recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**David Hemery** (fødd 18. juli 1944) er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar fødd i Cirencester i Gloucestershire som vart olympisk meister og sette verdsrekord på 400 meter hekk i 1968.

Aktiv
-----

Hemery voks for ein stor del opp i USA. I august 1966 vann han 110 m hekk under samveldeleikane i Kingston på Jamaica med tida 14,1 sekundar. Ein månad seinare rauk han ut or EM i Budapest i same øvinga med knapp margin.

I august 1968 sette Hemery britisk rekord i 400 meter hekk med 49,6 sekundar i London og melde seg med det på i favorittsjiktet til Sommar-OL 1968 i Mexico. I OL-semifinalane forbetra fyrst John Sherwood den britiske rekorden til 49,3, ei tid Hemery tangerte i den andre av semifinalane. Framom finalen på langhekken måtte mest alle åtte finalistane reknast som medaljekandidatar, sju av dei presterte semifinaletider frå 49,0 til 49,3. I finaleløpet imponerte Hemery kolossalt og flytta verdsrekorden på 400 meter hekk med sju tidels sekund til 48,12 og slo nummer to, tre og fire med ni tidels sekund.

Hemery sprang 110 meter hekk då han deltok EM 1969 i Aten. Han sikra seg der sølvmedaljen, 0,15 sekund bak den beste korthekkløparen i Europa gjennom fleire år, italienaren Eddy Ottoz. Året etter sette Hemery personleg rekord på korthekken med 13,4 og han forsvarte i Edinburgh samveldetittelen i same øvinga. 

Under Sommar-OL 1972 i München kom Hemery i mål til bronse på 400 meter hekk på tida 48,52, eitt fattig hundredels sekund bak Ralph Mann frå USA. Vinnaren, John Akii-Bua frå Uganda, sletta Hemerys fire år gamle verdsrekord då han vart klokka inn på 47,82 sekundar. Seinare i leikane sprang Hemery den tredje etappen på det britiske laget som vann sølvmedaljen i 4 x 400 m stafett.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1966 i Budapest: Utslått i semifinalane i 110 m hekk (14,2 =nr 9)
* OL 1968 i Mexico by: Gull i 400 m hekk – 48,12, framom Gerhard Hennige
* EM 1969 i Aten: Sølv i 110 m hekk – 13,74, bak Eddy Ottoz (13,59)
* OL 1972 i München: Bronse i 400 m hekk, sølv i 4 x 400 m stafett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Hemery» frå Wikipedia på engelsk, den 11. august 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* Munzinger (sport)
* Discogs (artist)

 |
**Louis François, Duc de Boufflers, Comte de Cagny** (10. januar 1644–22. august 1711) var ein fransk marskalk.

Liv og virke
------------

Han gjekk inn i militærteneste i 1663 i omleiringa av Marsal, og vart oberst for ein dragonskvadron i 1669. I erobringa av Lorraine (1670) tente han under marskalk de Créqui. I Holland tente han under Henri de la Tour d'Auvergne, Vicomte de Turenne, og utmerkte seg over med dugleik og mot, go då Turenne vart drepen av ei kanonkule i 1675, kommanderte han baktroppen under tilbaketrekkinga til den franske armeen. Han var alt ein brigadegeneral og i 1677 vart han *maréchal de camp*.

Han tente gjennom fleire felttog på denne tida og vart stadig forfremma og i 1681 vart han generalløytnant. Han kommanderte den franske armeen ved Moselle, som opna niårkrsigen med ei rekkje sigrar. Den 15. oktober 1688 tok han den viktige festninga Mainz, *Aureum caput regni*, med 20 000 soldatar, før han leia eit korps til Sambre, og forsterka François Henri de Montmorency, Duc de Luxembourg kvelden før slaget ved Fleurus (1690).

I 1691 var han generalløyntant direkte under kongen sjølv, og under omleiringa av Mons vart han skadd i eit åtak på byen. Han var til stades med kongen under omleiringa av Namur i 1692, og tok del i sigeren ved Steinkirk. for tenestene sine vart han i 1692 forfremma til fransk marskalk og i 1694 vart han hertug.

I 1694 vart han utpeikt til guvernør i Franske Flandern og i byen Lille. Han vart sjølv omleira i Namur i 1695, og overgav seg først etter å ha tapt 8 000 av 13 000 mann. Han deltok i konferansen som enda krigen med freden i Ryswick.

Under den neste krigen, den spanske arvefølgjekrigen, då Lille var truga med omleiring av John Churchill, 1. hertug av Marlborough og prins Eugène av Savoie, vart Boufflers utpeikt som kommandant, og klarte å stå imot i tre månader. 

Han vart æra og løna av kongen for forsvaret sitt av Lille, der han gjekk av som sigerherre. Sjølv fienden sette så stor pris på forsvaret hans at han fekk lov å diktere sine eigne vilkår i kapituleringa. I 1708 vart han fransk adeleg. I 1709 var truga av invasjon, tilbaud Boufflers seg å tene under hans underordna Claude-Louis-Hector de Villars, og var med han i slaget ved Malplaquet. Her synte han stor dugleik, og etter Villars vart skadd leia han tilbaketrekkinga til den franske armeen utan å tape verken kanonar eller fangar. Han døydde i Fontainebleau den 22. august 1711.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Louis François, duc de Boufflers» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene: Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Louis François de Boufflers**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
Koordinatar: 73°1′S 90°13′W﻿

**Dendtler Island** er ei isdekt øy som er 14 nautiske mil (26 km) lang og som ligg i austlege delen av Abbot isbrem mellom Farwell Island og Fletcher Peninsula. Ho vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter major Robert Dendtler i US Army. Han var koordinerane offiser for støttebesetninga i Antarktis under Operation Deep Freeze 1967 og 1968.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dendtler Island» frå Wikipedia på engelsk, den 17. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Dendtler Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Dendtler Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Louis Maria Niels Peder Halling Moe** (20. april 1857–23. oktober 1945) var ein norsk-dansk teiknar, målar og forfattar.

Liv og virke
------------

Tor hos Trym, 1898
Gamle barnerim, 1901
Moe var frå Tromøya i Arendal, der hans danskfødde far var tannlege. Sjølv byrja han i 1873 på teikneskulen i Kristiania, samstundes med Theodor Kittelsen. År 1875 reiste Moe vidare til København, der han året etter tok til på Kunstakademiet og i 1882-83 gjekk i lære hos Lauritz Tuxen. Han var frå 1881 fastbuande i Danmark, men fekk i 1896 bygt Juvlandsæter i Vrådal i Kviteseid kommune, der det i dag er eit galleri.

Moe bidrog med fantasifulle illustrasjonar til klassiske verk som Eddadikta i 1890 og til Saxo Grammaticus i 1898. Dessutan lag han illustrasjonar til ei mengd eventyrsamlingar og barnebøker. Han skreiv og illustrerte bøkene *Langt, langt borte i skoven!* i 1904 og *Den blaa fugl* i 1912, og illustrerte verk av mellom andre Vilhelm Krag, Jacob Breda Bull og Knut og Marie Hamsun. Han arbeidde også med raderingar frå 1900 og litografi frå 1905. Bilethistoriene hans utan tekst kan sjåast som forløparar for teikneseriane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Louis Moe» frå Wikipedia på dansk, den 8. juli 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Italiensk karst (Monfalcone).
**Kras** (italiensk *Carso*, tysk *Karst*), òg kalla *Klassisk Karst* eller *Krasplatået*, er eit platå av kalkstein sørvest i Slovenia, som strekkjer seg inn i nordaustlege område av Italia. Det ligg mellom Vipavadalen, dei låge Vipavskaåsane, dei vestlegaste delane av Brkiniåsane, Triestebukta og ein kort del av den italienske grensa mellom Triestebukta og elva Vipava. Den vestlege grensa til Kras er ei gamal etnisk grense mellom italienarar og slovenarar. Regionen er opphavet til det geologiske uttrykket karsttopografi.

Platået stig brått opp frå dei omliggande områda, bortsett frå søraustsida der det ikkje er så bratt. Platået heller svakt frå søraust til sørvest og ligg i snitt 334 meter over havet. Sidan Kras har ei bratt side ut mot Adriahavet er platået i mykje mindre grad påverka av det milde klimaet som havet gjev til dei omliggande områda. Tidlegare var den dominerande vegetasjonen eik, men i dag er det furuskogar. Skogane dekkjer berre ein tredjedel av Kras. Mykje av pålane som held Venezia oppe kjem frå tømmer frå dette området.

Kras er kjend for grottene sine. I Slovenia finn ein Vilenica (den eldste turistgrotta i verda), Lipicagrotta, Divačagrotta, Kačnagrotta, Postojnagrotta og Škocjangrottene (UNESCO verdsarvstad) og i Italia finn ein Grotta Gigante (den største turistgrotta i verda med ein spesiell horisontal pendel som måler tidvasskreftene til månen og jorda.

Det meste av Kras ligg sørvest i Slovenia og dekkjer 429 km² og har om lag 19 000 innbyggjarar fordelt på om lag 100 busetnadar. Byen Sežana er den største byen på slovensk side av grensa, der mellom anna diktaren Srečko Kosovel vart fødd. Andre stader er Divača, Dutovlje og Komen. Štanjel er ein pittoresk landsby på toppen av nordkanten av platået.

Naturtilhøve, som boravinden (burja), og det lokale levesettet har forma arkitekturen i Kras, som består av enkle men veldefinerte former. Kras er kjend for vinen som vert produsert her kalla teran og prosciutto. Ein av dei største turistsentera i området er Lipica.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kras**

* PR-avdelinga til den slovenske regjeringa om Kras Arkivert 2006-11-10 ved Wayback Machine.
* Kras- og Brkiniregionen

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Kras frå Engelsk Wikipedia .*
**Luciano Bottaro** (16. november 1931–25. november 2006) var ein italiensk teikneserieskapar. Bottaro er rekna som ein av dei viktigaste italienske teikneserieskaparene når det gjeld humorseriar. Med innflytnad frå Otto Messmer, Winsor McCay, Fredrick Burr Opper, Rudolph Dirks, Carl Barks og Floyd Gottfredson, utvikla han ein personleg stil. Denne stilen er kjend i Europa, i tillegg til i Argentina, Australia og Brasil.

Livssoge
--------

Han byrja karrieren sin for det italienske bladet *Lo Scolaro* i 1949, med karakteren «Arcibaldo il bucaniere» (Piraten Arcibaldo).

Han har samarbeidd med *La Domenica del Corriere*, *Edizioni Alpe* og *Mondadori*, det italienske Disney-forlaget. Den fyrste historia hans der kom ut i 1952, og heitte *Paperino e le onorificenze* som vart skriven av Alberto Testa. Denne historia er ikkje utgjeve på norsk.

Same år byrja han å samarbeide med Guido Scala og Franco Aloisi, og seinare manusforfattaren Carlo Chendi. Dette førte etter kvart til byrjinga til Bierrecì Studios.

Bierrecì Studios
----------------

I tillegg til arbeidet med Disney-figurar, skapte han òg mange andre figurar, mellom anna Baldo, Pepito, Pon Pon, Giò Polpetta og Maramao. I 1958 starta han Bierrecì Studios saman med Carlo Chendi og Giorgio Rebuffi.

Den fyrste utgjevinga til studioet var *Redipicche*, ei teikneseriebok som handla om kongen i ein kortstokk, ein parodi på militærverda med inspirasjon frå *Alice i Eventyrland*.

Ei rekkje teikneserieskaparar byrja etter kvart å samarbeide med dei, m.a. Maria Luisa Uggetti, Tiberio Colantuoni, Ivo Milazzo og Giancarlo Berardi. Dei arbeidde med fleire figurar, som Mikke Mus, onkel Skrue og ein del Warner Bros.-figurar. Dei laga òg ein teikneserie versjon av *Carosello*, eit italiensk fjernsynsprogram.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Luciano Bottaro - den offisielle vevsida
* Luciano Bottaro på Inducks
* Lucino Bottaro på Comiclopedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ICCU

 |
**Luca Signorelli** (ca. 1450–16. oktober 1523) var ein italiensk renessansemålar, fødd og død i Cortona i Toscana. Freskomåleria i Orvieto-katedralen (1499-1503), ein serie halvsirkelforma komposisjonar som formidlar visjonar av liv og død, straff og oppstode, vert rekna som høgdepunktet i hans verksemd som målar. Interessa hans for nakne figurar i rørsle vart vidareført gjennom Michelangelo si gjerning.

Liv og gjerning
---------------

*Oppstoda* (1499-1502), ein av freskane i Orvieto-katedralen
Signorelli:*Luca Signorelli (til venstre) og Fra Angelico*, 1499-1502
Signorelli var elev av Piero della Francesca i Arezzo i Toscana. I verkstaden hans lærte Signorelli seg å lage perspektiv og korleis framstille nakne figurar. Sidan utdanna han seg hos meistrane i Firenze, der han arbeidde ei tid. Til Lorenzo I de Medici laga han mellom anna eit bilete som synte *Gjetaren Pan* med fint utforma naken kropp, og dessutan eit madonnabilete.

Signorelli si interesse for den formelle oppbygginga mot den dramatiske handlinga gjennomsyrer dei religiøse komposisjonane og portretta hans. Frå 1482 til 1484 arbeidde han på freskane i det sixtinske kapellet i Roma, der han laga ein freske med motiv frå historia om den bibelske Moses. Kring same tid måla han figurar av englar, apostlar, evangelistar i det åttekanta sakristiet i kyrkja i Loreto. I klosteret Monte Oliveto Maggiore ved Buonconvento i nærleiken av Montalcino i provinsen Siena måla han omkring 1498 ein freskosyklus over legenda om helgenen Benedikt.

Frå år 1499 budde Signorelli i Orvieto, der han utsmykka 'Cappella della Madonna' i bykatedralen med det berømte freskomåleriet som framstiller *Dommedag*, eit verk som påverka Michelangelo då denne måla dei verdskjende freskomåleria i det sixtinske kapellet. Signorelli oppheldt seg i korte tidsrom i Firenze 1508 og 1512, og i Roma 1508 og 1517.

Signorelli sine arbeid er prega av stor skaparevne, originalitet knytt opp mot strenge formkrav. I bruken av figurar i kraftig rørsle var Signorelli ein forløpar for Michelangelo.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Luca Signorelli» frå Wikipedia på tysk, den 28. april 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Luca Signorelli**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**David Olsson Bakke** (30. april 1857–25. april 1935) var ein norsk gardbrukar, verkstyrar og stortingsmann for Venstre frå Ytre Holmedal i Sunnfjord.

Bakke var son til Ole Mathiasson Bakke, ein gardbrukar som fire periodar var varamedlem til Stortinget. Sjølv gjekk han folkehøgskule og landbruksskule før han overtok farsgarden i 1880. Frå 1897 til 1900 var han styrar av eit Vaardals Teglverk.

Bakke var medlem av heradsstyret i Ytre Holmedal frå 1884 til -88 og i tida 1894-1911. I ni av åra var han ordførar. År 1887 var han redaktør av *Firda og Sygnafylkets avis*. Han var formann i venstreforeininga i amtet, og 5. representant frå Nordre Bergenhus amt til Stortinget 1900-03; medlem av næringskomite nr 1. På ny vald til stortingsrepresentant for 1913-15, då for einmannskrinsen Søndfjord, gjenvald for perioden 1916-18. Han var då medlem av vegkomiteen, formann 1917 og det meste av 1918-sesjonen.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1948 – *Fjaler i gamle dagar* (Førde: Fjaler sogelag) I fulltekst ved nb.no

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

1. ↑  «NSD - Norsk senter for forskningsdata AS», *nsd.no*, henta 16. februar 2020

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om David Bakke NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv
* Om David Bakke i Allkunne

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Distriktet Skrapar innafor regionen Berat i Albania
**Distriktet Skrapar** (albansk: *Rrethi i Skraparit*) var eit distrikt i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. I dag inngår området i regionen Berat. Hovudstaden i distriktet var Çorovodë.

Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag fordelte slik på dei nye kommunane:

| Bykommune | Landkommune | Noverande kommune |
| --- | --- | --- |
| Çorovodë |  | Skrapar |
|  | Qendër Skrapar | Skrapar |
|  | Bogovë | Skrapar |
|  | Vëndreshë | Skrapar |
|  | Çepan | Skrapar |
|  | Potom | Skrapar |
|  | Leshnjë | Skrapar |
|  | Gjerbës | Skrapar |
|  | Zhepë | Skrapar |
| Poliçan |  | Poliçan |
|

Referansar
----------

1. ↑  *A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania*, arkivert frå originalen 9. juni 2017, henta 18. juni 2019
2. ↑  Regionreforma i 2000
3. ↑  Kommunereforma i 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
David Halberstam (1978)
**David Halberstam** (10. april 1934–23. april 2007) var ein amerikansk journalist og forfattar, fødd i New York by. Han var son av ein kirurg og ein lærar. 13 av bøkene hans vart bestseljarar.

Halberstam fullførte journalistikkstudiane ved Harvard-universitetet i 1955, og byrja karrieren sin med å skriva for avisa *Daily Times Leader* i West Point i Mississippi. Mot slutten av 1950-åra og tidleg i 1960-åra dekte han byrjinga på borgarrettsrørsla for avisa *Nashville Tennesseean*.

I midten av 1960-åra dekte han Vietnamkrigen for *New York Times*, der reportarverksemda hans leidde den amerikanske presidenten John F. Kennedy til å be om at han vart overført til eit anna byrå. Han vann Pulitzer-prisen for internasjonal reportasje i 1964.

Seinare i karrieren skreiv Halberstam om emne innan historie og sport. Han har også arbeidd med ei bok om Koreakrigen.

Bøker
-----

* *The Unfinished Odyssey of Robert Kennedy,* 1965
* *The Making of a Quagmire: America and Vietnam during the Kennedy Era,* 1965
* *Ho,* 1971
* *The Best and the Brightest,* 1972
* *The Powers That Be,* 1979
* *The Amateurs: The Story of Four Young Men and Their Quest for an Olympic Gold Medal,* 1985
* *The Reckoning,* 1986
* *Summer of '49,* 1989
* *The Next Century,* 1991
* *The Fifties,* 1993
* *October Nineteen Sixty-Four,* 1994
* *Freedom Riders,* 1998
* *The Children,* 1999
* *Playing for Keeps: Michael Jordan and the World He Made,* 1999
* *Sports on New York Radio: A Play-By-Play History,* 1999
* *War in a Time of Peace: Bush, Clinton, and the Generals,* 2001
* *Firehouse,* 2002
* *The Teammates,* 2003

Bakgrunnsstoff
--------------

Wikifrasar Engelsk Wikiquote har ei sitatsamling som gjeld: **David Halberstam**

* Biografi Arkivert 2005-10-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NLA

 |
Distriktet Përmet innafor regionen Gjirokastër i Albania
**Distriktet Përmet** (albansk: *Rrethi i Përmetit*) var eit distrikt i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. I dag inngår området i regionen Gjirokastër. Hovudstaden i distriktet var Përmet.

Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag fordelte slik på dei nye kommunane:

| Bykommune | Landkommune | Noverande kommune |
| --- | --- | --- |
| Përmet |  | Përmet |
|  | Çarçovë | Përmet |
|  | Frashër | Përmet |
|  | Petran | Përmet |
|  | Qendër Piskovë | Përmet |
| Këlcyrë |  | Këlcyrë |
|  | Ballaban | Këlcyrë |
|  | Sukë | Këlcyrë |
|  | Dishnicë | Këlcyrë |
|

Referansar
----------

1. ↑  *A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania*, arkivert frå originalen 9. juni 2017, henta 26. oktober 2020
2. ↑  Regionreforma i 2000
3. ↑  Kommunereforma i 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
**Lucas van Leyden** eller **Lucas Huyghenszoon** (1489–1533) var ein nederlandsk gravør og målar, fødd og død i Leiden. Han var ein av Nederlands fyrste sjangermålarar, og laga i fyrste halvdelen av 1500-talet nokre av dei finaste arbeida i tresnitt og særleg koparstikk.

### Liv og gjerning

Lucas var son og elev av målaren Huigh Jacobsz, seinare elev av Cornelis Engelbrechtsen. Allereie då han var 14 år gammal viste han seg som ein dyktig koparstikkar, og i den sjangeren skulle han seinare yte sin største innsats. Kvar han lærde seg gravørfaget er ukjent. Sjangeraktige skildringar av folkelivet vart spesialiteten hans.

Knapt 30 år gammal vart han sjuk og sidan lenka til senga resten av livet. Han heldt likevel fram med å måle. I 1521 trefte han Albrecht Dürer og vart påverka av han, noko som kjem til syne i hans *Pasjonssuite* og i eit portrett av keisar Maximilian. Mellom andre framifrå arbeid er Dommedags-altaret i Peterskyrkja i Leiden (1526–27). I 1528 kom han under italiensk påverknad, særleg av Marcantonio Raimondi, og dei siste verka hans er fullt ut manieristiske i stilen.

Utvalde verk
------------

* Budeia, 1510*Budeia*, 1510
* Dommedag, 1526*Dommedag*, 1526

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lucas van Leyden» frå Wikipedia på bokmål, den 12. september 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Hovudkontoret til Norsk Akkreditering
**Norsk Akkreditering** (**NA**) er eit forvaltningsorgan under Nærings- og handelsdepartementet med nasjonalt ansvar for teknisk akkreditering. Akkreditering blir gjort på laboratorium, sertifiseringsorgan og inspeksjonsorgan. I tillegg er Norsk Akkreditering ansvarleg for GLP-sertifisering i Noreg og EMAS (Miljøsertifisering).

Akkreditering er ei frivillig ordning organisasjonar gjennomfører for å bevise kompetansen sin overfor kundar, krav frå styresmaktene eller seg sjølv. Akkreditering har dei seinare åra vorte brukt innan EU-systemet til kontroll av kompetanse og gjennomføringsevne i styresmaktutføring. Døme på dette i Noreg er NYTEK der det for oppdrettsanlegg krevjast akkreditert inspeksjon og sertifisering.

Opphavleg er akkreditering eit verktøy for å fjerne tekniske handelshinder. Ideen er at eit produkt produsert under ei akkreditert ordning er god nok i alle land som har underskrive MLA om akkreditering.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norsk Akkreditering» frå Wikipedia på bokmål, den 15. november 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk Akkreditering

Mal:Etatar under Nærings- og handelsdepartementet
**Mandarin** kan vera

* **ei frukt** frå mandarintreet
* eit **standardtalespråk** i Kina
* fleire **kinesiske dialektar**
* ei europeisk nemning brukt om **kinesiske embetsmenn** før 1912
* **mandarinand** (*Aix galericulata*), ein austasiatisk andesort
* **mandarinfisk** (*Synchiropus splendidus*)

Ordsoge
-------

Ordet har opphav i sanskrit *mantrin*, som viste til ein minister eller rådgjevar. Dette ordet spreidde seg til store delar av Søraustasia, særleg i malaytalande land. Portugisarane tok ordet *mandarim* med seg til Kina der dei brukte det om embetsfolk, som der hadde tittelen *gun*. Gjennom nederlandsk blei ordet omforma til *mandarijn* og dagens norske *mandarin*. Ein har så brukt ordet til å skildra ulike ting som kom frå Kina, slik som mandarinfrukta og mandarinanda.

Kjelder
-------

* Oxford English Dictionary

---

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dette er ei fleirtydingsside. Ho listar sider om ulike emne som elles ville hatt same namnet.**Dersom du følgde ei lenkje hit, kan du kanskje gå tilbake og **rette henne** slik at ho peikar direkte til den rette sida.* |
**Anne Haugstvedt** (fødd 1962) er ein norsk tidlegare sjukepleiar som er tilsett som professor ved Institutt for helse- og omsorgsvitskap på Høgskulen på Vestlandet. Haugstvedt forskar blant anna på diabetes og psykososiale helseaspekt i ulike fasar av livet.

Haugstvedt er utdanna sjukepleiar frå Høgskolen i Bergen i 1986. I 1995 tok ho vidareutdanning som helsesjukepleiar (tidlegare *helsesyster*) ved Høgskolen i Akershus. I 2001 tok ho hovudfag i sosiologi ved Universitetet i Oslo, før ho til slutt fullførte doktorgraden sin frå Institutt for global helse og samfunnsmedisin ved Universitetet i Bergen i 2012.

Haugstvedt er medlem i det medisinske fagrådet til Diabetesforbundet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Anne Haugstvedt». *sykepleien.no* (på norsk bokmål). 21. september 2015. Henta 2. mars 2023.
2. 1 2  «Anne Haugstvedt - Høgskulen på Vestlandet». *www.hvl.no*. Henta 2. mars 2023.
3. ↑  «NY DOKTORGRAD: Å være foreldre til barn med type 1 diabetes» (på norsk bokmål). Universitetet i Bergen. Henta 18. mars 2023.
4. ↑  «Våre faglige utvalg». *www.diabetes.no* (på norsk). Henta 2. mars 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Haugstvedt» frå Wikipedia på bokmål, den 18. mars 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ORCID

 |
**Anne Evenstad** (17. desember 1830–30. januar 1909) var ein norsk gardbrukar på garden Evenstad og legatstiftar.

Anne Olsdotter Evenstad var fødd på husmannsplassen Kjølhammar under garden Atneosen i noverande Stor-Elvdal kommune. 

Ho var trulova med Ole Olsen Evenstad (1827–1859) som var son av Ole Olsen Evenstad (1798–1859). Han døydde like før dei skulle gifte seg i 1859. Anne fekk imidlertid sonen Ole. Same året døydde òg farfaren til den ufødde Ole, som testamenterte til Anne og den ufødte Ole kvar sin halvparten av Evenstad.
Ho vart difor gardbrukar på på storgarden Evenstad i Østerdalen.

I 1859 vart Anne Evenstad gift med Erik Bergersen Messelt (1825-1867).

Sonen Ole døydde i 1891 barnlaus, og Anne arva heile Evenstadgodset.

Anne oppretta mange legat og var ein stor velgjerar.

Ettar at ho døydde kjøpte kommunen garden Evenstad. I 1912 vart Evenstad skogskole oppretta på garden etter ei legatgåve frå Anne.

Kjelder
-------

* Anne Evenstad i Norsk Biografisk Leksikon
* Anne Evenstad i lokalhistoriewiki

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki

 |
**UEFA-cupfinalen i fotball 1991** stod mellom dei to italienske klubbane FC Inter og AS Roma og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 8. mai på San Siro i Milano framfor 68 887 tilskodar, returkampen den 22. mai på Stadio Olimpico i Roma såg 70 901 frå tribuneplass. Inter sigra i finalen med 2 mot 1 og drog avgarde med pokalen.

### Kampane

Opningskampen på San Siro i Milano enda 2-0 til heimelaget, etter skåringar av Lothar Matthäus og Nicola Berti 10 og 22 minuttar ut i den andre omgangen, fyrste målet kom frå straffemerket.

Heime på Stadio Olimpico fann Ruggiero Rizzitelli nettmauskane ti minuttar før dommaren bles av kampen. 1-0 til Roma var ikkje nok, Inter-kaptein Giuseppe Bergomi tok mot UEFA-pokalen då kampen vel var over.

### Laga

**Inter**-mannskapet bestod av Walter Zenga, Giuseppe Bergomi, Sergio Battistini, Riccardo Ferri, Andreas Brehme, Antonio Paganin, Alessandro Bianchi, Nicola Berti, Lothar Matthäus, Jürgen Klinsmann, Aldo Serena, Fausto Pizzi, Giuseppe Baresi, Andrea Mandorlini.

**Roma**-spelarane var Giovanni Cervone, Thomas Berthold, Sebastiano Nela, Aldair Santos, Antonio Tempestilli, Antonio Comi, Manuel Gerolin, Giuseppe Giannini, Fabrizio Di Mauro, Rudi Völler, Ruggiero Rizzitelli, Stefano Desideri, Roberto Muzzi, Amedeo Carboni, Fausto Salsano.

### Dommarar

Aleksej Spirin frå Sovjetunionen var kampleiar på San Siro i Milano, i Roma Joël Quiniou frå Frankrike.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1991 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2019.*
**Finalen i UEFA-cupen fotball 2000** fann stad i Parken i København 17. mai 2000 framfor 38 919 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom tyrkiske Galatasaray frå Istanbul og engelske Arsenal FC frå London. Galatasaray vann sin aller fyrste pokal i ei av dei store UEFA-turneringane, etter å ha sigra 4-1 i straffeskyting.

### Kampen

Lagoppstillingane, Galatasaray i kvitt
Etter 120 mållause minuttar gjekk spelarane til straffesparktevling. Her skåra Galatasaray-spelarane Ergün Penbe, Hakan Şükür og Ümit Davala på sine straffar, medan Ray Parlour var den einaste av dei tre fyrste Arsenal-eksekutørane som skåra. Så då Gheorghe Popescu netta på Galatasarays fjerde straffe var kampen om pokalen avgjord. 

Antonio López Nieto frå Spania var dommar.

### Laga

Vinnarlaget til **Galatasaray** bestod av: Cláudio Taffarel, Capone Oliveira, Gheorghe Popescu, Bülent Korkmaz (kaptein), Ergün Penbe, Okan Buruk, Ümit Davala, Suat Kaya, Gheorghe Hagi, Arif Erdem, Hakan Şükür og innbytarane Hakan Ünsal, Ahmet Yıldırım, Hasan Şaş.

**Arsenal**-spelarane var: David Seaman, Lee Dixon, Tony Adams, Martin Keown, Sylvinho Júnior, Ray Parlour, Emmanuel Petit, Patrick Vieira, Marc Overmars, Thierry Henry, Dennis Bergkamp, Nwankwo Kanu, Davor Šuker.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2000 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 8. september 2019.*
Døme på ein URL slik han ser ut i adresseboksen til nettlesaren Internet Explorer.
Døme på ein URL slik han ser ut i adresseboksen til nettlesaren Mozilla.
**URL** er kort for **Uniform Resource Locator** og viser til «adresser» på Internett. URL er ei form for URI (Uniform Resource Identifier), og dei to omgrepa blir ofte blanda saman. URLar er ofte sette saman av bokstavar og ord, og blir gjerne brukt i staden for IP-adresser, som er kombinasjonar av tal.

Ein URL er sett saman av visse delar:

protokoll://underdomene.domene.toppdomene:port/sti/side
Til dømes: 

http://www.nrk.no/
Delane blir skilde av kolon, skråstrekar, punktum og visse andre teikn.

Soge
----

URLen blei skapt i 1994 av Tim Berners-Lee, Marc Andreessen, Mark P. McCahill, Alan Emtage, Peter J. Deutsch og Jon Postel som del av den nye verdsveven. Utforminga baserte seg på unixadresser, som brukte skråstrekar til å skilja mellom ulike nivå i adressa. Tim Berners-Lee har seinare uttalt at han angra på bruk av punktum i servaraddessa, og på dei to skråstrekane først i adressa.

Protokollar
-----------

Den første delen av ein URL seier som regel kva internettprotokoll som skal brukast. Opphavleg kommuniserte brukarprogram på ulike datamaskinar via eigne propritære protokollar, men etter kvart vart det utvikla eit standardisert protokollhierarki med fleire lag. På toppen av dette hierarkiet finn ein applikasjonsprotokollar, som til dømes ftp, http, smtp, osb. 

| Protokoll | Føremål | Tyding | Program | Standardport |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| http | Nettsider på verdsveven | Hyper Text Transfer Protocol (www) | Nettlesar (browser, vevlesar) | 80 |
| https | Sikker transport av data på verdsveven | Hyper Text Transfer Protocol Secure (www) | Nettlesar | 443 |
| ftp | Filoverføring | File Transfer Protocol | FTP-program eller nettlesar | 21 |
| irc | Chat | Internet Relay Channel | IRC-program | Dynamisk |
| news | Nyhende/diskusjonsgrupper | *-* | Nyhendegruppelesar | 119 |
| telnet | Tekstbasert tilgang til nettverksutstyr | *-* | Telnet-program | 23 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Uniform Resource Locator» frå Wikipedia på engelsk, og «URL» frå Wikipedia på dansk den 5. august 2010.*

Fotnotar

1. ↑  Uniform Resource Locators (URL)
2. ↑  URL Specification
3. ↑  Berners-Lee, Tim. «Frequently asked questions by the press». Henta 5. august 2010.
US-karabin

**US-karabin M1** (på norsk ofte kalla berre US-karabin) er eit amerikansk, lett halvautomatisk gevær, som òg var i bruk i det norske forsvaret etter andre verdskrigen. Våpenet var laga for å vere eit sjølvforsvarsvåpen for «bakre-linje-styrkar», slik som for eksempel logistikkavdelingar. Dette etter at det amerikanske militærvesenet forstod behovet for eit våpen med større eldkraft enn pistolar i bakre linje. Samtidig var M1 Garand (det amerikanske militæret si halvautomatiske standardrifle frå og med andre verdskrigen) for tung og uhandterleg for styrkar i bakre linjer. Skota var i kaliber 7,62x33mm (.30). Våpenet hadde stavmagasin med høvesvis 15 eller 30 skot. Dette var eit sjølvforsvarsvåpen for bruk på relativt korte avstandar, og ikkje noko presisjonsvåpen på lange hold. Det vart blant anna bruka under andre verdskrigen, Koreakrigen og Vietnamkrigen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «M1 karabin» frå Wikipedia på bokmål, den 28. desember 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **US-karabin M1**
**Andrea Luchesi** eller **Lucchesi** (23. mai 1741–21. mars 1801) var ein italiensk komponist.

Biografi
--------

### I Italia

Andrea Luchesi vart fødd i ein barneflokk på elleve i småbyen Motta di Livenza nær Treviso, nordaust i Italia. Han voks opp i fødebyen og fekk musikkundervisning av den eldre broren Matteo som verka som prest, lærar og organist.

I 1757 flytte Andrea Luchesi til Venezia, der han fekk studera under fleire framståande musikarar, m.a. Ferdinando Bertoni og Baldassare Galuppi. I 1764 var han blitt organist i San Salvatore-kyrkja, og komponerte verk for både orgel og cembalo, til bruk i teater som kyrkjemusikk eller reine instrumentale verk. Han komponerte også til offisielle tilstellingar, t.d. i gravferda etter hertugen av Montealegre, den spanske ambassadøren i Venezia. Luchesi var ein dyktig organist, og vart også invitert til å spela utanfor byen, m.a. ved innviinga av det nye orgelet i basilikaen i Padova.

Våren 1765 vart ein av operaene hans, *L'isola della fortuna* framført på Hoftheater i Wien. Ved eit høve i 1771, møtte Luchesi Leopold og Wolfgang Amadeus Mozart i Italia, og foræra dei ein cembalokonsert, som vart brukt av W.A. Mozart og familien hans seinare. På slutten av 1771 vart Luchesi invitert til Bonn av kurfyrste Maximilian Friederich, erkebiskop av Köln for å spela i hoffkapellet hans. Då den førre kapellmeisteren, Ludwig van Beethoven sr. avgjekk med døden, vart Luchesi offisielt ny kapellmeister i 1774.

### I Bonn

Etter å ha blitt borgar i fyrstedømet, gifte han seg med Anthonetta Josepha d'Anthoin i 1775. Han forlét ikkje byen i åra som fylgde, bortsett frå ei vitjing til Venezia i 1783-84. Den unge Ludwig van Beethoven, barnebarn til den førre kapellmeisteren, oppheldt seg på hoffkapellet frå 1781-1792 der han assisterte med å spela cembalo, orgel og bratsj. Me har likevel ingen kjelder som syner at Luchesi faktisk underviste Beethoven i denne tida. Derimot underviste han Anton Reicha, Bernhard Romberg, Andreas Romberg og Ferdinand Ries. Luchesi vart nøydd til å slutta som kapellmeister i 1794, då franske troppar invaderte fyrstedømet under revolusjonskrigane. Andrea Luchesi døydde i Bonn i 1801. Han etterlét seg fire søner og ei dotter; fleire av dei var flinke musikarar.

Dei viktigaste verka Luchesi komponerte, er fleire operaer, eit oratorium (1768), Stabat Mater (1770), ei rekviem-messe (1771), talrike orgelverk og orgelsonater, fleire andre sonater og to symfoniar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Andrea Luchesi» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* ICCU
* CiNii

 |
**UEFA-cupfinalen i fotball 1990** stod mellom dei italienske klubbane Juventus FC og AC Fiorentina og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret, som fann stad 2. mai på Stadio Comunale i Torino framfor 45 000 tilskodarar, var den aller siste kampen på den bana. Returkampen 16. mai vart avvikla på Stadio Partenio i Avellino, då Fiorentina, etter tribune-slagsmål i semifinalekampen mot Werder Bremen, ikkje fekk spele heime i Firenze. 32 000 menneske var likevel til stades på tribunane. Sluttresultatet vart 3-1 til Juventus. Det var andre gongen Juventus vann UEFA-cupen.

### Kampane

Alle måla i finalen kom i opningskampen i Torino. Roberto Galia sende heimelaget framom allereie i det 3. minutt, Renato Buso utlikna i det 10. minutt. 14 minutt i andre omgang gav Pierluigi Casiraghi Juventus leiinga på nytt, og 14 minuttar seinare la Luigi De Agostini på til 3-1 til heimelaget.

Returoppgjeret enda mållaust.

### Laga

Vinnarlaget til **Juventus** bestod av Stefano Tacconi (kaptein), Nicolò Napoli, Luigi Di Agostini, Dario Bonetti, Sergio Brio (kaptein), Roberto Galia, Sergej Alejnikov, Giancarlo Marocchi, Rui Barros, Salvatore Schillaci, Pierluigi Casiraghi, Angelo Alessio, Pasquale Bruno, Massimiliano Rosa, Salvatore Avallone.

**Fiorentina** stilte med Marco Landucci, Antonio Dell'Oglio, Sergio Battistini (kaptein), Giuseppe Volpecina, Alberto De Chiara, Carlos Dunga, Luboš Kubík, Celeste Pin, Renato Buso, Roberto Baggio, Marco Nappi, Alberto Malusci, Mauro Zironelli.

### Dommarar

Emilio Soriano Aladrén frå Spania var kampleiar i Torino, i Avellino Aron Schmidhuber frå Vest-Tyskland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1990 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2019.*
**Andreas Angel Hansson Holdø** (15. august 1879–26. juli 1945) var ein norsk fiskar, skipper, gardbrukar og disponent frå Hadsel. Han møtte frå Nordland fylke på Stortinget periodane i åra 1922-27 og 1931-33. Holdø representerte Frisinna Venstre til 1927, sidan partiet Høgre.

Holdø var son til ein gardbrukar og fiskar. Allereie frå åtteårsalderen deltok han med far sin i Lofot-fisket. Kring 1899-1900 gjekk han skipperskule. Frå 1900 dreiv han fiske frå eiga skøyte som han også førte. I 1902 vart han skipper på fiskedampskip, dreiv på felt langs norskekysten frå Lindesnes til russegrensa, ved Island og til dels England.

I 1908 fekk Holdø stipend, så han kunne studere snurpenotfiske ved kysten av Sverige. Frå 1911 var han leiar av eit firma som produserte sildolje, og frå same året disponerte han firmaet sin fabrikk i Akureyri på Island. 

I tillegg til fiskeriverksemda, dreiv Holdø frå 1904 også eit småbruk i Hadsel. På 1930-talet kjøpte han garden Husby på Hadseløya og dreiv det gardsbruket til han døydde.

Perioden 1922-24 var Holdø fyrste varamenn til Stortinget, vald for Frisinna Venstre. Alle tre sesjonane møtte han i lengre periodar i staden for den valde representanten, Høgre-mannen Mathias Skaar. Holdø hadde fast plass på Stortinget 1925-27, og som i 1922-24 med sete i Næringskomite nr 1. Han lukkast ikkje å verte attvald hausten 1927, men kom innatt på Stortinget 1931-33. Då var han derimot Høgre-representant, og medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-04-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Overtonerekkja** er eit akustisk fenomen, som dannar klangbotn for all melodisk musikk. Overtonene svingar med den slegne, blesne eller sungne hovudtonen, og avskuggingane frå denne rekkja er med å avgjera kva slag klang røysta eller instrumentet har.

### Oppbygging

Overtonerekkja er i prinsippet uendeleg lang, med mindre og mindre intervall di lengre opp i rekkja ein kjem. Til vanleg plar ein stanse ved overtone 16, og tala nedanfor desse dannar utgangspunktet for intervallindelinga i heile tal, slik dei vart sett opp av Pythagoras, som oppdaga og definerte tilhøva mellom dei ulike tonehøgdene. 

Grunntonen i rekkja svarar alltid til den klingande tonen på instrumentet. Overtone 2 ligg ein rein oktav over grunntonen. Med dette utgangspunktet fann Pythagoras at tala for oktaven var 2:1. Overtone 3 er soleis ein rein kvint (3:2), og overtone 4 er ein ny oktav, men ein kvart over tone 3 (kvarten er soleis 4:3). Overtone 5 er ein rein stor ters (5:4), og nr 6 ein liten ters (6:5). Tone 4, 5 og 6 utgjer ein rein durtreklang, og overtone 2 til 6 er nytta som grunnlag for instrument som lur og signaltrompet. 

Overtone 7 er rekna som «halvhøg», rekna etter vanleg durskala, og intervallet 7:6 er soleis «irregulært» eller «blått». Tone 8 råkar ein ny, rein oktav frå grunntonen, og intervall 8:7 er nytta som «mellomstor sekund» i folkemusikk over heile kloden.

### Naturskalaen

Frå overtone 8 til 16 (neste oktav) er intervalla små nok til at det er råd å spela melodiar. I denne delen av overtonerekkja finn ein melodiane som er nytta på seljefløyte og barokktrompet. 

9:8 er ein stor sekund, 10:9 er noko mindre (10:8 svarar til 5:4, altså ein stor ters). Overtone 11 er ein «halvhøg» kvart, rekna frå grunntonen (nr 8). Denne kvarten er og typisk for folkemusikken frå gamalt av. Nr 12 er atter ein kvint frå grunntonen, og nr 13 ein «halvhøg» sekst frå grunntonen. Overtone 14 svarar til nr 7 (ein oktav over), og nr 15 svarar til ein høg leietone, før oktaven kjem attende på tone 16. 

Eivind Groven fann prov for at denne skalaen var utgangspunkt for store mengder av melodimaterialet i folkemusikken, noko han fekk stadfest gjennom seljefløyta. Seljefløyteskalaen har nokre avvik frå den matematiske naturskalaen på grunn av skipnad i borken på fløyta. Grovens teoriar har sidan vore under debatt, men han har hatt støtte frå fysikken. Arbeidet med reinstemmingsautomaten tok utgangspunkt i heile svingetal, nett som overtonerekkja.

Motsett overtonane, er svingetala i ein temperert skala bygd opp kring brøkar på grunn av det pytagoreiske kommaet.
**Finalen i UEFA-cupen i fotball 1999** fann stad på Luzjniki stadion i Moskva 12. mai 1999 framfor 66 700 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom italienske Parma FC frå Parma og franske Olympique Marseille. Med siger 3-0 sikra Parma FC seg sin andre triumf i UEFA-cupen, den forrige kom i 1995.

### Kampen

Lagoppstillingane, Parma i gult og blått
Kampens beste spelar, argentinaren Hernán Crespo, gav Parma leiinga 1-0 i det 25. minutt. 11 minuttar seinare la Paolo Vanoli på til 2-0. Ti minuttar ut i den andre omgangen auka Enrico Chiesa til 3-0 og kampen viste seg å vere avgjort.

Hugh Dallas frå Skottland var kampleiar.

### Laga

Vinnarlaget til **Parma** bestod av: Gianluigi Buffon, Lilian Thuram, Fabio Cannavaro, Roberto Sensini (kaptein), Dino Baggio, Alain Boghossian, Diego Fuser, Juan Sebastián Verón, Paolo Vanoli, Hernán Crespo, Enrico Chiesa og innbytarane Abel Balbo, Stefano Fiore, Faustino Asprilla.

**Olympique Marseille** mønstra Stéphane Porato, Pierre Issa, Laurent Blanc (kaptein), Cyril Domoraud, Patrick Blondeau, Frédéric Brando, Daniel Bravo, Edson da Silva, Robert Pirès, Jocelyn Gourvennec, Florian Maurice, Titi Camara.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1999 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2019.*
|  |
| --- |
| ***Louisiana Man***  Singel av Connie Smithfrå albumet *I Never Once Stopped Loving You* |
|  |
| B-side | «Alone with You» |
| **Utgjeve** | August 1970 |
| **Sjanger** | Country |
| **Selskap** | RCA Records |
| Låtskrivar(ar) | Doug Kershaw |
| **Produsent** | Bob Ferguson |
|
| Connie Smith-kronologi |
| «I Never Once Stopped Loving You»(1970) | *Louisiana Man* | «Where Is My Castle»(1970)
 
 |

«**Louisiana Man**» er ein song skriven og spelt inn av Doug Kershaw i 1961. Han nådde tiandeplassen det året på *Billboard* Hot Country Singles-lista då Kershaw og broren gav han ut som Rusty and Doug.

I 1970 nådde Connie Smith 14. plassen på singellista med sin versjon av songen. Singelen vart òg gjeven ut på albumet hennar *I Never Once Stopped Loving You*.

Songen vart spelt inn på singel av Jan & Dean i 1966 og vart planlagt for albumet *Carnival of Sound* i 1968. *Carnival of Sound* kom ikkje ut før i 2010. Andre versjonar vart spelte inn av Seekers, Rick Nelson og Gene Pitney. Bobbie Gentry spelte songen i 1968 på singel. Harpers Bizarre spelte inn songen i 1967 på albumet *Anything Goes*. Han vart òg spelt inn av The Hollies.

Nynorsk versjon
---------------

Teddy Nelson og Johnny Carlsen skreiv ein nynorsk tekst til songen, kalla «Bonde ifrå Halmagrø», som vart spelt inn av Teddy Nelson og Flying Norwegians. Songen vart òg seinare spelt av Vassendgutane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Louisiana Man» frå Wikipedia på engelsk, den 17. desember 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Whitburn, Joel (2004). *The Billboard Book Of Top 40 Country Hits: 1944-2006, Second edition*. Record Research. s. 387–88.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
Klekkande egg frå paradisfisk.
Nazcasule med egg og kylling.
**Ovipar** (frå latin *ovum*, 'egg' og *parere*, 'å føde') er ei nemning for forplanting som skjer gjennom egglegging. Ovipare dyr legg egg der eit embryo kan utvikla seg og seinare klekka. 
Eigenskapen skil seg frå vivipar forplanting, der mororganismen føder levande ungar, og ovovivipar, der egga klekker i samband med fødsel. Alle fuglar, kloakkdyr og dei fleste fiskar, amfibie, reptil, insekt og edderkoppar er ovipare.

Egga som blir lagde kan vera befrukta, men lite utvikla embryo, eller eggceller som må befruktast utanfor mora. Medan dyr som lever på land ofte legg egg med nokså tjukke skal som allereie er blitt befrukta, gyter dyr som lever i vatn ofte ei mengd egg (rogn) som kan befruktast under eller etter gytinga.

Nokre ovipare dyr tek vare på egga fram til klekking og kan fôra ungane seinare. Andre forlèt egga straks dei er lagde.

Kjelder
-------

* 

* «ovipare dyr» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Oviparity» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2009.*
Illustrasjon til *Utopia* av Thomas More.
Ein **utopi** er ein førestilt lukkeleg stad eller tilstand. Ordet er danna av dei to greske orda *ou* ('ingen') eller *eu* ('god') og *topos* ('stad'). Det kan brukast om urealistiske tankar om draumesamfunn, eller om romanar som skildrar slike samfunn. 

Ordet «utopia» blei først brukt av briten Thomas More rundt 1516, då han gav ut *De Optimo Reipublicae Statu deque Nova Insula Utopia*, som regel kjend som *Utopia*, som var namnet på idealstaten More skildra i boka.

Det motsette av ein utopi er ein dystopi, ei skildring av eit svært dårleg samfunn. Både utopiar og dystopiar er vanlege å finna innan science fiction.

Kjende litterære utopiar
------------------------

* *Utopia* av Thomas More (1516)
* *The New Atlantis* av Francis Bacon (1626)
* *Candide, ou l'Optimisme* av Voltaire (1759)
* *Island* av Aldous Huxley (1962)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Utopi» frå Wikipedia på bokmål, den 18. august 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things
* NDL

 |
**Uhaugen** er ein gard på Fedje som høyrer til Nedrelandet. Nedrelandet omfattar den nedre delen av matrikkelgarden nr. 168, altså alle bruka utanom Kopper og Husa. I motsetnad til desse to vart Uthaugen og dei andre bruka på Nedrelandet kalla plassar i skriftlege kjelder. Desse var både mindre og hadde dårlegare jord enn Kopper og Husa. 

I tidlege kjelder vart Uthaugen og Opphaugen, berre kalla Haugen. Dette gjorde det vanskeleg å skilje dei frå kvarandre, men ein veit at det er snakk om to forskjellige gardar ved at dei aldri er ført opp etter kvarandre i skattelistene. I daglegtalen vert Uthaugen oftast omtalt som «Haugen», medan Opphaugen vart kalla «i Haugen», dette stemmer òg med brukarnamna i dei gamle kjeldene. Uttalen av namnet er «høyen». Garden er første gong nemnt i skriftlege kjelder i 1563, og første gongen namnet vart skrive fullt ut som Uthaugen var i 1644. 

Uthaugen ligg på ei halvøy i Husavågen. Halvøya dannar ein liten haug, som har gjeve namn til garden. Forstavinga «ut» er truleg for å skilje garden frå Opphaugen og Uthaugen var då garden som litt ut mot sjøen. Ein del av bruket er Smiholmen som ligg midt i Husavågen.

Kjelder
-------

* Arvid Skogseth (1997). *Fedje og folket: Gards- og ættesoge for Fedje*. Fedje kommune.
**David Vickerman Bedford** (4. august 1937–1. oktober 2011) var ein engelsk komponist og musikar. Han skreiv og spelte både popmusikk og klassisk musikk. Han var den eldre broren til dirigenten Steuart Bedford og barnebarnet til komponisten, målarn og forfattaren Herbert Bedford og komponisten Liza Lehmann.

Frå 1969 til 1981 var Bedford komponist i residentskap ved Queen's College i London. Frå 1968 til 1980 var han musikklærar ved ei rekkje skular i London. I 1996 vart han utpeikt til «Composer in Association» hos English Sinfonia. I 2001 vart han styreformann i Performing Right Society.

Bedfort samarbeidde mykje med Mike Oldfield og Roy Harper. Han har òg samarbeidd med A-ha, Billy Bragg, Camel, Elvis Costello, Frankie Goes to Hollywood, Madness, Andy Summers, Alan White (trommeslagar for Yes) og Robert Wyatt.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «David Bedford» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |