| **Krasnojarsk Красноярск** |
| --- |
| Krasnojarsk ved JenisejKrasnojarsk ved Jenisej Krasnojarsk ved Jenisej |
|  |
| Flagget til Krasnojarsk | Byvåpenet til Krasnojarsk |
| **Flagget til Krasnojarsk** | **Byvåpenet til Krasnojarsk** | 
 |
| Plassering |
| 

Krasnojarsk is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Krasnojarsk kraj |
| Grunnlagd | 1628 |
| Borgarmeister | Pjotr Pimasjkov |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  348 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 1 082 933   3 111,9 /km² |
| Koordinatar | 56°1′″N 93°4′″E﻿Koordinatar: 56°1′″N 93°4′″E﻿ |
| Høgd over havet | 259 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | KRAT (UTC+7)KRAST (UTC+8) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 660000–660136 |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)391 |
| Bilnummer | 24, 84, 88 |
| **Nettstad:** www.admkrsk.ru |

**Krasnojarsk** (russisk Красноя́рск) er det administrative senteret i Krasnojarsk kraj i Russland, og den tredje største byen i Sibir. Krasnojarsk ligg ved elva Jenisej og er ein viktig stoppestad på den transsibirske jernbanen. Byen har om lag 940 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd i juli 1628 som eit russisk grensefort. Ei gruppe kosakkar, leia av Andrej Dubenskoj kom til staden der elva Katsja munnar ut i Jenisej og bygde festningsverk her for å verne grensa mot åtak frå innfødde folk langs Jenisej og sideelvane hennar. Fortet fekk namnet *Krasnyj Jar*, som tyder «raud malm» på tyrkisk, etter ei klippe fortet vart bygd ved. Krasnojarsk vart seinare namnet på landsbyen og byen som voks opp rundt fortet. 

Krasnojarsk byrja å vekse då postvegen frå Moskva (i dag *M53*) kom til byen mellom 1735 og 1741, som knytte han og dei nærliggande byane Atsjinsk og Kansk til resten av Russland. Veksten heldt fram då det vart oppdaga gull i nærleiken og jernbanen kom til byen i 1895.

I 1749 vart ein meteoroitt med masse kring 700 kr funne 230 km sør for Krasnojarsk. Han vart sett av Peter Simon Pallas i 1772 og transportert til Krasjonjarsk. Krasnojarskmeteoritten er viktig fordi han var den første pallasitten som vart undersøkt. 

På 1800-talet var Krasnojarsk senter for ei sibirsk kosakkisk rørsle. I 1822 fekk han bystatus og hadde vorte hovudstad i Jenisej Gubernija. Mot slutten av 1800-talet hadde Krasnojarsk fleire fabrikkar, verkstad for jernbanetog og eit maskinrom. 

I Det russiske riket var Krasnojarsk ein av stadane der politiske motstandar vart sendt i eksil. Til dømes vart dekabristane sendt her frå St. Petersburg etter eit mislukka opprør. 

Eit gammalt hus
Nyklassisistisk hus (stalinperioden) i sentrum
Utsyn mot sentrum av Krasjonarsk(2003)
Etter den russiske revolusjonen i 1917 under periodar med sentralisert planlegging vart fleire store fabrikkar og anlegg bygd i Krasnojarsk, mellom anna Krasnojarsk vasskraftverk, som i dag er det femte største i verda og det neste største i Russland. 

I 1934 vart Krasnojarsk kraj oppretta, det nest største administrative området i Russland. Krasnojarsk vart då administrasjonssenter i byen. 

Under stalinismen vart Krasnojarsk eit stort senter for Gulagsystemet. Den viktigaste arbeidsleiren var Kraslag eller *Krasnojarskij ITL* (1938-om lag 1960) med to einingar i Kansk og Resjotyj. I sjølve Krasnojarsk var òg arbeidsleiren Jenisejlag eller *Jenisejskij ITL* viktig under den andre verdskrigen (om lag 1940-41).

Under den andre verdskrigen vart fleire fabrikkar evakuert frå Ukraina og Vest-Russland til Krasnojarsk og nærliggande byar, og stimulerte slik den industrielle veksten i byen. Etter krigen vart fleire fabrikkar bygd. 

Seint i 1970-åra startar Sovjetunionen bygginga av ein faseretta radarstasjon ved Abalakova, nær Krasnojarsk, som visstnok braut med ABM-avtalen. I 1983 gjorde USA krav om at antenna skulle fjernast fram til Sovjetunionen innrømde at radarstasjonen var eit brot på avtalen i 1989. Utstyret vart gradvis fjerna og i 1992 var han offisielt demontert. Utstyret vart truleg flytta til ein ny stad nær Komsomolsk-na-Amure.

Etter Sovjetunionen kollapsa og mange store anlegg og fabrikkar vart privatisert tok mange påståtte kriminelle selskap og oligarkar over, medan andre gjekk konkurs.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistguide
* Interaktivt kart over Krasnojarsk (russisk)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Krasnoyarsk» frå Wikipedia på engelsk, den 9. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jenisejsk (Krasnojarsk)[*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
Byar i Krasnojarsk kraj |
| --- |
| Administrativt senter: Krasnojarsk |
| Våpenet til Krasnojarsk kraj | Atsjinsk • Artjomovsk • Bogotol • Borodino • Divnogorsk • Dudinka • Igarka • Ilanskij • Jenisejsk • Kansk • Kodinsk • Lesosibirsk • Minusinsk • Nazarovo • Norilsk • Sjarypovo • Sosnovoborsk • Ujar • Uzjur • Zaoziornyj • Zelenogorsk • Zjeleznogorsk | Flagget til Krasnojarsk kraj |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |