recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lagarfljót** eller **Lögurinn** er ein innsjø aust på Island nær Egilsstaðir. Han har eit areal på 53 km², er 25 km lang og 2,5 km brei med eit djup på opp til 112 meter. Elva med same namn renn gjennom innsjøen. 

Den største skogen på Island, *Hallormsstaðarskógur*, ligg nær innsjøen. Her finn ein òg ein flott foss kalla **Hengifoss**. Hengifoss er med ei høgd på 118 m ein av dei høgaste fossane i landet. Like nedanfror ligg den mindre fossen *Litlanesfoss*.

Som i den skotske innsjøen Loch Ness, meiner enkelte at eit sjømonster (kalla Lagarfljotsormurinn av lokale) held til i djupet på innsjøen.

Sjå òg
------

* Innsjøar på Island
* Elvar på Island
* Fossar på Island

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lagarfljót» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon og bilete Arkivert 2012-02-04 ved Wayback Machine.
* Hallormsstaður og Hengifoss
* Bilete av Hengifoss

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
***Vilhelmina* Helena Pauline Marie av Oranien-Nassau** (fødd 31. august 1880 i Den Haag, død 28. november 1962 i Apeldoorn) var prinsesse av Nederlanda (1880-1890, 1948-1962), prinsesse av Oranien-Nassau, hertuginne av Limburg (1890-1948), hertuginne av Mecklenburg (1901-1962), dronning av Nederland frå 1890 til 1948, og dronningmor frå 1948 til ho døydde i 1962 med tittelen **prinsesse Vilhelmina av Nederland**. Vilhelmina var nederlandsk regent i 58 år, lenger enn nokon annan i historia til landet. Prinsesse Vilhelmina var einaste barn av kong Vilhelm III og den andre kona hans, Emma av Waldeck-Pyrmont.

Perioden hennar som statsoverhovud såg fleire avgjerande periodar i historia til landet, første verdskrigen og andre verdskrigen, depresjonen på 1930-talet og tilbakegangen til Nederland som kolonimakt. Utanfor Nederland er ho mest kjend for rolla si som monark i eksil under andre verdskrigen, der ho var ein stor inspirasjon for dei okkuperte innbyggjarane i landet.

Barndom
-------

Vilhelmina, som i dei første vekene av livet vart kalla *Paulientje* (vesle Pauline), hadde tre eldre halvbrør frå det første ekteskapet til faren med Sophie av Württemberg: Willem (1840-1879), Maurits (1843-1850) og Alexander (1851-1884). Den einaste som framleis levde då ho vart fødd var Alexander, som var så opprørt over det andre ekteskapet til faren at han nekta å møte systera si. Han døydde då ho var fire år gammal.

Då Vilhelmina var ti år gammal døydde faren, og ho vart dronning. Fram til den attande fødselsdagen hennar var mora Emma regent. I Storhertugdømet Luxemburg hadde berre dei mannlege arvingane rett til trona, og krona til storhertug gjekk over til den walramske greina av huset Nassau, Adolf.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wilhelmina av Nederland» frå Wikipedia på bokmål, den 5. august 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
|  |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
MS «Nesna» |
| Eigar: | Det Helgelandske Dampskipsselskap |
| Rute: | Sandnessjøen-Mo i Rana |
| Verft: | A/S Stord i Stord kommune |
| Verftsnummer: | 
10 |
| Sjøsett: | 
30. august 1950 |
| Døypt: | 
av fru Ørnes |
| Sett i teneste: | 
1951-1967 |
| Heimehamn: | Sandnessjøen |
| Kjennemerke: | 
LAGJ |
| Generelle mål |
| Type: | 
Kystrutebåt |
| Tonnasje: | 
205,4 brt |
| Lengd: | 
39,28 m |
| Breidd: | 
6,10 m |
| Djupgang: | 
2,70 m |
| Installert effekt : | 
680 hk |
| Framdrift: | 
8-sylindra dieselmotor frå Crossley |
| Fart: | 
14 knop |
| Passasjerar: | 
225 passasjerar |
| Generelle mål etter forlenging i 1880 |
| Tonnasje: | 
653 brt395 nrt |
| Lengd: | 
155,8 fot (47,5 m) |
| Breidd: | 
23,8 fot (7,3 m) |
| Djupgang: | 
9,1 fot (2,8 m) |

**MS «Nesna»** var ein kystrutebåt bygt for Det Helgelandske Dampskipsselskap (HDS) ved A/S Stord i 1950-1951. Ho gjekk i rute mellom Sandnessjøen og Mo i Rana. Skipet var kjend for dei slanke og elegante linjene.

Historie
--------

Båten vart sjøsett 30. august 1950 og døypt av fru Ørnes. Båten vart klassifisert i Skipskontrollen for 225 passasjerar. Skroget på skipet var heilsveist og overbygningen er laga av sjøvassbestandig aluminium. 

Det kombinerte laste- og passasjerskipet vart levert 10. mai 1951 og gjekk inn i ruta Sandnessjøen - Mo i Rana. Skipet var godt likt i området. 

6. juli 1952 hadde «Nesna» eit veivakselbrot som vart reparert ved Trondheim Mekaniske Verksteder. 27. september 1957 grunnstøytte skipet ved Kvina og ho vart reparert ved Sandnessjøen. 4. desember 1957 vart skipet sett i rute att, men i januar 1964 grunnstøytte skipet enno ein gong og fekk store skadar. 

I 1967 vart MS «Nesna» omdøypt til MS «Sjona» og same året, den 6. mai, vart ho seld til D. Arnold i England. I 1971 var skipet sletta frå registeret og kva lagnad ho fekk vidare er ukjend.

Kjelder
-------

* *Hvor ble båtene av?*. Historiegruppen ved Aker Stord. 2000. s. 38. ISBN ISBN 82-95726-0-6 Check `|isbn=` value: invalid character (hjelp).
Kart over Roma som viser dei sju åsane og Serviusmuren
**Aventinerhøgda** eller **Aventinhøgda** er ei av dei sju høgdene som Roma vart bygd på. Ho ligg i den tolvte rionen, Ripa, og er i dag eit fasjonabelt bustadområde.

Etymologi
---------

Namnet kan kanskje sporast tilbake til kong Aventinus eller ein son av Hercules og den latinske prestinna Rhea, som òg vart kalla Aventinus.

Namnet kan òg kome frå ei segn om grunnlegginga av Roma. Romulus såg fuglar som steig frå Aventinerhøgda, og Romulus såg på dette som eit teikn (fuglar = *aves*).

Mytologi
--------

Vergil skreiv at Cacus, som Hercules tok livet av, levde i ei grotte på Aventinerhøgda. Hercules tok livet av Cacus fordi han hadde stole kveget til Geryon som Hercules måtte levere.

Historie
--------

Aventinerhøgda vart ikkje ein del av sjølve Roma før lenge etter byen vart grunnlagd. Strabo skriv at Ancus Marcius, som regjerte frå 640-616 f.Kr. som den fjerde kongen av Roma, gjorde Aventinerhøgda til ein del av Roma for å forskanse byen og verne han frå inntrengande fiendar. I følgje romerske segner vart Aventinerhøgda ein del av Roma då Serviusmuren vart bygd under regjeringstida til Servius Tullius, den sjette kongen av Roma, på midten av 500-talet fvt. Muren kan derimot truleg ikkje ha vorte bygd før 393 f.Kr. då romarane erobra Veii, som kontrollerte eit steinbrot som produserte ein spesiell type kalktuff, som Serviusmuren er laga av.

Dei fleste lærde meiner at muren vart bygd etter ein invasjon og okkupasjon av gallarar i 387 f.Kr.. Aventinarhøgda var ein forstad til Roma under monarkiet og den tidlege republikken fram til om lag 456 f.Kr. då det vart vedtatt ei lov om at plebeiarar kunne få eigedom på åsen. Dermed voks byen utanfor bymurane til Aventinarhøgda og Campus Martius. Denne utvidinga gjorde det lettare for gallarar å erobre Roma. Denne invasjonen gjorde at det mådde byggast ein ny mur utanfor dei nye områda av byen, inkludert Aventinerhøgda.

Fotnotar
--------

1. ↑  Skutsch, O. «Enniana IV: Condendae Urbis Auspicia», *The Classical Quarterly*, 1961.
2. ↑  *Brill's New Pauly: Encyclopaedia of the Ancient World*. "Cacus", 2002.
3. ↑  Strabo. Geografia
4. ↑  Carter, Jesse Benedict. "The Evolution of the City of Rome from Its Origin to the Gallic Catastrophe"], *Proceedings of the American Philosophical Society*, 2. september 1909.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aventine Hill» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2007.*

Koordinatar: 41°53′N 12°29′E﻿

| * v
* d
* e
Dei sju høgdene i Roma |
| --- |
| Aventinerhøgda • Celio • Kapitol • Esquilinhøgda • Palatinerhøgda • Kvirinalhøgda • Viminalhøgda |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 62°12′1.5″S 58°57′55″W﻿

**Villa Las Estrellas** (spansk «Stars Town») er ein chilensk landsby i kommunen Antártica som ligg ved President Eduardo Frei Montalva-basen, ein militærbase på King George Island. Han er den største og eine av to sivile busetnader i Antarktis (den andre er den argentinske Esperanza-basen). Om sommaren bur det 120 personar her og om vinteren 80.

Villa Las Estrellas.
Folket i Villa Las Estrellas lever i eit samfunn som omfattar 14 bustadhus på 90 m². 

Det finst ein skule her, F-50 «Villa Las Estrellas»-skulen, som går opp til 8. klasse, med to lærarar, som tar imot kring 15 born. I tillegg er det ein barnehage og eit bibliotek. Det chilenske luftforsvaret driv eit sjukehus med ein lege og ein sjukepleier. I tillegg finst her bank, eit herberge, ein suvenirbutikk og eit treningsanlegg. 

Villa Las Estrellas. Sett mot sjøen.

Sjå òg
------

* Puerto Toro
* Puerto Williams

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Villa Las Estrellas» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  (spansk) Villa Las Estrellas Arkivert 2011-10-02 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Hindholmen i aktiv drift. Foto: Stiftinga MS Hindholmen

Hindholmen i Bjørvika i 2014
**MS «Hindholmen»** er ein tidlegare fiskebåt som vart bygd ved Christianssands Mek. Værksted i 1916. Han var då 109 fot. Han vart lengd til 116 fot i 1930. Skroget er av stål. Første eigar var Roald havfiskeselskap. Prisen på den nye båten var 135 000 kr. Ålesund Fiskeriselskap overtok båten i 1918. Etter at Brødrene Svinø overtok han i 1923, kom han til A/S Kvitøy, Paal Aarseth på Vartdal i 1941. Han vart registrert i Ålesund med reg.nr M-16-VD. Aarsethreiarlaget dreiv båten så lenge han var i aktivt fiske, til februar 1978. I 1980 vart Hindholmens venner ansvarlege for båten. Sidan 1994 har Stftinga MS Hindholmen vore eigarar.

Under 2. verdskrigen var han rekvirert av Die Deutche Kriegsmarine som vaktbåt under namnet «Markgraf von Brandenburg».

Hindholmen hadde dampmaskin til 1954. Då vart den skifta ut med ein tresylindra Wichmann 3AC dieselmotor på 240 hk. Med den gjer båten ein fart på 9 knop. Lasteromet vart isolert, og det vart montert frysemaskin om bord.

MS «Hindholmen» deltok i vintersildfiske til i 1961. Sild fiska den og ved Island. Han var det første norske fartøyet som fiska laks ved Grønland. Der fiska han og kveite, torsk og sei. Ved Færøyane, Shetland og Hebridane vart det fiska sei, pigghå og håkjerring. Han var og på prøvefiske etter størje utanfor Ghana.

Hindholmen er det største fiskefartøyet som har vorte teke vare på i Noreg. Han har vorte restaurert med utgangspunkt i utsjånad og funksjon frå 1955. Dette arbeidet har vorte utført ved Bredalsholmen Dokk-og Fartøyvernsenter i Kristiansand, same staden som båten vart bygd, og ved Hardanger Fartøyvernsenter i Norheimsund.

MS «Hindholmen» har hatt status som verneverdig skip sidan 1996.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stiftinga MS Hindholmen  Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine.
* Riksantikvaren
* Leo Oterhals: Brødre, båter og butikk. Molde 1999.
* Hindholmen Historikk
Tittelsida til *En avant Dada* (1920) av Richard Hülsenbeck. Dadaisme er rekna som ein avantgardistisk kunstretning.
**Avantgarde** eller **avant-garde** er ei nemning som vert brukt om kunstnarisk og intellektuell verksemd som er radikal og nyskapande. Avantgardisme dekker fleire modernistiske kunstretningar som har utfordra den etablerte kunsten og opna nye rom for utviklinga av ei kunstform. Det å vere *avantgarde*, *avantgardistisk* eller *avantgardist* vil jamnast sikte til personar og miljø som er pionerar for nye straumdrag i kulturen, politikken og kunsten.

Ordet avantgarde er fransk og betyr «fortropp». Omgrepet har vorte ført over frå militær terminologi, der det viser til spesialavdelingar som opererer i felten framom større framrykkande hæravdelingar, gjerne bak fienden sine forsvarslinjer.

Avantgardistisk kunst
---------------------

Den fyrste kunstnariske avantgarde skal ha vore utstillinga *Salon des Refusés* ('dei refuserte sin salong') i Paris i 1863. *Dei refuserte sin salong* vart organisert av ei gruppe målarar som ikkje hadde fått stille ut verka sine i Parissalongen/Salongutstillinga. Utstillinga valde verk ut frå strenge og konservative akademiske reglar for kva som var god kunst. Kjende målarar som Gustave Courbet, Paul Cézanne og Édouard Manet viste arbeid i *Dei refuserte sitt rom*, måleri som seinare har vorte vurdert som store meisterverk.

Avantgardistisk kunst har vore viktig for modernismen, som særleg verdsette originalitet og nyskaping i kunsten. Viktige kunstretningar som har fått karakteristikken avantgarde er futurisme, dadaisme, russisk konstruktivisme, abstrakt ekspresjonisme, situasjonisme og popkunst.

Kjelder
-------

1. ↑  «avantgarde». *Store norske leksikon* (på norsk). 3. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Avantgarde» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Avantgarde**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things

 |
MS «Polarfront»
**MS «Polarfront»** var eit norsk vêrskip som låg fast stasjonert i Nord-Atlanteren på 66° N og 2° Ø. 

Skipet sendte meteorologiske data til Meteorologisk institutt i Oslo. Skipet var eigd og drifta av reiarlaget Kåre Misje & Co for den norske staten. MS «Polarfront» vart spesialbygd som vêrskip ved Mandals Slipp, og var i drift frå 1976 til 1. januar 2010. 

MS «Polarfront» er kjend som vêrstasjonen M («Mike») og utførte meteorologiske vêrobservasjonar ein gong i timen. Etter den andre verdskrigen vart det oppretta 13 vêrskipstasjonar, som fekk namn frå A til M og vart stasjonert av 48 vêrskip. «Polarfront» erstatta vêrskipa «Polarfront I» og «II» som hadde gjort teneste i same området sidan 1948. Desse skipa var ombygde engelske korvettar som den norske staten eigde. Ei rekkje år år veksla MS «Polarfront» med det nederlandske skipet «Cumulus» på å bemanne stasjonen M, men sidan 1986 var «Polarfront» åleine om stasjonen.

«Polarfront» var det siste vêrskipet i verda som var i drift før drifta vart lagt ned 1. januar 2010.

Sjå òg
------

* Vêrskip
* Meteorologi
* Meteorologisk institutt

Referansar
----------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artikkel i bladet «RedningsSkøyta»: M/S Polarfront[*daud lenkje*]
* Vêrvarsel for vêrskipet Polarfront på yr.no Arkivert 2012-10-11 ved Wayback Machine.
**Avatsjinskij** (òg kalla **Avatsja** eller **Avatsjinskaja Sopka**, russisk skrift Авачинская сопка, Авача) er ein aktiv stratovulkan på Kamtsjatkahalvøya lengst aust i Russland. Han er synleg frå hovudstaden i Kamtsjatka kraj, Petropavlovsk-Kamtsjatskij. I lag med nabovulkanen Korjaksijy er han utpeikt som ein dekadevulkan på grunn av tidlegare eksplosive utbrot og nærleiken til folkesette område.

Geologisk historie
------------------

Toppen av Avatsjinskij
Avatsjinskij ligg langs Eldringen der stillehavsplata glir under den eurasiatiske plata med ein fart på om lag 80 mm i året. Ein kile av mantelen ligg mellom dei to platene og er kjelda til vulkanaktiviteten på heile Kamtsjatkahalvøya. 

Vulkanen er ein av dei mest aktive vulkanane på Kamtsjatka og byrja med utbrot i midten av eller seint i æraen pleistocen. Han har ein hestskoforma kaldera som vart danna for 30 til 40 000 år sidan med eit stort jordras som dekte eit område på 500 km² sør for vulkanen under byen Petropavlovsk-Kamtsjatskij. Oppbygginga av ei ny kjegle inne i kalderaen har skjedd i to fasar, for 18 000 og 7000 år sidan.

Nyare aktivitet
---------------

Avatsjinskij har hatt 17 utbrot i den registrerte historia. Utbrota har generelt vore eksplosive og pyroklastiske straumar og laharar har hatt ein tendens til å gå sørvest for den holet i kalderaen. Det siste store utbrotet (VEI=4) skjedde i 1945 då om lag 0,25 km³ med magma vart kasta ut. Vulkanen har sidan den gong hatt små utbrot i 1991 og 2001.

Vulkanen gjev framleis mange jordskjelv og det finst mange fumaroler nær toppen. Temperaturen i gassane frå desse fumraolene er målt til over 400 °C. I lys av at vulkanen ligg så nær Petropavlovsk-Kamtsjatskij, er Avatsjinskij utpeikt som ein av seksten dekadevulkanar, som eit ledd i SN sitt «Internasjonale tiår for reduksjon av naturkatastrofar». Denne statusen har han i lag med den nærliggande vulkanen Korjakskij.

Avatsjinskij (i midten, nærast kysten) sett frå verdsrommet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Avachinsky» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Droznin D. Levin V. Park J. Gordejev E. (2002), *Detailed Mapping of Seismic Anisotropy Indicators in Southeastern Kamchatka*, American Geophysical Union, Fall Meeting 2002
2. ↑  Levin V. Park J. Gordejev E. Droznin D. (2002), *Complex Anisotropic Structure of the Mantle Wedge Beneath Kamchatka Volcanoes*, American Geophysical Union, Fall Meeting 2002
3. ↑  Taran Y.A. Connor C.B. Shapar V.N. Ovsiannikov A.A. Bilitsjenko A.A. (1997), *Fumarolic activity of Avachinsky and Koryaksky volcanoes, Kamchatka, from 1993 to 1994*, Bulletin of Vulcanlogy, v. 58, s. 441-448

Bakgrunnsstoff
--------------

* Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Avatsjinskij

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
The Fillmore i 2010
**The Fillmore Auditorium** er ein historisk konsertstad i San Francisco i California, gjort kjend av Bill Graham. Han er kalla opp etter krysset mellom Fillmore Street og Geary Boulevard, og ligg i grenseområdet mellom Western Addition og Pacific Heights. 

I 1968 flytta Graham konsertane sine til ein annan stad i San Francisco, tidlegare kalla The Carousel Ballroom og El Patio i Market Street og South Van Ness Avenue, som han kalla **Fillmore West**.

Det originale Fillmore Auditorium heldt fram under namnet **The Elite Club**. Graham byrja å presentere konsertane sine i det originale Fillmore Auditorium igjen seint i 1980-åra, men det vart lukka på grunn av jordskjelvskadar i oktober 1989. Etter mykje ombygging vart den originale Geary Boulevard-plasseringa opna på ny som **The Fillmore**.

The Fillmore
------------

På midten av 1960-åra vart **The Fillmore Auditorium** senteret for psykedelisk musikk og motkultur generelt, med artistar som The Grateful Dead, Jefferson Airplane, Quicksilver Messenger Service, The Doors, Jimi Hendrix Experience, Big Brother and the Holding Company, Carlos Santana, The Allman Brothers Band, Creedence Clearwater Revival, Miles Davis og britiske The Who, Pink Floyd, Elton John og Cream, som alle spelte på staden. Utan om rock heldt Graham konsertar med artistar som Lenny Bruce, Miles Davis, Rahsaan Roland Kirk, Charles Lloyd, Aretha Franklin og Otis Redding, tillegg til diktopplesingar. 

Konsertstaden hadde ein segnomsust atmosfære og særs gode konsertar, ofte med lysshow, blitzlys og uhemma dansing. Den kulturelle innverknade frå Fillmore var særs stor. han vert nemnd av Hunter S. Thompson i *Fear and Loathing in Las Vegas* i ei skildring av motkulturen i 1960-åra i San Francisco Bay area.

### Fillmore West

*For meir om dette emnet, sjå Fillmore West.*
Etter to år i Fillmore Auditorium, på grunn av eit dårleg nabolag og heller liten kapasitet, flytta Bill Graham konsertstaden i juli 1968 frå den originale bygninge ved 1805 Geary Boulevard til the Carousel Ballroom i 10 South Van Ness Avenue, på hjørnet av Market Street som fekk namnet **Fillmore West** i motsetnad til Graham sin Fillmore East i East Village i New York City.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Fillmore» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Concert Vault». *Wolfgang’s Vault*. 2010.  Missing or empty `|url=` (hjelp); `|access-date=` requires `|url=` (hjelp)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Koordinatar: 37°47′3″ N 122°25′59″ W﻿
**mmHg**, *millimeter kvikksølv* (òg kalla *torr*) er ein eining for måling av trykk. Han er ikkje ein del av SI-systemet. mmHg blir helst nytta i helsevesenet som eining for blodtrykk. Eininga kjem opphavleg frå kor mange millimeter kvikksølvet i eit barometer steig eller sokk i samband med variasjonar i lufttrykket.

1 mmHg svarar til 0,1333 kPa. Eininga torr er kalla opp etter Evangelista Torricelli. 


**Trykkeiningar**|   | Pascal(Pa) | Bar(bar) | Teknisk atmosfære(at) | Atmosfære(atm) | Torr(mmHg) | Trykk i pund per kvadrattomme(psi) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 Pa | ≡ 1 N/m² | 10−5 | 10,197×10−6 | 9,8692×10−6 | 7,5006×10−3 | 145,04×10−6 |
| 1 bar | 100 000 | ≡ 106 dyn/cm² | 1,0197 | 0,98692 | 750,06 | 14,504 |
| 1 at | 98 066,5 | 0,980665 | ≡ 1 kgp/cm² | 0,96784 | 735,56 | 14,223 |
| 1 atm | 101 325 | 1.01325 | 1.0332 | ≡ 1 atm | 760 | 14.696 |
| 1 torr | 133.322 | 1.3332×10−3 | 1.3595×10−3 | 1.3158×10−3 | ≡ 1 mmHg | 19.337×10−3 |
| 1 psi | 6 894.76 | 68.948×10−3 | 70.307×10−3 | 68.046×10−3 | 51.715 | ≡ 1 lbf/in² |

**Døme:** 1 Pa = 1 N/m²  = 10−5 bar  = 10,197×10−6 ved  = 9,8692×10−6 atm osv.  

**Merk:** mmHg er ei forkorting for millimeter kvikksølv, og kalla torr.
Koordinatar: 75°20′S 072°30′W﻿

**Behrendt Mountains** er ei gruppe fjell inst på Den antarktiske halvøya. Dei ligg på linje forma som ein hestesko med opning i sørvest. Dei ligg 11 km sørvest for Merrick Mountains. Dei vart oppdaga og fotografert frå lufta av RARE, 1947-48, under Finn Rønne.

Dei vart namngjevne av US-ACAN etter John C. Behrendt, som var seismolog ved Ellsworth-basen i 1957. Behrendt leia eit lag som gjekk på tvers av Den antarktiske halvøya til desse fjella sommaren 1961-62, og som utførste undersøkingar i Marie Byrd Land og Pensacolafjella i 1963-64 og 1965-66.

Kjelder
-------

* U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Behrendt Mountains

Bakgrunnsstoff
--------------

«IGY On the Ice", produced by Barbara Bogaev, *Soundprint*, aired August 25, 2011 on Maine Public Broadcasting. Radio documentary includes interviews with Behrendt, Tony Gowan, Phil Smith, and Charlie Bentley about the Det internasjonale geofysiske året, under which umbrella the late 1950s Antarktis research took place.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Ox-fjella** (**Ox Mountains** eller **Slieve Gamph** (irsk Sliabh Gamh) er ei fjellkjede i County Sligo på vestkysten av Irland. Dei er også kjende som *Saint Patrick's Mountains* etter heilage Patrick, som bygde kyrkjer i fjellsidene og fekk vasskjelder her kalla opp etter seg.

Geografi
--------

Den høgaste toppen i Ox-fjella er Knockalongy, som er 544 meter (1 785 ft) høg.

Utsyn frå Culleenamore strand mot Knockalongy.
Fjellkjeda tek til like sørvest for Ballysadare, og går vest-sørvest i rundt 65 km til grensa til County Mayo. Der fortset ho i sørvest som Slieve Gamph-fjella, som først går langs grensa mellom dei to grevskapa og deretter inn i Mayo. Fjella har fleire toppar på mellom 360 og 550 meter. Slieve Gamph er 415 meter høgt.

Geologi
-------

Gneis, glimmerskifer og granitt er bergartane som dannar Ox-fjella. Opplandet er for det meste dekt av teppemyr. Nokre delar er skogdekte, medan andre har bar stein. I nord og sør er grunnen av kalkstein og sandstein, og blir brukt til jordbruk. Tidlegare hadde ein bly- og kopargruver i Ox-fjella, men desse var blitt nedlagde i 1900.

Toppar
------

| Namn | Høgd |
| --- | --- |
| Knockalongy | 544 m |
| Annatoran | 512 m |
| Cloonacool | 440 m |
| Sruffaungarve Top | 400 m |
| Meenamaddo | 330 m |
| Knocknashee | 276 m |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ox Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 9. juni 2020.*

1. ↑  Slieve Gamph or the Ox Mountains. Placenames Database of Ireland.
2. ↑  The History of Sligo: Town and County Terence O'Rorke, s. 3, 1890.
3. ↑  «Ox Mountains». *MountainViews*. Henta 24. februar 2009.
4. 1 2  «Description of County Sligo from *Atlas and Cyclopedia of Ireland* (1900)». *Library Ireland*. Henta 24. februar 2009.
5. ↑  «Walks in the Ox Mountains». *Geological Survey of Ireland*. Henta 14. august 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Oxfjella**
|  |
| --- |
| **Ozelot** |
| OzelotOzelot |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av ozelot Utbreiinga av ozelot |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Rovpattedyr Carnivora |
| **Familie:** | Kattefamilien Felidae |
| **Slekt:** | *Leopardus* |
| **Art:** | **Ozelot** *L. pardalis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Leopardus pardalis***Linnaeus, 1758 |

**Ozeloten** (*Leopardus pardalis*, tidlegare *Felis pardalis*) er eit kattedyr som lever i skog og på steppar i Sør- og Mellomamerika. Han er spesielt kjend for den fine pelsen sin, og vart av den grunn tidlegare rekna som ein sårbar art, men bestanden er no rekna som livskraftig.

Kjenneteikn
-----------

Ozeloten er gul eller gråaktig avhengig av kor tørr biotopen er. Pelsen er kledd med svarte flekkar og strekar, og vert rekna som særs fin. Kroppslengda er som på ein stor huskatt (65-100 cm), og vekta ligg i overkant av 10 kg.

Levevis
-------

Ozelotar lever åleine eller parvis i skogar og på steppar frå Mexico til nord i Argentina. Dei jaktar om natta, hovudsakleg på små pattedyr, fugl og krypdyr. Dei sym og klatrar godt, og fangar gjerne byttet sitt i trea.

Kullstorleiken er på 2-4 ungar, som vert fødde om hausten etter at hoa har gått drektig i litt over to månadar.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Ozelot |
| Svensk | Ozelot |
| Dansk | Ozelot |
| Engelsk | Ocelot |
| Tysk | Ozelot |
| Fransk | Ocelot |
| Spansk | Ocelote |
| Russisk | Otselot (Оцелот) |

Kjelder
-------


* *Verdens dyr, Cappelen 1985*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* ITIS
* EOL

 |
**Verdscupen i langrenn for menn i 1996-sesongen** omfatta 16 individuelle tevlingar og 6 stafettar. Tevlingane tok til 26. november 1995 og vart avslutta 16. mars 1996. Dei 16 individuelle renna bestod av tre tevlingar over 10 kilometer, sju over 15 km, tre tremiler og to femmiler, samt eit sprintrenn over 1,15 km. Sprintrennet var den aller fyrste tevlinga på distansen i verdscupen. Ei tevling der norske Tor Arne Hetland slo tyske Peter Schlickenrider i finalen.

Renna fann stad i Vuokatti og Lahti (2) i Finland]], Gällivare og Falun (2) i Sverige, Davos (2) i Sveits, Brusson og Santa Caterina (2) i Italia, Štrbské Pleso i Slovakia, Nové Město na Moravě (2) i Tsjekkia, Seefeld (2) i Austerrike, Reit im Winkl i Tyskland, Kavgolovo i Russland, Trondheim (2) og Oslo (2) i Noreg.

Norske Bjørn Dæhlie forsvarte topplassen og sikra seg sin fjerde FIS-pokal. Han og andremann Vladimir Smirnov frå Kasakhstan vann begge seks renn. Nordmennene Erling Jevne og Tor Arne Hetland gjekk til topps i kvar si tevling, også russiske Aleksej Prokurorov og finske Jari Isometsä vann ei tevling kvar.

Individuelt
-----------

| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Bjørn Dæhlie |  Noreg | 1110 |
| 2 | Vladimir Smirnov |  Kasakhstan | 1034 |
| 3 | Jari Isometsä |  Finland | 617 |
| 4 | Aleksej Prokurorov |  Russland | 544 |
| 5 | Silvio Fauner |  Italia | 508 |
| 6 | Fulvio Valbusa |  Italia | 482 |
| 7 | Mikhail Botvinov |  Russland | 401 |
| 8 | Thomas Alsgaard |  Noreg | 353 |
| 9 | Torgny Mogren |  Sverige | 312 |
|  | Johann Mühlegg |  Tyskland | 312 |
| 11 | Anders Eide |  Noreg | 286 |
| 12 | Vegard Ulvang |  Noreg | 253 |
| 13 | Anders Bergström |  Sverige | 252 |
| 14 | Mika Myllylä |  Finland | 238 |
| 15 | Erling Jevne |  Noreg | 220 |
| 16 | Niklas Jonsson |  Sverige | 218 |
| 17 | Markus Gandler |  Austerrike | 178 |
|  | Sami Repo |  Finland | 164 |
| 19 | Sergej Tsjepikov |  Russland | 164 |
| 20 | Sture Sivertsen |  Noreg | 158 |
| 21 | Harri Kirvesniemi |  Finland | 149 |
| 22 | Giorgio Di Centa |  Italia | 142 |
| 23 | Markus Hasler |  Liechtenstein | 138 |
| 24 | Henrik Forsberg |  Sverige | 134 |
|  | Alois Stadlober |  Austerrike | 134 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1995–96 FIS Cross-Country World Cup» frå Wikipedia på engelsk, den 23. desember 2020.*
**Ilona Gusenbauer** (fødd **Ilona Majdan**, 16. september 1947) er ein austerriksk tidlegare høgdehoppar som vart europameister i øvinga i 1971, og same sesongen sette ny verdsrekord med 1,92 meter.

Aktiv
-----

Gusenbauer deltok i sin fyrste store meisterskap under sommar-OL 1968 i Mexico-byen, der ho med sluttresultatet 1,76 m enda som nummer åtte. To år seinare fekk ho bronsemedaljen under universiaden i Torino.

I 1971-sesongen opplevde Gusenbauer høgdepunkta i si tid som aktiv. I august vann ho gullmedaljen i europameisterskapen i Helsingfors, då ho var den einaste som svinga seg over 1,87 m. Tre veker seinare, 4. september 1971, forbetra ho under eit stemne på Praterstadion i Wien verdsrekorden til 1,92 m, og sletta dermed den ti år gamle rekorden til Iolanda Balaș frå Romania.

Til dei olympiske leikane 1972 reiste Gusenbauer som favoritt. I finaletevlinga overraska 16 år gamle Ulrike Meyfarth frå vertslandet Vest-Tyskland stort og tok gullmedaljen då ho tangerte verdsrekorden med 1,92 m. Gusenbauer oppnådde 1,88 m og fekk bronse på same høgda som sølvvinnaren Jordanka Blagojeva frå Bulgaria.

Gusenbauer vart austerriksk meister i høgdehopp ti gongar, den fyrste tittelen tok ho i 1966.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ilona Gusenbauer» frå Wikipedia på tysk, den 30. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Verdscupen i skiskyting 1981** tok til den 13. januar og vart avslutta 5. april. Turneringa omfatta 10 individuelle tevlingar, inkludert VM-renna i Lahti. Utøvarane tevla i fem 20 km og like mange 10-kilometerar, òg kalla normalprogram og sprint. I tillegg vart det arrangert tre stafettar over 4 x 7,5 km. Renna fann stad i Jáchymov (2) i Tsjekkoslovakia, Antholz (2) i Italia, Ruhpolding (2) i Vest-Tyskland, Lahti (2) i Finland og Hedanäset i Sverige. Dei seks beste poeng-fangstane til deltakarane talde med i samandraget i verdscupen. 

Frank Ullrich frå Aust-Tyskland vann to av dei ti renna og sigra framom Sovjetunionens Anatolij Aljabjev. Nordmannen Kjell Søbak vann 10-km i Jáchymov og enda på tredjeplass i samandraget.

Individuelt
-----------

| Plass | Utøvar | Land | Poeng | Sigrar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Frank Ullrich |  Aust-Tyskland | 140 | 2 |
| 2 | Anatolij Aljabjev |  Sovjetunionen | 130 | 1 |
| 3 | Kjell Søbak |  Noreg | 128 | 1 |
| 4 | Eirik Kvalfoss |  Noreg | 120 | 2 |
| 5 | Peter Angerer |  Vest-Tyskland | 117 |
| 6 | Mathias Jung |  Aust-Tyskland | 114 |
| 7 | Terje Krokstad |  Noreg | 103 | 1 |
| 8 | Matthias Jacob |  Aust-Tyskland | 103 |
| 9 | Eberhard Rösch |  Aust-Tyskland | 98 |
| 10 | Erkki Antila |  Finland | 90 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltcup 1980/81» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mars 2022.*
**Sierra Nevada** er ei fjellkjede som hovudsakleg ligg i den austlege delen av California i USA, med ein del, Carson Range, som hovudsakleg ligg i Nevada. Sierra Nevada er ein del av Kordillerane, ei rekkje fjellkjeder som går gjennom heile Amerika.
Fjellkjeda er også kjend som *The Sierra.*

Minaret Lake i Ansel Adams Wilderness i Sierra Nevada.
Sierra Nevada strekker seg 650 km, frå Fredonyerpasset i nord til Tehachapipasset i sør. I vest grensar ho til Central Valley, og i aust til Great Basin.

I fjellkjede finst mellom anna det kjende treet General Sherman, det største treet i verda i volum; Lake Tahoe, den største alpine sjøen i Nord-Amerika; Mount Whitney på 14 505 ft (4 421 m), som er det høgaste punktet i det samanhengjande USA, og Yosemite Valley, danna av isbrear i gammal granitt med ei rekkje høge fossar. Det ligg tre nasjonalparkar her, tjueseks villmarksområde, ti nasjonalskogar og to nasjona monument. Desse områda omfattar Yosemite nasjonalpark, Sequoia nasjonalpark, Kings Canyon nasjonalpark og Devils Postpile National Monument.

Kjelder
-------

1. ↑  «Mount Whitney». *NGS Data Sheet*. National Geodetic Survey, National Oceanic and Atmospheric Administration, United States Department of Commerce.

* *Denne artikkelen bygger på «Sierra Nevada (USA)» frå Wikipedia på bokmål og Sierra Nevada frå Wikipedia på engelsk, den 5. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sierra Nevada i USA**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Oxfordrørsla** (engelsk: *Oxford movement*) var ei anglokatolsk rørsle som freista å atterreise dei katolske og oldkyrkjelege prinsippa som tilhengarane meinte låg til grunn for anglikanismen. 

Rørsla sprang ut av den den anglikanske kyrkja rundt 1830: startskotet var ei preike med tittelen *National Apostasy* som John Keble heldt den 14. juli 1833 i universitetskyrkja *St Mary the Virgin*. Alle dei sentale personane, John Keble, John Henry Newman og Edward Bouverie Pusey, underviste ved University of Oxford. Eit anna kjent medlem var Frederick William Faber, som liksom Newman blei katolsk prest og oratorianar.

Eit anna namn på rørsla, *Tractarian Movement*, fekk den på grunn av dei mange traktatane Newman gav ut i serien *Tracts for the time* (1833 til 1841). Newman skreiv historia til Oxfordrørsla i sjølvbiografien *Apologia pro vita sua* (1864). 

Leiarane i den anglikanske kyrkja fordømde først læra deira, då oxfordtilhengjarane stilte spørsmål ved legitimiteten til anglikanismen, men seinare utvikla rørsla seg til «High Church»-retninga i den anglikanske kyrkja som fekk innverknad på det liturgisk-teologiske området, i motsetnad til den protestantiske «Low Church»-retninga.

Litteratur
----------

* Wilfrid Philip Ward: *William George Ward and the Oxford movement*. Macmillan, London 1889 (nytrykk New York 1977)
* Hvorfor jeg tror på Oxfordbevegelsen. Besvart av dr. Cathrine Hambro, skibsreder Mørland, kommandør Larsson, fengselsprest Selvig med fleire. 125 sider. Blix forlag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* John Keble si preike *National Apostasy*
* Newman sin traktatserie *Tracts for the Times*
* Bjørn O. Hansen: *Oxfordbevegelsens hemmelighet: Lev i lyset!*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN

 |
**Ilon Wikland** (fødd 5. februar 1930) er ein svensk-estisk illustratør frå Tartu i Estland. 

Wikland kom til Sverige som flykting då ho var fjorten år gamal. Ho gjekk på Skolan för Bok- och Reklamkonst i Stockholm og på Konstfackskolan i eit år. Ho er òg utdanna frå Signe Barths målarskola.

Ilon Wikland er fremst kjend for illustrasjonane sine til Astrid Lindgren sine bøker. Det er berre Pippi Langstrømpe, som vart teikna av Ingrid Vang Nyman, og Emil i Lønneberget, teikna av Björn Berg, som har fått originalillustrasjonane teikna av andre. Den fyrste Lindgren-boka ho illustrerte var *Mio, min Mio* i 1954.

Wikland teiknar ofte rundkinna born med oppstopparnase, men er nøye med detaljar for å finne det som fangar karakteren til ein litterær figur. Ho har fortald at ho fann dei rufsete Mattisrøvarane i *Ronja Røverdatter* i køen på Systembolaget og Karlson på taket i Hallane i Paris.

Ho har skildra sin eigen barndom i boka *Den långa, långa resan* (Stockholm, 1995, norsk tittel *Den lange, lange reisen*), skriven saman med barnebokforfattaren Rose Lagercrantz.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Immigrant-institutet sine sider om innvandra forfattarar: Ilon Wikland Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Oyashiostraumen møter Kuroshiostraumen nær Hokkaido. Når dei kollidarer skapar dei virvlar. Planteplankton i overflatevatnet gjer at ein kan spore vatnet.
Havstraumane omgjev Japan: **1. Kuroshio** 2.Kuroshioforleninga 3. Kuroshiomotstraumen 4. Tsushimastraumen 5. Tsugarustraumen 6. Sōyastraumen 7. Oyashiostraumen 8. Limanstraumen.
**Oyashiostraumen** er ein havstraum nordvest i Stillehavet. Han kjem frå Beringhavet og flyt forbi austkysten av Kamtsjatka og Kurilane før han møter den varme Kuroshiostraumen mellom 37 og 40 °N. Her delar han seg og søkk til dels under og bøyar til dels austover. Vatnet i Oyashio er ein subarktisk vassmasse med låg temperatur og låg salinitet. Det er næringsrikt og har mykje plankton, noko som gjev vatnet ein brunfarge. Der Der Oyashio møter Kuroshio, får ein derfor ein kraftig temperaturkontrast (oseanisk polarfront) og fargekontrast. Japanske forskarar reknar med at Oyashio har ei vassføring på 15 Sverdup, som er om lag ein fjerdedel av Kuroshio.

Kjelder
-------

* «Oyashiostraumen» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Siegrun Siegl**, fødd **Thon**, (fødd 29. oktober 1954) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Apolda i Thüringen som i 1976 vart olympisk meister i femkamp og elles tevla på internasjonalt toppnivå i lengdehopp. Ho representerte Aust-Tyskland.

Siegrun Thon sanka 4 584 poeng og vart nummer fire i femkamptevlinga ved Friidretts-EM 1974. Sesongen etter vart ho austtysk meister i femkamp. I Dresden den 19. mai 1976 sette ho med eit lengdehopp på 6,99 meter ny verdsrekord. Vel to månader seinare under dei olympiske sommarleikane i Montreal måtte ho nøye seg med fjerdeplassen i lengdetevlinga. Derimot vann ho gullmedaljen i femkampen, etter ein drabeleg strid mot landskvinnene Christine Laser og Burglinde Pollak. Både Siegl og Laser sanka 4 745 poeng, Pollak 4 740. Avgjerande for gullstriden mellom Sigel og Laser vart at Siegl hadde flest poeng av dei to i tre av dei fem øvingane; høvesvis hekkeløpet, lengdehopp og 200 meter, slik at Laser måtte nøye seg med sølvmedaljen. Siegl presterte serien 13,31 sekundar - 12,92 meter - 1,74 m - 6,49 m - 23,09 sekundar.

Etter eit lengre skadeavbrot satsa Siegl einast i lengdehopp. I 1979 vann ho øvinga i innandørs-EM med eit hopp på 6,70 meter. Året etter vart ho austtysk meister i lengdehopp, medan ho under sommarleikane 1980 i Moskva enda på femteplassen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1974 i Roma: Nr 5 i femkamp – 4 584 pong
* OL 1976 i Montreal: Gullmedalje i femkamp - 4 745 poeng og nr 4 i lengdehopp – 6,59 m
* OL 1980 i Moskva: Nr 5 i lengdehopp – 6,87 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Siegrun Siegl» frå Wikipedia på tysk, den 20. juli 2018.*

* «Siegrun Siegl» (på engelsk). Olympedia. Henta 18. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Vadsø kyrkje Foto: kirkenorge.no

Vardø kyrkje
Kirkenes kyrkje
Berlevåg kyrkje
**Varanger prosti** er eit tenestedistrikt i Nord-Hålogaland bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten har sete i Vadsø. 
I geografisk utstrekking svarar prostiet til kommunane Berlevåg, Båtsfjord, Sør-Varanger, Vadsø og Vardø.

Prostiet er inndelt i sokn. 
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

Sokn i Varanger prosti
----------------------

### Vadsø kommune

* Tidlegare Vadsø prestegjeld
	+ Vadsø sokn

### Sør-Varanger kommune

* Tidlegare Sør-Varanger prestegjeld
	+ Sør-Varanger sokn

### Vardø kommune

* Tidlegare Vardø prestegjeld
	+ Vardø sokn

### Båtsfjord kommune

* Tidlegare Båtsfjord prestegjeld
	+ Båtsfjord sokn

### Berlevåg prestegjeld

* Tidlegare Berlevåg prestegjeld
	+ Berlevåg sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Varanger prosti på nettstaden til Den norske kyrkja

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Varanger prosti |
| --- |
| Berlevåg • Bugøynes • Båtsfjord • Hamningberg • Kiberg • Kirkenes • Kong Oscar IIs kapell • Kongsfjord • Neiden • Skallelv • Svanvik • Syltefjord • Tårnet • Vadsø • Vardø kapell • Vardø kyrkje • Vestre Jakobselv |

| * v
* d
* e
Prosti i Nord-Hålogaland bispedømme |
| --- |
| Alta • Hammerfest • Indre Finnmark • Indre Troms • Nord-Troms • Senja • Tromsø • Trondenes • Varanger |
**United States Antarctic Service Expedition (1939–1941)**, ofte omtalt som **Den tredje Byrd-ekspedisjonen**, var ein ekspedisjon finansiert av United States Navy, Utanriksdepartementet, Innanriksdepartmentet og Finansdepartementet i USA. Sjølv om staten finansierte ekspedisjonen, fekk han i tillegg støtte i form av donasjonar og gåver frå privatpersonar, selskap og institusjonar. 

Kontreadmiral Richard Evelyn Byrd leia ekspedisjonen som hadde med i alt 125 mann frå USA fordelt på to skip. Dei fleste var militære, frå dei statlege byråa eller frå forskingsinstitusjonar. Totalt 59 mann overvintra i Antarktis. 

Målet med ekspedisjonen var å opprette to basar: East Base i nærleiken av Charcot Island eller Alexander I Land, eller ved Marguerite Bay om ein ikkje fann noko eigna stad på øya, og West Base i nærleiken av King Edward VII Land, men om dette viste seg å verte umogeleg, ved Hvalbukta eller nær Little America. Ekspedisjonen klarte begge måla sine. 

I tillegg vart det utført vitskaplege observasjonar av mange slag. Alt i alt var ekspedisjonen særs vellukka.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «United States Antarctic Service Expedition» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Byrd, Richard E. (1935). *Discovery, the Story of the Second Byrd Antarctic Expedition*. G.P. Putnam's Sons.
* Bertrand, Kenneth J. (1971). *Americans in Antarctica 1775-1948*. New York: American Geographical Society.
* Siple, Dr. Paul (1959). *90° South — The Story Of The American South Pole Conquest*. G. P. Putnam's Sons.
* *Antarctica; the Extraordinary History of Man's Conquest of the Frozen Continent, second edition*. Reader's Digest.
* Headland, Robert K. (1990). *Chronological List of Antarctic Expeditions and Related Historical Events*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-30903-4.
* Passel, Charles F. (1995). *Ice: The Antarctic Diary of Charles F. Passel*. Lubbock: Texas Tech University Press. ISBN 978-0896723474.
Ein blindpassasjer på ein trikk i Astrakhan i Russland.
Ein skipscontainer der 22 blindpassasjerar vart oppdaga i Seattle.
Ein **blindpassasjer** er ei nemning på ein person som i løyndom reiser med eit transportmiddel, som eit skip, fly, tog, lastebil eller buss. 

Stundom er føremålet å kome seg frå ein plass til ein annan utan å betale for transporten. I andre tilfelle er målet å kome seg inn i eit land utan å ha lovleg visum først eller andre løyve. Blindpassasjerar skil seg frå menneskesmugling ved at blindpassasjeren må halde seg skjult for dei som er ansvarleg for transportmiddelet, som ein lastebilsjåfør, skipsmannskap eller liknande. 

Tusenvis av blindpassasjerar har reist over sjø eller land dei siste hundreåra. Eit fåtal har prøvd seg som blindpassasjerar på fly, og mange som har vore blindpassasjerar har døydd under forsøket, særskild under lange flyturar. Typiske skjulestadar er lasterom, rom der bagasje vert teke vare på eller i hjulbrønnen på flyet. 

Ulike land, lovar og selskap handsamar blindpassasjerar ulikt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stowaway» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2020.*
Oversiktsbilde av skoleområdet.
«Cadet Honor Code»-monumentet på West Point
**U.S. Military Academy** (**USMA**), òg kjent som **West Point**, er krigsskulen i den amerikanske hæren, grunnlagt i 1802. Skulen sin campus ligg ved Hudson River i West Point i New York og dekker eit område på heile 65 km², som inkluderer eit skianlegg, ein liten atomreaktor og eit artilleriskytefelt, i tillegg til dei vanlege akademiske bygningane.

USMA utdannar offiserar til den amerikanske hæren. Det er 4231 kadettar ved USMA i 2006. Elevane, kalla kadettar, blir tildelt ein Bachelorgrad i Science og blir utskrive som fenrik i hæren. Dei forpliktar seg til minst den aktiv tenesta i fem år og tre år i arméreserven. Målet til USMA er å utvikle kadettar i fire vitale område: intellektuelt, fysisk, militært og moral-etikk. Denne fire år lange utdanninga blir kalla «West Point-opplevinga». Dei etiske fundamenta til koda ved West Point er mottoet til universitetet: «Plikt, ære, fedreland».

Kadettane utviklar det etiske verdet sitt på skulen ved å forplikte seg til å følgje «Cadet Honor Code», utvikla av den første leiaren av skulen etter andre verdskrigen, Maxwell D. Taylor, og som seier: «Ein kadett skal ikkje lyge, jukse, stele eller tolerere dei som gjer det.» Dei over 4000 kadettane ved USMA representerer kvar enkelt stat og fleire andre land. Omtrent 1200 nye kadettar kjem til universitetet på Reception Day (Graduation).

Etter US Military Academy kan offiserar kvalifisere seg til Hærens Stabsskule, og deretter til US Army War College i Pennsylvania.

Sjå òg
------

* US Army War College
* National War College
* US Naval Academy
* Naval War College
* US Air Force Academy
* Air War College

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Elvīra Anatoljevna Ozoliņa** (russisk: Эльвира Анатольевна Озолина) (fødd 8. oktober 1939) er ein tidlegare sovjetisk-latvisk friidrettsutøvar som tevla for Sovjetunionen. Ho vart olympisk meister i spydkast i 1960 og europameister i same øvinga i 1962. Ozoliņa er gift med spydkastaren Jānis Lūsis.

Aktiv
-----

I 1960-sesongen sette Ozoliņa to verdsrekordar i spydkasting med 57,92 meter og så med 59,55 m. Under dei olympiske sommarleikane 1960 i Roma vann ho gullmedaljen med 55,98 m, framom Dana Zátopková (53,78 m) frå Tsjekkoslovakia.

To år seinare tok Ozoliņa sin andre store tittel då ho vann spydkast i EM 1962 i Beograd. Med sine 54,93 m slo ho sølvvinnaren Maria Diaconescu frå Romania med bortimot tre meter. Etter Ozoliņa i 1963 hadde forbetra verdsrekorden ytterlegare til 59,78 m, slengde ho den 27. august 1964 i Kiev spydet 61,38 m. Dermed vart ho den fyrste kvinnelege spydkastaren som passerte 60-metersgrensa, samstundes som ho vart sovjetmeister i øvinga.

Før sommarleikane i Tokyo i 1964 var Ozoliņa favoritt til OL-gullet. Men i kvalifiseringa sette landslagkollegaen Jelena Gortsjakova ny verdsrekord med eit kast på 62,40 meter. Finalen starta med at 17 år gamle Mihaela Peneș frå Romania i sitt fyrste forsøk oppnådde 60,54 m, eit kast som gav henne gullmedaljen. Ozoliņa vart nummer fem med 54,81 m. Under europameisterskapen 1966 i Budapest kom ho nok ein gong på femteplass, med 55,52 m.

I tillegg til 1964 vart Ozoliņa sovjetisk meister i 1961, 1962 og 1966.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elvīra Ozoliņa» frå Wikipedia på tysk, den 31. august 2014.*


| * v
* d
* e
Dei olympiske ringaneOlympiske meistrar i spydkast, kvinner |
| --- |
| 1932: Babe Didrikson**·** 1936: Tilly Fleischer**·** 1948: Herma Bauma**·** 1952: Dana Zátopková**·** 1956: Inese Jaunzeme**·** 1960: Elvīra Ozoliņa**·** 1964: Mihaela Peneș**·** 1968: Angéla Németh**·** 1972: Ruth Fuchs**·** 1976: Ruth Fuchs**·** 1980: María Colón**·** 1984: Tessa Sanderson**·** 1988: Petra Felke**·** 1992: Silke Renk**·** 1996: Heli Rantanen**·** 2000: Trine Hattestad**·** 2004: Osleidys Menéndez**·** 2008: Barbora Špotáková**·** 2012: Barbora Špotáková**·** 2016: Sara Kolak**·** 2020: Liu Shiying |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |