recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Anouk Vetter** (fødd 4. februar 1993) er ein nederlandsk friidrettsutøvar frå Amsterdam som i 2016 vart europameister i sjukamp under EM i friidrett 2016 i heimbyen. Året etter vann ho sølvmedaljen i sjukampen då verdsmeisterskapen 2017 fann stad i London, der ho forbetra sin eigen nederlandske rekord med 10 poeng til 6 636 poeng.

Aktiv
-----

Vetter presterte personbeste med 6 626 poeng då ho vann gullmedaljen i sjukampen under EM 2016. Året etter forbetra ho sin personlege rekord med 10 poeng i London-OL , noko som gav henne breonseplassen i øvinga. Fire år seinare flytta ho sitt livsbeste til 6 689 poeng då dei olympiske sommarleikane vart avvikla i Tokyo, og kompletterte medaljesamlinga med eit sølv.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2014 i Zürich: Nr 7 – 6 281 poeng
* VM 2015 i Beijing: Nr 12 – 6 267 poeng
* EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 6 626 poeng, framom Antoinette Nana Djimou (6 548 poeng)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 10 – 6 394 poeng
* VM 2017 i London: Bronsemedalje – 6 636 poeng
* EM 2018 i Berlin: Nr 5 – 6 414 poeng
* VM 2019 i Doha: Braut den siste øvinga
* OL i 2021 i Tokyo: Sølvmedalje – 6 689 poeng, bakom Nafissatou Thiam (6 791 poeng)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anouk Vetter» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mai 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Donald Kent «Deke» Slayton** (1. mars 1924–13. juni 1993) var ein av «Mercury Seven»-astronautane som vart plukka ut av NASA i 1959 til det amerikanske Mercury-programmet. Han fekk aldri fly ei romferd under programmet, ettersom han vart sett på bakken på grunn av ei hjarteliding. Slayton vart istaden ansvarleg for all mannskapstildeling ved NASA frå november 1963 og fram til mars 1972, då han vart ein del av Apollo-Soyuz Test Project. Han hadde då fått medisinsk tillating til å fly som pilot i dette prosjektet. Då han endeleg flaug i verdsrommet, var han den eldste som til då hadde vore i rommet.

Romferder
---------

* Apollo-Soyuz Test Project - Første romferd i samarbeid mellom Sovjetunionen og USA.

Bilete
------

* the Mercury Seven.the Mercury Seven.
* the Mercury Seven i romdrakter.the Mercury Seven i romdrakter.
* Mannskapa på Apollo og Soyuz.Mannskapa på Apollo og Soyuz.
* Slayton og kosmonaut Leonov.Slayton og kosmonaut Leonov.

Bakgrunnsstoff
--------------

* NASA Biography Arkivert 2012-08-06 ved Archive.is
* Deke Slayton Museum
* Deke Slayton Airfest

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
**Rindal** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Rindal kommune i Trøndelag. Tettstaden ligg ved fylkesveg 340 vest for Igltjønna, like aust for elvemøtet mellom Surna og bielva Rinda. Rindal er den einaste tettstaden i kommunen og har 699 innbyggjarar per 1. januar 2017.

Tettstaden Rindal består av sjølve sentrum og buområda Brandhaugen, Vestre, Nordre, Gjøåbakken og Kirklandet. Tettstaden har atskilleg trevare- og næringsmiddelindustri. På torget i sentrum står ein statue av den gamle verdsmeisteren i langrenn og kombinert, Sigurd Røen. I sentrum står også fleirbrukshuset Rindalshuset med mellom anna idrettshall, styrkerom, klatrevegg, basseng, kinosal og bibliotek. I nærleiken ligg Rindal barne- og ungdomsskole, Rindal barnehage, Rindal bygdemuseum og ein grusbane. Sør for tettstaden står Rindal kyrkje, ei langkyrkje i tre frå 1874.

Sjå òg
------

* Rindal kommune

Kjelder
-------

1. ↑  «Rindal – tettstedet». Store norske leksikon. 11. desember 2015. Henta 21. april 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Trollheimsporten – Informasjon om Rindal
Skjematisk teikning frå 1856 som viser krinoline med ytter- og underklede.
**Krinoline** er eit avstiva underskjørt for kvinner frå 1800-talet, typisk med form som eit klokkeforma stativ. 
Krinolinen oppstod på 1820-talet og var i bruk til byrjinga av 1870-åra. Motedrakten som blei boren over underskjørtet blei kalla krinoline-kjole eller berre krinoline.

Ordsoge
-------

Hestehårskrinoline frå 1840-talet, no ved Metropolitan Museum of Art.
Krinoline frå 1860-1870, no ved MoMu i Antwerpen.
Ordet *krinoline* kjem frå fransk *crinoline* og italiensk *crinolino*, som igjen er danna av dei latinske orda *crinis*, 'hår', og *linum*, 'lin'.

«Krinoline» kan også visa til eit konisk forma understell eller berestativ til mindre kanonar.

Historie
--------

Dei første krinolinane var laga av lerretstoff med innvevd hestehår og renning av lin. Typen er kjend frå ca. 1839. Seinare brukte ein andre stive materiale, som kvalbein, grasrøyr, guttaperka, naturgummi og stål. 

Hotellgjester i Sandefjord på 1860-talet. Kvinnene har moterette, klokkeforma krinolinekjoler.Foto: Ole Tobias Olsen/Nasjonalbiblioteket

Den populære stålkrinolinen blei introdusert i 1856. Denne var laga av stålringar som blei haldne saman av band og hadde smalnande diameter opp mot midja. R.C. Milliet tok patent på denne typen i Frankrike i april dette året, og i Storbritannia nokre månader seinare. Snart blei slike krinolinar masseprodusert i titusental, og brukt av kvinner frå alle samfunnslag over heile den vestlege verda.

På sitt vidaste kunne krinolinar vera opptil 5,5 meter i omkrins. Frå andre halvdel av 1860-talet byrja krinolinar å bli mindre att, og frå byrjinga av 1870-talet blei dei erstatta av mindre krinolettar og turnyrar (kø eller bakstuss).

Seinare bruk
------------

Krinoline-silhuetten er blitt brukt att fleire gonger på 1900-talet, særleg seint på 1940-talet som følgje av Christian Dior si innføring av «New Look» i 1947. På midten av 1980-talet laga Vivienne Westwood ein såkalla *mini-crini*, ein kort krinoline som hadde stor innverknad på åttitalsmoten. Designerar som John Galliano og Alexander McQueen utmerka seg med oppdaterte krinolinekreasjonar. Krinolinar har også vore i bruk for ball- og brudekjolar frå 1980-talet og godt innpå 2000-talet.

Sjå òg
------

* Fiskebeinsskjørt, skjørt som er stiva med fiskebein
* Vertugade (vertugadin, vertugale), klokke- eller traktforma fiskebeinsskjørt eller vattert hoftekrans frå 1500-talet
* Panier, breie fiskebeinsskjørt på 1700-talet
* Tournure (også kalla kø), pute eller stålstativ for å gje damedrakten større bakdel, 1870- til 1890-talet
* Korsett, stramt snøreliv eller livstykke med spilar

Kjelder
-------

1. ↑  «krinoline» i Nynorskordboka.

* «Krinoline» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Krinoline» frå Wikipedia på bokmål, og «Crinoline» frå Wikipedia på engelsk den 12. desember 2017.*
**Militærteknologi** er teknologi utvikla for og brukt i krigføring.
Slik teknologi er grunnleggjande for å krigføring. Menneske utan våpen har vanskar med å drepa, skada eller truga om å gjera dette effektivt. Teknologiske fordelar knytt til våpen og forsvar har truleg vore viktige til å sikra sigrar sidan førhistorisk tid. Oppfinninga av nye våpenteknologiar kan føra til såkalla våpenkappløp, der alle partar prøver å skaffa seg, forbetra eller forsvare seg mot den nye teknologien. Armbrøst, kavaleri, kanon, skytevåpen, stridsvogn, u-båt og atomvåpen er nokre døme på militære teknologiar som har hatt innverknad på krigføring gjennom historia.

Militærteknologi og sivil teknologi kan begge ha innverknad på kvarandre. Nokre forskarar meiner utviklinga av til dømes metallurgi og skipskonstruksjon hang tett saman med utviklinga av militære middel. I tillegg til teknologi direkte knytt til krigføring kan ein også rekna trening og organisering av hærar, ulike kommunikasjonsmåtar, og planlegging og logistikk for å gje dei nødvendige forsyningar.

Forsking på nye teknologiar til militær bruk blei særleg viktig frå 1900-talet av, då første og andre verdskrigen introduserte nye former for krigføring og tekniske nyvinningar kunne gje store fordelar. Den første verdskrigen er blitt kalla «kjemikarkrigen» både på grunn av introduksjonen av giftgass og fordi nitrat og avanserte høgeksplosiv hadde stor tyding. I løpet av krigen utvikla både tyske og britiske vitskapsfolk nye kjemikaliar og vernemiddel mot dei nyaste gassane frå fienden. Men fysikarar bidrog også med utviklinga av trådlause kommunikasjonsteknologiar og lyd-baserte måtar å oppdaga u-båtar på.
Under andre verdskrigen blei fokuset på utvikling av militærteknologi enormt, og ein fekk ei rekkje nye oppfinningar som jetfly, radar, nærleiksbrannrøyr, ballistiske missil og ikkje minst atomvåpen under det målretta Manhattan-prosjektet. Under begge krigane bidrog den sivile industrien til miliærteknologien, men særleg under andre verdskrigen blei bidrag frå akademikarar svært viktige.

Kjelder
-------

1. 1 2  
Gray, Chris Hables, red. (2005). «military, the, And technology». *Science, Technology, and Society*. Oxford University Press.
2. ↑  Harris, Robert and Jeremy Paxman. *A Higher Form of Killing: The Secret History of Chemical and Biological Warfare*. 2002. Kapittel 1. Oppgjeve i History of military technology, henta 26. desember 2017.
3. ↑  Kevles, Daniel J. *The Physicists: The History of a Scientific Community in Modern America*. New York: Alfred K. Knopf, 1971. s. 137-138. Oppgjeve i History of military technology, henta 26. desember 2017.
4. ↑  Avery, Donald H. (2004). «military technology, Second World War». *The Oxford Companion to Canadian History*. Oxford University Press.
Radiokringkasting ved Tulane University i New Orleans.
Kringkastingstårnet Torre de Collserola i Barcelona.
**Kringkasting** er ei sams nemning for utsending av av informasjon ved hjelp av radiosignal til mange mottakarar. 

Døme på kringkasting er:

* Radiokringkasting
* Fjernsynskringkasting
* Tekst-tv
* Utsending av korte mobiltelefonmeldinger til mange mottakarar
* Utsending av vêrmelding og nyhende for sjøfarande frå kystradiostasjonar og lufttrafikktenesta.
* Utsending av naudmelding eller hastemelding frå hav- eller luftgåande fartøy eller stasjonar på land.

Om ordet kringkasting
---------------------

Ordet «kringkasting» kjem av engelsk «broadcasting». Fram til godt ut i 1920-åra vart den engelske nemninga mykje nytta. Etter kvart kom spørsmålet opp om kva broadcasting skulle heita på norsk. Avisa Aftenposten sitt radiobilag, Radio-Nyt, utlyste ei namnekonkurranse ved juletider 1922. Fleire hundre kreative framlegg kom inn. Mellom framlegga kan nemnast «braadkasting», «vidkasting», «rundkasting», «kringmelding», «kringljoming», «radiofon», «rundtelefonering» og «allemannslyd». Aftenposten valde «rundtelefonering» som det beste framlegget. Etter kvart kom trass i dette «kringkasting» meir og meir i bruk. Telegrafdirektør Niels Nickelsen (1871-1956) er rekna som mannen bak ordet, og det vart nytta innan Telegrafverket.

Nye omgrep
----------

Dei siste åra har nye tenester for distrubusjon av lyd og bilete dukka opp. Desse spinn ut frå internett. 

* DAB
* Nettradio
* Nett-TV
* Podcast

Sjå òg
------

* Norske kringkastingsselskap og kanalar
* Kringkastar, som anten tyder eit kringkastingsselskap eller ein stor radiosendar.
* Norsk Rikskringkasting

Litteratur
----------

* Dahl, Hans Fredrik, *Hallo-Hallo! : kringkastingen i Norge 1920-1940*, Cappelen, Oslo, 1999. ISBN 82-02-18478-9
**Mac and Katie Kissoon** var ein duo som bestod av syskena **Mac Kissoon** (fødd **Gerald Farthing** 11. november 1943 i Port of Spain i Trinidad) og **Katie Kissoon** (fødd **Katherine Farthing**, 11. mars 1951 i Port of Spain).

Mac and Katie Kissoon flytta til Storbritannia med familien i 1962. Katie byrja platekarrieren i 1965 då ho spelte inn fire singlar under namnet Peanut og var seinare medlem av The Rag Dolls, som gav ut ein singel i 1967 og ein til i 1968. Mac Kissoon var medlem av The Marionettes i 1966 og 1967, og fronta så sitt eige band. I 1969 spelte han inn solosingelen «Get Down With It - Satisfaction» som vart ein hit i Nederland med ein 29. plass på singellista der i 1970. 

Mac and Katie Kissoon spelte i lag då dei spelte inn «Chirpy Chirpy Cheep Cheep» for den britiske marknaden. Songen kom ut i juli 1971, men medan Middle of the Road sin versjon gjekk til topps på den britiske singellista, stoppa Kissoon sin versjon på 41. plassen. Mac and Katie Kissoon fortsette å spele i lag og fekk etter kvart suksess i Europa, først med singelen «Freedom». Til slutt fekk dei òg suksess i Storbritannia i 1975 med «Sugar Candy Kisses», som nådde tredjeplassen på singellista. 

I 1980-åra byrja Katie and Mac Kissoon å bli ettertrakta som korsongarar og studiomusikarar. Katie var medlem av James Last's Singers i 1980-pra og broren er framleis medlem der i dag. Katie Kissoon har vore korsongar for Van Morrison (1978 og seinare), Elkie Brooks (1982), Eric Clapton (1986 og seinare), Roger Waters (sidan 1984), Elton John (1985), Eros Ramazzotti (1990), George Harrison (1991), Pet Shop Boys (1994), George Michael (Unplugged on MTV 1996) og Robbie Williams (2000 og seinare).

I 1997 gav Mac and Katie Kissoon ut albumet *From Now On*.

I 2002 var Katie Kissoon på scenen under *Concert for George.* I 2006-2007 var ho korsongar for Roger Waters på The Dark Side of the Moon Live-turneen hans.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mac and Katie Kissoon» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  HetNet site
2. ↑  Pink Floyd Hyperbase
3. ↑  Roger Waters 2008 mini-tour band - line-up change Arkivert 2008-03-07 ved Wayback Machine. — BrainDamage.co.uk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Obelisk ved Bredtvet kyrkje i Oslo reist til minne om Hans Nielsen Hauge i 1904. Relieffet er laga av presten og bilethoggaren Erling Grønland.
*Sjå òg filmen Hans Nielsen Hauge*
**Hans Nielsen Hauge** (fødd 3. april 1771 i Tune, Rolvsøy, død 29. mars 1824 i Østre Aker ved Kristiania) var ein norsk lekpredikant.Han er kjend som stiftaren og leiaren av «haugerørsla». 

Hans Nielsen Hauges Minde på Hauge, Rolvsøy i Fredrikstad.Foto: Siri Johannessen

Då Hauge var 25 år fekk han sitt «åndelege gjennombrot». Ein dag han var ute på åkeren og song på salmen «Jesus, din søde forening at smage» mens han pløgde, kjente han det som om «Guds kjærleik besøkte han». Etter dette byrja han som predikant. Han fokuserte på ei lære om det personlege gudsforhold og ein nøktern og arbeidssam livsførsel. I åra frå 1797 til 1804 gjekk han frå stad til stad, og medan han gjekk, strikka han. 

På dei gardane han fekk husrom hjelpte han til litt og samla dei som budde på garden og nabogardane til andakt. Dette var eigentleg ikkje lovleg. Dette var på grunn av «konventikkelplakaten» frå 1741, som forbaud lekfolk å halde oppbyggjelege møte utan godkjenning frå soknepresten. Han vart gjentekne gonger arrestert, på det meste ti gonger på sju år. I 1804 vart det reist ei stor og omfattande sak mot han, og han sat til slutt i fengsel fram til 1811 og måtte betale ei bot på 1000 riksdalar. Etter dette slutta han med reiseverksemda, men i 1813 vart han dømd til to års slaveri på Akershus festning.

I dei 18 åra han var predikant og utanfor fengselet, gav han ut 33 bøker. I tillegg hjelpte han folk med å drive handel og industriføretak. Ein kan seie at kristendomssynet til Hauge var pietistisk, men han la større vekt på å tene Gud med praktisk arbeid enn pietismen tradisjonelt gjorde.

Familie
-------

Hauge vaks opp i enkle kår som son av Niels Mikkelsen Evenrød (1732–1813) og Maria Olsdatter Hauge (1735–1811). 

Etter at han slepte ut av fengselet, og slo seg ned først på Bakkehaugen gard på Tåsen, seinare på garden Bredtvet i Groruddalen. Han gifta seg i 1815 med Andrea Andersdatter Nyhus og fekk sonen Andreas same år. Mora døydde ei veke etter guten vart fødd. I 1817 gifta Hauge seg med Ingeborg Marie Olsdatter og fekk etter kvart tre born med henne, men alle døydde som små.

Kjelder
-------

1. ↑  Knut Are Tvedt, red. (2010). «Minnesmerker over personer». *Oslo byleksikon* (5 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. s. 648. ISBN 978-82-573-1760-7.
2. 1 2 3 4 5  Andreas Aarflot. «Hans Nielsen Hauge». *Norsk biografisk leksikon*. Henta 14. februar 2016.
3. ↑  «Konventikkelplakaten». Arkivverket. Henta 14. februar 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hans Nielsen Hauge**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Ruta til B6318 i oransje
B6318 nær Harlow Hill
**Military Road** er eit lokalt namn for delar av vegen B6318 i Northumberland i England. Vegen går frå Heddon-on-the-Wall (54°59′51″ N 1°47′34″ W﻿) i aust til Greenhead (54°58′55″ N 2°32′4″ W﻿) i vest. Mykje av vegen går parallelt med den romerske Hadrianmuren, og store delar av han er bygde på grunnmuren til denne. Vegen er likevel ikkje ein romarveg, men ein veg bygd for å kunna transportera militære styrkar og utstyr mellom Newcastle og Carlisle.

Historie
--------

Vegen må ikkje forvekslast med den romerske militærvegen ved Hadrianmuren i sør. Han må heller ikkje forvekslast med andre vegar kalla *Military Road* som blei bygde i Skottland under Field Marshal Wade. Desse inkluderer vegar ved Corrieyairack Pass og Aberfeldy.

Langs mykje av lengda si er Military Road heilt rett, og minnar om ein romarveg. Omgrepet «militærveg» kjem ikkje frå dette, men frå ønsket om ein veg som var eigna for flyting av militært utstyr og køyretøy mellom Newcastle og Carlisle. Dette var i stor grad som svar på dei dårlege forholda hannoveriske styrkar under feltmarskalk Wade hadde møtt i 1746 då dei freista å undertrykka jakobittar som kjempa for Bonnie Prince Charlie i nord. Vanskane til troppane under feltmarskalk Wade, og tilknytinga hans til andre «militærvegar» i Skottland, er truleg kjelda til at mange trut han òg var ansvarleg for denne ruta.

Nær Once Brewed, vestover
Avgjerda om å forbetra vegkommunikasjonen blei tatt som svar på vanskane med å flytta den hannoveriske hæren under general George Wade frå Newcastle til Carlisle i 1746; reisa skal ha tatt nesten ei veke mellom 16. og 22. november. I lys av den dårlege tilstanden til vegen rekna ein det som ei hastesak å forbetra traséen. Bygginga byrja i midten av 1751, og blei fullført i 1758. Bygginga av den historiske militærvegen, som B6318 delvis går på, er omtalt som eit av dei mest skadelege enkeltåtaka på Hadrianmuren. Topografien vest for Sewingshields gjorde det nødvendig for vegen å skilja lag med muren, og dette verna mykje av det som er att av muren i dag.

Sjå òg
------

* Stanegate

Kjelder
-------

1. ↑  Lawson, William (1966). «The origin of the Military Road from Newcastle to Carlisle» (PDF). *Archaeologia Aeliana* **44**: 185–207 – via Archaeological Data Service.

* *Denne artikkelen bygger på «Military Road (Northumberland)» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2022.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Smith, GH, Excavations near Hadrian's Wall at Tarraby Lane 1976, *Britannia*, Vol. 9 (1978), pp 19–56
* Lawson, W, The origin of the Military Road from Newcastle to Carlisle. *Archaeologia Aeliana Series 4*. Vol 44 (1966), pp. 185-207.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Military Road i Northumberland**

Koordinatar: 55°2′18″ N 2°11′41″ W﻿
Dagboka til Tanja Savisjeva, ei 11 år gammal jente, der ho noterte ned korleis bestemora, så onkelen, deretter mora, og etter det broren døydde av svolt. Den siste nedteikninga i dagboka seier: «Berre Tanja er tilbake.» Ho døydde sidan av svolt, ho òg. Dagboka hennar blei vist fram under rettssakene i Nürnberg etter krigen.
**Kringsetjinga** eller **omlægringa av Leningrad**, også kjend som Leningrad-blokaden (på russisk språk блокада Ленинграда - blokada Leningrada) var ein militæroperasjon frå aksemaktene for å erobre Leningrad (no Sankt Petersburg) under andre verdskrigen. Omlægringa varte frå 9. september 1941 til 18. januar 1943, då det blei etablert ein smal landkorridor inn til byen. Heilt slutt var det ikkje på blokaden før 27. januar 1944. Omlægringa av Leningrad var ei av dei lengste, mest øydeleggjande og dødelege omlægringane av viktige byar i moderne historie. 

Dei sovjetiske tapa var 332.059 soldatar drepne, 24.324 soldatar døydde utanom kamphandlingar, 111.142 soldatar sakna, 16.470 sivile drepne i kamphandlingar og 1,2 millionar sivile døydde av svolt. Dei tyske og finske tapa rundt Leningrad er ukjende.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Siege of Leningrad» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* BBC Things

 |
**Hans Mathisen** (fødd 27. juli 1967 i Sandefjord) er ein norsk jazzgitarist, utdanna ved Jazzlinja (NTNU) (1988-90) og kjend for sine Pat Metheny- og Wes Montgomery-inspirerte framføringar. Han er bror til jazzmusikarane Per Mathisen, Nils Mathisen og Ole Mathisen.

Han spelte på Brinck Johnsens *Lover man* (1995). I bandet Quarternion spelte han med Jarle Vespestad trommer, Finn Guttormsen bass og Arve Henriksen trompet (*Timbuktu*, Turn Left 1997).

Han medverka i duo med Halvard Kausland på *Good bait* (2003), samt laga musikk til Bent Hamers film *Salmer på kjøkenet* (2003). Bidrag har han òg gjeve på Kåre Conradis *La det sne* med Nora Brockstedt (2004), samt Conradis eigen *God Dag* (2005).

Mathisens første eigne utgjeving er *Quiet Songs* (Curling Legs, 2005) med eigne komposisjonar. Denne gav gode kritikkar og Spellemannprisen 2005 i klassen jazz. Musikarane var Johannes Eick bass, Per Oddvar Johansen og Gary Husband trommer. I tillegg spelte brørne hans, Ole Mathisen saksofon og Per Mathisen bass.

I **Hans Mathisen Kvartett** medverkar Olga Konkova piano, Per Mathisen bass, Per Oddvar Johansen trommer.

Elles leier han Sandefjord Storband og underviser ved musikklinja på Sandefjord vidaregåande skule. Med Espen Rud trommer og Jens Fossum bass har han reist for Rikskonsertene med framsyninga *Vi improviserer*.

Utgjevingar
-----------

* *Quiet songs* (2005).

Referansar
----------

1. ↑  artistside frå Norsk Musikkinformasjon
2. ↑  myspace.com/hansmathisen
3. ↑  Tor Hammerø, Hans Mathisen, Quiet Songs melding i puls.no (8.9.2005)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans Mathisen» frå Wikipedia på bokmål, den 9. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Dejan Stanković i Inter-trøye i 2009
**Dejan Stanković** (fødd 11. september 1978) er ein serbisk tidlegare fotballspelar frå Beograd. Midtbanespelaren hadde frå 1995 til 2011 stor suksess med klubbar som Raude Stjerne i heimbyen, og med italienske SS Lazio og FC Inter. Mellom anna vann han meisterligaen med Inter, cupvinnarcupen med Lazio og til saman 16 nasjonale cup- og seriemeisterskap i Italia og Jugoslavia.

### Klubbspel

Vel 16 år år gammal fekk Stanković sin debut på Raude Stjerne i februar 1995. Dei neste tre åra var han med om å vinne ein jugoslavisk seriemeisterskap og tre pokalfinalar. Sommaren 1998 vart han overført Lazio i Italia, der han mellom anna var med om Cupvinnarcupen 1999 og året etter den italienske Serie A. Då Lazio var nær ved å gå konkurs, var Stanković ein av dei spelarane som klubben let gå i januar 2004, mot ei godtgjerd på 4 millionar euro frå Inter. Åra 2005-11 hadde han eventyrleg suksess med laget frå Milano. Etter å ha vorte italiensk cupmeister i 2005 hadde Stanković ein større del av æra for at det Inter vann fem strake seriemeisterskap i Italia, ytterlegare tre nasjonale cupfinalar. Suksessen toppa seg våren 2010 med trippeltriumf; siger i Coppa Italia, Serie A og i meisterligaen, den siste etter 2-0 over Bayern München i Madrid. I 2012 vart det mykje benkesliting og Stanković la opp mot slutten av året.

### Landslagsspel

Stanković deltok i 103 landskampar for Jugoslavia og Serbia i tida 1998-2013. Han deltok både ved VM 1998, EM 2000, VM 2006 og VM 2010. Gjennom 14 sesongar skåra han 15 landslagsmål. Stanković var lagkaptein i 46 kampar i tida 2005-11. Den siste landskampen kom etter han hadde lagt opp og var eit reint posøroppdrag.

### Merittar

* Meisterligaen: 2010 med FC Inter
* Vinnar av cupvinnarcupen: 1999 med SS Lazio
* Jugoslavisk seriemeister: 1995 med Raude Stjerne
* Jugoslavisk cupmeister: 1995, 1996 og 1997 med Raude Stjerne
* Italiensk seriemeister: 2000 med Lazio; 2006, 2007, 2008, 2009 og 2010 med Inter
* Italiensk cupmeister: 2000 og 2004 med Lazio; 2005, 2006, 2010 og 2011 med Inter

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dejan Stanković» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2018.*

* eu-football

| * v
* d
* e
FR Jugoslavia sitt landslag – VM i fotball 1998 |
| --- |
| 
* 1 Kralj
* 2 Mirković
* 3 Đorović
* 4 Jokanović
* 5 Đukić
* 6 Brnović
* 7 Jugović
* 8 Savićević
* 9 Mijatović
* 10 Stojković (kaptein)
* 11 Mihajlović
* 12 Leković
* 13 Komljenović
* 14 Saveljić
* 15 Drulović
* 16 Petrović
* 17 Milošević
* 18 Govedarica
* 19 Stević
* 20 Stanković
* 21 Ognjenović
* 22 Kovačević
* Landslagstrenar: Santrač

 | Flagget til Den føderale republikken Jugoslavia |
|  |


| * v
* d
* e
FR Jugoslavia sitt landslag – EM i fotball 2000 |
| --- |
| 
* 1 Korać
* 2 Dudić
* 3 Đorović
* 4 Jokanović
* 5 Đukić
* 6 D. Stanković
* 7 Jugović
* 8 Mijatović
* 9 Milošević
* 10 Stojković (lagkaptein)
* 11 Mihajlović
* 12 Cicović
* 13 Komljenović
* 14 Saveljić
* 15 Bunjevčević
* 16 Govedarica
* 17 Drulović
* 18 Kovačević
* 19 J. Stanković
* 20 Kežman
* 21 Nađ
* 22 Kralj
* Landslagstrenar: Boškov

 | Flagget til Den føderale republikken Jugoslavia |
|  |
Organisering av militære styrkar.

Landstyrkar (Hæren)
-------------------

Landstyrkar er inndelt i fleire våpenarter som består av fleire avdelingar. Avdelingane samlast i forband. Forband og avdeling er ulike omgrep; ei avdeling er ein homogen organisasjon, t.d. bataljon eller kompani, medan eit forband er ei samling av fleire avdelingar, til dømes ein brigade eller divisjon.

### Hierarki

Ifølgje standarden *NATO* *APP-6A* gjeld dette hierarkiet for landstyrkar, med engelsk nemning og symbol:

* region (region/theater) XXXXXX
	+ armégruppe (army group/front) XXXXX
		- armé (field army) XXXX
			* korp (*corps*) XXX
				+ divisjon (division) XX
					- brigade (brigade) X
						* regiment/bataljonsstridsgruppe (regiment/group) III
							+ bataljon (battalion) II
								- kompani/batteri/eskadron (company/battery/squadron) I
									* tropp (*platoon*) •••
										+ gruppe (*section*) ••
											- lag (*squad*) •
												* patrulje/par (*fireteam*) Ø
													+ soldat (*soldier*)

Sjøstyrkar
----------

* Flåte
	+ Eskadre
		- Flotilje
			* Skvadron
				+ Divisjon
					- Fartøy

Luftstyrkar
-----------

* Luftving
	+ Skvadron
		- Ving
**Hans Karolus Olsson Ommedal** (16. januar 1901–23. oktober 1984) var ein lærar og klokkar frå Hyen i Nordfjord, stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti.

Ommedal var son til ein gardbrukar. Skulevinteren 1919/20 gjekk han ein kristenorientert folkehøgskule, og tok deretter eksamen ved Volda lærarskule i 1923. Han var så lærar ei kort tid i Gulen, og så i Lygra krins i Lindås. Frå 1927 til 1946 var han lærar i Alversund i Nordhordland. I Alversund var han medlem i formannskapet 1934-40 og ordførar 1945-46. I 1946 flytta han til Gloppen og var lærar i Vereide krins og klokkar i Vereide kyrkje. Han vart så skuleinspektør (skulesjef) i Gloppen i 1953, ei stilling han hadde til 1969. Klokkar var han til 1974.

Ved stortingsvalet 1953 vart Ommedal vald til å representere Sogn og Fjordane på Stortinget. Han høyrde til den konservative fløya i Kristeleg Folkeparti. Han vart attvald i 1957 og 1961, og sat såleis på Stortinget til 1965, heile tida som medlem i Kyrkje- og undervisningskomiteen.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
**Hans Nordahl** (29. april 1918–15. august 1993) var ein norsk fotballspelar frå Oslo. Han spelte i alle år for IK Skeid og vart cupmeister fem gongar i tida 1947-58.

Indreløparen Nordahl spelte for Skeid i over 20 år. Han la opp fyrst etter 1960-sesongen, 42 år gammal. Gjennom dei mange sesongane var han ofte den mest sentrale spelarane bak dei fem NM-triumfane til Skeid. Etter å ha vunne cupfinalen i 1947, kom den store perioden frå 1954 til 1958, då Skeid og Nordahl vann fire av dei fem NM-finalane. Han var nær 40-og-eit-halvt år gammal då han vart norsk meister siste gongen, og er med det den eldste fotballspelaren som har vunne NM-gull. I alt spelte 544 kampar på Skeid.

Nordahl debuterte for Noregs landslag 2. oktober 1938 i Stockholm, og skåra eitt av måla då heimelaget måtte tole tap 2-3. Han spelte sin 19. og siste landskamp i 1954, etter å ha skåra i alt åtte landslagsmål.

### Merittar

* Norsk meister: 1947, 1954, 1955, 1956 og 1958 med Skeid

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans Nordahl» frå Wikipedia på bokmål, den 1. oktober 2015.*
**Miljøprogrammet til SN** – **United Nations Environmental Programme** (UNEP) – koordinerer miljøaktivitetane til Dei sameinte nasjonane, støttar utviklingsland i å innføre miljøvennleg politikk og oppfordrar til berekraftig utvikling gjennom sunne miljøvennlege tiltak. Miljøprogrammet til SN vart etablert som eit resultat av *Dei sameinte nasjonane sin konferanse om det menneskelege miljøet* i 1973 og hovudkvarteret er i Gigiri i Nairobi i Kenya. Miljøprgrammet har òg seks regionale kontor, og mange land-kontorer.

Miljøprogrammet har ei eiga avdeling i Noreg, UNEP/GRID-Arendal.

Kvart år gjev UNEP ut ei eiga årbok.

Miljørapport GEO
----------------

Saman med Verdas meteorologiorganisasjon etablerte Miljøprogrammet Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) i 1988.

GEO står for global environmental outlook og er ein rapport som kjem ut kvart femte år. Noreg har vore ein viktig finasiell bidragsytar til desse rapportane.
GEO4-rapporten vart presentert i Noreg 25. oktober 2007. Rapporten kjem ut kvart femte år og vert rekna som det viktigaste internasjonale oppslagsverket om miljøspørsmål. 
GEO5 kom ut i 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Miljøprogrammet til SN
* UNEP/GRID Arendal

| * v
* d
* e
Dei sameinte nasjonane (SN) |
| --- |
| SN-systemet | Generalforsamlinga**·** Tryggingsrådet**·** Det økonomiske og sosiale rådet**·** Sekretariatet**·** Forvaltningsrådet (nedlagt)**·** Domstolen | SN |
| Særorganisasjonane | FAO**·** ICAO**·** IFAD**·** ILO**·** IMF**·** IMO**·** ITU**·** UNESCO**·** UNIDO**·** UNWTO**·** UPU**·** VBG**·** WHO**·** WIPO**·** WMO |
| Andre program og byrå | IAEA**·** UNCTAD**·** UNDCP**·** UNDP**·** UNEP**·** UNFPA**·** UNHCR**·** UNHRC**·** UN–Habitat**·** UNICEF**·** UNRWA**·** WFP**·** UNECE**·** UNECA**·** UNRRA |
| Anna | Medlemmer**·** Observatørar**·** Generalsekretærar**·** Fredsbevarande styrkar**·** SN-dagar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Stephen Bishop** (fødd 14. november 1951) er ein amerikansk songar-låtskrivar, skodespelar og gitarist.

Han hadde ein stor hit i 1977 med songen «On and On», som nådde 11. plass i USA. Andre hittar han hadde var «Save It for a Rainy Day» «Everybody Needs Love», «Something New in My Life» og «It Might Be You», kjenningsmelodien for filmen *Tootsie*. Han har òg skrive mange andre filmtema, som *National Lampoon's Animal House* der han song i falsett, og julefilmen *All I Want for Christmas*. 

Songen hans «Separate Lives», sungen av Phil Collins og Marilyn Martin frå filmen *White Nights*, vart nominert for ein Oscar i 1985, men tapte for «Say You, Say Me» frå same film. Bishop skreiv songen om brotet hans med skodespelarinna Karen Allen, som òg deltok i *Animal House*. 

Bishop skreiv òg temaet for filmen *Unfaithfully Yours* i 1984. Songen vart mykje spelt på radio på den tida, men songen vart aldri gjeve ut på plate på den tida. I 1989 gav han ut det femte albumet sitt, *Bowling In Paris* med Phil Collins (medprodusent og musikar på somme songar), Eric Clapton, Sting, Steve Lukather, Ronnie Caryl, Michael Omartian (produsent og musikar på fleire spor), Mo Foster, Adrian Lee og fleire. I 1987 spelte norske Bobbysocks! inn «Walking on Air» (som «Walkin' on Air») for albumet deira *Walkin' on Air*.

Bishop'-songar som har gått inn på Billboard Hot 100 er «It Might Be You», som nådde 25. plass i 1983, «Save It For a Rainy Day» (22. plass i 1977); «On and On» (11. plass i 1977); og «Everybody Needs Love» (32. plass i 1978).

Diskografi
----------

### Album

* *Careless* (1976)
* *Bish* (1978)
* *Red Cab to Manhattan* (1980)
* *Sleeping with Girls* (1985; berre Asia)
* *Bowling in Paris* (1989)
* *Blue Guitars* (1994)
* *Happy Bishmas* (2002)
* *Yardwork* (2003)
* *The Demo Album 1* (2003)
* *The Demo Album 2* (2003)
* *Fear of Messeage: Demo 3* (2004)
* *Stephen Bishop Live (Live in Japan)* (2006; berre Japan)
* *America & Friends: Live At The Ventura Theater* (2007; berre Japan)
* *Saudade* (2007; sidan gjeven ut som *Romance in Rio*)

### Samleplater

* *Best of Bish* (1990)
* *On And On: The Hits Of Stephen Bishop* (1994)
* *An Introduction to Stephen Bishop* (1997)
* *Back to Back* (1999; delt med Michael Johnson)
* *The Millennium Collection* (2002)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stephen Bishop (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. februar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Stephen Bishop ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Stephen Bishop entry at All Music Guide
* Tilhengjarside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NLA
* NKC
* BNE
* BBC Things

 |
**Bad Reichenhall** er ein by og ein kommune med 18 000 ibuarar i Berchtesgadener Land, søraust i Bayern i Tyskland. Flatevidda er 39,4 km². Elva Saalach renn gjennom kommunen. Byen ligg på ei slette 473 meter over havet, omkransa av over 1700 moh. høge fjelltoppar, mellom dei Hochstaufen. I nordaust delar kommunen grense med Austerrike. Til byen Salzburg er det ikring 20 kilometer.

Bad Reichenhall er ein kurstad og eit senter for saltproduksjon, oppnådd ved å fordampe vann metta med salt frå saltlakedammar.

Skeiseløparen Anni Friesinger, skihopparane Michael Neumayer og Markus Eisenbichler er alle frå Bad Reichenhall.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bad Reichenhall» frå Wikipedia på tysk, den 6. november 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bad Reichenhall**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Danny Weis** (fødd 28. september 1948) er ein USA-amerikansk gitarist, mest kjend som opphavleg medlem i både Iron Butterfly og Rhinoceros, og som medlåtskrivar på den einaste hitten til Rhinoceros, «Apricot Brandy». Sjølv om han slutta i Iron Butterfly etter berre eitt album på grunn av krangling i bandet, var arbeidet hans i bandet ei inspirasjonskjelde for dei gjennom det meste av historia deira, sidan erstattaren hans Erik Brann prøvde å etterlikne spelestilen hans. Weis sa seinare «Erik Braunn erstatta meg i Iron Butterfly, og om eg hugsa det rett så kjøpte han mykje av utstyret mitt, somme av kleda mine, dei prøvde praktisk talt å klone meg...»

Etter Rhinoceros vart oppløyst i 1970 var Weis ei kort stund medlem i The Rascals. Han skipa så bandet Blackstone i lag med fleire medlemmar frå Rhinoceros, som vart oppløyst etter å ha gjeve ut eitt album.

I 1974 spelte Weis sologitar på Lou Reed-albumet *Sally Can't Dance* og den påfølgjande verdsturneen. 

I 1979 var Weis bandleiar og gitarist i «The Rose Band» i filmen *The Rose* med Bette Midler.

I desember 2006 kom det første soloalbumet hans ut, eit instrumentalt smooth jazz-album kalla *Sweet Spot*, som kom ut på Marshmellow Records.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Danny Weis» frå Wikipedia på engelsk, den 1. april 2022.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  2001. juni 2001 Interview with Danny Weis, Official Rhinoceros web site.
2. ↑  Blackstone biography, AllMusicGuide.
3. ↑  Full Cast and Crew for The Rose, IMDb. Henta 24. juli 2011.
4. ↑  Sweet Spot info, Premiere Jazz.
5. ↑  *Sweet Spot* review, AllMusicGuide.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Stephan Abel Sinding** (4. august 1846–23. januar 1922) var ein norsk-dansk bilethoggar fødd i Trondheim. Han var bror av toneskaparen Christian Sinding og kunstmålaren Otto Sinding.

Liv og gjerning
---------------

Ole Bull-statuen (1901) i Bergen
Sinding studerte jus og filosofi ved universitetet i Christiania frå 1865. Interessa for kunst 
førte til at han 1870-72 gjekk på Den kongelige Tegneskole i same byen. I 1872 reiste han til Berlin, der han var elev hos seinklassisisten Albert Wolff fram til vinteren 1874. Derifrå la han turen innom Paris og London.

Gjennombrotet kom i 1882 med *Barbarkvinde bærer sin dræbte søn bort fra slaget*, eit verk den danske, rike bryggerieigaren Carl Jacobsen kjøpte. Sidan kom Jacobsen til å kjøpe opp ein stor del av Sindings seinare arbeid.

Åra 1880-83 budde Sinding i Roma. Han busette seg så i København og vart dansk statsborgar i 1890. Til opninga av det norske Nationaltheatret i 1899 laga han statuane av Bjørnstjerne Bjørnson og Henrik Ibsen. Hovudverket er likevel *Moder Jord* frå 1900, det står utstilt ved Ny Carlsberg Glyptotek i København. 

Frå 1910 budde Sinding i Paris. Dei siste åra av livet modellerte han falne frå den første verdskrigen, som hadde prega han sterk. Han gav ut sjølvbiografien *En billedhuggers liv* i 1921, året før han døydde. Han døydde i Paris vart gravlagd på Père Lachaise-kyrkjegarden.

Utvalde verk
------------

* *Vølund smed*, 1873
* *Hylas*, ca. 1880
* *Slaven*, 1878
* *Frise*, 1891
* *Enken*, 1892
* *Henrik Ibsen*, 1899
* *Bjørnstjerne Bjørnson*, 1899
* *Moder Jord*, 1900
* *Ole Bull*, 1901
* *Valkyrjen*, 1908
* *Angelus*, 1913
* *L'Offrande*, 1918

Galleri
-------

* Un homme et une femme, ca. 1891*Un homme et une femme*, ca. 1891
* Henrik Ibsen (1899)  Nationaltheatret i Oslo*Henrik Ibsen* (1899)   
 Nationaltheatret i Oslo
* Bjørnstjerne Bjørnson (1899) Nationaltheatret i Oslo*Bjørnstjerne Bjørnson* (1899)  
 Nationaltheatret i Oslo
* Electra ved Kongens Nytorv i København*Electra* ved Kongens Nytorv i København
* Valkyrjen  (1908), Churchillparken i København*Valkyrjen* (1908), Churchillparken i København
* Verwitwet (ca. 1910)  Ny Carlsberg Glyptotek*Verwitwet* (ca. 1910)  
 Ny Carlsberg Glyptotek
* Adoration I	(ca. 1910)  Ny Carlsberg Glyptotek*Adoration I* (ca. 1910)  
 Ny Carlsberg Glyptotek
* Barbarenmutter (ca. 1910)*Barbarenmutter* (ca. 1910)
* Fangen ModerNy Carlsberg Glyptotek*Fangen Moder*  
Ny Carlsberg Glyptotek

Bibliografi
-----------

* 1921 – *En billedhuggers liv* (Kristiania: Gyldendal) I fulltekst ved nb.no

Kjelder
-------

* *Stephan Sinding* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon
* «Stephan Sinding» i Norsk biografisk leksikon

---

* *Denne artikkelen bygger på «Stephan Sinding» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mars 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Stephan Sinding**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |


1. ↑  Stephan Abel Sinding i Norsk kunstnerleksikon.
**Sandven** er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på nordsida av Kalandsvatnet og er delt i Øvre Sandven i vest og Nedre Sandven i aust. 

Her er framleis gardsdrift.

Namn
----

Namnet kjem av det norrøne *sandr* som tyder sand, og *vin* som tyder naturleg eng. Dette er det einaste vin-namnet av gardane i Fana.

Historie
--------

Det er gjort funn av skaftkar i kleberstein frå yngre steinalder på garden. 

I mellomalderen høyrde garden til Lyse kloster, og etter reformasjonen til Lyseklostergodset. Seinare vart garden delt i Øvre og Nedre Sandven. Brukarane på garden vart sjølveigarar frå 1873 og 1875.

Øvre Sandven
------------

Øvre Sandven
Øvre Sandven ligg vest for Nedre Sandven, på nordsida av Kalandsvatnet og sør for Ljosvollvarden. Garden grensar til Ljosvoll i nord, Hatlestad i vest, Indre Hamre i sørvest, Sæle i sør, Nedre Sandven i aust, Stigen og Fjellbirkeland i nordaust.

Nedre Sandven
-------------

Nedre Sandven
Nedre Sandven ligg aust for Øvre Sandven og omfattar mellom anna Sineset som stikk sørover i Kalandsvatnet. Her ligg både Kaland skole og Kalandseid stadion. 

Utanom Øvre Sandven grensar garden til Stigen i nord, Sæle i sør, Smådal i aust og Hedno i nordaust.

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.
* Bergenskart Arkivert 2020-02-17 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 60°58′N 6°57′E﻿

Bakka kyrkje på Bakka ved Nærøyfjorden
**Nærøy** er eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti og femner Nærøydalen, Nærøyfjorden og den delen av vestsida av Aurlandsfjorden nordom Nærøyfjorden som høyrer til Aurland. Soknekyrkja ligg på Bakka og heiter Bakka kyrkje. Ho stod ferdigbygd i 1859. I 1855 vart Nærøy sokn skild ut frå Undredal sokn. Grunnen til dette var at mesteparten av soknelemene budde ved Nærøyfjorden og Nærøydalen og den lange og til dels uframkomlege kyrkjevegen folk hadde vinterstid, men òg at den ørvesle Undredal stavkyrkje ikkje kunne romme så stor del av folket i soknet som lova kravde. Bakka vart vald som kyrkjestad fordi grenda ligg midt i soknet.

Nærøy er òg ein grunnkrins i Aurland kommune. Ved folketeljinga i 2001 budde det 122 personar i Nærøy grunnkrins.

Kjelder
-------

* SSB: Kart som viser tettstader og grunnkrinsar i Aurland kommune

Fotnotar
--------

1. ↑  «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
2. ↑  Torkjell Djupedal og Sigurd Vengen: «Bakka kyrkje»
3. ↑  SSB: «Folke- og boligtellingen 2001, kommune- og bydelshefter 1421 Aurland»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Nærøy sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket

| * v
* d
* e
Sokn i Sogn |
| --- |
| Arnafjord • Balestrand • Borgund • Dale • Feios • Fet og Joranger • Fjærland • Flåm • Fortun • Fresvik • Gaupne • Hafslo • Hauge • Jostedal • Kaupanger • Leikanger • Nedre Årdal • Nes • Norum • Nærøy • Solvorn • Stedje • Tønjum • Undredal • Vangen • Vangsnes • Vik • Øvre Årdal |
Dansk julefrokost.
Dansk julemiddag
**Dansk julemat** har mange fellestrekk den tilsvarande norske maten, som at han inneheld mykje feitt og sukker og ofte blir eten saman med særskilde alkoholdrikkar, men har sjølvsagt òg mange særdanske trekk.

På litle julaftan et ein gjerne risgraut som ein drikk mørkt *hvidtøl* eller saft til. Grauten som ikkje blir eten blir brukt til å laga *risalamande* (ein slags riskrem) av. 

Til middag på julaftan er det vanleg å eta steik av and, gås eller svin —
*flæskesteg* — med visse tradisjonelle tilleggsrettar, som sjysaus, kvite og bruna poteter, raudkål, syltetøy (av til dømes rips eller tyttebær), medisterpølse. Nøyaktig kva ein et varierer, som i Noreg, mellom ulike familiar og ut frå kvar ein bur i landet. Tidlegare var det vanleg å servera ein porsjon risgraut før hovudretten, no er det vanlegare med *risalamande* med kirsebærsaus som dessert etterpå. Ein drikk som regel raudvin og brus til julemiddagen.

Første juledag samlar familiar seg til *julefrokost* der ein serverer varme — lune og kalde rettar, med *smørrebrød* som ein viktig del. Drikke er gjerne øl og snaps.

Vanlege typar julemat og -drikke
--------------------------------

* Søtmat: *brunkage, honningkage*, jødekake, *juledrømme, klejner*, peppernøtter
* Drikke: gløgg, *julebryg*, *hvidtøl*, *nisseøl*
* Ingrediensar: *julesalat*

Kjelder
-------

* Dansk Wikipedia: «Jul», «Julefrokost» og «Julemiddag»
**«fvt.»** er ei forkorting som tyder *før (byrjinga av) vår tidsrekning*. «*fvt.*» er ei sekulær nemning som svarar til «**f.Kr**» - *før Kristi fødsel*. Eit døme på bruk er 100-talet fvt. Forkortinga «**evt.**» tyder tilsvarande *etter (byrjinga av) vår tidsrekning*. Desse nemningane har sine parallellar i andre språk, og det har vore stendig meir vanleg internasjonalt å gjere seg nytte av slike nemningar i staden for dei gamle nemningane knytt til Kristi fødsel. Ikkje minst gjeld dette i vitskapleg samanheng.

Anten ein nyttar nemninga f.Kr eller nemninga fvt. er det framfor alt viktigast å nytte dei når ei tidsperiode nær dette tidsskiljet skal nemnast, som til dømes perioden 50 fvt.— 50 evt. altså når det for lesarane kan vere tvil om det gjeld åra før eller etter skiljet. Men òg i andre høve, til dømes i omtale av kulturar og tilhøve som ikkje er særleg kjende for dei ein vender seg til, kan det vere viktig å poengtere om årstala gjeld tidene fvt. eller evt.

Kjelder
-------

* snl.no: Fvt.
**Nærøydalen** er eit dalføre i Vestland. Dalføret går omtrent frå Stalheim i Voss kommune til Gudvangen ved Nærøyfjorden i Aurland. I dalbotnen renn Nærøydalselvi som munner ut i Nærøyfjorden ved Gudvangen. Nærøydalselvi blir mellom anna tilført vatn frå Stalheimsfossen, Sivlefossen og Jordalselvi. Stamvegen mellom Oslo og Bergen, E16, går gjennom dalen. I foten av Jordalsnuten er det gruver der det blir det brote anortositt.

#### Næringar

Tradisjonelle næringar i Nærøydalen er jordbruk og turisme. I jordbruket er det tradisjonelt drive med kyr i dalen. Det er i tillegg eit eige steinknuseverk i dalen. Der vert det produser anortositt som vert knust og skipa ut med båt frå hamna.

#### Skule

Tidlegare var skule og barnehage samla på Skjerping. Båe delar er i dag nedlagd, og elevane pendlar dagleg til barneskule i Flåm.

#### Overnatting

I dalen er det eit hotell, Gudvangen Fjordtell, som driv tradisjonell hotelldrift med utleige av rom og kafedrift. Det er og to campingplassar i dalen, Vang camping og Gudvangen camping.

#### Handel

Det er i dag ein daglegvare og bensinstasjon samla på ein stad. Dagens butikk vart opna litt før Gudvangatunellen opna i 1991. Staden butikken står på er utfylt med massar frå Gudvangatunellen.

#### Marknad

Kvar somar vert det arrangert vikingmarknad i dalen. Her kjem vikingar frå fjærn og nær for å treffast og selja produkta sine.

Galleri
-------

* Utsikt frå Stalheim ned Nærøydalen med fjelltoppen Jordalsnuten til venstre.Utsikt frå Stalheim ned Nærøydalen med fjelltoppen Jordalsnuten til venstre.
* Stalheimskleiva og Nærøydalen, teikning trykt i Norge fremstillet i Tegninger (1848)Stalheimskleiva og Nærøydalen, teikning trykt i *Norge fremstillet i Tegninger* (1848)
* Nærøydalen sett frå Gudvangen og oppetter.Nærøydalen sett frå Gudvangen og oppetter.
* Gudvangen og Nærøydalen sett frå Nærøyfjorden.Gudvangen og Nærøydalen sett frå Nærøyfjorden.
* Nedetter dalen mot Sivlesøyni sett frå Stalheimskleivi.Nedetter dalen mot Sivlesøyni sett frå Stalheimskleivi.
* Kjellfossen sett frå dalen.Kjellfossen sett frå dalen.
* Europaveg 16Europaveg 16
* E16 langs elva, sett oppover dalenE16 langs elva, sett oppover dalen
* Ferskt skred av lys stein, 2009Ferskt skred av lys stein, 2009

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nærøydalen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 63°32′N 9°6′E﻿
**Sandstad** er eit sokn og ei bygd i Hitra kommune, Trøndelag fylke. Bygda ligg på søraustsida av Hitra ved Trondheimsleia og hadde 230 innbyggjarar i 2001. Næringslivet er prega av jordbruk, særleg i kombinasjon med fiske. Det er ferjefritt fastlandssamband gjennom Hitratunnelen (Fv 714).

Sandstad låg tidlegare i Sandstad kommune. Den tidlegare kommunen vart skipa 1914 då han vart skilt ut frå Fillan. I 1964 vart Sandstad, saman med Fillan og Kvenvær, slått saman med Hitra til nye Hitra kommune. Soknet i dag svarar til den tidlegare kommunen.

Namnet kjem av norrønt Saundulfsstaðir, av mannsnamnet Sandulfr, og staðr, 'bustad'.

Kjelder
-------

1. ↑  «Sandstad». Kartverket. Henta 8. november 2018.
2. ↑  «Sandstad kirke». Kyrkjesøk. Henta 8. november 2018.

* «Sandstad. – kommune» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «Sandstad. – tettbebyggelse» i *Store norske leksikon*, snl.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |