recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rosguill** (irsk *Ros Goill*) er ei halvøy nordvest i County Donegal. Sheephaven Bay ligg på eine sida med roleg sjø og krittkvite strender, medan Mulroy Bay ligg på andre sida med sine lunefulle sandbankar. Sjølve halvøya består av åsar, myrområde, beitemarker og restar av eldgamle festningsverk.

Historie
--------

Stranda ved Dooey
Området er segnomsust og namnet på halvøya kjem visstnok frå då Fionn mac Cumhaill til slutt oppnådde rettferd ved å ta livet av Goll mac Morna, som hadde drepe far hans. Dette skal i følgje segna ha funne stad ved ei klippe kalla *Carraic Ghoill* (engelsk *Carrickguill*) utanfor distriktet Dooey. Heile området vart kalla *Gollneset* eller *Rosgoill*.

Deirdre og Naoise skal visstnok ha slått leir på stranda ved Tramore då dei flykta frå Conchobar mac Nessa, kongen av Ulster og Riddarane av Red Branch.

Det høgaste punktet på halvøya er Gainne Mhor ved søstertoppen Gainne Bheag. Namnet kjem frå Gráinne, Fionn mac Cumhaill sin trulova og elskaren til Diarmuid Ua Duibhne. Medan ho flykta frå Fionn Fianna-krigarane sine på veg til Skottland fortel segna at ho kvilte på denne åsen. 

Seint på 300-talet slo son til Niall Noigíallach, Conall Gulban (som har gjeve opphav til County Donegal, *Tír Conaill*), krigarane til Ulaid ved Ballyshannon og Barnesmore. Styrkane til Conall jaga dei flyktande ulstermennenen gjennom Goll (Rosguill), Crích Chloinne Rosa, Crích Ua nDuach og Caim-Fhersaid Mhór til breidda av Lough Foyle. Conalll Gulban og bror hans Eógan blei forfedrane til høvesvis kongane av Tír Conaill (Tyrconnell) og Tír Eógain (Tyrone).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rosguill» frå Wikipedia på engelsk, den 22. oktober 2007.*

Koordinatar: 55°12′N 7°50′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Golden Hinde** er eit fjell i Vancouver-fjella på øya Vancouver i Britisk Columbia. Den 2 197 meter høge fjelltoppen er den høgste på øya. Fjellet ligg nær midten av den 2 450 km² store Strathcona Provincial Park, ved kjeldene på elva *Wolf River* og vest for vatnet *Buttle Lake*, om lag 25 km aust for bygda *Gold River*. Fjelltoppen er eit populært mål for erfarne fjellfolk, og vart kliven fyrste gongen i 1913 eller -14. Fjellgrunnen består av basalt og er del av Karmutsen-formasjonen.

Fjellet, som er synleg frå vestkysten av øya, er oppkalla etter Francis Drake sitt skip «Golden Hind». Ein skipper som dreiv pelshandel såg for seg Drake sitt skip i det dei siste solstrålane lyste opp fjellet. Jordomseglaren Drake skal ha vore opp under kysten av det seinare Britisk Columbia på jordomseglinga si, 1577-80. Namnet vart fyrst offisielt godkjent i 1938, etter det var vist til loggboka til ein pelshandlar. Det alternative namnet «The Rooster's Comb» vart nytta av dei tidlege fjellklivarane grunna utsjånaden til fjellet.

Kjelder
-------

1. ↑  Geology of Strathcona Park - The Volcanic Flood Arkivert 2012-07-29 ved Archive.is. Henta 24.11.2007
2. ↑   Akrigg, G.P.V. and Helen Akrigg. "Golden Hinde." *British Columbia Place Names.* Vancouver: UBC Press, 1997. 94.

* *Denne artikkelen bygger på «Golden Hinde» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Rosesbukta** (spansk *Golfo de Rosas*, katalansk *Golf de Roses*) er den nordaustlegaste bukta på spanskekysten. 

Bukta er 16 km brei og er danna av dalen El Fluvià. Her ligg òg elvemunningane til Manol og La Muga. Desse elvane drenerer sørsida av den austlege enden av Pyreneane og Alberes. Området vert ofte råka av den kraftige vinden tramuntana.

Ved bukta ligg feriestadane Roses, Castelló d'Empúries/Empúriabrava, Sant Pere Pescador, Empúries og L'Escala.

Bukta var opphavleg busett av grekarar som grunnla ein handelsstasjonen ved Empúries som seinare vart ein romersk by. Byen vart forlaten etter at vikingar og muslimar plyndra kysten. Området vart i mellomalderen ein del av grevskapet Empúries.

Gjennom det meste av mellomalderen var området eit myrområde med malaria. Drenering omgjorde myrområdet til eit jordbruksområde. I 1960-åra førte den aukande turismen til vidare utvikling av området med kanalar og villaer bygd på kunstige øyar mellom kanalane. Ein del av myrområdet finst framleis og er ein viktig stoppestad for trekkfuglar. Dette området er i dag naturparken *Aiguamols de L'Empordà*. 

Ved bukta ligg òg den kjende spanske restaurantaen El Bulli.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roses Gulf» frå Wikipedia på engelsk, den 26. september 2009.*

Koordinatar: 42°10′59″N 3°10′59″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Alf Axelssøn Sommerfelt** (23. november 1892–12. oktober 1965) var ein norsk språkforskar, den første professoren i allmenn lingvistikk i Noreg, ved Universitetet i Oslo frå 1931 til 1962.

Sommerfelt vart fødd og voks opp i Trondheim. Han var sentral i å innføre strukturalismen til Noreg. Han hadde studert i Paris, og heldt forelesingar over Saussure, glossematikk, pragskolen og amerikansk strukturalisme. Nordistane ved dei nordiske institutta hadde lite til overs for denne innfallsvinkelen, og det var lite kontakt mellom strukturalistane og nordistane til innpå 1960-talet.

I lag med slavisten Olaf Broch grunnla Sommerfelt Norsk forening for sprogvidenskap i 1924, denne foreininga kom i eit par år framover til å spele ei viktig rolle for å introdusere nye lingvistiske teoriar til Noreg.

Sommerfelt skreiv fleire populære innføringsverk i språkvitskap. Han skreiv også innføringsboka i allmenn språkvitskap (1947), ei lærebok som vart lesen av alle språkstudentane på universitetet, og trykt opp att ti år seinare. Sommerfelt var også ein av redaktørane attom Norsk Riksmålsordbok.

Bibliografi (utval)
-------------------

* Sommerfelt, Alf 1921: *Le Breton parle a Saint-Pol-de-Leon : Phonetique et morphologie*
* Sommerfelt, Alf 1922: *The dialect of Torr Co. Donegal.* Videnskapsselskapets skrifter II. Hist.-filos. kl. 1-2
* Sommerfelt, Alf *Hvordan sproget blir til : en oversikt over sprogets rolle i samfundene* Oslo : Cappelens forlag.
* Sommerfelt, Alf 1947: Almen språkvitenskap : (det propedeutiske kursus).

Kjelder
-------

* Hovdhaugen, Even, Fred Karlsson, Carol Henriksen and Bengt Sigurd: *The History of Linguistics in the Nordic Countries.* Helsinki: Societas Scientiarum Fennica.
* NBL-artikkel om Sommerfelt, skriven av Ernst Håkon Jahr.

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Loudoun Hill**, ofte kalla *Loudounhill* er ein vulkanplugg i East Ayrshire i Skottland. Det ligg nær kjelda til River Irvine, aust for Darvel.

Skildring
---------

På ein klår dag kan ein sjå bakketoppane av Arran og Ailsa Craig herfrå. Ved foten av Loundoun Hill ligg Loudoun Hill Inn, eit familiedrive vertshus omtrent 2 km frå Darvel. På sletta nedanfor Loudoun Hill finst byen Kilmarnock, heimstaden for Johnnie Walker whisky, og utover dalen ligg eigedomane Caprington, Treesbank, Coodham, og Knockmarloch. Blant dei mange bondegardane finst òg Mosshead der James Shaw vart fødd, som frå audmjuke kår enda opp som borgarmeister av London i England.

Darvel, som vart 250 år gammal i 2002, er kjent for produksjonen sin av kniplingar, og ikkje minst for å vere fødestaden til Nobel-prisvinnaren Alexander Fleming.

Loudoun Hills geofysiske alder er minst 3 millionar år gammal.

Romerske fort
-------------

På sørsida av Loudoun Hill låg det eit romersk fort som opphavleg var 165 m langt og 100 m breitt. Den siste okkupasjonen var under regimet til keisar Antonius Pius, 150 e. Kr. Romerske myntar og fragment av vasar og bollar er funne av arkeologar, forutan våpen som slyngsteinar av hard leire. Det viktigaste funnet er kanskje ein romersk oljelampe i bronse, det einaste av slaget sitt i Skottland.

William Wallace
---------------

*For meir om dette emnet, sjå Slaget ved Loudoun Hill i 1296.*
I det søraustlege hjørnet av det romerske fortet vart ein engelsk konvoi leia av Fenwick overfalle av den store fridomshelten i Skottland, William Wallace, på slutten av 1200-talet. Bakhaldet låg på innsida av den romerske ruinen. Det blir sagt at Wallace hadde ein hemn å gjere opp sidan Fenwick hadde myrda faren hans, Malcolm Wallace. Fenwick enda livet ved Wallace sitt lange sverd som i mange år seinare vart lagra på Loudoun Castle. Wallace var sjølv fødd i Kilmarnock.

Robert Bruce
------------

*For meir om dette emnet, sjå Slaget ved Loudoun Hill i 1307.*
I det same området som William Wallace hadde bakhaldsåtaket sitt kjempa Robert Bruce, den seinare Robert I av Skottland, slaga ved Loudoun Hill i 1307. Med 600 soldatar nedkjempa Bruce jarlen av Pembroke og ein engelsk arme på 6000 menn. På toppen av Loudoun Hill er det ei plate av marmor som minnest hendingane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loudoun Hill» frå Wikipedia på bokmål, den 1. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

Koordinatar: 55°36′53″N 4°12′42″W﻿
|  |
| --- |
| ***Golden Slumbers***  Song av The Beatlesfrå albumet *Abbey Road* |
|  |
| **Utgjeve** | 26. september 1969 |
| **Innspelt** | 2. juli – 15. august 1969EMI Studios, London |
| **Sjanger** | Rock, barokkpop |
| **Lengd** | 1:31 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

«**Golden Slumbers**» er ein song av The Beatles på albumet *Abbey Road* frå 1969.

«Golden Slumbers», basert på Thomas Dekker-diktet i skodespelet *Patient Grissel*, som første gong kom ut i 1603 og som McCartney sette musikk til i ein godnattsong-stil.

«Golden Slumbers» og «Carry That Weight» glir rett over i kvarandre, slik fleire av songane, som «Mean Mr Mustard» og «Polythene Pam», tidlegare på albumet gjer det. Songen har piano og bass av George Harrison, trommer og i tillegg strykarar og blåseinstrument. Første vers opnar med piano aleine og ein sparsam bass og strykarar kjem til rundt McCartney si stemme på sitt mest innsmigrande:

*Once there was a way to get back homeward*
*Once there was a way to get back home*
*Sleep pretty darling do not cry*
*And I will sing a lullaby*
Trommer og blåsarar kjem dramatisk til ved refrenget, medan andre vers er tilsvarande første vers, bortsett frå med trommer. Til å vere ein «busselullesang» når natta set til er det mykje kraft i stemma til McCartney.

Opphavleg tekst
---------------

Den opphavlege teksten skriven av Thomas Dekker frå 1600-talet er 

*Golden slumbers kiss your eyes,*
*Smiles awake you when you rise.*
*Sleep, pretty wantons, do not cry,*
*And I will sing a lullaby.*
*Rock them, rock them, lullaby.*
*Care is heavy, therefore sleep you;*
*You are care og care must keep you;*
*Sleep, pretty wantons, do not cry,*
*And I will sing a lullaby:*
*Rock them, rock them, lullaby.*
*-- Thomas Dekker*

Medverkande
-----------

* Paul McCartney – solovokal, piano
* George Harrison – bassgitar
* Ringo Starr – trommer, pauker

Produksjon
* George Martin – produsent, arrangement

Orkester
* Ukjende musikarar – tolv fiolinar, fire bratsjar, fire celloar, kontrabass, fire horn, tre trompetar, trombone, bass trombone

Personell per Ian MacDonald

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Golden Slumbers» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2009.*
* MacDonald, Ian (2005). *Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties* (Second Revised utg.). London: Pimlico (Rand). ISBN 1-84413-828-3.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
* Alan W. Pollack om songen
* Teksten Arkivert 2007-01-01 ved Wayback Machine.







1. ↑  MacDonald 2005, s. 355.
Framsida til førsteutgåva av Goldbergvariasjonane.
**Goldbergvariasjonane** BWV 988, opphavleg kalla *Aria mit 30 Veränderungen*, er ein klaviatursuite, opphavleg for cembalo, komponert av Johann Sebastian Bach for ein av elevane hans. Suiten er bygd over eit sarabandetema frå *Anna Magdalena Bachs notebok* (med klaverøvingar), i spedd to folkemelodiar mot slutten. Etter arien i innleinga følgjer 30 variasjonar.

Eleven var *Johann Gottlieb Goldberg*, og var cembalist hos den russiske ambassadøren i Dresden (Grev Keyserlingk). Greven hadde vondt for å få sove, og hadde derfor musikarar til å spele godnattmusikk. Greven likte komposisjonen så godt, at han betalte eit honorar på hundre Louis d'or i reint gull. Dette var den beste betalinga Bach fekk for noko verk elles.

Arien som Bach nytta er av ukjent opphav, og det var truleg ikkje han som komponerte denne sjølv, men heller ein no ukjend fransk klaverdans. Dei enkle harmoniane og strukturen i variasjonane er alle dei same som temaet. Verket er eit døme på korleis Bach alltid søkte størst mogleg mangfald i ein ubøyeleg heilskap. Goldbergvariasjonane er av dei mest sofistikerte verka som nokon gong er skriven for klaver, men verket høyrest likevel ikkje ut som den komplekse samlinga det er.

Allmusic har skildra verket som «stort og medlidande, grasiøst, varmt og særs intrikat, ein demonstrasjon av makelaus dugleik i musikkhistoria og ekte, poetisk fantasi. Goldbergvariasjonane er eit verk som framleis opptar musikkforskarar fleire hundreår etter det kom ut.»

Variasjonane vart gjevne som bind 4 i hans *Clavier Übungen* i 1741.

Variasjonane er vortne mykje spelt av konsertpianistar gjennom åra. I vår tid er det truleg Glenn Gould si innspeling som er mest kjend.

Verket er òg transkribert, til to klaver av Joseph Gabriel Rheinberger, ein organist og komponist frå Liechtenstein.

Av andre arrangement finn ein: 

1938 – Józef Koffler, for strykeorkester
1973 – Joel Spiegelman, for synthesizer [Kurzweil 250 Digital Synthesizer] [16]
1984 – Dmitri Sitkovetsky, for strykertrio
1987 – Jean Guillou, for orgel
1997 – József Eötvös, for gitar
2000 – Jacques Loussier, arrangement for jazztrio
2003 – Karlheinz Essl („Gold.Berg.Werk") for stryketrio og live-electronika
2007 – Simone Dinnerstein
2009 – Catrin Finch, komplett transkripsjon for harpe

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Goldbergvariasjonene» frå Wikipedia på bokmål, den 26. april 2010.*

### Referansar

1. 1 2 3  John Keillor. «Goldberg Variations, for keyboard (Clavier-Übung IV), BWV 988 (BC L9)». Allmusic. Henta 26. april 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* BNE

 |
Koordinatar: 77°30′S 167°0′E﻿

**Ross Archipelago** er ei øygruppe som i lag med isbremmen mellom dei dannar den austlege og sørlege grensa til McMurdo Sound. Den nordlegaste øya er Beaufort Island, så kjem Ross Island, Dellbridge Islands og Black Island og White Island. Den klassiske rapporten til Frank Debenham, *The Physiography av Ross Archipelago* frå 1923 skildra «Brown Island» (no Brown Peninsula) som ein del av gruppa.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ross Archipelago» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Ross Archipelago» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Kabotasje**, som opphavleg var eit fransk ord nytta for innanriks skipsfart langsetter kysten, er no vorte ei sams nemning for transport av personar og gods med alle slags transportmiddel i eit anna land enn det landet som transportmiddelet høyrer heime i. Til dømes vert det kalla kabotasje når ein lastebil som høyrer heime i Nederland lastar opp gods i Oslo for å køyre det til Trondheim etter fyrst å ha frakta ei last til Oslo frå utlandet.

Kabotasje er lovleg innanfor Den europeiske unionen (EU). Dette er ein viktig lekk i den offisielle transportpolitikken, i samsvar med det overordna målet om fri rørsle av varer, tenester og kapital mellom medlemslanda. I medhald av EØS-avtaleverket er desse kabotasjereglane gjeldande i Noreg òg. Sameleis som transportørar frå Den europeiske unionen kan drive kabotasje i Noreg, kan difor norske transportørar drive kabotasje i Den europeiske unionen. Det er likevel fastsett reglar i dei einskilde landa som i ei viss mon avgrensar kor mange kabotasjeturar som kan gjerast etter eit avslutta fraktoppdrag frå utlandet inn i landet.

Kjelder
-------

* snl.no: Kabotasje
* Informasjon frå regjeringa om reglar for internasjonal transport på veg og kabotasje.
**Olav Skjevesland** (31. mai 1942–8. september 2019) var biskop i bispedømet Agder og Telemark i den norske kyrkja frå 1996 til han gjekk av med pensjon.

Skjevesland var fødd i Drøbak. Han hadde teologisk utdanning frå Menighetsfakultetet i Oslo, og vart cand.theol. i 1967. Han hadde undervisingsstillingar og prestestillingar fram til han i 1998 vart utnemnd til biskop av Agder (frå 2005 kalla *Agder og Telemark*). Skjevesland etterfylgde Halvor Bergan som gjekk av 1. januar 1999.

Han var preses i bispemøtet frå 2006 til 2010.

Skjevesland tok praktisk-teologisk eksamen i 1969. Han hadde teneste som hjelpeprest i Nordstrand prestegjeld i Oslo (1968-72), underviste som lektor ved Det norske diakonhjem (1972-74), arbeidde som studiesekretær i Den norske kirkes presteforening (1973-75) då han også var stipendiat ved stiftinga «Kirkens Hus» (1974-75). Frå 1975-76 var Olav Skjevesland sokneprest i Kampen prestegjeld i hovudstaden, og deretter og fram til 1979 residerande kapellan i Nøtterøy prestegjeld i Tunsberg. Sidan var han tilknytt Menighetsfakultetet, som fakultetslektor ved det praktisk-teologiske seminar, seinare som rektor, og frå 1994 også som professor i praktisk teologi.

Kjelder
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
*Sjå òg helg og studentfestivalen Helga*
Helga Pedersen er ein norsk politikar.
**Helga** er eit kvinnenamn med same opphav som mannsnamnet Helge. Dette er avleidd av det norrøne namnet *Helgi*, som har samanheng med ordet *heilagr*, 'heilag', som i før-kristen tid hadde tydinga 'heldig' eller 'sunn'. Namnet kan også vera knytt til det gammalhøgtyske ordet *heil*. Namnet Hege har same opphav.

Helga har namnedag 30. september i Noreg.

Utbreiing
---------

Helga er eit svært vanleg namn i Tyskland, der det er det 3. mest utbreidde kvinnenamnet (2007), og på Island, der det er det 6. mest utbreidde (2004).

I Noreg var namnet mykje brukt ved slutten av 1800-talet, men mista utbreiing utover 1900-talet. I 2008 var det 4717 kvinner i Noreg som heitte Helga (SSB).

Kjende namneberarar
-------------------

Helga Engs hus ved Universitetet i Oslo. Foto: Kjetil Ree

* Helga den fagre er kvinna det blir kjempa om i Soga om Gunnlaug Ormstunge
* Helga Eng (1875–1966), norsk psykolog og pedagog, pioner innan barnepsykologi
* Helga Gitmark (1929-2008), norsk politikar (Sp)
* Helga Haase (1934-1989), tysk skøyteløpar
* Helga Nowotny (f. 1937), austerriksk vitenskapskvinne og forfattar
* Helga Hernes (f. 1938), norsk statsvitar, professor og politikar
* Helga Hjetland (f. 1948), norsk pedagog og målkvinne
* Helga Haugland Byfuglien (f. 1950), norsk biskop
* Helga Gunerius Eriksen (f. 1950), norsk forfattar
* Helga Radtke (f. 1962), tysk idrettskvinne
* Helga Pedersen (f. 1973), norsk politikar og minister for Arbeidarpartiet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Helga (navn)» frå Wikipedia på bokmål, den 30. september 2008.*
Golden Cap og East Devon frå Burton Bradstock.
**Golden Cap** er ein ås og ei klippe mellom Bridport og Charmouth i Dorset i England. Klippene er det høgaste punktet på sørkysten av Storbritannia. Åsen er eigd av National Trust og er ein del av Jurassic Coast, som er ein verdsarvstad. Namnet kjem av eit frambrot av gylden grønsandstein på toppen av klippa. 

Golden Cap er det høgaste punktet på sørkysten av Storbritannia med ei høgd på 191 meter over havet. Åsen er synleg i fleire titals kilometer i kvar retning langs kysten. Det går ein kyststi opp til toppen frå Seatown. Like bak klippa ligg ein liten skog av (hovudsakleg) svartfuru, kalla Langdon Wood. 

Golden Cap frå andre sida av Lyme Bay frå Lyme Regis.
Ved botn av klippa ligg fleire store steinar der det er mogeleg å finne fossil, særleg etter at uvêr har flytta på steinane. Det er ofte tusenvis av fossil av ammonittar og belemnittar. Ein kan kome seg til botn av klippa frå Chideock Beach (Seatown) eller Charmouth. Dette kan derimot vere farleg fordi sjøen dekkjer heile stranda ved flo. Stundom kan det òg rase ut store steinar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Golden Cap» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Dorset — Golden Cap
* Jurassic Coast — Seatown og Golden Cap
* Fossiljakt ved Seatown Arkivert 2008-09-22 ved Wayback Machine.
* Golden Cap og Seaton — Geologi på kysten av Wessex av Ian West, Southampton University
* "Explore the Jurassic Coast" på National Trust
* Bilete av Golden Cap

Koordinatar: 50°43′33″N 2°50′31″W﻿
**Hanna Helena Jonsson** (fødd 6. september 1984), gift **Helena Ekholm** i 2010, er ein svensk tidlegare skiskyttar frå Helgum i Sollefteå kommun i Västernorrlands län. Ho vann tre gullmedaljar, ein sølvmedalje og tre bronsemedaljar i fire ulike VM i skiskyting i tida 2007-12. Jonsson vann verdscupen i skiskyting 2009, og sigra i 13 renn i verdscupen.

Aktiv
-----

Helena Jonsson vart lagt merke til då ho i 2006-sesongen oppnådde ein fjerdeplass på 15 km i verdscupen. Under VM 2007 i Antholz gjekk ho første etappen på Sveriges lag som vann gull på mixstafetten, dei andre på laget var Anna Carin Olofsson, Björn Ferry og Carl Johan Bergman. I den såkalla sprintøvinga kom ho på fjerdeplass. Få veker etter VM, i mars 2007, vann ho sin første verdscupsiger då ho gjekk til topps i det siste rennet for sesongen, fellesstarten i Khanty-Mansijsk.

Den 4. desember 2008 tok Jonsson sin andre internasjonale siger, på 15-kilometeren i opningsrennet i verdscupen i Östersund. Same sesongen tok ho gullmedaljen på jaktstarten og bronsen på fellesstarten i verdsmeisterskapen, dessutan vann ho til saman fire renn i verdscupen og sikra seg trofeet som verdas beste kvinnelege skiskyttar i 2009. 

OL-sesongen 2010 opna Jonsson sterkt og vann fire tevlingar i verdscupen. Seinare i sesongen gjekk det tråare og ho lukkast lite i OL. Gifte Helena Ekholm vann 15 km under VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk, og tok bronse på jaktstarten. Sigeren på 15 km var han hennar 13. og siste i noko verdscuprenn, og kom på same staden der ho fire år tidlegare tok sin fyrste rennsiger. I sin siste sesong, 2012, fekk ho bronsemedaljen på 15 km og vart nummer fire på den halve distansen under VM i Ruhpolding.

Helena Jonsson vart tildelt både Svenska Dagbladets gullmedalje og Sveriges Radios Jerringpris for 2009.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i skiskyting 2007 i Antholz: Nr 4 på 7,5 km - gull i mixstafett
* VM i skiskyting 2008 i Östersund: Nr 5 i fellesstart
* VM i skiskyting 2009 Pyeongchang: Gull i jaktstart, sølv i mixstafett, bronse i fellesstart
* Vinter-OL 2010 i Vancouver: Nr 10 i fellesstart
* VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk: Gull på 15 km, bronse på jaktstarten
* VM i skiskyting 2012 i Ruhpolding: Bronsemedalje på 15 km, nr 4 på 7,5 km

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS
* Munzinger (sport)

 |
**Huttelva** (maori *Te Awakairangi*, *Te Wai o Orutu* eller *Heretaunga*) er ei elv som renn gjennom den sørlege delen av Nordøya på New Zealand. Ho renn mot sørvest frå sør i Tararua Range i 56 km, og dannar fleire grøderike elevesletter, mellom desse Kaitoke, sentrale del av Upper Hutt og Lower Hutt.

Kjeldene til elva, i Kaitoke Regional Park, er stengde for å ivareta kvaliteten på drikkevatnet som vert tappa ved Kaitoke for å forsyna Wellington-området. Nedanfor Kaitoke ligg elvejuvet Kaitoke Gorge, som er ein populær stad for rafting. Nedstraums for juvet ligg Te Marua, der Mangaroaelva renn inn i Hutt frå aust. Endå lenger nede, like ovanfor elvesletta der Upper Hutt ligg, renn Akatarawaelva inn i elva frå vest. Nedanfor Upper Hutt renn elva langs ein praktisk talt rett geologisk forkastingssprekk. I den nedre enden til elvesletta ved Upper Hutt ligg Taita Gorge, som skil Upper Hutt frå Lower Hutt, denne slukta er mykje kortare og ikkje så trong som Kaitoke Gorge. Utløpet til elva, ved Petone, er ut i Wellington Harbour. Den geologiske forskastinga som elva har følgt hit, held fram som ein bratt skrent ved kanten av Wellington Harbour.

Gjennom det meste av elveløpet er Huttelva grunn og somme stader forgreina, med eit vidt og steinfylt elvefar (som på biletet), men gjennom Kaitoke Gorge renn elva direkte over berggrunn, og i det ho nærmar seg munningen ved Petone er elveløpet trongare og breiddene brattare. Dei største busette områda i Upper Hutt og Lower Hutt er verna frå overfløyming med flaumvern og tilplantingar med piletre. Den regelmessige overfløyminga i Lower Hutt gjorde jorda svært grøderik, og før staten starta med offentleg bustadbygging i 1937 låg det mange handelsgartneri i Lower Hutt.

Elva har flytta ein god del på seg etter den europeiske tilflyttinga til området, mest i samband med eit større jordskjelv i 1855, som løfta opp elveløpet.

Hovudvegen State highway 2 går langs det meste av elva, unntatt gjennom Kaitoke Gorge og oppe ved utspringet, før han kryssar Rimutakafjella inne i Wairarapa.

Elva fekk, som elvedalen, namn etter sir William Hutt som var leiar i New Zealand Company. Eit av māorinamna på elva var Heretaunga, som også er namnet på ein forstad til Upper Hutt og også på ein vidaregåande skule.
Hutt River har ein god stamme av aure, og der er gang- og sykkelstiar på båe sider av elva mellom Upper Hutt og Petone.

Referansar
----------

1. ↑  Te Ara:The Encyclopedia of New Zealand - Hutt Valley - south

* *Denne artikkelen bygger på «Hutt River, New Zealand» frå Wikipedia på engelsk, og «Hutt River (Neuseeland)» frå Wikipedia på tysk den 20. september 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Hutt River frå Virtual New Zealand

Koordinatar: 41°14′S 174°54′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Ringerikspotet** er ein liten, rund potettype med sterkt raudfarga skal og gult indre. Ho kan vera noko knudrete i fasongen og har gjerne små knollar. Ho er ei velsmakande, mjølen potet som gjerne blir kokt med skalet på og så skrelt for hand. Det er vanleg å servera henne til festmåltid, saman med spesialitetar som til dømes pinnekjøt og lutefisk. Poteta har eit høgt innhald av tørrstoff og har god lagringsevne.

Historie
--------

Ein tok til å dyrka poteta på Ringerike på midten av attenhundretalet. Kvar ho kom frå, er usikkert. Ein teori er at ein sjømann tok henne med frå Storbritannia eller frå Nederland. Poteta skal så ha blitt teken frå Botanisk hage i Oslo til garden Søndre By i Hole. Her blei potetene etter kvar kjend som *aabler*, etter Jens Aabel som åtte garden frå 1867. 

Etter kvart tok fleire gardbrukarar i området til å dyrka poteta og selja henne på marknaden i Kristiania. Ettersom dei kom frå Ringerike, blei potettypen deira heitande ringerikspotet.

I 2003 søkte bønder frå Ringerike om eit vernande opphavsmerke for ringerikspoteta og i juni 2007 fekk poteta slikt vern. Ordninga vert administrert av Matmerk og ringerikspoteta har fått såkalla «beskyttet geografisk betegnelse» og kan berre dyrkast i kommunane Hole og Ringerike. Ringerikspoteta er det trettande produktet som får eit slikt vern.

Dyrking
-------

Ringerikspoteta er ein krevjande knoll som helst veks i varm og middels lett jord. Den kalkrike silurjorda i Hole, Norderhov og Haug passar henne utmerka. 

Poteta gjev små avlingar og har dårleg motstandsevne mot potetvirus og tørråte. Ho har ei ujamn, kantete form som gjer at ho lett kan bli skada av maskinsortering. Det er difor best å sortere poteten på eit mindre gardsanlegg. Den gode smaken gjer det likevel verdt å dyrka poteta.
Dei fleste ringerikspotetene vert i dag sortert og pakka på Ask på Ringerike.

Bakgrunnsstoff
--------------

*

Kjelder
-------

* 
* 
* Om geografisk vern
* Om det geografiske vernet, nettsidene til Marmerk Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
**Olav Vesaas** (fødd 21. desember 1935) er ein norsk forfattar og journalist fødd i Vinje i Telemark. Han er cand. philol. og skreiv hovudoppgåve om dei fire romanane faren Tarjei skreiv om Klas Dyregodt. Han er mellom anna kjend som programleiar for det tidlegare NRK-radioprogrammet *Språkrøret* og for mange program om litteratur. Han var forlagssjef i Det Norske Samlaget 1978-80. I fleire år var Olav Vesaas medlem av ulike litteraturutval i Norsk kulturråd og sat i styret for Nordens hus på Island og for Norsk-finsk kulturfond. Vidare var han medlem av Bokklubbens lyrikkutval og har redigert fleire diktantologiar.

Vesaas er son av forfattarane Halldis Moren Vesaas og Tarjei Vesaas og eldre bror av barnebok-redaktøren Guri Vesaas.

Han vart tildelt Storegutprisen i 2018.

Verkliste
---------

* 1985: *Tarjei Vesaas om seg sjølv*, som redaktør
* 1992: *Telemark - dikt og draum*
* 1994: *Rolf Jacobsen - en stifinner i hverdagen*
* 1995: *Løynde land - ei bok om Tarjei Vesaas*, biografi
* 2001: *Aasmund Olavsen Vinje - ein tankens hermann*, biografi
* 2007: *Å vera i livet: ei bok om Halldis Moren Vesaas*, biografi

Olav Vesaas har òg redigert fleire bøker med tekstar av foreldra.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Olav Vesaas Arkivert 2006-06-13 ved Wayback Machine. i Cappelen Forlag
* Olav Vesaas i NRK Forfatter

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Helene Urdland Karlsen** (fødd 16. oktober 1986) er språkvitar og målkvinne frå Voss. Frå 2015 har ho vore forlagsredaktør hos Cappelen Damm der ho jobbar med revidering av Norsk ordbok. Ho vaks opp på Voss og tok mastergrad i norsk språk og litteratur i 2011 på Universitetet i Bergen. Ho har òg studert tysk på Universitetet i Oslo. Etter studiane hennar hadde ho ulike verv og jobbar før ho i 2013 fekk jobb i Språkrådet som redaktør for Nynorskordboka. Etter kort tid har ho teke på seg oppgåva som éin av redaktørane i Norsk Ordbok.

Karlsen har vore aktiv i målrørsla, både i Norsk Målungdom og Noregs Mållag. Under studietida revitaliserte ho i 2009 Studentmållaget i Bergen saman med Ida Haugum. Ho har òg fungert som sentralstyrevara i Norsk Målungdom i ei årrekke. I 2014 til 2015 var ho leiar for Oslo mållag. I dag sit ho i styret til Noregs Mållag.

I 2014 var ho ein av redaktørane for den faglitterære boka *Frå A til Å – veneskrift til Dagfinn Worren på 70-årsdagen 28. desember 2014*, saman med Olaf Almenningen, Lars S. Vikør, Åse Wetås og Oddrun Grønvik. Ho var òg redaktør, saman med Lars S. Vikør og Åse Wetås, for festskriftet *Livet er æve og evig er ordet. Norsk Ordbok 1930–2016*, som kom ut i samband med sluttføringa av Norsk Ordbok.

Bibliografi
-----------

* *Ein studie av Arne Garborg som litterær kritikar: Intertekstuell analyse og diskusjon av Henrik Ibsens «Keiser og Galilæer»*. 2011. Masteroppgåve. Universitetet i Bergen
* «Mellom standpunkt: Garborgs debut som kritikar». *Syn og Segn* 1/2013, attgjeven i *Mål & Makt* 2013, nr. 3/4

### Som redaktør

* *Frå A til Å – veneskrift til Dagfinn Worren på 70-årsdagen 28. desember 2014* 2014. Oslo: Novus forlag
* *Livet er æve og evig er ordet. Norsk Ordbok 1930–2016* 2016. Oslo: Samlaget
* *Norsk ordbok: bokmål* 2018. Oslo: Cappelen Damm

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Omdal, Odin H. (6. februar 2010), ««Nytt styre»», *Studentmållaget i Bergen*, henta 4. februar 2018
2. ↑  *Motmæle nr 2, 2014*
3. ↑  *Motmæle nr 2, 2015*
4. ↑  Ny leiar i Oslo mållag lenkje Arkivert 2018-05-23 ved Wayback Machine.
5. ↑  Nøttveit, Andrea Rygg (8. september 2015), ««På parti med nynorsken»», *Framtida.no*, henta 4. mai 2018
6. ↑  Styret i Noregs Mållag lenkje Arkivert 2018-05-23 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* CRIStin

 |
Inngangen til Serena Hotel.
Inne frå hotellet.
**Kabul Serena Hotel** er eit femstjernes hotell som ligg sentralt i Kabul i Afghanistan. Det blei bygd i 1945 og seinare oppgradert og gjenopna i 2005.

Hotellet er rekna som ein trygg stad å bu i Kabul å bu for utlendingar, og er mykje brukt av diplomatar og andre internasjonale tilreisande. Den australske ambassaden i Afghanistan held til i hotellet. Serena Hotel har likevel vore gjenstand for to døydelege terroråtak, eit i 2008 og eit i 2014.

Hotellet er omkransa av ein hage og har utsyn over Zarnegar-parken. Det har 177 rom; av desse er 17 suitar. Det har også fleire etestader, som Café Zarnegar, som serverer afghansk mat, Silk Route, som serverer søraustasiatisk mat, bakeriet Serena Pastry Shop og snøggmatstaden Char Chata Lounge.

Serena Hotel har også symjebasseng, spa, treningsrom og konferanserom.

Terroråtak
----------

I 2008 trengde fire menn frå Taliban seg inn på hotellet. Dei sprengde ei bilbombe utanfor; ein av dei hadde med seg ein bombevest inn. Seks menneske blei drepne, mellom dei den norske journalisten Carsten Thomassen, to hotellvaktar, ein filipinsk tilsett, ein amerikansk politisk aktivist, Thor Hesla. Seks andre blei skadd, mellom dei den norske informasjonsrådgjevaren Bjørn Svenungsen frå Utanriksdepartementet og ein diplomat frå Dei sameinte arabiske emirata. To av åtakarane sprengde seg sjølv i lufta, ein blei skoten og ein blei fanga.

Ein norsk delegasjon som omfatta utanriksminister Jonas Gahr Støre budde på hotellet under åtaket. Delegasjonen var verna av norske styrkar, og blei sende til eit sikkert rom under åtaket.

Åtaket i 2014 fann stad under den persiske nyttårsfeiringa navroz, og blei utført av fire ungdommar tilknytte Taliban. Hotellet hadde også mange utanlandske valobservatørar i samband med det komande presidentvalet.

Kjelder
-------

1. ↑  Ismaili.net
2. ↑  «Terrorists hit Australian embassy», *The Courier-Mail*, January 14, 2008

* Bernt Tandstad og Camilla Wernersen. «- Alle angriparane på Serena Hotell er drepne», NRK.no (20.03.2014)
* Bernt Tandstad, «Eitt år sidan angrepet på Serena», NRK.no (14.01.2009)
* The Kabul Serena Hotel Arkivert 2017-12-16 ved Wayback Machine. serenahotels.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2017-12-16 ved Wayback Machine.

 Commons har multimedium som gjeld: **Kabul Serena Hotel**
**Toril Marit Førland** (fødd 24. april 1954) er ein norsk tidlegare alpinist frå Bærum. Ho fekk bronsemedaljen i kombinasjonen i verdsmeisterskapen i alpint 1972, og vann fem NM-gull i perioden frå 1971 til 1974. Førland var medlem av Bærums Skiklub.

Karriere
--------

Førland tok sine fyrste verdenscuppoeng i mars 1970, knapt 16 år gammal. To år seinare vann ho gull i storslalåm og sølv i slalåm under junior-VM i Madonna di Campiglio. Ho deltok så i Vinter-OL 1972 i Sapporo. Der tok ho bronsen i kombinasjonsøvinga, som den gongen var ei VM-tevling beståande av resultata frå dei olympiske tevlingane i høvesvis slalåm og utfor.

I dei to fylgjande sesongane plasserte Førland seg seks gongar mellom de ti fremste i verdscuprenn. Hennar beste resultat var ein fjerdeplass i slalåm i Chamonix i januar 1973. Under VM i alpine greiner 1974 vart ho nummer åtte i både slalåm og utfor, noko som gav ein femteplass i kombinasjonen.

Førland vart norsk meister i slalåm tre år på rad, 1971–1973. I 1973 vart ho norsk meister også i storslalåm, medan ho i 1974 sikra seg gullmedaljen i utfor under noregsmeisterskapen i alpine greiner på Oppdal. Mellom 1971 og 1975 tok Førland 11 NM-medaljar i alpint (5-2-4). Ho la opp i 1975.

Førland vart i 1972 tildelt Porsgrunds Porselænsfabriks Ærespris.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Toril Førland – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Toril Førland i olympedia.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Helene Conradi Kløvstad** (5. april 1903–13. mars 1998) var ein norsk lærar, forlagsredaktør og omsetjar. 

Kløvstad var den fyrste omsetjaren av Donald Duck & Co då teikneserien fyrst vart gjeven ut i Noreg i 1948. Ho gav norske namn til figurane Carl Barks hadde teikna. Ho omsette Donald Duck & Co til norsk fram til utgangen av 1960.

Helene Kløvstad var også barnebokredaktør. Ho samarbeidde med Thorbjørn Egner om dei fyrste banda av *Thorbjørn Egners lesebøker*.

Av yrke var ho lærarinne i folkeskulen i Oslo og arbeidde særleg med born med lesevanskar.

Kjelder
-------

1. ↑  Rindal, Magnus (1998). *Brobyggere: oversettelser til norsk fra middelalderen til i dag*. Aschehoug. s. 154. ISBN 8203180604.
2. ↑  *Fra Duckburg til Andeby: Donald på norsk | Norsk Oversetterleksikon* (på norsk bokmål), henta 19. februar 2022
3. ↑  Stokke, Erle M. (1969-) (1999). *Thorbjørn Egner*. Biblioteksentralen. s. 15. ISBN 8270222402.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND

 |
**Torger Hovi** (23. januar 1905–19. oktober 1980) var ein norsk landbruksmann og politikar frå Øystre Slidre. Han representerte Oppland fylke og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1961-73.

Hovi var son til ein gardbrukar. Han gjekk framhaldsskule og Valdres jordbruksskule åra 1924-25. Frå 1927 til 1950 arbeidde han som planleggar på landbrukskontoret i Øystre Slidre. Etter 1949 var han småbrukar i heimbygda.

Hovi var medlem i Øystre Slidre heradsstyre frå 1933 til 1962, varaordførar 1960-61. Dessutan var han formann frå 1945 i Oppland landbruksselskap, og frå 1956 for fylkeslandbruksstyret i Oppland. Begge desse leiarpostane hadde han til 1972. Åra 1949-56 var han med i Jordbrukskredittnemnda.

Hausten 1961 fekk Hovi fast plass på Stortinget, der han var medlem i Justiskomiteen til 1965. Etter attval i 1965 var han dei neste fire åra medlem i Kyrkje- og undervisningskomiteen. Den siste tingperioden hans, 1969-73, var han sekretær i Administrasjonskomiteen fram til 24. mars 1971, deretter medlem i Landbrukskomiteen til han takka for seg.

Hovi var formann i Valdres Mållag 1973-76.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Cornelis Quinten Massijs** (også *Massys*, *Matsys*, *Metsys*) (1465–1530) var ein flamsk målar under renessansen. Han var far til målaren Jan Massijs.

*Portrett av ein notar*, ca. 1510
*Jesusbarnet mellom dei skriftlærde, ca. 1509-11*

Liv og gjerning
---------------

Massijs var frå Leuven og arbeidde i fødebyen og i Antwerpen. Han var påverka av tradisjonar frå nærområda, særleg av målaren Dierick Bouts. Med åra fekk han også sterke impulsar frå italiensk kunst, særleg frå Leonardo da Vinci. Han vart den første store flamske renessansemålaren, men tok også med seg drag av den karakteristiske flamske realismen.

Mellom Massijs verk er eit altarskåp laga for Petrus-kyrkja i Leuven (ca 1509), og eit altarskåp i katedralen i Antwerpen (1511), *Kristus på krossen*, to madonnabilete, *Freistinga av Antonius* og det sjangerprega *Vekslarparet* (1514). Han måla også uttrykksfulle portrett og bilete med eit lett satirisk innhald.

Massijs døydde i Antwerpen i 1530, truleg i ein pestepidemi.

Kjelder
-------

* *Gyldendals store konversasjonsleksikon*, 1972

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Quinten Massijs**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Grorudbanen på Økern.
**Grorudbanen** er ei av linjene i T-banenettet i Oslo. Banen skil lag på Tøyen T-banestasjon med dei andre T-banelinjene gjennom fellestunnelen gjennom Oslo sentrum, og går via Carl Berners plass T-banestasjon, Økern og gjennom dei tettfolka områda langs nordsida av Groruddalen fram til Vestli T-banestasjon, som er endestasjonen ikkje langt frå fylkesgrensa mot Akershus. Banen vart bygd som T-bane, og stod ferdig mellom Tøyen og Grorud 16. oktober 1966, frå Grorud via Romsås til Rommen 3. mai 1974, frå Rommen til Stovner 18. august 1974, og frå Stovner til Vestli 21. desember 1975. Det er lagt til rette for at banen kan lengjast nordover, inn i Akershus fylke, men det ligg ikkje føre konkrete planar for når det eventuelt skal gjerast.

Mellom Carl Berners plass T-banestasjon og Ullevål stadion T-banestasjon på Sognsvannsbanen er det tverrsamband via Sinsen, Storo og Nydalen, slik at det kan køyrast ei ringrute, kalla Ringen, gjennom fellestunnelen gjennom sentrum, Grorudbanen, tverrsambandet og Sognsvannsbanen. Mellom Økern på Grorudbanen og Sinsen på denne T-banelina går T-banelina Lørenbanen med stasjon på Løren, opna våren 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* sn.no: Grorudbanen
**Gabriele Oriali** (fødd 25. november 1952) er ein italiensk fotballspelar frå Como i Italia. Oriali har spela 28 landskampar for det italienske landslaget, og spela midtbane på laget som vann finalekampen under VM i fotball 1982. Han vart italiensk serievinnar med Inter i 1980, og vann to italienske cupmeisterskap. Han la opp som spelar i 1987.

### Klubbspel

Oriali debuterte for Inter i 1970/71-sesongen. Allereie i hans fyrste sesong vann klubben den italienske serien, men for Oriali vart det berre to seriekampar. Den nestkomande sesongen spela han seg inn i fyrsteellevaren, og var med på laget som tapte 2-0 for Ajax Amsterdam i finalen i Europacupen 1972. Han spela oftast i ein defensiv midtbaneposisjon, men kunne òg vere midtstoppar og sågar libero. Oriali vart ein nøkkelspelar i Inter, kjent for ein energisk spelestil. Han var med å verte cupmeister i 1978, meister i Serie A i 1980 og cupvinnar på ny i 1982. For Inter spela han fram til sommaren 1983, i alt gjorde han 277 kampar og 33 mål for klubben. Deretter spela han i fire sesongar for Fiorentina. Han la opp i 1987, stod då med 107 kampar og sju mål for klubben frå Firenze.

### Landslagsspel

Oriali debuterte for Italia i ein vennskapslandskamp mot Spania 21. desember 1978, Italia vann 1-0. Han var med i troppen til EM i fotball 1980 på heimebane, men fekk minimalt med speletid for heimelaget som vart nummer fire i meisterskapen. Under VM i fotball 1982 fekk han plass i startellevaren i kampen mot Kamerun, den tredje kampen i turneringa. Italia hadde spela heller svakt i dei fyrste kampane. Sidan i meisterskapen hadde Oriali fast plass i startellevaren og var med å slå Vest-Tyskland 3-1 i finalen i Madrid. Oriali spela sin 28. og siste landskamp 29. mai 1983 mot Sverige, ein kamp som enda med 0-2-tap for Italia. Han skåra sitt einaste landslagsmål då han vart matchvinnar i 1-0-kampen mot Sverige i Firenze i 1979.

### Merittar

* VM-gull 1982 for Italia
* Italiensk seriemeister 1980 med Inter
* Italiensk cupmeister 1978 og 1982 med Inter
* Sølvmedaljar i Europacupen 1972 med Inter

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gabriele Oriali» frå Wikipedia på tysk, den 28. juni 2012.*


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – EM i fotball 1980 (4. plass) |
| --- |
| 
* 1 Zoff (lagkaptein)
* 2 F. Baresi
* 3 G. Baresi
* 4 Bellugi
* 5 Cabrini
* 6 Collovati
* 7 Gentile
* 8 Maldera
* 9 Scirea
* 10 Antognoni
* 11 Benetti
* 12 Bordon
* 13 Buriani
* 14 Oriali
* 15 Tardelli
* 16 Zaccarelli
* 17 Altobelli
* 18 Bettega
* 19 Causio
* 20 Graziani
* 21 Pruzzo
* 22 Galli
* Landslagstrenar: Bearzot

 | Flagget til Italia |
|  |


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – VM i fotball 1982 (verdsmeistrar) |
| --- |
| 
* 1 Zoff (kaptein)
* 2 Baresi
* 3 Bergomi
* 4 Cabrini
* 5 Collovati
* 6 Gentile
* 7 Scirea
* 8 Vierchowod
* 9 Antognoni
* 10 Dossena
* 11 Marini
* 12 Bordon
* 13 Oriali
* 14 Tardelli
* 15 Causio
* 16 Conti
* 17 Massaro
* 18 Altobelli
* 19 Graziani
* 20 Rossi
* 21 Selvaggi
* 22 Galli
* Landslagstrenar: Bearzot

 | Flagget til Italia |
|  |
**Geopotensiell høgd** er eit vertikalt mål på høgda over midla havnivå der ein bruker variasjonen av gravitasjonen med breiddegrad og høgd i stadenfor geometrisk høgd som er høgda i meter over havet. Vanlegvis brukar ein geopotensiell høgd om høgda mellom overflata og opp til eit visst trykknivå. 

I den geometriske høgda h er geopotensialet definert som 

{\displaystyle \Phi =\int \_{0}^{h}g(\phi ,z)\,dz\,,}

der {\displaystyle g(\phi ,z)} er tyngdeakselerasjonen, {\displaystyle \phi } er breiddegraden og {\displaystyle z} den geometriske høgda. 

Altså er dette den potensielle energien per masse i dette nivået. Den **geopotensielle høgda** er

{\displaystyle {Z\_{g}}={\frac {\Phi }{g\_{0}}}\,,}

der {\displaystyle g\_{0}} er standard tyngdeaksellerasjon ved midla havnivå. 

Meteorologar brukar ofte den geopotensielle høgda i stadenfor geometrisk høgd, fordi dei analytiske utrekningane ofte blir enklare. Til dømes kan dei primitive likningane, som numeriske vêrmodellar løyser, uttrykkast lettare ved å bruke geopotensiell høgd i stadenfor geometrisk høgd. Ved å bruke geopotensiell høgd fjernar ein sentrifugalkrefter og lufttettleik (som er vanskeleg å måle) i likningane. 

Eit plott av geopotensiell høgd for eit enkelt trykknivå viser tråg og ryggar, høgtrykk og lågtrykk. Den geopotensielle tjukkleiken mellom to trykknivå - til dømes skilnaden i den geopotensielle høgda mellom 850 hPa og 1000 hPa - er proporsjonal til den midla virtuelle temperaturen i laget. Ein kan bruke geopotensielle høgdekotar til å rekne ut den geostrofiske vinden, som er sterkare der kotane ligg nærmare.

Litteratur
----------

* Eskinazi, S. *Fluid Mechanics and Thermodynamics of our Environment*, 1975. ISBN 0-12-242540-5
**Quincy Jonas Edward Samuel Douglas** (fødd 7. september 1975 er ein norsk tidlegare sprintar frå Bergen, fødd i England. Han vart norsk meister på 400 meter ni gongar i tida 1996-2007 og vann ni NM-gull i 1000 meter stafett for Gular i perioden 1994-2007.

### Aktiv

Quincy Douglas, som er ein yngre bror av Atle Douglas, spesialiserte seg på 400 meter. Han vart noregsmeister på distansen 1996-97, 1999-2001 og 2004-2007. Den 24. mai 1997 sletta han den tre år gamle noregsrekorden på 400 meter då han i Florø fekk notert 46,46 sekund, nøyaktig ein månad seinare forbetra han rekorden til 46,33 i Luzern. 29. mai 1999 flytta Douglas noregsrekorden til 46,19 i Florø. Vel ein månad seinare på Bislett stadion i Oslo sprang han i mål på tida 46,11 sekund, ein norsk rekord som vart ståande i 17 år.

Douglas var medlem i idrettslaget Gular. Åra 1994, 1997. 1999-2002, 2004, 2006-07 sprang han tredje eller fjerde etappe for Gular-mannskapa som sigra i 1000 m stafett under NM i friidrett. Han var elles ein habil 200-meterløpar med personbeste på 21,01 sekund, oppnådd i 2000. På den distansen sanka han to NM-sølv og like mange NM-bronsar.

Kjelder
-------


* Rekordenes utvikling ved friidrett.no. 06.11.2015