**Arne Garborg**, fødd *Aadne Eivindsson Garborg* (25. januar 1851–14. januar 1924) var ein norsk forfattar, redaktør, omsetjar og intellektuell. 

Verka hans Garborg, både romanane og essaya tek opp mange tema som har vore og framleis reknast å vera av ålmein interesse, t.d. religionen i moderne tid, tilhøvet mellom lokal og nasjonal identitet og det europeiske, korleis folk kan få politisk påverknad og makt.

Livssoge
--------

Garborgheimen, der Garborg var fødd og voks opp. Foto: Gunleiv Hadland

Labråten i Hvalstaddalen i Asker, som var heimen åt Hulda og Arne Garborg i mange år.
Arne Garborg var frå garden Garborg i Time kommune på Jæren i Rogaland fylke. Her voks han opp saman med foreldre og åtte sysken. Garborg reiste ut for å ta utdanning, trass i at han var odelsgut. Faren hadde ønskt at odelsguten skulle ha vore heime og etter kvart teke over garden. Faren, som var ein høgt respektert mann i bygda, kom ut i eit religiøst prega tungsinn, og tok livet av seg i 1870. Denne hendinga sette djupe spor i Arne Garborgs liv og forfattarskap, mellom anna i jærromanen *Fred*. I diktringen *Haugtussa* (1895), eitt av høgdepunkta i norsk bokheim, søkte han attende til liv og tru på Jæren i den førpietistiske tida.

Portrett av Arne Garborg, måla av Olav Rusti 1912-14.
I 1887 vart Garborg gift med forfattaren Hulda Garborg (fødd Bergersen). Dei budde frå 1897 på Labråten på Hvalstad i Asker, ein sentral møtestad for Askerkretsen, det leiande intellektuelle miljøet i Noreg i denne tida. På Jæren fekk Garborg i 1899 bygd ein sommarbustad, jærhuset i Knudaheio. 

* I 1872 grunnla Garborg avisa *Tvedestrandsposten*.
* I 1877 starta Garborg avisa *Fedraheimen*. Fram til 1892 redigerte han avisa.
* I 1894 grunnla han saman med Rasmus Steinsvik avisa *Den 17de Mai*. Avisa skifta i 1935 namn til *Norsk Tidend*.
* I 1899 la han fram midlandsnormalen i lag med Rasmus Flo; Garborg nytta denne rettskrivinga sidan, og hans *Skriftir i samling* kom ut med alle verka omskrivne etter den.

Romanen Fred (1892) og Haugtussa er sentrale verk i den norske bokheimen. Men også Bondestudentar, Mannfolk, Hjaa ho Mor og Trætte Mænd gjorde inntrykk på samtida, dei to siste også internasjonalt. Arne Garborg hadde mellom anna eit stort namn i Tyskland på 1890-talet.

Både Garborgheimen, Knudaheio og Labråten er museum i dag. I 2012 opna Garborgsenteret på Bryne, eit humanistisk vitensenter om Arne og Hulda Garborg.

Verkliste
---------

Skulptur i stein av Arne Garborg, ved skrivestova hans i Knudaheio.Foto: Onar Vikingstad

### Romanar

*Ein Fritenkjar* (1878)
*Bondestudentar* (1883)
*Mannfolk* (1886)
*Hjaa ho Mor* (1990)
*Trætte Mænd* (1891)
*Fred* (1892)
*Den burtkomme Faderen* (1899)
### Diktsamlingar

*Haugtussa* (1895)
*I Helheim* (1901)
### Skodespel

*Uforsonlige* (1888)
*Læraren* (1896)
### Andre verk

*Den ny-norske Sprog- og Nationalitetsbevægelse* (1877)
«Gud signe Noregs land» (1878)
*Forteljingar og Sogar* (1884)
*Knudahei-brev* (1904)
*Jesus Messias* (1906)
*Kolbotnbrev* (1890)
*Jonas Lie. En Udviklingshistorie* (1893)
*Dagbok 1905-1923* (1925–1927)
*Tankar og utsyn* (1950)
*Odyssevskvædet* umsetjing, Kristiania (1918)
*Han Lars i Lia*

Litteratur
----------

* Fidjestøl, Alfred. 2014. *Frå Asker til Eden* : *historia om askerkretsen 1897-1924*. Oslo: Samlaget. ISBN 978-82-521-8459-4

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | **Arne Garborg** på Wikikilden (frie originaltekstar) |

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Arne Garborg**

* Garborgs tekster – Dokumentasjonsprosjektet frå UiO. *Skriftir i Samling* og andre verk i digitalisert utgåve.
* Garborgtekstar i Ivar Aasen-tunet sitt nettbibliotek
* Haugtussa Arkivert 2006-04-03 ved Wayback Machine.
* Fedraheimen
* Digitaliserte bøker av Garborg hjå Nasjonalbiblioteket
* Digitalt tilgjengeleg arkivmateriale etter Arne Garborg i Nasjonalbiblioteket

### Nettstader

* Garborg.no Garborgsenteret på Bryne.
* Forfattarnett Arkivert 2013-12-23 ved Wayback Machine. Forfattarnett.
* Garborgnett Arkivert 2009-10-20 ved Wayback Machine. Nettstad utviklet i forbindelse med Garborgåret 2001.
* GarborgDagane Arkivert 2008-04-07 ved Wayback Machine. Heimesida til GarborgDagane på Tynset.
* Labråten Asker museum.

### Artiklar

* Arne Garborg i Dagbladet Forfatter
* Arne Garborg i NRK Forfatter
* Arne Garborg i Norsk biografisk leksikon[*daud lenkje*] Besøkt 15.08.09.

### Bilete

* Galleri Nors fotografier av Arne Garborg

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |