recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gjersjøelva** er ei elv i Nordre Follo kommune i Akershus som renn frå Gjersjøen og nordover ut i Bunnefjorden. Ho har eit samla fall på 40 meter. Elveløpet vekslar mellom stilleflytende parti og dammar, små stryk og fossar. I elva finst rik vass- og vasskantvegetasjon. Det nedste stykket dannar elva grensa mot Oslo kommune.

Fiskeslag i elva er gjedde, abbor, gjørs, mora, brasme, sørv, ål og ørekyt. I nedre del av elva går det laks og sjøaure. Fiske etter laks og sjøaure er tillate frå 15. juni til 30. september unntatt 1. til 14. juli.

Ei av dei første vassagene i Noreg låg ved Gjersjøelva (like etter 1500). Som del av garden Hvitebjørn blei ho kjøpt i 1529 av Henrik Krummedike. Gjersjøelva heitte tidlegare Hvitebjørnselven.

Ved elva var det òg både salpeterverk og krutmølle, som var i drift i perioden 1750-1869.

Referansar
----------

1. ↑  Gjersjøelva i Miljødirektoratets nettstad Naturbase
2. ↑  «Lakseregister - Gjersjøelva». Miljødirektoratet. Arkivert frå originalen 30. september 2018. Henta 6. august 2015.
3. ↑  Store norske leksikon

* *Denne artikkelen bygger på «Gjersjøelva» frå Wikipedia på bokmål, den 20. mai 2020.*
**Birgitta Sondresen** (16. april 1964–2. desember 2014) var ein norsk biletkunstnar, illustratør og forfattar. Ho kom opphavleg frå Sandnes men var busett i Bergen.

Sondresen var utdanna ved Kunsthøgskulen i Bergen med hovudfag frå 1997 ved Institutt for Grafisk design og Illustrasjon.

Ho døydde 2. desember 2014, berre 50 år gamal.

Bokutgjevingar
--------------

Birgitta Sondresen gav ut fleire bøker, både biletbøker der hennar eigne illustrasjonar er den viktigaste delen av innhaldet, men bidrog også med illustrasjonar til andre sine bøker. Ho debuterte i 1997 med biletboka *Svinepelsens hevn* på Eide forlag. Utgjevinga som kanskje har tydd mest for henne er *Frosken Vertigo og det store spranget* i 1999 på Eide forlag. Teksten til denne boka er skriven av medforfattar Frode Grytten. 
Ved sida av Grytten samarbeidd Sondresen også med Gro Anita Bårdseth og Jan Ove Ulstein.

Kjelder
-------

1. ↑  «Minneord». *Bergens tidene*. 10. desember 2014. s. 49.

Bakgrunnsstoff
--------------

* CS55  Arkivert 2006-10-12 ved Wayback Machine.
* Troll i ord  Arkivert 2008-11-18 ved Wayback Machine.
* Reportasje i Bergens Tidende

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
Koordinatar: 59°16′44.890″N 10°22′7.2084″E﻿

Jarlsberg travbaneFoto: Peter Fiskerstrand

**Jarlsberg travbane** er ein travbane *(totalisatorbane)* på Auli 2 kilometer vest for Tønsberg og 1 kilometer frå Jarlsberg hovedgård i Vestfold. Banen har ei lengd på 1000 meter og er Noregs nest største. Den blir dreve av Vestfold Travforbund. Jarlsberg Travbane har arrangert travløp sidan 1935, og har i dag rundt femti køyredagar i året, der de fleste er på fredager. Eit stort løp er *Ulf Thoresens Minneløp* for varmblodshestar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Travbanen si heimeside

| * v
* d
* e
Trav- og Galoppbanar i Noreg |
| --- |
| Totalisatorbanar | Bjerke Travbane  • Bergen Travpark  • Biri Travbane  • Drammen Travbane  • Forus Travbane  • Harstad Travpark  • Jarlsberg Travbane  • Klosterskogen Travbane  • Leangen Travbane  • Momarken Travbane  • Sørlandets Travpark |
| Galoppbane | Øvrevoll Galoppbane |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Istrehågan i Tjølling Foto: Arnstein Rønning

**Istrehågan** er eit gravfelt frå jernalderen, truleg 500 fvt.–1000. Steinsettjingane stammar frå tida mellom 400–600. Kulturminnet er automatisk freda etter Kulturminneloven. 

Istrehågan ligg akkurat på grensa mellom Larvik kommune og Sandefjord kommune, ved Jåberg i Tjølling. Kulturminnet består av fem steinsetjingar og to skipssetjingar, den største er 25 meter lang og har 18 reiste steinar. I gravene er det funne restar etter menneske, bjørneklør, keramikk, ei nål og andre gravgåver.

Fyrsteleddet av namnet Istrehågan kjem ifylgje Norsk etternamnleksikon (s. 210) av *Istra*, «eit elvenamn av uviss tyding». Arkeologen Elizabeth Skjelsvik undersøkte Istrehågan i åra 1959–1962, og anlegget vart dermed rekonstruert slik ein trudde det hadde sett ut. Andre funn i nærområdet tyder på busettjing eller leirslaging både i steinalderen og i bronsealderen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Istrehågan — turer.no
* 

* Istrehågan i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Koordinatar: 59°5′48.606609″N 10°10′27.248526″E﻿
**Kragerø Idrettsforening** er eit idrettslag hemeimhøyrande i Kragerø i Telemark. Idrettslaget vart stifta som Kragerø Turnforening 3. oktober 1881 og er aktivt med i fotball, friidrett, handball, ski og turn. Kragerø IF spelar i gule fargar med svarte bukser.

### Soge

Kragerø IF har særleg utmerkt seg i handball for menn. Frå 1975 deltok laget i toppserien i over 30 sesongar. Laget spelte seg fram til tre NM-finalar; mot Urædd i 1986, Sandefjord i 1989 og Viking, alle finalane enda med Kragerø-tap. Simen Muffetangen er ein lengendarisk Kragerø-spelar frå denne tida, andre profilar var Lars Erik Bjørnsen, Bjarne Steen Jørgensen, Fredrik Brubakken og Sergej Demidov.

I friidrett vann Astrid Sjultangen åtte strake NM-gull i kulestøyting åra 1963-70. Elles har hekkeløparen Grete Gundersen, høgde- og lengdehopparen Birgitte Kristoffersen og kulestøytaren Aslaug Snøås vunne NM-medaljar som KIF-utøvarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kragerø IF» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juli 2019.*
Saltspreiar montert bak på ein brøytebil.
**Vegsalt** er eit saltprodukt som ein bruker til å strø på vegar. Det kan brukast til å smelta is på vegen eller til å redusera støving.
Tradisjonelt har ein brukt vegsalt for å redusera støving frå grusvegar. 
Med asfalterte vegar er det vanlegast å bruka vegsalt til å smelta snø og is slik at det blir lettare og tryggar å ferdast på dei.

Magnesiumklorid til vegbruk.
Det vanlegaste vegsaltet er natriumklorid, eller vanleg koksalt. Kalsiumklorid og magnesiumklorid (MgCl2) kan også brukast, anten i særleg kaldt vêr eller når hovudføremålet er å dempa støving. Natriumklorid verker berre ned til rundt temperaturar rundt -7 °C, medan magnesiumklorid er verknadsfullt ned til -15 °C. Magnesiumklorid kan brukast til salting av grusvegar om sommaren eller når det oppstår mykje svevestøv vinterstid.

Ein kan også bruka andre stoff i vegsaltet, som sukkerhaldig saft, som kan forseinka frysinga av nedbør på vegar. 
og betra verknaden av saltet ved svært låge temperaturar. Forsøk i Canada har til dømes vist at bruk av sukker kan senka frysepunktet heilt ned til -25 °C.

Vegsalting er omdiskutert, ettersom salt kan ha ein negativ effekt på miljøet 
og kan føra til korrosjon (rust) på køyretøy. Dei ulike saltprodukta har ulike verknadar, der magnesiumklorid fører til meir korrosjon enn natriumklorid.
Ulike vegvesen som Statens vegvesen har derfor arbeidd for å redusera bruken av vegsalt.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Garathun, Mari Gisvold. «Det mest effektive veisaltet er verst for bilen». *Teknisk Ukeblad*. Arkivert frå originalen 24. januar 2016. Henta 23. januar 2016.
2. ↑  Garathun, Mari Gisvold (18. desember 2014). «Rotfrukt skal forhindre is på svenske vinterveier». *Teknisk Ukeblad*.
3. ↑  Garathun, Mari Gisvold (12. desember 2013). «Rotfrukt skal forhindre is på veiene». *Teknisk Ukeblad*.
4. 1 2  «Sluttrapport for etatsprogrammet Salt SMART». vegvesen.no. Arkivert frå originalen 19. januar 2014. Henta 20. april 2018.
5. ↑  Garathun, Mari Gisvold (8. mai 2015). «Mer veisalt ga dårligere drikkevann». *Teknisk Ukeblad*.
**Emily Lawless** (fødd ) var ein irsk romanforfattar, historikar, entomolog, gartnar og poet frå County Kildare. Den innovative tilnærminga hennar til forteljing og den psykologiske rikdomen i fiksjonen hennar er blitt identifisert som døme på tidleg modernisme.

Liv
---

Lawless blei fødd i Lyons House ved Lyons Hill i Ardclough i County Kildare. Ho var ein del av barndomen hjå familien Kirwan i Castle Hackett i County Galway, familien til mora, og tok for seg tema frå Vest-Irland i mange av verka sine. Farfaren hennar var Valentine Lawless, ein medlem av United Irishmen og son til ein konvertitt frå katolisismen til den anglikanske irske kyrkja. Far hennar var Edward Lawless, 3. baron Cloncurry (d. 1896), noko som gav henne tittelen «The Honourable». Far hennar døydde då ho var lita jente, og familien kom i økonomiske vanskar. Desse blei forverra av at ho ikkje hadde tilgang til familieeigedommar som kvinne, og måtte leva av inntekter frå bøkene sine.

Emily hadde fem brør og tre systrer. Broren hennar Edward Lawless, som arva familiebustaden, var ein jordeigar med sterke unionistiske syn. Han nekta å tilsetja nokon katolikk i hushaldet sitt, og var formann i Property Defence Association, som blei skipa i 1880 for å motsetja seg Irish National Land League og verna om eigedomsrettar. Lawless hadde ikkje gode forhold til Edward. Den leiande anglo-irske unionisten og seinare nasjonalisten, Home Rule-politikaren Horace Plunkett, var ein fetter. Lord Castletown, Bernard FitzPatrick, 2. baron Castletown var ein annan fetter.

Ho skreiv av og til under pennenamnet «Edith Lytton».

Skrifter
--------

Lawless skreiv nitten verk som omfatta skjønnlitteratur, biografi, historie, naturstudiar og poesi. Mange av dei som var mykje lesne i samtida. Ho er i aukande grad blitt rekna som viktig stor skjønnlitterær forfattar på slutten av 1800-talet, og ein tidleg modernistisk innovatør. Ho blir ofte hugas for dei *Wild Geese*-dikta sine (1902). Bøkene hennar er:

* *A Chelsea Householder* (1882)
* *A Millionaire's cousin* (1885)
* *Ireland* (1885)
* *Hurrish* (1886)
* *Major Lawrence FLS* (1887)
* *With Essex in Ireland* (1890)
* *Grania* (1892)
* *Maelcho* (1894)
* *Plain Frances Mowbray and Other Tales* (1889)
* *A Colonel of the Empire* (1895)
* *Traits and Confidences* (1898)
* *Atlantic Rhymes & Rhythms* (1898)
* *A Garden Diary* (1901)
* *With The Wild Geese* (1902)
* *Maria Edgeworth* (1904)
* *Book of Gilly* (1906)
* *The Point of View* (1909)
* *The Race of Castlebar* (1914) - med Shan Bullock
* *The Inalienable Heritage* (1914)



1. ↑  Mal:Cite EB1922
2. ↑  «Emily Lawless». Princess Grace Irish Library. Henta 7 September 2010.
3. ↑  Jack Kirwan (2010). *Wheelhouse to Kirwan in Easy Stages: A Voyage Round My Family History (so Far)*. Lulu.com. s. 117. ISBN 978-1-4466-9743-6.
4. ↑  Lawless, Emilia (6 July 1895). «A Colonel of The Empire». *The Illustrated London News* **107**: 9–12 – via Internet Archive.
5. ↑  Lawless, Emily (1904). *Maria Edgeworth*. Macmillan.
6. ↑  «Review of *Maria Edgeworth* by Emily Lawless». *The Oxford Magazine* (The Proprietors) **23**: 400. June 14, 1905.
**Bremanger kommune** er ein kystkommune som ligg på grensa mellom Nordfjord og Sunnfjord i Vestland fylke. Kommunen er delt i to — indre og ytre Bremanger, høvesvis fastlandet og øyane Bremangerlandet og Frøya.

Kommunikasjon
-------------

Øyane er knytte saman med bru. Ytre del av kommunen har ferjesamband med Måløy. Tunnel under Skatestraumen og bru til Rugsund knytte øyane til fastlandet i 2002(Bremangersambandet 1).Ny tunnel Bortne-Langesi(Bremangersambambandet 2) opna i 2013 og kortar avstand frå øyane til Svelgen (og Florø/Førde) med 40 km.Det er ferjesamband over Nordfjorden frå Isane til Stårheim.Det er snøggbåtsamband nordover til Selje og sørover til Florø og Bergen. Avstand til flyplass i Florø frå Svelgen er 59,9 km. Svelgen, som ligg inst i Nordgulen, er kommunesenter.

Næring
------

Næringsgrunnlaget i ytre delen av kommunen har tradisjonelt vore knytt til fiske- og fiskeforedling, noko kystkulturlandskapet ber preg av. I Svelgen ligg den største arbeidsplassen i kommunen — Elkem ASA Bremanger Smelteverk, ei metallurgisk industriverksemd med om lag 290 årsverk. Elles er der jordbruk, skogbruk og serviceverksemder.

Natur
-----

Kommunen har ein svært variert natur, frå det golde kystlandskapet til frodige landbruksbygder og høge fjell og brear i indre del av kommunen. Fjellet Hornelen er den høgaste sjøklippa i Nord-Europa.

Tettstader
----------

* Bremanger med 0 innbyggjarar per 1. januar 2017
* Kalvåg med 418 innbyggjarar per 1. januar 2017
* Svelgen med 1 097 innbyggjarar per 1. januar 2017

Bygder
------

* Ålfoten

Kjende folk frå Bremanger kommune
---------------------------------

* Amanda Igland (1917–2002), pensjonatvertinne, fiskarkone, lokalpolitikar og organisasjonskvinne.
* Heidi Grande Røys, politikar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bremanger kommune

| * v
* d
* e
Kommunar i Vestland |
| --- |
| Hordaland | 
* Alver
* Askøy
* Austevoll
* Austrheim
* Bergen
* Bjørnafjorden
* Bømlo
* Eidfjord
* Etne
* Fedje
* Fitjar
* Kvam
* Kvinnherad
* Masfjorden
* Modalen
* Osterøy
* Samnanger
* Stord
* Sveio
* Tysnes
* Ullensvang
* Ulvik
* Vaksdal
* Voss
* Øygarden

 | Vestland fylke |
| Sogn | 
* Aurland
* Gulen
* Hyllestad
* Høyanger
* Luster
* Lærdal
* Sogndal
* Solund
* Vik
* Årdal

 |
| Sunnfjord og Nordfjord | 
* Askvoll
* Bremanger
* Fjaler
* Gloppen
* Kinn
* Stad
* Stryn
* Sunnfjord

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 62°20′30″N 5°53′26″E﻿

**Sunnmøre Folkehøgskule** er ein kristen folkehøgskule i Ulsteinvik i Ulstein kommune i Møre og Romsdal. Elevane ved skulen vel eitt linjefag og fire valfag, to om hausten og to om våren. I tillegg er det fellesfag 12 timar i veka. Skulen har plass til 100 elevar i året og er eigd av *KFUK-KFUM* og *Møre og Romsdal Krins av KFUK-KFUM*.

Skulen tok i desember 2006 over lokala til tidlegare Radisson SAS Ulstein Hotell. På skuletunet ligg gymsal og eit treningssenter. Frå skulen er det kort køyreavstand til Sunnmørsalpane og Stranda skisenter, og kort gåavstand til ein 9-hols golfbane. I tillegg har skulen formingsrom og tilgang til klatrehall og fotballhall, som ligg i nærområdet.

Rektor ved skulen er Arnt Ole Grimstad.

#### Linjer ved skulen i 2015:

* Butrening.Aktivitet
* Dans+
* Film+
* Global.Safari
* Golf.Idrett.Sør-Afrika
* Idrett.Ball
* Multisport.Sør-Afrika
* Musikk+
* Musikk.Digital
* SjøSnøSurf.Hawaii

Skulen tilbyr også halvårskurset *Internasjonal linje* og andreårskurset *Leiartrening*.

Kjelder
-------

* «Om skulen». Sunnmøre Folkehøgskule. Henta 4. juni 2015.
* «Sunnmøre Folkehøgskole - Om skolen». folkehøgskole.no. Henta 4. juni 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
Eit islagd Nordåsvatnet om vinteren
**Nordåsvatnet** er ein fjordarm på om lag 5 km² i Fana bydel i Bergen kommune. Vatnet, eller pollen, er ei fortsetjing av Grimstadfjorden og Raunefjorden. Innløpet gjennom Nordåsstraumen ved Straume er trongt og består av to kanalar, kvar med ei breidd på 12 m, ei lengd på 30-40 m og om lag 3 m djup. Til fjordsystemet høyrer òg Sælenvatnet til, som er knytt til kanalen Sælenelva slik at tidvatnet får verknad heilt inn.

Fjorden har tilsig av ferskvatn frå tre større elvar og fleire små bekkar, med Nesttunvassdraget som det viktigaste. Nedslagsfeltet er om lag 86 km², der om lag 12 km² er via Sælenvatnet, Stort tilskot av ferskvatn og det tronge utløpet gjer at fjorden har lågt saltinnhald, frå 3-10 &#137; (vår og haust) til 21-27 &#137; (sommar og vinter) i overflatevatnet og stig frå 26 til 31 &#137; mellom 10 til 40 m djup.

Nordåsvatnet består av to delar med ei 12 m djup grunne i mellom, det ytre og største bassenget har djup ned til 54 m, medan det indre er opptil 88 m djupe. Der er fisk å få, men mange rekna sjømat frå fjorden med skepsis. Nesttunelva renn ut ved Hopsfossen og nedanfor fossen står sjøaure og laks, på seinsommar og haust, som ikkje kjem vidare. Tilgangen til fisket er derimot vanskeleg på grunn av store vegutbyggingar i området. 

Av kjende landemerke langs vatnet finn ein Gamlehaugen, Troldhaugen, Fjøsanger Hovedgård, Skjoldabukta Fana Roklubb, Breiviken og Kyrkjetangen. Dei største øyane er Marmorøyen, Ormøyna og Bønesholmen.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Nordåsvannet» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mars 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Medveditsa**  (russisk Медведица) er ei elv i Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Don frå venstre. Elva er 745 km lang med eit nedslagsfelt på 34 700 km². Middelvassføringa hennar er 69 m³/s. 

Namnet Medveditsa tyder *binne*, og i følgje soga kjem det av den store mengda bjørn som tidlegare var i området. 

Elva sprint ut frå Volgahøgdene i dei nordaustlege delane av Saratov oblast, og renn hovudsakleg sørvestover og inn i Volgograd oblast, der ho munnar ut i Don. 

Dei største sideelvane hennar er Balanda og Tersa frå høgre, og Idolga, Karamysj og Artsjeda frå venstre.

Dei største byane ved elva er Petrovsk, Atkarsk, Zjirnovsk og Mikhajlovka. Elva er framkommeleg for skipsfart opp til Atkarsk.

Kjelder
-------

1. ↑  Медведица (река в Саратовской и Волгоградской обл.), Store sovjetiske leksikon

* *Denne artikkelen bygger på «Медведица (приток Дона)» frå Wikipedia på russisk, den 23. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Bornholm** er ei av dei austlege øyane i Danmark, og vert òg kalla *klippeøya* på grunn av dei mange klippene her. Heile øya høyrer til Bornholms regionskommune.

Øya har form som ein rombe eller firkant – der kvar side er om lag 40 km lang, noko som gjer øya til et egna utfluktsmål med sykkel. Dei tidlegare jernbanelinjene på øya er i dag gjort om til sykkelstiar og snor seg fint gjennom terrenget med svake stigningar. Rykte skal ha det til at jernbanen passerte forbi gardane til kvart medlem av styret på øya, og at dette forklarar dei svingande linjene. 

Alle større tettstader på øya ligg ved kysten og har ei hamn, bortsett frå Aakirkeby. Den største byen på øya heiter Rønne. Andre tettstader er Hasle, Allinge, Sandvig, Gudhjem, Svaneke og Nexø.

Tidlegare var fiske ei viktig næring på Bornholm, og røykelaks og røykt sild frå Austersjøen var neste verdskjend. Forureining i vatnet har derimot ført til mindre fisk, sjølv om turistar framleis kan smake ferske røykevarer frå havet i Gudhjem, Svaneke, Aarsdale og Nexø.

Turisme utgjer ein viktig del av inntektene i moderne tid, og av turistattraksjonar finn ein:

* Hammershus
* Skogen Almindingen med Rytterknægten, Ekkodalen og Rokkestenen
* Stranda ved Dueodde
* Klippeparti mellom Hasle og Hammershus, Jons Kapel
* Rundkyrkjene i Østerlars, Olsker, Nylars og Nyker

Forfatteran Martin Andersen Nexø og målaren Oluf Høst er fødd på Bornholm.

Galleri
-------

* Østerlars Rundkirke. Foto: Hans AndersenØsterlars Rundkirke. Foto: Hans Andersen
* Foto: Małgorzata MiłaszewskaFoto: Małgorzata Miłaszewska

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bornholm**

* Bornholms Regionskommune
* Netavisen Bornholm.nu
* Velkommen til Bornholm
* Kort frå Bornholm
* Hotell

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Aker-trinnet** er ein tidsperiode då det vart danna ein markert israndrygg som vart til under ein mellombels stans under tilbaketrekkinga av innlandsisen i området kring Oslofjorden ved slutten av den siste istida. Iskanten låg den gong like nord for det noverande byområdet i Oslo og store massar av usortert morene, sand og grus vart avleira i havet framom iskanten, som rykte litt fram og tilbake nokre gonger under dette trinnet. 

Perioden varte frå kring 11 700 til 11 200 år sidan då havflata stod kring 220 meter høgare enn i dag. Avleiringane under Aker-trinnet dannar ryggar som demmer opp Maridalsvannet, Sognsvann og Bogstadvannet. Leira som blei avsett i havet føre iskanten vert kalla *Yngre arcaleire*. I rekkja av israndlinjer som markerer tilbaketrekkinga av innlandsisen frå Ytre Oslofjord til Mjøsa, ligg Aker-trinnet som det eldre Ås–Skitrinnet og det yngre Romerikstrinnet.

Kjelder
-------

* «akertrinnet» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Cornelius Bernhard Hanssen** (25. februar 1864–16. april 1939) var ein skipsreiar, lærar, redaktør og politikar frå Feda i Kvinesdal.

Far til Hanssen var gardbrukar. Sjølv var han fyrst handelsbetjent, tok deretter lærarskuleeksamen 1881 i Flekkefjord og vart seminarist i Kristiansand. Han var lærar i åtte år. I 1891 kjøpte han avisa *Agder*, som han redigerte til 1898. Sidan var han skipsreiar og dampskipsdisponent.

I 1894 var Hanssen med og stifta Norges fredsforening, seinare formann i foreininga. Han var medlem av det nordiske interparlamentariske råd, av delegasjonen til fredsmøtet i Paris 1904 og av Londonkonferansen i 1906. Utsending til ein konferanse i St. Louis i 1904. Hanssen var medlem av Nobelkomiteen frå 1913 til han døydde. Han var nestleiar frå oktober 1922.

Hanssen var stortingsrepresentant for Flekkefjord i periodane 1900-15 og 1919-21. Han var medlem av protokollkomiteen 1900-03, sekretær i budsjettkomiteen 1903-06, medlem av Lagtinget  1906-15. Han var medlem 1906-07, sekretær 1908-09 og formann 1910-15 i næringskomite nr 2.

Hanssen var ordførar i Flekkefjord i 1933 og 1936-37.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
**Bernt Tobias Bessesen** (6. oktober 1802–18. oktober 1887) var ein norsk prest og stortingsmann.

Bessesen var frå Kristiansand, far hans var skipper. Sjølv vart han 1819 student frå Kristiansand skule, dei to neste åra var han huslærar hos Severin Løvenskiold i Fossum. I 1824 vart han cand. theol. og deretter eitt år styrar av Kongsberg skule. Sokneprest i Rennesøy 1826-39 og i Biri 1839-48. 1848-55 var han sokneprest i Nes i Akershus, og til sist, 1855-77 i Kvinnherad.

Bessesen var 3. representant for Stavanger amt på Stortinget i 1836 og på det overordentlege storting 1836-37. Han var medlem av justiskomiteen.

Han døydde i Kvinnherad i 1887.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Bernt Bessesen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arkiv etter familien Bessesen hjå Statsarkivet i Kristiansand

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Vardø** (av varde og øy, eldre norrønt *Vargøy* ‘ulveøya’), nordsamisk **Várggát**, kvensk **Vuorea**, er ein by i Vardø kommune, aust i Finnmark fylke, mindre enn éin breiddegrad frå det nordlegaste punktet i Finnmark, Knivskjellodden. 

Byen ligg på den 3,7 km² store Vardøya utanfor austkysten av Varangerhalvøya. Innbyggjartalet er om lag 1900, som utgjer om lag 89 % av innbyggjartalet i kommunen. Vardø er den austlegaste tettstaden i Noreg. Saman med Hammerfest er han den eldste byen i Nord-Noreg. Begge fekk bystatus i 1789. Vardø er òg kjend som Pomorhovudstaden sidan byen på 1800-talet var eit sentrum for norsk handel med Russland.

Historie
--------

Busetjinga i Vardø går heilt tilbake til då kong Håkon V Magnusson (1299-1319) bygde ei borg, seinare Vardøhus festning, som skulle forsvara Noreg sine interesser i området. På fjellet Domen vest for det 1,7 km breie Bussesundet som skil Vardøya frå fastlandet, var det på 1600-talet ei rekkje hekseprosessar der totalt 88 menneske blei dømde til døden og avretta. Venuspassasjen i 1769 blei observert frå Valen, eidet som bind vestre og austre del av Vardøya saman. Dette var viktig for berekninga av avstanden mellom jorda og sola.

Namn
----

På 1300-talet blei Vardø skrive *Vargøy,* av norrønt *vargr* 'ulv, fredlaus mann'. Seinare i mellomalderen blei skrivemåten til stadnamnet endra til *\*Vǫrð(u)øy,* dernest *Vardøy* frå *varði* ‘varde’. På 1500-talet heitte byen 'Vardeøen/Vaarødenn' då danskane sette sitt preg på stadnamnet. Det moderne namnet *Vardø* er ei fordanska form av norske *Vardøy.* Den tradisjonelle norske uttala er *Vårøya*.

Samferdsel og kommunikasjon
---------------------------

Vardøya er knytt til Europaveg 75 gjennom den 2892 meter lange Vardøtunnelen under Bussesundet. Tunnelen, som blei teken i bruk 22. desember 1983 og offisielt opna av kong Olav V den 16. august 1984, var den første undersjøiske tunnelen i Noreg.

Bilete frå byen
---------------

* Vardøhus festning.Vardøhus festning.
* Statue av Haakon VII.Statue av Haakon VII.
* Radarstasjonen Globus II.Radarstasjonen Globus II.
* Hamna i Vardø og Vardø kyrkje.Hamna i Vardø og Vardø kyrkje.
* Brodtkorbsjåene, der Pomormuseet held til.Brodtkorbsjåene, der Pomormuseet held til.
* Luftfoto av Vardø sentrum.Luftfoto av Vardø sentrum.
* Vardø by og Vardøya sett frå Domen.Vardø by og Vardøya sett frå Domen.

Kjelder
-------

1. ↑  Thorsnæs, Geir; Askheim, Svein (18. mars 2022). «Vardø». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  «Norsk Stadnamnleksikon», *www.norskstadnamnleksikon.no*, henta 24. mai 2022

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Andreas Olsen Sæhlie** (1. august 1832–27. august 1896) var ein norsk gardbrukar, næringsdrivar, ordførar og stortingsmann frå Vang i Hedmark.

Han var son til ein brukseigar. Etter han var ferdig med skulegang i Christiania og utanlands byrja han i faren si verksemd som gardbrukar og brennerieigar. Då faren døydde, overtok han desse og utvida både garden Sæli og verksemda elles. Han kjøpte opp fleire skogeigedomar i Noreg og Sverige og eigde Sælie spritfabrikk. Elles var han medeigar i Christiania bryggeri, Hamar bryggeri, Hamar meieri, Ådals bruk, Vardal sliperi og i Telboge og Liljedals glasverk i Sverige.

Sæhlie var ordførar i Vang i åtte år, og ordførar i Oplandske kreditbanks representantskap frå 1879, styreformann i Hedmarks landbruksselskap frå 1881 og medlem av representantskapet i Selskabet for Norges Vel frå 1892.

Sæhlie representerte Hedemarkens amt på Stortinget frå 1868 til -79. Han var 1868-74 sekretær i budsjettkomiteen, 1871-76 medlem av både valkomiteen og jarnbanekomiteen, samt 1875-79 medlem av skattekomiteen. Elles var han medlem av røysterettskomiteen 1875-77, gasje- og pensjonskomiteen 1877-79 og av den parlamentariske skattekommisjonen av 1877. I 1872 var han med i Stortinget sin deputasjonen til tusenårsfeiringa i Haugesund. 

Sæhlie døydde under ein fisketur på ein av eigedomane sine i Gausdalsfjella.

Utmerkingar
-----------

Sæhlie var innehavar av St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Andreas Olsen Sæhlie NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* KulturNav

 |
**Vadsø** er ein by og administrasjonssenteret i Vadsø kommune i Finnmark. Byen ligg på Varangerhalvøya, på nordsida av Varangerfjorden. Vadsø har hatt bystatus sidan 1833, og er administrasjonssentrum i Finnmark. Det bur om lag 5100 menneske i byen, om lag 83 % av folketalet i kommunen.

Avisa Finnmarken kjem ut i Vadsø seks dagar i veka.

Historie
--------

Byen hadde stor innvandring frå Finland på 1800-talet, og innvandringa synest tydeleg i dag gjennom finsk kultur og mange finske etternamn blant innbyggjarane. Vadsø blir difor ofte omtala som «kvenhovudstaden».

Vadsø Sildoljefabrikk la ned produksjonen i 2009.

Før hadde NRK Finnmark sete i byen.

Næringsliv
----------

«54 prosent av de sysselsatte i Vadsø» var per 2016 «ansatt i offentlig sektor. Fjerde høyest i landet», skreiv NRK i 2018.

Samferdsle
----------

Vadsø har hurtigruteanløp. 

Vadsø lufthamn ligg i Kiby, rett aust for byen. Widerøe flyg til Tromsø, Alta og Kirkenes. I tillegg er det daglege avgangar til Båtsfjord, Berlevåg, Mehamn, Honningsvåg og Hammerfest.

Kultur
------

* Varangerfestivalen er ein blues- og jazzfestival som blir arrangert kvart år i starten av august.
* Kongekrabbefestivalen Polar spectacle blei første gong arrangert i byen i oktober 2004.
* Vadsø har fleire idrettslag, mellom anna Vadsø turn, IL Norild og Vadsø Skiklubb
* Vadsø har også The Arctic Kite Challenge

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Lars Nehru Sand (25. februar 2018). «Finnmarksopprøret». NRK.

| * v
* d
* e
Busetnader på 29. lengdegrad aust |
| --- |
| 29. austlege lengdegrad | **Berlevåg****·** Bugøyfjord**·** Bugøynes**·** **Båtsfjord****·** Kongsfjord**·** Neiden**·** **Vestre Jakobselv****·** **Vadsø** |
| I nærleiken | Austertana**·** Karlebotn**·** Nesseby**·** Polmak**·** Rustefjelbma**·** Skiippagurra**·** **Tana bru****·** Varangerbotn |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Tørdal** er ei bygd som dekker øvre del (ca 35 %) av Drangedal kommune i Vestfold og Telemark. Tørdal er òg eit tidlegare prestegjeld, og eit delområde som består av grunnkrinsane Bostrak, Lia, Bø, Lone, Homleid og grenda Tørdal.

Bygdesentrum er Bø, om lag 20 km nord for kommunesenteret Prestestranda. Andre busetnader er Bostrak og Grova, om lag 11,5 og 28,5 km nord for Prestestranda. Vintersportstaden og hytteområdet Gautefall, samt utfartsområdet Søvassmarka, ligg òg i Tørdal.

Historie
--------

Namnet Tørdal kjem av tyri og tyder «Furudalen». I gardsmatrikkelen av 1886 vert det skrive at at namnet på den tida òg vart skrive som *Tørredal* og *Tørrisdal*. Ein kjend historisk person frå bygda skal ha vore småkongen og bondeleiaren Hallvard Gråtopp. I mellomalderen, fram til 1200-talet, høyrte Tørdal til Telemark, medan resten av Drangedal høyrte til Grenland – *Grenafylke*.

Ein kan òg nemna *Lektor Tør(r)dal* frå filmane om Stompa, den alltid like rasande lektoren ved Langåsen pensjonatskole spela av Gisle Straume.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tørdal» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Sannes, Olav: «Drangedal med Tørdal, ei bygdesoga» (1924) (faksimile 1974, ISBN 82-990370-1-8)
***Agaton Sax och Byköpings gästabud*** frå 1963 er den sjette romanen til Nils-Olof Franzén om detektiven Agaton Sax. I denne boka er Agaton Sax i Byköping heile tida, til skilnad frå dei andra bøkene i serien, der han er rundt omkring i Europa.

I motsetnad til dei fleste andre Agaton Sax-bøkene er ikkje *Agaton Sax och Byköpings gästabud* omsett til norsk.
I 1976 vart det laga ein animasjonsspelefilm med same namn som bygde på boka.

Handling
--------

Til stor overrasking for Agaton Sax kjem dei to storforbrytarane Octopus P. Scott og Julius Mosca til han i Byköping og ber om hjelp mot Scotland Yard. Dei gjev seg ut for å vere uskuldige dobbeltgjengarar av storforbrytarane. Planen deira er å kidnappe Agaton Sax.

I Byköping er det bygd eit nytt stort høghus. Det skal innviast med ein stor middag der alle dei viktigaste personane i byen er innbodne (Agaton Sax var sjølvsagt boden). Skurkane har tenkt å slå til ved dette høvet.

Endå meir innvikla vert det heile av at dei verkelege dobbeltgjengarane til skurkane, Absalom Nick og Charlie MacSnuff, kjem til Byköping. Dit kjem også Lispington, som arresterer alle som liknar forbrytarar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Agaton Sax och Byköpings gästabud». *Svensk Filmdatabas*. Henta 5. oktober 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Agaton Sax och Byköpings gästabud» frå Wikipedia på svensk, den 4. februar 2012.*
Nobelprisen  

Nobels fredspris  
1975

Bustadblokka i byen Gorkij der ekteparet Jelena Bonner og Andrej Sakharov budde under Sakharovs indre eksil i åra 1980 til 1986. Husværet deira er no vorte museum.
**Andrej Dmitrijevitsj Sakharov**, russisk Андрей Дмитриевич Сахаров (21. mai 1921–14. desember 1989), var ein sovjetrussisk vitskapsmann (kjernefysikar) som fekk Nobels fredspris i 1975.

Sakharov var på 1950-talet leiar av det forskingsprogrammet som gjorde det mogleg for Sovjetsamveldet å lage si fyrste hydrogenbombe, ei kjernefysisk bombe som utviklar energien ved at hydrogenkjernar reagerer med kvarandre og går saman til tyngre kjernar. Han vart i 1953 teke opp som medlem av Det sovjetiske vitskapsakademiet.

Sakharov har òg gjort framifrå nybrottsarbeid om tilhøva i universet og utviklinga av det i dei fyrste brøkdelane av eit sekund etter det såkalla *Store Smellet*, som ifylgje den herskande vitskapleg teorien var den hendinga som skapte universet.

I 1968 sendte Sakharov ut eit stort samfunnskritisk skrift, *Tankar om framsteg, fredeleg sameksistens og intellektuell fridom*, som ikkje vart godt motteke av styresmaktene i Sovjetsamveldet og førte til at han vart avsett frå forskerstillinga si. Saman med to andre vitskapsmenn skipa han i 1970 ein upolitisk menneskerettskomité, og det var for arbeidet sitt på dette området han vart gjeve Nobels fredspris i 1975. Av di dei sovjetiske styresmaktene nekta han å reise ut av landet, var det hans hustru, Jelena Bonner, som tok turen til Oslo og mottok prisen på vegner av han.

Sakharov vart i 1980 arrestert av dei sovjetiske styresmaktene og forvist til såkalla *indre eksil* i byen Gorkij (som frå 1991 heiter Nizjnij Novgorod); denne byen var lukka for utlendingar på grunn av den militære forskinga og anna militær aktivitet som gjekk føre seg der. Ved eit dekret frå *Det øvste sovjet*, som var den øvste lovgjevande makta i Sovjetsamveldet, vart han samstundes fråteke alle dei utmerkingane han hadde motteke.

Ikkje før i desember 1986 vart Sakharov sett fri frå det «indre eksilet» i byen Gorkij. Han tok då opp att både det vitskapelege arbeidet sitt og det politiske arbeidet for fremje av menneskerettane. Han tok òg del i fredsarrangement i samarbeid med det sovjetiske styresmaktene, og vart i 1989 medlem av folkekongressen.

Sakharov vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1981. Han hadde i 1980 fått Fritt Ords Pris, ein pris som vert delt ut av den private Institusjonen Fritt Ord i Oslo, «for med nesten ufatteleg åndeleg kraft, uthald og fryktløyse å ha kjempa for og praktisert den frie tanken og det frie ordet under trykket av eit totalitært regime.»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nobelstiftingas offisielle nettsider om Andrej Dmitrijevitsj Sakharov

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Atanas Kirilov Tarev** (fødd 31. januar 1958) er ein bulgarsk tidlegare stavhoppar. Han vann bronsemedaljen i øvinga ved europameisterskapen i 1982 og i verdsmeisterskapen i 1983.

Tarev lukkast ikkje kvalifisere seg til finalen under Sommar-OL 1980 i Moskva. To år seinare sette han personleg rekord då han svinga seg over 5,70 meter. Under EM i friidrett 1982 i Aten vann han bronsemedaljen. Året etter tok han i ein ny bronsemedalje då den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett vart arrangert i Helsinki. I 1984 flytta han den bulgarske rekorden til 5,72 m, i 1985-sesongen la han på til 5,75 m. Vinteren 1986 sigra Tarev i stav-tevlinga ved innandørs-EM i Madrid. Sommaren 1986 vart han nummer fire i EM i friidrett i Stuttgart, før han 2. september i Lausanne gjorde sitt livs beste hopp på 5,80 meter. I verdsmeisterskapen i Roma i 1987 enda han på åttandeplassen. Som i Sommar-OL 1980 klarte Tarev ikkje nå finalen i Sommar-OL 1988 i Seoul.

Tarev vart bulgarsk meister tolv gongar: 1976–86 og 1988.

Kjelder
-------

* World Athletics

* *Denne artikkelen bygger på «Atanas Tarev» frå Wikipedia på tysk, den 22. september 2023.*
Ve, Vilje og Odin drep urjotnen Yme.
**Ve og Vilje** (norrønt *Vé* og *Vile*) er to æser i norrøn mytologi som er brørne til Odin. Alle tre er søner av Bor, sonen til den første mannskapningen Bure, og jotunkvinna Bestla. Ve er yngst, Vilje er den mellomste og Odin er eldst.

Ifølgje *Den yngre Edda* er Ve og Vilje er med på å ta livet av Yme og skapa verda av han. Dei skapar også dei første menneskja, Ask og Embla, saman med Odin. Vilje gjev trestokkane dei er laga av rørsle og forstand, medan Ve gjev dei form, tale, syn og høyrsle. I eddakvadet *Voluspå* er det derimot Odin, Høne og Lodur som skapar Ask og Embla. Det er mogleg at Ve er synonymt med *Honr*, *Høn* eller *Høne*, medan Vilje kanskje er det med *Lodur*, *Loke* og *Mundilfore*.

Vilje og Ve styrte riket når Odin var vekke. I *Ynglingesoga* i Heimskringla av Snorre blir de tfortald at ein gong Odin var borte så lenge at æsene ikkje trudde han skulle koma attende, blei dei begge gifte med kona hans Frigg og delte arven etter han mellom seg.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ymir» frå Wikipedia på engelsk, den 21. januar 2013.*
* *Denne artikkelen bygger på «Vilje og Ve» frå Wikipedia på bokmål, den 21. januar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ve og Vilje**
**Wolfgang Hohlbein** (fødd 15. august 1953) er ein tysk science fiction-, fantasy- og horrorforfattar fødd i Weimar i Bezirk Erfurt og busett nær Neuss i Nordrhein-Westfalen. Kona hans, Heike Hohlbein, er også forfattar, og samaarbeider ofte med mannen. Med over 200 utgavne bøker og over 43 millionar selde kopiar blir Hohlbein rekna som ein av dei mest framgangsrike tyske forfattarane innan fantasy-sjangeren.

Liv
---

Wolfgang Hohlbein blei fødd i 1953 i Weimar i Bezirk Erfurt. Etter å ha fullført skulegangen blei han lærling som industrikontorist. Etter lærlingtida arbeidde han i dette yrket dei neste åra. For å få meir inntekt, arbeidde han òg som nattevakt. Det var i denne perioden han byrja å skriva dei tidlege verka sine, for å få tida til å gå. I 1971 møtte han Heike Hohlbein, som han skulle gifta seg med 3 år seinare. Dei har seks born saman. I 1977 blei dottera Rebecca Hohlbein fødd, som òg blei forfattar. I 1982 sa Hohlbein opp jobben for å bli fulltidsforfattar. Kort tid seinare flytta familien til Neuss i Nordrhein-Westfalen, der han har budd sidan.

Virke
-----

Hohlbein skreiv noveller frå ung alder, og blei fyrst anerkjend som forfattar etter at han sende inn eit manuskript han og kona hans hadde skrive til ei fantasy- og science fiction-skrivetevling i 1982. Dei vann, og boka deira, *Märchenmond* (engelsk tittel *Magic Moon*), blei gjeven ut av Ueberreuter Verlag. Ho blei snart ein bestseller, og vann fleire prisar. I dei følgjande åra skreiv Hohlbein to oppfølgjarar til boka, og suksessen heldt fram. Trilogien har vore den største suksessen deira til i dag, og selde meir enn 2 millionar kopiar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Wolfgang Hohlbein biography on his official webpage» (på tysk). Hohlbein.net. Henta 10. september 2016.
2. 1 2  Ullrich Wegener. «Schöne Sünde». *Die Zeit* (på tysk). Henta 10. september 2016.
3. 1 2  Sabine Magerl. «Der Chronist des Grauens». *Frankfurter Allgemeine* (på tysk). Henta 10. september 2016.
4. ↑  Dieter Winkler; Uschi Winkler. «*Official page for the* Märchenmond *Novels»*. märchenmond.de. Henta 10 September 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Wolfgang Hohlbein» frå Wikipedia på engelsk, den 30. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Koordinatar: 59°10′15.845″N 10°23′22.679″E﻿

**Vrengen** eller **Vrengensundet** er eit krokete sund mellom Nøtterøy og Tjøme i Færder kommune i Vestfold fylke. Vrengen er òg namnet på eit svingete stykke av Arendalsvassdraget i Arendal kommune.

Vrengen i Vestfold
------------------

Vrengenbrua og Vrengensundet sett frå sør i retning mot Kjøpmannskjær i nord. Tjøme til høgre, Nøtterøy til venstre.
Sundet strekkjer seg mellom Ytre Oslofjord i aust og Tønsbergfjorden i vest og er om lag 5,5 km langt. På det smalaste, der Vrengenbrua kryssar sundet, er det berre om lag 150 meter breitt. På Nøtterøysida ligg mellom anna tettstaden Kjøpmannskjær, på Tjøme mellom anna Sundene og Mågerø. For øvrig er det ei rekkje sommarhus og hytter på begge sider. Ved strandstanden Kjøpmannskjær er det båthamn, bensinstasjon og daglegvarehandel med maritim tilknyting. Det er òg ein kjemisk fabrikk, Kjemiservice eigd av Unitor Chemicals, som produserer kjemiske produkt for maritimt bruk. På Tjøme-sida er det fleire båthamner langs Vrengensundet. 

I 1932 vart det opna ei bru, Vrengenbrua, over sundet mellom Nøtterøy og Tjøme. Ho vart erstatta av ei ny bru med ei total lengd på 454 meter i 1981. Før 1932 gjekk det ei lita treferje frå Ferjeodden på Tjøme over til Nøtterøy. Ferjeodden er i dag base for Tjøme og Hvasser Raude Kross Hjelpekorps og har Tjøme sin einaste djupvasskai. Inntil slutten av 1800-talet låg ferjeleiet lenger aust i Vrengensundet. Presteskyss var ein viktig funksjon så lenge Tjøme og Nøtterøy hadde prest saman. 

Dei siste åra har Statens forureiningstilsyn funne høge førekomstar av det kreftframkallande kjemikalet diuron i Vrengensundet. Det er usikkert kor gifta i sundet kjem frå, men diuron nyttast i botnstoff til båtar for å hindre algevekst. 

Namnet «Vrengen» kjem av «vrang», det vil si veldig krokete, og vanskeleg å segle gjennom med større seglfartøy. 

Øya Leistein markerer der seglingsleia går frå Oslofjorden mot Vrengensundet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Vrengen». Kartverket / Faktaark. Henta 24. januar 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Vrengen» frå Wikipedia på bokmål, den .*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ferjetrafikken over Vrengensundet[*daud lenkje*]
* Galleri NOR sine bilete av Vrengen 1901-1929

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Abelske integral** er integral av algebraiske funksjonar. Ved inversjon av abelske integral vert dei såkalla abelske funksjonane definert. Dei enklaste døma er dei trigonometriske og dei elliptiske funksjonane. Integrala er kalla opp etter Niels Henrik Abel.

Dei abelske integrala har forma

{\displaystyle \int \_{z\_{0}}^{z}R\left(x,w\right)dx,}
der {\displaystyle R\left(x,w\right)} er ein vilkårleg rasjonell funksjon av dei to variablane {\displaystyle x} og {\displaystyle w}. Desse variablane er knytte til kvarande med likninga 

{\displaystyle F\left(x,w\right)=0,\,}
der {\displaystyle F\left(x,w\right)} er eit irreduktibelt polynom i {\displaystyle w},

{\displaystyle F\left(x,w\right)\equiv \phi \_{n}\left(x\right)w^{n}+\cdots +\phi \_{1}\left(x\right)w+\phi \_{0}\left(x\right),\,}
der koeffisientane {\displaystyle \phi \_{j}\left(x\right)}, {\displaystyle j=0,1,\ldots ,n} er rasjonelle funksjonar av {\displaystyle x}. Verdien av eit abelsk integral er ikkje berre avhengig av grenseverdiane til integralet, men òg kva veg ein integrerer, og dermed ein fleirverdifunksjon av {\displaystyle z}.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Abelian integral» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2011.*

*Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
* Appell, Paul; Goursat, Eduard (1895), *Theorie des Fonctions Algebraiques et de Leurs Integrales*, Paris: Gauthier-Villars .
* Bliss, Gilbert A. (1933), *Algebraic Functions*, Providence: American Mathematical Society .
* Forsyth, Andrew R. (1893), *Theory of Functions of a Complex Variable*, Providence: Cambridge University Press .
* Griffiths, Phillip; Harris, Joseph (1978), *Principles of Algebraic Geometry*, New York: John Wiley & Sons . Lucidly presented modern perspective.
* Neumann, Carl (1884), *Vorlesungen über Riemann's Theorie der Abel'schen Integrale* (2nd utg.), Leipzig: B. G. Teubner .
|  |
| --- |
| ***«Like an Animal»***  Song av Piqued Jacks |
|  |
| **Land** | Italia, San Marino |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 5. april 2023 |
| **Sjanger** | Poprock |
| **Lengd** | 03:02 |
| Låtskrivar(ar) | Andrea Lazzeretti, Francesco Bini, Marco Sgaramella, Tommaso Oliveri |
|

«**Like an Animal**» (norsk omsetjing: ‘som eit dyr’) er en song frå 2023 med det italienske rockebandet Piqued Jacks. I februar 2023 vann låten den sanmarinske songtevlinga *Una Voce per San Marino 2023* og var det sanmarinske bidraget til Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool.

Om songen
---------

«Like an Animal» er skriven av bandet sjølv og var blant deltakarane i den sanmarinske songtevlinga *Una Voce per San Marino 2023*, i regi av den sanmarinske ålmennkringkastaren San Marino RTV.

«Like an Animal» vann finalen 26. februar 2023 og blei det sanmarinske bidraget i Eurovision Song Contest 2023. Låten blei sloppen for strøyming på YouTube 22. februar, men blei offisielt gjeven ut som singel 5. april 2023.

San Marino deltok i den andre semifinalen torsdag 11. mai i Liverpool. Der enda «Like an Animal» på delt sisteplass med null poeng og kvalifiserte seg ikkje til finalen laurdag 13. mai.

Kjelder
-------

1. ↑  «PiquedJacks». *eurovision.tv* (på engelsk). Henta 27. mars 2023.
2. ↑  Vautrey, Jonathan (26. februar 2023). «PiquedJacks win Una Voce per San Marino 2023 with "Like An Animal"». *wiwibloggs* (på engelsk). Henta 27. mars 2023.
3. ↑  «SanMarino select Piqued Jacks for Liverpool 2023». *eurovision.tv* (på engelsk). 26. februar 2023. Henta 27. mars 2023.
4. ↑  «Eurovision2023: Allocation Draw results». *eurovision.tv* (på engelsk). 31. januar 2023. Henta 22. mars 2023.
5. ↑  «SecondSemi-Final of Liverpool 2023 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 18. mai 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Like an Animal» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2023.*
Kvirinius tel Maria og Josef i ei bysantinsk framstilling i Kariye Camii, frå 1300-talet.
**Publius Sulpicius Quirinius** (ca. 51 f.Kr.-21) var ein romersk aristokrat, kjend frå Lukas-evangeliet i Det nye testamentet som Kvirinius (gresk Κυρήνιος, Kyrenios), statthaldar i Syria, då Jesus blei fødd.

Liv
---

Kvirinius var fødd i Lanuvium nær Roma i ein rik familie utan politisk makt. Han tenestegjorde i Spania. Rundt 14 f.Kr. nedkjempa han Marmaridae-stammen frå Kyrenaika, kanskje medan han var guvernør for Kreta og Kyrene. I 12 f.Kr. blei han utnemnd til romersk konsul.

11–7 f. Kr. kjempa Kvirinius mot homonadane i nordre Syria og Kilikia. Etter å ha overvunne denne stammen blei han heidra med eit sigerstog, ein triumf. I år 6 f.Kr. blei han prokonsul for Pamfylia-Galatia. Han blei statthaldar av Syria og Judea i år 6, etter forvisinga av Herodes Arkelaos. Han fortsette i stillinga fram til år 12, då han drog tilbake til Roma. Her døydde han i 21, og fekk ei offentleg påkosta gravferd.

Kvirinius si folketeljing
-------------------------

Ein av dei første oppgåvene Kvirinius fekk utført var ei folketeljing i Syria og Judea i år 6 eller 7. 

Ei romersk folketeljing under Kvirinius er nemnd i Juleevangeliet etter Lukas. Matteus-evangeliet plasserer derimot fødselen under styret til den tidlegare Herodes den store, som døydde i 4 f.Kr.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Quirinius» frå Wikipedia på engelsk, og «Publius Sulpicius Quirinius» frå Wikipedia på svensk den 29. desember 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**Albertinerifta** utgjer den vestlege greina av Den austafrikanske riftdalen, som igjen dannar den austlege greina av Riftdalen. Ho strekkjer seg frå Albertsjøen (nordlegaste delen) i sør til Tanganyikasjøen (sørlegaste delen) i nord, og ein reknar både dalen og dei omliggande fjella til å vera med i regionen. Albertinerifta husar fleire artar enn nokon annan del av Afrika. Det er registrert 125 endemiske arter i regionen, mellom anna fjellgorilla og gullape. Ein stor del av desse høyrar heime i tåkeskogar, som ein blant anna kan finna i Ruwenzorifjella, Bwindiskogane, Virungafjella, Nyungweskogen, Kahuzifjellet og Itombwefjella.

Kart over regionen med Albertinerifta i vest
Albertinerifta og fjella rundt er danna av tejordskorperørsler som sakte skil den somaliske plata frå resten av det afrikanske kontinentet.

Området dekker fleire unike og viktige økoregionar. Ifølgje WWF si inndeling er fjellskogen i Albertinerifta, Rwenzori-Virunga-lyngheiene og dessutan skog-savannemosaikken i Victoriabassenget heilt eller delvis innanfor Albertinerifa.

Kjelder
-------

1. ↑  
Owiunji, I.; Plumptre, A.J. (2011). «The importance of cloud forest sites in the conservation of endemic and threatened species of the Albertine Rift». *Tropical Montane Cloud Forests: Science for Conservation and Management*. Cambridge University Press. ISBN 0521760356.
2. ↑  Burgess, Neil; Hales, Jennifer; Underwood, E.; Dinerstein, Eric; Olson, David; Itoua, I.; Schipper, Jan; Rickketts, T.; Newman, K. «Terrestrial eco-regions of Africa and Madagascar: A conservation assessment». World Wildlife Fund (United States).

* *Denne artikkelen bygger på «Albertinerifta» frå Wikipedia på bokmål, den 26. juli 2021.*