recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cincinnati** er ein by i delstaten Ohio i det austlege USA. Han omfattar eit areal på 206 km og har om lag 297 000 ibuarar (2010), og er dermed den tredje største byen i delstaten. Cincinnati er administrativt senter for Hamilton County. 

Byen ligg lengst sørvest i delstaten Ohio, ved åmotet mellom Ohioelva og den mindre elva Licking. Han er del av ein større byregion, Cincinnati–Middletown, som strekkjer seg inn i Kentucky og Indiana. 

Bru over Ohio-elva i Cincinnati.

Historie
--------

Cincinnati vart grunnlagd i 1788 og var den fyrste større byen som voks fram etter den amerikanske revolusjonen. Han voks mykje utover på 1800-talet, men etter at jarnbaner vart lagt vestover i USA, måtte Cincinnati sjå seg forbigådd i vekst av andre innlandsbyar som Chicago og Saint Louis. Frå 1960-talet har folketalet gått tilbake med rundt 25 % i sjølve byen. Etter 1970 har det også vore tendensar til stagnasjon og tilbakegang også i heile byregionen.

Næringsliv
----------

Byen er eit viktig transportknutepunkt for veg, jarnbane og flyruter, i tillegg til å ha ei av dei største innlandshamnene i USA. Ein har særleg drive med transport av kol, jern og trevirke. Utanrikshandelen har også blitt viktig for økonomien i byen fram mot 2000-talet. Combs-Hehl Bridge over Ohio-elva bind byen saman med Campbell County i Kentucky.

Cincinnati har ein mangesidig industri som mellom anna omfattar produksjon av maskinverktøy, såpe, spelkort, kjemikalium, bil- og flydelar, motorar, tekstil, konfeksjon og møblar. Grafisk industri, store slakteri, brennerier og bryggjeri er også økonomisk viktige.

Kultur og utdanning
-------------------

Byen har fleire høgare lærestader, mellom anna University of Cincinnati (1874), katolske Xavier University (1831) og jødiske Hebrew Union College (1875).

Den andre eldste dyrehagen i USA, Cincinnati Zoo and Botanical Garden, blei skipa i 1875.

Det amerikanske fotballaget Cincinnati Bengals som speler i NFL er heimehøyrande i Cincinnati.

Kjelder
-------


* «Cincinnati» (5. september 2011), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 7. juli 2014.
* *Denne artikkelen bygger på «Cincinnati» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Cincinnati**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Inngangen til Cincinnati Zoo.
Reptilhuset frå 1875.
**Cincinnati Zoo and Botanical Garden** , Cincinnati dyrehage og botaniske hage, ligg i Avondale i Cincinnati i Ohio og er den andre eldste dyrehagen i USA. Reptilhuset i parken frå opningsåret 1875 er den eldste dyrehagebygningen i USA. Dagens park inneheld rundt 500 dyreartar og 3500 planteartar.

Dyrehagen blei grunnlagd i 1873 og opna i 1875, 14 månader etter Philadelphia Zoo frå 1874. Han hadde ei lita dyresamling som omfatta ein handful apekattar, grizzlybjørnar, hjortar, vaskebjørar og elgar. Han hadde også ein bøffel, ein hyene, ein tiger, ein alligator, ein sirkuselefant og over firehundre fuglar. Dyrehagen er kjend for å ha husa det siste levand eksemplaret av vandredue, «Martha», som døydde her i 1914, og den siste carolinaparakitten, som døydde i 1918. 

Den gamle dyrehagearkitekturen og vandredueminnesmerke gjorde at dyrehagen fekk status som «National Historic Landmark» i 1987.
Parken er medlem av Association of Zoos and Aquariums (AZA), World Association of Zoos and Aquariums (WAZA) og American Public Garden Association.

Kjelder
-------


* History and vision, cincinnatizoo.org
* «Plants», cincinnatizoo.org

* *Denne artikkelen bygger på «Cincinnati Zoo and Botanical Garden» frå Wikipedia på engelsk, den 27. juli 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

 Commons har multimedium som gjeld: **Cincinnati Zoo and Botanical Garden**

Koordinatar: 39°8′42″N 84°30′29″W﻿
| Cinderford  |
| --- |
| Miners' Tribute, av Antony Dufort**Miners' Tribute, av Antony Dufort** **Miners' Tribute, av Antony Dufort** |
| Plassering |
| 

Cinderford is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Gloucestershire |
| Distrikt | Forest of Dean |
| Grunnlagd | 1800-talet |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 8 116 |
| Koordinatar |  51°49′″N 2°30′″W﻿Koordinatar: 51°49′″N 2°30′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Telefon-retningsnummer | 0 1594 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Cinderford**
 |

**Cinderford** er ein liten by i Gloucestershire i England. Han ligg aust i distriktet Forest of Dean, og vart grunnlagt på 1800-talet som følgje av kolgruveindustrien i området, som var i sterk vekst.

Byen minner om dei mange walisiske byane som òg voks fram omkring kolgruver, med lange rekker med identiske terrassehus.

Då gruvene byrja å stenge i 1950-åra råka det byen hardt, fordi det fanst lite annan industri. Til samanlikning klarte den andre byen på denne storleiken i distriktet, Coleford seg langt betre gjennom denne tida, fordi han aldri var så avhengig av gruvene. Det finst noko industri i Cinderford, men han slit økonomisk, og har relativt høg arbeidsløyse.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cinderford» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Alecia Beth Moore**, kjent som **P!nk** eller **Pink** (fødd 8. september 1979) er ein amerikansk songar og låtskrivar fødd i Doylestown i den amerikanske delstaten Pennsylvania. Ho hadde gjennombrotet sitt med debutalbumet *Can't Take Me Home* i 2000. Stemmen hennar har ofte vorte samanlikna med Janis Joplin, som P!nk har uttalt er ein av forbileta hennar.[*treng kjelde*]

Liv
---

Alecia Beth Moore vart fødd i Doylestown i Pennsylvania som dotter av James og Judy Moore; ho er av irsk og tysk opphav på farssida og av litauisk-jødisk på morssida. Ho har òg ein bror ved namn Jason. Ho høyrer til ikkje nokon religion.[*treng kjelde*]

Som lita var P!nk glad i å synge og danse. Ho var med i gospelkoret i kyrkja og har òg sunge opera. Som tenåring var ho songar i eige lokalband kalla Middleground. Mora og faren skilde seg då P!nk var liten, noko som gjekk hardt innpå henne. Ho skreiv songen «Family Portrait» frå albumet *Missundaztood* om skilsmålet. Faren var vietnamveteran og politisk aktiv. Dette virkte inn på oppsedinga til P!nk; ho lærde tidleg å utvise sympati med dei svake gruppene i samfunnet. P!nk var ikkje gammal før ho hjelpte faren med å dele ut mat til heimlause. Då ho var 16 år gammal deltok ho på «open mic» på Club Fever. Ho imponerte stort, og DJen lét henne synge kvar helg. Under ein av desse framferdene var det ein representant frå eit plateselskap tilstades. Han leitte etter ein tredje medlem til ei jentegruppe og var svært imponert over det han så. Alecia slutta på skulen, Central Bucks West High, og vart med i gruppa Choice som bestod av 3 kvite jenter som song RnB. Gruppa varte i 2 1/2 år. Men folk hadde fått auga opp for Alecia og ho fekk tilbodet om solokontrakt. Ho tok kallenamnet **P!NK**, (inspirert frå karakteren Mr. Pink i filmen Reservoir Dogs). 

7. januar 2006 gifta ho seg med motorsyklisten Carey Hart på ei strand i Costa Rica etter å ha vore forlova med han sidan 26. juni 2005, der ho fridde til han. Det vart slutt mellom dei i februar 2008, og skulle skiljast, men fann tilbake til kvarandre i mai 2009.

Norgesbesøk
-----------

9. november 2009 heldt P!nk konsert i Oslo Spektrum med turneen Funhouse Festival, 25. juli 2010 opptredde ho
med sitt Summar Carnival på Odderøya i Kristiansand for over 10 000 tilskodarar. Konserten var den siste på P!nk sin lange europaturné.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «P!nk» frå Wikipedia på bokmål, den 31. desember 2010.*

Fotnotar

1. ↑  Julie Falkevik Tungevåg, Sirkus på Odderøya Arkivert 2010-07-29 ved Wayback Machine. *Fædrelandsvennen* 26.07.10

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Logoen til ESRB
RP (Rating Pending) blir brukt i reklame og marknadsføring av spel som ikkje har fått ei endeleg aldersgrense
**Entertainment Software Rating Board** (**ESRB**) er ein organisasjon som set aldersgrenser på dataspel og anna programvareunderhalding i USA, Canada og Mexico. Organisasjonen vart etablert i 1994 av Entertainment Software Association, som følgje av kontroversar knytte til dataspel med utprega valdeleg eller seksuelt innhald. Systemet svarar til PEGI, som blir brukt for å klassifisera dataspel i Europa.

ESRB bruker stiliserte bokstavar for å merkja dataspel etter kva aldersgruppe dei kan eigna seg for:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Early Childhood | Everyone | Everyone 10+ | Teen | Mature | Adults Only |

Dataspel merkte med EC (Early Childhood) eignar seg for små barn og skal ikkje ha støytande innhald. E (Everyone) eignar seg for alle aldrar, E 10+ (Everyone 10+) eignar seg for tiårige og eldre, og T (Teen) eignar seg for trettenårige og eldre. M (Mature) svarar til ei aldersgrense på 17 år og ein mindreårig må ha følgje av ein vaksen for å kunna kjøpa dataspel med dette aldersmerket. AO (Adults Only) svarar til ei aldersgrense 18 år og mindreårige er ikkje tillatne å kjøpa spel med dette merket.

Sjå òg
------

* Computer Entertainment Rating Organization
* Pan European Game Information

Kjelder
-------

1. ↑  About ESRB - ESRB.org

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

 Commons har multimedium som gjeld: **Entertainment Software Rating Board**
**Gunnar Olav Fatland** (fødd 9. november 1946) er ein norsk bankmann og politikar, fødd i Kvinnherad i Hordaland. Han representerte Rogaland og partiet Høgre på Stortinget i tida 1985-97.

Fatland var son til ein bygningsarbeidar og voks opp på Tau i Strand kommune i Rogaland. Etter handelsskule tok han ei rekke kurs i bankvesen og arbeidsleiing, så vel som 1. avdeling juridikum. Han var tilsett ved sparebankane i Skånevik og Strand i 1964 til 1972 og kontorsjef i Strand kommune 1973-75. Deretter arbeidde han in to år for sparebankane i Rogaland, før han i 1977 vart banksjef i Rogalandsbanken i Jørpeland.

Frå 1980 til -83 var Fatland ordførar i Strand kommune, sidan formannskapsmedlem 1984-87. Hausten 1985 vart han vald til stortingsrepresentant frå Rogaland, då han vann sistemandatatet frå fylket, noko som gjorde at Høgre hadde tre representantar frå Rogaland i fireårsperioden. Sidan vart han attvald to gongar, då som Høgre sin toppkandidat u Rogaland. Bortsett frå 1987/88-sesjonen, då han var med i Forbrukar- og administrasjonskomitéen, hadde Fatland plass i Energikomiteen. Han var då den energipolitiske talsmannen i Høgre, og utmerkte seg som ein pådrivar for å få bygt gasskraftverk.

Fatland arbeidde i banknæringa også i tida etter han var stortingsrepresentant. Frå 1997 var han såleis regionbanksjef i SpareBank 1 SR-Bank, til dess han i åra 2002-06 var sjef for lån til offentleg sektor i same banken.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Cirrus Kelvin-Helmholtz**| 

|  |
| --- |
| KH instabilitet synleg i skyer over Mount Duval i Australia |
| KH instabilitet synleg i skyer over Mount Duval i Australia |

 |
| **Høgd** | Over 7000 m |
| **Utsjånad** | Brytande bølgjer |
| **Nedbørsky?** | Nei |
| **Forkorting** | Ci |

**Cirrus Kelvin-Helmholtz** er ei type cirrussky som oppstår i store høgder som smale, horisontale spiralforma skyer. Dei varer vanlegvis ikkje lenger enn eit par minutt og er derfor kanskje den skytypen som er vanskelegast å få auge på. 

Skyene oppstår i samband med eit vindskjer i luftlaga rundt cirrusskyene. Det vil sei at to luftlag enten flyttar seg i forskjellig retning og/eller med forskjellig fart. Dette fører til vertikale bølgjer på grenseflata mellom desse to luftlaga. Som oftast vil det bli danna skyer på bølgjetoppane i samband med slike vindskjer, men for Cirrus Kelvin-Helmholtz er bølgjerørsla kraftigare og bølgjene bryt på same måte som havbølgjer bryt på ei strand. Kelvin-Helmholtz bølgjer er sannsynlegvis ganske vanleg på toppen av troposfæren, men lufta er som regel så pass tørr at det ikkje eksisterer skyer som synleggjer bølgjene. I slike tilfelle vil det oppstå *klarluftsturbulens*, som er umogeleg for fly å oppdaga på førehand sidan den ikkje er synleg på radar.

Sjå òg
------

* Kelvin-Helmholtz instabilitet

| * v
* d
* e
Skytypar |
| --- |
| Høge skyer (Type A) | Cirrus (Ci) • Cirrus uncinus • Cirrus Kelvin-Helmholtz • Cirrostratus (Cs) • Cirrocumulus (Cc) • Pileus • Kondensstriper |
| Midlare skyer (Type B) | Altostratus (As) • Altostratus undulatus • Altocumulus (Ac) • Altocumulus undulatus • Altocumulus makrellsky • Altocumulus castellanus • Altocumulus lenticularis |
| Låge skyer (Type C) | Stratus (St) • Orografisk stratus  • Nimbostratus (Ns) • Cumulus humilis (Cu) • Cumulus mediocris (Cu) • Stratocumulus (Sc) |
| Konvektive skyer (Type D): | Cumulonimbus (Cb) • Cumulonimbus incus • Cumulonimbus calvus • Cumulonimbus med mammatus • Cumulus congestus  • Pyrocumulus |
| Andre skytypar | Nattlysande skyer • Perlemorskyer |
**Ludvika kommun** er ein kommune i Dalarnas län i Sverige. Kommunen grensar til ni andre kommunar, både i Dalarnas län, Värmlands län og Örebro län. Administrasjonssenteret i kommunen er Ludvika.

Kommunen ligg i den austlege delen av Bergslagen. Landskapet er kupert med skog i dei høgare partia. I søraust finn ein meir oppdyrka mark, og myrlandskap i vest. Industrien er allsidig med mellom anna transformator- og høgspenningsapparat-produksjon. Det er også bryggjeriverksemd i Grängesberg.

Administrativ historikk
-----------------------

Eit *municipalsamhälle* med namnet Ludvika vart oppretta i 1901 i Ludvika kommun. I 1915 braut ein del ut av *landskommunen* for å danne Ludvika *köping*, som berre fire år seinare vart Ludvika *stad*. I det som var att av Ludvika landskommun og i Norrbärke kommun hdde det i 1918 vorte innlemma eit nytt municipalsamhälle med namn Marnäs. I 1925 vart dette innlemma i Ludvika stad. Etter ei tid med mange endringar låg kommuneinndelinga i området fast og vart ikkje påverka av kommunereforma i Sverige i 1952. Men Ludvika landskommun vart innlemma i byen i 1963. I 1971 vart Ludvika kommun oppretta gjennom samanslåing av byen, Grangärde landskommun og Säfsnäs landskommun.

Kommunevåpenet
--------------

Blasonering: *På blå bakgrunn, ein sølvstraum med eit gamalt teikn for torevêr på, på kvar side ei [fransk] lilje av gull*.

Våpenet vart i 1920 fastsett av kongen for Ludvika stad. Straumen og torevêrsymbolet symboliserer Ludvika ström og kraftutvinninga. Liljene kjem frå våpna til slektene Lillie og Cedercreutz. Ludvika bruk hadde på 1600-talet vore eigd av Axel Lillie. Då kommunen vart oppretta i 1971 vart det avgjort at han skulle overta byvåpenet, og det vart registrert i Patent- och registreringsverket i 1974. Dei tidlegare landskommunane som gjekk inn i den nye kommunen hadde hatt sine eigne våpen, og desse vart ugyldige.

Tettstader
----------

Det er tolv tettstader i Ludvika kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

| Nr. | Tettstad | Folketal |
| --- | --- | --- |
| 1 | **Ludvika** | 14 018 |
| 2 | Grängesberg | 3 532 |
| 3 | Sörvik | 718 |
| 4 | Fredriksberg | 717 |
| 5 | Nyhammar | 686 |
| 6 | Saxdalen | 615 |
| 7 | Sunnansjö | 557 |
| 8 | Blötberget | 448 |
| 9 | Håksberg | 439 |
| 10 | Gonäs | 366 |
| 11 | Grangärde | 346 |
| 12 | Persbo | 343 |

Kjelder
-------

* Artikkelen var opphavleg basert på ei omsetjing av «Ludvika kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Ludvika» på Store Norske Leksikon.

Fotnote
-------

1. ↑  «*På blått fält en bandvis ställd ström av silver, belagd med en antik åska av fältets färg samt åtföljd på vardera sidan av en lilja av guld*».

| * v
* d
* e
Kommunar i Dalarnas län i Sverige |
| --- |
|  | Avesta • Borlänge • Falun • Gagnef • Hedemora • Leksand • Ludvika • Malung-Sälen • Mora • Orsa • Rättvik • Smedjebacken • Säter • Vansbro • Älvdalen |  |
| Sjå òg: Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Ulike sekssida terningar
Terningsett for rollespel der terningane har ulikt tal sider.
Ein **terning** (norrønt *ten(n)ingr*, truleg frå lågtysk *terninc*, av latin *quaternio*, 'firar' i terningspel) er ein kubeliknande gjenstand ein kan bruka i spel for å få tilfeldige resultat. Dei vanlegaste terningane har seks sider, men det finst også andre utformingar.

Ein rett utforma terning skal ha like stort sannsyn for å landa på kvar side, og bør derfor vera laga av homogent materiale.

Det er eit ulikt symbol på kvar flate. Vanlegvis svarer symbola til tala 1, 2, 3, 4, 5 og 6, slik at flata med *i* og flata med 6 - *i* står rett ovanfor kvarandre på terningen. 

Det er funne kubeforma terningar frå det gamle Egypt i graver. Dei gamle grekarane hadde ein firkanta terning kalla *astragalus*.
Ein terning er vanleg å bruka i ulike spel, som hundre, ludo, yatzy og *Settlers*.

Kjelder
-------

1. ↑  «terning» i Nynorskordboka og Bokmålsordboka.
2. 1 2 3  Bryhn, Rolf (20. februar 2018). «terning». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Terning**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Tero Pitkämäki** (fødd 19. desember 1982) er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar fødd i Ilmola i Lappland i Finland. Han vart verdsmeister i spydkast i Osaka 2007, og vann i åra 2006-15 heile sju medaljar i internasjonale meisterskap.

Aktiv
-----

Pitkämäki byrja med spydkast som 16-åring og nådde relativt fort gode resultat. Internasjonalt utmerka han seg ikkje før enn 2004-sesongen, då han kom på åttande plass i OL 2004 med 83,01 meter.

Hans personlege rekord er 91,53 meter, kasta i Kuortane 26. juni 2005, noko som gjorde han til det store heimehåpet under VM i Helsingfors. Under vanskelege tilhøve lukkast han ikkje, kom på fjerdeplass med 81,27 meter som beste resultat.

I EM i Göteborg 2006 tok Pitkämäki sølv med eitt kast på 86,44. Norske Andreas Thorkildsen vann meisterskapet.

Den 5. august 2007 vann Pitkämäki det finske meisterskapet for fjerde gong med eit kast som målte 89,43 meter.
Pitkämäki deltok sidan i friidretts-VM i Osaka i Japan, der han vann gull med eitt kast på 90,33 meter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 Aten: Nr 8 - 83,01 m
* VM 2005 Helsingfors: Nr 4 - 81,27 m
* EM 2006 Göteborg: Sølvmedalje - 86,44 m, bakom Andreas Thorkildsen (88,78 m)
* VM 2007 Osaka: Gullmedalje - 90,33 m, framom Andreas Thorkildsen (88,61 m)
* OL 2008 i Beijing: Bronsemedalje - 86,16 m
* VM 2009 i Berlin: Nr 5 - 81,90 m
* EM 2010 Barcelona: Bronsemedalje - 86,67 m
* VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa (79,46 m, nr 17)
* EM 2012 Helsingfors: Nr 11 - 74,89 m
* OL 2012 i London: Nr 5 - 82,80 m
* VM 2013 i Moskva: Sølvmedalje -87,07 m, bakom Vítězslav Veselý (87,17 m)

### Medaljar i finske meisterskap

* Gull: 2004 (82,82), 2005 (87,83), 2006 (88,17) ja 2007 (89,43)
* Sølv: 2003 (80,45), 2008 (82,28)

### Personlege rekordar og årsbeste

* 2000 73,75 Pihtipudas 20.7.
* 2001 74,89 Kannus 11.8.
* 2002 77,24 Lapua 24.6.
* 2003 80,45 Helsingfors 11.8.
* 2004 84,64 Pihtipudas 4.7.
* 2005 91,53 Kuortane 26.6.
* 2006 91,11 Kuortane 24.6.
* 2007 91,23 Lapinlahti 22.7.

### Spydulukka i Roma

Fredag den 13. juli 2007 under IAAF Golden League-stemnet på Stadio Olimpico trefte eit av Pitkämäkis spyd den franske lengdehopparen Salim Sdiri i ryggen. Sjølv om han var skaka, fullførte Pitkämäki tevlinga og vart nummer to etter Andreas Thorkildsen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Luftlandeavdeling** er ei militær avdeling av lufttransportert infanteri og blir brukt som fellesnemning for fallskjermavdelingar og andre lufttransporterte styrkar som blir lasta ut frå transportfly og helikopter.[1]
Luftlandeavdelingar er som regel sett opp som infanterieiningar, divisjonar, brigadar, bataljonar med meir, men med noko mindre styrke og med lettare materiell og utstyr.

Døme
----

**Luftlande-divisjonar** er ei fellesnemning for to typar manøverelement - Fallskjermlande og Stormlande. Ein divisjon som har begge desse elementa vil derfor kallast luftlandedivisjon.

**Fallskjermlande-element** (russisk: Parasjiotno-desantnyj)  

Desse kan landa mesteparten av styrken med fallskjerm, både soldatar og viktig stridsmateriell. Dei er difor ikkje avhengige av flyplass i nærleiken av operasjonsomådet.  

**Stormlande-element** (russisk: Desantno-sjturmovoj)  

Desse må landa mesteparten av både soldatar og stridsmateriell på flyplassar i nærleiken av operasjonsområdet.  

  

Luftlandeavdelingar er som regel sett opp som infanterieiningar, divisjonar, brigadar, bataljonar med meir, men med noko mindre styrke og med lettare materiell og utstyr.

Sjå òg
------

* fallskjermjeger

Kjelder
-------

1. ↑  «luftlandeavdelinger» (13. oktober 2014) i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Gunnar Fredrik Hellesen** (23. februar 1913–7. juli 2005) var ein norsk næringslivsleiar og politikar frå Haugesund. Han var stortingsrepresentant 1961-69 for partiet Høgre, forsvarsminister 1970-71 i Borten-regjeringa og fylkesmann i Rogaland 1968-73.

Hellesen var son til ein skipskaptein. Etter å ha gått både mellomskule og handelsskule arbeidde han som kontorist i forsikringsbransjen i tida 1929-35. Frå 1936 til -40 var han reiseinspektør i Haugesund Sjøforsikringsselskap. I august 1940 vart Hellesen arrestert for motstandsverksemd mot den tyske okkupanten i Noreg. Han vart dømd til døden, men gjeven nåde og sat sidan fengsla i Hamburg til 1945.

I 1945 tok Hellesen til som akkvisisjonssjef i Haugesund Sjøforsikringsselskap, ei stilling han hadde til han i 1959 fekk jobben som soussjef i selskapet.

Hellesen var medlem av Haugesund bystyre 1945–1963, og ordførar byen i 1955 og 1958-59. Perioden 1958-62 var han medlem av Høgre sitt landsstyre. Hausten 1961 vart han vald inn på Stortinget frå Rogaland og var dei neste åtte sesjonane med i Finans- og tollkomitéen, bolken 1965-69 som formann i komiteen.

I 1968 utnemnde Borten-regjeringa Hellesen til fylkesmann i Rogaland, eit embete han aksla då stortingsperioden gjekk ut hausten 1969. Allereie året etter tok han over som sjef i Forsvarsdepartementet i same Borten-regjeringa, ein posisjon han hadde frå 5. juni 1970 til regjeringa gjekk av 17. mars 1971. Han slutta som fylkesmann i 1973 og vart banksjef i Den norske Creditbank si avdeling i Haugesund, ei stilling han hadde til 1980.

Hellesen var frå 1979 kommandør av St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
Opphavsområda til luftmassar i verda. A, P, T og E er forkortingar for høvesvis *arktisk* (eller AA *antarktisk*) *polar*, *tropisk* og *ekvatorial*, medan *m* og *c* er forkortingar for høvesvis *marin* og *kontinental*.
Ein **luftmasse** er eit stort volum av luft med om lag einsarta eigenskapar. Dette er eigenskapar som temperatur, lufttrykk og innhald av vassdamp. Luftmassar kan dekke hundrevis til tusenvis av kvadratkilometer, og endrar seg sakte i takt med terrenget dei er over.

Klassifisering
--------------

Luftmassar vert klassifisert ut i frå temperaturen og fuktinnhaldet deira. Temperaturen til ein luftfmasse vert definert som anten **Arktisk**, **Polar** eller **Tropisk**, der den arktiske lufta er den kaldaste og den tropiske lufta den varmaste. Fuktinnhaldet til ein luftmasse vert definert som anten **Maritim** eller **Kontinental**. Desse vert så brukt i kombinasjon med kvarandre. Til dømes er ein **martitim tropisk** luftmasse varm og fuktig, medan ein **kontinental arktisk** luftmasse er kald og tørr.

### Arktikluft

Arktikluft er tørr og kald luft som kjem frå område med permanent isdekke, til dømes frå Grønland eller polarområda.

### Polarluft

Polarlufta vert danna over snø- og isdekte område på høgre breiddegrader. 

I området dei oppstår er polarlufta kald, stabil og tørr, men når ho strøymer over ope hav vert ho ustabil og tek til seg fukt. Når polarlufta når vestkysten av Noreg vert det gjerne sterk og uroleg nordvestavind med byevêr.

Rørsler og frontar
------------------

Luftmassane kan endre eigenskapane sine etter kva terreng dei er over. Ein kald arktisk luftmasse er mest vanleg i arktiske område, og ein maritim luftmasse oppstår hovudsakleg over vatn. Luftmassane kan derimot flytte på seg, og ein maritim luftmasse som flyttar seg over land vil etter kvart miste fukta si og verte kontinental. På same måten kan ein tropisk luftmasse som flyttar seg nordover bli avkjølt og bli polar eller arktisk. Grensene mellom to forskjellige luftmassar er mjuke, men ein har ofte eit smalt område i overgangen mellom to luftmassar. Dette området kallar vi ein front eller ei frontsone, og ofte kan vi sjå desse frontane i form av synlege vêrfenomen. Luftmassar blandar seg sjeldan saman, og flytter seg heller rundt og erstattar kvarandre. Dei tilhøyrande frontane flyttar seg òg, og fører til endringar i vêret på overflata under. Frontar vert òg kalla opp etter luftmassen som pressar den bort, og vi kallar det ein kaldfront når ein kaldare luftmasse erstattar ein varmare luftmasse. 

Luftmasse er derimot ikkje det same som småskala fenomen som mikroutbrot. Desse småfenomena involverer òg luftmassar, men uttrykket luftmasse vert berre nytta for vêrsystem over store område.

Andre luftmassar
----------------

I Europa vert ein **ekvatorial** luftmasse definert som ein luftmasse som har sitt opphav nær ekvator og som skil seg frå tropiske luftmassar som utviklar seg i subtropiske strøk. Andre definisjonar er **monsun** luftmassar og **overordna** luftmassar.

Sjå òg
------

* Vêrfront
Koordinatar: 70°8′11″N 23°5′15″E﻿

Altafjorden
**Altafjorden** er ein fjord i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 36 km sørover til Borani ved Kåfjordbotn i botn av Kåfjorden.

Fjorden har innløp mellom Klubbenes i vest og bygda Storekorsnes i aust. Nokre kilometer inn i fjorden går Langfjorden 31 km vestover til Langfjordbotn. Innløpet til denne fjordarmen ligg ved bygda Isnestoften og på nordsida her ligg vika Ytterkoven. Like sør for Storekorsnes går fjordarmen Skillefjorden vestover. Årøya ligg aust i fjorden litt sør for Skillefjorden og på søraustsida av denne øya ligg Leirbotn og bygda Kviby. Leirbotn er ei stor vik på austsida av fjorden og frå her og sørover smalnar Altafjorden inn. 

Talvik er ein tettstad på vestsida av fjorden, medan sjølve Alta ligg heilt sør i fjorden. Ved Alta deler Altafjorden seg i to. Vest for Alta går fjorden vidare innover som Kåfjorden, medan Rafsbotn går austover til bygda med same namn. 

E6 går langs vestsida og sørsida av fjorden, medan Riksveg 883 går langs austsida i den ytre delen. I tillegg finn ein Fv18, Fv12, Fv13 og Fv28 i den indre delen av fjorden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Verran** er ein tidlegare norsk kommune i Trøndelag fylke, fram til 1. 1. 2020. Området ligg langs fjordarmen Beistadfjorden inst i Trondheimsfjorden. Han grensa i nord mot Steinkjer og Namdalseid, i sør mot Inderøy, Leksvik og Rissa, og i vest mot Åfjord. Verran var opphavleg to kommunar, Malm og Verran, som vart slegne saman til éin kommune i 1964. 1. januar 2020 vart Verran kommune, bortsett frå Verrabotn, slått saman med Steinkjer kommune. Verrabotn vart slått saman med Indre Fosen kommune.

Kommunen er lang og smal. Total strandline er om lag 80 km. Det høgste fjellet i kommunen er Sandvassheia på 655 moh. Største tettstad er kommunesenteret Malm, der om lag 1 600 av av dei totalt 2 644 innbyggjarane bur. Andre tettstader er Follafoss, Verrastranda og Verrabotn. 

Hovudnæringa i kommunen er industri, ein sektor der rundt halvparten av den yrkesaktive folkesetnaden er sysselsett. Andre store sektorar er handel- og servicenæringa, og jordbruksnæringa. Jernmalmgruvene i Malm vart drivne frå 1906 til 1997. Cellulosefabrikken Södra Cell Folla er den største arbeidsplassen i Follafoss.

I 2006 lova regjeringa tre millionar kroner til småsamfunnsprosjektet i Verran. Det var eit pilotprosjekt over fem år med ei ramme på seks millionar kroner, finansiert i felleskap av Kommunal- og regionaldepartementet, fylkeskommunen og kommunen. Målet var å stabilisere folketalet, setje fokus på trivsel og auke talet på robuste arbeidsplassar i kommunen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verran kommune sine heimesider Arkivert 2016-06-05 ved Wayback Machine.
* Artikkel frå Trønder-Avisa om ordførarbyte Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Kommunar i Trøndelag |
| --- |
| Flatanger • Frosta • Frøya • Grong • Heim • Hitra • Holtålen • Høylandet • Inderøy • Indre Fosen • Leka • Levanger • Lierne • Malvik • Melhus • Meråker • Midtre Gauldal • Namsos • Namsskogan • Nærøysund • Oppdal • Orkland • Osen • Overhalla • Rennebu • Rindal • Røros • Røyrvik • Selbu • Skaun • Snåsa • Steinkjer • Stjørdal • Trondheim • Tydal • Verdal • Ørland • Åfjord | Trøndelag fylke |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Ingeniørbataljonen** (INGBN) er ein taktisk kampstøttebataljon i Brigade Nord. Støtteavdelinga leverer operative ingeniørkapasitetar til Hærens operasjonar. Ingeniørbataljonen har som oppgåva å syta for at Brigade Nord kjem seg fram, uansett hindring. Bataljonen held til på Skjold garnison i Troms.

Ingeniørbataljonen består av om lag 660 soldatar og befal fordelt på sek kompani. Soldatar i bataljonen bruker, på lik linje med andre soldatar i Brigade Nord, den blå brigadebereten.

Historie
--------

I etterkrigstida hadde Hæren fleire ingeniørkapasitetar, spreidd utover fleire avdelingar. Ikkje før i 1980 hadde leiinga i Brigaden testa ut korleis ein fullskala ingeniørbataljon skulle organiserast og fungera. Ingeniørbataljonen vart dimed ei vidareføring av eldre kampstøtteavdelingar i Nord-Noreg. Bataljonen oppstod under Hærens store omlegging i november 1984, «Struktur 90», og *Stortingspreposisjon nr 97*, då Ingeniørkompaniet vart slege saman med ABC-troppen (TLF) og Maskintroppen (HÅL INGBN). Likevel var Ingeniørbataljonen ikkje etablert i praksis før 1. januar 1987.

Bataljonen overtok materiell frå dei samanslegne avdelingane og offiserane derifrå. Bataljonen bestod av om lag 420 mann ved slutten av 80-talet. Utover 90-talet framstår Ingeniørbataljonen som meir slagkraftig enn ved oppstarten av Ingeniørkompaniet i 1953, sidan avdelinga fekk fornya materiellet og fekk større kunnskapar innan ingeniørfaget.

Under vinterøvinga Anchor Express i 1986 vart 31 vernepliktige soldatar tekne av eit ras ved Stuora Bálak i Vassdalen. Ein tropp i Ingeniørkompaniet fekk ordre om å grava ei beltevogntrasé gjennom dalen. Trass rasfare og uvêr gav troppsbefalet ordre om å gjera jobben, etter ordre frå høgare hald. 16 mann mista livet.

Organisasjon
------------

Bataljonsstab
Bataljonsstaben er leiinga i bataljonen. I strid og under oppdrag er staben i kommandoplassen til bataljonen, der dei plasserer stormingeniørlag, bataljonsnettet og logistikk. Bataljonen er leia av bataljonssjefen.

* Ingeniørkompani 1
* Ingeniørkompani 2
* Ingeniørkompani 3 (Hurtig reaksjonsstyrke), lokalisert i Rena Leir.
* Ingeniørkompani 4
* Ingeniørkompani 5 (Hurtig reaksjonsstyrke), lokalisert i Rena Leir.
* Ingeniørkompani 6

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. 1 2  Lundesgaard, Leif 1995, s. 134.
2. ↑  ««Ingeniørbataljonen»». Forsvarets mediesenter. 2015. Henta 15. august 2016.
3. ↑  Lundesgaard, Leif 1995, s. 101.
4. ↑  Breidlid; Oppegaard; Torblå 1990, s. 396.
5. ↑  Lundesgaard, Leif 1995, s. 137.
6. ↑  Veum, Eirik; Hotvedt, Signe Karin (5. mars 2016), «Tilbake i Vassdalen 30 år etter tragedien», *NRK*, henta 4. august 2016
7. ↑  Lundesgaard, Leif 1995, s. 363.

### Litteratur

* Breidlid, Olav; Oppegaard, Tore H.; Torblå, Per (1990); *Hæren etter andre verdenskrig. 1945-1990* Oslo: Fabritius Forlag ISBN 82-90545-16-9
* Lundesgaard, Leif (1995); *Brigaden i Nord-Norge. 1953–1995* 1. utgåve, Oslo: Elanders Forlag ISBN 82-90545-51-7
**Townes Van Zandt** (7. mars 1944–1. januar 1997) var ein amerikansk musikar.

Van Zandt blei fødd i Fort Worth i Texas, og reiste i ungdommen rundt i Texas og Colorado. Han var ein direkte etterkommar av Isaac Van Zandt, ein framståande leiar av Republikken Texas.

Musikalsk var Townes Van Zandt inspirert av blant anna bluesartisten Lightnin' Hopkins, og hadde alltid songane hans på reportoaret. Tidleg i karrieren skreiv han mange humoristiske songar. Seinare gjekk han meir over til mørke og bittersøte kjærleikssongar og balladar, som «For the Sake of the Song» og «Tecumseh Valley».

For det meste spelte han for små men mottakelege publikum i barar i Texas. Tomato Records slapp eit dobbelt live-album frå Old Quarter i Houston med ein slik konsert. Det inneheld hans mest populære songar som «Lungs», «For the Sake of the Song», «Tecumseh Valley», «To Live Is To Fly», «If I Needed You», og hans mest berømte song, grunna tallause cover-versjoner av blant anna Willie Nelson og Merle Haggard «Pancho and Lefty».

Townes Van Zandt heldt fram med å skrive og opptre i sitt eige tempo gjennom 1990-talet, til han døydde av eit hjarteinfarkt i 1997. Van Zandt har inspirert fleire artistar, blant anna Norah Jones, Bob Dylan, Lyle Lovett, Bright Eyes, Emmylou Harris, Nancy Griffith, Cowboy Junkies og Meat Puppets.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Schweizerreagenset er eit azurblått koparkompleks som ein får ved utfelling av koparhydroksid frå ei koparsulfatløysning, ved å tilsette natriumhydroksid, og så oppløyse det utfelte stoffet i ammoniakk.
**Reagensmiddel** (eller *reagens*) er stoff eller blandingar som ein bruker for å gi ein bestemt kjemisk reaksjon, eller for å sjå om ein reaksjon skjer, ofte med mål om å påvisa eit stoff (*påvisningsreagens*). Reagenset blir ofte oppløyst i væske (*reagensløysning*), gjerne i reagensrøyr, og kan sjølv vera i væskeform (*reagensvæske*).

**Reaktantar** kallar ein dei stoffa som blir forbrukte i reaksjonen. Sjølv om løysingsmiddel og katalysatorar deltek i kjemiske reaksjonar, blir dei vanlegvis ikkje rekna som reaktantar, fordi dei ikkje blir forbrukte.

I organisk kjemi bruker ein både *organiske* og *uorganiske reagens*, eller blandingar, for å gi ein bestemt reaksjon eller kjemisk transformasjon. Vanlege reagens har ofte namn etter dei som først beskreiv reaksjonen, som collinsreagens, fehlingreagens, fentonreagens, grignardreagens, millonreagens, schweizerreagens og tollensreagens.

I analytisk kjemi bruker ein *analysereagens* til påvisning av eit eller fleire stoff (f.eks. ved fargereaksjon), eller til å måle stoffkonsentrasjonen i løysninga (f.eks. ved kolorimetri).

I biokjemi blir reaktantane (f.eks. enzym) ofte kalla substrat.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reagent» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2019.*

* 

* «reagens» i *Store norske leksikon*, snl.no. Henta 15. november 2019.
* 

* «reaktant» i *Store norske leksikon*, snl.no. Henta 15. november 2019.
Den amerikanske presidenten Ronald Reagan med sitt kabinett i 1981.
**Kabinett** kan visa til ei regjering, anten heile regjeringa i eit land, eller berre dei mest framståande regjeringsmedlemane.

I nokre land, særleg land med parlamentarisme, er det kabinettet som samla bestemmer regjeringa sine politiske mål og si retning, det vil seie alle viktige saker, som lovgjeving, forslag til budsjett, forslag til skattar og avgifter. I nokre land, til dømes USA, har kabinettet lite felles makt, og fungerer i staden som eit rådgjevande og utøvande organ for statssjefen. I nokre land må kabinettet peikast ut mellom medlemmar i den lovgjevande forsamlinga, til dømes i Storbritannia.

I dei fleste landa har kabinettmedlemmar tittelen minister, og kvar av dei er ansvarleg for eit saksområde, f. eks. som «utanriksminister». I nokre land blir tittelen sekretær eller statssekretær brukt. Den daglege rolla for kabinettmedlemmar vil vere å leie ein del av det sentrale nasjonale byråkratiet, i Noreg kalla eit departement.

I Noreg er kabinettet det same som Statsrådet, og i snever meining også regjeringa. I somme land er det svært mange regjeringsmedlemmar, til dømes i Storbritannia. Ordet kabinett blir då gjerne brukt om berre dei mest sentrale regjeringsmedlemmane.

Soge
----

|  |  |
| --- | --- |
| For which inconveniences the doctrine of Italy, and practize of Fraunce, hath introduced Cabanett Councelles, a remedy worse than the disease.

Francis Bacon *Essays* (1605)  |  |

Historisk sett er kabinett etterfølgjarar av kongelege råd. Ordet «kabinett» viser til eit lite rom som mindre grupper frå eit slikt råd kunne samlast i under tidleg moderne tid. Francis Bacon skal ha vore den første som kalla slike møte kabinettmøte tidleg på 1600-talet.

Sjå også
--------

* Skuggekabinett
* Kabinettspørsmål
* Taburett

Kjelder
-------

* cabinet, *n.* i *Oxford English Dictionary*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
Maritimt klima i verda
**Maritimt klima** eller **kystklima** er klima ein vanlegvis har på vestkysten av kontinent på midlare breidder, og søraust i Australia. Liknande klima kan ein òg finne i høgare strøk av kystnære tropiske område og på lesdia av fjellrekkjer langs kysten i tropane. Dette klimaet utgjer gruppene *Cfb* og *Cwb* i Köppen si klimaklassifisering. 

Maritimt klima har ofte mindre temperaturvariasjonar enn andre stader som ligg på same breidder, og skil seg frå middelhavsklimaet ved større nedbørsmengder om sommaren. Dermed har ein nedbør store delar av året, bortsett frå i visse høgare strøk i tropane, som elles ville hatt tropiske savanneklima om ikkje høgda hadde ført til lågare temperaturar. Nordvestlege område av Stillehavet fell òg delvis utanfor denne klimagruppa på grunn av tørre somrar, men regnsesongen er så pass våt og lang at ein unngår tørkeperioden ein vanlegvis får i samband med middelhavsklima.

Kystklima har kjølige, men ikkje kalde, vintrar og milde og til dels varme somrar. Somrane er generelt òg mykje kjøligare enn område med fuktig subtropisk klima. Dei fleste maritime klima får ein god del nedbør, men det finst visse område, som Patagonia i Argentina, med tørt kystklima.

Subarktisk maritimt klima
-------------------------

I kyststrøk på polsida av område med maritimt klima finn ein som regel subarktisk maritimt klima (Köppen *Cfc*) med relativt milde vintrar og kjølige somrar og ein sommarsesong (med middeltemperatur på minst 10 °C) mindre enn fire månader. Døme på denne typen klima er kyststrøka av Island eller dei sørlegaste områda av Chile.

Døme
----

* Dublin i Irland
* London i Storbritannia
* Amsterdam i Nederland
* Brussel i Belgia
* Paris i Frankrike
* Bergen i Noreg
* Hamburg i Tyskland
* København i Danmark
* Szczecin i Polen
* Vigo i Spania
* Samsun i Tyrkia
* Hobart i Australia
* Portland i Oregon i USA
* Seattle i Washington i USA
* Vancouver i Canada
* Puerto Montt i Chile
* Mar del Plata i Argentina
* Wellington på New Zealand

### Døme på stader med subarktisk maritimt klima (*Cfc*)

* Reykjavík på Island
* Harstad i Noreg
* Thorshavn på Færøyane
* Punta Arenas i Chile
* Ushuaia i Argentina
* Unalaska (tidlegare Dutch Harbor) i Alaska i USA


| Klimasoner i Köppen si klimaklassifisering |
| --- |
| **Gruppe A: Tropisk** — Regnskog (Af) - Monsun (Am) - Savanne (Aw, As) |
| **Gruppe B: Tørt** — Ørkenklima (BW) - Steppe (BSh, BSk) |
| **Gruppe C: Temperert** — Fuktig subtropisk (Cfa, Cwa) - Maritimt (Cfb, Cwb, Cfc) - Middelhavsklima (Csa, Csb) |
| **Gruppe D: Kontinentalt** — Fuktig kontinentalt (Dfa, Dwa, Dfb, Dwb) - Subarktisk (Dfc, Dwc, Dfd) |
| **Gruppe E: Arktisk** — Tundra (ET) - Permafrost (EF) - Alpint (ETH) |
**Ingelin Christine Killengreen** (fødd 12. november 1947 i Bergen, fødd Kvamme) er ein norsk jurist og embetsmann. Ho har vore politimeister i Oslo norsk politidirektør og verka ved ulike departement, sist som spesialrådgjavar i Kommunal- og moderniseringsdepartementet.

Bakgrunn
--------

Ingelin Killengreen er dotter av høgsterettsadvokat enAlfred Georg Kvamme og vart gift med advokaten John Killengreen (1946–2009) i 1972.

Killengreen tok examen artium ved Bergen katedralskole i 1966. Ho tok deretter husmorskole i 1968 og vart utdanna cand.jur. ved Universitetet i Oslo i 1972. Ho gjekk gjennom sjefskurset ved Forsvarets høyskole i 1989.

Karriere
--------

Killengreen var ekspedisjonssjef (1988–1993) og departementsråd (1993-1994) i Justisdepartementet. Ho var politimeister i Oslo frå 1994 til 2000. Frå 2000 til 2011 var ho politidirektør. 

I februar 2011 vart Killengreen utnemnd til departementsråd i Fornyings-, til administrasjons- og kyrkjedepartementet. 
Frå 2013 til 2016 var ho direktør i Direktoratet for forvalting og IKT (Difi).

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1997: Utnemnd til storriddar av Den islandske falkeordenen
* 2005: Utnemnd til kommandør med stjerne av St. Olavs Orden for embetstenesta si.
* 2011: Då ho gjekk av som politidirektør vart Killengreen tildelt Politiets heiderskross.

Referansar
----------

1. ↑  Killengreen ny departementsråd i FAD
2. ↑  Falkaordan 1997, Forseti Íslands.
3. ↑  Det kongelige hoff - årsberetning 2005, s39, kongehuset.no
4. ↑  «Disse har fått Heiderskrossen til Politiet», *Politiforum*, 26. april 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «Ingelin Killengreen» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mars 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
Graver
Overgrodd mausoleum
**Jüdischer Friedhof Berlin-Weißensee** ('den jødiske gravlunden i Berlin-Kvitesjø') er ein jødisk gravlund i Berlin som vart opna i 1880. Det er den største jødiske gravlunden i Europa, og ei rad vektige personar er gravlagde på gravlunden. Det jødiske trussamfunnet og byen Berlin har gjort framlegg om å taka med gravlunden på UNESCOs liste over verdas kulturarv.

Historie
--------

I andre halvdelen av 1800-talet viste det seg at på grunn av den sterke veksten til det jødiske trussamfunnet i området ville gravlunden i Schönhauser Allee, som det jødiske trussamfunnet hadde brukt frå 1827, snart vera fullt belagt. Trussamfunnet kjøpte difor ein 42 hektar stor eigedom i den dåverande forstaden Weissensee. Ein arkitektkonkurranse frå 1876 gav ingen tilfredsstillande resultat, og planane måtte omarbeidast fleire gonger, før arkitekten Hugo Licht fekk oppdraget å utforme gravlunden. Lichts planer omfatta ein totalplan for gravlunden samt ei rad bygningar, ein mur og inngangsport. Arbeidet med gravlunden byrja i 1879, og året etter kunne han opnast.

I byrjinga var det berre enkle graver, men fort oppstod det også praktgraver for byens velståande jøder. Omkring 1900 hadde gravlunden eit areal på over 400 000 m2.

Gravene er ordna i 120 felt som har strenge geometriske former. Hovudinngangen ligg ved enden av Herbert-Baum-Straße. Ein ekstra inngang i den noverande Indira-Gandhi-Straße som vart opna i 1924, er i dag stengd. Det finst 150 000 graver på gravlunden. Det står store tre på større delar av området, og mange gravfelt er overvaksne med eføy.

I nærheten av den stengde inngangen i Indira-Gandhi-Straße vart det ved slutten av første verdskrigen kring 1917/18 anlagt eit eige æresfelt for falne jødiske soldatar.

Kjende personar som er gravlagde på gravlunden
----------------------------------------------

* Louis Lewandowski, komponist og kordirigent
* Josef Garbáty, sigarettfabrikant frå Berlin
* Berthold Kempinski, vinhandlar frå Berlin, namngjevar til Kempinski-hotellgruppen
* Eugen Goldstein, fysikar
* Rudolf Mosse, avisforleggjar
* Micha Josef Berdyczewski, forfattar og journalist
* Samuel Fischer, forleggjar, skipar av S. Fischer Verlag
* Hermann Tietz, varehusskipar
* Moritz Heimann, forfattar og journalist
* Theodor Wolff, forfattar og journalist
* Leo Baeck, rabbinar
* Stefan Heym, forfattar og politikar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Jüdischer Friedhof Berlin-Weißensee**

* Alfred Etzold, Joachim Fait, Peter Kirchner, Heinz Knobloch: *Die jüdischen Friedhöfe in Berlin*. Berlin : Henschel Verlag, 1991. ISBN 3-362-00557-8
* Klaus Konrad Weber, Peter Güttler, Ditta Ahmadi (Hrsg.): *Berlin und seine Bauten. Teil X Band A: Anlagen und Bauten für die Versorgung (3) Bestattungswesen*. Berlin : Verlag von Wilhelm Ernst & Sohn, 1981. ISBN 3-433-00890-6
* „Verfall oder Welterbe - Größter jüdischer Friedhof Europas wird 125" Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)

 |
**Kaarlo Hannes Maaninka** (fødd 25. desember 1953 i Posio) er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar som hevda seg på langdistansane. Han er kjend for sølvmedaljen på 10 000 meter og bronsemedaljen på 5 000 meter, begge frå sommar-OL 1980 i Moskva.

Aktiv
-----

Maaninka tok steget inn i den nasjonale eliten av langdistanseløparar i 1977-sesongen. Han fekk då sølvmedaljen på 10 000-meteren under den nasjonale meisterskapen, bakom Martti Vainio. Året etter måtte han nøye seg med bronsemedalje på det nasjonale milløpet, men i 1979 vart han finsk meister ipå 10 000 m, med sterke karar som Lasse Virén og Martti Vainio på dei neste plassane.

I den finske meisterskapen 1980 kom han på sølvplassen på både 5 000 m og 10 000 m, begge gongane vart han slått av Vainio. Under dei olympiske leikane i Moskva kring månadsskiftet juli og august 1980 vart han grundig slått på spurtrunda av Miruts Yifter frå Etiopia, men klarte å halde dei to andre etiopiske løparane bak seg i kampen om sølvmedaljen. Tida 27.44,2 er identisk med hans personlege rekord på distansen. Også på 5000 meter gjorde han sitt livs løp og fekk notert tida 13.22,0, som heldt til OL-bronse. Han var slått med eit sekund av Yifter og fire tidelar av Suleiman Nyambui frå Tanzania.

Maaninka fortalde seint i 1981 at han var bloddopa under sommarleikane i Moskva, noko som den gongen ikkje var ulovleg. Han heldt fram å tevle til 1987, men prestasjonane låg etter 1980 på eit lægre nivå. Ein bronsemedalje på 10 000 m under den finske meisterskapen i Björneborg i 1983 raga høgst.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1980 i Moskva: Sølvmedalje på 10000 m – 27.44,2, og bronsemedalje på 5000 m – 13.22,0

Kjelder
-------


* «Kaarlo Maaninka» (på engelsk). olympic.org. Henta 1. april 2017.
* «Kaarlo Maaninka» (på engelsk). Sports-Reference. Arkivert frå originalen 3. desember 2016. Henta 1. april 2017.
* (en) Kaarlo Maaninka – Profil på nettsida til IAAF

* *Denne artikkelen bygger på «Kaarlo Maaninka» frå Wikipedia på tysk, den 18. mai 2013.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Marit Voldsæter** (fødd 20. juli 1966) er ein norsk skodespelar, songar og komikar kjend frå revygruppa Kvinner på randen. Ho har sidan 1990-talet jobba frilans som skodespelar og songar i ei rekkje revyar. 

Voldsæter er frå Bergen. I starten av 20-åra starta ho på Fyllingsdalen Teater, og i løpet av tida her fekk ho jobb i Ole Paus sin revy. Dette var starten på komikarkarrieren henanr. I 1996 vart ho ein del av *Kvinner på randen* (1996–2005), ei populær revygruppe som elles bestod av Kjersti Berge og Elisabeth Moberg. I 2006 hadde debuterte ho som soloartist med showet *Med ræven i fatle* i Bergen. Førestillinga gav henne to komiprisar: «beste kvinnelege artist i revy og komedie» og «beste sceneførestilling». Ho har etter dette hatt suksess med *Rett fra skrumpleveren* og *Drit i å danse!*, som òg gav henne prisen «beste kvinnelege artist i revy og komedie» under Komiprisen 2010. I 2017-2018 gjorde ho seg notert med førestillinga *Null i biologi* (send på NRK i 2019).

I 2007 var ho jurymedlem i talentkonkurransen *Drømmerollen* på NRK1.

Kjelder
-------

1. ↑  Farestvedt, Hanne (15. september 2006). «Morsomme Marit» (på norsk). Henta 14. juni 2021.
2. ↑  «Marit består med glans» (på norsk bokmål). 22. september 2017. Henta 14. juni 2021.
3. ↑  «Null i biologi» (på norsk bokmål). Henta 14. juni 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Marit Voldsæter» frå Wikipedia på bokmål, den 10. november 2021.*