recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*For språka **mari**, sjå mariske språk*

**Maria**, **Marie** og **Mari** er norske variantar av det hebraiske kvinnenamnet מִריָם [mirjām], som tyder *bitter*, og var svært mykje brukt i tida Jesus levde. Især var det namnet til mor hans, ofte kalla jomfru Maria, og på grunn av dette er det blitt eitt av det vanlegaste i den kristne verda. Det opphavlege namnet finst framleis på hebraisk som Miriam, og på arabisk som Maryam eller Maryem (مريم).

Namnet kjem til oss frå den greske septuaginten som Mariam (Μαριαμ) og 
Maria (Μαρια).

Ein kan òg skriva namnet som Mairi eller Maire på gælisk, Meri på gresk og Meriju på finsk. **Mary** er den engelske utgåva av Maria. Det har òg kome i bruk som eit norsk namn, då gjerne uttala «Marri» (men òg «Merri»). Namnet har fleire avleiingar, til dømes Mol, Molly, Polly, Mara, Misie, Mameie og Mally.

Maria kan òg brukast som mellomnamn for menn, som til dømes i Erich Maria Remarque.

Jomfru Maria er ein kjend berar av namnet Maria.

Kjende namneberarar
===================

Bibelen
-------

Me finn ei rekkje namneberar i Bibelen, særleg i Det nye testamentet.

* Jomfru Maria
* Maria Magdalena
* Miriam, syster til Moses

Kongelege
---------

* Fleire dronning Maryar
* Maria I av England
* Maria II av England
* Maria Stuart
* Maria I av Portugal
* Maria II av Portugal
* Maria av Ungarn
* Kronprinsesse Mary av Danmark

Andre
-----

*Bloody Mary* i eit glas.
* Maria Amelie, norsk forfattar
* Mari Boine, norsk-samisk songar
* Maria Bonnevie, norsk skodespelar
* Mary J. Blige, amerikansk songar
* Mariah Carey, amerikansk songar
* Marie Corelli, engelsk forfattar
* Maria Gripe, svensk forfattar
* Marie Hamsun, norsk skodespelar og forfattar
* Mary Higgins Clark, amerikansk forfattar
* Marie Curie, polsk-fransk vitskapskvinne
* Mari Maurstad, norsk skodespelar
* Mari Osmundsen, norsk forfattar
* Mary Shelley, engelsk forfattar
* Marie Takvam, norsk diktar
* Marie Under, estisk forfattar

Oppdikta personar
-----------------

* Maria er hovudpersonen i musikalen Sound of Music
* Maria er den eine hovudpersonen i musikalen West Side Story

Oppkallingar
------------

Ei rekkje ting og stader er oppkalla etter Jomfru Maria. Fleire blomar ber namnet hennar, som maria gullsko, marianøkleband, og insektet marihøne.

Det finst byar med marianamn, som Mariestad og Mariehamn. Vulkanen Santa Maria i Guatemala har òg fått namn etter henne.

Cocktailen Bloody Mary er kalla opp etter dronning Maria I av England.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Mari hjå Statistisk Sentralbyrå
* Søk etter norsk namnestatistikk for Maria hjå Statistisk Sentralbyrå
* Søk etter norsk namnestatistikk for Marie hjå Statistisk Sentralbyrå
* Søk etter norsk namnestatistikk for Mary hjå Statistisk Sentralbyrå
**Samlingspartiet** var tidlegare namn på eit politisk parti i Noreg. Ved Stortingsvalet hausten 1903 fann Høgre og moderate krefter frå Venstre saman. Partiet Moderate Venstre gjekk for ein stor del inn i Samlingspartiet, og gjekk i 1906 inn i Høgre. Samlingspartiet hadde front mot Venstre sin sosial- og unionspolitiske radikalisme og eit framveksande sosialdemokrati. Sentrale personar knytt til Samlingspartiet var mellom anna Christian Michelsen, Wollert Konow (SB) og Bjørnstjerne Bjørnson. Samlingspartiet gjekk i 1903 til val på eit politisk program som mellom anna inneheldt løfter om tingingar med Sverige framfor einsidige norske utspel i konsulatsaka.

Optimisme knytt til forhandling vann fram i 1903. Samlingspartiet og Høgre vann valet med 63 representantar mot Venstre sine 49. George Francis Hagerup frå Høgre danna regjering 22. oktober 1903. Etter unionsoppløysinga i 1905 var Samlingspartiet tiltenkt å halda fram i rolla som borgarleg samlingsalternativ ved valet i 1906. Det skulle syna seg at samlingspolitikken ikkje overlevde unionsoppløysinga. Då unionsproblemene var løyste, smuldra semja opp og motsetnadar kom opp i dagen. Frisindede Venstre førte seinare vidare mange av tankane til Samlingspartiet.

| * v
* d
* e
Tidlegare politiske parti i Noreg |
| --- |
| 
* Arbeiderdemokratene
* Barn-Eldre
* Centrum
* Demokratiske Sosialistar
* Fedrelandspartiet
* Fellesliste mot framandinnvandring
* Folkeaksjonen mot Bompengar
* Framstegspartiet (1957)
* Frie Venstre-veljarar
* Frihetsvernet
* Frisindede Venstre Fylkeslistene for Miljø og Solidaritet
* Kristent Konservativt Parti
* Kvit Valallianse
* Det Liberale Folkepartiet (1972-1988)
* Liberale Folkeparti (1957)
* Moderate Venstre
* Nasjonalalliansen
* Nasjonal Samling
* Noregs Demokratiske Parti
* Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti
* Norsk Folkeparti
* Norsk Sosialdemokratisk Parti
* Politisk Alternativ Hordaland
* Det Politiske Parti
* Reformpartiet
* Rettferdspartiet
* Samefolkets Liste
* Samfundspartiet
* Samlingspartiet
* Samlingspartiet Ny Fremtid
* Sjukehuslista for bevaring av Vestfold lokalsjukehus
* Stopp Innvandringen
* Sosialdemokratane
* Sosialistisk Folkeparti
* Sosialistisk Valforbund
* Folkeavstemningspartiet/Tverrpolitisk Liste
* Tverrpolitisk Kyst- og Distriktsparti

 |
| **Sjå òg:** Politiske parti i Noreg |
«**These Foolish Things (Remind Me Of You)**» er ein standardsong med tekst av Eric Maschwitz og musikk av Jack Strachey. Namnet på ein amerikanar, Harry Link, er stundom oppført som medlåtskrivar, men alt han truleg gjorde var å tilpasse songen til den amerikanske marknaden. Songen er ein av 'Mayfair Songs', som «A Nightingale Sang in Berkeley Square». Maschwitz skreiv songen under psevdonymet Holt Marvell. Songen vart registrert i 1936 og skriven for Joan Carr.

Songen vart ikkje ein suksess frå starten av og sjølv Keith Prowse, agenten til Maschwitz, nekta å publisere han, noko som gjorde at Maschwitz sjølv fekk opphavretten til songen. I 1957 hevda han å ha tent £40 000 for songen. Trass i at han vart trykt i *Spread it Abroad*, ei melding i London i 1936, vakte han ikkje noko interesse før den vestindiske pianisten og songaren Leslie Hutchinson ('Hutch') oppdaga songen oppå eit piano på kontoret til Maschwitz hos BBC. 'Hutch' likte songen og spelte han inn, og han vart sidan ein stor suksess for mange artistar over heile verda. Den første innspelinga av 'Hutch' vart gjort av HMV i 1936.

Tolkingar
---------

Artistar som har tolka songen er mellom andre Nat King Cole (på *Just One of Those Things* i 1957), Bing Crosby, Billie Holiday, (med Teddy Wilson i 1936) Frankie Laine, Sarah Vaughn, Ella Fitzgerald, James Brown, Aaron Neville, Frank Sinatra, (*Point of No Return*, 1961), Sammy Davis Jr, Bryan Ferry og Rod Stewart.
Instrumentale jazzvariantar av songen er spelte inn av Stan Getz, Benny Goodman, Lionel Hampton, Thelonious Monk, Dave Brubeck, Chet Baker, Count Basie, Lester Young og mange andre artistar.

Bryan Ferry spelte inn Dorothy Dickson-versjonen av songen for tittelsporet på det første soloalbumet hans, *These Foolish Things* av Island Records i 1973

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «These Foolish Things (Remind Me of You)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  De Lisle, Tim (1994). *Lives of the Great Songs*. London: Pavilion Books. s. 148 p. 40. ISBN 1-85793-0517.
2. 1 2  De Lisle s. 41
3. ↑  Wise Publications (1990). *250 All Time Hits (Book 3)*. London: Wise Publications. s. 250. ISBN 0.7119.2346.99 Check `|isbn=` value: invalid character (hjelp).
4. ↑  Maschwitz, Eric (1957). *No Chip on my Shoulder*. London: Herbert Jenkins. s. 208 p. 77–78.
5. 1 2  Maschwitz s.79
6. ↑  De Lisle s. 40
7. ↑  De Lisle s.42
8. ↑  De Lisle s. 43
Flagg nytta av FNL
**Front National de Libération** (vietnamesisk **Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam Việt Nam**, «Den nasjonale fronten for frigjeringa av det sørlege Vietnam», forkorta **FNL**, også kalla **Viet Cong** av motstandarane sine) var den fremste opprørsorganisasjonen i Vietnam mot slutten av det franske kolonistyret og under den amerikanske Vietnamkrigen. FNL framstilte seg sjølv som ein nasjonal front samansett av forskjellige grupper som var mot det franske styret og seinare den amerikanskstøtta Republikken Vietnam; men fronten var likevel sterkt dominert av kommunistpartiet. Den militære greina vart kalla *Folkets væpna frigjeringsstyrkar*.

I 1969 oppretta FNL ein provisorisk stat, Republikken Sør-Vietnam. Denne hadde fram til Saigons fall i 1975 ikkje reell makt, men styrte så Sør-Vietnam fram til heile landet vart underlagt Den sosialistiske republikken Vietnam i 1976.

Under Vietnamkrigen vart det ofte påpeika frå amerikansk side at FNL-soldater gjekk kledde som sivile, slik at det ikkje var mogleg å avgjera kven som var stridande og kven som var sivile i konflikten. Den offisielle prosedyren var at alle FNL-soldatar, sjølv om dei ikkje var kledde i uniform, skulle behandlast som krigsfangar etter Genévekonvensjonen. I realiteten vart mange avretta på staden, og mange sivile vart torturerte og drepne fordi dei vart mistenkte for å vera FNL-soldatar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «FNL» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juni 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)
**Skule Torsteinsson** (norrønt: *Skúli Þórsteinsson*) var ein islandsk skald, han var fødd om lag 970 og truleg døydde han litt før år 1040.

Han var soneson av den kjende skalden Egil Skallagrimson og etter Skaldatal var han ein av skaldane hos Eirik Håkonsson Ladejarl i tida frå omkring 990 til 1015. Ei kort skildring av livet hans finn vi i det siste avsnittet i soga om farfaren, Egils soga og han er òg nemnd i Soga om Gunnlaug Ormstunge.

Far til Skule var Torstein Egilsson på Borg på Island. Skule var lenge ute i viking og han skal ha vore med i sju slag på vikingferdene sine. Då han var omkring 20 år gamal reiste han til Noreg og vart hirdmann og skald hos Eirik jarl på Lade og han var stamnbu på Eririk jarl sitt skip, Jernbarden, under slaget ved Svolder. Om lag år 1015, truleg på den tida då Eirik jarl forlet Noreg og reiste til England, drog han attende til Island der han tok over ættegarden Borg og vart buande der til han døydde i høg alder. Han var gift med Bera Ormsdotter og dei hadde i det minste borna Egill og Geirlaug.

Kjende dikt av Skule Torsteinsson er desse:

* **Dikt om slaget ved Svolder** - truleg skrive på Island på hans eldre dagar.
* **Lausavise**

Referansar
----------

1. ↑  Skaldatal heimskringla.no, frå Snorre-Edda
2. ↑  Dikt om Svolder Arkivert 2015-12-27 ved Wayback Machine. av Skule Torsteinsson (Skaldic Project)
3. ↑  Lausavise Arkivert 2015-05-12 ved Wayback Machine. av Skule Torsteinsson (Skaldic Project)

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Skáldskaparmal* (engelsk)
* Soga om Gunnlaug Ormstunge v/Ivar Eskeland (Samlaget 1969)
* Egilssoga v/Leiv Heggstad (Samlaget 1950)
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie av Finnur Jonsson (1920)
*For norna Skuld, sjå dei tre nornene*
**Skuld** (avleiing av verbet **skulle**, i konjunktiv *Skyldi*), er eit ord med fleire tydingar. Oftast er det knytt til tilhøva mellom menneske, og med skulda meinast helst eit slag godtgjersle for skadeverk, fysisk eller på anna måte. Eit nærliggande omgrep er gjeld. Økonomiske oppgjer handlar ofte om det ein skuldar, i form av lån eller på anna vis.

Omgrepet *skuld* i strafferettsleg meining har ein annan valør ved at det vert kravd ein kvalifisert grad av klanderverdig framferd for at vedkomande kan straffast, i motsett høve er vedkomande skuldfri. Ved forsettleg lovbrot må vedkomande ha vore medviten om at lovbrotet er ei fylgje av det han gjer, og ved overlagde lovbrot må det ligge ei gjennomtenkt vilje og plan bak lovbrotet. Spesifikke former for aktløyse, altså markerte avvik frå det som er akseptabel framferd i det aktuelle høvet, er òg straffbart etter mange lovreglar.

I religiøs språkbruk er skuld oftast knytt til omgrepet synd. Men medan synd er nytta om sambandet med gud, er skuld oftast nytta om samband med andre menneske. Soleis i fadervår:

*Tilgjev oss vår skuld, slik vi og tilgjev våre skuldmenn.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Skuld**
**Paul Ingolf Ingebretsen** (15. oktober 1904–16. august 1968) var ein norsk byråkrat og politikar frå Stavanger som representerte Venstre på Stortinget i tida mellom 1950 og 1961. Han var fylkesmann i Rogaland frå 1959 til 1968.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Ingebretsen var son til kjøpmannen Gustav Andreas Ingebretsen i Stavanger. Han tok examen artium ved Kongsgård skole i Stavanger i 1923. I 1923 studerte han jus i Oslo og vart cand.jur. i 1927. Han arbeidde så ved sorenskriveri frå 1928 til 1940, fyrst som kontorist og sidan som dommarfullmektig. Under den andre verdskrigen mellom 1940 til 1944 var han tilsett på kontoret til Rogaland fylkeskommune, og kontorsjef i perioden frå 1945 til 1946. I 1947 vart han likningssjef i Stavanger, ei stilling han hadde til 1958. Han fekk stillinga som fylkesmann i Rogaland i 1959, eit embete han hadde til han døydde i 1968.

### Politikk

I perioden frå 1937–1940 og 1945–1955 var Ingebretsen medlem av bystyret i Stavanger, vald for partiet Venstre. I tida mellom 1950 til 1961 var han stortingsrepresentant for Venstre. I den fyrste valperioden var han vald frå kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland, i dei to siste frå Rogaland fylke. Som stortingsrepresentant sat han i Finanskomiteen, dei siste åtte sesjonane som nestformann. Han var parlamentarisk nestleiar i Venstre frå 1954 fram til han forlet Stortinget.

### Andre verv

Ingebretsen hadde ei mengd verv i både privat og offentleg virke. Mellom anna var han formann i eit utval som vurderte flytting av statsinstitusjonar frå Oslo i åra mellom 1961 til 1964, i tillegg var han formann i Bygningsfredningskomiteen frå 1967 til han døydde året etter. Han var elles styremedlem i Norsk Folkeakademi frå 1946 til 1957, og som nestformann dei siste fire åra.

I 1968 vart Ingebretsen utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Fylkesmann Paul Ingebretsen er død». Stavanger Aftenblad. 17. august 1968. s. 1.
2. ↑  «Tildelinger av ordener og medaljer: Ingebretsen, P.». Henta 5. januar 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Paul Ingebretsen». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Thunsjøen
**Berner Oberland** syner til dei høgareliggande delane av kantonen Bern i Sveits. Området omfattar dei sørlege delane av kantonen, med Brienzersjøen og Thunersjøen og dalstrøka rundt.

På grunn av den flotte naturen i området er Berner Oberland eit populært turistmål. Byen Thun reknast som porten til Berner Oberland, og stader som Spiez og Interlaken er populære på grunn av den gunstige plasseringa ved sjøane. Området er òg eit godt utgangspunkt for fjellturar, blant anna er Finsteraarhorn (4274 moh) og Jungfrau (4158 moh) i området.

Dialekten i Berner Oberland er den alemanniske varianten höchstalemannisch («høgstalemannisk»). Denne dialekten er relativt langt unna standardtysk, og òg relativt ulikt frå dialekten i nærliggande Bern.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Berner Oberland» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* berneroberland.ch Arkivert 2007-08-22 ved Wayback Machine.
* «Berner Oberland» i Historische Lexikon der Schweiz

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* GeoNames

 |
**Aleksej Aleksejevitsj Borovitin** (fødd 14. februar 1954 i Kirov) er ein russisk tidlegare skihoppar som tevla for Sovjetunionen. Han vann to bronsemedaljar i skihopp i normalbakke, både i 1974 og i 1978.

Aktiv
-----

Borovitin hadde ingen internasjonale resultat før han i 1974 under VM i Falun vann bronsemedaljen i hopprennet i normalbakken og fekk fjerdeplass i storbakken. Seinare i sesongen kom han på delt femteplass i Lahti. I 1975 vart han nummer fem i Holmenkollen, året etter vart han nummer seks.

Borovitin deltok i den tysk-austerrikske hoppveka i åra 1974-81. Hans beste samanlagtplassering i hoppveka var 11. plass i 1975/76, i enkeltrenn kom han som best på femteplass i Garmisch-Partenkirchen 1. januar 1976. Han deltok i OL i 1976 Innsbruck og vart nummer 15 i normalbakken og 19 i storbakken. I 1977 vann Borovitin hopprennet i Holmenkollen klart framom Thomas Meisnger frå DDR. Same sesongen kom han på fjerdeplass under VM i skiflyging i Vikersund og han vann hopprennet i storbakken Lahti, langt framom Walter Steiner.

Under verdsmeisterskapen i Lahti, tok Borovitin ein ny bronsemedalje i normalbakken, og vart nummer 9 i storbakken. Ein fjerdeplass i Lahti var hans beste plassering i internasjonale renn i 1979-sesongen. Borovitin deltok i begge hopprenna under OL 1980 i Lake Placid med ein 21. plass i normalbakken som beste plassering.

Borovitin, som var medlem av Dynamo Kirov, vart sovjetisk meister i skihopping sju gongar.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1974 i Falun: Bronsemedalje i normalbakken og nr 4 i storbakken
* Vinter-OL 1976 Innsbruck: Nr 15 i normalbakken
* Skiflygings-VM 1977 i Vikersund: Nr 4 i skiflyging
* VM 1978 i Lahti: Bronsemedalje i normalbakken
* Vinter-OL 1980 i Lake Placid: Nr 21 i normalbakken

Kjelder
-------


* *Sportsboken*, aktulle årgangar
* (en) Aleksej Borovitin – Profil og resultatoversikt hos FIS
* *Denne artikkelen bygger på «Alexei Alexejewitsch Borowitin» frå Wikipedia på tysk, den 14. desember 2012.*
**Aleksandra Georgijevna Tsjudina** (6. november  1923–28. oktober 1990) var ein sovjetisk idrettsutøvar frå Kramskaja i Belgorod oblast. Storvaksne Tsjudina, ho var 188 cm høg, var ein svært allsidig idrettsutøvar. Ho deltok på høgt nivå i ishockey, basketball, sykling og tennis. Både i friidrett og i volleyball høyrde i fleire år heime i den ypparste verdseliten.

Aktiv
-----

### Friidrett

Tsjudina deltok i høgdehopp under friidretts-EM 1946 i Oslo, den aller fyrste internasjonale meisterskapen Sovjetunionen sende ein tropp til. Ho tok sølvmedaljen med resultatet 1,57 m, einast franske Anne-Marie Colchen klarte å svinge seg over 1,60 m. 

Under olympiske leikane i Helsingfors 1952 vann Tsjudina tre medaljar på døgn. Fyrst tok ho sølv i lengdehopp, med 6,04 m vart ho slått av Yvette Williams frå New Zealand med ti centimeter. Dagen etter kasta ho spydet 50,01 m og tok ein ny sølvmedalje, Dana Zátopková frå Tsjekkoslovakia sigra med eit kast på 50,47 m. Til sist klarde ho 1,63 m i høgdehopp, nok til å sikre seg bronsemedaljen.

Tsjudina deltok i mange øvingar i EM i friidrett 1954 i Bern. Det starta med femteplass i spydkast, og heldt fram med femkamp over to dagar. Innimellom øvingane i femkampen tevla i ho lengdehoppfinalen, der ho med 5,93 m tok EM-sølvet. Derette vart ho europameister i femkamp, 41 poeng føre Maria Sander frå Tyskland. Dagen etter at ho vann EM-gull, deltok ho i høgdehopptevlinga og vart nummer seks.

I tida 1945-56 vann Tjsudina fleire meistertitlar i friidrett enn nokon annan i sovjettida. Dei 31 gullmedaljane fordelte seg på 400 m, 80 m hekk, høgdehopp, lengdehopp, soydkast og, flest, i femkamp. 

### Volleyball

Tsjudina var ein heilt sentral spelar på Sovjetunionen sitt kvinnelandslag i volleyball i over ti år. Med sin spenst og si slagkraft var ho ein framifrå både angrepsspelar og blokkar.

Ho var med å vinne dei tre fyrste verdsmeisterkapane i vollyball i 1952, 1956 og 1960. Dessutan vart ho europeisk meister i volleyball i 1949, 1950, 1951 og 1958.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexandra Georgijewna Tschudina» frå Wikipedia på tysk, den 28. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (iba)
* Munzinger (sport)

 |
**Aleksandr Aleksandrovitsj Zavjalov** (fødd 2. juni 1955) er ein russisk tidlegare langrennsløpar som tevla for Sovjetunionen. Han vann verdscupen i langrenn i 1981 og 1983 og tok fem medaljar i OL og VM i tida 1980-84; ei gull-, tre sølv- og ein bronsemedalje.

Aktiv
-----

Zavjalov slo gjennom under dei olympiske leikane 1980 i Lake Placid. Han vart fyrst nummer sju på 15 km og tok så bronsemedaljen på femmila. Seinare i sesongen vann han 15 km i Lahti, fire sekundar framom Lars Erik Eriksen.

I 1981 vann Zavjalov verdscupen i langrenn, med 139 poeng kom han to poeng framom Oddvar Brå og 12 poeng framom Ove Aunli på dei neste plassane. Han vann einast eitt av dei ti renna i verdscupen, 15-kilometeren i Ramsau straks føre jul. Elles vart han nummer to bak Aunli på 15 km i La Bresse, og bak Brå på femmila i Holmenkollen. Tredjeplassar i sovjetiske Kavgolovo og i Falun var også viktige i poengstriden med Brå.

Som i Kollen-femmila året før måtte Zavjalov nøye seg med sølv og sjå Brå framom seg på resultatlista på 15 km under Ski-VM 1982 i nettopp Holmenkollen. Få dagar seinare, 25. februar 1982, kom så den legendariske avslutninga av 4 x 10 km stafett der dei to skirennarane kjempa drabeleg og dramatisk om sigeren. Inn mot målområdet ville begge vere i teten då Zavjalov fall og braut eine skistaven til Brå. Etter ein høgdramatisk spurt kom dei jamsides inn mot målseglet der Brå kasta seg over målstreken. Tvekampen enda med at både Noreg og Sovjetunionen vart kåra til vinnarar. Vladimir Nikitin, Aleksandr Batjuk og Jurij Burlakov var dei andre sovjetiske gullmedaljørane.

Zavjalov sikra seg sin andre verdscup-pokal i 1983-sesongen. Han vann tre av dei ti renna i verdscupen og sikra seg totalt 122 poeng, svenske Gunde Svan vann dei to siste renna og enda på 116 poeng.

Under vinterleikane 1984 i Sarajevo tok Zavjalov ein sølvmedalje på 15 km, bak landsmannen Nikolaj Zimjatov. Dei to og førnemnde Batjuk og Nikitin kom så på andreplass i 4 x 10 km stafett, ti sekundar bak Sverige.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1980: Bronsemedalje på OL-femmila i Lake Placid. Vinnar av 15 km i Lahti
* 1981: Vinnar av 15 km i Ramsau am Dachstein
* 1982: Sølvmedalje på 15 km og gullmedalje på stafetten under Ski-VM i Oslo
* 1983: Vinnar av både 15 km i Sarajevo, 30 km i Falun og 15 km i Lahti
* 1984: Sølvmedaljar på 30 km og 4 x 10 km stafett under Vinter-OL 1984 i Sarajevo

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Aleksandr Zavyalov» (på engelsk). Olympedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Skrivekunst-akademiet i Hordaland** er ein skule i Bergen som tilbyr eit eittårig kurs i «skapande skriving» på universitets- og høgskulenivå. Kvart år tek skulen opp tolv studentar. Søkjarar må senda inn «ti-femten sider nyskriven tekst av skjønnlitterær karakter» innan 20. april det året studiet tek til. Svar kjem i regelen i løpet av mai. Studentane går gjennom kurs, som gjerne strekkjer seg over to veker, i dei viktigaste sjangrane i skjønnlitteraturen, så som til dømes poesi, noveller, kortprosa og romanprosa. Fast tilsette i 2008 er leiaren, Olaug Nilssen, skrivelærarane Tormod Haugland, Øyvind Rimbereid og Gunnhild Øyehaug og skrivarfullmektigen Kjersti Rorgemoen.

Forfattaren Rolf Sagen skipa Skrivekunst-akademiet i 1985. Skrivekunst-akademiet har lokala sine i kulturhuset USF på Nordnes, og vert i all hovudsak finansiert av fylkeskommunen.

Mange, mellom dei Skrivekunst-akademiet sjølv, hevdar at Skrivekunst-akademiet er det mest etterspurde utdanningstilbodet på dette området i Noreg, og mange av studentane går seinare vidare på meir omfattande kurs, som til dømes Litterär gestaltning i Göteborg. Mange av studentane som har gått på Skrivekunst-akademiet har debutert som forfattarar, mellom dei den chilensk-norske poeten Pedro Carmona-Alvarez og førdianaren Olaug Nilssen.

Kjelder
-------

* Heimesida til Skrivekunst-akademiet

1. ↑  Skrivekunst - søknadsskjema
2. ↑  *Skrivekunstakademiet - fagleg personell*, arkivert frå originalen 16. januar 2009, henta 19. oktober 2008
3. ↑  Om Skrivekunst-akademiet
Ein **skukk** er rommet over betane eller bjelkane i eit uthus. Sjølve rommet vert trekanta. Det vert høgast under mønet. På båe sider skrår taksidene ned mot rafta. Skukken er namnet på golvet i dette rommet. Ein finn skukkar i hus av grind eller bindingsverk, som til dømes i smalefjøs, løer og skytjer. Skukkegolvet har vorte laga av hesjestaur og kornstaur som ikkje er i bruk. Dei vert lagde opp på skukkåsane, som ligg på langs av huset, over betane. For å få større rom på skukken, kan skukkåsane festast i klavar eller kne under betane. 

Skukken har vorte nytta som lagringsplass etter som det var trong til. Han fekk namn etter huset, eller den delen av huset, han var plassert i. I løa kunne ein finne låveskukken over låven og halmskukken over kornstålet. I ei skytje vart skukken kalla skytjeskukken. Her var det vanleg å samle emningsved under vedhogsten.

Nemninga «skukk» vart helst brukt i midtre og sørlege del av Vestlandet. Andre stader kunne rommet over betane til dømes kallast «lem», «staurlem», «hjell» eller «trev».

Kjelder
-------

* Ola Tveien: «Om skukk og skytja i Hosanger» i *Norveg. Folkelivsgransking 7* (Oslo, 1960)
**Fieschergletscher** er ein dalbre på sørsida av Bern-Alpane i kantonen Valais i Sveits. Isbreen er 16 km lang, den nest lengste breen i Alpane. Han dekker ei flatevidd på 33 km².

Fieschergletscher oppstår på kring 4 000 meter over havet, på austskråningane av Fiescherhorn. Vest for breen reiser Grünhorn og Gross Wannenhorn seg, i aust Finsteraarhorn.

Dei nedre delane av Fieschergletscher flyt sørover gjennom ein djup dal mellom Gross Wannenhorn og Wasenhorn. Om sommaren, når snølaget smeltar vekk, har breen ein gråleg farge ettersom han vert dekt av stein som kjem frå dei bratte fjellskråningane ovan om. Bretunga ligg for tida kring 1 700 meter over havet.

Kartet viser Fieschergletscher nede til høgre med Finsteraarhornhütte rett ovanom, med Grindelwald-Fieschergletscher i midten
På sørvestskråninga av Finsteraarhorn, om lag 100 m ovan om Fieschergletscher, ligg Finsteraarhornhütte (3 048 moh). Denne vert ofte nytta som mellomstasjon på turar frå Lötschental eller Jungfraujoch til Grimselpasset.

Denne isbreen er ein annan den samnemnde Grindelwald-Fieschergletscher, som ligg nord for Fiescherhörner og nær Grindelwald.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fieschergletscher» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Swiss glacier monitoring network
**Offiser** (frå fransk *officier* av latin *officium*, 'teneste') viser til folk av ein viss rang innan ulike uniformerte organisasjonar, som militæretog ein del ideelle og frivillige organisasjonar og ombord på fartøy. Det kan også brukast om ein ordensgrad.

Militær bruk
------------

I Forsvaret er ein offiser ein befalingsmann med graden fenrik eller høgare. Ein skil mellom offiserar og meinige.

Bruk på farkostar
-----------------

I sivil sjøfart og luftfart er ein offiser ein person i leiinga av fartøyet. Han har høgare utdanning og ei spesifikk sertifisering innanfor det området han arbeider.

I andre organisasjonar
----------------------

Politiet og paramilitære organisasjonar i fleire land bruker nemninga «offiser» om medlemmer av ein viss rang.

Leiarar innan Frelsesarmeen blir kalla offiserar.

Kjelder
-------


* «offiser» i Nynorskordboka.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Befal i forsvaret Arkivert 2012-01-10 ved Wayback Machine. ved utdanning.no
* Offiser i Frelsesarmeen Arkivert 2014-03-16 ved Wayback Machine. ved frelsesarmeen.no
**British Graham Land Expedition** (**BGLE**) var ein forskingsekspedisjon til Graham Land i Antarktis som vart gjennomført i perioden 1934–1937. Under leiing av John Riddoch Rymill var ekspedisjonen to år i Antarktis. BGLE utnytta ein kombinasjon av tradisjonelle og moderne utforskingsmetodar og nytta både hundesledar, motorsledar og eit éinmotorsfly (de Havilland Fox Moth) for å kome seg fram. Reisa til Antarktis føregjekk med den eldre, tremasta seglskuta «Penola», som hadde ein upåliteleg hjelpemotor. Ekstra forsyningar vart frakta med skipet «Discovery II».

Ekspedisjonen var ein av dei siste privatfinansierte antarktiskekspedisjonane; berre ein liten del av utgiftene vart dekt av britiske styresmakter. Sjølv om ekspedisjonen hadde eit veldig lite budsjett, var det vitskaplege utbyttet vellukka. 1600 kilometer av kysten av Antarktishalvøya vart flyfotografert og kartlagt, og det vart fastslått at Graham Land var ei halvøy, ikkje eit arkipel. Sledeparti nådde 72° sørleg breidde ved George VI Sound. Observasjonar og undersøkingar innan meteorologi, tidvatn, geologi, glasiologi og biologi inngjekk i det vitskaplege arbeidet.

Vinterkvarter den første sesongen vart etablert på den vesle øya Winter Island i øygruppa Argentine Islands. Ei gruppe på ni menn overvintra i ei hytte som vart oppført på øya, medan sju menn overvintra ombord i ekspedisjonsfartøyet «Penola». Vinteren 1936 var ni mann på Barry Island, medan «Penola» segla til Falklandsøyane og Sør-Georgia for ornitologiske undersøkingar.

Alle dei seksten medlemmane som overvintra mottok Polarmedaljen. Éin av deltakarane på BGLE, Brian Birley Roberts, medverka seinare til å utarbeide Antarktistraktaten.

Sjå òg
------

* Antarktisekspedisjonar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «British Graham Land Expedition» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  David McGonigal *Antarctica: Secrets of the Southern Continent*, Frances Lincoln Ltd, 2009 
ISBN 0711229805, side 334-33
2. 1 2 3  Robert K. Headland (2009). *A Chronology of Antarctic exploration*. London: Quaritch. s. 298. ISBN 978-0-9550852-8-4.
3. ↑  Gordon Elliott Fogg  *A history of Antarctic science* Cambridge University Press, 1992 ISBN 0521361133 s.178-179

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skildring av ekspedisjonen Scott Polar Research Institute
**Bygdeallmenning** er ein allmenning som er ått av halvparten av dei jordbrukseigedommane som frå gammalt har bruksrett i allmenningen.

Historie
--------

Allmenningane var opphavleg område som ingen hadde eigedomsrett til, der det foregjekk ein felles bruk i form av jakt, innlandsfiske, hogst og anna. Naturleg nok var det folk frå de næraste bygdene som stod for denne bruken av allmenningen. Kongen hadde òg frå gammalt visse rettar i allmenningene, og under påverknad frå romerretten vart oppfatninga i hundreåra etter reformasjonen at all fast eigedom som ikkje var i privat eige, var Kongens eigedom. Det gjaldt òg allmenningane, utan at bygdefolket av den grunn mista bruksretten dei hadde utøvd frå gammal tid.

Særleg på Fredrik IV si tid vart mange av allmenningane selde, anten til utanforståande privatpersonar, eller til bøndene som hadde bruksrett i allmenningen. Allmenningar som med tida kom i bygdefolkets eige, vart til det vi seinare har kalla bygdeallmenningar.

Bruksrett
---------

Allmenningsretten kan gje jordbrukande bønder rett til beiteland, seter, ved og bygningsmateriale. 

Vidare vil dei som utøver bruksrett i allmenningen, og familiemedlemmer og andre medlem i hushaldet deira, ha rett til småviltjakt og innlandsfiske i allmenningen.

Organisering
------------

Forvaltinga av bygdeallmenningane ligg til eit allmenningsstyre. Bygdeallmenningene i Noreg er organiserte i Norsk allmenningsforbund.

Sjå òg
------

* Green

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lov om bygdeallmenninger
* *Knophs oversikt over Norges rett* ved Birger Stuevold Lassen, Universitetsforlaget 1981, ISBN 82-00-05531-0
**Caligula**, *Gaius Julius Cæsar Augustus Germanicus* (31. august 12–24. januar 41), var den tredje keisaren av Romarriket, frå år 31 til 41. Han etterfylgde Tiberius av Romarriket. Namnet «Caligula» tyder 'den litle støvelen'. Han var den tredje keisaren i den julisk-klaudiske ætta. Han vart hugsa som ein despot på grunn av vellivnaden sin, og den sære, degenererte og råe framferda si. Den mest levande skildringa av livet hans er gjeven av historikaren Svetonius. Tacitus vil ikkje eingong nemne han, men det kan òg vere at skildringa hans er borte.

Byste av Caligula av Romarriket
Det fyrste året som romersk keisar var Caligula vellukka. Men etter kvart stod han bak ei rekkje handlingar og ordrar som var både latterlege og skremmande. Han er seinare vorten kjend for å ha vore ein galen, despotisk tyrann. Han vart snikmyrda i 41 etter ei samansverjing av senatorar og fleire av vaktene hans. Caligula vart etterfylgd som keisar av Claudius I av Romarriket (Tiberius Claudius Nero Germanicus).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Caligula av Romarriket» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2007.*

* Store Norske Leksikon: Caligula
* Barrett, Anthony A.: Caligula: the corruption of power, London 2000. ISBN 0-415-21485-8

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Byglandsbleke** eller berre **bleke** er ein reliktlaks som opphavleg var vanleg i Byglandsfjorden og vassdraget Otra. Han lever heile livet i ferskvatn og blir normalt ikkje større enn 30 cm lang. Bleka lever hovudsakleg av plankton.

Etter den første vassdragsreguleringa i 1905 forsvann viktige gyteområde for laksen. Rundt 1970 var stammen nesten borte grunna generell forsuring og tilslamming frå Brokkereguleringa i 1964. Ein liten bestand blei berga i 1972 og stamfisk blei sikra på fem ulike setjefiskanlegg i Sør-Noreg, mellom dei eit lokalt anlegg på Bygland. Ei rekkje uhell medførfe at det i 1973 berre var totalt 202 einsomrig bleike igjen, på Reinvoll klekkeri i Oppland. 

Otteraaens Brugseierforening (OB), som har konsesjon for regulering av mellom anna Byglandsfjorden, er gjennom konsesjonsvilkår pålagt å setja ut bleike i Byglandsfjorden. II 1992 bygde OB eit moderne setjefiskanlegg, Syrtveit Fiskeanlegg, for å oppfylla konsesjonsvilkåra. Det blir årleg sett ut 100 000 yngel av bleike, hovudsakleg i sjølve Byglandsfjorden. I tillegg blir det lagt ut rognkassar med ca. 100 000 rogn for å freista å få bleika til å reprodusera naturleg. Utlegging av rognkassar er eit ledd i arbeidet som pågår i «Blekeprosjektet» som starta i 1999. Prosjektet har som mål å gjenetablera ein sjølvreproduserande blekebestand i Otra. 

Det blir satsa på å auka naturleg reproduksjon i innsjøen, blekerogn på potensielle gyteområde, i tilleg til grus som er eigna til gyting. Otteraaens Brugsierforening har òg innført reguleringsrestriksjonar i tida då rogna ligg i grusen, for å minimera tørrlegging av gytegroper. 

Ørekyt har spreidd seg nedover Otra-vassdraget, blei det rapportert i 2008, og ein frykta då at ørekyten vil fortrenga bleka i Byglandsfjorden.

Kjelder
-------

1. ↑  Byglandsbleke]. Artsdatabankens faktaark ISSN1504-9140 nr. 175, 2011

* *Bleka i Byglandsfjorden, bestandsstatus og tiltak for økt rekruttering.* Direktoratet for Naturforvaltning, utredning 2005-3.
* *Bleka i Byglandsfjorden Arkivert 2020-06-23 ved Wayback Machine..* Agder Energi, 4. november 2019

* *Denne artikkelen bygger på «Bleke» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juni 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artsdatabanken
* visitsorlandet.com Historien om Bleka og laksefiske i Byglandsfjorden
* Film om bleka i Byglandsfjorden
* NRK om ørekyte og bleka
Sanden som calima fører med seg er tydeleg på dette satellittbilete
**Calima** er ein vêrsituasjon med tørr og varm luft som bles frå vestover frå Sahara og ut i Atlanterhavet til mellom anna Kanariøyane. Dette kan vare frå nokre timar til fleire dagar. Vinden fører med seg fint sandstøv frå Sahara og kan gi særs høge temperaturar på Kanariøyane, i tillegg til nedsett sikt. Støvet legg seg gjerne på alle flater. Støvet kan stundom førast høgt til vêrs og frakast over havet til Nord-Amerika. Stundom er støvet synleg på satellittbilete. 

Calima oppstår når det subtropiske høgtrykket ligg ganske langt nord, og ein har lågtrykk sør for Kanariøyane. Lufta mellom trykksystema vert då «pumpa» vestover. Når lågtrykka i staden går inn i Middelhavet vil den sørlege, støvførande vinden, verte kalla sjirokko. 

|  |  |
| --- | --- |
| Monte Lentiscal | Monte Lentiscal under calima |

Kjelder
-------

* «Calima» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Calima**

* Kanariøyane under calima Arkivert 2016-03-03 ved Wayback Machine.
* Satellittbilete av calima m.m. Arkivert 2011-06-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
| **Vevey** |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Vevey |
| **Kommunevåpenet til Vevey** |

 |
| Plassering |
| 

Vevey is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Vaud |
| Distrikt | Riviera-Pays-d'Enhaut |
| Språk | fransk |
| Borgarmeister | Laurent Ballif |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  2,39 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 18 394   7 696,2 /km² |
| Koordinatar | 46°28′0″N 6°51′0″E﻿Koordinatar: 46°28′0″N 6°51′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 383 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 1800 |
| **Nettstad:** www.vevey.ch |

**Vevey** er ein by i Sveits i kanton Vaud, på nordsida av Genfersjøen, nær Lausanne. Han var setet for distriktet Vevey fram til 2006, men er i dag ein del av distriktet Riviera-Pays-d'Enhaut. Kommunen har 18 394 innbyggjarar (2010) og eit areal på 2,4 km². Kommunesenteret ligg 383 meter over havet. 

Byen er ein viktig turist- og kurstad og har fleire årlege kunst- og kulturfestivalar, særleg innan musikk. 

Utsikt over Vevey og Genfersjøen
Hovudkvarteret til matvaregiganten Nestlé, grunnlagd i 1867, ligg i Vevey. Mjølkesjokoladen vart oppfunnen i Vevey av Daniel Peter i 1875.

Jean-Jacques Rousseau la handlinga i *La Nouvelle Héloïse* til området rundt Vevey. Charlie Chaplin heldt seg i Vevey dei siste leveåra sine, og ved strandpromenaden står ein Chaplin-statue.

Byen er første gongen nemnd av oldtidas greske astronom og filosof Klaudios Ptolemaios, som kalla han for *Ouikos*. Seinare var byen kjend under namn som *Viviscus* og *Vibiscum*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vevey» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (fransk)
* Bilete av Vevey og omliggande område[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS
* NKC

 |
**Stora Vardøyna** er ei øy sørvest i Øygarden kommune i Vestland fylke. Gardsbruket på øya heiter Vardøyna, og i daglegtale vert namnelekken «Store» ikkje brukt, men på kartverket sine kart heiter øya «Stora Vardøyna», medan den mindre «Litla Vardøyna» ligg i vest. På gamal dialekt sa dei «Varna» eller «Varena». Øya er skilt frå Vikso og Toftarøyna i aust av Toftosen og er veglaus. Høgste punktet på øya er Loshyttehaugen, 49 meter over havet. I 2011 var det éin fastbuande på øya.

Stora Vardøyna var truleg busett før Svartedauden, men låg så lenge aude. Første kjelde som nemner busetjing på øya er frå 1522. Ved midten av 1900-talet vart skulen på øya lagt ned, og fråflyttinga skaut fart.

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 | 2000 |
| --- | --- | --- |
| 12 | 35 | 1 |

Kjelder
-------

* Arne Asphaug, *Bygdebok for Vardøy* (Sund kommune, 2000)

1. ↑  Folketeljing 1801 for Sund prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Sund herred, frå Digitalarkivet
3. ↑  Arne Asphaug, *Bygdebok for Vardøy* (Sund kommune, 2000)
**Ben More** (skotsk-gælisk **Beinn Mhòr**, ‘det store fjellet’) er eit fjell i den sørlege delen av dei skotske høglanda, nær Crianlarich. Det er det høgste av dei såkalla Crianlarich-fjella aust for den vesle landsbyen, og den høgste toppen i [[Loch Lomond and The Trossachs nasjonalpark[]]. Det finst ikkje høgre fjell enn dette lenger sør i Storbritannia. Det er skilt frå Stob Binnein av *Bealach-eadar-dha Beinn*, ‘passet mellom dei to fjella’.

Den enklaste ruta opp byrjar på Benmore Farm på A85-vegen. Fyrst må ein følgje stigen som fører ein opp Benmore Burn, før ein forlèt han og byrjar å gå oppover den nordvestre ryggen på Ben More. Denne ryggen er svært bratt, med ei stiging på 1000 m på omtrent 4 km. Den nordaustre ryggen kan vere eit godt alternativ. Han er mindre bratt, men steinete. For å kome til denne, må ein følgje bekken Allt Coire Chaorach, før ein skjer av ved Sròn nam Fòirsairean når ein har kome forbi skogfeltet som dekkjer dei nedre bakkane på denne sida av. Denne ruta er rundt 5 km lang.

Toppen på Ben More vert ofte nådd i samanheng med Stob Binnein ved å gå ned til Bealach-eadar-dha Beinn og deretter opp på den andre toppen. Deretter kan ein gå direkte frå passet og ned til Benmore Burn.

Nordsida av Ben More har eit felt med snø som brukar lang tid på å forsvinne og som – eineståande i dei sørlege høglanda – er namngjeve på eit 1:25 000-kart. Feltet vert kalla Cuidhe Chrom («den krokete kransen»), grunna forma det har på seinvåren/tidlegsommaren. Dette feltet forsvinn oftast ikkje før i juni, og nokre goner ikkje før i juli. Namnet Cuidhe Chrom finn ein også på Lochnagar og Cairngorm.

I januar 1973 styrta eit fly på fjellet og to pilotar og to passasjerar mista livet i ulukka.

Kjelder
-------

1. ↑  «Stirlingshire mountain microlight crash kills two men». *BBC News*. 13. mai 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «Ben More (Crianlarich)» frå Wikipedia på engelsk, den 2. april 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ben More ved Crianlarich**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 37°3′3″N 27°9′4″E﻿

**Ímia** (gresk Ίμια) eller **Kardak** (tyrkisk) er to små aude øyar i Egearhavet, mellom den greske øygruppa Dodekanesane og sørvestkysten av Tyrkia. Dei ligg 3,8 nautiske mil vest for kysten av provinsen Muğla, og 5,5 nautiske mil aust for den greske øya Kálymnos, og 2,5 nautiske mil søraust for den næraste greske småøya, Kalólimnos. Samla har øyane eit areal på 4 hektar. Øyane vert òg kalla *Limniá* på gresk, *İkizce* på tyrkisk eller *Heipethes* på nokre kart tidleg på 1900-talet.

Ímia/Kardak-krisa
-----------------

Ímia/Kardak var åstad for ei militær krise og påfølgjande strid om herredømet over øya mellom Hellas og Tyrkia i 1996. Ímia-Kardak-striden er ein del av den større Egearhavsstriden, som omhandlar herredøme over kontinentalsokkelen, territorialfarvatn, luftrom, Flight Information Region (FIR) og demilitarisering av dei egeeiske øyane. Etter Ímia/Kardak-krisa vart striden utvida, då Tyrkia la krav på fleire andre småøyar i Egearhavet. Desse øyane, somme busette, vert rekna som udiskutabelt greske av grekarane, men som gråsoner med uavklart herredøme av tyrkarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Imia» frå Wikipedia på engelsk, den 5. august 2007.*

1. ↑  Folketeljing 2011, revidert
2. ↑  Yüksel İnan, Sertaç Başeren (1997): *Status of Kardak Rocks. Kardak Kayalıklarının statüsü*. Ankara. (ISBN 975-96281-0-4).

  


| * v
* d
* e
Dodekanesane |
| --- |
| **Agathonísi** • **Pátmos** • Arkí • **Lipsí** • **Léros** • Farmakonísi • **Kálymnos** • Ímia • Psérimos • Télendos • **Astypálea** • **Kos** • **Nísyros** • Jyalí • **Kárpathos** • Saría • **Kásos** • **Tílos** • **Sými** • **Khálki** • **Ródos** • **Kastellórizo (Mejísti)** • Ro • Strongylí Kastellorízou |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Arne Indrebø vinn ved NM i Jessheim 1993. Narve Hoff står mot gjerdet og ser på.
**Narve Hoff** (fødd 16. juli 1957) er ein tidlegare idrettsutøvar frå Ålesund. Han vart norsk meister i spydkast i 1985 og 1987, tildelt kongepokalen i 1987. I tida før han satsa på friidrett, spelte Hoff fleire sesongar volleyball med Ålesund VK i den norske toppserien.

Aktiv
-----

Hoff sette personleg rekord og fylkesrekord med 76,16 meter heime i Ålesund den 19. juni 1982. Under gunstige kast-tilhøve i Liabygda i Stranda 25. september 1984 smekka han til med 83,64 meter. Prestasjonen sende han opp på åttandeplassen i norsk spydkasting med den dåverande spydtypa. Under Friidretts-NM 1985 kasta han nesten like langt då han vann NM-gull og viste karar som Per Erling Olsen og Reidar Lorentzen til andre- og tredjeplass. 

Hoff deltok i EM i friidrett 1986 i Stuttgart. Med 75,14 m i kvalifiseringa mangla han i underkant av 3 meter på å nå finalen, enda dermed på 22. plass. Ved noregsmeisterskapen i Nesbyen den 16. august 1987 presterte Hoff sitt livs beste kast med den nye spydtypen. 78,54 meter gav han ikkje berre gullmedaljen, men sikra også at han vart tildelt kongepokalen. Dei neste åra var Hoff plaga av skade, kom aldri tilbake på eit høgt nivå i spydkast.

Hoff var ein spenstig kar som vart norsk meister i lengde utan tilløp i 1982, 1983, 1984, 1987, 1989, 1990 og 1992. Han var etter tur medlem i Aksla Idrettslag, Idrettslaget Valder, Ålesund FIK og Mørejarl Friidrettsklubb.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1982 i Porsgrunn: Nr 6 – 69,36 m
* 1983 i Trondheim: Nr 7 – 64,14 m
* 1984 i Øvre Årdal: Nr 7 – 71,38 m
* 1985 i Bærum: Gullmedalje – 83,54 m, fram Per Erling Olsen (77,50 m)
* 1986 i Sandnes: Bronsemedalje – 74,10 m
* 1987 i Nesbyen: Gullmedalje – 78,54 m, fra Reidar Lorentzen (78,10 m)
* 1989 i Stjørdal: Bronsemedalje – 69,30 m
* 1990 i Moss: Nr 5 – 68,80 m
* 1991 i Fana: Nr 10 – 63,72 m
* 1992 i Mosjøen: Nr 8 – 66,54 m
* 1993 i Tønsberg: Bronsemedalje – 69,02 m
* 1994 på Jessheim: Nr 9 – 63,10 m

Kjelder
-------


* friidrett.no
* Bergens Arbeiderblad 27. september 1984
* Arbeiderbladet 3. august 1985
* Arbeiderbladet 17. august 1987
**Handball under Sommar-OL 1988** for karar vart avvikla frå 20. september til 1. oktober 1988 i Suwon, bortsett frå finalen og bronsekampen som fann stad i Seoul. Tolv land deltok i turneringa: Algerie, Aust-Tyskland, Island, Japan, Jugoslavia, Sovjetunionen, Spania, Sverige, Sør-Korea, Tsjekkoslovakia, Ungarn og USA.

Laga var delt inn i to grupper med seks lag i kvar, der alle laga i gruppa spelte kamp mot einannan. Gruppevinnarane, Sovjetunionen og Sør-Korea, møttest til finale, medan gruppetoarane møttest til kamp om bronseplassen. Dei andre laga møttest til plasseringskampar, basert på plassering i gruppene.

Jugoslavia sigra 27–23 over Ungarn i bronsefinalen.

### Finalen

Sovjetunionen, som vann alle kampane i gruppespelet, tok tidleg kontroll over finalekampen mot vertslandet Sør-Korea. Etter 17–11 ved pause, auka det sovjetiske mannskapet til siger 32–25 i den andre omgangen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Handball at the 1988 Summer Olympics – Men's tournament» frå Wikipedia på engelsk, den 24. november 2022.*