recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Plasseringa av Hemudukulturen i Kina.
**Hemudukulturen** (kinesisk 河姆渡文化) var ein steinalderkultur frå rundt 5000 til 3300 f.Kr. som fanst eit lite stykke sør for Hangzhoubukta i noverande Jiangnan i Yuyao i provinsen Zhejiang i Kina. Funnstaden, Hemudu, blei oppdaga i 1973. Andre funnstader av hemudutype er funne på øyer i byprefekturet Zhoushan.

Ei anna namneform for kulturen er **Ho-mu-tu-kulturen**.

Materialkultur
--------------

Keramikkbolle med bilde av ein gris.
Svart keramikk frå Hemudukulturen.
Hemudukulturen fanst på same tid som Majiabangkulturen. Dei var to separate og distinkte kulturar, men hadde kontakt og påverka kvarandre. To større oversvømmingar førte til at elven Yaojiang endra løpet sitt og fylte jordsmonnet med salt. Dette førte til at folka frå Hemudukulturen måtte oppgje busetjingane sine. 

Hemudufolka budde i lange styltehus.

Dei høyrde til ein av dei aller første kulturane som dyrka ris. Dei fleste gjenstandar funne av arkeologane er av dyrebein. Til dømes brukte ei plogar laga av skulderblad. 

Kulturen produserte også lakkarbeid. Arkeologane har også funne planterestar som vasskastanje, lotus, eikenøtter, bønner, *Gorgon euryale* og kalebass i Hemudu. Ein reknar med at hemudufolka heldt grisar, vassbøffel og hund som tamdyr. Dessutan var dei fiskarar og jegerar, noko som går fram av restar av beinharpunar, bogar og pilspissar. Det er også funne musikkinstrument som beinfløyter og tretrommer i Hemudu.

Kulturen produserte ein tjukk og porøs keramikk. Steintøyet var for det meste svartfarga ved hjelp av pulverisert kol. Det blei dekorert med geometriske mønster og plante- og dyremotiv. Kulturen laga også pynteornament av jade, elfenbein og små leirfigurar.

Omgjevnader
-----------

Fossil etter amoeboider og pollen gjer det nærliggjande å tru at Hemudukulturen oppstod og utvikla seg i midten av atlantikum. Ein studie av strandlinja på Ningshaosletta frå 7000 til 5000 f.Kr. viser at det kan ha vore stabilisert eit lågare havnivå då, etterfølgd av ein periode frå 5000 til 3900 med hyppige oversvømmingar.

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑  Liu & Chen 2012, s. 200.

### Litteraturliste

* Allan, Sarah (red.): *The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective*, ISBN 0-300-09382-9
* Chang Kwang-chih: *The Archaeology of Ancient China*, ISBN 0-300-03784-8

* Liu, Li; Chen, Xingcan (2012), *The Archaeology of China: From the Late Paleolithic to the Early Bronze Age*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-64310-8

* Zhu C, Zheng CG, Ma CM, Yang XX, Gao XZ, Wang HM, Shao JH.: «On the Holocene sea-level highstand along the Yangtze Delta and Ningshao Plain, East China», i *Chinese Science Bulletin* 48 (24): 2672-2683 DEC 2003

* *Denne artikkelen bygger på «Hemudukulturen» frå Wikipedia på bokmål, den 22. desember 2017.*
**Europameisterskapen i fotball 1995** var den sjette europameisterskapen i fotball for kvinner. Tyskland vart europameister etter finalesiger 3-2 mot Sverige 26. mars 1995 i Kaiserslautern.

Åtte land deltok i meisterskapen som vart avvikla med cupspel i tida oktober 1994 til mars 1995. Kvartfinalane med heime- og bortekamp vart unnagjort frå 9. til 30. oktober 1994. Tyskland slo ut Russland, Noreg vann over Italia og Sverige over Danmark, før England eliminerte Island. I semifinalane slo Tyskland ut England, medan Sverige på seinvinteren 1995 vann over Noreg etter tap 3-4 i bortekampen i Kristiansand og siger 4-1 heime i Jönköping.

### Finalen

Finalen vart etter loddtrekning spelt i Tyskland og lagt til Fritz Walter-stadion i Kaiserslautern den 26. mars. Og for fyrste gong vart det spelt 2 x 45 minuttar i ein kvinnefinale. 8 500 tilskodarar såg Malin Andersson sende Sverige i føringa i det sjette minutt og Maren Meinert utlikne i det 32. minutt. Så gav innbytar Birgit Prinz Tyskland leiinga 2-1 i det 64. minutt. Nitten minuttar seinare la Bettina Wiegmann på til 3-1, det hjelpte lite at Anneli Andelén reduserte til 2-3 fem minuttar etter. Det var tredje gongen Tyskland/Vest-Tyskland vann fotball-EM for kvinner.

**Tyskland**s vinnarlag bestod av: Manuela Goller, Anouschka Bernhard, Ursula Lohn, Birgitt Austermühl, Bettina Wiegmann, Maren Meinert, Silvia Neid, Martina Voss, Dagmar Pohlmann, Heidi Mohr, Patricia Brocker. Birgit Prinz tok plassen til Brocker i det 62. minutt og Pia Wunderlich kom inn i sluttsekundane.

Dommar var Ilkka Koho frå Finland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fußball-Europameisterschaft der Frauen 1995» frå Wikipedia på tysk, den 30. juni 2017.*


| * v
* d
* e
Europameisterskapen i fotball for kvinner |
| --- |
| 
* Danmark-England-Italia-Sverige 1984
* Noreg 1987
* Vest-Tyskland 1989
* Danmark 1991
* Italia 1993
* England-Noreg-Sverige-Tyskland 1995
* Noreg-Sverige 1997
* Tyskland 2001
* England 2005
* Finland 2009
* Sverige 2013
* Nederland 2017
* England 2022

 |
**Vladimir Nikolajevitsj Artjomov** (fødd 7. desember 1964) er ein russisk tidlegare turnar frå Vladimir som representerte Sovjetunionen. Han vart olympisk meister i 1988 og vann elles tre gull i enkeltøvingar og lagkampen. Artjomov vert rekna som ein av dei aller beste skranke-turnarane nokon gong. Han utvandra til USA i 1990.

Aktiv
-----

Artjomov var med på Sovjetunionen sitt landslag frå 1983 til 1989. I Turn-VM 1983 i Budapest vann han gull i skranke. To år seinare vart han andremann i mangekampen ved VM i Montreal, landsmannen Jurij Koroljov vart verdsmeister. I Rotterdam i 1987 vann Artjomov på ny gull i skranke i verdsmeisterskapen. 

Under dei olympiske sommarleikane 1988 i Seoul vann Artjomov gull i mangekamp, skranke, svingstang og i lagtevlinga, i frittståande fekk han sølv. I sin siste verdsmeisterskap, i 1989 i Stuttgart, vart han for tredje gong verdsmeister i skranke. Individuelt henta han også sølv i svingstong og frittståande, medan det vart bronse i hopp. Åra 1985, 1987 and 1989 var han med i dei sovjetiske mannskapa som vann VM-gull.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wladimir Nikolajewitsch Artjomow» frå Wikipedia på tysk, den 20. oktober 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Oskar Nesse** (19. oktober 1897–21. november 1991) var ein norsk lærar. Han vart fødd i Borgund i Lærdal. Nesse tok eksamen ved Stord lærarskule i 1918, og same året vart han tilsett ved framhaldsskulen i Lærdal. I 1922 flytta han til Botne i Vestfold, men 3 år etter flytta han tilbake til Lærdal. Der jobba han som lærar, styrar og skuleinspektør fram til 1964. Nesse var også klokkar ved Hauge kyrkje i 40 år. Han var med i lærarlaget, først som formann i lokallaget i Lærdal og frå 1945 til 1958 var han leiar i Sogn Lærarlag.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1966 – *Sogn Lærarlag 1896-1966* (Høyanger: Sogn Lærarlag) I fulltekst ved nb.no
* 1968 – *Kyrkjene på Borgund : nyekyrkja 100 år 1968* (Lærdal: Borgund sokneråd) I fulltekst ved nb.no
* 1975 – *Om bevaring og rehabilitering av gamle bygningsmiljøer på Lærdalsøyri* (Lærdal: Arbeidsutvalget)  [Red.: Oskar Nesse. 3 bind i 1]

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Gravminner i Norge
* Sogn lærarlag 1896-1966. Bergen, 1966
**Oskar Omdal** (fødd 11. oktober 1895 i Kristiansand, daud 25. desember 1927) var ein norsk flygar i Marinens flyvåpen.

Karriere
--------

Deltakarane i Amundsen og Ellsworth sin flyekspedisjon mot Nordpolen 1925 vert møtte i Oslo hamn: mekanikar Karl Feucht (1893–1954, frå venstre), mekanikar Oskar Omdal (1895–1927), pilot Hjalmar Riiser-Larsen (1890–1965), pilot Leif Dietrichson (1890–1928) og ekspedisjonsleiar og navigatør Roald Amundsen (1872–1928). Navigatør Lincoln Ellsworth er ikkje komen med på biletet.Foto: Preus Museum

Oskar Omdal til høgre. Foto: Narve Skarpmoen

Omdal vart utdanna ved Marinens flyvåpen i 1919 og vart løytnant tre år seinare.

I 1925 var Omdal med som mekanikar på Roald Amundsen si reise til Nordpolen med fly. Den 21. mai 1925 starta dei med to flybåtar frå Ny-Ålesund. På «N–25» var Hjalmar Riiser-Larsen flygar, Roald Amundsen navigatør, og Karl Feucht mekanikar. På «N–24» var Leif Dietrichson flygar, Lincoln Ellsworth navigatør og Oskar Omdal mekanikar. Dei landa på 87° 44' nord (25 mil frå Nordpolen) og hadde store vanskar med å koma i lufta igjen. «N–24» var skadd og måtte etterlatast. Først 15. juni hadde dei fått laga ein provisorisk startbane på 500 meter på isen der, dei makta å ta av med «N–25» med alle seks om bord. 
Dei landa same dag i Brennevinsfjorden på Nordaustlandet.
Selfangstskuta «Sjøliv» frå Balsfjord var i området og redda Amundsen og følgjet hans tilbake til Ny-Ålesund.

Død
Omdal omkom saman med Frances Wilson Grayson og Brice Goldsborough som hadde hyra Omdal for ei atlanterhavsflyging frå Curtis Field i New York til Harbor Grace i Newfoundland, der dei skulle førebu ei kryssing av Atlanterhavet.

Heider
------

Oscar Omdals gate i Stavanger og Oscar Omdals terrasse i Hamresanden i Kristiansand er oppkalla etter han.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen bygger på Oskar Omdal i Wikipediapå bokmål, utgåva frå 11. november 2018

Referansar
----------

1. ↑  Per Kristian Johansen og Sjur Sætre (1. mars 2007). «Roald Amundsens mislykkede polferd». NRK Norgesglasset. Henta 17. februar 2008.
2. ↑  Tim Greve (1975). *Svalbard – Norge i Nordishavet*. Grøndahl & Søn Forlag A/S. s. 28. ISBN 82-504-0107-7.
3. ↑  Thor B. Arlov (2003). *Svalbards historie* (2. reviderte utgave utg.). Tapir Akademisk Forlag. s. 429. ISBN 82-519-1851-0.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oskar Omdal i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* BNF
* BNF (data)

 |
TASCAM 85 16B, ein analog bandopptakar som kan spele inn 16 spor på ein 1 toms tape.
**Fleirsporsinnspeling** er ein metode for lydinnspeling som gjer at ein kan spele inn fleire forskjellige lydkjelder og danna ein heilskap. Veldig mykje av popmusikken er spelt inn med fleire spor. Dette gjer at ein artist til dømes kan spele inn på spor 2, medan han lyttar til spor 1. Ein kan så spele inn spor 3, medan ein lyttar til spor 1 og 2. Dei tre spora kan så spelast av samstundes som om dei hadde vorte spelt inn samstundes. 

Stundom kan to spor miksast saman til eit spor, slik at det eine av dei to spora vert ledige. Beatles sin plateprodusent George Martin nytta seg av denne teknikken på fleire av albuma deira med berre firesporsopptakarar fram til åttesporsopptakarar vart tilgjengelege på White Album. The Beach Boys sitt *Pet Sounds* var eit av dei første albuma spelt inn med åttesporsopptakar (1965-1966).

Når innspelinga er ferdig vert alle spora «miksa saman» gjennom ein miksepult til ein to-spors stereoopptakar, som så kan kopierast og distribuerast. Film og DVD-musikk kan miksast til fire eller fleire spor, såkalla kringlyd (*surround-lyd*). 

Prosessen vart funne opp og utvikla av gitaristen Les Paul i 1940-åra med økonomisk støtte og inspirasjon frå Bing Crosby og Ampex Corporation. Dette skapte den første 8-sporsopptakaren som nytta ein 1 toms tape.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Multitrack recording» frå Wikipedia på engelsk, den 26. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  "All You Need is Ears" av George Martin frå Google Books. Vitja 26. september 2008
*Giovanni II Bentivoglio og familien hans*, 1488
**Lorenzo Costa** (1460–5. mars 1535) var ein italiensk målar under renessansen. Han vert rekna til både Bologna-skulen og Ferrara-skulen.

Liv og gjerning
---------------

Costa var fødd i Ferrara, der han skal ha vore elev av Cosimo Tura og Francesco del Cossa. I 1483 flytta han til Bologna. Same året måla han meisterstykket *Madonna og barnet med Bentivoglio-familien* og andre freskar på veggene i Bentivoglio-kapellet i San Giacomo Maggiore. 

I Bologna var Costa elev og seinare medarbeidar til Francesco Francia, ein målar som han sjølv skulle kome til å påverke mykje. Costa arbeidde saman med Francia for familien Bentivoglio i Bologna og måla portrett og religiøse motiv. Costa reiste i 1509 til fyrstehoffet i Mantova. Dei mest kjende arbeida hans frå tida i Mantova er to mytolgiske måleri, baster på teiningar av Andrea Mantegna. Costa arbeidde ved hoffet til han døydde i byen i 1535.

To av sønene hans var også målarar, men det er sonesonen Lorenzo Costa den yngre som er han nærast i ry.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lorenzo Costa der Ältere» frå Wikipedia på tysk, den 29. september 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**HbA1c** eller **glykosylert hemoglobin** A1c er ein markør for nivået av glukose i blodet (blodsukkeret). Normalområdet for HbA1c ligg mellom om lag 4 % og 5,9 %.

Glukose bind seg til ein spesifikk bindingsstad på hemoglobin i dei raude blodcellene (erytrocyttane) i ei irreversibel binding gjennom heile levetida til dei raude cellene, om lag tre månader. Mengda av glukose som er bunden til hemoglobin står i høve til konsentrasjonen av glukose i blodet, og kan målast ved laboratorieanalysar.

Personar med dårleg regulert diabetes mellitus har ofte høgare nivå av HbA1c enn det som er vanleg. Ein diabetikar med godt regulert blodsukker har eit HbA1c-nivå nær eller innanfor normalområdet (referanseområdet). Eit høgt nivå av HbA1c viser at reguleringa av sukkeret er dårleg.

Nivået av HbA1c er proporsjonalt med den gjennomsnittlege konsentrasjonen av blodsukkeret i ein periode på frå fire veker til tre månader, i praksis reknar ein dei siste seks til åtte vekene. (Somme endokrinologar meiner at hovuddelen av verdien skriv seg frå ein kortare periode; dei siste to til fire vekene før måling). 

Ein litt grov samanheng mellom HbA1c og gjennomsnittleg blodsukker er vist i tabellen under:

| HbA1C (%) | Gjsn. blodsukker (mmol/L) |  |
| --- | --- | --- |
| 5 | 4,5 |
| 6 | 6,7 |
| 7 | 8,3 |
| 8 | 10,0 |
| 9 | 11,6 |
| 10 | 13,3 |
| 11 | 15,0 |
| 12 | 16,7 |

Endokrinologar meiner no stort sett at HbA1c-verdiar under 6,5 % kan aksepterast og tyder på *god kontroll*; «normalen» er på om lag 4-6 %. Det *kan* vera noko vanskeleg å samanlikna ulike måleresultat fordi:

* Laboratorieresultat kan vera ulike avhengig av analyseteknikk.

* Den biologiske variasjonen frå person til person kan vera opp til 1 % (dvs. to personar med det same gjennomsnittlege blodsukkeret kan ha HbA1c-verdiar med opp til 1% skilnad).

Referansar
----------

1. ↑  «Hemoglobin A1c (HbA1c) Test: Normal, Low/High Levels, Chart, Ranges», *MedicineNet* (på engelsk), henta 21. juni 2021
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 7. januar 2008, henta 25. desember 2005
3. ↑  American College of Endocrinology: The AACE System of Intensive Diabetes Self-Management — 2002 Update

* The Glycated Hemoglobin Test
* MedlinePlus om HbA1c, kortfatta

Sjå òg
------

* Diabetes mellitus
* Hemoglobin
**Europameisterskapen i fotball 2009** var den tiande europameisterskapen i fotball for kvinner og vart for fyrste gong arrangert i Finland. Tittelforsvarar Tyskland vart europameister med finalesiffera 6-2 mot England den 10. september 2009 i Helsinki. Det var femte gong på rad Tyskland vann EM-finalen.

Meisterskapsturneringa fann stad i Finland i tida 23. august til 10. september 2009. Kampane vart avvikla på fem arenaer i fire byar; Helsinki, Tampere, Lahti og Turku.

### Gruppespelet

Dei tolv kvalifiserte deltakarlanda var delt i tre grupper à fire lag. Omframt vertslandet Finland deltok Danmark, England, Frankrike, Island, Italia, Nederland, Noreg, Russland, Sverige, Tyskland og Ukraina. Frå gruppespelet til kvartfinalane gjekk dei to beste laga i gruppene og dei to tredjeplasserte med flest poeng, eventuelt målskilnad.

### Kvartfinalar og semifinalar

Frå kvartfinalane gjekk England, Tyskland, Noreg og Nederland vidare til semifinalane, sistnemnde etter straffesparktevling mot Frankrike. Noreg slo ut Sverige med 3-1. I semifinalane vann England 2-1 over Nederland etter ekstraomgangar, medan Tyskland eliminerte Noreg med sigerssifra 3-1.

### Finalen

Finalen mellom Tyskland og England vart spelt på Olympiastadion i Helsinki 10. september 2009 framfor 15 877 tilskodarar. Birgit Prinz opna målprotokollen i det 20. minutt og Melanie Behringer la på til 2-0 for Tyskland to minuttar seinare. Etter nye to minuttar reduserte Karen Carney til pausestillinga 1-2. Kim Kulig auka Tysklands leiing i det 50. minutt før Kelly Smith reduserte til 2-3 fem minuttar seinare. To mål av Inka Grings i det 62. og 73. minutt auka den tyske leiinga til tre mål, medan Birgit Prinz fastsette sluttresultatet til 6-2 i favør Tyskland i det 76. minutt.

**Tyskland**s vinnarlag bestod av: Nadine Angerer, Babett Peter, Annike Krahn, Saskia Bartusiak, Linda Bresonik, Melanie Behringer, Simone Laudehr, Kim Kulig, Kerstin Garefrekes, Birgit Prinz og Inka Grings. Célia Okoyino da Mbabi og Fatmire Bajramaj vart slept ut på bana i det 60. og 83. minutt, av bana gjekk høvesvis Behringer og Garefrekes.

**England** stilte med: Rachel Brown, Casey Stoney, Faye White (kaptein), Anita Asante, Alex Scott, Eniola Aluko, Fara Williams, Kate Chapman, Karen Carney, Kelly Smith og Jill Scott. Etter 80 og 84 minuttars spel vart Aluko og Chapman bytta ut, inn kom Lianne Sanderson og Emily Westwood.

Dommar var Dagmar Damkova frå Tsjekkia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fußball-Europameisterschaft der Frauen 2001» frå Wikipedia på tysk, den 3. juli 2017.*


| * v
* d
* e
Europameisterskapen i fotball for kvinner |
| --- |
| 
* Danmark-England-Italia-Sverige 1984
* Noreg 1987
* Vest-Tyskland 1989
* Danmark 1991
* Italia 1993
* England-Noreg-Sverige-Tyskland 1995
* Noreg-Sverige 1997
* Tyskland 2001
* England 2005
* Finland 2009
* Sverige 2013
* Nederland 2017
* England 2022

 |
**Mimi Hviid** (7. november 1874–12. september 1962) var ein norsk operasongar (sopran) og songpedagog.

Mimi Hviid var utdanna hjå Olefine Moe i heimbyen, og hjå D. Møller ved Operahögskolan i Stockholm og dessutan tre år i Berlin. Ho er truleg identisk med den *Mimi Olsen* som i 1904 opptredde ved ein skandinavisk selskapsaftan i Berlin, med blant anna songar av Agathe Backer Grøndahl. Mimi Hviid hadde ei eldre syster som heitte Anna Olsen.

I fødebyen Kristiania debuterte ho på Fahlstrøms Theater i 1905 som *Mimi* i operaen *La Bohème*. I Kristiania var ho dessutan knytt til Centralteatret og Nationaltheatret (1906), som *Santuzza* i *Cavalleria rusticana* og *Nedda* i *Pagliacci*.
Etter 1910 var ho i hovudsak songpedagog for ei lang rekkje kjende norske operasongarar, mellom dei
Unni Bugge-Hansen,
Rita Drangsholt,
Ruth Stephansen-Smith,
Harriet Weidemann Ørn,
Gunvor Mjelva,
Signe Amundsen og
Kari Frisell.

Mimi Hviid var busett i Kristiania og Bærum.

Roller i utval
--------------

* *Mimi* i *La Bohème* av Giacomo Puccini (Fahlstrøms Theater, 1905)
* *Santuzza* i *Cavalleria rusticana* av Pietro Mascagni (Nationaltheatret, 1906)
* *Nedda* i *Pagliacci* av Ruggiero Leoncavallo (Nationaltheatret, 1906)

Referansar
----------

1. ↑  Gurvin, Olav (1959). *Musikkleksikon*. Oslo: Dreyer.
2. ↑  *Morgenbladet 1904.03.30*. Norge, Oslo. 1904. s. 2.
3. ↑  Folketelling 1910 for 0301 Kristiania kjøpstad: Bosted by: 0002 Kronprinsensgate 2
4. ↑  omtale[*daud lenkje*] frå Norsk Musikkhistorisk arkiv

Kjelder
-------

* Jensson, Liv (1981). *Biografisk skuespillerleksikon*. Universitetsforl. s. 80. ISBN 8200056228.

* *Denne artikkelen bygger på «Mimi Hviid» frå Wikipedia på bokmål, den 25. september 2020.*
**Lorentz Isidor Nybø** (fødd 4. september 1870 i Florø i Kinn kommune, død 5. mars 1912) var ein norsk bladstyrar og typograf. Han gjekk i typograflære på Nordfjordeid frå han var 14 år. Han var typograf i Nordfjordeid, Trondheim og Kristiania.

I 1893 starta Nybø det radikale ungdomsbladet *Unge Skud*. Her var han svært hard i kritikken av makthavarane i samfunnet. Etter ein reportasje frå ein militærmanøver han var med på, vart han dømd til fengsel i 20 dagar for «respektstridig skrivemaade». Han sona straffa på Bergenhus festning. Nybø skreiv på dansk-norsk, som han hadde lært på skulen. Fleire av dei andre skribentane, som Jon Fridtun og Anders Vassbotn, arbeidde for at det frilynde ungdomsbladet burde redigerast på nynorsk.

I 1895 flytte Lorentz Nybø til Voss. Han heldt fram med å styre *Unge Skud*. Han vart etter kvart mindre krass og kritisk. *Unge Skud* vart organ for Norigs ungdomslag. I 1899 skifte bladet namn til *Unglyden*. På Voss vart han medeigar i avisa *Hordaland*. Nybø gav ut diktsamlingane *Ungt blod* og *Bekkjesikl*

Lorentz Nybø døydde av blyforgifting i 1912 på Voss.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1896 – *Ungt blod* (Voss: Unge skud)

* 1907 – *Bekkjesikl : dikt* (Voss: Unglyden) I fulltekst ved nb.no

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Jon Tvinnereim: Unge Skud – ei radikal Nordfjord-avis i *Årbok for Nordfjord 1979*
* Norsk Alkunnebok IX. Bandet 1959
* Om Lorentz Nybø i Fylkesleksikonet for Sogn og Fjordane
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990. ISBN 8290576137

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Lorentz Nybø i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
**Antti Juhani Rinne** (fødd 3. november 1962 i Helsingfors) er ein finsk advokat og politikar som var statsminister i Finland frå 6. juni til 10. desember 2019.

Frå 2002 til 2014 var Rinne leiar for tre ulike fagforeiningar. Der etter var han partileiar for Finlands sosialdemokratiske parti frå 9. mai 2014, då landsmøtet gav han 257 røyster mot sitjande leiar Jutta Urpilainen sine 243. 6. juni same året tok han over som finansminister og visestatsminister, og sat fram til regjeringsskiftet den 29. mai 2015.

Etter riksdagsvalet i april 2019 danna fem parti; Socialdemokraterna, Centern, De gröna, Vänsterförbundet og Svenska folkpartiet den 6. juni ei koalisjonsregjering med Antti Rinne som statsminister. I november same året vart «kommun- och ägärstyrningsministeren» Sirpa Paatero tvinga til å gå av etter ein streik i postvesenet. Framhaldande kritikk mot statsminister Rinne gjorde at han gjekk av og partikollegaen Sanna Marin tok over som leiar av regjeringa den 10. desember.

Referansar
----------

1. ↑  Cynthia Kroet (5. juni 2014): Finland gets new finance minister. *Politico*

* *Denne artikkelen bygger på «Antti Rinne» frå Wikipedia på bokmål, den 16. april 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* Munzinger (iba)

 |
**Min Shan** eller **Minfjella** (kinesisk skrift 岷山, pinyin *Min Shan*) er ei fjellkjede i sentrale Kina. Ho går i grove trekk frå nord til sør gjennom det nordlege Sichuan (dvs. den austlege delen prefekturet Ngawa), dei nærliggande områda ved Mianyang og den sørlegaste delen av Gansu. Den største toppen er Xuebaodingfjellet ('Snøskattetopp'), som er 5588 m høgt, den nest høgaste er Vesle Xuebaoding på 5443 m.

Geografi
--------

Xuebaoding, den høgaste toppen i Minfjella.
Minfjellkjeda er ei sørleg forlenging av Kunlunfjella, som skil dalstrøka langs to av elvene i Sichuan: Minjiang (mot vest) og Jialing (mot aust). Begge elvene renn mot sør, og dei er bielver til Yangtze.

Min Shan er òg ein del av eit større fjellområde:

* Amne Machin: Kjeda, som ligg langt mot vest, var kjend i fortida som Jishifjellet (積石山, 积石山, Jīshíshān), ein del av Kunlunfjella.
* Xiqingfjella (西倾山): Den nordlege kjeda.
* Qionglaifjella: Den midterste delen av kjeda vest for Minelva.
* Motianfjella: Den austlegaste utløparen, som heng saman med Daba Shan.

Historie
--------

Ifølge historieverket *Shiji* trengde Xia-dynastiet over denne fjellkjeda så tidleg som 2000 f.Kr.

Lazikoupasset, ein stad med strategisk tyding under den lange marsjen, går gjennom Minfjella og bind saman det nordvestlege Sichuan med det sørlege Gansu.

Natur
-----

Det karakteristiske økosystemet i Minfjella og Qionglai Shan (som ligg lenger mot vest, skilt frå Minfjella av Minelvedalen) blir definert av World Wildlife Funn som *Qionglai-Minshan conifer forests*.

Fossar ved Huanglong
Viktige naturvernstader og turistmål i Minfjella er Jiuzhaigou-dalen, eit naturreservat i Jiuzhaigou fylke og Huanglong i Songpan fylke. Desse er begge oppførte på UNESCO si verdsarvsliste.

Kjelder
-------

1. ↑  Ssu-Ma-Chien: *The Grand Scribe's Records: The Basic Annals of Pre-Han China*, bd. 1, 1995, ISBN 9780253340214 side 27 (oms. av William H. Nienhauser)
2. ↑  Panda.org: *Hengduanshan coniferous forests*

* *Denne artikkelen bygger på «Min Shan» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juni 2021.*
**Lorents Lange** (23. desember 1783–8. mars 1860) var ein norsk jurist og stortingsmann.

Lange var fødd i Vang i Hedmark, der faren var prest. Sjølv vart han student frå katedralskulen i Bergen i 1801, og cand. jur. i 1805. 1809-10 arbeidde han ved Danske Kancelli i København. Frå 1810 assessor i prisretten i Kristiansand, i 1812 i stiftsoverretten der. Fekk tittelen professor i lovkunne i 1816. 1825-58 var Lange assessor i Høgsterett. Som medlem av Høgsterett deltok han i riksrett i 1827 og i 1845.

Lange var 2. representant på Stortinget for Kristiansand på det overordentlege storting 1814 og på Stortinget 1815-16. I 1814 var han medlem av Lagtinget og av forhandlingskomiteen. 1815-16 var han president i Lagtinget, og visepresident i Stortinget. Han var då medlem av 17 komitear, mellom anna formann i komiteen om odelslova og av gasje- og pensjonskomiteen, sekretær i protokollkomiteen av 4. august. Lange var også president i riksretten 1815-16.

Lange var i 1833 på Stortinget, vald for Akershus. Han var då president i Lagtinget, samt formann i justiskomiteen og i kriminallovkomiteen.

Han var innehavar av St. Olavs Orden.

Lange døydde i Kristiania i 1860.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Lorents Lange NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
Frå Şehzademoskeen i Istanbul.
**Koca Mimar Sinan Agha** (1490–17. juli 1588) var ein osmansk arkitekt, sjefsarkitekt for sultanane Selim I, Suleiman I, Selim II og Murad III. Meisterverket hans vert rekna å vere Selimiyemoskeen i Edirne, sjølv om det best kjende er Süleymaniyemoskeen i Istanbul.

Liv og virke
------------

Etter å ha fått utdanning som arkitekt og ingeniør deltok Sinan frå 1514 som medlem av ingeniørkorpset i militære felttog mot sør og aust. Etter at dei ottomanske styrkane hadde erobra Kairo, vart Sinan utnemnd til sjefsarkitekt. Under eit felttog mot Persia bygde han skip for hæren. Skipa skulle kunne krysse sjøen Van (sjø). For denne innsatsen vart han utnemnd til *Haseki'i* i sultanen si livgarde.

Sinan sitt første sivile arbeide var Şehzademoskeen frå 1548. I 1550 byrja han arbeidet på det store Süleymaniye-komplekset i Konstantinopel. Han har teikna ein lang rekke moskear og bygningar i og omkring Istanbul, som Selimiyemoskeen i Edirne, Kadirga Sokullu-moskeen og Rüstem Paşa-moskeen i Istanbul. Han har også teikna Taqiyya al-Sulaimaniyya i Damaskus.

I alt er Sinan tilskriven:

* 84 større moskear (*çami*)
* 52 mindre moskear (*mescit*)
* 57 universitet
* 41 bad (*hamam*)
* 35 palass (*saray*)
* 22 mausoleum (*türbe*)
* 20 karavaneserai (*kervansaray*; *han*)
* 17 offentlege kjøken (*imaret*)
* 8 bruer
* 8 lagerhus
* 7 skular (*medrese*)
* 6 akveduktar
* 3 hospital (*darüşşifa*)

Sinan er gravlagt utanfor murane av Süleymainye i Istanbul, i gata Mimar Sinan Caddesi, som er oppkalla etter han.

Eit krater på Merkur er oppkalla etter Sinan.

Galleri
-------

* Føregarden til Suleymanie-moskéen.Føregarden til Suleymanie-moskéen.
* Hagia Sofia Hurrem Sultan-badet.Hagia Sofia Hurrem Sultan-badet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mimar Sinan» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilder fra Edirne, med Selimiyemoskeen
* Innvendig 360° bilde av Süleymaniye

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
Koordinatar: 58°40′13.843″N 16°22′8.1912″E﻿
**Krokek** er ein tettstad i Norrköpings kommun i Östergötlands län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 4 154 innbyggjarar og eit areal på 4,23 km².

Bynamnet stammer frå den krokete eika som tidlegare var grensemerke mellom Östergötland og Södermanland. Busetnaden på staden består hovudsakleg av villaer og rekkehus, men òg ein del leilighetier. Vitjande til Kolmårdens djurpark passerer gjennom Krokek.

Kommunikasjon
-------------

Krokek har ein nybygd (ferdig 2005) stasjon på Södra stambanan. Stasjonen blir kalla «Kolmården» av SJ. Det er òg godt utbygd busstrafikk mellom Krokek og Norrköping. Europaveg 4 passerer like vest for tettstaden.

Kjende personar frå Krokek
--------------------------

* Jonas Jacobsson
* Bengt Danielsson
* Ulf Lundkvist

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Krokek» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Tätorter; arealer, befolkning 2005, Befolknings- och arealfakta från SCB, oppdatert 11. Mars 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Christian Krohg** (15. januar 1777–10. november 1828) var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann, son til Georg Anton Krogh og far til Georg Krohg, samt brorson og svigerson av Nicolai Krogh. Han var fødd i Gjerdrum, men rekna i vaksen alder Trondheim og Strinda som heime.

Krohg vart undervist av huslærar til han var 14 år gammal. Deretter gjekk han på skule i Kongsberg og vart student i 1794. Tre år seinare tok han juridisk embetseksamen ved Universitetet i København. År 1800 var han tilsett som adjunkt ved universitetet i konkurranse med A. S. Ørsted. 1803 vart han utnemnd til ekstraordinær professor i lovkunne, eit embete han hadde i eitt år. I 1804 vart han 2. assessor ved stiftsoverretten i Trondheim, året etter 1. assessor.

Krohg møtte som representant for Søndre Trondhjems amt på det fyrste (overordentlege) Storting. Han var då visepresident i Lagtinget. I november 1814 vart han utnemnd til medlem av den nye regjeringa og tok sete i statsrådsavdelinga i Stockholm. Dette embetet hadde han inntil han etter eige ynskje gjekk av 1. januar 1819. Kort tid etter dette vart han utnemnd til formann for lovkomiteen som skulle legge fram forslag til ny "almindelig civil og criminel lovbog" i samsvar med grunnloven §94.

Krohg møtte som representant for Søndre Trondhjems amt på alle storting 1821-28. I 1821 og 1822 var han president i Lagtinget, og formann i femten av dei tjue komiteane han var medlem av, i 1822 var han formann i tre komitear. Han var i 1824 stortingspresident, og formann i fem komitear. Mellom dei var konstitusjonskomitéen, og i eigenskap av formann skreiv han innstillinga som sette Stortinget i stand til å forkaste unionskongens, Karl Johans, grunnlovsforslag. Innstillinga er datert 17. mai 1824. For mange vart Krohg etter dette ein nasjonalhelt. Også i 1827 var han stortingspresident, samt formann i sju av dei åtte komiteane han var medlem av. Han var visepresident i Stortinget på det overordentleg storting 1828, og formann i fem komitear.

Han var president i riksretten mot Fasting i 1821-22 og medlem av riksretten mot Collett i 1828. 

Krohg makta ikkje å fullføre arbeidet med å fornye straffelova og straffelovsprosessen. I 1828 vart han fråteken ansvaret for dette, og straks etter tok han livet sitt i Kristiania. Kort i ettertid kom forslag om å reise et monument over han. Ei minnestøtte vart reist ved Nybrua i Oslo. Ho vart avduka 17. mai 1833. Henrik Wergeland heldt tale før avdukinga, og støtta var i fleire år eit midtpunkt i nasjonaldagsfeiringa i byen. Krohg er gravlagd på Vår Frelsers gravlund.

Han var farfar til målaren Christian Krohg, som heitte etter han.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* *Store Norske Leksikon*
* Biografisk informasjon om Statsråd Christian Krohg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
**Sastrugi** (frå russisk, fleirtalsform av *sastruga*) er skarpe og ujamne fuger eller furer som vert danna på ei snøflate av vinderosjon og deposisjon. Desse finn ein vanlegvis i polare strøk og tempererte snødekka område. Dei liknar sanddyner, men skil seg frå desse ved at dei går parallelt med den rådande vindretninga. Ordet er tatt frå russisk og er i fleirtal, i eintal vert det kalla «sastruga».

Sastrugi oppstår som følgje av vinderosjon, saltasjon av snøpartiklar og deposisjon. Dei minste ujamnskapane vert kalla krusningar (om lag 1 cm høge), vindryggane er litt større, medan sastrugi vert opp til 1 meter høge. Overflata er hard med kontinuerlege «bølgjer». Sastrugi kan skape trøbbel for skigåarar, og lange reiser på ujamne flater med sastrugi kan vere svært slitsamt og ein kan knekke skia.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Perla, R. B. Glenne. (1981 CE). *Handbook of Snow, Principles, Processes, Management and Use* (pp. 709-740). ISBN 0-08-025375-X

### Nettstader

* Bilete av sastrugi på Erebusfjellet i Antarktis
Budeia var særleg knytt til stell av kyrne. Her er ei kvinne som mjølker på eit museum i England. Foto: William M. Connolley

Gammalt fjøs på Maihaugen med seng for budeia. Foto: Øyvind Holmstad

**Budeie** er ei tradisjonell yrkesnemning for ei kvinne som har ansvaret for fjøsstellet på ein gard eller seter.

Arbeidsområde
-------------

Budeia på garden var som regel bondekona sjølv, men kunne også vera eit anna kvinneleg familiemedlem eller ei tenestejente. Arbeidet hennar kunne vera å fora og stella storfe og småfe, og å mjølka og omarbeidde mjølka til fløyte, smør og ost. Ei seterbudeie styrte drifta av ei seter åleine.

Ei god budeie måtte også kunne lokka, det vil seia synga for å samla husdyra. Fleire komponistar er blitt inspirerte av denne særeigne songforma, mellom anna Edvard Grieg, som særleg brukte songane til Gjendine Slålien i verka sine.

Fram til 1800-talet var fjøsstell eit reint kvinneyrke i Noreg, og dei fleste steder haldt dette fram til byrjinga av 1900-talet. Det mannlege motstykket til budei oppstod frå rundt 1815 i form av sveiseren. Etter kvart førte automatisering av landbruket, som mjølkemaskinar, meieri og automatisk fôring, til mindre tarv for budeier i samband med dyrehald.

Syn på budeia
-------------

I store delar av det indre Austlandet var det vanleg at budeia hadde soveplass i fjøset. Eilert Sundt skreiv mykje om dette i avhandlinga *Sædeligheds-Tilstanden i Norge*, og starta ein kampanje for å få slutt på skikken. 

Omgrepet «budeie» er i nyare tid brukt om ei sjølvstendig kvinne, til dømes i samband med kåringa av «årets budeie».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Budeie» frå Wikipedia på bokmål, den 9. november 2008.*
**Milij Aleksejevitsj Balakirev** (2. januar 1837–29. mai 1910) var ein russisk pianist, dirigent og komponist. Han var ein av «Dei Fem» og er i dag mest kjend for arbeidet med å fremje den russiske nasjonalismen i musikken.

Stil
----

Balakirev var utdanna pianist og følgde først forbildet Frédéric Chopin ved å komponerte briljante salongstykke. Samværet med Mikhail Glinka gjorde at han tok til å søke etter en original nasjonal stil som tok i bruk russiske folkesongar og -dansar. Det førte med seg bruk av dei til no ukjente kyrkjetoneartane og uvanlege harmoniar. Dessutan finn ein lett bruk av orientalske trekk, spesielt melodiar frå Kaukasus. Elles var Franz Liszt eit forbilde, men i mindre grad stilistisk enn når det gjeld formgjeving, det vil at det er mest merkbart i val av musikkformer, utarbeiding av tema og i klaversats. Med utgangspunkt i Glinka utvikla Balakirev ein inst inne russisk musikk som blei forstått som motsatsen til den vestlege (og særskild den italienske) musikken. Som leiarfigur i «den mektige handfull» kunne Balakirev formidle vidare sine ideal til andre komponistar og gjennom dei ein varig påverknad på den russiske musikken. Som lærar hadde han den mangelen at han unngikk tekniske øvingar og musikkteori. Sjølv fekk Balakirev aldri undervisning i komposisjon, men tilegna seg kunnskapen sin ved å lese partitur. Han trudde at tekniske øvingar hindra inspirasjonen og gjorde musikken «vestleg». For elevane kunne mangelen på teknisk dugleik skape til dels uoverstigelege problem.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen byggjer på «Mili Alexejewitsch Balakirew» frå Wikipedia på tysk, den 17. november 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Milij Balakirev**

* Verkforteikning
* Piano Society - Balakirev Arkivert 2011-07-17 ved Wayback Machine. - opptak
* KSM Künstler: Milij Balakirev
* Fritt tilgjengelege notar av Milij Balakirev ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Oselvarverkstaden** er ei stifting som Os kommune sør for Bergen, Hordaland fylkeskommune og Os båtbyggjarlag står bak. Føremålet er å ta vare på handverkskunnskapen, og både kommunen og fylkeskommunen yter tilskot til drifta, slik at verkstaden kan bruka mykje tid på kunnskapsoverføring og tileigning.

Oselvarverkstaden, som ligg på Osøyro attmed Oselvo, har namn etter båttypen oselvar, og kom i drift i 1997. Då vart dei to siste båtbyggjarane som levde av å byggja oselvarar tilsette, saman med to yngre, fagutdanna trebåtbyggjarar som ikkje hadde bygd oselvarar før. Dei unge skulle læra oselvartradisjonen av dei gamle. Seks lærlingar har tatt fagprøven sin på verkstaden, tre av dei er i dag fast tilsette som båtbyggjarar. Desse båtbyggjarane kan steg for steg følgja det «faglege slektstreet» sitt tilbake til Lars og Jørgen Tøsdal. Oselvarverkstaden tek såleis vare på ein 250 år gammal dokumentert, samanhengjande båtbyggjartradisjon i Os.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsida til Oselvarverkstaden
**Verdscupen i langrenn i 1976-sesongen** omfatta 14 individuelle tevlingar og 5 stafettar, alle for menn. Tevlingane tok til 20. desember 1975 i og vart avslutta 13. mars 1976. Turneringa bestod av sju tevlingar over 15 kilometer, fire over 30 km og tre 50-kilometerar. Renna fann stad i Davos (2) i Sveits, Schonach og Reit im Winkl (2) i Vest-Tyskland, Kastelruth i Italia, Le Brassus (2) i Sveits, Ramsau (2) og Seefeld (3) i Austerrike, Falun (2) i Sverige, Lahti (2) i Finland og Oslo (2) i Noreg,

Juha Mieto frå Finland vann turneringa, like framom landsmannen Arto Koivisto og med norske Ivar Formo på tredjeplass. Formo vann tre av tevlingane, Koivisto og Sergej Saveljev to kvar. Thomas Magnusson, Oddvar Brå, Magne Myrmo, Gert-Dietmar Klause, Nikolaj Bazjukov, Juha Mieto og Sven-Åke Lundbäck sigra i kvar sitt verdscuprenn.

Individuelt
-----------

| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Juha Mieto |  Finland | 133 |
| 2 | Arto Koivisto |  Finland | 131 |
| 3 | Ivar Formo |  Noreg | 124 |
| 4 | Magne Myrmo |  Noreg | 118 |
| 5 | Gert-Dietmar Klause |  Aust-Tyskland | 97 |
| 6 | Oddvar Brå |  Noreg | 92 |
| 7 | Juhani Repo |  Finland | 87 |
| 8 | Bill Koch |  USA | 83 |
| 9 | Ivan Garanin |  Sovjetunionen | 81 |
| 10 | Franz Renggli |  Sveits | 77 |
| 11 | Odd Martinsen |  Noreg | 76 |
| 12 | Georg Zipfel |  Vest-Tyskland | 73 |
| 13 | Sergej Saveljev |  Sovjetunionen | 68 |
| 14 | Sven-Åke Lundbäck |  Sverige | 63 |
| 15 | Gerd Hessler |  Aust-Tyskland | 57 |
| 16 | Roberto Primus |  Italia | 56 |
| 17 | Nikolaj Bazjukov |  Sovjetunionen | 55 |
| 18 | Albert Giger |  Sveits | 53 |
| 19 | Benny Södergren |  Sverige | 52 |
| 20 | Jean-Paul Pierrat |  Frankrike | 52 |
| 21 | Per Knut Aaland |  Noreg | 47 |
| 22 | Pål Tyldum |  Noreg | 46 |

Kjelder
-------

* *Sportsboken 76*. Dreyerbok Stavanger. 1976.
Eit **militært forband** er ein samansett, stor militær landorganisasjon, som kan vere brigade, divisjon, korps, armé eller armégruppe. Forband og avdelingar er ulike omgrep; ei avdeling er ein einsarta organisasjon (for eksempel ein panserbataljon eller eit infanterikompani), medan eit forband er ei samling av separate avdelingar.

Ein brigade blir vanlegvis rekna for å vere det minste forbandet, men avdelingar kan samlast i mindre organisasjonar (for eksempel bataljonsstridsgruppe eller kompanistridsgruppe) for å løyse spesifikke oppdrag.

Forband kan også vise til militære øvingskonsept der avdelingar (ned til lagsnivå) arbeider saman. Dette kan for eksempel vere på ei feltskytebane der eit lag, oppsett med ulike våpen, bekjempar det same målet. Dette då i motsetnad til regulære skytebaner der det berre er øvingar for kvar enkelt soldat.

Hierarki
--------

Ifølge standarden *NATO APP-6A* gjeld følgjande forbandshierarki i NATO:

* region XXXXXX
	+ armégruppe XXXXX
		- armé XXXX
			* korps XXX
				+ divisjon XX
					- brigade X

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 32°45′N 43°38′E﻿

**Milhsjøen** (بحيرة ملح, *Bahr al-Milh*, tyder «Saltsjøen»), òg kjend som **Razzazasjøen**, er ein innsjø nokre kilometer vest for Karbala i Irak. 
Milhsjøen ligg i ei senking i terrenget der overskotsvatn frå Habbaniyahsjøen, som kjem frå Eufrat, vert leia gjennom ein kontrollert kanal. Insjøen er oppført som eit internasjonalt viktig våtmarksområde. Innsjøen er heller grunn og vassnivået endrar seg med årstidene. På grunn av salt og det skiftande vassnivået, har denne største ferskvassjøen i Irak mista mykje av fiske som fanst her og berre nokre få fritidsstader finst att kring innsjøen.

Geograi
-------

Eit nyare satellittbilete av Milhsjøen i 2010, teken av World Wind-prosjektet.
Innsjøen dekkjer 156 kvadratkilometer og er omgjeve av ørkenområde, med nokre få, låge åsar langs kysten. Innjøen og området rundt ligg i ei høgd på 28 til 56 meter over havet. Vestsida av dalen som innsjøen ligg i er dekt av tjukke skogar, utanom frukthagar. I aust og sør er terrenget flatt og består av ørken. Slamflater er vanleg langs innsjøen..

Dei geologiske formasjonane i og kring innsjøen består av mergel, silstein, gips og kalkstein, men hovudsakleg silt.

Innsjøen ligg 95 km sørvest for Bagdad, og 10 km vest for Karbala i Karbala guvernement.

Historie
--------

Innsjøen vart fylt midt på 1970-talet, nedanfor Haur Al Habbaniya for å kontrollere flaumnivået i Eufrat. Lokale innbyggjarar sa at vassdjupna i innsjøen vart redusert med kring 5 til 10 meter sidan 1993, under regimet til Saddam Hussein. Dette kom hovudsakleg av at for lite vatn vart avleidd frå Habbaniyasjøen, der hovudføremålet er vatning. Omleiinga av vatnet er blitt avgrensa til berre éin dag kva 15. dag. Dette har òg påverka fiske i innsjøen, som tidlegare kunne utnyttast året rundt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Milh» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Division, Naval Intelligence (3. september 2014). *Iraq & The Persiabukta*. Routledge. ISBN 978-1-136-89266-0.
* Tyskland, American Chamber of Commerce in (1930). *Transatlantic Trade: The Illustrated Magazine of the American Chamber of Commerce in Tyskland ...* American Chamber of Commerce in Tyskland.
* Scott, Derek A. (1995). *A directory of wetlands in the Middle East*. IUCN.

1. 1 2 3 4 5 6 7  «Razzaza Lake (Bahr Al Milh)». Birdlife International. Henta 25 November 2015.
2. ↑  «Iraq: Livelihoods at risk as level of Lake Razaza falls». IRIN News. 5 March 2008. Henta 25 November 2015.
3. ↑  Scott 1995, s. 225.
4. ↑  «Bahr al Milh». USGS: Earth Resources Observation and Science (EROS) Center. Henta 25. november 2015.
***Budstikken*** var ei norsk avis som kom ut i Christiania frå 14. april 1808 til 1814. Avisa vart skipa av Regjeringskommisjonen, men vart i 1810 overtatt av Selskabet for Norges Vel. Enevold de Falsen, som var medlem av kommisjonen, var redaktør for avisa fram til sin død i november 1808, då Ludvig Stoud Platou, overlærar ved Katedralskulen i Christiania, overtok ansvaret.

Eit vanleg nummer av *Budstikken* var fire sider langt, men fleire utgåver var òg på åtte. Stoffet var svært regimelojalt, og det var tidvis prenta direkte formaningar overfor innbyggjarane og tekstar som skulle byggja opp om folk si haldning til styresmakta. Elles vart det prenta mykje stoff om den pågåande krigen, gjerne i form av reine offisielle rapportar, og informasjon om private donasjonar til soldatar. I perioden under Regjeringskommisjonen fungerte avisa såleis som eit reint propagandainstrument for statsmakta. Òg under Selskabet for Norges Vel heldt den regimelojale lina fram.

Referansar
----------

1. ↑  Sindre Fjeld, *Budstikken – En propagandaavis? En innholdsanalyse av regjeringskommisjonens offentlige ytringer i Budstikken 1808*, masteroppgåve ved Universitetet i Oslo, våren 2010, 24-55.[*daud lenkje*]
2. ↑  Sindre Fjeld, *Budstikken – En propagandaavis?*, 108-111.[*daud lenkje*]
3. ↑  *Øystein Idsø Viken,* Makt mellom linene: makt og allmente i Noreg 1807–1814*, masteroppgåve ved Universitetet i Oslo, våren 2010, 89.* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 23. september 2015, henta 30. november 2010
Minaret i Eger i Ungarn.
**Minaretar** (arabisk *minara*, urdu *minra*) er arkitektonisk særprega byggverk tilknytt muslimske moskear. Minaretar er som regel høge og grasiøse spir, ofte med løkforma kroner, vanlegvis frittståande eller markant høgare enn bygningane rundt. 

Minaret i Gijduvan i Usbekistan.
Minaretane sin viktigaste funksjon i nyare tid er å vera eit høgt punkt der muaddhinen kan kalla dei truande til bøn. I mange moderne moskear vert bønekallet, adhan, ropt ut med mikrofonar i staden, og minareten er såleis gjerne mest eit dekorativt element. 

Minaretar har vorte skildra som ein port mellom himmel og jord, og vert i blant samanlikna med den arabiske bokstaven *alif*, som er ei rett line.

  

* Minaret i El Abidine-moskeen i Kartago i Tunisia.Minaret i El Abidine-moskeen i Kartago i Tunisia.
* Minaret i Kazan i Tatarstan i Russland.Minaret i Kazan i Tatarstan i Russland.
* Minaretar ved Kocatepe-moskeen i Ankara.Minaretar ved Kocatepe-moskeen i Ankara.
* Opplyst minaret i Barisal i Bangladesh.Opplyst minaret i Barisal i Bangladesh.

Bakgrunnsstoff
--------------

| * v
* d
* e
Muslimsk arkitektur |
| --- |
| Bygningstypar | hamam**·** khanaqa**·** kasbah**·** madrassa**·** mausoleum**·** moské**·** souk | Den muslimske truvedkjenninga i arabisk kalligrafi, forma som ein moské. |
| Bygningsdetaljar | arabesk**·** arabisk kalligrafi**·** arkade**·** minaret**·** minbar**·** mihrab**·** muqarna**·** sahn**·** iwan**·** kuppel**·** vindfangar |
| Anna | muslimske hagar**·** Kaba**·** qibla |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Modell av Ørsted-satellitten på Tycho Brahe planetarium
**Ørsted** er ein dansk forskingssatellitt som er utstyrt med magnetometer for å måle magnetfelt til jorda med særs høg presisjon. I tillegg har han detektorar for å måle energirike partiklar. Føremålet er å studere jordmagnetisme med opphav i det flytande indre av jorda og magnetiske mineral i jordskorpa, samt endringar i mangfeltet som skuldast straumsystem i ionosfæren og magnetosfæren. 

Satellitten veg 62 kg og vart skoten opp 23. februar 1999 med ein amerikansk Delta 2 bererakett frå Vandenberg Air Force Base i California. Måledata frå Ørsted har gjeve den mest nøyaktige kartlegginga av magnetfeltet til jorda gjennom tidene. Ørsted er finansiert ved eit samarbeid mellom universitets-, forskings- og industriorganisasjonar i Danmark. 

18. november 2000 vart ei vidareutvikling av Ørsted-instrumenta, Ørsted-2, send opp på ein argentinsk satellitt, SAC-C. Saman vil Ørsted og Ørsted-2 føreta høgdepresisjonsmålingar av magnetfeltet samstundes frå to forskjellige stader i rommet.

Kjelder
-------

* Ørsted. (2012-02-18) I *Store norske leksikon*. Henta frå