recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nordfjord folkehøgskule.
**Nordfjord folkehøgskule** er ein kristen folkehøgskule som ligg på Vereide i Gloppen kommune i Vestland fylke. Skulen tar årleg imot om lag 135 elever, og er eigd av Normisjon. Skulen kallar seg «friluftslivskulen» og gjer mykje bruk av naturområda i kommunen.

Skulen vart bygd i 1923 som *Nordfjord ungdomsskule* av Nordfjord indremisjon, no Normisjon region Sogn og Fjordane. I 1923 var kristelege folkehøgskular allereie oppretta i Førde og Balestrand. Skulen på Vereide vart bygd som ei åndeleg motvekt til radikalismen representert av Firda vidaregåande skule som vart bygd på Sandane året i før (1922). 
Bertel Kåle vart den fyrste styraren ved skulen. Han kom frå ei stilling som lærar ved Sunnfjord Folkehøgskule i Førde. Skulen har reist ein minnestein etter Kåle på skulen.

Nordfjord folkehøgskule har etablert *Gloppefjord Sommarhotell* for å sikre inntekter i sommarhalvåret. Hotellet tilbyr romma i hovudbygningen. *Sandane Vandrarheim* er også ein del av utleiesatsinga til skulen, det internatromma til skulen vert leigde ut. Skulelokala er også brukt til arrangement og lokale tilstellingar i samband med høgtider og 17. mai.

#### Linjefag ved skulen:

* Friluftsliv / Ekspedisjon
* Friluftsliv / Ski og surf
* Friluftsliv / Norske eventyr
* Friluftsliv / Jakt og fiske
* Friluftsliv / Vind og vatn
* Friluftsliv / UT
* Friluftsliv / KRIK
* Friluftsliv / Fjellsport
* Friluftsliv / Bu og fritid
* Friluftsliv / Vegleiing

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nordfjord folkehøgskule» frå Wikipedia på bokmål, den 24. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nordfjord folkehøgskule
* Bertel Kåle i Sogn og Fjordane fylkesleksikon
**Frieda Dänzer** (16. november 1931–21. januar 2015) var ein skirennar frå Adelboden i Sveits. Ho vann den alpine kombinasjonen (slalåm/utfor) under verdsmeisterskapen i 1958, og tok til saman fem medaljar under Vinter-OL 1956 og 1958-meisterskapen.

Aktiv
-----

Dänzer fall i januar 1950 og pådrog seg et komplisert brot i høgrebeinet, ein skade det tok eit halvt år å lækje. Ho kom snøgt tilbake på det sveitsiske landslaget, men fekk ikkje plass i VM-troppen til verdsmeisterskapen 1954 i Åre, trass i at ho like før VM hadde vorte sveitsisk meister i utfor i Wengen.

Under Vinter-OL 1956 Cortina d'Ampezzo vann Dänzer sølvmedaljen i utfor bak landskvinna Madeleine Berthod. Også i den alpine kombinasjonen i tok ho sølv i 1956, det var då ei VM-øving. To år seinare vart Dänzer den store utøvaren mellom dei kvinnelege alpinistane under alpin-VM 1958 i Bad Gastein. Ho tok medalje i tre av dei fire greinene, og vart verdsmeister i kombinasjonen. I utfor fekk ho sølv bak Lucille Wheeler frå Canada, same Wheeler vann også storslalåmtevlinga der Dänzer kom på bronseplass.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frieda Dänzer» frå Wikipedia på tysk, den 14. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Frieda Dänzer – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Burgassjøen** (Бургаско езеро) eller **Vajasjøen** (езеро Вая) er ein innsjø nær Svartehavet like vest for byen Burgas, og den største naturlege innsjøen i Bulgaria med eit areal på 27,60 km², ei lengd på 9,6 km og ei breidd på 2,5 til 5 km. Han er opp til 1,3 m djup. 

Innsjøen inneheld relativt lite salt samanlikna med enkelte andre av Burgassjøane (om lag 4-11 %), og har eit stort mangfald av dyreartar, inkludert 60 fiskeartar, 60 typar virvellause dyr og 254 fugleartar (der 61 av dei er utryddingstrua i Bulgaria)

Tidlegare var innsjøen eit viktig fiskeområde, men etter at ein oppretta eit petrokjemisk anlegg i nærleiken forsvann mykje av fisken. Dei siste åra har derimot forureinga vorte mindre og dyrelivet har teke seg opp att.

Neftochimrafineriet sett frå andre sida av innsjøen

Kjelder
-------

* Michev, Nikolay; Tsvetko Mihaylov, Ivan Vaptsarov, Svetlin Kiradzhiev (1980). *Geographical dictionary of Bulgaria*. Sofia: Nauka i izkustvo.

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Burgas» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Burgassjøen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Zhuangzi
**Zhuangzi** (莊子) var ein berømt kinesisk filosof som levde i det fjerde hundreåret før vår tidsrekning. Han er mest kjend for boka *Zhuangzi* som tok namnet hans og er ein klassikar innanfor taoismen. Det er usikkert om han skreiv heile boka sjølv, ein reknar med at han står for dei fyrste sju kapitla og at «elevar» av han skreiv resten.

Tankar
------

Filosofien hans er av ein skeptisk tradisjon ikkje ulik den vi kan finne igjen i Arne Næss sin filosofi mykje seinare. Zhuangzi forfektar at liva våre er begrensa medan kunnskapen er uavgrensa. Å freista å bruke det begrensa på å oppnå det uavgrensa er tåpeleg. Språket og kognisjonen vår forutseier ein tao kvar av oss er forplikta til gjennom våre adskilte fortider eller «stiane våre». Som ein konsekvens av dette bør vi vere klar over våre mest gjennomtenkte konklusjonar kan ha vore forskjellige hadde vi hatt ei anna fortid. Naturlege disposisjonar til oppførsel kombinert med dei som er tileigna inkludert det at ein knyter namn på ting, å godkjenne/avvise basert på desse namna og å handle i samsvar med dei ibuande standardane. Å tenkje på og å velje vårt neste steg i stien vår er betinga ved dette unike settet av naturlege tileigningar.

Anarkisme
---------

Zhuang zi var truleg ein av dei aller fyrste anarkistane, lenge før Proudhon og Hayek ifølgje Murray Rothbard. Han ville ikkje at folk skulle knyte seg til ei regjering. Han sa at verda «ikkje trenger styring; faktisk bør den ikkje styrast,» og «orden skjer spontant når ting let styra seg sjølve» Rothbard seier at Zhuangzi var den fyrste som teoretiserte rundt spontan orden.

Fotnoter
--------

1. ↑  Rothbard, Murray. *Concepts of the Role of Intellectuals in Social Change Toward Laissez Faire*, The Journal of Libertarian Studies, Vol IX No. 2 (Fall 1990)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Drenthe** er ein provins i Nederland og ligg nordaust i landet. Administrasjonssenteret er Assen. Provinsen grensar til Overijssel i sør, Friesland i vest, Groningen i nord og Tyskland (Niedersachsen) i aust.

Historie
--------

Drenthe har i motsetnad til andre delar av Nederland alltid vore eit tynt folkesett, landleg område. Området har vore busett sidan førhistorien, og ein har funne fleire steindysser frå rundt 3500 f.Kr. 53 av 54 steindysser i Nederland ligg i Drenthe, og dei fleste av dei igjen ligg nordaust i provinsen. Drenthe vart først nemnd i dokument i 820 då han vart kalla *Pago Treanth*. I arkiv frå *Het Drents Archief* frå 1024 til 1025 vert «grevskapet Drenthe» nemnd. 

Drenthe var lenge underlagt biskopane av Utrecht, men kom på 1500-talet inn under Karl V sin kontroll. Då Dei sameinte Nederlanda vart erklært vart Drenthe ein del av nasjonen, men fekk ikkje provinsstatus igjen før 1796.

Kort tid etter den andre verdskrigen braut ut bygde den nederlandske regjeringa ein leir nær byen Westerbork for å ta seg av tyske (jødiske) flyktningar. Ironisk nok nytta etter kvart dei tyske okkupantane samle leir som «Durchgangslager». Mange nederlandske jødar, sigøynarar, motstandsfolk og politiske motstandarar vart sett bak murane her før dei vart overført til andre leirar i Tyskland og Polen. Anne Frank vart deportert på det siste toget frå Westerbork.

Kommunar
--------

Etter omorganiseringa i 1990-åra har talet på kommunar i Drenthe vorte redusert til tolv. Dei fleste kommunane består i dag av fleire byar og landsbyar. 

1. Aa en Hunze
2. Assen
3. Borger-Odoorn
4. Coevorden
5. De Wolden
6. Emmen
7. Hoogeveen
8. Meppel
9. Midden-Drenthe
10. Noordenveld
11. Tynaarlo
12. Westerveld

Geografi
--------

Bortsett frå hovudstaden Assen, er Emmen, Meppel og Hoogeveen større byar i provinsen. Drenthe består stort sett av lyngheier og har ingen større elvar eller innsjøar.

Økonomi
-------

Jordbruk er ei viktig næring, men ein finn òg industriområde nær byane. Den rolege landsbygda trekk stadig til seg fleire turistar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Drenthe» frå Wikipedia på engelsk, den 14. februar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Drenthe**

* Kart Arkivert 2004-10-13 ved Wayback Machine. (pdf)
* Kart over Drenthe Arkivert 2005-02-08 ved Wayback Machine.
* Drentse Fietsvierdaagse

| * v
* d
* e
Provinsar i Nederland |
| --- |
| Drenthe**·** Flevoland**·** Friesland**·** Gelderland**·** Groningen**·** Limburg**·** Noord-Brabant**·** Noord-Holland**·** Overijssel**·** Utrecht**·** Zeeland**·** Zuid-Holland |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| **Prydbønne** |
| PrydbønnePrydbønne |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Erteblomordenen Fabales |
| **Familie:** | Erteblomfamilien Fabaceae |
| **Underfamilie:** | Faboideae |
| **Stamme:** | Phaseoleae |
| **Slekt:** | Bønneslekta *Phaseolus* |
| **Art:** | **Prydbønne** *P. coccineus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Phaseolus coccineus***L. 1753 |

**Prydbønne, pralbønne** eller **blomsterbønne** (*Phaseolus coccineus*) er ein art i erteblomfamilien som blir dyrka som prydvekst og tildels som matvekst.

Prydbønneplanten er ein slyngplante som kan bli opptil 4 m høg. Han slynger seg i ein spiral som går med klokka, til forskjell frå dei fleste andre bønner som slynger seg mot klokka.
Han skil seg også frå andre bønner ved at kimblada blir verande under jorda, slik at dei første blada ein ser frå spira er dei vaksne blada.

Planten er fleirårig, men blir ofte dyrka som eittårig ettersom han ikkje toler frost.

Prydbønne har raude eller raude og kvite blomar i klasar. Frøa er store og brokete. Røtene er tjukke og knollforma.

Varieteten *P. coccineus var. albiflorus* (av og til rekna ein art, *P. multiflorus*) har kvite blomar og ikkje knollforma røter. 

Dei flate, 10–30 cm lange belgane kan brukast som grønsak etter koking. Dei modne frøa kan vera giftige, fordi dei inneheld lektinet fytohaemgglutinin. Lektinet blir øydelagd gjennom langvarig koking.

Dyrking
-------

Prydbønna stammar frå fjellområde i Sentral-Amerika, der ein har dyrka henne i nær to tusen år.
Det finst framleis ville slektningar av den dyrka planten i kjølige, skuggerike dalar i Guatemala og Mexico.

Prydbønne blir dyrka i ei rekkje land, mellom anna Noreg.

* Klatrande prydbønne.Klatrande prydbønne.
* Raud prydbønneblome.Raud prydbønneblome.
* Kvite og raude blomar.Kvite og raude blomar.
* Kvite blomar.Kvite blomar.
* BelgarBelgar
* BønnerBønner

Kjelder
-------

1. ↑  *Phaseolus coccineus*, Missouri Botanical Garden
2. 1 2  *Phaseolus coccineus*, Floridata
3. 1 2  *PHASEOLUS coccineus*, Learn2Grow, arkivert frå originalen 31. juli 2017, henta 31. juli 2017
4. 1 2  
*Phaseolus coccineus - L.*, Plants for a Future

* «prydbønne» (25. mai 2016) i *Store norske leksikon*, snl.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Tredreiing.
Pedaldriven tredreiing i Myanmar. Foto: Gerd Eichmann, 2006

Gjenstander laga gjennom tredreiing. Foto: Gerd Eichmann, 2008

Metalldreiing. Foto: Frank Vincentz, 2010

**Dreiing** er ein metode for forming av anten metall-, plast- eller tremateriale. Metoden føregår ved at ein raskt roterer eit arbeidsstykke og deretter skjer til diameteren eller forma på materialet slik ein ynskjer. Skjeringa blir utført med eit skjer tilpassa materialet – både typen og forma. Dreiing blir som regel utført med dreiemaskin, men kan også drivast av hand- eller fotkraft.

Typar dreiebenkar
-----------------

Det finst fleire forskjellige maskinar for dreiing, både manuelle og datastyrte (CNC), og då også med fleire ulike funksjonar. Dei manuelle dreiebenkane har som oftast berre to eller tre aksar: Éin akse som leier skjeret horisontalt og parallelt med materialet (hovudsleiden, z-aksen), éin som leier skjeret horisontalt og på tvers av materialet. inn mot sentrum (tverrsleiden, x-aksen), og éin som kan vendas horisontalt 360° rundt (toppsleiden). Både tverrsleiden og toppsleiden er festa oppå hovudsleiden. Dei datastyrte kan derimot ha mange fleire aksar og funksjonar. Blant anna kan desse ha 5-7 aksar eller i nokre høve fleire, og funksjonar som boring og fresing utanom sentrum på arbeidsstykket.

Operativsystem
--------------

Dei manuelle dreiebenkane blir styrt av ein operatør som utfører arbeidet til maskinen fysisk ved å sveive på skruespindlar for dei forskjellige sleidane. For å holde orden på kor langt me har sveivd er det montert skaleringar på skruespindelen, men dei fleste manuelle dreiebenkar har likevel ei digital avlesing i z- og x-aksen som kan vise opptil 1/1000 mm (0.001 mm) nøyaktigheit.

Dei datastyrte dreiebenkane har program laga til ulike delar slik at masinen utfører dreiejobben automatisk, og kan då drive masseproduksjon. Dei nyare automatiske maskinane kan òg vere heilt innbygde, og vernar då menneske og andre maskinar mot avdreidde sponar, kjølevæske og liknande. Dei manuelle dreiebenkane er ofte opne og vernar mindre. Dei har då òg lågare omdreiingshastigheit enn dei datastyrte.

Kjelder
-------

* Gyldendals Norske Forlag – TIP-serien, Produksjon

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dreiing**
Dampskipet **«Siljan av Helsingborg»** var eit svensk handelsfartøy som vart torpedert i Atlanterhavet i 1940 av den tyske ubåten U 46 i 1940; 9 mann miste livet og 18 vart redda.

Historie
--------

Siljan var bygd i England i 1920 for skipsreiaren J.W. Tatem i Cardiff og heitte då «Pilton». I 1938 vart skipet kjøpt til Sverige av skipsreiaren H. Lundgren i Helsingborg og høyrde til sidan reiarlaget AB Sigyn under namnet «Siljan». Kaptein Cronberg hadde befalet på «Siljan» frå første til siste reise. Han hadde tidlegare ført S/S Japan; denne blei torpedert den 4. mai 1941 utanfor Vest-Afrika.

Torpederinga
------------

«Siljan», som hadde gått utanfor avsperra Skagerrak sidan april, var i september 1940 på reisa frå Cardiff til Lisboa. Då skipet den 26. september var cirka 250 sjømil vest for Irland vart fartøyet torpedert og sokk. Mannskapet gjekk i livbåtane og redda seg frå fartøyet. Det sat ni mann i kvar av dei tre livbåtane. Desse mista seinare kontakten med kvarandre. Livbåten til befalhavaren nådde etter ni døgn inn til Dingle på sørvestkysten av Irland etter ei strabasiøs reise. 
Livbåten til andrestyrmannen trefte etter seks døgn på den franske fiskekuttaren *Auguste Maurice* og kunne førast inn til ei fransk hamn. Den tredje livbåten med ni mann ombord, under befaling av førstestyrmannen, høyrde ein ikkje meir frå.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «S/S Siljan» frå Wikipedia på svensk, den 1. januar 2011.*
	+ Artikkelen oppgav denne kjelda:
		- Axwik, Lundgren, Svensson, Nilsson-Leissner, Sjöwall: *Svenskt sjöfolk i krig och fred*, Bokförlaget Antiqua, Göteborg 1950.
**René Adler** (fødd 15. januar 1985) er ein tysk fotballspelar som har spela som keeper for Bayer Leverkusen og det tyske landslaget.

Adler vart fødd i Leipzig og begynte fotballkarrieren i det lokale laget Leipzig. I 2000 gjekk han over til ungdomslaget til Bayer Leverkusen, og spelte på andrelaget der frå 2002. I den første tida budde 15-åringen hjå keepertrenaren Rüdiger Vollborn og familien hans.

I 2003/04-sesongen kom Adler med i A-lagsstallen til Bayer Leverkusen. I mai 2006 fekk Adler brot i eit ribbein på trening. Ribbeinet vart forsterka med ei titanplate. Han var ute av aksjon til februar 2007. Kort tid etterpå, 25. februar 2007, fekk han bundesligadebuten sin mot Schalke, då førstekeeperen Hans-Jörg Butt var utestengd grunna raudt kort. Etter kvart fortrengte han Butt som førstekeeper for Bayer Leverkusen. Han har kontrakt med klubben til 2012.

Adler har fleire landskampar for diverse aldersbestemte lag. Han var teken ut i troppen til U21-EM i 2006, men måtte bli heime grunna ribbeinsskaden sin.

Adler vart teken ut i Tyskland sin tropp til fotball-EM i 2008 saman med Jens Lehmann og Robert Enke. Han debuterte for landslaget 11. oktober 2008 i ein 2-1-siger over Russland i ein kvalifiseringskamp til fotball-VM i 2010. I mars 2010 vart han peika ut som førstekeeper for Tyskland under fotball-VM, men litt over ein månad før meisterskapen vart det klart at han måtte stå over VM grunna ein ribbeinsskade.

*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå tysk wikipedia 9. mars 2010.*

| * v
* d
* e
Tyskland sitt landslag – EM i fotball 2008 (sølvmedalje) |
| --- |
| 
* 1 Lehmann
* 2 Jansen
* 3 Friedrich
* 4 Fritz
* 5 Westermann
* 6 Rolfes
* 7 Schweinsteiger
* 8 Frings
* 9 Gómez
* 10 Neuville
* 11 Klose
* 12 Enke
* 13 Ballack (kaptein)
* 14 Trochowski
* 15 Hitzlsperger
* 16 Lahm
* 17 Mertesacker
* 18 Borowski
* 19 Odonkor
* 20 Podolski
* 21 Metzelder
* 22 Kurányi
* 23 Adler
* Landslagstrenar: Löw

 | Flagget til Tyskland |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**SN-bygningen** (òg kjend som SNs sekretariatbygning) i New York City står som eit landemerke i Turtle Bay på austsida av Manhattan, med utsikt mot East River. Hovudkvarteret har adressa United Nations Plaza 760 og ligg langs First Avenue mellom 42nd Street og 48th Street. Bygningen stod ferdig i 1952 etter teikningar av den amerikanske arkitekten Wallace K. Harrison som prosjektleiar i samarbeid med ei rekkje internasjonalt anerkjende arkitektar som rådgjevarar, blant dei Oscar Niemeyer frå Brasil og Le Corbusier frå Frankrike, som hadde størst innverknad på utforming av anlegget. Framfor den 39 etasjar høge bygningen står nesten 200 flaggstenger, der flagget til medlemslanda står i alfabetisk rekkjefølgje. 5 000 menneske arbeider der.

SN sitt hovudkvarter inkluderer tre større bygningar: 

* Sekretariatet (39 etasjar høgt)
* Hovudforsamlingsbygget (der alle medlemsnasjonane møter til hovudforsamlingane)
* Bibliotekbygningen, oppkalla etter den andre generalsekretæren til SN, Dag Hammarskjöld

Området vert definert som internasjonalt og nøytralt territorium.

Frå 1946 til 1950 heldt den nystarta generalforsamlinga i SN til i bygningen som i dag rommar Queens Museum.

Norske bidrag til bygget
------------------------

Då bygget var under planlegging og SN var leidd av nordmannen Trygve Lie vart dei skandinaviske landa bedne om å donera og utsmykka kvart sitt rom. Noreg fekk tildelt salen der Tryggleiksrådet har møte. Rommet vart utforma av arkitekten Arnstein Arneberg, kunstnaren Per Krogh laga veggmåleriet som heng rett bak det hesteskoforma møtebordet, medan Else Poulson designa tapetet.

Det er òg brukt marmor frå Fauske i bygget, ikkje minst synleg frå møte i generalforsamlinga der dei grøne marmorflisene dannar bakgrunn for talarstolen.

Sjå òg
------

* Palais des Nations

Kjelder
-------

1. ↑  «Queens Museum». *queensmuseum.org* (på engelsk). Arkivert frå originalen 13. september 2018. Henta 13. september 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «FN-bygningen» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2018.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* CiNii
* GeoNames

 |
Fransk dreielire frå omkring 1760
**Dreielire** er eit musikkinstrument som hadde glansperioden sin i mellomalderen i Europa. Seinare gjekk populariteten attende, og i byrjinga av 1700-talet vart lira sett på som eit typisk tiggarinstrument. Instrumentet har seinare fått ein renessanse og vert flittig bruka av folkemusikkgrupper som ønskjer å gå attende til eldre musikkformer med borduntonar.

Historikk
---------

Opphavet til dreielira er noko omdiskutert. Mange meiner at ho oppstod på den iberiske halvøya noko før det ellevte hundreåret, andre historikarar meiner at ho kjem frå Nord-Afrika.

Utforming
---------

Mekanismen til ei dreielire
Dreielira minner i det ytre om nyckelharpa. Lyden oppstår ved at eit hjul, drive av ei sveiv og innsett med harpiks, vert gnidd mot strengene. Dreielira har melodistrenger, bordunstrenger (basstrengar som læt med ein konstant tone) og iblant ein såkalla «knarrestreng» som gjev ein karakteristisk surrande lyd som høver til markeringar og rytmiske effektar. Tonehøgda på melodistrengene vert variert ved å trykkja på tangentar, liksom på nyckelharpa.

Det svenske namnet på dreielire, *vevlira*, vart laga av svensken Jan Ling, tidlegare har instrumentet i Norden i fleire hundre år nesten berre vorte omtala som *lire*, og musikkforskarar nytta ofte det franske namnet, *vielle*.

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia
* Svensk Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Sandbakkels eller sandbakelse.
**Bakkels** (frå mellomnedertysk *backels*, 'det som blir bakt på ein gong') er eit gammalt ord for mindre bakverk som kan vera kokte i smult. Det finst i namnet til fleire kaketypar, som bordstabelbakkels, fattigmannsbakkels, hjortebakkels, rosettbakkels, sandbakkels og vassbakkels.

*Bakels*, *bakkels, bakelse* eller *bakkelse* har i nordisk samanheng tradisjonelt vist til små bakverk.
Ordet kan visa til ein type kake bakt frå gammalt av i ulike delar av Noreg til høgtider og festar. Dei var laga av mjøl, sukker, egg, fløyte og vatn og ofte steikte i særskilde jarn med fint mønster som kunne omfatta namn og årstal. Denne kaketypen er også kjend som jønnbrød, avletter og anna.

Andre typar er fattigmannsbakkels, ein frityrkokt bakkels laga av tynt kjevla og forma deig (sjå fattigmann), hjortebakkels, ei tradisjonell norsk form for smultringar laga med hornsalt (sjå hjortetakk),
sandbakkels, eit anna namn på sandkake, laga med mjøl, smør, sukker, egg, mandlar og bakepulver, og vassbakkels, ein type bakkels laga med mjøl, smør, egg og vatn og ofte fylte med krem.

Sjå òg
------

* Bakelse
* Rognbakels

Kjelder
-------

1. 1 2  «bakkels - Det Norske Akademis ordbok», *www.naob.no* (på norsk), henta 21. mars 2019
2. ↑  «bakkels» i Nynorskordboka.
3. 1 2  «Bakels». *Store norske leksikon*. 10. oktober 2017. Henta 21. mars 2019.
4. ↑  «Bakkelse, — ODS», *ordnet.dk*, henta 19. mai 2019
5. ↑  *bakelse | SAOB | svenska.se* (på svensk), henta 19. mai 2019
6. ↑  «fattigmannsbakkels - Det Norske Akademis ordbok», *www.naob.no* (på norsk), henta 21. mars 2019
7. ↑  «RecipeSource: Norwegian Cake Doughnuts (Hjortebakkels)», *recipesource.com*, henta 23. mars 2019
8. ↑  NRK (19. november 2008), «Hjortebakkels», *NRK* (på norsk bokmål), henta 23. mars 2019
9. ↑  «sandbakkels - Det Norske Akademis ordbok», *www.naob.no* (på norsk), henta 23. mars 2019
10. ↑  «Vannbakkels», *www.matprat.no* (på norsk), henta 21. mars 2019
11. ↑  «vannbakkels - Det Norske Akademis ordbok», *www.naob.no* (på norsk), henta 21. mars 2019
Ed Sullivan i 1955
***The Ed Sullivan Show*** var eit amerikansk fjernsynsshow som gjekk på CBS frå 20. juni 1948 til 6. juni 1971 med programleiaren Ed Sullivan. Programmet vart erstatta i september 1971 av *CBS Sunday Night Movie*.

I 2002 var *The Ed Sullivan Show* rangert på 15. plassen på *TV Guide* si liste over dei 50 beste fjernsynsshowa gjennom tidene. På tilsvarande liste i 2013 var det på 31. plassen.

Programmet gjekk kvar søndag kveld frå kl. 20 til kl. 21. Alle typar for underhaldning vart vist fram på pgorammet frå klassisk musikk, operasongarar, popartistar, komikarar, ballettdansarar, skodespelarar som framførte monologar og sirkusartistar. Formatet var i røynda det same som varieté.

Kjende episodar og artistar
---------------------------

*The Ed Sullivan Show* er særleg kjend for å ha introduserte og skapt gjennombrotet for mange artistar i 1950- og 1960-åra i Amerika, som Elvis Presley, The Beatles, The Supremes, The Dave Clark Five, The Animals, The Beach Boys, The Jackson 5, Janis Joplin, The Rolling Stones, The Mamas & the Papas, The Lovin' Spoonful, Herman's Hermits, The Doors og The Band. Den kanadiske komikarduoen Wayne and Shuster var på programmet 67 gonger, meir enn nokon annan.

Elvis Presley si første framføring på programmet vart sett av 60 million menneske, som på den tida var 82,6 prosent av alle TV-sjåarar i USA, noko som er det største TV-publikummet i historia. The Beatles vart sett av 73,7 millionar menneske i 1964, men det var då 45,3 % av alle sjåarar i USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Ed Sullivan Show» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mars 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Ed Sullivan Biography | Ed Sullivan Show». *Edsullivan.com*. Henta 31. mars 2018.
2. ↑  «Prime Time TV Schedule : 1967 Season». *Web.archive.org*. Arkivert frå originalen (TXT) 14. mars 2008. Henta 31. mars 2018.
3. ↑  «TV Guide Names Top 50 Shows». Cbsnews.com. 11. februar 2009. Henta 31. mars 2018.
4. ↑  Fretts, Bruce (23. desember 2013). «TV Guide Magazine's 60 Best Series of All Time - Today's News: Our Take». *TVGuide.com*. Henta 31. mars 2018.
5. ↑  «History of the Ed Sullivan Show | Ed Sullivan Show». *Edsullivan.com*. 9. februar 1964. Henta 31. mars 2018.
6. ↑  «Wayne and Shuster»  *The Canadian Encyclopedia*. Charles Dougall, 02/07/2006

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **The Ed Sullivan Show**

* Offisiell nettstad
* Video på YouTube
* *The Ed Sullivan Show* ved The Internet Movie Database (IMDb)
|  |
| --- |
| ***The End of an Ear***  Studioalbum av Robert Wyatt |
|  |
| **Innspelt** | Sound Techniques i Chelsea (London) i august 1970 |
| **Sjanger** | Frijazz |
| **Selskap** | CBS (album), Columbia |
|
| Kritikk |
| * Allmusic 4/5 stars
 |
| Robert Wyatt-kronologi |
|  | *The End of an Ear* | *Rock Bottom*(1974)
 
 |

***The End of an Ear*** er debutalbumet til Robert Wyatt frå Soft Machine som soloartist.

Bakgrunn
--------

Det vart spelt inn i august 1970, medan han hadde fri frå bandet (som han slutta i året etter). Albumet består hovudsakleg av frijazz og eksperimentell musikk, utan tekst (berre vokaleksperiment av Wyatt), og er eit uvanleg album. Med seg har han Elton Dean frå Soft Machine på saksofon og David Sinclair frå Caravan på orgel. Om lag halve albumet består av ein to delt coverversjon av Gil Evans sin «Las Vegas Tango». «To Carla, Marsha and Caroline (For Making Everything Beautifuller)» er basert på muskkken frå «Instant Pussy», ein song Wyatt først spelte inn solo under ei innspeling for BBC av Soft Machine seint i 1969. Denne songen kom òg ut på det første albumet til Matching Mole.

Innhald
-------

Alle songar er skrivne av Robert Wyatt, bortsett frå der andre er nemnde.

| Nr. | Tittel | Låtskrivar(ar) | Lengd |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | «Las Vegas Tango Part 1 (Repeat)» | Gil Evans |   |
| 2. | «To Mark Everywhere» |   |   |
| 3. | «To Saintly Bridget» |   |   |
| 4. | «To Oz Alien Daevyd and Gilly» |   |   |
| 5. | «To Nick Everyone» |   |   |
| 6. | «To Caravan and Brother Jim» |   |   |
| 7. | «To the Old World (Thank You For the Use of Your Body, Goodbye)» |   |   |
| 8. | «To Carla, Marsha and Caroline (For Making Everything Beautifuller)» |   |   |
| 9. | «Las Vegas Tango Part 1» | Gil Evans |   |

Songtitlane referer til forskjellige folk eller grupper: Mark Ellidge (halvbror til Wyatt), Bridget St. John, Daevid Allen og Gilli Smyth, Nick Evans, Caravan og Jim Hastings, Kevin Ayers sitt The Whole World, Carla Bley, Marsha Hunt og Caroline Coon.

Medverkande
-----------

* Robert Wyatt - Trommer, stemme, piano, orgel
* Neville Whitehead - Bass
* Mark Charig - Kornett
* Elton Dean - Alt-saksello
* Mark Ellidge - Piano
* Cyrille Ayers - Perkusjon
* David Sinclair - Orgel

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The End of an Ear» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mars 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Albuminfo ved hulloder.nl Arkivert 2011-07-17 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
| **Tidsline for utbrotet av første verdskrigen** |
| --- |
| * **28. juni:**  Skota i Sarajevo drap Franz Ferdinand og kona hans.
* **5./6. juli:** Austerrike-Ungarn fekk full handlekraft og lovnad om støtte frå Tyskland
* **20. til 23. juli:** Den franske regjeringa vitja St. Petersburg
* **23. juli:** Austerrike-Ungarn la fram eit ultimatum til Serbia
* **25. juli:** Serbisk hadde vilkår til delar av ultimatumet
* **25. juli:** Delvis austerriksk mobilisering
* **28. juli:** Austerrike-Ungarn erklærte krig mot Serbia
* **30. juli:** Full russisk mobilisering
* **31. juli:** Full austerriksk mobilisering
* **31. juli:** Tysk ultimatum mot Russland om at landet måtte innstilla mobiliseringa
* **31. juli:** Tysk ultimatum mot Frankrike, om å erklære seg nøytral
* **1. august:** Full tysk mobilisering og krigserklæring mot Russland
* **3. august:** Tyskland erklærte krig mot Frankrike
* **3. august:** Tyske troppar marsjerte inn i Belgia
* **4. august:** Storbritannia erklærte krig mot Tyskland
* **8. august:** Storbritannia erklærte krig mot Austerrike-Ungarn
 |

Illustrasjon av drapet frå franske *Le Petit Journal*, 12. juli 1914.
**«Skota i Sarajevo»** er nemninga på attentatet mot den austerrikske tronarvingen Franz Ferdinand og kona hans medan dei vitja Sarajevo i 1914. Attentatet blei den utløysande årsaka til første verdskrigen.

Skildring
---------

I juni 1914 var ein austerriksk hær på manøver i Bosnia. Keisaren i Austerrike-Ungarn, Frans Josef, sende tronfølgjar-paret på besøk samstundes, Frans Ferdinand og Sophie. 28. juni gjesta dei Sarajevo, og på vegen til rådhuset vart tronfølgjar-paret skotne. Gjerningsmannen var ein 19 år gamal serbisk student, Gavrilo Princip. Han var medlem av terroristorganisasjonen Den svarte handa, som kjempa for at Bosnia-Herzegovina skulle bli ein del av Serbia. Austerrike-Ungarn gav Serbia skulda for mordet, og truga med krig.

Men Serbia hadde ein mektig alliert i aust, nemleg Russland, og Russland var saman med både Frankrike og Storbritannia i trippelententen. På den andre sida er Tyskland og Austerrike-Ungarn saman i trippelalliansen. 

28. juli 1914 lyste keisar Frans Josef krig mot Serbia etter å ha stilt landet eit skarpt ultimatum. Storbritannia sa frå at vart Frankrike dregne inn i krigen, var dei og med. Keisar Vilhelm II av Tyskland vart nærmast sjokkert, han hadde ikkje venta at Storbritannia ville gå med i krigen. Tyskarane fekk no kalde føter, og prøvde å få Austerrike-Ungarn til å tenkja seg om, men det var for seint. Første verdskrigen var i gang.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Skota i Sarajevo**
| **Skorpa** |
| --- |
| Skorpa sett frå aust. I bakgrunnen Dønna med DønnmannenSkorpa sett frå aust. I bakgrunnen Dønna med Dønnmannen |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Helgeland |
| **Koordinatar** | 66°02′33″N 12°32′57″E﻿Koordinatar: 66°02′33″N 12°32′57″E﻿

 |
| **Areal** | 4,0 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Skorpfjellet (232 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Nordland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Skorpa** er ei øy i Dønna kommune på Helgelandskysten.
Skorpa ligg vest for Sandnessjøen. Det meste av øya er fjell, det høgaste punktet på Skorpfjellet ligg 232 m.o.h. Det var fast busetnad på øya fram til 2005. I dag vert Skorpa hovudsakleg nytta til fritidsbustadar og beite for sau.

Matrikkelgarden Skorpa har gardsnummer 59 i Dønna.

Øynamnet vert i lokal dialekt uttalt *skorpo*, i dativ også *i skorpen* eller *på skorpen*.

Historie
--------

Gammelfjøsen på Skorpa
Fleire gravrøyser frå yngre steinalder og ein celt frå bronsealderen viser at folk har brukt Skorpa i lang tid.

Skorpa er nemnd i skattelistene frå tiendpengeskatten i 1521, då betalte Truid Erlandson på Skorpa 20 1/2 lodd sølv i formueskatt, meir enn tre gonger gjennomsnittleg skattebeløp.

Så seint som 1618 betalte ei enkje odelsskatt for garden. På 1640-talet høyrde garden til det store jordegodset futeenka Anne Jonsdotter hadde samla. I 1801 vart garden ved makeskifte overført til Herøy kyrkje. I 1847 kjøpte leilendingen garden av kyrkje- og skolefondet.

Garden vart sidan delt, slik at det på det meste var fire gardar og to husmannsplassar i drift på Øya. På 1920-talet var det eit klippfisktørkeri på Skorpa. Frå midt på 1930-talet til midt på 1950-talet låg trygdekontoret for Nordvik på Skorpa.

Skorpa høyrde til Herøy kommune til Nordvik kommune vart skilt ut frå Herøy. Frå 1962 har øya høyrd til Dønna kommune. I kyrkjeleg samanheng har øya sokna til Herøy kyrkje, Stamnes kyrkje og Hæstad kyrkje.

Sjå òg
------

* Skorpa som etternamn
* Skorpen som etternamn.
	+ Omtale av namnet i O. Rygh: *Norske Gaardnavne*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| ***«The Dream»***  Song av Roko Blažević |
|  |
| **Land** | Kroatia |
| **Språk** | Engelsk, kroatisk |
| **Utgjeve** | 17. februar 2019 |
| **Sjanger** | Pop, ballade |
| **Lengd** | 03:00 |
| **Selskap** | Croatia Records |
| Låtskrivar(ar) | Jacques Houdek, Andrea Čubrić og Charlie Mason |
| **Produsent** | Filip Gjud og Ivan Škunca |
|
|

Roko Blažević framfører «The Dream» under ei av prøvene i Tel Aviv i 2019.
**«The Dream»** (norsk 'draumen') er ein popballade frå 2019 som vert framført av den kroatiske songaren Roko Blažević. Songen var det kroatiske bidraget til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.

Bakgrunn
--------

«The Dream» er skriven av Andrea Čubrić, Charlie Mason og av Jacques Houdek. Sistnemnde deltok for Kroatia i Eurovision Song Contest 2017 i Ukraina. Houdek sende inn songen til musikktevlinga til kringkastaren HRT *Dora 2019* – den kroatiske uttakinga til Eurovision Song Contest. 17. januar 2019 vart «The Dream» og Roko Blažević stadfesta som eit av dei 16 bidraga i *Dora*. Tevlinga gjekk av stabelen 16. februar 2019, og «The Dream» vann etter å ha vorte nummer éin hos både tv-sjåarane og juryane. Med sigeren vart «The Dream» det kroatiske bidraget i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.

Etter sigeren gjekk «The Dream» rett inn på fyrsteplass på den kroatiske singellista HR Top 40. Dette var den fyrste plasseringa til Blažević på lista. Ein musikkvideo til songen vart sloppen 11. april 2019 via YouTube-kanalen til Eurovision Song Contest.

### Eurovision Song Contest

I januar 2019 vart Kroatia trekt ut til å delta i den andre semifinalen av Eurovision Song Contest. Semifinalen vart arrangert i Expo Tel Aviv i Israel torsdag 16. mai, og Kroatia hadde startnummer 10. «The Dream» enda på ein 14. plass i semifinalen og var dimed ikkje kvalifisert til finalen laurdag 18. mai.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (2019) | Høgaste
plassering |
| --- | --- |
|  Kroatia (HR Top 40) | 1 |

Kjelder
-------

1. ↑  Farren, Neil (17. januar 2019). «Croatia: Dora 2019 Participants Revealed». Eurovoix. Henta 16. februar 2019.
2. ↑  «Croatia goes for Roko with 'The Dream' in 2019». 16. februar 2019. Henta 7. mai 2019.
3. ↑  Groot, Evert (16. februar 2019). «Croatia goes for Roko with 'The Dream' in 2019». eurovision.tv. Henta 18. februar 2019.
4. 1 2  «HRtop40 09. tjedan 2019. (18.02.2019. – 24.02.2019.)». *Hrvatski Glazbeni Institut (Croatian Music Institute)* (på kroatisk). 4. mars 2019. Henta 4. mars 2019.
5. ↑  Farren, Neil (11. april 2019). «Croatia: Roko Releases Video for "The Dream"». Eurovoix. Henta 11. april 2019.
6. ↑  «Second Semi-Final of Tel Aviv 2019». EBU. Henta 5. mai 2019.
7. ↑  «Second Semi-Final: Last 10 acts qualify for Eurovision 2019 Grand Final». 16. mai 2019. Henta 17. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «The Dream (Roko Blažević-sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 26. desember 2021.*
| Battle  |
| --- |
| View along the high street towards the abbeyView along the high street towards the abbey View along the high street towards the abbey |
| Plassering |
| 

Battle i East Sussex is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | East Sussex |
| Distrikt | Rother |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 6 171 |
| Koordinatar |  50°55′″N 0°29′″E﻿Koordinatar: 50°55′″N 0°29′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | TN33 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1424 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Battle i East Sussex**
 |

**Battle** er ein liten by i East Sussex i England. Han ligg omkring 8 km frå Hastings, og ligg ved staden der slaget ved Hastings stod i 1066. Namnet kjem frå dette slaget (på engelsk «Battle of Hastings»)

I utkanten av byen ligg ruinane av Battle Abbey, eit kloster som vart grunnlagt til minne om sigeren til Vilhelm Erobraren i slaget. Det vart innvigd i 1095, og var vigd til St. Martin av Tours. Klosterporten er godt verna i den sørlege enden av hovudgata i byen, men det er lite anna som er verna. Høgalteret i klosterkyrkja stod etter det som vert sagt nøyaktig på den staden der Harald II av England fall.

Då slaget stod var det lite busetnaden på staden, men ein by voks opp omkring klostret. Han fekk rykte for å produsere det beste krutet i England. I gata Powdermill Lane kan ein sjå restar etter krutfabrikkane der. I 1847 enda produksjonen då hertugen av Cleveland nekta å fornye lisensen for krutmakarane. Årsaka til dette varet fleire ulukker, blant anna ein i 1798 då meir enn 15 tonn krut vart liggjande i tørkeomnen for lengje og eksploderte. Battle er kjent for den store fyrverkerioppvisninga på *Fireworks Night*. Byen hadde òg annan militærrelatert industri, då han ligg i skogområdet Weald, og forsynte verftet til Royal Navy med eik og anna tømmer, og dessutan kol til kanonstøyperia. På midten 1700-talet var byen kjent for at han hadde heile fem klokkemakarar langs hovudgata, noko som er eit godt teikn på at det var ein velståande stad.

Under første verdskrigen var Battle ein tilfluktsstad og det vart laga tunnelar frå ein del jorder og kjellarar inn til klosterområdet, i tilfelle ein trong å gjere motstand ved ein eventuell invasjon. Tunnelane har i seinare tid vorte mura igjen då dei var farlege å opphalde seg i.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Battle (East Sussex)» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Venus på ein romersk mynt frå 44 f. Kr. med profil av Julius Cæsar på den andre sida.
Fil:Venus symbol (heavy copper).svgSymbolet for gudinna Venus, planeten Venus, for det kvinnelege og for metallet kopar.
**Venus** var den romerske gudinna for kjærleik. Ho vart ofte likna med den gresk gudinna Afrodite, og har òg likskap med Frigg og Frøya. 

Ein byrja å dyrka Venus i Ardea og Lavinium i Latium. Det eldste tempelet hennar me kjenner vart til i 293 f.Kr. Festdagen hennar var den 18. august og vart kalla *Vinalia Rustica*. Festivalen *Veneralia* til ære for Venus Verticordia, beskyttaren mot synd, vart halden den 1. april.

Venus i kunsten
---------------

Venus har vore motivet for fleire flotte kunstverk, som det vidkjende måleriet av Botticelli der ho stig opp av havet. Namnet hennar er blitt kopla saman med kunstverk av vakre, attråverdige kvinner, slik at då ein fann ein frodig kvinneskulptur frå steinalderen i landsbyen Willendorf, vart han heitande Venus frå Willendorf.

* Venusstatue frå det første hundreåret f.Kr. funnen i Arles.Venusstatue frå det første hundreåret f.Kr. funnen i Arles.
* Venusstatue, romersk kopi av gresk original, no i Eremitasjemuseet i Sankt Petersburg, Russland.Venusstatue, romersk kopi av gresk original, no i Eremitasjemuseet i Sankt Petersburg, Russland.
* Venus blir fødd, av Botticelli.Venus blir fødd, av Botticelli.
* Venus med spegel, av Diego Velázquez.Venus med spegel, av Diego Velázquez.

Namn og oppkalling
------------------

Gudinna har gjeve namn til planeten Venus og til fredag på fleire språk, som fransk (*vendredi*), italiensk (*venerdì*) og spansk (*viernes*). Venus er òg eit nokså uvanleg jentenamn, der den mest kjende namneberaren for tida er tennisspelaren Venus Williams.

Literature
----------

* Gerd Scherm, Brigitte Tast *Astarte und Venus. Eine foto-lyrische Annäherung* (1996), ISBN 3-88842-603-0

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Gudinna Venus**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
|  |
| --- |
| ***«Batman Theme»***  Singel av Neal Heftifrå albumet *Batman Theme and 11 Other Bat Songs* |
|  |
| B-side | «Batman Chase» |
| **Utgjeve** | 1966 |
| **Lengd** | 2:16 |
| **Selskap** | RCA Victor |
| Låtskrivar(ar) | Neal Hefti |
| Neal Hefti-kronologi |
| - | *«Batman Theme»* | «Gotham City Municipal Swing Band»(1966)
 
 |

«**Batman Theme**» er kjenningsmelodien til TV-serien Batman frå 1966, komponert av Neal Hefti. Songen er bygd rundt eit gitarriff i same stil som musikken i mange spionfilmar og surfemusikk. Songen har ein 12-taktsbluesprogresjon og det vert berre nytta tre akkordar fram til avsluttinga. Teksten til temaet består berre av ropa «Batman!», til saman ti rop. Etter desse ti repetisjonane kjem avsluttinga med blåsarar som høyrest ut som «Na na na na Na na na na BATMAN!»

Dei ti ropa skulle opphavleg syngast av kvinnelege songarar, men i følgje boka *Back to the Batcave* av Adam West er stemmene faktisk instrument og ikkje vokal. Dette strid i mot ei anna bok, *TV's Biggest Hits* av Jon Burlingame. Denne boka, som kom ut i 1966, fokuserer utelukkande på kjenningsmelodiar frå TV og inneheld eit intervju med Neal Hefti om skapinga av Batman Theme. I følgje Burlingame består songen av «bassgitar, låge blåsarar og perkusjon for å skape ein drivande rytme, medan åtte kvinner syng 'Batman!' i harmoni med trompetane».

Temaet var den mest innspelte songen i 1966. I tillegg til originalutgåva til Neal Hefti og fjernsynsutgåva av Nelson Riddle, vart songen spelt av The Marketts (singelen «Batman Theme» og albumet *The Batman Theme by The Marketts*), The Ventures (*The Ventures Play the «Batman» Theme*, Dolton BST8042, 3/1966), Al Hirt, The Standells og skodespelar/musikar David McCallum. Det var òg utgåver av grupper som såg ut til å eksistere berre for å spele songen, som The Sensational Batboys og Bruce and the Robin Rockers.

Den enkle melodien og songen har vorte parodiert i tiåra etter og er framleis ein viktig del av popkulturen. Temaet har vorte spelt av mange andre artistar, som Link Wray, The Kinks, Snoop Dogg, 50 Cent og Eminem, John Zorn, The Flaming Lips, Voivod, Alien Sex Fiend (som *Dynamic Duo*), Mucky Pup, The Jam og The Who.

I tillegg har artistar som Prince og R.E.M. nytta variantar av temaet i musikken sin, Prince med songen «Batdance» og R.E.M. med «Winged Mammal Theme», b-sida til singelen «Drive». Hovudriffet i songen «Space Truckin'» av Deep Purple er i følgje gitaristen Ritchie Blackmore òg basert på Batman Theme.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Batman Theme» frå Wikipedia på engelsk, den 27. juni 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑   LA Times om dødsfallet til Hefti
2. ↑   nelson Riddle discography
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 13. juli 2012, henta 27. juni 2009
*First day of school*. Fotografi frå 1905.
**Fyrste skuledag** er dagen skuleåret byrjar på etter ein lengre ferie. Dette er vanlegvis i august eller september på den nordlege halvkula og ofte i januar eller februar på den sørlege halvkula, men dette kan variera frå land til land. Den fyrste skuledagen ved byrjinga av skulegangen til ein elev har særskild tyding, ettersom han markerer ein overgang frå tidleg barndom til skuletid. Elles markerer fyrste skuledag slutten på ein ferie og byrjinga på kvardagen.

I Russland og fleire tidlegare sovjetiske land blir fyrste skuledag markert som kunnskapsdagen, vanlegvis den 1. september. Dette er ei festleg markering, særleg for barn som skal byrja på skulen.
I delar av Tyskland har det frå 1800-talet vore tradisjon med *Schultüte* eller *Zuckertüte* til fyrste skuledag. Dette er eit stort, dekorert kremmarhus fylt med godteri, småleiker eller skulesaker som blir gjeve til barn som skal byrja på skulen.

Kjelder
-------

1. ↑  «4 tips til en uforglemmelig første skoledag», *da* (på dansk), henta 18. september 2022 [*daud lenkje*]
2. ↑  Olsen, Kristin (18. august 2022), «Støre møtte barna på første skoledag», *NRK* (på norsk bokmål), henta 18. september 2022

* *Denne artikkelen bygger på «First day of school» frå Wikipedia på engelsk, den 18. september 2022.*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Knowledge Day» frå Wikipedia på engelsk, den 18. september 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fyrste skuledag**
*Denne artikkelen handlar om øya i Raudehavet. For landsbyen i Iran, sjå Kamaran i Iran.* 
Koordinatar: 15°21′N 42°34′E﻿

**Kamaran** (arabisk كمران *Kamarān*) er den største Jemen-kontrollerte øya i Raudehavet. Ho er 108 km² stor, 18 km lang og 7 km brei, og ligg strategisk til i sørenden av Raudehavet. Øya ligg i det grunne farvatnet på kontinentalsokkelen til Den arabiske halvøya med korallrev på tre sider av øya. Innbyggjartalet er 2 200.

Kamaran er generelt flat, med nokre få åsar i sør. Det høgaste punktet er Jabal Yaman (24 moh), og ligg kring tre kilometer frå Ra's al Yaman, det søraustlege neset på øya. Furah, Makram og Sayfaf er busetnader på Kamaran.

Historie
--------

Kamaran hadde vore busett i fleire hundreår då portugisarane oppretta ein utpost der på 1500-talet. Øya kom under Det osmanske riket på 1800-talet og vart nytta som ein karantenestasjon for pilegrimar som skulle utføre hajj i den osmansk-kontrollerte, muslimske heilage byen Mekka.

I juni 1915, under fyrste verdskrigen, tok Idrisi-hæren øya og gav ho til den britiske provinsen Aden som eit forhandlingsverktøy. Aden fortsette å styre øya, men ho vart ikkje formelt annektert. Under Lausannetraktaten i 1923, der Det osmanske riket vart delt opp, mista osmanarane retten til øya og britane fortsette å okkupere øya trass protestar frå Jemen og styrte det frå kolonien Aden. I 1949 erklærte Storbritannia formelt at gurvernøren av Aden var guvernør på Kamaran, men ho vart ikkje ein del av kolonien.

Den 30. november 1967 kom Kamaran inn under Den demokratiske folkerepublikken Jemen (Sør-Jemen) då dei fekk sjølvstendet sitt frå Storbritannia, men vart erobra av nabolandet Den arabiske republikken Jemen (Nord-Jemen) i 1972 og vart ein del av det samla Jemen i 1990.

Kjelder
-------

1. ↑  «Island Directory». UN System-wide Earthwatch. Arkivert frå originalen 16. november 2003. Henta 28. mai 2016.  Andre kjelder gjev andre tal som 181, 130 og 57 km². Dette bilete Arkivert 2006-11-22 ved Wayback Machine. frå perioden under britane gjev talet 207 km².
2. ↑  Farlex Encyclopedia[*daud lenkje*]
3. ↑  The Kamaran Order in Council, 1949 (SI 1949/137)
4. ↑  Daniel McLaughlin, *Jemen: The Bradt Travel Guide* (2007) pp.162-3. ISBN 1-84162-212-5

* *Denne artikkelen bygger på «Kamaran» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* WorldStatesmen- Jemen[*daud lenkje*]
* Kamaran Island page Arkivert 2006-12-18 ved Wayback Machine.
* Biletgalleri Arkivert 2007-03-27 ved Wayback Machine.
* Nigel Groom. *Island of two moons: Kamaran 1954*. Arkivert 2005-07-29 ved Wayback Machine. at The British-Yemeni Society Arkivert 2005-07-29 ved Wayback Machine.
* Small Islands in the Near East


| * v
* d
* e
Øyar i Jemen |
| --- |
| Socotraøyane | Abd al Kuri**·** Darsah**·** Samhah**·** Socotra |
| Hanishøyane | Zuqar**·** Hanish al Kabir **·** Hanish al Ṣaghir |
| Andre øyar | Jabal al-Tair**·** Kamaran**·** Perim**·** Zubairøyane |
| Commons page **Øyar i Jemen på Commons** |