recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***The Late Show with David Letterman***, kalla ***David Letterman-show*** på norsk, er eit timelangt komi- og prateprogram produsert og leia av David Letterman frå Ed Sullivan-teateret på Broadway i New York. Programmet debuterte 30. august 1993 og vert sendt av CBS i USA og TVNorge i Noreg. Programmet vart og vist hjå NRK 2 nokre år. Programmet sin musikkdirektør og leiar av husbandet The CBS Orchestra er Paul Shaffer.

Ifylgje august 2004-utgåva av programmet sitt interne nyhendebrev har *The Late Show*, i løpet av dei 11 åra, hatt 2264 sendingar, 4082 gjestar og 1668 musikalske opptredenar.

Letterman involverer ofte staben til programmet i sketsjar, blant andre Shaffer, programannonsør Alan Kalter, inspisient Biff Henderson, scenearbeidarane Pat Farmer og Kenny Sheehan, plakatgut Tony Mendez og assistent Stephanie Birkitt. Rupert Jee som er eigaren av butikken Hello Deli er og med i forskjellige innslag.

Mor til programleiar David Letterman, Dorothy Letterman(no Mengering) er og til tider på skjermen. I mange år var ho berre med via telefon, men i 1994 gjorde ho debut på tv-skjermen under OL på Lillehammer. Der hadde ho et intervju med blant andre Hillary Clinton. Ho var og Letterman si utsending til OL i 1998, Nagano, Japan og 2002 Salt Lake City, Utah, då saman med Biff Henderson. Ho pleier og å komme til programmet rundt morsdagen og bursdagen hennar.

Eit tidlegare «crew-medlem» Calvert DeForest også kjent som Larry «Bud» Melman var ofte brukt i sketsjar. Han var med frå starten på NBC i 1982, der han brukte namnet Larry "Bud" Melman) og blei også med David Letterman over til CBS i 1993. Der måtte han ta i bruk sitt verklege namn: Calvert DeForest. Han var med heilt fram til 2002.

### Nordmenn som har gjesta Late Show

Sissel Kyrkjebø (2 gonger), Maria Mena, Liv Arnesen, Mona Grudt og Sondre Lerche er dei 5 norske som har opptrådt hjå David Letterman. Eskil Rønningsbakken var invitert, men droppa opptredenen sin i protest på grunn av politiske standpunkt.

### Regelmessige segment

* Top Ten List
* CBS Mail Bag
* Stupid Pet Tricks
* Pat & Kenny Read Oprah Transcripts
* Know Your Current Events
* Will It Float?
* Is This Anything?
* Dr. Phil's Words of Wisdom
* Trump or Monkey?
* Dwight the Troubled Teen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad hjå CBS
* Side hjå IMDb
**Personennamendatei** (**PND**) er ein elektronisk katalog over personar som framfor alt er laga for å nyttast i biblioteka til å slå opp i litteratur.

Oppføringane skal sikre at det er lett å finne personopplysningar i Deutsche Nationalbibliografie, bibliotek, arkiv og museum i heile det tyske språkområdet. Registeret blir halde vedlike av Deutsche Nationalbibliothek i Tyskland og Österreichischer Bibliothekenverbund i Austerrike i samarbeid.

For kvar av personane i registeret finst det eit datasett med namn og eventuelt pseudonym, dato då vedkomande er fødd, eventuelt har døydd, og yrke, og dette er knytt til ein unik identifikator, PND-nummeret. Utan PND-nummeret ville namnelikskap og skrivevariantar gjere navnesøka problematiske. Per juli 2011 var det 3,6 millionar datasett i katalogen.

PND blei i april 2012 slått saman med dei andre tyske normdatakatalogane, Gemeinsame Körperschaftsdatei (GKD) og Schlagwortnormdatei (SWD).

Samanliknbare personkatalogar:

* Gemeinsame Normdatei (GND)
* Library of Congress Name Authority Files (LCNAF)
* Union List of Artist Names (ULAN)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om PND Arkivert 2012-05-08 ved Wayback Machine. (DNB)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
| Penryn  |
| --- |
| kornisk | Penrynn |
| St. Gluvias Street i PenrynSt. Gluvias Street i Penryn St. Gluvias Street i Penryn |
| Plassering |
| 

Penryn is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Cornwall |
| Distrikt | Cornwall |
| Grunnlagd | 1216 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 6 227 |
| Koordinatar |  50°10′″N 5°6′″W﻿Koordinatar: 50°10′″N 5°6′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | TR10 |
| Telefon-retningsnummer | 01326 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Penryn**
 |

**Penryn** (kornisk **Pennrynn**) er ein by i Cornwall i England. Han ligg ved, og har namn etter, elva Penryn. Byen er no praktisk talt ein forstad til Falmouth, men var tidlegare ein viktig hamneby, og eksporterte granitt og tinn. 

Byen vart grunnlagt i 1216, og er dermed ein av dei eldste i Cornwall. Innan 1400-talet hadde han vorte ei viktig hamn. Innan 1600-talet gjekk mykje av handelen med kornisk tinn og kopar over Penryn, og tidleg på 1800-talet vart det anlagt granittbrot ved elva. Store mengder stein vart sendt til byggeprosjekt både elles i Storbritannia og i utlandet. 

Penryn er enno ein travel by, men har verna mykje av det gamle preget sitt. Mange av bygningane er frå tudortida, jakobeisk tid og georgiansk tid, og byen blir rekna som bevaringsverdig nærast i heilskapen sin fordi han har eit unikt bybilete. Eit museum i rådhuset illustrerer historia til byen. 

Delar av Exeter University held til i utkanten av Penryn, og det er planar om å utvide både studiestedet og mengda studentbustader.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Penryn» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Ei trapp i todimensjonalt perspektiv.
Perspektivstudie av ein vase gjort av Paolo Uccello på 1400-talet.
**Perspektivteikning** (av latin *perspicere*, 'sjå gjennom, sjå tydeleg') er ei grein av geometrien som er eit møtepunkt for kunst og matematikk. Konstruksjon av perspektiv vert nytta for å formidle illusjon av ein tredimensjonal røyndom på ei todimensjonal flate (til dømes eit papirark). 

Eit aspekt ved perspektiv er forkorting.

Romperspektiv
-------------

To viktige kjenneteikn ved den romlege perspektivforståing er:

* Romleg forkorting (perspektivforkorting), der gjenstandar verkar forvreid og forkorta ut når dei blir betrakta frå ein vinkel.
* Gjenstandar ser mindre ut når avstanda til betraktaren blir større, altså når dei er lengre vekke frå den som ser.

### Sentralperspektiv

Eit system der avstand kunne framstillast på ein vitskapleg måte blei laga av Filippo Brunelleschi (1377-1446), ein italiensk arkitekt. Dette systemet inneheld iakttakinga at i høgda med augo til betraktaren synest alle parallelle linjer som spring gjennom rommet i rett vinkel mot motivet, å konvergere sentralt. Dei parallelle linjene heiter ortogonalar. Desse gjer eit geometrisk nettverk som definer biletrommet. Brunelleschis oppfinning kom til å opphøge målarkunst til ein vitskap.

Sjå òg
------

* Projektiv geometri
* Perspektiv

Kjelder
-------

* perspektivtegning i *Store norske leksikon*. Henta 2012-01-17.

* *Denne artikkelen bygger på «Perspektiv (kunst)» frå Wikipedia på bokmål, den 11. juni 2012.*
|  |
| --- |
| ***«Du fikk meg glad»***  Singel av Gudny Aspaas og Hans Petter Hansen |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk |
| **Utgjeve** | 1976 |
| Låtskrivar(ar) | Magne Amdahl og Kjell E. Vindtorn |
|

**«Du fikk meg glad»** er ein song av Gudny Aspaas og Hans Petter Hansen frå 1976. Songen er skriven av Magne Amdahl og Kjell E. Vindtorn.

Eurovision
----------

### Melodi Grand Prix 1976

«Du fikk meg glad» deltok i Melodi Grand Prix 1976, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1976 i Haag i Nederland. Songen vart framført på norsk av Gudny Aspaas med eit lite orkester, og så på nytt av Hans Petter Hansen med eit stort orkester. Bidraget enda på femte- og sisteplass med 131 poeng.

Fotnotar
--------

1. ↑  «MGP 1976» (på norsk). OGAE Norge. Henta 27. juli 2014.
2. ↑  «Norway 1976» (på engelsk). esc-history.com. Henta 27. juli 2014.
3. ↑  «NORWEGIAN FINAL 1976» (på engelsk). natfinals.50webs.com. Henta 27. juli 2014.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1976 |
| --- |
| *Hastverk***·** *Alltid en vind***·** *Du fikk meg glad***·** *Voodoo***·** *Mata Hari* |
|  |
| --- |
| **Slimål** |
| SlimålSlimål |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Myxini |
| **Orden:** | Myxiniformes |
| **Familie:** | Slimålfamilien Myxinidae |
| **Slekt:** | *Myxine* |
| **Art:** | **Slimål** *M. glutinosa* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Myxine glutinosa***Linnaeus, 1758 |

**Slimål** (*Myxine glutinosa*), også kalla **pirål** og **sleipmark**, er ein fisk som lever i saltvatn. Han er ein rundmunn i klassen slimålar, og ikkje i nær slekt med europeisk ål.

Utsjånad
--------

Slimålen er som vaksen 35 til 60 cm lang, rosafarga og utan skjel. Han har ikkje eigentlege finnar, mein ein hudfold langsetter bakkroppen. Langs buken har han slimkjertlar og rundt munnen har han fire tentaklar. Augene er tilbakedanna, og med nedsett funksjon. Slimålen er hermafroditt fram til kjønnsmodning. Befruktinga skjer truleg utvendig, og yngelen klekkast utan larvestadie.

Habitat
-------

Han finst langs heile norskekysten, og elles i det nordlege Atlanterhavet, på eit djup frå 20-40 meter og ned til 600, i ekstreme tilfelle 2000 meter. Slimålen lever på blaut botn, der han ofte grev seg ned. Han vil ha temperatur under 10 grader og vatn med 32 promille salt.

Han lever hovudsakleg av åtsel, mellom anna av daud og halvdaud fisk, og er difor ein plage i botngarn og liner kor han går på fanga fisk. Han et også børstemark, havsniglar og anna.

Kjøttet er velsmakande, men ikkje bruka i Noreg.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Slimål |
| **Norske synonym og dialektnamn:** Pirål, sleipmark |
| Svensk | Pirål |
| Engelsk | Atlantic hagfish |
| Tysk | Nordatlantischer Schleimaal |
| Spansk | Mixino |
| Russisk | Jevropejskaja miksina (Европейская Миксина), miksina obyknovennaja (миксина обыкновенная) |

Kjelder
-------


* Store Norske Leksikon
* Frank Emil Moen: *Dyreliv i havet. Nordeuropeisk marin fauna*. Internettutgåva Arkivert 2006-10-16 ved Wayback Machine.
* Forskningsnytt Arkivert 2007-05-04 ved Wayback Machine. frå NTNU
* Om slimål på Newton


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |
**Ljubov Ivanovna Jegorova** (fødd 5. mai 1966) er ein sovjet-russisk tidlegare langrennsløpar frå Seversk. Ho vann tre gullmedaljar under vinter-OL 1992 og like mange under vinter-OL 1994. I tillegg sikra ho seg to VM-gull i 1991 og eit tredje i 1993. Til saman tok ho 15 OL- og VM-medaljar (9-4-2). Jegorovva vann verdscupen i langrenn i 1993. Under ski-VM 1997 i Trondheim vart ho diskvalifisert for brot på dopingreglane.

Aktiv
-----

Jegorova vann si fyrste internasjonale gullmedalje då ho var med på Sovjetunionen sitt lag i 4x5 km stafett under ski-VM 1991 i Val di Fiemme. Dei neste tre sesongane, 1992-94, fekk ho årleg nye stafettgull, to OL-gull og eitt VM-gull, men då for Russland. Allereie i 1991 i Val di Fiemme tok ho sitt fyrste individuelle gull, ettersom ho sigra på avslutningsdistansen 30 km. Under vinter-OL 1992 i Albertville tok ho medaljar i alle fem langrennsøvingane. Omframt stafettgullet toppa ho resultatlista på 10 km og 15 km, medan det vart sølv på 5 km og 30 km.

I ski-VM 1993 i Falun måtte Jegorova nøye seg med eitt gull, stafettgullet. Ho fekk elles med seg med ein sølvmedalje på 5 km og to bronsemedaljar, på høvesvis 15 km og 30 km. Under vinterleikane på Lillehammer i 1994 erobra ho fire medaljar; etter å ha kome på sølvplassen på 15 km tok ho tre strake gullmedaljar. Ho vann både 5 km og den påfølgjande jaktstarten over 10 km, samt ho fekk sitt fjerde stafettgull på fire år.

Jegorova vart nummer tre i verdscupen i langrenn både i 1991 og i 1992. Ho gjekk så heilt til topps i 1993-sesongen, medan i 1994 måtte ta eit steg ned på sigerspallen. Mellom februar 1991 og desember 1995 vann ho 13 individuelle renn i verdscupen. I alt stod ho pallen 40 gongar etter verdscup-renn.

### Doping

Jegorova deltok ikkje i ski-VM 1995. To år seinare var ho på plass i Trondheim under ski-VM 1997. Her gjekk ho til topps på sigerspallen etter 5-kilometeren, men mista gullmedaljen tre dagar seinare, etter å ha testa positivt på det forbodne medikamentet bromantan. Jegorova vart dømd for brot mot dopingreglane, i staden vart hennar landsmannine Jelena Välbe tildelt VM-tittelen.

Etter å ha vore utestengd frå langrennstevlingar i to år, deltok Jegorova i verdscupen frå slutten av februar 1999 fram til 2003.

### Ymse

Jegorova vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1994, samstundes med Vladimir Smirnov og Espen Bredesen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Ljubov Jegorova – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Lyubov Yegorova» (på engelsk). olympedia.org. Henta 26. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Lizz Wright** (fødd 22. januar 1980) er ein amerikansk songar av jazz og gospel.

Wright vart fødd i Hahira i Georgia i USA. Ho voks opp som prestedotter, og kom tidleg i kontakt med gospelmusikk. Då ho var 14 år hadde ho lært seg å spela piano, og byrja å spela i kyrkja til faren. I 1996 vann ho National Choral Award for innsatsen sin i kormusikk på Houston County High School.

Ho studerte song ved Georgia State University i Atlanta, og byrja hovudsakleg å synga jazz. Seinare har ho studer ved The New School i New York og i Vancouver i Canada.

Wright blei med i vokalkvartetten In the Spirit frå Atlanta i 2000. I 2002 skreiv ho kontrakt med Verve Records. Det første albumet hennar *Salt* kom ut i 2003. Det inneheldt coverlåtar og fem sjølvskrivne songar. Stilen og karrieren hennar har leia til samanlikningar med Norah Jones.

I 2006 vitja Wright Nasjonal jazzscene på Cosmopolite, Bergen jazzforum, Vossajazz og Kongsberg Jazzfestival.

Diskografi
----------

* *Salt* (2003)
* *Dreaming Wide Awake* (Verve Forecast, 2005)
* *The Orchard* (Verve Forecast, 2008)
* *Fellowship* (Verve Forecast, 2010)
* *Freedom & Surrender* (Concord, 2015)
* *Grace* (Concord 2017)

Kjelder
-------

1. 1 2  Rizik, Christopher (2003–2010). «Lizz Wright Biography». SoulTracks.com. Henta 20. april 2020.
2. ↑  "Lizz Wright" Arkivert 2016-08-17 ved Wayback Machine. *JazzTimes*.
3. ↑  "Salt", *Billboard*, May 24, 2003.

* *Denne artikkelen bygger på «Lizz Wright» frå Wikipedia på bokmål og «Lizz Wright» frå Wikipedia på engelsk, den 20. april 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* MusicBrainz (artist)

 |
Hubble-bilete av Malstraumgalaksen (venstre) og den mindre kompajongen NGC 5195 (høgre).**Malstraumgalaksen** (katalogisert **M51** og **NGC 5194**) er ein vekselverkande spiralgalakse i stjernebiletet Jakthundane. Observasjonar av supernova SN 2005cs i Malstraumgalaksen i år 2005 har gjeve eit avstandsestimat på 23,4 millionar lysår. Eldre estimat har gjeve avstandar på 31 og 37 millionar lysår.

Malstraumgalaksen har ein mindre kompajonggalakse, NGC 5195, som har sett i gang stjernedanning i den større galaksen grunna gravitasjonspåverknaden han har.

Oppdaging
---------

Malstraumgalaksen blei oppdaga i oktober i 1773 av Charles Messier medan han observerte ein svak komet. Spiralstrukturen til galaksen blei først oppdaga av Lord Rosse i 1845, og galaksen blir av og til refert til som **Rosse sin galakse**. Kompanjonggalaksen blei oppdaga i 1781 av Pierre Méchain.

Malstraumgalaksen kan lett sjåast gjennom mindre teleskop.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artikkel av Knut Jørgen Røed Ødegaard frå 2001 om Hubble-biletet av galaksen same år
* Hubble sitt siste og skarpaste bilete av galaksen frå 2005

Kjelder
-------

1. ↑  Takáts, K.; Vinkó, J. (2006). «Distance estimate and progenitor characteristics of SN 2005cs in M51». *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Online Early* **372**: 1735. doi:10.1111/j.1365-2966.2006.10974.x.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
2. ↑  «Fast Facts» - Korte fakta om galaksen på NASA si Hubble-heimesida.
3. 1 2 3  «First Peek at Spitzer's Legacy: Mysterious Whirlpool Galaxy» Arkivert 2005-12-24 ved Wayback Machine. - Spitzer-pressemelding i samband med teleskopet sitt bilete av Malstraumgalaksen.
4. 1 2  «Hubble Reveals the Heart of the Whirlpool Galaxy» - Hubble-pressemelding i samband med teleskopet sitt bilete av Malstraumgalaksen.
5. ↑  «Messier 51» - Informasjon om Malstraumglaksen på www.seds.org.
**6. divisjonskommando** var ein taktisk, mobil divisjonskommando i Hæren, som i krig skulle vere i stand til å leie tre til fire brigadar, mellom anna ein alliert forsterkningsbrigade, og ha underlagt naudsynte einingar for leiingsstøtte og feltetterretning, taktisk støtte og forsyning samt støtteeiningar frå NATO. 6. divisjonskommando vart oppretta i 2002 og nedlagd 1. august 2009. 

I fred hadde 6. divisjonskommando eit koordinerande ansvar for styrkeproduksjonen ved underavdelingane til Hæren i indre Troms (Setermoen, Heggelia, Skjold), Rena (Telemark bataljon), Oslo (Hans Majestet Kongens Garde) og Finnmark (Garnisonen i Sør-Varanger, Garnisonen i Porsanger). 6. divisjonskommando hadde standkvarter ved Heggelia ved Bardufoss i Målselv kommune i Troms.

6. divisjon vart nedlagt som territorielt regiment i 2002 og omorganisert til mobil divisjonskommando. Historia til 6. divisjon si går attende til 1890-åra. Namnet fekk han i 1916 og er uløyseleg tilknytt kampane om Narvik i 1940 under leiinga til generalmajor Carl Gustav Fleischer.

6. divisjonskommando bestod av 12 bataljonar: 

* Combat Service Support bataljon (CSS, tidl. Logistikkbataljonen)
* Sambandsbataljonen
* Artilleribataljonen
* Panserbataljonen
* Etterretningsbataljonen
* Sanitetsbataljonen
* 2. bataljon («Infanteribataljonen»)
* Ingeniørbataljonen
* Luftvernbataljonen
* Kavaleribataljonen (nedlagt)
* Militærpolitibataljonen (gjenoppretta)
* Jegerbataljonen (nedlagd, omdanna til kompaninivå)
* Teknisk kompani

Mange av avdelingane i 6. divisjonskommando vart nye einingar i ISTAR-konseptet.

Kjelder
-------

* 6. divisjonskommando. (2012-01-27) I *Store norske leksikon*. Henta frå

* *Denne artikkelen bygger på «6. divisjonskommando» frå Wikipedia på bokmål, den 27. januar 2012.*
Winchester Model 70
**Winchester Model 70** er eit repetergevær med boltmekanisme produsert av Winchester Repeating Arms. 

Model 70 har vore i produksjon sidan 1936. Rifla har opp gjennom åra kome i forskjellige form og i forskjellige kaliber. Rifla har vore særs populær i USA til sivilt bruk.

Dei første modellane som vart produsert frå introduksjonen i 1936 fram til 1963, vert i dag kalla Pre-64. Desse har ein boltmekansime som er særs lik ein Mauser M98-mekanisme, som har ein stor klo-utdragar og kontrollert mating. Etter denne kom ein modell som har såkalla push-feed (dyttemating) mekanisme. I dei seinare åra gjekk ein nesten tilbake til originalen som då fekk namnet Classic. Ein Classic og ein Pre-64 er altså ikkje det same. 

Dei seinare åra vart kvaliteten særs variabel, og i 2006 vart den gamle fabrikken i New Haven i Connecticut lagt ned. Det var Browning som eigde den gamle Winchester fabrikken, og Browning vert igjen eigd av FN Herstal. Så i 2008 starta Browning opp med nyproduksjon av Winchester M-70 på FN Herstal's fabrikk i Columbia i Sør-Carolina.

Dei nye modellane vert produsert etter høgare kvalitetskrav enn på den gamle fabrikken. Den nye modellen har òg fått ein heilt ny avtrekkarmekanisme som er særs god. 

Det kan nemnast at eldre våpen av typen Pre-64, er i USA ettertrakta blant samlarar.

Kaliber
-------

Modell 70 har blitt levert i følgjande kaliber:  .22 Hornet, .22-250 Remington, .223 WSSM, .225 Winchester, .220 Swift, .243 Winchester, .243 WSSM, .250-3000 Savage, .25-06 Remington, .25 WSSM, .257 Roberts, 6,5 x 55 mm Mauser, .264 Winchester Magnum, .270 Winchester, .270 WSM, 7 x 57 mm Mauser, .284 Winchester, 7 mm Remington Magnum, 7mm WSM, .300 Savage, .30-06 Springfield, .308 Winchester, .300 H&H Magnum, .300 Winchester Magnum, .300 WSM, .300 RUM, 7,92 x 57 mm Mauser, .325 WSM, .338 Winchester Magnum, .35 Remington, .358 Winchester, .375 Holland & Holland Magnum, .416 Remington Magnum og .458 Winchester Magnum.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Winchester Model 70» frå Wikipedia på bokmål, den 31. juli 2011.*
**Amplitudemodulasjon** (**AM**) er ein modulasjonsteknikk der amplituden til ei berebølgje varierer direkte proporsjonalt med signalet som vert modulert.

Ved AM vert det sendt ei berebølge som er ein rein radiofrekvens. Når berebølgja vert modulert med lyd, vert det danna radiosignal til sida for berebølgja som ein kallar sideband. Ein tone på 1000Hz dannar eit radiosignal i sidebanda 1000Hz over og under frekvensen til berebølgja. Begge sidebanda inneheld all lydinformasjon, så det er mogeleg å dempa bErebølgja og det eine sidebandet. Då vert signalet enkelt sidebandmodulering (engelsk *Single Sideband*, forkorta *SSB*).

Animasjon av lyd, AM og FM-modulerte bærebølger.Fig 1: Eit lydsignal (øvst) kan bErast av ei berebølgje med amplityde- eller frekvensmodulering.
Ved amplitudemodulasjon vil støy som lyn og gneistar høyrast godt i mottakaren, medan slik støy vert dempa ved frekvensmodulasjon.

Amplitudemodulasjon var tidlegare mykje brukt som modulasjonsteknikk for mellom anna kringkasting på kort-, mellom- og langbølgje. Over heile verda er det ein tendens til at AM-sendarane på mellombølgje vert erstatta av FM på VHF og nyare digitale radioformat som DAB+ og nettradio.

Referansar
----------

1. ↑

Sjå òg
------

* Frekvensmodulasjon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Amplitudemodulasjon» frå Wikipedia på bokmål, den 6. oktober 2017.*
|  |
| --- |
|  **Historia til Brandenburg og Preussen** |
| **Nordmark** før 1100-talet | **Gammalprøyssarane**  før 1200-talet |
| **Markgrevskapet Brandenburg** 1157–1618 (1806) | **Ordensstaat** 1224–1525 |
| **Hertugdømet Preussen** 1525–1618 | **Det kongelege (polske) Preussen** 1466–1772 |
| **Brandenburg-Preussen** 1618–1701 |
| **Kongedøme i Preussen** 1701–1772 |
| **Kongedømet Preussen** 1772–1918 |
| **Fristaten Preussen** 1918–1947 |
| **Brandenburg** 1947–1952 / 1990– |

*Sjå òg Preussen*
**Gammalprøyssarane** eller **baltiske prøyssarar** (tysk *Pruzzen* eller *Prußen*; latinsk *Pruteni*; latvisk *Prūši*; litauisk *Prūsai*; polsk *Prusowie*) var ei folkegruppe av baltiske stammer busett i Preussen, landområdet søraust for Austersjøen i området rundt Wisłalagunen og Den kuriske bukta. Dei talte ei språk som i dag vert kalla gammalprøyssisk og følgde ein religion som lærde i dag meiner var nært knytt til litauisk heidenskap med gudar som Perkūnas. På 1200-talet vart gammalprøyssarane erobra av Den tyske riddarordenen og gradvis germanisert i løpet av dei neste hundreåra. Den tidlegare tyske staten Preussen fekk namnet sitt frå denne folkegruppa, sjølv om staten vart styrt av tyskarar som hadde assimiliert gammalprøyssarane. Det gammalprøyssiske språket var ikkje lenger i bruk på 1600-talet.

Dei prøyssiske stammene saman med dei andre baltiske stammene, om lag 1200. Dei austlege baltarane er vist i brune fargetonar, medan dei vestlege baltarane er vist i grønt. Grensene er berre omtrentlege.
Landområda til gammalprøyssarane utgjorde om lag sentrale og sørlege delar av Aust-Preussen, dagens Ermelandskmasuriske voivodskap i Polen, Kaliningrad oblast i Russland og den sørlege Klaipėda-regionen i Litauen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Old Prussians» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juni 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Encyclopædia Britannica om 'Old Prussian language'

Bakgrunnsstoff
--------------

* M. Gimbuta si bok om baltarar med kart
* 1584 Tysk kart over Preussen
* Nordaust-Preussen
* Milepålar i prøyssisk historie Arkivert 2004-04-12 ved Wayback Machine.
**Thrash metal** vert av mange betrakta som ein undersjanger av heavy metal. Mot slutten av 1970 talet var det pønk som var alternativet, heavy metal og hard rock vart av mange sett på som avleggs og lite utviklande. Dette var med å føra fram til denne nye *metalstilen*. Thrash kombinerte aggresjon og fart frå pønk med klassiske tunge heavy metal riff. Det vart sett fokus på ein blanding av brutalitet og teknikk i gitar-riff, gitar-soloar og aggressiv tromming. «Dei fire store» thrash metal banda i historia er Metallica, Slayer, Anthrax og Megadeth. 

Den største thrash metal-scena finn ein i Bay Area i San Francisco. Her var pionerane Exodus, Death Angel, Heathen, Metallica og Testament. Bandet som kanskje har gjord denne sjangeren mest kjend er Metallica. Dei henta inspirasjon frå britiske band som til dømes Iron Maiden. Sjangeren oppstod òg som ein reaksjon mot det stadig veksande glam-miljøet. Den andre store bølgja var den teutonske thrash metal-scena frå Tyskland med Kreator, Sodom og Destruction i spissen. I Noreg er det fyrst og fremst Fredrikstad-bandet Equinox som gjorde thrashen kjend.

Thrash Metal fekk namnet sitt frå pønk scena. Alt i 1978 var det ei stor undergrunns thrashpønk scene i New York og demokassetten "new york thrash cassette" vart utgjeve dette året (dette var fyrste gong ordet Thrash vart nytta som musikkterminologi). Det er også viktig å hugse at det skrivast «thrash» og ikkje «trash», som i bås. 

På 90 talet dabba interessa for Thrash metal, og sjangrar som mellom anna Death Metal, Black Metal og Nu Metal tok over mykje av merksemda.

Thrash metal band
-----------------

* Metallica
* Anthrax
* Slayer
* Megadeth
* Artillery
* Possessed
* Deaths Head
* Dark Angel
* Death Angel
* Kreator
* Sodom
* Destruction
* Exodus
* Testament
* Heathen
* Exhorder
* Messiah
* Destroyer 666

Norske thrash metal band
------------------------

* Equinox
* Godsize
* Susperia
* Tantara
***Among Us*** er eit online sosialt deduksjonsspel som er utvikla og publisert av det amerikanske selskapet InnerSloth. Det vart utgitt 15. juni 2018. Spelet finn stad i eit verdsrom-miljø der spelarar tar ei av to roller, dei fleste er «mannskap», og ei utvald mengd har rolle som «bedragar». Målet for mannskapet er å finna ut kven som er bedragarane og fjerna dei, og dessutan å fullføra oppgåvene rundt på kartet, og bedragarane skal drepa mannskapa utan å bli oppdaga. Med fleirtal gjennom stemmer kan dei fjerna bedragarane frå spelet. Mannskapet vinn ved enten å fullføra alle oppgåvene sine eller fjerna alle bedragaren frå spelet, medan bedragaren vinn ved enten å drepa ein viss del av mannskapet eller fullføra ein kritisk sabotasje. Spelet er tilgjengeleg for iOS, Android, Microsoft Windows og Nintendo Switch.

Spelet fekk lita merksemd i utgivingsåret 2018, men vart meir populært i 2020, mellom anna under koronaviruspandemien, på grunn av mange velkjente Twitch- og YouTube-streamarar. På grunn av den auka populariteten til spelet kunngjorde utviklaren InnerSloth ein oppfølgjar, *Among Us 2*, i august 2020. Denne utgjevinga vart kansellert i september 2020, då utviklaren valde å heller fokuserer på å forbetra det opphavlege spelet.

*Among Us* er eit fleirspelar-spel som kan spelast av 4-10 spelarar. 1-3 spelarar er valde tilfeldig som Bedragarane (engelsk *Impostors*), medan resten er Mannskap (*Crewmates*). Spelarar speler på ein av dei tre karta, enten i romskipet «The Skeld», i hovudkvarteret «Mira HQ», eller på planetbasen «Polus». Målet for mannskapet er å fullføra oppgåvene rundt kartet, som å kopla leidningane, fylla på drivstoff, eller justera navigasjonen. Bedragarane får ei falsk oppgåveliste og prøver å blanda seg inn saman med mannskapet. Dei kan sabotera, gå gjennom ventilasjonar, kjenna sin eigen lagkamerat, og drepa mannskap. Alle spelarar, unntatt spøkelse, har avgrensa synsvinkel, slikt at dei kan berre sjå andre spelarar innan uhindra rekkevidde, sjølv om spelet er spelt med ovanfrå-ned perspektiv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Among Us» frå Wikipedia på bokmål, den 4. november 2020.*

1. ↑  «InnerSloth's Party Game Among Us Reaches 1.5 Million Simultaneous Players» - TheGamer.
2. ↑  Klebo-Espe, Andreas (24. september 2020). «Among Us-oppfølgeren er kansellert». *Gamer.no* (på norsk). Henta 16. desember 2020.
3. ↑  «Sequel to hit game Among Us cancelled». *BBC News* (på engelsk). 24. september 2020. Henta 16. desember 2020.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
*Du fjällhöga nord*
**«Du gamla, du fria»** er Sverige sin nasjonalsong, skriven av Richard Dybeck i 1844 til ein gamal folkemelodi. I motsetnad til mange andre nasjonalsongar har det aldri vorte fatta noko offisielt politisk vedtak som stadfestar «Du gamla, du fria» som nasjonalsong. Statusen til songen som nasjonalsong kviler fullstendig på tradisjonen.

Dybecks to vers er farga av den då rådande skandinavismen og handlar om Norden snarare enn om Sverige. Gjennom åra har det vore gjort fleire forsøk på å lansere tilleggsstrofer som tydelegare framhever namnet og landet Sverige, bl.a. skreiv operasångaren Carl Fredrik Lundqvist ei tredje strofe som børjar «Jag älskar dig Sverige», og den har truleg lege til grunn for det verset som nedanfor er oppført som det tredje verset, og som likt det fjerde verset er skrive av Louise Ahlén. Versa var publiserte i eit par songbøker i 1910, men dei er lite bruka no.

Teksten
-------

|  |  |
| --- | --- |
| **1.**
*Du gamla, Du fria, Du fjällhöga nord*
*Du tysta, Du glädjerika sköna!*
*Jag hälsar Dig, vänaste land uppå jord,*
*Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna,*
*Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna.*
**2.**
*Du tronar på minnen från fornstora dar,*
*då ärat Ditt namn flög över jorden.*
*Jag vet att Du är och Du blir vad du var.*
*Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,*
*Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.* | **3.**
*Jag städs vill dig tjäna mitt älskade land,*
*din trohet till döden vill jag svära.*
*Din rätt, skall jag värna, med håg och med hand,*
*Din fana, högt den bragderika bära,*
*Din fana, högt den bragderika bära.*
**4.**
*Med Gud skall jag kämpa, för hem och för härd,*
*för Sverige, den kära fosterjorden.*
*Jag byter Dig ej, mot allt i en värld*
*Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden,*
*Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden.* |
**Dualitet** er i matematiske system når det opptrer to operasjonar med tilsvarande aksiomatiske reglar, slik at dei to operasjonane kan byttast om i alle satsar. 
Til kvar sats svarar då ein dual sats. Ein slik metode til å avleiie resultat kallast eit dualitetsprinsipp, som er av stor matematusik tyding og først vart nytta i projektiv plangeometri. Her består det ein dualitet mellom punkt og rett linje, til dømes svarar skjeringspunktet mellom to linjer dualt til den linja som er bestemt av to punkt, og eit kjeglesnitt kan reknast som bestemt ved punkta sine eller dualt ved tangentane sine. 

Pascal-teoremet er eit døme på ein dual sats: I ein sekskant som er innskriven i eit kjeglesnitt, skjer dei motståande sidene kvarandre i tre punkt som ligg på ei rett linje. Til denne svarar dualt Brianchon-teoremet: I ein sekskant som er omskriven om eit kjeglesnitt, skjer dei tre diagonalane gjennom motståande hjørne kvarandre i eit punkt. 

Dei geometriske dualitetsprinsippa vart oppdaga av Jean Victor Poncelet og vart særleg undersøkt av Joseph Diaz Gergonne og Jakob Steiner. I romgeometrien finst det òg ein dualitet mellom punkt og plan. Dette kan utvidast til m-dimensjonal geometri og fører då til læra om duale vektorrom, som spelar ei viktig rolle i moderne matematikk.

Kjelder
-------

* «Dualitet» i *Store norske leksikon*, snl.no.
| Largs  |
| --- |
| skotsk-gælisk | An Leargaidh Ghallda |
|  |
| Plassering |
| 

Largs is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | North Ayrshire |
| Tradisjonelt grevskap | Ayrshire and Arran |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 11 241 |
| Koordinatar |  55°48′″N 4°52′″W﻿Koordinatar: 55°48′″N 4°52′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 0 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1475 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Largs**
 |

**Largs**  (skotsk gælisk **Leargaidh Ghallda**) er ein by i regionen North Ayrshire i Skottland, med status som burgh. Han har kring 11 000 innbyggjarar. Byen ligg langs Firth of Clyde, om lag seg otrent 53 km frå Glasgow.

Largs er ein populært feriestad ved kysten, og har av den grunn eit vesentleg høgare folketal om sommaren. Byen marknadsfører seg sjølv med dei historiske banda sine til vikingar, og har ein årleg festival, i september, knytt til dette. Den Kongelege Nasjonale Mod, ein festival med gælisk song, kunst og kultur har òg vorte arrangert her tidlegare. Ein del skotsk gæliske skilt nyttast enno.

Sjå òg
------

* Slaget ved Largs

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Largs» frå Wikipedia på bokmål, den 2. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Henrik Kalteisen** (ca. 1400–2. oktober 1464) var ein tysk teolog som var erkebisp i Nidaros frå 1452 til 1458. Han møtte mostand frå kong Kristian I og kongskandidaten Marcellus, og fekk inga lang effektiv styringstid.

Bakgrunn
--------

Opphavet hans er ukjent, men han var truleg frå Koblenz. Han studerte teologi ved universiteta i Wien og Köln, der han oppnådde både magister- og doktorgrad (seinast i 1430). Han gjekk inn i dominikanarordenen og var lenge inkvisitor. Seinare vart han teologisk og juridisk rådgjevar for paven, og budde då i Roma.

Kalteisen var ein lærd mann, med vide kunnskapar innan først og fremst teologi og kyrkjerett, men òg romarrett, filosofi og historie. Han førte kopibøker med avskrifter av brev han fekk og utkast eller kopiar av brev han sjølv sende, difor er han rimeleg godt kjend for ettertida.

Erkebisp
--------

Etter at Aslak Bolt døydde i 1450, ynskte domkapittelet kanniken Olav Trondsson som erkebisp, medan kong Kristian I ville utnemna Skålholtbispen Marcellus. Denne var ikkje ynskt av kurien, og pave Nikolas V providerte 28. februar 1452 Kalteisen til erkebisp i Nidaros.

Sommaren 1452 møtte han kongen i Kjøpenhamn, og vart godteken av han. Vinteren 1452-53 var han i Bergen, og utøvde der alle funksjonar som erkebisp. Han greidde mellom anna ut ei rekkje kyrkjerettslege spørsmål og ordna dei kyrkjelege tilhøva på Island. 20. mai 1453 kom han til Trondheim og vart formelt innsett som erkebisp. Dei sparsame kjeldene tyder på at han vart vél motteken av domkapittelet, men eit par av klostra i Trøndelag ynskte ikkje å stå under han.

Allereie same hausten vart Kalteisen stemnd til eit møte i Bergen med kongen og Marcellus, som no var inne i varmen att. Det vart ein lang diskusjon med skuldingar båe vegar mellom Marcellus og Kalteisen. Diskusjonen føydde seg inn i klassiske kyrkjepolitiske spørsmål om makttilhøvet mellom pavedømmet sentralt og den einskilde kyrkjeprovinsen. Enden vart at Kalteisen fekk både riksrådet og delar av domkapittelet mot seg, og gjekk med på å reisa til paven for å be seg friteken frå embetet. Årsakene som vart nemnde var at han ikkje kunne språket, hadde dårleg helse og at livsvilkåra i Noreg var uvande. Dette vart teke opp att på eit møte med det danske riksrådet i Kjøpenhamn sommaren 1454, og Kalteisen reiste deretter til Roma for å søkja avskil.

Paven ville fyrst ikkje gje han dette, og i namnet var Kalteisen erkebisp heilt til 1458; i mellomtida var han paveleg utsending i Tyskland og oppfordra til krosstog mot tyrkarane. 7. juni 1458 vart resignasjonen endeleg godkjend, og Olav Trondsson providert som ny erkebisp. Olav hadde i mellomtida styrt erkebispedømmet. I 1463 trekte Kalteisen seg attende til dominikanarklosteret i Koblenz; der døydde han 2. oktober 1464, og vart gravlagd same stad.

Kjelder
-------

* 

* «Henrik Kalteisen - utdypning (NBL-artikkel)» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Alexander Bugge: *Henrik Kaltisens kopibog*, Christiania 1899. Nettutgåve
* Lars Hamre: «Unionstiden 1450-1523». I Arne Fjellbu m.fl. (utg.): *Nidaros erkebispestol og bispesete: 1153-1953*, band I s. 453-531. Oslo 1955.

Fotnotar

1. ↑  Bugge 1899, s. V.
2. ↑  Hamre 1954, s. 480.
**Henrik Larsen** (fødd 17. mai 1966) er ein dansk tidlegare fotballspelar frå Lyngby som i 1992 vart europameister med Danmark.

Midtbanespelaren Larsen spelte på Lyngby BK i tre periodar; 1985-90, 1991/92 og 1995-96. Han var elles aktiv i AC Pisa 1990-92, Waldhof Mannheim 1993/94 og FC København 1996-99. Med Lyngby vann han den danske cupmeisterskap både i 1985 og 1990. Våren 1992 vart han dansk seriemeister, ein serie med berre 14 kampar då Danmark i 1991-92 la om seriesystemet til haust-vår-sesong. I 1997 vart han dansk cupmeister for tredje gong då FC København slo Ikast 2-0.

Perioden 1989–96 spelte Larsen 39 landskampar og skåra fem mål, ikkje mindre enn tre av dei under EM i fotball 1992 i Sverige. I semifinalekampen mot Nederland skåra han begge Danmarks mål i ein kamp som enda 2–2, der Larsen så skåra på Danmarks fyrste straffe i straffeskytinga. Dei siste landskampane fekk han under Fotball-EM 1996 i England.

Larsen var 2002-05 landslagstrenar for Færøyane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henrik Larsen» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juni 2018.*


| * v
* d
* e
Danmark sitt landslag – EM i fotball 1992 (europameistrar) |
| --- |
| 
* 1 Schmeichel
* 2 Sivebæk
* 3 K. Nielsen
* 4 Olsen (lagkaptein)
* 5 Andersen
* 6 Christofte
* 7 Jensen
* 8 Mølby
* 9 Povlsen
* 10 Elstrup
* 11 Laudrup
* 12 Piechnik
* 13 Larsen
* 14 Frank
* 15 Christensen
* 16 Krogh
* 17 Christiansen
* 18 Vilfort
* 19 P. Nielsen
* 20 Bruun
* Landslagstrenar: R.M. Nielsen

 | Flagget til Danmark |
|  |



| * v
* d
* e
Danmark sitt landslag – EM i fotball 1996 |
| --- |
| 
* 1 Schmeichel
* 2 Helveg
* 3 Rieper
* 4 Olsen
* 5 J. Høgh
* 6 Schjønberg
* 7 B.S. Nielsen
* 8 Thomsen
* 9 Beck
* 10 M. Laudrup (lagkaptein)
* 11 B. Laudrup
* 12 Piechnik
* 13 Larsen
* 14 Risager
* 15 E.B. Andersen
* 16 L. Høgh
* 17 A. Nielsen
* 18 Vilfort
* 19 Tøfting
* 20 Laursen
* 21 S. Andersen
* 22 Krogh
* Landslagstrenar: R.M. Nielsen

 | Flagget til Danmark |
|  |
| Liège |
| --- |
| Horisonten til LiègeHorisonten til Liège |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Liège | Byvåpenet til Liège |
| **Flagget til Liège** | **Byvåpenet til Liège** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Belgia  Vallonia  Liège |
| Grunnlagd | 558 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  69,39 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006)   - folketettleik - Storbyområde | 187 086   2 696/km² 600 000 |
| Koordinatar | 50°39′″N 05°34′″E﻿Koordinatar: 50°39′″N 05°34′″E﻿ |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** |
| Plassering |
| Kart som viser kor Liège ligg i Belgia (raud prikk)Kart som viser kor Liège ligg i Belgia (raud prikk)Kart som viser kor Liège ligg i Belgia (raud prikk) |

**Liège** (vallonsk *Lîdje*, nederlandsk *Luik*, tysk *Lüttich*) er ein stor by i Belgia og ein kommune i Vallonia og Liège. Byen ligg ved elva Maas nær Belgia si grense mot Nederland og Tyskland, der Maas møter elva Ourthe

Liège er den største og viktigaste byen i Vallonia, den fransktalande delen av Belgia. Kommunen Liège inkluderer dei tidlegare kommunane Angleur, Bressoux, Chênée, Glain, Grivegnée, Jupille-sur-Meuse, Rocourt og Wandre.

Sjølve byen Liège hadde i 2006 opp mot 190 000 innbyggjarar, men i området rundt Liège bur det rundt 600 000. Byen er eit av dei store økonomiske og kulturelle sentra i Vallonia, og innbyggjarane er hovudsakleg fransktalande. I tillegg er byen ein stor studentby med meir enn 24 skular og totalt 42 000 studentar (inkludert Universitet i Liège, som vart grunnlagd i 1817, som har 17 000 studentar).

Det var busetnadar her alt i romartida, og Liège vart først nemnd i 558 som *Vicus Leudicus*.

Åtaket i 2011
-------------

*For meir om dette emnet, sjå Åtaket i Liège 2011.*
13. desember 2011 vart fem personar drepne og 125 vart skadde då 33 år gamle Nordine Amrani kasta granatar og avfyrte skot mot sivile på Place Saint-Lambert.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Liège**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 37°10′N 42°08′E﻿

**Al-Malikiyah** (arabisk المالكية, *Al Mālikiya*, gammalsyrisk ܕܪܝܟ, *Dayrik*, kurdisk *Dêrika Hemko*) er ein liten by i Syria og det administrative senteret i Al-Malikiyah-distriktet. Distriktet dannar det nordaustlege hjørnet i landet. Byen ligg kring 20 km vest for Tigris som definerer trippelpunktet mellom Syria, Tyrkia og Irak. Byen er etnisk mangfaldig, slik Al-Hasakah guvernement er. Byen er busett av assyrarar, arabarar, kurdarar, og armenarar. I 2004 var folketalet 26 311.

Al-Malikiyah, som er namngjeven etter ein syrisk offiser *Adnan al-Malki*, vert òg kalla *Dayrik* ein assyrisk referanse til eit kloster. Dei opphavlege innbyggjarane i byen er assyrarar som sporar ætta si attende til mange tyrkisk landsbyar (Tur Abdin) som innbyggjarane flykta frå til Syria etter fyrste verdskrigen.

Den nordlege halvdelen av byen er hovudsakleg busett av muslimske kurdarar, i den sørlege halvdelen kristne. Som det økonomiske senteret i distriktet pendlar mange til byen frå dei kringliggande landsbyane og byane. Det har vore ei dramatisk urban utvikling i Al-Malikiyah dei nyare åra. 

* Den nye syrisk-ortodokse kyrkja i hovudgataDen nye syrisk-ortodokse kyrkja i hovudgata
* Den nye kyrkjekuppelenDen nye kyrkjekuppelen
* Mot austMot aust

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Malikiyah» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mai 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Al-Malikiyah by og nahiyah folketal

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Motorik** er eit omgrep skapt av musikkjournalistar for å skildre ein 4/4-rytme som krautrockband som Neu! og Kraftwerk nytta. Ordet «Motorik» tyder motorikk på tysk, men opphavet i denne tydinga kan syne til det engelske «motoric» eller motorisk, eller ein kombinasjon av «motor» og det tyske «Musik». 

Namnet kjem truleg frå den repeterande, men likevel framoverretta rytmekjensla, som har vorte samanlikna med det å køyre på ein motorveg. Motorik-rytmen vert til dømes nytta i ein del av Kraftwerk-stykket «Autobahn», ein song som hylla akkurat dette. The Velvet Underground vert ofte nemnd som ei inspirasjonskjelde for krautrocken og trommestilen til Moe Tucker har ofte vorte skildra som motorik-aktig.

Motorik-rytmen går i 4/4-takt i eit moderat tempo. Mønsteret vert repetert i kvar takt gjennom heile songen og ofte vert ein splash- eller ein crash-cymbal slått på i byrjinga av eit vers eller refreng. 

Det grunnleggande mønsteret er:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Takt | 1 | + | 2 | + | 3 | + | 4 | + |
| Hi-hat | x | x | x | x | x | x | x | x |
| Skarptromme | - | - | x | - | - | - | x | - |
| Basstromme | x | x | - | x | x | x | - | x |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Motorik» frå Wikipedia på engelsk, den 6. april 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Chris Jones (21 June 2007). Review of "The Velvet Underground & Nico" for the BBC. Henta 6. april 2013.
Ei side frå *The Compendious Book on Calculation by Completion and Balancing* av Al-Khwarizmi.
**Arabisk matematikk** viser til den matematiske utviklinga som fann stad i den arabiske verda i mellomalderen, frå kring år 800 til midt på 1400-talet. I denne perioden voks islam fram som ei kulturell og økonomisk makt og som politisk makt omfatta islam store område i Nord-Afrika, mesteparten av Spania, Tyrkia og strekte seg heilt til Kina i aust. Det kulturelle tyngdepunktet i verda flytta seg frå Alexandria til Bagdad i denne tida og Harun al-Rashid, som regjerte frå 786, oppmuntra til lærdom og vitskap og gav støtte til at dei greske klassikarane vart omsett til arabisk. Dyktige arabiske matematikarar omsette verka til Evklid, Arkhimedes og Apollonios til dette språket, og slik har både desse og fleire andre verk frå gresk matematikk som elles hadde gått tapt, bevarte. Seinare vart dei omsett vidare frå arabisk til latin og vart tilgjengelege i Europa under renessansen.

I tillegg til at dei arabiske matematikarane omsette dei greske matematikarane, gjorde dei sjølv nyskapande oppdagingar og var med på å leggje grunnlaget for dei store gjennombrota som skjedde i europeisk matematikk på 1600-talet. 

Al-Kwarizmi (ca.780–850) og etterfølgjarane hans, mellom andre al-Kharaji (953–1029), grunnla algebra som ei sjølvstendig matematisk grein. Dette var eit brot med den greske matematikken, som hovudsakleg dreidde seg om geometri. Omar Khayyam (1048–1131), som òg er kjend som forfattar av diktsamlinga *Rubaiyat*, gav fullstendige løysingar av tredjegradslikningar med metodar som påverka Fermat 600 år seinare. Sharaf al-Tusi (1135–1213) utvikla ei form for algebra der han studerte kurver ved hjelp av likningar, og la dermed grunnlaget for det ein i dag kallar algebraisk geometri. Det finst ei direkte linje frå metodane til al-Tusi og fram til Newton og Leibniz og oppdaginga av differensialrekninga på 1600-talet. Desse tre arabiske vitskapsmennene var alle frå Persia og skreiv på arabisk.

Kjelder
-------

* 

* «arabisk matematikk» i *Store norske leksikon*, snl.no. Henta 2011-10-29.
Ein Honda VFR750R (RC30)
Ein **motorsykkel** er eit tohjula køyretøy som får krafta si frå ein motor. Hjula står på line, og ved høg fart held motorsykkelen seg oppreist og stabil ved hjelp av gyroskopiske krefter. Ved lågare fart held motorsyklisten sykkelen stabil gjennom kontinuerleg å justere styret. Motorsyklisten sit med eitt bein på kvar side av setet, hendene på handtaka på styret og føtene på fotkvilarar som stikk ut frå sykkelramma.

Variasjonar
-----------

* Fotbrett i staden for fotkvilarar
* Sidevogner
* Trehjula variasjonar (på engelsk kalla *trike*, i motsetnad til tohjula *bike*)

Historiske norske motorsykkelmerke
----------------------------------

* Tempo

Motorsykkel i Noreg
-------------------

I Noreg var det pr. 1. januar 2004 i underkant av 100 000 registrerte motorsyklar.[*treng kjelde*] Det finst kring 450 motorsykkelklubbar i Noreg, og Norsk Motorcykkel Union (NMCU) er den einaste landsdekkjande interesseorganisasjonen for norske gatemotorsyklistar.

Filmar
------

Kjende motorsykkelrelaterte filmar:

* *The Wild One* (*Rotlaus ungdom*, 1954)
* *The Wild Angels* (1966)
* *Easy Rider* (1969)
* *Mad Max* (1979)
* *Motorsykkeldagbøkene* (2004)

Sjå òg
------

* Tuk-tuk
* Moped
* Scooter

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* BNE
* NDL

 |