recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Wakefield  |
| --- |
| Sentrum sett frå Sandal CastleSentrum sett frå Sandal Castle Sentrum sett frå Sandal Castle |
| Plassering |
| 

Wakefield is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | West Yorkshire |
| Distrikt | City of Wakefield |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 79 894 |
| Koordinatar |  53°41′″N 1°30′″W﻿Koordinatar: 53°41′″N 1°30′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | WF1,WF2 |
| Telefon-retningsnummer | 01924 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Wakefield**
 |

**Wakefield** er ein by i West Yorkshire i England. Han ligg ved elva Calder, sør for Leeds, og inngår i den sameinte styresmakta City of Wakefield.

Byen var tidlegare eit sentrum for tekstilhandel, og området var frå den industrielle revolusjonen dominert av kolgruvedrift. Under den store gruvearbeidarstreiken i 1984 var alle gruvene i umiddelbar nærleik av byen stengde, men det var 18 gruver igjen i resten av distriktet, og byen var prega av mange demonstrasjonar til støtte for gruvearbeidarane.

Wakefieldkatedralen vart restaurert av sir George Gilbert Scott. Han har eit spesielt kapell frå 1300-talet, som er éit av berre fire av sitt slag som er bevarte i England. Det er ei rekkje andre kulturelle attraksjonar i byen, blant anna Yorkshire Sculpture Park, Sandal Castle, National Coal Mining Museum for England, eit stort kunstgalleri og eit bymuseum (Wakefield Museum). I mai 2011 opna kunstmuseet The Hepworth Wakefield som er til minne om bilethoggaren Barbara Hepworth som vart fødd i Wakefield i 1903.

Området Westgate hadde tidlegare dei største talet på pubar plassert vegg-i-vegg i England, og Westgate Run er ein kjend pub-til-pub-runde.

Kjende personar frå Wakefield
-----------------------------

* Kenneth Leighton, komponist

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* BBC Things

 |
Koordinatar: 59°55′30.778″N 10°44′36.802″E﻿

Waldermar Thranes gate sett mot nordaust frå staden der gata går ut frå Dalsbergstien, som er å sjå i framgrunnen og som ei sidegate ned til høgre attom treet. Huset til venstre i framgrunnen har adresse til Dalsbergstien.
Strekninga forbi Falck Ytters plass (attmed trea på høgre side) ned mot Alexander Kiellands plass
Waldemar Thranes gate i krysset med Uelands gate på Alexander Kiellands plass
**Waldemar Thranes gate** er ei om lag 1,2 kilometer lang gate i Oslo. Gata går i fall i nordaustleg lei frå gata Dalsbergstien på St. Hanshaugen fram til Sannerbrua over Akerselva på Ila. Den vestlege parten, ned til krysset med Uelands gate, ligg i Bydel St. Hanshaugen, den austlege parten utgjer grensa mellom Bydel Sagene på nordsida og Bydel Grünerløkka på sørsida. Gata er ei sterkt trafikkert gjennomgangsåre og kryssar mellom anna dei to andre trafikkerte gatene Ullevålsveien på St. Hanshaugen og Uelands gate på Alexander Kiellands plass, der det er ei rundkøyring.

Waldemar Thranes gate vart namnsett i 1879 etter komponisten Waldemar Thrane (1790-1828). Han har mellom anna sett tone til syngjespelet «Fjeldeventyret» av diktaren Henrik Anker Bjerregaard (1792–1842), som har gjeve namn til den litt stuttare parallellgata Bjerregaards gate sør for Waldemar Thranes gate.

Langsetter Waldemar Thranes gate er det i hovudsak bustadblokker frå 1800-talet og fram til 1930-talet, fleire med butikkar eller serveringslokale i fyrste høgda, især på strekninga frå Dalsbergstien til krysset med Ullevålsveien og i nærleiken av krysset med Uelands gate på Alexander Kiellands plass.

Kjelder
-------

 Commons har multimedium som gjeld: **Waldemar Thranes gate**

* Knut Are Tvedt (red.), *Oslo byleksikon* (5. utgåva), Oslo 2010: Kunnskapsforlaget, side 630. ISBN 978-82-573-1760-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| **Havåborfamilien** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Infraklasse:** | Ekte beinfiskar Teleostei |
| **Orden:** | Piggfinnefiskar Perciformes |
| **Underorden:** | Percoidei |
| **Familie:** | **Havåborfamilien** SerranidaeRichardson, 1844 |

**Havåborfamilien** (*Serranidae*) er ein stor familie piggfinnefisk med over 400 artar i tropiske og tempererte hav over heile verda. Dei fleste artane er store rovfisk på grunt vatn i havet, men somme artar kan òg gå opp i ferskvatn.

*Paralabrax clathratus*
Familien har fått det norske namnet sitt etter havåbor, *Dicentrarchus labrax*. Denne arten er relativt vanleg langs kysten av Sør-Noreg, men vert ikkje lenger rekna til familien.

Kjenneteikn
-----------

Havåborfamilien omfattar åborforma fisk som er kjenneteikna av eit sett på tre piggar på gjellelokka sine. Dei er kraftig bygd, med stort hovud og lateralt samanpressa kropp. Dei har to ryggfinnar, den første er utstyrt med harde og sterke piggar og har ofte taggar. Sidelinja er lang og samanhengande, bortsett frå hjå ein art som manglar ho heilt.

Fiskane varierer i storleik frå 11 cm (*Serranus subligarius*) til nesten 3 meter (*Epinephelus itajara*). Dei fleste artane har ulikt kjønn på ulike stadium av livet, somme er òg reine hermafrodittar.

Kjelder
-------

* Gjøsæter, Jakob: «Piggfinnefisker» i *Norges Dyr - Fiskene 2* Cappelen 1992
* Fishbase

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL
* NDL

 |
Koordinatar: 84°45′S 98°40′W﻿

**Havola Escarpment** er ein isolert, snødekt skrent kring 55 km nordvest for Thiel Mountains i Antarktis. Skrenten er bogeforma, 30 nautiske mil lang, og vender sørover. Han vart observert og kartlagt av gruppa frå US Antarctic Research Program som kryssa Horlick Mountains, 1958–59 og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter major Antero Havola i US Army, som var leiaren for den 700 nautisk mil lange traktorreisa frå Byrd-stasjonen til Amundsen-Scott-stasjonen frå 8. desember 1960 til 11. januar i 1961. Den 25. desember 1960 passerte Havola-gruppa nokre kilometer nord for denne skrenten.

Kjelder
-------

1. ↑  «Havola Escarpment». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 23. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Havola Escarpment» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°24′N 17°12′E﻿

**Selaön** er ei svensk øy i innsjøen Mälaren i Strängnäs kommune i Södermanlands län. Med eit areal på 95 kvadratkilometer er Selaön den niande største øya etter areal i Sverige, og den største øya i ein innsjø. Øya har om lag 3000 innbyggjarar, og delar av tettstaden Stallarholmen ligg sør på øya. Brua ved Stallarholmen knyter Selaön til fastlandet.

Det finst fleire runesteinar på øya. Åsa gravfält frå den yngre jarnalderen består av ei rekkje gravanlegg og steinsettingar, den mest kjende er ein skipssetning kalla *Åsa domaresäte*. Mälsåker slott, som under andre verdskrigen var ått av den norske legasjonen i Stockholm og brukt som utdanningstad for polititroppene, er ein annan turistattraksjon på Selaön.

Galleri
-------

* Skipssetning i Åsa gravfältSkipssetning i Åsa gravfält
* Mälsåker slottMälsåker slott

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Selaön» frå Wikipedia på bokmål, den 7. april 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Sö 200 Åsa gravfält[*daud lenkje*] frå svenskarunstenar.net
2. ↑  Mälsåkers historia[*daud lenkje*] frå heimesidene til Mälsåker slott

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mälsåker slott

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Illustrasjon frå eit engelsk oversyn frå 1647 over kristne sekter som skulle vera falske og farlege. Øvst frå venstre: jesuittar, *Welsh blasphemer* (blasfemikar frå Wales som hevdar at han er Kristus), arminianistar, arianistar, adamittar (som vil gjenskapa tilstanden før syndefallet gjennom å vera nakne), *Libertin* eller *antinomians* (libertinar, fritenkjar eller antinomist; bilde av ein mann som vil hogga sund dei ti bodrda), *Antescripturians* (som ikkje rekar Bibelen som ein heilag autoritet), *Soul sleepers* (som trur på «sjelesøvn», det vil seia at døde søv fram til gjenoppståinga), anabaptistar, *Familists* (*Familia Caritatis*), *Seekers* (*Legatine-Arians*, forløparane for kvekarane) og *Divorcers* (fråskilde; ein mann som slår kona si)
**Sekt** er ei undergruppe av eit større meinings- eller trussamfunn som vanlegvis har skild seg ut frå ei større gruppe. Nemninga blir særleg brukt om religiøse samansluttingar som har en avvikande truvedkjenningar, dogme eller rituale i høve til ei større, meir etablert rørsle, men også om andre flokkar eller særgrupper, til dømes politiske sekter og mindre grupperingar med meiningar som skil seg frå det rådande synet i eit parti. Nemninga kan ha nedsetjande tyding.

Kjelder
-------

* «sekt» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Sekt» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2019.*
**Sekundærnæringar** er næringar der ein omformar råvarer til halvfabrikata (foredla råvarer) eller ferdige produkt, salvarer. Nemninga viser særleg til industri i ulike former, som næringsmiddelindustri, tekstilindustri, prosessindustri, kjemisk industri og petrokjemisk industri. Næringsgruppa omfatter også bergverk, vass- og kraft-forsyning samt bygg og anlegg. Sekundærnæringane fekk ei særleg viktig rolle i tida etter den industrielle revolusjon, der produksjon og behandling av råvarer danna ei vesentleg bestanddel for framveksten av det moderne samfunnet.

### Tekstilindustri

I mange land har tekstilindustrien vore den første moderne næringssektoren. Organiseringa av tekstilindustrien har oftast vore slik at risikoen for å gjere kostbare feil er liten. Tekstilindustrien nytta(r) for ein stor del kvinneleg arbeidskraft. Denne arbeidskrafta er gjerne rimeleg, det same er vanlegvis råstoffet.

### Prosessindustri

Prosessindustri er ei form for industri som har eit enormt behov for energi. Dette kan vere både smelteverk, eller andre verksemder som bearbeidar metall. Prosessindustrien er særs kapitalkrevjande. Maskinindustri er industri som produserer skip, bilar og syklar. Denne typen industri er relativt avansert, og krev at ein er svært nøyaktig i produksjonsprosessane.

### Næringsmiddelindustri

Næringsmiddelindustrien består av bedrifter som produserer matvarer og drikkevarer, samt andre næringsmiddel. Til grunn for industrigreina ligg råvarer frå landsbruket og frå fiskeria.

### Kjemisk industri

Tradisjonell kjemisk industri leverer kjemiske produkt. Mange av desse er halvfabrikata som inngår i annan industriproduksjon, eller ferdige produkt som til dømes dynamitt og legemidlar.

### Petrokjemisk industri

Petrokjemisk industri baserer seg på råvarer frå petroleumsprodukt frå eit raffineri, der olje og gass er destillert til ulike produkt. I si enklaste form er petrokjemisk industri oljeutvinnings- og raffineringsanlegg, men også fabrikkar som leverar plastikkprodukt basert på raffinering av olje og/eller gass er i denne kategorien.

### Olje- og gassindustri

Denne industrigreina «produserer» råolje og rågass til utvinningsanlegg både til lands og til havs. Næringsaktørane i denne industrien gjer råvarene tilgjengelege for konsumentar, det vere seg 
drift av fabrikkar, skip med meir.

Sjå og
------

* Primærnæringar
* Tertiærnæringar

Kjelder
-------

* Definisjon frå

* «sekundærnæringer» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Koordinatar: 32°14′51″N 34°50′33″E﻿

**Yakum** (hebraisk skrift יָקוּם, tyder «Han skal stå opp») er ein kibbutz sentralt i Israel, sør for Netanya. Han høyrer til Hof HaSharon regionale kommune og hadde eit folketal på 555 i 2006.

Geografi
--------

Yakum ligg sentralt på kyststripa til Israel, kring 30 km frå Tel Aviv, og berre 5 km frå dei sørlege forstadane til Netanya.

Historie
--------

I 1934 vart ei gruppe unge tyske immigrantar samla i kibbutzen Ein Harod for å danna kjernen i ein ny kibbutz. I 1938 vart Yakum grunnlagd som **kibbutz Eretz-Israel Dalet** i byen Hadera. Kibbutzen fekk ikkje tildelt land før i 1947, då eit område nær Wadi Falik vart utpeikt for kibbutzen. I ventetida kom fleire medlemmar til gruppa frå Tyskland, Ungarn og Polen, og dei vart sende til å arbeide i allereie etablerte busetjingar i Galilea, som Yavne'el.

I 1947 flytta kibbutzen endeleg til den noverande plasseringa og fekk namnet Yakum. Medlemmane var ikkje nøgde med namnet dei hadde fått, og søkte til komiteen om å byte, men vart avslått.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yakum» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Some Historie[*daud lenkje*] Yakum

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)

| * v
* d
* e
Hof HaSharon regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Ga'ash**·** Glil Yam**·** Shefayim**·** Tel Yitzhak**·** Yakum |
| Moshavar | Batzra**·** Beit Yehoshua**·** Bnei Zion**·** Kfar Netter**·** Rishpon**·** Udim |
| Andre landsbyar | Arsuf**·** Harutzim**·** Neve Hadassah |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Batikk frå Banyuwangi på Java med Gajah Oling-motiv.
Døme på ei batikkfarga t-skjorte.
**Batikk** er ei gruppe teknikkar for tøyfarging der ein brettar, vrir, knøvler eller på andre måtar formar eit tekstil eller plagg med tråd eller strikk, for så å farga det. Ved å gjera dette gjer ein at delar av tekstilet blir farga og andre delar blir verande ufarga. Teknikken stammar frå den japanske teknikken *kanoko shibori*.

I *knytebatikk* snurrar ein stram tråd rundt delar av tøystykket. Den stramme tråden hindrar at fargen når delar av tøyet.

Med *voksbatikk* legg ein (bi)voks på dei delane av tøystykket som ikkje skal fargast. Ved å veksla mellom å legga på voks og ha tøyet i fargebad kan ein få fram fleirfarga mønster. Voksen blir fjerna når farginga er ferdig.

Den engelske termen for det ein på norsk gjerne kallar batikk er *tie-dye*, altså knytebatikk. Dette er eit omgrep som blei funne opp på 1960-talet i USA, medan batikk i seg sjølv eigentleg er ei javanesisk nemning for voksbatikk.

Batikkteknikk fekk gjennombrotet sitt i vestleg mote med den psykedeliske batikkbruken, gjort kjend av artistar som Janis Joplin og John Sebastian.

Galleri
-------

* Tillaging av batikkTillaging av batikk
* Tillaging av batikkTillaging av batikk
* Tillaging av batikkTillaging av batikk
* Sarong i batikk frå ca. 1880Sarong i batikk frå ca. 1880
* Javanesisk batikkstykke frå 1800-taletJavanesisk batikkstykke frå 1800-talet
* Kentestoff i batikk på ein marknad i Kumasi i GhanaKentestoff i batikk på ein marknad i Kumasi i Ghana

Kjelder
-------

1. ↑  andreasviklund.com, Craig & Richard Ransom | Design by. «Live Dye - Tie-Dye Techniques 2 – First Decisions». Henta 25. mai 2016.
2. ↑  «Techniques» (på engelsk). 9. desember 2008. Arkivert frå originalen 4. juni 2016. Henta 25. mai 2016.
3. ↑  «batikk – Store norske leksikon». Henta 25. mai 2016.
4. ↑  «Psychedelic 60's Issue». *Masters of Rock*.

* *Denne artikkelen bygger på «Batikk» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mars 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Batikk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Brusneva** (russisk *Ostrov Brusneva*) er ei lita øy i Laptevhavet i Russland. Ho ligg utanfor austsida av Lenadeltaet i Tiskibukta, berre 5 km nordaust for Tiksi. Ho er 2,3 km lang og på det breiaste mindre enn 1 km. Namnet vert stundom skrive *Brusnova* på somme kart.

Tiskibukta er utsett for særs hardt arktisk vêr med mange vinterstormar. Bukta er islagd ni månader av året.

Historie
--------

I august 1901 kryssa det russiske polarskipet «Zarja» Laptevhvet på leit etter det segnomsuste Sannikov land (Zemlja Sannikova), men vart raskt fanga i pakkisen ved Nysibirøyane. I 1902 gjorde dei forsøk på å nå Sannikov land, medan Zarja framleis var fanga i isen. Den russiske polarforskaren baron Eduard Toll og tre av følgjesveinane hans gjekk frå skipet og forsvann i isaude då dei reiste sørover frå Bennettøya på eit laust isflak. Etter strabasane i isen vart den lekke Zaraja til slutt fortøydd ved Brusneva i Tiskibukta og vart aldri flytta igjen. Resten av ekspedisjonsmedlemmene reiste tilbake til St. Petersburg, medan kaptein Matisen reiste til Jakutsk.

Øya er kalla opp etter den russiske ingeniøren M. I. Brusnev som var med på den russiske polarekspedisjonen. Brusnev leia ein del av mannskapet våren 1903 i leit etter Baron Eduard Toll. Dei leita langs kysten av Nysibirøyane, medan ei anna gruppe leia av Aleksandr Koltsjak reiste med kvalbåt til Bennettøya. Brusnev fann restane av ein mammut på øya Nysibir under leitinga etter Eduard Toll.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brusneva Island» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Russiske polarekspedisjonar[*daud lenkje*]
	+ Brusnev Arkivert 2015-01-06 ved Wayback Machine.

1. ↑  Restane etter mamuttar og nashorn i Sibir

| * v
* d
* e
 Øyar i Laptevhavet |
| --- |
| Aerosiemkiøyane  · Anzjuøyane  · Arangastakh  · Belkovskijøya  · Bolsjevikøya  · Bolsjoj Begitsjev  · Brusneva  · Bulgunnjakhtakh-Belkej-øyane  · Tsjytsjas-Aryta  · Daldalakh  · Dallalakh  · Dunajøyane  · Dzjiangylakh  · Faddejøyane  · Jarok  · Komsomoletsøya  · Komsomolskaja Pravda-øyane  · Kotelnyjøya  · Vesle Ljakhovskij · Lenadeltaøyane  · Ljakhovskijøyane  · Store Ljakhovskij  · Makar  · Malyj Begitsjev  · Malyj Tajmyr  · Muostakh  · Nanosnij  · Nysibirøyane  · Orto Ary  · Pestsjanyj  · Petrusjka  · Preobrazjenja  · Psov  · Sagastyr  · St. Andrew-øya  · St. Peterøyane  · Samoljota  · Salkaj  · Samakh Ary Djete  · Semjonovskij  · Severnaja Zemlja  · Sjelonskijøyane  · Starokadomskijøya  · Stolbovoj  · Vosmogo Marta  · Vilkitskijøyane |

Koordinatar: 71°6552′N 129°0527′E﻿{{#coordinates:}}: ugyldig breiddegrad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Bryggja** er ein tettstad og ei bygd i Stad kommune i Vestland fylke (tidlegare i Vågsøy kommune i Sogn og Fjordane fylke).

Tettstaden hadde 305 innbyggjarar per 1. januar 2017 og ligg på nordsida av Nordfjord, på fastlandet, 21 kilometers køyring aust for Måløy. 
Staden vart busett tidleg på 1600-talet og fekk handelsprivilegium i 1640. På 1700-talet hadde eigarane av handelsstaden einerett på handel i Hyen og Davik.

Her ligg Bryggja omsorgssenter og barneskulen Bryggja skule. Staden har òg daglegvarebutikk, bensinstasjon og bakeri. Verksemda North Cape Minerals som vinn ut olivin i Lefdal, er ein viktig arbeidsplass.

Skodespelaren og spelmannen Alfred Maurstad kom herfrå.

Kjelder
-------

1. ↑  «Vedtak om grensejustering mellom kommunane Vågsøy og Eid/Selje» (PDF). www.regjeringen.no. 28. november 2017.

* Anders Gjerde: «Handelsstaden Bryggja» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sogn og Fjordane»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden bryggja.no Arkivert 2021-01-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 46°37′52″N 9°18′23.8″E﻿

**Bruschghorn** er eit 3 056 meter høgt fjell i den sveitsiske kantonen Graubünden. Bruscghorn er hovudtoppen på ein 2200 m lang og nokså jamnhøg fjellrygg.
Frå 3 036 m høge "Schwarzhorn" (=Svarthorn) må ein knapt 40 meter ned fjellryggen før ein etter kring 520 meter luftlinje når "Gelbhorn" (=Gulhorn), som også er 3 036 moh. Derifrå er er det 1 100 meter vidare til sjølve Bruschghorn. Mellom Gelbhorn og Bruschghorn må ein ned ca 80 høgdemeter. 680 meter nord for hovudtoppen er eit namnlaust toppunkt på 3 044 m, ryggen mellom denne høgda og hovudtoppen er heile vegen over 3 000 meter over havet.

Alle toppane, frårekna den nordlegaste og namnlause 3 044 m høge toppen, som høyrer til Safien, ligg på grensa mellom Safien og Safiental i vest og Casti-Wergenstein i Schams i aust.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bruschghorn» frå Wikipedia på tysk, den 8. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turskildring på hikr.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Erris Head** (irsk *Ceann Iorrais*) er eit nes som ligg på nordspissen av Mullet-halvøya i Erris nordvest i County Mayo i Irland. Det er velkjent som eit landemerke for sjøfolk og meteorologar, og er også eit utkikkspunkt mot Atlanterhavet frå bratte steinklipper.

Verneområde
-----------

Erris Head har status som eit særskilt viktig verneområde (*Special Area of Conservation*, SAC) under habitatdirektivet til Europakommisjonen. 

I klippene hekkar sjøfuglar, med havhest og svartbak som dei mest talrike. Vandrefalk og alpekråke kan også hekka her. Om vinteren beiter kvitkinngås på graset over klippene. Hare og buttsnutefrosk held til på neset, medan havert ofte held til ved foten av klippene.

Ein del av havet, 200 m ut frå botnen av klippene, er del av det verna området. Det er verna hovudsakleg for å gje meir vern til sjøfuglane som hekker her.

Sjå òg
------

* Wild Atlantic Way

Kjelder
-------

1. ↑  «Ceann Iorrais». *Placenames Database of Ireland*. Henta 8 December 2011.
2. ↑  «Erris Head». *Discover Ireland*. Arkivert frå originalen 30. juni 2012. Henta 6. mars 2009.
3. 1 2  «Erris Head SAC» (PDF). Irish Government. Henta 30 March 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Erris Head» frå Wikipedia på engelsk, den 9. juli 2020.*
**Gmail** (også *Google Mail*) er ei gratis nettbasert e-postteneste driven av Google.

I dag har Gmail rundt 6,5 GB med lagrinsplass, og dette stig med over 1MB i timen. Gmail har også eit godt fungerande søppelpostfilerr som tek det aller meste av søppelpost.

### Gmail på mobilen

Google har også ein gratis Java-klient for mobiltelefonar, som gjer det muleg å lese og svare på e-posten frå ein mobiltelefon.

Avlytting
---------

Gmail har vorte kritisert for å samla informasjon om brukarar. I 2013 vart det kjent at NSA har tilgang til klientane sin e-post via PRISM-programmet.

Kjelder
-------

1. ↑  Solstad, Ø. (14.05.2008). «Google "leser" e-posten din». *NRKbeta*.
2. ↑  Ottervig,, V. (12.08.2011). «Google bekrefter å ha gitt personlig data til amerikansk etterretning». hardware.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gmail
* Gmail mobile

| * v
* d
* e
Google |
| --- |
| AdSense • Blogger • Chrome • Desktop • Docs • Earth • Gmail • Hello • Kalender • Knol • Maps • News • Notebook • Page Creator • Picasa • Play • Scholar • SketchUp • Talk • Toolbar • Video • Web Accelerator • YouTube • Zeitgeist |
*Sjå òg avisa Glåmdalen*.
**Glåmdalen** er ei nyare nemning for distriktet kring elva Glåma, særleg nytta om landskapa Odalen og Solør. I vidare tyding blir namnet nytta òg om Østerdalen.

Sju kommunar i Hedmark fylke samarbeider i Glåmdal regionråd som er eit interkommunalt regionrådssamarbeid:

* Sør-Odal
* Nord-Odal
* Kongsvinger
* Eidskog (medrekna sjølv om det ikkje høyrer til Glåmas nedbørsfelt.)
* Grue
* Åsnes
* Våler

Distriktet har til saman 53 155 innbyggarar (1. juli 2009) og dekker 5 285 kvadratkilometer. Regionsenteret er byen Kongsvinger. Distriktet blir dekt av lokalavisa Glåmdalen som òg dekker Nes i Akershus. Industrinettverket 7sterke er eit samarbeid mellom føretak i området.

Andre inndelingar
-----------------

Prostier under Hamar bispedømme:

* Solør, Vinger og Odal prosti (alle sju kommunane)

Tingrettar under Eidsivating lagdømme:

* Glåmdal tingrett (Sør-Odal, Nord-Odal, Kongsvinger, Eidskog og Grue)
* Sør-Østerdal tingrett (Åsnes og Våler blant andre kommunar)

Tidlegare futedøme under Hedemarkens amt:

* Vinger og Odal futedøme (Sør-Odal, Nord-Odal, Eidskog, Vinger og Austmarka sokn i Kongsvinger)
* Solør futedøme (Grue, Åsnes og Våler, Brandval sokn i Kongsvinger, )

Bakgrunnsstoff
--------------

* Glåmdal regionråd Arkivert 2011-07-26 ved Wayback Machine.
*Norsk kunstnarleksikon* 
Foto:
Ulf Larsen
 

***Norsk kunstnerleksikon*** er eit vitskapleg leksikon over biletkunstnarar, arkitektar og kunsthandverkarar i Noreg. Leksikonet blei gjeve ut på papir av Universitetsforlaget; det redaksjonelle ansvaret hadde Nasjonalgalleriet med underavdeling hjå Riksantikvaren. Verket kom ut i fire bind; bind éin i 1982, bind to i 1983 og bind tre og fire kom ut i 1986. Verket tilhøyrer no Nasjonalgalleriet. Ei digital utgåve av bind éin og to er publisert på nett av foreininga Store norske leksikon.

Innhald
-------

Målet har vore å gje ut eit fullstendig leksikon over norske kunstnarar frå reformasjonen fram til utgjevinga. Leksikonet omfattar målarar, bilethoggarar, grafikere og teiknarar. Folkekunst er representert med rosemålarar og treskjerarar. Frå eldre tid er bilethoggarar og gullsmedar tekne med, og frå nyare tid arkitektar, kunsthandverkarar, tekstilkunstnarar og eit utval interiørarkitektar og designerar.

Arkitektar
----------

Leksikonet gjev det mest omfattande oversynet over norske arkitektar. Riksantikvaren har vore ansvarleg for registreringa av arkitektar verksame før 1940. Arkivet for denne delen av leksikonet er teken vare på hjå Riksantikvaren. Det har vore eit mål å få størst mogleg dekning etter ca. 1850, då arkitektyrket blei meir spesialisert, fram til andre verdskrigen. For arkitektar verksame etter 1940 har Norsk arkitekturmuseum med hjelp frå biblioteket til Norske arkitekters landsforbund samla inn og skrive artiklane. Ein komité nedsett av styret for Norsk arkitekturmuseum var rådgjevande for utveljinga, og det blei gjort eit særs avgrensa utval blant samtidige, aktivt praktiserande arkitektar.

Digitalisering
--------------

På 1990-talet blei leksikoninnhaldet omforma til SGML-standardisert format med tanke på framtidig digital tilgjengeleggjering. Dette arbeidet blei ikkje sluttført. I 2007 samla Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design saman alt eksisterande filmateriale og starta eit prosjekt for å publisera ein nettversjon av leksikonet. Dåverande ABM-utvikling (no Norsk kulturråd) gjekk inn som samarbeidspartnar for prosjektet. Nettpubliseringa byrja i oktober 2013 på plattforma til Store norske leksikon AS med bind 1 og 2 (A-M).

I løpet av 2012 blei Norsk kunstnarleksikon skanna og gjort digitalt tilgjengeleg gjennom nettstaden til Nasjonalbiblioteket. Bøkene blei publiserte som bidtefiler der, men teksten er søkbar gjennom den interne søkemotoren til Nasjonalbiblioteket.

Verket
------

* 1982 – bind éin ISBN 82-00-05689-9
* 1983 – bind to ISBN 82-00-06535-9
* 1986 – bind tre ISBN 82-00-06810-2
* 1986 – bind fire ISBN 82-00-18323-8

Kjelder
-------

1. ↑  «Norsk kunstnerleksikon på nett». kunstkritikk.no. 8. februar 2008. Henta 10. oktober 2012.
2. ↑  Om Norsk kunstnerleksikon, snl.no

* *Denne artikkelen bygger på «Norsk kunstnerleksikon» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk kunstnarleksikon bind 1 og 2 på kunstnarleksikon.no
* Norsk kunstnarleksikon i Bokhylla.no (skanna)
***Norsk lysingsblad*** er ein norsk offentleg publikasjon som vert gjeven av den norske staten ved Digitaliseringsdirektoratet etter lov av 11. oktober 1946 om Norsk Lysingsblad. Bladet kom ut første gongen i 1883 under namnet *Norsk Kundgjørelsestidende*.

Publikasjonen har kunngjeringar om proklama, gjeldsforhandlingar, mortifikasjonar og andre kunngjeringar som skilsmissesaker og forliksklager. Hovudsakleg inneheld *Norsk lysingsblad* kunngjeringar som ein kan eller skal kunngjera med heimel i lov.

Sidan 1. juli 2005 har *Norsk lysingsblad* berre kome ut som elektronisk publikasjon.

Kjelder
-------

1. ↑  Lov om Norsk Lysingsblad
2. ↑  Lov om Norsk Lysingsblad § 2
3. ↑  Pressemelding 34/2005

* *Denne artikkelen bygger på «Norsk Lysingsblad» frå Wikipedia på bokmål, den 6. januar 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Norsk lysingsblad*
* *Norsk lysingsblad* i Store norske leksikon
* *Lov om Norsk Lysingsblad*, Lovdata, 11/10-1846.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Norsk lundehund.**Norsk lundehund** er ein spisshund som er utvikla i Noreg. Han vert ofte berre kalla **lundehund**. Rasen har fått namnet sit fordi han har vore brukt under fangst av lundefugl.

Historie
--------

Lundefangst med hund har vore drive lenge, i alle fall frå 1600-talet, men truleg mykje lenger. Om hundane ein hadde då var av same type som norsk lundehund veit ein ikkje. Det er og uklart kva slags hundar som vart brukt andre stader, som til dømes på Island.

Den lundehunden vi kjenner i dag stammar frå hundar som levde på Måstad i Værøy i mellomkrigstida. I 1939 tok hundeoppdrettarane Christie på Hamar til å drive avl på denne rasen. Hundane på Værøy vart tilnærma utrydda av kvelpesykje under 2. verdskrigen. Etter det fekk ein tak i nye hundar frå stamma på Hamar. Då hundane på Hamar vart utrydda av same sjukdomen, vart nye hundar henta frå Måstad. Sjukdomen gjorde at det samla talet av hundar var heilt ned i 6 individ. Den svarte og kvite varianten vart burte. Etter at oppattbygginga av stamma vart spreidd over fleire oppdrettarar har ein no ein berekraftig rase. Norsk lundehund er og å finne i fleire land.

Utsjånad
--------

Lundehunden er til vanleg brun og kvit. Han har middels langt glatt hårlag med mørk overpels som kan skine i svart. Høgda er 34-38 cm. Hannhundane er markert kraftigare enn tispene. 

### Anatomi

Lundehunden har seks tær på kvart bein.
Det mest særmerkte med anatomien til lundehunden er dei ekstra tærne. Han har seks tær både på fram- og baklabbane. Dei ekstra tærne har godt utvikla muskulatur og er til god nytte, særleg i steinete terreng.

Lundehunden kan falde saman det ytre øyra, slik at det vert verna mot skit når hunden er inne i lundegangane. I tillegg til at skulderledda gjer at frambeina kan førast rett ut til sides, kan han legge hovudet flatt bakover ryggen.

Bruk
----

Ein har ikkje klart å dressere andre hunderasar til den spesielle lundejakta. Dei måtte kunne take lunden levande og uskadd til jegeren som førte dei. 
Etter at det vart forbode med slik jakt fungerer lundehunden i dag først og fremst som brukshund og familiehund. Han er ikkje utprega lettdresert, og er ofte avvisande mot framande.

Helse
-----

Norsk lundehund vert rekna som ein frisk og sunn rase. Det er ikkje registrert hofteleddysplasi(HD), eller albogeleddsatrose (AD). Ein sjukdom som ikkje sjeldan råkar lundehunden er intestinal lymfangiektasi (IL). Den har vorte kalla lundehundsykje eller lundehundsyndromet sjølv om den ikkje er uvanleg hjå andre hunderasar. Symptom er diare, oppkast og veskesamling i bukhola. Den kan føre til hjartesvikt om hunden ikkje får rett behandling og diett. Årsaka til sjukdomen er uviss, men det ser ut som stress er ei medverkande årsak.

Kjelder
-------

* *Den norske hundeboka*. Ulvund tekst & fortag 1992
* Knut Kolsrud: Lundefangst i *NORVEG Folkelivsgransking 19*. Norges almenvitenskapelige forskningsråd 1976.
* Dag Sørli: *De gamle fuglefangernes grend.* Bodø 1998
**Odd Eriksen** (fødd 11. mars 1955 i Sandnessjøen, død 11. februar 2023) var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart den 17. oktober 2005 utnemnd til statsråd for Nærings- og handelsdepartementet i regjeringa Stoltenberg II. Den 29. september 2006 vart det kunngjort at han gjekk av som statsråd. Dag Terje Andersen tok over, og Eriksen vart fylkesrådsleiar i Nordland fylke i desember same år.

Karriere
--------

Eriksen budde lenge i Dønna. Han starta arbeidskarrieren sin i elektrolysen ved Elkem Aluminium i Mosjøen. I åra mellom 1986 og 1990 var han fagforeiningsleiar i MKAF (Mosjøen kjemiske arbeiderforening), som er den lokale foreininga av NKIF. Mellom anna leia han streiken under lockouten i 1986. Han var vararepresentant for Bjarne Mørk Eidem til Stortinget i åra 1989–1993, han sat då i justiskomiteen i Stortinget. Han var fast stortingsrepresentant i åra mellom 1993 og 2001. I tida frå 1993 til 1997 var han òg nestleiar i forsvarskomiteen i Stortinget. Frå 2003 og fram til utnemninga som statsråd, var han fylkesråd for samferdsle og leiar for Arbeidarpartiet i Nordland.

Eriksen vart landskjend då han var med på å overmanna kapraren på eit fly frå Kato Air i 2004. Dermed hindra han at flyet styrta. Han fekk Carnegies heltemedalje i gull i 2005 for innsatsa.

Kjelder
-------

1. ↑  Christian A. Unosen (11. februar 2023). «Odd Eriksen er død: – Vi elsker ham fryktelig høyt». an.no. Henta 11. februar 2023.
2. ↑  «– Du tror at sånt bare skjer på film». NRK Nordland. Henta 8. juli 2017.
3. ↑  «Får heltemedalje». NRK Nordland. Henta 8. juli 2017.

Bakgrunsstoff
-------------

* «Odd Eriksen». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
Koordinatar: 66°22′S 110°33′E﻿

**Odbert Island** er ei klipperik øy i Antarktis mellom Ardery Island og Robinson Ridge i Windmill Islands. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av US Navy Operasjon Highjump og Operasjon Windmill i 1947 og 1948. Ho vart namngjeven av US-ACAN etter løytnant Jack A. Odbert i US Navy aerologisk offiser under Operasjon Windmill som oppretta astronomiske kontrollstasjonar i området i januar 1948.

Haunn Bluff
-----------

Haunn Bluff er ein bratt steinsreknt på aust på sørsida av øya. Han vart namngjeven av US-ACAN etter Marvin G. Haunn, meteorolog ved Wilkes Station i 1962.

Swan Point
----------

Swan Point er det vestlegaste neset på øya. Det vart namngjeve av US-ACAN etter piloten John R. Swan i US Navy ved Wilkes Station i 1958.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odbert Island» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Odd Olai Aalen** (fødd 6. mai 1947 i Oslo) er ein norsk statistikar og er internasjonalt kjent for forskinga si på forløps- og overlevingsanalyse.

Aalen voks opp i Oslo og fullførte Oslo katedralskole i 1966. Han tok fysikk- og matematikkstudiar ved Universitetet i Oslo og vart cand.real. med hovudfag i statistikk 1972. Deretter byrja han på doktorgradsstudiar ved University of California i Berkeley i USA. Etter doktorgraden jobba han som forskar ved Københavns Universitet og Universitetet i Tromsø, før han i 1982 vart medisinsk statistikar ved Universitetet i Oslo. Han vart professor frå 1985 og har no ei stilling ved Avdeling for biostatistikk.

Han vart den første reine statistikaren som vart fast tilsett ved Det medisinske fakultetet ved Universitetet i Oslo. Han har jobba med å integrere kunnskap frå statistikkfaget i medisinstudiet. I 1992 vart han medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi. Frå 1997 til 1999 var han leiar for Norsk statistisk samskipnad.

Under sine tidlege studieår vidareutvikla han den matematiske teknikken for overlevingsanalyse som no blir kalla Nelsonar-Aalen-estimatoren. Denne er mykje nytta teknikk for utrekning av risiko innan medisinsk forsking med livsløpsdata, forsikringsmatematikk og analyse av venta levetid for tekniske komponentar. Hans mest siterte vitskaplege artikkel er *Nonparametric inference for a family of counting processes* frå 1978.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odd Aalen» frå Wikipedia på bokmål, den 10. september 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jstor.org Nonparametric inference for a family of counting processes

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Odd Aalen i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Publikasjonar av Odd Aalen i BIBSYS
* Heimeside ved UiO
* Intervju av Odd O. Aalen i Tidsskrift for den norske legeforening «Livet er en gåte, Baltus ...» januar 2007
* forskning.no Umulig å skille kultur fra natur? Arkivert 2011-09-21 ved Wayback Machine. 14.04.2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**The Standells** var eit garasjerockband i 1960-åra frå Los Angeles i California.

Historie
--------

Bandet vart danna i 1962 av gitarist Tony Valentino og organist Larry Tamblyn. Etter at Dick Dodd og bassisten Gary Lane kom med i bandet fekk The Standells den første hitten sin med «Dirty Water», som nådde 11. plass på Billboard-lista den 11. juni 1966. 

Andre populære songar av bandet var «Sometimes Good Guys Don't Wear White», «Why Pick On Me», «Riot On Sunset Strip» og «Try It».

Tidlegare i 60-åra var Dick Dodd den opphavlege trommeslagaren for The Bel-Airs, som var kjend for hitten og surferock-songen «Mr. Moto». Dodd var òg tidlegare ein del av Mouseketeer. Larry Tamblyn er bror til skodespelar Russ Tamblyn og onkel til Amber Tamblyn, stjerna i *Joan of Arcadia*. Lowell George, som seinare skulle spele med Little Feat, spelte ei kort stund gitar i The Standells før dei gav seg i 1968. Gary Walker, seinare i The Walker Brothers, var òg eit medlem i bandet. 

Bandet var med i fleire lavbudsjettsfilmar i 1960-åra, som *Get Yourself a College Girl* og *Riot on Sunset Strip*. The Standells var og med i situasjonskomedien *The Munsters* i episoden «Far Out Munster».

I 1999 kom dei opphavlege bandmedlemmane i saman for ein konsert på Cavestomp festival og dette vart gjeve ut på albumet *Ban This!*

Bandet held framleis stundom konsertar.

Diskografi
----------

* *Dirty Water* 1966
* *Why Pick On Me (aka Sometimes Good Guys Don't Wear White)* 1966
* *The Hot Ones!* 1967
* *Try It* 1967
* *Riot on Sunset Strip* 1967
* *Rarities* 1984
* *Recorded live at PJ's San Francisco 1964*, 1990
* *Ban This!* (konsertinnspeling frå 1999) 2000
* *The Live Ones* (konsertopptak frå 1967) 2001

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Standells på pHinnWeb
* The Standells spelar «Sometimes Good Guys Don't Wear White» på Cavestomp, 1999

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Koordinatar: 30°29′44″N 34°33′33″E﻿

**Har Arif** (hebraisk הר חריף) er eit fjell med ei høgd på 1 012 meters i Negevørkenen sør i Israel.

Fjellet ligg sentralt i Negevørkenen, kring 85 kilometer sørvest for byen Beersheba, 112 kilometer nordvest for byen Eilat, ved grensa til Egypt. Fjellet er det nest høgaste i Negevørkenen etter Har Ramon. Ein militærbase for Det israelske forsvaret ligg på fjellet på grunn av den strategiske plasseringa ved grensa til Egypt.

Restane av ein førhistorisk busetnad er oppdaga pås taden. Ei gruppe på 17 cisterner ligg kring 5 km aust for fjellet, som truleg vart bygd kring regjeringstida til kong Salomo, og var i bruk fram til det babylonske fangenskapet. Somme av vasscisternene vert framleis fylte med vatn om vinteren.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mount Arif Arkivert 2008-04-08 ved Wayback Machine. - published on the website of Midreshet Ben-Gurion

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Harif» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 8. april 2008, henta 4. oktober 2014
|  |
| --- |
| ***Happiness Is a Warm Gun***  Song av The Beatlesfrå albumet *The Beatles* |
|  |
| **Utgjeve** | 22. november 1968 |
| **Innspelt** | 23–26. september 1968,EMI Studios, London |
| **Sjanger** | Progressive rock |
| **Lengd** | 2:43 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | Chris Thomas |
|
|

«**Happiness Is a Warm Gun**» er ein song av The Beatles på dobbeltalbumet *The Beatles* (òg kjend som *The White Album*). Songen er i hovudsak skriven av John Lennon, men tilskriven Lennon/McCartney. Arbeidstittelen på songen var «Happiness Is a Warm Gun in Your Hand», som var inspirert av ei setning i eit magasin, som var ein parodi på *Happiness is a Warm Puppy*, ei Knøttene-bok skriven av Charles Schulz i 1962. 

Songen er berre tre minuttar lang, men inneheld fem forskjellige parti. Han startar med ein kort liten melodiøs del («She’s not a girl who misses much …»). Etter kvart kjem trommer, bass og forvrengd gitar inn. Vidare skiftar songen til ein del av ein Lennon-song kalla «I Need a Fix», bygd rundt eit skummelt gitarriff. Denne delen glir over i eit refreng, «Mother Superior jumped the gun».

Den siste delen er i doo-wop-stil der korvokalen består av «bang, bang, shoot shoot». Dei mange delane av songen inspirerte Radiohead og dei tre delane av songen «Paranoid Android» på *OK Computer*.

Songen skiftar takt fleire gonger. Han startar i 2/4 takt, skiftar til 3/4-takt under «which he gave and donated to the national trust» og til 6/8-takt for gitarsoloen i «I need a fix …»-delen. Dette går så over i 3/4- og 4/4-takt i «Mother Superior …»-biten, før han held fram i 4/4-takt under doo-wop-avsluttinga. 

I følgje Lennon kom tittelen til han frå omslaget på eit våpenmagasin som produsenten George Martin viste han. Lennon sa om dette: «Eg trur han viste meg omslaget på eit magasin som sa 'Happiness Is a Warm Gun'. Det var eit våpenmagasin. Eg syntest det var fantastisk, ein sprø ting å seie. Eit varmt skytevåpen tyder på at du nettopp har skote noko.»

Medverkande
-----------

* John Lennon – solovokal, elektrisk gitar, piano
* Paul McCartney – bass, korvokal, trommer
* George Harrison – sologitar, korvokal
* Ringo Starr – fingercymbal

Andre versjonar
---------------

* Tori Amos, på albumet *Strange Little Girls*
* Phish, på albumet *Live Phish Volume 13*
* U2, som B-side til singelen "Last Night on Earth"
* Alanis Morissette, på 1995-1996 Can't Not-turneen
* Joe Anderson med Salma Hayek på filmmusikken til *Across the Universe*
* Guns N' Roses på Use Your Illusion-turneen.
* The Breeders, på album *Pod*
* Marc Ribot, på albumet *Saints*
* Dream Theater, på konsertar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Happiness Is a Warm Gun» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Paranoid Android». Henta 8. februar 2009.
2. ↑  Jann S. Wenner (2000). *Lennon Remembers*. London: Verso. s. 114–115. ISBN 1-85984-600-9.
Koordinatar: 41°43′ N 35°57′ E﻿

**Kızılırmak** (tyrkisk *Kızılırmak*, Raudelva), òg kalla **Halys** (gammalgresk Ἅλυς), er den lengste elva i Tyrkia av elvane som berre renn innfor dei tyrkiske landegrensene. Elva er utbygd for vasskraft og vert ikkje nytta til skipsfart.

Geografi
--------

Kart over Anatolia som syner Kızılırmak og sideelvane hennar.
Kızılırmak har ei lengd på 1150 kilometer. Ho spring ut i Aust-Anatolia og renn først vestover og sørvestover, før ho dannar ein vid boge, Halyssvingen, der ho snur nordvestover. Ho renn her nordaust for Tuzsjøen, så mot nord og nordaust, der ho mottar den store sideelva si Delice Irmağı (i antikken kalla Kappadox). Ho svingar seg nordvestover til ho renn saman med Devrez-elva og så mot nordaust der ho mottar Gökırmak før ho munnar ut i Svartehavet. Av demningar i elva finn ein Boyabat, Altınkaya og Derbent.

Historie
--------

Hittitane kalla ho Maraššantiya. Ho dannar vestgrensa for Hatti, kjernelandet i Hittittriket. I antikken var ho grensa mellom Vesleasia og resten av Asia, samt grensa mellom Pontos og Paflagonia. Som åstad for slaget ved Halys eller solformørkingsslaget den 28. mai 585 fvt. ho var grensa mellom Lydia i vest og Mediariket i aust fram til Kroesos av Lydia kryssa ho for å angripe Kyros den store i 547 fvt. Han vart slått og Persia ekspanderte til Egearhavet.

Jordbruk
--------

Vatnet frå elva vert nytta til å dyrke ris.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kızılırmak River» frå Wikipedia på engelsk, den 10. august 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Livius.org: Halys - bilete
* "Where East meets West" project

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 58°43′N 11°19′E﻿

**Tanums kommun**, er ein kommune i Bohuslän, Västra Götalands län i Sverige. Kommunesenteret (centralort) er tettstaden Tanumshede. Kommunen ligg midtvegs mellom Göteborg og Oslo.

Kommunen har namn etter Tanums socken, som i 1317 vart skrive Tuneims sokn. Soknet har fått namnet etter grenda Tuneim, der kyrkja låg. Den fyrste lekken i namnet er det gamle nordiske ordet *tun*, som tyder inngjerda område, og som etter kvart har utvikla seg til *tan*. Utviklinga frå *tun* til *tan* finst det òg døme på i norske stadnamn, til dømes stadnamnet Tanum i Bærum kommune, som òg er namnet på ein mellomalderkyrkje. Siste lekken i namnet Tanum var opphavleg *heim*, som tyder buplass eller gard, og som seinare vart redusert til *um*, slik ein òg har mange døme på for norske stadnamn og gardsnamn, ikkje berre Tanum i Bærum, men til dømes òg Skaugum, opphavleg Skogheim, i Asker kommune.

Dagens Tanums kommun vart skipa i 1971 ved at tre storkommunar som hadde vorte oppretta i 1952 vart slegne saman. Tanumshede vart då vald som administrasjonssenter for den nye kommunen, som i nordvest har grense til Strömstads kommun, i nord til Noreg og Halden kommune, i nordaust til Dalsland (Dals-Eds kommun), i søraust til Munkedals kommun, i sørvest til Sotenäs kommun og i vest til havområdet Skagerrak.

Rekna etter storleiken på arealet er kommunen den største i Bohuslän. Kommunen har ein særs varierande natur, med mange holmar og skjer på kysten i vest, store jordbruksbygder rundt låge skogdekka kollar i granitt i det flate landet innanfor, og i aust eit skoglandskap med vatn, sjøar og høgdedrag, med Bullaresjöarna som det største innsjøsystemet. Her ligg Farlighögen, som med sine 207, 2 meter over havet er det høgste punktet i kommunen. Berggrunnen i aust, mot Dalsland, er av gneis, nærare kysten av granitt, såkalla Bohusgranitt, og langs kysten og eit stykkje ut i skjergarden er det gneisliknande bergartar og granittklippar finslipte av isen under den siste istida.

Kommunen ligg i eit distrikt som har vore busett sidan istida, slik arkeologiske funn provar. Kommunen er dessutan særs rik på helleristingar frå bronsealderen og eldre jarnalder, helleristingsområdet i Tanum er blant dei viktigaste fornminna i Skandinavia.

| * v
* d
* e
Kommunar i Västra Götalands län i Sverige |
| --- |
| Västra Götalands läns vapen | Ale • Alingsås • Bengtsfors • Bollebygd  • Borås • Dals-Ed • Essunga • Falköping • Färgelanda • Grästorp • Gullspång • Göteborg • Götene • Herrljunga • Hjo • Härryda • Karlsborg • Kungälv • Lerum • Lidköping • Lilla Edet • Lysekil • Mariestad • Mark • Mellerud • Munkedal • Mölndal • Orust • Partille • Skara • Skövde • Sotenäs • Stenungsund • Strömstad • Svenljunga • Tanum • Tibro • Tidaholm • Tjörn • Tranemo • Trollhättan • Töreboda • Uddevalla • Ulricehamn • Vara • Vårgårda • Vänersborg • Åmål • Öckerö | Västra Götalands läns vapen |
| Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Skjenegangen på Furka–Oberalp-Bahn.
**Tannstongbane** eller **tannhjulbane** er ei jarnbane som går i så bratt terreng at motor og bremsesystema på toget må vere utstyrt med eitt eller fleire tannhjul som grip inn i ei tannstong langsetter midten av skjenegangen for at toget skal kunne kome seg opp og ned stigninga på strekninga.

* Tog på tannstongbana Bayerische Zugspitzbahn i Bayern.Tog på tannstongbana Bayerische Zugspitzbahn i Bayern.
* Sporveksel (pens) på stasjonen Lauterbrunnen på tannstongbana Wengernalpbahn.Sporveksel (pens) på stasjonen Lauterbrunnen på tannstongbana Wengernalpbahn.

Ulike tannstongbanesystem
-------------------------

Det finnt ulike system for korleis tannstanga i skjenegangen og drivtannhjula på toga er tillaga. No for tida nytter dei fleste tangstongbanene det såkalla Abt-systemet.

  

* RiggenbachRiggenbach
* StrubStrub
* AbtAbt
* Locher. Her ligg drivhjula under toget horisontalt, i dei andre systema er dei plassert vertikaltLocher. Her ligg drivhjula under toget horisontalt, i dei andre systema er dei plassert vertikalt

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tannstongbane**