recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Francesco Zuccarelli** (15. august 1702–30. desember 1788) var ein italiensk målar, særleg kjend for sine landskapsmåleri med antikk bakgrunn. Stilmessig høyrer verka hans til rokokkoen.

*Rovet av Europa*
*Landskap med kvinne og kyr*
*Landskap med Kristi openberring*

Liv og gjerning
---------------

Zuccarelli var fødd i Pitigliano, ein landsby i Toscana. Han var elev av portrettmålaren Giovanni Morandi og deretter Pietro Nelli i Roma. I 1732 slo han seg ned i Venezia, der han for det meste måla religiøse og mytologiske motiv, men etter kvart byrja lage bilete med landskap. Han tok oppdrag fleire stader i Italia, og samarbeidde ofte med andre målar, mellom andre med Bernardo Bellotto. Frå 1747 til -52 arbeidde han for den rike Tassi-familien i Venezia.

Oppfordra av den britiske konsulen i Venezia, reiste Zuccarelli i 1752 til England. Produksjonen hans var heile tida etterspurd, så han vart verande i London til 1762. Etter tre år i Italia tok han på ny opphald i London, der samfunnseliten tok han vel imot og han vart invitert til ymse kunstforeiningar. I 1768 var Zuccarelli mellom dei målarane som frå starten av fekk medlemskap i Royal Academy of Arts. Gjennom sine mange år i England påverka Zuccarelli utviklinga av engelsk landskapsmåling.

År 1771 reiste han tilbake til Venezia, han arbeidde også ei tid i Roma. Landskapsmålaren Zuccarelli hadde ei ei høg stjerne mellom dei som var inspirert av Jean-Jacques Rousseau sine tankar om naturen og naturtilstanden.

Han døydde i Firenze, 86 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Francesco Zuccarelli» frå Wikipedia på engelsk, den 17. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Francesco Zuccarelli**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Vreid** er eit norsk metalband.
Dei fleste av medlemene i Vreid er tidlegare medlemer av det nedlagde bandet Windir (alle med unntak av Ese).
Etter at frontmannen for Windir, Valfar, fraus i hel ei vinternatt i Sogndal, kjente medlemene av gruppa at dei ikkje lenger kunne halda fram, sidan Windir var Valfar sitt prosjekt frå byrjinga. Medlemene valde dimed for å byrja på eit nytt, eiget prosjekt som fekk namnet «Vreid».

I motsetnad til Windir fokuserer ikkje Vreid seg lyrisk på urnorske historier om Noreg og særleg Sogndal, men heller mot den kalde krigen, og særskildt fokus på *jernteppet*. Dei er nett som Windir sine tekstar skrive både på «sognamaol» og på engelsk.

Medlemer
--------

* *Hváll* - (Bass)
* *Steingrim* - (Trommer)
* *Sture* - (Vokal, gitar)
* *Ese* - (Gitar)
* «Strom» - (Gitar)

Diskografi
----------

* *Kraft* - (2004)
* *Pitch Black Brigade* - (2006)
* *I Krig* - (2007)
* *Milorg* - (2009)
* *V* - (2011)
* *Welcome Farewell* - (2013)
* *Solverv* - (2015)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Vikinghallen
**Turn og Idrettsforeningen Viking** (TIF Viking) er eit idrettslag heimehøyrande i Bergen, stifta 17. mai 1892. Laget er aktivt med i friidrett, handball, kappgang, langrenn, orientering, turn og volleyball. Elles har laget ei hytte- og fjellgruppe. 

TIF Viking har vore medlem i Norges Idrettsforbund sidan 1895. Frå 1935 har laget hatt fast tilhaldsstad i Vikinghallen i Øvre Dreggsalmenningen 7, ei bygning med tre større hallar, styrkerom, garderober, badstove, møtelokale og klubbrom. Skansemyren idrettsplass er laget si utandørsarena.

Kappgjengaren Trond Nymark, heidersmedlem frå 2009, og friidrettsutøvarane Harald Stenerud, Odd Rasdal, Arne Lothe, Thor Solberg og John Skjelvaag er alle mellom dei Viking-medlemene som har markert laget mest i nasjonale tevlingar.

Turn- og Idrettsforeningen Viking eig Vikinghytten på Vareggen i Bergen og skihytta Sagatun på Mjølfjell.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Turn og Idrettsforeningen Viking» frå Wikipedia på bokmål, den 29. august 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Ederle vert hylla av folkemengden på Broadway.
**Gertrude Caroline Ederle** (23. oktober 1905–30. november 2003) var ein amerikansk symjar. I 1926 vart ho den første kvinna som sumde over Den engelske kanalen.

Under OL 1924 i Paris var Ederle med på å vinne gull på 4 x 100 m frisymjing. I tillegg vann ho to individuelle bronsemedaljar på 100 meter og 400 meter fri.

Då Ederle som første kvinna sumde over Den engelske kanalen, starta ho frå Cap Gris-Nez i Frankrike kl. 07.05 om morgonen den 6. august 1926. Fjorten timar og 30 minuttar seinare kom ho i land ved Kingsdown i England. Rekorden vart ståande heilt til 1950, då Florence Chadwick sumde over kanalen på 13 timar og 20 minuttar.

Berre fem menn hadde greidd å symje over kanalen før Gertrude Ederle. Den beste tida var på 16 timar og 33 minuttar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi om Ederle med fleire bilete

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Snøveronika** |
| Snøveronika, underarten fjellveronikaSnøveronika, underarten fjellveronika |
|
| **Status** |
| **Status i Noreg:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Leppeblomordenen Lamiales |
| **Familie:** | Kjempefamilien Plantaginaceae |
| **Stamme:** | Veroniceae |
| **Slekt:** | Veronikaslekta *Veronica* |
| **Art:** | **Snøveronika** *V. alpina* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Veronica alpina***L. 1753 |

**Snøveronika** (*Veronica alpina*), tidlegare og ofte framleis kalla **fjellveronika**, er ei fjellplante som veks på fuktig mark. Ho er å finne på enger, ved snølege og ved bekkar, og blomstrar kring juni månad. Planta har ei amfi-atlantisk utbreiing.

Dei små blomane er mørkeblå av farge. Dei er samla i ein liten klase i toppen av stengelen, som er opprett frå ein kort krypande del. Fjellveronika har ovale, heile motsette blad som oftast er glatte.

Frukta er ein kapsel. Ved mogning vert både kapselen og heile fruktstanden blå.

Snøveronika er heimleg og nokså vanleg i alle fjellstrøk i Noreg. Planta er funnen opp til over 1900 m.o.h. i Jotunheimen. Planteslekta har namn etter helgenen Veronika.

Slektskap og namn
-----------------

Arten har to underartar i Noreg:

* nominatunderarten fjellveronika (*V.a.* ssp. *alpina*)
* høgfjellsveronika (*V.a.* ssp. *pumilla*), på raudlista 2021 som nær truga (NT)

Det har vore mykje fram og attende med namngivinga av arten og underartane. Tidlegare rekna ein dei to underartane som separate artar, fjellveronika (*V. alpina*) og høgfjellsveronika (*V. pumilla*). Då ein slo dei saman til ein art, vart dei to namna knytte til underartane, medan sjølve arten ikkje fekk noko norsk namn. Etter kvart vart namnet fjellveronika knytt til arten, medan nominatunderarten vart kalla vanleg fjellveronika. Som ein konsekvens av at Artsdatabanken no prinsipielt bruker separate namn på ulike taksonomiske nivå, har ein valt å kalle arten snøveronika, eit namn som førebels er lite innarbeidd.

Kjelder
-------

1. 1 2  Reidar Elven mfl. (2022). *Norsk flora* (8. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 941.
2. 1 2  «Artsdatabanken: Namnetre snøveronika». Artsdatabanken. Henta 28. februar 2023.
3. ↑  «Norsk rødliste for arter 2021». *Raudlista 2021*. Artsdatabanken. 24. november 2021. Henta 28. februar 2023.
4. ↑  Johannes Lid (1985). *Norsk, svensk, finsk flora* (5. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 435. ISBN 82-521-2207-8.
5. ↑  Johannes Lid og Dagny Tande Lid (1994). *Norsk flora* (6. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 538-539. ISBN 82-521-3754-7.
6. ↑  Johannes Lid og Dagny Tande Lid (2005). *Norsk flora* (7. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 697-698. ISBN 978-82-521-6029-1.

* Ørjan Nilsson: *Nordisk Fjellflora*. Oslo 1995
* Leif Ryvarden (red.) *Norges planter 2*. Oslo 1993

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Bergljot Solberg** (fødd 7. juli 1930) er ein norsk arkeolog. Ho vart tilsett i 1982 som førsteamanuensis ved Arkeologisk institutt, Universitetet i Bergen, avla doktorgraden (dr.philos) ved Universitetet i Bergen i 1985 med avhandlinga *Norwegian spear-heads from the Merovingian and Viking periods*, og vart i 1989 professor ved Universitetet i Bergen som ein av dei fyrste kvinnelege arkeologiprofessorane i Noreg. 

Solberg har ein stor vitskapleg produksjon attom seg, har skrive fleire artiklar i bokutgåvene av *Store norske leksikon*, og er forfattar av boka *Jernalderen i Norge*. Ho er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi, og dessutan medlem av Internationales Sachsensymposion. Arbeitsgemeinschaft zur Archäologie der Sachsen und ihrer Nachbarvölker in Nordwesteuropa.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Jernalderen i Norge* : *ca. 500 f.Kr.-1030 e.Kr.* (2000) 2003. Oslo: Cappelen akademisk forlag. ISBN 8202231787 ISBN 9788202231781
2. ↑  Internationales Sachsensymposion

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* CRIStin

 |
**Wilhelm Hauff** (29. november 1802–18. november 1827) var ein tysk forfattar fødd i Stuttgart.

Hauff byrja på den litterære løpebana med utgjevinga av *Märchenalmanach auf das Jahr 1826*. Denne blei følgd av to årgangar til, og dei kom sidan saman ut under tittelen *Märchen* (‘Soger’, 1872; 1905). Bland dei andre arbeida hans kan nemnast *Mittheilungen aus den Memoiren des Satans* (1827; ufullendt), *Der Mann im Monde* (same år), *Controverspredigt über Heinrich Clauren und den Mann im Monde* (1827), *Phantasien im Bremer Rathskeller* (same år), det mest humoristiske og interessante arbeidet til Hauff, og dessutan novellene *Die Bettlerin vom Pont des arts* (1832), *Jud Süss*, *Das bilde des Kaisers* (1831) med fleire, samla under tittelen *Novellen* (3 band, 1828). Den historiske romanen *Lichtenstein* (3 band, 1826; svensk omsetjing 1890) var påverka av Walter Scott. Hauff skreiv òg lyriske dikt, som minnar om folkedikting. *Sämtliche Werke* av Hauff kom ut i 1830 (og sidan i mange opplag); eit utval av Mendheim (1881) er òg blitt utbreidd.

Bibliografi
-----------

* Jud Süß (1927)

Kjelder
-------

### Litteratur

* Hauff, Wilhelm i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1909)

### Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «Wilhelm Hauff» frå Wikipedia på svensk, den 29. juli 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Bergljot**  er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det har norsk namnedag den 21. oktober.

Det norrøne Bergljót er sett saman av *bjǫrg*, 'hjelp, berging', og *ljótr*, 'stygg', truleg med tydinga 'fryktytande' (for fienden). Den islandske og færøyske skrivemåten av namnet er framleis Bergljót.

Bergljot er også kjend brukt som mannsnamn i Noreg fram til 1600-talet.

Bruk i Noreg
------------

Ved folketeljinga i 1865 var det registrert 32 kvinner med namn som byrja på Bergl-, med skrivemåten Bergliot som den vanlegaste (dei andre var Berglioth, Bergljot, Bergljoth og Berglodt).

Ved folketeljinga i 1875 hadde 60 kvinner namnet med same byrjinga. Nye skrivemåtar var Bergligjot, Berglijot, Berglioht og Bergljod.

I 1900 blei det nedskrive 1465 kvinner med namnet Bergliot, i tillegg til 960 med Bergljot, 103 med Berglioth og ei rekkje mindre vanlege skrivemåtar, til saman 2 627.

I 2009 var det 988 norske kvinner som heitte Bergljot og 988 som heitte Bergliot.

Namneberarar
------------

* Bergljot Håkonsdatter (ca 990–ca. 1050), norsk sogekvinne, dotter av ladejarl Håkon Sigurdsson, gift med Einar Tambarskjelve
* Bergliot Ibsen (1869–1953), norsk songar, dotter av Bjørnstjerne Bjørnson
* Bergljot Larsson (1883–1968), norsk sjukepleiar, stiftaren av Norsk Sykepleierforbund
* Bergljot Hobæk Haff (f. 1925), norsk forfattar
* Bergljot Børresen (f. 1936), norsk veterinær og forfattar
* Bergljót Arnadóttir (f. 1949), islandsk skodespelar
* Bergljót Jónsdóttir (f. 1954), islandsk musikkadministrator
* Bergljot Webster (f. 1966), norsk jurist og høgsterettsdomar

Kjelder
-------

* «Bergljot» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Søk etter norsk namnestatistikk for Bergljot hjå Statistisk Sentralbyrå
* Folketeljingar i Digitalarkivet
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Bergljot» frå Wikipedia på bokmål, den 20. oktober 2009.*
**Bergsliskorane** er namnet på bustaden til kunstmålaren Nils Bergslien (1853–1928). Bustaden ligg om lag 1 km frå Eidfjord sentrum, og er i dag eit kulturminne eigd av Eidfjord kommune.

Tomta heitte opphavleg *Kråkeskorane* då Nils og Johanna Bergslien kjøpte henne i 1886. Kona hans, Johanna Myklatun frå Øvre Eidfjord fekk med seg ei gamal røykstove til tomta som vart kalla *gamlastovo*. Her budde ekteparet fram til 1890-talet, då våningshuset i sveitserstil vart sett opp. Nils Bergslien nytta Gamlastovo som atelier etter dette.

Etter at Bergslien døydde, budde det folk i huset fram til 1980-talet, mellom anna etterkomarane til Nils og Johanna. 
I 1978 kjøpte Eidfjord kommune bustaden til Bergslien, på folkemunne kalla *Bergsliskorane* med atelier, eldhus og bustadhus av son og sonekona hans Nils, Odd og Gjertina Bergslien. I skøytet står det mellom anna: *«Den del av eigedomen som ligg mellom bergalaget og Simadalsvegen, og som omfattar bakken, skarvet og inntil 5.meter frå den gamle løa, (I daglegtala kalla Bergsliskorane) skal med påståande hus, solur og granittstøtta for all framtid takast vare på av kommunen som minne etter kunstmålaren Nils Bergslien.»*

Eidfjord Kommune har i tillegg formulert at dei ynskjer at «huset skal vera ein kombinasjon av heidersbustad, museum og lokal kunst med Bergslien som hovudtema og senter for praktisk teoretisk kunststudium» i eit skriv frå 1987. 

Sidan dei siste bebuarane i huset døydde, har Eidfjord kommune rusta opp bustaden etter antikvariske prinsipp. Bustaden framstår i dag med opphavleg fargeval og er innreidd med sengeplass til 4 personar. Tanken er at bustaden skal verta brukt som kunstnarbustad for kunstnarar som vitjar Eidfjord. 

Eidfjord kommune eig òg ei målerisamling av Bergslien; Galleri Nils Bergslien i Eidfjord Sentrum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om bustaden. Arkivert 2005-05-25 ved Wayback Machine.
* Museum i Eidfjord kommune Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* Kunstformidling i Eidfjord Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* Framsyning av bustaden for tilreisande kunstnarar. På engelsk.[*daud lenkje*]

Kjelder
-------


* Om bustaden. Arkivert 2005-05-25 ved Wayback Machine.
* Museum i Eidfjord kommune Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* Kunstformidling i Eidfjord Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* Framsyning av bustaden for tilreisande kunstnarar. På engelsk.[*daud lenkje*]
**Robert Ian Brightwell** (27. oktober 1939–6. mars 2022) var ein engelsk friidrettsutøvar, fødd i Rawalpindi i dåverande Britisk India. Han vart i 1962 europameister på 400 meter.

Karriere
--------

Brightwell vart femtemann på 200 meter i EM i friidrett 1958. To år seinare sprang han Storbritannia sitt lag i 4 x 400 m stafett inn til femteplass under Sommar-OL i Roma. Sommaren 1962 sette han livsbeste på 400 m med 45,6 sekund. Høgdepunktet kom då han vann 400-meteren ved europameisterskapen 1962 i Beograd, framom vesttyske Manfred Kinder. I stafettløpet over 4 × 400 meter var rollene omsnudd. Der kneip ankermann Kinder fyrsteplassen for Vest-Tyskland, framom Brightwell. Hausten 1964 enda Brightwell på fjerdeplass på 400 meter ved dei olympiske sommarleikane i Tokyo. Han avslutta med å vinne sølv på 4 × 400 m stafett for Storbritannia og sette europarekord på tida 3.01,6, eitt tidels sekund føre Trinidad og Tobago.

Etter sommarleikane gifta han seg med friidrettsutøvaren Ann Packer.

Kjelder
-------

* Robbie BRIGHTWELL | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Robbie Brightwell» frå Wikipedia på engelsk, den 12. august 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BBC Things

 |
**Johann Nepomuk Nestroy** (fødd ) var ein austerriksk dramatikar, skodespelar og songar.

Liv
---

Nestroy var fødd i Wien. Etter debut som songar og skodespelar ved ulike scenar blei han etterkvart best kjend som komikar. Frå 1831 verka han i Wien, der hans store suksessar leda han fram til ein post som sjef for Carl-Theater 1854-60. Frå 1827 var han òg litterært verksam. Han skreiv og omarbeidde eit 80-tals skodespel til repertoaret sitt, som omfatta folkeleg realistiske lystspel som *Lumpacivagabundus* (1833; fritt omsett til svensk av Fran Hodell 1865 som *Andersson, Pettersson och Lundström*) og *Freiheit inn Krähwinkel* (1848), parodiar (mellom anna på verk av Friedrich Hebbel og Ferdinand Raimund) og dessutan lokalaktuelle songspel som *Wiener Possen*. Dei samla verka til Nestroy er blitt gjevne ut i fleire opplag, mellom anna 1924-30 i 15 band med biografi av Otto Rommel.

Kjelder
-------

* Carlquist, Gunnar: *Svensk uppslagsbok. Bd 19*, Svensk Uppslagsbok AB, Malmö 1937, s. 981.
Folk i sjamanroller frå ulike kulturar som kan fungera som bindeledd med åndeverda.
**Animisme** (av latinsk *anima*, som tyder sjel) viser til ei religiøs oppfatning om at alle ting i naturen, både levande og ikkje levande har eller kan ha ei sjel. Tru på at det finst ei ånd i kvart tre eller i ein innsjø (til dømes nøkken) er døme på animisme.

Omgrepet blir også brukt som eit samleomgrep for sokalla «primitive», «innfødte» eller «stamme»-religionar.

Etymologi
---------

I Oxford English Dictionary (OED) blir opphavet til termen tilskrive Stahl som i 1720 skreiv om *anima mundi*, men sjølve ordet vart ikkje teke i bruk før på 1800-talet. I følgje OED i 1832.

I sosialantropologi vart termen teken i bruk av den britiske antropologen Edward Burnett Tylor som tok det i bruk i boka *Primitive Culture*.

Animisme er nært i slekt med panteisme.

Fotnotar
--------

1. 1 2  Bowie, Fiona (2006), *The anthropology of religion: An Introduction*. 2. utgåve. Oxford: Blackwell. ISBN 978-1-4051-2105-7 eller ISBN 978-1-4051-2104-0.
2. 1 2  «animism» *The Oxford English Dictionary*, 2. utgåve, 1989, *OED Online*, Oxford University Press, 16.05.2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
**Hertz** er ei SI-avleia eining for måling av frekvens. Symbolet for hertz er **Hz**.

Eininga har fått namnet etter den tyske fysikaren Heinrich Rudolf Hertz, som gav viktige bidrag til vitskapen om elektromagnetisme.

Éin hertz er «ei svinging (eller hending) per sekund», 100 Hz blir då «hundre (hendingar) per sekund». Eininga kan bli brukt om alle periodiske hendingar. Til dømes kan ein seie at ei klokke tikkar med frekvensen 1 Hz.

Den inverse funksjonen av frekvens er tid (periode); slik blir ein frekvens på 1 Hz ein periode på eitt sekund. Ein frekvens på 1 MHz svarer til ein periode på eitt mikrosekund.

Bruk av eininga hertz
---------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Namn | Symbol | Faktor | Hertz |
| 1 kilohertz | **kHz** | 103 Hz | 1 000 Hz |
| 1 megahertz | **MHz** | 106 Hz | 1 000 000 Hz |
| 1 gigahertz | **GHz** | 109 Hz | 1 000 000 000 Hz |
| 1 terahertz | **THz** | 1012 Hz | 1 000 000 000 000 Hz |
| 1 petahertz | **PHz** | 1015 Hz | 1 000 000 000 000 000 Hz |
| 1 exahertz | **EHz** | 1018 Hz | 1 000 000 000 000 000 000 Hz |

---

Hertz → Kilohertz (103 Hz) → Megahertz (106 Hz) → Gigahertz (109 Hz) → Terahertz (1012 Hz) → Petahertz (1015 Hz) → Exahertz (1018 Hz)

Kjelder
-------

1. 1 2  Hofstad, Knut (23. august 2023). «hertz». *Store norske leksikon* (på norsk).

| * v
* d
* e
SI-einingar |
| --- |
| ampere – becquerel – candela – grader celsius – gray – coulomb – farad – henry – hertz – joule – katal – kelvin – kilogram – lumen – lux – meter – mol – newton – ohm – pascal – radian – sekund – siemens – sievert – steradian – tesla – volt – watt – weber |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Gerard Anthony Daly**, kjend som **Gerry Daly**, (fødd 30. april 1954) er ein irsk tidlegare fotballspelar frå Dublin som vart kjend for sine sesongar i Manchester United, Derby County og Coventry City. Han deltok i 48 landskampar og skåra 13 mål for Irland.

### Klubbspel

Daly var i 1972-73 Bohemians-spelar heime i Dublin. Sommaren 1973 vart han overført til Manchester United mot £20 000. Han fekk sin ligadebut allereie i sesongstarten 25. august, i ein kamp på bortebane mot Arsenal FC, eit oppgjer som United tapte 0-3. Gjennom ein sesong som enda med eit historisk nedrykk til 2. divisjon, fekk Daly lite speletid før nedrykket nærma seg. Sesongen etter var han ein av dei sentrale spelarane då Manchester United rykte oppatt i 1. divisjon. Våren 1976 spelte han finale i FA-cupen, men måtte sjå at Southampton FC stakk av garde med pokalen etter siger 1-0. På tampen av 1976 hamna Daly på reservebenken i Manchester United.

Den 7. mars 1977 la Derby County £175 000 på bordet, og Daly var Derby-spelar til klubben rykte ned frå 1. divisjon i 1980. Der etter gjekk turen til Coventry City, der han vart verande i fire sesongar, medrekna nokre månader med Leicester City i divisjonen under. Etter 1984 var Daly etter tur andredivisjons-spelar for Birmingham City, Shrewsbury Town, Stoke City. Til sist gjorde han 1988-89 teneste hos Doncaster Rovers i fjerdedivisjon og 1989-91 hos Telford United, ein klubb utanfor den engelske ligaen.

### Landslagsspel

Frå mai 1973 til november 1986 spelte Daly i 48 av Irlands landskampar i fotball. Gjennom desse vel 13 åra skåra han 13 mål, noko som gjer han til ein av dei mest målfarlege midtbanspelarane på irske landslag.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gerry Daly» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mars 2019.*

* eu-football

### Merittar

* Tap i FA-cupen:1976 med Manchester United
Kart over Koreasundet
**Koreasundet** er eit sund som ligg mellom Sør-Korea og Japan og er bindeledd mellom Austkinahavet og Japanhavet i det nordvestre Stillehavet. Sundet er viktig for internasjonal sjøfart.

*Tsusima Kaigan Yūbare* (1853). Tresnitt av Hiroshige.

Geografi
--------

Sundet har kyst mot den sørlege delen av Korea-halvøya i nord og dei japanske øyene Kyushu og Honshu i sør. Koreasundet er vel 200 km vidt på det meste, mens djupna ligg på mellom 90 og 100 meter. 

Sundet er delt av Tsushimaøya i ein vestre og austre kanal, Tsushimasundet. Den vestlege kanalen er djupare, opptil 227 meter djup, og smalare enn Tsushimasundet. I 1905 fann slaget i Tsushimasundet stad, der ein japansk flåte øydela den russiske under krigen mellom dei to landa.

Havstraumar
-----------

Ein del av Kuroshiostrømmen eller Tsushimastramen passerer gjennom sundet. Dette er ein varm havstraum som kjem frå dei japanske øyane og passerer gjennom Japanhavet før han blir delt av Sakhalin. Deretter fortset han inn i det nordlege Stillehavet via sundet nord for Hokkaidō og inn i Okhotskhavet nord for Sakhalin nær Vladivostok. Vassmassen er svært variabel på grunn av det låge saltnivået i hava søraust for Korea og Kina.

Skipsfart
---------

Utsyn mot Busan frå ei ferje.
Både Sør-Korea og Japan har avgrensa sine territorielle krav i området, til tre nautiske mil frå kysten, for å sikra fri passasje for trafikk.

Ei rekkje passasjerbåtar trafikkerer sundet. Kommersielle ferjeruter går frå Busan i Sør-Korea til japanske hamner som Fukuoka, Tsushima, Shimonoseki og Hiroshima. Det går også ferjer mellom Tsushimaøya og Fukuoka og den sørkoreanske øya Jeju og det sørkoreanske fastlandet. I tillegg kjem ferjetrafikk mellom Busan, Japan og Kina.

Tanken om ein undersjøisk tunnel mellom Japan og Korea har vore lufta. For Japan ville ein slik tunnel vera særskild interessant ettersom det ville gjera det lettare å transportere gods gjennom Korea til Russland og vidare til Europa.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Korea Strait» Arkivert 2006-11-11 ved Wayback Machine. i *Encyclopedia Britannica*
* «Oceanographic Characteristics of the Korea Strait» Arkivert 2007-05-13 ved Wayback Machine. frå KORDI

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Koreastredet» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2014.*

* «Korea Strait» Arkivert 2006-11-11 ved Wayback Machine. i *Encyclopedia Britannica*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NDL

 |
| **L'Aquila** |
| --- |
| Sentrum av L'AquilaSentrum av L'Aquila Sentrum av L'Aquila |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til L'Aquila |
| **Byvåpenet til L'Aquila** |

 |
| Plassering |
| 

L'Aquila is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Abruzzo  L'Aquila |
| Grunnlagd | 1259 |
| Borgarmeister | Pierluigi Biondi |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  466 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt    - folketettleik | 69 368   135/km² |
| Koordinatar | 42°21′″N 13°24′″E﻿Koordinatar: 42°21′″N 13°24′″E﻿ |
| Høgd over havet | 714 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 67100 |
| Telefon-retningsnummer | 0862 |
| **Nettstad:** www.comune.laquila.it |

**L'Aquila** er ein by sentralt i Italia. Han ligg mellom mellomaldermurar på ein ås i den vide dalen til elva Aterno og er omgjeve av Appenninane med Gran Sasso i nordaust. Han er både hovudstad i regionen Abruzzo og i provinsen L'Aquila. Byen har 72913 innbyggjarar.

Byen består av eit virrvar av smale gater mellom bygningar og kyrkjer frå barokken og renessanse og opne piazzaer. Byen har eit eige universitet, Universitetet i L'Aquila, eit teater, eit symfoniorkester, eit kunstakademi, eit statskonservatorium og eit filminsitutt.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd som Aguila av Fredrik II av Det tysk-romerske riket ut frå fleire landsbyar som alt eksisterte (99 i følgje ei lokal segn). Bygginga av byen stod ferdig i 1254 av son til Fredrik Konrad IV av Tyskland. Namnet vart endra til Aquila degli Abruzzi i 1861 og til L'Aquila in 1939. Då Konrad døydde vart byen øydelagd av bror hans Manfred i 1259, men vart bygd opp att av Karl I av Anjou, etterfølgjaren hans som konge av Sicilia. Bymurane rundt byen stod ferdig i 1316. 

Han var raskt den nest største byen i Kongedømet Napoli og var sjølvstyrt. 

Byen vart plyndra to gonger av franske troppar under napoleonskrigane i 1799.

Byen og det omkringliggjande distriktet vart 6. april 2009 ramma eit jordskjelv der minst 294 menneske omkom og 30000 vart huslause.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Portal for L'Aquila
* Turisme i L'Aquila

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «L'Aquila» frå Wikipedia på engelsk, den 4. desember 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* ICCU

 |
**Doctor oeconomiae**, som også kan skrivast **doctor oeconomiæ**, forkorta **dr.oecon.**, også kalla **doktorgraden i økonomiske fag**, har blitt tildelt av Norges Handelshøyskole (NHH) frå 1957. Opphavleg var dette ei såkalla individuell ordning, det vil seie at kandidaten ikkje deltok i eit utdanningsprogram eller fekk rettleiing, på same måte som dr.philos. ved universiteta. Berre 14 personar gjennomførte dr.oecon. etter denne gamle ordninga. Tidleg på 1980-talet oppretta NHH ei organisert forskarutdanning med den same tittelen, dr.oecon. som mål for utdanninga. Den første som vart dr.oecon. etter den nye ordninga var seinare rektor ved NHH, Jan Haaland, i 1985. Etter dette har omkring 10 personar blitt tildelt dr.oecon. kvart år.

Som eit ledd i Kvalitetsreforma har også NHH sine grader blitt endra. Frå og med hausten 2003 har søkarar til organisert forskarutdanning blitt teke opp på eit Ph.D-studium, og dr.oecon. har i ettertid blitt utfasa.

Doktorgraden ved NHH kan tildelast på grunnlag av forskingsarbeid innanfor tradisjonell samfunnsøkonomi og bedriftsøkonomi, og også innanfor rekneskap, marknadsføring, strategi, organisasjon og leiing.

Doctorgraden oppnås også ved Universiteter i utlandet.. Og da spesielt i U. S. A, samt Tyskland er populært. Kravene er MEGET STRENGE - og det er meget få som - "slipper gjennom nåløyet".

Ett fåtall har også Doctorgrad fra våre naboland - da spesielt fra Sverige & Danmark.

Gjelder såvel Dr.oecon som Dr.med.
**Det skotske sosialistpartiet**, **Scottish Socialist Party** (**SSP**), er eit venstreparti i Skottland som står på ein marxistisk økonomisk plattform og arbeider for skotsk sjølvstende. 

SSP blei danna i 1998, med utgangspunkt i *Scottish Socialist Alliance*, som namnet seier ein allianse av skotske venstregrupper, mellom dei «trotskistiske» *Scottish Militant Labour* (*Militant Tendency*), *Scottish Republican Socialist Par*ty, og *Communist Party of Scotland*. Dei viktigaste personane ved danninga av SSP var Tommy Sheridan og Alan McCombes. 

I 1999 gjorde SSP det ganske godt i det første valet dei deltok i, og fekk inn Sheridan som parlamentsmedlem for Glasgow. Perioden sidan har vore ein vekstperiode for partiet, og det fekk ein betydeleg medlemstilvekst da Socialist Workers Party i Skottland bestemte seg for å bli ein del av SSP. Mange medlemmer er også komne frå Labour Party og Scottish National Party (SNP). Avgjerda til *Rail, Maritime and Transport workers union RMT* i 2003 om å la lokalavdelingane deira slutte seg til SSP om dei vil, førte til at heile forbundet blei ekskludert (utestengt) frå Labour Party i januar 2004. 

SSP har opplevd ein del interne usemjer. Fraksjonar, det vil seie organiserte tendensar som i SSP blir kalla plattformer, er fullt ut tillatte i SSP. Nokre hevdar dette bidrar til indre strid, men andre vil hevde det burde vere ein sjølvsagd demokratisk rett å organisere tendensar i alle politiske parti, slik det er i SSP. 

Partiet har blitt den fremste krafta på ytre venstre i Skottland, og skåra mykje betre enn den fremste konkurrenten på den sosialistiske venstresida, allbritiske Socialist Labour Party (SLP), ved det skotske parlamentsvalet i 2003. SSP fekk da 6 medlemmer i parlamentet i Edinburgh, og sidan har ein tidlegare SNP-medlem gått over i SSP-gruppa, så dei er 7. 

SSP ønskjer først og fremst å utfordre Tony Blairs Labour Party, men valresultata tyder visstnok så langt på at det er det politisk sentrumsorienterte skotske sjølvstendepartiet SNP som har tapt flest stemmer til SSP. 

Den populære partileiaren Tommy Sheridan har nyleg gått av etter eige ønske. Colin Fox er vald til ny leiar for SSP. 

Ungdomsorganisasjonen til SSP heiter *Scottish Socialist Youth*.

SSP gir ut ei vekeavis kalla *Scottish Socialist Voice*.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
**Doctor artium**, forkorta **dr.art.**, er ei doktorgrad i humaniora som blei innført ved Universitetet i Bergen i 1985 og ved Universitetet i Oslo i 1991. Grada blei også tildelt ved Universitetet i Trondheim/Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet og Universitetet i Tromsø.

Grada blei innført i Bergen som ei av dei første doktorgradene med organisert doktorgradsprogram og forskaropplæring. Gradene dr.polit. og dr.psychol. blei innført samtidig.

I samband med gradsreforma i høgare utdanning har grada blitt fasa ut fram til 2008, og blir ikkje lenger tildelt.

Ved Universitetet i Oslo har grada berre eksistert i 17 år og er den doktorgrada med kortast levetid ved universitetet.

Før innføringa av dr.art. tok ein i staden den filosofiske doktorgrada (dr.philos.) i dei humanistiske faga. Også etter innføringa av dr.art. var det mogleg å bli dr.philos. i staden. Etter 2008 tek ein anten ph.d. (viss ein er teken opp på eit organisert doktorgradsprogram) eller dr.philos.

Fotnotar
--------

1. ↑  Jenny Lippestad: «Planmessige studier til nye doktorgrader», *Aftenposten*, 16.01.1984

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nekrolog over en grad[*daud lenkje*]
Sombrerogalaksen er eit døme på ein LINER-galakse.
**LINER** (engelsk forkorting for *low-ionization nuclear emission-line region*) er ein vanleg type galaksekjerne. Særtrekket deira er høva mellom emisjonslinene som gjerne er veike. 

Det finst for ein del LINER-objekt ein tydeleg samanheng med aktive galaksekjernar. Grunna veike og breie emisjonsliner reknar ein med at desse LINER-objekta er veike aktive galaksekjernar, sidan emisjonslinene liknar på dei ein finn hjå Seyfert type 1-galaksar. I tillegg er den ultrafiolette strålinga, radiostrålinga eller røntgenstrålinga lik.

Andre LINER-objekt inneheld gass som er vorten eksitert av kollisjonar i stjernevinden som blæs frå område med eksplosiv stjernedanning eller gjennom fotoionisering som skriv seg frå uvanleg varme stjerner etter kvart som den eksplosive stjernedanninga utviklar seg. Båe trekka kjenner ein att frå galaksar med eksplosiv stjernedanning, og ein reknar difor med at desse LINER-objekta ligg i slike galaksar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «LINER» s. 231 i **Philip's Astronomy Encyclopedia** utgjeven i 2002.*

| * v
* d
* e
Galakse |
| --- |
| Morfologi | Elliptisk galakse · Linseforma galakse · Spiralgalakse · Stavspiralgalakse · Irregulær galakse · Dverggalakse · Ringgalakse |  |
| Struktur | Supermassivt svart hòl · Bolning · Stav · Disk · Spiralarm · Galaksehalo · Mørk materie-halo |
| Aktive galaksekjernar | Relativistisk jet · LINER · Radiogalakse · Seyfert-galakse · BL Lacertae-objekt · Blazar · Kvasar |
| Vekselverknad | Stjernestraum · Vekselverkande galakse · Galakse med eksplosiv stjernedanning · Satellittgalakse · Galaksehop · Superhop |
| Lister | Næraste |
**Respect - The Unity Coalition** er eit britisk sosialistisk parti skipa 25. januar 2004 i London. Namnet står for *Respect, Equality, Socialism, Peace, Environmentalism, Community and Trade unionism* ('Respekt, Likskap, Sosialisme, Fred, Miljøvern, Fellesskap og Fagforeiningsarbeid'). Det blir oftast berre kalla *Respect* eller *Respect Party*. 

Respect blir av somme sett på som berre eit parti mot krigen i Irak, men partiet hevdar sjølv at det er eit breitt alternativ til dei andre partia som står for «privatisering, krig og okkupasjon». Nokre av dei politiske standpunkta til partiet er renasjonalisering av jernbanen og andre (tidlegare) offentlege tenester, motstand mot privatisering av helsevesenet og skulesystemet, høgare minimumsløn, auka skatt for dei velståande og meir offentleg velferd, og avskaffing av dei fagforeiningsfiendtlege lovene dei konservative fekk vedtatt, og som Tony Blair og hans *New Labour* ikkje har fjerna. I grunnlagsdokumentet for partiet seier Respect at dei vil ha eit sosialt rettferdig og økologisk berekraftig samfunn, basert på felleseige og demokratisk kontroll. 

Respect tillèt medlemmene sine å vere medlemmer av andre politiske organisasjonar, berre dei ikkje stiller til val mot Respect eller motarbeider partiet. Viktige element i Respect er mellom anna parlamentsmedlem George Galloway, det trotskistiske *Socialist Workers Party* og leiande personlegdomar frå *Muslim Association of Britain*. Blant kjende personar som er med i Respect kan nemnast fagforbundsleiar Mark Serwotka, skodespelforfattar Harold Pinter og filmskapar Ken Loach. 

Respect utfordra Labour frå venstre første gong ved vala til bystyret i London og EU-parlamentet i 2004, og fekk ein kvart million stemmer. Respect meiner denne suksessen skuldast krigsmotstanden og at mange tidlegare Labour-veljarar tykkjer Blair har ført Labour altfor langt til høgre. Det verkar vidare som Respect har klart å få ein god del støtte frå muslimske veljarar, blant anna på grunn av motstanden mot krigen i Irak. Respect vann sitt første val 29. juli 2004 i Tower Hamlets i London og fekk ein byrådsmedlem derfrå. I september same året kom dei på andreplass føre Labour i eit suppleringsval til parlamentet i Millwall. Så kom gjennombrotet ved det allmenne parlamentsvalet 2005, da Respect klarte å stille kandidatar i 26 valkrinsar, fekk valt inn George Galloway frå Bethnal Green and Bow i London og kom på andreplass tre andre plassar. Kandidaten deira Salma Yaqoob fekk heile 27 prosent av stemmene i ein valkrins i Birmingham. 

Respect stiller ikkje til val i Skottland. Der oppmodar dei folk om å støtte Scottish Socialist Party.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI

 |
**Golta** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland fylke. Folketalet er 42 (2011).

Golta er skilt frå øya Sotra med den tronge kanalen Goltastraumen. Over denne går Golta bru. Øya er nesten delt på midten av kanalen Vogga, og busetjinga er stort sett samla rundt dette delingspunktet. Mens Vogga er berykta for ville brottsjøar, er det ei lun vik på motsett side mot, Goltosen, og det er òg bygd ein molo i Goltasundet. Høgste punktet er Goltaberget (44 moh).

Goltastraumen og Golta bru
Fisket var rikt i vikene rundt Golta, og det kom stadig silde- og makrellstimar inn i dei tronge buktene som kunne stengast av med garn. Ibuarane på øya var difor velståande på 1700- og 1800-talet. Frå slutten av 1800-tallet vart fisket organisert i eit landnotlag, dette var i drift fram til rundt 1950.

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 | 2001 |
| --- | --- | --- |
| 32 | 46 | 41 |

Kjelder
-------

1. ↑  Golta, Statens Kartverk
2. ↑  Golten landnotlag Fylkesarkivet
3. ↑  Folketeljing 1801 for Sund prestegjeld, frå Digitalarkivet
4. ↑  Folketeljing 1900 for Sund herred, frå Digitalarkivet
5. ↑  Arvid Skogseth, *Sund på Søre Sotra, bd. 4* (Sund kommune, 2015)

* *Denne artikkelen bygger på «Golta» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juli 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**Danmarks kommunistiske parti (DKP)** er eit dansk kommunistisk politiskt parti som blei grunnlagt i 1919 som *Venstresocialistisk Parti*. Det noverande namnet er frå 1920. Partiet braut ut frå Socialdemokraterne. 

Partiet hadde tette koplingar med Sovjetunionen og var fram til 1943 med i Komintern. Partiet blei forbode i 1941 og manga medlemer blei internerte eller sette i konsentrasjonsleirar. Partiet deltok i kampen mot den nazistiske ockupasjonsmakta og var representert i Danmarks frihedsråd. I Folketingsvalet i 1945 gjorde partiet sitt beste val nokon gong og fekk 12,5 % av stemmene, noko som gjorde det til Danmarks fjerde største parti i folketinget.

I åra 1945 til 1990 hadde partiet ei dagsavis som var kalla *Land og Folk*. Partiet hadde ein ungdomsorganisasjon som heitte Danmarks kommunistiske ungdom.

Samans med partia Venstresocialisterne og Socialistisk Arbejderparti danna DKP Enhedslisten i 1989, og i 1994 kom det partiet med i Folketinget.

Partiet har vore representert i folketinget 1932-1941, 1945-1960, 1970-1971 och 1973-1979.

Partileiarar
------------

* 1932-1958 Aksel Larsen
* 1958-1977 Knud Jespersen
* 1977-1987 Jørgen Jensen
* 1987-1991 Ole Sohn
* 1991-2003 *Kollektivt ledarskap*
* 2003- Henrik Stamer Hedin

Kjelder
-------

1. ↑  .
2. ↑  .

* Den svenskspråklege wikipediaen, artikkelen *Danmarks Kommunistiska Parti*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* DKP.dk - Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
Koordinatar: 48°51′18″N 2°18′45″E﻿

Bilde av Les Invalides tatt frå lufta
**Les Invalides** i 7. arrondissement i Paris er eit større område med ei samling bygningar som omfattar museum og monument knytte til fransk militærhistorie, i tillegg til eit sjukehus og ein nedlagd heim for krigsveteranar.

Bygningene huser Musée de l'Armée, det militære museet for den franske hæren, Musée des Plans-relieffer, Musée d'Histoire Contemporaine og eit gravområde for franske krigsheltar. Les Invalides husar i dag også eit offentleg bibliotek og eit bibliotek som av historiske fotografi. Musea omfattar i hovudsak store militærsamlingar knytte til fransk historie. Musée de l'Armée ble offisielt åpnet i 1905.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Les Invalides» frå Wikipedia på bokmål, den 27. mars 2019.*

1. ↑  *Fotografibiblioteket i Les Invalides*, arkivert frå originalen 23. juni 2012, henta 16. november 2018
2. ↑  *Folkebiblioteket i Les Invalides*, arkivert frå originalen 31. august 2012, henta 16. november 2018
3. ↑  *Utstillinger og gjenstander tilknyttet museene. Besøkt: 21.08.2012*, arkivert frå originalen 23. juni 2012, henta 16. november 2018
4. ↑  *Historie tilknyttet Musée de l'Armée*, arkivert frå originalen 19. januar 2012, henta 16. november 2018

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Socialdemokraterne** eller **Socialdemokratiet** er eit dansk politisk parti.

Socialdemokratiet har røter i det 19. hundreåret. Partiet blei stifta i 1871 av Louis Pio, Harald Brix og Paul Geleff. Formålet var å organisere den veksande arbeidarklassen på eit demokratisk, sosialistisk grunnlag. Sidan midten av hundreåret hadde Danmark vore inne i ein industrialiseringsprosess. Landbefolkninga flytta inn til byane og blei arbeidarar, og Socialdemokratiet sprang ut av kravet om å gje denne befolkningsgruppa rettferdige levevilkår og demokratiske rettar.

Ved folketingsvalet i 1924 blei Socialdemokratiet det største partiet med 36,6 prosent av stemmene, og partiet danna for første gong regering - med Thorvald Stauning som statsminister. Han utnemnde verdas første kvinnelege minister, Nina Bang, same året - ni år etter at kvinner fekk valrett i Danmark.

I heile perioden fram til 2001 har Socialdemokratiet med få unnatak hatt regeringsmakta, og det har dermed prega den danske samfunnsutviklinga på nesten alle område. Socialdemokratiet danna seinast regjering frå den 25. januar 1993 fram til den 27. november 2001 med Poul Nyrup Rasmussen som statsminister.

Partiet sin ungdomsorganisasjon heiter Danmarks Socialdemokratiske Ungdom (DSU). Partiet er medlem av Den sosialistiske internasjonalen.

Partileiaren er sidan 2015 Mette Frederiksen. Ho blei statsminister i Danmark etter valet i 2019.

Ifølgje partiet sine lover er det formelle namnet framleis *Socialdemokratiet*, men sidan partikongressen i 2002 har det oftast bruka kallenamnet *Socialdemokraterne*.

Forholdet til LO
----------------

Inntil midten av 1990-talet peikte Socialdemokratiet to medlemer til LO sitt arbeidsutval, og LO hadde to medlemer i Socialdemokratiet sitt arbeidsutval. Sjølv om det tette organisatoriske bandet ikkje lenger er der, arbeider LO og Socialdemokratiet framleis nært saman.

Partileiarar
------------

| Partiformann | Tiltro | Avgang |
| --- | --- | --- |
| Louis Pio | 1871 | 1872 |
| Carl Würtz | 1872 | 1877 |
| Ernst Wilhelm Klein | 1874 | 1875 |
| Louis Pio | 1875 | 1877 |
| Chresten Hørdum | 1877 | 1877 |
| A. C. Meyer | 1878 | 1878 |
| Saxo W. Wiegell | 1878 | 1879 |
| Chresten Hørdum | 1880 | 1882 |
| P. Knudsen | 1882 | 1910 |
| Thorvald Stauning | 1910 | 1939 |
| Hans Hedtoft | 1939 | 1941 |
| Alsing Andersen | 1941 | 1945 |
| Hans Hedtoft | 1945 | 1955 |
| Hans Christian Hansen | 1955 | 1960 |
| Viggo Kampmann | 1960 | 1962 |
| Jens Otto Krag | 1962 | 1972 |
| Anker Jørgensen | 1972 | 1987 |
| Svend Auken | 1987 | 1992 |
| Poul Nyrup Rasmussen | 1993 | 2002 |
| Mogens Lykketoft | 2002 | 2005 |
| Helle Thorning-Schmidt | 2005 | 2015 |
| Mette Frederiksen | 2015 | i dag |

Kjelder
-------

1. ↑  «Formænd og statsministre». Socialdemokratiet. Henta 29. november 2016.
2. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

* Socialdemokratiet
* Danmarks Socialdemokratiske Ungdom
Grillplassen ved Långsjön sommaren 2007  
Foto: Holger Ellgaard
**Långsjön** er ein innsjø på grensa mellom kommunane Huddinge og Haninge sør for Stockholm i Södermanland i Sverige. Innsjøen har eit overflateareal på ca. 70 mål, og har ei breidd beståande av steinheller, til dels mosegrodde. Innsjøen ligg 81 meter over havet, og største djupna er mælt til 11,8 meter. Voluma til innsjøen er ca. 420 000 m³.

Innsjøen sin langsmale nordlege del har vakse igjen, og består i dag for det meste av tettvokst siv.

Heile innsjøen ligg innanfor Natura 2000-området «Hanveden» (som utgjer ein liten del av det relativt store skogsområdet Hanveden på Södertörn). Innsjøen sin nordvestlege del, Huddinge-delen, ligg dessutan innanfor Paradisets naturreservat.

Långsjön blir passert av Sörmlandsleden og av «Sameslingan», ein tursti tilhøyrande Paradisets naturreservat. Det er ein rasteplass med gapahuk vest for innsjøen.

Andre innsjøar i Hanveden-området inkluderer: Svartsjön, Trehörningen, Tornbergssjön, Ormputten, Ådran og Öran.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Långsjön (Hanveden)» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Långsjön, på Huddinge kommuns webbplats

Koordinatar: 59°8′38.54″N 18°2′16.94″E﻿
**Socialistisk Folkeparti** i Danmark blei danna i 1959, med folk som var ekskluderte (utestengde) frå det danske kommunistpartiet i brodden. Fremst av dei var mangeårig leiar i kommunistpartiet, Aksel Larsen. Dei ville ha eit dansk demokratisk sosialistparti som var heilt uavhengig av Sovjetunionen etter avsløringane av stalinismen og etter undertrykkinga i Ungarn i 1956. SF ville skape ein tredje veg, annleis enn både kommunisme og sosialdemokrati slik desse hadde utvikla seg.

SF har også teke opp i seg mange miljøforkjemparar, og reknar seg som eit raudgrønt parti. 

SF har 14000 medlemer (hausten 2007). Ved valet i Danmark 15. september 2011 fekk SF 9,2 % av stemmene, og vart dermed femte størst. Partiet fekk 16 av 179 representantar i Folketinget.

Mangeårig leiar har vore Villy Søvndal, men han vart i 2012 avløyst av Annette Vilhelmsen.

SF er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Koordinatar: 59°13′37.499″N 15°15′4.5180″E﻿
**Norra Bro** er ein svensk tettstad i Örebro kommun i Örebro län i landskapet Närke. I 2005 hadde tettstaden 531 innbyggjarar. 

Norra Bro grensar til Brickebacken og Gryts industriområde. Området er knytt til det sentrale Örebro via Gällerstadvägen. 

Området består delvis av eit større rekkehusområde frå 1970-talet med omkringliggande einebustader frå same tid, og dels av einebustader bygd på slutten av 1990- og byrjinga av 2000-talet.

Mellom 1980 og 2005 auka folketalet med 24 prosent. Det er mange arbeidsplassar i området. Det kommunale tenestetilbodet er felles med Brickebacken, t.d. helsestasjon og skule. Like i nærleiken av Norra Bro har Atlas Copco eit anlegg.

I eldre tider låg bygda Norra Bro ca. 2 km lengre sør, men i samband med skiftet av jordbrukseigedomear på 1800-talet, blei gardane delt opp, og bustadhusa flytta. Då det noverande villaområdet blei bygd, blei det gamle namnet Norra Bro teken i bruk igjen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norra Bro» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Eesti Reformierakond** (*Det estiske reformpartiet*) er eit liberalt politisk parti i Estland. Parti har vore medlem av Den liberale internasjonale sidan 1996 og er òg medlem av Det europeiske liberaldemokratiske og reformpartiet. Ved parlamentsvalet i 2007 vart partiet det største, med 27,8 % av røystene og 31 representantar i nasjonalforsamlinga (Riigikogu), av 101. Partileiaran, Andrus Ansip, har vore statsminister i Estland sidan 2005. Han regjerer i koalisjon med det konservative partiet Isamaa ja Res Publica Liit og det sosialdemokratiske Sotsiaaldemokraatlik Erakond.

Partiet vart stifta i 1994 og har teke del i dei fleste koalisjonsregjeringane i Estland sidan då. Det har soleis hatt stor innverknad på politikken i landet. Partiet har mellom anna fått innført flat inntektsskatt. Det er inspirert av den liberalistiske økonomiske tenkjinga til økonomar som Friedrich von Hayek og Milton Friedman. Partiet går inn for eit generelt lågt skattenivå. Det vil òg avskaffa verneplikta i Estland.

### Oppslutning ved parlamentsval 1995-2011

| Årstal | Mandat | Røyster |
| --- | --- | --- |
| 2011 | 33 | 28,6 % |
| 2007 | 31 | 27,8 % |
| 2003 | 19 | 17,7 % |
| 1999 | 18 | 15,9 % |
| 1995 | 19 | 16,2 % |

Litteratur
----------

* Elisabeth Bakke (red): *Sentral-Europa og Baltikum etter 1989* (2. utg.), Samlaget, 2006, 280 s. ISBN 82-521-6786-1.

Kjelder
-------

1. ↑  «Eesti Reformierakond». Henta 10. august 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisielle nettsider

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |