recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Treleopard** |
| TreleopardTreleopard |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** VU SårbarUtbreiinga av Treleopard Utbreiinga av Treleopard |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Rovpattedyr Carnivora |
| **Familie:** | Kattefamilien Felidae |
| **Slekt:** | *Neofelis* |
| **Art:** | **Treleopard** *N. nebulosa* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Neofelis nebulosa***Griffith, 1821 |

**Treleoparden** er ei mellomform mellom store og små kattedyr som finst i regnskog i Søraust-Asia. Som namnet seier, lever han stort sett i tre. Arten er særs sky, og ein veit lite om korleis han oppførar seg i vill tilstand.

Skildring
---------

Treleopard.
Treleoparden er slank, men muskuløs. Han har korte bein og lang hale, som hjelper han å halda balansen når han klatrar. Kroppslengda er 60-110 cm, og vekta er ikkje meir enn 15-20 kg.

Levevis
-------

Ein veit lite om korleis treleopardar lever i naturen. Dei jaktar hovudsakleg på fugl og små pattedyr om morgonen og kvelden i tre. Som jegerar er dei lydlause og fangar byttet ved å slå med dei breie framlabbane. Midt på dagen og natta kviler dei i trekroner.

Det er to-fire ungar i kullet, og dei vert fødde om våren. Dei vert overlatne til seg sjølv ved ni-månadars-alderen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Clouded Leopard» frå Wikipedia på engelsk, den 11. august 2006.*

* *Verdens dyr*, Cappelen 1985
* *Hele verdens dyreliv*, LibriArte 1996

Bakgrunnsstoff
--------------

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Neofelis nebulosa**
**Valentin Aleksandrovitsj Gavrilov** (26. juli 1946–23. desember 2003) var ein sovjet-russisk friidrettsutøvar frå Moskva. Han vart europameister i høgdehopp i 1969, året i førevegen fekk han bronsemedaljen i øvinga under OL i Mexico-byen.

Aktiv
-----

Gavrilov debuterte internasjonalt ved europameisterskapen 1966 i Budapest. Med 2,06 m i sluttrotokollen enda han på sjuande plass i høgdetvelinga. I 1967 vart han sjovjetisk meister med 2,12 m. 

Våren 1968 sette han personleg rekord med 2,20 m. Om hausten same året var han med i den historiske høgdehopp-tevlinga under dei olympiske sommarleikane i Mexico-byen. Framfor eit måpande publikum hoppa USA-amerikanaren Dick Fosbury seg over høgde etter høgde med ein stil (Fosbury-flopp) ingen hadde sett maken til. Til sist var han den einaste som klarte 2,24 m og dermed var gullmedaljen hans. Hans landsmann Ed Caruthers fekk sølv med 2,22 m, medan Gavrilov tangerte sitt personbeste på 2,20 og tok bronsemedaljen.

Våren 1969 vann Gavrilov høgdehopp i innandørs-EM i Beograd. Om sommaren sigra han i øvinga i den sovjetiske meisterskapen med 2,15. Han forbetra så den personlege rekorden til 2,21 meter. Under europameisterskapen 1969 i Aten vann Gavrilov gullmedaljen med 2,17 meter, same høgda klarte både Reijo Vähälä frå Finland og italienaren Erminio Azzaro, høvesvis sølv- og bronsevinnar. 

Med eit hopp på 2,20 m vann Gavrilov innandørs-EM også i 1970. Sommaren 1970 vann han høgdetevlinga i universiaden etter å ha gått over 2,18 m, hans årsbeste for sesongen var på 2,20 m. I 1971-sesongen hadde han 2,18 m som best, men fekk likevel delta ved europameisterskapen 1971 i Helsingfors der han vart nummer ti med 2,11 m. Både i 1972 og 1974 tangerte han den personlege rekorden på 2,21 m, det var ikkje lenger godt nok til å representere Sovjetunionen internasjonalt.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1966 i Budapest: Nr 7 – 2,06 m
* OL 1968 i Mexico by: Bronsemedalje – 2,20 m, bakom Ed Caruthers 2,22 m
* EM 1969 i Aten: Gullmedalje – 2,17 m, framom Reijo Vähälä (2,17 m)
* EM 1971 i Helsingfors: Nr 10 – 2,11 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Walentin Alexandrowitsch Gawrilow» frå Wikipedia på tysk, den 13. september 2014.*
**Rune Erland** (fødd 25. august 1968) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Stavanger. Han var rykkromspelar og deltok i 130 landskampar i tida 1987-97. 

Erland var Viking-spelar til sommaren 1989. For Viking HK var han ein sentral spelar då klubben i 1988/89-sesongen vann sin fyrste kongepokal. Perioden 1989-94 var han aktiv for den tyske toppklubben Gummersbach og var i 1991 med om å vinne den tyske serien. Frå hausten 1994 bidrog Erland til at Viking i 1994 vann sin andre kongepokal, og sesongen etter nådde NM-finalen. 1996/-97-sesongen gjorde han teneste i tyske Grosswaldstadt. Sommaren 1997 flytta Erland heimatt og melde overgang til Stavanger IF. Med dette laget vart han toppskårar i eliteserien 1998/99 og 1999/2000. Våren 2001 spelte han på tampen av sesongen for den tyske klubben Eisenach.

Erland fekk sin landslagsdebut i juni 1987. Fram til november 1997 skåra han 477 landslagmål på sine 130 landskampar. Han deltok i Handball-VM 1993, der Noreg enda på 13. plass.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rune Erland» frå Wikipedia på bokmål, den 13. april 2021.*
* handball.n


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Verdscupen i langrenn for menn i 1998-sesongen** omfatta 12 individuelle tevlingar og 5 stafettar. Tevlingane tok til 22. november 1997 og vart avslutta 14. mars 1998. Dei 12 individuelle renna bestod av tre tevlingar over 10 kilometer, tre over 15 km, fire tremiler og ei femmil, samt eitt sprintrenn. Fire av stafettane var på 4 x 10 km, den siste stafetten gjekk over 18 km der to utøvarar veksla om å gå. Til skilnad mot tidlegare år, talde ikkje dei olympiske skirenna med i verdscupen. 

Renna fann stad på Beitostølen (2) og i Oslo i Noreg, Santa Caterina, Milano, Val di Fiemme (3) i Italia, Davos i Sveits, Kavgolovo i Russland, Ramsau am Dachstein (3) i Austerrike, Lahti (2) i Finland og Falun (2) i Sverige.

Thomas Alsgaard frå Noreg vann FIS-pokalen framom fjorårsvinnaren, landsmannen Bjørn Dæhlie. Alsgaard sigra i tre tevlingar, Dæhlie i fire. Fulvio Valbusa frå Italia, Mika Myllylä frå Finland, Vladimir Smirnov frå Kasakhstan og Aleksej Prokurorov frå Russland vann ei tevling kvar. I det einaste sprintrennet vann finske Ari Palolahti.

Individuelt
-----------

| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Thomas Alsgaard |  Noreg | 790 |
| 2 | Bjørn Dæhlie |  Noreg | 678 |
| 3 | Vladimir Smirnov |  Kasakhstan | 431 |
| 4 | Mikhail Botvinov |  Austerrike | 330 |
| 5 | Jari Isometsä |  Finland | 316 |
| 6 | Fulvio Valbusa |  Italia | 310 |
| 7 | Mika Myllylä |  Finland | 308 |
| 8 | Erling Jevne |  Noreg | 292 |
| 9 | Silvio Fauner |  Italia | 273 |
| 10 | Mathias Fredriksson |  Sverige | 268 |
| 11 | Fabio Maj |  Italia | 252 |
| 12 | Frode Estil |  Noreg | 240 |
| 13 | Henrik Forsberg |  Sverige | 231 |
| 14 | Aleksej Prokurorov |  Russland | 207 |
| 15 | Sture Sivertsen |  Noreg | 196 |
| 16 | Torgny Mogren |  Sverige | 176 |
| 17 | Pietro Piller Cottrer |  Italia | 173 |
| 18 | Anders Eide |  Noreg | 158 |
| 19 | Per Elofsson |  Sverige | 156 |
| 20 | Odd-Bjørn Hjelmeset |  Noreg | 149 |
| 21 | Alois Stadlober |  Austerrike | 137 |
| 22 | Krister Sørgård |  Noreg | 129 |
| 23 | Maurizio Pozzi |  Italia | 112 |
| 24 | Christian Hoffmann |  Austerrike |  |
|  | Johann Mühlegg |  Spania | 106 |

Kjelder
-------

* fis.ski
|  |
| --- |
| **Rundormar** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Underrike:** | Bilaterale dyr Bilateria |
| **Infrarike:** | Protostomia |
| **Rekkje:** | **Rundormar** NematodaRudolphi, 1808 |

**Rundormar**, **rundmakkar** eller **nematodar** (Nematoda) er ei biologisk rekkje av virvellause dyr. Ein kjenner til over 15 000 artar, og truleg finst det mange fleire. Måla i biomasse er rundormane moglegvis den vanlegaste typen dyr på planeten. Dei er kjenneteikna av ein langstrekt, glatt kropp. Rundormar ser ut som bittesmå ormar eller makkar. Dei kan leva fritt i jord og vatn, og mange av dei snyltar på plantar og dyr.

Kroppen til rundormar er omgjeven av ei komplisert og hardfør ytterhud av keratin, det same materialet som hår og neglar er laga av. Denne gjer det mogleg å ha eit høgt indre trykk som gjer at tverrsnittet til kroppen ikkje blir deformert under rørsle, noko som er grunnen til at ringmusklane til kroppen er forsvunne, og berre fire knippe med langsgåande musklar er attende. Det høge indre trykket er samstundes grunnen til at dyra er har eit relativt avansert munnapparat der maten må pumpast ned i svelget. Rundormar har ei såkalla «falsk» sekundær kroppshole.

Potetcyste-nematoden (potetål/potetråte) kan skapa store problem for potetdyrking.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rundormer» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mai 2021.*
**Valentin Nikolajevitsj Psjenitsyn** (fødd 3. november 1936) er ein tidlegare skiskyttar frå Dmitrov i Moskva oblast i Russland som tevla for Sovjetunionen.

Psjenitsyn var ein av pionerane då skiskyting vart ein internasjonal idrett etter VM i skiskyting 1958. Den alle fyrste verdsmeisterskapen i skiskyting vart då avvikla i Saalfelden i Austerrike, med svenske og sovjetiske utøvarar i dominerande roller. Svenske Adolf Wiklund vart den aller fyrste verdsmeisteren i skiskyting, Psjenitsyn vart nummer sju i den einaste øvinga i meisterskapen, ein tjue-kilometer med fire skytingar à fem skot. Året etter kopierte han plasseringa i VM 1959 i Courmayeur.

Etter å ha vorte nummer fem i Vinter-OL 1960 i Squaw Valley, kleiv Psjenitsyn ein og ein plass opp på resultatlista dei to neste verdsmeisterskapane. I svenske Umeå vart han nummer fire, medan han i finske Tavastehus i 1962 endeleg fekk med seg ein bronsemedalje, der landsmannen Vladimir Melanjin vann gullmedaljen. Dei to neste meisterskapane, VM 1963 og Vinter-OL 1964, begge i Seefeld/Innsbruck, var han tilbake på sjuandeplass. Psjenitsyn gjekk så opningsetappen for Sovjetunionen sitt bronselag i stafett under VM i skiskyting 1965 på Elverum, den aller fyrste VM-stafetten.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar



1. ↑  Kyrillisk skrift Валентин Николаевич Пшеницын
**Valentina Mikhailovna Jegorova** (fødd 16. februar 1964) er ein russisk tidlegare langdistanseløpar frå Tsjuvasjia som vann maratonløpet under Sommar-OL 1992. Ho tok elles EM-sølv 1990 og OL-sølv 1996 på same distansen.

Aktiv
-----

Jegorova kjempa drabeleg mot Rosa Mota frå Portugal under europameisterskapen 1990 i Split. Til sist i maratonløpet seig den portugisiske veteranen ifrå og sikra seg gullmedaljen, Jegorova tok sølv. To år seinare, under dei olympiske sommarleikane i Barcelona, vart Jegorova olympisk meister få sekundar føre japanske Yūko Arimori på andreplass og bronsevinnar Lorraine Moller frå New Zealand. Både i 1993 og 1994 sigra Jegorova i Tokyo maraton. I 1994-sesongane sprang ho elles sitt livs fortaste maraton då ho i Boston maraton kom i mål etter 2 timar 23 minuttar og 33 sekundar. Ho måtte likevel ta til takke med andreplassen etter tyske Uta Pippig.

Under Sommar-OL 1996 i Atlanta vann Jegorova sølvmedaljen i maraton, langt bak etiopiske Fatuma Roba, men atter på plassen framom Yūko Arimori.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1990 i Split: Sølvmedalje – 2.31,32, bakom Rosa Mota (2.31.27)
* VM 1991 i Tokyo: Braut maratonløpet
* OL 1992 i Barcelona: Gullmedalje – 2.32,41, framom Yūko Arimori (2.32.49)
* OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje – 2.28,05, bakom Fatuma Roba (2.26.05)
* OL 2000 i Sydney: Braut maratonløpet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Valentina Jegorova» frå Wikipedia på nederlandsk, den 8. juni 2019.*
**Abeba Aregawi Gebretsadik** (fødd 5. juli 1990) er ein etiopisk tidlegare mellomdistanseløpar som åra 2013-16 tevla for Sverige. Ho vart verdsmeister på 1500 meter i 2013.

Aktiv
-----

Aregawi representerte heimlandet til og med OL 2012. Ein månad før leikane i London sette ho etiopisk rekord på 1500 meter med 3.56,5. I London-OL enda ho på femteplass etter eit lureløp.

Som svensk borgar vann Aregawi 1500 meter både ved hall-EM 2013 i Göteborg og det store friidretts-VM i Moskva i august same året. I tida mellom dei to meisterskapane forbetra ho den svenske rekorden på 1500 meter til 3.56,6 då ho vann DL-stemnet i Doha den 10. mai. Under europameisterskapen 2014 i Zürich sprang Aregawi inn til sølv på spesialdistansen, klart slått av Nederlands Sifan Hassan, også ho ein utvandrar frå Etiopia.

I 2016 var Aregawi mistenkt for doping. Ein månad føre OL i Rio de Janeiro vart mistanken avvist. Ho valde likevel å flytte til Etiopia og legge opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2012 i London: Nr 5 – 4.11,0
* VM 2013 i Moskva: Gullmedalje – 4.02,6, framom Jennifer Simpson (4.02,9)
* EM 2014 i Zürich: Sølvmedalje – 4.05,0, bakom Sifan Hassan (4.04,1)
* VM 2015 i Beijing: Nr 6 – 4.12,1

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Abeba Aregawi» frå Wikipedia på tysk, den 9. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Abeba Aregawi» (på engelsk). Olympedia. Henta 5. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Verdscupen i sjakk** eller **Chess World Cup** er namnet som Verdssjakkforbundet FIDE har gitt til fleire ulike sjakkturneringar. Turneringsform og betydning av desse turneringane har variert.

I 2000 og 2002 arrangerte FIDE "First Chess World Cup" og "Second Chess World Cup". Begge var større turneringar, men hadde ikkje noko direkte samband med Verdsmeisterskapen i sjakk. Både turneringane i 2000 og 2002 vart vunne av Viswanathan Anand. 

Sidan 2005 har ei anna turnering med same namn vore ein del av kvalifiseringa til Verdsmeisterskapen i sjakk. Turneringa har blitt halden anna kvart år, i 2005 og 2007, og ein ny turnering skal haldast i 2009. Turneringa er med 128 spelarar som spelar tvekampar to og to som utslagsturnering, ei cup-turnering. Turneringsforma er såleis den same som i Verdssjakkforbundet FIDE sine VM-turneringar i åra 1998-2004.

Verdscupen i sjakk i Khanty-Mansijsk 2005 kvalifiserte 10 spelarar til kandidatturneringa i sjakk for Verdsmeisterskapen i sjakk 2007. Ein av desse 10 var Magnus Carlsen, Noreg.

Verdscupen i sjakk i Khanty-Mansijsk 2007 kvalifiserte ein spelar, vinnaren Gata Kamsky, USA for neste steg i Verdsmeisterskapen i sjakk 2009, og dei tre neste til FIDE Grand Prix for 2008-2009: Alexei Shirov, Spania, Magnus Carlsen, Noreg og Sergej Karjakin, Ukraina.

Verdscupen i sjakk 2009 vil vere ein del av kvalifiseringa for 
Verdsmeisterskapen i sjakk 2011. Vinnaren av turneringa skal i 2010 spele mot vinnaren av FIDE Grand Prix 2008-2009 om kven som skal møte dåverande verdsmeister til VM-kamp i 2011.

Fotnotar
--------

1. ↑  The Week in Chess 306 Arkivert 2001-01-13 ved Wayback Machine. 18. september 2000
2. ↑  The Week in Chess 415 Arkivert 2009-07-05 ved Wayback Machine. 21. oktober 2002

* *Denne artikkelen bygger på «Chess World Cup» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juli 2008.*
|  |
| --- |
| ***Abelisaurus*** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Krypdyr Reptilia |
| **Orden:** | Saurischia |
| **Overfamilie:** | †Abelisauroidea |
| **Familie:** | †Abelisauridae |
| **Slekt:** | †***Abelisaurus***Bonaparte & Novas, 1985  |

***Abelisaurus*** var ein stor, kjøtetande dinosaur, ein theropod, av same storleik som *allosaurus*. Han var truleg 7 til 9 meter lang, men dette er uvisst sidan han berre er kjend frå ein fragmentarisk skalle. Han hadde lange kjevar, men ingen horn eller andre utvekstar over augo. 

Rekonstruksjon.
Dinosauren er funnen i avsetningar frå sein krit i Argentina. Han kan ha vore ein slektning av carnotaurus som er funne frå same tid på same stad. 

Han er kalla opp etter Roberto Abel som var direktør for Museo Provinciale de Cipolleti i Argentina. 

Rekonstruksjon av skallen til *Abelisaurus* med originale bein.

Kjelder
-------


* Hoel, Ole Andreas. (25. september 2012), «Abelisaurus», *Store norske leksikon*, henta 17. juli 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Abelisaurus**
**Rune Johan Skjælaaen** (fødd 23. januar 1954 i Bergen) er ein norsk politikar for Sp. Han var innvald på Stortinget frå Hordaland frå 2001 til 2009 og var parlamentarisk leiar for Senterpartiet si stortingsgruppe juni 2008–september 2009.

Skjælaaen tok eksamen artium ved U. Phils skole, engelsklinje m/musikk 1970-1973 og cand.theol. ved Det teologiske Menighetsfakultetet 1974-1981, så eksamen på praktisk teologisk seminar ved Menighetsfakultetet 1982, rettleiarutdanning ved Senter Diakoni og Veiledning 1997 og grunn- og vidaregåande pastoralklinisk utdanning 1998-1999.

Skjælaaen var feltprest ved Akershus festning/Slottskyrkje 1983, kyrkjelydsprest i Sund prestegjeld 1983-1993, prosjektleiar ved friviljughetssentral 1992-1993 og sjukehusprest ved Diakonissehjemmets sykehuset 1993-2001. 

Han er onkel til tidlegare Brann-spelar Eirik Skjælaaen.

Stortinget sitt presidentskap
-----------------------------

* 2005–2009 annan varapresident i Odelstinget.

Stortingskomitear
-----------------

* 2008–2009 medlem i Kontroll- og konstitusjonskomiteen
* 2005–2008 første nestleiar i Helse- og omsutskomiteen.
* 2005–2009 medlem i Valkomiteen.
* 2001–2005 medlem i Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen.
* 2001–2005 varamedlem i Valkomiteen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rune J. Skjælaaen» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stortinget.no - Biografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Valerij Aleksejevitsj Muratov** (fødd 1. mai 1946) er ein russisk skeiseløpar og -trenar frå Kolomna som representerte Sovjetunionen. Han vart verdsmeister i skeisesprint i 1970 og 1973.

Muratov gjekk heilt til topps då den fyrste verdsmeisterskapen i sprint på skeiser vart arrangert i West Allis i delstaten Wisconsin i USA. To år seinare fekk han bronsemedaljen på 500 m under Vinter-OL 1972 i Sapporo, bak OL-vinnar Erhard Keller frå Vest-Tyskland og svenske Hasse Börjes. Seinare i sesongen vart han andremann bakom finske Leo Linkovesi då sprint-VM 1972 fann stad i Inzell.

Ved sprint-VM 1973 i Oslo vann Muratov sin andre meistertittel, med nederlendarane Jos Valentijn og Eppie Bleeker på plassane bak. I 1975 tok han si fjerde medalje i eit sprint-VM då han med sin bronseplass syrgde for at alle pallplassane gjekk til sovjet-løparar. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vann han to medaljar, fyrst tok han sølv på 500 meter bak landsmannen Jevgenij Kulikov, og så fekk han bronse på 1000 meter, slått av Peter Mueller frå USA og norske Jørn Didriksen.

Muratov vart sovjetisk sprintmeister i åra 1970-73 og 1977. Han la opp etter 1978-sesongen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Valeri Moeratov» frå Wikipedia på nederlandsk, den 19. november 2016.*
|  |
| --- |
| **Brunsidelo** |
| BrunsideloFoto: Tom TarrantBrunsideloFoto: Tom Tarrant |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Lofamilien Charadriidae |
| **Slekt:** | ***Erythrogonys*** |
| **Art:** | **Brunsidelo** *E. cinctus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Erythrogonys cinctus***Gould, 1838 |

**Brunsidelo** (*Erythrogonys cinctus*) er ein liten vadefugl og ein lett kjenneleg medlem av lofamilien. Brunsideloa er utbreidd over det meste av Det australske kontinentet med høveleg habitat, og på sørlegaste delen av Ny-Guinea. Ho søkjer føde ved ferskvatn og brakkvatn.

Skildring
---------

Brunsideloa er ei lita lo på ca. 18 centimeter med gjennomsnittleg kroppssvekt på 50 gram. I flukt viser ho ein kvit bakkant på oversida av vengen inst mot kroppen, resten av oversida er sjokoladebrun. Halen har kvite ytre fjører med brun midtstripe. Hovudet er svart ned til et stykke under auga, strupen og kinna er kvit. Ho har ein svart krage og brystband som er utvida til ei brun stripe på kroppsidene. Buken og undergumpen er kvit. Nebbet er raudt med ein svart tupp. 

Hekkeområdet er avgrensa til område med innsjøar og våtområde i Australia, i tørre periodar trekk dei ut mot kysten. Denne loa kan symje. 

Dietten består av virvellause dyr som dei søkjer med nebbet på strender av innsjøar eller i små dammar ved kysten. 

Storleiken på populasjonen er stabil og arten har status som livskraftig.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005

### Referansar

1. ↑  BirdLife International (2013) Species factsheet: *Erythrogonys cinctus Arkivert 2015-10-23 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 17. februar 2013

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Brunsidelo**

* Birds in Backyards Red-kneed Dotterel Arkivert 2013-02-28 ved Wayback Machine. Henta 17. februar 201
**Rune Djurhuus** (fødd 25. januar 1970) i Elverum er ein norsk sjakkspelar. 

Han vart utnemnd til Internasjonal meister i sjakk (IM) i 1989. og i 1996 vart han som den fjerde frå Noreg utnemnd til internasjonal sjakkstormeister.

Djurhuus lærte å spele sjakk i 6-7 års alderen. I 1980 begynte han å spele i Elverum sjakklubb. Han hadde rask framgang, og vart norsk juniormeister i 1985. Han har sidan den gongen høyrt til noregseliten. 

Djurhuus vart europameister for juniorar i 1991 i Arnhem, framfor blant andre den seinare verdsmeisteren Vladimir Kramnik og seinare stormeister Loek van Vely. 

Prestasjonane som kvalifiserte for stormeister-tittelen kom i følgjande turneringar:
8 poeng på dei første 11 partia i Sjakk-OL (lag-VM i sjakk) i Manila i 1992.
1-2. plass i Gausdal Masters 1994/95 med 7 poeng av 9 moglege. 
1. plass i Gausdal Masters 1995/96 med 7 poeng av 9 moglege. 
Han vart deretter utnemnd til stormeister av verdssjakkforbundet FIDE i 1996. 

Djurhuus har vore ein flittig deltakar i kampen om å bli noregsmeister i sjakk. Han har fire gongar blitt nr 2 (1990, 1994, 2000 og 2003), og fem gongar nr 3 (1988, 1995, 1996, 1998 og 1999), men har til no ikkje klart å gå til topps. 

Han har deltatt på det norske landslaget i sjakk-OL (lag-VM i sjakk) 6 gongar, i åra 1988, 1990, 1992, 1994 og 1996, og så no 2006. Han har eit samla resultat på 26 sigrar, 17 remisar og 19 tap, 34,5 poeng på 62 parti, 55,6 %.

Ved sjakk-EM for lag i Haifa i 1989 vann Rune Djurhuus gullmedalje for beste resultat på 6. bord, med 7 poeng av 9 moglege. 

Djuurhus har pr 1. oktober 2007 ein FIDE-rating på 2452. Dette gir han ein 7-plass av dei norske på FIDE-lista. Rune Djurhuus hadde sin høgaste rating med 2530 frå januar til juni 1997.

Spelestilen til Djuurhus er aggressiv og skarp. Med svart spelar han gjerne kongeindisk mot 1. d4 og siciliansk mot 1. e4. Med kvit opnar han vanlegvis med 1. e4. 

Sidan 1991 har han spelt for Akademisk Sjakklubb Oslo, etter at han begynte å studere informatikk ved universitetet i Oslo. Han har også spelt lagkampar for svenske Skara SS.

Djurhuus skriv sjakkspalta i *Aftenposten*. Han har også ei av dei mest omfattande nettsidene på norsk med sjakkstoff, Stormeister Rune Djurhuus sine sjakksider Arkivert 2006-02-14 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rune Djurhuus sine beste parti på www.chessgames.com
* Rune Djurhuus sine sjakkparti i Noreg hos NorBase
* Omtale av Rune Djurhuus på stormeister Rune Djurhuus sine sjakksider. Arkivert 2008-05-30 ved Wayback Machine.
* Rune Djurhuus sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

Kjelder
-------

* Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
* Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv

Fotnotar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
Koordinatar: 70°43′S 166°09′E﻿

**Kirkbybreen** er ein isbre, som er kring 30 km lang og som flyt frå dei sentrale Anare Mountains og nordvest til sjøen 5 km frå Cape North og like nord for Arthurson Bluff, nord i Victoria Land.

Kirkbybreen vart namngjeven av ANARE for Sydney L. Kirkby, som var landmålar on the ANARE «Thala Dan» cruise i 1962, leia av Phillip Law, som utforska området langs denne kysten.

Sjå òg
------

* Historia til Antarktis
* Antarktiskekspedisjonar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kirkby Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  USGS GNIS: Kirkbybreen

«Kirkbybreen». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. januar 2014. 
 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Kirkby Glacier» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Boris Godunov** er ein opera av Modest Musorgskij. Han var den einaste operaen Musorgskij fullførte, og er rekna som meisterverket hans. Verket tek for seg konflikten mellom Boris Godunov, som var tsar frå 1598 til 1605, og rivalen hans falske Dmitrij (herska frå 1605 til 1606). Den russiske librettoen blei skriven av komponisten, og bygde på Aleksandr Pusjkin sitt drama frå 1825, *Boris Godunov*. Den reviderte versjonen frå 1872 bygde òg på Nikolaj Karamzin si 'Historia til den russiske staten' og Ivan Tsjudjakov si 'Mellomalderens Russland' (1867).

Musorgskij skreiv første versjon i åra 1868–1870. Versjonen, som var på fire atter og sju scener, blei forkasta av teaterleiinga i St. Petersburg. På bakgrunn av den uvanlege ekspressiviteten til musikken, ein nymotens «klumpa» instrumentering og fråvere av musikalsk form, rekna dei den som amatørmessig. Dei etterlyste òg ei leiande kvinnerolle. 

I 1872 gjorde Musorgskij ferdig den versjonen som er mest kjent. Dei største endringane er ein prolog og tre nye scener som gav rom for rolla Marina Mniszech. Denne versjonen blei uroppført 27. januar etter juliansk tidsrekning (8. februar etter gregorinaks tidsrekning) 1874 i Mariinskij-teateret i St. Petersburg. Etter 25 framføringar han teken av plakaten, av openberre politiske grunnar.

Kjelder
-------

1. ↑  Calvocoressi, Abraham (1974: s. 98, 138)
2. ↑  Brown (1986: s. 31)

* *Denne artikkelen bygger på «Boris Godunov (opera)» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Abraham, G. *Essays on Russian and East European Music*, Oxford: Clarendon Press, 1985
* Brown, D. Abraham, G. "Mikhail Glinka" and "Modest Musorgsky" in *The New Grove: Russian Masters 1*, New York: W. W. Norton & Co. (1986)

---

* *Denne artikkelen bygger på «Boris Godunov (opera)» frå Wikipedia på bokmål, den 13. oktober 2021.*

Litteratur
----------

* Rolf Fath: *Reclams Opernführer*. Stuttgart 2002 ISBN 3-15-010511-0.
* David Lloyd-Jones: *Zum Schicksal der Boris-Komposition*. I Heinz-Klaus Metzger, Rainer Riehn (red.): *Modest Musorgskij – Aspekte des Opernwerks* i Musik-Konzepte 21. Forlaget edition text + kritik, München 1981, ISBN 3-88377-093-0, s. 45–68.
* Clemens Wolthens: *Oper und Operette* Wien, Tosa 1967.
* András Batta (med Sigrid Neef og Matthias Heilmann): *Opera - Komponisten, Werke, Interpreten*, forlaget h.f. ullmann ISBN 9783833120480

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Operaen Boris Godunov**

Boris Godunov: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BBC Things

 |
Koordinatar: 61°58′57.0″N 9°14′34.4″E﻿

Skigard på Hjerleid i 2016. Fotograf: Roede.
**Hjerleid skole og handverksenter**, tidlegare kalla **Hjerleids Husfidsskole** og anna er eit kultursenter og ein friskule på Dovre i Innlandet fylke som mellom anna gjev opplæring i treskjering, smiing og andre tradisjonshandverk. Senteret omfattar Handverksskolen, som gjev utdanning for treskjerarar, Senter for bygdekultur, som er eit kurs- og kompetansesenter innan tre og handverk, Dovre Handverksenter og fleire små, sjølvstendige bedrifter. Eigarane er stiftinga Norsk Kulturarv og Studieforbundet kultur og tradisjon.

Historie
--------

Hjerleidske hudflidskole vart grunnlagt under namnet «Håndgjerningsskole for gutter» av målarmeister Halldor Hjerleid (1821–1888) og kona Randine i 1886. Skulen utdanna snikkarar, skomakarar og etter kvart òg fleire andre handverkarar. Samme år som skulen starta opp, hadde Kunstindustrimuseet i Kristiania oppretta treskjerarskule på Lesja med Hans Larsen Lindsø (1843–1925) som lærar. Treskjerarskulen flytta året etter til Dovre, og dei to skulane vart formelt slegne saman i 1903 med Lindsø som lærar i treskjering. Husflidsskulen fekk ny skulebygning i 1929, vart yrkesskule frå 1948 og vidare bygd ut på 1950-talet. Undervisninga heldt på frå 1930 til 1970 då alt vart flytt til det som seinare vart kalla Hjerleid vidaregåande skule.

Hjerleidutstillinga var ei årleg elevutstilling som fyrste gong vart arrangert i 1903.

Skulen var samlokalisert med Nord-Gudbrandsdal vidaregåande skule inntil hausten 2015, då den offentlege vidaregåande opplæringa på Hjerleid vart flytt til Dombås.

Frimerkedesignaren Sverre Morken var treskjerarelev ved Hjerleid før han byrja på bokkunstlinja ved Statens handverks- og kunstindustriskule. Også dyreskulptøren Bjørn Sørvang Hansen har utdanning frå skulen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hjerleid skole og håndverkssenter» frå Wikipedia på bokmål, den 26. april 2020.*

1. ↑  *Norsk biografisk leksikon* om Haldor Hjerleid
2. 1 2  *Store norske leksikon* om Halldor Hjerleid (fri gjenbruk av tekst)
3. ↑  lokalhistoriewiki.no om Hjerleid skole og håndverksenter
4. ↑  Søkbr digitalkopi av *50 år : Fylkesyrkesskolen på Dovre : Fylkesyrkesskulen og Hjerleids husflidskule : Hjerleid vidaregåande skole* (1998)
5. ↑  lokalhistoriewiki.no om Hjerleidutstillinga
6. ↑  *Hjerleidutstillinga 2012*, arkivert frå originalen 28. september 2015, henta 26. april 2020
7. ↑  NRK Hedmark og Oppland 2013: *Flytter videregående skole fra Hjerleid til Dombås*

Bakgrunnsinfo
-------------

* Hjerleid skole og håndverksenters nettpresentasjon
* Oppland fylkeskommune om skoledriften på Hjerleid
**Vardåsen kyrkje** er ei moderne arbeidskyrkje på Borgen i Asker kommune, og høyrer til Asker prosti i Oslo bispedømme. Kyrkjebygningen er kombinert med ein barnehage, og somme av romma i bygningen vert nytta av både kyrkja og av barnehagen.

Bygningen er teikna av arkitekt Terje Grønmo, vigsla som kyrkje i mars 2004, og fekk same året heidersteiknet Betongtavlen av Norsk Betongforening og Norske Arkitekters Landsforbund for den framifrå måten betong er brukt på i arkitekturen. Utanpå er bygningen kledd i ljos teglstein, men er innvendig dominert av betong og av treverk i lys ask.

Kyrkja og barnehagen har til saman ei grunnflate på om lag 2000 rutemeter. I tillegg til dette kjem ein førebels uinnreia underetasje på om lag 500 rutemeter under kyrkjerommet. Attmed kyrkjerommet, under galleriet, er det eit rom som vert nytta som kombinert dåpssakresti og kyrkjestove, og attmed inngangen til kyrkja ligg eit lite rom som vert halde ope døgret rundt for dei som ynskjer ein plass for stille ettertanke og bøn. Det er dessutan lagt til rette for åtte kontorarbeidsplassar. Tekniske rom for ventilasjon og oppvarming ligg i underetasjen. Heile bygningen vert varma opp med vatnbåra jordvarme frå eit system som er felles med Borgen ungdomsskole. I kyrkjerommet er det naturleg ventilasjon. 

Kyrkjerommet har 265 sitjeplassar, i tillegg til plassar på galleriet, og det kan setjast inn stolar, slik at det vert om lag 400 sitjeplassar i alt. Dersom kyrkjerommet vert utvida til det såkalla kyrkjetorget og til kykjelydsalen, vert det sitjeplassar til 700.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vardåsen kirke
* Budstikkas Asker og Bærum-leksikon[*daud lenkje*]
* Kyrkjesøk – Vardåsen kirke
* NRK om lekkasjeproblem ved kyrkja

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Asker prosti |
| --- |
| Asker • Filtvet • Heggedal • Holmen • Holmsbu • Hurum • Kongsdelene • Nærsnes • Røyken • Slemmestad • Vardåsen • Østenstad • Åros |
Rundkyrkja i Kallósd

**Rundkyrkja i Kallósd** er eit nasjonalt monument i Ungarn. Kyrkja er ein viktig representant for rundkyrkjer frå Árpád-perioden. 
Kallósd er ein landsby som ligg i ein liten dal ved elva Zala, og har mindre enn hundre innbyggjarar. Kvart år blir landsbyen vitja av mange turistar.

Historie
--------

Ein gong var Kallósd kongsgarden til Zalavár. Fyrst i 1203 gav herskaren han til sonene til Orosz i Komár. Barnebarnet hans, Miklós, sonen til Karacs, bygde soknekyrkja rundt 1260. Frå 14. hundreåret høyrde denne til klosteret, Kapornak. På 1700-talet forlét innbyggjarane kyrkja på grunn av den tyrkiske invasjonen. Etter ny folkeauke i landsbyen i 1711 vart området rundt kyrkja rydda for buskar og tre og kyrkja vart renovert i 1740. Lobbyen vart utvida på 1800-talet. Den nye delen vart demontert mellom 1989 og 1993 da den siste renoveringa av den historiske bygningen vart utført. Dette gjorde at bygningen fekk tilbake den originale rundkyrkjeforma.

Bygningen
---------

Pa steinbotnen av den romanske kyrkja står det vegger av murstein. Taket er dekt av kjegleforma plater.
Ein lågare, semi-sirkulært apsis sluttar seg til den austlege sida av rundkyrkja. Utanfor kyrkja er det vertikale linjer, fordelt i seksjonar. Ved sida av den sørvestlege inngangen vart det skore halvbogeforma vindauge i veggen. Den gamle runde basen, kranskramen, den semi-sirkulære apsisen og kuppelen, viser at denne bygningen var laga i romansk byggestil, i midten av 1300-talet.

Rolla kyrkja har i dag
----------------------

På 1990-talet vart det bygd ei ny kyrkje ved sida av klokketårnet som står i midten av landsbyen. Det blir derfor halde ei messe i den 750 år gamle bygningen, som star pa kyrkjegarden ovanfor landsbyen. Det blir organisert konsertar der kvar sommar, i juli og i august.

Kallósd-symbolet er også brukt i våpenet til landsbyen.

Høgtider
--------

* Marknad: 26. juli.

Kjelder
-------

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rundkyrkja er a finna pa nettsida til Fylkesmannen i Zala
* Dei ungarske kyrkja
* Tatár Sarolta: Magyar katolikus templomok. Tóth Könyvkereskedés és Kiadó Kft. Debrecen. ISBN 978-963-596-408-6 p. 46.
* Magyarország műemlékjegyzéke — Zala megye
**Kirkebirkeland** er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på sørsida av Birkelandsvatnet og nord for Vallaheiane

Garden har fått namnet sitt etter kyrkja som låg her før, Birkeland gamle kyrkje, for å skilje garden frå Fjellbirkeland som ligg lenger aust. Garden var truleg opphavleg ein del av storgarden Birkeland, som truleg vart delt alt i vikingtida. Sidan mellomalderen høyrte garden til presteembetet ved Birkeland kyrkje, og seinare embetetet ved Fana kyrkje. Brukarane på garden vart sjølveigarar i 1855.

Geografi
--------

Kirkebirkeland ligg på sørsida av Birkelandsvatnet og like vest for Birkelandsfjellet langs Osvegen frå Nesttun og like før ein kjem til Vallaheiane. 

Garden grensar til Ulsmåg og Øvre Dyngeland i nord, Lilletvedt i nordvest, Smørås i vest, Valle i sør og Myrdal i aust.

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.
* Bergenskart Arkivert 2020-02-17 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Fana |
| --- |
| Brattland**·** Dyngeland**·** Fanahammaren**·** Fjøsanger**·** Helldalsåsen**·** Hop**·** Kaland**·** Kirkebirkeland**·** Krokeide**·** Midtun**·** Nattland**·** Nesttun**·** Nordvik**·** Paradis**·** Rådal**·** Skjold**·** Smørås**·** Storetveit**·** Sædalen**·** Totland**·** Øvsttun |
| **Valenza** |
| --- |
| Horisonten til ValenzaHorisonten til Valenza |
| Plassering |
| 

Valenza is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Piemonte  Alessandria |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  50,0 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 20 489   409/km² |
| Koordinatar | 45°00′54″N 8°38′33″E﻿Koordinatar: 45°00′54″N 8°38′33″E﻿ |
| Høgd over havet | 125 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 15048 |
| Telefon-retningsnummer | 0131 |

**Valenza** (piemontesisk *Valensa*) er ein kommune i provinsen Alessandria i Piemonte i Italia, om lag 80 km aust for Torino og om lag 11 km nord for Alessandria. 31. desember 2004 hadde han 20 489 innbyggjarar og eit areal på 50,0 km².

Kommunen er vidare inndelt i *frazioni* (hovudsakleg landsbyar) Villabella og Montevalenza.

Valenza er mest kjend for gull- og smykkeutforminga og mange av butikkane her er gullsmedforretningar. Økonomien til byen er hovudsakleg basert på denne handelen. 

Valenza grensar til kommunane Alessandria, Bassignana, Bozzole, Frascarolo, Giarole, Mirabello Monferrato, Pecetto di Valenza, Pomaro Monferrato, San Salvatore Monferrato, Suardi og Torre Beretti e Castellaro.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Valenza» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Italienske statistiske institutt Istat.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Skjematisk teikning an meninggitt
**Hjernehinnebetennelse** eller **meningitt** er betennelse i hjernehinna med auka tal celler i spinalvæska. Infeksjonen skuldast oftast bakteriar eller virus, men sopp og parasittmeningittar kan også vere årsak. Meningittar vert delte inn i purulente og serøse.

Purulent meningitt
------------------

Purulent meningitt kjem av av bakteriar, oftast meningokokkar (30 %) og pneumokokker (20 %), samt ei rekkje andre.

Meningokokkar finst hjå mange friske menneske i den naturlege halsfloraen, men kan gå over i hjernehinna ved ein øyre/nase/hals-infeksjon, eller ved dropesmitte frå individ som har det naturleg i halsen, eller frå andre sjuke individ. Hjernehinnebetennelse som er forårsaka av meningokokkbakterien *Neisseria meningitidis*, vert også kalla smittsam hjernehinnebetennelse.

Symptoma er aukande hovudverk og utvikling av nakke- og ryggstivleik. Eit anna karakteristisk teikn er petekkiar, men det er ikkje alle som får desse. Dessutan får ein feber, brekkingar og nedsett medvit som kan gå over i koma grunna hjerneødem. Auka hjernetrykk kan gje kramper, bradykardi og respirasjonssvikt. Fleire symptom er raude prikkar på huda som ikkje lèt seg fjerne når ein trykkjer på dei.

Det er viktig å oppsøkje lege raskt dersom ein mistenkjer meningitt, då letaliteten ligg på 10–20 %, men jo tidlegare ein oppsøkjer lege, jo betre er prognosen. Behandling skjer med diverse antibiotika, samt symptomatisk behandling. Viss ein har nakke- og ryggstivleik, feber og raude prikkar på huda, kan det vere lurt å sjekke seg for hjernehinnebetennelse.

Komplikasjonar som kan oppstå, er varig høyrselsskade og alvorleg hjerneskade.

Serøs meningitt
---------------

Serøs meningitt skuldast oftast coxacie-, ECHO-, parotitt- eller herpesvirus, og i sjeldne tilfelle tuberkelbasillar eller sopp. 

Viruset vert overført ved dropesmitte, og kan også affisere sjølve hjernen og gje encephalitt.

Symptoma er fyrst som ein influensaliknande infeksjon med feber, og deretter kjem ein ny feberperiode med nakkestivleik, hovudverk og kvalme. Medvitet er som oftast ikkje påverka.

Prognosen er som oftast god, og behandlingen er berre symptomatisk. Tuberkuløs meningitt vert behandla som vanleg tuberkulose.

Kjelder
-------

* «Hjernehinnebetennelse» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 8. juli 2010.

### Referansar

1. ↑  «Hjernehinnebetennelse og hjernebetennelse Arkivert 2009-09-25 ved Wayback Machine.» hjå Pasienthåndboka.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Vardim** (bulgarsk остров Вардим, *ostrov Vardim*) er den tredje største bulgarske øya i Donau, like i nærleiken av landsbyen Vardim i Svisjtov kommune i provinsen Veliko Tărnovo). Ho er del av eit verna våtmarksområde der sjeldne fugleartar hekkar.

Biologisk mangfald
------------------

Bortsett frå Vardim-eika, ein spesiell hygrofil type sommareik, finst det andre typar eik og alm på Vardim øy, i tillegg til kvitpil, sølvpoppel, svart akasie, svartpoppel og klosterklokke.

Øya er ein av dei fem viktigaste hekkeområda i landet for storskarv, natthegre og skeistork, og dermed eit viktig internasjonalt ornitologisk område. Totalt hekkar 21 fugleartar, som er verna i landet, på øya. Av 75 fugleartar på Vardim er 31 av dei viktige i Europa. Ein kan mellom anna sjå havørn på øya, og fram til 1985 mellom anna bronseibis og dvergskarv.

For å verne den naturlege Vardim-eika og dei mange vadefuglane, vart området eit naturreservat 5. mars 1971. Reservatet dekkjer eit området på 0,718 km², der 0,646 km² er dekt av skog. 2. juli 1998 vart området omkategorisert som eit verna område med eit areal på 0,987 km².

Kjelder
-------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 4. oktober 2007, henta 27. februar 2007
2. ↑

* birdlife.org

* *Denne artikkelen bygger på «Vardim» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Varaskål frå Telemark datert 1753 med sekundær påskrift frå 1823. No i samlingane til Norsk Folkemuseum. Diameter 28 cm. NF.1906-0447. Innskrifta er sitert i teksten.
**Varaskål**, òg kalla **åbryskål**, **åbrukopp** og **nopebolle**, er eit drikkekar av tre med hol som ein kan sjå igjennom medan ein drikk. Dei fleste verna varaskåler er datert til 1700- og 1800-talet. Dei er runde med holet plassert i midten. Det finst òg varaskåler som er uregelmessige i forma. Dei er gjerne umåla og laga av knutar (utvekstar på tre).

Namnet «varaskål» reflekterer at ein skal kunna halda auge med verten eller andre gjester i laget medan ein drikk frå henne. Om slike bollar skriv Magnus Brostrup Landstad: «Paa denne maade kunde ein vare sig for et, svigagtig hug eller deslige, hvilket man derimod ikke kunde naar man sat med en alminneleg stor ølbolle for uden. En sørgelig erfaring havde vel ogsaa her været læremester.»

Slike bollar har òg vore kalla åbryskål, åbrukopp eller nopebolle. Åbru tyder skinnsjuk eller sjalu og med åbruskålen kunne ein halda auge med kjærasten eller ektefellen medan ein drakk. Nemninga nopebolle finn ein på den avbilda bollen frå Telemark. Her heiter den i ei innskrift: 

*Drik af NoPe BolDen Min Ven*
*Jev Dig Tid og Rom*
*Herfor Du se Dig om*
*Her stor min NoPe Bolles alder 1753.*
Ordet «nopen» kan tyda 'knipen' eller 'gjerrig', og nemninga «nopebolle» kan ha samanheng med at denne bolletypen ser stor ut, men rommar lite øl.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Varaskål» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mai 2020.*

Litteratur
----------

* Gjærder, Per. 1975. Norsk drikkekar av tre. Bergen – Oslo – Tromsø
* Drikkekar, artikkel i Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder, bd. 3, 1958. Oslo
* Landstad, M. B. 1853. Norske Folkeviser. Christiania.
* Midttun, Gisle. 1921. Drikkekar fra landet i 16- og 1700årene. Scous Bryggeri. Mindeskrift til Hundreaarsjubilæet. Kristiania
* Østby, Jon Birger. 1983. Nomenklatur for drikkestell med tegninger av Torill Sand. Oslo

Bakgrunnsstoff
--------------

* Varaskål på DigitaltMuseum
**Kirkelig Kulturverksted** (KKV) er eit norsk foretak skipa i 1974. KKV har halde til i Kulturkirken Jakob i Oslo sidan år 2000, og driv kyrkja som eit kulturhus med m.a. teater, ei spesiallaga gudsteneste, konsertar og utstillingar. Dagleg leiar er Ole-Edvard Reitan.

Oppstart
--------

Erik Hillestad var ein av dei som stod i spissen for å skipa Kirkelig Kulturverksted, og han var dagleg leiar frå byrjinga. KKV produserer ei rekkje gjenstandar som blir brukt av kyrkja, t.d. messehakelar og stolaar, og dei arbeider med kunstnarisk utsmykking av kyrkjerom. Kirkelig Kulturverksted er også eit plateselskap, og dei to fyrste artistane som brukte KKV som sitt plateselskap var Iver Kleive og Henning Sommerro. På grunn av økonomiske problem overtok Aschehoug eiginga av KKV i 1987. I 2004 vart KKV seld til Kirkens Bymisjon (40 %), Opplysningsvesenets fond (40 %) og Erik Hillestad (20 %).

Plateselskap
------------

Kirkelig Kulturverksted vil vera eit kvalitetsmedvite selskap, og dei har gjeve ut plater innan både folkemusikk, rock og tverrkulturelle prosjekt. Per 2008 har KKV gjeve ut over 350 plater, m.a. med desse artistane: Arild Andersen, Ketil Bjørnstad, Sondre Bratland, Kari Bremnes, Erik Bye, Sigvart Dagsland, Bjørn Eidsvåg, Karoline Krüger, Geirr Lystrup, Ole Paus, Knut Reiersrud, Maria Solheim, Carola, Farmers Market, Kjetil Bjerkestrand, Lars Bremnes, Lars Lillo-Stenberg, Morten Harket, Jørn Simen Øverli, Agnes Buen Garnås, Tonje Unstad og SKRUK.

Utmerkingar
-----------

Kirkelig Kulturverksted fekk Brobyggerprisen i 1988, og Bjellesauprisen frå FONO då denne vart utdelt for fyrste gong i 1994.

Kjelder
-------

* Store Norske Leksikon om KKV.
* Wikipedia bokmål om KKV.
* KKV.no: Om KKV. Arkivert 2009-12-02 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (label)

 |
Koordinatar: 31°39′47.16″N 34°46′49.44″E﻿

**Vardon** (hebraisk skrift ורדון) er ein fellesbusetnad sør i det sentrale Israel nord for Kiryat Gat og sør for Kiryat Malakhi. Han er ein del av Yoav regionale kommune.

Han vart grunnlagd i 1960 som eit ungdomssenter og vart ein felleslandsby i 1998. Han ligg mellom tre store moshavar: Menuha, Nahala og Sgula.

Vardon vart grunnlagd på jord som høyrte til den palestinske landsbyen Summeil, som vart avfolka under den arabisk-israelske krigen i 1948.

Namnet på landsbyen er ei laus omsetjing av familien til Julius Rosenfeld, som var ein jødisk bidragsytar frå USA. «Vardon» kjem frå *vered*, som tyder «rose», derfor *Rose*nfeld. 

I 2007 hadde Vardon 69 buande familiar, som utgjorde kring 280 innbyggjarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vardon» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Khalidi, Walid (1992), *All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in 1948*, Washington D.C.: Institute for Palestine Studies, s. 137, ISBN 0-88728-224-5

| * v
* d
* e
Yoav regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Beit Guvrin**·** Beit Nir**·** Gal On**·** Gat**·** Kfar Menahem**·** Negba**·** Revadim**·** Sde Yoav |
| Moshavar | Kfar HaRif**·** Nahla**·** Sgula |
| Arabisk landsby | al-'Azi |
| Blyth  |
| --- |
| Blyth sentrumBlyth sentrum Blyth sentrum |
| Plassering |
| 

Blyth i Northumberland is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Northumberland |
| Distrikt | Northumberland  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 35 818 |
| Koordinatar |  55°8′″N 1°31′″W﻿Koordinatar: 55°8′″N 1°31′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | NE24 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1670 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Blyth i Northumberland**
 |

 **Blyth**  er ein by i grevskapet Northumberland i England. Han har kring 36 000 innbyggjarar og ligg ved kysten av Nordsjøen, sør for elva Blyth, om lag 21 km nordaust for Newcastle upon Tyne. 

Hamna i Blyth går attende til 1100-talet, men utviklinga av den moderne byen starta først i byrjinga av 1700-talet. Hovudnæringane som fekk byen til å vokse var kolgruvedrift og skipsbygging, samt salthandel, fiske og jernbanen. Desse næringane er i dag stort sett borte, men hamna er framleis i drift og tek imot papir og tremasse frå Skandinavia for avisindustrien i England og Skottland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blyth, Northumberland» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |