recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Logo av GIMPS
**GIMPS**, The *Great Internet Mersenne Prime Search*, er eit forskingsprosjekt i matematikk. Målsetjinga til prosjektet er å finne store mersenneprimtal med hjelp frå programvara Prime95 og MPrime og bruk av distribuert datahandsaming. 

Fram til september 2006 har prosjektet vore framgangsrikt og har lukkast med å oppdage ti mersenneprimtal, alle var òg største kjente primtalet då det vart oppdaga. Per 4. september 2006 er det største primtalet 232 582 657 − 1 (eller kort M32582657). Dermed er begge dei siste to mersenneprimtala funne med hjelp frå 700 samanbundne datamaskinar under kontroll av Steven Boone og Curtis Cooper ved Central Missouri State University i USA.

Sidan juni 2006 har GIMPS hatt ein gjennomstraum av over 20 teraflops, som gjer GIMPS til ein av dei mest kraftfulle superdatamaskinane i verda.

Sjølv om programvara for GIMPS er open kjeldekode, er han ikkje teknisk sett fri programvare ettersom det finst restriksjonar som gjeld prisutdeling som brukarane må følgje. Etter at Electronic Frontier Foundation har delt ut Cooperative Computing Awards-prisane er likevel restriksjonane utan verknad.

Oversikt over primtal som er oppdaga
------------------------------------

Ein kan skrive primtal på forma M*n*, der *n* er eksponenten. Sjølve primtalet er 2n − 1, til dømes det første primtalet i tabellen under er 232 582 657 − 1.

| Dato for oppdaging | Primtal | Siffer |
| --- | --- | --- |
| 4. september 2006  Arkivert 2006-11-03 ved Wayback Machine. | M32582657 | 9808358 |
| 15. desember 2005 | M30402457 | 9152052 |
| 18. februar 2005 | M25964951 | 7816230 |
| 15. mai 2004 | M24036583 | 7235733 |
| 17. november 2003 | M20996011 | 6320430 |
| 14. november 2001 | M13466917 | 4053946 |
| 1. juni 1999 | M6972593 | 2098960 |
| 27. januar 1998 | M3021377 | 909526 |
| 24. august 1997 | M2976221 | 895932 |
| 13. november 1996 | M1398269 | 420921 |

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.mersenne.org – GIMPS offisielle nettstad
* www.mersenneforum.org – GIMPS forum
* PrimeNet-server
* Mersenne Wiki Arkivert 2006-12-05 ved Wayback Machine.
**Heike Gabriela Drechsler** (fødd **Heike Daute**, 16. desember 1964) i Gera i Thüringen i det dåverande Aust-Tyskland er ein tidlegare friidrettsutøvar som tevla i lengdehopp og sprint. Drechsler representerte Aust-Tyskland fyrst i karrieren sin, deretter Tyskland etter at muren fall. Hennar personlege rekord i lengdehopp er på 7,48 meter. (Neubrandenburg, 1988) Dette er gjeldande tysk rekord og 4 cm kortare enn verdsrekorden til Galina Tsjistjakova.

Karriere
--------

Heike Daute vart verdsmeister i lengdehopp fyrste gongen i 1983 i Helsingfors, 18 år gamal. Vinnarhoppet hennar vart målt til 7,27 m. I VM i friidrett 1987 tok Heike Drechsler sølv på 100 meter sprint; gullvinnaren vart her Silke Gladisch, også frå DDR. Drechsler tok også bronse i lengdehopp. Frå 1986 til 1998 vart Drechsler europameister i lengdehopp kvar einaste gong EM i friidrett vart arrangert. I tillegg tok ho to EM-medaljar i 200 meter sprint i denne perioden: gull i Stuttgart i 1986 og sølv i Split under EM i friidrett 1990. I Split blei ho slått av landsmannen Katrin Krabbe. 

Heike Drechsler debuterte i OL under sommar-OL 1988 i Seoul. Her tok ho bronsemedalje i både 100 meter og 200 meter sprint, (begge finalane vunne av verdsrekordhaldaren Florence Griffith-Joyner), og sølv på lengdehopp. Det vart lengdehopparen Jackie Joyner-Kersee frå USA som vann med å setja ny olympisk rekord på 7,40 m.

Frå og med VM i friidrett 1991 i Tokyo tevla Drechsler for det sameinte Tyskland. Ho tok igjen sølv i lengdehopp bak Jackie Joyner-Kersee. Ho var også med på å ta bronsemedalje i 4 x 100 meter stafett for Tyskland, bak Sovjetunionen og Jamaica. Neste år deltok Drechsler i sommar-OL 1992 i Barcelona, der ho for fyrste gong vart olympisk meister i lengdehopp. Ho hoppa 7,14 og kom framom Inessa Kravets og Jackie Joyner-Kersee. Året etter vart ho verdsmeister under VM i friidrett med eit hopp på 7,11.

Drechsler deltok også under sommar-OL 1996 i Atlanta, men greidde ingen medaljar her. OL-karrieren hennar vart avslutta med sommar-OL 2000 i Sydney, der ho for andre gong vart olympisk meister i lengdehopp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Heike Drechsler» frå Wikipedia på tysk, den 7. september 2012.*

* «Heike Drechsler» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (sport)

 |
Slik blir ein rein infanteribrigade vist på feltkartet
Ein **brigade** er ei større militæravdeling, eit militært forband, som ofte består av fleire bataljonar eller regiment. Det er ikkje nokon fast storleik på ein brigade. Ordet kjem frå det italienske ordet *brigata* (strid). Ein skil mellom sjølvstendige og usjølvstendige brigadar. Ein sjølvstendig brigade har fått lagt under seg dei støttefunksjonane som den treng sjølv av logistikk, artilleri og anna støtte. Ein usjølvstendig brigade treng ei overordna eining, til dømes ein divisjon, som kan bidra med støtte.

Den amerikanske Norway Air-Landed Marine Ground Task Force (NALMAGTF) er eit førehandslagra utstyrslager på brigadenivå. Kvart tredje år blir øvinga Battle Griffin halden for å øve personellet med dette utstyret.

| * v
* d
* e
Militære einingar |
| --- |
| 
* Korps
* Divisjon
* Brigade
* Regiment
* Bataljon
* Kompani
* Tropp
* Lag
* Armégruppe
* Armé
* Batteri
* Eskadre
* Eskadron
* Skvadron
* Ving

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Uniforum** er ei nettavis og tidlegare tidsskrift utgjeve av Universitetet i Oslo. Avisa skal «gi sakleg og fri informasjon og meiningsutveksling frå Universitetet i Oslo på tvers av institutt- og fakultetsgrenser og administrative nivå». Avisa er ein del av Fagpressen. Ansvarleg redaktør sidan august 1997 er Martin Toft.

Uniforum vart grunnlagd i 1986 av daverande informasjonssjef på universitetet Tove Nielsen. Avisa var tidlegare ein del av Kommunikasjonsavdelinga på universitetet, men vart i 2009 skilt ut som ei eiga eining Universitetsstyret. I 2011 utkom Uniforum omtrent kvar 14. dag i studieåret, og hadde eit opplag på 13 850 eksemplar.

Uniforum har vorte redigert etter Redaktørplakaten og Vær Varsom-plakaten sidan april 2005.

Nedlegging av papiravisa
------------------------

På grunn av manglande ressursar til å trykkja og distribuera papiravisa, vedtok styret i Uniforum 17. mars 2011 at papiravisa skulle leggjast ned frå august 2011. I juni same år bad Universitetsstyret om at Uniforums styre skulle handsama saka på nytt, og i september gjekk styret for Uniforum inn for å gjere om vedtaket blant anna på grunnlag av at papirutgåva hadde fleire lesarar enn nettutgåva. I januar 2012 vart papiravisa gjeninnført etter at Universitetsstyret gav avisa ei ekstraordinær løyving på 250 000 kroner.

27. september 2016 stemde styret i Uniforum på nytt for å leggja ned papiravisa for å spara pengar på trykking og distribusjon og styrke nettredaksjonen. Siste utgåve av papiravisa vart utgjeven 15. desember 2016.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Fylg med over i nettutgåva til Uniforum!». 15. desember 2016.
2. ↑  «Fagpressen - Uniforum».
3. ↑  «Redaktørplakaten er vedtatt innført». 14. februar 2005.
4. ↑  «Om Uniforum».
5. ↑  «Ønsker Uniforum som vedtakssak i Universitetsstyret». 15. juni 2011.
6. ↑  «Papirutgaven av Uniforum legges ned». 30. mars 2011.
7. ↑  «Fylg med over i nettutgåva til Uniforum!». 15. desember 2016.
8. 1 2  «Fra styremøte i Uniforum: Vedtakssak 11/11» (PDF). 15. desember 2016.
9. ↑  «Uniforum på papir igjen». 6. januar 2012.
10. ↑  «Universitetsstyret valde middelveg for Uniforum». 18. august 2011.
11. ↑  «Nettsatsing skal gjera Uniforum endå betre». 13. oktober 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad for Uniforum
**Heidi Zeller-Bähler** (fødd 25. juli 1967) er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Sigriswil i kantonen Bern. Ho vart nummer tre i verdscupen i alpint 1995, ein sesong då ho vann tre enkeltrenn. Same sesongen vart ho nummer to i både storslalåmcupen og super-G-cupen.

### Aktiv

Zeller fekk to femteplassar i utfor i sin debutsesong i verdscupen, 1986. Hennar første pallplassering var ein tredjeplass i utfor i Aspen i 1988. Under VM i alpint 1989 i Vail fekk ho delta i utfor og vart nummer 9. Året etter opna ho sesongen 1989/90 med ein andreplass i utforrennet i Las Leñas i Argentina, like bak Michaela Gerg, men hevda seg lite etterpå.

Også i dei neste par sesongane sleit Zeller med å prestere på eit jamnt høgt nivå. Under vinter-OL 1992 i Albertville kom ho inn på 11. 13. og 14. plass i dei tre øvingane ho stilte opp i. Ho begynte etterkvart å gjere seg litt gjeldande i andre greiner enn utfor. Særleg gjorde ho framsteg i storslalåm, som i 1993-sesongen var hennar beste øving. Etter å ha vorte nummer fire i VM i alpint i Morioka, kom ho 20. mars 1993 i mål elleve hundredels sekund bakom tyske Katja Seizinger i eit nytt storslalåmrenn i Vemdalen i Sverige.

Ganske nygifte Zeller-Bähler kom på niandeplass i storslalåm under vinter-OL 1994 på Lillehammer. I utfor og super-G hamna ho langt nede på lista, slik ho hadde gjort under VM året før. Sesongen under eitt gjorde ho fleire gode renn, slik at ho stod som nummer åtte i verdscupen ved sesongslutt. 

1995-sesongen vart Zeller-Bählers beste. Ho vann tre verdscuprenn og kom på tredjeplass samanlagt i verdscupen, berre slått av Vreni Schneider og Katja Seizinger. Ein andreplass i super-G i Val-d'Isère var hennar beste verdscupplassering i 1955/96-sesongen. Under VM i alpint 1996 i Sierra Nevada var sjuandeplassen i utfor hennar beste prestasjon.

Zeller-Bähler la opp i 1996, etter å ha stått på pallen i 17 verdscuprenn.

Verdscupsigrar
--------------

| Dato | Stad | Land | Øving |
| --- | --- | --- | --- |
| 26. november 1994 | Park City | USA | Storslalåm |
| 4. desember 1994 | Vail | USA | Storslalåm |
| 5. mars 1995 | Saalbach | Austerrike | Super-G |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Heidi Zeller-Bähler» frå Wikipedia på tysk, den 19. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Heidi Zeller-Bähler – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Heidi Zeller-Bähler» (på engelsk). olympedia.org. Henta 11. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Heidi Zurbriggen** (fødd 16. mars 1967) frå Saas-Almagell i kantonen Valais i Sveits, er ein sveitsisk, tidlegare skirennar. Ho vann to VM-sølv i utfor og tre enkeltrenn i verdscupen i alpine greiner. Pirmin Zurbriggen er ein eldre bror.

Karriere
--------

### Aktiv

Zurbriggen kom første gongen på pallen i verdscupen 12. desember 1986 då ho kom på tredjeplass i utfor i Val-d’Isère. I desember 1987 vart ho skadd under trening og mista resten av sesongen. Under verdsmeisterskapen i alpint 1989 i Vail kom ho på fjerdeplass i utfor, fire hundredels sekund bak bronsevinnaren.

Under VM i alpint 1996 i Sierra Nevada fekk Zurbriggen sølvmedalje i utfor bak Isolde Kostner. 6. mars 1996 vann ho sin første av totalt tre sigrar i verdscupen, då ho vann i utforløypa i Kvitfjell i Øyer. Ho tok endå eit VM-sølv i utfor under VM i alpint 1997 i Sestriere, seks hundredelar bakom Hilary Lindh frå USA.

Zurbriggen la opp i 1997.

### Sigrar i verdscupen

| Dato | Sted | Land | Disiplin |
| --- | --- | --- | --- |
| 6. mars 1996 | Kvitfjell | Noreg | Utfor |
| 11. januar 1997 | Bad Kleinkirchheim | Austerrike | Utfor |
| 23. januar 1997 | Cortina d'Ampezzo | Italia | Utfor |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Heidi Zurbriggen» frå Wikipedia på tysk, den 13. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Heidi Zurbriggen – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Nettstaden til Heidi Zurbriggen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Unionsmerket med kvadratisk form, slik det vart bruka i norske flagg 1844—1905.
«Sildesalaten» med svenske proprosjonar, brukt som felles orlogsgjøs og diplomatisk flagg 1844-1905. Tradisjonell norsk sildesalat pynta med egg, raudbeter og persille. Dekoren var opphav til kallenamnet på unionsmerket.
**Unionsmerket**, med kallenamnet «Sildesalaten», var merket som stod i det øvste hjørnet nærast stonga i det norske og det svenske flagget i frå 1844 til 1898/1905. Det vart innført ved kongeleg resolusjon i felles norsk-svensk statsråd 20. juni 1844.

Namnet «sillsallaten» oppstod i Sverige; opphavsmannen til namnet skal ha vore *C. O. Brakel*, som brukte tilnamnet i nedsettande meining i ein tale på Riddarhuset i 1859. Folk i båe landa fann det treffande på grunn av likheten med ein sildesalat, ein populær rett på frukostbordet. Tradisjonelt vart denne retten pynta med radiære striper og sektorar av småhakka eggeplomme, eggekvite, sylteagurk, raudbeter og andre fargerike grønsaker.

Merket kombinerte dei svenske og norske flaggfargane i diagonaldelt form, dei svenske på venstre og høgre side, dei norske øvst og nedst. I norske flagg var merket kvadratisk. I svenske flagg var forholdet mellom lengde og høgd som 5 : 4. Unionsmerket var ein del av det norske handelsflagget i perioden 1844–1899 og i orlogsflagget og kongeflagget til 1905. Sverige brukte unionsmerket både i handelsflagget, statsflagget og orlogsflagget i perioden 1844–1905.

Unionsmerket aleine, med proporsjonane 5 : 4 som i svenske unionsflagg, vart frå 1844 brukt som felles orlogsgjøs og diplomatisk flagg for svenske og norske utenriksstasjonar og konsulat gjennom resten av unionstida. 

Partiet Venstre programfesta kravet om «det reine flagget», og lovforslaget deira om dette vart vedteke med knapt fleirtal i 1893. Men kong Oscar II nekta å sanksjonere lova. Etter tredje gongs vedtak vart lova gjeldande trass i kongeleg sanksjonsnekting i norsk statsråd som kongeleg resolusjon 10. desember 1898, gjeldande frå 15. desember 1899.

Flagglova av 1898 innførte ein ny type flagg, det norske statsflagget, eit flagg med splitt og tunge, men utan unionsmerke, som skulle brukast på statens sivile bygningar og skip. I orlogsflagget heldt ein på unionsmerket fram til unionsoppløysinga, sidan det etter Grunnlova skulle vere eit unionsflagg. Det «reine» orlogsflagg vart heist på alle marinefartøy, militærleirar og festningar 9. juni 1905.

* Norsk unionsflagg 1844–1899
* Svensk unionsflagg 1844–1905
* Norsk orlogsflagg (1844-1905)
* Svensk orlogsflagg (1844-1905)
* Norsk kongeflagg (1844-1905)

Sjå òg
------

* Noreg
* Det norske flagget
* Det norske statsflagget
GRU sitt emblem – militær etterretning og SPETSNAZ.
**GRU** (russisk *ГРУ*, akronym av *Гла́вное Разве́дывательное Управле́ние*, *Glavnoje Razvedyvatelnoje Upravlenije* (norsk: 'Hovuddirektorat for etterretningstenesta') var Sovjetunionen si militære etterretningsteneste. Frå 2017 heiter det berre Hovuddirektoratet. Dei fleste, jamvel dei fleste russarar, nyttar likevel framleis den gamle nemninga: GRU.

GRU vart oppretta i 1918 av Lenin for å ta hand om all militær etterretning. Det opererte gjennom underavdelingar over heile verda, mellom anna i signaletterretningsstasjonen på Cuba og i det tidlegare Sovjetunionen, særleg i Litauen og Latvia. Vidare hadde GRU plassert offiserar på dei fleste sovjetiske ambassadar, og desse hadde ansvar for innsamling av etterretningsmateriale og samarbeid med, eventuelt motarbeiding av, dei lokale etterretningstenestene.

GRU har mellom anna det overordna operative ansvaret for spesialstyrkene (*SPETSNAZ*).
Av kjende GRU-agentar kan nemnast svenske Stig Wennerström.

Emblem
------

* Lite GRU-emblem.Lite GRU-emblem.
* Vanleg jakke-emblem for GRU-folk.Vanleg jakke-emblem for GRU-folk.
* Stort jakke-emblem for offiserar).Stort jakke-emblem for offiserar).
* Emblem på jakke-ermet for SPETSNAZ.Emblem på jakke-ermet for SPETSNAZ.

Sjå òg
------

* KGB

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «GRU» frå Wikipedia på bokmål, den 26. februar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **GRU**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 55°39′50.119″N 13°20′45.780″E﻿

*For kjende personar med etternamnet Dalby, sjå familienamnet Dalby*
Heilage kross-kyrkja i Dalby
**Dalby** er ein landsby i Lunds kommun i Skåne län i Sverige, omtrent ti kilometer aust-søraust for Lund, og omtrent 20 kilometer aust-nordaust for Malmö. Innbyggjartalet var 5 517 i 2005.

Landsbyen har ei av dei eldste (kan hende den eldste) steinkyrkjene i Skandinavia, Dalby kyrka, og var i den tidlegaste kristne tida eit religøst sentrum og bispesete, før Lund tok over.

På tusentalet kan Dalby ha vore ein konkurrent til Uppåkra og Lund som eit maktsentrum i sørvestre Skåne, som i mellomalderen var ein lut av Danmark. I 1060 byrja den danske kongen Svend Estridsen å skipe eit religiøst senter i Dalby, og bygde ein kongebustad her. Skipet i den noverande steinkyrkja er frå same tid. Svend Estridsen blei seinare gravlagd i Dalby. Frå 1060 var Dalby bispedøme under biskop Egino, men så tidleg som i 1066 blei bispedømet flytta til Lund.

Den svenske kontrabassisten Dan Styffe er fødd i Dalby.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på melllom anna «Dalby» frå Wikipedia på bokmål, den 30. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Dalby**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**1538** (romartal MDXXXVIII)

Hendingar
---------

Albrecht Altdorfer døydde i 1538
### Utlandet

* 

### Noreg

* Hansaen mista privilegia i Oslo.

Fødde
-----

*

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1538.*

* 7. februar: Olav Engelbrektsson, norsk biskop
* 12. februar: Albrecht Altdorfer, tysk målar

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
**Jelena Vladimirovna Prokhorova** (fødd 16. april 1978) er ein russisk tidlegare mangekjempar frå Kemerovo som vart verdsmeister i sjukamp i 2001 og tok OL-sølv i øvinga året før.

Aktiv
-----

Den 23. juli 2000 avslutta Prokhorova sitt livs beste sjukamp i Tula, der ho sanka 6 765 poeng. Under sommarleikane i Sydney to månader seinare tok ho sølvmedalje i sjukampen, 53 poeng bak britiske Denise Lewis og 4 poeng framom Natallja Sasanovitsj frå Kviterussland.

I verdsmeisterskapen 2001 i Edmonton var Prokhorova i ei klasse for seg, med 6 694 poeng var ho over 150 poeng betre enn Sasanovitsj på andreplassen. Derimot var Prokhorova sjanselaus på å forsvare VM-tittelen i sjukamp i 2003, ho enda då fjerdeplass, over 70 poeng bak bronsevinnar Sananovitsj og meir ein 500 poeng bak verdsmeister Carolina Klüft frå Sverige.

### Doping

Etter å ha testa positivt på bruk av forbodne midlar, var ho av Det internasjonale friidrettsforbundet utestengd frå tevlingar i 1 år frå oktober 2005. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2000 i Sydney: Sølvmedalje – 6 531 poeng, bakom Denise Lewis (6 584)
* VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 6 694 poeng, framom Natallja Sazanovitsj (6 539)
* VM 2003 i Paris: Nr 4 – 6 452 poeng
* OL 2004 i Aten: Nr 5 – 6 289 poeng

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jelena Wladimirowna Prochorowa» frå Wikipedia på tysk, den 8. juni 2018.*
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Dale.* 

**Dale** (poststadnamn **Dalekvam**) er ein tettstad og kommunesenteret i Vaksdal kommune i Vestland fylke. Gjennom Dale går både Bergensbanen/Vossabanen og E16. 

Sidan 1879 har det vore tekstilfabrikk på Dale som har utnytta krafta i Daleelva som kjem frå Bergsdalen. I 1992 vart denne tekstilfabrikken delt i to til dagens; Daletec som produserer flammehemmande metervare brukt til arbeidsklede for blant anna offshorenæringa, og Dale of Norway som produserer ullvareprodukt (hovudsakleg gensarar). I dag er det BKK som utnyttar krafta i Daleelva i vasskraftverket Dale kraftverk, som får vatnet frå magasinet Storefossdammen i Bergsdalen. Nedstraums Dale kraftverk er Daleelva rik på laks og sjøaure, og det føregår eit aktivt kultiveringsarbeid med å forvalta denne fiskestamma. Daleelva renn til slutt ut i Dalevågen.

Grannebygdene Dalseidet og Dalegarden vert rekna å høyra til Dale.

På Dale finn ein kommunale tenester som heradshus, legekontor, tannklinikk, lensmannskontor, NAV, barnehage, barneskule, ungdomsskule, Dale kyrkje, Daletunet omsorgssenter, samfunnssal (Dalehallen) m.m. Anna verksemd på Dale er Coop marked, Spar, fire frisørar, Mix-kiosk, Gyda, blomeforretning, Sparebanken Vest, lokalavisa Hordaland filial, Jernia/Expert, Steinriket Dale, to bensinstasjonar, Dale of Norway fabrikkutsal m.m.

Folk frå Dale
-------------

* Wencke Mühleisen, kjønnsforskar og forfattar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**1539** (romartal MDXXXIX)

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

*

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1539.*

* 13. februar: Isabella d’Este, italiensk politikar
* 7. mai: Guru Nának, stiftar av sikhismen og den første av dei ti sikh-guruane.

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
Eit **testamentsvitne** er eit av to vitne som må skrive under på eit testament - med nærmare krav - for at disposisjonen skal reknast som gyldig. Vitnet må vere over 18 år og ved full sans og samling.

Testamentsvitne i norsk lovverk
-------------------------------

*(Utgreiinga under er omsett frå domspremiss (26) og (27) i Rt. 2010 s. 691, betre kjend som kyrkjesokndommen):*

For å sikre at testamentariske disposisjonar er gjennomtenkte og gjorde av fri vilje, stillast det formkrav til testament. Eitt av formkrava er at tilskipinga av testament skal stadfestast av to testamentsvitne, sjå arvelova § 49.

### Vitnehabilitet

For at kravet om vitnestadfesting skal innebere tilstrekkeleg realitet, stiller al. § 61 krav om vitnehabilitet.

Arvelova § 61 første ledd fastset at testamentsdisposisjonar til føremon for eit av testamentsvitna eller nokon som vitnet står i eit nærmare slektskaps- eller familieforhold til, er ugyldige. Etter al. § 61 andre ledd er òg testasjonar til føremon for nokon som nokon av vitna står i eit nærare gjeve tenesteforhold til, som hovudregel ugyldige. Arvelova § 61 andre ledd fastset:

«Disposisjon i testament til føremon for nokon som vitnet er i teneste hos på testasjonstida, er ugyldig. Som teneste vert og rekna funksjon som styremedlem og liknande i selskap, lag, stifting eller offentleg institusjon. Disposisjonen er likevel gyldig når tilknytninga er fjern og truleg ikkje har hatt noko å seie for innhaldet i testamentet.»

Med uttrykket «teneste» siktar al. § 61 andre ledd første punktum til tilsetjingsforhold. Sjølvstendige oppdragsforhold fell utanfor.
Marsjerande italienske soldatar i uniform.
**Uniform** (lat. 'einsarta') er klesdrakter som i stor grad er eins for ei gruppe, og viser at dei som ber han er medlemmer av gruppa. Delar av uniforma kan òg visa kva rang eller funksjon beraren har i gruppa. Ein kan bruka uniform for å identifisera medlemmer av gruppa, både for andre medlemmer og for utanforståande, og for å skapa kjensler av likskap eller fellesskap.

Livgarden til dronninga i uniformer utforma på 1600-talet. (Foto: Adrian Pingstone)
Uniformer kan ta mange former, frå einsfarga kjeledressar til prangande paradeuniformer. Det dei ofte har felles er at dei skil seg frå kleda ein bruker i resten av samfunnet. Med moderne uniformer kan skiljet vera lite, til dømes gjennom valet av ein særskild farge på tøyet. Drakter med lengre tradisjon bak seg vil derimot vera svært ulike daglegtøy. Medan vanleg klesdrakt stadig endrar seg, vil nemleg uniformer halda seg til den opphavlege utforminga si om ikkje ein autoritetsperson sørgjer for at dei blir oppdaterte.

Bruk
----

Uniform blir brukt av mange ulike grupper. Ein kan dela dei inn i:

* **Arbeidsuniformer** for ulike arbeidsgrupper, til dømes militære, politi, helsearbeidarar, mannskap på ulike fartøy, tenarar, tilsette i tenestenæringar og tilsette i mange større verksemder.

* Uniformer som viser at ein **høyrer til ein stad**, til dømes fangeuniformer i nokre fengsel og fangeleirar, skuleuniformer ved nokre skular og habittar i kloster.

* **Fritidsuniformer** som blir brukt innan organiserte fritidsaktivitetar, til dømes korps, idrettslag og speidarlag.

* **Uformelle uniformer** som medlemmer av ei mindre gruppe i eit samfunn (ofte kalla «subkultur») ber, mellom anna for å skilja seg ut frå andre og kjenna fellesskap med kvarandre. Døme på slike grupper er pønkarar og gothar.

* **Religiøse klede**, det vil seia klede ein ber fordi ein høyrer til ein viss religion, kan tidvis bli oppfatta som uniformer. Dette gjeld særleg grupper som meiner dei er særs religiøse, til dømes geistlege, asketar og ortodokse/fundamentalistar.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Uniform**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* HDS

 |
**1547** (romartal MDXLVII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

Henrik VIII av England døydde i 1547. Måleri av Hans Holbein den yngre
### Utlandet

* 

### Noreg

* Det vart sendt ein kanslar frå Danmark til Noreg for å halde styr på rettsvesenet.

Fødde
-----

* 29. september: Miguel de Cervantes Saavedra

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1547.*

* 28. januar: Henrik VIII av England
* 31. mars: Frans I av Frankrike
* 21. juni: Sebastiano del Piombo, italiensk målar
* 2. desember: Hernán Cortés

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
**Jelena Vladimirovna Slesarenko**, fødd *Sivusjenko* (fødd 28. februar 1982), er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Volgograd som tevla i høgdehopp.

Aktiv
-----

Slesarenko slo gjennom i 2004 då ho vann innandørs-VM med 2,04 m. I sommarsesongen same året
gjekk ho heilt til topps i høgdetevlinga under Sommar-OL i Aten. Ho tok alle høgder til og med 2,06 meter i fyrste forsøk. Då sigeren var klar gjorde ho tre forgjeves forsøk på verdsrekordhøgda 2,10 m.

Etter ho gjekk skadd i 2005 var ho i 2006 tilbake og tok gullmedaljen i innandørs-VM med eit hopp på 2,02 m. Ho vart så nummer fem i europameisterskapen i Göteborg i 2006, der ho vart ståande med 1,99 m i resultatlista.

Både under VM i friidrett 2007 i Osaka og sommar-OL 2008 i Beijing enda Slesarenko på fjerdeplassen, etter høvesvis 2,00 meter i Osaka og 2,01 m i Beijing. Enno ein fjerdeplass fekk ho i friidretts-VM 2011 i Daegu med 1,97 m.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yelena Slesarenko» frå Wikipedia på engelsk, den 10. oktober 2014.*
**Test i norsk – høgare nivå**, som òg er kalla **Bergenstesten**, er ein prøve på dugleiken i norsk språk for ein som har norsk som sitt andre språk. Testen måler språkferdigheiter som svarer til nivåa B2 og C1 i *Det felles europeiske rammeverket for språk*. Det finst både ein skriftleg og ein munnleg test. Dette er separate testar som kan takast uavhengig av kvarandre. Ein kan ta testen både på bokmål og nynorsk.

Testen blir utvikla ved Norsk språktest, som er eit samarbeid mellom Studieforbundet Folkeuniversitetet og Universitetet i Bergen. 

Hovudmålgruppa for *Test i norsk – høgare nivå* er innvandrarar som treng å dokumentera språkferdigheiter i norsk på høgare nivå for å kunne søka arbeid eller opptak til studium i Noreg. Test i norsk – høgare nivå er ein av fleire norskprøver som gjev opptaksgrunnlag til norske universitet og høgskular.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Test i norsk - høgare nivå, på Folkeuniversitetet sine nettsider*, arkivert frå originalen 15. august 2016, henta 15. juli 2016
2. ↑  Samordna opptak - krav til norsk
**1530** (romartal MDXXX)

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

*

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1530.*

* 28. april: Niklaus Manuel, sveitsisk målar
* 29. september: Andrea del Sarto, italiensk målar
* 29. november: Thomas Wolsey, engelsk prest og politikar

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
Magnetisk felt rundt ein spole.
Ein **spole**, også kalla induktor, er ein passiv elektronisk komponent som lagrar energi i eit magnetisk felt.

Fysiske eigenskapar
-------------------

### Oppbygging

Spolen er laga ved å surre til dømes ein tynn isolert kopartråd rundt ei kjerne av luft eller jern. Den fysiske eigenskapen til spolen ein ynskjer å utnytte i ein elektronisk krets er induktans. Om ein nyttar ei jernkjerne i spolen vil induktansen auke. 

### Energi

Energien som vert lagra i ein spole er gjeven ut frå denne formelen: 

{\displaystyle E\_{\mathrm {lagra} }={1 \over 2}LI^{2}}, der I er straumen i Ampere gjennom spolen, og {\displaystyle L} er induktiviteten til spolen gjeven i Henry.
### Bruk i kretsar

Ein spole oppfører seg ulikt om det vert sendt likestraum (DC) eller vekselstraum (AC) gjennom han. Spolen vil leie likestraum upåverka (oppføre seg som ei kortslutning) gjennom seg, men vil prøve å hindre vekselstraum med høgare frekvensar å komme gjennom. Spolen vil sette opp ei spenning over seg gjeve av denne differensial-likninga

{\displaystyle v(t)=L{\frac {di(t)}{dt}}}
Om ein sender gjennom sinusforma AC gjennom ein spole kan ein sjå på likninga i frekvensplanet slik

{\displaystyle V=I\times \omega L}
der ω er vinkelfrekvensen som har denne samanhengen til frekvens i Hertz

{\displaystyle \omega =2\pi f\,}

Bruksområde
-----------

Det at ein spole påverkar vekselstraum som går gjennom han, kan nyttast i analog signalbehandling til å filtrere ut (fjerne) somme frekvensar i eit signal. Ein spole i seg sjølv prøver å hindre høge frekvensar å komme gjennom seg. Saman med motstander og eventuelt kondensatorar til å lage eit høg- eller lågpassfilter.

Om ein legg to (eller fleire) spolar inntil kvarandre kan ein lage ein transformator. Ei AC-spenning over den eine spolen vil forplante seg over til den andre sida. Spenninga kan bli anten høgare eller lågare alt etter som forhaldet mellom talet på viklingar på dei to spolane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NDL

 |
**Nils Jørgen Ebba Astrup** (12. november 1935–5. september 2005) var ein norsk forretningsmann og skipsreiar.

Astrup var utdanna diplomøkonom ved Balliol College ved University of Oxford. Han var styreleiar i ei rekkje norske føretak, mellom dei Fearnley & Eger (1977–1991), Orkla-Borregaard (1972–1991) og Elkem (1986–1987). I 1988 og 1989 var han president i Norges Rederiforbund.

Han tilhøyrde slekta Astrup og var son av skipsreiar Nils Ebbessøn Astrup. Han var nær ven av kongefamilien og var fadder for prinsesse Märtha Louise.

Avisa VG avslørte sumaren 1992 at Astrup-familien, med Hans Rasmus sin storebror Nils Jørgen, hadde brukt pengar frå stiftinga Thomas Fearnleys Bidrags- og Gavefond til private foremål av ymse 
slag - alt frå kjøp av private bilar til medlemskap i Oustøen Country Club.
I etterkant av denne saka vart det gjort store endringar i stiftingslova. Nils Jørgen Astrup vart dømd til eitt år og sju månader i fengsel.

Kjelder
-------

1. ↑  Nils Jørgen Astrup er død dn.no, 9. september 2005
2. ↑  *Hvem Hva Hvor 1989*
3. ↑  Jo Andre Aakvik, Risler milliarder over eget museum, E24, 20.12.2013.

* *Denne artikkelen bygger på «15. februar 2017» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mars 2017.*
Nils Olav inspiserer garden etter sjølv å ha blitt slått til riddar i 2008.
Bronsestatue av Nils Olav.
**Nils Olav** er ein kongepingvin i Edinburgh Zoo i Skottland. Han er æresbrigader og maskoten til Hans Majestet Kongens Garde. Nemnet «Nils Olav» og dei tilknytte titlane er blitt gjevne til tre ulike pingvinar sidan 1972, slik at den noverande pingvinen er Nils Olav III.

Historie
--------

Familien til den norske reiaren Christian Salvesen gav ein kongepingvin til Edinburgh Zoo då dette opna i 1913.

Då Hans Majestet Kongens 3. Gardekompani besøkte Edinburgh Military Tattoo i 1961 for eit drillstevne, vart ein løytnant med namn Nils Egelien veldig interessert i pingvinkolonien til Edinburgh Zoo. Då Garden vende attende til Edinburgh i 1972, arrangerte Nils Egelien det slik at troppen kunne adoptere ein pingvin. Pingvinen som dei adopterte vart gitt namnet Nils Olav i ære for Nils Egelien og kong Olav V av Noreg.

Rolle i militæret
-----------------

Nils Olav vart tildelt militærgraden visekorporal og har etter dette vorte forfremma kvar gong Garden har delteke på Edinburgh Military Tattoo. I 1982 vart han forfremma til korporal og så forfremma til sersjant i 1987. Nils Olav døydde kort etter denne forfremminga. Arvtakaren vart Nils Olav II, hans to år gamle etterfylgjar. Han vart nok ein gong forfremma i 1993 til stabssersjant. 18. august 2005 vart han forfremma til Honourable Regimental Sergeant Major, den høgaste underoffisersgraden i Skottland. Han vart også den fyrste pingvinen til å få denne tittelen i den norske hæren. På den same tida vart ein bronsestatue på 1,2 meter gitt til Edinburgh Zoo. Inskripsjonen i statuen anerkjenner Garden og Edinburgh Military Tattoo. Det står også ein statue ved Huseby leir i Oslo. Fredag 15. august 2008, i samband med 3. Gardekompani sitt bidrag under Edinburgh Military Tattoo, vart Nils Olav slått til ridder av den britiske generalmajoren Euan Loudon. Pingvinen kan difor omtales med tittelen sir.

Kjelder
-------

1. ↑  «Sir Nils Olav the penguin receives military promotion at Edinburgh zoo», *the Guardian* (på engelsk), 22. august 2016, henta 13. januar 2023
2. 1 2 3  «Sir Nils Olav». Edinburgh Zoo. Arkivert frå originalen 17. august 2017. Henta 21. februar 2018.
3. ↑  Panganiban, Roma (4 April 2013). «Sir Nils Olav, Norway's Penguin Knight». mentalfloss.com. Arkivert frå originalen 8 April 2013. Henta 4 June 2013.
4. ↑  «Military penguin becomes a 'sir'». BBC. 15 August 2008. Arkivert frå originalen 6 November 2017. Henta 4 June 2013.
5. ↑  «King penguin made a Brigadier in Edinburgh». BBC News. 22. august 2016. Arkivert frå originalen 23. august 2016. Henta 22. august 2016.
6. ↑  «Norwegian Knight». *Scandinavian Press* **15** (4). Fall 2008. s. 9.

* *Denne artikkelen bygger på «Nils Olav» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nils Olav**
***Teslagrad*** er eit dataspel utvikla og utgjeve av den norske spelutviklaren Rain Games. Spelet kom ut på Steam desember 2013, på Nintendo eShop for Wii U i september 2014 og på PlayStation Store på PlayStation 3 og PlayStation 4 i desember 2014 i Europa. *Teslagrad* bruker Unity game engine, som gjer det lettare for utviklarar å gje ut spelet på ulike plattformer.

*Teslagrad* er eit plattform-hjernetrimspel i den såkalla metroidvania-stilen, med action-element der magnetisme og andre elektromagnetiske krefter må brukast for å kome vidare i spelet.
 Spelaren styrer ein ung gut som skal avdekke mysteria om det lenge forlatne Tesla Tower. Han hamnar plutseleg midt i ei samansverjing, som involverer ein despotisk konge som har regjert nasjonen med ei jernhand i fleire år. Spelet inneheld nokre kampsegment, kombinert med gåter og presis plattforming. Det går føre seg i ein steampunk-inspirert versjon av det gamle Europa, i ei ikkje-lineær verd med meir enn hundre handteikna miljø. Spelet introduserer ulike oppgraderingar og hjelpemiddel etter kvart som handlinga skrir fram.

Referansar
----------

1. ↑  «ANMELDELSE: Teslagrad». Gamer.no. Henta 22. september 2018.
2. ↑  «Teslagrad review». Eurogamer. Henta 22. september 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
Sport på ein dvergvariant av kvitgran (*Picea glauca* var. *albertiana* 'Conica') som ser ut til å gå tilbake til normal stor vekst.
**Sport** i botanikk og hagebruk er ein del av ein plante som avvik morfologisk frå resten av planten. Det kan omfatta avvikande farge eller form på greiner, blad eller blomar.

Sportar med eigenskapar ein ønskjer å ta vare på kan ein ta stiklingar av og dyrka nye sortar med desse eigenskapane. 
Slike plantar har ofte ein tendens til å revertera, det vil seia å venda tilbake til den opphavlege forma.

Nektarinar, i det minste nokre variantar, oppstod som ein knopp-sport frå fersken. Andre vanlege frukter som har oppstått frå sportar er pæra D'Anjou og 'Pink Lemonade'-sitronen, som oppstod som ein sport frå 'Eureka'-sitronen.

Roser
-----

Mange roser har opphav i sportar. Varianten 'Mme A. Meilland' eller 'Peace' er til dømes opphav til sportane 'Climbing Peace' (Kordes 1951), 'Chicago Peace' (Johnston 1962) og 'Kronenbourg' (syn. 'Flaming Peace', McGredy 1966).

* Rosa 'Madame A. Meilland' eller 'Peace'Rosa 'Madame A. Meilland' eller 'Peace'
* 'Climbing Gloria Dei''Climbing Gloria Dei'
* 'Lucky Piece' (Gordon 1958)'Lucky Piece' (Gordon 1958)
* 'Chicago Peace' (Johnston 1962)'Chicago Peace'   
(Johnston 1962)
* 'Kronenbourg' (McGredy 1966)'Kronenbourg'   
(McGredy 1966)

Kjelder
-------

1. ↑  Melissa King (8. august 2003), *Fact Sheet: What is a Cultivar?*, Gardening Australia, henta 24. mai 2016
2. ↑  *Variegated Pink Fleshed Eureka lemon*, University of California at Riverside, arkivert frå originalen 1. desember 2017, henta 24. mai 2016
3. ↑  Charles and Brigid Quest-Ritson (2010). *Rosen - die große Enzyklopädie* [*RHS Encyclopedia of Roses*] (på tysk). Dorling Kindersley. s. 263. ISBN 978-3-8310-1734-8.

* *Denne artikkelen bygger på «Sport (botany)» frå Wikipedia på engelsk, og «Rosa Peace» frå Wikipedia på engelsk den 4. november 2018.*
Tesla Roadster
**Tesla Roadster** er ein elektrisk toseters bakhjulsdriven sportsbil og er den første bilen produsert av Tesla Motors. Roadsteren vart først vist i 2006. 2008-modellen er den første tilgjengelege til sal i eit avgrensa tal på 100 stykk. Bilen har ein masse på 1245 kg. Batteriet er plassert bak setet, så massesenteret er om lag som i ein sportsbil med midtmontert motor.

Motor og drivverk
-----------------

Motoren ein 3-fase induksjonsmotor på 225 kW, plassert mellom bakhjula. Motoren har variabel-frekvensdrift og ein masse på 35 kg. Batteriet kan levera ein effekt på rundt 200 kW (272 hk). I motsetning til forbrenningsmotorar har elektromotorar stor verkningsgrad. Det er likevel litt tap i motorstyringa og motoren, så effekten ut frå motoren er rundt 184 kW (250 hk). Han akselerer frå 0 til 100 km/t på fire sekund.

Batteri
-------

Batteriet er eit lithiumbatteri, av same type som i bærbare PCar. Det er bygd opp av 6831 celler, delt inn i elleve seksjonar med 621 celler i kvar seksjon. Køyrelengda er 365 km før batteriet må ladast opp. Ladetida er rundt 3,5 timar.

Kjelder
-------

1. ↑  Ryssdal, K. *A roadster that's electric* Arkivert 2008-05-17 ved Wayback Machine. Marketplace, 20/6-2006.
2. 1 2  Grabianowski, E. *How the Tesla Roadster Works*, Howstuffworks.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.teslamotors.com Arkivert 2007-10-14 ved Wayback Machine. - Heimesida til selskapet Tesla Motors
* Reynolds, K. *First Drive: 2008 Tesla Roadster* Arkivert 2011-08-05 ved Wayback Machine. Motor Trend, mars, 2008.
* *Tesla Roadster* Arkivert 2011-07-11 ved Wayback Machine. Futurecars.com.
**Nils Larsen** (fødd 19. juni 1900 i Sandar (no Sandefjord), død 29. september 1976 i Sandefjord) var ein norsk kaptein og kvalfangar.

Nils Larsen var førstestyrmann på Den første Norvegia-ekspedisjonen som annekterte Bouvetøya for Noreg 1. desember 1927 og Den andre Norvegia-ekspedisjonen som annekterte Peter I Øy 2. februar 1929. Nils Larsen var òg kaptein på Den tredje og Den fjerde Norvegia-ekspedisjonen. Den fjerde Norvegia-ekspedisjonen gjorde ei omsegling av heile Antarktika, kor blant anna kartleggingsarbeidet førte til at Prinsesse Ragnhild Kyst vart oppdaga.

Nils Larsen var første førstestyrmannen på den tredje Thorshavn-ekspedisjonen i Antarktis 1933-34 og kaptein på norske kvalkokeri i Sørishavet. I 1946–47 førte han «Brategg» på Brategg-ekspedisjonen til stillehavssektoren av Antarktis.

Han var gift med Aslaug Marie Larsen (f. 1911, d. 2005).

Utmerkingar
-----------

Larsen mottok Kongens fortenestmedalje i gull i 1931 for innsatsen sin på Norvegia-ekspedisjonane.

Nils Larsenfjellet i Dronning Maud Land, Mount Nils i Enderby Land og Nils Larsenbreen på Peter I Øy er kalla opp etter han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nils Larsen (kaptein)» frå Wikipedia på bokmål, den 11. desember 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nils Larsen i Norsk biografisk leksikon
**Carmarthen Bay** (walisisk *Bae Caerfyrddin*) er ei bukt på sørkysten av Wales. Her finst strender, som Pendine Sands og Cefn Sidan, og delar av området ligg innanfor Pembrokeshire Coast nasjonalpark.

River Loughor munnar ut i bukta ved Loughor-estuaret og elvane Tywi, Taff og Gwendraeth munnar ut i bukta via Three Rivers-esuaret. Caldey Island ligg i bukta nær Tenby.

Av byar og landsbyar langs bukta finn ein (frå aust til vest) Pembrey, Kidwelly, Ferryside, Llansteffan, Laugharne, Pendine, Amroth, Wiseman's Bridge, Saundersfoot og Tenby.

Eit område av kysten av Carmarthen Bay nær Burry Port vart i 1980-åra nytta til å teste vindturbinar. Den første turbinen vart sett opp i området i november 1982. Fem turbinar med forskjellig utforming vart testa mellom 1982 og 1989. Seint i 1990-åra vart vindturbinane fjerna og området vart innlemma i Millennium kystpark.

Koordinatar: 51°40′N 4°30′W﻿

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carmarthen Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 11. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Price, Trevor (2006). «UK Large-Scale Wind Power Programme From 1970 to 1990: The Carmarthen Bay Experiments and the Musgrove Vertical-Axis Turbines» (PDF). Arkivert frå originalen (PDF) 18. juli 2011. Henta 11. januar 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Bourréedans
Ein **bourrée** er ein dans av fransk opphav som var vanleg i Auvergne og Bizkaia i Spania på 1600-talet. Han vert dansa i eit raskt tempo, liknande, men raskare enn ein gavotte. Hovudskildnaden ligg i opptakten, ein bourrée startar på siste slaget i ein takt. Han har ofte ein daktylisk rytme. Ein finn mellom anna dansen i suitane frå barokken. 

Komponistar som Johann Sebastian Bach, George Frideric Handel og Frédéric Chopin nytta musikkforma bourrée. Johann Sebastian Bach nytta ofte ein bourrée i suitane sine som ein av dei valfrie dansesatsane som kom etetr sarabanden, men før gigen. Ein av dei mest kjende bourréeane hans er Bourée i e-moll. Denne har vorte spelt av mange rockeband i moderne tid, mellom anna Jethro Tull og Led Zeppelin. Handel komponerte fleire bourréear i sine solokammersonatar, til dømes den fjerde satsen i *Obosonate i c-moll*.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Bourrée» frå Wikipedia på engelsk, den 25. april 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Nils Nilsen Enge** (17. januar 1816–8. desember 1886) var ein lærar, gardbrukar, lensmann og stortingsmann frå Birkenes i Aust-Agder.

Enge var lærar i heimbygda i ni år, og frå 1840 lærar og kyrkjesongar i Eide. Frå 1848 var han gardbrukar på Enge i Eide. Han var lensmann i Eide frå 1849 og frå 1861 til 1883 i Sande i Vestfold. Frå 1883 budde han i Drammen der han var oppteken av bankverksemd. Under tida i Eide var han medlem av heradsstyret og forlikskommissær.

Enge var stortingsrepresentant for Nedenes og Robygdelagets amt 1848-60 og for Jarlsberg og Larviks amt 1862-73 og 1877-82. Han var medlem, sekretær og formann i ei rekke komitear. Mellom anna var han sekretær i 1848 for adressekomiteen, i 1851 for trykkekomiteen, i 1854, 1857 og 1859-60 for justiskomite nr 2. Heile tida frå 1857 til 1869 var han sekretær for Stortinget, men på omframstortinget 1864 møtte han i berre to dagar. Han var også sekretær for komiteen om fordelinga av representantar i 1857, for fullmaktskomiteen 1859-60, 1862-63, 1865-71, for valkomiteen 1862-63, 1865-71, og for jarnbanekomiteen 1871-73. Perioden 1880-82 og på omframstortinget 1882 var han president i Lagtinget, 1880-82 formann i vegkomiteen.

Enge var elles medlem av fleire statsoppnemnde kommisjonar. I 1858 av den kongelege kommisjon om skysslova, 1860 om jurylova, 1869 av skattelova, 1879 om leiglendingsskipnaden, og 1884 om Noregs Bank 1884. År 1859 var han med i departementskomiteen om tilhøvet mellom grunnlova og jurylova. Også medlem av den parlamentariske skattekommisjonen av 1877.

Enge døydde i Drammen i 1886.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Nils Nilsen Enge NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |