recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 61°04′20″N 05°11′12″E﻿

Huset på bryggja er det gamle Rutledal Handelshus Foto: John Erling Blad

Rutledal Foto: Bjarne Thune

Fergekaien i Rutledal Foto: Bjarne Thune

**Rutledal** er ei bygd og ein ferjestad i Gulen kommune i Vestland. Bygda ligg på sørsida av Sognefjorden, om lag 20 kilometer nordaust for kommunesenteret Eivindvik. Her kryssar fylkesveg 57 Sognefjorden med ferjestrekninga Rutledal-Rysjedalsvika, medan fylkesveg 606 kryssar fjorden med ferjestrekninga Rutledal-Krakhella.

Skjera og holmane som kallast *Rutletangane* vernar mot sjøen og stormen frå vest og nord. Garden Rutledal ligg omtrent ti km nordaust for Gulen kyrkje i Eivindvik.

Namnet
------

Rutledal er først nemnd omkring 1350 og då skrive Rutzladale. Skrivemåten tyder på at namnet er ei genitivsform av Rutle og dermed tyder Rutles dal. Det blir uttalt ru'ttledal og vart skrive Røtledal i 1567 og 1603, Rutledall i 1611, Rutledalen i 1667, Rutledal i 1723.

Historie
--------

I 1938 vart det funne ei klebersteinskål i ei løetuft, og det viser at det har vore busetjing her svært lenge.

Frå 1785 til 1868 var Rutledal poststasjon i postruta Bergen – Molde. Det vart då bygt veg gjennom Nordguldalen til Rutledal, slik at dei ridande «postkarlene» skulle kunna koma seg raskt fram. Vegen hadde sju bruer, og han var ferdig i 1790. Vegen er vorten omlagd og utbetra fleire gonger. Frå Rutledal vart posten ført med båt over Sognefjorden.

I 1916 vart det oppretta ei postrute frå Rutledal til Sygnefest. Rutledal fekk rikstelefon i 1915 og brevhus i 1928. Fylkesbaatane har hatt rutestopp i Rutledal frå 1921. I 1959 vart det bygt veg til Brosvik. Den vart seinare ført vidare til Sygnefest, Rise og Dingja. I 2007 vart vegen ført vidare heilt fram frå Dingja til kommunesenteret Eivindvik. 

I 1924 opna Sigvald Berntson Rutledal landhandel, og som attåtnæring fekk han ekspedisjon av rutebåtane. Sigvald stengde butikken i 1964.

I åra 1940–45 under den andre verdskrigen bygde tyskarane mange brakker og festningsverk i Rutledalen mellom anna Torpedobatteriet ved Rutledal. Tyskarane bygde også veger i området som seinare er bygde om til bilveg. Rutledal har hatt rutebilsamband både med Brekke og Bergen.

### Rutledal Handelshus

Brynjulf Rutledal etablerte *Rutledal Handelshus* rett før krigsutbrotet og dreiv det ved sida av eit gardsbruk i Rutledal. Handelshuset låg lagleg til ved sjøen og hadde eit variert vareutval. Butikken vart også brukt av mange som kom sjøvegen. Han vart stengd i 1986.

Referansar
----------

1. 1 2 3  Kleiva, Ivar; Gulen i Gammal og ny tid, bind1 side 55
2. 1 2  Kleiva, Ivar; Gulen i Gammal og ny tid, bind1 side 56
3. ↑  Handelsmann Sigvard Rutledal
4. ↑  Varehandel i Gulen - Rutledal

Litteratur
----------

* Kleiva, Ivar; *Gulen i Gammal og ny tid*, Gulen Kommune 1996,

Bakgrunnsstoff
--------------

* Varehandel i Gulen - Rutledal
* Handelsmann Sigvard Rutledal
* Nrks fylkesleksikon «Fortet i Rutledal

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Michael Lawrence Marsh** (fødd 4. august 1967) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Los Angeles som vart olympisk meister på 200 meter i 1992 og samstundes vann OL-gull i 4 x 100 m stafett.

Marsh fekk sin internasjonale meisterskapsdebut då han sprang ein etappe på USA sitt stafettlag i forsøket på 4 x 100 m under friidretts-VM i Tokyo. I OL-sesongen 1992 sette han personleg rekord på 100 meter med 9,93 sekundar i Walnut, men enda på fjerdeplassen på distansen i det nasjonale OL-uttaket. På 200 m vart han andremann etter Michael Johnson. På plass i Barcelona imponerte Marsh kolossalt i sitt semifinaleheat og vann suverent på tida 19,73 sekundar, eitt hundredels sekund bakom verdsrekorden til Pietro Mennea. Og då Michael Johnson overraskande rauk ut i det andre semifinaleheatet, låg vegen open for Marsh. I OL-finalen var Marsh atter best, med tida tida 20,01 slo han sølvmedaljøren Frankie Fredericks med 0,12 sekund, dei andre finalistane kom langt bak. Tre dagar etter triumfen på 200 m sprang Marsh den fyrste etappen då han saman med Leroy Burrell, Dennis Mitchell og Carl Lewis vann gull og sette verdsrekord i 4 x 100 meter stafett med 37,40 sekund.

Så vel som i 1993, 1995 og 1997 tok Marsh seg til ein VM-finale på ein av sprintdistansane, det vere seg 200 m i 1993 og 100 m i 1995 og 1997. Frå alle desse tre meisterskapane reiste han likevel medaljelaus. Under OL 1996 i Atlanta kvalifiserte han seg til finalen både på 100 m og 200 m, også etter begge desse øvingane stod han att utan medalje. Han fekk likevel ein medalje i Atlanta, ettersom han sprang den tredje etappen for USA sitt sølvmannskap i 4 x 100 m stafett.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1992 i Barcelona: Gull på 200 m – 20,01, og i 4 x 100 m stafett (37,40)
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 4 på 200 m – 20,18
* VM 1995 i Göteborg: Nr 5 på 100 m – 10,10
* OL 1996 i Atlanta: Nr 5 på 100 m – 10,00, nr 8 på 200 m – 20,48. Sølv i 4 x 100 m stafett (38,05)
* VM 1997 i Aten: Nr 8 på 100 m – 10,29

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Marsh» frå Wikipedia på tysk, den 5. august 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Aberdeen Football Club** er ein skotsk fotballklubb i Aberdeen i Storbritannia, skipa 14. april 1903. Klubben deltek i *Scottish Premiership* og har i alle år spelt i den øvste divisjonen i skotsk klubbfotball. Aberdeen har vunne fire ligatitlar og sju gongar sigra i den skotske fotballcupen. Høgdepunktet i klubbsoga er sigeren over Real Madrid i finalen i Cupvinnarcupen 1983. Leia av Alex Ferguson og med spelarar som Jim Leighton, Willie Miller, Alex McLeish og Gordon Strachan lukkast skottane vinne med 2 mot 1, sigersmålet kom i det 112. minutt.

Pittodrie Stadium i 2006
Aberdeen har spelt heimekampane på Pittodrie Stadium sidan klubben vart skipa. Stadion var det fyrste i Storbritannia som la om til einast sitjeplassar, i dag er det plass til 20 897 tilskodarar. Laget spelar i heilraude drakter.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Aberdeen F.C.» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
**Erik Vullum** (29. desember 1850–14. mars 1916) var ein norsk skribent, redaktør og folketalar, kjend for sin kamp for Venstre-saker i åra før 1884.

### Liv og gjerning

Vullum var presteson, fødd i Lund i Rogaland. Då faren døydde før sonen var to år gammal, voks sonen opp hos morsfamilien i Trondheim. Der tok han artium i 1869. Han byrja lese til andreeksamen, men denne fullførte han ikkje då han som skribent og debattant engasjerte seg i striden Johan Sverdrup og Bjørnstjerne Bjørnson førte for synspunkta til venstrerørsla. Han skreiv i *Dagbladet,* ei avis han redigerte i ni månader i 1880.

Gjennom 1870-åra budde Vullum i utlandet i fleire periodar, mellom anna som korrespondent i Paris. Midt på 1870-talet gjekk han på Skovgaard folkehøjskole i Ordrup i Danmark. Der innleia han eit kjærleiksforhold til Margrete Rode, kona til rektoren ved skulen. Etter ho var skild frå ektemaken, inngjekk Vullum og Margrete Rode giftarmål i 1879. Vullum vart då svigerson til den framståande danske politikaren Orla Lehmann. Bryllaupsfeiringa gjekk føre seg på Aulestad. 

I 1879 vart Vullum vald til formann i Det Norske Studentersamfund. Han gav i året 1881 ut tre biografiar om høvesvis Christian Magnus Falsen, Henrik Wergeland og franskmannen Leon Gambetta.

Ekteparet Vullum levde eit ustabilt liv, lenge basert på formuen hennar, og prega av hans ustadige forhold til alkohol og få faste inntekter. Dei budde i Valdres, på Askøy, og fleire stader på Austlandet. Åra mellom 1898 og 1905 budde dei utanlands, mellom anna i Italia. I 1912 slo dei seg ned på Lillehammer, der dei vart ein del av den kulturelle eliten i byen. Han fekk tildelt statsstipendiat i 1914, og var såleis sikra inntekt i sine siste år.

Vullum døydde i 1916 på Lillehammer, kona hans reiste då tilbake til Danmark og busette seg der.

Verk
----

* *Kristian Magnus Falsen, Grundlovens Fader*. 1881
* *Leon Gambetta og den franske Republik*. 1881
* *Henrik Wergeland i Digt og Liv : en historisk Skitse*. 1881. Ny utgave 1908.
* *Følgerne af 9de Juni*. 1883
* *Løsningen: dens Krav, Midler og Grændser*. 1883
* *Menighedsraad?*. 1887
* *Lykke*. 1887
* *Himlene aabne? : et stykke*. 1891
* *Unionen og dens Fremtid*. 1894
* *Hvorledes Norge blev frit*. 1914

Litteratur
----------

* Harald Noreng. «Erik Vullum» I: *Norsk biografisk leksikon*, 2. utg.
* Harald Tveterås. «Erik og Margrethe Vullum» I: *Samtiden*, nr 6, 1982
* J. Lehmann. *To nordmænd*. København, 1958

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitaliserte bøker av Vullum hos Nasjonalbiblioteket.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erik Vullum» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Michael Möllenbeck** (12. desember 1969–2. november 2022) var ein tysk tidlegare diskoskastar frå Wesel i Nordrhein-Westfalen. Han vann bronsemedaljen i øvinga ved VM 2001, EM 2002 og VM 2005. Möllenbeck sin personlege rekord på 67,64 meter er frå 2002.

Karriere
--------

Möllenbeck sitt fyrste diskoskast over 65 meter kom i 1995-sesongen, lengst nådde han i Bremen med 65,78 meter. Året etter i Jena forbetra han sitt personbeste til 67,44 m. I VM-finalen 2001 i Edmonton kasta han heile 67,61 m og tok bronsen i øvinga. Den 8. juni 2002 i Dortmund presterte Möllenbcek sitt livs lengste kast då diskosen landa på 67,64 meter. Seinare i sesongen fekk han bronsen ved EM i München og han vart tysk meister for fyrste gong. Sidan vann han den tyske meisterskapen i øvinga både i 2004 og 2005. Under verdsmeisterskapen i 2005 sikra han seg bronsen, året etter vart han femtemann i europameisterskapen.

Möllenbeck la opp i 2009.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (59,76 m =nr 16)
* OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa (55,18 m =nr 35)
* VM 1999 i Sevilla: Nr 6 – 64,90 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 10 – 63,14 m
* VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje – 67,61 m
* EM 2002 i München: Bronsemedalje – 66,37 m
* VM 2003 i Paris: Nr 5 – 66,23 m
* OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (59,79 m =nr 20)
* VM 2005 i Helsinki: Bronsemedalje – 65,95 m
* EM 2006 i Göteborg: Nr 5 – 64,82 m

Kjelder
-------

1. ↑  «Ex-Diskuswerfer Michael Möllenbeck verstorben», *www.leichtathletik.de | Das Leichtathletik-Portal* (på tysk), henta 9. november 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Möllenbeck» frå Wikipedia på tysk, den 9. mai 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Michael Djurhus Prahl** (26. januar 1781–22. mai 1851) var ein kjøpmann, proprietær og stortingsmann frå Haus i Hordaland. Han var far til Ferdinand Prahl.

Folketeljinga frå 1801 viser at Prahl var «Kiøbmands karl» i Bergen og losjerte hos kjøpmann Hendrich Jansen Fasmer. Frå 1806 var Prahl kjøpmann i Bergen, då han vart eigar av firmaet J. H. Fasmer & Søn. Han skaffa seg mykje jordegods i bygdene i Midthordland, samt handelsstaden Glesvær i Sund. I fleire år var han medlem av formannskapet i Bergen.

Prahl var 1. representant frå Bergen på Stortinget i 1818. Han var medlem av 13 komitear. Mellom anna var han medlem av komiteen om bank- og pengestellet, samt av budsjettkomiteen.

Han døydde i Bergen i 1851.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Michael Prahl NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Administrative nivå i Tyskland
Ein **Landkreis** eller ein **Kreis** (i Nordrhein-Westfalen og Schleswig-Holstein) er etter tysk kommunalrett ei samanslutning av kommunar (Gemeinde) og samtidig eit offentleg føretak som forvaltar eit område (*Gebietskörperschaft*). Landkretsen forvaltar sitt område i samsvar med prinsippet om kommunalt sjølvstyre. Samanlikna med norsk forvaltning svarer Landkreis best til fylke eller fylkeskommune.

Alle kretsar og landkretsar i Tyskland er delt inn i kommunar (*kreisangehörige Gemeinden*). Talet på kommunar i ein krets varierer frå 6 til 235. Byar med meir enn 100 000 innbyggjarar (i somme forbundsland òg mindre byar) er i dei fleste forbundsland kretsfrie (*kreisfreie Städte*), det vil seie at dei ikkje høyrer inn under nokon krets.

Kva for offentlege oppgåver kretsane har, kan variere. Bustadbygging, vegar (*Kreisstraßen*), helsevesen, katastrofeberedskap, mattilsyn, avfallshandsaming, kollektivtransport og sosialhjelp er oppgåver som til vanleg ligg til kretsen. I tillegg til å yte tenester på vegne av kommunane fungerer kretsen òg som staten sin forlenga arm i distrikta og fører tilsyn med kommunane. Enkelte kretsar er fullkommunalisert, det vil sei at det statlege overoppsynet er overdratt kretsen. Kretsen finansierar si verksemd ved å krevje ein avgift (*Kreisumlage*) av kommunane.

Administrasjon og politisk leiing av kretsen er lagt til ein *Kreisstadt*. Her har den politisk valde *Kreistag* sitt sete, vald for fem år (i Bayern seks). Dette vert leia av ein *Landrat*. 

Ordet Kreis går tilbake til det tsjekkiske ordet *kraj* («land»). Tidleg på 1800-talet prøvde den prøyssiske statsmannen Freiherr vom Stein å innføre ei form for lokalt styre òg i landdistrikta. Først mot slutten av hundreåret vart forslaget realisert, og dei første kretsordningane innført i dei prøyssiske provinsane Westfalen (1886) og Rheinprovinz (1887).

Alle Tyskland sine 295 landkretsar er tilslutta forbundet *Deutscher Landkreistag*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Landkreis» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Deutscher Landkreistag
* Kreisnavigator - oversikt over landkretsar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Michael Schulte** (fødd 17. juli 1963) er professor i nordisk språkvitskap og runolog ved Universitetet i Agder (UiA).

Han er fødd i Aachen i Tyskland.

Germansk filologi, nordisk språkhistorie, runologi
--------------------------------------------------

Michael Schulte sine forskingsinteresser omfattar nordisk språkhistorie, runologi, skriftsystem og ortografi, og dessutan kognitiv grammatikk. Doktoravhandlinga hans har tittelen "Grundfragen der Umlautphonemisierung" og er utgjeve som supplementsbind 17 i "Reallexikon der Germanischen Altertumskunde" (Berlin, New York: De Gruyter, 1998). 
Schulte har publisert meir enn 100 internasjonale bidrag i profilerte tidsskrift innanfor runologi, germansk språkhistorie, historisk sosiolingvistikk og skriftsystem (sjå databasen CRIStin). Han er visepresident av International Society for Dialectology and Geolinguistics (ISDG) og professor-II ved Islands Universitet.

Medlem av vitskapsakademi
-------------------------

Schulte er medlem av fleire nordiske vitskapsakademi: Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab (DKNVS) i Trondheim, Kungl. Gustav Adolfs Akademien för Svensk Folkkultur, og Agder Vitskapsakademi (AVEA).
Han er ein internasjonal samarbeidspartnar av Akademi-prosjektet "Runische Schriftlichkeit in den germanischen Sprachen – Runic Writing in the Germanic Languages (RUNAST)" i Tyskland, som er eit 16-årig forskingsprosjekt leida av "Akademie der Wissenschaften zu Göttingen".

Michael Schulte er òg styremedlem i SEKEM Scandinavia sidan 2008.

Referansar
----------
Gaula ved Kotsøy i Gauldalen
**Gaula** er ei elv som renn ut ved Gaulosen i Leinstrand i Trøndelag. I sør startar ho frå innsjøen Gaulhåen i Holtålen kommune. Gaulhåen har tilsiget sitt frå Kjølifjellet (1288 moh.), som er grensefjell mellom Tydal og Holtålen. Viktige sideelver til Gaula er Rugla, med utløp frå Ruglsjøen i Røros kommune, Hesja og Hulta i Holtålen, Forda, Bua og Sokna i Midtre Gauldal og Lundesokna i Melhus kommune, og desse dannar ei stor og kjend lakselv som munnar ut i Trondheimsfjorden ved Sundet Gård i skiljet mellom Leinstrand og Byneset i Trondheim kommune. Gaula er ca. 145 km lang.

Sportsfiske
-----------

I 2005 var Gaula beste norske lakseelv med eit oppfiska kvantum på 37,5 tonn.

Forureining
-----------

Elva var lenge utsett for forureining (avrenning) frå gruvene Muggruva, Kjøli gruver, Killingdal gruver og gruvesjakta i Bjørgåsen. På 1980- og -90-talet vart det gjort omfattande tiltak ved Kjøli og Killingdal gruver, noko som har redusert forureininga av tungmetall kraftig.

Landskapsvern
-------------

Gaula-vassdraget vart varig verna av Stortinget i 1985 i medhald av Verneplan III for vassdrag etter å ha vore behandla i Sperstad-utvalet.

Sjå òg
------

* Gaula i Sogn og Fjordane (Gaularvassdraget)
* Avisa Gaula

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Sveio skulekorps.
Torrance High School Band, eit skolekorps frå California.
**Skolekorps** er ein type musikkorps der barn og ungdom speler, ofte med tilknyting til ein særskild skole. Korpsa gjev medlemmene opplæring i å spela eit instrument eller i drilling, og opptrer ved visse høve, særleg ved syttande mai-markeringar.

Norske skolekorps er ein viktig utdanningsinstitusjon som rekrutterer musikarar til det profesjonelle musikklivet. Korpsa blir i stor grad drivne av foreldre, men med innleide profesjonelle krefter. Skolekorpsmusikantar er normalt i alderen 7-19 år. Eldre musikantar, gjerne frå 15 år og oppover, kan også spela i amatørkorps.

Besetning
---------

Skolekorps kan vera janitsjarkorps, som er den vanlegaste typen, eller brassband. Medan brassband berre har messingistrument og slagverk, bruker janitsjarkorps også treblåseinstrument. Ei normal besetning i eit janitsjarskolekorps vil ha:

* 2-6 fløyter
* 6-12 klarinettar
* 3-7 saksofonar (alt, tenor og baryton)
* 2-5 valthorn
* 5-10 kornettar/trompetar
* 3-5 trombonar
* 1-4 eufonium
* 1-4 tuba
* 3-8 slagverk

I tillegg kan ein ha med andre instrument, som obo, fagott, althorn og sopransaksofon

Skolekorps i Noreg
------------------

*Sjå òg musikkorps i Noreg*
Noreg har to landsdekkande organisasjonar for musikkorps der skolekorps er med. Dei er Norges Musikkorps Forbund og Korpsnett Norge.
**Kick Horns** er ei britisk blåserekkje, basert i London.

Dei har spelt på «Green Light» av Beyoncé, «Let Me Go» av Maverick Sabre, *Once Upon a Time in the West* av Hard-Fi og singelen «Wings» av Little Mix. Dei har turnert mykje med Eric Clapton og spelt på albuma hans *From the Cradle* og *Back Home*. I tillegg har dei spelt mykje på konsertar med The Who, The Waterboys, Baaba Maal, Deacon Blue og den tyske superstjerna Westernhagen. 

Dei har spelt på *Steel Wheels* av The Rolling Stones, *White City* av Pete Townshend og *About Face* av David Gilmour, *Connected* av the Stereo MCs, *Modern Life is Rubbish*, *Parklife* og *The Great Escape* av Blur, *Anutha Zone* av Dr. John og *Want One* av Rufus Wainwright. Andre artistar dei har spelt med er the Beautiful South, the Spice Girls, Jamiroquai, Chris Rea, S Club 7, Spiritualized, Groove Armada, Gabrielle, Supergrass, Verve, Dodgy, Primal Scream, Finley Quaye, China Crisis og Erasure. 

Dei har spelt med fleire afrikanske artistar som Baaba Maal, Oumou Sangare, Maryam Mursal, Cheb Khaled, Faudel og Rachid Taha.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kick Horns» frå Wikipedia på engelsk, den 7. desember 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Kick Horns». Where's Eric!. Henta 16 May 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Diskografi
* The Kick Horns på AllMusic

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Ruud Lubbers**, fullt namn **Rudolphus Franciscus Marie Lubbers**, (7. mai 1939–14. februar 2018) var ein nederlandsk politikar frå Rotterdam. Han var frå 1982 til 1994 statsminister i Nederland. 2001-05 var han SN sin høgkommissær for flyktningar.

Lubbers var utdanna i økonomi. Frå mai 1973 til dessember 1977 var han finasminister i ei koalisjonregjering leia av arbeidarpartimannen Joop den Uyl. Perioden juni 1977 til november 1982 representerte Lubbers det kristlegkonservative partiet CDA i nasjonalforsamlinga i Nederland, som parlamentarisk leiar frå november 1978. I slutten av oktober 1982 vart Lubbers vald til partileiar for CDA, etter den førre partileiaren og dåverande statsministeren varsla han ville gå av. Den 4. november 1982 vart Lubbers utnemnd til statsminister i Nederland, ein posisjon han hadde til 22. august 1994. Åra 1982-89 leia han ein regjeringskoalisjon beståande av CDA og Fridomspartiet (VVD), etter parlamentsvalet i 1989 utgjorde Arbeidarpartiet (PvdA) regjeringsgrunnlaget saman med CDA.

Frå januar 2001 til februar 2005 var Lubbers Dei sameinte nasjonane sin høgkommissær for flyktningar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ruud Lubbers» frå Wikipedia på engelsk, den 23. januar 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Kielfjorden, krane ved skipsverftet
**Kielbukta** (tysk *Kieler Bucht*; dansk *Kiel Bugt*) er ei bukt sørvest i Austersjøen utanfor kysten av Schleswig-Holstein i Tyskland og øyane i Danmark. Ho er forbunde til Mecklenburgbukta i aust til Lillebælt i nordvest og Storebælt i nord.

Sjøtrafikk som skal til og frå Austersjøen gjennom dei to danske sunda må òg gjennom bukta. Vidare ut frå bukta på veg til Austersjøen må trafikken gjennom eit nytt sund kalla Fehmarn Bælt og inn i Mecklenburgbukta, som opnar seg ut i Austersjøen. Trafikk ut frå Austersjøen kan anten gå gjennom Storebælt med øya Langeland til babord, eller gå inn i Kielfjorden og gjennom Kielkanalen direkte mot munningen til elva Elbe og Nordsjøen. Inst i Kielfjorden ligg Kiel, hovudstaden i Schleswig-Holstein.

Geografi
--------

I sørvest av bukta ligg kysten av Schleswig-Holstein. Her ligg òg innløpet Schlei, ein elvemunning med brakkvatn, og inst i denne vika ligg byen som er kalla opp etter ho, Schleswig. Her finn ein òg to mindre bukter, Eckernfördebukta og Flensburgfjorden. I nord ligg dei danske øyane Als, Ærø og Langeland.

### Kielfjorden

Kielfjorden, som går sørover frå bukta, er om lag 17 km lang og 1 km brei på det smalaste. Grunnleggarane av Holstein såg den strategiske plasseringa, og det var meininga at Kiel skulle byggast til ein storby. Det vart oppretta eit viktig skipsverft her, som var eit av dei viktige bombemåla til dei allierte under den andre verdskrigen. Før Kiel vart grunnlagd i 1242 og bymurane vart bygd, heldt vikingar til i området, men arkeologiske spor etter dei ligg i så fall under byen.

### Eckernfördebukta

Eckernfördebukta er om lag 16 km lang, der den sørlege delen om lag utgjer 10 km av Kielbukta. Grensa til Kielfjorden går ved fyret Bülker. Den ein gong skogkledde halvøya mellom Kielfjorden og Eckernfördebukta danna grensa mellom saksarane og danskane i mellomalderen. Byen Eckernförde ligg i denne bukta.

### Schlei

Den 42 km lange Schlei danna grensa mellom dei historiske områda Angeln og Schwansen.

### Flensburgfjorden

Flensburgfjorden er om lag 50 km lang. Han dannar delar av grensa mellom Tyskland og Danmark, og markerer den nordlege grensa til Angeln.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Bay of Kiel» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2007.*

Koordinatar: 54°31′12″N 10°24′24″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Ryan William Nelsen** (fødd 18. oktober 1977 i Christchurch i Canterbury-regionen) er ein newzealandsk fotballspelar som har spela i forsvar for Blackburn Rovers i engelsk Premier League, og for New Zealand sitt landslag.

Nelsen drog til USA i 1997 for å spela college-fotball for Greensboro College i North Carolina. Frå 1999 til 2001 studerte og spelte han for Stanford University. Han vart uteksaminert med bachelorgrad i statsvitskap. I 2001 gjekk han til DC United i den amerikanske proffligaen Major League Soccer. I 2003 vart han lagkaptein for klubben. I januar 2005 gjekk han på gratis overgang til Blackburn Rovers i engelsk Premier League. I 2007 vart han klubbkaptein for Blackburn.

Nelsen debuterte for New Zealand sitt A-landslag i ein kamp mot Polen 19. juni 1999. Han var landslagskaptein for New Zealand under kvalifiseringa til fotball-VM i 2010, då New Zealand kvalifiserte seg til VM for første gong sidan 1982.

| * v
* d
* e
New Zealand sitt landslag – VM i fotball 2010 |
| --- |
| 
* 1 Paston
* 2 Sigmund
* 3 Lochhead
* 4 Reid
* 5 Vicelich
* 6 Nelsen
* 7 Elliott
* 8 Peverley
* 9 Smeltz
* 10 Killen
* 11 Bertos
* 12 Moss
* 13 Barron
* 14 Fallon
* 15 McGlinchey
* 16 Clapham
* 17 Mulligan
* 18 Boyens
* 19 Smith
* 20 Wood
* 21 Christie
* 22 Brockie
* 23 Bannatyne
* Landslagstrenar: Herbert

 | Flagget til New Zealand |
|  |
Zhuangkvinner i folkedrakter i Yunnan.
**Zhuang** 壮族 eller 壯族 (*Zhuàngzú*) er namnet på eit taifolk som for det meste er busett i Den autonome regionen Guangxi Zhuang sør i Folkerepublikken Kina. Dei er rekna med i Folkerepublikken Kina som ein offentleg godkjend nasjonal minoritet. Med over 16 millionar menneske (folketeljinga i 2000) er dei det nest største folket i Kina etter hankinesarane, og dermed landets største minoritetsfolk. Språket deira vert også kalla zhuang.

Namn
----

Namnet *zhuang* vart tidlegare skrive 獞. Dette teiknet her til venstre, radikaltegnet er eit «dyr», eit teikn som og kan ha ein negativ undertone i somme samanhengar. Teiknet vart faktisk oppfatta som nedsetjande, og i 1949 vart det erstatta med 僮, med radikalteiknet for *menneske* til venstre. Seinare er det vorte erstatta med teiknet 壯. Dette er eit skriftteikn som tyder 'fast' eller 'sterk'.

Historie
--------

Zhuangfolket er eit av dei eldste folka i Sør-Kina. Forfedrane deira var grunnleggarane av riket Nanyue/Nam Việt (207–111 f.Kr.). Zhuangfolket var aktivt med på Taipingopprøret (1850–1864), på opprettinga av sovjetområda i Zuojiang og Yujiang (1927–1937) og på danninga av Det kinesiske kommunistpartiet sin 7. og 8. Raude armé.

Kultur
------

### Språk

Språket zhuang vart opphavleg skrive med kinesisk skrift, men seinare vart det latinske alfabetet tatt i bruk, med dei tilpassingane som og gjeld for vietnamesisk (Vietnam og Guangxi er tilgrensande område).

### Religion

Dei fleste zhuangar praktiserer ein tradisjonell animistisk og forfedreorientert religion. Det finst også kristne, buddhistar og muslimar blant dei i Guangxi.

Geografi
--------

Kinesiske provinsar der det bur mange zhuangfolk.
I følgje folketeljinga i 2000 var det 16 178 811 zhuangar i Folkerepublikken Kina. Dei fleste var busette i den autonome region Guangxi Zhuan (91,4 %); men også særleg i provinsane Yunnan (6,5 %), Guangdong (1 %) og Guizhou. Zhuangar har også slege seg ned i store og små byar over heile landet. 

Det finst og zhuangfolk i Vietnam. Der er dei definert som fleire mindre grupper som alle er nasjonalt godkjende minoritetar: Tay (over 1,4 mill.), nung (over 800 000), san chay (ca. 140 000) og giay (38 000). I tillegg bur det drygt 6 000 giay i Laos.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zhuang (folk)» frå Wikipedia på bokmål, den 11. september 2009.*

.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Henrik Andreas Zetlitz Lassen** (4. mars 1818–6. januar 1890) var ein norsk lege frå Stavanger som representerte Stavanger og seinare også Haugesund på Stortinget i tre valperiodar i tida frå 1862 til 1876.

Lassen var son til ein meklar. Etter preliminæreksamen 1835 tok han norsk medisinsk eksamen i 1839. Han var privatlege 1840-47 i Svelvik og distriktslege 1847-56 i Vestre Råbyggjelag, med bustad i Bygland. Frå 1856 til 1876 var han privatlege i heimbyen Stavanger, der han i tillegg var lege ved sjukehuset i byen frå 1862 og styrar av sinnssjukeasylet frå 1871. I 1876 flytta han til Lillehammer og var distriktslege i Fåberg i elleve år.

Lassen var medlem av Stavanger bystyre frå 1858 til han flytta frå byen i 1876, ordførar 1860-68. Han var stortingsmann frå Stavanger i 1862-63, medlem av Justiskomite nr 2, og på Omframtstortinget 1864. Også i 1865-66 representerte han heimbyen på Tinget, då medlem i Militærkomiteen. Han sa nei til attval i 1867, men vart kåra til fyrste varamann då valmenn frå valkrinsen Stavanger og Haugesund møttest til valting hausten 1873. Då den valde representanten, Thomas S. Falck vart permittert etter 1874-sesjonen, møtte Lassen på Stortinget i 1875 og 1876, medlem i Vegkomiteen.

Han døydde på Lillehammer.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Santa Clara-øya** (spansk: *Isla Santa Clara*) er ei lita, øyde øy i Stillehavet, utanfor kysten av Robinson Crusoe-øya i ei gruppe av øyar kjend som Juan Fernández-øyane. Øya er av vulkansk opphav og er omtrent 1 km lang og 0,6 km brei. Øygruppa er politisk ein del av det søramerikanske landet Chile, og er administrert under Valparaíso-regionen.

Santa Clara er den tredje største av Juan Fernandez-øyane og relativt lita med eit areal på omtrent 2,2 km². På sørsida ligg ein mindre holme. Ho ligg 1,5 km sørvest for Robinson Crusoe-øya og har ei hovudsakleg flat overflate, med ei maksimal høgd på 376 moh. ved Johow Hill. Basert på dei geomorfologiske eigenskapane og samansetninga av lavaene hennar, er ho postulert å vere det tidlegaste vulkanske senteret som førte til framveksten av Robinson Crusoe-øya, og er derfor eldre - 5,8 millionar år, samanlikna med 3,8-4,2 millionar år for Robinson Crusoe-øya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Santa Clara Island» frå Wikipedia på engelsk,den 9. januar 2023*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Santa Clara-øya**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*For hamnebyen i Qatar, sjå Al Ruwais.* 
Koordinatar: 24°07′N 52°35′E﻿

**Al Ruwais** er ein by som ligg kring 240 kilometer vest for Abu Dhabi by i Vestregionen i emiratet Abu Dhabi. Staden var ein gong ein liten fiskelandsby der folk berre budde til tider av året, men er i dag ein av dei mest moderne industriområda i Midtausten.

I 1970-åra vart det lagt planar om å omforme den fjerntliggande ørkenstaden til ein sjølvforsynt industriby og vart utstyrt for å fylle behova for den blømande gass- og oljeindustrien i Abu Dhabi. Ruwais raffineri opna i 1982 av sjeik Zayed bin Sultan Al Nahyan, den tidlegare presidenten i Dei sameinte arabiske emirata og herskar i Abu Dhabi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ruwais» frå Wikipedia på engelsk, den 9. oktober 2016.*


| * v
* d
* e
 Emiratet Abu Dhabi |
| --- |
| Byar og område | Abu al Abyad**·** Abu Dhabi**·** Al Ain**·** Al-Aryam**·** Al Jahar**·** Al Maryah Island**·** Al Mushrif**·** Al Nahyan**·** Dalma**·** Dasøya**·** Habshan**·** Halat al Bahrani**·** Khalifa by**·** Liwa-oasen**·** Marawah**·** Mussafah**·** Ruwais**·** Sila**·** Sir Bani Yas**·** Sowwah-plassen**·** Swaihan**·** Yasøya |
**Henrik I av Sachsen** (876–2. juli 936), òg kalla *Henrik fuglefangaren* (tysk *Heinrich der Finkler* eller *Heinrich der Vogler*), var konge av Austfrankarriket i perioden 919–936. Enkelte kjelder omtalar han som keisar, sjølv om det tradisjonelt er sonen hans, keisar Otto I, som vert rekna som byrjinga på den tysk-romerske keisarrekkja. Henrik fuglfangaren vert rekna som den første kongen av Austfrankarriket og stamfar til «det ottonianske dynastiet», med namn etter sonen hans. Alternativt vert Otto I rekna som grunnlegjaren av dynastiet Sachsen. Forløparen til Henrik, Konrad I av Thüringen, var den første kongen av Austfrankarriket som ikkje tilhøyrde karolingarane. 

Henrik I avbilda i den anonyme krøniken for keisar Henrik V, ca. 1112/14 (Corpus Christi, Cambridge, Ms 373, fol. 40r).
Henrik var gift med Matilda av Ringelheim, som var dotter av hertug Teodebert av Westfalen.

### Barn

* Keisar Otto I, fødd 912, død 973
* Gerberga av Sachsen, fødd 913, død 5. mai 984, gift med hertug Gilbert av Lorraine, deretter Ludvig IV av Frankrike
* Henrik I av Bayern, fødd 919, død 955
* Hedvig av Sachsen, fødd 922, gift med Hugo den store, hertug av Franken og dei var foreldre til Hugo Capet
* Bruno den store, erkebiskop og kurfyrste av Köln, fødd 925, død 965

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henrik I av Sachsen» frå Wikipedia på bokmål, den 14. november 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ULAN

 |
Koordinatar: 59°55′23.182″N 10°45′13.766″E﻿

 Grünerløkka studenthus sett frå vestsida av Akerselva. Hovudinngangen ligg i trappehuset til venstre. Fotografi frå 2007 Foto: Helge Høifødt

Kortsida, sørsida, av huset. Her ligg det toroms husvære i kvar høgd. Fotografi frå 2003.Foto: Philip Gabrielsen 

**Grünerløkka studenthus**, som òg vert kalla **Studentsiloen**, er eit hybelhus for studentar i Marselis' gate 24 på Grünerløkka i Oslo. Huset ligg attmed Akerselva og var opphavleg ein kornsilo for Nedre Foss mølle, bygd i 1953. Siloen vart kjøpt av Studentsamskipnaden i Oslo i 2000 og ombygd til studentbustadar med 226 sirkulære hyblar og nokre større husvære, opna hausten i 2001. På grunn av den sirkulære forma på hyblane, er inventaret teikna og produsert spesielt for studenthuset.

Bygningen, som er 53 meter høg, har tre rekkjer av siloar med sju siloar i kvar, altså til saman 21 siloar, og eit trappehus i nordenden. Ved ombygginga til studentbustader vart det støypt etasjeskilje oppover i siloane, og vindauge skåre ut i siloveggane. Til saman er det no 19 høgder i bygningen; tre av dei går med til diverse fellesareal. Trapp og heis er montert i trappehuset mot nord. Til isolering av bygningen vart det nytta isopor som vart lagt på yttersida av ytterveggane, med sprøytepuss utanpå.

Oslo kommunes pris for god byarkitektur (Oslo bys arkitekturpris) vart tildelt Grünerløkka studenthus i 2002. Som minne om tida då huset var kornsilo, er det til høgre for hovudinngangen stilt ut ein kopi av fronten på dei korntrikkane som frakta korn frå siloen på Vippetangen til denne siloen i si tid. Bygningen hadde vore nytta som kornsilo i innpå 40 år, jamvel ei tid etter at mølla vart lagd ned.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Grünerløkka studenthus**

* Grünerløkka studenthus på Kulturminnesøk
* Studentsamskipnaden i Oslo og Akershus: bustadoversyn
**Silke Spiegelburg** (fødd 17. mars 1986) er ein tysk tidlegare stavhoppar frå Georgsmarienhütte i Niedersachsen som vann øvinga i diamantserien (Diamond League) både i 2011, 2012, 2013 og tok sølvmedaljen under EM 2010.

Aktiv
-----

Spiegelburg var tysk meister i stavhopp i 2005, 2006, 2007 og på ny i 2010 og 2012. I 2006 vart ho nummer seks i Göteborg-EM og i 2008 nummer sju under Beijing-OL. Ho avslutta 2008-sesongen med å vinne IAAF-finalen i Stuttgart, der ho tangerte sitt personbeste på 4,70 meter. Både i hall-EM 2009 i Torino og i hall-EM 2011 i Paris kom ho på andreplass med hopp på 4,75 m.

Under VM 2009 i Berlin måtte Spiegelburg nøye seg med fjerdeplassen, på same høgde som sølvmedaljevinnarane Monika Pyrek frå Polen og Chelsea Johnson frå USA. Pyrek og Johnson tok 4,65 m i fyrste forsøk, Spiegelburg fyrst i andre forsøk. Ingen av dei klarte 4,75 m, det gjorde berre polske Anna Rogowska. Spiegelburg stoppa med 4,65 m også under europameisterskapen 2010 i Barcelona. Ho tok då høgda i fyrste forsøk, noko som sikra henne sølvmedaljen framom tre andre utøvarar som også fekk 4,65 m som sluttresultat. 

Spiegelburg vart nummer fire både i EM 2012, Sommar-OL same året og ved VM 2013. Den 20. juli 2012, midt mellom EM og OL, sette ho tysk stavrekord med 4,82 meter då ho vann øvinga ved diamantserie-stemnet i Monaco. Spiegelburg var beste kvinnelege stavhoppar i diamantserien både i 2011, 2012 og 2013. I 2013 kneip ho sigeren i serien frå Yarisley Silva då ho i Zürich med eit hopp på 4,79 meter vann øvinga i det siste stemnet for sesongen.

Spiegelburg la opp etter 2018-sesongen.

Silke Spiegelburg
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 i Aten: Nr 13 – 4,20
* EM 2006 i Göteborg: Nr 6 – 4,50 m
* VM 2007 i Osaka: Nr 12 (4,55 m i kvalifiseringa)
* OL 2008 i Beijing: Nr 7 – 4,65 m
* VM 2009 i Berlin: Nr 4 – 4,65 m
* EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje – 4,65 m, bakom Svetlana Feofanova (4,75 m)
* VM 2011 i Daegu: Nr 9 – 4,65 m
* EM 2012 i Helsinki: Nr 4 – 4,50 m
* OL 2012 i London: Nr 4 – 4,65 m
* VM 2013 i Moskva: Nr 4 – 4,75 m
* VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (4,45 m=nr 17)
* VM 2017 i London: Utslått i kvalifiseringa (4,35 m=nr 14)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Silke Spiegelburg» frå Wikipedia på tysk, den 28. september 2019.*
**Zhou Chunxiu** (fødd 15. november 1978) er ein kinesisk tidlegare langdistanseløpar frå Jiangsu. Ho vann VM-sølv 2007 og OL-bronse 2008 i maratonløping. Både i 2006 og 2010 sigra ho i maratontevlinga under Asia-leikane.

Aktiv
-----

Zhou vann Xiamen maraton både i 2003, 2004 og 2005. I 2005 sigra ho òg i Seoul maraton, ein triumf ho gjentok året etter då ho sette løyperekord med verdsbestetida 2.19.51. Seinare i 2006 sprang ho inn til gull i maraton under Asia-leikane i Doha.

I 2007 vann Zhou London maraton på sterke 2.20.38. Ved verdsmeisterskapen i Ōsaka same året kom ho i mål til sølv, åtte sekundar bakom Catherine Ndereba frå Kenya og med eit forsprang på ti sekundar til bronsemedaljør Reiko Tosa frå Japan.

Under dei olympiske sommarleikane 2008 i heimlandet sikra Zhou seg bronsemedaljen i maratonløpet, eit løp Constantina Tomescu frå Romania vann framom Catherine Ndereba. Etter ein fjerdeplass i Berlin-VM 2009, lukkast Zhou å forsvare meistertittelen i maraton under Asia-leikane 2010 i Guangzhou.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 i Aten: Nr 33 – 2.42.54
* VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 2.24.12
* VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 2.30.45
* OL 2008 i Beijing: Bronsemedalje – 2.27.07
* VM 2009 i Berlin: Nr 4 – 2.25.39
* VM 2011 i Daegu: Nr 6 – 2.29.58

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zhou Chunxiu» frå Wikipedia på tysk, den 25. juni 2019.*

* «Zhou Chunxiu» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. mars 2023.
Zhuzhou (gul) i Hunan
Zhuzhou
**Zhuzhou** (kinesisk: 株州; pinyin: *Zhūzhōu*) er eit byprefektur aust i provinsen Hunan i Folkerepublikken Kina. Byprefekturet, som i aust grensar mot provinsen Jiangxi, har eit areal på 11 262 km² og 3 855 609 innbyggjarar i 2010. Av desse budde 806 988 menneske i storbyen. 

Byprefekturet Zhuzhou omfattar fire distrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og fire fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Metallurgisk industri, maskinproduksjon, kjemisk industri og byggvareindustrien er dei fire nøkkelnæringane i Zhozhou.

### Samferdsle

Snøggtoget mellom Wuhan og Guangzhou går gjennom området. Også Jingguangbana, som er den eldre jarnvegen mellom Beijing i nord og Guangzhou i sør, har stoppestad her. 

Kinas riksveg 320 går gjennom området. Han tek til i Shanghai og fører sørvestover til grensa mellom provinsen Yunnan og Burma. Undervegs er han innom mellom andre Hangzhou, Nanchang, Guiyang, Kunming og Dali.

### Ymse

Zhozhou og Fredrikstad er vennskapsbyar sidan 1999.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zhuzhou» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mai 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Zhuzhou» frå Wikipedia på engelsk, den 6. mai 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Ein *sansculott*.
**Sans-culottane** ( Frå det franske uttrykket for 'folk utan knebukser') var ein term skapt i 1790–1792 av aristokratane, for å skildre dei fattigare medlemene av Tredjestanden under den franske revolusjonen. Dette fordi dei til vanleg bruka langbukser og ikkje dei knebuksene *(culottes)* som var på moten. Nemninga kom til å bli bruka om dei dårleg kledde og utstyrte frivillige i den revolusjonære hæren i dei tidlege åra av revolusjonskrigane, og om det som vart sett på som ytterleggåande revolusjonære frå arbeidarklassen og lågare mellomlag. *Sansculottisme* tydde då relativt ytterleggåande egalitære republikanske prinsipp. 

Kleda til sansculottane skilde dei frå andre meir borgarlege revolusjonære. Dei hadde som sagt langbukser, ikkje knebukser som overklassen hadde, oftast ei kort jakke, mange gonger ei raud frygisk hue og gjerne tresko på beina. 

Sansculottane fekk stor støtte under kriser som ramma vanlege folk, slik som brødmangel. Ein av leiarane deira var Jacques Hébert, og dei støtta vanlegvis dei mest venstreorienterte delane av regjeringane under revolusjonstida. Under Skrekkveldet vart sansculottane undertrykte, dette skjedde i mars 1794, då mellom andre Hébert vart avretta. 

Etter Thermidor-reaksjonen frå sommaren 1794 vart sjølv nemninga sansculott forbydd.

Kjelder
-------

* Engelskspråkleg wikipedia.
Ein tidlegare type trikk (sporvogn) i Oslo, samansett av ei motorvogn som dreg ein motorlaus tilhengar. Slike motorvogner gjekk òg ofte utan tilhengar. Trikkane trengde ei sporsløyfe for å kunne snu og køyre attende same vegen, då det berre var førarplass framme i motorvogna.
Ein Oslo-trikk, motorvogn med tilhengar, bygd i 1913. Dei eldre trikkane i både Noreg og andre land var på liknande vis ei motovogn som kunne køyre åleine, men som kunne få tilkopla ei eller to motorlause vogner når dette var naudsynt. Seinare vart det ikkje uvanleg at to motorvogner vart kopla saman i tog, både på forstadsbanar og på bytrikknettet.
Motorvogn med tilkopla vogn på Ofotbanen. Slike togsett kunne kjørast att og fram utan å snuast, då det var førarplassar i båe vognene. Dersom det var meininga at motorvogna skulle kjøyrast åleine, var det førarplass i kvar enda av vogna.
To motovogner samankopla i tog på forstadsbanen Røabanen i 1958. Båe motorvognene har føararplass i kvar ende, og kan køyrast kvar for seg.
Ei **motorvogn** på skjener er ei sporvogn (trikk) eller jernbanevogn med eigen motor. Motorvogna skil seg frå eit lokomotiv ved å ha særskild tillaga rom for persontransport og/eller godstransport, medan lokomotivet er utan. Lokomotivet kan såleis ikkje nyttast på anna vis enn til å trekke person- og godsvogner med, medan ei motorvogn gjer nytten utan tilkopla vogn eller vogner. Nyare persontog er vanlegvis bygde som faste motorvognsett med fleire vogner, slik at bruk av lokomotiv i persontog vert stendig meir sjeldsynt.

Motorvogner brukt i Noreg
-------------------------

**Elektriske**

* NSB type 62
* NSB type 64
* NSB type 65
* NSB type 66
* NSB type 67
* NSB type 68
* NSB type 69
* NSB type 70
* GMB type 71
* NSB type 72
* NSB type 73

**Forbrenningsmotorvogner**

* NSB type 83
* NSB typane 86 og 91
* NSB type 87
* NSB type 88
* NSB type 89
* NSB type 92
* NSB type 93
* NSB Y1

Av dei elektriske motorvognene blir type 69 og 72 brukt til lokaltog, type 71 for Flytoget, type 70 for mellomdistansetog og type 73 for ekspresstog.

Av dieseltoga blir type 92 og 93 brukt for både lokaltrafikk og langdistansetrafikk på Rørosbanen, Meråkerbanen og Nordlandsbanen. Y1 blir brukt på Bratsbergbanen.

Dei øvrige motorvognene er ikkje lenger i teneste.

Sjå òg
------

* Skjenebuss

Kjelder
-------

1. ↑  «motorvogn» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Motorvogn» frå Wikipedia på bokmål, den 7. desember 2008.*
Kart som syner plasseringa til Faddejbukta.
**Faddejbukta** (russisk *Залив Фаддея*, *Zaliv Faddeja*) er ei bukt i Laptevhavet på austkysten av Tajmyrhalvøya i Russland. Ho er 47 km lang frå delatet til elva Pregradnaja i sørvest til munningen i nordaust. Bukta er i snitt 21 km. 

Sidan bukta ligg så langt nord er klimaet rundt Faddejbukta særs hardt med lange, harde vintrar. Bukta er islagd det meste av året, og stundom er det restar av is gjennom den korte sommarperioden. 

Faddejøyane ligg nord for bukta, like ved munningen av bukta. Faddejbukta høyrer til Krasnojarsk kraj.

Historie
--------

Faddejbukta vart vitja av Vitus Bering under ekspedisjonane hans i det nordlege og austlege Russland.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Faddey Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*.
		- Utforskinga av området  og  Arkivert 2013-12-26 ved Wayback Machine.
		- Historie

Koordinatar: 76°36′N 107°25′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Balázs Baji** (fødd 9. juni 1989) er ein ungarsk hekkeløpar frå Békéscsaba. Han vann sølvmedaljen på 110 meter hekk i europameisterskapen 2016 og bronsemedaljen i verdsmeisterskapen 2017.

Aktiv
-----

Balázs Baji til venstre, under EM-finalen 2014
Baji sette ungarsk rekord på 13,36 sekund i forsøket under Friidretts-VM 2013. Han klarte ikkje å kopiere prestasjonen i semifinalen og rauk ut or tevlinga. Året etter flytta han den nasjonale rekorden til 13,31 i semifinalen og 13,29 i finalen ved EM i Zürich, eit løp og ei tid som gav han fjerdeplassen på nøyaktig same tid som bronsemedaljøren Pascal Martinot-Lagarde. I juli 2016 forbetra Baji landsrekorden til 13,28 då han vann sølv ved EM i Amsterdam, tre hundre dels sekund attom franske Dimitri Bascou.

I 2017-sesongen var Baji i sitt livs beste form. Den 5. juni flytta han den ungarske hekkerekorden til 13,24 sekund ved eit stemne i Praha, deretter til 13,23 i Ostrava den 28. i same månaden. Allereie 4. juli vart han klokka inn på 13,15 i Székesfehérvár. I VM-finalen i London 7. august 2017 kneip Baji bronsemedaljen i 110 meter hekk på tida 13,28, hårfint framom tre konkurrentar, men klart slått av Omar McLeod (13,04) frå Jamaica og russaren Sergej Sjubenkov (13,14). Baji fullførte sesongen med 13,35 sekund og siger i øvinga ved universiaden i Taipei.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2010 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (14,01=nr 25)
* VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa (14,06=nr 30)
* EM 2012 i Helsinki: Utslått i semifinalane (13,68=nr 17)
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (13,76=nr 33)
* VM 2013 i Moskva: Utslått i semifinalane (13,49=nr 12)
* EM 2014 i Zürich: Nr 4 – 13,29
* VM 2015 i Beijing: Utslått i semifinalane (13,51=nr 19)
* EM 2016 i Amsterdam: Sølvmedalje – 13,28, bakom Dimitri Bascou (13,25)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i semifinalane (13,52=nr 15)
* VM 2017 i London: Bronsemedalje – 13,28
* EM 2018 i Berlin: Nr 8 – 13,55

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Balázs Baji» frå Wikipedia på tysk, den 29. juni 2021.*
**William McGibbon** (april 1690–3. oktober 1756) var ein skotsk komponist og fiolinist.

Liv
---

Kjelder frå 1700-talet har ulike opplysingar om mange detaljar frå livet hans, slik at mykje av dette er usikkert. Han var truleg fødd i Glasgow som son av fiolinisten Duncan McGibbon og kona hans Sarah Muir, sjølv om tidlegare kjelder seier han blei fødd i Edinburgh. Han kan ha studert i London under William Corbett, og kan ha reist til Italia i ungdommen, kanskje i lag med Corbett. Det verker som om han slo seg ned i Edinburgh på 1720-talet.

Han døydde i 1756, og let etter seg eigedelane sine til sjukehuset Edinburgh Royal Infirmary.

Virke
-----

McGibbon var fyrstefiolinist i Edinburgh Musical Society sitt orkester frå 1726 til han døydde.

Han var ein produktiv komponist, særleg for fløyte, blokkfløyte og fele, men no er berre nokre få av verka hans kjende. Ifølgje Grove varierer dei i kvalitet. Dei tidlege verka hans viser påverknad frå Corelli, Handel, Veracini og Purcell, medan han etter 1740 produserte mange tilverkingar av skotske tonar, som då var svært populære, men som framleis viser ein italiensk innverknad.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  David Johnson. "McGibbon, William". Grove Music Online. Vitja 15. mars 2012.
2. ↑  David Johnson. "McGibbon, William". Grove Music Online. Accessed 15 March 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «William McGibbon» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juni 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fritt tilgjengelege notar av William McGibbon ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)

 |