recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Hino betongbil.
**Hino Jidōsha** (japansk: 日野自動車株式会社) r ein japansk lastebil og bussprodusent, er eit dotterselskap til Toyota. Hino vore den leiande japanske produsenten av store og mellomstor lastebilar.

Histori
-------

Føretaket har røter attende til *Tokyo Gassindustri Ltd.*, som vart stifta i 1910. Den fyrste tida drev føretaket med sal av lampegass, men etter ei tid tok dei til å produsera elektriske artiklar og endra namn til *Tokyo gass og elektroindustri* (japansk: 東京瓦斯電気工業). 

Den fyrste lastebilen vart produsert i 1917. In 1937 gjekk bilavdelinga til Tokyo gass og elektroindustri saman med bilavdelingane til dei to føretaka *Automobileindustriselskapet* og *Kyodo Kokusan K.K.* ttil eit nytt føretak som vart kalla *Tokyo Automobilindustri. I 1941 vart namnet endra til* Dieselmotorindustryselskapet, som seinare vart til *Isuzu motor*.

I 1942 vart ein del av føretaket skild ut, under namnet *Hino tungindustri*. Under 2. verdskrig vart det produsert skipsmotorar. Etter krigen vart namnet endra til *Hino Jidōsha* og produksjonen vart konsentret om lastebilar. Produksjon av bussar kom til noko seinare. For ein stutt periode vart det òg produsert personbilar. Samarbeidet med Toyota tok til i 1966. I 2001 eigde Toyota 50,46 % av aksjeane i Hino og Hino vart eit dotterselskap til Toyota. Frå 1973 har Hino vore den leiande japanske produsenten av store og mellomstor lastebilar.

Galleri
-------

* Hino Dutro skåpbil.Hino Dutro skåpbil.
* Hino Profia brannbil.Hino Profia brannbil.
* Hino Mega FM.Hino Mega FM.
* Hino 700Hino 700

* Hino buss.Hino buss.
* Hino buss, men lågt golv.Hino buss, men lågt golv.
* Hino buss.Hino buss.
* Hino buss.Hino buss.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Hino Motors*

| * v
* d
* e
Lastebilprodusentar |
| --- |
| Flagget til Tyskland Daimler AG | BharatBenz  · Freightliner  · Mercedes-Benz  · Mitsubishi Fuso  · Unimog  · Sterling Trucks  · Western Star |
| Den kinesiske flagget Dongfeng | Dongfeng Motor |
| Den kinesiske flagget FAW Group | FAW Group |
| Flagget til Italia Fiat | Astra SpA  · Dodge  · Fiat  · Iveco  · Hongyan |
| Flagget til Russland GAZ | UralAZ |
| Flagget til Sør-Korea Hyundai | Hyundai |
| Flagget til Japan Isuzu Motors | Isuzu Motors |
| Flagget til Russland KamAZ | KamAZ |
| Flagget til Ukraina KrAZ | KrAZ |
| Flagget til Belarus MAZ | MAZ |
| Det amerikanske flagget Navistar | International |
| Det amerikanske flagget Paccar | DAF  · Kenworth  · Leyland  · Peterbilt |
| Flagget til Finland Sisu Auto | Sisu |
| Flagget til Algerie SNVI | SNVI |
| Flagget til India Tata | Tata Motors  · Tata Daewoo |
| Det tsjekkisk flagget Tatra | Tatra |
| Flagget til Japan Toyota | Hino Jidōsha |
| Flagget til Tyskland Volkswagen | MAN  · Scania  · Volkswagen |
| Flagget til Sverige Volvo | Mack Trucks  · Renault Trucks  · UD Trucks  · Volvo Lastvagnar |
| Flagget til Russland ZIL | ZIL |
Maria besøker Elisabeth. Freske av Giotto i Arenakapellet i Padova.
**Maria besøksdag** (latin *Festum Visitatio Mariæ*) har vore feira som ein heilagdag den 2. juli. Dagen har òg vore kalla *Marias vitjing*, *Fruemesse* og *Maria Berggang*. Maria besøksdag fall saman med *Syftesok*, St. Svithuns dag, som òg vart feira 2. juli. 

I Den katolske kyrkja vart feiringa av dagen flytta til den 31. mai i 1969.

Bakgrunn
--------

Altartavle frå 1500-talet som skildrar Maria si vitjing til høgre og Maria sin bodskap frå engelen til venstre.
Maria besøksdag er til minne om då Maria medan ho venta på at Jesus skulle bli fødd besøkte sin slektning Elisabeth, mor til døyparen Johannes. Dagen vart innført som heilagdag seint i mellomalderen.

Maria besøksdag i Noreg
-----------------------

I Kristian den femtes norske lov var dagen lovfesta heilagdag under namnet *Mariæ Besøgelsis Dag* til han vart fjerna frå 1771 gjennom Festdagsreduksjonen. Då dagen var heilagdag i Danmark og Noreg, vart det i kyrkja preika over Evangeliet etter Lukas, 1. kapittel versa 39-56, *Maria og Elisabeth* og *Marias lovsong*.

Etter at heilagdagen vart fjerna forsvann feiringa av han gradvis, men heldt seg lenge nokre stader. I området rundt Trømborg kyrkje i Eidsberg, der det fanst ei mariakjelde, fekk tenestefolk fri denne dagen, ein pynta seg til fest og kunne gå særskilt i kyrkja fram til og med byrjinga av 1900-talet.

Litteratur og informasjon
-------------------------

* Brynjulf Alver *Dag og merke* Universitetsforlaget 1970
* Bibeltekst, Det norske Bibelselskap

Kjelder
-------

1. ↑  Jomfru Marias gjesting hos Elisabeth
2. ↑  Mariakilden - vannet som helbreder ved kirken.no
**Boris Gleb** (russisk Борисоглебский, norsk Skoltfossen, finsk Kolttaköngäs) er eit russisk område på ca. 3,6 km² på vestbreidda av Pasvikelva på grensa mot Finnmark.

Den viktigaste grenseovergangen (E105) mellom Noreg og Russland går over Storskog på norsk side og Boris Gleb på russisk side, men denne ligg på austbreidda av Pasvikelva.

Det ligg eit kraftverk i Boris Gleb, som leverer mykje elektrisk energi til Noreg.

Soge
----

Boris Gleb tidleg på 1900-talet.
Trifon av Petsamo, som levde på 1500-talet og som misjonerte mellom skoltesamane, bygde dei russisk-ortodokse kyrkjene i Boris Gleb og i Neiden i 1565. Namnet Boris Gleb kjem av helgenane Boris og Gleb, som spela ei sentral rolle innanfor den russisk-ortodokse kyrkja. Kyrkjene i Boris Gleb var ei enkel tømmer­bygning. Ho vart skoltesa­mane si viktig­aste kyrkje. Ho brann ned i 1944. Mot slutten av 1800-talet vart det bygd ei større og staselegare kyrkje attmed den opphavlege. Den nye kyrkja står framleis og vart restaurert. I 1992 vart kyrkja opna igjen.

Grensa mellom Noreg og Russland vart endeleg fastlagt som ein del av Grensekonvensjonen av 1826 mellom Sverige og Russland. Frå 1500-talet vart Varangerfjorden rekna som grensa mellom de to rika, medan det i innlandet ikkje var noka formelt grense. På grunn av den historiske tilknytinga til Russland vart området rundt Boris Gleb lagt til Russland, sjølv om dette låg på «norsk» (vestre) bredd av Pasvikelva. Som kompensasjon vart heile området mellom den nedre luten av Pasvikelva og Grense Jakobselv lagt til Noreg.

I tidsbolken 1920 til 1944 høyrde Boris Gleb til Finland som ein del av Petsamo (Petsjenga), men vart teken tilbake av Den raude arméen under offensiven i 1944, då dei tyske soldatane trekte seg tilbake frå Murmanskfronten. Etter krigen vart Boris Gleb igjen formelt ein del av Russland, denne gongen i Russiske SFSR som ein del av Sovjetunionen. Formelt var dette heimla i våpenkvileavtalen etter Den finske framhaldskrigen.

I 1965 opna russarane for visumfri tilgang for nordmenn til Boris Gleb-enklaven, men ordninga vart snøgt stogga frå norsk side, av tryggingspolitiske, eller overvakingspolitiske grunnar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Møte med Trifon og Caroline». pilegrim.no. Henta 16. november 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Boris Gleb» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2009.*
**Boris Andrejevitj Vilkitskij** (3. april 1885–6. mars 1961) var ein russisk sjømilitær og hydrograf som utførte fleire ekspedisjonar i Nordishavet og gjorde systematiske forsøk på å sigla frå Stillehavet til Europa. Vilkitskijsundet og fleire russiske øyar er kalla opp etter han.

Vilkitskij var fødd i Pulkovo i Sankt Petersburg. Han gjekk ut frå marineakademiet i byen i 1908. I 1913 var han leiar av ein russisk som vitja Bennettøya og Nysibirøyane. Ekspedisjonen kom dit frå Beringssundet og oppdaga under ferda nytt land noko nord om Kapp Tjeljuskin. Dette kalla dei «Keisar Nikolais land», no Severnaja Zemlja, den siste øygruppa som vart oppdaga på jorda. I 1915 nådde Vilkitskij Archangelsk, og blei deretter den andre som reiste gjennom Nordaustpassasjen.

Boris Vilkitskij utvandra til Vest-Europa i 1920, kort tid etter den russiske revolusjonen. I 1923 og 1924 leidde han handelsekspedisjonar til Karahavet. Seinare arbeidde han som hydrograf i Belgisk Kongo. Han døydde i Brussel i 1961.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Boris Vilkitskij» frå Wikipedia på svensk, og «Boris Vilkitsky» frå Wikipedia på engelsk den 3. januar 2012.*

* Vilskitskij, B.A. i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1921)
* Vilskitskij, B.A. i *Nordisk familjebok* (2:a upplagans supplement, 1926)
* Polarexpeditioner i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1915)

Fotnotar

1. ↑  Fødselsdatoen var 22. mars etter den julianske kalenderen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* NKC

 |
Slovakisk paradis, Stratenská píla
Kart over kløftene i Slovakisk paradis
**Slovakisk paradis** (slovakisk *Slovenský raj*) er ei fjellkjede sentralt i Slovakia. Ho er ein del av Spiš-Gemer Karst, som gijen høyrer til fjella Slovenské rudohorie i Karpatane.

Fjellkjeda ligg mellom byane Spišská Nová Ves i nord og Dobšiná i sør. Ho er særleg kjend for dei mange kløftene og fossefalla. 

Området er verna som ein del av Slovakisk paradis nasjonalpark (*Národný park Slovenský raj*).

Kjenneteikn
-----------

Slovakisk paradis er eit høgt platå (800 - 1000 moh). Det høgaste fjellet er Ondrejisko på 1270 moh. Området består av karstformasjonar av kalkstein og dolomitt. 

Området har mange kløfter og raviner (Sokol, Suchá, Belá, Piecky og Kyseľ), som dannar vakre landskap med fossefall, hovudsakleg langs elvane Hnilec og Hornád. 80 % av området er dekt av gran, samt noko barlind.

Tidlegare var det mange busetjingar for tømmerhoggarar, kolgruvearbeidarar og smelteiarbeidarar i Slovenský raj, før desse stadane vart omgjort til turistsenter, som Dobšinská Maša, Dedinky, Mlynky og Stratená.

Dyreliv
-------

Fossekall i Slovenský raj.
Nokre av dyra som lever her er brunbjørn, kongeørn, tårnfalk og svartstork, men desse er forholdsvis sjeldne. Meir vanlege er kronhjort og villsvin.

Planteliv
---------

Fleire endemiske planter veks i området, som karpatisk blåklokke (*Campanula carpatica*), *Pulsatilla slavica*, *Hesperis silvestris*, *Liguria sibirica* og *Saxifraga paniculate*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Slovak Paradise» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mars 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Slovakisk paradis**

* Slovenský raj | Slovak Paradise
* www.slovenskyraj.sk

  

Koordinatar: 48°55′N 20°25′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**Maria Solheim** (fødd 19. januar 1982) er ein norsk musikar frå Alsvåg i Øksnes i Vesterålen. 

Maria Solheim byrja spela gitar helga då ho fylte 15. Eit halvt år seinare (sommaren 1997) vart ho oppdaga av Bengt Egil Hanssen, fast pianist med Kari Bremnes. Hanssen høyrte Solheim i ei lita kyrkje på eit fiskevær i Øksnes kommune i Nordland. Den 15 år gamle jenta var allereie kjend i nærmiljøet som skribent for lokalavisa Nordlændingen og som bidragsytar i fleire diktsamlingar. Hanssen kontakta Erik Hillestad, leiar for Kirkelig Kulturverksted, som gav henne eit tilbod i form av ei utfordring: To dagar i studio med tre musikarar. Då resultatet låg klårt, var ikkje Hillestad i tvil om at Solheim var eit talent av dei sjeldne.

Hausten 1999 fekk Maria Solheim platekontrakt. Halvtanna år seinare, i 2001, kom debutplata *Barefoot* ut. Då hadde Solheim i samarbeid med Hillestad og produsent Hanssen klart å koma fram til eit uttrykk som viste en artist med ein umiddelbar melodisk teft, kopla med eit dynamisk spenn. Allereie i så ung alder laga Maria Solheim songar med mogne tekstar, og melodiane hadde særtrekk. Musikken var akustiskbasert poprock, tydeleg inspirert av den angloamerikanske singer/songwriter-tradisjonen, men med eit moderne lydbilete.

Oppfylgjaren *Behind Closed Doors* vart spelt inn med hennar eige band, noko som gjorde at musikken og lydbiletet var endå meir moderne enn på debuten. I løpet av 2002 turnerte Solheim i store delar av Europa, og platene hennar vart også lanserte i Tyskland og Japan. Hausten 2003 innleia ho eit samarbeid med Emil Nikolaisen frå hardrockbandet Silver. Ho valde den anerkjente rockaren til å vera produsent for det tredje albumet hennar, *Frail*. Dette samarbeidet heldt fram, og Nikolaisen var også produsent for det fjerde albumet til Solheim, *Will There Be Spring* som kom ut i 2006.

Maria Solheim er både vokalist og gitarist og skriv alle tekstane sine sjølv. I 2006 debuterte ho også som forfattar med *Den lille kaosboka* som kom ut på Lunde Forlag. Boka er illustrert med teikningar av Solheim sjølv.

Utgjevingar
-----------

* 2001: *Barefoot* (Kirkelig Kulturverksted)
* 2002: *Behind Closed Doors* (Kirkelig Kulturverksted)
* 2004: *Frail* (Kirkelig Kulturverksted)
* 2006: *Will There Be Spring* (Kirkelig Kulturverksted)
* 2012: *In The Deep* (Universal)
* 2016: *Kaptein Snabelbæsj og hjertetyven*, med Silje Sirnes Winje
* 2018: *Stories of New Mornings*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi av Maria Solheim, henta frå Norsk pop- og rockleksikon, på www.mic.no
* Maria Solheim i Tett på nett på VG sine nettsider Arkivert 2009-01-01 ved Wayback Machine.
* Musikkvideoar og songar av Maria Solheim på MySpace-profilen hennar
* Skildring av Den lille kaosboka på Lunde Forlag sine nettsider Arkivert 2007-10-21 ved Wayback Machine.
* Intervju med Maria Solheim Arkivert 2005-12-18 ved Wayback Machine.
* Offisiell Facebookside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Hintere Schwärze** er ein 3 624 meter over havet høg fjelltopp i Ötztaleralpane, på grensa mellom den italienske provinsen Bolzano og det austerrikske forbundslandet Tirol.

Hintere Schwärze, som reiser seg på fjellryggen Schmalskamm, sender kvasse egger mot nord, aust og sørvest. Mykje godt heile fjellet er omkransa og dekt av isbrear; i nordaust Schalfferner, i sør den i seinare år mykje avsmelta Roßbergferner, og i nordvest Marzellferner.

Fjelltoppen ligg i luftlinje om lag 10 kilometer sør for landsbyen Vent i Ötztal. Grannefjella til Hinter Schwärze er; i nord det 3 538 moh høge Mutmalspitze, i aust 3 393 moh høge Rötenspitze. Det 3 555 moh høge Marzellspitze ligg sør for toppen.

Ernst Pfeiffer frå Wien hadde fylgje med fjellførarane Benedict Klotz og Josef Scheiber då dei 10. september 1867 vart dei fyrste menneska som stod på toppen av Hintere Schwärze.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hintere Schwärze» frå Wikipedia på tysk, den 23. juli 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Maria Walliser** (fødd 27. mai 1963) er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Mosnang i kantonen St. Gallen i Sveits. I 1987 vart ho verdsmeister i både utfor og super-G. Også i 1989 vart ho verdsmeister i utfor. Både i 1986- og 1987-sesongen vann ho verdscupen. Ho vann i tida 1983-90 til saman 25 verdscuprenn, fordelt på alle greinene i alpint unnateke slalåm.

Aktiv
-----

Walliser sin første siger i verdscupen kom i januar 1983 i utfor i Megève. Under vinter-OL 1984 i Sarajevo vann ho sølvmedaljen i utforrennet, bak landsmannen Michela Figini. I 1984 vann ho utforcupen i verdscupen, noko ho gjentok i 1986. I 1987 vann ho super-G-cupen. Dei to sesongane 1986 og 1987 var ho verdas beste skialpinist på kvinnesida, og fekk såleis med seg verdscuptrofeet.

Høgdepunktet for Walliser var verdsmeisterskapen i alpint 1987 i Crans-Montana, då ho gjekk til topps både i utfor og super-G, og vann bronsemedaljen i storslalåm. Frå vinter-OL 1988 i Calgary fekk ho med seg i to bronsemedaljar, i høvesvis storslalåm og den alpine kombinasjonen.

Under VM i alpint 1989 i Vail tok ho sitt andre VM-gull i utfor. I sin siste sesong, 1989/90, sigra ho i to renn i verdscupen. Begge var utforrenn, det siste gjekk føre seg i Haus i Austerrike.

Maria Walliser la opp i 1990.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maria Walliser» frå Wikipedia på tysk, den 14. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Maria Walliser – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
*Sjå og regionen Mopti*

Kartet viser kvar i Mali Mopti ligg, mellom anna i høve til elva Niger, Ségou og Timbuktu (Tombouctou).
**Mopti** er hovudstaden og den største byen i regionen Mopti i Mali. Han ligg ved møtepunktet til elvane Niger og Bani, mellom byane Ségou og Timbuktu, om lag 650 km nordaust for hovudstaden Bamako. Mopti, som ligg på tre øyar – *Nybyen*, *Gamlebyen* og *Medina Coura* – og ofte blir kalla «Malis Venezia», er den største hamnebyen i Mali. Elvane og hamna er fulle av store og små båtar av den typen som på fransk blir kalla *pinasse* – lange, smale trebåtar med og utan motor.

Namnet Mopti
------------

Namnet *Mopti* kjem frå fulfulde, der det har forma *Motti*, som heng i hop med verbet *mooɓtude* (også uttala mellom anna *mooptude*, *moptude*, *moottude* og *mottude*), som tyder 'samle'. Det er staden der elvane Niger (fulfulde *Maayo Ɓaleewo* 'den svarte elva') og Bani (fulfulde *Maayo Raneewo* 'den kvite elva') møtest eller samlast. Byen heiter med andre ord nærmast «Åmot».

Folkesetnad
-----------

Det bur om lag 115 000 menneske i Mopti.[*treng kjelde*] Dei høyrer til fleire ulike etniske grupper, i fyrste rekkje fulaniar, bozoar, songhaiar, dogonar, soninkear og tuaregar, som lever fredeleg i saman, som vist i filmen *L'Esprit de Mopti* (1999) av Pascal Letellier og Moussa Ouane.

Galleri
-------

* Motiv frå hamna i Mopti. I bakgrunnen kan ein skimte ein rosa bygning, den populære restauranten «Le Bozo».Motiv frå hamna i Mopti. I bakgrunnen kan ein skimte ein rosa bygning, den populære restauranten «Le Bozo».
* Den store moskeen i Mopti.Den store moskeen i Mopti.
* Ein pinasse på elva Niger.Ein *pinasse* på elva Niger.
* Frå marknaden i Mopti.Frå marknaden i Mopti.

Fotnotar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Marianne Auenbrugger** (19. juli 1759–25. august 1782) var ein austerriksk pianist og komponist som naut stor respekt i heimbyen Wien.

Auenbrugger var dotter av legen og librettisten Leopold Auenbrugger.

Saman med systera Caterina Franziska var Marianne elev av Joseph Haydn og Antonio Salieri. I 1780 dediserte Haydn begge systrene ein syklus med seks klaversonatar (Hob. XVI:35-39 og 20). Marianne Auenbrugger, som lei av dårleg helse og moglegvis var fysisk handikappa, døydde av tuberkulose i 1782, berre 23 år gammal. Til minne om Auenbrugger betalte Salieri for trykking av ein av hennar klaversonatar, og føydde til sin eigen sørgesong for sopran og klavar.

Referansar
----------

1. ↑  Biografi, sophie-drinker-institut.de

* *Denne artikkelen bygger på «Marianne Auenbrugger» frå Wikipedia på bokmål, den 12. september 2020.*

Litteratur
----------

* Elisabeth Th. Hilscher-Fritz: «Auenbrugger, Leopold» i Oesterreichisches Musiklexikon. Onlineutgaven, Wien 2002 ff. ISBN 3-7001-3077-5

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fritt tilgjengelege notar av Marianne Auenbrugger ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)

 |
|  |
| --- |
| **Perlemaurvarslar** |
| PerlemaurvarslarhannPerlemaurvarslarhann |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Perlemaurvarslar Utbreiinga av Perlemaurvarslar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | *Megastictus* |
| **Art:** | **Perlemaurvarslar** *M. margaritatus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Megastictus margaritatus***P.L. Sclater, 1855 |

**Perlemaurvarslar**, *Megastictus margaritatus*, er ein liten maurvarslar i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Megastictus***.

Perlemaurvarslar er 14 centimeter i lengd og veg om lag 19,5 gram. Hannen har gråleg fjørdrakt med mørke eller svarte venger og hale. Han har fleire vengeband av uvanleg store kvite flekker og kvite flekker på halefjørene. Hofuglen er brunleg, oversiden av hovud i brunt til olivengrønt, venge og haleflekkene er gulbrune. Hos begge kjønn er strupen lys og undersida lysare enn oversida. Dei flyttar seg snøggt på greiner når dei beitar i trea, 4 til 10 meter over bakken. 

Arten har utbreiingsområdet innanfor landa Brasil, Colombia, Ecuador, Peru og Venezuela. Han har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar opp til 400 moh.

Kjelder
-------

* Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Perlemaurvarslar**

* Videoar, bilete og lydopptak av perlemaurvarslar hos Internet Bird Collection
* BirdLife International (2014) Species factsheet: *Megastictus margaritatus*. Henta frå  den 20. august 2014.
*For fiskereiskapen, sjå fiskesluk.* 
Sluk under vatn i eit basseng.
**Sluk** eller **avløpsopning** er ei sylinder- eller skålforma opning eller trakt som noko fer ned gjennom. Døme kan vere i ei opning til kloakkavløp, avslutning av avløpsrøyr for oppsamling av vatn frå golv, tak og liknande.

Inne i bygningar monterer ein sluk på golv der det er risiko for søl av vatn, til dømes baderom og andre våtrom. Slukane er utførte med vasslås og med rist over opningen. Golvsluk har knytast til mindre avløpsleidningar frå vaskekommar, bidéar og badekar. Avløpsleidningane frå sluket blir lagde i golvet og knytte til eit avløpsrøyr.

For baderom blir det levert spesielle sluk for montering i vegg, veggsluk. For nedløp frå flate tak bruker ein taksluk som blir leverte utan vasslås, ofte med varmeelement for å hindre at sluket frys att om vinteren. Industrisluk har ei særleg solid utføring.

Kjelder
-------

* «sluk» i Nynorskordboka.
* 

* «sluk – avløpsåpning» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Måleri av Melozzo da Forlì som skildrar Maria bodskapsdag
Skildringa av Maria bodskapsdag i bønneboka Les Très Riches Heures du duc de Berry frå 1400-talet.
**Maria bodskapsdag**, også kjend som **Marimesse om våren**, **Vårfrumess'**, *Maria Bebudelse* eller på latin *Annuntiatio Beatæ Mariæ Virginis*, er ein kyrkjeleg merkedag til minne om at Maria fekk bod frå engelen om at ho skulle bli med barn.

Dato
----

Den ortodokse kyrkja feirar alltid dagen den 25. mars. Denne datoen er ni månader før 25. desember, juledagen, som tradisjonelt er blitt rekna som fødselsdagen til Jesus.

Den katolske kyrkja feirar dagen den 25. mars, med visse unntak: 

* Om dagen fell i Den stille veka eller i Påskeveka, vert han feira måndagen etter Kvitesøndag, 2. søndag etter påske. Fell han saman med ein fastesøndag, vert han feira måndagen etter.»

På primstaven er marimesse om våren lagt til 25 mars, og markert med ei krone, ein kvinnefigur, eit hovud eller eit tre.

Kristian den femtes norske lov av 1687 slo fast at «Mariæ Bebudelsis Dag [...] skal holdis paa Palme-Løverdag, dersom den indfalder paa Palme-Søndag, eller derefter». Det betyr at dersom laurdag før palmesøndag fall på den 25. mars eller tidlegare, skulle Maria Bodskapsdag feirast denne dagen. Etter Festdagsreduksjonen av 1770 vart Maria bodskapsdag lagt permanent til 5. søndag i fasten. I 1977 vart han i Den norske kyrkja lagt til søndagen nærast 25. mars.

Dagen vart feira som nyårsdag i delar av Europa fram til 1582. I England vart offisielle dokument datert med årsskifte 25. mars heilt fram til 1752.

Tradisjonar knytt til dagen
---------------------------

Maria bodskapsdag er ei av dei tolv store høgtidene i den ortodokse kyrkja.

Fiskarane som for på Lofotfisket, feira den store brennevinsdagen på Vårfrumess' den 25. mars.

Sjå òg
------

* Marimesse om hausten

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑  Herrens bebudelse
2. ↑  *Christian Vs Norske Lov, 2. bok 4. kap.*, arkivert frå originalen 22. august 2006, henta 9. januar 2007
3. ↑  *Høgskulen i Volda, side om Maria bodskapsdag*, arkivert frå originalen 10. desember 2006, henta 9. januar 2007

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Maria bodskapsdag**

* Bibelen.no Luk.1.26-56
Dei seks mogelege permutasjonane, eller rekkefølgjene av tre ballar.
I matematikk er ein **permutasjon** (frå latin for 'omstokking') ei spesifikk rekkjefølgje av elementa i ei liste. Eit døme på ein permutasjon finn ein i kortspel. Dei 52 korta i ein kortstokk ligg ordna etter kvarandre. Kvar gong ein stokkar korta, vert rekkjefølgja endra, og dermed får ein då ein ny permutasjon av korta.

For kvar ei mengd med n element, finst det nøyaktig {\displaystyle n!} (*n* fakultet) ulike permutasjonar av denne mengda. Dette er medrekna den permutasjonen ein får ved å ikkje stokka om på elementa i det heile. Fakultet er ein funksjon som veks svært fort; til dømes er {\displaystyle 52!}, talet på permutasjonar av ein kortstokk, eit tal med 68 siffer.

Definisjon
----------

Dei to følgjande definisjonane av ein permutasjon er ekvivalente:

* I kombinatorikk er ein permutasjon definert som ei ordning av elementa i ei mengd. Til dømes er {\displaystyle (b,c,a)} og {\displaystyle (c,b,a)} to ulike permutasjonar av mengda {\displaystyle \{a,b,c\}}.
* I gruppeteori er ein permutasjon ei bijektiv avbilding mellom ei mengd og seg sjølv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Permutasjon» frå Wikipedia på bokmål, den 17. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC

 |
**Morača** (serbisk/montenegrinsk kyrillisk *Морача*) er ei elv i Montenegro. Ho har sitt utspring i nordlege delar av Montenegro ved foten av fjellet Rzača, og strøymer 113 km sørover før ho munnar ut i Shkodërinnsjøen.

Nord for Podgorica.
Morača er ei strid fjellelv i dei nordlege områda, og har laga eit storarta gjel nord for Podgorica. Like nord for Podgorica slår elva seg saman med den største sideelva Zeta, før ho kjem ut på Zetasletta. Vidare strøymer ho over dette flate landskapet før ho munnar ut i Shkodërinnsjøen.

Morača er ei relativt lita elv, og er sjeldan meir enn 100 m brei og for det mest grunn. Derfor er det ikkje mogeleg med transport på elva. Ei bru over Moračagjelet fungerer i dag som hovudfartsåre frå Serbia og Podgorica til kystområda av Montenegro. Vegen er derimot rekna som særs farleg, og vil sannsynlegvis verte bytta ut med ein omkøyringsveg i framtida. 

Morača er rekna som eit av symbola på Podgorica, og er den største elva som renn gjennom byen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
**Permskaja oblast**  

**(før 1.desember 2005)**

| 

|  |  |
| --- | --- |
| **Perm oblast sitt flagg** | **Perm oblast sitt våpen** |
| Perm oblast sitt flagg | Perm oblast sitt våpen |

 |
| Perm oblast på kartet over Russland |
| **Hovudstad** | Perm |
| **Areal**
- Totalt
- % vatn | Rangering: 31. 
160 237 km²
Ukjent |
| **Innbyggjartal**
- totalt
- folketettleik | Rangering: 15.
ca. 2 820 000 (2002)
ca. 17,6/km² |
| **Føderalt distrikt** | Privolzjskij (Volga) |
| **Økonomisk region** | Ural |
| **Regionsnummer** | 59 |
| **Offisielt språk** | Russisk |
| **Guvernør** | Oleg Anatoljevitsj Tsjirkunov |
| **Nasjonalsong** |   |
| **Tidssone** | UTC +0500 |

**Perm oblast** (russisk skrift Пермская область) var inntil 1. desember 2005 ein provins (*oblast*) i Russland og eit av dei 89 føderale subjekta i den Russiske føderasjonen. Hovudstaden var Perm, arealet 160 237 km² og innbyggjartalet i 2002 var 2 820 000.

Utsyn over elva Muljanka i byen Perm.
Perm oblast låg helt i aust i Europa der den store russiske sletta møter Uralfjella. Russisk busetjing i dette området starta på 1500-talet. I 1780 vart provinsen Perm oppretta. Perm oblast vart oppretta i 1938.

83,8 % av innbyggjarane var russarar (2001), 4,9 % tatarar og 4,0 % komipermjakar.

Området har rike mineralforekomstar, her blir det utvunne m.a. olje gass, kol, krom og diamantar.

Som resultat av ei folkeavrøysting i 2004 vart Perm oblast den 1. desember 2005 slått saman med Komi-Permjakia til Perm kraj. Det nye området har hovudstad i Perm.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artikkel frå Kommersant Arkivert 2005-10-20 ved Wayback Machine.
* NUPI-artikkel

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Trondheim ingeniørhøgskole på Kalvskinnet.
Bygninga til Trondheim yrkesskole på Kalvskinnet vart overteke av ingeniørskulen etter at yrkesskulen flytta til Brundalen 1973.
**Trondheim ingeniørhøgskole** er ein tidlegare høgskule for ingeniørutdanning, etablert i Trondheim i 1912 under namnet *Trondhjems tekniske mellomskole*. 

Trondhjems Tekniske Læreanstalt (TTL) var etablert i 1870 og vart nedlagt i 1815. Skulen vart då vidareført i to «avleggarar», den eine var Norges tekniske høiskole (1910) og den andre var Trondhjems tekniske mellomskole (TTM) i 1912. Sistnemnde hadde i byrjinga lokale i Munkegata 1 (*i dag byens rådhus*), og flytta i 1930 inn i lokala på Kalvskinnet der undervisninga framleis vert halde under det nye namnet. Skulen endra namn til *Trondheim tekniske skole* (TTS) i 1936. 1. januar 1977 fekk skulen høgskulestatus og namnet vart Trondheim Ingeniørhøgskole. 

Skulen vart i 1994 fusjonert inn i Høgskolen i Sør-Trøndelag.

Referansar
----------

<references>


1. ↑  25-års jubileumsberetning 1912-1937 – Norsk teknisk landsforbund 1937 (side 174).
**Findhorn** (skotsk-gælisk **Uisge Fionn Èireann**) er ei av dei lengste elvene i Skottland. Ho ligg nordaust i landet, og flyt ut i Moray Firth på nordkysten. Elva har eit av dei største estuara i Skottland som ikkje er eit firth.

Findhorn nær utspringet i Coignafearn Forest.
Findhorn-bukta frå lufta elva Findhorn i midten og Muckle Burn oppe til høgre.
Landsbyen Findhorn
Elva er kring 100 kilometer (62 mi) lang. Nedslagsfeltet er 1 300 kvadratkilometer (500 sq mi).

Findhorn er ei god lakse- og aureelv, og er populær blant fiskarar frå heile verda. Ho er også ei av dei klassiske raftingelvene i Skottland, med graderingar frå 2 til 4 på den internasjonale skalaen for elvepadling.

Løp
---

Findhorn har utspring i Coignafearn Forest nord for hovudmassivet i Monadhliath-fjella. Fleire mindre elvar renn saman i nærleiken av Dalbeg bothy (hytte) for å danna elva. Den vestlegaste av desse er Eskin, som renn ned ein lliten dal omkrinsa av toppane Càrn a' Choire Sheilich, på 791 meter (2 595 ft), Càrn nan Làraiche Maoile på 809 meter (2 654 ft) og Càrn na Saobhaidh på 766 meter (2 513 ft). I sørvest tek Abhainn Cro-chlach ei direkte rute langs ein trong og bratt dal som føre vatn frå Carn Odhar na Criche på 895 meter (2 936 ft) og Càrn Bàn på 942 meter (3 091 ft). Dei to vassfara renn saman ved ei lita bru midt i Coignafearn Forest (som er ein skotsk hjorteskog og dermed trelaus). Ein kan rekna dette punktet, rundt 500 meter (1 600 ft) moh. som byrjinga på Findhorn, men mindre enn ein kilometer nedstraums renn Allt Creagach inn i elva ved Dalbeg og deretter er elva utan tvil rekna som Findhorn. Dalen Strath Dearn går ned herfrå i ein sørvestleg retning til elva munnar ut i Moray Firth.

Kjelder
-------

1. ↑  *Almanac of Scotland* Retrieved 9 June 2018.
2. ↑  "River Findhorn". The Findhorn, Nairn and Lossie Fisheries Trust. Retrieved 9 June 2018.
3. ↑  "River Findhorn - Gorge". *The UK Rivers Guidebook*. UKRGB. Henta 3. juni 2018
4. ↑  Ordnance Survey 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «River Findhorn» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juni 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Pukë |
| --- |
| Frå sentrum av Pukë Frå sentrum av Pukë |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Pukë** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Shkodër |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  506 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 11 069 |
| Koordinatar | 42°3′0″N 19°54′0″E﻿Koordinatar: 42°3′0″N 19°54′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Pukë kommune innafor regionen ShkodërPukë kommune innafor regionen Shkodër |

**Pukë** er ein by og ein kommune i regionen Shkodër i Albania. Kommunen ligg nord i landet og grenser i sør mot regionen Lezhë.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Pukë vart slått saman med landkommunane Gjegjan, Rrapë, Qelëz og Qerret. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Pukë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 3 607 innbyggjarar, medan dei fem kommunane som i dag utgjer storkommunen Pukë, til saman hadde 11 069 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Pukë. Den dåverande bykommunen omfatta sjølve byen Pukë og busetnadene:

* Pukë
* Lajthizë

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Mat** er ei elv i nordlege område av Albania. Ho har sitt utspring i Mat-distriktet, som har gjeve namn til elva. Om lag 10 km etter ho har passert byen Burrel renn ho ut i eit stort reservoar (*Liqeni i Ulzës* - «Ulzësjøen»), og seinare gjennom eit mindre reservoar (*Liqeni i Shkopetit* - «Shkopetsjøen»). Den største av desse vart bygd i 1957 av sovjetiske spesialistar, og var det første større vassverket i Albania. Etter elva har passert desse reservoara dannar ho eit smalt gjel gjennom fjellrekkja som ligg mellom Mat-distriktet og kystslettene, og på andre sida møte ho si viktigaste sideelv, Fan. Etter ei total lengd på 115 km renn Mat ut i Adriahavet mellom byane Lezhë og Laç.

Elva fører 103 m³/s, noko som gjer elva til den tredje største elva i Albania når det kjem til vassføring, og ho veks seg særleg stor etter periodar med nedbør. Dette har mange gonger ført til flaum på dei låge slettene. Etter at reservoara vart bygd har ein derimot i større grad kunne avgrense desse flaumane.

I 1927 vart den 480 meter lange Zogubrua bygd over elva. Ho vart bygd av tyske og sveitsiske ingeniørar, og var eit av dei største byggverka i Albania. Derfor vart ho kalla opp etter kongen Ahmet Zogu, som regjerte landet på den tida. Det tok 50 år før neste bru vart bygd, og derfor vart Zogubrua stort sett berre kalla Matbrua. Nyleg har ein rusta opp motorvegen som kryssar Albania på langs, og ei tredje bru på 650 m er bygd over elva.

* UlzësjøenUlzësjøen
* Zogubrua ved byrjinga av kystslettene*Zogubrua* ved byrjinga av kystslettene

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* GeoNames

 |
Den skjematiske oppbygginga til ein pulsar. Dei kurva linjene representerer magnetfeltet, lyskjeglene sjølv strålane av radiobølgjer og den grøne linja rotasjonsaksen. Sia rotasjonsaksen her fell dårleg saman med dei magnetiske polane, blir strålebuntane oppfatta som pulsar i staden for faste strålar.
**Pulsarar** er hurtigroterande nøytronstjerner som sender ut ein stråle av radiobølgjer frå kvar av to dei magnetiske polane, som blir observerte som pulsar. Strålane av radiobølgjer sveiper over jorda på ein måte som kan likna måten lysstrålen frå eit fyrtårn sveiper over sjøen.

Den første pulsaren blei oppdaga i 1967 av Anthony Hewish og Jocelyn Bell, og i dag kjenner ein til over tusen av dei. Rotasjonsperiodane til pulsarar, og soleis periodane på pulsane, varierer frå millisekund (millisekundpulsar) til fem sekund.

Sjå òg
------

* millisekundpulsar
* nøytronstjerna

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hubble-bilete av pulsarar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «pulsar» s.324-25 i* Phillip's Astronomy Encyclopedia *utgjeven i 2002.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 63°24′44.737″N 8°33′10.282″E﻿

Terningen fyr i Trondheimsleia, på søraustsida av Hitra.Foto: Morten Skogly

**Trondheimsleia** er havområdet mellom Smøla og Aure på Nordmøre og mellom Hitra og kommunane Hemne, Snillfjord og Agdenes i Trøndelag. 

Trondheimsleia strekkjer seg 94 km nordaustover frå nordsida av Tustna i sørvest til innløpet til Trondheimsfjorden ved Agdenes i nordaust. Delen av Trondheimsleia på sørsida av Smøla vert òg kalla Edøyfjorden. Mellom Smøla og Hitre går Ramsøyfjorden sørover til Trondheimsleia og frå her går leia inn i Sør-Trøndelag. 

Av stader langs leia finn ein Leira på Tustna, Tjeldbergodden, Sandstad og Grindvika på Hitra og Vassbygda.

Sidefjordar og delfjordar
-------------------------

* Edøyfjorden er ein delfjord sør for Smøla
* Foldfjorden er ein fjordarm på Ertvågsøya
* Søraust for Skardsøya ligg Årvågfjorden
* Ramsøyfjorden går mellom Smøla og Hitra, inn til Trondheimsleia.
* Mistfjorden er ein fjord i Hemnes, aust for Tjeldbergodden.
* Hemnfjorden er eit fjordsystem i Hemnes og Snillfjord.
	+ Åstfjorden
	+ Bjørkøyfjorden
	+ Snillfjorden
* Imsterfjorden i Snillfjord, sør for Sørleksa
* Verrafjorden, innanfor Agdenes

Samferdsel
----------

Hurtigruta og Kystekspressen mellom Kristiansund og Trondheim trafikkerer Trondheimsleia på langs. I tillegg kryssar fleire ferjesamband leia: 

* Frå Medholmen går det ferje over til Brekstad i nord.
* Frå Agdenes går det ferje til Nordleksa og vidare nordover til Garten og Storfosna.

Frå Aure går det Smøla kryssar leia.

* Frå Stabblandet og Ertvågsøya i Aure til Edøy i Smøla og vidare til Forsnes på Hitra

Leia er særs djup, opptil 250 meter på det djupaste, noko som skapte problem då Hitratunnelen vart prosjektert. Mellom Jøstenøya på Hitra og Hemnskjel i Snillfjord vart det funne ein terskel som «berre» var 185 meter djup og her vart tunnelen til slutt bygd med det lågaste punktet på 264 meter.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Fjellpulk trekt av skigåar.
Pulk for frakt av barn.
**Pulk** er ein sledetype med form som ein liten båt som kan trekkast av eit dyr eller ein person. Namnet er henta frå det finske ordet *pulkka*, som i sin tur kjem frå dei samiske orda *bulki*/*puhlke*.

Ein har funne ein pulk ved Övertorneå som er datert til ca. 1200.

Dette er i opphav ein slede utan skjæker som kan slepast etter ein køyrerein i snø, der han flyt oppå. Han er framleis i bruk, men blir i dag like gjerne trekt av ein hund, skigåar eller snøscooter.

Vidareutvikla pulkar kan ha blitt utstyrte med skjæker og blir brukte på same måte som ein skikjelke. Skjækene gjer at ein ved transport av last eller barn ikkje i same grad er avhengig av nokon bak til å bremsa viss farten aukar for mykje. Pulkar av denne typen er ofte å sjå med småbarnsfamiliar på fjelltur i snøen. I dag blir dei gjerne laga av glasfiber eller plastmateriale.

Kjelder
-------

1. ↑  «pulk». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 20. februar 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Pulk» frå Wikipedia på bokmål, den 24. mars 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pulk**
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå elva Lys i Italia.* 

**Lys** (nederlandsk Leie) er ei elv i Frankrike og Belgia, og ei av sideelvene til Scheldt frå venstre. Ho har sitt utspring i Pas-de-Calais i Frankrike, og munnar ut i elva Scheldt i Gent i Belgia. Den totale lengda hennar er 202 km.

Lys er ei svært forureina elv på grunn av mange innbyggjarar og industriområde i Nord-Frankrike og Belgia. Historisk var Lysdalen kjend for spinning og veving av lin. Området ved Lys mellom Deinze og Gent var ein populær stad for målarar den første halvdelen av 1900-talet.

Kjelda til Lys er nær landsbyen Lisbourg, aust for Fruges, i Pas-de-Calais departmentet i Frankrike. Ho renn hovudsakleg nordaustover gjennom følgjande område:

* Pas-de-Calais (F): Thérouanne, Aire-sur-la-Lys
* Nord (F): Merville, Armentières, Halluin
* Hainaut (B): Comines-Warneton
* Vest-Flandern (B): Menen, Kortrijk
* Aust-Flandern (B): Deinze, Gent

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lys River» frå Wikipedia på engelsk, den 16. februr 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
*Sjå òg mynteininga botswansk pula.*

| Pula |
| --- |
| Pula sett frå lufta Pula sett frå lufta |
| Styresmakter |
| Land  Fylke | Kroatia  Istria |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  51,65 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 62 080 |
| Koordinatar | 44°52′″N 13°51′″E﻿Koordinatar: 44°52′″N 13°51′″E﻿ |
| Høgd over havet | 0 m |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.pula.hr |

**Pula** (italiensk *Pola*; tysk *Polei*, slovensk *Pulj*) er ein kroatisk by på halvøya Istria med om lag 60 000 innbyggjarar. 

Det romerske amfiteateret i Pula.
Frå 1800-talet og gjennom den første verdskrigen var Pula hovudkvarter for den austerriksk-ungarske marinen. 

Som resten av området har byen eit mildt middelhavsklima, roleg sjø og urørt natur. Byen har lange tradisjonar for vinproduksjon, fiske, skipsbygging og turisme. Pula har òg vore det administrative senteret i Istria sidan antikken.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Klaus Wiese** (18. januar 1942–27. januar 2009) var ein tysk musikar, minimalist og multi-instrumentalist. Han var ein meister på tibetansk syngeskål og skapte ei rekkje album ved hjelp av desse. Wiese nytta i tillegg stemma si, sitar, persiske strengeinstrument, klokkespel og andre ekotiske instrument i musikken sin. 

Wiese vert rekna som ein av dei store musikarane innan ambient eller space-musikk. Musikkstilen hans vert samanlikna med organiske lydlandskap med bordun og dark ambient-musikk som Oöphoi, Alio Die, Mathias Grassow og Tau Ceti.

Han var ei kort stund medlem av krautrockbandet Popol Vuh tidleg i 1970-åra, der han spelte tamboura på albuma *Hosianna Mantra* og *Seligpreisung*. Wiese gjekk etter kvart bort frå krautrock og laga sin eigen ambient musikk med lange tonar i 1980-åra.

Wiese har òg samarbeidd med Al Gromer Khan, Mathias Grassow, Oöphoi, Tau Ceti, Sam Schlamminger og Ted de Jong. Han samarbeidd med Deuter på albumet hans *Silence is the Answer* i 1980 og *East of the Full Moon* i 2005.

Han reiste mange år i Asia for å studere sufisme og mystisisme som tydleg har prega den ambiente musikken hans. 

Klaus Wiese døydde brått og uventa 27. januar 2009, 67 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Klaus Wiese» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Klaus-Wiese.com — official website
* Discogs page on Klaus Wiese
* Artist Direct page on Klaus Wiese
* Klaus Wiese on aquariusmusic.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
|  |
| --- |
| **Skjerpiplerke** |
| SkjerpiplerkeSkjerpiplerke |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig**Status i Noreg:** LC LivskraftigUtbreiinga av Skjerpiplerke Utbreiinga av Skjerpiplerke |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Erlefamilien Motacillidae |
| **Slekt:** | *Anthus* |
| **Art:** | **Skjerpiplerke** *A. petrosus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Anthus petrosus***Montagu, 1798 |

**Skjerpiplerke** (*Anthus petrosus*) er ein fugl i erlefamilien som er 15,5–17 centimeter lang.

Ho er lett å forveksle med myrpiplerka og vasspiplerka som saman med skjerpiplerka inntil nyleg vart rekna som variantar av same arten.

Skjerpiplerka er ein kystfugl som hekkar i Europa nær hav frå Bretagne og Dei britiske øyane i sør, nordover kysten og rundt Fennoskandia. Ho er standfugl lengst sør, men migrerer sørover frå Fennoskandia i september-oktober og kjem attende i mars-april.

Som dei fleste andre piplerker er ikkje skjerpiplerka mykje synleg på bakken, ho er mest mørkebrun på oversida og er kraftig spraglete mattgull på undersida. Ho har mørke bein, grå ytre stjertfjør og ganske langt mørkt nebb. Den mørke fjørdrakta er ei tilpassing til berg og fjære kor ho hekkar og overvintrar. 

Lengst nord får skjerpiplerka ofte rosafarga undersida og bleikare hovud i sommardrakt enn lengre sør, noko som gjev desse fuglane større likskap til vasspiplerka. Skjerpiplerka er langt meir tilgjengeleg enn vasspiplerka. 

Skjerpiplerke på St Mary's Island i Northumberland.
Ho livbergar seg på insekt. Songen liknar heipiplerka si song, ei lang rekke av korte kvasse, tonar som skiftar motiv, vert utført først i stigande så i fallande flukt på stive vengjer. 

Reiret er enkelt og ligg på marka, gøymt blant steinar og grastuver. Hoa legg oftast fem egg, rugetida er ca 14 døger. Etter klekking matar begge foreldre ungane i to veker til.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skärpiplärka» frå Wikipedia på svensk, den 29. mars 2006.*

Referansar

1. ↑  Stokke BG; Dale S; Jacobsen K-O; Lislevand T; Solvang R; Strøm H (24. november 2021). «Fugler: Vurdering av skjærpiplerke Anthus petrosus for Norge. Norsk rødliste for arter 2021.». Artsdatabanken. Henta 13. mars 2022.
2. ↑  «Artsdatabankens artsopplysningar». Artsdatabanken. 13. mars 2022. Henta 13. mars 2022.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Skjerpiplerke**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
Koordinatar: 70°26′S 65°12′E﻿

**Mount Kirkby** er eit særs stort og markant fjell med flat topp nord i Porthos Range i Prince Charles Mountains i Antarktis. Det ligg kring 5 km aust for Crohn Massif, og er kring 9 km langt frå aust til vest og 4 km breitt ved vestenden. Det har ei høgd på 2100 moh (460 meter over platået). Det vart først vitja av den sørlege gruppa til ANARE leia av William G. Bewsher i desember 1956. Det vart namngjeve av ANCA etter Sydney L. Kirkby, som var landmålar ved Mawson-stasjonen i 1956 og 1960.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Kirkby» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene: «Mount Kirkby». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.*


 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Kirkby» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Bergen sentrum med Byfjorden utanfor.
**Byfjorden** er ein fjord mellom Askøy og Bergen som går inn til sentrum av Bergen. Fjorden strekkjer seg 16 km på sørsida og austsida av Askøy. Fjorden er ei fortsetjing av Hjeltefjorden. 

Det sørvestlege innløpet til fjorden ligg mellom Nordre Drotningsvik i sør, der Sotrabrua går vestover til Sotra, og Hjeltaneset på Askøy i nord. 2,5 km inn i fjorden kryssar Askøyabrua med ei lengd på 1057 meter og ei seglingshøgd på 62 meter. Det største spennet til brua er 850 meter, som er det lengste i landet. Rett innanfor brua ligg Kleppestø på nordsida, kommunesenteret til Askøy. Frå her deler fjorden seg i to, ein sørover til sentrum av Bergen og ein nordover på austsida av Askøy. 

Den sørlege delen går inn til Vågen i sentrum av Bergen på austsida av Nordnes, medan Puddefjorden held fram sørover mellom Nordnes og Laksevåg. Inst i fjorden ligg Solheimsviken og Store Lungegårdsvannet. 

Mellom Florvågøyna ved Askøy og Breiviken held fjorden fram nordover. Eidsvågneset ligg på austsida og frå her strekkjer Eidsvågen seg 2,5 km innover til Eidsvåg. Rett vest for Eidsvågneset ligg bygda Erdal på Askøy. Nord for Eidsvågen ligg Tertnes, som er ein del av Åsane. Fjorden endar mellom Askeneset på Askøy og Mjølkeråen. Her møter han Herdlefjorden frå nordvest og i lag held dei fram som Salhusfjorden vidare nordaustover.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |