recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Histologisk tverrsnitt tatt frå *antrum* i pylorus visar slimhinna i magen
Ei **slimhinne** eller **mucosa** (av latin *tunica mucosa*) er ei fuktig kroppshinne som i hovudsak oppstår frå endoderm. Den er samansett av epitel og eit tynt lag av bindevev kalla *lamina propria mucosae*. Slimhinnene dekker mange av kroppsholene og nokre av dei indre organa. Mange plassar er dei samanhengande med huden, til dømes i nasebora, leppene i munnen, augeloka, øyrene, kjønnsorgana og i endetarmsopninga.

Det finst slimhinner i klitorishovudet og klitorishetta hjå kvinner, og i penishovudet og den indre delen av forhuden hjå menn. Urinrøyret er òg trekt med slimhinner. Nokre slimhinner er involvert i absorpsjon og sekresjon. Den tjukke væska som blir skild ut av slimhinnene og tilknytte kjertlar blir kalla slim (mukus).

Døme på slimhinner
------------------

* Kinnslimhinne (òg kalla bukkal slimhinne)
* Bronkialslimhinne og hinnene i stemmebanda
* Endometrium er slimhinna i livmora
* Spiserøyrsslimhinne (òg kalla øsofagusslimhinne)
* Mageslimhinne
* Tarmslimhinne
* Naseslimhinne
* Lukteslimhinne
* Munnslimhinne
* Penisslimhinne
* Vaginaslimhinne

Sjå òg
------

* mucin
* mukociliær transport
* mukosal immunologi
* alkalisk slim

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mucous membrane» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2015.*

1. ↑  Holck, Per (22. januar 2015). «slimhinne». Store medisinske leksikon. Henta 20. februar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------
|  |
| --- |
| **Slimålfamilien** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Infrarike:** | Deuterostome dyr Deuterostomia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Overklasse:** | Kjevelause fiskar Agnatha |
| **Klasse:** | **Myxini** |
| **Orden:** | **Myxiniformes** |
| **Familie:** | **Slimålfamilien** MyxinidaeRafinesque, 1815 |

**Slimålar** (Myxini) er ei klasse virveldyr med ein nolevande orden, slimålar (Myxiniformes). I denne ordenen er det ein nolevande familie, slimålfamilien (Myxinidae). Dei er kjevelause fisk som lever i saltvatn. I denne familien er det til saman 67 artar, spreidd i alle dei tempererte hava. Det finst ein art i Noreg, slimål (*Myxine glutinosa*).

Som namnet hintar, er slimålane lange, tynne fiskar (opptil 1 m). Dei er ikkje i slekt med ålefiskar, som er eigentlege beinfiskar. Slimålane kan på kort tid produsera store mengder slim i form av ein gelatinaktig masse.

Slimålen har føletrådar rundt munnen og rudimentære auge utan linse. Dei tek inn vatn gjennom ei opning over munnen og pressar det ut gjennom gjellane. Slimål har frå 6 til 15 par gjellesekker, med skilde eller felles opningar. Slimålen har eit særs primitivt krinsløpssystem, mellom anna med tre ekstra hjarte.

Slimålen ligg nedgraven i mudder på botnen i mørke og kjølige omgjevnader. Berre hovudet stikk opp. Dei treng eit relativt høgt innhald av salt i vatnet. Dette er fordi dei har dårleg utvikla nyrer og er avhengig av at det er osmotisk likevekt mellom vatn og blod. Det er difor truleg at stamarten til slimålane aldri har levd i ferskvatn, i motsetnad til dei øvrige kverveldyra.

Som unge er dei hermafrodittar, inntil dei er kjønnsmodne. Dei lever av leddormar og andre virvellause dyr, men kan også ete daud eller nesten daud fisk. Dei har låg metabolisme og kan leva utan mat i fleire månader.

Kjelder
-------


* «Slimåler», *Store Norske Leksikon*, 5. juni 2012
**Thorvald Meyer** (23. september 1818–3. februar 1909) var ein norsk forretningsmann frå Kristiania.

Meyer var son til ein trelasthandlar, Jacob Peter Meyer, og Ingeborg Marie Barth Muus. Gjennom arv og trelasthandel vart han ein rik mann. I 1850-åra kjøpte han store areal mellom Akerselva og Trondheimsvegen i Kristiania. Han selde desse areala ut att til tomter og var sidan ein av dei rikaste personane i heile Noreg.

Meyer var gift med Annichen Mathea Tofte, dotter til Oslos fyrste ordførar, Andreas Tofte. Han vart far til fire jenter som i si tid gift med fire av dei rikaste kaksane og mektigaste karane i den norske hovudstaden: Ingeborg (1843–1882), gift med Herman S. Løvenskiold, Mathea («Thea») (1846–1922), gift med Christian H. Schweigaard, Ragnhild (1849–1937), gift med Axel Heiberg, og Mathilde («Mimi») (1852–1932), gift med Herman Wedel-Jarlsberg.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki

 |
**Thorvald Olsen** (29. februar 1820–28. november 1882) var ein norsk jurist og embetsmann frå Bergen, stortingsmann 1851 og 1877-79. Andreas Olsen var far hans og Rolf Olsen ein eldre bror.

Thorvald Olsen vart student frå Skien skule i 1838 og var ferdig utdanna cand.jur. i 1843. Der etter var han fullmektig hos byfuten i Larvik i fire år og sidan på Bratsberg amtskontor i Porsgrunn i seks år. Frå 1853 til 1873 var han underrettssakførar i Larvik. I 1873 fekk han stillinga som sorenskrivar og byfut i Flekkefjord. Frå 1880 var han sorenskrivar i Nes i Akershus, døydde på sorenskrivargarden i Ullensaker allereie to år etter han kom dit.

Olsen var Porsgrunn by sin representant på Stortinget i 1851 og kjøpstaden Flekkefjord sin representant perioden 1877-79. I 1851 var han sekretær i Lagtinget og medlem i Justiskomite nr 1 og i Lovkomiteen, medan han 1877-79 var medlem i Lagtinget og i Budsjettkomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Alrekssønene** **Yngve**/**Ingjald** og **Alv** var samkongar i Ynglingeætta. Alv er far til Hugleik, medan Yngve er far til Jorund og Eirik Dei er omtala i Ynglingesoga, og i Den eldste Noregshistoria (Historia Norvegiæ), forutan i Ynglingatal. I Historia Norvegiæ har Yngve namnet *Ingjald*.

Snorre Sturlason fortel at Yngve var den store hærmannen, "ovende sigersæl, væn og ein stor idrottsmann, sterk og djerv i slahe, raust på hand og gladværug". Alv var motsett, "tagal, rådrikin og gretten". Mor til Alv var ein Dageid, dotter av Dag den mektuge. Han var gift med Bera, som openbert var meir oppteken av Yngve, og ein kveld han kom heim frå ferd, vart det til at han vart sitjande i lag med Bera, medan Alv la seg tidleg. Soleis kom Bera til å rø mykje med Yngve, og Alv mislika dette sterkt. Bera sa då at det var betre å vera gift med Yngve enn med Alv, og dette vart Alv harm for.

Ein kveld drog Alv sverd mot bror sin, og stakk det gjennom Yngve. Yngve drog sitt sverd og drap Alv. Dei døydde båe to i same stunda, og er hauglagde på Fyrisvollane.

Tjodolv frå Kvine seier:

Daud laut han liggja,
drepin av Alv,
herren som vaktar
på heilagdomen,
då kongen ovundssjuk
mot Yngve fór,
og med blodut sverd
til bane stakk han.
Harmelegt var det
at hovdingar djerve
dronningi skulde
til dråp eggja,
då bror gav bror
banehogg
åbruige
i utrengsmål.
Hugleik, son av Alv, rådde for riket i åra etter.

### Historia Norvegiæ

Ingjald (Yngve) er her son av Agne, og forteljinga seier berre at han vart drepen av bror sin for di han krenkte kona hans, Bera (Ursa). Namnet på broren er ikkje kjend i denne framstillinga.

Brordrapet som er skildra her, følgjer spådomen om at frende støtt skulle drepa frende i Ynglingeætta. Nokre forskarar har samanført Alv-namnet med vestgotarhovdingen Athaulf, som vart drepen av ein frende. Han etterfølgde Alarik (Alrek). Elles kunne namnet Alv knytast til naturvetta med same namn, nært bunde saman med vanekulten og dyrkinga av Frøy, som er opphavet til heile ynglingeætta.
**Marc Chagall** (7. juli 1887–28. mars 1985), opphavleg *Mojsje Zaharovitsj Sjagalov*, var ein belarusisk-jødisk ekspresjonistisk målar. Han er særleg kjend for sine mange bilete med motiv frå barndomslandskapet i Belarus, og frå Bibelen, gjerne i reine, skarpe fargar.

Liv og virke
------------

*Orpheus*, 1914-15.
Chagall var fødd i Vitebsk i dagens Belarus som den eldste av ni sysken, far hans var fiskehandlar. Ein lukkeleg barndom i fattige kår påverka han i hans arbeid livet ut. I 1906 byrja han studere under målaren Jehuda Pen. Året etter flytta han til St. Petersburg der han studerte på det keisarlege kunstakademiet under Nicholas Roerich. Chagall budde i St. Petersburg til 1910.

Etter å ha fått eit namn som målar, flytta Chagall til Paris for å ha kontakt med kunstnarmiljøa i bydelen Montparnasse. I 1914 vende han tilbake til Vitebsk, der han gifta seg med Bella Rosenfeld som han trefte i 1909. Chagall tok på sitt vis del i den russiske revolusjonen, og det sovjetiske kulturministeriet utpeika han til kommissær for biletkunst i Vitebsk-distriktet. I den tida han var kulturkommissær grunnla han ein kunstskule. Men Chagall kom på kant med aktivistiske, politiske krinsar, og med familien flytta han til Moskva i 1920 og vidare til Paris i 1923.

I 1937 hamna konfiskerte verk av Chagall på den utstillinga Nazi-Tyskland viste i München av såkalla *Entartete Kunst*. Då Tyskland okkuperte Frankrike under den andre verdskrigen, flykta Chagall frå Paris. Familien gjekk i dekning i *Villa Air-Bel* i Marseille og fekk hjelp til å flykte gjennom Spania og Portugal av den USA-amerikanske journalisten Varian Fry.

Frå 1941 til 1946 budde Chagall i USA. Han vende deretter tilbake til Europa og slo seg etter kvart ned i landskapet Provence i Frankrike. I denne perioden oppdaga han atter den vitale energien i fargar. Arbeida hans frå denne perioden var inspirert av kjærleik og livsglede med kurva former og figurar. Han byrja også å arbeide med skulpturar, keramikk og farga glas.

Han døydde i Saint-Paul-de-Vence i Provence.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marc Chagall» frå Wikipedia på svensk, den 27. august 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Marc Chagall**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Thorvaldsens Museum sett frå kanalen
**Thorvaldsens Museum** er eit enkeltkunstnarmuseum på Slotsholmen i København ved sidan av Christiansborg.

Museet er oppført 1839-1848 etter ei offentleg innsamling i 1837 og er teikna av Michael Gottlieb Bindesbøll. Det vart oppført på fundamentet af Christiansborgs tidlegare vogngard på avfallsplassen Skarnholm.

Det opna 18. september 1848.

Bertel Thorvaldsen døydde fire år før museet stod ferdig. Ei veke før museet opna for publikum, vart kista hans flytta frå Vor Frue Kirke til gravkammeret i museets indre gard.

Thorvaldsens Museum er freda.

Museumsbygget
-------------

Bygget er inspirert av den antikke greske arkitekturen og bygd rundt eit indre gardsrom der kunstnaren ligg gravlagd. Det er nemneverdig på grunn av fargebruken både inn- og utvendig. Kvart rom i museet har ein unik takdekorasjon i grotesk stil.
Frisa på yttermuren til museet skildrar Thorvaldsens heimkomst frå Roma i 1838. Ho er laga av målaren Jørgen Sonne. Frisa forfall og vart i 1949-59 trekt av muren og erstatta av ein kopi laga av målaren Axel Salto.

Samling
-------

Museet rommar ei lang rekke av Thorvaldsens verk i mormor og originale gipsmodellar, som vart brukt ved framstillinga av dei endelege marmor- og bronseverka og relieffa. Fleire gipsmodellar er stilt ut i museet. Originalane kan ein i dag sjå i museum, kyrkjer og andre stader rundt om i verda. Museet eig ei lang rekke måleri, antikkar, erotika, teikningar og grafikk, som Thorvaldsen samla, og ei rekke gjenstandar, som Thorvaldsen brukte i arbeidet sitt og i kvardagen.

Kunstverk i samlinga
--------------------

* *Jason med det gylne skinn* 1803–1828, statue ;
* *Ganymedes med Jupiters ørn* av Bertel Thorvaldsen, groupe, 1817 ;
* *Les trois Grâces avec Cupidon*, groupe, 1817-1818 ;
* *Cupidon et Psyché*, groupe ;
* *Berger au chien*, 1800, groupe ;
* *Hébe*, 1806 ;
* *La Nuit avec ses enfants par Bertel Thorvaldsen, Le Sommeil et la Mort*, 1815 ;
* *Vénus med eplet* (ou *Vénus Victrix*), 1805

Direktørar
----------

* A.P. Grüner
* Hother Hage
* 1932-1963 Sigurd Schultz
* 1963-1989 Dyveke Helsted
* 1989-2016 Stig Miss
* 2017- Annette Johansen

Referansar
----------

1. ↑  Fredningssag:Thorvaldsens Museum
frå Kulturstyrelsen
2. ↑  Peder Bundgaard: *København - du har alt* (s. 120), forlaget Borgen, København 1996, ISBN 87-21-00499-4
3. 1 2 3 4  Ouvrir diaporama Arkivert 2007-02-21 ved Wayback Machine. sur les sculptures classiques
4. ↑
5. ↑
6. ↑  «Thorvaldsens Museum får ny direktør» (på dansk). Thorvaldsens Museum. 7. desember 2016. Arkivert frå originalen 23. mai 2018. Henta 22. mai 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Thorvaldsens Museum

|  |  |
| --- | --- |
|  | Bertel Thorvaldsens Plads 2, 1213 København K |

Koordinatar: 55°40′36″N 12°34′42″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 31°17′04″N 34°54′58″E﻿

**al-Sayyid** eller **al-Sayed** (arabisk السيد; hebraisk skrift א-סייד) er ein beduin-landsby i Israel. Han ligg i Negevørkenen mellom Arad og Beersheba og like sør for Hura, og høyrer til al-Kasom regionale kommune. I 2012 var folketalet i landsbyen på 3 057.

Historie
--------

Privathus i al-Sayyid.
Den munnlege soga til stamma fortel at den første leiaren deira flytta til området frå Egypt ein gong i byrjinga av 1800-talet. Dei slo seg ned mellom andre beduinstammer kring Beersheba og levde av landet der. Dei andre stammene nekta å gifte bort døtrene sine til al-Sayyid-klanen, som var kjende som «dei utanlandske fellahin.» Etter kvart klarte høvdingen i stamma å gifte bort sønene sine til kvinner frå Gaza-området. Men den låge sosiale statusen dei hadde gjorde at dei lenge vart avvist lokalt, så den neste generasjonen byrja å gifte seg med syskenbarn, ein trend som heldt fram i fem generasjonar. Sjølv i dag har andre stammer veto mot å ekteskap med al-Sayyid-klanen.

Dei sosiale skilnadane mellom stamma og naboane førte til motstand då det var planar om å legge landsbyen til den nærliggande byen Hura (som vart grunnlagd i 1989). I staden vart landsbyen plassert under Abu Basma regionale kommune. Han vart offisielt godkjend som busetnad av regjeringa den 29. september 2003.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Sayyid, Israel» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Locality File» (XLS). Israelsk statistisk sentralbyrå. 2012. Henta 7. september 2015.
2. ↑  al-Sayyid Arkivert 2011-10-08 ved Wayback Machine. at the official Abu Basma regional kommune page (hebraisk)
3. ↑  One in twenty Haaretz, 2 June 2004
4. ↑  Government resolutions passed in recent years regarding arabarane population of Israel Arkivert 2012-02-07 ved Wayback Machine. The Abraham Fund Initiative

Bakgrunnsstoff
--------------

* al-Sayyid Arkivert 2011-10-08 ved Wayback Machine. Abu Basma regionale kommune (he)

| * v
* d
* e
al-Kasom regionale kommune |
| --- |
| al-Sayyid**·** Drijat**·** Kukhleh**·** Makhul**·** Mulada**·** Tirabin al-Sana**·** Umm Batin |
**Eva Korpela** (fødd 31. oktober 1958), fødd **Eva Lundgren**, er ein svensk tidlegare skiskyttar som vann verdscupen i skiskyting 1986 og og gjentok prestasjonen i 1987-sesongen. Ho vart verdsmeister på 10 km under VM i skiskyting 1986 i Falun og tok i alt sju VM-medaljar (1-3-3) i åra 1985 til 1988. Korpela var medlem av Sollefteå SK.

Korpela enda på andreplass i verdscupen i skiskyting 1985, einast norske Sanna Grønlid plukka fleire poeng. Same sesongen tok ho bronsemedaljen i 10 km under VM i skiskyting i sveitsiske Egg. Året etter tok ho gullet i same øvinga under VM 1986 på heimebane i Falun, der ho også vann sølv i 3 x 5 km stafett og bronse på 5 km. Gjennom både 1986-sesongen og den etterfylgjande sesongen gjekk ho til topps i verdscupen i skiskyting, framom høvesvis Sanna Grønlid i 1986 og Anne Elvebakk i 1987. I 1987 gjekk ho Sverige inn til sølv i VM-stafetten, året etter vart det i Chamonix VM-bronse på dei same tre svenske stafettkvinnene; Korpela, Inger Björkbom og Mia Stadig. På 5 km tok Korpela sølvmedaljen i Chamonix.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eva Korpela» frå Wikipedia på tysk, den 28. januar 2016.*
Koordinatar: 67°0′S 142°40′E﻿

**Cape Denison** er eit kupert nes ved Commonwealth Bay i Antarktis. Det vart oppdaga i 1912 av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911–14) under Douglas Mawson, som namngav det etter sir Hugh Denison frå Sydney, som støtta ekspedisjonen økonomisk. Neset var hovudbasen til ekspedisjonen.

Cape Denison vart i 2004 utnemnd til eit spesielt forvaltingsområde i Antarktis og står på listen over historiske stader og kulturminne i Antarktis.

Første fly i Antarktis
----------------------

Flytraktorsleden, det første flyet som vart ført til Antarktis (i 1912) var stasjonert ved Cape Denison, men det tok aldri av i lufta fordi det vart øydelagd under overfarten. Flyet, som var ein Vickers R.E.P. Type Monoplane (den første flytypen bygd av Vickers) vart nytta ein kort periode som «propelldriven snøtraktor» og så forlate, sidan stempela slutta å virke i kulda.

### Restane funne den 1. januar 2010

Nyårsdagen 2010 fann snekkaren på den siste ekspedisjonen til Kapp Denison over eit lite (150 mm) stykke av røyr frå flyskroget i hamna ved særs låg fjøre. Restane av skroget ligg truleg framleis gravlagd i isen nær hyttene til Mawson. Isen er tre meter djup og restane står kring 30 meter frå kanten av hamna. Det vart gjort eit forsøk i desember 2010 på utgravingar ved staden.

Sjå òg
------

* hyttene til Mawson

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cape Denison» frå Wikipedia på engelsk, den 12. desember 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Denison, Cape» (innhald frå Geographic Names Information System).


1. ↑  «Denison, Cape». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.
2. 1 2  Relic in Antarctic's first plane found on ice-edge[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Key Publishing Ltd Aviation Forums Arkivert 2011-06-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 34°58′56″N 35°56′37″E﻿

**Al-Sawda** (arabisk السودا, òg skrive **Sauda** eller **al-Soda**) er ein by nordvest i Syria i Tartus guvernement, 15 kilometer nordaust for Tartus. Av stader i nærleiken finn ein Annazah i nordaust, Maten al-Sahel i nordvest, Husayn al-Baher i vest, Dweir al-Shaykh Saad i sørvest, Awaru i sør, Khirbet al-Faras i søraust og Khawabi i aust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde al-Sawda eit folketal på 4 064 i 2004. Han er det administrative senteret i al-Sawda *nahiyah* («underdistrikt») som består av 27 stader med eit samla folketal på 32 925 i 2004. Innbyggjarane er hovudsakleg kristne, frå den gresk-ortodokse kyrkja.

Historie
--------

Namnet *al-Sawda* er arabisk for «svart» og syner til dei svarte basaltiske steinane som innbyggjarane i al-Sawda tidlegare nytta til å byggje bygningar, inkludert den største kyrkja. Seint i den osmanske tida, tente basalt-basert murarhandverk som hovudnæringa i al-Sawda, og tilsette opp til 400 innbyggjarar fram til byrjinga av det franske mandatet. Industrien vart mindre viktig då ein byrja å byggje med sement og jarn i regionen.

Under osmansk tid (1516-1918), var administrasjonssenteret i nærleiken («underdistrikt») i den sunnimuslimske byen og mellomalderborga Khawabi. Det er framleis fleire bygg frå den osmanske tida, i tillegg til ei kyrkje i byen. Under det franske mandatet, då osmanarane trekte seg ut av Syria, vart senteret for området flytta til al-Sawda av dei franske styresmaktene, fordi, i motsetnad til Khawabi, deltok ikkje innbyggjarane i al-Sawda i det syriske opprøret i 1919 leia av sjeik Salih al-Ali som kom frå denne regionen.

Under det franske mandatet, tok al-Sawda over statusen Khawabi hadde hatt, og folk byrja å reise til al-Sawda i staden. Medan Khawabi raskt vart mindre viktig, vart al-Sawda eit dynamisk senter med ein klinikk, ein vidaregåande skule og mange butikkar. I 1967, under den første tida av baathist-styret i Syria, vart senteret i *mantiqah* («distriktet») flytta til al-Shaykh Badr som i 1970 hadde eit folketal på 467 (og mangla tenester) samanlikna med al-Sawda som då hadde 1 103 innbyggjarar. I dag er al-Sawda senteret i ein *nahiyah* i Tartus-distriktet, medan al-Shaykh Badr har vokse til ein stor by og er senter i al-Shaykh Badr-distriktet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Sawda» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Balanche, Fabrice (2006). *La région alaouite et le pouvoir syrien* (på fransk). Karthala Editions. ISBN 2845868189.
* Lee, Jess (2010). *Syria Handbook*. Footprint Travel Guides. ISBN 1907263039.

1. 1 2 3  Folketeljing 2004[*daud lenkje*]. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Tartus guvernement. (arabisk)
2. 1 2 3 4  Balanche, 2006, s. 47.
3. ↑  The Reformed Presbyterian and Covenanter. **33**. (1895). s. 275.
4. ↑  Abdel Karim, Dalia. Suda's Stones. *E-Tartus*. E-Syria. 2009-01-07. (arabisk)
5. ↑  Lee, 2010, s. 173.
**Thorvald Erichsen** (18. juli 1868–23. desember 1939) var ein norsk målar. Han er særleg kjend for fargeglade, impresjonistinspirerte bilete.

Liv og gjerning
---------------

Thorvald Erichsen: *En ung pikes værelse* (1900)
Erichsen var fødd i Trondheim. Han vart student i 1886 og studerte ei tid rettsvitskap ved universitetet i hovudstaden. Han braut av studiane og tok til på Bergsliens målarskule, også i Kristiania. Samstundes var han også elev på Kunst- og handverksskulen. Erichsen debuterte i 1891 med biletet *Høststemning*. *Landskab fra Vaage* (1898) er eit anna måleri frå åra før hundreårsskiftet som vart lagt merke til.

Avgjerande inntrykk med verknad for hans kunst fekk han under eit opphald i København, der han var elev av Zahrtmann. Også gjennom studieopphald i Paris og Italia vart han merkbart påverka, den franske seinimpresjonismen fekk mykje å seie for han

Etter 1900 slo Erichsen gjennom med måleri av fargemetta landskap frå Telemark. Bilete som *En Fjelddal* (1900) og *Skovinteriør* (også 1900) fekk framskoten plass i Nasjonalgalleriet. Med åra dyrka han meir og meir ein rein målarkunst, prøvde ut det koloristiske i motivet. Fyrst og fremst la han gjennom fargebruken vekt på å skape luft og rom i biletet, teikninga i motivet var meir flyktig. Eitt og same motiv kunne verte utprøvd i mange ulike fargeharmoniar.

Den sterke interessa for farge reindyrka Erichsen i tydeleg opposisjon mot stilretninga naturalismen, som hadde rådd grunnen i den føregåande perioden. Saman med Oluf Wold-Torne stod han etter 1900 som ein av førarane i tidas moderne norske målekunst.

Erichsen måla særleg frå Lillehammer og Oslofjorden, om sommaren Skåtøy og Holmsbu.

Han døydde i Oslo.

Måleri
------

* Skovinteriør, 1900*Skovinteriør*, 1900
* Fra Kviteseid*Fra Kviteseid*
* Interiør med  Oluf Wold-Torne*Interiør med Oluf Wold-Torne*

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok, IV. Bandet*. 1952.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Thorvald Erichsen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Koordinatar: 65°44′S 64°40′W﻿

**Cape Garcia** er eit nes ved nordsida av innløpet til Barilari Bay, på vestkysten av Graham Land i Antarktis. Neset vart oppdaga og namngjeve «Cap Loqui» av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot. Samstundes kalla Charcot det sørlege neset ved bukta «Cap Garcia», etter kontreadmiral Garcia i Den argentinske marinen. Karta til Charcot frå Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, synte «Cap Garcia» som det nordlege neset ved Barilari Bay og dette namnet har sidan vorte etablert. Charcot nytta ikkje namnet «Cap Loqui» på krata under den andre ekspedisjonen, men for å bevare dette namnet har det sidan vorte akseptert som Loqui Point på sørsida av bukta.

Kjelder
-------

1. ↑  «Garcia, Cape». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Garcia, Cape» (innhald frå Geographic Names Information System).
«**Three Score and Ten**» er ein engelsk folkesong med tekst av William Delf. Songen omhandlar eit uvêr som den 8. og 9. februar 1889 som tok fleire fiskebåtar frå Hull og Grimsby ved Humber. Mellom 60 og 70 liv gjekk tapt. 

William Delf var ein fiskar frå Grimsby som skreiv fleire dikt om ulukka, som han så selde for å skaffe pengar til enkene og borna som sat igjen etter mennene som forsvann på sjøen. Delf sjølv mista livet på sjøen i 1893. Etter kvart vart det skrive melodi til teksten, men ein kjenner ikkje til kven som gjorde dette. Mike Waterson er trekt fram som den mest trulege. Songen vart samla inn frå J. Pearson frå Filey i 1957 av N.A. Huddleston. Ein kopi av den originale teksten av William Delf finst i biblioteket i Grimsby i North East Lincolnshire.

Ein av dei mest kjende artistane som har spelt songen er The Watersons, som spelte songen i 1960-åra. Han er òg spelt av The Dubliners, Johnny McEvoy og mange andre.

Tekst
-----

Refreng:  

And its three score and ten boys and men were lost from Grimsby Town;  

From Yarmouth down to Scarborough many hundreds more were drowned.  

Our herring craft, our trawlers, our fishing smacks as well.  

They longed to fight that bitter night to battle with the swell.

Methinks I see some little craft spreading their sails a-lee  

As down the Humber they do glide all bound for the northern sea.  

Methinks I see on each small craft a crew with hearts so brave  

Going out to earn their daily bread upon the restless wave.

Methinks I see them yet again as they leave the land behind,  

Casting their nets into the sea the fishing ground to find.  

Methinks I see them yet again and all on board's all right,  

With the sails flow free and the decks cleared up and the side-lights burning bright.

October's night was such a sight was never seen before:  

There was masts, there was yards; broken spars came floating to our shore.  

There was many a heart of sorrow, there was many a heart so brave;  

There was many a hearty fisherlad did find a watery grave.

Kjelder
-------

* Stories behind the songs: «Three Scores and Ten» Arkivert 2011-11-25 ved Wayback Machine.
| Bicester  |
| --- |
| Sheep Street, BicesterSheep Street, Bicester Sheep Street, Bicester |
| Plassering |
| 

Bicester is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Oxfordshire |
| Distrikt | Cherwell |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 28 672 |
| Koordinatar |  51°54′″N 1°9′″W﻿Koordinatar: 51°54′″N 1°9′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | OX25 - 27 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1869 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Bicester**
 |

**Bicester** (uttale 'bister') er ein by i distriktet Cherwell i Oxfordshire i England. Han har omkring 22 000 innbyggjarar (2004).

Byen vart grunnlagt i angelsaksisk tid, og er nemnd i *Domesday Book*.

Den er no ein av dei raskast voksande byane i Oxfordshire. Dette skuldast nærleiken til motorvegen M40, som knyt han til Oxford, Birmingham og London, og dermed gjer staden attraktiv for pendlarar og bedrifter som treng god kommunikasjon til fleire byar. Det er òg to jernbanestasjonar, Bicester North med samband til London og Birmingham, og Bicester Town med samband til Oxford.

Eit av dei største våpenlagra til den britiske hæren ligg rett utanfor byen, som har lange militære tradisjonar. Veldedighetsorganiasjonen Oxfam, som forhandlar brukte klede og andre varer, har naudlageret sitt like ved Bicester.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bicester» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Peter Olsen Bolstad** (31. oktober 1872–26. februar 1924) var ein norsk lærar og gardbrukar frå Hattfjelldal som valbolken 1916-18 representerte einmannskrinsen Nordre Helgeland og valbolken 1922-24 fylkeskrinsen Nordland på Stortinget, begge perioidane vald for Det norske Arbeidarparti.

Bolstad var son til ein gardbrukar. Sjølv tok han eksamen ved Tromsø seminar i 1895 og var sidan lærar i heimbygda Hattfjelldal til han døydde. Frå 1903 dreiv han også gardsbruket Svensklid. Han var varaordførar i heradet 1910-13 og ordførar 1913-16. Elles var han i to periodar formann i skulestyret i Hattfjelldal. Hausten 1915 vart Bolstad vald til å representere Nordre Helgeland på Stortinget i treårsbolken 1916-18, han var då medlem i Gasje- og pensjonskomiteen. Etter å ha vore ut av Tinget perioden 1919-21 kom han tilbake som stortingsmann frå nyår 1922, vart då vald til sekretær i Landbrukskomiteen. Bolstad døydde vinteren 1924 og vart erstatta av vararepresentanten Ramberg.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2018-07-31 ved Wayback Machine.
* Gravstein i Susendal
**Peter Andreas Egge** (1. april 1869–15. juli 1959) var ein norsk forfattar.

Foreldra til Peter Egge flytta til Trondheim frå Nord-Trøndelag, og faren, Olaus Egge, dreiv vognmannforretning i Dronningens gate. Peter var den nest eldste av ni sysken. Han byrja tidleg å skrive og verka i ein periode som journalist mellom anna i det radikale magasinet Den nye Tid og i Dagsposten. I 1891 debuterte han med romanen *Almue* (ei forteljing med same tittel hadde han fått prenta i bladet *Fædrelandet* i 1887). Knut Hamsun hjelpte Egge med å få i stand denne utgjevinga.

I 1897 gifta Egge seg med Anna Svendsen og flytta snart til Kristiania. Han budde aldri fast i heimfylket etter dette. Egge var aktiv i Den norske forfatterforening i lang tid, mellom anna som formann i perioden 1913-1916 og i 1935. 

Peter Egge skreiv både kortare forteljingar og drama, men det er særleg romanane sine han er kjend for i dag. Fleire av desse har Trondheim eller Trøndelag som miljø og skodeplass, og flytting frå landsbygd til by er eit motiv som går att i ulike variantar. 

I 1916 vart Egge tildelt Statens kunstnarløn. Han fekk Gyldendals legat i 1935.

I fødebyen Trondheim har Peter Egge fått både ein plass og ein veg oppkalla etter seg. Det finst dessutan ein Peter Egges vei i Bodø og ei Peter Egges gate i Steinkjer.

Verk
----

* *Almue* (1891)
* *En skibsgut* (1892)
* *Anfægtelser* (1893)
* *Straf* (1893)
* *Folkelivsskildringer* (1894)
* *Nordfra* (1895)
* *Stridsmænd* (1896)
* *Faddergaven* (1897)
* *Jomfru Nelly Martens* (1897)
* *Trøndere* (1898)
* *Gammelholm* (1899)
* *Jakob og Kristoffer* (1900)
* *Sønnen* (1901)
* *Mainætter* (1902)
* *Familien paa Raaum* (1903)
* *De graa Haar* (1904)
* *Kjærlighed og Venskab* (1904)
* *Oddvar Hage og hans Venner* (1905)
* *En liten gutt* (1906)
* *Hjertet* (1907)
* *Lenken* (1908)
* *Pastor Hals* (1909)
* *De unge dage* (1913)
* *Brist* (1914)
* *Narren* (1917)
* *Inne i fjordene* (1920)
* *Den hellige sjø* (1922)
* *Jægtvig og hans gud* (1923)
* *Hansine Solstad* (1925)
* *Hos Vincent Øst* (1926)
* *Drømmen* (1927)
* *Han og hans døtre* (1928)
* *Indian Summer* (1929)
* *Woel, Cai M.* (1929)
* *Minner fra barndom og ungdom* (1948)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Barnevelderhøne med kyllingar.
Barnvelderegg.
**Barnevelder** er ein tung hønserase som stammar frå byen Barneveld i provinsen Gelderland i Nederland. 

Barnevelder er blant anna avla fram av Rhode Island red (R.I.R.), Wyandottar og fleire store asiatiske kamphøns. Den vart avla fram på 1900-talet for å legge svært brune egg. Den er ein god verpar, men den har inga utprega rugelyst. Egga har tjukt skal, og dette gjer at kjuklingane har vanskeleg for å kome ut. 

Rasen kan vere kamplysten, og trivst difor ikkje under småe forhold. Dei er flinke til å leite etter mat, lette å avle opp, og dei veks forholdsvis raskt. Iblant kan fjørutviklinga kome seint. Dei byrjar å verpe når dei er om lag 6-7 månadar gamle. Dei er hardføre og toler kulde godt.

Dvergvarianten stammar også frå Nederland. Egga er mørkebrune med brune flekkar, og dei veg om lag 60 gram for store høns, og 40 gram for dverg. Hanen veg 3,5 kg, og høna veg 2,5 kg. For dverg veg hanen 1,1 kg og høna 1 kg.

Fargar
------

* Kvit
* Svart
* Dobbelrandteikna
* Blå/dobbelrandteikna
* Rapphønsfarga
* Blå/rapphønsfarga
* Mørkebrun
**Track Top-40** er den danske topp 40-lista for platesal og vert annonsert kvar torsdag ved midnatt på hitlisten.nu.
Den vekentlege danske singellista består av 40 bestseljande songar frå lovleg digital nedlasting og singelsal på anten CD eller vinyl. Informasjonen vert samla inn av Nielsen Music Control, som òg sett opp lister på vegner av IFPI (International Federation of the Phonographic Industry).

Listar byrja i april 1965 som ei månadleg topp 20-liste. Frå april 1969 var det ei vekesliste. 
Frå mai 1973 til desember 1978 vart singlar og album presenterte på same lista fordi Danmarks Radio ønskte variasjon i radioprogrammet sitt sitt. I denne perioden var det berre få singlar som nådde toppen av lista. Formatet vart omsider delt igjen i januar 1979.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tracklisten» frå Wikipedia på engelsk, den 20. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Billboard: IFPI forms sales chart (May 3, 1969)
2. ↑  The first mixed IFPI chart from May 1 1973

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hitlisten
* Danskehitlister (frå mai 1973 til mars 1977)
* Danskehitlister - årslister (1966 til 1976)
**Peter Elieson** (29. desember 1770–7. juni 1833) var ein norsk gardbrukar, embetsmann og stortingsmann.

Elieson var frå Hafslund i Skjeberg i Østfold. Frå han var sju år gammal vart han oppfostra hos ein morbror, Johan Collett, i København. Han vart student i 1787 og byrja studere jus. Han gav opp studiane etter eit par års tid, og kjøpte i 1792 storgarden Evje i Rygge. 

Elieson var 3. representant frå Smaalenenes amt i 1821 og på det overordentlege stortinget året etter. Både i 1821 og 1822 var han sekretær i Lagtinget. I 1821 var han medlem av 14 komitear, mellom anna av konstitusjonskomiteen og av komiteen om brennevinsbrenninga på landsbygda. Han var elles medlem av riksretten 1821-22.

I 1831 vart Elieson postmeister i Moss og busette seg der i byen. Der døydde han to år seinare. Han var far til John Elieson.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steen'ske bogtrykkeri. s. 211.
* Biografisk informasjon om Peter Elieson NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Peter Hersleb Harboe Castberg** (22. juli 1794–10. juni 1858) var ein norsk offiser, prest og stortingsmann. Johan C.T. Castberg var sonen hans.

Castberg var fødd i Fredrikshald, der far hans var magasinforvaltar. Sjølv vart han kadett i 1804, sekondløytnant i sønnafjellske infanteriregiment 1808, premierløytnant i 1811. Han deltok i oppmålingsarbeid i Vestfold i 1811 og 1813 og i felttoget mot den svenske fienden i 1814. År 1818 gjekk han over i 1. akershusiske brigade. Etter å ha teke artium i 1823 og teologisk embetseksamen i 1826 tok han avskjed frå militærtenesta. Han var sokneprest i Kviteseid 1827-33, Larvik 1833-46 og Sande i Vestfold 1846-58.

Castberg representerte Bratsberg amt på Stortinget i 1830 og 1833. I 1836, 1836-37, 1839, 1842 var han stortingsrepresentant for Larvik og Sandefjord. Han var på alle tingsamlingane formann i militærkomiteen. I 1833 var han medlem av komiteen om kjøpstadskatten, 1836-39 medlem av valkomiteen.

Han døydde i 1858 i København, under ei vitjing hos ei dotter.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Peter Castberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Angéla Németh**, gift *Ránky*, (18. februar 1946–5. august 2014) var ein ungarsk friidrettsutøvar som vart olympisk meister i spydkast i 1968 og europeisk meister i same øvinga i 1969.

Aktiv
-----

Under sommarleikane 1968 i Mexico by byrja finalen i spydkast nett som fire åre tidlegare; rumenske Mihaela Peneș tok leiinga etter forsøka i fyrste omgang. I andre omgang kasta Angéla Németh 60,36 meter, noko som vart det einaste 60-meterskastet i heile tevlinga. Németh vann då gullmedaljen framom Mihaela Peneș og Eva Janko frå Austerrike.

Etter å ha gifta seg til namnet Angéla Ránky gjorde ho sommaren 1969 sitt lengste spydkast noko gong, kastet mælte 60,58 m. Seinare i sesongen deltok ho i EM i Aten. Her nådde ho 59,76 m i sitt lengste kast og tok EM-gullet framfor landskvinna Magdolna Vidos. I den neste europameisterskapen i Helsingfors i 1971 vart Ránky nummer fire med 57,44 m. Ho lukkast ikkje i kvalifiseringa til OL-finalen 1972, med 53,48 m var ho 14 cm ifrå å sikre seg finaleplass.

Ho vart ungarsk meister i spydkast i 1968, 1969 og 1971.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Angéla Németh» frå Wikipedia på tysk, den 31. august 2014.*


| * v
* d
* e
Dei olympiske ringaneOlympiske meistrar i spydkast, kvinner |
| --- |
| 1932: Babe Didrikson**·** 1936: Tilly Fleischer**·** 1948: Herma Bauma**·** 1952: Dana Zátopková**·** 1956: Inese Jaunzeme**·** 1960: Elvīra Ozoliņa**·** 1964: Mihaela Peneș**·** 1968: Angéla Németh**·** 1972: Ruth Fuchs**·** 1976: Ruth Fuchs**·** 1980: María Colón**·** 1984: Tessa Sanderson**·** 1988: Petra Felke**·** 1992: Silke Renk**·** 1996: Heli Rantanen**·** 2000: Trine Hattestad**·** 2004: Osleidys Menéndez**·** 2008: Barbora Špotáková**·** 2012: Barbora Špotáková**·** 2016: Sara Kolak**·** 2020: Liu Shiying |
**Peter Munch Brager** (3. januar 1806–26. mars 1869) var ein norsk prest og stortingsmann.

Brager var frå Nordre Land i Oppland, der far hans dreiv landhandel. Han tok artium ved Drammen skole i 1825, og studerte deretter teologi ved universitetet i Kristiania. Cand. theol. vart han 1829, same året pers. kapellan i Finnås. År 1830 fungerte han som prest i Finnås, året derpå i Stord. Brager vart utnemnd til sokneprest i Lenvik i 1832. Han verka der i fem år, til han i 1837 flytta over til Ibestad prestegjeld i same prostiet.

1845 vart Brager innvald til stortinget som 1. representant for Finnmarkens amt. På tinget var han medlem av næringskomite nr. 1.

Etter femten år som sokneprest i Troms, fekk han i 1849 embete i Øyestad i Aust-Agder. Denne stillinga som sokneprest hadde han til han døydde. I Øyestad var han elles forlikskommissær.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*, Kristiania 1914
* Biografisk informasjon om Peter Brager NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Grisar på beite i New Forest i England.
Inngjerda sauer beiter i Vaucluse i Frankrike.
**Beite** er eit område der husdyr kan gå rundt og fritt eta plantar på rot. Ulike område kan brukast til beite på meir eller mindre permanent basis. Beite er den opphavlege måten å fôra dyr på, men kan på grunn av til dømes klima eller industrialisering vera heilt eller delvis erstatta av innhausta eller industrielt tillaga fôr. Nokre vanlege beitedyr er geit, sau, hest, storfe og reinsdyr.

Ulike typar beite
-----------------

*Naturbeite* eller *utmarksbeite* viser til udyrka beitemark som er lite påverka av menneske gjennom gjødsling, grøfting eller pløying. Denne typen beite er særleg vanleg i skog og fjellterreng, til dømes på ei allmenning. *Kulturbeite* viser til beite som er tettare stelt, til dømes gjennom gjødsling, pløying, såing og så bortetter. Denne typen beite kan også vera utmark, men ein ein kan også bruka fulldyrka mark. Kulturbeite kan vera ein av fleire måtar å bruka areal på i ein årssyklus. 

Ein kan også skilja mellom skog- og fjellbeite på den eine sida og heimebeite på den andre. Beiteområdet, særleg hagebeitet, kan vera innhegna, til dømes i typar som *hamnehage* eller *hestehage*. Andre beite har ikkje gjerde eller andre bygde stengsel, men kan nytta ulike system, for å halda styr på beitedyra, som gjetarar eller å plassera beitedyra på eit avsondra område som ei øy.

Lovverk
-------

Kvar dyr kan beita og ikkje har vore spørsmål innanfor mange lovverk. I Noreg regulerar til dømes Beitelova ansvaret dyreeigarar har om dyr gjer skade ved å beita på område dei ikkje skal.

Sjå òg
------

* Seter
* Green

Kjelder
-------


* «Beite: mark» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*.
* «beite (2)»[*daud lenkje*], «kulturbeite» Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine. og «naturbeite» Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine. i *Norsk Landbruksordbok* (1979)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Beite Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine. agropub.no
* Beite ved Fagforum Grovfôr
* Beite-artilkar ved Norsk Landbruksrådgiving Viken
* Beite Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine. ved skogoglandskap.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* NDL

 |
**Aleksandr «Sasja» Petsjerskij** (22. februar 1909–19. januar 1990) var ein ukrainsk jøde og soldat som organiserte det mest suksessrike fangeopprøret i den nazistiske konsentrasjonsleiren Sobibor i 1943.

Liv
---

Petsjerskij vart fødd i Krementsjuk i Ukraina og hadde studert musikk og litteratur. I 1941 vart han kalla inn til teneste i Den raude armeen som underoffiser.

Han vart same året teken til fange av tyske soldatar. Etter eit mislykka fluktforsøk vart det oppdaga at han var av jødisk ætt, og da vart han send til ein SS-driven arbeidsleir i Minsk. Sidan, i september 1943, vart han overført til Sobibor. Da han hadde krigserfaring, var det han som organiserte fangeopprøret og den namngjetne flukta frå Sobibor.

Etter at han hadde kome seg unna Sobibor, slutta han seg igjen til den sovjetiske hæren, til ein alvorleg skade i foten førte til at han fekk medalje for modig framferd og vart sivilist att. Men på grunn av Stalin-regimet vart han skulda for å ha late seg bli teken til fange av fienden utan tilstrekkeleg grunn, og han vart ei rid sperra inne i ein Gulag-leir. Han vart sett fri att etter protestar grunna rolla hans i opprøret i Sobibor.

Han døydde i 1990 i Rostov-na-Donu.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexander Pechersky» frå Wikipedia på engelsk, den 29. februar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Revolt in Sobibor* (1989/2011) - Dutch-Russian award-winning documentary
* Artikkel ved Yad Vashem
* Photo of Luca's shirt held by Pechersky's daughter

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
**Aleksandr Nikolajevitsj Serov** (23. januar 1820–1. februar 1871), var ein russisk komponist og musikkritikar. Han vart både fødd og døydde i St. Petersburg. Valentin Serov var sonen hans.

Valentin Serov: *Portrett av Aleksandr Serov*, 1887-88
Serov studerte musikk i yngre år, men arbeidde lenge som embetsmann. I 1850 byrja han som musikkritikar og vart den fyrste forkjemparen i Russland for Richard Wagner sine reformidéar. Han debuterte i 1863 som tonesetjar med operaen *Judith*, skreiv sjølv librettoen. I 1866 kom han med ny opera, *Rogneda*. Begge operaene slo godt an, då ein jamsides Wagnerstilen spora nasjonale drag. I 1868 slutta han i embetsverket og konsentrerte seg om musikken. Hans rakk ikkje avslutte sin siste opera, *Vrazjia sila* ('Vonde makter'). Denne vart fullført av Nikolaj Solovjov i 1871 og vart med sine friske, folkelege innslag godt motteken av publikum. Serov skreiv også nokre kyrkjemusikalske verk, orkesterstykke og verk for kor.

Eit utval av musikkstykka hans vart gjevne ut i fire band, 1892-96. I nyare tid vert operaene til Serov sjeldan oppsett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alkesandr Serov» frå Wikipedia på svensk, den 24. januar 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Landesteil Schleswig**, på dansk kalla **Sydslesvig**, i daglegtale ofte berre kalla **Schleswig**, eventuelt **Südschleswig** i historisk samanheng er eit tysk landområde mellom Eider og den dansk-tyske grensa i delstaten Schleswig-Holstein og Lauenborg. Den største byen i regionen er Flensburg (dansk *Flensborg*). Ved vestkysten ligg Nordfrisland, ved austkysten Angeln (*Angel*) og Schwansen (*Svans*).

Hertugdømet Slesvig (Sønderjylland) var inntil 1864 eit dansk len i det danske monarkiet (personalunion). Etter den dansk-tyske krigen vart Slesvig saman med Holstein og Lauenborg innlemma i Preussen. Etter ei folkerøysting i 1920 vart Nordslesvig foreina att med Danmark, medan Sydslesvig vart verande i Tyskland. I Sydslesvig bur det i dag ein dansktalande minoritet med omtrent 50 000 medlemer. Dei har mellom anna sine eigne skular, bibliotek og kyrkjer. Dei talar ei eiga form av dansk kalla *sydslesvigsk*. Enkelte talar enno det gamle sønderjyske målføret. Dei har òg ei eiga avis, Flensborg Avis, og eit baseballag som spelar i den danske baseballserien og har treningsfelt på Mikkelberg ved Husum.

Det danske renessanseslottet Lyksborg Slot frå 1580-talet ligg i dag i den vesle tyske byen Glücksburg (dansk *Lyksborg*) på søre breidd av Flensburgfjorden 12 km nordaust for Flensburg i Sydslesvig.

Kjelder
-------

1. ↑  «Det danske mindretal», *graenseforeningen.dk* (på dansk), henta 27. november 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Sydslesvig» frå Wikipedia på bokmål, den 27. november 2022.*

Bakgrunnstoff
-------------

* Velkommen til Sydslesvig
* Hvad er Sydslesvig? (arkivert nettside)
* Sydslesvig Kort
**Sykehus til Alta** er ei valliste i Finnmark som stilte til stortingsvalet 2013. Lista gjekk til val på ei lokalpolitisk sak: det å få til ein ny sjukehusstruktur i Vest-Finnmark med sentrum i eit nytt, moderne, sjukehus i Alta. 

Initiativet starta som ei gruppe med same namn på Facebook. I januar 2013 vart ein invitert til å «like» gruppa for å vise at ein ønskte at det skulle arbeidast for ei eiga stortingsliste. To veker seinare samla lista inn 1 467 underskrifter og vallista vart godkjend av Finnmark fylkesvalgstyre 6. mai 2013.

Det var ti namn på vallista, der ni kom frå Alta og ein frå Karasjok. Lista skulle opphøyre dersom ho ikkje fekk inn representantar på Stortinget til valet i 2013. Som listetopp stod Raymond Londal.

Kjelder
-------

* Nordlys 18. januar 2013: Sykehus til Alta får egen stortingsliste. Besøkt 4. juli 2013.

### Referansar

1. ↑  Regjeringa: Stortingsvalget 2013. Finnmark Finnmárku. Besøkt 4. juli 2013.
2. ↑  Liste til stortingsvalget i Finnmark 2013: Sykehus til Alta Arkivert 2015-09-24 ved Wayback Machine.. Besøkt 4. juli 2013.
3. ↑  Assad Nasir: Finnmark (Valg 2013). Besøkt 4. juli 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sykehus til Alta si Facebookside.