recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Skjematisk framstilling av korleis ein art høyrer til i stadig meir omfattande grupper.
**Biologisk klassifikasjon** er det å dela inn organismer i grupper etter eit system. Moderne biosystematikk tek for seg den evolusjonære slektskapen til organismane og bruker denne til å laga hierarkiske slektstre. Tradisjonell taksonomi brukte visse likskapar til å gruppera organismar.

I antikken arbeidde særleg Aristoteles med å kartleggja og gruppera alt som var til. Moderne taksonomi blei særleg grunnlagd av Carl von Linné, som brukte fysiske likskapar til å setja organismar i same grupper. Nyare genetikk har gjort det mogleg å gruppera organismar etter felles avstamming, såkalla kladistikk.

Taksonomiske nivå
-----------------

I biologisk klassifikasjon er organismane tradisjonelt organiserte i sju obligatoriske ulike taksonomiske nivå eller kategoriar. Det er også vanleg å dela desse nivåa inn i mellomnivå, det vil seie at til dømes ein familie ofte har fleire underfamiliar (delgrupper).

Dei sju obligatoriske kategoriane, frå lite omfattande til meir omfattande:

| Namn | Latin | Døme |
| --- | --- | --- |
| art | *species* | *Homo sapiens* (menneske) |
| slekt | *genus* | *Homo* |
| familie | *familia* | *Hominoidea* (menneskeapar) |
| orden | *ordo* | *Primates* (primatar) |
| klasse | *classis* | *Mammalia* (pattedyr) |
| rekkje | *phylum* | *Chordata* (ryggstrengdyr) |
| rike | *regnum* | *Animalia* (dyr) |

Naturlege og kunstige grupper
-----------------------------

Ei gruppe som bygger på evolusonær avstamming blir kalla naturleg, eller monofyletisk. Grupper som er danna gjennom likskapstrekk men ikkje omfattar alle artar med felles avstamming blir kalla kunstige. Desse kan anten omfatta artar med ulikt evolusjonært opphav (polyfyletisk gruppe), eller berre utvalde artar som stammar frå same opphav (parafyletisk gruppe). Mange taksonomiske grupper basert på likskapar har vist seg å vera naturlege, medan andre er blitt omgrupperte etter analysar med mellom anna molekylærgenetikk.

Kjelder
-------

* 

* «klassifikasjon – biologi» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Biologisk klassifikasjon» frå Wikipedia på bokmål, og «Biological classification» frå Wikipedia på engelsk den 23. november 2010.*
**Claudio Andrés Bravo Muñoz** (fødd 13. april 1983) er ein chilensk fotballspelar og keeper for det chilenske landslaget og Manchester City i engelsk Premier League.

Bravo var del av Santiago-klubben Colo-Colo sitt ungdomsakademi. Han debuterte for A-laget i 2002. Snart etter debuten sin vart han skada. Då han kom igjen etter skaden ved midten av 2003, tok han over som førstekeeper for Colo-Colo. Før 2006/07-sesongen gjekk han til Real Sociedad frå San Sebastián i spansk 1. divisjon. Han skal ha kosta 1,2 millionar euro. Han seriedebuterte 22. oktober 2006 i ein 0-0-kamp mot RCD Mallorca. I den første sesongen sin i Spania spelte han i 29 av dei 38 seriekampane. Sociedad rykte ned i 2. divisjon den sesongen. I 2007/08-sesongen var Bravo reservekeeper, men i 08/09-sesongen vann han attende A-lagsplassen. 2009/10-sesongen vart den tredje på rad i 2. divisjon for Sociedad. Bravo skåra mål for første gong i karrieren på eit frispark mot Gimnàstic de Tarragona 14. februar 2010.. Han vart seriemeister i Spania med Barcelona i 2015 og 2016.

Bravo spelte på forskjellige aldersbestemte landslag for Chile. Han debuterte for A-laget 11. juli 2004 mot Paraguay i Copa América i 2004. Han heldt keeperplassen på landslaget under kvalifiseringa til fotball-VM i 2006 og Copa América i 2007. I 2008 og 2009 var han med på landslaget som kvalifiserte seg til fotball-VM i 2010. Han vart landslagskaptein etter at Marcelo Salas la opp på landslaget. Bravo var med på å vinna Copa América med Chile i 2015 og 2016.

Fotnotar
--------

1. ↑  Gol de falta del portero Bravo - Real sociedad vs Nastic !

* *Denne artikkelen bygger på «Claudio Andrés Bravo Muñoz» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2010.*


| * v
* d
* e
Chile sitt landslag – VM i fotball 2010 |
| --- |
| 
* 1 Bravo Lagkaptein
* 2 Fuentes
* 3 Ponce
* 4 Isla
* 5 Contreras
* 6 Carmona
* 7 Sánchez
* 8 Vidal
* 9 Suazo
* 10 Valdivia
* 11 González
* 12 Pinto
* 13 Estrada
* 14 Fernández
* 15 Beausejour
* 16 Orellana
* 17 Medel
* 18 Jara
* 19 Fierro
* 20 Millar
* 21 Tello
* 22 Paredes
* 23 Marín
* Landslagstrenar: Bielsa

 | Flagget til Chile |
|  |


| * v
* d
* e
Chile sitt landslag – VM i fotball 2014 |
| --- |
| 
* 1 Bravo
* 2 Mena
* 3 Albornoz
* 4 Isla
* 5 Silva
* 6 Carmona
* 7 Sánchez
* 8 Vidal
* 9 Pinilla
* 10 Valdivia
* 11 Vargas
* 12 Toselli
* 13 Rojas
* 14 Orellana
* 15 Beausejour
* 16 Gutiérrez
* 17 Medel
* 18 Jara
* 19 Fuenzalida
* 20 Aránguiz
* 21 Díaz
* 22 Paredes
* 23 Herrera
* Landslagstrenar: Sampaoli

 | Flagget til Chile |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
Stettiner Haff - Landsat satellittbilete
Stettiner Haff (Zalew Szczeciński)
Kart over området rundt Stettiner Haff
**Stettiner Haff** eller **Oderlagunen** (tysk *Oderhaff*, *Stettiner Haff*; polsk *Zalew Szczeciński*) er ein strandsjø på grensa mellom Tyskland og Polen sørvest i Austersjøen. Han ligg ved munningen av elva Oder nord for byen Szczecin.

Mellom Stettiner Haff og Pommernbukta i Austersjøen ligg øyane Usedom/Uznam og Wolin, og tre sund knyter strandsjøen til resten av havet: Peenestrom, Świna og Dziwna. Han har eit areal på 687 km² og eit gjennomsnittleg djup på 4 meter. På det djupaste er han berre 6 meter.

I 1880 opna kanalen Kaiserfahrt på Usedom, og ein vassveg med djup på 10 meter knytte lagunen med Austersjøen, slik at større skip kunne kome inn i strandsjøen og hamna i Stettin.

Kanalen er om lag 12 km og 10 meter djup og vart grave ut av Det tyske keisardømet mellom 1874 og 1880 under regjeringstida til Keisar Vilhelm I. Etter 1945 kalla Polen kanalen opp etter deira Piast-dynasti.

Feriestad
---------

I dag er det mange passasjerbåtar på lagunen, og ein kan drive med mange typar vassport ved mange av strendene i området. I området er det vinranker, ein smalspors jernbane, museum og slott.

Forureining
-----------

Settiner Haff får tilført store mengder forureining via elva Oder og eutrofiering er mellom anna resultatet. Store konsentrasjonar av aluminium og jernsediment er vorte funne i elva, noko som fører til brå algevekst i lagunen. Næringsstoffa i strandsjøen varierer derimot mykje gjennom året, og har minka dei siste åra.

Kjelder
-------

* 

* *Denne artikkelen bygger på «Szczecin Lagoon» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2007.*

Koordinatar: 53°48′16″N 14°08′25″E﻿

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Stettiner Haff**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**BirdLife International** er ein internasjonal organisasjon som arbeider for å verne fuglane i verda og å ta vare på leveområda deira. Dette er ein global verneføderasjon med eit verdsomspennande nettverk av over 100 partnarorganisasjonar.

BirdLife International vart grunnlagt i 1922 av ornitologane T. Gilbert Pearson og Jean Theodore Delacour under namnet «International Council for Bird Preservation». Denne lobbygruppa fall ut av bruk etter den andre verdskrigen. Gruppa vart aktiv igjen i 1983 med utnemninga av ein profesjonell direktør, og skifta namn til BirdLife International i 1993.

BirdLife International er den offisielle fagautoriteten for global raudliste for fuglar hos IUCN.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «BirdLife International» frå Wikipedia på engelsk, den 19. september 2010*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad for BirdLife International Arkivert 2013-10-14 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC

 |
**Steve Churchyard** er ein engelsk plateprodusent, lydteknikar og miksar som byrja karrieren sin i studioet til George Martin, AIR Studios i London. Han er blitt nominert til 15 Grammyprisar. I 2008 vann han ein Latin Grammy for Juanes-albumet *La Vida... Es Un Ratico*. I 2010 vann han ein Latin Grammy for albumet *Paraíso Express* av Alejandro Sanz.

Han har arbeidd på innspelingar av INXS, Eagles, Billy Joel, Sex Pistols, Meat Loaf, Keith Urban, Shakira, George Michael, Hanson, Faith Hill, The Darkness, Scorpions, Avril Lavigne, Kelly Clarkson, Joni Mitchell, Blinker the Star, Siouxsie and the Banshees, Dalis Car, The Pretenders, Warren Zevon og The Stranglers.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Steve Churchyard» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juli 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Ninth Annual Latin Grammy Awards Winners List». Grammy.com. Arkivert frå originalen 7. mars 2008. Henta 23. juli 2021.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2021-07-24 ved Wayback Machine.1

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Domene** er ein biologisk kategori som blir brukt av enkelte systematikarar; det omfattar eitt eller fleire skylde rike.

Som med andre kategoriar (bortsett frå arten) er det eit skjønnsspørsmål kva gruppe ein vel å kalla domene. Derfor er også svaret på spørsmålet om kor mange domene av organismar som finst, og om ein i det heile tatt bør bruka domene, vilkårleg. Ulike systematikarar opererer med ulike system, mange utan nokon kategori høgare enn riket. Dei som bruker domene, bruker denne kategorien for dei aller største organismegruppene, som bakteriar, eukaryote organismar og urbakteriar.

Toppnivåa i nokre av dei moderne klassifiseringane av biologisk liv er:

* To-rike-systemet, med gruppene *Prokaryota* (eller *Monera*) og *Eukaryota* på toppen
* Seks-rike-systemet med *Protista*, *Archaebacteria*, *Eubacteria*, *Fungi*, *Plantae* og *Animalia*.

og den nyaste

* Tre-domene-systemet lagt fram av Carl Woese i 1990, med domena *Archaea*, *Bacteria* og *Eukaryota* som toppgrupperingar
| ThurgauTysk: *Thurgau*Fransk: *Thurgovie*Italiensk: *Turgovia*Retroromansk: *Turgovia* |
| --- |
|  Våpenet til Thurgau |
|  Kart som viser kor i Sveits Thurgau ligg.

---

 |
| Hovudstad | Frauenfeld |
| Folketal | 244 330 (2010) |
| Areal | 991,02 km² |
| Folketettleik | 247/km² |
| Forkorting | **TG** |
| Kanton sidan | 1803 |
| Høgaste topp | Hohgrat (991 moh) |

**Thurgau** er ein kanton nordaust i Sveits. Kantonen grensar til Tyskland og Bodensjøen i nord, og til kantonane Schaffhausen, Zürich og St. Gallen. Thurgau har eit areal på 991 km2 og hadde 244 330 innbyggarar i 2009. Frauenfeld er hovudstad i kantonen.

### Geografi

Kart over distrikta i Thurgau
Kart over kommunane i Thurgau
Kantonen grensar i nord mot den tyske delstaten Baden-Württemberg og kantonen Schaffhausen. Høgste punktet i kantonen er 991 meter over havet og ligg i kommunen Fischingen, lengst sør i Thurgau. Kantonen har namn etter elva Thur som kryssar området frå søraust til nordvest, og som renn vidare ut i Rhinen i kantonen Zürich. 61,0% av det flatevidda er landbruksareal.

### Språk og religion

Tysk er dominerande talemål i Thurgau, den lokale dialekten høyrer til høgalemannisk. 45,1% av innbyggarane er knytt til protestantiske kyrkjesamfunn, medan 35,6 soknar til den romersk-katolske kyrkja.

### Distrikt og kommunar

Thurgau er frå 2011 delt opp i fem distrikt (bezirke), som er delt opp i til saman 80 kommunar.
Dei fem distrikta er Arbon, Frauenfeld, Kreuzlingen, Münchwilen og Weinfelden. Til 2010 var Thurgau delt i åtte distrikt.

### Historie

Frå 1460 var Thurgau eit landområde (*Gemeine Herrschaft*) underlagt dei sveitsiske kantonane Glarus, Luzern, Schwyz, Unterwalden, Uri, Zug og Zürich.

Thurgau vart eigen kanton i 1798. Han gjekk då med i den kortliva republikken Helvetia. Sidan 1803 har Thurgau vore med i Det sveitsiske eidssambandet, på lik linje med dei fleste andre kantonane.

Utsyn over Thundorf, nær Frauenfeld, med fjellkjeda Alpstein mot horisonten

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kanton Thurgau» frå Wikipedia på tysk, den 8. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | Originaltekst av **Thurgau** ved Wikisource. |

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Kantonane i Sveits |
| --- |
| Aargau  • Appenzell Ausserrhoden  • Appenzell Innerrhoden  • Basel-Stadt  • Basel-Landschaft  • Bern  • Fribourg  • Genève  • Glarus  • Graubünden  • Jura  • Luzern  • Neuchâtel  • Nidwalden  • Obwalden  • Schaffhausen  • Schwyz  • Solothurn  • St. Gallen  • Thurgau  • Ticino  • Uri  • Valais  • Vaud  • Zug  • Zürich |  Sveits |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Martin Islands i Canada.* 
Koordinatar: 65°37′S 65°22′W﻿

**Martin Islands** er ei øygruppe og skjer som strekkjer seg over 5 nautiske mil (9 km) og som ligg 5 nautiske mil (9 km) aust for nordenden av Île Renaud og 1 nautisk mil (1,9 km) vest for Vieugue Island i Grandidier Channel i Antarktis. Ei øygruppe nord for «Pitt Island» vart grovt kartlagd og kalla Martin Islands etter kaptein Martin i Den argentinske marinen, av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Charcot. Flyfoto har vist at det ein trudde var ei stor øy kalla Pitt, i røynda er ei gruppe småøyar. Sidan dei ligg i ei gruppe utan noko logisk deling mellom seg, vart det tidlegare namnet Pitt endra til Pitt Islands og nytta om alle øyane nord for Île Renaud. Namnet Martin Islands vart overført til gruppa som no er skildra for å bevare namnet til Charcot i området.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Martin Islands» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Magnus Liber Organi** (den store boka om Organum), er eit kjeldeskrift som var forfatta seint på 1100-talet eller tidleg på 1200-talet. Den fulle tittelen på boka er **Magnus Liber Organi de graduali et antiphonario pro servitio divino**. Boka inneheld ei rekkje komposisjonar knytte til Notre Dame-skolen, først og fremst Léonin og etterfølgjaren Pérotin.

Magnus Liber syner ei utviklingsline innanfor vestleg musikk frå einstemmig gregoriansk song til meir utvikla fleirstemmig stil. Organum vart utvikla for å underbyggje kyrkjesongen mest på same vis som dei gotiske katedralane vart utbygde for å huse relikviar. Dei gregorianske melodiane låg støtt til grunn for den musikalske bygnaden, og som relikviane var dei rekna som heilage. Ei røyst vart sett til å synge den opphavlege melodien (Tenor - den uthaldne), medan ein, to eller tre andre røyster slynga seg ikring denne: Vox Organalis. Ein av dei mest vanlege typane organum i boka er kalla clausula, som ein kunne byggje inn i den andre organum-songen.

Musikken i Magnus Liber var nytta i liturgien, til dei ulike årsfestane. Notasjonen var heller primitiv, utan taktering, og dei som song laut sjølve finne ut korleis dei sjølv skulle høve til stemmene etter beste emne. Men sjølve forsøket på å skrive ned fleirstemmig song var nytt for tida, og avgjerande for utviklinga av vestleg musikk.

Organa var rekna som heilagdomar, som slutta i seg gregoriansk song, i seg sjølve heilag. Om stavingane vart uthaldne, førte dette til at teksta missa meining for lyaren, men tanken bak songen var at songen og skulle slutte om eit mysterium, og at gud var det meinte publikumet.

Den opphavlege Magnus Liber Organi er ikkje teken vare på, og finst berre i avskrifter.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Magnus Liber» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mai 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Yogyakarta** (skriven **Jogjakarta** før 1972, òg kalla **Jogja**) er hovudstaden i provinsen og sultanatet Yogyakarta på Java i Indonesia. Byen har kring 3,2 millionar innbyggjarar (2003). 

Yogyakarta er eit leiande turistmål i Indonesia, òg på grunn av store attraksjonar i området rundt: Det store buddhistiske tempelanlegget Borobudur, det hinduistiske tempelanlegget Prambanan, og den sjåverdige aktive vulkanen Merapi.

Byen vart grunnlagt i 1749. Sultanatet oppstod like etter, i 1755, og gjekk ut frå Sultanatet Mataram. Dette riket hadde sidan 1500-talet herska over det meste av Java. Det nederlandske austindiakompaniet godkjende sultanatet, men heldt retten til å stadfeste kvar ny sultan i embetet. I de åra etter sjølvstendekrigen raste i Indonesia (1945-1949) vart hovudstaden tidvis lagt til Yogyakarta, sidan Jakarta var under nederlandsk kontroll. Sultan Hamengkubuwono IX (1912-1988) erklærte i 1950 at riket hans skulle inngå i Indonesia, og fekk til gjengjeld livslangt styresmakt over det som vart det administrative særområdet *(Daerah Istimewa)*. Sultanen som overtok i 1988 var Hamengkubuwono X.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yogyakarta» frå Wikipedia på bokmål, den 29. august 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Martin Kellerman** (fødd 24. desember 1973) er ein svensk teikneserieskapar. Kellerman er fødd og oppvaksen i Växjö, men budde ei tid i Nord-Noreg før familien flytta til Upplands-Väsby då han var 13 år. Det var på denne tida han byrja å selje sine eigne teikneseriar. Den mest kjende serien hans er Rocky, om ein om lag 30 år gamal serieteiknade og hiphopelskande hund som bur i Stockholm. 

Rocky har vorte publisert i svenske aviser sidan 1998, og har også fått eigne albumutgjevingar og sitt eige teikneserieblad i Sverige. Serien har også vorte publisert i Norden elles, i tillegg til i Slovenia, Sveits, Spania og Italia. I USA har det vorte gjeve ut eit album.

Konseptet og figurane har også vorte nytta i eit skodespel som vart sett av til saman 40 000 i Stockholm. Kellerman skreiv både manus og hadde regien. Stykket vart fyrste gong sett opp i Noreg av Nordland Teater i Mo i Rana og vart i 2004 også sett opp i Oslo.

Norsk bibliografi
-----------------

* 2005: *Rocky: The Big Payback* (første samlebok utgjeven i Noreg), ISBN 82-509-5410-6
* 2006: *Rocky: Bok II*

Prisar og utmerkingar
---------------------

(utval) 

* 2001 – Sproingprisen
* 2003 – Adamsonstatuetten
* 2009 – Svenska PENs Bernsprisen
* 2010 – Lidmanprisen
* 2010 – Stockholm Stads Bellmanpris

Kjelder
-------

* Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Martin Kellerman» henta frå Wikipedia på engelsk,   
 og artiklane «Martin Kellerman» og «Rocky» henta frå Wikipedia på bokmål 25. nobember 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rocky Digital

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Biscayabukta** er ei bukt i Nord-Atlanteren. Ho ligg på vestkysten av Frankrike, frå Brest og sørover til den spanske grensa og nordkysten av av Spania. Bukta er kalla opp etter den spanske provinsen Vizcaya.

Geografi
--------

Flysjlandskap ved Gipuzkoa på nordkysten av Spania
Kysten av Biscayabukta - *San Juan de Gaztelugatxe* (Biscaya).
Delar av kontinentalsokkelen strekkjer seg langt ut i bukta, og dei grunne farvatna skapar grov sjø som området er kjent for. 

### Elvar

Dei største elvane som munnar ut i Biscayabukta er: 

* Frankrike: Loire, Charente, Garonne, Dordogne, Adour.
* Spania: Bidasoa, Oria, Urola , Nervión, Nalón, Pas.

### Store byar

Dei største byane langs kysten av Biscayabukta er: 

* Frankrike: Brest, Nantes, La Rochelle, Bordeaux, Bayonne.
* Spania: San Sebastian, Bilbao, Santander, Gijon.

Historie
--------

Den sørlege delen av bukta vert på spansk kalla *Mar Cantábrico* ('Det kantabriske havet'), etter regionen Cantabria, men dette namnet vert lite brukt på andre språk. Det vart namngjeve av romarane i det første hundreåret fvt. som *Sinus Cantabrorum* (Cantabri-havet).

På enkelte kart frå mellomalderen er Biscayabukta merka som *El Mar del los Vascos*, Baskerbukta. Biscayabukta er heimstad for nokre av dei mest vidkjende og velukka maritime industriane i verda, dei baskiske og kantabriske skipsbyggjarane og fiskarane.

Dyreliv
-------

Bilferjer frå Portsmouth til Bilbao og frå Plymouth til Santander, mellom England og Spania, er ein av dei beste måtane å få sett kval på i europeiske farvatn, og det er ofte spesialistar og forskarar om bord. Frivillige og tilsette i Biscay Dolphin Research Programme nyttar brua på fartøyet mellom Portsmouth og Bilbao til å observere og overvake aktiviteten til kvalar og delfinar. Ein kan sjå fleire artar av kvalar og delfinar i dette området, og er ein av få stader der nebbkval, som gåsenebbkval har vorte observert. 

Dei beste områda for å sjå store kvalar er over djupt vatn, utanfor kontinentalsokkelen, særleg over Santander- og Torrelavegajuvet sør i bukta. 

Ein kan òg ta ei tredagars rundreise, der ein òg kan sjå mange forskjellige fugleartar, særleg havsule. 

Algen *Colpomenia peregrina* vart oppdaga av østersfiskarar i Biscayabukta i 1906.

Kjelder
-------

1. ↑

* *Denne artikkelen bygger på «Bay of Biscay» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Magnus Matningsdal** (fødd 29. september 1951) i Hå kommune er ein norsk jurist og domar i Norsk Høgsterett. Han tiltredde som høgsterettsdommar den 11. august 1997.

Matningsdal vart uteksaminert cand.jur. frå Det juridiske fakultetet ved Universitetet i Bergen hausten 1976, vart lic.jur. i 1982 og dr.jur. i 1986. Før han vart tilsett i Høgsterett 11. august 1997 var han mellom anna professor ved Universitetet i Bergen, heradsrettsdomar ved Jæren sorenskrivarembete og førstelagmann i Gulating lagmannsrett. Ved fakultetet i Bergen har han hatt fleire verv, og har drive med undervising innan strafferett og straffeprosess. Han har òg forfatta fleire bøker om rettsvitskaplege emne, i hovudsak innan strafferett og straffeprosess.

Kjelder
-------

Magnus Matningsdal hos domstol.no, vitja 14. juni 2010

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Magnus Matningsdal i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Injuria: Uteksaminert: Magnus Matningsdal[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* CRIStin

 |
«**The Three Bells**», òg kjend som «**Jimmy Brown**» eller «**Little Jimmy Brown**», er ein song som vart gjort populær av The Browns i 1959. Singelen nådde toppen av den amerikanske country- og pop-lista, og slo den konkurrerande versjonen til Dick Flood. Versjonen til the Browns nådde òg 10. plassen på Hot R&B Sides-lista. Songen var basert på den franske songen «Les trois cloches» av Jean Villard Gilles og Marc Herrand frå 1945. Den engelske teksten vart skriven av Bert Reisfeld og først spelt inn av Melody Maids i 1948. Denne songen vart ein stor hit i 1952–53 for Edith Piaf og Les Compagnons de la chanson. Songen dokumenterer tre stadium i livet til «Jimmy Brown»—fødselen, bryllaupet og døden.

Innspelingar
------------

Av dei mange musikarane som har spelt songen finn ein Edith Piaf og Les Compagnons de la chanson, som spelte inn den originale franske versjonen, Tina Arena, Brian Poole and The Tremeloes, Ken Parker, Ray Charles, Nana Mouskouri, Roy Orbison, Johnny Cash & the Carter Family, Floyd Cramer, Daniel O'Donnell, Chet Atkins, Elaine Paige, Sha Na Na, Andy Williams og Alison Krauss & Union Station. Han vart spelt inn på nederlandsk som «De drie klokken» og «Bim bam», på italiensk som «Le Tre Campane» av Schola Cantorum, og spansk med tittelen «Jimmy Brown» av vokalgruppa Mocedades.

«The Three Bells», òg kalla «The Jimmy Brown Song», vart spelt inn for Decca Records i 1951 av The Andrews Sisters. Jim Ed Brown, ein tredjedel av The Browns, gav ut songen i 1969.

I 1974 spelte Naďa Urbánková inn ein tsjekkisk versjon med hennar eigen tekst kalla «Zvony nelžou».

Songen vart parodiert av The Barron Knights som *«The Chapel Lead Is Missing»* på albumet *Night Gallery* i 1978.

Med tekst på svensk av Britt Lindeborg, spelte Kikki Danielsson inn songen i 1979 på debutalbumet *Rock'n Yodel* som «Och vi hörde klockor ringa».

Lister
------

### The Browns

| Liste (1959) | Plassering |
| --- | --- |
| U.S. *Billboard* Hot Country Singles | 1 |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 1 |
| Australia | 1 |
| Norske VG-Lista | 6 |

### Jim Ed Brown

| Liste (1969) | Plassering |
| --- | --- |
| U.S. *Billboard* Hot Country Singles | 29 |
| Canadian *RPM* Country Tracks | 22 |

### Brian Poole and the Tremeloes

| Liste (1965) | Plassering |
| --- | --- |
| U.K. Singles Charts | 17 |

### Brian O'Donnell

| Liste (1993) | Plassering |
| --- | --- |
| U.K. Singles Charts | 71 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Three Bells» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Show 11 - Tennessee Firebird. [Part 3], Big Rock Candy Mountain. [Part 1] : UNT Digital Library
2. ↑  Whitburn, Joel (2004). *The Billboard Book Of Top 40 Country Hits: 1944-2006, Second edition*. Record Research. s. 59.
3. ↑  Whitburn, Joel (2004). *Top R&B/Hip-Hop Singles: 1942-2004*. Record Research. s. 88.
4. ↑  «Naďa Urbánková - Zvony nelžou». Nadaurbankova.cz. Arkivert frå originalen 2. april 2015. Henta 3. mars 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Les trois cloches" frå *The Originals*
**Magnus Nilssen** (18. juli 1871–20. november 1947) var ein norsk gullsmed og politikar frå Lillehammer. Han var stortingsrepresentant for Oslo i periodene 1907-1921 og 1928-1945, medlem av Arbeidarpartiet, Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti. Nilssen var i 1928 arbeidsminister i Hornsrud-regjeringa.

Liv og gjerning
---------------

Nilssen var ferdig utdanna gullsmedsvein i 1889. Han engasjerte seg tidleg i arbeidarrørsla. Etter å ha hatt verv i Gullsmedenes forening og Sarpsborg og omegns Arbeiderforening vart han vald inn i Arbeidarpartiet sitt sentralstyre i 1900, og ver medlem i sentralstyret i til saman nesten 40 år; periodene 1900-1921 og 1927-1945. Frå 1901 til 1918 var han ein av partisekretærane i Arbeidarpartiet. Han vart vald inn i Kristiania bystyre i 1901, og sat totalt sju periodar i bystyret og formannskapet.

Nilssen representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i ni valperiodar. Åra 1907-21 vart han vald inn i einmannskrinsen Gamlebyen i Oslo. Nilssen høyrde heime mellom dei moderate arbeidarpartifolka, og då Arbeidarpartiet vart radikalisert i tida etter 1918, var han mellom dei politikarane som i 1921 braut ut og danna Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, eit parti han var formann for frå byrjinga i 1921, heilt til dei to partia vart samla att i 1927. Frå gjenforeininga var han nestformann i Det norske arbeidarparti til 1939. 

Sidan 1928 var han stortingsrepresentant til 1945. Han var Lagtingspresident 1919-21 og Stortingets visepresident 1935-45.

Kjelder
-------

* Magnus Nilssen. Store norske leksikon / Norsk biografisk leksikon (NBL)
* Magnus Nilssen Arkivert 2012-05-27 ved Wayback Machine. i Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste

| * v
* d
* e
Partisekretærar i Arbeidarpartiet |
| --- |
| Magnus Nilssen (1901–18)**·** Martin Tranmæl (1918–21)**·** Einar Gerhardsen (1923–26)**·** Trygve Bratteli (1945)**·** Haakon Lie (1945–69)**·** Ronald Bye (1969–75)**·** Ivar Leveraas (1975–86)**·** Thorbjørn Jagland (1986–92)**·** Dag Terje Andersen (1992–96)**·** Solveig Torsvik (1996–02)**·** Martin Kolberg (2002–09)**·** Raymond Johansen (2009–2015)**·** Kjersti Stenseng (2015–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
Koordinatar: 42°52′29″N 74°36′44″E﻿

**Bisjkek** er hovudstaden i Kirgisistan og blei etablert i 1878. Han har rundt 700 000 innbyggarar.

På kirgisisk er *Bisjkek* ein type mjølkespann som blir bruka til å gjære hoppemjølk.
Frå 1926 til 1991 var byen kjent som *Frunze*, etter den bolsjevikske kommandøren Mikhail Frunze. 

Bykjernen har breie gater og marmor-bygningar som er kombinert med bygningar og leilighetskompleks i sovjetisk stil.

Historie
--------

Den breie hovudgata, *Sovjetskaja*, i Bisjkek sentrum.
Bisjkek har opphav ved ein festning i Kokhand-khanatet skipa i 1825. I 1864 blei festningen jamna med jorda, men busettinga blei gjenoppretta i 1877 av det russiske styret. I 1926 blei byen døypt om til Frunze etter Mikhail Frunze, ein lokal leiar som bidrog til å dempe motstanden mot den bolsjevikske regjeringa.

Etter brotet med Sovjetunionen blei Kirgisistan uavhengig i 1991 og byen blei på nytt døypt om til Bisjkek. I dag er det ein pulserande og relativt moderne by, og inneheld blant anna den amerikanske luftvernbasen Ganci. (Russland har eigen luftvernbase nær Kant.)

Stader å sjå
------------

* Fjellet Tien Shan ligg i bakgrunnen av byen.
* Fleire statuar av Vladimir Lenin står ennå, og den største er på den andre sida av parlamentsbygningen i ein lauvrik park. Ein sjeldan hestestatue av Lenin står i ein stor park ved jernbanestasjonen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Martin Andersen Nexø** (fødd 26. juni 1869 i København, daud 1. juni 1954 i Dresden) var ein dansk forfattar. 

Som sjuåring flytta han med familien til Bornholm. 
Barndomsheimen i Nexø er i dag eit museum. Han la namnet Nexø til etternamnet. 

Martin Andersen Nexø
Martin Andersen Nexø var i levetida si kanskje meir anerkjent utanfor Danmarks grenser, i det bøkene hans om fattige og undertrykte menneske vart mykje lesne i Tyskland og Sovjetunionen.

Han var ikkje berre forfattar, han deltok aktivt i politikk, først som sosialdemokrat og frå 1918 som kommunist. Seint i livet flytta han til Dresden, der han vart utnemnd til æresborgar. Han mottok òg Stalins fredspris.

Blant hovudverka er *Pelle Erobreren* (1906–10) og *Ditte Menneskebarn* 1917-21. Begge desse romanane er filmatisert. Han er òg kjend for sjølvbiografien sin i fire band:

1. *Et lille Kræ*
2. *Under aaben Himmel*
3. *For Lud og koldt Vand*
4. *Vejs Ende*

Prisar og utmerkingar (utval)
-----------------------------

* 1911 – Otto Benzons Forfattarlegat

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Martin Andersen Nexø» frå Wikipedia på bokmål, den 22. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Leksikon for det 21. århundrede

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*For stortingsmannen, sjå Nils Astrup.*
**Nils Astrup** (fødd 30. august 1843 i Grue i Hedmark, død 18. mars 1919 i Sør-Afrika) var biskop for den norske lutherske misjon i Zululand. Han var gift med Anna Catherina Ursula Thurman (8. april 1843-1931).

Far til Astrup, Nicolai Astrup, var dommar på Sunnmøre, og sjølv fungerte han som assisterande dommar frå 1866 til 1869 til han byrja studere teologi 1870-78. Deretter var han sokneprest i Norddal på Sunnmøre frå 1879 til 1883. Han hadde også filosofisk eksamen frå 1861 og juridisk frå 1866. Astrup skipa og dreiv «Luthersk-christeligt Skolehjem» på Valle i Gamle Aker. I følgje Bygdebok for Norddal var han konservativ, luthersk i kyrkjespørsmål.

Astrup vart så misjonær og kom til Natal i Sør-Afrika i 1883. Der overtok han leiinga for den norske misjonen etter Hans Paludan Smith Schreuder, som døydde i 1882. Han gjekk til fots til Gazaland og tilbake dei tre vintermånadane i 1889. Frå Afrika skreiv han mellom anna *En misjonsreise til Limpopo*.

Astrup vart ordinert til biskop i Nidarosdomen i Trondheim i 1902, dette var einaste gongen han var tilbake i Noreg, og han fortsette arbeidet sitt i Zululand fram til han døydde i «Elseterli» i Untumjambili i Krantzkop District i Natal.

Nils Astrup var onkel til kunstmålaren Nikolai Astrup og soneson av stortingsmannen Nils Astrup.

Referansar
----------

1. ↑  Thurmann, Jørgen B. (1866): Familien Thurmann: samlet efter vedkommendes egne opgaver og authentiske dokumenter. Drammen: Wulfsberg.
2. ↑  Nils Astrup i Norsk Biografisk Leksikon
3. ↑  Grunn og gror. Kultursoge, band IV (redigert av Ivar Kleiva). Norddal bygdebøker, 1976.
4. ↑  Grunn og gror. Kultursoge, band IV (redigert av Ivar Kleiva). Norddal bygdebøker, 1976, s. 61.
5. ↑  Grunn og gror. Kultursoge, band IV (redigert av Ivar Kleiva). Norddal bygdebøker, 1976, s.61.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND

 |
Koordinatar: 63°13′43.525″N 8°28′34.662″E﻿

**Nonsfjellet** el. **Vardfjellet** er eit 511 meter høgt fjell på den austlege delen av Ertvågsøya. Rett nord for Nonsjellet ligg eit mindre, men om lag like høgt fjell som lokalt vert kalla *Kåttåfjellet*. Søraust på Nonsfjellet ligg Storhatten som ikkje er særleg lægre enn høgste toppen på Nonsfjellet. I sør ligg det noko høgare Hållåfjellet, av somme også kalla *Ertvågsfjellet* eller *Tjønnlifjellet* (652 moh.).

Både i ytre del av Mjosundet og kring Aure sentrum vert fjellet kalla *Nonsfjellet*, sjølvsagt fordi sola står over fjellet i nonsleitet. På vestsida av Ertvågsøya vert derimot fjellet kalla *Vardfjellet*. Øvst er fjellet myrlendt og ganske flatt og i gamal tid kan ein hevda at desse myrane var ein del av kulturlandskapet. Årsaka til det er at det vart drive markaslått der oppe, men det er noko uvisst når denne tradisjonen tok til og når han slutta. Det var Sundsbøen (gnr. 7 i Aure) i Mjosundet som åtte desse myrane og dermed hadde rett til å driva slått der oppe. Høyet, eller myrstorren og sivet, vart turka og sett i stakkar rundt ei stong. Av den grunn vert myrene oppe på fjellet kalla for Stakkstongmyrane, eit namn som lever framleis i einskilde heimar i Mjosundet. 

På nordsida av fjellet går det eit skard ned mot Mjosundet som vert kalla Renndalsskardet. Dette namnet trur ein kjem av at høyet frå stakkstongmyrene vart rend på kjelke om vinteren ned til bygda gjennom dette skardet. På vestsida mot Foldfjorden vert dette skardet kalla for Randa.

Heimelsfolk
-----------

Eldre folk i Mjosundet
**William Martin Conway** (12. april 1856–19. april 1937) var ein engelsk kunstkritikar, politikar kartograf og fjellklatrar.

Karriere
--------

Conway var professor for kunst ved University of Liverpool frå 1884 til 1887 og professor i kunstvitskap ved University of Cambridge frå 1901 til 1904. I tida 1918 til 1931 representerte han Conservative Party i det engelske parlamentet. Han blei adla og fekk rett til å bere tittelen *1st Baron Conway of Allington* i 1895.

Fjellklatring
-------------

Som student klatra Conway mykje i Alpane. I 1881 gav han ut *Zermatt Pocketbook* og han står bak fleire namn på fjell i Alpane, til dømes Wellenkuppe, Windjoch og Dent du Requin.

I 1892 leia han ein ekspedisjon i Baltoro Muztagh-området rundt K2 og gav namnet *Concordia* til området der Baltorobreen flyt saman med Godwin-Austen-breen.

Biografi
--------

* *No Man’s Land. A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country*. University Press, Cambridge 1906

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Johan Martin Jakobsson Strand** (10. november 1873–17. august 1935) var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Kvernes på Nordmøre. Han representerte partiet Venstre på Stortinget frå 1925 til han døydde.

Strand var son til ein gardbrukar. Han var elev ved Nordmøre amtsskole i Torvik i 1893, ved Gjermundnes landbruksskule i Vestnes i 1898, og ved Noregs landbrukshøgskule 1899-1901. Deretter var han gardsstyrar i eitt år, og så like lenge forpaktar av gard. Frå 1903 dreiv han eigen landbruksskole på Nordmøre i åtte år, frå 1907 på garden Bremnes i Bremsnes herad, som han åtte og dreiv til han døydde.

Frå 1912 var Strand i tillegg åstadskommissær i Bremsnes, og frå 1915 var han styremedlem (direktør) i Bremsnes Sparebank. Han var varaordførar i Bremnes i ni år, 1920-28.

Strand var medlem i den nasjonale Husmannskommisjonen av 1917, og seinare medlem i Skattelovkommisjonen av 1929. Frå 1925 møtte han på Stortinget frå Møre fylke, vald og seinare attvald for Venstre. Fram til 15. februar 1928 var han medlem, men då Johan Ludwig Mowinckel danna si andre regjering vart han flytta over i Finanskomiteen. Frå ny sesjon i 1931 var han med i Finans- og tollkomiteen, nestformann i komiteen 1934-35.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-22 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Nonneseter** er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen, oppkalla etter Nonneseter kloster, som låg her i mellomalderen, og som det framleis er bygningsrester av rett attmed haldeplassen. Haldeplassen ligg utanfor den vestre sideinngangen til jarnbanestasjonen Bergen stasjon, og gjev ein snøgg og stutt overgang mellom Bybanen og lokal- og regiontoga på Bergen stasjon. Området høyrer til i Bergenhus bydel.

Haldeplassen opna 22. juni 2010, saman med dei andre haldeplassane på det fyrste byggesteget av Bybanen sørover frå Bergen sentrum. Gata som haldeplassen ligg i, er opa for busstrafikk og nytta av bussar som skal til Bystasjonen.

Kvar 17. mai vert Nonneseter haldeplass nytta som endestasjon for Bybanen i den tida det bergenske 17-maitoget, kalla prosesjonen, går i Christies gate. Denne gata krysser Kaigaten, der Bybanen går, like før den ordinære endestasjonen, Byparken. Det er lagt til rette med pens for ekstraordinært sporskifte i Kaigaten for at ruteavviklinga skal kunne fungere utan å kome i konflikt med prosesjonen. Bybanen vil heller ikkje stoppe på haldeplassen Bystasjonen under prosesjonen.

Nonneseter haldeplass. Den kvite, firkanta bygningen med pyramidetak er restane etter tårnet på kyrkja i Nonneseter kloster, som låg her i mellomalderen. Jarnbanestasjonen ligg på venstre side av gata.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Kjøring på nasjonaldagen». Hordaland. [*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
Bybanen |
| --- |
| Stasjonar | 
* Byparken
* Nonneseter
* Bystasjonen
* Nygård
* Florida
* Danmarks plass
* Kronstad
* Brann Stadion
* Wergeland
* Sletten
* Slettebakken
* Fantoft
* Paradis
* Hop
* Nesttun
* Nesttun sentrum
* Skjoldskiftet
* Mårdalen
* Skjold
* Lagunen
* Råstølen
* Sandslivegen
* Sandslimarka
* Kokstad
* Birkelandsskiftet
* Kokstadflaten
* Flesland

 |
| Tunnelar | 
* Fageråstunnelen
* Slettebakkstunnelen
* Fantofttunnelen
* Tveiteråstunnelen
* Nesttunhaugtunnelen
* Skjoldtunnelen
* Folldalstunnelen
* Steinsviktunnelen
* Solheitunnelen
* Dyrhovdtunnelen
* Såtamyrikulverten
* Fleslandstunnelen

 |
| Depot | 
* Kronstad depot
* Kokstad depot

 |
| Relaterte artiklar | 
* 17. mai-pensen
* Bybanen i Bergen minutt for minutt
* Skyss
* Keolis Norge

 |
**Dasaratha** var keisar av det sørasiatiske Mauryariket frå 232 f.Kr. til 224 f.Kr. Han etterfølgde farfar sin Asjoka den store.

Den eigentlege tronfølgjaren var Asjoka sin son Kunala, men denne skal ha blitt rekna som ute av stand til å regjera ettersom han var blitt blinda som ung. I staden kom brorsonen hans Dasaratha på trona. Då Dasaratha døydde, arva sonen til Kunala trona.

Dasaratha innvigde tre av Barabarhòlene til ajivika-asketane. Tre inskripsjonar i hòlene viser til han som «Devānaṃpiya Daśaratha» ('Elska av gudane', ein tittel Asjoka òg brukte) og fortel at han innvigde dei kort tid etter at han kom på trona.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dasaratha Maurya» frå Wikipedia på engelsk, den 26. september 2011.*

1. ↑  Dilip Kumar Ganguly, *Aspects of ancient Indian administration*, s. 7
2. ↑  Le Huu Phuoc (2010), *Buddhist Architecture*, Grafikol, s. 102
3. ↑  Romila Thapar (2001), *Aśoka and the Decline of the Mauryan*, New Delhi: Oxford University Press, s. 186, ISBN 019 564445 X

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dasaratha-dedikasjonane (på engelsk)
**Atle Lunn** (fødd 20. oktober 1969) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Biri i Oppland som i åra 1991 og 1994–96 vart noregsmeister på 400 meter hekk. Han var medlem av Biri Idrettslag og sidan Minerva Friidrett.

Lunn sette i 1989 personleg rekord på langhekken med eit løp på 52,25 sekund. To år seinare vart han noko overraskande norsk meister i øvinga. Gjennom 1994-sesongen flytta han sin personbeste fleire gongar, sist til 51,41 då han vann NM-gull på Jessheim. Tida var norsk årsbeste, det var også 51,68 i 1995 og 51,32 i 1986. Den siste tida presterte han under noregsmeisterskapen i Kristiansand, der han sikra seg sitt tredje strake NM-gull i 400 m hekk og fjerde totalt.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1989 i Stjørdal: Bronsemedalje
* 1991 i Fana: Gullmedalje
* 1992 i Mosjøen: Bronsemedalje
* 1993 i Tønsberg: Sølvmedalje
* 1994 på Jessheim: Gullmedalje
* 1995 på Lillehammer: Gullmedalje
* 1996 i Kristiansand: Gullmedalje
* 1997 i Overhalla: Bronsemedalje

Kjelder
-------

* friidrett.no
Mellomalderfestningen på Kaliakra
Plassering av Kaliakra
**Kaliakra** (bulgarsk Калиакра; historiske namn: trakisk *Tirizis*, tyrkisk Celigra Burun, italiensk Capo Calacria, rumensk Caliacra) er eit langt og smalt nes i Søndre Dobruja i nordlege område av den bulgarske svartehavskysten, om lag 12 km aust for Kavarna og 60 km nordaust for Varna. Kysten er bratt med vertikale klipper som stig 70 meter over havet.

Kaliakra er eit naturreservat der ein kan sjå delfinar, skarv og sel. Her ligg òg restane etter festningsmurar, hovudvassrøyr, bad og bustaden til despoten Dobrotitsa i det kortvarige fyrstedøme Karvuna. Vika Bolata med ei lita strand ligg like nord for neset.

Namn og historie
----------------

Namnet «Kaliakra» kjem frå Hellas i mellomalderen. Det er ein kombinasjon av καλός («vakker») og άκρα («nes» eller «festning») og vert vanlegvis omsett som «Vakkert nes»

Kaliakra var åstad for Slaget ved Kaliakra 11. august 1791 under den russisk-tyrkiske krigen 1787-1792.

Det første moderne fyret på Kaliakra vart bygd i 1866 av Compagnie des Phares de l’Empire Ottomane. Det noverande fyrtårnet (eit ti meter høgt sylindrisk mursteinstårn med lanterne og galleri) vart reist i 1901 med ei brennplanhøgd på 68 meter og eit lysglimt kvart femte sekund. Det har òg ein radionavigasjonssendar og ein tåkelur.

Segner
------

Den mest populære segna frå staden er den om 40 bulgarske jenter, som knytte håret sitt i ein annan og hoppa i Svartehavet for å unngå å bli teke til fange av ottomanarane. Ein obelisk er reist til ære for denne segna ved inngangen til neset, kalla *Porten til dei 40 jomfruene*

Ei anna segn fortel soga om St. Nikolas, sjømennene sin vernehelgen, som vart jaga av ottomanarane, medan Gud laga jorda under han lenger og lenger uti havet, slik at han kunne rømme, og på denne måten vart neset danna. Helgenen vart til slutt fanga, og i 1993 vart det bygd eit kapell som symbol på grava hans. Eit dervisj kloster skal òg ha vore her under den ottomanske tida, og dette skal visstnok ha bevart leivningane til den muslimske Bektashi-helgenen *Sarı Saltık*.

Ei tredje segn er om Lysimakos, etterfølgjaren etter Aleksander den store, som konfiskerte den kongelege skatten og rømde til Kaliakra. Her omkom han i ein kraftig storm i lag med resten av flåten sin.

Kjelder
-------

1. 1 2  Фаровете по българския черноморски бряг Асадуров, Милан[*daud lenkje*]
2. 1 2 3  Нос Калиакра (Cape Kaliakra)
3. ↑   Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine. наименования от българското черноморие - Трифонов, Трифон ISBN 954-8991-33-0
4. 1 2   Arkivert 2007-02-09 ved Wayback Machine. Българските крепости — Калиакра
5. ↑   Arkivert 2007-08-28 ved Wayback Machine. Цар Лизимах криел съкровища в Калиакра - Димитров, Божидар

* *Denne artikkelen bygger på «Kaliakra» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
***Mario Party*** er eit selskapsspel utvikla av Hudson Soft og utgjeve av Nintendo til Nintendo 64. Spelet vart utgjeve i desember 1998 i Japan, og i februar og mars året etter i Nord-Amerika og Europa. Det er det første spelet i *Mario Party*-serien og vart etterfølgt av *Mario Party 2* i 1999.

*Mario Party* har seks spelbare figurar og er presentert som eit tradisjonelt brettspel. Målsettinga i spelet er å samle stjerner innan den fastsette mengda turar, og vinnaren er den figuren med flest stjerner når spelet er over. Stjernene kan kjøpast med myntar, som kan vinnast ved å vere med minispel, som ein speler ein gong på slutten av kvar tur.

I *Mario Party* krev nokre av minispela at spelarane roterer den analoge stikka på Nintendo 64-kontrollen så fort dei klarer. Det er hevda at nokre spelarar skal ha fått blemmer, brennemerke og kuttskadar på hendene av å rotere den analoge stikka, ved å bruke handflatene i staden for tomlane. Denne bruken av den analoge stikka i minispela vart tona ned i framtidige *Mario Party*-spel og Nintendo har ikkje gjeve ut det første spelet i serien på nytt gjennom Virtual Console, men hoppa i staden over til *Mario Party 2*, både på Wii og Wii U.

Kjelder
-------

1. ↑  «Gaming Can Seriously Damage Your Health». Eurogamer. 1. mai 2000. Henta 27. oktober 2020.

| * v
* d
* e
*Mario Party*-spel |
| --- |
| Konsoll | *Mario Party* • *2* • *3* • *4* • *5* • *6* • *7* • *8* • *9* • *10* • *Super* |
| Handhalde | *Advance* • *DS* • *Island Tour* • *Star Rush* • *The Top 100* |
**Jan «Janne» Gösta Carlzon** (fødd 25. juni 1941 i Nyköping) er ein svensk forretningsmann. Han er mest kjend frå perioden då han var administrerande direktør og konsernsjef for SAS frå 1981 til 1993. I SAS vart Carlzon kjend som ein nytenkjande leiar med fokus på kunden og ein flat organisasjon, og han revolusjonerte flyindustrien med eit stadig fokus på kundeservice.[*treng kjelde*]

Jan Carlzon vart utdanna som siviløkonom ved Handelshögskolan i Stockholm i 1967. Han starta karrieren i reiselivsnæringa i Vingresor, der han var produktsjef i 1969-71, marknadsdirektør for Vingresor og Club 33 1971-73 og administrerande direktør 1974-78. I 1978 vart Carlzon administrerande direktør for Linjeflyg. 18. september 1980 vart han tilsett i SAS som viseadministrerende direktør og sjef for flyverksemda. Han vart administrerande direktør og konsernsjef i selskapet i 1981.

Kjelder
-------

1. ↑  *Sveriges befolkning 1970*, (CD-ROM version 1.04) Sveriges Släktforskarförbund 2003
2. ↑  Madeleine Stevelius, Lars Lagerstedt (1981). *Anno 80 : Svenska Dagbladets årsbok*. Bokförlaget Corona & Svenska Dagbladet. s. 30. ISBN 91-85556-14-9.

* *Denne artikkelen bygger på «Jan Carlzon» frå Wikipedia på bokmål, den 18. mai 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jan Carlzon i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |