recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 59°0′49.871″N 6°25′34.118″E﻿

Flørli sett frå hurtigbåt
Det gamle kraftverket og røyrgata med trappene
**Flørli** (eller **Fløyrli**) er ei lita bygd på sørsida av Lysefjorden i Ryfylke, med 13 bustadhus og kraftverk. I dag er det berre to fastbuande på staden. I 1999 blei det gamle kraftverket lagt ned, og erstatta av eit nytt og automatisert kraftverk sprengt inn i fjellet. Før dette var husa busett av arbeidarane ved kraftverket, og bygda hadde skule fram til 1970 og butikk til 1981. I dag er Flørli eit ynda turistmål, spesielt grunna dei 4444 trappetrinna som går ved sida av røyrgata oppover den bratte fjellsida.

Historie
--------

Det var fast busetjing i Flørli frå 1600-talet, truleg bygd kring saga og sagbruket som gjekk i Flørliåna. Bygda blei i 1708 lagt øyde som følgje av eit steinras, men kring år 1800 var det igjen fastbuande i Flørli. I 1802 blei Flørli skilt ut frå Kallali som eigen gard.

Den seinare busetjinga i Flørli kom samstundes med bygginga av Flørli kraftstasjon rundt 1913 til 1918. 119 arbeidarar, 28 kvinner og 37 barn var registrert i Flørli i 1916. Kraftverket blei bygd for å gi kraft til eit planlagt smelteverk i Lysefjorden, men dette blei aldri realisert. I staden inngjekk kraftselskapet ein 10-års leigekontrakt med Stavanger Elektrisitetsverk, som kjøpte kraftverket då kontrakten løp ut. I perioden fram mot 1990-talet gjekk det på det meste 30 barn på Flørli skule, og bygda hadde post og butikk fram til høvesvis 1970 og 1981. Flørli blei heilt fråflytta i 1999 på grunn av automatisering av kraftverksdrifta.

Flørli i dag
------------

På 2000-talet blei ein del av husa selde som fritidshus. og det blei etablert kafé og galleri i den gamle kraftstasjonen. Skulehuset ved fjorden har sidan 2006 vore bustad for kunstnarar frå utlandet, og Flørli hadde i 2011 to fastbuande. Det går rutebåt innom Flørli heile året, og turistferje om sommaren.

Flørlistølen og Flørli turiststasjon
------------------------------------

**Flørlistølen** ligg over Flørli og er tidlegare driven som ein støl. **Flørli turiststasjon** er eit tidlegare skulehus i Flørli. Begge er i dag turistforeiningshytter, eigd og drivne av Stavanger Turistforening. Stølen ligg ein times gange bratt opp frå fjorden. Den har seks senger og er ubetent heile året. Flørli turiststasjon ligg ca. 100 meter over havet, og er den øvste delen av busetjinga. Turiststasjonen er ubetent om sommaren og er ikkje til bruk om vinteren. Huset er det eldste i Flørli.

Referansar
----------

1. 1 2  www.tvvest.no[*daud lenkje*]
2. ↑  Rift om Flørli-hus[*daud lenkje*]
3. ↑  florliartlysefjord.wordpress.com

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er laust basert på «Flørli» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2012. Artikkelen oppgav desse kjeldene:*

* Den Norske Turistforening sine websider
* Flørli.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Florli.no, informasjonsside
* Flørli Tidene
* Flørli Art i Lysefjord
* Turistinformasjon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Byste av Gustav Wied, utført av Elise Brandes i 1908
**Gustav Johannes Wied** (fødd 6. mars 1858 i Branderslev ved Nakskov, død 24. oktober 1914) var ein dansk forfattar. Han var kjent som ein samfunnsrefsar som nytta alle høve til å spidde borgarskapet.

Han voks opp på landet, noko som til ei viss grad avspeglar seg i bøkene hans. Men han kom i særs ung alder til København, der han vart bokhandlarmedhjelpar. Sidan vart han huslærar i Jylland før han igjen kom tilbake til København, der han var timelærer medan han førebudde seg til studenteksamen. Etter gjentekne forsøk klarte han eksamenen i 1887. Han vart så knytt til Dagbladet København, der han fekk publisert dei første tekstane sine. I 1889 fekk han gjeve ut det første verket sitt, *En Hjemkost*, som han kategoriserte som eit sørgjespel, men deretter følgde verk i den muntre sjangeren på rekkje og rad. *En Bryllupsnat* frå 1892, skodespel i ei akt, handlar om ei bestemor som vil drepe barnebarnet sitt. Det hausta så stor uvilje at det vart ikkje spelt ferdig ein gong. *Barnlige Sjæle* frå 1893 blir karakterisert som «en Samling delvis yderst vovede Fortællinger».

I dei seinare åra slo han inn på dramatikk og skreiv helst skodespel.

På det siste vart bøkene hans meir upopulære og Wied lei jamleg av kraftige magesmerter. Denne kombinasjonen førte til at han bestemde seg for å «gjere ein ende på det heile». Difor inntok han 24. oktober 1914 ein dødeleg dose cyankalium.

Bibliografi
-----------

* Publikasjonar av Gustav Wied i BIBSYS

Blant Gustav Wieds verk finn ein mellom andre: 

* *En Hjemkomst* (eit sørgjespel, skodespel) - 1889
* *Silhuetter* (noveller) - 1891
* *En Bryllupsnat* (skodespel) - 1892
* *Barnlige Sjæle* (novellae) - 1893
* *Slægten* - 1898 (filmatisert i 1978)
* *Livsens ondskab* - 1899 (filmatisert som tv-serie i 1971, sendt i 1972)
* *Thummelumsen* (skodespel) - 1901
* *Skærmydsler* - 1901
* *Den gamle Pavillon* (skodespel) - 1902
* *Knagsted* - 1902
* *Dansemus* (skodespel) - 1905
* *Fædrene æde druer* - 1908
* *Circus Mundi* (forteljingar) - 1909
* *Kærlighed - Fire Idyller* (skodespel) - 1909
* *Ærtehalm* (skodespel) - 1909
* *Pastor Sørensen og Co.* - 1913
* *Imellem Slagene* (forteljingar og skodespel) - 1914
* *Digt og virkelighed* (erindringar) - 1914

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gustav Wied» frå Wikipedia på bokmål, den 8. august 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Gustav Wied hos runeberg.orgs digitaliserte utgåve av *Illustreret dansk Literaturhistorie. Danske Digtere i det 19dei Aarhundrede*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Gustav Wied Selskabet* – offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Trosvik Verksted A/S** var eit skipsverft i Brevik, skipa av Ola Jacobsen (fødd 1881 i Larvik).

Historie
--------

Trosvik Verksted vart skipa av Ola Jacobsen i 1916 under namnet *Trosvik Slip & Verksted*. I 1918 vart verkstaden selt til eit konsortium, og gjekk så over til eit å bli eit aksjeselskap kalla *Trosvik mekaniske Verksted A/S*. I 1925 vart det overteke av eit familieselskap og kalla *Trosvik Verksted A/S*, der familien Jacobsen eigde alle aksjane og Ola Jacobsen var direktør. 

Kring 1950 hadde føretaket vokse til å bli ein moderne verkstad og dekka eit område på 16 mål. Etter andre verdskrigen fekk verftet moderne utstyr og ein verkstadhall på kring 1 000 kvadratmeter. Verkstaden hadde ein bedding for bygging av skip på 2 000 daudvekttonn og ein opphalingsslipp for båtar på opp til 250 daudvekttonn. 

Trosvik Verksted var det første verftet i landet som hadde elektrisk sveising i 1921. I 1941 kjøpte verkstaden eit røntgenapparat for å undersøke sveisa stålkonstruksjonar. 

Kring 1950 var det kring 250 mann tilsette i bedrifta. 

Etter 1983 hadde verkstaden store tap og våren 1986 gjekk det konkurs. Seinare etablerte Aker Brevik seg på det gamle verftsområdet.

Skip bygde ved Trosvik Verksted A/S
-----------------------------------

* MS «Union VI»
* DS «Bois», 1 250 tdw. overteke av Det Bergenske Dampskipsselskap under namnet DS «Ara».
* MS «Granit», 830 tdw, overteke av Det Bergenske Dampskipsselskap under namnet «Columbia».
* DS «Hill», 2 050 tdw, for Stavanger Støperi og Dok, seinare hos Fred Olsen & Co.
* MT «Mil», tankbåt kjøpt av Norsk Brændselolje A/S.
* DS «Mosken», 490 brt. passasjerbåt for Det Vesterålske Dampskibsselskab.
* MS «Uranus», 1 100 dwt
* MS «Tellus», for Det Bergenske Dampskibsselskab.
* MS «Yankee V», muldringsfartøy for A.S Høyer-Ellefsen.
* DS «Tinnfos» kombinert slepebåt og isbrytar for Tinfos Papirfabrik.
* DS «Sagafoss» for Tinfos Papirfabrik.
* MS «Hornøy», passasjerbåt for Finnmark Fylkesrederi.

I tillegg til disse skipa bygde verkstaden lekterar og spesialfartøy, som kranfartøy, oljeriggar og ferjene i ruta Brevik-Stathelle. I tillegg dreiv verkstaden reperasjonar av skip.

Annan produksjon
----------------

Verftet leverte etter kvart olje- og bensintankar frå 500 liter til 10 millionar liter, gruvevogner og kjemisk apparatur i både syrefast stål, kopar og vanleg stål.

Arkiv
-----

Arkivet etter Trosvik Verksted er ordna ved Telemark Museum.

Kjelder
-------

* Lokalhistoriewiki om Trosvik Verksted
* Oppføring på arkivportalen.
* Sætherskar, Johs. (red.), *Det Norske Næringsliv 4: Telemark Fylkesleksikon*, Bergen, 1949.
***Vest-Telemark Blad*** er ei avis som vert gjeven ut i Kviteseid i Telemark.
Ho kom ut fyrste gong i 1973, og dekker kommunane Seljord, Kviteseid, Nissedal, Fyresdal, Tokke og Vinje. Avisa blir skriven på nynorsk. Ho kjem ut tre dagar i veka; tysdag, torsdag og laurdag. 

Ho er partipolitisk uavhengig, men blei på 1970-talet i enkelte miljø kalla «Vesle-Pravda». Redaktør Knut Espelid seier: «Ein viktig grunn til oppnamnet var nok at korkje folk flest eller lokalpolitikarane i regionen var vane med å ha ei kritisk presse så nær seg. Det som kom fram i avisene t.d. frå politisk behandling før VTB kom, var reint refererande – avisene hadde gjerne ein «referent» i kommunestyremøta.»[*treng kjelde*]

Vest-Telemark Blad fekk tidleg tilnamnet «Vest-Telemark Ark», av di avisa berre var eitt ark (Dvs. eitt trykkark, fire sider i fullformat.) Frå 9. november 1979 kom VTB i tabloidformat, og dermed fleire sider. Frå då forsvann namnet «Vest-Telemark Ark» sakte men sikkert.
No produserer avisa i snitt 56 sider i veka. Tilnamnet «Veslebladet» heng likevel med.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 5 883
  |
| 2001 | 5 156
  |
| 2002 | 5 502
  |
| 2003 | 5 519
  |
| 2004 | 5 517
  |
| 2005 | 5 425
  |
| 2006 | 5 472
  |
| 2007 | 5 493
  |
| 2008 | 5 530
  |
| 2009 | 5 660
  |
| 2010 | 5 675
  |
| 2014 | 5 521
  |

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* BR orgnr

 |
**Vadfoss/Helle** er ein tettstad i Kragerø kommune i Vestfold og Telemark fylke. Han har 1 516 innbyggjarar per 1. januar 2017 og ligg nokre kilometer nord og nordvest for Kragerø by.

Helle
-----

**Helle** er ein gammal strandstad og seinare industristad på nordsida av Hellefjorden. Det har vore sagbruk på staden allt frå 1556 fram til 1930, og deretter ein kjettingfabrikk som i 2005 flytta til Sannidal. Helle låg opphavleg på begge sider av grensa mellom Skåtøy og Sannidal sokn, men i 2005 vart grensene endra slik at staden udelt høyrde til Sannidal.

Vadfoss
-------

**Vadfoss** er opphavleg ein industristad ved Kammerfosselva som blei bygd opp kring *Vafos brug*, noverande Vafos AS, tresliperi og papirmassefabrikk, skipa i 1890.. Han låg opphavleg i Sannidal sokn.

Éin tettstad
------------

Ved den nye tettstadsavgrensinga frå 2000 blei dei to tettstadene rekna som éin, men den gamle, vestre delen av Vadfoss (ved Vadfoss gamle jernbanestasjon) var ikkje lenger medrekna, berre den austre delen rundt Årø. Frå 2010 utgjer Vadfoss og Helle storparten av Helle sokn som då blei oppretta ved frådeling av Sannidal sokn.

Folketalsutvikling
------------------

| Folketalsutvikling på Vadfoss og Helle |
| --- |
| År |  |  | Innbyggjarar |  |
| 1865 |    | 305 |
| 1875 |    | 370 |
| 1890 |    | 372 |
| 1900 |    | 361 |
| 1910 |    | 290 |
| 1920 |    | 401+161 |
| 1930 |    | 503+138 |
| 1946 |    | 470+407 |
| 1950 |    | 456+310 |
| 1960 |    | 426+308 |
| 1970 |    | 565+269 |
| 1980 |    | 887+740 |
| 1990 |    | 843+985 |
| 2000 |    | 1 610 |
| 2009 |    | 1 554 |
| 2012 |    | 1 556 |
| Kjelder: SSB: Norske folketeljingar
Tala 1865-1910 viser berre til Helle
Tala 1920-1990 viser til Helle+Vadfoss
F.o.m. 2000 er dei to stadene definert som éin tettstad |

Sjå òg
------

* Tettstader i Telemark

Kjelder
-------

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»

### Fotnotar

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 16. januar 2012, henta 11. november 2013
5. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Vastveitloftet på Skansen
**Vastveitloftet** er ein norsk kulturhistorisk bygning på friluftmuseet Skansen i Stockholm. Dette stabburet, som er Skansen sin eldste bygning, er òg det einaste huset til museet som opphavleg ikkje kjem frå Sverige. Fram til år 1900 stod Vastveitloftet på tunet til garden Vasstveit i Flatdal i Telemark. Vastveitloftet, som er delt i to etasjar, er bygd av lafta tømmer. Dei eldste delane er frå 1300-talet. Da Skansen sin grunnleggjar, Artur Hazelius, hausten 1874 oppheldt seg i Noreg, vitja han mellom anna Vasstveit. Huset vart kjøpt inn til Skansen i 1901 etter diskusjon mellom Hazelius og konservator ved Norsk Folkemuseum, Hans Aall. Stabburet vart frakta fyrst med hest gjennom Telemark, så med båt til Kristiania og vidare til Stockholm med tog.

Kjelder
-------

1. ↑    Arnö-Berg Inga, Biörnstad Arne: *Skansens hus och gårdar*, Nordiska mus. Stockholm 1980 (swe), s. 504-508. ISBN 91-7108-186-0. Libris 7603610.
2. ↑  Schmidt Galaaen, Tove. «Kolleger og konkurrenter : Den tidlige kontakten mellom Norsk Folkemuseum og Nordiska museet» (PDF). *By og bygd, 2012, nr. 44*. Henta 11 juli 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vastveitloftet**

* Stigum, Hilmar: *Vastveitloftet*, Fataburen, Stockholm 1948 (swe), s. 19-34. Libris 10571034.

59°19′44.08″N 18°06′24.19″E﻿ / ﻿59.3289111°N 18.1067194°E﻿ / 59.3289111; 18.1067194

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* KulturNav

 |
*For SI-prefikset, sjå Peta.* 

**People for the Ethical Treatment of Animals** (**PETA**) er ein internasjonal dyrevernsorganisasjon. Han blei grunnlagd i 1980 i Norfolk i den amerikanske delstaten Virginia av Ingrid Newkirk, som framleis er leiar, og Alex Pacheco.

Laget arbeider etter slagordet «dyra er ikkje til for at me skal å eta, ha dei på oss, eller bruka dei til underhaldning». Dei kjemper mot fire hovudsaker: Industrilandbruk, pelsoppdrett, dyreforsøk og dyr som underhaldning. Dei engasjerer seg og mot mishandling av kjæledyr, hjelp for lausdyr og drap av det som blir rekna som skadedyr. PETA driv kennelar for herrelause husdyr og føretek undersøkingar rundt behandling av dyr som dei så gjev ut, gjerne som reklame, oppfordrer til veganisme og utfører demonstrasjonar og markeringar. Nokre handlingar frå PETA-medlemmer har vore svært ekstreme, som trakassering av folk dei meiner står bak dyreplageri.

Kjelder
-------

1. ↑  «Animals are not ours to eat, wear, experiment on, or use for entertainment.» Sjå til dømes petakids.com Arkivert 2009-04-22 ved Wayback Machine.
2. ↑  PETA's Mission Statement, vitja 27. mars 2009

* *Denne artikkelen bygger på «People for the Ethical Treatment of Animals» frå Wikipedia på bokmål, og «People for the Ethical Treatment of Animals» frå Wikipedia på engelsk den 27. mars 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **People for the Ethical Treatment of Animals**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* CiNii
* BBC Things

 |
**Eleftherios Petrounias** (fødd 30. november 1990) er ein gresk turnar frå Aten. Han er spesialist i ringar og har vunne seks EM-gull, tre VM-gull og eitt OL-gull i øvinga.

Petrounias la beslag på bronseplassen i ringar ved Turn-EM 2011. Frå 2015 var han den klare einaren i ringar innom turnsporten. Han vann øvinga både i europameisterskapen og verdsmeisterskapen 2015, året etter forsvarte han EM-tittelen, før han under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro sigra med god margin til dei andre medaljørane. Åra 2017 og 2018 vann han gullmedaljen i ringar i så vel europameisterskapane som verdsmeisterskapane. 

I 2021 kom Petrounias tilbake i verdstoppen i ringar. Seint i april vart han europameister i Basel, drygt tre månader seinare vann han bronsemedaljen under dei olympiske leikane i Tokyo. Ved EM 2022 i München vart han den fyrste turnaren med seks EM-gullmedaljar. År 2023 fekk han bronse i ringar ved EM i Antalya, og sølv i øvinga ved Turn-VM 2023 i Antwerpen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eleftherios Petrounias» frå Wikipedia på engelsk, den 31. januar 2024.*
Barretinaen er ein tradisjonell hatt i Catalonia. Det vart òg nytta om katalanarane generelt.
**Barretines-opprøret** (katalansk *Revolta dels Barretines*) eller **Gorretes-opprøret** (*Revolta dels Gorretes*) var eit katalansk opprør mot styret til King Karl II av Spania. Den viktigaste årsaka var innkvarteringa av soldatane til staten, men dei protesterte òg mot høge skattar i tillegg til at katalanske nasjonalistiske spaningar spelte ei rolle. Opprøret vart finansiert og støtta av Frankrike som ein del av niårskrigen. Opprøret varte frå 1687 til 1689. 

Opprøret fekk særleg støtte på landsbygda, særleg hos dei fattige. Dei einaste medlemmane frå eliten som støtte opprøret var rike borgarlege frå landsbygda. I Barcelona var det heller lite støtte å få hos kjøpmenn, dei intellektuelle og det lokale styret.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Revolt of the Barretinas» frå Wikipedia på engelsk, den 25. januar 2012.*
* Kamen, Henry (1977). «A Forgotten Insurrection of the Seventeenth Century: The Catalan Peasant Rising of 1688» (fee required). *Journal of Modern History* (University of Chicago Press) **49** (2): 210. doi:10.1086/241564. Henta 16. september 2009. [*daud lenkje*]
* Dantí, Jaume (1979). «La revolta dels Gorretes a Catalunya (1687-1689)» (PDF). *Estudis d'història agrària* (på katalansk) (Universitetet i Barcelona) (3). Henta 16. september 2009.
* Kamen, Henry (1990) [first published 1980]. *Spania in the later seventeenth century, 1665-1700*. London: Longman Group Limited. ISBN 978-0582490369.
Fiskarar med fiskegarn i Bangladesh
**Fiskegarn** eller **fiskenett** er ein type fangstgarn ein bruker ved garnfiske. Det er eit nett som kan fanga eller sperra inne og samla fisk. Fiskegarn blei tradisjonelt laga ved å knyta relativt tynn tråd til eit nett av maskar. Nyare fiskegarn er normalt laga av nylon eller andre polyamid. Nett av organiske polyamid, slik som ull eller silke, var vanlege inntil nyleg, og er fortsatt i bruk i nokre område.

Eit fiskenett har typisk søkke nedst og flytarar øvst for å stå loddrett i vatnet. Ein kan også festa det til ei flyteline i toppen og synkeline i botnen.
Søkke i dag er som oftast av bly og flytarane, kavlane, av plastskum eller hole plastsylindrar. På eldre garn var flytarane ofte laga av kork eller glaskuler (kjende som garnkuler).

Nokre typar garn er fjordgarn/torskegarn, trollgarn og krabbegarn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fiskegarn» frå Wikipedia på bokmål, den 23. januar 2020.*

Litteratur
----------

* Karlsen, Kjeldsberg, Sandnes, Hay, Juul (red.): *Båten, bruket og fangsten* ISBN 978-82-8090-020-3

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
Offisielle språk i Afrika.
██ afrikaans
██ arabisk
██ engelsk
██ fransk
██ portugisisk
██ spansk
██ swahili
██ andre afrikanske språk

**Offisielle språk** er språk som etter lova i eit land skal nyttast i offisiell korrespondanse og dokumentasjon. Om eit land har fleire offisielle språk, kan det vere reglar for kva språk som kan, skal eller bør nyttast i ulike samanhengar.

Halvparten av landa i verdre land har berre eitt offisielt språk, slik som Albania, Frankrike, Island, Japan og Tyskland. Andre, som Noreg, Belgia, Finland, Afghanistan, Paraguay, Bolivia, India, Sveits og Sør-Afrika har fleire offisielle språk. I Noreg er både norsk og samisk offisielle språk. Fleire norske kommunar har samiske språk eller kvensk som offisielle språk saman med norsk. Norsk jjfjjfjfjjjfjfjjjfhar dessutan to offisielle målformer, nynorsk og bokmål.

Nokre land, som Irak, Italia og Spania, har eitt offisielt språk for landet, men andre medoffisielle språk for enkelte viktige regionar. Andre land, som USA, har ingen offisielle språk, men offisielle språk i enkelte delstatar. Til slutt er det dei landa som ikkje har noko offisielt språk i det heile, som Australia, Eritrea, Luxembourg, Sverige, Tuvalu og Storbritannia.

Kolonialisme og/eller nykolonialisme har i nokre land ført til at det offisielle språket og lærespråket ikkje er det same som nasjonalspråket eller det mest nytta språket. Dette gjeld for land i Afrika og på Filippinane. I kontrast til dette, er irsk offisielt språk i Irland, og det skyldast nasjonalisme. Det er berre ein liten minoritet i Irland som kan snakke irsk, mens fleirtalet nyttar engelsk. Det same gjeld for New Zealand der engelsk er morsmålet til dei fleste, mens maori er eit offisielt språk med stor plass i det offentlege.

Kva som er offisielt språk eller ikkje har stor symbolverdi, og det er ofte debatt rundt dei offisielle språka og bruken av dei. I Noreg har ein til dømes hatt ein langvarig debatt rundt bokmål/nynorsk, i tillegg til ei rekkje lokale debattar om bruk av samisk.

Sjå òg
------

* Liste over offisielle språk

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  «St.meld. nr. 35 (2007-2008)». *Regjeringa.no*. 27. juni 2008. Henta 12. september 2017.
**Dei austlege Alpane** er den austlege halvdelen av Alpane og vanlegvis vert grensa rekna for gå aust for Splügenpasset aust i Sveits. Nord for Splügenpasset dannar dei øvste delane av Rhinen grensa og sør for passet er det elva Liro og Comosjøen.

Dei austlege Alpane inneheld delar av Sveits, det meste av Austerrike og Liechtenstein, i tillegg til sørlege delar av Tyskland, nordlege område i Italia og Slovenia. Den austlege grensa er Wienerwald og Wien-bekkenet, som er ei overgangssone til Karpatane.

Dei austlege Alpane vert vanlegvis igjen delt inn i fleire mindre område, som kvar er ein del av Dei nordlege kalksteinsalpane, Dei sentrale Alpane og Dei sørlege kalksteinsalpane. 

Det høgaste fjellet i Dei austlege alpane er Piz Bernina (4 049 m) i Sveits. Bortsett frå andre toppar i Berninakjede er det nest høgaste fjellet Ortler (3 905 m) i Italia og Sør-Tyrol og så Großglockner (3 798 m) i Austerrike. 

Under Weichsel-istida var Dei austlege Alpane tørrare enn Dei vestlege Alpane og det kontinuerlege isdekket enda ved Niedere Tauern i Austerrike. Dette gjorde at fleire artar klarte å overleve istida i Dei austlege Alpane, som ikkje overlevde andre stader. Dermed finn ein mange endemiske planter i Dei austlege Alpane.

Sjå òg
------

* Dei nordlege kalksteinsalpane
* Dei sentrale Alpane
* Dei sørlege kalksteinsalpane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eastern Alps» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juni 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC

 |

  




46°35′N 12°14′E﻿ / ﻿46.583°N 12.233°E﻿ / 46.583; 12.233
**Zoltán Magyar** (fødd 13. desember 1953) er ein ungarsk tidlegare turnar frå Budapest. Frå 1973 til 1980 var han verdas beste turnar i bøylehest. I åtteårs-perioden vann han denne øvinga i kvar einaste store meistermøte.

Magyar slo gjennom i året 1973 og vart i Grenoble europameister i bøylehest. I Turn-VM 1974 i Varna slo han i same øvinga den sterke russaren Nikolaj Andrianov med 0,20 poeng. Ved EM i 1975 i Bern forsvarte Magyar sin tittel frå 1973. Med fjerdeplass i Bern presterte han sitt livs beste mangekamp. Under Sommar-OL 1976 i Montreal kom han på femteplass i hopp. Nok ein gong var han uslåeleg i bøylehest, med 19,70 poeng oppnådde han den høgste skåra i nokon av apparat-finalane. I Vilnius i 1977 vann han for tredje gong bøylehest i europameisterskap. Ved Turn-VM 1978 vart han tildelt heile 19,800 poeng i bøylehest og slo andre andremann med 0,375 poeng, hans aller største sigersmargin. Eitt år seinare, ved Turn-VM 1979 i Fort Worth, forsvarte Magyar meistertittelen med sine 19,825 poeng. Under dei olympiske sommarleikane i Moskva i 1980 vann han bronse med det ungarske mannskapet i lagekamp. På bøylehesten oppnådde Magyar enno ein gong den høgste poengsummen av alle med sine 19,925 poeng.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zoltán Magyar» frå Wikipedia på tysk, den 2. januar 2024.*
* «Zoltán Magyar» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 18. april 2024.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
**Aleksandr Arkadjevitsj Tutsjkin** (fødd 15. juli 1964) er ein tidlegare handballspelar frå Minsk som 1986-91 representerte Sovjetunionen, 1992-95 Belarus og 1999-2004 Russland. Han vart olympisk meister 1988 og på ny i 2000. 2,03 meter høge Tutsjkin var høgre rykkromspelar og kjend for sine harde skot.

### Klubbspel

Tutsjkin var aktiv på SKA Minsk frå 1984 til -90, ein lag som i hans tid sigra i fire europeiske klubbturneringar. Deretter spelte han på tyske lag i over 10 år. Fyrst gjorde han teneste i TUSEM Essen til 1998, så var han to sesongar i GHW Minden. Etter nokre månader hos Eintracht Hildesheim, flytta han i desember 2000 til spanske Cantabria. Sidan spelte han 2002-04 for greske Fílippos Véria. Frå 2004 til han la opp i 2006 var han etter tur innom Hannover-Burgdorf og Wilhelmshaven.

### Landslagsspel

Tutsjkin vart olympisk meister 1988 for Sovjetunionen. Både i 1990 og 1999 tok han del då det vart tap mot Sverige i finalar i verdsmeisterskap, i begge kampane var han laget sin toppskårar. Det var han også då Russland vann OL-finalen 2000 i Sydney, også då stod det svenske laget på motsett banehalvdel. Han deltok også i Sommar-OL 2004 i Aten, der det vart bronse på det russiske mannskapet. Tutsjkin fekk 160 landskampar for Sovjetunionen, 10 for Belarus og 92 for Russland.

### Merittar

* Sommar-OL 1988: Gullmedalje, 32-25 over Sør-Korea
* VM 1990: Sølvmedalje, 23-27 mot Sverige
* VM 1999: Sølvmedalje, 24-25 mot Sverige
* EM 2000: Sølvmedalje, 31-32 mot Sverige
* Sommar-OL 2000: Gullmedalje, 28-26 mot Sverige
* Sommar-OL 2004: Bronsemedalje, 28-26 mot Ungarn
* Vinnar av EHF-meisterligaen: 1987, 1989 og 1990 for SKA Minsk
* Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1988 for SKA Minsk
* Vinnar av EHF-europaserien: 1994 for TUSEM Essen
* Sovjetisk seriemeister: 1985, 1986, 1988 og 1989 for SKA Minsk
* Tysk pokalvinnar: 1991 og 1992 for TUSEM Essen
* Gresk seriemeister: 2003 for Fílippos Véria
* Gresk cupmeister: 2003 for Fílippos Véria

Kjelder
-------

Alexander Arkadjewitsch Tutschkin
**Museu de Arte de São Paulo** er eit kunstmuseum i São Paulo i Brasil. Det ligg ved Paulista-avenyen. 
Museet er ein ideell organisasjon skipa i 1947 av Assis Chateaubriand og Pietro Maria Bardi.

Bygningen til museet er frå 1968, utforma i glas og betong av Lina Bo Bardi. Hovuddelen av bygget kviler på to vassrette bjelkar over eit 74 meter langt ope rom. Byggverket er rekna som eit landemerke i byen og eit symbol på moderne brasiliansk arkitektur.

Museet har ei internasjonalt omtykt samling europeisk kunst som er rekna som den beste i Latin-Amerika og på heile den sørlege halvkula. 
Det var også det første brasilianske museet som fatta interesse for kunstnariske retingar frå etterkrigstida.
Det huser ei vektig samling av brasiliansk kunst og mindre samlingar av afrikansk og asiatisk kunst, antikvitetar, kunsthandverk og liknande, med til saman over 8 000 gjenstandar. MASP har også eit av deu støste kunstbiblioteka i landet. Heile samlinga er sett på den brasilianske kulturminnelista av Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional i Brasil.

Kjelder
-------

1. ↑  «Av. Paulista 1578, São Paulo, interactive Google street view photo and map». *Geographic.org*. Henta 10. august 2016.
2. ↑  *Authorities seek shut-down of renowned São Paulo art museum*, CBCNews, 19. januar 2008, henta 25. juni 2009
3. 1 2  *São Paulo Museum of Art*, Encyclopaedia Itaú Cultural Visual Arts, henta 25. juni 2009
4. ↑  *O Masp pede socorro* (på portugisisk), Forum Permanente, arkivert frå originalen 10. juli 2009, henta 25. juni 2009
5. ↑  *IPHAN – Official note* (på portugisisk), IPHAN, arkivert frå originalen 17. desember 2008, henta 25. juni 2009

---

* *Denne artikkelen bygger på «São Paulo Museum of Art» frå Wikipedia på engelsk, den 12. november 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Museu de Arte de São Paulo**

* www.masp.art.br

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
Rosenkrantztårnet
Rosenkrantztårnet, kveldsstemning
**Rosenkrantztårnet** i Bergen har namnet sitt etter lensherren Erik Ottesen Rosenkrantz, som i 1560-åra let setje i stand det gamle ringmurstårnet på Holmen (Bergenhus festning). Tårnet ligg like ved Håkonshallen, og det opphavlege tårnet var bygd i 1270-åra i regjeringstida til Magnus Lagabøte. I tillegg til å ha forsvarsfunksjon, hadde bygningen kapell og var residens for lensherren. 

Før ombygginga i 1560-åra hadde tårnet vorte skadd både i brann og av eksplosjon, og meininga var at det skulle rivast, men Erik Rosenkrantz bygde tårnet høgare enn det hadde vore og utstyrte det med kanonbatteri, som kom til å spele ei rolle i slaget på Bergen våg i 1665. Tårnet ligg like ved Bryggen, og skulle òg halde hanseatane der i sjakk.

Tårnet fekk store skadar ved eksplosjonsulukka 20. april 1944, då ein båt lasta med sprengstoff eksploderte i nærleiken. Men etter omfattande restaurering vart tårnet opna for publikum i 1966. Bymuseet i Bergen har det museale ansvaret for tårnet.

Tidlegare har tårnet vore kalla *Valkendorftårnet* etter lensherren Christoffer Valkendorf.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Rosenkrantztårnet**

* 

* Rosenkrantztårnet i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Koordinatar: 60°23′56.44″N 5°19′6.05″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Michel Jazy** (fødd 13. juni 1936, dødd 1. februar 2024) er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar frå Oignies i Pas-de-Calais. Han vart europameister på 1500 meter i 1962 og på 5 000 m i 1966, og vann OL-sølv på 1500 m i 1960 og EM-sølv på 1500 m i 1966. I åra frå 1956 til 1966 sette han ni verdsrekordar, 17 europarekordar og 51 franske rekordar på ulike mellom- og langdistansar.

Aktiv
-----

Jazy, som ætta frå polskfødd gruvearbeidar, fekk sitt store internasjonale gjennombrot då han vann sølvmedaljen på 1500 meter under sommarleikane 1960 i Roma. I ei tevling der Australias Herb Elliott sette ein fabelaktig ny verdsrekord med 3.35,6, kom inn Jazy inn på tida 3.38,4, fransk rekord og nær europarekord. To år seinare vann han gullmedaljen på distansen då EM i friidrett 1962 fann stad i Beograd. I 1963 sette han europarekord med tida 3.37,8, årsbeste i verda og andreplass på verdsstatistikken. Ved Sommar-OL 1964 i Tokyo valde han å delta på 5 000 m, og vart fjerdemann på tida 13.49,8, nøyaktig lik tid med bronsevinnaren.

I 1965-sesongen forbetra Jazy europarekorden på 5 000 m til 13.27,6, meir enn sju sekund under den åtte år gamle rekorden til Vladimir Kuts. Året etter, i sin siste sesong flytta han sin eigen europarekord på 1500 m med halvtanna sekund til 3.36,3. Jazy deltok i september månad 1966 både på 1500 m og 5 000 m under friidretts-EM i Budapest. På 1500 m kom han i mål tre tidels sekund bakom vesttyske Bodo Tümmler, men tre dagar seinare tok gullet på 5 000 m etter å ha spurta frå Harald Norpoth, også han vesttyskar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1956 i Melbourne: Utslått i kvalifiseringa (3.50,0 =nr 18)
* EM 1958 i Stockholm: Nr 10 på 1500 m - 3.45,4
* OL 1960 i Roma: Sølvmedalje på 1500 m - 3.38,4, bakom Herb Elliott (3.35,6)
* EM 1962 i Beograd: Gullmedalje på 1500 m - 3.40,9, framom Witold Baran (3.42,1)
* OL 1964 i Tokyo: Nr 4 på 5000 m - 13.49,8
* EM 1966 i Budapest: Gullmedalje på 5000 m - 13.42,8, framom Harald Norpoth (13.44,0). Sølvmedalje på 1500 m - 3.42,2, bakom Bodo Tümmler (3.41.9)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michel Jazy» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mai 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Munzinger (sport)

 |
**Erik Ottesen Rosenkrantz** (fødd 1519 på Tørning i Danmark, død 18. november 1575 på Arreskov på Fyn) var ein dansk-norsk adelsmann og lensherre på Bergenhus frå 1560 til 1568.

Rosenkrantzfamilien var ein framståande dansk adelsfamilie. Erik Rosenkrantz vart i delar av oppveksten oppfostra av morfaren i Brandenburg i Tyskland. Som ung mann gjekk han i saksisk teneste. Gjennom farmora si nedstamma han frå den norske Losna-ætta frå Sogn, og arva det store tilhøyrande godskomplekset i 1547. 1547 til 1551 budde han på ein av sine norske eigedomar, og representerte den norske adelen ved kongehyllinga i 1548. 1551 til 1560 var han i Danmark og hadde fleire viktige stillingar der. I 1558 vart han gift med Helvig Hardenberg (1540-1599). I 1559, snart etter kroninga av kong Fredrik II, vart han medlem av det danske riksrådet, og utpeika til lensherre i Bergenhus hovudlen. Han kom til Bergen 21. juli 1560.

Bergenhus hovudlen omfatta på denne tida Vestlandet mellom Lindesnes og Romsdal, i tillegg til Nord-Noreg frå Helgeland og nordover. Som lensherre var Rosenkrantz øvste sivile og militære leiar i dette området. Tida hans som lensherre vart prega av den nordiske sjuårskrigen. I 1564 okkuperte ein svensk styrke Trøndelag. Rosenkrantz samla, på eige initiativ og med trugsmål om dødsstraff for dei som nekta, ein styrke på ca. 4000 mann av bønder frå Nordhordland og Sunnhordland. Med denne styrken segla han nordover i april 1564. 22. mai inntok han Steinvikholm festning der den svenske styrken hadde forskansa seg. I 1567 samla han ein ny styrke av bønder frå Vestlandet for å hjelpe til i forsvaret av Akershus festning, som var truga av svenskane. Mellom bøndene var motstanden mot å gjera krigsteneste stor, og i 1568 sendte kongen ein granskingskommisjon til Bergen for å høyra klagemål frå bøndene. Konklusjonen til kommisjonen er ikkje kjent, men snart etter søkte Rosenkrantz avskjed og fekk det innvilga. 31. august 1568 forlet han Bergen. Resten av livet budde han på Arreskov på Fyn. Han var stiftslensmann i Odense frå 1568 til 1572, og igjen i 1575.

I tillegg til dei militære tiltaka i samband med krigen mot Sverige førte Rosenkrantz vidare tiltaka som var sett i gang av forgjengaren, Christoffer Valkendorf, for å avgrensa hanseatane si makt i Bergen. Han var ansvarleg for utbetring av forsvarsverka på Bergenhus festning, der han fekk bygd Rosenkrantztårnet, eit viktig landemerke i byen i dag. Han bygde og eit bustadhus for seg sjølv i byen, som i dag er kjent som Muren.

Med kona, Helvig Hardenberg, fekk han fem born, fødde i Bergen:

* Sofie (1560-1593)
* Otto (1562-1562)
* *Ein son, namn ukjent, død som spedbarn*
* Anna (1565-1618)
* Jacob (1567-1616)

Kjelder
-------

* Anne Brit Vihovde: *Erik Rosenkrantz* (Bryggens museum).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
**Cabrillo National Monument** (Mal:Lang-es) er eit amerikansk nasjonalt minnesmerke på sørtippen av Point Loma-halvøya i San Diego i California. Staden er til minne om den fyrste europeiske ekspedisjonen som gjekk i land på vestkysten av noverande USA, gjennom Juan Rodríguez Cabrillo den 28. september 1542. Staden blei gjort til California Historical Landmark nummer 56 i 1932. Området blei lagt til National Register of Historic Places 15. oktober 1966.

Parken har utsyn over hamna og bygningar i San Diego, i tillegg til Coronado og Naval Air Station North Island. På klare dagar kan ein òg sjå ein stor del av Stillehavet, Tijuana og dei meksikanske Coronado-øyane. Eit senter for vitjande viser ein film om reisa til Cabrillo og har utstillingar om ekspedisjonen.

Old Point Loma Lighthouse er det høgaste punktet i parken, og har vore eit ikon i San Diego sidan 1855. Fyret blei stengt i 1891, og eit nytt fyr, New Point Loma Lighthouse, opna på ei lågare høgd, fordi tåke og lågt skydekke ofte skugga for lyset på den høgare plasseringa 129 moh. Det gamle fyret er no eit museum.

Plakett frå 1935 ved Cabrillo-monumentet.
Utsyn mot San Diego frå Bayside Trail i Cabrillo National Monument.

Galleri
-------

* Cabrillo National Monument
* Framsia av old Point Loma Lighthouse, august 1962Framsia av old Point Loma Lighthouse, august 1962
* Old Point Loma Lighthouse i februar 2018Old Point Loma Lighthouse i februar 2018
* Baksida av Old Point Loma LighthouseBaksida av Old Point Loma Lighthouse
* Krabbe i ein tidvasspytt i CNM i februar 2013Krabbe i ein tidvasspytt i CNM i februar 2013
* Coronado sett frå Old Point Loma Lighthouse i februar 2013Coronado sett frå Old Point Loma Lighthouse i februar 2013
* Tørt miljø i Cabrillo National Monument i desember 2013Tørt miljø i Cabrillo National Monument i desember 2013
* Utsyn i Cabrillo National MonumentUtsyn i Cabrillo National Monument
* Cabrillo Light House frå aust i 2020Cabrillo Light House frå aust i 2020
**Noa Kirel** (fødd 10. april 2001 i Ra’anana i Israel) er ein israelsk songar, skodespelar og programleiar. Ho blir rekna for som ei av dei største popstjernene i Israel. Kirel slapp debutsingelen «Medabrim» i 2015 og har sidan gjeve ut ei rekkje låtar med stor suksess. Hennar fyrste engelskspråklige singel, «Drum», blei gjeven ut i 2019. 

Kirel har vunne MTV Europe Music Awards for beste israelske artist kvart år frå 2017 til 2021, og ho representerte Israel i Eurovision Song Contest 2023 med låten «Unicorn».

Bakgrunn
--------

Kirel blei fødd *Noya Kirel* i Ra’anana av israelsk-fødde foreldre med askenasisk (austerriksk-jødisk) og sefardisk (marokkansk-jødisk) bakgrunn. Ho er den yngste av tre sysken. Som 14-åring i 2015 slapp ho låten «Medabrim» (*snakkar*) og same år fekk ho stor merksemd med «Killler». Låten blei av mange israelere sett på som provoserande, men han fekk raskt over 10 millioner syningar på YouTube og blei starten på den suksessrike musikkarrieren til Kirel. Ho blei i 2018 den yngste dommaren på det israelske talentshowet *Israel's Got Talent*. I 2021 skreiv ho kontrakt med Atlantic Records, og gav ut songar som «Please Don’t Suck» og «Thought About That» som var retta mot den USA-amerikanske marknaden.

I mars 2020 byrja Kirel fyrstegongstenesta i det israelske forsvaret (IDF). Der tenestegjorde ho i eit militærband fram til ho dimitterte i februar 2022. I juli same år kunngjorde den israelske kringkastaren Kan at dei hadde vald Kirel til å representere Israel i Eurovision Song Contest 2023. Der deltok ho med låten «Unicorn» og endte på tredjeplass, den beste plasseringa til Israel sidan sigeren i 2018.

Referansar
----------

1. 1 2 3  «Noa Kirel: Israel's Eurovision 2023 singer is perhaps the country's biggest pop star». *wiwibloggs* (på engelsk). 11. juli 2022. Henta 11. juli 2022.
2. ↑  Daly, Rhian (12. november 2017). «Here'sthe full list of MTV EMA 2017 winners». *NME* (på engelsk). Henta 11. juli 2022.
3. ↑  Reiher, Andrea (3. november 2019). «MTVEMA 2019 Winners & Nominees Full List». *Heavy.com* (på engelsk). Henta 11. juli 2022.
4. ↑  «|Winners |». *www.mtvema.com* (på engelsk). Henta 11. juli 2022.
5. ↑  Farren, Neil (11. juli 2022). «Israel: Noa Kirel to Eurovision 2023». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 11. juli 2022.
6. ↑  «N12- המסע לאושוויץ של נועה קירל». *N12*. 27. april 2019. Henta 11. juli 2022.
7. ↑  «Israel's Got Talent (TV Series 2018– ) - IMDb». Henta 11. juli 2022.
8. ↑  Mier, Tomás; Mier, Tomás (27. mai 2022). «IsraeliSuperstar Noa Kirel Says She Learned Spanish for 'Dale Promo' From Telenovelas». *Rolling Stone* (på engelsk). Henta 11. juli 2022.
9. ↑  Eglash, Ruth (1. august 2020). «A teenage pop sensation becomes a soldier, and the Israeli army tries to cope». *Washington Post*.
10. ↑  Farren, Neil (11. juli 2022). «Israel: Noa Kirel to Eurovision 2023». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 11. juli 2022.
11. ↑  «NoaKirel». *eurovision.tv* (på engelsk). Henta 18. mai 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Noa Kirel» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mars 2024.*
**Oda Helen Sletnes** (fødd 10. februar 1953 i Trondheim) er ein norsk arkitekt, diplomat og ambassadør. Frå 2019 til 2021 var ho den norske ambassadøren til Frankrike ved den norske ambassaden i Paris.

Bakgrunn
--------

Sletnes blei fødd den 10. februar 1953 i Trondheim. I 1972 byrja ho å studere ved Noregs tekniske høgskole og avla i 1977 eksamen som arkitekt. Etter avlagd eksamen arbeidde ho frå 1977 til 1981 som arkitekt i byplanavdelinga i Stavanger.

Diplomatisk karriere
--------------------

Sletnes byrja å jobbe i utanrikstenesta i 1981 og gjekk Utanriksdepartementets aspirantkurs. Frå 1983 til 1986 var ho stasjonert ved ambassaden i Paris og ivaretok samstundes oppgåver knytta til UNESCO. Etter nokre år ved presse-, informasjons- og kulturavdelinga i Oslo følgde ny postering i Ottawa i perioden 1988–1990. Tilbake igjen i Oslo var Sletnes frå 1991 til 1994 olympiadekoordinator i presse-, informasjons- og kulturavdelinga i Utanriksdepartementet. Ho fekk deretter oppgåver i samband med Noregs forhandlingar om medlemskap i EU, og var frå 1994 til 1997 leiar for Europaavdelinga. Sletnes blei deretter minister og nestleiar ved den norske delegasjonen til EU i Brussel, ein post ho hadde frå 1997 til 2001. Frå 2002 til 2003 var hun engasjert i EØS-spørsmål, og deretter til 2005 leiar for Europaavdelinga med ansvar for spørsmål knytta til Norges forhold til EU, EØS, EFTA Europarådet, nordisk samarbeid og OSSE. Frå 9. januar 2006 var Sletnes norsk ambassadør til EU før ho leia overvakingsorganet til EFTA (ESA) som president frå 2011–2015. Sletnes var frå 1. oktober 2015 til januar 2019 den norske ambassadøren til EU og leia EU-delegasjonen i Brussel. Fra januar 2019 var hun Norges ambassadør til Frankrike.

Utmerkingar
-----------

I 2007 utnemnde Kong Harald Sletnes til kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen «for embetsfortjeneste». Sletnes blei i 1997 utnemnd til storriddar av Den islandske falkeordenen og i 2004 blei ho utnemnd til storoffiser av Republikken Italias fortenesteorden.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  CV, Norges delegasjon til EU.
2. ↑  Ambassadør Oda Helen Sletnes ny president i ESA
3. ↑
4. ↑  *Norges statskalender 2008*.
5. ↑  Falkaordan 1997, Forseti Íslands.
6. ↑  Dettaglio decorato Arkivert 13. januar 2017 på Wayback Machine. Presidente della Repubblica.

* *Denne artikkelen bygger på «Oda Helen Sletnes» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mars 2024.*
*Sjå òg Fana i Mali*
Kart over bydelane i Bergen.
Fana bydelshus
**Fana** er ein bydel i Bergen, med om lag 37 000 innbyggjarar (2010). Fram til 1. januar 1972 var Fana ein eigen kommune, som vart slått saman med Bergen kommune 1. januar 1972, saman med Arna, Laksevåg og Åsane. Han hadde då 44 402 innbyggjarar. Fana er med sine 176,5 km² den geografisk største bydelen i Bergen, og den av bydelane som har mest jordbruk att, samstundes som han er bydelen med størst folkevekst.

Nesttun var kommunesenter fram til samanslåinga, og sidan bydelssenter fram til bydelsadministrasjonen blei nedlagt sommaren 2004.

Verd å vitja
------------

* Fantoft stavkyrkje
* Fana kyrkje
* Stend og Stend hovudgard
* Troldhaugen (heimen til Edvard Grieg)
* Kongebustaden på Gamlehaugen
* Hordamuseet

Fana kommune før 1972
---------------------

Fana kommune omfatta òg dagens Ytrebygda bydel og delar av dagens Årstad bydel. Dagens Fyllingsdalen bydel var del av Fana kommune fram til 1955. Fana var den mest folkerike kommunen i Hordaland før dei store kommunesamanslåingane på 1960- og 1970-talet.

Kjelder
-------

1. ↑  Bergen kommune sine nettsider

| * v
* d
* e
Bydelar i Bergen |
| --- |
| Arna  • Bergenhus  • Fana  • Fyllingsdalen  • Laksevåg  • Ytrebygda  • Årstad  • Åsane |
**Audun Malvin Nerland** (fødd 14. september 1945) er ein tidlegare langrennsløpar frå Vistdal i Nesset og seinare forretningsmann i Molde.

Nerland var medlem av Vistdal Idrettslag fram til 1970, sidan av Idrottslaget BUL i Oslo. Han fekk sitt gjennombrot då han i 1971 vann femmila under prøve-OL i Sapporo. Tevlinga fann stad samstundes som noregsmeisterskapen, så han fekk ikkje prøvt seg mot dei beste norske i NM-samanheng før året etter. Under NM 1972 i Tydal kom han på andreplass på 30 km, berre slått av Pål Tyldum som seinare i sesongen vart olympisk meister på 50 km. Åra 1972-76 var Nerland med på BUL sitt tremannslag som vann NM-stafetten over 3x10 km fem år på rad. Nerland gjekk alle gongane andre-etappen, Eystein Weltzien den første og Odd Martinsen den siste.

### Besteplasseringar i internasjonale renn

* 1969: Nr 13 på 50 km i Holmenkollen
* 1970: Nr 9 på 50 km i Lahti
* 1971: Vinnar av 50 km prøve-OL i Sapporo
* 1972: Nr 8 på 50 km i Holmenkollen
* 1973: Nr 4 på 15 km og 5 på 50 km i Holmenkollen
* 1974:
* 1975: Nr 10 på 50 km i Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1969: Nr 8 på femmila i Alvdal
* Ski-NM 1970: Nr 5 på femmila i Meldal
* Ski-NM 1972: Sølvmedalje på tremila i Tydal
* Ski-NM 1973: Nr 4 på femmila på Lillehammer
* Ski-NM 1974: Nr 6 på femmila i Sørreisa
* Ski-NM 1975: Nr 6 både på 15 km i Heddal og på femmila i Flatebygd
* Ski-NM 1976: Nr 4 på 30 km i Surnadal

Kjelde
------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Ferdinand Nicolai Roll** (28. mai 1831–27. februar 1921) var ein norsk jurist, embetsmann, sorenskrivar, politikar og høgsterettsdommar. Han var son til Jacob Roll og far til Nini Roll Anker.

Roll var fødd i Trondheim. Han vart student frå katedralskulen i byen i 1847, og vart cand. jur. i 1852. Frå 1858 til 1870 var han tilsett i justisdepartementet, dei siste fire åra som byråsjef for 2. sivilkontor. Under si tid i hovudstaden var han i 1850-åra ein sentral figur i studentersamfunnet, formann i fleire bolkar. 17. februar 1864 var han med og stifta Kristiania arbeidersamfund, der han vart vald til nestformann. Han var seinare, 1870-71, formann og sidan æresmedlem.

Deretter var Roll frå 1871 sorenskrivar i Romsdal i 17 år, med bustad i Molde. Under tida i Molde var medlem av bystyret 1873-88, ordførar 1875-76 og 1887.

Roll var stortingsrepresentant for byane Ålesund og Molde 1877-85 og 1892-94. Han var sekretær i næringskomite nr. 1 1877-79, formann 1880-85. 1884-85 var han medlem av fullmaktskomiteen. Siste stortingsperioden var han medlem av Lagtinget og formann i justiskomiteen. Roll høyrde heime mellom dei moderate høgrepolitikarane, var negativ til parlamentarismen, men gjekk inn for forsiktig regulering av arbeidslivet.

I Emil Stangs første regjering var Roll sjef for justisdepartementet frå 13. juli 1889 til 6. mars 1891. Han vart då utnemnd til ekstraordinær høgsterettsassessor (høgsterettsdommar). Frå 1895 til 1912 var han ordinær assessor i Høgsterett.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ferdinand Roll NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |