recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Eit tog på jarnbana Gjøvikbanen ved Grefsen stasjon til venstre, og eit T-banetog på eit sidespor på Storo stasjon på T-banelina Ringen til høgre.
**Ringen** er ei dobbeltspora T-baneline i T-banenettet i Oslo som går mellom stasjonane Ullevål stadion på Sognsvannsbanen og Carl Bernes plass på Grorudbanen via Nydalen og Storo. Ved at lina er eit tverrsamand mellom desse to linene, skapar ho ei ringbane over desse to linene og fellestunnelen for T-banelinene gjennom sentrum. Lina, som har tre stasjonar med plattform mellom spora i staden for på kvar si side av spora, vart bygd i åra 2000 - 2006, og har ein stasjon, Nydalen stasjon, liggande under jorda.

Mellom stasjonane Ullevål stadion og Storo, og mellom stasjonane Sinsen og Carl Berners plass, går lina i tunnel, elles ligg ei stutt strekning forbi Grefsen jarnbanestasjon på Gjøvikbanen i dagen. Her er det òg eit spor som knyt T-banenettet til jarnbanenettet, og soleis gjer det mogleg å køyre vedlikehaldsmaskinar for skjenegangen frå jarnbanen over på T-banen. Men korkje T-banetoga eller toga på jarnbanen kan køyrast på det andre nettet.

Mellom Sinsen stasjon på Ringen og Økern stasjon på Grorudbanen går T-banelina Lørenbanen, ferdig i 2016. Denne banen gjer det mogleg å køyre tog mellom sentrum av Oslo og Groruddalen over Sognsvannsbanen - Ringen - Lørenbanen - Grorudbanen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* snl.no:T-baneringen
**David Ricardo** (18. april 1772–11. september 1823) var ein britisk økonom. Han var ein av 1800-talet sine mest innflytnadsrike klassiske økonomar og kan sjåast på som oppfølgjaren til Adam Smith. Styrken til Ricardo var logisk konsekvens og presisjon, men han hadde ikkje Smith sin unike evne til levande framstilling av dei økonomiske forholda. 

Teoriane til Ricardo blir framleis drøfta, og det finst faktisk ei gruppe økonomar som kallar seg nyricardianarar. Ricardo vidareutvikla arbeidsverditeorien til Adam Smith, og fekk dermed stor innflytnad på Karl Marx sine seinare økonomiske analysar. 

Særleg kjent er modellen om komparative fordelar i internasjonal handel, som viste at to land (som handlar med to varer) begge kunne tene på å handle med kvarandre, sjølv om det eine landet var meir produktivt enn det andre i produksjonen av begge varene. (Vi kan merke oss at teorien ikkje seier noko om etterspurnadssida, og dermed eigentleg ikkje *korfor* handel skjer.) Teorien om komparative fordelar danna grunnlaget for det seinare Heckscher-Ohlin-teoremet for internasjonal handel. Ideen bak dette er at land handlar med kvarandre fordi de har ulike ressurstilgangar. 

*Works*, 1852
Ricardo sin analyse av importforbodet for korn til England på slutten av 1700-talet er òg sentral i arbeida hans. Dette forbodet meinte han var til sterk skade for industrien og for den samla vekstkrafta til økonomien. Han omtalar landadelen som parasittar i det økonomiske systemet, fordi inntektene deira (det han kallar grunnrente) etter hans syn går til å halde tenarskap og konsumere luksusvarer i staden for å bli kanalisert inn i produktiv verksemd. 
Ricardo hamna i eit heftig ordskifte med den samtidige Thomas Malthus om det kunne oppstå ein generell svikt i etterspurnaden i økonomien. Ricardo, som bygde på Says lov, såg på dette som umogleg. Synet hans vart ståande nærast uimotsagt heilt til John Maynard Keynes tok opp att spørsmålet godt ut på 1900-talet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Ein illustrasjon av stjernebiletet Persevs (etter Persevs frå gresk mytologi) frå stjernekatalogen publisert av den tyske astronomen Johannes Hevelius i 1690.
Ein **stjernekatalog** er eit systematisk ordna register over stjerner etter koordinatar (rektascensjon og deklinasjon) på himmelkvelvinga, saman med oppgåve over storleiksklasse, spektrum, parallakse og meir. Utanom generelle stjernekatalogar har ein spesialkatalogar over fundamentalstjerner, dobbeltstjerner, variabel stjerner, eigenrørsle, parallakse, radialsnøggleik og fleire.

Kjende stjernekatalogar
-----------------------

Mykje brukt er Bonner Durchmusterung, der til dømes BD+50°3410 tyder stjerne nr. 3410 mellom 50 og 51° nordleg deklinasjon. I Henry Draper-katalogen er stjernene nummerert etter aukande reaktscensjon, til dømes HD206570.

Messierkatalogen er ein katalog over 103 diffuse objekt som ein alltid kan sjå på himmelen, slik som stjernehopar, tåker og galaksar, utgjeven av Charles Messier. Objekta vert oppført med bokstaven M og eit nummer. Messier var eigentleg interessert i å oppdage kometar. For å skilje kometar frå andre objekt utarbeidde han ei liste basert på eigne observasjonar på observatoriet til den franske flåten på Hotel de Cluny i Paris. Han publiserte katalogen i tre deler: den første kom i 1774 og inneheld M 1–45, andre del kom i 1780 og inneheld ytterlegare 25 objekt (opp til M70), tredje del kom i 1781 og inneheld objekt til og med M 103. Messier planla òg ei fjerde utgåve, men denne vart aldri realisert. Katalogen inneheld òg tilvising til objekt som var oppdaga av andre astronomar. Visse av katalognumra er synlige for det nakne auga, som til dømes stjernehopen Pleiadane (M 45) og Andromedagalaksen (M 31).

Dagens Messierkatalog inneheld 110 objekt. Messier hadde kjennskap til òg dei siste sju, men dei vart føydd til av seinare astronomar.

Sjå òg
------

* Astronomisk katalog

Kjelder
-------


* «Stjernekatalog», *Store norske leksikon*, 15. februar 2009, henta 13. august 2014
**Rheichavet** var eit urhav i paleozoikum som låg mellom kontinentet Baltica (Nord-Europa) og fleire terran som braut laus frå Gondwana, inkludert Avalonia i nord, og superkontinentet Gondwana i sør. 

Det starta med ei riftsone, liknande den ein i dag ser i Aust-Afrika. Rifta kom truleg frå den midtoseaniske ryggen til Proto-Tethys-havet. Etter kvart som Baltica dreiv bort frå Gondwana opna Rheichavet seg. Då Baltica og Laurentia kolliderte med kvarandre i sein ordovicium og forma superkontinentet Euramerika hadde Rheichavet alt erstatta detmeste av Iapetushavet mellom Avalonia og Laurentia. 

Rheichavet byrja å lukke seg i sein devon og vart eit smalt hav mellom Gondwana og Euramerika. Tidleg i karbontida hadde den austlege delen av Rheichavet alt lukka seg på rgunn av kollisjonen mellom Aust-USA og Afrika. Seinare kolliderte Sør-Amerika med det sørlege USA og lukka havet heilt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rheic Ocean» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2008.*
**Bureising** er ei nemning på det å rydja seg ein gard ved nydyrking og setja opp ein bustad på ein stad der det ikkje har vore dyrka jord før. Ein person som driv eller har drive med bureising, vert gjerne kalla ein *bureisar*. Om ein bureisar har utvandra til eit anna land, vert han gjerne kalla nybyggjar. I Noreg arbeidde selskapet Ny Jord for bureising på udyrka jord ved å kjøpa dyrkingsfelt, og på særlege vilkår gje økonomisk tilskot til bureisarar. Fram til midt på 1930-talet hadde selskapet gjeve tilskot til meir enn 10 000 bureisingsbruk, og det var dyrka over 180 000 dekar jord. Nordland, Troms og Hedmark var dei tre fylka med flest bureisingsbruk. Eit mål med bureising kan vera å minska utvandring. I tillegg kan stønad til bureising gjera at fleire flyttar til eit område. Til dømes ved bureising i Nord-Noreg i mellomkrigstida var det tankar om å sikra norsk busetting til vern mot eit stor-Finland. Ein såg òg mogleg fare frå Sovjetunionen. I tillegg kunne ein utbreia norsk kultur på kostnad av samane.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nydyrking og bureising fra Svartedauen til i dag[*daud lenkje*] på  Arkivert 2016-01-10 ved Wayback Machine.
* SSB: kort om bureising
* **Bureisningshistorisk prosjekt i Nord-Trøndelag** Arkivert 2005-03-14 ved Wayback Machine.
* Bureisningsbruket **Åseng** på Maihaugen
* *Bureising* Arkivert 2006-01-05 ved Wayback Machine. i Pax leksikon
**Burano** er ei øy i Venezialagunen, men som sjølve Venezia er ho i røynda ei gruppe øyar forbunde med kvarandre via bruer. Ho ligg nær Torcello i nordenden av lagunen og er kjend for kniplingane som vert laga her. Øya vart truleg busett av romarar og på 500-talet vart ho okkupert av folk frå Altino, som kalla ho opp etter ein av portane i den tidlegare byen sin. Det er to teoriar om korleis øya fekk namnet sitt. Den eine er at ho opphavleg vart busett av Buriana-familien, og den andre at dei første busetjarane på Burano kom frå den litle øya Buranello, 7 km lenger sør. 

Fargerike hus på Buran med klokketårnet San Martino i bakgrunnen.
Sjølv om øya raskt vart ein blømande busetnad vart ho styrt frå Torcello og hadde ingen av privilegiane som den øya eller Murano hadde. Ho vart først viktig på 1500-talet då kvinner på øya byrja å lage kniplingar eller blonder. Kniplingane vart etterkvart eksportert til heile Europa, men eksporten minka 1700-talet og industrien vart ikkje vekt til live igjen før i 1872 då det vart grunnlagd ein skule for blondeveving. Industrien blømde igjen på øya, men i dag er det få som driv med denne tradisjonen sidan det er svært tidkrevande og derfor har høg salspris. 

Buram er kjend for dei små, lysmåla husa, som har vore populære hos kunstnarar. Designaren Philippe Starck eig tre hus. Andre attraksjonar er San Martino-kyrkja med eit klokketårn, Oratorio Santa Barbara og eit museum for blondemaking. Fargane på husa følgjer eit spesifikt system som har sitt opphav i øya sin gullalder. Om nokon vil måle huset sitt må dei derfor sende ein søknad til kommunestyret, som så vil gje svar om kva for nokre fargar som er tillate. Denne praksisen har ført til ein mangfaldige pastellfarga hus som er karakteristiske for øya i dag. 

Burano ligg 7 km frå Venezia, ei reise som tar 40 minutt med dei venetianske båtane, «vaporetti». Øya er forbunden til Mazzorbo via ei bru. I dag har Burano om lag 4 000 innbyggjarar.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Burano» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Burano**

* Bilete av Burano Arkivert 2006-04-03 ved Wayback Machine.
* Satellittbilete frå Google Maps
* Virtuell gåtur på Burano Arkivert 2007-10-16 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 45°29′N 12°25′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Berrimah radar
**Bureau of Meteorology** er eit statleg selskap i Australia som har ansvar for vêrtenester i og rundt Australia. Det vart skipa i 1906 då fleire statlege meteorologiske tenester, som hadde eksistert tidlegare.

Bureau of Meteorology lagar vêrvarsel, åtvaringar og observasjonar til australiarane. Byrået sender ut vêrbilete via radiofax og er ansvarleg for å sende ut flaumvarsel i Australia. Byrået har hovudkontor i Melbourne Docklands, som omfattar forskingssenteret deira, det nasjonale meteorologiske og oseanografiske senteret, det nasjonale klimasenteret, samt ei hydrologisk og ei satellittavdeling.

Byrået har regionskontor i kvar stat og territorium i landet, som kvar har sitt eige regionale varslingssenter og eit flaumvarselsenter, og Perth, Darwin og Brisbane har òg Varlingssenter for tropiske syklonar. Kontoret i Adelaide omfattar Nasjonalt tidvassenter, medan Darwin-kontoret har Volcanic Ash Advisory Centre og Regional Specialised Meteorological Centre (analysar).

Bureau of Meteorology sender ut anbefalingar kring tropiske syklonar og utvikla Standard Emergency Warning Signal (Standard naudvarslingssystem) for åtvaringar. Byrået er ansvarleg for å namngje tropiske syklonar i farvatna rundt Australia. 

Byrået vedlikeheld observasjonsnettverket i Australia, naboøyane og på Antarktis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bureau of Meteorology (Australia)» frå Wikipedia på engelsk, den 7. august 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «BOM celebrates 100 years». Australian Broadcasting Corporation. Henta 7. august 2010.
2. ↑  «Collections in Perth: 20. Meteorology». National Archives of Australia. Arkivert frå originalen 12. februar 2012. Henta 7. august 2010.
3. ↑  «Bureau of Meteorology Head Office 700 Collins Street». Bureau of Meteorology. Arkivert frå originalen 11. april 2020. Henta 7. august 2010.
4. ↑  Tropical Cyclone Advices Arkivert 2009-03-11 ved Wayback Machine. Bureau of Meteorology, 2009

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bureau of Meteorology
* National Meteorological and Oceanographic Centre
* *Federation and Meteorology*: meteorologihistoria i Australia
* Bureau of Meteorology på Top500.org Arkivert 2012-02-12 ved Wayback Machine.
**Cato** var eit varsla ekstremvêr utstedt 24. desember 2011 for Nordland til Vest-Finnmark 1. juledag. Varselet gjaldt høg vasstand eller stormflod på grunn av lågt luftrykk i kombinasjon med springflod

Ekstremvêret kom akkurat ein månad etter «Berit» som òg råka dei same områda med stormflod og kraftig vind. Vasstanden under «Cato» var derimot venta å vere kring 60-85 cm over vasstanden i tidvasstabellen, som var kring 20 centimeter lågare enn vasstanden under «Berit». Vinden var derimot venta å verte kraftigare, full storm i områda kring Vestfjorden.

Vêrsituasjonen
--------------

Eit kraftig lågtrykk i Norskehavet den 1. juledag flytta seg nordaustvoer mot Bjørnøya. Dette gav sørvestleg vind og pålandsvêr, med mest vind og bølgjer i Nordland sør for Vesterålen. Bølgjehøgdene var venta å verte 8 til 11 meter, med enkeltbølgjer opp mot dobbelt så høge. I Troms og Finnmark gav uvêret frålandsvind og noko mindre bølgjer, men kraftig vind i fjordane.

I samband med kaldfronten til dette lågtrykket oppstod det eit hissig sekundært lågtrykk, som raste innover Nordvestlandet seinare på dagen, natt til 2. juledag. Dette vart klassifisert som ekstremvêret Dagmar, og førte til særs kraftig vind og store øydeleggingar.

Verknad
-------

Vasstanden vart berre så vidt over kriteria for ekstrem vasstand. Nordland vart hardast råka. Den høgaste vasstanden vart målt i Kabelvåg, som fekk 415 cm. Kriteriet for å varsle ekstremt er 400 cm. 

Alle stader der det vart varsla ekstremt høg vasstand fekk det derimot ikkje, og Meteorologisk institutt meinte i etterkant at det ikkje var naudsynt å sende ut ekstremvarsel for eit så stort område som dei hadde gjort. Både i Troms, Hammerfest og Honningsvåg vart vasstanden 4-5 cm under kriteria for det som vert rekna som ekstremt.

Sjå òg
------

* Ekstremvêr i Noreg

Kjelder
-------

1. 1 2  ««Cato» har gjort sitt inntog i nord». yr.no. 24. desember 2011. Henta 26. desember 2011.
2. 1 2 3  ««Cato» og «Dagmar» nærmer seg med stormskritt». yr.no. 24. desember 2011. Henta 26. desember 2011.
3. 1 2  «Ekstremværet «Cato» er over». 25. desember 2011. Henta 26. desember 2011.

| * v
* d
* e
Ekstremvêr i Noreg 2010-2019 |
| --- |
| 2010 | Ask |
| 2011 | Berit • Cato • Dagmar |
| 2012 | Emil  • Frida |
| 2013 | Geir  • Hilde  • Ivar |
| 2014 | Jorun  • Kyrre  • Lena  • Mons |
| 2015 | Nina  • Ole  • Petra  • Roar  • Synne |
| 2016 | Tor  • Urd |
| 2017 | Vidar  • Ylva  • Aina  • Birk |
| 2018 | Cora |
| Ekstremvêr i Noreg 1995-1999  • Ekstremvêr i Noreg 2000-2009 |
**Burgassjøane** (Бургаски езера) er ei gruppe innsjøar rundt byen Burgas ved kysten av Svartehavet i Bulgaria. Dei er den største gruppa av innsjøar i landet og inneheld nokre av dei største og viktigaste i Bulgaria. 

Det totale arealet til heile våtmarksområdet (inkludert sumpar, myrar, tjern og andre reservoar) er 95 km², der 33,90 km² anten er eller føreslått verna. Dei inneheld mange både lokalt og globalt utryddingstrua dyreartar, både fuglar, fiskar og pattedyr. Bortsett frå dette er Burgassjøane òg økonomisk viktige, og ein hentar mellom anna havsalt og gjørme rekna som helsebringande frå dei salte sjøane, medan ferskavassjøane forsyner det lokale samfunnet med ferskvatn (Mandrenskosjøen)

Burgassjøane består av (frå nord til sør):

* Pomorijskosjøen, ein svært salt lagune.
* Atanasovskosjøen, eit naturreservat og ein Ramsar-stad
* Burgassjøen eller Vajasjøen, den støsrte naturlege innsjøen i Bulgaria.
* Podasjøen, stundom rekna som ein del av Mandrenskosjøen.
* Mandrenskosjøen, i dag eit ferskvassreservoar og den største i gruppa.

Galleri
-------

* AtanasovskosjøenAtanasovskosjøen
* BurgassjøenBurgassjøen
* MandrenskosjøenMandrenskosjøen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Burgas Lakes» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Burgassjøane Arkivert 2011-07-06 ved Wayback Machine.
* Våtmarksområdet Burgas Arkivert 2011-07-06 ved Wayback Machine.
Bakke kyrkje
**Bakke** er ein tidlegare kommune i Vest-Agder fylke og eit kyrkjesokn i Lister prosti. 

Namnet til kommunen og soknet kjem frå garden Bakke ved Sira, som har vore kyrkjestad for soknet sidan mellomalderen.

Kommunesoge
-----------

Bakke blei oppretta som formannskapsdistrikt i 1838. Fram til 1848 femnde kommunen Bakke, Gyland, Tonstad og Øvre Sirdal. I 1849 blei Tonstad og Øvre Sirdal skilde ut som Sirdal kommune, og i 1894 vart Gyland skild ut som eigen kommune. 

I 1965 blei Bakke, Nes, Hidra og Gyland slått saman med Flekkefjord bykommune til storkommunen Flekkefjord.

Kjelder
-------

* Dag Juvkam: «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen», Statistisk sentralbyrå, 1999. s. 36-41

Bakgrunnsstoff
--------------

* Per Tang (1948). «Bakke». I Arnulv Sudman. *Norsk Allkunnebok* **I**. Oslo: Fonna. s. 744-745.  [sidetalet viser til kolonnetal (to kolonnar pr. side)]
* Lars Ramsli (2002). *Bakke bygdebok : gards- og slektshistorie I-II*. Flekkefjord: Flekkefjord historielag/Bakke bygdeboknemnd. ISBN 8299397014.
Bakken på cruiseskipet RMS «Queen Elizabeth 2».
**Bakk** eller **bakkdekk** er ei nemning på eit fremre overbygg (dekk) på eit skip som strekkjer seg frå forstamna og akterover. På seglskip er bakken føre fokkemasta. 

Bakken på seglskip var som regel opphalds- og sovekvarter for underordna mannskap. Uttrykket «å segla føre masta» inneber å ha fartstid som underordna sjømann. Den svenske visa *Han hade seglat för om masten* er innspelt på plate både av Harry Brandelius og Fred Åkerström med 40 års mellomrom.

Bakken vernar mot vatn på dekk og på moderne skip blir overbygget som regel brukt til lager og lettare hjelpemaskineri som t.d. ankerspel.

«Å slå bakk» er eit uttrykk som blir brukt om å bremsa eller bakke skipet ved hjelp av propellen.

«Bakk» er òg ei nemning på eit djupt fat, opphavleg laga i tre, som vart brukt til å servere mat om bord i skip. I nyare tid vart matbakkar laga i rustfritt stål i ei rekkje storleikar og format og nemninga blir brukt åleine og i ei rekkje samanstillingar som potetbakk, suppebakk, sausebakk osb. Desse bakkane vart brukte til oppbevaring av varme matretter som var ferdiglaga i kjelar, panner og gryter i byssa fram til og under servering frå varmediskar eller vassbad.

I marinen er mannskapet delt inn i bakklag (bakkar) på 8 à 10 mann. Kvar bakk har ein formann, bakkformann, som held orden innan laget. Medlemmene i ein bakk henta før mat og vaska opp etter tur, og blei då sagt å ha bakkstørn. Offiseren som har spesielt tilsyn med eit eller flere bakklag blir kalla bakksoffiser.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «bakk». *Store norske leksikon* (på norsk). 30. juni 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Bakk (skip)» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2019.*
Ein **baktun** /ˈbɑːktuːn/ (eigentleg **b'ak'tun** [ɓak'tun]) er 20 k'atun-syklusar i den lange mesoamerikanske kalenderen. Han inneheld 144 000 dagar, lik 394,26 tropiske år. Den klassiske perioden i mayasivilisasjonen gjekk føre seg i løpet av den 8. og 9. baktunen i den noverande kalendersyklusen. Den noverande baktunen starta 13.0.0.0.0 — 21. desember 2012 ved å nytta GMT-korrelasjonen.

Arkeologen J. Eric S. Thompson uttalte at det er feil å seia at ein dato i den lange kalenderen på til dømes **9**.15.10.0.0 er i «den **niande** baktunen», analogt med å skildra år 209 e.Kr. som i «**andre** hundreåret e.Kr.» Likevel er praksisen så godt etablert blant mayaepigrafar og andre mayastudentar, at å endra han ville gjera meir skade enn å føra han vidare. Dagens praksis med å omtala dagens baktun som «baktun 13» eller «trettande baktun» kan stå, sjølv om det eigentleg er den fjortande baktunen. Alternativt kan den første baktunen i staden refererast til som den 0. eller null for å unngå denne tvitydinga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Baktun» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2022.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Mal:MerriamWebsterDictionary
2. ↑  (Thompson 1971, s. 149)
Baklava frå Ankara i Tyrkia.
**Baklava** er ei fyldig, søt dessertkake som består av lag av filodeig fylt med nøtteblanding og trekt i sirup eller honning. Baklava er ei typisk bakevare frå det tidlegare osmanske riket og er utbreidd i både sentral- og sørvestasiatisk mat.

Baklava finst i mange ulike utformingar. Den første trykte tyrkiske kokeboka, *Melceü't-Tabbahin* (1844), har fem ulike oppskrifter: Vanleg baklava, baklava med tjukna krem, pynta baklava med kaymak (fermentert, tjukk fløyte), baklava med melon og ris-baklava.

Galleri
-------

* Baklava frå Baku i Aserbajdsjan.Baklava frå Baku i Aserbajdsjan.
* Gresk baklava med valnøtter.Gresk baklava med valnøtter.
* Baklava frå Irak.Baklava frå Irak.
* Ulike typar baklava til sals ved Borough Market i London.Ulike typar baklava til sals ved Borough Market i London.
* Baklava frå IranBaklava frå Iran

Kjelder
-------


* «Baklava», turkishculture.org
* *Denne artikkelen bygger på «Baklava» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Baklava**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 68°49′S 67°3′W﻿

**Baudin Peaks** er ei gruppe fjelltoppar med ei høgd på 750 moh, som ligg ved sørausthørnet av Mikkelsen Bay, like sørvest for munningen av Clarkebreen og 9 nautiske mil aust-nordaust for Cape Berteaux på vestkysten av Graham Land. Dette generelle området vart oppdaga og grovt kartlagd i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, som gav namnet «Cap Pierre Baudin» til eit nes i nærleiken. Sjølve fjella vart grovt kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition under Rymill, men det fekk ikkje noko namn. Dei vart kartlagde på ny i 1948–49 av Falkland Islands Dependencies Survey, og identifiserte dei som «Cap Pierre Baudin» av Charcot. Charcot kalla neset opp etter Pierre Baudin, som då var hamneingeniør i Pernambuco (no Recife), der «Pourquoi-Pas?» la til kai på veg heim frå Antarktis.

Kjelder
-------

1. ↑  «Baudin Peaks». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 6. mars 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Baudin Peaks» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Batsisk** er eit språk som vert brukt blant folkegruppa batsarar i Kaukasus, som kallar språket *batsba motjiti*. Det er eit av nakh-språka i dei nordaust-kaukasiske språka. Det hadde 3 420 talarar i 2000. 

Språket er berre eit talespråk, sidan bats-folka brukar georgisk som skriftspråk. Det er ikkje innbyrdes forståeleg med tsjetsjensk eller ingusjisk, som er dei to andre språka i nakh-familien.

Dei fleste batsiske talarane bur i landsbyen Zemo-Alvani i Kakheti-provinsen i Georgia, men det finst òg familiar som brukar batsisk i Tbilisi og andre større byar i Georgia.

Fonologi
--------

Bats har eit vanleg femvokalsystem med kontrastiv lengde (bortsett frå **u** som ikkje har ei lang form). Batshar også diftongane **ei**, **ui**, **oi**, **ai**, **ou**, and **au**. Alle vokalane og diftongane har også nasaliserte allofonar.

|  | Fremre | Bakre |
| --- | --- | --- |
| Høg | **i**, **iː** | **u** |
| Midtre | **e** [ɛ], **eː** | **o**, **oː** |
| Låg |  | **a**, **aː** |

### Konsonantar

|  | bilabial | alveolar | post-alveolar | palatal | velar | uvular | fa-ryngal | glottal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ej. | ust. | st. | ej. | ust. | st. | ej. | ust. | st. | ej. | ust. | st. | ej. | ust. | st. | ej. | ust. | st. | ej. | ust. | st. | ej. | ust. | st. |
| Plosivar | pʼ | p | b | tʼ | t | d |  |  |  |  |  |  | kʼ | k | g | qʼ | q |  |  |  |  |  | ʔ |  |
| Affrikatar |  |  |  | tsʼ | ts | dz | tʃʼ | tʃ | dʒ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Frikativar |  | f | v |  | s | z |  | ʃ | ʒ |  |  |  |  | x | ɣ |  |  |  |  | ħ | ʕ |  | h |  |
| Nasalar |  |  | m |  |  | n |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Vibrantar |  |  |  |  |  | r |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Laterale approksimantar |  |  |  |  | ɫ | l |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Sentrale approksimantar |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | j |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

Grammatikk
----------

Bats har 8 substantivklasser og verb-person-kongruens. Bats er eit ergativt språk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ethnologue: Bats

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Batsisk» frå Wikipedia på bokmål, den 26. april 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene: 
		1. ↑  HG1994*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* UNESCO lang
* NDL

 |
Skjematisk framstilling av cellesyklusen. **Ytre ring**: I = Interfase, M = Mitose; **indre ring**: M = Mitose, G1 = G1-fase, G2 = G2-fase, S = Syntese; **utanfor ringane**: G0 = G0-fase.**Cellesyklusen** eller **celledelingssyklusen** er handlingsløpet frå danninga av ei eukaryot celle og fram til cella eventuelt vert duplisert. Cellesykelen kan på ulike vis delast inn i ulike stadie. Ein enkel inndeling er i eit A-stadie der cella held seg vilkårleg lenge utan spesielle teikn til å skulla dela seg, og eit kortvarig B-stadie der cella irreversibelt førebur og gjennomfører ei celledeling. (Merk at prosessen kan stoppast, sjølv om den ikkje kan snuast!)

Ei vanlegare inndeling er i fire ulike hovudfasar: G1, S, G2 og M. Av desse utgjer dei tre første fasane interfasen, medan M-fasen kan delast ytterlegare inn i mitosen og cytokinesen. I tillegg til desse fasane finst G0 og meiosen som variantar av respektive G1-fasen og mitosen. 

I tillegg til dei gjevne fasane finst ulike sjekkpunkt der cella undersøker om den er klar for å trå inn i den neste fasen. Av desse sjekkpunkta er G1-sjekkpunktet, G2-sjekkpunktet og metafase-sjekkpunktet dei viktigaste.

Cellesykelen vert først og fremst regulert av cyklin-avhengige proteinkinaser (CDK-ar). Desse proteinkinasane opererer ved å fosforylera ulike protein som verkar i dei ulike fasane i cellesykelen. CDK-ane vert igjen regulerte av mellom anna cyclin, ekstracellulære signal og ulike katalysatorar og inhibitorar som aktiverer såkalla CDK-cyclin-kompleks.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
**Thomas Alexandre Dumas**, eigentleg **Thomas Alexandre Davy de la Pailleterie**, (25. mars 1762–26. februar 1806) var ein fransk general, fødd på Santo Domingo i Haiti og død i Villers-Cotterets. Han var far til forfattaren Alexandre Dumas den eldre.

Dumas var sonen til marki Pailleterie og ei svart slavinne, Marie-Césette Dumas. 
Då han var 12 år gammal, døydde mora, og faren tok han attende til Frankrike og let han få ei aristokratisk utdanning. Med mora sitt namn gjekk Thomas Alexandre Dumas i 1786 inn i den franke hæren som husar. Han gjorde karierre i revolusjonsåra, og deltok som høg offiser i krigar i Italia og Egypt. 

General Dumas
Han vart gift med Marie-Louise Elisabeth Labouret i 1792. I 1802 vart sonen Alexander fødd. Sonen vart seinare ein vidgjeten forfattar, og i verka sine skal han ha dikta vidare på talrike eventyrlege episodar frå livet til faren.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Nueva Planta-påbodaNueva Planta-påboda
**Nueva Planta-påboda** (spansk *Decretos de Nueva Planta*) var ei rekkje påbod som vart signert mellom 1707 og 1716 av Filip V—den første Bourbon-kongen i Spania—under og kort tid den spanske arvefølgjekrigen var over, som han vann. 

Han nytta fødelandet Frankrike som modell for ein sentralisert stat og undertrykte institusjonar, privilegia og gamle *fueros* i nesten alle områda som tidlegare var ein del av Krona Aragon (Aragon, Catalonia, Valencia, og Balearane). Påboda bestemte at alle områda i Krona Aragon, utanom Arandalen, skule styrast under lovene til Castilla («*dei mest prisverdige i heile universet*» i følgje påbodet frå 1707) og innlemma desse regionane i eit nytt, og nesten uniformt styrt, sentralisert Spania. Andre historiske område som Navarra og Baskarland, som støtta Filip V under krigen, fekk halde på dei gamle lovene sine. 

Lovene var den første gjennomføringa av Spania som ein sentralisert stat og var meint både som eit moderniserande element, på linje med ander europeiske land der monarkane stadig fekk meir makt, og som ei straff for områda som hadde kjempa mot Filip V i arvefølgjekrigen. Dei øvste embetsmennene vart utpeikte direkte frå Madrid, byen til kongen, og dei fleste institusjonane i desse områda vart nedlagde. Kastiljansk var det einaste offentlege språket og erstatta latinsk, katalansk og andre spanske språk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nueva Planta decrees» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Basert på den versjonen av artikkelen på Spansk Wikipedia frå januar 2006.
**Olav Anfinnson Refsdal** (18. november 1862–29. mai 1945) var ein norskamerikansk prest, målmann og forfattar. Han var fødd i Vik og døydde i Amerika. Refsdal gjekk to år på Sogndal folkehøgskule og deretter Hamar Lærerseminar (1880–82) og var lærar i sju år, før han utvandra til Amerika i 1889. Same året byrja han på eit fireårig teologistudium og vart uteksaminert som teolog ved Augsburg Seminary i Minnesota i 1893.

Refsdal arbeidde deretter som prest i nesten 50 år i ulike statar i USA. I tillegg til prestegjerninga redigerte han to tidsskift: *Barnets Ven* (1899–1903) og fråhaldsbladet *Lyngblomsten* (1907–15). Han publiserte preiker, gav ut bøker og i tillegg publiserte han ei mengd dikt i ulike norskamerikanske aviser og blad.

Refsdal synte stor interesse for målsaka og skreiv fleire tekstar og heldt preiker på nynorsk. *Læsebogen* er den einaste leseboka på norsk i Amerika med nynorske tekstar. *Fagerliens Tvillinger* inneheld sju dikt på nynorsk. Refsdal var òg med i skriftstyret i nynorskbladet *Norrøna*. Her publiserte han dikt og korte innlegg der han tala varmt for målsaka. Refsdal var fråhaldsmann og var i fleire år sekretær i den nasjonale fråhaldsrørsla.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1898 – *Barnebogen* (Minneapolis, Minnesota)
* 1902 – *To konfirmanter : fortælling for børn* (Minneapolis, Minnesota: The Free Church Book Concern)
* 1903 – *Læsebogen* (Minneapolis, Minnesota: The Free Church Book Concern)
* 1912 – *Fagerliens tvillinger : eller Hverdagslivet* (Chetek, Wisconsin) I fulltekst ved nb.no
* 1916 – *Elias : digt* (Eau Claire, Wisconsin: Fremad)
* 1916 – *Samuel* (Eau Claire, Wisconsin: Fremad) I fulltekst ved nb.no
* 1916 – *Sange* (Deer Park, Wisconsin)
* 1917 – *Salmernes bog i Bibelen : skrevet til kjendte salmemelodier, saa salmerne kan synges i menigheden* (Deer Park, Wisconsin)
* 1934 – *Forandringen paa Stone Hill* (Minneapolis, Wisconsin)

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Om Olav Anfinnson Refsdal i Allkunne

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Olav Anfinnson Refsdal i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
**Another Thinking Bell** av Olav Christopher Jenssen frå 2006 i Stadsbiblioteken i Halmstad i Sverige
**Olav Christopher Jenssen** (fødd 2. april 1954 på Sortland) er ein norsk biletkunstnar. 

Han tok utdanning ved Statens handverks- og kunstindustriskole og Statens kunstakademi i Oslo.
Han spela elles fotball for fotballaga Lillestrøm og Lyn på 1970-talet.

Jenssen er rekna som ein av dei mest respekterte nolevande norske kunstnarane, med ein betydeleg internasjonal karriere. Han har i ei årrekkje budd og arbeidt i Berlin, og i åra 1996 til 2003 var han professor i målarkunst ved Hochschule für Bildende Künste i Hamburg. I 1992 vart han vald ut til å stille ut ved den prestisjefylte utstillinga documenta i Kassel i Tyskland. Han var festspelutstillar i Bergen i år 2000. Måleriserien «Lack of Memory» (1992) vart kåra til eit av Morgenbladets 12 viktigaste kunstverk.

Av norske museum er det Nordnorsk Kunstmuseum som har den største samlinga av kunsten til Jenssen, etter at kunstnaren donerte 95 verk til museet i mars 2014. Verka blei viste fram i utstillinga *Donasjonen* i perioden 15. mars–1. juni 2014.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 2002 – Henrik Steffens-prisen
* 2015 – ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden «for sin innsats som kunstner.»

Kjelder
-------

1. ↑  nrk.no Abstrakt natur
2. ↑  «Utnevnelse til St. Olavs Orden», Kongehuset, 7. april 2015. Lest 8. april 2015.

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 4. januar 2010, og 8. februar 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artfacts.net
* Galleri Riis Jenssens galleri i Oslo.
* Store Norske Leksikon om Jenssen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Grepa** er eit tidlegare norskeigd varemerke for fleire ulike produkt, mellom andre komfyrar, varmeomnar og barnevogner. Produkta vart opphavleg produsert ved Grepa og Mjelva Fabrikker i Ørsta på Sunnmøre, ein fabrikk som vart starta i 1929 av Havtor Hovden.

Komfyren
--------

Dei elektriske komfyrane som Grepa produserte, var i seinare tid særleg kjend for sin «tette steikeomn». Ei silikonlist tetta mellom sjølve steikeomnen og glaset på steikeomsdøra, slik at fukt- og varmetapet vart redusert. Hos andre produsentar var det tidlegare vanleg at lista rundt steikeomnen ikkje gjekk heilt rundt og dermed fekk ein ikkje ein heilt tett steikeomn. Grepa si «tette løysing» gav også raskare oppvarming og redusert energibehov. Grepa var i mange år åleine om å ha «tett steikeomn», men i dag har dei fleste komfyrmerka ei liknadne løysing for sine beste produkt.

Fabrikken
---------

Grepa og Mjelva Fabrikker i Ørsta var den siste, store komfyrprodusenten som faktisk produserte alle sine modellar i Noreg, sjølv om BEHA framleis produserer nokre komfyrmodellar for innbygging her i landet. Fabrikken i Ørsta hadde produksjon av Grepa-komfyrar fram til utgangen av juni 2008,dei siste åra under namnet «Heklama Grepa AS». Selskapet vart seld til italienske Candy Group, produksjonen vart flytta til utlandet og merkenamnet endra til «Hoover Grepa».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Candy Group
**Thráki** (gresk Θράκη) eller **Gresk Thráki**, òg kalla **Vest-Thrakia**, er den nordaustlegaste av dei tradisjonelle regionane i Hellas. Thráki og regionane Thessalía og Makedonia vert ofte uoffisielt kalla Nord-Hellas.

Området dekkjer den sørvestlege delen av Thrakia og var ein del av Det osmanske riket fram til den første balkankrigen i 1912. I den andre balkankrigen kjempa Bulgaria og Hellas om området, men i București-traktaten tilfall Vest-Thrakia Bulgaria, som hadde kontroll over området til slutten av den første verdskrigen. Etter bulgarsk tap i denne krigen vart Vest-Thrakia ein permanent del av Hellas i 1919-1920.

Geografi
--------

Gresk Thráki omfattar periferieiningane (tidlegare prefektura) Évros, Rodópi og Xánthi og inngår i periferien Aust-Makedonía og Thráki. I vest grensar regionen til Makedonia langs elva Néstos (Mesta), i nord dannar Rodopifjella ei grense mot Den thrakiske sletta (Nord-Thrakia), og mot aust er det elva Évros (Maritsa) som dannar grense mot Tyrkia og Aust-Thrakia, med unntak av eit lite område utanfor Edirne, der grensa går eit stykke inn på vestbreidda av elva.

Byar
----

|  |
| --- |
| Dei største byane i Thráki er: |
| 1. Alexandroúpoli | 57 812 |
| 2. Xánthi | 56 122 |
| 3. Komotiní | 50 990 |
| 4. Orestiáda | 18 426 |
| 5. Didymótikho | 9 263 |

Periferieiningane
-----------------

Dei tre thrakiske periferieiningane er:

|  | Periferi | Hovudstad | Areal | Folketal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Thráki**  Del av Aust-Makedonía og Thráki  består av:  |  |  |  |
| 1 | Periferieininga Xánthi | Xánthi | 1 793 km² | 111 222 |
| 2 | Periferieininga Rodópi | Komotiní | 2 543 km² | 112 039 |
| 3 | Periferieininga Évros | Alexandroúpoli | 4 242 km² | 147 947 |
| **Totalt** | **Thráki** | **Komotiní** | **8 578 km²** | **362 038** |

Fotnotar
--------

1. 1 2 3  Folketeljing 2011, revidert

  


| Tradisjonelle regionar i Hellas |
| --- |
| Thráki • Makedonía • Ípiros • Thessalía • Sentral-Hellas • Attikí • Peloponnes • Dei egeiske øyane • Dei joniske øyane • Kreta |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
Austre parten av Grensen, sett mot mot Stortorvet og domkyrkja. Fotografi frå 2016.
Grensen (Grændsen) fotografert austover i 1924. Pilestredet/Professor Aschehougs plass i framgrunnen
**Grensen** er ei aust-vestgåande gate i Oslo sentrum, frå Møllergata på vestsida av Stortorvet til Professor Aschehougs plass. Gata hadde opphavleg namnet Grændsegaden, som seinare vart til Grændsen, og i dag vert skrive Grensen (uttalt med tonelag 1, som i «bønder»).

Gata låg utanfor vollane som låg ikring byen i si tid, men vart allereie på 1600-talet likevel viktig for sambandet mellom aust og vest i Christiania ved å vere landevegen ut frå Store Voldport. Forstaden Grændsen, prega av spreidde hus og store hagar, oppstod tidleg på det som i dag er området mellom Stortingsgata ved Prestegata og Pilestredet ved Professor Aschehougs plass. Då vollane vart rivne på 1700-talet, dammane på det som vart Stortorvet var fylt att, og byen fekk si nye kyrkje attmed torget, vart det òg fart på byggeverksemda langsetter Grensen. Ganske snøgt vart Grensen ei viktig handelsgate, og i 1819 vart eigedomane på nordsida av gata innlemma i det som kan karakteriserast som byens handelsterritorium. Ved ei utviding av byen i 1858 vart området formelt ein administrativ del av Christiania. Gata er framleis ei av dei viktigaste handelsgatene i Oslo.

Kjelder
-------

1. ↑  «Talefeil på buss, trikk og bane». osloby.no. 14. oktober 2010. Henta 5. mars 2013.

* Oslo byleksikon, femte utgåva, side 209 (gata Grensen) og side 219 (forstaden Grændsen).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* SSR (namn)

 |
Nummererte grensesteinar som markerer riksgrensa mellom Sveits (til venstre) og Frankrike (til høgre). Ein annan gensestein kan skimtast i det fjerne. Langs grensa er det rydda for skog, kalla ei *grensegate*, som skal gje fri sikt frå grensestein til grensestein.
Ei riksgrenserøys på grensa mellom Sverige og Noreg; røys nummer 272
**Grensestein** er stein som er sett ned i jorda for å markere i terrenget grensa mellom landområde eller landareal, til dømes ei riksgrense mellom sjølvstendige statar, eller eigedomsgrenser mellom landeigedomar, gardar og liknande. Grensesteinar skal stå i punkt der grensa gjer ein knekk, og ellers der det trengs for å gjere grensa tydeleg i terrenget. I notida vert grenser som oftast merka på anna vis.

Ved markering av eigedomsgrenser vart det i tidlegare tider, som til dømes i Noreg, ofte nytta vanleg høveleg naturstein frå området kring grensa som grensesteinar. Grensesteinane skulle skilje seg ut frå steinane i marka i området ved si form og ved å stå oppreist. Det var då gjerne tradisjonelle krav om at kvar grensestein skulle markerast med to «vitne», to steinar som vart plassert inntil den oppreiste steinen på kvar si side av han. Innhogde kryss og anna merking kunne òg verte nytta.

Grenser mellom eigedomar vert ofte kalla for *byter*, og grensesteinar for *bytesteinar*. Frå gamalt av har det vore strenge straffar for ulovleg å flytte grensesteinar, bytesteinar, og anna grensemarkering.

Grenserøyser
------------

Viktige punkter på riksgrenser kunne markerast med såkalla grenserøyser, oppbygde vardar av stein med ei markering av grensa på toppen av varden. Slik røyser finn ein til dømes på grensa mellom Noreg og Sverige, der det er meir enn 200 slike nummererte røyser, og mellom Sverige og Finland (Suomi). Treriksrøysa der grensa mellom Noreg, Finland og Sverige møtast, er ei moderne utgåve av slike røyser.

Sjå òg
------

* Grense

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC

 |
| Wroxham  |
| --- |
| Wroxham BridgeWroxham Bridge Wroxham Bridge |
| Plassering |
| 

Wroxham is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Norfolk |
| Distrikt | Broadland |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 1 532 |
| Koordinatar |  52°42′″N 1°25′″E﻿Koordinatar: 52°42′″N 1°25′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | NR12 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1603 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Wroxham**
 |

**Wroxham** er ein liten by og eit verdsleg sokn i Norfolk i England. Han ligg på sørsida av elva Bure, omkring 14 kilometer nordaust for Norwich. Omkring halvannan kilometer nedover elva, mot søraust, ligg Wroxham Broad, og på nordsida av elva ligg landsbyen Hoveton.

Byen reknar seg som «hovudstaden» i nasjonalparken The Broads. Brua der er rekna som han nest vanskelegaste i området å navigere forbi på elva, etter den i Pottar Heigham. Det er difor ein losstasjon på Hovetonsida, slik at elvefarande kan få assistanse mot ei avgift.

Wroxham og Hoveton har i praksis nesten smelta saman, sjølv om dei ligg på kvar sida si av elva. Det lokale kjøpesentret er kjent for butikken Roys of Wroxham – som kallar seg «den største landsbybutikk i verda» – og til trass for dette namnet ligg han på Hoveton-sida av elva. Byen har fleire båtbyggeri og marinaer som leiger ut fritidsbåtar. Det er òg ein fabrikk som hermetiserer frukt der.

Hoveton and Wroxham stasjon ligg i Hoveton, og betener Bittern Line frå Norwich til Cromer og Sheringham. Han er òg endestasjon for smalsporbanen Bure Valley Railway til Aylsham.

Soknekyrkja, vigd til Jomfru Maria, har ei kjend rikt dekorert dør på nordsida. På kyrkjegarden finn ein Trafford Mausoleum, som vart reist i mellomalderstil i 1831. Søraust for kyrkja ligg ein herregard frå 1623, med tydeleg nederlandsk innverknad i byggestilen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wroxham» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «Yme».*

*Sjå òg saturnmånen Yme*
Dråpet på Yme av Lorenz Frølich.
**Yme** (uttala [²ʏːmə]) var frumjøtulen i den norrøne gudelæra. Frå han ættar alle jøtlane, og av likamen hans vart jordi gjord av åsom Oden, Vilje og Ve etter dei dråpo honom. 

Jøtulen vart til i Ginnungagapet då eld frå Muspelheim og is frå Nivlheim møttest. Han livde på mjølk frå Audhumbla. Jøtlane vorto til frå sveiten frå armholom og skrevet hans.

Oden og brørne hans dråpo Yme for å standsa straumen av jøtlar; flestalle av desse drukna då òg i blodet hans. Sjølve riselikamen vart til jordi, blodet vart til sjoar og hav, beini til fjell, og tennene og beinbitar til sand og steinar, håret hans til skogar og åmor frå kjøtet hans vorto dvergar. Skallen åt Yme vart sett yver Ginnungagapet og vart til himmelen, halden uppe av dei fjore dvergom Austre, Vestre, Sudre og Nordre. Heilen hans kasta Oden til vinden der han vart til skyer.

Namnet
------

Namnet *Yme* kjem frå gamalnorsk *Ymir*, der det er ija-stomn, d.e. dei hannkynsordi som enda på *-ir* i nominativ og hava bøygjing lik sterkt hannkyn. Denne klassa av hannkynsord vart seinare jamna ut med lint hannkyn og gav dei moderne formene utan *-r*. Andre namn var t.d. *Mjølne* av *Mjǫllnir*. Den frumgermanske formi av *Yme* var *\*jumjaz* og hev kann henda samanhang med segnordet *ymja*.

I den yngre Edda er Yme kalla **Aurgjelme** av Snorre. Andre namn på honom er **Ym** og **Blåin**.

Saturnmånen Yme, Ymefeltet i Nordsjoen og Ymerbukta i Isfjorden på Svalbard er namngjevne etter frumjøtulen.
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «Æser».*

Odin på Sleipne i lag med andre skapningar på Tangelgardasteinen.
**Æsene** (norrønt *æsir*), eintal **ås** (norrønt *áss* eller *ǫ́ss*) er gudeætti flestalle av norrøne gudom høyra til. Åsgard fekk namn etter deim. Gydjone hjå åsom ero kalla åsynjor. Nyheidi dyrking av æser kalla me åsatru, men upphavleg likna det meir ovtru eller folketru med stadbundne avbrigde.

Oden er kong yver åsom, men Tor er truleg honom som folket dyrka mest. Der ero mange spanande og løgjelege sogor um Tor, medan Oden gjerne vert skildra i dikt som ein utklædd ferdamann som sit på eller søkjer kunnskap.

Æsene lùto slåst med vònom, som er ei onnor gudeætt. Detta kann minna um striden åt dei olympiske gudom mot titanom i gresk gudelæra. Dei tvo gudelærone hava andre likskapar mèd.

Namn
----

Namnet *ås* med mangtalsformi *æser* kjem frå norrønt *áss* og *æsir*. Eintalsformi *áss* er ei nyare form av *ǫ́ss* der rotsjølvljodet er jamna ut med eigefallsformi *áss*. Den upphavlege roti hev gjeve namn til Oslo (norrønt *Ósló*). På frumnorderlendsk var formi truleg *\*ãnsu-*. Ordet fekk seinare u-ljodbrigde med *u*-burtfall som fylgja av synkopetidi. Utfallet var *ǫ̃́s-*, der *ǫ̃́*-en er ein nasal lang *a* etter u-ljodbrigde. I høve der denne formi heldt seg hev *ǫ̃́* vorte *ó*. Jf. namnet *\*ãnulaiba-* > *Olav*, *Oleiv*, der *\*ãnu-* ‘forfar’ fekk eit liknande utfall.

Bøygjingi av *áss*|  | eintal | mangtal |
| --- | --- | --- |
| nemnefall | áss | ássinn | æsir | æsirnir |
| underfall | ás | ásinn | æsi | æsina |
| sidefall | æsi | æsinum | ásum | ásunum |
| eigefall | áss | ássins | ása | ásanna |

Kjeldor
-------

1. 1 2  «Oslo» i Norsk stadnamnleksikon
Gravminne over Anders N. Næsset
**Anders Nilsson Næsset** (1. april 1872–22. november 1949
) var ein norsk fiskar og organisasjonsleiar frå Uthaug i Sør-Trøndelag, formann i Norges Fiskarlag og stortingsmann for Venstre.

Næsset var fødd på ein husmannsplass og var fiskar frå unge år. Frå 1889 til 1901 dreiv han lofot- og finnmarksfiske og vart høvedsmann allereie frå sist i tenåra. Elles deltok han 1892-1930 i storsildfisket på strekninga frå Kinn i sør til Trøndelag i nord. Perioden 1901-25 dreiv han bankfiske frå Halten nordover til Røst, i alle år som skipper.

Næsset var med å stifte Ørlands Fisker og Sjømandsforening i 1896, leiar av foreininga 1907-37. Under skipinga av Norges Fiskarlag i 1926 vart han vald til nestformann i laget, eit ombod han hadde til han vart vald til formann i 1932. Han leia Fiskarlaget 193-37 og var frå 1927 til 1947 formann i fylkeslaget Sør-Trøndelag Fiskarlag. Elles var han styremedlem i Storsildlaget frå 1928. Noregs Fiskarlag kåra Næsset til heidersmedlem i 1947 og reiste ein bautastein over grava hans på Ørland kyrkjegard.

I tida 1916-40 og 1945-49 var Næsset heradsstyremedlem. Valperioden 1931-33 representerte han partiet Venstre på Stortinget, der han var med i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Han vart tildelt Kongens fortenstemedalje i gull og Redningsselskapet si sølvmedalje.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi