recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Novo mesto** |
| --- |
| Novo mesto ved KrkaNovo mesto ved Krka Novo mesto ved Krka |
| Plassering |
| 

Novo mesto is located in Slovenia

 |
| Styresmakter |
| Land |  Slovenia |
| Grunnlagd | 1365 |
| Borgarmeister | Alojz Muhič |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  298,5 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2002)   - folketettleik | 40 925   137,1 /km² |
| Koordinatar | 45°48′0″N 15°10′0″E﻿Koordinatar: 45°48′0″N 15°10′0″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 8000 |
| Retningsnummer (tlf) | (+386) 07 |
| **Nettstad:** www.novomesto.si |

**Novo mesto** er ein by i regionen Dolenjska i Slovenia. Han ligg ved elva Krka og har om lag 40 000 innbyggjarar. Byen vert rekna som det økonomiske og kulturelle senteret i regionen. I 2006 vart han sete for eit katolske bispedøme.

Historie
--------

St. Nikolas-kyrkja
Novo mesto, som tyder «ny by» vart grunnlagd som *Rudolfswert* (slovensk Rudolfovo) den 7. april 1365, kalla opp etter grunnleggjaren erkehertug Rudolf IV av Austerrike. Området der byen ligg har vore busett sidan førhistorisk tid. 

Etter den første verdskrigen og Austerrike-Ungarn vart oppløyst, vart byen offisielt *Novo mesto*. På tysk vart han òg kalla *Neustadtl*. Under den andre verdskrigen gjekk byen fram og tilbake mellom Tyskland og Italia, før tyskarane til slutt tok kontroll over han. 

I 1958 vart ein motorveg mellom Ljubljana og Zagreb i Kroatia bygd ferdig. I dag er denne vegen ein del av Europaveg 70. Med denne motorvegen vart Novo mesto langt betre knytt til resten av Slovenia og Jugoslavia, og vart gradvis eit viktig regionssenter.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Novo mesto**

* Offisiell heimeside

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Novo Mesto» frå Wikipedia på engelsk, den 25. april 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Numerisk analyse** er eit felt innan matematikken der ein utviklar numeriske (det vil sei tal-) berekningsmetodar og studerer eigenskapane til desse metodane. Det motsette er symbolsk analyse, og i numerisk rekning må alle operasjonane gjelde rasjonale tal som ein kan oppgje med ei viss mengd siffer, til dømes det som ein datamaskin er innretta for. 

Fysiske storleikar og andre tal kan ein berre oppgje tilnærma. Ein vil då kunne få avkortings- og avrundingsfeil under rekninga, sidan ein berre kan nytta dei aritmetiske operasjonane direkte, og ikkje matematiske operasjonar som omfattar grenseovergangar. Somme integral må til dømes erstattast av endelege summar, differensiallikningar med andre differensiallikningar osv. Ein må altså erstatta den eksakte, «eigentlege» løysinga til den symbolske formuleringa av problemet, med ei tilnærming. Avviket mellom den eksakte løysinga og den tilnærma løysinga vert kalla *trunkeringsfeil*. 

Å kjenne til trunkeringsfeilen er derfor eit viktig mål i numerisk analyse, sidan ein ikkje kan etterprøve løysinga direkte. Ustabile metodar kan føre til at feila vert forsterka eksponentielt, og dermed gje heilt feil svar. Ein ønskjer derfor trunkeringsfeil som opphevar kvarandre. Ukritisk bruk av standardprogram for numeriske analyse kan derfor føre til alvorlege feil.

Kjelder
-------

* «numerisk\_analyse» av Svein A. Øvergaard i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Det var i myrkast vintertid
den sanne våren rann;
som grøne lauv i snøtung lid 
Guds eige liv me fann.
No strøymer angen rein og fin;
Guds rose millom blomar skin
og dreg i livsens vår oss inn.

R. Foss' omsetjing av «In rosa vernat lilium» frå 1200-talet   |  |

**Ragnhild Antonie Marie Foss** (1883–1952) var ein norsk omsetjar og kontorist frå Sokndal i Rogaland. Bjarne Foss var bror hennar.

Ragnhild Foss var dotter til ein skulestyrar. Familien hennar flytta til hovudstaden straks etter ho vart vaksen, der ho i 1910 var kontorist. Ei tid var ho lærar på ein privatskule på Hadeland, frå 1916 til 1943 arbeidde ho i Storebrand. Ho reiste mykje omkring i Europa og Palestina, og skreiv i blad som *Urd,* Noreg *og* St. Olav*.*

I 1929 gjekk ho over til katolisismen. Best er ho kjend for omsetjingar av kyrkjeleg mellomalderdikting. Ho har omsett m.a. *Latinske salmar og sekvensar* (Det Norske Samlaget 1938) og *Sekvensane i Misseale Nidarosiense* (1949). I *Lov Herren Katolsk salmebok* er 28 av omsetjingane hennar tekne med, i *Norsk Salmebok* har ho omsett tre salmar. 

Ragnhild Foss brukte i omsetjingane sine ei høgnorsk språkføring. Ho har testamentarisk forbode ei kvar språkleg omarbeiding av sine gjendiktingar av «latinske hymnor». Salmane er omsette med stor truskap mot innhald og form, og til skilnad frå mange andre norske omsetjarar, har ho ikkje forsøkt å føre songen over i evangelisk sfære.

Kjelder
-------

* P.E. Rynning (1954): *Salmediktingi i Noreg* Det norske Samlaget
* *LOV HERREN Katolsk salmebok* St. Olav Forlag 2000 ISBN 82-7024-117-2
* Einar Breidsvoll (1953) i *Norsk Allkunnebok*
* *Norsk Allkunnebok*. IV, bandet. 1953

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
Kvindemuseet i Danmark
**Kvindemuseet i Danmark** er namnet på eit statleg støtta landsdekkjande spesialmuseum som ligg i Aarhus, skipa i 1982. Museet hadde til å byrje med, og fram til 2016, som føremål å setje søkeljos på kvinneliv og kvinneleg verksemd i fortid og notid, og bidra til diskusjon om kjønnsproblematikk, likestilling, kropp og seksualitet. Det fekk internasjonal status som modellmuseum på sitt felt, og har vore inspirasjonskjelde for til dømes skipinga av det norske Kvinnemuseet på Kongsvinger. Museet samla inn og forska på gjenstandar som gav grunnlag for å fortelje kultursoga til kvinnene frå eit kvinneleg perspektiv, og arbeida for å auke interessa for tilhøva for kvinner i samtida, og for tilhøva mellom dei to kjønna.

Frå «kvinnemuseum» til «allkjønnsmuseum»
----------------------------------------

I 2016 fekk Kvindemuseet i Danmark nytt og utvida ansvarsområde. Då muset vart skipa, låg kvinnekultur og -historie for det meste utanfor fokus og var underkommunisert, og museet satsa på å samle inn viktig dokumentasjon for kvardagslivet for kvinner og deira aktive medverknad i samfunnsutviklinga. Men i 2016 vart relasjonen mellom kjønna sett på som så mykje endra, mellom anna som fylgje av at rolla og funksjonen til menn òg hadde endra seg markant, at Kvindemuseet i Danmark frå no av skulle ta for seg kulturhistoria til kjønna og involvere alle på tvers av kjønn. Innsamling av gjenstandar, oppbygginga av utstillingar og andre aktivitetar vart innretta etter dette. Museet sett soleis søkjeljoset på kjønnas soge i fortid og notid, inklusive endringane i vilkåra og relasjonane til kjønna over tid, og ulikskapen i livsvilkår på tvers av kjønn, seksuell orientering, androgynitet og etnisitet. Men namnet på museet skal framleis vere Kvindemuseet i Danmark.

Den nye permanente utstillinga frå våren 2017 handlar difor om spørsmåla: «Hvad betyder køn i vores samfund? Hvorfor leger jeg med biler og ikke dukker? Hvad betyder det at være transkønnet? Hvad er normalt? Hvad er ’hen’? Hvordan har jeg det med min krop? Hvad er ligestilling? Har vi ligestilling? Hvad betyder det egentlig, om jeg er født som dreng – eller om jeg er født som pige? HAR DET BETYDNING?»

Museumsbygningen
----------------

Kvindemuseet i Danmark har frå 1984 disponert ein bygning på Domkirkepladsen 5 som i 1857 vart bygd som rådhuset i Aarhus. Samlingane vart skipa i 1982, men den fyrste utstillinga vart ikkje opna før på hausten 1984, etter at museet hadde fått til disposisjon bygningen, som er freda.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kvindemuseet i Danmark**

* Internettsidene til Kvindemuseet i Danmark
* Om det nye ansvarsområdet for Kvindemuseet i Danmark
* Om museumsbygningen i FBB, Slots- og Kulturstyrelsens register over Fredede og Bevaringsværdige Bygninger i Danmark
**Ragnhild Bente Andersen** (fødd 31. mars 1965) er ein norsk tidlegare orienteringsløpar frå Halden. Ho vart nordisk meister i 1993 og vann VM-gull i stafett i 1987. Andersen var i alle år medlem av Halden Skiklubb, ho var med å vinne seks stafettgull i noregsmeisterskap for klubben.

Aktiv
-----

### Orientering

Andersen kneip bronsemedaljen ved langdistanse-NM 1986. Same året kom ho på fjerdeplass i den nordiske meisterskapen. I 1987 sprang ho den andre etappen for det norske mannskapet som vann VM-stafetten, dei andre var Ragnhild Bratberg, Ellen Sofie Olsvik og Brit Volden. Året etter vart det nytt stafettgull på Andersen, Bratberg og Volden, saman med Anne Line Nydal sigra dei veden den nordiske meisterskapen.

I 1990 vann Andersen tre gullmedaljar då noregsmeisterskapen vart avvikla i Selbu, etter ein suveren triumf på klassisk-distansen tok ho fyrsteplassen på kort-distansen, for så å ta Halden Skiklubb inn til topplass i stafetten. Gjennom fleire gode internasjonale løp vann ho verdscupen. Åra 1990, 1992, 1995 deltok ho på dei norske stafett-laga som vann sølv i nordisk meisterskap, i 1991 på laget som tok stafett-sølv i verdsmeisterskapen.

Under den nordiske meisterskapen 1993 i Finland vann Andersen gull i klassisk løype, sølv i kort løype og bronse i stafett. Same sesongen vart ho norsk meister i langdistanse, så vel som kortdistanse. Hausten 1995 vann ho gull på kortdistansen i NM og ho vart noregsmeister i nattorientering.

### Friidrett

Andersen var ein løpssterk utøvar som i 1991 vart norsk meister i terrengløp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ragnhild Bente Andersen» frå Wikipedia på bokmål, den 3. september 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ragnhild Bente Andersen» (på engelsk). World of O. Henta 17. april 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Yulin si plassering i Shaanxi
Gatescene i Yulin
**Yulin** (kinesisk: 榆林, pinyin: *Yùlín*) er eit byprefektur langt nord i provinsen Shaanxi i det sentrale Kina. Prefekturet dekker eit areal på 43 578 km², derav 42% ørken på Ordosplatået, og har om lag 3,38 millionar ibuarar.

Byprefekturet Yulin omfattar eitt bydistrikt (区 *qū*) og elleve fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Delar av den kinesiske muren og gamlebyen er bevart. Yulin er slik eit attraktivt turistmål i det nordlege Shaanxi.

### Samferdsle

Kinas riksveg 210 går gjennom området. Riksvegen tek til i Baotou i Indre Mongolia, fører gjennom Yan'an, Xi'an, Chongqing og Guiyang og endar opp i Nanning i Guangxi.

### Historie

Byen Yulin ligg ved Den kinesiske muren. Under Ming-dynastiet (1368-1644) organiserte regjeringa områda rundt den langstrakte kinesiske muren i ni soner. For kvar sone vart etablert ein garnison ("zhen"). Garnisonen *Yansui Zhen*, var ansvarleg for ein 880 km lang seksjon mellom Fugu i aust og Ningxia i vest. 

Under Ming-keisarane spela Yulin ei viktig militær rolle som nordleg utpost. I 1403 hadde byen eit festningsverk, og i 1407 flytta keisaren *Yansui Zhen* dit. Ein ny del av Den store muren vart då bygt. Denne seksjonen av Den store muren vart også ein bit av Yulin sin bymur. Folketalet steig mykje der murgarnisonar vart lagt. Yulin utvikla seg slik til ein viktig by for samhandelen med dei mongolske stammene i nord.

### Kulturminne

Ettersom Yulin har vore ganske isolert, også under mykje av Kinas nyare historie, er ein større del av den eldre byarkitekturen bevart. Mellom dei fremste kulturelle minnesmerka er vakttårnet Zhenbeitai, bygt under Mingdynastiet, og Raudsteinjuvet med grotter med buddhistisk kunst. I byprefekturet står elles delar av Den store kinesiske muren frå heilt tilbake til Qin-dynastiet si tid.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yulin» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Kvinden skabt af manden** er ein essayistisk roman skriven av Hulda Garborg i 1904. Boka blei ei av årets bestseljarar i Noreg. Forfattaren var anonym, men «alle» skjøna kven som stod bak. Boka gjekk i tolv opplag på nokre veker, selde ti tusen første året, og resulterte i parodiar skrivne av andre. 

Boka var ein reaksjon på den kvinnefiendtlege filosofien til austerrikaren Otto Weiniger, og blei skriven i ein rasande raptus på eit par månadar tidleg på året. Boka kom ut før sommaren. Med denne boka stod Hulda fram som ein viktig feminist, men «forskjellsfeminismen» hennar var ein annan enn den politiske feminismen som stod på barrikadane og ville ha full jamlikheit mellom kjønna. Boka blei omsett til svensk og tysk. Historia om fru Eva heldt fram i *Fru Evas dagbok* som kom året etter. Ein av grunnane til den store suksessen var at mange lesarar trudde ho skildra sitt eige ekteskap med Arne Garborg, då hovudpersonane hadde mange ytre likskapar med kjendisekteparet Garborg, men dette var noko Hulda sjølv avkrefta.

Kjelder
-------
**Kvinne-stormeister i sjakk** (WGM), engelsk Woman Grand Master, er den høgast rangerte sjakktittelen som berre kan tildelast kvinner, utanom tittelen som Kvinne-verdsmeister i sjakk. Tittelen er livsvarig.

Verdssjakkforbundet FIDE innførte tittelen i 1977, som ein tittel over den dåverande tittelen Kvinne-IM i sjakk (WIM), engelsk Woman International Master.

WGM-tittelen blir tildelt for prestasjonar på eit klart lågare nivå enn den vanlege stormeister-tittelen, og faktisk også noko under nivået for Internasjonal Meister i sjakk (IM). 

Krava til WGM-tittelen er i korte trekk at spelaren må ha klart sterke prestasjonar, i 2 eller 3 sjakkturneringar, med til saman minst 27 sjakkparti. Sjakkturneringane må vanlegvis vere på minst 9 rundar. Prestasjonane må etter Verdssjakkforbundet sitt ratingsystem tilsvare ein rating på minst 2350. Dei viktigaste andre krava, er at spelaren må ha spela mot minst 3 kvinnestormeistrar eller spelarar med høgare rangert tittel i turneringa, at minst halvparten av motstandarane må ha ein offisiell FIDE-tittel, og at minst ein tredjedel av spelarane må vere frå eit anna land.

Det blir også kravd at spelaren på eit eller anna tidspunkt har hatt eigen rating på over 2300.

Her er også reglar som gir WGM-tittelen automatisk til f eks vinnaren av Kvinne-verdsmeisterskapen for juniorar. Gjeldande reglar finst i FIDE sin handbok på nettet. 

Svært mange sterke kvinnelege sjakkspelarar har kvalifisert seg til tittelen Internasjonal Meister i sjakk i tillegg til å vere WGM, og sidan om lag år 2000 har dei aller fleste av dei 10 beste kvinnelege sjakkspelarane i verda hatt den vanlege tittelen Stormeister i sjakk. Vinnaren av Kvinne-verdsmeisterskapen i sjakk blir tildelt den vanlege stormeister-tittelen viss ho ikkje allereie har tittelen. 
FIDE si ratingliste for pr. 1 april 2021 viser at 318 kvinner har WGM-tittelen.

På denne lista er det 94 kvinner som held dei høgare rangerte opne titlane i tillegg til kvinne-titlar - 121 Internasjonale Meistrar og 37 Stormeistrar.

Noreg har pr. 1.april 2021 to spelarar med tittelen Kvinne-stormeister i sjakk: Olga Dolzhikova og Niina Koskela, etter at desse i 2012 melde overgang frå høvesvis Ukraina og Finland.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verdsjakkforbundet FIDE si heimeside

Fotnotar
--------

1. 1 2  1.0. Requirements for the titles designated in 0.31. Reglane i FIDE si handbok
2. ↑  FIDE si liste over dei 100 beste kvinnelege sjakkspelarane i verda
3. ↑  FIDE si ratingliste
4. ↑  FIDE si ratingliste
Eit **setningsledd** er det grunnleggjande elementet, dvs. ord eller uttrykk som kan vere særmerkt i ei setning på grunn av funksjonen det utfører. Funksjonane kan vere skildra takka vere syntaktisk analyse. Det finst seks typar setningsledd: verbal, subjekt, direkte objekt, indirekte objekt, predikativ og adverbial. Det er viktig å skilje mellom syntaktiske setningsledd og morfologiske ordklasser.

Døme:

Den unge Jonas rid ein hest saman med venen sin midt i skogen.
I denne setninga opptrer alle dei moglege setningsledda i norsk syntaks, nemleg:

* subjekt – emne til setning,
* verbal – kjerne til eit predikat som sier kva som subjektet gjer i aktive setningar, eller kva som skjer med det i passive setningar,
* objekt – det handlinga i ei setning er retta mot,
* adverbial – utfyller verbalet,
* predikativ – utfyller subjektet, eller eit anna nominalledd i ei setning.

Vidare kan setningsledd klassifiserast som:

* primære setningsledd (subjekt og verbal),
* sekundære setningsledd (objekt, adverbial og predikativ).

I visse språk, til dømes i mesteparten av romanske språk og slaviske språk krevst det ikkje subjektet for å lage ei fullstendig setning og difor er subjektet ogso sekundær setningsledd. Desse språka vert kalla for pro-drop-språk.
**Kvikkleire** er leire der salta som stabiliserte strukturen er vaska vekk, noko som gjer at leira kan verta flytande om ho vert utsett for trykk eller påkjenning. Vert ho flytande, kan ho rasa ut, og noko som ofte fører til store materielle skader og endåtil tap av menneskeliv. Det er under marin grense der er fåre for kvikkleiredaning, og i Noreg er det særleg Austlandet og Trøndelag som er utsett.

Utanfor Noreg er kvikkleire hovudsakleg å finna i Sverige, Finnland, Nord-Russland, Canada og Alaska. Dette er alle unge leirer frå siste istida.

Daning av kvikkleire
--------------------

Dei norske leirene vart sett av i havet under den siste istida, og er dei finaste korna breane eroderte. I havet batt dei negative leirkorna seg saman med positive kation til romslege krystallar.

Landhevinga etter istida har heva leirene over havet. Der det har vore gode vilkår for ionefattig regn- eller overflatevatn å koma både til og drenera vekk att, kan dette vatnet vaska ut dei positive iona som limer saman dei negative leirkorna. Utvaskinga fører til at dei bindande kreftene svekkjast, medan dei fråstøytande kreftene held seg, og kreftene svekkjast meir om det er mjukt vatn enn om det er hardt vatn som vaskar. Leirstrukturen vert monaleg svakare fyrst når over 2/3 av havsaltet er vaska ut.

Sjølv om vilkåra ligg til rette for kvikkleiredaning, treng ikkje leira i området å ha kvikna.

Kvikkleireskred
---------------

Skred kan skje der det er både kvikkleire og meir enn 3 ^ helling i landskapet. Skred oppstår ved at leira vert forstyrra, er det av erosjon, utgravingar, utfyllingar eller anna. Fyrst flyt ho på eit lite område, men raset kan lett forplanta seg vidare. Skreda kan flyta fleire kilometer nedover, og bera med seg store lausmassar. Det som ligg rett over skredet vil rasa ut med det, men det kan òg skada lenger nede, til dømes ved å demma opp vassdrag.

Etter at leira har rast ut, vil ho leggja seg i lag heller enn å forma nye krystall-strukturar. Dette gjer at ei leire som har rase ut, ikkje vil rasa på ny.

Større kvikkleireskred i Noreg
------------------------------

* 1816 - Tiller-raset
* 1893 - Verdalsraset
* 1953 - Bekkelagsraset
* 1959 - Furreraset
* 1978 - Rissaraset

Kjelder
-------

1. ↑   side 62
2. 1 2 3   Karin Rankka med fleire (2004) Quick clay in Sweden, rapport 65 **Statens Geotekniska Institut**
3. ↑
4. ↑   NVE (2011) Flaum- og skredfare i arealplanar, *retningslinjer*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kvikkleirekarta til NVE Arkivert 2015-08-11 ved Wayback Machine.
Teikning av foster i seteleie frå 1754 av William Smellie
**Seteleie** er ei fosterstilling der bakenden eller føtene til fosteret ligg vend mot fødselskanalen. Seteleie kan føra til fødselskomplikasjonar knytte til **setefødsel**, eller ein kan forløysa barnet i keisarsnitt. I nokre høve kan ein også snu fosteret før fødselen slik at det kan bli fødd i vanleg fødselsstilling.

Dei fleste foster ligg i seteleie tidleg i svangerskapet, men snur seg mot slutten av det. Ved prematur fødsel er det større sjanse for at fosteret ligg i seteleie. Ved termin (37.–40. svangerskapsveke) har rundt 3–5 % av gravide kvinner eit foster i seteleie.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Breech birth | childbirth», *Encyclopedia Britannica* (på engelsk), henta 12. januar 2020
2. ↑  Hofmeyr, GJ; Hannah, M; Lawrie, TA (21 July 2015). «Planned caesarean section for term breech delivery.». *The Cochrane Database of Systematic Reviews* **7**: CD000166. PMC 6505736. PMID 26196961. doi:10.1002/14651858.CD000166.pub2.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* NKC

 |
***Donkey Kong*** er eit plattformspel som er utvikla og utgjeve av Nintendo til Game Boy. Det vart utgjeve internasjonalt i 1994 og er laust basert på dataspelet frå 1981 med same tittel og oppfølgjaren *Donkey Kong Jr.* Spelet var kjent under arbeidstittelen ***Donkey Kong '94*** før utgjevinga.

I *Donkey Kong* tek spelaren kontrollen som Mario og må redde Pauline frå Donkey Kong som har kidnappa henne. Spelet har fleire spelemekanikkar henta frå 1981-dataspelet *Donkey Kong*, *Donkey Kong Jr.* og *Super Mario Bros. 2*. Donkey Kong Jr. gjer ein gjesteopptreden i spelet i nokre av nivåa, der han hjelper Donkey Kong med å hindre Mario i å komme vidare. *Donkey Kong* var det første Game Boy-spelet som var utvikla med støtte for Super Game Boy, som gjev spelet fargegrafikk og betre lyd. I 2011 vart *Donkey Kong* gjeve ut til Nintendo 3DS gjennom Virtual Console.

Referansar
----------

1. ↑  «Donkey Kong Review». *Nintendo Life*. Henta 5. juni 2018.
2. ↑  «Donkey Kong Review». *IGN*. Henta 5. juni 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (på japansk)
Luftpumper vart nytta tidleg på 1900-talet for å demonstrere vakuum. Denne er frå *Schulhistorische Sammlung* («Det historiske skulemuséet») i Bremerhaven, Tyskland.
**Vakuum** er i fysikken definert som eit tomt rom, altså fråvær av materie i eit gjeve volum av rommet. I daglegtale vert omgrepet òg ofte nytta om kvart rom der det er undertrykk. Eit **perfekt vakuum** er ein ideell tilstand som ikkje kan eksistere. Den beste tilnærminga på ein slik tilstand er det ytre rom. Fysikarar brukar omgrepet **delvis vakuum** for å skildre ikkje-ideelle vakuum. Ein komplett karakteristikk av den fysiske tilstanden krev fleire parameterar, som temperatur. Antitesa til eit vakuum – som også er ein ideell og ikkje oppnåelege tilstand – vert kalla eit plenum.

I fysikk og teknikk blir trykk under 1 pascal eller 1/100 000 atmosfære rekna som vakuum. Trykk under 0,01 pascal vert kalla høgvakuum. I laboratorium har ein nådd trykk på under 10−9 pascal. Ved så lågt trykk er likevel rommet langt frå tomt; det er framleis ein million molekyl per cm3. I det ytre verdsrommet er trykket langt lågare, kring 10−14 pascal med omkring 10 molekyl per cm3.

**Lufttomt rom** er eit rom fritt for gassmolekyl. I praksis finst ikkje dette, i såkalla vakuum (ved jordoverflata) vil det enno vere ca. ein million gassmolekyle (luftmolekyle) per kubikkcentimeter. I verdsrommet finst det ca. 10 gassmolekyler per kubikkcentimeter.

Kjelder
-------

* «vakuum». *Store norske leksikon**. 21. februar 2012.*
* «lufttomt rom». *Store norske leksikon*. 28.02.2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Knight Online** er eit gratis MMORPG utvikla av MGame Corporation og Noah System. For augneblinken er det mange forskjellige selskap som held spel-servarene oppe etter geografisk region. Somme er *Free to Play* (gratis å spele), medan andre er *Pay to Play* (ein må betale for å kunne spele).

I august 2006 blei ein ny ekspansjonspakke, *Reign of The Fire Drake*, sleppt ut. Denne inneheld drastiske forandringar i spelet; blant dei eit splitter nytt brukargrensesnitt og 10 nye *spelar-/ dugleiksnivå* (*levels*).

Kongerike
---------

Spelet går føre seg i to kongerike, Karus (orkar) og El Morad (menneske), som stadig er i konflikt. Ein må velje eitt av desse kongerika før ein startar spelet. Ein kan ikkje skifte kongerike igjen utan å måtte betale for ein såkalla *nation transfer*.

Klasser/jobbar
--------------

Knight Online har fire forskjellige *klassar* (*classes*) for begge kongerika: *Warrior*, *Rogue*, *Magician* og *Priest*. Kvar klasse har grunnleggjande dugleikar (*skills*) i tillegg til 3 forskjellige dugleiks-tre som dugleikspoeng kan bli lagde til. Ein får 2 dugleikspoeng (*skill points*) kvar gong ein går opp i spelarnivå (level) etter nivå 10. Kvar klasse har også eit sett med meisterdugleikar. Meisterdugleiks-poeng får ein ved å fullføre visse *oppdrag* (*quests*) etter nivå 60.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside
**Frode Forland** (fødd 1956) er ein norsk lege som er fagdirektør i Folkehelseinstituttet. Han er spesialist i allmennmedisin og samfunnsmedisin.

Forland er fagdirektør i Folkehelseinstituttet sin stab for smittevern, miljø og helse, og har hatt ei synleg rolle under koronapandemien.

Gjennom karrieren har han vore allmenlege, kommunelege og fylkeslege. Han var fagsjef og avdelingsdirektør i Helsetilsynet til staten, og dessutan avdelingsdirektør og divisjonsdirektør i Helsedirektoratet. Han har òg hatt roller ved Det europeiske smittevernbyrået og Koninklijk Instituut voor de Tropen.

Bakgrunn
--------

Forland gjekk på Firda gymnas på Sandane.

Utgjevingar
-----------

* Migrasjon og helse: utfordringar og utviklingstrekk, 2009, ISBN 9788280811509

Kjelder
-------

1. ↑  «Frode Forland». Folkehelseinstituttet. Henta 7. juli 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Frode Forland» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Frode Forland i BIBSYS
Logoen 2. SPETSNAZ-brigade
**2. SPETSNAZ-brigade** (russisk 2-я отдельная бригада специального назначения, forkorta 2-я обрспн, 2. brspn ) er ein brigade i det russiske forsvaret. Han vart etablert i Sovjetunionen i 1950 og var i 2017 ein SPETSNAZ-brigade i dei væpna styrkane i Vestre militærdistrikt i Russland.

Samansetjing
------------

Frå 2010 var brigaden samansett med desse elementa:

* Brigadestab i Pskov

* rekruttskule med to kompani i Pskov;
* spesialsambandsgruppe med to kompani i Petsjory og Pskov
* materialteknisk forsyningskompani i Pskov

* 70. SPETSNAZ-gruppe i Petsjory
* 329. SPETSNAZ-gruppe i Pskov
* 700. SPETSNAZ-gruppe i Petsjory

Stridserfaring
--------------

### Borgarkrigane i Tsjetsjenia

Under dei to borgarkrigane i Tsjetsjenia måtte brigaden tole tap i drepne og såra, særleg i år 2000, den 21. februar, som seinare vart den offisielle minnedagen åt brigaden.

### Den russisk-georgiske krigen i 2008

Under perioden frå 8. august 2008 til 7. mars 2009 var 329. SPETSNAZ-gruppe i Sør-Ossetia. Dei deltok ikkje direkte i kampane, men eit pansra personellkøyretøy køyrde på ei landmine og 3 soldatar vart skadde.

### Russisk støtte til ukrainske separatistar

Ukrainske kjelder hevdar at folk frå brigada har vore med på å støtta ukrainske separatistar frå 2014.

Referansar
----------

1. ↑  1 декабря — день рождения 2-й отдельной бригады специального назначения.
2. ↑  *21 февраля — День Памяти о погибших псковских спецназовцах*, arkivert frå originalen 12. mars 2017, henta 25. november 2017
3. ↑

Kjelder
-------

* 2-я отдельная бригада специального назначения ГРУ
| Frederikshavn |
| --- |
| Utsikt over FrederikshavnFoto: Tomasz SienickiUtsikt over FrederikshavnFoto: Tomasz Sienicki Utsikt over FrederikshavnFoto: Tomasz Sienicki |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Frederikshavn |
| **Byvåpenet til Frederikshavn** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Kommune | Danmark  Region Nordjylland Frederikshavn kommune |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2013) | 23 309 |
| Koordinatar | 57°26′24″N 10°32′12″E﻿Koordinatar: 57°26′24″N 10°32′12″E﻿ |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** Kommunal heimeside |

**Frederikshavn** er ein by og tidlegare kjøpstad på Jylland i Danmark med 23 309 (2013) innbyggarar. Frederikshavn ligg ved Kattegat på austkysten av Vendsyssel. Tidlegare Frederikshavn kommune hadde i 2004 34 416 innbyggarar. Etter kommunalreformen 2007 er tidlegare Sæby kommune innlemma i den nye Frederikshavn kommune. Den høyrer til Region Nordjylland.

Frederikshavn ligg i eit morenelandskap som vart skapt av innlandsisen i siste istid for om lag 14 000 år sidan. Byen heitte tidlegare **Fladstrand** før den vart kalla opp etter kong Fredrik VI. Frederikshavn fekk kjøpstadsrettar i 1818.

Næringslivet i Frederikshavn har tradisjonelt vore basert på fiskeri og hamneverksemd. I dag er byen ein av Danmarks største ferjebyer med samband til Oslo og Göteborg. Byen har også eit større sjukehus, marinebase og tekniske skular tilknytte maritime fag.

Kjelder
-------

1. ↑  Danmarks Statistik: FOLK1 2013K4 (Vitja 12. februar 2014)
2. ↑  Søren Olsen: *Danmarks købstæder, 144 købstæder og andre gamle byer*, Politikens Forlag 2000, side 55, ISBN 87-567-6203-8

* *Denne artikkelen bygger på «Frederikshavn» frå Wikipedia på bokmål, den 27. november 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Frode Grodås** (fødd 24. oktober 1964 i Hornindal) er ein norsk tidlegare fotballspelar og noverande trenar. Han er sidan 2010 målvaktstrenar for det norske herrelandslaget i fotball. Grodås var målvakt på topplan i 23 år, mellom anna var han norsk landslagskaptein under VM i 1998.

### Spelar

Grodås spelte i 1981-sesongen for femtedivisjonslaget Hornindal Idrettslag i heimbygda. Året etter
debuterte han i den norske toppserien som 17-åring for Sogndal.

Sidan spelte Grodås for Lillestrøm Sportsklubb, der han var med å vinne seriemeisterskpen i 1989. Frå 1996 spela han for klubbar i England, Tyskland og Spania. I 1997 opplevde han høgdepunktet i si tid som klubbspelar; han stod i mål for Chelsea då laget vann FA-cupen. Tida 1998-2002 var han reservekeeper i høvesvis Tottenham og Schalke 04. Schalke 04 hyra han inn for å erstatte Jens Lehmann, men han vart etter nokre månader leigd ut til den spanske klubben Racing Santander. Han avslutta si tid som spelar i førstedivisjonsklubben Hønefoss åra 2002 og 2003. 

Grodås spelte 50 landskampar for Noreg. Han debuterte i 1991, og spelte sin siste landskamp i 2002 mot Danmark i ein kamp som enda 2–2. Høgdepunktet som landslagsmålvakt kom då Noreg sigra over Brasil i verdsmeisterskapen 1998 med siffera 2-1. Større delar av si tid i landslagstroppen tevla han med Erik Thorstvedt om målvaktsplassen, såleis vart han sitjande på benken i mange landskampar.

### Trenar

Grodås var i 2006-sesongen hovudtrenar for Hamarkameratene. Sesongen enda med direkte nedrykk frå Tippeligaen, noko som førte til at Grodås slutta som trenar etter sesongslutt. 

Etter å ha fungert som målvaktstrenar for Lillestrøm Sportsklubb i perioden 2007 til 2010, er han frå sitsnemnde år målvaktstrenar for det norske herrelandslaget i fotball.

Klubb- og kampoversyn
---------------------

|
|  |
| Klubb | Kampar | Mål | Periode |
|  Noreg; Hornindal Idrettslag |  |  | –1982 |
|  Noreg; Sogndal Fotball |  |  | 1982–1986 |
|  Noreg; Lillestrøm Sportsklubb | 182 | 1 | 1986–1996 |
|  England; Chelsea FC | 21 | 0 | 1996–1998 |
|  England; Tottenham Hotspur FC | 0 | 0 | 1998 |
|  Tyskland; Schalke 04 | 3 | 0 | 1998–2002 |
|  Spania; Racing Santander | 6 | 0 | 1999 |
|  Noreg; Hønefoss Ballklubb | 49 | 0 | 2002–2003 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |



| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1994 |
| --- |
| 
* 1 Thorstvedt
* 2 Halle
* 3 Johnsen
* 4 Bratseth (kaptein)
* 5 Bjørnebye
* 6 J. Flo
* 7 Mykland
* 8 Leonhardsen
* 9 Fjørtoft
* 10 Rekdal
* 11 Jakobsen
* 12 Grodås
* 13 By Rise
* 14 Nilsen
* 15 Løken
* 16 Sørloth
* 17 Eggen
* 18 Håland
* 19 Strand
* 20 Berg
* 21 Rushfeldt
* 22 Bohinen
* Landslagstrenar: Olsen

 | Flagget til Noreg |
|  |


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1998 |
| --- |
| 
* 1 Grodås (kaptein)
* 2 Halle
* 3 Johnsen
* 4 Berg
* 5 Bjørnebye
* 6 Solbakken
* 7 Mykland
* 8 Leonhardsen
* 9 T.A. Flo
* 10 Rekdal
* 11 Jakobsen
* 12 Myhre
* 13 Baardsen
* 14 Heggem
* 15 Eggen
* 16 J. Flo
* 17 H. Flo
* 18 Østenstad
* 19 Hoftun
* 20 Solskjær
* 21 Riseth
* 22 Strand
* Landslagstrenar: Olsen

 | Flagget til Noreg |
|  |
**Greta Doveri** (fødd 17. mai 2000 i Cascine di Buti) er ein italiensk songar og medlem i jentegruppa The Peppermints.

Eurovision
----------

### Junior Eurovision Song Contest 2014

Doveri vart vald ut av Radiotelevisione della Repubblica di San Marino til å representere San Marino i Junior Eurovision Song Contest 2014 i Marsa på Malta med Rafaella Perniola, Anita Simoncini, Arianna Ulivi og Sara Dall'Olio som jentegruppa The Peppermints. Gruppa framførte songen «Breaking My Heart» på engelsk og italiensk, og enda på 15. plass med 21 poeng; åtte frå Italia og eitt frå Malta. I tillegg fekk alle landa tolv poeng for at ingen land skulle stå att utan poeng. Songen er skriven av Luca Medri, Chris Lapolla, Antonello Carozza og The Peppermints.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Guida allo Junior Eurovision Song Contest 2014» (PDF) (på italiensk). EurofestivalNEWS. Henta 23. november 2014.
2. 1 2 3  «About The Peppermints» (på engelsk). Junioreurovision.tv. Henta 23. november 2014.

| * v
* d
* e
Sanmarinske deltakarar i Junior Eurovision Song Contest |
| --- |
| Michele Perniola (2013) • The Peppermints (2014) • Kamilla Ismailova (2015) |


| * v
* d
* e
Sanmarinske låtskrivarar i Junior Eurovision Song Contest |
| --- |
| Antonio Carozza, Massimiliano Messieri, Michele Perniola og Piero Romitelli (2013) |
**Malvin Greston Whitfield** (11. oktober 1924–19. november 2015), kjend som **Mal Whitfield**, var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar fødd i Bay City i Texas. Han vann tre OL-gull og i alt fem medaljar i sommarleikane 1948 og 1952. Whitfield vann sine to individuelle gullmedaljar på 800 meter, dei hine medaljane på 400 m og 4 x 400 m stafett.

Aktiv
-----

Whitfield vart olympisk meister 1948 på 800 meter den 2. august i London. På Wembley stadion sprang han i mål på tida 1.49,2, ny olympisk rekord, 0,3 sekundar føre jamaicanaren Arthur Wint. Tre dagar seinare vann Wint 400-meterfinalen på 46,2 sekundar, like framom landsmannen George Rhoden, med Whitfield på bronseplassen på tida 46,9. Til sist i London sprang Whitfield USA inn til ein suveren siger på 4 x 400 stafett, etter at Arthur Harnden, Cliff Bourland og Roy Cochran hadde lagt grunnlaget for triumf.

Frå dei panamerikanske leikane 1951 i Buenos Aires kom Whitfield heim med tre gull. Han vann både 400 m og 800 m og deltok på USA sitt vinnarlag på 4 x 400 m stafett.

Under Sommar-OL 1952 i Helsinki forsvarte Whitfield OL-tittelen på 800 meter på nøyaktig same tid som sist, og atter med Arthur Wint på andreplassen. Som i 1948 sprang han den siste etappen på 4 x 400 m stafett, der han og USA måtte seg slått av Jamaica, som sette verdsrekord med 3.03,9, USA fekk notert 3.04,0.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1948 i London: Gullmedaljar på 800 m og 4 x 400 m stafett, bronsemedalje på 400 m
* OL 1952 i Helsinki: Gullmedalje på 800 m og sølvmedalje på 4 x 400 m stafett

Whitfield, aktiv flygar under Korea-krigen, døydde på ein heim for krigsveteranar i Washington D.C. 91 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mal Whitfield» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
***Grevinnen og hovmesteren*** (engelsk tittel ***The 90th Birthday, or Dinner for One***, stundom berre ***Dinner for One*** eller ***The Butler and the Countess***) er ein svart-kvit kortfilm produsert av Norddeutscher Rundfunk (nordtysk kringkasting) i 1963 som NRK fjernsyn sender kvart år på vesle jolaftan, og som har blitt ein joletradisjon for svært mange nordmenn. I Tyskland, Danmark, Færøyane og Sverige er han òg en tradisjon, men vert vist på nyttårsaftan. Andre land der han vert synt er Sveits, Austerrike, Latvia, Sør-Afrika og Australia.

Filmen er ein komedie som handlar om grevinna Miss Sophie (spelt av May Warden) som får servert middag på 90-årsdagen sin av hovmeistaren James (spelt av Freddie Frinton). Rundt bordet sit dei imaginære gjestane *Sir Toby*, *Admiral von Schneider*, *Mister Pomeroy* og *Mister Winterbottom*. Ettersom vennene ikkje lever lenger, speler James rolla som, og skåler med Sophie, for kvar av dei. Han blir etterkvart ganske full.

Før kvar serveringsrunde går den same replikkvekslinga føre seg:

James: The same procedure as last year, Miss Sophie?
Miss Sophie: The same procedure as every year, James!
Manuskriptet til filmen er eit Broadway-skodespel opphavleg frå London, skrive av Lauri Wylie og urframført i 1948. I Storbritannia er likevel kortfilmen ukjend.

Ei undersøking firmaet UPC gjorde i 2004, viste at nesten sju av ti nordmenn (68,3 %) «må» setja seg og sjå dette programmet kvelden før julaftan. I 2003 vart programmet sett av 1,4 millionar sjåarar.

Kjelder
-------

* «10 famous Britons you've probably never heard of» ved bbc.co.uk
* The Mystery of *Dinner for One* i Slate.com
Enkel korketrekkar
**Korketrekkar** eller **korketrekkjar** er ein reiskap til å trekka korken ut av flasker med.
Han er laga av ein spiralforma del som går ned i korken og eit handtak eller innretning som gjer det lett å trekkja han ut att saman med korken. Det er i dag særleg vinflasker ein opnar med korketrekkar.

Ein enkel korketrekkar er gjerne laga av ein spiral og eit tverrstilt handtak som ein trekk korken ut av med makt. Andre korketrekkarar kan bruka ulike mekaniske prinsipp for å letta opninga. 

Kelnarkniv. 
Korketrekkarmodell med hevarmar i form av «venger».
Mange mekaniske korketrekkarar nytter vektstongprinsippet.
I 1883 tok tyske Carl F.A. Weinke ut patent på kelnarkniven, som er ein liten, enkel mekanisk korketrekkar. Han omfattar ein liten kniv til å fjerna folien på flaskehalsen. Spindelen set ein mot midten av korken i ein lett hellande vinkel, og skrur han inn til han stopper. På denne måten unngår ein at spindelen gjennomborer korken slik at små bitar av kork dett ned i vinen. Så blir ansatsen for vektstonga sett mot kanten av flaskehalsen, og på grunn av vekstontprinsippet glir korken lett, raskt og mjukt ut av flaska når ein løfter handtaket. 

Ein annan korketrekkartype som nytter vektstongprinsippet er ein type med «venger» på to sider som ein trykker ned slik at dei dreg korken opp.

Portvinsopptrekkar
------------------

Portvinsopptrekkar
Ein korketrekkar utan skrue er portvinsopnaren, som har to tynne metallblad ein presser ned langs sida av korken. Deretter vrir ein korken opp ved hjelp av handtaket. Denne typen er god å bruka for gamle, skjøre korkar.

Andre tydingar av ordet korketrekkar
------------------------------------

Korketrekkarar eller korketrekkarkrøller viser til ein type store, spiralforma hårkrøller.

I samband med vegar og banar kan ein omtala dei som korketrekkarar om dei går i spiral. Ein del vegar har namn etter dette, som 
Korketrekkeren i Langangen, Korketrekkeren i Modum eller akebakken Korketrekkeren i Oslo.

Sjå òg
------

* Flaskeopnar

Kjelder
-------


* «korketrekkar» i Nynorskordboka.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Korketrekker» frå Wikipedia på bokmål, og «Korkskruv» frå Wikipedia på svensk den 26. september 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
|  |
| --- |
| **Kornblom** |
| KornblomKornblom |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Orden:** | Korgplanteordenen Asterales |
| **Familie:** | Korgplantefamilien Asteraceae |
| **Underfamilie:** | Carduoideae |
| **Stamme:** | Cynareae |
| **Understamme:** | Centaureinae |
| **Slekt:** | Knoppurtslekta *Centaurea* |
| **Art:** | **Kornblom** *C. cyanus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Centaurea cyanus***L. 1753 |

Kornblom-knopp
**Kornblom** (*Centaurea cyanus*) er ei plante i knoppurtslekta i korgplantefamilien. Arten liknar på tyrkarkornblom, men er noko større enn denne. Han var tidleg eit vanleg ugras i åkrar, men blir i dag gjerne dyrka som prydplante.

Skildring
---------

Kornblom er ein eittårig urt med opprett stengel, smale blad og intenst blå blomstrar. Stengelen er ofte greina og kan bli nesten éin meter lang. Både blad og stengel er gråfilta.

Historie
--------

Pollen frå kornblom er funne i torv som vart danna rett etter slutten av siste istid, noko som syner at den var ei pionerplante i den opne og næringsrike jorda som ein kunne finne då. Da menneska tok til å dyrke korn, vart kornblom eit vanleg ugras i kornåkrane, saman med for eksempel kornvalmue, gullkrage og klinte. Betre frørensing har ført til at desse plantene nesten er forsvunne, men kornblom blir dyrka i hagar på grunn av dei vakre blomstrane.

Kornblom er eigentleg ei europeisk plante, men har spreidd seg til andre verdsdeler der korn blir dyrka i temperert klima, som Nord-Amerika, Argentina, Sør-Afrika og Australia. På grunn av bruk av ugrasmiddel har kornblom blitt mindre vanleg enn tidlegare på åkerland. I Noreg er kornblom funne nord til Troms, men den er nå blitt sjeldsynt.

Kornblom er òg nytta som hageplante.

Symbol
------

Kornblom er nytta som symbol i mange samanhengar:

* Frå 1968 har han vore nasjonalblome for Estland
* nasjonalblome for Tyskland
* landskapsblomma for Östergötland
* partisymbol for det estiske partiet *Rahvalit*
* partisymbol for Samlingspartiet i Finland
* partisymbol for Folkpartiet liberalerna i Sverige

Kornblom var òg den svenske rösträttsrörelsen sitt symbol.

Nokre kultivarar
----------------

Kvit kornblomkultivar med rosa senter.
Det finst ei lang rekke kultivarar med ulike fargar.

* Centaurea cyanus 'Black Ball'
* Centaurea cyanus 'Black Boy'
* Centaurea cyanus 'Blue Boy'
* Centaurea cyanus 'Blue Diadem'
* Centaurea cyanus 'Frosted Queen'
* Centaurea cyanus 'Classic Romantic'
* Centaurea cyanus 'Black Gem'
* Centaurea cyanus 'Polka Dot'
* Centaurea cyanus 'Classic Fantastic'

Kjelder
-------


* «*Centaurea cyanus*, kornblom», artsdatabanken.no

Bakgrunnsstoff
--------------

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om ***Centaurea cyanus*** 

* Den virtuella floran - Kornblom
* Kornblom i Carl Lindman, *Bilder ur Nordens flora* (2:a upplagan, Wahlström och Widstrand, Stockholm 1917–1926)
* The Euro+Med Plantbase - the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity - *Cyanus segetum*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* BNF
* BNF (data)
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Koordinatar: 54°28′59″N 18°57′31″E﻿

**Gdańskbukta** (polsk *Zatoka Gdańska*, kasjubisk *Gduńskô Hôwinga*; russisk Гданьская бухта *Gdanskaja bukhta*, tysk *Danziger Bucht*) er ei bukt søraust i Austersjøen. Han er kalla opp etter den nærliggande hamnebyen Gdańsk i Polen. Den austlege delen av bukta ligg i Kaliningrad oblast i Russland.

Geografi
--------

Den vestlege delen av Gdanskbukta er forma av den grunne Puckbukta. I den søraustlege delen ligg Wisłalagunen innanfor det smale Wisłaneset. Mellom Gdanskbukta og Wisłabukta går Balitysksundet.

Den polske delen av regionen ligg i regionen Pommerellen (Rozewie, Helahalvøya), medan den russiske delen ligg i Kaliningrad oblast (Sambiahalvøya). På kysten i bukta finn ein to svært lange landtunger, Helahalvøya og Wisłaneset. Den første dannar Puckbukta og den andre Wisłalagunen.

På det djupaste er bukta 120 meter og ho har ein salinitet på 0,7 %.

Dei store hamne- og kystbyane ved bukta er Kaliningrad, Gdańsk, Gdynia, Puck, Sopot, Hel, Primorsk og Baltiysk. Dei største elvane som munnar ut i Gdanskbukta er Pregolja og Wisła. Bukta mottar vatn frå Wisła via tre greiner, Leniwka, Śmiała Wisła og Martwa Wisła, og indirekte via Wisłalagunen med to greiner, Nogat og Szkarpawa.

Historie
--------

Bukta var åstad for eit sjøslag under invasjonen av Polen i 1939, som førte til den andre verdskrigen.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Gdańsk Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mai 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* AIS Båttrafikk i Gdanskbukta Arkivert 2008-10-09 ved Wayback Machine.
	+ Google Earth plugin Arkivert 2018-04-10 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Riobamba og vulkanen Tungurahua.
**Riobamba** er hovudstaden i den ecuadorianske provinsen Chimborazo. Riobamba er også namnet på eit bispesete. Byen er eit regionsenter for jordbruk. Han har om lag 130 000 innbyggjarar (2005). 

Riobamba ligg i det sentrale av Sierra-regionen 2750 moh. mindre enn 30 kilometer søraust for vulkanen Chimborazo, som med sine 6 310 meter er det høgaste fjellet i Ecuador. Byen er omkransa av tre andre toppar på over 5000 meters høgde, blant dei vulkanen Tungurahua, som sidan 1998 har vore i utbrot. Byen er frå 1797 då den gamle byen nokre kilometer lengre vest vart utsletta av eit jordskjelv.

Riobamba har eit eige fotballag, Centro Deportivo Olmedo. Laget vann den nasjonale ligaen i 2000 og kom på andreplass i 2004. Heimestadion deira er Estadio Olympico de Riobamba.

Domkyrkja i Riobamba. Foto: Carlos Costales Terán

April er månaden for dei tradisjonsrike byfeiringane. Gjennom heile månaden vert det halde kulturelle tilstelnader. Feiringa kulminerar med to store paradar gjennom bygatene; den 19. april vert folkeparaden halden (Desfile Civico), medan gledeparaden (Desfile de la Alegria) avluttar feiringane to dagar seinare, den 21. april. Tyrefekting ved den lokale tyrefektararenaen er og ein integrert del av feiringa. Det er vanleg at det kjem tyrefektarar frå heile Sør-Amerika og frå Spania for å konkurrere, og oppvisningane held eit internasjonalt nivå, sjølv om dei ikkje er like anerkjende som dei i hovudstaden, Quito.

Folkestnaden i områda rundt byen livnærar seg for det meste av jordbruk, men mange indianarar i området er også flinke handverkarar. I sentrum finst det fleire utsal for tekstilprodukta dei lagar. Mest kjend er Plaza Roja, der det i helgene vert halde indianarmarknad.

Den største turistattraksjonen i byen er det gamle toget som går mot kysten, og mot fjellet Nariz del Diablo. Togturen tek ein halv dag, og passasjerane reiser gjennom Andesfjella medan dei sit på taka til dei gamle togvognene. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Hans-Christian Udnæs** (fødd 27. mai 1963) er ein norsk tidlegare langrennsløpar. Han er utdanna hydrolog og busett på Lillehammer.

Karriere
--------

Udnæs vart noregsmeister på 50 km langrenn i 1987. NM-rennet i Steinkjer gjekk under tunge tilhøve. Han vann då med klar marigin, halvtanna minutt, til toaren Hans Erik Tofte. I Holmenkollrenna oppnådde Udnæs si beste plassering i 1985, då han kom på 14. plass på 50-kilometeren. Han var klart best på dei lange distansane, hevda seg aldri på 15 km.

Udnæs representerte Kjelsås IL.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1985: Nr 12 på 50 km i Tromsø
* Ski-NM 1987: Gullmedalje på 50 km i Steinkjer
* Ski-NM 1988: Nr 4 på 50 km i Vang
* Ski-NM 1989: Nr 10 på 30 km på Geilo
* Ski-NM 1990: Nr 8 på 50 km på Gjøvik
* Ski-NM 1991: Nr 5 på 50 km i Bodø

I sin siste sesong på topplan, 1991, vart han beste nordmann i Vasaloppet med ein 6. plass.

Kjelder
-------

1. ↑  Skattelistene 2001-2009

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Øst-Antarktis til høyre på kartet
Koordinatar: 70°S 80°E﻿
**Aust-Antarktis** er den delen av Antarktis som ligg aust for Den transantarktiske fjellkjeda. Både den magnetiske og den geografiske Sørpolen ligg i Aust-Antarktis.

Geografi
--------

Aust-Antarktis utgjer om lag to tredelar av det antarktiske kontinentet. Den geografiske yttergrensa til området strekkjer seg frå Rosshavet til Weddellhavet, og nesten heile Aust-Antarktis ligg på den austlege halvkula. Størstedelen av Aust-Antarktis er dekt av isbrear og innlandsis, men det finst også isfrie fjellområde og oasar.

### Område

Aust-Antarktis kan delast inn i desse områda:

* Coats Land
* Dronning Maud Land
* Enderby Land
* Kemp Land
* Mac. Robertson Land
* Princess Elizabeth Land
* Wilhelm II Land
* Queen Mary Land
* Wilkes Land
* Adélie Land
* George V Land
* Oates Land
* Victoria Land

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Øst-Antarktis» frå Wikipedia på bokmål, den 19. februar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over området
* Satellittbilde over Aust-Antarktis
* Oversiktskart over Øst-Antarktis (NASA)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |