recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gustav Johannesson Takle** (23. februar 1878–1909) var ein norsk lærar og forfattar frå Brekke i Gulen kommune. Han gjekk på Sogndal folkehøgskule og på Voss mellomskule. Deretter gjekk Takle på Elverum lærerskole og vart ferdig der i 1900. Han var lærar i fleire skular i Gulen kommune, m.a. på Takle. I 1909 døydde Takle, berre 31 år gamal. Han hadde då vore sjuk i fleire år. Takle var ein ihuga målmann og venstremann. Han let etter seg ei diktsamling, «Ungdomsmod», som vart gjeven ut på Lundes Forlag i 1934.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1934 – *Ungdomsmod* (Bergen: Lunde) I fulltekst ved nb.no

### I tidsskrift

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Om Gustav Takle i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
* Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gravminner i Norge
* Om Gustav Takle i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
|  |
| --- |
| **Ringisfugl** |
| RingisfuglhannRingisfuglhann |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Ringisfugl Utbreiinga av Ringisfugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Råkefuglar Coraciiformes |
| **Familie:** | Isfuglfamilien Alcedinidae |
| **Slekt:** | *Megaceryle* |
| **Art:** | **Ringisfugl** *M. torquata* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Megaceryle torquata***Linnaeus, 1766 |

**Ringisfugl** (*Megaceryle torquata*) er ein stor medlem av isfuglfamilien som har eit vidt utbreiingsområde i Mellom- og Sør-Amerika.

Skildring
---------

Denne store isfuglen er 38 centimeter i kroppslengd og veg ca. 300 gram. Det kraftige nebbet er 76 mm langt. Hannar av ringisfuglar har gråblått hovud med sterkt markert fjørtopp, blågrå overside og mørk raudbrun underside. Ein kvit strupe og kvit ring er nesten komplett mot nakken. Hofuglar har eit breitt gråblått band over brystet med eit smalare kvitt band under.

Ringisfuglar lever langs kystane av i Mellom-Amerika, på vestsida så langt nord som litt inn i sørvestlegaste Texas, men ikkje på Yucatánhalvøya. Utbreiingsområdet dekker det meste av Panama og Sør-Amerika, men ikkje Andes over 1500 moh. og ikkje området vest for Andes i Peru. 
I Chile finst han berre lengst sør, omtrent sør for byen Concepción.

Habitatet kan vere alle område som tilbyr vatn med fisk aller andre vassdyr, samt vertikale jordskrentar der dei kan grave ut tunellar til reirplass. Dei føretrekk ferskvatn i innlandet framføre marine område. Fisk utgjer nesten all føda, dei kan ta krabbar og krepsdyr. Fisken blir kasta opp i lufta slik at han går ned i svelget med hovudet først.

Storleiken på populasjonen er estimert til ca. 20 millionar kjønnsmodne individ og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder
-------

Referansar

1. ↑  Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.
2. 1 2  Brush, T. (2020). Ringed Kingfisher (Megaceryle torquata), version 1.0. In Birds of the World (red: A. F. Poole). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.
3. ↑  BirdLife International (2021) Species factsheet: *Megaceryle torquata*. Henta frå  den 14. januar 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ringisfugl**
| Winslow  |
| --- |
| HovudgataHovudgata Hovudgata |
| Plassering |
| 

Winslow i Buckinghamshire is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Buckinghamshire |
| Distrikt | Aylesbury Vale |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 4 519 |
| Koordinatar |  51°56′″N 0°53′″W﻿Koordinatar: 51°56′″N 0°53′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | MK18 |
| Telefon-retningsnummer | 01296 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Winslow i Buckinghamshire**
 |

**Winslow** er ein marknadsby i Buckinghamshire i England. Han har vakse i nyare tid, men har halde mykje av det landlege preget sitt.

Byen blir først nemnt i *Den angelsaksiske krønika* i år 795. Han blir kalla der *Wineshlauu*, som tyder «Wines haug». I *Domesday Book* (1086) kallast han *Weneslai*.

Winslow Hall ligg i byen, og blir rekna av mange som ein av dei finaste bygningane i grevskapet. Ein meiner han vart teikna av sir Christopher Wren omkring 1700, mot slutten av livet hans. Han er mindre enn fleire andre herregardar i området, men har ei utforming som skil han frå mengda.

Soknekyrkja er vigd til St. Laurentius.

Byen hadde tidlegare ein jernbanestasjon, Winslow stasjon, på den såkalla «Varsity Line» mellom Oxford og Cambridge. Sporet ligg der enno, og det er eit lokalt ynskje om å få opna ei linje som gjer det lettare å pendle til andre byar som Milton Keynes, Aylesbury og Oxford.

Revehundane som deltek i Whaddon Chase har tradisjonelt vorte samla på torget i Winslow kvar andre juledag. Dette er ein stor fest i byen, som vanlegvis trekkjer meir enn tusen deltakarar. I 2003 vart det så mange at ein måtte halde arrangementet føre Winslow Hall i staden; den store folkemengda skuldast truleg tildels at det gjekk mot eit forbod mot revejakt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Winslow (Buckinghamshire)» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 60°15′24.653″N 5°5′51.252″E﻿

**Skogsvågen** er eit bygdesenter og ein tettstad i Øygarden kommune i Vestland med 568 innbyggjarar per 1. januar 2017. I Skogsvågen ligg kommunehuset, idrettshallen Sundhallen, barnehage og aldersheim, samt ein vidaregåande skule.

Skogsvågen ligg 25 kilometer sjøveg sørvest for Bergen.

Kvalfangst
----------

Kvalfangst i Skogsvågen har ein lang og unik historie. I "Årbok frå Skogsvåg 2008″ skriv Sverre Sangolt i kapitlet "Kvalvågen, ein arm av Skogsvåg":

*"Kvalvågen er ein sidearm av Skogsvågen, og truleg er det kvalfangsten som har gjort Skogsvåg vide kjent. I engelske og hollandske kart frå slutten av 1600-tallet kan ein sjå at "Scogges wag" er avmerka på vestsida av Sotra."*

*Kvalvågen startar i Stekasundet og går mot sør, den er 1250 meter lang og rundt 160 meter brei. Namnet kjem av at her har vore avliva kval i uminnelege tider, og den siste vart tatt måndag 20.juni 1960."*

Kjelder
-------

1. ↑  «Kvalfestifal - Kval i våg!».

* Kval i våg! (u.å.) i: *Kvalfestivalen* [Internett]. Tilgjengelig frå:  Arkivert 2017-06-12 ved Wayback Machine.
* Norsk Allkunnebok IX. bandet. 1960

* *Denne artikkelen bygger på «Skogsvåg» frå Wikipedia på bokmål, den 19. april 2013.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Ringo Starr & His All-Starr Band** er ei supergruppe som framfører konsertar og frå tid til anna har gjeve ut konsertalbum. Ho er leia av Ringo Starr, som er den einaste faste medlemmen frå starten i 1989 og i dei 12 (per 2017) forskjellige samansetjingane av gruppa.

Den fyrste utgåva av All-Starr Band bestod av Rick Danko og Levon Helm frå The Band, Nils Lofgren og Clarence Clemons frå The E Street Band, Dr. John, Billy Preston, Joe Walsh og Jim Keltner. Songane som blir framførte er typisk ei blanding frå Starr sin solokarriere, songane hans frå The Beatles og hittane til dei enkelte medlemmene. Gruppa har ikkje gitt ut ny musikk på album.

Utvalet har variert sidan, men det er eit minimumskrav at ein har gitt ut tre hitsongar, og at ein kan spela songane til dei andre i gruppa.

Kjelder
-------

1. ↑  Ringo Starr Announces New Tour Dates With His All-Starr Band - Ultimate Classic Rock, 25. januar 2016, henta 12. februar 2017
2. ↑  Nr. 849, side 354, «Kunnskapsforlagets Rockleksikon», 2. opplag, Oslo, 1992
3. ↑  Live Review: Ringo Starr and His All-Starr Band at LA’s Greek Theatre (7/2) - Consequence of Sound, 3. juli 2016, henta 12. februar 2017
4. ↑  Ringo Starr & His All-Starr Band to Tour in 2016 - Billboard.com, 12. september 2015

* *Denne artikkelen bygger på «Ringo Starr & His All-Starr Band» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Skokholm sett frå Pembrokeshire sørvest i Wales
**Skokholm** (walisisk *Ynys Sgoc-holm*) er ei øy 4 km utanfor kysten av det sørvestlege Pembrokeshire i Wales. Ho ligg sør for naboøya Skomer. Øya har status som *Site of Special Scientific Interest* (stad av særskild vitskapleg interesse) og er ein del av Pembrokeshire Coast National Park.

Øya har eit areal på ein kvadratkilometer og er kjend for klippene av gammal raud sandstein, der mykje sjøfugl held til. Skokholm har den tredje største kolonien av havlire som finst, samt ein stor del av den europeiske bestanden av havsvale. I tillegg er det 4500 lundefugl, 2000 teist og alke. Det går båt til Skokholm frå Martin's Haven på fastlandet, men ein kan berre vitje øya etter avtale med Wildlife Trust of South and West Wales. 

Øya vart gjort kjend av Ronald Lockley, ein pioner innan ornitologi, særleg for arbeidet hans med lundefugl og havlire. Han oppretta det første fuglereservat i Storbritannia på øya i 1933. I tillegg til fuglane som hekkar her, er det mogeleg å sjå mange trekkfuglar til visse tider av året.

Historie
--------

Namnet Skokholm kjem frå norrønt og tyder «skogsholmen», og har liknande tyding som Stockholm. Vikingane som vitja Bristol Channel gav namn til denne øya og andre øyar, og desse namna vert framleis nytta i dag.

Øya vart kjøpt for £300 i 1646 av William Philipps, ein advokat, og ho var i familien hans dei neste 360 åra. 

Øya har i 2013 to vaktarar på stasjonen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skokholm på Wildlife Trust of South and West Wales si nettside
* www.geograph.co.uk: Bilete av Skokholm

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skokholm» frå Wikipedia på engelsk, den 27. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  (BBC Nature News), «Nature reserve 'boost' for island», 6 desember 2008.
2. ↑  *Skokholm Island: Couple to be wildlife colony's only human residents* BBC, 2. januar 2013

  

Koordinatar: 51°41′52″N 5°16′50″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Rinnat Ibragimovitsj Safin** (29. august 1940–22. oktober 2014) var ein sovjetisk skiskyttar frå Bolsjije Jaki i Zelenodolskij i Tatarstan. Han vann fem internasjonale stafett-gull og eitt individuelt VM-sølv i tida 1967-73.

Aktiv
-----

Safin debuterte internasjonalt med ein fjerdeplass på 20 km under VM i skiskyting 1967 i austtyske Altenberg, før han i same meisterskapen fekk VM-sølv i 4 x 7,5 km stafett. Han deltok ikkje i Vinter-OL 1968.

Under VM i skiskyting 1969 var han nær ved å i vinne den individuelle tevlinga, men kom 2,8 sekundar for seint til å tukte lagkameraten Aleksandr Tikhonov. Safin fekk så æra av gå Sovjetunionen inn til suveren siger på stafetten, hans fyrste av fire VM-gull i stafettøvinga. Det andre og det tredje stafettgulla kom i dei etterfylgjande verdsmeisterskapane i Östersund og i Hämeenlinna, og alle tre gongane i lag med Tikhonov og Viktor Mamatov. Under meisterskapen i Hämeenlinna i 1971 vart Safin elles nummer fem i den individuelle øvinga.

Trass i ein heller svak prestasjon på 20 km i vinterleikane 1972 i Sapporo, fekk Safin gå ein av etappane i 4 x 7,5 km stafett og vart olympisk meister med det sovjetiske laget som vann framom Finland og Aust-Tyskland, og atter på lag med Tikhonov og Mamatov. I sin siste meisterskap, VM 1973 i Lake Placid i USA, fekk han sitt femte internasjonale stafett-gull og si sjette stafettmedalje, alle saman vunne på lag med Aleksandr Tikhonov.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rinnat Safin» frå Wikipedia på tysk, den 13. februar 2016.*
**Windows Mail** er eit program for e-post og nyheitsgrupper, som er inkludert i Windows Vista. Det er etterkomaren til Outlook Express. 

I motsetnad til Outlook Express, er ikkje Windows Mail ein del av Internet Explorer. Difor vil det ikkje bli gjort tilgjengeleg for tidlegare Windows-operativsystem, medan Internet Explorer 7 vart gjort tilgjengeleg for Windows XP. 

Windows Mail er blitt følgd av Windows Live Mail, som vart bygd av det same teamet som Windows Mail for å erstatte Outlook Express. Windows Live Mail er eit alternativ til Outlook Express for brukarar av Windows XP.

Skilnad frå Outlook Express
---------------------------

### Nye funksjonar

Windows Mail har berre nokre små, synlege endringar, som Vista-utsjånad og nokre Outlook 2003-funksjonar. Det er likevel større skjulte endringar i programmet.

Windows Mail brukar IPv6 viss det er mogleg for e-postserveren å bruke det. Meldingar lagrast no i enkelte filer i staden for ei enkelt databasefil. Databasen mogleggjer søk i sanntid og betrar stabiliteten til lagra data. Kontoinformasjonen er ikkje lenger lagra i registeret, den er i staden lagra i sjølve e-postkonfigurasjonen, noko som gjer det mogleg å kopiere heile konfigurasjonen og e-posten i eit enkelt steg. Eit phishing-filter har blitt lagt til for å verne brukarar frå sider som har blitt identifisert som vondsinna. 
Dessutan har det ei ferdig tillaga lenkje til *Microsoft Nyhetsgrupper*. 

### Fjerna funksjonar

Ein kan ikkje lenger som i Outlook Express ha fleire e-postkontoar i same program. I staden må ein opprette ein ny brukarkonto på datamaskina for kvar e-postkonto. 

HTTP-klientar er ikkje lenger støtta av Windows Mail. Windows Live Mail vil difor vere eit betre val om ein treng denne funksjonen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hjelp med Windows Mail

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Windows Mail frå Engelsk Wikipedia .*
**Silje Fjørtoft** (fødd 23. juni 1987) er ein norsk friidrettsutøvar frå Ørsta. Ho vart noregsmeister i 3 000 meter hinder i 2007, 2008 og 2011. Under NM i friidrett 2015 sprang ho i mål til gullmedalje på 5 000 meter og 10 000 meter. Fjørtoft var medlem i Ørsta Idrottslag til 2007, sidan 2008 har ho representert Sportsklubben Vidar i Oslo.

Aktiv
-----

Fjørtoft kom på andreplass i 3 000 meter hinder ved NM 2006, 39 sekund attom vinnaren, Karoline Grøvdal. 15. juni 2007 sette Fjørtoft personbeste med 9.57,9. Åtte veker seinare vann ho øvinga i noregsmeisterskapen, ein prestasjon ho gjentok året etter. I juni 2008 forbetra ho bestenoteringa si til 9.55,5 i Des Moines i USA. 

Våren 2009 fekk Fjørtoft sluttida 15.55,2 på 5 000 meter i Walnut i California, livsbeste på distansen. I Bislett Games 3. juli 2009 overraska ho med tida 9.37,9, hennar suverent beste løp i 3 000 meter hinder. Under NM i friidrett 2009 deltok ho på 1500 meter og tok sølv, langt bak Ingvill Måkestad. To år seinare tok Fjørtoft sitt tredje NM-gull i hinder, over minuttet føre nummer 2.

Dei neste sesongen plagast ho med skade. Ho kom tilbake som langdistanseløpar i 2015, då ho vann 5 000-meter og 10 000 meter under noregsmeisterskapen. Milløpet den 2. august var hennar fyrste og innleia tre vekers rekordjakt. Perioden fram til 22. august presterte ho personbeste på 10 000 m, 3 000 m, 800 m og 1500 m. Rekordane lydde på 2.11,54 – 4.17,2 – 9.09,7 – 34.33,1. Rekordløpa fann stad ved NM i Haugesund, i Szczecin i Polen, Göteborg i Sverige og Solihull i England.

### Plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa i 3000 m hinder (10.32,3=nr 45)
* VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa i 3000 m hinder (10.01,0=nr 40)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Silje Fjørtoft» frå Wikipedia på bokmål, den 8. september 2021.*
Ein opna boks med svart skokrem.
**Skokrem** er ein pasta eller krem som blir brukt til skopussing for å gje skor og støvlar ny glans, betre vassavstøyting og betre livslengd. Ved bruk tek ein skokrem på skorne, og så børstar ein dei. For å få glans pussar ein skorne med ei fille etter å ha påført skokremen.

Skopussarutstyr med open svart skokremboks i Istanbul.
Skokrem er laga av voks, løysemiddel og fargestoff. Dei kan ha ulike typar konsistens, som hard voks, mjukare krem og flytande væske. I dag er han som regel laga av petroleumsdestillat.

Kjelder
-------

1. ↑  «Skopuss og skostell», *Enkeltspent* (på engelsk), 9. august 2016, henta 5. desember 2022
2. ↑  Nagy, Peter, «Bruk tid på skopussen», *www.klikk.no* (på norsk), henta 5. desember 2022
3. ↑  Peter A. Burke (2000). «Shoe Polishes». *Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry*. Weinheim: Wiley-VCH. ISBN 3527306730. doi:10.1002/14356007.a23\_575.
4. ↑  «Er skokrem giftig? Giftinformasjonen», *www.helsenorge.no*, 20. desember 2017, henta 5. desember 2022

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Sylan** (svensk *Sylarna*, samsisk *Bealjehkh*) er eit fjellområde i grensetraktene mellom Trøndelag i Noreg og Jämtland i Sverige. 

Sentralt i området ligg Sylmassivet med Storsylen (1762 m) som høgaste topp. Det er fleire turisthytter i området og Trondhjems Turistforening driv mellom anna Schulzhytta i Roltdalen, Storerikvollen og Nedalshytta ved Nesjøen. På svensk side finn ein mellom anna Blåhammarens Fjällstation, Sylarnas Fjällstation og Fjällstuga Helags. Det er eit godt utbygd rutenett for fjellvandrarar som strekkjer seg frå Kvitfjellhytta (Nord-Trøndelag Turistforening) under Skarvan i nordvest til Bydalen i Jämtland aust. Essand/Nesjøen (66km²) ligg ved Sylmassivet. Nesjø Båtutleie leiger ut båtar og sel fiskekort for Nesjøen. Sylan er foreslått verna som landskapsvernområde (vedtak er forventa i løpet av 2007).

Storsylen, nordryggen
Sylan kan vere relativt vêrharde og det har vore fleire dødsulukker. Den mest kjende var nyårsaftan 1718 då den svenske generalen Carl Gustaf Armfeldt mista rundt 3000 karolinerar (soldatar) i ein snøstorm.

Namnet
------

Den lokale norske uttalen av namnet er *Sylan*, og slik har kartverket vedteke at namnet skal skrivast på norsk. På eldre kart kan vi finne namneformer som ‘Sylane’ og ‘Sylene’, men ingen av desse namneformene er godkjende i dag.

Bakgrunnsstoff
--------------

1. ↑  *Statens kartverk*, arkivert frå originalen 1. februar 2016, henta 25. januar 2016

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Skogshorn** på 1728 moh. er grensefjellet mellom Hemsedal og Valdres. Den frittliggande fjelltoppen avgrenser Hemsedalsfjella mot sør, og er lett synleg frå stor avstand. Fjellsida er særs bratt mot Hemsedal, men det er enkelt å nå toppen frå aust.

Geologi
-------

Skogshorn består i likskap med Hallingskarvet og Reineskarvet av grunnfjell som vart pressa frå vest mot aust i samband med den kaledonske fjellkjedefoldinga for om lag 400 millionar år sidan. Fjellet består derfor av gneis og djupbergart av prekambrisk alder.

Krossen på toppen
-----------------

Det er reist ein kross øvst på Skogshorn, første gong reist i 1880-åra og fornya både i 1945 og 1980 der det er rissa inn «Gud signe konge og fedreland» ved sidan av monogramma til Håkon 7. og Olav 5.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skogshorn» frå Wikipedia på bokmål, den 22. april 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Øyvin Nygaard (1977). «Geologien i Buskerud». *Bygd og by i Noreg*. Buskerud. Oslo: Gyldendal. ISBN 82-05-09441-1.
2. ↑  Sven Grotdal (2004). «Til topps på Skogshorn». *Opplev Noreg – Buskerud* (1 utg.). Oslo: Aschehoug. s. 148. ISBN 82-03-22754-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Prinsippskisse av syklotronen frå patentdokumenta til Ernest Lawrence.
**Syklotron** er ein type partikkelakselerator som blir brukt til å akselerere ladde partiklar for mellom anna å skape supertunge isotop. Syklotronar har vore viktige i oppdaginga og framstillinga av fleire av dei transurane grunnstoffa. Han vart oppfunnen i 1929 av Ernest Lawrence ved Berkeley-universitetet i California i USA. Lawrence mottok i 1939 Nobelprisen i fysikk for oppfinninga av syklotronen, og dei eksperimenta han utførte med akseleratoren. 

I dag vert syklotronar nytta til å produsere radioaktive isotop for bruk i positronemisjonstomografi (PET-scanning).

Verkemåte
---------

Syklotronen består av eit vakuum-kammer der ladde partiklar blir akselerert av høgfrekvent vekselspenning. Ved hjelp av magnetfelt blir partiklane heldt i ein tilnærma sirkelforma bane. For kvar gong partiklane passerer opninga mellom dei halvmåneforma elektrodane blir dei akselerert. Syklotronen kan akselerere ladde partikler som proton, deuteron, alfapartiklar og tyngre ion.

Fysisk institutt ved Universitetet i Oslo har siden 1979 hatt ein 35 MeV syklotron. Denne syklotronen kan akselerere partikler til ein tredjedel av lysfarten. 
I 2009 fekk òg Haukeland universitetssjukehus i Bergen ein syklotron.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Syklotron» frå Wikipedia på bokmål, den 29. april 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Forskning.no – Syklotronen feirer 25 år Arkivert 2008-04-08 ved Wayback Machine. Harald Aastorp 23. september 2004
2. ↑  *Helse Bergen – Ein milepæl. Publisert 10. september 2008*, arkivert frå originalen 7. januar 2010, henta 29. april 2013
|  |
| --- |
| **Sauetang** |
| SauetangSauetang |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Det gule riket Chromista |
| **Rekkje:** | Ochrophyta |
| **Underrekkje:** | Phaeista |
| **Klasse:** | Brunalgar Phaeophyceae |
| **Orden:** | Tang Fucales |
| **Familie:** | Fucaceae |
| **Slekt:** | *Pelvetia* |
| **Art:** | **Sauetang** *P. canaliculata* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pelvetia canaliculata*** |

**Sauetang** (*Pelvetia canaliculata*) er ei vanleg brunalge på berg langs strandlinene i Europa.

Utsjånad
--------

1-3 dm høg brunalge med 1-3 mm breie gaffelgreina skot, som manglar midtnerve og blærer, og som særleg kan kjennast på dei innrulla kantane. Formeiringsorgana vert utvikla i greinspissane. Dei er ovale og opp til 3 cm lange, og førekjem heile året, men mest sommar og haust. Hann- og hoorgana finst på same plante.

Utbreiing
---------

*Sauetang* på sidene av ein slipp
Arten er vanleg på den europeiske atlanterhavskysten frå Island til Spania, medrekna Noreg, dei britiske øyane, Nederland, Frankrike og Portugal. 
I Irland har innsamling av planta vore ei matkjelde i tider med hungersnaud.

Førekomst i Noreg
-----------------

Tangen veks på berggrunn og så høgt i fjøra at han er turrlagd ein stor del av tida. Han finst frå Stavangertraktene til Finnmark.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen bygger på «Pelvetia canaliculata» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mars 2012.
* Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* EOL

 |
Saunders Coast
Saunders Coast (Antarktis)

**Saunders Coast** (77°45′S 150°0′W﻿Koordinatar: 77°45′S 150°0′W﻿) er den delen av kysten av Marie Byrd Land som ligg mellom Cape Colbeck og Brennan Point, eller mellom Shirase Coast i vest og Ruppert Coast i aust. Han strekkjer seg frå 158°00'W til 146°31'W. Delen vest for 150°W høyrer til Ross Dependency, medan ingen nasjonar har gjort krav på resten av området. Kysten vart utforska frå lufta den 5. desember 1929 av Byrd-ekspedisjonen (1928-30) og vart først kartlagt frå flyfotografi frå denne flyturen av kaptein Harold E. Saunders, USN, som kysten er kalla opp etter. US Geological Survey (USGS) kartla kysten ferdig frå landmålingar frå bakken og flyfoto teken av U.S. Navy 1959-65.

**Saunders Basin** (76°50′S 155°0′W﻿) er eit undersjøisk basseng sentralt på Ross isbrem som fekk namn i samband med Saunders Coast.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Saunders Coast» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Marianne Heiberg** (7. desember 1945–25. desember 2004) var ein norsk ekspert på Midt-Austen. 

Heiberg tok utdanning i samfunnsvitskap ved Universitetet i Oslo i 1971. Ho fullførte ein doktorgrad om baskarane i Spania ved London School of Economics and Political Science i 1981. 

Ho var tilsett ved Norsk utanrikspolitisk institutt (NUPI) frå byrjinga av 1980-åra, der ho arbeidde med Midt-Austen-spørsmål, og studerte etniske konfliktar og fredsskapande arbeid. I 1994 var ho fungerande direktør for prosjektering og utvikling ved FN sin hjelpeorganisasjon for palestinske flyktningar, UNRWA sitt feltkontor i Jerusalem. Frå 1995 til 1997 var ho spesialrådgjevar for generaldirektøren i UNESCO i deira Kultur for fred-program.

Marianne Heiberg var gift med Johan Jørgen Holst, og var ein sentral aktør i arbeidet med Oslo-avtalen.

Ho var syster til Karin Stoltenberg og dermed tante til Jens Stoltenberg.

Heiberg døydde av eit hjarteinfarkt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nekrolog i The Guardian, vitja 14. februar 2010
* Omtale av dødsfallet hos NRK, vitja 14. februar 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* BNE

 |
Eit **kvant** (frå latin *quantus*) er i fysikken brukt som nemning på ein storleik som finst i ei bestemd udeleleg mengd. Verknadskvantet, òg kalla Planckkonstanten og som regel med nemninga *h*, er den minste mengda av verknad, det vil sei av produktet energi gonger tid. Planckkonstanten er ein naturkonstant av fundamental tyding i moderne fysikk. 

Max Planck introduserte i 1900 ein formel som forklarte at lys alltid vert sendt ut i kvant. Strålingskvantet eller fotonet (gammakvant, lyskvant) er den minste mengda elektromagnetisk stråling som kan sendast ut med ein bestemd frekvens. Strålingskvantet fører med seg ei energimengd, energikvantet, som er lik verknadskvantet *h* multiplisert med frekvensen *ν*, og ei spinnmengd, elementærkvantet for spinn, som er lik verknadskvantet *h* dividert med 2*p* og som har nemninga ℏ (lesast h-strek). 

Det elektriske elementærkvantet, elementærladninga, er den minste elektriske ladninga ein kjenner, som regel skrive som *e*. Protonet har ladning e og elektronet -e.

Sjå òg
------

* Kvantemekanikk
* Kvantesprang

Kjelder
-------

* kvant. I Store norske leksikon. Henta frå:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NDL

 |
**Marianne Werner** (fødd **Marianne Schulze-Entrup**, 4. januar 1924) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Dülmen i Nordrhein-Westfalen. Ho vart europameister for Vest-Tyskland i kulestøyt i 1954 og tok OL-medaljar i same øvinga både i 1952 og 1956.

Aktiv
-----

Werner deltok internasjonalt både i kulestøyt og i diskoskasting. Under dei olympiske leikane i Helsingfors i 1952 fekk ho sølvmedaljen i kulestøyt og vart nummer ni diskostevlinga. Ho kom så på femteplassen i kule i EM i friidrett 1954, og på ellevteplass i diskos.

Under sommar-OL 1956 i Melbourne sikra Werner seg bronsemedaljen i kuleøvinga med eit støyt på 15,61 m, i diskos vart ho nummer ti. Endeleg vann ho ein gullmedalje då ho i Stockholm i 1958 under friidretts-EM tok leiinga i kuletevlinga med 15,57 m i fjerde omgang og la på til vinnarresultatet 15,74 i femte omgangen. Dermed viste ho sin mangeårige konkurrent Tamara Tysjkevitsj frå Sovjetunionen til sølvplass på 15,54 m.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marianne Werner» frå Wikipedia på tysk, den 5. september 2014.*
| **Viareggio** |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 

Viareggio is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Toscana  Lucca |
| Borgarmeister | Marco Marcucci |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  31,88 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 63 276   1985/km² |
| Koordinatar | 43°52′″N 10°14′″E﻿Koordinatar: 43°52′″N 10°14′″E﻿ |
| Høgd over havet | 2 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 55049, 55048 |
| Telefon-retningsnummer | 0584 |
| **Nettstad:** www.comune.viareggio.lu.it |

**Viareggio** er ein by i provinsen Lucca i regionen Toscana i Italia med om lag 65 000 innbyggjarar.

Han ligg ved kysten av Tyrrenhavet i området kalla Versilia og er den nest største byen i provinsen. 

Han er kjend som ein feriestad og for karnevalet i Viareggio (som har ei historie tilbake til 1873). 

Byen har røter tilbake til første halvdel av 1500-talet då han vart den einaste hamna i Republikken Lucca. Den eldste bygningen i Viareggio er Torre Matilde og vart bygd av folk frå Lucca i 1541 som eit forsvarsverk mot sjørøvarar. 

Viareggio er eit aktivt industri- og produksjonssenter der skipsbyggarindustrien lenge har vore kjend over heile verda. I tillegg er fiske og blomsterdyrking viktige næringar. 

Det har lenge vore rivalisering mellom Viareggio og Lucca og innbyggjarane i Lucca kallar Viareggio for *Marina di Lucca* («Hamna til Lucca»). På den andre sida har innbyggjarane i Viareggio skrive songar som gjer narr av naboane sine i Lucca.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Viareggio**

* Informasjon om Viareggio Arkivert 2014-12-18 ved Wayback Machine.
* viareggio-online.com Arkivert 2007-12-11 ved Wayback Machine.
* Karnivalet i Viareggio

Kjelder
-------

  

* *Denne artikkelen bygger på «Viareggio» frå Wikipedia på engelsk, den 9. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Ein elegant viadukt ved Knaresborough i England, fullført i 1851 og som er 24 meter over vassflata.
Ein viadukt ved Berwick-upon-Tweed i nordlege England.
**Viadukt** (frå latin *via*, 'veg' og *ducere*, 'å føra') er ei bru over ein veg, dal, jernbanelinje eller anna hindring. Dei liknar gjerne klassiske romerske akveduktar i utforming, med fleire støttande bogar under som har lik avstand mellom seg.

Viaduktar over større elver eller fjordar vert kalla bruer. Romarane i antikken nytta ikkje nemninga *viadukt*. Det er ei moderne avleiing frå ein analogi med akvedukt. Namnet viadukt vert sjeldnare brukt om slike konstruksjonar i Noreg, medan det er vanleg sørover i Europa.

Sjå òg
------

* Viaduc de Millau

Kjelder
-------

1. ↑  «viadukt». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 23. februar 2022.
2. ↑  «viaduct» Arkivert 2016-10-02 ved Wayback Machine. *Oxford Dictionaries*

* *Denne artikkelen bygger på «Viadukt» frå Wikipedia på bokmål, den 24. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Viadukt**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Marie-Helene Westin**, gift **Östlund**, (fødd 14. mai 1966) er ein svensk tidlegare langrennsløpar frå Sollefteå som vart verdsmeister på 20 km i 1987.

Westin, med kallenamnet Billan, kom ikkje mellom dei ti beste då ho meisterskapsdebuterte under Ski-VM 1987 i Oberstdorf, og trass i at ho gjekk Sverige inn til bronse i 4 x 5 km stafett, var ho ikkje ein av medaljekandidatane til den avsluttande 20-kilometeren. Her overraska ho derimot stort og vann ein klar siger, noko som gav henne Svenska Dagbladets gullmedalje.

Gjennom OL-sesongen 1988 gjorde Westin fleire gode tevlingar, noko som førte henne opp på andreplass i verdscupen i langrenn 1988, einast finske Marjo Matikainen var betre betre. Den 27. mars avlsutta ho sesongen med å vinne sitt andre og siste verdscuprenn, ein 10 km i fristil i Rovaniemi. Under vinterleikane i Calgary måtte ho nøye seg med ein sjuandeplass på 5 km som besteplassering.

Etter eit par magre sesongar kom Westin tilbake i toppen då Ski-VM 1991 fann stad i Val di Fiemme. På 10 km kneip ho sølvmedaljen, bak suverene Jelena Välbe frå Sovjetunionen, medan ho kom på sjetteplass på 15 km. Året etter gjekk ho jamnt gode løp under Vinter-OL i Albertville, og vart som best nummer sju på 30 km.

Perioden 1993-95 nådde ikkje Marie-Helene Östlund, som ho heitte etter at ho i 1993 gifta seg med stafettverdsmeister Erik Östlund, heilt opp mot verdseliten i individuelle tevlingar. Frå Ski-VM 1995 i Thunder Bay fekk ho med seg ein bronsemedalje i 4 x 5 km stafett med det svenske kvinnelaget.

Hjarteflimmer førte til at ho la opp i 1995.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Vibrasjonsgalvanometer** er eit instrument til måling av vekselstraum, som regel brukt som nullinstrument. Vibrasjonsgalvanometeret er i prinsippet eit likestraumsgalvanometer med eit rørleg system som er elastisk opphengt og kan svinge i takt med den vekselstraumen som skal målast. Systemet kjem då i resonans og gjev store utslag. 

I *nålvibrasjonsgalvanometeret* er det svingande systemet eit jernstykke («nål») som er opphengt i elastiske band eller trådar mellom polane på ein magnet og kan utføre torsjonssvingingar. I *dreiespolevibrasjonsgalvanometeret* er det svingande systemet ein spole som i eit vanleg galvanometer, opphengt i band så han kan svinge. Ved stramming av opphengingstrådane kan eigenfrekvensen til systemet førast til resonans med vekselstraumen og kjensla blir dermed stilt på eit maksimum. Vibrasjonsgalvanometeret har den fordelen at det berre reagerer på éin frekvens og er dermed selektivt. Ein har bygd instrument for opptil 3000 hertz.

Kjelder
-------

* vibrasjonsgalvanometer. I Store norske leksikon. Henta frå:
**Marianne Iren Pettersen** (fødd 12. april 1975) er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Oslo. Ho vart olympisk meister 2000 og verdsmeister 1995 med Noregs landslag. Pettersen var ein kvikk midtspiss med rimeleg god teknikk.

### Klubbspel

Pettersen utmerkte seg i Gjelleråsen IL på nivå 2 i seriefotballen. Etter eit gjesteår i toppserien med Gjelleråsen, melde ho seg inn i topplaget Asker. Med Asker vart ho seriemeister både i 1998 og 1999 og cupvinnar i 2000. I 1998 skåra ho heile 36 seriemål, ein unik prestasjon i den norske toppserien. Våren 2002 var Pettersen i England med om å vinne FA-cupen for kvinner, då som Fulham LFC-spelar. Sidan var ho atter aktiv i Asker. Då ho la opp hausten 2007 hadde ho skåra 140 mål i den norske toppserien, fleire enn nokon annan kvinne-spelar.

### Landslagsspel

Pettersen fekk sin landslagdebut hausten 1994. I VM-finalen 1995 på Råsunda stadion i Stockholm skåra ho det andre målet då Noreg vann 2-0 over Tyskland. Same sesongen sette ho norsk landslagsrekord med sine seks fulltreffarar i ein kamp mot Slovakia. Året etter vann Pettersen ein bronsemedalje under Sommar-OL 1996 i Atlanta, etter at Noreg slo Brasil 2-0 i bronsefinalen, ein kamp ho såg frå reservebenken. Pettersen var ein av tre toppskårarar i Fotball-EM 1997, ei turnering der ho stod for 4 fulltreffarar, utan at Noreg kom seg vidare frå gruppespelet. Hausten 2000 spelte ho i OL-finalen mot USA, til dess vart bytta ut med Dagny Mellgren i det 83. minutt, spelaren som avgjorde kampen 12 minuttar ut i ekstraomgangen. Pettersen deltok også Fotball-VM 2003. I sine 98 landskampar i tida 1994–2003 skåra ho 66 mål, framleis norsk landslagsrekord i 2019.

### Merittar

* Olympisk meister: 2000 for Noreg
* Verdsmeister: 1995 for Noreg
* OL-bronse: 1996 for Noreg
* Seriemeister: 1998 og 1999 med Asker
* Noregsmeister: 2000 med Asker
* Engelsk ligameister: 2002 med Fulham FC
* Engelsk cupmeister: 2002 med Fulham FC

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marianne Pettersen» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juni 2019.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 1996 |
| --- |
| 
* 1 Nordby
* 2 Carlsen
* 3 Espeseth
* 4 N. Nymark Andersen
* 5 Myklebust
* 6 Riise
* 7 A. Nymark Andersen
* 8 Støre
* 9 Pettersen
* 10 Medalen
* 11 Sandaune
* 12 Seth
* 13 Svensson
* 14 Haugen
* 15 Tangeraas
* 16 Aarønes
* 17 Frustøl
* 18 Thun
* 19 Sternhoff
* Landslagstrenar: Pellerud

 | Flagget til Noreg |
|  |

| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 2000 |
| --- |
| 
* 1 Nordby
* 2 Sandaune
* 3 Kringen
* 4 Tønnessen
* 5 Espeseth
* 6 Riise
* 7 S. Gulbrandsen
* 8 Knudsen
* 9 Rapp
* 10 Lehn
* 11 Pettersen
* 12 Jørgensen
* 13 Bekkevold
* 14 Mellgren
* 15 Haugenes
* 16 R. Gulbrandsen
* 17 Bøe Jensen
* 18 Hovland
* 19 Kvitland
* 20 Bugge-Paulsen
* 21 Thun
* 22 Johannessen
* Landslagstrenar: Høgmo

 | Flagget til Noreg |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
*Birkebeinerne* (1869)
**Knut (Knud) Larsen Bergslien** (15. mai 1827–27. november 1908) var ein norsk kunstmålar, fødd på Voss. Han måla folkelivsskildringar, portrett og historiske motiv.

Måleriet *Birkebeinerne*, med den unge Håkon Håkonsson, er spesielt kjent. Han er representert i Nasjonalgalleriet og måleriet hans, *Oscar II's kroning*, heng på slottet i Oslo. 

Knud Bergslien utdanna seg i Antwerpen 1844–1852, Paris 1850–1851 og Düsseldorf 1855–1869. Ei tid dreiv han Johan Fredrik Eckersberg sin målarskule i Christiania. Nokre av elevane hans var Christian Skredsvig, Edvard Munch, Harriet Backer, Lauritz Haaland og Halfdan Egedius. 

Knud Bergslien var bror til bilethoggaren Brynjulf Bergslien og farbror til kunstmålaren Nils Bergslien.

Bakgrunnsstoff
--------------


* Knut Bergslien i Norsk biografisk leksikon


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Nuria Fernández Domínguez** (fødd 16. august 1976) er ein spansk tidlegare mellom- og langdistanseløpar, fødd i Luzern i Sveits. Ho vart europameister på 1500 meter i 2010. I 2012 fekk ho femte beste tid på same distansen under EM i Helsinki, prestasjonen til alle dei fire fremste i løpet har sidan vorte annullert.

### Aktiv

Fernández nådde ikkje toppen på spesialdistansen 1500 meter før ho kom oppi 30-åra. Under verdsmeisterskapen 2009 i Berlin enda ho på fjerdeplassen, vel sju tidels sekund unna bronsen. Ved europameisterskapen 2010 på spansk heimebane i Barcelona spurta ho i mål på personleg rekord 4.00,2 og vann gullmedaljen. I den neste europameisterskapen, i Helsinki i juni 2012, passerte ho målstreken som nummer fem. Perioden 2013 til -16 vart løpa til dei fire framom henne på resultatlista annullert, med ulike grunngjevingar.

Fernández deltok i Zürich-EM 2014 på 5 000 meter og vart nummer fem på ei ordinær sluttid. To månader før ho fylte 40 år sette ho personleg rekord på 5 000 m med 15.24,1 ved eit stemne i Huelva.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1998 i Budapest: Utslått i forsøket på 800 m (2.04,89=nr 31)
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i forsøket på 1500 m (4.09,3=nr 20)
* OL 2000 i Sydney: Utslått i semifinalane på 1500 m (4.10,9=nr 19)
* VM 2001 i Edmonton: Nr 12 på 1500 m – 4.17,8
* EM 2002 i München: Nr 8 på 1500 m – 4.07,1
* OL 2004 i Aten: Utslått i semifinalane på 1500 m (4.07,6=nr 17)
* EM 2006 i Göteborg: Utslått i semifinalane på 1500 m (4.08,9=nr 14)
* VM 2009 i Berlin: Nr 4 på 1500 m – 4.04,9
* EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje på 1500 m – 4.00,2, framom Hind Dehiba (4.01,1)
* EM 2012 i Helsinki: Nr 5 på 1500 m – 4.08,8
* OL 2012 i London: Utslått i semifinalane på 1500 m (4.06,5=nr 21)
* EM 2014 i Zürich: Nr 5 på 5 000 m – 15.35,5

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nuria Fernández» frå Wikipedia på tysk, den 1. september 2019.*

* *Denne artikkelen bygger på «Nuria Fernández» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2019.*
Bükk i Ungarn
Bükkfjella
**Bükk** (*Bøkfjella*) er ein del av Karpatane nordaust i Ungarn. Store delar av området er ein del av Bükk nasjonalpark.

Sjølv om Kékes, det høgaste punktet i Ungarn, ikkje ligg her men i dei nærliggande Mátrafjella, er middelhøgda i Bükkfjella, med meir enn 20 toppar over 900 meter, høgare enn i Mátra. Det høgaste punktet i Bükk er Kettős-bérc (960 m), den tredje høgaste toppen i Ungarn etter Kékes og Galyatető.

Det er 853 kjende grotter i fjellkjeda, inkludert István-lápa, den djupaste grotta i Ungarn på 250 m, den arkeologisk viktige Szeletagrotta, Grottebadet (ein av dei største turistattraksjonane i Miskolc-Tapolca, Annagrotta, og Istvángrotta. 45 av grottene er verna på grunn av dyrelivet og mikroklimaet her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bükk» frå Wikipedia på engelsk, den 24. september 2007 k.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bükk nasjonalpark Arkivert 2011-03-16 ved Archive.is

 Reiseguide for Bükk frå Wikivoyage
Koordinatar: 48°05′N 20°30′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |

  



1. ↑
**Statthalderskapet Ny-Frankrike** (fransk *Vice-royauté de Nouvelle-France*) var området som Frankrike koloniserte i Nord-Amerika, i perioden som startar med utforskinga til Jacques Cartier av St. Lawrence-elva i 1534, til Ny-Frankrike vart avstått til Spania og Storbritannia i 1763. På det største i 1712 (før Utrecht-traktaten) dekte Ny-Frankrike området frå Newfoundland til Rocky Mountains, og frå Hudsonbukta til Mexicogolfen. Området vart så delt i fem koloniar, kvar med sitt eige styre: Canada, Acadia, Hudsonbukta, Newfoundland, (Plaisance) og Louisiana. Utrecht-traktaten gjorde at Frankrike gav opp krava på fastlandsdelen av Acadia, Hudsonbukta og Newfoundland, og oppretta kolonien Île Royale (Cape Breton-øya) som etterfølgjaren til Acadia.

I dag er det berre øygruppa Saint-Pierre og Miquelon av Ny-Frankrike som framleis er under fransk kontroll.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «New France» frå Wikipedia på engelsk, den 19. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Control and Order in French Colonial Louisbourg, 1713-1758, Andrew John Bayly Johnston, 2001, MSU Press s. 8-9

Ny-Frankrike 1534-1763
**Knut Brynildsen** (23. juli 1917–15. januar 1986) var ein norsk fotballspelar som i alle sine år som aktiv spelte på Fredrikstad Fotballklubb. I tida 1935-48 spelte han 18 landskampar og skåra ti landslagsmål. Mellom anna deltok han i fotball-VM i 1938.

Brynildsen var senterløpar hos Fredrikstad i mange sesongar, både før og etter andre verdskrigen. Han vart cupmeister i 1935, 1936, 1938 og 1940, og seriemester i 1938, 1939 og 1949. I 1936 skåra han begge måla då Fredrikstads vann cupfinalen 2-0 over Mjøndalen.

Brynildsen debuterte for Noreg i ein bortekamp mot Sveits i Zürich 3. november 1935, ein kamp som enda med tap 0-2. Han var senterløpar då Noreg i Marseille vart slått ut or fotball-VM 1938 av den blivande verdsmeisteren, Italia, som vann 2-1 etter ekstraomgangar. Etter verdskrigen var han i fleire kampar norsk landslagskaptein. Han spelte sin 18. og siste landskamp då Noreg 6. august 1948 slo eit USA-landslag med 11-0 på Ullevaal stadion, før den tid hadde han skåra 10 mål for Noreg.

### Merittar

* Cupmeister med Fredrikstad: 1935, 1936, 1938 og 1940
* Vinnar av Norgesserien med Fredrikstad: 1938 og 1939
* Vinnar av Hovedserien med Fredrikstad: 1949

Kjelder
-------

* Magnus Breili:*Fotballboken*. 1967

| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1938 |
| --- |
| 
* 1 Amundsen
* 2 Andersen
* 3 Andreassen
* 4 Andresen
* 5 Brustad
* 6 Brynildsen
* 7 Eriksen
* 8 Frantzen
* 9 Hansen
* 10 Henriksen
* 11 Holmberg
* 12 Holmsen
* 13 Ileby
* 14 Isaksen
* 15 Johannessen
* 16 Johansen
* 17 Juve
* 18 Kihle
* 19 Kvammen
* 20 Martinsen
* 21 Nordby
* 22 Ulleberg
* Landslagstrenar: Halvorsen

 | Flagget til Noreg |
|  |
Widemouth Bay om sommaren
**Widemouth Bay** er ei bukt og ei strand på atlanterhavskysten av Cornwall i England i Storbritannia, om lag 5 km sør for Bude. Denne kyststrekninga vart mykje nytta av smuglarar i tidlegare tider og like sør for Widemouth Bay finst mange små viker og bukter.

Aktivitetar
-----------

Stranda vert mykje nytta til surfing og symjing, og her er badevakter om sommaren. Fleire surfeskular held til ved stranda. Her finst òg fleire kafear, pubar og butikkar.

Transatlantiske kablar
----------------------

Åsane heller slakt ned mot bukta og fleire undersjøiske kablar over Atlanteren går i land akkurat her. Fleire av desse er viktige koplingar mellom Storbritannia og USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Widemouth Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Widemouth Bay**

Koordinatar: 50°47′N 4°35′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Knut Erik Tranøy** (10. desember 1918–19. mars 2012) var ein norsk filosof frå Oslo.

Foreldra til Tranøy var skulefolk. Sjølv vart han cand.mag. i 1943 og tok doktorgraden i filosofi ved University of Cambridge ti år seinare. Frå 1957 var han dosent i filosofi ved Universitetet i Oslo, deretter professor i filosofi ved Universitetet i Bergen i tida 1959-78. Sidan hadde han same stilling ved Universitetet i Oslo, til han i 1986 tok til som professor i medisinsk etikk ved Det medisinske fakultet i same byen.

Tranøy arbeidde i hovudsak på tre felt av filosofien: etikk, mellomalderfilosofi og vitskapsfilosofi. Mellom hans hovudverk kan reknast *Det åpne sinn: moral og etikk mot et nytt årtusen* frå 1998, og *Vitenskapen – samfunnsmakt og livsform* som kom ut i 1986.

Han vart i 2002 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olav.

Kjelder
-------

* «Knut Erik Tranøy» i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Wieluń** (uttalt [ˈvʲɛluɲ], tysk *Welun*) er ein by som ligg sentralt i sør i Polen. Han har 22 973 innbyggjarar (2016). 
Byen ligg i Łódź voivodskap (sidan 1999), og før dette i Sieradz voivodskap (1975–1998). 

Gamlebyen i Wieluń.
Wieluń var tidlegare blant dei viktigaste byane i kongeriket Polen, og var hovudstad for Wieluń-landet (*Ziemia wieluńska*). Han hadde fleire vitjingar frå kongar og andre høgtståande personar, men byen fekk ein tilbakegang etter den svenske invasjonen av Polen (1655–1660), og kom seg aldri etter dette. I september 1939 blei byen bomba under den tyske invasjonen av Polen som førte til andre verdskrigen. Bombinga av Wieluń drap rundt 1 300 sivile og såra hundrevis andre; 90 % av bykjerna blei lagd i grus. Detter var eit av dei første bombetokta i Europa under andre verdskrigen.

Kjelder
-------

1. ↑  *Population. Size and Structure and Vital Statistics in Poland by Territorial Division in 2016, as of December 31.* (PDF). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. 2017. s. 117. ISSN 2451-2087.

* *Denne artikkelen bygger på «Wieluń» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Wieluń**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Kongeparet vert motteke av stiftsprost Gustav Jensen utanfor Oslo domkytrkje i 1905.
**Gustav Margerth Jensen** (13. juli 1845–2. november 1922) var ein norsk stiftsprost, hymnolog, salmediktar og prestelærar. Hanvart fødd i Drammen, men fekk sin første skolegang i Arendal. Han er mest kjend for å ha leia revisjonsarbeidet som resulterte i Landstads reviderte salmebok.

Gustav Jensen tok teologisk embetseksamen i 1868. Ei tid var han folkehøgskolelærar i Skoger før han i 1874 vart kapellan i Vestre Aker, sidan Gamle Aker, Trefoldighetskyrkja og i 1902 stiftsprost i Kristiania og sokneprest i Vår Frelser menighet. 

I 1911 tok han avskil for å kunne bruke all si tid på arbeidet med revisjon av kyrkjesalmeboka, eit oppdrag han hadde fått ved kongeleg resolusjon i 1908. I 1915 la han fram sitt *Forslag til en revideret Salmebok for den norske kirke*. Framlegget førte til mykje strid. Jensen døydde i 1922, utan å ha fått oppleve at den reviderte salmeboka var teken i bruk. Den vart først endeleg godkjend i 1924, som Landstads reviderte salmebok.

8 av salmane i Norsk salmebok er skrivne av Gustav Jensen. I tillegg har han omsett 12, blant dei Petter Dass-salmen Herre Gud ditt dyre navn og ære. 

Også i Lov Herren Katolsk salmebok er ein av Jensen sine salmar med, i tillegg til 6 av omsetjingane hans.

Kjelder
-------

* P.E. Rynning (1954): *Salmediktingi i Noreg* Det norske Samlaget
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962
* Utdjupande artikkel om Jensen på NBL, skriven av Bernt Oftestad

| * v
* d
* e
Den norske kyrkja sine salmebøker |
| --- |
|  Kingos salmebok (Kingo; 1699) | Guldbergs Salmebog (Guldberg; 1778) | Evangelisk-christelig Psalmebog (1798) | Christianiatillægget (1853) | Landstads kirkesalmebog (Landstad; 1869) | Hauges salmebok (Hauge; 1873) | Nokre Salmar (Blix; 1892) | Landstads reviderte (Jensen; 1924) | Nynorsk salmebok (Støylen, Hognestad og Hovden; 1925)  | Salmer 1973 (1973) | Norsk Salmebok (1985) (1985) | Salmer 1997 (1997)  | Norsk salmebok 2013 (2013)  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |