recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Havnabakken 
Foto:
Helge Høifødt
 

**Korsvoll** er eit bustadsstrøk i Oslo, med villa- og rekkjehusbusetnad. 

Korsvoll grensar til Kringsjå i nordvest, Nordmarka i nord, Brekke i aust, Nydalen i søraust, Tåsen i sør, og Nordberg i vest.

Grunna nærleik til Nordmarka er Korsvoll eit populært strøk for barnefamiliar. På Korsvoll ligg Korsvoll barneskule. Dei fleste som går på Korsvoll barneskule byrjar på Nordberg ungdomsskule. Nokon vel òg å byrja på Engebråten.

Idrettslaget
------------

Krossvoll IL - Skeid 07.09 .2008
Korsvoll har eit aktivt idrettsmiljø med fotball som den største aktiviteten. 6.september 2003 var den offisielle opninga av kunstgrasbanen på Korsvoll. Herrelaget i fotball rykte opp i 2. divisjon i 2005-sesongen og forsvarte plassen med ein god 8.-plass i 2006-sesongen etter ein særs sterk haustsesong. Sesongen 2007 og 2008 enda med 9.-plass. Korsvoll IL har no fremja forslag om å byggja ein idrettshall på Korsvollbanen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Korsvoll\_(Oslo)» frå Wikipedia på bokmål, den 30. desember 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Krossvoll skule (1.–7. klasse) ved Wayback Machine (arkivert 2008-11-06)
**Drużno** (polsk *Jezioro Druzno*; tysk *Drausensee*) er ein tidlegare innsjø, stundom framleis rekna som ein innsjø, nord i Polen på austsida av Wisładeltaet, nær byen Elbląg. Sidan han ikkje er djup nok til å hydrologisk verte rekna som ein innsjø og tidvis får tilsig av sjøvat frå Wisłalagunen via elva Elbląg, vert det stundom kalla eit estuar. Det vart nyleg ein del av eit naturreservat. Ein forholdsvis ny by kalla Druzno ligg ved innsjøen.

Det tyske namnet *Draussensee*, tidlegare kalla *Drusensee*, er knytt til den gamle handelsnbyen Truso, som låg der Elbląg i dag ligg. Innsjøen er langt mindre i dag enn han tidlegare var på grunn av at han er fylt ut for å gje plass til nye bygg, i tillegg til at innsjøen er fylt att med sediment.

Geografi
--------

Innsjøen ligg aust for Nogat, den viktigaste høgre greina til Wisła, ved enden av det lågare deltaet (Żuławy Wiślane), som er ein region med sediment som flyttar på seg og kanalar som delvis er kontrollert av dike, demningar og grøfter og eit areal på om lag 181 km². Enkelte stader i regionen ligg 1,8 meter under havnivå. Deltaet ender ved Wysoczyzna Elbląska, som stort sett er skogkledd. Sjølve deltaområdet er tynt folkesett, trass i fleire store byar i nærleiken (Gdansk, Elblag og andre).

Innsjøen har eit areal som varierer frå 13 til 29 km² og har eit gjennomsnittleg djup på om lag 1,2 meter og eit djup på opp til 3 m. Innsjøen har utsig gjennom Elbląg. Det er berre ein høgdesklinad på 0,1 meter mellom innsjøen og Elbląskabukta, som er ein del av Wisłalagunen. Årsaka til høgdeskilnaden er at periodar med vedvarande nordleg vind i bukta så stuvar vatnet seg opp og renn inn i innsjøen.

Innsjøen er omgjeve av myrområde og orskogar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Druzno på birdlife.org Arkivert 2009-01-03 ved Wayback Machine.
* Ramsarstadar i Polen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Drużno» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mai 2008.*
**Oleksandr Klymenko** (27. mars 1970–7. mars 2000) var ein ukrainisk kulestøytar som tevla for Sovjetunionen til 1991, sidan for Ukraina. Han vart europameister i kulestøyt i 1994, og fekk VM-bronse i 1991.

### Aktiv

Klymenko vann kuletevlinga under junior-VM i 1988 og junior-EM 1989. I 1991-sesongen fekk han sitt internasjonale gjennombrot. Han støytte for fyrste gong over 20 meter og vart både sovjetisk meister og vinnar av universiaden i kulestøyt. I verdsmeisterskapen 1991 i Tokyo fekk han bronsemedaljen etter eit bestestøyt på 20,34 m, sveitsaren Werner Günthör vann ein suveren siger i tevlinga, medan nordmannen Lars Arvid Nilsen fekk sølvmedaljen.

Den 29. mai 1992 sigra Klymenko i den ukrainske meisterskapen med ny personleg rekord på 20,84 meter- Under dei olympiske leikane i Barcelona i 1992 støytte han 20,23 m og vart nummer åtte. Året etter rauk han ut av verdsmeisterskapen i Stuttgart, med knapp margin, allereie i kvalifiseringa. Derimot forsvarte han tittelen som studentmeister i universiaden.

Friidretts-EM 1994 i Helsingfors vart ein stor triumf for kulestøytarane frå Ukraina. Dei tre karane, Klymenko, Oleksandr Bahatsj og Roman Virastjuk la beslag på alle medaljane med høvesvis 20,78 m, 20,34 m og 19,59 m.

Klymenko var 1,95 m høg og vog 115 kg i si tid som aktiv. Relativt tidleg slutta han med friidrett, arbeidde i staden som livvakt. Han vart skoten.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje – 20,34 m
* OL 1992 i Barcelona: Nr 8 – 20,23 m
* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalifiseringa (19,37 m -nr 13)
* EM 1994 i Helsingfors: Gullmedalje – 20,78 m, framom Oleksandr Bahatsj (20,34 m)
* VM 1995 i Göteborg: Nr 12 – 18,26 m

Merknadar
---------

1. ↑  Ukrainsk skrift Олександр Клименко

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oleksandr Klymenko (Leichtathlet)» frå Wikipedia på tysk, den 28. september 2014.*

* «Oleksandr Klymenko» (på engelsk). Olympedia. Henta 13. mars 2023.
Frå ein hypermarknad på Filippinane.
**Forbrukersamfunn** er eit uttrykk som oftast vert nytta for å skildra samspelet mellom einskildindivid (forbrukar) og samfunn i ein vekstøkonomi. Uttrykket vert både nytta i positiv og negativ tyding.

Økonomi
-------

Innan mikroøkonomi vert omgrepet vanlegvis nytta for å skildra fremjing av interessene til forbrukaren. Samfunnet er avhengig av forbruk, og med grunnlag i denne avhengnaden til den enkelte forbrukaren tilskrive påverknadskrafta, og i nokre tilfelle rettar. Grunnleggjande refererer dette til teorien om at forbrukaren sitt val avgjer den økonomiske strukturen til samfunnet.  

Makroøkonomisk vert omgrepet normalt nytta som ein referanse til tesen om at auka forbruk er økonomisk og samfunnsmessig ønskeleg.

Kritisk teori
-------------

Innan kritisk teori vert omgrepet ofte nytta for å skildra eit samfunn der materielt forbruk har teke over for andre verdiar som sentralt lukkeberande element. Dette verdiskiftet vert skildra som øydeleggjande både for einskildindividet og for samfunnet i sin heilskap, både på eit psykisk og fysisk plan. Noko av denne kritikken kan sjåast igjen i framvoksteren av rørsler som Simple living og Buy nothing day.

Miljøvern
---------

Miljørørsla har alltid stått for ein skarp kritikk av forbrukarsamfunnet, og med Brundtlandkommisjonen sin introduksjon av omgrepet berekraftig utvikling i 1987 fekk synspunkta til miljøvernsrørslene òg meir gehør innan økonomisk planlegging.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Forbrukersamfunn» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2016.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  
«Industry». UN Department for Economic and social issues, Division for Sustainable Development (DSD). Henta 29. mai 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
Ein modell av underkjeven sett frå baksida, med *foramen mandibulae* merka med raudt.
***Foramen mandibulae*** er ein foramen på den indre overflata av underkjevegreina, den bakovervendte og vinkelrett orienterte delen av underkjeven, der delar av underkjevenerva og nokre blodårer passerer.

Innhald
-------

Underkjevenerva er ein av tre utgreiningar frå trillingnerva (CN V), og den einaste greina med motorisk innervasjon.

Den eine greina, *n. alveolaris inferior*, saman med *a. alveolaris inferior*, passerer *foramen mandibulae* gjennom kroppen av mandibularkanalen før den går ut av *foramen mentale* på framsida av underkjeven, der nerva er kjent som *n. mentalis*.

Desse nervane gjev sensorisk innervasjon til dei nedre tennene, samt den nedre leppa og delar av huda i det nedre andletet.

Kantstruktur
------------

Det finst to distinkte anatomiske former på kanten av *foramen mandibulae*:

* Den vanlegaste forma er V-forma med ei grop som delar dei fremre og bakre delane.
* Den andre forma er horisontal og oval, og manglar denne gropa. Kanten er horisontalt retta og oval, og den fremre og bakre delen er samankopla.

Fleire bilete
-------------

* Den indre overflata av underkjeven sett frå sida. Foramen mandibulae er synleg til venstre.Den indre overflata av underkjeven sett frå sida. *Foramen mandibulae* er synleg til venstre.
* Artikulasjonar i underkjevenArtikulasjonar i underkjeven
* Foramen mandibulae*Foramen mandibulae*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mandibular foramen» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2015.*
*Må ikkje forvekslast med vinkelfart*
Vinkelfrekvensen er eit mål på kor raskt ein lekam roterer
**Vinkelfrekvens** eller **angulær frekvens**, ω, (òg skrive **vinkelfart**, **radialfrekvens**, **sirkelfrekvens**, **omløpsfrekvens** eller **radianfrekvens**) er i fysikk (særleg mekanikk og elektroteknikk) eit skalart mål på rotasjonsrate. Vinkelfrekvens er storleiken til vektorstorleiken *vinkelfart*. Uttrykket **vinkelfrekvensvektor** \vec{\omega} vert stundom nytta som eit synonym for vektorstorleiken vinkelfart. 

I SI-einingar vinkelfrekvensen målt i radianar per sekund, med dimensjonane s−1. 

Ein runde rundt ein sirkel er lik 2π radianar, dermed 

\omega = {{2 \pi} \over T} = {2 \pi f} = \frac {|v|} {|r|} 
der

*ω* er vinkelfrekvensen (målt i radianar per sekund)
*T* er perioden (målt i sekund)
*f* er frekvensen (målt i hertz)
*v* er den tangentielle snøggleiken til eit punkt på rotasjonsaksen (målt i meter per sekund),
*r* er radiusen til rotasjonen (målt i meter)
Vinkelfrekvens er difor ein enkel multippel av vanleg frekvens. Det er likevel ofte meir nyttig å nytte vinkelfrekvens i mange høve for å unngå at \pi dukkar opp for mange gonger i uttrykket. Faktisk vert han nytta i mange felt innan fysikk som omfattar periodiske fenomen, som kvantemekanikk og elektrodynamikk.

Til dømes: 

a = - \omega^2 x \; 
Ved å nytte «vanleg» frekvens, vert denne likninga: 

 a = - 4 \pi^2 f^2 x\; 
Eit anna uttrykk som er mykje brukt når ein held på med små svingingar eller der dempinga er neglisjerbar er: 

 \omega^{2} = \frac{k}{m} 
der 

k er fjørkonstanten
m er massen til lekamen.
Dette vert kalla den naturlege frekvensen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vinkelfrekvens» frå Wikipedia på engelsk, den 14. juli 2009.*
| Forbach |
| --- |
| Sentrum av ForbachSentrum av Forbach Sentrum av Forbach |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Forbach |
| **Byvåpenet til Forbach** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Lorraine  Moselle |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  16,32 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 22 807   1 397/km² |
| Koordinatar | 49°11′″N 06°54′″E﻿Koordinatar: 49°11′″N 06°54′″E﻿ |
| Høgd over havet | 222 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 57600 |
| **Nettstad:** http://www.mairie-forbach.fr/ |

**Forbach** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 25 000 innbyggjarar. Byen ligg nær grensa til Tyskland.

Når ein reiser med tog mellom Tyskland og Frankrike var det ved stasjonen i Forbach at all fortolling skjedde før Schengen-traktaten, og toga går frå å nytte dei høgre spora (Tyskland) til å nytte venstre spor (Frankrike). 

Den franske songeren Patricia Kaas er frå Forbach.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Forbach**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Dei metalliske sylindrane på biletet er fenghetter. Sprengstoffet brukt er blokker med C4 
Ei **fenghette** (òg kalla **sprenghette**, **sprengkapsel**, **knallhette** og **knallperle**) er ei lita eksplosiv ladning som vert brukt for å detonera større mengder sprengstoff. Fenghetter vert vanlegvis detonert med elektrisitet eller lunte.

Føremålet med å bruka fenghetter er for å unngå å transportera større mengder kjenslevart sprengstoff. Fenghettene er svært kjenslevare, men inneheld små mengder sprengstoff. Detonasjonen av ein fenghette vert då brukt til å detonera til dømes dynamitt, som er mindre kjenslevart. Ein tilsvarande innretning som kan påverkast med fysisk deformering vert kalla tennhette og er brukt i skytevåpen.

Historie
--------

Den fyrste fenghetta vart demonstrert i 1745, då ein Dr. Watson frå Royal Society of England demonstrerte at ein elektrisk gneiste frå ei leidnerflaske (primitiv kondensator) kunne setja fyr på svartkrut.

I 1750 produserte Benjamin Franklin i Philadelphia ei kommersielt tilgjengeleg fenghette. Ho bestod av eit røyr av papir fylt med svartkrut, med leidningar ut begge endane. Dei to leidningane var nær kvarandre inni fenghetta, men rørte ikkje kvarandre. Ei høg elektrisk spenning skapte ein gneiste mellom leidningane, noko som kunne setja fyr på fenghetta.

I 1822 vart den første fenghetta med glødetråd laga av Robert Hare. Han brukte ein enkelt tynn leidning gjennom fenghetta som tende ei blanding (truleg av kaliumklorid/arsen/svovel) då ho vart varm. Denne blandinga tende igjen ei større ladning pakka svartkrut.

I 1867 innførte Alfred Nobel den første pyrotekniske fenghetta. Ho brukte Hg(ONC)2 for å detonera dynamitt. I 1868 lanserte H. Julius Smith ein fenghette med gneistetenning av Hg(ONC)2, den første elektriske fenghetta som kunne detonera dynamitt.

I 1875 utvikla og lanserte Perry Gardiner og Smith samtidig og uavhengig av kvarandre fenghetter som kombinerte glødetråd og kvikksølvfulminat, Hg(ONC)2. Desse var forgjengaren til moderne fenghetter, som rett nok brukar andre kjemiske samansetjingar, men elles er ganske like Gardiner og Smith sine fenghetter.

Sjå òg
------

* Tennhette

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fenghette» frå Wikipedia på bokmål, den 26. februar 2017.*
**Forbrukartvistutvalet**, forkorta **FTU**, er eit domstolliknande forvaltningsorgan som
avgjer tvistar i forbrukarsaker som gjeld kjøp av varer, handverkartenester og saker om angrerett. Handsaminga i Forbrukartvistutvalet er gratis, og utvalet sine avgjerder får rettskraft og tvangskraft dersom dei ikkje blir tatt inn for domstolane innan ein frist på fire veker etter at vedtaket er forkynt. Før ei sak kan avgjerast av Forbrukartvistutvalet, må den først ha vore til handsaming hos Forbrukarrådet. Forbrukarrådet si oppgåve er å mekle mellom partane for å få til ei løysing som begge kan leve med. Dersom ein ikkje oppnår semje, kan ein eller begge partar krevje at saka blir handsama og avgjort i Forbrukertvistutvalget. Både Forbrukarrådet og Forbrukartvistutvalet skal innta ei uhilda og nøytral haldning i handsaminga av sakene. 

Utvalet fekk mykje publisitet i pressa då dei i 2004 slo fast at det gjaldt 5 års reklamasjonstid, og ikkje to år, for mobiltelefonar .

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forbrukartvistlova på Lovdata
* Forbrukertvistutvalget.no

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Forbrukartvistutvalet» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2010.*

Fotnotar
--------

1. ↑  *FTU:20040151 - Mobiltelefon Nokia 6210*, arkivert frå originalen 6. januar 2007, henta 8. mars 2010
**Ole Wilhelm Lund** (5. august 1848–29. mars 1915) var ein norsk offiser og ingeniør, fødd i Horten. Han var son til Bernt og Hedevig Lund og far til Diderich H. Lund.

Etter Lund i 1866 hadde gjennomført ein glitrande eksamen ved Hartvig Nissen sin privatskule i Kristiania, gjorde han teneste i Garden og gjekk ut av Krigsskulen i 1870. Sidan var han 1872-80 jarnbaneingeniør i staten, då vide kjend for å ha leia den fyrste oppmålinga av høgfjellsstrekninga på Bergensbanen. Åra 1883-89 var han lokal direktør for eit engelsk selskap som hadde konsesjon på bygginga av Ofotbanen. Seinare deltok han i bygginga av Sulitjelmabanen og i utskipingskaien for jarnmalm i Narvik. 1891-96 var han arbeidsstyrar i kanalstellet.

Lund gjekk ut av det militære som oberstløytnant. Etter den tid var han engasjert i mange ulike anlegg knytt til jarnbane, vasskraftutbygging og kaibygging. Han var også utanlands, både på studiereiser og som planleggjar. Mellom anna såg han på kva som måtte til skulle det byggjast ein jarnbane frå Mexico-byen til Stillehavet.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
* Ole Wilhelm Lund ved Lokahistoriewiki
Hovudskallen sett frå framsida. *Foramen infraorbitale* er merka til høgre i midten, rett under auga.
***Foramen infraorbitale*** (IOF) er ein foramen i overkjevebeinet i hovudskallen som ligg under nedre orbitarand (IOM) i augehola. Gjennom denne kjem a. infraorbitalis, v. infraorbitalis og n. infraorbitalis, som er utgreiningar av overkjevedelen (CN V2) av trillingnerva (CN V). Distansen mellom IOF og IOM varierer frå 6,10—10,9 mm. *Foramen infraorbitale* formar den ytre enden av *c. infraorbitalis* og kommuniserar med s. infraorbitalis maxillae, kanalen si opning på den indre sida.

Ramifikasjonane av dei tre hovudforgreininga av trillingnerva, ved *foramen supraorbitale*, *infraorbitale* og *mentale*, er fordelt langs ei vertikal linje og passerer gjennom midten av pupillen. *Foramen infraorbitale* blir brukt som eit trykkpunkt for å teste følsemda til *n. infraorbitalis*. Palpering av *foramen infraorbitale* ved ekstraoral undersøking eller ved administrering av lokalbedøving fører til sårheit i området.

Fleire bilete
-------------

* Artikulasjonane frå nase- og tårebeina med overkjeven. Foramen infraorbitale er merka til venstre.Artikulasjonane frå nase- og tårebeina med overkjeven. *Foramen infraorbitale* er merka til venstre.
* Hovudskallen til ein Grizzlybjørn med ein veldig synleg venstre foramina infraorbitalisHovudskallen til ein Grizzlybjørn med ein veldig synleg venstre *foramina infraorbitalis*
* 1) foramen ethmoidale anterius; 2) canalis opticus; 3) fissura orbitalis superior; 4) fossa sacci lacrimalis; 5) s. infraorbitalis maxillae; 6) fissura orbitalis inferior; 7) foramen infraorbitale1) *foramen ethmoidale anterius*; 2) *canalis opticus*; 3) *fissura orbitalis superior*; 4) *fossa sacci lacrimalis*; 5) *s. infraorbitalis maxillae*; 6) *fissura orbitalis inferior*; 7) *foramen infraorbitale*

Sjå òg
------

* foramina i hovudskallen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Infraorbital foramen» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2015.*

1. ↑  Macedo, VC; Cabrini, RR; Faig-Leite, H (2009). «Infraorbital foramen location in dry human skulls» (PDF). *Braz. J. Morphol. Sci.* **26** (1): 35–38. Arkivert frå originalen (PDF) 3. mars 2016. Henta 26. februar 2015.
2. ↑  Platzer, Werner (2004). *Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System* (5th utg.). Thieme. s. 336. ISBN 3-13-533305-1.
3. ↑  Illustrated Anatomy of the Head and Neck, Fehrenbach and Herring, Elsevier, 2012, page 55
|  |
| --- |
| ***Outside the Wall***  Song av Pink Floydfrå albumet *The Wall* |
|  |
| **Utgjeve** | 30. november 1979 |
| **Innspelt** | April-november 1979 |
| **Sjanger** | Kunstrock |
| **Lengd** | 1:41 |
| **Selskap** | Harvest Records (UK), Columbia Records (US)/Capitol Records (US) |
| Låtskrivar(ar) | Roger Waters |
| **Produsent** | Bob Ezrin, David Gilmour, James Guthrie og Roger Waters |
|
|

**«Outside the Wall»** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen vart gjeven ut på albumet *The Wall* i 1979.

Denne songen er meint som løysinga på albumet, og avslører det moralske eller sentrale poenget i historia. Historia sluttar med «The Trial», og fortel derfor ikkje kva som faktisk skjedde med Pink etter at den mentale muren hans vart rive ned.

Komposisjon
-----------

Songen er ein av dei rolegaste på albumet, og om lag 15 sekund av songen kjem om att heilt i starten av albumet, og viser til det sykliske temaet på plata. Dei siste orda før songen endar er: «Isn’t this where...». Resten av setninga finn ein i det albumet byrjar med «In The Flesh?», og er «...we came in?»

Handling
--------

I motsetnad til resten av songane på albumet seier ikkje denne songen noko om kva som skjer med Pink. Han stadfester at muren no er øydelagd, og går vidare med at mange folk har sosiale barrierar, og at dette er eit gjentakande mønster; når ein person kjem tilbake til samfunnet vil ein annan person forlate det.

Filmversjon
-----------

Ein lengre og meir omstendeleg versjon vart spelt inn for filmen, og er over fire minutt lang (medan originalversjonen er litt meir enn eitt og eit halvt minutt). Denne versjonen inneheld orkester og eit kor, og Waters syng med meir melodi enn på albumversjonen. Denne versjonen har aldri vore gjeve ut offisielt, men vart seinare brukt under rulleteksten for *The Wall Live in Berlin*.

Medverkande
-----------

Pink Floyd
* Roger Waters – vokal

med:

* Frank Marocco – concertina
* Larry Williams – klarinett
* Trevor Veitch – mandolin
* Barnekord frå New York – korvokal

Kjelder
-------

* Fitch, Vernon. *The Pink Floyd Encyclopedia* (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

1. ↑  Vernon Fitch & Richard Mahon. *Comfortably Numb – A History of The Wall 1978–1981* (2006), s. 113.
| **Femø** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Smålandsfarvatnet |
| **Koordinatar** | 54°58′N 11°33′E

 |
| **Areal** | 11,38 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Issemosebjerg (22 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Kommune** | Lolland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 154 (2005) |
| **Folketettleik** | 13,5 /km² |

**Femø** er ei dansk øy nord på Lolland. Øya dekkjer eit areal på 11,38 km². Femø har 154 innbyggjarar (2005).

Kvart år sidan 1971 har kvinner reist og hatt feriar i lag på nordaustsida av øya. I starten var det kvinner frå alle delar av kvinnerørsla, men dei siste åra har det stort sett vore lesbiske kvinner, sjølv om alle kvinner er velkomne. Dei fleste vekene er berre for danske kvinner, men kvart år har ein ei «internasjonal» veke med kvinner frå heile Europa. I 2005 valde ein å opna leiren for transvestitt-kvinner. 

Kvar sommar kjem meir enn 250 kvinner til ***Kvindelejren***, som varer 8-9 veker kvar sommar, der ein byggjer opp leiren med telt, kjøken, bar, barnetelt og fire sovetelt den første veka. Gjennom sommaren har kvar veke sitt tema, som t.d. ei barneveke, ei sportsveke osv.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kvindelejren

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Femø frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Olena Anatolijivna Antonova** (fødd 16. juni 1972) er ein ukrainsk tidlegare diskoskastar frå Nikopol. Ho vann bronsemedaljen i øvinga under Sommar-OL 2008.

Aktiv
-----

Antonova forbetra under verdsmeisterskapen 2003 sitt personbeste til 65,90 meter, eit kast som gav henne fjerdeplassen i tevlinga. Den 6. juni 2004 i Kiev presterte ho livbeste med 67,30 meter. To månader seinare kom ho på femteplass (omgjort til fjerdeplass i 2012) under Sommar-OL i Aten. Etter ha vorte nummer fem i Osaka-VM i 2007, lukkast Antonova take ein medalje ved Sommar-OL 2008. Med eit bestekast på 62,59 m vart ho bronsemedaljør, berre Stephanie Brown Trafton frå USA og Yarelis Barrios frå Cuba kasta lengre. Barrios si medalje vart elles annullert i 2016.

### Doping

Antonova hadde lagt opp då det i 2013, ved retesting av dopingprøva frå VM 2009, vart funne restar av stanozolol i prøvematerialet. Ho vart dømd til 2 års utestenging.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa (57,92 m=nr 29)
* VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (59,62 m=nr 13)
* EM 1998 i Budapest: Nr 11 – 60,26 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 7 – 63,61 m
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (60,73 m=nr 13)
* VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (58,55 m=nr 16)
* VM 2003 i Paris: Nr 4 – 65,90 m
* OL 2004 i Aten: Nr 4 – 65,75 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 8 – 59,37 m
* VM 2007 i Osaka: Nr 5 – 62,41 m
* OL 2008 i Beijing: Sølvmedalje – 62,59 m
* VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (54,28 m=nr 33)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olena Antonowa» frå Wikipedia på tysk, den 14. juli 2021.*

* «Olena Antonova» (på engelsk). Olympedia. Henta 13. mars 2023.
* «Olena ANTONOVA» (på engelsk). Olympics.com. Henta 13. mars 2023.
**Klyvtveitelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Elva er 1,0 km lang (4,1 km regna frå kjeldene på Flatefjellet), og har eit nedbørfelt på 5,1 km². Middelvassføringa ved munningen er 0,68 m³/s.

Elva byrjar som ei rekkje små bekker på Flatefjellet sør for Klyvtveitvatnet og på Blåfjellet i nord. Bekkene blir samla i Klyvtveitvatnet, og frå nordenden av vatnet renn Klyvtveitelva nordover i eit bratt fall på vestsida av Blåfjellet ned til munningen i Austgulfjorden ved Klyvtveita, 2 km vest-sørvest for Austgulen.

Klyvtveitelva er utbygd til kraftproduksjon i Kløvtveit kraftverk, som utnyttar fallet frå Klyvtveitvatnet ned til Austgulfjorden. Kraftverket vart ferdig i 2006, og etter utbygginga er elva stort sett tørrlagt heile tida. Vatn frå to innsjøar i nærliggande elvar i det varig verna Yndesdalsvassdraget, Austgulstølvatnet i Steinsdalelva og Transdalsvatnet i Dalelva, er òg overført til Klyvtveitvatnet. Overføringane gjer at vassføringa til kraftverket blir meir enn fordobla i tilhøve til Klyvtveitvatnets naturlege tilsig.

Kjelder
-------

1. 1 2  NVE Atlas Arkivert 2011-03-06 ved Wayback Machine. *Norges vassdrags- og energidirektorat*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilde av Klyvtveitelva frå Sogn og Fjordane fylkesarkiv
Det nedlagde fengselet «Presidio Modelo» på Isla de la Juventud (Cuba) kor mellom anna Fidel Castro blei heldt som fange frå 1953 til 1955
**Fengsel** er ei straff der fråteken fridom er det sentrale elementet. Ordet blir òg brukt om lokala eller bygningen der fangane, enten dei er arresterte eller dømde, blir heldt innelåst. Dom på fengselsstraff kan vere fengsel på vilkår, som vil seie at fengselsstraffa ikkje vert gjennomført dersom den straffedømde ikkje bryt straffelova eller særskilde fastsette vilkår i ei fastsett prøvetid, eller fengsel utan vilkår, som vil seie at fengselsstraffa vert sett i verk så snart råd er. Dommen kan òg gå ut på ein kombinasjon av dei to formene. I Noreg er reglane om dette gjeve i § 34 i straffelova frå 2005, der fengsel på vilkår vert kalla «Fullbyrdingsutsettelse (betinget fengsel)».

Sjå og
------

* Fengsel i Noreg
* Politiarrest
* Botsfengsel
* Fange
* Fangenskap
* Gjeldsfengsel
* Kakebu
* Konsentrasjonsleir
* Lukka avdeling
* Prøvelauslating
* Samvittighetsfange
* Sikring
* Tukthus
* Tvangsarbeid
* Varetektsfengsling
* Kriminalomsorgen
* Gjeldsfengsel

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Fengsel» frå Wikipedia på bokmål, den 4. november 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fengsel**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |
Fasaden av Klosterenga økologiboliger mot sør. 
Foto:
Hans Petter Fosseng
 

**Klosterenga økologiboliger** (Klosterenga burettslag) er ein økologisk bygard i Gamlebyen i Bydel Gamle Oslo i Oslo. Burettslaget ligg i Nonnegata 17-21 med inngang frå sør i Østfoldgata, ei sidegate til Schweigaards gate. Fasaden mot nord er mot Klosterenga skulpturpark. Burettslaget er med i Ungdommens Selvbyggerlag (USBL) og var ferdig i mars 2000. 

Bygningen er på 6 etasjer og inneheld 35 leiligheter; 10 toroms-, 10 treroms- og 15 fireromsleiligheter. 

Det økologiske bustadsprosjektet er det første i sitt slag i Noreg. Målet var å lage ein energieffektiv og miljøvennleg bygard. Bygningen har mellom anna solfangarar på taket for varmtvatn og golvvarme til leilighetene, fasaden mot sør har dobbel glassvegg som ein del av eit passivt solvarmesystem, og det er varmegjenvinning og balansert ventilasjon i leilighetene. Sentralstøvsugar, utvida avfallssortering, kompostreaktor, økologisk gardsrom og lokal rensing av gråvatn er andre element i bygardens økologiske profil.

Referansar
----------

1. ↑  Klosterenga økologiboliger. Artikkel på nettsidene til Klosterenga burettslag (11. mars 2003)
2. ↑  Klosterenga[*daud lenkje*]. Artikkel i Bladet BO nr. 3/2008 (29. september 2008)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsidene til Klosterenga borettslag
**Ourthe** er ei 165 km lang elv i Ardennane i Wallonia, som ligg i Belgia. Ho er ei av sideelvane til Maas frå høgre. Ho har sitt utspring der elvene *Ourthe Occidentale* og *Ourthe Orientale* renn i hop, vest for Houffalize. 

Ourthe Occidentale og Austre Orientale renn i hop
Kjelda til *Ourthe Occidentale* er nær Libramont-Chevigny, i den belgiske provinsen Luxembourg. Kjelda til *Ourthe Orientale* er nær Gouvy, òg i den belgiske provinsen Luxembourg, nær grensa til staten Luxembourg. 

Etter at dei to elvene renn saman, renn Ourthe hovudsakleg nordvestover. Ho munnar ut i Maas ved byen Liège. Dei viktigaste sideelvane til Ourthe er Amblève og Vesdre. Av landsbyar langs Ourthe finn ein Houffalize (Ourthe Orientale), La Roche-en-Ardenne, Hotton, Durbuy, Hamoir og Esneux.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ourthe» frå Wikipedia på engelsk, den 17. februar 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ourthe**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Femtoneskala**, også kjend som **pentaton** eller **pentatonisk skala** (frå gresk πεντα, *penta*, 'fem', og tone) er ein musikalsk skala med fem tonar per oktav. Han skil seg dermed frå den heptatoniske eller sjutoneskalaen som er utbreidd i mykje vestleg kunst- og populærmusikk. Femtoneskalaen er derimot utbreidd i musikalske tradisjonar frå kulturar over heile verda, også vestleg folkemusikk.

Den vanlegaste forma for femtoneskala inneheld ikkje halvtonetrinn, og blir kalla anhemitonisk. Ein durskala kan til dømes bruka fem tonar som følgjer kvarandre i kvintsirkelen, som C, D, E, G, A.

Ein kan også få ein femtoneskala ved å fjerna dei to halvtonetrinna frå ein diatonisk skala.
Frå ein C-dur-skala kan ein til dømes ta bort den fjerde og sjuande nota, F og H, og stå att med femtoneskalaen C, D, E, G, A som over. 

\relative c' { \time 5/4 c d e g a c }Lydavspilling støttes ikke av netteleseren din. Du kan laste ned lydfila.
Om ein derimot tek bort den tredje og den sjuande nota får ein ein femtoneskala med notene F, G, A, C, D. Tar ein bort den første og den fjerde får ein skalaen G, A, H, D, E.

Om ein berre bruker dei svarte tangentane på eit piano får ein ein femtoneskala i Gessdur (eller Fissdur) av Gess, Ass, B, Dess og Ess. Frédéric Chopin nytta dette i sin etyde nr. 10.

\relative c' { \time 5/4 ges aes bes des ees ges }Lydavspilling støttes ikke av netteleseren din. Du kan laste ned lydfila.
Fleire hemitoniske skalaer, det vil seia femtoneskalaer som inneheld halvtonetrinn, kan kallast mollskalaer. Den vanlegaste er inneheld 1. 3. 4. 5. og 7. note frå den naturlege mollskalaen. Femtoneskalen i C-moll inneheld notene C, Eiss, F, G og B. 

\relative c' { \time 5/4 a4 c d e g | a }Lydavspilling støttes ikke av netteleseren din. Du kan laste ned lydfila.

Kjelder
-------

1. ↑  «pentatonikk». *Store norske leksikon* (på norsk). Henta 8. juli 2017.
2. ↑  Bruce Benward and Marilyn Nadine Saker (2003), *Music: In Theory and Practice*, seventh edition (Boston: McGraw Hill), vol. I, p. 37. ISBN 978-0-07-294262-0.

* *Denne artikkelen bygger på «Pentatonic scale» frå Wikipedia på engelsk, den 10. april 2018.*
Koordinatar: 60°23′43.037″N 5°18′54.623″E﻿

J. J. Reichborns teikning frå 1768 av skulehuset Betlehem, eller «Nÿekirke Sogns Fattige Børns Skole».
**Klosteret** er namnet på ein plass i Bergen som ligg i krysset mellom Klostergaten, Haugeveien, Holbergsallmenning og Vestre Holbergsallmenning. Namnet vart vedteke i 1857 på bakgrunn av at Munkeliv kloster låg her i mellomalderen, skipa i byrjinga av 1100-talet, brend og rive i 1536. Namnet Klosteret vert òg nytta i daglegtalen om området der plassen ligg.

På Klosteret ligg Hordaland kunstsenter i eit eldre hus som opphavleg er oppført i bindingsverk. Huset vart gjeve av Mads Forman til Nykirken sokn i 1739 som skulehus, ombygd i 1742 og gjeve namnet Betlehem, men mellom folk flest kjent som Grønneskolen. Stiftsarkivet for Bergen nytta huset frå 1885 til arkivet fekk ein ny bygning på Årstadvollen i 1921. Bildende Kunstneres Forening fekk overta huset i 1985, etter at det hadde vorte restaurert. Her er det utstillingslokale for biletkunst og kunsthandverk, og gjesteatelier.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bergen byleksikon: Klosteret
**Amerika** er ein verdsdel som strekker seg nesten frå Sør- til Nordpolen. Det grensar mot dei to store verdshava, Stillehavet og Atlanterhavet, og har svært forskjellige landskap, mellom anna svært fruktbare område som regnskogen i Amazonas og Dei store slettene i Nord-Amerika, og nokre av dei karrigaste områda i verda, som Atacama-ørkenen i Chile og Mojave-ørkenen i USA.

Verdsdelen kan delast inn på ulike måtar. På engelsk er det vanleg å snakka om Nord- og Sør-Amerika som to ulike kontinent, ettersom dei har ulikt geologisk opphav. I andre samanhengar skil ein mellom engelsktalande Amerika og Latin-Amerika, det vil seie landa som hovudsakleg bruker romanske språk. 

Namnet Amerika kjem mest truleg frå Amerigo Vespucci, eller Americus Vespuccius som han heitte på latin. America er den feminine forma, som svarer til hokjønnsforma alle dei andre verdsdelane hadde. Den første me veit brukte det var den tyske kartografen Martin Waldseemüller, som laga ein globus og eit stort kart der kontinentet hadde dette namnet i 1507.

Innbyggjarar frå kontinentet kan bli kalla amerikanarar, men dette kan òg tyda ein som kjem frå USA, nett som namnet Amerika ofte vert brukt berre om desse amerikanske sambandsstatane.

Land i Amerika
==============

|  |  |
| --- | --- |
| Nord-Amerika
* Canada
* Grønland (Danmark)
* Mexico
* USA/Sambandsstatane

Mellom-Amerika
* Belize
* Costa Rica
* El Salvador
* Guatemala
* Honduras
* Mexico
* Nicaragua
* Panama

Sør-Amerika
* Argentina
* Bolivia
* Brasil det største og folkerikaste landet i Sør-Amerika.
* Chile
* Colombia
* Ecuador
* Fransk Guyana
* Guyana
* Paraguay
* Peru
* Surinam
* Uruguay
* Venezuela
 | Øystatar i Karibia
* Anguilla (Storbritannia)
* Antigua og Barbuda
* Aruba (Nederland)
* Barbados
* Bermuda
* Cayman-øyane
* Cuba
* Dei amerikanske jomfruøyane (USA)
* Dei britiske jomfruøyane (Storbritannia)
* Den dominikanske republikken
* Dominica
* Grenada
* Guadeloupe (Frankrike)
* Haiti
* Jamaica
* Martinique (Frankrike)
* Montserrat (Storbritannia)
* Navassa Island (USA)
* Dei nederlandske Antillane (Nederland)
* Puerto Rico (USA)
* Saint-Barthélemy (Frankrike)
* Saint Kitts and Nevis
* Saint Lucia
* Saint-Martin (Frankrike)
* St. Pierre og Miquelon (Frankrike)
* St. Vincent og Grenadinane
* Turks- og Caicosøyane (Storbritannia)
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* NDL

 |
| **Ourense** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Ourense | Byvåpenet til Ourense |
| **Flagget til Ourense** | **Byvåpenet til Ourense** |

 |
| Plassering |
| 

Ourense is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Galicia |
| Provins | Ourense |
| Borgarmeister | Francisco Rodríguez Fernández |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  85,2 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 107 057   1 256,5 /km² |
| Koordinatar | 42°20′″N 7°52′″W﻿Koordinatar: 42°20′″N 7°52′″W﻿ |
| Høgd over havet | 132 moh |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.ourense.es |

**Ourense** (spansk *Orense*) er ein by nordvest i Spania og provinshovudstaden i provinsen Ourense i Galicia. Han har kring 110 000 innbyggjarar, om lag 30 % av innbyggjarane i provinsen. 

Byen ligg ved breidda av elva Minho sør i sentrale område av provinsen.

Historoe
--------

Opphavet til byen kan sporast tilbake til romarane og varmekjeldene her kalla Burgas. Desse er framleis synlege i dag. Det var òg trong for å bygge festningsverk her for å verne ein vadestad over Minho. Etter romarane vart Ourense ein del av kongedømet til suebane på 400- til 600-talet, og han vart øydelagd av maurarane i 716. Han vart seinare bygd opp att av Alfonso III av Asturias rundt 877. Vikingane og den arabiske krigsherren Al-Mansur plyndra begge byen og øydela han stort. Det avrt først under Sancho II og systera hans Doña Elvira at byen vart busett på nytt på 1000-talet. Ourense voks først til ein by på 1100-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ourense**

* Offisiell side Arkivert 2007-06-18 ved Wayback Machine.
* Turistside
* Bilete av Ourense

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ourense» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 55°35′35.128″N 13°14′37.230″E﻿

Klågerups slott
**Klågerup** er ein tettstad i Svedala kommun i Skåne län i Sverige, mellom Staffanstorp og Svedala. I 2005 hadde tettstaden 1 883 innbyggjarar. 

I Klågerup er det skule, barnehage, bibliotek, daglegvarehandel, pizzarestaurant, idrettshallar og idrettsplassar. I austlege delen Klågerup ligg det eit lite industriområde. Den lokale fotballklubben heiter Klågerups GIF. 

Klågerup har bussamband med Malmö, Lund og Trelleborg.

Historie
--------

Klågerups slott var på byrjinga av 1400-talet eigd av Peter Spoldener og sonen Hans, og litt seinare av Olof Truedsson og Knut Truedsson Hass. Via sistnemnde si dotter blei garden gjennom giftarmål ført til Sparreætta, der han blei verande til byrjinga av 1600-talet. Deretter høyrte han til slektene Grubbe og Juel, og kom gjennom gifte i 1725 til slekta Trolle.

I 1811 skjedde Klågerupopprøret, eit lokalt opprør i Klågerup. Det blei slått ned av kavalerisoldatar frå Malmö i løpet av eit par dagar. 30 personar døydde i opptøyane, og 300 blei sette i fengsel i Malmö.

På byrjinga av 1900-talet blei godset kjøpt av Svenska Sockerfabriks AB. Sidan 1964 har Klågerups herregard vore eigd av familien Silfverschiöld.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Klågerup» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skånske slott og herregarder: Klågerup

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Outi Päivikki Borgenström** (fødd 24. januar 1956) er ein finsk tidlegare orienteringsløpar frå Tampere. Ho vart nordisk meister i 1977 og verdsmeister i 1979. I 1978 sprang ho den fyrste etappen for det finske sigerslaget i VM-stafetten. 

Borgenstrøm høyrde til verdseliten i orientering frå 1974 til 1983. Omframt dei tre topp-plasseringane i verdsmeisterskap og nordisk meisterskap, vann ho to sølvmedaljar i nordiske meisterskap og to stafett-sølv i verdsmeisterskap, samt ein VM-bronse individuelt. Høgdepunktet kom då ho i 1979 på finsk heimegrunn vart verdsmeister framom landskvinna Liisa Veijalainen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1974: Bronsemedalje individuelt
* VM 1976: Sølv i stafett
* Nordisk 1977: Gullmedalje individuelt
* VM 1978: Gull i stafett, nr 6 individuelt
* VM 1979: Gullmedalje individuelt
* Nordisk 1980: Sølvmedalje individuelt
* VM 1981: Sølv i stafett, nr 5 individuelt
* Nordisk 1982: Sølvmedalje individuelt
* VM 1983: Nr 7 individuelt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Outi Borgenström» frå Wikipedia på svensk, den 30. juni 2023.*
**Haris Silajdžić** (fødd 1. oktober 1945) er ein bosnisk politikar som var den bosnjakiske representanten i det kollektive presidentskapet i Bosnia-Hercegovina frå 1. oktober 2006. 

Silajdžić studerte historie i Priština i Kosovo. Seinare underviste han ved det same universitetet. I 1990 vart han med i toppleiinga i det hovudsakleg bosnjakiske *Partiet for demokratisk handling* (Stranka Demokratske Akcije - SDA), leia av Alija Izetbegović. Etter at SDA vann det første frie parlamentsvalet i Bosnia-Hercegovina i november og desember 1990 vart Silajdžić utanriksminister. Han fekk dermed jobben med å representera den bosniske regjeringa internasjonalt under den bosniske krigen som braut ut i 1992. Han var statsminister frå 1993 til 1995 og var med i den bosnjakiske delegasjonen som forhandla fram Dayton-avtalen som gjorde slutt på krigen, ein avtale han har vore ein sterk motstandar av sidan krigen.

Silajdžić braut med Izetbegović og melde seg ut av SDA i 1997, og grunnla sitt eige parti, *Partiet for Bosnia og Hercegovina* (Stranka za Bosnu i Hercegovinu). Han stilte til val som presidentkandidat ved valet i 2002, men vart slått av SDA sin kandidat, Sulejman Tihić. I 2006 stilte han til val igjen, med lovnad om å gjera slutt på delinga av landet i ein bosnisk-kroatisk føderasjon og ein serbisk republikk. Han vann valet, med 40,4 % av røystene mot 17,9 % for Tihić, og vart bosnjakisk representant i det kollektive presidentskapet i Bosnia-Hercegovina.

I valet til ny bosnjakisk representant i presidentskapet, 3. oktober 2010, kom han på tredjeplass med 25,1 % av røystene og mista dermed plassen sin til Bakir Izetbegović.

Kjelder
-------

1. ↑  [ Arkivert 2006-10-22 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
|  |
| --- |
| **Smalsoldogg** |
| SmalsoldoggSmalsoldogg |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i Noreg:** LC LivskraftigUtbreiinga av smalsoldogg Utbreiinga av smalsoldogg |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Nellikordenen Caryophyllales |
| **Familie:** | Soldoggfamilien Droseraceae |
| **Slekt:** | *Drosera* |
| **Art:** | **Smalsoldogg** *D. anglica* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Drosera anglica***Huds. |

**Smalsoldogg** (*Drosera longifolia*) er ein 5-20 cm høg myrplante med smale, opprette blad i rosett. Blada har raude kjertelhår som skil ut ei væske som løyser opp insekt som set seg fast i blada. Frå midten av bladrosetten går det opp eit blomsterstandskaft med 3 til 6 blomstrar. Dei små, kvite blomstrane er opne berre ein i gongen, og ikkje meir enn eit par timar på solrike dagar.

Utsjånad
--------

Blomstrane har fem begerblad, fem kronblad, fem pollenblad og tre fruktblad. Kapselen inneheld svært små og lette frø som kan bli ført langt av stad med vinden eller flyte på vatn.

Økologi
-------

Når sprellande insekt set seg fast i kjertelhåra, vert produksjonen av slim stimulert. Samtisig bøyer fleire kjertelhår seg mot insektet, og bladet krøller seg saman. Etter eit døgn vil bladet ha krølla seg saman rundt byttet, og etter enda eit døgn, vil det meste av insektet vere oppløyst, slik at berre hudskjelletet er tilbake. Dei fordøyelege delane av insektet vert tatt opp av planten som næringstilskott. 

Smalsoldogg veks både på kalkhaldige og sure, næringsfattige myrer, i Noreg nord til Troms. Han veks frå havnivå og opp til over skoggrensa, men ikkje i høgfjellet. Elles har han sirkumboreal utbreiing. 
Smalsoldogg er rekna som ein livskraftig art i Noreg.

Smalsoldogg kan krysse seg med rundsoldogg. Avkommet, *Drosera obovata* (Mert. & W.D.J. Koch), vert sterilt.

Bruk
----

Soldogg er brukt i folkemedisinen mot mane ulike plagar, frå augnesjukdommar til liktornar.

Namnet
------

Det latinske slektsnamnet *Drosera* , gresk *droseros* kjem frå gresk *drosos*, dogg, og vart brukt som namn på soldogg av Matthias Lobelius i 1581. *Longifolia* tyder ’med lange blad’.

Eit synonymt namn er *Drosera anglica* Huds. *anglica* tyder ’frå England’.

Sjå òg
------

* Rundsoldogg *Drosera rotundifolia*

Kjelder
-------

1. ↑  *Smalsoldogg*, Artsdatabanken, henta 30. oktober 2017

* C.A.M. Lindman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8
* Johannes Lid *Norsk flora* Det Norske Samlaget 2004 ISBN 82-521-6029-8
* Knut Fægri: *Norges planter* J.W. Cappelens Forlag 1958


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Amerikakoffert som tilhøyrde norsk-amerikanaren Mathias Rasmussen Hole (1877-1962).
**Amerikakoffert** er ei reisekiste eller ein stor koffert laga av tre, metall eller lêr med eit låsbart lok. Kofferten kunne også ha innvendige skuffer. Han blei særleg brukt av utvandrarar frå Europa til Amerika på 1900-talet. 

Amerikakofferten er kjend som eit symbol på den store utvandringa frå Europa til Nord-Amerika på 1800-talet. Han inneheldt utstyr og eventuelt mat som ein kom til å trenga undervegs og etter at ein kom fram til reisemålet.

Sjå òg
------

* Koffert
* Norsk utvandring til Amerika

Kjelder
-------

1. ↑  
«amerikakoffert - Det Norske Akademis ordbok», *www.naob.no* (på norsk), henta 26. oktober 2019
2. ↑  «December: Amerikakoffert - Norrbottens museum», *norrbottensmuseum.se*, arkivert frå originalen 26. oktober 2019, henta 26. oktober 2019

* *Denne artikkelen bygger på «Amerikakoffert» frå Wikipedia på svensk, den 26. oktober 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter amerikakoffert i Digitalt Museum
**Korsneset** er ei halvøy heilt sør i Fana i Bergen kommune som ligg mellom Fanafjorden i nord, Lysefjorden i sør og Korsfjorden i vest. I aust ligg Krokeide. 

Halvøya er sterkt kupert med snaufjell, furukledde lier og myrområde. Frå neset har ein utsikt over Korsfjorden til Marsteinen vest om Austevoll. Neset dekkjer 2,85 km² og av dette er 750 dekar militært område. 

Det militære området, som ligg sørvest på halvøya, vart oppretta av dei tyske okkupasjonstroppane under den andre verdskrigen. Lengst aust ligg nokre hytter og eit par bustadhus, men ellers er området utan busetnad og er regulert til friluftsføremål med fleire turløyper sidan 1989. Strandområda vert rekna blant dei viktigaste i Bergensområdet og er særleg attraktive friluftsmål. Selvågen (50 daa) i nord, Rishavn (70 daa) og Såtevika (16 daa) i søraust er lagt ut som friområde. 

Det høgaste punktet på halvøya er Veten på 172 moh.

Kjelder
-------


* Gunnar Hagen Hartvedt og Norvall Skreien (2009). *Bergen Byleksikon* (5 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 978-82-573-1761-4.
* Bergenskart - stednavnskart Arkivert 2020-02-17 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Selim II** (28. mai 1524–kring 12. desember 1574) var sultan av Det osmanske riket frå 1566 til han døydde i 1574. Han hadde tilnamnet **Sari**, 'den blonde'. 

Selim var son av Suleiman den store og Hurrem Sultan. Han hadde vore rekna som ein lite truleg kandidat til trona før fleire av brørne hans døydde: Broren Mehmed døydde av kopar, halvbroeren Mustafa blei kvelt på ordre frå faren, Cihangir døydde av kroniske helseplager, og Bayezid blei drepen på ordre frå faren etter eit opprør mot Selim. 

I motsetnad til faren var Selim II rekna som drikkfeldig og uinteressert i politikk. Det var under Selim II at Det osmanske riket tapte slaget ved Lepanto. Ettermælet hans seier blant anna at han ikkje kunne kontrollera janitsjarane sine, og at konene i haremet hans kontrollerte han. Det osmanske riket udner han var likevel mektig, og det var fred i Europa og Asia i store delar av tida. Storvesiren og svigersonen hans Mehmed Sokollu stod for mykje av styret hans.

Selim tok Nurbanu Sultan som konkubine i Konya i 1545. Ho blei seinare opphøgd til haseki sultan, og var mor til etterfølgjaren hans, Murad III.

Selim døydde i 1574 og blei gravlagd i Hagia Sophia.

Kjelder
-------

1. ↑  Selim II i *Encyclopedia Britannica*

* *Denne artikkelen bygger på «Selim II» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juli 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |