**Tian Shan** (kinesisk skrift 天山; pinyin Tiān Shān; «Himmelfjella»; uigurisk *Tangri Tagh*), òg ofte skrive *Tien Shan*, er ei fjellkjede i Sentral-Asia. 

Namnet «Tian Shan» som stort sett er i bruk i dag, er ei kinesisk omsetjing av det uiguriske namnet, som kan gå tilbake til ein Xiongnu-namn, *Qilian* (祁连), omtalt av *Shiji* som heimlandet til Yuezhi. Dette er derimot vorte hevda at dette refererer til ei fjellkjede 1500 km lenger aust som i dag heiter Qilian Shan. Ei nærliggande fjellkjede, Tannu-Ola-fjella (tuvinsk Таңды-Уула, *Tangdy-Uula*), tyder òg «Himmelfjellet».

Fjellkjeda ligg nord og vest for ørkenen Taklamakan i grenseområdet mellom Kasakhstan, Kirgisistan og provinsen Xinjiang i Kina. I sør glir fjella over i Pamirfjella. Ho strekkjer seg òg inn i Xinjiang og dei nordlege områda av Pakistan, der ho møter Hindu Kush.

I vestleg kartografi vert den austlege enden av Tian Shan sett til like vest for Ürümqi, medan rekkja aust for denne byen vert kalla Bogda Shan. I kinesisk kartografi frå Han-dynastiet og fram til i dag, vert Tian Shan rekna for å inkludere Bogda Shan og Barkolfjella.

Tian Shan er ein del av det orogeniske beltet rundt Himalaya som oppstod då den indiske og eurasatiske jordskorpeplata kolliderte i kenozoikum-perioden. Dei er ei av dei lengste fjellkjedene i Sentral-Asia og strekkjer seg 2 800 km austover frå Tasjkent i Usbekistan.

Den høgaste toppen i Tian Shan er Jengish Chokusu med ei høgd på 7 439 moh, som òg er det høgaste punktet i Kirgisistan og ligg på grensa til Kina. Det nest høgaste fjellet er Khan Tengri («Andane sin herre») på 7 010 moh, som ligg på grensa mellom Kasakhstan og Kirgisistan. Fjellklatrarar klassifiserer desse to som dei nordlegaste toppane i verda over 7 000 meter. 

Torugart-passet ligg på grensa mellom Kirgisistan og Xinjiang i ei høgd på 3 752 moh. Dei skogkledde Alataufjella, som ligg i dei lågare nordlege delane av Tian Shan, er busett av folk som talar tyrkiske språk. Dei største elvane som spring ut frå Tian Shan er Syr-Darja, Ili og Tarim. Aksuravinen er ein attraksjon nordvest i Tian Shan.

Ein av dei første europearane ein kjenner til som først vitja og skildra Tian Shan i detalj var den russiske utforskaren Peter Semenov i 1850-åra.

Økologi
-------

Tian Shan inneheld viktige skogar med Schrenkgran (*Picea schrenkiana*) i høgder over 2 000 meter. Dei lågare fjellsidene har unike naturlege skogar med vill ekte valnøtt- og epletre.

Kinesisk religion
-----------------

I taoismen meiner ein at gudinna av vesten vaktar over ferskentrea av udødelegdom i Tian Shan.

Galleri
-------

* Gorkijtoppen sett frå Sør-Inyltsjek-breenGorkijtoppen sett frå Sør-Inyltsjek-breen
* Sør-Inyltsjek hovudleir, med Tsjapajev og Khan Tengri på tvers breenSør-Inyltsjek hovudleir, med Tsjapajev og Khan Tengri på tvers breen
* Astronomiske observasjonar i Tian Shan, om lag 1912, av Sergej Prokudin-GorskijAstronomiske observasjonar i Tian Shan, om lag 1912, av Sergej Prokudin-Gorskij
* Skog av schrenkgranSkog av schrenkgran
* Veg frå Yining til Kucha i Xinjiang i KinaVeg frå Yining til Kucha i Xinjiang i Kina
* Jakoksar som beiter i Xinjiang i KinaJakoksar som beiter i Xinjiang i Kina
* Ala Köl (innsjø), Terskej-Alatau-fjella i KirgisistanAla Köl (innsjø), Terskej-Alatau-fjella i Kirgisistan
* Talgartoppen i TalgarTalgartoppen i Talgar

Sjå òg
------

* Nord-Silkevegen
* Imeon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tian Shan» frå Wikipedia på engelsk, den 13. januar 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *The Contemporary Atlas of China*. 1988. London: Marshall Editions Ltd. Reprint 1989. Sydney: Collins Publishers Australia.
* *The Times Comprehensive Atlas of the World*. Eleventh Edition. 2003. Times Books Group Ltd. London.

### Fotnotar

1. ↑  Xinru Liu, *Migration and Settlement of the Yuezhi-Kushan: Interaction and Interdependence of Nomadic and Sedentary Societies* (2001)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Russisk fjellklatringssider Arkivert 2013-04-24 ved Wayback Machine.
* Tien Shan på britannica.com Arkivert 2008-06-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* NDL

 |