recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**KV7** er den arkeologiske nemninga på ei av gravene i Kongedalen i Egypt. Ho blei laga for Ramses II, og ligg rett ovanfor grava til sønene, KV5, og i nærleiken av den til etterfølgjaren hans Merenptahs, KV8.

KV7 i høve til andre graver i Kongedalen.
Kart av KV7
Grava har ein boga akse, som var vanleg i dei tidlege gravene i området. Sjølve gravkammeret har eit senka sentralområde og eit kvelvtak. På grunn av plasseringa har ho blitt sterkt skadd av flaumar, og det meste av dekorasjonane er øydelagt. 

Mumien i grava blei flytt til lageret DB320 kring 1090 f.Kr. I den tredje mellomepoken i Egypt og i romersk tid blei grava brukt til andre gravleggingar og blei vitja av turistar.

Grava blei groven ut av Henry Salt, Carl Lepsius og Christian Leblanc i 1991.

Referansar
----------


* *Denne artikkelen bygger på «KV7» frå Wikipedia på bokmål, den 6. desember 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Reeves, N. & Wilkinson, R. H. *The Complete Valley of the Kings*. London: Thames and Hudson, 1996.
* Siliotti, A. *Guide to the Valley of the Kings and to the Theban Necropolises and Temples*. Cairo: A. A. Gaddis, 1996.
* Leblanc, Christian. "The Tomb of Ramesses II and Remains of his Funerary Treasure." *Egyptian Archaeology*; 10 (1997): 11-13.
**Alan Sinclair Paterson** (11. juni 1928–8. mai 1999) var ein britisk friidrettsutøvar frå Glasgow som vart europameister i høgdehopp 1950.

Paterson vart andremann i høgdetevlinga då Friidretts-EM 1946 vart avvikla i Oslo. Den 3. august 1947 sette han landsrekord med 2,02 meter ved eit stemne i heimbyen Glasgow, på same høgda som vinnaren Bill Vessie frå USA. Under dei olympiske sommarleikane 1948 i London enda Paterson på sjuandeplass. To år seinare var han den einaste som hoppa over 1,96 m ved EM i Brussel og vann dermed gull framom den allsidige svenske utøvaren Arne Åhman.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1946 i Oslo: Sølvmedalje – 1,96 m, bakom Anton Bolinder (1,99 m)
* OL 1948 i London: Nr 7 – 1,90 m
* EM 1950 i Brussel: Gullmedalje – 1,96 m, framom Arne Åhman (1,93 m)
* OL 1952 i Helsinki: Nr 24 – 1,80 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alan Paterson» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mai 2020.*

* Arbeiderbladet 4.8.1947
Stefan George i 1910
**Stefan Anton George** (12. juli 1868–4. desember 1933) var ein tysk forfattar, framfor alt lyrikar. Han utvikla ein særeigen lyrisk stil, påverka av den franske symbolismen.

George var katolikk og studerte filologi og kunsthistorie. I 1892 byrja han gje ut «Blätter für Kunst», eit tidsskrift han styrte i 27 år. Gjennom denne publikasjonen vart han førar for ein generasjon av unge diktarar og kritikarar som avviste naturalismen. Kunst og dikting skulle stå høgt over kvardagen og fri mennesket frå det materialistiske i tilværet. George sette strenge krav til så vel form, som ordval og innhald. «Diktinga hans var og skulle vera for dei få utvalde.» Han debuterte i 1890 med diktsamlinga *Hymnen*, seinare kom mellom andre *Der Teppich des Lebens*, *Der siebente Ring* og i 1914 *Der Stern des Bundes*. *Das Jahr der Seele* frå 1897 kom ut på bokmål i 2003 som *Sjelens år*. Elles omsette George verk av Dante Alighieri, William Shakespeare, Charles Baudelaire, J.P. Jacobsen, Henrik Ibsen og Gabriele d’Annunzio.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. V. bandet. 1953

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Stefan George**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Alaska-husky
**Alaska-husky** er den mest kjende uregistrerte typen husky. Alaska-husky er opphavleg basert på nordlege indianarhundar med innblanding av inuithundar som dei tre(fire) registrerte rasane: alaskan malamute, grønlandshund, sibirsk husky og canadian inuit dog (ikkje internasjonalt godkjend som eigen rase). I dag er mange alaska-huskyar prega av sterk innblanding av fuglehundar, da særleg pointer, men òg andre rasar. Av somme i trekkhundmiljøet blir framleis desse omtala som alaska-husky, av andre som kvartingar, åttandedelingar osb. etter graden av innblanding av nytt blod. I USA vil ein kunna høyre uttrykk som *Pure Athabascan Breed* om alaska-husky av meir opphavleg type, av di det ofte ikkje blir skild mellom eldre og nyare typar når nemninga alaska-husky blir nytta.

Alaska-husky
Når det blir sagt at alaska-husky er ein uregistrert rase, er dette ei sanning med modifikasjonar. Det finst ingen raseklubb eller skrivne reglar for avl, men trekkhundmiljøet er stort og internasjonalt, og det blir drive eit nitidig arbeid for å avle fram best moglege hundar til ulike føremål som sprint, mellomdistanse og langdistanse. Det blir òg drive arbeid med registrering av trekkhundar gjennom ei norsk nettside stamtavla Arkivert 2017-05-24 ved Wayback Machine.som etterkvart er vorten mykje brukt internasjonalt, særleg etter Robert Sørlies fyrste iditarodsiger i 2003. Føremålet med dette arbeidet er ikkje å halde ein rase «rein», men snarare å kartlegge eigenskapar i samband med avl og sal av trekkhundar, da særleg alaska-husky og blandingar av denne.
**Kjetil Mårdalen** (12. januar 1925–4. november 1996) var ein kombinertløpar og langrennar frå Tinn kommune, der han også døydde. Han vann bronsemedaljen i kombinert under verdsmeisterskapen i 1954 i Falun. Året etter gjekk han heilt til topps i Svenska skidspelen. Mårdalen representerte Tinn Skilag. Langrennaren Jon Mårdalen var far hans.

Aktiv
-----

Kjetil Mårdalen kom på sjetteplass i kombinertrennet under ski-VM 1950 i Lake Placid i USA. Året etter tok han sølvmedaljen i noregsmeisterskapen; 4,5 poeng bakom Simon Slåttvik, men 1,4 poeng framom Sverre Stenersen.

I VM på ski i 1954 i Falun tok norske idrettsmenn dei fem fyrste plassane i kombinert; Sverre Stenersen vart verdsmeister framom Gunder Gundersen, med Mårdalen på bronseplass. Under den Svenska skidspelen for 1955 i Nässjö gjekk Mårdalen heilt til topps, nær fire poeng framom Eero Kemppainen frå Finland og nesten ti føre sin eigen landsmann, Arne Barhaugen. Mårdalen deltok for Noreg også i 1956 i Cortina d'Ampezzo og vart nummer 14 i det olympiske kombinert-rennet.

Han la opp i 1956.

### Medaljar og esteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1949: Nr 4 i Holmenkollen
* 1950: Nr 6 i VM i Lake Placid. Nr 3 i Holmenkollen
* 1951: Nr 3 i Holmenkollen og i Lahti
* 1953: Nr 3 i Svenska skidspelen i Falun
* 1954: Bronsemedalje under ski-VM i Falun
* 1955: Vinnar i Svenska skidspelen i Nässjö
* 1956: Nr 5 i Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1950: Nr 4 i kombinert
* Ski-NM 1951: Sølvmedalje i kombinert
* Ski-NM 1953: Nr 4 i kombinert
* Ski-NM 1954: Bronsemedalje i kombinert og nr 5 på 15 km langrenn på Kongsvinger
* Ski-NM 1955: Nr 4 på Voss i kombinert

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kjetil Mårdalen» frå Wikipedia på bokmål, den 24. november 2012.*

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Profil på FIS-Ski.com[*daud lenkje*]
* 

* (en) Kjetil Mårdalen – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.
**Alan Tew** er ein britisk komponist og arrangør.

Han byrja i 1950-åra som pianist og arrangør for Len Turner Band i London.

Tew er kjent som komponist av bibliotekmusikk, inkludert kjenningsmelodiane til britiske TV-program, *Doctor in the House* kalla «Bond Street Parade», og *...And Mother Makes Three*. Han komponerte òg all musikken til 1975-serien *The Hanged Man*, og noko vart brukt som underhaldningsmusikk til *The Two Ronnies*, *The Sweeney*, *SpongeBob SquarePants* og Blaxploitation-parodien *Black Dynamite* frå 2009. Eit av kutta komponert for *The Hanged Man*, med tittelen «The Big One», skulle til slutt bli brukt som tema og kjenningsmusikk for den amerikanske TV-serien *The People's Court*. «The Big One» kom òg til å bli brukt i ein episode av den britiske detektivserien *Van der Valk*, og dessutan dei erotiske filmane *Barbara Broadcast* (1977), *The Satisfiers of Alpha Blue* (1980) og *Malibu High* (1979).

Tew leidde òg sitt eige orkester, The Alan Tew Orchestra, og samarbeidde med Cat Stevens.

I løpet av karrieren sin laga Tew ei rekkje orkesteralbum med CBS Records, som *The Magnificent Westerns* (1969).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alan Tew» frå Wikipedia på engelsk, den 9. april 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Alan Tew». *BBC Music*. Henta 23. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alan Tew ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Alan Tew-diskografi på Discogs

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
*Denne sida finst òg på høgnorsk — sjå «Hn/Kjetil Jamte».*
**Kjetil Jemte** eller **Kjetil Jamte** (gamalnorsk *Ketill jamti*, svensk *Kettil Jamte*) eller Kjetil Anundsson var ifølgje soga den første kjende nybyggjaren i Jamtland. Ifølgje Snorre Sturlason var Kjetil son av Anund Jarl i Sparbu i Nord-Trøndelag.

Soga om Håkon den gode og soga om Olav den heilage fortel at Kjetil Jemte drog mot aust over Kjølen med ei stor mengd folk og buskap. Dei rydda skog og dyrka opp store bygder som seinare skulle få namnet «Jamtland» etter han. Årsaka til utvandringa var at austlandskongen Øystein «den vonde» herja så hardt i Trøndelag at mange flykta frå landet. Snorre seier ikkje noko om kva tid Kjetil Jemte skal ha levd, men det må ha vore på 700- eller 800-talet.[*treng kjelde*]

Snorre fortel:
--------------

Øystein, kongen til opplendingane, som sume kalle den mektige, men somme den ille, herja i Trøndelag og la under seg Øynafylket og Sparbyggjafylket; han sette son sin over dei; men trønderane drap han. Kong Øystein fór andre gongen på hærferd til Trøndelag og herja rundt omkring og la under seg; då spurde han trønderane kven dei helst ville ha til konge, trælen hans, som heitte Tore Fakse, eller hunden hans, som heitte Saur. Dei tok hunden, av di dei trudde at dei så skulle rå seg meir sjølve; dei lét seida tre manns vit i hunden, og han gøydde to ord og tala det tredje. Dei gjorde halsband og ei lekkje av sølv og gull; og straks det vart sølut, så tok hirdmennene hans og bar han på herdane sine. Det vart stelt til eit høgsete åt han, og han sat på ein haug, liksom andre kongar; han budde på Inderøya og hadde setet sitt der det heiter Sakshaug. Det er fortalt at han fekk banen sin av di det kom vargar og tok på buskapen hans, og hirdmennene eggja han til å verja feet. Han gjekk ned av haugen og fór dit som vargane var; men dei reiv han sund straks. Mange andre forunderlege ting gjorde kong Øystein med trønderane. For denne herjinga og ufreden flydde mange hovdingar, og mykje folk flydde frå odelsgardane sine. Kjetil Jemte, són til Onund jarl frå Sparbu fór aust over Kjølen, og ein heil brote folk med han; dei bygde store bygder der det sidan heiter Jemtland. Soneson til Kjetil var Tore Helsing; han fór for ei draps-sak frå Jemtland og aust over til skogane som der ligg, og bygde; og dit søkte mykje folk med han. Dette landet kallar dei Helsingland.

Kjelder
-------

1. ↑  Snorre Sturlason, Steinar Schjøtt (1880). *Heimskringla, elder Norigs Kongesogur fraa den eldste Tii til Aare 1177*. Ringvolds Bogtrykkeri.
2. ↑  Snorre Sturlasson Kongesoger på nynorsk - i kapittelet - Soga om Håkon den gode - side 87.

* *Denne artikkelen bygger på «Kjetil Jemte» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mars 2017.*

Litteratur
----------

* Heimskringla
* Nils-Erik Eriksson, *Sägnen om Kettil Jamte och Härjulf Hornbrytare*, Jamtlis årsskrift *Jämten*, 1993

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Saga om Jamtland* på jemtsk.
**Horyn** eller **Haryn** (belarusisk Гарынь, ukrainsk Горинь) er ei sideelv til Prypjat, som renn gjennom Ukraina og Belarus. Ho har ei lengd på 659 km, og eit nedslagsfelt på 22 700 km². På det breiaste er ho 80 meter og er 16 meter djup på det djupaste. Ei av dei viktigaste sideelvene til Horyn er Slutsj i Ukraina.

Horyn har sitt utspring i Ternopil oblast i Ukraina, sør for byen Kremenets, som ligg nord for det administrative senteret, Ternopil. Elva strøymer så nordover og dannar ei *s-form* gjennom provinsane Khmelnitskyj og Rivne i Ukraina. Elva renn så nordaustover og inn i Brest i Belarus, der ho til slutt renn ut i Prypjat.

Atomkraftverket Khmelnytskyj, som ligg nær byen Netisjyn, brukar vatn frå Horyn som kjølevatn.

Før elva vart fylt med forureing vart elva brukt til vatning og fiske. Eit forsøk på opprensing i september 1996 var eit steg mot ei reinare elv.

Av byar og landsbyar som ligg ved elva finn ein: Izaslav, Slavuta, Netisjyn, Ostroh, Dubrovytsia i Ukraina, og Retsjytsia og Stolin i Belarus.

Kjelder
-------

1. ↑  *Ukrweekly.com*, arkivert frå originalen 30. desember 2005, henta 9. februar 2007

* *Denne artikkelen bygger på «Horyn River» frå Wikipedia på engelsk, den 9. februar 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Underkjeven hjå menneske sett frå venstre.
**Kjeve** er beinstrukturen som gjev feste til tennene hjå menneske og dyr.

Overkjeven hjå virveldyr er ein fast beina del av andletsskjelettet. Tannrøtene i overkjeven peikar oppover og nokre av tannrøtene kjem nesten opp til biholene, maxillarsinus.

Underkjeven hjå virveldyr er ein bua beinstruktur som held tennene i undermunnen. Dei bakre delane av underkjeven frå den bakre vinkelen til kjeven og oppover til kjeveledda, som er synovialledd med brusk som forbind underkjeven med andletsskjelettet. (Synovia er væskehinne som held leddflatene av brusk fuktige og glatte.) Underkjeven er festa til tyggemusklane, (m.masseter og m.temporalis)

Funksjonen til kjeven er primært å tygga maten, men hjå rovdyr kan tennene og kjevane vera viktig som våpen.

Kjevane hjå fiskar og amfibium
------------------------------

Murenar har to sett med kjevar. Dei fremre munnkjevane fangar bytet. Dei bakre svelgkjevane rører seg framover i munnen for å gripa om bytet og trekk det bakover mot matrøyret så byttet kan svelgjast.
Kjeven hjå virveldyra utvikla seg truleg i silur-perioden. 

### Kjeven hos krypdyr

Hjå krypdyr er underkjeven danna av fem bein. Under utviklinga til pattedyr er fire av desse beina vorte mindre og er vorte del av øyrebeina i mellomøyret, hammaren, ambolten og stigbøyelen. Denne utviklinga er fordelaktig både sidan eit kjeveben er sterkare, og fordi mellomøyrebeina betrar høyrsla. For krypdyra er det vanleg å svelgja byttet heilt. Då er det ein fordel at kjeven er relativt laus omkring eit stort bytte.

Sjå òg
------

* Slikjekjake

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kjeve» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juni 2016.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* NDL

 |
Osterøy treskomuseum Foto: Svein Harkestad

Kossdalsvatnet på Osterøy. **Markakunstløypa** med brurevogn etter segna om brudefølgjet som gjekk gjennom isen på veg til Hosanger kyrkje
Kossdalsvingane på Osterøy med 5-6 av de 17 slyngene på vegen 
Foto:
Svein Harkestad
 

**Hosanger** er ei bygd på Osterøya og var tidlegare ein sjølvstendig kommune i Hordaland fylke.

Historie
--------

Hosanger prestegjeld blei oppretta som formannskapsdistrikt den 1. januar 1838.

1. januar 1867 blei ein del av Voss med 28 innbyggjarar ved kongeleg resolusjon overført til Hosanger. 1. januar 1885 blei annekssoknet Seim, som låg som ein eksklave i vest, overført til den nye kommunen Alversund. 1. januar 1964 blei den delen av Hosanger som ligg på Osterøy, og som hadde 1616 innbyggjarar, slått saman med delar av Bruvik, Hamre og Haus kommunar til den nye Osterøy kommune. Den delen av Hosanger som låg nord for Osterfjorden hadde 791 innbyggjarar, og dette området blei samstundes slått saman med Alversund kommune og delar av Hamre, Lindås, Modalen og Sæbø kommunar til den nye Lindås kommune.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for tidlegare Hosanger kommune frå 1920 til 1964:**

| 1.12.1920 | 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1964 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2612 | 2470 | 2722 | 2688 | 2438 | 2407 |
|

Kultur
------

* Hosanger Treskofabrikk er eit lite tresko-museum.
* Galleri Mjøsvågen er eit lite kunstgalleri
* Kossdalsvegen er ein veg av kulturhistorisk verdi, restaurert i 1990. Inst i Kossdalen ligg dei 17 Kossdalssvingane som er Noregs brattaste veg med gjennomsnittleg 27% stigning.
* Markakunstløypa (LandArt-løypa) frå Hosanger sentrum og til inst i Kossdalen er ei årleg kunstutstilling ute i Osterøy-natur.
* Hosanger kyrkje er ei langkyrkje frå 1796.
* Hosanger er ein av tre skulekrinsar som tok i bruk norsk til opplæringsmål før stortingsvedtaket i 1892 gav dei formell rett til det.

Stadnamnet Hosanger er truleg danna av orda *hose*, det vil seie «lang strømpe», og *angr*, «fjord», og viser til forma på fjorden.

Kjelder
-------

1. ↑  Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921)
2. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
3. 1 2 3  Folkemengd i Hosanger 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå
4. ↑  Jostein Krokvik

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hosanger Treskomuseum
* Vener av Mjøsvågen
* Kystsogevekene Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Biologisk mangfold Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
«**And I Love You So**» er ein song av visesongaren og gitaristen Don McLean som kom ut i 1970 på debutalbumet hans, *Tapestry*. Songen er sidan blitt spelt inn av mange andre artistar og vart ein hit i 1973 for songaren Perry Como på albumet hans med same namn, *And I Love You So*.

Como sin versjon nådde 29. plassen på *Billboard* Hot 100, den siste av dei mange populære innspelingane hans, datert attende til 1943, som nådde topp 40. Songen låg òg ei veke på toppen av easy listening-lista i 1973. I Storbritannia klatra songen heilt til tredjeplassen på UK Singles Chart i 1973 og åg 31 veker inne på lista, lenger enn nokre av dei andre songane hans.

Andre innspelingar
------------------

Songen vart spelt inn av Elvis Presley i RCA studio C i Hollywood i California, den 11. mars 1975. Songen kom ut på albumet hans, *Today*, og Presley spelte songen på nesten alle konsertane sine fram til han døydde. Harry Connick jr. tok med songen i 2009 på albumet *Your Songs*. Sergio Franchi spelte inn denne songen i 1976 på albumet *20 Magnificent Songs.*

I 1999 spelte Glen Campbell inn songen på albumet sitt *My Hits and Love Songs*.

Roch Voisine spelte inn songen på albumet hans *Americana* i 2008.

Andre artistar som har spelt inn songen er Rick Astley, Shirley Bassey, Glen Campbell, Bobby Goldsboro, Tom T. Hall, Emmylou Harris, Engelbert Humperdinck, Howard Keel, Johnny Mathis, Nana Mouskouri, Jim Nabors, Helen Reddy og Bobby Vinton.

Claude François spelte ein franskspråkleg versjon, «Et je t'aime tellement» i 1977.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «And I Love You So (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Whitburn, Joel (2002). *Top Adult Contemporary: 1961-2001*. Record Research. s. 62.
2. ↑   Sergio Franchi

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Roman (fleirtyding).* 
*Satyrischer Roman Der Galanten Welt zur vergnügten Curiosité ans Licht gestellet Von MENANTES. Av
Christian Friedrich Hunold, 1710.*
Ein **roman** er ei lengre, oppdikta prosaforteljing som gjerne blir utgjeven som eiga bok. Som regel skildrar ein roman livet og skjebnen til eitt eller fleire menneske. Forfattaren kan velja å leggja vekt på ytre hendingar og miljøskildringar, eller konsentrera seg om karakterutviklinga til personane.

Romanen er skjønnlitteratur, og skal difor framfor alt oppfattast som fiksjon, sjølv om det kan vere vist til historiske hendingar og personar i forteljinga. Romanen skil seg såleis frå sakprosa ved ikkje å framstå som ei framstilling av sanne hendingar og vitskaplege haldbare konklusjonar.

Romanen skil seg dessutan seg frå annan skjønnlitteratur ved å vere ei løpande prosaforteljing som ikkje er delt inn i verseliner, slik epos og lyrikk og poesi er, og at forteljinga er monaleg lengre enn slike prosaforteljingar som vert kalla noveller, eventyr, segn, fabel og liknande.

Historie
--------

Ordet kjem frå *romanz*, som i mellomalderen var nemniga på det talespråket som hadde utvikla seg på fransk område frå «romarspråket», latin. Etter kvart gjekk ordet over til å visa til ein særskild sjanger av forteljingar skrivne på folkespråket, men med antikke romerske førebilete. *Den høviske romanen* kom på moten i Frankrike på 1100-talet. Ein reknar likevel den første eigentlege romanen i europeisk litteratur til å vera det spanske verket *Don Quijote* av Miguel de Cervantes. 

I løpet av 1800-talet utvikla romanen seg til å bli den mest populære litterære sjangeren, og frå slutten av 1800-talet og framover har ei rekke forfattarar ført romansjangeren inn på nye vegar, slik at han har fortsett å vera en hovudsjanger også under modernismen: Fjodor Dostojevskij, Knut Hamsun, Marcel Proust, Franz Kafka, James Joyce, Virginia Woolf, Robert Musil.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om roman i Bibliotekarstudentens nettleksikon om litteratur og medier Arkivert 2018-12-30 ved Wayback Machine.
* snl.no: Roman

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 57°30′19.7″N 18°27′14.6″E﻿

Sukkerfabrikken ved Romakloster.
**Romakloster** er ein svensk tettstad i Gotlands kommun i Gotlands län på Gotland. I 2005 hadde tettstaden 905 innbyggjarar. Tettstadene Roma og Romakloster var fram til 1995 rekna som ein enkel tettstad, men har frå då blitt rekna som to separate tettstader.

Staden er kjend frå slaget ved Roma kloster i 1288 under den gotlandske borgarkrigen mellom borgarane i Visby og bøndene på landsbygda i Gotland. Like utanfor Romakloster ligg det ein ruin etter eit kloster. Det blei oppført av munkar som høyrte til cisterciensarordenen i 1164. Munkane gav staden namn etter Roma i Italia. Klosteret og Roma kongsgard, som klostereigedomen opphavleg tilhøyrte, er ein populær turistattraksjon.

I Romakloster er det òg ein nedlagt sukkerfabrikk der ein stor del av innbyggjarar på staden tidlegare arbeidde. Det finst òg ein vidaregående skule og ein grunnskule.

Romakloster har òg eit stort idrettslag – Roma IF, som mellom anna driv med ishockey, fotball, svømming og innebandy.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Romakloster» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  scb.se Tätorter 1995 på side 64

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* GeoNames

 |
Utbreiing av sundanesisk på Java (brun farge)
**Sunda** eller **sundanesisk** er eit malayopolynesisk språk som blir tala av rundt 27 millionar menneske på den vestlege tredelen av den indonesiske øya Java, det vil seie av om lag 15 % av folket i Indonesia. Rundt 60 % av dei sundatalande brukar også indonesisk, og rundt 5 % brukar nederlandsk.

Fonetikk
--------

Sundanesisk blir skrive med latinske bokstavar. Det er eit tydeleg fonetisk språk, det vil seie at det er sterkt samsvar mellom ortografi og uttale. Språket har fem reine vokalar:

* a (som i *skatt*),
* é (som i *vett*)
* i (som i *rik*),
* o (som i *bål*)
* u (som i *lukk*),

og to nøytrale vokalar:

* e (som i endinga i *koner*) og
* eu (som i endinga i *ongul*)

Språket har ingen diftongar. Konsonantane vert skrive: p, b, t, d, k, g, c (uttala: *tskj*), j, h, ng, ny (som i *Canyon*), m, n, s (ustemd), w, l, r (rulle-r ) og y.
Andre konsonantar, ofte frå lånord, blir endra etter dette mønsteret: → p, v → p, sy → s, sh → s, z → j, og ch → h.

Referansar
----------

* *Denne artikkelen bygger på «Sundanesisk» frå Wikipedia på bokmål, den 29. desember 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Sundanesische Sprache» frå Wikipedia på tysk, den 29. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
Illustrasjonen viser fordelinga av numererte asteroidar ved inklinasjon versus store halvakse. Asteroidefamiliane kan sjåast som fortettingar.Kirkwood-gap deler opp asteroidebanane (A, B+C, D, E+F+G).
Ein **asteroidefamilie** er ei gruppe av asteroidar som deler baneelement, slik som store halvakse, eksentrisitet og banehelling, og spektrum. Medlemane er tenkte å vera fragment av ein tidlegare asteroidekollisjon.

Generelle eigenskapar
---------------------

Store asteroidefamiliar inneheld fleire hundre av dei kjente asteroidane i tillegg til mange fleire, mindre objekt som enno ikkje har blitt oppdaga, eller som enno ikkje har blitt studert. Små tette familiar kan ha berre ein ti identifiserte medlem. Omtrent 33% til 35 % av asteroidane i hovudbeltet høyrer til i ein familie.

Det finst omtrent 20-30 anerkjente asteroidefamiliar i tillegg til eit titals minde sikre grupperingar. Dei fleste asteroidefamiliane finn ein i hovudbeltet, men fleire familieliknande grupper, slik som Pallas-familien, Hungaria-familien og Phocaea-familien ligg ved mindre store halvakse eller større inklinasjon enn hovudbeltet.

Ein familie har blitt føreslege i samband med det store transneptunske-objektet 2003 EL61. Nokre studie har forsøka å finna bevis for kollisjonsfamiliar blant jupitertrojanane, men så langt finst det ikkje konkluderande slike.

Opphav og utvikling
-------------------

Asteroidefamiliane er tenkte å vera resultat av kollisjonar mellom asteroidar. I mange eller dei fleste tilfella vart opphavslekamen knust og delt i småbitar, men det der òg fleire familiar som stammar i frå eit større nedslagskrater som ikkje øydela opphavslekamen (t.d. Vesta, Pallas, Hygiea og Massalia familiane). Slike kraterfamiliar består typisk av ein enkel stor lekam i tillegg til ein sverm av andre asteroidar som er mykje mindre. Nokre familiar, som Flora-familien, har komplekse indre strukturar som ikkje er tilstrekkeleg forklart for tida, men kan vera resultatet av fleire kollisjonar i den same regionen til ulike tider.

På grunn av måten dei blei danna på, har alle medlemane ein mykje lik samansetnad. Merkbare unntak er dei familiane som blei danna ifrå ein stor differensiert lekam, slik som Vesta-familien.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Asteroid family» frå Wikipedia på engelsk, den 16. februar 2008.*
**Sun Records** var eit plateselskap i Memphis, Tennessee i USA, som vart oppretta 27. mars 1952. Det vart grunnlagd av Sam Phillips og vart kjend for å gje kjend artistar som Elvis Presley, Carl Perkins, Roy Orbison og Johnny Cash deira første platekontraktar og starte karrieren deira. Før desse dukka opp hadde Sun Records houvdsakleg vore kjend for å spele inn afroamerikanske artistar sidan Phillips likte godt rhythm and blues og ønskte å spele inn svart musikk for eit kvitt publikum. Det var plateprodusent og lydteknikar Jack Clement som oppdaga og spelte inn Jerry Lee Lewis, medan eigaren Sam Phillips var på reise til Florida. Den opphavlege logoen til Sun Records vart teikna av John Gale Parker, Jr. frå Memphis, ein tidlegare klassekamerat av Phillips. 

Musikken frå mange av platene spelt inn på Sun Records var med på å danne grunnlaget for popmusikk og rock and roll, samt påverke mange yngre musikarar som The Beatles. 

I 1969 kjøpte produsenten Shelby Singleton frå Mercury Records opp Sun Records frå Phillips. Singleton slo saman selskapet sitt til Sun International Corporation, som gav ut fleire av dei tidlege artistane på Sun ut på nytt tidleg i 1970-åra. Selskapet eksisterer framleis i dag som Sun Entertainment Corporation.

Sjå òg
------

* Sam Phillips
* Sun Studio

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sun Records si offisielle side
* Sun Studio si offisielle side
* Sun Records på myspace.com

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sun Records» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* MusicBrainz (label)

 |
**Slavjanka** (bulgarsk Славянка) eller **Órvilos** (gresk Όρβηλος), tidlegare òg kalla *Alibotuş* (frå tyrkisk) og *Kitka Planina* (Китка планина), er eit fjell på grensa mellom Bulgaria og Hellas sør i Pirinfjella. Den høgaste toppen i Slavjanka er Gotsev Vrah på 2 212 meter, og andre høge toppar her er Goljam Tsarev Vrah (2 186 m), Malak Tsarev Vrah (2 087 m), Sjabran (2 196 m) og Saljuva Dzjamija (2 027 m).

Gotsev Vrah (2 212 m)
Massivet er kuppelforma med svært bratte sider. Det har utprega karstformasjonar, og over 30 grotter, som trekkjer til seg mange holeforskarar. Klimaet er påverka av Middelhavet med mest nedbør om hausten og vinteren, og forholdsvis tørre forhold om sommaren. Middeltemperaturen er høgare enn for resten av Bulgaria i same høgd. Den årlege middeltemperaturen i lågare delar av fjellet er nesten 14 °C og om lag 6 °C i høgare delar.

Slavjanka har eit rikt planteliv med meir enn 1 700 karplanter, inkludert 20 endemiske artar for Bulgaria, og fem som ein ikkje finn nokre andre stader i landet. Den lågare delen av fjellet har mykje svartfuru, medan bosnisk furu veks over 1 800 meter, og ingen stader på Balkan finn ein meir av denne tresorten enn her. Dyrelivet er typisk for både Bulgaria og Middelhavet med dyr som hjort, villsvin, hare, rev og grevling, i tillegg til sjakal og den sjeldne europeiske katteslangen. Ein finn òg fleire artar av skjelpadder og firfisler her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Slavyanka (mountain)» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Andante for fløyte og orkester** (K. 315) i C-dur vart skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1778 og bestilt av Ferdinand De Jean som ein mogeleg erstatning eller ein alternativ andre sats i Fløytekonsert nr. 1 (K. 313). 

Visstnok mislikte De Jean, som hadde bestilt K. 313-konserten, den originale adagioen og Mozart komponerte ein kortare andante for å erstatte denne. Det er òg spekulert i om andanten kan ha vore ein del av ein tredje fløytekonsert som vart bestilt av De Jean, men aldri fullført.

Stykket vart skrive for same orkesterarrangement som K. 313: strykarar, to oboar og to valthorn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andante for Flute and Orchestra» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juni 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene: 
		1. ↑  Andante in C Major K. 315. Mutopia Project.
		2. ↑  Andante for flute & orchestra in C Major, K. 315 http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Andante\_for\_Fløyte\_and\_Orkester&action=edit(K. 285e). Allmusic.*
**Gasherbrum III** eit 7 952 m høgt fjell i Gasherbrum-massivet mellom Gasherbrum II og IV i fjellområdet Karakorum som ligg i området Gilgit-Baltistan nord i Pakistan. 

Ein 7 591 m høg sadel skil toppen frå nærtliggande Gasherbrum II, noko som gjer at Gasherbrum III har ei skardhøgd på berre 355 meter. I Himalaya er grensa for at eit fjell skal bli rekna som sjølvstendig ei skardhøgd på minst 500 m, så etter dette kriteriet blir ikkje Gasherbrum III rekna som eit sjølvstendig fjell. På grunn av at dominansverdien – det andre kriteriet på eit fjells sjølvstende – er på nesten ein km, blir toppen rekna som ein «relativt sjølvstendig hovudtopp».

Ei gruppe polske klatrarar med Wanda Rutkiewicz, Alison Chadwick-Onyszkiewicz, Janusz Onyszkiewicz og Krzysztof Zdzitowiecki blei dei første til å klatre til topps på Gasherbrum III. Dette er den høgste førsteklatringa gjort av kvinner, ei bragd som det no ikke er mogleg å overtreffe.

Sjølv om Gasherbrum III truleg er verdas høgste 7000 meters-topp er den heilt klårt ikkje mest populær: dei to litt høgare naboane Gasherbrum I og II høyrer til dei attraktive 8000 meters-toppane og den noko lågare Gasherbrum IV er mykje meir imponerande.

Referansar
----------

1. ↑  Høgda i henhald til websidene peakbagger, peakware og summitpost, sjå avsnittet «bakgrunnsstoff», men 7 946 m blir òg ofte oppgjeve.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Gasherbrum III* på Peakbagger.com
* *Gasherbrum III* på Peakware.com
* *Gasherbrum III* på Summitpost.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 23°6′N 57°24′E﻿

**Jebel Akhdar**, **Jabal Akhdar** eller **Al Jabal Al Akhdar** (arabisk الجبل الأخضر, tyder «det grøne fjellet») er eit fjell i Al Hajar-fjella i Oman, innafor kysten av Omanbukta. Jabal Shams er det høgaste punktet i fjellområdet med ei høgd på rundt 3000 moh. 

Fjella er hovudsakleg eit ørkenområde, men dei høgareliggande områda kan få kring 300 mm nedbør i året, som er noko til at det veks noko kratt og tre og til å drive noko jordbruk. Det er dette som er opphavet til «grøn» i namnet.

Området ligg ein kring 45 minuttars køyretur frå Nizwa og er kjende for det tradisjonelle rosevatnet sitt. Innan jordbruket vert det dyrka granateple, aprikos, fersken og valnøtt. 

Mellom 1957 og 1959 var området åstad for Jebel Akhdar-krigen, ein konflikt mellom omanske styrkar lojale til sultanen av Oman (med støtte frå britane) og opprørsstyrkane til imamatet Oman i innlandet, som var støtta av Saudi-Arabia.

I august 2011 gjorde sultan Qaboos Jebel Akhdar til eit naturreservat for å bevare det unike, men skjøre biologiske mangfaldet her. 

Sidan 2011 har fjellet vore den største klatreetappen i sykkelløpet Tour of Oman. Det finst fleire helleristingar i fjella, og dei eldste er daterte til å vere 6000 år gamle.

Merknad
-------

* Forskjellige kjelder gjev forskjellige høgder på toppen av Jabal Shams, med tal som varierer frå 2 980 til 3 075 moh. Det omanske informasjonsdepartementet har oppgitt det høgaste.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jebel Akhdar (Oman)» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Andrea Schulte-Peevers; Iain Shearer. *Oman*. Lonely Planet. s. 222.
2. ↑  Puddicombe, Stephen. «Tour of Oman 2015 preview». *Cycling Weekly*. Henta 14. februar 2015.
3. ↑  Fossati, Angelo Eugenio. «Rock Art in Jebel Akhdar, sultanatet Oman, first overview and state of research, TRACCE Online Rock Art Bulletin». Henta 29. august 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jebel Akhdar i Oman**

* Rosevatn i Jebel Akhdar  Arkivert 2012-02-18 ved Wayback Machine.
* Bilete frå Flickr
**Jeanette Nilsen** (fødd 27. juni 1972) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Skien. Målvakta vart europameister i 1998 og verdsmeister i 1999. Ho vann elles sølvmedalje i EM 1996 og VM 1997, samt OL-bronse i 2000.

På klubbnivå var Nilsen aktiv på ei rad av norske lag; Gulset IF, Gjerpen IF, Nordstrand IF, Larvik HK, Stabæk IF, Njård IL 2008-10 og Selbu 2010-11?. Dessutan var ho ei tid burvaktar i danske Kolding.

Nilsen spelte fire landskampar i 1991, men måtte så vente i fem år før ho på ny kunne ta på seg ei norsk landslagsdrakt. Ho var med i troppa som vann EM-sølv i 1996, utan å delta i finalen. Derimot spelte ho i VM-finalen 1997, som atter med norsk tap mot Danmark. Tidlegare i same meisterskapen gjorde han sin aller beste landskamp då Noreg snudde åttedelsfinalen mot Austerrike. Både i 1998 og 1999 deltok ho då Noreg vann sine fyrste meisterskapsgull i handball, EM 1998 og VM 1999. I begge meisterskapane måtte ho sjå finalen frå tribuneplass, etter som Cecilie Leganger og Heidi Tjugum vart rekna for fyrste- og andremålvakt i troppane. Nilsen spelte ein kamp under Sommar-OL 2000, der Noreg til sist vann bronsen. Landslagstida hennar tok slutt med EM 2000. I alt stod Nilsen 91 kampar i Noregs mål. Ein gong kom ho på skåringslista, mot Ungarn i hennar 88. kamp under nettopp EM 2000 skåra ho likså godt to gongar.

Merittar
--------

* EM 1996: Sølvmedalje etter 23–25 mot Danmark
* VM 1997: Sølvmedalje etter 20–33 mot Danmark
* EM 1998: Gullmedalje etter 24–16 mot Danmark
* OL 2000: Bronsemedalje etter 22–21 mot Sør-Korea
* EM 2000: Nr 6 med Noreg

Kjelder
-------

* handball.no

| * v
* d
* e
Handball Det norske kvinnelandslaget i handball under Sommar-OL 2000 Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1: Tjugum**·** 2: Larsen**·** 3: Grini**·** 4: Duvholt**·** 5: Bjerkrheim**·** 6: Sørlie**·** 7: Sandve**·** 8: Hundvin**·** 9: Rokne**·** 10: Haltvik**·** 11: Eriksen
**·** 12: Leganger**·** 13: Sættem**·** 14: Hilmo**·** 16: Nilsen**·** Landslagstrenar: Breivik |
Jeanett Kristiansen
**Jeanett Egebakken Kristiansen** (fødd 24. desember 1992) er ein norsk handballspelar, oppvaksen i Eigersund og Mjøndalen. Ho vert jamnast brukt som venstre rykkromspelar, men kan også vere kantspelar. Veronica Kristiansen er syster hennar.

Jeanett Kristiansen spelte på Mjøndalen IF sitt lag på nivå tre? i seriesystemet fram til 2010. Ho melde då overgang til Glassverket IF og bidrog mykje til at laget i 2012 rykte opp i eliteserien. Sesongen 2013/14 spelte ho for Larvik HK, den dominerande klubben i norsk kvinnehandball. Med Larvik vart ho noregsmeister 2013 og seriemeister 2014. Deretter drog ho tilbake tilbake til Glassverket og var aktiv 2014-16 i Drammens-laget. Sommaren 2016 skreiv Kristiansen kontrakt med IK Våg/Vipers i Kristiansand, ein klubb som var i ferd med å take over hegemoniet i den nasjonale kvinnehandballen. Her var ho med å vinne NM 2017 og 2018, samt verte seriemeister i 2018 og 2019. Etter eit mellomspel 2019/20-sesongen i danske Herning-Ikast, var Kristiansen sesongen etter tilbake i Våg/Vipers. Frå hausten 2021 har ho kontrakt med Storhamar IL.

Kristiansen deltok i 6 landskampar for Noreg i 2017-18, skåra 10 mål.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jeanett Kristiansen» frå Wikipedia på tysk, den 6. mai 2021.*
* handball.no
Utsyn få Zuruldi i Svaneti.
Tårn i landsbyen Tsjazjasji.
**Svaneti** eller **Svanetia** er ein historisk landsdel i Georgia. Svaneti ligg i den nordvestlege delen av Georgia og er hovudsakleg folkesett av svanarar, ei undergruppe av georgiarar.

Geografi
--------

Svaneti ligg i sørsidene av dei sentrale Kaukasusfjella. Det er det høgaste området i Kaukasus som er folkesett. Fire av dei ti høgaste fjelltoppane i Kaukasus ligg i Svaneti. Det høgaste fjellet i Georgia, Sjkhara på 5068 moh. ligg i Øvre Svaneti. Andre høge toppar er Tetnuld (4858 m) og Usjba (4710 m). Usjba, som både har ein sørleg og ein nordleg topp, blir ofte kalla 'Kongen av Kaukasus' på grunn av den særeigne og imponerande forma si.

Svaneti ligg på sørsida av Den store kaukasiske fjellkjeda og breier seg utover dei øvre dalane til elvene Rioni, Enguri og Tskhenistskali. Geografisk og historisk har landsdelen lenge vore delt inn i to – Øvre Svaneti og Nedre Svaneti. Øvre Svaneti tilsvarar i dag Mestia fylke, medan Nedre Svaneti stort sette følgjer grensene til Lentekhi fylke. Øvre Svaneti er i dag administrativt ein del av regionen Mingrelia-Øvre Svaneti (georgisk სამეგრელო-ზემო სვანეთი, Samegrelo-Zemo Svaneti), medan Nedre Svaneti er ein del av regionen Ratsja-Lekhumi-Nedre Svaneti (georgisk რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, Ratsja-Lekhumi da Kvemo Svaneti).

Historisk omfatta Svaneti også Kodoridalen i det som i dag ligg i regionen Abkhasia og delar av Kuban- og Baksan-dalane i dagens Russland.

Kultur
------

Området er kjent for ein særeigen arkitektur, særleg dei svanske tårna, som for det meste blei bygde på 800- til 1100-talet. Fjellbygda Usjgul i Øvre Svaneti er kjend for å vera den høgaste folkesette staden i Kaukasus, og er med sine mange tårnhus teken med på UNESCO si verdsarvliste.

Svansk kultur blir også uttrykt i songar og dansar. Svaneti er mellom anna kjend for sin fleirstemde song.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svaneti» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mai 2019.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

* Trier, Tom & Turashvili, Medea (2007): Resettlement of Ecologically Displaced Persons – Solution of a Problem or Creation of a New? Eco-Migration in Georgia 1981 – 2006. ECMI Monograph #6.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* BBC Things

 |
**Jean Fouquet** (1420–1481) var ein fransk målar, ein meister både som målar av bilete og som illustratør av manuskript, ein såkalla illuminator. Sannsynlegvis var det han som fann opp miniatyrportrettet. Han var den fyrste franske kunstnaren som reiste til Italia og med eigne augo erfarte den tidlege italienske renessansekunsten.

Liv
---

*Madonna med barn*, 1452 (eine halvdelen av Melun-diptyket)
Jean Fouquet var fødd i Tours. Lite er kjent om livet hans, men det er visst at han var i Italia føre 1447, der han laga eit portrett av pave Eugen IV som døydde det året. Heimkomen til Frankrike, poda han element av den toskanske stilen han hadde tileigna seg i Italia med van Eyck-stilen. Van Eyck-stilen danna basis for fransk målarkunst på 1400-talet, så med innslaget av toskanske stildrag danna Fouquet ein ny skule innanfor fransk målarkunst.

Han arbeidde ved det franske hoffet; for både kong Karl VII, skattemeisteren Etienne Chevalier, og kanslaren Guillaume Jouvenel des Ursins. Mot slutten av si tid vart han hoffmålar til kong Ludvig XI. Arbeida hans kan sjåast som uttrykk for at det franske hoffet forsøkte å styrke den nasjonale identiteten i Frankrike, i oppvakninga etter den lange striden med England i hundreårskrigen.

Verk
----

*Kroninga av Karl VI* i *Grandes Chroniques de France* (1455-60)
Fouquets ypparlege ferdigheiter som illuminator, den nøyaktige attgjevinga av dei finaste detaljar, og hans evne til skarp karakterisering i filigransarbeid, ja heile hans verd som målar kjem særleg til sin rett i portretta og altertavlene som han laga.

Eitt av Fouquets viktigaste måleri er *Melun diptyk* (ca 1450), som tidlegare fanst i Melun-katedralen. Venstrevengen syner Etienne Chevalier med vernehelgenen Den heilage Stefan, medan høgrevengen viser ei bleik Maria Møy med barnet, omgjevne av raude og blå englar.

Eit sjølvportrett i miniatyr kan vere det eldste, reine sjølvportrettet som finst att i vestleg målarkunst. Dette kjem an på om portrettet Jan van Eyck er kjend for er eit sjølvportrett, noko dei fleste kunsthistorikarar meiner det ikkje er.

Fleire av dei illuminerte bøkene og miniatyrmåleria etter Fouquet er tekne vare på. Han illuminerte mellom anna ein kopi av *Grandes Chroniques de France*. Frå Fouquets hand er også elleve av dei fjorten miniatyrane som illustrerer ei omsetjing av eit verk av Josefus.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jean Fouquet» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jean Fouquet**
*Sjå òg sleggjekast*
Sleggje sett ovanfrå.
Ei **sleggje** er ein stor, tung hammartype med langt skaft. Hovudet er som regel av metall. Det er sjeldan heilt spisst, men kan i staden vera flatt eller avrunda. 

Ein som bruker sleggja vil som regel halda skaftet i begge hendene og slenga henne rundt med heile overkroppen. All krafta blir samla i hovudet, som vil treffa målet med stor kraft.

Bruk
----

Sleggjer kan brukast til å bryta sund berg og grunn og riva ned byggverk. Dei er viktige reiskap i byggjekunst, transportutbygging, gruvedrift og geologisk feltarbeid.

Sleggjer er blitt brukte i kunst og andre offentlege uttrykk, mellom anna i det kjende diktet «Sleggja» av Olav H. Hauge og i songen «Sledgehammer» av Peter Gabriel. Bruk av sleggje på eit eller anna vis er ikkje uvanleg i opptredenar eller demonstrasjonar der utøvaren ønskjer å uttrykka «vald» eller «kraft».

Reiskapen er òg brukt som retorisk metafor for tungtslåande, ureflekterte argument. 

| * v
* d
* e
Jordbruksreiskapar |
| --- |
| Jordarbeiding, planting og såing | 
* Spade
* Hakke
* Grev
* Spett

 |
| Gjødsling og vatning | 
* Greip
* Bøtte

 |
| Innhausting | 
* Ljå
* Sigd
* Slegel
* Soll
* Høygaffel
* Rive
* Lauvkniv
* Potethakke
* Myrski

 |
| Husdyrstell | 
* Råkkå
* Bøtte
* Hakkelsesmaskin
* Rotfruktkvern
* Soplime
* Kost

 |
| Foredling av mjølk | 
* Separator
* Kinne
* Smørsil

 |

| * v
* d
* e
Anleggsreiskapar |
| --- |
| Handreiskapar | Spade **·** Krafse **·** Hakke **·** Spett **·** Slegge **·** Feisel **·** Minebor **·** Stubbrytar |
| Hestereiskapar | Steindrog **·** Kjerre |
**Slavko Goluža** (fødd 17. september 1971) er ein kroatisk tidlegare handballspelar og seinare -trenar. Åra 1992-2005 deltok han i 204 av Kroatia sine landskampar, skåra 545 mål. Han var med på å verte olympisk meister i 1996 og 2004, samt verdsmeister i 2003. Goluža, som oftast hadde rolla som spelstyrar, sanka elles to VM-sølv og ei VM-bronse. Frå 2010 til 2015 var landslagssjef for Kroatia.

Karriere
--------

### Klubbspel

Goluža var aktiv i RK Zagreb frå 1989 til 1998 og 2004-06. Med dette laget vann han IHF-meistercupen i 1992 og 1993. Perioden 1999-2002 spelte han for RK Metković, eit lag som sigra i EHF-cupen i 2002. Heime vart RK Zagreb jugoslavisk seriemeister i 1991 og kroatisk seriemeister 1992-98 og 2005-06. Sesongen 2003/4 var Goluža aktiv i Veszprém KSE, eit lag som vart ungarsk dobbelmeister i 2004.

### Landslagsspel

Frå og med europameisterskapen i 1994 til verdsmeisterskapen 2005 hevda Kroatia og Goluža seg heilt i toppen under dei internasjonale meisterskapsturineringane. I tur og orden vart det EM-bronse i 1994, VM-sølv i 1995, OL-gull 1996, VM-gull 2003, OL-gull 2004 og VM-sølv i 2005.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Slavko Goluža» frå Wikipedia på tysk, den 20. november 2022.*
Svanemerket i ein butikk.
**Svanemerket** er det offisielle nordiske miljømerket. Det blei skipa av Nordisk Ministerråd i 1989. Symbolet for merket er rundt med ei kvit svane med fire vengefjører mot ein grøn bakgrunn. Det blei laga av den finske kunstnaren Kyösti Varis og symboliserer samarbeidet mellom dei nordiske landa. Dei fire fjørene står for Sverige, Noreg, Finland og Island. Danmark kom med i ordninga i 1992.

Ei vare eller teneste som er svanemerka har gjennomgått ei objektiv miljøvurdering. For å kunna få svanemerket må heile livsløpet til produktet eller tenesta vera så miljøtilpassa som mogleg gjennom heile livsløpet, frå råvare til produksjon via bruk og til avfallshandtering. Svanemerket stiller strenge krav til energieffektivitet, materiale, kjemikaliar og til god haldbarheit. 

I Noreg blei Stiftelsen Miljømerking oppretta av Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet for å forvalta merket. 

I ISO-terminologi er Svanemerket «miljømerking, type 1, ISO 14024». Dette betyr at Svanemerket er frivillig, stiller breispektra miljøkrav (multikriterium), er basert på livssyklusvurderingar, skjerpar krava jamleg, utviklar krava ope, opererer med kjende kostnader, og driv med tredjeparts uavhengig sertifisering.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svanemerket» frå Wikipedia på bokmål, og «Svanen (miljömärkning)» frå Wikipedia på svensk den 16. november 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Miljømerking Arkivert 2014-11-29 ved Wayback Machine. administrerer Svanemerket i Noreg.
* Om Svanemerket Arkivert 2011-06-04 ved Wayback Machine. ved den offisielle nettstaden til Nordisk Råd og Nordisk Ministerråd.