recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Austrofascisme** er ein term mykje bruka for å beskrive det autoritære styret i Austerrike mellom 1934 og innlemminga i Nazi-Tyskland i 1938. Det austrofascistiske regimet var basert på det nyetablerte statsberande partiet *Fedrelandsfronten* og høgremilitsen *Heimwehren* ("Heimeverna"). Leiarane var *Engelbert Dollfuss*, og etter han var blitt drepen, *Kurt Schuschnigg*, begge opphavleg frå det *Kristeleg-Sosiale Partiet*, som raskt blei integrert i den nye austrofascistiske rørsla. 

Austrofascismen var delvis basert på Mussolini sin italienske fascisme og delvis på konservativ politisk katolisisme (*klerikalfascisme*). Grunnlaget var det Kristeleg-Sosiale Partiet sitt Korneuburgprogram frå 1930, som gjekk inn for å avskaffe den demokratiske grunnlova og det parlamentariske demokratiet, og erstatte dei med ein autoritær *stenderstat*. 

I mars 1933 begynte Dollfuss gjennomføringa av dette programmet, gjennom undertrykkande tiltak mot det austerrikske sosialdemokratiske partiet SDAP (no SPÖ), noko som førte til Oppstanden i Wien i 1934. Etter at denne arbeidaroppstanden var slått ned, og demokratiet heilt avskaffa, fekk landet ei ny grunnlov etter austrofascistiske prinsipp, som var gjeldande inntil Anschluss i 1938. 

Somme har i ettertid ikkje villa bruka termen austrofascisme om dette regimet, men regimet bruka det faktisk om seg sjølv. Det var altså ikkje berre venstresida som bruka det om sine fiendar på høgresida. Det som ikkje kan nektast, er at regimet var eit diktatur, som blant anna sette motstandarar i konsentrasjonsleirar kalla *Anhaltelager*. 

Det Austerrikske Folkepartiet ÖVP, det største borgarlege partiet i landet, er etterkommaren etter det Kristeleg-Sosiale Partiet som etablerte diktaturet.

Austrofascismen kan sjåast som eit forsøk frå den reaksjonære politiske katolisismen på å vende tilbake til tida *før* ideane frå Den franske revolusjonen, før demokratiet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC

 |
Distriktet Lienz ligg i Aust-Tirol (brun farge), åtskild frå resten av forbundslandet Tirol
Industriområde i Lienz
Sillian i Pustertal
**Distriktet Lienz** er eit forvaltningsdistrikt i Aust-Tirol i forbundslandet Tirol i Austerrike. Distriktet, som har namn etter administrasjonsbyen Lienz, har ei flatevidd på 2 020 km² og i kring 49 000 ibuarar (2013). 

Distriktet Lienz samsvarar med det historiske landskapet Aust-Tirol og ligg åtskild frå resten av forbundslandet Tirol. Distriktet grensar til landet Italia i både vest og i sør, samt til dei austerrikske forbundslanda Salzburg i nord og Kärnten i aust.

Kommunar
--------

Distriktet Lienz omfattar 33 kommunar. Den mest folkerike har meir enn 11 000 ibuarar, den minst folkekrike i kring 250:

|  |  |
| --- | --- |
| * Abfaltersbach
* Ainet
* Amlach
* Anras
* Assling
* Außervillgraten
* Dölsach
* Gaimberg
* Heinfels
* Hopfgarten in Defereggen
* Innervillgraten
* Iselsberg-Stronach
* Kals am Großglockner
* Kartitsch
* Lavant
* Leisach
* Lienz
 | * Matrei in Osttirol
* Nikolsdorf
* Nußdorf-Debant
* Oberlienz
* Obertilliach
* Prägraten am Großvenediger
* Sankt Jakob in Defereggen
* Sankt Johann im Walde
* Sankt Veit in Defereggen
* Schlaiten
* Sillian
* Strassen
* Thurn
* Tristach
* Untertilliach
* Virgen
 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bezirk Lienz» frå Wikipedia på tysk, den 16. april 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Huetar** |
|
| **Klassifisering:** | Chibchansk Votisk  **Huetar** |
| **Bruk** |
| **Var tala i:** |  Costa Rica |
|
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-3:** | - |
|

**Huetar** er eit utdøytt chibchansk språk. Det var det viktigaste og mest utbreidde språket i Costa Rica då området vart kolonisert på 1500-talet. Huetar vart rekna som hovedspråket i provinsen Costa Rica under koloniseringa. Det vart snakka i Valle Central heilt til Stillehavskysten i aust og til Cordillera dei Guanacaste i vest. Språket døydde ut på byrjinga av 1700-talet. Til trass for kor viktig språket var på 1500-talet, finst det ingen tekster på huetar. Huetar tilhøyrer sannsynlegvis den votiske undergruppa av chibchanske språk, saman med maleku og rama.

Mange stadnamn i Costa Rica stammar frå huetar. Blant desse er Curridabat, Escazú, Tacacorí, Pocares, Aserrí, Tibás, Tayutic, Tiribí, Tucufres og Chicuá.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Huetar (språk)» frå Wikipedia på bokmål, den 31. desember 2015.*

1. 1 2  Quesada Pacheco, Miguel Ángel (2006). «Toponomía indígena de Costa Rica». *Revista de filología y lingüística de la Universidad de Costa Rica* (32): 205–259.
| **Austvågøy** |
| --- |
| Vågkallen på AustvågøyVågkallen på Austvågøy |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Nord-Noreg |
| **Koordinatar** | 68°20′N 14°36′E﻿Koordinatar: 68°20′N 14°36′E﻿ |
| **Øygruppe** | Lofoten og Vesterålen

 |
| **Areal** | 526,7 km² |
| **Lengd** | 40 km |
| **Breidd** | 30 km
 |
| **Høgaste punkt** | Higravstinden (1146 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg |
| **Fylke** | Nordland |
| **Største busetnad** | Svolvær (4177 innb.)

 |

**Austvågøy** er den nest største øya i Lofoten med sine 527 km². Øya er om lag 40 km frå aust til vest og 30 km frå nord til sør. 

Mesteparten av Austvågøy består av fjell som mot Raftsundet når opp til over 1000 moh og lågland finn ein nesten berre ved strandflatene. Det høgaste fjellet i Lofoten er Higravstinden på 1146 meter over havet og ligg aust på øya. Svartstundtindan (1050 moh), Trolltindan (1045 moh) og Olsanestindan (1000 moh) ligg òg aust på øya, medan den kjende Vågakallen 942 moh stig opp over Henningsvær sørvest på øya. 

Store delar av Vågan kommune ligg på øya, medan den nordaustlege delen høyrer til Hadsel kommune i Vesterålen. På Austvågøy ligg Svolvær, den største byen i Lofoten, og det gamle fiskeværet Kabelvåg. Den kjende Trollfjorden ligg aust på øya. Austvågøy har vegsamband til Hinnøya i aust via Raftsundbrua og til Gimsøya i vest via Gimsøystraumen bru.

Austvågøy er også kjent frå eit av dikta til Inger Hagerup om den tyske militærmakta sine herjingar i Nordland under andre verdskrigen.

* TrollfjordTrollfjord
* Raftsundet mellom Austvågøy og Hinnøya, måleri av Eckenbrecher.Raftsundet mellom Austvågøy og Hinnøya, måleri av Eckenbrecher.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Austvågøy» frå Wikipedia på bokmål den 27. mai 2007, og «Austvågøy» frå Wikipedia på engelsk den 6. april 2008.*


| * v
* d
* e
Øyane i Lofoten |
| --- |
| Hinnøya  • Årsteinen  • Stormolla  • Litlmolla  • Skrova  • Austvågøy  • Gimsøy  • Vestvågøy  • Flakstadøya  • Moskenesøya  • Mosken  • Værøy  • Røstlandet |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Distriktet Mat innafor regionen Dibër i Albania
**Distriktet Mat** (albansk: *Rrethi i Matit*) var eit distrikt i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. I dag inngår området i regionen Dibër. Hovudstaden i distriktet var Burrel.

Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag fordelte slik på dei nye kommunane:

| Bykommune | Landkommune | Noverande kommune |
| --- | --- | --- |
| Burrel |  | Mat |
|  | Baz | Mat |
|  | Derjan | Mat |
|  | Rukaj | Mat |
|  | Macukull | Mat |
|  | Komsi | Mat |
|  | Lis | Mat |
|  | Ulëz | Mat |
| Klos |  | Klos |
|  | Xibër | Klos |
|  | Suç | Klos |
|  | Gurrë | Klos |
|

Referansar
----------

1. ↑  *A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania*, arkivert frå originalen 9. juni 2017, henta 16. juli 2019
2. ↑  Regionreforma i 2000
3. ↑  Kommunereforma i 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Skifjorden** er ein liten fjord i Hyllestad kommune i Vestland. Han er ei fortsetjing av Buefjorden og ligg like nord for Åfjorden. Fjorden har ei lengd på om lag 6 km. 

Fjorden har innløp mellom Båneshammaren i sør og Kvernhomlen i nord. Fjorden strekkjer seg først rett austover og er her stort sett berre mellom 80 og 150 meter brei. På nordsida av fjorden ligg grenda Bordvika. Aust for Bordvika deler fjorden seg i to. Her går Vågane over ein kilometer sørover, medan resten av fjorden held fram 1,5 km rett nordover. Her ligg grendene Bjørnestad og Mylkebust på austsida av fjorden, medan Seljevoll ligg i nord og Sandnes på vestsida. Fylkesveg 65 går langs heile aust og nordsida av fjorden.

Matrikkelgardane langs fjorden er frå nordvest med klokka: Laberget, Varlia, Bordvika, Sandnes, Seljevoll, Myklebust, Bjørnestad, Våge og Kjøpstad. Teigevassdraget renn ut i Vågane og gardane opp langs vassdraget vert rekna til Skifjord-krinsen. Gardane langs vassdraget er Rutle, Teigenes, Teige, Trøsdalen og Lybakken.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norges sjøkartverk, red. (1995). «Skivenosen - Lammetu». *Den Norske los , 3b : Farvannsbeskrivelse Bergen-Statt*. Norges sjøkartverk. s. 346. ISBN 82-90653-08-5.
* Inger Kellmer (1990). Finn Borgen Førsund, red. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. ISBN 8299219817.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Belizeelva** er ei 290 kilometer lang elv i Belize. Ho har gjeve namn til Belize City og gjennom den til landet Belize. Ho renn gjennom meir enn ein fjerdedel av landet. Belizeelva er også kjent under namnet «Den gamle elva». 

Belizeelva har opphav i Guatemala der elvane Mopan og Macal renn saman. Ho renn gjennom ein elvedal som hovudsakleg består av tropisk regnskog. Ho snor seg langs den nordlege enden av Mayafjella tvers over den sentrale delen av landet og renn ut i Det karibiske havet ved Belize City. 

Ho er farbar opp til grensa til Guatemala, og var ei viktig transportåre for handel og transport mellom kysten og innlandet i Mayariket fram til 900-talet og i koloniserte Belize til inn på 1900-talet. Elva er framleis brukt til tømmertransport, særleg mahogni.

Kjelder
-------

* «Belize» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Belize River» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juni 2011.*
* *Denne artikkelen bygger på «Belizeelva» frå Wikipedia på bokmål, den 23. juni 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Skifte** (òg kalla **byte**) er eit av dei eldste juridiske omgrepa vi har i Noreg, og tydar kort og godt «deling». Det kan vere deling av eit konkursbu mellom buet sine kreditorar, deling av eit felleseige mellom to ektefellar som blir separerte eller skilde, eller deling av eit dødsbu mellom arvingane. Eit jordskifte er ikkje eit skifte i denne meininga av ordet, då dette er ei omfordeling av jord og rettar mellom gardar med ulike eigarar for å få til meir høvlege jordbrukseiningar.

Arvingane etter ein avliden kan sette fram krav for tingretten om at retten skal take seg av skiftinga av dødsbuet (offentleg skifte) mot å betale for det, eller dei kan ordne opp sjølve (privat skifte).

Sentrale lover for skifte
-------------------------

* Konkurs: Konkurslova, dekningslova og pantelova.
* Ektefelleskifte: Skiftelova og ekteskapslova.
* Dødsbuskifte: Skiftelova, arvelova og arveavgiftslova.

Tidlegare var *skifterett* nemninga på den noverande tingretten (den tidlegare byretten eller heradsretten) når retten hadde skiftesaker til førehaving. Men denne nemninga vart avskaffa etter at nemningane *byrett* og *heradsrett* vart skifta ut med nemninga tingrett, slik at *tingrett* no skal nyttast i alle høve.

Skifte som historisk kjelde
---------------------------

Offentleg arveskifte var innført i Noreg kring midten av 1600-talet. Offentleg skifte var påbode når den avdøde etterlet seg umyndige, fråverande eller utanlandske arvingar. På 1700-talet var likevel dei fattigaste fritekne for offentleg skifte.

Statsarkiva har teke vare gamle skiftedokument, dei eldste er frå 1656. Skiftedokument kan gje informasjon om eigedelar og formuestilhøve i gammal tid. Avskrifter av skifteprotokollane er mykje brukte som kjelde for slektsgranskarar.

Fotnote
-------

1. ↑  Historisk leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om dødsfall og arv (Domstol.no).
* Lov om skifte, frå Lovdata
Liezen-distriktet si plassering i Steiermark
**Distriktet Liezen** er eit administrativt distrikt (Bezirk) i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 3 315 km² og har 80 000 ibuarar (2018). Byen Liezen er administrasjonssenter for distriktet.

Kommuneskipnaden
----------------

Wildalpen ligg lengst aust i distriktet
Admont ligg i midtre delar av distriktet
Bad Mitterndorf ligg i nordvest i distriktet
Schladming ligg lengst vest i distriktet
Til skilnad frå dei andre distrikta i Steiermark er Liezen-distriktet delt i to underområde, Bereich Liezen og Expositur Gröbming. Dette siste omfattar ni kommunar og gjeld eit fjellandskap vest i distriktet. Distriktet Liezen omfattar totalt 29 kommunar, av dei fem bykommunar og 10 såkalla 'Marktgemeinde'.

**Bereich Liezen**:

* Admont
* Aigen im Ennstal
* Altaussee
* Altenmarkt bei Sankt Gallen
* Ardning
* Bad Aussee
* Bad Mitterndorf
* Gaishorn am See
* Grundlsee
* Irdning-Donnersbachtal
* Landl
* Lassing
* Liezen
* Rottenmann
* Sankt Gallen
* Selzthal
* Stainach-Pürgg
* Trieben
* Wildalpen
* Wörschach

**Expositur Gröbming**:

* Aich
* Gröbming
* Haus im Ennstal
* Michaelerberg-Pruggern
* Mitterberg-Sankt Martin
* Öblarn
* Ramsau am Dachstein
* Schladming
* Sölk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bezirk Liezen» frå Wikipedia på tysk, den 10. september 2018.*
Koordinatar: 26°17′N 50°12′E﻿

**Dammam storbyområde** eller **Stor-Dammam** er eit storbyområde kring byen Dammam og forstadane. Området er nært knytt til byen både sosialt, økonomisk og kulturelt. Han er det største storbyområdet i Austprovinsen i Saudi-Arabia og består av tre nabobyar: Dammam, Dhahran og Khobar. Desse tre vert stundom kalla trippelbyane. Storbyområdet har eit folketal på kring 4,1 millionar innbyggjarar (2012). Stor-Dammam omfattar òg mindre byar som Al Qatif, Safwa og Ras Tanura. Staden er kjend for fiske og perledykking, oljeindustri, kunst, underhaldning, popmusikk og idrett. Området har eit variert landskap med parkar og strender langs Persiabukta. Stor-Dammam vert tent av King Fahd internasjonale lufthamn (KFIA), den største flyplassen i verda etter areal (kring 780 km²), kring 20 km nordvest for Dammam. King Abdul Aziz-hamna er den største ved Persiabukta og den nest største i landet etter Jidda.

Saudi Aramco, det største oljeselskapet i verda, har base i Stor-Dammam då dei første oljefelta i landet vart oppdaga her. 

Før det vart oppdaga olje, var området kjend som ei viktig hamn og fiskeområde.

Klima
-----

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dammam Metropolitan Area» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  
«World Weather Information Service - Dammam». World Meteorological Organization. Henta 22. februar 2014.
**Johannes Arnesson Øvsthus** (3. august 1818–17. juli 1892) var ein norsk gardbrukar og byggmeister frå Hosanger i Hordaland, kjend som kyrkjebyggar i Hordaland og vidare.

Johannes Arnesson Øvsthus var byggmeister for Fusa kyrkje. Kyrkja frå 1861 brann ned i 1959.

### Liv og gjerning

Far hans var husmann før han skaffa seg garden Søre Øvsthus i Hosanger prestegjeld. Sjølv var Johannes frå 1835 til -43 omgangsskulelærar i distriktet Bysheim-Heldal i Hosanger, «ualmindelig duelig». Sidan var han gardbrukar på farsgarden Søre Øvsthus og bygningsmann. Ut i 1850-åra stod han føre byggjinga av Strandvik kyrkje, ferdigbygt 1857. Det neste tiåret heldt han fram med å vere byggmeister på Fusa kyrkje, Dale kyrkje i Fjaler i Sunnfjord og Meland kyrkje i Nordhordland. Truleg gjennom arbeidet sitt lærde han seg å lage arkitektteikningar og byrja sjølve å levere bygningsteikningar, mellom anna til Mo kyrkje i Modalen og Vike kyrkje på Osterøy. Kyrkjene han bygde er «preget av en blanding av sveitserstil og nygotikk og har en forholdsvis nøktern bruk av detaljer», heiter det i Norsk kunstnerleksikon. Øvsthus budde fram til 1879-80 lange tider i Bergen og Fana, der han dreiv byggeverksemd medan kona Ingebjørg stelte garden heime i Hosanger.

Kjelder
-------

* Ministerialbok for Hosanger 1880-96
* Ættebok for Hosanger fram til omlag 1960
* Norsk kunstnerleksikon
**Ole Toresen Schare** (31. desember 1766–21. januar 1829) var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Øvre Eiker i Buskerud.

Schare var fødd på garden Skara i Øvre Eiker, der far hans dreiv eit gardsbruk. Sjølv reiste han til Danmark og tok dansk juridisk eksamen i 1791, og arbeidde deretter som prokuratur ved både under- og overretten i Noreg frå 1792. I 1802 fekk han stilling som byfut i Kristiansund. Han utmerkte seg då byen forsvarte seg mot britiske angrep i ufredsåra 1807-14.

Schare representerte valkrinsen Kristiansund og Molde på Stortinget 1815-16. Han var medlem av Lagtinget, riksretten og fire komitear, mellom anna av komiteen vedkomande økonomi, handel og sjøstell i kjøpstadene.

I 1820 vart Schare suspendert frå byfut-stillinga, grunna mangel i kassa til byfuten. Tre år seinare vart han frådømd embetet, grunn embetsførsla. 27. juli 1824 vart han ved underretten dømt til å betale sakskostnadene. Samstundes vart han sett i fengsel på festninga i Trondheim, der han måtte sitje til dess 6 100 spesiedalar var innbetalt. Dommane vart stadfesta i høgare rett, sist av Høgsterett 18. mai 1926.

Ved kongeleg resulosjon av 16. februar 1828 vart Schare friteken frå å arbeide saman med andre fangar på festninga, og fekk bupel åtskild frå dei andre fangane. Eit lite år seinare døydde han i Kristiansund.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ole Schare NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ole Olsen Qvam** (1778–25. november 1832) var ein lensmann, gardbrukar og stortingsmann frå Vang i Oppland.

Qvam var son til ein gardbrukar på Leirhol i Vang. Faren døydde tidleg og mora gifta seg oppatt til garden Kvam i same bygda. Han hadde gode evner og fekk etter konfirmasjonen i to år undervisning av presten i Vang. Sidan var han kontorist hos lensmannen i Vang, og etter at denne døydde tok han over lensmannsstillinga. Han kjøpte garden Kvale, ein gard som han dreiv fram til eit mønsterbruk.

Qvam var 2. representant frå Kristians amt på Stortinget 1821, 1822 og 1824. På alle tingsamlingane var han medlem av Lagtinget. I 1821 var han medlem av fire komitear og i 1824 av komiteen om jordbruk og fedrift. Han var medlem av riksretten mot Herman Wedel Jarlsberg, men var utskoten i riksrettssaka mot Thomas Fasting.

Han døydde på garden sin i Vang i 1832.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Qvam, Ole Olsen». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg. Kristiania: Steen'ske bogtrykkeri. s. 699.
* Biografisk informasjon om Ole Olsen Qvam NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Letitia Elizabeth Landon** (14. august 1802–15. oktober 1838) var ein engelsk forfattar, kjend gjennom initialane **L. E. L.**.

Landon var fødd i Chelsea i London. Frå ho var tjue vann Letitia Elizabeth Landon bifall for størrre romantiske dikt, som *The improvisatrice*. Stilen kan minna om den til lord Byron. Ho skreiv også nokre romanar, og var ei tid medutgjevar av *Literary Gazette*. Etter ei kort truloving med John Forster i 1831 blei ho gift i 1838 med George Maclean, som var guvernør i Gullkysten. Ho døydde same året, kort tid etter at ho kom til kolonien. Ho tok ein dose blåsyre, anten ved ein feil eller for å ta livet av seg. Hennar *Life and literary remains* kom ut i 1841, og *Poetical works* i 1880.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Letitia Elizabeth Landon» frå Wikipedia på svensk, den 18. mai 2019.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
* Landon, Letitia Elizabeth i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1911)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
Dei tidlegare fabrikklokala til Pedek på Hop
**Pedek** eller **A/S Petersen og Dekke** var eit industriselskap grunnlagd som personleg selskap av Christian Petersen og Johan J. Dekke i 1887. Dei første driftsåra dreiv selskapet ein tekstilfabrikk i Verftsbakken (i dag Georgenes Verft) i Bergen. Etter at driftsbygningen brann ned i 1892, vart eit nybygg reist på branntomta.

Bomullsunderbukse med snøring produsert ved Petersen og Dekke Tricotagefabrik i Bergen.
Petersen hadde tidlegare styrt Hop Tricotagefabrik ved Hopsfossen på Hop i Fana frå 1879 til 1887, ei verksemd han hadde grunnlagd i lag med syskenbarnet Jørgen Petersen. I 1890-åra la dei planar om å utvide verksemda til begge fabrikkane med nye anlegg i Sverige. Dette førte til opprettinga av A/S Petersen og Dekke, som seinare fekk namnet Pedek. Det nye selskapet omfatta dei to gamle fabrikkane, og ein ny fabrikk i Borås i Sverige. I 1903 vart fabrikkverksemda i Verftsbakken flytta til Hop, og fabrikken i Sverige vart samstundes skild ut som eit eige selskap. Fabrikken på Hop vart etter kvart kraftig utvida og på det meste jobba 350 menneske her. Det vart òg oppretta ein eigen skule for borna til dei som jobba her, Hop fabrikkskole.

Langerma Pedek ullundertrøye.
I 1950-åra satsa Pedek sterkt på eksport og utvida med avdelingar på Møhlenpris, i Etne og i Stavanger. Pedek fusjonerte i 1965 med P. Christensens Tricotagefabrik A/S i Drammen til det nye selskapet A/S Teksal. Dette gjekk så dårleg at det gjekk overende alt året etter, og i 1976 måtte òg produksjonen på Hop leggast ned.

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.

Fotnotar

1. ↑  NTMT.08073, Tekstilindustrimuseet.
2. ↑  NTMT.00779. Tekstilindustrimuseet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Produkt frå Petersen og Dekke på Digitalt Museum
* Petersen og Dekke på industrimuseum.no, nettstad for nasjonalt nettverk for norske industrimuseum.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* KulturNav

 |
**Bombeattentatet på Oslo S** fann stad 2. juli 1982 på Oslo Sentralstasjon i Oslo i Noreg då ei heimelaga bombe detonerte i ein oppbevaringsboks. 19 år gamle Elin Stoltenberg Dahl vart drepen og elleve andre vart skadd. Oppbevaringsboksane var plassert i Austbanehallen og glas og splinter hagla rundt dei reisande. Ei veke seinare fann politiet ei udetonert bombe i ein annan oppbevaringsboks på same plassen. På den udetonerte bomba fann teknikarar frå politiet eit fingeravtrykk. Ei månad seinare vart eit avisbod skoten med hagle i Oslo. To personar som køyrde frå staden, vart seinare funne på Hvaler. Mennene, som båe var 18 år gamle, vart arrestert. Då politiet fann ut at den eine av gutane hadde same fingeravtrykk som var på bomba. innrømde han at det var han som bomba Austbanehallen. Bombinga hadde ikkje politiske motiv, men mannen ynskte å presse pengar ut av Noregs statsbaner (NSB). Nokre dagar før bombinga i Austbanehallen hadde same mann òg prøvd å øydeleggje skjenegangen på Ekebergbanen med dynamitt. Mannen vart dømd til 11 år i fengsel for bombinga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bombeattentatet på Oslo S» frå Wikipedia på bokmål, den 20. april 2013.*

* «Oslos mørke historie» (på norsk). Norsk rikskringkasting. 9. januar 2013. Henta 20. april 2013.
* «Norges glemte bombeattentat» (på norsk). ABC Nyheter. 9. september 2007. Henta 20. april 2013.
Nordsjøfartmuseet i Telavåg
**Nordsjøfartmuseet** i Telavåg (òg kalla Tælavåg), som er eit av musea i Museum Vest, opna i april 1998 som ei vidareføring og utviding av ei krigsminnesamling som opna i 1988 i eit naust i Telavåg. Denne krigsminnesamlinga hadde vorte oppretta etter eit kommunalt initiativ, men mykje av innsamlings- og utstillingsarbeidet var det lokale krefter i Telavåg som stod for. Av di talet på dei som ville sjå krigsminnesamlinga hadde vore såpass høge allereie fyrste året, sette Sund kommune og Hordaland fylkeskommune året etter i gang eit utgreiingsarbeid for å få opna eit museum i Telavåg. Arkitekt for ein ny museumsbygning vart Paal Kahrs, og grunnsteinen lagt med 8. mai 1995, på 50-årsdagen for frigjeringa av Noreg i 1945. I november 1996 vart Stiftinga Nordsjøfartmuseet i Tælavåg skipa for å stå for drifta av museet.

Krigsminnesamlinga frå 1988 konsentrerte seg framfor alt om krigstragedien i Telavåg, sett frå ein lokal synsvinkel. Med skipinga av Nordsjøfartmuseet vart krigshendingane sett inn i ein større samanheng, både i høve til den andre verdskrigen generelt, og i høve til samtidige konfliktar verda over. Nordsjøfartmuseet sette òg søkeljoset på den såkalla nordsjøfarten, den illegale trafikken mellom Noreg og Storbritannia under den tyske okkupasjonen av Noreg.

Museet har difor både ei utstilling om terroren som råka Telavåg under krigen, og om nordsjøfarten (òg kalla Englandsfarten). Den tyske okkupasjonsmakta fastsette at det skulle vere dødsstraff for å krysse Nordsjøen, ettersom dette var ei vanleg fluktrute for dei som måtte eller ynskte å kome seg over til Storbritannia. Dei fleste flykta for å verve seg til dei allierte styrkane, og mange våga livet for å frakte våpen, agentar og utstyr attende til motstandsrørsla i Noreg. Motstandskampen i Noreg hadde truleg ikkje vore mogleg utan desse operasjonane. Telavåg var eit sentralt utgangspunkt for denne farefulle, løynde sjøreisa. På Nordsjøfartmuseet vert det gjeve eit innblikk i liva til dei som trossa forbodet.

Terroren som råka den vesle fiskarbygda Telavåg under krigen, den såkalla Telavågtragedien, har likeeins ein vesentleg plass i utstillinga. Ingen andre stader i Noreg vart så hardt råka av tysk terror som Telavåg. Opptakten var ei skotveksling 26. april 1942 mellom Gestapo-offiserar og to norske Kompani Linge-agentar i Telavåg, då to av Gestapooffiserane og ein norsk agent vart drepne. 30. april 1942 vart alle menn mellom 16 og 60 år i Telavåg arresterte, 1. mai 1942 vart resten av dei som budde i Telavåg arresterte, og heile Telavåg vart deretter brent ned og jamna med jorda. Mennene vart sende til tyske konsentrasjonsleirar, der 31 døydde, medan kvinnene, borna og dei eldre vart internerte i Noreg.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nordsjøfartmuseet

| * v
* d
* e
Museum Vest |
| --- |
| Bergens Sjøfartsmuseum **·** Bjørn West Museet**·** Det Hanseatiske Museum og Schøtstuene**·** Fjell festning**·** Herdla museum**·** Kystmuseet i Øygarden**·** Nordsjøfartmuseet**·** Norges Fiskerimuseum |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
**Tom Arne Lund** (fødd 10. september 1950 på Lillestrøm) er ein norsk tidlegare fotballspelar og -trenar. I alle år som aktiv spela han for Lillestrøm SK. Han var den beste spelaren då klubben i 1977 vann både serien og cupen. I sine år for LSK vann han sereigull to gongar og vart norsk meister tre gongar. Lund, som spela 47 landskampar for Noreg, la etter 1982-sesongen. I 1981 kåra norske sportsjournalistar han til «Årets idrettsnamn» i Noreg.

### Spelar

Lund fekk sitt gjennombrot i Lillestrøm i 1968. Han fekk sin fyrste landskamp for Noreg i 1971, trass i at Lillestrøm spela i 3. divisjon.

Hausten 1973 rykte Lillestrøm opp i 2. divisjon. Året etter vann klubben avdelinga si med god margin, og rykte opp til 1. divisjon. Lund blei kåra til Noregs beste fotballspelar denne sesongen. I 1976 vart Lillestrøm SK seriemeister, året etter vann LSK både serien og cupen. Klubben vann deretter cupen i 1978 og 1981. 

Gjennom 14 sesongar i Lillestrøm spelte Lund 336 offisielle kampar og laga 193 mål. Han bidrog til at klubben sikra seg to seriegull og tre cuppokalar. Lund spela 47 kampar på landslaget og skåra 12 mål. Høgdepunktet opplevde han då han hausten 1981 på Ullevål stadion skåra utlikningsmålet mot England, i ein kamp som enda med norsk siger 2-1.

### Trenar

Frå 1985 til -88, samt i 1990, var Lund trenar for Lillestrøm SK. Gjennom åra som trenar leia han klubben til NM-gull i 1985 og seriegull i 1986.

I 1989 vart reist ein statue av Lund utanfor Åråsen stadion, heimebanen til Lillestrøm Sportsklubb.

Kjelder
-------

* "Tom Lund". Store Norske Leksikon  (Lasta ned 02.12.2013)
* "Tom Lund". Wikipedia  (Lasta ned 02.12.2013)
**Aslaug Fadum**, fødd **Olsen**, (17. august 1925–13. november 2016) var stortingsrepresentant frå Vestfold for Senterpartiet i perioden 1973-77.

Fadum byrja arbeide som hushjelp. Under verdskrigen tok ho handelsskuleeksamen, jobba elles som pakkar fram til ho gifta seg i 1948. Deretter var ho husmor og gardkone. Frå 1961 til -69 var ho formann i Sem bondekvinnelag. Sidan 1969 var ho styremedlem i Vestfold Senterparti og elles formann i Vestfold bondekvinnelag. Perioden 1972-75 var ho medlem Sem kommunestyre, der ho hadde plass i formannskapet.

Under nominasjonsmøtet til Senterpartiet i Vestfold før stortingsvalet 1973 vart Fadum vald til fylkespartiet sin fyrstekandidat, etter ei kampvotering mot ordføraren i Ramnes, Torstein Håland. Dermed toppa ho ei fellesliste for Senterpartiet og Venstre. Med god margin kom ho inn på Stortinget, der ho var sekretær i Sosialkomiteen. Ho lukkast ikkje verte attvald i 1977.

Etter åra på stortinget var Fadum med i ei rekke råd og utval. Såleis hadde ho verv i Gjensidige og Den norske Creditbank. Perioden 1982-88 var ho styremedlem i Den norske stats oljeselskap. Lokalt var Fadum formann i Sem sokneråd og frå 1996 i Sem Diakonal. Åra 1995-99 leia ho jubileumskomitéen for Sem kyrkje, og ho redigerte *Festskrift til Sem Kirkes 900 års jubileum*.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Nordre Vartdal** er ei bygd i Ørsta kommune. Bygda, som ligg ved Vartdalsfjorden, omfattar dei tre matrikkelgardane Nøre-Vartdal, Årskog og Øydgarden. Folketalet i bygda er på om lag 160. Busetnaden er samla innom ein trekant på 1,5 x 2 km. (Sjå bygdekart her)

  

Vartdal kyrkje og kyrkjegard ligg sentralt i bygda ved Vartdalsfjorden. Også Vartdal Helsetun, ein institusjon for eldre og sjuke teken i bruk som Vartdal Gamleheim i 1954, er lokalisert til bygda. Næringslivet i Nordre Vartdal var i fleire tiår konsentrert om møbelproduksjon og landbruk.Tradisjonelt har det også vore dreve fiske på Nordre Vartdal. For eit par tiår sidan var det vanleg at unggutar reiste ut på fiske med fiskebåtar frå Vartdal. Siste møbelverksemda vart avslutta i 2001, og i 2013 var seks gardsbruk i drift. Dei fleste ibuarane pendlar til arbeid andre stader på Søre Sunnmøre.
E 39 passerer gjennom bygda, som ligg 25 km nord for kommunesenteret. Fylkesveg 5908, 3.3 kilometer, går på båe sider av dalføret. Lengst mot sør går det bomveg til Vartdalssetra Høgebakken.

Fram til dåverande Vartdal kommune vart lagt ned i 1964 heldt kommuneleiinga hus i bygda, sist i Vartdal Gamleheim-bygningen. Barneskulen Nordre Vartdal skule vart lagt ned i 2004.

Referansar
----------

1. ↑  [ NordreVartdal på Norgeskart.no fra Statens kartverk

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. IX. Bandet. 1960
* Johannes Buset: *Vartdalssoga. Første Bandet*. 1964

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Halvor Nordhaug** (fødd 26. februar 1953) er ein norsk teolog og tidlegare biskop i Bjørgvin bispedøme. Foreldra hans var salmediktaren Liv Nordhaug og tidlegare biskop i Møre bispedøme, Ole Nordhaug. 

Halvor Nordhaug vart uteksaminert frå Menighetsfakultetet i Oslo i 1978, og året etter vart han ordinert til prest i Fredrikstad domkyrkje. I 1980 vart han feltprest på Heistadmoen, og frå 1981 til 1986 var han prest for norske studentar i utlandet. Frå 1986 til 1991 var han teologisk konsulent i Mellomkyrkjeleg råd før han vart kapellan i Ås kyrkjelyd frå 1991 til 1995. I 1995 vart han rektor ved det praktisk-teologiske seminaret på Menighetsfakultetet. Nordhaug vart verande i denne stillinga til han vart innsett som biskop i Bjørgvin. Han vart utnemnd til biskop i Bjørgvin 25. november 2008, og vart innsett frå 1. januar 2009.

Frå 1993 til 2009 var Nordhaug redaktør i Luthersk Kirketidende. Han har også tidlegare vore nominert til biskop i andre bispedøme i Den norske kyrkja.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Halvor Nordhaug» frå Wikipedia på bokmål, den 27. februar 2012.*
* «Halvor\_Nordhaug» i *Store norske leksikon*, snl.no. av Anne Grete Nilsen, henta inn 27. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Presentasjon av biskop Halvor Nordhaug med bl.a. talar og ytringar - Frå Bjørgvin bispedøme sine nettsider

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Drivis ved Grønland.
**Drivis** er oppbrekt havis eller breis som driv i sjøen med vind og straum. Når drivisen vert driven i lag til ein stor masse, vert det kalla **pakkis**. Vind og straum kan stuve opp isen og danne ryggar på opp til tre-fire meters høgd, noko som kan vere vanskeleg for isbrytarar å penetrere. Slike haugar vert kalla **iskoss**.

Eit **isflak** er eit stort stykke drivis som kan vere frå titals meter til fleire kilometer i diameter. Store isflak vet òg kalla **isfelt** eller **isflore**.

Drivisgrensa i nord strekkjer seg frå Newfoundland, kring 40 ºN, til sørspissen av Grønland og vidare til Jan Mayen, og ligg nordaust i Atlanterhavet på kring 70-75 ºN. I sør ligg drivisgrensa i Atlanterhavet på kring 40 ºN og i Indiahavet på 50–60 °S. Okhotskhavet ved nordkysten av Hokkaidō i Japan er det sørlegaste området på Den nordlege halvkula der ein kan sjå drivis frå polarstrøka.

I mange område, som Austersjøen, vil ein òg ha drivis om vinteren, men denne smeltar når det vert varmare vêr.

|  |  |
| --- | --- |
| Isbrytaren «Kontio» hjelper eit handelsfartøy i pakkisen nord i Austersjøen. | Satellittbilete av drivis i Nordishavet kring Wrangeløya. |

Sjå òg
------

* Isfjell
* Polynya
* Sjøis
* Shelfis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Drift ice» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Honda, Meiji, Koji Yamazaki, Hisashi Nakamura, Kensuke Takeuchi, 1999: Dynamic and Thermodynamic Characteristics of Atmospheric Response to Anomalous Sea-Ice Extent in the Sea of Okhotsk. J. Climate, **12**, 3347–3358.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
**Halvor Jacobsen** (fødd 11. juni 1849) var ein landhandlar, gardbrukar og stortingsmann frå Brandbu i Oppland. Han var medlem av partiet Venstre.

Jacobsen var son til ein gardbrukar på Trulserud i Brandbu. Åra 1863-65 gjekk han Gran høgare allmennskule. Frå 1878 til 1891 dreiv han landhandel i heimbygda. Han kjøpte i 1886 garden Svennsbakken i Brandbu og dreiv denne sidan. På garden dreiv han eit mylnebruk og eit frørenseri. 

Jacobsen var medlem av heradsstyret i Gran frå 1887, der han var både varaordførar ei tid og formann i skulestyret. Då Brandbu vart utskilt som eige herad frå Gran, vart han ordførar i kommunen. Han var òg medlem av representantskapet i Noregs Bank.

Tida 1895-1906 representerte han Kristians amt og Venstre på Stortinget. Perioden 1906-09, då det var einmannskrinsar ved stortingsvalet, representerte han krinsen Hadeland og Land. Jacobsen var heile stortingstida medlem av næringskomité nr 2, frå 1903 som sekretær og frå 1908 som nestformann i komiteen. Han var sekretær i Odelstinget 1900-03 og varasekretær i same 1908-09.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Balletten Spartakus.* 

**Spartakus** (**Spartacus**) var ein romersk slave som leidde ein stor slaveoppreist, Spartakusopprøret, i det som no er Italia i 73 til 71 fvt. 

Hæren hans av rømde gladiatorar og slavar vann over fleire romerske legionar (regulære hæravdelingar) i det som blir kalla *Den tredje slavekrigen*, eit av dei tre store slaveopprøra i det gamle romarriket. Denne krigen er òg kjend som *gladiatorkrigen*. 

Ulike kjelder hevdar at Spartakus anten var ein tilfangetatt thrakisk soldat eller ein mytterist som hadde tenestegjort i den romerske hæren. Ein av dei vanlegaste teoriane er at han hadde kjempa i hjelpestyrkane til romarhæren. Slike hjelpestyrkar var samansette av menn frå erobra område som var villige til å kjempe for romarriket. 

I 73 fvt. braut han ut av ein gladiatorskole ved Capua som var eigd av Lentulus Batiatus, og ilag med 70-80 andre flykta han opp i kraterområdet til fjellet Vesuv nær Napoli. Der reiste han ein opprørshær som visstnok skal ha komme opp i 70 000 rømde slavar. Denne hæren slo to romerske legionar sende for å knuse dei. Dei tilbringa vinteren ved sørkysten mens dei laga våpen. På dette tidspunktet var ikkje alle i følgjet våpenføre karar, no var det òg kvinner, barn og eldre som slo lag med dei. Da våren kom, marsjerte dei nordover mot Gallia (Frankrike). På vegen slo dei tre legionar til. 

Det ser ut til at Spartakus hadde tenkt å gå med hæren sin ut av Italia og inn i Gallia. Men av ein eller annan grunn endra dei planane sine. Det finst teoriar som seier at nokre faktisk gjekk over Alpane og heim, men resten snudde sørover att, og slo to legionar til, som var under leiing av Marcus Licinius Crassus, den rikaste mannen i Roma på den tida. På slutten av år 72 fvt. hadde Spartakus slått leir i Reggio Calabria nær Messina-stredet. Spartakus prøvde å gjere ein avtale med sicilianske sjørøvarar for å få hæren sin over til Sicilia, men dette lukkast ikkje. Så i førstninga av år 71 vart dei omringa av åtte legionar under leiing av førnemnde Crassus, og det romerske senatet kalla i tillegg hærar tilbake frå Spania og Tyrkia.

Spartakus klarte å bryte gjennom linene til Crassus og komme unna i retning Brindisi, men styrkane til Crassus avskar dei i Lucania, og Spartakus vart drepen i slaget ved elva Silarus. Liket vart likevel aldri identifisert. 

Spartakus og slaveopprøret under hans leiing har vore skildra i skjønnlitteratur og på film. Spartakusopprøret har vore ei stor inspirasjonskjelde for venstre-radikale i nyare tid, særleg kan nemnast det tyske Spartakusforbundet på slutten av første verdskrigen, med Rosa Luxemburg som mest kjende medlem.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Halvor Andreas Bentsen** (23. oktober 1825–31. august 1891) var gardbrukar, sakførar og postmeister frå Kragerø. Han var stortingsmann i mange år.

Bentsen var son til ein skipper og losoldermann. I unge år var han med faren på ei sjøreise, sidan faren slutta sjøen budde han ei fem år på faren sin gard i Sannidal. Der arbeidde han som sekretær for faren, til han i 1843 byrja på kontoret til sorenskrivaren i Nedre Telemark. I 1848 vart han eksaminert til jurist. Grunna sjukdom gav han opp å lese til artium, dreiv då farsgarden fram til 1856. Tida 1856-60 var han sakførar ved underretten, sidan ved overretten i Kragerø. Frå 1885 var han postmeister i Porsgrunn.

Bentsen var ordførar i Kragerø i fleire år, medlem av heradsstyret 1860-79. Deretter flytta han til Skåtøy og var med i heradsstyret der. 

Bentsen representerte Kragerø på Stortinget 1865-66, 1868-69 og 1871-73. Frå 1880 til -85 var han 1. representant frå Bratsberg amt. Han var i 1865-66 medlem av gasje- og pensjonskomiteen, medan han 1868-69 og 1871-73 var medlem av kyrkjekomiteen. Elles var han sekretær 1868-69 i Odelstinget, og 1871-73 det same i Stortinget. Perioden 1871-73 var han med i valkomiteen, og i 1873 medlem av delegasjonen Stortinget sende til Trondheim og kroninga av den nye kongen. Åra frå 1880 til -85 var han president i Odelstinget, og han var som tidlegare medlem av valkomiteen. Han var formann i konstitusjonskomiteen 1880-84 og i gasjekomiteen i 1885. 1883 var han med i traktatkomiteen. 1883-84 var han ein av aktorane i riksretten mot Selmer-ministeriet. Han var medlem av Venstre frå det vart stifta.

År 1884 var han formann i den kongelege kommisjonen om navigasjonslova.

Bentsen døydde i Porsgrunn i 1891.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Halvor Bentsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
Eit veterantog med lokomotiv *NSB Type 63* («Stortysker») over Stuguflåtbrua
**Stuguflåtbrua**, eller **Stuguflåten bru**, er ei jernbanebru i stein like nord for Stuguflåten på Raumabanen over elva Rauma i Oppland, rett aust for fylkesgrensa mot Møre og Romsdal. Brua er 54,1 meter lang og den har eit hovedkvelv over elva på 30 meter spennvidde og eit kvelv på 10,6 meter ved den sørlege enden.

Arbeidet med brua tok til i 1919 og fundamentsprengning for hovedkvelvet byrja hausten 1920 og muring av vederlagae vart gjennomført våren 1921 med ei arbeidsstyrke på 12 mann. Den første kvelvringen stod ferdig 16. september 1921 og senkning av berebuen skjedde 22. august 1922. Stillaset vart teke ned hausten 1922 og materiala frå dette vart brukt til mellom anna permanent snøforbygging. Stuguflåtbrua stod ferdig rundt årsskiftet 1923 og den samla byggekostnaden vart på 407 997,57 kr.

Operasjon Fieldfare forsøkte å sprenge brua januar 1945 for å hemme tysk transport gjennom Romsdalen. Brua fekk mindre skadar og vart opna etter tre veker.

Sjå og
------

* Bruer i Noreg
**Robert Christgau** (fødd 18. april 1942) er ein amerikansk essayist, musikkjournalist og sjølvutnemnd «Dean of American Rock Critics» (*dekan for dei amerikanske rockekritikarane*).

Christgau vart fødd i New York. Han seier at han vart ein rock and roll-fan då discjockeyen Alan Freed kom til byen i 1954. Han forlét New York for å byrje på college i New Hampshire, der han vart uteksaminert i 1962. Under collegetida vart han meir interessert i jazz, men vende tilbake til rock and roll så snart han kom tilbake til New York.

Til å byrje med skreiv han noveller, før han i 1964 vart sportjournalist og seinare politireportar for *Newark Star-Ledger*. Christgau byrja som frilansar etter at ein reportasje om dødsfallet til ei kvinne i New Jersey vart publisert i *New York Magazine*. Han vart forespurt om å ta over den inaktive musikkspalten i *Esquire*, og byrja der i 1967. Då *Esquire* la ned spalta flytta han over til *The Village Voice* i 1969 og tok i tillegg ein jobb som collegelærar.

I 1972 vart han fast tilsett av Newsday, men vende i 1974 tilbake til *Village Voice* som musikkredaktør. Frå 1974 til 2006 var han ansvarleg for *Village Voice* si Pazz & Jop-liste. I 2006 fekk han sparken «for taste» (*for smak*) kort etter å ha vorte kritisert av New Times Media. To månader seinare byrja han å skrive for Rolling Stone Magazine.

Christgau har òg regelmessig skrive for *Playboy*, *Spin*, *Creem* og *Blender*. I 2005 vart han professor på Clive Davis Department of Recorded Music på New York University.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Robert Christgau» frå Wikipedia på bokmål, den 23. januar 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jody Rosen, X-ed Out: The Village Voice fires a famous music critic, *Slate*, 5. september 2006.
2. ↑  Longtime Rock Critic, Christgau, Axed at 'Village Voice' in Latest Layoffs[*daud lenkje*], *Editor & Publisher*, 31. august 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Konsumentguide på MSN Music Arkivert 2009-08-15 ved Wayback Machine.
* Gransking av ein Christgaurecension av Christina Rees, *Dallas Observer*
* Onlinediskusjon med Robert Christgau Arkivert 2018-12-30 ved Wayback Machine. på rockcritics.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
**Tamara Andrejevna Tysjkevitsj** (russisk: **Тамара Андреевна Тышкевич**) (31. mars 1931–27. desember 1997) var ein russisk friidrettsutøvar frå Vitebsk som tevla for Sovjetunionen. Ho vann OL-gull i 1956 då ho gjorde sitt livs beste støyt med 16,59 m.

Aktiv
-----

Dei sovjetiske utøvarane dominerte kulestøyt-tevlinga for kvinner då Sovjetunionen for fyrste gong var med i dei olympiske leikane i Helsingfors i 1952. Galina Zybina vann med ny verdsrekord på 15,28 m, medan Klavdija Totsjonova tok bronse med 14,50 m og Tysjkevitsj vart nummer fire med 14,42 m. Sølvmedaljen gjekk til Marianne Werner frå Tyskland med 14,57 m.

Under europameisterskapen 1954 i Bern vann Zybina på ny (15,65 m), føre Marija Kuznetsova (14,99 m). Tysjkevitsj fullenda den sovjetiske storeslemmen med 14,78 m og bronsemedalje.

Før dei olympiske leikane 1956 i Melbourne heldt Galina Zybina verdsrekorden med 16,76 m. I finalen, som fann stad 30. november, støytte Zybina 16,53 m og forebtra den olympiske rekorden for tredje gong i tevlinga. Men Tamara Tysjkevitsj støytte ho 16,59 m i siste forsøk og vann gullmedaljen framom Zybina og Marianne Werner (15,61). 

I europameisterskapen 1958 vann Marianne Werner frå Vest-Tyskland med 15,74 m. Tysjkevitsj tok sølvmedaljen med 15,54 m, ein centimeter føre Tamara Press på bronseplass.

Tyskjevitsj vart sovjetisk meister i kulestøyt i 1956 og 1957.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tamara Andrejewna Tyschkewitsch» frå Wikipedia på tysk, den 31. august 2014.*
**Robert Clive**, *Baron Clive of Plassey*, (fødd 29. september 1725 Styche nær Market Drayton i Shropshire i England, død 22. november 1774 i London) var ein britisk offiser og kolonialist. Han har fått æra for å sikre India og rikdomen som følgde for den britiske krona. Han var ein av dei viktigaste personane i opprettinga av Britisk India. 

Francis Hayman: *Robert Clive and Mir Jafar after the Battle of Plassey*, 1757 
Han tenestegjorde frå 1743 i India i Det britiske ostindiske kompaniet. Han kjempa mot franskmenn og hollendarar og vann sigrar ved Arcot i 1751, Trichinopoly i 1752 og Biderra 1759, samt over nawaben av Bengal i slaget ved Plassey i 1757.

Han vart etter sigeren i Plassey den første britiske guvernøren i Bengal, men vende i 1760 attende til heimlandet for å få tittelen «Baron Clive of Plassey» der. Han vart så igjen guvernør i Bengal 1765-1767, der han han effektivt stoppa korrupsjon og ineffektivitet. Han vart likevel skulda for ikkje å ha skøytt vervet etter han kom attende til Storbritannia, og tok til slutt livet sitt, sjølv etter at han i 1773 vart reinvaska.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Robert Clive» frå Wikipedia på svensk, og «Robert Clive, 1st Baron Clive» frå Wikipedia på engelsk den 1. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Chris Roberts, *Heavy Words Lightly Thrown: The Reason Behind Rhyme*, Thorndike Press,2006 (ISBN 0-7862-8517-6)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Robert Clive**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Kollafjørður** er ein djup fjord på Færøyane og er også namnet på ei av bygdene som ligg ved fjorden. Han ligg på austsida av øya Streymoy. På sørsida av fjorden ligg bygda Signabøur og inn mot fjordbotnen ligg bygda Oyrareingir.

Geografi
--------

Kyrkja
Kollafjørður vert ofte kalla for Færøyane si lengste bygd. Frå Signabø og til nord i Sund er det 8,5 km. Då er det 3 km lange strekket ved Kollfjardhardalur frå Hólmanum og fram til Hvilvt ikkje medrekna. Fjorden sjølv, som bygda ber namnet etter, er 4,5 km inn frå Hólma og ut til Kjalnestanga. Graslandet rundt er mat for omkring 1500 sauer. 

På nordsida ligg bygda Kollafjørður. Nordanfor Kjalnes ut mot Tangafirði, så vert bygda kalla Norðuri í Sundum. Kollafjørður er rekna for å vera i Norðurstreymoy, men han høyrer nå til Tórshavnar kommuna. Bygda Kollafjørður er på den nordre sida av Kollafirði.

Idrett
------

Frå barneromeisterskap for gutar
I Kollafjørður er dei ei idrettsforeining kalla Kollafjarðar Ítróttarfelag, forkorta KÍF. KÍF held på med handball, fotball og kapproing.

Kvart tredje år er det landsmeisterskap i kapproing i Kollafjørður, kalla Sundalagsstevna.

Kjelder
-------

1. ↑  Hagstova.fo

* *Denne artikkelen bygger på «Kollafjørður» frå Wikipedia på færøysk, den 26. februar 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Torshavn.fo

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |