recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**OCaml**, eller **Objective Caml**, er «storebror» til Caml og tilbyr i tillegg til Caml-eigenskapane moglegheit for objektorientert programmering.

Hello World
-----------

```
   ocaml -I +labltk
           Objective Caml version 3.09.1
   
   # print_endline "Hello world";;
   Hello world
   - : unit = ()

   # let f = print_endline;;
   val f : string -> unit = <fun>
   
   # let g x y = x^" "^y;;
   val g : string -> string -> string = <fun>
   
   # let h = g "Hello";;
   val h : string -> string = <fun>
   
   # h "world";;
   - : string = "Hello world"
   
   # h "kévin";;
   - : string = "Hello kévin"

   # let (&) f g x = g (f x) ;;
   val ( & ) : ('a -> 'b) -> ('b -> 'c) -> 'a -> 'c = <fun>
   
   # ( h & f ) "world";;
   Hello world
   - : unit = ()

   #load "labltk.cma";;
   #open Tk;;
   # let _ =
        let top = openTk () in
        let button = Button.create ~background:`White ~text:"Hello" top in
        bind ~events:[`ButtonPress;`KeyPressDetail "Return"]
             ~action:(fun _ -> print_endline "Hello World")
             top;
        pack [coe button];
        mainLoop()
     ;;
   - : unit = ()
   #

```

| * v
* d
* e
Programmeringsspråk |
| --- |
| ABC**·** Ada**·** AFL**·** Agora**·** ALGOL**·** APL**·** Assembler**·** awk**·** B**·** BASIC**·** BETA**·** BLISS**·** C**·** C++**·** C#**·** Caml**·** Cobol**·** Concurrent C**·** CSP**·** D**·** Delphi**·** Erlang**·** Forth**·** Fortran**·** Haskell**·** HyperTalk**·** Icon**·** INTERCAL**·** Java**·** Lisp**·** Miranda**·** ML**·** Modula**·** NIAL**·** Objektorientert C**·** occam**·** OCaml**·** O'Haskell**·** Pascal**·** Perl**·** PHP**·** Pike**·** PL/I**·** Plankalkül**·** Portal**·** Prolog**·** Python**·** R**·** Ruby**·** Scheme**·** Simula**·** Sina**·** Sisa**·** Smalltalk**·** SML**·** SNOBOL**·** Visual Basic |
**Hellfire Club** (irsk *Club thine Ifrinn*) er namnet på ruinane av ein bygning på toppen av åsen Montpelier i County Dublin i Republikken Irland. Det vart bygd rundt 1725 av William Conolly, talaren i Irish House of Commons, som kjøpte landet frå Philip Wharton, hertug av Wharton. Ein meiner bygget vart bygd som ei jakthytte. Huset vart ein gong kalla «Mount Pelier», som er namnet på åsen huset står på i dag. Det opphavlege irske namnet på åsen er ukjend. Ein meiner at staden var møtestad for den irske Hellfire Club, og området har vore assosiert med satanisme, det overnaturlege og okkultisme.

Det står òg mange bautasteinar på åsen og tidlegare låg dei ei gravrøys her. Steinane frå steinrøysa vart nytta til bygginga av huset. Like etter huset vart bygd bles skifertaket av i kraftig vind. Ei populær soge er at det var djevelen som sette i stand dette som straff for at ein hadde øydelagd steinrøysa.

Kjelder
-------

1. ↑  Weston St. John Joyce (1920). «Kapittel 11. A Day on Mount Pelier». *The Neighbourhood of Dublin* (3. utg.). Dublin. Henta 21. juli 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Hellfire Club, Dublin» frå Wikipedia på engelsk, den 21. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Hell Fire Club Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Arkiva til The Hellfire Club
**Feillære** eller **feilteori** er i statistikk læra om korleis feil og uvisse i variablar og funksjonar utartar seg. Når variablane er resultat av målte verdiar har dei uvisse knytt til målingane (til dømes kor nøyaktig instrumentet er) som kan forplante seg i kombinasjon med variablar i funksjonen. 

Uvissa er vanlegvis definert av den absolutte feilen. Uvisser kan òg definerast av den relative feilen (Δ*x*)/*x*, som vanlegvis vert skriven som ein prosent.

Vanlegvis vert feilen til ein storleik, Δ*x*, gjeven som eit standardavvik, *σ*. Standardavviket er den positive kvadratrota av variansen, *σ*2. Verdien av ein storleik og feilen vert ofte uttrykt som x ± Δ*x*. Om den statistiske sannsynsfordelinga til ein variabel er kjend eller gått ut frå, er det mogeleg å få fram konfidensgrenser for å skildre området som ein trur den sanne verdien til variabelen ligg innanfor. Til dømes om konfidensgrensa er 68 % for ein variabel med ei normalfordeling ± eitt standardavvik frå verdien, så er det 68 % sannsyn for at den sanne verdien ligg i området *x* ± *σ*. 

Om variablane er korrelerte, så må ein ta omsyn til kovarians.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Propagation of uncertainty» frå Wikipedia på engelsk, den 19. september 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Bärbel Wöckel**, fødd **Bärbel Eckert**, (fødd 21. mars 1955) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Leipzig som representerte Aust-Tyskland på sprintdistansane. Ho vann til saman fire gullmedaljar under OL 1976 i Montreal og OL 1980 i Moskva, to på 200 meter og to i 4 x 100 meter, dessutan vann ho totalt tre gullmedaljar og eitt sølv ved EM 1974 og EM 1982.

Aktiv
-----

Bärbel Wöckel i 1980
Eckert tok steg inn i verdseliten på sprintdistansane allereie i 1974, 19 år gammal. Ho tok seg til finalen på 100 m under EM i Roma, der ho vart nummer sju, og ho sprang siste-etappen for det austtyske laget som sette verdsrekord i 4 x 100 meter stafett på tida 42,51 sekundar, 24 hundredels sekund framom Vest-Tyskland. Dei andre austtyske gullvinnarane var Doris Maletzki, Renate Stecher og Christina Heinich. 

To år seinare vart Eckert olympisk meister på 200 meter under Sommar-OL 1976 i Montreal, med ein sigersmargin på to hundredels sekund til vesttyske Annegret Richter. På den korte stafetten sprang ho Aust-Tyskland inn til gull, fattige fire hundredels sekund føre Vest-Tyskland. I Montreal hadde Eckert med seg Marlies Oelsner, Renate Stecher og Carla Bodendorff på stafettlaget.

Etter giftarmål kom ho tilbake som Bärbel Wöckel og forsvarte OL-tittelen på 200 m under sommarleikane i Moskva. Også i 4 x 100 m stafett var ho med å forsvare Aust-Tyskland sin meistertittel i øvinga, saman med Romy Müller, Ingrid Auerswald og ankerkvinna Marlies Göhr. Med sluttida 41,60 sekundar forbetra dei samstundes landet sin verdsrekord.

Den 1. juli 1982 vart Wöckel den fyrste kvinna som sprang 100-meteren under 11 sekundar då ho vann ei tevling i Dresden på tida 10,95 sekundar. Under friidretts-EM i Aten to månader seinare fekk ho sølv på 100 m bak den suverene vinnaren, landskvinna Marlies Göhr, før ho vann 200 meter, ni hundredels sekund føre britiske Kathy Smallwood. Til sist sprang Eckert andre etappe for det sigerrike austtyske laget i 4 x 100 m stafett, og saman med Gesine Walther, Sabine Rieger og Göhr sikra ho seg sitt tredje EM-gull, åtte år etter det fyrste. Ho la deretter opp som aktiv utøvar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1974 i Roma: Gullmedalje i 4 x 100 m stafett (42,51 - verdsrekord). Nr 7 på 100 m – 11,46
* OL 1976 i Montreal: Gullmedalje på 200 m - 22,37, framom Annegret Richter (22,39). Gull 4 x 100 m stafett (42,55)
* OL 1980 i Moskva: Gullmedalje på 200 m – 22,03, framom Natalja Bokhina (22,19). Gull i 4 x 100 m stafett (41,60 - verdsrekord)
* EM 1982 i Aten: Gull på 200 m - 22,04, sølv på 100 m - 11,20, og gull i 4 x 100 m stafet (42,19)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bärbel Wöckel» frå Wikipedia på tysk, den 16. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Lys sesamolje | Mørk sesamolje av rista sesamfrø. |

**Sesamolje** er ei vegetabilsk olje laga av sesamfrø med ei særmerkt nøtteaktig lukt og smak.
Ho er mykje brukt i asiatisk og afrikansk matlaging. Olja blir også brukt til massasje og som del av tradisjonell og alternativ behandling.

Sesamolje kan ha ulike fargar, frå nesten fargelaus (kaldpressa olje) eller gyllen (indiske variantar) til mørkebrun (austasiatisk).
Austasiatisk sesamolje er mørk på farge og har ein karakteristisk smak som kjem av at ho er laga av rista frø. Ho blir vanlegvis brukt ved slutten av kokeprosessen for å gje ekstra smak og ikkje som steikeolje i seg sjølv. Lysare indisk sesamolje blir brukt som steikeolje i Sør-India.

Innhald
-------

Sesamolje har føljande samansetjing av feittsyrer:

| Fettsyre | Nomenklatur | Minimum | Maksimum
  |
| --- | --- | --- | --- |
| Palmitin | C16:0 | 7.0 % | 12.0 %
  |
| Palmitolen | C16:1 | trace | 0.5 %
  |
| Stearin | C18:0 | 3.5 % | 6.0 %
  |
| Olje | C18:1 | 35.0 % | 50.0 %
  |
| Linol | C18:2 | 35.0 % | 50.0 %
  |
| Linolen | C18:3 | trace | 1.0 %
  |
| Eikosen | C20:1 | trace | 1.0 %
  |

Kjelder
-------

1. ↑  Goldberg, Sharon (1995). «Sesame Oil, a featured ingredient». Flavor & Fortune. Arkivert frå originalen 23. desember 2015. Henta 11. november 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fettsyrer i sesamolje
**Shel Talmy** (fødd 11. august 1937 i Chicago) er ein amerikansk plateprodusent mest kjend for arbeidet sitt med The Who og The Kinks på 1960-talet.

Shel Talmy fekk jobb som lydteknikar ved Conway Recorders og arbeidde med tidlege surfehits med songar som The Markets sin «Surfer's Stomp» og Billy Joe and the Checkmates sin «Percolator Twist». Han flytta til London i 1962, opphavleg med tanke på eit kort opphald, men vart på grunn av suksessen han oppnådde verande i England i 17 år.

Han hadde stor innverknad som produsent i starten på beatmusikken. Shel Talmy eksperimenterte med innspelingane med bruk av feedback-effekt og hjelpte The Kinks og The Who til å utvikle stilen sin. Han produserte debutalbumet til The Who og The Kinks sine innspelingar fram til «Waterloo Sunset». Av andre store hitsinglar som Talmy produserte er The Easybeats sin «Friday On My Mind» og Manfred Mann sin «Semi Detached Suburban Mr. James» og innspelinga deira av Bob Dylan sin «Mighty Quinn». 

Who-gitarist Pete Townshend skal ha skrive songen «I Can’t Explain» i Ray Davies-stil i håp om fange merksemda til Talmy. Talmy likte songen. Han knytte The Who til seg og gav gruppa platekontrakt og produserte debutalbumet deira og dei første singlane «I Can’t Explain», «Anyway, Anyhow, Anywhere» og «My Generation».

The Who sine managerar Kit Lambert og Chris Stamp ønskte å bryte kontrakten med Talmy, som vann den påfølgjande rettssaka. Sjølv om The Who vart fridd frå kontrakten måtte gruppa gje royalties til Talmy heilt fram til utgjevinga av rockeoperaen *Tommy* (1969). Talmy låste ned mastertapane til debutalbumet *My Generation* i ein temperatur- og klimakontrollert safe og albumet vart det siste av The Who-katalogen som vart gjeven ut på ny. Talmy ordna ein nymiksa versjon av album som *Deluxe Edition* i 2002.

På 1970-talet var Talmy mindre aktiv, men han produserte mellom anna The Damned-singelen «Sick of Being Sick»/«Stretcher Case Baby». Captain Sensible uttalte seinare at Talmy hadde gjeve gruppa «the best sound that the Damned ever had for guitars».

Talmy har òg gjort seg gjeldande som forfattar med romanen *Whadda We Do Now Butch?* der han opponerer mot framstillinga av korleis Butch Cassidy og Sundance Kid døydde og meiner han etter grundige undersøkingar meiner dei slett ikkje døydde slik som det til dømes vart vist i kinofilmen. Shel Talmy bur i dag i California i USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shel Talmy» frå Wikipedia på bokmål, den 9. april 2009.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  '*Billboard*. 15. februar 1997. «Songs bring seminal rock producer Shel Talmy back to the board». Vol. 109, #7, ISSN 0006-2510.
2. ↑  Chris Hunt. «Shel Talmy Interview».
3. ↑  Richie Unterberger. «Shel Talmy Interview».
4. ↑  Richie Unterberger. «Shel Talmy Folk-Rock Interview».
5. ↑  Chris Hunt. «Shel Talmy Interview».
6. ↑  Chris Hunt. «Shel Talmy Interview».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* NDL

 |
**Johann Jaun**, (27. februar 1842–12. januar 1921) var ein sveitsisk fjellklatrar og fjellførar frå Unterbäch i kantonen Valais i Sveits. Han var rekna som den mest verdige arvtakaren etter Melchior Anderegg. Jaun døydde i Meiringen i kantonen Bern.

Jaun arbeidde sim treskjerar, før han tok til med fjellføring saman med Melchior Anderegg. Desse to var med i 1868 då Horace Walker som fyrstemann nådde til topps på Grandes Jorasses. Jaun var førar for Thomas Middlemore og Henri Cordier på mange av turane der dei kleiv mange nye og oppsiktsvekkande ruter.

I 1883 var han med Thomas Stuart Kennedy og Johann Fisher då desse gjorde den fyrste utforskinga av Nanda Devi.

### Fyrstebestigingar

* Pointe Walker, Grandes Jorasses - 30. juni 1868, sman med Horace Walker, Melchior Anderegg og Julien Grange
* Les Courtes - 4. august 1876, saman med Henri Cordier, Thomas Middlemore, John Maund, Jakob Anderegg og Andreas Maurer
* Les Droites - 7. august 1876, saman Thomas Middlemore, John Maund, Henri Cordier og Andreas Maurer
* Mont Maudit - 12. september 1878, saman med Henry Hoare, William E. Davidson og Johann von Bergen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johann Jaun» frå Wikipedia på fransk, den 9. oktober 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS

 |
**Johanne Nylænd** (fødd 2. februar 1855 i Rauland, død 9. januar 1930) var ein norsk vevar og plantefargingsekspert som skreiv handboka *Norske plantefargar*.

Nylænd var fødd på garden Kjellingtveit i Rauland. Som ung laut ho ut i teneste og fekk ikkje byrja å lære seg åkleveving før ho var 28 år gamal. Det var noko ho lenge hadde ynskt. I 1891 fekk ho pengestøtte til å gå eit seksvekerskurs halde av Norske husflidsvenner i Oslo, og i 1896 var ho i Oslo på kurs att og fekk timar i vevnad, korgmaking, raffia og rottingsarbeid. Attende i Telemark heldt ho vevskule, i Rauland i 1892, i Vinje i 1896 og i Fyresdal i 1899.

Nylænd ynskte å lære seg om plantefarging og fekk støtte til det av Stortinget. Ho reiste rundt og sanka planter og snakka med gamalt folk. I 1904 vart so handboka *Norske plantefargar* gjeven ut av Rikard Berge. Boka har sidan kome i fleire utgåver og opplag, og er for ein klassikar å rekne.

Kjelder
-------

* Rikard Berge: Føreorda til fyrste og andre utgåva av *Norske plantefargar*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Andvord gard** er ein gard i Lom kommune i Innlandet. Han ligg fremst under Lomseggi ved innløpet til Bøverdalen.

Garden var tingstad i fleire hundre år og var lenge eit av dei største bruka i området med 17 til 18 husmannsplassar. Anlegget er i dag ope for kurs, selskap og overnatting etter at det har vorte fullstendig restaurert. Delar av byggverka på garden er frå 1700-talet.

Andvord gard fekk prisen Olavsrosa i juni 2012, etter at brørne Michel og Richard Andvord gjennomførte ei omfattande restaurering av garden.

Kjelder
-------

1. ↑  Historiebok - Andvord gard i Lom Arkivert 2008-10-12 ved Wayback Machine. Vitja 2. september 2013
2. 1 2  Bjarne Bekkeheien Aase (14. juli 2012). «Brør har brukt over 20 millionar på slektsgard». Nationen. Henta 2. september 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

* andvordgard.no - Offisiell heimeside
* Andvord gard Arkivert 2013-12-25 ved Wayback Machine. - Om garden på olavsrosa.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**Alvin Owens «Red» Tyler** (5. desember 1925–3. april 1998) var ein USA-amerikansk R&B- og neo-bop jazz-saksofonist, komponist og arrangør, rekna som ein av dei vikigaste personane i New Orleans-R&B.

Biografi
--------

Han byrja å spele saksofon i marinen i 1945, og då han møntra av byrja han på Grunewald School of Music. I 1949 vart han med i Dave Bartholomew’s R&B band, i lag med Ernest McLean, Frank Fields og Earl Palmer. 

Han platedebuterte på den første innspelinga til Fats Domino i studioet til Cosimo Matassa, då han spelte inn «The Fat Man». Han spelte seinare med Little Richard, Lloyd Price, Aaron Neville, Lee Dorsey, og mange andre rhythm and blues-artistar, og var ofte med å skrive arrangementa til songane. I 1955 byrja han å arbeide for Johnny Vincent sitt Ace Records som talentspeidar, og overvaka innspelingar med Huey «Piano» Smith, Frankie Ford og andre. Han spelte òg inn eit album, *Rockin' and Rollin'*, tilskriven **Alvin 'Red' Tyler and the Gyros**, med eit band som inkluderte Fields, Allen Toussaint og James Booker.

Tyler flytta til California i 1960-åra, der han spelte med Sam Cooke, Larry Williams og andre, før han kom attende til New Orleans i midten på 60-talet. Han var medeigar av Parlo Records, som fekk suksess i 1967 med Aaron Neville sin «Tell It Like It Is». Tyler er oppført som ein av tre låtskrivarar på instrumentalen «Java». 

I midten av 1980-åra spelte han inn to jazzalbum, *Graciously* og *Heritage*, med vokal av Johnny Adams og Germaine Bazzle. I 1994 spelte han inn *The Ultimate Session* med Toussaint, Earl Palmer, Mac Rebennack og andre musikarar frå New Orleans.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alvin "Red" Tyler» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Komara, Edward (2004). *Blues Encyclopedia*. Routledge. s. 1017. ISBN 9781135958329.
2. 1 2 3 4  Dik de Heer, «Alvin 'Red' Tyler», *Black Cat Rockabilly*, 2012. Henta 19. juli 2017
3. ↑  Rose Witmer, Biography, *AllMusic.com*. Henta 19. juli 2017

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Plasseringa til Serykh Gusej-øyane utanfor Koljutsjinbukta.
**Serykh Gusej-øyane** (russisk *Ostrova Serykh Gusej*) er ei øygruppe i Tsjuktsjarhavet nordvest for Koljutsjinskajabukta i Tsjukotka i Russland. Øyane ligg i området ved Beljakatangen, som lukkar Koljutsjinbukta og skil ho frå Tsjuktsjarhavet. 

Serykh Gusej-øyane ligg på linje frå nord til sør og er i snitt 5 km frå kysten av Tsjukotkahalvøya. **Juzjnyjøya** er den største av dei og er om lag 12 km lang. Området er prega av sandflater, strender og tørr tundra med krekling. Grusstrendene glir over i flate, torvsletter. Juzjnyjøya har mange små vatn med brakkvatn.

Havområdet omkring øyane er isdekt 9-10 månader av året, så dei er landfaste det meste av tida.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Serykh Gusey Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 8. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Kart frå Encarta

1. ↑  Våtmarker[*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
 USA Øyar i Tsjuktsjarhavet |
| --- |
| Store Diomedes  · Chamisso Island  · Diomedesøyane  · Heraldøya  · Idlidlja  · Karkarpko  · Kasegaluk Lagoon Islands  · Koljutsjin  · Kosa Dvukh Pilotov  · Vesle Diomedes i USA  · Puffin Island  · Serykh Gusej-øyane  · Vrangeløya  · Juzjnyjøya |
Domodossola i Ossola
**Ossola** (italiensk *Val d'Ossola*, tysk *Eschental*) er eit dalføre i Italia nord for Lago Maggiore som er ein del av provinsen Verbano-Cusio-Ossola.

Det består av hovuddalen (sjølve Ossola) og sju sidedalar: Anzasca, Antrona, Bognanco, Divedro, Antigorio-Formazza, Isorno og Vigezzo. I tillegg består han av Val Grande, som er ein nasjonalpark.

I 1944 gjorde den italienske motstandsrørsla under den andre verdskrigen oppstand bak dei tysk linje, leia av Komiteen for Nasjonal Frigjering i Øvre Italia. Dette opprøret førte til at det vart oppretta fleire midlertidige partisanstyre i Nord-Italia, der Republikken Ossola var den viktigaste. Han vart anerkjend av Sveits og av allierte konsulat i Sveits. I løpet av få månader hadde tyskarane slått ned opprøret og området vart ikkje frigjort før dei siste åtaka i 1945. Ein av dei største busetnadane i Ossola er Domodossola.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Ossola frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* HDS
* GeoNames

 |
**Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet** (13. februar 1805–5. mai 1859) var ein tysk matematikar. 

Etter studiar i Paris vart han utnemnd til professor i Berlin i 1831. I 1855 etterfølgde han Carl Friedrich Gauss som professor i Göttingen. Fleire resultat innan matematikken er knytte til namnet hans, mellom anna satsen om primtal i aritmetiske rekkjer som seier at det eksisterer ei uendeleg mengd primtal på forma *ax + b* når *a* og *b* ikkje har noko felles faktor. Innan algebraisk talteori er teoremet hans om einingane fundamental. I funksjonsteori var den generelle oppfatninga hans av sjølve funksjonsomgrepet viktig, og han sette opp vilkår for utviklinga av ein funksjon i trigonometriske rekkjer, samt gjorde undersøkingar over potensialteori, der dirichletske rekkjer er ei viktig utviding av omgrepet potensrekkje. Forelesningane hans om talteori vart gjeven ut i mange opplag av matematikaren Richard Dedekind og dei samla verka hans vart utgjeven av Vitskapsakademiet i Berlin (2 bind, 1890–1897).

Kjelder
-------

* Peter Gustav Lejeune Dirichlet. (2012-01-17) I *Store norske leksikon*. Henta frå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Johanne Mathilde Dietrichson** (12. juli 1837–28. november 1921) var ein norsk målar som også laga keramikk og skulpturar.

Ho var fødd Johanne Dietrichson som dotter av Honoratus Bonnevie og syster av Jacob Aall Bonnevie. Som barn og ungdom budde ho dels i Trondheim og dels på Kongsberg. Seinare tok ho eit teiknekurs i Kristiania, og reiste så 1857 etter råd frå Adolph Tidemand til Düsseldorf for å utdanna seg vidare. Her arbeidde ho i Otto Mengelberg sitt atelier til 1861. Året etter gifta ho seg med kunsthistorikaren Lorentz Dietrichson og følgde han på reisene hans. Ho var busett i Roma eit par år til 1865, budde 1866–76 i Stockholm, der ho gjekk på Kunstakademiet, og var frå 1866 til 1876 busett i Kristiania. På dei mange reisene ekteparet gjorde, studerte Dietrichson blant anna hjå Defregger i München og hjå Chaplin i Paris. Av verka hennar kan ein nemna *Dannet Tjenestepige* (1872), *Mesters Datter* (1877), *Røgende Gutter* (1877) og fleire portrett av ektemannen. I 1870-åra og 1880-åra stilte ho ofte ut i Kunstforeningen og på Haustutstillingane i Kristiania.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Johanne Mathilde Dietrichson» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mars 2019.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *Salmonsens konversationsleksikon. Anden utgave*.
* Norsk kunstnerleksikon, b. 1 : A-G, side 483-484, digital utgave


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* ULAN
* KulturNav

 |
Shirase Coast is located in Antarktis
Shirase Coast (Antarktis)

**Shirase Coast** (78°30′S 156°0′W﻿Koordinatar: 78°30′S 156°0′W﻿) er den nordlege delen av den heller dårleg definerte kystlinja langs austsida av Ross isbrem og Rosshavet, og ligg mellom nordenden av Siple Coast (kring 83°30′S 155°00′W﻿) og Cape Colbeck. Han vart namngjeven av NZ-APC i 1961 etter løytnant Nobu Shirase (1861-1946), leiaren for den japanske ekspedisjonen som segla skipet «Kainan Maru» nær denne kysten i januar 1912. Dei gjekk i land ved Kainan Bay og ved Bay of Whales, som var starten på ei 250 km lang reise søraust på Ross-isen. Frå 76°56′S 155°55′W﻿ (utanfor Edward VII Peninsula), gjekk eit anna lag i land for ein sledetur til foten av Queen Alexandra Range.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Shirase Coast» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Ostankino-tårnet** (russisk Останкинская телебашня, *Ostankinskaja telebasjnja*) er eit friståande fjernsyn- og radiotårn i Moskva i Russland. Det er 540 meter høgt og vart teikna av Nikolaj Nikitin. Tårnet har ein roterande restaurant i 300 meter høgde. 

Bygginga starta i 1963 og tårnet stod ferdig i 1967.Det var då den høgaste frittståande bygningen i verda dei neste åtte åra, før CN Tower vart bygd i Toronto i Canada i 1976. I 1994 var det planar om å sette på ei ny antenne som ville gjere tårnet 561 meter høgt, men på grunn av manglane finansiering vart ikkje dette utført.

Etter Ostankino-tårnet stod ferdig vart ei rekkje høge tårn bygd i andre sosialistland, som i Kiev, Tasjkent, Almaty, Riga, Berlin, Vilnius, Tallinn, Jerevan, St. Petersburg og Baku. Sjølv om desse var over 300 meter høge var dei ikkje like høge som Ostankino. 

Det har har vore fleire brannar i tårnet, og 27. august 2000 mista tre menneske livet i ein brann like over restauranten. 
Ein ny brann 25. mai 2007 var mindre alvorleg, og brannen vart isolert til utsida av tårnet, folk vart evakuerte og brannen vart sløkka utan nokon skadde.

Kjelder
-------

1. ↑  «Ostankino Tower». Emporis Research. Henta 6. november 2008.
2. ↑  Fire out at Moscow landmark tower. *BBC News*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar**John Hancock Center | **Verdas høgaste frittståande byggverk**1967–1976 | **Etterfylgjar**CN Tower |

Koordinatar: 55°49′11″N 37°36′42″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC
* GeoNames
* SkyscraperCenter

 |
***Appelsinpiken*** er ein norsk-tysk-spansk film som hadde premiere 27. februar 2009. Han er basert på romanen med same namn, *Appelsinpiken*, av Jostein Gaarder, ei bok omsett til 43 språk. I tillegg til det norske produksjonsfirmaet Sandrew Metronome arbeidde òg det tyske firmaet Tradewind Pictures og det spanske Jaleo Film sin på prosjektet.

Handling
--------

*Appelsinpiken* er basert på Jostein Gaarders roman med same namn. Hovudpersonen er ein ung gut ved namn Georg som ein dag finn eit langt brev frå den avlidne far sin. Brevet fortel blant anna om ungdomskjærleiken til faren for den mystiske «appelsinpiken», og etterlèt dermed eit mysterium for Georg å løysa. Historia hoppar fram og tilbake mellom brevet til faren og framtida, tankane til den unge guten og hendingane i livet til faren.

Medverkande
-----------

* Mikkel Bratt Silset ... Georg
* Harald Rosenstrøm ... Jan Olav
* Annie Dahr Nygaard ... Appelsinjenta/Ung Veronika
* Emilie K. Beck ... Stella
* Rebekka Karijord ... Veronika
* Glenn Erland Tosterud ... Gunnar
* Johannes Piene Gundersen ... Georg (6 år)

Kjelder
-------

1. 1 2  ««Appelsinpiken» får millionstøtte». Filmweb. 23. oktober 2007. Henta 12. november 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «Appelsinpiken (film)» frå Wikipedia på bokmål, den 1. desember 2015.*
**Shir Khan Bandar** eller **Sher Khan Bandar** er ein tettstad i Kunduz-provinsen i Afghanistan. Han ligg ved Panj-elva, som dannar grense til Tadsjikistan. Sidan ei ny bru over grenseelva opna i 2007 har Shir Khan Bandar blitt den viktigaste grenseovergangen mellom Afghanistan og Tadsjikistan.

Shir Khan Bandar er ein grenseby og ei elvehamn ved Panj-elva.
Tidlegare var han kjend som *Qezel Qal'eh*. Det nye namnet kom frå Sher Khan Nashir, som var khan for kharotistammen og guvernør for Kunduz-regionen på 1930-talet.

Byen byrja veksa etter 2000, særleg etter at brua over Panj mellom Afghnaistan og Tadsjikistan blei fullført i 2007. Dette auka handelen mellom Afghanistan og Sentral-Asia med så mykje som 400 lastebilar som kom til Shir Khan Bandar kvar dag, til fordel for lokale forretningsfolk.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. 1 2  «As Trade Is Rerouted, a Border Town Booms». *Yaroslav Trofimov*. The Wall Street Journal. 11. juni 2012. Henta 8. oktober 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «Shir Khan Bandar» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juni 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Sesam.no** er ei norsk søketeneste som vart lansert hausten 2005. Pr mai 2007 hadde Sesam om lag 480 000 unike brukarar i veka, og var ei av dei 12 mest besøkte nettsidene i Noreg. Målet var å bli best på norske søk, men etter å ha tapt 88 millionar kroner, er ambisjonane redusert, slik at søkemotoren satsar mest på søk i aktualitetar og nyhende.  

Ein kan blant anna bruke Sesam til å finne:  

  

* Norske og internasjonale nettsider (Nettsøk)
* Oversikt over nyhendesbiletet, og søk i norske og utanlandske kjelder (Sesam Nyheter)
* Avisartiklar attende til 1983 (Nyhetssøk)
* Kontaktinformasjon for bedriftar (Sesam Katalog Bedriftssøk)
* Rekneskapstal og styremedlemmer for bedriftar (Sesam Katalog Bedriftssøk)
* Kontaktinformasjon og styreverv for privatpersonar (Sesam katalog Personsøk)
* Bilete frå nettsider og frå Scanpix (Bildesøk)
* Leksikonoppslag frå Wikipedia

Teknologi
---------

Sesam.no er utvikla i samarbied med Fast Search & Transfer, eit norsk søketeknologiselskap som er rekna blant dei beste selskap innan søkemotorteknologi i verda.

Organisasjon
------------

Sesam.no er eigd av Schibsted Søk AS, eit dotterselskap i Schibstedkonsernet. Administrerende direktør er Arild Nilsen, og styreleiar er Rolv Erik Ryssdal. Sesam.se og Sesam MEDIA AS er òg dotterselskap av Schibsted Søk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sesam.no
* sesam.se Arkivert 2008-04-06 ved Wayback Machine.
* Schibsted Søk: Kontaktinfo og styremedlemmer[*daud lenkje*]
* FAST Search and transfer
* Sesam Katalog Arkivert 2007-05-01 ved Wayback Machine.
* Sesam Nyheter Arkivert 2015-03-26 ved Wayback Machine.
* SK.no

Andre kjelder
-------------

* Schibsted svinger nå øksa over sin nettsatsing Sesam.no
**James Seamus Anthony Brennan**, kjend som **Shay Brennan**, (6. mai 1937–9. juni 2000) var ein irsk fotballspelar fødd i Manchester i Storbritannia. Med Manchester United vart han to gongar ligameister og vinnar av europacupen i 1968, med Waterford FC i Irland vann han to seriemeisterskap somm spelande trenar.

### Klubbspel

Brennan debuterte på Manchester United i ein FA-cupkamp mot Sheffield Wednesday 19. februar 1958, klubbens fyrste kamp etter flyulukka i München der 8 spelarar omkom. Brennan var vengspelar og skåra to av målå då United vann 3-0. Etter nokre sesongar i anprepsrekka flytta trenaren Matt Busby han ned på høgrebackplass i 1961. Brennan fekk ikkje plass mellom dei utvalde 11 til FA-cupfinalen 1963, men var fast i laget då Manchester United tok heim ligatittelen i 1965 og på ny i 1967. Høgdepunktet kom då United, med Brennan på plass, slo Benfica i europacupfinalen 1968 på Wembley stadion og vart det fyrste engelske laget som triumferte i serievinnarcupen. 

Etter han hadde falle utom fyrsteellevaren i United flytta Brennan i 1970 til Waterford FC i Irland. Dei fire åra fram til 1974 var han spelande trenar for laget, som både i 1972 og 1973 vart irsk seriemeister.

### Landslagsspel

Brennan spelte 19 kampar på Irlands landslag i åra 1965-66 og 1969-70. Han debuterte med ein heimesiger mot Spania, men sidan opplevde han einast to sigrar med landslaget og kom aldri på skåringslista.

Brennan døydde av hjertesvikt i Waterford, 63 år gammal, medan han spelte golf.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shay Brennan» frå Wikipedia på engelsk, den 6. mai 2018.*

* eu-football
|  |
| --- |
| **Songsporv** |
| SongsporvFoto: Linda TannerSongsporvFoto: Linda Tanner |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig██ Hekkeområde██ Både hekking og overvintring██ Overvintring ██ Hekkeområde██ Både hekking og overvintring██ Overvintring |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Amerikasporvfamilien Passerellidae |
| **Slekt:** | *Melospiza* |
| **Art:** | **Songsporv** *M. melodia* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Melospiza melodia***Wilson, 1810 |

**Songsporv** (*Melospiza melodia*) er ein mellomstor medlem av amerikasporvfamilien med utbreiing frå sørlegaste Alaska med Aleutane sørover til nordlegaste Mexico. Her er han av dei mest talrike fugleartane og med stor tilpassingsevne.

Skildring
---------

Songsporvar kan ha storleik varierande frå 12 til 17 centimeter. Dette er ein sporv med korte og avrunda venger, lang hale og spinkelt nebb. Fjørdrakta er prega av mørkt strekmønster over brunt på oversida og grått på undersidea. Han har ei smal, lys issestripe omkrinsa av mørk brune kronestriper. Ei mørk mustasjestripe ned mot sidene av brystet er markant.

Leveområdet er i opent eller halvopent område med noko vegetasjon, gjerne nær straumande vatn. Her beitar han på bakken eller nært bakken. Samansetting av føda er mest vegetabilsk i nordvest, lengre sør i meir grad leddyr.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Spontant i Noreg
Det finst ein godkjent observasjon av arten i Noreg, frå Hvaler i Østfold, mai 1975. Songsporvar har dukka opp fåtalig i Storbritannia, Belgia og Nederland.

Kjelder
-------

Referansar

1. 1 2  Rising, J. (2019) *Song Sparrow (Melospiza melodia)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 29. september 2019
2. 1 2  Svensson, Lars et al (2011). *Gyldendals store fugleguide.* Gyldendal norsk forlag. ISBN 9788205418820.
3. ↑  BirdLife International (2019) Species factsheet: *Melospiza melodia*. Henta frå  den 29. september 2019
4. ↑  «Artsobservasjoner - rapportsystem for arter i Norge». Henta 29. september 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Songsporv**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
**Foreldrearbeidsutval** eller **Foreldrerådet sitt arbeidsutval** (**FAU**) er ein del av grunnskulen og basert på foreldrerådet ved kvar einskild skule.

Det er lovpålagt at ein skal ha eit foreldreråd ved alle norske grunnskular. Alle foreldre som har barn i norsk grunnskule vert automatisk medlem i foreldrerådet ved den skulen der borna deira har skulegang. Foreldrerådet vel eit foreldrearbeidsutval som er «styret» til foreldrerådet.

I mange kommunar finst det eit kommunalt foreldreutval som foreldreutvalet er ein del av.

Føremål
-------

«Foreldrerådet skal fremje fellesinteressene til foreldra og medverke til at elevar og foreldre tek aktivt del i arbeidet for å skape godt skolemiljø. [Ved å syrgje for] godt samhald mellom heimen og skolen, leggje til rette for trivsel og positiv utvikling hjå elevane og skape kontakt mellom skolen og lokalsamfunnet.» FAU skal samarbeide med dei tilsette ved skulen, elevrådet, foreldra ved skulen og eventuelt det kommunale foreldreutvalet dersom kommunen har det. FAU har mogleiken til å kome med råd og innspel til skulen, og fremje saker på eige initiativ.

Kjelder
-------

1. ↑  «Lov om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa (opplæringslova): Kapittel 11. Organ for brukarmedverknad i skolen» (på norsk bokmål). Lovdata. Henta 19. juni 2023.
2. ↑  «Foreldrerepresentanter i skolen», *www.udir.no* (på norsk bokmål), henta 19. juni 2023
3. ↑  «Lov om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa (opplæringslova) – §11-4 andre ledd.», *lovdata.no*, henta 20. juni 2023
4. ↑  «Alt du trenger å vite om Foreldrerådets arbeidsutvalg (FAU)», *Foreldreutvalget for grunnopplæringen* (på norsk bokmål), 17. august 2022, henta 19. juni 2023

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Foreldrenes arbeidsutvalg» frå Wikipedia på bokmål, den 20. juni 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
Temperaturanomalikart over heitebølgja i Europa seint i juli 2019.
Ein **temperaturanomali** er avviket, positivt eller negativt, mellom den målte temperaturen og normaltemperaturen. Den målte temperaturen kan vera gjennomsnittet over ein time, ein dag, ei veke eller meir, medan normaltemperaturen helst skal vera utrekna over ein 30-årsperiode. Referanseperioden i dag er 1991–2020.

Temperaturanomalien kan gi eit godt bilete av vêrlaget over eit stort område, sidan han varierer mindre enn sjølve temperaturen. Den som ikkje hugsar alle normalane i hovudet, vil òg lettare sjå om vêret er varmt eller kaldt for årstida.

Likevel er anomalien ikkje tilstrekkeleg for å fastslå kor unormalt vêret har vore, sidan temperaturen varierer mykje meir nokre plassar enn andre. Til dømes har Karasjok eit innlandsklima der store temperaturavvik er vanleg, spesielt om vinteren, medan Vardø har kystklima med vanlegvis berre små temperatursvingingar. Ein novemberdag i Karasjok kan det bli under −30 °C, som er kring 20 °C under normalen, medan Vardø-temperaturen aldri kjem under −15 °C i november, sjølv om normalen her er om lag 0 °C.

Generelt kan eit avvik på 2 °C vera unormalt i eit område med regelmessige temperatur, men kvardagsleg i eit område med store temperaturskilnadar frå dag til dag og veke til veke. Meteorologisk institutt gjekk i 2022 over til to måtar å oppsummera månadsvêret i Noreg på. Tidlegare nytta dei berre anomalikart, men har no lagt til ei klasseinndeling som nett skal spegla dei store skilnadene mellom kyst og innland, både i temperaturar og nedbør.

Kjelder
-------

1. ↑  «Global Surface Temperature Anomalies | National Centers for Environmental Information (NCEI)», *www.ncei.noaa.gov*, henta 4. juli 2022
2. ↑  «Updated 30-year reference period reflects changing climate», *public.wmo.int* (på engelsk), 5. mai 2021, henta 4. juli 2022
3. ↑  «MET info», *Meteorologisk institutt* (på norsk), henta 4. juli 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Anomalie de température» frå Wikipedia på fransk, den 4. juli 2022.*
Koordinatar: 29°55′40″N 48°37′2″E﻿

**Shatt al-Arab** (arabisk: شط العرب, «arabarstraumen») eller **Arvand** (kalla اروندرود: *arvandrūd* på persisk), òg kalla **Shatt-al-Arab-vassvegen**, er ei 200 km lang elv i Sørvest-Asia, danna av Eufrat og Tigris, som renn saman i byen al-Qurnah i det sørlege Irak. Den sørlege enden av elva utgjer grensa mellom Irak og Iran ned til munningen av elva der ho renn ut i Persiabukta. Ho varierer i breidd frå 37 meter ved Basra til 800 meter ved munningen. Karun-elva, ei sideelv som sluttar seg til Shatt al-Arab frå den iranske sida, fører med seg store mengder leire i elva. Dette gjer det naudsynt å stadig drenere elva for å gjere ho seglbar. Ein trur at Shatt al-Arab er danna relativt nyleg, då Tigris og Eufrat opphavleg rann ut i bukta via ein kanal lenger vest. 

Territoriale krav og usemje over navigasjonsrettar mellom Iran og Irak var blant hovudfaktorane for Iran-Irak-krigen som varte frå 1980 til 1988, då ein enda opp med same situasjon som før 1980. Dei irakiske byane Basra og Umm Qasr ligg langs elva, begge er viktige hamner, i tillegg til dei iranske byane Abadan og Khorramshahr.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shatt al-Arab» frå Wikipedia på bokmål, den 12. august 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* ICE case:Iran-Iraq War and Waterway rights
* The Iran-Iraq border, 1840 – 1958, archive Arkivert 2005-12-02 ved Wayback Machine.
Ulike typar forkastingar. Pilene syner relative rørsler. Kva som stig eller søkk ikkje mogeleg å seie.
Ei forkasting ved Bjerkås, det eldste laget øvst og til venstre. *(Foto: Kjetil Lenes)*
Linene syner brotlina og dei relative rørslene. *(Illustrasjon: Kjetil Lenes)*
**Forkasting** er ei jordskorperørsle der ei blokk flyttar seg i forhold til ei anna blokk langs ei vertikal, eller sterkt hellande brotsone, som vert kalla forkastingsflata. Forkastinga oppstår når spenninga i jordskorpa blir så stor at delar av ho får rørsler i høve til andre delar. Ved friksjon kan det dannast glideflater mellom dei to blokkene, og det oppstår glidestriper på forkastingsplanet, og ofte vert sidebergarten knust opp slik at ein får rivingsbreksje langs forkastinga. Rørslene kan vera loddrette, vassrette eller på skrå imellom lodd- og vassrett.

Forkastingane kan skje langs meir eller mindre parallelle liner. Då kan området mellom linene bli liggande høgare eller lågare enn landet omkring. Det blir då kalla horst eller graben. Oslofeltet er eit slikt nedsokke område kalla ein graben eller ei søkkegrop. Gropa er avgrensa av forkastingar der det har vore vertikale rørsler i meir enn 2000 år. Horisontale rørsler kjenner ein mellom anna ved den aktive San Andreasforkastinga i California. Når spenninga byggjer seg opp i ei slik forkastingssone, får ein jordskjelv når spenninga vert utløyst. Ved eitt enkelt jordskjelv kan grunnen forskyve seg fleire meter.

Kjelder
-------

* «forkastning» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
|  |
| --- |
| ***Shattered***  Singel av Rolling Stonesfrå albumet *Some Girls* |
|  |
| B-side | «Everything Is Turning to Gold» |
| **Utgjeve** | 29. november 1978 |
| **Innspelt** | Oktober-desember 1977 |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 3:46 |
| **Selskap** | Rolling Stones |
| Låtskrivar(ar) | Mick Jagger, Keith Richards |
| **Produsent** | The Glimmer Twins |
|
| Rolling Stones-kronologi |
| «Respectable»(1978) | *Shattered* | «Emotional Rescue»(1980)
 
 |

«**Shattered**» er ein song av The Rolling Stones på albumet *Some Girls* frå 1978. Songen er ei betraktning av den amerikanske livsstilen i 1970-åra og livet i New York City, men ein kan òg høyre innverknad frå den engelske punk-rørsla. 

Songen vart spelt inn frå oktober til desember 1977 og har tekst av Mick Jagger og eit gitarriff av Keith Richards. Jagger sa i eit intervju med *Rolling Stone* at han skreiv teksten bak i ein drosje i New York. 

«Shattered» vart gjeven ut som singel i USA og gjekk i 1979 til 31. plass på singellista der. 

Ei konsertutgåve av songen finst på konsertalbumet *Still Life* frå 1982. Ei anna utgåve vart spelt under *A Bigger Bang Tour* og er med på *Shine a Light*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Songteksten

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shattered (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mars 2009.*
**Shirley Barbara Strickland de la Hunty** (18. juli 1925–11. februar 2004) var ein australsk friidrettsutøvar som tevla i sprint og hekkeløp. Ho vann tre olympiske gullmedaljar og i alt sju medaljar i tida 1948-56.

Strickland, som var frå småbyen Northam i Vest-Australia sikra seg bronsemedaljane på både 100 meter og 80 meter hekk under Sommar-OL 1948 i London. Ho var også med på det australske stafettlaget som kom på andreplass på 4 x 100 meter stafett, bakom Nederland. To år seinare vann ho tre gull og to sølv under Samveldeleikane 1950 i Auckland. Same året gifta ho seg med geologen Lawrence de la Hunty.

Under sommarleikane 1952 i Helsinki vann Strickland 80 meter hekk, og som i 1948 vart det bronse på 100 meter.

Då sommarolympiaden 1956 fann stad i Melbourne i november/desember, forsvarte ho meistertittelen på 80 meter hekk og ho sprang startetappen for Australia sitt lag som vann gull på 4 x 100 meter stafett med verdsrekordtida 44,5 sekundar.

Stricklands personlege rekordar var 11,3 og 24,1 på høvesvis 100 m og 200 m. På 80 meter hekk fekk ho notert 10,89 sekundar elektronisk, manuelt 10,7.

Ho døydde i Perth i Vest-Australia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shirley Strickland» frå Wikipedia på engelsk, den 5. august 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| ***She Came In Through the Bathroom Window***  Song av The Beatlesfrå albumet *Abbey Road* |
|  |
| **Utgjeve** | 26. september 1969 |
| **Innspelt** | 25–30. juli 1969EMI Studios, London |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 1:57 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

«**She Came in Through the Bathroom Window**» er ein song av The Beatles på albumet *Abbey Road* frå 1969. Songen er skriven av Paul McCartney, men tilskriven på vanleg vis Lennon/McCartney.

Handlinga i «She Came in Through the Bathroom Window» gjenspeglar ei verkeleg hending. Ein noko desperat tilhengjar som heitte Diane Ashley fann ein stige i hagen til Paul McCartney og nytta denne til å klatre opp til baderomsvindauget som var delvis opent. 

Kvinna har kommentert at det var ho som klatra inn vindauget og at ho var overraske over å ha vorte temaet i ein Beatles-song og dermed nemnd på Wikipedia.

Den øvrige teksten hamdlar om ein fiktiv person og McCartney nemnte i ein dokumentar i 2002 at denne delen var inspirert av ein gong han sat bak i ein taxi i New York. Namnet på sjåføren, Quitts, kunne lesast på eit skilt og ved sidan av, *Ex Police Department*, og det inspirerte til strofa *«And so I quit the Police Department og got myself a steady job...»*

«She Came in Through the Bathroom Window» er ein kort song som glir rett over frå «Polythene Pam» som ein del av ein lengre medley. Etter sigande er det McCartney som spelar elektrisk gitar medan George Harrison spelar bass.

The Beatles gav songen til Joe Cocker, som gav ut sin eigen versjon i 1969, men etter Beatles originale versjon. Cocker-utgåva vart nytta på lydsporet til den mislukka filmen *All This and World War II* i 1976.

Medverkande
-----------

* Paul McCartney – solo- og harmonivokal, bassgitar
* John Lennon – 12-strengs akustisk gitar, korvokal
* George Harrison – sologitar, korvokal
* Ringo Starr – trommer, tamburin, maracas, pisk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teksten Arkivert 2005-12-10 ved Wayback Machine.
* Alan W. Pollack om songen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «She Came in Through the Bathroom Window» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2009.*






1. ↑  Richie Unterberger. «She Came in Through the Bathroom Window - The Beatles - Listen, Appearances, Song Review - AllMusic». *AllMusic*.
Absalon sin likstein i Sorø klosterkyrkje
**Absalon** eller **Absalon Hvide** (fødd 1128 i Fjenneslev i Sorø, død 1201 i Sorø) var ein dansk erkebiskop og statsmann. Han var biskop i Roskilde 1158–1191, erkebiskop av Lund i Skåne frå 1177. Absalon var son til Asser Rig, fosterbror til kong Valdemar den store og bror til stormannen Esbern Snare.

Delar av Absalons borg under Christiansborg i København.Foto: Christian Bickel

Absalon studerte teologi og kyrkjerett i Paris, og vart alt som 30-åring biskop av Roskilde. I 1167 fekk han den vesle byen Hafn av kongen. Her fekk han bygd ei borg med kloster. Byen voks etter kvart fram som ein viktig handelsstad, og fekk seinare namnet København. I dag ligg det restar av Absalons Borg under Christiansborg. Absalon samarbeidde tett med kong Valdemar, og i 1169 hjelpte han kongen med å innta Rügen og delar av Pommern frå venderane. I 1177 etterfølgde han biskop Eskil som erkebiskop i *Lunds stift*. 

Som erkebiskop utvikla han benediktinarklosteret i Sorø, som far hans hadde grunnlagt, til eit velståande cistercienserkloster. I dag er Sorø klosterkyrkje den einaste delen av klosteret som er intakt. Sorø Akademi er bygd integrert i klosterbygningane, og her finst det restar av murverk frå klostertida.

Absalon la tunge skattar på folket på Skåne, og skånebøndene gjorde opprør mot politikken hans i 1180–1182. Dette opprøret slo han ned på brutalt vis ved å alliera seg med lokale stormenn.

Etter at Knut VI tok over som konge i 1182, var Absalon den reelle herskaren i Danmark.

Absalon er gravlagd i Sorø klosterkyrkje.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Absalon (1128-1201)» (på dansk). Selskabet for Københavns Historie. Henta 8. september 2016.
2. ↑  Helge Salvesen. «Absalon – 1128-1201». Store norske leksikon. Henta 8. september 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Absalon» frå Wikipedia på bokmål, og «Absalon Hvide» frå Wikipedia på svensk den 15. februar 2008.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |