recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***The Breakfast Club*** er ein amerikansk dramakomedie og ungdomsfilm frå 1985 regissert og skriven av John Hughes. Filmen handlar om fem elevar på ein amerikansk high school som må vera på skulen ein laurdag, som straff for diverse tildragingar. Dei er svært ulike, men i løpet av dagen oppdagar dei at dei har meir til felles enn dei ante på førehand. Dei leiande rollene blir spelte av Emilio Estevez, Anthony Michael Hall, Judd Nelson, Molly Ringwald og Ally Sheedy. 

Filmen blei ein stor publikumssuksess i USA, men gjorde det mindre godt i utlandet.

Handling
--------

Filmen handlar om fem amerikanske high school-elevar som må bera ein laurdag på skulen som straff for ulike feil. Dei fem består av idrettstjerna Andrew, pøbelen John, nerden Brian, den alternative og nevrotiske Allison og den vakre Claire (alle dei klassiske high school-personlegdomane). Alle har på kvar sin måte gjort seg fortent til å sitja igjen, til alt overmål på ein laurdag formiddag. Dei har ikkje noko til felles og likar heller ikkje kvarandre, men i løpet av dagen blir alle psykologiske og menneskelege barrierane brotne, og nyansane og alle dei individuelle trrekka deira kjem fram. Utover dagen oppstår det ein slag solidaritet mellom dei, og når dagen er over går alle derfrå med eit meir nyansert syn på livet.

Om filmen
---------

### Popularitet og økonomi

*Breakfast Club* tente inn 51,5 millionar dollar på verdsbasis, 45,9 millionar av dei i USA åleine. Han var den 16. mest innbringende filmen på amerikansk kino i 1985.

Produksjonskostnadene var på rundt éin million dollar.

### Prisar og utmerkingar

I 2016 vedtok amerikanske National Film Preservation Board at filmen var viktig nok til å lagrast i National Film Registry.

Tittelmelodien til filmen, «Don't You (Forget About Me)» av Simple Minds, blei særs populær og nådde blant annan førsteplassen på Billboard-lista i 1985.

I rollene
---------

* Judd Nelson: John Bender, pøbelen
* Molly Ringwald: Claire Standish, den pene
* Emilio Estevez: Andrew Clark, idrettstjerna
* Anthony Michael Hall: Brian Ralph Johnson, nerden
* Ally Sheedy: Allison Reynolds, den alternative og nevrotiske
* Paul Gleason: Assisterande rektor Vernon
* John Kapelos: Carl Reed
* Ron Dean: Far til Andrew

Referansar
----------

1. ↑  «The Breakfast Club (1985) - Box Office Mojo» (på engelsk). Henta 28. mai 2017.
2. ↑  «Top 1985 Movies at the Domestic Box Office». Henta 5. januar 2020.
3. ↑  «The 80s: ‘The Breakfast Club’ - Soul Train». 6. oktober 2014. Arkivert frå originalen 6. oktober 2014. Henta 5. januar 2020.
4. ↑  «'Breakfast Club,' 'Rushmore' Among Films Added to National Film Registry». *Rolling Stone*. 2016. Arkivert frå originalen 22. desember 2017. Henta 1. april 2021.
5. ↑  «Simple Minds - Chart history | Billboard» (på engelsk). Henta 28. mai 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «The Breakfast Club» frå Wikipedia på bokmål, den 1. april 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* BNF
* BNF (data)

 |
*For byen i Russland, sjå Asbest i Russland*
Asbestfiber på muscovitt
Krysotil asbest
Asbestfiber
**Asbest**- (frå gresk: *a*(ikkje) *sbestos* (sløkkbart) via ei latinsk feiltolking av asbestos (uleska kalk). Namnet asbest vert nytta om ei gruppe fibrøse mineral som vert utgjort av hydrogen-magnesium-silikat. Fibrane har vore kjend sidan oldtida, og vorte nytta i ymse industriprosessar. Støv av asbest er kreftframkallande, noko ein fann ut på 1970-talet.

Asbest blei blanda med bindemiddel som sement eller limstoffar og valsa ut til plater eller matter. Det blei nytta til bremsesko og -klosser, pakningar i motorar og maskinar, rundt glødelekamar i komfyrplater og elektriske omnar. Blanda med sement fekk ein Eternit-plater som blei bruka til å kle hus med, både på veggar og tak.

Asbest blei rekna som svært nyttig av di det både var varmeisolerande, brannsikkert og fibrane var både fleksible, sterke og strekkfaste. Innanding av relativt små mengder asbeststøv av enkelte sortar har vist seg å føre til auka risiko for fleire sjukdommar, som asbestose og kreft. Mange land har difor innført forbod mot all bruk av stoffet i byggematerialar og anna bruk som gjev risiko for at nokon skal bli eksponert for stoffet. 

Frå midten av 1990-talet har asbest vore forbode i biltilbehøyr. Erstatningsmidla er fibre av *Aramid*, *Twaron* og *Kevlar*.

Sjå òg
------

* Norsk Eternit Fabrikk

Kjelder
-------

1. ↑  Bente Ulvestad, Kristina Kjærheim et. al. Cancer incidence among workers in the asbestos-cement producing industry in Norway. *Scand J Work Environ Health* 2002;28(6);411-417

Bakgrunnsstoff
--------------

* EPA Asbestos (en)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Framstilling av ei tradisjonell tekanne med yixing-leire.
**Yixing-leire** eller **zisha-leire** er ein type leire frå området nær byen Yixing i Jiangsu-provinsen i Kina.

Bruken av leira går attende til Song-dynastiet (960-1279) då lilla leire først vart tatt ut rundt innsjøen Taihu i Kina. Frå 1600-talet vart leirvarene eksportert til Europa. 

Det ferdige steintøyet som er nytta i samband med laging og driking av te og andre småting er vanlegvis raudt eller brunt i fargen. Det er kjend som *lilla sand*-steintøy og er som oftast utan glasur. Leira som er nytta i *yixing*-steintøy er veldig kohesiv og kan bli forma ved hjelp av begitting, spiralforming eller mest vanleg plateforming. Dei mest kjende produkta laga av *yixing*-leire er yixingtekanner (宜興紫砂壺; yíxīng zǐshā hú, 'yixing lilla sand-kanne').

Leiretypar
----------

Raud tekanne av yixing-leire.
Mørk, firkanta yixing-tekanne.
Omgrepa «yixing-leire» og «zisha-leire» er ofte nytta som paraplyuttrykk om tre ulike typar steintøy:

* *Zisha* eller *zini* (kin. 紫砂 eller 紫泥 ; direkte omsett 'lilla leiresand'): er mest vanleg og har fargar frå rosa til brun; mørkebrunt steintøy som gjev namn til type steintøy som vanlegvis er knytt til yixing.
* *Banshanlu*: meir sjeldan med fargar frå gulkvit til lysebrun
* *Zhuni* (朱泥; direkte omsett 'sinober-leire'): har rike raude fargar; raudaktigt brunt steintøy som er laga av leire med eit høgt jerninnhald. Namnet viser berre til den noko sterke raudtonen på sinober (朱砂; pinyin *zhūshā*). Det er no 10 gruver som framleis lager zhuni[*treng kjelde*]. På grunn av auka etterspurdnad av yixing-steintøy, er zhuni no tilgjengeleg i avgrensa mengder. Zhuni-leire må ikkje forvekslast med hongni-leire (红泥, direkte omsett 'raud leire'), ei anna raud leire.

* *Duanni* (鍛泥; direkte omsett 'forsterka leire'): steintøy som vart tilsett ulike steinar og mineral i tillegg til til zini- eller zhuni-leire. Dette gir ulike teksturar og fargar som spenner frå beige, blå og grøn (绿泥), til svart.

Ved å blande desse leirene kan ein få grøn- og blåfargar.

Mineralsamansetting
-------------------

Kjemisk er zisha ei blanding av kaolin, kvarts og glimmer med eit høgt innhald av jernoksid. Ho er i hovudsak tatt ut i Huanglongshan og Zhaozhuangshan og har ei litt sandaktig tekstur. Prosessen med å lage til leire er lang og var tradisjonalt ein løyndom. Typisk vart leira brent i ein oksyderande atmosfære ved temperaturar mellom 1100°C-1200°C som er høgare enn med vanleg leire.

Sjå òg
------

* Kinesisk porselen
* Leiremineral
* Yixing-tekanne

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* Arkivert 2009-01-06 ved Wayback Machine.
* Yixing City English Guide (Jiangsu.Net)

Kjelder
-------

* learn-about-tea.com
* *Denne artikkelen bygger på «Yixing clay» frå Wikipedia på engelsk, den 1. november 2010.*

1. ↑  *YiXing Teapots info*, arkivert frå originalen 30. september 2013, henta 1. november 2010
2. ↑  K.S. Lo, et al. *The Stonewares of Yixing: from the Ming period to the Present Day*, (London, 1986).
**Odd Steinar Holøs** (8. april 1922–31. august 2001) var ein norsk journalist, byråkrat og politikar frå Rakkestad. Han representerte Østfold og Kristeleg Folkeparti på Stortinget i 1972/73-sesjonen, og perioden 1981-89.

Holøs gjekk ut frå handelsgymnas i Fredrikstad i 1944. Han arbeidde som formannskapssekretær i Rakkestad kommune 1945-46, og var samstundes redaktør i *Østfold Bygdeblad* 1945-47. Frå 1946 til -50 var han journalist i *Vårt Land*, deretter redaksjonssekretær i *Dagsavisa* 1950-63. Ved sidan av var han frå 1957 på ny redaktør i Østfold. I 1964 slutta han som bladfyk då han fekk stillinga som sosialsjef i Rakkestad kommune, ei stilling han beheldt til han i 1981 fekk fast plass på Stortinget.

Holøs var varaordførar i Rakkestad frå 1956 til 1967. Tidleg hausten 1963 var han i fire veker statssekretær i Sosialdepartementet i den svært kortliva Lyng-regjeringa. Frå 1957 til 1958 var han formann i KrFs ungdomssorganisasjon.

18.oktober 1972 vart østfoldrepresentanten, og partifellen til Holøs, Lars Korvald, utnemnd til statsminister i Noreg. Som fyrste vararepresentant for partiet tok Holøs sete på Stortinget resten av sesjonen, til dess Korvald på ny hamna på Tinget etter stortingsvalet 1973. Holøs var 1972/73 medlem i Justiskomitéen og 1981–89 medlem i Sosialkomitéen, den siste fireårsbolken som nestleder i komitéen. Elles var han visesekretær i Odelstinget 1981-85, samt 1985-89 medlem av den mindre viktige Valkomitéen.

Kjelder
-------

* «Odd Holøs». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Asbjørn Hansen** (29. mai 1930–25. mars 2017)var ein norsk landslagsmålvakt i fotball og cupmeister med IL Sparta i 1952. I tida 1952-61 spelte han 52 landskampar for Noreg.

Aktiv
-----

Hansen debuterte på det norske landslaget i ein bortekamp mot Jugoslavia i Zagreb 25. juni 1952, tre veker før dei to landa begge reiste til Sommar-OL i Helsinki. Hansen var med i OL-troppa, men det var veteranen Tom Blohm som fekk vakte målet då Noreg tapte 1-4 mot Sverige og vart utslått i 1. runde. Etter olympiaden var han jamnaste fyrstevalet som Noregs målvakt i ti sesongar framover, bortsett frå 1958-sesongen.

Hausten 1952 var Hansen ei viktig brikke då IL Sparta opplevde å gå heilt til NM-finalen, der laget vann 3-2 over eit anna overraskingslag, Solberg IF frå Buskerud. Han spelte på Sparta til laget i 1958 enda sist i Hovudserien. Sidan stod han i mål hos byrivalen Sarpsborg Fotballklubb til han la opp.

«I sine største kamper leverte Asbjørn Hansen keeperspill av høyeste europeiske klasse». Han «grep resolutt og befriende inn i prekære situasjoner, arbeidet glimrende i feltet og ga klar beslkjed når han dirigerte sine forsvarsspillere», skriv Magnus Breili i *Fotballboken*.

### Merittar

* Noregsmeister: 1952 med IL Sparta

Referansar
----------

1. ↑  «Asbjørn Hansen er død». Sarpsborg Arbeiderblad. 28. mars 2017. Henta 31. mars 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* eu-football
* Magnus Breili:*Fotballboken*, 1967.

| * v
* d
* e
Fotball piktogram ~~0~~ Det norske herrelandslaget i fotball – Sommar-OL 1952 ~~0~~ Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1 A. Hansen (gk)**·** 2 Holmberg**·** 3 Boye Karlsen**·** 4 Olsen**·** 5 Svenssen **·** 6 Spydevold**·** 7 Hvidsten**·** 8 Thoresen**·** 9 Wang Sørensen**·** 10 Johannessen**·** 11 Dahlen**·** 12 Blohm (gk)**·** 13 O. Hansen**·** 14 Henriksen**·** 15 Nilsen**·** 16 Pedersen**·** 17 Ødegaard**·** 18 Jevne**·** 19 Kristiansen**·** 20 Orre**·** Trenar: Frank Soo (ENG) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Odd Harald Lundberg** (3. oktober 1917–7. mars 1983) var ein norsk skeiseløpar frå Brandbu i Oppland. Han vart både verdsmeister og norsk meister på skeiser i 1948. Lundberg var medlem i Jaren Idrettslag til 1938, deretter tre år i Brandbu Idrettsforening, perioden 1941-56 i Oslo Idrettslag og frå 1956 til -60 i Oslo Skøiteklub.

### Aktiv

Lundberg kom på tredjeplass under NM 1946 og på andreplass i NM 1947 i Trondheim. Her hadde han beste samanlagtsum, men måtte sjå at Henry Wahl vart noregsmeister med tre distansesigrar, i to av distanseløpa delte han til og med sigeren med Lundberg.

Ved noregsmeisterskapen 1948 i Drammen vann Lundberg ein suveren siger, trass i at han ikkje vart betre enn nummer tre i nokon av enkeltløpa. Under Vinter-OL 1948 i St. Moritz vann han sølvmedaljen på 5000 m, slått med vel tre sekundar av landsmannen Reidar Liaklev, før han dagen etter tok bronsemedaljen på 1500 m. Ei veke seinare enda han på tredjeplass ved EM på Hamar, før han siste helga i februar vart verdsmeister i Helsinki, over eitt tidspoeng framom Johnny Werket frå USA og norske Henry Wahl.

Lundberg vart berre nummer fire i NM 1949 i Tønsberg, men vart beste nordmann på tredjeplass under EM 1949 på Bislett stadion i Oslo. Eitt år seinare syrgde han for dobbeltsiger då Hjalmar Andersen vann sin fyrste internasjonale triumf under europameisterskapen 1950 i Eskilstuna.

Lundberg sette sine endelege personlege rekordar på 5 000 m og 10 000 m i mars 1958, 40 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odd Lundberg» frå Wikipedia på bokmål, den 2. november 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Asbjørn Osnes** (21. april 1932–22. september 2011) var ein norsk skihoppar i Hønefoss. Under Ski-VM 1958 i Lahti vart han nummer fem i hopprennet og beste nordmann. Tidlegare deltok han i Vinter-OL i 1956, der han vart nummer 18. Han slo gjennom i 1955-sesongen, vann same året si einaste NM-medalje. Etter god hopping i NM-rennet på Voss fekk han 224,9 poeng, eit lite poeng mindre enn noregsmeisteren Sverre Stallvik. I 1958 sette Osnes bakkerekord i Vikersundbakken med 108,5 meter. Han tevla for Jevnaker Idrettsforening og døydde på Jevnaker.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1955: Nr 6 i Lahti
* 1955/56: Nr 5 i Oberstdorf
* 1956/57: Nr 10 i Oberstdorf
* 1958: Nr 5 i VM i Lahti
* 1959: Nr 12 i Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1955: Sølvmedalje på Voss
* Ski-NM 1956: Nr 6 i Drammen
* Ski-NM 1958: Nr 9 i Oslo
* Ski-NM 1959: Nr 6 på Gjøvik
* Ski-NM 1962: Nr 7 i Skien

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Asbjørn Osnes – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Osnes sin OL-statistikk Arkivert 2012-11-02 ved Wayback Machine.
**Odd Arthur Lien** (16. august 1915–24. november 2002) var ein norsk redaktør og politikar, fødd i Oslo. Han representerte Vest-Agder og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1973-81.

Lien var son til ein skogsarbeidar/underoffiser. Frå han var 15 til 25 år gammal arbeidde han i ein skofabrikk i Halden. Samstundes gjekk han teknisk kveldsskule i fleire år og 1936-38 gjekk han handelsskule. 

Frå sommaren 1940 var Lien aktiv i motstandsarbeidet som flyktninglos og kurér. Seint same året vart han arrestert og sat fengsla resten av krigen. Etter frigjeringa var Lien journalist i Halden Arbeiderblad til 1947, der etter redaktør i Rana Blad frå 1947 til -49. Sidan arbeidde han som journalist i avisa Sørlandet, frå 1956 til 1977 var han redaktør i avisa.

Lien var medlem av formannskapet i Halden 1945-47 og i Kristiansand 1952-64. Ved stortingsvalet 1973 vart han vald inn på Stortinget frå Vest-Agder, attvald fire år seinare. Leiinga i Arbeidarpartiet gav han plass i Utanriks- og konstitusjonskomiteen, der han vart verande alle åtte stortingsåra. Odd Lien var formann i Venner av Israel i Norsk Arbeiderbevegelse (VINA).

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Kart over Nord-Trøndelag fylke, med kommunane innan Innherad utheva i raudt.
**Innherad** (bm. *Innherred*) er eit område i Nord-Trøndelag fylke. Uttaleforma Innherad i dag er litterær, namnet tyder opphavleg «dei indre herada». Preposisjonen er **på** Innherad.

Området har ikkje nokon eigen administrasjon, men interkommunalt samarbeid finst og er under utvikling. Innherad har til saman 68 294 innbyggjarar (1. juli 2007) og 4 895 km², dersom ein legg til grunn at det er desse åtte kommunane som utgjer Innherad: Frosta, Levanger, Verdal, Inderøy, Steinkjer, Verran, Mosvik og Leksvik. Distriktet grensar til Stjørdalen, Fosen og Namdalen og i Sverige til Jämtland. Dei 3 byane i distriktet er Steinkjer, Levanger og Verdalsøra.

I kyrkjeleg samanheng vert distriktet delt inn i Sør-Innherad prosti for kommunane Levanger og Verdal, og Nord-Innherad prosti for kommunane Inderøy, Mosvik, Verran, Namdalseid (!), Steinkjer og Snåsa. Begge desse er underlagt Nidaros bispedømme i Den norske kyrkja. Judisielt høyrer Levanger og Verdal inn under Stjør- og Verdal tingrett, medan dei resterande kommunane utgjer domsrettsområdet til Inderøy tingrett, begge underlagt Frostating lagdømme.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistinfo for Nord-Trøndelag - Innherred
* Innherred samkommune Arkivert 2012-12-09 ved Wayback Machine.
**Yitzhak Wittenberg** (Leo Itzig) (1907–16. juli 1943) var den første leiaren for den jødiske motstandsgruppa Fareynigte Partizaner Organizatsye (FPO) i ghettoen i Vilne. I denne ghettoen hadde tyskarane samla alle jødane i byen sommaren 1941, etter åtaket på Sovjetunionen.

Wittenberg vart medlem av kommunistpartiet i ung alder. Da FPO vart skipa i ghettoen i Vilne i januar 1942, vart han vald til leiar mellom anna fordi han alt hadde erfaring med undergrunnsarbeid. Dessutan hadde han kontaktar utanfor ghettoen. Han var godt lika som leiar.

Men Wittenberg vart sviken av ein kontakt som hadde vorte tilfangeteken av tyskarane. Nazistane kravde at *Judenrat* i ghettoen utleverte Wittenberg. Leiaren i Judenrat, Jacob Gens, meinte FPO og motstandsarbeidet deira berre gjorde ting verre for jødane i ghettoen, og ville utlevere Wittenberg.

Wittenberg vart arrestert av litauisk politi, men væpna FPO-medlemer sette han fri att og gøymde han i ghettoen. Tyskarane truga med å utslette heile ghettoen om ikkje Wittenberg vart utlevert. Gens og mange innbyggjarar vende seg no mot FPO. Samtidig visste Wittenberg at tida ikkje var inne for ein større væpna oppstand. Dette presset førte til at Wittenberg melde seg for det jødiske ghettopolitiet, som utleverte han. Denne dagen, 16. juli 1943, vart sidan kalla «Wittenbergdagen». Wittenberg vart fengsla, og drap seg sjølv med gift i fengelset.

Ghettoen vart sidan utsletta likevel.

Kjelde:
-------

yadvashem.org

Bakgrunnsstoff
--------------

Ein song om Yitzhak Wittenberg, frå Vilne-ghettoen Arkivert 2008-04-08 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
Eit **imaginært tal** er definert som eit tal som er slik at når det vert kvadrert (ganga med seg sjølv), så vert det eit negativt reelt tal. Når reelle tal vert kvadrert, vert dei aldri mindre enn null, medan kvadratet av eit imaginært tal alltid er eit negativt reelt tal. Imaginære tal har forma {\displaystyle ib} kor b er eit reelt tal ulik null og {\displaystyle i} er den imaginære eininga, definert slik at {\displaystyle i^{2}=-1}.

Eit imaginært tal a kan leggast til eit reelt tal *a* og danne eit komplekst tal på forma {\displaystyle a+ib}, kor a og b vert kalla høvesvis den reelle delen og den imaginære delen av det komplekse talet. Imaginære tal kan derfor reknast som eit komplekst tal ulik null, kor den reelle delen er lik null. Namnet «imaginært tal» vart opphavleg gjeven på 1600-talet som eit nedsettande uttrykk sidan slike tal vart rekna som falske eller unyttige, men i dag er dei ein viktig del i konkrete bruksområde i vitskap og ingeniørkunst.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Imaginary number» frå Wikipedia på engelsk, den 14. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Uno Ingard, K. (1988), *Fundamentals of waves & oscillations*, Cambridge University Press, s. 38, ISBN 0-521-33957-X , Chapter 2, p 38
*Sjå òg fylkesveg 885 (fleirtyding).*

| **Fylkesveg 885**  |
| --- |
| Strekning |
| Hesseng – Nyrud |
| Fylkesveg 885 |
| Informasjon |
| Lengd | 97 km |
| Tilstøytande vegar |
|  |

**Fylkesveg 885** (**Fv885**) går mellom Hesseng og Nyrud i Sør-Varanger kommune.

Vegen tar av frå E6 ved Hesseng og går forbi Sandnes og Bjørnevatn sørover i Pasvikdalen til Nyrud. Vegen er 97,6 km lang.

Sidan 1930-talet har det eksistert planar på å forlenge vegen frå Nyrud og sørover, forbi treriksrøysa på Krokfjell og vidare til Nellim i Finland. Den såkalla Mellomriksvegen er framleis under administrativ og politisk behandling og ei konsekvensutreiing med kostnadsoverslag finst frå 2006. Det finst ingen fastlagt tidsplan enno.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Finnmark**

Sør-Varanger kommune

* Fylkesveg 885 Hesseng
* Fv357 frå Sandnes til Langfjorden (1,2 km)
* Arm frå Vierdalen til Bjørnevatn (1,4 km)
* Arm frå Skillebekk til Svanvik (1,1 km)
* Fv361 frå Bekkevoll via Skrotnes til Stenbakk (10,5 km)
* Fv361 Stenbakk
* Fv362 frå Nyrud til Nyrud gård (0,8 km)
* severdighet Øvre Pasvik nasjonalpark

Referansar
----------

1. ↑   Konsekvensutredning deltema naturmiljø
2. ↑   Konsekvensutredning deltema reindrift

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv885
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Odd Vattekar** (2. januar 1918–19. februar 1992) var ein ein norsk kontorist og stortingsrepresentant frå Kyrkjebø i Sogn og Fjordane. Han representerte Vestfold fylke og Høgre på Stortinget i tida 1969-81. Frå 1981 til 1988 var han fylkesmann i Vestfold.

Vattekar var son til ein kjøpmann. Han tok eksamen ved Bergens katedralskole i 1934 og ved Oslo handelsgymnas i 1936. Frå 1942 til 1969 var han tilsett ved A/S Nordisk Aluminiumindustri i Holmestrand. Fram til 1945 var han sjefsekretær, deretter personalsjef 1945-59, kontorsjef 1959-65 og avdelingsdirektør 1966-69.

Frå 1969 representerte Vattekar partiet Høgre og Vestfold på Stortinget i tolv år. Han var medlem i Finanskomiteen 1969-75 og nestformann i Industrikomiteen 1975-81. Perioden 1973-77 var han medlem i Høgre sitt skatteutval. I 1979 vart han utnemnd til fylkesmann til Vestfold, eit embete han overtok i 1981 og styrte til 1988. Han var formann 1981-83 i fylkesskattestyret i Vestfold og 1981-88 i Tunsberg Stiftsdireksjon.

Vattekar var formann 1974-79 i Industrirådet i Vestfold.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
| 鹰潭 (forenkla kinesisk) Yīngtán (pinyin) |
| --- |
| Andre namn | tradisjonell kinesisk 鷹潭 |
| Horisonten til YingtanHorisonten til Yingtan |
| Styresmakter |
| LandProvins | KinaJiangxi |
| Geografi |
| Diverse anna |
| **Nettstad:** www.yingtan.gov.cn/ |
| Plassering |
| Plassering av  YingtanPlassering av Yingtan |

**Yingtan** ('ørnedammen') er eit byprefektur i den austlege delen av provinsen Jiangxi i Kina. Han har eit areal på 18 669 km2 og hadde i 2000 eit folketal på 1 075&nnbsp;000.

Byprefekturet grensar i aust mot provinsen Fujian. Nærleiken til Fujian og til Zhejiang lengre aust, har gjort det til ein strategisk viktig by i hundrevis av år. I dag er Yingtan er stort knutepunkt for jarnbanetransport.

Nær byen Yingtan ligg ferieområdet Longhu Shan som reknar seg som taoismen sin fødestad.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yingtan» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juni 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)
**Odd Kikinaskald** (norrønt: *Oddr kíkinaskáld*) var ein islandsk skald. Det einaste vi veit om han, er at han var i Noreg omkring år 1047.

Norrøne kjelder
---------------

I Skaldatal er Odd Kikinaskald ført opp som skald hos kong Magnus den gode og kong Harald Hardråde. 
Dikt av han er sitert i soga om Magnus den gode, i soga om Harald Hardråde, i Fagerskinna og i Flatøyboka.

Liv og skaldskap
----------------

Det einaste som er kjent om Odd Kikinaskald, er at han var i Noreg omkring den tida då kong Magnus den gode døydde i 1047. Kva tilnamnet hans tyder, er uvisst. 
Av diktinga hans, kjenner ein til berre tre vers av eit arvekvad om kong Magnus. Det første verset omtalar striden mot vendane ved Århus; dei to andre handlar om den store sorga folk kjende, då kong Magnus døydde og liket hans vart ført heim til Noreg. 

Språkmannen Finnur Jónsson karakteriserer Odd Kikinaskald slik: «*Et blødt og af sorg let bevægeligt sind*», og eit av versa lyder slik (norsk omsetjing etter Finnur Jónsson):

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Mák, síz Magnúss ævi*
*móðfíkins þraut góða*
*(Odd hafa stríð of staddan)*
*stillis, harða illa.*
*Hvarflak hvers manns þurfi;*
*harmr strangr fær mér angrat;*
*þjóðs at dǫgling dauðan*
*dǫpr; því fǫrum vér aprir.* | Jeg har det meget ilde,
siden Magnus', den djerve konges,
gode liv endte;
kummer har betaget Odd (meg);
jeg vandrer om trengende til alle;
en streng sorg nedtrykker meg;
derfor går vi sorgfulle om;
folk sørger over den døde konge. |  |

Kjelder og utfyllande opplysningar
----------------------------------

### Fotnotar

1. ↑  Skáldatal på norrønt, frå is.wikisource
2. ↑  Soga um Magnus den gode frå heimskringla.no
3. ↑  Soga um Harald Hardraade frå heimskringla.no
4. ↑  Fagrskinna av P.A.Munch og C.R.Unger 1847 (norrøn tekst)
5. ↑  Flateyarbok frå archive.org (side 334)
6. ↑  Dikt om Magnus den gode frå Skaldic Project

### Bakgrunnsstoff

* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl (1982)
* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning av Finnur Jónsson (side 327).
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie av Finnur Jónsson (side 613) (Internet Archive).
**Olaus Martens Nicolaissen** (29. desember 1846–1. februar 1924) var ein norsk antikvar og arkeolog frå Øksnes.

Nicolaissen var son til ein gardbrukar og fiskar på Dyrøya i Øksnes. Sjølv gjekk han skulevegen og var i 1870-åra lærar på realskulen i Tromsø. Han tok over ansvaret for den antikvariske samlinga ved Tromsø museum og var samtidig lærar ved Tromsø seminar frå 1880 til han døydde 77 år gammal. 

Nicolaissen gjorde ein stor innsats i arkeologisk grunnforsking ved å registrere fornminne frå Lurøy i sør til Sør-Varanger i nord. Dessutan stod han for ei rad utgravingar, særleg av gravhaugar. Nicolaissen samla også folkeminne, og gav ut fleire bøker med segner, soger og eventyr.

### Verk

* *Sagn og eventyr fra Nordland*, 1879.
* *Sagn og eventyr fra Nordland : anden samling*, 1887
* *Fra Nordlands fortid : sagn og historie*, 1889
* *Fra Nordlands fortid : sagn og smaabilleder*, 1891
* *Fra Nord-Norge : skisser og sagn*, 1919.

Nicolaissen vart i 1922 tildelt Kongens fortenstemedalje for sitt arkeologiske arbeid.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958

* *Denne artikkelen bygger på «Olaus Nicolaissen» frå Wikipedia på bokmål, den 8. juli 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Ein **pianotrio** er eit musikalsk ensemble sett saman av piano og to andre instrument, eller verk skrive for dette. 

Innan klassisk musikk viser pianotrio til fiolin og cello i tillegg til piano, eller ein komposisjon skriven for ei slik besetning.

Innan jazz meiner ein som oftast eit ensemble med piano, kontrabass og trommesett. I tidlegare jazzhistorie var det vanlegare med kombinasjonen piano, trommer og eit blåseinstrument (somklarinett eller trompet) og kombinasjonen piano, gitar og kontrabass. Av dei tidlegaste pianotrioane kan ein nemna Jelly Roll Morton sin trio frå 1927 og Nat King Cole sin trio frå 1937. Seinare trioar med stor påverkand inkluderer Bill Evans trio, Oscar Peterson trio og Brad Meldhau trio. I Norge har særleg Tord Gustavsen trio og «in the country» vore viktige.

Kjelder
-------

1. ↑  Judy, Ned: «Origins and Early Development of the Jazz Piano Trio»

* *Denne artikkelen bygger på «Pianotrio» frå Wikipedia på bokmål, den 24. mai 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Loch Morar** (skotsk-gælisk *Loch Mhòrair*) er ein innsjø i Morar i Lochaber i Highland i Skottland. Han er den femte største innsjøen i Skottland, med eit overflateareal på 26,7 km², og han er den djupaste innsjøen på Dei britiske øyane med ei største djupne på 310 m.

Loch Morar er skapt av isbrear og sidene rundt innsjøen er bratte fjellsider. Innsjøen er 19 km lang og det ligg fem større øyar i han.

Sjølv om vegen langs innsjøen ikkje strekkjer seg meir enn nokre kilometer langs nordsida, var begge sidene av innsjøen busette til ut på tidleg på 1900-talet.

Som med Loch Ness er det rapportert om uidentifiserte skapningar i innsjøen. Monsteret vart kalla Morag av dei lokale.

Loch Morar var ein gong kjend som eit godt laks- og aurevatn, men som med dei fleste andre ferskvassystem nordvest i Skottland, er fisken nesten borte på grunn av lakselus frå lakseoppdrettsanlegga i området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loch Morar» frå Wikipedia på engelsk, den 31. august 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Gazetteer for Scotland Morar, Loch
2. ↑  Campbell, Elizabeth Montgomery & David Solomon, *The Search for Morag* (Tom Stacey 1972) ISBN 085468 093 4

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gazetteer for Scotland Morar, Loch
* Kart over Loch Morar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Olav Andreas Eftestøl** (6. august 1863–16. april 1930) var ein norsk skulemann og politikar frå Fjotland i Aust-Agder. Han var 1906-15 stortingsmann for Arbeiderdemokratene i Hedmark, og skuledirektør for Hedmark og Oppland frå 1907 til han døydde.

Eftestøl var fødd på garden i Fjotland med same namn, der faren var sjølveigande gardbrukar. Sjølv vart han seminarist frå Kristiansand i 1882. Dei neste åtte åra var han lærar i folkeskulen, i Hægebostad og i Hedrum. Åra 1890 til 1894 var han lærar ved Elverum privatskule, styrar dei tre siste åra. I året 1892 opna han Elverum lærarskule, ein skule han styrte til 1907. Frå 1907 var han skuledirektør i Hamar stift, den fyrste skuledirektøren i landet utan akademisk utdanning og teologisk embetseksamen.

I åra 1900 til 1906 var Eftestøl formann i Hedemarkens amts arbeiderforening. Han var ordførar i Elverum frå 1902 til 1907, samt formann i skulstyret i ei rekke av år. Hausten 1906 vart han vald inn på Stortinget frå einmannskrinsen Søndre Østerdalen, som representant for Arbeiderdemokratene. Han vart attvald både ved valet i 1909 og i 1912. Eftestøl var medlem av sosialkomiteen 1906-09, nestformann 1908 og formann 1908-09. Dei to siste treårsbolkane var han medlem av kyrkjekomiteen, formann i denne frå 1913. Frå 1913 var han også visepresident i Stortinget.

Eftestøl skreiv mange avisartiklar om skulespørsmål og gav ut bøker om folkeskulen på bygdene og om lærarutdanning. På Stortinget var han ein pådrivar for landsgymnaset, og for ein folkeskule som kunne føre elevar heilt til topps i utdanningssystemet. Han var elles mykje nytta til talar.

Han døydde på Kongsvinger, på reisefot til Skarnes.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Norsk Allkunnebok. III. Bandet. 1952
* Biografisk informasjon om Olav Andreas Eftestøl NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gravminne Elverum (DIS Norge)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Picabo Street** (fødd 3. april 1971) er ein USA-amerikansk tidlegare skirennar frå Idaho som vart verdsmeister i utfor ved VM i alpine greiner 1996, og olympisk meister i super-G under Vinter-OL 1998. I alt vann ho fem VM- og OL-medaljar i tida 1993-98.

Aktiv
-----

Street tok sølvmedaljen i kombinasjonen i VM i alpine greiner 1993 i Morioka. Året etter sikra ho seg ein ny sølvmedalje då ho i Kvitfjell vart nummer to i utforrennet under dei olympiske leikane på Lillehammer. På Kvitfjell vart ho slått av tyske Katja Seizinger, to år seinare var rollene omsnudd. Under verdsmeisterskapen 1996 i Sierra Nevada i Spania vann Street utforrennet framfor Seizinger, i tillegg fekk den amerikanske kvinna bronsemedaljen i super-G-øvinga. Under vinterleikane 1998 i Nagano vann Street olympisk gullmedalje i super-G med minst mogleg margin, ho fekk tida 1.18,02 medan austerrikske Michaela Dorfmeister vart klokka inn på 1.18,03. I OL-utforen vart Street nummer seks.

Street vann ni renn i verdscupen i alpine greiner, alle saman i utfor. Alle sigrane kom i tida desember 1994-februar 1996, den siste kom i Narvik og på skotårsdagen. Begge desse sesongane, 1995 og 1996, vann ho FIS-pokalen som beste kvinnelege utforrennar.

Ho heldt det gåande til Vinter-OL på amerikansk grunn i 2002, utan å oppnå suksess.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Picabo Street» frå Wikipedia på engelsk, den 4. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Picabo Street – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Picabo Street» (på engelsk). olympedia.org. Henta 12. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* Munzinger (sport)

 |
**Jon Samseth** (fødd 23. juli 1954 i Trondheim) er ein norsk sivilingeniør og professor i fysikk. 

Han har eksamen frå NTNU (tidlegare Noregs tekniske høgskole (NTH), i 1981. Han har Diplôme d'ingénieur (Petroleum economics) frå École Nationale Supérieure du Pétrole et des Moteurs (ENSPM) i Frankrike i 1983. Samseth har doktorgrad i fysikk (PhD) frå Massachusetts Institute of Technology (MIT) i 1988.

Han er professor i energifysikk ved Oslomet – storbyuniversitetet og fast vitskapleg rådgivar for SINTEF industri. I tillegg var han professor II ved Institutt for kjemisk prosessteknologi ved NTNU i perioden 2007-2015.

Professor Samseth har forska på såkalla mjuke material. Innanfor dette feltet har han nytta nøytronspreiing til å studere surfaktant-system, herunder miceller og mikroemulsjonar, aerogelar og blokk-copolymerar. Sidan 2004 har han vore involvert i studiet av nanostrukturelle polymer-membranar til separering av ulike gassar.

Samseth har vore engasjert i internasjonalt arbeid gjennom IUPAP. Mellom anna var han medlem av IUPAP si første arbeidsgruppe i energi der ein studerte dei ulike energikjeldene. I 2012 har han fått i oppdrag å etablere og leie ei ny arbeidsgruppe i energi av IUPAP. Han var medlem SCOPE si evalueringsgruppe på biodrivstoff. I åra 2010 til 2013 har han vore vitskapleg sakkunnig og deltatt i skrivearbeidet av UNEP sine årbøker. I årboka for 2012 var han ansvarleg for kapitlet om dekommisjonering av kjernekraftverk.

Samseth er president i SCOPE frå 2014.

Professor Samseth er med i den offentlege debatten på energispørsmål, særleg om bruk av kjernekraftverk og held mange faglege og populærvitskaplege foredrag om desse emna. Samseth tar opp etiske spørsmål knytte til energi og ser på kjernekraft som ein naturleg del av energisystemet på linje med fornybar energi. 
Han blir ofte brukt av media, ikkje minst i samband med ulykka i Fukushima.

I 2012 vart Samseth vald inn i Norges Tekniske Vitenskapsakademi (NTVA).

Referansar
----------

1. ↑   Thesis
2. ↑  Lei Shao, Jon Samseth, May-Britt Hägg. «Crosslinking and Stabilization of Nanoparticle Filled Poly(1-trimethylsilyl-1-propyne) Nanocomposite Membranes for Gas Separations», Journal of Applied Polymer Science, 113, 3078-3088, 2009
3. ↑   Arkivert 2013-09-16 ved Wayback Machine. IUPAP working on energy
4. ↑   SCOPE biofuel report
5. ↑   UNEP yearbook 2012
6. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Samseth i media Arkivert 2012-12-02 ved Archive.is

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* CRIStin

 |
Kanaristraumen går sørover i Nord-Atlanteren
**Kanaristraumen** er ein relativt kald havstraum i Atlanterhavet, som flyt frå Portugal langs vestkysten av Afrika til områda kring Kapp Verde, der han renn i hop ned Nordekvatorialstraumen. Kanaristraumen er ei sørleg grein av Den nordatlantiske straumen og er brei, langsam og variabel, men transporterer store vassmengder. Straumen er kalla opp etter Kanariøyane, som delvis blokkerer for straumen. 

Kanaristraumen fører til oppvelling langs kysten, der kald og næringsrikt vatn strøymer opp frå djupet og er ein viktig faktor for primærproduksjonen i farvatnet. Dette medverkar til at området har eit rikt fiske. Oppvellinga er særleg stor mellom 23 og 25 ºN.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Canary Current» frå Wikipedia på engelsk, den 8. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Havstraumar: Kanaristraumen
* Ocean Gyres
* Encyclopedia of Earth: Canary Current
* Canary Current Large Marine Ecosystem (CCLME) project
**Dennis Allen Mitchell** (fødd 20. februar 1966) er ein tidlegare USA-amerikansk friidrettsutøvar frå Sør-Carolina som åra 1991-93 vann to VM-gull og eitt OL-gull i 4 x 100 meter stafett og bronsemedaljen på 100 meter i VM 1991, Sommar-OL 1992 og VM 1993.

Aktiv
-----

Mitchell vart fjerdemann på 100 meter under dei olympiske sommarleikane 1988 i Seoul. Året etter vart han nordamerikansk studentmeister på 200 meter.

Sommaren 1991, ei veke før Friidretts-VM, deltok Mitchell på USA sitt lag som i Zürich sette verdsrekord i 4 x 100 m stafett med tida 37,67 sekundar. Under verdsmeisterskapen i Tokyo sprang han inn til bronse på 100 meter på 9,91, dagar seinare sprang han ein etappe på USA-laget som forbetra verdsrekorden til 37,50. Under Sommar-OL 1992 i Barcelona tok han ein ny bronsemedalje på 100 meter, bakom briten Linford Christie og Frankie Fredericks frå Namibia. Saman med Michael Marsh, Leroy Burrell og ankermann Carl Lewis syrgde Mitchell for gull til USA i 4 x 100 m stafett og verdsrekord på 37,40. Ved verdsmeisterskapen i Stuttgart året etter vann Mitchell si tredje bronsemedalje på 100 meter og si tredje gullmedalje i 4 x 100 m stafett, med eit lag som elles bestod av Jon Drummond, Andre Cason og Leroy Burrell.

Ved dei olympiske leikane i Atlanta i 1996 kom Mitchell på fjerdeplass på 100 meter. I 4 x 100 meter stafett vann han og lagkameratane Drummond, Tim Harden og Michael Marsh sølv, slått av laget til Canada. Den 7. september 1996 sette Mitchell personleg rekord på 100 m med tida 9,91 sekundar ved eit stemne i Milano.

35 år gammal kvalifiserte Mitchell seg til sitt siste store meisterskap. Under verdsmeisterskapen 2001 i Edmonton deltok han atter på eit USA-amerikansk som sprang i mål til fyrsteplass og gull, ein medaljeplass som seinare vart annullert då det kom for ein dag at Tim Montgomery hadde vore dopa.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 4 på 100 m – 10,04
* VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje på 100 m – 9,91. Gull i 4 x 100 m stafett (37,50)
* OL 1992 i Barcelona: Bronsemedalje på 100 m – 10,04. Gull i 4 x 100 m stafett (37,40)
* VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje på 100 m – 9,99. Gull i 4 x 100 m stafett (37,48)
* VM 1995 i Göteborg: Braut forsøket på 100 m
* OL 1996 i Atlanta: Nr 4 på 100 m – 9,99. Sølv i 4 x 100 m stafett (38,05)
* VM 2001 i Edmonton: Annullert fyrsteplass i 4 x 100 m stafett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dennis Mitchell» frå Wikipedia på engelsk, den 30. september 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* Munzinger (sport)

 |
pd4

**Picco Luigi Amedeo** (fransk *Pointe Louis Amédée*) er ein 4 469 moh. høg fjelltopp i Mont Blanc-massivet som ligg i Aostadalen i Italia. Toppen har fått namnet etter Luigi Amadeo av Savoy.

Det er den høgste toppen som ligg heilt og fullt på italiensk territorium. Den næraste høgare toppen er Mont Blanc de Courmayeur.

Picco Luigi Amedeo når ein ved å traversere Brouillardegga, ei av dei store eggene på Mont Blanc. Toppen blei gått første gong 18. til 20. juli 1901 av G.B. og G.F. Gugliermina med føraren Joseph Brocherel som gjekk frå nordvest. Heile Brouillardegga blei første gong traversert 9. august 1911 av Karl Blodig, Humphrey Owen Jones, Geoffrey Winthrop Young med føraren Josef Knubel. Med dette fullførte Blodig alle firetusenmetrane på den lista han sjølv hadde sett opp.

Picco Luigi Amedeo var ei ubetydeleg høgde på Brouillardegga heilt til 1959 då Walter Bonatti klatra ei vanskeleg rute på den venstre av dei tre store Brouillardpillarane. Etter det blei toppen eit omgrep i fjellklatrarmiljøet.

Referansar
----------

1. 1 2  Hartmut Eberlein: *Mont-Blanc-Gruppe Gebietsführer für Wanderer, Bergsteiger und Kletterer*, Bergverlag Rudolf Rother, München 1991. ISBN 3-7633-2412-7

Litteratur
----------

* Helmut Dumler und Willi P. Burkhardt: *Viertausender der Alpen*. Nyutgåve Bergverlag Rother, München 1989, ISBN 3-7633-7427-2
Koordinatar: 45°58′12.2″N 7°36′18.3″E﻿

**Dent d'Hérens** er eit fjell i Wallis-Alpane på grensa mellom Italia og Sveits med ei høgd på 4 171 meter over havet. 

Fjellet vart først klatra 12. august 1863 av Florence Grove, William Edward Hall, Reginald Somerled Macdonald, Montagu Woodmass, Melchior Anderegg, Jean-Pierre Cachat og Peter Perren. Berre dagar før hadde Edward Whymper, Jean Antoine Carrel og Luc Meynet prøvd å nå toppen, men valde ei rute med laus stein og måtte snu. Første gong fjellet vart klatra om vinteren av 16. januar 1910 av M. Piacenza, J.J. Carrell og G.B. Pellisier.

Den 1300 meter høge nordveggen vart først utforska av George Finch, T.G.B. Forster og R. Peto 2. august 1923. 

Aostahytta på 2 781 meter over havet vert nytta som utgangspunkt for den vanlege ruta til toppen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dent d'Hérens» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dent d'Hérens på SummitPost
* Normalrute frå Aostahytta

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Myksvoll bedehus** er eit bedehus som ligg på Øvre Myksvoll i Alver kommune i Vestland. Bedehuset vert eigd og drive av Myksvoll indremisjon.

Historie
--------

Bedehuset vart opphavleg bygd i Øystese på slutten av 1800-talet. I 1939 vart det rive og flytta til Myksvoll i deler. Prisen på huset var då sett til 2500 kr + 100 kr i frakt. Huset vart bygd opp igjen på dugnad, og stod ferdig i 1941.

Indremisjonen fekk tomta gratis av grunneigaren, og i to generasjonar seinare har familien gitt frå seg meir eigedom til utviding av huset og parkeringsplass. I 1976 byrja eit ombyggings-/restaureringsprosjekt, og store delar av huset vart pussa opp.

Arbeidet i dag
--------------

Kvart år vert det halde ca 60 offentlege møte, og oppmøtet på desse er alt frå 5 til 100 stk. Arbeidet i bedehuset vert for det meste drive av frivillige, med einskilde besøk/møteveker av forkynnarar frå IMF (Indremisjonsforbundet) eller NLM (Norsk Luthersk Misjonssamband). 

Bedehuset har vore eit samlingspunkt for bygda i fleire generasjonar, men i dag er det mest arbeid blant barn og unge.

Kjelder
-------

* "Reise i Bedehusland" av Johannes Kleppa
* Nettstaden til Myksvoll bedehus Arkivert 2010-12-29 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Myksvoll bedehus Arkivert 2010-12-29 ved Wayback Machine. offisiell nettstad
Mykola Leontovytsj (på ukrainsk Микола Дмитрович Леонтович) er ukrainsk komponist født 13 desember 1877. Han var født i Monastyrok i Podillya region av Ukraina. Han ble utdannet ved Kamianets-Podilskyi Theological Seminary og videreførte senere sin musikalske utdannelse med hjelp av privattimer med Boleslav Yavorsky.

Musikken hans var inspirert av den ukrainske komponisten Mykola Lysenko og den ukrainske nasjonale musikkskolen. Leontovytsj spesialiserte seg i a cappella kormusikk, komposisjoner, kirkemusikk til forseggjorte arrangementer av folkemusikk.

Med uavhengigheten til Ukraina i 1917, flyttet Leontovytsj til Kyiv, hvor han jobbet ved Kyiv-konservatoriet og Mykola Lysenko Institute of Music and Drama. Han komponerte "Shchedryk" i 1904 (premiere i 1916), nå kjent som "Carol of the Bells"på engelsk. Han ble myrdet av en sovjetisk agent i 1921.

I løpet av hans levetid ble Leontovytsj komposisjoner og arrangementer populære blant musikere over hele den ukrainske regionen. Fremførelser av verkene hans i Vest-Europa og Nord-Amerika ga ham kallenavnet "den ukrainske Bach". Bortsett fra "Shchedryk", fremføres Leontovytsj musikk først og fremst i Ukraina og av den ukrainske diasporaen.

1. ↑  NRK (15. desember 2022), «Ein juleklassikar med meining: Klokkene ringer for Ukraina», *NRK*, henta 18. januar 2023
2. ↑  Kleveland, Guro (1. desember 2022), «La klokkene ringe for Ukraina • ballade.no», *ballade.no* (på norsk bokmål), henta 18. januar 2023
**Simon Olsson Leinum** (11. april 1868–1. mai 1967) var ein gardbrukar og politikar frå Leinstrand i Sør-Trøndelag. Han representerte partiet Venstre på Stortinget frå 1928 til 1936.

Leinum gjekk amtsskulen og seinare underoffisersskulen i Trondheim, tok avskjed frå Forsvaret som fanejunker i 1925. Frå 1896 dreiv han farsgarden Leinum på Leinstrand. Han var styreformann fleire private og offentlege tiltak; i Sør-Trøndelag Landbruksselskap 1919–32, i overstyret for landbruksskulane i Sør-Trøndelag 1913–41 og 1945–46, i Felleskjøpet i Trondheim frå 1924, og i Bøndernes Bank si avdeling i Trondheim frå 1925.

Leinum var medlem av Leinstrand heradsstyre frå 1899, ordførar 1902–22 og 1926–28. I periodane 1917–22 og 1926–28 fungerte han også som leiar av fylkestinget i Sør-Trøndelag. Han var formann i Sør-Trøndelag Venstrelag 1920–35.

Den 24. august 1929 rykte Leinum inn på fast plass i Stortinget frå Sør-Trøndelag, då den valde representanten Johan Stinessen hadde døydd. Sesjonane 1929 og -30 var han medlem av post- og telegrafkomiteen. Dei neste to stortingperiodane var han høvesvis medlem av lovkomitéen 1931-33 og protokollkomitéen 1934-36.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi Arkivert 2015-11-21 ved Wayback Machine.
**Myken** er ei øygruppe og eit fiskevær i Rødøy kommune i Nordland. Øygruppa ligg ytst på kysten, om lag 32 km frå næraste fastland, og har per juni 2010 kring 20 fastbuande. Myken femner om lag 40 små øyar, holmar og skjer. Dei største øyane er Sjurøya, Sandøya, Jutøya, Finnøya og Grytøya. Fiskeværet ligg på Sjurøya, medan Myken fyrstasjon (oppretta i 1918) ligg på Jutøya.

Myken skole hadde fire elevar skuleåret 2009/2010, men kan verte nedlagt.

Myken har snøggbåtsamband til Tonnes i Lurøy og Vågaholmen.

I samarbeid med Riksantikvaren har stiftinga Gamle Myken sett i gang restaurering av nokre av bygningane på Myken.

Namnet Myken
------------

Namnet Myken kjem truleg av gamalnorsk *mykr* - møkk, og kan ha med fugleskit å gjere.

Kjelder
-------

1. ↑  NRK Nordland: «Et nytt liv på Myken» 25. juni 2010
2. ↑  NRK Nordland: «Siste skoledag på Myken» 19. juni 2010
3. ↑  Red: Sandnes, Jørn og Stemshaug, Ola: *Norsk stadnamnleksikon*. Det Norske Samlaget, Oslo 1997 ISBN 82-521-4905-7

Bakgrunnsstoff
--------------

* Myken.no
* Mykenfyr.no Arkivert 2018-09-02 ved Wayback Machine.
* Om Myken på nettstaden turliv.no
* Nettavisen Polarsirkelen: «Vil ha stabil strømforsyning»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
|  |
| --- |
| **Greplyng** |
| GreplyngGreplyng |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Lyngordenen Ericales |
| **Familie:** | Lyngfamilien Ericaceae |
| **Underfamilie:** | Ericoideae |
| **Stamme:** | Phyllodoceae |
| **Slekt:** | Greplyngslekta *Kalmia* |
| **Art:** | **Greplyng** *K. procumbens* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Kalmia procumbens***Gift & Kron, 2008 |

**Greplyng** (*Kalmia procumbens*) er ei plante i lyngfamilien. Arten er den einaste i si slekt og har ei sirkumpolar utbreiing på den nordlege halvkula.

Nærbilde av greplyngblom. Foto: Øystein H. Brekke

Greplyngen veks på turre rabbar til fjells og er tilpassa desse stadane med sin krypande veksemåte i flate tuer. Han vert berre om lag 2 cm høg. Blada er motsette, stive og harde med nedbøygd kant, og kvite på undersida. Blomsterskaft og begerblad er mørkraude, kronblada lysraude. 

Greplyngen finst vanleg i alle fjellområde i Noreg. I Jotunheimen er han funnen opp til 1920 m. Greplyngen blømer kring juli i høge fjell, tidlegare i lågare fjell.

Galleri
-------

* Greplyng i Sørfold i Noreg.Greplyng i Sørfold i Noreg.
* Greplyng i AusterrikeGreplyng i Austerrike
* Greplyng frå Grønland.Greplyng frå Grønland.

Kjelder
-------


* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

* *Denne artikkelen bygger på «Krypljung» frå Wikipedia på svensk, den 19. juni 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Greplyng**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |