recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Frobisher Bay** er ei relativt stor bukt i Davissundet i Qikiqtaaluk-regionen i Nunavut i Canada. Ho ligg i det søraustlege hjørnet av Baffinøya. Sundet er om lag 230 km langt, og breidda varierer mellom 40 km og om lag 20 km i den indre enden til bukta.

Hovudstaden i Nunavut, Iqaluit (kjend som Frobisher Bay inntil 1987), ligg inst i bukta.

Geografi
--------

Heile kystlinja i Frobisher Bay er kjenneteikna av ei rekkje smale viker som det renn mange små bekkar ut i. Det finst høge klipper på begge sidene som kan vera opp til 330 meter høge på den nordaustlege sida, og dobbelt så høge i sørvest som eit resultat av dreiinga av jorda tidleg i tertiær-tida.

Innanfor Frobisher Bay ligg det fleire bukter, vikar og sund. Blant desse er:

* Wayne Bay
* Ward Inlet
* Newell Sound
* Leach Bay
* Kneeland Bay
* Hamlen Bay
* Newton Fiord
* Royer Cove
* Waddell Bay

Det ligg også fleire øyar i bukta. Desse omfattar Hill Island, Faris Island nær Iqaluit, Pugh, Pike, Fletcher og Bruce Island ved munningen av Wayne Bay. Vidare Augustus Island og Chase, McLean, Gabriel og Nouyarn.

Historie
--------

The Hondius Map, som viser Frobisher «sundet» som delar av den sørlege delen av Grønland.
Frobisher Bay har namn etter den engelske sjøfararen sir Martin Frobisher. Han var den fyrste europearen som såg staden medan han leita etter Nordvestpassasjen i 1576. Fram til Hall si reise i 1861 trudde europearane at bukta var eit sund som skilde Baffinøya frå ei anna øy.

Kjelder
-------

1. ↑  

	* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av ein artikkel frå Engelsk Wikipedia .* Limits of oceans and seas, 1953, 3rd edition/ International Hydrographic Organization|consulté le=15 février 2023
2. 1 2  «Frobisher Bay». Henta 17. mai 2015.
3. ↑  «Frobisher Bay». Henta 17. mai 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Frobisher Bay» frå Wikipedia på bokmål, den 14. april 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 55°25′0″ N 13°19′0″ E﻿

**Anderslöv** er ein tettstad i Trelleborgs kommun i  Skåne län i Sverige.

Soge
----

Anderslöv er ein handelstad på Söderslätt. kyrkja og gjestgivergården ligg på kvar side av landevegen. I 1884 vart  Börringe-Anderslövs jarnbane (BAJ) innvigd, forlenga i 1887, og i 1941 vart  Börringe-Östratorps jarnbane overteke av staten. Persontrafikken på jarnbana tok slutt i 1957, medan godstrafikken Börringe-Anderslöv fortsette til 1959. I 1921 vart Anderslöv administrativ eining (municipalsamhälle) i  Anderslövs kommun, som i 1952 vart utvida av med dei tidlegare kommunane Börringe (tidlegare Gustavs kommun), Grönby, Gärdslöv og Önnarp: den administrative eininga vart nedlagt ved årsskiftet 1954/55. Omtrent 8 km utanfor Anderslöv ligg Bösarp.

Verksemder
----------

Dei viktigaste verksemdene i Anderslöv er Thysells møbelvarehus og Gasell Profil, som no har finske *Ruukki* som eigar.

I byen finst det ein Konsumbutikk, ein ICA-butikk, to pizzeriaer og ein frisørsalong. På utdanningssida finst eit lite museum, tre dagheimar, eit på låg/mellom stadiet og høgstadiet (Väståkra). Her finst òg ein bank og ein brannstasjon. I 2006 vart vinmonopolet i Anderslöv lagt ned. Det har vore planar om å byggje eit  badeanlegg.

I Anderslöv finst ei rekkje samskipnader, til dømes Anderslövs BoIK (fotball), Anderslövs GF (turn og friidrett), speidarane, folkedans og bordtennis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anderslöv» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Anderslöv**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Postnova (nr 5)
**Ljudmila Grigorjevna Postnova** (fødd 11. august 1984) er ein russisk tidlegare handballspelar frå Jaroslavl. Ho vart verdsmeister for Russland i 2005, 2007 og 2009.
Postnova kunne vere både venstre rykkromspelar og spelstyrar.

### Landslagsspel

Postnova var landslagsspelar frå 2003. Frå 2005 til 2009 sanka ho årleg ein medalje med det russiske landslaget i dei store internasjonale meisterskapane. Etter VM-gull i 2005 kom EM-sølv i 2006, nytt VM-gull i 2007, OL-sølv i 2008 og så det tredje VM-gullet i 2009. I VM-finalen 2005 mot Romania vart ho toppskårar med sine sju mål. Postnova deltok i 206 landskampar og skåra 712 mål.

### Klubbspel

Postnova var frå 2002 aktiv i den russiske toppklubben Lada Togliatti. Her vart ho nasjonal seriemester i 2003, 2004, 2005 og 2006. I 2007 nådde Lada finalen i EHF-meisterligaen, der det vart tap for danske Slagelse. Frå januar 2010 til 2014 spelte Postnova på Zvezda Zvenigorod sitt lag. Etter eit opphald avslutta ho 2016-18 med spel for Astrakhanotsjka.

### Merittar

* VM-gull: 2005, 2007 og 2009 for Russland
* OL-sølv: 2008 for Russland
* EM-sølv: 2006 for Russland
* Finaletap i EHF-meisterligaen: 2007 med Lada Togliatti
* Russisk seriemeister: 2003, 2004, 2005, 2006, 2008 med Lada Togliatti
* Russisk cupmeister: 2006 med Lada Togliatti

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ljudmila Grigorjewna Postnowa» frå Wikipedia på tysk, den 13. november 2023.*
Koordinatar: 53°10′7″N 9°56′23″E﻿

Eit parti av Lüneburger Heide i august- september. Røsslyng dekkjer store område.
Einer er ein karakteristisk vekst for Lüneburger Heide.
**Lüneburger Heide**, som på lågtysk heiter **Lümbörger Heid**, er eit stort og for det meste flatt lynghei- (hede-), geest- og skogslandskap nordaust i delstaten Niedersachsen i Tyskland. Namnet har dette området fått etter byen Lüneburg, og femner om hovudparten av det som i tidlegare tider var fyrstedømet Lüneburg.

Deler av Lüneburger Heide vert no teke vare på som naturpark, det vil seie at det er eit verna og vedlikehalde kulturlandskap. Dette lyngheilandskapet oppstod allereie i yngre steinalder som fylgje av at menneske hogg og brente den skogen som då stod der for å nytte området framfor alt til beiteland for husdyr, då jordbotnen av sand og aur er lite egna til dyrking. Fram mot byrjinga av 1800-talet dekka slike lyngheier (geest-område) store delar av Nord-Tyskland, men no er det for det meste berre dei sentrale områda av Lüneburg Heide som er att.

* Wilseder Berg, som er ein endemorene frå Saale-istida, er med sine 169,2 moh den høgste høgda på Lüneburger Heide Wilseder Berg, som er ein endemorene frå Saale-istida, er med sine 169,2 moh den høgste høgda på Lüneburger Heide
* Utsyn frå Wilseder BergUtsyn frå Wilseder Berg
* Myr i nærleiken av byen Schneverdingen, midt i Naturpark Lüneburger HeideMyr i nærleiken av byen Schneverdingen, midt i Naturpark Lüneburger Heide
* Kart over Lüneburger HeideKart over Lüneburger Heide
* Arealfordelinga i 1801, då lyngheia var på sitt største i det som no er verneområdet (Heide= lynghei; Offensandflächen= sand og aur i dagen; Moor= myr; Acher und Weideland= åker og beitemark; Wald= skog; Dörfer und Höfe= landsbyar og gardar)Arealfordelinga i 1801, då lyngheia var på sitt største i det som no er verneområdet (Heide= lynghei; Offensandflächen= sand og aur i dagen; Moor= myr; Acher und Weideland= åker og beitemark; Wald= skog; Dörfer und Höfe= landsbyar og gardar)
* Arealfordelinga i 2006Arealfordelinga i 2006

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lüneburger Heide**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
| **Zelenogorsk Зеленогорск** |
| --- |
| Horisonten til ZelenogorskHorisonten til Zelenogorsk |
|  |
| Byvåpenet til Zelenogorsk |
| **Byvåpenet til Zelenogorsk** | 
 |
| Plassering |
| 

Zelenogorsk i St. Petersburg is located in Russland

 |
| 

Zelenogorsk i St. Petersburg is located in Leningrad oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | St. Petersburg |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2003) | 12 000 |
| Koordinatar | 60°12′″N 29°42′″E﻿Koordinatar: 60°12′″N 29°42′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |

**Zelenogorsk** (russisk Зеленого́рск, finsk *Terijoki*) er ein by i Kurortnyj-distriktet i Sankt Petersburg i Russland med om lag 12 000 innbyggjarar. Han ligg ved Finskebukta, rundt 50 km nordvest for sentrum av St. Petersburg.

Historie
--------

Finskebukta ved Zelenogorsk
Staden Terijoki (opphavleg *Tervajoki*) høyrte i starten inn under busetnaden *Kivinebb*, som første gong er nemnt i historiske kjelder i 1445. Fiskarlandsbyen Terijoki har vore kjend sidan 1700-talet.

Etter den store nordiske krigen hamna byen i 1721, saman med Ingermanland, for første gong under Russland. Som ein del av Storhertugdømet Finland låg han under russisk styre heilt fram til slutten av tsarriket. Byen var i denne tida kjend som eit sjøbad og feriestad for dei meir velståande petersburgarane, særskild etter opninga av jernbanen til Viborg. Det er estimert at folkesetnaden i byen på nokre få tusne auka til over 50 000 om sommaren.

Etter at Lenin i 1917 erklærte Finland som suveren stat, var byen den sørlegaste i den unge republikken. I den finsk-sovjetiske vinterkrigen i 1939/40 vart Terijoki erobra av den raude armeen og byen vart sete for ein stalinistisk finsk marionett-regjering under Otto Ville Kuusinen. I 1944 vart byen endeleg lagt under Sovjetunionen. Etter den andre verdskrigen vart den opphavlege finske folkesetnaden i Terijoki evakuert og erstatta av russarar og andre folk frå Sovjetunionen. 

I 1946 fekk Terijoki bystatus og i 1948 vart namnet endra til Zelenogorsk.

Økonomi og næringsliv
---------------------

Zelenogorsk er i dag ein av dei største helse/rekreasjonsstadane i Sankt Petersburg-regionen. Byen og området rundt har mange kurbad, rekreasjonssenter og sommerleirar for barn. Byen har ingen viktige industriar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Zelenogorsk/Terijoki si historie og dagens by

| * v
* d
* e
Byar underlagt St. Petersburg |
| --- |
| Coat of arms of Saint Petersburg | Kolpino • Krasnoje Selo • Kronsjtadt • Lomonosov • Pavlovsk • Peterhof • Pusjkin • Sestroretsk • Zelenogorsk | Flag of Saint Petersburg |
Făgăraşfjella ligg midt i Romania
**Făgărașfjella** er den høgaste fjellkjeda i Dei sørlege Karpatane i Romania. Dei høgaste toppane er *Moldoveanu* (2544 m), *Negoiu* (2535 m), *Viștea Mare* (2527 m), *Lespezi* (2516 m), *Vânătoarea lui Buteanu* (2507 m) og *Dara* (2501 m).

Dei grensar i nord til Făgărașsenkinga, der elva Olt renn og i vest til Oltdalen (Valea Oltului). Byen Făgăraș ligg nord for fjella. Den viktigaste byen i området er Sibiu. 

Ein veg kalla Transfăgărășan kryssar Făgărașfjella. 

Det er mange bresjøar i fjella. Bâlea (2034 m, 46 508 m², 11,35 m djup) er den største innsjøen. Den høgastliggande innsjøen er Hărtopul Leaotei og den djupaste er Podragu (2140 moh, 28 550 m², 15,5 m djup). Andre innsjøar er Urlea (2170 m, 20 150 m²) og Capra (2230 m, 18 340 m²).

Făgărașfjella er eit populært turområde og ein skidestinasjon.

Biletgaller
-----------

* Făgărașfjella sett frå NegoiuFăgărașfjella sett frå Negoiu
* Negoiu (2535 moh)Negoiu (2535 moh)

Bakgrunnsstoff
--------------

* SummitPost-side om Făgăraș
* Biletgalleri frå sommaren
* Biletgalleri frå vinteren
* Bilete frå turar i Făgăraș
* Salvamont Victoria Arkivert 2007-09-24 ved Wayback Machine.
* Interaktivt kart over Făgăraș

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Făgăraş Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juli 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***«Breaking My Heart»***  Song av Reiley |
|  |
| **Land** | Danmark, Færøyane |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 19. januar 2023 |
| **Sjanger** | Elektropop |
| **Lengd** | 02:43 |
| **Selskap** | Atlantic |
| Låtskrivar(ar) | Bård Mathias Bonsaksen, Hilda Stenmalm, Rani Petersen, Sivert Hjeltnes Hagtvet |
|

«**Breaking My Heart**» (norsk omsetjing ‘knuser hjartet mitt’) er ein dansk poplåt frå 2023 med den færøyske songaren Reiley. Låten vann Dansk Melodi Grand Prix 2023 og var det danske bidraget til Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool.

Om songen
---------

«Breaking My Heart» er skriven av den færøyske artisten Rani Petersen, kjend som Reiley. Han har skrive songen saman med dei norske låtskrivarane Bård Mathias Bonsaksen og Sivert Hjeltnes Hagtvet, og den svenske artisten Hilda Stenmalm.

«Breaking My Heart» blei vald ut til å delta i den danske songtevlinga Dansk Melodi Grand Prix 2023. I forkant av finalen blei det kjend at Reiley hadde framført låten under ein konsert i Seoul i Sør-Korea i oktober 2022. Dette var i strid med dei danske tevlingsreglane, men danske DR avgjorde at låten likevel skulle få delta. Grunngjevinga var at framsyninga ikkje hadde gjeve Reiley noko spesielt tevlingsfortrinn.

Finalen av Dansk Melodi Grand Prix blei arrangert laurdag 11. februar, og «Breaking My Heart» avanserte til superfinalen. Der vann songen tevlinga med totalt 43 prosent av røystene.

Som vinnar av Dansk Melodi Grand Prix blei «Breaking My Heart» det danske bidraget til Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool. Der deltok han i den andre semifinalen torsdag 11. mai, og var det fyrste bidraget på scena. Låten enda som nummer 14 av 16 med 6 poeng, og kvalifiserte seg ikkje til finalen laurdag 13. mai. Dette var tredje år på rad at Danmark ikkje kvalifiserte seg til finalen.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (2023) | Høgasteplassering |
| --- | --- |
|  Danmark (Tracklisten) | 31 |

Kjelder
-------

1. ↑  Christensen, Af Pernille (22. januar 2023). «BryderDR-regler: Kan ryge ud». *ekstrabladet.dk* (på dansk). Henta 19. februar 2023.
2. ↑  Kristiansen, Anita (18. februar 2023). «Krisemøteretter regelbrudd». *Se og Hør* (på norsk). Henta 19. februar 2023.
3. ↑  hør, Se og (11. februar 2023). «Erdet i orden? Melodi Grand Prix-deltager bryder reglerne, men bliver ikke diskvalificeret». *BILLED-BLADET* (på dansk). Henta 19. februar 2023.
4. ↑  «Reileywins Denmark's 'Melodi Grand Prix' with 'Breaking My Heart'». *eurovision.tv* (på engelsk). 11. februar 2023. Henta 19. februar 2023.
5. ↑  «SecondSemi-Final of Liverpool 2023 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 18. mai 2023.
6. ↑  «DanskGrand Prix-chef efter nordisk Eurovision-triumf: 'Selvfølgelig kigger vi på, hvad de andre lande gør'». *DR* (på dansk). 14. mai 2023. Henta 18. mai 2023.
7. ↑  «TrackTop-40 Uge 7, 2023». *Hitlisten* (på dk). Henta 22. februar 2023.  CS1 maint: Unrecognized language (link)

* *Denne artikkelen bygger på «Breaking My Heart» frå Wikipedia på bokmål, den 3. desember 2023.*
Ham. Illustrasjon frå 1553.
**Ham** (hebraisk חָם – *Ḥām*), i tidlegare bibelomsetjingar også **Kam**, er ein av sønene til Noah i Bibelen. 

Ham var bror til Sem og Jafet. Han var far til Kusj, Misrajim, Put og Kanaan. Gjennom desse blei han stamfar til fleire folkeslag.

1. Mosebok fortel at Ham fekk sjå faren naken, og fortalde brørne sine om det. Dei dekka til Noah utan å sjå på han. For dette blei sonen til Ham, Kanaan, forbanna.

* Sem, Ham og Jafet med Noah. Måleri av Giovanni Bellini.Sem, Ham og Jafet med Noah. Måleri av Giovanni Bellini.
* Tysk illustrasjon frå Weltchronik (1493) av Hartmann Schedel.Tysk illustrasjon frå *Weltchronik* (1493) av Hartmann Schedel.
* Noah forbannar Ham og Kanaan. Illustrasjon av Gustave Doré.Noah forbannar Ham og Kanaan. Illustrasjon av Gustave Doré.

Kjelder
-------

1. ↑  1 Mos 5,32 ved Bibel.no
2. ↑  1 Mos 10,6 ved Bibel.no
3. ↑  1 Mos 9,20-27 ved Bibel.no

Sjå òg
------

* Hamittiske språk
* Hamittar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Meltemi skjer når det oppstår høgtrykk over Balkan og lågtrykk over Tyrkia
**Meltemi** (μελτέμι på gresk) eller **meltem** (på tyrkisk) er ein sterk, tørr nordavind i Egearhavet, som bles frå midten av mail til midten av september. 

På varme sommardagar er dette ein vind som bringer noko meir behagelege temperaturar. Vinden er kraftigast om ettermiddagen og døyr ofte ut om natta. Stundom kan derimot meltemivindane vare i fleire dagar utan pause. Meltemi kan vere farleg til sjøs, sidan han kan starten utan varsel på klåre dagar og nå ein styrke på stiv til sterk kuling. Somme seglbåtar og nokre av ferjene som går mellom øyane, kan ikkje segle under slike forhold.

Sjå òg
------

* Boravind
* Gregale
* Khamaseen
* Levantades
* Leveche
* Marin
* Mistral
* Sjirokko

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Etesian» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* C.Michael Hogan. 2011. *Aegean Sea*. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment. Washington DC
* Encyclopædia Britannica online, 2007

1. ↑  meltemi@Everything2.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Local Mediterranean winds Arkivert 2007-09-22 ved Wayback Machine.
* Name of Winds
Brudeslør løfta for å visa ansiktet.
**Slør** er eit plagg som dekker håret og ofte, men ikkje alltid, ansiktet og av og til heile kroppen. Plagget er laga av laust vove, tynt eller lett, eller meir eller mindre gjennomsiktig stoff. Slør kan brukast av praktiske, tradisjonelle, religiøse eller andre grunnar.

Jomfru Maria med slør. Måleri av Antonello da Messina frå 1460.
I mellom anna tradisjonell jødisk, kristen og islamsk kultur skjuler kvinner håret for ikkje å risikera å freista framande menn til ureine tankar, sidan håret er blitt sett på som erotisk ladet. Til dømes oppfordrar Paulus i Det nye testamentet kvinner til å ikkje opptre med bart hovud når dei utøver trua si. Jomfru Maria, mor til Jesus, har siden det fyrste hundreåret til kyrkja blitt avbilda med eit sjal over hovud og skuldrer. Tradisjonen har rot i assyrisk, mykensk, antikk gresk og romersk kultur. 

Sløret til nonner blir kalla hakelin.

Historie
--------

### Antikken

Kvinner frå eliten i det gamle Mesopotamia, Makedonia og Persarriket bar slør som teikn på respektabilitet og høg status. Den eldste omtalen av slør er frå lovar frå Mellom-Assyria mellom 1400 og 1100 f.Kr. Her fanst det forordningar for kva kvinner som skulle tilsløra seg og kva for nokre som ikkje skulle, ut frå klasse, rang og yrke. Kvinnelege slavar og prostituerte hadde ikkje lov til å bruka slør, og kunne straffast strengt om dei likevel gjorde det. Også i det gamle Hellas var det vanleg for høgtståande kvinner å bruka slør. Mellom 550 og 323 f.Kr. var det forventa av respektable gifte greske kvinner å avsondra seg sjølv frå samfunnet og bruka klede som skjulte dei frå framande menn. Klassiske greske og hellenistiske statuar viser av og til kvinner med slør som dekkjer heile hovudet og ansiktet.

Gifte kvinner i Romarriket blei også forventa å bruka slør. I 166 f.Kr. skilde konsul Sulpicius Gallus seg frå kona si fordi ho hadde gått ut av huset utan slør, slik at alle kunne sjå det som, ifølgje han sjølv, berre han skulle sjå. Ugifte jenter brukte vanlegvis ikkje slør, men gifte kvinner gjorde det for å visa kyskleik, *pudicitia*. Ein meinte også at slør verna kvinner mot det vonde auget.

Kjelder
-------

1. ↑  1 Kor 11,3-15 ved Bibel.no
2. 1 2  Ahmed, Leila (1992). *Women and Gender in Islam*. New Haven: Yale University Press. s. 15.
3. ↑  Graeber, David (2011). *Debt: The First 5000 Years*. Brooklyn, NY: Melville House. s. 184. ISBN 9781933633862. LCCN 2012462122.
4. ↑  El Guindi, Fadwa; Sherifa Zahur (2009). *Hijab*. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. ISBN 9780195305135. doi:10.1093/acref/9780195305135.001.0001.
5. ↑  Ahmed 1992, s. 26-28.
6. ↑  Sebesta, Judith Lynn. "Symbolism in the Costume of the Roman Woman", s. 46–53 in Judith Lynn Sebesta & Larissa Bonfante, *The World of Roman Costume*, University of Wisconsin Press 2001, s. 48

* *Denne artikkelen bygger på «Slør» frå Wikipedia på bokmål, den 16. desember 2022.*

* *Denne artikkelen bygger på «Veil» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2022.*
**Fotballandskampen Noreg-Italia i VM i fotball 1938** fann stad 5. juni 1938 på Stade Velodrome i Marseille. Landskampen var ein av kampane i 1. runde av meisterskapen, som vart arrangert som utslagsturnering.

Fire av dei norske spelarane kom frå Lyn, to frå Fredrikstad FK og like mange frå Odd, dessutan var Vålerengen IF, SK Hardy og Viking FK representert. Målvakta Tippen Johansen spelte sin 45. lanskamp, medan senterforward Brynildsen spelte sin 2. landskamp. Inter med fire spelarar og AS Roma med to var best representert i Italia sitt mannskap. Kapteinen Meazza var mest rutinert av italienarane, landskampen var hans 44.

**Noregs** lag bestod av Henry Johansen, Rolf Johannessen, Øivind Holmsen, Kristian Henriksen, Nils Eriksen (kaptein), Rolf Holmberg, Odd Frantzen, Reidar Kvammen, Knut Brynildsen, Magnar Isaksen og Arne Brustad.

**Italia** stilte med: Aldo Olivieri, Eraldo Monzeglio, Pietro Rava, Pietro Serantoni, Michele Nadreolo, Ugo Locatelli, Piero Pasinati, Giuseppe Meazza (kaptein), Silvio Piola, Giovanni Ferrari og Pietro Ferraris. 

Venstrevengen Ferraris skåra for Italia allereie i det 2. minutt. Arne Brustad utlikna sju minuttar før ordinær tid var ute, og fekk så underkjent ei nettkjenning få minuttar seinare. Berre fire minuttar ut i 1. ekstraomgang vart Silvio Piola matchvinnar for Italia.

Italia vann sidan meisterskapen med 4-2 over Ungarn i finalen. På vegen hadde laget slått ut Frankrike i kvarfinalane og Brasil i semifinalane.

Kjelder
-------

Kampreferat i eu-football
**Goran Šprem** (fødd 6. juli 1979) er ein kroatisk tidlegare handballspelar frå Dubrovnik. Han vart verdsmeister 2003 og olympisk meister 2004 med Kroatia sitt landslag. Šprem spelte venstrekant.

Karriere
--------

### Landslagsspel

Šprem var del av det suksessrike Kroatia-laget som vann gullmedalje ved verdsmeisterskapen 2003 og dei olympiske leikane 2004, og sidan fekk sølvmedalje i såvel handball-VM 2005 som i handball-VM 2009. Frå debuten i 1999 og fram 2009 deltok Šprem i 109 landskampar og skåra 277 mål.

### Klubbspel

Šprem var aktiv for RK Zagreb periodane 1996-2001, 2002-04 og 2009-11. Jamleg vart han og laget nasjonal seriemeister, samt cupmeister. Åra 1998 og 1999 tok Zagreb-mannskapet seg til finalen i meisterligaen, begge gongane fekk det stryk av FC Barcelona. I oktober 2004 skreiv Šprem kontrakt med tyske Flensburg-Handewitt. Der fekk han lite speletid, grunna Lars Christiansen sitt gode spel. Etter kort tid i Melsungen hausten 2006, flytta han over til Nordhorn og vart der verande til 2009. I 2008 var han med å vinne med 60 mot 57 over danske FCK Håndbold i finalane i EHF-cupen. Etter sine siste to år som Zagreb-spelar, gjorde han teneste i tyske Gummersbach frå oktober 2011 til han la opp i januar 2013.

### Merittar

* Handball-EM 2000 for menn: Nr 6
* Handball-EM 2002 for menn: Nr 16
* Handball-VM 2003 for menn: Gullmedalje, siger over Tyskland
* Sommar-OL 2004: Gullmedalje, siger mot Tyskland
* Handball-VM 2005 for menn: Sølvmedalje, tap mot Spania
* Handball-EM 2006 for menn: Nr 4
* Sommar-OL 2008: Nr 4
* Handball-VM 2009 for menn: Sølvmedalje, tap mot Frankrike
* Vinnar av EHF-cupen: 2008 med Nordhorn, siger over FCK Håndbold
* Kroatisk seriemeister: 1997-2001, 2003-04 og 2010-11 for RK Zagbreb
* Kroatisk cupmeister: 1997-2000, 2003-04 og 2010-11 for RK Zagreb
* Finaletap i EHF-meisterligaen: 1998 og 1999 med RK Zagreb, begge gongane mot FC Barcelona

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Goran Šprem» frå Wikipedia på tysk, den 12. oktober 2023.*
* *Denne artikkelen bygger på «Goran Šprem» frå Wikipedia på engelsk, den 12. oktober 2023.*
**Anders Jørgensen Veum** (13. februar 1836–27. april 1932) var ein norsk lærar, telegrafist, gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Fyresdal.

Veum var son til ein gardbrukar. Sjølv vart han seminarist frå Kviteseid i 1852 og frå Holt i 1855. Han praktiserte som lærar i eit par års tid. År 1857 avla han telegrafisteksamen i Brevik. Frå då av var han telegrafist i Arendal, deretter var han telegrafstyrar i Risør og frå 1859 hadde han same stillinga på Gjøvik. Han kjøpte i 1861 og dreiv eit gardsbruk i Vardal fram til 1873, då kjøpte han garden Jølsen ved Lillestrøm og busette seg der i 1874. Etter å ha budd i Ullensaker eit par år, slo han seg i 1897 ned i Kristiania. I hovudstaden eigde han fleire bygardar. Han flytta i 1903 vidare til eigedomen Tanum i Brunlanes, eit bruk han hadde kjøpt same året.

Veum var medlem av heradsstyret i Vardal, ordførar i tolv år. Han representerte Kristians amt på Stortinget frå 1877 til -82. Perioden 1877-79 var han sekretær i budsjettkomiteen, 1880-82 var han sekretær i næringskomite nr 2.

Veum døydde i Brunlanes i 1932.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Anders Jørgensen Veum NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
Koordinatar: 12°46′39″N 45°1′58″E﻿

**Seera** (arabisk صيرة *Ṣīrah*), **Crater** eller **Kraytar** (arabisk كريتر) er eit distrikt i Aden guvernement i Jemen. Det ligg i eit krater frå ein gammal vulkan i Shamsanfjella. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 76 723 menneske.

Dei siste dagane av det britiske styret i 1967, vart Seera-distriktet fokuset i Aden-krisa, stundom omtalt som den siste imperiekrigen. Etter at hundrevis av soldatar gjorde mytteri i den sørarabiske føderasjonshæren den 20. juni, trekte alle dei britiske styrkane seg bort frå krateret. Seera vart okkupet av arabiske soldatar, medan britane blokkerte dei to inngangane. I juli gjekk ein britisk infanteribataljon, leia av oberstløytnant Colin Mitchell frå Argyll & Sutherland Highlanders, inn i Seera og klarte å okkupere heile distriktet utan tap. Likevel følgde det dødlege geriljaåtak, og britane drog frå Aden mot slutten av november 1967, tidlegare enn den britiske statsministeren Harold Wilson hadde planlagt. 

Krater i midten av 1870-åra.

Geografi
--------

### Klima

Klimaet i Seera er dominert året rundt av subtropiske høgtrykk som gjev mykje tørr luft og sol. Köppen si klimaklassifisering for staden er «ørkenklima».



| Vêrdata for Seera i Jemen |
| --- |
|  | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Gjennomsnittleg maks °C | 32 | 32 | 34 | 35 | 38 | 39 | 39 | 39 | 38 | 35 | 33 | 32 | 36 |
| Døgnmiddeltemperatur °C | 27 | 27 | 29 | 30 | 33 | 34 | 34 | 33 | 32 | 29 | 28 | 27 | 30 |
| Gjennomsnittleg min °C | 22 | 22 | 24 | 25 | 27 | 28 | 28 | 27 | 27 | 24 | 23 | 22 | 25 |
| Gjennomsnittleg nedbør mm | 0 | 2 | 6 | 15 | 12 | 0 | 10 | 11 | 5 | 0 | 0 | 0 | 61 |
| Gns. solskinstimar i månaden | 248 | 232 | 279 | 270 | 310 | 270 | 217 | 248 | 270 | 310 | 270 | 279 | 3 203 |
| Kjelde: weather2travel.com |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Crater (Yemen)» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑  Climate Summary for Crater, Jemen
3. ↑  Aden Climate Guide - weather2travel.com

| * v
* d
* e
Flag of Yemen Aden guvernement |
| --- |
| **Hovudstad: Aden** |
| Distrikt | Al Buraiqeh-distriktet **·** Al Mansura-distriktet**·** Al Mualla-distriktet**·** Ash Shaikh Outhman-distriktet **·** Attawahi-distriktet **·** Seera-distriktet**·** Dar Sad-distriktet**·** Khur Maksar-distriktet |
Koordinatar: 77°10′S 161°50′E﻿

**Wright Valley** er den sentrale av dei tre store Dry Valleys i Dei transantarktiske fjella, vest for McMurdo Sound. Onyx River, den lengste elva i Antarktis renn gjennom dalen, og her ligg Lake Brownworth, som er kjelda til Onyx River og Lake Vanda, som får vasstilførsel frå Onyx River. Den sørvestlege greina, *South Fork*, der Don Juan Pond ligg. Den øvre delen av dalen vert kalla Labyrinth og ligg i vestenden av dalen. 

Sjølv om delar av det samanhengdande dalsystemet vart oppdaga i 1903 av Discovery-ekspedisjonen leia av kaptein Scott, vart ikkje Wright Valley, som ligg nær midten av systemet, sett før det vart teke flyfoto av området i 1947.

I midten av 1960-åra byrja det å gå opp for forskarane at sjølv om dalen låg like ved den permanente austantarktiske innlandsisen, så hadde dalen vore isfri i minst tusenvis av år. Lake Vanda, får vatn tilført om sommaren frå Onyx River og har uvanleg varmt vatn i djupet. Sjølv om han er dekt av eit kring 3 meter tjukt islag året rundt, er vasstemperaturen 65 meter nede i djupna kring 25 ºC. Mangelen på snø, innsjøar med høge temperaturar, uvanlege bergformasjonar, mumifiserte selar, og nesten fullstendig mangel på planteliv har gjort staden til ein ynda stad for forskarane. 

I 1968 oppretta New Zealand Vanda-stasjonen nær austenden av Lake Vanda.

Sjå òg
------

* Victoria Valley (nord)
* Taylor Valley (sør)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wright Valley» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Harrowfield, David L. 2005: *Vanda Station, History of an Antarctic Outpost*. New Zealand Antarctic Society. ISBN 0-473-06467-7.
2. ↑  
	* McKelvey, B. C. and P. N. Webb, 1962: «Geological investigations in the south of Victoria Land i Antarctic, 3. Geology av Wright Valley.» *New Zealand Journal of Geology and Geophys.* 5, 143-162.
3. ↑  Ragotzkie, R. A. and G. Likens, 1964: «The heat balance of two Antarctic lakes.» *Limnology and Oceanography* 9, 412-425

Bakgrunnsstoff
--------------

* Panoramabilete av Wright Valley sett frå Dais-intrusjonen
**Anders Palm** (fødd 6. juli 1942 i Malmö) er ein svensk litteraturvitar og lingvist, som har vore professor i litteraturvitskap ved Lunds universitet. Han har gjeve ut ei lang rekkje bøker innan ulike sjangrar, m.a. ordbøker, litteraturanalytiske bøker og songbøker. 

Anders Palm har vore ei viktig drivkraft bak *Medical Humanities*. Konseptet er i dag ein del av den svenske lækjarutdanninga og inneber å sjå menneskekroppen frå eit humanioraperspektiv så vel som eit medisinsk perspektiv. *Medical Humanities* gjev lækjarstudentane høve til å bruka kunst, litteratur og musikk for å kritisera lækjarrolla og møta med pasientane. Omgrepet *Medical Humanities* vert også brukt ved lækjarutdanninga m.a. i USA. 

For arbeidet sitt med *Medical Humanities* vart Anders Palm utnemnd til æresdoktor ved det medisinske fakultetet ved Universitetet i Lund. Utnemningsseremonien fann stad i Lund domkyrkje den 27. mai 2011.

Utvalde verk
------------

* *Kristet, indiskt och antikt i Hjalmar Gullbergs diktning*, 1976
* *Möten mellan konstarter*, 1985
* *Jag bor vid ett rastställe - Hjalmar Gullbergs landskap i dikt, bild och ton* med Lennart Moberg, 1998.

Utmerkingar
-----------

* Doblougprisen (2003) saman med Mare Kandre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anders Palm (litteraturvetare)» frå Wikipedia på svensk, den 30. august 2013.*

### Fotnotar

1. ↑   Bokliste av Anders Palm hjå Libris
2. ↑  *Lunds universitet, 02.07.11: Anders Palm har utsetts till hedersdoktor vid Medicinska fakulteten 2011*, arkivert frå originalen 31. januar 2016, henta 30. august 2013
3. ↑   Svenska Akademien: Högtidssammankomst 20 december 2003

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |
*Denne artikkelen handlar om skodespelaren og revyforfattaren. For legen, sjå Andreas Melchior Seip Diesen.* 

**Andreas Diesen** (fødd 20. november 1945) er ein norsk skodespelar og NRK-programleiar i ei årrekkje. Han er son av komikarane Kari og Ernst Diesen. 

Andreas Diesen starta karrieren sin som barneskodespelar, m.a. i *Aldri annet enn bråk* (1954) av Edith Carlmar. I seinare tid har han oftare arbeidd som manusforfattar og regissør. Diesen har vore tilknytt NRK gjennom heile vaksenlivet, og har m.a. arbeidd med Jon Skolmen og Trond Kirkvaag. 

Andreas Diesen har omsett fleire musikalar og komediar til norsk. Ein av desse er Olsenbanden og Dynamitt-Harry på sporet (1977), som opphavleg var ein dansk komedie. Diesen er sitjande formann i Norsk Revyforfatterforening. Då Diesen vart feira ved tildelinga av Kongens fortenestmedalje i 2012, sa kringkastingssjef Hans Tore Bjerkaas at Diesen truleg er den som har størst fagkunnskap om revyhistoria i Noreg.  Underhaldningssjef Charlo Halvorsen, som overrakte prisen til han, skildra han som eit vandrande leksikon og la til: «Det som er flott, er at han raust deler kompetansen».

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Riddar av Oslo journalistklubbs orden *Blækspruten*.
* Chaplinprisen ved underhaldningsfestivalen i Montreux.
* 1995: Leif Justers ærespris
* 2005: Leonardstatuetten for sitt arbeid med å ta vare på norsk komediehistorie.
* 2012: Kongens fortenestemedalje i sølv
* 2012: Fagprisen under utdelinga av Komiprisen

Kjelder
-------

1. ↑   Nrk.no (9. mars 2012) Andreas Diesen hedret med medalje. Vitja 12. februar 2014.
2. ↑  Nrk.no (29. februar 2012) Kongen hedrer sengeliggende NRK-profil. Vitja 12. februar 2014.
3. ↑  Nrk.no (9. mars 2012) Andreas Diesen hedret med medalje. Vitja 12. februar 2014.
4. ↑  Nrk.no (25. august 2012) Disse er årets morsomste. Vitja 12. februar 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Andreas Diesen ved IMDb Edit this at Wikidata
* Sjølvbiografi skrive av Andreas Diesen (engelsk) i IMDb.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)

 |
**Elevorganisasjonen** er ein partipolitisk uavhengig interesseorganisasjon for elevar og lærlingar under vidaregåande opplæring og i ungdomsskulen. Organisasjonen benyttar seg av institusjonsbasert medlemsskap, og har i dag om lag 355 medlemsskular i Noreg. Anna Holm Heide frå Sogn og Fjordane er leiar frå 1. juli 2010.

Elevorganisasjonen er delt opp i nitten fylkeslag. I kvart fylkeslag er det eit fylkesstyre. Dette styrer Elevorganisasjonen i fylket til dagleg, i tillegg til å gå på skule. Kvar fylkesleiar sit i Landsstyret til Elevorganisasjonen.

Årsmøtet til Elevorganisasjonen (Elevtinget) er det nest største i Noreg; berre LO-kongressen sitt årsmøte er større. Sentralstyret i Elevorganisasjonen er sett saman av om lag femten ungdommar frå heile Noreg, og styrer organisasjonen til dagleg. Operasjon Dagsverk sin leiar (Fredrikke Marie Trana frå 5. desember 2010) har òg ein plass i Elevorganisasjonen sitt sentralstyre, då Operasjon Dagsverk er ein del av Elevorganisasjonen, sjølv om Operasjon Dagsverk er organisert gjennom sitt eiget styre, Hovedkomiteen.

Elevorganisasjonen hadde årleg ein skulepolitisk kanmpanje, som eit av sine medlemstilbod. Denne kampanjen valde Elevtinget i 2007 å legge ned.

Soge
----

Elevorganisasjonen (EO) vart formelt skipa i 1999, då dei to konkurrerande organisasjonane Norsk Elevorganisasjon (NEO) og Norges Gymnasiastsamband (NGS) vart samanslått.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Elevorganisasjonen i Noreg
* Skulepolitisk kampanje Arkivert 2014-12-22 ved Wayback Machine.
* Operasjon Dagsverk
**Middleton-in-Teesdale** er ein marknadsby i County Durham i England. Han ligg på nordsida av Teesdale mellom Eggleston og Newbiggin, nokre kilometer nordvest for Barnard Castle. Rundt byen ligg North Pennines naturområde (Area of Outstanding Natural Beauty, AONB).

Middleton-in-Teesdale frå sør.
Brua over Tees ved Middleton-in-Teesdale.

Historie
--------

Den vesle marknadsbyen i øvre Teesdale byrja veksa på byrjinga av 1800-talet då London Lead Company flytta det nordlege hovudkvarteret sitt dit frå Blanchland i Northumberland. Mykje av arkitekturen frå tida som føretaksby er framleis synleg. Dette inkluderer Middleton House, som tidlegare var hovudkvarteret til selskapet, skulen (som no er eit friluftssenter) og nokre andre tidlegare føretaksbygningar.

St. Mary's Church, som blei bygd om på slutten av 1870-talet, har eit historisk friståande klokketårn med klokker som går tilbake til 1500-talet. Det finst ulike kapell for katolikkar, baptistar, wesley-metodistar og primitiv-metodistar.

I 1877 blei det bygd ei fontene i byen til ære for Robert Walton Bainbridge, somvar forstandar for London Lead Mining Company.

Middleton var endepunkt for ei jernbanelinje frå Barnard Castle fram til denne blei stengd som del av Beeching-kutta. Wynch-brua frå 1830 nær fossen Low Force blei bygd for å gje gruvearbeidarar tilgang til Middleton-gruvene. Dette skal vera ei av dei eldste hengebruene i England.

20. juni 1939 fall eit De Havilland Dragon Rapide-fly frå British American Air Services undervegs frå Heston Aerodrome til Newcastle Airport ned i Forest-in-Teesdale nær Middleton-in-Teesdale. Vêret var dårleg, og flyet flaug lågt. Både dei tre passasjerane og mannskapet ombord omkom i ulukka.

Kjelder
-------

1. ↑  «St Mary's Middleton-in-Teesdale». Upper Teesdale Churches Together. Henta 1 March 2020.
2. ↑  «Middleton in Teesdale County Durham». Vision of Britain. Henta 1 March 2020.
3. ↑  'Memorial Fountain to be repaired' Teesdale Mercury 23.7.2014 page 16
4. ↑  «Wynch Bridge». Britain Express. Henta 1 March 2020.
5. ↑  Trevelyan, W.C. (1828). «Description of the winch bridge, the oldest suspension bridge in England». *The Philosophical Magazine* (Taylor & Francis: The Philosophical Magazine, Series 2, Vol 4) **4** (23): 386. doi:10.1080/14786442808674863.
6. ↑  «G-AERE». Baaa-acro.com. Arkivert frå originalen 23 September 2012. Henta 6. november 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fotografiar av Middleton-in-Teesdale, Teesdale2000
* Middleton Plus
**Rolf Johan Aas Holmberg** (24. august 1914–5. juli 1979) var ein fotballspelar frå Skien som i 1936 vann bronsemedalje med Noregs landslag under Sommar-OL 1936 i Berlin. Han var «en kondisjonssterk og arbeidsvillig winghalf», aktiv i Odds Ballklubb åra 1933–39.

### Klubbspel

Holmberg kom med i Odd-laget i 1933. Fire år seinare var han med då Odd i Porsgrunn tapte cupfinalen mot Mjøndalen IF med 2–4. Etter verdskrigen spelte Holmberg ein sesong i Moss FK før han vende tilbake til Odd. Ein skade førte til at han la opp i 1946. Seinare var han styreformann i Odd.

### Landslagsspel

Holmberg debuterte på landslaget 26. juli 1936 i Stockholm, og spelte alle fire kampane til bronselaget under sommareleikane 1936 i Berlin. Han deltok også i VM i fotball i 1938 i Frankrike, der Noreg vart slått ut i fyrste runde av dei komande verdsmeistrane frå Italia. Holmberg spelte 25 landskampar i rad, dei aller fleste som venstrehalf. Den 26. og siste landskampen kom i Helsinki den 3. september 1939, to dagar etter Nazi-Tyskland starta 2. verdskrigen med å invadere Polen.

### Merittar

* Bronsemedalje i OL: 1936 for Noreg
* Finaletap i noregsmeisterskapen: 1937 med Odd

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rolf Holmberg» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2023.*
**Det arabiske riket** var eit viktig rike i tidleg mellomalder. Riket blei grunnlagt kring forkynninga og erobringane til profeten Muhammed og slektningane hans, og blei deretter styrt av fleire dynasti. Riket var nært knytt saman med den religiøse makta og embetet til kalifen. På sitt største omfatta riket område heilt frå Indus over det nordlege Afrika til dagens Spania. 

Etter at Muawiyah ibn Abi Sufyan hadde kjempa mot svigersonen til profeten Ali, overtok han stillinga som kalif. Han grunnla Omajadedynastiet, som styrte frå Damaskus. Etterfølgjaren hans Walid erobra land heilt til Spania i vest og Indus i aust. Men forholda viste seg etterkvart å vera ustabile, og kalif Hisham måtte hanskast med usemjer i riket.

I 750 kom abbasidane til makta, som førte ætta si tilbake til onkelen til profeten Abbas ibn Abd al-Muttalib. Den andre abbasidekalifen gjorde Bagdad til hovudstad. Styret under abbasidane i Bagdad blir rekna som ein stordomstid for riket. Den kanskje mest kjente av kalifane i dette dynastiet var Harun al-Rashid. På 800-talet blei residensen flytta til Samarra. Kalif Muttawakkil bygde den store moskeen i Samarra. Han innførte òg eit styre der jødar og kristne måtte gå med spesielle klede. Han blei til sist drepen av ein av sønene sine. 

Arabarane var i mindretal i riket sitt, men dei erobra folka hadde stor fridom. Arabarane la vekt på lærdom og vitskap, og var opptatt av bokskriving. 

Splittinga av riket tok til då det blei oppretta konkurrerande kalifat i nordvestlege Afrika, Spania og Egypt. På 900-talet mista kalifen meir og meir av makta si, og ulike sultanar kom fram i staden. I staden for eitt kalifat fanst det fleire ulike, der dei viktigaste var i Córdoba, Kairo og Bagdad.
**Ingrid Wigernæs** (fødd 22. februar 1928 i Hemsedal), opphavleg **Ingrid Løken**, er ein norsk tidlegare langrennsløpar og -trenar. Ho representerte Romerikslagets Idrettslag.

Karriere
--------

Wigernæs vann 10 km i NM på ski, nordiske greiner i 1960, 1961 og 1966, 5 km i 1964 og 1965 og var med på Romerikslagets vinnande stafettlag i 1965 og 1966. Ho var med på laget som tok sølv på stafetten i Ski-VM 1966, og deltok under vinter-OL for Noreg i 1956 i Cortina d'Ampezzo med 27. plass på 10 km og i 1964 i Innsbruck med 12. plass på 10 km og 15. plass på 5 km.

Wigernæs var ein av forgrunnsfigurane under den første suksessrike perioden innan langrenn for damer i Noreg. I 1965 og 1966 var ho både løpar og trenar på landslaget i langrenn for damer og fortsette som trenar fram til 1969, etter at ho la opp som aktiv i 1966. Ho var trenar for damene som tok gull på stafetten i 1968 i Grenoble.

Jentut'n
--------

Wigernæs reknast som opphavet til uttrykket *jentut'n*, som er Heimdalsdialekt for *jentene*. Ordet vart brukt av Wigernæs då ho omtalte lagveninnene på stafettlaget i VM i 1966, og seinare brukte ho det når ho omtalte landslagsjentene ho trena. *Jentut'n* var først klengenamnet på stafettlaget frå 1966, men seinare har orda vorte flittig brukt som «kjælenamn» på dei norske stafettlaga for damer under internasjonale renn og meisterskap.

Som fleire andre skiprofilar midt på 1960-talet, song òg ho inn ei plate. Denne fekk tittelen «Jentut'n våre».

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1955: Nr 5 i Trysil
* Ski-NM 1956: Bronsemedalje på Raufoss
* Ski-NM 1957: Bronsemedalje
* Ski-NM 1958: Bronsemedalje i Oslo
* Ski-NM 1959: Nr 4 i i Porsgrunn
* Ski-NM 1960: Gullmedalje på Fåberg
* Ski-NM 1961: Gullmedalje på Rena
* Ski-NM 1962: Bronsemedalje i Molde
* Ski-NM 1963: Sølvmedalje både på 5 og 10 km i Birkenes
* Ski-NM 1964: Gull på 5 km og sølv på 10 km på Furnes
* Ski-NM 1965: Gull på 5 km og bronse på 10 km på Fåberg
* Ski-NM 1966: Sølvmedalje både på 5 og 10 km på Hernes

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ingrid Wigernæs» frå Wikipedia på bokmål, den 7. august 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
| **Veierland** |
| --- |
| Veierland bryggeVeierland brygge |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Ytre Oslofjord |
| **Koordinatar** | 59°09′14″N 10°21′05″E﻿Koordinatar: 59°09′14″N 10°21′05″E﻿

 |
| **Areal** | 4,4 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 56 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Vestfold og Telemark

 |

**Veierland** er ei øy i Færder kommune i Vestfold og Telemark. Fram til 1. januar 1965 høyrte øya til Stokke kommune. Veierland vart overført til Nøtterøy kommune etter dei fastbuande sitt eige ønske. Øya har om lag 150 fastbuande fordelt på 60 heilårsbustader. Det er i tillegg om lag 500 feriebustader og hytter på øya. 

Øya har eit areal på 4,4 km² og ligg ved Tønsbergfjorden, midt mellom Nøtterøy, Tjøme, Stokke og Sandefjord. Øya har ferjesamband med Tenvik på Nøtterøy og Engø ved Sandefjord. Øya hadde buplikt frå 1998 til 2012.

Veierland skule blei nedlagt 1.1 2014. Veierland kyrkje er frå 1905. Øya har ein aktiv velforeining (stifta i 1946), med eige velhus bygd i 1956.

Forfattaren Jens Bjørneboe budde på Veierland i eit snautt år før han tok livet sitt 9. mai 1976. Bjørneboe kjøpte eit hus av Ole Paus. Paus skreiv songen «Veierland» om opphaldet sitt på øya (plata *Stjerner i rennesteinen*). Ein annan kjend forfattar knytt til øya er Karin Bang (Brynildsen) som har skrive tre historiske romanar med motiv frå kvalfangarmiljøet på Veierland. Der kallar ho øya for *Jutøy*. Karin Bang var gift med forfattaren Aasmund Brynildsen. Edvard Munch var sommaren 1887 (og truleg 1888) på øya. 

**Veierland** er òg eit etternamn. 14. november 2005 var det 26 personar i Noreg med dette namnet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Veierland». Kartverket. Henta 24. januar 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Veierland» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Veierland**

* Veierlendingen
* Veierland vel

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Johannes Christian Piene** (19. august 1832–2. juli 1912) var ein norsk industrileiar, kjøpmann og politikar frå Trondheim, fødd i Helsingborg. Han var ein av dei fremste industribyggjarane i Trøndelag på 1800-talet, og var involvert i mellom anna mylnebruk, Trondhjems Mekaniske Værksted og Ranheim Cellulosefabrik.Piene var både lokalpolitikar og stortingsmann for Høgre. Biskop Peder Bugge var morfaren hans.

Bakgrunn og yrkeskarrière
-------------------------

Piene var son til ein kjøpmann og fabrikkeigar i Trondheim. Sjølv tok han handelsutdanning i inn- og utland, og vart så medeigar i faren sin bandfabrikk, ei verksemd som i hovudsak produserte band, lisser og snorer for eksport til Sverige. Fabrikken var lenge det einaste tekstilfirmaet i Trondheim. Firmaet vart lagt ned i 1906, etter at lønnsemda forsvann då mellomrikslova vart oppheva.

Piene grunnla grossistfirmaet I.C. Piene & Søn i 1866, og tok borgarskap året etter. I 1866 kjøpte han mylna på Ila i Trondheim, og i 1878 grunnla han Hammerstrand Mølle i Buvika. Piene sørga for teknisk modernisering i verksemda, og var mellom dei første som selde finmala og sammala mjøl i landet. Han dreiv også omfattande import av korn og ulike formalingsprodukt. Piene sitt firma vart snart leiande innan mjølhandelen nordafjells.

Han var styremedlem i Trondhjems Mekaniske Værksted 1885–1903, ein del av tida også styreformann. Medan han var formann vart anlegget mykje skadd i ein brann, han greip då sjansen og fekk flytta verksemda frå Bakklandet til det langt gunstigare utløpet av Nidelva. Piene var også styreformann og største aksjonær i Ranheim Cellulosefabrik, styremedlem i Den Nordenfjeldske Kreditbank og frå 1891 ordførar i Trondhjems Sparebank sitt forstandarskap.

### Politikk

I 1883 var Piene med på å grunnlegge Grundlovsforeningen i Trondhjem, ein forløpar for landspartiet Høgre. Han var ein leiarfigur i det lokale Høgre-miljøet og representerte partiet i Trondheim bystyre og formannskap, og var vald inn på Stortinget frå Trondhjem og Levanger 1892–94. Piene var tilsynsmann ved bygginga av Meråkerbanen 1894–1905, medlem av den kongelege tollkommisjonen 1879-80 og medlem av børskommisjonen 1882-98.

Piene vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1891, og var æresmedlem av Trondhjems Handelstands Forening.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

* *Denne artikkelen bygger på «Johannes Christian Piene» frå Wikipedia på bokmål, den 11. april 2014.*