recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Boris Henry** (fødd 14. desember 1973), sidan 2013 **Boris Obergföll**, er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Völklingen som i eit tiår fram til 2006 var ein av verdas beste spydkastarar. Han vann bronsemedaljen i øvinga under verdsmeisterskapane 1995 og 2003, samt under EM 2002. Sin personlege rekord på 90,44 meter oppnådde han i 1997 ved eit stemne i Linz.

Aktiv
-----

Boris Henry kasta over 80 meter for fyrste gong i 1993-sesongen, med 84,12 m som aller best. I 1995 auka han sitt personbeste til 88,46 m, dei komande fire sesongane oppnådde han ein årsbeste på 88 meter og lengre. Under VM 1995 i Göteborg sikra han seg bronsemedaljen, deretter enda han opp med plasseringar frå 5 til 7 i dei komande internasjonale meisterskapane. Den 9. juli 1997 kasta Henry 90,44 m då han vann GP-stemnet i Linz i Austerrike, hans livs lengste spydkast. Både i EM 2002 og VM 2003 sikra Henry seg bronsemedaljen i spydkast.

Henry var tysk meister åra 1995, 1997, 1998, 2000, 2003 og 2004. Han pådrog seg ein skulderskade under Sommar-OL 2004 og la opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalifiseringa (77,42 m =nr 14)
* EM 1994 i Helsinki: Nr 11 – 76,88 m
* VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 86,08 m
* OL 1996 i Atlanta: Nr 5 – 85,68 m
* VM 1997 i Aten: Nr 6 – 84,54 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 6 – 85,43 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 7 – 85,78 m
* VM 2001 i Edmonton: Nr 6 – 85,52 m
* EM 2002 i München: Bronsemedalje – 85,33 m
* VM 2003 i Paris: Bronsemedalje – 84,74 m

Boris Henry gifta seg i 2013 med spydkastaren Christina Obergföll og tok då hennar etternamn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Boris Henry» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mai 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**FA-cupturneringa i fotball 1984** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London laurdag 19. mai, med om lag 100 000 tilskodarar til stades. Everton FC sikra seg klubbens fjerde FA-pokal gjennom siger 2–0 over Watford FC, ein klubb som deltok i sin aller fyrste finale i FA-cupen.

Kampen
------

I det 38. minutt tok Graeme Sharp mot ballen nær ved straffesparkmerket, vende og skaut i mål via målvaktas høgre stolpe. Kampen vart avgjort etter eit langt innlegg frå Trevor Steven som Watford-målvakta fanga i lufta ved bortre stolpe, men som Everton-spissen Andy Gray stanga or grepet til målvakta og i mål.

**Everton** sitt vinnarlag bestod av: Neville Southall, Gary M. Stevens, Kevin Ratcliffe (kaptein), Derek Mountfield, John Bailey, Trevor Steven, Peter Reid, Adrian Heath, Graeme Sharp, Andy Gray og Kevin Richardson.

**Watford FC** stilte med Steve Sherwood, David Bardsley, Steve Terry, Lee Sinnott, Neil Price, Les Taylor (kaptein), Nigel Callaghan, Kenny Jackett, Mo Johnston, George Reilly, John Barnes. I 58. minutt kom Paul Atkinson inn i staden for Price.

Dommaren heitte John Hunting.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1984 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mai 2021.*
**Michael Krohn** (fødd 14. mai 1793 i Bergen, død 31. august 1878 Wernersholm på Hop i Bergen) var ein norsk kjøpmann frå Bergen. 

Michael Krohns gate i Laksevåg bydel i Bergen er kalla opp etter denne Michael Krohn.

Tidleg liv
----------

Michael Krohn høyrde til ein av dei fremste kjøpmannsslektene i Bergen og var son av kjøpmann Wollert Danchertsen Krohn (1765–1834) og Cecilie Margrethe Meyer (1763–97). 11. mars 1817 gifta han seg med Fridrica Lovise Monrad (8. desember 1794–17. juli 1868).

Etter skule i Bergen fekk han handelsutdanning i utlandet og så praktisk forretningserfaring i handelshuset til familien Wollert Krohn, seinare Krohn & Co. I 1829 tok han over familiebedrifta, som han i 1850 overlet til sonen Wollert Danckert Krohn. 

I 1829 kjøpte han lyststaden Wernersholm på Hop i Fana etter Werner Christie. Her fekk han oppført eit hovedhus i empirestil. På Hop dreiv han òg det eldre marmorbrotet til Christie fram til 1850-åra. I 1859 vart Krohn vitja av Bjørnstjerne Bjørnson som skreiv «Ja, vi elsker» under besøket.

Karriere
--------

Michael Krohn var drivkrafta bak opprettinga av fleire store selskap i Bergen. I 1845 starta han *Det Bergenske Søassuranceselskab*. Frå 1851 til 1868 var han direktør i Bergens Assuranceforening. Han arbeidde med å binde Bergen og distrikta rundt saman med å opprette lokale dampskipselskap. I tillegg kom han med ideen om å byggje Nygårdsbrua over Nygårdsstrømmen mellom Store Lungegårdsvannet og Puddefjorden for slik å knyte Bergen tettare til naboherradet Årstad i sør. 

I 1851 fekk han hjelp av britane til å starte *Det Bergenske Dampskibsselskab* som skulle spele ei viktig rolle i rute- og linjefart i Bergen i meir enn 100 år. Dette var ei økonomisk vanskeleg tid for Bergen og motstanden til oppstarten av selskapet var stor. Enno større var motstanden til planane hans om eit skipsverft i Solheimsviken i Bergen. Han fekk likevel startkapital og starta *Bergen Mekaniske Verksted* i 1855. Same året starta han òg *Bergens Privatbank*. 

Verdt å merke seg er at det var først då han var i 50-60-årsalderen at han starta den store innsatsen for handel, skipsfart og industri i Bergen. 

Krohn vart vald som suppleant til Stortinget 1845, 1854 og 1857, men var lite interessert for rikspolitikk. Han sat derimot i bystyret i Bergen i fleire år frå 1839. Her arbeidde han hardt for å skaffe Bergen offentleg vassleidning, noko som kom til i 1855. Året etter var han med på å starte eit lite gassverk i 1849, som var det første i Bergen. Krohn var medlem av børskomitéen i byen 1848 til 1856, sekretær i losjen Den Gode Hensigt og medlem i Det Nyttige Selskab frå 1817. Han var òg austerriksk konsul frå 1829.

Kjelder
-------

* «Michael Krohn» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
**Borgå** (finsk **Porvoo**) er ein by og kommune i landskapet Nyland sør i Finland. Borgå har 47 404 innbyggjarar og eit areal på 663 km². Borgå grensar til kommunane Sibbo, Borgnäs, Askola, Mörskom og Lovisa. 

Byen ligg i den austlegaste finlandssvensken regionen, og var tidlegare einspråkleg svensk. No har likevel byen finsktalande fleirtal (ca. 64 %).

Borgå er den nest eldste byen i Finland og vart grunnlagt av den svenske kongen Magnus Eriksson i 1346. Byen er bispesete for alle svenskspråklege kyrkjelydar i Finland. 

Etter at Finland vart russisk storfyrstedømme i 1809 vart Borgå lantdag halde i byen. Her vart religionen i landet stadfesta. Likeeins vart Finlands rett til å halde på svensk lov slått fast. 

Finlands nasjonalskald Johan Ludvig Runeberg levde i Borgå i 40 års tid frå 1837 fram til han døydde i 1877. 

Ting å sjå i Borgå er mellom anna [domkyrkja og dei gamle trehusa som ligg rundt.
Gamlebyen i Borgå utgjer saman med Borgå ådal eit av dei 27 offisielle nasjonallandskapa i Finland.

Galleri
-------

* Borgå rådhusBorgå rådhus
* Runeberg sin heim i BorgåRuneberg sin heim i Borgå

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Borgå» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Uppslagsverket Finland*, Borgå[*daud lenkje*]
* Borgå stad
* *Miljöministeriet*, Finlands 27 nationallandskap
**Boris Fjodorovitsj Godunov** (1552–13. april 1605) var tsar i Russland frå 1598 til 1605.

Boris Godunov var regent i Russland frå 1584 til 1598, då den ueigna Fjodor I var tsar over Russland. Då Fjodor døydde i 1598 greip Boris Godunov makta og vart utnemnd til tsar, etter han hadde fått rydda Fjodor sin bror, Dmitrij, or vegen. Han var den fyrste russiske herskaren som ikkje stamma frå den mytiske kong Rurik.

Boris vart møtt med sterk motstand frå adelen, og førte etterkvart eit hardstyre. Adelen allierte seg med kongen av Polen, dermed tok den store urotida i russisk historie til i Boris siste år ved makta. Fjodor II, son til Boris Godunov, tok over som tsar i 1605, men vart styrta kort tid etter han kom til makta.

### Etterrakst

Diktaren Aleksandr Pusjkin skreiv i 1825 dramaet *Boris Godunov*, medan Modest Musorgskij nokre tiår seinare komponerte operaen *Boris Godunov*.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Boris Godunov» frå Wikipedia på svensk, den 20. mars 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Boris Godunov**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Michael Sars** (30. august 1805–22. oktober 1869) var ein norsk prest og naturvitskapsmann (zoolog). Forskingsfartøyet FF «Michael Sars» er oppkalla etter han. 

Michael Sars vart fødd i Bergen i 1805, og døydde i Christiania i 1869. Han byrja på ei naturvitskapleg utdanning ved Universitetet i Christiania. Etter ei tid gjekk han over til å studera teologi. Som prest arbeidde han mellom anna på øya Kinn ved Florø og i Manger på Radøy ved Bergen.

Samstundes med prestegjerninga dreiv han med marinbiologisk forsking. Han studerte dyra i havet med vekt på forplanting, utvikling og utbreiing. Han var mellom anna ein tidleg pioner innanfor studiet av nesledyr, der han var den første til å skildra livssyklusen til hydroidene. Sars beskreiv òg fleire artar kril, børstemakk og sniglar for første gong.

I 1835 publiserte han boka *Beskrivelser og iagttagelser over nogle mærkelige eller nye i havet ved den bergenske kyst levende dyr*. Boka og arbeidet med den, gjorde han internasjonalt kjend som naturforskar.

I 1854 vart han utnemnd til professor i zoologi ved Universitet i Christiania. 

Saman med kona Maren (syster av diktaren Johan Sebastian Welhaven) fekk Michael Sars 14 born. Åtte av desse levde opp. Fleire av desse borna vart seinare vidgjetne i Noreg. Marinbiologen Georg Ossian Sars (1837–1927), og historikaren Ernst Sars (1835–1917) vart dei mest vidgjetne av borna.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Michael Sars og koleraen i Manger i 1849. Arkivert 2004-10-12 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 82°36′S 52°30′W﻿

**Dufek Massif** er eit ulendt, stort sett snødekt fjellmassiv vest for Forrestal Range nord i Pensacolafjella. Det vart oppdaga og fotografert den 13. januar 1956 på ein flytur over kontinentet under Operasjon Deep Freeze frå McMurdo Sound til Weddellhavet og attende, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter kontreadmiral George J. Dufek i US Navy, som var ein av kommandørane under operasjonen. Heile Pensacolafjella vart kartlagde av U.S. Geological Survey i 1967 og 1968 frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1964.

Fjellkjeda dekkjer 11 668 km2 og det høgaste punktet er England Peak på 2150 moh.

Dufek Coast, Dufek Head og Dufek Mountain er òg kalla opp etter Dufek. Andre kjende stader i fjellkjeda er Kelley Spur, ein utstikkar 2 nautiske mil aust for Spear Spur på sørsida av Dufek Massif.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dufek Massif» frå Wikipedia på engelsk, den 11. januar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:  Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Dufek Massif» (innhald frå Geographic Names Information System).*

1. ↑  «Dufek Massif». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. oktober 2012.
*The Duet* måla av James Sant.
«Blomeduetten» frå operaen *Lakmé*
Ein **duett** er ein musikalsk komposisjon eller stykke for to utøvarar, eller ei framføring av eit slikt stykke. Ordet kjem frå italienske *due*, 'to'.

Ein duett kan framførast anten berre av to musikarar eller av to solistar akkompagnert av ein eller fleire musikarar. Ein duett kan framførast av både instrument og song. Omgrepet vert likevel mest nytta når to personar syng saman.

Opera
-----

Duettar har alltid vore ein viktig del av strukturen til ein opera. Tidlege verk frå 1500-talet som *L'Orfeo* og *L'incoronazione di Poppea* har duettar gjennom heile stykket. I Italia på 1600-talet blei duettar ofte nytta i komiske scener inannfor seriøse verk. I Frankrike i barokken var duettar utbreidde i tragediar, til dømes i songar om hemn og konfrontasjon. Kjærleiksduetten blei kjenneteikna av synging i tett harmoni som symboliserte eining etter konflikt.

Døme på duettar
---------------

* Julesongen «Fairytale of New York» med The Pogues der vokalisten i bandet Shane MacGowan syng duett med Kirsty MacColl
* «Don't Give Up» av Peter Gabriel og Kate Bush
* Songen «Where the Wild Roses Grow» med Nick Cave og Kylie Minogue frå albumet *Murder Ballads* utgitt av Nick Cave & the Bad Seeds
* Simon & Garfunkel var ein duo som framførte duettar som til dømes «The Boxer»
* Tom Jones gav i 1999 ut albumet *Reload*, eit album som berre består av duettar mellom han og diverse andre artistar.

Sjå òg
------

* Duo

Kjelder
-------

1. ↑  «duett» i Nynorskordboka.
2. ↑  Tilmouth, Michael. «Duet». *Grove Music Online*. Henta 12. oktober 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Duett» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2010.*

* *Denne artikkelen bygger på «Duet» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 7 stunning classical duets that are guaranteed to lift your spirits ved classicfm.com
Dufek Coast is located in Antarktis
Dufek Coast (Antarktis)

**Dufek Coast** (84°30′S 179°0′W﻿Koordinatar: 84°30′S 179°0′W﻿) er den delen av kysten langs sørvestdelen av Ross isbrem mellom Airdrop Peak på austsida av Beardmore Glacier og Morris Peak på austsida av Liv-breen. Han vart namngjeven av New Zealand Antarctic Place-Names Committee i 1961 etter kontreadmiral George J. Dufek i US Navy, som tente under kontreadmiral Richard E. Byrd med U.S. Antarctic Service, 1939–41, og som kommandør av Eastern Task Force i U.S. Navy Operation Highjump i 1946–47. Han var komamndør i U.S. Naval Support Force Antarctic, 1954–59, ein periode då dei amerikanske forskingsstasjonane McMurdo Station, Little America V, Byrd Station, South Pole Station, Wilkes Station, Hallett Station og Ellsworth Station vart oppretta. Amerikanske marineskip, luftfartøy og personell under hans kommando gjorde store logistiske operasjonar i samband med forsking og landmåling i området. 31. oktober 1956 vart Dufek med det første flyet som flydde frå McMurdo Sound via Beardmore Glacier og vart det første flyet som landa på Sørpolen.

Dufek Head, Dufek Massif og Dufek Mountain er òg kalla opp etter Dufek.

Kjelder
-------

1. ↑  «Dufek Coast». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Dufek Coast» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 61°26′26.948″N 7°25′38.798″E﻿

Harastølen, 2006.Foto: Per Olav Bøyum

Harastølen, juli 2015.Foto: Kurt George Gjerde

**Harastølen** eller **Luster sanatorium** er ein tidlegare institusjon i Luster kommune i Vestland som har vorte nytta til tuberkulosesjukehus, psykiatrisk sjukehus og asylmottak. 

Harastølen vart opna 2. november 1902. Bygningskostnadane var på 777 000 kroner. Ved opninga hadde sanatoriet 96 sengeplassar. I 1924 vart kapasiteten utvida til 120 senger, og i 1950 til 150 senger.

Luster Sanatorium ligg i fjellsida over Luster, 500 meter over havet. Ei årsak til plasseringa var det gunstige klimaet inne i Lustrafjorden. I tillegg var ein tidleg klar over kor viktig det var med rettar til vasskraft, og Luster Sanatorium hadde ein av de aller fyrste private vassturbinane i Noreg.

Frå dampskipskaia i Luster gjekk ei elektrisk taubane opp til sanatoriet. Ein sju kilometer lang veg med tretten hårnålssvingar fører også opp til Harastølen. Taubana var i drift fram til starten av 1990-talet. På grunn av plasseringa og smittefaren var der eit eige samfunn på Harastølen, og institusjonen var sjølvforsynt med straum frå vassturbin. Etterkvart kom overlegebustad, systerbustad for dei tilsette, to familiebustadar for fyrbøtar og gartnar, kapell med likhus, postopneri, vaskeri, ishus og stall. Jacob Kjøde og andre rikfolk frå Bergen donerte i 1937 eit eige filmframvisingapparat til institusjonen, og det var kinokveld ein gong i veka. Biblioteket hadde 17 000 titlar. Institusjonen hadde også eigen grisefjøs, og då kosthaldet skulle gjere at pasientane gjekk opp i vekt, sørgde ein for at grisane hadde eit ekstra lag med spekk.

Like etter andre verdskrigen kom det kur mot tuberkulose (medikamentet streptomycin), og grunnlaget for drifta forsvann. Bygningen vart deretter nytta som psykiatrisk sjukehus. Frå 1991 stod Harastølen igjen tomt, då tidlegare bygningar frå kraftutbygging stod tome i Gaupne, og desse vart nye lokale for psykiatrisk sjukehus.

Fram til midten av 1990-talet var Harastølen asylmottak for flyktningar frå tidlegare Jugoslavia. Sidan asylmottaket vart avvikla har bygningsmassen stått tom.

I laupet av dei om lag 20 åra Harastølen har stått tomt er bygningsmassen vorte prega av forfall. Fleire interesserte har presentert idèar og planar for drift og utvikling, men liten innsats er gjort for å stogge forfallet på bygningsmassen. Det har vore, og er, ein pågåande diskusjon om å rive bygget eller ikkje.

Referansar
----------

1. ↑  Lyster Sanatorium – Harastølen Sogn og Fjordane fylkesleksikon
2. ↑  «Riving av Harastølen aktuelt» NRK Sogn og Fjordane, 24. april 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Harastølen**

* Omtale i fylkesleksikonet
* Dette bygget blir selt for 1 krone, Firda 13.03.2013

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Permskij kraj**  

| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
| Perm kraj på kartet over Russland |
| **Hovudstad** | Perm |
| **Areal**
- Totalt
- % vatn | Rangering: 27. 
160 237 km²
Ukjent |
| **Innbyggjartal**
- totalt
- folketettleik | Rangering: 15.
ca. 2 904 000 (2003)
ca. 18,1/km² |
| **Føderalt distrikt** | Privolzjskij (Volga) |
| **Økonomisk region** | Ural |
| **Regionsnummer** | 90 |
| **Offisielt språk** | Russisk |
| **Guvernør** | Oleg Anatoljevitsj Tsjirkunov |
| **Nasjonalsong** |   |
| **Tidssone** | UTC +0500 |

**Perm kraj** (russisk skrift Пермский край) er eit territorium (*kraj*) i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Perm, arealet er 160 237 km² og innbyggjartalet er 2 904 000 (2003). Perm kraj vart danna ved samanslåinga av Perm oblast og Komi-Permjakia den 1. desember 2005.

Kultur- og handelssenter i Perm.
Perm kraj ligg helt i aust i Europa der den store russiske sletta møter Uralfjella. Det høgste punktet er 1469 meter over havet, og ligg i Ural-fjella.

Historie
--------

Russisk busetjing i dette området starta på 1500-talet. I 1780 vart provinsen Perm oppretta. Perm oblast vart oppretta i 1938. Det autonome området Komi-Permjakia var underlagt Perm oblast. Etter oppløysinga av Sovjetunionen vart Komi-Permjakia eit eige føderasjonssubjekt, sjølv om det framleis var tilknytt Perm oblast. I oktober 2004 vart det avheldt ei folkerøysting om full samanslåing av dei to områda, og framlegget om dette fekk fleirtal.

Folkesetnad
-----------

Folketalet i Perm kraj er minkande. Det minka med 4,5 % frå 1990 til 2003 (frå 3 042 000 i 1990). Dei største byane er Perm (991 200 ibuarar) og Berezniki (156 500).

Den største delen av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:

* Russarar: 83,2 %
* Tatarar: 4,4 %
* Komi-permjakar: 3,1 %
* Basjkirar: 1,2 %

Fotnotar
--------

1. 1 2  "Vserossijskaja perepis naselenija 2010" Arkivert 2013-03-15 ved Wayback Machine. - Folketeljinga i Russland 2010

Bakgrunnsstoff
--------------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Faubourg Saint-Germain** er ein historisk bydel i Paris. Bydelen har namn etter Germanus av Paris, medan *Faubourg* tyder 'forstad'. Han består av område som no hovudsakleg høyrer til den austlege delen av 7. arrondissement mellom Hôtel des Invalides, Quai d'Orsay og abbediet Saint-Germain-des-Prés på Rive Gauche. Området var lenge rekna som midtpunkt for dei fornemme aristokratiske samfunnslaga. I dag er han prega av Musée d'Orsay, Palais Bourbon, Musée Rodin, Boulevard Saint-Germain, Rue du Bac og ei rekkje fornemme *hôtels particuliers* og kafear.

Området fekk bymessig busetnad frå 1600-talet av.

Forfattarar som François-René de Chateaubriand, Honoré dei Balzac, Edgar Allan Poe og Marcel Proust har skildra forstaden inngåande littererært og som synonym for det høgste sosiale sjiktet i byen. Hannah Arendt skildra området i essayet *Faubourg Saint-Germain.* Proust sine figurar i kapittelet *Sodoma og Gomorra* i À la recherche du temps perdu framhevar området som eit døme på rotløysa til den franske assimilerte jødedom.

Galleri
-------

* Fontaine des Quatre-SaisonsFontaine des Quatre-Saisons
* Hôtel BironHôtel Biron
* Hôtel de CassiniHôtel de Cassini
* Hôtel du ChâteletHôtel du Châtelet
* Hôtel MatignonHôtel Matignon
* Hôtel de Monaco, no den polske ambassadenHôtel de Monaco, no den polske ambassaden
* Hôtel de Rothelin-CharolaisHôtel de Rothelin-Charolais
* Hôtel de SalmHôtel de Salm

Kjelder
-------

1. ↑  Hannah Arendt: Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft, s. 149 - 155.

* *Denne artikkelen bygger på «Faubourg Saint-Germain» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mai 2020.*
«**Harbor Lights**» er ein populær song av Hugh Williams (pseudonym for Will Grosz) med tekst av Jimmy Kennedy. Denne songen vart opphavleg sungen av Frances Langford i 1937, og vart gjeven ut igjen i 1950.

Versjonar
---------

Songen er blitt spelt av mange artistar, og artistar med versjonar på salslistene er Sammy Kaye, Guy Lombardo, Bing Crosby, Ray Anthony, Ralph Flanagan, Elvis Presley, The Platters (åttandeplassen på *Billboard*-lista i 1960) og Ken Griffin. Andre versjonar vart spelt inn av The Ink Spots, Lawrence Welk, Willie Nelson, Jerry Lee Lewis, Vera Lynn, Clyde McPhatter, Arthur Tracy og Jon Rauhouse. Ein polsk versjon kalla «Portowe światła», med tekst av Herold (pseudonym for Henryk Szpilman), vart spelt inn i 1938 av Mieczysław Fogg (gjeven ut som Syrena Electro 2035), kort tid etter andre verdskrigen av Tadeusz Miller, og av Irena Santor i 1966.

Den bestseljande versjonen vart spelt inn av Sammy Kaye orchestra. Denne gjekk først inn på *Billboard*-lista 1. september 1950 og låg der i 25 veker, mellom anna nådde han toppen av lista.

Guy Lombardo orchestra spelte inn songen 24. august 1950 for Decca Records. Denne låg 20 veker på *Billboard*-lista frå 6. oktober 1950 og nådde andreplassen.

Bing Crosby spelte inn songen 5. september 1950 for Decca Records. Denne låg 11 veker på *Billboard*-lista frå 3. november 1950 og nådde tiandeplassen.

Ray Anthony orchestra spelte inn songen for Capitol Records. B-sida var «Nevertheless». Denne versjonen gjekk inn på *Billboard*-lista 20. oktober 1950, låg der i 15 veker i alt og nådde ein 15. plass.

Ralph Flanagan gav ut ein versjon for RCA Victor Records. Denne låg fem veker på *Billboard*-lista frå 27. oktober 1950 og nådde 27. plassen.

Ken Griffin spelte inn songen for Columbia Records. Denne vrsjonen låg ei veke på *Billboard*-lista frå 20. oktober 1950, med ein 27. plass.

Marco T. y Los Gatos Montañeros gav ut ein versjon av songen 14. september 1987.

Songen vart spelt inn av Pat Boone i 1957 på albumet *Howdy!*

Rudy Vallée spelte inn ein versjon av songen i 1937.

I seinare år spelte Ace Cannon inn ein instrumental versjon i 1994 for albumet *Entertainer*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harbor Lights» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Billboard Top singles of 1937
2. ↑  Lerski, Tomasz M. (2007). *Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. Muzyka - teatr - film. T.1: Muzyka mechaniczna - pierwsze 40-lecie*. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowo-Encyklopedyczne. s. 277. ISBN 83-917189-9-9.
3. ↑  Żyliński, Jacek. «Katalog Polskich Płyt Gramofonowych». Henta 25. juni 2017. [*daud lenkje*]
4. ↑  Żyliński, Jacek. «Katalog Polskich Płyt Gramofonowych». Henta 25. juni 2017. [*daud lenkje*]
5. 1 2 3 4 5 6  
Whitburn, Joel (1973). *Top Pop Records 1940-1955*. Record Research.
6. ↑  «A Bing Crosby Diskografi». *BING magazine*. International Club Crosby. Henta 19. september 2016.
**Nordfjord Folkemuseum** i Åsen på Sandane i Nordfjord vart offisielt opna 25. juli 1920. Alt i 1907 var det fleire møte om å opprette eit museum i Nordfjord. Då Nordfjord Sogelag vart skipa i 1908 var museumsaka viktigaste oppgåve for dette laget. Kommunane i Nordfjord skulle bestemme kvar museet skulle ligge. Mellom dei var det like mange som meinte at det burde plasserast på Nordfjordeid, som på Sandane. Årsmøtet i Nordfjord Sogelag vedtok i 1909 at Sandane skulle veljast. Det vart sett i gang å samle inn pengar, og å kjøpe inn og reise gamle bygningar. Det vart og samla inn gjenstandar. I 1915 fekk museet eige styre, som vart underlagt styret i Nordfjord Sogelag.

Det synte seg at museumsområdet vart for trongt. Først på 1960-talet vart difor alle bygningane flytt til Jølet på Sandane. Her er det oppsett over 40 eldre hus. I 1995 vart det opna ein nytt eldfast arkiv- og magasinbygning. Det vert og brukt av administrasjonen. 

I eit eige jektenaust på Austrheim, vest for Sandane sentrum, står Holvikjekta. Ho vart bygd i 1881, og sett på land i 1905. 

Nordfjord Folkemuseum har sidan 2009 vore ei avdeling under det konsoliderte museet Musea i Sogn og Fjordane.

Kjelder
-------

* Fylkesleksikonet for Sogn Og Fjordane
* Per Lothe: Nordfjord Sogelag 80 år i *Årbok for Nordfjord 1988*
* Holvikjekta, Wikipedia.
* Holvikjekta, DigitaltFortalt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside for Nordfjord Folkemuseum Arkivert 2010-05-03 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Musea i Sogn og Fjordane |
| --- |
| Kystmuseet **·** Sogn og Fjordane Kunstmuseum **·** Sunnfjord Museum **·** Nordfjord Folkemuseum **·** De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum **·** Norsk Kvernsteinsenter |
**Fatima Whitbread** (fødd 3. mars 1961) er ein britisk tidlegare spydkastar frå London som vart europameister 1986 og verdsmeister 1987. Ho vann elles to OL-medaljar og ein VM-medalje i tida 1983-88.

Aktiv
-----

Whitbread fekk sitt internasjonale gjennombrot i 1983-sesongen, då ho tok sølvmedaljen under verdsmeisterskapen i finske Helsinki, vel halvannan meter bak heimefavoritten Tiina Lillak. Året etter fekk Whitbread bronsen under sommarleikane i Los Angeles.

Åra 1986-87 kasta Whitbread på eit nivå ingen annan hadde gjort før henne. I kvalifiseringa under EM i friidrett 1986 gjorde ho sitt livs lengst kast på heile 77,44 meter, to meter over verdsrekorden. I finalen fylgde ho opp med 76,32 meter og ein soleklar siger. Året etter vann ho gullmedaljen under verdmeisterskapen i Roma, vinnarkastet på 76,64 m var nær fem meter lengre enn det sølvvinnaren Petra Felke oppnådde. Under den olympiske leikane i 1988 var rollene omsnudd, Felke kasta då lengre enn tidlegare medan Whitbread ikkje heldt det høge nivået frå 1986-87-sesongane. Whitbread tok likevel OL-sølvet med stor margin.

Skadar førte til at ho la opp i 1990.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1980 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (nr 18 – 49,74 m)
* EM 1982 i Aten: Nr 8 – 65,10 m
* VM 1983 i Helsinki: Sølvmedalje – 69,14 m, bakom Tiina Lillak (70,82 m)
* OL 1984 i Los Angeles: Bronsemedalje – 67,14 m
* EM 1986 i Stuttgart: Gullmedalje – 76,32 m, framom Petra Felke (72,52 m)
* VM 1987 i Roma: Gullmedalje – 76,64 m, framom Petra Felke (71,76 m)
* OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje – 70,32 m, bakom Petra Felke (74,68 m)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Fatima Whitbread» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juli 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
**Fatmir Sejdiu** (fødd 23. oktober 1951) er ein kosovo-albansk politikar, og president i Kosovo frå februar 2006 til februar 201. Då Kosovo erklærte sjølvstende i februar 2008 vart han den første presidenten i det sjølvstendige Kosovo.

Sejdiu vart fødd i Podujevë/Podujevo, nord i Kosovo. Han studerte jus på universitetet i Priština, der han tok doktorgraden og enda opp som professor. I 1989 vart han generalsekretær i det nye partiet Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) - *Kosovos demokratiske liga*, som var leia av Ibrahim Rugova. I denne stillinga pleia han kontakt med kosovo-albanarar i utlandet. Seinare var han fraksjonsleiar for LDK i parlamentet i Kosovo, og vart med i presidentskapet i parlamentet. Han var ein av president Rugova sine nærmast fortrulege. Etter at NATO hadde gått inn i Kosovo var han med å skriva den nye forfatninga for Kosovo (*constitutional framework*).

Etter at Rugova døydde som president vart Sejdiu vald som hans etterfylgjar av parlamentet den 10. februar 2006, med 80 av 120 røyster. I tillegg til LDK stemte og koalisjonspartnaren *Allianse for Kosovos framtid* (Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës), partiet ORA og representantane for det bosniske og tyrkiske mindretalet for Sejdiu. Den 9. januar 2008 vart han gjenvald for ein femårsperiode med eit mindre fleirtal, 68 røyster, denne gongen med stønad av Partia Demokratike e Kosovës, (Kosovos demokratiske parti), og mot Alliansen for Kosovos framtid sin kandidat.

Sejdiu har vore forkjempar for eit fullstendig uavhengig Kosovo, og overtydd tilhengjar av ikkje-vald. Han har ingen militær karriere bak seg, i motsetning til fleire andre leiande politikarar i Kosovo. Han har difor vore ein meir akseptabel samtalepartnar for det serbiske mindretalet i Kosovo.

Fatmir Sejdiu er gift med Musafere Sejdiu og har tre søner. Han talar, i tillegg til albansk, serbisk, fransk og engelsk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå tysk wikipedia den 23. februar 2008.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (iba)

 |
**SMS-språk** er ei skriftleg slangform som særleg er vanleg i tekstmeldingar sende mellom mobilar, men blir og brukt i mellom anna chatting på Internett. Stilen er prega av forkortingar og bruk av tal i staden for bokstavar og z i staden for s.

Språket utvikla seg blant ungdom i takt med at mobiltelefonar blei meir vanlege i slutten av 1990-åra. Det blei påverka av dei små, klønete mobiltastatura og at meldingane berre kunne innehalda 160 teikn.

Ettersom mobilar er blitt meir avanserte, med betre tastatur og ordlister, er det blitt mindre vanleg å bruka SMS-språk.

Døme på uttrykk og tydingar
---------------------------

* *CU* – (*see you*) sest
* *d* – det
* *F2F* – (*face to face*) andlet til andlet
* Gp - (gjer på?)
* *GID* – glad i deg; dessutan *KGID* – kjempeglad i deg
* *oxo* – også
* *koz* – kos/klem
* *wsup* - (*what's up?*) Kva skjer?
* *kgd* - kva gjer du? (bokmål: *hvd* - hva gjør du?)
* *kk* - okei
* *me2* - me too
* *bynn* - begynne
* *idk* - (*i dont know*) eg veit ikkje
* btw-(by the way) forresten
* m8-(mate) kompis
* ty-(thank you) takk
* wp-(well played) bra spelt
* gg-(good game) bra spel
* 1RGI-(energi) energi
* 4E-(forever) for alltid
* 7K-(sjuk)
**Pulpanyresjuke** eller **enterotoxemia**/**enterotoxaemia** er ein akutt klostridieinfeksjon hos husdyra sau, geit, gris, hest og storfe, særleg hjå ungdyr av desse dyra. Sjukdomen kjem av ein *Clostridium*-bakterie. Nokre stader er pulpanyresjuke ukorrekt kalla graskrampe eller bråsott, men dette er separate sjukdomar. Sjukdomen kan ikkje behandlast, men kan førebyggjast.

Førekomst
---------

Pulpanyresjuke kan råka sau i alle aldrar, men spesielt lam som er 3-10 veker gamle og dyr som kjem heim frå fjellbeite.

Symptom
-------

Sjukdomen er akutt dødeleg. Oftast finn ein berre lammet daudt. Dersom ikkje ligg det halvt medvitslaust med pustevanskar, krampetak, padlande rørsler med beina og fyldig buk. Litt etter at dauden har kome vert nyrene blaute, slik at til dømes det ytre laget flyt bort om nyra vert halden under rennande vatn. Derfrå kjem namnet og den engelske nemninga *pulpy kidney disease*. Ein ser også ofte væske i hjartesekken og punktforma blødinger i indre organ. Utan obduksjon kan denne sjukdomen forvekslast med pasteurellose.

Årsak
-----

Bakterien *Clostridium perfringens* type D som finst naturleg hos friske dyr, byrjar å produsere ei sterk nervegift som vert teken opp gjennom mage-tarmslimhinna. Når store lam tek til å ete gras ute kan dei få i seg store mengder gras på kort tid. Dette graset gir god næring til den nemnde bakterien. Ved slike brå fôrskifte, særleg med fôr med mykje karbohydratar eller proteinar, vil bakterien oppformere seg og produsere giftstoff. Derfor dukkar sjukdomen gjerne opp når sauene har «ovete». Giftstoffa går til åtak på blant anna hjarte, nyre og hjerne. Hos lam som diar slår sjukdomen oftast til på dei som ikkje er tvillinglam og som derfor får mykje mjølk og er store når dei kjem på beitet. Sjukdomen tek også lam på hausten når dei kjem frå relativt skrinne fjellbeiter inn på kraftige heimebeite.

Førebygging
-----------

Sjukdomen kan hindrast gjennom eit vaksinasjonsprogram for heile saueflokken, 2-3 veker før lamminga tek til. Når lamma får i seg råmjølk frå søyene vernar antistoffa lammet i fleire veker. Ein bør unngå brå fôrskifte frå svakt til sterkt fôr.

Hjå kje kan ein førebyggja mot pulpanyresjuke gjennom å avgrensa kraftfôret dei får i seg, og sikra mykje fiber i kosten. Ein kan vaksinera drektige geiter før dei føder, eller kje 
når dei er rundt 6-8 veker gamle.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Småfesidene Arkivert 2016-04-07 ved Wayback Machine.
* Arne Maurtvedt (redaktør), *Saueboka*, 1989 Landbruksforlaget. ISBN 82-529-1219-2

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pulpanyresyke» frå Wikipedia på bokmål, den 15. september 2012.*

Fotnotar

1. ↑  Enterotoxemia i National Library of Medicine - Medical Subject Headings
2. ↑  Synnøve Vatn, Lisbeth Hektoen, Ola Nafstad "Helse og Velferd hos sau" 1. utgave, Tun Forlag (2008) ISBN 978-82-529-3180-8 (oppgjeve av Wikipedia på bokmål og riksmål
3. ↑  Fôring og stell av kje[*daud lenkje*], Helsetenesten for geit
**Fattigmannshamn** er ein gard på austsida av øya Ålforo i Fitjar kommune med Engesundsleia i aust. I sør ligg garden Tangen. I Vest går Nyleia og i nord ligg gardane Kuvikjo og Sætrevikjo. 

Garden var opphavleg ein husmannsplass under Fitjargarden, men vart skyldsett i 1723 og vart frå då av rekna som ein eigen gard. I 1755 selde Ole Michelsen Tosche garden til brukaren Jon Davidson. Seinare har brukarane vore sjølveigarar.

Namn
----

Namnet er gjeve i nedsetjande tyding. Like sørover i leia i Spissøyhavn er det truleg at munkane på Halsnøy kloster hadde «hospits» i gamma tid (som øya har fått namn etter). Her kunne reisande søkje hamn og husly, få vatn og koke mat, mot betaling. Munkane var ikkje likesæle om pengar og gods, og det er trudd at dei som har gjeve Fattigmannshamn namnet sitt, fordi folk tok til hamn her og ikkje ville betala for tenestene til munkane. 

Namnet har blitt skrive Aalferhavn, Fattigmandshavn, Fattigmandshafn, Olforhafn, Aalforehafnen og Alforehavn.

Kjelder
-------

* Simon Steinsbo (1986). *Fitjar bygdebok - Gards- og ættesoge* **1**. Fitjar.
| **Caprera** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Caprera is located in Italia

 |
| **Stad** | Middelhavet |
| **Koordinatar** | 41°12′N 9°28′E﻿Koordinatar: 41°12′N 9°28′E﻿ |
| **Øygruppe** | Maddalenaøyane

 |
| **Areal** | 15,5 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Monte Tejalone (212 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Italia |
| **Region  Provins** | Sardinia  Olbia-Tempio

 |

**Caprera** er ei øy i Maddalenaøyane nær Bonifaciosundet nord for Sardinia i Italia. Øya har eit areal på 15,5 km² og er ein populær turistdestinasjon. Ho er kjend som staden der Giuseppe Garibaldi trekte seg tilbake til (1856–82).

Øya er ein del av eit naturreservat på grunn av fuglane som held til her (mellom anna skarv og vandrefalk). Ho har truleg fått namnet sitt av dei mange villgeitene som heldt til her (*capra* tyder 'geit' på italiensk).

Namnet på øya er forbunde med Giuseppe Garibaldi, ein italiensk nasjonalist og fridomskjempar på 1800-talet, som var ein av fedrene til det italienske sjølvstendet. Han kjøpte øya i 1855 og døydde der i 1882. Huset hans er i dag eit museum og eit minnekapell og øya i seg sjølv er eit nasjonalmonument. Caprera er forbunde til øya La Maddalena via ei 600 meter lang vegfylling.

Caprera er den nest største øya i øygruppa og har ei kystlinje på 45 km. Monte Tejalone er det høgaste punktet med 212 meter over havet. Det finst ingen hotell på øya, men ein stad har bungalower. Det klåre sjøvatnet rundt øya inneheld restane av mange romerske lasteskip.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Caprera» frå Wikipedia på engelsk, den 1. november 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**SKRUK** er eit kor basert på Sunnmøre som i over 30 år har vorte dirigert av Per Oddvar Hildre. 

SKRUK har sidan starten i 1973 gjeve ut over 25 album. Flesteparten er utgjevne på Kirkelig Kulturverksted. Koret sine rundt 45 songarar er spreidde over heile landet og møtest for øving og konsertar i løpet av året.

Koret har blitt nominert til Spellemannsprisen tre gonger.

Samarbeidsprosjekt
------------------

SKRUK har gjennomført mange spanande samarbeid med andre musikarar. I 1978 gav koret ut plata *Av moll er du komen - til dur skal du bli* der dei bearbeidde norske religiøse folketonar i samarbeid med Henning Sommerro og gruppa Vårsøg. Vidare kom plata *Kvite som negrar* ut i samarbeid med Ytre Suløens Jazzensemble ut i 1981.

Koret har også gjeve ut platene *Smykker fra bedehuset* (1979) og *Klenodier* (1985) der gamle bedehussongar vart arrangerte for SKRUK av etablerte komponistar som Knut Nystedt, Trond Kverno, Per Inge Almås og Harald Herresthal. Koret heldt òg konsertar med stoff frå desse platene. 

I 1990 kom cd-en *Slipp mine fløyter fri* ut i samarbeid med den ecuadorianske gruppa Altiplano. Plata bar preg av både norsk og sør-amerikansk musikk.
I eit samarbeid med komponistane Siyavoush Kerimi og Galib Mamedov frå Aserbajdsjan, og med tekstar av Erik Hillestad, kom *Landet vi kommer fra* med aserbadsjansk musikk i 1997.

Diskografi (utval)
------------------

* *SKRUK* (1977)
* *Av moll er du komen - til dur skal du bli* (1978) med Vårsøg
* *Smykker fra bedehuset* (1979)
* *Kvite som negrar* (1981) med Ytre Suløens Jassensemble
* *Hallelujazz* (1984) med Ytre Suløens Jassensemble
* *Klenodier* (1985)
* *Living gospel* (1989) med The New Orleans Gospel Choir
* *Slipp mine fløyter fri* (1990)
* *Stille natt* (1991)
* *Landskap av stemmer* (1992)
* *Misa Andina* (1993) med Altiplano
* *En for alle* (1995)
* *Landet vi kommer fra* (1997)
* *Stjernen ledet vise menn* (1998)
* *Vuelo libre* (2000) med Susana Pena
* *På nytt* (2002)
* *Stjerna fra øst* (2002)
* *Krybberom* (2003)
* *Sommerlandet* (2004)
* *Brazzy Voices* (2004) med The Brazz Brothers mfl.
* *Dype stille sterke milde* (2006) med Nymark Collective
* *Messe for Kari og Ola - Misa Campesina* (2008) med Katia Cardenal
* *Starry crowns in Heaven* (2009)
* *Til alle tider* (2010)
* *I vinens speil* (2010) med Mahsa Vahdat
* *Sangen fra katakombene* (2013)
* *Høgtidsrom* (2014) med Beate S. Lech

Referanser
----------

1. ↑  «Arkiv». spellemann.no. Henta 8. november 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* SKRUK si heimeside
* Mange av SKRUK sine cd-ar hjå Kirkelig Kulturverksted.
| Santa Marta |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land | Colombia |
| Mayor | Carlos Eduardo Caicedo Omar |
| Geografi |
| Flatevidd - By - Storbyområde |  55 km² 2394 km² |
| Innbyggjarar  - By (2010) | 454 860 |
| Koordinatar | 11°14′31″N 74°12′19″W﻿Koordinatar: 11°14′31″N 74°12′19″W﻿ |
| Høgd over havet | 15 - 340 m |
| Tidssone | EST (UTC-5) (UTC) |
| Diverse anna |
| Telefon-retningsnummer | 57 + 5 |
| **Nettstad:** www.santamarta-magdalena.gov.co |
| Plassering |
|  |

**Santa Marta** er hovudstaden i Magdalena-departementet i Colombia og tredje største urbane senter i den karibiske regionen av Colombia, etter Barranquilla og Cartagena. Han blei stifta den 29. juli 1525 av den spanske conquistador Rodrigo de Bastidas, som første spanske busetjinga i Colombia, og er den eldste verna byen i landet. Døgnmiddeltemperaturen i området er ca. 28 °C.

Skildring
---------

Historie
På grunn av kombinasjonar av tropisk vêr, monalege nedbørsmengder, og øydelegging og feiltolking av mange nedskrivingar frå spanske conquistadorane, har vi berre ei avgrensa forståinga av samfunna i denne regionen før europearane kom.

Tairona-folket danna middels til store bustadsentra, med steinvegar, terrassar, verna farvatn, og tileigna plass for landbruksprodukt. Landbruket var det som først og fremst sytte for økonomien deira, med produkt som mais, ananas, yucca, og andre lokale matvarer. Tayrona var trudd å vere ganske avansert for sin tidsperiode. Overlevande arkeologiske stader syner terrassar og småskala steinkanalar under bakken. Dei var òg kjente for aktivt å samle inn og handsame salt, som var ein betydeleg handelsvare. Vi veit at dei handla med andre urfolksgrupper langs kysten og i innlandet. Arkeologiske utgravingar har gjenvunne monalege verk gjort i keramikk, murverk og gull.

Geografi
Santa Marta ligg i bukta i Santa Marta ved Det karibiske havet i Magdalena-departementet. Dette er 992 kilometer frå Bogotá og 93 kilometer frå Barranquilla. Byen er avgrensa mot nord og vest av Karibia og i sør av kommunane Aracataca og Ciénaga.

Infrastruktur
Santa Marta er ein viktig hamneby. Simón Bolívar International Airport ligg 16 kilometer frå bysenteret. Ein kan merke seg at den vidgjetne latinamerikanske helten, Simon Bolivar døydde her. Bustaden hans er kjent som 'La Quinta de San Pedro Alejandrino' og ligg like utanfor bysenteret. Sjølv om senteret for byen ligg ut mot havet, har byen hatt problem med å kontrollere byekspansjonen. 

* Villaen til Simon Bolivar i Santa MartaVillaen til Simon Bolivar i Santa Marta
* Rodrigo Bastidas-monumentetRodrigo Bastidas-monumentet
* Frå Tayrona nasjonalparkFrå Tayrona nasjonalpark
* Fyret i Santa Marta-buktaFyret i Santa Marta-bukta
* Rodadero, Santa Marta.Rodadero, Santa Marta.
* Solnedgang frå Irotama friluftsstadSolnedgang frå Irotama friluftsstad
* Hamna i Santa Marta.Hamna i Santa Marta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Santa Marta» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mars 2015.*

Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Santa Marta**
**Fauske** er ein by og administrasjonssenteret i Fauske kommune i Nordland. Byen har 6 251 innbyggjarar per 1. januar 2017 og ligg inst i Fauskevika, ein arm av Skjerstadfjorden.

Fauske er eit kommunikasjonssenter med stasjon på Nordlandsbanen og utgangspunkt for Nord-, og Norgebussen til Kirkenes. Frå E 6 i Fauske fører riksveg 80 vestover til Bodø, og på Finneid lengst aust i tettstedet fører fylkesveg 830 austover til Sulitjelma. Fauske fungerer som servicesenter for Indre Salten. I Fauske er det variert industri, mellom anna bearbeiding av stein (marmor).

I byen ligg Fauske bygdetun, ein del av Nordlandsmuseet, Fauske kyrkje, som er ei langkyrkje i tre frå 1867, Fauske vidaregåande skole og Fagskolen i Fauske som gir tilbod innan bergverksdrift og tunnelarbeid.

Sjå òg
------

* Tettstader i Nordland

Kjelder
-------

* «Fauske – tettstedet». *Store norske leksikon*. 12. juni 2016. Henta 20. februar 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Nedslaget til SMART-1-sonden på måneoverflata fotografert av Canada-Frankrike-Hawaii-teleskopet.
**SMART-1** (kort for **Small Missions for Advanced Research in Technology**) var ESA sin første månesonde. Han blei skote opp 27. september 2003 og medvite kræsjlanda på månen 3. september 2006. Mellom hovudmåla til ferda var å testa ein soldreven ionemotor og andre teknologiar medan sonden gjorde vitskaplege observasjonar. Sonden undersøkte òg teorien om at månen blei danna som følgje av ein kollisjoin mellom jorda og ein mindre planet for rundt 4,5 milliardar år sidan.

SMART-1 gjekk inn i månebane 15. november 2004. Han er den andre romsonden nokosinne som har nytta seg av ioneframdrift; den første var NASA sin Deep Space 1.

Sjølve sonden var med solsellepanela 14 meter brei. Han vog ved oppskyting 370 kg, og av dette var 19 kg vekta av dei vitskaplege instrumenta.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til prosjektet

Kjelder
-------

1. 1 2  «SMART-1 factsheet» - fakta om SMART-1 på heimesida til prosjektet.
2. ↑  «Masterpieces of miniaturisation» - fakta om SMART-1 på heimesida til prosjektet.
Framføring av «Santa Baby» i 2010.
**«Santa Baby»** er ein amerikansk julelåt frå 1953. Songen blei skriven av Joan Javits (niesa til senatoren Jacob K. Javits) og Philip Springer, og først spelt inn av Eartha Kitt. Han er ei humoristisk ønskjeliste til julenissen (Santa Claus) frå ei kvinne som fortel at ho har vore svært snill og ønskjer seg dyre og luksuriøse gåver som pelsverk, pynt frå Tiffany's, ein ring, ein yacht, ein kabriolet, ein sjekk, ein bustad eller tilmed ei platinagruve.

Eartha Kitt
-----------

Eartha Kitt fotografert i 1952.
Eartha Kitt gjorde fleire innspelingar av songen. Den første blei utført med Henri René og hans orkester i New York i juli 1953. Ho blei gjeven ut av RCA Victor Records med katalognummer 20-5502 (i USA) og av EMI på merket His Master's Voice label som katalognummer B 10728. Songen var ein stor hitt for Kitt, som tok han opp att i filmen *New Faces* frå 1954. I endå ei innspelling for Kapp Records i 1963 brukte ho eit raskare tempo (Madonna si populære innspeling frå 1987 frå velgjerdsalbumet *A Very Special Christmas* følgjer denne versjonen). Kitt spelte også inn ein oppdatert versjon av songen 1954 med ny tekst og tittelen «This Year's Santa Baby», utan å oppnå kommersiell suksess.

Songen er blitt brukt i filmar som *Driving Miss Daisy* (1989), *Mixed Nuts* (1994), *Elf* (2003) og *Boynton Beach Club* (2005).

Andre innspelingar
------------------

«Santa Baby» er blitt spelt inn og framført av ei rekkje artistar, mellom anna Sharon Feingold Pink Martini, Maria Muldaur, Everclear, RuPaul, Mariah Carey, Kate Ceberano, Homer & Jethro, Taylor Horn, Raini Rodriguez, Shakira, Madonna, Jhene, Macy Gray, Natalie Merchant, Cynthia Basinet, Faith Evans, Gino Frisella, Boney James, Kylie Minogue, Girls' Generation, Ste van Holm, The Pussycat Dolls, LeAnn Rimes, VersaEmerge, Kellie Pickler, Lynn Anderson, Paloma Faith, Taylor Swift, The Dollyrots, Colbie Caillat, Sugababes, Chris Mitchell, The Swingle Singers, Ariana Grande med Elizabeth Gillies, Halie Loren, Debby Ryan, Trisha Paytas og Melanie Saunders (under artistnamnet Melody).

I desember 2000 nådde Kylie Minogue sin versjon av songen 76. plass på den britiske topplista gjennom nedlastingar. Songen var først blitt gjeven ut som ei b-side til singelen «Please Stay». 23. desember 2010 sleppte Kylie ein musikkvideo for «Santa Baby» på YouTube. Song var også med på julealbumet hennar *Kylie Christmas* frå 2015. Minogue sin versjon av songen er med i filmen *The Holiday* frå 2006. 

I 2011 spelte Michael Bublé inn ein versjon av songen med noko endra tekst for julealbumet sitt *Christmas*. Teksten er omforma til å bli sungen av ein mann, med formuleeringar som «Santa buddy» og «Santa pally».

Kjelder
-------

1. ↑  RCA Victor Records in the 20-5000 to 20–5999 series

* *Denne artikkelen bygger på «Santa Baby» frå Wikipedia på engelsk, den 10. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics