recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 32°19′36″N 36°22′11″E﻿

**Umm el-Jimal** (arabisk ام الجمال, «Kamelmora»), òg kalla Umm ej Jemāl, Umm al-Jimal eller Umm idj-Djimal, er ein landsby nord i Jordan kring 17 kilometer aust for Mafraq. Han er kjend for store ruinar av ein bysantinsk eller tidleg islamsk by, i tillegg til ein eldre romersk landsby (lokalt kalla al-Herri) sørvest for dei bysantinske ruinane.

Ruinane frå toppen av brakkene.
Umm el-Jimal er ein stor landsby nord i Jordan, mindre enn 10 km frå den syriske grensa. Han ligg i Hauran, det nordlege ørkenområdet. Trass i at det er tørt her, er det gode forhold for jordbruk, som er hovudnæringa her. Ruinane av oldtidslandsbyen ligg midt i moderne Umm el-Jimal. Eit jordskjelv i 749 gjorde store øydeleggingar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Umm el-Jimal» frå Wikipedia på engelsk, den 7. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.ummeljimal.org
* www.openhandstudios.org
Koordinatar: 31°32′59″N 74°20′37″E﻿

| urdu چترال *Citrāl*  khowar *C̣hetrar* |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land  | Pakistan |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  14 850 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 20 000 |
| Diverse anna |
| Telefon-retningsnummer | 0943 |

**Chitral** er namnet på ein by, ein dal, ei elv og eit distrikt i Malakand Division i Den nordvestlege grenseprovinsen i Pakistan. Byen har om lag 20 000 innbyggjarar og distriktet om lag 300 000. Fram til 1970 var Chitral ein fyrstestat.

Chitraldalen.
Chitraldalen grensar til fjellkjeda Hindukush i nord, og det høgaste fjellet, Tirich Mir (khowar *Teric Mer*) kan sjåast lengst nord. Elva Kunar renn gjennom dalen, og ein dyrkar kveite, bygg, mais, ris, valnøtt, aprikos og morbær i terrassar i dalsidene.

Språk
-----

Hovudspråket i Chitral er det dardiske språket khowar. Eit anna dardisk språk, kalasha, blir tala i eit sidedalføre til Chitral-dalen.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Chitral» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2010.*
* 

* «Chitral» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Chitral**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Winnipeg Folk Festival** er ein årleg folkemusikk- og kunstfestival driven av ein veldedig organisasjon av same namn. Festivalen blir halden i Birds Hill Provincial Park ved Winnipeg i Manitoba i Canada. Han omfattar ulike artistar og musikkstilar frå heile verda, i tillegg til mange lokale artistar.

Festivalen blei skipa av Mitch Podolak, Colin Gorrie og Ava Kobrinsky i 1974 i høve hundreårsjubileet til Winnipeg. Han har vakse til ei årleg hending som kan ha over 70 000 vitjande. Festivalen går føre seg den andre helga i juli. Han byrjar torsdag kveld og går fram til sundag kveld.

Organisasjonen Winnipeg Centennial Folk Festival Inc, skipar også til konsertar i Winnipeg andre delar av året, i konsertsalar som Manitoba Centennial Concert Hall, the Winnipeg Art Gallery, The Playhouse Theatre og Le Rendezvous. Han grunnla folkeminne- og utsalsstaden Home-Made Music i 1982.

Podolak var artistisk leiar for festivalen frå 1974 til 1985, og henta hovudsakleg inn folkemusikarar innan ulike stilar. Frå 1986 til 1991 var Rosalie Goldstein leiar, og innførte eit meir eklektisk program med verdsmusikk, jazz, imporvisasjon, dub-poesi, rock og punk. Leiar frå 1991 var Pierre Guérin, som gjeninnførte eit meir tradisjonelt program.

Konsertar ved festivalen er blitt tekne opp og send av CBC radio sidan byrjinga.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  «Winnipeg Folk Festival». *The Canadian Encyclopedia*. 7. februar 2006.
2. 1 2  «Winnipeg Folk Festival | The Canadian Encyclopedia». *www.thecanadianencyclopedia.ca*. Henta September 30, 2019.
3. ↑  «Winnipeg Folk Festival kicks off its 46th year». *CBC News Manitoba*.
4. ↑  «Folk Fest hit record attendance». *Winnipeg Free Press*.

* *Denne artikkelen bygger på «Winnipeg Folk Festival» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Koordinatar: 50°2′1″ N 96°52′48″ W﻿
2S35 Koalitsia-SV
**2S35 Koalitsija-SV** (russisk: «Коалиция-СВ») er eit russisk sjølvdrive artilleri som først vart kjend under sigersparaden i Moskva i 2015. Det er meininga at der skal erstatte 2S19 Msta med tida.

Design
------

Det er venta at 2S35 skal ha eit høgt nivå med automatisering som skal minske personellantalet til 2 soldatar, verna med kvar sin panserkapsel inne i vogna.

Væpning
-------

Rapportar som er komne førebels seier at hovudvåpenet skal vere ei 2A88 152-mm kanon med skotvidde på 70 kilometer med presisjonsstyrt ammunisjon, og 40 kilometer med vanleg ammunisjon. Ein ny type pneumatisk ladar gjer at skottakta kan kome opp til 20 skot pr. minutt. 
Sekundærvåpenet er ei fjernstyrt 12,7-mm x 108-mm mitraljøse av typen Kord.

Kommando- og kontrollsystem
---------------------------

2S35 har stor grad av automatikk, og vel automatisk høveleg ammunisjon for målet med tilpassa ladning for skotvidde og skotbane. I framtida skal chassiset vere det same som T-15 Armata.

Referansar
----------

1. ↑  Pike, John, «2S35 Koalitsiya-SV Self-Propelled Howitzer», *www.globalsecurity.org*, henta 20. oktober 2018
Koordinatar: 31°16′49.12″N 34°53′5.47″E﻿

**Umm Batin** (arabisk أمّ باتين; hebraisk skrift אום בטין) eller **Abu Kaf** er ein beduin-landsby sør i Israel, som vart offisielt godkjend av styresmaktene i 2004.

Han ligg nord i Negevørkenen, 12 km nordaust for Beer Sheva, adjacent to the highway 60, Umm Batin covers an area of roughly 6 000 dekar (1 480 acres).

I 2012 hadde landsbyen 2 602 innbyggjarar.

Historie
--------

Før opprettinga av Israel, var Negev-beduinar eit delvis nomadisk samfunn som hadde vore gjennom ein prosess for å bli bufaste sidan osmansk styre i regionen. Dei fleste forskarane er samde i at beduinane kom til Negev kring 1800, men det er spor etter dei tidlegare òg.

Under Det britiske mandatet gav ikkje styresmaktene eit lovverk til å avgjere og bevare kven som eigde landområda. For å få orden på dette vart landpolitikken til Israel i stor grad tilpassa dei osmanske landreguleringane frå 1858 som det føregåande lovverket. Dermed nasjonaliserte Israel det meste av Negev ved hjelp av statlege landreguleringar frå 1969.

Landsbyen vart offisielt godkjend som landsby av regjeringa den 29. september 2003, i lag med åtte andre beduin-landsbyar (sju av dei i den tidlegare Abu Basma regionale kommune).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Umm Batin» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Locality File» (XLS). Israelsk statistisk sentralbyrå. 2012. Henta 9. oktober 2014.
2. ↑  National Insurance Institute report, 2009 s.9
3. ↑  Formation of new town for the Negev beduin Arkivert 2015-07-15 ved Wayback Machine. s.5-7
4. 1 2  Dor Fridman. «About the Negev beduinar». LocalEconomySeminar. Arkivert frå originalen 5. juli 2012. Henta 7. september 2015.
5. ↑  Government resolutions passed in recent years regarding arabarane population of Israel Arkivert 2012-02-07 ved Wayback Machine. The Abraham Fund Initiative

Bakgrunnsstoff
--------------

* Umm Batin Arkivert 2013-08-21 ved Wayback Machine. - Abu Basma regionale kommune (he)

| * v
* d
* e
al-Kasom regionale kommune |
| --- |
| al-Sayyid**·** Drijat**·** Kukhleh**·** Makhul**·** Mulada**·** Tirabin al-Sana**·** Umm Batin |
2S1 Gvozdika
**2S1 Gvosdika** er ein russisk/ukrainsk sjølvdriven 122 mm haubits.

Chasisset til 2S1 Gvosdika er basert på MT-LB pansra personellkøyretøy og utstyrt med ein 2A31 122 mm haubits, som er ein modifisert variant av haubitseren D-30, i eit lukka tårn. Utviklinga av 2S1 vart sett i gang på slutten av 60-talet. Produksjonen byrja i 1971 og dei første eksemplara vart operative i 1973. I 1974 vart 2S1 kjend i Vesten, og fekk nemninga **M1974** av NATO.

Skildring
---------

Skroget er båtforma og relativt stort for å gje nok oppdrift til å gjera 2S1 amfibisk. Belta vert brukt for framdrift i vatn og gjev ein fart på opptil 4,5 km/t. Førarplassen er plassert fremst til høgre og føraren er fysisk isolert frå resten av mannskapet med kontakt berre over det interne sambandet. Motoren er plassert rett bak og til venstre for føraren. Haubitsen er plassert i eit elektrisk drive tårn bak på skroget. Tårnet, som rommar 3 av mannskapet, har ein låg profil og kan dreiast 360°. Drivverket er utstyrt med pneumatiske støytdemparar som òg kan brukast til å senka eller heva køyretøyet avhengig av terreng og er utstyrt med belte med ei breidd på 40 cm, men kan utstyrast med belte med ei breidd på 67 cm for køyring i snø eller annan laus grunn. 2S1 er utstyrt med med eit system for vern mot abc-våpen og nattsikte for førar og vognkommandør.

Hovudbestykninga er ein 122 mm 2A31 haubits, basert på ein standard D-30 felthaubits, som kan eleverast frå −3° til +70°. Ammunisjon inkluderer eksplosive proskjektil med ei vekt på 21,72 kg, som er standardammunisjon for vogna og har ei rekkjevidde på opp til 15 300 m, ei holladning til bruk mot stridsvogner, lysgranatar, røykgranatar, kjemiske ladningar og eit rakettdrive prosjektil med ei rekkjevidd på opptil 21 900 m.

Historie
--------

2S1 Gvosdika var i bruk av Sovjetunionen, og vart eksportert til Algerie, Angola, Bulgaria, Etiopia, Irak, Jugoslavia, Libya, Polen, Syria, Tsjekkoslovakia, Ungarn og Aust-Tyskland. Etter oppløysinga av Sovjetunionen var 2S1 òg i bruk i ei rekkje av dei tidlegare sovjetrepublikkane og ein del tidlegare austblokkland. Russland har framleis omkring 2 000 2S1 Gvosdika i bruk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2S1 Gvosdika» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2017.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC

 |
**Orkla Media** var den delen av Orkla-konsernet som av engasjert i drift av medieverksemder, no Edda Media. Selskapet vart ein av tre store medieeigarar i Noreg i 1990-åra og litt ut på 2000-talet. Dei to andre var A-pressen og Schibsted.

Orkla Media eigde mange verksemder innan dagspresse, vekepresse, elektronisk publisering, lokalradio/-fjernsyn og rein marknadsføring i mest heile Norden (Noreg, Sverige, Danmark, Finland, Polen, Litauen og Ukraina).

Orkla gjorde si første investering i mediemarknaden då Orkla Industrier kjøpte ein aksjepost i Janco Kabel-TV i 1983. Det første aviskjøpet vart gjennomført året etter, då partiet Høgre selde ut sin eigen aksjepost på 40% i avisa Nordstrand Østre Aker Blad (I dag; Nordstrands Blad). Orkla kjøpte aksjeposten for fire millionar kroner.

Orkla Media har tradisjonelt sett kjøpt opp medieverksemder i Austlandsområdet.

Mecom
-----

28. juni 2006 vart det gjort kjend at styret i Orkla Media ville selje konsernet til det britiske selskapet Mecom - til sterke protestar frå tillitsvalde i heile konsernet. Dei tilsette frykta at utanlandsk oppkjøp ville føre til kraftige innstrammingar og nedbygging av medieverksemdene i konsernet.

Aviser i Orkla Media-konsernet i 2006
-------------------------------------

* Drammens Tidende
* Driva
* Eiker Avis
* Fjordenes Tidende
* Fjordingen
* Fredriksstad Blad
* Gjengangeren
* Gudbrandsdølen Dagningen
* Hamar Dagblad (gratisavis)
* Haugesunds Avis
* Indre Østfold Avis
* Kanalen
* Kragerø Blad Vestmar
* Lierposten
* Lokalavisen Frogner (gratisavis)
* Lokalavisen St. Hanshaugen (gratisavis)
* Lokalavisen Groruddalen (gratisavis)
* Laagendalsposten
* Moss Avis
* Nordre Aker Budstikke (gratisavis)
* Nordstrands Blad (gratisavis)
* Ringsaker Blad
* Romsdals Budstikke
* Røyken og Hurums Avis
* Sandefjords Blad
* Sande Avis
* SarpsborgAvisa (gratisavis)
* Sunnmøringen
* Sunnmørsposten
* Svelviksposten
* Telen
* Tønsbergs Blad
* Ullern Avis/Akersposten (gratisavis)
* Varden
* Vikebladet Vestposten
* Østkantavisa (gratisavis)
* Østlandets Blad
* Østlendingen
* Åndalsnes Avis

Aviser Orkla Media har eigardelar i
-----------------------------------

* Budstikka (31,5 %)

Bakgrunnsstoff
--------------

* - Selger ikke ut. N24.no, 11. mai 2005
* Orkla Media selges til Mecom Arkivert 2016-01-21 ved Wayback Machine.. Dagbladet.no, 28. juni 2006
Koordinatar: 57°44′00″N 12°06′00″E﻿

Partille herrgård
Torget i Partille, Kyrktorget, fotografert i 2006.
**Partille** er ein svensk tettstad og centralort i Partille kommun i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2005 hadde tettstaden 28 648 innbyggjarar. Partille er ein del av tettstaden Göteborg. Gjennom Partille går motorvegen Europaveg 20 på strekninga mellom Gøteborg og Stockholm, og dessutan den sterkt trafikkerte hovudjarnbanelina mellom Gøteborg og Stockholm, Västra stambanan, der stasjonsbygningen på Partille stasjon danna modell for fleire andre svenske stasjonsbygningar i si tid.

Partille har vakse fram kring Partille kyrkje, ei steinkyrkje frå 1200-talet, og Partille herregard, som ligg i nærleiken av kyrkja og er kjend allereie i kjelder frå mellomalderen. I det området av Partille som vert kalla Paradiset, tidlegare Partille villastad, ligg det einebustader i nasjonalromantisk stil. Elles er tettstaden dominert av eit stort kjøpesenter, Allum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Partille kommun

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Framandflagg** er eit flagg tilhøyrande eit land som vert nytta på skip med eigar/eigarar frå eit anna land. Skipseigaren kan på den måten unngå høge skattar i heimlandet og òg gjera skipsregistreringa enklare. Landet som stiller flagget til disposisjon tek betalt for tenesta, og i nokre mindre land er denne betalinga ei viktig inntektskjelde. 

Den internasjonale *Transport Workers' Federation (ITF)* held ei liste over land som stiller sine flagg til disposisjon på denne måten. Per i dag er det 32 land på denne lista.

Nytta av framandflagg er upopulært i mange land, og det er to hovudgrunnar til dette. Praksisen fører til at land med strengare krav mistar inntekter, og dessutan at tryggleiken og arbeidstilhøva ombord kan verta dårlegare. 

Internasjonale konvensjonar seier at nasjonaliteten på flagget på eit skip avgjer under kva for ein domstol eventuelle lovbrot skal handsamast (når lovbrotet har funne stad i internasjonalt farvatn).

*Utflagging* vert òg brukt i ei vidare tyding om å flytta føretaksverksemd (spesielt produksjon) frå høgkostland (t.d. land i Europa/Nord-Amerika) til lågkostland (t.d. Kina).

Land som tilbyr framandflagg ifølgje ITF
----------------------------------------

Følgjande land har sidan 2003 vorte lista som land med flagg som vert nytta som framandflagg. 

* Antigua og Barbuda
* Bahamas
* Barbados
* Belize
* Bermuda
* Bolivia
* Kambodsja
* Caymanøyane
* Kypros
* Ekvatorial-Guinea
* German International Ship Register (GIS)
* Gibraltar
* Honduras
* Jamaica
* Komorane
* Libanon
* Liberia
* Luxembourg
* Malta
* Marshalløyane
* Mauritius
* Mongolia
* Myanmar
* Panama
* São Tomé og Príncipe
* Saint Vincent og Grenadinane
* Sri Lanka
* Tonga
* Vanuatu

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bekvemmelighetsflagg» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juni 2020.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Skjult - Et hefte om skatteparadis, kapitalflukt og hemmelighold. Tax Justice Network. 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* International Transport Workers Federations infoside om framandflagg (engelsk)
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Tyne i Skottland. For fleire tydingar, sjå Tyne (fleirtyding).*
Koordinatar: 55°0′37″N 1°25′8″W﻿

**Tyne** er ei elv nord i England. Ho startar som to separate elver, Nord-Tyne og Sør-Tyne, som renn saman ved Acomb i Northumberland. Sør-Tyne har utspringet sitt ved Alston Moor i Cumbria, og renn gjennom ein dal som ofte blir kalla Tyne Gap, sør for Hadrianmuren. Ho går forbi byane Haltwhistle og Haydon Bridge. Nord-Tyne oppstår ved grensa til Skottland, nord for Kielder Water, og renn ikkje forbi nokre større busetjingar før Hexham.

Elva kjem inn i grevskapet Tyne and Wear, som har namnet sitt etter Tyne og elva Wear, ved Prudhoe. Ho renn så gjennom Newcastle upon Tyne, der ho blir kryssa av sju bruer, forbi Jarrow og Tyneside òg til utløpet til Nordsjøen ved Tynemouth. Ved Tyneside markerer elva den gamle grensa mellom grevskapet Durham og Northumberland.

Watersmeet, der kjeldeelvane til Tyne, South Tyne og North Tyne, renn saman.
Frå 1200-talet var Tyne ei viktig transportåre for kol frå dei rike kolfelta i Nordaust-England. Dette heldt seg fram til nedgangen i gruveindustrien på 1900-talet. Ved Dunston er eit kolastingsanlegg i tre verna.

Nedre del av elva var på slutten av 1800- og byrjinga av 1900-talet av dei viktigaste sentra for skipsbygging. Det er enno store skipsverft ved Wallsend og Jarrow. For å betre kåra for denne industrien vart det gjort store endringar langs denne delen av elva på andre halvdelen av 1800-talet; øyar vart grave vekk og svingar i elva vart retta ut.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tyne (England)» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Framfylkingen** er barne- og familieorganisasjonen til arbeidarrørsla. Tidlegare var Framfylkingen knytt både til Arbeidarpartiet og LO. No er ho berre knytt til LO. Ordet «fylking» betyr samling og finn vi att i ungdomsrørsla Arbeidaranes ungdomsfylking (AUF) 

Arbeidarrørsla starta Framfylkingen som eit fritidstilbod som skulle skilje seg frå dei ulike borgarlege og kristne tilboda, som til dømes speidarane. Ungane skal oppleve samarbeid og samhald framfor konkurranse. Dei ulike laga har vaksne lagleiarar. Framfylkingen er ein plass der barna kan vere med aleine, men der også foreldra gjerne kan vere med. Laga driv med alle slags fritidsaktivitetar, alt etter kva dei barna og dei vaksne vil: Song, teater, friluftsliv, handverk - og politikk. Framfylkingen har ein sterk leirkultur og songkultur. Mellom mange eigne "framsongar" er "Broderringen" hovudsongen: "Kom brødre la oss alle gå hånd i hånd, fra pol til pol. Høyt skal vårt feltrop gjalle: Gi alle brød! Gi alle sol! Hvert menneske er vår bror og venn. Gjør dagens bør hans skuldre tunge, vi springer til og deler den som framkamerater unge!" 

Framfylkingen var den første barneorganisasjonen som innførte eit medlemsdemokrati der barna var inkluderte. Medlemane vel representantar til Barnas landsmøte, som vedtar kva ungane i Framfylkingen meiner i dei politiske sakene dei er opptekne av. Viktige saker har vore internasjonalt arbeid, kamp mot krig og for barns rettar.

Litteratur
----------

* Paul Engstad *Fram i freidig, munter skare : Framfylkingen 50 år* Framfylkingens venner : Tiden , 1984

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Produksjon av lateritt-blokker til bustadbygging i India.
**Lateritt** er raudfarga forvitringsjord med aluminium- og jernhydroksid som dei viktigaste bestanddelane.

Lateritt består av vulkanske bergartar, hovudsakleg av minerala kaolinitt, goethitt, hematitt og gibbisitt. I tillegg inneheld mange laterittar kvarts. Han er utbreidd i nedbørrike tropiske og subtropiske strøk.

Det er jernoksid saman med goethitt og hematitt som gjev den raudbrune fargen.

Lateritt finst i fuktige tropiske strøk og har ingen tydeleg lagdeling. På grunn av kjemisk forvitring er dei fleste silikatminerala borte slik at jordsmonnet i stor grad består av jarn og aluminium. Jarnsambindingane gjer at fargen er raudleg. Viss plantedekket forsvinn og jordsmonnet kjem i dagen, dannar det seg eit hardt lag eller skorpe.

Kjelder
-------

* Lateritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå .

* *Denne artikkelen bygger på «Lateritt» frå Wikipedia på bokmål, den 12. desember 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
|  |
| --- |
| ***Jammin' Me***  Singel av Tom Petty and the Heartbreakers |
|  |
| B-side | «Make That Connection» |
| **Utgjeve** | 18. april 1987 |
| **Sjanger** | Heartland rock |
| **Lengd** | 4:08 |
| **Selskap** | MCA |
| Låtskrivar(ar) | Tom Petty, Bob Dylan, Mike Campbell |
| Tom Petty and the Heartbreakers-kronologi |
| «So You Want to Be a Rock 'n' Roll Star»(1986) | *Jammin' Me* | «All Mixed Up»(1987)
 
 |

«**Jammin' Me**» er den første singelen frå *Let Me Up (I've Had Enough)*, ein album av Tom Petty and the Heartbreakers frå 1987. Songen er skriven av Bob Dylan, Tom Petty og Mike Campbell. Heartland rock-songen er gjeven ut på samlealbuma *Playback* og *Anthology: Through the Years*.

Bakgrunn og tekst
-----------------

På True Confessions-turneen mellom Tom Petty og Bob Dylan (som begge seinare vart med i Traveling Wilburys), samarbeidde på denne songen, som vart opningssporet på albumet. Songen handlar om ein mann som er «overvelda av «dei mange usamanhengande nyhendene som vert skapt i feilinformasjonsalderen» og inneheld ein «vaskesetel» av kjendisar i 1980-åra som Eddie Murphy, Joe Piscopo og Vanessa Redgrave, og eplet i auga til den unge Steve, er truleg ein referanse til Steve Jobs. Noko av teksten kom frå Dylan og Petty som plukka ord ut av ei avis og frå fjernsyn.

Utgjeving og mottaking
----------------------

«Jammin' Me» vart gjeven ut som den første singelen frå *Let Me Up (I've Had Enough)* i 1987. Han nådde førsteplassen av *Billboard* Album Rock Trackslista og 18. plassen på *Billboard* Hot 100. Han vart den tredje singelen til Petty som nådde toppen av Album Rock-lista (seinare kalla Mainstream Rock) og låg der i fire veker. Kritikarane likte generelt singelen og Allmusic samanlikna han med Rolling Stones-songen «Start Me Up» og skreiv «den fantastiske grooven er særs smittande». *Rolling Stone* likte dei «rå gitarakkordane» til Petty og Campbell og «honkytonk-pianoet» til Benmont Tench.

Medverkande
-----------

* Tom Petty - solo- & korvokal
* Mike Campbell - solo- & rytmegitarar, bassgitar, perkusjon
* Benmont Tench - piano, organ
* Stan Lynch - trommer, perkusjon
* Howie Epstein - bass

Lister
------

| Liste (1987) | Plassering |
| --- | --- |
| U.S. *Billboard* Album Rock Tracks | 1 |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 18 |
| Kanadiske *RPM* Top Singles | 41 |
| New Zealand | 38 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jammin' Me» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  «Let Me Up (I've Had Enough) Review». Allmusic. Henta 13. mars 2015.
2. 1 2  «Let Me Up (I've Had Enough) Review». Rolling Stone magazine. Arkivert frå originalen 17. oktober 2007. Henta 13. mars 2015.
3. ↑  «Jammin' Me». *Songfacts.com*. Henta 13. mars 2015.
4. ↑  «Tom Petty Chart history». Bilboard. Henta 13. mars 2015.
5. ↑  Whitburn, Joel (2004). *The Billboard Book of Top 40 Hits*, 8th Edition (Billboard Publications), page 490.
**Heide Simonis** (fødd 4. juli 1943 i Bonn), opphavleg **Heide Steinhardt**, er ein tysk samfunnsøkonom, forfattar og politikar for SPD. Ho var den første kvinnelege ministerpresidenten i Schleswig-Holstein, og i heile Tyskland.

Liv og virke
------------

Simonis studerte økonomi og sosiologi i Erlangen, Nürnberg og Kiel, og arbeidde deretter som lektor i tysk ved Lusaka-universitetet i Zambia i Afrika. Deretter var ho verksam ved instituttet for finans i Kiel. Ho var deretter knytt til Goethe-Institut.

Frå 1969 var ho medlem av SPD, og frå 1972-76 var ho medlem av kretsstyret i SPD-laget i Kiel. I 1971 blei ho rådsherre i rådsforsamlinga i Kiel, og 1976 blei ho vald inn i Forbundsdagen, der ho sat fram til 1988.

Etter regjeringsskiftet i Schleswig-Holstein blei ho 31. mai 1988 finansminister i Björn Engholm si delstatsregjering. Ho blei visestatsminister 10. mars 1993, og overtok som regjeringssjef 19. mai same året som første kvinne i historia.

Referansar
----------

1. ↑  «Suche». Henta 1. mars 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Heide Simonis» frå Wikipedia på bokmål, den 15. oktober 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
| Vianden |
| --- |
| Vianden sett frå borgaVianden sett frå borga Vianden sett frå borga |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Vianden |
| **Byvåpenet til Vianden** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Distrikt  Kantonar | Luxembourg  Luxembourg  Esch-sur-Alzette |
| Borgarmeister | Gaby Frantzen-Heger |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  9,67 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 1 561   161/km² |
| Koordinatar | 49°56′″N 06°13′″E﻿Koordinatar: 49°56′″N 06°13′″E﻿ |
| Høgd over havet | 198-515 m |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.vdl.lu |
| Plassering |
| Plassering av  ViandenPlassering av Vianden |

**Vianden** (luxembourgsk *Veianen*) er ein by nordaust i Luxembourg med om lag 1 500 innbyggjarar. Han er den minste kommunen med bystatus i landet. Vianden ligg ved elva Our, nær grensa til Tyskland i kantonen med same namn i Diekirch distrikt.

Historie
--------

Vianden sitt opphav går tilbake til den gallisk-romerske tida då det vart bygd ei borg der den noverande borga står. Det opphavlege namnet til Vianden var Viennensis eller Vienna, som truleg kom av det keltiske ordet *vien* som tyder «stein». Den første skriftlege kjelda om Vianden er frå 698. Vianden har ein av dei eldste byrettane i Europa, som han fekk i 1308 av Filip II, greve av Vianden, som familien Nassau-Vianden sprang ut frå. 

I mellomalderen var Vianden sine handverkarar kjende som dyktige garvarar, kleshandlarar, vevarar, tønnemakarar, murarar, låsesmedar og gullsmedar. I 1490 oppretta dei eit laug. I løpet av åra som gjekk vart produksjon av lærvarer ein storindustri og to garveri vart oppretta på slutten av 1800-talet og til slutt lagt ned i midten av 1950-åra. 

Vianden borg
Borga vart bygd mellom 1000- og 1300-talet og vart sete for grevane av Vianden. Ho vart vidare utbygd i åra fram til 1700-talet, men då grevane av Luxembourg forsvann til Nederland og ho vart råka av både brann og jordskjelv forfall borga gradvis. I 1820 selde til slutt Vilhelm I av Nederland borga til ein lokal kjøpmann, som igjen selde stykke av ho og reduserte borga til ein ruin. Det vart gjort fleire forsøk på å restaurere borga, men forskjellige eigarskapsproblem stoppa forsøka. Det var først i 1977, då storhertug Jean av Luxembourg avstod borga til staten at det vart mogelege å setje i gang eit restaureringsprosjekt for fullt. I dag er borga gjenoppretta slik ho ein gong var. 

Vianden var den siste byen i Luxembourg som vart frigjort frå tyskarane under den andre verdskrigen i februar 1945.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistinformasjon Arkivert 2005-04-12 ved Wayback Machine.
* Vianden borg Arkivert 2016-03-03 ved Wayback Machine.
* Turistattraksjonar i Vianden Arkivert 2007-12-28 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vianden» frå Wikipedia på engelsk, den 30. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
***Avisa Sør-Trøndelag*** er ei lokalavis som blir gjeven ut på Orkanger. Ho har òg eit kontor i Hemne. I daglegtale blir avisa oftast kalla *Søra* eller *Sør-trønder’n*.

Avisa vart grunnlagt i 1908 under namnet *Søndre Trondhjems Amtstidende*. Ho er i dag eigd av Adressa-konsernet.

Dekningsområdet til *Avisa Sør-Trøndelag* er kommunane Orkdal, Hemne, Skaun, Meldal, Snillfjord, Agdenes og Rennebu i den sørvestlege delen av Sør-Trøndelag, samt Rindal på Nordmøre.

Ansvarleg redaktør er Anders Aasegg Morken og dagleg leiar er Tommy Johnsen Krangsås (2015).

Avisa kjem ut fem dagar i veka; frå tysdag til laurdag.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 7 075
  |
| 2001 | 7 023
  |
| 2002 | 6 967
  |
| 2003 | 7 006
  |
| 2004 | 7 081
  |
| 2005 | 7 162
  |
| 2006 | 7 229
  |
| 2007 | 7 328
  |
| 2008 | 7 293
  |
| 2009 | 7 268
  |
| 2010 | 7 120
  |
| 2014 | 6 553
  |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettutgåva av Avisa Sør-Trøndelag

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.
**Heidi Weng** (fødd 20. juli 1991) er ein norsk langrennar frå Enebakk. Ho tok bronsemedaljen på 15 km under Ski-VM 2013, og gjekk for det norske laget som vart verdsmeistrar på 4 x 5 km stafett. Weng representerer IL i BUL, tidlegare var ho medlem av Idrettslaget Driv.

Aktiv
-----

Weng var i 2010 med på det norske stafettlaget som i Hinterartzen vart verdsmeistrar for juniorar, i same meisterskapen fekk ho sølv i det individuelle rennet over 10 km. I januar 2011 deltok ho i junior-VM på ski i Estland. Her vann ho gull på 10 km og i stafett, og fekk bronse på 5 km fristil, bakom landsmanninene Ragnhild Haga og Kari Slind.

Etter fleire sterke prestasjonar i verdscuprenn i 2012-sesongen fekk ho sitt gjennombrot då ho 3. mars 2012 vart nummer tre på 15 km i Lahti, berre slått av landslagskollegaene Therese Johaug og Marit Bjørgen. To veker seinare tok ho endå eit steg opp på pallen, då ho kom på andreplass i mini-tour-rennet i Falun. Marit Bjørgen kunne ho ikkje gjere noko med, men ho spurtslo svenske Charlotte Kalla og norske Therese Johaug.

Weng hevda seg i verdscupen i langrenn gjennom heile 2013-sesongen. Ho vart nummer tre i Kuusamo i byrjinga av desember og fekk same plasseringa på 10 km i Lahti tidleg i mars. Før ho kom så langt, hadde ho teke bronsemedalje på 15 km under ski-VM 2013 i Val di Fiemme og vorte verdsmeister i 4x5 km stafett for Noreg. Weng gjekk fyrsteetappen på det norske stafettlaget, sidan fullførte Therese Johaug, Kristin Størmer Steira og Marit Bjørgen den norske triumfen. Etter Lahti-spelen kom Weng på fjerdeplass på tremila i Holmenkollen og i minitouren i Falun.

Under noregsmeisterskapen 2013 tok Weng sine fyrste individuelle medaljar. I januar månad fekk ho bronse på 15 km, medan ho i mars tok sølv på 30 km.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* Ski-VM 2013: Bronsemedalje på 15 km, gullmedalje i stafett, nr 4 på 30 km og nr 6 på 10 km
* Vinter-OL 2014: Bronsemedalje på 15 km

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 2010: Nr 6 på 10 km i Stokke
* Ski-NM 2011: –
* Ski-NM 2012: Bronsemedalje på 30 km i Fauske
* Ski-NM 2013: Sølv på 30 km og bronse på 15 km
* Ski-NM 2014: Sølvmedalje på 10 km, bronse på 15 km og i sprint på Lillehammer
* Ski-NM 2015: Gullmedalje på 15 km og 30 km, bronse på 10 km
* Ski-NM 2016: Gullmedalje i sprint og sølv på 30 km
* Ski-NM 2017: Sølv i sprint og bronse på 15 km
* Ski-NM 2018: Nr 14 på 5 km i Alta
* Ski-NM 2019: Nr 4 på 10 km i Meråker
* Ski-NM 2020: Nr 5 på 10 km og i sprint
* Ski-NM 2021: Sølvmedalje på 15 km i Trondheim
* Ski-NM 2022: –
* Ski-NM 2023:

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 32°49′29″N 35°46′00″E﻿

**Avnei Eitan** (hebraisk אַבְנֵ"י אֵיתָ"ן) er ei israelsk busetjing og ein moshav i Golanhøgdene, kring 385 meter over havet.

Historie
--------

Avnei Eitan vart grunnlagd etter Jom kippúr-krigen i 1973 til minne om seks israelske soldatar som vart drepne i krigen. Det internasjonale samfunnet reknar israelske busetjingar i Golanhøgdene som ulovlege etter folkeretten, men dei israelske styresmaktene motset seg dette. Svartfossen, kalla opp etter den svarte basaltsteinen, og Kvitfossen, kalla opp etter den kvite kalksteinen, ligg nær Avnei Eitan.

Avnei Eitan er ein ortodoks jødisk jordbrukssamfunn i Gush Hispin, ei gruppe religiøse samfunn sør i Golanhøgdene. Moshaven høyrer til Golan regionale kommune.

Kring 80 familiar bur i Avnei Eitan, inkludert 20 familiar som vart kasta ut av Gush Katif, hovudsakleg frå Netzer Hazani og Kfar Darom. Her ligg Mechinat Avnei Eitan førmilitære yeshiva, òg kalla «Leiarskapen Yeshiva akademi», der hovudsakleg engelskspråklege studentar. Mange av dei ferdigutdanna elevane vert elitesoldatar i det israelske forsvaret.

Sjå òg
------

* israelskokkuperte territorium

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Avnei Eitan» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Locality File» (XLS). Israelsk statistisk sentralbyrå. 2012. Henta 9. oktober 2014.
2. ↑  «The Geneva Convention». BBC. 10. desember 2009.
3. ↑  Places i Golan: Nahal El Al
4. ↑  *Leadership Yeshiva Academy*, arkivert frå originalen 19. august 2013, henta 22. februar 2015

| * v
* d
* e
Golan regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Afik**·** Ein Zivan**·** El Rom**·** Geshur**·** Kfar Haruv**·** Merom Golan**·** Metzar**·** Mevo Hama**·** Natur**·** Ortal |
| Moshavim | Alonei HaBashan**·** Ani'am**·** Avnei Eitan**·** Bnei Yehuda**·** Eliad**·** Givat Yoav**·** Haspin**·** Kanaf**·** Keshet**·** Kidmat Tzvi**·** Ma'ale Gamla**·** Neot Golan**·** Neve Ativ**·** Nimrod**·** Nov**·** Odem**·** Ramat Magshimim**·** Ramot**·** Sha'al**·** Yonatan |
| Fellesbusetnader | Kela Alon**·** Had Nes |
Viktigaste hendingar i silursjå • diskuter • endre-445 —–-440 —–-435 —–-430 —–-425 —–-420 —–-415 —  **Ordovicium** LlandoverWenlockLudlowPridoli **Devon** ←Lau-hendinga←Mulde-hendinga←Ireviken-  
 hendinga**S  
i  
l  
u  
r** Paleozoikum  
Viktigaste hendingar i silur  
Skala: Millionar år sidan.  

**Lau-hendinga** var den siste av tre  relativt små masseutryddingar under silur for om lag 420 millionar år sidan. Ho råka kondonantane hardt, men rørte berre så vidt graptolittane). Ho oppstod samstundes med at havnivået var på eit lågpunkt og vart tett etterfølgd av eit avvik i geokjemiske isotopar i den påfølgjande alderen ludfordium og ei endring sedimentasjonsregimet. (Loydell 2007)

Fotnotar
--------

1. ↑  Ireviken-hendinga og Mulde-hendinga, andre masseutryddingar seint i silur som begge var etterfølgd av isotopavvik som ved Lau-endinga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lau event» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2008.* Engelsk wikipedia oppgav desse kjeldene:

1. ↑  Jeppsson, L.; Calner, M. (2007). «The Silurian Mulde Event og a scenario for secundo—secundo events». *Earth og Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh* **93** (02): 135-154. doi:10.1017/S0263593300000377.
2. ↑  Munnecke, A.; Samtleben, C.; Bickert, T. (2003). «The Ireviken Event in the lower Silurian of Gotland, Sweden-relation to similar Palaeozoikum og Proterozoikum events». *Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology* **195** (1): 99-124. doi:10.1016/S0031-0182(03)00304-3.

Masseutryddingar* v
* d
* e
**Mindre hendingar**↓Ediacariske↓Lau-hendinga↓Toarkiske omveltinga↓Aptiske↓Mellommiocen↓Kambro-ordovikiske↓Ordo-siluriske↓Sein devon↓Perm-trias↓Trias-jura↓Krit-tertiær↓Holocen**Store hendingar** Ediacara  Kambrium  Ordovicium  Silur  Devon  Karbon  Perm  Trias  Jura  Krit  Paleogen  Neo-  
gen  Neoproterozoikum  Paleozoikum  Mesozoikum  Kenozoikum 

 |-600|-550|-500|-450|-400|-350|-300|-250|-200|-150|-100|-50|0Millionar år sidan
***Valdres*** er ei lokalavis for dalen Valdres. *Valdres* kjem ut tysdag, torsdag og laurdag. Avisa nyttar både nynorsk og bokmål.

Avisa vert utgjeven av selskapet Valdres Media AS (Tun Media-selskap) som ligg på Fagernes i Nord-Aurdal kommune i Oppland fylke. Den fyrste avisutgåva kom laurdag 14. mars 1903, tre dagar før selskapet formelt vart stifta.

*Valdres* hadde i 2000 over 3 300 abonnentar utanfor Valdres-regionen, årsaka til dette er at mange hytteeigarar les avisa, og at mange utflytte valdrisar held kontakten med heimstaden gjennom lokalavisa.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 9 714
  |
| 2001 | 9 716
  |
| 2002 | 9 640
  |
| 2003 | 9 567
  |
| 2004 | 9 696
  |
| 2005 | 9 675
  |
| 2006 | 9 501
  |
| 2007 | 9 203
  |
| 2008 | 9 342
  |
| 2009 | 8 815
  |
| 2010 | 8 609
  |
| 2014 | 7 941
  |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til *Valdres*

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.
Leande barn.
Latter kan verte framprovosert ved kitling.
**Latter** eller **lått** er ein fysiologisk prosess hos menneske, kjenneteikna ved ei rad raske ut- og innpust saman med rytmiskt vekselvis spente og avslappa stemmeband, noko som til saman gjev opphav til ein karakteristisk lyd.

Latter kan utløsast av ei mengd ulike hendingar, vanlegvis etter at personen har vorte utsett for ein spøk eller noka anna form for humor, men latter kan òg oppstå av glede, lettnad, nervøsitet eller annan sinnstillstand. Latterens funksjon er usikker, men mykje tyder på at det er ein måte å signalere samhald innan grupper av individ. Liksom geisping har latter ein smittande effekt.

Latteren er individuell og varierer frå person til person. Latteren er ein spontan kroppsleg reaksjon på slikt som personen oppfattar som morosamt.

### Ordsoge

Både ordet «latter» og ordet «lått» har opphav i det norrøne ordet *hlâtr*. Det norrøne ordet er ei avleiing av norrønt *hlæja*, 'å le'.

Bakgrunnsstoff
--------------

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Latter**

Kjelder
-------

1. ↑  lått og le i *Nynorskordboka*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
Tsugaru-sjamisen-framføring.
**Tsugaru-sjamisen** 津軽三味線 (eller *tsugaru-djamisen*) er ein japansk folkemusikalsk sjanger med strengeinstrumentet sjamisen. Sjangeren tok form frå siste del av 1800-talet i distriktet Tsugaru, i den nordlegaste delen av den japanske hovudøya Honshu. Sjangeren inkluderer både folkesong (*minyô* 民謡) akkompagnert av sjamisen, og den soloinstrumentale musikken der improvisasjon spelar ei sentral rolle. Den sistnemnde instrumentalmusikken har vorte svært populær i dag, både i Japan og internasjonalt.

Ein sjamisen er ein langhalsa lutt med tre strenger, spelt med eit stort plekter. Instrumentet kom frå Kina via Ryukyuøyane til Japan på 1500-talet. I tsugaru-sjamisenmusikken er det ein «tjukkhalsa» type sjamisen som vert nytta. «Brua» som held strengene oppe frå resonanskassa på instrumentet vert plassert lenger nede på kassa enn i andre typar klassisk sjamisenmusikk. Musikaren slår også hardare perkusjonistisk på strengane med plekteret sitt. Alt dette gjev musikken i tsugaru-sjamisen ein skarpare og grovare klang enn i andre sjamisensjangrar.

Distriktet Tsugaru har historisk sett vore eit fattig landbruksområde med hardfør natur. Folk sleit med dårlege avlingar og lite mat. Synshemming var utbreidd på grunn av mangel på ernæring, og dei blinde hadde låg status i samfunnet. Det var nettopp dei blinde som opphavleg spelte tsugaru-sjamisen. Dei levde som omreisande musikarar, og underheldt ved bygdefestivalar, bryllaup, og anna. Musikken deira tok opp i seg element frå andre lokale kunstformer som forteljingsteater, folkesong og religiøs folkerituale. Det var nok eit særs hardt liv musikarane levde, noko som intensiteten i musikken kan vitne om. 

Frå byrjinga av 1900-talet auka interessa for tsugaru-sjamisen over heile Japan, og mange plater vart utgjevne med virtuose, blinde musikarar som Nitabô og Shirakawa Gumpachirô. Dei fekk stjernestatus. Dei siste tiåra har Japan igjen opplevd ein «tsugaru-sjamisen-boom». Improvisasjonen i musikken lever enno vidare, og musikken har vorte internasjonalt kjend. Sjangeren har i det siste også vorte meir eksperimentell, og har teke opp i seg element frå globalisert populærmusikk. Samtidig er den lokale, «nostalgiske» folkemusikkarva også godt ivareteken og vidareført.
Labradorstraumen.
Eddyar i Labradrostraumen
**Labradorstraumen** er ein kald havstraum i Nord-Atlanteren som renn frå Nordishavet og gjennom Labradorhavet, sørover langs kysten av Labrador, rundt Newfoundland og vidare sørover langs austkysten av Nova Scotia. Han er eit framhald av Vestgrønlandstraumen og Baffinøyastraumen.

Labradorsjøen møter den varme Golfstraumen ved Grand Banks søraust for Newfoundland og igjen nord for Outer Banks ved Nord-Carolina. Kombinasjonen av desse to straumane produserer tett tåke og er eit av dei rikaste fiskeområda i verda. 

Om våren og tidleg på sommaren fører straumen isfjell med seg frå isbreane på Grønland sørover til skipsrutene i Atlanterhavet. 

Vatnet i Labradorstraumen har ein avkjølande effekt på austkysten av Canada og New England, men har sjeldan innverknad på farvatnet sør for Cape Cod. Dette kan ein tydeleg sjå ved at den nordlege trengrensa er så mykje som 15 grader lenger sør her enn i Sibir, Europa og det vestlege Canada. 

Ein trur at transporten til Labradorstraumen har ein stor barotropisk komponent. Tidlege estimat indikerer at straumen kan vere 30 % kraftigare enn den geostrofiske utrekninga indikerer på grunn av ein vesentleg barotropisk straumkomponent. (Hayes and Robe, 1978). Greenberg og Petrie (1988) rekna ut den totale transporten til 7,6 Sverdrup (ein Sverdrup (Sv) er lik 106 kubikkmeter per sekund). Den geostrofiske transporten vart utrekna til å vere berre 4,1 Sv. Med ein 30 % auke (på grunn av barotropisk straum) er tranporte berre 5,3 Sv så ein trur at dei høge transportverdiane kjem av at ein har fått med djuphavsstraumar som indikert av djupvassmålingar. Snøggleiken til Labradorstraumen er om lag 0,3–0,5 m/s langs kanten av kontinentalsokkelen (Greenbergand Petrie, Reynaud et al. 1985.) Labradorstraumen er om lag 100 km brei og 150 meter djup og passerer gjennom Avalon-kanalen og deler seg i rundt Flemish Cap). 

Labradorstraumen har ein tendens til stundom gå lenger sør og/eller aust enn vanleg. Dette kan vere farleg for skipstrafikken, sidan han kan føre isfjell til område av Atlanteren der ein vanlegvis ikkje finn dei. Straumen er kjend for å ha ført isfjell så langt sør som til Bermuda og så langt aust som Asorane. Den internasjonale ispatruljen vart oppretta for å spore isfjell, mellom anna dei ein finn i område der dei sjeldan er.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Labrador Current» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Petrie, B. and A. Isenor, 1985: The near-surface circulation and exchange in the Newfoundland Grand Banks region, Atmosphere-Ocean, 23(3), 209-227:
2. ↑   The "Meandering Labrador Current" paragraph

Bakgrunnsstoff
--------------

* Havstraumar i Atlanterhavet
**1546** (romartal MDXLVI)

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

* 

Martin Luther døydde i 1546. Måleri av Lucas Cranach den eldre

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1546.*

* 18. februar: Martin Luther, tysk kyrkjereformator
* 1. november: Giulio Romano, italiensk arkitekt

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
**1534** (romartal MDXXXIV)

Hendingar
---------

Pave Klemens VII døydde i 1534. Måleri av Sebastiano del Piombo.
### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

* 24. september: Guru Ram Das, den fjerde av dei ti sikh-guruane.

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1534.*

* 5. mars: Correggio, italiensk målar
* 14. september: Pave Klemens VII

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
|  |
| --- |
| **Bekkeniauge** |
| BekkeniaugeBekkeniauge |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Cephalaspidomorphi |
| **Orden:** | Niaugo Petromyzontiformes |
| **Familie:** | Niaugefamilien Petromyzontidae |
| **Slekt:** | *Lampetra* |
| **Art:** | **Bekkeniauge** *L. planeri* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Lampetra planeri***Bloch, 1784 |

**Bekkeniauga** er ein kjevelaus fisk i niaugefamilien. Det er den einaste reine ferskvassarten niauga i norske farvatn, og er elles utbreidd i mesteparten av vest-Europa frå den franske middelhavskysten i sør til Finland i nord.

Kjenneteikn
-----------

Bekkeniauga er som vaksen rundt 20 cm lang og har kontakt mellom dei to ryggfinnane. Det er blågrønt på ryggen med gule sider og kvit buk, og skil seg frå elveniauga med å mangla mørke prikkar på buken. Bakerst på sugeskiva har det 7-10 spisse tenner.

Levesett
--------

Bekkeniauga lever heile livet i ferskvatn, og føretek få eller ingen vandringar. Larvane driv stundom noko med straumen før dei botnslår og lever filtrerande av mikroalgar og detritus. Dei lever nedgravne i elvebotnen i 3-7 år, før dei vert kjønnsmogne. 

Dei vaksne individa kjem opp or botnen og sym oppstrøms til gyteplassen om natta seint på våren. Gytegropa vert graven på sand- eller grusbotn på grunt vatn i rennande vatn (0,2-3 m vassføring i sekundet), og dei gyt i grupper på 2-30 individ. Som oftast vert egga til ei ho befrukta av 2-3 hannar. Alle døyr etter gytinga. Egga klekker etter ei knapp veke.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Bekkeniauga |
| Engelsk | Brook lamprey |
| Tysk | Bachneunauge |
| Fransk | Lamproie de Planer |
| Spansk | Lamprea de arroyo |

Kjelder
-------

* Jonsson, Bror: «Niøyer» i *Norges dyr - fiskene 1* Cappelen 1992
* FishBase[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bekkeniauga**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |