recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 60°36′S 45°38′W﻿

**Brisbane Heights** er ei rekkje høgder med ei høgd opp mot 960 moh and som strekkjer seg i ein boge frå Worswick Hill til High Stile sentralt på Coronation Island i Sør-Orknøyane. Høgdene fekk først namnet **Brisbane Plateau** etter Falkland Islands Dependencies Survey hadde kartlagd dei i 1948–49, men etter ei ny kartlegging i 1956 fann ein ut at *heights* eller høgder ville vere eit meir høvande namn. Matthew Brisbane, var kaptein på kutteren «Beaufoy», som i lag med James Weddell, kaptein på briggen «Jane» vitja Sør-Orknøyane i januar 1823, og grovt kartla sørkysten av gruppa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brisbane Heights» frå Wikipedia på engelsk, den 20. april 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Brisbane Heights» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Jeff Sonas** er ein sjakk-statistikar som har har utarbeidd ratingsystemet Chessmetrics for å rekne ut ratingtal for sjakkspelarar. Han hevdar at systemet er ei forbetring av det vanlege Elo-rating-systemet. Han er grunnleggar av og eigar av nettstaden Chessmetrics.com, der han har offentleggjort sine kalkulasjonar over rating til spelarar frå notida og bakover, og med historiske ratingtal heilt tilbake til januar 1843. Sonas skriv at han «Sidan sommaren 1999 har eg brukt tallause timar på å analysere sjakkstatistikk, utarbeidd formlar og anna analyseverkty, og rekna ut historiske ratingtal» Han har skrive dusinvis med artiklar sidan 1999 for ChessBase.com og andre sjakk-nettstadar.

Den mest interessante delen av arbeidet hans er nok at han har utarbeidd rimeleg gode tal for å finne relativ spelestyrke mellom dei beste spelarane i verda på eit kvart tidspunkt frå 1843. Derimot er det svært problematisk å bruke tala for å samanlikne spelestyrken til spelarar til ulike tider.

Fotnotar
--------

1. ↑  Ratinglista for januar 1843. Vitja 7. juni 2009.
2. ↑  Velkommen til Chessmetrics. Vitja 7. juni 2009
3. ↑  Man vs machine - who is winning? Artikkel 8. oktober 2003. Vitja 7. juli 2009.

* *Denne artikkelen bygger på «Jeff Sonas» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juni 2009.*
| Louth  |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 

Louth i Lincolnshire is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lincolnshire |
| Distrikt | East Lindsey  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 15 930 |
| Koordinatar |  53°22′″N 0°0′″W﻿Koordinatar: 53°22′″N 0°0′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | LN11 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1507 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Louth i Lincolnshire**
 |

**Louth** er ein marknadsby i Lincolnshire i England. Han er kjend som «hovudstaden i Lincolnshire Wolds», og ligg på staden der den eldgamle vegen Barton Street kryssar elva Lud.

Store delar av sentrum består av teglbygningar frå 1600- og 1700-talet. Soknekyrkja St. James kyrkje har eit nitti meter høgt spir, som skal vere det høgaste på noko soknekyrkje i Storbritannia, og det nest høgaste etter Salisburykatedralen.

Den 29. mai 1920 vart byen råka av ein storflaum som medførte tjue dødsfall. Ein finn fleire steinplakettar rundt om i byen som viser kor høgt vatnet stod.

Historisk er byen mest kjend som staden der Lincolnshireopprøret, den første fasen av Nådens pilegrimsferd, braut ut hausten 1536.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Louth (Lincolnshire)» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Jefferson City** er delstatshovudstad Missouri i USA, og hovudsete i fylket Cole County. Han ligg ved elva Missouri.
Byen har 43 079 innbyggjarar (2010). Han er kalla opp etter den tredje presidenten av USA, Thomas Jefferson.

Historie
--------

Missouri State Capitol Building
Byen blei peikt ut som ny delstatshovudstad då Missouri blei teken opp som eigen delstat i USA i 1821. Byen var først kalla Lohman's Landing, og eit forslag til nytt namn var «Missouriopolis», før ein blei einige om Jefferson City. Byen blei bygd opp spesielt med tanke på at han skulle vera delstatshovudstad, men fram til regjeringsbygningane stod klare fungerte St. Charles som hovudstad. Då delstatsforsamlinga flytta inn i 1826, budde det berre 31 familiar i byen. I 1833 brann capitol-bygningen, men fem år seinare var ein ny bygning ferdig.

Folkesetnad
-----------

Folkesetnadsutviklinga i Jefferson City:

| År | Folkesetnad |
| --- | --- |
| 1840 | 1 174 |
| 1900 | 9 664 |
| 1910 | 11 850 |
| 1920 | 14 490 |
| 1930 | 21 596 |
| 1940 | 24 268 |
| 1950 | 25 099 |
| 1960 | 28 228 |
| 1970 | 32 407 |
| 1980 | 33 619 |
| 1990 | 35 481 |
| 2000 | 39 636 |
| 2010 | 43 079 |

Kjelder
-------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 7. april 2014, henta 15. februar 2015

---

* *Denne artikkelen bygger på «Jefferson City» frå Wikipedia på engelsk, den 15. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jefferson City**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Einar Kristian Tveitå** (fødd 22. februar 1973) er ein norsk lege, forskar og tidlegare friidrettsutøvar frå Oslo. Han var noregsmeister i diskoskasting åra 1999-2002. Tveitå var medlem av IL i BUL.

Lege
----

Tveitå forsvarte avhandlinga «Adhesive capsulitis, hydrodilatation and some aspects of validity regarding shoulder assessments» til doktorgrad (ph.d.) på Institutt for sykehusmedisin ved Universitetet i Oslo i 2010. Han arbeidde på Ullevål sykehus frå 2002 til han i 2008 vart overlege ved Evjeklinikken.

Friidrett
---------

Tveitå tok steget opp mot noregseliten i diskos-øvinga i 1995-sesongen. Året etter sette han personleg rekord til 59,28 meter ved eit stemne i Helsingborg i Sverige. Sommaren 1998 passerte han 60-metersgrensa i seks tevlingar, lengst nådde han i Oslo den 24. august med 60,82 m. I juli 1999 flytta han sitt personbeste til 61,08 m og 61,31 m innom tre dagar. Ved noregsmeisterskapen 1999 på Byrkjelo sigra han med eit kast på 61,09 m og viste gullgrossist Svein Inge Valvik til sølvplass. Den 4. september 1999, under særs gunstige tilhøve i islandske Hafnarfjörður, flaug diskosen 63,64 m, det aller lengste kastet til Tveitå.

Sidan vann Tveitå NM-gull både i 2000, 2001 og 2002, dei to sistnemnde åra stod han også for årsbeste i øvinga i Noreg. Han kvalifiserte seg til finalen ved VM i friidrett 2001 i Edmonton som tolvtemann med eit kast på 61,85 m. I finalen enda han også på tolvteplass med 59,11 m. Eitt år seinare, då EM i friidrett 2002 vart avvikla i München, nådde han 59,69 m i kvalifiseringa og vart totalt nummer 18.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1998 i Askøy: Sølv – 60,67 m, bakom Olav Jenssen (62,00 m)
* 1999 på Byrkjelo: Gull 61,09 m, framom Svein Inge Valvik (60,62 m)
* 2000 på Steinkjer: Gull 59,63 m, framom Svein Inge Valvik (57,70 m)
* 2001 i Drammen: : Gull – 60,15 m, framom Gjøran Sørli (57,88 m)
* 2002 i Sandnes: Gull – 60,29 m, framom Gaute Myklebust (57,49 m)

### Personlege rekordar og årsbeste

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **År** | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 |
| **Lengde** | 57,62 | 59,28 | 58,94 | 60,82 | 63,64 | 61,43 | 62,41 å | 61,45 å | 60,19 |

Kjelder
-------

* friidrett.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Oslo bystyre** er Oslo sitt kommunestyre og fylkesting og dermed den øvste politiske styresmakta i byen. Det er den einaste folkevalde forsamlinga i Noreg som er både kommunestyre og fylkesting. Det har 59 medlemmar. Hovudoppgåvene til bystyret er å leggja hovudlinjene for utviklinga av Oslo og dei kommunale tenestene i byen, inkludert fordelinga av dei pengane kommunen har å rutte med.

Partigrupper
------------

Etter Kommunestyre- og fylkestingvalet 2015 består Oslo bystyre av desse partigruppene:

| Parti | Mandat | Gruppeleiar |
| --- | --- | --- |
| Arbeidarpartiet | 20 | Frode Jacobsen |
| Høgre | 19 | Eirik Lae Solberg |
| Miljøpartiet Dei Grøne | 5 | Harald A. Nissen |
| Venstre | 4 | Guri Melby |
| Framstegspartiet | 4 | Carl I. Hagen |
| Sosialistisk Venstreparti | 3 | Sunniva Holmås Eidsvoll |
| Raudt | 3 | Bjørnar Moxnes |
| Kristeleg Folkeparti | 1 | Erik Lunde |

Komitear
--------

Bystyret har, i tillegg til forretningsutvalget og finanskomiteen, fire fagkomitear som førebur saker og kjem med anbefalingar til bystyret.[1] Medlemmar til utval og komiteane vert valsw frå bystyret, og kvar av representantane til bystyret sit i ein av komiteane:

1. Finanskomiteen – 11 medlemmar
2. Helse- og sosialkomiteen – 13 medlemmar
3. Kultur- og utdanningskomiteen – 11 medlemmar
4. Byutviklingskomiteen – 13 medlemmar
5. Samferdsels- og miljøkomiteen – 11 medlemmar

Bystyremøta vert normalt haldne siste onsdag i månaden og er normalt opne for publikum. Dei interne sakene til bystyret og funksjonen som valkomite vert ivaretekne av forretningsutvalget i Oslo. Kontrollutvalet fører løpande tilsyn med den kommunale forvaltinga på vegner av bystyret, og ser til at kommunen har ei forsvarleg revisjonsordning.

Sekretariatet til bystyret
--------------------------

Sekretariatet til bystyret er administrasjonen til bystyret og er direkte underlagt ordføraren og Oslo bystyre. Sekretariatet har som hovudoppgåve å leggja til rette for arbeidet som vert gjort i bystyret og organa til bystyret.[2]

Referansar
----------

1. ↑  Om komiteane
2. ↑  Om sekretariatet til bystyret

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oslo bystyre
Observatoriet i Oslo, den eldste bygningen ved Universitetet i Oslo, vart innvigd i 1834, og nytta som observatorium fram til 1934.
**Oslomeridianen** er nemninga for ein særnorsk nullmeridian (null-lengdegrad) frå 1948 som med tida er gått ut or bruk. Men for mange av turgåarane i Nordmarka i Oslo er Oslomeridianen likevel eit kjent fenomen ved at det er markert ved hytta til idrettslaget Lyn, som ligg attmed vatnet Store Åklungen (sørvest i vatnet), at Oslomeridianen kryssar 60 gradar nordleg breidde på staden der hytta ligg.

Oslomeridianen vart nytta frå 1948 i samband med kartlegging og oppmåling av Noreg etter det såkalla *System ngo 1948*, eit nasjonalt koordinatsystem som seinare er erstatta av eit internasjonalt system. Meridianen går gjennom Observatoriet i Oslo, som i 1865 var fastsett til å liggje 10º 43'22.5" (10 gradar, 43 minutt og 22,5 sekund) aust for Greenwich-observatoriet i London i England. Dette kunne fastsettjast ved hjelp av astronomiske observasjonar og overføringar av tidspunkt over telegrafliner frå observatoria i København og Stockholm, ettersom desse observatoria allereie hadde fastlagd astronomisk sine lengdegrad-plasseringar i høve til observatoriet i Greenwich. Etter kvart vart lengdegraden gjennom observatoriet i Greenwich godteken over heile verda som sams nullmeridian.
**Ivar Johansen** (fødd 11. november 1950) er ein norsk politikar for SV. I 1987 vart han medlem av bystyret i Oslo, der han framleis er med i finanskomiteen (2017).

Johansen var også sentralstyremedlem i KS, og mangeårig medlem av dei stortingsoppnemnde organa Forsvarets Ombudsmannsnemnd og Ombudsmannsnemnda for sivile tjenestepliktige.

Oppvekst
--------

Ivar Johansen voks opp i Fredrikstad, der mora var sjukepleiar og faren reparatør ved sjukehuset. Han har framhaldsskule og realskule men inga vidare utdanning etter dette. Fjorten år gamal deltok han i valkampen for Arbeiderpartiet, og nokre år seinere tok han initiativ til oppstarten av et nytt partilag, visstnok fordi det var for mykje dans i det han var medlem i. I samband med folkeavstemminga om norsk EF-medlemskap i 1972 tok han avskjed med sosialdemokratiet og har sidan hatt diverse stillingar på venstresida, mellom anna i PAX og SV. Han har også arbeidd som kontorsjef i Gyldendal.

Graving i norsk etterretningsverksemd og rettssaker etterpå
-----------------------------------------------------------

I 1972 hadde Ivar Johansen arbeidd med å samle informasjon til eit bokprosjekt om løynlege tenester i Forsvaret. Dette førte han mellom anna i kontakt med tidligare major i Etterretningstenesta, Svein Blindheim, noko som gav opphav til den såkalla «Blindheimsaka». I 1977 vart han landskjend i samband med Listesaka. Johansen hadde ved hjelp av opne kjelder kartlagt tilsette i Politiets overvåkingstjeneste (POT, tilsvarande dagens Politiets Tryggingseneste, PST), og tilbaud dette materialet til avisa *Ny Tid*. Dette førte mellom anna til politirazzia hos avisa. Johansen fekk ein dom på eitt år, der 60 dagar vart sona og resten gjort betinga. Journalistane Jan Otto Hauge, Ingolf Håkon Teigene og Club 7-sekretæren Trond Jensen fekk betinga dommar.

Johansen vart også noko seinare tiltalt i Ikkevold-saka. I rettssaka mot redaksjonen i bladet *Ikkevold*, som offentleggjorde informasjon om eit amerikanskfinansiert etterretningsanlegg, ein ubåt-lyttestasjon, på Andøya, blei han som redaksjonsleiar med redaksjonen, etter fleire rettsrundar, frikjent av Høgsterett i 1987.

I tillegg til forsvars- og sikkerheitspolitikk har Ivar Johansen vært særleg oppteken av helse- og sosialpolitikk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ivar Johansen (politiker)» frå Wikipedia på bokmål, den 13. oktober 2017.*

Referansar
----------

1. 1 2  Per Bangsund (2. mai 1985). «Forsvaret vaktbikkje». *Dagbladet*.  *i spalta «~ i dag snakker vi om. . .»*
2. ↑  Journalist, Olav Eggesvik, «Kommuneadvokaten: - Ivar Johansen (SV) brøt ikke taushetsplikten», *Aftenposten* (på norsk bokmål), henta 5. juli 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hjemmeside
* Blogg
* Osloombudet.no Arkivert 2019-11-06 ved Wayback Machine.
Oslo Domkyrkje
**Oslo bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Bispesetet er i Oslo med Oslo Domkyrkje. Biskop er Ole Christian Mælen Kvarme.

Bispedømet femner prostia i Oslo fylke og i Asker og Bærum kommunar i Akershus fylke og det landsomfattande Døveprostiet.

Historie
--------

Oslo bispedømme er eit av dei fem opphavlege bispedømma i Noreg. Det vart oppretta kring 1070.

### Biskopar etter reformasjonen

1541-1545 Hans Rev   

1545-1548 Anders Madssøn   

1548-1580 Frants Berg   

1580-1600 Jens Nilssøn   

1601-1607 Anders Bendssøn Dall   

1607-1617 Niels Senning   

1617-1639 Niels Simensen Glostrup  
 
1639-1646 Oluf Boesen   

1646-1664 Hennings Stockfleth   

1664-1699 Hans Rosing   

1699-1712 Hans Munch   

1713-1730 Bartholomæus Deichman  
 
1731-1737 Peder Hersleb   

1738-1758 Niels Dorph   

1758-1773 Fredrik Nannestad   

1773-1804 Christian Schmidt   

1805-1822 Fredrik Julius Bech   

1823-1845 Christian Sørensen   

1846-1874 Jens Lauritz Arup   

1875-1893 Carl Peter Essendrop  
 
1893-1896 Fredrik Wilhelm Klumpp Bugge   

1896-1912 Anton Christian Bang   

1912-1922 Jens Frølich Tandberg   

1922-1937 Johan Lunde   

1937-1951 Eivind Berggrav  
 
1951-1968 Johannes Smemo   

1968-1973 Fridtjov Birkeli  
 
1973-1977 Kaare Støylen   

1977-1998 Andreas Aarflot   

1998-2005 Gunnar Stålsett  

2005-2017 Ole Christian Kvarme

Prosti
------

Oslo bispedømme har følgjande prosti: 

Oslo domprosti  

Søndre Aker prosti  

Østre Aker  

Nordre Aker prosti  

Vestre Aker prosti  

Bærum prosti  

Asker prosti  

Døveprostiet

Fellesråd
---------

Bispedømmet har har følgjande fellesråd: 

Bærum   

Asker   

Oslo   

Døvekirkenes fellesråd

Fotnotar
--------

1. ↑  Vidar Kristensen, red. (2009). «Oslo bispedømme». *Årbok for Den norske kirke 2009*. Oslo: Kirkens informasjonstjeneste. s. 119. ISBN 978-82-7545-081-2.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Oslo bispedømme på nettstaden til Den norske kyrkja
* Nettstaden til Oslo bispedømme

| * v
* d
* e
Bispedømme i Den norske kyrkja |
| --- |
|  | Agder og Telemark  • Bjørgvin  • Borg  • Hamar  • Møre  • Nidaros  • Nord-Hålogaland  • Oslo  • Stavanger  • Sør-Hålogaland  • Tunsberg |  |

| * v
* d
* e
Prosti i Oslo bispedømme |
| --- |
| Asker  • Bærum  • Døveprostiet  • Nordre Aker  • Oslo Domprosti  • Søndre Aker  • Vestre Aker  • Østre Aker-Groruddalen |
**Ivar Samset** (4. desember 1918–29. juni 2015) var ein norsk professor i «Skogbrukets driftsteknikk» ved Skogforsøksvesnet på Ås. Han var fødd i Skien i Telemark og var ferdig utdanna forstkandidat ved Noregs landbrukshøgskule i 1944.

Samset bidrog til å byggja opp eit norsk fagmiljø for eit morderne norsk skogbruk i etterkrigstida.
Han var sentral i å utvikla meir effektive driftsformer. Det var Samset som etter ein studietur til Canada importerte dei fyrste halvbelta for landbrukstraktor til Noreg og seinare inførte hjulgåande skogsmaskiner slik at ein kunne utvida drifta til sumarhalvåret. Bruk av kabelkraner var ei anna driftform han var sterkt involvert i.

Kjelder
-------

1. ↑  Hals, A. *Ivar Samset: En nestor runder nitti*, Skogeieren, nr. 11, 2008, ss. 14-15.
2. 1 2  Tore Vik (14. juli 2015). «Nekrolog: Ivar Samset». *Aftenposten*. Henta 22. august 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Oslo byfutembete** var ein fyrsteinstansdomstol i Oslo som blei slegen saman med Oslo tingrett 26. april 2021. Domstolen hadde lokale i Oslo tinghus. Etter samanslåinga er alle tingrettane i Noreg fullfaglege. 

Oslo byfutembete hadde i hovudsak fylgjande saksområde: Mellombels åtgjerd og arrest, konkurs, gjeldsordning, felleseie- og dødsbuskifte og tvangssaker. Domstolen utførte også notarialforretningar.

Historikk
---------

Oslo byfutembete var ein spesialdomstol, den siste av sitt slag i landet. Tidlegare var det byfutembete i mange norske byar. I 1947 var det tolv i talet. Før Oslo byfutembete var byfutembeta i Stavanger (1. juli 2007), Bergen (1. september 2006) og Trondheim (1. januar 2003) dei siste som blei slegne saman med tingrettane i dei respektive byane. 

Med om lag 60 tilsette var Oslo byfutembete lenge den tredje største fyrsteinstansdomstolen i Noreg. Domstolen var eit nasjonalt kompetansesenter for andre domstolar på saksfelta sine.

Frå 1. januar 2006 blei Namsmannen i Oslo overført frå Oslo byfutembete til politi- og lensmannsetaten. Namnet blei endra til Namsfuten i Oslo.

19. mai 2006 blei oppgåvene knytta til tinglysing av fast eigedom overført frå Oslo skifterett og byskrivarembete til Statens kartverk. 

Oslo byfutembete blei slege saman med Oslo skifterett og byskrivarembete i 2006, og så igjen med Oslo tingrett i 2021. Ved nedlegginga hadde byfuten eksistert i over 700 år. 

Inga Merethe Vik var den siste sorenskrivaren i Oslo byfutembete.

Kjelder
-------

1. ↑  «Byfogder - Endringshistorie - Forvaltningsdatabasen - NSD», *www.nsd.no*, henta 26. april 2021
2. ↑  «Arkivportalen», *www.arkivportalen.no*, henta 26. april 2021
3. ↑  siden, Del; ut, Skriv, «Domstolkartet forandres i Hordaland og Rogaland», *Norges Domstoler* (på norsk), henta 26. april 2021
4. ↑  «Årsrapport Domstolene i Noreg 2003» (PDF).
Regntøy (regnfrakk og sydvest)
**Regntøy** er klede som er spesielt utforma for å halda nedbør unna brukaren.

Frå gammalt av var vovne og strikka ullplagg vassavstøytande, fordi all lanolinen ikkje blei vaska ut av ulla. Lukta av våt sau kvar gong ein kom inn frå regnet, gjorde etterkvart at ein byrja å eksperimentera med andre tekstil og oljar. Enkelte bomullskvalitetar, som gabardin og dunlerret, utmerka seg, og blei anten brukt utan impregnering, eller som oljelerre. I mange tilfelle blei det lagt eit lag av gummi, lakk-PVC eller anna vannavstøtende stoff på utsiden av tekstila. Saumane blei tetta ekstra ved vulkanisering eller «sveising».

Regntøyet kan ha form som regnfrakk, regnkåpe eller regncape – eller som jakke og bukse, populært kalla oljehyre, noko som var spesielt nyttig for arbeidsfolk. Sydvesten var eit vanleg hovudplagg for fiskarar og sjøfolk som blei hemma av hettearrangementer og trong å sleppa å bli våte nedover nakken.

For å avgrensa kondensdanning på innsida av plagget, blei det ofte utstyrt med sinnrikt laga «lufteluker», utan at dette hjelpte så mykje. Når ein sveitta inne i regnhyre, blei ein kald kvar gong ein var i ro. Det var difor eit framsteg då ein tok i bruk nye tekstil som slapp vassdamp, men ikkje vatn igjennom (mikroporøse tekstilar).

Kjende regntøymerke er Helly Hansen, Bergans, Berghaus, Stormberg, Norrøna, Grundens og Aalesund Oljeklædefabrik. Eit døme på eit utanlandsk regntøymerke er den canadiske K-EN-Way.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Regntøy» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juli 2021.*
**Peter Johan Moe** (30. oktober 1827–20. juli 1911) var ein kjøpmann, fabrikkeigar, skipsreiar og stortingsmann frå Kristiansand. Ole Pedersen Moe var far hans.

Moe utdanna seg til handelsmann, mellom anna var han to år i Hamburg. Sidan slo han seg ned i fødebyen som kjøpmann, fabrikkeigar, verftseigar og skipsreiar. Han var medlem av bystyret frå 1861 til -88 og styremedlem i Noregs Bank. Elles var han sparebankdirektør i 20 år.

Moe var 2. representant frå Kristiansand på Stortinget 1883-85. Han var medlem av jarnbanekomiteen, i 1883 også av traktatkomiteen. Moe slutta seg til Venstre då partiet vart danna. Før valet i 1885 baud han seg fri for attval.

Han døydde på garden Sommerø i Oddernes i 1911, ein gard som han hadde arva etter far sin.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Moe, Peder Johan». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: [Steenske bogtrykkeri]. s. 601.
* Biografisk informasjon om Peter Moe NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
Frostrøyk over elva Tana ein kjølig dag i juli
Alvedans over Apeltunvatnet i Bergen ei sein sumarnatt i juni 2014. Foto: Frode H. Korneliussen
.
**Frostrøyk**, **sjørøyk**, **frosttåke** eller **damptåke** dannast når kald luft driv over ei varmare vassflate. Lufta tilførast vassdamp frå vassflata, når metting, og kondensasjon oppstår. Samstundes stig lufta som er vorte tilført varme frå underlaget, og frostrøyken virvlast opp i spiralforma rørsler. I høgda fordampar kondensen på nytt i umetta luft, slik at frostrøyk sjeldan når særleg høgt.

Frostrøyk er eit vanleg fenomen over elver og innsjøar om hausten og tidleg på vinteren medan vatnet enno er relativt varmt. Frostrøyk (sjørøyk) er òg vanleg i norske fjordar og langs kysten om vinteren, når kald luft frå land driv til havs. Fenomenet vert òg kalla **alvedans** eller **alveleik** når dei «dansar» over vassflata. 

Under spesielle tilhøve kan sjørøyken bli kraftig. Når svært kald luft frå isdekte område i Arktis og Antarktis om vinteren blæs ut over ope hav, med ein temperaturskilnaden på 20-30 °C mellom luft og havoverflate, kan tåka bli særs tjukk og dekke store område.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frostrøyk» frå Wikipedia på bokmål, den 3. september 2011.*

* «alvedans – meteorologi» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Carl Ivar Orgland** (13. oktober 1921–16. juni 1994) var ein norsk lyrikar, gjendiktar og ordbokredaktør. Han var frå Oslo, og er gravlagd i Vindafjord kommune i Rogaland.

Han debuterte som lyrikar med diktsamlinga *Lilje og sverd* i 1950, og gav ut i alt 15 eigne diktsamlingar. Han stod bak 23 diktbøker med gjendikting frå islandsk, éi frå Gotland og éi frå Færøyane (Janus Djurhuus). Orgland gjendikta både samtidslyrikk og mellomalderkvad. 
Ivar Orgland arbeidde som høgskolelektor i norsk i Reykjavík før han frå 1962 til 1969 var lektor i norsk ved Universitetet i Lund. 

Han utgav i 1981 språkkurset *Lær litt islandsk*; og saman med Fredrik Raastad utgav han i 1985/1992 *Islandsk-norsk ordbok* og i 1993 *Norsk-íslensk orðabók*.

Utmerkingar
-----------

* I 1959 vart han tildelt Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond.
* I 1973 vann han Sunnmørsprisen for *Nattstill fjord*.
* Orgland vart utnemnd til statsstipendiat i 1980.
* I 1986 vann han Bastianprisen for *Dikt av islandske kvinner fra 1700-tallet til våre dager*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Store Norske Leksikon om Orgland.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Reiar Nilsson Leir** (**Reiar Nilsen Leer**) (13. oktober 1826–22. februar 1900) var ein norsk gardbrukar, ordførar, bankmann og stortingsmann frå Krødsherad i Buskerud.

Leir var på garden Bjørkerud i Krødsherad. Faren var gardbrukar og lensmann. Sjølv tok han over garden Bjørkerud, men flytta i 1868 til slektsgarden Leir og dreiv denne. Han var kjend som ein flink skogmann. Leir var medlem av Sigdal heradsstyre, ordførar i fleire år. Elles var han forlikskommissær 1886-97 og sparebankkasserar i 20 år. 

Leir representerte Buskeruds amt på Stortinget frå 1877 til 1888. I alle år var han medlem av konstitusjonskomiteen og frå 1883 også av Lagtinget. I 1883-84 var han medlem av riksretten mot Selmer-ministeriet.

Leir døydde på garden sin i Krødsherad i 1900.

Kjelder
-------

* \* Lindstøl, Tallak (1914). «Leer, Reiar Nilsen». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: [Steenske bogtrykkeri]. s. 537-538.
* Biografisk informasjon om Reiar Nilsson Leir NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Nefertiti** (fødd ca. 1370 f.Kr. død ca. 1330 f. Kr.) var ei dronning i det gamle Egypt frå 1353 f.Kr. til 1336 f.Kr. Ho var den viktigaste kona til faraoen Akhnaton. Frå det 13. regjeringsåret til Aknanton forsvinn Nefertiti frå kjeldene. Nefertiti og ektemannen er særleg kjende for å ha gjennomført ein religiøs revolusjon i det gammalegyptiske samfunnet ved at dei samla seg om berre éin guddom, nemleg Aton («solskiva»).

Biografi
--------

Faraoen Akhnaton og Nefertiti, ei av konene hans, leikar med tre av døtrene sine. Relieff frå Amarna-tida frå det 18. egyptiske dynastiet, ca. 1350 f.Kr. Dronninga er iført blå krone som på bysta og kalasiris (ettersitjande kjole), kongen har khepresh (kongekrone) og schenti (lendeklede). Mellom farao og donningen er solguden Aton avbilda med strålevifte.
Opphavet til Nefertiti er ukjent. Ein hypotese er at ho var dotter av Ay, som seinare vart farao etter Tutankhamon. Det har òg vore foreslått at ho kan ha vore av utanlandsk opphav. Nefertiti og Akhnaton fekk seks døtrer; Meritaten, Meketaten, Ankhesenpaaten (seinare Ankhesenamun), Neferneferuaten Tasherit, Neferneferure og Setepenre. I løpet av Akhnatons regjeringstid vart det reist fleire tempel i Karnak i Teben, og eitt av dei vart dediserte til Nefertiti. Her er Nefertiti avbilda på fleire relieff. Etter kvart forsvinn ho frå kjeldene. Ein teori er at ho fall i unåde og vart erstatta, anten av ei av døtrene eller av ei av dei andre konene til Akhnaton. Det finst òg forskarar som meiner at ho kan ha vorte regent og opphøgt til kvinneleg farao, slik som mellom anna Hatshepsut. Grava til Nefertiti er aldri vorte funnen. Eit forslag går ut på at ho kan vera den eine av to kvinnelege mumiar i grav KV 35 i Kongedalen, eller at grava hennar kan vera gøymd bak gravkammeret i Tutankhamon si klippegrav på same stad. Eit anna forslag er at Nefertiti kan vera gravlagd i Amarna.

Nefertiti-bysta i Berlin
------------------------

Nefertiti er særleg kjend gjennom ei berømt måla portrettbyste av kalkstein og gips som står i Egyptisk museum i nordfløya av Neues Museum i Berlin. Ho vart funnen av tyske arkeologar i 1912 i Akhetaten, saman med fleire andre fragment og deler av statuar. Bysta vart gitt til museet av forretningsmannen James Simon (1851–1932). Skulpturen har ingen inskripsjonar, men viser dronninga med ei høg, blå krone som opphavleg og ein brei ringkrage. Krona var pryda med uraeusslange framme og er truleg unik for dronninga. Bysta har vorte eit ikonisk symbol både på det gamle Egypt og byen Berlin. Samtidig har dei levande, slanke og elegante andletstrekk til dronninga og den bøtteforma krona hennar vorte eit «varemerke» for henne sjølv.

Kjelder
-------

1. ↑  Sande, Siri & Bettum, Anders & Torkveen, Henrik. (31. januar 2016). Nefertiti. I Store norske leksikon. Hentet 12. mars 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Nefertiti» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nefertiti**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Statue av Snell, reist i fødebyen Opunake i 2007
**Peter Snell** (fødd 17. desember 1938) er ein nyzealandsk tidlegare friidrettsutøvar og medisinar. Han vann OL-gull både 800 meter i 1960 og 1964, i 1964 vann han gullmedaljen også på 1500 meter.

Aktiv
-----

Snell høyrde ikkje til favorittsjiktet før sommar-OL 1960 i Roma. Ei heller etter han i forsøksløpa vann sitt heat på 1.48,1, ny landsrekord. Derimot imponerte han i semifinalane, der han i sitt heat forbetra landsrekorden til 1.47,2 og viste verdsrekordhaldaren Roger Moens til andreplass. Dei same to utøvarane kjempa i fyrste rekke om gullmedaljen i finalen, og atter slo Snell Moens med to tidels sekund; 1.46,3 mot 1.46,5.

Den 3. februar 1962 forbetra Snell verdsrekorden på 800 meter med over eitt sekund til 1.44,3 under eit stemne i Christchurch. Seint på året 1962 vann han i Perth begge mellomdistansane i samveldeleikane.

Framom dei olympiske sommarleikane i Tokyo i oktober 1964 forbetra Snell den personlege rekorden på 1500 m til 3.37,6, ei tid i ypparste verdsklasse. I Tokyo vann så Snell gullmedaljen på fyrst 800 meter, og fem dagar seinare, 1500 m, ein dobbelttriumf ingen hadde greidd på 40 år.

Snell la opp som friidrettsutøvar i 1965. Han utvandra til USA i 1971 og utdanna seg til idrettsmedisinar, busette seg etterkvart i delstaten Texas.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Peter Snell» frå Wikipedia på engelsk, den 7. oktober 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NLA
* Munzinger (sport)

 |
***Vestlandsnytt*** er ei lokalavis i Møre og Romsdal, hovudsakleg for kommunane Herøy og Sande. Avisa kjem vanlegvis ut to gongar i veka (tysdag og fredag).

Avisa vart skipa av Olav Aurvoll i 1935. På midten av 1950-talet tok Frantz G. Frantzen over som eigar og drivar, ei rolle Fred Frantzen vidareførte etter faren sin bortgang tidleg på 70-talet.

*Vestlandsnytt* vert eigd og drive av Vestlandsnytt AS som i 2017 vart kjøpt opp av Sunnmørsposten. Ansvarleg redaktør er Endre Vorren.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 5 446
  |
| 2001 | 5 451
  |
| 2002 | 5 403
  |
| 2003 | 5 412
  |
| 2004 | 5 419
  |
| 2005 | 5 391
  |
| 2006 | 5 357
  |
| 2007 | 5 393
  |
| 2008 | 5 406
  |
| 2009 | 5 320
  |
| 2010 | 5 228
  |
| 2014 | 4 767
  |

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Andersen, Arne Per (28. april 2017). «Sunnmørsposten kjøper Vestlandsnytt». *smp.no* (på norsk bokmål).
2. ↑  «Vestlandsnytt», *www.vestlandsnytt.no* (på norsk bokmål), henta 8. mars 2018
3. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.
| Jedburgh  |
| --- |
| skotsk-gæliskskotsk | DeadardJedart eller Jethart |
| Mercat Cross frå Castle HillMercat Cross frå Castle Hill Mercat Cross frå Castle Hill |
| Plassering |
| 

Jedburgh is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Scottish Borders |
| Tradisjonelt grevskap | Roxburgh, Ettrick and Lauderdale  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 4 090 |
| Koordinatar |  55°29′″N 2°33′″W﻿Koordinatar: 55°29′″N 2°33′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | TD8 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1835 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Jedburgh**
 |

**Jedburgh** (skotsk **Jedart** eller **Jethart**) er ein by i regionen Scottish Borders  i Skottland. Han har kring 4000 innbyggjarar. Han ligg ved Jed Water, som er ein sideelv til Teviot, omkring 16 km frå grensa til England. Byen er prega av dei store ruinane etter Jedburgh Abbey. Byen har gjennom historia vore utsett for ei rekkje trefningar i grensestridar mellom Skottland og England.

Historie
--------

Det vart grunnlagt ei kyrkje i Jedburgh på 800-talet, og David I av Skottland grunnla eit augustinarkloster der mellom 1118 og 1138, med munkar frå Beauvais i Frankrike. Jedburgh Abbey vart grunnlagt i 1147. Han vart øydelagt under grensekrigar på 1500-talet. 

Den djupt religiøse kongen Malcolm IV døydde i Jedburgh i 1165, berre 24 år gammal. Han skal ha døydd på grunn av overdriven fasting. 

David I fekk òg grunnlagt eit slott i Jedburgh, og i 1174 var det ein av fire grensefestningar som vart overlevert til England. Han vart til tider brukt som kongeleg residens av den skotske monarken, men vart teken av engelskmennene så ofte at han tilslutt vart øydelagt, i 1409, då han var det siste engelske støttepunktet i Skottland. 

I 1258 fekk Jedburgh igjen kongeleg merksemd, då forhandlingar mellom Alexander III av Skottland og Henrik III av England om arveretten til den skotske trona vart ført der. Alexander III gifta seg i Jedburgh Abbey i 1285. 

Dronning Maria av Skottland budde i eit hus i byen i 1566; det er no innreidd som museum. I 1745 passerte ein jakobitthær gjennom byen, leia av prins Charles Edward Stuart, og han budde i same hus. Castle Jail vart opna i 1823. 

*Jeddart Justice* er eit uttrykk som refererer til tilfelle der ein person først blir hengt og stilt for retten etterpå; det skal ha oppstått frå ei sak der ein kriminell bande vart hengt først, og så fekk domane sine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jedburgh» frå Wikipedia på bokmål, den 2. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Vestmar** er ein kommuneregion sørvest i Telemark fylke som omfattar dei to kommunane Kragerø og Drangedal. Opphaeleg tyder namnet *vest for havet* (mar(e)=hav), i denne samanhengen Langesundsfjorden, såleis at òg Bamble ligg i Vestmar. Det er no meir vanleg å rekne Bamble som ein del av Grenland, og somme tek jamvel heile Vestmar-regionen med i Grenland. Regionen har om lag 11000 innbyggjarar og til saman eit landareal på kring 1400 kvadratkilometer.

Det einaste senter av noko størrelse i Vestmar er Kragerø, ein kan nemna Preststranda, administrasjonsstaden i Drangedal, og vintersportstaden Gautefall som ligg i Tørdal, nordaust i Drangedal.

Kommunar
--------

Kommunane i Vestmar
Ein reknar to kommunar til Vestmar:

| Nr | Namn | Folketal | Flatevidd km² | Målform |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 0815 | Kragerø kommune Kragerø |  | 000000000000305.0000000000305 | Nøytral |
| 0817 | Drangedal kommune Drangedal |  | 000000000001063.00000000001 063 | Nøytral |

Somme reknar dei to kommunane som ein del av Grenland.
Koordinatar: 46°48′40″N 8°54′53″E﻿

**Tödi**, eller på retoromansk **Piz Russein**, er eit 3 614 m høgt fjell, det høgste fjellet i Glarus-Alpane i Sveits og den høgste fjelltoppen i kantonen Glarus. Store delar av fjellet er bredekt og vanskeleg tilgjengeleg. Tödi delar seg i tre fjelltoppar som kvar ligg i god avstad frå einannan; det er *Piz Russein* (3 614 m; vesttoppen), *Glarner Tödi* (3 577 m; austtoppen) og *Sandgipfel* (3 388 m; nordtoppen). Fjellet ligg langs grensa mellom kantonane Graubünden (i sør) og Glarus (i nord).

Geografi
--------

Tödi ligg i den vestlege delen av Glarus-Alpane, mellom Linthal i nord og Disentis i sør. Fjellet reiser seg bratt opp på tre av sidene, særleg bratt opp frå dalen Val Russein. Nede under desse bergsidene ligg fleire mindre isbrear. Toppen av massivet er på nordsida i hovudsak dekt av snøbrear. Frå fjellet mot aust strekker Bifertenfirn seg, ein 4 km lang bre med talrike sprekker. Den mykje større Hüfibreen ligg få kilometer lenger vest, opp mot fjellet Clariden. Mot nord reiser Tödi seg nesten 3000 m opp frå dalbotnen langs elva Linth. Høgdeskilnaden mellom dalbotnen og fjelltoppen er noko mindre på sørsida.

Geologi
-------

Geologisk høyrer sokkelen av Tödi til den austlegaste delen av Aar-massivet. Over desse krystallinske bergartane ligg topplaget. I botnen av topplaget finn ein rötidolomitt danna i trias, eit i augefallende, omkring 50 m breitt raudgult band. Dei øvste bergartane er av kalkstein frå jura.

Toppturar
---------

Ein benediktinar-pater frå Disentis gjorde kring 1800 fleire forsøk på kome til topps på Tödi. Det siste forsøket gjorde den då over 70-årige pateren den 1. september 1824 saman med P. Curschellas og A. Bisquolm. Grunna høg alder gav pateren opp å nå toppen, men dei to andre kom til topps. Turen tok til i Graubünden gjennom Val Russein og truleg over Porta da Spescha.

Dagens normalrute går frå Fridolinshütte ved ei bretunge av Bifertenfirn, via Grünhornhütte langs Bifertenfirn over "den gule veggen", vidare over breen til topps på Piz Russein.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tödi» frå Wikipedia på tysk, den 15. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tödi på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
**Boniface Alexandre** (fødd 31. juli 1936) var fungerande president i Haiti frå 2004 til 2006.

I 1990 vart han dommar ved høgsterett i Haiti (*Cour suprême*). I juni 2001 utnemnde president Jean-Bertrand Aristide han til president for Høgsterett. Som dette vann han seg eit ry som ein aktverdig dommar innanfor eit rettssystem som elles vart sett på som mykje plaga av korrupsjon. Han gjorde mykje i kampen mot korrupsjon og inkompetanse i rettssystemet. Ved sidan av verksemda si ved domstolen underviste han som professor i rettsvitskap ved Statsuniversitetet i Haiti i Port-au-Prince.

President Aristide mista makta ved et statskupp i 2004, og etter suksesjonsreglane vart Alexandre, i eigenskap av vervet som leiar for høgsterett, fungerande president. Presidentsperioden hans vart ikkje krona med den same suksessen og beundringa som dommargjerninga hans. Amnesty International hevda at landet under perioden hans var prega av politibrutalitet, ekstrajudisielle avrettingar og stadig meir rettslause tilstandar.

Alexandre fråtredde det mellombelse presidentvervet 14. mai 2006, då René Préval, som var vinnaren av presidentvala i februar 2006, vart teken i eid som president.

Kjelder
-------

* Boniface Alexandre på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 30. april 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (iba)

 |
**Vestnes** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Vestnes kommune i Møre og Romsdal. Tettstaden ligg vest for munningen av Tresfjorden, på begge sidene av Vestnesstraumen som frå Tresfjorden fører inn til den tre kilometer lange og ein kilometer breie bukta Flatevågen. Vestnes er den største tettstaden i kommunen og har 2 368 innbyggjarar per 1. januar 2017.

Vestnes tettstad har atskilleg handels- og tenesteverksemd, i tillegg til industri. Her ligg mellom anna industribedrifta Aas mekaniske verksted. Båtbygging har stått særleg sterkt på Vestnes, og sør for tettstaden ligg det eit båtbyggarmuseum.

Delen av tettstaden som ligg sør for Vestnesbrua er kalla **Helland**. Her ligg mellom anna Helland skule og Helland barnehage. Avisa *Vestnesavisa* kjem ut ein dag i veka på Vestnes. Vestnes kyrkje i sentrum er ei langkyrkje i tre frå 1872 og er den tredje kyrkja som vart reist på staden. Den første var ei stavkyrkje som vart riven i 1680.

Vestnes tettstad har hurtigbåtsamband med Vikebukt, Sekken og Molde. Europaveg 39 går gjennom Vestnes, med bilferje til Molde frå Furneset rundt tre kilometer nord for tettstaden. Fram til 1986 gjekk ferja til Molde frå Vestnes sentrum, men ferjestaden har framleis namnet «Vestnes». Europaveg 136 (Dombås–Åndalsnes–Ålesund) går i bru over Tresfjorden direkte sør for tettstaden.

Bilete frå Vestnes
------------------

* Frå Vestnes sentrumFrå Vestnes sentrum
* Vestnes kyrkjeVestnes kyrkje
* Vestnes sett frå ÅsbygdaVestnes sett frå Åsbygda

Sjå òg
------

* Tettstader i Møre og Romsdal

Kjelder
-------

1. ↑  Veg og virke i Møre og Romsdal fylke. Juli 1985.
2. ↑  «Vestnes – tettstedet». Store norske leksikon. 13. januar 2016. Henta 7. september 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historiske arkiv etter Vestnes kommune og Tresfjord kommune på Arkivportalen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Frå ein kibbutz på 1940- eller 1950-talet.
**Kibbutz** (hebraisk **קיבוץ**‎, fleirtal **קיבוצים**, *kibbutzim*; bokstaveleg 'samling' eller 'felles') er eit israelsk kollektivt samfunn. Sjølv om andre land har hatt liknande kollektiv, så har få frivillige kollektiv spela ei så viktig rolle som i Israel. Kollektiva er ofte prega av ein sosialistisk ideologi.

Bakgrunnen til kibbutzrørsla
----------------------------

Den andre bølgja av innvandring til det dåverande Palestina bestod til skilnad frå den første ikkje av strengt religiøse jødar, men av austeuropeiske jødar som i byrjinga av 1900-talet flykta frå pogromar. Ein del av det noverande Israel var på denne tida øydemark. Dei nye immigrantane valde å organisere kollektive jordbruk, kibbutzar, for å dyrke opp jorda. I takt med at talet på jødar i området auka, blei talet på kibbutzar òg større. Etter staten Israel var oppretta i 1948 fekk kibbutzane ei viktig rolle i forsvaret av staten Israel, sidan dei ofte låg i grenselandet mot dei arabiske områda eller nabolanda.

Livet på ein kibbutz
--------------------

Livet på ein kibbutz er prega av sosialistiske ideal, med like løner for alle. Dei driv mest med jordbruk, men etter kvart har fleire av dei starta ulike fabrikkar og satsar på turisme. Det kollektive livet har òg endra seg noko, særleg dette med felles ansvar for alle barn. I moderne kibbutzar er det gjerne kjernefamiliar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kibbutz» frå Wikipedia på svensk, den 3. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kibbutz**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Bonner Durchmusterung (BD)** eller **Durchmusterung** er det allmenne namnet på tre omfattande astronomiske stjernekatalogar over heile himmelen. *Durchmusterung* er eit tysk ord som vert brukt om ei systematisk kartlegging av objekt eller data.

Den opphavlege Bonner Durchmusterung er den katalogen som vart sett saman ved observatoriet ved Universitetet i Bonn i perioden 1852–1862, under leiing av Friedrich Wilhelm August Argelander. Katalogen omfattar stader for nesten 325 000 stjerner frå Nordpolen til 2° sørleg deklinasjon, alle av dei kjende stjernene ned til niande, og mange av dei tiande, storleiksklassene.

I 1875 vart Argelander etterfølgd av Eduard Schönfeld som leiar av Bonn-observatoriet. I perioden 1875–1881 utvida han Bonner Durchmusterung sørover med ytterlegare 133 659 stjerner, observerbare frå Bonn.

I perioden 1892–1914 vart katalogen utvida til òg å omfatta den sørlege stjernehimmelen gjennom ein samanstilling gjort ved observatoriet i Córdoba i Argentina. Córdoba-Durchmusterung inneheld rundt 578 000 stjerner.

Til saman dannar dei tre Durchmusterung ein systematisk katalog med over éin million stjerner ned til niande, og delvis tiande, storleiksklasse.

**BD**-stjernenummer vert brukt den dagen i dag, og gjer det mogleg å korrelere dette verket med moderne prosjekt. BD-nummer vert skrive på formatet «BD *deklinasjon* *løpenummer*», eksempelvis har Betelgeuse nummer BD+7°1055 (den 1055. stjerna på 7° nordleg deklinasjon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bonner Durchmusterung» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2016.*
**Bondeungdomslaga** (BUL) er ungdomslag i byane. Det fyrste var Bondeungdomslaget i Oslo, skipa i 1899. Føremålet til laga var i byrjinga å arbeide for landsungdom som kom til byane, og å fremje målsak, edruskap og norsk kultur i tydinga folkekultur. Dei siste 50 åra har meir og meir av arbeidet dreidd seg om aktivitetar som folkedans, amatørteater, idrett og song. Den store møteaktiviteten som dominerte laga før er for det meste vekke.

Dei fleste bondeungdomslaga er lokallag i Noregs Ungdomslag (NU). Bondeungdomslaget i Nidaros, Bondeungdomslaget i Stavanger og Bondeungdomslaget i Oslo er i tillegg med i Noregs Mållag (NM). Nokre lag som driv som bondeungdomslaga og er med i både NM og NU kallar seg «ungdomslag» eller «mållag og ungdomslag», det gjeld Bergen Ungdomslag Ervingen, Haugesund Mållag og Ungdomslag, Flekkefjord Mållag og Ungdomslag, Lindesnes Ungdomslag og Austegdelaget (Arendal).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bondeungdomslaget i Oslo
* Bondeungdomslaget i Nidaros Arkivert 2013-05-25 ved Wayback Machine.
* Bergen Ungdomslag Ervingen
* Haugesund Mållag og Ungdomslag Arkivert 2008-05-22 ved Wayback Machine.
**Jeff Simmons** (fødd mai 1949 i Seattle) er ein rockemusikar og tidlegare medlem i Frank Zappa sitt Mothers of Invention. Simmons spelte bass, gitar og korvokal for gruppa i 1970 og 1971. Han slutta i The Mothers like før filminga av *200 Motels* (der han i filmen er erstatta av sjåføren til Ringo Starr, Martin Lickert) i midten av 1971. Jeff kom seinare attende til gruppa i 1972 og 1973. Av Zappa og Mothers-album han spelte på var mellom andre *Chunga's Revenge* (1970), *Waka/Jawaka* (1972), *Roxy & Elsewhere* (1974). 

Simmons er ein av berre få musikarar som har skrive songar i lag med Zappa. Samarbeidet deira «Wonderful Wino» finst på *Lucille Has Messed My Mind Up* og Zappa-albumet *Zoot Allures* frå 1975. Denne songen vart òg spelt inn på ny av Zappa med eit heilt anna arrangement på albumet *Joe's Garage* i 1979. 

Simmons spelte med forskjellige grupper i Seattle-området i 1980-åra. Han er med i filmen *Rock and Roll Mobster Girls* frå 1988, som kom ut direkte på video. I 2004 gav Simmons ut albumet *Blue Universe*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jeff Simmons (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juni 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Blue Fox Records
* United Mutations: Jeff Simmons
* «Rock and Roll Mobster Girls» på IMDB

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
| **Pityusarane** |
| --- |
| Flagget til Ibiza og FormenteraFlagget til Ibiza og Formentera |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Middelhavet |
| **Koordinatar** | 38°42′N 1°27′E﻿Koordinatar: 38°42′N 1°27′E﻿ |
| **Øygruppe** | Balearane |
| **Store øyar** | Ibiza, Formentera |
| **Areal** | 654,28 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Talaia på Ibiza (476 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Spania |
| **Provins** | Balearane

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 161 369 (2006)
 |

**Pityusarane** (katalansk *Illes Pitiüses*; spansk *Islas Pitiusas*, frå gresk πιτύα, *pitýa*, furu) er namnet på to av øyane i Balearane i Spania, Ibiza og Formentera, i Middelhavet.

Øyane ligg om lag 100 km sørvest for Mallorca og om lag 80 km aust for Cap de la Nau på det spanske fastlandet. 

I antikken vart øyane kalla *Pityussa* av Klaudios Ptolemaios. Øyane vart nytta som base for sjørøvarar. Den romerske generalen Annius dreiv dei bort med ein stor flåte og med dei den romerske opprøraren Quintus Sertorius, som søkte tilflukt her. 

Furuøyane vert rekna som ein del av Balearane, men stundom rekna som ei eiga øygruppe. Politisk er dei uansett ein del av den autonome regionen Balearane. 

* Strand på IbizaStrand på Ibiza
* Ibiza byIbiza by
* Strand på FormenteraStrand på Formentera

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pine Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |