recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Per Leander Engström** (27. februar 1886–6. februar 1927) var ein svensk målar. Han var særleg kjend for sine måleri med motiv frå Norrland, i form av fargesterke og ekspresjonistiske villmarksskildringar.

Liv og gjerning
---------------

*Kvinna som broderar*
Engström, som var frå Ytterhogdal i Härjedalen, var elev ved Konstnärsförbundets skola i Stockholm 1907-08 og studerte deretter hos Henri Matisse i Paris fram til 1910. «Det var framför allt arbetet med färgen som fängslade Engström», som fann størst inspirasjon hos målarane Paul Gauguin og Vincent van Gogh, seinare interesserte han seg mest for Paul Cézanne sin kunst.

Engström danna kunstnargruppa *De unga* saman med andre Matisse-elevar og tilpassa, til liks med kunstnarvenene, den franskinspirerte ekspresjonismen til bilete med svenske motiv. År 1913 hadde han nådd det uttrykket som vart eit kjennemerke på verka hans, «den dekorativa ytan, de stiliserade formerna och de svala, grönblåa färgtonerna».

I mykje av sitt vaksne liv reiste Engström rundt i den norrlendske fjellverda og måla. Abisko var eit av hans favoritt-reisemål, der han også fekk bygt seg eit hus. Perioden 1917-19 måla han dei fleste motiva som han er særleg kjend for, til dømes *Andjägare* frå 1918.

Nokre år i byrjinga av 1920-talet vitja han periodevis Italia, der han fann ny inspirasjon og ei ny motivverd. Verka frå dei åra er prega av ein meir «nysaklig anda».

Kjelder
-------

* *Den svenska målarkonstens historia*. 2001

Fotnotar

1. 1 2 3  *Den svenska målarkonstens historia* s. 220

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* ULAN

 |
**Yves Camille Désiré Leterme** (fødd 6. oktober 1960) er ein belgisk politikar og statsminister i Belgia frå 25. november 2009 til 6. desember 2011. Han var tidlegare statsminister frå 20. mars 2008 til 30. desember 2008.

Leterme vart fødd i Wervik i Vest-Flandern. Faren er vallonsk og mora flamsk. Han studerte jus og statsvitskap ved universiteta i Leuven og Gent. Han var politisk aktiv i ungdomspartiet til det kristendemokratiske partiet, og leia lokallaget i Ieper i 1983.

Frå 2003 til 2004 var han leiar for det kristendemokratiske partiet Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V -*Kristendemokratisk og flamsk*). 20. juli 2004 vart han statsminister i Flandern, noko han var til 26. juni 2007. Ved det belgiske parlamentsvalet i juni 2007 vart CD&V det største partiet, men Leterme klarde ikkje å danna regjering, og etter ei langvarig politisk krise danna den sitjande statsministeren Guy Verhofstadt ei mellombels regjering i desember same året. Leterme var visestatsminister i den regjeringa. 20. mars 2008 danna Leterme regjering, i koalisjon med Verhofstadt sitt parti *Flamske liberale og demokratar* (Vlaamse Liberalen en Democraten) og dei frankofone partia *Reformrørsla* (Mouvement Réformateur), *Sosialistpartiet* (Parti Socialiste), og *Demokratisk, humanistisk senter* (Centre démocrate humaniste).

Etter at drøftingar om grunnlovsreformar gjekk i stå, leverte Leterme 14. juli 2008 avskjedssøknaden sin til kongen. Avskjedssøknaden vart avvist, i påvente av nye drøftingar. 19. desember 2008 leverte han igjen avskjedssøknaden til kongen etter anklagar om at regjeringa hadde blanda seg inn i ein rettsprosess. 30. desember vart han erstatta av partifellen Herman Van Rompuy. Dei same partia vart sitjande i regjering. Då Van Rompuy vart vald til EU-president i november 2009 tok Leterme over statsministerposten att.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen vart starta med ei omsetjing frå Nederlandsk Wikipedia 10. oktober 2008.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
|  |
| --- |
| **Nettvenger** |
| 

Gullauge  Gullauge |
| **Systematikk** |
| **Rekkje:** | *Arthropoda* |
| **Underrekkje:** | *Hexapoda* |
| **Klasse:** | *Insecta* |
|
| **Overorden:** | *Neuropteroidea* |
|
| **Orden:** | ***Neuroptera*** |
|
|
|
| Vitskapleg namn |
| Neuroptera

Linné , 1758 |

**Nettvenger** (*Neuroptera*, tidlegare *Planipennia*) er ei orden insekt som vert kjenneteikna av særs velutvikla årenettverk i vengene sine. Til gruppa høyrer mellom anna gullaugo, maurløver, bladlusløver, middløver og svampfluger.

Ho omfattar 4 550 beskrivne artar på verdsbasis. 55 av desse er funne i Noreg.

Kjenneteikn
-----------

Nettvenger har blaute kroppar utstyrt med to like par med sterkt nettmønstra venger dei heldt over kroppen som eit telt i kvilestilling. Munndelane er bitande/tyggande. Bakkroppen består av ti segment og manglar haletråder.

Nettvengene har fullstendig forvandling, og larvane har velutvikla bein. Somme artar har larvar med stikkande/sugande munndelar, medan andre berre bit. Dei skil ut silke gjennom anus frå dei malpighiske røyra når dei forpuppar seg. Eit spesielt trekk ved nettvengepuppar er at dei ofte har funksjonelle bein og *mandiblar* (eit slags ytre kjevar). Dei kan såleis bevega seg rundt, men utan å ta til seg føde.

Levesett
--------

Nettvengene er ei stor og kompleks gruppe, men dei har ein del fellestrekk. Dei vaksne insekta er som regel predatorar på andre insekt, typisk bladlus eller maur. Mange artar er difor viktige innanfor biologisk kontroll.

Systematikk
-----------

Ein tenkjer seg at nettvengene høyrer til ordenen *Neuropteroidea*, saman med mudderfluger *Megaloptera* og kamelhalsfluger *Raphidioptera*.

* overorden **Neuropteroidea**
	+ orden **Nettvenger** (Planipennia / Neuroptera)
		- overfamilie **Coniopterygoidea**
			* familien **Middløver**, (Coniopterygidae)
		- overfamilie **Osmyloidea**
			* familien **Vassmaurløver**, (Osmylidae) - Ingen norske artar
			* familien **Svampefluger**, (Sisyridae)
		- overfamilie **Hemerobioidea**
			* familien **Bladlusløver**, (Hemerobiidae)
			* familien **Gullaugo**, (Chrysopidae)
		- overfamilie **Myrmeleontoidea**
			* familien **Maurløver**, (Myrmeleontidae)
			* familien **Sommerfuglnettvenger**, (Ascalaphilidae) - Ingen norske artar
			* familien **«Knelarnettvenger»**, (Mantispidae) - Ingen norske artar
			* familien **Nemopteridae**, (Har ikkje norsk namn) - Ingen norske artar

Kjelder
-------

* Brusca & Brusca: *Invertebrates* Sinauer Associates 2002
* Norsk Entomologisk Forening

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
**Stavanger Museum** var ein institusjon som femna fleire historiske bygg og samlingar i Stavanger. Museet blei 1. juli 2010 slege saman med Rogaland Kunstmuseum til aksjeselskapet Museum Stavanger AS, som nyttar kortforma MUST. Museum Stavanger AS har fem avdelingar med underinstitusjonar som femnar om alle dei musea og institusjonane som tidlegare låg under Stavanger Museum og Rogaland Kustmuseum.

Stavanger Museum blei stifta i 1877 og gav namn til Muségata. I hovudmuséet finst no ei kulturhistorisk avdeling, ei zoologisk samling, og eit bibliotek.

I tillegg til utstillingane i Stavanger Museum-bygget finst òg Stavanger Sjøfartsmuseum ved Vågen i Stavanger og Norsk Hermetikkmuseum i Gamle Stavanger. Dei gamle herskapshusa Ledaal og Breidablikk høyrer òg med til samanslutninga. Skipa *Anna af Sand* og *Wyvern* er del av sjøfartsmuseet, og zoologisk avdeling har ein ornitologisk stasjon på Revtangen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Andrej Sjarhejevitsj Krautsjanka** (fødd 4. januar 1986) er ein kviterussisk tidlegare mangekjempar frå Petrykau i Homjel voblasts i Kviterussland. Han vart europameister i tikamp i 2014 og vann OL-sølv i same øvinga i 2008.

Aktiv
-----

År 2007 vann Krautsjanka meistermøtet i tikamp i Götzis, han sanka 8 617 poeng og sette ein personleg rekord som vart hans endelege. Seinare same sommaren vart han diskvalifisert på 100-meteren i tikampen ved VM i Osaka og spolerte heile tevlinga. Året etter heldt han med sine 8 551 poeng unna for kubanaren Leonel Suárez og tok sølvmedaljen i tikampen under dei olympiske leikane i Beijing, vinnaren Bryan Clay frå USA var i ei heilt eiga klasse.

Etter å ha vorte tredjemann ved EM 2010, var Krautsjanka mykje plaga av skadar i 2011 og -12. I 2014 kom han tilbake i gammalt toppslag og sikra seg sigeren i europameisterskapen i Zürich med 8 616 poeng, eitt poeng under sitt personbeste frå 2007.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2007 i Osaka: Braut
* OL 2008 i Beijing: Sølvmedalje – 8 551 poeng, bakom Bryan Clay (8 791)
* VM 2009 i Berlin: Nr 10 – 8 281 poeng
* EM 2010 i Barcelona: Bronsemedalje – 8 370 peng
* VM 2013 i Moskva: Nr 12 – 8 314 poeng
* EM 2014 i Zürich: Gullmedalje – 8 616 poeng, framom Kévin Mayer (8 521)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrej Krautschanka» frå Wikipedia på tysk, den 21. august 2019.*
* *Denne artikkelen bygger på «Andrei Krauchanka» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2019.*
**Nettavis**, **nettmagasin** og **nett-tidsskrift** er nemninga for aviser og tidsskrift som vert publiserte ved hjelp av Internett i staden for å prentast på papir.

Nettaviser eller nettmagasin vert anten utgjeve som sjølvstendige publikasjonar med eigen redaksjon som sjølv syter for tilfanget av stoff, eller som meir eller mindre uendra utgåver av aviser eller tidsskrift prenta på papir. Den same verksemda gjev ofte ut både papirutgåve og nettutgåve under same namnet. Nettutgåvene har ein stor føremon i høve til papriutgåvene i at produksjons- og distribusjonskostnadene vert mykje lågare. Nettaviser har dessutan ein stor føremon i høve til papiraviser ved å kunne oppdaterast snøgt når viktige nyhende gjer dette ynskjeleg eller naudsynt. 

Dei fleste nettavisene har opphav i ei allereie etablert papiravis, og vart eller vert framleis gjeve ut som eit supplement til papiravisa. Men det finst òg døme på at nettaviser har gjeve opphav til aviser prenta på papir ved at papirutgåva byggjer meir eller mindre uendra på nettutgåva og kjem i tillegg til ho. Det same gjeld for tidsskrift.

Både nettaviser og nett-tidsskrift kan take seg betalt ved å gjere det naudsynt for lesaren å registrere seg for å kunne få tilgang til nettsida ved hjelp av brukarnamn og passord for å lese dei. Det same gjeld for bibliotek som skal gjeve brukarane sine tilgang til slike tidsskrift eller aviser. For til dømes biblioteka ved universitet og høgskular har kostnadene ved å abonnere på internasjonale vitskaplege nett-tidsskrift vorte høge.

Sjå òg
------

* Norske nettaviser
* Avis
* Tidsskrift
Castrum Danorum; heilt til høgre *Pikk Hermann*-tårnet med det estiske flagget.
**Castrum Danorum** (latin for «Danskeborga»; estisk noverande namn *Toompea loss*; tidlegare truleg kalla *Taani linn*), er ei borg på kalksteinsbakken Toompea i den sentrale delen av Tallinn, hovudstaden i Estland. I perioden då Estland var dansk, var det namnet på heile byen.

Historie
--------

Den fyrste festninga på staden, som var bygd av tre, skal ha vore bygd på høgda anten på 900-talet eller 1000-talet av innbyggjarane i det gamle estiske området Revalia (*Rävala*), og vert i visse finske kjelder omtala som *Kesoniemi*. Det utgjorde truleg eit av dei fyrste folkesette områda av det som skulle verte til Tallinn.

Etter kvart vart borga utbygd og i stor grad ombygd i stein. Det fyrste steintårnet må ha vore på plass allereie rundt 1220.

I juli 1219 vart borga overteken av danske krossriddarar som var leidde av Valdemar Sejr. Ifølgje legenda fall det fyrste Dannebrog ned frå himmelen under slaget ved Lyndanisse, og synet av flagget inspirerte dei danske troppane til siger. Legenda har også relevans for det norske flagget, ettersom det er modellert etter det danske førebiletet.

Danskane overtok byen og borga, og ho vart deretter omtala som Castrum Danorum (*Danskeborga*). Éin hypotese er at namnet vart overført til det oldestiske språket som *Taani(n) linna*, og seinare forkorta til det moderne namnet på byen Tallinn.

Frå 1227 til 1237 kontrollerte Sverdriddarane (*Brorskapen av Kristi riddarar i Livland*) borga. Dei hadde innleidd sine åtak på dei estiske stammane i 1216. Desse krossriddarane heldt fram med utvidinga av henne. 

Borga, som har gjennomgått mange ombyggingar, er stadig eit sentralt punkt i Tallinn, og med *Pikk Hermann*-tårnet øvst, dominerer det slottshøgda Toompea. 12. desember 1918 vart den estiske trikoloren for fyrste gong offisielt heisa som det estiske nasjonalflagget over dette tårnet. Eit anna av tårna, som er kalla *Kiek in de Kök*, er også velkjent; det er spesielt kraftig og var veleigna som kanonstilling. Det har (det plattyske) namnet sitt frå at dei soldatane som var sende dit, kunne kikke rett ned og inn i kjøkkena i bygardane nedanfor høgda. 

Det romslege borgområdet husar i dag den estiske nasjonalforsamlinga, *Riigikogu*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* История и архитектура Замка Тоомпеа – skildring på russisk av historia og arkitekturen til borga.
**Andrej Borisovitsj Perlov** (fødd 12. desember 1961) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Novosibirsk som i 1990 vart europameister og 1992 olympisk meister i 50 km kappgang. Han representerte Sovjetunionen.

Perlov vann gullmedaljen på 50 km kappgang under Friidretts-EM 1990 i Split, med Bernd Gummelt og Hartwig Gauder frå Aust-Tyskland på dei andre medaljeplassane. 50-kilometeren i Tokyo-VM 1991 starta klokka sju om morgonen, grunna høg temeperatur og framfor alt 97 % luftfukt. Etter at Perlov og lagkameraten Aleksandr Potasjov hadde opparbeidd eit klart forsprang, gjekk dei jamsides over mållinja med armane over skuldrane til einannan. Etter målfoto vart gullmedaljen til Potasjov og sølvet til Perlov. Året etter vann Perlov ein klar siger 50 km under Sommar-OL 1992 i Barcelona, med tiden 3.50.13, klart foran meksikaneren Carlos Mercenario og tyske Ronald Weigel.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1990 i Split: Gullmedalje – 3.54.36, framom Bernd Gummelt (3.56.33)
* VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje – 3.53.09, bakom Aleksandr Potasjov (same tid)
* OL 1992 i Barcelona: Gullmedalje – 3.50.13, framom Carlos Mercenario (3.52.09)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrey Perlov» frå Wikipedia på engelsk, den 5. august 2018.*
**Andrew Reginald Nicholas Gerald Bonaparte-Wyse** (1. november 1870–1. juni 1940) var ein irskfødd tenestemann i den britiske koloniadministrasjonen i Dublin, og katolsk unionist. 
Ved kløyvinga av Irland vart han overflytta til teneste i Belfast. Han var den einaste katolske tenestemannen i det nordirske regjeringsapparatet som steig i gradene til Permanent Secretary 
(øvste ikkje-politiske tenestemann, det vil seia tilsvarande departementsråd i eit norsk departement) før slutten av 1960-talet.

Bakgrunn
--------

Andrew Bonaparte-Wyse vart fødd i Limerick i Irland, faren William Bonaparte-Wyse, var poet. Oldefaren var Lucien Bonaparte (fødd Luciano Buonaparte), den siste presidenten for rådet av dei femhundre mot slutten av den franske revolusjonen. Han var dessutan eldre bror av den langt meir kjende Napoleon Bonaparte

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrew Bonaparte-Wyse» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mai 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*  
		- Wyse, Andrew Reginald Nicholas Gerald Bonaparte- i *Oxford Dictionary of National Biography*
**Ludvik Larsson Furnes** (1883–1966) var ein pionér innan rekefiske frå Furenes ved Brandangersundet i Gulen kommune. Han gjekk under tilnamnet «Rekekongen».

Unge år
-------

Ludvik Furnes vart fødd på Furenes, og tok over farsgarden i ung alder. Han og broren Truls studerte rekefiskinga til eit par haugesundarar som var komne til Gulen. Dei brukte ein liten dampbåt, og var stasjonerte hos Otto Schreuder i Skjerjehamn. Dette gav Ludvik Furnes idéen til å driva rekefiske sjølv. I 1909 sette Ludvik Furnes motor i ein gamal båt, *«Ampløy»*, og han brukte denne til reketråling. Då fiskinga vart vellukka, skaffa han seg betre utstyr. I 1912 vart han den fyrste som tok til med rekefiske nord for Stad. Furnes reiste heilt opp til grensa til Russland for å tråla etter reker. Han skal også ha drive laksehandel med samar og finnar.

Reker, sild og treverk
----------------------

Det var fleire på Furenes som tok etter Ludvik og skaffa seg reketrålarar sjølve. Ei stund var det ein heil flåte som dreiv rekefiske derifrå, og Furenes vart eit senter for rekefiske på Vestlandet. Ludvik Furnes fekk fire søner, som også skaffa seg eigne rekebåtar når dei vart gamle nok. Dei heldt på med rekefisket til dei vart pensjonistar.

Opp gjennom åra eigde Ludvik Furnes 16 båtar. Han sette også opp buer for salting av sild på Furnes i 1915. Store båtar kom jamleg innom for å henta sild, og mange i grenda vart sett i arbeid med silda. Ludvik installerte telefon på Furnes i 1916, som ein av dei fyrste i området. Han var også med på oppstartinga av to hermetikkfabrikkar; ein i 1934 på Bessaker i Roan, og den andre i 1936 i Vadsø.

Under andre verdskrigen måtte Furnes leggja ned fisket for ei stund av di farvatnet vart strøydd med miner og vrakrestar. Då starta han i staden opp med sagbruk for fiskekasseproduksjon i heimbygda, trelasthandel og bygging av fiskebåtar. Mange lokale båtar vart påbygde og ombygde i denne tida.

Reinsking
---------

Då Ludvik Furnes til slutt gav seg med fisket på grunn av sviktande syn, starta han ein fabrikk for reinsing og pakking av reker i ei av sjøbuene på Furnes, der han sjølv var med og arbeidde. Fabrikken frakta ferdighandsama reker til Kavli-fabrikkane i Bergen, og til Sverige. Dette gav mange arbeidsplassar til kvinnene på Furnes.

På dødsleiet sitt i 1966, skal han ha sagt til dei som stod ved senga: *«Gje aldri opp, stå på!»*

Kjelder
-------

* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Ludvik Furnes.[*daud lenkje*]
* Ingolf Austgulen på scandion.no: Brandangersundet gjennom 100 år.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ingolf Austgulen på scandion.no: Ludvik Furnes - Askeladden frå Furenes.
Koordinatar: 69°20′S 68°14′W﻿

**Mount Guernsey** er eit isolert, hovudsakleg isdekt fjell, 1250 moh, som ligg 6 nautiske mil nord for toppen av Mount Edgell, på vestkysten av Den antarktiske halvøya. Namnet «Ile Guernesey» vart gjeve i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, etter øya Guernsey utanfor kysten av Frankrike. Plasseringa til «Ile Guernesey» på karta til den franske ekspedisjonen samsvarar ikkje med plasseringa til fjellet over, men frå skildringar og skisser av Maurice Bongrain, som var kartleggar på ekspedisjonen, har ein funne ut at dette fjellet var det som vart sett i 1909 av Charcot frå ei stilling nær midten av innløpet til Marguerite Bay. Fjellet vart kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition, men det fekk ikkje namn. Det vart vidare kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey i 1948.

Kjelder
-------

1. ↑  «Guernsey, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Guernsey, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).
**Ludvig Peter Karsten** (8. mai 1876–19. oktober 1926) var ein norsk kunstmålar. Målarkunsten hans merkar seg ut gjennom bruken av intense fargekontrastar.

Liv og gjerning
---------------

Karsten var fødd i Oslo (Kristiania) og oppvaksen der. Faren var ein innvandra murmeister frå Tyskland, ein mann som sanka seg stor formue. Sonen Ludvig gjekk i lære ved Tegneskolen si kveldsundervisning frå han var femten år gammal (1891-95). Deretter studerte han i Roma 1895-96, i München 1896 og 1900, og i Paris 1901 og 1910. Han reiste mykje, besøkte både Italia, Tyskland, Spania, Frankrike, Nord-Afrika og Tyrkia. Frå 1907 hadde han fleire opphald i Son. Om lag frå same tid budde han for det meste i København.

Karsten mottok avgjerande inntrykk frå Edvard Munch, som han trefte fyrste gongen i 1901 i Åsgårdstrand. Han lærte også av dei franske målarane Eugen Carrière (i 1901) og Henri Matisse (i 1910) i Paris. Debuten fann stad på Haustutstillinga i 1901, si fyrste separatutstilling heldt han i 1904 i Oslo.

I samtida vart Karsten sett som den viktigaste norske målaren inspirert av Edvard Munch, og den einaste som hadde eit sjølvstendig uttrykk. Christian Krohg karakteriserer i ein artikkel frå 1910 Karsten som ein av Noregs seks førande impresjonistar. Fram om alt var Karsten ein leiande kolorist i norsk målarkunst. Han var mindre interessert i form, line og motiv.

*Blått kjøkken*, 1913
Til dei mest kjende bileta hans høyrer *Sysken* (1901), *Tæringssyk* (1907), *Blått kjøkken* (1913) og *Ved speilet* (1914). Karsten laga elles personlege parafrasar etter gamle meistrar, *Nedtagelsen* etter den spanske målaren José de Ribera fekk mykje åtgaum.

Etter unionsoppløysinga (mellom Noreg og Sverige) fekk Karsten i oppdrag å måle stortingspresident Carl Berner. Han fekk då tildelt atelier med divan i stortingsbygninga. Etter kvart vart det vanleg at Krohg og andre vener vart med Karsten på nachspiel på Stortinget, etter at serveringsstaden Grand stengde for kvelden. Då dette vart oppdaga mista Karsten atelieret.

Karsten omkom ved eit fall i eit hotell i Paris. Han er gravlagd på Vår Frelsers gravlund i Oslo.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok. VIII. bandet*

* *Denne artikkelen bygger på «Ludvig Karsten» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gauguin, Pola. *Ludvig Karsten*. 1949
* Krohg, Christian. "De seks". I: *Kunst og kultur*, 1911. *Om: Bernhard Folkestad, Ludvig Karsten, Theodor Laureng, Henrik Lund, Søren Onsager, Anders Castus Svarstad*
* Messel, Nils. *Ludvig Karsten*. Messel forlag, 1995. ISBN 82-7631-027-3
* Stenersen, Rolf E. «Nogen ord om Edv. Munch, Ludvig Karsten og Henrik Sørensen». I: *Vor Verden*, nr 9, 1928
* *Det søte liv: kolorister i nord 1910-1920* Blaafarveværket, 1996. (*Utstillingskatalog*). ISBN 82-90734-15-8

 Commons har multimedium som gjeld: **Ludvig Karsten**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Sommar i Sverige. (Foto: Jacob Ehnmark)
**Sommar** eller **sumar** er ei av de fire årstidene i tempererte og arktiske sonar på jorda, og viser til den varmaste og lysaste tida av året. Det er uklart kva ordet «sommar» eigentleg viser til, men det finst i ulike variantar på dei fleste germanske språk med assosiasjonar til vekst og grøde.

Definisjon
----------

Sommaren er den delen av året då sola står høgast på himmelen, og den gjennomsnittlege dagtemperaturen er høgast. I meteorologisk samanheng er sommaren definert som månadene juni, juli og august. Den astronomiske sommaren er på den nordlege halvkula tida frå sola går inn i Krepsen sitt teikn (ca. 21. juni) til ho går inn i Vekta sitt teikn (ca. 23. september). På den sørlege halvkula varer den astronomiske sommaren frå ca. 20. desember til 22. mars. 

I klimalæra vert sommaren definert som tida av året då den normale døgnmiddeltemperaturen er høgare enn 10 °C. Etter denne definisjonen varer sommaren i Oslo 129 døgn, i Tromsø 69 døgn, medan Vardø ikkje har noko sommar i det heile, sidan den varmaste månaden, som er juli, har ein normal middeltemperatur på 9,2 °C. Sommaren kjem slik sett først gjennomsnittleg til Flekkefjord, kring 10. mai og varer lengst rundt Oksøy ved Kristiansand, fram til 10. oktober.

På primstaven vert sommaren rekna som halvåret frå 14. april (sommardagen) til 14. oktober (vinterdagen).

Vêr
---

Sidan det finst ein tregleik i oppvarminga av jordoverflata og atmosfæren vil dei høgaste temperaturane hovudsakleg kome etter sommarsolkverv. Vêret er ofte meir stabilt om sommaren enn om hausten og vinteren med færre lågtrykk og mindre vind. Nedbøren kjem gjerne i samband med ettermiddagsbyer heller enn frontpassasjar.

Assosiasjonar
-------------

For dei som arbeider med det som veks er sommaren gjerne den mest slitsame årstida. For andre er ho som regel prega av ferie og friluftsliv.

Jonsok og liknande midsommarfeiringar skjer om sommaren. Det blir òg arrangert mange festivalar og historiske spel folk kan reisa til.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Sommar**

### Kjelder

* «Sommer» på Wikipedia på bokmål og riksmål

* «sommer» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* astronomisk språkbruk «sommer – i astronomisk språkbruk» i *Store norske leksikon*, snl.no.

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vår | Sommar | Haust | Vinter | Regntid | Tørketid |
|  |  |  |  |  |  |
| Årstidene |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
**Ludvig Kyhn** (25. august 1817–23. februar 1890) var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Eidsvoll.

Kyhn var son til ein lensmann. Sjølv vart han student i 1834 og cand.jur. i 1840. Allereie i 1836 fekk han seg arbeid som kopist i Kyrkjedepartementet, i 1843 fullmektig og året etter byråsjef i same departmentet og til sist, 1847, ekspedisjonssekretær. I 1856 vart han utnemnd til amtmann i Hedmark og frå 1865 også den fyrste stiftamtmann i Hamar stift.

Kyhn representerte mjøsbyane, Hamar, Lillehammer og Gjøvik, på Stortinget frå 1871-79. Heile tida på Tinget var han medlem av Konstitusjonskomiteen og av Lagtinget. I 1858 var han medlem av skulelovskommisjonen som leia fram til skulelova av 1860. Kyhn vart i 1879 utpeika til leiar av ein kongeleg kommisjon vedkomande leiglendingvesenet. Elles var han 1883-90 formann i tilsynskommisjonen for jarnbanen Eidsvoll-Tynset.

Han døydde på Hamar i 1890, etter 34 år i amtmannsembetet.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ludvig Kyhn NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Ein **dunam** eller **dönüm**, **dunum**, **donum** er ei måleining for areal. Han vart brukt i Det osmanske riket og er framleis i bruk, i varierande standardiserte versjonar, i mange av landa som tidlegare var ein del av Det osmanske riket. Måleininga var opphavleg definert som «førti vanlege skritt i lengda og førti vanlege skritt i breidda», men varierte vesentleg frå stad til stad.

Namnet *dönüm*, frå osmansk ضنمق/*dönmek* (å snu), er truleg eit omsett lånord frå det bysantinske *stremma*, som hadde same storleik.

Ein **metrisk dunam** svarar til:

* 1000 kvadratmeter
* 10 ar
* 1 dekar
* 0,1 hektar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dunam» frå Wikipedia på bokmål, den 15. august 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  V.L. Ménage, Review of Speros Vryonis, Jr. *The decline of medieval Hellenism in Asia Minor and the process of islamization from the eleventh through the fifteenth century*, Berkeley, 1971; in *Bulletin of the School of Oriental and African Studies* (University of London) **36**:3 (1973), s. 659-661. at JSTOR (subscription required)
**Sommarpalasset i Chengde** (kinesisk skrift 避暑山庄, pinyin *Bìshǔ Shānzhuāng*, bokstaveleg ‘Fjellvilla for å unngå varmen’, mandsjuisk *Halhūn be jailara gurung*) er eit stort kompleks av keisarpalass og hagar som ligg i byen Chengde i Hebei-provinsen i Kina, kring 250 kilometer nordaust for hovudstaden Beijing. Anlegget omfattar hagar og bygningar i eit harmonisk landskap av vatn, skog og beitelandskap. Det blei bygd i tida frå 1703 og 1792, under Qing-dynastiet, og viser tilbake til sluttfasen av det kinesiske føydalsamfunnet. Sommarpalasset blei teke med på UNESCO si verdsarvliste i 1994.

Flyfoto over sommarpalasset i Chengde
Pagoden i sommarpalasset i Chengde

Stad og soge
------------

Palassområdet dekker eit areal på ca. 5,6 kvadratkilometer og er det største keisarlege parkkomplekset i Kina. Fire femdelar av området er berggrunn, resten er sletter og vatn. Heile parkområdet er omkransa av ein ca. 10 kilometer lang steinmur.

Palassområdet kan grovt delast i to, den eine delen der regjeringsapparatet arbeidde og budde, den andre delen til nyting og fest. Som i andre kinesiske parkar vert kvart enkelt byggverk tillagt ei særleg rolle. Såleis har kvart av dei 72 utsynspunkta sitt eige særeigne namn. Mellom byggverka er ein 70 meter høg pagode, ein av dei høgste i Kina.

Det fyrste palasset vart reist i 1703, på ordre frå Qing-keisaren Kangxi. Siste utvidinga vart fullført i 1792. Begge keisarane Kangxi og Qianlong tok mot lokale tenestemenn og offiserar her, gjekk på jakt med dei og heldt piknik saman. Saman med mongolske fyrstar såg ein på hesteløp, bryting eller lytta til mongolsk musikk. Slik pleia ein tilhøvet mellom den kinesiske sentralmakta og mongolske, kasakhiske, uighurske og khalkhasiske stammeleiarar. Utlendingar vart berre unntaksvis invitert.

Sommarpalasset i Chengde er sidan 1961 på lista over Folkerepublikken Kina sine monumentminne, og frå 1994 på UNESCO si verdsarvliste.

Kjelder
-------

* Mountain Resort and its Outlying Temples, Chengde ved unesco.org
* *Denne artikkelen bygger på «Sommerpalast (Chengde)» frå Wikipedia på tysk, den 28. april 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Chengde Mountain Resort» frå Wikipedia på tysk, den 28. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sommarpalasset i Chengde**
Koordinatar: 71°34′S 73°10′W﻿

**Mount Grieg** er eit snødekt fjell, med ei høgd opp mot kring 800 moh, med ei eksponert vestsida, oppom søraustsida av Brahmsfjorden og ligg ved foten av Derocher Peninsula, på nordsida av Beethoven Peninsula sørvest på Aleksanderøya i Antarktis. Fleire fjell i nærleiken finst først på kart av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48. Dette fjellet vart kartlagd frå flyfoto tekne under RARE av D. Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey i 1960, og vart kartlagd på ny av US Geological Survey, 1988. Det vart namngjeve av UK Antarctic Place-Names Committee etter Edvard Grieg, den norske komponisten.

Sjå òg
------

* Mount Braun
* Mount Ethelwulf
* Mount Lassell

Kjelder
-------

1. ↑  «Grieg, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 22. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Grieg, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).
Den noverande Lindås kyrkje Foto: Anders Larsen

**Ludvig Daae** (fødd 9. mai 1723 i Vik i Sogn, død 18. februar 1786 i Lygra sokn) var ein norsk prest og godseigar. 

Foreldra til Daæ var Anders Daae (1680–1763) og Birgitte Munthe. Han tok den filosofiske magistergraden i 1746 og blir omtala som «Mag.». Han var sokneprest i Lindås frå 1759. Ei rad av hans eigne barn og barnebarn vart prestar på Vestlandet. Daae var bestefar til historikaren Ludvig Kristensen Daa og presten Claus Daae, dessutan oldefar til politikaren Ludvig Daae, historikaren Ludvig Daae og Suzannah Ibsen. 

Buet etter Daae omfatta 23 gardar i Sogn og 31 gardpartar i Lindås. Han åtte også fleire kyrkjer med tiende: kyrkjene i Lindås prestegjeld (Lindås, Myking, Sandnes og Lygra kyrkjer), Arnefjord og Hove kyrkjer i Vik prestegjeld, og Hamre kyrkje på Osterøy. Kyrkjer og jordegods i buet utgjorde ein salsverdi på over 12.000 riksdalar.

Kjelder
-------

1. ↑  Lampe, J.F. (1895): *Bergens Stifts Biskoper og Præster efter Reformationen*. Redigert av D. Thrap. Kristiania: Cammermeyer s.369.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* VIAF

 |
**Ludvig O. Bauer** (fødd 29. oktober 1866 på Kongsberg, død 28. august 1929) var ein norsk lokomotivførar og fagleg tillitsmann, frå 1901 til 1908 formann i Norsk Lokomotivmannsforbund. 

Bauer var son av ein lokomotivførar, Lars Olsen Bauer, og byrja sjølv ved jarnbana som ung gut i 1882. I 1893 hadde han vorte lokomotivførar, og i 1918 avanserte han til lokomotivkontrollør. Han jobba ved jarnbana til han seksti år gammal gjekk av som pensjonist i 1926.

Bauer var med på å stifte 1. distrikt av lokomotivpersonalet sin samskipnad i oktober 1893, og vart då nestformann i samskipnaden. I 1897 deltok han på den første skandinaviske konferansen av lokomotivpersonale, avvikla i Stockholm. Han var òg tidleg ute med å reise kravet om spesiell utdanning for lokomotivførarar, eit krav forbundet seinare prioriterte sterkt. Han vart vald til formann i samskipnaden stt 1. distrikt, og var mykje med både i Norsk Lokomotivmannsforbund og i det skandinaviske samarbeidet.

Etter at han vart formann i NLF i 1901 var han sentral i lokomotivførerarane sin lønnsaksjon i 1906. Då han gjekk av som formann i 1908 heldt han fram som forretningsførar, og opprettheldt difor ei sentral rolle i forbundet. Han sat i stillinga som forretningsfører til 1916.

Då han fekk stilling som lokomotivkontrollør kunne han ikkje lengjer vere medlem av NLF. Han fekk likevel æresmedlemskap i samskipnaden til Kristianiaa distrikt, fram til æresmedlemsskapet vart trekt tilbake i 1922, etter det som vart sagt på grunn av framferda hans under jernbanestreiken. Bauer meinte sjølv han ikkje hadde oppført seg klanderverdig, men han nådde ikkje fram med argumentasjonen sin då han tok dette opp med forbundet.

Referansar
----------

1. ↑  «Ludvig O. Bauer», side 193, Olaf Ingebretsen: *Først i sporet gjennom 100 år. Norsk lokomotivmannsforbund 1893-1993*, Notabene Forlag, Oslo 1993
2. 1 2 3 4 5  «Ludvig O. Bauer», side 137, Alfred Skar: Norsk Lokomotivmannsforbund gjennom 60 år, NLF, Oslo 1953

Kjelder
-------

* «Ludvig O. Bauer», side 137, Alfred Skar: *Norsk Lokomotivmannsforbund gjennom 60 år*, NLF, Oslo 1953
* «Ludvig O. Bauer», side 193, Olaf Ingebretsen: *Først i sporet gjennom 100 år. Norsk lokomotivmannsforbund 1893-1993*, Notabene Forlag, Oslo 1993
**Ludvig Bernhoff Drevland** (15. april 1842–3. desember 1911) var ein norsk lærar, gardbrukar og stortingsmann frå Kvæfjord.

Drevland var son til ein lærar. I 1862 vart han seminarist frå Tromsø. Same året vart han lærar heime i Kvæfjord, 1870-72 også kyrkjesongar. År 1872 byrja han som handelsmann på Borkenes i Kvæfjord. Han slutta handelen i 1875 og vart i staden gardbrukar på Strand i heimbygda. Frå 1880 til han døydde var han kasserar i Kvæfjord Sparebank.

Drevland var ordførar i Kvæfjord 1875-95, og forlikskommissær i mange år. Ei tid var han formann i amtsskulestyret. Han var medlem av den kongelege tollkommisjonen av 1887.

Drevland møtte på Stortinget den 20. april 1881 som varamann frå Tromsø amt, og sat resten av 1881-sesjonen. Han hadde fast sete på Stortinget 1883-88, medlem av næringskomite nr 1. Han vart også vald til stortingsmann for 1889-91, valet vart einstemmig forkasta.

Han døydde i 1911 på garden sin i Kvæfjord.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Drevland, Ludvig Bernhoff». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 197.
* Biografisk informasjon om Ludvig Drevland NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ludvig Elmar Hegge Olsson Enge** (11. september 1878–16. august 1953) var ein norsk elektrikar, byråkrat og politikar frå Vik i Helgeland. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i til saman fire periodar i tida mellom 1910 og 1930.

Enge var son til ein fiskar og husmann på Våg i Vik. Fram til 1899 var han sjølv fiskar og gardsarbeidar i Nordland. I 1899 flytta han til Sarpsborg, der han i åra 1900-07 arbeidde som elektrisk montør, deretter var han medarbeidar i avisa Smaalenenes Socialdemokrat. Frå 1909 til -16 var han tilsett ved Sarpsborg kommunale elektrisitetsverk, borgarmeister (rådmann) i Sarpsborg frå 1919 til 1943.

I 1901 var Enge med på å stifte den fyrste fagforeininga ved Borregaard og i 1903 Sarpsborg Arbeiderparti. Han var medlem i bystyret frå 1905, varaordførar 1908-09 og ordførar 1917-18. Ved stortingsvalet 1909 vart han vald til å representere Sarpsborg krins på Stortinget i perioden 1910-12, attvald for 1913-15. Han var då medlem i Næringskomite nr 2, sekretær i komiteen 1913-15. Han nådde ikkje opp ved stortingsvalet 1915, men vart på ny tingmann 1919-21, då sekretær i Konstitusjonskomiteen. Enge var mellom dei moderate i Arbeidarpartiet som i 1921 braut ut og danna Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti. Det førte mellom anna til at han fekk for få røyster til å verte vald til stortingsrepresentant både i 1921 og -24. Fyrst då sosialdemokratane slo seg saman med Det norske Arbeidarparti i 1927 kom han inn til ei ny stortingsperiode. Han var då i 1928-30 med i Protokollkomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2016-08-12 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Olav Peter Nergård** (18. juli 1861–1934) var ein gardbrukar, skogeigar og stortingsmann frå Åmot i Hedmark. Nergård var medlem av partiet Venstre.

Nergård var son til ein gardbrukar. Før han sjølv vart gardbrukar gjekk han på skule, og vart student i 1881. I tillegg til gardsbruket var han stor skogeigar. Nergård var ordførar i Åmot periodane 1898-98 og 1902-04, og formann i skulestyret 1890-97 og 1907-??. Dessutan var han forlikskommissær. Han var styremedlem i Glommens skogeierforening frå 1898, av Det norske skogselskap frå 1905 og Kristiania tømmerdireksjon frå 1907. I 1906 fekk han plass i den departementale skogkonsesjonskomiteen. Nergård tok i 1913 initiativet til skipinga av Norges Skogeierforbund.

Nergård møtte første gongen på Stortinget frå den 10. november 1900 i staden for Wollert Konow (H), i eigenskap av 1. varamann frå Hedmark. Perioden 1903-06 møtte han fast på tinget, som 3. representant frå same amtet. I 1900-01 var han medlem av tollkomiteen, 1901-03 av budsjettkomiteen og 1903-06 av jarnbanekomiteen. Han var i 1906 mellom dei representantane som deltok i Stortinget sin deputasjon til kongekroninga i Trondheim.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Olav Nergård NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Olav Luksengård Mjelva** (fødd 23. september 1983) er ein norsk felepelar frå Røros. Mora kjem frå Hallingdal.

Karriere
--------

Han starta å spela fele på musikkskulen på Røros som sjuåring, deltok i juniorlag og reiste på kappleik. Etter vidaregåande var planen å utdanna seg til eigedomsmeklar, men han bestemte seg for å ta eit speleår fyrst. Difor starta han på Raulandsakademiet. Seinare hjelpte han til med å byggja opp eit folkemusikkarkiv på Røros saman med Leif Ingvar Ranøien. Mjelva har også spelt i folkemusikk/jazz-bandet Sver. 

Etter dette hadde Mjelva fått smaken på folkemusikk og byrja på Ole Bull Akademiet på Voss, der han voks mykje musikalsk. I 2006 fekk Mjelva saman med John Ole Morken *Bergstadstipendet* frå Røros kommune. I 2009 gav han ut plate for fyrste gong. Ho fekk namnet *Fele/Hardingfele, Røros/Hallingdal* og kom ut på Etnisk musikklubb. For plata vann Mjelva Spellemannprisen 2009 i klassa folkemusikk/ gamaldans.

Kjelder
-------

* Artikkelen er basert på intervju i Hallingdølen, 23.05.09. Arkivert 2010-01-16 ved Wayback Machine.
* Bokmålswikipedia om Mjelva.

Referansar
----------

1. ↑   Sver på Groove.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Faustina den yngre** (fødd 125 eller 130, død 175) var ei romersk keisarinne som var gift med keisar Marcus Aurelius. Ho blei erklært som guddommeleg etter at ho døydde. 

Faustina var fødd som Annia Galeria Fustina Minor, dotter av keisar Antoninus Pius og Faustina den eldre. I 138 blei ho trulova av slektningen sin, keisar Hadrian, og faren sin med Lucius Verus, som var sonen og arvingen til Hadrian sin adoptivfar. Då far til Verus døydde adopterte Hadrian far til Faustina i staden, og ho blei trulova med fetteren sin Marcus Aurelius, som òg blei adoptert av faren hennar. Paret gifta seg i år 145. 

Då far hennar døydde i 161 blei han etterfølgd av Marcus Aurelius og Lucius Verus, og Faustina fekk tittelen augusta. Faustina skal ha gjeve ordre om avrettingar og forgiftingar, ha stått bak opprøret til Avidius Cassius og vore utru med sjømenn, gladiatorar og adelsmenn. Relasjonen hennar til ektemannen var veldig god og han forsvarte ho mot alle anklagar. Ho følgde han på felttoget hans, var populær blant soldatane og fekk tittelen *Mater Castrorum*, 'Mora til kasernen'. Ho var med til dei nordlege delane av imperiet i 170–174 og i aust i 175, der ho døydde i løpet av vinteren i ein militærleir ved Halala i Kappadokia. 

Enkemannen hennar lét henner erklæra som guddommeleg ho og plasserte ein statue av henne i Venustemplet i Roma. Han vigde eit tempel til henne og gav Halala namnet Faustinopolis. Han lét òg opne skular for foreldralause jenter kalla *Puellae Faustinianae*, 'jentene til Faustina'. Også bada ved Milet fekk namnet hennar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Faustina den yngre» frå Wikipedia på svensk, den 19. november 2019.*
Noreg i februar. (Kjelde: NASA)
**Februar** er den andre månaden i den julianske og gregorianske kalenderen. Han har 28 dagar (29 i skotår), og er dermed den kortaste månaden. 

Namnet kjem frå den etruskiske guden for død og reinsing, Februus, og den romerske høgtida februalia. Månaden blei teken inn i den romerske kalenderen av Numa Pompilius rundt 700 f.Kr. etter at romarane tidlegare ikkje hadde rekna månader om vinteren. Februar var den siste månaden i kalenderen, og fekk av den grunn den ekstra dagen i skotår.

Namn
----

Tidlegare namn på månaden er *göjemånad* i Sverige, *blidemåned* i Danmark. Angelsaksarane kalla han *solmoneth*, sølemånad, og *kale-monath*, 'kålmånad'. På finsk heiter februar *helmikuu*, 'perlemånaden'.

Årvisse hendingar i februar
---------------------------

* 1. februar: Mange nyheidningar feirar imbolc.
* Rørosmartnan tek til den nest siste tysdagen i månaden
* Den kristne høgtida oskeonsdag fell ein stad mellom 4. februar og 10. mars. Karneval og Mardi Gras-feiringar fell derfor gjerne i februar.

Anna
----

Februar tek til same dagen av veka som mars og november i vanlege år, og som august i skotår.

| * v
* d
* e
< Februar > |
| --- |
| < 1**·** 2**·** 3**·** 4**·** 5**·** 6**·** 7**·** 8**·** 9**·** 10**·** 11**·** 12**·** 13**·** 14**·** 15**·** 16**·** 17**·** 18**·** 19**·** 20**·** 21**·** 22**·** 23**·** 24**·** 25**·** 26**·** 27**·** 28**·** (29) > |


| * v
* d
* e
Månadene i den vestlege kalenderen |
| --- |
| januar**·** februar**·** mars**·** april**·** mai**·** juni**·** juli**·** august**·** september**·** oktober**·** november**·** desember |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Faxaflói vist i blått
**Faxaflói** er ei bukt sørvest på Island mellom halvøyane Snæfellsnes og Reykjanes.

Hovudstaden på Island, Reykjavík, ligg på sørsida av bukta. Frå Reykjavik er det mogeleg å sjå halvøya Akranes i nordaust og til og med Snæfellsjökull som er 120 km borte. 

Faxaflói har alltid vore ei næringskjelde for folk som har budd langs kysten her. I tidlegare tider reiste fiskarar ut i småbåtar for å fiske nær kysten. I dag er skipa mykje større, men må lengre til havs for å fange fisk. 

Reykjavík med Faxaflói
Like nord for Reykjavík i Kollafjörður ligg den vesle øya Viðey. Ho har vore busett sidan 1943, men ein har vist at det òg har budd folk her tilbake til 900-talet. På 1100-talet vart det bygd eit kapell her og ei kloster vart grunnlagd i 1225 og eksisterte fram til reformasjonen på slutten av 1500-talet. Øya og restane av busetnaden kan vitjast ved å ta båt frå hamna i Reykjavik.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Faxaflói frå Engelsk Wikipedia .*

Koordinatar: 64°24′N 23°00′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Faxe Kondi.
**Faxe Kondi** er ein brus som vert framstilt av Faxe Bryggeri i Faxe på det sørlege Sjælland i Danmark. 

Brusen inneheld druesukker og blei introdusert i 1971 i samarbeid med fotballspelar og lege Knud Lundberg. Forutan i Danmark har Faxe Kondi også ein stor marknad på Grønland.

Dei danske rapparane Klumben og Raske Penge hadde i 2012 ein dansk hit med songen «Faxe Kondi».

Faxe Kondi kjem i ei rekkje smaksvariantar med og utan sukker.

Kjelder
-------

1. ↑  *Faxe Kondi*, royalunibrew.com, besøkt 16. mai 2013 Arkivert 2. mai 2013 på Wayback Machine.
2. ↑  *Faxe Kondi er Grønlændernes favorit*, royalunibrew.com, besøkt 16. mai 2013 Arkivert 12. mai 2013 på Wayback Machine.
3. ↑  *Faxe Kondi blev årets hit ved P3 Guld*, bt.dk, besøkt 16. mai 2013

* *Denne artikkelen bygger på «Faxe Kondi» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juli 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside
* *Klumben & Raske Penge: Faxe Kondi og Rundt* (Live @ Husk Lige Tandbørsten), youtube.com

 Commons har multimedium som gjeld: **Faxe Kondi**
**Visbur** var ein mytisk konge av Ynglingeætta, son av Vanlande og far til Domalde. 

Snorre Sturlason fortel at Visbur først gifta seg med dotter av Aude den rike, som gav han tre store gardar og eit gullhalsband i bryllaupsgåve. Med denne kona fekk Visbur sønene Gisl og Ondur. Seinare gjekk Visbur frå denne kona, og tok seg ei anna, som vart mor til Domalde. Den første kona seida då ulykke på Visbur. Då Gisl og Ondur var 12 og 13 år gamle, kravde dei bruregåva etter mor si, men Visbur nekta dei dette. Då spådde dei at gullhalsbandet skulle vera til bane for den beste mannen i ætta, og reiste heim. Dei seida sidan for å få drepe far sin. Seidkona Huld, som før hadde stelt til uhell for Vanlande, spådde at det støtt skulle vera ættestrid mellom ynglingane. Dei samla folk og kom til Visbur om natta, og brende han inne. 

Ynglingatal fortel det slik:

  

Vilje-borgi
åt Visbur konge
bror til sjøen
slukte der.
Dei som vel
mun verja garden
fæle skogs-øydar
på far sin hissa,
og allveldug konge
ved åren hans eigin
glodheit hund
gnellande beit.
Den eldste Noregshistoria nemner berre at sønene til Visbur brende han inne for å få arven. Gullhalsbandet kom seinare til å bli banen til kong Agne, som vart hengd etter det, noko som kan tyde på tett tematisk samanheng mellom nett desse kongane.
**Virittäjä** er eit språkvitskapleg tidsskrift som kjem ut i Helsingfors fire gonger i året. Tidsskriftet er fagfellevurdert og blir redigert på finsk. *Virittäjä* er det leiande tidsskriftet for artiklar om finsk språk, men det publiserer også artiklar om austersjøfinske og samiske språk. I tillegg til dei fagfellevurderte artiklane publiserer *Virittäjä* også litteraturoversyn, språkvitskaplege debattinnlegg og bokmeldingar. Omfanget er rundt 650 sider i året.

*Virittäjää* vart grunnlagt i 1897 av Kotikielen Seura, "heimespråkforeininga". Tidsskriftet har ei heimeside, med oversyn over alle artiklar frå starten av, der artiklane frå og med 1944 er elektronisk tilgjengeleg, dei to nyaste årgangane bak ein betalingsmur. Redaktør er Hanna Lappalainen.

Ordet *virittäjä* kjem av verbet *virittää*, som tyder "å setje opp, å stemme (t.d. ein gitar, eller i denne samanhengen kanskje ein kantele)". Endinga *-ja/-jä* dannar handlarnomen, slik at namnet tyder "han eller ho som stemmer eller gjer klar".

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Virittäjä» frå Wikipedia på finsk, den 18. mars 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Nettstaden for Virittäjä