recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**OpenBSD** er eit fritt, Unix-liknande operativsystem som fokuserer på å vera trygt, stabilt og *korrekt*, som i denne tydinga vil seia at det oppfyller viktige standardar og spesifikasjonar for slike system. OpenBSD har ein liten, men lojal brukarbase. Prosjektet vert leidd av Theo de Raadt, som bur i Canada.

Soge
----

I desember 1994 vart Theo de Raadt, som på den tida var med i utviklarteamet åt NetBSD, ein annan fri BSD-variant, beden om å trekkja seg, og han vart nekta tilgjenge til å endra kjeldekoden. Det er framleis uklårt kva som låg bak dette, men mange trekkjer fram personlege konfliktar mellom utviklarane.

I oktober 1995 grunnla de Raadt OpenBSD, eit nytt prosjekt som basert på utgåve 1.0 av NetBSD. Den fyrste utgåva, 1.2, kom ut i juli 1996, og i oktober det same året kom utgåve 2.0. Sidan dess har utviklarane fylgt ei slepprute med eit mellomrom på seks månader. Kvar utgåve vert støtta og vedlikehalden i eitt år.

Det er vanskeleg å slå fast kor mange brukarar OpenBSD har sidan utviklarane ikkje samlar eller publiserer statistikk over dette. I september 2005 utførte prosjektet BSD Certification ei undersøking som synte at 32,8 prosent av BSD-brukarane nytta OpenBSD, noko som vil seia at OpenBSD er den 2. største av dei fire viktigaste BSD-variantane. FreeBSD og NetBSD fekk høvesvis 77 % og 16,3 % på denne målinga.

Lisensiering
------------

OpenBSD nyttar Internet Systems Consortium-lisensen, som tilsvarar BSD-lisensen på dei fleste omkverve. Prosjektet legg stor vekt på å vera *heilt* fritt, og som fylgjer av dette vil utviklarane til dømes heller sleppa ei utgåve av systemet som ikkje stør den og den maskinvara enn å nytta drivarar eller firmware som er sleppte under inkompatible lisensar. Dette gjeld all proprietær programvare og somme såkalla «opne» lisensar. Programvare som er sleppt under GPL er tillaten, men prosjektet føretrekkjer BSD- eller ISC-lisensane, og utviklar ofte sine eigne variantar av programvare som er utgjeven med GPL-lisensen. Eit døme på dette er mg, ein GNU Emacs-liknande teksteditor.

Kjelder
-------

1. ↑  «OpenBSD 7.3 released». 10. april 2023. Henta 11. april 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til OpenBSD

| * v
* d
* e
BSD-versjonar |
| --- |
| FreeBSD **·** NetBSD **·** OpenBSD |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* MusicBrainz (label)

 |
**Pierre Le Ber** (1. januar 1669–1. oktober 1707) var ein velgjerar og målar frå Montreal som var son av Jacques Le Ber og bror til Jeanne Le Ber.

Liv
---

Le Ber var medlem av to av dei rikaste familiane i kolonien. Han brukte rikdommen sin til å vera ein generøs medlem av samfunnet sitt, og grunnla eit almissehus for fattige. Han bidrog til den religiøse ordenen Congrégation de Notre Dame, truleg fordi syster hans, Jeanne, tilhøyrde denne. Han var ein av grunnleggjarane og støttespelarane til dei miskunnsame brørne (Hôpital Général til Charon-brørne).

Le Ber var rekna som ein amatørmålar utan talent medan han levde. I 1965 fekk det såkalla primitive måleriet hans av Marguerite Bourgeoys, som var blitt restaurert i 1963-1964 i New York, ny merksemd frå den kanadiske kunstverda. Oljemåleriet av Marguerite Bourgeoys som ei nær 80 år gamal kvinne som leid i medkjensle med andre er i moderhuset til Congrégation de Notre Dame i Montreal. Verket hans markerer han som ein viktig kunstnar i si tid.

Galleri
-------

* La Venerable Marguerite Bourgeoys av Pierre Le Ber, før det blei restaurert.*La Venerable Marguerite Bourgeoys* av Pierre Le Ber, før det blei restaurert.
* Måleriet av Marguerite Bourgeoys etter restaureringa.Måleriet av Marguerite Bourgeoys etter restaureringa.

Kjelder
-------

1. ↑  Bazin, Jules. «Pierre le Ber». *www.biographi.ca*. Dictionary of Canadian Biography, vol. 2, University of Toronto/Université Laval, 2003. Henta 21 April 2022.
2. 1 2  Ethel Tiffin, "Restoration of Painting Described". Montreal Star, Nov 10, 1965
3. ↑  Morgan, Henry James, red. (1903). *Types of Canadian Women and of Women who are or have been Connected with Canada*. Toronto: Williams Briggs. s. 34.

* *Denne artikkelen bygger på «Pierre Le Ber» frå Wikipedia på engelsk, den 18. august 2023.*

Bibliografi
-----------

* Gagnon, François-Marc; Cloutier, Nicole (1976). *Premiers Peintres de la Nouvelle-France, vol. 1*. Québec: Ministère des Affaires culturelles Du Québec. Henta 22. oktober 2021.
**BSD** er ei populær nemning på ei rekkje frie og ufrie operativsystem. BSD står for *Berkeley Software Distribution*, og er ein versjon av Unix-kjeldekoden som vart utvikla ved Berkeley-universitetet i California i USA. Sjølv om BSD-system held marginale brukarmassar på skrivebordsmarknaden, er dei mellom dei viktaste tenarsystema, og BSD-teknologi ligg til grunn for Mac OS X.

Variantar
---------

Dei viktigaste frie BSD-variantane er FreeBSD, OpenBSD og NetBSD, som byggjer på versjon 4.4 av BSD-koden. Desse er har ISC- og BSD-lisensar, noko som tillèt dei som vil bruka kjeldekoden å gjera om lag kva dei vil, derimellom å lukka kjeldekoden til produkt som baserer seg på den lånte koden. Døme på at dette har vorte gjort, er TCP/IP-implementasjonen i Microsoft Windows-operativsystema. Mac OS X låner mange komponentar frå FreeBSD og 4.3-BSD, men kjernen i systemet er mikrokjernen XNU. Sun Microsystem sitt operativsystem Solaris byggjer på versjon 4.3 av den opphavlege BSD-koden. BSD/OS er ein kommersiell BSD-variant som ikkje vert utvikla lenger, men som er populær i tenarmarknaden.

Kjelder
-------

1. 1 2  .

| * v
* d
* e
BSD-versjonar |
| --- |
| FreeBSD **·** NetBSD **·** OpenBSD |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Forza Italia** ('framåt, Italia!') var eit italiensk liberalkonservativt høgreparti som fanst mellom 1993 og 2009. 

Det vart grunnlagt i 1993 av Silvio Berlusconi, som var leiar for partiet frå det vart danna til det vart nedlagt. Saman med det populistiske separatistpartiet Lega Nord og det reformerte fascistpartiet Alleanza Nazionale utgjorde Forza Italia ved parlamentsvala i 2001 og 2006 valsambandet Casa delle Libertà. Partiet har vore i regjering i fleire periodar med Berlusconi som statsminister.

Kritikarar hevdar at partiet ikkje har noko sjølvstendig program, men meiner det som til ei kvar tid passar Berlusconi. I økonomiske spørsmål er partiet liberalistisk, i andre spørsmål konservativt eller høgrepopulistisk.

Ved parlamentsvalet i 2008 stilte Forza Italia som ein del av valalliansen Il Popolo della Libertà. Delar av denne alliansen vart den 27. mars 2009 omdanna til eit politisk parti. Forza Italia slutta då å eksistere som eige parti.

Kjelder
-------

1. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Kinas kommunistparti** (KKP) er det styrande politiske partiet i Folkerepublikken Kina. Partiet blei stifta i mai 1920. Med sovjetisk støtte freista det få innverknad i Kina. Det kjempa mot Kuomintang (Kinas nasjonale folkeparti) i den kinesiske borgarkrigen, som enda med at kommunistane vann. Med meir enn 70 millionar medlemer er partiet det største i verda.

Frå 1960-talet og fram til Mao Zedong døydde var KKP ei vesentleg inspirasjonskjelde for delar av den internasjonale kommunismen. Partiet utvikla ein politikk og eit sett med idéar kjende som maoisme, som på 1960- og 1970-talet representerte ei grein av kommunisme som var i opposisjon til det sovjetiske kommunismen slik denne blei etter Josef Stalin døydde og Nikita Khrustsjov tok over. Viktige element i maoismen kom til uttrykk i dei store kampanjane kjende som Det store spranget og Kulturrevolusjonen, og i persondyrkinga av Mao. 

Etter Mao døydde i 1976 og Deng Xiaoping tok over makta, gjekk partiet i retning av det dei kalla «kommunisme med kinesiske kjenneteikn», som endra den kinesiske ideologien i retning av ein meir open marknadsøkonomi.

Ingen leiarar av Kina har sidan Mao hatt den same graden av personkult omkring seg.

I dag søkjer mange kinesarar med vidaregåande utdanning om opptak i KKP. Mange meiner at dette heng saman med økonomiske fordelar knytte til medlemskapen. Også bedriftsleiarar i dag velkomne i partiet.

KKP støttar framleis ein eittparti-stat.

Mange observatørar meiner at partiet i stigande grad legitimerer sitt eige leiarskap med nasjonalisme framfor med marxisme.

Kjelder
-------

1. ↑  ; vitjingsdato: 6. juli 2021.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Communist Party of China» frå Wikipedia på engelsk, den 9. oktober 2010.*

* *Denne artikkelen bygger på «Kinas kommunistiske parti» frå Wikipedia på dansk, den 11. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Gjesdal** er ein kommune i Rogaland fylke. Gjesdal er rekna å vera ein del av Høg-Jæren. Kommunen grensar i nordvest mot Sandnes, i nord mot Forsand, i aust mot Sirdal, i sør mot Bjerkreim, og i vest mot Time.

Gjesdal kommune er ei fjell- og innlandsbygd som ligg i overgangen mellom Jæren og Dalane, om lag 30 km søraust for Stavanger. Arealfordeling: jordbruk: 6 %, produktiv skog: 5 %, ferskvatn: 8 %, anna areal: 81 %. Kommunesenteret Ålgård ligg ved E39, 15 km frå Sandnes. Om lag 75 % av innbyggjarane i kommunen bur på Ålgård.

Lokalavisa for Gjesdal er Gjesdalbuen. «Gjesdalbu» er ei nemning på ein som kjem frå Gjesdal kommune. Gjesdalbuen Finn E. Kydland vart i 2004 tildelt Nobelprisen i økonomi.
Kydland voks opp på Søyland, medan mora seinare flytte til kommunesenteret Ålgård. 

Den største fossen i Rogaland, Månafossen, finst her, inst i Frafjord.

Folk frå Gjesdal
----------------

* Håvard Rugland (f. 1984), også kjend som «Kickalicious», utøvar av amerikansk fotball

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gjesdal kommune

| * v
* d
* e
Kommunar i Rogaland |
| --- |
| Bjerkreim  • Bokn  • Eigersund  • Gjesdal  • Haugesund  • Hjelmeland  • Hå  • Karmøy  • Klepp  • Kvitsøy  • Lund  • Randaberg  • Sandnes  • Sauda  • Sokndal  • Sola  • Stavanger  • Strand  • Suldal  • Time  • Tysvær  • Utsira  • Vindafjord | Rogaland fylke |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* ISNI
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
**Kristian Stange Jebsen** (16. desember 1901–12. august 1967) var ein norsk skipsreiar. Han grunnla reiarlaget Kristian Jebsens Rederi AS i 1929, som starta med to dampskip og dreiv handel i Nordsjøen. Under andre verdskrigen mista reiarlaget alle dei fire skipa sine, men selskapet vart gjenoppbygt og dreiv kysttrafikk og tankskip.

I 1993 vart reiarlaget til Kristian Jebsen slått saman med Paal Wilson & Co under det nye namnet Wilson.

Privatliv
---------

Kristian Stange Jebsen var son av banksjef Kristian Gerhard Sundt Jebsen (1872-1950) og skodespelar Jenny Sophie Stange (1873-1962), og soneson av konsul Peter Jebsen (1824-1892). Han var gift med Sigfrid («Sissi») Kjerland (1904-1993). Dei var foreldre til Atle Jebsen (1935-2009), Kristian Gerhard Jebsen (1927–2004) og Aldis Jebsen (1938-1985).

Død
---

12. august 1967 var Jebsen på togreise frå New York til Montréal med sonen sin Atle Jebsen. Toget dei var passasjerar på kolliderte med eit godstog 64 kilometer nord for Albany. Kristian Stange Jebsen omkom, men sonen overlevde ulukka.

Kjelder
-------

1. ↑  Kristian Jebsens Rederi AS - Bergen byleksikon
2. ↑  Aldis Schotel Jebsen
3. ↑  «Desert Sun 12 August 1967 — California Digital Newspaper Collection». *cdnc.ucr.edu*. Henta 26. oktober 2017.
4. ↑  Atle Jebsen - Norsk biografisk leksikon
**Gunnar Fredrik Berndtson** (24. oktober 1854–9. april 1895) var ein finsk kunstmålar. 

Berndtson var fødd i Helsingfors. Han var son av forfattaren Fredrik Berndtson.

Han blei student i heimbyen i 1872. Seinare tok han opp måleri. Han studerte dels i heimlandet og dels i Paris, der han var elev av Gérôme ved École des Beaux-Arts frå 1876 til 1877. I 1882-1883 var han på kunstreise til Egypt. 

Gunnar Berndtson måla sjangerbilde og portrett, som «utmerka seg ved elegans i utføringa og omsorgsfull finheit i detaljane.»

Gunnar Fredrik Berndtson : *Konstkännare i Louvre* (1879)
Av måleria hans kan nemnast dei parisiske måleria *Konstkännare i Louvre* (1879) og *La chanson de la mariée* (1881), *Almée* måla i Kairo i 1883), og fleire scener frå finsk soldatliv. Han bidrog med teikningar til bokverket *Finland i 19:e seklet* (1893). 

Berndtson døydde i Helsingfors i 1895 etter lengre tids sjukdom.

Kjelder
-------

1. ↑  Berndtson, 2. Gunnar Fredrik i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1905)


---

* *Denne artikkelen bygger på «Gunnar Fredrik Berndtson» frå Wikipedia på svensk, den 17. november 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* ULAN

 |
*Denne artikkelen handlar om årstalet. For talet, sjå talet 3.* 

**3** (romartal III) var eit normalår som byrja på ein måndag eller tysdag i den julianske kalenderen (kjelder seier ulike ting på grunn av skotårsfeilen i kalenderen).
I Romarriket var det kjent som året då Lamia og Servilius var konsular, eller sjeldnare, år 756 ab urbe condita.

Hendingar
---------

### Utlandet

* Lucius Aelius Lamia og Marcus Valerius Messalla Messallinus blei romerske konsular.
* Regjeringstida til keisar Augustus vart forlenga med ti år.

Fødde
-----

* 24. desember: Servius Sulpicius Galba, romersk keisar
* Paul av Tarsus
* Ban Biao, kinesisk historikar

Kjelder
-------

1. ↑  «Augustus». *HISTORY* (på engelsk). Henta 31. mars 2021.

***<<*   1. hundreåret   *>>***
<< |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 | 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 | 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | 97 | 98 | 99 | 100 |
>>
Mosaikk av Tykhon, personifikasjonen av hell og lukke i gresk mytologi. Tykhon blei omtalt som ein *daimon agathos*, det vil seia ei «god ånd». Tykhon held spidd i hendene og har forstørra kjønnsorgan som teikn på medgang og lykke.
**Flaks**, **hell** og **tur** er utfall over forventning som følgje av hendingsgang ein ikkje har påverka sjølv. Eit nærskyldt omgrep er ordet «lykketreff».

Omgrepet og fenomenet kan forklarast og skildrast ut frå fleire synsvinklar. Ein rasjonell betraktningsmåte handlar om statistikk, sannsyn og tilfelle. Ein kan òg forstå fenomenet ved hjelp av psykologi, til dømes at ein kan oppleva positive hendingar og utfall utanfor ein sjølv som personleg hell. Eit kjent psykologisk fenomen knytt til flaks er «hell i uhellet». Trua på flaks speler òg ei viktig rolle i folketru og overtru. Ein religiøs betraktningsmåte kan handla om skjebne og karma og at «ein haustar som ein sår», altså at nokon faktisk er heldigare enn andre og at dei har fortent å lykkast. Ein annan overnaturleg innfallsvinkel til fenomenet er at ein kan påverka sitt eige hell og lykke gjennom spirituelle metodar eller ved å utføra bestemte ritual.

Motstykke
---------

Som motstykke til «flaks» har ein omgrepet «uflaks». Ein kan òg nytta adjektivet «uheldig» om fråværet av flaks, men substantivet «uhell» er ikkje eit motstykke til «flaks».

Sjå òg
------

* Flax
* Fortuna
* Lykke
* Lukkebringar
* Sannsyn
* Skjebne
* Tilfelle
* Uflaks

Kjelder
-------

1. ↑  Grønli, Kristin Straumsheim (31. mai 2002). «Straffekonk er ikke et sjansespill». *forskning.no* (på norsk). Henta 25. april 2021.
2. ↑  Schjølberg, Ulla Gjeset (25. juni 2016). «Slik scorer du på straffe». *forskning.no* (på norsk). Henta 25. april 2021.
3. ↑  Spilde, Ingrid (12. april 2004). «Født heldig?». *forskning.no* (på norsk). Henta 25. april 2021.
4. 1 2  Søderlind, Didrik (27. juni 2005). «– Sykdom skyldes uflaks». *forskning.no* (på norsk). Henta 25. april 2021.
5. ↑  Søderlind, Didrik (27. juni 2005). «Tre typer uflaks». *forskning.no* (på norsk). Henta 25. april 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Flaks» frå Wikipedia på bokmål, den 30. oktober 2023.*
*Denne artikkelen handlar om årstalet. For talet, sjå talet 6.* 

År **6** (romartal VI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Lepidus og Lucius Arruntius den yngre var konsular, eller sjeldnare som år 759 ab urbe condita.

Hendingar
---------

* Iudaea og Moesia blei romerske provinsar.
* Kvirinius heldt folketeljing i Judea (i følgje Josefus).

Fødde
-----

*

Døde
----

* 3. februar: Ping av Han, kinesisk keisar

* Cleopatra Selene (II), egyptisk herskar over Kyrenaika og Libya

***<<*   1. hundreåret   *>>***
<< |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 | 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 | 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | 97 | 98 | 99 | 100 |
>>
**Seliger** (russisk Селигер) er ein innsjø i Tver oblast og dei nordlegaste områda av Novgorod oblast i Russland. Han ligg nordvest i Valdajhøgdene og er ein del av nedslagsfeltet til Volga. Han ligg 205 meter over havet og har eit areal på 212 km². I snitt er han 5,8 m djup.

Seliger ligg i eit vakkert landskap med skogkledde åsar. Han er ein del av eit naturreservat og vert stundom kalla «den europeiske Bajkalsjøen» på grunn av det mangfaldige og unike dyre- og plantelivet, på same måte som Bajkalsjøen.

Ostasjkov er den einaste byen ved innsjøen og ein populær feriestad.

Øya Stolbnyj med Nilov kloster ligg i innsjøen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turisme i området rundt Seliger Arkivert 2016-03-13 ved Wayback Machine.
* Kart over Seliger Arkivert 2005-08-29 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Seliger» frå Wikipedia på engelsk, den 31. august 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Flaks.* 
Menn på sykkeltur i Aurland i 1880-åra. Foto: Axel Lindahl
 
*Båttur*. Måleri av Emil Åberg.
**Tur** er ei ferd eller utflukt som kan ha nytteføremål eller gjerast mest for hygge. Turar kan vera korte eller lange, og føregå med eller utan fargreier. Turar ender gjerne opp tilbake ved utgangspunket, men ein kan også skilja mellom ein tur ein veg og returen.

Ordet «tur» er avleidd frå fransk *tour*, som opphavleg kjem frå gresk *tornos* (τόρνος), '[ein reiskap som kan laga ein] sirkel'. Turné har same opphav, medan *tour* blir brukt på liknande vis på fransk og engelsk. Turisme er ei anna avleiing.

Friluftsmannen Sverre M. Fjelstad omtaler nordmenn som eit særskild turgåande folkeferd, og trekk linjene tilbake til dei første veidefolka som vandra langs innlandsisen i samband med den siste istida.

Ulike turtypar
--------------

Ein kan omtala turar ut frå kva retning ein dreg, som opptur, nedtur og inntur, eller omtala heile turen som ein rundtur. Ein kan gje turar namn etter framkomstmåte: Fottur, gåtur, rusletur,
joggetur, løpetur, skitur, biltur, båttur, sykkeltur, flytur osb.

Tura kan også ha namn etter eit oppgjeve nytteføremål, som bærtur, fisketur, sopptur, handletur, luftetur eller treningstur, eller etter kvar turen føregår, som fjelltur, skogtur, strandtur, bretur, bytur, landtur, kvar ein søv, som telttur eller posetur, eller kva tidsrom han finn stad i, som dagstur, helgetur, ferietur eller påsketur. Turar knytte til arbeid og utdanning kan til dømes vera studietur, skuletur eller jobbtur.

Elles kan ulike kvalitetar gje namn til turar, som bomtur, draumetur, svipptur eller langtur; blåtur, ein tur der dei fleste deltakarane ikkje kjenner målet; harrytur, som er ein tur for å driva med grensehandel, heisatur, der føremålet gjerne er å festa; eller pakketur, der reise og overnatting er organisert av ein reiselivsoperatør.

Kjelder
-------

1. ↑  Fjelstad, Sverre M. (1930-) (1999). *På tur!*. Schibsted. s. 8. ISBN 8251617553.

* «tur» i Nynorskordboka. og «%tur» i Nynorskordboka.
* «Tur» i *Norsk Ordbok*
* «tour, n.», *OED Online* (Oxford University Press), mars 2016, henta 3. juni 2016
**Gloria Siebert**, fødd **Kovarik**, g. **Uibel**, (fødd 13. januar 1964) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Aust-Tyskland til 1990, frå 1991 det samla Tyskland. Ho vann sølvmedaljen i 100 meter hekk både under VM 1987, Sommar-OL 1988 og EM 1990.

Ho slo gjennom internasjonalt i 1987-sesongen som Gloria Uibel med andreplass på 60 meter hekk ved innandørs-EM i franske Liévin. I VM-finalen 1987 i Roma gjorde ho sitt livs beste hekkeløp då ho vann sølv i 100 meter hekk på tida 12,44 sekund. Også i dei olympiske sommarleikane 1988 i Seoul tok ho sølvmedaljen på den korte hekken, då som Gloria Siebert etter ho hadde gifta seg oppatt. Medaljesamlinga i sølv vart komplett då ho i europameisterskapen 1990 i Split kneip andreplassen, hundredelen av eit sekund føre nummer tre i tevlinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1987 i Roma: Sølvmedalje – 12,44, bakom Ginka Zagortsjeva (12,34)
* OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje – 12,61, bakom Jordanka Donkova (12,38)
* EM 1990 i Split: Sølvmedalje – 12,91, bakom Monique Éwanjé-Épée (12,79)
* VM 1991 i Tokyo: Utslått i forsøket (13,29=nr 17)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gloria Siebert» frå Wikipedia på tysk, den 7. juni 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 59°45′19.285″N 18°41′45.542″E﻿

Norrtälje kring 1700.
**Norrtälje** er ein by i Stockholms län i i Uppland i Sverige. Han er administrasjonssentrum i Norrtälje kommun og hadde i 2011 17 725 innbyggjarar. 

Byen er eit sentrum for handel og industri. Uthamna Kapellskär har ferjesamband til Åland og Naantali (Nådendal) i Finland. Som hovudby i Roslagen har Norrtälje stor turisttrafikk. I byen ligg Roslagsmuseet. Utanfor byen er det skjergard med fritidshus.

Norrtälje har vore eit handelssentrum frå 1200-talet med stor våpenindustri på 1600- og 1700-talet. Han fekk byrettar av Gustav II Adolf i 1622. Byen blei brend av russarane i 1719. I 1884 blei det oppretta jernbane til Uppsala i vest, via tettstaden Rimbo, som òg fekk stasjonsknutepunkt til Stockholm. Dei to jernbanesambanda blei derimot nedlagt høvesvis på 1960-talet og i 1981.

Byen ligg om lag 68 kilometer nordaust frå Stockholm og 72 kilometer aust frå Uppsala, inst ved Norrtäljeviken, ei to mil lang vik som går i austvestleg retning og munnar ut i Austersjøen. Låge trehus pregar byen enno, endå om det for tida vert bygd mykje nytt. Gatene i midbyen er uregelrette på mellomaldervis; endå er ingen bygg er eldre enn 1719, då russarane brende byen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norrtälje» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
*Sjå òg Utah i USA*

**Ukhta** (russisk Ухта) er ein viktig industriby i Republikken Komi nordvest i Russland.

Byen ligg ved Ukhtaelva, der landsbyen *Tsjibju* vart bygd opp frå 1929. I 1939 vart namnet endra til Ukhta. Tettstaden fekk bystatus 1943, då han vart knytt til Petsjora-jarnvegen.

Ukhta ligg ved elva Petsjora. Området er viktig for utvinning av olje og naturgass. Noko av dette vert raffinert lokalt. Mestedelen vert frakta gjennom røyrleidningar til oljeraffineri mellom St. Petersburg og Moskva.

Byen auka i flatevidd og folketal i 1940-åra og 1950-åra, mykje på grunn av utkommanderte tvangsarbeidarar. Mange av desse var politiske fangar, sende der medan Josef Stalin styrde Sovjetunionen. I 2001 var folketalet i byen på kring 112 000.

| * v
* d
* e
Byar i Republikken Komi |
| --- |
| Hovudstad: Syktyvkar |
| Våpenskjoldet til Komi | Inta · Jemva · Mikun · Petsjora · Sosnogorsk · Ukhta · Usinsk · Vorkuta · Vuktyl | Flagget til Komi |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*For byen på Kypros, sjå Maliá. For landsbyen i Iran, sjå Malia.*

| **Mália****Lokalt namn Μάλια** |
| --- |
| Ei kyrkje i Mália |
| Geografi |
|  |
| 

Mália is located in Hellas
Mália (Hellas)

 |
| **Stad** | Kreta |
| **Koordinatar** | 35°18′N 25°00′E﻿Koordinatar: 35°18′N 25°00′E﻿

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Hellas |
| **Periferi  Periferieining  Kommune** | Kreta  Iráklio  Khersónisos |
| **Hovudsete** | Mália (3 224 innb.) |
| Demografi |
| **Folketal** | 5 433 (2011)
 |

**Mália** (gresk Μάλια) er ein kystby og ein tidlegare kommune i det nordaustlege hjørnet av periferieininga Iráklio på Kreta i Hellas. Etter kommunereforma i 2011 inngår Mália som ei kommunaleining i kommunen Khersónisos. Byen ligg 34 kilometer aust for Iráklio, som er hovudstaden på Kreta. Kommunaleininga inkluderer òg landsbyane Mokhós, Krási og Stalída, og har eit totalt areal på 60,72 kvadratkilometer. Byen er ein turistattraksjon, fyrst og fremst for sitt betydelege arkeologiske område og uteliv. Ruinane av ein minoisk by ligg tre kilometer aust for landsbyen Mália og dekkjer eit areal på om lag éin kvadratkilometer. Det opphavlege namnet på byen er ikkje kjend.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Mália 5 433 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 3 224 innbyggjarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Malia, Crete frå Engelsk Wikipedia .*

Fotnotar
--------

1. 1 2  Folketeljing 2011, revidert
2. ↑  *Νόμος 3852/2010 - ΦΕΚ 87Α/7-6-2010  
Lov 3852/2010: Kallikratis-reforma*, arkivert frå originalen 30. juli 2023, henta 7. september 2023

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside Arkivert 2012-11-09 ved Wayback Machine.
* Det minoiske Malia
* Uteliv i Mália
* Potamós-stranda i Mália

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ein **ståande hær** er ein hær er som består av fulltidssoldatar, som «står over», altså som ikkje vert sende heim i fredstid. Dei skil seg frå ein militærreserve, som berre vert aktivert under krig eller naturkatastrofar. Ståande hærar er som regel betre utrusta, betre trente og betre førebudd for krisesituasjonar, avskrekkingsforsvar eller for krigssituasjonar.

Den ungarske kongen Matthias Corvinus hadde ein ståande hær frå 1460-talet kalla Fekete Sereg, som var ein uvanleg stor hær på denne tida, og som vann ei rekkje slag og erobra delar av Austerrike, Wien (1485) og delar av Böhmen. Den første «moderne» ståande hæren i Europa var janitsjarane til Det osmanske riket oppretta på 1300-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Standing army» frå Wikipedia på engelsk, den 12. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Garry Wills (1999). *A Necessary Evil, A History of American Distrust of Government* New York, NY; Simon & Schuster. ISBN 0-684-84489-3
2. ↑  Lord Kinross (1977). Ottoman Centuries: The Rise og Fall of the Turkish Empire. New York: Morrow Quill Paperbacks, 52. ISBN 0-688-08093-6.
3. ↑  Goodwin, Jason (1998). Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire. New York: H. Holt, 59,179-181. ISBN 0-8050-4081-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
**Polsk litteratur** er litteratur frå Polen som hovudsakeleg er skriven på polsk.

Den eldste polske litteraturen av tyding blei skriven på latin. Under renessansen oppstod det òg ein litteratur på polsk, med diktarar som Mikołaj Rej (1505-1569) og Jan Kochanowski (1530-1584). Motreformasjon og dei politiske katastrofane på 1600- og 1700-tala lamma likevel kulturen. Fyrst på 1830-talet fekk Polen ein betydeleg diktar i Adam Mickiewicz, som tolka den nye nasjonalismen i dikt, drama og det romantiske eposet *Pan Tadeusz*. Til poetane i romantikken høyrer det diktarane Zygmunt Krasiński og Juliusz Słowacki. 

På andre halvtdel av 1800-talet fekk Polen ein livskraftig dramatikk og ei rekkje realistiske forteljarar, blant anna nobelprisvinnaren Henryk Sienkiewicz, som blei verdskjend for den historiske romanen *Quo vadis*. Også på 1900-talet fekk polsk prosa internasjonal merksemd med forfattarar som Stefan Żeromski, nobelprisvinnaren Władysław Reymont og Jerzy Andrzejewski. Innan lyrikken blei mellom anna Tadeusz Różewicz, Zbigniew Herbert og dei nobelprisløna Czesław Miłosz og Wisława Szymborska lagt merke til. Den polske dramatikken, særleg representert av Witold Gombrowicz og absurdisten Sławomir Mrożek, nådde eit globalt publikum. Den alltid livskraftige prosaen hadde med forfattarar som Bruno Schulz og Stanisław Lem ofte ei draging mot det fantastiske og groteske.

Eksilforfattarar som Witold Gombrowicz og Czesław Miłosz blei lenge lesne i smug i Polen, men etter oppmjukinga i 1956 og særleg etter 1980 skjedde dette meir ope, samtidig som den polske litteraturen blomstra. På 1970-talet fall dette saman med utviklinga av ei rekke underjordiske småforlag. På byrjinga av 1980-talet fall kampen til fagforeininga Solidaritet mot kommunistregimet saman med med fornya fridomskrav innan litteraturen, og nobelprisen til Miłosz i 1980 styrka tendensen. Seinare har likevel også yngre diktarar som Adam Zagajewski blitt tvinga til å bu og gje ut i eksil.

Forfattarar frå seint 1900-tal og 2000-talet verd å merka seg er i tillegg til Zagajewski blant andre Ryszard Kapuściński, Stefan Chwin, Andrzej Stasiuk og Olga Tokarczuk.

Nobelprisvinnarar i litteratur
------------------------------

* Henryk Sienkiewicz 1905
* Władysław Reymont 1924
* Isaac Bashevis Singer (polsk-amerikanar, skreiv på jiddisk) 1978
* Czesław Miłosz 1980
* Wisława Szymborska 1996
* Olga Tokarczuk 2018

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Polsk litteratur» frå Wikipedia på svensk, den 30. september 2023.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

Bra Böckers Lexikon 1988
**GNOME Web** er ein nettlesar, også kjent som **Epiphany**. Han er standard nettlesar for skrivebordsmiljøet GNOME, men er og tilgjengeleg for MacOS. Epiphany er etterfølgjaren til Galeon.

GNOME Web nyttar Webkit-motoren for å syne nettsider. Epiphany støttar fanebasert surfing, cookie-handtering, popup-blokkering og eit utvidingsystem. Vanlege utvidingar er tilgjengelege med programvarepakka *epiphany-extensions*.

Medan dei fleste nettlesarar har eit hierarkisk katalogbasert system for favorittar, nyttar GNOME Web kategoriserte favorittar, der ein enkelt favoritt kan eksistere i fleire kategoriar. Spesielle kategoriar inkluderer favorittar som vert ofte nytta og bokmerke som enno ikkje har blitt kategoriserte. Eit liknande favoritt-system er planlagt for Firefox 3.0.

GNOME Web vart utvikla frå Galeon av Marco Pesenti Gritti som og starta Galeon-prosjektet. Målet med GNOME Web er å lage et fullstendig GNOME tilpassa nettlesar med ein enkel brukaroppleving. Som eit resultat har ikkje GNOME Web eigne tema-innstillingar. Som Firefox nyttar det GNOME sine innstillingar som er spesifiserte i GNOME Control Center.

Sjå og
------

* GNOME
* Linux

Kjelder
-------

1. ↑  .
2. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Galeon historiske heimeside (engelsk) Arkivert 2011-10-13 ved Wayback Machine. som dekker avgjerda om å splitte utviklinga.
* GNOME retningslinjer for samhandling med menneske (engelsk) Arkivert 2004-02-01 ved Wayback Machine.
Flagget til Baathpartiet
**Baathpartiet** (arabisk: حزب البعث العربي الاشتراكي) var eit politisk parti i Irak frå 1949 til 2003, da det vart oppløyst av okkupasjonsmakta. Det kan finnast restar av Baath-organisasjonen illegalt i Irak også etter den tid. Baathpartiet var opphavleg syrisk, og er framleis (i slutten av 2006) regjeringsparti der. Dei to Baathpartia var elles uvenner i mesteparten av tida det irakiske Baathpartiet eksisterte. 

*Baath* tyder atterføding, og hovudinnhaldet i ideologien var pan-arabisk sekulær nasjonalisme. Skiparane av Baathrørsla var syriske, men også i Irak vart det raskt skipa eit Baath-parti, i 1949. Dei fleste medlemene var relativt godt utdanna og budde i byar. 
Baath-ideologien rekna alle arabiske land som regionar i éin arabisk nasjon, som burde sameinast eller i det minst stå saman. Baathprogrammet tala òg om «sosialisme», men det var svært uklårt kva dei la i det. 

Baathpartiet i Irak var illegalt i 1950-åra, og arbeidde saman med andre i opposisjonen mot det britisk-støtta monarkiet, som vart styrta i 1958. Denne oppreisten gjorde slutt på britisk dominans i Irak. Men baathistane var ikkje nøgde med leiaren i den nye republikken, Abd al-Karim Qasim. USA var òg misnøgd med dei nære banda han syntest ha med Sovjetunionen. CIA blir påstått å stå bak mordforsøket på Qasim i 1959. Ein av attentatmennene var Saddam Hussein, og han måtte rømme frå landet da fleire baathistar vart arresterte klaga for landssvik. Baathpartiet vart atter illegalt, men den andre freistnaden på kupp mot Qasim lykkast, og Baathpartiet kom til makta i 1963, berre for å miste ho att nokre månader seinare på grunn av indre motsetningar. 

Først i 1965 hadde baathistane kome over den indre striden, og partiet vart reorganisert med general Ahmad Hasan al-Bakr som leiar og Saddam som nestleiar. I 1968 gjorde dei kupp, og al-Bakr vart første Baath-presidenten i Irak. 

Regimet har sidan 1968 i praksis fokusert meir på innanrikspolitiske saker enn pan-arabiske. Dei har offisielt freista skape eit sterkt og einskapleg Irak ved irakisk patriotisme og modernisering av landet. Den statlege sektoren har vore dominerande i viktige delar av økonomien, såleis mellom anna olje-industrien. 

Sidan 1979 har Saddam vore partileiar i Baathpartiet og president i landet. Alle viktige avgjerder har sidan vore tekne av han, og han har vore omsynslaus mot opponentar innanfor partiet liksom annan opposisjon. Høgtståande baathistar har vorte skulda for kupplanar og avretta. Andre har vorte tvinga til å trekkje seg. 

Etter den amerikansk-britiske okkupasjonen av Irak i 2003, vart Baathpartiet oppløyst.

**Kjelde:** Al Jazeera 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* NKC

 |
**Hille** er ei øy i Gulen kommune i Vestland. Hille er den femte største øya i kommunen. Under folketeljinga i 2001 budde det 41 menneske i Hille grunnkrins, men denne omfattar òg mange andre øyar, m.a. Grima, Koksøyna, Store og Litle Kvernøyna og Kversøyna.

Dei andre store øyane i Gulen (Mjømna, Sandøyna, Byrknesøy og Hisarøy) har fått brusamband til no, men dei som bur på Hille er avhengige av båt. Fjord1 Fylkesbaatane køyrer dagleg innom Nordøyane, som inkluderer Hille. Ungane som veks opp på Hille, går på skule på Byrknesøy, der dei som bur på Hille også har postadresse.

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 |
| --- | --- |
| 17 | 12 |

Kjelder
-------

1. ↑  Folketeljing 1801 for Eivindvik prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Gulen herred, frå Digitalarkivet

* Folketalet frå Hille er henta frå bokmålswikipedia sin artikkel om Mjømna.
* Rutetider for Fjord1 sin snøggbåt mellom Gulen og Ytre Solund. Arkivert 2012-05-11 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Kongeparken** er ein familiepark i Gjesdal i Rogaland som ligg langs E39, rundt 20 minutts køyring sørover frå Stavanger. Landemerke og trekkplaster for parken er ein 85 meter lang modell av fantasifiguren Gulliver slik han låg bunden i Lilliput. Parken er kjend for å arrangera russetreff kvar vår.

I Kongeparken kan gjestane mellom anna køyra ein 1000 meter lang bobbane, klatra i Gulliver-figuren og laga sin eigen sjokolade i «Freias Magiske Sjokoladefabrikk».

Historie
--------

Parken blei opna i 1986 av Gabriel Ålgård. På grunn av sviktande besøkstal blei parken seld og prøvd refinansiert fleire gonger. I 1997 tok dagens eigarar, Lund-familien, over drifta. Familien har lang erfaring innan underhaldingsfaget frå Lunds Tivoli. Dagleg leiar for parken er Veslemøy Lund.

Då familien overtok parken var besøkstallet om lag 45 000. Sidan då har det stige til om lag 160 000 (2005).

Kjelder
-------

* gonorway.no Arkivert 2006-10-04 ved Wayback Machine. (lengda til Gulliver)

* *Denne artikkelen bygger på «Kongeparken» frå Wikipedia på bokmål, den 20. juli 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Store moroparkar i Noreg |
| --- |
| Bø Sommarland  | Hunderfossen Familiepark  | Kongeparken  | Kristiansand Dyrepark  | Tusenfryd |
**Jalal Talabani** (fødd 1933) er ein kurdisk irakar med lang fartstid innan politikken, og er leiar for Kurdistans patriotiske union (PUK). 6. april 2005 blei han vald til irakisk president etter det første frie valet landet har hatt.

Talabani, som gjerne blir kalla *Mam* (onkel) *Jalal* blant kurdarar, er utdanna advokat ved universitetet i Bagdad. Han byrja den politiske karrieren sin som student, då han grunnla den kurdiske studentunionen, ei ungdomsfylking til det kurdiske demokratiske partiet (KDP).

Han steig raskt i gradene i morpartiet, men usemje med partileiaren Mustafa Barzani førte til at han blei med i ei utbrytargruppe, *KDP-Political Bureau*. Gruppa var leia av Ibrahim Ahmad som seinare skulle bli svigerfar til Talabani. I 1966 tok gruppa regjeringa si side og førte ein militær kamp mot KDP.

I 1975 danna Talabani og andre Kurdistans patriotiske union (PUK), eit sosialistisk parti som prøvde å heva seg over stammetilhøyrsle og kjempa mot regjeringa. Partiet tok snart opp våpen mot regjeringa. I 1988 blei dei sterkt ramma av dei kjemiske våpna som blei brukt mot kurdarane. Talabani måtte flykta frå Nord-Irak til Iran.

Kjelder
-------

* BBC

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Kongsberg Gruppen ASA** (OSE: KOG) er eit norsk selskap som utviklar og produserer sivilt og militært høgteknologisk utstyr. KOG har verksemder på 40 plassar i 24 forskjellige land. Selskapet har til saman rundt 6000 tilsette. Av desse er om lag 4000 tilsette i Noreg. KOG er sett saman av to driftselskap: Kongsberg Defence & Aerospace (KDA) og Kongsberg Maritime (KM), begge med hovudkontor i Kongsberg.

KDA produserer militært utstyr og romsystem, medan KM utviklar og produserer avansert maritimt elektronisk utstyr, som vert nytta i fiskebåtar, forsyningsskip, boreskip, tankskip og fritidsbåtar.

Historie
--------

KOG har røter tilbake til 1814, då Kongsberg Vaabenfabrik (KV) vart stifta. Føremålet med selskapet var å produsera våpen til det norske militæret. Fram til 1948 var KV eit statseigd selskap, under Forsvarsdepartementet. Etter dette vart KV omorganisert som eit statsaksjeselskap.

I 1974 stifta KV eit dotterselskap i Canada, med namnet Kongsberg Mesotech Ltd. Føremålet med dette selskapet var å produsera undervassovervåkingssystem.

I 1987 vart selskapet omstrukturert og alle sivile avdelingar vart skilde ut som eigne selskap. Det som var att av KV fekk namnet Norsk Forsvarsteknologi (NFT).

I 1996 vart selskapet notert på Oslo Børs og namnet vart, på trass av at det strir mot norske orddelingsreglar, endra til Kongsberg Gruppen ASA.

Kjelder
-------

1. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Kongsberg Gruppen ASA
* Heimesida til Kongsberg Defence & Aerospace
* Heimesida til Kongsberg Maritime

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* NKC
* BR orgnr

 |
**Benjamin Compaoré** (fødd 5. august 1987) er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar som i 2014 vart europameister i tresteghopp.

Compaoré sette personleg rekord med eit hopp på 16,61 meter då han i 2006 vann tresteg-øvinga i junior-VM i Beijing. I 2008-sesongen hoppa han 17,05 m i Strasbourg og kryssa 17-metersgrensa. Ved EM i friidrett 2010 i Barcelona kom han på femteplass med 16,99 m. Året etter vart han med 17,17 meter nummer 8 under Friidretts-VM i Daegu. I 2012 la han beslag på sjetteplassen under dei olympiske leikane i London.

Compaoré sin største dag kom i EM i friidrett 2014 i Zürich. I finalen sette han i den fyrste omgangen personleg rekord med 17,46 m og sikra seg gullmedaljen på suverent vis. Nøyaktig ein månad seinare, den 14. september, presterte han livsbeste 17,48 meter og vart bestemann i tresteg-tevlinga ved Kontinental-cupen i Marrakech. Sidan vart han nummer 12 i Beijing-VM 2015 med 16,63 m og nummer 10 med 16,54 m i OL-finalen 2016 i Rio de Janeiro. I mellomtida kom han på tredjeplass i Hall-VM 2016 i Portland med 17,09 m, slått av kinesiske Dong Bin og Max Hess frå Tyskland.

Kjelder
-------

* Benjamin COMPAORÉ | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Benjamin Compaoré» frå Wikipedia på tysk, den 20. august 2023.*
**MS-DOS** er eit operativsystem som la fundamentet for suksessen til Microsoft. Det vart brukt som operativsystem på IBMs fyrste personlege datamaskin i 1981.

QDOS
----

Det heile starta med QDOS (Quick and Dirty Operating System) som var utvikla av Seattle Computer Products. Bill Gates og Microsoft vart kontakta av IBM som ynskte eit operativsystem for deira nye personlege datamaskin (Personal Computer, PC) som var under utvikling. Microsoft kjøpte opp QDOS for 75 000 USD og gav ut den fyrste versjonen i 1981 berre med eit nytt namn, MS-DOS.

Windows
-------

I løpet av 80-talet og ut i 90-talet kom operativsystemet ut i stadig nye versjonar med utvida funksjonar. Etterkvart tok ein shell-applikasjon kalla Windows stadig meir over, og ved utgjevinga av Windows 95 var det snudd opp ned sånn at Windows var det faktiske operativsystemet, mens MS-DOS var blitt ein shell-applikasjon.

Grunna at Microsoft valde å lisensiera programvaren sin framfor å selja den tente selskapet mykje pengar på då MS-DOS vart svært populært.

Kontroversen mellom Microsoft, Digital Research Inc. og IBM
-----------------------------------------------------------

I boka *They made America* påpeikar Harold Evans at det opphavleg var Gary Kildalls operativsystem CP/M som var tiltenkt den nye heimedatamaskinen til IBM. Kildall var leiar for selskapet Digital Research Inc. (DMI) og laga det fyrste operativsystemet for mikroprosessoren, CP/M. Kva som eigentleg hende har ein aldri fått riktig greie på. IBM hadde ein avtale med Kildall, men han var ute med småflyet sitt då dei møtte opp på kontoret hans. Visstnok inngjekk flyturen i ein annan avtale Kildall hadde med Hewlett-Packard, sidan han meinte at avtalen var seinare på dagen. Om han faktisk møtte representantane frå IBM er usikkert den dag i dag.

Det som er klart er at når IBM ikkje fekk nokon avtale med Kildall og DMI så gjekk dei til Bill Gates og Microsoft som vart førespurd om han kunne ordne det. Det var då Microsoft kjøpte QDOS. I følgje Evans bok skal QDOS ha innehalde mykje kjeldekode frå CP/M. Då Kildall forstod at det ikkje var CP/M, men derimot MS-DOS som kom til å verta brukt som operativsystem på IBMs datamaskinar vart han rasande. Han fekk til slutt gjort ein avtale med IBM som gjekk med på å selja maskinar med både MS-DOS og CP/M, markedet skulle bestemma. Det var eit nytt sjokk for Kildall då han fekk veta at MS-DOS-maskinane skulle seljast for 40 USD, medan maskinane med CP/M vart prisa til 240 USD, altså seks gongar så mykje.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digi.no - Microsofts første operativsystem kan ha vært piratkopi - Artikkel som tar for seg Harold Evans bok om MS-DOS, CP/M og IBM.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wikipedia» frå Wikipedia på bokmål, den 25. september 2009.*
Salting og tilreiing av fisk. Illustrasjon frå 1700-talet.
**Salting** er ein gammal metode for konservering av matvarer gjennom å tilsetja salt. Det finst tradisjonelt to metodar for å salta maten, tørrsalting og lakesalting. Salt verkar konserverande ved at det senkar vassaktiviteten i maten. Auken av salt i vatnet i maten vil auka det osmotiske trykket, noko som hemmar veksten av mikroorganismar og hemmar aktiviteten til visse enzym. I tillegg til den konserverande effekten sin vil salt òg påverka fargen i kjøt, forandra vassbindingsevna til matvara og påverka smaken. 

Salting blir brukt til å konservera mellom anna kjøtprodukt som spekepølse, og fiskeprodukt som klippfisk.

Tørrsalting
-----------

Tørrsalting. Lammeside i salt. Saltet trekkjer ut veske.
Tørrsalting går ut på å dekka overflata av matvara med salt og legga ho lagvis i ein behaldar med rikeleg med salt imellom.

Lakesalting
-----------

Ved lakesalting blir matvara enten lagt i ei blanding av salt og vatn til saltinnhaldet i maten blir korrekt eller saltlake blir injisert inn i matvara. Ei slik blanding av salt og vatn blir kalla saltlake. 

Det finnast ulike typar sala ein kan bruka til salting av matvarer: Havsalt, steinsalt, vakuumsalt og lakesalt som har ulikt innhald av mineral.

Sjå òg
------

* Speking

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Salting» frå Wikipedia på bokmål, den 24. september 2023.*

Litteratur
----------

* Hemmer m.fl. 2001. Næringsmiddellære. Råstoff-, produksjon- og ferdigvarekunnskap. Yrkeslitteratur as. ISBN 9788258404450
**Hege Bae Nyholt** (fødd 2. august 1978) er ein norsk barnehagelærar og politikar frå Trondheim. Ho har sidan 2021 representert Sør-Trøndelag og partiet Raudt på Stortinget.

Nyholt er barnevernspedagog og er elles utdanna i tverrfaglege kulturstudiar. Ho har sidan 1990-åra vore aktiv i Palestinakomiteen og engasjert i solidaritetsarbeid for Libanon og den såkalla Vestbreidda. Ved valet til nye Trøndelag fylkesting i 2019 var ho Raudt sin fyrstekandidat. Saman med to partifellar fekk ho plass i det 59-manns store fylkestinget. To år seinare kom ho inn på Stortinget frå valkrinsen Sør-Trøndelag, vald gjennom eit utjamningsmandat. På Stortinget vart ho vald til leiar av Utdannings- og forskningskomitéen.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Biografi: Nyholt, Hege Bae», *Stortinget* (på norsk), 9. november 2021, henta 22. august 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Hege Bae Nyholt» frå Wikipedia på bokmål, den 22. august 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
Flagget til ICAO.
**Den internasjonale organisasjonen for sivil luftfart**, engelsk **International Civil Aviation Organization** (**ICAO**) er SN sin organisasjon for luftfart. ICAO utarbeider standardar og råd til framgangsmåtar for sikker luftfart mellom statar på alle fagområda innan luftfarten. Han bidreg òg på andre måtar til å utvikla internasjonal luftfart på ein sikker og effektiv måte.

ICAO har hovudkvarter i Quartier international de Montréal i Canada.

Historie
--------

I november 1944 vart 55 land og styresmakter invitert til ein luftfartskonferanse i Chicago. Vertskapet var den amerikanske regjeringa, i samarbeid med allierte land. 54 land møtte til konferansen, der Chicago-konvensjonen om sivil luftfart vart underteikna av 52 land den 7. desember 1947. Dette var starten for ICAO, som vart offisielt oppretta i 1947 etter at konvensjonen var ratifisert av ei tilstrekkeleg mengd land. Noreg ratifiserte konvensjonen den 5. mai 1947.

Kjelder
-------

1. ↑  Engerengen, Lars (30. august 2023). «ICAO». *Store norske leksikon* (på norsk).
2. ↑  «International Civil Aviation Organization (ICAO) | Britannica», *www.britannica.com* (på engelsk), 1. november 2023, henta 3. november 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Den internasjonale organisasjonen for sivil luftfart» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mars 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Den internasjonale organisasjonen for sivil luftfart**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |