**Ferdinand Hodler** (14. mars 1853–19. mai 1918), var ein sveitsisk kunstmålar innanfor retningane symbolisme og Art Nouveau. Han er i dag den mest kjende sveitsiske målaren frå det 19. hundreåret.

### Liv og gjerning

Hodler var frå Bern, der han voks opp i fattigdom. Faren døydde tidleg av tuberkulose. Mor hans gifta seg opp att, men døydde då Ferdinand var 12 år gammal. År 1868 reiste han til Thun, der han byrja i lære for å verte portrettmålar. 18 år gammal, etter å ha vore lærling hos landskapsmålaren Ferdinand Sommer, reitse han i slutten av 1871 til Geneve. Der levde han av å måle butikkskilt, medan han kopierte bilete i Rathmuseet. Der oppdaga han Barthélemy Menn og vart elev hos han. I dei følgjande åra studerte Hodler gamle meistrar og gjorde seg kjend med store, samtidige kunstnarar, til dømes Camille Corot og Gustave Courbet. 1878/79 var han ein tur til Spania, der han kjøpte verk av Velázquez. År 1881 arbeidde han og andre studentar på Menn-Bourbaki-panoramaet av historiemåleren Édouard Castres.

I 1879 vann Hodler ei tevling om å utsmykke våpenhallen til det sveitsiske nasjonalmuseet i Zürich. Temaet var sveitsarane sitt tilbaketog frå slaget ved Marignan i 1515. Hodler sitt utkast førte til den største kunsttvisten til dess i Sveits, då direktøren for nasjonalmuséet, Heinrich Angst, boikotta utkastet. Det enda med at ein delegasjon frå storrådet i Bern reiste til Zürich og fekk stoppa vidare arbeid med Hodler sitt utkast.

Midt på 1880-talet byrja Hodler å fjerne seg frå kunsten han tidlegare hadde laga. Frå 1885 utvikla han ein stil han kalla for parallellisme. I desember 1885 heldt han si første separatutstilling i Genève Cercle des Beaux-Arts. Den neste separutstillinga heldt han 1887 på Bern Kunstmuseum i fødebyen.

*Natta*, 1889
Måleriet *Die Nacht* (*Natta*) frå 1889 var Hodlers stor gjennombrot. Biletet, som vart utstilt ved Musée Rath i Geneve, og som behandla tema som søvn, død og seksualitet, vart stoppa i siste liten før utstillinga opna. Måleriet vart fordømt som umoralsk. I staden vart det organisert ei privat utstilling, og som vart ein stor suksess. Nye utstillingar, med medlajar, fann stad i Paris, München og Venezia.

I 1892 presenterte Hodler måleriet *Die enttäuschten Seelen* (*Dei vonbrotne sjelene*) for Rosenkorsordenen og slutta seg til brorskapet. Fram til 1900 heldt Hodler om lag 200 utstillingar. På verdsutstillinga i Paris i 1900 fekk Hodler gullmedalje for alle tre verka han stilte ut. Han var då ein av dei leiande målarane i Europa, og fekk kraftig forbetra sin til dess noko prekære økonomiske situasjon.

*Landskap ved Genfersjøen*, ca. 1906
Hodlers seine, lett ekspresjonistiske, og enkle landskapsmåleri har gjort han til ein av dei fremste målarane av det alpine landskapet. I Tyskland vart han frå 1914 utelaten frå nesten alle kunstnarforeiningar, etter han underteikna eit protestbrev mot at tysk artilleri hadde bomba katedralen i Reims. I heimlandet vart han berre meir omtykt. Så tidleg som i 1911 vart banksetlar påtrykt to av biletmotiva hans, og år 1913 vart han æresdoktor ved universitetet i Basel. Frå 1916 var han professor ved 'École des Beaux-Arts' i Genève. Året etter organiserte Kunsthaus Zürich den første, store retrospektive utstillinga av livsverket hans.

Hodler døydde i 1918 i Genève, ein by han året før vart gjort æresborgar av.

Måleriet *Genfer See von Chexbres aus* (*Genfersjøen frå Saint-Prex*) (1911) vart i 2007 omsett for 10,9 millionar sveitserfranc, den høgste auksjonsprisen for eit måleri av ein sveitsisk målar.

*Tømmerhoggaren*, 1910

Utvalde verk
------------

* 1878: *Am Ufer des Manzanares*, 44 x 65 cm. Geneve, Musée d’art et d’histoire
* 1886: *Das mutige Weib*, 99 cm x 171,5 cm. Basel, Kunstmuseum Basel
* 1890: *Mädchen im Hemd, am Fenster*. Neuss, Clemens-Sels-Museum
* 1892: *Die Lebensmüden*, 149,7 x 294 cm. München, Neue Pinakothek
* 1895: *Abend am Genfersee von Chexbres aus*, 100 x 130 cm. Zürich, Kunsthaus Zürich
* 1897: *Der Traum*. Privatsamling
* ca. 1906: *Landschaft am Genfer See*, 59,8 x 84,5 cm. München, Neue Pinakothek
* 1907: *Der Silvaplanersee im Herbst*, 71 x 92,5 cm. Zürich, Kunsthaus
* 1909: *Femme joyeuse*, 127 × 74 cm. Privateigd
* *Bildnis Madame de R.*
* ca. 1911: *Genefer See von Chexbres aus*, 71 x 90 cm.
* 1911: *Genfer See mit Jura*. St. Gallen, Kunsthalle
* 1911: *Das Breithorn*, 70 x 77 cm. St. Gallen, Kunstmuseum
* ca. 1913: *Thunersee mit Stockhornkette*. Privateigd
* 1913: *Einigkeit* *(Schwur)*. Hannover, Neues Rathaus
* 1917: *Landschaft bei Caux mit aufsteigenden Wolken*, 65,5 x 81 cm. Zürich, Kunsthaus

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ferdinand Hodler» frå Wikipedia på tysk, den 21. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ferdinand Hodler**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |