recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Thomas Fearnley** (16. januar 1880–10. januar 1961) var ein norsk skipsreiar og idrettsleiar.
Han var medlem av Den internasjonale olympiske komitéen (IOC) gjennom fleire tiår, og stifta Fearnleys olympiske ærespris og Thomas Fearnleys Bidrags- og Gavefond.

Thomas Fearnley var son av skipsreiar Thomas Fearnley og bror av godseigar N.O. Young Fearnley.
Han var medeigar av reiarlaget Fearnley & Eger frå 1908 og seniorsjef der frå 1921 til 1942. 
Frå 1938 var han medeigar av selskapet Fearnley & Astrup. 
Han var president i Norges Rederforbund frå 1918 til 1921, og sat også som styremedlem i større selskap også utanfor skipsfarten.

Fearnley hadde stor innverknad på utviklinga av norsk skipsfart, mellom anna linjefarten. Under den første verdskrigen og hausten 1939 hadde han ei leiande rolle i norske tonnasjeforhandlingar med Storbritannia. Fearnley var delegert ved den økonomiske verdskonferansen i London i 1933. 

Som far sin var Fearnley svært interessert i kunst og idrett. Han var skihoppar, og deltok nokre år i Holmenkollrennet. Han lærte seg å lika golf, tennis og galoppsport i Storbritannia, og i 1909 var han initiativtakar til å skipa og den første presidenten av Norges Lawn Tennis forbund (no Norges Tennisforbund). Han var med på å skipa Norsk Jockeyklub i 1932 og var president der frå skipinga og fram til 1940.

Han var medlem av Den internasjonale olympiske komitéen (IOC) frå 1927 til 1950.
I 1939 oppretta han Thomas Fearnleys Bidrags- og Gavefond, og i 1952 stifta han Fearnleys olympiske ærespris.

For arbeidet sitt med skipsfartsforhandlingane og i Rederforbundet under verdskrigen og etterpå fekk Fearnley fleire ærestilvisingar. Han blei utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1921 og fekk kommandørkrossen med stjerne i 1960. Han var kommandør av Dannebrogordenen, den svenske Vasaordenen og Den britiske imperieordenen, og offiser av den franske Æreslegionen.

Kjelder
-------


* «Thomas\_Fearnley\_-\_skipsreder» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Thomas Fearnley (1880–1961) i Norsk biografisk leksikon

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas Fearnley (1880–1961)» frå Wikipedia på bokmål, den 18. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Thomas Fearnley (1880–1961) i Norsk biografisk leksikon
* Bilde av Thomas Fearnley 1919, Oslo Museum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Arbeidernes Idrettsforbund** **AIF** var eit idrettsforbund organisert av arbeidarrørsla som motvekt og alternativ til *Norges Landsforbund for Idrett* som var underlagt Forsvarsdepartementet og blant anna blei bruka til å rekruttere streikebrytarar og medlemmer til den høgreaktivistiske organisasjonen *Samfundshjelpen*. 

Idrettslaget *Spartacus* som blei danna i 1920 og *Arbeidernes Idrettskomite* som blei danna i 1921 var grunnlaget for *Arbeidernes Idrettsopposisjon*, som blei danna i 1922 og blei til Arbeidernes Idrettsforbund i 1924. Forbundet hadde i starten 70 lag med 6000 medlemmer. Forbundet utvikla seg raskt, og voks særleg mykje på 1930-talet. I 1939 hadde AIF heile 100.000 medlemmer. Logoen til AIF var ei raud stjerne med bokstavane AIF i kvitt inni. 

Formålet for AIF var å utvikle masseidretten, og dei streva bevisst for å utvikle ei form for idrett som stod i motsetning til den borgarlege konkurransementaliteten og elitedyrkinga. AIF-laga ville dessutan utvikle heile mennesket, og arrangerte såleis studiesirklar om arbeidarrørsla og sosialismen, og klubbkveldar med føredrag, opplesing og underhaldning. 

Ei svært viktig side av verksemda til AIF var at dei bevisst satsa på å organisere dei mange arbeidslause ungdommane, gi dei noko konstruktivt å halde på med, og hjelpe dei å halde motet oppe.

I 1936 stilte det «upolitiske» idrettsforbundet opp på Adolf Hitler sin propaganda-olympiade, men AIF følgde oppfordringa frå LO-kongressen i 1934 og boikotta Hitler-Tyskland. Arbeidaridretten internasjonalt prøvde å få til ein alternativ olympiade i Barcelona i Spania i 1936, men den kunne ikkje gjennomførast da den spanske høgresida under leiing av general Franco same året gjekk til åtak på det spanske demokratiet og sette i gang den spanske borgarkrigen. 

På slutten av 1930-talet ønskte leiande kretsar i begge dei norske idrettsforbunda at det skulle komme til samling, og Norges Idrettsforbund blei stifta hausten 1940. På grunn av okkupasjonen begynte det likevel ikkje arbeidet sitt før i 1946.
**Blodplasma** er den flytande komponenten til blod, der blodcellene er fjerna. **Serum** er det same som blodplasma bortsett frå at koagulasjonsfaktorar (som t.d. fibrin) er fjerna.

Plasma liknar myse av utsjånad (transparent og svakt stråfarga). Det består for det meste av vatn, blodproteinar, og uorganiske elektrolyttar. Plasma tener som transportmedium for glukose, lipidar, hormon, metabolske sluttprodukt, karbondioksyd og oksygen. Plasma sin transportkapasitet for oksygen er mykje lågare enn den til hemoglobin i dei raude blodlekamane. Kapasiteten kan auka under hyperbare tilstandar. Plasma er lagrings- og transportmedium til koagulasjonsfaktorar og proteininnhaldet er naudsynt for å oppretthalda blodet sitt kolloidosmotiske trykk.

Laboratoriebruk av plasma og serum
----------------------------------

Til laboratorieføremål vert plasma teke frå fullblod. For å hindra levring, vert ein antikoagulant, t.d. citrat eller heparin tilsett blodprøven med det same den er teken. Som oftast er antikoagulanten i prøverøyret før blodprøven vert teken. Prøven vert deretter sentrifugert for å skilja plasma frå blodcellene. Plasma kan frysast ned til under -80°C nær sagt så lenge som helst for å verta analysert seinare. 

Til mange biokjemiske laboratorieprøvar kan plasma og serum brukast om ein annan. Serum liknar plasma i samansetjinga, men manglar koagulasjonsfaktorane. Ein får framstilt serum ved å lata ein blodprøve levra seg (koagulera) før sentrifugeringa. Til dette føremålet kan det brukast prøveglas som inneheld t.d. glasperler eller eit pulver for å framskunda koagulasjonen, og ein gel som er laga slik at den vert sitjande som ein propp mellom væske- og cellelaga i glaset etter sentrifugeringa, og gjer utskilinga av blodcellene meir lettvint.

Koagulasjonsprøvar, som t.d. INR krev at alle koagulasjonsfaktorane vert tekne vare på. Serum er derfor ikkje tenleg for desse prøvane. Det vert vanlegvis brukt eit vakuumrøyr tilsett citrat til slike prøvar. Den antikoagulerande styrken til citrat står i samsvar med konsentrasjonen og vert teken omsyn til når prøveresultatet vert rekna ut.

Serum vert føretrekt i mange prøvar fordi antikoagulantar i plasma stundom påverkar resultata. Ulike antikoagulantar påverkar ulike analyser. Når ein brukar serum kan same prøven nyttast til mange analyser.

Blodgjevarar som av ei eller anna årsak ikkje kan gje fullblod, kan gje plasma. Dette føregår ved at det vert tappa fullblod frå blodgjevaren, deretter vert blodlekamane separerte frå blodet og gjevne attende til han. Plasma vert så sendt til fraksjoneringsanlegg for å verta sterilisert og handsama vidare. I denne prosessen får ein mellom anna laga konsentrat av koagulasjonsfaktorane VIII og IX som blødarar treng, og albumin som vert nytta t.d. ved brannskader.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Noregs Raude Kross sitt blodprogram

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
|  |
| --- |
| **Blokkvevar** |
| Blokkvevarar, Philetairus socius Foto: Thomas SchochBlokkvevarar, *Philetairus socius* Foto: Thomas Schoch  |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Blokkvevar Utbreiinga av Blokkvevar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Vevarar Ploceidae |
| **Slekt:** | ***Philetairus*** |
| **Art:** | **Blokkvevar** *P. socius* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Philetairus socius***Latham, 1790 |

**Blokkvevar** (*Philetairus socius*) er ein fugl i vevarfamilien. Han er monotypisk i slekta *Philetairus*. Blokkvevar er endemisk for det sørlege Afrika, habitatet ligg i og ved Kalahari i Namibia, i nordlege Sør-Afrika, og dessutan i sørvestlege Botswana. Fuglen har brun overside, med lysbrune fjørkantar, unntatt hovudet, svart på hake og strupe, og bleikbrun underside. Venger og hale er mørkebrune, med lysbrune fjørkantar. Lengda er 13 cm.

Blokkvevaren er insektetar. Som ein tilpassing til å leve i den tørre Kalahariørkenen, kor det er få vasskjelder, er blokkvevaren i stand til å tilfredsstille all trong til vatn frå dietten av insekt.

Blokkvevaren konstruerer permanente reir i tre og andre høge gjenstandar. Reira er store nok til å huse mange familiar av fleire generasjonar samstundes. Bygningane er særs strukturerte, og gjev fuglane betra temperaturtilhøve i forhold til utsida. Dei sentrale romma held på varmen og nyttast for nattekvilen. Dei ytre romma blir brukt som skyggeplass på dagtid. Fleire andre fuglearter, vanlegvis afrikapygméfalk, kan nytte byggverket kommensialt med blokkvevarar.

I det sørlege området av habitatet til blokkvevaren, blir hekkesesongen utløyst av nedbørsperiode. Under vanlege omstende kan arten oppnå opptil fire kull per hekkesyklus. Blokkvevaren er kjent for å ta del i omsorg for yngre søsken og ungar utanfor slekta. Det har vore observert at eit par produserer ni kull i ein sesong som eit svar på gjentatte tap av ungar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Philetairus socius» frå Wikipedia på svensk, og «Sociable Weaver» frå Wikipedia på engelsk den 2. juli 2009.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
		- Artsskildring hos University of Cape Town
		- Publikasjon frå International Wildlife Arkivert 2007-08-20 ved Wayback Machine.
		- Nettside hos San Diego Zoo

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Blokkvevar* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Blokkvevar* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (en) *Blokkvevar* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Blokkvevar* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Philetairus socius* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Philetairus socius* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Philetairus socius* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* ITIS

 |
**Arbeids- og administrasjonsdepartementet** er eit tidlegare norsk departement.

Det vart oppretta frå 1. januar 1990 med Kristin Clemet som den første statsråden. Departementet vart oppretta med arbeidsoppgåver frå dei tidlegare Forbrukar- og administrasjonsdepartementet og Kommunal- og arbeidsdepartementet.

Departementet hadde ansvaret for modernisering av offentleg sektor, eit samla ansvar for konkurransepolitikken, koordinering av IT-politikken, leiarutvikling, organisasjonsutvikling og omstilling i forvaltinga, servicefunksjonar for departementsfellesskapet og statleg sektor elles, og varetaking av det statlege arbeidsgjevaransvaret.

Historie
--------

Departementet har fleire gongar skifta namn og delvis oppgåver.

* Arbeids- og administrasjonsdepartementet 1. januar 1990 - 31. desember 1992
* Administrasjonsdepartementet 1. januar 1992 - 31. desember 1996
* Planleggings- og samordningsdepartementet 1. januar 1997 - 31. desember 1997
* Arbeids- og administrasjonsdepartementet 1. januar 1998 - 1. oktober 2004
* Moderniseringsdepartementet 1. oktober 2004 - 31. desember 2005
* Fornyings- og administrasjonsdepartementet 1. januar 2006 - 31. desember 2009
* Fornyings-, administrasjons- og kyrkjedepartementet 1. januar 2010 -

Kjelder
-------

* Arbeids- og administrasjonsdepartementet hos Regjeringen.no
**Christin Elizabeth Cooper** (fødd 8. oktober 1959) er ein USA-amerikansk skirennar frå Ketchum i Idaho som vann fire medaljar, tre sølv og ein bronse, under Alpin-VM 1982 og Vinter-OL 1984.

Aktiv
-----

Cooper debuterte i verdscupen i alpine greiner i 1978. Under dei olympiske leikane 1980 i Lake Placid i heimlandet vart ho nummer sju i storslalåm og åtte i slalåm.

Frå desember 1981 til mars 1984 vann Cooper fem renn i verdscupen; to i storslalåm, eitt i slalåm og to i kombinasjon. Ho kom på tredjeplass i verdscupen i alpine greiner 1982, einast sveitsiske Erika Hess og vesttyske Irene Epple var betre alpinistar gjennom sesongen. Same året sanka ho tre medaljar gjennom verdsmeisterskapen i alpine greiner 1982 i Schladming i Austerrike. Det tok til med ein bronse i kombinasjonen og heldt fram med sølvmedaljar i storslalåm og i slalåm. Alle dei tre tevlingane vart elles vunne av Erika Hess.

Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo vann Cooper sølvmedaljen i storslalåm, og sikra dermed dobbeltsiger for USA ettersom gullmedaljen gjekk til Debbie Armstrong. Cooper, som la opp etter OL-sesongen 1984, stod 26 gongar på sigerspallen, 19 av dei i anten storslalåm eller slalåm.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Christin Cooper» frå Wikipedia på engelsk, den 10. desember 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Blodtype** er ein måte å klassifisere blod frå ulike individ av same art ut i frå eigenskapar ved blodcellene. Det finst i overkant av tjuge ulike blodtypesystem. Dei to viktigaste er ABO-systemet og Rhesus-faktoren. Ved blodoverføringar er det naudsynt å kontrollere at det blodet som skal tilførast er kompatibelt med blodet til pasienten. Dersom blodtypane ikkje er kompatible, kan det oppstå svært alvorlege komplikasjonar.

Ifølgje , har vi denne prosentvise fordelinga av blodtypar i Noreg: Blodtype A: 49 %, blodtype O : 39 %, blodtype B: 8 % og blodtype AB: 4 %. 
Dei rhesus-positive (RhD+pos) utgjer 85 %, mens 15 % er rhesus-negative (RhD-neg).

Fordelinga av blodgrupper i ulike etniske folkegrupper kan gje ein peikepinn om historiske slektskap og migrasjonar, sjølv om alle folkegrupper både har vandra og er oppblanda med andre. Desse tala tar berre omsyn til blodtype, og ikkje rhesusfaktor. Europeiske folkegrupper blir kjenneteikna av ein særleg høg del av blodtype A, medan asiatiske folkegrupper blir karakterisert med ein høg del av blodtypane A og B. Tabellen er basert på eit utdrag av data frå nettstaden .

| Folkegruppe | A | 0 | B | AB |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Samar | 63 | 29 | 4 | 4 |
| Portugisarar | 53 | 35 | 8 | 4 |
| Nordmenn | 50 | 39 | 8 | 4 |
| Sveitsarar | 50 | 40 | 7 | 3 |
| Svenskar | 47 | 38 | 10 | 5 |
| Spanjolar | 47 | 38 | 10 | 5 |
| Danskar | 44 | 41 | 11 | 4 |
| Tyskarar | 43 | 41 | 11 | 5 |
| Finnar | 41 | 34 | 18 | 7 |
| Ungarar | 43 | 36 | 16 | 5 |
| Bulgarar | 44 | 32 | 15 | 8 |
| Tsjekkarar | 44 | 30 | 18 | 9 |
| Islendingar | 32 | 56 | 10 | 3 |
| Irar | 35 | 52 | 10 | 3 |
| Skottar | 34 | 51 | 12 | 3 |
| Engelskmenn | 42 | 47 | 9 | 3 |
| Estarar | 36 | 34 | 23 | 8 |
| Latviarar | 37 | 32 | 24 | 7 |
| Russarar | 36 | 33 | 23 | 8 |
| Polakkar | 39 | 33 | 20 | 9 |
| Litauarar | 34 | 40 | 20 | 6 |

Kjelde
------

* Utdrag frå artikkelen Blod på Wikipedia på bokmål/riksmål, den 11.01.2007
* Artikkelen om blodgruppe på svensk wikipedia, den 11.01.2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
|  |
| --- |
| **Blokkebær** |
| BlokkebærBlokkebær |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Lyngordenen Ericales |
| **Familie:** | Lyngfamilien Ericaceae |
| **Underfamilie:** | Vaccinioideae |
| **Slekt:** | Bærlyngslekta *Vaccinium* |
| **Seksjon:** | *Vaccinium* |
| **Art:** | **Blokkebær** *V. uliginosum* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Vaccinium uliginosum***L. 1753 |

**Blokkebær** (*Vaccinium uliginosum*), **skinntryte**, **mikkelsbær** eller **tryte** er ei plante i bærlyngslekta i lyngfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing, og finst i Noreg. 

Botanisk teikning av blokkebær.
Planta veks på fuktige stader med sur jord. Ein finn henne på tundra, heier og i barskog.
Ho vert kring 40 cm høg og har runde brune kvister og blågrøne utagga blad som fell av om hausten. Blokkebær blomstrar kring mai-juli.

Planta har kvit krone og lysblått til blåsvart bær som er litt kantet. Bæret har ein diameter på 6–8 mm.
Dei kan etast av menneske, og er blitt brukt ferske, tørka, sylta, som gelé, til saft eller gjæra til alkoholdrikkar. Også unge blad kan etast eller brukast til å laga te av.

Utbreiing
---------

Blokkebær veks i kjølege tempererte område på den nordlege halvkula, i lågtliggande område i Arktis og i høgtliggande område sør til Pyrenane, Alpane og Kaukasus i Europa, fjell i Mongolia, nordlege Kina, den koreanske halvøya og sentrale Japan i Asia og Sierra Nevada i California og Rocky Mountains i Utah i Nord-Amerika.

Planta er vanleg gjennom heile Noreg. Ho er funnen opp til 1730 m i Jotunheimen.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Flora of North America, *Vaccinium uliginosum* Linnaeus, 1753. Bog bilberry, airelle des marécages
2. ↑  Skogsskafferiet
3. ↑  Flora of China, *Vaccinium uliginosum* Linnaeus, 1753. 笃斯越桔 du si yue ju
4. ↑  Altervista Flora Italiana, Falso mirtillo, *Vaccinium uliginosum* L.
5. ↑  Biota of North America Program 2014 state-level distribution map

* Svensk Wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

Sjå òg
------

* Blåbær
* Aronia
* Belladonnaurt

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
BlombergFoto: Concierge.2C

**Blomberg** er ein fjellgard ved Geirangerfjorden i Stranda i Møre og Romsdal fylke. Garden ligg på eit platå 450 moh. på sørsida av fjorden. Garden Syltavik ligg nede ved sjøen (sjå bilete) og er einaste grannegarden ein kan kome til utan å måtte i båt. Den bratte sjøvegen går i 28 svingar opp langs eit gjel. Husa ligg trygt, men sjøvegen har vore utsett for snø- og vassfonner.

Blomberg finn ein nemnt i matrikkelen frå 1650. Han har heile tida vore einbølt, dvs. at det berre er éin bustad på han. Siste brukaren flytte i 1947.

På 1990-talet sette Storfjordens Venner garden i stand. Stovehuset, der midtpartiet truleg er 350 år gammalt, vart restaurert. Løa, som hadde dotte heilt ned, vart rekonstruert og oppattbygt på gamalt vis av løematerial frå andre stader. Til rekonstruksjon av løa vart det brukt fotografi av Magne Flem, fotograf i *Sunnmørsposten*. Ein fann og teikningar av løa i juleheftet av Nils og Blåmann frå 1946. Teiknaren, Ivar Mauritz-Hansen var på Blomberg sommaren 1946. Slik kom teikningane i juleheftet , og dei som bygde opp att løa kunne sjå korleis den gamle hadde sett ut. Vølingsarbeidet vart mykje gjort på dugnad. Likevel var det store kostnadar. Dei fekk tilskot frå mellom anna riksantikvaren. I alt kosta istandsettinga av Blomberg 2,6 millionar kroner.

| * v
* d
* e
Verne- og miljøstatus for Geirangerfjorden: |
| --- |
|  | Landskapsvernområde **Geiranger-Herdalen**UNESCO Verdsarv-liste **Vestnorsk Fjordlandskap**Miljødirektoratet **Søk i Naturbase for Stranda** |

Kjelder
-------

* storfjordens-venner.no
* Sakarias Ansok:*Eld som sloknar*. Stranda sogenemnd, 1970.
* Arild Flydal: *Fjorden, fjellet og folket*. Timbjørgane forlag, 1996.
* Harald Kjølås: Blomberg - ein nasjonal kulturskatt. Sunnmørsposten 16. september 1995

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Blomberg i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Øydegardar i Stranda kommune |
| --- |
| Geirangerfjorden | Skageflå**·** Ljøsura**·** Blomberg**·** Sylteviklia**·** Syltavik**·** Matvika**·** Megardsplassen**·** Horvadrag**·** Knivsflå**·** Gomsdal**·** Bringa**·** Hyske |
| Sunnylvsfjorden | Ljøen**·** Timbjørgane**·** Åkernes**·** Duken**·** Isflå**·** Skjeret**·** Oaldsbygda**·** Almane**·** Furnes**·** Lundanes |
**Christine Hope** (fødd 4. mars 1971) er ein norsk komikar og skodespelar. 

Hope er fødd i Bergen, men oppvaksen på Stord. Ho fekk sitt gjennombrot i 2003 i samband med humorserien *Frittgående Hopa* på TV 2. Serien gjekk fleire gonger i reprise, blant anna på TV 2 Zebra. Ho har sidan medverka i revyforestillingane som «I gode og galne dagar» (saman med Dag Schreiner) (2011), «Hope/Breivik tur retur» (saman med Ina Breivik) (2009), og «Herborg og Hope» (saman med Herborg Kråkevik) (2006). Ho har òg gjort nokre soloshow.

Hope har òg spelt i komediar, som blant anna *Den stundesløse* på Den Nationale Scene, i TV-seriar som *Verdens beste SFO* på NRK Super (2010-2011) og dramaserien *Schmokk* (NRK) (2011). I 2014, 2015, 2017, 2019 og 2021 var ho programleiar i *Symesterskapet* på NRK. Ho hadde stemma til Elfie i den animerte TV-serien *Vennebyen* (2009) og til nyhende-opplesaren i animasjonsfilmen *Månelyst i Flåklypa* (2018)

Hope vart kåra til «Årets kvinnelege scenekomikar» under Komiprisen 2017 for oppsetjinga «Hope, skulder, kne og tå».

Familie
-------

Hope gifta seg i 2003 med musikaren Eduardo Andersen (betre kjent under namnet Doddo).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christine Hope» frå Wikipedia på bokmål, den 9. november 2021.*

1. ↑  Christine Hope kjem heim Arkivert 2016-10-10 ved Wayback Machine. sunnhordland.no, 5. desember 2014.
2. ↑  Frydefulle spark fra Hope, TV2.no, 28. desember 2005.
3. ↑  Farse i full fart, Dagbladet.no, 9. februar 2011.
4. ↑  Verdens beste SFO Arkivert 2016-10-10 ved Wayback Machine. christinehope.no, 2010.
5. ↑  TV-anmeldelse: «Schmokk» (NRK) - Sukk og singelliv, NRK.no, 19. september 2011.
6. ↑  Christine Hope CV,christinehope.no, 10. oktober 2016.
7. ↑  «Christine + Doddo = sant» (på norsk bokmål). 2003. Henta 4. oktober 2020.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Christine Hope ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 24°03′31″N 55°46′39″E﻿

**Jabal Ḥafeeṫ** (arabisk جبل حفيت) er eit fjell som ligg ved Al Ain i emiratet Abu Dhabi i Dei sameinte arabiske emirata. Delar av fjellet kryssar over grensa til Oman, medan toppen ligg på den emiratarabiske sida. Fjellet har ei høgd på 1249 meter over havet og gjev flott utsyn over byen. Jebel Hafeet har vore eit kjent landemerke gjennom historia og er i dag eit turistmål. Det går ei stor grotte gjennom Jabal Hafeet.

Toppen av Jebel Ḥafeeṫ om kvelden.
Vegen opp til toppen av Ḥafeeṫ.
Ved foten av Jabal Ḥafeeṫ ligg Green Mubazarrah, eit velutvikla turistmål. Ved Green Mubazarrah spring varmt vatn ut frå små bekkar og dannar eit vatn. Symjebasseng og boblebad ligg spreidd over heile Green Mubazarrah. 

Ein finn mange dyr i Jabal Ḥafeeṫ som flaggermus, revar og slangar. 

Fjellet vert stundom feilaktig omtalt som det høgaste fjellet i Emiratane, men dette er Jabal Jais, som er 1 910 moh i Ras Al Khaimah.

Ḥafeeṫ-vegen
------------

Fjellvegen opp til toppen av fjellet strekkjer seg over 11,7 km og stig 1 219 meter. Vegen har 60 svingar og tre spor (to opp, og eitt ned). Vegen vart bygd av Strabag International frå Köln i Tyskland. På toppen av fjellet står ein radarstasjon, eit Mercure-Hotel. og eit slott.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jebel Hafeet» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Jebel Hafeet Abu Dhabi Arkivert 2016-08-08 ved Wayback Machine.

1. ↑  Brian McMorrow, JabalHafeet.
2. ↑  Mercure Grand Jebel Hafeet Al Ain, Mercure Hotels.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jebel Hafeet Mountain Road on Google Maps
Illustrasjon av Carl Larsson til folkeeventyret «Mumle Gåsegg» i *Folksagor* av Asbjørnsen og Moe (svensk omsetjing frå 1927)
**Mumle Gåsegg** er ein norsk eventyrfigur med trekk både frå morosame skrytesoger og helteeventyr. 

Mumle var fødd frå eit gåseegg som fem koner hadde ruga på. Han fekk namnet sitt frå dette, og av at han mumla mens han låg i egget. Det guten hadde mumla om, var mat – han hadde ei ovstor matlyst, men var òg utruleg sterk. Eventyret handlar om korleis det går han i livet, i møte med konge, soldatar og djevelen.

Eventyret finst i mange variantar, også på svensk. Det er klassifisert under eventyrkatalog-nummeret AT 650A, under overskrifta *Strong John*.

Samandrag:

«Ein gut av overnaturleg opphav forlet heimen sin på grunn av den enorm appetitten sin. Han gjer kontraktarbeid for ein bonde og ein konge, og dei gir han harde oppgåver som setter styrken hans på prøve. For di han et så uhorveleg mykje, vil dei kvitte seg med han, og kongen gir han til sist svært farlege oppgåver, som å krige, eller dra til helvete etter skatt frå fanden. Guten får til alt, og vinn kongsdottera.»

Annan bruk av Mumle Gåsegg
--------------------------

* *Mumle Gåsegg* er ein teikneserie av eventyret laga av Bjørn Ousland
* Mumle Gåsegg var løyndenamnet til Johan Borgen då han skreiv petitar i Dagbladet

Kjelder
-------

1. ↑  Mumle Gåsägg (Bergmans svenske oversettelse)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eventyret om Mumle Gåsegg Arkivert 2004-12-17 ved Wayback Machine.
Khokhlomaprodukt
**Khokhloma** (russisk хохлома; uttalt [xəxlɐˈma]) eller **khokhlomamåling** (хохломская роспись, *khokhlomskaya rospis*) er ei form for russisk folkekunst der ein måler ornamenterte blomar, blad og bær på treprodukt. Ofte kan ein også framstilla eldfuglen frå russisk folkeminne. 

Ein bruker typisk ein kombinasjon av raud, svart og gull til å måla i khokhlomastil. Vanlegvis nytter ein raud, svart, grønt, gult og oransje på ein gullbakgrunn. Effekten av dette på utstyr og møblar kan vera at det verker tyngre og meir metallisk.

Historie
--------

Khokhlomamåleri på ei treause forma som ei svane laga i Nizjnij Novgorod
Khokhlomaprodukt på eit sovjetisk frimerke
Målestilen har namn etter landsbyen Khokhloma (56°58′23″N 43°54′7″E﻿) i Koverninskij distrikt i Nizjnij Novgorod oblast i Volga-regionen, der han fyrst blei kjend på andre halvdel av 1600-talet.

Handverket oppstod blant gammaltruande som søkte tilflukt i skogane etter å ha flykta frå forfølging. Før dette hadde lokale folk laga husgeråd av mjuke trevyrke. Blant dei religiøse flyktningane var det ikonmålarar som lærte opp lokale handverkarar i dei særskilde teknikkane med å måla tre gyllent utan å bruka ekte gull.

Ivan Bakanov. Khokhlomamålarar i arbeid. Palekh-miniatyr frå 1929.
Tregjenstandar, typisk dekketøy, blei vanlegvis grunna med mørtelav leire, linolje og tinnpulver (i nyare tid bruker ein aluminium). Eit blomemotiv blei måla oppå dette med pensel. Etter dette blei gjenstandane dekte med linolje (i nyare tid erstatta av syntetisk olje) og hardna i omn ved høge temperaturar. I khokhlomastil nyttar ein to hovudteknikkar for å måla, den såkalla overflatiske teknikken (raud og svart farge over den gylne) og bakgrunnsteknikken (eit gyllent siluettaktig design over ein farga bakgrunn).

Fyrst blei khokhloma kjend i Austen, og handverket blei laga for indiske og persiske markndar. Gjennom ei utstilling i Paris på slutten av 1800-t-alet blei stilen ogå kjend i vesten. Tidleg på 1900-talet verka det som om stilen var i ferd med å forsvinna, men han blei gjenoppliva i sovjettida. Khokhlomahandverkarar danna artel i 1920- og dei tidlege 1930-åra. På 1960-talet blei det bygd ein sovjetisk fabrikk kalla 'Khokhloma-målaren' nær landsbyen Khokhloma, og det blei skipa eit industrilag 'Khokhloma-måling' i byen Semjonov. Desse to produksjonsstadene blei senter for khokhlomamåling i Russia, og lager dekkjetøy, reiskapar (mest skeier), møblar, suvenirar og liknande.

Khokhlomamuseet blei opn i fabrikken i Semjonov i 1972. Her kan ein mellom anna sjå ei kjempestor khokhlomaskei som er 2 meters og 67 cm lang, og ei skål på ein og ein halv meter.

Galleri
-------

* Khokhloma-produksjonKhokhloma-produksjon
* Khokhloma-varerKhokhloma-varer
* Stor khokhlomaskeiStor khokhlomaskei

Kjelder
-------

1. ↑  Khokhloma Ware: Folk art for the masses by Stuart King
2. ↑  Jemeljanowa, Tatjana (2001). *Das GoldeneChochloma - Dekorative Holzmalerei*. Germany: Interbook Business. s. 14. ISBN 9785891640931.

* *Denne artikkelen bygger på «Khokhloma» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2021.*
**Hagbard Emanuel Berner** (12. september 1839–24. januar 1920) var ein norsk politikar, publisist og riksrevisor. Han vart fødd i Sunndal.

Utdanning
---------

Han var utdanna jurist (cand.jur 1863). I 1865 fekk han Universitetes gullmedalje for ei avhandling om dei framande kjeldene for grunnlova.

Bladfyken
---------

I ungdommen var han med i Døleringen rundt Aasmund Olavsson Vinje og han skreiv også i Dølen og i Henrik Krohns Ferdamannen og han var medarbeidar i Vort Land. Frå 1869 til 1879 var han redaktør i det nyskipa Dagbladet, som under hans leiing vart hovudorganet for partiet Venstre og samstundes eit kulturorgan.

Politikaren
-----------

I 1879 reiste Berner striden for det reine flagget, og i 1881 var han med og starta dei første folkevæpningssamlaga, tidlegare hadde han vore formann i Kristiania skytterlag 1869–1879. Frå 1880 til 1888 var han stortingsrepresentant frå Akershus amt. I 1883 var han med i tiltalenemda i riksrettsaka mot Selmer-ministeriet. Frå 1892 til 1912 var han borgarmeister i Kristiania (den tredje i rekkja). Han var også med i ei rekkje kommisjonar for utgreiing av økonomiske og finansielle spørsmål, og han arbeidde for ei betring av ordningane for jordbrukskreditt. Arbeidet hans førte mellom anna til nye reglar for hypoteklån på skog i 1897. Berner var også talsmann for ei ny valording med forhaldstalsval og folkerøystingar.

Kvinnesak og målsak
-------------------

I 1884 vart han den fyrste leiaren i Norsk Kvindesagsforening som han og Gina Krog hadde skipa same året. Han gjorde også ein stor innsats for målsaka, i 1868 var han med og stifta Det Norske Samlaget der han også vart den fyrste formannen, frå 1868 til 1877.

Berner er gravlagd på Vår Frelsers gravlund i Oslo.

Referansar
----------

1. ↑  «Borgermester Hagbard Berner». Gravferdsetaten i Oslo. Henta 11. april 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hagbart Emanuel Berner (1839-1920) på
* H.E. Berner: Vakthaldet um det norske maalet. 1917 på
* Fødsels - og dødsdato frå NBL-artikkel om Berner, skriven av Leiv Mjeldheim.
* Biografisk informasjon om Hagbard Emanuel Berner NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

| * v
* d
* e
Leiarar for Norsk Kvinnesaksforening |
| --- |
| 
* Hagbard Emanuel Berner
* Anna Stang
* Ragna Nielsen
* Anna Bugge
* Ragna Nielsen
* Randi Blehr
* Fredrikke Marie Qvam
* Randi Blehr
* Aadel Lampe
* Fredrikke Mørck
* Anna Hvoslef
* Kitty Bugge
* Margarete Bonnevie
* Dakky Kiær
* Ingerid Gjøstein Resi
* Marit Aarum
* Signe Swensson
* Eva Kolstad
* Clara Ottesen
* Kari Skjønsberg
* Karin M. Bruzelius
* Sigrun Hoel
* Irene Bauer
* Siri Hangeland
* Bjørg Krane Bostad
* Kjellaug Pettersen
* Siri Hangeland
* Berit Kvæven
* Torild Skard
* Margunn Bjørnholt
* Marit Nybakk
* Karin M. Bruzelius
* Anne Hege Grung

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Eit døme på ein omegablokkering over Nord-Amerika i mai 2006.
**Blokkerande høgtrykk** er eit storskala høgtrykkmønster i atmosfæren som omtrent er stasjonært. Desse «blokkerer» eller omdirigerer vandrande syklonar (lågtrykk). Desse blokkeringane kan ofte halde seg på same stad i fleire dagar eller til og med veker, og kan føre til at eit område kan ha same type vêr over lang tid (t.d. nedbør i enkelte område og klår himmel andre stader). På nordlege halvkule oppstår blokkerande høgtrykk ofte på våren over det austlege Stillehavet og i Atlanterhavet.

Omegablokkering
---------------

Ein omegablokkering har fått namnet sitt fordi høgdefeltet over eit slikt høgtrykk liknar den greske bokstaven omega. Det typiske mønsteret for ei omegablokkering er at ein har eit lågtrykk vest for høgtrykket og eit anna lågtrykk aust for.

Rexblokkering
-------------

Rexblokkering har eit høgtrykk nord for eit lågtrykk. Ofte har både høgtrykket og lågtrykket ein lukka situasjon, som betyr at isobarane rundt trykksystema dannar sirklar. Rexblokkeringa er kalla opp etter meteorologen som først identifiserte dei.

Sjå òg
------

* Geopotensiell høgd
* Tråg
* Antisyklon
**Eliot Vassamillet** (fødd 29. desember 2000 i Mons i Belgia), best kjend under artistnamnet **Eliot**, er ein belgisk songar og artist. Han vart nasjonalt kjent i 2018 då han deltok i *The Voice Belgique*, den belgiske utgåva av talentkonkurransen *The Voice.* Han skal representera Belgia i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.

Bakgrunn
--------

Vassamillet er oppvaksen i byen Mons, og er elev ved den vidaregåande skulen Collège Saint-Stanislas i same by. Vinteren 2018 vart han kjent i Belgia, då han deltok i den sjuande sesongen av *The Voice Belgique.* I talentkonkurransen fekk han plass i teamet til den franske songaren Slimane. Eliot vart slått ut av konkurransen i ellevte program i mars 2018.

I januar 2019 kunngjorde den vallonsk-belgiske kringskastaren RTBF at Eliot skulle representera Belgia i Eurovision Song Contest i Tel Aviv i mai 2019. Han skal framføra ein song skriven av Pierre Demoulin, frontfigur i den belgiske gruppa Roscoe og medskribent for songen «City Lights» med Blanche, Belgia si Eurovision-bidrag i 2017. Songen enda på ein fjerdeplass.

Referansar
----------

1. ↑  «Eliot will voice Belgium’s Eurovision 2019 entry». *eurovision.tv*. Henta 18. januar 2019.
2. ↑  «Havré: fin de l’aventure The Voice pour Eliot». *sudinfo.be* (på fransk). Henta 18. januar 2019.
3. ↑  Granger, Anthony (14. januar 2019). «Belgium: Eliot Vassamillet Selected By RTBF For Eurovision 2019». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 18. januar 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
|  |
| --- |
| **Blodrips** |
| BlodripsBlodrips |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Sildreordenen Saxifragales |
| **Familie:** | Grossulariaceae |
| **Slekt:** | Ripsslekta *Ribes* |
| **Art:** | **Blodrips** *R. sanguineum* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Ribes sanguineum***Pursh |

**Blodrips** (*Ribes sanguineum*) er ein lauvfellande busk i ripsfamilien som kjem frå Nord-Amerika. Han har bær som kan etast, men blir hovudsakleg dyrka som prydbusk på grunn av dei iaugefallande, klaseforma blomane sine som typisk er rosa.

Blodripsbusken kan bli 1-3 meter høg. Han har krokete greiner med raudbrun bork. Blada sit motsett på greinene og er 26-6 cm breie. Dei har som regel fem flikar og er grøne på oversida og lysare og meir hårete på undersida. Også nye skot er hårete.

Blomstrande blodrips om våren.
Blodrips blomstrar typisk i april-mai. Blomane sit i klasar med 10-20 eller fleire blomar i kvar. Dei er som regel rosa, men fargen kan variera frå raudt til kvitt i ulike typar. Frukta er blåsvarte runde bær med ei lengd på 7-9 mm, og kjem i juni-juli. Bæra kan etast, men er ikkje rekna som svært tiltalande. Dei blei brukt til mat av fleire nordvestamerikanske urfolk.

Planten stammar frå vestlege kystområde av Nord-Amerika, dagens British Columbia, Washington, Oregon, Idaho og California i USA og Canada.
Han er hardfør til USDA-sonene 6-8.

Blodrips blei teken i bruk som dyrka plante av den britiske botanikaren David Douglas på 1800-talet. Det finst fleire variantar med ulike fargar på blomane.

Kjelder
-------


* «Ribes sanguineum (red-flowering currant)» Arkivert 2014-03-21 ved Wayback Machine. *Native Plant Propagation Guidelines: shrubs*, Garry Oak Ecosystems Recovery Team Society.
* «Ribes sanguineum», Rainy Side Gardeners
* «Blodrips» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Blodrips**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Koordinatar: 46°52′32″N 9°4′0″E﻿

**Hausstock** er eit 3 158 m høgt fjell i Glarus-Alpane i Sveits, i kantonen Graubünden. Ein russisk hær under general Aleksandr Suvorov trekte seg tilbake nær fjellet i 1799. Klatrarar frå fleire land var aktive her på 1800-talet. Også i dag er det mange klatrarar og skigåarar som søker til Hausstock.

Geografi, geologi
-----------------

Til liks med andre nummulitt-formasjonar i Glarus-Alpane, består Hausstock av finkorna svart sandstein. Fjellet er del av Glarus-forkastinga, ei veldig forkasting. Topplaget består av *Verrucano*-formasjonar, 250-300 millionar år gamle, som ligg på eit lag av krit, 100-150 millionar år, og flysch, 35-50 millionar år gammalt. I 2008 vart forkastinga erklært for å vere ein geotop, og kom med på UNESCO si liste over verdsarven, ein geologisk verdsarv under namnet *Swiss Tectonic Arena Sardona*.

Historie
--------

I oktober 1799, føretok den russiske generalen Aleksandr Suvorov eit strategisk tilbaketog frå kampar mot franske styrkar i Italia. Styrkane gjekk over Panixerpass (2407 moh), som knyter byen Glarus (472 moh) med bygda Panix (på 1300 moh). Panix ligg på austsida av fjellet langs elva Schmue.

I fylgje den US-amerikanske klatraren W.A.B. Coolidge, vart toppen av fjellet nådd fyrste gongen i 1832. Hausstock er det høgste fjellet ved landsbyen Elm, der ein vanlegvis startar ein tur til toppen av fjellet.

I dag er Hausstock eit utfartmål for skirennarar, lett tilgjengeleg frå Elm gjennom eit sett av skitrekk, oppsette straks etter 2000.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Hausstock» frå Wikipedia på engelsk, den 16. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Christian Blom** (28. mai 1870–1960) var ein norsk marineoffiser, skipskonstruktør og verftsdirektør frå Horten. Han var Noregs fyrste fagmann på ubåtar. Blom var også stortingsmann for Høgre i tida 1928-33.

Far til Blom var skipsbyggingsinspektør. Sjølv var han sjøoffiser frå 1891, utnemnd til premierløytnant i 1894. Åra 1895-97 utdanna han seg til ingeniør i skips- og skipsmaskinbygging i Paris, studerte sidan skipsbygging også i Düsseldorf. Frå 1897 til 1935 var han tilsett ved Marinens Hovedverft i Horten, fungerte som direktør frå 1915 og tilsett administrerande direktør i 1929.

I 1922 var Blom med om å grunnleggje Norges Standardiseringsforbund, styreformann 1931-35. Han var elles medlem i fleire offentleg kommisjonar og komitear vedkomande marinen og anna sjøfart.

Periodane 1928-30 og 1931-33 var Blom stortingsrepresentant frå valkrinsen Holmestrand, Horten, Tønsberg, Sandefjord, Larvik. Alle tingåra hadde Høgre-mannen sete i Militærkomiteen.

Blom konstruerte skuleskipet «Christian Radich», og hadde i 1936-37 tilsyn med bygginga av skipet ved Framnæs Mekaniske Værksted i Sandefjord.

Under andre verdskrigen var Blom stasjonert i Lunenburg i Nova Scotia i Canada, der han leidde arbeidet med å bygge om 16 norske kvalbåtar til minesveiparar. Samstundes gav han råd til den kanadiske regjeringa i spørsmål om krigføringa.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2018-09-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Hagen Melzer** (fødd 16. juni 1959) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Bautzen i dåverande Aust-Tyskland. Han vart europameister 1986 i 3 000 meter hinder, året etter vann han sølvmedaljen i same øvinga i verdsmeisterskapen.

### Aktiv

Melzer gjorde det kunststykket å få nøyaktig same tid i hinderløpet under EM 1982 og VM 1983, tida 8.21,33 gav fjerdeplass i EM og ellevteplass i VM. I den neste europameisterskapen, i Stuttgart i 1986, vann han spurten mot italienske Francesco Panetta og vesttyske Patriz Ilg. Året etter sprang Melzer i VM-finalen i Roma sitt beste hinderløp nokon gong og sette nasjonal rekord med tida 8.10,3, han var likevel sjanselaus mot nemnde Panetta, som tok gull og Melzer sølv.

Melzer vart austtysk meister i 3 000 meter hinder i 1980, 1983 og 1985-89. I 1991 vart han tysk meister i øvinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1982 i Aten: Nr 4 – 8.21,3
* VM 1983 i Helsinki: Nr 11 – 8.21,3
* EM 1986 i Stuttgart: Gullmedalje – 8.16,6, framom Francesco Panetta (8.16,8)
* VM 1987 i Roma: Sølvmedalje – 8.10,3, bakom Francesco Panetta (8.08,5)
* OL 1988 i Seoul: Nr 10 – 8.19,8
* EM 1990 i Split: Nr 7 – 8.22,4

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hagen Melzer» frå Wikipedia på tysk, den 24. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
***Sir*** (uttalt sø´r) er ein engelsk ærestittel og tiltaleform. Ordet er avleidd frå fransk *sieur* (herre), som opphavleg er frå latinsk *senior*.

Tittelen vart tidlegare brukt som høfleg tiltalemåte blant likemenn (utan namnet til personen), men vert no vanlegvis brukt vørdsamt for å tala til eldre, overordna eller ukjende menn.
Ein kan til dømes bruka det for å tiltala ein mann med høgare rang eller status, som ein lærer, ein monark eller militæroffiser, som kommersiell tiltalemåte overfor kundar, i formell korrespondanse, eller overfor framande. Den tilsvarande tiltalemåten for kvinner er *madam*.

*Sir* er òg den korrekte til- og omtalemåten av riddarar og baronettar, brukt med førenamnet til personen eller fulle namn, men aldri med slektsnamnet åleine. Den tilsvarande tiltaleforma for kvinner er *Dame.* Ein person som ikkje er undersått under den britiske monarken, som mottek eit adelskap, brukar ikkje denne tiltalemåten.

Sjå òg
------

* tittelen sira

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sir» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2018.*

1. 1 2 3  «sir» i Nynorskordboka.
**Sinuskurva**, eller *sinusoiden* er forma til den grafiske framstillinga av dei to trigonometriske funksjonane sin(x) og cos(x), som begge er projeksjonen av rørsla til eit punkt langs ein sirkel.

Sinusfunksjonen
Cosinusfunksjonen. Denne er òg ein sinusoide.

Eigenskapar
-----------

Ei sinuskurve er fullt skildra av to storleikar: avstanden mellom to toppar i x-retninga (kalla perioden) og avstanden frå midtlinja til maksimal- eller minimalverdien i y-retning (kalla amplituden).

Sinuskurva er spesielt viktig for å skildre mekaniske og elektroniske rørslefenomen, det vil seie når *x* skildrast som tid. Då er avstanden mellom to toppar lik periodetida og er den inverse av frekvensen. t = 1/f.

Den deriverte av ei sinuskurve skildrar stigninga til kurva, og den deriverte er òg ei sinuskurve.

Det er denne derivasjonseigenskapen som gjer at sinuskurva finst overalt innan elektronikk. Ingen andre kurveformer kjem uforandra gjennom kva for eit som helst nettverk av motstandar, spolar og kondensatorar. Amplituden blir vanlegvis ikkje uendra. 

Masse-fjørsystem i rørsle‎
Sinuskurva kjem òg ut av differensiallikningane for enkle oscillatorar med resonanseigenskap, som massefjører og spole-kondensator-system.

For praktiske utrekningar er det svært viktig at den deriverte av ei sinuskurve blir ei cosinuskurve som har *same amplitude* som sinuskurva. Dette lettar reknearbeidet mykje sidan faktoren blir lik 1 ved operasjonen. Ved ein særskild samanheng mellom *x* og frekvensmålet vil dette inntreffe: x = ω\*t, der ω = 2\*π\*f. Dette kjem av at perioden til sin(x) har lengda 2\*π i rein matematikk. Vinkelmålet 360°/(2\*π) = 57.2958° har fått namnet *radian* og frekvensen ω blir målt i *radianar per sekund*. *f* er gjeven i Hz, svingingar (periodar) per sekund.

Sjå òg
------

* Sinus
* Amplitude
* Bølgjer
* Frekvens
* Interferens
* Faseforskyving
* Resonans

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sinuskurve» frå Wikipedia på bokmål, den 14. februar 2012.*
**Mønje** er ei kjemisk sambinding mellom bly og oksygen, med kjemisk formel Pb(IV)O2•2Pb(II)O. Det er eit raudt stoff som blir brukt til pigment i måling, særleg rustvernande måling til skip. Industrimønje til måling av skip og bommar kan òg vera sølvgrå. 

I mønje finst det bly med to ulike oksidasjonstal: +II og +IV, og formelen for mønje kan skrivast som Pb(IV)O2•2Pb(II)O. Denne samansetjinga er stadfesta av den krystallinske strukturen til stoffet, og av at mønje reagerer kjemisk som ei blanding av Pb(IV)O2 og 2Pb(II)O. T.d. er mønje oksiderande nok til å oksidera i svært sur væske Mn2+-ion til permanganat-ion, MnO4-.

Miniatyr som viser fødselen til Ludvig VIII av Frankrike, måla i raud mønjefarge.
Fram til mellomalderen blei mønje (*minium*) brukt i illuminerte bøker, og har gjeve namn til miniatyrmåleri, ein bilettype som først blei måla med mønje.

Mønje er svært giftig, som dei fleste blysamband. Difor har ein brukt stoffet som botnmåling på skip for å hindra alge- og rurvekst på kjølen. Dette har medført at mange hamnebasseng er ureina med tungmetallet bly, til dømes Oslo hamn, som har restar av botnstoff brukt ved m.a. Akers mekaniske verksted.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mønje» frå Wikipedia på bokmål, den 9. januar 2021.*
Langdon Cliffs til South Foreland-fyret
**Langdon Bay** er ei bukt aust i Kent i England. Ho ligg 3 km aust for byen Dover og er kalla opp etter dei nærliggande landsbyane Langdon, East Langdon og West Langdon. Klippene rundt området vert kalla **Langdon Cliffs** (Langdonklippene), og frå toppen av klippene svingar ein sti seg nedover til stranda.

Historie
--------

Bukta er kjend for store funn frå bronsealderen i 1974. Dette var mellom anna ei bronseøks av fransk type, som ein trur kan ha kome frå ein båt som dreiv i land her under ein storm langs den engelske kysten. Dette viser at det føregjekk handel over Den engelske kanalen alt i bronsealderen, om ikkje enno tidlegare. Øksa er i dag eigd av British Museum, men er utlånt til Dover Museum i Dover.

Tre søkelysbatteri, Langdon Lights, vart bygd inn i klippene under den andre verdskrigen slik at skip som gjekk inn i bukta kunne lysast opp medan dei vart kontrollerte. Eit slikt batteri er i dag øydelagd etter eit ras.

Området oppfor klippene er i dag graskledde bakkar og eit naturreservat eigd av National Trust. Store delar av dette reservatet vert rekna som ein «stad av særleg vitskapleg interesse» (SSSI) og «eit særleg vakkert naturområde» (AONB).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Langdon Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Arkivert 2004-08-25 ved Wayback Machine.
	+ Arkivert 2011-07-27 ved Wayback Machine.

1. ↑  *Langdon Lights*, arkivert frå originalen 1. november 2007, henta 16. desember 2009
2. ↑  National Trust

Koordinatar: 51°8′1″ N 1°21′4″ E﻿
Den internasjonale standardiseringsorganisasjonen (ISO) femner om 162 medlemsland og er med det den største standardiseringsorganisasjonen i verda.
**Mønsterpraksis** eller **bestepraksis** viser til utbreidde metodar eller teknikkar som er rekna for å vere overlegne til alternativ skikk og bruk, ofte fordi resultata er betre enn med andre framgangsmåtar, eller av di dei har blitt standardprosedyre, til dømes for å tilfredsstille juridiske fordringar eller etiske normer.

Mønsterpraksisar bidreg til å ta vare på kvalitetsarbeid som eit alternativ til å følge obligatoriske standardkrav, og kan slik vere bygd på eigenvurdering eller benchmarking (referansemåling). Dei finst ofte i leiande standardar, slik som ISO 9000 og ISO 14001.

Fleire konsulentfirma spesialiserer seg på dette området og tilbyr ferdiglaga malar med standardiserte forretningsprosessar. Ein mønsterpraksis kan i somme høve vere ubrukande eller uvesentleg i høve til føresetnadene i visse organisasjonar.

*God forretningspraksis* er eit konsept i forretningsstrategi. Spesifikke former av dette er til dømes god landbrukspraksis, god framstillingspraksis, god distribusjonspraksis, god laboratoriepraksis og god klinisk praksis.

Sjå òg
------

* Forretningsregel
* Beste tilgjengelege teknologi
* Den beste av alle moglege verder
* Finne opp hjulet på nytt
* Kontingensteori

Kjelder
-------

1. ↑  Reksten, Torunn (2009). «Ordkommisjonen» (PDF). *Statsspråk nr. 2 – Bladet for godt språk i staten*. Språkrådet. Henta 25. mars 2017.
2. ↑  «Best practice». *Spørsmål og svar*. Språkrådet. Henta 25. mars 2017.
3. ↑  Bogan, C.E. & English, M.J. (1994). *Bench marking for Best Practices: Winning Through Innovative Adaptation*. New York: McGraw-Hill.
4. ↑  Nash, J. and Ehrenfeld, J. 1997: "Codes of environmental management practice: assessing their potential as a tool for change." *Annual Review of Energy and the Environment* 22, 487-535

* *Denne artikkelen bygger på «Best practice» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mars 2017.*