recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'Bedande hender' av Albrecht Dürer.
Bøn under id ul-fitr.
Tibetansk i bøn i Lhasa.
Ein meksikansk sjaman peiker opp mot ei grotte.
**Religion** (frå latin *religio*, 'age, gudsdyrking') er eit samanhengande trussystem som oftast inkluderer tru på ein eller fleire gudar og/eller overnaturlege fenomen. Religionar inneheld ofte ei spesifikk morallære og spesifikke seremoniar eller ritual for kontakt med det transcendente (overnaturlege). Myter og soger knytt til ein viss religion vert ofte klassifiserte som mytologi.

Dei store verdsreligionane
--------------------------

*Sjå òg verdsreligion.*
* Bahai
* Buddhismen
* Hinduismen
* Islam
* Jødedommen
* Kristendommen
* Konfusianismen
* Paganisme
* Parsismen
* Sikhismen
* Voodoo

Ein del eldre religionar som av ulike grunnar er utdøydde er framleis viktige for å forstå historia og eldre kulturar. Nokre av desse er i moderne tid vortne attoppliva i ny form: 

* Norrøn religion (åsatru)
* Egyptisk religion
* Gresk religion (Hellênismos)
* Romersk religion (Religio Romana)
* Wicca

Sjå òg
------

* Gud
* Livssyn
* Trussamfunn
* Kyrkjesamfunn
* Mytologi
* Teologi
* Ateisme
* Profetar
* Profeti
* Heilage bøker
* Openberring
* Den gylne regelen
* Gudshus
* Sakralbygg
* Verdsreligion

Kjelder
-------

1. ↑  «religion» i Nynorskordboka.
2. ↑  «mytologi» i Nynorskordboka.

* «Religion» (11. oktober 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 25. mars 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.adherents.com Statistikk om ulike religionar Arkivert 2010-01-29 ved Wayback Machine.
* Verdensreligionanes Dag

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Inngangspartiet på muséet
**Stavanger kunstmuseum** (tidlegare **Rogaland kunstmuseum**) er eit museum for biletkunst som ligg i Stavanger. Museet blei 1. juli 2010 slege saman med Stavanger Museum til aksjeselskapet Museum Stavanger AS, som nyttar kortforma MUST. Museum Stavanger AS har fem avdelingar med underinstitusjonar som femnar om alle dei musea og institusjonane som tidlegare låg under Stavanger Museum og Rogaland Kustmuseum.

Stiftinga Stavanger faste galleri skifta i 1990 namn til Rogaland Kunstmuseum. Museet opna i 1992 i nybygd lokale i Mosvannsparken. Museet har ei stor samling av Lars Hertervig-arbeid, i tillegg til arbeid av andre kunstnarar frå Rogaland og Noreg elles. Den permanente skulpturutstillinga *Broken Column* av Antony Gormley, som er spreidd ute i byen, høyrer også til Stavanger kunstmuseum.

Kjernen i samlingane kjem frå Stavanger faste galleri, som fekk starten sin i 1865 då Stavanger Kunstforening vart stifta. Attåt å vise utstillingar av bilete som skulle loddast ut var det formålet til Kunstforeninga å byggje opp ei fast samling, og det skjedde ved at nokre kunstverk vart haldne att frå kvar utlodding. 

I tillegg til samlinga frå Kunstforeninga og skulpturprosjektet *Broken Column* av Antony Gormley, rommer museet Samling Halvdan Hafsten og Jan Groths samling og arkiv.

Kjelder
-------


* Nettstaden til Stavanger kunstmuseum. Arkivert 2013-10-19 ved Wayback Machine.
* Kulturnett om Stavanger kunstmuseum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
Politikaren Kristin Halvorsen. Foto: Kjetil Ree.

Songaren Kristin Jensen i musikkgruppa Hopalong Knut. Foto: Håvard Kallestad

Den tyske skøyteløparen Kristin Wieczorek. Foto: Uwe Langer

**Kristin** er eit kvinnenamn som opphavleg er ei kortform av Kristine eller Kristina, som er avleidd av Kristian og tyder 'den kristne'. **Christin** er ein annan skrivemåte for Kristin.

Kristin har namnedag i Noreg og Sverige den 24. juli.

Variantar
---------

Kristin er også eit færøysk mannsnamn, ei form av Kristian. *Kristinn* er et islandsk mannsnamn med same opphav. 
Den islandske forma av kvinnenamnet er *Kristín*. Fransk *Christine* blir uttalt nokså likt Kristin, men utan trykk og med begge i-ane korte. Kristi, Kirsti, Kirsten, Kjerstin og Kjersti er andre variantar av namnet.

Bruk
----

I Noreg var namnet Kristin nesten ikkje i bruk før 1940, men bruken voks til ein topp på 1960-talet og fram til rundt 1985, då over 1,0 % (rundt 1965 over 1,6 %) av nyfødde jenter fekk namnet Kristin. I dag er dette det mest brukte blant nærskylde namn. Det er nær 17 000 kvinner som har Kristin til førenamn, opp mot det heitte 11 000 Kristine, 3 000 Kristina, 900 Kristi og 499 Kristiane (SSB 2004).

Kjende namneberarar
-------------------

* Kristin Hille Valla (f. 1944), norsk politikar (Sp)
* Kristin Jarmund (f. 1954), norsk arkitekt
* Kristin Normann (f. 1954), norsk høgsterettsdommar
* Kristin Clemet (f. 1957), norsk politikar (H)
* Kristin Lund (f. 1958), fyrste norske kvinnelege generalmajor
* Kristin Kajander (f. 1959), norsk skodespelar
* Kristin Halvorsen (f. 1960), norsk politikar (SV)
* Kristin Krohn Devold (f. 1961), norsk politikar (H)
* Kristin Handeland (f. 1965), ordførar på Fedje
* Kristin Skogheim (f. 1970), norsk skodespelar og programleiar
* Kristin Asbjørnsen (f. 1971), norsk songar og komponist
* Kristin Bekkevold (f. 1977), norsk fotballspelar
* Kristin Størmer Steira (f. 1981), norsk langrennslaupar
* Kristin Jensen (f. 1982), vokalist i Hopalong Knut
* Kristin Dalehamn (f. 1984), norsk ungdomspolitikar (NKP)
* Kristin Wieczorek (f. 1986), tysk kunstløpar

Namnet i kulturen
-----------------

Kristin Lavransdatter er hovudpersonen i ein kjend trilogi av Sigrid Undset.

Annan bruk
----------

Kristinfeltet er eit naturgassfelt i Norskehavet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Kristin hjå Statistisk Sentralbyrå
* Internasjonal namnestatistikk for Christina på behindthename.com

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Kristin hjå Statistisk Sentralbyrå

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Kristin» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mars 2009.*
**Lucyna Langer-Kałek** (fødd 9. januar  1956) er ein polsk tidlegare hekkeløpar som vart europameister på 100 meter hekk i 1982 og tok bronsen i øvinga under Sommar-OL 1980.

Aktiv
-----

Langer sprang under 13 sekundar på korthekken fyrste gongen i 1978, tid 12,89. Året etter forbetra ho seg til 12,62, ei tid oppnådd då ho sigra i øvinga ved universiaden i Mexico-byen. Då landskvinna Grażyna Rabsztyn den 13. juni 1980 sette verdsrekord med 12,36 sekund, fylgde Langer opp med 12,44, ei tid som plasserte henne på andreplassen på verdsstatistikken. Under dei olympiske sommarleikane i Moskva nokre veker seinare tok ho bronsen i øvinga, med tida 12,65 kom ho i mål to hundredels sekund attom Johanna Klier og eitt hundredels sekund framom Kerstin Knabe, begge utøvarane representerte Aust-Tyskland.

Som Lucyna Langer-Kałek vann ho i 1982 EM-gull på 100 meter hekk i Aten. Vinnartida på 12,45 sekund var den nest beste i verda det året, einast Jordanka Donkova frå Bulgaria, som tok sølvmedaljen i EM, presterte betre med sine 12,44. Vinteren 1984 triumferte Langer-Kałek på 60 meter hekk ved hall-EM i Göteborg etter eit løp på 7,96 sekund. Den 19. august 1984 forbetra ho livsrekorden sin på 100 meter hekk til 12.43 sekund ved eit stemne i Hannover, årsbeste i verda gjennom OL-sesongen. Ettersom Polen boikotta sommarleikane i Los Angeles deltok Langer-Kałek ikkje der.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1978 i Praha: Nr 5 på 100 m hekk – 12,98
* OL 1980 i Moskva: Bronsemedalje på 100 m hekk – 12,65. Nr 7 i 4 x 100 m stafett (44,49)
* EM 1982 i Aten: Gullmedalje på 100 m hekk – 12,45, framom Jordanka Donkova (12,54)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lucyna Kałek» frå Wikipedia på tysk, den 29. mai 2020.*
* *Denne artikkelen bygger på «Lucyna Kałek» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mai 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Kristin Anna Lysdahl** (fødd 29. juni 1996) er ein norsk alpin skirennar frå Asker, medlem i  Asker Skiklubb. Ho vann OL-bronse med Noregs lag i mannskapstevlinga under Vinter-OL 2018.

Lysdahl har delteke i verdscupen i alpine greiner sidan 27. desember 2016. 2019-sesongen enda ho på 20. plass i den totale verdscupen. 2021-sesongen vart ho nummer 7 i slalåmøvinga i Verdscupen. 13. november 2021 tok Lysdahl tredjeplassen i eit parallell-renn i Lech am Arlberg, hennar einaste pallplass individuelt i verdscupen.

Under dei olympiske vinterleikane 2018 i Pyeongchang var Lysdahl, saman med Sebastian Solevåg, Nina Haver-Løseth og Leif Kristian Haugen, med om å kapre tredjeplassen i mannskapsøvinga. I den alpine verdsmeisterskapen 2021 i Cortina d'Ampezzo rende Lysdahl inn til sjuandeplass i slalåmrennet.

Ho vann gull i kombinasjonen under NM 2017 og vart noregsmeister i slalåm i 2019.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kristin Lysdahl» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mars 2022.*
Hospits ved Lucmagnpasset med dammen Lai da Sontga Maria
**Lucmagnpasset** eller **Lukmanierpasset** er ein fjellovergang i Sveits som knyter saman kantonane Graubünden og Ticino. Fjellvegen går frå dalen Surselva i Graubünden til Valle di Blenio i Ticino. Lucmagnpasset er den einaste fjellovergangen i Sveits som kryssar hovudkammen i Alpane i ei høgde lågare enn 2 000 meter over havet.

Frå nord tek fjellvegen til i Disentis/Mustér. Vegen går opp gjennom dalen Medel (Lucmagn) og når sitt høgste punkt på 1 972 moh. Sjølve passhøgda ligg litt lenger sør på 1 914 moh. Vegen gå så gjennom Valle di Blenio fram til Biasca.

### Soge

Fjellovergangen vart ei viktig ferdselsåre på 800-talet, då klosteret i Disentis vart grunnlagt. Lucmagnpasset var i lang tid eit av dei viktiagste nord–sør-samnbanda gjennom Alpane. Med tida spela det ei mindre rolle, til fordel for Settimo-, Splügen- og Sankt Gotthard-passet.

Køyrevegen over fjellet vart ferdig i 1877, men reiseruta over Lucmagnpasset kom ikkje tilbake til rolla ho hadde i mellomalderen. Mesteparten av nord–sør-trafikken mellom Graubünden og Ticino går sidan 1980 gjennom St. Gotthard-tunnelen.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* GeoNames

 |

  



* *Denne artikkelen bygger på «Lukmanierpass» frå Wikipedia på tysk, den 17. februar 2012.*
|  |
| --- |
| ***Lucifer***  Singel av Bob Seger Systemfrå albumet *Mongrel* |
|  |
| B-side | Big River |
| **Utgjeve** | April 1970 |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 2:29 |
| **Selskap** | Capitol |
| Låtskrivar(ar) | Bob Seger |
| **Produsent** | Punch Andrews |
|
| Bob Seger System-kronologi |
| «Innervenus Eyes»(1969) | *Lucifer* | «Lookin' Back»(1971)
 
 |

«**Lucifer**» er ein song skriven av Bob Seger på albumet *Mongrel*. Han nådde 84. plassen på Pop Singles-lista i 1970. Ben Edmonds kalla i meldinga si av *Mongrel* «Lucifer» for «den klart sterkaste låten på plata, og ein flott låt i seg sjølv. Det er enkelt beinfram rock: bandet (særskild orgelet) syner ein klår forståing av den rytmiske rørsla til songen.» The Bob Seger System framførte denne låten på TV-showet Upbeat, som var ei syndikering av musikalske opptredenar teke opp i WEWS-studioa i Cleveland i Ohio, med programleiar Don Webster. I 2009 vart eit klipp av songen brukt i sjette sesongfinale av *Entourage*, episoden «Give a Little Bit». I 2021 vart «Lucifer» spelt av Deep Purple, på albumet deira*Turning to Crime*.

Skriving
--------

Ifølgje nettstaden «Lost Venues - Detroit» spelte Bob Seger System i desember 1968 på ungdomsklubben Something Different i Southfield, Michigan - ein av mange ungdomsklubbar i Detroit som manageren til bandet Punch Andrews dreiv. 21. og 22. mars 1969 spelte Albert King på same stad. I april 1969 gav Bob Seger System ut *Ramblin' Gamblin' Man*. 7. juni 1969 returnerte Bob Seger System til Something Different. I august 1970 vart albumet *Mongrel* gitt ut, som inkluderte «Lucifer». Forutan å referera til Albert King-songen «Crosscut Saw» frå 1966, refererer Seger fleire gonger til albumet *Ramblin' Gamblin' Man*.

Mottaking
---------

*Cash Box* kalla han «ein av Seger sine live-favorittar fylt med ein drivande rytme og brennande vokal».

Salslister
----------

| Liste (1970) | Plassering |
| --- | --- |
| U.S. *Billboard* Hot 100 | 84 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lucifer (Bob Seger song)» frå Wikipedia på engelsk, den 20. juli 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ben Edmonds reviews Mongrel
2. ↑  «CashBox Record Reviews» (PDF). *Cash Box*: 28. 14. februar 1970. Henta 29. april 2023.

Mal:Bob Seger
|  |
| --- |
|  |
| **STS-51-L** |
|  |
| Statistikk |
|
| Romferje: | Challenger |
|
|
|
|
| Rampe: | 39B |
| Oppskyting: | 28. januar 1986 11:38am EST |
|
|
|
|
| Attende til jorda: | (planlagt 3. februar 1986) |
|
| Ferdas tid: | 1 minutt, 13 sekund (planlagd: 6 dagar) |
|
| Rundar rundt jorda: | (96 planlagde rundar) |
|
|
|
| Mannskap |
| Kommandør: | Francis R. Scobee |
| Pilot: | Michael J. Smith |
| Oppdragsspesialistar: | Judith A. Resnik  Ellison S. Onizuka  Ronald E.McNair |
| Nyttelastspesialistar: | Gregory Jarvis  Christa McAuliffe |
| Portrettfoto av mannskapet. |
| **Kronologi** |
| Førre romferd | Neste romferd |
| STS-61-C  | STS-26  |

**STS-51-L** er namnet på ei romferd med den amerikanske romferja Challenger. Det var den 25. ferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den tiande oppskytinga med romferja Challenger. Dette var første gong ein sivilist fekk reise med romferjene. Christa McAuliffe kom frå teacher in space-programmet og skulle driva undervising ute frå verdsrommet.

På denne ferda var det og meininga å utplassere to satellittar: kommunikasjonssatellitten TDRS-2 og SPARTAN-203, som skulle utføyre ultrafiolette observasjonar av Halleys komet. Det var og andre eksperiment planlagde for denne turen.

Romferja Challenger ekploderte under romferd STS-51-L.
Romferja eksploderte eit minutt og 13 sekundar etter oppskyting. Alle dei 7 astronautane om bord omkom. Seinare fann ein at ulykka skuldast ein sviktande o-ring i den høgre bereraketten.

Før ferda hadde Ronald «Ron» McNair arbeidd saman med den franske komponisten Jean Michel Jarre om eit stykke kalla «Rendez-vous VI». McNair hadde tatt med seg ein saksofon for å spele inn det første musikkstykket i verdsrommet. Etter katastrofen døypte Jarre om stykket til «Ron's Piece».

Bakgrunnsstoff
--------------

* NASA Mission Archives:STS-51-L
* Report of the PRESIDENTIAL COMMISSION on the Space Shuttle Challenger Accident Arkivert 2012-04-06 ved Wayback Machine.
* Science@NASA:The Spartan spacecraft Arkivert 2006-09-29 ved Wayback Machine.

| *Romferder med romferja Challenger* |
| --- |
|  | 1983: STS-6 | STS-7 | STS-8 | 1984: STS-41-B | STS-41-C | STS-41-G | 1985: STS-51-B | STS-51-F | STS-61-A | 1986: STS-51-L |  |
**Migen Memelli** (fødd 25. april 1980) er ein albansk fotballspelar. Mimelli signerte ein treårsavtale med Brann i mars 2006. Memelli kom frå den albanske klubben KS Skënderbeu Korçë. Klubbpresidenten i Skënderbeu Korçë, Spiro Bardhi var rasande då overgangen blei eit faktum. Grunnen var at Bardhi meinte overgangen aldri burde ha vore godkjent av det albanske fotballforbundet, då Migen var under kontrakt med Skënderbeu Korçë.

I ein treningskamp på La Manga i Spania, spelte Brann mot KR Reykjavik. Kampen enda 1-1 og Memelli scora målet for Brann. Men Memelli sin offisielle Brann-debut, kom 3. mars 2006 i ein annan treningskamp mot Rosenborg same stad.

Det var forretningsmannen Kjell Høibraaten som hjelpte Memelli til Brann. Høibraaten har drive ein fotballklubb på juniornivå i Albania i tolv år, men er ikkje ein offisiell agent, berre ein rådgjevar.

Memelli har spelt for ei rekkje klubbar i Albania, mellom anna for Teuta Durrës, Elbasani og Laçi, i tillegg til Skënderbeu Korçë. Han står bokført med totalt 45 mål på 140 kampar i den albanske serien.

I 2006-sesongen har Memelli ikkje klard å få fast plass på laget hjå Brann, men han har gjort viktige innhopp og scora fleire mål, mest i cupkampar.

Karriere som spelar
-------------------

(*Sist oppdatert 22. oktober 2006*)

|
|  |
| Klubb | Kampar | Mål | Periode |
| Albania Teuta Durrës |  |  |  |
| Albania Elbasani |  |  |  |
| Albania Laçi |  |  |  |
| Albania KS Skėnderbeu Korcė | 11 | 8 | 2005-2006 |
| Noreg Brann | 23 | 8 | 2006- |
|

Lenkjer
-------

Spelarprofil på skbrann.org Arkivert 2006-09-26 ved Wayback Machine.
**Tåreapparatet**  
(**a**) Tårekjertel  
(**b**) Øvre tårepunkt  
(**c**) Øvre tårekanalikkel  
(**d**) Tåresekk  
(**e**) Nedre tårepunkt  
(**f**) Nedre tårekanalikkel  
(**g**) Tårekanal
**Tårekanalen** eller **nase-tårekanalen** (av latin *ductus nasolacrimalis*) er ein ductus som frakter overflødige tårer frå tåresekken til nasehola. Opninga inn mot nedre nasegang er delvis tildekt av ei ufullstendig slimhinnefold kalla Hasners ventil. Overflødige tårer strøymer gjennom tårekanalen og trekker inn i nedre nasegang. Dette er grunnen til at ein kan få rennande nase når ein gret, og at ein somme gonger kan kjenne saltsmaken av tårer i munnen. Både tårekanalen og tåresekken er tekt med fleirlaga sylinderepitel som inneheld slimproduserande begerceller, og er begge omgjevne av bindevev.

Nasetak, nasegolv og lateral nasevegg i venstre nasehole.Nasetak, nasegolv og lateral nasevegg i venstre nasehole.

Dakryostenose (tårekanalstenose) er ei innsnevring av tårekanalen som fører til epifora, ei overflod av tårer. Medfødd dakryostenose kan føra til cystisk utviding av tårekanalen ved at det dannast ein dakryocystocele.

Personar med tørre augo kan få sett inn tårepunktspluggar som dekkjer over tårekanaliklane for å minske væskedrenasje og styrke tårefilmen.

Tårekanalen plar vere større hjå menn enn hjå kvinner. Kanalen strekkjer seg om lag 1,5 cm frå nedre del av naseryggen til nasehola.

Galleri
-------

Bildet under syner tåreapparatet i høgre auga. Tårer strøymer ned i tårepunkta (*puncta lacrimalia*), gjennom øvre og nedre tårekanalikkel, og munnar ut i tåresekken. Herifrå kan overflødige tårer strøyme ut i tårekanalen, vidare ned i nasehola og tidvis opp i nedre nasegang.

*

Sjå òg
------

* dakryocystocele
* dakryostenose
* medfødd tårevegsstenose
* tåreapparat

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nasolacrimal duct» frå Wikipedia på engelsk, den 15. mars 2016.*
**Telavåg** er ein tettstad i Øygarden kommune. Tettstaden har 584 innbyggjarar per 1. januar 2017. Staden ligg like ved det opne havet på Sotra utanfor Bergen i Vestland fylke. Han er mest kjend for krigsbrotsverket som hende der den 30. april 1942. 

Telavåg låg sentralt til for nordsjøfarten til motstandsrørsla, og både Shetlandsgjengen og andre skøyter henta og sette i land agentar i området. Dei lokale hadde òg vore ivrig med i motstandsarbeid. 

Etter drapet på to offiserar i ei skotveksling mellom Gestapo og motstandsfolk frå Kompani Linge, meinte dei tyske okkupasjonsstyrkane at dei måtte setja eit eksempel. Reichskommisar Josef Terboven kom sjølv til bygda for å sjå til at ho vart straffa. Heile Telavåg vart jamna med jorda, og alle dei mannlege innbyggjarane sende til Sachsenhausen. 31 av dei 72 som vart sende til konsentrasjonsleiren døydde der.

Telavåg har fått ein spesiell plass i norsk okkupasjonshistorie. Ein finn ingen liknande hendingar i Noreg. Dei næraste parallellane er Lidice i Tsjekkia og Oradour-sur-Glane i Frankrike. Telavåg var eit av tiltalepunkta ved Nürnberg-domstolen som gjaldt norske tilhøve. 

Historia om Telavågtragedien og motstandsarbeidet blir skildra i Nordsjøfartmuseet, som vart opna i Telavåg i 1998.

Sjå òg
------

* Noreg under andre verdskrigen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nordsjøfartmuseet i Telavåg
* Telavåg Online, nytt frå Telavåg Arkivert 2011-01-30 ved Wayback Machine.
* Nordsjøløypa gjennom Telavåg Arkivert 2004-08-24 ved Wayback Machine.
* Barn fra Telavåg under andre verdenskrig- hvordan ble hverdagen endret? Arkivert 2019-12-31 ved Wayback Machine.
* Deutsche Besatzung Norwegens: Wie die SS ein Dorf ausradierte Der Spiegel
* They burnt our homes, they killed our men

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Installasjons-cd med linuxdistribusjonen Yggdrasil
Ein **linuxdistribusjon** er eit operativsystem laga av ei samling programvare, basert på Linux-kjernen, og inneheld som oftast eit pakkesystem for å installere, oppdatere, og fjerne programvare. 

Ein typisk Linux distribusjon består av Linux-kjerna, GNU verktya, dokumentasjon og hjelpefiler, samt eit vindaugesystem, vindaugehandsamar og eit skrivebordsmiljø. Det meste av programvara i ein distribusjon er fri og open kjeldekode, tilgjengeleg både som kompilært binærkode og som lesbar kjeldekode, som brukaren er fri til å endre på. Dei fleste distribusjonane av Linux inneheld også programvare der kjeldekoda ikkje er tilgjengeleg, til dømes proprietære drivarar direkte frå maskinvareprodusenten. Nokre distribusjonar vel å ikkje leggje desse ved, gjerne av ideologiske grunnar.

Det finst om lag 600 forskjellige tilgjengelege distribusjonar av Linux. Mange av desse rettar seg mot bruk på stasjonære og berbare datamaskinar eller tenarar, andre rettar seg meir mot mobiltelefonar og nettbrett, eller minimale miljø typisk til bruk i integrerte system.

Kjelder
-------

1. ↑  «The LWN.net Linux Distribution List». LWN.net. Henta 15 februar 2017.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |
| --- |
| **Linux-distribusjonar** |
| ALT Linux | Ark Linux | Caldera | CentOS | Debian | Damn Small Linux | Fedora | Fox Linux | Gentoo | Gnoppix | IPCop | Knoppix | Kubuntu | Linspire | Lycoris | Mandriva | Mepis | Mint | Puppy Linux | Red Hat Enterprise Linux | Skolelinux | Slackware | openSUSE | Tango Studio | Trustix | Ubuntu | Ubuntu Studio | Xandros | Yellow dog Linux | Yggdrasil Linux | YOPER  | Zenwalk  | 64 Studio |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC

 |
Koordinatar: 55°15′14.677″N 12°5′45.409″E﻿

**Faxe kommune** er ein kommune på Sør-Sjælland, i Region Sjælland i Danmark. Faxe er òg namnet på ein liten by i denne kommunen.

Faxe kommune vart skipa ved Kommunalreformen i 2007 ved å slå saman dei tidlegare kommunane Haslev Kommune, Fakse Kommune og Rønnede Kommune. Rådhuset i den noverande Faxe kommune ligg i Haslev, som er hovudbyen i kommunen, medan byrådssalen ligg i det rådhuset i den vesle byen Rønnede som høyrde til den tidlegare Rønnede Kommune.

Kommunen har eit areal på 404,54 km² og hadde 35 117 innbuarar i 2013. Faxe Bryggeri, eit av dei mest kjende av dei danske ølbryggeria, skipa i 1901, ligg i byen Faxe i kommunen.

Namnet Faxe (Faxæ, Faza) er gamalt nordisk opphav og tyder *man* på hest. Namnet kan ha å gjere med at den vesle byen Faxe, som tidlegare vart skrive Fakse og har gjeve namnet åt kommunen, ligg på eit lite høgdedrag som kan ha vore samanlikna med nakken på ein hest.

Det høgste naturlege punket på Sjælland ligg i Faxe kommune og er ei høgd med namnet *Kobanke* på 122,9 meter over havet i nærleiken av byen Rønnede, slik det vart slege fast ved målingar i 2007. Tidlegare var *Gyldenløves Høj* ved byen Ringsted halde for å vere Sjællands høgste punkt, men den naturlege delen av denne høgda vart i 2007 målt til 121,3 meter over havet. Medrekna ein kunstig haug oppå Gyldenløves Høj, er likevel denne høgda på totalt 125,5 meter det høgste punktet på Sjælland.

Referansar
----------

1. ↑  «Kommunale Nøgletal» (på dansk). Social- og Indenrigsministeriet. Henta 9. september 2016.

| * v
* d
* e
Kommunar i Region Sjælland |
| --- |
| Faxe | Greve | Guldborgsund | Holbæk | Kalundborg | Køge | Lejre | Lolland | Næstved | Odsherred | Ringsted | Roskilde | Slagelse | Solrød | Sorø | Stevns | Vordingborg |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Albert «Al» Anderson** (fødd 11. oktober 1950) er ein amerikanskfødd låtskrivar og gitarist.

Anderson voks opp i Montclair i New Jersey og gjekk sidan på Berklee College of Music samstundes med Pat Metheny og Al DiMeola etter å ha arbeidd med ei tidleg utgåve av Aerosmith. Han vart med i The Centurions, som fanga merksemda til Chris Wood i Traffic, og han vart invitert til å spele på ådet neste albumet deira. Bidraga på Traffic-albumet vart aldri noko av, men førte til at Andersen vart tilsett av plateselskapet til Traffic, Island Records, og han vart spurt om å spele sologitar på Bob Marley & The Wailers sitt *Natty Dread*. Anderson spelte sologitar på «Crazy Baldhead» og på *Live!*, og vart verande med bandet fram til 1976, då han vart med i Word, Sound and Power, og akkompagnerte Peter Tosh på albuma *Legalize It* og *Equal Rights*. Han vendte attende til bandet til Marley og spelte på *Survival* og *Uprising*. Etter Marley døydde heldt Anderson fram med å turnere med The Wailers Band. Anderson spelte sidan med Ben Harper (*Diamonds On the Inside* (2003)) og Lauryn Hill på debutplata *The Miseducation of Lauryn Hill*. Han produserte og spelte òg på albumet til skodespelaren Steven Seagal (*Songs from the Crystal Cave* (2005)). I 2008 skipa han bandet The Original Wailers med Junior Marvin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al Anderson (Wailers)» frå Wikipedia på engelsk, den 9. april 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4 5 6  Larkin, Colin (1998) *The Virgin Encyclopedia of Reggae*, Virgin Books, ISBN 0-7535-0242-9, p.11

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC

 |
|  |
| --- |
|  |
| **STS-6** |
|  |
| Statistikk |
|
| Romferje: | Challenger |
|
|
|
|
| Rampe: | 39A |
| Oppskyting: | 4. april 1983 1:30:00 p.m. EST |
|
|
|
|
| Attende til jorda: | 9. april 1983 10:53:42 a.m. PST |
| Landingsplass: | Edwards Air Force Base |
| Ferdas tid: | 5 dagar, 23 minutt, 42 sekundar |
|
|
|
|
|
| Mannskap |
| Kommandør: | Paul J. Weitz |
| Pilot: | Karol J. Bobko |
| Oppdragsspesialistar: | Donald H. Peterson F. Story Musgrave |
|
| Portrettfoto av mannskapet. |
| **Kronologi** |
| Førre romferd | Neste romferd |
| STS-5  | STS-7  |

**STS-6** var namnet på ei ferd med den amerikanske romferja Challenger. Dette var den sjette romferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den første romferda med Challenger.

Nyttelast
---------

* Satellitten «Tracking and Data Relay Satellite-1(TDRS-1)».
* Continuous Flow Electrophoresis System (CFES)
* Monodisperse Latex Reactor (MLR)
* Radiation Monitoring Experiment (RME)
* Night/Day Optical Survey of Lightning (NOSL)
* 3 Get Away Special canisters.

Forseinkingar
-------------

Romferja Challenger skulle eigentleg blitt skoten opp den 20. januar, men datoen vart utsett grunna hydrogenlekkasjar. Då ein undersøkte romferja fann ein fleire sprekker og ein demonterte dermed alle 3 hovudmotorane og reparerte sprekkene. Etter nøye testing av hovudmotorane vart to av dei sett tilbake på plass, medan ein bytta den tredje hovudmotoren med ein annan.

Under ein storm vart noko av nyttelasta ureina, og oppskytinga vart flytta fram til april.

Oppskytinga
-----------

Starten på romferda skjedde klokka 13:30 (EST) den 4. april 1983 då romferja Challenger vart skoten opp frå Pad 39A ved Kennedy Space Center i Florida.

Høgdepunkt frå romferda
-----------------------

Musgrave går langs skroget på romferja.
Astronautane Peterson og Musgrave skulle utføre den første romvandringa frå ei romferje. Den varte i 4 timar og 17 minuttar. Målet var å prøve ut dei nye romdraktene ein hadde konstruert for bruk om bord romferjene. 

Dessutan skulle ein utplassere satellitten «Tracking and Data Relay Satellite-1» (TDRS-1). Satellitten hamna i ei ubrukeleg, men stabil bane, men ved hjelp av reservedrisvstoff om bord i satellitten, gjekk det å etterkvart plassere den i rett bane.

Landing
-------

Den 9. april 1983 klokka 10:53 (PST) landa romferja Challenger ved Edwards Air Force Base etter si første ferd ute i verdsrommet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ferdshistorikk for STS-6
* Mannskapet kommenterer ferdsvideo Arkivert 2014-07-15 ved Wayback Machine.

| *Romferder med romferja Challenger* |
| --- |
|  | 1983: STS-6 | STS-7 | STS-8 | 1984: STS-41-B | STS-41-C | STS-41-G | 1985: STS-51-B | STS-51-F | STS-61-A | 1986: STS-51-L |  |
Utsyn over dalen der elva Daxia He renn gjennom Linxia
Plasseringa av Linxia (gul) i Gansu
**Linxia** (kinesisk skrift 临夏, pinyin *Línxià*) er eit autonomt prefektur for hui-kinesarar i provinsen Gansu, i vestdelen av Kina. Prefekturet ligg rett sør for provinshovudstaden Lanzhou, og grensar i vest til Qinghai-provinsen. Linxia har eit areal på 8 169 km² og hadde nær 1,95 millionar ibuarar i 2010. Huang He renn gjennom nordvestdelen av prefekturet og grev med seg mykje lausmasse.

Det autonome prefekturet Linxia omfattar eitt byfylke (市 *shì*), fem fylke (县 *xiàn*) og to autonome fylke (自治县 *zìzhìxiàn*). Over 49 % av folkesetnaden er han-kinesisk, med huifolk som den neste største folkegruppa.

Byen Linxia var i si tid ein viktig stoppestad på Silkevegen. Bingling-tempelet i prefekturet er oppført på Folkerepublikken Kina si liste over kulturminne.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Linxia Hui Autonomous Prefecture» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2013.*
**Stavanger Katedralskole** er ein vidaregåande skule i sentrum av Stavanger. Skulen tilbyr to utdanningsprogram, eitt for studiespesialisering ved tradisjonsrike Kongsgård og eitt for musikk, dans og drama ved skulens nye bygg i Bjergsted. Hovudbygningen på Kongsgård er saman med Domkyrkja, Kirkegata, Valbergstårnet, Torget og Breiavatnet Stavanger sentrum sine fremste kjenneteikn.

Dei siste åra har skulen vorte leiiande innanfor framandspråk i Stavanger, og tilbyr fordjuping innanfor norsk, engelsk, tysk, spansk, fransk og arabisk. Soleis har skulen vorte ein viktig del for internasjonalisering i regionen.

Bygget på Kongsgård er kjend i litteraturen gjennom Alexander Kielland sine verk. Det var her «Lille Marius» døydde medan han pugga latin, det var her «Abraham Løvdahl» vart danna og kaninane var lærarar. 

Kielland var sjølv elev ved skulen i si tid, som på den tida var obligatorisk lærestad for søner av framståande borgarar i byen. Diktaren Sigbjørn Obstfelder og komponisten Fartein Valen vart seinare elevar her. 

Det har vore drive skule på staden frå kring 1260, og vart offentleg skule i 1824. Skulen er med sin 700 år lange tradisjon ein levande institusjon i Stavanger. Det eldste skuleteatret i Noreg, Idun, leverer årlege julekomediar amatørteaterscena Sangsalen. I moderne tid har forfattaren Tore Renberg, skodespelarane Laila Goody og Marianne Holter og politikar Jan Egeland prega skulemiljøet. 

Skulen er kjend for eit tett elevmiljø, og vert tidvis nærast sett på som ein klan av resten av byen. Lærarane har ofte vore viktige personar i bylivet i Stavanger. Johannes Steen, seinare statsminister, var lenge rektor ved skulen. 

Etter tradisjonen er rektor ved katedralskulen den einaste som har fiskerett i Breiavatnet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skulen sin nettstad
* Kongsgårds historie Arkivert 2006-04-24 ved Wayback Machine.
* Kongsgård[*daud lenkje*] på  Byhistorisk forening i Stavanger

Litteratur
----------

* Ole Kallelid: *Kongsgård. Stavanger Katedralskole 1824-1999*, Stavanger 2003.
Mannskapet til Stavanger Idrettsforening i NM-semifinalen 1929 mot Ørn frå Horten
**Stavanger Idrettsforening** er eit idrettslag i Stavanger, stifta i 1905 og aktivt med i fotball og handball. SIF spelar i heilkvite drakter.

### Fotball

Stavanger IF var det dominerende fotballaget i Rogaland i tida fram til 1940. Laget nådde semifinalane i noregsmeisterskapen i fotball både i 1912, 1914, 1929 og 1930. Angrepsspelaren Sverre Berg-Johannesen var den fremste spelaren i åra kring 1930. I fotballcupen 1953 tok Stavanger IF seg til kvartfinalen, der det vart tap 1-3 mot trønderlaget Ranheim IL.

Stavanger IF har sidan 1960 gjesta 2. divisjon i 1976-sesongen og spelte også på nivå to i seriefotballen i 2009. Begge gongane rauk laget nedatt i lokal/regional serie.

### Handball

Stavanger IF spelte i norsk toppserie på 1990-talet. Den seinare presidenten i Norges Idrettsforbund, Tom Tvedt, var mellom dei fremste spelarane på laget i den tida.

Kjelder
-------

* Magnus Breili: *Fotballboken*, 1967.

* *Denne artikkelen bygger på «Stavanger IF» frå Wikipedia på bokmål, den 26. april 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BR orgnr

 |
*Sjå òg sand (fleirtyding)*

Sand er ein tettstad og kommunesenter i Suldal kommune i Rogaland fylke.

Tettstaden Sand
---------------

Tettstaden er kommunesenteret i Suldal kommune og har 1 167 innbyggjarar per 1. januar 2017. Det går ferje frå Sand over Sandsfjorden til Ropeid. Ferjesambandet er ein del av Fylkesveg 46. Staden har ei lang historie, med mellom anna skipsbygging. Her er mellom anna kulturhus, hotell og hovudsetet til Ryfylkemuseet. Her ligg òg Sand kyrkje frå 1852.

Sand sokn
---------

Soknet omfattar bygdene rundt indre Sandsfjorden, ytre Saudafjorden og store delar av Hylsfjorden. Det har 1 506 innbyggjarar og høyrer til Ryfylke prosti. Sand sokn høyrer til Ryfylke prosti.

Sand kommune
------------

Då dei norske kommunane vart oppretta ved formannskapslovene i 1837 var Sand sokn ein del av Jelsa kommune. Sand vart frådelt som eigen kommune i 1858, og den gjenverande kommunen hadde då 1 600 innbyggjarar. I 1965 vart Sand kommune med 1 135 innbyggjarar nedlagd og vart ein del av Suldal kommune.

Sand kyrkje

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ryfylkemuseet.
* Suldalslågen
* Eldre fotografi frå Sand på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
* Dag Juvkam, *Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen* (SSB, 1999)
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

### Fotnotar

Sjå òg
------

* Tettstader i Rogaland

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
***Fawlty Towers*** (kalla ***Hotell i særklasse*** på norsk) er ein britisk fjernsynsserie laga av BBC, om det fiktive hotellet Fawlty Towers i Torquay i Devon på den engelske sørkysten. Hotellet er eigd og drive av den eksentriske Basil Fawlty og kona hans Sybil, stovepika Polly og den spanske kelnaren Manuel. Faste hotellgjestar er den halvsenile major Gowen og dei eldre frøknane Miss Tibbs og Miss Gatsby. 

Handlinga er farseprega og full av tilfeldige samantreff og misforståingar. Det berande elementet er Basil Fawlty sin eksentrisitet og det særeigne kroppsspråket hans.

Serien er sendt på NRK i fleire omgangar.

Skodespelarar
-------------

* Basil Fawlty (spela av John Cleese)
* Sybil Fawlty (Prunella Scales)
* Polly Sherman (Connie Booth)
* Manuel (Andrew Sachs)
* Major Gowen (Ballard Berkeley)
* Miss Tibbs (Gilly Flower)
* Miss Gatsby (Renee Roberts)
* Kokken Terry (Brian Hall) (medverka i serie 2)

Manuskripta vart skrivne av John Cleese og Connie Booth, som var gifte då den fyrste serien vart innspelt 1975. Då den andre programserien vart spelt inn i 1979, hadde Cleese og Booth skilt lag etter 10 års ekteskap. 

Programma vart produserte og regisserte av John Howard Davies, Douglas Argent og/eller Bob Spiers.

Bakgrunn
--------

Gleneagles Hotel i Torquay, som inspirerte serien.
John Cleese henta inspirasjon til *Fawlty Towers* då Monty Python-gjengen budde på Gleneagles Hotel i Torquay. John og Connie budde på hotellet etter at opptaka til det fyrste Monty Python-showet var avslutta.

Liste over episodane
--------------------

Den fyrste episoden vart vist på BBC 2 19. september 1975. Episodane i den fyrste serien:

1. «A Touch of Class»
2. «The Builders»
3. «The Wedding Party»
4. «The Hotel Inspectors»
5. «Gourmet Night»
6. «The Germans»

Samtlege seks episodar vart regisserte av John Howard Davies.

Den andre serien vart send tre og eit halvt år seinare. Episodane var:

1. «Communication Problems»
2. «The Psychiatrist»
3. «Waldorf Salad»
4. «The Kipper and the Corpse»
5. «The Anniversary»
6. «Basil the Rat»

Desse seks episodane vart regisserte av Bob Spiers.

Bakgrunnsstoff
--------------

* BBC Guide to Comedy
* Heimesida til Torquay Hotels and Caterers Association
* Fawltysite.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Damer er kvinnfolk som litet eller ingenting gjera

Vinje, *Skrifter i samling* II s. 200   |  |

**Dame** (frå seint norrønt *damma* gjennom fransk frå latin *domina* 'herskarinne') er ein tidlegare adelstittel som i moderne norsk viser til ei vaksen kvinne.

Ordet dame var gjennom lange tider ein tittel for for gifte adelege kvinner. I nyare tradisjon har ordet dame vore bruka om vaksne kvinner av høgre samfunnslag eller som viser teikn på ei standsmessig daning. I vår tid kan ordet bli brukt om alle vaksne kvinner, utan streng sosial gradering, men likevel slik at det i mange samanhengar vert assosiert med kvinner av høg sosial rang.

Annan bruk av ordet
-------------------

Ordet dame vert òg bruka om eit biletkort i kortstokken med talverdien tolv, mellom konge og knekt.

I Storbritannia er *Dame* den kvinnelege varianten av ærestittelen *Sir*.

Kjelder:
--------

* *Norsk ordbok*, Det Norske Samlaget 1966
* Falk og Torp 1903: *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog* Faksimileutg. Bjørn Ringstrøms antikvariat 1992 ISBN 82-90520-16-6

| * v
* d
* e
Fyrstelege og adelege titlar |
| --- |
| Keisar og keisarinne**·** konge og dronning**·** kurfyrste og kurfyrstinne**·** storhertug og storhertuginne**·** erkehertug og erkehertuginne**·** hertug og hertuginne**·** storfyrste og storfyrstinne**·** markgreve og markgrevinne**·** marki og markise**·** fyrste og fyrstinne**·** greve og grevinne**·** vicomte og vicomtesse**·** baron og baronesse**·** friherre og friherrinne**·** riddar og dame**·** herre og frue | Krona til kong Kristian IV |
*For andre tydingar, sjå Dalsfjorden.*
Dalsfjorden sett frå Kornbergsfjellet 2006 
Lokalt vert denne fjellnabben kalla «Galten». Han stikk fleire meter ut frå fjellsida.
**Dalsfjorden** er ein 17 kilometer lang fjordarm av Voldsfjorden i Volda kommune på Sunnmøre. Den største djupna i fjorden er 209 m.

Fjorden har innløp mellom Bjørkvoll i nord og Rysteneset i sør. Frå her går fjorden nesten rett sørover. 

På austsida av fjorden har ein i retning innover: Kornberg, Nautvik og Dale.
Inst i fjorden ligg Steinsvik.
På vestsida av fjorden i retning utover har ein: Åmelfot, Innselset, Aksnes, Dravlausbygda, som inneheld: Løvik, Holen, Lisjemyra, Dravlaus, Ulvestadbygda som inneheld Sætre, Lauvstad og Ulvestad og Velsvik. 

Det ligg ein barneskule på Lauvstad og ein barne- og ungdomsskule i Dravlausbygda.

Dalsfjord kyrkje ligg på Dravlaus i Dravlausbygda.

Fjorden er omgjeven av høge fjell og fjordsidene i den indre delen av fjorden stig bratt opp til 600-800 meter over havet. 

Anleggsarbeidarar frå Dalsfjorden spesialiserte seg midt på 1800-talet i å bygge fyr, fyrlykter og sjømerke langs norskekysten. Deira verksemd har fått sitt minnesmerke i heimbygda, Dalsfjord fyrmuseum.

Fv5890 går langs begge sider av fjorden. Det går ferje mellom Lauvstad og Volda.

Dalsfjord var eigen kommune, skild ut frå Volda frå 1. januar 1924, fram til den igjen blei slått saman med Volda frå 1. januar 1964 til den nye Volda kommune.

Sjå òg
------

* Volda

Bakgrunnsstoff
--------------

Nettside for Dalsfjord fyrmuseum

Fotnotar
--------

1. ↑  Nettside for Dalsfjord fyrmuseum
| **Lipetsk Липецк** |
| --- |
| Horisonten til LipetskHorisonten til Lipetsk |
|  |
| Byvåpenet til Lipetsk |
| **Byvåpenet til Lipetsk** | 
 |
| Plassering |
| 

Lipetsk is located in Russland

 |
| 

Lipetsk is located in Lipetsk oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Lipetsk oblast |
| GrunnlagdBystatus | 15. juli 170316. september 1779 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  318 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 502 600   1 580,5 /km² |
| Koordinatar | 52°37′″N 39°36′″E﻿Koordinatar: 52°37′″N 39°36′″E﻿ |
| Høgd over havet | 160 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 398600 |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)4742 |
| Bilnummer | 48 |
| **Nettstad:** www.lipetskcity.ru |

**Lipetsk** (kyrillisk skrift Ли́пецк) er ein by i Russland og administrativt senter i Lipetsk oblast. Han ligg ved breidda av elva Voronezj, 438 km søraust for Moskva.

Historie
--------

Lipetsk vart først nemnd i krøniker frå 1200-talet. I 1284 vart busetjinga øydelagd av mongolane.

I 1703 gav Peter den store ordre om å få bygd ein støypejernsfabrikk i Lipetsk, nær jernmalmførekomstar, for å lage granater. I 1779 vart Lipetsk ein av dei største byane i Tambov gubernija.

Dei største industriane i Lipetsk er jernindustri, metallarbeid, maskinproduksjon, motorar, kjemikaliar, mat og klede. 

Lipetsk er ein av dei eldste kurstadane i Russland og opna første gong i 1805. Torvgjørme og jernmedisinsk hydrogenkarbonat og kalsiumhaldige kjelder vert nytta til å behandle pasientar. Svovel- og klorhaldig natriumvatn vert nytta til både terapøytiske bad og som drikkevatn.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lipetsk**

| * v
* d
* e
Byar i Lipetsk oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Lipetsk |
| Våpenskjoldet til Lipetsk oblast | Dankov · Grjazi · Jelets · Lebedjan · Tsjaplygin · Usman · Zadonsk | Flagget til Lipetsk oblast |
**Stavanger Preserving Co.** var ein hermetikkprodusent i Stavanger frå 1873 til 1981. Firmaet vart internasjonalt kjent for sin røykte brisling i olje.

Stavanger Preserving Co. var den fyrste hermtikkfabrikken i Stavanger. Han vart starta av fire sentrale maktpersonar i byen; skipsreiar Knud Knudsen, byfogd Henrik Finne, kjøpmann Lars Berentsen og grosserar George W. Groom. Den fyrste fabrikken vart bygt på ei tomt i Øvre Strandgate i Stavanger.

I 1879 stod Stavanger Preserving Co. for ei nyvinning som skulle få store ringverknader og gjere Stavanger til sjølve hermetikkbyen i Noreg. Ein lukkast då å røyke den norske brislingen og leggje han ned i olje. Dette gav støyten til ein svært omfattande eksportindustri i mange tiår framover.

Stavanger Preserving Co. A/S var Noregs eldste hermetikkfirma då det i 1981, etter lengre tids nedgang for hermetikkindustrien, vart slått saman med dei andre gjenverande norske sardinprodusentane til konsernet Norway Foods Ltd. med hovudkontor i Stavanger.

Kjelder
-------


* Gyldendals store konversasjonsleksikon. 1972

* *Denne artikkelen bygger på «Stavanger Preserving Co.» frå Wikipedia på bokmål, den 8. juli 2015.*
**Dalton Grant** (fødd 8. april 1966) er ein britisk tidlegare høgdehoppar. Hans personlege rekord på 2,36 meter er frå VM-finalen 1991, innandørs oppnådde han 2,37 m i 1994.

Aktiv
-----

Grant kom i 1990 på delt fjerdeplass ved europameisterskapen i Split. Året etter sette han britisk rekord då han gjekk over 2,36 m ved verdsmeisterskapen i Tokyo, utan det vart medalje. Charles Austin frå USA vann tevlinga med 2,38 m, medan Javier Sotomayor og Hollis Conway kneip sølv og bronse med same høgde som Grant. Steve Smith forbetra den britiske rekorden til 2,37 m allereie året etter.

Ved innandørs-EM 1994 i Paris-Bercy presterte Grant sitt livs høgste hopp. Han vann gull med med 2,37 m, etter å ha stått over 2,35 m. Under VM 1997 presterte Grant årsbeste og vart femtemann då han kleiv over 2,32 m i fyrste forsøk, Javier Sotomayor vart meister med 2,37 m, føre Artur Partyka og Tim Forsyth. I EM 1998 greidde Grant 2,34 m i andre forsøk og fekk sølv, Artur Partyka tok høgda i fyrste forsøk og sikra seg gullet. Ein månad seinare sigra Grant under samveldeleikane i Kuala Lumpur med 2,31 m.

Grant vart britisk meister i høgdehopp fire gongar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 7 – 2,31 m
* EM 1990 i Split: Nr 4 – 2,31 m
* VM 1991 i Tokyo: Nr 4 – 2,36 m
* OL 1992 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (2,15 m=nr 29)
* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalifiseringa (2,25 m=nr 15)
* EM 1994 i Helsinki: Nr 9 – 2,25 m
* VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (2,27 m=nr 14)
* OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa (2,26 m=nr 19)
* VM 1997 i Aten: Nr 5 – 2,32 m
* EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje – 2,34 m, bakom Artur Partyka (2,34 m)
* EM 2002 i München: -

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dalton Grant» frå Wikipedia på tysk, den 29. august 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Hans Edvard Olsson Kjølseth** (28. september 1870–13. januar 1966) var ein norsk skulemann og borgarmeister (rådmann) frå Tresfjord i Romsdal som representerte kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder på Stortinget i perioden 1925-27, vald for partiet Venstre.

Kjølseth var son til ein gardbrukar og bygningsmann på garden Øvstedal i dåverande Sylte herad. Frå 1887 til 1889 var han bygningsmann, deretter gjekk han eitt år i smedlære, før han 1890-93 arbeidde på Trondhjems mekaniske Værksted. Skuleåret 1893/94 gjekk han den tekniske skulen i Horten, før han i 1894-95 var han teiknar ved Kongsberg Våpenfabrikk. Frå 1895 til 1918 var Kjølseth tilsett ved Skiensfjordens mekaniske fagskole i Porsgrunn. Her var han lærar 1895-97, inspektør 1898-1901, overlærar 1901-08 og direktør 1908-18. Før han vart inspektør, studerte han ved Elektrotechnicum Komotau (dagens Chomutov) i Böhmen. Frå 1920 til 1941 var han borgarmeister i Porsgrunn, oppsagd av okkupasjonsmakta.

Kjølseth var med i styringa av Skiensfjordens kommunale kraftselskap i nærare tretti år. Han var nestformann 1911-28 og formann 1928-1940. Ei tid var han også medlem av formannskapet i Porsgrunn.

Hausten 1924 vart Kjølseth vald inn på Stortinget frå dei åtte kjøpstadene i fylka Telemark og Aust-Agder. På Tinget var han sekretær i Militærkomiteen. Han var også medlem i Riksretten 1926/27 mot Berge-regjeringa. Utanom stortingsarbeidet var han formann i Gymnastikk-komiteen av 1929, og han var medlem i Komiteen om distriktsbefalet av 1938.

Kjølseth skreiv fleire læreverk, mellom anna i elementær mekanikk og i elektrisitetslære. I 1909 kom han ut med ei bok i høve Skiensfjordens mekaniske fagskole sitt 25-årsjubileum, og i 1937 ei anna då det lokale kraftselskapet markerte femti års drift.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF

 |
**Hans Enn** (fødd 10. mai 1958) er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Hinterglemm i forbundslandet Salzburg som var ein av verdas beste storslalåmrennarar i fyrste halvparten av 1980-åra.

### Aktiv

Enn deltok i verdscupen i alpine greiner frå 1976 til 1989. Mellom 26. januar 1980 og 15. januar 1985 gjekk han til topps i seks verdscuprenn i seks ulike land, men aldri i heimlandet. Han sigra fem gongar i storslalåm og ein gong i super-G. I tillegg la han beslag på ni andreplassar og sju tredjeplassar.

Under Vinter-OL 1980 i Lake Placid tok Enn bronsemedaljen i storslalåm og kom på fjerdeplass i slalåm. Elles vart han nummer fem i storslalåm i alpin-VM 1985, og nummer seks i same øvinga både i VM 1978 og VM 1982.

Etter han la konkurranseskia på hylla opna Enn hotell på heimstaden og har elles arbeidd for skiutstyrsfirmaet Blizzard.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Hans Enn» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. februar 2022.
* 

* (en) Hans Enn – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |