recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kart som syner Utsirahøgda med olje- og gassfelt, ein undersjøisk høgderygg mellom Vikinggraben i vest og Norskerenna i aust.
**Utsirahøgda** eller **Utsiraformasjonen** er ein geologisk høgdeformasjon på havbotnen i Nordsjøen, 200 km vest for Rogaland. Høgda ligg mot aust i sørleg del av Vikinggraben, medan Shetlandplattformen utgjer den vestre høgda 60 km lengre vest. Aust for Utsirahøgda ligg Norskerenna inn mot kysten. I permtida var Utsirahøgda ein landfast fjellrygg av grunnfjell.

Utsirahøgda er kring 200 km lang (nord-sør) og 50 km brei (aust-vest). geologisk er kjerna kaledonsk grunnfjell medan dette etter permtida er overlagt med sediment av avrenning frå Baltica-kontinentet. Nedst vert høgda utgjort av grunnfjell, deretter sandstein frå trias og jura, kalkstein frå krit, og øvst skifer frå eocen. I området er det gjort fleire funn av olje og gass. Felt opprekna frå nord: Heimdalfeltet (gass), Jotunfeltet, Ringhornefeltet, Balderfeltet, Granefeltet og Sleipnerfeltet (gass).

Utsiraformasjonen har i seg store mengder porøs sandstein og skifer, og vert nytta til å lagra karbondioksid (CO2) frå Sleipnefeltet.
*Ødelagt by* (1951-53) Leuvehaven i Rotterdam
*Orphée* (1948)
**Ossip Zadkine** (fødd 14. juli 1890 i Vitebsk i Kviterussland, død 25. november 1967 i Paris i Frankrike) var ein kviterussisk skulptør og biletkunstnar.

Zadkine studerte i Sunderland, London og i 1909 på École des Beaux-Arts i Paris, der han seinare busette seg og virka den største delen av livet sitt. Han gjekk ut som frivillig som båreberar i 1916-17 i den første verdskrigen og var i eksil i USA 1941-45, under den andre verdskrigen. Han var gift med kunstnaren Valerie Prax (1897 - 1981). Huset på rue d'Assas der dei budde og hadde sine atelier frå 1928 er no eit museum tileigna paret.

I Paris fekk han ei djup beundring for Rodin, men det var kubismen som gjorde det største inntrykket på han. I mange år eksperimenterte han, som Lipchitz, Laurens og Archipenko, med å omforme den nakne menneskekroppen til ein streng geometrisk komposisjon.

Døme på dei ekspressive skulpturane til Zadkine er *Orfeus* (*Orphée* 1948), *Menneskeleg skog* (*Forêt humaine* 1957) og *Øydelagt by* (*Ville détruite*, *De verwoeste Stad*, 1951-53). Det sistnemnte kunstverket er eit 6,5 m høgt minnesmerke i bronse over øydelegginga av sentrum i Rotterdam i tyske bomberaid i 1940.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ossip Zadkine» frå Wikipedia på bokmål, den 13. februar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ossip Zadkine Research Center

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Ossetisk** er eit iransk språk som blir tala i Ossetia, eit område i fjella på grensa mellom Russland og Georgia. Språket har kring 550 000 brukarar, om lag 451 000 i Russland, hovudsakleg i Nord-Ossetia og rundt 100 000 i Sør-Ossetia i Georgia. Det er skule- og administrasjonsspråk i Nord- og Sør-Ossetia.

Ossetisk høyrer til den nordaustlege greina av dei iranske språka. Det stammar frå ein av de mange iranske dialektane som blei tala i Sør-Russland i oldtida og tidleg mellomalder.

Førstesida til første utgåva av *Ræstdzinad* frå 1923.
Dei to hovuddialektene er den austlege ironske, som har flest talarar, og den vestlege digorske. Skriftspråket byggjer på ironsk og blir skrive med det kyrilliske alfabetet. Dette alfabetet blei tilpassa ossetisk av språkforskaren Andreas Sjögren i 1844, med ulike 
representasjonar av kvar språklyd med bokstavar og diakritiske teikn. Etter eit kortvarig forsøk med latinske bokstavar gjekk dei sovjetiske styresmakten tilbake til dette alfabetet i 1936, med digrafar i staden for dei fleste diakritiske teikna. I Sør-Ossetia blei det georgiske alfabetet teke i bruk, noko som førte til folkeleg oppstand i 1951 og avskaffing i 1954. 

Ossetiske ordtak skrivne med latinske bokstavar.
Ossetisk har ein rikhaldig folkloristisk tradisjon, noko av han med røter til den iranske oldtida. Det voks fram ein kristen litteratur frå byrjinga av 1800-talet. Den litterære aktiviteten voks også etter oktoberrevolusjonen i 1917. Kosta Khetagurov (1859–1906) er rekna som far til den nasjonale litteraturen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ossetic Grammatical Studies ved ossetic-studies.org (engelsk)
* Ossetian ved omniglot.com (engelsk)

Kjelder
-------

* «ossetisk» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Ossetisk» frå Wikipedia på bokmål, og «Ossetic language» frå Wikipedia på engelsk den 17. juni 2012.*

Fotnotar

1. ↑  Ethnologue-tal frå 2001
2. ↑  "Vserossijskaja perepis naselenija 2010" Arkivert 2013-03-15 ved Wayback Machine. - Folketeljinga i Russland 2010

| * v
* d
* e
Iranske språk |
| --- |
| Austiranske | ossetisk**·** jaghnobi**·** pasjto |
| Pamirspråk | schugni**·** oroskori**·** bartangi**·** roskani**·** sarikoli**·** jasgulami**·** sangletski**·** iskkaskmi**·** wakhi**·** mundski**·** yidga**·** waneci |
| Nordvestiranske | kurdisk**·** kurmanci**·** sorani**·** zazaki**·** lurisk**·** gorani**·** gilani**·** mazanderani**·** schahmirzadi**·** balutsji |
| Sørvestiranske | persisk**·** dari**·** tadsjikisk**·** tatisk |
***Utsikt til paradiset*** er den første romanen av fire i serien om Elling av Ingvar Ambjørnsen.

Romanen vart utgjeve i 1993 på Cappelen og er omsett til fleire språk.

Dei fire bøkene i serien er *Utsikt til paradiset* (1993), *Fugledansen* (1995), *Brødre i blodet* (1996) og *Elsk meg i morgen* (1999)

Handling
--------

I denne første boka i serien om Elling, møter vi Elling, boka sin eg-person, i ein treroms blokkleilegheit i utkanten av Oslo. Her har han og mora budd i alle år, meir eller mindre isolert frå omverda. Det var bara mora han hadde noko som helst kontakt med, og mora hadde heller ikkje nokon spesiell kontakt med andre heller. Som han seier så sørgmodig: "Hun var enebarn. Jeg var enebarn. Det kom ingen på besøk."

Handlinga byrjar med at mora døyr, den einaste personen han har hatt kontakt med. Gret gjer han ikkje, og er heller ikkje særleg trist. Døden hennar etterlèt likevel eitt tomrom som Elling fyllar igjen med sine oppdikta forestillingar. Han byrjar no å sjå meir ut på verda, blant anna blokkene som omkranser leilegheita. Som om det ikkje var ille nok frå før, tek han på ingen måte initiativ til å oppsøkja og kontakta andre menneske no. I kvart fall ikkje direkte kontakt. Rommet til mor tømmer han, og han investerer i eit rådyrt teleskop med pengar han har spara opp på konto. Teleskopet plasserer han i vinduskarmen rett mot leilegheitene i dei andre blokkene. Meininga hans med dette, er å få eit innblikk i andres liv gjennom vindauget, utan at han på noko som helst måta skal oppfattast som ein kikkar. Gjennom teleskopet observerer han kva som føregår i dei andre leilegheitene. Han merkar seg små, avslørande detaljar, gjev personane namn, livshistorie, diktar handlingar og samtalar. 

I byrjinga observerer han berre, men etter kvart som hans eigne draumar tek form og vert verkelege, i kvart fall for han, ynskjer han å verta ein del av livet til naboane. Han ynskjer å prata med personane, gje dei råd og rettleiing og leia dei i riktig retning. Mor rommet sitt, som før var særs ukjent for han, vart no hans eigen vesle inngangsportal til fellesskapet. Bortsedd frå å gjera hverdagslige ting som å handla i dagligvarebutikken og posta post på postkontoret i ny og ne, brukar han nesten all si tid på teleskoptitting.

Boka endar med at Elling vert drive ut av leilegheita si.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Utsikt til paradiset» frå Wikipedia på bokmål, den 1. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Utgåva frå 1997 | 1999 hos Nasjonalbiblioteket.
**Possietabukta** (russisk Залив Посьета, *Zaliv Posieta*) er ei bukt sørvest i Peter den store-bukta mellom nesa Suslov og Gamov. Ho strekkjer seg 31 km frå nordaust til sørvest og 33 km frå nordvest til søraust. Kystlinja er tagget. Ho høyrer til Khasanskij rajon i Primorskij kraj og omfattar busetnader som Possiet, Zarubino og Kraskino.

Mannskapet på den franske korvetten «Caprice» vitja bukta i 1852 og gav ho namnet d'Anville. To år seinare vart kystlinja kartlagd av ekspedisjonen til Jevfimij Putiatin som inkluderte skonnerten «Vostok» og fregatten «Pallas». Putiatin kalla bukta opp etter Constantine Possiet, ein av kollegaene hans. I 1855, då Krimkrigen raste som verst, vart bukta vitja av ein engelsk-fransk skvadron. I juli 1938 vart det bygd ei flystripe og ein servicestasjon for ubåtar ved bukta. Dette skapte sinne hos japanarane og sette i gang ein grensestrid mellom Sovjetunionen og Japan kalla slaget ved Khasansjøen.

Possietabukta

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Posyet Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  G. Patrick March. *Eastern Destiny: Russland in Asia og the North Pacific*. Praeger/Greenwood, 1996. ISBN 0-275-95648-2. Side 216.

Koordinatar: 42°30′N 130°55′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Marius Friman Dahl Bøckman** (23. august 1846–1. desember 1928) var ein norsk lege og stortingsmann for Høgre, fødd i Håland herad. Søren Bøckmann var farfaren hans.

Bøckman var son til ein prost og bror til biskop Wilhelm Bøckman. Sjølv vart han student ved Molde skole i 1864 og tok medisinsk embetseksamen i hovudstaden i 1871. Åra 1871-72 var han kandidat ved Rikshospitalet og deretter assistent hos distriktslegen ved Nordre Trondhjems Amts Sygehus på Eidsøra i vel to år. Perioden 1875-90 var han privatpraktiserande lege i Trondheim og sidan stadsfysikus same staden til 1919. Bøckman var president i Den norske Lægeforening 1892–93.

Bøckman var i 1883 mellom dei som baud inn til stiftinga av Grundlovsforeningen i Trondhjem, det seinare Trondheim Høgre, og var styremedlem i foreininga frå stiftinga. Han var medlem av bystyret i Trondheim i mange år, varaordførar i 1887 og ordførar i 1888. Tingbolken 1892-94 representerte han valkrinsen Trondhjem og Levanger på Stortinget. På Tinget var han sesjonane 1892 og -93 medlem av militærkomiteen, i 1894 sekretær i sosialkomiteen. I 1893 var han permittert frå 16. juni.

Bøckman var formann i kontrollkomiteane for Rotvoll asyl 1882–1905, Trondhjem Hospitals Sindsygeasyl i 1883 og Kriminalasylet i 1895, samt ordførar i forstandarskapet til Trondhjems Sparebank i 1904. Han var kommandør av 2. klasse av St. Olavs Orden og innehavar av Kroningsmedaljen 1906 av 1. klasse.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Utskriven leiande meinig** forkorta **ULM** er den nest lågaste graden i Sjøforsvaret. Det er berre vernepliktige som har denne graden. Det er ein grad som vert gjeven til meinige som har vist seg særs dyktige over tid og/eller har ei ansvarsfull stilling. Dette gjev eit tillegg i løn på ca 14 kroner per dag, populært kalla colatillegg. Graden har ei stor raud krone som distingsjon. Vernepliktige misser denne graden ved dimmisjon frå fyrstegongstenesta. Den tilsvarande grada i Hæren og Luftforsvaret er korporal.

| Grad under | Militære gradar | Grad over |
| --- | --- | --- |
| Meinig | i **Hæren og Luftforsvaret** | UB-Korporal |
| Utskriven meinig | **Sjøforsvaret** | Kvartermeister-aspirant |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Plansje over norske gradar

### Sjå òg

* Korporal


Militære grader i Noreg

**Hæren/Luftforsvaret:** Meinig/Flysoldat – Korporal – Sersjant – Fenrik – Løytnant – Kaptein – Major – Oberstløytnant – Oberst – Brigader – Generalmajor – Generalløytnant – General

**Sjøforsvaret:** Utskriven meinig – Utskriven leiande meinig – Kvartermeister – Fenrik – Løytnant – Kapteinløytnant – Orlogskaptein – Kommandørkaptein – Kommandør – Flaggkommandør – Kontreadmiral – Viseadmiral – Admiral
**Marit Westergaard** (fødd 12. august 1956) er ein norsk språkforskar fødd i Tromsø. 
Ho er professor i engelsk språkvitskap ved Universitetet i Tromsø – Noregs arktiske universitet og professor II ved NTNU i Trondheim.

Westergaard er Dr. Philos. i språkvitskap frå UiT – Noregs arktiske universitet. Ho har dessutan ein mastergrad i lingvistikk frå University of California, San Diego og er Cand. Philol. med faga tysk, engelsk og språkvitskap frå Bergen, Oslo og Tromsø.

Ho er leiar for fleire forskingsprosjekt, mellom anna for forskingsgruppa LAVA (Language Acquisition, Variation & Attrition) ved UiT. Saman med professor Terje Lohndal ved NTNU leiar ho òg ei felles UiT/NTNU-forskingsgruppe, AcqVA (Acquisition, Variation & Attrition). I perioden 2009–2012 var ho leiar for forskingssenteret CASTL (Center for Advanced Study in Theoretical Linguistics), eit av Noregs forskningsråd sin Senter for framragande forskning (SFF). Ho er òg leiar for forskingsprosjektet MiMS (Micro-variation in Multilingual Acquisition and Attrition Situations), støtta av Noregs forskingsråd (2016–2020). Forskingsmiljøet ved UiT/NTNU driv med forskningsformdiling om to- og flerspråklighet gjennom nettstaden *Flere språk til flere*..

Kjelder
-------

1. ↑  «LAVA: Language Acquisition, Variation & Attrition». *site.uit.no* (på engelsk). Henta 5. mars 2017.
2. ↑  «AcqVA: Acquisition, Variation & Attrition». *site.uit.no* (på engelsk). Henta 5. mars 2017.
3. ↑  «FLERE SPRÅK TIL FLERE | RÅD OG INFORMASJON TIL FLERSPRÅKLIGE FAMILIER BASERT PÅ KUNNSKAP FRA FORSKNINGSFRONTEN». *site.uit.no* (på norsk bokmål). Henta 5. mars 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Marit Westergaard» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mai 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjoner av Marit Westergaard i forskningsdokumentasjonssystemet CRIStin
* Publikasjoner av Marit Westergaard i BIBSYS
**Stjørdalselva** er ei 50 km lang elv i Trøndelag som strekkjer seg frå svenskegrensa i Meråker kommune til Trondheimsfjorden i Stjørdal kommune - like ved Trondheim lufthamn, Værnes.

Historie
--------

Stjørdalselva hadde sitt utløp mellom Tangen og Sutterøya inntil slutten av femtiåra. Då vart det grave nytt utløp tvers gjennom Langøra slik at flyplassen kunne utvidast over det gamle elveleiet.

Fiske
-----

Stjørdalselva er ei av dei beste lakseelvene i Midt-Noreg og kan by på ei lakseførande strekning på totalt 48 km, der 34 km er i Stjørdal kommune og 14 km i Meråker kommune. Kvart år blir det tatt store mengder smålaks, og storlaksen har ein storleik på 6-15 kg.

Laksefisket i Stjørdalselva har lange tradisjonar, der mellom anna engelske adelsmenn utøvde sin edle sport i store delar av elva heilt tilbake til midten på 1800-talet.

Flaumar
-------

Isproppar og flaumar den 31. januar 2006 gav den største flaumen sidan NVE starta flaummåling i området for 90 år sidan. I løpet av tre døgn fall det 150-300 mm nedbør som regn over området og snøsmeltinga medverka med 10-50 mm.

Sjå òg
------

* Flaumen i Nord-Trøndelag 2006

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stjørdalselva
* Stjørdal Jeger- og Fiskeforening
**Marita Moltu** (fødd 31. august 1968) er ein norsk politikar for Partiet De Kristne og tidlegare Kristeleg Folkeparti. Frå 31. oktober 2011 var ho kommunalråd i Bergen kommune, nestleiar for oppvekstkomiteen i bystyret og gruppeleiar for Kristeleg Folkeparti si bystyregruppe. Frå 2. oktober 2015 var ho varaordførar i Bergen kommune.

Ho var 1. vara for KrF til Bergen bystyre frå 29. oktober 2007 til 1. oktober 2009. Frå 1. oktober 2009 til 31. oktober 2011 møtte ho fast i bystyret og sat i bystyret sin komité for helse og sosial. I mars 2018 melde Moltu seg ut av KrF, og i august inn i Partiet De Kristne.

Yrkesbakgrunnen sin har Marita Moltu frå StatoilHydro.

Marita Moltu er gift med Tomas Martin Moltu, tidlegare byråd for barnehage og skule i Bergen, som også har vore aktiv i KrF.

Kjelder
-------

1. ↑  Varaordføreren - bergen.kommune 3. november 2014
2. ↑  Paret som sender sjokkbølger inn i KrF. - Derfor meldte vi oss ut av partiet. - VG 6. mars 2018
3. ↑  Forlater KrF for De Kristne - Bergens Tidende 9. august 2018
Koordinatar: 47°40′0″N 13°46′0″E﻿

**Loser** er eit fjell i Ausseerland i Austerrike, som strekkjer seg opp til 1 838 meter over havet. 

Fjellet er eit markant landemerke i Ausseerland. Dei lokale innbyggjarane kallar det òg for *Ausseer Ohrwaschl* (Aussee-øyret) på grunn av forma. Ein kan nå toppen med å køyre bil via ein bomveg på ni kilometer. På 1 600 m ligg Loser Restaurant, og frå her kan ein gå forskjellige turar. Innsjøen Augstsee ligg like ved restauranten og er eit mål for mange turgåarar. Frå her kan ein nå toppen ved å gå forbi *Loser-Fenster* (Loser-vindauget), ein naturleg port i fjellet. Eit av dei viktigaste skisentera i Ausseerland ligg på Loser, og strekkjer seg om lag 1 000 m oppover.

Loser solkraftverk
------------------

Det største solkraftverket i Alpane ligg på sørsida av Loser i 1 600 meter høgd. Den reine lufta, mangelen på tåke, og refleksjonen frå snøen om vinteren skapar gode forhold for å omforme sollys til elektrisitet. Loserkraftverket vart bygd på slutten av 1980-talet og består av 598 solmodular som dekkjer eit område på 263 kvadratmeter. Tre generatorar produserer om lag 30 kilowatt under optimale forhold, som går ut på straumnettet via ein kraftvekselrettar.

* Loser solkraftverkLoser solkraftverk
* Utsyn over AltausseeUtsyn over Altaussee
* Loser-vindaugetLoser-vindauget

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Marius Corbett** (fødd 26. september 1975 i Potchefstroom) er ein sørafrikansk tidlegare spydkastar. Han overraska stort og vart verdsmeister i øvinga under VM 1997 i Athen. Under konkurransen forbetra han sin personlege rekord med 4,50 meter. Hans personlege rekord er 88,75 m.

Aktiv
-----

Corbett synte allereie i unge år store evner som spydkastar. Han vart verdsmeister for juniorar i 1994 med eit kast på 77,98 meter.

Under friidretts-VM i Athen i 1997 kvalifiserte han seg til finalen som tiandemann, med eit kast på 80,72 m. I finalen opna han med 76,58 m og låg på tiandeplass etter den fyrste omgangen. I andre omgang slengde han spydet 88,40 m, ny personleg rekord med langt over fire meter, og tok leiinga framom tre kastarar som alle nådde over 86-metersstreken i same omgangen. Corbett fekk opp eit nytt godt kast i tredje omgangen, nøyaktig meteren kortare enn det som skulle vise seg å ha vore vinnarkastet. Ingen andre kastarar kom over 87 meter, Steve Backley var nærast då han i siste omgangen vann sølvmedaljen med 86,80 m.

I 1998 vart Corbett afrikameister då han i Dakar kasta spydet 79,82 m. Seinare same året oppnådde han sitt aller lengste kast, 88,75 m, då han vann samveldeleikane i 1998. Vinnarresultat står som sørafrikansk rekord også i 2012.

Corbett slutta spydkastinga i 2001.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1997 i Athen: Gullmedalje – 88,40 m, framom Steve Backley (86,80 m)
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (76,34 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marius Corbett» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Frå 332 skvadron sitt kvilerom på RAF-basen Catterick nord i Yorkshire i april 1942. Marius Eriksen sit heilt til høgre i biletet.Foto: Ole Friele Backer
 
**Marius Eriksen** (fødd 8. desember 1922 i Kristiania, daud 6. juli 2009 i Oslo) var ein norsk alpinist og jagarflygar.

Andre verdskrigen
-----------------

Spitfire Mk.IX, same type fly som Marius Eriksen flaug under andre verdskrig. Foto frå 1943. Foto: Official U.S. Air Force photo no. 080306-f-3927A-060

Løytnant Eriksen var jagarflygar i 332 (N) Squadron under andre verdskrigen. Han fekk flygarutdanning ved Little Norway i Canada, etter å ha flykta frå Noreg til Skottland, via Ålesund 5. november 1940 som syttenåring. Han klarte dette ved å lyga om at han var 18 år gammal. Han skaut ned ni fiendtlege fly og skadde tre. Med meir enn fem nedskotne fly kvalifiserte han seg til nemninga flygaress.

Han vart sjølv skoten ned i sitt Spitfire-fly den 2. mai 1943 av Hauptmann Dietrich Wickop frå Jagdgeschwader 1, Woensdrecht utanfor kysten av Nederland, og sat som krigsfange ved Stalag Luft III nær byen Żagań i Polen til frigjeringa i 1945. Wickop måtte sjølv nødlanda med sin Focke-Wulf Fw 190 etter duellen med Eriksen.

Idrett og film
--------------

Henki Kolstad, Jytte Ibsen og Marius Eriksen frå innspelinga av lystspelet *Troll i ord* på Skeikampen i Gausdal 1954. I filmen vert den populære mariusgenseren lansert.Foto: *Billedbladet NÅ*/Riksarkivet

Eriksen vart noregsmeister i slalåm i 1947 og 1948. Han deltok under vinter-OL for Noreg i 1948 i St. Moritz med 20.-plass i utfor og 20.-plass i alpin kombinasjon.

I 1954 debuterte Eriksen som filmskodespelar og hadde rolla som skiinstruktør i komedien *Troll i ord* av Jon Lennart Mjøen og same år som journalist i *Kasserer Jensen* av Nils R. Müller. I filmen *Slalåm under himmelen* (regi Edith Carlmar, 1957) spelar han flygaren på F-84 Thunderjet.

Familie
-------

Etter krigen dreiv Eriksen eigen sportsbutikk og opna klesbutikken «Bentestova» i Oslo.

Han var son av turnaren Marius Eriksen sr. bror av alpinisten Stein Eriksen, svigerson av Bjarte Ording og far til Beate Eriksen. Den såkalla mariusgenseren er kalla opp etter han.

Prisar og utmerkingar
---------------------

Eriksen vart høgt dekorert for krigsinnsatsen. Han mottok den høgaste utmerkinga i Noreg,, Krigskrossen med sverd.
Han vart òg tildelt St. Olavsmedaljen med eikegrein, Krigsmedaljen, Deltakermedaljen og Haakon VIIs 70 års medalje. Han fekk i tillegg den britiske utmerkinga Distinguished Flying Medal, og den amerikanske Silver Star.

Bibliografi
-----------

* Cato Guhnfeldt. *Marius: skiløper, jageress, krigsfange.* Wings forlag, 2002. ISBN 82-992194-7-7

Kjelder
-------

1. ↑  Forsvarets forum (1. september 2009). Stordahl, Tor Eigil, red. «Forsvarets forum» (PDF). *Forsvarets forum september 2009* (Forsvarets forum). Arkivert frå originalen (PDF) 24. september 2015. Henta 3. oktober 2018.
2. 1 2  *Krigskorset og St. Olavsmedaljen med ekegren*. Grøndahl Dreyer. 1995. ISBN 8250421906.

* *Denne artikkelen bygger på «Marius Eriksen» frå Wikipedia på bokmål, den 3. oktober 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Josh Davis**, også kjent som **DJ Shadow** (fødd 29. juni 1972) er ein diskjockey, produsent og låtskrivar frå California. Han er kjend for sin unike musikkstil som er ein kombinasjon av mellom anna funk, rock, hip-hop, ambient og jazz.

Debut
-----

Davis voks opp i Hayward i California, og vart tidleg tiltrekt av hip-hop laga av diskjockeyar ved hjelp av turntables og samplemaskiner. Allereie som tenåring laga han sine eigne samples og songar ved hjelp av ein enkel samplingsmaskin. Nyskapande musikk til trass, det var først når han flytta til Nord-California at hans eigen musikk vart utgjeven. Etter ei tid på universitetet oppretta han sitt eige plateselskap, og gav deretter ut sine gamle songar gjennom skuleradioen. Han gav ut ein 17 minutt lang hip-hop-symfoni ved namn *Entropy* i 1993. Songane hans spreidde seg blant ei rekkje diskjockeyar i hip-hop-undergrunnen og vekte til slutt oppsikt hjå plateselskapet Mo' Wax. Dette resulterte til slutt i debutplata *Endtroducing....* Plata vart svært godt motteken av kritikarar i Storbritannia og Amerika, og har hamna i Guinness rekordbok for første fullsampla album. Etter suksessen med det første albumet gav han ut sine tidlegare singlar tidleg i 1998 på albumet *Preemptive Strike*.

Framhald i karrieren
--------------------

Etter *Preemptive Strike* jobba Davis med songar frå andre artistar under same plateselskapet, han jobba m.a. med debut-albumet til UNKLE. Det neste prosjektet han starta var ei utgjeving under hans eige fornya plateselskap, *Solesides*. Plata fekk namnet *Quannum Projects* og kom ut i 1999. Det andre soloalbumet hans, *The Private Press*, kom ut i 2002, nesten seks år etter debutalbumet. Både *Endtroducing...* og *The Private Press* hadde likskapstrekk. Dei var unike, men hadde begge Davis sin kunstnariske stil. Difor vart reaksjonane store då det tredje soloalbumet hans kom ut i 2006, *The Outsider*. Her fekk han hjelp av lokale rapparar og musikkstilen var totalt endra frå tidlegare arbeid, noko som vekte sterke motreaksjonar, samtidig som han vann nye tilhengjarar.

Album
-----

* Endtroducing... (1996)
* Preemptive Strike (2002)
* The Outsider (2006)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NLA
* NKC
* MusicBrainz (artist)

 |
Nesasjøhuset
**Nesasjøhuset** er ei avdeling under Ryfylkemuseet. Nesasjøhuset ligg i Nordenden på strandstaden Sand, og er hovudsetet til museet.

Sjøhuset blei bygt kring 1850. Det var Sven Rasmussen som fekk det sett opp i dei gode sildeåra. Her blei nøter og båtar lagra og silda salta. Derfor var det også lager for tønner som Rasmussen tok inn frå bøkkerane på staden. Sild blei eksportert på eigne fartøy til Austersjøen.

Seinare har huset vore brukt som bøkkarverkstad, mekanisk verkstad, radiofabrikk, støyperi, slaktehus og fryseri og til ulike lagerformål. Ryfylkemuseet kjøpte huset i 1986 og flytta inn fem år seinare, i 1991. I bygget er det museumsbutikk og kafe, kontor, bibliotek og rom for faste og skiftande utstillingar.

Jekta «Brødrene af Sand» ligg utanfor museet i sommarsesongen dersom ho ikkje er på tur.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesider til museet
* Heimesider til Venneforeininga for «Brøderene af Sand» Arkivert 2018-12-28 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Ryfylkemuseet |
| --- |
| Nesasjøhuset • Kolbeinstveit • Guggedalsloftet • Røynevarden • Hålandstunet • Litunet • Jelsa skulemuseum • Kvednahola på Ritland • Stampa på Kvæstad • Øystad kvernhusanlegg • Hustveit • Industriarbeidarmuseet • Sinkgruvene i Allmannajuvet • Sauda museum  • Vigatunet • Hjelmeland bygdemuseum • Forsand bygdemuseum • Sjøhuset i Bergevik • Bibmus • Husmannsplassen Bakken  • Finnøy bygdemuseum • Bethel på Judaberg • Kvitsøy hummermuseum • «Brødrene af Sand» • Folkemusikkarkivet for Rogaland |
Nes i Luster is located in Sogn og Fjordane
Plasseringa til Nes i Luster

Koordinatar: 61°22′N 7°21′E﻿

Nes sett frå Marifjøra på hi sida av Gaupnefjorden.   
 Fossen ein ser på andre sida av Lustrafjorden er Feigefossen (*Feigumfossen*) Foto: Andreas Tille

Nes kyrkje fotografert i 1937. Foto: Anders Beer Wilse

**Nes** er ei bygd og eit kyrkjesokn i Luster kommune i Vestland. 
Neset namnet viser til er på nordsida av Gaupnefjorden sitt innlaup frå Lustrafjorden. 
Kyrkjesoknet Nes femner sørlegaste delane av tidlegare Luster prestegjeld i Indre Sogn prosti og har ei kyrkje, Nes kyrkje som er frå 1836. 
Den tidlegare kyrkja på staden var ei stavkyrkje frå 1300-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Nes sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑  Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Nes kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane

| * v
* d
* e
Sokn i Sogn |
| --- |
| Arnafjord • Balestrand • Borgund • Dale • Feios • Fet og Joranger • Fjærland • Flåm • Fortun • Fresvik • Gaupne • Hafslo • Hauge • Jostedal • Kaupanger • Leikanger • Nedre Årdal • Nes • Norum • Nærøy • Solvorn • Stedje • Tønjum • Undredal • Vangen • Vangsnes • Vik • Øvre Årdal |
| **Osmussaar** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Austersjøen |
| **Koordinatar** | 59°17′N 23°23′E

 |
| **Areal** | 4,69 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Estland |
| **Maakond** | Lääne maakond

 |

**Osmussaar** (svensk: *Odensholm*) er ei øy i Estland. Øya ligg 7,5 km utanfor fastlandet, og høyrer til Noarootsi kommune og Lääne fylke. Osmussaar har eit areal på 4,69 km².

Osmussaar er kalla opp etter den norrøne guden Odin, som etter segna skal liggje gravlagd på øya. Før den andre verdskrigen budde 130 menneske på øya, dei fleste av dei etniske svenskar. Då Sovjetunionen overtok øya og bygde marinebase der i 1940, vart alle innbyggjarane tvangsflytta til Vormsi. Øya var det siste området i Estland som vart overgjeve til tyskarane då dei okkuperte landet under den andre verdskrigen. Under den tyske okkupasjonen flytta svenskene tilbake, men dei måtte igjen dra frå øya då den tyske okkupasjonen tok slutt.

I dag er Osmussaar naturvernområde.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Reisebrev frå Osmussaar (engelsk)
* Fyret på Osmussaar (engelsk)
* Odensholm en pärla i Östersjön (svensk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Hertonäs kyrkje i Helsingfors, bygt 1958
**Osmo Tapio Lappo** (fødd 6. desember 1927 i Helsingfors) er ein finsk arkitekt. Han er kjend som ein av Finlands fremste innan betongarkitektur. Han har blant anna teikna brakkeanlegget for garnisonen i Vekarajärvi i Kouvola (1966–75). Det står på Docomomos liste over dei viktigaste moderne byggverka i Finland. Lappos stil er minimalistisk med volummessig enkle bygningseiningar og rimeleg materialbruk. 

Han har teikna fleire andre militærbygg, skolar og symjehaller. I 1979 hadde han ansvaret for den nye kontorbygningen til IBM i Helsingfors, og i 1987 kom det eit andre byggetrinn her. 

I 1978 fekk Lappo den finske staten sin arkitekturpris.  I 1962 fekk han tredjepris i ein konkurranse om nyutforming av Karl Johan-kvartalet i Oslo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Osmo Lappo» frå Wikipedia på bokmål, den 17. september 2016.*
	+ Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:
		- Om Lappo på answers.com.
		- Om Lappo Arkivert 2012-03-23 ved Wayback Machine. på nettstaden til det finske arkitekturmuseet.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ULAN

 |
**Llyn y Fan Fach** er ein innsjø på austsida av Black Mountain (Brecon Beacons nasjonalpark) i Carmarthenshire sør i Wales. Han ligg nær Llyn y Fan Fawr.

Segna om Llyn y Fan Fach
------------------------

Eit folkeminne er knytt til innsjøen. I følgje segna skal ein lokal ung mann, sonen til ei enkje frå Blaen Sawdde (nær Llanddeusant) vorte samd om å gifte seg med ei jente som steig opp frå innsjøen. Vilkåret var at han ikkje skulle slå her tre gonger. Han gjekk med på dette for jenta var særs vakker, og dei var lukkeleg i fleire år i eit hus i Esgair Llaethdy nær Myddfai, der dei fekk born. Jenta hadde spesielle kyr og andre dyr. I løpet av åra så slo mannen hennar ho tre gonger, og ho måtte attende i innsjøen og førte kveget sitt med seg. Mora kom derimot attende for å hjelpe og instruere borna sine, og sørleg ein kalla Rhiwallon. Rhiwallon og dei andre sønene reiste til hoffet til Rhys Gryg frå Deheubarth der dei vart kjende lækjarar som i dag er kjend som lækjarane frå Myddfai. Fleire av medisinoppskriftene deira finst framleis i walisiske dokument.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Llyn y Fan Fach» frå Wikipedia på engelsk, den 23. desember 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.geograph.co.uk : bilete av Llyn y Fan Fach og omliggande område
**LoMsk** er ei norsk folkrock-gruppe frå Lom kommune i Gudbrandsdalen. Bandet var stifta i 1982 av mellom andre Lars og Hans Bakke. Lars Bakke er sentral i bandet, og skriv det meste av tekstar og melodiar. Tekstane er skrivne på dialektprega nynorsk.

LoMsk gav ut si fyrste plate i 1994, og sidan den gong har det kome fire til. Av desse fem er fire konseptalbum: debuten *Song om ei segn*, *Bukkerittet* (2004), *Amerikabrevet* (2007) og *Lavrans dotter* (2009). Plata *LoMsk* frå 1998 hadde inkje spesielt tema. *Amerikabrevet* vart nominert til Spellemannprisen 2007 i klassen *Viser*. 

Bandet vart også tildelt *Austmannaprisen* til Austmannalaget i 2004.

Medlemmer
---------

* Reidar Svare – vokal, keyboard, fløyte, munnharpe.
* Hans Bakke – vokal, fele, keyboard.
* Jørn Steine – bass.
* Lars Bakke – vokal, akustisk gitar, mandolin.
* Trond Volden – trommer.
* Ole Foss – fele, trekkspel.
* Jørn Kjonerud – elektrisk gitar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* LoMsk.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 57°16′N 5°40′W﻿

The Kyle (snevringa) i Loch Alsh og Skye Bridge
Kart
**Loch Alsh** eller *Lochalsh* (frå skotsk-gælisk *Loch Aillse*, «skummande innsjø») er ein *sealoch* eller ein fjord mellom øya Skye i Indre Hebridane og Northwest Highlands i Skottland. Namnet vert òg nytta om det omliggande landskapet og lenseigedomar rundt fjroden. Området har ei rik historie og aukande turisme. 

I åslandskapet rundt Loch Alsh finn ein noko beitemark og skog, men det meste er lyngheilandskap. Bergartane her er gneis frå prekambrium og nokre av dei eldste bergartane i verda. 

Dei første kjende innbyggjarane her var piktarar, men seint på 500-talet vart Loch Alsh ein del av det gæliske øyriket Dál Riata. Mellom 700-talet og 1200-talet kjempa Noreg og Alba om området, og det var ofte styrt av sjølvstendige høvdingar. Det vart ein del av Kongedømet Skottland etter 1266, men lokale klanar kjempa ofte mot dei sentrale styresmaktene fram til 1745. For å hindre fleire opprør vedtok styresmaktene i 1746 lover som braut bandet mellom klanleiarane og folket deira. Eit indirekte resultat av dette var at folk gradvis gjekk over frå å vere leiglendingar til sauebønder. Dette og potetsvelt i 1846-52 tvinga mange folk til å flytte. I dag er området tynt folkesett og økonomien er hovudsakleg basert på turisme.

Geografi
--------

Fjorden strekkjer seg om lag 12 km frå Kyle of Lochalsh til Ardelve. Frå her held Loch Duich fram vidare søraustover 10 km til Shiel Bridge medan Loch Long går djupare inn i fjella i nordaust. Eit smalt sunn på sørsida av Loch Alsh endar opp i Sleatsundet som skil Isle of Skye frå fastlandet. Oppfor fjorden ligg Sgurr na Coinnich på Skye, på 739 meter over havet. På fastlandet finn ein Auchtertyre Hill (452 moh) og Sgurr Mor (344 moh)..

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loch Alsh» frå Wikipedia på engelsk, den 13. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Loch Alsh, Glen Shiel og Loch Hourn*, Ordnance Survey, 2007, ISBN 9780319229910

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Teikning som viser staden på ein hovudskalle ein borer gjennem når ein utfører ein pre-frontal lobotomi (slik som den utvikla av Freeman og Watts).

  

**Lobotomi**, òg kalla frontal lobotomi eller leukotomi, er eit kirurgisk inngrep som går ut på å skjera over den kvite substansen i pannelappane i hjernen slik at ein bryt samband mellom hjernebarken og hypothalamus og thalamus.

Operasjonen er ei form for psykokirurgi som blei brukt i samband med psykiske lidingar, tvangsnevrosar og uuthaldelege smerter. Metoden var mykje brukt på 1940- og 1950-talet, men hadde særs negative effektar for personlegdom og kjensleliv, og blei etterkvart fasa ut til fordel for andre behandlingar. 
I dag blir det nokre stader laga avgrensa lesjonar i visse hjerneområde i nokre få tilhøve om behandling med medikament ikkje fører fram.

Historie
--------

Lobotomi (av gresk λοβός, *lobos*, 'lapp' og τομή, tomē, 'skjera') blei utvikla av den portugisiske nevrologen Egaz Moniz. I 1949 fekk han Nobelprisen i medisin for behandlingsmetoden.

### Norden

Det var overlegen ved Gaustad sjukehus som fyrst innførte lobotomi i Norden, i november 1941.
På denne tida var ikkje nevroleptika i vanleg bruk, og mange psykiatarar meinte at inngrepet hadde positive verknadar. Ein del av dei tok likevel avstand frå inngrepet.

«Den skandinaviske psykiatrikongressen i København i 1946 åpenbarte hvilken ansvarsløshet og uhyggelige sjansespill lobotomi var. Der ble det redegjort for følelsesmessig avstumpning, tap av evne til å drømme, sette seg fjerne mål, fantasere, planlegge,» skreiv psykolog Joar Tranøy og styreleiaren i Informasjonssenteret Hieronimus, Arve Kirkevik i 2018.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  «lobotomi». *Store medisinske leksikon*. 20. februar 2018. Henta 13. mai 2018.
2. ↑  «Lobotomy: Definition, Procedure & History». *Live Science*. Henta 28. juni 2018.
3. 1 2  "Historieløst om lobotomi". 2018-05-09. Aftenposten. S. 20
Triumfbogen i Paris.
Triumfbogen på Place Charles-de-Gaulle/Place de l'Étoile i Paris, sett frå lufta.
**Triumfbogen** (eigentleg **Arc de triomphe de l'Étoile**) er eit monument i empirestil på Place Charles-de-Gaulle i Paris, ved den vestlege enden av paradegata Champs-Élysées. Plassen er sirkulær og heitte tidlegare «Place de l'Étoile» (*Stjerneplassen*), då dei store avenyane i Paris strålar ut frå plassen som ljosstrålane frå ei stjerne.

Bygginga av Triumfbogen tok til i 1806 etter ordre frå keisar Napoléon Bonaparte for å heidre keiseran sjølv og den franske hæren etter «Bataille d’Austerlitz», slaget ved Austerlitz, tirsdag 2. desember 1805. (Austerlitz heiter no Slavkov u Brna og ligg i Tsjekkia). Arkitekt for monumentet var den franske Jean-François-Thérèse Chalgrin (1739-1811). Monumentet vart ikkje ferdig før under Louis-Philippe i 1836.

Høgda på byggverket er 50 meter, langsidene er 45 meter og tverrsidene er 22 meter. Den store bogen er 29,19 meter høg og 14,62 meter brei, medan den vesle bogen er 18,68 meter høg og 8,44 meter brei. Bogen har innvendig inngravert namna på franske generalar og stader der det har stått store og ærerike slag. Dekoren utvendig er dominert av relieffet *La Marseillaise* av François Rude.

Under Triumfbogen ligg grava til den ukjente soldaten, ein soldat frå fyrste verdskrigen som vart jordfesta her i 1920 som representant for alle som fall for Frankrike i denne krigen, slik det går fram av inskripsjonen på grava. På grava brenn det alltid ein eld.

Dei viktigaste relieffa
-----------------------

* Le Départ des volontaires de 1792 (Dei friviljuges avreise i 1792), som òg vert kalla La Marseillaise, av skulptøren François Rude*Le Départ des volontaires de 1792* (Dei friviljuges avreise i 1792), som òg vert kalla *La Marseillaise*, av skulptøren François Rude
* Le Triomphe de 1810 (Sigeren i 1810) av Jean-Pierre Cortot*Le Triomphe de 1810* (Sigeren i 1810) av Jean-Pierre Cortot
* La Résistance de 1814 (Motstandskampen i 1814) av Antoine Étex*La Résistance de 1814* (Motstandskampen i 1814) av Antoine Étex
* La Paix de 1815 (1815-freden) av Antoine Étex*La Paix de 1815* (1815-freden) av Antoine Étex

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Triumfbogen i Paris**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Frå Fiesole
Domkyrkja i Fiesole vart bygt frå 1028
**Fiesole** er ein by og ein kommune i provinsen Firenze i regionen Toscana i Italia. Kommunen har 14 000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 42,2 km². Byen ligg 295 meter over havet på ei høgde ovanom provinshovudstaden Firenze, åtte kilometer i nordaust.

Fiesole (etruskisk: Viesul, Viśl, Vipsul) vart truleg grunnlagd i det niande eller åttande hundreåret før Kristi fødsel. Byen er nemnd fyrste gongen i 283 f.Kr. då han vart erobra av romarane. 

Tidleg i mellomalderen var Fiesole i fleire hundre år ein bystat, like mektig som Firenze i dalen under. Dei to byane kriga mot kvarandre fleire gongar, både i 1010 og 1025 vart Fiesole plyndra av Firenze. År 1125 vart Fiesole erobra av Firenze, og folka frå dei mektigaste slektene i Fiesole vart tvinga til å busetje seg i Firenze.

I dag ser ein restar av etruskiske murar, romerske bad og eit romersk teater, samt ei kyrkje frå 1028 i toskansk-romansk stil. 

Toneskaparen Francesco Landini og fotballspelaren Andrea Barzagli vart fødde i Fiesole.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fiesole» frå Wikipedia på tysk, den 18. juli 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Mikis Theodorakis** (29. juli 1925–2. september 2021) var ein internasjonalt anerkjent gresk komponist og tidlegare politikar i Hellas. Han var først og fremst kjend som komponist og har sjølv komponert flere verk som har vore med å definera og gjera kjent gresk samtidsmusikk for heile verda. Theodorakis var samtidig også kjent for å ha dirigert mange ulike framføringer av kjente greske verk, til dømes «O Kaimos» ved Likavittou-teateret i 2001.

Musikken hans kan skildrast som lett og positiv, med tydelege fengjande rytmar. Eit sentralt instrument i mykje av musikken hans har vore det det tradisjonelle greske instrumentet bouzouki. Han debuterte i 1960 med albumet *Epitaphios*.

Eit av dei best kjente verka hans er filmmusikken til *Zorba the Greek* av Michael Kakoyianni, som er basert på romanen til Nikos Kazantzakis om bonden Alexis Zorba.

I dei seinare åra i livet heldt Theodorakis fram med å ta del i musikalske arrangement, sjølv om han ikkje gjorde det like hyppig som før.

I 1983 vart han tildelt Leninprisen av Sovjetunionen, og i 2000 vart han nominert til Nobelprisen for fredsarbeid.

### Personleg liv

Mikis Theodorakis vart fødd 29. juli 1925 på øya Khios i Egearhavet. Mora hans var frå Khios og faren frå Kreta.

I 1953 gifta han seg med Myrto Altinoglou, og saman fekk dei to barn: Georg Theodorakis, og Margarita Theodorakis.

### Politisk verksemd

Innafor politikken har han halde ein tydeleg venstreorientert ståstad. Han engasjerte seg for første gong under den andre verdenskrigen då han melde seg inn i det greske kommunistpartiet KKE, på trass av den tyske okkupasjonen. Dette viser tydeleg kor samfunnsengasjert han var, noko som kjem fram i mykje av musikken hans.

Gjennom livet har han halde eit filososialistisk synspunkt. Etter den andre verdenskrigen, då det var borgarkrig i Hellas og den borgarlege sida ende opp med å ta makta i 1949, vart Theodorakis torturert og send i eksil på øya Makronisos.

Han hadde også eit langt og vennleg forhold med Cuba sin daverande kommunistiske statsminister, Fidel Castro. Samtidig har han bytta parti fleire gonger. I 1964 vart han vald in til det greske parlamentet for det meir moderate partiet EDA. Og i 1981, etter den greske juntaen, representerte han det sosialdemokratiske partiet PASOK. Grunna ein låg oppslutnad for partia på venstresida i 1989, valde Theodoraki å bli statsråd for Nytt Demokrati sin regjering (søsterpartiet til Høgre), leia av Konstantin Mitsotakis.

Kjelder
-------

1. ↑  web, Gravity gr-custom, «Μίκης Θεοδωράκης», *Μίκης Θεοδωράκης* (på engelsk), henta 17. februar 2020
2. ↑  «Mikis Theodorakis», *Discogs* (på engelsk), henta 17. februar 2020
3. ↑  «Mikis Theodorakis», *IMDb*, henta 17. februar 2020
4. ↑  Smørgrav, Ivar (30. mai 2017). «Mikis Theodorakis». *Store norske leksikon* (på norsk).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Sunndal**, òg skrive *Sundal*, er ei bygd på sørsida av Maurangsfjorden i Kvinnherad kommune i Vestland fylke. Bondhuselva som fører vatn frå Bondhusbreen munnar ut nedst i Sunndal.

På Sundalsøyra i Sunndal ligg Hardanger Fjord Lodge, Mauranger Kro og gjestehus A/S og Mauranger skule som har elevar frå fyrste til fjerde klasse. Elevane frå Mauranger går resten av barneskulen på Malmanger skule i Rosendal. Sunndal har òg kommunal barnehage, samfunnshus, serveringstaden Olaløa og campingplass.

Frå Sunndal er det 26 kilometers køyring sørvestover på Riksveg 551 til kommunesenteret Rosendal og 20 kilometer til Odda via Folgefonntunnelen. 

Frå Sundalsøyra i Sunndal på slutten av 1800-talet 
Foto:
Axel Lindahl

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑  *Om Mauranger skule på nettstaden til Malmanger oppvekstsenter*, arkivert frå originalen 3. desember 2013, henta 23. april 2009

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Kulturhistorisk vegbok Hordaland*: «Sunndal og Bondhusbreen» på nettstaden digitaltfortalt.no
* Eldre fotografi frå Sunndal på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
* Om Sunndal på nettstaden mauranger.no Arkivert 2009-06-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Goethitt** er eit særs utbreitt, brunleg jernmineral. Det er kjemisk eit jernhydroksid, a-FeOOH, med rombisk symmetri. Lepidokrokitt, ?-FeOOH, er eit anna mineral med same kjemiske samansetjing men med ein annan krystallstruktur (polymorfi). Goethitt blir danna for ein stor del ved forvitring og oksidasjon av andre jernhaldige mineral. Det er ein viktig bestanddel i brunjernstein (minettemalm; jernoolitt) og i myrmalm, og finst dessutan i den «jernhatten» som ofte blir danna i oksidasjonssonen over ein jernmalm.

Jordaktige material, som oker, rust, limonitt og lateritt, inneheld goethitt i vekslande mengder, ofte tilblanda noko lepidokrokitt. Goethitt kan òg opptre i meir velkrystallisert form som primært hydrotermalmineral, til dømes i kontaktførekomstane i Oslofeltet.

Det er kalla opp etter den tyske Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832). Goethitt var kjend i førhistorisk tid som eit pigment. Det er funne spor av det i malingsprøvar frå grottene i Lascaux i Frankrike. Det vart først skildra i 1806 frå Hollertszuggruva i Dermbach i Herdorf i Siegerland i Rheinland-Pfalz i Tyskland.

Gallery
-------

* Goethitt frå Minas Gerais i Brasil.Goethitt frå Minas Gerais i Brasil.
* Goethittlag dekkjer rusta pyrittkubarGoethittlag dekkjer rusta pyrittkubar
* Goethitt--Leadville gruvedistrikt i ColoradoGoethitt--Leadville gruvedistrikt i Colorado

Kjelder
-------

* Goethitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå .

1. ↑  Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis (1985). *Manual of Mineralogi* (20th utg.). Wiley. ISBN 0-471-80580-7.
2. ↑   Webmineral data
3. 1 2   Mindat data with locations
4. ↑   Mineral galleries

Bakgrunnsstoff
--------------
**Feldberg** er det høgaste fjellet i Schwarzwald, og det høgaste fjellet i Tyskland utanfor Alpane med ei høgd på 1 493 meter over havet. Freiburg im Breisgau er den næraste byen. 

Feldberg vert òg nytta som namn på to mindre fjell i Hochtaunuskreis 300 km lenger nord, Kleiner Feldberg (825 m) og Großer Feldberg (880 m).

Feldberg er i tillegg namnet på eit lokalt landsbysamfunn som består av landsbyane Bärental, Feldberg, Falkau, Altglashütten og Neuglashütten.

Geografi
--------

Feldberg ligg søraust for Freiburg im Breisgau, og er omringa av landsbysamfunna Hinterzarten, Titisee, Menzenschwand, Bernau og Todtnau. Frå den høgaste toppen går det eit platå 2 km mot søraust til toppen Seebuck (1 448 m). Frå her går ein djup dal mot nordaust, der ein mellom anna finn innsjøen Feldsee. Andre djupe dalar rundt Feldberg er Zastlertal i nordvest og Wiesental i sørvest.

Klima
-----

Den årlege middeltemperaturen er rundt 3 °C. Den normale årsnedbøren er på 2 114 mm, og det meste av dette kjem som snø. August er den einaste månaden som ikkje har hatt snøfall på toppen.

Sport og fritid
---------------

Feldberg er det største skisenteret i Tyskland utanfor Alpane. Den første skiheisen vart bygd her i 1907. I dag er det om lag 28 skiheisar og over 50 km med utforløyper på fjellet. Turisme er derfor hovudnæringa til innbyggjarane ved fjellet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Feldberg: Historie og bilete[*daud lenkje*]
* Bilet galleri Arkivert 2009-02-06 ved Wayback Machine.
* Webkamera Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Feldberg (Black Forest) frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |