recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Asafa Powell** (fødd 23. november 1982) er en jamaicansk sprintar som spesialiserer seg på 100 meter. Hans personlege rekord på distansen er på 9,72, og han har sprunge 200 meter på 19,90.

Asafa Powell har delteke i fleire OL og internasjonale verdsmeisterskap, men har aldri greidd å nå heilt opp til individuelt gull. Hans beste resultat på 100 meter er bronse under VM i friidrett 2007 i Osaka og ny bronse under VM i friidrett 2009 i Berlin.

Derimot har Powell vore med på å bli olympisk meister for Jamaica på 4 x 100 meter stafett. Det skjedde under sommar-OL 2008 i Beijing, då stafettlaget med Nesta Carter, Michael Frater, Usain Bolt og Powell sette ny verdsrekord. Asafa Powell var også med på det jamaicanske stafettlaget då dei tok gull under VM i friidrett 2009. Verdsrekorden vart slått av det same jamaicanske laget under VM i friidrett 2011 i Daegu, med Yohan Blake som erstatning for Powell.

Kjelder
-------

* Nrk.no, 05.08.12: - Har aktører som fra en såpeopera

### Fotnotar

1. ↑  Verdsrekordane i friidrett for menn, hjå iaaf.org
**William Accambray** (fødd 8. april 1988) er ein fransk handballspelar som i perioden 2010 til -15 vart olympisk meister og to gongar europameister og like mange gongar verdsmeister med Frankrike sitt sigerrike landslag. Åra frå 2006 til 2017 vann han ni seriepokalar og sju cup-pokalar i fransk klubbhandball. Accambray er venstre rykkromspelar.

### Landslagsspel

Accambray deltok perioden 2009-17 i 105 av Frankrike sine landskampar, skåra 223 mål. Han vart europameister 2010, verdsmeister 2011 og olympisk meister 2012. I 2014 vann han EM-gull nummer 2. Han var benkeslitar i Handball-VM 2017, ein meisterskap der vertslandet Frankrike slo Noreg i finalen.

### Klubbspel

Frå 2005 til 2014 var Accambray Montpellier-spelar. Her var han med på å vinne seks seriemeisterskap og like mange nasjonale cupfinalar. Deretter gjorde han i tre sesongar teneste i Paris Saint-Germain, alle desse tre åra sikra han og laget seg pokalen i den franske seriemeisterskapen, våren 2015 vart PSG også cupmeister. Åra 2017-20 veksla han frå ungarske Veszprém til slovenske Celje og belarusiske Brest Mesjkov. Sidan spelte han 2020-23 for Pays d’Aix i heimlandet.

### Merittar

* OL-gull: 2012 med Frankrike
* VM gull: 2011, 2017 med Frankrike
* EM-gull: 2010, 2014 med Frankrike
* Fransk seriemeister: 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 for Montpellier og 2015, 2016, 2017 for PSG
* Fransk cupmeister: 2006, 2008, 2009, 2010, 2012, 2013 for Montpellier og 2015 for PSG
* Belarusisk seriemeister: 2020 for Brest Mesjkov

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «William Accambray» frå Wikipedia på tysk, den 11. januar 2024.*
**Carl Ingwart Theodor Rynning** (17. januar 1837–8. september 1892) var ein norsk sakførar, embetsmann og stortingsmann frå Sauland i Telemark. Ole Roald Rynning var bror hans.

Rynning var son til ein lensmann. Sjølv vart han student frå Heltbergs studentfabrikk i Christiania i 1856 og cand. jur. i 1862. Frå 1863 var han fullmektig hos sorenskrivar, sidan 1866 overrettssakførar på Røros. I 1878 vart han tilsett som fut og sorenskrivar i Alta. Etter fem år i embetet vart han amtmann i Finnmark, noko han var i to år. Sidan 1885 var han sorenskrivar i Ringerike. 

Rynning var 2. representant frå Finmarkens amt på Stortinget i perioden 1883-85. Han var medlem av jarnbanekomiteen. På tinget slutta han seg til partiet Høgre då det vart danna.

I 1892 døydde han på skrivargarden i Norderhov.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Carl Rynning NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Enningdalselva**, òg kalla **Berbyelva**, ligg heilt sør i Østfold i Halden kommune. Ho renn gjennom Enningdalen, mellom Bullaren i Sverige og Iddefjorden og er om lag 13 km lang.

Enningdalselva er ein del av Enningdalsvassdraget som har kjeldene sine i Nordre- og Søndre Boksjø, og Nordre-, Midtre- og Søndre Kornsjø som ligg i grensetraktene mellom Aremark/Halden og Dals Ed i Sverige. Vidare gjennom Kynne älv og Bullaren i Sverige. Frå her renn elva som Enningdalselva til Iddefjorden. Av større sidevassdrag kjem eit frå Ørsjøen, som sluttar seg til Enningdalselva 1 km før Iddefjorden. Frå Lysevatn og Øvre Elgvann renn Elgå og renn saman med vassdraget ved riksgrensa ved Holtet. Heile vassdraget er om lag 70 km langt, med eit nedbørsfelt på 780 km². 1/3 av nedbørsfeltet er i Østfold og 2/3 i Dalsland/Bohuslän i Sverige.

Enningdalselva er kjent som ei god lakseelv, med rekordlaks på 17,7 kg(Jim Arne Olsen) og gjennomsnittsvekt på 4,5 kg.

Vassdraget vart tidlegare nytta til tømmerfløyting, møller, kverner, sagbruk, ålefiske og perlefiske. Restar av gamle demningar og fløytningsinnretningar kan ein sjå fleire stader i sidevassdraga. Òg ålefiske vart tidlegare viktig. 

Elva er verna i samsvar med Verneplan IV for vassdrag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Enningdalselva Arkivert 2008-05-13 ved Wayback Machine..
* AJFF Halden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Trondhjems len og Bornholm, markert med grønt, høyrde under Sverige i to år, frå 1658 til 1660
**Trondhjems len** (svensk: **Trondheims län**) er eit tidlegare len i Noreg. Frå 1500-talet og fram til innføringa av eineveldet i 1660 var Trondhjems len eitt av fire hovudlen eller slottslen. Etter reformasjonen i 1537, vart Noreg administrativt delt inn i 25 len. Nordafjells vart det i sanninga ikkje forandra på dei lena og fylka som var sterkt innarbeidd. Også i tida etter innføringa av eineveldet i 1660 var det ein skilnad i tilhøva Nordafjells. Det står tildømes i fororda til Christian 4 norske lov at loven skal anvendes annerleis Nordafjells. Under eneveldet er det Kongen av Danmark-Noreg sende unge danske adelsmenn til Noreg for å driva inn skatter og avgifter, og syrgja for at kongen i København fekk sin del. Sønnafjells tilkom denne oppgåva etterkvart prestane, som på statthaldarens vegne bar en kasse på omgang, til innsamling av skattane som etterkvart vart innførte under det danske styret. Det vart ikkje tilfellet Nordafjells (Trondhjems len) ingen danske lensherrar tok sete i det symboltunge Erkebispegården som hadde vore sentrum for det katolske føydalsete i Trøndelag. Men kanslar Ove Bjelke tok sete der i nokre år. Det vart kongen sin politikk att ingen skulle stå mellom han og bønder her. Inn under Trondhjems len høyrde den gongen òg Jemtland og Herjedalen. Etter Freden i Brömsebro av 1645 har desse områda vore ein del av Sverige. Trondhjems len var svensk frå 1658 til 1660.
Trondhjems len omfatta dei seinare fylka Nord-Trøndelag fylke, Sør-Trøndelag fylke i tillegg til delar av Møre og Romsdal fylke (Romsdal og Nordmøre). Trondhjems len vart svensk den 26. februar 1658 gjennom freden i Roskilde, og vart gjeve attende til Danmark-Noreg den 27. mai 1660 ved freden i København. Svensk guvernør i denne tida var Claes Nilsson Stiernsköld.

Freden i Roskilde i 1658, svenske erobringar markert med grønt

Sjå òg
------

* Trondhjems amt
* Amt
* Kategori:Tidlegare svenske landskap
Norris Hall
**Virginia Polytechnic Institute and State University**, betre kjent som **Virginia Tech**, er eit vitskapleg universitet i Blacksburg i den amerikanske delstaten Virginia. 

Universitetet vart grunnlagt 1872 og er eit Land-grant-universitet, som resultat av Morrill Land-Grant Colleges Act. Frå starten var lærestaden òg eit av dei etter kvart seks såkalla Senior Military Colleges, og i dag tek kadettar militært reserveoffiserskurs ved Texas A&M, kombinert med sivil høgskuleutdanning. Den militære kombinasjonen var obligatorisk ved lærestaden fram til 1924, og frå 1964 vart den heilt frivillig.

Universitetet har (per 2007) 28 470 studentar og 1 304 vitskapleg tilsette.
Campusen er på 10,52 km². I haustsemesteret 2006 var skulepengane på årsbasis US$ 6 973 for studentar folkeregistrert i delstaten Virginia.

Studietilbod
------------

Virginia Tech tilbyr 60 bachelorgrader og 140 mastergrader og doktorgrader gjennom sju fakultet: 

* College of Agriculture & Life Sciences
* College of Architecture & Urban Studies
* College of Liberal Arts and Human Sciences
* Pamplin College of Business
* College of Engineering,
* College of Natural Resources
* College of Science.

Campus
------

Universitetet sitt hovudcampus er på 10,52 km² og ligg i Blacksburg. I tillegg er det campusar i i Hampton Roads (Virginia Beach), National Capital Region (Falls Church – Alexandria, Virginia), Richmond, Roanoke, og dessutan Southwest Virginia Higher Education Center i Abingdon.

På Blacksburg-campusen er dei fleste bygningane bygd med såkalla *Hokie Stone*, ei blanding av kalkstein, gjerne med dolomitt.

Virginia Tech har òg eit av dei høgast rangerte bespisningstilboda i landet; det er for tida rangert som nr 2 av *Princeton Review*.

Skyteepisode 16. april 2007
---------------------------

*For meir om dette emnet, sjå Virginia Tech-massakren.*
Den 16. april 2007 vart skulen åstad for ein skyteepisode der studenten Cho Seung-hui skaut og drap minst 32 menneske før han tok sitt eige liv. I tillegg vart mange skadd, enkelte livstruande. Skytetragedien starta i sjutida lokal tid på eit internat, der to elevar vart skotne og drepen. To timer seinare gjekk våpenmannen inn i Norris Hall på motsett side av campus der ytterlegare 30 personar vart drepne før gjerningsmannen tok sitt eige liv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Virginia Tech» frå Wikipedia på bokmål, den 26. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Virginia Tech**

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Håvard Tveite** (5. mars 1962–30. mai 2021) var ein norsk geomatikkforskar,  orienteringsløpar og idrettsleiar frå Ås i Akershus. Han var bestemann i verdscupen i orientering 1990 og vann VM-gull i stafett i 1987 og 1989, i den siste meisterskapen kom han på bronseplassen i den individuelle tevlinga.

Karriere
--------

### Orientering

I løpet av perioden 1985–2002 vann Tveite i alt 13 NM-gull i orientering. Såleis vart han sju gongar noregsmeister i langdistanse; 1985, 1988, 1989, 1990, 1996, 2000 og 2002, tre gongar i normaldistanse: 1990, 1995 og 2001, to gongar i kortdistanse: 1990 og 1991, samt ein gong i sprint: år 2000. Tveite, som var medlem i Ås Idrettslag dei fleste år, vart norsk meister i stafett 1990 med NTHI frå Trondheim.

Internasjonalt sanka Tveite fire stafettmedaljar i verdsmeisterskap og to i nordiske meisterskap. I 1987 og 1989 vart det VM-gull, medan han i 1990 og 1992 tok nordisk stafettgull. Elles fekk han med stafettsølv i orienterings-VM 1991 og stafett-bronse i VM 1997. Individuelt kom han på sjetteplass i VM 1987 og vann bronsen i VM 1989. I 1990 vart han sølvmedaljør i nordisk meisterskap, året etter vart han nummer 7 og norsk bestemann i verdsmeisterskapen.

### Friidrett

Tveite deltok også i friidrett, då som representant for IL Skjalg. To gongar, 1988 og 1991, vart han noregsmeister i 20 km terrengløp. I 10 000 meter på bane vart han i Trondheim i 1988 klokka inn til 29.33,2 og personbeste.

### Forsking

Tveite var geomatikkforskar ved Norges miljø- og biovitenskapelige universitet. Frå denne posisjonen var han ei leiande kraft i nasjonal og internasjonal kartutvikling i orienteringsidretten.

Kjelder
-------

* Håvard Tveite i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* CRIStin

 |
**Olof Rudbeck d.y.** (1660–1740) var ein svensk naturhistorikar og språkforskar, professor i medisin ved Uppsala universitet i 1691. Han var son til Olof Rudbeck d.e. og innehavar av setesgarden Kydingeholm i Alunda (Uppsala).

Rudbeck var ein pioner innan ornitologien og han heldt dei første ornitologiske førelesingane i Sverige 1727–1731. Desse førelesingane heldt han med utgangspunkt i naturtru plansjar som han sjølv hadde skrive om Sveriges fuglar. Rudbecks byrja arbeidet sitt med plansjane alt i 1693, men dei vart ikkje utgjevne i bokform før dei kom som faksimileutgåve i 1985.

Då Carl von Linné hausten 1720 byrja medisinstudia ved Uppsala universitet, føreleste medisinprofessor Olof Rudbeck den yngre til handmåla plansjar med *Aves Suecanas* (svenske fuglar). Plansjane vart måla etter nyskotne fuglar, så kort etter dauden at fjørdrakta enno skein. Linné omtalte bileta som så vakre «att det synes ej wara menskligt werk». Fuglane var naturtru i sine glansande farger til skilnad frå den sjablongarta framstillinga i dei eldre utanlandske fuglebøkene. *Fogelboken* med sine naturtru bilete er kalla Sveriges første moderne fuglebok — sjølv om ho ikkje vart utgjeven i bokform før i vår tid.

Rudbeck er representert i dei svenske salmebøkene med originalteksten till minst to salmar, «En Fader heter du» (vers 3 og 2 av den opphavlege teksten «Ack, huru plågas jag») og «O store Allmakts-Gud».

Kjelder
-------

### Fotnotar



Artikkelen byggjer på ei omsetjing av tilsvarande artikkel på svensk wikipedia.

* Vår Fågelvärld 1/2007 Om m.a. Linné og Rudbeck

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Machala** er ein kystby lengst sør i Ecuador ved Guayaquilbukta og hovudstaden i El Oro-provinsen. Folkesetnaden var ca 217 000 i år 2000. Byen ligg ca 200 km sør for største byen i landet, Guayaquil. 

Machala er eit kommersielt senter for jordbruksindustri i provinsen. Her er stor lokal handel med banan, kaffi og kakao. Jamvel om bananeksporten hadde mest å seie under bananboomen 1948–1965, så er Machala av mange framleis rekna som verdas bananhovudstad. Puerto Bolívar er namnet på hamna som ligg 7 km sør om Machala by. 

Nær byen ligg landets einaste gasskraftverk (2005) som utnyttar gass frå eit naturgassfelt i Guayaquilbukta. Her finst òg ein liten flyplass.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Machala» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Machala**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Machala Ecuador

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |

  



1. ↑  .
**Rjukan Idrettslag** er eit idrettslag heiemhøyrande på Rjukan i Tinn kommune i Telemark. Idrettslaget vart stifta 8. februar 1911 og er aktivt i ei rad idrettar. Rjukan IL driv med alpin skiidrett, badminton, fotball, friidrett, handball, innebandy, ju jitsu, langrenn, skating, squash, symjing, tennis, vektløfting, volleyball. I tillegg driv idrettslaget med helsesport og idrettsskule.

Lagsfargane til Rjukan IL er blått og kvitt.

Rjukan Idrettslag arrangerte noregsmeisterskapen i alpine greiner i 1946 og 1961. I 1947 stod laget som arrangør av Skeise-NM for kvinner. 

Skirennarane Einar Landvik og Otto Aasen høyrde til eliten i nordisk kombinert og skihopping i mellomkrigstida 1918-40. Etter 2. verdskrigen er Merete Fjeldavlie Rjukan IL sin best kjende utøvar, med ein verdscup-siger i alpin skiidrett og NM-gull. Også eldre ski-alpinistar som Karen-Sofie Styrmoe og Jon Terje Øverland vann NM-medaljar. Vektføftaren Atle Rønning sanka 15 NM-titlar i perioden 1982-2004.

Kjelder
-------

* Heimeside til Rjukan IL
**Aryabhata** (476–550) var ein kjend indisk astronom og matematikar. I ein alder av 23 år publiserte Aryabhata ei astronomisk avhandling om 118 sanskritvers, for å oppsummere dei vediske matematikkunskapane på den tida. *Aryabhatiya*, som publikasjonen vart kalla vart ein av dei fremste prestasjonane i matematikkhistoria med omfattande konsekvensar både i aust og vest. Tidlege arabiske forskarar som studerte Aryabhata kalla han Ardshabahr.

Astronomi
---------

Aryabhatiya inneheld ein teori, der jorda krinsar rundt sin eigen akse og han avgjorde korrekte den aksielle rotasjonen til jorda. Kanskje inspirert av Yajnavalkya la han òg fram ein heliosentrisk gravitasjonsteori, nesten 1 000 år før Kopernikus. Aryabhata slutta seg til planetbanane var elliptiske og kom med ei gyldig forklaring på sol- og måneformørkingar. Teorien hans om relativ rørsle antedaterte Einstein sin med 1 400 år.

Matematikk
----------

Studiet til Arybhata i algebra og trigonometri, som la grunnlaget for derivasjon og integrasjon, påverka europeiske matematikarar 1 000 år seinare, då tekstene hans vart omsett til europeiske språk frå dei arabiske omsetjingane frå 700-talet av sanskritoriginalen. Han rekna ut verdien av pi til 3,1416, men han gjorde òg feilaktige utrekningar av tetraeder og volumet til ei kule. Aryabhata si framstillng av å få ut kvadratrota og kubikkrota føreset at ein nyttar dagens talsystem.

Den næraste som kom til å følgje spora til Aryabhata var Brahmagupta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aryabhata» frå Wikipedia på engelsk, den 14. juli 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Aryabhata» (på svensk). Nordisk familjebok. Henta 14. juli 2016.
2. 1 2 3 4  Aryabhata the Elder - Biografi *School of Mathematics and Statistics - University of St Andrews, Scotland*
3. ↑  Bharatadesam - Science and Technology

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Telemark Bilruter** er eit norsk busselskap med eit omfattande rutenett i vestre del av Telemark med Seljord som hovudbase. Selskapet har oppstått ved at diverse mindre selskap er slegne saman.

Historikk
---------

Telemark Bilruter er ei vidareføring av Vest-Telemark Bilruter (VTB). Dette selskapet vart oppretta i 1972 etter fusjon av Fyresdal-Vrådal-Nissedal Billag, Seljord Billag og Vest-Telemark Billag. På slutten av 1990-talet kjøpte selskapet opp transportverksemder i Skien - området og trafikken Bø - Skien vart monaleg utvida. Dette førte også til at namnet vart endra til Telemark Bilruter.

Verksemd
--------

Hovudaktivitetane til Telemark Bilruter kan delast i tre, og kvar står for omtrent 1/3 av inntektene til selskapet:

* Ekspressbussruter: Grenlandekspressen, Haukeliekspressen og Telemarkekspressen. Haukeliekspressen vert køyrd i samarbeid med Tide Buss, medan dei to andre rutene vert køyrd i samarbeid med Nettbuss. Alle rutene inngår i NOR-WAY Bussekspress.
* Godstrafikk: Det meste av transport går med vogntog, og mykje av trafikken er køyring for Schenker (tidlegare Linjegods).
* Lokalruter: I dag fyrst og fremst i Vest-Telemark. Rutetrafikken i Grenland er teke over av Telemark Kollektivtafikk som selskapet eig saman med Nettbuss.

Selskapet driv mellom anna kombinert buss- og godsrute mellom Arendal i Aust-Agder og Seljord.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Telemark Bilruter» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Telemark Bilruter Nettside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* BR orgnr

 |
Tollundmanden i Silkeborg Museum.

Koordinatar: 56°9′52″N 9°23′34″E﻿

**Tollundmannen** (dansk *Tollundmanden*) er eit sokalla «moselig» eller myrlik, eit arkeologisk funn av ein om lag tretti år gamal naturleg mumifisert mann frå jarnalderen. Funnet vart gjort 6. mai 1950 av folk som grov torv i ei myr ved Bjærldskovsdal ved byen Silkeborg på Midt-Jylland i Danmark. Liket var i så god stand på grunn av tilhøva i myra at funnet vart meld til smoothie banan er godt på huser i dag smooch dette lukter bra sniff på huser politiet i Silkeborg som ei mordsak.

Tollundmannen hadde vorte hengd og deretter lagt i vatnet eller myra, slik det gjekk klårt fram av reipet som framleis låg om halsen på han. Etter ei radiologisk tidfesting frå 2004, vart han drepe i tida mellom 375 og 210 f.Kr. Ulike teoriar om årsaka har vore fremma, til dømes at det gjeld ei religiøs ofring til dei maktene som har med myr og vatn å gjere, eller ein reaksjon på åtferd i strid med normer og reglar. Mannen er utstilt på Silkeborg Museum i Silkeborg.

Mindre enn 100 meter frå plassen der Tollundmannen kom for dagen i 1950, var eit anna myrlik, *Ellingkvinna* (dansk: *Ellingkvinden*), funne tolv år tidlegare. Ho hadde òg vorte hengd før ho vart lagt i myra, som etter ei radiologisk tidfesting har gått føre seg mellom 355 og 205 f.Kr.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fyldig side om Tollundmannen
* Silkeborg Museum, med opplysningar om mellom anna Tollundmannen og Ellingkvinna

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
Koordinatar: 37°04′N 37°23′E﻿

**Gaziantep**, framleis og tidlegare uformelt kalla **Antep**, er ein by søraust i Tyrkia og av dei eldste kontinuerleg busette byane i verda. Byen ligg 185 km nordaust for Adana og 127 km langs bilvegen nord for Aleppo i Syria. Byen har to bydistrikt under seg, Şahinbey og Şehitkamil. Han er den sjette største byen i Tyrkia og har 1 376 352 innbyggjarar (2011), medan storbyomrdået har kring 1,4 millionar innbyggjarar.

Han ligg nær elva Sacirsuyu, som er ei sideelv til Eufrat. Han er eit viktig vegknutepunkt og handelssenter for mellom anna jordbruksprodukt frå omlandet, som pistasjnøtter og vindruerer. Byen har fleire gamle byggverk mellom anna ruinar av eit austromersk fort frå 500-talet og fleire moskear. Det ligg eit etnografisk museum i byen og universitet.

Historie
--------

Gaziantep er truleg den same byen som den hellenistiske byen Antiokia ad Taurum (Antiokia i Taurusfjella). Arabarane under umayyadane erobra byen i 661, og i 750 gjekk han til abbasidane. Under arabisk styre vart han fleire gonger herja av austromarane og i 962 vart han gjenerobra av austromarane, før seldsjukkane tok byen i 1067. Han vart på ny erobra av krossfararane og langt under grevskapet Edessa i 1098. Han kom til sultanatet Rûm under seldsjukkane i 1150, men vart erobra av zengidane i 1172 og av ayyubidane i 1181. Han vart teken attande av seldsjukkane i 1218 og vart styrt av Ilkhanatet mellom 1260–1261, 1271–1272, 1280–1281 og 1299–1317 og av mamelukkane mellom 1261–1271, 1272–1280, 1281–1299, 1317–1341, 1353–1378, 1381–1389 og 1395-1516.

Det osmanske riket erobar Gaziantep etter slaget ved Marj Dabiq i 1516, under regjeringstida til sultan Selim I.

Klima
-----

Gaziantep har eit middelhavsklima med påverknad av kontinentalklima om vinteren, med særs varme, tørre somrar og kalde, våte og stundom snørike vintrar.



| Vêrdata for Gaziantep |
| --- |
|  | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Gjennomsnittleg maks °C | 8 | 9,6 | 14,3 | 19,9 | 25,7 | 31,5 | 35,6 | 35,6 | 31,4 | 24,4 | 16,2 | 10 | 21,8 |
| Gjennomsnittleg min °C | −0,8 | 0,1 | 3,2 | 7,5 | 12 | 17,1 | 21 | 21 | 16,3 | 10,5 | 4,5 | 1 | 9,5 |
| Gjennomsnittleg nedbør mm | 90,2 | 83,3 | 74,5 | 56,1 | 29,3 | 7,9 | 6,3 | 6,6 | 7,8 | 38,7 | 68,3 | 93,6 | 562,6 |
| Gns. luftfukt (%) | 72 | 68 | 63 | 61 | 54 | 45 | 37 | 38 | 45 | 56 | 68 | 71 | 57 |
| Gns. solskinstimar i månaden | 117,8 | 123,2 | 170,5 | 207 | 269,7 | 318 | 334,8 | 316,2 | 270 | 217 | 165 | 117,8 | 2 627 |
| Kjelde: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Weatherbase |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gaziantep» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Guide til Gaziantep

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Buckingham Palace** i London har sidan 1837 vore den offisielle bustaden til den britiske monarken. Palasset blei opphavleg bygd i 1703 av hertug John Sheffield av Buckingham og Nordmandie som såkalla «town housse». Dåverande «Buckingham House» blei kjøpt av George III i 1761. Slottet var meint som ei gåve til Charlotte, kona hans. Året etter starta omfattande oppgradering av slottet, som då fekk namnet «Queen's House». Etter fleire ombyggingar, særleg på 1800-talet, omfattar Buckingham Palace i dag over 600 rom, med tilhøyrande område på 20 hektar. I slottet finst også eit viktig kunstgalleri.

Buckingham Palace.
Hestegarden, vaktskifte ved Buckingham Palace.

Attraksjonar
------------

Ein kan i løpet av sommaren få guida omvisingar i nokre delar av Buckingham Palace. Slottet er sannsynlegvis mest kjend for vaktskiftet, *Changing of The Guards*. Det skjer klokka 11.30, og varar i cirka 45 minutt. Under seremonien blir den gamle vaktstyrken erstatta av ein ny.

Litt om slottet
---------------

Buckingham Palace er residensslottet i Storbritannia. Flaget er alltid heist når dronninga er der. Det går mange vaktar utanfor heile tida. Slottet ligg inntil Green Park og St. James´s Park. 

Slottet blei bygd i 1703, og blei brukt av hertug John Sheffield av Buckingham, men etter kvart blei det seld til kong Georg III i 1761. Dronning Victoria gjorde det til sin offisielle heim i 1837. 18 av dei 600 romma i slottet er opne for turistar om sommaren. Slottet har blitt bygd om mange gonger seinare.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Buckingham Palace**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Presentasjon av Buckingham Palace ved The Royal Collection (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* ULAN
* NLA

 |
Bergpreika på ei freske i Markusklosteret i Firenze, måla av Fra Angelico 1437-45
**Bergpreika**, måla av Carl Bloch
Bergpreika på eit glasmåleri i Herzogenbuchsee kyrkje i Sveits, laga av Emil Gerster i 1910-11 etter eit måleri av Eugène Burnand
**Bergpreika** er etter Bibelen Jesu første og lengste tale. I følgje Matteusevangeliet kapittel 5-7 heldt Jesus talen på eit fjell like etter at han hadde samla læresveinane til seg. Delar av talen finst òg i Evangeliet etter Lukas.

Oppbygging
----------

Bergpreika er av teologar rekna som ein tematisk samansetjing av forskjellige Jesuord om korleis Guds rike kjem til uttrykk i livet til kvart einskild menneske. Preika har fleire delar: 

* *Introduksjonen*
* *Dei som høyrer himmelriket til (sæleprisingane)*,
* *Saltet og lyset*
* *Jesus og Moselova*
* *Om korleis ein skal be*
* *Jesu læresveinar og verda*
* *Jesu læresveinar og dømmesykja*
* *Jesu læresveinar og dei falske lærarane*

Oppfatningar
------------

Det er ulike meiningar om korleis kristne skal oppfatte dei radikale krava i bergpreika, slike som forbodet mot skilsmisse eller kravet om å elske fiendane sine. I Den katolske kyrkja har krava i bergpreika vore rekna som gjeldande for dei mest fromme, som munkar og nonner, medan alminnelege kristne berre skal overhalde dei alminnelege bodorda. Martin Luther tolka krava i bergpreika som uoppnåelege; han meinte den viktigaste funksjonen var å få folk til å innsjå at dei ikkje kan nå frelsa ved å halde lova, berre gjennom tru. Saligprisingane er sett på som uttrykk for den største trøyst Kristus kan gje det lidande mennesket: «Jo meir vi lid, jo meir tolmodig vi ber smertene våre, dess større blir løna vår i himmelen».

Ei moderne tolking av bergpreika er Dierich Bonhoeffers *Nachfolge* (1937), som vart skriven på 1930-talet som ein reaksjon på den ukritiske måten den kristne kyrkja tilpassa seg det tyske samfunnet på.

Sjå òg
------

* Bjelken i ditt eige auge

Kjelder
-------

* Svensk og dansk Wikipedia
* Lundes bibelkommentar 1987/1996, ISBN 82-520-4423-9

### Referansar

1. ↑  Matt. 5-7
2. ↑  Mat. 5,3-12
3. ↑  Luk. 6,20-49
4. ↑  Mat. 5,13-16[*daud lenkje*]
5. ↑  Mat. 5,17-48
6. ↑  Mat. 6,1-18
7. ↑  Mat. 6,19-34
8. ↑  Mat. 7,1-14
9. ↑  Mat. 7,15-29
**«Den dag kjem aldri»** er eit dikt av A.O. Vinje. Diktet blei første gong prenta i tidsskriftet *Dølen*. Diktet inngår i A. O. Vinjes diktsamling Storegut frå 1866, i den bolken som heiter «Det syng for Storegut».

Det er laga etter mønster av nystevet, og kan karakteriserast som ei nystev-vise, og alle nystevmelodiar er brukelege. Oftast høyrer ein den nystevtonen som det til vanleg er nytta på «Å Ola, Ola, min eigen onge».

Komponisten Klaus Egge har laga ein mykje brukt korsats av songen der han nyttar ein annan av dei tradisjonell nystevtonana. Folketonesongarar bruker gjerne denne teksten, og han er å finne på fleire CD-ar.

Tekst
-----

Sistelinja i kvart vers blir teken opp att.

Den dag kjem aldri at eg deg gløymer,
for om eg søver, eg om deg drøymer.
Om natt og dag er du like nær,
og best eg ser deg når myrkt det er.
Du leikar kringom meg der eg vankar.
Eg høyrer deg når mitt hjarta bankar.
Du støtt meg fylgjer på ferdi mi,
som skuggen gjeng etter soli si.
Når nokon kjem og i klinka rykkjer,
d'er du som kjem inn til meg, eg tykkjer:
Eg sprett frå stolen og vil meg té,
men snart eg sig atter ende ned.
Når vinden lint uti lauvet ruslar,
eg trur d'er du som gjeng der og tuslar!
Når somt der borte eg ser seg snu,
eg kvekk og trur det må vera du.
I kvar som gjeng og som rid og køyrer,
d'er deg eg ser; deg i alt eg høyrer:
I song og fløyte- og felelåt,
men endå best i min eigen gråt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teksten på prosjekt Runeberg
* Tekst og omtale på aasentunet.no
* Teksten i originalortografi i Henrik Jægers *Illustrert Norsk Litteraturhistorie* frå 1896
**Fjågesund** er ei bygd i Kviteseid kommune i Telemark. Namnet Fjågesund tyder «det vakre, blide sundet».

Geografi
--------

Fjågesund ligg ved den vestre enden av Flåvatn og ved Straumen, sundet som knyter Kviteseidvatn i nordvest til Flåvatn i søraust. Bygda er med det plassert om lag midtvegs ved Telemarkskanalen. Til Fjågesund reknast normalt også Bergstod, eit område som strekkjer seg langs sørsida av det vestlege Flåvatn.

Eit landemerke i bygda er den 300 meter høge og nær loddrette fjellveggen vest i bygda, ein del av fjellet Ånås.

Historie
--------

Det har truleg vore busetnader i Fjågesund i minst 5000 år. Det eldste oldtidsfunnet i bygda, som òg er det eldste i Kviteseid kommune, er ei tynnakka flintøks. Denne øksa har vorte datert til mellom 3500 f.Kr. og 2800 f.Kr. I tillegg er det funne ei skaftholøks, noko som tyder på jordbruk i alle fall frå bronsealderen av.

Også Fjågesund gard er særs gamal. Ut frå plasseringa til garden, storleiken hans og dateringa av andre gardar i heradet, har ein anslått at garden må ha blitt rydda ein gong i perioden 1 - 550 e.Kr. eller endå tidlegare. Garden var i eldre tid den største i heradet, og strakte seg opphavleg frå Kviteseid i vest til Tørdal i sør. Blant anna blei truleg Kviteseid gard og Kviteseid gamle kyrkje bygd på grunn frå Fjågesund. Til dei eldste gardane i bygda høyrer òg Østenå, som ligg på motsett side av sundet frå Fjågesund gard. Østenå kan ha blitt utskild frå Fjågesund i løpet av vikingtida. På denne garden har same slekta vore busett i minst 350 år.

Fjågesund har ei eiga kyrkje, innvia i 1916. I bygda var det òg skule fram til 2007 og ein landhandel som var i drift til 2010. Frå 1883 til 1991 var det òg eit postkontor i bygda, som då hadde postnummeret 3852 Fjågesund.

Referansar
----------

1. ↑  Sandnes, Jørn og Stemshaug, Ola, red. (1976). *Norsk stadnamnleksikon*. Oslo: Samlaget. s. 110. ISBN 8252105440.  CS1 maint: Multiple names: editors list (link)
2. 1 2  Olsnes, Aanund (1987). *Kviteseid bygdesoge III. Kultursoga frå dei eldste tider til kring 1820*. Kviteseid kommune. ISBN 8299159806.
3. ↑  Bakken, Olav (1962). *Kviteseid bygdesoge II. Gardssoga.* Kviteseid: Eige forlag. s. 67.
4. ↑  «Fjaagesund poståpneri på KulturNav.org». Henta 19. november 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad om Fjågesund Arkivert 2015-09-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Noregsmeisterskapen i handball 1988** for menn vart vunnen av Viking Håndballklubb gjennom finalesiger 21 – 17 over byrivalen Stavanger Idrettsforening. Dermed fekk Viking HK sin aller fyrste kongepokal.

### Semifinalane

* Viking HK – Bækkelaget SK 34 – 33 eeo
* Fredenskorg/Ski – Stavanger IF 17 – 19

### Finalen

Finalen vart avvikla i Stavanger idrettshall sundag 8. januar 1989 framfor 5 600 tilskodarar. Etter ein jamn fyrste omgang stod det likt på måltavla, 10-10. I den andre omgangen tok Viking styringa i kampen og ved full tid hadde laget fire fleire mål enn Stavanger IF.

**Viking** sin toppskårar vart Rune Erland med 9 nettkjenningar. Michael Hald fylgde opp med 7 mål, medan Asle Gran og Arild Akerø skåra 2 gongar kvar, Kjetil Eilertsen noterte seg for eitt mål. Målvakta Arne Roaldkvam vart avgjerande i kampen med sine mange redningar i den andre omgangen.

**SIF**-måla kom frå Olav Henning Vatne (6), Flemming Hansen (5), Øystein Stray og Per Kristian Michelsen (3, begge). Espen Karlsen stod i mål.

Dommarane Tore Antonsen og Torgeir Schjerven straffa Viking med fem tominutts-utvisingar og Stavanger med seks.

Kjelder
-------

* Rogalands Avis 9. januar 1989
*Denne artikkelen handlar om byen Sarpsborg. For kommunen, sjå Sarpsborg kommune. For tettstaden, sjå Fredrikstad/Sarpsborg.*
Koordinatar: 59°17′2″N 11°06′35″E﻿

**Sarpsborg** ein by og administrasjonssenter i Sarpsborg kommune i Østfold fylke. Byen utgjer den nordaustre delen av tettstaden Fredrikstad/Sarpsborg, som har 118 992 innbyggjarar per 1. januar 2017 og er den femte største tettstaden i Noreg. Sarpsborgdelen av tettstaden har 54 678 innbyggjarar (2016).

Gågate i Sarpsborg.
Bysenteret i Sarpsborg er prega av eit rektangulært gatenett med hovudgata, St. Marie gate, langs toppen av raet. Denne går over Øvre Torg, som er byens handelstorg, og inntil dette ligg Nedre Torg med rutebilstasjon. Sør for torga ligg Sarpsborg kyrkje frå 1863 og den nesten 100 mål store naturparken Kulås med fleire gravminne frå tida rundt Kristi fødsel. Ved Hornes finst helleristningsfelt frå bronsealderen, som er om lag 3000 år gamle. I sentrum er mange eldre trehus skifta ut med moderne forretningsgardar. Industrien er dominert av anlegga til Borregaard langs elva nedanfor fossen. Heilt i sørvest er det hamneområde på Melløs og i Sannesund.

Byen har kontor for fylkeskommunens administrasjon. Utdanningstilbod omfattar vidaregåande skole med fleire studieretningar og Høgskolen i Østfold med avdelingar for ingeniør- og realfag. Ved «Olavsvollen» ligg Borgarsyssel Museum, som er fylkesmuseum for Østfold. Sykehuset Østfold har avdeling i Sarpsborg.

Historikk
---------

Byen blei grunnlagt 1016 av Olav II Haraldsson. Av landets nåverande byar er berre Tønsberg og Trondheim eldre. Byen var den første tida sete for Borgarting, og distrikta aust for Oslofjorden (Borgarsyssel) blei styrt herfrå. Kongane budde ofte i Borg om vinteren. På 1200-talet blei det stadig meir vanleg å kalle byen Sarpsborg. Etter at svenskane svidde av byen i 1567 under den nordiske sjuårskrigen, blei han flytta til munningen av Glomma og fekk namnet Fredrikstad etter kongen, Frederik II. Sarpsborg fekk i 1839 igjen sine kjøpstadsrettar.

Vennskapsbyar
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| I Norden
* Flagget til Danmark Struer
* Flagget til Finland Forssa
* Flagget til Sverige Södertälje
 | I andre land
* Det palestinske flagget Betlehem
* Det amerikanske flagget Grand Forks
* Flagget til England Berwick-upon-Tweed
 |

Sjå òg
------

* Sarpsborg kommune
* Fredrikstad/Sarpsborg
* Tettstader i Østfold

Kjelder
-------

* Erling Bakken (1. januar 2013). «Om Sarpsborg - Sarpsborg kommune». Henta 6. juni 2013.
* Erling Bakken (1. januar 2013). «Vennskapsbyer - Sarpsborg kommune». Henta 6. juni 2013.
* «Sarpsborg» av Geir Thorsnæs / Kunnskapsforlagets papirleksikon i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «Sarpsborg – tettstedet» i *Store norske leksikon*, snl.no.

1. ↑  Statistisk sentralbyrå Folkemengd og areal, 1. januar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* VisitSarpsborg
* Nettsidene til Sarpsborg kommune
Koordinatar: 59°25′32.722″N 10°16′15.355″E﻿

Våle prestegardFoto: Peter Fiskerstrand

**Våle prestegard** er ein tidlegare prestegard i Tønsberg i Vestfold. Han vart skild ut som eigen gard på 1300-talet. Hovud- og sidebygningen, stabburet og brønnhuset er freda. Driftsbygningen er verneverdig. Det meste av hovudbygningen er truleg frå 1737. Her overnatta kong Fredrik V då han var på gjennomreise i 1749. Årringar frå tømmeret i sidefløya viser at fløya er frå 1641. Dette er den eldste høgstova som er funnen i Noreg. Stabburet er oppført på 1700-talet og brønnhuset på 1900-talet. 

Garden inneheld mange gamle reiskapar (som òg er i bruk) og har i dag preg av bygdemuseum. Vedlikehaldarar og ansvarlege er Stiftelsen Våle Prestegård, som tok over eigedomen på 1990-talet. Garden ligg langs Gjeldstadveien, 700 meter nordvest for Våle kyrkje.

Våle prestegård var tusenårsstaden for tidlegare Re kommune. Prestegarden vart freda i 1991.

Rundt tunet ligg mange gravhaugar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vestfold fylkeskommune: Våle prestegård Arkivert 2019-09-29 ved Wayback Machine.
* Vestfold fylkeskommune: Våle prestegård og kirke, Kaupang, Huseby og Guåker Arkivert 2019-09-29 ved Wayback Machine.
* Våle historielag: Våle prestegård
* 

* Våle prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Teater Ibsen** er eit teater i Skien i Vestfold og Telemark fylke. Det blei skipa i 1975 under namnet Telemark Teater, men endra namnet til Teater Ibsen i 1991. 

Festiviteten, der Teater Ibsen heldt til frå 1986 til 2010.
Fram til slutten av 2010 var Festiviteten i Skien fast spelestad, men i 2011 flytta det til meir funksjonelle teaterlokale i dei gamle industrilokala til Union på Klosterøya i Skien. I november 2020 fekk Teater Ibsen løyvd 3 millionar kroner frå Kulturdepartementet slik at ein kunne bygga ny prøvesal.

Teateret er eit aksjeselskap med Vestfold fylkeskommune, Telemark fylkeskommune og Skien kommune som eigarar.

1. januar 2013 flytta Ibsen Awards inn i kontorlokala til teateret og blei ein del av Teater Ibsen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om Teater Ibsen». Arkivert frå originalen 27. november 2020. Henta 20. desember 2020.
2. ↑  Hegle, Vendy Berg (25. november 2020). «Teateret får tre millioner til etterlengtet sal» (på norsk bokmål). Arkivert frå originalen 12. juni 2021. Henta 20. desember 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Teater Ibsen» frå Wikipedia på bokmål, den 20. november 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside
* Nyheitssaker om Teater Ibsen i Skiensavisa Varden

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Skeisteinen på Molandsmoen
**Skeisteinen** er ein runestein som står på Molandsmoen, ca. to kilometer nord for Moland kyrkje i Fyresdal i Vestfold og Telemark. Han har ID nr. 127468 i kulturminnedatabasen til Riksantikvaren.

Molandsmoen er ein flat furumo, og her var det gamle *skeidet* - staden der folk heldt på dei gamle tradisjonane med hestekappløp og -kampar. Den første skildringa av dette er ved biskop Niels Glostrup ved ei visitasferd i 1618. Tradisjonen vert òg skildra av presten H.J. Wille i 1786. Han nemner òg at plassen der hestekampene fann stad var avgrensa av fire reiste steinar. To av desse steinane er verna, den eine av dem er runesteinen. Innskrifta er:

**þorolv rit**
**saskal raþa ru(nar)**
**er l(e)r stirebs**
På norrønt vert det: þorolfr reit sá skal ráda runar, er lér stígreips.

På moderne norsk vert det: «Torolv skreiv. Den skal rå (desse) runer, som låner stigbøyle (til ein annan)».

Magnus Olsen (d. 1963) argumenterte for at dette går attende på ein gammal straffemetode som er mest kjend som «tremerr». Der vert den som skal straffast sett overskrevs på ein trebukk, med vekter på føtene, og er nøydd til å sitja der for ei viss tid. Vektene vert kalla «stigbøyler», og det er dei det etter Olsen si meining blir sikta til i innskrifta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skeisteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Norges innskrifter med de yngre runer*. Norsk historisk kjeldeskrift-institutt. s. 229ff.
* Skeisteinen i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Nobelprisen  

Nobels fredspris  
2001

**Dei sameinte nasjonane** (avstytta **SN** eller **FN** (etter bokmål *De forente nasjoner*)) er ein internasjonal organisasjon som har som mål å få alle landa i verda til å samarbeida. Det er om lag 193 sjølvstendige anerkjende statar som er medlem av SN. Vatikanstaten og Palestina er ikkje medlem, men er observatørar. I tillegg har organisasjonen ein stor administrasjonsstab som blir leidd av ein generalsekretær. 

Organisasjonen har ei generalforsamling der representantar frå alle medlemslanda sit. Tryggingsrådet er eit mindre organ med ein handfull land som har moglegheit til å handla raskare. Generalforsamlinga og administrasjonen til SN ligg i New York. SN har òg dotterorganisasjonar som konsentrer seg om ulike felt, som UNICEF (barn), UNESCO (kultur), WHO (helse), UNHCR (flyktningar) og UNHCHR (menneskerettar). Organisasjonen har seks offisielle språk; engelsk, fransk, spansk, russisk, arabisk og kinesisk (mandarin).

SN fekk Nobels fredspris for 2001.

Historie
--------

SN er ein etterfølgjar av det eldre Folkeforbundet. SN blei til etter Den andre verdskrigen, på ein konferanse i San Francisco der femti statar var med. 24. oktober 1945 hadde dei fleste landa som var med ratifisert avtalen, og dette vert derfor rekna som grunnleggjingsdagen. 

Namnet «United Nations» er likevel eldre. Det blei først foreslått av den amerikanske presidenten Franklin D. Roosevelt og brukt i 1942 om landa som allierte seg mot aksemaktene under andre verdskrigen.

Galleri
-------

* SN-flaggetSN-flagget
* Kart over medlemslanda i SNKart over medlemslanda i SN
* Generalforsamlinga til SNGeneralforsamlinga til SN
* Hovudkvarteret i New YorkHovudkvarteret i New York

Kjelder
-------

1. ↑  .
2. ↑  Nations, United, «Non-Member-States», *United Nations* (på engelsk), henta 10. november 2022

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Preus museum i Horten Foto: Andreas Harvik

**Preus museum** er det nasjonale museet for fotografi i Norge som ligg i Horten i Vestfold fylke. Museet er ein sentral utstillingsstad for norsk fotografi. 

Museet vart opphavleg grunnlagt av Leif Preus, og opna i Langgata i Horten i 1976. Heilt frå starten hadde museet ei omfattande fototeknisk samling med oversyn over fotohistoria i Europa. Etter berre eitt års drift, i 1977, fekk museet *European Museum of The Year Award*. Det var det første norske museet som vann denne prisen. 

Museet var drive privat fram til 1995, då Staten kjøpte museet med tanke på å grunnleggje eit nasjonalt museum for fotografi. Preus var sjølv direktør for museet frå 1994 til 1998. 

I 2001 flytte museet til Karljohansvern utanfor Horten. 

Marinemuseet ligg i etasjane under Preus museum. Bygget, som tidlegare var proviantlager for Den norske marinen, er frå 1860-talet og blei tilpassa museumsformål i 2001 av arkitekt Sverre Fehn. Det er i dag Nasjonale Festningsverk som eig sjølve bygnaden. 

Samlingane til museet består av norsk og internasjonalt fotografi, fotoalbum og diverse andre former for bilete, kamera og andre tekniske gjenstandar som kaster lys over utviklinga til fotografiet. Preus museum husar også eit fagbibliotek og har ein fotokonservator som arbeidar med behandling og bevaring av fotografisk materiale.

Fotnotar
--------


* *Denne artikkelen bygger på «Preus museum» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Preus museum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Simon Ove Christian Oglivie Spies** (1. september 1921–16. april 1984) var ein dansk forretningsmann. Han stifta reisebyrået Spies Rejser, og er ofte vorte kalla «Danmarks reisekonge».

Liv og virke
------------

### Familiebakgrunn

Spies vart fødd inn i ein fattig familie i Helsingør. Far hans, kunstmålaren Willam Spies, var psykisk ustabil og var fleire gonger innlagt i ein psykiatrisk klinikk. Mor hans heitte Emma Spies.

### Utdanning og karriere

Simon Spies var ein strålande begavelse, som frå Københavns Universitet oppnådde å verta både cand.psych. og cand.polit.

Han melde seg i 1942 inn i Danmarks Nationalsocialistiske Arbejderparti, i det føremålet å kunna reisa til Austerrike som den gongen var del av Det stortyske riket og ta seg arbeid der. Han var aldri politisk aktiv innan partiet. 

I 1956 starta han firmaet Spies Rejser som med tida voks og enda med å verta den største turoperatøren i landet av charterreiser og pakketurar. I 1965 kjøpte Spies opp det konkursramma danske charterselskapet Flying Enterprise som var vorte starta i 1959. Dette vart byrjinga på hans eige charterselskap Conair.

Spies er i dag Danmarks største charterturoperatør og ein del av konsernet Thomas Cook Group, no TUI.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Simon Spies» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2018.*

1. ↑  Ole Kirchert Christensen (23. januar 2017). «Spies og TUI mister markedsandele». *CHECK-IN.dk*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Spies i årstal
* Simon Spies i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
Koordinatar: 59°13′57″N 10°24′06″E﻿

Nøtterøy prestegard med den kvite hovudbygningen i midtenFoto: Haakon S. Krohn

**Nøtterøy prestegard** er ein prestegard på Nøtterøy i Færder kommune i Vestfold. Garden er knytt til Nøtterøy kyrkje og ligg like vest for denne, i Prestegårdsskogen, på motsett side av Kirkeveien. Garden stammar frå 1800-talet og er eit freda kulturminne. Hovudbygningen er eit kvitt, toetasjes hus. I tillegg er stabburet og forpaktarbustaden freda. Ved garden ligg òg Prestegårdsdammen.

Presten i Nøtterøy har i dag ein ny bustad.

Kjelder
-------

* 

* *Denne artikkelen bygger på «Nøtterøy prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 6. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nøtterøy prestegård i *Nøtterø – en bygdebok*
* 

* Nøtterøy prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Fotnotar
--------

1. ↑  Kulturminnesøk
2. ↑  Opplysningsvesenets fond: Nøtterøy prestebolig Arkivert 2019-09-06 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 59°24′45″N 11°22′8″E﻿

Rakkestad prestegårdFoto: Ina Backer / Riksantikvaren

**Rakkestad prestegard** ligg på eit lite høgdedrag nord for Rakkestad kyrkje.

To bygningar på prestegardstunet er freda: våningshuset frå 1797 og eit stabbur frå 1900. Dessutan er eksteriøret til ein driftsbygning og eit vedskjul frå om lag 1916 freda.

Våningshuset er eit nokså langstrekt einetasjes laftebygg med ståande panel og saltak. Bygningen hadde tidlegare to etasjar, men dette vart redusert i 1838, og bygningen vart restaurert i 1922–23.

Prestegarden har spela ei viss rolle som møtestad i historia. Til dømes kom Krigsrådet saman her med Kristian Fredrik i 1814.

Kjelder
-------

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «16 Rakkestad prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 24–25.

* *Denne artikkelen bygger på «Rakkestad prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 4. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Opplysningsvesenets fond: Rakkestad prestebolig
* 

* Rakkestad prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |