Klosterkyrkja Foto: Moguntiner

Sovesalen Foto: Heidas

Interiør, klosterkyrkja Foto: Moguntiner

Ein av bogegangane Foto: Moguntiner

Ein vinkjellar i Eberbach kloster Foto: Rebecca Kennison

**Eberbach kloster** er eit nedlagt cisterciensarkloster nær Eltville am Rhein i Rheingau i Tyskland. Med sine imponerande bygningar i romansk og tidleg gotisk stil er klosterkomplekset rekna som eit av dei mest utsegnskraftige døma på arkitektonisk arv i delstaten Hessen. Vinteren 1985/1986 vart interiørscenene til filmen *Rosens navn* tatt opp her.

Historie
--------

I 1136 grunnla Bernard av Clairvaux klosteret som det første cisterciensarklosteret på austsida av Rhinen. Eberbach vart tidleg eit av dei største og mest aktive klostera i Tyskland, herifrå skipa dei nye kloster; Schönau kloster i Odenwald (1142), klosterkyrkja Otterberg i Rheinland-Pfalz (1144), Val-Dieu kloster i Belgia (1155) og Arnsburg kloster i Wetteraukreis, Hessen (1174). Då Eberbach var på sitt mektigaste på 1100 og 1200-talet budde det om lag 100 munkar og 200 andre medlemmer av ordenen i klosteret. 

Kultivering av vinmarker og vinproduksjonen gav profitt slik at klosterdrifta vart ein økonomisk suksess. 

I løpet av trettiårskrigen fekk klosteret store skadar. Etter åtaket frå den svenske hæren i 1631 vart klosterkyrkja og biblioteket plyndra og munkane måtte flykte. I 1635 kom 20 munkar attende for å starte ei arbeidskrevjande oppbygging. 

På 1700-talet kom ein ny periode med stor økonomisk framgang, rekneskapsbøker syner at profitten vart investert på mengemarknaden i Frankfurt. 

Med den franske revolusjonen sette den endelege tilbakegangen inn for Eberbach. 18. september 1803 vart klosteret med jordterritorium og innhald ekspropriert og kom under prins Friedrich August av Nassau-Usingen.

### Etter sekulariseringa

Jorda gjekk frå Nassau-Usingen til kongeriket Preussen i 1866, og i 1945 til delstaten Hessen som åtte klosteret til og med 1997. Bruksområda har variert. Fram til 1873 vart det drive eit asyl her og fram til 1912 eit fengsel. Vindyrkinga vart teken opp att og heldt fram i perioden under delstaten. Etter monaleg restaureringsarbeid er Eberbach no ein vektig plass for kulturelle arrangement, utstillingar og filminnspelingar som til dømes innspelinga av scener til filmen etter Umberto Eco si bok *Rosens navn* i 1985.
Om natta til den 26. april 2005 fekk klosteret store flaumskader etter regnvêr som fekk elva Kisselbach til å gå over breiddene.

Stiftinga Kloster Eberbach
--------------------------

1. januar 1998 overførte Hessen heile klosterkomplekset til ei velgjerande stifting kalla «Stiftung Kloster Eberbach» som har til føremål å verne det arkitektoniske og kulturelle monumentet ved drive tilsyn med at klosteret blir forvalta på ein passande og kontrollert måte for berekraftig nytte, så vel som å halde ved like dei historiske tradisjonane med vinproduksjon.

Bygningane
----------

Bygningsmassen formar ein av dei mest imponerande klosterstadene i Tyskland der dei tar vare på strukturar av høgste kvalitet frå periodar i romantikken, gotikken og barokken. Innhaldslista *Oculus Memoriae* overlevde frå år 1211 og gjev informasjon om eigedomar og innhald i komplekset. 
I dag inkluderer komplekset:

* Klosterkyrkja, ein romansk basilika med tverrskip. Ho inneheld gravene til nokre av erkebiskopane i Mainz bispedømme.
* Bogegangane, på sørsida er dei gotiske, på nordsida dels gotisk og dels romansk, resten er restaurering frå 1800-talet.
* Kapellet, eit seingotisk kvadratisk rom med ei sentral søyle, restaurert med målarstykke i tak og på veggar.
* *Fraternei*, er eit tidleggotisk rom med kraftige kjellarkvelv og har vore i bruk som vinkjellar sidan mellomalderen. Det er òg kjent som *cabinetkeller*, den opphavlege bruken av termen *kabinett* som ein kvalitetsetikett på tysk vin.
* Dormitorium, sovesalen, eit tidleggotisk rom med lengd ca. 70 meter med kvelv og korte søyler med skulpturkapitel. Dette er eitt av få slike rom av denne storleiken og kvaliteten som framleis finst i Europa.
* Nordfløya, renovert på 1700-talet inneheld matsalen med eit barokkt stukkaturtak av Daniel Schenk. Rommet avløyste ein tidlegare gotisk matsal i nord.
* Biblioteket ligg i vestfløya saman med klostermuseet frå 1995. Det inneheld det siste kjente cisterciensarglasvindauget i Tyskland, frå ca. 1180. Vidare var her originale kapitel, no erstatta av moderne kopiar, diverse skulpturar, målarstykke av Bernard av Clairvaux og diverse møblar.
* *Klausurbygget* er ein avskild bygning vest for klosterkvarteret. Dette er bygget for dei ikkje-geistlege. Matsalen er 45 m lang medan dormatoriet er over 80 meter og det største sekulære rommet i romansk stil i Europa. Ein romansk vinkjellar og diverse mindre bygg frå 1600-talet er knytt til *Klausurbygget*.
* Aust for klosteret ligg sjukehus, tenestebygg og vinkjellarar frå 1700- og 1800-talet.

Vinproduksjon
-------------

Vinmarkene til klosteret var dei største i mellomalderens Europa, ca. 300 hektar. I dag er dei fleste av markene åtte av delstaten Hessen og drivne av selskapet Hessische Staatsweingüter GmbH Kloster Eberbach, som no driv det største samanhengande arealet for vinproduksjon i Tyskland. Av 200 hektar som er kultivert er tre fjerdedelar planta med riesling, men her finst òg chardonnay, pinot blanc, pinot gris, pinot noir og dornfelder.

Bruken i dag
------------

Klosteret er åstad for konsertar i Rheingau musikkfestival og for liknande arrangement. Dei opne områda kan vitjast dagleg, med eller utan guide. Ein kan tinge og nytte rom til konferansar og andre treff. To gongar årleg er her vinauksjonar og her er òg vinsmaking for grupper.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på ei omsetjing av artikkelen Eberbach Abbey på Wikipedia på engelsk 6. februar 2008. Følgjande referansar var gjevne:*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kloster Eberbach**

* (de)Bilete tatt av Stephan Morgenstern[*daud lenkje*]
* (de)Stiftung Kloster Eberbach offisiell nettstad
* (de)Informasjon om vin frå klosteret Arkivert 2008-02-13 ved Wayback Machine.
* (de)Vennar av Eberbach kloster Arkivert 2017-09-26 ved Wayback Machine.
* 50°02′33″N 8°02′48″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |