recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 60°0′40″N 11°14′22″E﻿

Sørum prestegardFoto: Jan-Tore Egge

Eit gamalt bilete av Sørum prestegard
Foto:
Kulturminnebilder/Riksantikvaren
 

**Sørum prestegard** eller **Huseby gard** (gnr./bnr. 32/4) ligg på nordsida av fylkesveg 171 litt aust for Sørum skole, nokre få hundre meter frå Sørum kyrkje.

Prestegarden har ei lang historie. Det skal dreie seg om tidlegare krongods som er lagt ut til prestegard, kan hende om lag på den tida då kyrkja vart bygd.

Ein prestegardsbygning frå 1760-åra vart avløyst av dagens bygning i 1838, og denne bygningen vart omfattende restaurert i 1994.

I 2012, etter at den tidlegare soknepresten flytta ut frå prestegarden, vart det teke til orde for at neste prest skulle flytte inn i ein meir tidsriktig bustad, medan den eksisterande prestegarden skulle gjerast om til kultur- og aktivitetssenter. Opplysningsvesenets fond valde derimot å behalde prestegarden som prestebustad og å setje han i stand i 2013 før ny prest tok til i fast stilling.

Det er likevel ei viss kulturell versksemd knytt til prestegardslåven.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sørum prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2014.*

Fotnotar

1. ↑  *Blaker og Sørum historielag*, arkivert frå originalen 19. januar 2020, henta 22. juni 2018
2. ↑  Opplysningsvesenets fond
3. ↑  *Rådmannen si innstilling* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 14. juli 2014, henta 4. juli 2014
4. ↑  *Blaker og Sørum historielag*, arkivert frå originalen 22. juni 2018, henta 22. juni 2018
5. ↑  Opplysningsvesenets fond til Sørum kommune Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine. 14. mars 2013, som svar på e-post frå kommunen
6. ↑  Menighetsbladet for Sørum, Blaker og Frogner Arkivert 2018-06-22 ved Wayback Machine. nr. 1/2013, s. 5

Bakgrunnsstoff
--------------

* Opplysningsvesenets fond
* Blaker og Sørum historielag Arkivert 2018-06-22 ved Wayback Machine.

 Commons har multimedium som gjeld: **Sørum prestegard**
**Ole Wilhelm Erichsen** (19. februar 1793–25. juli 1862) var ein dansk-norsk marineoffiser og norsk statsråd, fødd i København.

Liv og gjerning
---------------

Erichsen var son til ein lerretshandlar og postførar. Han deltok i napoleonskrigane ved Vlissingen som kadett på eit fransk linjeskip, og vart tildelt St.Helena-medaljen for innsatsen. Frå 1811 var han sekondløytnant i den dansk-norske marinen, frå 1814 divisjonssjef i den norske marinen og stasjonert på Hvaler.

I tida 1816 til -21 var Erichsen skipper i eit fransk reiarlag, gjekk då i fart mellom Bordeaux og Vestindia. År 1826 reiste han til England for å take imot dei to fyrste dampskipa i Noreg, skip han førte heim til Noreg i 1827. Åra 1836-39 arbeidde han med marinesaker hos kongen i Stockholm.

Erichsen var 1833-35 med i ein kommisjon om «plan for marinen» og i ein kommisjon av 1841 om ny vernepliktslov og militær straffelov i Noreg. 1841-44 var han medlem i den fyrste unionskomiteen.

Gjennom åra steig han i gradane, kaptein frå 1836 og sjef for Horten Verft frå 1845 og dermed grunnleggjar av den mekaniske verkstaden til den norske marinen.

Den 16. oktober 1848 vart Erichsen utnemnd til marineminister i Løvenskiold/Vogt-ministeriet, frå 1853 også øvste befalsmann i marinen. Han tok avskjed 31. mars 1856. Sidan budde han på storgarden Sem i Vestfold, der han døydde.

Familie
-------

Erichsen var gift to gonger, fyrste gong i Kristiansand i 1815 med Ida Thomine Fougner (1796–1821), andre gong med Abel Marie Isaachsen (1803–1883), dotter av konsul Isaach Isaachsen. I siste ekteskap fekk han mellom anna dottera Hedevig Lund.

Utmerkingar
-----------

Erichsen var kommandør av 1. klasse av St. Olavs Orden, riddar av 1. klasse av Sverdordenen, riddar av Dannebrogordenen og innehavar av St. Helena-medaljen.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  Steinar Sandvold. «Ole Wilhelm Erichsen». Norsk biografisk leksikon. Henta 30. april 2017.
2. ↑  «Det Løvenskiold/Vogtske ministerium (08.03.1844-16.06.1856)». NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv. Henta 30. april 2017.
3. ↑  «Biografisk informasjon om Ole Wilhelm Erichsen». NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv. Henta 30. april 2017.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Concordia (fleirtyding).* 
Concordia på baksida av ein mynt slått under Aquilia Severa.
**Concordia** er ei gudinne for semje i romersk mytologi. Det latinske ordet *concordia* tyder 'semje', 'harmoni' eller 'med hjartet'. Den tilsvarande greske gudinna er Harmonia. 

Gudinna blei framstilt med overflodshorn og offerskål (*patera*), på romerske myntar og i tempel. Hovudtempelet til Concordia ved Forum Romanum blei truleg bygd i 367 f.Kr. Det blei fornya i 121 f.Kr. etter at Gaius Gracchus fall. 

Concordia var også namnet på ein kristen martyr under keisar Decius. Ho levde i Roma rundt år 250, og er minna 18. februar, mellom anna som dansk namnedag.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Concordia» frå Wikipedia på dansk, og «Concordia» frå Wikipedia på svensk den 18. februar 2012.*
* gudinne «Concordia – romersk gudinne» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Concordia**
**Sandtorg** er ei bygd ved Tjeldsundet i Harstad kommune med ca 300 innbyggjarar. Viktigaste arbeidsstad er Rødskjær industriområde der SIVA driv produksjon av plastbåtar. Ved den over 220 år gamle handelsstaden ligg eit hotell og campingplass. Sandtorg grensar mot fylkesgrensa til Nordland i sør og nabobygda Haukebø i nord.

Sandtorg kommune 1926 - 1964
----------------------------

Sandtorg var tidlegare eigen kommune med Harstad som administrasjonsstad. Kommunen grensa mot byskiljet i nord og fylkesgrensa til Nordland i sør. Han vart oppretta som eigen kommune i 1926, då han vart skilt ut frå Trondenes kommune. 1. januar 1964 vart kommunen slått saman med Harstad og Trondenes til den nye storkommunen Harstad.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for tidlegare Sandtorg kommune frå 1930 til 1964:**

| 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1964 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 4224 | 5072 | 5394 | 7081 | 7512 |
|

Sandtorg prestegjeld
--------------------

Sandtorg prestegjeld vart oppretta med eige sokneprestembete i 1956. Sandtorg kyrkje ligg i Sørvik, 20 km nordom bygda Sandborg.

Sandtorg bygdetun
-----------------

Sandtorg bygdetun ligg ved Sandtorg kyrkje i Sørvik. Bygdetunet er ei samling av lokale bygningar — dei eldste stammar frå 1700-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sandtorgsidene Arkivert 2005-04-29 ved Wayback Machine.

Fotnotar

1. 1 2  Dag Juvkam, *Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen* (SSB, 1999)
2. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
3. 1 2  Folkemengd i Sandtorg 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Statsminister Stang og opposisjonsleiar Sverdrup på kollisjonskurs. Vitseteikning frå 1873.
**Statsrådsaka** var ein politisk strid i Noreg som varte frå 1850-talet til 1884 som ende med innføring av parlamentarisme i Stortinget. Venstreorienterte stortingsfolk kjempa for innføringa og dei konservative (Høgre), regjeringa og kongen var imot.

Bakgrunn
--------

Saka gjekk ut på om statsrådane skulle ha plikt til å møta i Stortinget. Bakgrunnen var at Stortinget ville ha statsrådar som det kunne samarbeida med, for at regjeringa ikkje skulle føra ein politikk som gjekk mot viljen til Stortinget. Regjeringa og dei konservative leiarane var motstandarar av forslaget ettersom dei meinte det ville bryte med maktfordelingsprinsippet. Tilhengjarane, som var leia av Johan Sverdrup, meinte at regjeringa måtte ta omsyn til folkeviljen. Bjørnstjerne Bjørnson var ein annan støttespelar for endringane.

Kong Oscar II i Christianaia.

Vetostrid
---------

I 1872 vedtok Stortinget for første gong at statsrådane skulle ha møterett i Stortinget. Ved å ikkje ha denne retten (eller plikta) kunne statsrådane unngå å måtte svare på kritikk.
Regjeringa råda kong Carl XV frå å sanksjonera vedtaket. I 1874, 1876 og 1880 vedtok Stortinget det same, men den nye kongen, Oscar II, la ned veto kvar gong. I 1880 vedtok Stortinget å innarbeida møteplikta for statsrådar i Grunnloven. Regjeringa Selmer nekta å kunngjere vedtaket som gjeldande grunnlov. 

Etter valet i 1882 hadde Venstre stor nok representasjon i Odelstinget til å stilla regjeringa for riksrett, ein prosess som blei innleia i 1883. Stortingsvalet i 1882 kan reknast som det første partivalet i Noreg, med Venstre (Sverdrup-tilhengjarar) og Høgre (embetsmenn). Sjølv om partia ikkje blei etablerte før i 1884, var omgrepa brukte allereie då.

Riksretten i 1884. Teikning av Lorentz Norberg.

Riksrett
--------

Riksretten dømde regjeringa den 27. februar 1884, og Christian Selmer gjekk av som statsminister 1. mars. 
Aprilministeriet leia av Christian Schweigaard blei danna 3. april, men gjekk av etter eige ønske. Kongen lukkast ikkje i å utnemne ei ny konservativ regjering, og venstreleiaren Sverdrup blei ny statsminister 26. juni. I tida rundt domsavseiinga hadde det gått rykte om statskupp eller at kongen kunne bruka militærmakt for å hindra endringane. Odelstinget truga med ny riksrettsak om dei militære førebuingane for å leggja press på kongsmakta. 1. juli 1884 sanksjonerte kongen endeleg vedtaket om møteretten for statsrådar. 

Seinare mista Venstre tilhengjarar og blei splitta. I 1889 stilte Høgre mistillitsforslag og Sverdrup gjekk av. Høgre tok altså i bruk systemet partiet lenge hadde kjempa imot, og dermed fekk parlamentarismen også eit gjennombrot i praksis.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Frederik Stang ved regjeringen.no
* Johan Sverdrup ved regjeringen.no
* Bjørnstjerne Bjørnson og Midnattskommisjonen ved stortinget.no

Kjelder
-------

* Frederik Stang ved regjeringen.no
* Parlamentarismen i utvikling ved stortinget.no
* «statsrådsaken» i *Caplex*.
* «Christian Selmer» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Denne artikkelen bygger på «Statsrådssaken» frå Wikipedia på bokmål, den 9. desember 2010.*
**Statthaldar** (frå nedertysk *Statthalter*, 'stadfortredar') er ei nemning på ein person som styrer eit større område på vegne av andre. Stillinga har hatt ulike tydingar gjennom tidene. I mellomalderen blei statthaldarar utnemnde av føydalherskarar som ikkje kunne styra direkte, gjerne på grunn av geografisk avstand. Statthaldaren hadde meir makt enn ein guvernør, men hadde ikkje krav på landområdet. 

Noreg opplevde statthaldar-styre under unionane med Danmark og Sverige. I Nederland utvikla det mellomalderlege embetet seg til ei slags arveleg ikkje-kongeleg tittel i den nederlandske republikken på 1700-talet.

Ordninga liknar på titlar som den franske *Lieutenant*, den engelske *Lord Lieutenant* på 1400-talet, og den italienske *Doge*.

Nederlandske statthaldarar
--------------------------

Måleri av fire generasjonar prinsar av Oranien, som alle heldt nederlanske statthaldar-embete: William I, Maurits and Fredrik Henrik, Vilhelm II og Vilhelm III. Måleri av Willem van Honthorst frå 1662.
I Nederlanda hadde herskarane over dei uavhengige provinsane gjort omfattande nytte av statthaldarar under mellomalderen. Då provinsane kom under burgundisk styre, hadde som regel kvar provins ein statthaldar. På 1500-talet kom alle provinsane først under tysk-romersk og seinare under spansk styre, og i 1581 gjorde dei opprør mot styret til Filip II av Spania, som mellom anna minka makta til statthaldarar gjennom aukande absolutisme og sentralisering. Dei sameinte Nederlanda lausreiv seg frå kongeriket, men heldt på tittelen statthaldar. Kvar medlemsstat kunne ha sin eigen 
statthaldar, men ofte hadde éin person stillinga i fleire statar.

I 1747, etter at Frankrike gjekk inn i Nederlanda under den austerrikske arvefølgjekrigen, tvinga folkeleg oppstand fram éin statthaldar, Vilhelm IV av Oranien, for alle provinsane. Frå 22. november det året blei embetet gjort arveleg. Det nederlandske kongehuset stammar frå desse statthaldarane.

Norsk statthaldar
-----------------

*Hovudartikkelen for dette emnet er **Statthaldarar i Noreg**.*

Den dansk-norske kongen oppretta eit embete som statthaldar for Noreg i 1572 som blei fylt, med avbrot, fram til 1771. Då krig braut ut mellom Danmark-Noreg og Storbritannia i 1807, blei stillinga oppretta igjen. Under unionen med Sverige deltok den norske statthaldaren i den norske regjeringa på vegner av svenskekongen frå 1814 til 1856. 

Norske krav om at embetet måtte fjernast heilt var bakgrunnen for statthaldarstriden i 1850- og 60-åra. Stortinget innstilte om dette i 1859, men to svenske kongar nekta sanksjon. Dette gav opphav til den første alvorlege konflikten i unionen, og utløyste ei regjeringskrise i Norge. Først i 1873 blei embetet formelt oppheva i tråd med stortingsvedtaket av kong Oscar II.

Kjelder
-------

* 

* «Statthaldar» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Stadtholder» frå Wikipedia på engelsk, og «Riksstattholder» frå Wikipedia på bokmål den 5. juli 2009.*
**Amund Lodversson Lo** (29. juni 1864–18. mai 1941) var ein norsk dyrlege frå Nord-Fron i Oppland. Han var «ein føregangsmann i næringsemnehygiene», og den fyrste leiaren av både kjøtkontrollen i Kristiania og seinare av Kristiania slaktehus.

Lo voks opp på ein storgard i grenda Sorperoa i Nord-Fron. Han var elev 1882-83 ved Tune landbruksskule. Åra 1884-89 studerte han ved veterinærhøgskulen i København, der dei fleste norske veterinærstudentane då utdanna seg.

Frå 1889 var Lo assistent hos stadsdyrlegen i Kristiania. I 1894 vart han styrar ved den nye kjøtkontrollstasjonen på Ankertorget, ein institusjon han sjølv tok initiativ til å opprette, og leidde til 1908. Han var så direktør på Oslo slaktehus frå 1913 til han pensjonerte seg i 1930.

Lo var også formann i Den norske veterinærforening ei tid. Han arbeidde særleg for å auke kjøtproduksjonen i Noreg, mellom anna gjennom føredrag og artikar i dagspressa og med faglege skrifter. Gjennom åra reiste han på mange studieturar i Skandinavia, England, Tyskland og USA.

Kjelder
-------

* lokalhistoriewiki

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki

 |
Kommunen Conflans-Sainte-Honorines plass på kartet.
Kaier langs Seinen i Conflans-Sainte-Honorine.
Elva Oise (til venstre) renn saman med elva Seinen (til høgre) på ein stad som vert kalla Pointil eller Pointis.
Lektertrafikken på Seinen forbi Conflans-Sainte-Honorine.
**Conflans-Sainte-Honorine** er ein kommune nord i departementet Yvelines i regionen Île-de-France i Frankrike. Kommunen dekkjer eit areal på 990 hektar, og høgda over havet varierer mellom 17 og 60 meter. Folketalet var 35 135 i 2012. Folk frå kommunen vert kalla *conflanais*.

Kommunen utvikla seg bymessig på høgre breidda av elva Seinen (la Seine), der elva Oise og Seinen flyt ihop, men er no vorte ein by òg på den venstre breidda. Då kommunen berre ligg eit tjuetals kilometer frå sentrum av Paris, er han ein av dei nord-vestlege forstadane til Paris.

Namnet «Conflans» kjem frå latin, confluens, confluentis, som tyder sameining av to vassdrag: Le Confluent. Landsbyen fekk i tillegg namn etter helgenen Sainte Honorine etter år 1200, då *Honorina* var ein kvinneleg helgen som særleg vart dyrka i Conflans. Ho var opphavleg ei gallo-romansk kvinne som vart martyr i år 303 i nærleiken av Lillebonne ikkje langt frå notidas by Le Havre.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dei kommunale internettsidene til Conflans-Sainte-Honorine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Koinsidens** er i fysikken noko som skjer samstundes, **tids-koinsidens**. Nemninga vert særleg nytta innan partikkelfysikk og kjernefysikk, der ein har interesse av å vite om fleire partiklar vert danna samstundes eller passerer ein stad samstundes, og derfor må reknast å vere ei følgje av same primære hending. For å måle koinsidens blir det nytta fleire teljarar som sender ut korte pulsar. Pulsane blir ført til same elektroniske krets, som berre sender signal vidare når det kjem inn signal frå to eller fleire på førehand valde teljarar samstundes. Ved å gjere signala frå teljarane korte kan ein i mange tilfelle praktisk talt utelukke høvet for at dette skuldast slump, og i alle tilfelle kan ein rekne ut kor mange tilfeldige koinsidensar ein skulle forvente innan eit visst tidsrom. Ein kan forseinke den eine pulsen og på den måten avgjere den verkelege tidsskilnaden mellom to pulsar som viser forseinka koinsidens. Ein kan òg konstruere kretsen slik at signalet berre blir sendt vidare når bestemde teljarar produserer signal og andre ikkje gjer det til same tid. Dette blir kalla **antikoinsidens**.

Kjelder
-------


* «koinsidens – fysikk». *Store norske leksikon*. 27. februar 2013.
**FA-cupfinalen i fotball 2002** fann stad på Millenium stadion i Cardiff den 4. mai, med 73 963 tilskodarar på tribunane. Kampen mellom London-laga Arsenal FC og Chelsea FC enda med siger 2 – 0 til Arsenal.

### Kampen

Lagoppstillingane med Arsenal i raudt
Etter ein tam fyrste omgang, tok Chelsea styringa over spelet. Arsenal stod imot og skåra på to langskot, fyrst frå Ray Parlour i det 70. minutt og 10 minutt seinare frå svenske Fredrik Ljungberg.

**Arsenal** sitt vinnarlag bestod av: David Seaman, Lauren Etamé-Mayer, Sol Campbell, Tony Adams (kaptein), Ashley Cole, Sylvain Wiltord, Ray Parlour, Patrick Vieira, Fredrik Ljungberg, Dennis Bergkamp og Thierry Henry. Etter fyrste skåringa kom Edu Gaspar inn staden for Bergkamp, etter andre målet bytta Nwankwo Kanu med Henry og heilt på tampen entra Martin Keown bana, ut gjekk Wiltord.

**Chelsea** stilte med: Carlo Cudicini, Mario Melchiot, William Gallas, Marcel Desailly, Celestine Babayaro, Jesper Grønkjær, Frank Lampard, Emmanuel Petit, Graeme Le Saux, Eiður Guðjohnsen, Jimmy Floyd Hasselbaink. I den andre omgangen kom John Terry inn frå pausen, Gianfranco Zola midtvegs, medan Boudewijn Zenden fekk med seg siste kvarteret av kampen. Ut gjekk etter tur; Babayaro, Hasselbaink og Melchiot.

Mike Riley var dommar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2002 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mai 2021.*
Koordinatar: 71°46′S 61°30′W﻿

**Condor Peninsula** er ei fjellrik, isdekt halvøya, 30 nautiske mil lang og 10 til 15 nautiske mil brei, mellom Odomfjorden og Hiltonfjorden på austkysten av Palmer Land. Halvøya vart oppdaga og fotografert frå lufta i løpet av United States Antarctic Service (USAS) sin flytur med «Condor» den 30. desember 1940 frå East Base med Black, Snow, Perce, Carroll og Dyer ombord. Ho vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter det dobbelmotora Curtiss-Wright Condor som gjorde fleire fotografiturar over Den antarktiske halvøya, George VI Sound, Aleksanderøya, Charcot Island og Bellingshausenhavet. Halvøya vart kartlagd i detalj av United States Geological Survey i 1974.

Kjelder
-------

1. ↑  «Condor Peninsula». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 6. januar 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Condor Peninsula» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 61°17′22″N 6°52′51″E﻿
**Trastadalsvatna** er to vatn i Trastadalen, inst i Henjadalen, i Sogndal kommune i Vestland; Store Trastadalsvatnet og Vetla Trastadalsvatnet. Vatna gir vatn til elva Traståna, som renn ut i Henjaelvi. Leikanger Jakt- og Fiskelag disponerer den kommunale hytta ved Vetla Trastadalsvatnet, Trastadalshytta.

Store Trastadalsvatnet
----------------------

Store Trastadalsvatnet er det største vatnet i Leikanger kommune, om ein måler i magasinvolum. Fjærlandssetevatnet er om lag like stort, men langt frå like djupt. Store Trastadalsvatnet vart regulert med 4,5 meter på 1930-talet. Vatnet kan senkast 0,9 meter og hevast 3,6 meter. Reguleringa vart gjort for å sikre nok vatn til det kommunale kraftverket og vassverket. Demninga er no rekna som eit kulturminne og reguleringa er ikkje tyngre teknisk inngrep, då vatnet berre har vore delvis nedtappa tre gonger sidan 1985. Sognekraft har søkt om løyve til bygging av Leikanger kraftverk, med inntak blant anna i Traståna og aktiv regulering av Store Trastadalsvatnet.

Vetla Trastadalsvatnet
----------------------

Vetla Trastadalsvatnet er eit godt fiskevatn og Trastadalshytta ligg like ved vatnet.

INON-villmark i Systrondsfjella
-------------------------------

Ei stripe av INON-villmark (>5 km frå tyngre teknisk inngrep) kryssar skardet mellom Store og Vetla Trastadalsvatnet. Heile dalen ligg meir enn tre km frå tyngre teknisk inngrep.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Lagoppsttillngane, Chelsea i blått
**FA-cupfinalen i fotball 2007** fann stad på Wembley stadion i London 19. mai 2007, med 89 826 tilskodarar på tribunane. Finalen var den fyrste på den nybygde arenaen og stod mellom London-laget Chelsea FC og Manchester United og enda med siger 1-0 til Chelsea etter ekstraomgangar.

### Kampen

Etter 90 mållause minutt og ekstraomgangar vart finalen avgjort då Chelsea-spissen Didier Drogba frå kring straffemerket tuppa ballen over ei utrusande Manchester United-målvakt, etter trekantspel med Frank Lampard.

Chelsea-spelarane feirar sigeren på Wembley
**Chelsea**-mannskapet bestod av: Petr Čech, Paulo Ferreira, Michael Essien, John Terry, Wayne Bridge, Claude Makélélé, John Obi Mikel, Frank Lampard, Shaun Wright-Phillips, Didier Drogba og Joe Cole. I pausa måtte Joe Cole vike plass for Arjen Robben. Salomon Kalou spelte ekstraomgangane i staden for Wright-Phillips, medan Robben gjekk av bana tidleg i 2. ekstraomgang, inn kom Ashley Cole.

**Manchester United** stilte med:Edwin van der Sar, Wes Brown, Rio Ferdinand, Nemanja Vidić, Gabriel Heinze, Darren Fletcher, Paul Scholes, Michael Carrick, Cristiano Ronaldo, Wayne Rooney og Ryan Giggs. Alan Smith spelte ekstraomgangane i staden for Fletcher, John O’Shea og Ole Gunnar Solskjær fekk kvar 9 minutt speletid då Carrick og Giggs forlet grasmatta.

Dommaren heitte Steve Bennett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2007 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2020.*
**Boston Pops Orchestra** er eit amerikansk orkester frå Boston i Massachusetts. Det spesialiserer seg på klassisk underhaldningsmusikk og populærmusikk. Dirigenten er Keith Lockhart.

Orkesteret blei grunnlagd i 1885 som ei avdeling av Boston Symphony Orchestra (BSO), og har hovudsakleg musikarar frå dette orkesteret. Orkesteret har ein vårsesong og eit juleprogram i desember. For Pops-konsertar blir setene i Symphony Hall i Boston flytta frå auditorium-stil til bankett- og kafésete. Pops speler også ein årleg konsert ved Hatch Memorial Shell på esplanaden langs Charles-elva som ei 4. juli-feiring. Framføringa deira av «The Stars and Stripes Forever» er kjend for utfalding av det amerikanske flagget mot slutten av songen. Orkesteret er sterkt identifisert med den langvarige leiaren sin Arthur Fiedler, og har utført ei rekkje innspelingar, turnear og fjernsynsopptredenar.

Kjelder
-------

1. ↑  BSO Opening Night Program Guide, 2011, s. 18-19; Boston Pops Holiday Program Guide 2011, s. 15.

* *Denne artikkelen bygger på «Boston Pops Orchestra» frå Wikipedia på engelsk, den 11. desember 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Boston Pops Orchestra**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CiNii
* BBC Things

 |
**Waltraud Hecher-Görgl** (fødd 28. september 1943), kjend som **Traudl Hecher**, er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Schwaz i Tirol som vann bronsemedaljen i utfor både under Vinter-OL 1960 og Vinter-OL 1964. Ho er mor til alpinistane Stephan Görgl og Elisabeth Görgl, som begge har hevda seg i verdstoppen i alpin skisport.

Aktiv
-----

16 år gammal debuterte Hecher i Vinter-OL 1960 i Squaw Valley i California med å vinne bronsemedaljen i utfor, bak gullvinnar Heidi Biebl frå Tyskland og USA si eiga Penny Pitou på sølvplass. To år seinare oppnådde Hecher ein sjetteplass i kombinasjonen ved VM i alpine greiner 1962 i Chamonix, basert på at ho vart nummer åtte i utfor, ni i storslalåm og tolv i slalåm.

Under vinterleikane 1964 i Innsbruck syrgde ho, saman med gullmedaljør Christl Haas og sølvvinnar Edith Zimmermann, for at arrangørlandet tok alle medaljane i utforrennet. To år seinare deltok då VM i alpine greiner 1966 vart avvikla i Chile, utan å kunne hevde seg.

Hecher vann ti gullmedaljar i nasjonale meisterskap i åra frå 1960 til 1967. Ho vann kombinasjonen fire år på rad (1960-63) og slalåm tre sesongar etter kvarandre (1960-62), samt storslalåm i 1963 og utfor i 1965 og 1967.

Grunna psykiske problem la ho bort alpinskia sommaren 1967.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Traudl Hecher» frå Wikipedia på tysk, den 9. februar 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Lagoppstillingane med Manchester United i kvite skjorter
**FA-cupfinalen i fotball 2016** fann stad på Wembley stadion i London 21. mai 2016, med 88 619 tilskodarar på tribunane. Etter 120 minuttars spel kunne kapteinen på Manchester United heve pokalen, då laget frå Manchester hadde sigra med 2-1 mot London-laget Crystal Palace FC.

### Kampen

Crystal Palace tok leiinga då innbytaren Jason Puncheon frå skrått hald dunka ballen forbi United-målvakta i det 78. minutt. Tre minuttar seinare utlikna Juan Mata med ein markkrypar frå 8-9 meter, som gjekk via ein Palace-forsvarar. Oppgjeret vart avgjort til Manchester United sin fordel etter 110 minuttars spel. Jesse Lingard ekspederte då ei Palace-klarering i nettet med ein susar av eit volleyskot.

Chris Smalling frå Manchester United vart utvist heilt på tampen av fyrste ekstraomgang, etter to gule kort.

**Manchester United** stilte med: David de Gea, Antonio Valencia, Chris Smalling, Daley Blind, Marcos Rojo, Michael Carrick, Wayne Rooney (kaptein), Juan Mata, Marouane Fellaini, Anthony Martial og Marcus Rashford. Om lag midtvegs i den 2. omgangen vart fyrst Rojo og så Rashford erstatta av høvesvis Matteo Darmian og Ashley Young, medan Jesse Lingard spelte ekstraomgangane i staden for Mata. 

Dommaren heitte Mark Clattenburg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2016 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 23. desember 2018.*
**FA-cupturneringa i fotball 1986** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 10. mai 1986, med om lag 98 000 tilskodarar til stades. Liverpool FC fekk tildelt klubbens tredje FA-trofe etter å ha vunne med 3–1 over byrival Everton FC.

### Kampen

Everton leia 1-0 ved pause etter ei skåring av Gary Lineker. Frå det 56 til 83. minutt netta Liverpool tre gongar, fyrst ved Ian Rush, deretter Craig Johnston og så atter Ian Rush.

**Liverpool FC** sitt vinnarlag: Bruce Grobbelaar, Steve Nicol, Mark Lawrenson, Alan Hansen (kaptein), Jim Beglin, Craig Johnston, Jan Mølby, Kevin MacDonald, Ronnie Whelan, Kenny Dalglish og Ian Rush.

**Everton** mønstra: Bobby Mimms, Gary M. Stevens, Kevin Ratcliffe (kaptein), Derek Mountfield, Pat Van Den Hauwe, Trevor Steven, Peter Reid, Paul Bracewell, Kevin Sheedy, Gary Lineker og Graeme Sharp. Adrian Heath spelte siste 20 minutta i staden for Stevens.

Dommaren heitte Alan Robinson.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1986 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2021.*
Antônio Carlos Jobim, som er blitt kalla far til bossa nova, og tekstforfattaren Vinicius de Moraes.
**Bossa nova** er ein musikktype som utvikla seg i Rio de Janeiro på slutten av 1950-talet. «Bossa nova» eller 'ny måte' viser til at stilen er ein ny måte å spela brasiliansk samba på; samba med jazztonar.

Stilarten hadde ei stordomstid i Brasil frå slutten av 1950-talet og byrjinga av 1960-talet, fram til dei politiske omveltingane som enda i militærkuppet i 1964.
Stilarten blei svært populær også i enkelte amerikanske jazzmiljø, og fleire bossa nova-songar blei del av standardrepertoaret i jazz. Antônio Carlos Jobim, João Gilberto, Astrud Gilberto, Stan Getz, Herbie Mann, Laurindo Almeida, Frank Sinatra og Ella Fitzgerald er kjente representantar for stilen.

Historie
--------

Omgrepet «bossa nova» blei fyrst brukt i songen «Desafinado» av Antônio Carlos Jobim, spelt inn av João Gilberto i 1959. Det store gjennombrotet for sjangeren kom med låten «Garota de Ipanema», også kjent som «Girl from Ipanema» i 1962. I dag er det verdas andre mest spelte låt (etter «Yesterday» av the Beatles).

På 1960-talet blei sjangeren knytt til sosial protest.

Som protestmusikk blei sjangeren overskugga av den meir politisk orienterte stilarten musica popular brasileira.

Musikk
------

Det musikalske grunnlaget i bossa nova er ein gitarrytme som tar i bruk rytmiske element frå perkusjonsinstrumenta i eit sambaorkester. Spelet på basstrengene følgjer rytmen til den store surdo-tromma, medan rytmane til dei mindre sambainstrumenta (spesielt tamborim) kan kjennast att i spelet på dei lysare strengene. Når grupper med trommesett framførar bossa nova speler dei ofte ein karakteristisk rytmefigur som liknar på claves-rytmen som kantslag på skarptromma.

Det harmoniske forløpet i musikken inneheld kjente jazz-progresjonar, men ofte med nokre særeigne trekk. Fleire av harmoniseringane til Jobim viser også innverknad frå impresjonismen og komponistane Debussy og Ravel.

Songstilen er mjukare og meir lågmælt enn i samba, gjerne med off-beat-fraseringar som kontrasterer med det rytmiske grunnlaget. Tekstane dreier seg gjerne om venleik, kjærleik, lengsel og natur.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Bjørntoft, Bjørn Ola; Knudsen, Jan Sverre. «bossa nova». *Store norske leksikon*. Henta 13. juli 2023.  *Fri gjenbruk*
2. ↑  Kennedy, Joyce; Michael Kennedy; Tim Rutherford-Johnson, red. (2012). «bossa nova». *The Oxford Dictionary of Music*. Oxford University Press.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Lagoppstillingane i omkampen 20. mai, med Arsenal i raudt
**FA-cupturneringa i fotball 1993** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 15. mai og omkamp 20. mai. 79 347 tilskodarar var til stades om laurdagen, 62 267 den etterfylgjande torsdagen. Etter 1–1 i det fyrste oppgjeret mellom Arsenal FC og Sheffield Wednesday, sikra London-laget Arsenal seg FA-pokalen med siger 2–1, etter ekstraomgangar også i omkampen.

Kampane
-------

I laurdagskampen skåra Ian Wright for Arsenal i 20. minutt. Kvarteret ut i andre omgang utlikna David Hirst utlikna til sluttresultatet 1–1. Også i omkampen skåra Ian Wright fyrst, han gav Arsenal leiinga i 34. minutt. Midtvegs i andre ordinære omgang utikna Chris Waddle for Sheffield Wednesday. Ekstraomgangane var mållause heilt det stod att 90 sekund. Arsenal-stopparen Andy Linighan vart matchvinnar då han etter hjørnespark, frå 7-8 meters hald, stanga ballen i mål via fingrane til Wednesday-målvakta.

Mannskapa til **Arsenal** bestod av: David Seaman, Lee Dixon, Andy Linighan, Tony Adams (kaptein), Nigel Winterburn, Paul Davis, John Jensen, Paul Merson, Kevin Campbell, Ian Wright, Alan M. Smith, Ray Parlour og David O'Leary.

**Sheffield Wednesday** mønstra: Chris Woods, Roland Nilsson, Viv Anderson (kaptein), Carlton Palmer (kaptein), Paul Warhurst, Nigel Worthington, Chris Waddle, Danny Wilson, John Sheridan, John Harkes, David Hirst, Mark Bright, Graham Hyde, Chris Bart-Williams.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1993 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 15. mai 2021.*
Koordinatar: 37°43′36″ N 41°46′35″ E﻿

**Botan** (tyrkisk *Botan Çayı*, *Botan Suyu* eller *Uluçay*) er ei sideelv til Tigris i provinsen Siirt søraust i Tyrkia. 

Ho spring ut i dei høge fjella vest for Nordüzplatået, som dannar grensa mellom provinsen Siirt og Hakkari og Van, og renn austover før ho svingar nordvestover. Elva har skore ut ein canyon langs leia si. Høgdeskilnaden mellom dalbotnen og toppen av fjella er kring 1000 meter.

Elvane Çatak og Büyükdere renn saman ved Çukurca i provinsen Hakkari, og etter dette vert ho kalla Botan Suyu (Uluçay). Ho renn vestover, aust for Aydınlar og Siirt, og når Bostancık. Her mottar ho Zorava og Bitlis. Til slutt, ved Çattepe i provinsen Siirt, munnar ho ut i Tigris, før Tigris her brått svingar sørover.

Vassføringa i Botan varierer, 400–600 m³/s i april og juni og 700–1000 m³/s og stundom meir i mai. I denne perioden ser elva mektigare ut enn Tigris. Mot slutten av sommaren og hausten er djupna i elva mindre enn ein meter og vassføringa mindre enn 60–80 m³/s.

Det er berre mogeleg å krysse elva i båt. Elva renn gjennom, smale, djupe og bratte dalar, og det er lite låglandsområde langs leia, noko som gjer at elva ikkje er nytta til kunstig vatning.

Det er planlagt bygd sju demningar langs Botan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:» frå Wikipedia på engelsk, den 12. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  «Botan Suyu (Uluçay)» (på tyrkisk). Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Henta December 14, 2008.
2. ↑  Donat, Yavuz (November 15, 2008). «Botan Vadisi'nde bir gün» (på tyrkisk). Siirtce. Henta December 16, 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
|  |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Folgefonden» |
| Verft: | C. Mitchell & Co. i Newcastle |
| Verftsnummer: | 
324 |
| Sett i teneste: | 
1875 (for I/S Folgefonden)1878 (for Det Vestlandske Dampskibsselskab)1883 (for HSD) |
| Kjennemerke: | 
JQMH |
| Lagnad: | 
Forliste 1908 |
| Generelle mål |
| Tonnasje: | 
210 brt119 nrt |
| Lengd: | 
120,5 fot (36,7 m) |
| Breidd: | 
19,1 fot (5,8 m) |
| Djupgang: | 
9,5 fot (2,9 m) |
| Installert effekt : | 
45 nhk, 215 ihk |
| Framdrift: | 
2cyl.Comp. (Thompson & Boyd) |

**D/S «Folgefonden»** var eit dampskip bygt i 1875 for I/S Folgefonden som lokalrutebåt. Skipet kosta den gongen kr. 140 000. 

I følgje Bergens Tidende ankom skipet Bergen 27. desember 1875 og overtok ruta til Stavanger og Hardanger etter DS «Vikingen». 
17. februar 1876 gjekk skipet på grunn på ein holme ved Sunde i Kvinnherad, men kunne halde fram mot Stavanger og vart først reparert då ho kom til Bergen att. Tidleg i november 1876 fall kapteinen på skipet, Ole Olsen, i mørkret ned i ei luke og vart hardt skadd. Ei veke seinare omkom han av skadane han pådrog seg.

Alt i 1878 vart skipet selt til Det Vestlandske Dampskibsselskab, før det i 1883 vart overteke av HSD i Bergen. Det gjekk i teneste for HSD fram til 1908. Den 22. august dette året grunnstøytte skipet på Trøskenesfluen ved Skånevik og sokk på reisa mellom Bergen og Sunnhordland med post og passasjerar. 23 passasjerar og tre av besetninga omkom i forliset. Vraket vart sidan heva og opphogd.

Sjå òg
------

* «Folgefonden» er brukt som skipsnamn på fleire skip i HSD. Andre skip med namn «Folgefonden»
* Andre HSD-eigde skip
* Fleire bilete og multimedia av norske dampskip på Commons.

Kjelder
-------

* Skipet.no




1. ↑  «Ingen tittel». Bergens Tidende. 24. februar 1876. s. 3.  `|access-date=` requires `|url=` (hjelp)
2. ↑  «Ingen tittel». Bergens Tidende. 18. november 1876. s. 2.  `|access-date=` requires `|url=` (hjelp)
**FA-cupfinalen i fotball 2017** fann stad på Wembley stadion i London den 27. mai med 89 472 tilskodarar på tribunane. Kampen mellom London-klubbane Arsenal FC og Chelsea FC enda med siger 2–1 til Arsenal.

Kampen
------

Lagoppstillingane med Arsenal i raudt
Allereie i det 4. minutt var chilenaren Alexis Sánchez frampå og gav Arsenal leiinga. Ein halvtime ut i andre omgang kvitterte brasiliansk-spanske Diego Costa for Chelsea, men allereie tre minutt seinare vart Aaron Ramsey matchvinnar for Arsenal.

**Arsenal** sitt vinnarlag bestod av: David Ospina, Rob Holding, Per Mertesacker (kaptein), Nacho Monreal, Héctor Bellerín, Aaron Ramsey, Granit Xhaka, Alex Oxlade-Chamberlain, Mesut Özil, Danny Welbeck, Alexis Sánchez. Olivier Giroud kom inn på bana i det 78. minutt, Francis Coquelin i det 82. og Mohamed Elneny straks før dommaren bles av kampen. Dei erstatta Welbeck, Oxlade-Chamberlain og Sánchez.

**Chelsea**-mannskapet: Thibaut Courtois, César Azpilicueta, David Luiz, Gary Cahill (kaptein), Victor Moses, N'Golo Kanté, Nemanja Matić, Marcos Alonso, Pedro Rodríguez, Diego Costa, Eden Hazard. Etter tur entra Cesc Fàbregas, Willian Borges da Silva og Michy Batshuayi bana i den andre omgangen.

Anthony Taylor dømde kampen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2017 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mai 2021.*
Parken sett mot hovudgårdenFoto: Helge Høifødt

Koordinatar: 59°55′35″N 10°41′19″E﻿

**Skøyenparken** ligg på Skøyen i bydel Ullern i Oslo. Parken høyrer til Skøyen hovudgård (Søndre Skøyen). Nordre Skøyen Hovudgård ligg i bydel Østensjø, og parken rundt Nordre Skøyen blir òg omtala i nokre samanhengar som *Skøyenparken*.

Parken grensar til Prinsessealleen i sør og vest, burettslaget Casinetto i aust (vart bygt på ein del av parken i 1981–83), og i nord til Skøyen hovudgård.

Den midtre delen av parken er gjerda inn som privat, og denne blir stella som park. Dei ytre, offentleg tilgjengelege delane av parken er skog og naturpark med gangstigar. 

Namnet *Den engelske park*, som kan finnast på kart, offentlege dokument og i daglegtale, stammar frå ein artikkel i tidsskriftet *Byminner* på 1970-talet , og blei altså ikkje brukt om parken opphavleg. Den parkstilen med mykje liner og tilpassing til landskapet som vart utvikla i England frå første halvdelen av 1700-talet (som motsetning til den barokke hagestilen), var blitt ein etablert internasjonal parkstil då parken vart anlagt. Fleire andre parkar i Oslo er anlagt i landskapsstil, frå denne perioden ofte karakteriserte som viktoriansk etter dronning Victoria, eller romantisk. Det er difor svakt grunnlag for at denne parken skal kallast *Den* engelske park. I *Skøienboken* skildrar Skøyen-buaren August A. Butenschøn ein serie fotografi frå Skøyenparken i 1977. Han brukar nemningane «Skøienparken» eller «haven», og talar aldri om han som ein engelsk park.

Parken blei laga til i 1860-åra, då konsul Nicolai August Andresen eigde Skøyen hovudgard. Dammen i parken har fått det folkelege namnet «Butensjøen» etter August Andresen Butenschøn, som eigde garden seinare i hundreåret.

I parken finst det fin edellauvskog med alm, eik og ask, og eit rikt fugleliv, blant andre nattergal og kattugle.

Litteratur
----------

* Oslo byleksikon
* Butenschøn, August A. 1984: *Skøienboken*, Bind I «Skøiens historie før 1895. Nicolay Andresen og Peter Heinrich Butenschøns felles etterkommere». Oslo, I/S Skøienarealene. ISBN 82-7317-009-8
* Butenschøn, August A. 1978: *Skøienboken*, Bind II «Skøiens historie fra 1895. Slektsdelen». Oslo, I/S Skøienarealene. ISBN 82-09-03112-0

Referansar
----------

1. ↑  Lars Roede: *Skøyen i Vestre Aker*, Byminner 2/1973, ss. 22-30
2. ↑  I Oslo byleksikon, 2000-utgåva side 123 står det «romansk». Dette er ein skrivefeil som er atteken i seinare kjelder.
3. ↑  *Skøyenparken - ikke "Den engelske park".* Skøyen Vels heimeside, 15. desember 2010 Arkivert 2016-01-18 ved Wayback Machine. (besøkt 8. desember 2011)
4. ↑  Butenschøn 1978, ss. 62-65

Bakgrunnsstoff
--------------

* Flyfoto, moglegheit for kart
Anatekse spelar ei viktig rolle i danninga av migmatitt
**Anatekse** (via latinsk frå gresk som tyder 'å smelte om') er ein geologisk prosess der ein bergart vert heilt eller delvis smelta, særleg i forminga av metamorfe bergartar som migmatitt.

Dette skjer djupt i jordskorpa eller øvst i mantelen, der det er høgt trykk og temperatur. Den smelta steinen kan samle seg i større mengder og trenge opp gjennom jordskorpa og størkne til djup-, gang- eller dagbergartar. 

Ein kjenner best anaktese frå granittiske bergartar, mellom anna fordi granitt er vanleg i djupt i jordskorpa. 

Ein *anateksitt* er ein bergart der ein framleis kan sjå spor etter danning ved smelitng av eldre berggrunn i strukturen.

Sjå òg
------

* Granitt
* Migmatitt

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Anatexis» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* «anatekse» av Inge Bryhni i *Store norske leksikon*, snl.no.

1. ↑  "anatexis".

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Anastasia Lapsui** (fødd 1944) er ein nenetsisk filmregissør busett i Finland.

Biografi
--------

Anastasia Lapsui kjem frå Nida i Jamalo-Nenetsk i dagens Russland. Som nenetsar snakkar ho nenetsisk, eit finsk-ugrisk språk. Lapsui studerte ved universitetet i Sverdlovsk, og jobba deretter som journalist, i aviser og radio. I 1993 flytte ho til Finland, og har no base i Helsingfors.

Ho debuterte innan filmindustrien allereie i 1993. Særleg har ho vorte kjend i samarbeid med den finske filmregissøren Markku Lehmuskallio. Dei to har spesialisert seg innan filmar om urfolk, og har m.a. laga film om urfolk i Sibir, Grønland, og Nord-Canada, og om nenetsarar og samar. Dei starta å vinna merksemd med filmen Sju sångar frå tundraen (2000), og vann Amandaprisen for denne i klassen *beste nordiske kinofilm* same året. Filmen vann også den finske Jussi-statuetten i kategorien *Beste film* i 2001.

Filmografi
----------

(utval)

* *Anna* (1997)
* Sju sångar frå tundraen (2000)
* *Livets mødre* (2002)
* *A Bride of the Seventh Heaven* (2003)
* *Saamelainen* (2006)
* *Sukunsa viimeinen* (2010)

Kjelder
-------

* *Finsk Wikipedia om Anastasia Lapsui, henta inn 27. november 2011.*
* Profil på Filmweb.no
* Profil på Imdb.com

Fotnotar
--------

1. ↑  *Nativenetworks.si om Lapsui*, arkivert frå originalen 10. juni 2007, henta 27. november 2011
2. ↑   Cinematheque: A tribute to Anastasia Lapsui and Markku Lehmuskallio
3. ↑  Nativenetworks.si Om Lapsui Arkivert 2007-06-10 ved Wayback Machine. ved nativenetworks.si.edu

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**FA-cupfinalen i fotball 2021** fann stad på Wembley stadion i London den 15. mai med 20 000 tilskodarar på tribunane. Kampen mellom Leicester City og London-klubben Chelsea FC enda med at Leicester vann 1 – 0 og tok heim FA-trofeet for aller fyrste gong.

### Kampen

Lagoppstillingane med Leicester i brunt
Belgiaren Youri Tielemans skåra kampens einaste mål då han i det 63. minutt drog til med eit susande langskot frå 25 meter.

**Leicester** sitt historiske lag bestod av: Kasper Schmeichel (kaptein), Wesley Fofana, Jonny Evans, Çağlar Söyüncü, Timothy Castagne, Youri Tielemans, Ayoze Pérez, Wilfred Ndidi, Luke Thomas, Kelechi Iheanacho, Jamie Vardy. Marc Albrighton erstatta ein skadd Evans i det 34. minutt, midtvegs i andre omgang kom James Maddison inn i staden for Iheanacho, dei siste ti minutta deltok Wes Morgan og Hamza Choudhury, ut gjekk Thomas og Pérez.

**Chelsea** mønstra Kepa Arrizabalaga, César Azpilicueta, Thiago Silva, Antonio Rüdiger, Reece James, N'Golo Kanté, Jorginho Frello, Marcos Alonso, Hakim Ziyech, Timo Werner, Mason Mount og innbytarane Ben Chilwell, Christian Pulisic, Kai Havertz, Callum Hudson-Odoi, Olivier Giroud.

Michael Oliver dømde kampen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2021 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2021.*
**TVNorge** (forkorta **TVN**) er ein norsk fjernsynskanal. Kanalen byrja å sende 5. desember 1988 og var den fyrste norske reklamefinanserte fjernsynskanalen. Dei som stod bak TVNorge i oppstartfasen var Hallvard Flatland, Ola Grønvold, Erik Rynning og Ola Steinsrud.

Historie
--------

Kanalen hadde si fyrste sending 5. desember 1988 med eit timelangt direktesend underhaldningsprogram frå Oslo Cabaret med Lill Babs og Tomboy som musikalske trekkplaster. Hallvard Flatland opna kanalen som programleiar.

I 1997 kjøpte TV 2 49,33 prosent av aksjane i TVNorge, men selde aksjane vidare til det amerikanske mediekonsernet SBS Broadcasting i 2004.

Discovery Networks Norge og TVNorge har i dag rundt 160 tilsette. 95,4 % av folkesetnaden i Noreg kan sjå kanalen om dei vil. 
TVNorge har i dag 75 tilsette, og 88,9 prosent av folkesetnaden i Noreg kan sjå kanalen om dei vil. TVNorge er den tredje største fjernsynskanalen i Noreg ut frå talet på sjåarar. TVNorge vert distribuert via satellitt, kabelfjernsyn og gjennom eit samarbeid med eit nettverk av lokalfjernsynstasjonar som sender nokre lokale program i tillegg til TVNorge sine program.

Datafirmaet Novell Netware gjekk til sak mot TVNorge ettersom dei meinte logoen til fjernsynskanalen likna for mykje på Novell sin eigen firmalogo. Dei vann ikkje fram med saka si.

Kjende program som blir eller har blitt sende på TVNorge
--------------------------------------------------------

* Slankekrigen
* Lost
* Ugly Betty
* Heia Tufte!
* Feriekolonien
* 71° nord
* Alt for Norge
* I kveld med YLVIS
* Helt perfekt

Kjelder
-------

1. ↑  Journalisten - Lønnsom outsider (28.11.2008)
2. ↑  TV2 – Flere kan se Zebra (3.1.2007)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* SBS Broadcasting
**FA-cupturneringa i fotball 1987** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 16. mai 1987, med om lag 96 000 tilskodarar til stades. Coventry City sitt mannskap stod for klubbens største stund då det vann 3-2 over Tottenham Hotspur etter ekstraomgangar.

### Kampen

Tottenham sjokkopna då Clive Allen i det andre minutt stanga i mål eit innlegg frå høgre. Sju minutt seinare stod det likt etter Dave Bennett fanga opp eit innlegg og skåra frå kort hald. I det 41. minutt tuppa Gary Mabbutt eit innlegg inn i hjørnet og Tottenham leia på ny. Midtspissen Keith Houchen utlikna for Coventry med ei heading i 63. min. Finalen vart avgjort seks minutt ut i ekstraomgangane. Eit Coventry-innlegg skrensa Tottenham-stopparen Mabbutt i ein boge over eiga målvakt.

**Coventry City** sitt historiske vinnarlag bestod av: Steve Ogrizovic, David Phillips, Brian Kilcline (kaptein), Trevor Peake, Greg Downs, Lloyd McGrath, Dave Bennett, Micky Gynn, Nick Pickering, Cyrille Regis, Keith Houchen. Kilcline gjekk av bana mot slutten av ordinær tid, inn kom Graham Rodger.

**Tottenham** mønstra Ray Clemence, Chris Hughton, Richard Gough (kaptein), Gary Mabbutt, Mitchell Thomas, Steve Hodge, Paul Allen, Glenn Hoddle, Osvaldo Ardiles, Clive Allen, Chris Waddle. Gary A. Stevens og deretter Nico Claesen kom i spel i fyrste ekstraomgang, Ardiles og Hughton måtte vike plass.

Neil Midgley dømde kampen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1987 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 22. oktober 2021.*
**FA-cupfinalen i fotball 1997** fann stad på Wembley stadion i London 17. mai 1997, med 79 160 tilskodarar på tribunane. Chelsea FC frå London vann FA-pokalen etter å ha slått Middlesbrough FC med 2–0.

### Kampen

Lagoppstillingane med Chelse i blått
I kampens fyrste minutt tok Roberto Di Matteo med seg ballen frå eigen banehalvdel. Upressa førte han ballen til 25 meters hald, der han fyrte av eit langskot som via tverrliggar gjekk i mål. Knappe ti minutt før full tid avgjorde Eddie Newton ein tam kamp då han frå kort hald skaut i mål via ein Middlesbrough-forsvarar.

**Chelsea FC** stilte med: Frode Grodås, Dan Petrescu, Steve Clarke, Frank Lebœuf, Frank Sinclair, Scott Minto, Dennis Wise (kaptein), Roberto Di Matteo, Eddie Newton, Mark Hughes og Gianfranco Zola. I sluttminutta fekk Gianluca Vialli plassen til Zola.

**Middlesbrough FC** sine utvalde var Ben Roberts, Curtis Fleming, Nigel Pearson (kaptein), Gianluca Festa, Clayton Blackmore, Juninho Paulista, Robbie Mustoe, Emerson Costa, Phil Stamp, Fabrizio Ravanelli, Craig Hignett. Midtvegs i fyrste omgang vart Ravanelli og deretter Mustoe skadde, erstattarane var Mikkel Beck og Steve Vickers. Vladimir Kinder tok Hignetts plass i det 74. minutt. 

Stephen Lodge var dommar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1997 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2021.*