dette, men reiste til Sambandsstatane frå 1945-1947 der han studerte ved musikkakademiet Tanglewood med m.a. Aaron Copland. Tilbake i Argentina skipa han eit samband for komponistar, og heldt fram med musikkundervisning. I 1968 flytte han attende til USA, og frå 1970 var han busett i Europa. Han døydde i Genéve, 67 år gamal. Ein av musikkstudentane hans var Ástor Piazzolla.

Musikk
------

Alberto Ginastera skreiv tre operaer, 2 ballettar, ei rekkje konsertar, pianoverk, orgelverk, kammermusikk og symfoniar.

Ginastera sjølv delte musikken sin inn i 3 periodar: *Objektiv nasjonalisme* (1934-1948), *Subjektiv nasjonalisme* (1948-1958) og *Nyekspresjonisme* (1958-1983). Særleg i dei nasjonalistiske periodane brukte han argentinske, ofte rytmiske element i musikken sin, gjerne inspirert av Gaucho-tradisjonen. Gauchoen, ein omflakkande hesteryttar på pampasen vart sett på som eit nasjonalsymbol for Argentina. Seinare gjekk musikken hans meir i retning av samtidsmusikk og modernisme.

Verket *Cantata para América Mágica* (1960), for dramatisk sopranstemme og 53 perkusjonsinstrument, was basert på eldgamle legendar frå Columbia. Det vart framført av *Los Angeles Percussion Ensemble* under Henri Temianka og William Kraft på UCLA i 1963.

Fjerdesatsen av den fyrste pianokonserten hans fekk merksemd utanfor den klassiske musikkverda då rockegruppa Emerson, Lake & Palmer bearbeidde han og spelte han inn på plata *Brain Salad Surgery* (1973) under tittelen «Toccata». Andre verk av Ginastera er vortne brukt i film og fjernsynsserier.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Alberto Ginastera» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mars 2012.*
* «Alberto\_Ginastera» i *Store norske leksikon*, snl.no. *henta inn 23. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*For den tidlegare kommunen i Møre og Romsdal, sjå Bremsnes kommune.* 

**Bremsnes** er ein tettstad i Averøy kommune i Møre og Romsdal. Tettstaden ligg på den nordaustlege delen av Averøya, om lag fem kilometer vest for Kristiansund, og har 437 innbyggjarar per 1. januar 2017. 

Rundt tre kilometer nordaust for Bremsnes fører Atlanterhavstunnelen austover, under munningen av Bremsnesfjorden, til Kristiansund sentrum. Denne tunnelen har erstatta den tidlegare ferja frå Bremsnes til Kristiansund.

Bremsnes kyrkje frå 1770 er omgjeven av lauvtre (bøk, lerketre, kastanje, eik) innført frå Skottland og planta omkring 1790 av eigaren av storgarden Bremsnes. Kyrkjegarden på Bremnes var tidlegare også gravstad for innbyggjarane på Grip ettersom det ikkje var tilstrekkeleg med jord der til ein gravplass. Ved Bremsnes kyrkje og kyrkjegard ligg fjellet Bremsneshatten (130 moh.) med fjellholer, der den mest kjende er Bremsneshola, som er 70 meter lang og 25 meter høg.

Bakgrunnstoff
-------------

* Historiske arkiv etter Averøy kommune, Bremsnes kommune, Kornstad kommune og Kvernes kommune på Arkivportalen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Bremsnes». Store norske leksikon. 20. februar 2018. Henta 19. april 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Brennevinsfjorden er fjorden på vestkysten av Laponiahalvøya.
**Brennevinsfjorden** er ein fjord på nordvestkysten av øya Nordaustlandet på Svalbard og er 22 km lang. Brennevinsfjorden er truleg den same fjorden som er teikna inn på Hendrick Doncker sitt kart frå 1663 som *Brandewyns Bay*. Ein engelsk ekspedisjon oppførte hytta «Oxfordhuset» på Depotodden i Brennevinsfjorden i 1936. Hytta vert i dag eigd av den norske staten og er i god stand. 

Dei yngste bergartane på Nordaustlandet er gangar av doleritt frå jura-krit i grunnfjellet på mellom anna Lågøya og i munningen av Brennevinsfjorden.

Det var i Brennevinsfjorden at Roald Amundsen sin flyekspedisjon til Nordpolen naudlanda på tilbakevegen til Ny-Ålesund med flyet N-25. Staden fekk namnet Amundsenodden og området vart fekk namnet Dornier-Walflya. Amundsen og dei fem andre ekspedisjonsmedlemmane vart redda av selfangsskuta «Sjøliv» frå Balsfjord..

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brennevinsfjorden» frå Wikipedia på bokmål, den 1. april 2008.*

1. ↑  
«Nordaustlandets historie og kulturminner». Kristin Prestvold, Norsk Polarinstiutt. Februar 2007. Henta 29. mars 2008.
2. ↑  
«Nordaustlandets geologi og landskap». Norsk Polarinstiutt. Februar 2007. Henta 29. mars 2008.
3. ↑  Thor B. Arlov (2003). *Svalbards historie* (2. reviderte utgåve utg.). Trondheim: Tapir Akademisk Forlag. s. 429. ISBN 82-519-1851-0.

Koordinatar: 80°10′N 19°30′E﻿
Det ytre laget av skallen er fjerna. Ein kan sjå dei klaffelause venene, *venae diploicae*, som finst i diploë.
**Diploë** eller **diploe** er det svampete knokkelvevet som i hovudsak finst på innsida av flate knoklar, særleg skalleknoklar, men òg i visse flate og uregelmessige knoklar andre stadar i kroppen. Namnet er nylatinsk og kjem av det greske ordet *diploē*, som tydar «dobbel», fyrste gong brukt i 1597.

Knoklane i hovudskallen kan delast inn i fleire *plater*. Det ytste laget er delt inn i to plater kalla *lamina interna calvariae* og *lamina externa calvariae*. Dei er tjukke og harde, og er samansett av kompakt knokkelvev. Den indre plata er tynn, tettpakka og skøyr og er kjend som *lamina interna ossium cranii*. Det mellomliggande porøse vevet blir kalla diploë. Nokre plassar blir diploë absorbert av hovudskallen, slik at det oppstår væskefylte rom mellom platene. Diploë inneheld ei rekkje kanalar, og gjennom desse kjem klaffelause vener.

Diploë husar og vernar om den raude beinmergen i hoftebeina, ribbeina, brystbeinet, ryggvirvlane og i endane av lange knoklar. Dei væskefylte romma minskar vekta av knoklane, slik at dei lettare kan flyttast og støttast av skjelettmusklar. Diploë har visse likskapar med beinmergshola i lange knoklar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen har bygd inn tekst frå ei offentleg utgåve av Gray's Anatomy.*

* *Denne artikkelen bygger på «Diploë» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mars 2015.*

1. 1 2  Holck, Per (13. februar 2009). «diploë». Store medisinske leksikon. Henta 3. mars 2015.
2. 1 2  Walberg, Fred (14. februar 2009). «diploe». Store norske leksikon. Henta 3. mars 2015.
3. ↑  «diploe». Merriam Webster Dictionary. Henta 3. mars 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------
Diplomatar kan mellom anna verka i Dei sameinte nasjonane.
**Diplomat** viser til nokon som tenestegjer i utanrikstenesta, ein person som representerer ein stat i høve til ein annan stat, særleg politisk. Diplomatar i andre land enn heimlandet har ei særskild stilling kjend som diplomatisk immunitet.

Ordsoge
-------

Omgrepet er knytt til diplom, det vil seie offisielle dokument.
Diplomatar var 'personar utstyrt med fullmakter'. Etterkvart blei dette ordet brukt om ein person som på vegne av ein stat har ansvar for å føre forhandlingar med framande statar, diplomati. *Diplomat* kan også brukast i overført tyding, om ein person som er ein flink forhandlar, ein som er oppteken av ikkje å støyte nokon, eller som er forsiktig med kva han eller ho seier.

Arbeidsområde
-------------

Ein diplomat blir i dag definert som dei medarbeidarane ved ein ambassade eller ein diplomatisk misjon som har diplomatisk rang, det vil seie er utstyrt med diplomatpass. Diplomatar skal prinsipielt vere statsborgarar i utsendarstaten. 

Diplomatar har titlar som ambassadør, ministerråd, ambassaderåd, 1. ambassadesekretær, ambassadesekretær og attaché. Også medarbeidarar i utanriksdepartementet i ein stat kan kallast diplomatar.

Kjelder
-------

* 

* «diplomat» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «diplomat» i Nynorskordboka.
* «Diplomat» i *Ordbog over det danske Sprog*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diplomat ved utdanning.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
|  |
| --- |
| **Niaugo** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Underrike:** | Bilaterale dyr Bilateria |
| **Infrarike:** | Deuterostome dyr Deuterostomia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Overklasse:** | Kjevelause fiskar Agnatha |
| **Klasse:** | Cephalaspidomorphi |
| **Orden:** | **Niaugo** PetromyzontiformesL.S.Berg, 1940 |

**Niaugo** er ei gruppe kjevelause fiskar som vert kjenneteikna av manglande kjevar og sju karakteristiske gjelleopningar på kvar side. På verdsbasis er det registrert om lag 40 artar, i Noreg finst 4 av dei.

Elveniauga

Skildring
---------

Niaugo er små fiskar som liknar ålar ved å ha runde, avlange kroppar utan andre finnar enn på ryggen og halen. Dei største artane vert nesten halvannan meter lange, medan dei minste er ein tiandedel så store. Niauga skil seg frå slimålen ved dei sju gjelleopningane det har på kvar side av kroppen. Desse har gjeve opphav til namnet, sidan dei saman med nasebora og augo gjev dyret ni laterale kroppsopningar («augo») på kvar side.

Utbreiing
---------

Niauga trivst best i kaldt eller temperert vatn, og finst praktisk talt ikkje i tropane. Det er særleg larvane som er vare overfor høge temperaturar, sidan dei døyr om det vert særleg varmare enn 28-30 gradar celcius. Derimot er dei ganske hardføre i høve til saltinnhald; ein treffer på niaugo overalt frå ferskvatn til det særs salte Kaspihavet. Nokre artar er anadrome (vandrar mellom ferskvatn og saltvatn) og andre er stasjonære i ferskvatn.

I Noreg finst fire artar niauga, som alle høyrer til i niaugefamilien *Petromyzontidae*: Havniauge, bekkeniauge, elveniauge og arktisk niauge.

Formeiring
----------

Niaugo gyt i ferskvatn på stader med stabil oksygentilstrøyming. Talet på egg ligg mellom 1000 og 300000 avhengig av art, og dei fleste legg dei i eigne gytegroper. Alle dei vaksne individa døyr kort tid etter gytinga.

Kjelder
-------


* *Norges dyr, Cappelen 1992*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå kajennepepar.* 

Kart over Cayene
**Cayenne** er hovudstaden i den franske oversjøiske regionen Fransk Guyana. Byen ligg ved munningen av elva Cayenne som renn ut i Atlanterhavet. 

Kommunen hadde 58 008 innbyggjarar ved byrjinga av 2007. Det offisielle storbyområdet (*unité urbaine*) hadde til same tid 76 519 innbyggjarar, på eit areal på 69,71 km², Dette omfattar Cayenne og nabokommunen Remire-Montjoly. I tillegg bur det rundt 25 000 mennesk i Matoury, der Cayenne-Rochambeau flyplass ligg, men denne kommunen var ikkje med i storbydefinisjonen ved den offisielle folketeljinga i 1999.

Kjelder
-------

1. 1 2   INSEE, Frankrike; Populations légales 2007; Département de la Guyane (**excelfil**) Henta 7. september 2010.
2. ↑   Le Splaf; Site sur la Population et les Limites Administratives de la France Henta 7. september 2010.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Cayenne» frå Wikipedia på bokmål og «Cayenne» frå Wikipedia på svensk, den 29. august 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Judaspengar** |
| JudaspengarJudaspengar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Krossblomordenen Brassicales |
| **Familie:** | Krossblomfamilien Brassicaceae |
| **Slekt:** | *Lunaria* |
| **Art:** | **Judaspengar** *L. annua* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Lunaria annua***L. 1753 |

**Judaspengar** (*Lunaria annua*) er ein opptil meterhøg, eitt- eller toårig plante av krossblomfamilien. 

Han får store, raudfiolette blomstrar, i sjeldne tilfelle vert dei kvite. Blada er hjarteforma, grovt kvasstanna med flattrykte hår. Stengelen har sprikande hår. Blomstrane utviklar store, heilt flate skulper med flate frø. Frøa sit i to rekkjer i kvart av dei to skulperomma. Når frøa er mogne, fell fruktblada av skulpene, og den tynne, pergamentaktige skiljeveggen kjem til synes. Det er denne som har gjeve opphav til namnet Judaspengar eller Måneskulpe. Dei dekorative skulpene har gjort judaspenge til ein ynda prydplante, og frå parkar og hagar er han forvilla slik at han i Noreg har naturalisert seg frå Østfold, nord til Oslo og langs kysten til Bergen.

Planten kjem opphavleg frå Sør-Europa, men finst òg austover i Eurpopa til vestlege Sibir. 

* BlomstrarBlomstrar
* BladBlad
* Umogne skulperUmogne skulper
* Mogne skulper med og utan frøMogne skulper med og utan frø
* Nærbilete av skulpevegg med tre frøNærbilete av skulpevegg med tre frø

Kjelder
-------

* Johannes Lid *Norsk flora* Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6029-8
* C.A:M. Lideman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Judaspengar**
**Direktoratet for samfunnstryggkeik og beredskap** (**DSB**) er eit statleg forvaltingsorgan som ligg under Justis- og beredskapsdepartementet. Det vart oppretta 1. september 2003. Direktoratet sitt føremål er å bidra til å hindra tap av liv og verna om helse, miljø, viktige samfunnsfunksjonar og materielle verdiar i samband med ulukker, katastrofar og andre uønskte hendingar i fred, krise og krig. Sivilforsvaret ligg under DSB.

Oppgåver
--------

Direktoratet har oppgåver i samband med førebyggjande arbeid, krisehandtering, utgreiingar og analysar, sivilt-militært samarbeid, øvingar og evaluering og tilsyn.

Direktoratet er leia av ein direktør, for tida (2005) Jon A. Lea, som har åtte einingar/avdelingar under seg. Desse er:

* Utgreiing og nasjonal beredskap
* Brann, redning og sivilforsvar
* Førebygging og eltryggleik
* Næringsliv, produkt og farlege stoff
* Informasjon og samfunnskontakt
* HR/Personal
* Administrasjon
* Stab

Hovudkontoret til Direktoratet ligg i Tønsberg (frå januar 2005). Direktoratet rår over 20 sivilforsvarsdistrikt, fem sivilforsvarsleirar, fem skular og fem regionkontor for el-tilsyn. DSB har rundt 670 tilsette, av desse er om lag 240 ved hovudkontoret i Tønsberg.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Direktoratet for samfunnssikkerhet og beredskap» frå Wikipedia på bokmål, den 15. april 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BR orgnr

 |
**Ni sjukdommar** (finsk *Yhdeksän sairautta*) er i finsk mytologi sønene til Loviatar, den blinde dottera til Tuoni. Ho blir gjort svanger av vinden (i nokre versjonar av soga er det havmonsteret Iku-Turso som er far til dei ni). I Kalevala blir dei ni plagene ramsa opp som *Pistos* (tuberkulose), *Ähky* (kolikk), *Luuvalo* (urinsyregikt), *Riisi* (rakitt), *Paise* (magesår), *Rupi* (sårskorpe), *Syöjä* (kreft) og *Rutto* (pest). Den niande, ein trollmann og den verste av dei alle, er ikkje nemnd ved namn. Han er personleggjeringa av misunning, og blir forvist av mor si for å plaga menneskja. Andre runeversjonar nemner ni plager ved namn, med trollmannen som den tiande sonen. Nokre har også meir esoteriske namn som *Nuolennoutaja* (Hentar av pil), *Painaja* (pressar eller mareritt), *Kielen kantaja* (tungeberar), *Ohimoiden ottaja* (tempeltakar) og *Sydämen syöjä* (hjarteetar), som også kan tolkast som nanm på sjukdommar eller plager. Louhi, frua i nord som er jordmor for sønene, sender dei til Kaleva der dei blir nedkjempa av Väinämöinen.

Frå Kalevala
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Pohjan akka harvahammas
Teki poikoa yheksän
Tyttölapsen kymmenennen
Niille etsi ristijätä
Eipä saatu ristijätä
Eikä löytty kastajata
Itse risti rikkomansa
Itse kastoi kantamansa
Minkä pisti pistoksiksi
Minkä luhtoi luunvaloksi
Minkä hammasten kivuksi
Minkä äijytti ähyksi
Minkä muuksi turmioksi. | Engelsk omsetjing
Thus Lowyatar named her offspring,
Colic, Pleurisy, and Fever,
Ulcer, Plague, and dread Consumption,
Gout, Sterility, and Cancer.
And the worst of these nine children
Blind Lowyatar quickly banished,
Drove away as an enchanter,
To bewitch the lowland people,
To engender strife and envy. |

Kjelder
-------

1. ↑  Suomalainen mytologia. By Martti Haavio. Published in 1967.
2. ↑  Kalevala, Rune XLV. Translated by John Martin Crawford (1888).

Turunen, Aimo (1981). *Kalevalan sanat ja niiden taustat*. Karjalaisen kulttuurin edistämissäätiö. ISBN 951-9363-24-6. 

* *Denne artikkelen bygger på «Nine diseases» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2021.*
|  |
| --- |
|  |
| Karriere (Tyskland) |  |
| Namn: | 
«Felix Scheder» |
| Verft: | Nylands mekaniske verksted |
| Sjøsett: | 
1941 |
| Lagnad: | 
Sokk på Sunnmøre i 1944. |
| Generelle mål |
| Klasse og type: | 
Forpostbåt |
| Deplasement: | 
382 brt |
| Lengd: | 
45 m |
| Breidd: | 
8 m |
| Framdrift: | 
Dampmotor |
| Fart: | 
12 knop |

**DS «Felix Scheder»** var ein tysk forpostbåt som vart senka i Åramsundet i Sande kommune på Sunnmøre i 1944.

D/S «Felix Scheder» vart opphavleg bygd som ei kvalfangstskute i 1941 på Nylands mekaniske verksted i Oslo. Etterkvart vart han sett inn i teneste som forpostbåt (*tysk. Vorpostboot*), først i flotiljen V-5502, deretter V-5307. 12. september 1944 vart DS «Felix Scheder» seinka av Barracuda-fly frå RAF skvadron 827 i Åramsundet mellom Åram og Voksa i Sande kommune på Sunnmøre. 22 personar omkom.

Vraket vart oppdaga på ca. 30 meters djup av Reidar Stridh i 1985 og har vorte eit populært mål for dykkarar. Området rundt vraket har vore reinska for miner og bomber fleire gongar, og så seint som hausten 2004 vart det funne ei søkkemine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fakta om D/S «Felix Scheder» og vraket
* Funnet av D/S «Felix Scheder» Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
«Judaskysset», Giotto di Bondone, ca 1306. Freske i Scrovegni Chapel, Padova, Italia.
**Judas Iskariot** var ein av læresveinane til Jesus og ein av dei tolv som vart utvalde til apostlar. Han er kjend som svikaren, og før Jesus vart avretta på krossen, tok han sjølv livet sitt.

Tilnamnet Iskariot tyder ein mann frå Keriot. Judas høyrde til Juda stamme, og han var den einaste av apostlane som ikkje var frå Galilea. 

Judas kom til å spele ei sentral rolle i forkant av Jesu liding og død. Etter at nattverden var innstifta, gjekk han ut for å varsle yppersteprestane om kor Jesus var. For 30 sølvpengar forrådde han Jesus med eit kyss, men da han såg at dei dømde Jesus, angra han, kasta pengane inn i tempelet og gjekk sjølv og hengde seg. Sidan vart Mattias vald som apostel i staden for han.

Det apokryfe *Judasevangeliet* skal skildre samtalane mellom Jesus og Judas dei siste dagane før Judas utleverte Jesus til yppersteprestane. I tradisjonell overlevering har han ei meir negativ rolle. Ifølgje *Johannesevangeliet* var det Judas som passa pengekassen til læresveinane, men han var uærleg og stal av pengane.

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑  Mat 26,47–50
2. ↑  Mat. 27,5
3. ↑  Apg. 1,26
4. ↑  Joh 12,6

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Nicholas Roerich** (9. oktober 1874–13. desember 1947) var ein russisk kunstmålar og kulturforskar. Han var hovudmannen bak avtalen om bevaring av kulturminne, den såkalla Roerich-pakta. Han var fødd i Russland, men døydde i India. Farssida hans var av svensk-litauisk herkomst.

### I Russland

Roerich avla juristeksamen ved Universitetet i St. Petersburg i 1898 og utdanna seg til kunstmålar ved kunstakademiet i same byen. I 1900 for han til Paris for første gongen og vart der elev hos mellom andre Fernand Cormon. Kunsten hans frå den perioden vert rekna til den såkalla nordiske modernismen.

 'Nord-menn gjestar Russland', 1901
Han gifta seg i 1901 med Jelena J. Sjaposjnikova og fekk med henne sønene Jurij Roerich, seinare kjend filolog og tibetolog, og Svetoslav Roerich, også han kunstmålar. I 1906 vart Roerich rektor for den private kunstskulen i St. Petersburg, som han reformerte.

I byrjinga av 1900-talet var han mest kjend for sine teater-oppsetjingar, så som *Vårofferet* (1913) med musikk av Igor Stravinskij. Det mest kjende måleriet frå perioden er *Himmelens kamp* (1912), eit forvarsel om første verdskrigen.

### Til Finland og USA

Under den russiske revolusjonen var han busett i Finland. Omkring 1920 kom han til USA, der han reiste rundt med staffeliet sitt og stilte ut bileta sine. I 1921 grunnla han Master Institute of United Arts i New York. Tre år seinare, i 1924, vart det første Roerich-museet opna i New York.

### Til India

I åra 1925-1928 gjennomførte han sin store sentralasiatiske ekspedisjon. Heile familien hans var med, ein tur som var nær ved å ende i ein katastrofe i Tibet vinteren 1927-1928.

År 1935 vart hans Roerich-pakt (Pax Cultura) underskriven, denne handlar om bevaringa av verdas store kulturskattar (i dag verdsarvslista). Frå 1929 til sin død i 1947 budde han i Kullu i India. Der grunnla han og familien hans eit Urusvati. Det var eit internasjonalt forskingssenter, der dei mellom anna arbeidde med det materialet som dei samla inn under reisene i India og Sentral-Asia, reiser som heldt fram på 1930-talet.

Roerich døydde heime i Kullu i 1947. Han let etter seg omkring 7000 måleri, teikningar og teaterdekorasjonar, om lag tretti bøker og ei mengde brev og artiklar. Mange av verka hans har religiøse tema, Roerich var inspirert av både teosofi og buddhisme. Hans siste verk var *Den skjulte skatten* (1947).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nicholas K. Roerich» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juni 2009.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| MS «Tysnes» (til venstre) og DS «Hardangeren» (høgre) ved Fjæra i Åkrafjorden i Hardanger. 1930. |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Hardangeren» |
| Eigar: | 
Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskab |
| Verft: | Bergen Mekaniske Verksted AS |
| Verftsnummer: | 
16 |
| Sett i teneste: | 
1880 (for HSD) |
| Teke ut av teneste: | 
1950 |
| Lagnad: | 
Opphogd 1951 |
| Generelle mål |
| Tonnasje: | 
136 brt1884: 230 brt |
| Lengd: | 
39,90 m1884: 43,80 m |
| Breidd: | 
6,00 m |
| Djupgang: | 
3,00 m |
| Installert effekt : | 
320 iHK |
| Framdrift: | 
2cyl.Comp |
| Fart: | 
8 knop |

**DS «Hardangeren»** var eit dampskip bygd av Bergen Mekaniske Verksted AS for reiarlaget Interessentskabet Hardangeren og levert juli 1869.

Skipet var det første skipet i flåten til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) og var i HSD si eige frå 1880 til 1950. Ho gjekk i diverse ruter fram til like etter krigen. Då fekk HSD nye ruteskip og DS «Hardangeren» fungerte som reserveskip til det vart seld i 1950 til A/S Sildefiskernes Exportlag i Bergen og omdøypt «Harda». Alt året etter, i 1951 vart skipet levert til opphogging.

I 1884 vart skipet forlenga og ny motor på 250 iHK vart sett inn i 1889. I 1896 vart skipet igjen ombygd, no til 226 brt.

Under første verdskrigen vart skipet rekvirert to gonger av Bergensavdelinga i den norske marinen. I 1924 vart det sett inn ny maskin i båten på 225 iHK.

Kjelder
-------

* Skipet.no
**Juan Manuel María de la Aurora Fernández Pacheco Acuña Girón y Portocarrero** (7. september 1650–29. juni 1725) var ein spansk aristokrat, politikar og akademikar. Han var stormann av Spania (Grande de España), 8. hertug av Escalona, 8. markgreve av Villena, 12. greve av San Esteban de Gormaz og 8. greve av Xiquena

Pacheco var son av Diego López Pacheco, 7. hertug av Escalona. Han tente som statthaldar og armékommandant for kongedøma Navarra, Aragon, Catalonia, Sicilia og Napoli. Han fekk titttelen riddar av Det gylne skinnet-ordenen den 9. oktober 1687.

I 1694 tapte han slaget ved Torroella mot dei invaderande franskmennene. Under den spanske arvefølgjekrigen vart han teken til fange i Gaeta i Napoli av austerrikarane etter å ha tapt omleiringa av Gaeta i 1707. Då han vart sleppt fri og kom attende til Spania, oppretta han, etter ordre frå kong Fillip V, det kongelege spanske akademiet eller Real Academia Española (RAE). Han vart vald til den første direktøren for akademiet i 1713. Han var òg Mayordomo mayor for kongen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Juan Manuel María de la Aurora, 8th duke of Escalona» frå Wikipedia på engelsk, den 27. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
Jernbanestasjonen
**Dire Dawa** (amharisk skrift ድሬ ዳዋ) er ein by som ligg søraust i Etiopia. Han er den nest største byen i landet, etter Addis Abeba, og ein av dei to sjølvstyrande byane (*stedader akabibi*) i landet.
Han hadde 342 827 innbyggjarar ved folketelljnga i 2007.

Dire Dawa ligg på grensa mellom Oromiaregionen og Somaliregionen. 

Byen blei grunnlagd 24. desember 1902 som stasjonsby for Harar på den nye jernbanelinja mellom Addis Abeba og Djibouti. Harar ligg for høgt til at jernbanetraseen kunne gå innom byen. Elva Dachatu, som kan gå tørr i tørketida, dannar grensa den gamle gamle og den nye delen av byen.

Aba Tenna Dejazmach Yilma internasjonale lufthamn ligg 1 km nord for byen.

Dire Dawa er eit industrielt og økonomisk sentrum med fleire marknader. Det blir drive omfattande handel med kaffi og skinn her. Byen har også jernbaneverkstad, tekstil-, sement- og næringsmiddelindustri.

Det ligg ein landbrukshøgskule i Dire Dawa. Haramayauniversitet ligg i Alemaya, ca. 40 kilometer unna. 

Innbyggjarane er oromoar (46,08 %), somaliarar (24,24 %), amharaer (20,09 %), gurage (4,54 %) og andre grupper (5,05 %).

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Dire Dawa». *Store norske leksikon*. Henta 22. oktober 2010.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Dire Dawa» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dire Dawa**

| * v
* d
* e
Regionar i Etiopia |
| --- |
| Afar  | Amhara  | Benishangul-Gumuz  | Gambela  | Harari  | Oromia  | Somali  | Den sørlege regionen  | Tigray**Byar med eigen status:** Addis Abeba  | Dire Dawa |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| DS «Castor» |
| Karriere |  Tyskland |
| Namn: | 
DS «Rugenwald» |
| Eigar: | 
E. Hemptenmacher, Rugenwalde |
| Verft: | Short Brothers i Sunderland |
| Verftsnummer: | 
69 |
| Jomfrutur: | 
1875 |
| Heimehamn: | Rügenwalde |
| Kjennemerke: | 
JVWB |
| Generelle mål |
| Tonnasje: | 
512 brt, 306 nrt |
| Lengd: | 
51,6 m |
| Breidd: | 
7,6 m |
| Djupgang: | 
4,3 m |
| Installert effekt : | 
70 nHk |
| Framdrift: | 
2cyl. Comp. (T. Richardson & Sons, Hartlepool) |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Castor» |
| Eigar: | Det Bergenske Dampskibsselskab |
| Kjøpt: | 
1887 for 36 500 kr |
| Heimehamn: | Bergen |
| Lagnad: | 
Forliste 1905 |

**DS «Castor»** var eit dampskip bygd som **«Rugenwalde»** av Short Brothers i Sunderland og levert for E. Hemptenmacher i Rugenwalde i Tyskland i juli 1875. 

Skipet vart kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab i 1887 for 36 500 kroner. Dette var det første eigentlege lasteskipet som vart kjøpt inn av Bergenske for ruta Kristiansund - Hamburg. 

Skipet var det første av fem skip for Bergenske som var kalla opp etter stjerna Castor.

Historie
--------

I 1892 fekk skipet ein ny kjel på 100 pund. «Castor» grunnstøytte ved Blyth i 1897. Ein 76-tommars kjøl og 22 plate vart erstatta og skipet vart sett i fart att. I 1901 fekk skipet ny donkeykjele frå DS «Finmarken». 

17. mars 1905 forliste «Castor» på Listerrauna ved Farsund på reise mellom Bergen og Oslo med jernbaneskjener.

Sjå òg
------

For andre skip kalla «Castor», sjå Castor (fleirtyding)

Kjelder
-------

* Dag Bakka jr. og Per Alsaker (1988). «Det Bergenske Dampskipselskap - del 1». *Skipet*. Nr. 1 (Rådal: Skipet). Volum 14: 6. Henta 5. mai 2019.

1. ↑  «D/S Sirius». Sjøhistorie.no. Henta 5. mai 2019.
**Sandwich Bay** er ei lang bukt mellom Ramsgate og Deal i Kent i England. Kystområdet består av sandflater, marskland og sanddyner. Sandlatene er kjend som Sandwich Flats, og strekkjer seg om lag 8 km langs kysten. Sanddynesystemet her er særleg representative for si form.

Bukta er del av naturområdet «Sandwich and Hacklinge Site of Special Scientific Interest», som mellom anna omfattar Sandwich Bay fugleobservatorium og Monk's Wall naturreservat, og er ein del av National Trust-området «White Cliffs of Dover».

«Shingle End» med utsyn over havet. Foto: Dr Duncan Pepper

Strendene i Sandwich Bay har hovudsakleg grus og mudder, og er fleire stader forholdsvis bratte. I nordenden av stranda er Sandwich Bay fråskild Isle of Thanet av elveestuaret til Stour, der ein finn Pegwell Bay naturreservat og marskland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sandwich Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 18. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Forrest, P. J. (2005), «Southern Emerald Damselfly *Lestes barbarus* (Fabr.) at Sandwich Bay, Kent», *Atropos* (24): 24–25

Fotnotar

1. ↑   *Embryonic shifting dunes*. jncc.gov.uk
2. ↑  «Points of interest at White Cliffs» ved nationaltrust.org.uk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Sandwich Bay fugleobservatorium

Koordinatar: 51°18′21″N 1°22′33″E﻿
Området til Ngāti Whātua
**Ngāti Whātua** er ein maori-iwi (stamme) som har det meste av området sitt *(rohe)* i regionen Northland på New Zealand(ein liten del ligg i regionen Auckland). Folket reknar seg som etterkomarar til innvandrarane som kom med wakaen Māhuhu-ki-te-rangi. Iwien består av fire *hapuar* (understammar): *Te Uri O Hau*, *Te Roroa*, *Te Taou*, og *Ngāti Whātua*. Ved folketeljinga i 2001 oppgav 12 105 menneske at dei høyrde til denne stammen.

Historikk
---------

På den tida då den europeiske busetjinga på New Zealand tok til, låg territoriet (også kalla *rohe*) til Ngāti Whātua kring Kaipara Harbour og sørover til Tamaki Makaurau, området der Auckland ligg i dag. I tidlegare hundreår hadde denne stammen flytta sørover frå North Auckland Peninsula.

Rivalisering med Ngā Puhi iwi vart opptrappa tidleg i det 19. hundreåret då Ngā Puhi hadde skaffa seg skytevåpen (muskettar). Ngā Puhi gjekk til åtak på Ngāti Whātua i 1807 eller 1808 i slaget ved Moremonui, truleg første gongen skytevåpen vart bruka i krigshandlingar mellom māoriar. Ngāti Whātua vann over krigarane til Ngā Puhi med handvåpen medan desse lada muskettane sine, og vann ein avgjerande siger over åtakarane. Ngā Puhi, leia av Hongi Hika, tok hemn i 1825 då dei vann over Ngāti Whātua i slaget ved Te Ika a Ranganui.

Då iwien ønskte å tiltrekkja seg europeisk busetnad på sitt område, tilbaud Ngāti Whātua land ved Tamaki Makaurau til guvernør William Hobson i 1840. Hobson tok mot tilbodet og flytta hovudstaden på New Zealand til Tamaki Makaurau, og kalla busetnaden *Auckland*.

Striden om «The Orakei block»
-----------------------------

Ngāti Whātua kom i nasjonen sitt søkelys i 1970-åra i ei usemje om unytta landområde ved Bastion Point, litt aust for bysenteret i Auckland City, på grensa til forstaden Orakei. Landområdet, som hadde vorte skaffa billeg til ålmenne føremål mange tiår tidlegare, vart for ein stor del gjeve attende til stammen etter ein lang, og ikkje heilt ublodig, okkupasjon.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Waitangi Tribunal - *Orakei Resource Kit* - mest for undervisingsbruk Arkivert 2007-12-12 ved Wayback Machine.
* Om Ngāti Whātua i Te Ara: *The Encyclopedia of New Zealand* (på engelsk)
|  |
| --- |
| Måleri frå Dokken i Bergen |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Bjørgvin» |
| Eigar: | 
Interessentskabet Bjørgvin |
| Verft: | 
Ukjend verft i Storbritannia |
| Sjøsett: | 
1830-åra |
| Heimehamn: | 
Bergen |
| Lagnad: | 
Forliste 1855 |
| Generelle mål |
| Type: | Hjuldampar |
| Installert effekt : | 
30 nHk |
| Framdrift: | 
Segl med ei master.Dampmaskin |

**DS «Bjørgvin»** var ein norsk hjuldampar som gjekk i rute frå Lærdal til Stavanger via Bergen frå 1839.

Historie
--------

Hovudpostruta mellom Bergen og Oslo gjekk frå Bergen med seglbåt til Lærdal, og så over Filefjell til Oslo. I slutten av 1830-åra byrja ein derfor å undersøkje høvet til å få til dampskipfart mellom Lærdal og Bergen og Stavanger. På denne tida var det berre DS «Constitutionen» som to gonger om sommaren gjekk i rute mellom Oslo og Bergen. 

Eit privat bergensselskap kjøpte ein dampbåt frå England som kom til Bergen i september 1839. Denne fekk namnet «Bjørgvin». For kvar tur fartøyet gjekk mellom Bergen og Stavanger, fekk selskapet 110 spesidalar i tilskot frå staten, men dei fekk ingenting for ruta til Lærdal. Då tilskotet seinare vart redusert til 150 spesidalar i året, måtte selskapet gje opp ruta i 1841.

I 1844 vart «Bjørgvin» kjøpt av nye eigarar, Herman Bredal og Jørgen Brunchorst, og fartøyet byrja på ny å gå i ruta Bergen-Lærdal. Skipet gjekk i denne ruta til ho forliste ved Skjerjehamn i Gulen kommune i 1855. Natt til 24. november eller desember 1855 gjekk fartøyet på eit skjer. Fartøyet tok inn vatn, men alle om bord, kring 60-70 personar, post og ein del av lasta, vart frakta i land ved hjelp av skipsbåten før skipet glei av grunna og sokk.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Hermund Kleppa. «Fylkesbaatane - Rutetrafikk før 1858». Fylkesarkivet. Henta 23. april 2019.
2. ↑  Jørn Berthelsen (1975), *Innenlands samferdsel i Norge 1814-1974 - Del 1 - Demring (1814 - 1850-tallet)*, Transportøkonomisk institutt - Norges Teknisk-Naturvitenskaplige Forskingsråd, s. 21, henta 23. april 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **DS «Bjørgvin» (1839)**
**Juan José de Navarro Viana y Búfalo** (fødd 30. november 1687 i Messina, død 5. februar 1772 i Cádiz) var generalkaptein i den spanske marinen og *Marqués de la Victoria*. 

Han gjekk inn i den spanske hæren berre åtte år gammal og kjempa i den spanske arvefølgjekrigen i Italia. I 1708 kjempa han mot maurarane i Oran, der broren Ramón mista livet og faren døydde i fangenskap. I 1709 kom han tilbake til Spania og kjempa i slaget ved Almenar og slaget ved Zaragoza, der han vart teken til fange av soldatane til Guido Starhemberg. Etter freden i Utrecht vart han kaptein i den avdøde faren sitt kompani og deltok i frigjeringa av Catalonia. 

Etter krigen gjekk han inn i marinen og då kvadrupelalliansekrigen braut ut segla han på «Real» til Sardinia og Sicilia med hæren under markien av Lede, og tok her del i erobringane deira som marinesoldat. 

Under José Patiño steig han i gradene. I 1732 deltok han i erobringa av Oran under hertugen av Montemar og spelte ei viktig rolle i å dekkje troppane då dei gjekk på land med kanonane på skipet sitt. Under den austerrikske arvefølgjekrigen vann han den største sigeren i karrieren sin då han slo den britiske flåten i slaget ved Toloun i 1744. Han vart forfremma til generalløytnant og fekk tittelen **marqués de la Victoria**. 

I 1750 vart han generaldirektør for armadaen. Seks år seinare hadde han skrive ferdig verket *Diccionario demostrativo de la configuración y anatomía de toda arquitectura naval moderna* om militærteori.

I 1759 kommanderte han ein konvoi på 36 skip som førte Karl III, den nye kongen av Spania, frå Napoli til Spania. Flaggskipet hans var «Real Fénix». For dette vart han utnemnd til generalkaptein i den spanske marinen. 

Navarro døydde av kaldbrann, 84 år gammal.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Juan José Navarro» frå Wikipedia på engelsk, den 31. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- ei omsetjing av Juan José Navarro frå Spansk Wikipedia.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* ULAN
* BNE

 |
**Nicholas Hilliard** (ca 1547–7. januar 1619) var ein britisk miniatyrmålar og gullsmed frå Exeter. Han arbeidde også som portrettmålar.

*Ein ung mann lenar seg mot eit tre*, ca 1588

### Liv og gjerning

Hilliard var son til ein gullsmed frå Exeter. Frå 1562 gjekk han sjølv gullsmedlære og vart meister i faget i 1569. Hans mest berømte kunstverk er likevel miniatyrportrett av høg kvalitet. Desse er også verdfulle som historiske dokument. Hilliard besøkte Frankrike i 1557-58 og vart då påverka av den franske hoffkunsten. Eit av Hilliards mest kjende verk er *Ung mann mellom roser*, som i sitt biletspråk står nært symbolismen i ei kjærleiksforteljing forfatta av vennen Philip Sidney.

Stilistisk syner arbeida til Hillard ein slektskap med verk av den tyske målaren Hans Holbein den yngre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nicholas Hilliard» frå Wikipedia på bokmål, den 14. november 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nicholas Hilliard**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
Koordinatar: 26°15′N 50°39′E﻿

**Al Hidd** (arabisk الحد) er ein by i Bahrain på ei sandtunge heilt søraust på Muharraq. Byen har ein relativt stor sunni-folkesetnad av beduinisk opphav, huwala, eller afroarabarar.

Før det vart oppdaga olje i Bahrain, levde innbyggjarane i Hidd stort sett av fiske eller perledykking. Mange av fijiri-gruppene i Bahrain held til i Hidd. 

Hadd brukte å vere styrt som ein eigen kommunen, men er i dag ein del av Muharraq guvernement. Sør for Hadd ligg Hadd industriområde, bygd på tørrlagt land. 

Hadd ligg sør for Bahrain internasjonale lufthamn og Arad. Shaikh Khalifa Causeway knyter Hadd til Juffair på Bahrainøya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al Hidd» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  R. B. Serjeant, **Fisher-Folk and Fish-Traps in Al-Baḥrain**, Bulletin of the School of Oriental and Afrikan Studies, University of London, Vol. 31, No. 3 (1968), s. 486-514

| * v
* d
* e
Store byar i Bahrain |
| --- |
| Al Hidd**·** Hamad by**·** Isa by**·** Jidd Haffs**·** Manama**·** Muharraq**·** Riffa**·** Sitra |
**Nicholas Jonathan Anselm Williams** (fødd oktober 1942 i London i England) er ein keltolog og ekspert på kornisk og irsk. Han skriv under namnet **Nicholas Williams** og no og då **N.J.A. Williams**.

Liv
---

Williams lærte seg sjølv kornisk på skolen i Essex, og han vart ein skald i den korniske organsiasjone Gorsedh Kernow allereie som tenåring, under bardenamnet *Golvan* ('sporven'). Han studerte klassiske språk, engelsk og keltisk ved Oxford. Etter ein kort periode ved universiteta i Belfast (der han tok doktorgraden) og Liverpool vart han førelesar i irsk ved University College Dublin i 1977, og Associate Professor i 2006.

Arbeid
------

Williams har skrive mykje om keltiske språk og litteraturen deira. Arbeidet hans om irsk er m.a. tekstutgåver som *The Poems of Giolla Brighde Mac Con Midhe* (1980) og *Pairlement Chloinne Tomáis* (1981); *I bPrionta i Leabhar* (1986). Williams var også koeditor av *Stair na Gaeilge* ('Det irske språkets historie'), og har skrive om mansk.
Williams var den første profesjonelle keltologen som sette seg inn i revitalisert kornisk. I 1990 publiserte han artikkelen «A problem in Cornish phonology» der han viste at fonema /tj/ og /dj/ som Ken George hadde gjort framlegg om i *Kernewek Kemmyn* aldri hadde vore ein del av kornisk, og dermed skulle bli fjerna. Han heldt fram med kritikken av kernewek kemmyn i *Cornish Today* (Kernewek Dre Lyther 1995) der han også kom med sitt eige framlegg til kornisk standard, som bygde på sameint kornisk, revidert sameint kornisk (*Unified Cornish Revised* eller UCR). Williams utdjupa UCR i *Clappya Kernowek* (Agan Tavas, 1997) og i ordboka si *English-Cornish Dictionary* (Agan Tavas, 2000). Forlaget *Spyrys a Gernow* publiserte Williams’ *Testament Noweth*, ei kornisk omsetjing av det nye testamentet frå den greske originalen i 2002. 

Av Williams sine arbeid om kornisk er mellom anna «'Linguistically sound principles': the case against Kernewek Kemmyn», *Cornish Studies*, 4, (1997); «Pre-occlusion in Cornish», *Studia Celtica* 32 (1998); «Indirect Statement in Cornish and Breton», *Cornish Studies* 6, (1998); «Saint in Cornish», *Cornish Studies* 7 (1999) og bokmeldinga, «'A modern and scholarly Cornish-English dictionary': Ken George’s *Gerlyver Kernewek Kemmyn* (1993)», *Cornish Studies*, 9 (2001). I lag med Graham Thomas har Williams redigert det mellomkorniske dramaet *Bewnans Ke*

Sjå også
--------

* Richard Gendall
* Ken George
* Morton Nance

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 61°8′30″N 11°22′22″E﻿

HovudbygningenFoto: Riksantikvaren

Borgstove ved prestegardenFoto: Riksantikvaren

**Åmot prestegard** ligg på austsida av Koppangveien på Rena, eit stykke nord for stasjonen og kyrkja.

Hovudbygningen ligg heilt i sør på prestegardsområdet, medan driftsbygningen i aust strekkjer seg eit stykke nordover. Vest på tunet er borgstove (sidebygning), vognskjul og forpaktarbustad.

Hovudbygningen er ein tømmerbygning i to etasjar med panel som ein trur vart oppført midt på 1800-talet. Borgstova er rekna for å vere frå overgangen mellom 1700- og 1800-talet. Desse to bygningane er freda.

Prestegarden har i periodar vore brukt til andre førermål enn prestebustad, t.d. ungdomsklubb, og har bore preg av slitasje.

Prestegarden vart sist brukt som prestebustad i 2014, og vart lagt ut for sal i 2015.

Fotnotar
--------

1. ↑  Kulturminnesøk.
2. ↑  Kristin Søgård (2007). «Prestegården er en skammens gård». *Østlendingen*.
3. ↑  Kristin Søgård (2015). «Selger Åmot prestegård». *Østlendingen*.  (Sjå òg pressreader.com.)

Kjelder
-------

* OVFs salgsprospekt for Åmot prestegard[*daud lenkje*]
* Morten Krogstad, red. (1995). *Lokalhistorisk vandring på Rena*. Fortidsminneforeningen. s. 62-63. ISBN 82-90052-47-2.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Åmot prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren