recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Svein Ove Kvia** (27. september 1947–2. februar 2005) var ein fotballspelar og -trenar frå Stavanger. Han spela i alle år for Viking og står som innehavar av klubbrekorden med i alt 551 kampar for klubben. Kvia vart seriemeister fem gongar i tida 1972-79, samt cupmeister i 1979. «Han hadde en elegant spillestil og et eminent overblikk. Med disse egenskapene styrte han midtbanen og ga laget stabiliteten det trengte». Mellom 1969 og -76 spela han 38 landskampar for Noreg og skåra to mål.

Liv og gjerning
---------------

### Klubbspel

Kvia vart juniorcupmeister for Viking i 1965. Klubben rykte same sesongen ned frå 1. divisjon, og i løpet av to sesongar i 2. divisjon tok Kvia plass som dirigenten på midtbanen til Viking. Det nyopprykka laget etablerte seg i toppen av norsk klubbfotball og vann bronsemedaljar i serien både i 1968 og -71. Alle dei neste fire sesongane, 1972-75, vart Viking seriemeister. Gjennom desse åra hadde Kvia fast plass på Vikings midtbane. Seinare vann han si tredje seriebronse i 1978, og var med på å vinne eit såkalla «The Double» i 1979. Viking gjekk då til topps i serien, og sigra 2-1 over Haugar i cupfinalen.

### Landslagsspel

Kvia debuterte for Noregs A-landslag på Stavanger stadion den 3. juli 1969, i ein kamp som enda med 3-0-siger over Bermuda. Fast plass i Noregs fyrsteellevar fekk han ikkje før i 1973, men fram til han spela sin siste landskamp i 1976 var han alltid aktuell for landslagstrøya. I si tid på landslaget opplevde han få høgdepunkt, det fyrste større kom i september 1974 då Noreg vann 2-1 over Nord-Irland i ein EM-kvalifiseringskamp. 15. mai 1975 skåra han to av måla Noreg slo Finland på bortebane med 5-3. Kvia var også med då Noreg slo Sveits 1-0 i ein VM-kvalifiseringskamp på Ullevål stadion 8. september 1976. To veker seinare spela han siste landskamp då Noreg slo eit redusert svensk landslag med 3-2.

### Trenar og leiar

Etter han la opp som spelar i 1980, heldt Kvia fram i Viking som både formann i klubben og trenar for A-laget. Han vart utnemnd til æresmedlem i 1989.

### Merittar

* Seriemeister 1972, 1973, 1974, 1975 og 1979 med Viking
* Cupmeister 1979 med Viking
* NM-sølv 1974 med Viking
* Seriebronse 1968, 1971 og 1978 med Viking

Kvia fekk diagnosen kreft i hjernen, og trass i at han vart operert, døydde han, 57 år gammal.

Notar
-----

1. ↑   Arkivert 2012-08-26 ved Wayback Machine. Aftenbladet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svein Kvia» frå Wikipedia på bokmål, den 30. april 2013.*
**Publius Ovidius Naso**, oftast kjent som **Ovid** (20. mars 43 f.Kr—år 17 eller 18), var ein romersk skald. Han skreiv om kjærleik, romerske festivalar og forlatne kvinner, men er nok mest kjend for *Metamorphoses* eller *Metamorfosane*, eit diktverk om ei rekkje mytologiske omskapingar. 

Diktaren er kjend som ein meister av elegisk distikon, og hadde stor innverknad på seinare kunstnarar, frå si eiga tid til Renessansen. Dikta hans inspirerte både diktarar og andre kunstnarar. Mellom anna dei italienske diktarane Francesco Petrarca, Boccaccio og Dante, Chaucer og Shakespeare i England, og seinare Cervantes og Holberg blei inspirerte av Ovid.

Livssoge
--------

Ovid var fødd i Sulmona i Abruzzo. Han blei utdanna innan retorikk i Roma, og prøvde seg på ein karriere som jurist, men evna berre å skrive vers. 

*Gudegildet*, måla av Giovanni Bellini og Tizian på 1500-talet, var inspirert av Ovid sine bakkanalskildringar.
Som diktar blei han teken opp i kretsen rundt mesenen Mesella. 

Ovid naut det romerske selskapslivet, der han blei kjend med andre diktarar som Macer og Propertius. Han gifta seg tre gonger; medan dei to første ekteskapa enda med skilsmisse skal han ha hatt eit svært kjærleg tilhøve til den siste, Fabia.

I år 8 landsforviste keisar Augustus diktaren frå Roma av uklare årsaker. Ovid skreiv sjølv at det var på grunn av «eit mistak og eit dikt». Diktet er truleg *Ars Amatoria*, ei lærebok i elskhug på vers, som passa dårleg med den nye vektlegginga på moral i den romerske overklassen. Feilen hans kan vera ein affære med ein kvinneleg slektning av Augustus, eller at han heldt ein annan kjærleikshistorie løynd.

Ovid drog til Tomis ved Svartehavet, der han skreiv to triste diktverk, *Tristia* og *Epistulae ex Ponto* om eksilet sitt. Han sakna heimbyen og den kjære tredje kona si.
Ovid døydde i år 17 eller 18, utan å få koma tilbake til Roma.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ovid**

* Verk av Ovid på engelsk og latin

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Einar Jan Aas** (fødd 12. oktober 1955) er ein tidlegare norsk fotballspelar frå Moss i Østfold. Han vart norsk seriemeister 1987 for Moss FK og spelte 35 kampar på Noregs landslag. Aas var ein plasseringssikker og kvikk midtstoppar.

Karriere
--------

### Klubbspel

Aas debuterte for det dåverande andredivisjonslaget Moss i 1972, eit lag som frå 1976 spelte i 1. divisjon. Frå januar 1980 var han Bayern München-spelar til han i mars 1981 vart overført til det engelske topplaget Nottingham Forest. Etter han braut leggbeinet i ein kamp seint i november 1981, vart han gåande skadd i lang tid. Frå hausten 1983 til 1987 var han på ny Mosse-spelar. I sin siste sesong, 1987-sesongen, var han med då Moss i siste og avgjerande kamp mot Molde FK vann 2-0 på Molde stadion og sikra Moss Fotballklubbs einaste serietriumf.

### Landslagsspel

Aas spelte 35 landskampar for Noreg i tida frå juni 1977 til oktober 1986. Han var med då Noreg vann 2- 1 over England i VM-kvalifiseringskamp på Ullevål stadion 9. september 1981. Aas skåra 3 landslagsmål.

### Merittar

* Seriemeister: 1987 for Moss FK

Kjelder
-------

* Einar Jan Aas i Store norske leksikon
* eu-football


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1989** vart arrangert i Stockholm og Södertälje i Sverige i tida frå 15. april til 1. mai 1989. Meisterskapen vart avvikla med innleiingsrunde der dei åtte deltakarlanda møttest til innbyrdes oppgjer. Dei fire beste laga i innleiingsrunda gjekk vidare til eit meisterspel der laga møttest på ny før medaljestriden var avgjort, alle laga starta då utan poeng. Dei fire laga med færrast poeng i innleiingsrunda tok med derimot med seg alle poenga frå innleiingsrunda inn i eit nedrykksspel.

Sovjetunionen vann alle ti kampane laget spelte og tok heim VM-pokalen. Canada fekk sølv og Tsjekkoslovakia bronse.

Innleiingsrunda
---------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 7 | 7 | 0 | 0 | 36 - 12 | 14 |
| 2 |  Sverige | 7 | 4 | 2 | 1 | 29 - 20 | 10 |
| 3 |  Canada | 7 | 5 | 0 | 2 | 45 - 18 | 10 |
| 4 |  Tsjekkoslovakia | 7 | 3 | 2 | 2 | 33 - 15 | 8 |
| 5 |  Finland | 7 | 2 | 1 | 4 | 22 - 25 | 5 |
| 6 |  USA | 7 | 2 | 1 | 4 | 20 - 29 | 5 |
| 7 |  Polen | 7 | 1 | 0 | 6 | 10 - 59 | 2 |
| 8 |  Vest-Tyskland | 7 | 0 | 2 | 5 | 17 - 34 | 2 |
|

Meisterspelet
-------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 3 | 3 | 0 | 0 | 11 - 6 | 6 |
| 2 |  Canada | 3 | 2 | 0 | 1 | 12 - 11 | 4 |
| 3 |  Tsjekkoslovakia | 3 | 1 | 0 | 2 | 5 - 6 | 2 |
| 4 |  Sverige | 3 | 0 | 0 | 3 | 5 - 12 | 0 |
|

### Sovjetunionens meisterlag

Målvakter: Sergej Mylnikov, Artūrs Irbe, Valdimir Mysjkin   

Forsvarar: Vjatsjeslav Fetisov, Aleksej Kasatonov, Valerij Sjirjajev, Ilja Bjakin, Aleksej Gusarov, Svjatoslav Khalisov, Vladimir Konstantinov   

Løparar: Vladimir Krutov, Igor Larionov, Sergej M. Makarov, Vjatsjeslav Bykov, Dmitrij Kvartalnov, Aleksandr Mogilnij, Andrej Khomutov, Sergej Fjodorov, Sergej Jasjin, Jurij Khmyljov, Valerij Kamenskij, Sergej Nemtsjinov, Aleksandr Tsjornykh .

Nedrykkingsspelet
-----------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 |  Finland | 10 | 5 | 1 | 4 | 35 - 27 | 11 |
| 6 |  USA | 10 | 4 | 1 | 5 | 37 - 40 | 9 |
| 7 |  Vest-Tyskland | 10 | 1 | 2 | 7 | 22 - 41 | 4 |
| 8 |  Polen | 10 | 1 | 0 | 9 | 12 - 76 | 2 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1989» frå Wikipedia på svensk, den 30. november 2019.*
Deltakarlanda, markert i grønt, i meisterskapen
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1998** vart arrangert i Basel og Zürich i Sveits i tida frå 1. til 17. mai 1998. Sverige vart verdsmeister, Finland tok sølv og Tsjekkia bronse.

Heile 16 deltakarland var med i meisterskapen, som opna med gruppespel i fire grupper à fire lag. Dei to beste laga i kvar av gruppene gjekk vidare til eit mellomspel med to grupper à fire lag. Nummer 1 og 2 i mellomspelgruppene møttest til semifinalekampar, laga best etter to oppgjer gjekk til finalespel. Finalespelet vart avvikla med to kampar mellom semifinalevinnarane.

Finalekampane
-------------

Sverige vann den fyrste kampen mot finalemotstandar Finland i Hallenstadion i Zürich med 1-0. Skåringa av Johan Tornberg avgjorde finalespelet etter 50.07 minutts speletid, ettersom det andre finaleoppgjeret enda mållaust. 10 300 tilskodarar såg Sverige verte verdsmeister i ishockey for sjuande gong.

### Sverige sitt meistermannskap

Målvakter: Tommy Salo, Johan Hedberg, Magnus Eriksson   

Forsvarar: Kim Johnsson, Mattias Öhlund, Hans Jonsson, Niclas Hävelid, Christer Olsson, Johan Tornberg, Jan Mertzig   

Løparar: Anders Huusko, Fredrik Modin, Mikael Renberg, Mats Sundin, Peter Forsberg, Niklas Sundström, Nichlas Falk, Jonas Bergqvist, Ulf Dahlén, Jörgen Jönsson, Patric Kjellberg, Tommy Westlund, Peter Nordström

Tsjekkia sikra seg bronsemedaljane etter siger 4-0 over arrangørlandet Sveits.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1998» frå Wikipedia på svensk, den 21. desember 2019.*
**Einar-Arne Drivenes** (fødd 25. juli 1946 på Vestvågøy) er ein norsk historikar som har utgjeve fleire bøker om nyare nordnorsk historie og polarhistorie. 

Drivenes har realartium frå Alta i 1966 og arbeider som professor ved UiT Noregs arktiske universitet. Drivenes har særleg arbeidd med rolla religiøse rørsler har spelt for historisk utvikling i Nord-Noreg. Drivenes var (saman med Harald Dag Jølle) redaktør for trebindsverket Norsk polarhistorie frå 2004, som seinare kom i ei engelsk eitbandsutgåve med namnet *Into the ice* : the history of Norway and the polar regions.

Bibliografi
-----------

* *Fiskarbonde og gruveslusk*. 1985
* *Nordnorsk kulturhistorie*. 1994
* *Norsk polarhistorie*. 2004

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjoner av Einar-Arne Drivenes i forskningsdokumentasjonssystemet CRIStin
* Publikasjoner av Einar-Arne Drivenes i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CRIStin

 |
Kart frå 1917 over Bjørvika.
Operaen og Barcode (flyfoto 2015)
Den nye hovudgata gjennom Bjørvika, Dronning Eufemias gate, fotografert mot aust i mai 2014.Foto: Helge Høifødt

**Bjørvika**, av gamalnorsk *Bǿjarvík*, som tyder «Byvika», er ei vik i Oslo av Indre Oslofjord mellom bystroket Gamlebyen i aust og Akersneset som Akershus slott og Vippetangen ligg på i vest, og bystroket Grønland i nord. 
Namnet Bjørvika er i dag òg vorte namnet på det til dels heilt nybygde bystroket som for det meste ligg på gamle og nye utfyllingar i vika. 

Gamalt fotografi av kaia langs sørsida av Oslo Austbanestasjon inst i Bjørvika.
Utfyllingane resulterte i si tid i at det vart to viker av den gamle vika her, Bjørvika i vest og Bispevika i aust. Til å byrje utvida landområdet seg på grunn av slam som Akerselva førte med seg ut i Bjørvika, mellom anna store mengder sagflis frå sagbruka som låg oppetter elva til fram på midten av 1800-talet, og av industriavfall frå dei mange fabrikkane som vart bygd langs elva frå midten av 1800-talet etter at tida for sagbruksverksemda og trelasteksporten var til endes. Seinare har det vorte gjort meire målmedvetne utfyllingar og lagd til bryggar og industribygningar, som til dømes Nylands mekaniske verksted (nedlagd og nedrive) ved utløpet av Akerselva.

I andre halvdelen av 1900-talet har mellom anna tunnelmasse frå utbygginga av tunnelbana i Oslo vore nytta til utfylling i vika, og det vart lagt eit stort og arealkrevjande vegsystem med planfrie kryss inst i vika. Utfyllingane har mellom anna resultert i at bygningar som tidlegare låg ved brygger og kaier no ligg til dels langt inne på tørt land. Til dømes låg både Oslo Austbanestasjon og den gamle sjøtollbygningen, Tollboden i Tollbugata 1, tett attmed kaiene, men dette er nesten ikkje til å tru i dag.

Det store vegsystemet inst i vika vart fjerna i det fyrste tiåret av 2000-talet for å kunne etablere eit nytt bystrok i området. I Bjørvika ligg no mellom anna Oslo Sentralstasjon, Operahuset og ei mengd nye forretnings- og bustadbygg.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bjørvika. Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Anne Brit Skjæveland Sandberg** (fødd 24. juli 1962) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Sandnes. Ho var ein allsidig utøvar som tevla i mangekamp, hekkeløp, høgdehopp og lengdehopp. Skjæveland Sandberg vart noregsmeister 11 gongar: 5 gongar i sjukamp og 3 gongar kvar i 100 meter hekk og lengdehopp. Ho var medlem i Sandnes IL, GSK Sandnes og IF Minerva.

Aktiv
-----

### Enkeltøvingar

Skjæveland fekk si fyrste medalje i hovudmeisterskapen i 1981 då ho vart nummer tre i høgdehopp. To år seinare tok ho ein ny NM-bronse, då i 100 m hekk. Så skulle det gå fire år før ho sanka fleire medaljar, i NM i friidrett 1986 vann ho sølv i både 100 m hekk og i høgdehopp. Det same gjorde ho i noregsmeisterskapen 1987, der ho i tillegg vann gullmedaljen lengdehopp. I NM i friidrett 1988 kneip Skjæveland gullmedaljen på korthekken, i høgdehopp enda ho på tredjeplass, jamhøgt med vinnarane av gull- og sølvmedalje. Året etter vart det gull og sølv i dei same to øvingane ved NM i Stjørdal.

7. juli 1990 presterte Skjæveland sitt livs høgste hopp på 1,85 meter i Handen i Sverige. Under noregsmeisterskapen 1990 i Moss i august månad vann ho fire medaljar: gull i 100 meter hekk, sølv i høgdehopp og sølv i lengdehopp, samt bronse på 400 m hekk. Sidan tok ho i 1991 NM-gull i lengde og sølv på korthekken, medan det i NM 1992 vart sølv i høgde- og bronse i lengdehopp. 

Skjæveland var i sitt livs form sommaren 1992. Etter å ha sett norsk rekord i sjukamp på tampen av mai månad, gjorde ho 9. juni personbeste i lengdehopp med 6,30 meter i Oslo og 20. juni personbeste i 100 meter hekk med 13,43 sekund i Tønsberg. Etter ho gifta seg til etternamnet Sandberg vann ho i 1993 NM-gull i lengdehopp og sølv i 100 m hekk.

### Mangekamp

Skjæveland sette norsk rekord i sjukamp i 1980 med 5 025 poeng, ei tevlingsform som frå 1982 erstatta femkamp på meisterskapsprogramma. Ho vart norsk meister i sjukamp åra 1983, 1985, 1986, 1987 og 1990. Den 5. juli 1987 slo Skjæveland den tre år gamle noregsrekorden til Heidi Benserud i sjukamp. Ho sanka då 5 525 poeng i eit stemne i Madrid, fire veker seinare flytta ho rekorden til 5 540 poeng i Byrkjelo. Over seks veker i mai, juni, juli 1988 forbetra Skjæveland noregsrekorden til 5 568 poeng i Øyestad, 5 588 poeng i austerrikske Götzis og med eit jafs til 5 815 i danske Frederiksberg. Ho heva så rekorden til 5 902 poeng i Götzis-stemnet 1990. Same staden 30. og 31. mai 1992 presterte Skjæveland til 6 085 poeng. Den noregsrekorden vart ståande til Ida Marcussen sletta den med sine 6 226 poeng frå VM i friidrett 2007.

Skjæveland kom på 11. plass i sjukampen ved EM i friidrett 1990 med 5 853 poeng og på 22. plass under Sommar-OL 1992 i Barcelona, då med 5 869 poeng.

Kjelder
-------

* friidrett.no
* friidrett.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Anne Brit Skjæveland» (på engelsk). Olympedia. Henta 4. mars 2023.
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1975** vart arrangert i Vest-Tyskland i tida frå 3. til 19. april 1975, fordelt på Düsseldorf og München. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei seks deltakarlanda møttest i doble innbyrdes oppgjer. Tittelforsvarar Sovjetunionen vart verdsmeister etter å ha vunne alle kampane. Tsjekkoslovakia sikra seg sølvplassen og Sverige kneip tredjeplassen.

Tabell
------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 10 | 10 | 0 | 0 | 90 - 23 | 20 |
| 2 |  Tsjekkoslovakia | 10 | 8 | 0 | 2 | 55 - 19 | 16 |
| 3 |  Sverige | 10 | 5 | 0 | 5 | 55- 34 | 10 |
| 4 |  Finland | 10 | 5 | 0 | 5 | 36 - 34 | 10 |
| 5 |  Polen | 10 | 2 | 0 | 8 | 18 - 78 | 4 |
| 6 |  USA | 10 | 0 | 0 | 10 | 22 - 84 | 0 |
|

### Sovjetunionens meisterlag

Målvakter: Vladislav Tretjak, Viktor Krivolapov   

Forsvarar: Valerij Vasiljev, Vladimir Lutsjenko, Jurij Ljapkin, Gennadij Tsygankov, Jurij Fjodorov, Jurij Tjurin, Aleksandr Filipov   

Løparar: Boris Mikhajlov, Valerij Kharlamov, Aleksandr Maltsev, Vladimir V. Petrov, Aleksandr Jakusjev, Vladimir Sjadrin, Vjatsjeslav Anisin, Jurij Lebedev, Viktor Sjalimov, Sergej Kapustin, Vladimir Vikulov.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1975» frå Wikipedia på svensk, den 13. november 2019.*
**Nils Christian Nilsen** (11. mars 1773–18. januar 1842) var ein dansk-norsk embetsmann og stortingsmann.

Nilsen var fødd i Hjørring på Jylland i Danmark, der faren var hattemakar. I ung alder reiste han til Noreg og vart i 1795 eksaminatus juris. To år seinare vart han prokurator og kunne utøve yrket sitt ved alle overrettar i det sønnafjellske Noreg. 

År 1804 eller -05 vart Nilsen konstituert overbirkedommar, overinspektør og auksjonsforvaltar i Jarlsberg grevskap. 1819-21 fungerte han som amtmann for grevskapet, i 1822 vart han birkedommar der.

Nilsen var 1. representant på Stortinget frå Jarlsberg grevskap i 1815-16 og 1818. I 1815-16 var han sekretær i Lagtinget og medlem av elleve komitear. Mellom dei komiteane han var medlem av finn ein om odelslova, om matrikkellova, vernepliktslova og lov om pengestellet. Også 1818 var han sekretær i Lagtinget, samt medlem av ti komitear. Også i 1821 vart Nilsen vald som 1. representant, men sa seg fri. På nytt stortingsmann i 1827, 1828 og 1830. Han var medlem av Lagtinget i 1827 og 1828. I 1827 var han formann i komiteen om borgarvæpninga, i 1828 formann i komiteen om statens pantegods. På tinget i 1830 var han formann i bankkomiteen. Nilsen var medlem av riksrettane 1815-16 og 1827.

Han døydde i Sem i Vestfold (Jarlsberg grevskap) i 1842.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Nils Christian Nilsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Ein overstyrmann har ansvaret for lasta ombord
**Overstyrmann** er ein offiser som leiar dekksdepartementet på eit fartøy. Det er den høgaste graden for styrmann. Tidlegare vart denne høgaste graden kalla **førstestyrmann**.[*treng kjelde*] I dag vert førstestyrmann nytta om den nest høgaste graden for styrmann.

Den faktiske tittelen kan varierer frå skip til skip, nasjonalitet, handel og selskap.[*treng kjelde*]

Etter norsk og internasjonal lov (STCW) er overstyrmannen den dekksoffiseren som har rang nest etter skipsføraren på eit skip, og som overtek kommandoen dersom skipsføraren blir ute av stand til å ta vare på pliktene sine.

For å tenestegjere som overstyrmann på passasjerskip, lasteskip større enn 15 meter, fiskefartøy større enn 10,67 meter (35 fot) og på lekter, krevst det relevant kompetansesertifikat for dekksoffiser.

Stillinga inneber hovudansvar for laste- og losseoperasjonar, og behandling av last. Overstyrmann har òg ansvar for skipet sin stabilitet, administrativt arbeid, samt sikkerheit og vedlikehald på dekk. Ofte er overstyrmann òg medisinsk ansvarleg om bord.

Kjelder
-------

1. ↑  «overstyrmann». *Store norske leksikon*.
2. ↑  «Forskrift om kvalifikasjoner og sertifikater for sjøfolk - Lovdata». *lovdata.no*. Henta 28. mars 2018.
3. ↑  Sjøfartsdirektoratet, «Regel I/1 - Sjøfartsdirektoratet», *www.sdir.no* (på norsk), henta 29. april 2018
4. ↑  «Bli kjent med yrket: Overstyrmann». *utdanning.no* (på norsk bokmål). Henta 28. mars 2018.
**Anne Hilarion de Costentin, comte de Tourville** (fødd 1642 i Paris, død 23. mai 1701) var kommandant i den franske marinen og tente under kong Ludvig XIV. Han vart marskalk av Frankrike i 1693.

17 år gammal som riddar i Maltesarordenen, kjempa han det første sjøslaget sitt på ein fregatt for ordenen. 25 år gammal gjekk han inn i den franske marinen og deltok mellom anna i slaget ved Agosta i 1673 under den fransk-nederlandske krigen.

Han tente under Abraham Duquesne under felttoga i 1676, og vart kommandant i 1690 under niårskrigen. Han sette flagget sitt på «Soleil-Royal», der det vart verande fram til slaget ved La Hougue i 1692. I slaget ved Beachy Head (*Victoire de Béveziers*) i 1690, slo han ein engelsk-nederlandsk flåte og kapra eller søkkte 15 fiendtlege skip. 

Den 29. mai 1692 påførte han den engelske og nederlandske flåten på 97 skip store tap i Barfleur med berre 45 skip, men vart tvungen til å trekkje seg attende. Han leid sjølv store tap etter slaget då brannskip gjekk til åtak på franske linjeskip som låg til kai for reparasjonar i Cherbourg. 

Den 27. juni 1693, slo han ein konvoi på 59 engelske skip kommandert av George Rooke ved Kapp St. Vincent nær Lagosbukta i Portugal, under slaget ved Kapp St. Vincent.

Tourville pensjonerte seg etter freden i Ryswick og døydde i Paris den 23. mai 1701, rekna som ein nasjonalhelt. 

Fleire franske marinefartøy frå 1700-talet og gjennom 1900-talet er kalla opp etter Tourville.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Anne Hilarion de Costentin de Tourville**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**Anne Gerd Eieland** (fødd 28. desember 1982) er ein tidlegare høgdehoppar frå Iveland i Aust-Agder. Ho vart noregsmeister i øvinga i alle åra frå 2001 til og med 2005, samt i 2007. Hennar bestehopp på 1,93 meter kom i 2003.

Aktiv
-----

16 år gammal fekk Eieland sølvmedaljen under NM med personleg rekord på 1,78 m, trass i at ho låg ein divisjon under den suveren vinnaren Hanne Haugland som tok seg over 1,94 m. To år seinare tok ho over som Noregs beste kvinnelege høgdehoppar, ho forbetra den personlege rekorden til 1,84 m og vart norsk meister for fyrste gong. I 2002 persa ho med 1,86 m og vann nytt NM-gull. 

2003-sesongen var Eieland i sitt livs form. Allereie 1. juni forbetra ho den personlege rekorden til 1,90 m i Øyestad og seinare i juni auka til 1,92 m i Riga. Under stemnet i Øyestad sette ho også personleg rekord i tresteghopp med 13,13 m. Ho deltok i høgdehopp under VM 2003 i Paris, men der stoppa ho 1,85 m og var heile seks cm unna å kvalifisere seg til finalen. Den 15. august gjorde ho derimot sitt livs høgdehopp då ho i Kristiansand svinga seg over 1,93 m.

Eieland vart norsk meister både i 2003, 2004 og 2005. Etter 2003 stoppa framgangen opp og ho sleit mykje med å kome opp mot 1,90 m på resultatlista. Ho kvalifiserte seg til EM 2006 i Göteborg, men klarte ikkje opningshøgda på 1,78 meter i kvalifiseringa. I 2007 tok ho sitt sjette NM-gull og si niande strake NM-medalje i høgdehopp. Etter sesongen la ho opp, 25 år gammal.

### Medaljar i norske meisterskap

* Gull: 2001-05 og 2007
* Sølv: 1999 og 2006
* Bronse: 2000

### Personlege rekordar og årsbeste

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **År** | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |  |
| **Høgde** | 1,78 | 1,75 | 1,84 | 1,86 | 1,93 | 1,84 | 1,90 | 1,89 | 1,89 |  |

Notar
-----

1. ↑  Fædrelandsvennen: Eieland klarte kravet, 18.06.2006
2. ↑  Dagsavisen: Eieland legger opp, 15.04.2008

Kjelder
-------

* Friidrett.no
|  |
| --- |
| **Nilkrokodille** |
| NilkrokodilleNilkrokodille |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av nilkrokodille Utbreiinga av nilkrokodille |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Krypdyr Reptilia |
| **Orden:** | Krokodilleordenen Crocodilia |
| **Familie:** | Krokodille Crocodylidae |
| **Slekt:** | *Crocodylus* |
| **Art:** | **Nilkrokodille** *C. niloticus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Crocodylus niloticus***Laurenti, 1768 |

**Nilkrokodillen** (*Crocodylus niloticus*) er ein stor krokodilleart som lever i Afrika. Han høyrer til mellom dei største artane i familien, og er farleg både for dyr og menneske.

Skildring
---------

Hovudskalle
Nilkrokodille-egg
Nilkrokodilla høyrer til mellom dei største krokodilleartane i verda. Dei største eksemplara ein har funne var over seks meter lange og vog 750 kg. Sjå òg krokodille-artikkelen.

Utbreiing
---------

Nilkrokodillar førekjem i innsjøar, elvar, våtmarkar og sumpar over nesten heile Afrika og på Madagaskar.

Nilkrokodillen og mennesket
---------------------------

Nilkrokodillar hadde ei særs viktig rolle i gamal-egyptisk religion. Guden Sebek hadde sogar krokodillehovud, og byen Krokodiliopolis var i sin heilskap vigd til han og krokodillane hans. Det er funne ei rekke balsamerte nilkrokodillar fleire stadar i landet.

Nilkrokodillen er òg det dyret som drep flest menneske i Afrika på årsbasis.

Kjelder
-------

* *Vår fantastiske verden*, Skandinavisk presse,1990
* *Menneskenes liv og historie*, Carl Grimberg

---

* *Denne artikkelen bygger på «Crocodylus niloticus» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2006.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* ITIS
* EOL

 |
Banksy er truleg den best kjende street art-kunstnaren. Verka hans blir selde og stilte ut i galleri og museum.
Gatekunst teikna med pastellkritt på fortauet i Guanajuato i Mexico under *4th Madonnari festival* i 2012. Slik fortauskunst føregår gjerne openlyst og kan minna om både gateteater og tigging. Motivet på bildet byggjer på eit sjølvportrett av Eugène Delacroix.
*Painting in the Global tradition* av den nederlandske graffiti-kunstnaren CES53 som har vore aktiv sidan 1985.
Strikka «stolpevarmar» i New York by 2006, ein type urban gatekunst.
**Gatekunst** (engelsk *street art*) er ulike typar biletkunst utført i offentlege rom, som gater eller torg. Gatekunst kan vera ikkje-kommersiell og gjerne opprørsk i plassering og utforming, eller ho kan utførast for å gleda og få bidrag av allmugen av ein gateartist.

Forskjellar
-----------

Graffiti og annan street art er ikkje det same. Street art er gjerne ein utskoren sjablong (stort papir egna til utskjering) som du teipar på veggen og tar en sprayboks og sprayar over. Graffiti er annleis. Då har ein ein sprayboks og gjer det alt for frihand. Det vil sei at ein ikkje skjer ut sjablong, men berre sprayar på veggen. Dessutan er graffiti meir figurar og bokstavar.

Inne på galleriet
-----------------

*«Er det ein god ide og flytte gatekunst til galleri?»* er eit spørsmål ein kan undrast. Men viss ein gjer det kan ein då kalle det gatekunst? Det er definitivt ein kunst for seg sjølv. Tanken er jo at det er tilgjengeleg for alle i dagleglivet. Det er dessutan ikkje alle som har tid til å reise på galleriet for å sjå det. Er du på veg til jobb er det lettare å sjå det på veggen på gatehjørne net enn inne på galleriet.

Aude kunst
----------

Street art treng ikkje vere på gata. Det kan vere på landsbygda eller aude område og det verkar like bra. Det finst fleire kunstverk i øydemarka. Eit godt døme er PØBEL. Pøbel er ein gatekunstnar og har fleire kunstverk i øydemarka.

Kallenamn
---------

Gatekunstnarar brukar sjeldan sitt eige namn på kunsten sin, ettersom mykje av han er utført ulovleg og kan forfølgjast som hærverk. Dette er også grunnen til at dei fleste lagar kunsten sin om natta. For at ein likevel skal skjøne kva den same personen har laga, kan kunstnaren bruka eit eller fleire kallenamn. Det finst òg tagge-grupper. I Noreg (nærare bestemt Bergen) finst det ei tagge-gruppe som heiter OGS.

Aksept
------

Kring 1990-talet blei det nesten eit hatforhold til street art. Ein meinte det ikkje var skikkeleg kunst, og var så lett å lage. Dei meinte at det ikkje var ein skikkeleg gatekunst form. Du teipa ein sjablong på veggen og sprayar over. I ettertid har det kome kunstnarar som har vist at street art og er kunst.

Kjelder
-------

* Arkivert 2014-06-06 ved Wayback Machine.
* 

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Gatekunst» frå Wikipedia på bokmål, den 2. juli 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Byfornyerne Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine. nytid.no
* Gatekunst i Oslo (blogg)
* Streetart Bergen (blogg)
**Andreas Arntzen** (18. februar 1777–14. desember 1837) var ein norsk jurist, trelasthandlar, stortingsrepresentant og statsråd.

Liv
---

Arntzen var frå Grue i Hedmark, fødd på storgarden Grinder. Fram til 1795 vart han undervist heime på garden, men reiste så til København for å studere jus. Juridisk embetseksamen tok han i 1802. Han arbeidde så ein periode som prokurator i Christiania. 1811 døydde faren og Arntzen arva store skogeigedommar. For ei tid slutta han som sakførar, dreiv i staden trelasthandel. 

Under unionskonfliktane i 1814 vart han 5. august innsett som politimeister i den nye hovudstaden. Ingen ville ha embetet, men Arntzen lukkast balansere slik at han hadde tillit både hos byborgarane og hos kong Karl III Johan. Denne evna til å samarbeide med begge sider i ein vanskeleg situasjon førte til at Arntzen fleire gonger seinare vart sett til vanskelege oppgåver.

Arntzen vart vald til 1. representant for Kristiania til det overordentleg storting i 1814. Han sat også på Stortinget i 1818, 1821 og på det overordentlege storting 1822. I 1818 var han lagtingspresident og visepresident i Stortinget. Attåt var han med i 16 komitear, i ni av desse var han formann. På tingsamlinga i 1821 var han både stortingspresident og lagtingspresident. Medlem var han i 22 komitear, og leia ti av dei. 1822 var han visepresident i Lagtinget og formann i komiteen om utsette saker. Han var medlem av riksretten 1821-22 mot statsrådane Herman Wedel Jarlsberg og Thomas Fasting. I eigenskap av høgsterettsassessor var Arntzen med i riksretten 1827 og i riksretten 1836. Til den siste melde han sjukdomsforfall etter fyrste møtet.

Ettersom konjunkturane for trelasthandel vart dårlege, og handelen gjekk med tap, tok Arntzen opp att sakførarpraksisen. År 1821 vart han høgsterettsadvokat, og to år seinare assessor i Høgsterett. Livet hans bar etter kvart preg av dårleg helse attåt gjeldsvanskar, og han deltok lite i offentleg liv.

I 1836 kom det til ny spenning mellom kongen og stortinget. Kongen oppløyste Stortinget på kort varsel, og statsrådane Jonas Collett og Christian Adolph Diriks vart avsett. Den nyutnemnde stattholdaren, Herman Wedel Jarlsberg, måtte finne nye statsrådar som både kongen og stortingsopposisjonen kunne godta. Han vende seg til Arntzen, som etter nøling sa ja. 10. november 1836 vart han utnemnd til statsråd, og vart sjef for Kyrkjedepartementet, deretter av Justisdepartementet. Etter eit drygt år som regjeringsmedlem døydde han i Kristiania.

Andreas Arntzen var far til juristen Carl Arntzen, stiftamtmann Karelius Arntzen og Oluf Arntzen. Arne Arntzen var bror hans.

Kjelder
-------

* Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet*, B. 1 D. 1 : Biografier A-K, digital utgåve side 42-43
* Biografisk informasjon om Andreas Arntzen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Nils-Tore Andersen** (fødd 3. januar 1942) er ein norsk organisasjonsleiar. Han har mellom anna vore innom Indremisjonen, Misjonsselskapet, Misjonsalliansen, Kulturrådet, styret i NRK og Forleggerforeningen. I november 2006 vart han leiar for Kyrkjerådet. 

Han er utdanna innan teologi ved ein bibelskule i Oslo og Misjonshøgskolen i Stavanger. I tillegg har han teke kurs i misjonsvitskap og administrasjon. Andersen har vore landsungdomssekretær, redaktør, forlagssjef i Luther forlag og informasjonssjef før han vart generalsekretær i Misjonsalliansen i 1989. Den jobben hadde han fram til 2006. Han har også halde radioandakter i NRK i meir enn 30 år.

Nils-Tore Andersen har i arbeidet sitt vore spesielt oppteken av diakoni og diakonal tenking, mellom anna når det gjeld kampen for rettferd og fridom.

Leiar av Kyrkjerådet
--------------------

15. november 2006 vart Andersen vald til leiar i Kyrkjerådet, der han møtte i eigenskap av medlem i Borg bispedømmeråd. Ved valet var det to kandidatar i tillegg til Andersen. Desse var Oddbjørg Aasen Bjørdal og Arne Grønningsæter. Det måtte to valomgangar til for at Andersen skulle få meir enn 50 prosent av stemmene. Den siste voteringa vart ei kampvotering mellom Grønningsæter og Andersen, der Andersen fekk 48 stemmer og Grønningsæter 38.

Kjelder
-------

* Knut Olav Åmås [red.]: «Andersen, Nils-Tore» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)

### Fotnotar

1. 1 2  «Nils-Tore Andersen» på Store Norske Leksikon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Reed-Prentice** var eit føretak i Danbury i New Hampshire i USA, som produserte verktøy og snikkarmaskinar. Føretaket vart stifta i 1912, då dei to føretaka F.E. Reed og Prentice Brothers gjekk saman. Frå 1912 til 1942 produserte dei motorsager for Wolf. Frå 1940 til 1942 produserte dei òg sine eigne motorsager. 

Opphavet til at Reed-Prentice tok til å produsera motorsager var at Don J. Smith i Vancouver i Canada i 1937 fekk agenturet for Nord-Amerika på Stihl motorsager. På denne tida tok det stundom lang tid å få reservedelar levert frå Tyskland, så Smith tok til å laga dei delene han hadde bruk for på eiga hand. Då 2. verdskrig braut ut vart det slutt på leveransane både av deler og nye sager frå Tyskland. Smith tok då til å produsera sagene på eiga hand i Vancouver, under merkenamnet **D.J. Smith**. Den fyrste saga, som var ein kopi av Stihl BDK, vart kalla modell A. 

I 1940 kjøpte Reed-Prentice føretaket til Smith og tok til å nytta merkenamnet *Reed-Prentice* på motorsagene. Men det var framleis Smith som leia produksjonen. Det var produsert fleire modellar, alle tomannssager. Den best kjente modellen var modell K Timberhogg. 

Då USA kom med i 2. verdskrig laut Reed-Prentice produsera krigsmateriale, så dei hadde ikkje kapasitet korkje til å produsera sine eigne motorsager, eller til å halda fram med produksjonen av Wolf-sagene. Med dette vart det slutt på Reed-Prentice motorsager, men ei samanslutning av forretningsfolk i Vancouver kjøpte motorsagavdeling til Reed-Prentice og endra namnet til Industriel Engineering Limited (IEL), og dette føretaket heldt fram med å produsera motorsager i Vancouver. Smith, som hadde tent ein god slump med pengar då han selde føretaket sitt til Reed-Prentice, flytta til Guelph i Ontario og stifta Hornet Industries, og tok til å produsera motorsager att på eiga hand.

Referansar
----------

1. ↑  Lee, D. *Chainsaws: A history*, Harbour Publ. 2006.
**Nils Christensen Ringnæs** (9. juni 1792–23. juli 1863) var ein norsk lensmann, gardbrukar og stortingsmann frå Stange i Hedmark. Even Christensen Ringnæs var bror hans.

Far hans var gardbrukar og gardeigar. Sjølv vart han i 1823 kontorist hos sorenskrivaren i søre Hedemarken, to år seinare fullmektig hos amtmannen i Hedemarken. Frå 1830 til 1858 var han lensmann i Stange, og frå 1838 gardbrukar på garden Dælin. Han var medlem av forlikskommisjonen 1850-53, slutta grunna svekka syn. 

Ringnæs representerte Hedemarkens amt på Stortinget i 1842 og 1845. Han var medlem av justiskomiteen på begge tinga. I 1845 vart han medlem av Lagtinget frå 26. mars, men fekk ikkje sete i riksretten då den tiltala skaut han ut.

Han døydde på garden sin i Stange i 1873.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Ringnæs, Nils Christensen». *Stortinget og statsraadet B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 717.
* Biografisk informasjon om Nils Christensen Ringnæs NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Nils Emaus Nilsen** (24. mai 1886–4. april 1976) var ein norsk sjømann, tenestemann og politikar frå Mosjøen, busett i Haugesund. Han representerte Arbeidarpartiet og kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland på stortinget 1950-53.

Nilsen var son til ein fiskar. Sjølv arbeidde han som dekksmann i sjøfarten fram til 1912. Sidan var han stuert i 25 år til 1937, bortsett frå 1921-23. Dei åra var han forretningsførar i Haugesunds Folkeblad, ei tid òg for losse- og lastearbeidarane i Haugesund. Nilsen var medlem i bystyret i Haugesund periodane 1923–31, 1937–40 og 1945–1953, ordførar i byen 1945–47. Elles skulestyremedlem 1923-25 i Haugesund og fylkesskattestyremedlem 1946-50 i Rogaland.

I 1937 vart Nilsen konstituert til underfut i Haugesund, ei stilling han hadde til 1940. Frå 1945 var han fast tilsett i same stillinga. Hausten 1949 vart Nilsen vald til stortingsrepresentant for dei fem kjøpstadene Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger og Haugesund. Heile fireårsperioden 1950-53 hadde han sete i Administrasjonskomiteen. Han stilte ikkje til attval.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
*David*, ca 1450
*Det siste måltidet*, 1447
**Andrea del Castagno** (ca 1421–19. august 1457) var ein italiensk målar under ungrenessansen, hovudsakleg påverka av Masaccio og Giotto.

### Liv og gjerning

Andrea del Castagno var fødd i Castagno, ein landsby nær Monte Falterona ved Firenze. Lite er kjent om utdanninga hans, men han skal ha vore lærling hos Fra Filippo Lippi og Paolo Uccello. Under krigen mellom Firenze og Milano budde han i Corella. Då krigen var over reiste han tilbake til heimen sin. 

Verna av Bernadetto de' Medici flytta han i 1440 til Firenze. Her måla han på fasaden av *Palazzo del Podestà* bileta av dei hengde taparane etter *slaget ved Anghiari*. I 1440-41 fullførte han freskane av *Korsfesting og helgenar*, perspektiva og figurane i arbeida syner påverknad frå Masaccio. I 1442 var han i Venezia, der han fullførte freskane i *San Tarasio*-kapellet i *San Zaccaria-kyrkja*. Seinare arbeidde han også i Markuskyrkja, der han fullførte freskomåleriet *Jomfru Marias død* (1442–43).

Tilbake i Firenze forma han eit glasmåleri med *Nedtakinga frå krossen* for den lokale kyrkja *Santa Maria del Fiore*. Den 30. mai 1445 vart han medlem av Medici-lauget. Frå same året stammar fresken *Madonna med barn og Santi*. Dei seinare arbeida hans omfattar freskar i det dåverande klosteret *Sant'Apollonia* i Firenze frå 1447, og det måla monumentet av Niccolò da Tolentino i 'Santa Maria del Fiore' i Firenze, laga i 1456.

Gjennom strengt å prioritere modellteikning og det taktile, eit typisk drag for tidlege florentinske målarar og skulptørar, kom Castagno sine verk til å spele ei viktig rolle for seinare målarar i Firenze. Mellom desse finn ein folk som Luca Signorelli, Leonardo og framfor alt Michelangelo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrea del Castagno» frå Wikipedia på tysk, den 6. juni 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Nils Andersen** (1780–2. januar 1841) var ein norsk embetsmann frå Gjerpen i Telemark som var stortingsmann i 1827 og -28 for Romsdals amt.

Anders var skulelærar i elleve år. I 1811 tok han dansk juridisk eksamen og deretter eksamen i landmåling. Han var i eit par år forvaltar av Selsø stamhus ved København, før han var kopist ved rentekammeret sitt matrikulerkingskontor. I 1815 flytta han tilbake til Noreg og fekk arbeid som fullmektig i 5. departement. Frå 1820 var han sjef for revisjonskontoret for toll- og konsumpsjonsrekneskapa, til han 1824-25 var byråasjef i det nyopretta Revisjonsdepartementet. Til sist fut 1825-37 i Nordmøre.

Andersen representere Romsdals amt på stortinget 1827 og omframtstortinget 1828. I 1827 var han visesekretær i Odelstinget og medlem i Komiteen for jordbruk og fedrift.

Han døydde i Kristiansund, 60 år gammal.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Myrhatt** |
| MyrhattMyrhatt |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Roseordenen Rosales |
| **Familie:** | Rosefamilien Rosaceae |
| **Slekt:** | Myrhattslekta *Comarum* |
| **Art:** | **Myrhatt** *C. palustre* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Comarum palustre***L. 1753 |

Myrhattfrø
**Myrhatt** (Comarum palustre) er ein fleirårig urt i rosefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing. 
Planta vert kring 30 cm høg, og har krypande jordstengel og opprett stengel. Blada er mørkgrøne ovanpå og blygråe under. Blomen har smalblada ytterbeger og store begerblad som er mørkt purpurraude innvendes. Han har brunsvarte kronblad som er halvt så lange som begerblada. Beger og krone sit på til fruktene er mogne. 

Myrhatt blomstrar kring juni månad på våte stader, myrar og grunt vatn. Arten er vanleg gjennom heile Noreg, og er funnen opp til 1350 m på Hardangervidda.

Kjelder
-------

* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

* *Denne artikkelen bygger på «Kråkklöver» frå Wikipedia på svensk, den 24. september 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |
**Andrea Henkel** (fødd 10. desember 1977) i Ilmenau i Thüringen i Tyskland, (DDR)) er ein tysk skiskyttar. Ho er to gonger olympisk meister og ein gong verdsmeister i skiskyting.

Henkel voks opp i Großbreitenbach i Thüringen, og stod på langrennsski første gong som fireåring. Ho lærte å stå på ski i vintersportsområdet Oberhof, og byrja på sportsgymnas der i 1991. Ho vart fleire gonger junior-verdsmeister og -europameiser. I 1996 tok ho *abitur* (artium) og gjekk inn i den tyske hæren si sportsavdeling.

I OL i Salt Lake City i 2002 vann ho to gull, på 15 km og med stafettlaget. Ho hadde frå før sølv i VM frå 2000 og 2001 i stafett. I 2005 vart ho verdsmeister på 15 km i Hochfilzen - hennar fjerde verdscupsiger. I 2011 vart ho tildelt Holmenkollmedaljen.

Andrea Henkel er søster til Manuela Henkel, som er olympisk meister på stafett i langrenn frå 2002.

Kortfatta merittliste
---------------------

(per 28. februar 2006)

* Verdscupen samanlagt:
	+ Beste plassering: 1. plass (2006/07); 5. plass (1999/2000 og 2000/01)
* Verdsmeisterskap:
	+ 6 gull (15 km (2005); fellesstart og stafett (2007); sprint, jaktstart og stafett (2008)), 3 sølv
* Olympiske leikar:
	+ 2 gull (15 km og stafett, 2002), 1 sølv
* Verdscuprenn:
	+ 14 gull, 11 sølv, 8 bronse

Bakgrunnsstoff
--------------

* Andrea Henkel si offisielle nettside
* Andrea Henkel sin fanklubb Arkivert 2015-08-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Fondal gard** er ein karakteristisk nordlandsgard frå ca 1880 med nesten intakte bustadhus. Garden ligg i Fonndalen på sørsida av Holandsfjorden i Meløy kommune i Nordland. Garden har monaleg miljømessig verdi og innehar viktig kunnskaps- og kjeldeverdi knytt til byggeskikken i landsdelen. Den har hatt ein viktig funksjon som losjistad for turistar i Saltfjellet og på Svartisen og motsvarer Vestlandet sine trehotell i sveitserstil frå same periode. Ingen gard med tilsvarande funksjon er tatt vare på i Nordland.

Tilkomst
--------

Det er mogleg å reise med båtrute frå Holand til Engen. Derfrå ca. 2 km til fots på grusveg til garden. Holand ligg ved Fylkesveg 17 på strekninga Halsa–Ørnes.

Strid om utnytting av grusmassar
--------------------------------

Det er no ein pågåande strid om utnytting av endemorenen som garden delvis kviler på. 

### Fredinga

Garden blei freda av Riksantikvaren i 1997 på bakgrunn av alder, byggeskikk og tidleg turisme, og fredinga omfattar:

* Hovudbygningen og borgstua sine eksteriør og interiør, pluss interiøret i lokumet.
* Fondal gard. Med sin plass i eit omkringliggjande kulturlandskap, synleg-gjer garden det tradisjonelle næringsgrunnlaget i krinsen.

### Forvaltinga

Meløy kommune har vedtatt og seinare stadfesta ein reguleringsplan for området som har som føresetnad at garden blir fråflytta. Den siste reguleringsplanen opnar for uttak av heile endemorenen i ein periode på ca 50 år. Massane skal etter planen brukast som tilsetjing til betong. Førstehandsverdien av massane er lausleg rekna til 600 millionar kroner.

I 2003 vedtok Miljøverndepartementet å oppheve fredinga av Fondal gard.

### Verneinteressene

*Riksantikvaren* seier på si side at det ikkje blir aktuelt å starte avfredinga før Meløy kommune eller selskapet som ønskjer å grave ut massane, Nordland Betongindustri AS, godtgjer at det er mogleg å gjennomføre reguleringsplanen. 

*Grunneigarane* på Fondal gard og Vesteng gard er ikkje villige til å selje, og Meløy kommune skal i løpet av 2005 ta stilling til ein eventuell ekspropriasjon av området.

*Fonndalens Venner* blei stifta som ein interesseorganisasjon for verneinteressene den 26. september 2004 i et nært samarbeid med grunneigarane for å sikre at Fondal gard skal få nytt liv til beste for heile samfunnet. Dei lokale verneinteressene meiner dermed at det finst ei opning for at heile fjordlandskapet, bygningane og kulturlandskapet skal få komme til heider og verdigheit igjen.

I januar 2005 signerte grunneigaren på Fondal gard og Fonndalens Venner ein leigeavtale for Ingeniørgarden, som er ein særeigen bustad i strandkanten i Fonndalen.

I mars 2005 signerte grunneigaren på Fondal gard og Fonndalens Venner ein intensjonsavtale der partane samtykte i å etablere eit særmerkt selskap som skal stå for restaureringa og drifta av dei freda bygningane.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fonndalens Venner[*daud lenkje*]
* 

* Fondal gard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Myrdalseva** er ei 8,1km lang elv i kommunane Gulen og Masfjorden i Vestland
.Den er ei sideelv til Yndesdalsvassdraget.Nedslagsfeltet på 10 km² er om lag likt fordelt på dei to kommunane. 

Myrdalselva har utspring frå Øksefjellstjørna 514 m.o.h vest for toppen av Øksefjellet. Bekken frå Øksefjellstjørna renn sørvestover ca 1,2 km der den møter bekkane frå Austrebotn og Litle Austrebotn.Den renn så i meir vestleg retning i om lag 1km.Her samlar fleire tilsigsbekkar i myrområdet inst i Myrdalen.Herifrå får vassdraget namnet Myrdalseva og renn i hovudsak i sør-sørvestleg retning gjennom dalen. Om lag 3,3 km frå Øksefjellstjørna passerer den grensa mellom Sogn og fjordane og Hordaland. Resten av strekninga renn elva i Masfjorden kommune der den munnar ut i Sleirsvatnet.

Øksefjellstjørna er inntaksmagasin for vassverket til innbyggarane i grenda Oppdalsøyra. Forutan om Øksefjellstjørna er det to andre småvatn som drenerer til Myrdalselva ; Fossetjørna (390 m.o.h) og Langevatnet (403 m.o.h)

Kjelder
-------

* Norgesglasset Arkivert 2009-06-24 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**Andreas Aulie** (fødd 17. november 1897 i Kristiania, daud 17. januar 1990 i Bergen) var ein norsk jurist. Han var riksadvokat i Noreg frå 1946 til 1967.
I 1942, under den andre verdskrigen, vart han kalla til London av den norske regjeringa der. Året etter vart han utnemnd til rikspolitisjef for Noreg, med sikte på etterkrigstida.

Aulie vart riksadvokat i 1946, og var det fram til 1967.
Han sat i benådingsutvalet, og utvalet som vurderte landssvikoppgjeret. 

Andreas Aulie vart utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden og av Vasaordenen. Han var også æresmedlem av Order of the British Empire.

Andreas Aulie var bror til målaren Reidar Aulie (1904-1977).

Referansar
----------

1. ↑  «Andreas Aulie». *Store norske leksikon*. Oslo: Kunnskapsforlaget. Henta 17. august 2011.
2. 1 2  Lyngtveit, Erling. «Andreas Aulie». I Helle, Knut. *Norsk biografisk leksikon*. Oslo: Kunnskapsforlaget. Henta 17. august 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Andreas Aulie i *Norsk biografisk leksikon*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF

 |