recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**George Anson, 1. baron Anson** (23. april 1697–6. juni 1762) var ein britisk admiral og ein rik aristokrat, kjend for å ha segla rundt jorda.

George Anson gjekk inn i marinen i februar 1712 og steig raskt i gradene. Han vart kommandant i 1722 og post-kaptein i 1724. I denne graden tente han to gonger i Nord-Amerika som kaptein på HMS «Scarborough» og HMS «Squirrel». I 1737 fekk han kommando over linjeskipet HMS «Centurion» med 60 kanonar. I 1740, i starten av den austerrikske arvefølgjekrigen vart han kommandant (med graden commodore) av ein skvadron som vart sendt for å ta spanske område i Sør-Amerika under krigen om øyra til Jenkins.

Ekspedisjonen i Sør-Amerika var lite vellukka og då han prøvde å runde Kapp Horn i dårleg vêr på vinterstid mista han fleire av skipa sine. Med redusert mannskap segla han så frå Peru og vestover til Macau i november 1742. Etter ei hard ferd over Stillehavet fekk han endeleg noko lukke då han tilfeldigvis trefte på ein Manila-gallion, skipet «Nuestra Señora de Covadonga» som hadde heile 1 313 843. Anson tok skatten tilbake til Macau, selde varene til kinesarane og vendte heim til England via Kapp det gode håp. Skatten gjorde han til ein rik mann resten av livet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «George Anson, 1st Baron Anson» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Anson's Voyage Round the World, by Richard Walter, 1901, from Project Gutenberg
* Portait by Sir Joshua Reynolds, 1755 Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Christian Wilhelm Wisbech** (7. oktober 1832–5. april 1897) var ein norsk marineoffiser og stortingsmann frå Bergen. På Stortinget representerte han Høgre.

Wisbech blei fødd i Bergen som son til dåverande stasfysikus (lege) Christian Wisbech og kona Alida Brunchorst. Han gifta seg med Thora Heiberg.

Sjølv gjekk han inn i marinen, der han gjekk den militære høgskulen. Etter i 1856 hadde fullført skuletida vart han sekondløytnant og lærar ved sjøkadettinstituttet. Utnemnd til premierløytnant i 1863, og tøymeister i marinen i 1870. Frå 1875 var han kaptein, rykte opp til kommandørkaptein i 1885 og kommandør i 1893. Ved det siste opprykket forlet han stillinga som tøymeister, og vart i staden sjef for det sjømilitære korpset. I si offiserstid var han medlem av fleire kommisjonar. Mellom anna var han frå 1882 formann i marinen sin artilleri- og fortskommisjon, der han hadde vore medlem sidan 1867.

Wisbech var 4. representant frå Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1883-85 og 3. representant i perioden 1889-91, heile vegen medlem av militærkomiteen. Også for den mellomliggande perioden var han vald til tingmann, det valet vart forkasta av Stortinget med 73 røyster mot 35. Han var i mange år medlem av bystyret i Horten, ordførar 1880-81. Ei tid var han formann i fattigstyret i byen.

Wisbech døydde i Horten i 1897.

Kjelder
-------

1. ↑  ofstad.info
2. ↑  Christian Wilhelm Wisbech Arkivert 2011-05-27 ved Wayback Machine. – Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste (NSD)

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
Kart over Belene øy
Donau mellom Belene og Belene øy
**Belene** (bulgarsk Остров Белене, Беленски остров eller Персин, Persin) er den største øya i Bulgaria. Ho er 14,5 km lang og opp til 6 km brei, og ligg midt i elva Donau nær byen Belene. Belene øy er den fjerde største øya i Donau. 

Belene øy er ein del av ei gruppe øyar og Persina naturpark. Her finn ein over 170 artar av sjeldne vassfuglar, som bronseibis, dvergskarv, rosenvarslar, raudhalsgås og andre. 

Øya er kjend for konsentrasjonsleiren som låg her. Denne leiren var operativ frå 1949 til 1959 (med eit opphald i deportasjonar frå 1954 til 1956). Fiendar av kommunistregime i Bulgaria vart sende her for å gjere hardt arbeid. Det er framleis eit fengsel i drift på den vestlege sida av øya, medan den austlege delen er eit naturreservat.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Belene Island» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Victoria and Albert Museum** (**V&A**) er eit museum i Kensington vest i London. Det blei skipa i 1852 som *The Museum of Manufactures*, og i 1854 omdøypt til *South Kensington Museum*. I 1899 fekk det sitt noverande namn, til ære for dronning Victoria av Storbritannia og gemalen hennar, prins Albert av Sachsen-Coburg-Gotha. 

Museet blei stifta for å fremja god formgjeving eller design i framstillinga av ulike gjenstander til bruk særleg i heimar. Ein kan rekna det som det første kunstindustrimuseumet, og dei norske kunstindustrimusea i Oslo, Bergen og Trondheim blei oppretta etter mønster av Victoria and Albert Museum.

Museet blei oppretta ved hjelp av middel frå Verdsutstillinga i London i 1851. Den første direktøren for museet var Henry Cole. I dei første åra la ein stor vekt på at dette museet skulle vera noko anna enn eit kunstmuseum som National Gallery, og det skulle heller ikkje først og fremst vera ein akademisk institusjon slik som British Museum. I 1858 byrja museet å vera kveldsope visse dagar, slik at folk frå arbeidarklassen skulle kunna sjå utstillingane etter at arbeidsdagen var over, og studera gjenstandane i samlingane for å læra seg prinsippa for god formgjeving.

I dag omfattar Victoria and Albert Museum gjenstandar frå Amerika, Nord-Afrika, Asia og Europa. Samlingane omfattar mellom mykje anna husgeråd og heile interiør, smykke og klede, skulpturar og teikningar, trykk og fotografi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Victoria and Albert Museum» frå Wikipedia på bokmål, den 15. april 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Rasmus Villads Christian Ferdinand Winther** (29. juli 1796–30. desember 1876) var ein dansk diktar.

Christian Winther vart fødd på Fensmark Præstegård i Sydsjælland. Han tok teologisk embetseksamen i 1824, og verka deretter som huslærar. I 1830 la han ut på reise til Italia.
Han gifta seg i 1848 med Julie Werliin.

Winther skreiv dei første dikta sine medan han studerte teologi, men den eigenlege dikterdebuten fekk han i 1828 med diktsamlinga «Digte». Utgjevinga av «Digte, gamle og nye» eit par år seinare, plasserte han blant dei beste danske naturlyrikarane.

Winther skreiv dikta som Edvard Grieg nytta i sitt Opus 10 (Fire enkle songar med klaverakkompagnement).

Kulturkanonen
-------------

«Rosa unica» er teke opp i lyrikkantologien i den danske kulturkanonen.

Kjelder
-------

* Christian Winther - Biography ved kalliope.org

---

* *Denne artikkelen bygger på «Christian Winther» frå Wikipedia på bokmål, den 28. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Om lyrikkantologien hos Kulturkanonen*, arkivert frå originalen 5. desember 2010, henta 28. juli 2011

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kalliope (dikt, portrett, bibliografi og lenkjer)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Frode Winther som Langemann i 2016
**Langemann** er ein rollefigur frå Kaptein Sabeltann-verda skapt av Terje Formoe.

Langemann er kjend på alle hav som skuggen til Kaptein Sabeltann. Han er den nestkommanderande til kapteinen, og ser til at alle følgjer opp ordrane hans. Langemann er den einaste som har direkte tilgang til Kaptein Sabeltann si borg. Han følgjer også med så alle gjer jobben sin i landsbyen Abra Havn.

Langemann har inga kone, men har varme kjensler for figuren Rosa. Det var Langemann som redda Pinky frå vraket av skuta til Morgan, og han har sidan passa på Pinky i Abra Havn når han ikkje har vore på tokt.

Skodespelarar
-------------

* Audun Meling 1994-2011, 1994-2014 (dagtid)
* Dennis Storhøi 2003, stemme i teiknefilmen
* Håvard Bakke 2010-2016, 2018-2019
* Richard Olsen 2014- (dagtid)
* Ole Martin Aune Nilsen 2015 (dagtid)
* Frode Winther 2016-2017

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Langemann» frå Wikipedia på bokmål, den 8. juni 2020.*
* *Artikkelen bygger på «Langemann» frå Kaptein Sabeltann Wiki, gjeve ut under CC-BY-SA.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kaptein Sabeltann Wikia
**Georg Stokke** (fødd 25. august 1911 i Oaldsbygda, Stranda) var ein norsk gründer og industrieigar. Han skipa møbelverksemda Stokke AS i Spjelkavik (Ålesund) i 1932 - opphavleg med namnet «Møller & Stokke» til Bjarne Møller selde seg ut i 1955. Frå 1956 var Georg Stokke eineeigar av Stokke Fabrikker A/S. I byrjinga produserte selskapet lenestolar og sofagrupper, no er stokkekonsernet mellom anna kjent for barnestolen Tripp Trapp. Gjennom konsernet har Georg Stokke og familien vore involvert i ei rad industriverksemder i Møre og Romsdal, mellom anna Westnofa på Åndalsnes, Tennfjord Møbelfabrikk og Vatne Møbler. Vågå Bruk på Vågåmo vart etablert i 1965. Han deltok også i oppstart av olivinutvinning i Raudbergvika (Robbervika) i Sunnylvsfjorden, der Stokke personleg er ein av grunneigarane. Utvinninga i Robbervika tok til i 1984. Gjennom Stokke Mineraler AS har han også vore engasjert i utvikling av rutilforekomsten i Førde/Naustdal.

Georg Stokke kom frå garden Stokke i Oaldsbygda i Sunnylvsfjorden. Han er son av Eli Torsdotter i og Knut Olsson Stokke. Nils A. Liaaen, Knut Olsson Stokkes grandonkel, skipa skipsverftet A.M. Liaaen. Gift med Johanne P. Kjørstad.

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  Grytten, Harald (1993): Slik jeg husker det. Georg Stokke forteller til Harald Grytten. Ålesund: Stokke industrier.
3. ↑
4. ↑  Kampanje nr 6/2011 s.83
5. ↑  Økonomisk Rapport 2.mai 2002.
6. ↑  Grytten, Harald (1993): Slik jeg husker det. Georg Stokke forteller til Harald Grytten. Ålesund: Stokke industrier.
7. ↑  Furseth, Astor (1987): Norddal i 150 år. Valldal: Norddal kommune.
8. ↑
9. ↑  Lillebø, P.A. (1993): Gard og ætt. Stranda: Stranda sogelag, s.425.
**Victoria** (òg kalla **Port Victoria** eller **Mahé**) er hovudstaden på Seychellane og ligg nordaust på øya Mahé. Byen vart først oppretta som sete for det britiske kolonistyret. Folketalet er 24 970 (2002), om lag ein tredel av det totale folketalet på Seychellane. Flyplassen heiter *Seychelles International Airport* (fullført i 1971).

Port Victoria
Klokketårnet sentralt i Victoria
Dei fremste eksportvarene til Victoria er vanilje, kokosnøtter, kokosolje, skjelpaddeskjel, såpe og guano.

Turistattraksjonar i byen er mellom anna eit klokketårn bygd som etterlikning av det på Vauxhall Bridge i London, tinghuset, Victoria botaniske hage, Victoria nasjonale historiske museum, Victoria naturhistoriske museum og Sir Selwyn Selwyn-Clarke-marknaden. I byen ligg og nasjonalstadionet og eit polyteknisk institutt. Rett aust for byen ligg den indre hamna, der tunfisk-fiske og hermetisering er ein stor lokal industri. Ei av dei største bruene i Victoria vart øydelagd av jordskjelvet i Indiahavet 2004.

Stor-Victoria omfattar åtte av dei 25 distrikta på Seychellane:

* La Riviere Anglaise (English River)
* Mont Buxton
* Saint Louis
* Bel Air
* Mont Fleuri
* Roche Caiman
* Les Mamelles
* Plaisance

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Njardar Vikinglag** er ein organisasjon som jobbar med å formidle historie frå vikingtida.

Laget
-----

Laget vart skipa 20. november 2005 og har base i Gudvangen. Njardar Vikinglag hadde i overkant av 100 betalande medlemmar per 2008. Dei gjev ut nyheitsbrevet *Njardarnytt* og har diskusjonsforum på Internett. Leiar er Georg Olafr Reydarsson Hansen. Laget er registrert i Brønnøysundregistra med org.nr. 989477129.

Aktivitetar
-----------

Medlemmane jobbar med å byggje ein vikinglandsby i Gudvangen, og kvart år arrangerer laget vikingmarknad i Gudvangen. Dei har også laga vikingbåten «Njardar». Laget held også kurs i gamle handarbeidsteknikker og bogeskyting med langboge. Dei held oppvising på vikingmarknadar og festivalar, museum og historiesenter i inn- og utland.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Njardar Vikinglags si heimeside Arkivert 2010-06-18 ved Wayback Machine.
* BT.no - «Njardar» sjøsett[*daud lenkje*]
* Groruddalen.no - Levde som vikinger[*daud lenkje*]
* Njardar Vikinglag på MySPace

*Omsett frå Bokmålswikipedia 27.02.2011*
*Denne artikkelen handlar om musikaren. For politikaren, sjå Politikaren Vidar Lande.* 

**Vidar Lande** (fødd 19. januar 1949) er ein norsk folkemusikar med filosofisk utdanning. Han voks opp i Aust-Agder og har utdanning frå Noreg og Canada.

Lande har arbeidd i vidaregåande skole, og undervist som førsteamanuensis i filosofi ved Universitetet i Oslo og Høgskolen i Telemark.
Han arbeidde sine siste yrkesaktive år som professor i tradisjonskunst ved Høgskolen i Telemark. Vidar Lande gav ut mange musikkinnspelingar med lokal folkemusikk frå slutten av 1970-talet. For dobbel-CD-en *Sordølen* fekk Lande, saman med songaren Gunhild Tømmerås, Spellemannprisen 2004. Han har elles arbeidd med musikk etter reisande på Agder, og har mange skriftlege publikasjonar om folkemusikalske og filosofiske emne (mellom anna i eksistensfilosofi, religionsfilosofi, etikk og estetikk).

Landes praktiske folkemusikalske verksemd var i størst grad retta mot rekonstruksjon av spelestilar i Setesdals- og Agder-området. Heile 6 solo CD-ar er laga med dette føremålet. Han har i denne samanhengen også transkribert store delar av den instrumentale folkemusikken i Agder og Telemark. Ein del transkripsjonar er tilgjengelege i Slåttar og spelemenn i Bygland: *Norsk folkemusikksamling*, 1983, og Otto Furholt: *Slåttar* (Kristiansand spelemannslag, 2001).

Vidar Lande har vore mykje nytta i kulturelle program, både i Noreg og i utlandet. Han hadde alltid hatt eit internasjonalt siktemål med arbeidet sitt i folkemusikk, og blei soleis Noregs representant i Unesco-utgjeving i 1996: UNESCO COLLECTION, CDen: NORWAY. Fiddle music from Agder. Musique folklorique de l'Agder pour violon.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Partiflagget til Kuomintang
**Guomindang** eller **Kuomintang** (*Nasjonalistpartiet*, kinesisk skrift 中國國民黨, pinyin Zhōnggúo Gúomíndăng, **KMT**) er eit politisk parti i Republikken Kina som var verksamt på det kinesiske fastlandet fram til 1949.

Historie
--------

Partinamnet betyr noko slikt som «Det nasjonale folkepartiet», og partiet blei skipa i 1911 under revolusjonen mot keisardømmet det året. Xinhairevolusjonen styrta Qing-dynastiet i Kina. Formelt vart partiet skipa den 25. august 1912 i Guangdong provinsen av Sung Chiao-jen og Sun Yat-sen.

Leiaren var Sun Yat-sen, som ønskte sjølvstende, demokrati og modernisering for Kina. Etter å ha samarbeidd med dei kinesiske kommunistane og med Sovjetunionen mot korrupte regionale krigsherrar, vende den nye Guomindang-leiaren Jiang Jieshi seg plutseleg mot kommunistane og massakrerte dei i 1927. Jiang Jieshi er òg kjend som general Chiang Kai-shek.

Dette var starten på ein langvarig borgarkrig mellom Guomindang og kommunistane, som reorganiserte seg på landsbygda i innlandet. Innimellom kriga begge partar også mot krigsherrar og japanske styrkar, som angreip Kina i 1931 og på ny og i større omfang i 1937. Guomindang fekk militært utstyr frå USA, og kommunistane frå Sovjetunionen.

I 1949 slutta borgarkrigen med kommunistisk siger, og restane av Guomindang-regimet, som framleis kalla seg "Republikken Kina" reiste til øya Taiwan og installerte seg der. Guomintang var det einaste partiet i Republikken Kina (Taiwan) fram til 1991, og var i mange år synonymt med republikken.

Partiet i dag
-------------

Guomindang er ikkje lenger einerådande på Taiwan, mange taiwanarar vil heller ha sjølvstende utan krav på å representere fastlandet.
Saman med *Folket sitt fyrste parti* utgjer det ein koalisjon kjend som den *pan-blå koalisjonen*. Dei ynskjer sameining av Kina, i motsetnad til den *pan-grøne koalisjonen*, som ynskjer taiwansk sjølvstende.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kuomintang official web site
Tyrisk purpur.
Murex brandaris, purpursneglen.
**Purpur** (gresk πορφύρα, porphyra; latin: purpura) er eit lilla fargestoff som truleg først vart framstelt av fønikarar i antikken frå purpursnigelen (murex). Det er vorte kalla for *tyrisk purpur*, ved at det kom frå fønikiske byen Tyr, og kongeleg purpur, ved at det var så kostbart det vart assosiert med dei kongelege. Fargestoffet var eit naturleg purpurraud farge som vart verdsett høgt i antikken sidan det ikkje bleikna, men faktisk vart meir skinande og intens i fargen med vêrpåkjenning og sollys.

Ifølgje segna vart fargen oppdaga av Herkules, då hunden hans kom tilbake etter å ha togge på ein snigel, med munnen farga av purpur. Utgravingar tyder på at minoarane på Kreta kan ha framstelt purpur, i så fall fleire hundreår før fønikarane.

Purpurfargen var mergeleg populær blant den romerske overklassa, og purpurfarga stoff var ein av dei dyraste luksusartiklane som fanst. Fargen vart framstelt ved at sniglar vart samla i store fat og sett til å rotne. Ein veit lite om den vidare prosessen, men stanken frå dei millionane av rotnande singlane som må ha gått med til purpurproduksjonen var ille nok til at det vart særskilt nemnt av forfattarane i antikken. Fargesubstansen bestod av eit slimsekret frå kjertelen i ein av dei fleire store rovsniglane som er funne i den austlege delen av Middelhavet. Desse er sjøsniglane *Bolinus brandaris*, torna farge-murex, (opphavleg kjent som *Murex brandaris* (Carl von Linné, 1758)), den stripa farge-murex *Hexaplex trunculus*, og steinskalla *Stramonita haemastoma*. Fargestoffet er ein organisk samansetnad av brom, ein klasse samansetnad som ofte finst i algar og ein del anna sjøliv, men langt sjeldnare i biologien til landdyr.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Purpur» frå Wikipedia på bokmål, den 19. februar 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ziderman, I. I. (1986): «Purple dye made from shellfish in antiquity» i: *Review of Progress in Coloration*, 16: 46-52.
2. ↑   Radwin, G. E. and A. D'Attilio, (1986): *Murex shells of the world. An illustrated guide to the Muricidae*, s. 93, Stanford University Press, Stanford, California, USA, ss. 284 inkl 192 figurer. & 32 pls.
**Rayman 2: The Great Escape** er eit plattformspel som er utvikla av Ubisoft. Det vart utgjeve fyrste gongen den 29. oktober 1999 i Europa på Nintendo 64 og Windows. Spelet er det andre i *Rayman*-serien og er utvikla for spelkonsollane Nintendo 64, PC, Dreamcast og PlayStation. Seinare var spelet tilpassa andre format og gjeve ut på PlayStation 2, Game Boy Color, Nintendo DS, iPhone/iPod Touch og Nintendo 3DS.

Spelmekanikkar
--------------

*Rayman 2* skil seg frå føregangaren Rayman ved at spelet er tredimensjonalt. Rayman startar spelet med få evner, men etter kvart som spelaren samlar ulike gjenstandar kan ein kjøpe betre krefter med dei.

Handling
--------

Spelet går føre seg i verda *The Glade of Dreams*, der ein gjeng robotpiratar som er leia av *Admiral Razorbeard* har øydelagt *The Heart of the World* og invaderer denne verda. Sidan *The Heart of the World* er øydelagt, blir alle krefter svekka - mellom anna Raymans krefter, som gjer at han blir tatt til fange av robotpiratane.

Seinare blir venen til Rayman, Globox, bortført han òg. Dei hamnar i same celle og Globox gir Rayman kreftene hans tilbake med ein sølv lum han har fått frå Ly, ein fe. Rayman og Globox klarar å rømme, men blir fråskilde undervegs. Rayman finn ut at for å ha ein sjanse mot piratane, må han finne fire, magiske masker som vil vekkje *Polokus*, verdas ande. For å finne desse besøkjer han fleire stadar i *The Glade of Dreams*, med hjelp av *the Hall of Doors*, ein plass med portalar til ulike stadar i verda. Denne staden er styrt av *Teensies*.

Når Rayman har funne dei fire maskene og vekt opp *Polokus*, gjer har kort prosess for piratane på land. Men i lufta, der han ikkje har noko kraft, blir Rayman nøydd til å bruke piratanes *Prison Ship*, som flyr i lufta. Her har *Admiral Razorbeard* ein robot, *The Grolgoth*. Rayman må vinne over roboten, men når han har gjort det, rømmer *Razorbeard* med ein rømmningskapsel. Skipet eksploderer og det blir trudd at Rayman er daud, men under gravferda viser Rayman seg igjen med ei krykke.

Utvikling
---------

Tidleg i utviklinga av Rayman 2, var det eit 2D spel for PlayStation og Sega Saturn. Dette blei seinare vraka for 3D-spelet Rayman 2, men bilete av 2D-versjonen, concept art (ein grøn skurk med ei motorsag) og krefter i spelet blei publisert i spelmagasiner som EGM. Ein etappe av denne betaversjonen var opplåsbare i PlayStation-versjonen av Rayman 2.

Omtalar
-------

Både kritikkare og fans har gitt generelt god kritikk på spelet og i 2000 mottok spelet *IGN's Dreamcast Game*. Omtalane for Rayman DS var meir blanda.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rayman 2: The Great Escape» frå Wikipedia på engelsk, og «Rayman 2: The Great Escape» frå Wikipedia på svensk den 29. mai 2012.*
**Nišava** eller **Nisjava** (bulgarsk og serbisk kyrillisk: **Нишава**) er ei elv i Bulgaria og Serbia, og ei av dei høgre sideelvane til Južna Morava med ei lengd på 218 km.

Nišava har utspring vest i Bulgaria i Balkanfjella nær landsbyen Gintsi. Kjelda ligg nær grensa til Serbia, og etter berre 67 km kryssar ho grensa. Sidan ho renn gjennom Gintsi vert den øvre delen av elva kalla Ginska. Ho kryssar grensa ved Kalotina, ein stor grenseovergong mellom Bulgaria og Serbia, før ho held fram vestover i Serbia. 
I Serbia renn elva gjennom Dimitrovgrad, Pirot, Bela Palanka, Niška Banja og Niš, den tredje største byen i Serbia. Elva munnar ut i Južna Morava 10 km nedanfor byen, men sidan Niš er i rask vekst har byen snart nådd munningen.

Etter at Serbia vart delt inn i distrikt i 1992 vart distriktet Nišava kalla opp etter elva.

Elva er ein del av tilsigsområdet til Svartehavet, og har eit nedslagsfelt som dekkjer 3 950 km² (1 237 km² i Bulgaria og 2 713 km² i Serbia). Nišava er ikkje framkommeleg. Ho har mange mindre sideelvar, som Temštica-Visočica og Jerma, Crvena og Kutinska.

Nišavadalen var i antikken ein del av ei større rute mellom Europa og Asia. Ruta følgde dalane til elvane Morava, Nišava og Maritsa, og vidare mot Istanbul. Både vegen og jarnbanen mellom Beograd, Sofia og Istanbul følgjer i dag den same ruta.

Sićevojuvet
-----------

I den serbiske delen av elva dannar Nišava fleire bratte dalar og juv. Det mest markante er Sićevojuvet (Sićevačka klisura; kyrillisk: Сићевачка клисура) mellom Bela Palanka og Niška Banja. Elva er ganske strid i juvet, og det er bygd to kraftstasjonar her for å utnytte dette. Juvet er 17 km langt, 350-400 meter djupt, og i enkelte delar har det vorte utvikla canyon-liknande strukturar.

Kjelder
-------

* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

* *Denne artikkelen bygger på «Nišava» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
**Hamar Jernstøberi og Mekaniske Verksted** eller **HamJern** er eit tidlegare industriforetak på Hamar som i dag går under namnet *Furnes-Hamjern Holding* etter å ha vorte delt opp i fleire ulike selskap. Sjølve støyperiet vart grunnlagt den 21. mai 1895 ved *Espern* mellom jarnbaneområdet og Mjøsa. Det vart raskt kjent for støpejernsprodukt som omnar og komfyrar. Seinare vart det utvikla og produsert handelsstøypegods, jarnbanemateriale og jordbruksreidskap som plogar, horver, høyriver, treskjeverk og hakkemaskiner. 

Satsinga på produksjon lokomotiv tok til i 1901, etter at fabrikken hadde levert fleire vellykka malmvogner. Det vart produsert om lag 200 damplokomotiv på HamJern, mellom anna Dovregubben. Seinare vert det òg produsert elektriske lokomotiv ved fabrikken. På 1950-taler vart det òg produsert skiftetraktorar, vegvalsar. Frå 1950- til 1970-talet vart det produserte traktorgravarar.

HamJern var lenge ein av sei største arbeidsplassane i Hedmark og hadde i 1943 over 400 arbeidarar og 75 funksjonærar. Utover 1960-talet og fram mot 1980-talet vart fabrikklokala moderniserte og utvida, samstundes som Munck overtok ein del av verksemda og tok til å produsera skipskraner. I 1984 vart platehandsamingsdelen til Furnes-Hamjern overteken av Ameco.

Lokomotiv produsert
-------------------

Dovregubben var produsert ved HamJern. 
Foto:
Anders Beer Wilse (1935)
 

* NSB type 18
* NSB type 21
* NSB type 22
* NSB type 24
* NSB type 25
* NSB type 27
* NSB type 31
* NSB type 32
* NSB type 49

Historiske årstal
-----------------

* 1895 – Hamar Jernstøberi vart grunnlagt
* 1901 – Satsa på å produsere lokomotiv
* 1968 – Hamjern Maskin vart grunnlagt
* 1979 – Moelven Jernstøperi vart kjøpt opp og føretaket skifta namn til Furnes-Hamjern
* 1984 – Oppdeling av industrilokale og omstrukturering av føretaket
* 1996 – Munck Cranes vart kjøpt opp av Furnes-Hamjern Holding

Referansar
----------

* *Denne artikkelen bygger på «Hamar Jernstøberi» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2013.*

1. ↑  Norsk Jernbanemuseum.no – Den norske jernbanehistorien i stikkord Arkivert 2006-04-27 ved Wayback Machine. (Lest 5. juli 2008)
2. ↑  Espern-Smedvig.no – Litt historikk om Espern Arkivert 2007-07-27 ved Wayback Machine. (Lest 5. juli 2008)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Furnes-Hamjern.no – Konsernets heimesider
* *Fordson Super Dexta med Hamjern 3*[*daud lenkje*], digitaltmuseum.no.
**Pavel Janáček** (fødd 16. januar 1968 i Praha) er ein tsjekkisk Ψ og kritikar. Spesialfeltet hans er populærlitteratur og litterær kultur på 1800- og særleg 1900-talet, seinast sensurhistoria.

Liv
---

Fordi han av politiske grunnar ikkje fekk studere ved Det filosofiske fakultetet på Karlsuniversitetet i Praha, studerte han på Høgskulen for økonomi samme stad. I åra 1990-1995 skreiv han i kulturspaltene i avisa Lidové noviny, i åra 1995-1995 som redaktør for det litterære tidsskriftet Tvar. Frå 1995 har han arbeidd på Institutt for tsjekkisk litteratur ved Det tsjekkiske vitskapsakademiet, fyrst på avdelinga for samtidslitteratur, seinare på avdelinga for litterær kultur og frå 2010 som direktør for instituttet. I åra 2003-2010 underviste han på Instituttet for tsjekkisk litteratur og allmen litteraturvitskap ved Det filosofiske fakultetet på Karlsuniversitetet. På kanal Vltava i tsjekkisk radio leiar han programmet "Ord om litteratur", der han diskuterer ny tsjekkisk skjønnlitteratur med inviterte gjestar.

Bibliografi
-----------

* Svět rodokapsu. Komentovaný soupis sešitových románových edic 30. a 40. let 20. století (med Michal Jareš). Praha, Karolinum 2013. ISBN 80-246-0640-2
* Literární brak: operace vyloučení, operace nahrazení, 1938-1951. Brno, Host 2004. ISBN 80-7294-129-1
* Sedm století Slavětína: malá knížka k velkému výročí obce (med Hana Dočekalová et al.). Slavětín, Obec Slavětín 2014. ISBN 978-80-260-6161-8
* V obecném zájmu. Cenzura a sociální regulace literatury v moderní české kultuře, 1749-2014 (med Michael Wögerbauer, Petr Píša, Petr Šámal et al.). Praha, Academia - Ústav pro českou literaturu AV ČR, 2015. ISBN 978-80-200-2491-6

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑
3. ↑


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ResearcherID
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Purpurmøll** |
| 

Eriocrania subpurpurella  *Eriocrania subpurpurella* lever i tilknytnad til eik og finst over nesten heile Europa. |
| **Systematikk** |
| **Rekkje:** | *Arthropoda* |
| **Underrekkje:** | Hexapoda |
| **Klasse:** | Insecta   |
| **Underklasse:** | Pterogyta |
| **Infraklasse:** | Neoptera |
|
|
| **Orden:** | Lepidoptera |
| **Overfamilie:** | ***Eriocranioidea*** |
| **Familie:** | ***Eriocraniidae*** |
|
|
| Vitskapleg namn |
| Eriocraniidae |

**Purpurmøll** (Eriocraniidae) er ei særs lita familie sommarfuglar som finst i tempererte område på den nordlege halvkula. På verdsbasis er det skildra 24 artar, kor 8 førekjem i Norden. Larvane deira er parasittar på lauvtre, kor dei minerar særeigne gangar i blad.

Utsjånad
--------

Purpurmøll er små møll; hjå dei nordiske artane varierer vengespennet frå 8 til 16 mm. Forvengene er metalliske og er spragla eller marmorert i gull, purpur, bronseraude og/eller blå fargar. Hovudet og framkroppen er dekt med tjafsute, hårliknande skjel. Ein kan best skilja dei frå kjevemøll på at dei har ein kort sugesnabel og treledda *labialpalpar*.

Artane liknar mykje på kvarandre, og ein må så godt som alltid sjå på kjønnsorgana for å kunne identifisera dei. Hoene er det stundom umogleg å bestemma, trass i at mange artar har særskilde kjenneteikn på undersida av bakkroppen: Fjerde segment ber to gjennomsiktige flekkar ein kallar «vindauge», og på femte segment har hoene tuberklar dei skil ut feromon gjennom.

Larvane er lange, tynne og kvite til gråaktige med mørkt farga munndelar. Dei har små hovud dei kan dra halvveges inn i mellomkroppen, og ein bakkropp som vert smalare lenger bak. Stundom kan ein identifisera ein art ut frå larven sin utsjånad kombinert med opplysingar om vertsplante.

Levesett
--------

Lauvmine frå *Eriocrania salopiella*Purpurmøll er aktive om morgonen og om kvelden på våren og tidleg på sommaren. Hoene legg dei ovale, glatte egga sine på unge blad om lag på den tida lauva til vertsplanten sprett. Typiske vertsplantar kan vera bjørk, hassel eller eik, avhengig av art. Larven et i vevet på innsidan av bladet, og grev miner som er synlege frå begge sider av bladet. Det er lett å sjå at ei mine er frå purpurmøll på dei spiralforma eller snirklute ekskrementrestane som ein ser tydeleg gjennom det nesten glasklare lauvet.

Larven et i berre to til tre veker, før han firer seg ned til bakken. Her grev han seg ned og lagar ein hard kokong til å overvintra i før han forpuppar seg til våren. Puppen kan røyra seg, og nyttar dei lange mandiblane til å ta seg ut av kokongen. Når han er ute klatrar han opp til overflaten, der den vaksne sommarfuglen klekker.

Livssyklusen kan ta eitt til to år.

Artar i Noreg
-------------

* Eriocrania subpurpurella
* E. unimaculella
* E. sparrmannella
* E. salopiella
* E. cicatricella
* E. sangii
* E. semipurpurella

Kjelder
-------

Bengtsson, Bengt Å. 2008. «Eriocraniidae - purpurmalar», s. 57-72 i *Nationalnyckeln till Sveriges flora och fauna. Fjärilar: Käkmalar-säckspinnare. Lepidoptera: Micropterigidae-Psychidae.* ArtDatabanken, SLU, Uppsala
Inne i kyrkja, mot nordvest.
**Ytterby kyrkje** var ei kyrkje i Ytterby i Kungälv kommune i Bohuslän. Dette området tilhøyrer no Sverige, men i mellomalderen, då kyrkja vart bygd, var det ein del av Noreg. Kyrkja var oppført i romansk stil rundt 1100. Kyrkja vart delvis riven på 1800-talet, og står i dag som ein ruin.

Då kyrkja vart oppført på 1100-talet, låg ho like ved Konghelle, som var ein av Noregs største byar på denne tida. I Borgartingslova, lova som gjaldt for Vika, vert det fortalt at det var seks fylkeskyrkjer i Vika, og at ei av dei låg i Konghelle. Ytterby kyrkje kan ha vore denne kyrkja.

* Nordsida av kyrkjaNordsida av kyrkja
* Sørsida, med koretSørsida, med koret
* Porten inn til kyrkja, ved det gamle våpenhusetPorten inn til kyrkja, ved det gamle våpenhuset
* InngangenInngangen

Referansar
----------

* *Denne artikkelen bygger på «Ytterby kirke» frå Wikipedia på bokmål, den 13. september 2016.*

1. ↑  Ældre Borgartingslov, Vikens kristenret (1914): 22
2. ↑  Kolsrud (1958): 147

Litteratur
----------

* Kolsrud, Oluf: Noregs kyrkjesoga I: Millomalderen. Aschehoug, Oslo 1958
* Ældre Borgartingslov, Vika si kristenret. Omsett av Torleiv Olavsson, Kristiania 1914
**Punta San Matteo** er ein 3 678 meter over havet høg fjelltopp i Ortleralpane, på grensa mellom provinsane Trento og Sondrio i Italia. Toppen ligg på same fjellryggen som Monte Vioz, om lag fire kilometer sørvest for denne, på ein fjellrygg som vidare mot sørvest endar mot Gaviapasset. Den bredekte fjelltoppen dannar sørgrensa for isbreen *Ghiacciaio dei Forni*.

Fjelltoppen vart kliven fyrste gongen den 28. juni 1865 av dei britiske fjellklatrarane Francis Fox Tuckett, George Henry Fox, Douglas William Freshfield og James H. Backhouse. Dei var i fylgje med førarane François Devouassoud frå Chamonix og Peter Michel frå Grindelwald.

Punta San Matteo er eit ynda turmål for skituristar, då han på vårparten er grei å nå både frå fjellhytta *Rifugio Cesare Branca* og frå Gaviapasset.

Kartografen Julius Payer gav fjellet det noverande namnet, ettersom han kleiv til topps den 21. september 1867, minnedagen for evangelisten Matteus.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Punta San Matteo» frå Wikipedia på tysk, den 26. oktober 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Benjamin West: *General Wolfes død*, 1770
**Benjamin West** (10. oktober 1738–11. mars 1820) var ein amerikansk-britisk målar, nærast sjølvlært. 

West var frå Springfield i Pennsylvania. Han oppheldt seg i Italia i 1760–1763, der han mottok impulsar frå Anton Raphael Mengs. I 1763 slo han seg ned i London som portrettmålar og var i 1768 medstiftar av Royal Academy of Arts. Då Joshua Reynolds døydde i 1792 vart han president for akademiet, ein posisjon han hadde til 1815.

Frå 1769 var West nær knytt til kong Georg III og utvikla seg etter kvart til den leiande innan historiemaleriet i England. I 1770 utførte han hovudverket *General Wolfes død* (Kensington Palace i London), som bana veg for det realistiske historiemaleriet. Dei seinare arbeida hans fekk ein nyklassisistisk karakter.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* «Benjamin\_West» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| **Purre** |
| 

Purre  Purre |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Plantae |
| **Rekkje:** | Magnoliophyta |
| **Klasse:** | Liliopsida   |
|
|
| **Orden:** | Asparagales |
| **Familie:** | Amaryllidaceae |
| **Underfamilie:** | Alliaceae |
| **Slekt:** | Allium |
| **Art:** | *A. ampeloprasum* |
|
| Vitskapleg namn |
| Allium ampeloprasum var. porrum

Linné  |

**Purre** eller **purrelauk** (*Allium ampeloprasum var. porrum* syn. *Allium porrum*) er ei toårig laukplante i laukslekta frå traktene kring Middelhavet. Han er herdig mot kulde og frost, noko som gjer at ein finn han vill så langt nord som Tyskland. Dyrka kan han jamvel tola tele. I motsetnad til dei fleste andre arter i slekta, så dannar den ikkje nokre eigentlege laukar, i staden dannar laukblada ein lang sylinder.

Ferske purrelaukar.
Purre er ein viktig grønsak som kan nyttast rå, gratinert eller stuva. Anten for seg sjølv eller i gryterettar, supper og gratengar. Purre er hovudingrediensen i vichyssoise og cock-a-leekie. Den sistnemnde retten ligg skottane varmt om hjarta og er ofte forrett til Burns Suppers, middagar som hyllar den skotske poeten Robert Burns sitt liv og poesi. Ved dyrking dekkjer ein ofte delar av purrelauken for at han skal halda seg kvit og mjuk.

Namnet purre kjem frå latin *porrum* som opphavleg tydde graslauk.

Purrelauken er heraldisk symbol for Wales og vernehelgenen deira, David av Menevia, som var vegetarianar. På dødsdagen til vernehelgenen, 1. mars, ber mange i Wales eit lite purrelauksymbol på jakkekragen, inklusive prins Charles, ettersom han er prins av Wales. Purrelauken er regimentsvåpen for det britiske infanteriregimentet Welsh Guards.

Purre har vore dyrka i Norden frå mellomalderen. Det har vore registrert ein del einskildfunn av forvilla purre i norsk natur ulike stader.

Sortar
------

* Prelina
* Chalton F1
* Columbus
* Jolant
* Pandora
* Andera
* Siegfried Frost

Referansar
----------

1. ↑  Catharina Grünbaum, Purjolök och vitlök
2. ↑  Reidar Elven mfl. (2022). *Norsk flora* (8. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 1148.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Purjolök» frå Wikipedia på svensk, den 15. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Purre**

* Carl von Linnés digitala växtbibliotek[*daud lenkje*]
* Agropub purre Arkivert 2016-03-06 ved Wayback Machine.
* Finili Arkivert 2011-07-20 ved Wayback Machine.
* Norgro[*daud lenkje*]

---

* (en) *purre* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Allium ampeloprasum Porrum Group* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC
* BBC Things

 |
**Johan Georg Otto von Rosen** (13. februar 1843–3. mars 1923) var ein svensk målar. Han måla for ein stor del historiemåleri og portrett i den akademiske stilen. Rosen var professor ved Konstakademien i Stockholm 1880-1908, og samstundes direktør for same 1881-87 og 1893-99.

Liv og gjerning
---------------

*Erik XIV och Karin Månsdotter*, 1871
*Julmarknad*, 1872
Georg von Rosen vart fødd i Paris i 1843, der far hans, greven Adolf Eugène von Rosen, var generalkonsul. Under februarrevolusjonen 1848 flykta familien til Sverige. Åra 1855-61 studerte Rosen ved Konstakademien i den svenske hovudstaden. I 1862 reiste han til London for å sjå på verdsutstillinga i byen. Der vart han kjend med belgiaren Hendrik Leys sine arbeid, måleri med scener frå mellomalderen og renessansen måla i ein alderdomleg stil. Leys verk gjorde eit stort inntrykk på Rosen. 

Året etter reiste Rosen og oppsøkte Hendrik Leys i Antwerpen og heldt ei tid til i verkstaden hans. Vel heimkomen til Sverige måla han *Sten Sture d.ä. intåg i Stockholm*. Det mellomalderske bymiljøet med den noggranne attgjevinga av steinlegginga og den nærast usannsynlege rikdomen med bygningsdetaljar kjenner ein att frå frå Leys sine måleri. Rosen vart løna med «kongeleg medalje» for måleriet, og vart hylla av Oscar II for biletspråket, som i høg grad uttrykte idealet i den oscarianske tidsalderen.

Same året, 1863, la Rosen ut på ei lang reise. Han besøkte både Egypt, Palestina, Syria, Det osmanske riket, Hellas og Ungarn, der han studerte måleri. Frå 1866 budde han eit år i Roma, og vitja sidan Leys fram til belgiaren døydde i 1869. Deretter studerte han i München under Carl von Piloty og reiste sidan vidare til Italia, før han kom tilbake til Sverige i 1871. Etter heimkomsten måla han *Erik XIV och Karin Månsdotter*.

Frå 1880 var Rosen professor i figurteikning og måling ved kunstakademiet i Stockholm. Periodane 1881-87 og 1893-1899 var han direktør for Akademins läroverk. Som direktør for akademiet kom han i konflikt med ein ny generasjon av kunstnarar, dei såkalla *opponenterna*, som kravde reformer i utdanninga og ved utstillingspraksisen til akademiet. Georg von Rosen var derimot ein målar av den tradisjonelle akademiske skulen. Synet på kunstnaren som dekoratør var honom like framand som motbydeleg. Eit måleri skulle ha noko å seie, ha ein foredlande verknad.

I tida 1892-1900 var Rosen også leiar av *Nordiska samfundet till bekämpande av det vetenskapliga djurplågeriet*, ein organisasjon som i dag heiter Djurens Rätt.

Han levde ugift og døydde i Stockholm i 1923.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Georg von Rosen» frå Wikipedia på svensk, den 12. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Georg von Rosen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Raymond Duchamp-Villon**, opphavleg **Pierre-Maurice-Raymond Duchamp**, (5. november 1876–9. oktober 1918) var ein fransk bilethoggar frå Damville i Eure i regionen Haute-Normandie. Kunstnarane Jacques Villon og Marcel Duchamp var brørne hans.

Liv og gjerning
---------------

*Stor hest*, 1914
Duchamp-Villon studerte medisin ved Sorbonne-universitetet i Paris frå 1894 til -98. Etter eit kraftig anfall av giktfeber begynte han å forme små figurar. Stort sett sjølvlærd stilte han i 1902 ut sine første verk i 'Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts' (Den nasjonale kunstforeininga).

Tre år seinare stilte han første gongen ut på haustsalongen i Paris, og seinare same året, 1905, i lag med broren Jacques Villon, i Rouen. Få år etter var han jurymedlem for skulpturavdelinga under salong-utstillingane, noko som gav han ein sentral plass når det gjaldt å fremje kubismen. Han og broren Jacques flytta til landsbyen Puteaux, der dei regelmessig trefte andre av same meining og tankegang. Dei arrangerte utstillinga Section d'Or i 1912, saman med fleire andre kubistar. Skulpturane vart vidare synt fram på den største kunstutstillinga i New York.

Duchamp-Villom fekk i 1913 stilt ut verk Galerie André Groult i Paris, Galerie S.V.U. Mánes i Praha, og i 1914 i Der Sturm-galleriet i Berlin. Under første verdskrigen gjorde han teneste i hærens sanitet, med forlegning i Champagne-distriktet. I 1916 fekk han tyfoidfeber og vart send til militærsjukehuset i Cannes, der han døydde.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Raymond Duchamp-Villon» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Raymond Duchamp-Villon**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Raymond Hecht** (fødd 11. november 1968) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Gardelegen i Sachsen-Anhalt. Han var i tida 1993-2002 ein verdas beste spydkastarar, med eit kast på 92,60 meter frå 1995 tysk rekordhaldar i 22 år og bronsevinnar i øvinga under EM 1998.

Aktiv
-----

Hecht vart austtysk meister i spydkast 1990, sidan vann den han tyske meisterskapen i øvinga åra 1993, 1994, 1996, 1999 og 2002. I juli 1995 kasta han spydet heile 92,60 m i eit stemne på Bislett stadion i Oslo, tysk rekord fram til Thomas Röhler sletta rekorden den 5. mai 2017.

Perioden 1994-2002 var Hecht mellom dei seks beste i åtte av dei ni store meisterskapstevlingane. Einast ved europameisterskapen 1998 i Budapest lukkast han vinne ein medalje gjennom bestekastet på 86,63 m. Kastet gav han bronsen, medan Steve Backley og Mick Hill syrgde for britisk dobbelsiger. Tre gongar enda Hecht på fjerdeplass og fire gongar vart han femtemann.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1990 i Split: Nr 10 – 77,72 m
* VM 1991 i Tokyo: Nr 12 – 70,58 m
* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalifiseringa (75,00 m=nr 23)
* EM 1994 i Helsinki: Nr 5 – 81,18 m
* VM 1995 i Göteborg: Nr 4 – 83,30 m
* OL 1996 i Atlanta: Nr 4 – 86,88 m
* VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (79,38 m=nr 13)
* EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje – 86,63 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 5 – 85,92 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 87,76 m
* VM 2001 i Edmonton: Nr 5 - 86,46 m
* EM 2002 i München: Nr 5 – 83,95 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Raymond Hecht» frå Wikipedia på tysk, den 30. juni 2019.*
* *Denne artikkelen bygger på «Raymond Hecht» frå Wikipedia på engelsk, den 30. juni 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Hagbarth Lund** (5. mars 1877–23. juli 1963) var ein norsk stortingsrepresentant for Venstre og fylkesmann i både Finnmark og Vest-Agder.

Lund var fødd i Kristiania, far hans var skipper. Han vart student frå katedralskulen i hovudstaden i 1897 og cand.jur. i 1903. I 1904 byrja han som fullmektig på sorenskrivarkontoret i Tana. Frå 1907 var han sakførar i Tana fram til 1922, då han vart fylkesmann i Finnmark. I 1928 fekk han same embetet i Vest-Agder og styrte det til 1947. Han gjekk av 1941, men vart etter frigjeringa i 1945 innsett i embetet att.

Lund var ordførar i Tana frå 1908 til 1916. Åra 1910-14 var han og medlem av Finnmarks fylkesutval. Frå 1913 representerte Lund krinsen 2. Østfinmarken på Stortinget, eit ombod han hadde til 1924. I den siste perioden var han innvald for Finnmark fylke, men var permittert frå 28.2.1922 og heile 1923-sesjonen. Han var heile tida medlem av næringskomite nr 1. Vidare var han medlem av valkomiteen 1916-22 og fullmaktskomiteen 1919-22. Deretter var han vararepresentant 1928-30 for byane Bodø, Narvik, Tromsø, Hammerfest, Vardø, Vadsø. Han møtte så å seie heile perioden, då medlem av justiskomiteen.

Lund var også mediu ei rekke kommisjonar, blant andre Statens rådgjevande provianteringskommisjonen av 1916. Han var delegat i den norsk-russiske handelsdelegasjon 1921, den norsk-finske grensedelegasjon 1922, den norsk-finske reinbeitedelegasjon 1932 og den norsk-svenske fiskeridelegasjon 1933. Han var også krinsmeklingsmann for Nord-Noreg 1928-30 og for Sørlandet frå 1933. Medlem av tilsynskommisjonen for Bratsbergbanen og Sørlandsbanen (1932-1933). 

Lund var utnemnd til kommandør 1. grad av 'Finlands kvite roses orden' og kommandør 1. grad av 'Italias kroneorden'.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hagbarth Lund på Samfunnsveven[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Koordinatar: 69°7′S 72°10′W﻿

**Cape Vostok** er eit klipperikt nes heilt vest i Havre Mountains og nordvest på Aleksanderøya i Antarktis. Det vart oppdaga av den første russiske Antarktisekspedisjonen i 1821 leia av Fabian Gottlieb von Bellingshausen og Mikhail Lazarev. Det vart kartlagd i detalj frå flyfoto teken av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947–48, og sidan av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey i 1960. Neset vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee etter sluppen «Vostok», kommandert av Bellingshausen. Namnet tyder «aust», sjølv om neset ligg vest på øya.

Sjå òg
------

* Cape Brown
* Cape Westbrook

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cape Vostok» frå Wikipedia på engelsk, den 2. januar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Vostok, Cape Geographic Names Information System

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Cape Vostok» (innhald frå Geographic Names Information System).
Eit steinhus ved Dalsøyra. Foto: Frode Inge Helland.
Steinbygning ved Molde 
Foto:
Bjarna Thune
 

Steinbygning ved Molde 
Foto:
Bjarna Thune
 

**Steinbygningar i Gulen** er bygningar i Gulen kommune der det er brukt steinmurar som vegger. Bruk av steinmura hus og steingjerde er særtrekk ved byggjeskikken i Gulen. Ein brukte også gråstein som byggjemateriale i til dømes løebygningar. Då brukte ein stein heilt opp til mønet. Ein del sjøbuer og naust og til og med bustadhus vart bygd på denne måten.

Byggjeskikken
-------------

Stein er mykje brukt i byggjeskikken langs kysten i Noreg der det var skogfattig. Men dei fleste og mest varierte steinbygningane finst i Nordhordland og Gulen. På fleire gardar i Gulen er det innslag av steinmurar i alle bygningane, i tillegg til steingardar som kan ha innebygde fjøs i skilje mellom utmark og innmarksbeite.

Husmurane var bygd som doble kyrkjemurar utan nokon form for bindemiddel, anten som vern mot kald vind eller som beremur som til dømes på Molde på Dalsøyra. Murane er gjerne tjukke i botnen og smalnar mot toppen. Vatnet vart drenert vekk frå innerveggane, og veggane er på mange hus utruleg jamne. I dei store steinløene, som til dømes på Midttun i Eivindvik er beremuren ofte kombinert med grindverk.

På garden Midtun i Eivindvik står eit steinmurt uthus frå 1885. Det måler 20 · 9 meter og er 10 meter høgt. I dette huset er det berre brukt jordbroten stein, altså stein som ikkje er skoten ut i steinbrot.

Byggjetradisjonen kan gå tilbake til mellomalderen, men mykje tyder på at dei fleste steinbygningane i Gulen er frå tida etter utskiftingane på 1800-talet fram til omkring 1900.

Kjelder
-------

* Artikkelen er omsett frå bokmålswikipedia.