recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kerlingarfjöll sett frå vegen Kjölur.
**Kerlingarfjöll** er ei fjellkjede på Island med ei høgd på 1 477 meter over havet. Det ligg på Det islandske høglandet nær vegen Kjölur. Det vulkanske opphavet til desse fjella ser ein på dei mange varmekjeldene og småelvane i området, og dei er faktisk ein del av eit stort vulkansystem på 100 km². Vulkanane i kjeda er tuyaer.

Jordsmonnet er skimrande raudt i området på grunn av den vulkanske rhyolittsteinen som fjella består av. Mineral frå dei varme kjeldene har òg gjeve bakken gul, raud og grøn farge. 

Området hadde tidlegare eit sommarskisenter, men det vart lagt ned i 2000.

Sjå òg
------

* Vulkanar på Island

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå isafold.de \*Bilete frå wanadoo.nl Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* Turguide med bilete Arkivert 2004-06-24 ved Wayback Machine.

### Kjelde

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Kerlingarfjöll frå Engelsk Wikipedia .*

Koordinatar: 64°39′N 19°15′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Collège de France
**Collège de France** er ein sentral læreinstitusjon i Paris i Frankrike oppretta i 1530 av kong Frans I for å gje ei open og fri undervisning i tre felt som Universitetet i Paris ikkje brydde seg om: hebraisk, gresk og matematikk. 

Professorane ved *Collège de France* omfattar i våre dagar leiande forskarar på mange ulike felt. Målet for institusjonen er både å vere framtredande innan forsking og å formidle ny kunnskap til ålmenta. Førelesingane er såleis opne for alle og kvar professor må alltid førelese i eit nytt tema. Dermed tryggar ein at det alltid er aktive forskarar som held stillingane. Alle lærestolane er personlege utnemningar og samansetjinga av tema vil såleis kunne variere frå tidsperiode til tidsperiode. *Collège de France* held verken eksamen eller gjev vitnemål.

Kjende tidlegare lærarar
------------------------

* Émile Benveniste, lingvist
* Henri Bergson, filosof
* Claude Bernard, fysiolog
* Pierre Bourdieu, sosiolog
* Lucien Febvre, historikar
* Michel Foucault, filosof
* Frédéric Joliot-Curie, fysikar
* André Leroi-Gourhan, arkeolog
* Claude Lévi-Strauss, sosialantropolog
* Gabriel Tarde, filosof og sosiolog

Kjende noverande lærarar
------------------------

* Jacques Bouveresse, språkfilosof
* Jean-Pierre Changeaux, nevrolog
* Philippe Descola, sosialantropolog
* Ian Hacking, vitskapshistorikar
* Jon Elster, filosof

Bakgrunnsstoff
--------------

* Collège de France si heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Diderich Hegermann Lund** (17. mars 1888–29. januar 1986) var ein norsk entreprenør og ingeniør som bidrog til utbygging av norsk vasskraft og jernbane og var ein pioner innan utviklingshjelp.

Liv
---

Lund var fødd i Kristiania som son av ingeniøroffisereren Ole Wilhelm Lund (1848–1915) og Louise Hegermann (1856–1914).

Etter examen artium i 1906 gjennomførte han ingeniørstudium i Zürich i perioden 1906–1910, og hadde deretter eit par års praksis i Sveits før han var tilbake i Noreg i 1913. I dei ti åra som følgde leia han fleire store vasskraft- og industriutbyggingsprosjekt, blant anna bygginga av karbidfabrikken i Odda. Som sjef for teknisk etat i dåverande Aker kommune 1921–1926, var han med på bygginga av Sognsvannsbanen og Østensjøbanen. I 1925–1926 leia han bygginga av fortøyingsmastene for luftskipet Norge på Ekeberg i Oslo, og på Svalbard der han også bygga luftskipshallen i Ny-Ålesund. 

Frå 1927 til 1930 var Lund tilsett som anleggsjef ved Det norske Zinkkompani i Odda. I 1930 starta han og Haakon Eeg-Henriksen entreprenørfirmaet Haakon Eeg-Henriksen & Diderich Lund A/S. Dette samarbeidet varte til 1952, då Lund overtok leiinga av Keralaprosjektet. 

I åra like før andre verdskrigen og i dei tidlege krigsåra arbeidde han blant anna med utbygginga av Nordlands- og Sørlandsbanen. Under den tyske okkupasjonen av Noreg måtte Lund flykta til Sverige, og han blei send derfrå til London der han verka som konsulent for regjeringa i arbeidet med å førebu gjenreisinga av Noreg. Etter krigen leia han gjenoppbygginga av Finnmark.

Frå 1952 til 1957 var Lund engasjert i den første norske utviklingshjelpen i Kerala. Han leia Fiskeriprosjektet i Kerala, eit pionerprosjekt for norsk utviklingshjelp.

Lund var 75 år då han byrja på si siste store oppgåve; å lede hjelpearbeidet til kvekarane, Kvekerhjelp, i Algerie. I åra 1963–1970 var han ansvarleg for utbygging av vssforsyning og bygging av skular og helseklinikkar. Han var også med på å mekla i den algerske borgarkrigen.

Av overtyding var Lund pasifist, fredsforkjempar, atommotstandar (medlem av Dei 13) og kvinnesaksforkjempar; han var medlem i Norsk Kvinnesaksforening. 
Han var formann i Folkereisning mot Krig (FMK) frå 1950 til 1952 og med i rådet til War Resisters' International frå 1952 til 1960.

Familie
-------

Diderich Lund var gift med Daisy Vogt frå 1919 til 1921 og frå 1923 med med Sigrid Helliesen Lund (1892–1988). Han var far til Bernt H. Lund (f. 1924).

Han var barnebarn av målarparet Bernt og Hedevig Lund og sonedotters son av eidsvollmanen og statsråden Diderich Hegermann.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  Aarek, Hans Eirik (25. februar 2020). «Diderich H Lund». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  «Upprop». *Norsk Tidend*. 5. mai 1936.

* *Denne artikkelen bygger på «Diderich H. Lund» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
Nicholas Ofczarek som Jedermann i ei framføring i 2012
**Festspela i Salzburg** (tysk *Salzburger Festspiele*) er ein årleg musikkfestival i Salzburg i Austerrike, fødebyen til komponisten Wolfgang Amadeus Mozart. Festspela er rekna som ein av dei viktigaste festivalane for klassisk musikk og utøvande kunst i verda. Kvar sommar frå 1920 har dei gått føre seg i fem eller seks veker i juli og august, og er namngjetne for framifrå framføringar av verk av Wolfgang Amadeus Mozart og Richard Strauss, og dessutan kjenneteikna av at skodespelet *Jedermann* av Hugo von Hofmannsthal alltid står på programmet. Framføringa av *Jedermann* ('Einkvar') i Max Reinhardt si iscenesetjing 22. august 1920 på Domplatz i Salzburg opna den festivalen som vart byrjinga på den lange raden av Salzburger Festspiele.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Festspela i Salzburg**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Didier Défago** (fødd 2. oktober 1977) er ein sveitsisk skirennar frå landsbyen Morgins i Troistorrents i kantonen Valais. Défago vart olympisk meister i utfor under vinter-OL 2010 i Vancouver. I tida 2002-11 vann han fire renn i verdscupen i alpine greiner, 14 gongar har han stått på pallen.

Aktiv
-----

I 1996 vann Défago junior-VM i super-G og fekk sølv i kombinasjonen og bronse i storslalåm. Straks etter debuterte han i verdscupen i alpint i Hafjell med ein 15. plass i storslalåm. 

Défago byrja nærme seg verdseliten i 2000-sesongen då han i to renn kom i mål som sjuandemann. På tampen av 2001-sesongen vart han nummer fire i eit super-G-renn i Kvitfjell, slått av tre austerrikarar. Ganske nøyaktig eitt år seinare fekk han sin fyrste pallplass då han i same super-G-løypa vart nummer to etter Alessandro Fattori frå Italia.

Défagos fyrste verdscupsiger kom 20. desember 2002, i eit super-G-renn i Gherdëina. I 2005-sesongen gjorde han mange gode prestasjonar og kom på sjetteplass samanlagt i verdscupen. Denne plasseringa kopierte han i 2009-sesongen, då han vart nummer tre både i kampen om utforpokalen og om super-G-pokalen av verdscupen. I same sesongen, i januar 2009, tok han sin andre siger då han rann fortast i utforløypa i Wengen.

I VM 2007 i Åre kom Défago på fjerde plass i superkombinasjonen, hans beste meisterskapsplassering til dess, i ei tevling der landsmannen Daniel Albrecht vart verdsmeister. Under OL 2010 opplevde Défago høgdepunktet som aktiv då han vart olympiameister i utforrennet, sju hundredels sekund framom norske Aksel Lund Svindal.

Défago tok sin fjerde og siste siger i verdscupen i eit utforrenn i Bormio romjula 2011.

Défago på veg mot gull i utforløypa under vinter-OL 2010
### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* 2001: Nr 6 i super-G under VM i alpint i St. Anton
* 2002: Nr 6 i super-G under vinter-OL i Salt Lake City
* 2003: Nr 7 i kombinasjonen under alpin-VM i St. Moritz
* 2005: Nr 6 i utfor og 7 i super-G under alpin-VM i Bormio
* 2006: Nr 14 i storslalåm under vinter-OL i Torino
* 2007: Nr 4 i superkombinasjonen og nr 10 i utfor under alpin-VM i Åre
* 2009: Nr 9 i super-G under alpin-VM i Val-d’Isère
* 2010: Gullmedalje i utfor under vinter-OL i Vancouver
* 2013: Nr 8 i utfor under alpin-VM i Schladming

### Verdscupsigrar

| Dato | Stad | Land | Øving |
| --- | --- | --- | --- |
| 20. desember 2002 | Gherdëina |  Italia | Super-G |
| 17. januar 2009 | Wengen |  Sveits | Utfor |
| 24. januar 2009 | Kitzbühel |  Austerrike | Utfor |
| 28. desember 2011 | Bormio |  Italia | Utfor |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Didier Défago» frå Wikipedia på tysk, den 17. mars 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Didier Défago – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Lars Olsson Follum** (27. oktober 1822–7. november 1905) var ein norsk lækjar frå Norderhov som var distriktslækjar i Alta 1856-79 og elles gjorde «mykje for å hjelpa fram heradet og fylket».

### Liv og gjerning

Follum var son til ein gardbrukar i Norderhov. Han tok preliminæreksamen i 1840 og medisinsk eksamen i 1845 i Christiania. Tiåret 1846-56 dreiv han privat lækjarpraksis i Ålesund og var 1848-55 fattiglækjar i Borgund herad. I 1856 vart han tilsett som distriktslækjar i Alta, ei stilling han hadde til 1879.

Follum var ordførar i Alta-Talvik, seinare Alta, i tida 1857-66, og forlikskommissær 1860-66. Han var formann i landbruksselskapet i amtet frå 1859, og medlem av ein kongeleg kommisjon av 1861 om jord- og skogtilhøva i Finnmark. Kommisjonen kom med «framlegg til nye reglar for avhending av statsjorda i Finnmark». Follum dreiv jordbruk og fekk dyrka mykje jord. Han sette også i gang med turking av klippfisk i Alta, og i 1861 var han med å skipe Alta Sparebank, styremedlem i banken i mange år. 

Han busette seg i Laksevåg i Hordaland i 1880, og døydde der.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
**Colosseum II** var eit britisk progressivt jazzrockband skipa i 1975 av den tidlegare Colosseum-trommeslagaren og bandleiaren Jon Hiseman, i lag med gitaristen Gary Moore.

Historie
--------

Etter at det førre bandet hans, Tempest vart oppløyst, annonserte Hiseman planane hans om eit nytt, ikkje enno namngjeve band i november 1974, men berre Moore vart nemnt som medlem i bandet. Øvingane skulle byrje 1. januar 1975, men ei permanent besetning var ikkje klar før i mai 1975. Blant musikarane som vart vurderte var songaren Graham Bell, klaverspelaren Duncan Mackay og den tidlegare Colosseum- og Tempest-bassisten Mark Clarke. Besetninga vart til slutt fullført av songaren Mike Starrs, klaverspelaren Don Airey og bassisten Neil Murray. Bandet vart orientert mot jazzfusion, mykje driven av gitarspelinga til Moore, som førte til ein langt tyngre lyd enn det originale Colosseum.

Etter skuffande salstal av det første albumet deira, *Strange New Flesh*, slutta Murray, medan Starrs fekk sparken i juli 1976. Dei fortsette med eit nytt plateselskap og ein ny bassist, John Mole, og ytterlegare to, stort sett instrumentale og kommersielt mislykka album. Dei spelte òg på *Variations* med Andrew Lloyd Webber, i lag med Julian Lloyd Webber på cello, Rod Argent på klaverinstrument og kona til Hiseman, Barbara Thompson, på fløyte og saksofon. Dette albumet nådde andreplassen på den britiske albumlista.

I august 1978 slutta Moore og vart med att i Thin Lizzy i ein fjerde periode, og broren til Airey, Keith Airey erstatta han på gitar. Planar om eit fjerde album vart ikkje noko av då Don Airey valde å bli med i Rainbow i desember 1978.

### Medlemmar

* Jon Hiseman – trommer, perkusjon (1975–1978) (d. 2018)
* Gary Moore – gitar, vokal (1975–1978) (d. 2011)
* Don Airey – klaverinstrument, synthesizer (1975–1978)
* Neil Murray – bass (1975–1976)
* Mike Starrs – vokal (1975–1976)
* John Mole – bass (1976–1978) (d. 2006)
* Keith Airey – gitar (1978)

Diskografi
----------

* *Strange New Flesh* (1976)
* *Electric Savage* (1977)
* *War Dance* (1978)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Colosseum II-diskografi på Discogs
* Colosseum II på Allmusic. Henta 7. januar 2021.

| * v
* d
* e
Colosseum |
| --- |
| 
* Dave Greenslade
* Dick Heckstall-Smith
* Jon Hiseman
* James Litherland
* Tony Reeves
* Jim Roche
* Dave «Clem» Clempson
* Louis Cennamo
* Mark Clarke
* Chris Farlowe
* Barbara Thompson

 |
| Originale album | 
* *Those Who Are About to Die Salute You* (1969)
* *Valentyne Suite* (1969)
* *The Grass Is Greener* (1970)
* *Daughter of Time* (1970)
* *Colosseum Live* (1971)

 |
| Seinare album | 
* *LiveS – The Reunion Concerts 1994* (1995)
* *Bread & Circuses* (1997)
* *Tomorrow's Blues* (2003)
* *Live Cologne 1994* (2003)
* *Live05* (2007)
* *Time On Our Side* (2014)

 |
| Samlealbum | 
* *The Collectors Colosseum* (1971)
* *Anthology* (2000)
* *Morituri Te Salutant* (2009)

 |
| Tilknytte band | 
* Tempest
* Greenslade
* Colosseum II

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
*For musikaren frå Svolvær, sjå Lars Bremnes.* 

**Lars Bremnes** (5. mars 1916–22. februar 2011) var ein norsk fiskar, landhandlar, lokalpolitikar og organisasjonsmann frå Bremnes på Byrknesøy i Gulen kommune. Han er gift med Inga.

Inga og Lars Bremnes styrte landhandelen på Bremnes, Bremnes Handel ei stund etter at dei tidlegare eigarane hadde flytt bort. Sidan Lars var mykje borte på fiske, fall mykje av arbeidet på Inga og borna. Men ettersom borna vart vaksne og flytte vekk, gav Lars og Inga Bremnes opp å driva landhandelen, og han vart lagt ned i 1964.

Lars Bremnes var medlem i styret i Sogn og Fjordane Fiskarlag i 18 år, mykje av tida også nestformann. Bremnes var også medlem av styret i Sogn og Fjordane Fiskesalslag frå 1959 til 1981. Dessutan var han medlem av representantskapen i fiskesalslaget i mange år, også som ordførar. I tillegg har Lars Bremnes vore kommunestyrerepresentant og formannskapsmedlem i åtte år.

Kjelder
-------

* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Lars Bremnes.[*daud lenkje*]
* Berit Austgulen om Bremnes Handel på scandion.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister

 |
Fforest Fawr i Brecon Beacons nasjonalpark.
**Fforest Fawr** er namnet på eit omfattande høgland i grevskapet Powys i Wales. Det vart tidlegare kalla *Great Forest of Brecknock* på engelsk, og var eit kongeleg jaktområde i fleire hundreår, men vert i dag hovudsakleg nytta til sauebeite, skogbruk, fritidsliv og som vasskjelde. Området ligg innanfor Brecon Beacons nasjonalpark.

Området strekkjer seg frå Black Mountain i vest og austover til vegen mellom Brecon og Merthyr Tydfil, like vest for sjølve Brecon Beacons. Her ligg fjelltoppane Fan Fawr (734m), Fan Frynych (629m), Craig Cerrig-gleisiad (629m), Fan Llia (632m), Fan Nedd (663m), Fan Gyhirych (725m), Fan Bwlch Chwyth (603m) og Cefn Cul (562m). Tradisjonelt har Fforest Fawr òg omfatta Fan Hir og Fan Brycheiniog, men desse vert i dag rekna som ein del av Black Mountain.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fforest Fawr» frå Wikipedia på engelsk, den 30. juni 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ordnance Survey 1:25,000 scale Explorer map OL12 'Brecon Beacons National Park; western area'

Koordinatar: 51°51′N 3°35′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Muren i mai 2005. Separasjonssona er området mellom muren og den arabisk-israelske våpenkvilelinja frå 1949, i blågrønt.
**Separasjonssona** (hebraisk מרחב התפר, engelsk *seam zone*) er eit omgrep nytta om eit landområde i Vestbreidda som ligg aust for Den grøne linja og vest for sperringa til Israel, busett hovudsakleg av israelarar i busetjingar som Alfei Menashe, Beit Arye, Modi'in Illit, Giv'at Ze'ev, Ma'ale Adumim, Beitar Illit og Efrat.

I 2006 vart det estimert at kring 57 000 palestinarar budde i landsbyar i enklavar i separasjonssona, skild frå resten av Vestbreidda av muren. Dei sameinte nasjonane estimerer at om rekkja av murar, gjerde og piggtråd og grøfter vert fullført langs den planlagde ruta, vil kring ein tredjedel av palestinarane på Vestbreidda verte råka —274 000 vil då bu i enklavar i separasjonssona og kring 400 000 får ikkje lenger tilgang til skular, jobb og sjukehus. Høgsteretten i Israel har gjeve ordre om endringar i den planlagde ruta, for å redusere talet på menneske som flyttar eller vert råka av separasjonssona. I følgje dommen i retten er dette talet i dag 35 000.

I juli 2006 varsla B'Tselem at 8,5 prosent av Vestbreidda (inkludert Aust-Jerusalem) kom til å ligge i separasjonssona. Dette området inneheldt 99 israelske busetnader (inkludert tolv i Aust-Jerusalem) i fleire tett folkesette område nær den grøne linja, område som i følgje Geneve-avtalen foreslo skulle overførast til Israel som ein del av ein felles landbyte med palestinarane. Separasjonssona var heim for 381 000 israelske busetjarar (192 000 i Aust-Jerusalem).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Seam zone» frå Wikipedia på engelsk, den 29. september 2014.*

1. ↑  Human Rights Watch (HRW) (10. mars 2005). «Human rights concerns for the 61st Session of the UN Commission on Human Rights». Henta 29. september 2014.
2. 1 2  Margaret Evans (6. januar 2006). «Indepth Midtausten:Israel's Wall (according to the ICJ Wall Case opinion)». Cfvt. Henta 29. september 2014.
3. ↑  «Separation Barrier: 9. juli 2006: Two Years after the ICJ's Decision on the Separation Barrier». B'tselem. 9. juli 2006. Henta 29. september 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Humanitarian Atlas - Vestbreidda & Gazastripa[*daud lenkje*]. OCHAoPt, December 2011. (95 MiB)
* Displaced by the Wall: Forced Displacement as a Result of Vestbreidda Wall and its Associated Regime Arkivert 2013-07-19 ved Wayback Machine. Badil Resource Center for palestinsk Residency and Refugee Rights and The Norwegian Refugee Council/Internal Displacement Monitoring Centre, September 2006.
* A study by Terry Rempel on palestinsk Refugees i Vestbreidda and Gazastripa for ForcedMigration.org
* israelske Ministry of Defense website on the Israel Security Fence Arkivert 2013-09-28 ved Wayback Machine.
* Amira Hass article on how palestinarar are now 'illegal residents'
Colt Model 1903 Pocket Hammerless
**Colt Model 1903 Pocket Hammerless** er ein kaliber .32 ACP sjølvladande pistol utvikla av John Browning og produsert av Colt-fabrikkane. Fem år seinare kom modell 1908 i kaliber .380 ACP.

Desse var populære sivile skytevåpen, vart delvis bruka av politi og vart au tekne inn som sjølvforsvarspistolar for høgare offiserar i USA sitt militærvesen frå 1940-talet til 1970-talet, da lagra var tomme. Generalane Eisenhower, Marshall og Patton var mellom dei som hadde slike. 

Om lag 570 000 av desse pistolane vart produserte mellom 1903 og 1945, i fem ulike typar. Magasinet held 8 skot i .32 eller 7 i .380.

Pistolen er single action. Med ein sjølvladepistol tyder ikkje det at hanen må spennast for kvart skot, slik det er med single action revolverar. Det tyder berre at ein ikkje kan bera våpenet med skot i kammeret og hanen nedspent, og så berre trykkje på avtrekkjaren for å få det første skotet til å gå, slik ein kan med double action-pistolar. Ved dei neste skota spenner sjølvladesystemet sjølvsagt hanen på single action-pistolar au. Skal ein single action-pistol berast klar til skot, må hanen vera spend og sikringa på. Men det er sikrare å bera våpenet utan skot i kammeret, og så ta eit raskt ladegrep før første skot.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Colt 1903**

* Sam Lisker's ColtAutos.com
*

Kjelde
------

Den engelskspråklege wikipediaen, som har ein lengre artikkel her
**Diderich Anton Brynildsen** (13. juli 1853–26. februar 1933) var ein bakarmeister i Bergen, bystyremedlem og stortingsrepresentant for Høgre.

Han var son av ein bakarmeister i Bergen. Etter å ha fullført Tanks realskule og lengre utanlandsopphald i København og Paris, tok han frå 1880 over som bakarmeister i forretninga på Store Markevei 11 i Bergen. Bakeriet var ein av dei gamle privilegerte bakargardane i Bergen. Bakarforretninga var familieeigd i fire generasjonar, men etter bybrannen i 1916 vart ho ikkje bygd opp att.

Brynildsen var medlem av Bergen formannskap 1891-98, og sat seinare i bystyret. Perioden 1904-06 var han 3. representant på Stortinget for Bergen, medlem av Lagtinget og i tollkomiteen. I 1905-06 var han medlem av den utvida sosialkomiteen, der han kom inn under behandlinga av bakarlova.

I Bergen var Brynildsen medlem av ulike byggekomitéar, formann i Bergens nye sykehuser, formann i den nye sjømannsskulens byggekomite, medlem av arbeidsutvalet for det nye teateret, deltok i komitéarbeid for bygningsloven av 1899, medlem av Bergens Sparebanks, Skillingsbanks og Kreditbankens representantskap og tilsynskomité og fleire andre institusjonar.

Han vart tildelt 7. juni-medaljen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Diderich Brynildsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
«**September Song**» er ein amerikansk tradisjonell pop- og jazzstandard komponert av Kurt Weill, med tekst av Maxwell Anderson, introdusert av Walter Huston i Broadway-musikalen *Knickerbocker Holiday* i 1938. Han har sidan vorte spelt inn av mange artistar. I 1950 vart han òg nytta i filmen *September Affair* i 1950, og som kjenningsmelodien i TV-serien *May to December* (henta frå opningslinja i songen).

Opphav
------

Songen kom til etter at Walter Huston ønskte å synge ein song solo i *Knickerbocker Holiday* om han skulle spele rolla som den gamle diktatoren Peter Stuyvesant. Anderson og Weill skreiv songen spesifikt for den grove stemma til Huston. Musikalen vart berre middels populær og lukka i april 1939 etter seks månader, men songen vart raskt ein moderne standard.

Andre innspelingar
------------------

*September song* er spelt inn av mange artistar sidan 1940-åra. Dei mest kjende mannlege artistane er Ezio Pinza, Billy Eckstine, Nat King Cole, George Shearing, Jimmy Durante, Maurice Chevalier, Pat Boone, Matt Monro, Mel Tormé, Bing Crosby, Frank Sinatra, Dean Martin, Sammy Davis, Jr. James Brown, Willie Nelson, Andy Williams, Lou Reed, Ian McCulloch frå Echo & the Bunnymen (nådde 51. plass i Storbritannia i 1984), Jeff Lynne, Lindsey Buckingham, Bryan Ferry, Rod McKuen, Pascal Comelade, Jean Sablon (på fransk som «J’ai peur de l’automne»), Ronnie Drew frå The Dubliners, Pascal Comelade med Robert Wyatt og Jonny Fair. 

Av kvinnelege artistar finn ein Sarah Vaughan, Ella Fitzgerald, Eartha Kitt, Lotte Lenya, Jo Stafford, Patti Page, Anne Shelton, Eydie Gormé, Lena Horne, Julie Wilson, Elaine Paige, Rosemary Clooney, June Christy, Betty Buckley, Patricia Kaas og Masha Qrella.

Av grupper som har spelt inn songen finn ein Les Brown and his band, Stan Kenton, Billy Ward and His Dominoes, Dion and the Belmonts, The Platters, The Impressions (1964), The Young Gods, Peter, Paul & Mary, Come Shine og El Pino & the Volunteers.

Instrumentale versjonar av songen er gjort av George Melachrino, Django Reinhardt, Artie Shaw, Dave Brubeck, Errol Garner, Harry James, Liberace, Earl Bostic, Art Tatum, Mantovani, Sidney Bechet, Red Norvo, Charles Mingus og George Shearing, Roger Williams, Chet Baker , Art Pepper, Bireli Lagrene, Gary Burton, Thomas Dutronc, Jan Lundgren, Ignasi Terraza og David Grisman.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «September Song» frå Wikipedia på engelsk, den 21. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Lisle, Tim (editor) (1994). *Lives of the great songs*. London: Penguin books. s. 54. ISBN 0-14-024957-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Lars Berentsen** (28. november 1838–1. mars 1896) var ein norsk kjøpmann, reiar, ordførar og stortingsmann frå Stavanger.

Han var son av ein kjøpmann i Stavanger. Då faren døydde tok Lars Berentsen over firmaet saman med mor si og svogeren Charles Racine. Verksemda vart konsentrert om sei og sild, og han gjorde skipshandelen til byens største i bransjen. Frå 1892 eigde han åleine firmaet «E. Berentsen».

Berentsen vart ein av dei mektigaste i Stavanger. Han kom med i bystyret i 1875 og var ordførar 1884 og 1886-88. Vidare var han ein av stiftarane av Stavanger Privatbank, Stavanger Preserving Co. og av arbeidsskulen for gutar m.m. Han var direktør i Stavanger Søassuranceforening, ordførar i Det Stavangerske Dampskibsselskabs fyrste representantskap, styrar av Noregs Banks stavangeravdeling og i mange år medlem av børskomiteen.

1886-88 var Berentsen 2. representant frå Stavanger på Stortinget, der han var medlem av tollkomiteen. For perioden 1892-94 var han opphavleg suppleant, men rykte opp då Lars Oftedal trekte seg. Han melde då sjukdomsforfall, og møtte ikkje på Stortinget.

Lars Berentsen fekk i 1880 skøyte på eigedommen løkke nr. 8 på Eiganes i Stavanger. Gjennom rolla si ved oppføringa av Sjømannshjemmet i Stavanger og børsbygninga i Kirkegaten hadde Berentsen nær kontakt med arkitekt Henrik Nissen. Denne fekk då i oppdrag å teikne herskapsvillaen Breidablikk, som stod ferdig 1881.

Berentsen vart i 1890 slått til riddar av St. Olav. Han døydde i 1896 på Breidablikk.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Koordinatar: 46°36′31″N 8°4′44″E﻿

**Mättenberg** er eit 3 104 m høgt fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg ved Grindelwald, mellom Wetterhorn og Øvre Grindelwaldbreen i nordaust og så Nedre Grindelwaldbreen og Eiger i vest.

Geografi
--------

Med sine bratte fjellveggar dannar Mättenberg saman med Wetterhorn og Eiger den markante sørsida i dalgryta kring Grindelwald.

Mättenberg er den nordlegaste fjelltoppen i ei omkring ti kilometer lang fjellrekke som strekker seg mot søraust over Ankenbälli 3 161 m, Gwächta 3 164 m, Klein Schreckhorn 3 494 m, Nässihorn 3 741 m, Schreckhorn 4 078 m, Lauteraarhorn 4 042 m, Klein Lauteraarhorn 3 620 m, Hugihorn 3 647 m og Lauteraar Rothörner 3 473 m, og som fell ned mot Finsteraargletscher.

På nordaustsida av Mättenberg ligg Wächselgletscher.

Geologi
-------

Mättenberg består i hovudsak av kalkstein av same sort som i Aar-massivet og av gneis. I 1994 vart det oppdaga eit hol i kalksteinsberget. Oberer Grindelwaldgletscher hadde trekt seg mykje tilbake og holet kom til syne. Mykje vatn renn gjennom holet, som har fått namnet *Milchbach-Höhle* (mjølkebekk-holet).

Turisme
-------

På nordsida av fjellet går ei kabelvogn frå landsbyen Grindelwald til Pfingstegg (1 392 moh), eit utgangspunkt for fjellvandringar og høgfjellsturar, mellom anna til Bäregghütte på vestsida høgt over Øvre Grindelwaldbreen og vidare til Schreckhornhütte.

På vandrevegen frå Pfingstegg til Øvre Grindelwaldbreen vart det i 2005 opna ein 150 meter lang tunnel. Tunnelen vart bygt for å verne turgåarar mot steinras frå *Breitlouwina*.

Øvre Grindelwaldbreen og Nedre Grindelwaldbreen med brejuvet er attraksjonar ved fjellfoten.

Klimaendring
------------

Rundt i kring Mättenberg finn ein synlege prov for klimaendringar. Øvre og Nedre Grindelwaldbreen har trekt seg mykje tilbake, og permafrosten i jordgrunnen tinar. Særleg mellom Mättenberg og Eiger har det ført til fleire jordskred og steinras enn før.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mättenberg» frå Wikipedia på tysk, den 31. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Når ein snakkar om politikk er **sentrum** ei skildring av kva for politisk retning ein person eller eit parti tradisjonelt sett høyrer til. Utanom *sentrum* snakkar vi, i tradisjonell politikk, òg om venstresida og høgresida. 

Den første kjende inndelinga i ei politisk høgre- og venstreside finn vi i det første franske parlamentet (Etter den franske revolusjonen). Der vart dei mest «radikale» (dei som t.d. ville innføre allmenn røysterett for menn) plasserte til venstre for talarstolen og dei meir «konservative» (Dei som ynskte å bremse den revolusjonære utviklinga) plasserte til høgre for talarstolen. Dette har til dels vore malen for vidare bruken av inndeling i politisk høgre og venstre. Etter at inndelinga i høgre og venstre vart malen i europeisk politikk, dukka òg det meir uklåre uttrykket sentrum opp.

#### Kven er i sentrum

Sentrum-uttrykket er uklårt, men det som kjenneteiknar dei fleste sentrumsparti er at dei har ein politikk som går på tvers av både på høgre- og venstresida sin. Mange parti som vert plasserte i *sentrum* av politikken passar ikkje inn i den tradisjonelle høgre/venste-inndelinga. Parti i *sentrum* vert ofte plasserte i andre kategoriar av motstandardar. 

Det som kjenneteiknar politikken til partia i sentrum er at dei vedkjenner seg ei eller anna form for kapitalisme med sosial kontroll. Sentrum vert såleis i nokon mon knytt opp til sosialliberalismen. Dei legg vekt på at enkeltmennesket sin fridom kjem gjennom ein aktiv stat som oppfordrar til privat initiativ. Kristeleg Folkeparti, Venstre og Senterpartiet er dei største partia som plasserer seg sjølve i sentrum i norsk tradisjon. Senterpartiet reknar seg sjølv som eit typisk sentrumsparti etter europeisk tradisjon, fordi det ikkje vedkjenner seg nokon grunnleggande isme og difor ikkje kan plasserast korkje på høgre eller venstresida i politikken. Venstre reknar seg sjølv som eit typisk sentrumsparti nettopp fordi det vedkjenner seg ein ideologi, sosialliberalismen, som dei ser som eit tredje alternativ til sosialisme og konservatisme.

I Noreg har det ved to høve vore skipa sentrumsregjeringar, regjeringa Korvald og den første Bondevik-regjeringa.

#### Symbolikk i sentrum

* Fargen grøn er viktig symbolsk i sentrum. Den har seinare òg vorten nytta av miljøvernrørsler. (Dette har i sin tur ført til at tradisjonelle sentrumsparti fokuserer på miljø)
* Firkløveren vert nytta av sentrumsparti i heile Europa. I denne samanhengen skal kvart av dei fire blada «leie mot sentrum» på kløveren. Til dømes har det norske partiet Senterpartiet ein firkløver til logo.

Sjå òg
------

* Kategori:Sentrumsparti

Bakgrunnsstoff
--------------

* «sentrumspartier». Store Norske Leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC

 |
**Lars Arne Nilsen** (fødd 6. april 1964) er ein norsk fotballtrenar som trenar fotballklubben Hødd. Som ung spelte han for Stord Idrettslag og var klubben sin toppscorar i 1988, det året han scora 1-0 i opprykkskampen til 1. divisjon mot Os Turn Fotball. Han spelte for Sogndal Idrettslag 1989-90, Nest-Sotra Fotball 1991–94 og Volda frå 1995 der han òg var trenar. I 1999 var han trenar for Ørsta Idrettslag. Frå 2008 var han assisterande trenar for Hødd, under Einar Magne Skeide. Nilsen vart forfremma til hovudtrenar frå 2010-sesongen og leia laget til siger i Noregsmeisterskapen i fotball for herrar 2012, i ein sesong der laget fann seg i nest øvste divisjonen og såvidt berga seg frå nedrykk. 

Frå 2015 til 2020 var han hovudtrenar for Sportsklubben Brann.

I 2020 overtok han som trenar i Aalesund.

Lars Arne er far til Sivert Heltne Nilsen (fødd 1991) som òg spelar for Brann.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lars Arne Nilsen» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mai 2013.*
Mátra i Ungarn
Kékestető (1014 moh)
**Mátra** (slovakisk: *Matra*) er ei fjellkjede nord i Ungarn mellom byane Gyöngyös og Eger. Det høgaste fjellet i landet, Kékes (1014 moh) ligg i Matra. 

Mátrafjella er ein del av Dei nordungarske mellomfjella, som igjen er ein del av Karpatane. Fjellkjeda ligg mellom dalane til elvane Tarna og Zagyva. Mátrafjella kan delast inn i fleire mindre område. Det høgaste området i Vest-Mátra er Muzsla. Sentral-Mátra består Mátrabércplatået (Mátraryggen) og ei gruppe vulkanske kjegler kalla Galyatető and Kékes. Bratte og kvasse fjellsider og urer ligg om ein annan og er dekte av bøkeskog. Slakare skråningar og dalar strekkjer seg sørover, den største av desse er Nagy-völgy (Stordalen). Dei nordlege delane av fjellkjeda heiter Mátralába (Foten av Mátras). Dette er eit åskledd område med 250-400 meter høge vulkanar og stort sett dyrkbar mark.

Byar og tettstadar
------------------

* Bátorterenye
* Gyöngyös
* Pásztó
* Pétervására

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside
* Galleri

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Mátra frå Engelsk Wikipedia .*

Koordinatar: 47°53′N 19°57′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 41°19′48″S 72°37′06″W﻿

**Calbuco** er ein stratovulkan sør i Chile, som ligg søraust for Llanquihuesjøen og nordvest for Chaposjøen i Los Lagos-regionen. Vulkanen og det kringliggande området ligg i Llanquihue nasjonalreservat. Vulkanen er ein særs eksplosiv andesittvulkan som kollapsa seint i pleistocen og skapte eit ras som nådde innsjøen.

Vulkanaktivitet
---------------

Calbuco har hatt minst ni utbrot sidan 1837 og det siste kom i 1972. Eit av dei største vulkanutbrota i sørlege Chile fann stad her i 1893–1894. Kraftige utbrot sende 30 cm store bomber ut opp til 8 km unna krateret, i lag med store mengder varme laharar. Kraftige eksplosjonar skjedde i april 1917 og ein lavadom oppstod i krateret i lag med varme laharar. Eit anna kort utbrot fann stad i januar 1929 med ein pyroklastisk straum og lavastraumar. Det siste store utbrotet skjedde i 1961 og sende ei oskesøyle 12–15 km opp i lufta og spreidde seg søraustover i lag med to lavastraumar. Det var eit lite, fire timar langt utbrot den 26. august 1972. Kraftige fumaroler vart sett ved hovudkrateret den 12. august 1996.

Galleri
-------

* Calbuco frå nord langs veg 225 ved breidda av Llanquihuesjøen. (2010) Calbuco frå nord langs veg 225 ved breidda av Llanquihuesjøen. (2010)
* Frå vulkanen Osorno (2006) Frå vulkanen Osorno (2006)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Calbuco (volcano)» frå Wikipedia på engelsk, den 8. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* González-Ferrán, Oscar (1995). *Volcanes de Chile*. Santiago, Chile: Instituto Geográfico Militar. s. 640 pp. ISBN 956-202-054-1.  (in Spanish; also includes volcanoes of Argentina, Bolivia, and Peru)
* «Calbuco». Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. .
* Biggar, John (2005). *The Andes: A Guide for Climbers (3rd ed.)*. Andes Publishing (Scotland). s. 304 pp. ISBN 0-9536087-2-7.

Bakgrunnsstoff
--------------

* "Volcán Calbuco, Chile" on Peakbagger

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
*Denne artikkelen handlar om den marxistiske termen sentrisme. For det politiske sentrumet, sjå sentrum i politikk.* 
**Sentrisme** som politisk omgrep tyder ofte ein uklar eller inkonsekvent sentrumsposisjon mellom to klarare eller meir konsekvente posisjonar, i auga til den som nyttar omgrepet.

Nemninga vart iallfall bruka slik av kommunistar etter kløyvinga i den internasjonale arbeidarrørsla i to hovuddelar, ein sosialdemokratisk og reformistisk, ein revolusjonær og kommunistisk, etter den russiske revolusjonen i 1917. Ordet vart da bruka om radikale sosialistar som verken var nøgde med dei gamle arbeidarpartia som hadde svikta da fyrste verdskrigen braut ut i 1914, eller var villige til å følgje alle parolar frå den nye kommunistiske Tredje Internasjonalen. Slike venstresosialistiske parti fanst i ein del land, og i somme land var dei store. Det gjaldt mellom andre Det austerrikske sosialdemokratiske partiet SDAP, den jødiske sosialistrørsla Bund i Polen og Det norske Arbeidarpartiet, som alle hadde ein slik såkalla sentristisk posisjon i mellomkrigstida.

Om ein ser bort frå ordet sentrisme nytta som skjellsord, kan ein velgrunna kritikk av somme sosialistiske parti vere at dei har hatt eit stort sprik mellom revolusjonær teori og reformistisk praksis. Det klaraste historiske dømet som ofte blir nemnt er Det tyske sosialdemokratiske partiet SPD før fyrste verdskrigen, og eit slikt skilje mellom teori og praksis har òg vorte kalla sentrisme. Dette spriket vart i SPD kritisert både av Rosa Luxemburg, som ville ha ein meir revolusjonær praksis, og Eduard Bernstein, som ville ha ein teori og ordbruk som var i samsvar med den reformistiske praksisen.
**Máxima** (fødd **Máxima Zorreguieta Cerruti**, 17. mai 1971 i Buenos Aires) er dronning av Nederland, prinsesse av Nederland, prinsesse av Oranien-Nassau og gift med kong Willem-Alexander av Nederland. Ho vart dronning då ektemannen vart konge 30. april 2013. Som dronning av Nederland er ho òg dronning av Aruba, Curaçao og Sint Maarten, som saman med Nederland er ein del av Kongeriket Nederlanda.

Biografi
--------

Ho vart fødd Máxima Zorreguieta Cerruti 17. mai 1971 i Buenos Aires i Argentina. Máxima er dotter av Jorge Zorreguieta og den andre kona hans, María del Carmen Cerruti Carricart. Ho har to brødre, ein syster og tre halvsystre som hennar far har fekk med Marta López Gil.

Ho studerte ved Northlands School i Argentina og arbeidde i ein bank før ho tok eksamen i økonomi ved Universidad Católica Argentina i 1995. Ho arbeidde seinare for internasjonale finansieringsføretak i Argentina, New York og Brussel.

Via far sin er ho etterkommer av kong Afonso III av Portugal, hans son kong Denis av Portugal og mange adelsfamiliar på den iberiske halvøya. Ho er òg etterkommer av peruanske Pedro Álvarez Holguín og Túpac Huallpa, ein peruansk inkakeisar.

Giftarmål
---------

Paret annonserte trulovinga 30. mars 2001 og Máxima tala for nasjonen på flytande nederlandsk i ei direktesendt fjernsynssending. Máxima vart invilga nederlandsk statsborgarskap etter kongeleg resolusjon 17. mai 2001 og har no dobbelt statsborgarskap: Argentinsk og nederlandsk. Ho fortsette å vere romersk-katolsk etter giftarmålet.

Máxima og kronprins Willem-Alexander gifta seg 2. februar 2002 i ein sivil seremoni i Beurs van Berlage i Amsterdam og deretter i ein religiøs seremoni i Nieuwe Kerk i same by.

Paret har tre døtrer:

* Kronprinsesse Catharina-Amalia av Nederland (fødd 7. desember 2003)
* Prinsesse Alexia av Nederland (born 26. juni 2005)
* Prinsesse Ariane av Nederland (fødd 10. april 2007)

Titlar, tiltaleformer, dekorasjonar og våpenskjold
--------------------------------------------------

### Titlar og tiltaleformer

* 17. mai 1971–2. februar 2002: Frøken Máxima Zorreguieta Cerruti
* 2. februar 2002–30. april 2013: Den Høgvørde Kronprinsesse Máxima av Nederland, prinsesse av Oranien-Nassau, fru van Amsberg
* 30. april 2013–i dag: Hennar Majestet Dronning Máxima av Nederland, prinsesse av Nederland, prinsesse av Oranien-Nassau

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Queen Máxima of the Netherlands» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2013.*

Fotnotar
--------

1. ↑  «Engagement period, Royal Wedding 2002» (på nederlandsk). Koninklinjkhuis. Henta 1. mai 2013.
2. ↑  «Ook Beatrix heeft dubbele nationaliteit» (på nederlandsk). Radio Netherlands Worldwide. 6. mars 2007. Henta 1. mai 2013.
3. ↑  «We're all princesses now: The rise of the middle-class monarchy» (på engelsk). Daily Mail. Henta 1. mai 2013.
4. ↑  «The wedding, Royal Wedding 2002» (på engelsk). Koninklijkhuis. Henta 1. mai 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* BNE

 |
**Søgne** er ein tidlegare norsk kommune sør i Vest-Agder fylke. Han låg mellom kommunane Kristiansand, Marnardal, Songdalen og Mandal. Kommunesenteret låg på Tangvall. 1. januar 2020 blei kommunen del av Kristiansand kommune.

Søgne er kjend for skjergarden med 1 229 holmar og skjér. Kommunen har vore den i landet med flest[*treng kjelde*] soltimar i året. Fleire kjende diktarar og kunstnarar har budd i Søgne, mellom anna Bjørnstjerne Bjørnson og Vilhelm Krag. Namnet «Søgne» kjem av elva med det norrøne namnet Sygna, no Søgneelva. Namnet tyder 'Sygna-dalen'.

Frå Høllen, som er Søgne si «hamn», kan ein ta rutebåt til dei folkesette øyane Ny-Hellesund og Borøya. I tillegg kan ein vitja Olavsundet og kystfortet i Ny-Hellesund. I Høllen låg det tidlegare eit båtbyggeri/verft.

Tettstader
----------

* Ausvika
* Søgne

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søgne kommune
* Søgneguiden Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Kommunar i Vest-Agder |
| --- |
| Audnedal  • Farsund  • Flekkefjord  • Hægebostad  • Kristiansand  • Kvinesdal  • Lindesnes  • Lyngdal  • Mandal  • Marnardal  • Sirdal  • Songdalen  • Søgne  • Vennesla  • Åseral | Vest-Agder fylke |

Koordinatar: 58°5′47.9″N 7°48′53.7″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 65°28′8″N 12°12′23″E﻿

Brønnøy kyrkje er bygd i 1870, men delar av muren er frå 1200-talet.
**Sør-Helgeland prosti** er eit tenestedistrikt i Sør-Hålogaland bispedømme i Den norske kyrkja. 
Prosten har sete i Brønnøysund. 

Prostiet er inndelt i prestegjeld og sokn. 
Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja. 
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, men har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.

Prestegjeld og sokn i Sør-Helgeland prosti
------------------------------------------

* Brønnøy prestegjeld med
	+ Brønnøy sokn
	+ Vevelstad sokn

* Velfjord prestegjeld med
	+ Velfjord og Tosen sokn

* Bindal prestegjeld med
	+ Vassås sokn
	+ Solstad sokn

* Sømna prestegjeld med
	+ Sømna sokn

* Vega prestegjeld med
	+ Vega sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til Den norske kyrkja

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Sør-Helgeland prosti |
| --- |
| Brønnøy · Lande · Nøstvik · Skogmo · Solstad · Trælnes · Vassås · Vega · Vevelstad · Vik · Ylvingen |


| * v
* d
* e
Prosti i Sør-Hålogaland bispedømme |
| --- |
| Bodø domprosti • Indre Helgeland • Lofoten • Nord-Helgeland • Ofoten • Salten • Sør-Helgeland • Vesterålen |
Eit **primtal** er eit heiltal som er større enn 1 og som ikkje er deleleg med andre naturlege tal enn 1 og seg sjølv. Primtala som er mindre enn hundre er:

2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89 og 97. 

Eit naturleg tal som er større enn 1, og som ikkje er eit primtall, kallast eit samansett tal.

Kvart naturleg tal kan skrivast som eit produkt av primtal på ein eintydig måte (viss me ser bort frå permutasjonar av primtalsfaktorane). Dette vert kalla aritmetikkens fundamentalsats.

Euklid viste omkring år 300 før vår tidsrekning at det finst uendeleg mange primtal. Provet er som følgjer. Anta at det berre finst eit endeleg antal primtal og kall dette talet for n. Kall primtala for {\displaystyle p\_{1},\ldots ,p\_{n}} og sjå på talet {\displaystyle x=p\_{1}p\_{2}..p\_{n}+1}. Det er klart at ingen av primtala {\displaystyle p\_{1},\ldots ,p\_{n}} deler {\displaystyle x}. Altså er {\displaystyle x} eit anna primtal. Men dette er ein sjølvmotseiing og det me gjekk ut frå—at det berre er eit endeleg tal primtal—kan ikkje vera sant. Derfor må det vera eit uendeleg tal primtal.

Sjå òg
------

* Liste over primtal

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
| **Dessau** |
| --- |
| Cavalierstraße i Dessau rundt 1900Cavalierstraße i Dessau rundt 1900 Cavalierstraße i Dessau rundt 1900 |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Dessau | 

Dessau is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Sachsen-Anhalt  Ingen  Kreisfri by |
| Først nemnd i | 1213 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  182,81 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 77 394   423/km² |
| Koordinatar | 51°50′0″N 12°15′0″E﻿Koordinatar: 51°50′0″N 12°15′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 61 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 06811-06849 |
| Telefon-retningsnummer | 0340 |
| Bilnummer | DE |
| **Heimeside:** www.dessau.de |

**Dessau** er ein by i Tyskland og hovudstad i delstaten Sachsen-Anhalt med om lag 75 000 innbyggjarar. Byen ligg der elvane Mulde og Elbe renn saman.

Geografi
--------

Mulde nær Dessau
Dessau ligg på ei stor elveslette der elvane Mulde og Elbe renn saman. Den verste flaumen i området fann stad i 2002, då bydelen Waldersee nesten vart heilt overfløymd. Sørlege delar av Dessau grensar til eit skogkledd område kalla Mosigkauer Heide. Det høgaste punktet er 110 meter og er ein tidlegare søppelhaug kalla Scherbelberg sørvest for Dessau. Dessau er omringa av mange parkar og palass som gjer Dessau til ein av dei grønaste i Tyskland.

Historie
--------

Dessau vart først nemnd i 1213. Han vart eit viktig senter i 1570 då fyrstedømet Anhalt vart grunnlagt. Dessau vart hovudstad i denne staten innanfor Det tysk-romerske riket. Anhalt vart oppløyst i 1603, men Dessau vart verande ein velståande by og vart hovudstad i miniputtstaten Anhalt-Dessau. Då Anhalt gjenforeint i 1863 vart Dessau igjen hovudstad fram til 1918. Dessau er kjend for arkitekturskulen **Bauhaus**. Han vart flytta her i 1925 etter at han måtte legga ned i Weimar. Mange kjende kunstnarar underviste i Dessau dei neste åra, som Walter Gropius, Paul Klee og Vasilij Kandinskij. Nazistane stengde Bauhaus i 1931 og han vart ikkje opna att før i 1986.

Ein fabrikk i byen lagde utrusting til Luftwaffe, og av den grunn utførte dei allierte kraftige bombeåtak under den andre verdskrigen, som nesten jamna byen med jorda. Etter krigen vart byen bygd opp at med typiske DDR-bygningar av betongklossar, og han vart eit stort industrisenter i Aust-Tyskland. Etter gjenforeininga av Tyskland vart mange historiske bygningar bygd opp att. 

Komponisten Kurt Weill vart fødd i Dessau, og sidan 1993 har byen halde ein årleg Kurt Weill-festival. Dessau var òg fødestad for filosofen Moses Mendelssohn (i 1729) og Leopold I av Anhalt-Dessau (*der alte Dessauer*), ein lovprisa feltmarskalk for Preussen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dessau» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Dessau**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |