recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Magnar Estenstad** (27. september 1924–13. mai 2004) var ein norsk langrennsløpar og gardbrukar, som i tida 1948 til 1954 vann NM-femmila fem gongar, tremila ein gong og det same med NM-stafetten. Han var både fødd og døydde i Hølonda. Estenstad var medlem av Idrettslaget Leik.

Aktiv
-----

Estenstad gjekk under noregsmeisterskapen 1948 på Strinda i mål på tida 3.35,24, med det vann han sitt første NM-gull med vel tre minutts margin til toaren Hallvard Eggset. Året etter vart han noregsmeister på ny på femmila, då han gjekk eit lite minutt fortare enn sølvvinnaren Kåre Tømte. Også i 1950-sesongen gjekk Estenstad til topps i eit NM-renn, han vann då tremila på femti sekund betre tid enn Edvin Landsem.

Estenstad vann bronsemedaljen på 50 km i vinter-OL i Oslo i 1952. Han gjekk også på laget som vann sølvmedaljane på 4x10 km stafett; saman med Mikal Kirkholt, Martin Stokken og Hallgeir Brenden). Same året vann han 50 km i Holmenkollen og NM-femmila på Eidsvoll. For desse bragdene fekk han året etter Holmenkollmedaljen.

I 1953 vann Estenstad to medaljar under noregsmeisterskapen på ski. Håkon Brusveen vann tremila med 45 sekund til gode på sølvmannen Estenstad, medan Estenstad så vart noregsmeister på 50-kilometeren, knappe tre minutt føre ein annan femmilsslukar, Martin Stokken. I VM-sesongen 1954 vann Estenstad NM-femmila for femte gong. Med tida 3.01,25 var han høvesvis over fire og fem minutt føre dei to andre medaljevinnarane, Landsem og Stokken. Han var så med på Leiks tremannslag som vann den aller første tevlinga over 3x10 km stafett i NM-regi. Seinare i sesongen gjekk han NM-tremila 1954 på Kongsvinger. Estenstad leia klart då ha kort føre mål fall og pådrog seg eit alvorleg beinbrot. Han la deretter opp som langrennar.

Medaljar og besteplasseringar
-----------------------------

**I internasjonale meisterskap og renn:**

* 1950: Nr 7 på 50 km under VM i Lake Placid
* 1952: Bronsemedalje på 50 km OL i Oslo, sølv på 4x10 km stafett. Vinnar av 50 km og nr 2 på 18 km Holmenkollen (topp deltaking berre frå Noreg)

**I noregsmeisterskap:**

* Ski-NM 1948: Gullmedalje på 50 km på Lillehammer
* Ski-NM 1949: Gullmedalje på 50 km
* Ski-NM 1950: Gullmedalje på 30 km
* Ski-NM 1951: Nr 6 på 30 km i Narvik
* Ski-NM 1952: Gullmedalje på 50 km på Eidsvoll
* Ski-NM 1953: Gullmedalje på 50 km og sølvmedalje på 30 km
* Ski-NM 1954: Gullmedalje på 50 km i Strinda

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Magnar Estenstad er død i Adressa.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
The Loe
**The Loe**, òg kalla **Loe Pool**, er den største naturlege innsjøen i Cornwall i England. Mellom havet og innsjøen ligg ein grusbanke kalla **Loe Bar**, midt mellom Porthleven og Gunwalloe. Både Loe og Loe Bar ligg på Penrose Estate, forvalta av National Trust, og har fått status som Site of Special Scientific Interest (stad av særskild vitskapleg interesse) av Natural England.

The Loe var opphavleg estuaret til River Cober som ren gjennom den tidlegare hamnebyen Helston, 3 km inn i landet. Ein trur at banken oppstod på 1200-talet og skar Helston av frå havet. For å hindre flaum i delar av Helston har ein stundom grave hol i banken.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Loe» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ English Nature. Loe Pool SSSI Designation. Vitja 12. november 2007.
	+ Natural England. Loe Pool SSSI Unit List. Vitha 12. november 2007.
	+ National Trust. Penrose Estate: Gunwalloe og Loe Pool. Vitja 12. november 2007.

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |

  



Koordinatar: 50°04′35″N 5°17′22″W﻿
**Númenor** (alvisk *Vesterland*) er eit land i J.R.R. Tolkien si diktarverd. Det svarar om lag til Atlantis.

Soge
----

Númenor vart gjeve som gåve til dei menneska som hadde kjempa i lag med alvane i første heimsæva, dei ættene som vart kalla Edain. Valane hevja opp ei øy som vart kalla *Elenna*, som låg vest i havet, men ikkje i Midgard. Her skulle edain få bu, og frå då av vart dei kalla Dúnedain.

Soga om andre heimsæva er i mange høve soga om Númenor. Den første kongen der var halvalven Elros Tar-Minyatur (bror av Elrond) som valde å leva som menneske. Han fekk leva i verda i fem hundre år. Etterkomarane hans sat som kongar og stormenn i det landet i over 3000 år av andre heimsæva.

Númenorsfolket vart store sjøfararar, men dei hadde ikkje løyve til å fara til Aman og dei udøyelege landa. Som tida gjekk tok dette til å plage dei, og dei vart misunnelege på alvane som levde æveleg. Med tida vart denne misunninga til hat og høgferd, og folket og kongen vende seg bort frå alvane, utom ein liten flokk som framleis heldt på venskapen med dei. Desse vart med tida sett på som svikarar mot kongen.

Sistpå sytte den siste kongen, Ar-Pharazôn, for å kue Sauron og ta han med seg attende til Númenor. Sauron greidde å forgjera kongen og alle tilhengjarane hans, og det enda med at kongen rusta ein stor flåte for å gå til åtak på Aman. Då dette hende, kalla Manwë på Eru, og Númenor sokk i havet. Berre ni skuter slapp unna, ført av Elendil og sønene hans, som tufta rika Gondor og Arnor i Midgard. Desse vart og nederlaget for Sauron på enden av andre heimsæva.

Den fulle soga om desse hendingane vart kalla Akallabêth, og Tolkien skriv på slutten av teksta at Númenor sidan vart kalla *Atalantë* (den nedfalne). Her er sjølve namnet eit peik mot namnet Atlantis.

Geografi
--------

Númenor var skipa som ei ujamn stjerne med fem nes, to i sør, to i nordvest og nordaust og eitt beint i nord. Midt på øya låg hovudstaden, attmed det høge berget Meneltarma midt på øya. På toppen av dette berget låg ein heilagdom som var vigd Eru. Etter nedfallet vart det sagt at nuven av Meneltarma stod att som ei øy midt i havet. Landet låg om lag der den store Atlanterhavsryggen ligg i dag, noko nærare vesterlanda enn Midgard.

Dei «nye landa» vestpå, som i Midgardsmytologien svarar til Amerika, vart skapte om lag samstundes med at Númenor fall.
**Magne Lystad** (12. november 1932–21. januar 1999) var ein norsk orienteringsløpar frå Lunderseter i Hedmark. Han vart nordisk mester i 1957 og 1959, i 1962 sigra han i det nyinnførte europameisterskapet. Han hadde 7 individuelle mesterskap og fem stafettmesterskap.

Aktiv
-----

Lystad vart norsk meister fyrste gongen i 1954, ein prestasjon han fylgde med å vinne dei neste tre meisterskapa. I 1957 vart han i tillegg nordisk meister på suverent vis framom tre landsmenn, meisterskapen vart avvikla ved Hegra i Nord-Trøndelag. To år seinare vart han på ny både norsk og nordisk meister, den siste meisterskapen fann stad ved Ålborg i Danmark. I 1960 og 1962 vart han noregsmeister for sjette og sjuande gong, sommaren i mellom kom han på tredjeplass i den nordiske meisterskapen.

Høgdepunktet for Lystad kom ved den fyrste av to europameisterskap. Sundag 23. september 1962 i Løten sprang han inn til sigerstida 1.48.32 og slo andremann med 5 minutt og 39 sekund. I 1964 var han med i det norske firemanns-laget som tok sølv i stafetten under EM. Han avslutta år som aktiv løpar med å vinne bronsemedaljen i den individuelle tevlinga ved den nordiske meisterskapen 1965 ved Hokksund.

Med laget sitt, Lunderseter IL, vart Lystad stafettmeister i noregmeisterskapane 1956, 1957, 1958, 1961 og 1964.

År 1957 vart Magne Lystad tildelt både Morgenbladets gullmedalje og Sportsjournalistenes statuett for triumfen i den nordiske mesterskapen.

Kjelder
-------

* Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
Frå Inverness, der Bòrd na Gàidhlig har base.
**Bòrd na Gàidhlig** er eit offisielt språkråd for det skotsk-gæliske språket i Skottland. Det har base i Inverness og har som uttalt ynske at det skotsk-gæliske språket skal snakkast breitt og vidt.

Om Bòrd na Gàidhlig
-------------------

Bòrd na Gàidhlig vart gjort til ein offentleg instans etter eit språkvedtak i det skotske parlamentet. Dette vedtaket er kjend som *the Gaelic Language (Scotland) Act 2005*, og tredte i kraft i februar 2006.

Vedtaket gav tre klåre mål for verksemda til Bòrd na Gàidhlig:

1. å auka talet på skotsk-gæliske språkbrukarar og læra fleire å forstå det skotsk-gæliske språket,
2. å oppmuntra til større bruk og språkforståing av skotsk-gælisk,
3. å gjera skotsk-gælisk språk og skotsk-gælisk kultur meir tilgjengeleg i Skottland og andre stader.

Styreleiaren og medlemmene i Bòrd na Gàidhlig vart utnemnde av dei skotske ministrane i januar 2006. Rådet har no elleve medlemmer i alt, inkludert formannen. Bòrd na Gàidhlig får aktiv pengestønad frå det skotske parlamentet og må underretta parlamentet om verksemda si. I tillegg til parlamentet samarbeider Bòrd na Gàidhlig med andre gæliske språkorganisasjonar og innbyggjarane i Skottland.

Arbeid
------

I april 2010 godkjende dei skotske ministrane ein handlingsplan for å auka talet på språkbrukarar i Skottland. Planen har fått namnet *Ginealach Ùr na Gàidhlig* og tek særleg sikte på å undervisa førskuleborn og å gje støtte til foreldra deira. I tillegg tek planen sikte på å få fleire vaksne til å vilja læra seg skotsk-gælisk, samt å skaffa fleire lærarar som kan undervisa i språket. 

I 2012 fekk *Bòrd na Gàidhlig* sponsa ein ny priskategori under dei skotske utdanningsprisane (*Scottish Education Awards*), som har blitt utdelt årleg sidan 2001. I 2012 kunne ein for fyrste gong få utdanningsprisen i ein kategori for *skotsk-gælisk språk og kultur i læringsprosessen*.

Andre keltiske språkorganisasjonar
----------------------------------

* Bretonsk: Ofis Publik ar Brezhoneg
* Irsk: Foras na Gaeilge
* Kornisk: Keskowethyans an Taves Kernewek
* Manx: Coonceil ny Gaelgey
* Walisisk: Bwrdd yr Iaith Gymraeg

Kjelder
-------

* Om Bòrd na Gàidhlig på den offisielle nettsida deira. Arkivert 2012-07-30 ved Wayback Machine.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Om dei skotske utdanningsprisane*, arkivert frå originalen 6. januar 2009, henta 1. juni 2012
2. ↑  Skotsk-gælisk språk og kultur i læringsprosessen[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den skotske regjeringa om Bòrd na Gàidhlig, 22.02.11
**Magne Myhren** (3. desember 1937–23. juni 2015) var ein norsk spelemann, målmann og språkforskar frå Hol kommune i Hallingdal.  Han var i mange år tilknytt Leksikografisk institutt ved Universitetet i Oslo, og vart rekna som ein førande kapasitet på Ivar Aasen. Han var òg ei viktig kjelde for hallingspel, og ein fagleg kapasitet på hardingfeletradisjonen i det heile. 

Magne Myhren vart fødd på garden Myren i Skurdalen. Han lærte slåttespel av Sevat Sataøen og Jørgen Husemoen, og gjekk seinare på Voss landsgymnas. Her kom han i kontakt med Halldor Meland og Anders S. Kjerland. Frå 1960 studerte ved Universitetet i Oslo. I Oslo vart han knytt til lagsarbeidet i Bygdelagssamskipnaden, og spela mykje i lag med Kjetil Løndal. Desse var gode vener så lenge Løndal levde. Han vart gift med dotter av Eivind Groven, Dagne Groven Myhren.

Gjennom nært samarbeid med Eivind Groven vart han godt kjend med utviklinga av hardingfeleverket, som han og har skrive fleire artiklar om. Han har halde foredrag om slåttetradisjonen i Hallingdal, tradisjonen i Telemark, og om ymse spelemenn. Han har laga ei rekke program for folkemusikkhalvtimen i NRK. Han har ei rekkje gode plasseringar på landskappleiken å vise til, men var meir verksam som foredragshaldar og innleiar i seinare tid. 

Som norrønfilolog har Myhren omsett Sonatorrek på nytt, og har i tillegg arbeidd med Nynorsk Ordbok. 

Han er far til kvedaren Øyonn Groven Myhren og filolog og spelemann Eilev Groven Myhren.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* CRIStin

 |


1. ↑
Plenumsalen i den estiske nasjonalforsamlinga. Utforma av Eugen Habermann og Herbert Voldemar Johanson (1920–1922)
**Eugen Habermann** (fødd 19. oktober 1884 i Tallinn, død 22. september 1944 ved Gdańskbukta) var ein estisk arkitekt.

Tidlege år
----------

Eugen Habermann studerte ved det polytekniske instituttet i Riga frå 1902 til 1905, og frå 1906 til 1909 ved det tekniske universitetet i Dresden. Frå 1909 til 1912 arbeidde han i Dresden, 1910–11 i Liepāja og frå 1913 i Tallinn. 

I 1913 leidde Habermann bygginga av konsert- og operahuset Rahvusooper Estonia. Frå 1914 til 1923 arbeidde han som Tallinns byarkitekt. I tillegg hadde han frå 1922 til 1932 ei leiande stilling i tilknyting til faget sitt i det estiske innanriksdepartementet. 1922–32 var Habermann også leiar for det estiske arkitektforbundet, Eesti Arhitektide Ühing.

Arkitekt i Tallinn
------------------

Eugen Habermann har etterlate seg talrike arkitektoniske spor rundt om i Tallinn. Mellom 1917 og 1920 hadde han stor innverknad på utforminga av arkitekturen i byen. Saman med Herbert Voldemar Johanson teikna han bygnaden til den estiske nasjonalforsamlinga, Riigikogu. Det vart det første representative bygget til den nye estiske staten. Bygnaden vart forma etter to ulike stilretningar: den seine jugendstilen frå 1920-åra på yttersida og ekspresjonismen på innsida. Det er det einaste parlamentsbygget i verda som er forma etter ekspresjonistisk stil. I andre halvdelen av 1920-åra vart stilen hans meir funksjonalistisk.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* ULAN

 |
**Eugen Haugland** (12. juli 1912–21. oktober 1990) var ein friidrettsutøvar frå Stavanger som spesialiserte seg i tresteghopp. Han vann sju NM-gull i tresteg og eitt i lengdehopp, til saman fekk han 15 medaljar i dei to øvingane. Hans livs lengste tresteghopp målte 15,23 meter. I arbeidslivet var han politimann i Haugesund, og i idretten var han medlem av Haugesund IL. Han var far til Terje Haugland og farfar til Hanne Haugland.

Aktiv
-----

Haugland fekk sitt gjennombrot då han i 1931 vart noregsmeister i tresteg med god margin. To år seinare var han tilbake i NM og sikra seg ein ny meistertittel i tresteghopp, og vart også meister i lengdehopp med 7,06 m, tre centimeter lengre enn den store lengdehopparen i Noreg på 1930-talet; Otto Berg. Haugland vann i 1934 NM i tresteg på sitt svakaste resultat, 14,40 m. Seinare i same sesongen, den 30. september, sette han heime i Haugesund ny norsk rekord med 15,09 m og vart fyrste nordmann over 15-meterstreken i tresteghopp. Han tangerte den rekorden då han året etter, på Bislett stadion, vart noregsmeister for fjerde gong i øvinga.

I OL-året 1936 forbetra Haugland noregsrekorden til 15,13 m under NM på Frogner stadion i Oslo, som då gjekk så tidleg som 21. juni. Tidleg i august oppnådde han nøyaktig same resultatet i Berlin i kvalfiseringa til OL-finalen, lengst av alle. Men i finalen mislukkast han og vart nummer 14 med 14,56 m. Ei veke etter den olympiske tevlinga var han tilbake i Haugesund og forbetra noregsrekorden sin til 15,21 m. Dagen etter presterte han sitt livs lengdehopp då han landa på 7,29 m.

Den 13. august 1938 gjorde Haugland sitt aller lengste tresteghopp med 15,23 m, fem dagar etter han i Oslo vart slått av Kaare Strøm og mista noregesrekorden. Haugland deltok ikkje i europameisterskapane 1934 og 1938. Derimot var han med då EM vart avvikla i Oslo sommaren 1946, og kom på fjerdeplass i tresteghopp med 14,76 m. To år seinare vann han i Trondheim sitt sjuande NM-gull i tresteghopp og fekk sin sjette NM-medalje i lengdehopp.

Haugland deltok i tolv landskampar.

### Plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1936 i München: Nr 14 i tresteghopp – 14,56 m
* EM 1946 i Oslo: Nr 4 i tresteghopp – 14,76 m

### Medaljar i norske meisterskap

* 1931: Gull i tresteghopp
* 1933: Gull i lengdehopp og tresteghopp
* 1934: Gull i tresteghopp
* 1935: Gull i tresteghopp og bronse i lengdehopp
* 1936: Gull i tresteghopp og bronse i lengdehopp
* 1937: Gull i tresteghopp og sølv i lengdehopp
* 1938: Sølv i tresteghopp
* 1939: Sølv i tresteghopp og bronse i lengdehopp
* 1948: Gull i tresteghopp og sølv i lengdehopp

Kjelder
-------

* friidrett.no

* *Denne artikkelen bygger på «Leichtathletik-Europameisterschaften 1946» frå Wikipedia på tysk, den 3. august 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
Koordinatar: 70°35′S 69°0′W﻿

**Mount Edred** er eit kjenneleg, isdekt fjell, 2195 moh, som ligg 10 nautiske mil innover frå George VI Sound, kring 13 km nord for Galileo Cliffs og heilt sør i Douglas Range på Aleksanderøya i Antarktis. Det vart først fotografert frå lufta den 23. november 1935 av Lincoln Ellsworth og kartlagd frå desse bileta av W.L.G. Joerg. Austsida vart grovt kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition og kartlagd på ny i 1949 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS). Det vart namngjeve frå FIDS etter Edred, ein saksisk konge av England på 900-talet. Vestveggen fjell vart kartlagd frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, 1947–48, av D. Searle frå FIDS i 1960. Mount Edred er det niande høgaste fjellet på Aleksanderøya.

Sjå òg
------

* Mount Ethelwulf
* Mount Ethelred
* Mount Athelstan

Kjelder
-------

1. ↑  «Edred, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. november 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Edred, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 69°57′S 69°37′W﻿

**Mount Egbert** er eit hovudsakleg isdekt fjell, 2895 moh, 8 nautiske mil sør-søraust for Mount Stephenson i Douglas Range på Aleksanderøya i Antarktis. Det vart truleg først sett i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, men vart ikkje rekna som ein del av Aleksanderøya. Det vart kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition under Rymill, så kartlagd på ny i 1948 av Falkland Islands Dependencies Survey, som namngav fjellet etter Egbert, ein saksisk konge av England på 800-talet. Mount Egbert er det nest høgaste fjellet på Aleksanderøya, etter Mount Stephenson.

Kjelder
-------

1. ↑  «Egbert, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Egbert, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Denne artikkelen handlar om elva i Odda. For elva med same namn i Ullensvang, sjå Opo i Ullensvang.* 
**Opo** er ei elv i Ullensvang kommune. Sjølve Opo er 2,33 km lang: ho renn nordover frå Sandvinvatnet og munnar ut i Sørfjorden ved sentrum av tettstaden Odda. I tillegg får Opo tilsig frå fleire store elvar ovanfor Sandvinvatnet, nemleg Storelvi, Austdølo som formar Låtefossen og kjem frå Reinsnosvatnet og Jøsendalselvi. Det kjem også tilsig frå Folgefonna. Opo er varig verna mot kraftutbygging.

Flaumen i oktober 2014
----------------------

Under flaumen på Vestlandet i oktober 2014 vart Odda sterkt råka av di Opo førte med seg store øydeleggingar der. Elva vaks seg så stor at ho grov seg nytt leie. Fem hus blei tekne av elva og fleire andre stod så nær elva at bygningane ikkje var til å redda. I tillegg kollapsa fundamentet under ei bru over Opo, slik at brua delvis rasa ut i elva og femten hus på Hjøllo vart isolerte. Det kom også store skadar på vegnettet i Odda og svært mykje vrakgods hamna utpå Sørfjorden.

Fotnotar
--------

1. ↑   Thorsnæs, Geir: Opo - Odda. Henta frå Store Norske Leksikon, vitja 03.07.15
2. ↑   NRK Hordaland, 29.10.14: Vi må rive fleire hus etter flaumen. Vitja 03.07.15
3. ↑   Oldeide, Adalheidur A. og Otterlei, Simen S.: NRK Hordaland, 29.10.14: Bru i Odda kollapsa i flaumen. Vitja 03.07.15.
4. ↑   Oldeide, Adalheidur A. NRK Hordaland, 01.11.14: Sjå oversikt over dei enorme øydeleggingane. Vitja 03.07.15

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Guro Sandsdalens litteraturpris** var ein norsk litteraturpris som vart delt ut årleg mellom 2003 og 2010 til ein yngre forfattar som arbeidde for å utvikle og utbreie nynorsk skriftkultur. Det skulle leggjast vekt på litteratur for barn og unge, og om det var høvelege kandidatar frå Telemark så skulle dei prioriterast. Prisen var oppretta for å hjelpe fram yngre forfattarar.

Prisen vart stifta i 2002 til minne om forfattaren Guro Sandsdalen (1916-2000). Etter hennar død vart det oppretta eit minnefond som skulle brukast til prispengar til det var oppbrukt. Pengane var brukte opp etter tildelinga i 2010. Prisen vart administrert av Det Norske Samlaget.

Prisvinnarar
------------

| **År** | **Forfattar** | **Ref.** |
| --- | --- | --- |
| 2010 | Vindenes, EivorEivor Vindenes  Parr, MariaMaria Parr |  |
| 2009 | Prisen vart ikkje delt ut |  |
| 2008 | Djupvik, LauraLaura Djupvik |  |
| 2007 | Røssland, IngelinIngelin Røssland |  |
| 2006 | Kvalvaag, Hilde K.Hilde K. Kvalvaag |  |
| 2005 | Kolerud, ArnfinnArnfinn Kolerud |  |
| 2004 | Mæhle, LarsLars Mæhle |  |
| 2003 | Trohaug, RagnfridRagnfrid Trohaug |  |
|

Referansar
----------

1. 1 2 3  ««Det Norske Samlaget Årsmelding og reknskap 2010»». Det Norske Samlaget. 14. april 2011.
2. ↑  ««Laura Djupvik»». Det Norske Samlaget.
3. 1 2 3 4 5  ««Guro Sandsdalens litteraturpris 2007 til Ingelin Røssland»». Norske Barne- og Ungdomsbokforfattere (web.archive.org).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til NBU (Norske Barne- og Ungdomsbokforfattere
Når ein snakkar om politikk er *Høgresida* ei skildring av kva for politisk retning ein person eller eit parti tradisjonelt sett høyrer til. Utanom *Høgresida* snakkar vi, i tradisjonell politikk, òg om Sentrum og Venstresida. 

Den første kjende inndelinga i ei politisk høgre- og venstreside finn vi i det første franske parlamentet (etter den franske revolusjonen). Der vart dei mest radikale (dei som til dømes ville innføre allmenn røysterett for menn) plasserte til venstre for talarstolen og dei meir «konservative» (dei som ynskte å bremse den revolusjonære utviklinga) plasserte til høgre for talarstolen. Dette har til dels vore malen for vidare bruken av inndeling i politisk høgre og venstre. Etter at inndelinga i høgre og venstre vart malen i europeisk politikk, dukka òg det meir uklåre uttrykket Sentrum opp.

### Kven er Høgresida

Høgre og Framstegspartiet er dei største partia på den norske høgresida. 

Partia som i europeisk tradisjon vert kategoriserte på Høgresida er parti som historisk har vore motstandarar av grasrotrørsler som t.d. bonderørsla og arbeidarrørsla. Høgresida har historisk vore dominert av velståande og/eller veletablerte menneske. Innanfor Høgresida finn ein fleire retningar; konservativisme, økonomisk liberalisme, osv. Alle på høgresida vedkjenner seg ei form for kapitalisme. Når ein ser på at to parti som er så ulike kvarandre som Høgre og FrP begge vert definerte som høgreside-parti ser ein at ein definisjon av politiske retningar er vanskeleg.

### Symbolikk på Høgresida

* I politikken er blåfargen mykje brukt som symbol på Høgresida. Til dømes er logoen til det norske partiet Høgre eit blått flagrande flagg.
* Ei anna farge som òg har vorte brukt er kvit (frå det franske kongebanneret). T.d. vart Otto von Bismarck kalla ein «kvit revolusjonær» og den borgarlege/monarkistiske sida i borgarkrigane i Russland og Finland vart kalla «dei kvite».

Sjå òg
------

* Kategori:Høgreparti

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NDL

 |
Shinobuefløyter med 6 og 7 hol.
**Shinobue** (篠笛) er ei horisontal bambusfløyte, oftast med sju fingerhòl. Det finst også shinobue med færre fingerhòl. Fløyta er vidt nytta i ulike folkemusikalske og utøvande kunstsjangrar i Japan: til dømes festivalmusikk (*matsuribayashi* 祭囃子), løvedans (*shishimai* 獅子舞), shinto-inspirert *kagura*-rituale (神楽) og buddhistisk folkedans *bon’odori* (盆踊り). Instrumentet er dessutan eit viktig innslag i ensemblemusikken til det kjende *kabuki*-teateret (歌舞伎). 

Shinobuespelet er kjend for sine livlege, raske melodiske passasjar fulle av mikrotonale ornament. Slike ornament får ein fram ved å variere opninga av fingerhòla, og ved å bøye hovudet lett fram- eller bakover medan ein spelar (*meri* og *kari*). Det finst i dag tolv slag shinobue-instrument, med ulik lengde, ulik storleik på fingerhòla og ulik avstand mellom desse. Instrumenta gjev såleis ulike tonehøgder, og kan lettare nyttast i samspel med ulike instrument. I kabuki-teateret vert alle tolv nytta, i folkesjangrane oftast berre ein til to slag.

Dei seinare tiåra har mange shinobue-spelarar vore engasjerte i eksperimentelle crossover-sjangrar.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* NDL

 |
Området til zapotekane
**Zapotekane** eller **zapotek** var ein mesoamerikansk høgkulturfolk som levde i Oaxacadalen i dagens Mexico frå om lag 500 f.Kr. Dei etterlet seg arkeologiske funn ved den gamle byen Monte Albán i form av bygningen, ballsportbanar, store graver og skattar, mellom anna gullsmykker. Monte Albán var ein av dei første store byane i Mesoamerika og senteret for zapotekane som dominerte det meste av det me i dag kjenner som staten Oaxaca. Funn av glyffinnskrifter viser at zapotekkulturen hadde kommunikasjon med samtidige siviliasjonar, mellom anna maya. 

Frå år 700 vart zapotekane gradvis pressa sørover av mixtekane. Zapotekane bygde då opp Mitla, som ligg 40 km lenger søraust. Mitla er særleg kjend for mosaikkfriser. Tidleg på 1500-talet la kong Motecuzoma II av aztekane under seg området til zapotekane. Zapotekane held framleis til i Mitla og er elles spreidd rundt Oaxaca-området.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Zapotec civilization» frå Wikipedia på engelsk, den 13. februar 2010.*

* 

* «Zapotek» av Henning Siverts i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «Zapotekene» i *Caplex*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE

 |
**Magne Føleide** (30. juni 1937–14. oktober 2022) er ein tidlegare friidrettsutøvar, -leiar og skulemann frå Vereide i Gloppen kommune. Han vart norsk meister i sleggjekasting i 1969, 1970, 1971. Føleide har vore medlem i Vereide IL, IL Norrøna, Sarpsborg IL, Halden IL og Florø turn og idrettsforening (FTIF).

Aktiv
-----

Føleide var i norgestoppen i sleggjekasting i perioden 1954 til 1973. Gjennom desse 20 åra vann han i noregsmeisterskap i friidrett åtte sølvmedaljar, sju bronsemedaljar og sesongane 1969-71 tre gullmedaljar i rad. I 1961 fekk han bronsemedaljen i øvinga under Nordisk meisterskap i friidrett.

### Personbeste

17 år gammal kasta Føleide sleggja over 50 meter i fleire tevlingar. Lengst nådde han 15. september 1954 då han med 50,73 meter syrgde for norsk dobbeltsiger i landskampen mot Hellas i Aten, Sverre Strandli vann med 60,18 m. I juni 1955 forbetra Føleide sitt personbeste til 52,28 m heime på Sandane. Gjennom 1956-sesongen flytta han krinsrekorden i fleire steg, sist til 56,85 ved eit internasjonalt stemne på Bislett stadion i Oslo 12. september. Framgangen heldt fram i 1957, den 7. september landa sleggja på 58,80 m i eit stemne på Notodden.

I sitt fyrste år som senior var Føleide klubbkamerat med Oddvar Krogh og Sverre Strandli i Sarpsborg IL. Heime i Sarpsborg pynta han på den personlege rekorden med eit kast på 59,02 m den 27. august 1958. I 1959 flytta Føleide til Halden der han 20. september 1960 for fyrste gong slengde sleggja over 60 meter (60,05 m). Under NM i friidrett 1961 i Bergen forbetra han den personlege rekorden til 61,40 m og vart andremann etter Sverre Strandli som gjorde årsbeste med 62,47 m. I 1962 flytta Føleide sitt personbeste to gongar, sist til 62,28 m då han vann eit stemne i Uddevalla.

8. august 1965 kasta Føleide 63,32 m i Årdalstangen i Sogn. År 1969 stod Føleide for fyrste gong for det lengste sleggjekastet i Noreg. Heime i Florø sette han han 9. august personleg rekord med 63,50 m. Sitt aller lengste sleggjekast, 63,58 meter, presterte han i eit stemne i Tresfjord 4. juli 1970. 

### Idrettsleiar

Føleide underviste ved Flora vidaregåande skule i over 30 år. I fleire tiår var han ein sentral figur i eit framifrå friidrettsmiljø i Florø. Dottera Eli Føleide var ein av utøvarane som vann medalje i noregsmeisterskap, ho i lengdehopp og tresteg, andre FTIF-utøvarar i løps- og kastøvingar.

Kjelder
-------

* friidrett.no
**Guro Heddeli** var ei jente frå Grunningsdalen i Seljord i Telemark. Ho er hovudpersonen i ein segnkrins knytt til ein av dei mange pestepidemiane som herja i Noreg etter Svartedauden. Desse segnene er handsama litterært i diktsamlinga med same namn av Jørund Telnes (1886). Mange av dikta frå denne samlinga vart folkeviser i Seljord, og er sungne på folketonar den dag i dag. Det høyrer og ein slått til denne segnkrinsen, ein variant av gangaren «Tjønnbergen».

Segna og dikta fortel at Guro var storlåten, og dotter av den førande bonden i Grunningsdalen. Difor var det mange som bela til henne, og fleire av visene fortel om korleis desse friarane slåst om Guro til blodet rann. Den som sistpå vann Guro var Torgeir Uppstad, etter at han hadde drepe førre friaren hennar.

Forteljinga om Guro endar med at pesta kom til Grunningsdalen, og drap alle som budde der. Etter dette var dalen liggjande øyde, og vart aldri bygd sidan.

Etter segnene skal Guro ha mist livet i den siste store pestbølgja i Telemark, som gjekk over bygdene der tidleg på 1600-talet. Det er noko usemje om året for farsotta var 1626 eller 1635. 

Etter presten Willes *Beskrivelse over Selljord* frå 1786 døydde folket i dalen ut under denne pestbølgja. Seinare vart dalen verande ubygd på grunn av jordskred.
Guridemninga i Venezuela
**Guridemninga** demmer opp elva Caroni i delstaten Bolívar i Venezuela. Demninga inneheld vasskraftverket *Central Hidroeléctrica Simón Bolívar*. Ho ligg ca. 100 kilometer opp frå samanlaupet med Orinoco, i luftlinje ca. 130 km søraust frå Ciudad Bolívar og ca. 90 km sørvest frå Ciudad Guayana. I tillegg til å gje elektrisk energi gjev demninga vern mot flaumar.

Kraftstasjonen
--------------

Det finst to maskinhallar med til saman 20 turbinar som gjev ein samla elektrisitetsproduksjon på 10 300 megawatt. Fram til ferdigstillinga av dei tre Gorgesprosjekta i Kina og bygginga av eit vasskraftverk i Turukhansk i Russland er det berre vasskraftverket Itaipu på grensa mellom Brasil og Paraguay på 14 000 megawatt som gjev større kraftproduksjon i verda. Energien frå Guri svarar til ein råoljeproduksjon på ca. 300 000 fat per dag. Over halvparten av energibruken i Venezuela kjem frå vasskraftverk og Guri gjev det meste av dette. 82 % av elektrisiteten i landet kjem frå fornybare kjelder som vasskraftverk. Det finst òg andre mindre kraftverk enn Guri rundt om i landet, dei syter for lokal forsyning av elektrisitet.

Demninga
--------

Konstruksjonsarbeidet har gått føre seg over tre fasar, i første fase frå 1963 til 1969 kom ein 106 meter høg dam. Andre og tredje fasar vart gjennomførte i perioden 1976 til 1986 og hovuddemninga vart no 1300 meter lang og opp til 162 meter høg gjort av betong, jord og stein. Totallengd av alle demningar er 7 000 meter. I regntida kan overlaupvatnet vere eit spektakulært syn, opp til 25 500 m³/sekund kan bli sleppt forbi kraftverket.

Innsjøen
--------

Reservoaret, *el Embalse de Guri*, har ei lengd på 175 km, ei breidd på 48 km og ei overflate på 3 919 kvadratkilometer, noko som gjer han til den nest største innsjøen i Venezuela etter Maracaibosjøen. Dammen inneheld 138 milliardar kubikkmeter vatn og er med det rangert som nummer sju i verda. Vasspegelen ligg 272 moh.

Demninga førte med seg permanent overfløyming og øydelegging av nær fire tusen kvadratkilometer, dermed gjekk skog med mykje biomangfald. Mellom anna var her einaste kjente habitat for den finkeliknande tanagaren *Amaurospiza carrizalensis*. 

Sjøen er rik på fisk og er rekna som eit paradis for sportsfiskarar og her er òg andre høve til rekreasjon.

Bakgrunnsstoff
--------------

* EDELCA
* Erection Company on Guri

Kjelder
-------

«Guri-Stausee» på tysk Wikipedia som han var den 17. februar 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
To hornskeier av kuhorn 
Foto:
Andreas Vartdal
 

**Hornskei** er ein reiskap ein nyttar til å ete. Hornskeia er laga av horn, oftast av storfe. Horn av geiter og vêrar har og vorte brukt.
Ein kjenner til at horn har vorte nytta til å laga bruksgjenstandar og smykker heil sidan steinalderen.

Horn er lett å forme. Først tek ein vekk beinet som er inne i hornet og kappar av den harde spissen. Til hornskeier vert hornet delt på langs. Så varmar ein det varsamt opp, antan i vatn eller over open eld.
Hornbiten vert sett i press i ei skeipresse for å få rett skap på skeibladet. Etter eit døger kan ein forme skeia, pusse og polere henne.

Det er vond smak av ei ny skei. Det er vanskeleg å vaske opp hornskeier i varmt vatn. Då vil dei lett miste fasongen. Tidlegare var det vanleg at kvar hadde si personlege skei, som hadde sin faste plass. Det kunne ofte vera ein sprekk i veggen. Etter bruk slikka brukaren god av skeia og sette ho på sin plass.

Hornskeier har, liksom treskeier, vorte rekna som betre å ete med enn meir moderne metallskeier.

Hornskeier har vorte brukt til å glatte tøy med.

I moderne landbruk vert dei fleste kalvane avhorna som små. Det kan difor vere vanskeleg å få tak i emne til hornskeier.

Kjelder
-------

* Harald Kolstad: *Gamle redskaper Små antikviteter*. N.W.Damm & SØN AS. 2002. ISBN 82-496-0445-8
* Kristoffer Visted og Hilmar Stigum: *Vår gamle bondekultur* band 2. Oslo 1970.
* Fylkesarkivet for Sogn og Fjordane
**Magnar Solberg** (fødd 4. februar 1937 i Soknedal) er ein norsk tidlegare skiskyttar og politimann. Han var medlem av Trondhjems Skytterlag.

Skiskyting
----------

Solberg tok gull på 20 kilometer under OL 1968 i Grenoble, og forsvarte gullmedaljen under OL 1972 i Sapporo. Han tok bronse på 20 kilometer både under VM 1969 og VM 1971. I fire år på rad, 1968-71, var han på norske stafettlag som vann sølvmedaljar i dei store meisterskapane, fyrst i OL og så i tre VM.

I 1968 blei han tildelt Olavstatuetten og Morgenbladets Gullmedalje.

Solberg bar det norske flagget under opningssermonien under vinter-OL 1972.

### Meisterskapsmedaljar

| Dei olympiske ringane Olympiske leikar |
| --- |
| Medalje | Øving | År | Stad |
| Gull | 20 km | 1968 |  Frankrike Grenoble |
| Gull | 20 km | 1972 |  Japan Sapporo |
| Sølv | 4 x 7,5 km stafett | 1968 |  Frankrike Grenoble |
|
| Skiskyting Verdsmeisterskap |
| Medalje | Øving | År | Stad |
| Sølv | 4 x 7,5 km stafett | 1969 |  Polen Zakopane |
| Sølv | 4 x 7,5 km stafett | 1970 |  Sverige Östersund |
| Sølv | 4 x 7,5 km stafett | 1971 |  Finland Tavastehus |
| Bronse | 20 km | 1969 |  Polen Zakopane |
| Bronse | 20 km | 1971 |  Finland Tavastehus |
|

Han la opp som skiskyttar i 1972.

Politi
------

Magnar Solberg arbeidde som etterforskar ved politikammeret i Trondheim. Han tok del i etterforskinga av Fritz Moen, ei sak som enda med justismord i det som er kjent som Moen-saka. «- Jeg tok del i den store tabben, sammen med mange andre», sa han til VG.

Bakgrunnsstoff
--------------

* NRK Trøndelag om Magnar Solberg

* *Denne artikkelen bygger på «Magnar Solberg» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
***Super Mario Land*** er eit plattformspel utvikla og utgjeve av Nintendo som ein lanseringstittel til den handhaldne spelkonsollen Game Boy. Det er det første plattformsspelet med Mario som vart gjeve ut på ein handhalden konsoll. I spelet styrer ein Mario gjennom 12 nivå ved å flytte seg mot høgre og hoppe mellom plattformer for å unngå fiendar og avgrunnar. Spelemekanikkane er lik dei i 1985-spelet *Super Mario Bros.*, men justerte til den mindre skjermen på Game Boy. Ulikt andre *Mario*-spel går *Super Mario Land* føre seg i kongeriket Sarasaland, og figuren Mario følgjer prinsessa Daisy som gjer sin debut i dette spelet. Spelet inneheld òg to skytenivå i *Gradius*-stil.

*Super Mario Land* vart lansert samtidig med Game Boy først i Japan i april 1989, deretter i resten av verda. Spelet vart seinare utgjeve på nytt til Nintendo 3DS via Virtual Console i 2011, igjen som ein lanseringstittel.

*Super Mario Land* fekk god mottaking hjå kritikarar, som hovudsakleg var nøgde med overgangen *Mario*-serien hadde til Game Boy, men merkte seg den korte lengda på spelet. Game Boy vart ein suksess og *Super Mario Land* selde over 18 millionar kopiar. Spelet har avla ein serie av oppfølgjarar, mellom anna *Super Mario Land 2* i 1992 og *Wario Land: Super Mario Land 3* i 1994, der den sistnemnde seinare skulle utvikle seg til ein eigen serie.

Referansar
----------

1. 1 2  «Super Mario Land Review». *IGN*. Henta 1. juni 2018.
2. 1 2  «Ranking the 25 Best Original Game Boy Games». *Complex*. Henta 1. juni 2018.
3. ↑  «The Nintendo 3DS eShop Has Launched (And Here's What's in It)». *IGN*. Henta 1. juni 2018.
4. ↑  «3DS eStore Games Roundup». *Eurogamer*. Henta 1. juni 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (på japansk)

| * v
* d
* e
*Super Mario*-serien |
| --- |
| Hovudserie | 

|  |  |
| --- | --- |
| Konsoll | * *Super Mario Bros.*
* *The Lost Levels*
* *Bros. 2*
* *Bros. 3*
* *World*
* *World 2: Yoshi's Island*
* *64*
* *Sunshine*
* *Galaxy*
* *New Bros. Wii*
* *Galaxy 2*
* *New Bros. U*
	+ *New Luigi U*
* *3D World*
* *Maker*
* *Odyssey*
* *Maker 2*
 |
| Handhalde | * *Super Mario Land*
* *Land 2: 6 Golden Coins*
* *New Super Mario Bros.*
* *3D Land*
* *New Bros. 2*
* *Run*
 |

 | The official Super Mario series logo |
| Biprodukt | 
* *Wario Land: Super Mario Land 3*
* *Super Princess Peach*
* *Captain Toad: Treasure Tracker*
* *Bros. 35*

 |
| Remakar | 
* *Bros. Deluxe*
* *Advance*
* *Advance 2*
* *Advance 3*
* *Advance 4*
* *64 DS*

 |
| Kompilasjonar | 
* *All-Stars*
* *3D All-Stars*

 |
**Magnar Nikolai Isaksen** (13. oktober 1910–8. juni 1979) var ein norsk fotballspelar frå Kristiansund som var med på det såkalla Bronselaget under Sommar-OL 1936. Han «var en nyttig og uegoistisk innerløper som fant de riktige posisjoner og som kunne plassere sine skudd».

Isaksen var fødd i fattige kår i Kristansund. Faren var sjømann og tømrar, innflytta frå fiskeværet Titran, mora var frå Bremnes. Før han busette seg i Oslo, spelte Isaken på Kristiansund Fotballklubb. I hovudstaden melde han seg inn i Lyn.

Sommaren 1936 debuterte Isaksen på det norske landslaget straks før Sommar-OL 1936. Under leikane i Berlin vart han den store helten då Noreg slo Tyskland 2-0 i kvartfinalen, ettersom han skåra begge måla. Han deltok i tre av dei fire OL-kampane, men ikkje i sjølve bronsekampen mot Polen. Også i fotball-VM i 1938 i Frankrike var han ein av Noregs utvalde spelarar. Til saman fekk Isaksen 14 landskampar i tida 1936-38, og skåra fem landslagsmål.

Isaksen vart norsk meister med Lyn i 1945, etter mellom andre å ha slått ut moderklubben Kristiansund i kvartfinalen. Etter cupfinalen la han opp.

### Merittar

* OL-bronse: 1936 med Noreg
* Noregsmeister: 1945 med Lyn

Notar og kjelder
----------------

1. ↑  Magnus Breili: *Fotballboken*. 1967
2. ↑  Folketeljinga 1910

| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1938 |
| --- |
| 
* 1 Amundsen
* 2 Andersen
* 3 Andreassen
* 4 Andresen
* 5 Brustad
* 6 Brynildsen
* 7 Eriksen
* 8 Frantzen
* 9 Hansen
* 10 Henriksen
* 11 Holmberg
* 12 Holmsen
* 13 Ileby
* 14 Isaksen
* 15 Johannessen
* 16 Johansen
* 17 Juve
* 18 Kihle
* 19 Kvammen
* 20 Martinsen
* 21 Nordby
* 22 Ulleberg
* Landslagstrenar: Halvorsen

 | Flagget til Noreg |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
Ein **tidsseriestudie** er ein kvantitativ metode som vert nytta for å studera effekten av eit fenomen på observasjonseiningane ved å registrera fortløpande variasjonar både før og etter at ei endring av dette fenomenet har hendt. Til dømes kan ein studera den tenkte effekten av ei politisk reform for å finna ut av kva for nokre konsekvensar han har fått. Ein kan dinest samanlikna høva før og etter endringa har hendt.

Ulemper
-------

Ulempa ved slike studiar er at ein har for få observasjonstidspunkt. Til dømes kan endringane taka lang tid før dei hende. Studiar som ikkje måler lenge nok i etterkant kan dimed konkludera med at det ikkje var nokon effekt – når effekten i røyndomen berre hende på eit seinare tidspunkt. Eventuelt kan endringane vera kortvarige for dinest gradvis stabilisera seg på eit normalt nivå. Dess fleire observasjonstidspunkt ein har og dess lengre tidsspenn ein måler over, dess sikrare kan ein vera på at måledataa gjev eit meir korrekt bilete.

Kjelder
-------

1. ↑  Skog, Ole-Jørgen : *Å forklare sosiale fenomener - en regresjonsbasert tilnærming*, Gylendal Akademiske 2004, s. 81.

* *Denne artikkelen bygger på «Tidsseriestudie» frå Wikipedia på bokmål, den 28. april 2023.*
Den polske forskningsstasjonen i Isbjørnhamna ved utløpet av Hornsund.
**Hornsund** er ein 30 km lang fjord på vestsida av Spitsbergen på Svalbard. Inst i fjorden forgreinar han seg i Samarinvågen, Brepollen og Burgerbukta. Fjorden er det naturlege skiljet mellom Sørkapp Land og resten av Spitsbergen. I Hornsund ligg det ein polsk vitskapeleg stasjon i Isbjørnhamna, først tatt i bruk i det internasjonale geofysiske året 1957-1958. Ved stasjonen bur det 25–30 menneske. Her blei det 1. februar 1990 oppretta eit norsk postkontor, 9177 Hornsund. Postkontoret blei lagt ned 20. september 2002.

I området rundt Hornsund finst ei rekke kulturminne. I Gåshamna har det vore utgravingar i eit kvalfangstanlegg frå 1600-talet.

Kjelder
-------


* *Den norske los*, vol. 7, 2 utg. (Stavanger: Norges sjøkartverk og Norsk polarinstitutt, 1990).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Hornsund**

Koordinatar: 76°59′15″N 15°50′43″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
***Super Mario Galaxy*** er eit 3D-plattformspel utvikla av Nintendo EAD Tokyo og publisert av Nintendo på Wii. Det vart gjeve ut globalt gjennom november 2007, og er det tredje 3D-plattformspelet i Mario-serien, etter *Super Mario 64* og *Super Mario Sunshine*. Spelet handlar om Mario som reiser gjennom verdsrommet for å redde prinsesse Peach frå Bowser. Nivåa er galaksar som er fylte med småe og store planetar, der gravitasjonen deira påverkar korleis ein kan manøvrera Mario.

Ein oppfølgjar til spelet, *Super Mario Galaxy 2*, kom ut i 2010.

Handling
--------

Spelet opnar med at Mario vert invitert av prinsesse Peach til den hundreårlege «stjernestøvfestivalen» (en: *Stardust Festival*) for å høgtida kometen som fer over himmelkvelven. Under feiringa trengjer Bowser seg brått inn i Sopperiket med ein flåte luftskip og spolerer festivalen. Han påkallar ein svær flygande tallerk som ryskjer heile slottet til Peach frå bakken og løftar det ut i verdsrommet. Etter at Mario gjer eit feilslått forsøk på å ta seg av problema, vert han slått vekk av ein av lakeiane til Bowser og endar opp på ein liten planet. På denne planeten møter han på ei gåtefull dame (en: *Rosalina*) og stjernekompisane hennar (en: *Luma*). Rosalina viser seg å vera ein «stjernevaktar» som nyttar eit flyttbart observatorium for å reisa rundt i universet. Diverre fungerer ikkje obervatoriet som det skal sidan Bowser har stole alle kraftstjernene (en: *Power Stars*) som driv dette. Mario må så utforska fleire hjørne av universet for å sanka inn dei stolne stjernene, for å til slutt kunna reisa til sjølve sentrum av universet der Bowser held til.

Kjelder
-------

1. ↑  «Super Mario Galaxy 2 - produktinformasjon». Henta 10. august 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Super Mario Galaxy* hjå Nintendo.no
* Offisiell japansk nettside
* Offisiell europeisk nettside[*daud lenkje*]
* Offisiell amerikansk nettside

| * v
* d
* e
*Super Mario*-serien |
| --- |
| Hovudserie | 

|  |  |
| --- | --- |
| Konsoll | * *Super Mario Bros.*
* *The Lost Levels*
* *Bros. 2*
* *Bros. 3*
* *World*
* *World 2: Yoshi's Island*
* *64*
* *Sunshine*
* *Galaxy*
* *New Bros. Wii*
* *Galaxy 2*
* *New Bros. U*
	+ *New Luigi U*
* *3D World*
* *Maker*
* *Odyssey*
* *Maker 2*
 |
| Handhalde | * *Super Mario Land*
* *Land 2: 6 Golden Coins*
* *New Super Mario Bros.*
* *3D Land*
* *New Bros. 2*
* *Run*
 |

 | The official Super Mario series logo |
| Biprodukt | 
* *Wario Land: Super Mario Land 3*
* *Super Princess Peach*
* *Captain Toad: Treasure Tracker*
* *Bros. 35*

 |
| Remakar | 
* *Bros. Deluxe*
* *Advance*
* *Advance 2*
* *Advance 3*
* *Advance 4*
* *64 DS*

 |
| Kompilasjonar | 
* *All-Stars*
* *3D All-Stars*

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)

 |
**Roberta Brunet** (fødd 20. mai 1965) er ein italiensk tidlegare mellom- og langdistanseløpar frå Aosta. Ho vann i 1990 EM-bronse på 3 000 meter, seinare bronse på 5 000 meter ved OL 1996 og sølv på same distansen ved VM 1997.

Aktiv
-----

Brunet sprang inn til bronsemedalje på 3 000 meter ved europameisterskapen 1990, med 8.46,1 sette ho personbeste. Året etter forbetra ho rekorden til 8.42,6 då ho vart nummer 6 på distansen under verdsmeisterskapen i Tokyo.

Sommaren 1996 tok Brunet bronsemedaljen på 5 000 meter under OL i Atlanta. Eit par veker etter leikane sette ho landsrekord på 3 000 m med 8.36,1 i Monaco den 10. august. Seks dagar seinare gjorde ho unna sitt liv beste 5 000 meter med di ho vart klokka inn på 14.44,5 ved eit stemne i Köln.

I finalen på 5 000 meter ved VM 1997 i Aten var Brunet ein av tre løparar som utgangen av siste sving kjempa om VM-tittelen. Gabriela Szabó frå Romania leia, føre portugisiske Fernanda Ribeiro og med Brunet på tredjeplass. På oppløpssida kleiv Brunet forbi Ribeiro, medan Szabó heldt unna og vart verdsmeister. Sju dagar seinare forbetra Brunet landsrekorden på 3 000 m til 8.35,6. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1986 i Stuttgart: Utslått på 1500 m (4.15,7=nr 20)
* OL 1988 i Seoul: Utslått på 3 000 m (8.53,0=nr 18)
* EM 1990 i Split: Bronsemedalje på 3 000 m – 8.46,1
* VM 1991 i Tokyo: Nr 6 på 3 000 m – 8.42,6
* OL 1992 i Barcelona: Nr 10 på 3 000 m – 9.01,2
* VM 1993 i Stuttgart: Utslått på 3 000 m (8.57,6=nr 16)
* EM 1994 i Helsinki: Nr 10 på 3 000 m – 8.50,7
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje på 5 000 m – 15.07,5
* VM 1997 i Aten: Sølvmedalje på 5 000 m – 14.58,2, bakom Gabriela Szabó (14.57,6)
* OL 2000 i Sydney: Utslått på 5 000 m (15.27,3=nr 20)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roberta Brunet» frå Wikipedia på engelsk, den 3. august 2020.*
| Lhasa |
| --- |
| Potalapalasset i Lhasa. Potalapalasset i Lhasa. |
| Styresmakter |
| Land  Provins | Folkerepublikken Kina  Regionen Tibet |
| Borgarmeister | Doje Cezhug |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  53 km² |
| Innbyggjarar  - By (2009) | 1,110,123 |
| Koordinatar | 29°39′″N 91°07′″E﻿Koordinatar: 29°39′″N 91°07′″E﻿ |
| Høgd over havet | 3490 m |
| Tidssone | UTC + 8 (UTC+8) |
| Diverse anna |
| Telefon-retningsnummer | 850000 |
| **Heimeside:** |
| Plassering |
| Plassering av Lhasa |

Lhasa i Lhasadalen i Tibet.
**Lhasa** Tibetansk: ལྷ་ས་; Wylie: lha-sa; Mal:Zh-stp, nokre gonger kalla **Llasa**, er den tradisjonelle hovudstaden i Tibet. Byen er no hovudstad i Tibet-regionen i Folkerepublikken Kina. Byen er i tillegg tradisjonelt hovudsetet til Dalai Lama. 

Lhasa tyder «staden til gudane». Byen ligg kring 3650 meter over havnivå og er med det ein av dei høgstliggjande byane i verda.

Historie
--------

Den andre keisaren av Tibet, Songtsen Gampo, skal ha gjort Lhasa til hovudstad. Andre kjelder syner at landet vart styrt frå fleire byar, som skifta mellom å vera hovudstad. 

I den første delen av 1900-talet kom fleire vestlege oppdagarar til byen. Mellom desse var Francis Younghusband, Alexandra David-Néel og Heinrich Harrer. I utgangspunktet var Lhasa ein heilag og lukka by, stengd for framande. I 1950-åra gjorde kinesrane seg stadig sterkare gjeldande, og ved hjelp av militære styrkar fekk dei styringa over Tibet. Frå 1959 har tibetanarar i eksil, leia av den fjortande Dalai Lama oppretthalde ei eksilregjering.

Turisme
-------

Potalapalasset er definert av UNESCO til å stå på verdsarvlista for kulturminne. Andre viktige bygg er Jokhang, Norbulingka, Drepung-klosteret og Sera-klosteret.

Ein 1080 km lang jarnveg, Qinghai-Tibet jarnvegen til Lhasa er under bygging. 

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Lhasa**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* NKC
* GeoNames

 |