[endre]

| Republique Centrafricaine
(norsk: Den sentralafrikanske republikken, sentralafrikansk) |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Det sentralafrikanske flagget | Det sentralafrikanske riksvåpenet |
| Flagg | Riksvåpen |

 |

 |
| **Nasjonalsong** | «La Renaissance» |
| **Motto** | Fransk: Unité, Dignité, Travail (Eining, stoltheit, arbeid) |
| Geografisk plassering av Den sentralafrikanske republikken |
| **Offisielle språk** | Fransk |
| **Hovudstad** | Bangui |
| **Styresett**  President (fungerande) Statsminister (fungerande) | Konstitusjonelle 
Republikk  Faustin-Archange Touadéra  Firmin Ngrébada |
|
| **Flatevidd**   – Totalt   – Andel vatn |  622 984 km² (44.) 0 % |
| **Folketal**   – Estimert (2017)   – Tettleik |  5 625 118 (117.)  9 /km² (183.) |
| **Sjølvstende**  Frå Frankrike | 13. august 1960 |
| **Nasjonaldag** | 1. desember |
| **BNP**   – Totalt (2015)   – Per innbyggjar |  3 052 mill. USD (174.)  900 USD (194.) |
| **Valuta** | CFA-franc |
| **Tidssone** | UTC +1 |
| **Telefonkode** | +236 |
| **Toppnivådomene** | .cf

 |

**Den sentralafrikanske republikken** er ein republikk i Sentral-Afrika. Landet grensar til Tsjad i nord, Kamerun i vest, Kongo-Brazzaville i sørvest, Kongo i sør, og Sør-Sudan og Sudan i aust.

Kart over den sentralafrikanske republikken.

Historie
--------

Den franske kolonien *Ubangi-Shari* blei til den sjølvstendige sentralafrikanske republikken i 1960. I 1966 tok J.B. Bokassa over makta gjennom eit militærkupp. Bokassa utropte seg sjølv til keisar ti år etter, men blei styrta i 1979 og landet blei igjen republikk. I 1981 tok eit nytt militærregime makta.

Landet fekk ein sivil grunnlov i 1993 som varte i ti år. I mars 2003 blei president Patasse og regjeringa hans avsette gjennom nok eit militærkupp leia av general François Bozizé. I mai 2005 vann Bozizé eit demokratisk val og er i dag statsleiar i landet. Korrupsjon, saman med innblanding frå den tidlegare kollonimakta Frankrike, har hindra utvikling i landet.

Sjølv om Frankrike offisielt trekte seg ut i 1960 har den franske regjeringa halde fram med å henta ut råvarer frå landet, delvis gjennom militæraksjonar og delvis ved å blanda seg inn i styre og stell og ved å stø kuppmakarar. I det siste har Kina teke opp konkuransen med Frankrike.

Klima og miljø
--------------

Landet har eit tropisk klima, og sidan heile landet ligg nord for ekvator har ein regntid frå mai til september. Den årlege nedbørnormal fell frå 2000 mm til 1000 mm når ein flyttar seg frå sør til nord, og temperaturane er litt høgare enn t.d. i Kongo. Bangui kan få temperaturar opp mot 38 °C i februar og mars. Flaum er vanleg. I nord bles somme tider den tørre, varme støvvinden harmattan. 

Mangel på drikkevatn, ørkenspreiing og ville dyr truga av tjuvjakt er dei største miljøproblema i landet.

Innbyggjarar
------------

Det finst over 80 folkegrupper i landet som kvar har sitt eige språk. Dei største gruppene er 
bayaer (33 %), bandaer (27 %), mandjiaer (13 %) og saraer (10 %). Rundt halvparten er kristne, halvparten av desse katolske og den andre halvparten protestantiske, 35 % følgjer innfødde religionar og 15 % er muslimar.

HIV/AIDS er eit anna stort problem for innbyggjarane i landet, med 13 % av den vaksne befolkninga smitta (2001).

Økonomi
-------

Jordbruk og skogbruk er hovudnæringane i den sentralafrikanske republikken, og står for halve bruttonasjonalproduktet. I tillegg er den uformelle økonomien i landet, slik at det ekstremt låge bruttonasjonalproduktet gjev eit noko misvisande bilde av fattigdom. Dei viktigaste jordbruksprodukta er kassava, peanøtter, mais, durra, hirse, sesamfrø og kokebanan. Sal av matoverskot og alkoholdrikkar brygga av dette er ein viktig inntektskilde for mange sentralafrikanarar.

Diamantindustrien har tidlegare stått for halvparten av eksportinntektene. 

Skilnaden mellom rik og fattig er stor. Vidare økonomisk utvikling er hindra av dårleg infrastruktur, eit lågt utdanningsnivå og ein mislukka økonomisk politikk. Landet er avhengig av hjelp frå ei rekke land og frivillige organisasjonar, og er blitt sagt å vera «sous serum», som får intravenøs næring, av ein representant for UNDP.

Referansar
----------

1. ↑  "Quiet Corruption" Undermining Development in Africa, The Wourld Bank, News Release No:2010/283/AFR, 15/3-2010.
2. ↑  Hari, J. *Inside France's secret war*, The Independent, 5/10-2007.
3. ↑  *Rebels in Central African Republic Clash With French Forces*, The New York Times, 5/3-2007.
4. ↑  *Africa: AU Revoir to French Meddling in the Continent*, AllAfrica, 23/4-2012.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Central African Republic» frå Wikipedia på engelsk, og «Centralafrikanska republiken» frå Wikipedia på svensk den 9. november 2005.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Den sentralafrikanske republikken**

| * v
* d
* e
Sentral-Afrika |
| --- |
| 
* Ekvatorial-Guinea
* Gabon
* Kamerun
* Den demokratiske republikken Kongo
* Kongo-Brazzaville
* Den sentralafrikanske republikken
* Tsjad

 |

| * v
* d
* e
Den afrikanske unionen |
| --- |
| 
* Algerie
* Angola
* Benin
* Botswana
* Burkina Faso
* Burundi
* Djibouti
* Egypt
* Ekvatorial-Guinea
* Elfenbeinskysten
* Eritrea
* Eswatini
* Etiopia
* Gabon
* Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Kamerun
* Kapp Verde
* Kenya
* Komorane
* Den demokratiske republikken Kongo
* Kongo-Brazzaville
* Lesotho
* Liberia
* Libya
* Madagaskar
* Malawi
* Mali
* Mauritania
* Mauritius
* Mosambik
* Namibia
* Niger
* Nigeria
* Rwanda
* São Tomé og Príncipe
* Senegal
* Den sentralafrikanske republikken
* Seychellane
* Sierra Leone
* Somalia
* Sudan
* Sør-Afrika
* Sør-Sudan
* Tanzania
* Tsjad
* Togo
* Tunisia
* Uganda
* Den sahrawiske arabiske demokratiske republikken
* Zambia
* Zimbabwe

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS
* NKC

 |