recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Det ivorianske flagget. Storleikstilhøve 2:3.
**Det ivorianske flagget** blei teke i bruk som nasjonalflagg i Elfenbeinskysten den 7. august 1959. Det er ein trikolor med tre vertikale striper i oransje, kvitt og grønt, etter mønster frå det franske flagget. 

Stripene symboliserer ulike verdiar som svarer til det nasjonale mottoet Union-Discipline-Travail, eller Samhald, disiplin og arbeid. Den oransje står for vekst, den kvite for fred gjennom samhald, og grønfargen for framtidshåp. Men fargane har òg fått andre tydingar av ivorianarane. Dei meiner grønfargen symboliserer dei tropiske skogane deira og kvitfagen elvane, medan oransje står for savannen i landet.

Flagget har dei same fargane som det irske flagget, men i motsett rekkefølge. Medan irane heiser flaget med den grøne delen nærast flaggstanga, har ivorianarane den oransje inst.

| * v
* d
* e
Afrikanske nasjonalflagg |
| --- |
| Algerie**·** Angola**·** Benin**·** Botswana**·** Burkina Faso**·** Burundi**·** Djibouti**·** Egypt**·** Ekvatorial-Guinea**·** Elfenbeinskysten**·** Eritrea**·** Etiopia**·** Gabon**·** Gambia**·** Ghana**·** Guinea**·** Guinea-Bissau**·** Kamerun**·** Kapp Verde**·** Kenya**·** Komorane**·** Republikken Kongo**·** Den demokratiske republikken Kongo**·** Lesotho**·** Liberia**·** Libya**·** Madagaskar**·** Malawi**·** Mali**·** Marokko**·** Mauritania**·** Mauritius**·** Mosambik**·** Namibia**·** Niger**·** Nigeria**·** Rwanda**·** São Tomé og Príncipe**·** Senegal**·** Den sentralafrikanske republikken**·** Seychellane**·** Sierra Leone**·** Somalia**·** Sudan**·** Swaziland**·** Sør-Afrika**·** Sør-Sudan**·** Tanzania**·** Togo**·** Tsjad**·** Tunisia**·** Uganda**·** Vest-Sahara**·** Zambia**·** Zimbabwe |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
|  |
| --- |
| ***«Stay»***  Song av Monika Linkytė |
|  |
| **Land** | Litauen |
| **Språk** | Engelsk, litauisk |
| **Utgjeve** | 14. februar 2023 |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 02:57 |
| **Selskap** | Creative Industries |
| Låtskrivar(ar) | Monika Linkytė, Krists Indrišonoks, Jānis Jačmenkins |
|

«**Stay**», også kjend som «**Stay – Čiūto tūto**», er ein song med den litauiske songaren Monika Linkytė. Songen blei gjeven ut 14. februar 2023, men blei fyrste gong framført 28. januar 2023 under songtevlinga *Pabandom iš naujo! 2023*. «Stay» vann tevlinga og var det litauiske bidraget til Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool.

Om songen
---------

I ei pressemelding frå den litauiske kringkastaren Lietuvos nacionalinis radijas ir televizija (LRT) fortalde Linkytė at ho skreiv songen saman med den latviske musikaren Chris Noah (fødd *Krists Indrišonoks*) under ein ikkje-planlagt låtskrivar-økt. Ho ønskte å skrive ein sang om kor viktig det er å «stoppe opp og vende tilbake til seg sjølv». Nokre av verselinjene i songen relaterer til litauiske folke-sutraar der ein snakkar om å lytte til sitt eige hjarte.

«Stay» var eit av bidraga i den litauiske songtevlinga *Pabandom iš naujo! 2023* (*Vi prøver på nytt! 2023*), der vinnaren fekk representere Litauen i Eurovision Song Contest. I finalen 19. februar fekk «Stay» flest poeng og vann med det retten til å representere Litauen.

Litauen deltok i den andre semifinalen torsdag 11. mai i Liverpool. Der blei «Stay» nummer fire og kvalifiserte seg til finalen laurdag 13. mai. I finalen kom låten på ellevteplass med 127 poeng.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (2023) | Høgasteplassering |
| --- | --- |
|  Litauen (AGATA) | 5 |
| UK Download (Official Charts Company) | 45 |

Kjelder
-------

1. ↑  «MonikaLinkytė – apie eurovizinę dainą: „Šie burtažodžiai galėtų kviesti visą pasaulį atsiverti sau"». *lrt.lt* (på litauisk). 17. februar 2023. Henta 28. mars 2023.
2. ↑  Veen, Renske ten (18. februar 2023). «MonikaLinkyte wins Pabandom iš Naujo and will represent Lithuania at Eurovision 2023 with "Stay"». *wiwibloggs* (på engelsk). Henta 28. mars 2023.
3. ↑  «Eurovision2023: Allocation Draw results». *eurovision.tv* (på engelsk). 31. januar 2023. Henta 22. mars 2023.
4. ↑  «MonikaLinkytė». *eurovision.tv* (på engelsk). Henta 18. mai 2023.
5. ↑  «GrandFinal of Liverpool 2023 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 18. mai 2023.
6. ↑  «20238-os savaitės klausomiausi (TOP 100)». *Agata* (på litauisk). Henta 26. februar 2023.
7. ↑   "Archive Chart" UK Download Chart. Official Charts Company.

* *Denne artikkelen bygger på «Stay (Monika Linkytė-sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 6. desember 2023.*
Serpentin
Fat av serpentin med innlagt gullfisk, 1. hundreåret fvt.
**Serpentin** er ei mineralgruppe av hydroksylhaldige magnesiumsilikat Mg3Si2O5(OH)4. Dei er viktige bestanddelar i mange bergartar på lågt
metamorfosetrinn, som kleberstein, grønskifer og andre. 

Serpentin blir oftast danna ved hydrotermal omvandling av magnesiumrike silikat, særleg olivin. 

Dei tre hovudtypane av serpentin er lizarditt, antigoritt og krysotil (serpentinasbest).

Serpentinmineral finst mange stader, òg i Noreg. Vent gulgrøn til grøn edelserpentin frå Modum er brukt mellom anna som prydstein til fasadar.

Serpentingruppa
---------------

* Amesitt Mg2Al(Al SiO5)(OH)4
* Antigoritt Mg3Si2O5(OH)4
* Lizarditt
* Krysotil
* Greenalitt Fe3Si2O5(OH)4

Kjelder
-------

* Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Serpentin: mineral. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Serpentin**

| * v
* d
* e
Fyllosilikat |
| --- |
| Serpentingruppa | Antigoritt Krysotil Lizarditt Népouitt |
| Leirmineralgruppa | Kloritt1 Dickitt Halloysitt Illitt Kaolinitt Montmorillonitt Nakritt Nontronitt Palygorskitt Saponitt Sepiolitt Serpentin1 Talk |
| Glimmergruppa | Biotitt Glaukonitt Lepidolitt Margaritt Muskovitt Flogopitt |
| Klorittgruppa | Kloritt |
| 1. Serpentin og kloritt er somme tider klassifisert som leirmineral |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Sir John Norris** (1670 eller 1671–13. eller 14. juni 1749) var ein britisk admiral på 1600- og 1700-talet som var øvstkommanderande i Royal Navy under Georg II. 

I mai 1699 gifta han seg med Elizabeth Aylmer, dotter til admiral Matthew Aylmer, og dette hjelpte han mykje framover i karrieren. Han vart slått til riddar i 1705 og admiral i 1709. Han var parlamentsmedlem frå 1708 til han døydde. 

Norris medverka i den spanske arvefølgjekrigen og vart seinare send med ein flåte til Austersjøen for å vise dei nordlege nasjonane styrken til England. Offisielt kom han hit for å verne engelske handelsskip, men i røynda var det for å leggje press på Sverige og Russland, og han vart ein ven av tsar Peter, sin tilbaud han kommando over den russiske marinen. I oktober 1715 reiste han derimot tilbake til England, og i mai 1716 vendte han tilbake for å hindre eit mogeleg svensk forsøk på å erobre Skottland med hjelp av jakobittane. Her møtte han både svenske, danske og russisk skip i småtrefningar. 

I 1717 forhandla han med tsar Peter i Amsterdam, men kom ikkje fram til noko resultat. I 1718 vende han tilbake til Austersjøen med eit fåtal troppar. 

Etter kong Karl XII av Sverige døydde kom det i gang forhandlingar mellom Georg I og Sverige, og John Norris vart no sett til å hindre russarane i å herje langs austkysten av Sverige. Då han nådde fram hadde russarane alt reist heim att, så Norris vendte tilbake til England. Fleire tokt for å halde russarane unna Sverige følgde, det siste i 1727. 

I 1734 vart han admiral for flåten og øvstkommanderande i Royal Navy. I 1744 pensjonerte han seg frå marinen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «John Norris (Royal Navy officer)» frå Wikipedia på engelsk, den 31. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- *Denne artikkelen inneheld utdrag frå Nordisk familjebok, eit svensk leksikon gjeve ut mellom 1904 og 1926 som i dag er offentleg eigedom.*
		- Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi på *Dictionary of Canadian Biography Online*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
Kokong av sommarfuglen *Aporia crataegi*.
**Puppestadiet** er eit livsstadium for insekt med fullstendig forvandling (metamorfose), t.d. biller og sommarfuglar. Ikkje alle insekt går gjennom eit kokongstadium, nemleg insekt med ufullstendig forvandling, t.d. teger og grashopper.

Utviklingsstadium
-----------------

Insektet byrjar livet som eit egg. Dette blir klekka ut til ein larve. Larven har munn og augo, fordøying, musklar og nervar. Åtferdsmessig lærer han av feil og erfaringar. Han kjem derimot ikkje i pubertet og har ingen kjønnsdelar. Ein dag oppsøker han ein stille stad og går inn i puppestadiet. Nokre nattsommarfuglar grev seg ned; dei gravlegg bokstaveleg talt seg sjølv. Larven skreller så av huda si som ein strømpe. Som puppe er han nærast som ein sigar å sjå til; uten munn, armar og føter, uten evne til å eta, sansa eller gå (nokre kokongar kan likevel vrikka). Mange pupper kapslar seg inn i ein kokong som vernar dei mot farar.

Innvendig går det meste av kroppsvevet i oppløysing. Makrofagar som har vore del av larven sitt immunforsvar byrjar i staden å fortæra kroppsvevet hans. Musklar, tarmar og ein del andre organ blir oppløyste ved at enzym frå fordøyingskjertlane til cellene bryt ned eigne cellestrukturar. Vevet fordøyer seg sjølv i ein prosess kalla «autolyse». Opnar ein puppa, inneheld han ein bleik, feitta masse og litt grønleg saft. Nokre mikroskopiske «øyer» av celler, kalla «imaginalskiver», er framleis i live. Medan puppen var i larvestadiet sitt, låg imaginalskivene spreidde omkring i larvekroppen uten nokon funksjon. Når tida er inne byrja dei å dela seg inne i puppen.

Nærs av den oppløyste blandinga av feitt og safter skapar imaginalskivene eit insekt som ikkje minner om verken larven eller kokongen. Insekt oppstår etter eit prinsipp som skil seg heilt frå dei fleste andre organismar. Dei aller fleste artar blir skapt ved ei gjenteken deling av celler frå den fyrste, befrukta eggcella, der veksten startar som eit midtpunkt og deretter veks i alle retningar. Insekt oppstår derimot nærast samla og samstundes, danna av eit par dusin imaginalskiver.

Typar av pupper
---------------

Pupepr der ein kan ana formene til det vaksne insektet blir kalla *mumiepupper*.

Ordsoge
-------

Ordet «puppe» kjem av det latinske *pupa* som betyr 'dokke', og viser til til kor urørleg puppen er.

Kjelder
-------

1. ↑  «autolyse». *Store medisinske leksikon* (på norsk bokmål). 7. november 2021.
2. ↑  Bent Christensen: forvandling i Den Store Danske, Gyldendal. Hentet 2. juli 2018 fra
3. ↑  «Slik oppstår sommerfuglene fra en grøt av fett og safter», *www.aftenposten.no* (på norsk bokmål), henta 5. februar 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Puppe» frå Wikipedia på dansk, den 5. februar 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Puppe**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Mythopoeia** (av gresk: Myte og poesi) er eit dikt som vart skrive av forfattaren J. R. R. Tolkien i 1930-åra. Diktet er sendt frå ein «Philomythos» (ein som held av myter) til ein «Misomythos» (ein som ikkje held av myter), og er å rekne som ei programerklæring frå Tolkiens hand. Diktet vart påbyrja kring 1931 og låg føre i åra rett før andre verdskrigen. 

I dette diktet legg Tolkien fram sitt poetiske grunnsyn (mytopoesi). Han stiller seg fram som ein romantisk kunstnar. Kunst er ei vidareføring av Guds skapargjerning. Han tek og eit nominalistisk standpunkt: namn er skapande og identitetsskapande. Eit tre finst som «tre» først når det er nemnt. Den primære oppgåva til mennesket er å gje namn til tinga. Det skapande mennesket følgjer den lova det sjølve vart skapt etter («We make still by the law in which we`re made»). 

Tolkien tek og eit oppgjer med eit naturvitskapleg verdsbilete der myter og segner ikkje har plass, og ser framsteg som eit trugsmål mot verda og menneska. Han leitar attover i tanken og finn mytiske mønster, og leitar framover til ein visjon av paradiset, der alle skapar slik Gud har meint dei skal skapa, og ser ting rett, ikkje skakt. I dei siste linene finn ein og ein allusjon til pinse-underet og den heilage anden. Sistpå ønskjer han at «kvar skal velja frå altet til evig tid». I diktet finst det rom for eit panenteistisk verdssyn («Alt er i Gud»). 

Diktet Mythopoeia er utgjeve saman med novella Leaf by Niggle, som tek om same problemstilling frå ei anna side, og forelesninga Tree and Leaf, der Tolkien legg fram ei meir vitskapleg utgreiing om synet sitt på mytar og eventyr, særskild den greina han kallar «Fairy-stories», noko som grovt kan omsetjast til undereventyr.

### Samanstilling

Diktet kan samanstillast med annan litteratur frå romantikken. Diktet Dikt og Sanning av Ivar Aasen peikar mot noko av den same tankegangen. Sjå og Følg Kaldet av Henrik Wergeland, eller William Blake sine dikt.
**Fichtelberg** er eit fjell i midten av Erzgebirge i Sachsen søraust i Tyskland nær grensa til Tsjekkia. Fjellet er 1 215 meter over havet, og er det høgaste fjellet i Sachsen og det nest høgaste i Erzgebirge. Fichtelberg har to toppar og den minste er 1 206 meter høgt. Fichtelberg vart det høgaste fjellet i Aust-Tyskland

Fichtelberg ligg ovanfor vintersportstaden Oberwiesenthal, der ei kabelvogn går opp til fjellet. Kabelvogna vart opna i 1924 og er 1 175 meter lang og stig 305 høgdemeter. Kabelvogna er den eldste av sitt slag i Tyskland. 

På toppen ligg Fichtelberghaus, som er ein restaurant og eit hotell, og eit 31 meter høgd utsiktstårn. På klåre dagar kan ein sjå til fjella nord i Tsjekkia (Dei sentrale tsjekkiske fjella) og til fjella på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Området rundt Fichtelberg og nabofjellet Klinovec er ein populær vintersportstad og har mange skiheisar og løyper for langrenn. 

Panorama frå Hoher Stein til Oberwiesenthal med Fichtelberg til høgre og Klinovec til venstre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fichtelberg» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juni 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Åsmarka kyrkje** er ei åttekanta kyrkje i lafteverk i Ringsaker kommune, Innlandet. Dette vert rekna som den fyrste kyrkja til Jacob Wilhelm Nordan.

Kyrkja er knytt til Ringsaker prestegjeld i Den norske kyrkja og det var ikkje eiga kyrkje i bygda før denne. Næroset, Åsmarka og Sør-Mesna sokna til Åsmarken kapell (Mesnalia fikk egen kirke i 1933).

Historie
--------

Byggverket er i tømmer og har 180 plassar. Rasmussen skildrar kyrkja som «tilnærmet schweitzerstil». Ein del av byggearbeidet vart utført på dugnad, mellom anna hogging og framkøyring av tømmer. Arbeidet vart utført i 1859, og i oktober var snikkararbeidet ferdig. Kyrkja vart truleg innvigd tidleg i 1860. Bygget ligg høgt og fritt med utsikt over innsjøen Næra. Bygget har ståande panel som er intakt (per 1995). Våpenhuset var opphavleg utført i to etasjar, men dette vart demontert omkring 1959 og eit tilbygg på ein etasje sett opp i staden. Fire stolpar i kyrkjerommet støtter under taket med ein firkanta takryttar. Dei opphavleg småruta vindauga er teke var på i sakristiet (per 1995). Omkring 1900 fekk bygget brystning (halvt panel) utanpå tømmeret innvendig, omkring 1959 vart tømmerveggane heilt dekte av panel innvendig. Kyrkja fekk altertavle omkring 1900 (måla av Lars Jorde), opphavleg var det berre eit enkelt alter. Kyrkja fekk nytt orgel i 1981. Under kampane ved Åsmarka traff granatsplintar kyrkja og spora er fortsatt synlege i altertavla og i ei søyle. Kampane i Åsmarka var dei første kampane på land mellom britiske og tyske styrkar under andre verdskrigen. Kyrkjegarden har minne om ein britisk soldat som fall i nærleiken.

Interiør
--------

* Altarbilete (1901) er måla av Lars Jorde i kopi etter Eilif Peterssen.Altarbilete (1901) er måla av Lars Jorde i kopi etter Eilif Peterssen.
* PreikestolPreikestol
* Døypefont laga av Søren BjerkeDøypefont laga av Søren Bjerke

Fotnotar
--------

1. ↑  *Kyrkjesøk*, arkivert frå originalen 22. mars 2016, henta 4. november 2013
2. 1 2  Røhnebæk, Trond (1995). *Kirker i Ringsaker*. Brøttum, Furnes, Nes, Ringsaker og Veldre historielag.
3. ↑  Rasmussen, Alf Henry (1993). *Våre kirker. Norsk kirkeleksikon.* Kirkenær: Vanebo forlag. ISBN 82-7527-022-7.

Litteratur
----------

* Enemo, Egil og Røhnebæk, Trond, red. (1995). *Kirker i Ringsaker*. Historielagene i Ringsaker. s. 69-72. ISBN 8299175682.  CS1 maint: Multiple names: editors list (link)
* Fretheim, Marit. *Åsmarka kirke*.  [folder]
* Rasmussen, Alf Henry (1993). *Våre kirker. Norsk kirkeleksikon*. Kirkenær: Vanebo forlag. s. 635. ISBN 82-7527-022-7.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Åsmarka kyrkje». *Kirkesøk*. Den norske kyrkja.
* Åsmarka kyrkjelyd
* 

* Åsmarka kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Ringsaker prosti |
| --- |
| Brumunddal • Brøttum • Furnes • Helgøya • Mesnali • Nes • Ringsaker • Sjusjøen • Stavsjø • Veldre • Åsmarka |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| ***Besoin***  Debutstudioalbum av Stéphanie av Monaco |
|  |
| **Land** | Monaco |
| **Språk** | Fransk og englsk |
| **Utgjeve** | September 1986 |
| **Sjanger** | Dansepop, synthpop, dans og pop |
| **Lengd** | 63:17 |
| **Selskap** | Julisa and Carrere Records |
| **Produsent** | Yves Roze |
|
| Stéphanie av Monaco-kronologi  |
|  | *Besoin* | *Stéphanie*(1991)
 
 |

***Besoin***, i nokre land gjeve ut som ***Stéphanie***, er debutstudioalbumet til prinsesse Stéphanie av Monaco. Albumet vart produsert av Yyves Roze og gjeve ut av Julisa and Carrere Records i 1986. *Besoin* låg som #6 på Syndicat National de l'Édition Phonographique og Sverigetopplistan, #12 på Media-Control-Charts og #59 på Ö3 Austria Top 40. Truleg har det vorte seld 1,5 millionar platar, og albumet selde til gull i Frankrike.

Albuminformasjon
----------------

Før ho gav ut *Besoin* gav ho ut debutsingelen «Ouragan», som ho produserte sjølv. Truleg har han vorte seld meir enn 2 millionar gonger. Stéphanie fekk deretter platekontrakt med det franske plateselskapet and Carrere Records. Albumet var produsert av Yves Roze. *Besoin* vart gjeven ut i september 1986, og vert oppfatta som dansepop, synthpop, dans og pop. Til tross for suksessen til det fyrste albumet gav ho ut albumet *Stéphanie* fem år seinare, i 1991.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Besoin frå Engelsk Wikipedia .*

Fotnotar
--------

1. ↑  «Les Certifications depuis 1973, database» (på fransk). Infodisc. Henta 8. november 2012.
2. ↑  «Besoin». *Discogs.com* (på engelsk). Henta 8. november 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
**Kvitsjøen** (russisk Белое море, *Beloje More*; finsk *Vienanmeri*) er ei bukt i Barentshavet på nordvestkysten av Russland. Ho er omgjeven av Karelia i vest, Kolahalvøya i nord og Kaninhalvøya i nordaust. 

Hamnebyen Arkhangelsk ligg ved Kvitsjøen. Gjennom store delar av russisk historie har dette vore det største senteret for internasjonal sjøhandel i Russland, utført av dei såkalla pomorane frå Kholmogory. I moderne tider har området vore ein viktig sovjetisk marine- og ubåtbase. Kvitsjø-Austersjø-kanalen går frå Kvitsjøen til Austersjøen.

Heile Kvitsjøen er under russisk kontroll og vert rekna som russisk indre farvatn. 

Det er fire store bukter i Kvitsjøen. Frå vest til aust er desse Kandalakshabukta, Onegabukta, Dvinabukta og Mezenbukta.

Øyar
----

Det er særs mange øyar i Kvitsjøen, men dei fleste av dei er små. Den største øygruppa i Kvitsjøen er Solovetskijøyane, som ligg nesten midt i området. Kijøya i Onegabukta er historisk viktig på grunn av klosteret som står her. Velikijøya, som ligg nær kysten, er den største øya i Kandalakshabukta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «White Sea» frå Wikipedia på engelsk, den 8. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Plassering

Bakgrunnsstoff
--------------

* Portrait of the Whitehavet offered by the Baltichavet Portal Arkivert 2006-12-09 ved Wayback Machine.

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kvitsjøen**

Koordinatar: 65°39′17″N 36°51′15″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
*Der Samstug* ('Laurdagen'), ca. 1800 - ei handfarga gravering basert på eit måleri av Frederich Campe. Vi ser tyske askenasar utanfor synagogen på sjabbát. Mennene har mørke kapper, pipekragar og barettar (hattar med vid pull) — typiske sjabbátklede for tyske askenasím fram til tidleg på 1800-talet.
**Askenasar** eller **askenasiske jødar** (hebraisk אשכנזי *’aškənazzī*) er jødar som stammar frå Mellom- og Aust-Europa. Nemninga omfattar jødane som tradisjonelt budde i Tyskland, Austerrike, Polen, Litauen og andre delar av Aust-Europa. Tidlegare tala alle askenasiske jødar jiddisch.

Sidan 1800-talet har mange emigrert til andre land som Frankrike, USA og Israel.

*Askenas* (hebraisk אשכנז *’aškənaz*) er det eldre hebraiske ordet for Tyskland, og særleg området langs Rhinen der alemannarane budde (jamfør det franske namnet for Tyskland, *Allemagne*).

Askenasar i Skandinavia
-----------------------

### Noreg

Frå kristendomen vart innført på 1000-talet fram til midten av 1800-talet var askenasar stort sett utelukka frå Noreg anna enn etter spesiell søknad om leidebrev. Etter grunnlovsendringa i 1851 fekk dei askenasiske jødane innreise-, bu- og arbeidsrett, og ei moderat innvandring i dei neste tiåra førte til etablering av mosaiske trussamfunn i Kristiania (Oslo) og Trondheim. Grunnstamma i desse trussamfunna er askenasím — hovudsakleg frå Sverige, Danmark, Tyskland, Polen og dei baltiske landa. Mindre busetnader av askenasím fanst òg i Bergen, Kristiansund, Drammen, Narvik, Tromsø og andre stader, men dei fleste av desse jødiske samfunna vart meir eller mindre utsletta under den andre verdskrigen.

Sjå òg
------

* Askenasisk jødedom
* Jiddisch språk
* Jiddisch musikk
* Klezmer
* Sefard

Kjelder
-------


* «askenas» i Nynorskordboka.

«askenaser» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Askenasar**

«askenaser» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Samsvarsbøying** eller **kongruensbøying** er det forholdet at eit ord vert bøygt i samsvar med kjønn, tal, binding og kasus hos eit anna ord. 

Norsk har samsvarsbøying for adjektiv og perfektum partisipp av verb.

Samsvarsbøying av adjektiv
--------------------------

Som mønster for vanleg samsvarsbøying i norsk kan ein sjå på orda *stor* og *liten*, der *stor* følgjer eit typisk mønster, mens *liten* følgjer eit avvikande mønster.

* Ein *stor* gut – ein *liten* gut
* Ei *stor* jente – ei *lita* jente
* Eit *stort* barn – eit *lite* barn
* Den *store* jenta – den *litle* (eller vesle) jenta
* Fleire *store* gutar – fleire *små* gutar

Samsvarsbøying av perfektum partisipp
-------------------------------------

Svake og sterke verb har ulike endingar i perfektum partisipp, og dei vert derfor bøygde etter ulike mønster. Verba har samsvarbøying etter verba *vere, verte* og *bli*:

* Protokollen er *kjøpt* – protokollen er *seld* – protokollen er *skriven*
* Boka er *kjøpt* – boka er *seld* – boka er *skriven*
* Brevet er *kjøpt* – brevet er *selt* – brevet er *skrive*
* Den *kjøpte boka* – den *selde* boka – den *skrivne* boka
* Mange *kjøpte* bøker – mange *selde* bøker – mange *skrivne* bøken

Bokmål har ikkje full samsvarsbøying av verb. Klassisk nynorsk hadde eigne former for sterke hokjønnsord. Etter rettskrivinga av 2012 har nynorsk obligatorisk samsvarsbøying av sterke verb, valfri samsvarsbøying av svake verb. Korte partisippformer av sterke verb, som *blitt*, *fått*, *gitt*, *sett*, *tatt*, skal ikkje ha samsvarsbøying.

Kjelder
-------

* Olav T. Beito *Nynorsk grammatikk* Det Norske Samlaget 1986 ISBN 82-521-2801-7
* Norsk Språkråd

Bakgrunnsstoff
--------------

* Språkrådet: Øving i samsvarsbøying av verb
**Bagrationovsk** (russisk Багратионовск, tysk *Preußisch Eylau*, litauisk *Yluva* eller *Prūsų Ylava*, polsk *Pruska Iława* eller *Iławka*) er ein liten by i det noverande Kaliningrad oblast i Russland, rundt 37 kilometer sør for Kaliningrad. Byen ligg rett ved grensa til Polen og har 6 607 innbyggere (2008). Byen heitte **Eylau** fram til 1946. 

Den tyske riddarordenen bygde i 1325 ei borg på denne staden, og byen som voks opp rundt denne vart kalla Eylau.

Då Den tyske orden vart sekularisert i 1525, vart byen ein del av hertugdømet Preussen og fekk byrettar i 1585. Seinare vart området arva av Hohenzollarane og vart ein del av markgreveskapet Brandenburg i 1618. Byen vart ein del av Kongeriket Preussen i 1701 og administrert som ein del av provinsen Aust-Preussen frå 1773. Under den prøyssisk-leia tyske samlinga i 1871 vart området ein del av Det tyske keisardømet.

Det blodige slaget ved Eylau stod her 7.-8. februar 1807 mellom Napoleon sin La grande armée og dei russiske styrkane under kommando av Levin August von Bennigsen. 

Under avslutninga av den andre verdskrigen rykte den raude arméen inn i byen våren 1945 og den tyske folkesetnaden som ikkje alt hadde flykta vart drive vestover. Byen vart omdøypt til dagens namn i 1946 til minne om den russiske generalen Pjotr Bagration som hadde delteke i slaget ved Eylau.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Bagrationovsk» frå Wikipedia på bokmål, den 29. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Kaliningrad oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Kaliningrad |
| Våpenskjoldet til Kaliningrad oblast | Bagrationovsk · Baltijsk · Gurjevsk · Gusev · Gvardejsk · Krasnoznamensk · Ladusjkin · Mamonovo · Neman · Nesterov · Oziorsk · Pionerskij · Polessk · Pravdinsk · Slavsk · Sovetsk · Svetlogorsk · Svetlyj · Tsjernjakhovsk · Zelenogradsk | Flagget til Kaliningrad oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Scholae Collegium er eit damekor frå Voss, som starta opp i 1975 med 8 kvinnelege lærarar. Fram til koret offisielt la opp i 2001, blei koret utvida med tre songarar, den eine av dei fungerte også som koret sin pianist når dei trong tonefølgje.

Repertoaret har i hovudsak vore norske folkeviser, folketonar og romansar, men og ein del populærmusikk og amerikanske "barbershop"-songar. Ein stor del av repertoaret vart laga spesielt for Scholae Collegium, blant anna av lokale komponistar/arrangørar som m.a. Per Indrehus og Arvid Aarsnes.

Scholae Collegium har sjølv arrangert, og teke del i mange ulike konsertar, både eigne og i lag med andre samarbeidspartnarar opp gjennom åra, i tillegg til kortare eller lengre innslag ved ymse arrangement i Sør-Noreg (Ca 300 gjennom 25 år).

Koret var på turne i USA i 1981, der dei samarbeidde med BUL Ervingen frå Bergen, i eit program med Norsk Folklore, song og dans. I 1985 var koret på turne til Orknøyene i samarbeid med mannsoktetten Käraste Bröder frå Bergen. Dette var eit reint korprogram.

Scholae Collegium var med i Landskonkurransen "Syng for oss" i 1993 (1.pris i klassen damekor A) og i 1995 (3.pris i same klasse). Koret skåra høgt på formidling, musisering og diksjon.

Scholae Collegium har gjort to kassett-/CD-produksjonar: Den fyrste (1981) inneheld eit utval av norske folkeviser og eng./am. populærmelodiar.

Den andre (1991) har tittelen "Det lyser i stille grender". Den er eit samarbeid med Voss Barnekantori v/Grethe Hovland, og lokale musikarar, og inneheld julesongar på nynorsk.

Medlemer i Scholae Collegium har vore:

Tone Jørgensen Fuglehaug, initiativtakar, kunstnarleg leiar og dirigent

Kari Aaarflot Hesjedal, Torgunn Solvoll Bakketun, Grethe Hovland, Ingunn Hommedal, Johanne Vidnes Brandseth, Ingebjørg Reisæter Skorpen, Ingrid Steine Geitle, Laila Rynning Veum, Andi Hjeltnes, Astrid Kløve-Graue.
Glasmåleri av Jesus som gjev lærersveinane misjonsbodet i St. Patrick's Pro-Cathedral i Dundalk.
**Misjonsbodet** er det oftast brukte namnet på den siste talen Jesus frå Nasaret heldt for læresveinane sine. Talen vert gjerne rekna som programerklæringa for all kristen misjon. Misjonsbodet finst i noko ulike versjonar i Det Nye Testamentet. Talen består delvis av eit oppdrag til læresveinane og delvis av lovnader knytt til gjennomføringa av oppdraget.

Innhaldet i oppdraget.
----------------------

Den oftast siterte versjonen av talen er frå Evangeliet etter Matteus: «Eg har fått all makt i himmelen og på jorda. Gå difor ut og gjer alle folkeslag til læresveinar, med di de døyper dei til namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande, og lærer dei å halda alt det som eg har bode dykk. Og sjå, eg er med dykk alle dagar så lenge verda står.»

Opp gjennom historia har dei fleste kyrkjesamfunn sett på dette som tre sentrale oppgåver i misjonen deira: 1) Forkynna for alle folkeslag. 2) Døypa dei som tek imot bodskapen. 3) Undervisa.

Det mest radikale i denne talen var bodet om å gå til alle folkeslag. Jødedommen var på den tida på mange måtar ein etnosentrisk religion, som i hovudsak inkluderte menneske som var fødde inn i religionen. Ved å by at bodskapen skulle forkynnast for alle menneske uansett nasjonalitet, opna høvet seg for at kristendommen kunne gå frå å vera ei jødisk sekt, til å bli ein verdsomfattande religion.

Kjelder
-------

1. ↑  
Bibelreferansen er frå Matteus 28, 18b-20 i Det norske bibelselskap si omsetjing til nynorsk frå 1978. Matt 28,18b-20

* *Denne artikkelen bygger på «Misjonsbudet» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mai 2009.*
Koordinatar: 33°48′24″N 36°44′25″E﻿

**Jayrud** (arabisk جيرود, òg skrive **Jerud** og i antikken kalla **Geroda**) er ein by sør i Syria i Rif Dimashq guvernement. Byen ligg nordaust for Damaskus i Qalamounfjella. Av stader i nærleiken finn ein al-Ruhaybah, al-Qutayfah og Muadamiyat al-Qalamun i sørvest, Yabrud, al-Nabk og Deir Atiyah i nord og al-Qaryatayn i nordaust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå hadde Jayrud eit folketal på 24 219 i 2004. Byen er òg det administrative senteret i Jayrud *nahiyah* som består av fire byar med eit samla folketal på 31 821. Innbyggjarane i Jayrud er hovudsakleg sunnimuslimar.

Historie
--------

I utgravingar på staden har ein funne mikrolittar, knivblad, skraper og andre steinalderreiskaper datert attende til natufisk kultur.

Under romersk tid vart Jayrud kalla **Geroda**. Byen er nemnt i *Itinerarium Antonini* som vart skriven under regjeringstida til Diokletian. Her vert byen nemnt som ein av stasjonane på romarvegen mellom Palmyra og Damaskus, og låg 16 romerske mil frå *Telsea* (dagens Al-Dumayr).

Jayrud vart vitja av den syriske geografen Yaqut al-Hamawi tidleg på 1200-talet, under Ajjubide-dynastiet. Han skreiv at han var «ein landsby av Ma'loula i Damaskus ghautah.»

Under osmanarane tente byen som senter i *Jayrud Nahiyah*, og var sete i ein *agha*. På 1800-talet vart byen skildra som velståande, gjestfri og «uvanleg rein.» Byen vart ofte angripen av beduinar som levde i utkanten av Den syriske ørkenen.

Geografi
--------

Byen ligg langs den gamle karavaneruta mellom Damaskus og Palmyra, på den frodige sletta Jayrud ved foten av Qalamounfjella. Landet er oppdyrka og er kjend for produksjon av kveite og bygg. Byen ligg vest for eit stort marskland kalla «al-Mallahah».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jayrud» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Akkermans, Peter M. M. G.; Schwartz, Glenn M. (2004). *The Archaeology of Syria: From Complex Hunter-Gatherers to Early Urban Societies (c.16 000-300 fvt.)*. Cambridge universitet Press. ISBN 9780521796668.
* Porter, Josias Leslie (1856). «Memoir on the Map of Damascus, Hauran, and the Lebanon Mountains». *Journal of the Royal Geografikal Society of London* (Royal Geografikal Society) **26**: 43–55. doi:10.2307/1798344.
* Porter, Josias Leslie (1868). *A handbook for travellers in Syria and Palestine*. J. Murray.
* Smith, Eli; Robinson, Edward (1841). *Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the Year 1838* **3**. Crocker and Brewster.
* le Strange, Guy (1890). *Palestina Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500*. Committee of the Palestine Exploration Fund.

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2013-01-13 ved Archive.is. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Rif Dimashq guvernement. (arabisk)
2. ↑  Smith, 1841, s. 173.
3. ↑  Akkermans; Schwartz, 2004, s. 27.
4. ↑  Porter, 1856, s. 47.
5. ↑  le Strange, 1890, s. 463.
6. 1 2  Porter, 1868, s. 510.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ein vulkan der magma strøymer opp til jordoverflata, vert avkjølt og vert til magmatiske bergartar. Dei sedimentære bergartane i jordplata vert løyste opp og smelta saman med magmaen. Bergartar «døyr» og vert «fødde».
Gabbro
Ein **magmatisk bergart** (også kalla **eruptiv bergart**, **størkningsbergart** eller **vulkansk bergart**) er ein bergart som er danna ved at magma har trengt seg fram frå det indre av jorda og vorte avkjølt, slik at den flytande magmaen har størkna til fast form (fjell). Det er tre typar magmatiske bergartar: djupbergartar, dagbergartar og gangbergartar.

Djupbergartar
-------------

Hjå djupbergartane har magmaen storkna nede i djupet (det indre av jorda) under høg temperatur og stort trykk. Avkjølinga har skjedd seint og over lang tid, og difor ligg krystalla i det same mønsteret (krystallstrukturen), og dei har om lag same storleik. Krystallstrukturen er også velutvikla av same grunn, og kløyven er som regel god i alle retningar.

Djupbergartane vert klassifiserte med Streckeissen-systemet, i desse hovudkategoriane:

* Dioritt
* Gabbro
* Granitt
* Monzonitt
* Syenitt

Dagbergartar
------------

Hjå dagbergartene har magmaen storkna oppe på jordoverflata. Temperaturen har raskt vorte lågare, og trykket har vore lågt i høve til det trykket djupbergartane er utsette for. Avkjølinga har skjedd raskt og over svært kort tid. Bergarten har ikkje hatt tid på seg til å utvikle særlege krystall, og difor ligg krystalla sjeldan i eit organisert mønster (krystallstruktur), dei har ofte ulik storleik og er ofte små. Kløyven er ikkje lik i alle retningar. Bergarten er eit raskt resultat av vulkansk aktivitet.

Under ein erupsjon av lava kjem det også gass og væske, og ofte reagerer lavaen med dei bergartane som han pressar seg gjennom før han sprutar opp i lufta eller vatnet over seg. Difor har dagbergartane lokale namn eller namn som viser til strukturen eller samansetnaden til bergarten.

Dei vanlegaste dagbergartane:

* Andesitt (porfyritt)
* Basalt
* Porfyr
* Rhyolitt
* Rombeporfyr

Gangbergartar
-------------

Hjå gangbergartane har magmaen størkna i gangane der han har vorte pressa opp til jordoverflata. Det vil seie at når den vulkanske aktiviteten har stoppa opp, er ein gangbergart den bergarten som vert danna av den magmaen som vert ståande att i vulkanen sitt røyr opp til jordoverflata. Temperaturen har nokså raskt vorte lågare under danninga, og trykket var relativt lågt i høve til det djupbergartane er utsette for. Avkjølinga har skjedd forholdsvis raskt. Bergarten har ikkje hatt tid på seg til å utvikle store krystall, og difor ligg krystalla sjeldan i eit organisert mønster (krystallstruktur), dei har ofte ulik storleik og er ofte små. Ein kan kalle bergarten eit raskt resultat av vulkansk aktivitet.

Dei vanlegaste gangbergartane i Noreg er:

* Diabas
* Kvartsporfyr
* Porfyr
* Porfyritt
* Rombeporfyr

Sjå òg
------

* Metavulkansk bergart

Kjelder
-------

* «Magmatisk bergart» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 22. mars 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Andrew Litton** (fødd 16. mai 1959 i New York by) er ein verdskjend dirigent frå USA. Litton har vore sjefdirigent for Bergen Filharmoniske Orkester frå 2002 og blir verande heilt fram til 2015. Han dirigerte dermed orkesteret då det markerte 250-årsjubileum same året. I tillegg har Litton vore kunstnarisk leiar for Minnesota Orchestra sin sommarfest, æresdirigent for Bournemouth Symphony Orchestra i England, og har Emeritus-tittel i Dallas Symphony Orchestra. Dette er orkester som Litton har dirigert tidlegare. Litton er gjestedirigent for orkester over heile verda.

Under Littons leiarskap har Bergen Filharmoniske Orkester spelt i Carnegie Hall i New York by, i Concertgebouw i Amsterdam, i Wiener Musikverein, og i Berliner Philharmonie. Han dirigerte også orkesteret i innspelingar av prisløna plateseriar med verk av Stravinskij og Mendelssohn. Orkesteret vann Spellemannprisen 2007 for innspelinga av Prokofjevs *Romeo og Julie*.

Den 29. mars 2011 vart Litton utnemnd til riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen for fortenestfull verksemd for fremje av norsk musikkliv og særskilt for Bergen Filharmoniske Orkester.

Kjelder
-------

* Biografi på offisiell heimeside (engelsk) Arkivert 2013-07-24 ved Wayback Machine.
* Harmonien.no: Sjefdirigent Andrew Litton
* Fødselsdato er henta frå engelsk wikipedia om Andrew Litton, 9. august 2013.

### Fotnotar

1. ↑   Tildelingar på Kongehuset.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Ein Covair 240, lik Norrøaflys Convair LN-LAU
**Norrønafly** er eit norsk flyselskap med base i Rakkestad. Norrønafly vart stifta av Odvar Korsvold den 1. oktober 1953 med hangar, verkstad og kontor i den delen av Fornebu som vart kalla «Dumpa».

Verksemda dei første åra var fotoflyging, rundflyging og alle formar for fraktflyging.

Selskapet utfører service og vedlikehald på eigne og andre sine fly, og var agent og importør for Pip Aircraft og Cessna.

I 1958 skaffa Norrønafly ein Convair 240 som vart registeret i Norges luftfartøyregister som LN-LAU. I samarbeid med Erik Myhre Reisebyrå starta selskapet så med charterflygingar av pakketuristar til Mallorca. Det vart verande med denne eine sesongen. Korsvold innsåg at Norrønafly ikkje hadde økonomiske musklar til å konkurrera med dei store aktørane. Han heldt fram å satsa på marknaden han kjende best og i 1969 kjøpte han Åstorp gard i Rakkestad, der det vart anlagt hangar og flystripe (Rakkestad flyplass, Aastorp), og flytta delar av verksemda dit.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norrønafly» frå Wikipedia på bokmål, den 28. september 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norrønaflys nettstad
* Flight Archive – Airlines of the World

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* KulturNav

 |
**Banden** er eit radioprogram vert kringkasta på NRK P3 måndag til torsdag og sundagar. Programleiarar er Ken Wasenius-Nilsen (måndag til torsdag) og Sven Bisgaard Sundet (sundag). Programmet vart sendt fyrste gong måndag 12. januar 2009. Banden er framhald av programmet Osenbanden, som gjekk på kanalen til og med 31. desember 2008.

Programmet er, som Osenbanden var, eit humorprogram med substans der programleiar og reporterar tek ope stilling i saker. Programmet vert sendt frå Tyholt i Trondheim, men har reporterar i Tromsø og Oslo.

Banden
------

I tillegg til Ken Wasenius-Nilsen har Banden følgjande medarbeidarar:

* Jøte Toftaker, vaktsjef og produsent
* Mathias Nylenna, vaktsjef, produsent og reporter
* Anne Dorte Lunås, vaktsjef, produsent og reporter
* Ludvig Løkholm Lewin, reporter
* Grete Strøm, reporter og programleiar
* Nareas Sae-Khow, reporter
* Sven Bisgaard Sundet, reporter
* Selena Konjhodzic, reporter
* Eirik Stokstad Brødholt, reporter
* Frid Kvalpskarmo Hansen, reporter
* Tore Sannbakk, reporter

I tillegg arbeider desse to med programmet, utan å vera «på lufta»:

* Jørn Høssevik, teknikar
* Olga Persson, programsekretær

Kjelder
-------

1. ↑   «Bandepremiere mandag», nrk.no/banden 9. januar 2009, vitja 23. desember 2009
2. ↑   «Banden», nrk.no/banden, vitja 23. desember 2009

* *Denne artikkelen bygger på «Banden» frå Wikipedia på bokmål, den 5. mai 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bandens blogg
**Noregsmeisterskapen i handball 1989** for menn vart vunne av Sandefjord Turn- & Idrettsforening gjennom finalesiger 26 – 25 mot Kragerø Idrettsforening etter ekstraomgangar.

### Semifinalane

* Fredensborg/Ski – Kragerø IF 17 – 19
* Sandefjord TIF – Stavanger IF 27 – 21

### Finalen

Finalen vart avvikla i Skienshallen sundag 10. desember 1989 framfor 4 00 tilskodarar. Kragerø styrte kampen og leia 12-10 ved pause. Også i den andre omgangen leia laget frå Telemark, heilt til ein tabbe førte til at Sandefjord fekk tak i ballen og utlikna til 21-21 eit par-tre sekundar før ordinær tid var ute. Etter to jamne ekstraomgangar kneip Sandefjord kongepokalen med sine 26 mot Kragerøs 25 mål. 

**Sandefjord** sine mål kom frå Henning Haugan (5), Karl Erik Bøhn (5), Knut Arne Iversen (4), John Petter Sando (4), Ole Gustav Gjekstad (3), Erik Holmer (3), Michael Rath (1). Også målvakta Gunnar Fosseng noterte seg for ei skåring.

Arve Muffetangen vart toppskårar for **Kragerø** med sine 7 nettkjenningar. Dag Sjøstrøm og Simen Muffetangen skåra 6 gongar, medan Bjarne Sten Jørgensen, Kjell Ove Aasen og Espen Eidissen stod for høvesvis 3, 2 og 1 mål.

Dommarane Ole Strand og Bjørn Erik Børresen straffa Sandefjord med tre 2-minuttsutvisingar og Kragerø med heile 7.

Kjelder
-------

* Østlandsposten 11. desember 1989
**Azar Karadaş** (fødd 9. august 1981 i Nordfjordeid) er ein norsk tidlegare fotballspelar som har spelt for m.a. for Brann og Sogndal Fotball. Azar Karadaş har òg tyrkisk statsborgarskap.

Etter ein turbulent 2001-sesong med Brann, gjekk Karadaş overraskande til Rosenborg 13. mars 2002, ein overgang som elles gjorde seg bemerka for dei rasande reaksjonane som han vakte i Bergen. Karadaş vart seld vidare frå Rosenborg til Benfica for 15,3 millionar kroner hausten 2004. Karadaş slo aldri skikkeleg gjennom i Portugal, og vart leigd ut til Portsmouth hausten 2005. Heller ikkje her fekk han mykje tillit. I januar 2006 gjekk det rykter om at Karadaş var på veg tilbake til Brann. I juni 2006 melde den portugisiske avisa Record at Brann hadde bydd 12 millionar kroner for Karadaş. 10. juni stadfesta Karadaş overfor BA at han hadde takka nei til klubbane Anderlecht og Dynamo Moskva. 16. juni vart det offentleg at Karadaş igjen skulle vere klar for Brann, men Benfica ville ikkje gje han nokre bonusar og overgangen gjekk ikkje som planlagt. 
Karadaş reiste tilbake til Benfica og var der ei lita stund før det vart klart at han skulle lånast ut eitt år til Kaiserslautern i tysk 2. Bundesliga. Opphaldet i Kaiserslautern vart ingen suksess, og han fekk òg diagnosen kronisk utmattingssyndrom. Tidleg i august 2007 vart det kjend at Karadaş var i samtalar med Brann om ein overgang.
24. august 2007 signerte Karadaş ein ny kontrakt med SK Brann som går ut 2010-sesongen. Brannsupportarane som ytra sterk misnøye då han gjekk til Rosenborg møtte han med ein stor banner med «Vi hatet deg så mye, fordi vi elsker deg så høyt!» I 2009 forlot han Brann igjen og reiste til Tyrkia og Kasımpaşa Spor Kulübü. Der sikret han opprykk til Super Lig for laget sitt i 2012 sesongen. I Auguat 2012 vente han tilbake til heimfylket sitt og speler no for Sogndal i Tippeligaen.

Merittar
--------

Seriemeistar med Rosenborg i 2002, 2003, 2004 og Brann i 2007. Noregsmeistar med Rosenborg i 2003. Seriemester i Portugal med Benfica 2004-2005.

### Landskampar

* U-15: 7 kampar, 1 mål
* U-17: 10 kampar, 2 mål
* U-18: 6 kampar, 2 mål
* U-19: 3 kampar
* U-21: 33 kampar, 12 mål
* A: 9 kampar, 3 mål

Fotnotar
--------

1. ↑  BA - Sa nei til toppklubber
2. ↑  *Spelarprofil hos Brann*, arkivert frå originalen 25. oktober 2007, henta 22. oktober 2007
3. ↑  *Nettavisen - Karadas i Brann-samtaler 07.08.07*, arkivert frå originalen 24. oktober 2007, henta 22. oktober 2007
4. ↑  *bt.no - «Vi hatet deg så mye, fordi vi elsker deg så høyt!». Brann vann serien i 2007 etter å ha dominert stort i serien.*, arkivert frå originalen 10. mars 2012, henta 22. oktober 2007
5. ↑  Spelardata frå Noregs Fotballforbund

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Dorothe Engelbretsdatters hus
**Dorothe Engelbretsdatters hus** er eit hus i Bergen som har tilhøyrt diktaren Dorothe Engelbretsdotter. Det blei oppført i 1712 ved foten av Heggebakken, tvers overfor Bispebrønnen, tomta som no har nummer 42 i Kong Oscarsgate i Bergen. Bygningen blei demontert og gjenreist på Gamle Bergen Museum i 1962.

Dorothe Engelbretsdotter mista huset sitt i den store bybrannen i Bergen i 1702. Som presteenkje hadde ho vanskar med å få bygd eit nytt hus, og budde lenge i eit lite hus eller på fattighus. Då kong Fredrik IV av Danmark-Noreg vitja byen i 1704 overrekte Dorothe han eit hyllingsdikt og bøneskriv der ho bad kongen om hjelp til å få seg eit nytt hus. Dette førte ikkje fram, og i 1709 bad ho om hjelp frå styresmaktene i byen. Først i 1712 fekk ho eit nytt hus. Ho fekk fire år i huset før ho døydde i 1716.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dorothe Engelbretsdatters hus» frå Wikipedia på bokmål, den 8. januar 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitalarkivet ved Wayback Machine (arkivert 2007-09-27)
* Bergensbrannen 1702 – i poetiske vendinger ved Wayback Machine (arkivert 2007-06-11)
**Hvasser** er ei øy og ein tettstad i kommunen Færder i Vestfold. Øya Hvasser er den nest største øya i kommunen og ligg på vestsida av Oslofjorden, 25 km sør for Tønsberg. Arealet til øya er 3,6 km² og det bur 416 innbyggjarar per 1. januar 2017 i tettstaden.

Historie
--------

«Hvasser» vert lokalt uttala med tonelag 2 (som t.d. «(å) lande», «bønner»), Oslo- vest-uttale er med tonelag 1 (som t.d. «landet» «bønder») [*treng kjelde*]. I 1910 var det 118 busetnader og 486 innbyggjarar på Hvasser.

Friluftsliv, sommargjestar, kunst og kultur
-------------------------------------------

Det er fleire badestrender og turområde, mellom anna Lilleskagen nord på øya samt Fynsletta, Jørestrand, Sønstegård og Sydstranda mot sør. Øya er ein populær feriestad om sommaren og har ein mengd private sommarhus og hytter. Det er òg fleire pensjonat og ein leirskole. I Sandøsund er det kystmuseum med mellom anna presentasjon av losverksemnda på staden. I Sandøsund finn ein òg Galleri Gudem som hadde opning i 2001, ein visning-/salsstad av samtidskunst;biletkunst og kunsthandverk.

Øya har fådelt skole og barnehage. Hvasser kyrkje er frå 1902.

Næringsliv
----------

I tettstaden Hvasser er det staden Sandøsund eller Krukehavn (som det står på kartet) som er sentrum. Der er det butikkar, restaurant og fiskerimottak. Her ligg òg losstasjonen for Ytre Oslofjord. Det var los Severin Evensen frå Tjøme som hadde det ærefulle oppdrag å lose kong Haakon VII til Oslo då han kom til Noreg i 1905. Skulpturen *Brottet* av bilethoggaren Ståle Kalvik vart avduka i Sandøsund i 2005 til minne om losskøyta *Gaa Paa* som forliste utanfor Hvasser i 1913.

Kjente personar frå Hvasser
---------------------------

* Julius Pedersen Grepan, los frå Hvasser og modell for Christian Krohg sitt måleri *Hardt læ!* frå 1882
* Severin Evensen, losen som førte Kong Haakon til Noreg
* Fredrik Anonsen Fredhøi (Fred A. Fredhøi) (1890-1979), forfattar og forlagsmann frå Hvasser
* Tore Frost (f. 1943), universitetslektor og filosof busett på Hvasser siden 1989
* Jo Morten Kim Weider (f. 1980), popartist med artistnamnet Whimsical, frå Hvasser
* Finn-Henrik Bodvin (1928-2002), bilethoggar busett på Hvasser
* Arne Bjørnstad (f. 1950), keramikar busett på Hvasser

Bakgrunnsstoff
--------------

### Hvasser i dag

* Kart og luftfoto over øya
* Lokal presentasjon av Hvasser Arkivert 2005-08-26 ved Wayback Machine.
* Tjøme kommune Arkivert 2006-05-03 ved Wayback Machine.
* Galleri Gudem,Sandøsund - Hvasser

### Historikk o.a.

* Om historisk kystkultur i Vestfold
* Galleri NOR sine fotografi frå Hvasser 1911-1915

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hvasser» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |