recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Niagarahalvøya** (engelsk *Niagara Peninsula*) er den delen av det sørlege Ontario i Canada som ligg mellom den sørlege breidda til Lake Ontario og den nordlege breidda til Eriesjøen. Området strekker seg frå Niagaraelva i aust til Hamilton i Ontario i vest. Det bur om lag ein million menneske på halvøya. Regionen på motsett side av Niagaraelva og Eriesjøen, som ligg i staten New York i USA, er kjent som Niagara Frontier. Området dannar ein del av av den større regionen Buffalo Niagara.

Offentleg styre
---------------

Størstedelen av halvøya er lagt inn under Regional Municipality of Niagara. Av byar i regionen kan nemnast St. Catharines, Niagara Falls, Thorold, Port Colborne og Welland. Av småbyar har ein Niagara-on-the-Lake, Lincoln, Pelham, Grimsby og Fort Erie, i tillegg til landkommunane Wainfleet og West Lincoln.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Niagara Peninsula» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til The Regional Municipality of Niagara Arkivert 2004-11-26 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 43°0′N 79°30′W﻿
**Åndalsnes** er ein by og administrasjonssenteret i Rauma kommune i Møre og Romsdal, som ligg ved utløpet til elva Rauma i Romsdalsfjorden. Tettstaden har 2 337 innbyggjarar per 1. januar 2017.

Byen er eit regionalt kommunikasjonssenter. Her ligg endestasjonen for Raumabanen til Dombås, som vidare er tilknytt Dovrebanen (Trondheim–Oslo). Frå Åndalsnes går vegar til Ålesund (Europaveg 136) og Molde/Kristiansund (fylkesveg 64)

Utsyn over utløpet til Rauma frå Kjerringplassen
Fleire fjell med toppar på over 1500 moh omkransar byen, mellom anna Romsdalshornet, Venjetindan og Trolltindan.

Næringsliv og kultur
--------------------

Åndalsnes har noko industri, mellom anna produksjon av mineralprodukt, møbel-, verkstad- og tekstil- og klesindustri. Byen har relativt stor turisttrafikk og er eit senter for fjellklatring. Norsk Fjellfestival blir arrangert her årleg.

På Åndalsnes ligg Norsk Tindemuseum, som viser fram utviklinga av norsk tinde- og klatresport. Årleg blir musikkfestivalane RaumaRock og Trollblues arrangerte i byen.

Åndalsnes har skular til og med vidaregåande nivå. Kulturhuset Rauma kulturhus vart innvigd i 2007, og har kinosal, bibliotek, forestillingssal og øvingslokale. Lokalavisa *Åndalsnes Avis* blir utgjeven tre dagar i veka.

Historikk
---------

Britisk fly skada ved Åndalsnes, frå april 1940.
Namnet Åndalsnes er samansett av gardsnamna Åndal, truleg frå norrønt *ǫrn*, «ørn» eller *ámr*, «rustraud, mørk», og Nes. Namnet i denne tydinga er brukt første gong i 1888 om poststaden Aandalsnæs.

I 1860-åra vart vegen ned Romsdalen til gardane Åndal og Nes ferdig, og den nye staden Åndalsnes voks fram. Turistskipa valde etter kvart Åndalsnes som hamn og i løpet av 1880-åra voks staden fram som det nye turistsenteret i Romsdal. Tettstaden vart sentrum i indre Romsdal etter at Raumabanaen opna i 1924. Tidlegare var Veblungsnes (på andre sida av munningen til Rauma) sentrum i distriktet. I 1900 var det over 300 innbyggarar på Veblungsnes, og og 167 på Åndalsnes. Romsdals marked var på Devold til 1820 og vart så flytta til Veblungsnes.

Tidleg i andre verdskrig spelte Åndalsnes ei viktig rolle under felttoget i Noreg 1940. Her vart britiske styrkar landsette 12–17. april. Sentrum av Åndalsnes vart rasert etter tyske bombeangrep ved den tyske invasjonen 23. april 1940. Britane fór frå Åndalsnes 2. mai og la etter seg mykje øydelagt krigsutstyr.

I 1996 vedtok Rauma kommunestyre bystatus for Åndalsnes.

Bilete
------

* Åndalsnes hamn om sommarenÅndalsnes hamn om sommaren
* Rauma Kulturhus på ÅndalsnesRauma Kulturhus på Åndalsnes
* Norsk Tindemuseum på ÅndalsnesNorsk Tindemuseum på Åndalsnes
* Åndalsnes stasjonÅndalsnes stasjon

Sjå òg
------

* Åndalsnes Idrettsforening

Kjelder
-------

1. 1 2  «Åndalsnes». Store Norske Leksikon.
2. ↑  Helland, Amund (1911): *Topografisk-statisisk beskrivelse over Romsdals amt.* Oslo: Aschehoug.

Bakgrunnsstoff
--------------

* VisitÅndalsnes Arkivert 2010-09-12 ved Wayback Machine.
* Eldre fotografi frå Åndalsnes på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Ånen Olsson Bergsager** (18. desember 1808–29. januar 1879) var ein norsk lærar, kyrkjesongar og gardbrukar og stortingsmann frå Hægebostad i Vest-Agder.

Han var son til ein gardbrukar i Hægebostad. I ungdomen gjekk han nokre veker på skule i Kristiansand. Med seg heim tok han nokre lærebøker, mellom anna i språk. I 1830 vart han skulehaldar i heimbygda og kyrkjesongar ikkje lenge etter. Av den nye soknepresten til Hægebostad lærde han latin og gresk. Presten hadde håpa han skulle verte lærar i matematikk i den høgre skulen, men då Bergsager gifta seg og vart lærar i Farsund, vart det ikkje av. Sidan vart han gardbrukar på Bergsager i Lyngdal. Perioden 1840-56 var han i tillegg lærar og kyrkjesongar i Lyngdal. Han var ordførar i Lyngdal 1843-77, og hadde ei rekke kommunale verv.

Bergsager representerte Lister og Mandals amt på Stortinget 1848-64 og 1868-73. I 1848 var han medlem av militærkomiteen, på alle seinare storting var han medlem av bankkomiteen. Bergsager er best kjend for å ha kome med framlegget om at Noregs Bank skulle offentleggjere status kvar einaste månad, noko som vart samrøystes vedteke.

Han døydde på garden sin i Lyngdal i 1879.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ånen Olsson Bergsager NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
**Åndalsnes Avis AS** er sidan 1. september 1983 driftselskapet til avisa *Åndalsnes Avis* som vert utgjeven på Åndalsnes i Møre og Romsdal. Avisa er lokalavis for Rauma kommune og vart grunnlagt i 1926.

Det nye selskapet vart etablert 15. juli 1983. Dagleg leiar er Per-Kristian Bratteng.

Åndalsnes Avis AS er 100 % eigd av Romsdals Budstikke AS som igjen er ein del av Polaris Media ASA.
Omsetjinga i 2007 var på 10,7 millionar kr.

Organisasjonen oppgjev sjølv at det heiter Nye Åndalsnes Avis AS, men i følgje Brønnøysundregistra heiter selskapet Åndalsnes Avis AS".

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 4 188
 

  |
| 2002 | 4 137
  |
| 2003 | 4 092
  |
| 2004 | 4 111
  |
| 2005 | 4 101
  |
| 2006 | 4 125
  |
| 2007 | 4 125
  |
| 2008 | 4 119
  |
| 2009 | 4 035
  |
| 2010 | 3 891
  |
| 2014 | 3 571
  |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Åndalsnes Avis

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.
Koordinatar: 59°03′00″N 12°42′00″E﻿

Åmåls byvåpen
Åmål cirka år 1700
Fra Åmål sentrum med byen torg *Plantaget* til høyre
**Åmål** er ein svensk by i Västra Götalands län, i landskapet Dalsland. Han er administrasjonssenter for Åmåls kommun. I år 2000 hadde byen 9 355 innbyggjarar. Åmål er den einaste byen i Dalsland og ligg på begge sider av Åmålselva («*Åmålsån*») som renn gjennom byen og ut i Vänern.

Åmål fekk bystatus 1. April 1643 av dronning Kristina si formyndarregjering. Byen vart grunnlagd mellom anna for å ha eit utgangspunkt for å regulere og kontrollere handelen, særleg tømmerhandelen med Noreg, og stoppe smuglinga i området, utan at dette lukkast heilt. Nærleiken til byen til grensa til Danmark-Noreg gjorde han utsett for åta gjennom hundreåra. Første gongen var i 1645, då han vart nesten fullt øydelagd, og igjen i 1676 og 1679 («*Duncan-Kriget*»). Siste gongen var i 1788 då han vart okkupert av danske troppar i ein periode.

Han har vorte råka av bybrannar i 1777, 1809, 1846 og i 1901. Ved brannen i 1901 vart 1 000 menneske huslause og ca Ein tredjedel av byen vart øydelagd, særleg nord for Åmålån. Det som i dag er gamlebyen på den andre sida av elva, med torget til byen *Plantaget*, klarte seg og består av trehusbusetnad frå 1700-talet. Som følgje av den store brannen, bygde byen ein ny brannstasjon i 1902, men denne vart riven på slutten av 1970-talet. Etter brannen i 1901 vart byen bygd opp med breiare gater og større bygningar, hovudsakleg i jugendstil.

Byen arrangerer årleg ein større bluesfestival.

E45 passarar forbi byen, og denne ligg rundt 377 km frå Stockholm, 175 km frå Göteborg, 75 km frå Karlstad og 190 km frå Oslo. Byen har tog- og bussamband til Karlstad og Göteborg. Næraste flyplass er i Karlstad.

Filmen *Fucking Åmål* av Lukas Moodysson utspelar seg her (han vart eigentleg filma i Trollhättan), og viser det relativt kjedelege livet for ein gjeng ungdomar i ein «normal» svensk småby.

Venskapsbyar
------------

Åmål har sju venskapsbyar:

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Finland | **Loimaa**, Finland |
| Flagget til Estland | **Türi**, Estland |
| Flagget til Noreg | **Drøbak**, Noreg |
| Flagget til Danmark | **Grenaa**, Danmark |
| Flagget til Tyskland | **Gadebusch**, Tyskland |
| Det amerikanske flagget | **De Pere**, USA |
| Flagget til Bulgaria | **Kubrat**, Bulgaria |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Åmål» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 63°30′51″N 7°57′20″E﻿

Altarskåp frå Veien stavkyrkje, no i Kulturhistorisk museumFoto: Håkan Lindberg

**Veien stavkyrkje** var ei stavkyrkje på Veiholmen i Smøla kommune i Møre og Romsdal, litt nordvest for Fastsmøla. Kyrkja stod ved Veien (gnr. 52), utan at ho synest å vere arkeologisk påvist.

«Wein [kircke]» er omtala i Reformatsen i 1589.
I 1661 vart kyrkja omtala som ei stavkyrkje utan tårn eller spir, men med eit kortilbygg i lafteverk. Gravplassen for kyrkja var då ved Brattvær kyrkje. I 1720 vart det meld om behov for vøling, og tretti år seinare stod kyrkja til nedfalls.

Kyrkjestaden vart flytta til Hopen på Fastsmøla, der ny kyrkje vart inngivd i 1749. Kyrkja på Veiholmen vart riven rundt 1760 og inventaret overført til Hopen kyrkje.

Altarskåp
---------

Då Bendix Bendixen vitja staden i 1870, oppdaga han eit gamalt altarskåp i Hopen kyrkje. Det hadde vore nytta i Veien-kyrkja, og ein trur at det er framstilt i Lübeck ca. 1520. Bendixen fekk sendt skåpet til Oldsaksamlinga, der det framleis er. Altarskåpet er oppsiktsvekkjande ved at det i midtfeltet har ei kalvariegruppe med Olav den heilage i staden for Johannes, og Maria held jesusbarnet i armane. På innsida av fløydørene er måleri av Peter og Paulus. På utsida av fløydørene er måleri av Olav den heilage og den heilage Sunniva.

Fotnotar
--------

1. ↑  Trondhjems reformats 1589. Oslo domkapittels jordebok 1595 (Norsk historisk kjeldeskrift-institutt, 1983), s. 70.
2. ↑  Brendalsmo, s. 153.
3. ↑  Davidsen, s. 58ff.

Kjelder
-------

* Danielsen, Arne (1978). *Veidholmen i gammel og ny tid*. Trondheim: Rune forl. s. 57–60. ISBN 8252301665.
* Erling Skjølberg: «Frå fiskarkapellet på Veien til soknekyrkja i Hopen», i Hopen kirke 75 år (Hopen menighetsråd, 1967)
* Brendalsmo, Jan: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Møre og Romsdal (Riksantikvaren, 2016), s. 153
* Dietrichson, Lorentz (1892). *De norske stavkirker*. Kristiania og Kjøbenhavn. s. 460.
* Engelstad, Eivind S. (1936). *Senmiddelalderens kunst i Norge ca. 1400–1535*. Universitetets oldsaksamling. s. 255.

* *Denne artikkelen bygger på «Veien stavkirke» frå Wikipedia på bokmål, den 1. september 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Veien stavkyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Fjellmasivet *Massif de la Sainte-Baume*
Vestryggen av *la Sainte-Baume* fotografert frå toppen *Joug de l'Aigle*.
Fjelltoppen *Le pic de Bertagne*.
Inne i grotta *la Sainte-Baume* kvar Maria Magdalena skal ha budd ifølgje lengenda.
**Sainte-Baume** (*la Santa Bauma* etter klassisk provençalsk oksitansk skrivemåte og *la Santo Baumo* etter ein annan variant) er ein fjellrygg som dekkjer delar av departementa Bouches-du-Rhône og Var i Provence sør i Frankrike. Namnet på fjellkjeda tyder «Den heilage grotta», og refererer til ei grotte som Maria Magdalena skal ha budd i.

Topografi
---------

Ei av grottene i fjellmassivet, *La grotte aux Oeufs*, «Egge-grotta».
Sainte-Baume, som ligg nokre tjue kilometer frå middelhavskysten, og soleis i nærleiken av storbyar som Marseille, Aix-en-Provence og Toulon, er den størst og høgaste av fjellkjeda i Provence, danna av sedimentære bergartar som har vorte folda. Fjellkjeda har ei utstrekning på trettifem kilometer i lengda og på om lag femten kilometer i breidda, med ein om lag tretten kilometer lang rygg. Fjelltoppane *le Joug de l'Aigle* («ørnas åk») på 1 148 meter og *le pic de Bertagne* («Bertagnetinda») på 1 042 meter er dei høgste punkta langs denne ryggen. Ein tre hundre meter bratt fjellvegg i *le Joug de l'Aigle* er populær blant fjellklatrarar.

Sainte-Baume-massivet er sett på som det viktigaste vatnreservoaret i regionen. På grunn av det regn- og snørike klimaet i fjella langs middelhavskysten har mange elver utspring her, som l'Huveaune, la Vède, le Peyruis, le Gaudin, le Caramy, l'Issole, le Gapeau, le Fauge og fleire. Dessuten finst det ei stor mengd underjordiske elver og holer med elver, og meir eller mindre tørre grotter.

Maria Magdalena
---------------

Ifølgje franske segner skal Maria Magdalena og bror hennar Lasarus, og Maximinus, ein av dei sytti disiplane, i tillegg til nokre andre av fylgjet, ha reist over Middelhavet i ein liten båt utan ror eller mast etter å ha vorte vist ut av Det heilage landet. Dei kom i land ved ein stad kalla Saintes-Maries-de-la-Mer nær Arles. Maria Magdalena skal ha kome til Marseille og omvende heile distriktet Provence til kristendommen før ho drog seg attende til ei grotte, La Sainte-Baume («Den heilage grotta», baumo på provensalsk), der ho gjorde bot i tretti år. Grotta er ein kristen pilegrimstad med relikviar som vert tilskrive Maria Magdalena.

I førkristen tid skal grotter i området likeeins ha vore nytta til kultiske aktivitetar for ymse heidne guddommar og makter.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Sainte-Baume**

* Miljøvernforeininga Découverte-Sainte-Baume
* Pèlerinage de Marie-Madeleine, pilegrimsvandring til Maria Magdalena Arkivert 2013-04-04 ved Library of Congress Web Archives

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Veikko Holmberg** (fødd 1945) er ein finsk, samisk barnebokforfattar, redaktør og lærebokforfattar som er fødd i Enare og busett i Utsjok.

Han var m.a. medforfattar i dei viktige læremiddelseriane *Davvin* og *Sámás*. Han har skrive barnebøkene *Duvro-guovža ja šibitdoaktára rehket* med illustratør Marja Helander (1995, norsk  *Durre-bjørnen og dyrlegeregninga* 1996) og *Duvro-guovža ja skohtermáđii* med illustratør Sissel Horndal (2014, norsk *Durrebjørnen og skuterløypa*). Den siste av dei er «dedikert til alle som må vika for kravet til storsamfunnet»; og fortel om at «Durrebjørnen og ungen hennes Darre må flytte fra hjemmet sitt, fordi menneskene trenger plass til sine fritidsaktiviteter». Boka vart nominert til Nordisk råds barne- og ungdomslitteraturpris 2015.

Sonen Niillas Holmberg er òg forfattar, og begge var nominerte til Nordisk råds prisar i 2015.

Referansar
----------

1. ↑  Veikko Holmbegr; davvi.no
2. ↑  Durrebjørnen og skuterløypa Arkivert 2016-04-04 ved Wayback Machine.; Samisk bibliotektjeneste
3. ↑  «norden.org». Arkivert frå originalen 10. april 2015. Henta 27. oktober 2015.
4. ↑  Far og sønn nominert til Nordisk råds priser; nrk.no, 26.10.2015

* *Denne artikkelen bygger på «Veikko Holmberg» frå Wikipedia på bokmål, den 29. november 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* CiNii

 |
*for den norske filmen frå 1979, sjå Filmen Kronprinsen*
**Kronprins** er i Noreg, Danmark og Sverige tittelen på ein prins som står først i arvefølgja til kongetrona. Den kvinnelege tilsvarande tittelen er **kronprinsesse**, men denne tittelen blir også brukt av kronprinsen sin ektefelle.

Kronprinsen si rettslege stilling
---------------------------------

I Noreg er kronprinsen si rettslege stilling regulert i Grunnlova. 

Ordet kronprins er ikkje brukt i Grunnlova, den brukar berre orda prinsar og prinsesser, men § 34 seier følgjande: «Kongen giver Bestemmelser om Titler for dem som til Kronen ere arveberettigede.»

Dei viktigaste reglane i Grunnlova er elles at §§ 35, 36 og 41:

§ 35 seier at «Saasnart Tronarvingen har fyldt sit 18de Aar, er hun eller han berettiget til at tage Sæde i Statsraadet, dog uden Stemme eller Ansvar.»

Det er ikkje sikkert at det er så mykje realitet i første setninga i § 36, og resten av § 36 er vel også truleg gått ut på dato:

«En til Norges Krone arveberettiget Prinsesse eller Prins maa ei gifte sig uden Kongens Tilladelse. Ei heller maa hun eller han modtage nogen anden Krone eller Regjering uden Kongens og Storthingets Samtykke; til Storthingets Samtykke udfordres to Trediedele af Stemmerne. 
Handler hun eller han herimod, taber Vedkommende saavel som Efterkommerne Retten til Norges Trone.»

§ 41 har derimot praktisk realitet:

«Er Kongen fraværende fra Riget uden at være i Feldt, eller er han saa syg, at han ikke kan varetage Regjeringen, skal den til Tronen nærmest Arveberettigede, saafremt han har opnaaet den for Kongen fastsatte Myndighedsalder, forestaa Regjeringen som Kongemagtens midlertidige Udøver. I modsat Fald forestaar Statsraadet Rigets Bestyrelse.» 

Kronprins Haakon var såleis Kronprinsregent eit års tid då Kong Harald var sjuk.

Tilsvarande titlar i andre land
-------------------------------

Rundt om i verda har ein hatt liknande titlar i andre kongehus. Til dømes brukar ein i 
Storbritannia tittelen *«Prinsen av Wales»* om den fremste tronarvingen.

Kronprins i overført tyding
---------------------------

Ordet **kronprins** blir også brukt i overført tyding, om nokon som står som den første i rekka til å skulle få eller oppnå ei stilling, ein posisjon eller eit verv, antan dette gjeld i yrkeslivet, i organisasjonar, i politikk, eller i idrett og sport. Det vil då i praksis kunne variere om "kronprinsen" verkeleg oppnår posisjonen, eller om dette ikkje slår til.

Sjå også
--------

Den norske tronfylgja

Bakgrunnsstoff
--------------

Grunnlova del B

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
**Margrethe Geelmuyden** (fødd 6. oktober 1961 som **Margrethe Lund-Johansen**) er ein norsk barnebokforfattar, frilansjournalist og miljø- og grøntaktivist. Ho har skrive for *D2, DN, Aftenposten* og *Morgenbladet*. Ho er særleg kjend som leiar for Aksjon Vern Husebyskogen og Nettverk for vern av grønne lunger. 

Geelmuyden er oppvaksen i Bergen, har ein cand.mag. i tysk, spansk og japansk frå Universitetet i Oslo, og ein MBA frå Handelshøgskolen BI. Ho har studert japansk språk ved Sophia University i Tokyo.

Geelmuyden har vore seniorrådgjevar i strategisk kommunikasjon og fagansvarleg i Geelmuyden.Kiese. 

Ho skriv ofte om natur og hagar, blant anna som hagespaltist i *D2*. I 2009 gav ho ut ei bok om iberiaskogsniglen som eit stadig større problem i Noreg, og tiltak mot denne sniglen. Våren 2010 kom ho ut med barneboken *Maneten Medusa*. Ho har vore nestleiar i styret i Oslo og omland friluftsråd og styreleiar for Smestad skolekor, og har sete i styret i Eikholt kompetansesenter for døvblinde.

Publikasjonar
-------------

* *Den store sneglekrigen*, Aschehoug, 2009
* *Maneten Medusa*, Aschehoug, 2010

Kjelder
-------

1. ↑  30. mars 2008: Ildsjelen - Kjemper for grønne lunger
2. ↑  Maneten Medusa *på Aschehoug.no*, arkivert frå originalen 5. august 2010, henta 16. november 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Margrethe Geelmuyden» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Sjursøya sett frå Ekebergskråninga
Foto:
Helge Høifødt
 

**Sjursøya** er eit hamneområde i Oslo. 

Opphavleg var Sjursøya ei kupert og idyllisk lita øy i Oslofjorden, ikkje langt frå land. Men etter anleggsarbeid på 1920- og 30-talet vart øya omgjort til ei landfast utstikkar med kaier og andre innretningar, og kom til å inngå i den hamna som vart bygd sørover langs foten av Ekebergåsen i Oslo mot Bunnefjorden.

I gamal tid budde det ein fiskarfamilie på Sjursøya, og fiskaren sette vanlegvis garna på nordvestsida av øya. Frå 1870-åra og fram til 1920 var det berre sumarhus, sumarvillaer, for velberga osloborgarar på øya, som var blant dei fyrste øyane i Oslofjorden som vart teke i bruk til slikt. Øya hadde ikkje brusamband med fastlandet, og var så strengt privat at ingen uvedkomande fekk gå iland. Eigedomane var skilde frå kvarandre med gjerde. Forfattaren Johan Borgen har skildra livet og tilhøva her i bokverket *Barndommens rike* frå 1965; i barndommen hans disponerte familien eit av desse sumarhusa.

Hamnevesenet byrja i 1921 å sprengje ned og planere ut heile øya, og fjerna dei tretten villaene som stod der då. Sprenginga og utfyllinga vart gjort som naudsarbeid for å sysselsette arbeidslause, og mange av dei som tok del i dette, var urøynde og utan kunnskap om slikt arbeid. I 1934 var det fylt ut heilt til lands, slik at den no heilt flate øya hadde vorte landfast, og bygginga av kaier tok til.

I dag dominerast Sjursøya av ymse bygningar og innretningar som trengst for moderne lossing og lasting av skip og lagring av lasta. Her er vegar og jarnbanespor, lagerskur, heisekraner og lagerplass for containerar, store siloar for sement, fleire bensin- og oljetankar og dessutan innretningar for å fylle flybensin i tankvogner for å frakta han på jarnbane til Oslo lufthamn, Gardermoen.

Ei alvorleg jarnbaneulukke skjedde på Sjursøya 24. mars 2010, då eit sett på 16 tomme jarnbanevogner for containerar rulla ukontrollert frå Alnabru godsterminal og skiftestasjon i Oslo og ned Loenga-Alnabrulina til Sjursøya, der dei trefte ein bygning. Høgdeskilnaden er om lag 90 meter, og vognsettet hadde stor fart då det trefte bygningen. Tre personar på Sjursøya vart drepe, og fire skadd. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Ein **sveittetest** blir utført for å fastsetja mengda av klor og natrium som blir utskilde gjennom sveitte i løpet av ei viss tid. Denne testen blir bruka som del av diagnostiseringa av cystisk fibrose.

Framgangsmåte
-------------

Sveittetesten blir utført ved at ein tilfører testområdet (vanlegvis eine underarmen) ei låg elektrisk stimulering i 5–12 minutt. Både anode og katode er dekte med gasbind. Gasbindet kring anoden er metta med det sveittefremjande stoffet pilokarpin, og gasbindet kring katoden er metta med bikarbonatløysning.

Ei papirskive blir plassert over testområdet og dekt med parafinvoks. Skiva blir overført til ei vegingskrukke etter éin time, og blir så plassert i vatn for å oppløyse saltet. Oppløysninga ein da får blir analysert ved måling av klor- og natriuminnhald.

Analyse
-------

Det normale verdispennet for natrium er <70–90 mEq/l, og for klor er verdispennet <50–60 mEq/l. Høgare verdiar enn desse tyder på at pasienten har cystisk fibrose.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sweat test» frå Wikipedia på engelsk, den 24. november 2005.*
**Haulbowline** (irsk *Inis Sionnach*) er ei øy i Cork Harbour utanfor kysten av Irland.

Historie
--------

Øya har ein strategisk posisjon utanfor Cork på djup vatn og har lenge vorte nytta som ein militærbase. Det vart bygd festningsverk på øya i 1602, som var ein viktig base for den britiske hæren. Seinare flytta den britiske hæren til den nærliggande Spike Island, og festningsverka gjekk over til den britiske marinen. Marinen oppretta eit stort arsenal på øya og eit skipsverft vart bygd under Napoleonskrigane.

I motsetnad til andre festningsverk i Cork Harbour, som var ein del av traktathamnene, vart skipsverftet gjeve til Den irske fristaten i 1923.

Haulbowline husar i dag hovudkvartert til den irske marinen. 

Stålverksemda Ispat var tidlegare plassert på øya, men fabrikken la ned i 2002. Mykje radioaktiv forureining vart verande igjen i jorda etter at stålproduksjonen vart lagt ned.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Haulbowline» frå Wikipedia på engelsk, den 14. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Margido** er eit norsk mannsnamn, nylaga i første halvdelen av 1800-talet ved movering av kvinnenamnet Margit, som er ei form av namnet Margrete. Namnet har særleg vore brukt i Trøndelag.

### Bruken av namnet i Noreg

Namnet kom i bruk i Noreg i første halvdel av 1800-talet. Ved folketeljinga i 1865 er det 7 personar med namnet Margido, alle i Trøndelag, og 6 av dei fødde i Trondheim by. Den eldste namnebæraren var fødd i 1844 og døypt i Bakke kyrkje nyårsdagen 1845.

* I folketeljinga frå 1900 var 18 personar listeførte med namnet «Margido».
* I 2018 hadde 21 menn «Margido» til første fornamn.

Kjende namneberarar
-------------------

* Jakob Margido Esp (f. 1943), norsk skodespelar

Bruk i kulturen
---------------

* Hovudperson i revyvisa Aleksander og Margido frå studentrevyen «Cassa Rossa» under UKA 1929 i Trondheim.


«To brødre gikk en gang til sjøs med skonnertbriggen Fido   

Alexander var den enes navn, den annens var Margido.»

*Alexander og Margido*
UKA 1929: "Cassa Rossa"

Kjelder
-------

1. ↑  Ministerialprotokoll, Bakklandet (Bakke) 1.1.1845

* Olav Veka: *Namneboka*, Det Norske Samlaget 1991 ISBN 2-521-3604-4

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Margido hjå Statistisk Sentralbyrå
* Folketeljingar ved Registreringssentralen for historiske data, Universitetet i Tromsø
**Margaretøya** (ungarsk *Margitsziget* eller *Margit-sziget*; òg kalla *Margitøya*) er ei 2,5 km lang øy med eit areal på 0,965 km² i Donau sentralt i Budapest. 

Øya er stort sett dekt av parkområde og er eit populært rekreasjonsområde for både turistar og lokale innbyggjarar. Margaretbrua går over elva i sør, medan Árpádbrua kryssar elva og øya i nord.

Historie
--------

Margaretøya i Donau
Øya vart sannsynlegvis først busett av Johanittarordenen på 1100-talet. Av dei historiske monumenta på øya finn ein ruinane av ei fransiskanarkyrkje frå 1200-talet og ei dominikanarkyrkje og kloster. 

Margaretøya vart tidlegare kalla Kaninøya (*Nyulak szigete*) og fekk sitt noverande namn etter Margaret av Ungarn (1242–1270), dottera til Béla IV av Ungarn. Øya var dominert av klostersamfunn og kyrkjer fram til 1700-talet, då ho vart vald som tilfluktsstad av palatinarane. Ho vart erklært ein offentleg park i 1908.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Margaret Island» frå Wikipedia på engelsk, den 23. september 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Margaretøya på budapestinfo.hu Arkivert 2005-03-07 ved Wayback Machine.
* Fleire bilete av vasstårnet på Margaretøya

Koordinatar: 47°32′N 19°03′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Taurusfjella** (tyrkisk **Toros Dağları**) er ei fjellkjede sør i Tyrkia, som skil kystregionen ved Middelhavet sør i Tyrkia frå det sentrale Anatoliaplatået. Systemet strekkjer seg langs ei kurve frå Eğirdirsjøen i vest til dei øvre områda av Eufrat og Tigris i aust. Dei er ein del av Det alpide beltet i Eurasia.

Fjella har mange toppar over 3 000–3700 moh og kan delast inn i fire mindre fjellkjedar:

* Beydaglarifjella, vest, høgaste fjellet er Kizlarsivrisi på 3086 moh.
* Aladaglarfjella, sentralt, høgaste fjellet er Demirkazik på 3756 moh.
* Bolkarfjella, søraust, høgaste fjellet er Medetsiz på 3524 moh.
* Munzurfjella, nordaust, høgaste fjellet er Akbaba på 3462 moh.
	+ Mercanfjella, innanfor Munzur

Det høgaste punktet i dei sentrale Taurusfjella er Demirkazık på 3756 moh.

Historie
--------

Ein funnstad frå bronsealderen syner spor etter tinngruver ved Kestel. Passet som i antikken vart kalla Dei kilikiske portane kryssar fjella nord for Tarsus. Under første verdskrigen vart det bygd eit tysk-tyrkisk jernbanesystem gjennom Taurusfjella, og dette vart eit viktig strategisk mål for dei allierte. Denne regionen vart spesifikt nemnd som eit strategisk kontrollert mål som skulle overgjevast til dei allierte i våpenkvilen som enda fiendskapen mot Det osmanske riket.

Geografi
--------

I Aladaglar- og Bolkarfjella har kalkstein erodert og danna karstiske landskap med fossar, undergrunnselvar og somme av dei større grottene i Asia. Manavgatelva spring ut frå sørsida av Beydaglarifjella.

Turistmål
---------

I tillegg til turgåing og fjellklatring, er det to vintersportstader i fjella, ein ved Davras kring 25 km frå dei næraste to byane Egirdir og Isparta, og ein ved Saklıkent, 40 km frå byen Antalya.

Vardaviadukten, langs jernbanelinja mellom Konya og Adana ved landsbyen Hacıkırı i provinsen Adana, er ei 98 meter høg jernbanebru som vart bygd i 1910-åra av tyskarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Taurus Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 8. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  "Mountaineering in Tyrkia" *All About Tyrkia*[*daud lenkje*]
2. ↑  Yener, K.A. (2000) *The Domestication of Metals: The Rise of Complex Metal Industries in Anatolia* Brill, Leiden, ISBN 90-04-11864-0
3. ↑  Price, Ward (16 December 1918) "Danger in Taurus Tunnels" *New York Times*
4. ↑  «Manavgat River Water as a Limited but Alternative Water Resource for Domestic Use in Middle East» (PDF). Arkivert frå originalen (PDF) 27. februar 2008. Henta 8. august 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Eurasia i Taurusfjella

Koordinatar: 37°00′N 33°00′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
Kalking av fiskevatn vert ofte gjort ved å spreie kalken ut over vassflata ved hjelp av eit helikopter.
**Kalking** er tilførsel av kalk (basiske kalsium- eller magnesiumsambindingar) til jord eller vatn, primært for å minske surleiken. Kalking av vassdrag vert gjort for å motverke forsuring frå sur nedbør.

Kalking av vassdrag og vatn
---------------------------

Kalking av innsjøar og elver vert gjort for å redusere dei negative verknadene på fisk og andre organismer av at vatnet i vassdraget er for surt, særleg på grunn av sur nedbør. Ved å tilsetje kalk til vatnet, vert syra i vatnet nøytralisert.

Det er til vanleg ikkje syra som er den primære årsaka til at fisk og andre organismar i ferskvatn døyr. Dei aller fleste sure vassdraga i Noreg har pH-verde mellom 5 og 6, og det er fyrst når vatnet vert så surt at det har pH-verde under 5,0 at det vert drepande. Det som skader fisken i surt vatn, er den aukande konsentrasjonen av aluminium (Al3+) i vatnet når det vert surare. Dersom konsentrasjonen av aluminium i vatnet er høg, har det synt seg at fisk døyr jamvel om vatnet ikkje er særleg surt. Dei ulike fiskeartane toler aluminium og syre ulikt. Laks forsvinn fyrst ved forsuring av vatnet, og toler truleg aluminium særs dårleg.

Kalking av jord
---------------

Det meste av jorda i Noreg er sur. Udyrka jord har ofte pH-verdiar mellom 4 og 5, dyrka jord har pH mellom 5 og 7. Dersom jorda er særs sur, vert fosfor bunde til jarn og aluminium. I sterkt sur jord kan det verte så sterk konsentrasjon av aluminium- og manganioner at det kan gje giftvirking. Kalking gjev vanlegvis auka avlingar dersom pH-verdet er under 5,5. Er pH-verdet over 6,5 vert ei rekkje av næringsstoffa i jorda mindre tilgjengelege for plantene dersom jorda vert kalka. 

I mineralfattig jord (torvjord) er det totalt så lite innehald av jern, aluminium og mangan at vekstane toler lågare pH-verde (surare jord) enn når det gjeld mineraljord.

Kjelder
-------

* Miljøverndirektoratet: Kalking av vann og vassdrag Arkivert 2015-09-25 ved Wayback Machine.
* snl.no: kalking av vassdrag
* snl.no: Kalking av jord
**Marguerite Yourcenar**, eigentleg **Marguerite Antoinette Jeanne Marie Ghislaine Cleenewerck de Crayencour** (8. juni 1903–17. desember 1987) var ein fransk forfattar. Ho var fødd i Belgia, men busette seg i USA. Ho vart den første kvinna som vart vald inn i L'Académie Française i 1980.

Yourcenar skreiv romanar, noveller, dramatikk, essay, litteraturkritikk og sjølvbiografi, i tillegg til omsetjingar og gjendiktingar. Ho er best kjent for historiske romanar, som *Mémoires d'Hadrien* (1951; norsk *Hadrians memoarer*, 1953) om den romerske keisaren Hadrian og *L'Œuvre au noir* (1968; norsk *Det svarte verk*, 1969) med handling frå renessansen. Yourcenar var oppteken av gresk filosofi, og omsette gresk lyrikk. Ho tok også opp tema som religion, homoseksualitet og historia til sin eigen familie i trilogien *Le Labyrinthe du monde*.

Kjelder
-------


* Winther, Truls Olav. (2009, 15. februar). Marguerite Yourcenar i *Store norske leksikon*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitaliserte bøker av Marguerite Yourcenar hjå Nasjonalbiblioteket

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Marguerite Yourcenar**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Sørvest-England** (engelsk *South West England*) er ein region i England. Han dekkjer området kalla *the West Country* og store delar av det historiske Wessex, men ikkje Hampshire. 

Då regionen vart oppretta bestod han av Avon, Cornwall, Devon, Dorset, Gloucestershire, Somerset og Wiltshire. Grevskapet Avon har sidan vorte oppløyst og fleire distrikt er overført frå eit grevskap til eit anna. 

Sørvest-England utgjer ein valkrins for vala til Europaparlamentet. Frå og med valet i 2004 vart Gibraltar rekna med i regionen i denne samanhengen.

Statusen til Cornwall i regionen er noko omstridd. Sjølv om dei fleste reknar grevskapet som ein del av England, er det ein større minoritet som meiner at det bør reknast som ein eigen nasjon. Dei fleste av desse går ikkje inn for sjølvstende, men ønskjer å stå utanfor Sørvest-England og utgjere ein eigen region med ein grad av sjølvstyre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sørvest-England» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2009.*


| * v
* d
* e
Regionar i England |
| --- |
| Flagget til England | Nordvest-England  · Nordaust-England  · Stor-London  · Sørvest-England  · Søraust-England  · Vest-Midlands  · Yorkshire og Humber  · Aust-England  · Aust-Midlands | Flagget til England |
Ein mann vernar kua mot demonen Kali. Frå Ravi Varma Press (1897).
**Kaliyuga** (devanāgarī कली युग; 'Kali-tida') er, i følgje hinduskrifter, den siste av dei fire utviklingsfasene verda går gjennom som ein del av yuga-syklusen. Dei andre tidsaldrane er dvaparayuga, tretayuga og satyayuga. Ved slutten av kaliyuga går verda under.

Kaliyuga skal vera den tidsalderen der menneska blir andeleg svekka. I hinduisme blir moral eller *dharma* ofte representert som ein okse. I Satya Yuga, den første tidsalderen, har oksen fire bein, men i kvar tidsalder blir talet på bein redusert. I Kali er moralen så svekka at oksen berre har ein fot å stå på.

Demonen Kali herskar over denne tidsalderen. Han er erkefienden til Kalki, den tiande og siste avataren til Vishnu. Ifølgje Vishnu Purana er Kali ein negativ manifestasjon som verker for å forårsaka slutten (eller i røynda fornyinga) av universet. Kali er også ei antagonistisk kraft i Kalki Purana. Det blir sagt at mot sutten av tidsalderen vil Kalki koma attende ridande på ein kvit hest og kjempa mot Kali og styrkane hans. Verda vil gå gjennom ein kataklysme som øydelegg alt det vonde, og Shiva vil øyedeleggja universet. Brahma vil så skapa eit nytt univers, og ein ny yugasyklus vil ta til.

I følgje *Surya Siddhanta*, ei astronomisk avhandling som er utgangspunktet for alle hindu- og buddhist-kalenderar, tok tidsalderen Kali Yuga til ved midnatt (00:00) den 23. januar 3102 f.Kr. i den gregorianske kalenderen. Same tidspunkt blir òg rekna av mange hinduar for å vere då Krishna forlét lekamen sin.

Kali Yuga skal vare i 432 000 år. Dei fleste tolkarar av hindu-skrifter meiner verda for tida er i kaliyuga. Nokre meiner òg at vi er i starten på dwaparayuga.

Kjelder
-------

1. ↑  Smith, John D. (2009). *The Mahābhārata: an abridged translation*. Penguin Classics (ISBN 978-0-670-08415-9), s. 200
2. ↑  «verdensaldrene». *Store norske leksikon* (på norsk). 4. april 2019.
3. ↑  Dimitri Kitsikis, *L'Orocc, dans l'âge de Kali*, Editions Naaman,1985, ISBN 2-89040-359-9
4. ↑  «The Mahabharata, Book 3: Vana Parva: Markandeya-Samasya Parva: Section CLXXXIX». Sacred-texts.com. Henta 20. januar 2013.
5. ↑  Bhāgavata Purāṇa 1.16.20
6. ↑  «Chap. Vii». Sacred-texts.com. Henta 20. januar 2013.
7. ↑  The Induand the Rg-Veda, Page 16, By Egbert Richter-Ushanas, ISBN 81-208-1405-3
8. ↑  «Lord Krishna lived for 125 years.». *The Times of India*. September 8, 2004. Henta 31 December 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Kali Yuga» frå Wikipedia på bokmål, den 16. september 2014, og «Kali Yuga» frå Wikipedia på engelsk, den 9. juni 2019.*
**Arsen Kotsojev** (15. januar 1872–4. februar 1944) er ein av grunnleggjarane av den ossetiske prosaen, som hadde stor innverknad på forminga av det moderne ossetiske språket og den funksjonelle stilen av det. Han deltok i alle dei fyrste tidsskrifta på ossetisk og var ein av dei viktigaste ossetiske utgjevarane.

Det finst Kotsojev-gater i Vladikavkaz og Beslan. Nokre av verka til Kotsojev er pensum på skulen i ossetisk litteratur.

Livssoge
--------

Kotsojev var fødd i ein fattig familie på landet (i byen Gizel, nær Vladikavkaz). I niårsalderen byrja han på den lokale skulen. Der fann han ei stor boksamling som skulle tilføra utdanninga hans mykje. Etter skulen studerte Kotsojev på Ardon ortodokse seminar. Ein plutseleg sjukdom fekk den unge mannen til å forlate seminaret. Han vende attende til landsbyen og byrja å skrive korte noveller for aviser i Nord-Kaukasus. Han jobba òg som lærar ved den lokale skulen.

I 1902 tok Kotsojev del i ein oppreist i Gizel; det førte til at han blei bortvist frå regionen. Han valde å reise mot sør, til Sør-Ossetia, der han heldt fram som lærar og med å skrive korte noveller og forteljingar.

I 1910 byrja han å publisere eit magasin kalla *Æфсир* (*Æfsir*, 'Kveiteaks'). Magasinet kom berre ut i 14 nummer, men det hadde enorm innverknad på den ossetiske litteraturen og journalistikken. Mange meisterverk i ossetisk literatur var fyrst publisert i *Æfsir*.

I 1912 kom Kotsojev til Sankt Petersburg, der han arbeidde mange stader, inkludert i den populære Lenin-avisa *Pravda*. Kotsojev kunne russisk til ein viss grad, slik at han kunne lese ei russisk avis.

Etter Oktoberrevolusjonen vart Kotsojev vidkjend. Han jobba i ulike aviser og magasin, innan utdanning, etc. Han døydde i Vladikavkaz og vart gravlagd i hagen til Litteraturmuseet.

Arbeid
------

Dei fleste historiene til Kotsojev er tragiske.
Arsen Kotsojev skreiv ein del om situasjonen til ein person frå tradisjonell kultur i den nye, Europa-orienterte verda, om lagnaden til ein person frå landet i ein større by.

Kotsojev omsette òg ein del, for eksempel omsette han fleire historier av Pusjkin til ossetisk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Novelle av Kotsojev "Tidleg morgon" Arkivert 2005-12-17 ved Wayback Machine. (ossetisk)
* Novelle"Mistak" Arkivert 2005-12-17 ved Wayback Machine. (ossetisk)
* Ei samling av russiske omsetjingar av historiene av Kotsojev (russisk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC

 |
Fungus Rock i desember 2002
Fungus Rock i februar 2007
 **Fungus Rock** (maltesisk *Il-Ġebla tal-Ġeneral*, «Generalen si klippe»), er ein holme av kalkstein som stikk 60 meter opp av havet ved inngangen til ein nesten sirkelforma svart lagune i Dwejra på øya Gozo ved Malta. Holmen høyrer til kommunen St. Lawrence.

Ein general i Maltesarordenen oppdaga visstnok ei sjeldan rotfrukt, *Fucus coccineus melitensis*, kalla Maltasopp, på toppen av klippa. Planta vert feilaktig kalla ein sopp. Ein meinte at den illeluktande planta visstnok skulle ha medisinske eigenskapar og riddarane nytta han som blodstillande middel og for å kurere dysenteri. Han var så dyrverdig at han ofte vart gjeve som ei verdifull gåve til adelsfolk og andre vitjande på Dei maltesiske øyane. Stormeister Pinto la forbod mot å gå i land på holmen i 1746 og dei som braut forbodet vart straffa med tre år som galleislave for riddarane. For å verne om holmen og planta vart det derfor plassert ei vakt her og bygd ei vaklande taubanekorg til klippa frå fastlandet som ligg 50 meter unna. Seinare vart det derimot oppdaga at Fucus coccineus melitensis ikkje har nokon medisinske eigenskapar i det heile tatt. 

I dag er Fungus Rock framleis eit naturreservat, men kystlinja nær klippa og sjøen rundt er fritt tilgjengeleg for både badeturistar og dykkarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fungus Rock» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2008.*

Koordinatar: 36°02′45″N 14°11′27″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Georgetown |
| --- |
| Georgetown i 2011Georgetown i 2011 Georgetown i 2011 |
| Styresmakter |
| LandBritisk oversjøisk territoriumØy | StorbritanniaSt. Helena, Ascension og Tristan da CunhaAscension |
| Geografi |
| Innbyggjarar | ca. 450 (2008) |
| Tidssone | GMT (UTC+0) |
| Plassering |
| Georgetown på Ascension.Georgetown på Ascension.Georgetown på Ascension. |

**Georgetown** er hovudstad og største tettstaden på Ascension i det britiske territoriet St. Helena, Ascension og Tristan da Cunha. Georgetown ligg vest på øya, ved Clarence Bay og under Cross Hill
Han har 200-500 innbyggjarar, og er for ein landsby å rekna. Det finst ei hamn og ein militæflyplass, Wideawake Airfield, her. Georgetown har og ein pir og strender like ved.

I sentrum for busetnaden ligg St Mary's Church og Exile's Club, begge bygd på 1830-talet. I tillegg har Georgetown ein annan klubb, The Saints Club, butikk, postkontor, politi- og tinghus, sjukehus, tannlegekontor, bibliotek og stadion. Georgetown Hall frå rundt 1900 er eit forsamlingshus som tidlegare blei brukt til filmframsyningar og no blir brukt til bowling.

Georgetown blei grunnlagd rundt 1815, då britane anla ein liten garnison der. Staden blei lenge kalla «Garrison». På kong Georg III av Storbritannia sin fødselsdag den 3. april 1829 fekk staden namnet «Georgetown». I 1830 blei busetnaden flytta til eit høgareliggjande område der han ligg i dag.

Det er bygd fleire festningar i og ved Georgetown. Restane av ein av dei, Fort Bedford, ligg på Cross Hill, og var i bruk under andre verdskrigen. Ein annan tidlegare festning er gjort om til museum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historia til Ascension[*daud lenkje*] ved heritage.org.ac
	+ Bilete av Georgetown Arkivert 2009-01-06 ved Wayback Machine. no og i 1950 ved heritage.org.ac
	+ A Guided Tour Round the History of Georgetown Arkivert 2013-08-20 ved Wayback Machine. ved heritage.org.ac
* Kart over Georgetown ved hmshood.com
* Bilete av Georgetown ved travel-images.com

Kjelder
-------


* «Ascension», 1911 Classic Encyclopedia
* «Georgetown, Ascension Island United Kingdom» Arkivert 2016-03-10 ved Wayback Machine. cruisereport.com
* The History of St. Mary's Part 1 Arkivert 2012-07-17 ved Wayback Machine. heritage.org.ac
* Royal Marine Commandants of Ascension Island, oocities.org
* «Georgetown» Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine. thechickens.co.uk
* The Forts on Ascension Island Arkivert 2012-06-20 ved Wayback Machine. trifter.com

Koordinatar: 7°55′45″S 14°24′45″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Veit Kührt** (fødd 3. desember 1940) er ein tysk, tidlegare skihoppar som konkurrerte for Aust-Tyskland og som representerte SC Motor Zella-Mehlis.

Aktiv
-----

Kührt vart nummer 12 i OL i Squaw Valley i 1960. Han deltok i verdsmeisterskapane på ski i 1962 og 1966. I Zakopane i 1962 vart han nummer seks i normalbakken og nummer 12 i storbakken, i Oslo i 1966 kom han på femteplass i normalbakken og vart nummer 9 i storbakken.

Kührt kom i 1960 på femteplass i hopprennet i Svenska skidspelen i Transtrand, eit renn som landsmannen Helmut Recknagel vann. Kührt deltok i den tysk-austerrikske hoppveka i perioden 1960-67, med sjuandeplassen i Oberstdorf 30. desember 1960 som hans beste plassering. Han vart nummer fire i Lahti-spelen i 1962. I 1963 vart han nummer tre i skiflygingsveka i Planica, året etter kom han på sjetteplass i Holmenkollrennet. Både i 1965 og 1966 vart han nummer seks i Lahti.

Han vart austtysk meister i 1960 og 1964.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Monica Knudsen** (fødd 25. mars 1975) er ein norsk tidlegare fotballspelar og seinare -trenar frå Arendal, ei av dei som vart olympisk meister med Noreg under Sommar-OL 2000 i Sydney. Ho spelte i ni sesongar, 1995-2003, på topplaget Asker SK og var med å vinne to seriegull og eitt cupmeisterskap. På 2010-talet var Knudsen trenar for eit LSK-mannskap som tok heile ni nasjonale meistertitlar.

### Spelar

Knudsen møtte den norske toppserien som Donn-spelar. Frå 1995 tok ho plass på midtbana til det norske topplaget Asker SK. Gjennom iherdig innsats bidrog ho mykje både i det defensive og offensive spelet til Asker-laget, eit lag som sanka to seriemeisterskap og ein kongepokal i åra 1998-2000. 2004-sesongen gjorde Knudsen teneste hos Fortuna Hjørring i den danske toppserien. Ho avslutta med to sesongar i det som då vart kalla Team Strømmen (seinare LSK).

Knudsen spelte 87 landskampar og skåra seks mål i tida 1998-2003. Ho deltok både i Fotball-VM 1999 og 2003, Sommar-OL 2000 og EM i fotball 2001. Knudsen spelte i alle Noregs kampar då laget vann OL-gull i Sydney. Ho var også med då Noreg under europameisterskapen 2001 i Tyskland tapte 0-1 mot vertslandet i semifinalen.

### Trenar

Knudsen hadde stor suksess som trenar med LSK i tida 2010-17. LSK-laget vann då fem seriemeisterskap; 2012, -14, -15, -16 og -17, og fire rake cupmeisterskap; 2014, -15, -16 og -17. Sidan 2018 har ho vore trenar for kvinnelaget til Vålerenga IF.

### Merittar, spelar

* Olympisk meister: 2000 med Noreg
* Seriemeister: 1998 og 1999 med Asker SK
* Noregsmeister: 2000 med Asker SK

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Monica Knudsen» frå Wikipedia på bokmål, den 4. april 2019.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 2000 |
| --- |
| 
* 1 Nordby
* 2 Sandaune
* 3 Kringen
* 4 Tønnessen
* 5 Espeseth
* 6 Riise
* 7 S. Gulbrandsen
* 8 Knudsen
* 9 Rapp
* 10 Lehn
* 11 Pettersen
* 12 Jørgensen
* 13 Bekkevold
* 14 Mellgren
* 15 Haugenes
* 16 R. Gulbrandsen
* 17 Bøe Jensen
* 18 Hovland
* 19 Kvitland
* 20 Bugge-Paulsen
* 21 Thun
* 22 Johannessen
* Landslagstrenar: Høgmo

 | Flagget til Noreg |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |