recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Godtfred Holmvang** (7. oktober 1917–19. februar 2006) var ein norsk idrettsutøvar og forsikringsmann, fødd i Bærum. Han vart europameister i tikamp under EM i friidrett 1946 i Oslo. Mellom 1939 og 1948 vann han fem NM-titlar i friidrett; tre i tikamp og ein kvar på 110 m hekk og 400 m hekk. Holmvang, som utvandra til British Columbia i Canada og døydde der, var medlem av Tyrving IL.

Karriere
--------

Holmvang var aktiv i fleire idrettsgreiner. Allereie før andre verdskrigen viste han seg som eit stort friidrettstalent og tok sitt fyrste NM-gull i tikamp i 1939. Han dreiv elles med seglsport og etterkvart også med den ferske idretten ski i alpine greiner.

I 1946 vann han tre gullmedaljar i norske friidrettsmeisterskap. Han sigra i begge hekkeløpa på Bislett stadion og han vann tikampen. Under EM i friidrett 1946, som vart avvikla på nettopp på Bislett stadion i slutten av august månad, stod han for ei stor bragd. Før den avsluttande øvinga i tikampen, 1500-meteren, hadde han minst 14 sekundar å ta inn på leiaren, sovjet-russaren Sergej Kuznetsov. Særleg på den siste runda auka Holmvang forspranget og under stor jubel slo han Kuznetsov med 18 sekundar. «Norge hadde fått sin første europamester i friidrett – og sin første store internasjonale triumf etter krigen.» For dette tikamp-gullet vart han tildelt Morgenbladets Gullmedalje.

### Medaljar i norske friidrettsmeisterskap

* 1939: Gull i tikamp, sølv på 110 m hekk
* 1946: Gull på 110 m hekk – 16,0, framom Ole Ofstad (16,0)
	+ Gull på 400 m hekk – 57,3, framom Einar Saxhaug (57,3)
	+ Gull i tikamp
* 1947: Sølv på 400 m hekk – 55,7, bakom Ole B. Opsahl (55,6)
* 1948: Gull i tikamp
	+ Sølv på 400 m hekk – 57,0, bakom Ole B. Opsahl (56,4),
	+ bronsemedaljar på 110 m hekk (16,0) og lengde (6,65 m)

Holmvang vart tildelt Egebergs ærespris i 1946 for sine prestasjonar i friidrett og på ski.
Han gjorde sitt beste NM-renn på Voss i 1947, då han i utfor enda på fjerdeplassen.

Kjelder
-------

1. ↑  Magnus Breili:*Sport i navn & tall*, s.276

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
| **Maienfeld** |
| --- |
| Horisonten til MaienfeldHorisonten til Maienfeld |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Maienfeld |
| **Kommunevåpenet til Maienfeld** |

 |
| Plassering |
| 

Maienfeld is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Graubünden |
| Distrikt | Landquart |
| Borgarmeister | Max Leuener |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  32,34 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 2 554   79 /km² |
| Koordinatar | 47°0′0″N 9°33′0″E﻿Koordinatar: 47°0′0″N 9°33′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 635 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 7304 |
| **Nettstad:** www.maienfeld.ch |

**Maienfeld** er ein kommune i distriktet Landquart i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har 2 554 innbyggjarar (2010) og eit areal på 32 km². Kommunesenteret ligg 635 meter over havet. Han er ein turiststad i Alpane, både på grunn av den lokale vinen og som staden der romanen *Heidi* finn stad.

Chur Rheindalen, Landquart, Maienfeld, Jenins og Malans.
Maienfeld ligg 8 km søraust for Sargans i nedre Chur Rheindalen. Han grensar i vest til Bad Ragaz i kantonen St. Gallen og i vest og nord til kommunen Fläsch i Graubünden. I nord grensar han til Balzers, Triesen, Schaan, landet Liechtenstein, Nenzing og Vorarlberg i Austerrike. I aust ligg kommunen Seewis im Prättigau i Graubünden og i sørvest Jenins og Malans. I sør ligg kommunane Landquart og Zizers og i sørvest Mastrils.

Maienfeld ligg på høgresida av Rheindalen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maienfeld» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* *Maienfeld* på Romansh, tysk, fransk og italiensk i det nettbaserte *Historisches Lexikon der Schweiz/Dictionnaire historique de la Suisse/Dizionario storico della Svizzera*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* HDS
* LIR
* GeoNames

 |
**Lauryn Noelle Hill** (fødd 25. mai 1975) er ein USA-amerikansk musikar, songar og skodespelar frå East Orange i New Jersey.

Karriere
--------

Lauryn Hill vart fyrst kjend som songar i hip-hop-trioen Fugees frå 1992 til 1997. Ho song der saman med rapparane Pras Michel og Wyclef Jean. I 1993 spelte ho ei av hovudrollene i den musikalske filmen Sister Act 2, der ho var med på å framføra fleire gospel-songar, m.a. *His Eye Is on the Sparrow*, *Oh, Happy Day* og *Joyful, Joyful*. Ho har seinare spelt i fleire filmar, men har gjort størst karriere som musikar.

I 1998 gav Hill ut si fyrste soloplate, *The Miseducation of Lauryn Hill* som ho vann fleire Grammys for. Seinare har ho berre gjeve ut ei soloplate til, nemleg liveplata *MTV Unplugged No. 2.0* frå 2002. Plata bestod i stor grad berre av røysta hennar og gitarspel. Det fekk noko dårlegare kritikk enn forgjengaren.

Lauryn Hill vakte også merksemd under ein joleopptreden i Vatikanstaten i 2003, då ho gav klår tale frå scena til dei katolske prestane om alvoret i dei mange overgrepssakene der prestar har vore ansvarlege. 

Frå 2004 til 2006 vart Fugees sameinte att; dei reiste på Europaturné og det var planlagt at eit nytt Fugees-album skulle koma ut. Det varte likevel ikkje lenge før bandet vart oppløyst på nytt; dette skuldast truleg samarbeidsproblem mellom medlemene. Etter dette har Hill gjeve ut nokre få songar, mellom anna til soundtracket til filmen Surf's Up, og eit bidrag til plata *Passion of the Christ: Songs*, men ho har ikkje gjeve ut nokre nye plater enno.

Familieliv
----------

Lauryn Hill og Wyclef Jean hadde eit forhold i tida frå Fugees, men Wyclef Jean gifte seg med Marie Claudinette i 1994. Seinare møtte Lauryn Hill Rowan Marley, ein av sønene til reggae-legenden Bob Marley. Hill og Marley har i dag 5 born i lag.

Diskografi
----------

* *The Miseducation of Lauryn Hill* (1998)
* *MTV Unplugged No. 2.0* (2002)

Kjelder
-------

* *Engelsk Wikipedia om Lauryn Hill, henta inn 25. mars 2011.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Kristian Asdahl** (8. april 1920–21. januar 2000) var ein norsk industrileiar og politikar frå Nes i Akershus. Mellom 1954 og 1969 representerte han partiet Høgre og Akershus fylke på Stortinget i tre valperiodar.

Asdahl var odelsgut, men valde å overlate odelsretten til den yngre broren Erland Asdahl. Sjølv gjekk han handelsskule i 1939, og tok examen artium i 1944. Under andre verdskrigen var han frå 1943 troppssjef i heimestyrkane i Nes.

Allereie frå 1939 til 1946 styrte Asdahl firmaet E. Asdahl AS i Årnes, eit firma far hans eigde. Dei neste åra utdanna han seg til siviløkonom ved Handelshøjskolen i København. I 1949 vende han heim og tok over firma E. Asdahl, som han eigde til 1958. Frå 1949 til 1972 var han tilsett i ulike stillingar i Stavanger Electro-Staalverk AS i Jørpeland, medan han var administrerande direktør i Stavanger Staal AS 1951-53 og 1954-63.

I politikken var Asdahl 1951-55 medlem av landsstyret i Unge Høgre og 1955-57 viseformann. Han kom inn på Stortinget frå Akershus gjennom stortingsvalet 1953. Ved neste stortingsval rauk han ut, men sikra seg ny plass i 1961 og vart attvald i 1965. Etter det siste valet spelte Asdahl ei avgjerande rolle då Høgre si stortingsgruppe skulle velje mellom Bent Røiseland frå Venstre og Per Borten frå Senterpartiet som statsminister. Han talte i alle år varmt for eit breitt samarbeid på den såkalla borgarlege sida i partipolitikken.

Asdahl var medlem i Høgre sitt landsstyre frå 1954 til 1961. Han var formann 1965-77 og 1984-91 i Noregs Bank sin representantskap, og viseformann i den mellomliggjande perioden.

I 1997 var Asdahl tildelt Kongens fortjenstmedalje i gull for samfunnsnyttig innsats. Han døydde i Bærum, der han hadde budd i lang tid.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Hertug Josef Ferdinand Leopold av Bayern** (28. oktober 1692–6. februar 1699) var sonen til Maximilian II Emanuel av Bayern (1679–1705, 1714–1726) og den første kona hans, Maria Antonia av Austerrike, dottera til Leopold I av Det tysk-romerske riket og dotterdotter til kong Felipe IV av Spania.

Før den spanske arvefølgjekrigen var Josef Ferdinand det føretrekte valet til kongedømet England og Dei sameinte Nederlanda til å overta som herskar av Spania og den unge Karl II av Spania valde han som arvingen sin. Det uventa dødsfallet til Josef Ferdinand i 1699, seks år gammal, gjorde at den engelsk-franske avtalen ikkje lenger gjaldt og førte til London-traktaten (1700), der Frankrike, England og Nederland gjekk med på at Filip av Anjou skulle få kongedømet Napoli, kongedømet Sicilia og hertugdømet Milano, medan resten av dei spanske områda skulle gå til Karl, sonen til Leopold I. Men Leopold aksepterte ikkje denne avtalen og Ludvig XIV av Frankrike braut han, då han krona Filip til konge av Spania.

Josef, òg kjend som infant Josef Ferdinand av Spania, bar preg av ekstrem innavl i det spanske Habsburg-dynastiet. Mor til Josef Ferdinand (Maria Antonia av Austerrike) si ætt hadde særs mange nieser som gifta seg med onklane sine. Maria Antonia var dotter til Margaret Theresia av Spania og Leopold I av Det tysk-romerske riket. Margaret Theresia var niesa til Leopold, dotter til systera Mariana av Austerrike og Filip IV av Spania, som òg var niese og onkel.

Grandonkelen til Josef Ferdinand var den såkalla forheksa Karl II av Spania, som var den siste habsburgmonarken i Spania og som Josef skulle overta etter om han ikkje hadde døydd før Karl.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:Joseph Ferdinand of Bavaria» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mai 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
Brurepar og bryllaupsgjester.
**Knut Andreasson Aaning** (23. april 1880–8. februar 1922) var ein norsk fotograf frå Stryn. Han fekk opplæring i Bergen og frå rundt år 1900 arbeidde han som fotograf i Oppstryn.

Etter at Aaning døydde vart negativsamlinga hans lagra i kjellaren i huset han hadde budd i og så vart den flytta ut i revefarmen. På 1970-talet enda han på søppelfyllinga. Av ei negativsamling som sannsynlegvis har innehalde mange tusen glasplater er berre 23 bevarte. Dei tilhøyrer Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Fotografia syner mellom anna fleire gruppebilete med bryllaupsgjester og nokre med familiar utanfor garden sin i Stryn.

Han døydde ugift av «Influensa» på Fosnes i Oppstryn.

Referansar
----------

1. ↑  Knut A. Aaning frå Preus Museum: Register over norske fotografar
2. ↑  Fotograf Knut A. Aaning (1880-1922) frå Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
3. ↑  Klokkarbok for Oppstryn 1905-36

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* Lokalhistoriewiki
* KulturNav

 |
**Kristian Brenden** (fødd 12. juni 1976) er ein tidlegare norsk skihoppar frå Vinstra. Han deltok i 77 verdscuprenn. På dei 77 tevlingane vart det til saman to sigrar, to andreplassar og fire tredjepassar. Han har vunne to NM-gull, ein sølv og ein bronse. Brenden tevla for Tormod Skilag.

Karriere
--------

Brenden var fullstendig ukjend for det norske idrettspublikum då han i 1996 vart noregsmeister i Bjørkelibakken i Stryn. Han vann rennet med stor margin til Arve Vorvik og endå meir til bronsevinnaren Roar Ljøkelsøy.

Dei største sesongane for Brenden var 1997 og 1998. På forsesongen 1996/97 imponerte han stort, mellom anna vann han det eine verdscuprennet på Lillehammer, og vart nummer to i det andre. I det første rennet i den tysk-austerrikske hoppveka vart han nummer to, berre 0,4 poeng bak vinnaren Dieter Thoma. Samanlagt vart han nummer 11 i hoppveka og beste nordmann. Seinare i sesongen måtte han ta til takke med plasseringar eit stykke nede på listene. Året etter, 1998, fekk han sin andre siger i verdscupen, og både gull og sølv frå noregsmeisterskapane.

Under verdsmeisterskapen 1997 i Trondheim var Brenden på det norske laget som vart nummer fem i laghoppinga. Også i dei to neste meisterskapane var han på hopplaget. Under vinter-OL 1998 i Nagano vart det 4. plass, og under VM 1999 i Ramsau vart hopplaget nummer 6. Brenden var beste nordmann i normalbakken i OL 1998 med ein 8. plass, i den store bakken vart han nummer 13. Under VM 1999 vart han nummer 14 og 17 i dei to individuelle hopprenna.

### Ulykke med paraglidar

Sommaren 1999 vart Brenden alvorleg skadd då han krasjlanda med paraglidar. Han kom frå ulykka utan varige mein. Skihopparen Brenden nådde derimot ikkje tilbake til sitt best nivå, og la i 2002 opp som aktiv skihoppar.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1996: Nr 24 i Iron Mountain (debut)
* 1996/97: Siger på Lillehammer, to andreplassar (Lillehammer og Oberstdorf) og ein tredjeplass (Harrachov)
* 1998: Siger i Zakopane og tre tredjeplassar; Oberstdorf og Lahti (2). Nr 8 i normal bakke under vinter-OL
* 1998/99: To fjerdeplassar: Lillehammer og Planica
* 2001: Nr 20 i Harrachov (skiflyging)

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1996: Gullmedalje i normalbakken i Stryn
* Ski-NM 1997: Nr 11 i storbakken på Lillehammer
* Ski-NM 1998: Gullmedalje i storbakken i Meldal og sølvmedalje i normalbakken i Trondheim
* Ski-NM 1999: Nr 5 i normalbakken på Raufoss
* Ski-NM 2000: Nr 8 i storbakken i Meldal
* Ski-NM 2001: Bronsemedalje i storbakken i Trondheim

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kristian Brenden i fis-ski.com
* Kristian Brenden i olympedia.org
**Inessa Mykolajivna Kravets** (fødd 5. oktober 1966 i Dnipropetrovsk) er ein tidlegare lengdehoppar og tresteghoppar frå Ukraina. Det er framleis Kravets som held verdsrekorden i tresteg på 15,50 meter. Hennar personlege rekord i lengdehopp er på 7,37 meter.

Karriere
--------

Inessa Kravets tevla for Sovjetunionen under sommar-OL 1988 i Seoul. Tresteg var enno berre ei øving for menn under desse leikane, men i lengdehopptevlinga hoppa Kravets 6,46 meter. Dette var nok til ein tiandeplass. Under EM i friidrett 1990 i Split forbetra ho resultatet til 6,85 meter og klatra opp på ein sjetteplass. I innandørs-VM i Sevilla året etter greidde ho ein fjerdeplass. Trestegtevlinga for kvinner vart avhalden som ei prøvetevling her, og Kravets gjekk av med sigeren. Den 10. juni 1991 forbetra ho verdsrekorden med 41 centimeter til 14,95 m.

I innandørs-EM i Genova i 1992 representerte Inessa Kravets Det sameinte laget, som hadde vorte skipa for å gjera det mogleg at utøvarar frå den tidlegare Sovjetunionen kunne få delta i OL i 1992. I EM vann ho trestegtevlinga og blei nummer fire i lengdehopp. Deretter deltok ho under sommar-OL 1992 i Barcelona, der ho hoppa 7,12 meter i lengdehopp og fekk sølvmedalje. Ho hoppa 2 cm kortare enn vinnaren Heike Drechsler, og slo verdsrekordhaldaren Jackie Joyner-Kersee frå USA.

### Ukraina

Frå og med 1993 representerte Kravets Ukraina. Dette året vart ho utestengd frå idretten på grunn av bruk av stimulerande stoff. Ho deltok ikkje i VM i friidrett i Stuttgart dette året. Ho fekk likevel delta under innandørs-VM i Toronto, der ho tok bronse i lengdehopp og vart fyrste offisielle kvinnelege verdsmeister i tresteg.
Ho fekk også ei bronsemedalje i lengdehopp frå innandørs-EM i Paris i 1994 med eit hopp på 6,72 m. Under EM i friidrett 1994 i Helsingfors vann ho sølv i lengdehopp (6,99 m) bak Heike Drechsler og bronse i tresteg (14,67 m).

I 1995 deltok Inessa Kravets under VM i friidrett i Göteborg. Her sette ho ny og gjeldande verdsrekord i tresteg med 15,50 meter. Dette vart hennar fyrste VM-medalje. Året etter tevla ho for Ukraina under sommar-OL 1996 i Atlanta. Ho kom ikkje til finalen i lengdehopptevlinga, men i trestegtevlinga vann ho med eit hopp på 15,33 meter. Sølvvinnaren frå Russland hoppa 14,98.

Derifrå gjekk det nedover med idrettskarrieren hennar. Under VM i friidrett 1997 i Athen deltok ho berre i tresteg, men starta ikkje. Under VM i friidrett 1999 i Sevilla vart ho slått ut i kvalifiseringa til tresteg. I juli 2000 vart ho teken for bruk av steroidar og vart utestengt frå idretten i to år. Etter at denne tidsfristen var gått ut, vann ho likevel sølv i lengdehopp under innandørs-VM i Birmingham 2003.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inessa Krawez» frå Wikipedia på tysk, den 8. september 2012.*

* Profil og resultatliste på iaaf.org

### Fotnotar

1. ↑  Biografi om Inessa Kravets på IAAF.org

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Inesa Kravets» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Tryggve Andersen** (27. september 1866–10. april 1920) var ein norsk forfattar.

Tryggve Andersen vart fødd på garden Velt-Kindli på Ringsaker som eitt av ti barn. Faren, Christen Andersen, var lensmann i Ringsaker. Mora var Antonette Andersdotter Krogvig. Faren var av handelsmannsslekt, mora av bondeslekt. Da Tryggve Andersen var ni år, fekk faren stilling som fut i Sunnhordland, og heile familien flytta dit. I 1878 byrja Tryggve på katedralskulen i Bergen, før familien i 1881 flytta attende til Hedmark, då faren fekk stilling som fut i Hamar. 

Han vart student 1885, og ved sida av å studere filologi skreiv han lyrikk. Hans *Digte*, som først utkom 1898, skriv seg frå denne tida. I 1892 vart Tryggve Andersen bortvist frå universitetet for eitt år, og han vende aldri attende til universitetet. Tryggve Andersen vart skulda for å ha vore indirekte årsak til ein ung manns død ved å kritisere mannens romanprosjekt, for sidan å gå til sengs med venninna hans. 

I 1895 publiserte han forteljinga *Den døde mann*. I 1896 hadde han manuskriptet til *I Cancelliraadens Dage* ferdig, og romanen kom ut året etter.

I 1898 gifta han seg med Margrethe Schønberg frå Kragerø. Dei fekk to søner, men Margrethe og den eldste sonen vart sjuke av tuberkulose. Sonen døydde først, og ho i 1901. I mars 1906 gifta han seg så med Regine Normann. Sommaren 1912 trefte Tryggve Andersen den 25 år yngre tyske forfattaren og Margarethe Edith Tichauer i Kristiania. I oktober 1913 vart Regine Normann og Tryggve Andersen skilde; då var Margrethe (Grete) Tichauer allereie gravid med hennar og Tryggve Andersens første barn. 

Grete Tichauer og Tryggve Andersen budde eitt år i København før dei flytta til Kristiania i 1914. Frå 1914 til 1918 budde dei med to barn på Hvalstad i Asker, nære forfattarvenner som Arne Garborg, Johan Bojer og Ronald Fangen. I 1918 flytta familien til Hadeland. Han var tyngd av pengesorger og tuberkulose. Den 10. april 1920 døydde han på garden Sjo ved Systerkyrkjene i Gran.

Verk
----

* *I cancelliraadens dage*, Norli 1897
* *Digte*, 1898
* *Mot Kvæld*, 1900
* *Gamle folk*, 1904
* *Bispesønnen og andre fortællinger*, Aschehoug 1907
* *Hjemfærd*, Aschehoug 1913
* *Fabler og hendelser*, 1915
* *Samlede fortællinger*, Aschehoug 1916

Litteratur
----------

* Christian Gierløff (1942). *Tryggve Andersen*. Oslo: Aschehoug.
* Frik Hougen (1953). *Tryggve Andersens Opplandsfortellinger i historie og tradisjon fra kansellirådens dager*. Oslo: Gyldendal.
* Knut Imerslund (red.): Sine særegne evners træl. Om Tryggve Andersens forfatterskap, Vallset 2001.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitaliserte bøker av Tryggve Andersen hjå Nasjonalbiblioteket
* Knut Imerslund: Tryggve Andersen - en introduksjon Arkivert 2005-09-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Kristen Kvello** (19. oktober 1931–8. september 1998) var ein norsk langrennsløpar, trenar og idrettsleiar. Han vart norsk meister på 50 km i 1957. Kvello var fødd i Nesna og oppvaksen i Selbu. Som aktiv skiløpar representerte han Mebondens Idrettslag og seinare BUL Oslo.

Karriere
--------

### Langrennsløpar

Kvello vart norsk meister på 3 x 10 km stafett i 1952 og 1953, der han representerte Sør-Trøndelag skikrins. Individuelt vart han i 1953 nummer 10 på 18 km. Han utdanna seg ved Statens gymnastikkskole i 1954 og arbeidde dei neste fire åra som idrettsoffiser. I 1956 kom han på ein delt sjuandeplass på femmila i Holmenkollen, nærare elleve minuttar bakom den suverene vinnaren, Arvo Viitanen frå Finland.

Langrennsløparen Kvello nådde toppen i 1957-sesongen. Fyrst tok han bronsemedaljen på 30 km under ski-N i Mo i Rana, før han seinare i sesongen vart han norsk meister på 50 km. Femmila vart då avvikla på Rena, der Kvello gjekk i mål på sluttida 3.28.31 og slo dermed Magnar Ingebrigtsli med 13 sekundar. Kvello deltok for Noreg på 50 km i VM 1958 i Lahti, men braut løpet.

### Langrennstrenar

Sommaren 1958 la Kvello opp som aktiv skiløpar for å verte rikstrenar i langrenn. Han vart då første rikstrenaren sidan Arne Rustadstuen i sesongen 1939/40, og den første på heilårsbasis. Norske langrennsløparar hadde etter verdsmeisterskapen berre ein fjerdeplass på 4x10 km stafett å vise til, og det vart samla inn pengar for å satse på langrennssporten. Kvello starta trenarkarrieren med å reise rundt for å få innblikk i treningsprinsipp, han besøkte Finland og Sovjetunionen. Kvello hadde ein lun veremåte og la vekt på trivsel og godt humør på landslaget. I Kvellos tid som landslagstrenar vann norske utøvarar medaljar i alle dei tre internasjonale meisterskapane, OL 1960, VM 1962 og OL 1964. Kvello avslutta trenarjobben i 1964, og vart etterfylgd som rikstrenar av Oddmund Jensen.

Frå 1977 til 1981 var Kvello redaktør for Norges Skiforbund sitt blad *Skiidrett*. Perioden 1977-82 var han medlem av langrennskomiteen i det internasjonale skiforbundet, FIS. Kvello var *speaker* på mange idrettsarrangement, mellom anna under VM 1982 i Holmenkollen der dottera Berit Aunli tok tre gull.

Bibliografi
-----------

* Kvello, Kristen: *Ski, stjerner og ungdom*. 1965
* Kvello, Kristen: *Skiskole med Oddvar Brå & Ivar Formo*. 1978

Litteratur
----------

* Gotaas, Thor: *Først i løypa: Historien om langrenn i Norge*. 2010

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kristen Kvello» frå Wikipedia på bokmål, den 12. april 2013.*

* *Sportsrevy*, aktuelle årgangar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
Emblemet for Alfa-gruppa
**Spetsnazgruppa «A»**, òg kjend som **Alfa-gruppa** med det offisielle namnet **Direktorat «A»**, er ei spesialstyrke frå FSB Spetsnaz-senter (russisk forkorting TsSN FSB). Gruppa har status som elite frå Russland sine spesialstyrkar. 

Gruppa er dedikert til kontraterrorisme innan FSB, som primært hindrar eller responderar på voldelege aksjonar mot offentleg transport og bygningar. Søstergruppa Vympel er dedikert til vern av strategiske installasjonar, og begge desse gruppene er rekna for paramilitære einingar.

Øving
-----

Alfa må øva på same måte som Vympel-gruppa, med taktiske øvingsoppgåver, fallskjermhopping, førarøving av ulike kjøretøy, øving i ulike etterretningsdisiplinar og ymse speialoppgåver.

Stridserfaring
--------------

* 2002: Terrorangrepet mot Dubrovka-teateret i Moskva
* 2004: Gisseldramaet i Beslan

Kjelder
-------

* Christopher Andrew and Vasili Mitrokhin (1999). *The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB*. New York: Basic Books. ISBN 0-465-00310-9. , pages 389–391
* Barry Davies, (2005). *The Spycraft Manual: The Insider's Guide to Espionage Techniques*. Carlton Books Ltd. ISBN 1-84442-577-0.
* David Satter (2001). *Age of Delirium: The Decline and Fall of the Soviet Union*. New Haven, Conn: Yale University Press. ISBN 0-300-08705-5.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alpha Group veterans association
* Alpha Group veterans association magazine
* Alpha Group veterans association (Ukraine)


1. ↑
2. ↑
**Satpurafjella** er ei fjellkjede i sentrale India som går frå aust i Gujarat, austover gjennom Maharashtra og Madhya Pradesh til Chhattisgarh. Ho omfattar fjelltoppar som er over 1200 meter høge. Namnet «Satpura» tyder 'sju foldar/fjell'. Nord i Satpurafjella finn ein Mahadeo-åsane. Rajpipla-åsane ligg i vest og Maikala-kjeda i aust.

Chhindwara er ein større by i fjellkjeda. Det finst fleire turistbyar her, som Chikhaldara og Pachmarhi. Nokre er også valfartsstader, som Amarkantak, Toranmal og dsjainstaden Muktagiri.

Geografi
--------

Fjellkjeda går parallelt med Vindhyafjella i nord, og desse to kjedene skil Gangessletta i nord frå Deccan i sør. Narmadaelva renn i ei senking mellom Satpura og Vindhya, og ber med seg mykje vatn frå nordsida av Satpurafjella til Bengalbukta. Taptielva tek det meste av vatnet frå sørsida og renn ut i Arabiahavet ved Surat. Mahanadielva ber vatn frå austsida av Satpurafjella. I aust møter Satpurafjella åsane i Chota Nagpur-platået.

Aksishjort i Kanha nasjonalpark.
Tiger gøymer seg i bambus i Kanha nasjonalpark.
Den austlege delen av fjella har mykje meir nedbør enn vest. I søraust finst mangan og kol. Store delar av Satpurafjella var tidlegare skogdekte, men mykje av dette er no blitt hogd. I dei små områda som er att finst fleire store pattedyr, som bengaltiger (*Panthera tigris*), gaur/indisk bison (*Bos gaurus*), villhund (*Cuon alpinus*), leppebjørn (*Melursus ursinus*), firhornantilope (*Tetracerus quadricornis*) og hjorteantilope (*Antilope cervicapra*). Fleire område er verna, som Satpura, Bandhavgarh, Gugamal og Kanha nasjonalpark og tigerreservat, Melghat tigerreservat og Bori og Shoolpaneshwar dyrereservat, medan Pench nasjonalpark ligg like sør for fjella. Det skal vera i områda ved Kanha nasjonalpark at Rudyard Kipling fann inspirasjon til *Jungelboka*.

Gondfolk som lever her brukte driva svibruk. Det blir elles drive jordbruk i dalane i Mahadeo-åsane. Menneske og ville dyr har ført til konfliktar, og det er gjort fleire forsøk på å flytta folk ut av reservatområda, nokre med meir hell enn andre.

Bakgrunnsstoff
--------------

* satpuda.org (miljøvernorganisasjon knytt til fjellkjeda)

Kjelder
-------

1. 1 2  Satpura Range, *Encyclopædia Britannica* (britannica.com)
2. ↑  
Come See the Inspiration behind the Jungle Book, india-safaris.com
3. ↑  Ashwin Aghor, Happily uprooted, satpuda.org

* *Denne artikkelen bygger på «Satpura Range» frå Wikipedia på engelsk, den 30. juni 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 69°20′S 157°27′E﻿

**Matusevichbreen** er den største breutløparen i Oates Land og strekkjer seg over 440 km med eit areal på kring 19 500 km². Breen drenerer den austlege delen av Lazarev Mountains, og nordlege og vestlege delar av Wilson Hills.

Geografi
--------

Isbreen flyt mot kysten av Aust-Antarktis, og pressar seg gjennom ein dal mellom Lazarev Mountains og nordvestenden av Wilson terrain. Breen har mange bresprekker i denne kanalen, og på andre sida av dalen spreiar han seg utover medan han flyt ut i havet. Havbølgjene får den tynnare isen til å bryte opp. Matusevichbreen drenerer ikkje store ismengder frå Antarktis, så tilbaketrekking og framrykkinga av denne breen er ikkje så viktig globalt sett. Men som med andre brear i Antarktis hjelper Matusevichbreen glasiologar til å forstå det større biletet om korleis isdekket på Antarktis endrar seg.

Matusevich bretunge
-------------------

**Matusevich bretunge** er ei bretunge som er kring 18 nautiske mil (33 km) lang og som strekkjer seg breitt utover frå Matusevichbreen. «Magga Dan», fartøyet nytta av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) leia av Phillip Law, segla rundt denne tunga den 21. februar 1959.

Sjå òg
------

* Burnside Ridges
* Mount Dalton
* Babushkin Island

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Matusevich Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 3. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Matusevich Glacier» (innhald frå Geographic Names Information System).


1. 1 2  «Matusevichbreen». NASA.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Maisons-Alfort |
| --- |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Île-de-France Val-de-Marne |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  5,35 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 53 900   10 075/km² |
| Koordinatar | 48°48′21″N 02°26′27″E﻿Koordinatar: 48°48′21″N 02°26′27″E﻿ |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.maisons-alfort.fr |

**Maisons-Alfort** er ein kommune i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 8,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og om lag 55 000 innbyggjarar.

Maisons-Alfort er kjend for Den nasjonale veterinærskulen i Alfort, veterinærskulen med best rykte i Frankrike. Fort de Charenton vart konstruert mellom 1841 og 1845 og har sidan 1959 husa *Commandement des Écoles de la Gendarmerie Nationale*.

Namn
----

Opphavleg var Maisons-Alfort berre kalla Maisons. Namnet Maisons kjem frå det mellomalderlatinske ordet *Mansiones*, som tyder «husa».

Då kommunane vart oppretta under den franske revolusjonen vart namnet til grenda Alfort tatt med i lag med Maisons for den nye kommunen. Namnet Alfort kjem frå godset som vart bygd her av Peter av Aigueblanche, biskopen av Hereford (England), på midten av 1200-talet. Namnet på dette Godset av Hereford endra seg etter kvart til *Harefort*, så *Hallefort* og til slutt Alfort.

Historie
--------

1. april 1885 vart 40 % av områda i Maisons-Alfort ein del av kommunen Alfortville.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Narvesen er eit av selskapa i Reitangruppen.
**REITAN AS** er eit privat, familieeigd selskap som driv innan handel, eigedom og kapital. Innanfor handel kontrollerer selskapet Rema 1000, Narvesen og 7-Eleven. Selskapet har 27 500 tilsette i 5 land.

Reitangruppen har hovudkontor på Lade gård i Trondheim. Det fører historia si tilbake til O. Reitan Kolonial, ein kolonialhandel skipa i 1948 av Margit og Ole Reitan i Nonnegata i Trondheim. I 1964 opna Reitan ein sjølvbetjent supermarknad på Havstein. Reitangruppen blei til som eit resultat av samarbeidet mellom Ole Reitan og sonen Odd Reitan på 1970- og 1980-talet. I dag står Odd og sønene hans, Ole Robert og Magnus Reitan, som offisielle eigarar av selskapet. 

REITAN består av fire selskapsområdene: Reitan Retail, Reitan Eiendom og Reitan Kapital. I tillegg har REITAN selskapene Britannia Hotel, Nye Hjorten Teater og Posten Moderne. Reitan Retail har operativt senter i Oslo, medan Reitan Eiendom er basert i Trondheim. Uno-X er basert i Oslo/København.

Innanfor handel opererer gruppa selskapa Rema 1000, Narvesen, Pressbyrån (Sverige), 7-Eleven, Spaceworld og YX Energi. Samla omsetting i 2009 var på 57 milliardar kroner. Pr 31. desember 2009 har Reitangruppen 2 789 utsalsstader. Totalt hadde Reitangruppen 27 500 medarbeidarar ved utgangen av 2009. I konsernet er det totalt 3 626 tilsette, og gruppa er Noregs 6. største selskap.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Historie | Reitangruppen», *www.reitangruppen.no* (på norsk bokmål), henta 5. november 2020

Bakgrunnsstoff
--------------

* Reitangruppen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* BR orgnr

 |
**Ola Dagfinn Gløtvold** (fødd 1. juni 1949 i Engerdal) er ein norsk politikar for Sp. Han var stortingsrepresentant frå Hedmark 1993–2005, og ordførar i Engerdal i perioden 1987–1991.

Gløtvold er utdanna ved Jønsberg landbruksskole i 1976 og har sidan drive garden Nordre Gløtvold i Engerdal.

Han var vararepresentant til Stortinget i perioden 1973–1977 for ei fellesliste av Sp, KrF og V. Han sat i kommunestyret i Engerdal 1971–91, og i fylkestinget i Hedmark 1975–93, dei to siste periodane i fylkesutvalet.

Stortingskomitéer
-----------------

* 2001–2005 medlem av Sosialkomitéen.
* 1997–2001 medlem av Sosialkomitéen.
* 1993 –1997 medlem av Sosialkomitéen.
* 1993 –1997 varamedlem av Valkomitéen.

Kjelder
-------

1. 1 2  Stortinget.no - Biografi
2. 1 2 3  Harald Hvattum.

* *Denne artikkelen bygger på «Ola D. Gløtvold» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ola D. Gløtvold». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Matti Taneli Vanhanen** (fødd 4. november 1955 i Jyväskylä) er ein finsk journalist og politikar (frå Centern). Han var statsminister i Finland frå 2003 til 2010.

Frå 1980 til 1983 var Vanhanen leiar for Centerns ungdomsförbund. Frå 1985 til 1991 jobba han i avisa *Kehäsanomat*, som sjefredaktør frå 1988. I 1991 vart han vald inn i den finske riksdagen.

Vanhanen vart først forsvarsminister då Anneli Jäätteenmäki danna regjering våren 2003. Då Jäätteenmäki gjekk av etter berre eit par månader vart Vanhanen statsminister og partileiar.

Ved presidentvalet i 2006 var Vanhanen Centern sin kandidat. Han kom på tredje plass i første valomgangen med 18,6 % av røystene. I andre valomgang gav han si støtte til Samlingspartiet sin kandidat Sauli Niinistö. 

Sidan juni 2019 har han vore talsmann for riksdagen i Finland, tilsvarande stortingspresident i Noreg. 

Vanhanen er totalfråhaldsmann. Han er skild og har to born.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Matti Vanhanen si heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* Munzinger (iba)

 |
**Ola Bøe** (10. juli 1910–7. september 1986) var ein spelemann frå Vestre Slidre i Valdres. Han budde mange år i Oslo og var aktiv i Laget for folkemusikk saman med Kjetil Løndal og Torleiv Bolstad.

Ola vart fødd i Mogrend'n i Vestre Slidre, som son av Per Bøe og Rangdi Jakobsdotter. Per døydde tidleg, men Rangdi var god til å hulle slåttar, og ein eldre bror, Jørgen, spela og fele. Slike fekk Ola inn spel frå han var liten. Elles vart Ola lært opp av Andres Øde, Alf Moe og Olav Moe. Spelemannen Knut Sjåheim var halvbror av bestefar hans, og noko av spelet herfrå gjekk og i arv til Ola. 

Ola Bøe kom til Oslo i 1935, og fekk snart mykje å gjera i Valdreslaget i Oslo. Her spela han mykje til dans i tida etter andre verdskrigen. Han heldt ei rekkje kurs i Valdres-spel, og lærte mellom anna opp yngre spelemenn som Harald Røine, Bernt Balchen jr. og Trygve Bolstad. 

Ola Bøe vann Landskappleiken på Geilo i 1969, med ei fele han hadde lånt av Odd Bakkerud. Elles spela Ola på ei fele han hadde laga sjølv, og det kunne stundom ta noko tid før Ola og fela hans kom på lone, som det heiter. Etter det spela han som ein foss. Han vann kongepokalen i 1973, søttiårsdagen til Laget for folkemusikk. 

Frå 1953 var Ola Bøe og mykje innom Folkemusikkhalvtimen, og gjorde ei rekkje opptak for NRK i åra etter. Ola kunne mange slåttar med alderdommeleg dåm på sjeldne felestille, noko Rolf Myklebust gav han særleg ros for. Ola hadde eit særmerkt «upolert» spel. Elles kunne han stundom høyrast vrang ut, og var stundom ute etter å lure programleiarane ut på ville vegar med vendingane sine. Desse uttrykka er seinare mykje sitert: «E ska spela ei springar dei sea Styggen sko ha hulla då'n begrov more sine. E vait ikkje um det e sant, e. Ko tru'ru?»

Ola Bøe fekk Vestre Slidres Kulturpris i 1982.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
| **Lauterbrunnen** |
| --- |
| Horisonten til LauterbrunnenHorisonten til Lauterbrunnen |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Lauterbrunnen |
| **Kommunevåpenet til Lauterbrunnen** |

 |
| Plassering |
| 

Lauterbrunnen is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | kantonen Bern |
| Distrikt | Interlaken-Oberhasli |
| Språk | tysk |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  164,4 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 2 558   15,6 /km² |
| Koordinatar | 46°36′0″N 7°54′0″E﻿Koordinatar: 46°36′0″N 7°54′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 795 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 3822 |
| **Nettstad:** www.lauterbrunnen.ch |

**Lauterbrunnen** er ein kommune i distriktet Interlaken-Oberhasli i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har 2 558 innbyggjarar (2010) og eit areal på 164 km². Kommunesenteret ligg 795 meter over havet.

Landsbyen Lauterbrunnen
Kommunen består av ein trong dal, Lauterbrunnental, der landsbyane Lauterbrunnen og Stechelberg ligg. Landsbyane Mürren, Gimmelwald og Isenfluh ligg i hengedalar aust for Lauterbrunnental, medan den kjende skisportstaden Wengen ligg vest for hovuddalen. Korkje til Gimmelwald, Mürren eller Wengen går det bilveg, til desse stadene går det jarnbane eller togbane. Namnet Lauterbrunnen kjem av dei 72 fossane som finst i Lauterbrunnental. Den mest kjende av desse er Staubbachfall mindre enn ein kilometer frå Lauterbrunnen. Elva Lütschine renn gjennom Lauterbrunnen. 

Allereie i dei første tiåra av 1800-talet byrja det kome turistar til kommunen, særleg dei som var inspirert av kunstretninga romantikken. Sidan det første hotellet kom opp i Wengen i 1859, har kommunen vakse fram til eit stort turistmål.

Galleri
-------

* LauterbrunnentalLauterbrunnental
* StaubbachfallStaubbachfall
* Blick auf Lauterbrunnen mit der weissen LütschineBlick auf Lauterbrunnen mit der weissen Lütschine
* Bahnhof LauterbrunnenBahnhof Lauterbrunnen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lauterbrunnen» frå Wikipedia på tysk, den 8. oktober 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.lauterbrunnen.ch Offisiell nettstad
* Anne-Marie Dubler: *Lauterbrunnen* på tysk, fransk og italiensk i det nettbaserte *Historisches Lexikon der Schweiz/Dictionnaire historique de la Suisse/Dizionario storico della Svizzera*.
* Truemmelbachfaelle

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* HDS
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Brasiltre** |
| BrasiltreBrasiltre |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** EN Sterkt truga |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Erteblomordenen Fabales |
| **Familie:** | Erteblomfamilien Fabaceae |
| **Underfamilie:** | Caesalpinioideae |
| **Stamme:** | Caesalpinieae |
| **Slekt:** | *Paubrasilia* |
| **Art:** | **Brasiltre** *P. echinata* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Paubrasilia echinata***Gagnon, H.C.Lima & G.P.Lewis, 2016 |

**Brasiltre** (*Caesalpinia echinata*) er eit tre i erteblomstfamilien. Det fekk namnet sitt av portugisiske oppdagingsreisande i Sør-Amerika. Namnet stammar i følgje Johan Lange frå malayisk der det er ei nemning på ein annan raud tresort, truleg Sappantreet (*Caesalpinia sappan*) i same slekt. Heimlandet til brasiltreet, Brasil, er oppkalla etter treet. Brasiltre er også kjent som *Pau-Brasil* eller *Pau-de-Pernambuco*.

Arten veks aust i Brasil, der det inngår i lauvfellande skogar på sedimentbergartar, ofte som «mata taboleiro» (høgsletteskog). Det er ei høgtliggande form av kystskogen «mata seca», dvs. eit tørt landskap på frittliggande kalk.

Den raude veden til planta har vore brukt som eit etterspurt fargestoff. I dag er arten utryddingstruga.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Brasiltre**

* Bilete av brasiltreet Arkivert 2006-02-07 ved Wayback Machine. (engelsk tekst)
Mattias Soggemoen lengst til høgre, saman med Carl Hall (til venstre) og Erik Norahagen
Soggemoen ved Maradalstindane i Jotunheimen
**Mattias Jonsson Soggemoen** (5. oktober 1847–1929) var ein norsk arbeidsmann og fjellklatrar frå dåverande Grytten herad i Romsdal.

Soggemoen var eldste son til ein plassemann under garden Sogge i dagens Rauma kommune. Sjølv busette han seg på Veblungsnes, den sentrale handelsstaden i heradet. Han fekk ry som ein habil fjellklivar, mellom anna etter å ha klatra til topps på Romsdalshornet i 1881. Åra 1883 til 1886 var han hyra inn av den danske fjellklatraren Carl Hall og assisterte denne på fleire fyrstebestigingar av fjelltoppar i Jotunheimen, til dømes Store Styggedalstind 7. august 1885. I 1888 fylgde han Hall til Nordland då dei prøvde å kome til topps på Stetinden i Tysfjord.

Soggemoen vart nemnd «løsarbeider» ved folketeljingane 1900 og 1910. Han var ei tid med å arbeide på jarnbanestrekninga Raumabana. Etter 1. verdskrigen utvandra han og kona til born i USA. I 1929 vart han gravlagd i byen Bend i Deschutes County i delstaten Oregon som Mathias Moen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Mathias Moen (1849-1929) - Find A Grave Memorial», *www.findagrave.com* (på engelsk), henta 21. juli 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Den katolske kyrkja på Færøyane** (*Katólska Kirkjan í Føroyum*) held til i *Mariukirkjan* i Tórshavn. Mariukirkjan er senter for den katolske kyrkja på Færøyane — det finst om lag 130 fastbuande katolikkar frå 23 ulike land på Færøyane (2004).

Soge
----

Dette frimerket frå 2000 er til minne om dei tusen åra Færøyane har hatt kristendom.
Mariukirkjan
I år 999 sende Olav Trygvason, kongen i Noreg, Sigmund Brestesson til Færøyane saman med prestar «for å reinse folket og gjera kjend for dei det fremste i deira kristne tru». Innhaldet i kristendommen, kyrkjelæra, var katolsk.

I år 1100 vart Færøyane organiserte i eitt bispedømme, og i 1111 vart første biskopen sett inn på Kirkjubø, der bispesetet var. Det kom til å sitja 34 katolske biskopar der dei neste 400 åra.

Den siste av desse var Ámundur Ólavsson, som sat i embetet sitt til 1538. Kristian III hadde avsett Det norske riksrådet i 1535 og gjort Noreg (og dermed òg Færøyane) til dansk land. I 1537 avgjorde kongen at reformasjonen skulle gjelde for Noreg og dermed samtidig for Færøyane. Ved denne anledninga vart det gamle biskopsembetet teke bort, sameleis presteskulen; og all den jorda som den katolske kyrkja åtte på Færøyane vart lagt under kongen. Kyrkjemålet vart dansk.

1857–1900: Det bayerske mellomspelet
------------------------------------

Etter det danske trusfridomsvedtaket i 1849 vart det arbeidd for å atteropprette den katolske kyrkja på Færøyane. Presten Georg Bauer frå Bayern kom til Færøyane i 1857. Han bygde ei kyrkje í Rættará, men fann ikkje mykje gjenklang. Da Bauer forlét Færøyane om lag 1880, var det ingen til å taka over arbeidet hans og kyrkja forfall. Kring 1900 fanst det berre att ei katolsk kone på Hvítanes. Ho hadde sitt eige kapell der og fekk vitjing ein gong i året av ein katolsk prest frå København som kom og heldt messe for henne.

1931: Fransiskanarsystrene
--------------------------

I 1931 vart den katolske kyrkjelyden atterreist. To nylærde prestar, E.G. Boekenogen og Thomas King, ville gjerne taka seg arbeid på Færøyane. I huset åt Fransiskanarsystrene, som kom til Færøyane same året, vart ei lita kyrkje innvigd den 23. mai 1931. Mellom dei første som oppsøkte kyrkja var nokre gamle folk som i barneåra hadde komme til kyrkja hans Bauer prest.

Men kyrkja i Bringsnagøta var svært lita, og saman med den nye skulen åt Fransiskanarsystrene lét byggje vart det òg bygd ei vakker kyrkje som vart vigsla den 19. desember 1933.

1987: Den noverande Mariukirkjan blir innvigd
---------------------------------------------

Den Mariukirkjan som no er, vart vigsla den 30. august 1987. Den førre Mariukirkjan stod i St. Frans skóli i Varðagøta. I denne kyrkja kjem kyrkjelyden saman for å halde messe, og lyser alt opp under bøn og song. Det ligg ein urtehage kring kyrkja, og her veks alskens urter; somme stammar frå landa på den sørlege halvkula, som kjem frå same slags veksttilhøve som på Færøyane — noko som blir sett som eit bilete på at Mariukirkjan høyrer med i verdas katolske samfunn.

Kjelder
-------


* Postverk Føroya[*daud lenkje*] (offentleg eigedom (public domain))

Bakgrunnsstoff
--------------

* Katolsk.fo — heimeside (på færøysk, engelsk og dansk
**Mairevolusjonen**, spansk **La Revolución de Mayo**, var den første framstøyten for sjølvstende i visekongedømet Río de la Plata, som omfatta dagens Argentina, Bolivia, Paraguay og Uruguay.

Den 13. mai 1810 stadfesta ein britisk fregatt i Montevideo rykta som svirra i Buenos Aires om at Napoleon den første hadde invadert Spania, fanga og avsett kong Ferdinand den sjuande, som vart erstatta av Joseph Bonaparte, den eldre broren til den franske keisaren. Dette betydde at den spanske kongemakta var overført til regentrådet i Cádiz, som var omringa av franske troppar. Stoda var klår: Med autoriteten til viseregentskapen borte, var det eit makttomrom. 

Den 25. mai 1810 vart *den første juntaen* skipa i Buenos Aires, og dei fjerna visekongen Baltasar Hidalgo de Cisneros frå makta. I 1816 vann Argentina sjølvstendet sitt frå den spanske krona.

I dag blir *El Día de la Revolución de Mayo* (Mairevolusjonsdagen) 25. mai feira kvart år for å minnast desse viktige hendingane i argentinsk historie. Hendingane veka føre denne dagen blir kalla *La Semana de Mayo* (Maiveka).
Sylvia Rafael si grav i Ramat HaKovesh gravlund
**Sylvia Rafael** eller **Sylvia Rafael Schjødt** (1. april 1937–9. februar 2005) var ein israelsk etterretningsagent og dømd for drap i Noreg. Sylvia Rafael vart fødd i Sør-Afrika. Ho var av jødisk avstamming, og i mars 1973 reiste ho til Israel for å busetja seg der. Etter nokre veker vart ho rekruttert av den israelske etterretningsorganisasjonen Mossad. Ho vart gjeven ordre om å vera med på den såkalla Lillehammer-aksjonen. Israelske agentar skaut ned marokkanaren Ahmed Bouchikhi den 21. juli 1973 på Lillehammer. Fem av agentane vart tekne av norsk politi. Truleg var målet å ta livet av Svart September leiaren Ali Hassan Salameh, slik at det var feil person som vart drepen. 

I februar 1974 vart ho dømd til fem og eit halvt års fengsel for medverknad til overlagt drap, spionasje for framand makt og bruk av falske pass. 

Allereie 23. mai 1975 vart Sylvia Rafael og Abraham Gehmer overraskande frigjevne frå fengsel av "tryggleiksmessige grunnar". Dei to kom seg til Israel før frigjevinga vart offentleg kjend.

Nyttårsafta 1976 dukka ho opp att i Oslo som nygift med den tidlegare forsvararen Annæus Schjødt, men vart deportert frå landet. Seinare fekk ho opphaldsløyve og budde ei stund i Oslo fram ho og Annæus Schjødt flytta til Sør-Afrika i 1992.

Litteratur
----------

* Norges offentlige utredninger NOU 2000, 6: *Lillehammer-saken. Omstendigheter rundt drapet på Ahmed Bouchikhi den 21. juli 1973 og sakens senere håndtering av norske myndigheter.*

Rapport frå eit granskingsutval oppnemnt ved kongeleg resolusjon av 20. november 1998. Avgjeve til Justis- og politidepartementet den 1. mars 2000. Nettversjon

* Schjødt, Annæus: *Mange liv*, Oslo 2004. ISBN 82-05-32952-4

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
Sykkel er døme på lausøyre
**Lausøyre** er gods som ikkje er fast eigedom. Lausøyre kan derfor til dømes vera ting som høyrer til heimen; som syklar, treningsutstyr eller verktøy. Sikring av rettar i lausøyre kan skje ved at desse vert registrerte (å tinglysa) i Lausøreregisteret. Dette skjer på den måten at rettar og heftingar vert registrerte på den fysiske eller juridiske personen som har eigedomsretten til tingen. Pantsetjing av lausøyre vil normalt berre vera mogleg ved overlevering (handpant), men nokre unntak gjeld frå dette. Mellom anna kan nokre former for lausøyre ein kan registrera i eit realregister, kunne verta sett i pant ved at panteretten vert registrert på bladet til eigendelen i dette registeret. Slike register, som fungerer omtrent som ved tinglysing av fast eigedom, finst i Noreg for skip, skip under bygging og luftfartøy. Nokre andre former for lausøyre kan verta pantsette saman med den faste eigedomen de er knytte til, mellom anna gjeld dette driftstilbehør av ymse slag. Eit tredje unntak frå hovudregelen om overlevering er reglane om salspant. 

Kjøpsloven av 1988 gjeld omsetjing av lausøyre.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Løsøres» frå Wikipedia på bokmål, den 8. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tinglysing i Brønnøysundregistrene
* Kjøpsloven
* Lov om pant