recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Paul Delph** (28. februar 1957–21. mai 1996) var ein USA-amerikansk songar, låtskrivar, produsent, lydteknikar og studiomusikar som arbeidde med ei rekkje artistar frå slutten av 1970-åra til midten av 1990-åra. Delph døydde av AIDS heime hos foreldra i Cincinnati i Ohio.

Delph var klaverspelar og vokalist i bandet Zoo Drive, og han har spelt med Zahara. Artistar som Delph har arbeidd med er mellom andre Bryan Adams, Doug Webb, Jon Anderson, Roy Thomas Baker, Glenn Hughes and Pat Thrall, Peter Banks, Toni Basil, Peabo Bryson, Richard Burmer, Mike Chapman, Ava Cherry, Alice Cooper, Michael Des Barres, Rhett Davies, Bob Esty, Roberta Flack, John Goodsall, Sam Harris, Phyllis Hyman, Alphonso Johnson, Johnny Mandel, Martin Page, The Pointer Sisters, Suzi Quatro, Robbie Robertson, Jimmie Spheeris, Donna Summer, Bernie Taupin, Chester Thomson, Gino Vannelli, The Weather Girls, Alee Willis og Gary Wright.

I 1992 gav han ut soloalbumet *Release*.

Diskografi
----------

### Studioalbum

* *Release* (1992)

### Posthume studioalbum

* *A God That Can Dance* (2003)

### Filmmusikk

* «Only One Thing» (frå *No Small Affair*) (1984)
* «Save Me», «We're Not Dead Yet», «Jackie O», «Electric Man», «So Lonely» (frå *Dance Electric*) (1985)
* «North Shore Roar» with Zoo (frå *North Shore*) (1987)
* «Fight to Survive», «On My Own - Alone» (frå *Bloodsport*) (1990)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Paul Delph» frå Wikipedia på engelsk, den 17. april 2022.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  From a search at the official Names Project website for block number 05206: The Names Project Foundation, henta 17. april 2022.
2. ↑  Osborne, Jerry (1. november 2002). *Movie/TV Soundtracks and Original Cast Recordings Price and Reference Guide* (på engelsk). Jerry Osborne Enterprises. ISBN 9780932117373.
3. ↑  Various sources, primarily liner notes from LPs and Cds by the artists listed and Allmusic and BMI online databases.
Eit skrukketroll krøllar seg saman med eksoskjelettet ut mot verda.
Eit **eksoskjelett** er eit skjelett som sit på utsida av eit dyr, til skilnad frå endoskjeletta me finn hjå dei fleste virveldyr. Ordet vert vanlegvis forbunde med leddyr, sjølv om mange andre dyregrupper òg beskyttar kroppen med harde strukturar på utsida av han.

Eksoskjelett er kjend frå fossil frå opp til 550 millionar år attende, og har vore viktig i evolusjonen til mange dyregrupper. I tillegg til å verna sårbare delar av dyret tener det m.a. som feste for musklar og som støtte for å halda dyret oppe.

Mellom ulempene til eksoskjeletta er at dei er særs tunge og gjer det naudsynt for beraren å veksa i sprang heller enn gradvis. Dette har ikkje hindra dei frå å verta dei mest utbreidde forsvarsmekanismane/muskelfesta i dyreriket; både i tal på artar og i tal på individ dominerer dyr med ytre skjelett.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Eksoskjelett**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**1572** (romartal MDLXXII) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

* 

John Donne, fødd 21. januar 1572

Fødde
-----

* 11. juni - Ben Jonson, engelsk forfattar og skodespelar
* John Donne, engelsk diktar

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1572.*

* 23. november: Agnolo Bronzino, italiensk målar
* 22. desember: François Clouet, fransk målar
* Pierre de la Ramée, renessansehumanist, den første til å skilje mellom bokstavane I og J

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
**Ulrik Fredrik Christian Arneberg** (15. juni 1829–30. oktober 1911) var ein jurist, embetsmann og statsråd.

Arneberg var fødd i Vanse i Vest-Agder, der far hans var sokneprest. Etter å ha teke artium i 1846 var han huslærar i to år. Han studerte så teologi, der han avla andreeksamen, før han bestemte seg til i staden å studere jus. I 1852 avla han juridisk embetseksamen.

Arneberg var fyrst fullmektig hos byfuten i Kristiania. Då futen døydde i 1856 var han konstituert i embetet til 1858. Han var ei tid sakførar og referent ved stiftsoverretten, før han i 1861 vart høgsterettsadvokat. Frå 1866 var han assessor i Kristiania byrett og i 1872 justitiarius for same. Åra 1881-89 var Arneberg amtmann i Bratsbergs amt. Etter å ha vore statsråd, vart han i 1891 på ny amtmann, då i Smaalenene fram til 1905.

Arneberg var statsråd i Emil Stangs fyrste regjering, fyrst gjorde han teneste ved statsrådsavdelinga i Stockholm frå 1889 til 1890. Sidan 1. juli 1890 var han justisminister til regjeringa gjekk av i mars 1891. I perioden frå 1892 til 1894 var han stortingsrepresentant for valkrinsen Brevik og partiet Høgre. Han var medlem av vegkomiteen.

Arneberg vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden i 1880 og forfremja til kommandør av 1. klasse i 1891. Han var også innehavar av den svenske Nordstjerneordenen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ulrik Arneberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Ulrik Bugge** (20. desember 1806–13. januar 1878) var ein norsk lærar, prest og stortingsmann.

Bugge var fødd i Drøbak, der far hans då var kjøpmann, seinare flytta han verksemda til Christiania. Sjølv vart sonen student frå katedralskulen i hovudstaden i 1826 og cand. theol. i 1830. Deretter var han styrar ved borgarskulen i Fredrikstad frå 1832, kateket i Risør frå 1836. År 1842 vart han utnemnd til sokneprest i Herad i Vest-Agder. Dette kallet styrte han fram til 1855, då han vart sokneprest i Eid prestegjeld i Sogn og Fjordane. Han sat med det embetet til han døydde.

Bugge var 4. representant til Stortinget for Lister og Mandals amt i 1851 og 1854. I 1851 var han medlem av justiskomite nr 2 og lovkomiteen, i 1854 var han medlem av militærkomiteen.

Han døydde i 1878 på Nordfjordeid.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* NRKs fylkesleksikon
* Biografisk informasjon om Ulrik Bugge NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv
**Emilie Marie Nereng**, kjend som **Voe** (fødd 3. november 1995 i Hønefoss) er ein norsk skribent, songar og modell. Ho vart kjend som bloggar i 2009, og var den norske bloggaren med flest treff i fleire månader i 2009 og 2010. 

Nereng er fødd og bur i Hønefoss. Ho byrja å blogge i mars 2009. I oktober 2009 hadde bloggen hennar 3,5 millionar treff. 2. januar 2011 kunngjorde ho på bloggen sin at ho slutta å blogge grunna mykje negativ merknad og tidspress. 31. august 2011 byrja ho å blogg igjen.

I 2010 forelas ho om sosiale medier på Høgskolen i Lillehammer. Ho var med sine 14 år tidenes yngste forelesar på høgskulen. 20. oktober 2011 var ho æresgjest og stod for den formelle opninga av Telenor sitt nye mobilnett i Noreg – som vikar for kommunal- og regionalminister Liv Signe Navarsete.

Namnet Voe kjem av at ho vart kalla Voe på grunn av ei T-skjorte ho hadde på seg, der det stod Voe, som er ei forkorting for Voice of Europe.

Ho har òg jobba som modell, og har utført modelloppdrag for ungdomsbladet *Topp* og jentebladet *Julia*, og dessutan *OnePiece*.

Hausten 2012 deltok ho i Norske Talenter på TV 2, saman med Dandelions Cheer Crew. Laget tevla om ein semifinaleplass, men rauk ut i ein av kvartfinalane.

Vinteren og våren 2013 er ho med i den norske fjernsynsserien *Bloggerne* på TV 2 Bliss.

Diskografi
----------

### Singlar

* 2010: *Don't Talk To Me*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Emilie Marie Nereng» frå Wikipedia på bokmål, den 2. januar 2011.*

* *De 100 største bloggene*, side2, arkivert frå originalen 7. januar 2010, henta 16. januar 2011
* Voe (02.01.2011), *Jeg slutter..*, arkivert frå originalen 18. januar 2011, henta 16. januar 2011

1. ↑  Bloggstjernen «Voe» gjør comeback
2. ↑  Telenor åpnet Europas «mest moderne mobilnett» Arkivert 2012-01-23 ved Wayback Machine. – *Digi* 20. oktober 2011.
3. ↑  Blogger åpnet nytt mobilnett Arkivert 2014-01-16 ved Wayback Machine. – *NA24*, 20. oktober 2011.
4. ↑  Voe» (15) tok over for syk statsråd Arkivert 2011-11-22 ved Wayback Machine. – *Kjendis.no*, 20. oktober 2011.
5. ↑  «Voe og gjengen røk ut av «Norske Talenter»» (på norsk). Verdens Gang. 26. oktober 2012. Henta 26. oktober 2012.
6. ↑  Marthe Eggum Jakobsen (19. november 2013). «- Å snakke om mensen og sex er lett å glemme at kommer på TV» (på norsk). Dagbladet. Henta 14. januar 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bloggen til Voe Arkivert 2015-08-12 ved Wayback Machine.
**Emile Robins belønning** vert gjeve til mannskap redningsskøyter som har gjort ein særleg innsats. Utmerkinga har namn etter Emile Robins (1819-1915). Han var ein fransk cognacprodusent som var visepresident i det franske sjøredningselskapet *Société centrale de sauvetage des naufragés*. Han gav gåver til redningsselskap i fleire land. Redningsselskapet i Noreg fekk og tildelt midlar. 

*Emile Robins legat I* frå 1899 vart investert i norske statspapir. Avkastninga vart brukt til Emile Robins belønning. Denne heidersutmerkinga vart utdelt dei fleste åra mellom 1905 og 1977. Dei første åra vart prisen utdelt for innsatsen gjennom ein heil sesong. Seinare vart det påskjøning for ei redning der det vart vist offervilje. Lenge var heidersprisen 150 kroner, som vart delt mellom skøytemannskapet. Frå 1961 vart det utdelt sølvmedaljar.

Redningsselskapet fekk og seinare gåver frå Emile Robin.

*Emile Robind fond* frå 1902 vart brukt til støtte til skøyteførarar som måtte slutte på grunn av høg alder eller sjukdom.

*Emile Robins legat II* vart brukt til bryllaupsgåve til mannskap på redningsskøytene, og til døtrer av mannskap som gifte seg med sjømenn. Gåva var ein fint innbunden bibel og eit veggur. 

*Emile Robins legat III* vart brukt til konfirmasjonsgåver til døtrer og dotterdøtrer av mannskap på redningsskøytene. Gåva var ein svart ullkjole og ein liten sølvkross.

*Emile Robins legat IV* vart brukt til påskjøning av skøytemannskap med lang tenestetid.

Etter 1980 vart ikkje desse gåvene utdelt. Avkastinga frå legata har vorte brukt til julehelsing til pensjonerte sjøfolk.
**Ulrich Beck** (15. mai 1944–1. januar 2015) var ein tysk sosiolog, fødd i Stolp i dagens Polen og død i München. Han vart vide kjend for verket *Risikogesellschaft. Auf dem Weg in eine andere Moderne*, ei bok som vart publisert i 1986 og er omsett til 35 språk. Her skildra han mellom anna avtradisjonaliseringa av livsformene i industrisamfunnet og avstandardiseringa av lønsarbeidet samt nye og individualiserte livssituasjonar og livsmønster. Beck kritiserte sosiologien for å nytte seg av synsvinklar låste til nasjonalstatlege tilhøve og terminologiar. Dei teknisk-økonomiske framstega oppnådd i industrisamfunnet, som til dømes bruken av atomkraft, fann han hadde utilsikta biverknader på overnasjonalt og globalt nivå. Fylgjene av grenseoverskridande miljøproblem og globalisering spela ei viktig rolle for Beck når han utvikla sine samfunnsteoriar.

*Risiko og frihet*, ei bok basert på tekstar frå fleire av Becks verk, kom på norsk bokmål i 1997.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ulrich Beck» frå Wikipedia på tysk, den 31. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Transistorar.
Ein aktiv komponent er ein elektronisk komponent som får tilført energi frå ein energiforsyningsmodul, vert styrt av eit inngangssignal og gjev ut eit signal med større effekt enn inngangssignalet. Radiorøyr, transistorar, operasjonsforsterkarar, spenningsregularar er døme på som aktive element.

Røyr
----

Dei fyrste aktive komponentane var **elektronrøyr** også kalla **radiorøyr**. Denne teknologien vart nytta både for analog og digital elektronikk. Etter at transistoren vart tilgjengeleg gjekk bruken av røyr kraftig tilbake og i dag vert dei berre nytta til spesile føremål, som i audioforsterkarar, kraftige radiosendarar og i elektronikk som skal vera motstandsdyktig mot kjerneeksplosjonar.

Halvleiarkomponentar
--------------------

Halvleiarar som silisium og germanium har vorte mykje nytta i transistorar og ICar. Dei elektriske eigenskapane åt halvleiarmateriala kan manipulerast ved å tilsetja små mengder av andre grunnstoff som arsen og indium. Ved kontrollert tilsetjing av slike stoff kan ein lage komponentar som til dømes diodar og transistorar.

### Diskrete halvleiarkomponentar

Diskrete halvleiarkomponentar femnar om diodar, transistorar, tyristorar, triacar, osb. 

### Integrerte krinsar

Både **analoge** og **digitale krinsar** vert ofte samla saman og baka inn på ei silisiumbrikke. Slike brikker kallar me integrerte krinsar (IC). Med kvart som den kjemiske prosessteknologien vert betre, kan støtt fleire komponentar samlast på den same brikka. Med dagsens prosessteknologi er transistorlengder på 180 nanometer og leiarbreidder på 90 nanometer vorte vanleg.

**Blanda teknologi** vert ofte nytta som nemning på integrerte krinsar som inneheld både analoge og digitale krinsar. Typiske døme på slike krinsar er AD-omformarar og DA-omformarar, men sensorar, som til dømes aksellometre, gyroar osb. har ofte innebygg noko elektronikk for å utføra enkel signalhandsaming lokalt.

Sjå òg
------

* Passiv komponent
Frosen akutaq laga med bringebær og blåbær.
**Akutaq** (alaskayupik, yugtunskrift ᐊᑯᑕᖅ) er ein matrett frå vestre Alaska og nordlege Canada. Ordet tyder 'noko blanda'. Tradisjonelt blei retten laga av piska feitt som ein blanda med bær, grøne blad eller kokt, most fisk. 

Tradisjonelle feitt ein har brukt til å laga akutaq er feitt eller talg frå sel, karibu (rein), fisk eller fugl. I nyare tid har ein også teke i bruk kommersielle feittprodukt som Crisco. Tradisjonelle tilsetjingar er arktiske bær som tranebær, prydbringebær, krekebær, blåbær eller molte eller blad av til dømes syre (*Rumex arcticus*). Andre moglege tilsetningar er vatn, snø eller fisk. Nyare ingrediensar er sukker, mjølk, egg, rosiner, innkjøpte bær, hermetisk frukt eller potetstappe.

Den tradisjonelle retten er svært næringsrik ettersom ein blandar feitt med høgt A- og D-vitamininnhald med ingrediensar som inneheld mykje C- og E-vitaminar.

Akutaq laga med snø blir kalla snø-akutaq (*snow akutaq*). På engelsk er retten også kjend som *Alaskan ice cream, Eskimo ice cream, Indian ice cream* og *Native ice cream*.

* Akutaq laga med bringebær, blåbær og vegetabilsk feitt.Akutaq laga med bringebær, blåbær og vegetabilsk feitt.
* Tumnaq, ein trebolle brukt til å laga akutaq.*Tumnaq*, ein trebolle brukt til å laga akutaq.

Sjå òg
------

* Tolkusha
* Pemmican

Kjelder
-------

1. 1 2  «Lesson One: Words». Alaskool. Arkivert frå originalen den 6 April 2007. Henta 10. mars 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Akutaq» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2017.*
**Olaf Sveinsson** (18. desember 1842–1. april 1922) var ein lærar, lensmann og stortingsmann frå Kivledalen i Seljord. Han var medlem av Venstre. 

Han var son til ein husmann på garden Gamlestaul i Kivledalen. I 1861 vart han seminarist frå Kviteseid. Same året vart han tilsett som lærar og kyrkjesongar i Gransherad. År 1876 fekk han tilsvarande stillingar i Seljord. I 1903 slutta han lærargjerninga og vart då lensmann i Seljord.

Sveinsson var medlem av heradsstyret i Gransherad og seinare i Seljord. I 1876 vart han den fyrste postopnaren i Seljord. Han skreiv dikt og anna som vart trykt i tidsskrift og aviser.

Sveinsson representerte Bratsbergs amt på Stortinget frå 1883 til 1903. Han var 1883-88 medlem av kyrkjekomiteen, 1889-90 av justiskomiteen, 1891 av militærkomiteen. Frå 1892 til 1903 var han sekretær i konstistusjonskomiteen. Elles medlem av Lagtinget frå 1891 til han 1900-03 var sekretær i same.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Olaf Sveinsson NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
Koordinatar: 31°25′54″N 35°11′1″E﻿

**Karmel** (hebraisk skrift כרמל) er ei israelsk busetjing søraust i Har Hebron-området på den okkuperte Vestbreidda, like ved den palestinske landsbyen Umm al-Kheir. Han er underlagt Har Hebron regionale kommune og er tilknytt Amana-rørsla. Moshaven vart grunnlagd i 1980, som ei militær Nahal-busetjing, og vart sivilisert i 1981. I dag bur det kring 70 familiar her. 

Namnet Karmel vart valt fordi moshaven ligg nær den bibelske Karmel (Josva 15:55), heimstaden til Nabal. Karmel er nemnt i 1 Samuel 25:2 som heimstaden til Nabal.

Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carmel, Har Hebron» frå Wikipedia på engelsk, den 15. september 2015.*

1. ↑  «The Geneva Convention». BBC News. 10. desember 2009. Henta 27. november 2010.

| * v
* d
* e
Har Hevron regionale kommune |
| --- |
| Moshavar | Beit Yatir**·** Carmel**·** Ma'on |
| Fellesbusetnader | Adora**·** Abigail**·** Beit Hagai**·** Eshkolot**·** Livne (Shani)**·** Ma'ale Hever**·** Negohot**·** Otniel**·** Sansana**·** Shim'a**·** Susya**·** Telem**·** Teneh Omarim |
| Utpostar | Asa'el**·** Mitzpe Eshtemoa**·** Mitzpe Yair |
**Olai Pedersen Wiig** (10. oktober 1802–29. september 1887) var ein bonde og stortingsmann frå Trøgstad i Østfold.

Far til Wiig, Peder Wiig, var eit mekanisk geni som konstruerte mange oppfinningar og som til sist busette seg i København. Sjølv vart Olai i 1831 gardbrukar på Stikla i Båstad sokn i Trøgstad. Til liks med faren var han oppteken av mekaniske studiar. På garden sin hadde han mylne, sagbruk og teglverk. I 1868 bygde han ei lita papirmylne, som han flytta til Bønsdalen i Eidsvoll like før han døydde.

Wiig var i årevis medlem av heradsstyret i Trøgstad, ordførar 1844-47. 

Wiig representerte Smaalenenes amt på Stortinget ei rekke gonger mellom 1845 og 1879. På dei fyrste tingsamlingane, 1845, 1851 og -54, var han medlem av protokollkomiteen. Også i 1857, 1859-60, 1862-63 var han medlem av nemnde komite, i tillegg var han 1857 medlem av komiteen om fengselslova, 1859-60 av komiteen om statthaldarsaka og 1862-63 i komiteen om skogslova og om matrikkellova. Dessutan var han medlem av valkomiteen på omframstortinget 1858 og på alle stortinga frå 1859 til 1869. I 1864 var han medlem av komiteen om den dansk-tyske krigen og i 1865-66 komiteen om hjelpekyrkje i Trondheim. Både i 1865-66 og 1868-69 var han medlem av tollkomiteen. I dei to siste stortingsperiodane, 1874-76 og 1877-79 var han medlem av Lagtinget, valkomiteen og vegkomiteen. Han var 17. mai 1864 medlem av Stortinget sin deputasjon til Eidsvoll.

Wiig døydde på garden sin i Båstad i 1887.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Olai Pedersen Wiig NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Koordinatar: 31°50′53.87″N 34°55′13.44″E﻿

**Karmei Yosef** (hebraisk skrift כַּרְמֵי יוֹסֵף, tyder 'Yosef-vingardane', òg skrive Carmey Yosef) er ein fellesbusetnad sentralt i Israel. Han ligg i Shephelah mellom Ramle og Rehovot og høyrer til Gezer regionale kommune. I 2007 var folketalet 1 800 omkring 400 hushaldningar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1984 av tidlegare innbyggjarar i Ness Ziona og Rehovot, og vart kalla opp etter Yosef Sapir. Karmei Yosef er spreidd utover kring 1640 mål. Han ligg 200–260 meter over havet, og grensar til Ayalondalen i nord og Meginimskogen i sør. Karmei Yosef ligg midt i eit kring 7500 mål stort jordbruksområde, der det hovudsakleg vert dyrka druer, i tillegg til frukt og olivenlundar.

Karmei Yosef ligg like ved den antikke byen Gezer. Gezer vart ein viktig kanaanittisk by i bronsealderen og israelittisk by i jernalderen. Byen er nemnt på Merneptah-stelen som er datert til slutten av 1200-talet fvt. og i følgje Bibelen, slo Josva kongen av Gezer i slaget om Kanaan (Josva 10:33).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karmei Yosef» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juli 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  CARMEI YOSEF – Han ligg mellom vindruer

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)

| * v
* d
* e
Gezer regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Gezer**·** Hulda**·** Na'an**·** Netzer Sereni**·** Sha'alvim |
| Moshavim | Azaria**·** Beit Uziel**·** Ganei Yohanan**·** Kfar Bin Nun**·** Kfar Bilu**·** Kfar Shmuel**·** Matzliah**·** Mishmar Ayalon**·** Pedaya**·** Petahya**·** Ramot Meir**·** Sitria**·** Yad Rambam**·** Yashresh**·** Yatzitz |
| Jødiske busetnader | Beit Hashmonay**·** Nof Ayalon |
| Fellesbusetnader | Ganei Hadar**·** Karmei Yosef**·** Mishmar David |
***Borgåbladet*** var ei svenskspråkleg lokalavis som vart utgitt i Borgå i Finland. Avisa dekte Östra Nyland med Borgå og Sibbo som tyngdepunkt. Ho kom ut fem dagar i veka og hadde eit opplag på rundt 8 000 eksemplar. Avisa var uavhengig borgarleg. 

Første eksemplar av *Borgåbladet* kom ut den 15. desember 1860. Avisa var dermed den tredje eldste avisa i Finland. I 2014 vart *Borgåbladet* slått saman med avisa *Östra Nyland* av KSF Media, som eigde begge avisene. Den nye avisa fekk namnet *Östnyland*. Første utgåve av den nye avisa vart gitt ut 13. januar 2015.

Kjelder
-------

1. 1 2  «BBL och ÖN blir Östnyland» (på svensk). 29. november 2014. Henta 18. juni 2020.
2. ↑  «Björn Månsson: Borgåbladet borde återuppstå» (på svensk). 24. mai 2016. Henta 18. juni 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Borgåbladet» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Borgåbladet på nettet
* Historiska tidningsbiblioteket: *Borgåbladet* (1860–1909)
* KSF Media
* *Uppslagsverket Finland*[*daud lenkje*], Borgåbladet [død lenke]
**Olaf Knudson** (31. desember 1915–8. januar 1996) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Sigdal i Buskerud. Han representerte Buskerud fylke og partiet Høgre på Stortinget i 24 år. 

Knudson var son til ein gardbrukar. Han gjekk 1933-35 skogskulen på Storhove Landbruksskule i Oppland. Dei neste åra arbeidde han heime på garden. I 1939 vart han student ved skogbruksavdelinga på Noregs landbrukshøgskole og i 1942 tok han eksamen som forstkandidat. Han tok over farsgarden i 1942 og dreiv denne og frå 1946 også eit eige sagbruk fram til 1976.

Knudson var medlem av heradsstyret i Sigdal frå 1945 til -67. Han var varaordførar i åra 1947–55. Ved stortingsvalet hausten 1953 vart han vald inn på Stortinget frå Buskerud, og vart attvald heile fem gongar. I sesjonane frå 1954 til 1967 var han med i Skog-, vassdrags- og industrikomitéen, nestformann 1958–65. Knudson var representanten som i 1963 fremja framlegget om mistillit til Einar Gerhardsen si regjering, og som førte til at regjeringa måtte gå av. Frå 1967 til 1975 var Knudson med i Industrikomiteen, som nestformann dei to siste sesjonane. Han avslutta tida som stortingsrepresentant med plass 1975-77 i Administrasjonskomitéen. Knudson var medlem i landsstyret til Høgre frå 1955 til 1970.

Frå 1978 til -83 var Knudson formann i Det norske Skogselskap.

Kjelder
-------

1. ↑  *Norske forstkandidater 1853–1953*. 1954. s. 294.

* Stortingsbiografi


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Astrogeologi** er ei grein innan planetologi som omfattar geologien til himmellekamar som planetar og månane deira, asteroidar, kometar og meteorittar. 

Eugene Shoemaker har fått æra for å ha skapt Branch of Astrogeology (i dag kalla Astrogeology Research Program) hos U.S. Geological Survey. Han gjorde viktige bidrag til feltet og studiet av nedslagskrater, selenografi, asteroidar og kometar. 

Vitjingssenteret ved Barringer Meteor Crater nær Winslow i Arizona har eit astrogeologimuseum.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Planetary geology» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mai 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* J. F. Bell III, B. A. Campbell, M. S. Robinson (2004). *Remote Sensing for the Earth Sciences: Manual of Remote Sensing* (3, utg.). John Wiley & Sons. Henta 7. mai 2010.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
* Roberge, Aki (21. april 1998). «The Planets After Formation». Department of Terrestrial Magnetism. Henta 7. mai 2010.

Sjå òg
------

* Planetologi
**Olaf Øen** (5. juli 1925–29. januar 2009) var ein norsk maskinentrepenør, forsikringsmann og politikar frå Nes i Buskerud. Han møtte på Stortinget frå Buskerud i tida frå 1976 til 1989, vald for Arbeidarpartiet. Øen var elles ordførar i Nes i til saman ti år.

Far hans var skogsarbeidar, eit yrke Øen sjølv praktiserte åra 1942-44. Frå 1944 til -46 var han linjearbeidar i Norges Statsbaner (NSB), til dess han gjennomførte militærtenesta i Tysklandsbrigaden. Deretter arbeidde han som maskinførar i 1948-49, då han starta opp som maskinentreprenør, eit arbeid han dreiv i ti år. I 1959 fekk han jobb som inspektør ved Hallingdal Brannkasse, eit yrke han hadde til 1976.

Øen var kommunestyremedlem i Nes frå 1956 til 1979, der i mellom ordførar i periodane 1964-71 og 1976-77. På ny medlem i Nes kommunestyre 1995-99.

Då Ragnar Christiansen vart utnemnd statsråd i den nyskipa Nordli-regjeringa i januar 1976, rykte Øen inn på Stortinget og sat resten av tingperioden 1973-77 i Landbrukskomiteen. Frå hausten 1977 til 1989 var Øen fast representant frå Buskerud. Han var så medlem 1977-85 i Forsvarskomiteen og 1985-89 i Samferdslekomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Gunhild Bentzen Følstad** (fødd 3. november 1981) er ein tidlegare fotballspelar frå Overhalla i Nord-Trøndelag. Som klubbspelar for Trondheims-Ørn vann ho to seriegull, 2001 og 2003, og eitt cupgull, 2001. Ho spelte 76 landskampar for Noreg i tida 2003-08 og fekk med seg EM-sølv i 2005.

### Klubbspel

I 2000 flytta Følstad til Trondheim og melde seg til teneste for Trondheims-Ørn. Perioden 2001-08 spelte ho fast på midtstoppar-plass for Ørn. Allereie i sin fyrste heile sesong tok klubben dobbel-triumf, med siger i både serie og cup. Etter bronsemedalje i 2002, vann Følstad sitt andre seriegull i 2003. Sidan fekk ho med seg sølvmedaljar i serien i både 2004 og 2006.

### Landslagsspel

Ho debuterte for Noreg 2. august 2003 i Ålesund. Landskampen mot Nigeria enda med heimesiger 3-2, Følstad kom då innpå som innbytar etter at Trine Rønning hadde vorte matchvinnar. Ganske snøgt fekk Følstad fast plass i den norske fyrste-ellevaren, alltid som sideback. I 2005 vann ho EM-sølv under europameisterskapen i England, finalen i Blackburn enda med 1-3-tap for Tyskland. To år seinare spelte ho bronsefinale i VM 2007, i Shanghai tok USA tok bronsen med 4-1. Følstad var fast på landslaget til ho la opp etter 2008-sesongen. Ho skåra sitt einaste landslagsmål då ho i mai 2006 fastsette sluttresultatet 3-0 i kampen Noreg-Serbia.

### Merittar

* EM-sølv 2005 med Noreg
* Seriemeister 2001 og 2003 med Trondheims-Ørn
* Cupmeister 2001 med Trondheims-Ørn

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gunhild Følstad» frå Wikipedia på engelsk, den 31. oktober 2014.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 2008 |
| --- |
| 
* 1 E. Skarbø
* 2 A. Stangeland Horpestad
* 3 G. Følstad
* 4 I. Stensland
* 5 S. Nordby
* 6 M. Knutsen
* 7 T. Rønning
* 8 S. Gulbrandsen
* 9 I. Herlovsen
* 10 L.M. Wiik
* 11 L. Larsen Kaurin
* 12 M. Fiane Christensen
* 13 L.G. Storløkken
* 14 G. Knutsen
* 15 M. Skammelsrud Lund
* 16 E. Thorsnes
* 17 L. Mykjåland
* 18 C.C. Nilsen
* Landslagstrenar: B. Berntsen

 | Flagget til Noreg |
|  |
*Må ikkje forvekslast med Great Astrolabe Reef*.
Koordinatar: 37°33′37″ S 176°23′47″ E﻿

**Astrolabe Reef** er eit rev nær Motiti Island, utanfor kysten av Bay of Plenty i New Zealand. Revet, som bryt ved fjøre sjø, er ein kjend dykkestad som er ned mot 37 meter djup somme stader. Revet vart namngjeve av Jules Dumont d'Urville etter skipet hans, «Astrolabe», som nesten gjekk på grunn her den 16. februar 1827.

Grunnstøytinga til «Rena»
-------------------------

Den 5. oktober 2011 gjekk MV «Rena» på grunn på revet. 9. oktober hadde eit 5 km oljeflak spreidd seg og truga dyrelivet og det rike fiskelivet i området. «Rena» var eit containerskip og noko av lasta var lagra ute på dekket. 13. oktober byrja skipet å krenge og over 88 containerar hamna i sjøen og somme vart vaska på land. Somme av containerane som fall overbord inneheld farlege kjemikaliar. Vraket braut i to under ein storm 7. januar 2012.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Astrolabe Reef» frå Wikipedia på engelsk, den 7. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  New Zealand Guide to Select Scuba Diving and Snorkelling Locations:Bay of Plenty Arkivert 2012-05-31 ved Wayback Machine.. NewZealandNZ.co.nz.
2. ↑  The Discovery of New Zealand: Chapter 4: Cook To D'Urville. Victoria University of Wellington.
3. ↑  «New Zealand oil ship leak 'raises questions'». *BBC News*. 9 October 2011. Henta 13 October 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon og bilete av MV Rena
* Filmopptak av djuphavsfiske på Astrolabe Reef
* 3D-bilete av Astrolabe Reef
**Boris Arsenjevitsj Sjilkov** (28. juni 1927–27. juni 2015) var ein russisk skeiseløpar frå Arkhangelsk som representerte Sovjetunionen. Han vart både europameister og verdsmeister i 1954, og vann gullmedaljen på 5 000 meter under Vinter-OL 1956.

Sjilkov kom på andreplass etter landsmannen Oleg Gontsjarenko då VM 1953 fann stad i finske Helsinki. I 1954-sesongen steig han til topps på sigerspallen både ved EM i Davos og VM i Sapporo, framom høvesvis Hjalmar Andersen i Davos og nemnde Gontsjarenko i Sapporo. Året etter stod Sjilkov tredjeplassert etter VM i Moskva, bak svenske Sigge Ericsson og Gontsjarenko.

Den 9. januar 1955, på Medeo-bana ved Alma Ata, sette Sjilkov verdsrekord på 5 000 meter med tida 7.45,6. Mange i det norske skeisemiljøet nekta å tru på rekordtida, sidan det var ei rekordforbetring på heile 18 sekundar. Sesongen etter prova Sjilkov under vinterleikane i Cortina d'Ampezzo at rekordtida faktisk kunne vere rett, han vann då OL-gullet på 5 000 meter etter å ha kome i mål på tida 7.48,7, heile åtte sekundar betre enn sølvvinnar Sigge Ericsson.

Under skeise-VM 1957 i svenske Östersund låg Sjilkov an til å vinne laurbærkransen, men eit framifrå milløp av norske Knut Johannesen førte til at han enda på andreplassen.

Sjilkov la opp etter 1958-sesongen. Han døydde i St. Petersburg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Boris Sjilkov» frå Wikipedia på nederlandsk, den 13. november 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Boris Ivanovisj Kurakin** (fødd 20. juli 1676 i Moskva, død 17. oktober 1727 i Paris) var den første permanente russiske ambassadøren i utlandet og ein av dei næraste medarbeidarane til Peter den store. Han var òg svogeren til tsaren, då han var gift med Eudoxia Lopukhina.

Han stamma frå ein av dei eldste kongelege familiane frå Storfyrstedømmet Moskva. Han hadde tidlegare delteke i dei militære styrkane og dei første diplomatiske oppdraga hans var å reise til Roma i 1707 for å unngå at paven anerkjende kandidaten til Karl XII til den polske trona, Stanisław I Leszczyński. Seinare deltok han i slaget ved Poltava.

Frå 1708 til 1712 representerte han Russland i London, Hannover og Haag. Ved Freden i Utrecht sat han med alle russiske fullmakter. Frå 1716 til 1722 var han ambassadør i Paris.

I 1723 prøvde han utan hell å få arrangert eit ekteskap mellom Elisabeth av Russland og Ludvig XV av Frankrike. Året etter var han tilbake i Paris som ambassadør og vart verande på denne posten til han døydde.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Boris Kurakin» frå Wikipedia på bokmål, den 11. desember 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* NKC

 |
Nordhagen teikna fleire framstillingar av Hamar domkyrkje, slik han såg kyrkja for seg.
Nordhagen la planane for atterreising av dei sentrale delane av vestfronten på Nidarosdomen.
Vemork kraftstasjon teikna av Olaf Nordhagen
**Johan Olaf Brochmann Nordhagen** (16. mars 1883–6. november 1925) var ein norsk arkitekt, ingeniør og kunstnar, fødd og oppvaksen i Oslo. I 1906 vann han arkitektkonkurransen om Bergen Offentlige Bibliotek. Han teikna også kraftstasjonane til vasskraftverka Såheim og Vemork ved Rjukan.

Han er mest kjend for å ha leia restaureringa av Nidarosdomen frå 1909 fram til han døydde. I Nidarosdomen stod han bl.a. ansvarleg for oppføringa av store delar av vestskipet etter teikningar av Christian Christie. Nordhagen var den første som måtte attoppbyggja delar av domkyrkja som ikkje kunne rekonstruerast ut frå historiske eller arkeologiske kjelder, og nokre av Nordhagen sine utkast til løysing vekte stort ordskifte. Etter at han i 1922 gjekk sigrande ut av den såkalla systemstriden om prinsippet for atterreisinga av vestskipet, utforma han kvelvingar og tak i vestskipet og midtdelane av vestfronten, irekna det store rosevinduet. Desse delane stod ferdig i 1930, fem år etter at han døydde.

Nordhagen sitt gravmonument ligg like ved nordre tverrskip i Nidarosdomen.

Sjå òg
------

* Restaureringa av Nidarosdomen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Olaf Nordhagen Ingeniør, arkitekt og kunstner Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine. på  Arkivert 2008-04-04 ved Wayback Machine.
* Johan Olaf Brochmann Nordhagen på
* Store Norske Leksikon om Nordhagen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* ULAN
* KulturNav

 |
**Mariann Vestbøstad Marthinsen** (fødd 9. september 1984) er ein norsk symjar og langrennsløpar frå Fitjar. Ho er mellom dei beste handikapsymjarane i verda. Ho tevlar for klubben Vestkantsvømmerne i Bergen, der ho også bur og er vernepleiarstudent. Då Vestbøstad var to år gamal, måtte ho amputera høgrefoten. Til vanleg brukar ho ei beinprotese. Hausten 2009 gifte ho seg og tok namnet til ektemannen, Marthinsen. 

Mariann Vestbøstad har vunne drøye tretti NM-gullmedaljar og ei VM-gullmedalje og ein sylmedalje, og har sytten verdsrekordar i ulike øvingar. I Paralympics i Beijing 2008, tok ho bronsemedalje på 100 meter rygg. I 2004 deltok ho i Paralympics i Aten og i Beijing i 2008. Ho vart kåra til årets funksjonshemma utøvar i Noreg for 2005 på Idrettsgallaen i 2006. 

Under Paralympics i Vancouver i 2010 var Vestbøstad norsk flaggberar. Her deltok ho i langrennspigging, og tok ein femteplass. I februar tok ho sin fyrste gullmedalje i langrenn, under sprint i Oberried i Tyskland. Under Ridderrennet i april same året vart ho tildelt Erling Stordahls ærespris for prestasjonane sine som handikappa idrettsutøvar. I mai 2013 vart ho tildelt Egebergs Ærespris.

Kjelder
-------

* Aftenposten, 17. juli 2006: "For mange ser begrensningene og ikke mulighetene".

Fotnotar
--------

1. ↑  *Valdres.no: Mariann Vestbøstad Martinsen tildelt Erling Stordahls ærespris*, arkivert frå originalen 10. mai 2010, henta 2. juni 2010
2. ↑   Idrett.no, 13.05.13: Kammerherre Egebergs Ærespris 2013

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Mariann Marthinsen» (på engelsk). Paralympic.org. Henta 16. april 2023.
|  |
| --- |
| **Perlevengmaursmett** |
| PerlevengmaursmetthannPerlevengmaursmetthann |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Perlevengmaursmett Utbreiinga av Perlevengmaursmett |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | *Microrhopias* |
| **Art:** | **Perlevengmaursmett** *M. quixensis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Microrhopias quixensis***Cornalia, 1849 |

**Perlevengmaursmett**, *Microrhopias quixensis*, er ein liten, langhala maursmett i maurfuglfamilien. Han er utbreidd i tropiske Sentral-Amerika og Sør-Amerika frå søraustlege Mexico sør til begge sider av Andes i Ecuador, vidare aust for Andes gjennom Peru til nordlege Bolivia og sentrale Brasil. Dette er den einaste medlemmen av slekta ***Microrhopias***.

Skildring
---------

Dette er ein vanleg fugl våt underskog, spesielt i utkantar og i lysningar, i høg, gjenreist sekundærskog og i kakaoplantasjar. Hoa legg to kvite bruneflekka egg som blir ruga av begge kjønn. Reiret er lite, djupt koppforma av plantefiber og daude blad og ligg på ein tynn kvist i tett lauvverk, mellom 1 og 12 meter over bakken. Begge foreldra suter for mat til ungane.

Perlevengmaursmett er vanlegvis 11,5 til 12,5 cm lang og veg 8,5 gram. Den vaksne hannen er hovudsakleg fløyelsaktig svart, med eit breitt kvitt vengeband og kvite flekker på vengdekkarane. Hofuglen skil seg frå hannen ved at ho har mørk skiferfarga overside og raudbrun underside. Det er betydelege variasjonar i fjørdrakta avhengig av underartar, i hovudsak inneber dette at mengda av kvitt på vengene og på halen varierer hos hannar. Men det er dessutan variasjonar i korleis fjørdrakta hos hofuglar skil seg frå hannfuglar. Ungfuglar er sotbrune over og mørk til kjedeleg kanelfarga på undersida. Området med raudfarge er meir omfattande og meir raudbrunt hos unge hofuglar.

Denne arten har eit plystra, pipande rop, og songen er ein stigande fløyte og trille, *chee chee chee-che-che-chr,r,r,r*, men med nokre geografiske variasjonar.

Perlevengmaursmett lever som par eller i familiegrupper, og nokre gonger med andre maursmettar som del av ein fleirartsflokk. Dei beitar på små insekt og andre leddyr plukka frå kvister og vegetasjon i kratt eller slyngeplanteflokar. Dei blir ofte observert i meir opne, utsette posisjonar når dei beitar enn slektningane sine.

Kjelder
-------

* *Første utgåve av artikkelen byggjer på «Dot-winged Antwren» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2011*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Perlevengmaursmett**

* BirdLife International (2014) Species factsheet: *Microrhopias quixensis*. Henta frå  den 21. august 2014.
**Borgundgavlen** er eit museums- og friområde i Ålesund. Området ligg på ytste landtunga av Oksnøya mellom Borgundfjorden og Nørvasundet. Ein reknar at Borgungavlen strekkjer seg aust til Skuggen. Landtunga vert om lag avskoren av Katavågen som i sør går ut i Borgundfjorden gjennom Klokkarsundet. Neset mot vest vert avslutta med eit brattare berg, Gavlen, som har gitt område namn.

Dette området har vore sentralt gjennom lang tid. Her var det ein i mellomalderen fann Borgundkaupangen, ein kjøpstad som mykje oppstod på grunn av borgundfjordfiske i fjorden utanfor. At ein har funne spor etter fire kyrkjebygg syner og at det var ein viktig stad for kyrkja. Borgund kyrkje er bygd over murane av ei av desse kyrkjene.

I 1931 var Sunnmøre Museum lagt til Borgundgavlen. I tillegg til hovudbygninga og båthallane finn ein over 50 eldre hus oppattsette i området.

Kjelder
-------

* Roald Sporstøl: «Borgungavlen» eit unikt satsningsområde? *Gavlen nr 1 1990* Sunnmøre Museum og Sunnmøre Museumslag
**Olaf Erling Kortner** (10. mai 1920–26. januar 1998) var ein norsk politikar for Venstre. Han var kyrkje- og undervisningsminister i Lyng-regjeringa i 1963, formann i Unge Venstre 1948-1950, stortingsrepresentant 1965-1970 og nestformann i Venstre 1966-1970.

Olaf Kortner vart fødd i Skien. Han vart student i 1940 og fullførte ein cand. philol.-grad i 1948. I 1948 vart han vald til formann i Unge Venstre for ein toårsperiode, men fungerte berre i eitt år, då han frå 1949 til 1950 var i England som programsekretær for den norske avdelinga til BBC. I 1950 begynte han å arbeida som lektor i Strinda, og frå 1951 til 1955 sat han i kommunestyret der. I 1957 begynte han å arbeida på Berg skole i Oslo, der han var til 1970. Frå 1955 hadde han òg verv i Norsk lektorlag, frå 1962 til 1965 som formann.

I 1963 vart Kortner statsråd og sjef for Kyrkje- og undervisningsdepartementet (kyrkje- og undervisningsminister) i den kortliva Lyng-regjeringa frå 28. august til 25. september. I 1965 vart han 1. vararepresentant til Stortinget frå Oslo, noko han var i to periodar. Han møtte fast frå 1965 til 1970 medan Helge Seip var statsråd i Borten-regjeringa. Frå 1966 til 1970 var han òg nestformann i Noregs Venstrelag.

I 1971 vart Kortner fylkesskolesjef i Akershus noko han var fram til 1989, og så utdanningsdirektør i Akershus til 1990. Han hadde òg ei rekkje verv.

Kjelder
-------

* «Olaf Kortner». Stortinget.no.


| * v
* d
* e
Norske kyrkje- og undervisningsministrar etter 1945 |
| --- |
| Kaare Fostervoll (1945-48)  • Lars Moen (1948-53)  • Birger Bergersen (1953-60)  • Helge Sivertsen (1960–63)  • Olaf Kortner (1963)  • Helge Sivertsen (1963-65)  • Kjell Bondevik (1965-71)  • Bjartmar Gjerde (1971-72)  • Anton Skulberg (1972-73)  • Bjartmar Gjerde (1973-76)  • Kjølv Egeland (1976-79)  • Einar Førde (1979-81)  • Lars Roar Langslet/Tore Austad (1981-82)  • Kjell Magne Bondevik (1983-86)  • Kirsti Kolle Grøndahl (1986-88)  • Mary Kvidal (1988-89)  • Einar Steensnæs (1989-90) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Paradis med hinkestein.
**Hinkestein**, **hinkeleike**, **hinketakke** eller **hinke** er ein flatvoren gjenstand som blir brukt i mange variantar av barneleiken paradis.
Dette er eit objekt som skal kastast eller sparkast i ruter på bakken og bli liggjande der ein ønsker. Ein kan bruka ting ein har funne eller spesiallaga hinkesteinar til føremålet. I leikar der mange steinar er i spel samtidig, er det viktig at dei er litt ulike slik at ein kan skilja dei frå kvarandre.

Funne hinkesteinar
------------------

Det er svært vanleg å bruka ein liten, flat stein til å hoppa paradis. I nokre høve kan steinen målast. Anna materiale brukt til hinkesteinar kan vera myntar, blekkboks, ballar laga av samanpressa blad eller bitar av tre, metall, tau, gummi eller liknande. Eit døme på gjenbruk av ting til hinkestein er ein amerikansk lærar som samla gamle hælar av skosålar til denne bruken. Hockeypuck kan også brukast til hinkestein.

Spesiallaga hinkesteinar
------------------------

Dekorative hinkesteinar av glas frå Sunderland.
Nokre stader har ein også brukt ein spesiallaga hinkestein. Dette kan vera ei skive eller ein låg sylinder av glas eller gummi. Erteposar blir også brukt, og laga, som hinkestein.

Danske glasblåsarar byrja laga hinkesteinar av glas, eller *paradisplatter*, på slutten av 1800-talet. 
På 1920-talet byrja danske glasverk å produsera dei kommersielt. Fyns Glasværk i Odense byrja produksjon i 1920-åra og sidan følgde Holmegaard Glasværk. Hinkesteinane var laga av einsfarga glas med mønster eller bilete i relieff. Vanlege motiv var blomar, dyr, stjernebilete og eventyrfigurar, særleg H.C. Andersen-figurar. Slike forseggjorte hinkesteinar er blitt samleobjekt i nyare tid. På 1990-talet vurderte ein å forby hinkesteinar av glas i Danmark i tråd med endra tryggleiksreglar for leiketøy (standard DSEN 71-1). Dette blei seinare trekt tilbake.

I USA blir det laga hinkesteinar av fleirfarga gummi kalla «Hoppy Taw». Desse er litt over 7 cm i diameter.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historie[*daud lenkje*] ved hinkesten.info
* Hinke med hinkesten ved gamlelege.mediajungle.dk
* Mine hinkesten Arkivert 2013-05-04 ved Wayback Machine. ved familientorp.dk

Kjelder
-------


* Hinke med hinkesten ved gamlelege.mediajungle.dk
* «Historie»[*daud lenkje*] og «Glasværker»[*daud lenkje*] ved hinkesten.info
* «hinkesten» i *Den Store Danske*
* «hopscotch» i Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011
* «hinketakke» Arkivert 2012-11-28 ved Wayback Machine. ved norskgummi.no
* «Hvor får man kjøpt hinke til paradis»[*daud lenkje*] ved nybaktmamma.com
* «Using Hopscotch markers» Arkivert 2008-06-20 ved Wayback Machine. ved playgroundfun.org.uk
* «Hoppy Taw« Arkivert 2006-10-26 ved Wayback Machine.
* «need to find hopscotch marker» Arkivert 2016-03-07 ved Wayback Machine. ved pinchingyourpennies.com
* «Basic Rules of Hopscotch» Arkivert 2012-11-10 ved Wayback Machine. ved sportsknowhow.com
* «Old Fashioned Toys» ved Stitch Thru Time
Jakob V av Skottland med kona Maria av Guise
**Maria av Guise** (22. november 1515–11. juni 1560) var dronning av Skottland, gift med kong Jakob V, og mor til Maria Stuart. Ho var skotsk regent frå 1554 til 1560.

Maria var fødd i Bar-le-Duc i Lorraine som den eldste dottera til Claude, hertug av Guise, overhovudet for Huset Guise, og kona hans Antoinette av Bourbon. 18 år gammal blei ho gift med Louis av Orléans, hertug av Longueville. Det var eit lykkeleg ekteskap, og året etter blei den fyrste sonen hennar, Francis, fødd. Vinteren 1536 var ho gjest i bryllaupet til den framtidige ektemannen sin, kong Jakob V av Skottland, og Madeleine de Valois, eldstedottera til kong Frans I av Frankrike.

I juni 1537 døydde Louis i Rouen og gjorde Maria til enke i ein alder av 21 år. 4. august fødde ho den andre sonen sin, Louis. Seinare same året bestemte kong Jakob, som var blitt enkjemann etter at kona hans døydde av tuberkulose i juli, seg for å finna ei ny fransk kone for å styrka den fransk-skotske alliansen mot England. Onkelen hans, kong Henrik VIII av England, prøvde å avverja dette ved å sjølv fri til Maria, men kongen av Frankrike valde å godta frieriet til Jakob. 18. mai 1538 blei bryllaupet halde i Notre-Dame-katedralen i Paris, med ein stadfortredar. Maria forlet Frankrike månaden etter, og 10. juni kom ho til Fife og blei teken imot av kong Jakob. 22. februar 1540 blei Maria krona til dronning av Skottland. Paret fekk to søner, Jakob og Robert, men begge døydde svært unge. Dottera Maria, som seinare skulle bli dronning, blei fødd 8. desember 1542. Kongen døydde seks dagar seinare, og Maria blei regjerande dronning.

Frå 1554, etter at James Hamilton, 2. jarl av Arran, hadde sagt frå seg regentskapet, styrte Maria Skottland for dotter si, dronninga, som var blitt send til Frankrike for å bli oppdratt med den framtidige ektemannen sin, sonen til Henrik II av Frankrike. Maria forhøyrde seg alltid med dei to mektige brørne sine i Frankrike – Karl, kardinal av Lorraine og Frans, hertug av Guise, slik at Skottland og Frankrike arbeidde i samforståing utad. Den franskorienterte politikken hennar gav henne fiendar både blant skotske protestantar og den skotske adelen. Maria blei avsett i 1559, og døydde året etter i Edinburgh. Lekamen hennar blei teken til Frankrike og gravlagt i Reims.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Maria av Guise» frå Wikipedia på bokmål, den 5. september 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ICCU

 |