recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pål Carsten Sæthrang** (10. juni 1945–18. september 2004) var ein fotballspelar frå Oslo som spelte i angrepet til fotballklubben Skeid frå 1963 til 1969. Han var med å vinne cupfinalen i 1963 og i 1965, i 1966 vart han seriemeister. Sæthrang deltok i 6 landskampar i tida mellom 1967 og 1969.

Karriere
--------

### Klubbspel

Etter å ha vorte norsk juniormeister med IK Skeid i 1962, var Sæthrang toppskårar då Skeid i 1963-sesongen enda på tredjeplass i 1. divisjon. Sesongen vart avslutta med cupfinale mot Fredrikstad FK på Ullevaal stadion. I det 118. minutt skåra Sæthrang og syrgde for Skeid-triumf 2–1. To år seinare skåra han det andre målet då Skeid vann 2–1 over SK Frigg i NM-finalen 1965. I 1966 vart Skeid seriemeister for fyrste og siste gong. Med sine 10 nettkjenningar var Sæthrang var meisterlaget sin toppskårar.

Etter beinbrot i april 1970 valde Sæthrang å spele på Kvik Halden sitt lag i 3. og 4 divisjon dei to komande åra. Frå 1973 skulle han på ny vere Skeid-spelar, men vedvarande skade-plager gjorde at han la opp.

### Landslagsspel

Sæthrang debuterte på det norske landslaget 24. september 1967. På Ullevaal stadion skåra Danmarks Erik Dyreborg fem gongar i løpet av 25 minutt, utan at Noregs mannskap makta skåra på 90 minutt. Det skulle gå nesten to år før Sæthrangs neste landskamp. Hausten 1969 spelte han 5 landskampar. 21. september skåra han sitt einaste landslagsmål då Noreg slo nettopp Danmark 2–0 på Ullevaal stadion.

Merittar
--------

* Noregsmeister: 1963 og 1965 med IK Skeid
* Seriemeister: 1966 med IK Skeid
* Sølv i seriemeisterskapen: 1967 med IK Skeid
* Bronse i seriemeisterskapen: 1963 med IK Skeid

Kjelder
-------

* Pål Sæthrang i eu-football
**HMS «Beagle»** var ein britisk fregatt bygd og brukt av den kongelege marinen av England. Ho vart sjøsett 11. mai 1820, i elva Themsen, men stod ferdig bygd to år før (i 1818) same månaden.
Fregatten går under kategorien Cheriokee-klassen, ei britisk klasseinndeling, som tyder at ho har to stormaster. I juli same året var ho med på feiringa av kroninga av Georg IV, der HMS «Beagle» var den fyrste til å segla under den nye London Bridge. Skipet er mest kjend for å vera Charles Darwin sitt skip under dei mange ekspedisjonane hans.

Fyrste segling
--------------

HMS «Beagle» i ein illustrasjon av Conrad Martens.
Etter jomfruturen i Themsen vart «Beagle» oppgradert, restaurert og endra slik at det skulle gjera ein best mogleg jobb for marinen. Ikkje før i 1826 var skipet heilt klar til si fyrste segling. Pringle Stokes vart utnemnd til å vera kaptein på «Beagle». Skipet drog vestover langsmed Themsen og vart deretter frakta til Plymouth, der det vart sjøsett på havet for fyrste gong.

Jobben til «Beagle» var å følgja HMS «Adventure», eit forskingsskip som hadde spesialisert seg på seismikk. I 1828 var skipa komne til Eldlandet (òg kalla for Tierra del Fuego), eit farvatn utanfor sørkysten av Argentina. I dette aude og einsléta havet vart kaptein Stokes annleis. Han vart inneslutta og deprimert, og låste seg inne i kahytta si i over to veker. Han skaut seg sjølv med ein revolver andre dag i august. 

*Beagle* segla nord att til Rio de Janeiro, der ein 23 år gamal aristokrat vart utnemnd til kaptein. Mannskapet var kritisk til denne ungguten, som i deira augo hadde liten erfaring på sjøen. Den nye kapteinen, Robert FitzRoy, prova mannskapet at dei ikkje hadde rett. «Ungguten» viste gode leiareigenskapar og viste grundege synfaringar og tilsyn. 

FitzRoy er mest kjend for sine originale problemløysningar, der han ei gong tok to indianske gislar med seg, ein gut og ei jente, etter ein krangel med dei infødde i Argentina. FitzRoy gav dei ikkje attende, men tok dei like så gjerne med seg heim att. Guten fekk namnet Jeremy Button (kalla seg sjølv for *Orrundelico*) og var ein kjendis i London for ein liten periode.

Andre segling
-------------

FitzRoy trudde han skulle verta verande på «Beagle», men vart bytta ut av ein lord av ei rekkje grunnar. Lorden likte ikkje all undersøkinga i Eldlandet med «Adventurer». Men hovudårsaka var at FitzRoy skulle bli utnemnd til kommandør på HMS «Chanticleer», som skulle ut på ein ekspedisjon i 1830. Det viste seg etterpå at «Chanticleer» var i altfor dårleg stand, og «Beagle» settast inn att. Den unge kapteinen vart utnemnd til kommandør på fregatten sumaren 1831. FitzRoy fekk att løyvet til å fare attende til Sør-Amerika.

På hausten same året takka den unge nyutdanna naturalisten Charles Darwin ja til å slutta seg saman med FitzRoy og hans menn ned til Sør-Amerika. Den 22 år gamle kristne mannen såg på dette som ein flott moglegheit til å sjå nærare på dyra han hadde studert og skjert i ved University of Cambridge.

27. desember 1831 byrja endeleg ferda til «Beagle» frå Plymouth. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Piura-regionen** (quechua *Piwra suyu*) er ein region i Peru med kystlinje mot Stillehavet nord i landet. Han har grenser mot 
Tumbes-regionen og Ecuador i nord, mot Lambayeque-regionen i sør og mot Cajamarca-regionen i aust.
Piura-regionen er på 35 892 km² og har 1 630 772 innbyggjarar (2005). Regionhovudstaden er Piura.

Politisk inndeling
------------------

Regionen er delt inn i 8 provinsar som igjen er delt inn i til saman 64 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:

1. Ayabaca (Ayabaca)
2. Huancabamba (Huancabamba)
3. Morropón (Chulucanas)
4. Paita (Paita)
5. Piura (Piura)
6. Sechura (Sechura)
7. Sullana (Sullana)
8. Talara (Talara)


| * v
* d
* e
Regionar i Peru |
| --- |
| Amazonas**·** Ancash**·** Apurímac**·** Arequipa**·** Ayacucho**·** Cajamarca**·** Callao**·** Cuzco**·** Huancavelica**·** Huánuco**·** Ica**·** Junín**·** La Libertad**·** Lambayeque**·** Lima metropol |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Aarhus rådhusFoto: Nils Jepsen

Aarhus rådhus interiørFoto: seier+seier

Aarhus rådhus interiørFoto: seier+seier

**Aarhus rådhus** er rådhuset i Århus på Jylland i Danmark. Rådhuset vart innvia 2. juli 1941 og er teikna av arkitektane Arne Jacobsen og Erik Møller. Oppføringa av rådhuset vart vedtatt på byrådsmøte 18. november 1937. Aarhus rådhus vart freda i 1995 på grunn av si eineståande arkitektur.

I det første prosjektforslaget var rådhuset utan tårn, men etter stort folkeleg press vart det teikna inn eit rådhustårn. Prisen var åtte millionar danske kroner, inkludert grunnarealet. I tillegg kom utgifter til inventar på 1,5 millionar danske kroner.

Rådhuset har eit areal på 19 380 m², inkludert kjellar. Romfanget er på kring 10 000 m³. Tårnet er 60 meter høgt, tårnuret har ein diameter på 7 meter; timevisaren er 2,5 meter og minuttvisaren 3 meter lang.

Bygningen er laga i heilstøypt betong som utvendig er kledt med 6000 m² marmorplater frå Porsgrunn i Noreg.

I januar 2006 vart Aarhus rådhus tatt med under arkitektur i Kulturkanonen.

Tidlegare rådhus
----------------

### Det første rådhuset

Det første rådhuset vart oppført på midten av 1400-talet og låg på Store Torv framfor Århus domkirke sitt tårn. Det var rive i 1859.

### Det andre rådhuset

Det gamle rådhuset, nå Kvindemuseet.
Foto:
Nils Jepsen
 

Det andre rådhuset vart oppført i åra 1856–1857 på hjørnet av domkyrkjeplassen og Mejlgade. Offisielt var det eit rådhus, domhus og arresthus, med plass til 28 arrestantar. Etter tida som rådhus var bygningen politistasjon i perioden 1941–1984, og deretter flytta Kvindemuseet i Danmark inn.

Også dette huset er freda.

Referansar
----------

1. ↑  «Århus Rådhus» (på dansk). Slots- og Kulturstyrelsen. Henta 11. september 2016.
2. ↑  «Kulturkanonen. Kanonudvalget for design og billedkunst» (PDF) (på dansk). Kulturministeriet. 2005. s. Arkitektur side 23–24. Arkivert frå originalen (PDF) 23. oktober 2014. Henta 13. september 2016.

Litteratur
----------

* Århus Byhistoriske udvalg, *Byens hus*, Erhvervsarkivet 1991 ISBN 87-89386-22-1

Bakgrunnsstoff
--------------

* Århus bilder
* Om marmor frå Porsgrunn Arkivert 2007-07-12 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 56°9′9.43″N 10°12′11.52″E﻿
Koordinatar: 65°21′52″N 21°19′22″E﻿

**Pite älv** eller *Piteälven* (pitesamisk *Bidumiedno*, lulesamisk *Bihtámädno*) er ei elv i Norrbottens län i Sverige. Ho er 410 km lang, med eit nedslagsfelt på 11 285 km² og ei middelvassføring ved utløpet på 160 m³/s. 

Pite älv ved Benbryteforsen. Foto: Curt Löfwenberg

Kombibru bil/tog på Inlandsbanan.
Elva har utspring frå innsjøen Pieskehaure ved grensa mot Noreg, like aust for Sulitjelma. Ho renn derfrå i søraustleg retning og passerer gjennom fleire store innsjøer, som Tjeggelvas og Vuolvojaure. Ho munnar ut i Bottenviken ved Pitsund, 10 kilometer sør for Piteå. Dei største sideelvane er Abmoälven, Varjisån, Vistån og Lillpiteälven.

Pite älv er ei av nasjonalelvane i Sverige, og er saman med Vindelälven, Torne älv og Kalixälven ei av dei fire store elvane i Norrland som ikkje er utbygd til kraftproduksjon. Den største fossen er Storforsen ved Vidsel, som òg er det største turistmålet i Norrbotten med ca. 180 000 vitjande per år. Andre kjende fossar er Trollforsarna, Benbryteforsen, Åkerselforsen, Trångforsen og Fällforsen. Ved Hundforsen kryssar Inlandsbanan elva på ein av dei få gjenverande kombibruene i Sverige som vert trafikkert av både bil og tog i same løp.

Referansar
----------

1. ↑  *SMHI Vattendragsregistret* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 21. juli 2006, henta 21. juli 2006
2. ↑  *Sveriges huvudavrinningsområden* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 28. september 2018, henta 19. juni 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pite älv**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 31°41′30″N 34°52′30″E﻿

**Shfela** eller **Shephelah** (hebraisk הַשְּפֵלָה eller שְׁפֵלַת יְהוּדָה *Shfelat Yehuda*, «Dei judeiske forberga») er eit lågland sør i det sentrale Israel som strekkjer seg over 10–15 km mellom Hebron-fjellet og kystsletta. Det var ein av regionane som tilhøyrte Juda-stamma i Bibelen. I dag er Shfela stort sett eit landleg område med mange gardar.

Referansar i Bibelen
--------------------

Shfela er nemnt i Det gamle testamentet, in Femte Mosebok 1:7 (dalen); Josva 9:1 (dalane); 10:40 (dalen); 11:2, 16 (dalen); 12:8; 15:33; Domarane 1:9; 1. Kongebok 10:27; Jeremia 17:26; 32:44; 33:13; Obadja 1:19; Sakarja 7:7; 1. Krønikebok 27:28; 2. Krønikebok 1:15; 9:27; 26:10; 28:18. Shfela var åstad for mange slag i Bibelen. Under Bar Kokhba-opprøret vart det grave ut tunnelar i åsane, som danna eit utførleg bunkersystem for å kunne slå romarane.

Geografi
--------

Shfela er ei frodig, bølgjande slette. Ein av dei viktigaste kjenneteikna er åsane som er danna av mergel-dekt, mjuk kalk, i motsetnad til Judeafjella som består av hard kalk og dolomitt. Jordsmonnet i dalen og dei nedre områda har høgt sandinnhald, i tillegg til store område med grøderik jord. Det kan stundom oppstå myrområde i regntida. Dei sørlege delane består av løss, medan områda nord for Ashkelon består av leire.

Shfela ligg 120-450 meter over havet og har eit temperert middelhavsklima til halvtørt klima.

Ei rekkje dalar som går aust til vest, skjer gjennom Shefelah. Frå nord til sør er desse Ayalondalen, Sorekdalen, Elahdalen, Guvrindalen, Lachishdalen og Adorayimdalen. Dei bibelske byane som vart grunnlagd der vakta over dei indre byane og utnytta handelen som passerte gjennom området. Ayalon var hovudvegen til Jerusalem etter Horon.

Det er mange grotter sør i Shfela, og mange av dei er bjølleforma, som dei i Beit Guvrin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shfela» frå Wikipedia på engelsk, den 5. oktober 2014.*

1. 1 2  The Plain of the Shephelah
2. ↑  Pits and Caves i Shephelah of Israel compared with Similar Pits in East Anglia

Bakgrunnsstoff
--------------

 Reiseguide for Shfela frå Wikivoyage
* Soils of the Coastal Plain and the Shefela

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Yarnell (venstre) og Shields (høgre) i 1977.
**Shields and Yarnell** var ein amerikansk mimeduo, danna i 1972, beståande av **Robert Shields** (fødd 26. mars 1951) og **Lorene Yarnell** (21. mars 1944–29. juli 2010).

Spesialiteten til Shields og Yarnell var ein serie sketsjar kalla *The Clinkers*, der dei spelte nokre robotar, med mange individuelle, medvitne rørsler (i motsetning til normal jamn rørsle) stereotypisk for robotar og tidleg animatronikk, forsterka av deira evne til å la vera å blunka med auga i lange periodar.

Danse- og mimeframsyningane deira vart viste i 1977 og 1978 på deira eige CBS-komedieprogram, *The Shields and Yarnell Show*. Dei opptredde på 400 nasjonale TV-show i USA, inkludert *The Sonny & Cher Comedy Hour*, *The Red Skelton Show*, *The Muppet Show* (1979) og *The Tonight Show Starring Johnny Carson*. Duoen spelte «Six-Hundred-dollar People» skapt av Dr. Loveless jr. i TV-filmen *The Wild Wild West Revisited* frå 1979. Dei opptredde i den mislykka Broadway-musikalen *Broadway Follies* i New York City, som stengde etter berre éi framsyning, etter dårlege meldingar den kvelden. Høgdepunkta i karrieren inkluderte show for to amerikanske presidentar, ei kommandoframsyning for Dronning Elizabeth II og ein turné i Kina med komikaren Bob Hope.

TV-spesialen deira *Toys on the Town*, skriven av Shields, fekk ein Emmy Award.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shields and Yarnell» frå Wikipedia på engelsk, den 18. april 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  «Shields & Yarnell». *Arthur Shafman International, Ltd*.
2. ↑  Armstrong, Lois (20. juni 1977). «Prime Time Is Mime Time for the Married Robots Shields & Yarnell». *People*. Henta 18. april 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Robert Shields ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Lorene Yarnell ved The Internet Movie Database (IMDb)
**Aardalens Venner** (skipa i 2006) er eit venelag som mellom anna arbeider for å halde i hevd den veglause garden Aardalen i Selje kommune. Aardalens Venner arbeider med å ta vare på hus og tun både i Aardalen og på Rydjejorda, som har vore ein plass under Aardalen. Dei tek også mål av seg til å skjøtte kulturlandskapet, og fremje bruk av plassen. Aardalens Venner står i Brønnøysundregistra med organisasjonsnummer 991 261 818. Jan Hammersvik er leiar for Aardalens Venner (2013). I 2009 vart strekninga Hoddevik - Liset, der Aardalen ligg, teke med i regjeringa sin rapport om kulturlandskap i landbruket. Området vart vald ut som eitt av 20 område i Noreg som skal takast særskilt vare på grunna særeigne kulturlandskap med store biologiske og kulturhistoriske verdiar. I forvaltningsplanen for Hoddevik-Liset står det: 
*Gardane i Årdal, Skårbø og Liset utgjer kvar for seg heilskapelege*
*kulturlandskap i skiljet mellom hav og fjell. Områda er rike på tekniske strukturar, tufter og*
*gamle bygningar. Ein del aktive grunneigarar og lag skjøttar areal og bygningar men også her*
*er det behov for fleire beitedyr og skjøtselstiltak.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til Aardalens Venner Arkivert 2011-08-06 ved Wayback Machine.
* Selje Kommune om Aardalens Venner
* Hoddevik - Liset vart i 2009 teke med som eitt av 20 utvalde kulturlandskap (Nettsidene til regjeringa)

Litteratur
----------

* *Gården Årdal i Selje - en vegetasjonsøkologisk undersøkelse av kulturmark*, (Masteroppgåve ved Institutt for naturforvaltning, Universitet for miljø- og biovitenskap) Anne Lise Koller, mai 2010
* *Antikvarisk vurdering av Aardalen*, Sogn og Fjordane fylkeskommune, Kulturavdelinga, 22. februar 2007
Det norske bluesbandet *Public Enemies* spelar på Club 7 i oktober 1966.Foto: Ørsted, Henrik / Oslo Museum

I denne bygningen, som har plassen framfor hovudinngangen til Oslo Konserthus som tak, og som no hyser Stenersenmuseet, hadde Club 7 sine lokale siste tida. Den sterkt trafikkerte Munkedamsveien passerer mellom denne bygningen og sjølve konserthuset, under det glas- og metallkledde bygget som utgjer inngangen og forhallen til konserthuset.
**Club 7** (som tradisjonelt skal uttalast som *klubb-sju* med trykket på *klubb*) var ein kulturell klubb og utestad i Oslo som var verksam frå 1963 til 1985 med aktivitetar innan teater, poesi, jazzmusikk og visesong, og som vart ein samlingsstad for dei som slutta seg meir eller mindre heilhjarta til tidas radikale motkultur i Noreg. I programmet for klubben stod det at «i Club 7 kan man bære sin hatt som man vil, så lenge man også lar andre gjøre det». Alle over 20 år kunne verte medlem. 

*Foreningen Club 7* hadde sitt fyrste møte i Kafé René på Lilletorget i Oslo hausten 1963. Attila Horvath og Odd Schou var sentrale personar i startfasen. Båe var medlemmar av Studentteateret, og fekk delar av skodespelarstaben til å stø opp om tiltaket, mellom andre lyrikaren Kate Næss, som gav klubben namnet. Etter kvart kom òg skodespelaren Sossen Krohg med, og ho vart den drivande krafta bak klubbens eksperimenterande teater, *Scene 7*. 

Club 7 hadde i åras løp tilhald på ulike stader i Oslo sentrum: Drammensveien 64, på Edderkoppen teater på St. Olavs plass og på restaurant Kongen, som ligg i Frognerkilen, men fekk i 1971 faste lokale i den såkalla D-blokka av Oslo Konserthus i Vika, det vil seie den bygningen som har plassen framfor hovudinngangen til konserthuset som tak. Klubben gjekk konkurs i 1985, særleg på grunn av at Oslo kommune ikkje ville gje den økonomiske stønaden som var naudsynt.

Aktivitetar
-----------

Club 7 hadde ein eller fleire tilsette, med Attila Horvath som dagleg leiar. Han var ansvarleg andsynes styret. Den årlege generalforsamlinga var det avgjerande organet. Klubben stod for ein rad aktivitetar på ulike område, som vart styrt av kvart sine eigne utval: 

* Galleri
* Filmframvisingar,
* Eksperimenterande teater (Scene 7)
* Bibliotek
* Konsertar med norske og utanlandske blues-, jazz- og folkemusikarar,
* Eiga avis
* Kafé med servering av mat, øl, vin og leskedrykkar, og med arrangement for born, debattar og dans.

Bakgrunnsstoff
--------------

NorgesLexis nettutgåve av PaxLeksikon.
**Marie Laurencin** (31. oktober 1883–8. juni 1956) var ein fransk målar og grafikar. Ho var ein viktig figur i avantgarden i Paris, og var ein av kubistane knytt til kunstnargruppa Section d'Or.

Biografi
--------

Marie Laurencin ca. 1912.
Laurencin var fødd i Paris, der ho blei oppdratt av mora og budde mesteparten av livet. Som attenåring studerte ho porselenmåling i Sèvres. Deretter vende ho tilbake til Paris og fortsette kunststudia ved Académie Humbert, der ho endra fokus til oljemåleri.

Laurencin debuterte som lyrikar under løyndenamnet Louise Lalanne. Ho kom tidleg i kontakt med kubistane, og blei elev av Kees van Dongen.

Ho var medlem både av krinsen rundt Pablo Picasso og blant kubistar knytt til Section d'Or, som Jean Metzinger, Albert Gleizes, Robert Delaunay, Henri le Fauconnier og Francis Picabia, og stilte ut saman med dei ved Salon des Indépendants (1910-1911) og Salon d'Automne (1911-1912). 

Ho hadde eit forhold til diktaren Guillaume Apollinaire, og er ofte blitt omtalt som ein muse for han. Ho var også knytt til salongen til den kjende amerikanske og lesbiske forfattaren Natalie Clifford Barney. Sjølv hadde Laurencin heteroseksuelle og lesbiske forhold.

Under første verdskrigen drog Laurencin i eksil frå Frankrike til Spania ettersom ekteskapet hennar med den tyskfødde baron Otto von Waëtjen automatisk fråtok henne fransk statsborgarskap. Paret budde deretter ei tid i Düsseldorf. Etter at dei skilde seg 1920, vende ho tilbake til Paris. Her hadde ho økonomisk suksess som kunstnar fram til den store depresjonen på 1930-talet. På denne tida tok ho arbeid som kunstlærar ved ein privatskule.

Ho budde i Paris livet ut.

Verk
----

Laurencin måla med olje og akvarell.
Ho skildra særleg den mondene kvinna i ein forfina pastellkoloritt.
Ho utvikla ein sprø, raffinert og personleg stil, framfor alt i bilde av barn og ungjenter.

I tillegg til måleri laga ho også sceneutkast og kostymeteikningar, illustrerte bøker og laga grafiske blad.

Ettermæle
---------

Laurencin er relativt lite kjend og utstilt i Frankrike, men er derimot svært omtykt i Japan.
I 1983, på kunstnaren sin hundreårsdag, opna Musée Marie Laurencin i Nagano prefektur i Japan. Museet huser meir enn 500 av verka hennar, og eit arkiv.
I 2913 blei det halde ei Laurencin-utstilling i Paris som gjorde henne kjend for eit større fransk publikum.

Marie Laurencin er omtalt i den populære songen «L'Été indien» av Joe Dassin frå 1975.

Laurencin har eit krater på Venus kalla opp etter seg.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Marie Laurencin», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009
2. ↑  «Laurençin, Marie». *glbtq.com*. Arkivert frå originalen 21. september 2013.
3. ↑  Bra Böckers lexikon, 1977
4. ↑    Carlquist, Gunnar: *Svensk uppslagsbok. Bd 16*, Svensk Uppslagsbok AB, Malmö 1933, s. 1039.

* *Denne artikkelen bygger på «Marie Laurencin» frå Wikipedia på svensk, og «Marie Laurencin» frå Wikipedia på engelsk den 22. oktober 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Marie Laurencin**
**Marie Dorin-Habert**, (fødd 19. juni 1986) er ein fransk skiskyttar frå Lyon, busett i småbyen Laval. Ho vart verdsmeister på 7,5 km ved VM i skiskyting 2015, fem år etter ho tok bronsemedaljen i same øvinga under Vinter-OL 2010. Dorin-Habert har elles vunne fem sølvmedaljar og to bronsemedaljar i ulike stafettar i fleire VM og OL i tida 2009-15.

### Aktiv

Marie Dorin vann si fyrste VM-medalje, ein bronse, då ho gjekk tredjeetappen for Frankrike på 4 x 6 km stafett under VM i skiskyting 2009 i Pyeongchang. Under dei olympiske leikane i Vancouver vinteren 2010 sikra ho seg bronsemedaljen på 7,5 km etter prikkfri skyting. Seinare i vinterleikane kunne ho innkassere ein sølvmedalje på 4 x 6 km stafett, ein medaljefangst som ho, til liks med sesongen i førevegen, delte med Marie-Laure Brunet, Sylvie Becaert og ankerkvinna Sandrine Bailly.

Under VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk stod Dorin for gode prestasjonar i alle tevlingane. Medaljane kom i mixstafetten og i kvinnestafetten, bronse i den fyrste og sølv i den andre. I VM 2012 kopierte dei same franske kvinnene; Brunet, Sophie Boilley, Anaïs Bescond og Dorin-Habert, eit nytt sølvløp på stafetten over 4 x 6 km. Individuelt vart Dorin-Habert nummer fire på 15 km. Også frå VM 2013 kom Dorin-Habert heim med sølv, men då på mixstaffen i lag med Brunet, Alexis Bæuf og Martin Fourcade.

Etter at OL-sesongen 2014 vart prega av sjukdom kom Dorin-Habert utover i 2015-sesongen sterkt tilbake. Under VM i skiskyting i Kontiolahti tok ho sølv med det franske laget på mixstafetten, før ho den 7. mars vann gullmedaljen på 7,5 km med ein sigersmargin på 9,6 sekundar.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Marie Dorin-Habert» frå Wikipedia på tysk, den 8. mars 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Aani Aanisson Rysstad** (13. juli 1894–18. desember 1965) var ein norsk gardbrukar, landhandlar og stortingsrepresentant frå Hylestad i Aust-Agder.

Rysstad var son til ein småbrukar og arbeidde i yngre år som ljåsmed. Sidan dreiv han gard og landhandel. Frå 1922 til 1955 var han medlem i Hylestad heradsstyre, ordførar 1934-47 og varaordførar 1937-40 og 1945-51. I Hylestad var han elles formann i arbeidsløysenemnda og i likningsnemnda. Rysstad var også formann for ei interkommunal nemnd som arbeidde for veg over heia til eit samband mellom Oslo og Stavanger, dessutan for Nemnda for Valle-Bykle og Hylestad for å få heiestrekningane tilbake til i kommunalt eige.

Stortingsbolken 1945-49 representerte han Arbeidarpartiet på Stortinget, der han var medlem i Justiskomiteen. Den neste fireårsperioden var han 1. vararepresentant frå den nye heile fylkeskrinsen Aust-Agder.

Rysstad var ein aktiv spelemann, mellom anna på munnharpe. Han var formann i Setesdal Spelemannslag perioden 1936-40 og seinare Norske Bygdekunstlag. I 1924 gav han ut boka *Lagnad. Folkelivsskildring frå Setesdal*.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF

 |
**1664** (romartal MDCLXIV) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

* 

 Rachel Ruysch fødd 3. juni

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1664.*

* 24. februar: Thomas Newcomen, engelsk oppfinnar
* 3. juni: Rachel Ruysch, nederlandsk målar

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1664.*

* 30. mars: Guru Har Krisjan, den åttande sikh-guruen
* 27. august: Francisco de Zurbarán, spansk målar
* 18. november: Miklós Zrinyi, kroatisk hærførar

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
| Aalborg |
| --- |
| Nytorv i AalborgFoto: Tomasz Sienicki Nytorv i AalborgFoto: Tomasz Sienicki |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Aalborg** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Kommune | Danmark  Region Nordjylland  Aalborg kommune |
| Grunnlagd | Alabu skreve på myntar frå 1035. Kjøpstadsrettar i 1342. |
| Borgarmeister | Thomas Kastrup-Larsen S (2014-2017) |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2013) | 128 644 |
| Koordinatar | 57°02′06″N 9°55′52″E﻿Koordinatar: 57°02′06″N 9°55′52″E﻿ |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** aalborg.dk |

**Aalborg** eller **Ålborg** er den fjerde største byen i Danmark, etter København, Aarhus og Odense, regionsenter i Region Nordjylland, og har eit folketal på 128 644 (2013). Dei tidlegaste busetnadane går heilt tilbake til rundt år 700. Byen ligg ved Limfjorden, opphavleg på sørsida, men femnar no òg om den tidlegare sjølvstendige byen (kjøpstaden) Nørresundby på nordsida av sundet.

Byen var ei viktig hamn i mellomalderen og vart seinare eit industrisenter med mellom anna sementfabrikkar. I dag er byen i ein overgangsfase får å vere ein arbeiderklasse- og industriby, til å verte ein by som baserer seg på meir kunskapsorienterte verksemder. Ei av dei viktigaste drivkreftene for denne overgangen er Aalborg universitet, grunnlagd i 1974.

Byen er i dag kjend for snaps, og De Danske Spritfabrikker vart grunnlagd i 1881 av C. F. Tietgen og C. A. Olesen. 

Aalborg tårn står på ei høgd i byen, og gjev eit flott utsyn over byen med ei høgd på over 100 meter. 

Aalborg er trafikkknutepunkt for europavegane E39 og E45.

Kjelder
-------

1. ↑  Søren Olsen: *Danmarks købstæder, 144 købstæder og andre gamle byer*, Politikens Forlag 2000, side 50, ISBN 87-567-6203-8
2. ↑  
Thomas Kastrup-Larsen Borgmester frå Aalborg Kommune (Vitja 12. februar 2014)
3. ↑  Danmarks Statistik: FOLK1 2013K4
 (Vitja 12. februar 2014)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**1665** (romartal MDCLXV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* Kongeriket Kongo utkjempar eit slag mot Portugal som endar med tap og halshogging av ManiKongoen.

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1665.*

* 

Kong Filip IV av Spania døydde 17. september

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1665.*

* 12. januar: Pierre de Fermat, fransk matematikar
* 17. september: Kong Filip IV av Spania
* 19. november: Nicolas Poussin, fransk målar
* 10. desember: Tarquinio Merula, italiensk toneskapar

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

* Kong Fredrik III innførte einevelde og arvekongedømme i Danmark og Noreg.

Kong Georg I av Storbritannia fødd 28. mai 1660. Måla av Godfrey Kneller

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1660.*

* 28. mai: Kong Georg I av Storbritannia
* 27. juli: Johann Patkul, livisk politikar

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1660.*

* 13. februar: Kong Karl X av Sverige
* 6. august: Diego Velázquez, spansk målar

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
**Aalsmeer** er ein kommune og tettstad i Nederland i provinsen Noord-Holland med om lag 28 000 innbyggjarar. Kommunen er ein del av byregionen Amsterdam.

Aalsmeer er først nemnt i 1133 som «Alsmar». Dette namnet finst i eit diplom der landet blir skjenka til nonneklosteret i Rijnsburg. Området var då ei villmark med or og vier. Det vart stukke mykje torv i området, og slik oppstod innsjøar. Jordbrukslandet vart slik minska, og folket gjekk over til fiskeri på 1400-talet. På 1600-talet begynte ein å tørrleggja områda som hadde blitt til sjøar. Slik vart Stommeer tørrlagt i 1650 og Hornmeer i 1674. Nokon vindmøller som vart brukt til å driva pumpene til å tørrleggja sjøane står endå.

I 1852 vart sjøen Haarlemmermeer tørrlagd, følgt av fleire andre. Fiskeriet vart så godt som borte, og plante- og fruktdyrking vart viktigare. Frå 1850 til 1885 var jordbærdyrking svært viktig. Jordbæret gav fargar til Aalsmeer sitt flag: Raudt, grønt og svart for bæret, blada og jorda. Frå 1880 av vart òg blomedyrking viktig, først med roser. Frå 1912 av vart blomane omsette på auksjonar i Aalsmeer. Blomehandel vart stadig viktigare, og gjennom den nye internasjonale flyplassen Schiphol like ved fekk ein tilgang til den amerikanske og japanske marknaden. Den nye auksjonshallen frå 1999 er 999 000 m² stor, og det største forretningsbygget i verda, ifølgje Guinness rekordbok.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Aalsmeer» frå Wikipedia på nederlandsk, den 2. mars 2009.*


| * v
* d
* e
    Kommunar i provinsen Noord-Holland |
| --- |
| Aalsmeer**·** Alkmaar**·** Amstelveen**·** Amsterdam**·** Beemster**·** Bergen**·** Beverwijk**·** Blaricum**·** Bloemendaal**·** Castricum**·** Den Helder**·** Diemen**·** Drechterland**·** Edam-Volendam**·** Enkhuizen**·** Gooise Meren**·** Haarlem**·** Haarlemmermeer**·** Heemskerk**·** Heemstede**·** Heerhugowaard**·** Heiloo**·** Hilversum**·** Hollands Kroon**·** Hoorn**·** Huizen**·** Koggenland**·** Landsmeer**·** Langedijk**·** Laren**·** Medemblik**·** Oostzaan**·** Opmeer**·** Ouder-Amstel**·** Purmerend**·** Schagen**·** Stede Broec**·** Texel**·** Uitgeest**·** Uithoorn**·** Velsen**·** Waterland**·** Weesp**·** Wijdemeren**·** Wormerland**·** Zaanstad**·** Zandvoort |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Provinsen Messina**|
|  |
| **Nasjon** |  Italia |
| **Region** | Sicilia |
| **Hovudstad** | Messina |
| **Areal** | 3 247 km² |
| **Folketal** (2005) | 662 450 |
| **Folketettleik** | 204/km² |
| **Kommunar** | 108 |
| **Bilnummer** | ME |
| **Postnummer** | 98000-98100 |
| **Retningsnummer (tlf)** | 090, 0941, 0942 |
| **President** | Salvatore Leonardi |
|  |
| Plasseringa til Messina i Italia |

**Provinsen Messina** (italiensk *Provincia di Messina*; siciliansk *Pruvincia di Missina*) er ein provins i regionen Sicilia i Italia. Hovudstaden er byen Messina. Han har eit areal på 3 247 km² og totalt 662 450 innbyggjarar (2005). Det er 108 kommunar i provinsen.

Provinsen omfattar Dei eoliske øyane, som alle er ein del av kommunen Lipari (bortsett frå øya Salina). Området er stort sett fjellkledd bortsett frå elveslettene ved munningen til dei forskjellige elvane. Den største sletta ligg i området mellom Milazzo og Barcellona Pozzo di Gotto, som i lag med Messina dannar eit storbyområde med om lag 500 000 innbyggjarar, eit av dei største i Sør-Italia. Mykje av innbyggjarane bur langs kysten etter at åsbyane stort sett vart forlatne på 1800-talet. 

Den største fjellryggane er Peloritani (opp til 1300 m) og Nebrodi (opp til 1900 m) , som begge er ein del av eit regionalt naturreservat. 

Av elvar i provinsen finn ein Alcantara og Pollina, som dannar grense mot provinsen Palermo i vest. 

Dei største kommunane er: 

| Kommune | Innbyggjarar |
| --- | --- |
| Messina | 246 951 |
| Barcellona Pozzo di Gotto | 41 157 |
| Milazzo | 32 600 |
| Patti | 13 241 |
| Sant'Agata di Militello | 13 026 |
| Capo d'Orlando | 12 928 |
| Taormina | 10 909 |
| Lipari | 10 782 |
|

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side Arkivert 2010-02-13 ved Wayback Machine.
* Bilde, historie og ymse anna
* Reiseguide Arkivert 2006-11-08 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Province of Messina frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 31°50′N 36°49′E﻿

**Azraq våtmarksreservat** er eit naturreservat nær byen Azraq i den austlege ørkenen i Jordan. Det er ein oase for trekkfuglar og vart grunnlagd i 1978 over eit areal på 12 km². Dei naturlege kjeldene tørka inn i 1991 og dei fleste trekkfuglane forsvann frå området. I dag vert det oppretthalde kunstige kjelder for at plassen framleis kan vere eit turistmål.

Historie
--------

Våtmarkene vart skapt kring 250 000 år sidan då geologiske endringar førte vatn opp til overflata. Azraq har sidan oldtida vore både langs kryssande menneskelege handelsruter og trekkfugleruter. Millionar av kubikkmeter med ferskvatn trekte til seg kamelkaravanar som førte krydder og urter mellom Arabia, Mesopotamia og Syria. Millionar av trekkfuglar stoppa i Azraq mellom Afrika og Europa. I 1960-åra byrja ein å pumpe vatnet for å forsyne den aukande folkesetnaden i Amman. I 1978 oppretta Royal Society for the Conservation of Nature Azraq som eit våtmarksreservat. Men i 1992 hadde kjeldene tørka inn, og dei vassførande laga opphøyrde. Alle vassbøflane i Azraq døydde, og mange trekkfuglar stoppa ved Genesaretsjøen i staden for.

Azraq i dag
-----------

Azraq-våtmarka har blitt skildra som ein «økologisk kollaps». RSCN kjempar stadig ein kamp mot aukande folketal og det veksande behovet for vatn. Kvart år vert det pumpa 10 millionar kubikkmeter vatn av det jordanske vassdepartementet for å oppretthalde Azraq, men det er berre nok til at Azraq er 10 % av den opphavlege storleiken. I dag er det meir enn 500 ulovlege brunnar som framleis pumper vatn frå Azraq. På berre 37 år har talet på trekkfuglar blitt redusert frå 347 000 i 1967 til 1200 fuglar i 2000. Azraq forsyner kring ein fjerdedel av Amman med drikkevatn. 25 kvadratkilometer som ein gong var dekt av våtmarker, har no tørka inn.

Sjå òg
------

* Dana biosfærereservat
* Dibeen skogsreservat
* Shaumari dyrereservat
* Royal Society for the Conservation of Nature
* naturreservat i Jordan

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Azraq wetland reserve» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Reserves of Azraq and Shaumari». Arkivert frå originalen 3. mai 2009. Henta 1. oktober 2015.
2. 1 2  Plakat i Azraq museum.
3. 1 2  Poster i Azraq museum.
4. 1 2 3 4 5 6  Matthew Teller. *Rough Guide to Jordan*. Rough Guides 2007.
5. 1 2  «Azraq Wetlands Reserve». Arkivert frå originalen 24. juni 2008. Henta 1. oktober 2015.
6. ↑  Plakat i Azraq museum.
7. ↑  Plakat i Azraq museum.
8. ↑  Plakat i Azraq museum.
9. ↑  Plakat i Azraq museum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Royal Society for the Conservation of Nature

| * v
* d
* e
Naturreservat i Jordan |
| --- |
| Ajloun skogsreservat**·** Azraq våtmarksreservat**·** Dana biosfærereservat**·** Dibeen skogsreservat**·** Mujib naturreservat**·** Sharhabil Bin Hassneh økopark**·** Shaumari dyrereservat **·** Wadi Rum |
Alverstraumen bru i Alversund. I denne bygda har det i lange tider vore tingstad for Alenfit skipreide.
**Alenfit (Olundfit) skipreide** var ei av elleve skipreider i Nordhordland, som stort sett femna om sørvestre delen av noverande Lindås kommune.

Geografisk område etter gammal inndeling:

* Alversund sokn (unnateke garden Fjellsenda)
* Seim sokn
* del av Lygra sokn (gardane vest for Lurefjorden og sør for Toptingasundet)
* del av Hamre sokn (gardane nord for Osterfjorden/Salhusfjorden og vest for Hellesvågen/Haukåsvatnet/Langavatnet)
* del av Sæbø sokn (Titlandsgardane)

Geografisk område etter noverande inndeling:

* + del av Lindås kommune
	+ Alversund sokn (unnateke garden Fjellsenda)
	+ Seim sokn
	+ Lygra sokn (unnateke Lygra krins)
	+ del av Ostereide sokn (krinsane Øvstegarden og Leknes)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene. 1853 vart Alenfit tinglag oppløyst, og områda vart overført til Lindås tinglag, Hosanger tinglag og dei nye Hamre tinglag og Manger tinglag.

Fotnotar
--------

1. ↑  Arkivverket

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Hordaland med skipreidene innteikna (frå *Norsk historisk leksikon*)

Koordinatar: 60°34′15″N 5°14′5″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Ei **aritmetisk rekkje**, **aritmetisk progresjon** eller **differensrekkje** er ei talrekkje der skilnaden mellom to tal som følgjer etter kvarandre i rekkja alltid er den same. 

I rekkja 3, 6, 9, 12 er til dømes skilnaden mellom to påfølgjande ledd alltid lik 3.

Sum
---

Summen av alle ledda i ei endeleg aritmetisk rekkje er lik mengda ledd gongar den halve summen av første og siste ledd. 

{\displaystyle S\_{n}=a\_{1}+(a\_{1}+d)+(a\_{1}+2d)+\cdots +(a\_{1}+(n-2)d)+(a\_{1}+(n-1)d)}
{\displaystyle S\_{n}=(a\_{n}-(n-1)d)+(a\_{n}-(n-2)d)+\cdots +(a\_{n}-2d)+(a\_{n}-d)+a\_{n}.}
Ved å addere dei to sidene av likningane, forsvinn alle ledda som inneheld *d*:

{\displaystyle \ 2S\_{n}=n(a\_{1}+a\_{n}).}
Deler ein begge sider på 2 får ein den vanlege forma av likninga: 

{\displaystyle S\_{n}={\frac {n}{2}}(a\_{1}+a\_{n}).}
Ei alternativ form kjem av å setje tilbake: {\displaystyle a\_{n}=a\_{1}+(n-1)d}:

{\displaystyle S\_{n}={\frac {n}{2}}[2a\_{1}+(n-1)d].}
I 499 e.Kr. gav Aryabhata frå India denne metoden i *Aryabhatiya* (seksjon 2.18).

Eit døme med *a**n* = 3 + (*n*-1) opp til 50 ledd er: 

{\displaystyle S\_{50}={\frac {50}{2}}[2(3)+(49)(5)]=6,275.}

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arithmetic progression» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Aryabhatiya Arkivert 2011-08-15 ved Archive.is* , Mohan Apte, Pune, India, Rajhans Publications, 2009, s.95, ISBN 978-81-7434-480-9
**Kuusankoski** er ein by og ein kommune søraust i Finland, i landskapet Kymmenedalen i Södra Finlands län. Den totale flatevidda i kommunen er 129.5 km². Av dette er 114 km² landjord og 14,56 km² vatn. Byen ligg 130 km nordaust for den finske hovudstaden Helsingfors. Kuusankoski er kjend som ein by med mykje industri. I byen går det føre seg papirproduksjon i stor skala, i tre store fabrikkanlegg. Enkelte gonger vert byen kalla papirhovudstaden i Finland.

Kuusankoski vart eigen kommune i 1921, med delar av dei tilgrensande kommunane Iitti og Valkeala. Byen fekk status som *kauppala* (omsett *"ein stad for handel"*, eller kjøpstad) i 1957 og vart by i 1973.

Historia til Kuusankoski er nært knytt til papirindustrien. Fabrikkane vart bygd opp på 1870-talet. Ein fekk vasskraft frå elva Kymijoki (Kymmene älv). Det vart etter kvart bygd vasskraftverk langs elva. Det store papirkonsernet UPM Kymmene har røter i området. 

| * v
* d
* e
Kommunar i landskapet Kymmenedalen |
| --- |
| Fredrikshamn **·** Iitti **·** Kotka **·** Kouvola **·** Miehikkälä **·** Pyttis **·** Virolahti |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 31°50′N 36°49′E﻿

**Azraq** (arabisk الأزرق, tyder «den blå») er ein liten by i Zarqa guvernement sentralt i det austlege Jordan, 100 km aust for Amman. Folketalet i Azraq var 9021 innbyggjarar i 2004.
Shaheed Mwaffaq flybase ligg i Azraq.

Historie
--------

Eit jordanske F-16 landar på Muwaffaq Salti flybase i Azraq.

Azraqborga
Azraq har lenge vore ein viktig busetnad i eit øyde og no tørt ørkenområde i Jordan. Den strategiske verdien av byen og borga (Qasr Azraq) er at han ligg midt i Azraq-oasen, den einaste permanente ferskvasskjelda i kring 12 000 kvadratkilometer med ørken.

Byen ligg langs ei stor ørkenrute, som vart nytta til handel i regionen. Azraq-oasen har ei lang historie som byrja i nedre eldre steinalder. Mange eldre steinalderstader er dokumentert i Azraq våtmarksreservat. Under epipaleolittisk tid var det òg busetnad i oasen. I nabateisk tid var det òg folk som budde her. Qasr Azraq vart bygd av romarane på 200-talet evt. og vart kraftig ombygd i mellomalderen av mamelukkane. I omajade-tida vart det bygd eit vassreservoar sør i Azraq. Under arabaropprøret tidleg på 1900-talet var Qasr Azraq ein viktig base for T.E. Lawrence.

I området nær Azraq-oasen er det funne hundrevis av geoglyfar, store hjulforma strukturar av stein som er datert minst 2 000 år attende. Desse strukturane er ofte funnen på lavasletter og varierer frå 25 til 70 meter på tvers. Arkeologar trur at hjula i Azraq-oasen er nytta som gravplassar, men det er no drege i tvil.

Sjå òg
------

* Zarqa guvernement
* Azraq våtmarksreservat

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Azraq, Jordan» frå Wikipedia på engelsk, den 3. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Department of Statistics-Jordan 2004 Census* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 22. juli 2011, henta 3. oktober 2015
2. ↑  Visible Only From Above, Mystifying 'Nazca Lines' Discovered in Mideast

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
Kunstig hjarte frå produsenten Carmat.
**Kunstig hjarte** er ei innretning som kan erstatta eit menneskehjarte. Slike hjarte blir typisk brukte medan ein ventar på ein hjartetransplantsjon, eller som ei permanent erstatting for eit hjarte når ein hjartetransplantasjon ikkje er aktuelt. Ein har gjort forsøk på å laga kunstige hjarteinnretningar sidan 1940-talet, men det første kunstige hjartet som blei sett inn i ein pasient med hell var typen Jarvik-7 frå 1982 som blei utforma av ei gruppe som omfatta Willem Johan Kolff og Robert Jarvik.

Historie
--------

Fram til 2015 hadde hjarta til 1 400 pasientar blitt bytte ut med SynCardia sitt «Total Artificial Heart (TAH)» ved kring 100 stader i Nord-Amerika, Vest-Europa, Russland, Tyrkia, Israel og Australia. Denne typen kunstig hjarte blir drive av trykkluft som blir ført inn i kroppen via ein slange.

Fram til andre kvartal 2020 hadde hjarta til 13 pasientar blitt bytte ut med Carmat TAH tre stader (Tsjekkia, Kasakhstan og Danmark). Denne typen kunstig hjarte blir drive av elektrisitet som blir ført inn i kroppen via to elektriske ledninger.

Referensar
----------

1. ↑  «What Is a Total Artificial Heart? – NHLBI, NIH». *www.nhlbi.nih.gov* (på engelsk). Henta 21. juni 2017.
2. ↑  Cook, Jason A.; Shah, Keyur B.; Quader, Mohammed A.; Cooke, Richard H.; Kasirajan, Vigneshwar; Rao, Kris K.; Smallfield, Melissa C.; Tchoukina, Inna; Tang, Daniel G. (2015-12). «The total artificial heart». *Journal of Thoracic Disease* **7** (12): 2172–2180. ISSN 2072-1439. PMC 4703693. PMID 26793338. doi:10.3978/j.issn.2072-1439.2015.10.70.
3. ↑  «UCLA Transplantation Services, Los Angeles, CA». *transplants.ucla.edu*. Arkivert frå originalen 6. august 2016.
4. ↑  «CARMAT Announces the First Implantation of Its Total Artificial Heart in Denmark», *www.businesswire.com* (på engelsk), 25. mai 2020, henta 24. juni 2020

* *Denne artikkelen bygger på «Konstgjort hjärta» frå Wikipedia på svensk, den 27. mai 2020.*

* *Denne artikkelen bygger på «Artificial heart» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juni 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kunstig hjarte**

* Første i Norden med kunstig hjerte (26. mai 2020) NRK
**Isonzo** (slovensk *Soča*, gamaltysk *Sontig*) er ei 140 km lang elv i Slovenia og Italia. Kjelda til elva ligg i Trentadalen i Dei juliske Alpane i Slovenia i ei høgd på om lag 1 100 meter over havet. Elva renn forbi det høgaste fjellet i Slovenia, Triglav (2 864 moh) før ho renn sørover forbi byane Bovec, Kobarid, Tolmin, Nova Gorica og Gorizia. Ho munnar ut i Adriahavet nær den italienske byen Monfalcone.

Sočadalen var åstad for store militære operasjonar , inkludert tolv slag ved den italienske fronten under den første verdskrigen mellom mai 1915 og november 1917 der over 300 000 soldatar frå Austerrike-Ungarn og Ungarn mista livet. 

I Slovenia vert elva stundom kalla «Den vene smaragdelva» på grunn av det samaragdgrøne vatnet. Ho er visstnok ei av få elvar i verda som har ein slik farge gjennom heile løpet. Soča inspirerte den slovenske diktaren Simon Gregorčič til å skrive det mest kjende diktet hans *Soči* (*Til Soča*), eit meisterverk i slovensk poesi. 

Isonzo er kjend for den unike aurearten *Salmo trutta marmoratus* (kalla marmoraure), som lever i det krystallklåre vatnet i dei øvre områda av elva. Arten er utryddingstruga på grunn av at andre fiskeartar vart sett ut i elva mellom dei to verdskrigane.

Galleri
-------

* IsonzoIsonzo
* Soča nær BovecSoča nær Bovec
* Soča nær KobaridSoča nær Kobarid
* Soča nær KobaridSoča nær Kobarid
* Satellittbilete av elvemunningenSatellittbilete av elvemunningen
* TrentadalenTrentadalen
* Soča ved Kanal ob SočiSoča ved Kanal ob Soči
* Isonzo nær munningen i Adriahavet ved Isola di CaneIsonzo nær munningen i Adriahavet ved Isola di Cane

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fredsmarsjen til Soča-regionsstiftinga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Soča frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |