recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Culver Down** er nokre graskledde bakkar av krit nord for Sandown på Isle of Wight i England. Ein trur at namnet kjem frå *Culfre*, det gammalengelske namnet for «due». Området er ein viktig hekkestad for sjøfugl. Nordsida av bakkane vert nytta som beitemark for kyr. Delar av området vert nytta som skytefelt, men dei offentlege områda tilhøyrer National Trust. Frå bakkane har ein utsikt over Den engelske kanalen.

I mange år var heile området ein militærsone og stengd for ålmenta. Det er fleire historiske militære anlegg her, fleire private hus, ein pub og eit monument. 

Monumentet er eit minnesmerke til Charles Anderson-Pelham, den andre baronen av Yarborough (seinare første jarlen av Yarborough og Baron Worsley), som grunnla Royal Yacht Squadron ved Cowes. Det vart først reist i 1849 på det høgaste punktet på Bembridge Down, litt lenger vest, men så flytta hit i 1860-åra.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Culver Down» frå Wikipedia på engelsk, den 20. januar 2010.*

Koordinatar: 50°39′0″N 1°6′31″W﻿
Koordinatar: 68°37′S 65°30′W﻿

**Mercator randis** er ein slak randis ved enden av Mobiloilfjorden, danna der Gibbs-, Lammers-, Cole- og Weyerhaeuserbreen flyt saman aust i Graham Land. Isen vart først fotografert frå lufta av Lincoln Ellsworth i november 1935, og vart kartlagt frå desse bileta av W.L.G. Joerg som den nedre enden av eit «stort dalsøkk» langs kysten. Han vart oppdaga frå bakken av Finn Rønne og C.R. Eklund frå United States Antarctic Service (USAS), 1939–41, som òg tok flyfoto av isen. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i desember 1958 og namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Gerardus Mercator (1512–94), den flamske matematikaren og geografen som er opphavet til kartprojeksjonen med hans namn frå 1568.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mercator Ice Piedmont» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Merete Fjeldavlie** (fødd 13. august 1968) er ein norsk tidlegare alpin skirennar som i tida 1987-2001 vann sju NM-gull, tre i storslalåm og eitt kvar i slalåm, super-G, utfor og kombinasjon. Ho vann i 1992-sesongen eit verdscuprenn i super-G. Fjeldavlie var medlem i Kongsberg IF og seinare Rjukan IL.

Aktiv
-----

Fjeldavlie tok steget opp i noregseliten i 1987-sesongen, då ho vart norsk meister i storslalåm og tok bronsemedaljen i slalåm då norgesmeisterskapen fann stad i Tromsø. Året etter vann ho gull i slalåm og sølv i storslalåm under NM 1988 i Ål. Gull og sølv sanka ho også i NM 1990 i Hakadal, men då i motsette øvingar.

Fjeldavlie deltok i Vinter-OL 1992 i Albertville, der ho som best vart nummer 15 i storslalåm. Få veker seinare, i mars 1992, rann Fjeldavlie ned til verdscupsiger i ei super-G-tevling i Vail i Colorado, framom austerrikaren Petra Kronberger og franske Carole Merle, noko som førte til at Fjeldavlie kom på andreplassen i kampen super-G-pokalen 1992. Ho avslutta OL-sesongen med å verte norsk meister i storslalåm for tredje gong.

Dei neste sesongane var Fjeldavlie mykje plaga av skadar, og det var fyrst i 1996 og 1997 ho var i stand til å plukke medaljar i norske alpinmeisterskap. Fyrst i 2001 makta ho på ny å vinne norske meisterskapstitlar, ho triumferte då i både super-G og i utforrennet under NM i alpine greiner i Narvik. Tidlegare i same sesongen gjorde ho sitt beste resultat i ein internasjonal meisterskap med niandeplassen i utfor under VM i alpine greiner 2001 i St. Anton. 33 år gammal la ho opp som aktiv alpinist.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Utsyn over Meran, sett mot nordvest
**Meran** (tysk), eller **Merano** (italiensk), eller **Maran** (ladinsk), er ein by og ein kommune i provinsen Bolzano/Sør-Tyrol i den autonome regionen Trentino-Alto Adige i Italia. Kommunen har 38 000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 26 km². Byen ligg i ei gryte, 325 meter over havet, mellom fjell som er opptil 3 335 meter over havet.

Meran er den nest største byen i provinsen og ligg ved elva Etsch (italiensk *Adige*), der dalføra Vinschgau, Passeiertal og Ultental møtest. Han er ein turist- og kurstad, ettertrakta for sitt milde klima.

52 % av ibuararane i kommunen har tysk til morsmål, medan 48 % italiensktalande.

Meran låg under Austerrike fram til 1919, då vart byen underlagt kongeriket Italia.

### Ymse

Finalen i Handball-VM 2001 for kvinner mellom Russland og Noreg fann stad i Merano.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Merano» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juli 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Gruppefoto av Mercury Seven iført Mercury-romdraktar.
**The Mercury Seven** (og kjend som **The Original Seven** eller **astronautgruppe 1**) var ei gruppe på sju astronautar som den 9. april 1959 vart plukka av NASA til å ta del i Mercury-programmet. Dette er den einaste astronautgruppa som deltok på alle typar bemanna romferdsprogram som fann stad på 1900-talet. Frå Mercury- og Gemini-ferdene, Apollo-programmet og til sist, John Glenn si ferd på STS-95 i romferjeprogrammet.

Pr. mai 2009, er det berre John Glenn og Scott Carpenter som framleis er i live av the Mercury Seven.

Dei sju utvalde:
----------------

* Alan Bartlett Shepard Jr. United States Navy, (1923 – 1998)

MR-3 (*Freedom 7*), Apollo 14
* Virgil Ivan (Gus) Grissom, United States Air Force, (1926 – 1967)

MR-4 (*Liberty Bell 7*), Gemini 3, Apollo 1
* John Herschel Glenn Jr. United States Marine Corps, (1921 – 2016)

MA-6 (*Friendship 7*), STS-95
* Malcolm Scott Carpenter, United States Navy, (1925 – 2013)

MA-7 (*Aurora 7*)
* Walter Marty (Wally) Schirra Jr. United States Navy, (1923 – 2007)

MA-8 (*Sigma 7*), Gemini 6A, Apollo 7
* Leroy Gordon Cooper Jr. United States Air Force, (1927 – 2004)

MA-9 (*Faith 7*), Gemini 5
* Donald Kent (Deke) Slayton, United States Air Force, (1924 – 1993)

Apollo-Soyuz Test Project
| Eon | Millionar år sidan |
| --- | --- |
| Fanerozoikum | 542 Ma (millionar år sidan) og fram til i dag |
| Proterozoikum | 2500 Ma– 542 Ma |
| Arkeikum | 3600 Ma – 2500 Ma |
| Hadeikum | Danninga av Jorda til 3600 Ma |

**Eon** er eit tidsuttrykk som vert mykje nytta i geologi. Eit eon i geologi er den største tidsperioden som historia til jorda vert delt inni. Eonet fanerozoikum, som er om lag 550 millionar år langt, dekker heile perioden frå den gong det var overflod av dyr med hardt skall som det vart fossil av. 

Eonotemet er eit tilsvarande system for klassifisering i stratigrafi, som er eit fag innan geologi. Faget omfattar klassifisering av berglag som er lagt ned i ein periode som tilsvarar eit spesifikt eon. Eon og eonotem har vanlegvis dei same namn og er oppretta av International Commission on Stratigraphy (ICS), så ratifisert av den moderorganisasjonen International Union of Geological Sciences (IUGS).

Eit eon er vidare delt inn i fleire geologiske æraer, som igjen er delt inn i geologiske periodar, som så består av fleire geologiske epokar. Den minste inndelinga i systemet er geologiske stadia, som ekspertar nyttar til å gje dei mest nøyaktige dateringsestimata.

Ordsoga
-------

*Eon* er eit internasjonalt vitskapsord lånt frå gresk αἰών *aiōn*, som er same ordet som vårt *æve*: jf. førklassisk gresk *aiwōn* og urgermansk \**aiwīn*, opphavet til gamalnorsk *ævi*.
|  |
| --- |
|  |
| **Mercury-Atlas 1** |
|  |
| Statistikk |
|
|
|
|
|
|
| Rampe: | Launch Complex 14 |
| Oppskyting: | 29. juli 196013:13 UTC |
|
|
|
|
| Attende til jorda: | 13:16 UTC |
|
| Ferdas tid: | 3 min 18 s |
| Lengde reist: | 9.6 km |
| Rundar rundt jorda: | 0 (Ballistisk bane) |
| Apogeum: | 13 km |
|
|
|
|
|
|
| Foto av den rekonstruerte romkapselen Mercury-Atlas 1. |
| **Kronologi** |
| Førre romferd | Neste romferd |
| {{{Førre romferd}}} | {{{Neste romferd}}} |

**Mercury-Atlas 1** var ei ubemanna romferd i det amerikanske Mercury-programmet. Meininga var å teste bereraketten med ein ekte romkapsel (Kapselen som vart nytta med Big Joe var berre ein modell) i ei ballistisk bane. Mercury-Atlas 1 vart skoten opp frå Cape Canaveral den 29. juli 1960. Eit minutt etter oppskytinga fekk bereraketten ein strukturell skade og eksploderte. Romkapselen var ikkje utstyrt med noko redningstårn som med ein liten rakett skulle kunne skyte romkapselen trygt vekk. Såleis gjekk både rakett og kapsel tapt i eksplosjonen og styrta i Stillehavet. Restane vart plukka opp og rekonstruert for å studere årsaka til hendinga.

Den delvis rekonstruerte romkapselen er utstilt ved Kansas Cosmosphere and Space Center i Hutchinson i Kansas.

Bakgrunnsstoff
--------------

* This New Ocean: A History of Project Mercury - NASA SP-4201 Arkivert 2010-06-17 ved Wayback Machine.
* NASA NSSDC Master Catalog Arkivert 2007-10-02 ved Wayback Machine.
Sjypotfossen er 14 m
Ukraina er det nest største landet i Europa med mange fossar som renn ned frå fjellkjedene i landet. Mykje av landet består derimot av flate sletter og store elvar, som renn langsamt gjennom landskapet. I elva Dnepr var det tidlegare fleire stryk, men desse finst ikkje lenger då det er bygd mange vassreservoar i elva.

Fossar i Karpatane
------------------

Kamiankafossen
Sjypotfossen er ein kjend foss i Karpatane, ei fjellkjede i vestlege delar av landet, med ein årleg festival kalla opp etter fossen. I Besikdane og Bieszczadyfjella finn ein Kamiankafossen i Lviv oblast. 

Utsjan-su-fossen

Krimhalvøya
-----------

I Krimfjella på Krimhalvøya finn ein Utsjan-su-fossen som er eit populært turistmål. Han ligg i sørsida av fjella nær byen Jalta og er den høgaste fossen i landet med ei høgd på 90 meter.

Fossar i Ukraina
----------------

* BukhtivetsBukhtivets
* Dzjur-DzjurDzjur-Dzjur
* DjzurlaDjzurla
* HurkaloHurkalo
* ManiavaManiava
* RusilivskiRusilivski
* SkakunokSkakunok

Sjå òg
------

* Elvar i Ukraina

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Waterfalls of Ukraine» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2012.*
Koordinatar: 54°14′S 36°35′W﻿

**Cumberland West Bay** er ei bukt som utgjer den vestlege armen av Cumberland Bay i Sør-Georgia. Ho ligg sør for Larsen Point, der ho er 4 km brei og strekkjer seg 11 km mot sørvest. Ho vart kartlagd av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, som namngav ho «West Bay». Ho vart kartlagd på ny i 1926–29 av eit lag frå Discovery Investigations og kalla «West Cumberland Bay». Det forkorta namnet West Bay vart nytta samstundes. Etter South Georgia Survey, 1951–52, foreslo UK Antarctic Place-Names Committee å endre namnet til Cumberland West Bay og alle andre namn vart avvist.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cumberland West Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 28. november 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Cumberland West Bay» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Merete Armand** (8. juni 1955–22. januar 2017) var ein norsk skodespelar som var mest kjend frå scena. Ho var tilsett ved Den Nationale Scene i det meste av det yrkesaktive livet sitt. Ho gjorde seg spesielt notert i rolla som Oline i *Hellemyrsfolket* (1992).

Armand gjekk ut frå Statens Teaterhøgskole i 1979 og hadde debuten sin same året i stykket *Ole Brumm* ved Sogn og Fjordane Teater. Ho var vidare tilsett ved Telemark Teater, Trøndelag Teater, Homansbyen Teaterselskap og Riksteatret. I 1986 vart ho tilsett ved Den Nationale Scene og blei verande her fram til ho døydde.

På Den Nationale Scene medverka ho blant anna i oppsetjingar som *Vaskerelvens rose* av Gunnar Staalesen (1986), *Måken* av Anton Tsjekhov (1987), *Hellemyrsfolket* av Amalie Skram (1992), *Løvet i Vallombrosa* av Lars Norén (1997), *Erasmus Montanus* av Ludvig Holberg (2000), *Presidentinnene* av Werner Schwab, (2000), *Heksene* av Roald Dahl (2001–02), *1900* av Gunnar Staalesen (2002–03), *Ronja Røverdatter* av Astrid Lindgren (2003–04), *Ved Kattemyra* av Marina Carr (2004), *Kameliadamen* av Alexandre Dumas d.y. (2004), *Idioten* av Fjodor Dostojevskij (2005) og i *Vesle Eyolf* av Ibsen. Den siste rolla hennar var i *Kvinnene fra Troja* (2009) av Evripides.

Ved sida av teateret medverka ho òg i fleire høyrespel. Ho hadde òg ei mindre rolle i den britiske filmen *The Witches* (1990) og dessutan nokre få oppdrag for TV.

I 1997 vart ho tildelt tildelt Pernillestatuetten.

Merete Armand var dotter av skodespelaren Eilif Armand og forfattaren Elisabeth Armand, og syster til barnebokforfattaren Yngvil Armand og skodespelarane Frøydis Armand og Gisken Armand.
Ho døydde 61 år gammal av kreft.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  Trellevik, Mads (22. januar 2017). «Merete Armand er død» (på norsk). Henta 19. august 2021.
2. ↑  «Person» (på norsk bokmål). Henta 19. august 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Merete Armand» frå Wikipedia på bokmål, den 10. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Merete Armand ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Molekylmodell av kamfer.
**Kamfer** (frå mellomalderlatin *camphora* av arabisk *kafur*) er eit kvitt, transparent, voksaktig, krystallint, fast stoff med karakteristisk lukt og ein bitter, kjølande smak. Det er eit terpenoid med kjemisk formel C10H16O. Kamfer blir ofte nytta i ulike typar av eterisk olje og finst blant anna i tigerbalsam og i små mengder i kamferdrops. Ein kan vinna ut kamfer frå ei olje som finst i treet japankamfer (*Cinnamomum camphora*) eller framstilla det syntetisk, særleg med utgangspunkt i pinen.

Bruk
----

Kamfer har vore ein del brukt som lækjemiddel, men har i dag lita tyding i medisinen. Kamfer er eit godt mjukingsmiddel for cellulosenitrat og har hatt stor nytte i celluloidproduksjon. Det blir brukt i produksjon av lakk og ferniss, til framstilling av eksplosivar og fyrverkeri, til møllmiddel, og balsameringsvæske og til konserveringsmiddel i medikament og kosmetikk.

Det blir tilsett nitrocellulose for framstilling av celluloid, eit stoff som sidan 1950-åra langt på veg har gått ut av produksjon fordi det var ekstremt brannfarleg.

Reaksjonar
----------

Typiske kamferreaksjonar:

* bromering

Illustrasjon som viser bromering av kamfer
* oksidering med salpetersyre

Illustrasjon som viser oksidering med salpetersyre
* omdanning til isonitrokamfer

Illustrasjon som viser omdanning til isonitrokamfer
Kamfer kan òg reduserast til isoborneol med natriumborhydrid.

Biosyntese
----------

I biosyntese blir kamfer framstilt frå geranyl pyrofosfat, via syklisering av linaloyl pyrofosfat til bornyl pyrofosfat, etterfølgd av hydrolyse til borneol og oksidering til kamfer.

Biosynthesis of camphor from geranyl pyrophosphateBiosynthesis of camphor from geranyl pyrophosphate

Kjelder
-------


* «kamfer» i Nynorskordboka.
* «Kamfer» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 16. februar 2015.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Kamfer» frå Wikipedia på bokmål, og «Camphor» frå Wikipedia på engelsk den 16. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kamfer**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NDL

 |
**Europameisterskapen i fotball 1987** var den andre europameisterskapen i fotball for kvinner. Noregs lag vart europameister på heimebane.

Meisterskapen vart avvikla dagane 11.-14. juni 1987 i Oslo, Moss og Drammen. Dei fire deltakarlanda Noreg, tittelforsvarar Sverige, England og Italia var kvalifiserte som gruppevinnarar gjennom EM-kvalifiseringa 1984-86. I semifinalane vann Noreg 2-0 over Italia på Ullevaal stadion etter mål av Trude Stendal og Heidi Støre, medan Sverige i Moss sikra finalebillett med siger 3-2 over England etter ekstraomgangar. To dagar seinare tok Italia bronsemedalje ved å vinne 2-1 mot England i Drammen. 

Finalen mellom Noreg og Sverige fann stad på Ullevaal stadion i Oslo den 14. juni framfor 8 470 tilskodarar. Dei såg at midtspiss Trude Stendal gav Noreg leiinga i det 28. minutt og at ho la på til 2-0 i det 72. minutt. Sverige reduserte omgåande til 1-2 ved Lena Videkull, men meir nettsus vart det ikkje.

**Noregs** meisterlag bestod av: Janne Andreassen, Toril Hoch-Nielsen, Liv Strædet, Bjørg Storhaug, Mariann Mortensen, Ellen Scheel, Tone Haugen, Heidi Støre, Trude Stendal, Gunn Nyborg og Kari Nielsen. Hege Ludvigsen tok plassen til Nielsen frå det 78. minutt. Erling Hokstad var norsk landslagssjef.

Dommar var Eero Aho frå Finland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fußball-Europameisterschaft der Frauen 1987» frå Wikipedia på tysk, den 26. juni 2017.*

* *Denne artikkelen bygger på «1987 European Competition for Women's Football» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juni 2017.*


| * v
* d
* e
Europameisterskapen i fotball for kvinner |
| --- |
| 
* Danmark-England-Italia-Sverige 1984
* Noreg 1987
* Vest-Tyskland 1989
* Danmark 1991
* Italia 1993
* England-Noreg-Sverige-Tyskland 1995
* Noreg-Sverige 1997
* Tyskland 2001
* England 2005
* Finland 2009
* Sverige 2013
* Nederland 2017
* England 2022

 |
Omkrinsen av denne sirkelen er lengda av den svarte linja.
**Omkrins**, **periferi** eller **perimeter** er avstanden rundt ei lukka kurve på eitt plan. Omkrins er au ei slags grense. 

I geometrien reknar ein ut omkrinsen av enkle former, som sirklar og ellipsar, ved hjelp av matematiske formlar. I studiar av verda rundt oss, som geografi og astronomi, kan ein bruka meir avanserte måtar til å finna omkrinsen på område som ikkje er fullt så skjematiske.

I daglegtale syner periferi ofte til utkantstrok eller emne som ligg utanfor det som er interessant og som (derfor) er av underordna tyding.

### Sirkel

Omkrinsen {\displaystyle O} til ein sirkel kan reknast ut frå diameteren med denne formelen:

{\displaystyle O=\pi \cdot d}

Eller, ved å bytte ut diameteren med radiusen:

{\displaystyle O=2\cdot \pi \cdot r}

der *r* er radiusen, *d* er diameteren til sirkelen og π (den greske bokstaven pi) er konstanten 3,1415926...

### Ellipse

Omkrinsen til ein ellipse er meir problematisk da den eksakte løysinga blir ei rekke. Ramanujan har ei forenkling:

{\displaystyle O\approx \pi (3(a+b)-{\sqrt {(3a+b)(a+3b)}})}

der a og b er store- og lille halvakse til ellipsen. Dei to er avhengige av eksentrisiteten til ellipsen på følgjande måte:

{\displaystyle b=a{\sqrt {1-e^{2}}}}

Dette tyder at omkrinsen au kan bli skrive som:

{\displaystyle O\approx \pi a(3(1+{\sqrt {1-e^{2}}})-{\sqrt {(3+{\sqrt {1-e^{2}}})(1+3{\sqrt {1-e^{2}}})}})}

{\displaystyle =\pi a(3(1+{\sqrt {1-e^{2}}})-{\sqrt {3(2-e^{2})+10{\sqrt {1-e^{2}}}}})}

Bakgrunnsstoff
--------------

* Numericana - Circumference of an ellipse
**Finn Støren** (fødd 20. november 1893 i Kristiansand, død 18. april 1962 i Buenos Aires) var ein norsk finansmann og diplomat.

Han tok examen artium i 1914, studerte finans og dreiv meklarfirmaet P. Anker i Kristiania. I Russland trefte han Fridtjof Nansen og Vidkun Quisling som dreiv hjelpearbeid under svoltkatastrofen der. 

I 1922 var han blant dei første nordmennene som budde på Galápagos i lengre tid, i eit forsøk på å kolonisera øygruppa saman med Per Bang og Jens Aschehoug. Dei gav ut ei reiseskildring i 1926. Han var i lengre tid utanlands som diplomat i Russland, Colombia og konsul i Panama 1930-33.

Tilbake i Noreg i 1933 busette han seg i Drangedal og vart med i Nasjonal Samling. Støren vart reiar i eige kvalfangstfirma i Kragerø. Han eigde mellom anna kvalkokaren FLK «Roald Amundsen» (1904) frå 1937 til 1939, uten at denne blei swtt i drift.

Han verka som leiar for Direktoratet for spesialorientering i perioden 1940-45. Direktoratet var innordna Innanriksdepartementet, men var meint å bli det nye utanriksdepartementet etter okkupasjonen. I denne funksjonen var Støren i praksis uoffisielle utanriksminister for Quisling, og var blant anna Quisling sin ledsagar på besøk hjå Adolf Hitler. 
Etter krigen vart han arrestert, men flykta til Argentina i 1947 saman med mellom andre Arne Høygaard.

Det er kjent at han skreiv under pseudonyma *F. Grong* og *F. Balg*.

Referansar
----------

1. ↑  Finn Støren i Store Norske Leksikon
2. ↑  Utdjupingsartikkel i SNL
3. ↑  Hoff, Stein (1945-) (1985). *Drømmen om Galapagos: en ukjent norsk utvandrerhistorie*. Grøndahl. ISBN 8250407687.
4. ↑  Øystein Sørensen (1983). *Fra Marx til Quisling: fem sosialisters vei til NS*. Aventura. ISBN 8258802585.
5. ↑  Christian Christensen (1988). *Den andre siden*. Cappelen. ISBN 8202112281.
6. ↑  Skaug, Tore (1939-) (1998). *"Vandfaldene ere bequemme": Skafså kraftverk 50 år*. Skafså kraftverk. ISBN 8299477603.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
**Finn Andreas «Mustangen» Westbye** (fødd 10. februar 1910 i Kristiania, død 12. juli 1994) var ein norsk jazzmusikar, son av musikar Sigurd O. Westbye og kjent frå ei rekkje innspelingar og skandinaviske samarbeid.

Den initielt banjo-spelande Westby spelte tidleg med Cirkus Verdensteater, før han vart med som fiolinist i eit
tidleg jazzband (1924). Seinare spelte han gitar i Kabaorkesteret leia av Willie Vieth, i Funny Boys (1933-39), Freddy Valier og Robert Normann's eigen kvartett String Swing (1938-39). Westbye trakterte tidvis òg saksofon i orkester leia av Øyvind Bergh (Bristol-orkestret 1939-43), Cecil Aagaard og Gunnar Sønstevold, i sitt eige orkester, og dessutan i Sy-We-La. I den seinare tida spelte han òg i Oddvar Nygaards kvartett og Per Borthen og Per Nyhaug's orkester, gjorde innspelingar med Karin Krog, og figurerte på fjernsyn utover 1980-talet.

Han var tilsett i Schlagerforlaget.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Finn Westbye» frå Wikipedia på bokmål, den 13. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi frå Norsk Musikkinformasjon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Finn Moe** (12. oktober 1902–6. august 1971) var ein norsk politikar og journalist frå Bergen, som representerte Oslo og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1950 til 1969.

### Liv og gjerning

Moe var son til ein tannlækjar i Bergen. Sjølv utdanna han seg i 1920-åra ved lærestader i Frankrike; Rouen og Paris. Åra 1927-29 var han Arbeiderbladet sin korrespondent i Berlin, deretter styrte han Arbeidernes pressekontor i tre år. Frå 1932-40 var han journalist i Arbeiderbladet, der han arbeidde med utanriksstoff.

Moe rømde landet i 1940 og var 1941-43 sjef i Norsk kringkastingsteneste i USA og 1943-45 pressekonsulent ved Utanriksdepartementet i London. Sommaren 1945 var han norsk utsending til kommisjonen som førebudde skipinga av Sameinte Nasjonar. Fram til 1946 arbeidde i SN eller med SN-saker. Han var norsk SN-ambassadør 1948-49, og var såleis medlem av Tryggjingsrådet.

Hausten 1949 vart Moe vald til stortingsrepresentant for Oslo fylke og Arbeidarpartiet, og sidan attvald fire gongar. I alle fem valperiodane var han med i Utanriks- og konstitusjonskomitéen. Han var formann i komiteen dei fire fyrste periodane, etter Arbeidarpartiet tapte regjeringsmakta i 1965 var han nestformann i komiteen dei siste fire åra på Stortinget.

Moe skreiv og gav ut eit titals bøker og publikasjonar, mest om internasjonale spørsmål, men også om arbeidarrørsla.

Kjelder
-------

* Stortinsgbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
**Finn Christian Jagge** (4. april 1966–8. juli 2020) var ein norsk skirennar som vart olympisk meister i slalåm i 1992 i Albertville. Mellom desember 1991 og desember 1999 vann han sju renn i verdscupen i alpint, alle i slalåm. Han var medlem av Bærums Skiklubb.

Aktiv
-----

Jagge fekk sin internasjonale meisterskapsdebut i 1985 då han vart nummer 15 i spesialgreina slalåm under VM i alpint. To år seinare kom han på sjuandeplass i den alpine kombinasjonen i VM 1987 i Crans-Montana. Under vinter-OL 1988 i Calgary vart han nummer ni i kombinasjonen, den beste norske plasseringa i alpint under leikane. I dei neste alpine verdsmeisterskapane, 1989 og 1991, vart han høvesvis nummer 13 og 8 i slalåm.

Den 17. desember 1991 kleiv Jagge inn mellom verdstoppane i slalåm-øvinga. Han vann då i Madonna di Campiglio sitt fyrste renn i verdscupen i alpint. Mindre enn to månader seinare opplevde han høgdepunktet som ski-alpinist. Han sikra seg gullmedaljen i slalåm under vinter-OL i Albertville, 0,28 sekund føre Alberto Tomba frå Italia. Jagge vart same året tildelt Morgenbladets gullmedalje for 1992, saman med seglaren Linda Andersen.

Utover på 1990-talet tevla Jagge ofte jamnt med dei beste slalåmkøyrarane i verda. Han vann verdscuprenn i 1994, 1997, 1997/98-sesongen, to renn i 1998/99-sesongen og tok midt i desember 1999 sin sjuande og siste siger i verdscupen i slalåm på same staden der han åtte år tidlegare, på få dagar nær, tok sin fyrste siger.

Jagge la opp som aktiv alpinist i 2000.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Finn Christian Jagge» (på engelsk). Olympedia. Henta 23. juni 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Discogs (artist)

 |
**Frederik Jonas Lucian Bothfield Collett** (25. mars 1839–19. april 1914) var ein norsk målar frå Christiania, mest kjend for sine vinterbilete frå Lillehammer.

Collett var soneson til den leiande embetsmannen Jonas Collett. Sjølv byrja han på sjøkrigsskulen, men braut av og reiste til sjøs i fleire år, tok styrmannseksamen i 1858. På 1860-talet gjekk han i målarlære hos Hans Gude i Düsseldorf.

*Kystlandskap med robåt*, 1884
Kring 1873 orienterte han seg mot Paris, budde i byen fleire vender i siste halvdel av 1870-åra. Særleg var det verk av barbizon-målarane Camille Corot og Charles-François Daubigny og snømålaren Émile Breton som kom til å påverke Collett.

Frå 1886 til han døydde brått på ein søndagstur ved Lillehammer i 1914, budde Collett i byen og måla vintermotiv i ein tilnærma naturalistisk stil. Hovudverket *Ved Mesnas utløp* frå 1891 er eit godt døme på dei stemningsmetta arbeida hans. Collett var ugift rentenist, og den sikre økonomien gjorde at han kunne reise til ulike stader med ulike motiv, men ofte same stadene.

Kjelder
-------

* Fredrik Collett i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
Kart over Europa i 1714, etter fredstraktatne frå Utrecht, Rastatt og Baden.
**Freden i Rastatt** frå 7. mars 1714 enda fiendskapen mellom Frankrike og Austerrike mot slutten av den spanske arvefølgjekrigen. Han supplerte freden i Utrecht, som året før hadde enda fiendskapen mellom Frankrike på den eine sida og Storbritannia og Dei sameinte Nederlanda på den andre. Ein tredje avtale, freden i Baden, måtte til for å ende krigen mellom Frankrike og Det tysk-romerske riket.

Freden vart forhandla fram ved Den første Rastatt-kongressen i 1713 og 1714 av den franske marskalken Claude Louis Hector de Villars og den austerrikske prinsen Eugene av Savoie.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Treaty of Rastatt» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* R.R. Palmer, Joel Colton, Lloyd Kramer (2002). *A History of the Modern World*. ISBN 0-07-250280-0.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Steinskulptur forma av vinden på Altiplano i Bolivia.
**Eoliske prosessar** er prosessar skapt av vinden, eller meir presist evna vinden har til å forme ei overflate. Vind kan erodere, transportere og avsetje stoff og er ein viktig faktor i område med sparsam vegetasjon og store mengder lause sediment. Sjølv om vatn er langt viktigare når det gjeld å forme eit landskap, er eoliske prosessar viktige i tørre miljø som ørkenar. 

Vind eroderer jordoverflata ved deflasjon (lause og fine partiklar som vinden flyttar), ved turbulens og abrasjon. Område med intens og vedvarande erosjon vert kalla deflasjonssoner. Nesten halvparten av ørkenområda i verda er steinete deflasjonssoner. 

Partiklar vert transportert av vinden i lufta, ved saltasjon og kryping. Små partiklar, mindre enn 0,2 millimeter i diameter, kan løftast opp i lufta og fraktast av stad. Saltasjon skjer når små partiklar mindre enn 1 cm i diameter vert løfta opp frå bakken av vinden og gjer eit lite hopp framover. Partikkelen kan treffe andre partiklar når han landar, og desse kan halde fram saltasjonen. Partikkelen kan òg treffe andre partiklar som er for store til å løftast, men desse kan sakte krype framover når dei vert skubba på av saltasjonspartiklar. Slik kryping ved overflata utgjer så mykje som 25 % av partikkelrørsla i ein ørken. 

Stoff som er avsett av vinden kan gje signal om noverande og tidlegare vindretningar og vindstyrkar. Dette kan hjelpe til med å forstå det noverande klimaet og kreftene som formar det. Vindavsette sandformasjonar framtrer som sanddekker, rifler og sanddyner. Sanddekkene er flate og inneheld korn som stort sett er for store til saltasjon. Dei utgjer om lag 40 % av vindavsettingane. Sanddekke Selima sør i Egypt og nord i Sudan dekkjer 60 000 km² og er eit av dei største sanddekka i verda.

Sjå òg
------

* Eolisk landform
* Asiatisk støv
* Bagnoldformelen
* Barchan
* Blowout
* Kryss-sjikting
* Dreikanter
* Sanddyne
* Médanos i geology
* Saltasjon
* Sandås
* Sediment
* Sedimenttransport
* Ventifakt
* Yardang

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aeolian processes» frå Wikipedia på engelsk, den 21. september 2010.*

* «Eolian Processes» (HTML). USGS. 1997. Henta 21. september 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
**Stockholm-traktaten** var to avtalar som vart signerte i 1719 og 1720 og som enda krigen mellom Sverige på den eine sida og Hannover og Preussen på den andre. Då Karl XII av Sverige døydde i 1718 vart det tydeleg at den store nordiske krigen nærma seg slutten. Etterfølgjaren Fredrik I starta å forhandla fram avtalane. Dei siste restane av konflikten vart løyst då Frederiksborg-traktaten med Danmark-Noreg vart underteikna i 1720 og freden i Nystad med Russland i 1721.

Avtalen med Hannover
--------------------

I avtalen med Hannover frå den 9. november 1719 avstod Sverige Bremen-Verden.

Avtalen med Preussen
--------------------

Den 21. januar 1719 avstod Sverige Svensk Pommern sør for elva Peene og aust for elva Peenestrom til Preussen, inkludert øyane Usedom og Wollin og byane Stettin (Szczecin), Damm og Gollnow. Avtalen vart formalisert i 1720 og tredde i kraft då Fredrik Wilhelm I av Preussen gav ut eit patent som erklærte at dei avståtte områda vart ein del av Preussen den 29. mai 1720. Delane av Svensk Pommern som vart verande ein del av Sverige var då under dansk okkupasjon og vart gjeve attende til Sverige i Frederiksborg-traktaten den 3. juli 1720.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Treaty of Stockholm (Great Northern War)» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Heitz, Gerhard; Rischer, Henning (1995). *Geschichte in Daten. Mecklenburg-Vorpommern* (på tysk). Münster-Berlin: Koehler&Amelang. ISBN 3733801954.

1. 1 2 3  Heitz (1995), s.244

| * v
* d
* e
Avtalar i den store nordiske krigen (1700–1721) |
| --- |
| Preobrazjenskoje – Dresden – Traventhal – Narva – Warszawa – Altranstädt (1706) – Altranstädt (1707) – Dresden – Thorn – København – Hannover – kapituleringa til Estland og Livland – Prut – Adrianopel – Schwedt – Stettin – Berlin – Greifswald – Frederiksborg – Stockholm – Nystad |
| Felttog |
**Freden i Wien** eller **Wien-traktaten** vart signert den 18. november 1738. Han enda den polske arvefølgjekrigen. Med vilkåra i avtalen måtte Stanisław Leszczyński sei frå seg krava sine på den polske trona og respektere August III, hertug av Sachsen. Som kompensasjon fekk han i staden hertugdømet Lorraine og Bar, som vart gjeven til Frankrike då han døydde. Han døydde i 1766. Frans Stefan, som då var hertug av Lorraine, fekk i staden den ledige trona i storhertugdømet Toscana, den siste frå Medici-familien hadde døydd i 1737. Frankrike godtok òg den pragmatiske sanksjonen i freden i Wien. I ein annan del av avtalen vart kongedømet Napoli og Sicilia avstått av Austerrike til hertug Karl av Parma og Piacenza, den yngre sonen til kong Filip V av Spania. Karl måtte så avstå Parma til Austerrike, og gje opp krava sine om trona i Toscana.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Treaty of Vienna (1738)» frå Wikipedia på engelsk, den 23. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Lindsay, J. O. (1957) *The New Cambridge Modern History* Cambridge University Press, Cambridge, England, page 205, ISBN 0-521-04545-2
**Cuciurgani** (*Kutsjurhan* på ukrainsk; *Kutsjurgan* på russisk) er eit stort reservoar i Transnistria i Moldova.

Innsjøen ligg heilt sør i regionen på grensa til Odessa oblast i Ukraina og vassressursane vert delt mellom dei to landa. Han vart demd opp av Kutsjurhan like nord for der ho munnar ut i Dnestr. Reservoaret er 29 km lang og er 3 km brei ved sida av demninga. Det totale vassarealet er 27,2 kvadratkilometer. Før demninga vart bygd var det alt ein liman her i den sørlege delen av Kutshurhandalen. 

Cuciurgani er i dag eit populært fritidsområde for innbyggjarane nær Tiraspol, hovudstaden i Transnistria. Kutsjurgan kraftverk nyttar vatn frå reservoaret til avkjøling, og reservoaret vert ikkje nytta til vasskraft.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cuciurgan Reservoir» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Food and Agriculture Organization of the United Nations (1997). *Irrigation in the countries of the former Soviet Union in figures*. Food & Agriculture Org. s. 162–. ISBN 978-92-5-104071-3. Henta 2. september 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart ove rTransnistria Arkivert 2007-02-10 ved Wayback Machine.
* *Our Waters: Joining Hands Across Borders - First Assessment of Transboundary Rivers, Lakes and Groundwaters* Arkivert 2011-06-06 ved Wayback Machine. UNECE (2007)

Koordinatar: 46°36′0″N 29°58′0″E﻿
Haraldsgata i Haugesund, den lengste gågata i Noreg
**Gågate** er ei gate i ein by som primært er innretta for gåande, og der biltraffikk er forbode i opningstida til butikkane, endå som regel med unntak av varelevering. Nokre kjende døme er Strøget i København og Strøget i Århus.

Den fyrste gågata i Danmark var Houmeden i Randers, som fekk gågatestatus i 1963. Året før, 17. november 1962, var Strøget i København blitt gjort om til gågate på forsøksbasis, men denne statusen blei fyrst gjort permanent i 1964. 

I Sverige blei den fyrste gågata, Kullagatan i Helsingborg, oppretta i 1961. I Noreg er Karl Johans gate i Oslo mest kjend, medan Haraldsgata i Haugesund er den lengste gågata i Noreg.

Kjelder
-------

1. ↑  *RANDERS CITY DK - ALTID ÅBEN! - Aktivitetskalender*, arkivert frå originalen 27. september 2007, henta 21. november 2022
2. ↑  «Nå skal gatekampen avgjøres, besøkt 09.03.2014». Arkivert frå originalen 4. april 2014. Henta 9. mars 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Gågate» frå Wikipedia på bokmål, den 21. november 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Gérard Latortue** (fødd 19. juni 1934 i Gonaïves i Haiti) var statsminister i Haiti frå 12. mars 2004 til 9. juni 2006. Han hadde før dette vore embetsmann i SN i mange år, og hadde ein kort periode i 1988 vore utanriksminister under regjeringa til Leslie Manigat i Haiti.

I februar 2004 vart president Jean-Bertrand Aristide som følgje av eit statskupp avsett som president og send i eksil. Latortue vart utpeika til regjeringssjef for ei overgangsregjering 9. mars, medan han endå budde i USA, og han vart innsett tre dagar seinare. Dei internasjonale intervensjonsstyrkane sette inn eit «vismannsråd» – eit organ som ikkje var heimla i haitisk lovverk – som valde ut Latortue.

Regjeringa hans vart anerkjend av USA, Canada og EU, men nokre andre – Jamaica, St. Kitts og Nevis, Venezuela og Cuba, så vel som Den afrikanske unionen – tok avstand frå dette og erklærte offisielt at dei ikkje anerkjende denne regjeringa. Regjeringa vart også møtt med motstand av det haitiske politiske partiet Fanmi Lavalas.

Dei påfølgjande åra var prega av ei stadig kapitalflukt av utanlandsk kapital og emigrasjon av menneskelege ressursar (særleg frå den økonomiske eliten i landet, som gjennom 184-gruppa hadde støtta kuppet mot Aristide og bidrege sterkt til den nye regjeringa), meir gjengkriminalitet og fleire privatmilitsar (særleg i og rundt Port-au-Prince. Mange av medlemmene i dei væpna gruppene hadde tidlegare vore med i dei væpna styrkane i Haiti (som vart oppløyste av Aristide), eller var frå den kriminelle gategjengen *Chimere*, som hadde støtta Aristide.

Ei rekkje menneskerettsorganisasjonar har lagt fram dokumentasjon på massakrar som skal ha vore utført av politet sine dødsskvadronar for Latortue-regjeringa. Journalisten Abdias Jean vart drepen av styrkar som var tru mot Latortue-regjeringa. Andre journalistar, som Jean Ristill og Kevin Pina, vart tidvis sette i fengsel. Hundrevis av Lavalas-aktivistar og -politikarar vart ulovleg fengsla, og fleire tusen vart drepne, vart det hevda. Mellom dei som vart politiske fangar på denne tida var Gerard Jean-Juste, Yvon Neptune og Ronald Dauphin.

I 2006 vart Latortue etterfølgd av Jacques-Édouard Alexis. Latortue var seinare leiar for ein valobservatørdelegasjon frå La Francophonie i Togo under parlamentsvala der i 2007.

Kjelder
-------

* «Gérard Latortue» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 30. april 2010.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
**Merete Møller** (fødd 7. mai 1978) er ein dansk tidlegare handballspelar frå Sønderborg. Ho vart verdsmeister med Danmark i 1997 og seinare både noregsmeister og seriemeister med Larvik HK. Møller var spelstyrar (playmaker).

Møller var eit av Danmarks største handballtalent då ho i 1997 fekk plass i mannskapet som vann verdsmeisterskapen gjennom finalesiger over Noreg. I tida frå november 1997 til mars 2000 deltok ho i 37 landskampar og skåra 91 mål.

Periodane 1994-96 og 1997-99 var Møller aktiv i Randers HK. I den mellomliggjande 1996/97-sesongen spelte ho på Vorup BK. Sommaren 1999 skreiv ho kontrakt med Larvik HK. Møller var sentral då klubben vann både cupmeisterskapen og seriemeisterskapen i 1999/2000-sesongen. Stendige kneskader gjorde at ho spelte sin siste kamp vinteren 2001, ein sesong der Larvik forsvarte seriemeistertittelen. Før fylte 23 år la ho opp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Merete Møller» frå Wikipedia på dansk, den 3. april 2021.*
* *Denne artikkelen bygger på «Merete Møller» frå Wikipedia på fransk, den 3. april 2021.*
|  |
| --- |
| ***«Sister»***  Song av S!ster |
|  |
| **Land** | Tyskland |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 22. februar 2019 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 03:00 |
| **Selskap** | Anchor, Universal |
| Låtskrivar(ar) | Laurell Barker, Marine Kaltenbacher, Tom Oehler, Thomas Stengaard |
|

S!sters framfører «Sister» under ei av prøvene i Tel Aviv i 2019.
**«Sister»** (norsk: *syster*) er ein tysk popsong frå 2019 som vert framført av duoen S!sters. Songen vann musikktevlinga *Unser Lied for Israel* og var det tyske bidraget i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel. Songen er skriven av Laurell Barker, Tom Oehler, Marine Kaltenbacher og Thomas Steengard.

Bakgrunn
--------

«Sister» vart skriven av låtskrivarane Laurell Barker, Tom Oehler, Marine Kaltenbacher og Thomas Steengard under ein låtskrivarkonferanse i Sveits i 2018. Songen var tiltenkt den sveitsiske uttakinga, men han vart ikkje plukka ut til uttakinga. Songen vart i staden send til den tyske nasjonale finalen i 2019, *Unser Lied for Israel*. Der deltok han i tevlinga med fire andre låtar og vann ein knapp siger i tevlinga. «Sister» vart dimed det tyske bidraget til finalen i Eurovision Song Contest laurdag 18. mai 2019.

I finalen enda «Sister» nest sist, som nummer 25 av 26 bidrag. Songen fekk 24 poeng frå juryane, og 0 poeng i telefonavrøystinga.

Kjelder
-------

1. ↑  «Germany: "Sister" Was Written At Swiss Eurovision Songwriting Camp» (på engelsk). 23. februar 2019. Henta 28. april 2019.
2. ↑  «Germany's song and artist for Israel: S!sters with Sister». Henta 28. april 2019.
3. ↑  «Poeng til og fra Tyskland i finalen». EBU. mai 2019. Henta 26. mai 2019.
4. ↑  «Grand Final of Tel Aviv 2019». EBU. mai 2019. Henta 26. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Sister (sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 26. desember 2021.*
**Merete Myklebust** (fødd 16. mai 1973) er ein tidlegare fotballspelar frå Ellingsøya i Ålesund. Ho vann VM-gull for Noreg i 1995 og OL-bronse i 1996. I alt spela ho 60 landskampar og skåra to mål for Noreg. Myklebust spela for klubbane Spjelkavik Idrettslag og Trondheims-Ørn. Med Ørn vann ho seks seriegull og seks noregsmeisterskap i perioden mellom 1994 og 2001.

### Aktiv

Fram til 1993 spela Myklebust på den beste fotballklubben for kvinner i Møre og Romsdal; Spjelkavik. Klubben spela i andredivisjon. Her var ho lagkamerat med mellom andre Anita Waage og Ann Kristin Aarønes. Alle desse tre hamna etter kvart i trønderklubben Trondheims-Ørn, Myklebust frå 1994-sesongen.

På klubbnivå var Myklebust med å vinne seks seriemeisterskap for Trondheims-Ørn; 1994, 1996, 1997, 1998, 1999 og 2001, og seks noregsmeisterskap; 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001. Størstedelen av tida hos Ørn spela ho venstreback.

Myklebust landslagsdebuterte for Noreg i 1993. Ho spela sideback på Noregs lag som vart verdsmeister under Fotball-VM 1995 i Sverige. Året etter spela ho i same posisjonen for laget som tok bronse under sommar-OL 1996 i Atlanta. Myklebust spela på landslaget ut 1997-sesongen.

### Merittar

* VM-gull 1995 for Noreg
* OL-bronse 1996 for Noreg
* Seriemeister 1994, 1995, 1996, 1997, 2000 og 2001 med Trondheims-Ørn
* Sølvmedalje i serien 1998 og 1999 med Trondheims-Ørn
* NM-gull 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001 med Trondheims-Ørn
* NM-sølv 1995 med Trondheims-Ørn

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Merete Myklebust» frå Wikipedia på bokmål, den 24. oktober 2012.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 1996 |
| --- |
| 
* 1 Nordby
* 2 Carlsen
* 3 Espeseth
* 4 N. Nymark Andersen
* 5 Myklebust
* 6 Riise
* 7 A. Nymark Andersen
* 8 Støre
* 9 Pettersen
* 10 Medalen
* 11 Sandaune
* 12 Seth
* 13 Svensson
* 14 Haugen
* 15 Tangeraas
* 16 Aarønes
* 17 Frustøl
* 18 Thun
* 19 Sternhoff
* Landslagstrenar: Pellerud

 | Flagget til Noreg |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 53°38′8″ N 2°50′14″ W﻿

Ein innsjø i Mere Sands Wood
**Mere Sands Wood** er eit 42 hektar stort naturreservat vest i Lancashire i England, forvalta av The Wildlife Trust for Lancashire, Manchester & North Merseyside. Det ligg om lag 8 km frå Ormskirk. Namnet kjem frå då område strekte seg til breidda av Martin Mere.

Reservatet består av innsjøar, gammal breiblad- og barskog, sandete, fuktige enger og lyngheier. Desse ligg oppå lag av sand og torv som er avleiringar etter den siste istida. Mellom 1974 og 1982 vart det grave ut sand i område for for glasproduksjon.. Staden vart omgjort til eit naturreservat då utvinninga var over.. Reservatet har status som *Site of Special Scientific Interest* (stad av særskild vitskapleg interesse) på grunn av geologien her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mere Sands Wood» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4 5 6 7  «Mere Sands Wood». The Wildlife Trust for Lancashire, Manchester & North Merseyside. Henta 15. september 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wildlife Trust
Siter-lyd.
Tafelberg-siter
**Siter** er eit klimpreinstrument som er bygd opp av ein resonanskasse utan hals og fleire strenger. Nokre av strengene gjev melodien medan andre akkompagnerer han.

Instrumentet er kjent frå mange land i ulike former, og blir særleg brukt innan folkemusikk. I Noreg finn me han både i form av den sentraleuropeiske zitheren, oftast kalla siter eller harpeleik og i som det norske dulcimerinstrumentet langeleik.

Namnet siter kjem frå det greske instrumentet *kithara*, som vart brukt av klassiske greske diktarar og seinare i Romarriket.

Namnet siter (med trykk på første stavinga) er av eit anna opphav enn namnet sitar (med trykk på siste stavinga). Det sistnemnde kjem av farsi *si-tar* eller *se-tar* som tyder 3-streng.

Ulike siterinstrument frå heile verda
-------------------------------------

* langeleik (Noreg)
* langspil (Island)
* hummel (Sverige)
* kantele (Finland)
* kanklės (Litauen)
* kannel (Estland)
* kokle (Latvia)
* Hackbrett eller Scheitholt (Tyskland)
* épinette (Frankrike)
* kacapi (Sudan)
* santur (Iran)
* kamanjeh (Iran)
* rabab (Iran)
* dan tranh eller dan thap luc (Vietnam)
* guqin (Kina)
* guzheng (Kina)
* chaozhou zheng (Kina)
* yãngqín (Kina)
* gayageum (Korea)
* geomungo (Korea)
* koto (Japan)
* Appalachian dulcimer (USA)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC

 |
**Eoliske landformer** er landskapstrekk som anten er skapt av den eroderande eller byggande effekten til vind. Denne prosessen skjer ikkje berre på jorda, men er òg observert på andre planetar, som Mars.

Terminologi
-----------

Ordet kjem frå Æolus, den greske vindguden, og sonen til Helen og nymfa Orseis, og bror til Dorus, Xuthus og Amfiktyon.

Mekanisme
---------

Sand som bles frå ryggen av Kelso Dunes i Mojaveørkenen i California.
I eoliske prosessar transporterer og avset vinden sedimentpartiklar. Eoliske landskapsformer oppstår i område der vinden er hovudårsaka til erosjon. Partiklane som vert avsette har storleik som sand, silt og leire. Partiklane vert innblanda i lufta i ein av fire prosessar. Kryping skjer når partiklane rullar eller glir langs overflata. Løfting skjer når ein partikler stig opp frå overflata på grunn av Bernoullieffekten. Om luftstraumen er turbulent vil større partiklar verte transportert i ein prosess kalla saltasjon. Støyttransport skjer når ein partikkel i rørsle treff ein annan partikkel, slik at den andre partikkelen flyttar seg.

### Erosjonslandformer

Vinderoderte landformer vert sjeldan bevarte på jordoverflata utanom i tørre regionar. Andre stader vil vatn på overflata vaske bort dei eoliske landformene. Det finst fleire typar landformer som er tilknytte erosjon: ventifaktar, yardangar og tørre innsjøar.

Sjå òg
------

* Barchan
* Blowout
* Desert pavement
* Sanddyne
* Erg
* Løss
* Médanos
* Playa
* Sandås

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aeolian landform» frå Wikipedia på engelsk, den 26. november 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  L. Archie, Ms. Deithra. «Aeolian Processes and Landforms» (PDF). *New Mexico State University*. s. 2. Arkivert frå originalen (PDF) 22. november 2010. Henta 23. november 2013.
2. 1 2  «Aeolian landform». The Canadian Encyclopedia. Arkivert frå originalen 17. august 2007. Henta 23. november 2013.