recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Torshov** er eit sokn og strøk nord for Grünerløkka med namn etter Torshov gard.

Namnet «Torshov» er sett saman av det norrøne gudenamnet *Þórr* (Tor) og hov («heidensk gudshus» eller «høgd»). Det er dokumentert som i-stad *i* 1370 («i þossofuue»), men er i dag på-stad. Uhistoriske skrivemåtar som *Thorshoug* og Tors*haug* kjem av at etterfestet *-hov* i uttala har falle saman med haug.

Historie
--------

Torshov har industriområde langs Akerselva og høyrer saman med industriutbygginga av Sagene. Lengjer aust fanst tidlegare løkker og småhus, ein forstadsbusetnad innlemma i byen 1878. Kommunen kjøpte 270 daa (270 000 m²) i 1916, og det blei oppført bustadskompleks i tida 1917–1925. Det ligg ein leigegardsbusetnad frå slutten av 1800-talet i vest. I sør og aust ligg bustadsblokker og høghus oppførte i seinare år på tomtene etter småhusbusetnaden frå 1800-talet.

Infrastruktur og bygningar
--------------------------

Vogts gate fungerer som hovudgata til strøket. Gata er trafikkert av trikkar mellom sentrum og Kjelsås. Langs Vogts gate ligg fleire kaffibarar, restaurantar og kafear.

Parkar i strøket er Torshovparken, Torshovdalen, Torshov kirkepark og Haarklous plass. 

Torshov offentlege skule blei oppført i 1878. Torshov blei skilt ut frå Sagene som eiga forsamling i 1930. Torshov kyrkje blei innvigd i 1958. Torshovstrøket er skildra i Oskar Braaten sine forteljingar og skodespel.

* Torshov kirkeparkTorshov kirkepark
* Musikkpaviljong i Torshovparken Foto: Gisle HannemyrMusikkpaviljong i Torshovparken Foto: Gisle Hannemyr
* Kart frå 1861 som viser Torshov-gardane og den eldste busetnaden langs Sandakerveien og Akerselva.Kart frå 1861 som viser Torshov-gardane og den eldste busetnaden langs Sandakerveien og Akerselva.
* Kartet frå 1887 viser den eldste bybygginga på Torshov. Område med loddrett skravur blei innlemma i byen i 1859, medan områda austom Sinsenbekken (vassrett skravur) kom med i 1878.Kartet frå 1887 viser den eldste bybygginga på Torshov. Område med loddrett skravur blei innlemma i byen i 1859, medan områda austom Sinsenbekken (vassrett skravur) kom med i 1878.

Sjå òg
------

* Torshovbyen

Kjelder
-------

1. 1 2  «Torshov» i [norskstadnamnleksikon.no Norsk stadnamnleksikon]
2. 1 2  «Torshov» i Stedsnavnarkivet (Eining for digital dokumentasjon, Universitetet i Oslo)[*daud lenkje*]

* *Denne artikkelen bygger på «Torshov» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2020.*

Litteratur
----------

* Oslo byleksikon, 1987.
| **Randa** |
| --- |
| RandaRanda Randa |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Randa |
| **Kommunevåpenet til Randa** |

 |
| Plassering |
| 

Randa is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Valais |
| Distrikt | Visp |
| Språk | tysk |
| Borgarmeister | Leo Jörger |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  54,53 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 438   8 /km² |
| Koordinatar | 46°06′0″N 7°47′0″E﻿Koordinatar: 46°06′0″N 7°47′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 1406 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 3928 |
| **Nettstad:** www.randa.ch |

**Randa** er ein kommune i distriktet Visp i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har 438 innbyggjarar (2010) og eit areal på 55 km². Kommunesenteret ligg 1406 meter over havet. Han ligg mellom Weisshorn og Dom, og mellom Visp og Zermatt (9 km unna) og er den tredje øvste kommunen i dalen Mattertal. 

Lågaste punktet i kommunen er 1 270 meter, på grensa mot grannekommunen St. Niklaus. Høgste punktet er toppen av fjellet Dom på 4 545 meter over havet.

Han består av landsbyen Randa og grendene Lerch, Wildi og Attermänze.

### Ulukker

Fjellraset i Randa
Fleire store naturkatastrofar har heimsøkt fjellandsbyen Randa, både i 1636, 1720, 1737 og 1819. Siste store ulukka hende i april-juni 1991. To store steinras i april og mai 1991 stengde vegen gjennom dalen og demde opp elva, som braut gjennom med stor styrke i juni og sette delar av landsbyen under vatn. Sju hestar og 35 småfe strauk med i rasa, og ei mengd hytter og feriehus. Om lag 33 millionar kubikkmeter steinmasse rausa ut.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Randa» frå Wikipedia på tysk, den 15. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* HDS
* GeoNames

 |
| Parthenay |
| --- |
| Horisonten til Parthenay |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Parthenay** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Nouvelle-Aquitaine Deux-Sèvres |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  11,38 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 10 466   920/km² |
| Koordinatar | 46°39′″N 00°45′″W﻿Koordinatar: 46°39′″N 00°45′″W﻿ |
| Høgd over havet | 114 m - 184 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 79200 |

**Parthenay** er ein by og kommune vest i Frankrike med om lag 10 000 innbyggjarar. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Deux-Sèvres i regionen Nouvelle-Aquitaine.

Historie
--------

Segna skal ha det til at Parthenay vart danna då alven Melusine svinga tryllestaven sin. Ein sving i elva Thouet vart busett med festingsverk på 1000-talet. Ei stor borg vart bygd her på 1100-talet. 

Herrane i byen bygde nonnekloster og kyrkjer, og gav mykje land og store pengesummar til kyrkja. Dei best bevarte minnesmerka frå denne tida ligg i utkanten av dagens by. Langs vegen til Niort kan ein sjå Priorinneklosteret St. Pierre.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Bent Andre Skammelsrud** (fødd 18. mai 1966) er ein tidlegare norsk fotballspelar frå Rakkestad i Østfold. I tolv sesongar spelte han på midtbana hos Rosenborg, der han var med å vinne 11 seriemeisterskap og tre cup-gull. Perioden 1987-2000 aksla den norske landslagsdrakta 38 gongar, og skåra seks landslagsmål.

### Klubbspel

Skammelsrud spelte for heimlege Rakkestad til han i 1986 melde overgang til andredivisjons-klubben Drøbak/Frogn. Han var sentral då klubben markerte seg i toppen av tabellen, og fekk sin landslagsdebut i 1987. Etter tre sesongar i Drøbak/Frogn spelte i 1989 for osloklubben og deretter i 1990 for den svenske toppklubben Malmö FF.

Våren 1991 vart Skammelsrud overført til Rosenborg. Sett vekk frå frå debutsesongen 1991, vart Skammelsrud seriemeister i kvar einaste sesong som Rosenborg-spelar. elleve i talet. Frå sin posisjon som defensiv midtbanespelar var venstrebeinte Skammelsrud ein sentral aktør då Rosenborg hevda seg i Meisterligaen i andre halvdel av 1990-åra. I januar 1998 fekk han kontrakt med den tyske klubben Bayer Leverkusen, men returnerte i mai månad til Rosenborg av familiære grunnar. Han la opp etter 2002-sesongen.

### Landslagsspel

Skammelsrud debuterte på det norske landslaget 14. november 1987 i ein kvalifiseringskamp til Sommar-OL 1988. Bortekampen mot Bulgaria i Sofia enda med tap 0-4. Det skulle gå to år til neste landskamp, men dei neste tre åra fekk han med seg ein heil del landskampar. Derimot fekk han lite speletid for Noreg i tida frå vinteren 1993 til vinteren 1997. Åra 1997-2000 var Skammelsruds beste i norsk landslagfotball, men kom likevel ikkje med i troppen til fotball-VM 1998. Under EM i fotball 2000 spelte han to av dei tre kampane Noreg deltok i. VM-kvalikkampen mot Armenia 2. september 2000 vart hans 38. og siste. Han skåra seks mål for Noreg, alle i privatlandskampar.

### Merittar

* Seriemeister: 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 og 2002 med Rosenborg
* Noregsmeister: 1992, 1995 og 1999 med Rosenborg

Skammelsrud vart tildelt Kniksenprisen i 2001.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bent Skammelsrud» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2015.*

* *Denne artikkelen bygger på «Bent Skammelsrud» frå Wikipedia på italiensk, den 26. september 2015.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – EM i fotball 2000 |
| --- |
| 
* 1 Myhre
* 2 Bergdølmo
* 3 Bragstad
* 4 Berg (lagkaptein)
* 5 Andersen
* 6 Strand
* 7 Mykland
* 8 Solbakken
* 9 T. Flo
* 10 Rekdal
* 11 Skammelsrud
* 12 Olsen
* 13 M. Bakke
* 14 Heggem
* 15 Riise
* 16 Eggen
* 17 Carew
* 18 Iversen
* 19 E. Bakke
* 20 Solskjær
* 21 Riseth
* 22 Bjørnebye
* Landslagstrenar: Semb

 | Flagget til Noreg |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Loweswater** er ein liten innsjø i Lake District i England. Landsbyen Loweswater ligg ved breidda av innsjøen. 

Innsøjen ligg ikkje langt frå Cockermouth og er lett å nå frå Vest-Cumbria. Fjellgruppa sør for Loweswater vert kalla Loweswater Fells og består av Mellbreak, Gavel Fell, Blake Fell, Hen Comb og Burnbank Fell. Nord for innsjøen ligg Fellbarrow-fjella.

Innsjøen er uvanleg fordi tilsigsområdet strekkjer seg mot senteret av Lake District. Utsiget, Dub Beck, vert Park Beck og renn aust eller søraustover ut frå nordenden av Crummock Water. Via Cocker og Derwent renn vatnet frå Loweswater til slutt ut i sjøen ved Workington.

Området kring Loweswater består av rullande åsar i motsetnad til dei meir steinete fjella andre stader i Lake District. 

Loweswater er eigd av National Trust. Ein kan leige robåtar ved innsjøen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loweswater» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4 5 6 7  McNamara, Jane, *Table of lake facts*, Environment Agency of England og Wales, arkivert frå originalen 28. juni 2009, henta 30. mars 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Polartorsk** |
| PolartorskPolartorsk |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Overklasse:** | Strålefinnefiskar Actinopterygii |
| **Orden:** | Torskefisk Gadiformes |
| **Familie:** | Torskefamilien Gadidae |
| **Slekt:** | *Boreogadus* |
| **Art:** | **Polartorsk** *B. saida* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Boreogadus saida***Lepyokhin, 1774 |

Polartorsk ved ein meterstokk.
**Polartorsk** (*Boreogadus saida*) er ein fisk i torskefamilien.

Skildring
---------

Polartorsken er tydeleg slankare enn andre torskefiskar. Han er raud- eller gråbrun oppå med lysare sider og kvit eller sølvfarga buk. Finnane kan spela blåraudt. Lengda er vanlegvis 20-25 centimeter, men ein har funne fisk oppe i 40 centimeter. Han har eit lite «skjegg» under haka.

Polartorsken kan bli minst 7 år gammal.

Utbreiing
---------

Fisken finst sirkumpolart i arktiske vatn, sør for Island, utanfor Noreg 
og i Kvitehavet. Polartorsken er pelagisk og føretrekk kaldt vatn (vanlegvis med ein overflatetemperatur under 5 °C).

Levesett
--------

Polartorsken finst vanlegvis i vatn nær iskanten, men ein kan også finna han lengre ute og på djupare vatn. Han kan symja inn i brakkvatn i elvemunningar og fjordar. Fisken et mellom anna zooplankton, som pungreker, og småfisk.

Polartorsken gyter i kystnære område med ein sjøtemperatur like over 0 °C.

Økonomisk tyding
----------------

Fisken blir fanga i stor skala, hovudsakleg som industrifisk til framstilling av fiskemjøl og olje.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Polartorsk» frå Wikipedia på svensk, den 13. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  Curry-Lindahl, Kai: *Våra fiskar : havs- och sötvattensfiskar i Norden och övriga Europa*, Norstedt, Stockholm 1985, s. 370. ISBN 91-1-844202-1.
2. 1 2 3 4  Pethon, Per; Svedberg, Ulf: *Fiskar i färg*, Norstedts, Stockholm 1995, s. 107. ISBN 91-1-923132-6.
3. ↑  «Boreogadus saida: Polar cod» (på engelsk). Fishbase. Henta 8. mai 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* polartorsk i Store Norske Leksikon
* Slik kan den viktigste arten i Arktis bli rammet ved et oljeutslipp. (24. april 2020) NRK
Eit orgel av typen Lowrey Royale SU500 / Palladium 630.
**Lowrey-orgel** er eit elektrisk orgel kalla opp etter utviklaren av orgelet, Frederick C. Lowrey (1871-1955), som var ein Chicago-basert industrimann og entreprenør. Det første elektriske orgelet i full storleik av Lowrey som selde godt, var Model S Spinet eller *Berkshire*, og kom på marknaden i 1955, same året han døydde. Lowrey hadde tidlegare utvikla ekstra utstyr for piano, som la til elektriske orgelpiper på 60 notar, samstundes som pianoet var fullt funksjonelt. Dette vart kalla *Organo* og vart først marknadsført i 1949 som ein særs suksessrik konkurrent til Hammond *Solovox*.

I 1960- og 1970-åra var Lowrey den største produsenten av elektriske orgel i verda. I 1989 produserte Lowrey Organ Company orgel nummer éin million. Fram til 2011 vart dei moderne Lowrey-orgla bygde i LaGrange Park i Illinois, før produksjonen av somme modellar vart flytta til Indonesia. 

Lowrey-orgel vart nytta av somme rockegrupper i 1960- og 1970-åra. Garth Hudson, klaverspelar i The Band, spelte på Lowrey Festival-orgel på somme av dei mest kjende songane til gruppa, som på «Chest Fever» frå 1968. Lowrey-orgelet kan òg høyrast på fleire The Beatles-songar, som «Being for the Benefit of Mr. Kite!» (frå *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band*) og opninga av «Lucy in the Sky with Diamonds». The Who nytta eit Lowrey-orgel, gjennom ein synthesizer på songen «Baba O'Riley».

Mike Ratledge i Soft Machine spelte på eit Lowrey Holiday Deluxe Mike Oldfield spelte på instrumentet på albumet *Tubular Bells* og fleire seinare album. 

I 1988 vart Lowrey kjøpt opp av Kawai.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lowrey organ» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Girardot, Jan (2007). «Organ Tradenames». Musical Instrument Technicians Association. Arkivert frå originalen 13. september 2020. Henta 11. august 2019.
2. 1 2  
Frank Pugno, Bil Curry (3. november 2005). «LOWREY ORGANS». *Electronic Organs (theatreorgans.com/hammond/keng/kenhtml/electronicorgans.htm)*. VintageHammond.Com.
3. ↑  Davies, Hugh. «Organo». *Grove Music Online*. Oxford University Press. Henta 13. september 2020.
4. ↑  «Music Trades». 1. juli 1989. Arkivert frå originalen 3. september 2009. Henta 13. september 2020.
5. ↑  Doerschuk, Bob (December 1983). «Garth Hudson: Legendary Organist with '60s Supergroup 'The Band'». *Keyboard Magazine*.
6. ↑  Johnson, Brian D. (22. juli 2002). «Garth Hudson (Profile)». *Maclean's*.
7. ↑  Lewisohn, Mark (1988). *The Beatles Recording Sessions*. New York: Harmony Books.
8. ↑  Babiuk, Andy (2001). *Beatles Gear*. San Francisco: BackBeat Books.
9. ↑  «Lowrey Berkshire Deluxe TBO-1 organ: Baba O’Riley/Won’t Get Fooled Again ‘synthesizer’ sound». *Whotabs*. 27. august 2005. Henta 13. september 2020.
10. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lowrey-orgel**

* Lowreyorgel
**Torstein Moland** (fødd 4. november 1945 i Vegårshei) er ein norsk sosialøkonom, tidlegare sentralbanksjef og tidlegare politikar frå Arbeidarpartiet. 

Torstein Moland var statssekretær ved statsministerens kontor 1986-1989 i Regjeringa Brundtland II.

Han var deretter konserndirektør i Norske Skog 1990-1993. 

Torstein Moland var i ei kort periode sentralbanksjef i Noregs Bank i 1994-1995, men måtte gå av på grunn av ei skattesak knytt til personlege investeringar i eit kommandittselskap, den såkalla Airbus-saka. 

Moland blei deretter tilsett som seniorrådgjevar og konserndirektør for finans i Telenor.

Moland er også leiar i Norges Jeger- og Fiskerforbund.

| * v
* d
* e
Norske sentralbanksjefar |
| --- |
| Karl Gether Bomhoff (1893–1920)  • Nicolai Rygg (1920–1946)  • Gunnar Jahn (1946–1954)  • Erik Brofoss (1954–1970)  • Knut Getz Wold (1970–1985)  • Hermod Skånland (1985–1993)  • Torstein Moland (1994–1995)  • Kjell Storvik (1996–1998)  • Svein Gjedrem (1999–2010)  • Øystein Olsen (2011–) |
**Walter Tresch** (fødd 4. april 1948) frå Bristen i Silenen er ein sveitsisk, tidlegare skirennar. Han var ein allsidig alpinist, som mellom anna kom på pallen i samtlege fire øvingar i den dåverande verdscupen i alpint. I 1972 fekk han VM-sølv i den alpine kombinasjonen i 1972, medan han vart nummer fem i i sin beste sesong i verdscupe, 1976-sesongen.

Aktiv
-----

Tresch markerte seg første gongen i verdscupen vinteren 1970. Han kom då på sjetteplass i eit storslalåmrenn i Kranjska Gora, medan han på Voss, i det siste slalåmrennet for sesongen, vart nummer fem. Sin første verdscupsiger fekk han vinteren 1971 i utfor, den øvinga han gjorde det best i den sesongen.

OL-sesongen 1972 var Tresch som best nummer tre i to verdscuprenn, eitt i utfor og eitt i storslalåm. Han deltok for Sveits i alle tre spesialøvingane under OL 1972 i Sapporo og var som best nummer seks i utfortevlinga. Med dei jamt gode resultata kom han på andreplass i kombinasjonsøvinga, ei øving som ikkje var del av det olympiske programmet, men vart rekna som ei VM-øving. Resultatlista i øvinga var basert på utfortevlinga og slalåmtevlinga som vart arrangert som separate OL-øvingar. 

1973-sesongen var Tresch klart best i slalåm i verdscupen. Han kom på andreplass i Wengen og tredjeplass i det påfølgjande rennet i Megeve. Ein fjerdeplass i slalåm på Voss var hans beste prestasjon i verdscupen 1974. Under VM i alpint 1974 i St. Moritz vart han nummer fem i slalåmtevlinga. Ferda nedover på resultatlistene heldt fram i 1975, då han som best vart nummer seks, denne gongen i utfor.

Tresch beste samanlagtplassering i verdscupen i alpint kom i 1976. Han kom då på femteplass, trass i at han ikkje ein einaste gong stod på pallen i eit enkeltrenn i korkje slalåm, storslalåm eller utfor. Men han hadde fleire gode renn, mellom anna kom han gjennom sesongen inn mellom dei seks beste i kvar dei tre spesialøvingane som då stod på verdscup-programmet. Og han vann den alpine kombinasjonen i Kitzbühel. Under vinter-OL 1976 i Innsbruck kom han på fjerdeplassen i slalåm og sjuandeplassen i utfor.

I 1977 kom Tresch i verdscupen som best på ein tredjeplass i slalåm, før han vann kombinasjonen i Wengen.

Tresch la opp i 1977, etter å ha vunne fire renn i verdscupen i alpint. Fjorten gongar stod han på pallen, flest gongar (6) etter kombinasjonsøvingar.

Verdscupsigrar
--------------

| Dato | Stad | Land | Øving |
| --- | --- | --- | --- |
| 16. januar 1971 | St. Moritz | Sveits | Utfor |
| 9. januar 1976 | Garmisch | Tyskland | Kombinasjon |
| 25. januar 1976 | Kitzbühel | Austerrike | Kombinasjon |
| 23. januar 1977 | Wengen | Sveits | Kombinasjon |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Walter Tresch» frå Wikipedia på tysk, den 5. februar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Børge Olsen-Hagen** (10. februar 1883–13. september 1936) var ein norsk journalist og politikar frå Stavanger. Han vart stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i åra 1925-1936, vald frå kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland.

Olsen-Hagen var son til ein lokomotivførar. Etter han var ferdig med folkeskulen arbeidde han i tekstilindustrien, før han gjekk han Stavanger kommunale handelsskole. Deretter var han handelsbetjent og handelsreisande, til han åra 1909-11 dreiv eiga klesforretning i heimbyen. I 1911 fekk han stilling som redaksjonssekretær i avisa *1ste Mai*, og frå 1920 til 1936 var han redaktør i avisa. Frå 1916 var han med i Stavanger bystyre og formannskap. Han var i ni år medlem av skulestyret i Stavanger, også med i fattigstyret.

Både i 1921 og i 1924 vart Olsen-Hagen dømd og fengsla for å ha oppfordra til militærstreik. Då han i 1924 vart vald til stortingsrepresentant frå kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland, sat han i Botsfengselet. Han sona framleis då det nye Stortinget skulle opnast på nyåret. Det førte til eit hardt press mot statsminister Johan Ludwig Mowinckel, og regjeringa Mowinckel gav difor Olsen-Hagen nåde i januar 1925 slik at han kunne møte i Stortinget.

Olsen-Hagen vart attvald både i 1927, 1930 og 1933. Arbeidarparti-mannen var i alle år medlem i Militærkomiteen, som sekretær 1931-33 og nestformann 1934-36. Han var elles medlem av Den parlamentariske valordningskomiteen av 1927 og Den parlamentariske valordningskomiteen av 1935.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Partiklar er særs ofte representert som prikkar. Denne figuren kan representere rørsla til atoma i ein gass, folk i ei folkemengd eller stjerner på natthimmelen.
Ein **partikkel** er ein liten lekam, som ein støvpartikkel eller liknande. Ein partikkel kan skildrast ved hjelp av fysiske eigenskapar som volum og masse. Noko som er i partikkelform kan kallast *partikulær*. 

Det vert òg nytta om atom, molekyl og ladde og uladde elementærpartiklar.

Ofte vert ein lekam rekna som ein partikkel etter kva samanheng han vert nemnd i, så lenge storleiken til partikkelen er liten eller neglisjerbar, eller om dei geometriske eigenskapane og strukturen ikkje er relevante. Til dømes kan sandkorn (~1 mm) på ei strand reknast som partiklar, men dei vil ikkje vere partiklar samanlikna med buckminsterfulleren (~1 nm).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Particle» frå Wikipedia på engelsk, den 13. april 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  
«Particle». *AMS Glossary*. American Meteorological Society.
2. ↑  
«Particles». *AMS Glossary*. American Meteorological Society.
3. ↑  
«Particle». *Dictionary.com*. Henta 14. april 2013.
| Randers |
| --- |
| Det gamle rådhuset i Randers med statuen av Niels Ebbesen i framgrunnen. Det gamle rådhuset i Randers med statuen av Niels Ebbesen i framgrunnen. |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Randers** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Kommune | Danmark  Region Midtjylland  Randers |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2004) | 55 739 |
| Koordinatar | 56°28′″N 10°03′″E﻿Koordinatar: 56°28′″N 10°03′″E﻿ |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.randers.dk |
| Plassering |
|  |

**Randers** er ein by på Jylland, sentralt i Danmark, i Randers kommune. Han er den sjette største byen i landet med eit folketal på 55 739 (2004). 

Randers er den einaste naturlege elvehamna i Danmark, og ligg ved breidda til elva Gudenå, om lag 10 km frå munningen hennar i Randersfjorden. Plasseringa av byen gjorde han til ein viktig handelsby, og lasteprammar på Gudenå og Nørreå transporterte varer til Randers frå Silkeborg og Viborg for vidare eksport, og i retur kom importerte varer. 

Store jordbruksområde, gode transportvilkår på både land og vatn, hjelpte Randers å danne eit dynamisk senter for handel. Byen er kjend for alle vegane som fører til byen, og på dansk seier dei om byen «*Hvor søvejen møder de 13 landeveje*».

Randers vert òg kalla *Kronjylland*, og innbyggjarane vert kalla *Kronjyde*. Uttrykket Kronjyde vart først brukt av danske diktarar rundt 1750. Både Nicolai F.S. Grundtvig (1783-1872) og Hans Christian Andersen (1805-1875), og særleg Henrik Pontoppidan (1857-1943), som vaks opp i Randers, brukte uttrykket.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Walther PP** er ein pistol med bakslagsmekanisme laga i Tyskland, Frankrike og USA til ulike tider. Han har utvendig hane/hammar, avtrekkjar som kan brukast som sjølvspennar - det vil seie til å spenne hanen med, eit magasin med éi kulerekkje, og ei tilbakeføringsfjør som sit rundt det faste løpet.

PP står for Polizei-Pistole på tysk, det vil seie at pistolen er konstruert for politi-bruk. Han finst au i ein PPK-versjon som er enda mindre enn PP. PPK tyder Polizei-Pistole Kriminal eller - Kurz (kort). Denne er da enda lettare å skjule på kroppen for sivilkledd politi, til dømes.

PP kom i 1929, og PPK i 1931. Begge vart populære hjå europeisk politi og sivile. Dei var pålitelege og lette å gøyme. Under andre verdskrigen vart dei gjevne til tysk militærpoliti og flygarar i Luftwaffe. 

PP og PPK var dei første vellykka sjølvladepistolane med sjølvspennar, og har vore mykje kopierte. Dei blir framleis produserte av Walther-fabrikkane, og blant kopiane kan reknast mellom andre den sovjetiske/russiske Makarov-pistolen og tsjekkiske CZ 50/70.

Ein PPK vart visstnok bruka av Adolf Hitler da han begikk sjølvmord i 1945. Den fiktive britiske agent 007, James Bond, brukar au ein PPK i bøker og filmar.

Det vanlegaste kalibret for PP og PPK er kaliber .32 ACP (7.65 mm x 17 Browning).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Walther PP**

* Nazarian's Gun's Recognition Guide

Kjelde
------

Den engelskspråklege wikipediaen, som har ein lengre artikkel om denne pistolen 

* PPK Den engelske Wikipedia
* Modern Firearms
**OSK** (russisk объединенных стратегических командований, obedinennykh strategitsjeskikh komandovanij) er ein operasjonell strategisk kommando (forkorta til **OSK** på norsk òg) som vert sett i eit militærdistrikt i krig, forhøgd beredskap og i krise. Til engelsk vert omsett OSK til *Joint Strategic Command* (JSK).

OSK er underlagt Generalstaben, og det finst fem av desse i Russland etter 1. desember 2014, då OSK Nord vart etablert i Severomorsk for å få einskapleg kontroll over nordområda eller Arktis i Russland. Frå før (2010) fanst eit OSK for kvar av dei fire militærdistrikta: Vestre militærdistrikt etablerer OSK Vest. Søre militærdistrikt etablerer OSK Sør. Sentrale militærdistrikt etablerer OSK Senter. Austre militærdistrikt etablerer OSK Aust.

Referansar
----------

1. ↑  «Russia’s Defense Ministry establishes Arctic Strategic Command».
2. ↑  «Russian military forming drone squadron for Arctic reconnaisance».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «OSK» frå Wikipedia på bokmål, den 28. januar 2017.*
**Esmé Stuart Lennox Robinson** (4. oktober 1886–14. oktober 1958) var ein anglo-irsk dramatikar, diktar og teaterprodusent og direktør ved Abbey Theatre.

Han var den yngste av fem barn som voks opp i i ein protestantisk unionistisk familie i County Cork. Far hans var ein meklar frå mellomklassen, men gav i 1892 opp karrieren for å bli prest i den irske protestantiske kyrkja. 

Robinson var mykje sjuk som barn, og fekk privat utdanning heime før han sidan blei teken opp ved ein latinskule. Han var fantasirik, og laga mellom anna eit familieblad saman med søskena sine. Det første teaterstykket han skreiv, *The Clancy Name*, var inspirert av ei historie søstera hadde skrive for bladet.

Interessera hans for teateret blei vekka etter at han hadde sett ei oppsetting av skodespel av W. B. Yeats og Lady Gregory ved Cork Opera House i august 1907. Same året gav han òg ut sitt første dikt.

Den første oppføringa av eit av skodespela hans, *The Cross Roads*, skjedde i Abbey i 1909. Ved slutten av det same året blei han leiar for teateret. I 1914 sa Robinson opp stillinga etter ein mislukka turné i USA, men tok henne opp igjen i 1919. Han blei medlem av teaterstyret i 1923 og sat der fram til han døydde. 

Robinson døydde i Dublin og er gravlagd i St. Patrick's Cathedral.

Verk
----

Som skodespelforfattar var Robinson påverka av Ibsen og realismen, men skulle seinare fjerna seg frå denne.

Robionson var ein irsk nasjonalist, noko som er tydeleg i spel som *Patriots* (1912) og *Dreamers* (1915). På den andre sida høyrde til han ein del av det irske samfunnet som ikkje blei sett på som fullstendig irsk. Denne delinga av «ekte», katolske irar på den eine sida og angloirar på den andre syner han mellom anna i *The Big House* (1926), der eit protestantisk herskapshus blir brunne ned av ekstreme republikanarar.

Det best likte stykket hans var komedien *The Whiteheaded Boy* (1916). I 1951 gav Robinson ut *Ireland's Abbey Theatre*, det første lengre historieverket om teateret.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1949: Utnemnd til æresdoktor i litteratur ved Trinity College i Dublin



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Minnesmerke etter Rand-opprøret
**Rand-opprøret** var eit væpna opprør blant kvite gruvearbeidarar i regionen Witwatersrand i Sør-Afrika i mars 1922. Opprøret var ein protest mot aukande utnytting frå arbeidsgjevarane si side.

Den framståande politikaren i Det sørafrikanske arbeidarpartiet, Jimmy Green, var ein av leiarane for opprøret. Då prisen på gull hadde sokke kraftig frå 1919 til 1921, forsøkte selskapa å oppretthalda overskotet ved å kutta i løna til arbeidarane. I tillegg vart billegare svarte gruvearbeidarar sett i viktige posisjonar.

Opprøret starta som ein streik av kvite gruvearbeidarar den 28. desember 1921 og utvikla seg til å bli eit ope opprør mot staten. Arbeidarane overtok byane Benoni og Brakpan, samt to forstader til Johannesburg: Fordsburg og Jeppe. Det sørafrikanske kommunistpartiet tok aktiv del i opprøret på grunn av klassekamp, men gjekk imot dei rasistiske motiva i streiken. Streiken hadde slagord som: "Verdas arbeidarar, samein dykk og kjemp for eit kvitt Sør-Afrika!"[3]

Fleire kommunistar vart drepne då opprøret vart undertrykt av statlege styrkar. Opprøret tok endeleg slutt då militæret vart sett inn av statsminister Jan Smuts og over 200 menneskeliv gjekk tapt. Han nytta 20,000 troppar, artilleri, tanks, and bombefly. Politikken hans miste tiltru etter dette, og han tapte valet i 1924. Valvinnaren vart ein koalisjon mellom Nasjonalpartiet og Arbeidarpartiet, som innførte fleire lover for å sikra rettane til gruvearbeidarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er omsett frå «Rand Rebellion» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2011.*
**Aksel Konrad Mikkola** (17. juni 1891–2. mars 1975) var ein norsk småbrukar, landhandlar og politikar frå Neiden i Sør-Varanger. Han var stortingsrepresentant for Finnmark og Arbeidarpartiet i tida frå 1934 til 1945.

Mikkola var son til ein småbrukar. Etter han i 1913 tok eksamen ved J. C. Claussens handelsskule i Bodø arbeidde han som handelsbetjent i Kirkenes. I 1918 dreiv han ein landhandel ved Neiden kapell og frå 1920 også småbruket Mikkelsnes ved osen av Neidenelva. Dessuten var han ekspeditør for Dampskipsselskapet Finnmark Fylkesrederi.

Mikkola var heradsstyremedlem i Sør-Varanger frå 1922 til 1937. Hausten 1933 vart han den fyrste med finsk innvandrarbakgrunn som vart vald til stortingsmann. På Tinget var han perioden 1934-36 medlem i Skog- og vassdragskomiteen. Etter attval i 1936 var han 1937-45 medlem i Landbrukskomiteen. Under okkupasjonen var han i oktober 1944 ein av dei som rømde til fjells då dei tyske okkupasjonsstyrkane trekte seg tilbake i Finnmark. Både før og etter okkupasjonen var han medlem i skulestyret og formann i jordstyret i Sør-Varanger.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-12-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Idrettslaget Varegg** (stifta 11. april 1947) er eit norsk idrettslag frå Sandviken i Bergen, som oppstod ved at dei tidlegare idrettslaga Pallas og Høgdkameratane slo seg saman. Klubben er kjend for å ha eit godt samarbeid med Nordnes Idrettslag og Sandviken Idrettslag. Varegg fotball arrangerer den årlege Varegg Cup, som vert spelt på ulike banar rundt i Bergen. Varegg arrangerer Stoltzekleiven Opp.

Fotball
-------

A-laget i fotball for herrar spelar 2013-sesongen i 3. divisjon, etter å ha rykt opp frå 4. divisjon i 2011.

Orientering
-----------

Etter ein lang tørkeperiode starta orienteringssatsinga igjen i 1997. Klubben har utvikla seg fort og vart raskt den leiande orienteringsklubben i Hordaland. I dei siste åra har orienteringsmiljøet i Bergen sentrert seg rundt Varegg. Både nivået og storleiken på klubben har vakse svært mykje. Varegg har sidan tilsetjingane av fulltidstrenarar vunne medaljar, spesielt i Noregsmeisterskapa. Stortalentet til Varegg, Håkon Jarvis Westergård, tok bronse i Juniorverdsmeisterskapen i 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Varegg i *Bergen byleksikon*
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Sumapaz (fleirtyding).* 
**Parque nacional natural Sumapaz** er ein colombiansk naturpark på 1540 kvadratkilometer, skipa i 1977. Han dekker delar av tre departement i Colombia, dette er Cundinamarca, Meta og han går òg litt inn i Huila. Parken ligg like sør for Bogotá, D.C. i den austlege fjellkjeda av Andes. Høgdeprofilen trekkjer seg frå 1500 m opp til ei høgd på 4360 moh. Lufttemperaturen varierer mellom 2° og 19° C. Landskapet er prega av planteartar i slekta *Espeletia*. I tillegg til vern av fauna og flora i parken, skal han òg verne arkeologiske funn frå tida før tilkoma av spanske conquistadorar.

Tallause *lagunas*, som samlar vatn frå mange små elver, ligg innanfor grensene til Parque nacional natural Sumapaz. Innsjøane er vidare kjelder til større elvesystem.

Fauna og flora
--------------

Flora utgjer i tillegg til representantar for slekta *Espeletia* frå korgplantefamilien, også 40 til 50 cm høge grasartar frå slekta *Paspalum*. Utanom desse finst tallause andre planteartar. Det er til dømes funne 55 representantar for korgplantefamilien, 20 for grasfamilien, 15 i skjermplantefamilien, 14 i rosefamilien og 12 i brunrotfamilien ved Chisacá-sjøen åleine. Faunaen omfattar forutan mange froskar, reptil og fugleartar, òg pattedyr som til dømes puma og tigerkatt.

Parken er heimen til det største verna habitatet i Colombia av den sjeldne fjelltapir. Ca. 600 kvadratkilometer innanfor parken passar andestapiren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Parque Nacional Natural Sumapaz» frå Wikipedia på tysk, den 12. desember 2015.*

* «Parques Naturales de Colombia» (på spansk). Henta 12. desember 2015.
* Pedraza Peñalosa, Luisa Paola:  *Las Plantas con Flores de los alrededores de la laguna de Chisacá*. Bogotá 2000th

Referansar

1. ↑  «tapirer» i *Store norske leksikon*, snl.no. Om norsk namn på arten i seksjonen Systematikk
2. ↑   D. J. Lizcano, V. Pizarro, J. Cavelier og J. Carmona: *Geographic distribution and population size of the mountain tapir (Tapirus pinchaque) in Colombia.*. Journal of Biogeografi, 29, 7-15
Portrett av Jørgen lensgreve Scheel (1718-1786) måla av Jean-Marc Nattier i 1738.
**Lensgreve** er ein adelstittel for den høgaste adelsrangen i Danmark. Tittelen vart innført i Danmark-Noreg i 1671 ved ei forordning om oppretting av grevskap og baroni. Ein lensgreve var derfor ein greve som var forlent med eit grevskap frå den danske (dansk-norske) kongen. Greve er ein reint honorær tittel, og står under lensgreve i rang.

Adelsrettar blei avskaffa gjennom den danske grunnloven frå 1849, sjølv om titlane ikkje blei avskaffa. Lensafløsningsloven (1919) avskaffa krona sine len (majorat). Etter dette skulle adelstitlane vara i tre generasjonar og så falla bort.

I Noreg var tittelen knytt til grevskapa Laurvigen og Jarlsberg. Familien Wedel-Jarlsberg er knytt til denne tittelen.

Sjå òg
------

* Dansk adel

Kjelder
-------

1. ↑  «adel | lex.dk», *Den Store Danske* (på dansk), henta 13. januar 2021
2. ↑  Bratberg, Terje (13. juni 2018). «lensgreve». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
Koordinatar: 59°56′15.983″N 10°45′35.356″E﻿

Akerselva ved Bentse Brug i 1900.Foto: Anders Beer Wilse / Teknisk Museum

**Bentse Brug** var eit industrianlegg som låg ved Akerselva i Kristiania frå 1696 til 1898/1899.Det låg på Sagene rett ved der Bentsebrua ligg no. Andre namn på fabrikken var **Bentse Papirmølle**, **Øvre mølle** og på eit seinare tidspunkt **Akerselvens Papirfabriker**.

Bentse Brug var opphavleg ei papirmølle etablert av Ole Bentsen etter at han fekk kongeleg privilegium av Kristian V på å bygge ei mølle i Kristiania. Privilegiet gav Bentsen monopol på framstilling av papir i Noreg. 

Ved hjelp av pengar frå Gerhard Treschow som òg blei medeigar, fekk Bentsen reist mølla og sett i gang produksjonen. Mølla var den fyrste av sitt slag i Noreg og utvikla seg til å bli ei pionerverksemd for norsk papirindustri.

Den gamle teglsteinbygningen som var hovudbygningen til Bentse Brug vart rive mellom 1956 og 1959.

Fotnotar
--------

1. ↑  Nokre kjelder skriv 1898 og andre 1899 som nedlegging av drifta. Industrimuseum skriv 1899, A. M. Noraker skriv 1898 i sin artikkel om papirproduksjonen i Kristiania i Tobias og Tallak Moland skriv «ved århundreskiftet» i si bok *Historien om Akerselva gjennom de siste 400 år*.

1. ↑  Bentse Brug - industrielt gjennombrudd for papir Arkivert 2013-09-01 ved Wayback Machine. frå Industrimuseum
2. ↑  Anne Marit Noraker: Papirproduksjon i Kristiania frå Tobias 1/2006
3. ↑  Tallak Moland side 153

Litteratur
----------

* Tallak Moland: *Historien om Akerselva gjennom de siste 400 år*, Christiania forlag 2011, ISBN 978-82-997-3211-6
**Berit Alten** (2. mai 1915–18. desember 2002) var ein norsk skodespelar.

Alten scenedebuterte i 1938 på Det Nye Teater og var mellom 1939 og 1947 engasjert ved Trøndelag Teater. Ho filmdebuterte i 1939 i Helge Lundes *Familien på Borgan*. Alten medverka i samanlagt fire filmar 1939–1946. I sin siste film *Vi vil leva* spelte ho ein av dei større rollene som *Elsa*.

Alten var dotter av høgsterettsdommar Edvin Alten (1876–1967) og Ragna Aass (1880–1975) og syster av Rønnaug Alten. I 1950 gifta ho seg med litteraturforskaren Asbjørn Aarnes.

Filmografi
----------

* 1939 – *Familien på Borgan*
* 1941 – *Hansen og Hansen*
* 1944 – *Hans livs lopp* (svensk kortfilm)
* 1946 – *Vi vil leve*

Kjelder
-------

1. ↑  «Berit Alten». IMDb.com. Henta 9. juni 2016.
2. ↑  «Berit Alten». Sceneweb. Henta 9. juni 2016.
3. ↑  «Berit Alten». Svenska Filminstitutet. Henta 9. juni 2016.
4. ↑  Askedal, John Ole. «Asbjørn Aarnes». Henta 9. juni 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Berit Alten» frå Wikipedia på bokmål, den 9. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Berit Alten ved The Internet Movie Database (IMDb)

 Commons har multimedium som gjeld: **Berit Alten**
**Idrettslaget Vestar** var 1953-2010 eit idrettslag heimehøyrande i Oslo. Laget var aktivt med i friidrett og handball.

Laget fekk namnet «Vestlendingenes Idrettslag» då det vart stifta 22. februar 1953 som eit tilbod til innflyttarungdom frå Vestlandet. I 1960 bytta laget namn til Idrettslaget Vestar. IL Vestar vert særleg hugsa for sitt suverene kvinnelag i handball som frå 1972 til 1978 vann samtlege norske seriemeisterskap. I 1977 nådde laget semifinalane i europacupen der det vart tap mot austtyske SC Leipzig. Karen Fladset var den sentrale spelaren på Vestar i desse gull-åra. I 1980-åra spelte landslagsprofilar som Kristin Midthun, Linn Siri Jensen, Ingrid Steen og Cathrine Svendsen på Vestar. Elitesatsinga tok slutt i 1993 og i 2001 melde laget seg ut av handbalforbundet.

Sprintaren Richard Simonsen markerte Vestar på friidrettsbanen i 1960-åra og vann fleire NM-gull. Seinare vart også ein annan sprintar, Kåre Magne Åmot, norsk meister i Vestar-drakt. Også Karen Fladset i diskoskast, Astrid Skei i spjutkast, Leif Rise i kulestøyt og diskoskast og tresteghopparane John Kristian Johnsen og Oddvin Moland sanka seg og laget NM-medaljar i friidrett.

IL Vestar vart nedlagt i 2010.
**M/S Seabed Constructor** er eit offshore- og forskingsfartøy (engelsk: "multi-purpose offshore construction vessel"). Ho vart bygd i tida 2013-2014 av Kleven Verft i Noreg for Stig Remøy sitt rederi Olympic Shipping under namnet M/S Olympic Athene.

Seabed Constructor vart oppkjøpt av Swire Pacific Offshore i 2016. Skipet er først og fremst esla til å jobbe for Swire Seabed, eit norsk rederi som inngår i Swire-gruppa, for arbeid på djupet og på havbotnen.

Utrusting
---------

Seabed Constructor har ei kran som kan lyfta 250 tonn og har ei arbeidsflate på dekk på 1300 kvadratmeter. Ho har en hangar for undervassfartøy (ROV) og verkstad for reparasjon av desse samt ei helikopterplattform for eit helikopter på opptil 15 tonn, til dømes Sikorsky S-92.

Oppdrag 2018
------------

Seabed Constructor har kontrakt på seks år med det Texasbaserte føretaket Ocean Infinity, som i byrjinga av 2018 leitte etter bitar av det malaysiske passasjerflyet som styrta i havet utanfor Indokina i mars 2014 (Malaysia Airlines Flight 370). 
Leitinga var resultatlaus, og kontrakta med malaysiske styresmakter slutta den 9. juni 2018.

Seinare vart båten send til Argentinakysten for å leite etter den Argentinske ubåten ARA «San Juan» som var meldt sakna 15. November 2017, og den 16. november 2018 vart ubåten funnen. Seabed Constructor hadde med seg fem undervannsrobotar av typen Hugin AUV frå Kongsberg Maritime i Horten som dei brukte til å søkje gjennom havbotnen med. Ubåten låg utanfor Valdes-halvøya på 800 meters djupn.

Kjelder
-------

* Swire Seabeds webbplats
* *A fantastical ship has set out to seek Malaysian Airlines flight 370* i Economist den 2 januari 2018

  



1. ↑  *Swire Seabed Secures Work for Its New Subsea Vessel* på subseaworldnews.com 7 december 2016
2. ↑  *MV Olympic Boa Subsea Support and Construction Vessel* på www.ship-technology.com
3. ↑  Ocean Infinity to continue search for missing Malaysian Airlines Flight MH370 *på Ocean Infinitys webbplats den 10 januari 2018*, arkivert frå originalen 17. april 2019, henta 24. november 2018
4. ↑
**Idrettslaget Skjalg** er eit idrettslag heimehøyrande i Stavanger, stifta i 1935. Laget er eit særlag i friidrett.

Bjørn Paulson var Skjalg-medlem då han representerte Noreg under Sommar-OL 1948, der han vann sølvmedaljen i høgdehopp. Sidan Bjørn Nilsen var den beste sprintraren i landet i andre halvdel av 1950-åra, har Skjalg-utøvarar jamt og samt markert seg i nasjonal friidrett. NM-medaljørar i 1970-åra var høgehopparen Kirsten Levik, lengdehopparen Wenche, hekkeløparane Gro Næsheim og Geir Hamre, hinderløparen Helge Knutsen og i 1980 høgdehopparen Jan Hegland. Ingrid Kristiansen var medlem i Skjalg 1981-84 og vann fleire NM-titlar som Skjalg-utøvar. Morten Warland vart noregsmeister på 800 meter i 1982, Christin Sørum like eins på 3000 meter i 1986 og Maiken Sørumn på 1500 m i 1989. Andre medaljvinnarar i noregsmeisterskap i tiåra før 2000 er sprintarane Trond Haugvaldstad og Per Ivar Sivle, mellomdistanseløparen Bjøren L. Eltervåg og langdistanseløparen Jarl Gaute Aase.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Frå IL Skjalgs heimesider

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «IL Skjalg» frå Wikipedia på bokmål, den 13. september 2017.*
**Berit Brørby** (fødd 5. desember 1950) er ein politikar for Arbeidarpartiet, fødd i Oslo. Ho representerte Oppland og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1985 til 2009.

Brørby arbeidde som butikkekspeditør 1970-71. Sidan hadde ho ymse sekretær-stillingar i Norema A/S i perioden 1976-85. I 1985 vart ho innvald på Stortinget for Oppland. Ho vart gjenvald fem gongar og sat såleis på tinget i 24 år. I si fyrste stortingsperiode var ho medlem av Energi- og industrikomiteen. Deretter var ho medlem av Finanskomiteen frå 1989 til mars 2000. Ho vart så leiar av Kommunalkomiteen resten av stortingsperioden 1997-2001. Perioden 2001-05 var ho leiar av Fullmaktskomiteen og medlem i Valkomiteen. Frå 2001 til ho gjekk av Stortinget i 2009 var ho medlem av Kontroll- og konstistusjonskomiteen. Gjennom sine år på Stortinget hadde ho ymse ombod i i Odelstinget; sekretær 1985-93, Visepresident 2001-05 og President 2005-09.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Berit Brørby» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juni 2013.*
**Berit Kvæven** (fødd 19. november 1942) er ein norsk venstrepolitikar, kvinnesaksforkjempar, sivilingeniør og dr.ing. i kjemi. 

Kvæven har vore sjefingeniør i Klima- og forureiningsdirektoratet og leiar av SNs overvakingsprogram for sur nedbør. Politisk har ho vore nestleiar i Venstre, partiets fylkesleiar i Oslo, politisk rådgjevar for forbrukar- og administrasjonsminister Eva Kolstad og vararepresentant på Stortinget. Ho har også vore president i Tekna, nestleiar i Akademikernes Fellesorganisasjon og leiar for Norsk Kvinnesaksforening.

Karriere
--------

Kvæven er utdanna sivilingeniør frå Noregs tekniske høgskole i 1967, var forskar ved SINTEF frå 1968 og tok doktorgrad (dr.ing.) i kjemi ved Noregs tekniske høgskole i 1975, med avhandlinga *Undersøkelser av kondensasjonsreaksjoner hos aminoforbindelser*. Ho har seinare vore sjefingeniør i Klima- og forureiningsdirektoratet, der ho har arbeida med internasjonale oppgåver, bl.a. som leiar av SNs overvakingsprogram for sur nedbør.

Kvæven har også vore medlem av Statens atomtilsyn 1981–1992, medlem av råd for Referanselaboratoriet for vannanalyse 1981–1988, varamedlem av rådet for Havforskingsinstituttet 1982–1989, varamedlem av Forureiningsrådet 1985–1991, styremedlem i Statens tilsynsinstitusjonar i landbruk 1986–1988, styremedlem i Norsk institutt for jord- og skogkartlegging 1990–1993, medlem av det regjeringsoppnemnde Styrereform-utvalet 1990–1991 og varamedlem av styret for Statistisk sentralbyrå frå 1996.

Politikk og organisasjonsverv
-----------------------------

Kvæven var leiar for Trondheim Venstre i 1970-åra, personleg sekretær (tilsvarande politisk rådgjevar) for forbrukar- og administrasjonsminister Eva Kolstad i regjeringa til Lars Korvald frå 1972 til 1973, politisk nestleiar i Venstre frå 1976 til 1982, fylkesleiar for Oslo Venstre i 1990, president i Norske sivilingeniørers forening (no Tekna) frå 1990 til 1993, nestleiar i Akademikernes Fellesorganisasjon frå 1991 til 1993 og leiar for Norsk Kvinnesaksforening frå 2004 til 2006. Ho var vararepresentant på Stortinget for Venstre i perioden 1997–2001.

Kjelder
-------

1. ↑  Berit Kvæven hos Tekna.no
2. ↑  Berit Kvæven hos Norsk Kvinnesaksforening
3. ↑  Aftenposten 19.11.2012 del 2 s. 12
4. ↑  Berit Kvæven hos stortinget.no
5. ↑  Berit Kvæven hos Ullern Venstre

* *Denne artikkelen bygger på «Berit Kvæven» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Berit Kvæven hos Stortinget.

| * v
* d
* e
Leiarar for Norsk Kvinnesaksforening |
| --- |
| 
* Hagbard Emanuel Berner
* Anna Stang
* Ragna Nielsen
* Anna Bugge
* Ragna Nielsen
* Randi Blehr
* Fredrikke Marie Qvam
* Randi Blehr
* Aadel Lampe
* Fredrikke Mørck
* Anna Hvoslef
* Kitty Bugge
* Margarete Bonnevie
* Dakky Kiær
* Ingerid Gjøstein Resi
* Marit Aarum
* Signe Swensson
* Eva Kolstad
* Clara Ottesen
* Kari Skjønsberg
* Karin M. Bruzelius
* Sigrun Hoel
* Irene Bauer
* Siri Hangeland
* Bjørg Krane Bostad
* Kjellaug Pettersen
* Siri Hangeland
* Berit Kvæven
* Torild Skard
* Margunn Bjørnholt
* Marit Nybakk
* Karin M. Bruzelius
* Anne Hege Grung

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Mer de Glace
**Mer de Glace** (*Ishav*) er ein isbre på nordsida av Mont Blanc-massivet i Alpane. Han er 5,6 km lang og 200 meter tjukk med eit areal på 40 km², og er den nest lengste breen i Alpane etter Aletsch i Sveits.

Breen byrjar i ei høgd på 3 900 meter, og stig ned 1 400 m. Han var tidlegare godt synleg frå Chamonix, men har i dag trekt seg så pass tilbake at han no berre så vidt er synleg nedanfrå. 

Mer de Glace, som alle isbrear, vert heile tida fornya gjennom prosessane akkumulering av snø, og smelting. Mer de Glace sig sakte nedover heile tida under si eiga vekt, og dannar bresprekker, isblokker eller lommer der vatn kan dannast. 

Sjølv om ein ikkje kan sjå det med det blotte auge, er farten til isbreen stor. Han varierer frå meir enn 120 meter i året i dei øvre delane til om lag 90 meter kvart år i området nær Montenvers, som er om lag ein centimeter i timen. 

Så snart spenninga aukar, vert isbreen deformert og det oppstår bresprekker. Desse går stort sett på tvers. I periodar med stor bresprekkdanning, dannar oppbrytinga av isbreen isblokker. Blokkene har forskjellig høgd etter kor dei vert danna, men kan verte 50 meter høge. Dei oppstår alltid på same stad på grunn av utforminga av dalen. 

Fire andre isbrear vert stundom, kanskje feilaktig, rekna som ein del av Mer de Glace. Desse er **Glacier de Telèfre**, **Glacier de Leschaux**, **Glacier du Tacul** og **Glacier du Géant**.

Straumproduksjon
----------------

Brevatnet som kjem frå Mer de Glace vert til visse tider av året nytta av Électricité de France til produksjon av vasskraft. Tunnelar under isbreen samlar vatn frå botn av breen og ned til vasskraftverket lenger nede i dalen. Dette vatnet vert slept ut i elva Arveyron lenger nede.

Sjå òg
------

* Arveyron
* Électricité de France

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |