recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Khrysopigi Devetzi** (fødd 2. januar 1976) er ein gresk tidlegare lengde- og tresteghoppar frå Alexandroúpoli. Ho vann sølvmedaljen i tresteghopp i OL 2004 og EM 2006. I 2007 og 2008 tok han bronsen i same øvinga ved høvesvis VM i Osaka og sommarleikane i Beijing, begge desse prestasjonane vart annullerte i 2016.

Aktiv
-----

Devetzi gjorde store framsteg i tresteghopp i 2002 og -03-sesongane. Den 4. mars 2003 sette ho gresk rekord i øvinga med eit hopp på 14,84 m i Peanía. Under dei olympiske leikane i Aten i 2004 forbetra ho i kvalifiseringa den greske rekorden til 15,32 meter, einast tre andre kvinnelege tresteghopparar har hoppa lengre i øvinga. I finalen landa ho på 15,25 m i sitt bestehopp, noko som gav henne sølvmedaljen, 5 cm bakom Françoise Mbango Etone frå Kamerun.

I VM 2005 enda Devetzi på femteplass i tresteghopp. Den 10. juni 2006 gjorde ho personbeste i lengdehopp med 6,83 meter ved eit stemne i Tríkala. Seinare i sesongen tok ho leiinga i EM-finalen i tresteg med eit årsbestehopp som målte 15,05 m. Leia gjorde ho til den sjette og siste omgangen. Tatjana Lebedeva frå Russland nådde 15,10 m i sitt siste hopp og snappa gullmedaljen frå Devetzi.

Både i Osaka-VM 2007 og Berlin-OL 2008 vart Devetzi tildelt bronsemedaljen i tresteghopp, to medalje-plasseringar som begge vart underkjende i 2016.

Devetzi, til høgre, på sigerspallen under VM 2007, med ein medalje ho vart frådømd i 2016
### Doping

I mai 2009 nekta Devetzi å stille til dopingkontroll. Ho vart då utestengd frå friidretten i to år og la opp. År 2016 viste nye testar av Devetzi sine dopingprøver frå august 2007 spor etter stanozolol. Alle hennar prestasjonar frå Friidretts-VM 2007 og til ho la opp vart då annullert. Dermed mista ho bronsemedaljane frå VM 2007 og OL 2008.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2002 i München: Nr 7 i tresteg – 14,15 m
* VM 2003 i Paris: Nr 8 i tresteg – 14,34 m
* OL 2004 i Aten: Sølv i tresteg – 15,25 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 14,64 m
* EM 2006 i Göteborg: Sølv i tresteg – 15,05 m. Nr 10 i lengde – 6,41 m
* VM 2007 i Osaka: Annullert bronse i tresteg (15,04 m)
* OL 2008 i Beijing: Annullert bronse i tresteg (15,23 m). Annullert 14. plass i lengde (6,57 m)

Referansar
----------

1. 1 2  
«IOC sanctions 16 athletes for failing anti-doping tests at Beijing 2008» (på engelsk). International Olympic Committee. 17. november 2016. Henta 10. mars 2023. «Chrysopigi DEVETZI, 41, of Greece, competing in the women’s triple jump event, has been disqualified from the Olympic Games Beijing 2008, in which she ranked 3rd and for which she was awarded a bronze medal. Reanalysis of Devetzi’s samples from Beijing 2008 resulted in a positive test for the prohibited substance stanozolol.»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Chrysopigi Devetzi» frå Wikipedia på tysk, den 20. september 2019.*

* «Pigi Devetzi» (på engelsk). Olympedia. Henta 10. mars 2023.
Koordinatar: 47°47′ N 35°6′ E﻿

**Khortytsia** (ukrainsk Хо́ртиця, *Khortytsja*, russisk Хо́ртица, *Khortitsa*, polsk *Chortyca*) er eit nasjonalt kulturelt verneområde som ligg på ei av dei største øyane i elva Dnepr i Ukraina. 

Øya har spelt ei viktig rolle i historia til Ukraina, særleg historia til zaporozje-kosakkar. Denne historiske staden ligg innanfor byen Zaporizjzja. Ho strekkjer seg 12 km frå nordvest til søraust og er i snitt 2,5 km brei. Øya har eit unikt dyre- og planteliv, med eikelundar, granskog, enger og sletter. Den nordlege delen av øya er særs berglendt og strekkjer seg 30 meter over elva, medan sørsida er låg og flaumutsett. 

Øya har vore busett i minst 5000 år og her finst spor etter skytarane og tidlegare kosakkiske festningar. I mellomalderen låg øya langs handelsruta frå væringane til grekarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Khortytsia» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2007-05-04 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Det joniske havet
Det joniske havet, sett frå Kérkyra med fastlandet i Hellas og Albania i bakgrunnen
**Det joniske havet** (albansk *Deti Jon* (som tyder «vårt hav»), gresk Ιόνιο Πέλαγος, *Iónio Pélagos*, italiensk *Mare Ionio*) er ein arm av Middelhavet, sør for Adriahavet. Området er avgrensa av dei sørlege områda av Italia, inkludert Calabria, Sicilia og Salento-halvøya i vest, og av Albania og fleire greske øyar i aust, inkludert Kérkyra, Levkáda, Kefaloniá, Itháki og Zákynthos. Desse øyane vert kalla Dei joniske øyane. Andre øyar er mellom anna Strofádes, Sfaktiría, Skhíza, Sapiéndza og Kýthira. Havet er eit av dei mest seismisk aktive i verda.

Det går ferjeruter mellom Pátra i Hellas og Brindisi og Ancona i Italia i den nordlege delen av havet, i tillegg til skipsfart til Pireus.

Etymologi
---------

Ionius var son av Kong Adrias av Illyria, som gav namn til Adriahavet. Det har òg vore sagt at Ionius var son av Dyrrhachus frå byen Dyrrhachium (Epidamnos i antikken, i dag Durrës). Då Dyrrhachus vart angripe av sine eigne brør, fekk han hjelp av Herakles, som reiste gjennom landet. Men under slaget gjorde helten ein feil og drap sonen til Dyrrhachus. Liket vart kasta i havet, og etter dette vart havet kalla Det joniske havet.

Byar
----

I rekkefølgje frå sør til nord i vest, og så frå nord til sør i aust:

* Syrakus, hamn, V
* Catania, hamn, V
* Saranda, hamn og ei strand, NA
* Párga, lita hamn, A
* Préveza, hamn, A
* Astakós
* Fiskárdo, lita hamn
* Kerí, inga hamn
* Methóni, lita hamn og ei strand

Bukter og sund
--------------

* Messinasundet, V
* Tarantobukta, NV
* Ártabukta, A
* Pátrabukta, knytt til Korintbukta, ASA
* Kyparissíabukta, SA
* Messiníabukta, SA
* Lakoníabukta, ASA

Tilløp
------

I rekkefølgje frå nord til sør

* Elva Piniós
* Ártabukta
	+ Elva Akhérondas
* Pátrabukta/Ríosundet
	+ Elva Akhelóos
	+ Elva Glávkos frå Panakhaikófjella sør for Pátra
	+ Elva Loúros, nord
* Kyparissíabukta
	+ Elva Alfiós
		- Elva Kládeos
		- Elva Erýmanthos
			* Elva Ládonas
			* Ládonassjøen
	+ Elva Loúsios
	+ Elva Lárissos ved Néa Manoláda
	+ Elva Néda ved Ilía-Messinía-grensa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 32°34′44″N 35°10′50″E﻿

**Megiddo** (מְגִדּוֹ، arabisk المجیدو) er ein kibbutz nord i Israel. Han ligg i Jezreeldalen og høyrer til Megiddo regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 356.

Kibbutzen vart grunnlagd i 1949 av Holocaust-overlevande, motstandsfolk frå Polen og Tyskland. Han ligg nær Megiddo-krysset, der hovudveg 65 (frå Hadera til Afula) møter hovudveg 66 (frå Haifa og sør til Vestbreidda). Ved krysset ligg ein bussterminal og eit fengsel.

Kibbutzen ligg nær åstaden for slaget ved Megiddo og Tel Megiddo, ein stad som er rik på arkeologiske funn. I følgje Bibelen vart byen gjeven til Manasseh-stammen (1. Krønikebok 7:29). I 2005 fann israelske arkeologar restane av ei eldgamal kyrkje, kanskje den eldste i Det heilage landet, under fengselet. Styresmaktene har vurdert å flytte fengselet slik at vert tilgjengeleg for turistar.

I kristen apokalyptisk litteratur er Megiddoåsen, som ligg ovanom dalen der den noverande kibbutzen ligg, identifisert som staden for det endelege slaget mellom dei gode og dei vonde ved slutte av tida, kjend som Armageddon og som er nemnd i Det nye testamentet i Johannes Openberring 16:16.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Megiddo (kibbutz)» frå Wikipedia på engelsk, den 15. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Megiddo regionale kommune

| * v
* d
* e
Megiddo regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Dalia**·** Ein HaShofet**·** Gal'ed**·** Givat Oz**·** Hazorea**·** Megiddo**·** Mishmar HaEmek**·** Ramat HaShofet**·** Ramot Menashe |
| Moshavim | Midrakh Oz |
| Felleskap | Ein HaEmek**·** Eliakim |
| Moshavot | Yokneam Moshava |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Halldór Ásgrímsson** (8. september 1947–18. mai 2015) var ein islandsk politikar som var statsminister på Island frå 15. september 2004 til han gjekk av 5. juni 2006. Han har leia Framsóknarflokkurinn («Framstegspartiet», det islandske sentrumspartiet) sidan 1994.

Ásgrímsson studerte mellom anna i Noreg, på NHH i Bergen. Han sat nesten uavbrote i Alltinget sidan 1974, og var dermed lenge den som hadde sete lengst i Alltinget blant representane der.

Halldór Ásgrímsson hadde fleire mange ministerpostar, mellom anna fiskeriminister (1983 til 1991), justis- og kyrkjeminister (1988 til 1989), minister for nordisk samarbeid (1985 til 1987) og utanriksminister (1995 til 2004). Han var også generalsekretær for Nordisk Ministerråd frå 2007 til 2013.

Fotnotar
--------

1. ↑  Nrk.no, 19.05.15: Eks-statsminister på Island død. Vitja 26.05.15.
2. ↑  Norden.org, 19.05.15: Tidligere generalsekretær Halldór Ásgrímsson er død. Nekrolog av Dagfinn Høybråten.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
**Anne Nymark Andersen** (fødd 28. september 1972) er ein norsk, tidlegare fotballspelar. Ho vart europameister med Noreg i 1993 og verdsmeister i 1995. Dessutan vart ho cupmeister med IL Sandviken i 1995. Anne Nymark Andersen er tvillingsøster til Nina Nymark Andersen, ei tid spela dei to i lag både på Sandviken og på landslaget.

Aktiv
-----

### Klubbspel

Andersen spela sin første kamp i den norske toppserien med Bergens-laget Sandviken i 1991, og skåra sitt første mål heime mot Klepp Idrettslag på straffe. Ho var med på oppturen med Sandviken då klubben i 1995 kom på tredjeplass i serien og vann cupmeisterskapen, året etter vart det sølvmedaljar i seriespelet. Ho skåra i samtlege sesongar for klubben, med unnatak for den siste, 1998-sesongen.

Sesongane 1999-2000 spela ho for Arna-klubben Bjørnar, klubben ho hadde spela for som junior. Bjørnar spela frå 1997-sesongen i den norske toppserien, og var med i medaljekampen i 2000, men enda på fjerdeplassen i serien. Andersen la deretter fotbalsskoa på hylla.

### Landslagsspel

Andersen debuterte på landslaget 17 år gammal, som innbytar, den 13. juni 1990 i ein EM-kvalifiseringskamp mot Finland. Sidan spela ho ikkje på landslaget att før enn i 1992. Under EM 1993 vart Andersen matchvinnar då ho skåra det einaste målet i semifinalen mot Danmark, og var på bana då Noreg slo Italia og vart europameister. Midtbanespelaren Andersen vart etter kvart fast på landslaget, og spela alle kampane då Noreg vart verdsmeister i 1995. Ho vann også bronse med landslaget under sommar-OL 1996. I 1999 spela ho sin 65. og siste landskamp, ni goongar fekk ho nettkjeninng som landslagsspelar.

### Merittar

* EM-gull 1993 for Noreg
* VM-gull 1995 for Noreg
* OL-bronse 1996 for Noreg

* Cupgull 1995 med IL Sandviken
* Seriesølv 1996 med IL Sandviken
* Seriebronse 1995 med IL Sandviken

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Nymark Andersen» frå Wikipedia på bokmål, den 20. april 2013.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 1996 |
| --- |
| 
* 1 Nordby
* 2 Carlsen
* 3 Espeseth
* 4 N. Nymark Andersen
* 5 Myklebust
* 6 Riise
* 7 A. Nymark Andersen
* 8 Støre
* 9 Pettersen
* 10 Medalen
* 11 Sandaune
* 12 Seth
* 13 Svensson
* 14 Haugen
* 15 Tangeraas
* 16 Aarønes
* 17 Frustøl
* 18 Thun
* 19 Sternhoff
* Landslagstrenar: Pellerud

 | Flagget til Noreg |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Langenes kyrkje** ligg på Langnes i Øksnes kommune og sokn i Vesterålen prosti. Kyrkja er ei krosskyrkje i lafta tømmer med 270 plassar. Byggeåret for kyrkja er ukjent, sannsynlegvis tidleg på 1500-talet. Den er den eldste bevarte kyrkja i Vesterålen. Det er mogleg at kyrkja opphavleg vart bygd på Gisløya, litt lenger sør i kommunen, og seinare flytta til Langnes. Kyrkja fekk sitt første orgel i 1868.

Bautaen ved Langenes kyrkje, juli 2006
På ei høgd ved kyrkja står ein bauta til minne om fiskarar i Langenes som er omkomne på havet. Bautaen vart reist i 1944, etter initiativ frå Langenes Fiskarlag. På baksida av steinen er 51 namn hogde inn.

Det fanst tidlegare ei *Langnes kyrkje* i Tana i Finnmark, men den vart brent av tyskarane i 1944, og ho er ikkje bygd opp att.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Langenes kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

| * v
* d
* e
Kyrkjer og kapell i Vesterålen prosti |
| --- |
| Alsvåg • Andenes • Betel bedehuskapell • Bjørnskinn • Bø • Dverberg • Fornes • Grønning • Hadsel • Hanøy • Indre Eidsfjord • Innlandet • Langenes • Malnes • Melbu • Myre • Sand • Sigerfjord • Sortland • Øksnes |
| **Correggio** |
| --- |
| *Chiesa san Quirino* i Correggio
Foto:
Paolo da Reggio
 
 *Chiesa san Quirino* i Correggio
Foto:
Paolo da Reggio
 |
| Plassering |
| 


 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins |  Italia  Emilia-Romagna  Reggio Emilia |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  77 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (31. desember 2010)   - folketettleik | 25 395   267/km² |
| Koordinatar | 44°46′0″N 10°47′0″E﻿Koordinatar: 44°46′0″N 10°47′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 33 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 42015 |
| Telefon-retningsnummer | 0522 |
| **Nettstad:** www.comune.correggio.re.it |

**Correggio** er ein liten bykommune i den italienske provinsen Reggio Emilia i regionen Emilia-Romagna.

Byen ligg i Podalen og er med om lag 25 000 innbyggjarar den nest største i provinsen, etter hovudstaden Reggio Emilia som ligg 18 kilometer i sørleg retning. Byområdet er 77 km² og innbyggjartettleiken om lag 267 personar/km².

Staden var busett allereie i romartida, seinare blei området folkesett av langobardane. På 1400- og 1500-talet blømde byen som hovudstad i ein liten *signoria*. Nokre kjende renessanseforfattarar var verksame i byen på den tida, til dømes Ludovico Ariosto og Torquato Tasso.

Renessansemålaren Antonio Allegri, betre kjend som *il Correggio*, og komponist og organist innan den venetianske skulen, Claudio Merulo, var begge fødde i byen.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketalsstatistikk i henhald til Istituto Nazionale di Statistica per 31. desember 2010

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 60°3′4.0752″N 5°19′34.712″E﻿

Hurtigruteskipet MS «Otto Sverdrup» i Langenuen mellom Fitjar og Tysnes
Høgspentlinene over Langenuen mellom Stord og Tysnes
Langenuen sett sørover frå Selbjørnsfjorden. Stord ligg til høgre og Tysnes til venstre
Langenuen i måneskin
**Langenuen** er eit sund i Sunnhordland i Vestland fylke, mellom øyane Stord og Huftarøy i Austevoll i vest og Tysnesøy og Reksteren i Tysnes kommune i aust. Sundet er 35 km langt og strekkjer seg frå Husnesfjorden ved innløpet til Hardangerfjorden i sør til Bjørnefjorden i nord. Mellom Stord og Huftarøy kjem Selbjørnsfjorden inn frå vest. 

Det går ferjesamband mellom Sandvikvåg på Fitjar heilt nord på Stord til Halhjem i Os kommune, som går langs den nordlege delen av Langenuen. Frå Jektevik på Stord går det ferjesamband over Langenuen til Hodnanes på Tysnes og til Huglo. Det er planar om å byggje ei bru over Langenuen frå Jektevik på Stord til Hodnanes på Tysnes som ein del av E39 og den framtidige kyststamvegen mellom Stord og Bergen.

Historie
Den 30. mars 1942 styrta eit fly frå den tyske krigsmakta, av modelltypen Messerschmitt Bf 109 i Langenuen, truleg grunna tekniske vanskar. Piloten omkom i styrten.

Kjelder
-------

1. ↑  Knut Rage (6. juni 2019). «Flystyrten i Langenuen 1942». *Tysnes* **67** (22).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Yalu
**Yalu** (鸭绿江, pinyin: *Yālǜjiāng*) eller koreansk **Amnokgang** eller **Amnok**, er ei grenseelv mellom Folkerepublikken Kina og Nord-Korea.

Ho spring ut 2500 meter over havet ved Paektufjellet i Changbaifjella og renn etter 790 kilometer ut i Gulehavet mellom den kinesiske byen Dandong og den koreanske byen Sinŭiju. Dei viktigaste sideelvane er Changjin-gong, Hŏch'ŏn-gong og Tongro-Gong. Nedslagsfeltet til elva er på 31 739 km².

I Sakchu noko ovanfor Sinŭiju, er det på koreansk side vorte bygd éit av dei største vasskraftverka i Asia, Supung-demninga, 100 meter høg og over 850 meter lang.

Den einaste brua som ikkje vart øydelagt under koreakrigen kryssar mellom Sinŭiju og Dandong og blir i dag kalla *Den kinesisk-koreanske venskapsbrua*.

Sjå òg
------

* Liste over elver i Korea

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yalu» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
	+ Atlas of Korea, Sung Ji Mun Hwa Co. Ltd, Gyeonggi, 2008 ISBN 978-89-390-0060-5, 93980


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* NDL

 |
**Hallgeir J. Elstad** (fødd 19. desember 1964) er ein norsk teolog og prest. Han er fødd i Vestvågøy i Lofoten, tok teologisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo og praktisk-teologisk eksamen ved Det praktisk-teologisk seminaret 1990. Ordinert til prest i Borge kyrkje same året. I tillegg til feltprestteneste har han vore vikarprest fleire stader i landet. Stipendiat i kyrkjehistorie (Norges Forskningsråd) 1992-97, med permisjon 1994-95 for å vere amanuensis (vikar) ved Det teologiske fakultetet, Universitetet i Oslo. 2004-2005 var han rektor ved Kyrkjeleg utdanningssenter i nord, Tromsø. 2007 førsteamanuensis i norsk kyrkjehistorie ved Universitetet i Oslo, frå 2008 professor same stad. 

Elstad tok teologisk doktorgrad (kyrkjehistorie) i 1998, på doktoravhandlinga *«...en Kraft og et Salt i Menigheden...» Ein studie av presteskapet i Norge i siste halvpart av 1800-talet, dei såkalla «johnsonske prestane»* (UniPub 2000). Har elles m. a. skrive *«...midt i den norske kirke...» Det praktisk-teologiske seminar gjennom 150 år, 1848–1998* (Det praktisk-teologiske seminars skriftserie nr. 3, Oslo 1998), *I dialog. Norske Kyrkjeakademi 1956-2006* (KIFO Perspektiv Tapir Akademiske forlag 2006), fleire lærebøker i kristendomshistorie og kristendomskunnskap, i tillegg til artiklar i fagtidsskrift og aviser. Han var medlem av Vestvågøy kommunestyre 1983-1987 og Skjåk kommunestyre 2003-2006. Medlem av Kirkehistorisk Samfunn sidan 1998.
**Coromuel** er ein vind i La Pazområdet på Baja California-halvøya og Californiabukta (Cortezsjøen). Han opptrer seint på våren og sommaren, og er ein sørleg til sørvestleg vind som typisk starta på ettermiddagen eller tidleg på kvelden og bles gjennom natta til utpå morgonen. Han startar brått og kan verte særs sterk i området kring La Paz-bukta.

Vinden vert skapt av den kjølige havlufta på Stillehavssida av halvøya, som vert trekt inn over ørkenen til den relativt varmare sida av Californiabukta. Han opptrer berre i La Paz-området fordi dette er den einaste staden på halvøya der fjella ikkje blokkerer for luftstraumen.

Vinden fekk namn etter Samuel Cromwell, ein sjømann på 1800-talet, som ein trur var sjørøvar. Han vitja ofte La Paz, og segna seier at ein av dei største skattane hans vart gravlagd på strande med hans namn. Sidan dei innfødde ikkje klarte å uttale namnet hans, kalla dei han «Coromuel».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Coromuel» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  "What's the origin of the term Coromuel wind?" From Homer Aschmann's manuscript, *Coromuel and Pichilingue*
2. ↑  "What are the Corumuel Winds in Baja Sur" Arkivert 2009-07-03 ved Wayback Machine. BajaInsider.com
Koordinatar: 40°30′6.6″N 49°53′28.51″E﻿

**Yanar Dağ** (aserbajdsjansk for «Eldfjellet») er ein naturgassbrann i ei åsside på Absjeronhalvøya ved Kaspihavet nær Baku, hovudstaden i Aserbajdsjan, som i seg sjølv er kjend som «eldlandet». Flammane stig tre meter opp i lufta frå eit tynt, porøst sandsteinlag. Bilete av Yanar Dag og slamvulkanane syner skilnaden mellom denne utsivinga og dei «sedimentære vulkanane» eller «gass-olje-vulkanane», som ligg under land og sjø i den kaspiske regionen. Aserbajdsjan har den største konsentrasjonen av slike slamvulkanar i verda, sjølv om andre finst i Tyrkia, Turkmenistan og andre stader òg.

Nærbilete av gassen flammane ved Yanar Dagh
Yanar Dag er òg kjend med namna «pilpila», «bozdagh», «ahtarma» og «gaynarja». I motsetnad til slamvulkanane brenn flammane i Yanar Dag ganske jamt, og kjem av gass som siv ut frå underjorda. Det er hevda at flammane i Yanar Dag vart tent ved eit uhell av ein gjetar i 1950-åra. Det er ikkje noko gjørme eller væske som siv ut av berget, slik det gjer frå nærliggande slamvulkanar. 

I området kring flammane er lufta fylt av lukta av gass. Små bekkar i nærleiken av Yanar Dag kan setjast fyr på med ei fyrstikk. Desse bekkane, som elles verkar rolege, vert kalla Yanar Bulaq - «brennande kjelder». 

Alexander Dumas, som vitja området, skildra ein liknande eld han såg i regionen i eit av parsisme-templa kring elden. Berre nokre få slike eldfjell finst i verda i dag, og dei fleste av dei er i Aserbajdsjan. Slike naturlege flammar har vore kjend i området sidan antikken og vart omtalt av historiske forfattarar som Marco Polo.

Yanar Dag og månen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yanar Dag» frå Wikipedia på engelsk, den 17. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  The Geology Institute of the Azerbaijan Academy of Sciences
2. ↑  «Mud volcanism». Arkivert frå originalen 28. mars 2012. Henta 17. april 2012.
3. 1 2  Kleveman, Lutz (2003). *The new great game: blood and oil in Central Asia*. Atlantic Monthly Press. s. 15. ISBN 0871139065. Henta 17. april 2012.
4. ↑  «Mud Volcanoes:Land of fire». Azerbaijan International. Henta 17. april 2012.
5. ↑  Mark Elliot. «Azerbaijan with Georgia».
**Eder** er ei elv i Nordrhein-Westfalen og Hessen i Tyskland og ei av sideelvane til Fulda frå venstre med ei lengd på 177 km. Ho vart først nemnd av den romerske historikaren Tacitus som *Adrana* i området Chatti.

Ho har sitt utspring frå fjellet *Ederkopf* vest i Nordrhein-Westfalen nær kjelda til elvene Lahn og Sieg. I motsetnad til Lahn og Sieg, som begge er sideelvar til Rhinen, renn Eder austover og nordover og munnar ut i Fulda ved Edermünde, sør for Kassel. Ved Hannoversch Münden renn Fulda i lag med Werra og dannar Weser som renn ut i Nordsjøen nord for Bremen. Byar langs Eder er mellom anna Battenberg, Frankenberg, Waldeck og Fritzlar.

I 1914 stod ei 47 meter høg demning ferdig nær den vesle byen Waldeck, og han danna reservoaret Edersee, som er 27 km lang og held opp til 200 millionar m³ vatn. Han vert nytta til vasskraftproduksjon og for å regulere vassnivået i Weser. 

Demninga vart øydelagd av britiske bombefly 17. mai 1943 (Operasjon Chastise). Bombeflya var utstyrt med den spesielle Barnes Wallis-bomba, som spratt bortover vatnet når ho vart slept i ein spesiell vinkel frå fly. Same natt vart demninga ved Möhnereservoaret òg bombardert, noko som skapte enorme øydeleggingar og tap av liv nedstraums (største delen av dei omkomne var ukrainske krigsfangar like nedanfor demninga). Filmen The Dam busters omhandlar denne hendinga. 

Demninga vart bygd opp at same året, og i dag er innsjøen eit område for rekreasjon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eder» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juni 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Byprefekturet Yangjiang (gul) i Guangdong
**Yangjiang** (kinesisk: 阳江; pinyin: *Yángjiāng*) er eit byprefektur sørvest i provinsen Guangdong ved Kinas kyst mot Sørkinahavet. Prefekturet har eit areal 7 813 km² og eit folketal på ca 2,63 millionar (2004). Byprefekturet Yangjiang 
består av eitt distrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og to fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Yangjiang er særleg kjent for sin knivproduksjon, seksti prosent av alle knivar vert laga i Yangjiang og åtti prosent av eksporten. Økonomien elles er basert på produksjon av lakk, dyrking av soyabønner og av fiskeri. Produksjonen av drakar er ein tradisjon i prefekturet som går tilbake til 600-talet.

Yangjiang kjernekraftverk har sidan desember 2008 vore under byggjing i Dongping i Yangdong fylke i byprefekturet. Kjernekraftverkprosjektet, det største i Kina med ein planlagd effekt på 2000 MW, skal etter planen stå ferdig i august 2013.

### Samferdsle

Kinas riksveg 325 går gjennom området. Han fører vestover frå Guangzhou i Guangdong til Nanning i den autonome regionen Guangxi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yangjiang» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Yangjiang» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Frå byen Coromandel.
**Coromandel** er namnet på ein liten by og ei hamn på vestkysten av Coromandelhalvøya, som ligg på austkysten til Nordøya på New Zealand. Staden ligg 75 km aust for byen Auckland, sjølv om vegen mellom dei, som svingar seg kring kysten av Firth of Thames og Haurakigolfen, er 190 km lang.

Byen fekk namn etter halvøya, som på si side fekk namn etter orlogsskipet HMS «Coromandel», som segla inn i hamna i 1820. I si tid var dette ei viktig hamn for gullgruvene og kauriindustrien på halvøya. I dag er dei viktigaste næringsvegane i byen turisme og skjeldyrking.

Coromandel Harbour er ei vid havbukt i Haurakigolfen, og ligg i ly bak fleire øyer, den største av dei er Whanganui Island.

Byen og området kring er er ein populær feriestad for newzealendarar om sommaren. Coromandel er kjend for kunstnarar, handverk, alternativ livsstil, skjeldyrking og sportsfiske. Folketalet var 1476 ved folketeljinga i 2006, ein oppgang på 39 frå 2001.

Kjelder
-------

1. ↑  «Final counts – census night and census usually resident populations, and occupied dwellings - Waikato Region». Statistics New Zealand.

* A. W. Reed (2002). *The Reed Dictionary of New Zealand Place Names*. Auckland: Reed Books. ISBN 0-7900-0761-4.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Coromandel, New Zealand» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2009.*

Koordinatar: 36°46′S 175°30′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Kunstsamlar** er nemninga for ein person som for eigne økonomiske middel skaffar seg kunstgjenstandar for å lage seg ei samling av til dømes av skulpturar, målarstykke eller anna som vert definert som kunstverk, og som ikkje sjølv har laga verka som samlinga femnar om. Ein kunstnar som lagar seg ei samling av eigne verk, slik Edvard Munch gjorde i si tid og testamenterte til kommunen, er såleis ikkje ein kunstsamlar i den vanlege tydinga av omgrepet. 

Sjølv om ein kunstsamlar kan ha ekspertise og teft til òg å vere kunsthandlarar, det vil seie å drive forretningsverksemd ved å kjøpe og selje kunstverk i den opne marknaden eller som agentar for kunstnarar, er det berre for den delen av verksemda som som går ut på å kjøpe verka for å eige dei sjølv, at vedkomande vert rekna som kunstsamlar. Samlinga til ein kunstsamlar kan vere heilt løynd for ålmenta, eller kan vere meir eller mindre kjend og tilgjengeleg.

 Astrup Fearnley Museet for Moderne Kunst i Oslo, skipa av skipsmeklar Hans Rasmus Astrup på grunnlag av den kunstsamlinga han hadde skaffa seg, er eit døme på eit privat kunstmuseum som er ope for ålmenta. *Astrup Fearnley Samlingen*, som skriv seg attende til 1960-talet og stendig vert utvikla og utvida med nye innkjøp, er ei av dei viktigaste og største private samlingar av internasjonal og norsk samtidskunst i Noreg.

Mange opne kunstmusé i Noreg og i utlandet som er organisert som stiftingar eller på anna måte, eller er i offentleg eige, har som fundament ei kunstsamling som har vore eigd av ein eller fleire private kunstsamlarar, og med tida vorte donert til stiftinga eller til det offentlege. Tretjakovgalleriet i Moskva, som har sin basis i ei samling som forretningsmannen Pavel Tretjakov gav til den russiske nasjonen, er eit døme på dette. Bergen kunstmuseum i Bergen er eit anna døme ved å ha mykje av sin basis i både ei viktig samling av måleri og andre kunstgjenstandar som arvingane etter forretningsmannen og kunstsamlaren Rasmus Meyer gav til Bergen kommune i 1916, og ei samling som finansmannen og kunstsamlaren Rolf Stenersen gav til Bergen by for tiparten av verdien i 1971. Rasmus Meyers samling femnar om verk av Mathias Blumenthal, J.C. Dahl og nasjonalromantikarane, Gerhard Munthe, Christian Krohg, Harriet Backer, Thorvald Erichsen, Nikolai Astrup, Henrik Sørensen og Edvard Munch, medan Rolf Stenersens kunstsamling femnar om viktige verk av Pablo Picasso, Paul Klee, CoBrA-kunstnarar som Asger Jorn, Pierre Alechinsky, Corneille (eigenleg: Guillaume Cornelis van Beverloo) og Egill Jacobsen, og elles vidgjetne kunstnarar som Victor Vasarely, Nicolas de Staël, Karl Dahmen og Rufino Tamayo, og dessutan av Edvard Munch.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Yang Wei** (fødd 8. februar 1980) er ein kinesisk tidlegare turnar frå Xiantao som vart verdsmeister i 2006 og 2007 og olympisk meister i 2008.

Aktiv
-----

Wei deltok i dei olympiske leikane i 2000, 2004 og 2008. Under Sommar-OL 2000 i Sydney vart han andremann i mangekampen, russaren Aleksej Nemov vart olympiameister. Fire år seinare enda Yang på sjuandeplassen i mangekampen, før han i 2008 på kinesisk heimegrunn vart olympisk meister. Både i Sydney i 2000 og i Beijing i 2008 var Wei med om å vinne gull for Kina i lagkampen. Ved leikane i Beijing sikra han seg også ein sølvmedalje i ringar.

Yang Wei under Sommar-OL 2008
Wei vart verdsmeister i turning i Århus i 2006 og i Stuttgart året etter. Med Kinas landslag fekk han VM-gull i 1999, 2003, 2006 og 2007. Dessutan har han vunne VM-gull i skranke i 2006. I 2003 kom Wei på andreplass i mangekamp under verdsmeisterskapen i Anaheim. Til medaljesamlinga høyrer to VM-bronsar i enkeltapparat, den eine frå 1999 i svingstang og den andre frå 2003 i hopp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yang Wei (gymnast)» frå Wikipedia på engelsk, den 8. oktober 2021.*

* «Yang Wei» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Mehri** eller **mahri** er eit semittisk språk som blir snakka av minoritetar aust i Jemen og vest i Oman, og er ein rest av ei gammal innfødd språkgruppe som vart talt sør på Den arabiske halvøya før arabisk spreidde seg med islam på 600-talet. Mehri vert i dag òg talt i Qatar, Somalia, Dei sameinte arabiske emirata og i Kuwait av gjestearbeidarar som opphavleg kjem frå desse områda. Brukarane av mehri er stammen mahra. 

På grunn av at arabisk dominerer i dette området, og dessutan at dei fleste mehri-talarar òg snakkar arabisk flytande, står mehri i fare for å bli utrydda. Det er primært eit talespråk med lite litteratur, og det er nesten ingen lesa- og skriveferdigheit i språket blant talarane.

Lingvistisk sett vert språket klassifisert som eit sørarabisk språk (ikkje relatert til språket arabisk, men til halvøya) innan den sørsemittiske gruppa (som òg inneheld bl.a. amharisk i Etiopia) som òg er del av dei semittiske språka, som er del av den afroasiatiske språkfamilien. Mehri har 70 643 brukarar i Jemen, 50 763 i Oman og 14 358 i Kuwait.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mehri» frå Wikipedia på bokmål, den 31. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* UNESCO lang

 |
Koordinatar: 38°32′0″N 27°14′0″E﻿

**Yamanlar** (tyrkisk *Yamanlar Dağı*) er eit fjell i İzmir i Tyrkia, innanfor grensene til storbyområdet til byen. Fjellet er ein utdøydd vulkan.

Fjellet er ein populær stad for utflukter for innbyggjarane i Izmir. Det går ein bratt veg opp til toppen. Det ligg ein landsby med same namn i fjellet på veg til toppen. Landsbyen høyrer til bydelen Karşıyaka og ligg kring 20 km frå sentrum av Karşıyaka.

Frå toppen har ein vidt utsyn over İzmirbukta. Ein kratersjø kalla Karagöl (tyder Svartsjø på tyrkisk) ligg nær toppen.

I november 1995 vart fjellet råka av ein styrtflod som kravde minst 61 menneskeliv i eit slumliknande område i fjellsida. Fem personar miste livet hausten 2001 i ei liknande hending.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Yamanlar» frå Wikipedia på engelsk, den 9. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Ahmet Kıvanç Kutluca, Semahat Özdemir (24. desember 2006). «Landslide, Earthquake & Flood Hazard Risks of Izmir Metropolitan City, A Case: Altindag Landslide Areas» (PDF). WASET (World Academy of Science, Engineering and Technology), Volume 24. Arkivert frå originalen (PDF) 19. mai 2012. Henta 9. august 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Yamanlar**
Koordinatar: 14°30′58″N 43°10′28″E﻿

**Bayt al-Faqīh** eller **Beit al-Faqih** (arabisk بيت الفـــقية *Bayt al-Faqīh*, 'huset til juristen') er ein by i Al Hudaydah guvernement i Jemen. Han ligg langs pilegrims- og handelsruta over Tihamah-sletta mellom Al Hudaydah og Ta'izz. Han ligg 50 km sør for Al Hudaydah og 150 km sørvest for den jemenittiske hovudstaden Sana'a, 122 meter over havet. Byen har litt over 40 000 innbyggjarar. 

Ein Zaranig-mann.
Sjølv om dei fleste innbyggjarane i dag arbeider med veving eller smykkeindustrien, var byen historisk kjend for kaffiproduksjon, som vart eksportert gjennom hamna i Mokka. Fredagsmarknaden (souk) er ein leivning av den ein gong så blømande kaffihandelen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bayt al-Faqih» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Wild, Antony (2005). *Coffee: A Dark History*. W. W. Norton. s. 105. ISBN 0-393-06071-3. Henta 30. mai 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bayt al-Faqih**
**Yao Wenyuan**  (fødd 1931 i Shanghai i Kina, død 23. desember 2005 same stad) var ein kinesisk litteraturkritikar og politikar og eit medlem av den såkalla «Firarbanden» under Kulturrevolusjonen.

Han byrja karrieren sin i Shanghai som litteraturkritikar og vart kjent for den skarpe kritikken sin av kollegaene sine, særleg etter at han i juni 1957 langa ut mot avisa *Wenhuibao*. Frå den tida byrja han å knyte seg opp i mot dei mest venstreorienterte politikarane i Shanghai, mellom dei leiaren for bystyret sin propagandaavdeling, Zhang Chunqiao. Artikkelen hans «Om den nye historiske beijingoperaen 'Hai Rui blir avsett frå embetet', publisert i Shanghaiavisa *Wenhuibao* den 10. november 1965 var med på å lansere Kulturrevolusjonen.

Artikkelen var om ein populær opera skriven av Wu Han, som var stadfortrådande borgarmeister av Beijing. Zhang Chunqiao og Jiang Qing, som saman med Mao Zedong skreiv avisartikkelen, ville gjere det gjeldande at Wu Operaen hans var kontrarevolusjonær fordi han visstnok la til rette for ei samanlikning med den dagsaktuelle situasjon og følgjeleg kritiserte Mao Zedong for å ha avsett rettskafne medarbeidarar.

I stykket om Hai Rui dreidde det seg om avsetjinga av ein keisarleg mandarin som hadde talt saka til bøndene overfor den keisarlege regjeringa, med tiltala om at mennene til regjeringa hykla om rettferda si men i røyndom undertrykte bøndene. Han mista deretter stillinga. Yao hevda at operastykket var eit fordekt åtak på Mao fordi han i 1959 hadde avsett forsvarsminister Peng Dehuai, som hadde kritisert moderniseringskampanjen til Mao, *Det store spranget framover*, som hadde mislukkast katastrofalt.

Partileiinga i Beijing vart overraska og forvirra av dette åtaket, som vart trykt opp i dei viktigare avisene i heile landet. Dei freista å slå ring om Wu Han. Dette gav Mao høvet han var ute etter for å initiere «kampsesjonar» mot dei året etter. Yao vart på si side utnemnd til medlem av planleggings- og styringsorganet Kulturrevolusjonsgruppa.
Yao Wenyuan hadde den ideelle bakgrunnen for å framføre kritikken mot operaen, sidan hans eigen kommunistiske bakgrunn var plettfri.

I april 1969 vart han medlem av Politbyrået og konsentrerte seg om propagandaarbeid. Han var med i gruppa «Proletære arbeidarar for reinskap» og vart redaktør for den viktigaste avisa i Shanghai «Frigjeringsdagsavisa». Han deltok i strevet staten hadde med å fjerne den kjende forfattaren Hu Feng frå Det kinesiske forfattarforbundet.

I oktober 1976 vart han arrestert for handlingane sine under Kulturrevolusjonen og dømd til 20 års fengsel.

Han vart lauslaten 23. oktober 1996 og brukte resten av livet sitt til å forfatte ei bok og til studiet av kinesisk historie. Han budde i heimbyen Shanghai og vart den siste gjenlevande av «Firabanden» etter at Zhang Chunqiao døydde i april 2005. Sjølv døydde han seinare same året.

Merknadar
---------

1. ↑  Kinesisk 海瑞罢官, pinyin *Hăi Ruì bà guān*

Kjelder
-------

1. ↑

* *Denne artikkelen bygger på «Yao Wenyuan» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
**Edgard Victor Achille Charles Varèse** (22. november 1883–6. november 1965) ofte kjend som **Edgar Varése**, var ein fransk-amerikansk moderne komponist. Han etterlét seg eit mindre verk (til saman rundt tre timar), men er blitt rekna blant dei viktigaste komponistane frå 1900-talet, og er blitt rekna som ein opphavsmann til elektronisk musikk.

Varèse sin musikk vektlegg rytme og klangfarge. Han tok for alvor i bruk støylydar og gav dei ei sentral plassering i verka sine. På denne måten førebudde han bruken av dei nye elektroniske instrumenta i den klassiske musikken. Varese såg på musikk som organisert lyd, der alle lydar kunne nyttast i komposisjonsprosessen. Rytmikken blei det viktigaste elementet i musikken, og slagverksfamilien har ein sentral plass. Dette kjem særleg fram i det mest kjente verket hans, *Ionisation* (1931). Orkesteret han nyttar i denne komposisjonen, består av 13 musikarar som alle spelar ulike slagverksinstrument, til saman 37 instrument, i tillegg til to sirener.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edgard Varèse» frå Wikipedia på bokmål, den 5. august 2009.*

* *Denne artikkelen bygger på «Edgard Varèse» frå Wikipedia på engelsk, den 5. august 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Edgard Varèse**

Wikifrasar Engelsk Wikiquote har ei sitatsamling som gjeld: **Edgard Varèse**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Folke Bernadotte snakkar med australske krigsfangar i Tyskland i 1943‎
**Folke Bernadotte af Wisborg** (2. januar 1895–17. september 1948) var ein svensk greve, ein av leiarane av den svenske Raudekrossen og diplomat.

Dei kvite bussane
-----------------

I Noreg er han mest kjend for arbeidet med organiseringa av Dei kvite bussane, som førte til at mange norske og danske fangar i nazi-tyske konsentrasjonsleirar vart frigitt.

Palestina
---------

Han vart utnemnd til FN sin hovudmeklar i Palestina i 1948, blant anna klarte han å få til ein våpenkvile mellom Israel og dei arabiske landa. Under oppdrag i Jerusalem vart han 17. september 1948 myrda av ei jødisk terroristgruppe, *Lehi* («Stern-gjengen»). 

Det var tre leiande menn i denne gruppa som hadde godkjent mordet: Den seinare statsministeren i Israel Yitzhak Shamir, Natan Yellin-Mor, og Yisrael Eldad, og det vart planlagt av operativ leiar for Lehi i Jerusalem, Yehoshua Zetler. Zetler døydde i Israel i 2009, 92 år gamal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Folke Bernadotte» frå Wikipedia på bokmål, og «Folke Bernadotte» frå Wikipedia på engelsk den 21. mai 2009.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Yamoussoukro** er hovudstaden i Elfenbeinskysten. Byen har rundt 100.000 innbyggjarar og ligg 24 mil nord for Abidjan. I byen ligg basilikaen Notre Dame de la Paix, som er verdas største kyrkjebygg.

Historie
--------

Då Frankrike gjekk inn og koloniserte området, var N'Gokro ein landsby med om lag 500 innbyggjarar som vart styrt av dronning Yamousso. I 1909 gjorde akouê-folket, som òg budde i N'Gokro, opprør mot kolonimakta. Den franske handelsstasjonen vart sett i flammar og den administratoren, Simon Maurice, berga livet berre fordi den tidlegare kongen Kouassi N'Go, som var onkelen til Yamousso, mana til fred.

Etter kvart som situasjonen roa seg flytta administrasjonen og hæren til N'Gokro, som vart omdøypt til Yamoussoukro til ære for dronninga. Ein pyramide til ære for Kouassi N'Go vart òg reist her. Deretter vart byen stort sett gløymd.

Félix Houphouët-Boigny var den første presidenten i den frie Elfenbeinskysten. Han kom frå Yamoussoukro, og heldt byen fram som eit eksempel for resten av landet, mellom anna det effektive jordbruket her. Seinare skulle byen bli utnemnd til hovudstad, men ikkje før 
Large-Bassam, Bingerville og Abidjan først hadde vore det. I mars 1983 vart Yamoussoukro endeleg den politiske og administrative hovudstaden i landet. Det meste av den økonomiske aktiviteten skjer likevel fortsatt i Abidjan.

Yamoussoukro-distriktet
-----------------------

Yamoussoukro er òg hovudby i District de Yamoussoukro, som inneheld dei mindre kommunane 
Attiégouakro, Yamoussoukro, Didiévi og Tié-n'diékro. 55 % av dei 300.000 innbyggjarane i distriktet bur i byar. Området har tropisk klima med fire årstider; to tørkeperiodar og to regntider.

Folkegruppa som bur i distriktet vert kalla Baoulé, og er delt inn i fire stammar: Akouê, Nanafouê, N'zikpli og Ngban.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (fransk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Nemninga **Folkefront** blir vanlegvis bruka om dei alliansane som blei inngått på venstresida i europeisk politikk for å hindre utbreiinga av fascismen i 1930-åra. Desse alliansane i Frankrike og Spania kalla seg sjølve folkefrontar, såleis *Front Populaire* i Frankrike og *Frente Popular* i Spania, som begge vann vala i 1936. I Spania førte danninga av folkefrontregjeringa til at høgresida i landet sette i gang borgarkrigen, under leiing av general Franco.

Det var den kommunistiske Tredje Internasjonalen som på kongressen sin i 1935 slo inn på folkefrontstrategien, etter at dei til da hadde avvist alt samarbeid jamvel med andre sosialistiske parti. Folkefronten skulle ikkje berre omfattte arbeidarrørsla ("arbeidar-einskapsfront"), men også anti-fascistiske borgarlege. Kommunistane meinte derfor politikken til folkefrontane måtte halde seg innanfor borgarlege rammer, dei *bremsa* såleis radikaliseringa av arbeidarklassen i Frankrike i 1936, og stod jamvel i spissen for undertrykkinga av det radikale venstresosialistiske partiet POUM i Spania i 1937.

I etterkrigstida har nemninga folkefront eller liknande også blitt bruka om valalliansar på venstresida, såleis *Den demokratiske folkefronten* om valalliansen mellom Det italienske sosialistpartiet PSI og Det italienske kommunistpartiet PCI i 1948, og *Folke-einskapen* (Unidad Popular) om valalliansen som bringa Salvador Allende til makta som folkevald sosialistisk president i Chile i 1970.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Folk og fortid i Hol** er ei bygdebok i sju band, skriven og redigert av brørne Lars Reinton og Sigurd Reinton. Desse tok utgangspunkt i nedskrifter og samlingar gjort av faren, som var folkeskolelærar og lokalhistorikar i Hol. Bygdeboka er rekna som den mest noggranne i sitt slag, og eit mønster for andre bygdebøker i Hallingdal og elles. Siste band vart utgjeve i 1975. I seinare år har det vore arbeidd med oppdatering av verket, slik at Sæterdalen og Dagali og vert rekna med. Desse områda vart ikkje rekna til Hol politisk før i 1944.

### Inndeling

Dei to første banda tek for seg generell bygdesoge, frå tidleg tid og fram til forfattarane si samtid. Her finn ein kyrkjesoge, skolesoge, kulturhistorie og draktskikk, og folkemusikksoga for Hol. Dei neste fem banda er vigd gardshistorie, og er samla under nemninga "ætt og eige". Her går forfattarane systematisk fram, grend for grend og vald for vald, frå grensa mot Ål og opp mot Hardangervidda:

* Mogrenda i Hol vald for vald
* Holet vald for vald
* Hovet vald for vald
* Sudndalen og Raggsteindalen vald for vald

* Kvisla vald for vald
* Lio vald for vald
* Ustedalen vald for vald
* Skurdalen kjem i band sju, delt inn etter valda gardane er skilde frå i Kvisla og Lio.
**Paul Benjamin Vogt** (16. mai 1863–1. januar 1947) var ein norsk advokat, diplomat og Høgre-politikar, fødd i Kristiansand. Nils Vogt var far hans.

Vogt vart student frå Kristiania katedralskole i 1880 og cand. jur. i 1885. Åra 1886-92 var han redaktør av Christiansands Tidende og 1892-97 generalsekretær i Det konservative centralstyre (Høgre). 1898-1900 var han redaksjonssekretær i Morgenbladet, medan han 1901-03 var overrettssakførar i Kristiania.

Vogt var statsråd i Francis Hagerups koalisjonsregjering frå 1903, fyrst som medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm deretter sjef for Handelsdepartementet. Vogt fungerte for Michelsen-regjeringa som ein slags sendemann i Stockholm sommaren 1905, dette for å sondere dei svenske vilkåra for å godta ei unionsoppløysing. Han var ein av dei fire norske delegatane ved forhandlingane i Karlstad i september 1905.

Frå 1906 til -10 var Vogt Noregs sendemann i Stockholm. Sidan 1910 var han i tilsvarande stilling i London. Denne posisjonen hadde han til 1934.

Han døydde i Oslo i 1947.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* NBL-artikkel om Vogt, skriven av Terje Bratberg.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**FolkOrg** er ein norsk organisasjon for folkemusikk og folkedans. FolkOrg vart stifta laurdag 21. november 2009, som ein samanslutning av Landslaget for Spelemenn (LfS, stifta 1923) og Norsk Folkemusikk- og Danselag (NFD, stifta 1987). FolkOrg er ein landsomfattande, livssynsnøytral og partipolitisk uavhengig interesseorganisasjon med ope medlemskap. 

Organisasjonen har i dag om lag 5000 enkeltmedlemmer og 150 lokale spelemannslag. Organisasjonen har som føremål å arbeide for folkemusikken og folkedansen i Noreg ved å styrke deira rolle og vilkår i samfunnet.

Organisasjonen driv mellom anna dessa prosjekta. 

* Folkemusikk - det einaste folkemusikkbladet i landet.
* Nettstaden www.folkemusikk.no - felles nettportal for folkemusikkfeltet i Noreg
* Nettstaden www.folkmusic.no- engelskspråkleg nettportal om folkemusikk i Noreg
* Landskappleiken - årleg samling og tevling i folkemusikk
* Landsfestivalen i gammaldansmusikk - årleg samling og tevling for gammaldans i Noreg
* Folkelarm - bransjetreff for folke- og verdsmusikk. Inkludert utdeling av Folkelarmprisen
* Årbok for norsk folkemusikk - fagutgjeving om norsk folkemusikk
* INTRO-folk - talentkonkurranse for unge musikarar

Styreleiar er Hilde Reitan (2019). Dagleg leiar er Linda Dyrnes (2019).

Kjelder
-------

1. ↑  «Nytt», *FolkOrg*, henta 29. august 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* folkorg.no
* folkemusikk.no