recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Otto Georg Jahn Reimers** (27. november 1867–11. mars 1962) var ein norsk gardbrukar og politikar, fødd i Bergen og busett i Vikedal i Rogaland.

Reimers var son til ein bakarmeister i Bergen. I yngre år var han elev ved Den Tankske middelskole i Bergen, Bergens tekniske skole og 1886-88 ved Stend landbruksskule. Deretter arbeidde han med jordbruk og meieri i Danmark til han i 1890 fekk jobb som agronom ved Halsnøy kloster. I 1892 slo han seg ned på garden Førland i Vikedal og dreiv denne til han i 1922 skøytte den over til sonen. Frå 1935 var Reimers tilsett ved Norges Kjøtt- og Fleskesentral sitt kontor i Oslo.

Frå 1897 hadde Reimers plass i Vikedal heradsstyre, varaordførar 1907-10 og ordførar 1910-16. Han var skulestyreformann i Vikedal i to periodar. I 15 år var han styremedlem i Stavanger Amts Landhusholdningsselskap.

Reimers fekk plass i landsstyret til Landmannsforbundet/Norges Bondelag i 1919, ein posisjon han hadde til 1933. Han sat såleis sentralt då Landmannsforbundet/Bondepartiet stilte til stortingsval for fyrste gong hausten 1921. Reimers fekk fyrsteplassen på vallista i Rogaland og vart vald til stortingsmann frå fylket. Han lukkast ikkje verte attvald hausten 1924, men vart derimot vald i 1927 og 1930. Perioden 1922-24 var han medlem i Protokollkomiteen, medan han frå 1928 til -32 var medlem av Utanriks- og fagskulekomiteen og Utanriks- og konstitusjonskomiteen. 1933-sesjonen var han permittert. Utanom Stortinget var han medlem i Høifjellskommisjonen tida 1920-40.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Hans Offerdal** (23. september 1909–19. august 1980) var ein tenestemann og politikar frå Lærdal. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1958-65.

Offerdal var son til ein snikkar og heradskasserar. Sjølv var han sjømann frå 1928 til -36. Åra 1937-39 var han assistent ved kommunekontoret i Lærdal. I tida frå 1940 til 1948 arbeidde han med offentlege forsyningstiltak; fyrst 1940-43 forretningsførar i Lærdal forsyningsnemnd, så 1943-47 forsyningsinspektør i Sogn og Fjordane, og til sist eitt år forretningsførar i fylkesforsyningsnemnda. Han fekk i 1948 jobben som kontorsjef i Leikanger kommune, ei stilling han hadde til 1976.

Offerdal var 1945-47 medlem av heradsstyret i Lærdal og 1952-55 i Leikanger. Ved stortingsvalet 1957 fekk han plass på Stortinget frå Sogn og Fjordane. Som Arbeidarparti-representant var han perioden 1958-61 sekretær i Utanriks- og konstitusjonskomiteen og 1961-65 medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Théâtre du Vieux-Colombier
**Théâtre du Vieux-Colombier** er eit teater i nr. 21 i gata rue du Vieux-Colombier i 6. arrondissement i Paris i Frankrike. Det vert nytta som ein av spelestadene for teateret la Comédie-Française.

Soga
----

Teateret vart skipa i oktober 1913 av den framståande kulturpersonen og teatermannen Jacques Copeau (1979-1949) i lokala etter *Athénée-Saint-Germain*. Han namngav teateret etter namnet på gata for at publikum lettare skulle finne fram til det. Som modell for emblemet åt teateret nytta han eit motiv med to duer på ei golvhelle frå kyrkja San Miniato i Firenze (gatenamnet *rue du Vieux-Colombier* tydar «gata med det gamle dueslaget», ein bygning for tamme duer).

I 1924 overtok teater- og filmregissøren Jean Tedesco leiinga av teateret, og frå 1935 til 1943 teater- og fimregissøren René Rocher. Under den andre verdskrigen kjøpte advokaten og forretningsmannen Paul Annet Badel (1900-1985) teateret og opna i 1949 jazzklubben *Le Vieux Colombier* der mellom andre namngjetne jazzfolk som Sidney Bechet, Claude Luter, André Réwéliotty og Moustache (François-Alexandre Galepides) har vore i aksjon. Frå 1960 til 1970 var teateret leia av Bernard Jenny, som var den fyrste til å iscenesetje Paul Claudels triologi *L'otage*, *Le pain dur* og *Le père humilié*. Etter ei stutt tid med Marthe Mercadier som leiar frå desember 1970 til oktober 1971, så det i 1975 ut til å vere kome til slutten for teateret. Men takka vere reaksjonar frå skodespelarane vart teateret berga. Frå 4. januar 1978 har teateret vore verna som *monuments historiques*, det vart kjøpt av den franske staten i 1986, og før la Comédie-Française overtok, har det i 1987-1988 vore nytta som atelier for den franske kunstmålaren Didier Paquignon.

Litteratur
----------

* Marie-Françoise Christout, Noëlle Guibert, Danièle Pauly, *Théâtre du Vieux Colombier, 1913-1993*, éditions Norma, Paris 1993. ISBN 9782909283074

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene åt Théâtre du Vieux Colombier
* Internettsidene åt Comédie-Française, som òg gjeld Théâtre du Vieux Colombier
Koordinatar: 46°32′50″N 8°00′56″E﻿

**Trugberg** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg oppfor Konkordiaplatz der firnen til Jungfraufirn på vestsida og Ewigschneefeld på austsida møtes og dannar Aletschbreen. Trugberg ligg sør for Mönch.

I 1841 prøvde ei gruppe utforskarar, inkludert Louis Agassiz, å nå Jungfrau. Men då dei nådde fram til Konkordiaplatz, der fleire fjell møtest, la Agassiz i veg mot feil topp. Då han etter kvart oppdaga feilen sin kalla han fjellet *Trugberg*, som tyder *svikefullt fjell*.

Trugberg vart først klatra 13. juli 1871 av Dr. Emil Burckardt frå Basel, med dei to lokale guidane Peter Egger og Peter Schlegel. Ruta dei tok gjekk langs austegga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trugberg» frå Wikipedia på engelsk, den 12. februar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Swiss mountains namns www.swissworld.org.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Trugberg på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Hans Olav Sørensen** (fødd 16. november 1942) i Selbu) er ein norsk tidlegare skihoppar som var medlem av IL Mebonden.

Han slo gjennom i 1964-sesongen. I den tysk-austerrikske hoppveka 1963/64 kom han på 5. plass i Oberstdorf, og vart nummer 10 samanlagt. I Vinter-OL 1964 vart han nummer 8 i normalbakken. Seinare i sesongen vann han bronsemedaljen under noregsmeisterskapen på Voss, siste året det vart tevla i ein bakke i NM.

I NM 1966 tok han sølvmedalje i storbakken og bronsemedalje i normalbakken i 1966, begge på Rena. Bjørn Wirkola var klar vinnar i begge renna, Sørensen kom 0,1 poeng bak Toralf Engan i normalbakken. Tidlegare i sesongen kom han på sjuandeplass samanlagt i den tysk-austerrikske hoppveka. Han fekk plass i den norske troppen til ski-VM i Oslo, der han vart nummer 26 i storbakken.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1964: Nr 8 i OL Innsbruck. Nr 5 i Bischofshofen, nr 6 i Kiruna
* 1966: Nr 7 i Bischofshofen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1961: Nr 9 i Trondheim
* Ski-NM 1963: Nr 8 i Rælingen
* Ski-NM 1964: Bronsemedalje på Voss
* Ski-NM 1965: Nr 4 i storbakken i Bærum
* Ski-NM 1966: Sølvmedalje i stor bakke og bronsemedalje i normal bakke, begge på Rena
* Ski-NM 1967: Nr 6 i storbakken på Voss

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Egill Reimers** (18. juli 1878–11. november 1946), fødd og død i Bergen, var rekna som ein av dei mest markante arkitektane i Bergensområdet i første halvdel av 1900-talet. Reimers var ferdig utdanna som arkitekt ved Technische Hochschule, München i 1902, og arbeidde først ved Stadskonduktøren sitt kontor i Bergen, før han i 1904 starta eigen praksis. Reimers har i sine arbeid nytta alt frå jugendstil via nyklassisisme til funksjonalisme. Gjennom heile produksjonen viser verka hans ei forankring i byggetradisjonen i Bergen.

Verk
----

Bygningen i Vetrlidsallmennigen 4 (1904) og Turnhallen (Danseteateret) i Sigurdsgate 6 (1908) har begge tydeleg preg av jugendstil. I 1908 teikna han sitt eige hus Kirkeveien 6, eit tidleg eksempel på den kommande nasjonalromantikken. Villaen i Formanns vei 42 er rekna som eit fint eksempel på bergensstilen i dette området. Villaen i Øvre Kalfarlien 42 (1915) voks opp av terrenget og er ein forløpar til Bergensskulen. Konsertpaleet (1918) var opphavleg konsertsal med 1200 sitjeplassar, men vart ombygd til fire kinosalar i 1981. 

Statsarkivet i Bergen, Årstadvegen 22 (1918-1921) er rekna som eit av hovudverka hans. Bygget viser tydeleg spor etter arbeidet til Egill Reimers med restaureringa av Selje kloster, i tillegg til at det er inspirert av det gamle stiftsarkivet på Klosteret, og andre gamle steinbygningar i Bergen. Han mottok Houens fonds diplom for dette bygget i 1924. Reimers teikna Historisk Museum (Dei kulturhistoriske samlingane) etter ein reguleringskonkurranse i 1918. Bygget stod ferdig i 1927. For Universitetet i Bergen teikna han Geofysisk institutt (1928-51). Andre sentrale bygg av Reimers er Tinghuset i Bergen frå 1928, innvia i 1933. I 1930 teikna Reimers garasjen for brødbilane til Smith Sivertsens bakeri. Det bygget er rekna som det første funksjonalistiske bygget oppført i Bergen.

Sport
-----

Egill Reimers var med på det norske gullaget med seglbåten Heira II (12 meter) ved Sommar-OL i Amsterdam/Antwerpen i 1920. Dei andre ombord var Arthur Allers, Martin Borthen, Johan Friele, Kaspar Hassel, Christen Wiese, Erik Ørvig, Olaf Ørvig og Thor Ørvig.

### OL-medalje

* 1920  Belgia Antwerpen - Gull **Gull** i segling, 12-meters klasse type 1919

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* LCCN

 |
Levande lys
I 1981 var songen tittelspor då Agnetha Fältskog og dottera hennar, Linda Ulvaeus utgav eit album med namnet *Nu tändas tusen juleljus*.
**«Nå tennes tusen julelys»** er ein julesong, omsett av Lars Søraas d.y. etter den svenske teksten «Nu tändas tusen juleljus». Originalteksten er skriven av Emmy Köhler i 1898. Songen vert bruka som julesalme innan mange kristne samfunn i Sverige og Finland, og kom med *Salmer 1997* også inn i den norske kyrkja. 

Songen vart fyrste gongen trykt i *Korsblomman* 1898. Han har i løpet av 1900-talet vorte ein av dei mest brukte julesongane i Sverige, i kyrkje og skole, men òg i heimen. I 1986 vart songen vald inn i *Den svenska psalmboken*. 

Teksten handlar om korleis jula vert opplyst, dels av dei levande lys vi tenner i heimane våre, dels av stjernene på himmelen, og held fram med ei bøn om at betlehemsstjerna òg må lyse for menneske i denne jula.

Melodien er òg skriven av Emmy Köhler i 1898. Den same tonen vert bruka til adventssongen «No tenner vi det første lys».

Kjelder:
--------

* *Denne artikkelen bygger på «Nu tändas tusen juleljus» frå Wikipedia på svensk, den 6. desember 2008.*

.
**Egil Sigurd Lillestøl** (19. mars 1938–27. september 2021) var ein norsk fysikar. 

Lillestøl vart professor på Institutt for fysikk og teknologi ved Universitetet i Bergen i 1984. Han arbeida mykje med å popularisere fysikkforsking, særleg for ungdom. Han oppheldt seg ved CERN i Sveits kvart vårsemester der han var ansvarleg for den europeiske og for den latinamerikanske skule i partikkelfysikk. Lillestøl var i seinare år opptatt av globale energispørsmål og ei mogeleg løysing på dei globale energiproblema i form av ein akseleratordriven kjernereaktor basert på thorium. Lillestøl tok til orde for å etablere bruk av atomkraft for å løyse den internasjonale energikrisa, og særleg gjekk han inn for at Noreg skulle bygge ein prototype på ein thoriumreaktor. Han hadde og forskingsopphald ved College de France i Paris og DESY i Tyskland. 

Han dreiv mykje med populariseringsarbeid i form av radio- og fjernsynsprogram, avisartiklar og foredrag. Han var med å skreiv den populærvitskapelege boka *The Search for Infinity* (1994, norsk omsetjing, *Ferden mot det uendelige*, 1995).

Utmerkingar
-----------

I 2007 vart han tildelt Norges forskningsråds formidlingspris for «formidling av grunnleggande fysikk til skuleelevar og publikum».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Egil Lillestøl» frå Wikipedia på engelsk, den 15. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 18. november 2006, henta 15. august 2012
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 15. juli 2007, henta 15. august 2012
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 26. september 2011, henta 15. august 2012
4. ↑  «Noregs forskingsråds prisar: prisvinnarar». Forskningsrådet. 9. juli 2009. Henta 16. august 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Egil Lillestøl i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Publikasjonar av Egil Lillestøl i BIBSYS
* Slåss for norsk kjernekraft Arkivert 2006-11-18 ved Wayback Machine.
* Gjesteforelesingar, Egil Lillestøl[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
Isbjørn er ein truga art. Han er rekna som *sårbar* både i norsk og internasjonal samanheng. Foto: Dave Olsen

**Truga artar** er artar (som dyr eller plantar) som er truga av utrydding. Artar kan trugast av ulike grunnar, som habitatendringar eller for sterk predasjon, og har i våre dagar ofte årsak i menneskelege handlingar.

For å hindra at ein art skal utryddast heilt kan ein setja i verk tiltak som freding, forbod eller avgrensingar av jakt, fiske, plukking eller anna forstyrring av truga artar eller tilhaldsstadene deira. Slike tiltak kan vera med på å gjera artane mindre truga, kanskje tilmed livskraftige. For å identifisera truga artar som treng tiltak, driv ein med *raudlisting*, der artane blir klassifiserte etter kor levedyktige dei er. Alle truga artar kjem likevel ikkje med på desse listene,og kan forsvinna utan at ein legg merke til det.

Raudlisting
-----------

Ei internasjonal og fleire nasjonale *raudlister* gjev i dag oversyn over ei rekkje truga artar, og i kva grad dei er truga. Dei truga artane blir delte inn i *sårbar*, *sterkt truga* eller *kritisk truga*. 

### Kritisk truga artar

CR, Critically endangered, viser til artar som har svært høg risiko for å døy ut – 50 prosent sannsyn for å døy ut innan 3 generasjonar, minimum 10 år. 

Oversyn over kritisk truga artar
### Sterkt truga artar

EN, Endangered, viser til artar som har svært høg risiko for å døy ut – 20 prosent sannsyn for å døy ut innan 5 generasjonar, minimum 20 år. 

Oversyn over sterkt truga artar
### Sårbare artar

VU, Vulnerable, viser til artar som har høg risiko for å døy ut (10 prosent sannsyn for å døy ut innan 100 år).

Oversyn over sårbare artar
**Nær truga** (NT, Near threatened) viser til artar som kan bli truga og dermed ikkje er heilt livskraftige.

I Noreg
-------

Ifølgje Norsk Raudliste 2006 er 1 988 artar truga i Noreg. 258 artar er kritisk truga, og kan bli utrydda i Noreg i løpet av ein tiårsperiode.

Sjå også
--------

* Verdas naturvernunion

Kjelder
-------

* Miljøstatus i Norge: Truede arter Arkivert 2014-09-25 ved Wayback Machine.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Endangered species» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juli 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Miljøstatus i Norge: Truede arter Arkivert 2014-09-25 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Raudlisting |
| --- |
| Global raudliste**·** IUCN |
| Norsk raudliste**·** artsliste for fuglar**·** artsliste for pattedyr (2010**·** 2006**·** 1998)**·** Fremmedartslista (2012**·** 2007)**·** Artsdatabanken**·** Direktoratet for naturforvalting |
| IUCN conservation statuses |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
| Tilbury  |
| --- |
| Ferjekaien i TilburyFerjekaien i Tilbury Ferjekaien i Tilbury |
| Plassering |
| 

Tilbury is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Essex |
| Distrikt | Thurrock |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 12 091 |
| Koordinatar |  51°28′″N 0°21′″E﻿Koordinatar: 51°28′″N 0°21′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | RM18 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1375 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Tilbury**
 |

**Tilbury** er ein hamneby ved nordbreidda av Themsen i Essex i England. Han ligg ved ein stad der elva brått blir snevra inn til omkring 740 meters breidde. Byen har ei djupvasshamn som er ei av dei tre største hamnene i Storbritannia. Tidlegare var ferja mellom Tilbury og Gravesend på den andre sida av elva ein viktig krysningsmåte.

På grunn av den strategiske tydinga til byen vart det reist fleire fort der, som utgjorde ein viktig del av forsvaret av London. Det eldste vart bygd i 1539 av Henrik VIII. Elizabeth I plasserte hovudstyrken sin der, noko som var ein strategisk blunder; den beste landgangsstaden for Den spanske armadaen var i Kent, og dei engelske styrkane ville ikkje ha klart å krysse elva i tide til å hindre dei i å ta London dersom armadaen hadde nådd fram.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tilbury» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
Egil Storbekken i bunad spelar tussefløyte i Alvdal under ei tilstelling i samband med lanseringa av filmen *Freske fraspark* i 1963.Foto: Lasse Klæboe, Billedbladet NÅ/Riksarkivet

**Egil Storbekken** (24. mai 1911–19. mars 2002) var ein norsk musikar, komponist og instrumentmakar frå Tolga i Nord-Østerdal. Han er mest kjend for musikken som han komponerte for tussefløyte og framførte sjølv på dette instrumentet, og var ein viktig formidlar av norske folkemusikktradisjonar. Han har òg arrangert verk for orkester og songkor. I 1999 fekk han Gammleng-prisen i klassa «veteran».

Egil Storbekken tok til med komponist- og musikarverksemda si på 1930-talet. På heimstaden Tolga verka han både som musikar og som dirigent for eit strykeorkester, janitsjarkorps, to kor og eit folkemusikkensemble. Han hadde fatta interesse for gamle norske folkemusikkinstrument som bukkehorn, lur, munnharpe, seljefløyte og tussefløyte, og reiste i femten år saman med Rikskonsertane for å presentere desse instrumenta for skuleelevar over heile landet. Han skipa òg ensemblet Tolga-Tusseladdene for å kunne framføre både folkemusikk og sine eigne komposisjonar for tussefløyte. Formell musikkutdanning hadde han ikkje, berre eit stutt studieopphald ved Musikkonservatoriet i Oslo då han hadde nådd godt vaksen alder.

Egil Storbekkens musikkpris
---------------------------

Tolga kommune, Norsk Lur- og bukkehornlag, Tolga-Os Sparebank og NOPA oppretta i 2006 Egil Storbekkens musikkpris for å fremme bruken av dei eldre folkemusikkinstrumenta i norsk folkemusikk og Egil Storbekken sin musikk.

Filmografi (som komponist)
--------------------------

* 1963: *Freske fraspark*

Diskografi (som komponist og utøvar)
------------------------------------

* 1966: *Tussefløytelåter* (EP)
* 1967: *Optimist med freske fraspark - Stemning fra Steigjela landets mest omtalte bygdevei i Alvdal* (EP)
* 1967: *Ekkolåter* (EP)
* 1969: *Vårleken* (EP)

* 1968: *Tussefløytelåter* (LP)
* 1970: *Norske Fjelltoner* (LP)
* 1972: *Toner frå Fjell og Seter* (LP)
* 1974: *Kos på bygdom* (LP)
* 1977: *Helsing frå Østerdalen* (LP)
* 1984: *Trolldans* (LP)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Egil Storbekken**

* Norsk biografisk leksikon: Egil Storbekken
* Om Egil Storbekken på *Ballade*

Kjelder
-------

1. ↑  Egil Storbekkens Musikkpris Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine. mic.no
2. ↑  «Egil Storbekken», *Discogs* (på engelsk), henta 3. februar 2022

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Koordinatar: 31°19′36.58″N 34°41′50.99″E﻿

**Eshel HaNasi** (hebraisk skrift אֵשֶׁל הַנָּשִׂיא, tyder Presidentens tamarisk) er ein fellesbusetnad og ungdomslandsby sør i Israel. Han ligg mellom Beersheba og Ofakim og høyrer til Merhavim regionale kommune. I 2006 hadde han 289 innbyggjarar.

Det vart grunnlagd ein skule på staden i 1951, og denne tok namn frå tamarisktrea som voks i regionen, og frå tittelen til presidentar i Israel, til ære for den første presidenten, Chaim Weizmann. 

Året etter vart det starta ein jordbruksskule og det vart grunnlagd ein ungdomslandsby på staden, med namn frå den første skulen. I dag er dette ein kostskule og vidaregåande skule med kring 1 500 elevar frå 7. til 12. klasse.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eshel HaNasi» frå Wikipedia på engelsk, den 11. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)

| * v
* d
* e
Merhavim regionale kommune |
| --- |
| Moshavar | Bitha**·** Eshbol**·** Gilat**·** Klahim**·** Maslul**·** Nir Akiva**·** Nir Moshe**·** Pa'amei Tashaz**·** Patish**·** Peduim**·** Ranen**·** Sde Tzvi**·** Talmei Bilu**·** Tifrah |
| Fellesbusetnader | Mabu'im |
| Ungdomslandsbyar | Eshel HaNasi |
| Andre landsbyar | Aleh Negev |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Helgenen med hinden, måla av Hans Memling i 1491.
Den heilage **Egidius** er ein katolsk helgen som levde sør i Frankrike på 700-talet.

Soge
----

Legenda fortel at han heldt til som einebuar i ein skog nær Nîmes med ei hind som einaste selskap. Under ei kongeleg jakt blei eremitten skada av ei pil som var meint for hjorten. Kongen, som skal ha vore visigotar, eller meir truleg frankar, fekk stor vørdnad for Egidius og lét byggja eit kloster for han. 

Etter at abbeden var død og gravlagd blei det rapportert at han stod for mange mirakel. 
Byen som voks opp rundt grava hans, St-Gilles-du-Gard, blei ein populær pilegrimsstad, og Egidius-kulten spreidde seg over store delar av Europa. 

I 1562 blei relikviane etter helgenen flytta i løynd til Toulouse for å redda dei frå opprørske hugenottar. Då kroppen forsvann gjekk òg pilegrimstalet ned, men det tok seg opp igjen då dei fleste delane av helgenen blei tilbakeførte til byen i 1862 og den opphavlege grava blei gjenoppdaga i 1865.

Ettermæle
---------

Egidius er kjent som Aegidius og Ægidius på latin, Aigidios på gresk, Gilles på fransk, og Giles, Ilgen, Gilgen og Till på engelsk. Minnedagen hans er 1. september, som finst på den norske primstaven som Kvernknarren.

I kunsten blir Egidius vist som ein enkel abbed med stav eller saman med ei hind. Attributten hans er ei pil. 

På grunn av jaktulukka er han vernehelgen for lamme og halte, men òg for jegerar og bogeskyttarar. Vidare er han helgen for skogsarbeidarar, gjetarar, hestehandlarar, smedar, ammande mødrer som manglar mjølk og skipbrotne. Han kan verna mot tørke, brann, uvêr, galskap, mørkredsle, kreft, epilepsi og ufruktbarheit hos menneske og dyr, og skal òg kunne hjelpa til å føra fram eit godt skriftemål. Den heilage Egidius er helgen for byane Edinburgh, Graz, Nürnberg, Klagenfurt, Osnabrück, Braunschweig og Toulouse, og for dei austerrikske regionane Kärnten og Steiermark.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC

 |
Fjellkjeda Esja
**Esja** er eit 914 meter høgd fjell sørvest på Island, som oftast vert kalla **Esjan**. Fjellet ligg om lag 10 km nord for Reykjavík. Esja er ikkje eit enkelt fjell, men ei vulkansk fjellkjede danna av basalt og tuffstein.

Danning
-------

Esja vart bygd opp på slutten av kvartærtida på byrjinga av istida. I løpet av dei varme periodane strøymde lava ut og i dei kalde periodane danna ryggar av tuffstein seg under isbreen. Den vestlege delen av fjellkjeda er eldst (om lag 3,2 millionar år) og den austlege delen den yngste (om lag 1,8 millionar år). Rørsla til jordskorpeplatene som går diagonalt gjennom Island pressar sedimentlaga vestover og bort frå den aktive vulkansonen. Intrusjon, t.d. store magmakanalar frå dei gamle sentrale vulkanane ved *Kjalarnes* og *Stardal* vart ein del av sedimentlaga. Som eit resultat vart det danna store lavafelt, eit over det andre, som isbreen under istida slipte ned. Berre dei høge toppane på fjellkjeder som Esja eller Akrafjall vart verande att.

Fysiske trekk
-------------

Den austlegaste toppen av fjellkjeda, kalla *Móskarðshnúkar*, har ein uvanleg lys farge. Ein islandsk forfattar på 1800-talet skal ha håpa på å få sjå sola der etter ein lang regnvêrsperiode, men då han kom nærmare såg han det berre var fjelltoppen med fargen sin. I røynda er det rhyolittstein, som ein ofte finn i den islandske naturen nær gamle (men òg aktive) vulkanar. 

*Esja* er òg eit førenamn på Island. 

Koordinatar: 64°15′N 21°38′W﻿

Sjå òg
------

* Vulkanar på Island

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Esja frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Den gamle kyrkjegarden på Tiller ved kanten av leirraset frå 1816.
**Tiller-raset** var eit leirras på Tiller klokka halv seks den 7. mars 1816. Rasstaden ligg ti kilometer sør for Trondheim. Raset omfatta ca 500 dekar og tok med seg 550.000 kubikkmeter masse i nordaustleg retning mot Nidelva. Kyrkja på Tiller vart og med på ferda. Raset gjekk mellom dei to Tillergardane og Tillerbrua.

Gardbrukar Lars Fredriksen Nordtiller var i stovehuset då huset vart med i leirmassane. Han mista livet saman med ferdafolk frå Bratsberg og Klæbu. I alt mista 15 menneske livet saman med 19 husdyr. Berre ein liten del av altarringen vart funnen av Tillerkyrkja frå 1802.

Årsaka til raset reknast å vera at saltet i leirgrunnen vart utvaska, slik at det vart kvikkleire. Denne leira låg på sandgrunn, og segla dermed på denne sanden og ned mot elva. Augevitne skal ha sett svære vassårer fosse ut frå rasskrenten.
Det vart gjort stor skade langs Nidelva, særleg då ei 15 meter høg demning gav etter slik at vatn og leire fløymde nedetter elva. I Trondheim vart utlaupet av Nidelva for grunn for store båtar.

Kjelde
------

* Tiller Historielag
Tiljer i botnen på ein færing med hòl for opptaking.
**Tilje** eller **tile** er nemning for treflaker å trø på, både i båt og hus. Ordet har norrønt opphav: *þilja*.


Ti midt på gulvets tilje i den mannslagne ring   
stod to med dragne knive og et belte spent ikring.   


 
Jørgen Moe: «Fanitullen»

I hus kan ordet vise til tregolvet generelt, eller berre eit golvbord. Det kan og tyde dansegolv: *Golvtil*.

  



Seksring og Ottring lange,  
 Aarer og Øskarre mange   
Ved han vel at lage  
 Og mage.  
Tofte, Tilje, Pligt,  
Mast og andet sligt,  
Som er brugeligt  
I Sølænders Stikt;  
Sælger dem til Smellen  
For Fellen  
Blir betalt med Fisken paa Hjellen.

 
Petter Dass: «Den Norske Dalevise»

I bruksbåtar av tre er tilje treflaken ein stig på i roma mellom toftene. I Nord-Noreg er nemning *plikt* vanleg. Lenger sør brukar ein *plikt* eller *plitt* om ei tilje som spissar av i skuten på båten (skottplikt). Tradisjonelt er ei tilje ein flake som er laga av bord som er nagla i ein eller to tiljeåsar. Det har då vore brukt grovt tilskorne trenaglar. Tiljene er til å takast opp når båten skal ausast eller når han vert sett på land. Difor er det bora hòl i dei. Hòlet kan vere så stort at ein får tak på tilja ved votten på. Tiljene har namn etter romet dei ligg i.
|  |  |
| --- | --- |
| Til dig, du kjæreste, kun dig,
min deilige vaar, min ungdom,
mit følge paa sommernes vei-!
Husker du foraarets tid dér,
hvor veien kom gjennem parken
under de solblaa trær?
Det bugned og sprak i ru mark,
og stammerne drak av solen
gjennem den brustne bark!
Du bar med et trodsigt og blankt smil
din herlige dronningkappe,
overgydt av April!
Dit haar var en skinnende ung fest,
hvor blomsterne slang og svinget
slig som de kunde det best--
Da syntes vi begge, vor blaa väar
burde jo ha som sommer
alle de kommende aar!

Olaf Bull *Samlede digte* 1959, s. 5   |  |

**«Til dig»** er eit dikt av Olaf Bull. Det var det første diktet i den første diktsamlinga hans, *Digte*, frå 1909.
«Til dig» er ei hylling på ein gong til kjærleiken, til ungdomen og til våren. 
Diktet nyttar spondéar der kvar førsteline kling ut på to trykktunge stavingar («kun dig», «ru mark»).

«Den ytre virkelighet er overveldende nært til stede i Bulls dikt; han går fullt og helt opp i den og formidler den med en intensitet i sansningene som river leserne fullstendig med. Like overveldende er opplevelsen av forgjengeligheten i det virkelige; og den melder seg gjerne når livsberuselsen er på det sterkeste» skriv Ivar Havnevik, som jamvel mot slutten av «Til dig» meiner å finne teikn til tvil hjå eg-personen på at livsjubelen kan halde fram «alle de kommende år».

Kjelder
-------

1. ↑   Havnevik, 2002: *Dikt i Norge*

Bakgrunnsstoff
--------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Til dig** på Wikikilden (frie originaltekstar) |
**Machakheli** (**მაჭახელი**, *Mach'akheli* på georgisk, **Maçahel** på tyrkisk), er eit historisk område og ein lang dal langs elva Machakhlistskali mellom Tyrkia og Georgia. Det ligg 23 landsbyar langs dalen. 

Området var ein del av det georgiske kongedømet fram til oppdelinga av kongedømet seint på 1400-talet. Det gjekk då til dei delvis sjølvstendige fyrstane Samtskhe (òg kjend som Saatabago (საათაბაგო)), som underkasta seg til osmanske sultanen Mehmed II i 1479. Området vart særleg kjend for produksjonen av muskettar, som fekk kallenamnet *Machakhela* frå seint på 1700-talet til midten av 1800-talet. Machakheli var sporadisk under Det russiske imperiet sin kontroll under dei mange krigane deira med Det osmanske riket. Etter at den nye tyrkisk-sovjetiske og tyrkisk-georgiske grensa vart trekt i 1921, har Machakheli vore delt mellom dei to landa. 

I dag er høyrer Øvre Machakheli til Tyrkia og ligg i distriktet Borçka i provinsen Artvin. Nedre Machakheli ligg i den autonome republikken Adjara i Georgia. 

I juli 2012 oppretta Georgia Machakheli nasjonalpark og signerte ein samarbeidsavtale med Tyrkia for å ta seg av miljøsaker i regionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Machakheli» frå Wikipedia på engelsk, den 16. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  U.S. Government Helps Government of Georgia and Government of Turkey Cooperate on New National Park Arkivert 2012-10-11 ved Wayback Machine.. USAID Georgia. July 18, 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Guide til Macahel med bilete Arkivert 2011-07-24 ved Wayback Machine.
* Bilete frå dalen

Koordinatar: 41°39′N 42°00′E﻿
Koordinatar: 43°46′18″N 18°15′58″E﻿

**Igman** er eit fjell sentralt i Bosnia-Hercegovina, like sørvest for Sarajevo, ved sida av fjellet Bjelašnica og landsbyen Ilidža. Det høgaste punktet til Igman er *Vlahinja* på 1 502 meter, og det er dermed det lågaste av Sarajevo-fjella.

Igman er ein populær turiststad for gå- og skiturar. Under Vinter-OL 1984, vart det utført mange øvingar her, i tillegg til nabofjella Jahorina og Bjelašnica. Det er ført opp mange bygningar ved Igman, men mange ber framleis spor etter konflikten i 1992-1995. Det er planlagt ein taubane mellom Igman og Ilidžas Hrasnica. I dag er framleis Igman ein av dei største turistattraksjonane i Sarajevo, og eit turistmål er skihoppanlegget frå vinter-OL. Premieutdelingspodiet er derimot fullt av kulehol, fordi det vart brukt til avrettingar under krigen.

Igman har rekorden som den kaldaste staden i regionen med ein minimumstemperatur på −43 °C. Når vêret er klårt nok kan ein frå fjellet sjå heilt til Montenegro og Adriahavet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Achille Émile Othon Friesz** (6. februar 1879–10. januar 1949) var ein fransk postimpresjonistisk målar og formgjevar.

Friesz var fødd i Le Havre, der han kom frå ei lang rad av skipperar og skipsbyggjarar. I skuletida møtte han Raoul Dufy, saman studerte det to i 1895-96 på ein kunstskule i Le Havre. Seinare flytta dei til Paris der dei vart kjende med Henri Matisse, Albert Marquet og Georges Rouault. Ei tid måla han som fauvistane, og stilte ut med dei i 1907. Året etter reiste han tilbake til Normandie der han skaffa seg eit eige atelier og tok mot elevar. Ved krigsutbrotet i 1914 verva han seg og deltok gjennom heile verdskrigen. Etter krigen busette han seg i Paris og budde der til han døydde i 1949. Han slutta å nytte dei bjarte fargene til fauvistane, vende i staden tilbake til ein meir tradisjonell og sober palett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Othon Friesz» frå Wikipedia på svensk, den 1. april 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
Koordinatar: 59°19′9.0408″N 18°27′1.8288″E﻿
**Mörtnäs** er ein svensk tettstad og ei øy i Värmdö kommun i Stockholms län i landskapet Uppland. I 2005 hadde tettstaden 1 291 innbyggjarar. 

Busetnaden er ei blanding av fritidsbustader og permanent busette einebustader. Innan gang- og sykkelavstand, i Grisslinge, er det mellom anna restaurant og konditori. Mörtnäs er eit område med stor grad av bustadbygging. Blant eigenskapane som trekker folk, er båtplassar og badehøve i Grisslingeviken, samt fine turområde like i nærleiken. 

På byrjinga av 1800-talet breidde Mörtnäs seg utover, i 1813-14 blei stod det klart fleire nybygg, og staden blei inndelt i Nedre og Öfre Mörtnäs. For å hindre konfliktar mellom dei nyinnflytta og dei etablerte busetjarane, blei det oppretta eit byråd der tre representantar frå kvar del kom saman ein gong i månaden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mörtnäs» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Halpern SD, Ubel PA, Caplan AL. busetnad på Värmdö – Nu och Då. N Engl J Med. 2004;347:284-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Hans Mattias Andersson Mo** (2. mai 1835–11. juli 1920) var ein norsk lærar og forfattar frå Ørsta. Han var den første ørstingen som tok i bruk landsmålet etter Ivar Aasen. Mo arbeidde heile sitt vaksne liv som lærar i Bergen, men barndomsbygda Ørsta var jamt i tankane: «I all denne Sveim og framande Eim, eg gløymer då aldri min Barnaheim». Han var far til Ragnvald Moe.

### Liv og gjerning

Foreldra hans var gardbrukarar på eit av bruka på den mangbølte garden Mo. 14 år gammal bar det ut i teneste for Hans Mo, på eit av bruka på garden Rebbestad, ei 6-7 km frå heimen. Året etter fekk han arbeid som krambudreng hos kjøpmann Knud Olsen i Ålesund. Der arbeidde han fram til 1856, dei tre neste åra var han lærar i Follestaddalen i Ørsta. Mo hadde då inga utdanning som skulle tilseie at han kunne vere lærar, så han må hatt godt «gjetord for både kunnskap og framferd», skriv Reidar Djupedal.

Skuleåret 1859-60 gjekk Mo på Stord seminar. Han var så lærar ved folkeskular i Bergen i over 54 år. Fyrst var han fire år hjelpelærar ved Christi Krybbes skule, deretter fast tilsett lærar på Stølen skule i fjorten år, og sist 36 år ved Krohnengen skule. Han underviste i norsk, song og sløyd.

I Bergen var Hans Mo aktiv på ei rekkje område. Han var med og skipa Vestmannalaget, han skreiv dikt, forteljingar, spelstykke og lærebøker, han komponerte, dirigerte kor, og han var ein mykje nytta talar. Sitt fyrste dikt fekk han på prent i 1858, «Norges Sommer». Dette og andre dikt skreiv han på stivt riksmål. Kring 1863 tok han til å skrive på landsmål. Hans fyrste dikt på landsmål er «Dei fyrsta Haustdagarne», som stod på trykk i Bergensposten 13. september 1863. *Diktsamling* kom ut 1874 med 37 dikt. Åra 1876-78 var han formann i Vestmannalaget og samstundes styrar av tidsskriftet Fraa By og Bygd.

I 1986 gav Ørsta Mållag ut *Ei bok om Hans Mo*. Forfattarar var Terje Aarset og Reidar Djupedal.

Kjelder
-------

* Terje Aarset og Reidar Djupedal:*Ei bok om Hans Mo*, 1986

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Hans Hein Theodor Nysom** (5. desember 1845–28. august 1903) var ein norsk offiser, ingeniør, statsråd og stortingsmann for Venstre. Hans Hein Nysom var farfaren hans, Anton Hjorth halvbroren hans.

Nysom var fødd i Holmestrand, faren hans var skipper. Sjølv tok han eksamen frå krigsskulen i 1866 og den militære høgskulen i 1870. I 1867 vart han sekondløytnant i trondhjemske brigade, året etter i det norske jegerkorps. 1872-76 var han i artilleribrigaden. År 1874 vart han tilsett i kanalvesenet, styrar ved utbygginga av fleire kanalanlegg. Han var sekretær i vassdragskommisjonen 1877-81, studerte elveregulering utanlands, fyrst i Sverige, i 1885 i Sveits og i 1890 i Sør-Tyskland. I 1895 var han formann i den parlamentariske fossefallskommisjonen.

Nysom var formann i Polyteknisk Forening frå 1885 til 1891.

Nysom var statsråd i både i Revisjonsdepartementet  og Arbeidsdepartementet i Johannes Steens fyrste regjering frå 6. mars 1891, frå 28. november einast i sistnemnde departement til regjeringa gjekk av 2. mai 1893. Som arbeidsminister stod han for den offisielle opninga av Bandak-Norsjøkanalen i 1892.

I Johannes Steens andre regjering, som vart innsett 17. februar 1898, var Nysom fyrst medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm til mars 1899, deretter statsråd i Arbeidsdepartementet til juni 1900, då han atter var i Stockholm fram til 6. november 1900.

Åra 1895-1900 var Nysom stortingsrepresentant frå valkrinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger. Han var medlem av jarnbanekomiteen 1895-97, valkomiteen 1896-98 og i 1898 av Lagtinget til han vart statsråd.

Etter han gjekk av som statsråd var Nysom konstituert generaldirektør i NSB, frå 1902 medlem av styret i Hovudjarnbanen.

Han vart i 1892 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden og forfremja til kommandør av 1. klasse i 1899. Han mottok også den svenske Nordstjerneordenen.

Nysom døydde i Kristiania i 1903.

Verk
----

* *Fra Finmarken*, 1877
* *Reductionstabeller for Hvermand: til praktisk Brug ordnede for Omsætning frå gammelt til nyt Maal og Vægt*, Cammermeyer, Kristiania, 1879
* *Haandbog i norsk flødningsvæsen* (med Axel Borchrevink og Gunnar Sætren), H. Aschehoug & Co. Kristiania, 1889-94

Kjelde
------

1. 1 2  *samfunnsveven.no om Hans Hein Theodor Nysom*, arkivert frå originalen 27. mai 2011, henta 27. august 2010
2. ↑  Bandak-Norsjøkanalen: Besøk etter kanaliseringen

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
Utdeling av igunaq blant inuittar.
**Igunaq** (inuktitut ᐃᒍᓇᖅ)  [iɣuˈnaq]), eller **kopalhen** (tsjuktsjisk копалгын, romanisert kopalgyn, IPA [kopaɬɣən]) er ein metode for mattilreiing i inuittisk, tsjuktsjisk, nenetsisk og evenkisk tradisjon. Han blir brukt for ulike typar kjøt, særleg frå kvalross og andre sjøpattedyr. Kjøt og feitt frå dyr fanga om sommaren blir grave ned i bakken i stykke, og går gjennom ei fermentering om hausten og frys over vinteren. Neste år er det klart til å etast. Igunaq er rekna som ein delikatesse, og er ganske kostbart. Retten er likevel blitt mindre vanleg dei siste åra, etter at andre typar mat er blitt meir tilgjengeleg i arktiske område. Det følgjer også ein viss risiko ved retten. Feil tillaging kan føra til sjukdom og død gjennom botulisme.

Kjelder
-------

1. ↑   *Igunaq* (n.d.)]. Inuktitut: Living Dictionary. Henta 14. september 2012.
2. ↑  *Igunaq - Aged Meat* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 27. april 2022, henta 8. november 2022
3. ↑  «Traditionally prepared walrus meat connected to botulism patients», *Food Safety News* (på engelsk), 6. april 2021, henta 8. november 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Igunaq» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2022.*
Koordinatar: 68°11′12″S 66°59′5″W﻿

**Dynamite Island** er ei lita, låg, klipperik øy i Back Bay, som ligg 0,1 nautiske mil aust for Stonington Island, utanfor vestkysten av Graham Land. Ho vart først kartlagd av U.S. Antarctic Service, 1939–41, som kalla ho «Petrel Island», eit namn som ikkje vart godkjend fordi det alt eksisterte i Antarktis. Namnet Dynamite Island vart foreslått av Finn Rønne, leiaren for Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, 1947–48; i 1947 var det naudsynt å sprenge ein passasje med dynamitt for skipet «Port of Beaumont, Texas» gjennom isen aust for denne øya.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Dynamite Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Dynamite Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Hans Nicolai Wraamann** (fødd 1. desember 1806 i Trondheim, død 20. april 1861) var ein norsk prest og ordførar i Ulstein. 

Wraamann var son av handelsmann Asmus Wraamann. Han tok teologisk eksamen i 1831. Wraamann var sokneprest i Borge i Lofoten 1834-1844, i Ulstein 1844-1855, og i Volda 1855-1861. Medan han var i Ulstein teikna Wraamann den nye kyrkja der. Han var og ordførar i Ulstein. Medan han var ordførar vart det vanleg å halde kommunestyremøta på prestegarden i Dimnasundet. Rasmus Aarflot og Mauritz Aarflot sytte for at Wraamann flytta over til Volda, saman arbeidde for oppretting av «Volden høiere Almueskole» som var utgangspunktet for Volda som skulestad.

Wraamann var gift først med Mariane Jensine Paludan (1810-1845), så med Emiche Christine Trumpy (1809-1961). Han fekk til saman 10 barn.

Kjelder
-------

1. ↑  Lampe, J.F. (1895): Bergens Stifts Biskoper og Præster efter Reformationen. Redigert av D. Thrap. Kristiania: Cammermeyer, s.236.
2. ↑  Bruaset, Oddgeir (1999): Sunnmøre og sunnmøringen. Det norske samlaget.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* VIAF

 |
Georgisk frimerke frå 2002 som syner vinnarlaget frå Cupvinnarcupen 1981
**Dinamo Tblisi** (georgisk: დინამო თბილისი) er ein georgisk fotballklubb frå Tbilisi og den førverande Sovjetunionen. Klubben, som vart grunnlagd i 1925, vann Cupvinnarcupen i 1981.

Dinamo Tblisi spelar heimekampane sine på Boris Pajsjadze-stadion, oppkalla etter klubbspelaren Pajsjadze (1915-1990). Stadion, som vart opna i 1976, har i dag plass til 54 549 tilskodarar, men både under europacupkampen mellom Dinamo og Liverpool FC (3-0) hausten 1979 og landskampen Georgia - Tyskland i mars 1995 skal 110 000 menneske ha vore til stades på tribunane.

### Merittar

* Vinnar av Cupvinnarcupen: 1981
* Seriemeister i Sovjetunionen (2): 1964 og 1978
* Cupmeister i Sovjetunionen (2): 1976 og 1979
* Seriemeister i Georgia (19): 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2003, 2005, 2008, 2013, 2014, 2016, 2019, 2020, 2022
* Cupmeister i Georgia (12): 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 2003, 2004, 2009, 2013, 2014, 2015

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «FC Dinamo Tbilisi» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2015.*
**Dynamo Kyiv** (ukrainsk *Динамо Київ*) er ein fotballklubb i Kyiv i Ukraina, grunnlagd i 1927. Klubben vann Cupvinnarcupen i 1975 og 1986. Til liks med alle andre Dynamo-klubbar i den tidlegare Sovjetunionen høyrde klubben til etterretningstenesta KGB.

Soge
----

Dynamo Kyiv er ein av storklubbane i Aust-Europa. Frå 1954 til 1990 vann klubben ni sovjetiske cupmeisterskap og i tida 1961-90 tretten seriemeisterskap i Sovjetunionen.

Klubben hausta sin fyrste store triumf i Basel 18. mai 1975. Under finalen i Cupvinnarcupen imponerte den då sovjetiske klubben med feiande fin angrepsfotball. To mål av Volodymyr Onysjtsjenko i fyrste omgang og eit tredje i andre av legendariske Oleh Blokhin syrgde for 3-0 over Ferencváros frå Budapest. Med folk som Blokhin og Onysjtsjenko, i tillegg til Anatolij Konkov, Volodimir Muntjan, Leonid Burjak og målvakta Jevgenij Rudakov utgjorde desse spelarane stammen i Sovjetunionen sitt landslag i fleire sesongar.

Elleve år etter den fyrste sigeren i Cupvinnarcupen kopierte eit nesten nytt Dynamo-mannskap 1975-triumfen med å vinne 3-0 over Atletico Madrid i Cupvinnarcupen 1986. Blokhin var den einaste att frå 1975 som kunne rusle ut på grasmatta i franske Lyon. 

Frå og med 1993 har Dynamo Kyiv dominert ukrainsk klubbfotball og sikra seg 15 seriemeistertitlar og 12 cupgull per 2015. I 2009 spelte laget seg heilt fram til semifinalane i Meisterligaen.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Dynamo Kiew» frå Wikipedia på tysk, den 30. mai 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dynamo Kyiv**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 56°17′0.20760″N 12°29′39.127″E﻿

Mölle
**Mölle** er ein tettstad i Höganäs kommun i Skåne län i Sverige. I 2011 hadde tettstaden 715 innbyggjarar. Mölle ligg på Kullen (Kullaberg) ved Øresund og er ein populær turiststad på sommaren.

Historie
--------

I Mölle vart badelivet tidleg utvikla. På 1890-talet vart Mølle ein av dei første badebyane i Sverige. Ei rask omstilling frå fiskevær til turiststad gjorde heile samfunnet til ein del av turistindustrien.

Det vart bygt eit tjuetals hotell og pensjonat då turistnæringa strekte seg ut langs sørsida av Kullaberg med milevid utsikt mot Mölle hamn, Kattegat, Øresund og over mot Danmark.

I åra før 1914 trekte Mölle til seg mange danske og tyske gjester. Dei tyske gjestene forsvann under første verdskrigen, men i mellomkrigsåra fekk Mölleturismen eit nytt sterkt oppsving, inntil dei tyske besøka tok slutt i og med at nazistane tok over makta i 1933. Då sette strenge tyske valutareglar ein stopp for nesten all tysk utanlandsturisme.

Etter andre verdskrigen freista ein igjen å blåse liv i dei utanlandske turiststrøymane. Men nye ferievanar og ein aukande bilisme har etter kvart gjort Mölle og Kullaberg meir til eit populært mål for dagsutflukter og mindre ein kurstad med kontinentalt snitt.

Mölle sett frå havet

Mölle i dag
-----------

Fleire av hotella i Mölle vart på 1960-talet ombygd til sjukeheimar. Deretter skjedde ei ombygging til leilegheiter. Framleis har Mölle med sine 700 fastbuande innbyggjarar seks aktive sommarhotell, to golfbanar (Mölle GK og St. Arilds GK), ein populær campingplass, fleire dykkeområde og ein godt vitja småbåthamn. Staden saknar derimot daglegvarebutikkar og andre permanente servicetilbod.

Litteratur
----------

* Magnusson, Erik. "Det vackra huset i Möllebergsbacken, om 150 år av turism vid Kullabergs fot". ISBN: 978-91-85517-11-4. Monitorförlaget 2009.
* Pyk, Hans-Otto. "Mölle genom fem sekler 1491-1991". Mölle byförening 1991.
* Knafve, Bert och Kirsten. "Bilder från Kullabygden". Liber 1981.
* Olsheden, Jan och Olsson,Stellan. "Vad gjorde farfar i Mölle?" ISBN B0014SP05M. Mölle 1967.
* Mölleryd, Anders W. "Mölle-Kullen genom tiderna". Del I-VII. Eremit-press 1959-81.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mölle» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Hans Lasinius Midbøe** (20. juli 1915–27. november 1999) var ein norsk litteratur- og teaterhistorikar, fødd i Kragerø og død i Bærum. Han var ein allsidig humanistisk forskar, med eit interessefelt som strekte seg «fra norsk og latinsk middelalderlitteratur til svensk, dansk, tysk og engelsk romantisk poesi og nordisk 1890-årsdikting».

Prestesonen Midbøe voks opp på Hamarøy og tok i 1935 eksamen artium på latinlinja ved Orkdal landsgymnas. Dei neste åra studerte han ved Universitetet i Oslo, og tok i 1942 magistergraden i litteraturhistorie. Åra 1943-47 arbeidde han ved Norsk Historisk Kjeldeskrift-Institutt. I 1946 vart han dr.philos. på avhandlinga *Romantikkens balladediktning. – Mytiske motiver*, og gav året etter ut ei bok om *Petter Dass*. Tida 1947-53 var han universitetsstipendiat ved Universitetet i Oslo. I denne perioden kom han mellom anna ut med *Draumkvedet. En studie i norsk middelalder* og *Arne Garborg og Bondestudentar*.

Frå 1955 til 1973 var Midbøe dosent, og seinare professor, i norsk litteraturhistorie ved Noregs lærarhøgskole i Trondheim. Her skreiv han det omfattande tobandsverket *Det Kongelige Norske Videnskabers Selskabs Historie 1760–1960* og forfatta fire bøker i kring Jonas Lie og hans forfattarskap. Sidan 1973 var Midbøe dosent og til sist professor i teatervitskap ved Universitetet i Oslo. Det resulterte i verket *Peer Gynt. Teatret og tiden* der han inngåande handsamar delar av hundre års teaterhistorie, ikkje minst oppsetjingar ved Det Norske Teatret.

Kjelder og notar
----------------

* Artikkel i Norsk biografisk leksikon

1. ↑  
Noreng, Harald (13. februar 2009), «Hans Lasinius Midbøe», *Norsk biografisk leksikon*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |