recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 33°11′43″N 35°39′27″E﻿

**Kfar Szold** (hebraisk skrift כְּפַר סָאלְד, tyder Szoldlandsbyen) er ein kibbutz i Huladalen i Øvre Galilea i Israel.

Historie
--------

Kfar Szold vart grunnlagd tidleg i 1940-åra av jødiske immigrantar frå Ungarn, Austerrike og Tyskland og vart kalla opp etter Henrietta Szold, som grunnla Hadassah, ein kvinneleg sionistorganisasjon. Under andre verdskrigen var ho med på å redde born frå Holocaust og transporterte dei til Palestinamandatet, mellom anna til stader som Kfar Szold.

Den 9. januar 1948 kryssa kring 200 arabarar grensa frå Syria og gjekk til åtak på kibbutzen som hemn for eit Haganahåtak på den nærliggande arabiske landsbyen al-Khisas eit par veker tidlegare (Al-Khisas-raidet). Den britiske hæren slo seg saman med dei jødiske forsvararane og brukte artilleri eld til å ta livet av 25 av angriparane.

Før seksdagarskrigen i 1967 hadde Kfar Szold vore eit stadig mål for syriske artilleristillingar i Golanhøgdene.

Den 21. juli 2006 avfylrte Hizbollah Katyusha-rakettar frå Libanon og råka fleire jordbrukssamfunn i Huladalen, mellom anna Kfar Szold. Åtaka førte til fleire skadar på folk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kfar Szold» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  H. Levenberg, Military Preparations of the Arab Community in Palestine, 1945-1948. (Frank Cass, 1992), p184.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kibbutzgjestehus Arkivert 2010-12-21 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Øvre Galilea regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | 
* Ami'ad
* Amir
* Ayelet HaShahar
* Bar'am
* Dan
* Dafna
* Gadot
* Gonen
* HaGoshrim
* Hulata
* Kadarim
* Kfar Blum
* Kfar Giladi
* Kfar HaNassi
* Kfar Szold
* Lehavot HaBashan
* Mahanayim
* Malkia
* Manara
* Ma'ayan Barukh
* Misgav Am
* Neot Mordechai
* Sasa
* Sde Nehemia
* Shamir
* Snir
* Tziv'on
* Yiftah
* Yir'on

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Anton Engelbert Sailer** (17. november 1935–24. august 2009), kjend som **Toni Sailer**, var ein austerriksk alpinist frå Kitzbühel.

Sailer var den fyrste alpinisten som vann alle dei tre alpinøvingane, slalåm, storslalåm og utfor, i eitt og same OL. Dette presterte han under OL 1956 i Cortina d'Ampezzo. Ettersom han sigra i både slalåm og utfor vart han også automatisk verdsmeister i kombinasjonen. To år seinare var han nær ved å kopiere prestasjonane under VM i alpine greiner 1958 i Bad Gastein, der han vann tre gullmedaljar og ein sølvmedalje. Sølvmedaljen kom i slalåm, landsmannen Josl Rieder sigra med sju tidels sekund betre tid enn Sailer.

Sailer la opp som alpinist i 1959. Han arbeidde sidan som filmskodespelar og i 1972-76 som sjefstrenar for det austerrikske skiforbundet. Frå 1986 til 2006 var han tilsett i Hahnenkamm-renna i heimbyen Kitzbühel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Toni Sailer» frå Wikipedia på tysk, den 16. november 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
Kart over Finnøy. Finnøyfjorden går mellom Finnøy og Fogn og rundt heile austsida av Finnøy til Nord-Talgje
**Finnøyfjorden** er ein fjordarm av Boknafjorden i Stavanger kommune i Rogaland. Fjorden ligg langs heile sør- og aust- og nordsida av sjølve øya Finnøy, med øyane Fogn, Bokn og Halsnøy i vest og Sjernarøyane i nord. Fjorden har ei lengd på om lag 14 km. 

Nord for Finnøy har fjorden innløp ved Mølsnesholmane mellom Finnøy og øya Nord-Talgje. Frå her går fjorden søraustover, mellom Finnøy og Halsnøy, Bokn og Fogn, og endar opp mellom Kvernaviga på Fogn og Vardenes på Finnøy. Vest for det sørlege innløpet ligg Talgjefjorden. Mellom Sjernarøyane og Ombo går Gapafjorden vidare nordover frå Finnøyfjorden, medan Gardssundfjorden går vidare austover på sørsida av Ombo. 

På austsida av Finnøy ligg Judaberg, kommunesenteret i Finnøy, på vestsida av fjorden. Fleire ferjeruter kryssar fjorden. Det sørlegaste går frå Ladstein på Finnøy og over til Fogn. Frå Fogn går det ferje til Judaberg på Finnøy, og frå her går det ferje vidare til Øksnes på Halsnøy. Frå Halsnøy går det ferje til Eidssund på Ombo, og frå Eidssund går det ferje til Helgøy ved sida av Nord-Talgje.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Tonika** (frå gresk *tonos*, 'spaning') er eit musikkteoretisk namn på treklangen over grunntonen i ein dur- eller mollskala. I engelskspråkleg musikkteori blir namnet tonika òg nytta om grunntonen i eit musikkstykke og difor blir det ofte forveksla med grunntonen i andre treklangar.

Namnet «tonika» kjem frå Jean-Philippe Rameau (1683-1764) og omgrepet hans «l'accord tonique» («grunntonen sin akkord» eller «den betonte akkorden»). I følgje han var det viktigaste med tonikaen evna til å stå i sentrum av alle harmoniske spenningsfelt, omtrent som ein magnet. Tonikaen og dei relaterte akkordane tonikamediant og tonikasubmediant blir kalla det tonale sentrum.

Etter at Hugo Riemann introduserte funksjonsteorien har tonika blitt ein fast definert storleik, og står i forhold til dominant, subdominant og andre diatoniske akkordar. Nesten all den europeiske og nordamerikanske klassiske musikken frå ca. 1600 til ca. 1915 er tonal som tyder at vi kan skildre han ved hjelp av omgrep frå funksjonteorien; vi kan tolke alle akkordane etter korleis dei er knytte til tonika. Tonika er oftast den første og siste akkorden i eit musikkstykke.

Mange har freista å utvide funksjonteoriens nytteområde til bluesbasert musikk som jazz og rock, men har det vist seg at det er vanskeleg å skildre improvisert musikk med omgrep som føreset at alle akkordane står i eit fast forhold til tonika. Difor er det blitt vanleg å anten nytte trinnanalyse eller akkordbesifring, ikkje berre i blues, jazz og rock, men òg i visesong og folkemusikk. Akkordbesifringa skildrar ein akkord ut frå tersstrukturen (treklang = to tersar, firklang = tre tersar osv.). Til dømes er ein Cmaj7 ein firklang som er samansett av ein C-dur treklang med ein stor ters på toppen. Intervallet mellom grunntonen og den øvste tonen er følgjande ein stor (= maj) septim.

Trinnanalyse gjer det same, men seier òg noko om kor akkorden ligg i forhold til tonika. Til trinnanalysen nyttar vi romartal. Er tonearten C-dur, beskriver II7 ein Dm7akkord, dvs. ein septimakkord på det andre trinnet i tonearten.

Litteratur
----------

* Bekkevold, Lisa (1988): *Harmonilære og harmonisk analyse*. Oslo: Aschehoug. ISBN 82-03-12969-2
* Kruse, Bjørn (1980): *Jazzteori - Grunnleggende prinsipper*. Oslo: Frost Music as, ISBN 978-829056022-0
* Rameau, Jean-Philippe (1722): *Traité de l’harmonie reduite à ses principes naturels*, Paris (engelsk omsetjing)
* Riemann, Hugo (1893): *Vereinfachte Harmonielehre*, London og New York (engelsk omsetjing)

Sjå òg
------

* Akkordprogresjon
* Kadens
* Mediant
* Submediant

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tonika» frå Wikipedia på bokmål, den 24. oktober 2011.*
**Mount’s Bay** er ei stor bukt i Den engelske kanalen på kysten av Cornwall i Storbritannia. Ho strekkjer seg frå Lizard Point til austsida av halvøya Land's End. Dei verna områda har vorte nytta som ei naturleg hamn sidan antikken. Mot midten av bukta ligg St Michael's Mount, som kan ha gjeve namn til bukta.

Geografi
--------

Mount's Bay
Mount's Bay er den største bukta i Cornwall. Halvmåneforma er liknande Donegal Bay i Irland og Cardigan Bay i Wales, men Mount's Bay er langt meir verna enn dei to andre. 

På stranda nær Ponsandane, like aust for Penzance, kan ein sjå spor av ein nedsøkkt skog ved fjøre sjø i form av fossilar av fleire trestammer. Geologar meiner at det var skog her før den siste havstiginga. Dette samsvarar med det korniske namnet på St Michael's Mount, *Carrack Looz en Cooz* – som tyder «den grå steinen i skogen».

Den 1. november 1755 skapte Lisboajordskjelvet ein tsunami som råka kysten av Cornwall rundt kl. 14. Ved Mounts Bay steig havet raskt 3,5 meter, men det vart registrert få skadar.

Busetnader
----------

Det ligg fleire kystbyar og landsbyar langs Mount's Bay og den største av desse er Penzance. I vest er Newlyn, Paul, Mousehole og Lamorna og i aust er Marazion, Perranuthnoe, Praa Sands, Porthleven og Mullion. I bukta finst mange strender, viker og kjennemerke som Prussian Cove, Loe Pool (og Loe Bar), Church Cove, Poldhu Cove og Kynance Cove.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Mount's Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2009.*

Koordinatar: 50°3′29″ N 5°25′13″ W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Bessarabia** er ein historisk region i Aust-Europa mellom elvane Dnestr i aust og Prut i vest, eit område som i dag hovudsakleg ligg i Moldova med delar i Ukraina. 

Namnet vart gjeve området frå fyrstedømet Moldavia som vart avstått til Det russiske keisardømet frå Det osmanske riket etter den russisk-tyrkiske krigen 1806-1812. Restane av Moldavia vart ein del av Valakia i 1859 og det som skulle verte Kongedømet Romania. I 1918, like før slutten av den første verdskrigen erklærte Bessarabia seg sjølvstendig frå Russland og etter tre månader vart det slått saman med Kongedømet Romania. Etter Sovjetunionen okkuperte Bessarabia og Nord-Bukovina i 1940 i byrjinga av den andre verdskrigen vart Bessarabia ein del av Sovjetunionen etter krigen var over, der det danna størsteparten av Moldovsk SSR. Samstundes vart mindre delar av Bessarabia, i sør (Budjak) og nord (nordlege halvdelen av Hotin judeţ) ein del av Ukrainsk SSR. I 1991 vart Moldovisk SSR omdøypt til Republikken Moldova og 27. august same året erklærte landet seg sjølvstendig. 

Området var hovudsakleg busett av rumenarar. Det budde frå Napoleonstida òg ein del etniske tyskarar i Bessarabia, som var invitert dit av den russiske tsaren. Dei vart drive bort som følgje av Molotov-Ribbentrop-pakta som avstod området til Sovjetunionen. Den tyske presidenten Horst Köhler sine foreldre var rumenske statsborgarar frå Bessarabia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bessarabia» frå Wikipedia på engelsk, og «Bessarabia» frå Wikipedia på bokmål den 4. februar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* LIBRIS
* NKC

 |
T-34/85
**T-34**, frå russisk танк (tank) 34, er ein sovjetisk tank som vart bygd frå 1940 til 1950-åra. 

Hovudsakleg vart han aktivt bruka mellom 1941 og 1945 i kampen for å slå tilbake det nazistiske overfallet på Sovjetunionen. 

T-34 sameinte alt kjende moderne idear til ein for si tid svært god tank. Det skrånande panseret var nytt, og vart etterlikna av andre sidan. 

T-34 sameinte eldkraft, pansring og rørsle-evne på ein god måte. Også driftssikkerheita bidrog til at denne tanken var overlegen dei tyske i same vektsklassen. Berre dei tyngre tyske tankane Tanken Panther, Tanken Tiger og Panzer IV kunne svare på utfordringa frå T-34 på slagmarkene, men dei var dyre og seine å produsere, og kravde mykje drivstoff på grunn av tyngda. T-34 var derimot enkel å produsere, og vart laga i store tal også midt under krigen i aust, da Sovjetunionen var hardt pressa, i dei nye fabrikkane som var bygde eller flytta aust for Moskva. 

T-34 fekk namnet sitt på grunn av at det var i 1934 det vart vedteke å byggje opp eit sterkt panservåpen i Sovjetunionen.

Tanken er bruka av ei mengd land utanom Sovjetunionen, også lenge etter 1950-åra.

Litteratur
----------

* Roger Ford: *T-34 Panzer*. Nebel Verlag, ISBN 3-86070-799-X.
* Janusz Magnuski: *Von Tankograd nach Berlin – Entstehung und Bewährung des T-34*. Militärverlag der DDR, 1980.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «T-34» frå Wikipedia på tysk, den 22. juni 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **T-34**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Finse stasjon** er i ein stasjon på Finse på Bergensbanen, opna i 1908. Stasjonen ligg på kilometer 302,10 rekna frå Oslo S over Roa stasjon og Gjøvikbanen, som var den ruta persontoga på Bergensbanen nytta tidlegare. Det er ikkje bilveg fram til stasjonen.

Finse i damptogas tid
Den roterande snøplogen (snøfresaren) på Finse i 1948
Stasjonsbygningen er teikna av arkitektane Paul Armin Due, Gudmund Hoel, Bjarne Friis Baastad, bygd opphavleg i 1904 i jugendstil, ombygd i 1916 i nyklassisistisk stil.

Stasjonen ligg 1222,2 meter over havet i Ulvik herad, og er den stasjonen i Noreg som ligg høgst til fjells. Fram til jarnbanelina vart lagt inn i fjellet i den lange Finsetunnelen, som opna i 1993 og munnar ut rett attmed Finse stasjon, var det difor base på stasjonen for mannskap og utstyr for å rydde snø på denne mest vêrharde høgfjellsstrekninga av Bergensbanen. Men etter at tunnelen opna, har snøryddinga hatt utgangspunkt i stasjonane Geilo og Myrdal i kvar sine meir lågtliggande ender av høgfjellsstrekninga. Maskinelt og anna snøryddingsutstyr frå farne tider å sjå på Rallarmuseet i Austre lokomotivhall på Finse stasjon, på andre sida av sporet i høve til stasjonsbygningen og plattforma.

I våre dagar er det såleis ikkje nemneverdig mannskap på Finse som er knytt til drifta av jarnbanen, slik det var i tidlegare tider. I den fyrste tida var venterommet på stasjonen kyrkjeleg vigsla og utstyrt med eigen døypefont, av di det skulle vere høve til om naudsynt å døype i all hast eventuelle barn som vart fødde her oppe, og ikkje var liv laga.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Finse stasjon**

* Bane Nor: Finse stasjon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Finse stasjon. Ei stutt strekning bak snøoverbygget i bakgrunnen på fotografiet ligg innkøyringa til Finsetunnelen.
**Finsetunnelen** er ein 10,3 km lang jarnbanetunnel vest for Finse stasjon på Bergensbanen, i Ulvik herad i Vestland. Tunnelen vart offisielt opna av Kong Harald V i 1993. Av alle tunnelane på sjølve Bergensbanen (mellom Hønefoss og Bergen) er Finsetunnelen den lengste, sjølv om tog som køyrer over Drammen på veg inn mot Oslo passerer gjennom Liertunnelen, som er litt lengre.

Før Finsetunnelen vart bygd, måtte toga over den vêrutsette strekninga over Fagernut, og snøryddingsbasen på Finse kunne stengjast då sporet vart verna av tunnelen. Det høgaste punktet på Bergensbanen blir passert inne i tunnelen, 1237 meter over havet; før tunnelen vart bygd var den maksimale høgda 1301 meter over havet.

I 2004 vart det utgjeve ein rapport som åtvara mot moglege tryggleiksproblem med fleire norske tunnelar, mellom dei vart Finsetunnelen utpeikt som farleg på grunn av lengda og vanskeleg tilgjenge for redningsmannskap. Tunnelen har rett nok ein del tryggingsutstyr som manglar ved fleire andre tunnelar, som naudlys, kommunikasjonssystem og naudareal, men rapporten kritiserte manglande katastrofeøvingar og høva til å evakuere tunnelen dersom det skulle bli brann.

Kjelder
-------

1. ↑  Jernbaneverkets side om Finse stasjon
2. ↑  Jernbaneverkets side om Bergensbanen
3. ↑  Farlege jernbanetunneler, NRK Hordaland, 2. september, 2004

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Hedmarkgruppa**, tidlegare kalla *sparagmittgruppa*, er ei svær lagrekke av sedimentbergartar avsett i eit stort basseng kring Mjøsa, Gudbrandsdalen og Østerdalen. Dei vert delt inn i ein eldre, seinkambrisk del, som truleg er 750 – 650 millionar år gamle, og ein yngre del, som truleg kjem frå tidleg kambrium (mindre enn 542 mill. år tilbake).

Lillehammer-undergruppa består av Brøttumformasjonen (arkosar eller «sparagmittar», gråvakkar og svart skifer, den eldste av formasjonane), Biskopåsformasjonen (elvekonglomerat) og Biriformasjonen (kalk og skifer, den yngste av formasjonane). Det vart funne eit seinprekambrisk fossil, *Papillomembrana*, i ein fosfathaldig stein i elvekonglomeratet i Biskopåsformasjonen i 1967. 

Rena-undergruppa består av Ringformasjonen (sparagmitt), Moelvformasjonen (morenekonglomerat), Ekreformasjonen (skifer) og Vangsåsformasjonen (sparagmitt og sandstein). Den yngste delen av Vangsåsformasjonen er truleg frå kambrium.

Kjelder
-------

* «Hedmarkgruppen» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**T-banen i København** (dansk: *Københavns Metro*) er ein dobbeltspora, elektrisk driven tunnelbane med automatiserte, førarlause tog for persontrafikk i Københavnområdet. Han tener byane København, Frederiksberg (ein eigen kommune inni Københavns kommune) og Tårnby på Amager, og vart opna i 2002. I 2007 vart han kåra av tunnelbaneekspertar til den beste tunnelbanen i verda. 

Banen har 22 stasjonar, ni av dei ligg under bakken. Tunnelane er lagt 25 – 30 meter under jordoverflata for å kunne borast ut i kalkfjellet under byen med store boremaskinar som tok ut heile tunnelprofilen på ein gong. Kalksteinen er eit stabilt materiale som er veleigna til å bygge slike tunnelar i. Med unnatak for tunnelen vest for Fredriksberg stasjon er mesteparten av tunnelane bora gjennom slik kalkstein, som er eldre enn ca. 61,7 millionar år. Over kalksteinen ligg det moreneavleiringar eldre enn om lag 9.600 f.Kr. altså frå siste istida.

Til liks med det som er vanleg for tunnelbanar, får toga straum til drifta gjennom straumskjener langs spora, ikkje ved leidning over toga. I tunnelane, på motsett side av der straumskjena er montert, er det fortau som kan nyttast til evakuering av toga om det trengst, og det er naudutgangar for kvar 600 meter. Tunnelane er godt opplyste for at det skal vere lett å finne vegen ut. Elektriske kablar, vassrøyr for brannslokking og andre tekniske innretningar er plasserte under desse naudfortaua, og det er ekstra plass i kabelkanalane som vert leigd ut for fiberkablar for ulike sambandsnett.

Metrotog i nærleiken av Flintholms station. Stasjonane er ikkje bygd for tog med fleire enn tre vogner.
Metro-nettet med Cityringen (M3 og M4) innteikna.
For å spare energi til oppbremsing og start av togsetta ved stasjonane, er tunnelane bygde slik at stasjonane ligg på eit høgare nivå enn resten av banen, slik at toga køyrer i utforbakke når dei set opp farten frå stasjonen, og i motbakke når dei bremsar ned mot stasjonen. Denne løysinga har vore lett å lage til i det flate landskapet som Stor-København ligg i.

Metrotunnelen går under sundet til øya Amager, der banen deler seg i Christianshavn i ei line til Vestamager gjennom Ørestad (line M1) og ei line til Københavns Lufthavn langs Amager Strandpark (line M2), forlenga til lufthamna i 2007. På Amager går linene på jordoverflata eller som høgbane.

Metroen er open heile døgeret, og toga går utan faste rutetider, men med mellomrom som varierer i tid frå to til tjue minutt.

I 2009 hadde metroen 50 millionar reisande. Saman med S-toga og dei lokale DSB-toga, utgjer den førarlause metroen det skjenegåande transportsystemet i Københavnsområdet.

Konstruksjon av den fjerde fasen i metrosystemet, Cityringen, er byrja. Lina skal gå i tunnel i ein ring kring bykjernen, og skal etter planen opnast i 2018.

Eigaren av metroen er Metroselskabet, eit selskap som Københavns og Frederiksberg kommunar eig saman med det danske transportministeriet. Dotterselskapet Metro Service A/S opererer systemet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Metroselskapets offfisielle internettside
Ein **bydel** er ein del av ein by. Ein kan skilje mellem *administrative* bydelar og *funksjonelle* bydelar. Dei fleste storbyer har fleire funsjonelle bydelar og ein grad av lokal administrasjon for nokre av bydelane.

Administrative bydelar
----------------------

Bydelar kan ha offisiell status og ei lokal forvalting, kanskje også eit byråd eller bydelsråd. Eksempelvis er København administrativt delt i 18 kommunar, og den folkerikaste av desse (Københavns kommune) er dessutan inndelt i 10 bydelar, kvar med sitt eige lokalutval. Paris er delt opp i 20 arrondissement som har kvar sitt lokale bystyre og borgarmeister. I Noreg er det berre Oslo, Bergen, Trondheim og Stavanger som vert delt inn i administrativebydelar.

Funksjonelle bydelar
--------------------

Både store og små byar vil i byplanlegginga dele landområdet inn i ulike bydelar, sjølv om det ikkje er utbygd nokon administrasjon for kvar av bydelane. Ofte vil desse bydelane ha ulik funksjon - som parkområde, bustadområde eller industriområde.

Referansar
----------

1. ↑  Bydel - Statistisk Sentralbyrå[*daud lenkje*]
| **Heerlen** |
| --- |
| Glaspalasset i HeerlenGlaspalasset i Heerlen Glaspalasset i Heerlen |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Heerlen | Byvåpenet til Heerlen |
| **Flagget til Heerlen** | **Byvåpenet til Heerlen** |

 |
| Plassering |
| Plassering av  HeerlenPlassering av Heerlen |
| Styresmakter |
| Land  Provinsar |  Nederland Limburg |
| Borgarmeister | Toine Gresel |
| Geografi |
| Flatevidd - By   - Land   - Vatn |  45,5 km²   45,04 km²   0.46 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 89 667   1 991/km² |
| Koordinatar | 50°53′″N 5°59′″E﻿Koordinatar: 50°53′″N 5°59′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.heerlen.nl |

**Heerlen** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Limburg med om lag 90 000 innbyggjarar. Han er den fjerde største kommunen i Limburg og ein del av storbyområdet Parkstad Limburg som har rundt 220 000 innbyggjarar. 

Heerlen har ei historie som går heilt tilbake til romartida, men var heller uviktig gjennom denne perioden og heilt fram til seint på 1800-talet, då han vart eit senter for kolindustrien i Nederland. På 1900-talet spelte arkitekten Fritz Peutz ei stor rolle i utforminga av byen som ein kjenner han i dag. Hans mest kjende design og særeigne bygg i sentrum av byen er den såkalla Glaspaleis («Glaspalasset») frå 1935. I 1995 fekk bygget status som nasjonalmonument og i 1999 plasserte Det internasjonale arkitektforbundet bygget på ei liste over dei tusen viktigaste byggverka på 1900-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Heerlen» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Statline

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
T-14 i parade
**T-14 Armata** (russisk Т-14 «Армата») er ei stridsvogn basert på Armata universell våpenplattform. Det er den første serieproduserte (2015) neste generasjons stridsvogn, men ikkje alle testar er gjennomførte enno (2018). Når dette skjer, skal etter planen 2. motoriserte infanteridivisjon ta i bruk denne stridsvogna for vidare utprøving.

Design
------

Den viktigaste nye funksjonen på denne stridsvogna er eit tårn uten soldatar som skal fjernstyrast av eit mannskap på tre som sit i ein panserkapsel framme i skroget på stridsvogna.

Væpning
-------

Hovudvåpenet er ei 125-mm kanon med nemninga 2A82-1M. Avfyringsenergien skal vere større enn den på Leopard 2 med Rheinmetall 120 mm kanon, og med forbedra presisjon og eldkraft med 10 skot per minutt.

Mobilitet
---------

T-14 drivs av ein ChTZ 12Н360 (A-85-3A) dieselmotor som produserar opp til 1 500 hk, med digital styring. Toppfart er 80-90 kilometer i timen og rekkevidda er omlag 500 kilometer.

Vern
----

Tårnet på T-14 med radar og stridskamera
Mannskapet på tre er verna av ein intern panserkapsel med over 900 mm RHA-ekvivalent panser. Både chassis og tårn skal utrustast med reaktivt panser (ERA) framme, på sidene og på toppen.
Stridsvogna brukar eit integrert, digitalt styresystem som overvaker funksjon og tilstand hjå alle stridsvognmoduler, og i strid kan denne programvaren analysere truslar basert på utvendige sensorar og enten foreslå eller ta åtgjerder for å eliminera desse truslane. Dette er ein del av Afganit (russisk: Афганит) aktivt vernesystem som inneheld ein radar i millimeterbølgeområdet (26,5–40 GHz) som oppdagar, oppsporar og registrerar innkomande panservernmissil, både kinetiske prosjektil og tandem-ladningar. Radren har ei rekkevidde på omlag 100 kilometer.

Kommando og kontroll
--------------------

T-14 brukar kryptert samband som bind saman fleire stridsvoner med leiing og stab, og kan gi måldata til artilleri og tene til luftsorsvar og etterretning.

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Armata|datum=27 august 2017
**Steinar Henning Lem** (9. mai 1951–28. april 2009) var ein norsk miljøvernar og forfattar frå Oslo. Han var i over to tiår ein framståande talsmann for organisasjonen Framtiden i våre hender. 

Lem var utdanna i nordisk hovedfag frå Universitetet i Oslo. Han debuterte som forfattar i 1973 med den skjønnlitterære boka *Signaler*, ei bok han vart tildelt Tarjei Vesaas' debutantpris for. Sidan skreiv han tre skjønnlitterære verk og like mange sakprosabøker. 

Etter å ha arbeidd ei kort tid i informasjonsavdelinga i Samferdsledepartementet, fekk Lem jobb i Framtiden for våre hender. Her utmerkte han seg med sin kritikk av «vekstsamfunnet». Særleg avviste han sentrale målsettingar i det norske samfunnet, til dømes ideen om vedvarande økonomisk vekst, og den tilhøyrande øydinga av naturressursane på jordkloten. Elles markerte han seg dyrevernar og gjekk inn for eit sterkare vern av rovpattedyr i norsk fauna.

Kort før han døydde, kritiserte Lem norsk innvandringspolitikk og uttalte at «Den norske kulturen er truet. De nærmeste 50 årene vil vi se store endringer i takt med at vi stadig får en større ikke-norsk befolkning. Våre verdier vil bli satt under sterkt press».

Ein fjernsynsdokumentar om Steinar Lem vart send på Norsk rikskringkasting i 2007.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Steinar Lem» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mars 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Djibouti** (utt. dʒibˈu:ti) er hovudstaden og den største byen i republikken Djibouti i Aust-Afrika. Han ligg på ei halvøy mellom Tadjourabukta og Adenbukta nær innlaupet til Raudehavet. Folketalet i byen er usikkert, men under folketeljinga i 2009 vart det målt til 475 322 innbyggjarar.

Historie
--------

Byen Djibouti vart grunnlagd i 1888, og vart i 1892 gjort til hovudstad i Fransk Somaliland i staden for Tadjoura. Mellom 1967 og 1977 var byen hovudstad i det franske Afar- og Issar-området før han vart hovudstad i republikken Djibouti i 1977.

Transport
---------

Djibouti er ein viktig handelsby, og hamna har store anlegg for forsyningar og bunkring. Hamna vert også brukt til fiske og ferjeruter herifrå til Tadjoura og Obock. Det går også jarnbane frå byen til Addis Abeba i Etiopia, noko som er svært viktig for økonomien til byen. Den internasjonale lufthamna Ambouli ligg også i byen.

Anna
----

I Djibouti finst også eit akvarium, ein stor marknadsplass, nasjonalstadionet Stade du Ville, presidentpalasset i landet og Hamoudi-moskéen.

Galleri
-------

* The People's Palace i DjiboutiThe People's Palace i Djibouti
* Rue de Marseille i DjiboutiRue de Marseille i Djibouti
* Djibouti hamnDjibouti hamn
* Place RimbaudPlace Rimbaud
* Minaret i DjiboutiMinaret i Djibouti

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Djibouti (city)» frå Wikipedia på engelsk, den 4. januar 2011.*
* «Djibouti – hovedstad» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Byen Djibouti**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Odde på Dzjarylgatsj i Ukraina.
Ein **odde** (norrønt *oddi*) eller eit **nes** (norrønt *nes*) er eit landstykke som stikk ut i sjø eller vatn og skil mellom to vikar (bukter) eller strendar. Tidvis kan odde visa til den ytste spissen av eit nes.

Same type formasjon kan også kallast **tange** og **tunge** (Tungenes). Ordet nes blir òg brukt om innlandformasjonar skapt av elveløp og er hyppig i bruk som til gards- og stadnamn. Ein namnekombinasjon finst som *Nordnesodden* (vanlegare *Nordnespynten*) i Bergen, og i Oslofjorden finst ein variant som bruker alle nemningane i Nesoddtangen.

Ordet blir brukt om same landform i både Noreg, Danmark og Sverige (skrive *udde*). Danske Sjællands odde er det klart største dømet i desse tre landa.

Sjå òg
------

* Halvøy
* Kapp

Kjelder
-------

1. ↑  Bolstad, Erik (10. oktober 2020). «nes». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  Bolstad, Erik (10. oktober 2020). «odde». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «Odde» frå Wikipedia på bokmål, den 13. november 2020.*
«**Dream**», stundom kalla «**Dream (When You're Feeling Blue)**», er ein jazz- og popstandard med tekst og musikk skriven av Johnny Mercer i 1944. Han vart opphavleg skriven som ein kjenningsmelodi for radioprogrammet hans. Songen er spelt av mange artistar, med dei mest populære versjonane spelt inn av The Pied Pipers, Frank Sinatra og Roy Orbison.

Innspelingar
------------

For Capitol Records spelte The Pied Pipers, med songaren June Hutton, ein versjon av «Dream») som vart ein stor hit i 1945. Vokalgruppa The Skylines, i lag med orkesteret til Ray Anthony, henta fram att balladen i 1955 for Fred Astaire–Leslie Caron-musikalfilmen *Daddy Long Legs*. 

Andy Williams gav ut ein versjon i 1964 på albumet *The Wonderful World of Andy Williams*.

I 1970 song ein vokalkvartett med songaren Sue Allen (som song med The Pied Pipers i 1950-åra) songen med same arrangement som hitversjonen frå 1945. Den 22. oktober 2008 vart denne versjonen nytta i ein teaser for 2K Games-spelet *BioShock 2: Sea of Dreams*.

«Dream» vart òg spelt inn 14. april 1958 av Betty Johnson i ein versjon som låg sju veker på singellista i USA: 19. plassen på Billboard-lista for mest spelte songar på radio, og 58. plassen på *Billboard* top 100-lista. Roy Orbison spelte inn ein versjon for det kritikarroste albumet *In Dreams*. I nyare tid har Orbison-verjsonen blitt nytta i filmen *You've Got Mail* frå 1998.

Ein svulstig versjon med orkestrering og arrangement av Nelson Riddle finst på albumet *Ella Fitzgerald Sings the Johnny Mercer Songbook* frå 1964.

Andre kjende versjonar er mellom anna ein bestseljande singel av Frank Sinatra på Columbia Records (med Axel Stordahl Orchestra og the Ken Lane Singers, som låg sju veker på singellista og nådde femteplassen i 1945. Andre versjonar vart spelt inn av Etta James i 1961, Ringo Starr i 1970 på *Sentimental Journey*, og Michael Bublé i 2007.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dream (1944 song)» frå Wikipedia på engelsk, den 25. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Gilliland, John (1994). *Pop Chronicles the 40s: The Lively Story of Pop Music in the 40s* (audiobook). ISBN 978-1-55935-147-8. OCLC 31611854.  Tape 1, side B.
2. ↑  «Capitol Records in the 101 to 499 series». 78discography.com. Henta 25. februar 2015.
3. ↑  «Atlantic Records discography: Betty Johnson». Jazzdisco.org. Henta 25. februar 2015.
4. ↑  «Atlantic Records discography». 78discography.com. Henta 25. februar 2015.
5. ↑  «Columbia Records in the 36500 to 36999 series». 78discography.com. 2. mars 2011. Henta 25. februar 2015.
6. ↑  Miles, Barry (1998). *The Beatles a Diary: An Intimate Day by Day History*. London: Omnibus Press. ISBN 9780711963153.
**David Nielsen** (fødd 1. desember 1976) er ein dansk fotballspelar og -trenar. Han spelte for norske Brann ut 2010-sesongen, då han la opp som toppfotballspelar. Sidan har han vore spelar og trenar i Fyllingen, assistenttrenar i Løv-Ham og, frå sommaren 2011, trenar i Nest-Sotra Fotball.

Karriere som spelar
-------------------

Nielsen starta karrieren i Skagen på aldersbestemte lag. Angriparen har spelt ei rekkje aldersbestemte landskampar for Danmark.
U-16 3 kamper, 3 mål
U-17 21 kamper, 14 mål
U-19 18 kamper, 13 mål
U-21 4 kamper, 3 mål

Frå hausten 2006 til sommaren 2007 spelte Nielsen for IK Start. Etter dette gjekk han til Odense Boldklub før han vart lånt ut til Strømsgodset for 2008-sesongen.

### SK Brann

Den 26. januar 2009 vart det klart at Nielsen hadde signert ein halvtanna års kontrakt med Sportsklubben Brann. Brann-spissen Demba-Nyrèn signerte for OB og Odense betalte eit beløp som i pressen vart hevda å vere mellom 7-8 millionar. I avtalen låg òg ein overgang for David Nielsen. 
David Nielsen speler med draktnummer 10 i Brann.

Under ein heimekamp mot Stabæk den 22. mars 2009 kolliderte Nielsen med medspelar Karadas, og vart liggjande blødande på banen. Episoden skapte litt kontrovers, då Nielsen ville tilbake på banen og Brann-legane tillet dette, sjølv om dansken enda på sjukehus etter kampen.

Utanomsportsleg
---------------

På starten av 90-talet var David Nielsen forsongar i rockbandet Concrete Puppet Frog, som seinare vart til moi Caprice. Nielsen har i sine tidlegare klubbar vore innblanda i ein del bråk. Han har vorte sikta av Politiet for å ha slått ned Viking-spelaren Allan Gaarde i 2004, under ei trening der dei begge spelte saman i Aalborg

Hausten 2008 skapte han stor kontrovers med sjølvbiografien sin *Sorte svin* der han mellom anna innrømmer at han med vilje prøvde å tape ein kamp mot FC Københamn. Tap i den kampen ville føre til at FCK vart seriemeistrar og klubben Aalborg, som Nielsen spelte for, ville sikrast ein plass i UEFA-cupen som følgje av at dei hadde tapt den danske cupfinalen for FCK same sesong. David Nielsen var etter eige utsegn i pengeproblem på denne tida og ein plass i UEFA-cupen ville gjeve han ein bonus på 300 000 danske kroner. Desse innrømmingane førte mellom anna til at klubben hans Odense ikkje ønskte han tilbake etter utlånet i Strømsgodset.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Nielsen» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  NRK.no, 14.07.11: David Nielsen blir trener i 2. divisjon
2. 1 2  «Brann-legen: - Nielsen ville ikkje ut». *VG.no*. 22. mars 2009. Henta 25. mars 2009.
3. ↑  «Nielsen siktet for Gaarde-slag». *VG.no*. 19.november 2008. Henta 25. mars 2009.
**Dravle** er eit norsk tradisjonelt mjølkeprodukt, kjend frå heile landet.

Ingrediensar
------------

Dravle er dei fleste stadene mjølk sprengd med surmjølk under koking, der ostemassen ligg i mysa. Andre stader legg ein meir arbeid i dravlekokinga.
Mjølka vert innkokt, dvs. at ein «sprenger» mjølka med løype eller kulturmjølk. Når mjølka har skilt seg, tek ein ut noko ostestoff, og lèt resten koka vidare i ein til fire timar. Deretter tilset ein ostestoffet att, og eventuelt litt fløyte. Egg, sukker og kanel er andre moglege ingrediensar.

Bruk
----

Dravle kan etast frå ei vanleg suppeskål, både til kvardags og fest; varm eller kald. Han kan vera ein eigen rett og kan nyttast som dessert, til ostebord eller ein kan servera han til spekekjøt, vaflar eller lefser.

Vossadravle
-----------

Vossadravle er eit produkt laga av Tine SA, opphavleg ved Tine Meieriet Voss, og etter at dette blei lagt ned i januar 2023 ved Tine Meieriet i Skjåk. Ingrediensane i Vossadravle er mjølk, kulturmjølk, sukker og fløytemysost.

Sjå òg
------

* Haglette
* Gomme

Kjelder
-------

1. ↑  Andreas Ropeid
2. ↑  Visted/Stigum
3. ↑  Netgen, «Dravle - Meierileksikon hos Melk.no», *Melk* (på norsk), henta 20. mai 2023
4. ↑  «Lokalmat - Dravle», *www.lokalmat.no* (på norsk), henta 20. mai 2023
5. ↑  «Produktkatalog 2021» (PDF). tine.no. Henta 20. mai 2023.
6. ↑  «TINE Meieriet Voss legges ned», *TINE.no* (på norsk), henta 20. mai 2023
7. ↑  «Produktkatalog 2023» (PDF). tine.no. Henta 20. mai 2023.

* Påskrifta på ein boks Vossadravle.
* Andreas Ropeid: Produksjon og kosthald ved fjorden i *NORVEG Folkelivsgransking 19*. Norges almenvitenskapelige forskningsråd 1976.
* Kristoffer Visted og Hilmar Stigum: *Vår gamle bondekultur* band 2. Oslo 1970.

* *Denne artikkelen bygger på «Dravle» frå Wikipedia på bokmål, den 27. mars 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* «dravle» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Koordinatar: 33°20′35.59″N 35°40′42.09″E﻿

**Kfarhamam**  (òg **Kafarhamam**, **Kafrhamam**, **Kfar Hamam**, **Kafar Hamam**, arabisk كفرحمام) er ein liten landsby som ligg i Arqoob-området i Hasbaya distrikt i Sør-Libanon, aust i Nabatieh guvernement. Kfarhamam ligg nær landsbyen El Mari i sør, landsbyen Hebbariye i nord, Kfar Chouba i aust og Rachaya Al Foukhar i vest. Han ligg 117 km frå Beirut, og kring 850 meter over havet. 

Landsbyen har ei strategisk plassering i fjellsida av Hermon med utsikt over Øvre Galilea i Israel og han ligg særs nær Golanhøgdene og Shebaa-gardane. Han ligg òg nær staden der grensene til Libanon, Israel og Syria møter kvarandre.

Historie
--------

Kfarhamam er eit assyrisk ord. *Kfar* tyder hus og *hamam* tyder fred, og *Kfarhamam* tyder dermed «huset med fred». Landsbyen er kring 500 år gammal og har blitt øydelagd og bygd opp att fleire gonger sidan 1970-åra. Mange folk har flytta på grunn av tryggleiksproblema i området. I 1970-åra stod landsbyen i periodar heilt folketom. Fleire har immigrert til Brasil og Canada. 

Den israelske okkupasjonen av landsbyen varte i 22 år. Landsbyen vart igjen råka av Libanonkrigen i 2006.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kfarhamam» frå Wikipedia på engelsk, den 24. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* ar:كفرحمام
* Arkivert 2007-01-17 ved Wayback Machine.
* "Mabrouk et Tahrir" documentary, Dir. Dalia FATHALLAH, Prod. INA - IMAGES PLUS, Info here:  Arkivert 2007-11-06 ved Wayback Machine.
**Taqi al-Din** (1526–1585) vert rekna som ein an dei store muslimske vitskapsmennene frå mellomalderen.

Ein er ikkje sikker på om Taqi al-Din vart fødd i Damaskus eller i Kairo. Han studerte teologi og skreiv fleire bøker om Islam. I 1571 flytta han til Istanbul, der han vart offisiell astronom for sultan Selim II. Då Selim II døydde overtala han den nye sultanen, Murad III, til å bygga eit nytt observatorium i Istanbul. Det vart opna i 1577. Han var ihuga på å kunkurera med andre europeiske observatorium, spesilt eit dansk, der Tycho Brahe var direktør.

Då al-Din oppdaga ein komet, tok han det som eit teikn på at den ottomanske hæren ville vinna framtidige sigrar. Då dette viste seg å ikkje slå til vart sultanene rasande og i 1580 øydela han observatoriet.

Al-Din forska på mange fagfelt og ei av bøkene hans, *الطرق السامية في الآلات الروحانية* ('Sublime metodar spirituelle maskinar'), vart ei viktig bok innan muslimsk mekanisk tradisjon. I denne boka beskreiv han ei primitiv dampturbin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Taqi al-Din» frå Wikipedia på fransk, den 27. desember 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**David Sadler** (fødd 5. februar 1946) er ein engelsk tidlegare fotballspelar frå Kent fylke. Han vart to gongar ligameister med Manchester United og var i 1968 med å vinne Europacupen i fotball.

### Klubbspel

Sadler fekk sin ligadebut for Manchester United 24. august 1963 mot Sheffield Wednesday. Den fyrste tida i United spelte han både på midtbana og i angrepet, men vart etter kvart mest nytta som midtstoppar jamsides rutinerte Bill Foulkes. Både i 1965 og 1967 var Sadler med å sikre ligatittelen for Manchester-laget. Den 29. mai 1968 stod Sadler og Manchester United for ei historisk bragd då klubben vart den fyrste engelske vinnaren av Europacupen i fotball, etter å ha slått Benfica med 4-1 i finalen på Wembley stadion i London. 8. november 1973 vart Sadler overført til 2. divisjonslaget Preston North End, som vart trena av Bobby Charlton, hans tidlegare lagkamerat i United. Ved sesongslutt i 1977 la Sadler opp, grunna skade.

### Landslagsspel

Hausten 1967 spelte Sadler to kampar i Englands landslagsdrakt, det same gjorde han i året 1970.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Sadler (footballer)» frå Wikipedia på engelsk, den 5. mai 2018.*

* eu-football
Koordinatar: 32°40′2″N 35°26′55″E﻿

**Kfar Kisch** eller **Kfar Kish** (hebraisk כְּפַר קִישׁ) er eit jordbrukskollektiv (*moshav*) i Israel, i Nedre Galilea regionale kommune, langs Tabor.

Han vart grunnlagd i 1946 av jødiske soldatar som hadde kjempa i den britiske hæren i andre verdskrigen, men politiske usemjer førte til at mange av pionerane drog i løpet av det første året. Vassmangel tvang innbyggjarane til å transportere vatn frå Nahal Tavor utan skikkeleg utstyr, og fram til 1953 drog stadig fleire innbyggjarar. Etter 1953 betra tilhøva seg og Kfar Kisch byrja å ta inn jødiske emigrantar frå Polen, Ungarn og Sovjetunionen.[*treng kjelde*]

Landsbyen vart kalla opp etter sionistleiaren Frederick Kisch.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kfar Kisch» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Nedre Galilea regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Beit Keshet**·** Beit Rimon**·** Lavi |
| Moshavim | Arbel**·** HaZor'im**·** Ilaniya**·** Kfar Hittim**·** Kfar Kisch**·** Kfar Zeitim**·** Sde Ilan**·** Shadmot Dvora**·** Sharona |
| Moshavot | Mitzpa |
| Felleskap | Giv'at Avni**·** Masad**·** Mitzpe Netofa |
| Ungdomslandsbyar | Hodayot**·** Kadoorie jordbruksskule |
|  |
| --- |
| ***50 Ways to Leave Your Lover***  Singel av Paul Simonfrå albumet *Still Crazy After All These Years* |
|  |
| **Utgjeve** | desember 1975 |
| **Sjanger** | Softrock |
| **Lengd** | 3:35 |
| **Selskap** | Columbia Records |
| Låtskrivar(ar) | Paul Simon |
| Paul Simon-kronologi |
| «Gone at Last»(1975) | *50 Ways to Leave Your Lover* | «Still Crazy After All These Years»(1976)
 
 |

«**50 Ways to Leave Your Lover**» er ein song av Paul Simon frå albumet *Still Crazy After All These Years* frå 1975. Patti Austin, Valerie Simpson og Phoebe Snow syng korvokal på songen. .

Songen vart skriven etter at Simon skilde seg frå den første kona si Peggy Harper. Songen omhandlar korleis ein kan forlate kona si, og elskarinna i songen gjev ektemannen mange råd. Studiotrommis Steve Gadd skapte den unike trommerytmen som danna bakgrunnen for alle versa i songen. På refrenga blir det brukt ein enkel trommerytme frå rock. 

|  |  |
| --- | --- |
| You just slip out the back, Jack
Make a new plan, Stan
You don't need to be coy, Roy
Just get yourself free

Paul Simon (1975)   |  |

Songen vart gjeven ut på singel i desember 1975 og nådde heilt til topps i USA og vart liggande deri i tre veker frå februar 1976. Han selde til gullplate i mars 1976 og vart verande ein bestseljar i nesten fem månader. Songen er så langt den største hitten Simon har hatt i heimlandet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «50 Ways to Leave Your Lover» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2010.*
**Landdag** er namnet på parlamentet i fleire nåverande og tidlegare regionar, særleg tyskspråklege. Opphavleg var landdagane stenderforsamlingar i tyske småstatar, og utvikla seg så til parlament i dei demokratiske statane som oppstod.

Noverande landdagar
-------------------

### I Tyskland

Parlamentet i dei fleste av dei 16 forbundslanda i Tyskland vert kalla *Landtag*. Tre forbundsland, dei som er byar, nyttar andre namn, nemleg *Abgeordnetenhaus* i Berlin og *Bürgerschaft* i Bremen og i Hamburg.

### I Austerrike

Alle dei 9 forbundslanda i Austerrike har *Landtag* som lovgjevande forsamling.

### I Liechtenstein

Parlamentet i Fyrstedømmet Liechtenstein vert kalla *Landtag* og har 25 medlemmar.

### I Italia

Dei to italienske provinsane Trento og Bolzano i Italia har parlament som på tysk ber namnet *Landtag*, men òg har italienske namn. Bolzano heiter på tysk *Bozen* og var tidlegare ein del av Austerrike-Ungarn. Over 60 % av innbyggjarane der er tyskspråklege. Trento har òg ein mindre tyskspråkleg minoritet.

Historiske landdagar
--------------------

Det har vore mange landdagar i tyskspråklege område heilt frå 14–1500-talet. I tillegg har det funnest nokre landdagar i andre område:

* Parlamentet i den livlandske konføderasjonen frå 1419 heitte landdag.
* Det finske parlamentet heitte frå 1809 til 1919 *lantdag*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Landdag» frå Wikipedia på tysk, den 18. mai 2020.*
**Ærekrenking** eller **injurie** er eit lovbrot der nokon med ord eller handling anten krenker æreskjensla eller omdømmet til ein annan på ein slik måte at det gode namnet og ryktet til personen vert råka. Dette kan vere å utsette personen for *hat, ringeakt eller tap av den for hans stilling eller næring fornødne tillit*. 

Ærekrenking kan straffast med bøter eller fengsel inntil eit halv år, men i somme tilfelle inntil tre år. Det er òg straffbart med ærekrenking retta mot døde personar. Om nokon er skulda for ærekrenking kan personen sleppe straff om han kan føre bevis for sine ærekrenkande skuldingar. Om skuldingane er framsett utan aktverdig grunn eller på ein utilbørleg måte kan dette likevel vere straffbart. Ei framsett ærekrenking kan òg medføre erstatning- og oppreisingskrav.

Kjelder
-------

* «Ærekrenking» i *Caplex*.
* 

* «Ærekrenking» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Kadaveret av ein daud måke.
Åtsel av eit lam drepe og delvis ete av coyotar.
**Åtsel** eller **kadaver** er kroppane til daude dyr eller gamle, delvis nedbrotne lik av menneske. 

Åtsel kan vera rester av måltid jaktande predatorar har nedlagt, eller det kan vera snakk om sjølvdaude dyr eller ofre for ulukker. Dei er viktige næringskjelder for kjøtetarar og altetarar i mange økosystem; dyr som et dei vert gjerne omtala som åtseletarar. 

Åtsel tek til å rotna frå augeblikket dyret døyr, med alt det inneber av bakterievekst. Ikkje lenge etter at dyret har døydd, vil dette gje kadaveret ei ubehageleg lukt, hovudsakleg forårsaka av stoffa putrescin og kadaverin, som tiltrekker åtseletande insekt. Somme plantar og sopp etterliknar lukta av åtsel for å trekka til seg insekt som kan hjelpa dei å formeira seg. Døme på dette er mellom anna åtselsopp og verdas største blome, *Rafflesia*.

Mange åtsel kan bera smitte for farlege sjukdommar, sjølv om dyret kanskje var friskt då det levde. Ein bør ikkje handtera dei utan gode hanskar, og når ein er ferdig bør ein gjera seg flid med å vaska hendene. Mange stader kan det å sjå, ta på eller eta åtsel vera knytt til tabu.

Ordsoge
-------

Ordet *åtsel* eller *etsel* er avleitt frå rota *åt* (jf. gno. *æzli* «føde, mat») og heng saman med ord som *ete* og *åte*. Ordet *kadaver* kjem frå latin *cadaver* som er avleitt frå *cadere*, 'falle'. Slik vil mange bruke ordet kadaver om eit daudt dyr i seg sjølv, medan dei bruker ordet åtsel det daude dyret som mat for åtseletarar.

Kjelder
-------

1. ↑  åtsel i Nynorskordboka
2. ↑  kadaver i Nynorskordboka

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |