**François Couperin** (10. november 1668–12. september 1733) var ein vidkjend fransk cembalospelar, organist og komponist av fransk barokkmusikk.

Han var òg kjend som *Couperin le Grand*, det vil seie ‘den store’, for å skilje han ut frå dei andre evnerike medlemmene av Couperin-familien, på grunn av den uvanlege virtuositeten hans på pipeorgel og cembalo.

Liv og virke
------------

Couperin vart fødd i Paris. Han vart undervist av far sin, Charles Couperin, som døydde då Francois var 10, og av Jacques Thomelin. I 1685 vart han organist i Saint-Gervais-kyrkja i Paris, ei stilling han arva av far sin og som han skulle vidareføre til syskenbarnet, Nicolas Couperin. Andre medlemmer av familien skulle halde den same posisjonen i seinare år. I 1693 tiltredde Couperin for læraren sin Thomelin som organist i Chapelle Royale (det kongelege kapellet) med tittelen *organiste du Roi*, organist etter avtale med kongen. Dette var solkongen, Ludvig XIV.

I 1717 vart Couperin hofforganist og komponist, med tittelen *ordinaire de la musique de la chambre du Roi*. Med sine kollegaer gav Couperin vekentlege konsertar, vanlegvis på sundagar. Mange av desse konsertane var suitar for fiolin, gambe, obo, fagott og cembalo.

Musikk
------

Couperin skreiv over 240 rikt ornamenterte cembaloverk som han samla i 27 *Ordres* og utstyrte enkeltsatsane med titlar som skulle vise til karakteren i stykket.

I tillegg komponerte han motettar, chansons, to orgelmesser, triosonatar og dei programmatiske kammermusikkverka *Apothéose dei Corelli* og *Apothéose dei Lully*.

Det einaste teoretiske verket hans er *L'art dei toucher le clavecin* (kunsten å spele cembalo) som inneheld forslag til fingersetning, ornamentering og annan cembaloteknikk. Johann Sebastian Bach lærte seg Couperins fingersetningsteknikk, mellom anna ved å byrje å ta i bruk tomlane til å spele med.

### Instrumentalverk

#### Cembalo

* Første boka (1713) : *Ordres* 1 til 5
* Andre boka (1717) ; *Ordres*6 til 12
* Tredje boka (1722) : *Ordres* 13 til 19
* Fjerde boka(1728) : *Ordres*20 til 27
* A didactc treatise *L’Art de toucher le clavecin* (1716) som inneheld åtte preludium og ein allemande.

#### Orgel

To messer (1690)

* + *Messe pour les paroisses* for soknekyrkjer
	+ *Messe pour les couvents* for kloster

#### Kammermusikk

* Triosonatar (ca 1690)
	+ *La Pucelle*
	+ *La Steinkerque*
	+ *La Visionnaire*
	+ *L'Astrée*
* quatuor sonata (ca 1695) : *La Superbe*
* *Les Nations* (1726) : desse triostykka er forma av ein sonate etterfølgd av ein suite.
	+ *La Française*
	+ *L'Espagnole*
	+ *L'Impériale*
	+ *La Piémontaise*
* « Apothéoses », triosuitar (1724)
	+ *Le Parnasse ou l’apothéose de Corelli*
	+ *Concert en forme d’apothéose à la mémoire de l’incomparable M. de Lully*
* *Concert royaux* (1714) N° 1 à 4
* *Nouveaux Concerts* eller *les Goûts réunis* (1724) N° 5 à 14
* *Pièces de violes* (1728) 2 suitar

### Vokalmusikk

* Lecons de ténèbres a une et deux voix
	+ *Première lecon*
	+ *Seconde lecon*
	+ *Troisième lecon*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «François Couperin» frå Wikipedia på engelsk, den 14. juni 2005.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **François Couperin**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |