recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Førrevassdammen
**Førrevassdammen** er ein betongdam med flaumoverløp, og er ein av 14 dammar som demmer opp den regulerte innsjøen Blåsjø. Han strekkjer seg over Førrejuvet, der Førreåna tidlegare rann. Med eit volum på om lag 255.000 m³ er han den største betongdammen i Noreg. Lengda er om lag 1300 meter.

Det blei ikkje brukt armeringsstål i konstruksjonen, og sidan det ikkje var sand tilgjengeleg i nærleiken, måtte ein knusa stein til bruk i betongen.

Førrevassdammen fekk Betongtavlen i 1989.

Kjelder
-------

1. ↑  «Blåsjø Noregs kraftstabbur». Henta 7. mars 2009.
2. ↑  Betongtavlen 1961-2008 Arkivert 2014-03-17 ved Wayback Machine. frå Betong.net

Bakgrunnsstoff
--------------

* Førrevassdammen – Norges største betongdam. Glimt fra NVEs fotoarkiv

| * v
* d
* e
Ulla-Førre |
| --- |
| Kraftverk | Hylen kraftverk • Kvilldal kraftverk • Saurdal kraftverk • Stølsdal kraftverk |  |
| Magasin | Blåsjø • Sandsavatnet • Suldalsvatnet |
| Dammar | Førrevassdammen • Oddatjørndammen • Storvassdammen |
|  |
| --- |
| **Furespissmus** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Eulipotyphla |
| **Infraorden:** | Eucynodontia |
| **Familie:** | **Solenodontidae** |
| **Slekt:** | **Furespissmus** *Solenodon*Brandt, 1833 |

**Furespissmus**, **almiquiar** eller **solenodontar** (*Solenodontidae*) er ein pattedyrfamilie i ordenen insektetarar, med berre éi slekt, som har same namn (latin: *Solenodon*). Storleiken er om lag som ein katt. Karakteristisk er ein lang og slank snute som minner om spissmusene sin. Ho skil ut eit giftig sekret frå spyttkjertlane. Pelsfargen varierer frå gråspraglete til nesten svart og brun, med ein firkanta kvit flekk i nakken. Dei har naken hud fleire stader på kroppen, på føtene, på halen og rundt halerota og analopninga. Halen er lang og skjelkledd.

Ein utstoppa haitialmiqui.
Dei vert rekna som primitive insektetarar. Den systematiske plasseringa har variert: tidlegare meinte ein at dei var i slekt med børstepiggsvin, men i dag vert dei plasserte nærmare spissmusene. Det finst i dag berre to gjenlevande artar, haitialmiquien, *Solenodon paradoxus*, på Hispaniola og cubaalmiquien, *S. cubanus*, på Cuba. Begge er trege og langsame dyr som lever av frukt, insekt og små virveldyr. Etter innføringa av små rovdyr har furespissmuspopulasjonane gått sterkt tilbake og er no truga av utrydding.

Kjelder
-------

* «Furespissmus» hjå Store norske leksikon, innhenta 7. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
Førresfjord (i midten) og Karmsundet (nedst). Vormedal ligg nede til venstre.
**Førresfjorden** er ein fjord langs kommunegrensa mellom Karmøy og Tysvær. Fjorden ligg aust for Haugesund og endar opp ved tettstaden Førre eller Førde, som fjorden er kalla opp etter. Fjorden har innløp ved øya Høvring nord for Boknaflæe ved Boknafjorden og strekkjer seg 17 km nordover til Førre. Breidda til fjorden er mellom 500 og 1000 meter. Nokre kilometer aust for innløpet til Førresfjorden ligg innløpet til Førlandsfjorden. 

Nord for Høvring ligg fjorden på austsida av øya Fosen. Denne delen av fjorden vert òg kalla Fosnasundet. Nord for Fosen går Røksundakanalen og Kjellesundet vestover til Karmsundet. 

Store delar av fjordsidene er utbygd, særleg på vestsida og nord for Haugeholmane på austsida. Hovudsakleg er dette små grender som Hauge, Våga, Mykja, Aksnes, Eike, Hesten og Skre. 

E134 går langs nordvestsida av fjorden frå Førre til Skre, og så vidare vestover til Haugesund.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Silas (fleirtyding).* 

**Silas** var ein kristen leiar som levde i det første hundreåret. Han var ein respektert mann og ein av dei førande personane i den første ortodokse kyrkja i Jerusalem. Silas er rekna som ein av Dei sytti apostlane og er ein helgen i fleire kyrkjer.

Helgenen er omtalt i Apostelgjerningane som «Silas» (gresk Σίλας), truleg den arameiske forma av det hebraiske namnet Saul. 
Han er truleg den same som Silvanus (Σιλουανός), som er nemnd i Apostelen Peter sine brev.

Liv og virke
------------

Etter disippelforsamlinga i år 51 e. Kr. som tok for seg spørsmålet om kristne, som tidlegare hadde vore heidningar, skulle følgje dei jødiske Moselovane, sende disiplane brev til kristne i Antiokia med apostlane Paulus og Barnabas om at dei heidningekristne ikkje måtte følgje Moses sine lover. Det vart derimot avgjort at dei måtte halde seg borte «frå kjøt ofra til avgudar, frå blod, frå kjøt av kvelte dyr og frå hor» (Apg. 15, 20-29) og «ikkje gjere mot andre som dei ikkje ønska for seg sjølv».

Apostelgjerningange fortel vidare at to andre medlemmer av kyrkja i Jerusalem, Silas og Judas, vart sende til Antiokia saman med Paulus og Barnabas for å bringe denne meldinga muntleg. Judas drog så til Jerusalem, medan Silas oppheldt seg i Antiokia og hjelpte ivrig Paulus med å forkynne evangeliet. Disiplane vitja Syria, Kilikia og Makedonia.

I Fílippi (i dag Kavála) vart dei skulda for å hisse opp folket. Dei vart gripne, slått med stokk og så kasta i fengsel. Ved midnatt då Paulus og Silas bad, oppstod det plutseleg eit kraftig jordskjelv og lenkjene fall frå dei og dørene i fengselet opna seg. Fangevaktaren var redd for at fangane skulle rømme og han prøvde å ta livet sitt, men Paulus stoppa han. Då fall han føre føtene deira og tok imot orda deira om Kristus. Han førte dei ut av fengselet, tok dei inn i huset sitt for å stelle skadane deira og vart kristna saman med heile familien sin.

Paulus og Silas drog vidare til byane Amfipolis, Apollonia og Thessaloníki frå Filippi, fekk nye disiplar og grunnla kyrkjer i kvar by. I Korint vart Silas biskop resten av livet sitt, der han skal ha utført mange mirakel.

Silas er nemnd i *Martyrologium Romanum*. Korleis han døydde er ukjend, men han blir tradisjonelt rekna som ein martyr.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Saint Silas the Martyr ved saintsilas.org.uk
	+ Biografi (engelsk)

Kjelder
-------

* Ortodoks kalender
* Den hellige Silas eller Silvanus (1. årh) ved katolsk.no
* justus.anglican.com

Fotnotar

1. 1 2  Apostelgjerningane 16[*daud lenkje*]
2. ↑  Apg. 17[*daud lenkje*]
3. ↑  «Святые апостолы от 70: Сила, Силуан, Крискент, Епенет и Андроник + Православный Церковный календарь», *days.pravoslavie.ru* (på russisk), henta 27. mars 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Cupvinnarcupfinalen i fotball 1982** fann stad på Camp Nou i Barcelona 12. mai 1982, framfor 100 066 tilskodarar. FC Barcelona vann finalen, den 22. i sitt slag, med siffera 2-1 over Standard Liège.

Lagoppstillingane

### Kampen

Guy Vandersmissen sende Standard i føringa i det 8. minutt, straks før pausesignalet lydde utlikna Allan Simonsen til 1-1. 18 minuttar ut i den andre omgangen tok Barcelona leiinga 2-1 ved midtspiss Enrique Castro på eit frispark. Frisparket vart teke før dommaren hadde blåse i fløyta, noko som vekte vedvarande harme i Standard-mannskapet. Eit par minuttar før slutt vart Standard-spelaren Walter Meeuws utvist.

Vestyskaren Walter Eschweiler dømde kampen.

### Laga

**FC Barcelona** sitt vinnarlag bestod av: Javier Urruticoechea, Gerardo Miranda, Migueli Bianquetti, José Ramón Alexanko, Manolo Martínez, Tente Sánchez (kaptein), Josep Moratalla, Esteban Vigo, Allan Simonsen, Enrique Castro og Lobo Carrasco.

**Standard Liège** mønstra fylgjande mannskap: Michel Preud'homme, Eric Gerets (kaptein), Gerard Plessers, Theo Poel, Walter Meeuws, Guy Vandersmissen, Arie Haan, Jos Daerden, Simon Tahamata, Benny Wendt og René Botteron.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1982 European Cup Winners' Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 6. mai 2018.*
Villa Schröder i Utrecht er teikna av Gerrit Rietveld, 1924
Theo van Doesburg: *Det elementære uttrykksmiddelet i målarkunsten, 1924*
**De Stijl** (nederlandsk, 'Stilen') var ei kunstrørsle i Nederland som vekte stor merksemd i 1920-åra. Både målarar, bilethoggarar, arkitektar og forfattarar slutta seg til rørsla. Piet Mondrian, Theo van Doesburg og Gerrit Rietveld var mellom dei fremste utøvarane av stilen.

### Soge

Rørsla vart danna i Leiden i 1917. Ved bruk av elementære former i kunsten, særleg kubar, vertikalar og horisontalar, kombinert med ein streng asymmetri, søkte ein å uttrykke eit nytt utopisk ideal, som bestod av åndeleg harmoni og formal orden. Rørsla var antiindividualistisk, antiekspresjonistisk og streba mot objektivitet. Formspråket i kunstverka er reint abstrakt og universelt, og ein brukte einast primærfargane blå, raud og gul samt svart, kvitt og grått.

I 1931 gjekk De Stijl med i den internasjonale kunstnarorganiasjonen Abstraction-Création.

Stiftarane gav ut eit tidsskrift med same namn som rørsla, som fremja idéane om harmoni og balanse såvel i kunsten som i livet og allment i samfunnet. Tidsskriftet spela ei stor rolle for avantgarde-kunsten og for utviklinga av arkitektur, kunsthandverk, design og typografi.

Bauhaus-rørsla i Tyskland var inspirert av De Stijl.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «De Stijl» frå Wikipedia på dansk, den 17. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
Sikringsnål
**Sikringsnål** er eit festemiddel danna av ei nål festa i ein boge og ei klemme. Bogen er fjøra og gjer at nåla sprett ut når ho ikkje er festa i klemma. Klemma gjer også at ein ikkje stikk seg på spissen av nåla. 

Ein kan til dømes bruka sikringsnål til å binda saman tøystykke. Ho kan også brukast symbolsk eller dekorativt.

Historie
--------

Fibulaer brukte av ein romersk soldat. Den øvste manglar nål.
Fibula er ein gammal type brosje som blei brukt i tidleg europeisk bronsealder. Ei tidleg form var laga av to nåler der den eine danna bogen og den andre hadde eit hol i enden. Enden av den boga nåla blei festa i holet. I ei anna utforming var midten av nåla snodd til ein runding. Eine enden var bøygd slik at den andre kunne festast i han.

Greske kvinner brukte fibula til å halda tunikaen på plass. Etruskarane brukte fibula til å feste kapper og andre klede. Romarane brukte dei til å festa togaar. Fibulaer var synlege når ein brukte dei, og kunne difor ha kunstnarisk utforming. I nyare tid blir dekorative sikringsnåler brukt nedst på kiltar for å hindra stoffet frå å flyga opp.

I 1849 tok den amerikanske oppfinnaren Walter Hunt patent på ei sikringsnål med ei klemme som gjorde at ein ikkje kunne stikka seg på nålspissen når nåla var lukka.

Kultur
------

Sikringsnåler kan brukast til å festa lukkebringande amulettar til kleda til småbarn. I nokre høve kan dette vera uheldig dersom nåla lausnar og barnet svel henne. Ein kan også festa ei sikringsnål på innsida av kleda til barn for å verna mot vonde ånder, som i ukrainsk kultur, eller nær magen til ei svanger kvinne for å verna det ufødde barnet, som i meksikansk kultur.

Sikringsnåler har vore mykje brukt som dekor innan pønkkulturen som utvikla seg frå slutten av 1970-talet. Ein kunne både bruka dei i kleda, som piercing og smykke. Kjende pønkarar som brukt sikringsnåler både til å halda saman klede og som dekorasjon var Richard Hell og Johnny Rotten.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  Caballar, Rina (15. november 2016), «Three Millennia of Safety Pins», *The Atlantic* (på engelsk), henta 10. oktober 2020
2. ↑  «Brooches and Pins | LoveToKnow». *LoveToKnow* (på engelsk). Henta 6. mai 2018.
3. ↑  «Stubborn Stag Antler Kilt Pins and Sgian Dubh Scottish Red Deer gifts Made in Scotland», *www.stubbornstag.co.uk*, henta 10. oktober 2020
4. ↑  Türkyilmaz Z, Karabulut R, Sönmez K, Basaklar AC, Kale N (2007). «A new method for the removal of safety pins ingested by children» (PDF). *Annals of the Academy of Medicine, Singapore* **36** (3): 206–7. PMID 17450267.
5. ↑  Punks: A Guide to an American Subculture, s. 53, Sharon M. Hannon, ABC-CLIO, 2010
6. ↑  Young, Sarah, The safety pin returns as punk becomes more relevant than ever. *The Independent*, 17. oktober 2016.
7. ↑  Finney, Ross, A Blank Generation: Richard Hell and American Punk Rock. University of Notre Dame, Department of American Studies. s. 40
8. ↑  Inside the Met's New Exhibit, 'Punk: Chaos to Couture' Arkivert 2017-02-10 ved Wayback Machine.. *Rolling Stone*, 7. mai 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Sikkerhetsnål» frå Wikipedia på bokmål og «Safety pin» frå Wikipedia på engelsk, den 10. oktober 2020.*
Koordinatar: 46°29′37.8″N 8°05′51.5″E﻿

**Gross Wannenhorn** er eit 3 906 m høgt fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Valais. Frå fjelltoppen er det open utsikt til dei 4000-meters-fjella i Bern-Alpane som ligg i nord, og mot sør over Rhone-dalen til Wallis-Alpane.

Geografi
--------

Fjellet er det høgste av dei såkalla *Walliser Fiescherhörner*. Desse fjelltoppane er omringa av brear på alle kantar, også på sørsida. Austover buktar Fieschergletscher seg, vestover renn Aletschgletscher. I nordvestleg retning ligg Konkordiaplatz. I nord vert desse fjella, som ikkje må forvekslast med toppane Hinter Fiescherhorn og Gross Fiescherhorn, skilt frå Grünhorn av Grünhornlücke.

Gross Wannenhorn er ein tvillingtopp. Nordtoppen er ein steil knaus, medan sørtoppen er meir flatvoren. Austsida av fjellet er mykje bredekt. Vestsida består av bratte bergveggar, avbrotne av fleire breband, som fell ned mot Aletschgletscher. Mot sør fører ei egg over *Wannenhornsattel* (3669 m) til det litt lågare *Kleinen Wannenhorn* (3707 m). Beint i nord ligg grannen, det 3854 moh høge Schönbühlhorn.

Gross Wannenhorn over Aletschgletscher

Klatresoge
----------

Fyrste bestiginga av Gross Wannenhorn fann stad 6. august 1864. Gottlieb Studer, Rudolf Lindt, Kaspar Blatter og Peter Sulzer klatra då opp austryggen. Nedturen frå fjellet gjekk vidare mot vest, så klatrelaget var og det fyrste som traverserte fjellet frå aust til vest. Nordvestegga vart klatra fyrste gongen i august 1922. Søraustegga vart klatra ned tidlegare enn ho vart klatra opp, høvesvis 1907 og 1919.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gross Wannenhorn» frå Wikipedia på tysk, den 8. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Cupvinnarcupfinalen i fotball 1973** fann stad på Kaftanzoglio stadion i Thessaloniki 16. mai 1973, framfor 40 154 tilskodarar. Italienske AC Milan vann finalen, den 13. i sitt slag, med siffera 1-0 over Leeds United.

### Kampen

Luciano Chiarugi skåra kampens einaste mål i det 5. minutt. Riccardo Sogliano og Norman Hunter vart begge utvist i sluttsekundane.

Grekaren Christos Michas dømde finalen. Han vart etter kampen dømd for kampfiksing, etter som han konsekvent dømde til fordel for AC Milan.

### Laga

**Milan**-laget mønstra: Villiam Vecchi, Giuseppe Sabadini, Angelo Anquiletti, Maurizio Turone, Roberto Rosato, Giulio Zignoli, Riccardo Sagliano, Romeo Benetti, Gianni Rivera (kaptein), Alberto Bigon og Luciano Chiarugi. I det 59. minutt vart Rosato bytta ut med Danilo Dolci.

**Leeds** mønstra: David Harvey, Paul Reaney (kaptein), Norman Hunter, Paul Madeley, Trevor Cherry, Mick Bates, Terry Yorath, Frank Gray, Peter Lorimer, Joe Jordan og Mick Jones. Gordon McQueen tok plassen til Gray i det 54. minutt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1973 European Cup Winners' Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 13. mai 2018.*
De Havilland DH-104 Dove
De Havilland DH 104 Dove, Shell Oil Company
**De Havilland DH.104 Dove** var eit britisk passasjerfly konstruert og bygt av De Havilland like etter andre verdskrigen, då fabrikken igjen kunne satsa på sivil flyproduksjon.

Historie
--------

Flyet var ein etterfølgjar til førkrigsmodellen Dragon Rapide, som var eit av dei mest vellukka passasjerflya til den britiske flyindustrien på 1930-talet. Medan dette hadde vore eit biplan, var Dove eit monoplan med eitt par venger. Det hadde to motorar. Dove flaug første gongen 25. september 1945.

Produksjon
----------

Produksjonen av Dove og dei mange variantane av flyet omfatta 388 sivile Dove-fly. Dessutan blei det bygd militære variantar, **Devon C.2** og **Sea Devon**, i høvesvis 127 og 13 eksemplar. Med plass til åtte passasjerar viste flyet seg snart å vera for lite for flytrafikken på 1950-talet, og De Havilland bygget ein større, men elles nær identisk maskin med fire motorar, De Havilland DH 114 Heron som kunne romma 15 passasjerar. Produksjonen opphøyrde på midten av 1960-talet. Det var då vorte bygd i 542 eksemplar.

Sivile kundar
-------------

Flyet vart selt til 17 større og mindre flyselskap. Dei fleste eksisterer ikkje i dag.

Kjende selskap som har nytta Dove
* BOAC
* British Midlands
* Sabena
* South African Airways

Brukt av flyvåpen i
-------------------

* Flagget til ArgentinaArgentina
* Flagget til BrasilBrasil
* Flagget til EgyptEgypt
* Flagget til EtiopiaEtiopia
* Det irske flaggetIrland
* Flagget til IndiaIndonesia
* Flagget til JordanJordan
* Flagget til LibanonLibanon
* Flagget til MalaysiaMalaysia
* Flagget til New ZealandNew Zealand
* Flagget til PakistanPakistan
* Det britiske flaggetStorbritannia
* Flagget til Sri LankaSri Lanka
* Sør-Afrika

* Flagget til SverigeSverige

Spesifikasjonar
---------------

De Havilland DH 104 Dove
### Dimensjonar

* Besetning: 2
* Passasjerar: 8
* Vengespenn: 17.37 m
* Lengd: 11.96 m
* Høgd: 4.75m
* Vengeflate: 31.1 m²
* Vekt, tom: 2 600 kg
* Maksvekt: 4 000 kg
* Motorar: 2x De Havilland Gipsy Queen 70 Mk 6-sylinder i rekkjemotorar, kvar på 380 bhp (283 kW).

### Ytingar

* Toppfart: 325 km/t ved 2 400 m høgd
* Stigingsevne: 4.7 m/s
* Marsjhøgd: 6 100 m
* Maks rekkjevidd: 1 720 km

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «De Havilland DH 104 Dove» frå Wikipedia på bokmål, den 24. september 2018.*
Ajax-spelarar feirar sigeren, frå venstre; Scholten, Silooy, Boeve, Witschge, Basten og Winter
**Cupvinnarcupfinalen i fotball 1987** fann stad på Olympiakó-stadion i Athen 13. mai 1987, framfor 35 107 tilskodarar. Ajax frå Amsterdam vann finalen, den 27. i sitt slag, med 1-0 over Lokomotive Leipzig.

### Kampen

Lagoppstillingane
Marco van Basten vart matchvinnar med si skåring i det 20. minutt.

Luigi Agnolin frå Italia dømde kampen.

### Laga

**Ajax** sitt vinnarlag var: Stanley Menzo, Sonny Silooy, Frank Verlaat, Jan Wouters, Peter Boeve, Arnold Mühren (kaptein), Frank Rijkaard, Aron Winter, John van 't Schip, Marco van Basten og Rob Witschge. Dennis Bergkamp tok over for Witschge i det 66. minutt og Arnold Scholten for Mühren i det 83. minutt.

**Lokomotive Leipzig** stilte med: René Müller (kaptein), Ronald Kreer, Matthias Lindner, Frank Baum, Uwe Zötzsche, Heiko Scholz, Uwe Bredow, Frank Edmond, Matthias Liebers, Hans Richter og Olaf Marschall. I den andre omgangen vart Edmond og Liebers bytta ut etter 54 og 75 minuttars spel, inn kom fyrst Hans-Jörg Leitzke og sidan Dieter Kühn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1987 European Cup Winners' Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 13. mai 2018.*
Alnabru er eit av dei meir industrielle områda i Groruddalen
**Groruddalen** er eit dalstrøk i den nordaustlege delen av Oslo. Dalstrøket ligg i det tidlegare Østre Aker sokn i Aker kommune og heitte tidlegare Akersdalen.

Historie
--------

På 1800-talet blei det drive med steinhogging i Groruddalen. I byrjinga av hundreåret brukte ein straffangar til arbeidet, men dette enda rundt 1850. I 1900 blei 191 personar registrerte som steinarbeidarar i nærområdet.

Bydelar
-------

Fire av bydelane i Oslo ligg i Groruddalen - Bjerke ligg i vest, Alna i sør, Grorud i nord og Stovner i aust.

Busetnad
--------

Området har om lag 165 000 innbyggjarar, medan det er over 60 000 arbeidsplassar der. Hovudtyngda av folkesetnaden bur i dalsidene mot nord og sør, mens folketettleiken i midten er noko lågare. Ei storstilt bustadbygging på 1960- og 1970-talet heva folketalet med nesten 70 % mellom 1960 og 1990.

Groruddalen har derimot hatt problem med den høgaste arbeidsløysa i Oslo og lågast utdanningsnivå. Dette er mykje av bakgrunnen til at regjeringa og Oslo kommune saman har sett i gang prosjektet «Groruddalssatsingen», eit tiårsprosjekt som skal medverke til å ruste opp miljøa, og heve livsvilkåra i dalen gjennom satsing på mellom anna kultur og kommunikasjon. Prosjektet starta i 2007.

Kommunikasjon
-------------

Veg- og banesamband går hovudsakleg langs med dalen. Grorudbanen, som er nytta av T-banelinje 2 og linje 5, Furusetbanen og Europaveg 6 går langs dalen i sør. I dalbotn går Hovudbanen og riksveg 163 (Austre Aker vei). På nordsida går T-banelinje 5, Grorudbanen og riksveg 4 (Trondheimsveien). Det er òg vegsamband og bussar som går på tvers av Groruddalen, men dei kommunikasjonslinjene vert ikkje alltid rekna for å vere fullt tilfredsstillande.

Kjelder
-------

1. ↑  Beate Muri. «Granittgrenda Groruddalen». 2018-08-06. Dagsavisen. S. 18-9. Vitja 2018-08-08

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side for Groruddalssatsingen
* Sosiale utfordringar
* Groruddalen Historielag

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
Ei **geologisk eining** er ein berg- eller ismasse som ein kjenner opphavet til og der alderen er definert ut frå petrografiske, litologiske eller paleontologiske eigenskapar (facies).

Einingane må vere mogelege å kartlegge og skilje frå kvarandre, men kontakten treng ikkje å vere særleg tydeleg. Til dømes kan ei eining definerast ut frå uttrykk som «når sandsteinskomponenten er 75 % eller meir».

Litostraigrafiske einingar
--------------------------

Litostratigrafiske einingar er baserte på bergartskarakter (litologi).

* Overgruppe - to eller fleire grupper og einslege formasjonar
* Gruppe - to eller fleire formasjonar
* Formasjon - hovudeininga i litostratigrafi
* Ledd - kalla litologisk underinndeling av ein formasjon
* Lag - eit tydeleg lag i eit medlem eller ein formasjon

Eit døme er Friggformasjonen, som er ei karakteristisk eining av sandstein under Nordsjøen.

Kronostratigrafiske einingar
----------------------------

Desse er baserte på at bergartslaga er avsett i eit bestemt tidsintervall og står i eit relativt eller absolutt aldersforhold til kvarandre. 

* Eonotem - alle berglaga som er lagt ned i eit eon.
* Eratem - alle berglaga som er lagt ned i ein æra
* System - alle berglaga som er lagt ned i ein periode
* Serie - alle berglaga som er lagt ned i ein epoke
* Etasje - alle berglaga som er lagt ned i ein alder.

Eit døme er triassystemet, som omfattar bergartane danna gjennom eit bestemt tidsrom.

Geokronologiske einingar
------------------------

Desse er basert på tidsintervalla bergartslaga er danna i, målt til dømes i år. Den største inndelinga er eon, som vidare vert delt inn i æra, periode, epoke og alder. 

Eit døme er trias eller triasperioden, som er eit bestemt tidsrom i jordhistoria.

Biostratigrafiske einingar
--------------------------

Desse er basert på fossilinnhaldet. Hovudeininga her vert kalla biosone.

Sekvensstratigrafiske einingar
------------------------------

Desse er basert på einingar som genetisk høyrer saman og er avgrensa av eroasjonsflater elelr andre flater som representerer manglende avsettingar.

Sjå òg
------

* Stratigrafi
* Sedimentologi
* Glasiologi
Høgdeskilnader i EGM96-geoiden i forhold til WGS84-ellipsoiden.
Ein **geoide** (av gresk: *geo*, jord og *eides*, liknande) er ei ekvipotensiell overflate (overflata som motsvarar ein spesifikk verdi) som omtrent fell saman med det gjennomsnittlege nivået til havoverflata. Han blir ofte sagt å vere ein nær attgjeving eller fysisk modell av den ekte forma til jorda, og ifølgje Carl Friedrich Gauss er geoiden eit «matematisk bilete av jorda» eller, eigenleg, av gravitasjonsfeltet til jorda.

Overflata til geoiden er meir uregelmessig enn den rotasjonsellipsoiden som ofte blir nytta for omtrentleg å skildre den fysiske forma til jorda, men langt jamnare enn den fysiske overflata til jorda. Medan den sistnemnde har toppar på over 8 000 meter (Mount Everest) og dalar på under 11 000 meter (Marianergropa), varierer geoiden berre med omkring ±100 m frå ein nøyaktig fastlagt rotasjonsellipsoide.

1. Hav  

2. Ellipsoide  

3. Lokal loddlinje (overflatenormalen)  

4. Land  

5. Geoiden
Ein konsekvens av at geoiden er ei ekvipotensiell flate er at tyngdekrafta er vinkelrett mot geoiden i kvart og eit punkt. Dette gjer at havoverflata skulle ha ei form som fell saman med geoiden om havvatnet fekk virke fritt, uavhengig av andre krefter og kontinentale landmassar. Geodetar kan berekne høgda hos punkt på kontinenta ovanfor denne tenkte, men fysisk definerte overflata gjennom ein teknikk som blir kalla avveging.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Geoide» frå Wikipedia på bokmål, den 8. november 2013.*
Tradisjonell norsk sildesalat dekorert med eggeplomme, eggekvite og fargerike grønsaker.
Unionsmerket «sildesalaten» som det blei brukt i norske flagg frå 1844 til 1905. I svenske flagg hadde «sillsallaten» langstrekt form med proporsjonane 4:5.
**Sildesalat** er ein salatrett som bruker sild som ein hovudingrediens.

Sildesalat er ein tradisjonell rett i Norden, laget av oppskoren spekesild og andre ingrediensar. Ei særleg dekorativ utgåve av sildesalaten blir tilreidd i ein bolle og kvelva på eit fat, for deretter å bli dekorert med striper eller sektorar av opphakka grønsaker i ulike fargar. Den dekorerte utgåva var opphavet til kallenamnet «sildesalaten» om unionsmerket i norske og svenske flagg i unionstida.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sildesalat» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2021.*

Litteratur
----------

* Asbjørnsen, Peter Christen (Clemens Bonifacius – pseudonym): *Fornuftigt Madstel. En tidsmæssig Koge- og Husholdningsbog*. P.F. Steensballe. Christiania 1864, s.167. (Ny utgave 1865, finnes også oversatt til dansk og svensk).
* Erken, Henriette Schønberg: *Stor kokebok for større og mindre husholdninger*, 14. utgave, Oslo 1941, s. 437.
* Hagdahl, Charles Emil: *Illustreret kogebog*, dansk utgave ved André Lütken, Kjøbenhavn 1883, s. 673-674.
* Schulze, M.: *Kogebog*, Kristiania 1895, s. 388.
* Winsnes, Hanna: *Lærebog i de forskjellige Grene af Huusholdningen*, Fjerde opplag, Christiania 1851, s. 351.
Det indiske kontinentet dreiv nordover og inn i Den eurasiske plata, og danna Himalaya. 
**Himalaya** er danna som ledd i den tertiære fjellkjedefoldinga, som òg omfatta mellom anna Alpane.

Himalaya utgjer ei foldesone mellom den indoaustralske plata og den eurasiske plata. Kollisjonen mellom kontinenta tok til i slutten av krittida for 70 millionar år sidan. Ved byrjinga av tertiærtida for 50 millionar år sidan var Tethyshavet lukka. Den indoaustralske plata vart pressa under den tibetanske plata, slik at fleire skyvedekke vart liggjande over kvarandre.

Ved sørranden av Himalaya ligg det nedste skyveflaket over tertiære sandsteinar, som vart avleira i ei senking på sørsida av fjellkjeda. Det øvste skyveflaket i Sentral-Himalaya har nedst ein 10 km tjukk plate av omvandla prekambriske bergartar som er overleira i fleire tusen meter av fossilførande sediment av alder frå kambrium til tertiær. I toppen av Mount Everest er det kalkstein, sannsynlegvis frå karbon-Perm, med fossile sjødyr.

Himalaya består av fire hovudstrukturar som kan følgjast langs det 2400 km lange foldebeltet. Subhimalaya utgjer forlandet til Himalaya og består av molasse-erosjonsavsetningar frå fjellkjeda frå miocen til pleistocen. Molassen tilhøyrer Muree- og Siwaliks-formasjonane, og dei er folda og imbrikert. Låge Himalaya består av seinproterozoiske til tidligkambriske sediment frå den passive indiske kontinentalmarginen. Gruppa inneheld òg eldre granitt og andre vulkanske bergarter. Låge Himalaya er skove over Subhimalaya langs den sentrale hovudforkastinga. Høge Himalaya dannar høgdeområda i fjellkjeda. Indus-sonen eller Indus-Yarlung-Tsangpo-sonen representerer kollisjon mellom den indiske plata og Ladakh Batholith i nord.

Kjelder
-------


* Askheim, Svein. (30. januar 2013). «Himalayas geologi». I *Store norske leksikon*. Henta 7. januar 2014.
**Sikt** er eit mål på den lengste avstanden ein kan sjå ein lekam eller eit lys på. God sikt er viktig i alle former for trafikk, både på vegen, på sjøen og i lufta. Den meteorologiske sikten omhandlar kor gjennomsiktig lufta er, og viss lufta er den same vil sikten vere lik både på dagtid og om natta. 

Innan luftfart er sikt definert som: 

* den største avstanden ein kan sjå ein svart lekam med ein viss storleik på ein kvit bakgrunn.
* den største avstanden ein kan sjå og identifisere eit lys med ein styrke i nærleiken av 1000 candela.

I luftfart har ein òg ein eigen definisjon for rullebanesikt. 

Ein veg i morgontåke
I svært rein luft som i Arktis eller i fjellområde kan sikten vere opp mot 70 til 100 km. Men sikten vert redusert av luftforrureining og i høg fukt. Dis i form av tørrdis og tåkedis, kan redusere sikten ein god del, medan ein i tåke og røyk kan ha bortimot null sikt. Det same kan skje i sandstormar. Kraftig regn (til dømes frå ei torebyge) gjev òg dårlegare sikt, og det same kan snøstormar og snøfokk føre til.

Visst sikten er mindre enn 1500 m, reknar ein det for å vere dårleg sikt. Sikt mindre enn 100 m vert vanlegvis rapportert som null sikt. I desse tilfella kan vegar verte stengde eller ein kan ha autmatiske åtvaringslys som varslar sjåførane. Slike lys kan ein sette opp i område som er kjend for å ofte ha dårleg sikt, og ofte blir det gjort langs vegar som har hatt store kjedekollisjonar. I Noreg vert derimot dette lite brukt. 

Flytrafikken kan ofte verte forseinka når sikten er dårleg fordi flya må bruke reglar for instrumentflyging og ha større avstand mellom seg. 

Sikt er òg eit mål på spreiinga av lys. Anten vert noko lys sendt ut og eit måleapparat måler kor mykje av lyset som kjem fram, eller så måler ein spreiingsmengda direkte. 

Sikt vert òg brukt som eit mål på kor grumsete eit vatn er.
**Portia Lee James DeGeneres** (fødd 31. januar 1973) er ein australsk-amerikansk skodespelar kjend under namnet **Portia de Rossi**. Ho er best kjend for si rolle som Nelly Porter i TV-serien *Ally McBeal*, og som Lindsay Bluth Fünke i *Arrested Development*. I 2010 blei ho aktuell som Veronica Palmer i komiserien *Better Off Ted* og boka *Unbearable Lightness: A Story of Loss and Gain*, om kampen hennar mot eteforstyrring. 

Portia de Rossi var fødd Amanda Lee Rogers. Ho blei internasjonalt kjend gjennom filmen *Siren* frå 1994, og flytta kort tid etter til Los Angeles i USA. Ho var gift med dokumentarfilmskaparen Mel Metcalfe frå 1996 til dei skilde seg 1999. De Rossi stod etterkvart opent fram som lesbisk, og 16. august 2008 gifta ho seg med den kjende komikaren og talkshowverten Ellen DeGeneres.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Portia de Rossi» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Folda sedimentære bergartar i Oman.
**Geologien i Oman** omfattar varierte landskap som er ei blanding av den geologiske historia til landet, og klimaet her over dei siste millionar åra. Klipper i Al Hajar-fjella, Huqf og Dhofar er interessante for internasjonale geologar. Berglaga strekkjer seg over 825 millionar år og omfattar minst tre periodar då landet var dekt av is. 

Oman ligg i det søraustlege hjørnet av den arabiske plata, og vert pressa sakte nordover, medan Raudehavet veks seg breiare. Dei høge Al Hajar-fjella og dei djupe dalane i Musandam er dramatiske påminningar om dette. Generelt er Oman eit roleg område tektonisk sett. Musandan kan stundom få jordskjelv då den arabiske plata kolliderer med den eurasiatiske plata.

I krit-tida låg Oman like nær ein subduksjonssone og ein del av den øvre mantelen og dei vulkanske bergartane på havbotnen over vart skove over kontinentalskorpa. Denne obduksjonssekvensen av ultramafiske til mafiske bergartar finst i Semail ofiolitt-komplekset. Ofiolitten er lokalt rik på kopar og kromitt-malm.

Dei indre slettene i Oman er ungen sedimentære bergartar, wadi-grus, sanddyner og saltsletter. Under desse er det fleire kilometer tjukke lag av eldre sedimentære bergartar der hydrokarbonressursane til landet ligg. Gammalt salt, som kjem til overflata i fleire saltdomar som Qarat Kibrit, spelar ei viktig rolle i å forme mange av desse olje- og gass-samlingane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Geology of Oman» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Oman's Geological Heritage, Second Edition. Petroleum Development Oman LLC, 2006
* 

1. ↑  Guilbert, John M. and Charles F. Park jr. 1984, *The Geology of Ore Deposits*, Freeman, s. 380-382 ISBN 0-7167-1456-6
2. ↑   Dilek, Yildirim; et.al, eds. 2001, *Ophiolites and Oceanic Crust*, Geological Society of America, s. 57, ISBN 0-8137-2349-3
**Port Royal** (i dag Annapolis Royal) var ein gong hovudstaden i Acadia og er i dag eit lite landleg samfunn på vestsida av den kanadiske provinsen Nova Scotia. Først låg Port Royal på nordsida av Annapolis Basin i Nova Scotia, der det i dag er reist ein rekonstruksjon av den originale busetjinga i Port-Royal. Etter at staden vart øydelagd (1613), vart Port Royal bygd opp att på sørsida. Britane gav staden namnet Annapolis Royal etter at dei erobra Acadia (1710). 

Port Royal vart grunnlagd av Pierre Dugua, Sieur de Mons og Samuel de Champlain i 1605. Landsbyen var den første permanente europeiske busetnaden nord for St. Augustine i Florida. (to år seinare, hadde engelskmennene grunnlagd sin første permanente busetnad i Jamestown i Virginia.) Om lag 75 år etter at Port Royal vart grunnlagd, migrerte akadiarane frå hovudstaden og oppretta det som vart ein andre store akadisk busetnader før utkastinga av akadiarane: Grand Pré, Chignecto, Cobequid og Pisiguit. 

Før Halifax vart grunnlagd i 1749, var Port Royal/Annapolis Royal hovudstad i Acadia og seinare Nova Scotia i det meste av dei førre 150 åra. I løpet av den tida prøvde britane seks gonger å erobre Acadia med å ta hovudstaden. Dei klarte omsider å slå franskmennene i omleiringa av Port Royal i 1710. Dei neste 50 åra prøvde franskmennene og deira allierte å ta attende hovudstaden utan å lukkast. 

Inkludert raidet som skjedde under den amerikanske sjølvstendekrigen, opplevde Port Royal/Annapolis Royal totalt 13 åtak, meir enn nokon annan stad i Nord-Amerika.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Port Royal, Nova Scotia» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Brenda Dunn. *A History of Port Royal, Annapolis Royal: 1605-1800.* Nimbus Publishing, 2004. s. viii

Koordinatar: 44°42′40″N 65°36′36″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
**James Michael Heron** (fødd 27. desember 1942) er ein skotsk songar, låtskrivar og multiinstrumentalist, mest kjend for arbeidet sitt med Incredible String Band i 1960- og 1970-åra.

Etter å ha spelt fleire forskjellige instrument i britiske beat-grupper, var Heron med å skipe det psykdeliske folkebandet Incredible String Band med Robin Williamson og Clive Palmer. Det første soloalbumet til Heron, *Smiling Men with Bad Reputations*, kom ut i 1971 på Island Records, med gjesteartistar som The Who og John Cale. Etter at The Incredible String Band vart oppløyst i 1974, skipa Heron Mike Heron's Reputation. Dette bandet var meir rockeprega, men gav berre ut eitt sjølvtittulert album på Neighbourhood Records. Heron gav ut mange fleire soloalbum på forskjellige album, men ingen av dei fekk den same suksessen han hadde hatt i lag med Williamson i ISB.

I 1997 kom dei to tidlegare kollegaene saman for eit utval av konsertar og ein av desse vart teken opp og kom ut på *Bloomsbury 1997*. Palmer kom med to år seinare for ei rekkje Incredible String Band-konsertar i Storbritannia i Europa.

Solodiskografi
--------------

* *Smiling Men with Bad Reputations* (1971)
* *Mike Heron's Reputation* (1975)
* *Diamond Of Dreams* (som Heron) (1977)
* *Mike Heron* (1979)
* *The Glen Row Tapes* (1988)
* *Where the Mystics Swim* (1996)
* *Conflict Of Emotions* (1998)
* *Futurefield* (2002)
* *Echo Coming Back* (2005)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mike Heron» frå Wikipedia på engelsk, den 3. august 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Sunniva Gylver** (fødd 7. januar 1967 i Oslo) er ein norsk prest, forfattar og tidlegare programleiar for fleire livssynsprogram på TV 2 og NRK.

Gylver er utdanna teolog ved Menighetsfakultetet og har i tillegg mellomfag i sosiologi. Frå 1997 til 2003 jobba ho som studentprest ved Høgskolen i Oslo. I 2003 vart ho tilsett som kapellan ved Grønland kyrkje i Oslo. I 2005 vart ho redaktør for bladet *Luthersk Kirketidende*, som vert utgjeve av Luther Forlag.

Ho gav ut boka *Åpen himmel* i 2000, og var medforfatter av *De store ordene* (2006) og *Kunsten å bruke følelser* (2007).

Anna
----

I 2006 vart ho den første kvinnelege presten til å tala i ein norsk moské.

Gylver er gift og har barn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sunniva Gylver» frå Wikipedia på bokmål, den 25. april 2019.*

Fotnotar
--------

1. ↑  Hanne Waaler Lier, Wasim K. Riaz (27. februar 2006). «Første kvinne klar til å tale i norsk moské». *Aftenposten*. Henta 11. september 2018. «Historisk. Som første kvinnelige prest er Sunniva Gylver invitert til å tale i en moské. - Fint det, men hun må tale før fredagsbønnen - da får hun flest tilhørere, utfordrer SV-politiker Akhtar Chaudhry.»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Wii U** er ein spelkonsoll som er utvikla av Nintendo. Konsollen er etterfylgjaren til Wii og vart avduka under E3-messa den 7. juni 2011. Han vart lansert 18. november 2012 i Nord-Amerika, 30. november 2012 i Europa og 8. desember i Japan. Konsollen var tilgjengeleg i to standard utgåver; ei kvit «Basic»-utgåve med konsoll med 8 GB internminne og ei svart «Premium»-utgåve med 32 GB internminne og spelet *Nintendo Land*. I tillegg fanst det ei rekkje andre sett der andre spel enn *Nintendo Land* følgde med premium-varianten av konsollen, til dømes *Mario Kart 8* og *ZombiU*.

Handkontroll
------------

Inkludert med Wii U-konsollen følgde det med ein handkontroll med skjerm, Wii U Game Pad. Skjermen er på 6,2 tommar. Kontrollen har i tillegg til skjerm også kamera, to høgtalarar, mikrofon, rørslesensor, ristefunksjon, to analoge stikker og ei rekkje knappar. Den ekstra skjermen på kontrollen kan fungere som supplement under speling eller la ein spele uavhengig av TV-skjermen. Som alternativ til Game Pad er det i mange spel mogleg å bruke ein tradisjonell kontroll, Wii U Pro Controller, som vart seld separat.

Wii U er kompatibel med spel og ekstrautstyr utvikla for Wii, inkludert Wii Remote, Nunchuk, Wii Balance Board og Classic Controller.

Kjelder
-------

1. ↑  «IR Information : Sales Data - Hardware and Software Sales Units». *Nintendo Co. Ltd*. Henta 3. juli 2017.
2. ↑  «IR Information: Sales Data». *Nintendo Co. Ltd*. Henta 3. juli 2017.
3. 1 2  Wii U - nintendo.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Introduksjonsvideo av Wii U Arkivert 2011-06-10 ved Wayback Machine. Eurogamer

| * v
* d
* e
Spelkonsollar frå Nintendo |
| --- |
| Stasjonære | 
* NES
* Super NES
* Nintendo 64
* GameCube
* Wii
* Wii U
* Switch

 |
| Handhaldne | 
* Game & Watch
* Game Boy
* Game Boy Color
* Game Boy Advance (SP
* Micro)
* Nintendo DS (Lite · DSi)
* Nintendo 3DS (2DS · New 3DS · New 2DS XL)
* Switch

 |
**Arthur Eugene Jenkins jr.** (7. desember 1936–28. januar 2009) var ein USA-amerikansk klaverspelarar, komponist, arrangør og perkusjonist, som arbeidde med mange popikon som John Lennon, Harry Belafonte, Bob Marley og Chaka Khan.

Jenkins spelte i starten av karrieren i New York på klubben Blue Moracco, der han det første året spelte for songaren Irene Reid og det andre for Nancy Wilson. Dei neste ni åra var han musikalsk leiar for songaren Johnny Nash, mellom anna på hitten «I Can See Clearly Now». Medan han var med Nash reiste Jenkins til Jamaica, der han òg spelt einn musikk med Bob Marley og Peter Tosh.

Jenkins vart ein etterspurt studiomusikar og arrangerte musikk for Harry Belafonte, som han òg både var i studio og på turné med. Han gjorde mykje det same for Patti Austin og Lena Horne.

Jenkins hamna hos Antisia Publishing (der Ralph MacDonald og William Salter var eigarar), og samarbeidde mykje med MacDonald, som førte til fleire hitinnspelingar som «The Hustle» med Van McCoy, «Where Is the Love» med Roberta Flack og Donny Hathaway og «Just The Two of Us» med Grover Washington Jr. og Bill Withers.

Jenkins spelte så med Yoko Ono på *Feeling the Space* og så med John Lennon på han *Mind Games* og alle seinare Lennon-album.

Jenkins arbeidde òg på Broadway-teater og spelte i populære reklamefilmar for McDonald's, Chemical Bank og andre. Han gav ut to plater med sitt eige materiale, *Alone With Arthur* og *Alone With Arthur Again*.

Diskografi
----------

**Med Ron Carter**

* *Anything Goes* (Kudu, 1975)

**Med Ronnie Foster**

* *Two Headed Freap* (Blue Note, 1972)

**Med Dizzy Gillespie, Sonny Rollins, Sonny Stitt**

* *Sonny Side Up* (Verve, 1957)

**Med Rahsaan Roland Kirk**

* *The Case of the 3 Sided Dream in Audio Color* (1975)
* *Other Folks' Music* (1976)

**Med David «Fathead» Newman**

* *Mr. Fathead* (Warner Bros. 1976)

**Med Bonnie Raitt**

* *Streetlights* (Warner Bros. 1974)

**Med Marlena Shaw**

* *From the Depths of My Soul* (1973)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arthur Jenkins (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 29. september 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
|  |
| --- |
| **Gulhovudsilkefugl** |
| GulhovudsilkefuglFoto: Chris JimenezGulhovudsilkefuglFoto: Chris Jimenez |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Gulhovudsilkefugl Utbreiinga av Gulhovudsilkefugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Silkefuglar Ptilogonatidae |
| **Slekt:** | *Ptiliogonys* |
| **Art:** | **Gulhovudsilkefugl** *P. caudatus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Ptiliogonys caudatus***Cabanis, 1861 |

**Gulhovudsilkefugl** (*Ptilogonys caudatus*) er ein fugl i silkefuglfamilien som lever i fjella i Costa Rica og vestlege Panama, vanlegvis frå 1850 moh. opp til tregrensa.

Bilete frå Costa RicaFoto: Joshua Stone

Skildring
---------

Dette er ein trastestor sporvefugl som veg ca. 37 gram. Gulhovudsilkefuglen har slektskap til sidensvansar, og har mjuk, silkeaktig fjørdrakt slik som den gruppa.

Hannar av gulhovudsilkefuglar er 24 cm lange og har ei bleik grå panne. Resten av hovudet med fjørtopp, nakke, hals og nedre buk er gule. Oversida, nedre bryst og øvre buk er blågrå, og vengfjørene og den lange, spisse halen er svart. Dei ytre halefjørene er flekka med kvitt.
Hoa er 21 cm lang og generelt mattare enn hannen, med ei mørkare grå panne, olivenfarga kropp og ein kortare, mindre iaugefallande svart hale. Ungfuglar er lik dei vaksne, men dei sentrale halefjørene er kortare og dei kvite flekkene på dei ytre halefjørene er meir utydelege.
Denne arten beitar i små flokkar når han ikkje hekkar, fangar insekt eller tar små frukter, spesielt misteltein. Gulhovudsilkefuglar kviler ofte synlege på høge utsette kvistar.
Songen frå gulhovudsilkefuglar er eit gjentatt tji-tjip.

Tilhaldsstadar for denne fuglen er fjellskog, der hekkande par bygger eit fint koppforma reir, 2-18 meter over bakken i eit tre. Nokon gonger hekkar dei i lause koloniar på 2 til 5 par. Hoa legg to brune og lilla-flekte grå egg, som blir ruga av hoa i 16-17 dagar. Ungane blir flygedyktige etter 24 til 25 dagar etter klekking, og blir mata av begge foreldra.

Denne arten er vert til den bitande lusa *Brueelia ptilogonis*.[*treng kjelde*]

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som livskraftig.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Long-tailed Silky-flycatcher» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2016.*

* Chu, M. (2016). *Long-tailed Silky-flycatcher (Ptilogonys caudatus)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 7. februar 2016
* BirdLife International (2016) Species factsheet: *Ptilogonys caudatus Arkivert 2016-02-07 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 7. februar 2016

Referansar

1. 1 2  Chu, 2016
2. ↑  BirdLife International (2016)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Gulhovudsilkefugl**
|  |
| --- |
|  |

 
**Dominionen Ny-England i Amerika** (engelsk *Dominion of New England*) (1686–1689) var ein administrativ union av engelske koloniar i Ny-England i Nord-Amerika. Maktområdet varte kortvarig fordi området det omfatta (frå Delaware River i sør til Penobscot Bay i nord), bestod av dagens Maine, New Hampshire, Vermont, Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, New York og New Jersey, og var for stort for ein enkel guvernør å styre. Det var òg andre faktorar som gjorde at det vart mislukka, som at guvernøren, sir Edmund Andros, var særs upopulær og gjorde saker som fornærma store delar av innbyggjarane i Ny-England. Etter at meldingar om den ærerike revolusjonen i England nådde Boston i 1689, gjorde puritanarar opprør mot Andros, og arresterte han og tenestemennene hans. Leisler-opprøret i New York City avsette viseguvernøren i maktområdet, Francis Nicholson. Etter desse hendingane gjekk koloniane som var samla i maktområdet attende til slik dei hadde vore før maktområdet vart oppretta, trass i at somme av dei då vart formelt styrte utan særleg løyve. Nye løyve vart etter kvart skriven ut av kong Vilhelm III av England og dronning Maria II.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dominion of New England» frå Wikipedia på engelsk, den 30. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
| **Portlaoise** |
| --- |
| Utsikt frå Dunemaseklippen mot den lokale kyrkjaUtsikt frå Dunemaseklippen mot den lokale kyrkja Utsikt frå Dunemaseklippen mot den lokale kyrkja |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Portlaoise |
| **Byvåpenet til Portlaoise** |

 |
| Plassering |
| 

Portlaoise is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Leinster  County Laois |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006) | 14 275 |
| Koordinatar | 53°2′3″N 7°17′37″W﻿Koordinatar: 53°2′3″N 7°17′37″W﻿ |
| Høgd over havet | 139 m |
| Diverse annan informasjon |

**Portlaoise** (irsk *Port Laoise*, tidlegare staving *Port Laoighise*, tidlegare namn *Maryborough*) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Laois og ligg sentralt på Irland. 

Han vart grunnlagd som *Fortet Maryborough* av dronning Maria I av England og Irland i 1556. 

Over heile byen finst det spor etter tida som garnisonsby. Det gamle fengselet har vorte omgjort til eit kultursenter. 

I nærleiken av byen ligg Dunamaseklippen, eit keltisk festningsverk som Ptolemaios noterte seg på 100-talet. I 845 vart den dåverande festninga plyndra av vikingar. Det ligg òg tre herregardar i nærleiken: Emo Court, frå 1700-talet og teikna av James Gandon, Ballyfin House, som no er ein privatskule, og Mountmellick.

Portlaoise fengsel er eit høgtryggleiksfengsel som særleg har vorte brukt til terroristar frå Nord-Irland. Etter at amnestiet som vart nedfelt i Belfastavtalen tredde i kraft har det vore færre fangar innan denne kategorien.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Portlaoise» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |