recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Irina Nikolajevna Belova** (fødd 27. mars 1968) er ein russisk tidlegare mangekjempar frå Angarsk. Ho vann bronsen i sjukampen ved verdsmeisterskapen 1991 og sølvmedaljen under Sommar-OL 1992.

Aktiv
-----

Belova enda på fjerdeplassen i sjukampen få europameisterskapen 1990 fann stad i Split. Med 6 521 poeng og personbeste, fekk ho 10 færre poeng enn bronsemedaljøren. Året etter vart ho sjølv bronsevinnar under Friidretts-VM i Tokyo. Belova presterte livsbeste i sjukamp då Sommar-OL 1992 vart avvikla. Ho sanka då 6 845 poeng og tok ein soleklar sølvmedalje, trass i at ho vart slått med 199 poeng av Jackie Joyner-Kersee frå USA.

Vårvinteren 1998, etter fire års utestenging frå friidrett, kom Belova på andreplass i femkamp ved innandørs-EM i Valencia. Ho plukka då 4 631 poeng. Eitt år etter auka ho til 4691 poeng og tok ein ny andreplass då innandørs-VM vart avvikla i Maebashi. I tida mellom dei to innandørs-tevlingane vart ho nummer 5 i sjukampen ved Friidretts-EM i Budapest.

### Doping

I 1993 testa Belova positivt i ei dopingprøve. Ho vart deretter nekta å delta i friidrett dei neste fire åra.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1990 i Split: Nr 4 – 6 521 poeng
* VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje – 6 448 poeng
* OL 1992 i Barcelona: Sølvmedalje – 6 845 poeng
* EM 1998 i Budapest: Nr 5 – 6 375 poeng
* VM 1999 i Sevilla: Braut etter fem øvingar
* VM 2001 i Edmonton: Nr 8 – 6 061 poeng

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Irina Nikolajewna Belowa» frå Wikipedia på tysk, den 11. juli 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| ***Dirt Box***  Studioalbum av Blackwater Park |
|  |
| **Utgjeve** | 1971 |
| **Sjanger** | Progressiv rockHard rockTungmetallBluesrock |
| **Lengd** | 34:5034:54 på somme utgjevnadar |
| **Selskap** | Spalax Music |
|
| Kritikk |
| * Allmusic 4/5 stars lenkje
 |
| Blackwater Park-kronologi |
| *Blackwater Park*(1971) | *Dirt Box* | 
 |

***Dirt Box*** er det fyrste og siste albumet – med full lengde – åt det tyske rockebandet Blackwater Park. Albumet vart innspelt og utgjeve i 1971. Blackwater Park var ein av mange tyske band som valde ein britisk vokalist. 

Albumet byggjer på angloamerikanske bluesrytmer i ein litt tyngre ugåve og hardt progressivt spel, men jamvel byr ikkje albumet på noko banebrytande eller revulosjonerande. Musikkekspertar meinte at albumet kunne oppfattast keisamt, sidan *Dirt Box* baserte seg på noko som allereie var utprøvd og produsert på slutten av 60-talet. Albumet vert sett annleis i dag, fordi mange meiner det har påverka både seinare hardrock-musikk i like stor grad som *Master of Reality* av Black Sabbath og *Kingdom Come* av Sir Lord Baltimore. Reaksjonen og utsalet i 1971 kunne vore betre, og av den grunn er albumet noko undervurdert og lite kjent. Likevel får *Dirt Box* ei fotnote i utviklinga av seinare hardrock- og metallmusikk.

Innhald
-------

| Nr. | Tittel | Låtskrivar(ar) | Lengd |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | «Mental Block» | Scholz og Fechner | 3:17 |
| 2. | «Roundabout» | Routledge | 5:27 |
| 3. | «One's Life» | Routledge | 3:08 |
| 4. | «Indian Summer» | Scholz og Fechner | 6:16 |
| 5. | «Dirty Face» | Routledge | 4:28 |
| 6. | «Rock Song» | Scholz og Fechner | 8:45 |
| 7. | «For No One» (The Beatles-cover) | Paul McCartney | 3:29 |

Medverkande
-----------

* Richard Routledge – vokal, rytmegitar, lyrikk
* Michael Fechner – elektrisk gitar
* Andreas Scholz – bassgitar
* Norbert Kagelmann – perkusjon, slagverk

Kjelder
-------

* Rivadavia, Eduardo: *Dirt Box Review* allmusic.com Vitja 31.08.11 lenkje
* 7-FLOOR: *Blackwater Park – Dirt Box* blogspot.com Vitja 30.08.11 lenkje

Bakgrunnsstoff
--------------

Lenkje til spor 6
| **Ząbkowice Śląskie** |
| --- |
| «Det skeive tårnet» i Ząbkowice Śląskie«Det skeive tårnet» i Ząbkowice Śląskie «Det skeive tårnet» i Ząbkowice Śląskie |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Ząbkowice Śląskie |
| **Byvåpenet til Ząbkowice Śląskie** |

 |
| Plassering |
| 

Ząbkowice Śląskie is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Nederschlesiske |
| Grunnlagd | 1200-talet |
| Borgarmeister | Krzysztof Kotowicz |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  13,67 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 14 986   1096/km² |
| Koordinatar | 50°35′0″N 16°49′0″E﻿Koordinatar: 50°35′0″N 16°49′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 280 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 57-200 til 57-201 |
| Bilnummer | DZA |
| **Nettstad:** www.zabkowiceslaskie.pl |

**Ząbkowice Śląskie** (tysk *Frankenstein*) er ein by i Nederschlesiske voivodskap sørvest i Polen. Han er sete i Ząbkowice Śląskie fylke og Gmina Ząbkowice Śląskie.

Byen ligg om lag 63 km sør for regionshovudstaden Wrocław. Byen har om lag 15 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd som Frankenstein tidleg på 1200-talet, etter mongolinvasjonen, og fekk bystatus rundt 1280. Sidan 1336 høyrte han til Böhmen og frå 1742 til Preussen.

Tidleg på 1600-talet vart byen råka av pest og ein tredjedel av innbyggjarane mista livet. Det har vorte spekulert i om hendingar på denne tida kan ha inspirert til soga om Frankenstein.

I 1858 vart han råka av ein bybrann og måtte byggast opp att. Ved dette høvet vart den øvre delen av Det skeive tårnet frå 1400-talet retta opp. Byen var fylkessete frå 1816 til 1945. Etter den andre verdskrigen gjekk byen til Polen (i lag med det meste av Schlesien) og fekk namnet Ząbkowice Śląskie i 1946 etter den tyske folkesetnaden hadde flykta eller vart kasta ut.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ząbkowice Śląskie**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ząbkowice Śląskie» frå Wikipedia på engelsk, den 29. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Nettside som skildrar hendingane som kan ha inspirert Mary Shelley og romanen hennar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Kjøpstad** er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. 
Garden har matrikkelnummer 3.

Geografi
--------

Kjøpstad ligg på sørsida av Skifjorden og grensar i nord og vest til fjorden og i aust til Våge.
Det går kommunal veg til Kjøpstadvika frå Fylkesveg 65 i Sogn og Fjordane.

Historie
--------

I eldre tid låg Kjøpstad under Losnagodset og frå midten av 1600-talet til 1853 var han i eiga til embetsmannsslekter. 
Frå 1889 har brukarane vore sjølveigarar. 
Bortsett frå ein periode på 1600-talet har garden vore einbølt fram til kring 1900. 
Det har vore husmannsplassar på Båneset og i Kjøpstadvika. Bånes er nemnt som husmannsplass så tidleg som i 1620-åra og vart skilt ut som eige bruk i 1901
Frå 1959 har det vore fire bruk på garden.

Bånes var dampskipstoppestad for Fylkesbaatane eit tiår framover frå 1913. 
Staden hadde ikkje kai, så folk og last vart rodd ut til rutebåtane.

Namnet
------

Namnet Kjøpstad tyder på at det har vore handelsstad på garden, men ein har ikkje kjelder eller funn som underbyggjer dette.
I kjeldene er namnet skrive «Kiepstadt» (1563), «Kiifstaid» (1567), «Kiøbstad» (1608), «Kiøbstae» (1667) og «Kiøbstad» (1723).

Statens kartverk godkjende skrivemåten «Kjøpstad» i 2003 og avslo samtidig å godkjenne «Kiøpstad».

Gardsnamnet vert også brukt som slektsnamn.

Stadnamnet Kjøpstad er kjend frå tre andre stader i landet, ei bygd i Gildeskål kommune, og gardar i Vestnes kommune og Sogndal kommune.

Sjå òg
------

* Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Kjelder
-------

1. ↑  «Postnummerkart på nettstaden til Posten». Henta 20. november 2010.
2. 1 2  «Gardsleksikon på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv». Henta 20. november 2010.
3. 1 2 3 4 5  Inger Kellmer (1990). «Kjøpstad : Gnr. 3». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 26. ISBN 8299219817.
4. ↑  «Nettstaden visveg.no (Statens vegvesen)». Henta 20. november 2010.
5. ↑  Finn Borgen Førsund (1998). «Bånes». *Dampen og kaia : stoppestader for Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane 1858-1998*. Førde: Selja Forlag. s. 68. ISBN 82-91722-04-8.
6. ↑  «Oluf Rygh: «Kjøpstad» i *Norske Gaardnavne* på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv».
7. ↑  «yr.no».  *Vitja 20. november 2010*

Vidare lesnad
-------------

* Inger Kellmer (1990). «Kjøpstad : Gnr. 3». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 26-34. ISBN 8299219817.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Kjøpstad» i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
* «Kjøpstad» i matrikkelutkastet av 1950
* «Kjøpstad» i gardsmatrikkelen for 1886
**Discoverer 2** var ein amerikansk satellitt. Han vart skoten opp 13. april 1959 frå Vandenberg Air Force Base i USA. Han var ein del av det løynlege Corona-programmet og skulle freista og kasta ut ein instrumentpakke som kunna fangast inn på jorda.

Satellitten vart skoten opp i ein 239 × 346 km polbane. Etter 17 rundar kring jorda, 14. april 1959, vart returfartøyet kasta ut. Det hadde bremserakettar, fallskjerm og kunne flyta. Planen var at eit spesialutstyrt fly skulle fanga inn returfartøyet, men feil i ein tidtakar gjorde at returfartøyet vart kasta ut for tidleg. Ein reknar med at returfartøyet hamna over nordpolområdet, og det vart aldri funne.

Hovuddelen av satellitten vart verande i bane etter at returdelen var skild frå, og gjennførte ulike utrøyningar; mellom anna for kommunikasjon. Hovuddelen brukte straumar av kald nitrogengass for å justera orienteringa si. Han sende ut telemetridata fram til 14. april 1959, og hovudsporingssendaren verka fram til 19. april same året.

Kjelder
-------

* *Discoverer 2* - NSSDC
**Kennedy Mweene** (fødd 11. desember 1984 i Lusaka) er ein zambisk fotballspelar. Han har spela som keeper for Free State Stars i den sørafrikanske fotballigaen og for landslaget til Zambia.

Mweene har spelt for dei zambiske klubbane Lusaka Celtics og Kitwe United i *Division One*, nest høgste divisjon i landet. I 2005 vart han kjøpt av Free State Stars i den sørafrikanske toppdivisjonen. Etter den første sesongen hans der rykte klubben ned, men Mweene vart verande i klubben og vart fast førstekeeper. I neste sesong rykte klubben opp att med 18 poengs forsprang til neste klubb. Mweene heldt fram å vera førstekeeper for klubben. I 2008/09-sesongen vart han kåra til årets keeper i sørafrikansk Premier League.

Mweene var med på å vinna COSAFA-meisterskapen (for land i det sørlege Afrika) for U20-landslaget. Han debuterte for A-landslaget i 2004 i ein kamp mot Malawi. Han var lenge reservekeeper på landslaget, men då førstekeeperen, Kalililo Kakonje, vart skada i 2005, fekk han sjansen som førstekeeper igjen, men klarde ikkje å etablera seg fast på laget før i 2006. Sidan då har han stort sett vore førstekeeperen til Zambia.

Kjelder
-------

*Denne artikkelen begynte med omsetjing av stoff frå tysk wikipedia 9. mai 2010.*
**Kjøleviksteinen** er ein runestein frå garden Kjølevik i Strand kommune i Ryfylke i Rogaland.

I 1878 fann den unge læraren på Idse, Torgils Didriksen Hillesland, runesteinen i Kjølevik. På bakgrunn av funnet skreiv han eit brev til antikvar Nicolay Nicolaysen med opplysning om at det fanst ein runestein i området. Agronom Anda tok æra for funnet i 1882. Runesteinen låg då som overliggar i inngangen til ein potetkjellar på garden, men han fekk vita at steinen opphavleg hadde stått på ei gravrøys saman med ein annan stein. Om det òg hadde vore innskrift på denne steinen er uklart, og det har ikkje vore mogleg å finna han att. 

Steinen vart kjøpt inn av Universitetets Oldsaksamling, og sommaren 1883 vart han send til Kristiania. Her stod Steinen i mange år i foajeen i Historisk museum, men i 1999 vart han flytt til foajeen i det nye Universitetsbiblioteket i Georg Sverdrups hus på Blindern. I 1982 vart ein kopi av steinen sett opp ved Vatland grendehus ved Kjølevik.

Innskriften er ein av dei få med eldre runer, språket er urnordisk, og daterer innskrifta til folkevandringstida, ca. 400-450: 

**hadulaikaR ek hagustaldaR hlaiwido magu minino**
På moderne norsk vert det: *Hadulaik*. *Eg Hagustald haugla sonen min*. Ein går frå ut at Hadulaik er namnet på sonen, men det har òg vore antydd at han kan vera runeristeren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kjøleviksteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2019.*
**Discovery Committee** var eit populært namn for **Interdepartmental Committee for the Dependencies of the Falkland Islands** oppretta av den britiske regjeringa for å utføre vitskaplege undersøkingar (som vart kalla Discovery Investigations) og for å sørge for bevaring av naturressursar og økonomisk utviklingsplanar for Falkland Islands Dependencies.

I løpet av kring tretti år (1925–51) med pionerarbeid, samla forskingsskipa RSS «Discovery II» (skipet til Robert Scott), RRS «William Scoresby II» og «Discovery II» inn enorme mengder oseanografiske, biologiske og geografiske data publiserte i 38 bind, og medverka stort til å betre kjennskapen til dei sørlege områda av verda. Særleg vart det gjort mykje arbeid kring øya Sør-Georgia.

Sjå òg
------

* Discovery Investigations

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Discovery Committee» frå Wikipedia på engelsk, den 3. desember 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- Robert K. Headland, *The Island of South Georgia*, Cambridge University Press, 1984.
| **Fuiay****Lokalt namn: Fùidheigh** |
| --- |
| Geografi |
| 

Fuiay is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 57°0′ N 7°22′ W﻿Koordinatar: 57°0′ N 7°22′ W﻿ |
| **Øygruppe** | Ytre Hebridane

 |
| **Areal** | 0,84 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 107 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Ytre Hebridane

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Fuiay** (skotsk-gælisk *Fùidheigh*) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Ho har eit areal på 84 hektar og det høgaste punktet på øya ligg 107 meter over havet. Øya ligg like vest for Flodday og om lag 1,5 km sørvest for Hellisay. Barra ligg på andre sida av North Bay.

Det budde tidlegare seks familiar på øya, men ho har stått utan innbyggjarar sidan om lag 1850. Det finst ei tidvassbukt ved øya som kan ha vore ei effektiv fiskefelle.

Namnet kan kome frå norrønt for «husøya» eller kanskje ei blanding av det gæliske *bhuidhe*, som tyder «gul» og det norrøne *øy*.

Fuiay er ei av fleire folketomme øyar på nordaustsida av Barra og andre øyar i nærleiken som Orosay, Fuday og Gighay. I nordvest ligg det mange holmar og skjer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fuiay» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
2. ↑  «Overview of Fuiay». Gazetteer for Skottland. Henta 26. februar 2010.
3. ↑  Iain Mac an Tailleir. «Placenames» (PDF). Pàrlamaid na h-Alba. Henta 26. februar 2010.
**Kenny Craddock** (18. april 1950–30. mai 2002) var ein engelsk instrumentalist, komponist og produsent. Gjennom karrieren har han arbeidd for artistar som Ringo Starr, Ginger Baker, Billy Bragg, Gerry Rafferty og Alan White. Han samarbeidd med Alan Hull og Lindisfarne, og vart med i gruppa i 1973 og fram til dei vart oppløyst for ei stund i 1975. Han har vore musikalsk leiar for Van Morrison og Mary Black.

Craddock byrja å turnere med Van Morrison tidleg i 1980-åra, og spelte klaverinstrument med han til kring 1985. Craddock skreiv ein song i lag med Morrison, «Before the World», på albumet *Too Long in Exile* frå 1993.

I 1990-åra spelte han med Colin Gibson på musikken til situasjonskomedien *Joking Apart*. Craddock spelte sjølv kjenningsmelodien til showet, ein versjon av Chris Rea-songen «Fool (If You Think It's Over)». På denne tida turnerte Craddock med Paul Brady.

Craddock flytta til Portugal i 2001, der han døydde i ei bilulukke etter det første soloalbumet han var ferdig, *Mad as the Mist and Snow*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kenny Craddock» frå Wikipedia på engelsk, den 11. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  Perrone, Pierre (12 July 2002). «Kenny Craddock». *The Independent*. Henta 11. september 2014.
2. ↑  «The Composers: Kenny Craddock». *jokingapart.co.uk*. Henta 11. september 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kenny Craddock-diskografi på Discogs

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Eit tresnitt som synar kjølhaling som straff.
**Kjølhaling** var ein straffemetode nytta til sjøs i gamal tid, og gjekk ut på å dra den som skulle straffast i eit tau under skipet frå den eine sida til den andre. Det var skipssjefen, kapteinen på skipet, som kunne gje medlem av mannskapet ein slik straff.

Kjølhaling av fartøy
--------------------

Kjølhaling av eit skip ved å krengje det mot ei kai.
I den franske marinen vart kjølhaling rekna som ei for barbarisk straff. Slik det går fram av biletet, gjekk difor den franske utgåva av kjølhaling ut på å heise tre gongar ned i vatnet han som skulle straffast, som fekk ei kanonkule på 30 pund festa til føtene.
Nemninga kjølhaling var òg nytta om ein metode for å kunne kome til og få reparert og halde ved like dei delane av seglskuter som elles var under vatn. Ved å feste tau i mastene og drage dei ned, vart skuta krenga inn på land på eit skråplan i strandkanten, kunstig tillaga eller naturleg, ofte kalla *bradbenk*, eller mot kaia, slik at den eine sida av skuta heilt ned til kjølen kom over vatnet. Slik kunne skipsskroget vorte ettersett, reparert og skrapa for tilgroing på heile eine sida på ein gong. Kjølhaling måtte ofte gjerast for å tette sprekker og mellomromma mellom borda i treskuter med drev og bek, såkalla *kalfatring*, i tillegg til å ta vekk den tilgroinga som både øydela skroget og bremsa på farta. 

Kaiområdet *Bradbenken* på austsida av Vågen i sentrum av Bergen har fått namnet etter eit kjølhalingsverft, ein bradbenk, som låg her frå 1602 til 1878.

Fotnoteliste
------------

1. ↑  snl.no: Bradbenken
Ein zimbabwisk *mbira dza vadzimu*.
**Mbira, sansa, likembe, kalimba** eller **marimba** er eit afrikansk musikkinstrument, som av europearane vart kalla **tommelpiano** eller **knipse-lamellofon**. Det består av ei lita plate eller resonator som det i vifteform er festa fjører (eller lamellar) til av metall, bambus eller liknande til. Desse vert knipsa med tommelfingrane. Lengda av den frittsvingande delen av kvar lamell avgjer tonehøgda. 

Instrumentet har mange namn, avhengig av kor i Afrika ein er. Døme på namn: Mbira, nbila, mbira huru, mbira njari, mbira nyunga nyunga, marimba, karimba, kalimba, likembe og okeme. Det finst i mange forskjellige variantar både i utforming og stemming. Tradisjonelt er det berre kjend i Afrika og blant enkelte afroamerikanske folkegrupper. 

Dette instrumentet er svært populært nytta innan musikkpedagogikk sidan det er rimeleg enkelt instrument å utøve, så lenge det består av 2-15 tangentar. I seinare tid har det vorte produsert tommelpiano med eit spekter på heile 4-5 oktavar.

Kjelder
-------

* mbira i *Store norske leksikon*.
**Kaldea** (assyrisk *Kaldu*, hebraisk *Kasdim*) var nemninga på eit område sør i Mesopotamia, men namnet Kaldea kom etter kvart til å verte brukt nesten synonymt med Babylonia. Babylonarane vart styrte av fleire kaldeiske kongar, og difor vert landet på denne tida gjerne omtala som Det kaldeiske riket. Kaldearane var eit semittisk folkeslag som truleg var i nær slekt med aramearane.

Det kaldeiske riket i Babylonia eksisterte frå om lag 900 f.Kr. ved Persiabukta. Dette var utgangspunkt for fleire hundre år med kampar mot andre semittiske folkegrupper i Babylonia. Kaldearfyrsten Marduk-apla-iddina II (Merodak Baladan) fekk etter kvart makta over Babylon (i perioden 721–710 f.Kr.), men måtte vike for assyriske kong Sargon II. I 703 f.Kr. fekk fyrstnemnde makta att, men måtte igjen gje henne frå seg året etter – denne gongen til assyrarkongen Sankerib.

Likevel vart det til slutt kaldearane som gjekk sigrande ut av kampen om herredømme over Babylon. Under Nabopolassar, som regjerte i åra 625–604 f.Kr. vart Det nybabylonske riket («Det kaldeiske dynastiet») grunnlagt, og etter at Ninive hadde vorte erobra, vart også det sørlege Assyria innlemma, i 612 f.Kr. Dette riket hadde stordomstida si under sonen til Nabopolassar, Nebukadnesar II, frå 604–561 f.Kr.

Riket vart styrta av persarkongen Kyros (lat. *Cyrus*) i 538 f.Kr.

Kjelder
-------

* «Kaldea» hjå Store norske leksikon, innhenta 4. juli 2010.
* «Kaldea» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 4. juli 2010.
**Tommie C. Smith** (fødd 5. juni 1944) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Clarksville i Texas som vart olympisk meister på 200 meter i 1968.

Smith sette verdsrekord på 200 m med 20,0 sekundar i Sacramento den 11. juni 1966. Seks dagar seinare vart han nordamerikansk studentmeister (NCAA) på 220 yards, ein tittel han forsvarte året etter. Den 20. mai 1967 forbetra han verdsrekorden på 440 yards til 44,8 sekundar under eit stemne i San Jose, noko som vart stipulert til 44,5 på 400 m, også det tilsvarande verdsrekord. Same sesongen vart han USA-meister (AAU) på same distansen, og han vann 200 m under universiaden i Tokyo.

Tommie Smith på podiet i 1968
Under dei olympiske sommarleikane 1968 i Mexico-byen vann Smith finalen 200-meteren med verdsrekordtida 19,83 sekundar. På sigerspallen, under avspelinga av nasjonalsongen, stod både han og landsmannen, bronsevinnar John Carlos, i svarte lestar og utan sko, og gjorde Black Power-helsinga. Begge utøvarane vart kasta ut av den USA-amerikanske OL-troppa og utvist frå leikane. Denne motstands-markeringa vert rekna som ein viktig milepåle i den USA-amerikanske borgarrettsrørsla.

I 1969 spelte Smith nokre månader på amro-fotballaget Cincinnati Bengals.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1968 i Mexico by: Gullmedalje på 200 m - 19,83, framom Peter Norman (20,06)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Tommie Smith» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
**Spytting** er at ein støyter ut spytt frå munnen. Reint teknisk skjer dette når ein person har for mykje spytt i munnhola, eller når ein person har fått i seg noko han eller ho ikkje likar. Handlinga er rekna som ufin og teikn på dårleg folkeskikk.

I folketrua
-----------

Spytting vart med tida del av eit magisk rituale, der ein bruka spyttinga for å fordrive vonde makter. 

I folketrua vart spytting òg knytt til ulike grader av trollformlar, gjerne til fordriving av sjukdom. I Den yngre Edda høyrer vi korleis æser og vanar saman spytta i ei gryte for å slutte fredspakt etter den store krigen mellom dei. 

Ronald Grambo påpeiker at spytt ofte var nytta i sjukdomsterapi, og viser og til Evangeliet etter Markus, der Jesus nytta spytt for å heile ein stum mann. I Johannesevangeliet gjer Jesus det same med ein blind. 

Plinius og Galenus omtalar og korleis spytt kan brukast som lækjemiddel. I antikken var det vanleg tru at spytt kunne hjelpe mot ormar og skorpionar, kongro eller padder. 

Lyden ein lagar når ein spyttar, har gått over i språket som Tvi, med tida forvanska til Fy. Slik ser ein òg at rituell spytting er knytt til banning.

Kjelde
------

* Ronald Grambo: *Norske trollformler og magiske ritualer*
Koordinatar: 71°5′S 68°18′W﻿

**Tombaugh Cliffs** er ei gruppe isfrie klipper ved nordsida av munningen av Plutobreen mot George VI-isen i George VI Sound, på austsida av Aleksanderøya i Antarktis. Dei vart fotograferte frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947–48 og kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey frå 1948 til 1950. Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee i samband med eit astronomitema for stadnamn i området astronomy related or celestial theme displayed i toponymy av området. Clyde Tombaugh (1906-1997) var ein amerikansk astronom som studerte ved Lowell Observatory og som først oppdaga dvergplaneten Pluto i 1930.

Sjå òg
------

* Cannonball Cliffs
* Corner Cliffs
* Succession Cliffs

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Tombaugh Cliffs» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Den tidlegare polarskuta RSS «Discovery» vart nytta i Discovery Investigations mellom 1923 og 1931.
**Discovery Investigations** var fleire britiske forskingsekspedisjonar i Sørishavet for undersøking av kval. Dei vart finansiert av Colonial Office og organisert av Discovery Committee i London som vart skipa i 1918. Føremålet med undersøkingane var å skaffe eit vitskapleg grunnlag for forvaltinga av kvalførekomstane i Antarktis. Arbeidet resulterte i ny kunnskap om kval, krillen dei lever av og oseanografien i habitata deira. Undersøkingane pågjekk fram til 1951.

Laboratorium
------------

Landbaserte undersøkingar vart gjort på Sør-Georgia mellom 1925 og 1931, i eit marinbiologisk laboratorium på King Edward Point. Forskarane budde og arbeidde i bygningen, og vart transportert den snaue kilometeren over King Edward Cove til Grytviken for å studere kval som vart frakta i land av kvalbåtar.

Fartøy
------

Forskingsfartøya som vart nytta var:

* RRS «Discovery» frå 1924 til 1931
* RRS «William Scoresby» frå 1927
* RRS «Discovery II» frå 1929

Rapportar
---------

Resultat frå undersøkingane vart trykt i *Discovery Reports*. Dette var ein serie med mange små rapportar som vart utgjeve i 38 bind av Cambridge University Press og seinare Institute of Oceanographic Sciences. Den siste rapporten fanst i 1980.

Litteratur
----------

Discovery Investigations er skildra i følgjande bøker:

* Alister Hardy (1967): *Great Waters*, Collins
* F.D. Ommanney (1938): *South Latitude* Longmans
* John Coleman-Cooke (1963): *Discovery II In The Antarctic*
* Alfred Saunders (1950): *A Camera in Antarctica*, Winchester Publications, London

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Discovery Investigations» frå Wikipedia på bokmål, den 22. oktober 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skanna kopiar av mange av rapportane er tilgjengelege ved Biodiversity Heritage Library.
**Discogs** (forkorting for *discographies*, ’diskografiar’) er ein nettstad og ein database med informasjon om musikkinnspelingar. Det har hovudkontor i Portland i Oregon i USA. Discogs blei oppretta i oktober 2000 av Kevin Lewandowski som ein database over hans private platesamling.

Discogs og serverane hans tilhøyrer Zink Media, Inc.

Databasen omfattar kommersielle plater, promoplater, somme bootleginnspelingar og digitale filer.

Opphavleg var berre utgjevingar i sjangeren elektronisk musikk tekne med, men databasen opna seinare for alle typar musikk. I januar 2018 omfatta databasen 17 000 000 utgjevingar. Nettstaden har kring 7 millionar brukarar kvar månad.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Discogs» frå Wikipedia på bokmål, og «Discogs» frå Wikipedia på svensk den 6. desember 2019.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

Fotnotar

1. ↑  Discogs.com/about Henta 1. mars 2017.
2. ↑  Discogs.com/jobs Henta 1. mars 2017.
3. ↑  Carnes, Richard (26. mars 2010). «Discogs: Vinyl revolution». residentadvisor. Henta 9. april 2015.
4. ↑  «About Discogs». Discogs. Henta 9. april 2015.
5. ↑  Wirototheear.com Henta 1. mars 2017.
6. ↑  Discogs.com/help Läst 31 januari 2018.
7. ↑  "What/Why v2.0?" Henta 1. mars 2017.
8. ↑  «About Us». *www.discogs.com*. Henta 31. januar 2018.
9. ↑  «Team». *www.discogs.com*. Henta 18. mai 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
Sjøgata i Mosjøen
**Sjøgata** er ei gate i Mosjøen i Vefsn kommune. Gata har den lengste samanhengande rekkja med trehus i Nord-Noreg. Trehusa er i hovudsak frå 1800-talet, og dei fleste av dei er tatt godt vare på.

Historie
--------

Sjøgata er den eldste delen av byen Mosjøen. Opphavleg følgde gata ei rekkje med naust og bryggjer som Vefsn-gardane hadde på grunnen til garden Mo. Etter kvart vart det bygd hus for handel og gjestgjevar, som flytta verksemda si frå Kulstadsjøen til Mosjøen. Staden fekk ein kraftig vekst på 1860- og 70-talet i samband med hogst av tømmer i Vefsnvassdraget og drifta på sagbruket på Halsøy. Sjøgata fekk då ein meir bymessig byggestil, mange av husa bygd med inspirasjon frå bybebyggelsen i Trondheim. Frå 1875, då Mosjøen fekk bystatus, vart det utarbeidd ein byplan for området aust for Sjøgata, og alle bygningar vart bygd i rektangulære kvartal på ca. 50 x 80 m.

I 1970 var husa i Sjøgata prega av forfall, og kommunen ville rive husa i Sjøgata for å få areal for parkeringsplassar i sentrum. Det mobiliserte folk til engasjement for å sette husa i stand, og til å protestere på rivingsplanane.

Rivingsframlegget vart stoppa, og i dag er sjøgataprosjektet ein suksess som har gitt Mosjøen ein turistattraksjon og eit aktiv historisk bymiljø. I 2004 vart Sjøgata-miljøet tildelt Olavsrosa.

Litteratur
----------

* Dag Nilsen: Byggeskikken i Mosjøen 1860 1940 i *Vefsn bygdebok særbind IV* ISBN 82-990173-7-8

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lydiabrygga - «Lydiabryggas Venner» gav starten til restaurering av bryggene langs Sjøgata på 70-talet. Arkivert 2013-06-05 ved Wayback Machine.
* Sjøgata.no Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Kulturverkstedet i Sjøgata Arkivert 2007-10-04 ved Wayback Machine.
* Vefsn museum Arkivert 2008-06-13 ved Wayback Machine.
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Karl Hagerup (1918-1940).* 

**Karl Marius Hagerup** (fødd 16. januar 1859 på Frosta, død 26. mai 1958) var ein norsk lærar, gardbrukar og stortingsmann for Venstre.

Hagerup var elev ved Kuløys folkehøgskole i 1877, Vonheim folkehøgskole i 1879, Sædelands landbruksskole i Danmark 1881-82 og Askov folkehøyskole 1884-86. Han avla i 1890 eksamen ved Aas landbruksskoles høgre avdeling. Hagerup var lærar ved Kuløys folkehøgskole 1886-89, gardbrukar på Gudmundshus i Verdal 1891-98, samt lærar ved Mære landbruksskole frå 1895.

Hagerup var varaordførar i Verdal 1894-95. Perioden 1901-09 var han formann i skulestyret i Sparbu og frå 1910 medlem av Sparbu formannskap. Styreformann i Sparbu arbeiderbank frå 1903.

Hagerup var innvald på Stortinget frå Værdalen krins i Nordre Trondhjems amt frå 1906 til 1915. Heile tida på Stortinget var han medlem av Lagtinget og av landbrukskomiteen, i den siste som sekretær 1910-11, nestformann 1912 og formann 1913-15.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Karl Marius Hagerup Arkivert 2014-04-16 ved Wayback Machine. hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Fiachra Terence Wilbrah Trench** (fødd i 1941) er ein irsk musikar og komponist frå Drogheda i County Louth i Irland.

I 1972 produserte han og spelte klaverinstrument på If-albumet *Waterfall*, i tillegg til debutalbumet til Solid Gold Cadillac. I 1973 spelte han piano på If-albumet *Double Diamond*.

Han og låtskrivarpartnaren hans i 1980-åra, Ian Levine, skreiv og produserte somme populære Hi-NRG-hittar for Miquel Brown, Barbara Pennington og Evelyn Thomas. Han laga strykearrangement på Boomtown Rats-hitten «I Don't Like Mondays» og «Fairytale of New York» av The Pogues. Andre artistar han har arbeidd med Van Morrison, Elvis Costello, Art Garfunkel, Sinéad O'Connor, The Corrs, Phil Lynott, Sweet, Joan Armatrading og Paul McCartney. Han lærte den avdøde kona til McCartney, Linda, å spele piano. I 1996 var han dirigent på det franske bidraget i Eurovision Song Contest, «Diwanit bugale», komponert og framført av Dan Ar Braz.

Han har komponert musikk for filmar som *Pearl Harbor*, *The Boxer*, *The Tailor of Panama* og *The Ring*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fiachra Trench» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Fiachra Trench». *Cmc.ie*. 20. september 2018. Henta 2. oktober 2021. [*daud lenkje*]
2. ↑  «Fiachra Trench». *Discogs.com*. Henta 2. oktober 2021.
3. ↑  «Fiachra Trench». *IMDb.com*. Henta 2. oktober 2021.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fiachra Trench ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Fiachra Trench-diskografi på Discogs

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Karl Gether Bomhoff** (6. august 1842–1925) var ein norsk farmasøyt, industrileiar, bankmann og stortingsmann frå Larvik.

Bomhoff var son til ein kjøpmann i Larvik. Han gjekk middel- og realskulen i heimbyen og tok deretter farmasøytisk eksamen i 1863. Fram til 1868 var han farmasøyt i Drammen og Trondheim. Så var han i to år kjemikar ved ei forretning i Dresden, og studerte i Frankrike og Skottland. I 1870 starta og styrte han ein fabrikk i Trondheim som laga jod og kalisalt, den fyrste i sitt slag i Noreg. 1875-78 var han administrerande direktør for Trondhjems Mekaniske Værksted. Seinare disponerte han andre industrianlegg.

Stortinget valde i 1884 Bomhoff inn i direksjonen av Noregs Bank, han vart formann av denne i 1893. Han var direktør for Noregs Bank fram til 1920, og var såleis med då banken flytta til Kristiania i 1897, ei flytting som han i utgangspunktet var imot. Som sentralbanksjef under 1. verdskrigen møtte Bomhoff motbør for den inflatoriske politikken som Noregs Bank då førte.

Bomhoff representerte Venstre for Trondheim og Levanger krins på Stortinget 1895-96, han var medlem av næringskomite nr 1. Også for 1897-sesjonen var han vald, søkte fritak på grunn av flyttinga av Noregs Bank, ein søknad som vart imøtekomen med 76 røyster mot 33.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Gyldendals store konversasjonsleksikon. 1972
* Biografisk informasjon om Karl Gether Bomhoff NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

| * v
* d
* e
Norske sentralbanksjefar |
| --- |
| Karl Gether Bomhoff (1893–1920)  • Nicolai Rygg (1920–1946)  • Gunnar Jahn (1946–1954)  • Erik Brofoss (1954–1970)  • Knut Getz Wold (1970–1985)  • Hermod Skånland (1985–1993)  • Torstein Moland (1994–1995)  • Kjell Storvik (1996–1998)  • Svein Gjedrem (1999–2010)  • Øystein Olsen (2011–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Bayreuth Festspielhaus i 2006
**Festspela i Bayreuth** (tysk *Bayreuther Festspiele*) er ein musikkfestival som blir halden kvart år i Bayreuth i Tyskland med framføringar av verk av komponisten Richard Wagner. Det var Wagner sjølv som kom på og dyrka ideen om ein eigen festival til å visa fram verka hans, særleg den monumentale Ring-syklusen hans (**Der Ring des Nibelungen**) og *Parsifal*.

Framføringane finn stad i eit særskild utforma teater, Bayreuth Festspielhaus. Wagner sjølv oversåg utforminga og bygginga av teateret, som hadde mange arkitektoniske nyvinningar for å gje rom til dei store orkestera Wagner skreiv for og for visjonane hans om korleis verka skulle framførast.
Festspela er blitt ein valfartsstad for Wagner-tilhengjarar.

Kjelder
-------

1. ↑  *Tickets: How to Order*, bayreuther-festspiele.de, arkivert frå originalen 11. juli 2012, henta 1. juli 2103
2. ↑  *How to get tickets for the Wagner Festival in Bayreuth*, wagneropera.net, henta 1. juli 2103

---

* *Denne artikkelen bygger på «Bayreuth Festival» frå Wikipedia på engelsk, den 27. mai 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
**Michael Anthony Orlando Cassavitis** (fødd 3. april 1944), betre kjend som **Tony Orlando**, er ein amerikansk songar og var frontmann i Tony Orlando and Dawn tidleg i 1970-åra. Han vart oppdaga av produsenten Don Kirshner, og hadde songar på hitlistene alt i 1961, då han var 16 år gammal, med «Halfway to Paradise» og «Bless You». Orlando vart så produsent sjølv, og frå tidleg alder vart han forfremma til visedirektør i CBS Records, der han hadde ansvaret for avdelinga April-Blackwood Music. Han song under namnet «Dawn» i 1970-åra, og då songane vart hittar, reiste han på turne og gruppa vart «Tony Orlando and Dawn». Dei hadde fleire songar som vart store hittar, som «Candida», «Knock Three Times» og «Tie a Yellow Ribbon Round the Ole Oak Tree». Gruppa var programleiarar for eit fjernsynsprogram, «The Tony Orlando and Dawn Show» på CBS frå 1974 til 1976, og vart så oppløyst i 1978. Orlando heldt fram som soloartist, og spelte i Las Vegas og Branson i Missouri. Orlando var programleiar for New York City-delen av MDA Labor Day Telethon på WWOR-TV sidan 1980-åra. Han slutta i showet i 2011 då Jerry Lewis fekk sparken frå Muscular Dystrophy Association.

Diskografi
----------

### Album

* *Bless You* (1961)
* *Make Believe* (1969) (med 'Wind')
* *To Be With You* (1976)
* *Livin' for the Music* (1977)
* *Tony Orlando* (1978)
* *I Got Rhythm* (1979)

Kjelder
-------

1. ↑  Jones, Joy (November 30, 1999). «Orlando dawns a new era». *Sun Herald*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Tony Orlando ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Karl Eugen Hammerstedt** (19. mai 1903–28. desember 1960
) var ein norsk arbeidar og byråkrat frå Porsgrunn. Han representerte Norges Kommunistiske Parti og kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder på Stortinget i perioden 1945–49.

Foreldra hans vart tidleg skilde og Hammerstedt voks opp hos mor si, som dreiv eige pensjonat. Sjølv utdanna hans seg ved treårig teknisk kveldsskule. Han var samstundes lærling på sykkelfabrikk og på bilverkstad, seinare arbeidde han i fleire bilfirma. Frå 1928 og fram til 1949 var Hammersted fyrst mekanikar, sidan røyrleggar ved Norsk Hydro på Herøya i Porsgrunn og ved Eidanger Salpeterfabrikk.

I fleire periodar var Hammerstedt sekretær i Herøya Arbeiderforening og i 1945 formann. Same året var han også medlem i representantskapet til Norsk Kjemisk Industriarbeiderforbund og 1945-49 i representantskapet i Landsorganisasjonen. I tida 1935–40. var han medlem i Porsgrunn bystyre. Hausten 1945 vart Hammerstedt vald inn på Stortinget, der han var del i den 11 personar store NKP-gruppa. Han sat dei neste fire åra som medlem i Protokollkomiteen.

Frå 1950 til han døydde var Hammerstedt forbundssekretær i Landsforeininga for Hjarte- og Lungesjuke, ein organisasjon han hadde vore formann for frå 1947 til -49. Han døydde i Oslo.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Karl Marenius Ivarsson** (7. juli 1867–10. desember 1922) var ein norsk skulemann og politikar frå Trondenes i Troms. Han var stortingsmann frå 1919 til 1922 for partiet Venstre.

Karl Ivarsson var son til ein fiskar frå Kasfjord i dåverande Trondenes herad. Han dreiv sjølv fiskje i yngre år, gjekk så 1886-88 seminaret i Tromsø. Der etter var han lærar 1898-90 i Måsøy og 1891-98 i Trondenes og Harstad. Frå våren 1898 til 1918 underviste han ved folkeskulen i Vardø, siste fem åra som skulestyrar. Jamsides var han kyrkjesongar i Vardø. I tida frå 1. oktober 1920 til han døydde i desember 1922 var han skuledirektør i Finnmark.

Ivarsson var forlikskommissær i Vardø 1901-17 og bystyremedlem 1904-22. Treårsperioden 1913-16 var han ordførar i Vardø. Hausten 1918 vart han vald til stortingsrepresentant for dei tre byane i Finnmark og Venstre, attvald hausten 1921 som ein av fire representantar frå dei seks byane i Nord-Noreg. På Stortinget var han heile vegen medlem i Konstitusjonskomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2018-09-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
| **Sanday****Lokalt namn: Sandaigh** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Sanday i Indre Hebridane is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 57°3′ N 6°29′ W﻿Koordinatar: 57°3′ N 6°29′ W﻿ |
| **Øygruppe** | Indre Hebridane

 |
| **Areal** | 1,84 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 59 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Highland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 6 (2001) |
| **Folketettleik** | 3,3 /km² |

**Sanday** (skotsk-gælisk *Sandaigh*, norrønt *Sandey*) er ei av Small Isles, i Indre Hebridane i Skottland. Ho er ei tidvassøy som heng fast i naboøya Canna via sandbankar ved lågvatn. I tillegg har ho brusamband til Canna. Canna og Sanday dannar eit enkelt samfunn og vert ofte berre omtalt som Canna.

Skulen på SandayFoto: Peter Van den Bossche

Sanday hadde ved siste offisielle folketeljing seks innbyggjarar fordelt på tre husstandar. Som lokalsamfunn fungerer Sanday og Canna i alle praktiske omsy som ei eining. Skulen ligg til dømes på Sanday, medan kyrkja som er i jamleg bruk av øybuarane ligg på Canna. Folketalet på dei to øyane har auka sidan 2001.

St. Edwards kapell på Sanday vart bygt i 1889, men har vore avvigsla sidan 1963. Kyrkjebygget er no gjort om til eit studiesenter for gæliske språk. Senteret vart opna 5. juni 2001 av Prinsesse Anne av Storbritannia.

Utsikt frå Compass Hill på Canna mot Sanday. I bakgrunnen til venstre øya Rùm.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sanday i Indre Hebridane» frå Wikipedia på bokmål, den 20. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Number of residents and households in all inhabited islands» (PDF) (på engelsk). General Register Office for Scotland. Henta 20. februar 2010.
2. ↑  *www.canna.highland.sch.uk*, arkivert frå originalen 16. oktober 2007, henta 20. februar 2010
3. ↑  *www.hebrideantrust.org*, arkivert frå originalen 19. september 2008, henta 20. februar 2010
**Karl Johan Roland Brommeland** (13. januar 1913–19. juni 1999) var ein forretningsmann og politikar frå Haugesund som representerte Kristelig Folkeparti. Han var frå 1958 til 1973 stortingsrepresentant frå Rogaland. I perioden 1965 til 1969 var han medlem av presidentskapet.

Brommeland var son til ein skipper og skipsreiar. Han arbeidde 1929-31 på eit reiarkontor og var så sjømann dei neste to åra. Skuleåret 1933/34 gjekk han handelsskule og arbeidde eit års tid på kontor att. I 1935 gjekk han inn som medeigar i ei radioforretning, og var med å drive denne til 1979.

Frå 1947 til -58 var Brommeland medlem av formannskapet i Haugesund. Hausten 1957 vart han vald til stortingsrepresentant frå Rogaland og for Kristeleg Folkeparti, og vart sidan attvald for fire nye år i 1961, 1965 og 1969. På Stortinget var han medlem i Protokollkomiteen til 1961. Han flytta då over til Sjøfarts- og fiskerikomiteen og vart der verande resten av si stortingstid, frå 1965 i eigenskap av sekretær i komiteen. Sesjonen 1972/73 var han også sekretær i Lagtinget.

Brommeland var også engasjert i organisasjonslivet. Han var såleis med å stifte Haugesund Svømmeklubb, og var laget sin fyrste formann i tida 1934-39. Sidan var han formann i Haugesund KFUM 1943-47, Haugesund menighetsråd 1947-53 og i Norske Radio/TV-handleres Landsforbund 1960-67. Frå 1972 til -84 var han styreformann for Statens fiskarbank si avdeling i Bergen.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
Koordinatar: 59°56′24.112″N 10°46′13.361″E﻿

Restauranten Nordpolen i den vesle bygningen til venstre har gjeve namn til plassen i framgrunnen. Fotografi frå om lag 1940. Foto: Karl Harstad/Oslo Museum

Sandaker på eit bykart frå ikring 1900. Elva på kartet er Akerselva.
**Sandaker** er eit strok i Bydel Sagene i Oslo, mellom stroka Storo i aust og nordaust, Nydalen i nord, Bjølsen i vest og Torshov i sør. Her er det hovudsakleg bustadblokker, men òg litt industri og anna næringsverksemd, mellom anna Bjølsen Valsemølle. Tidlegare låg Lilleborg Fabriker i stroket, men er no erstatta av bustadblokker. I tidlegare tider var det òg anna industri, mellom anna ein tekstilfabrikk, og i 1840-åra eit steinbrot. 

Området var innteke i Oslo by i 1878 etter at det hadde vekse fram ein liten forstad her. I 1902 vart det lagt trikkeline gjennom stroket og opp til Grefsen jarnbanestasjon, Grünerløkka-Torshov-lina, som går her den dag i dag. Kommunen bygde låge bustadblokker på Sandaker på 1920-talet.

Stroket har namn etter Sandaker gård, gnr. 78, som hadde tunet der bustadblokkene Sandakervegen 74 a og b og forretningsgarden 76 ligg no. Husa på garden vart rive på slutten av 1960-talet. 

Kjøpesenteret Sandakersenteret vart bygd i 1976, og hyser ei avdeling av Deichmanske bibliotek og eit samfunnshus. Sandaker videregående skole var i bruk frå 1959 til 2011, då skulen vart flytta til Nydalen og fekk namnet Nydalen videregående skole. No har ei grunnskule med namnet Nordpolen tilhald i dei same lokala i Hans Nielsen Hauges gate 1.

Nordpolen har vorte eit stadnamn på Sandaker, nytta om plassen i krysset mellom Sandakerveien og Grefsenveien, som òg vert kalla Sandakerplassen. Namnet har sitt opphav i restauranten «Nordpolen» som låg i eit gamalt trehus i Sandakervegen 71, rive på slutten av 1950-talet.

Kjelder
-------

* Oslo byleksikon, femte utgåva, side 487

Fotnotar
--------

1. ↑  Oslo byleksikon, side 389

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sandaker**
**Irma Ingertha Gram** (21. desember 1873–22. november 1945) var ein norsk kulturhistorikar, forfattar og slektsforskar.

Familie
-------

Irma Ingertha Gram var dotter av Thomas Andreas Schram (1835–1890) og Mathilde Just (1850–1901). Ho var syster av forretningsmannen Jacob Schram og legen Thomas Schram, og dermed svigerinne av forfattaren og enomsetjar Constance Wiel Schram (1890-1955). Ho vart gift i Kristiania den 13. september 1907 med legen og embetsmannen Harald Mathias «Mads» Gram (1875-1929) frå slekta Gram. Han var son av Jens Gram og dotterson av historikaren P.A. Munch. Ho var mor til advokat Peder «Per» Gram, som vart gift med alpinisten Johanne «Hannemor» Dybwad (1918-2011), sønedotter av skodespelaren Johanne Dybwad (1867–1950) og forleggjaren Vilhelm Dybwad (1863–1950).

Liv og virke
------------

Irma Ingertha Gram var i perioden 1903-1907 tilsett som assistent ved Norsk Folkemuseum. Frå 1921 var ho styremedlem i Kristiania Læseforening for Kvinder.

Forfattarskapen hennar gjekk for det føre seg 1920-åra, då ho skreiv fleire kulturhistoriske bøker og biografiar.

Bibliografi
-----------

* 1921: *De gamle kniplingers historie*, Aschehoug
* 1924: *Dronning Christina av Sverige*, Aschehoug
* 1925: *Frants den første og hans hof*, Aschehoug
* 1927: *Catharina av Medici*, Aschehoug
* 1929: *Litt om skikk og bruk før og nu*, Aschehoug
* 1931: *Paris for første gang*, Aschehoug
* 1945: *Slektsminner – den norske gren av familien Schram*, trykket i 1979

Kjelder
-------

1. ↑  *Norsk biografisk leksikon*. Aschehoug. 1929. s. 546.
2. ↑  *Hvem er hvem?*. Kunnskapsforl. 1934. s. 167.

* *Denne artikkelen bygger på «Irma Ingertha Gram» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2021.*
* *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *Dette skrev kvinner*. Skolen. 1984. s. 83. ISBN 8257900109.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND

 |