recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Widen** |
| --- |
| Horisonten til WidenHorisonten til Widen |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Widen |
| **Kommunevåpenet til Widen** |

 |
| Plassering |
| 

Widen is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Aargau |
| Distrikt | Distriktet Bremgarten |
| Språk | tysk |
| Borgarmeister | Vreni Meuwly |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  2,62 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 3 506   1 338,2 /km² |
| Koordinatar | 47°22′0″N 8°22′0″E﻿Koordinatar: 47°22′0″N 8°22′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 381 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 8967 |
| **Nettstad:** www.widen.ch |

**Widen** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonenen Aargau i Sveits. Kommunen har 3 506 innbyggjarar (2010) og eit areal på 3 km². Kommunesenteret ligg 381 meter over havet.

Landsbyen ligg på eit lite platå mellom Mutschellen i sør og Hasenberg i nord, som er den sørlegaste delen av Heitersberg. I vest går platået ned til elva Reuss.

Widen har vokse saman med nabolandsbyane Berikon, Rudolfstetten-Friedlisberg og Zufikon. Det høgaste punktet i kommunen er på Hasenberg med 740 moh. 

Nabolandsbyar er Bellikon i nord, Bergdietikon i nordaust, Rudolfstetten-Friedlisberg i aust, Berikon i søraust, Zufikon i sør og Eggenwil i vest.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Widen» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
*For andre elvar med same namn, sjå Belaja*

**Belaja** eller **Aghidehel** (russisk Белая, baskirsk Ағиҙел, tatarsk Агыйдел) er ei elv i Basjkortostan i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga.

Ho har kjelda si i dei sørvestlege Uralfjella og har ei lengd på 1430 km. Det tyrkiske namnet på elva tyder *Den kvite Volga* og det russiske namnet tyder berre *Den kvite elva*.

Elva frys til mot slutten av november og vert isfri att i midten av april. 656 km av elva, opp til Tabynsk, kan nyttast til vasstransport. Det er bygd tre vasskraftverk langs elva. 

Dei største sideelvane hennar er Nugusj, Sim, Ufa, Bir og Tanyp frå høgre og Asjkadar, Ursjak, Djoma, Karmasan, Tsjermasan, Baza og Siun frå venstre. 

Av byar langs Belaja finn ein Beloretsk, Sterlitamak, Ufa og Birsk. Belaja munnar ut i Kama nær Neftekamsk.

Belaja er ein av dei mest populære elvane i Ural for rafting.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Белая (приток Камы)» frå Wikipedia på russisk, den 17. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Ein typisk bouyei-«steinlandsby»
**Bouyei** eller **buyei** (eigennamn: *Buxqyaix*; 達斡爾族, pinyin: *Bùyīzú*) er eitt av dei 55 offentleg anerkjende minoritetsfolka i Folkerepublikken Kina. Ifølge folketeljinga i 2000 var det 2 971 460 av dei i Kina, dei aller fleste (94 %) i provinsen Guizhou, og elles i Yunnan, Guangdong, Zhejiang og Guangxi.

Dei er kjende for at husa deira, òg taka, er bygde av stein, i motsetnad til tre som er meir vanleg blant stammefolka i kjerneområdet deira. 

Utanfor Kina er det noko usemje om det er rett å skilja dei ut som eit eige minoritetsfolk. Det er berre dialektskilnader som skil språket deira frå språket til minoritetsfolket zhuang, og den offisielle grensa mellom dei to folka følgjer dei politiske grensene knivskarpt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Bouyei ethnic minority[*daud lenkje*] (kinesisk regjeringsside)

* *Denne artikkelen bygger på «Bouyei» frå Wikipedia på bokmål, den 16. september 2009.*

.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
| Bourges |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Bourges** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Centre Cher |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  68,74 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 72 480   1 054/km² |
| Koordinatar | 47°05′04″N 02°23′47″E﻿Koordinatar: 47°05′04″N 02°23′47″E﻿ |
| Høgd over havet | 153 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.ville-bourges.fr |

**Bourges** er ein by og kommune sentralt i Frankrike ved elva Yèvre. Han er *préfecture* (hovudstad) i departementet Cher i regionen Centre, og tidlegare hovudstad i den historiske franske provinsen Berry.

Historie
--------

Namnet på byen kjem anten frå *bituriges*, som er namnet på dei opphavlege innbyggjarane, eller frå det germanske ordet *Burg* (fransk: *Bourg*), som tyder «ås/landsby». Det keltiske namnet på byen var *Avaricon*. Under Gallarkrigane utførte gallarane ein brente jords taktikk, men innbyggjarane i Avaricon bad inntrengande om å ikkje brenne byen deira, og han vart spart sidan myrane rundt og ein sterk sørmur gjorde byen enklare å forsvare. 

St. Ursinus vart på 200-talet rekna som den første biskopen i byen. For tida er Bourges sete for eit erkebispedøme. 

Den gotiske Cathédrale Saint-Étienne de Bourges vart påbyrja på slutten av 1100-talet og står i dag på UNESCO si verdsarvliste. Ho vert rekna som det tidlegaste dømet på den høg-gotiske stilen som kom for fullt på 1200-talet. 

I mellomalderen var Bourges hovudstad i eit Vicomte fram til 1300-talet. Den framtidige kongen Karl VII søkte tilflukt her. Son hans Louis XI vart fødd i byen i 1423. I 1438 gav Karl ordre om Den pragmatiske sanksjonen av Bourges. I denne perioden var Bourges eit stort senter for alkymi.

Byen har lange tradisjonar for kunst og historie, og andre viktige stader i byen er mellom anna Palasset til Jacques Cœur og eit 65 hektar stort distrikt med tømmerhus og storhus. 

Byen vart kjend ei kort stund seint på 1700-talet då den skotske eventyraren Sir Fergus Woodward utkjempa ein duell med den lokale aristokraten Eric Mouhica utanfor den store domkyrkja. Mouhica skal visstnok ha organisert eit mord på ein nær ven av Woodward, Andre Gillespeaux, men dei lokale styresmaktene nekta å gjere noko med det. Edward Norman, ein prest i domkyrkja, skreiv i journalen sin at Woodward drap franskmannen med orda: «While I today have brought your grave, 'tis death which you have bred yourself.»

Impresjonist-målaren Berthe Morisot vart fødd i Bourges 14. januar 1841.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bourges**

* Bilete av Domkyrkja i Bourges
* Reiseguide for Bourges
* Bourges og departementet Cher

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Gustav Julius Flor** (2. januar 1848–23. desember 1907) var ein embetsmann og stortingsmann, fødd i Nesset i Romsdal.

Flor var son til ein offiser. Sjølv vart han student i 1867 og cand. jur. i 1871. Frå 1871 var han i tre år fullmektig hos sorenskrivaren i Tana, deretter sorenskrivar og fut i Tana fram til 1888. 1888-94 var han konstituert fut i Fosen, medan han 1894-1903 var sorenskrivar i nordre Østerdalen.

Flor møtte på Stortinget i perioden 1880-82 som 1. varamann for den valde representanten frå Finnmark, avdøde Christian Andreassen. Han var medlem av protokollkomiteen både den perioden og den neste. 1883-85 var han nemleg 1. representant frå Finmarkens amt på Stortinget. 

Han døydde i Trondheim i 1907.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Flor, Gustav Julius». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 250.
* Biografisk informasjon om Gustav Flor NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Latgale i Latvia, merkt med gult.
**Latgale** eller **Latgalia** (latvisk *Latgale*, latgalisk dialekt *Latgola*) er ein av fire kulturelle regionar i Latvia som er nedfelt i grunnlova. Han er den austlegaste regionen nord for elva Daugava. Medan det meste av Latvia er protestantisk er Latgale hovudsakleg romersk katolsk. 

Regionen har ein stor folkesetnad med etniske russarar, særleg i Daugavpils, den største byen i regionen. Mange av russarane som budde i Latgale før det kom under Sovjetunionen var gammaltruande. Rēzekne, ofte kalla hjarte av Latgola, Krāslava og Ludza er andre store byar i regionen, som òg har ein kviterussisk minoritet. I tillegg er det framleis ein større polsk minoritet (Daugavpils har nesten like mange polakkar som latviarar). 

Regionen er ein av dei fattigaste i EU og i motsetnad til det resten av Latvia var majoriteten av veljarane imot EU-medlemskap i folkeavstemminga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Latgale» frå Wikipedia på engelsk, den 21. januar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Latgale på dau.lv Arkivert 2005-09-24 ved Wayback Machine.
* Forskingssenter i Latgale Arkivert 2006-02-08 ved Wayback Machine.
* Latgalis-latvisk ordbok
**Embargo** (av spansk *embargar*, 'hindre, sperre') er ein internasjonal boikott eller hindring av handel med eitt eller fleire land. Slike embargoar kan innførast ved krig eller andre konfliktar, og kan omfatta alle eller berre nokre varer. For å handheva ein embargo kan ein innføra ein blokade.

I folkeretten viser embargo til beslaglegging av eigedelane til ein fremmed stat eller borgarar frå han, særleg når det gjeld handelsskip. Embargo har vore brukt dels som eit folkerettsleg tvangsmiddel (sanksjon), dels som innleiing til fiendtlege handlingar mellom to makter. 

I den 6. Haagkonvensjonen av 1907 blir det slått fast at eit handelsskip som høyrer til ei av dei krigførande maktene og er i eit fiendtleg hamn når fiendskapen bryt ut, bør gjevast lov til å forlata hamna.

Kjelder
-------


* «Embargo» (17. september 2013), *Store norske leksikon.* Fri artikkel henta 29. desember 2014.
* «embargo» i Nynorskordboka.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Issue Guide: Trade Embargoes, Seals, and More Arkivert 2014-06-02 ved Wayback Machine. darwin.bio.uci.edu
Gustav Leonhardt opptrer i Brugge.
**Gustav Leonhardt** (30. mai 1928–16. januar 2012), var ein nederlandsk cembalist, organist og pianist. Han kunne også spela klavikord og klaviorganum.

Biografi
--------

Gustav Leonhardt studerte orgel og cembalo ved Schola Cantorum Basiliensis i Basel i Sveits frå 1947 til 1950. Vidare studerte han musikkologi i Wien frå 1950, og han vart professor i cembalo både ved musikkakademiet i Wien og i Amsterdam i 1950-åra. På denne tida starta han å spela inn Johann Sebastian Bach sine cembalo-komposisjonar, t.d. Goldberg-variasjonane og Die Kunst der Fuge. Han skipa også barokkensemblet *Leonhardt-Consort*, som han sjølv var leiar for. Ein av medlemmene i ensemblet var kona hans, Marie Leonhardt.

Frå 1971 samarbeidde Leonhardt saman med cellisten Nikolaus Harnoncourt med å spela inn heile den komplette fyrste syklusen med Bach-kantater. Prosjektet varte i 20 år, dei vart ferdige i 1990. Leonhardt har også spelt Mozart samt renessansekomponisten William Byrd på ulike tangentinstrument. Han hadde i tillegg mange cembaloelevar; ein av dei er norske Ketil Haugsand.

Leonhardt opptredde for siste gong den 12. desember 2011 i Paris. Etter dette sleit han med dårleg helse, og måtte kansellera alle speleoppdrag i 2012. Han døydde i Amsterdam, 83 år gamal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Gustav Leonhardt» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Bregnesporar.
**Spore** er ein type formeiringseining som finst hjå mange organismar. Sporar er som oftast eincella. Dei blir skilde frå mororganismen for å veksa opp til nye individ. Ein skil mellom kjønna sporar, som har oppstått etter ein kjernesamansmelting med påfylgjande reduksjonsdeling, og ukjønna sporar, som utgjer ei form for vegetativ øksling.

Algar og vasslevande sopp har ofte sjølvrøyvande sporar, såkalla zoosporar (svermesporar) som er forsynte med svingtrådar (ciliar). Mangler desse, blir sporane kalla aplanosporar. 

Sporar blir i regelen, og alltid hos mosar og karsporeplantar, danna i eigne behaldarar, sporangium, sporehus eller sporesekker. Dei kan òg dannast utvendig, som basidiesporar og konidiar hjå mange soppar. Om alle sporane frå ein organisme er like, kallar ein det isospori. Er det to ulike typar, blir det kalla heterospori.

Hjå protozoar kan zygoten omdannast til ein spore, eller sporar kan bli danna ved mangedeling (fisjon) av den enkelte zygoten. Hjå parasittiske protozoar skjer spreiing til nye vertsdyr ved sporar.

Sporar eller endosporar til bakteriar er svært motstandsdyktige kvilestadium hjå nokre bakterieartar. Kvar bakterie dannar berre ein spore, slik at desse ikkje er økslingsorgan, men tener til å halda bakterien i live under ugunstige ytre tilhøve.

Kjelder
-------


* Sporer: biologi (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 7. februar 2014.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 67°51′S 66°9′E﻿

**Gustav Bull-fjella** er ei lita gruppe berre, ulendte fjelltoppar og nunatakar, som ligg 4 nautiske mil inn frå kysten og 10 nautiske mil sørvest for Scullin Monolith i Mac. Robertson Land i Antarktis. I januar og februar 1931 utforska fleire norske kvalfangarar denne kysten, og skisserte kart frå fartøya sine. Dei gav namngav desse fjella etter kapten Gustav B. Bull, som på den tida kvalfangstkaptein på «Thorshammer». British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (1929–31), under Douglas Mawson, flydde over området i januar 1930. Dei kom attende i februar 1931 og gav namn til fleire fjell i gruppa.

Kjelder
-------

1. ↑  «Gustav Bull-fjella». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Gustav Bull Mountains» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Eit **embete** (frå keltisk til norrønt *embætti*) er ei nemning for dei høgste stillingane i statstenesta. Ein innehavar av eit embete vert kalla embetsmann eller òg embetskvinne.

I Noreg vert embetspersonar utnemnde av Kongen i statsråd. Dei har eit særskilt sterkt stillingsvern, som hovudregel berre kan avsetjast ved dom, jf. Grunnlova § 22. Dette grunnlovsvernet gjeld likevel ikkje medlemmer av statsrådet, tilsette ved statsrådets kontor, militære leiarar og visse andre grupper. 

Bakgrunnen for dette særskilt sterke stillingsvernet, var frykta for at ein kunne gli attende til einevelde dersom kongen kunne seia opp statstenestemenn på grunn av politiske usemjer. Embetsmennene hadde i perioden 1814 til 1884 ein dominerande posisjon i det norske samfunnet. Styrking av lokaldemokratiet har sidan redusert makta til embetsmennene. Mange stillingar som tidlegare var embete vert no tilsette på lågare forvaltingsnivå.

Sjå òg
------

* Embetseksamen
* Embetsbustad

Kjelder
-------

1. ↑  «Grunnlova § 22». Lovdata. Henta 23. april 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Spoleto
Borga Rocca Albornoziana i Spoleto
**Spoleto** er ein by og ein kommune i provinsen Perugia i Umbria-regionen i Italia. Byen ligg ved foten av Apenninane, 396 meter over havet, 63 kilometer søraust for provinshovudstaden Perugia. Kommunen har vel 38 000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 350 km².

Spoleto består av ein gammal og ein ny bydel; i den nye bydelen ligg jarnbanestasjonen med samband til Perugia i nord og Roma i sør. Den gamle bydelen er omkransa av ein bymur. Ei stor borg ligg ved byen, der ligg også restane av eit romersk amfiteater. Aust for byen er ein 1800 år gammal akvedukt, vassleidninga er heva opptil 70 meter over dalbotnen. 

Kvar sommar vert kunst- og musikkstemnet Festival dei due Mondi avvikla i Spoleto.

Soge
----

Byen *Spoletium* vert nemnt fyrste gongen i historiske kjelder i 241 fvt. Etter slaget ved Trasimenarsjøen i 217 fvt. vart Spoletium angripe av Hannibal, men byen klarte å slå angrepet tilbake.

I Romarriket blomstra byen som handelsstad. Byen fekk biskop på 300-talet. Under langobardane, i 570, vart Spoleto hovudstad for eit stort og uavhengig hertugdømme. Kring 1080 gav markgrevinna Matilda hertugdømmet til pavekyrkja under pave Gregor VII. 

I 1155 øydela Fredrik Barbarossa Spoleto. Kyrkjestaten erorbra byen tilbake i 1213, under pave Gregor IX. Då paven heldt til i Avignon vart det kjempa om makta over byen, men frå 1354 klarte kardinalen Gil Alvarez de Albornoz å få byen permanent innlemma i Kyrkjestaten. Frå 1860 har byen vore ein del av staten Italia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Spoleto» frå Wikipedia på engelsk, den 9. juli 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 65°15′S 64°16′W﻿

**Winter Island** er ei øy 0,5 nautiske mil (0,9 km) lang og som ligg 0,1 nautiske mil (0,2 km) nord for Skua Island i Argentine Islands i Wilhelm Archipelago. Winter Island vart namngjeven av British Graham Land Expedition (BGLE), 1934–37, som gjorde denne øya til vinterbasen sin i 1935.

Falkland Islands Dependencies Survey oppretta ein base på Winter Island i 1947, Base F (Argentine Islands). Hovudhytta vart bygd på staden til den gamle BGLE-hytta, og fekk namnet «Wordie House» etter sir James Wordie, medlem av Shackleton sin Imperial Trans-Antarctic Expedition som vitja hytta under bygginga.

Basen vart flytta til den nærliggande IÎles Galindez i mai 1954, og kalla Faraday Station i 1977.

Wordie House har vorte bygd opp att og er i dag eit historisk minnesmerke.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Winter Island» frå Wikipedia på engelsk, den 21. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  BAS Faraday Station F[*daud lenkje*]
2. ↑  «History». Ukrainian Antarctic Station «Akademik Vernadsky». Henta 21. oktober 2012.
3. ↑  «Wordie House». British Antarctic Survey. Henta 21. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Winter Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Bregnar (*Polypodium virgnianum*) og mosar dannar den polyfyletiske gruppa sporeplantar.
**Sporeplantar** eller **kryptogamar** er eit samleomgrep for landplanter som formeirer seg ved hjelp av sporar, og blir brukt til å skilja landplantar frå frøplantar som nyttar frø. Til forskjell frå frøplantane utgjer ikkje sporeplantane ei naturleg gruppe, ettersom bregnene er nærare i slekt med frøplantar enn med mosane. Omgrepet er derfor lite nytta i botanikk i dag. Nyleg har nokre forfattarar brukt omgrepet berre for å visa til bregnar.

Sporeplantar oppstod i devontida for rundt 400 millionar år sidan, og viktige grupper av sporeplantar voks i grunne innsjøar og elvestrandmiljø. Fossilar av slike devonske sporeplantar finst melloma anna i devonfelta i nordre Andrée Land, heilt nord på Spitsbergen.

Den taksonomiske inndelinga *Cryptogamia* høyrde til i Linné si inndeling av planteriket i 24 klassar. Ho omfatta då alle plantar med skjulte formeiringsorgan, og var inndelt i fire ordenar: Algae (algar), Musci (mosar), Filices (bregnar) og Fungi (sopp). Seinare er Fungi og ein del av Algae blitt skide ut frå planteriket.

Dei naturlege gruppene som høyrer inn under sporeplantane er:

* Bladmosar
* Levermosar
* Nålkapselmosar
* Kråkefotplantar
* Sneller
* Bregneplantar:
	+ Ormetunger
	+ Psilotales
	+ Marattiopsida
	+ Eigentlege bregnar

Sjå òg
------

* karsporeplantar

Kjelder
-------

1. ↑  P. S. Dixon (1973). *Biology of the Rhodophyta*. Oliver and Boyd, Edinburgh. ISBN 0-05-002485-X.

* Sporeplanter (21. oktober 2011), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 29. januar 2014.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Sporeplanter» frå Wikipedia på engelsk, den 29. januar 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Adele Emeli Sandé** (fødd 10. mars 1987), kjend som **Emeli Sandé**, er ein engelskfødd skotsk songar og låtskrivar.

Sandé blei fødd med britisk mor og zambisk far i Sunderland i Tyne and Wear i England. Ho voks opp i Alford i Aberdeenshire i Skottland. I 2012 gifta ho seg med marinbiologen Adam Gouraguine frå Montenegro, men paret skilde seg etter kort tid.

Emeli Sandé blei fyrst kjend for eit større publikum i 2012 gjennom opptredenane sine på både opnings- og avslutningsseremoniane ved OL i London dette året.

Debutalbumet hennar *Our Versjon of Events* kom ut i 2012, og var ein stor suksess. Det selte i over 4,5 millionar eksemplar. *Our Versjon Of Events* var det mest selde albumet i Storbritannia under 2012 og det andre mest selde albumet i 2013. Albumet låg sju veker i rekke på fyrsteplassen på den britiske albumlista og 63 veker på Topp 10, og slo dermed rekorden for flest tal veker i Topp 10 på albumlista for eit debutalbum. Ho slo dermed The Beatles sine 50 år gamle rekordar. *Our Versjon Of Events* selte mellom anna til gull i USA og Australia, Platina i Frankrike, Tyskland, Nederland, Sverige og Sveits.

Emeli Sandé har vunne fleire BRIT-Awards og selt over 7 millionar singlar. Ho har skrive låtar til Rihanna, Alicia Keys og Katy Perry.

Kjelder
-------

1. ↑  «skild». Henta 20161030.
2. ↑  «emeli sande». Arkivert frå originalen 30. oktober 2016. Henta 20161030.  Arkivert 2016-10-30 ved Wayback Machine.
3. ↑  «emeli». Arkivert frå originalen 30. oktober 2016. Henta 20161030.  Arkivert 2016-10-30 ved Wayback Machine.
4. ↑  «Emeli». Arkivert frå originalen 30. oktober 2016. Henta 20161030.  Arkivert 2016-10-30 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Emeli Sandé» frå Wikipedia på svensk, den 4. september 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Emeli Sandé**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Kvernøyna naturreservat** er eit naturreservat (fuglereservat) i Gulen kommune i Vestland. Formålet med fredinga er å bevara hekkande sjøfugl i øygarden i Sognesjøen. Arealet er 1427 dekar, og utgjer om lag 1/4 av arealet av dei seks naturreservata i Gulen kommune når ein ser bort frå Vassøyane naturreservat. Det er verna 907 daa landareal og 520 daa sjøareal.

Regjeringa vedtok i 1993 Verneplan for sjøfugl som gav 57 fuglereservat på i alt 11 km² langs kysten av Sogn og Fjordane. Planen er basert på dei første verneforslaga frå 1977, vidare Stortingsmelding nr 68 (1980-81) *Vern av norsk natur* som fastslo målet om å verna eit representativt naturutval i Noreg, og første høyringsforslag om sjøfuglvern i Sogn og Fjordane frå 1984. Det blei i tida 1977–88 halde synfaring og utreidd 350 sjøfugllokalitetar i fylket. Forarbeidet i delplanen til fylket blei sendt ut på høyring i 1991 som *Verneplan for sjøfugl – delplan 5 Sogn og Fjordane*. Hovudmålet er å verna hekkeplassane i fylket, med mål om å sikra hekkeplassar for halve bestanden av de mest vanlege sjøfuglane, og heile bestanden av dei mest sjeldne hekkefuglane i fylket.

I Gulen kommune fekk Lihellene naturreservat og Kvernøyna naturreservat andreprioritet, mens dei øvrige tre sjøfuglreservata fekk tredjeprioritet som vernelokalitetar.

Reglar for reservatet
---------------------

* Det må ikkje bli sett i verk tiltak som kan skade eller forstyrre naturmiljøet.
* Det er forbode å ferdast i området eller forstyrre fugl i hekkeperioden.
* Der er våpen- og jaktforbod og bandtvang, og utsetting av vilt er forbode.
* Ferdsel, camping, og oppankring nærare enn 50 meter er forbode.

Referansar
----------

1. ↑  Sogn og Fjordane - Sjøfuglreservat Arkivert 2011-08-27 ved Wayback Machine. - Miljøstatus.
2. ↑  *Verneplan for sjøfugl – delplan 5 Sogn og Fjordane*[*daud lenkje*] - Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, 1991.
3. ↑  *Verneplan for sjøfugl - delplan 5 Sogn og Fjordane*[*daud lenkje*] - Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, 1991, side 52.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forskrift om verneområdet - Lovdata.
* Kart over naturreservatet[*daud lenkje*] - Miljøstatus. Besøkt 9. november 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Naturbase

 |
**Madrigalar** er fleirstemmige songar som var ovende populære i den europeiske renessansen på 1500-talet. Denne musikalske sjangeren skal ha oppstått i eit kulturmøte mellom nordlege musikalske straumdrag frå den flamske skolen og folkeleg italiensk song, særleg i området kring Firenze. Den nye interessa for italiensk språk som hadde vakse fram gjennom humanismen i Italia i hundreåret før, sette òg interessa for verdsleg song i sving. 

Madrigalen fekk stor utbreiing i løpet av 1500-talet, ikkje minst på grunn av den nye prentekunsta, som gjorde det mogleg å spreie musikk og notar til massane på nye og raskare vis.

### Oppkoma

Det er hevda det var den italienske frottolaen som la grunnlaget for den klassiske madrigalen i Italia. Dei første madrigalane vart skrivne over tekster av Petrarca, og madrigalistane tok nytte av lydmåling for å understreke bodskapen i teksta. Frottolaen var ein homofon visetype, med klåre omkved. Med tida tok madrigalistane opp i seg meir polyfone drag, og vart meir kompliserte. Den verdslege songstilen spreidde seg med tida frå Italia til andre land, Frankrike, Spania, England og Tyskland. I kvart av desse landa møttest madrigalstilen med lokal folkeleg songstil, og nye nasjonale skoler vart skipa. Engelsk madrigaltradisjon vart særleg utvikla under dronning Elizabeth I, og i England fekk forma ein eigen svip. Elles vart lokale nemne nytta om madrigalane i dei ulike landa, Lied i Tyskland, Villancico i Spania og Chanson i Frankrike.

### Andre helvta av 1500-talet

Etter 1550 og seinare vart madrigalen meir av ein offisiell kunstform, og dei italienske hoffa tinga komponistar til å skrive songar til høgtidelege høve. Det vart og meir vanleg å nytte instrumentalt følgje til songen, og opp mot 1600 vart dette meir regelen enn unntaket. I dette kan ein sjå kimen til den klassiske arien, og den første operaen, som var lite anna enn eit madrigalspel. I denne tida utvida madrigalistane og harmonikken sin. Gode døme er Claudio Monteverdi og Carlo Gesualdo. 

Det vart skrive madrigalar langt inn på 1600-talet, og ein av dei siste store madrigalistane var engelskmannen Henry Purcell. Forma er teken opp att i vår tid, av nolevande komponistar. I dag er madrigaltradisjonen ein del av stamreportoaret i dei fleste kor i den vestlege verda. 

Sjå elles Trecento-madrigal.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
| **Kvernøya** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Namdalen |
| **Koordinatar** | 64°31′31″N 10°48′09″E﻿Koordinatar: 64°31′31″N 10°48′09″E﻿

 |
| **Areal** | 5,1 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Kværnøyfjellet (145 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Trøndelag

 |

**Kvernøya** er ei øy i Flatanger kommune i Trøndelag. Øya måler 5,1 kvadratkilometer og er den største i kommunen. Dei nordlege og austlege delane består for ein stor del av kupert, skogkledd terreng, medan det i vest og sør er meir snaufjell og lyngområde. Det høgaste punktet er Kvernøyfjellet (144 moh). 

Det er funne spor etter busetnad her tilbake til yngre steinalder. Ho vert første gong nemnd i skriftlege kjelder i lensreknskapet i 1557. Like etter den andre verdskrigen budde det om lag 80 menneske på øya og hovudnæringa var fiske og jordbruk, gjerne i kombinasjon. Kvernøya fekk ny veg (til saman om lag 3 km), kai og molo i 1980-81. Folketalet har derimot gått jamt tilbake dei siste 60 åra, og det er i dag ingen fastbuande her.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Siliguri** er ein by i delstaten Vest-Bengal i India. Han ligg i Siligurikorridoren, ei tynn landstripe mellom Bangladesh og Nepal. Byen er eit større knutepunkt for fly, veg og jarnbanetrafikk. 500 000 innanriks- og 15 000 utenrikspassasjerer passerer kvart år gjenom Siliguri. Den indiske silkevegen (den tradisjonelle transportruta til og frå Kina) går gjenom Siliguri.

Geografi
--------

Siliguri ligg ved foten av Himalayafjella, og er omkransa av hill station-byar frå kolonitida. Mahanadaelva renn igjenom byen. 

Sommartemperaturen i Siliguri går sjeldan over 35 grader, og byen er generelt kaldare enn resten av Vest-Bengal. Vintrane varierer frå 15 grader til så lite som 3 grader. Monsunsesongen varer frå juni til september. Klimaet rundt Siliguri er godt eigna for tedyrking.

Næringsliv og institusjonar
---------------------------

Siliguri er den største byen i Darjeelingdistriktet, men ikkje administrasjonssenter, som er Darjeeling. Byen har fleire militæravdelingar: Bordar Security Force (BSF), Central Reserve Police Force (CRPF), Shashatra Seema Bal (SSB) og Assam Rifles. Den sivile lufthamna Bagdogra lufthamn ligg inne på baseområdet til det indiske luftforsvaret.

Darjeeling Himalayan Railway, ein smalspora jarnbane som står på UNESCO si verdsarvliste, har utgangspunkt i Siliguri.

University of North Bengal ligg i Siliguri.

Kjelder
-------

1. ↑

---

* *Denne artikkelen bygger på «Siliguri» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mars 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Madrigali spirituali** eller ein **madrigale spirituale** er ein madrigal eller eit madrigalliknande stykke med ein religiøs teksten i staden for ein verdsleg tekst. Dei fleste døma på denne musikkforma har ein frå seinrenessansen og tidlegbarokken og hovudsakleg frå Italia og Tyskland.

Somme kjende døme på *madrigali spirituali* er mellom anna Lassus sin *Lagrime di San Pietro* (München, 1595); Guillaume Dufay sin *Vergine bella* (ca. 1470), ei hyllest til Jomfru Maria på dikt form av Francesco Petrarca; Giovanni Pierluigi da Palestrina sin *First Book of Madrigals* (1581), Carlo Gesualdo sin *Tenebrae Responsories* (1611); og den store samlinga av Giovanni Francesco Anerio, *Teatro armonico spirituale* (Roma, 1619).

Sjå òg
------

* Motett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Madrigali spirituali» frå Wikipedia på engelsk, den 5. april 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ "Madrigale spirituale", i *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
	+ Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4
**Madrafjella** er ei fjellkjede vest i Anatolia i Egearregionen i Tyrkia. Dei er ein geologisk horstformasjon. Det høgaste punktet i fjella er Mayaåsen.

Geografi
--------

Dei ligg nord i Egearregionen vest i Anatolia og dannar grensa mellom provinsane İzmir og Balikesir i Tyrkia. I provinsen Balıkesir dekkjer dei distrikta Ayvalık, Burhaniye, Havran og İvrindi. I Izmir dekkjer dei distrikta Bergama og Dikili.

Dei er omgjeve av 

* Bakırçaydalen i sør
* Balıkesirsletta og Kocadağ i nordaust
* Edremitbukta og Edremit og Havransletta i nordvest
* Ömerfjellet i aust
* Dikilibukta i vest.

Madradammen i vest og Kesteldammen i aust, ligg i fjella.

Økonomi og turisme
------------------

På Kozakplatået i området Madra Dağları er produksjonen av pinje viktig. Uthenting av fortausstein er òg ei viktig næring. Regionen er òg kjend for druedyrking. 

Nær landsbyen Aşağıbey ligg ruinane av den antikke byen Perperene og nær landsbyen Yukarıbey ligg antikke Trarion.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Madra Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 8. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Arne Durban** (16. juni 1912–18. mars 1993) var ein norsk bilethoggar frå Kragerø som forma i ein naturalistisk stil. Han er særleg kjend for sine mjuke skulpturar av kvinner, barn og dyr og ei lang rekke portrettbyster.

Durban studerte møbeldesign ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo og åra 1933-36 skulptur på Kunstakademiet under Wilhelm Rasmussen. Han debuterte på Høstutstillinga i 1933.

Durban, som var busett i Oslo, utførte ei rekke offentlege arbeid. Han er representert med verk i 30 norske byar, først og fremst bronseskulpturar, men også utsmykkingar hogd i granitt, til dømes ved Oslo Rådhus. I mange år var han kunstkritikar i Morgenbladet. Han skreiv fleire bøker om biletkunst og kunstnarar, mellom andre om ei om Kaare Espolin Johnson som kom ut i 1979.

Arne Durban og kona hans oppretta Nini og Arne Durbans astmafond. Fondet er delvis knytt til Norges Astma- og Allergiforbund (NAAF) og har ein grunnkapital på over tretti millionar kroner.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arne Durban» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juni 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Arne Durban**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Silje Elin Bolset** (fødd 5. mars 1975) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Stord som vann EM-sølv med Noregs landslag i 1996. I tida frå juli 1996 til mars 1997 deltok ho i 16 landskampar og skåra 17 mål. 

Bolset spelte frå ung alder på Stord Idrettslag sitt handballag, lengste tida på nivå to i seriesystemet. Ho var venstre rykkromspelar og storskårar for Stord fram til 1996. Dei neste tre sesongane gjorde ho teneste i Byåsen IL, eit av absolutte topplaga i norsk handball den tida. Sommaren 1996 fekk ho plass i den norske troppa til Sommar-OL 1996 i Atlanta i USA, der Noreg enda på fjerdeplass. I desember same året deltok ho i Handball-EM 1996 i Danmark, ein meisterskap som enda med at arrangørlandet vann over Noreg i finalen. Bolset fekk ikkje plass i dei 12 mann store finalemannskapa, korkje i bronsefinalen mot Ungarn i Atlanta eller i EM-finalen i Herning. Frå 1999 til 2003 hadde Bolset ein sentral posisjon i Sola HK sitt toppserielag. Plaga av skadar la ho opp 28 år gammal.

### Merittar

* OL 1996: Nr 4 etter 18–20 mot Ungarn
* EM 1996: Sølvmedalje etter 23–25 mot Danmark

Bolset bur i Sandnes kommune.

Kjelder
-------

* handball.no
**Arne Foldvik** (fødd 6. april 1930 i Tromsø) er ein norsk oseanograf. 

Han har vore tilknytt Geofysisk institutt ved Universitetet i Bergen frå 1960 og har frå 1985 vore professor. Han har arbeidd med generell oseanografi og meteorologi, men har særleg konsentrert seg om polarforsking etter 1970. Han leia fleire ekspedisjonar til polarområda i samarbeid med forskarar frå både inn- og utland. Dette har mellom anna ført til ny og betre kunnskap om djupvassdanning og havklima. Foldvik la grunnlaget for polaroseanografi som nytt fag ved Universitetet i Bergen, og var med på å bygge opp universitetsstudiar på Svalbard (UNIS).

Han har òg hatt styreverv ved Geofysisk institutt ved UiB og ved Oceanografiska Institusjonen ved Göteborgs Universitet. Frå 1992 er han medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi. Han vart tildelt Framkomiteens Nansen-belønning og diplom i 1990.

Utgjevingar (utval)
-------------------

* *Conditional instability of sea water at the freezing point* (saman med T. Kvinge), 1974
* *Verdens kaldeste sjøvann* (saman med H. Gade), 1978
* *Low frequency Currents and Continental Shelf Waves in the Southern Weddell Sea* (saman med J. H. Middleton og T. D. Foster), 1982
* *Hvorfor havet er så rikt?*, 1983
* *Mixing and Bottom Water Formation in the Shelf Break Region of the Southern Weddell Sea* (saman med T. D. Foster og J. H. Middleton), 1987
* *The tides of the Southern Weddell Sea* (saman med J. H. Middleton og T. D. Foster), 1990
* *Modelltanken ved Geofysisk Institutt*, 1999

Kjelder
-------

* Arne Foldvik i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
*Denne artikkelen handlar om kombinertløparen. For langrennsløparen, sjå Arne Larsen. For fotballspelaren, sjå Arne Larsen Økland.*

**Arne Kjell Larsen** (fødd 23. desember 1937) er ein norsk tidlegare kombinertløpar frå Asker. Verdsmeister i øvinga i 1962. Han var medlem i Heggedal Idrettslag.

Karriere
--------

Larsen deltok under Vinter-OL 1960 i Squaw Valley, men tok ingen medaljar her. Under Ski-VM 1962 i Zakopane i Polen vart han verdsmeister i kombinert. Same året vann han i kombinert i Svenska skidspelen og dessutan vart han noregsmeister både i kombinert og i skihopp. Den litt uvanlege skihoppstilen til Larsen var med armane strekte framover i svevet, lik dei tyske Helmut Recknagel og Max Bolkart.

Arne Larsen er den einaste kombinertløparen som har vorte noregsmeister i spesialhopp.

Arne Kjell Larsen tok del i Vinter-OL 1964 i Innsbruck, men tok ingen medaljar heim frå dette OL-et heller. Men same året vann han i kombinert i Lahtispelen. Han vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1965, og har i tillegg to kongepokalar.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1959: Nr 8 i kombinert på Gjøvik
* Ski-NM 1960: Sølvmedalje i kombinert i Nedre Eiker og nr 5 i hopp
* Ski-NM 1961: Sølvmedalje i kombinert og nr 4 i hopp
* Ski-NM 1962: Gullmedalje i kombinert og i skihopp i Skien
* Ski-NM 1963: Sølvmedalje i kombinert i Rælingen
* Ski-NM 1964: Bronsemedalje i kombinert på Voss
* Ski-NM 1965: Gullmedalje i kombinert
* Ski-NM 1966: Nr 6 i kombinert
* Ski-NM 1967: Nr 5 i kombinert

På sida av skikarrieren var Larsen bakar og dreiv Heggedal Bakeri.

Kjelder
-------

* *Bokmålswikipedia om Arne Larsen, henta inn 9. desember 2011.*
* 

* Larsen «Arne\_Larsen» i *Store norske leksikon*, snl.no. skrive av Rolf Bryhn, henta inn 9. desember 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Silje Hvarnes** (fødd 22. desember 1979 i Horten) er ein norsk dyrlege og vinnar av realityprogrammet *Farmen* på TV 2 i 2008. Ifølgje Østlands-Posten er ho frå Hvarnes i Lågendalen, som ligg i Larvik kommune, men voks opp i Horten. I TV-serien vart Hvarnes vald til andrekjempe èn gong. Til slutt gjekk ho til finalen saman med Ann Kristin Loraas og Unni Oustad Torve. I den siste delen til finalen stod kampen mellom henne og Loraas, og Hvarnes fekk flest stemmar av dei attverande deltakarane og fekk dermed eit ekstrapoeng til den siste og avgjerande spørrekonkurransen. Hvarnes vann med klår margin og fekk dermed ei hytte og ein bil til eit verd på over ein million kroner i premie. Ho omtalte opphaldet sitt på Farmen som eit blodslit.

Ho er utdanna som veterinær og jobbar på ein dyreklinikk i Skien.

Hausten 2010 var ho programleiar for TV 2-programmet *Villdyrlegen*, der ho saman med ektemannen og programleiaren Gaute Grøtta Grav reiste til eksotiske stader i verda og arbeidde som veterinær.

21. mai 2011 gifta ho seg med Gaute Grøtta Grav som vann *Farmen* i 2001. Dei har ei dotter.

Deltaking
---------

* 2008: *Waschera* (gjest)
* 2008: *Senkveld med Thomas og Harald* (gjest)
* 2008: *Farmen* (vinnar)
* 2010: *Senkveld med Thomas og Harald* (gjest)
* 2010: *Villdyrlegen* (programleiar)
* 2011: *Happy Day* (gjest)

Kjelder
-------

1. ↑  ««Farmen»-Silje fikk sin «Farmen»-Gaute», *www.vg.no* (på norsk), 21. mai 2011, henta 20. januar 2019
Den herrnhutiske bønesalen i Stockholm
**Herrnhutismen** er ei pietistisk kristen rørsle som oppstod kring godset til greve Nikolaus Ludwig von Zinzendorf i Berthelsdorf i byen Herrnhut i Sachsen i noverande Tyskland. Zinzendorf gav i 1722 vern for dei såkalla *bømiske brørne*, som var tvungne til å rømme frå Böhmen og Polen under motreformasjonen. 

Det viktigaste for hernhuttarane er ikkje å ha den rette læra, men å ha det rette tilhøvet til Jesus i hjarta. Opplevingar av å blir rørt av Kristi liding, og gleda over frelsa i Jesu blid er det sentrale. Som dei andre gamle pietistiske rørslene i den lutherske kristendommen, er herrnhutismen retta fornying av kyrkjelyden gjennom einskildmenneska, ikkje mot separatisme og kyrkjesplitting. 

På 1740-talet framstod herrnhutismen i si mest radikale form, med til dels svermeriske og sensuelle innslag. Mystikk knytt til det heilage bryllaupet, Jesu sår og blod vart framtredande, Ein kunne snakke om Jesus som den «søte brudgommen» og seg sjølv som «blodigler» som levde av såra på Jesu kropp.

På 1760-talet vart herrnhutismen eit eige kyrkjesamfunn – i Sverige som «Evangeliska brödraförsamlingar», i Danmark som «Den Herrnhutiske Brødremenighed». Fram mot slutten av 1800-talet var det også herrnhuttiske forsamlingar i Noreg. Gjennom misjon har herrnhuttismen spreidd seg til andre land. Dei fleste herrnhuttarane lever i dag i Afrika.

Fellesskapet i dei herrnhutiske forsamlingane byggjer på kjærleiken til alle kristne. For herrnhuttarane er der berre éi kyrkje, Jesu Kristi lekam, og Gud gjennomsyrer alt - dei oppfattar livet som ein heilskap utan noko skilje mellom det verdslege og det andelege. Bibelordet er det sentrale. Som i reformerte kyrkjer har dei inga utsmykking av kyrkjebygga sine.

Litteratur
----------

* Arne Jarrick, *Den himmelske älskaren. Herrnhutisk väckelse, vantro och sekularisering i 1700-talets Sverige*, Stockholm 1987

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Herrnhutismen» frå Wikipedia på svensk, den 18. januar 2013.*

1. ↑  Kristendom.dk - Brødremenigheden[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Herrnhutare i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1909)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* HDS
* NKC

 |
**Silje Jørgensen** (fødd 5. mai 1977) er ein norsk tidlegare fotballspelar, fødd i Kristiansand, som vart olympisk meister med Noreg under Sommar-OL 2000 i Sydney.

Jørgensen var midtstoppar i 43 landskampar i tida 1996-2001 og skåra to mål. Ho deltok både i Fotball-VM 1999 i USA, der Noreg tapte bronsefinalen mot Brasil etter straffesparktevling, og i Sommar-OL 2000. I OL-turneringa spelte ho heile OL-finalen då Noreg vann på «golden goal» mot USA.

I 1995-sesongen spelte Jørgensen på IL Haugar. Frå 1996 til 2001 var ho aktiv på toppserielaget Klepp IL, der etter spelte ho på høvesvis Austrått og Nærbø IL i lågare divisjonar.

### Merittar

* Olympisk meister: 2000

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Silje Jørgensen» frå Wikipedia på bokmål, den 23. juli 2017.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 2000 |
| --- |
| 
* 1 Nordby
* 2 Sandaune
* 3 Kringen
* 4 Tønnessen
* 5 Espeseth
* 6 Riise
* 7 S. Gulbrandsen
* 8 Knudsen
* 9 Rapp
* 10 Lehn
* 11 Pettersen
* 12 Jørgensen
* 13 Bekkevold
* 14 Mellgren
* 15 Haugenes
* 16 R. Gulbrandsen
* 17 Bøe Jensen
* 18 Hovland
* 19 Kvitland
* 20 Bugge-Paulsen
* 21 Thun
* 22 Johannessen
* Landslagstrenar: Høgmo

 | Flagget til Noreg |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Lagoppstillingane i meisterligafinalen 1997 - Borussia i gult
**Meisterligaen 1997** var den 5. i rekka av den mest prestisjetunge turneringa for europeiske fotballklubbar; UEFA Champions League. Den tyske klubben Borussia Dortmund vann turneringa den 28. mai 1997 på Olympiastadion i München etter å ha slått det regjerande meisterlaget Juventus med 3-1. Ved pause leiia Borussia 2-0 etter skåringar av Karl-Heinz Riedle. Alessandro Del Piero reduserte i det 64. minutt, før Lars Ricken la på til 3-1 i det 71. minutt.

### Finalelaga

**Borussia Dortmund**: Stefan Klos, Jürgen Kohler, Matthias Sammer, Martin Kree, Stefan Reuter, Jörg Heinrich, Paul Lambert, Paulo Sousa, Andreas Möller, Karl-Heinz Riedle, Stéphane Chapuisat. Målskåraren Riedle gav plass til Heiko Herrlich midtvegs i 2. omgang. Like etter gjekk også Chapuisat av bana, inn kom Lars Ricken som omgåande skåra. I sluttminuttane kom Michael Zorc inn og Möller gjekk ut. 

**Juventus**: Angelo Peruzzi, Sergio Porrini, Ciro Ferrara, Paolo Montero, Mark Iuliano, Didier Deschamps, Angelo Di Livio, Vladimir Jugović, Zinédine Zidane, Alen Bokšić og Christian Vieri. Porrini måtte vike plass i pausa, inn kom Alessandro Del Piero. Nicola Amoruso erstatta Vieri i det 73. minutt og Alessio Tacchinardi fekk kome inn i sluttminuttane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «UEFA Champions League 1996/97» frå Wikipedia på tysk, den 2. juni 2016.*
| **Silenen** |
| --- |
| Horisonten til SilenenHorisonten til Silenen |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Silenen |
| **Kommunevåpenet til Silenen** |

 |
| Plassering |
| 

Silenen is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Uri |
| Distrikt | *ingen* |
| Språk | tysk |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  144,78 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember2010)   - folketettleik | 2 240   15,5 /km² |
| Koordinatar | 46°47′0″N 8°40′0″E﻿Koordinatar: 46°47′0″N 8°40′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 510 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 6473 Silenen6474 Amsteg6475 Bristen |
| **Nettstad:** www.silenen.ch |

**Silenen** er ein kommune i kantonen Uri i Sveits. Kommunen har 2 240 innbyggjarar (2010) og eit areal på 144,78 km². Ca. 2/3 av landarealet er fjell. Kommunesenteret ligg 510 meter over havet. 

Kommunen ligg på austsida av elva Reuss i Reusstal. Høgste toppen i sør er Bristen, men aller høgast er Düssi inst i Maderanertal, som er grensefjell mot kantonen Graubünden. I aust har Silenen ei kort grense mot kantonen Glarus og ei lang mot Graubünden. Landsbyane Amsteg, Halteli, Acherli og Maderanerthal ligg i kommunen. 

Walter Tresch er frå grenda Bristen i Silenen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Silenen UR» frå Wikipedia på tysk, den 23. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* HDS
* GeoNames

 |
Henri II av Lorraine, hertug av Guise på 1600-talet.
**Hertug** (frå mellomnedertysk *hertoch*, femininum *hertuginne*) var opphavleg ein vald hærførar, og er i dag ein tittel for somme av dei høgaste europeiske adelsmenn eller mannlege medlemmar av kongehus, ofte knytt til eit hertugdøme, men denne tilknytinga er gjerne berre i namnet. Tittelen finst også som storhertug eller som erkehertug.

Somme hertug-familiar var suverene fyrstar, dvs. at dei herska over ein stat kalla eit hertugdømme. Andre hertug-familiar hadde ikkje ei slik sjølvstendig stilling, men hadde fått hertugtittelen som ein adelstittel frå ein fyrste.

Dei få norske hertugane var Skule Bårdsson og Håkon V Magnusson, den siste i tida før han blei konge. 

I Sverige har prinsar tittelen hertug over eit landskap. Prins Carl Philip er hertug av Värmland.

Det finst rangkrone for hertug, men utforminga av rangkrona varierer med dei ulike landa og tidsperiodane.

Sjå også
--------

* Monark
* Hertuginne

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hertug**

| * v
* d
* e
Fyrstelege og adelege titlar |
| --- |
| Keisar og keisarinne**·** konge og dronning**·** kurfyrste og kurfyrstinne**·** storhertug og storhertuginne**·** erkehertug og erkehertuginne**·** hertug og hertuginne**·** storfyrste og storfyrstinne**·** markgreve og markgrevinne**·** marki og markise**·** fyrste og fyrstinne**·** greve og grevinne**·** vicomte og vicomtesse**·** baron og baronesse**·** friherre og friherrinne**·** riddar og dame**·** herre og frue | Krona til kong Kristian IV |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC

 |
Mekanisert infanteri
**Mekanisert infanteri** er infanteri utrusta med pansra personellkøyretøy. Det skil seg frå motorisert infanteri som nytter upansra køyretøy, til dømes lastebilar, jeepar og bussar. Dei pansra personellkøyretøya kan ha maskinkanon, maskingevær og granatkastarar. 

Sovjetisk stormpansarvogn BMP-1
Til skilnad frå stridsvognseiningar, der alle soldatar sit i køyretøyet, består hovuddelen av det mekaniserte infanteriet av infanteristar som er utrusta for strid til fots.

Nemninga "mekanisert infanteri" er lite brukt fordi det flettar seg inn i motstykket motorisert infanteri. Dei fleste militære einingar har ei blanding av pansra og upansra kjøretøy, og på norsk vert nemninga motorisert infanteri brukt òg om avdelingar som har Pansra personellkøyretøy som hovudvåpen.
På russisk vert nemninga "motostrelkoviye vojska" brukt, noko som tyder "motorskytestyrkar". På svensk brukar dei nemninga "motor skytte", på tysk "motorisierte schützen" og på engelsk "Motor Rifle" og avdelingar som truleg burde kallast "mekaniserte" etter definisjonen i Wikipedia.