recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ustasja** (kroatisk **Ustaša** fleirtal, Ustaše, ustasje, på norsk omtrent 'dei opprørske', serbisk **Усташа**) var ein kroatisk høgreekstrem organisasjon som vart sett til å leia Kroatia av Aksemaktene i 1941. Dei førte ein nazistisk/fascistisk politikk og vart til slutt kasta ut av jugoslaviske partisanar og Den raude armeen i 1945. Leiar for Ustasja var Ante Pavelić.

Den kroatiske fascistrørsla vart illgjeten for ekstrem brutalitet mot serbarar, jødar og sigøynarar under krigen. 
Ustasjaen freista utrydda alle serbarar, jødar, sigøynarar, og kroatiske kommunistar frå området dei kontrollerte. Organisasjonen bygde fleire konsentrasjonsleirar, og den mest illgjetne er nok konsentrasjonsleiren Jasenovac.

Bakgrunn
--------

Rørsla vart grunnlagd i 1929 av Pavelić. Bakgrunnen var eit ynske om ein eigen kroatisk stat, for ikkje å bli dominert av serbarane.

Etter at tyske og italienske tropper tok kontroll over Jugoslavias territorium våren 1941 vart det oppretta ein separat kroatisk stat, der Ustasja fekk makta. Denne staten omfatta au Bosnia-Hercegovina og Syrmia, som Ustasja gjorde krav på som «opphavlege kroatiske område». Derimot måtte store delar av Dalmatia avståast til Italia.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ustasja» frå Wikipedia på bokmål, den 4. august 2006.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Korkeik** |
| KorkeikKorkeik |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Korkeik Utbreiinga av Korkeik |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Bøkeordenen Fagales |
| **Familie:** | Fagaceae |
| **Slekt:** | Eikeslekta *Quercus* |
| **Art:** | **Korkeik** *Q. suber* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Quercus suber***L. 1753 |

**Korkeik** er eit vintergrønt tre i eikeslekta, kjend for å produsera kork. Treet stammar frå middelhavslanda i Sørvest-Europa og Nordvest-Afrika. Det kan bli opptil 30 meter høgt, men har ofte hemma vekst i sitt naturlege miljø. Trea kan bli 150–250 år gamle.

Barken til ei korkeik

Bruk
----

Korkeika har eit svampaktig lag mellom den ytre flata av barken og det indre levande laget, kalla blautbast. Ein skreller stammen med visse mellomrom og tek ut kork. Om det er gjort rett, kan ein hauste kork frå trea kvart tiande til tolvte år utan å skade treet, for korklaget veks ut att. Kork har mange kommersielle bruksområde, som i flaskekorkar, oppslagstavler, ølbrikker, isolering, lok for syltetøysglas eller krukker, golvmateriale, pakningar i motorar, handtak og så bortetter. 

Ein dyrkar korkeik i Algerie, Marokko, Tunisia, Portugal, Spania og Frankrike. I desse landa dekkjer korkeikskogar rundt 25 000 km². Portugal er den største korkprodusenten og står for rundt halvparten av korkhausten i verda. Korkeik er verna i Portugal, berre gamle tre som ikkje dannar meir kork kan fellast med løyve frå landbruksdepartementet.

Korkeik blir også dyrka som prydplante i parkar og liknande.

Økologisk tyding
----------------

Korkeikskogar dannar habitat for fleire utryddingstruga dyr, som pantergaupe (*Lynx pardinus*) på den iberiske halvøya og gibraltarape (*Macaca sylvanus*) i Atlasfjella og på Gibraltar.

Kjelder
-------

* «korkeik» i *Store norske leksikon*, snl.no.


---

* *Denne artikkelen inneheld stoff frå «Quercus suber» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) *Korkeik* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Korkeik* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (en) *Korkeik* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Korkeik* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Korkeik* hos The International Plant Names IndexRedigere på wikidata
* (en) *Korkeik* hos TropicosRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Quercus suber* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Quercus suber* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Quercus suber* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* ITIS
* EOL

 |
**Richard Kovich** (1. desember 1926–11. februar 2006)
var ein USA-amerikansk etterretningsagent som blei urettmessig skulda for å vera dobbeltagent.

Kovich var fødd i Hibbing i Minnesota som son av serbiske invandrarar, og snakka serbisk (eller serbo-kroatisk) frå barndomen. 
Han tente i den amerikanske marinen i Stillehavet under andre verdskrigen, og studerte ved University of Minnesota.

Kovich gjekk tidleg inn i etterretningsorganisasjonen CIA, der han var ein lovande agent, og arbeidde lenge i Europa. Han fann ut mykje om tekniske kapasitetar på rakettar og missil som fanst i Sovjetunionen av ein avhoppar, Mikhail Federov. I Noreg er han kjend for å vera styringsoffiser for den norske CIA-agenten Ingeborg Lygren. Han er likevel mest kjend for at han med urett mista truverde etter at leiaren for kontraspionasje, James Jesus Angleton, sette i gang eit stort program mot «moldvarpar» i organisasjonen, og ein sovjetisk avhoppar, Anatolij Mikhailovitsj Golitsyn, hevda at ein slavisk person med eit etternamn som byrja på K spionerte for KGB.

Kovich fekk etterkvart oppreising og erstatning, men måtte sjå kariera si øydelagd. Seinare fekk han tilgang til personellpapira sine og engasejerte seg i å få oppreising for agentar som var blitt mistrudde utan grunn..

Han trekte seg tilbake frå etterretningstenesta i 1974, 47 år gammal.
Han døydde i 2006 på heimstaden i Jacksonville i Nord-Carolina.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Adam Bernstein (27. februar 2006). «CIA Officer Richard Kovich; Helped Notable Soviets Defect». *Washington Post*.
2. ↑  David Johnston (8. mars 1992). «C.I.A. Dug for Moles but Buried the Loyal». *The New York Times*.

* «THE JOURNAL OF INTELLIGENCE HISTORY» (PDF). INTERNATIONAL INTELLIGENCE HISTORY ASSOCIATION. Arkivert frå originalen (PDF) 23. juni 2020. Henta 29. oktober 2017.
**Hans Andreas Tanberg Glørsen** (16. februar 1836–1. september 1904) var ein norsk forstmann. Sidan han i 1871 lanserte tanken om Bergensbanen, har han fått heiderstittelen «Bergensbanens far».

Hans Andreas Tanberg Glørsen vart fødd i Nord-Aurdal som son av lækjaren Jørgen Gustav Gløersen og Gunda Sophie Cathrine Tanberg (1811–99). Han vart gift 1868 med Rachel Marie Carlsen. Gløersen tok examen artium 1853 og juridisk embetseksamen 1858. Etter studium ved forstakademiet i Giessen i Tyskland med eksamen 1860, vart han tilsett som forstassistent i Lesja. I 1866 vart han tilsett som forstmeister i Vestlandske forstdistrikt, ei stilling han hadde til han gjekk av 1895. Her vart han den første til å drive skogplanting i stort omfang i Noreg. 1885 starta han *Landbrugstidende for Vestlandet*, og var redaktør i bladet til det gjekk inn 1891. 

Då han i ein artikkel i Bergensposten la fram tanken om å byggje Bergensbanen, peikte han òg på kva for trasé banen burde følgje, eit framlegg som låg svært nær traséen som til slutt vart valt. Sidan tok han til ords for bygging av Jærbanen. I 1885 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.

H.A. Tanberg Glørsen døydde i Kristiania.

Kjelder
-------

* Jernbaneverket
* Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Richard Kipkemboi Mateelong** (fødd 14. oktober 1983) er ein kenyansk tidlegare hinderløpar. Åra 2007-09 vann han to VM-medaljar og ein OL-medalje i 3 000 meter hinder.

### Aktiv

Mateelong vart andremann på 3 000 meter hinder i IAAF-finalen 2006, ein prestasjon han gjentok i 2007. Både under VM 2007 i Osaka og Sommar-OL 2008 i Bejing kom han i mål til bronsemedalje. I Berlin 2009 sette han personbeste med tida 8.00,8, noko som sikra han sølvmedaljen eit lite halvsekund bak landsmannen Ezekiel Kemboi og like framom Bouabdellah Tahri og Paul Koech. Hausten 2010 sprang Mateelong inn til siger ved Samveldeleikane i Delhi på tida 8.16,3, to sekund framom nettopp Kemboi. 11. mai 2012 presterte Mateelong sitt livs beste hinderløp då han i DL-stemnet i Doha vart klokka inn på 7.56,8, hakk i hæl landsmannen Paul Koech. Sidan han så berre vart nummer 4 i det kenyanske OL-uttaket, glapp London-OL for Mateelong.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje – 8.17,5
* OL 2008 i Beijing: Bronsemedalje – 8.11,1
* VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje – 8.00,8, bakom Ezekiel Kemboi (8.00,4)
* VM 2011 i Daegu: Nr 7 – 8.19,3

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Richard Mateelong» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juni 2022.*
Shiprock, dei eroderte restane av halsen på ein utdøydd vulkan.
Ein **utdøydd vulkan** er ein vulkan som ikkje lenger har utbrot og som truleg ikkje vil få fleire utbrot i framtida. 

Det kan vere vanskeleg å skilje ein utdøydd vulkan frå ein sovande vulkan fordi ein vulkan vert rekna for å vere utdøydd om det ikkje er skriftlege kjelder om aktivitet i vulkanen. Vulkanar kan derimot vere sovande i lang tid og det er ikkje uvanleg at «utdøydde» vulkanar får utbrot igjen. Vesuv vart rekna som utdøydd fram til det kjende utbrotet i år 79 e.Kr. som øydela byane Herculaneum og Pompeii. I nyare tid trudde ein at Soufrière Hills-vulkanen på øya Montserrat var utdøydd fram til det kraftige utbrotet i 1995. Eit enno nyare døme er Fourpeaked Volcano i Alaska, som fram til september 2006 ikkje hadde hatt utbrot sidan 7994 f.Kr. 

Regionen Auvergne i Frankrike har 50 utdøydde vulkanar som ikkje har hatt utbrot på meir enn 6000 år og som har erodert bort og etterlate pluggar med hard magma, som ser ut som avrunda åstoppar.

Sjå òg
------

* Aktiv vulkan
* Sovande vulkan
* Guyot

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Extinct volcano» frå Wikipedia på engelsk, den 14. november 2007.*
*Scene i Normandie*, 1823
*Ved Adriahavskysten*, ca 1824
**Richard Parkes Bonington** (25. oktober 1802–23. september 1828) var ein britisk kunstmålar som arbeidde i Frankrike. Han var ein dei fremste britiske landskapsmålarane under romantikken.

### Liv og gjerning

Bonington kom tidleg til Paris og vart elev ved Antoine-Jean Gros sitt atelier. Han vart kjend med Eugène Delacroix og vart påverka av denne, men utdanna seg til landskapsmålar på eiga hand. Saman med John Constable vekte han stor merksemd på utstillingar i Paris i 1822 og 1824 med to bilete med motiv frå Normandie. Gjennom sine friske, lyse fargetonar og fint avmålte landskapskunst vart han ein banebrytar for det intime landskapsmåleriet i Frankrike, og ein forgjengar til Barbizon-skulen.

Boningtons bilete, fremst landskap i olje og akvarell, har motiv frå Frankrike, Storbritannia og Venezia. Han laga også mange historiemåleri, med både mellomalderske og orientalske motiv, og dessutan portrett. Alt saman utført med stor teknisk briljans. Bonington var også ein framifrå litograf.

Han døydde av tuberkulose i London i 1828.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Richard Parkes Bonington**

Kjelder
-------

*Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*

* *Denne artikkelen bygger på «Richard Parkes Bonington» frå Wikipedia på svensk, den 13. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Frederik Christian Otto Hegermann** (22. juli 1769–27. mai 1841) var ein norsk offiser og stortingsmann.

Hegermann var fødd i Fredrikshald. Han vart offiser i 1785, og fire år seinare premierløytnant ved 1. trondhjemske infanteriregiment. Etter 1800 steig han i gradane; kaptein 1802, major 1811, oberstløytnant 1815, oberst 1818. I 1825 vart han generaladjutant for hæren, frå 1831 generalmajor og kommandant i Trondheim.

Hegermann deltok på det overordentlege stortinget 1814 som 2. representant frå Trondheim. Han var medlem av protokollkomiteen og komiteen om uavgjorte saker. 10. oktober 1814 var han medlem av deputasjonen som møtte Kristian Fredrik, og seinare av deputasjonen som møtte kronprins Karl Johan.

Perioden 1795-1825 budde Hegermann nokså fast på eigedomen Ranheim i Strinda. Han døydde 1841 på Rikshospitalet i Kristiania. Diderich Hegermann var ein eldre bror.

Utmerkingar
-----------

Hegermann var innehavar av Sverdordenen og Dannebrogordenen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steen'ske bogtrykkeri. s. 359.
* Biografisk informasjon om Frederik Hegermann NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Shishi middelskule** (forenkla kinesisk 石室中学，文翁石室，, pinyin shíshì zhōngxúe, wén wēng shíshì) ligg i Chengdu i Sìchuan i Kina. Han vart grunnlagd mellom 143 f.Kr. og 141 f.Kr. i Handynastiet av Wen Weng, og er den første lokale offentlege skulen i Kina. Han er også verdas eldste ungdomsskule. *Shishi* tyder ‘steinhus’ på kinesisk, og viser til korleis skulen vart bygd.

Shishi middelskule vart Chengdu normalskule (成都师范学堂) under det nye utdaningssystemet som vart innført i 1902 og sidan Chengdu middelskule (成都府中学) i 1904. Han vart nemnt om att (til Chengdu Shishi middelskule (成都石室中学)) i 1948. Han rangerer mellom dei 100 øvste middelskulane (7.–9. klasse) i Kina.

Kappestriden mellom elevane frå dei lågare klassetrinna i Chengdu om å komme inn ved Shishi er intens. For mange elevar er opptak ved Shishi ein heider til like med opptak ved universitet og gjev makelaust høve til å motta betre undervising enn vanleg i kjernefag. Dei fleste elevar ved Shishi skåra mellom dei øvste 10 % samanlikna med andre elevar ved avgangseksamen for den lågare middelskulen. For dei som ikkje skåra tilstrekkeleg høgt på eksamen, og som har høgare innkome enn gjennomsnittet, finst FEC-programmet. FEC-programmet, som vert drive av ein kinesisk føretaksmann, nyttar utanlandske engelsklærarar for å hjelpe utvalde elevar med ekstra engelskundervisning.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Shishi middelskule nettstad Arkivert 2013-12-17 ved Wayback Machine. (kinesisk)
**Richard Lestock** (22. februar 1679–17. desember 1746) var ein offiser i Royal Navy og til slutt admiral. Han kjempa i mange slag og var ein kontroversiell person som er best hugsa for nederlaget i slaget ved Toulon, og vart derfor stilt for krigsrett. 

Lestock følgde faren sine fotspor inn i marinen. I 1701 vart han tredjeløytnant på «Cambridge» og steig raskt i gradene. Som kommandør på HMS «Vulture» deltok han i frigjeringa av Barcelona og erobringa av Alicante. I 1707 støtta han Sir George Byng i nederlaget ved Toulon, men erobra Menorca året etter. I 1709 vart han angripe av to fiendtlege fregattar utanfor Lisboa og vart tvungen til å overgje skipet. Heime i England vart han stilt for krigsrett for å ha tapt skipet, men vart frikjend 31. august 1709. 

Dei neste åra segla han i britiske flåtar i Vestindia og i Austersjøen, der han fekk kommando over ein skvadron på sju skip. I Skagerrak utmerkte han seg ved å ta svenske kaperar og Byng gjorde han til andrekaptein på flaggskipet sitt under slaget ved Kapp Passaro i 1718. Dei neste ti åra steig han ikkje i gradene, men vart etter kvart kaptein over eige skip. I 1739 segla han med Sir Chaloner Ogle til Vestindia, der han av viseadmiral Edward Vernon vart utpeikt til kommandør og tredjekommanderande av flåten. Lestock deltok i slaget ved Cartagena de Indias, der han fekk i oppdrag å angripe Fort San Luis den 23. mars 1741. Slaget enda med nederlag og Lestock returnerte til England, der han tok kommando over ein skvadron som segla til Middelhavet for å støtte Nicholas Haddock. I 1742 vart han utnemnde til kontreadmiral og då Haddock måtte reise heim på grunn av sjukdom, vart Lestock øvstkommanderande for ein kort periode. 

I 1744 deltok Lestock i slaget ved Toulon under den austerrikske arvefølgjekrigen. Slaget vart eit nederlag for britane og Lestock vart skulda for ikkje å ha følgd eller forstått den opphavlege åtaksplanen, men vart igjen frikjend heime i England, og berre to dagar seinare, 3. juni 1746, vart han utnemnde til admiral og fekk kommandoen over ein stor skvadron. 13. desember 1746 døydde han av ein magesjukdom.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Richard Lestock» frå Wikipedia på engelsk, den 31. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Oxford Dictionary of National Biography
	+ Artikkel om slaget ved Toulon


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
|  |
| --- |
| **Babaco** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Slekt:** | **Babaco** *Vasconcellea*Badillo, 1971 |

**Babaco** (*Vasconcellea × heilbornii*; syn. *Carica pentagona*) er ei frukt i papayafamilien.
Planten er ein hybrid-kultivar i slekta *Vasconcellea*. Hybriden blei danna i Ecuador som ei kryssing mellom fjellpapaya (*Vasconcellea cundinamarcensis*) og toronche (*Vasconcellea stipulata*).

Babacoplanten blir 5–8 m høg. Han dannar eit lite, urteaktig tre med få eller ingen greiner. Ein plante produserer 30–60 frukter årleg, og lever i gjennomsnitt i åtte år.

Babaco toler kulde betre enn andre plantar i slekta *Vasconcellea* og den tropiske papayaplanten. Han kan dyrkast opptil 2000 moh. i kjølige subtropiske område og tilmed i kjøligare strøk. 
Han kan også dyrkast i drivhus med ein minimumstemperatur på 10 °C om natta og 12 °C om dagen.

Ein har klart å dyrka planten så langt sør som i New Zealand og så langd nord som i California, delar av England og Kanaløyane og tildels i Italia (hovudsakleg Sicilia og Calabria).

Frukta er avlang, spiss og femkanta. Ho kan bli opptil to kilo. Fargen er først grøn, og går gradvis over til å bli gul, som er den mogne fargen. Ho har kvitt, mjukt og saftig fruktkjøt og ingen frø. Babaco kan etast naturell med skal, til dømes i ein fruktsalat, pressa til jus eller mosa til smoothie.

Kjelder
-------

* Babaco, frukt.no

---

* *Denne artikkelen bygger på «Babaco» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Kempler C. J.T Kabaluk, M. Nelson.1993. Greenhouse cultivation of babaco (Carica x heilbornii Badillo n.m. pentagona (Heilborn)): Effect of media, container size, stem number, and plant density. NZJ of crop and horticultural Science. 1993 V:21:273-277.
		- Kempler C. J.T Kabaluk. 1996. Babaco (Carica pentagona Heilb.): A Possible Crop for the Greenhouse. Hortscience, V:31:5:785-788.
		- Babaco Carica Pentagona
		- Germplasm Resources Information Network: *Vasconcellea ×heilbornii*
		- California Rare Fruit Growers Babaco fact sheet Arkivert 2018-12-09 ved Wayback Machine.
**Richard Talbot, 1. jarl Tyrconnell** PC (1630–14. august 1691) var ein irsk rojalist og jakobittisk soldat. Han var òg kjend under kallenamnet «Mad Dick» Talbot.

Under dei irske forbundskrigane som følgde det irske opprøret i 1641 tekte Talbot i armeen til Det irske forbundet som fenrik i kavaleriet. Han vart tekne til fange av parlamentarikarane etter slaget ved Dungans Hill i 1647, men vart betalt ut att. I 1649 overlevde han òg den cromwellske plyndrniga Drogheda, og rømde frå garnisonen før denne vart massakrert. Kort tid etter dette flykta han frå Irland for å slå seg saman med rojalistane i Frankrike. 

Han tok del i komplotta for å få tatt livet av Cromwell, men vart arrestert i London i november 1655 og forhøyrt av Cromwell sjølv. Nok ein gong rømde han. 

Etter at Jakob II kom til makta i 1685, vart han gjort til **Baron av Talbotstown**, **vicomte Baltinglass** og **Jarl Tyrconnell**, og sendt som øvstkommanderande for styrkane i Irland. I denne stillinga og som irsk statthaldar (1687–88) plasserte han katolikkar i statlege og militære stillingar. Dermed tok heile den katolske folkesetnaden Jakob II si side i den ærerike revolusjonen. Så då Jakob i 1689 gjekk i land ved Dublin med dei franske offiserane sine, hadde Tyrconnell ein irsk arme til å støtte han. Etter at Jakob kom til Irland, gjorde Talbot til **hertug av Tyrconnell** og **marki av Tyrconnell**, titlar som berre vart respektert av jakobittane. Etter nederlaget i slaget ved Boyne i 1690, reiste Tyrconnell til Frankrike for støtte. Han kom attende til Irland i 1691, men døydde av apoplexi like før Limerick fall.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Richard Talbot, 1st Earl of Tyrconnell» frå Wikipedia på engelsk, den 22. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Petrie, Sir Charles (1972) *The Great Tyrconnel: A Chapter in Anglo-Irish Relations*. Cork: Mercier Press
* «Talbot, Richard (1630-1691)». *Dictionary of National Biography*. London: Smith, Elder & Co. 1885–1900.
* Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Frederik Nicolai Jensen** (21. juni 1818–28. november 1870), kjend som **Frits Jensen**, var ein norsk prest, kunstnar og stortingsmann. Han var bror til statsråd Christian Jensen.

*Ingeborg ved havet*, 1845
Altartavla i Lofotkatedralen er måla av Frits Jensen
Jensen var son til ein kjøpmann i Bergen, og tok studenteksamen ved Bergen katedralskule i 1837. I 1840 var han cand.theol. Året etter reiste han til Kunstakademie Düsseldorf for å utdanne seg til målar. Han studerte der til 1845, til dels med offentleg stipend.

Då han kom heim frå Düsseldorf, prøvde han å leve som kunstnar i Bergen. Han stod bak etableringa av Det norske Theater i Bergen saman med Ole Bull, og var den fyrste instruktøren ved teateret. Ein periode var han også aktiv i Bergens Haandværkerforening.

I 1854 vart han sokneprest i Bø i Vesterålen, deretter hadde same embetet i Steigen til han døydde. Han representerte Nordland på Stortinget 1862-63, der han var medlem av kyrkjekomiteen.

Jensen målan i 1869/70 altartavla i Vågan kyrkje. Ho vart arkivert då kyrkja vart riva og erstatta av Lofotkatedralen i 1900, men hengt opp i 1948 etter kyrkjelyden sitt ynskje.

Altartavla er utgangspunkt for Herbjørg Wassmo sin roman *Hundre år*.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia, den 23. august 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* PolSys
* VIAF
* KulturNav

 |
Binchois (til høgre med harpe), saman med Guillaume Dufay
**Gilles Binchois** eller **Gilles de Bins**, fødd kring 1400, død 20. september 1460 i Soignies i Belgia, var ein fransk-flamsk komponist og ein av dei første innanfor stilretninga den flamske skolen, og er ofte nemnd saman med Guillaume Dufay. Stilane deira var elles svært ulike. Binchois har truleg hatt større påverknad enn Dufay, av di han vart meir skriven av og sitert av seinare komponistar.

Liv
---

Binchois var truleg frå Mons, son av Jean og Johanna de Binche. Faren var rådgjevar for hertug Guillaume IV av Hainault. I 1419 vart han organist i Mons, og reiste til Lille i 1423. Etter minnemotetten Johannes Ockeghem skreiv over han seinare, skal han ha vore i hærteneste hjå hertugen av Burgund på denne tida, eller kanskje Jarlen av Suffolk. Kring 1430 vart han musikalsk leiar for kapellet i Burgund.

Verk
----

Det vert sagt at Binchois er ein av dei finaste melodikarane på heile 1400-talet. Stilen hans var tydeleg og klår, og svært lydarvenleg. Dette gjorde at han vart svært folkekjær. Ved eit høve skreiv han slik at hertug Filip den gode gret då han høyrde songen *Dueil angoisseus*.

Binchois skreiv mange sekulære songar, kjærleiksviser og riddarviser for hertugen av Burgund, attåt mykje musikk for kyrkja.

Kjelder
-------

* Allen W. Atlas: renaissance Music, London 1998
* Classical Composers Database om Binchois

* *Denne artikkelen bygger på «Gilles Binchois» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juli 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Stokkanker i baugen på skipet *Suomen Joutsen* frå Turku i Finland.
Ein dregg er eit lite anker som ofte er laga slik at det kan faldast saman, og er ofte nytta i småbåtar.
Skisse som syner eit drivanker. Ankeret kan vendast og dragast inn på skipet ved tauet som er synt til høgre på skissa.
Døme på eit drivanker.
**Anker** er reiskapar av ulike utformingar nytta til å halde fartøy (skip eller båtar), bøyar, flytebrygger og andre flytande innretningar fast på ein og same plassen på sjøen ved å feste fartøyet eller innretninga til sjøbotnen med eit tau eller ein kjetting som ankeret heng i enden av. Er ankeret lite, vert det helst kalla *dregg*, særleg når det er av ein type som kan faldast saman når det ikkje er i bruk.

Eit *drivanker* er ei poseliknande innretning som ein let drive i eit tau etter ein båt eller eit skip for å bremse på farta, eller for å halde stamnen på båten eller skipet opp mot bylgjer og vind når skipet ikkje har motorkraft, eller ikkje har framdrift av andre årsaker.

Ulike ankertypar
----------------

Eit anker kan vere meint til permanent fortøyning av til dømes flytebrygger, for å halde på plass bøyer som er lagde ut for å fortøye skip eller båtar til, eller for å halde flytande oljeboringsplattformar på plass. Slike anker vert ofte kalla moringar, og dei kan vere av mange ulike slag og materiale, særleg når det gjeld moringar for småbåtar og flytebrygger. Dei har ofte det til felles at det er tyngda som fester dei til sjøbotnen, og til dømes jarnskrap, gamle motordelar, støypte betongklumpar og anna kan gjere nytta som moringar.

Skip og båtar har anker og dreggar som er meint for mellombels fortøying. Slike anker vert sleppte ut når det trengs, og deretter heiste opp og teke med på ferda vidare. Ein talar om at skipet kastar anker, ligg for anker, letter eller heiser anker.

* **Stokkanker** er namn på ein type anker med ein stokk i toppen, plassert vinkelrett på dei to klørne som fester ankeret til sjøbotnen. Stokken legg ankeret i posisjon og får det til å feste seg betre. Dette er det tradisjonelle skipsankeret.
* **Ploganker** er eit anker som har form som ein plog.
* **Bruce-anker** og andre variantar som går under nemning *kloanker* eller flukanker, vart konstruert av Peter Bruce på 1970-talet som ei betring av plogankeret.
* **Danforth-anker** er eit anker med hengsla spissar som grev seg ned i vinkel i botnen og er eigna for bruk der botnen er av sand.
* **Plett** er eit anker forma som ei litt konkav skive.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Anker for fartøy**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* KulturNav
* NDL

 |
**Gimmeland** er ein gard i Fana i Bergen kommune ved Bontveitvegen i den lange dalen nordaust for Kalandsvatnet. 

Det er framleis gardsdrift på garden.

Namn
----

Namnet kjem truleg av *Gymbuland*, og kan ha samanheng med eit elvenamn, *Gymba*, eller *gumba*, som tyder gomme, ein raudkokt ost av ferskmjølk.

Historie
--------

Garden høyrte i slutten av mellomalderen til domkapitlet i Bergen, og låg frå 1617 til bispestolen. Sidan 1873 har garden vore i bondesjølveige. 

Under den første verdskrigen vart det utnytta jernertsførekomstar her.

Geografi
--------

Garden ligg i dalen som strekkjer seg nordaustover frå Kalandsvatnet og oppover mot Bontveit, mellom Solbakkafjellet (458 moh) i aust og Stignevatnet og Hedneåsen i vest. 

Garden grensar til Hedno i vest, Riple i nord, Frotveit og Fjelltveit i nordaust, Haugland i aust og sør, og Almeland i sørvest.

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt og Norvall Skreien (2009). *Bergen Byleksikon* (5 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 978-82-573-1761-4.
* Bergenskart - stednavnskart Arkivert 2020-02-17 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gimmeland**
**Richard Wright** (4. september 1908–28. november 1960) var ein amerikansk forfattar. Han voks opp i Mississippi og Tennessee før han flytta til Chicago då han var nitten. Dette skildra han i sjølvbiografien *Black Boy* (1945, på norsk *Svart ungdom*, 1947). Etter nokre år med andre jobbar og studiar vart Wright forfattar med novellesamlinga *Uncle Tom's Children* (1938), om rasekonflikt, vald og kamp for menneskeverd i Sørstatane. Den naturalistiske romanen *Native Son* frå 1940 (på norsk *Nigger*, 1947) vert rekna som hovudverket hans. Romanen er prega av det kommunistiske samfunnssynet til Wright. Dette skreiv han òg om i eit essay i antologien *The God That Failed* (1950).

Wright flytta til Paris etter den andre verdskrigen. Her skreiv han mellom anna romanen *The Outsider* (1953), der han syner interesse for eksistensialismen, *Savage Holiday* (1954), *The Long Dream* (1958) og *Lawd Today* (1963), novellesamlinga *Eight Men* (1961), reiseskildringa *Black Power* (1954) frå Ghana, *The Color Curtain* (1956) om Bandungkonferansen mellom afrikanske og asiatiske land og den kritiske skildringa av Spania kalla *Pagan Spain* (1957).

Kjelder
-------

* 

* «Richard Wright» av Orm Øverland i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*Må ikkje forvekslast med Majdal Anjar*.
Koordinatar: 33°43′33″N 35°55′47″E﻿

**Anjar** (arabisk عنجر, armensk Անճար, tyder «uløyst eller rennande elv»), òg kalla **Haoush Mousa** (arabisk حوش موسى, *Ḥawsh Mūsá*), er ein by i Libanon i Bekaadalen. Innbyggjartalet er 2 400, og består nesten utelukkande av armenarar. Det samla areal eter kring 20 kvadratkilometer. Om sommaren aukar innbyggjartalet til 3 500.

Historie
--------

Ruinar av omajadepalasset.
Byen vart grunnlagd av omajade-kalifen al-Walid I på byrjinga av 700-talet, som ein palassby. Historikaren Jere L. Bacharach hevdar det var sonen til al-Walid, Al-Abbas, som grunnla Anjar, kring 714. Han siterer den bysantinsk-greske historikaren Theofanes bekjennaren som skreiv at al-Abbas bygde byen. Sjølve bygginga vart gjort av arbeidarar frå Anatolia og koptiske handverkarar frå Egypt.

Etter å ha stått tom i seinare år, vart Anjar busett på ny i 1939 med fleire tusen armenske flyktningar frå Musa Dagh-området i Tyrkia. Nabolaga i landsbyen er kalla opp etter dei seks landsbyane i Musa Dagh: Haji Habibli, Kebusiyeh, Vakif, Kheder Bek, Yoghunoluk og Bitias. Det syriske forsvaret valde Anjar som ein av hovudbasane sine i Beqaadalen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anjar, Lebanon» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Bacharach, Jere L. (1996). «Marwanid Omajadane Building Activities: Speculations on Patronage». I Necipoğlu, Gülru. *Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World* **13**. Leiden: BRILL. s. 27–44. ISBN 90-04-10633-2.

1. ↑  ANJAR: Demografi
2. ↑  Bacharach (1996), s. 34.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Anjar**

* Offisiell nettstad
* Nettside om Anjar

| * v
* d
* e
Verdsarv i Libanon |
| --- |
| Byblos**·** Anjar**·** Baalbek**·** Kadishadalen (den heilage dalen) **·** Guds seder-skogen (Horsh Arz el-Rab)**·** Tyr | Flag of LebanonFlag of Lebanon |

| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Zahle distrikt i Beqaa guvernement |
| --- |
| Administrativt senter: **Zahlé** |
| Byar og landsbyar | Ali an Nahri**·** Anjar**·** Barelias**·** Bouarij **·** Jdita**·** Kabelias**·** Majdal Anjar**·** Niha Bekaa **·** Rayak**·** Saadnayel**·** Taalabaya**·** Zahlé |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
| **Gimsøy** |
| --- |
| Gimsøystraumen bruGimsøystraumen bru |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Nord-Noreg |
| **Koordinatar** | 68°18′2″N 14°12′27″E﻿Koordinatar: 68°18′2″N 14°12′27″E﻿ |
| **Øygruppe** | Lofoten

 |
| **Areal** | 46,4 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Svarttinden (767 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg |
| **Fylke** | Nordland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 230 |
| **Folketettleik** | 5 /km² |

**Gimsøy** er ei øy i Lofoten. Øya ligg mellom Austvågøya og Vestvågøya, og høyrer til Vågan kommune. Øya har eit areal på 46,4 km².

Gimsøy har tidlegare vore ein eigen kommune. Kommunen vart skild ut frå Vågan kommune i 1856, under namnet Gimsøy kommune. Ved opprettinga hadde Gimsøy kommune 987 innbyggjarar. 1. januar 1964 vart Gimsøy, Vågan og bykommunen Svolvær slått saman igjen til nye Vågan kommune. Ved samanslåinga hadde Gimsøy kommune 1551 innbyggjarar.

Den sørlege og austlege delen av Gimsøy er kupert. Det høgaste punktet er Svarttinden på 767 moh. I nord og vest er øya flat og myrlendt, med unntak av fjellet Hoven på 368 moh.

Gimsøy har butikk, barne- og ungdomsskule. Hovudnæring er jordbruk, men òg fiske og turisme er viktige inntektskjelder på denne øya som har om lag 230 innbyggjarar.

Europaveg 10 passerer sørsida av Gimsøy, og knyter øya til Austvågøya i aust over Gimsøystraumen bru og Vestvågøya i vest over Sundklakkstraumen bru. Elles går det fylkesveg og kommunal veg rundt heile øya.

Det har vore diskutert å bygge ein storflyplass for Lofoten på dei flate myrene på Gimsøya, til erstatning for kortbaneflyplassane i Svolvær og på Leknes, men dette er så langt berre lause idear. Gimsøymyrene naturreservat ligg på øya.

| * v
* d
* e
Øyane i Lofoten |
| --- |
| Hinnøya  • Årsteinen  • Stormolla  • Litlmolla  • Skrova  • Austvågøy  • Gimsøy  • Vestvågøy  • Flakstadøya  • Moskenesøya  • Mosken  • Værøy  • Røstlandet |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Anke Vater til venstre, saman med Sabine Paetz i 1983
**Anke Behmer**, fødd **Anke Vater**, (fødd 5. juni 1961) er ein tysk friidrettsutøvar frå Stavenhagen i Mecklenburg-Vorpommern som repesenterte Aust-Tyskland og tevla internasjonalt i mangekamp. Ho vart europameister i sjukamp i 1986, og sikra seg bronsemedaljar i øvinga i VM 1983 og OL 1988.

Aktiv
-----

I 1980 vann Anke Vater den fyrste meisterskapen i sjukamp i Aust-Tyskland. Ho kom på fjerdplass i sjukampen og forbetra seg både kva gjaldt poeng og plassering ved friidretts-EM 1983, då ho tok bronsemedaljen bak landskvinnene Ramona Neubert og Sabine Paetz. I 1984 boikotta Aust-Tyskland Sommar-OL 1984 i Los Angeles, så sjukampen vart då ei tevling utan dei austtyske favorittane.

Som Anke Behmer vann ho i 1986 gullmedaljen i europameisterskapen etter å han sanka 6 717 poeng. Året etter vart ho nummer fire i VM i Roma. I 1988 gjorde ho sin aller beste sjukamp og stoppa med 6 858 poeng, men måtte likevel nøye seg med bromsemedaljen, i ei tevling der Jackie Joyner-Kersee sette verdsrekord med heile 7 291 poeng, ein rekord som i 2016 framleis gjeld.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1982 i Aten: Nr 4 - 6390 poeng, bak Sabine Everts (6418)
* VM 1983 i Helsinki: Bronsemedalje - 6532 poeng
* EM 1986 i Stuttgart: Gullmedalje - 6717 poeng, framom Natalja Sjubenkova (6645)
* VM 1987 i Roma: Nr 4 - 6460 poeng, bakom Jane Frederick (6502)
* OL 1988 i Seoul: Bronsemedalje 6858 poeng, bak Sabine John (6897)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anke Behmer» frå Wikipedia på tysk, den 30. august 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Anke Behmer» (på engelsk). olympedia.org. Henta 15. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| Gretna  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Greatna |
| HovudgataHovudgata Hovudgata |
| Plassering |
| 

Gretna i Skottland is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Dumfries and Galloway |
| Tradisjonelt grevskap | Dumfries |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 2 705 |
| Koordinatar |  54°59′38″N 3°4′43″W﻿Koordinatar: 54°59′38″N 3°4′43″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DG16 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1461 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Gretna i Skottland**
 |

 **Gretna**  er ein by i regionen Dumfries and Galloway i det sørlege Skottland. Han har kring 2500 innbyggjarar og ligg ved munningen av elva Esk, ved hovudvegen A74. Staden er ein av dei få i Storbritannia som har status som *township*, som er distinkt frå både *town* og *village*, og ligg ein stad mellom dei to vanlege nemningane. Landsbyen Gretna Green ligg rett ved Gretna.

Staden er kjent for HM Factory i Gretna, ein ammunisjonsfabrikk som vart bygd under første verdskrigen. Han strekte seg heilt frå Eastriggs til Longtown i England, ei strekning på over fjorten kilometer, og er dermed den største ammunisjonsfabrikken som nokonsinne er bygd. Meir enn 30 000 arbeidarar, dei fleste av dei kvinner, var tilsett i produksjonen av korditt. Gretna og Eastriggs vart oppretta for å gje husrom til arbeidarane, og var opphavleg kjent under det felles kodenamnet «Moorside». Staden var ein av dei første der *Defence of the Realm Act* vart innført i 1916, mest for å kontrollere arbeidarane og sjauarane som bygde fabrikken. Det vart blant anna innført strenge restriksjonar på sal av alkoholhaldige drikk.

Ei viktig inntektskjelde for Gretna er «ekteskapsindustrien» i Gretna Green, sidan mange av dei som giftar seg der bur på hotell i Gretna, og dessutan at mange av ekteskapa blir inngått i Gretna og ikkje i den vesle landsbyen; den spesielle dispensasjonen som blir nytta ved ekteskapsvigslar der gjeld begge stader.

Fotballklubben Gretna FC, som gjekk konkurs i 2008, var frå Gretna.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Gretna (Skottland)» frå Wikipedia på bokmål, den 27. oktober 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Silhuettframstilling av gillidandaspel, eller *kuttiyum kolum* på malayalam.
Gilli-danda spelt ved breidda av Ganga i Varanasi.
**Gilli-danda** er hindustaninamnet på eit pinnespel som er utbreidd over heile Sør-Asia og ein del andre stader. Spelet kan føregå på open mark, vegar ved hjelp ein kort pinne som ein slår og minst ei stikke som ein slå med. Spelet kan ha to spelarar eller fleire spelarar fordelte på to lag. 

To gutar i Pakistan speler gilli-danda.
Det finst ulike reglar, men går hovudsakleg ut på at ein slår ein kort pinne lengst mogleg bort frå ei grop i bakken med ei lengre stikke. Motspelaren skal så prøva å få pinnen lengre. Motspelarar har også høve til å prøva å stoppa den flygande pinnen eller slå han tilbake. Om pinnen blir fanga i svevet eller treffer stikka til den som slo, er han ute. Før ein byrjar spelet, kan ein tevla om kven som starta ved å sjå kven som klarer halda den korte pinnen i lufta gjennom å slå han med stikka flest mogleg gonger. 

Ofte målar ein lengda ein oppnår ved hjelp av slåstikka, den korte pinnen eller spann. Kvart mål kan gjev eitt poeng, og spelaren eller laget som oppnår flest poeng vinn spelet.

Jente frå Kerala i India med utstyret ein treng til *kuttiyum kolum*.
På hindustani (hindi og urdu) er *gilli* er namnet på den korte pinnen ein slår, og *danda* på stikka ein slår med. Fleire av namna på andre språk er danna på same måte. Spelet er kjend som 
*dandi-biyo* på nepali,
*gulli-danda* på panjabi,
*dānggűli* på bengali og assamesisk,
*viti-dandu* på marathi,
*billam-godu* på telugu, 
*chinni-dandu* på kannada, 
*kuttiyum kolum* på malayalam, *kitti-pul* på tamil, 
*gooti-billa, karra-billa* eller *geeti-danna* på saraiki, 
*iti-dakar* på sindhi og
*lappa-duggi* på pasjto.

Spelet er også kjend som *kon ko* på khmer og *alak-doulak* på farsi.
I Europa finst spelet som *bòlit* på katalansk, *lippa* på italiensk og *tip-cat* på engelsk.

Kjelder
-------

* Aarti Basnyat, Nepali Street Games Arkivert 2011-12-18 ved Wayback Machine.. ECS Nepal, august 2009.
* Gilli Danda ved bloggen Incredbile India, 11. februar 2011.

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Dandibiawo» frå Wikipedia på engelsk, den 6. mai 2012.*

Fotnotar

1. ↑  Devanagari (hindi) गिल्ली डण्डा, urdu گلی ڈنڈا
2. ↑  डण्डी बियो
3. ↑  گلی ڈنڈا
4. ↑  विट्टी दांडू
5. ↑  கிட்டி-புல்
6. ↑  گیٹی ڈنا
7. ↑  اٽي ڏڪر
8. ↑  لپا ڈگی
9. ↑  الک دولک

Bakgrunnsstoff
--------------

* Animasjona av korleis ein slår pinnen avgarde
* N13. Children's Games Døme på pinnetriksing frå Nepal.
* Smågutar speler chinni dandu/gilli danda i Karnataka i India
* Menn speler gilli-danda i Orissa i India
**Grete Bjørdalsbakke** (fødd 23. juni 1960) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Ørsta. Hennar beste øving var høgdehopp, men ho hevda seg òg i lengdehopp. I norske friidrettsmeisterskap vann ho mellom 1977 og -84 seks medaljar i høgdehopp, tre av dei gullmedaljar. Bjørdalsbakke sitt bestehopp på 1,85 meter gjorde ho i Steinkjer 17. september 1983. Ho tevla i alle år som medlem av Ørsta Idrettslag. Ho bur i Ørsta og har sidan 1996 arbeidd i ambulansetenesta ved sjukehuset i Volda.

Aktiv
-----

Bjørdalsbakke viste fyrste gongen ho var eit spensttalent utom det vanlege då ho vann lengde-tevlinga under Donald Duck-leikane. Dei neste åra markerte ho seg særleg i høgde og lengde utan tilløp. 16 år gammal byrja ho å nærme seg norsktoppen også i høgde og lengde med tilløp.

Sommaren 1977 vart Bjørdalsbakke juniormeister i høgdehopp med 1,76 meter, fire veker seinare vann ho NM-sølv i øvinga med 1,73 m. I mellomtida gjorde ho personbeste med 1,77 m då ho sigra i ein juniorlandskamp i København. Under noregsmeisterskapen 1978 i Steinkjer tok ho sølv både i høgde- og lengdehopp, med sterk medvind i lengdetevlinga landa ho på 5,92 meter, 4 cm kortare enn vinnaren Heidi Benserud. To veker seinare svinga Bjørdalsbakke seg over 1,80 meter i høgdehopp ved eit stemne på Gjøvik. 27. juli 1979 sette ho personleg rekord med 1,81 m då ho vart juniormeister på Fana stadion, ein prestasjon ho fekk bestemannspremie for.

Bjørdalsbakke vart i 1980 norsk meister i høgdehopp med 1,79 m og norsk årsbeste. Etter ein kneoperasjon sette ho personleg rekord i lengdehopp med 6,03 m i Ålesund den 23. august 1981, i høgdehopp måtte ho nøye seg med 1,74 m og årsbeste i september. Sommaren 1982 tangerte ho sitt personbeste på 1,81 m i Byrkjelo.

I august 1983 forbetra Bjørdalsbakke seg til 1,82 m, før ho vann høgdetevlinga i NM med 1,78 m framom noregsrekordhaldar Astrid Tveit. Ved eit stemne i Steinkjer 17- september flytta Bjørdalsbakke den personlege rekorden til 1,85 m, norsk årsbeste. I 1984-sesongen hoppa ho over 1,81 m i mai månad, like høgt hoppa då ho ved NM i august kneip fyrsteplassen ved å gå over høgda føre Marianne Vikne, som like før meisterskapen hadde persa seg med 1,85 m.

Bjørdalsbakke la opp etter 1984-sesongen.

### Medaljar i norske hovudmeisterskap

* 1977: Sølvmedalje i høgdehopp – 1,73 m, bakom Astrid Tveit (1,80 m)
* 1978: Sølvmedalje i høgdehopp – 1,76 m, bakom Astrid Tveit (1,85 m), og i lengdehopp - 5,92 m, bakom Heidi Benserud (5,96 m)
* 1979: Bronsemedalje i høgdehopp – 1,76 m
* 1980: Gullmedalje i høgdehopp – 1,79 m, framom Tone Harby (1,76 m)
* 1983: Gullmedalje i høgdehopp – 1,78 m, framom Astrid Tveit (1,78 m)
* 1984: Gullmedalje i høgdehopp – 1,81 m, framom Marianne Vikne (1,81 m)

Kjelder
-------

* friidrett.no
**Baba** er eit fjell nær byen Bitola i Nord-Makedonia. Den høgaste toppen er Pelister på 2 601 meter over havet. Baba er det tredje høgaste fjellet i Nord-Makedonia etter Korab og Šar Planina. Andre toppar bortsett frå Pelister er Dva Groba (2 514 moh), Veternitsa (2 420 moh), Muza (2 350 moh), Rzana (2 334 moh), Sjiroka (2 218 moh), Kozji Kamen (2 199 moh), Griva (2 198 moh), Golema Tsjuka (2 188 moh), Skrkovo (2 140 moh), Babin Zab (1 850 moh) og mange fleire. Babamassivet er eit vasskilje i området mellom Adriahavet og Egearhavet.

Pelister nasjonalpark har eit rikt plante- og dyreliv. Av planteliv finn ein mellom anna ei spesiell femnåla furu (Pinus peuce) som ein berre finn på nokre få fjell på Balkan. Av dyreliv finn ein bjørn, rådyr, ulv, gemse, hjort, villsvin, kanin, fleire ørneartar, raud rapphøne, raudnebba kaie og den endemiske makedonske pelagoniaauren.

Pelister er den eldste og nest største nasjonalparken i Nord-Makedonia etter Mavrovo. Det er eit av dei viktigaste turistområda i landet og har eit kjent skisenter. 

Frå Peliste kan ein sjå Pelagoniadalen, Prespasjøen fjella Nidzhe, Galitsjitsa, Jakupitsa og Bitola. Pelister er eit av dei sørlegaste fjella på Balkan som har ein alpin utsjånad. 

Pelister er òg kjend for dei to fjellvatna som ligg her. Dei vert kalla «Augo til Pelister». Det største vatnet ligg 2 218 meter over havet, medan det mindre vatnet ligg 2 180 meter over havet. Her finn ein kjeldene til fleire elvar. 

På toppane er det snø sjølv midt på sommaren og enkelte stader ligg snøen året gjennom.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Baba Mountain» frå Wikipedia på engelsk, den 31. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Gimli** er ein dverg frå J.R.R. Tolkien si fiktive verd Midgard. Gimli, son av Glóin (ein av Bilbo Lommelun sine opphavlege følgjesvener i Hobbiten), er ein fjern etterkomar av Durin den udøyelege – den fyrste av dei syv dvergefedrane – men er ikkje medlem av den kongelege ættelinja. Gimli er dessutan fetteren til Balin, som også var ein av Bilbo sine følgjesvener. Gimli blir introdusert ved rådsmøtet i Kløvendal, der han kjem saman med faren sin med nyhende frå heimstaden sin. Gimli blir vald av Elrond til å vere ein av dei ni i Ringens Brorlag.

Innan Brorlaget blir Gimli gradvis god ven med alven Legolas, noko som er spesielt sidan alvane og dvergane framleis krangla over nokon saker som handlar om Doriath sin undergang – og meir på grunn av at Legolas sin far, Thranduil, ein gong kasta Glóin i eitt av hans fangehòl (sjå Hobbiten).
Ettersom brorlaget blir nøydt til å gå inn i Morias miner, er Gimli i byrjinga veldig entusiastisk og brenn for å finne ein dvergekoloni av slekta si der. I staden finn Gimli ut av at Moria er fullt av orkar og at hans folk, inkludert fetteren hans Balin, har blitt nådelaust slakta av orkane. Når Gandalv fell ned i mørket etter å ha kjempa mot Balrogen, klarar brorlaget omsider å komme seg ut av minene. 
Gimli var 139 år gamal (fødd i år 2879 i det tredje tideverv) då Ringens Brorlag sette ut frå Kløvendal.

I Peter Jackson sin filmtrilogi om *Ringdrotten* blir Gimli spelt av John Rhys-Davies.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen er basert på Legolas på bokmål wikipedia.
* *Ringdrotten* av J.R.R. Tolkien.
**Cornelis Floris** (fødd **Cornelis Floris de Vriendt**, 1514–20. oktober 1575)) var ein nederlandsk arkitekt og bilethoggar under renessansen. 

Antwerpen rådhus på ei teikning av Joan Blaeu i 1649
Christian IIIs monument i Roskilde domkyrkje
Foto:
Kaspar Damm Larsen
 

Floris var aktiv i Antwerpen der han også var medlem av Sint-Lucasgildet. Han hadde eit bilethoggarverksted kor det blei sendt ut praktmonument laga av marmor og sort kalksten til store delar av Nord-Europa. Han leverte fleire gravmonument til Danmark, blant anna gravmonumentet over Kristian III til Roskilde domkyrkje og over Fredrik I i Schleswig domkyrkje.
I Danmark fekk stilen stor utbredelse og vert kalla Florisstil.

Han spela ei viktig rolle ved oppføringa av Antwerpen rådhus.

Floris var bror av målaren Frans Floris.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cornelis Floris de Vriendt» frå Wikipedia på bokmål, den 2. februar 2012.*

### Referansar

1. 1 2  Cornelis Floris[*daud lenkje*] i RKDs database
2. 1 2 3  Cornelis Floris i Weilbachs kunstnerleksikon
3. ↑  Jan Lampo: Antwerp City Hall

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |