recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sichuanesisk
Fire dialektgrupper innan sichuanesisk
**Sichuanmandarin** eller **sichuanhua** eller **sichuanesisk** (forenkla kinesisk: 四川话; tradisjonell kinesisk: 四川話; pinyin: *Sìchuānhuà*; Wade-Giles: *Szŭ-ch'uan-hua*, sichuanesisk: *ʂːtsʰuən‘huaː*) er ein dialekt innan dialektgruppa sørvestmandarin (西南官话), ei grein av det kinesiske språket mandarin. 

Språket vert tala av ca 120 millionar menneske i provinsen Sichuan og i byprovinsen Chongqing, og i tilgrensande delar av Hubei, Guizhou, Yunnan, Hunan og Guangxi.

Dialektar
---------

Sichuanesisk har mindre dialektspenn enn alle dei andre mandarinspråk. Men det er mogeleg å gruppera språket i fire dialektar: Minjiangdialekten (岷江小片), Chengdu-Chongqing-dialekten (成渝片), Renshou-Fushun-dialektar (仁富小片) og Ya'an-Shimian-dialekten (雅棉小片).

Minjiang, Ya'an-Shimian og Renshou-Fushun vert tala for det meste i det sørlege og i det vestlege Sichuan der befolkninga i større grad nedættar frå den eldre sichuanesiske befolkning enn dagens befolkning i nordlege eller austlege Sichuan. Desse dialektane har bevart mange særdrag frå bashu (dei gamle sichuanesarane sitt språk), og kallast difor ofte for gamalsichuanesisk. Derimot er Chengdu-Chongqing gjerne kalla nysichuanesisk og har fåe restar etter bashu.
**Beverley Martyn** (fødd 24. mars 1947 som Beverley Kutner) er ein engelsk songar, låtskrivar og gitarist.

Biografi
--------

16 år gammal spelte ho inn den første singelen sin, «Babe I'm Leaving You», som kom ut på Parlophone i 1965. Martyn fekk så kontrakt med Deram Records. I 1966 gav ho ut ein singel, «Happy New Year» (der ho vart akkompagnert av Jimmy Page, John Paul Jones, Nicky Hopkins og Andy White. Ho gav ut fleire singlar og vart involert i visemiljøet i London. Her møtte ho Paul Simon som inviterte ho til New York. Der ho bidrog ho på Simon & Garfunkel-albumet *Bookends* på songen «Fakin' It». 

I 1969 møtte ho John Martyn, som ho etter kort tid gifta seg med. Som ein duett gav dei ut to album i lag, *Stormbringer!* og *The Road to Ruin*. Etter *The Road to Ruin* overtydde Island John Martyn om å halde fram solokarrieren sin, sidan det vart blitt større interesse for visesongarar på denne tida. Sjølv om brukte meir tida med borna deira, bidrog Martyn på soloprosjekta til mannen fram til ekteskapet tok slutt. Paret vart skilde under innspelinga av John Martyn-albumet *Grace and Danger* i 1980 og ho trekte seg attende frå musikken i mange år. 

I 1990-åra vart ho invitert med på ein europeisk turne med Loudon Wainwright III. I 1998 starta ho opp att platekarrieren sin med albumet *No Frills*.

I 2004 vart songen Martyn, «Primrose Hill», som ho skreiv og song på *Road To Ruin*, sampla av Fat Boy Slim for songen «North West Three» i 2004 på albumet hans *Palookaville*.

Diskografi
----------

### Singlar

* «Babe, I'm Leaving You» (McGann) / «Wild About My Lovin'» (Trad. Arr. Joyce) (Juni 1965 med The Levee Breakers)
* «Happy New Year» (Newman) / «Where The Good Times Are» (Martyn) (September 1966 som «Beverley»)
* «Picking Up The Sunshine» / «Gin House» (1966 som «Beverley»; ikkje utgjeven)
* «Museum» (Leitch) / «A Quick One For Sanity» (by «D. Cordell Tea Time Ensemble») (Juli 1967 som «Beverley»)

### Album

* *Stormbringer!* (Februar 1970 med John Martyn)
* *The Road to Ruin* (November 1970 med John Martyn)
* *No Frills* (1998)
* *The Phoenix and the Turtle* (2014)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Beverley Martyn» frå Wikipedia på engelsk, den 4. april 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Sweet Honesty - The Beverley Martyn Story; published 7. januar 2011, henta 4. april 2019
2. ↑  Harris, Craig. «Biography: Beverley Martyn». Allmusic. Henta 26. april 2010.
3. ↑  *John Martyn: gitarist and singer.* *The Times*, 30. januar 2009, p. 75, «Obituaries».

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Folketeljing** vert gjort med jamne mellomrom i dei fleste landa i verda for å føre statistikk over innbyggjartal og andre demografiske tilhøve. Formålet med teljingane var i tidlegare tider å få betre grunnlag for skatteinnkreving eller betre oversyn over rekrutteringa av soldatar, men statistikk kan brukast til mange ulike formål.

Dei eldste kjende folketeljingane vart haldne i Babylon, Egypt og i Kina 2000–3000 f.Kr. Romerrikets folketeljingar er kjende frå Bibelen, der er dei kalla «manntal». 

På 1700-talet organiserte mange land i Europa folketeljingar, mellom dei Island i 1701, Sverige i 1748 og Danmark-Noreg i 1769. USA hadde si første folketeljing i 1790 mens England og Frankrike heldt sine første folketeljingar i 1801.

Norske folketeljingar
---------------------

I Noreg er det gjennomført fullstendige systematiske folketeljingar sidan 1769. I 1769 vart også kvinnene talde med, berre dei yrkesmilitære er haldne utanfor. I motsetnad til dei eldre manntala inneheld denne teljinga ingen individualopplysningar, berre dei prestegjeldsvise summariske data om alder, kjønn og yrke er tekne vare på. For Vefsn (som då òg omfatta Grane og Hattfjelldal vart namnelistene tekne vare på, og dei er tilgjengelege gjennom Digitalarkivet.

På 1600-talet vart det ført manntalslister som berre inneheldt opplysningar om menn eller kvinner som hadde eigen gard.

Ved dei siste folketeljingane har dei kombinert opplysningar på spørjeskjema med opplysningar frå blant anna Folkeregisteret og GAB. Den siste folketeljinga i Noreg vart gjennomført 3. november 2001. Dei registra som finst over befolkning, sysselsetting og bustader er no så omfattande at styresmaketene meiner det ikkje er naudsynt å gjennomføre fleire skjemabaserte teljingar

Søking etter personar i folketeljingene
---------------------------------------

Folketeljingane for 1801, 1865, 1875, 1900 er digitalisert av Digitalarkivet og Registreringssentral for historiske data, og er gjort søkbare på nettet. For den første folketeljinga, som vart halden i 1769, er dei fleste av namnelistene gått tapt, slik at berre dei numeriske resultata er tatt vare på.

Folketeljingar i Noreg
----------------------

* 1769 – 723 618 innbyggjarar
* 1801 – 883 603 innbyggjarar
* 1815 – 885 431 innbyggjarar
* 1825 – 1 051 318 innbyggjarar
* 1835 – 1 194 827 innbyggjarar
* 1845 – 1 328 471 innbyggjarar
* 1855 – 1 490 047 innbyggjarar
* 1865 – 1 701 756 innbyggjarar
* 1875 – 1 813 424 innbyggjarar
* 1891 – 2 000 917 innbyggjarar
* 1900 – 2 240 032 innbyggjarar
* 1910 – 2 391 782 innbyggjarar
* 1920 – 2 649 775 innbyggjarar
* 1930 – 2 814 194 innbyggjarar
* 1946 – 3 156 950 innbyggjarar
* 1960 – 3 591 234 innbyggjarar
* 1970 – 3 874 133 innbyggjarar
* 1980 – 4 091 132 innbyggjarar
* 1990 – 4 247 546 innbyggjarar
* 2001 – 4 520 947 innbyggjarar

På nettet:
----------

* Statistisk sentralbyrå - Folketeljingar
* Folketeljinga for Vefsn 1769
* Digitalarkivet – folketeljingar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NDL

 |
**Steve Mullings** (fødd 28. november 1982) er ein tidlegare sprintar frå Jamaica. Mullings spesialiserte seg på 100 meter og 200 meter og på 4 x 100 meter stafett.

Karriere
--------

Mullings utmerka seg godt som sprintar i byrjinga av 2000-åra, og greidde kvalifikasjonskravet til sommar-OL 2004 i Aten. Då han testa positivt for ulovlege stoff, m.a. testosteron, vart han teken bort frå tevlinga og utestengt frå idretten i to år. Resultata hans frå mellom midten av 2004 og 2005 vart sletta frå arkivet.

I 2006 kom han tilbake og forsøkte på nytt. Han trena seg i form att og deltok m.a. i VM i friidrett 2007 i Osaka, der han tok sølv med det jamaicanske stafettlaget på 4 x 100 meter, sjølv om Mullings riktignok ikkje sprang i sjølve stafettfinalen. Mullings greidde ikkje OL-krava i 2008, men hadde eit vellukka 2009. Under VM i friidrett 2009 i Berlin sette Mullings personleg rekord på 200 meter på 19,98. I tillegg tok han gull med stafettlaget på 4 x 100 meter. Mullings sprang her i finalen saman med Michael Frater, Asafa Powell og Usain Bolt. Dei kom i mål på 37,31, berre to tidelar bak Jamaicas verdsrekord frå Beijing i 2008. 

I 2011 sprang han for fyrste gong 100 meter på under 10 sekund og sette personleg rekord på 9,80. Eventyret tok slutt den 11. august 2011 då Mullings testa positivt for furosemid. Den 22. november same året vart Mullings utestengt frå idretten på livstid. Domen vart gjort einstemmig av anti-dopingpanelet på Jamaica.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Steve Mullings» frå Wikipedia på engelsk, den 10. august 2012.*
**Steven Francis Kanaly** (fødd 14. mars 1946), kjend som **Steve Kanaly**, er ein amerikansk skodespelar, best kjend for rolla si som Ray Krebbs i CBS-serien *Dallas*.

Biografi
--------

Kanaly vart fødd i Burbank i California. Han er mest kjend for rolla si som Ray Krebbs, formannen for *Southfork Ranch*, på fjernsynssåpeoperaen *Dallas* frå 1978 til 1989. Han gjentok rolla i den siste episoden av serien i 1991, og igjen for gjenforeningsfilmen *Dallas: War of the Ewings* i 1998. Han spelar rolla att òg i *Dallas*. Medan han spelte inn tv-serien var han med i andre seriar som *Time Express* i 1979. Frå 1994 til 1995 hadde han også ei rolle på ABC-dramaserieen *All My Children* som «Seabone Hunkle», faren til Dixie Cooney Martin (spelt av Cady McClain).

Han har òg vore gjest på ei rekkje andre fjernsynsprogram. I filmbransjen samarbeidar han ofte med forfattaren og regissøren John Milius, mellom anna i *The Life and Times of Judge Roy Bean*, *Dillinger*, *The Wind and the Lion* og *Big Wednesday*. Andre filmrollar inkluderer *The Terminal Man*, *My Name is Nobody* og *Midway*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Steve Kanaly» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2012.*

* Steve Kanaly på Internet Movie Database
* Steve Kanaly[*daud lenkje*] på AllRovi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Temštica** (serbisk Темштица) er ei elv i Serbia og ei sideelv til Nišava frå høgre. Temštica sjølv er ikkje særleg leng, men tar imot ei mykje lenger sideelv, Visočica som kjem frå Bulgaria. Systemet Visočica-Temštica er 86 km langt.

Temštica eller Toplodoska reka (Топлодолска река) spring ut frå fem kjelder i Balkanfjella nær grensa mellom Serbia og Bulgaria. Visočica (bulgarsk og serbisk Височица) er 71 km lang og spring ut frå fjellet Berkovska planina i Bulgaria, berre få kilometer frå grensa til Serbia.

I 1963 førte eit stort jordras til at Visočica vart demd opp og landsbyen Zavoj vart lagt under vatn. Den naturlege innsjøen vart fjerna for vatn og demninga vart forsterka, slik at den kunstige Zavojsjøen vart skapt. Innsjøen vert nytta av eit vasskraftverk.

Den siste 15 km lange biten av elva etter munningen til Visočica vert kalla *Temska* (Темска). Elva munnar ut i Nišava nordvest for byen Pirot.

Temštica drenerer eit område på 820 km² og nedslagsfeltet hennar høyrer til Svartehavet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Temštica» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
	+ Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
	+ *Politika*, 22. januar 2007, side 6
**Steve Gregory** (fødd i 1945) er ein engelsk jazzsaksofonist og komponist. Han speler tenor-, alt-, sopran- og barytonsaksofon, i tillegg til fløyte.

Han byrja karrieren i The Alan Price Set og vart mykje nytta som studiomusikar, og arbeidde for folk som Screamin' Jay Hawkins, Fleetwood Mac og andre. I lag med Bud Beadle spelte han saksofon på «Honky Tonk Women» for The Rolling Stones i 1969. Han spelte òg med Georgie Fame og Geno Washington, Ginger Baker's Air Force, Gonzalez, Linda Lewis, Boney M. og Rocky Sharpe and The Replays. Han var ei stund i Nigeria og spelte med Fela Kuti i hans Africa Shrine.

I 1980-åra vart Gregory frilansar og spelte saksfonlinja på George Michael-hitten «Careless Whisper», og arbeidde med artistar som Bryn Haworth, Chris Rea, Alison Moyet, Freddie King, Maxi Priest, China Crisis, Queen (solo på «One Year of Love») og Amazulu. Han var òg medlem av The Animals på turneen deira i 1983-1984.

I 1990-åra spelte Gregory med Wet Wet Wet, Van Morrison, før han vart med i Dennis Bovell Dub Band og turnerte verda over med Linton Kwesi Johnson. Han gav ut det første soloalbumet sitt, *Bushfire*, på LKJ Records med Georgie Fame og John Deacon frå Queen.

Diskografi
----------

* *Bushfire*, (1994) LKJ Records: LKJ CD 011

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Steve Gregory» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mai 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ellis, Lucy & Sutherland, Bryony (1998) *The Complete Guide to the Music of George Michael*, Omnibus Press, ISBN 978-0-7119-6822-6, s. 25

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Klatreøks
Breøks
Brukg av isøkser.
**Isøks** er ein reiskap nytta til klatring og turgåing. Reiskapen minnar om ein hammar med eit bøygd metallhovud som har små mothaker. Gjennom dei siste 200 åra har øksa utvikla seg frå å vere ein del av tidlegare tider sitt turutstyr i høgfjellet til å bli teknisk avanserte og svært lette. Dei første øksene var laga av eit treskaft med eit hovud av jarn på toppen. Tradisjonelt var lengda ofte to tredjedeler av klatraren.

Øksene vert i dag som regel laga av aluminium, nokre til og med av karbonkompositt. Lengda har krympa til mellom 50–80 cm og bruksområda har vorte mykje utvida.

Vanlege isøkser kan delast i to hovudkategoriar: 

1. Alpinøkser som vert brukte til brevandring og lettare bestigingar av fjell og toppar.
2. Reine klatreøkser som vert brukte til isklatring og blanda klatring. Desse er ofte kortare og med meir vinkla blad.

Stropp
------

Før var det vanleg å vere festa til klatreøksene med ei slynge frå klatreselen til kvar øks. Dette for å avlaste armane når ein skulle sette inn isskruar eller var sliten. Dette vart populært kalla «pysestroppa». Dei siste åra har ein gått bort frå stroppa og brukar stort sett reimar som er festa rundt handleddet og går til eit feste i toppen av øksa.

Det er også idag vanleg mellom dei mest drivne å klatre «leashless», som tyder å ikkje ha stropper festa til korkje til selen eller handleddet. Denne type klatring vert ikkje anbefalt.

Sjå og
------

* Ispiggar
* Støvlar
* Isbroddar
* Brevandring
* Isskruer

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Isøks» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2022*
Ein kurkarrygg nær Zikhron Ya'akov i Israel.
Frambrot av kurkar ved Tel Dor-stranda.
Kurkar sandstein
**Kurkar** (hebraisk כורכר) er ein type kalkhaldig sandstein som er vanleg i Israel. Kurkarryggane i landet er unike i verda og er fossilerte sjøsanddyner.

Kontinentalsokkel og kystsletta i Israel består av kurkar. Kurkar er ei forsteining av vinddriven sand som skapte sanddyner under pleistocen. Det finst tre undervassryggar av sandstein utafor kysten, og to på land.

Sjå òg
------

* Jerusalemstein
* Eolianitt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kurkar» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  *Initial survey of the deep sanstone ridge off the coast of Israel*, arkivert frå originalen 1. april 2009, henta 2. oktober 2014
2. ↑  Marine Sand Resources Offshore Israel

Bakgrunnsstoff
--------------

* Chronology of pleistocen Sedimentary Cycles i Carmel Coastal Plain of Israel Arkivert 2007-06-22 ved Wayback Machine.
**Issledovatelskomfjella** (russisk Исследовательском хребте, *Issedovatelskom khrbete*, tyder «Forskingsfjella») er ei fjellkjede heilt nord i Uralfjella. Ho strekkjer seg nord for polarsirkelen og dannar grensa mellom republikken Komi og Khanty-Mansia autonome okrug. Issledovatelskomfjella er 175 km lang og det høgaste punktet er Gora Narodnaja (Гора Народная) eller «Folkets fjell» på 1894 meter over havet. 

Issledovatelskomfjella startar om lag ved Gora Narodnaja og går nordaustover forbi Vorkuta og nesten til Karahavet og Nordishavet. Den viktigaste bergarten er metamorf, hovudsakleg kvartsitt og skifer. Det er mange isbrear nær toppane og dei øvre fjellsidene, medan resten stort sett er arktisk ørken og tundra. Ved foten av fjella og bratte elvedalar er det noko taiga.

Høge toppar
-----------

* Gora Narodnaja eller Folkets fjell 1894 moh.
* Gora Karpinskij, 1878 moh.
* Gora Reguly, 1711 moh. Kalla opp etter den ungarske oppdagaren Antal Reguly (1819-1858)
* Gora Paier, 1472 moh.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Research Range» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- "Исследовательский хребет"[*daud lenkje*] *Store sovjetiske leksikon''*
| **Kurilsk Курильск** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Flagget til Kurilsk | Byvåpenet til Kurilsk |
| **Flagget til Kurilsk** | **Byvåpenet til Kurilsk** | 
 |
| Plassering |
| 

Kurilsk is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Sakhalin oblast |
| GrunnlagdBystatus | 1700-talet 1947 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 1 795 |
| Koordinatar | 45°15′″N 147°53′″E﻿Koordinatar: 45°15′″N 147°53′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MAGT (UTC+11)MAGST (UTC+11) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 694530 |
| Retningsnummer (tlf) | 424 54 |

**Kurilsk** (russisk Курильск) er ein by i Sakhalin oblast i Russland med om lag 1800 innbyggjarar (2008). Han ligg på øya Iturup i Kurilane, rundt 450 km søraust for Juzjno-Sakhalinsk.

Historie
--------

Staden der dagens Kurilsk ligg var tidlegare ein busetnad av ainuar, som var dei opphavlege innbyggjarane på øyane. Det opphavlege namnet var *Sjana*, som tyder noko slikt som *stor busetnad ved elva sitt nedre løp*. Mot slutten av 1700-talet oppstod ein busetnad av russiske kolonistar. I 1800 oppretta Japan ein garnison. I Shimoda-avtalen vart dei sørlege Kurilane lagt under Japan, og landsbyen *Shanamura* (japansk 紗那村) høyrde fram til slutten av andre verdskrigen i 1945 under det japanske underprefekturet Shana (i dag: underprefekturet Nemuro). Etter krigen kom øyane og Kurilsk under Sovjetunionen, og i 1947 fekk staden bystatus med det noverande namnet.

Økonomi og næringsliv
---------------------

Kurilsk er sentrum for lakseoppdrett og fiskeindustri. Det finst òg verksemder innan bygningsindustri. I Kurilsk ligg ein seismologisk stasjon og ein tsunami-varslingsstasjon.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Kurilsk» frå Wikipedia på bokmål, den 24. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Sakhalin oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Juzjno-Sakhalinsk |
| Våpenskjoldet til Sakhalin oblast | 
 Aleksandrovsk-Sakhalinskij **·**  Aniva **·**  Dolinsk **·**  Kholmsk **·**  Korsakov **·**  Kurilsk **·**  Makarov **·**  Nevelsk **·**  Okha **·**  Poronajsk **·**  Severo-Kurilsk **·**  Sjakhtjorsk **·**  Tomari **·**  Uglegorsk 
 | Flagget til Sakhalin oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 69°0′S 71°30′W﻿

**Bongrain randis** er ein randis, som er 50 km lang frå nordaust til sørvest og 22 km brei på det breiaste, og dekkjer nordvestkysten på Aleksanderøya. Mount Bayonne ligg i aust og Cape Vostok ligg sørvest for Bongrain randis. Han vart oppdaga frå avstand og grovt kartlagt av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, (FrAE) under Jean-Baptiste Charcot og sidan fotografert frå lufta av British Graham Land Expedition den 15. august 1936, og grovt kartlagt frå desse bileta. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1954 etter Maurice Bongrain, som var landmålar med FrAE og ansvarleg for det første kartet over denne kysten.

Sjå òg
------

* Mozart randis
* Handel randis

Kjelder
-------

1. ↑  «Bongrain Ice Piedmont». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 26. januar 2014.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Bongrain randis» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**A Great Day in Harlem** eller **Harlem 1958** er eit svartkvitt gruppebilete frå 1958 av 57 jazzmusikarar på ei gate i Harlem i New York City.

Art Kane, ein frilansfotograf som jobba for magasinet *Esquire*, tok biletet rundt klokka 10, sommaren 1958. Musikarane hadde samla seg på 126th Street, mellom Fifth og Madison Avenue i Harlem. 

*Esquire* publiserte biletet i 1959 januarutgåva. Jean Bach, ein radioprodusent frå New York, gjenfortalte historia bak biletet i dokumentarfilmen sin *A Great Day in Harlem* i 1994. Filmen vart nominert i 1995 til Oscar for Beste dokumentar. 

Biletet var ei viktig brikke i Steven Spielberg-filmen *The Terminal*. I filmen har Tom Hanks rolla som Viktor Navorski, ein person som reiser til Sambandsstane på jakt etter autografen til saksofonisten Benny Golson, slik at han kan fullføre faren si samling av autografar frå musikarane på biletet.

Musikarar i biletet
-------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Red Allen
* Buster Bailey
* Count Basie
* Emmett Berry
* Art Blakey
* Lawrence Brown
* Scoville Browne
* Buck Clayton
* Bill Crump
* Vic Dickenson
* Roy Eldridge
* Art Farmer
* Bud Freeman
* Dizzy Gillespie
* Tyree Glenn
* Benny Golson
* Sonny Greer
* Johnny Griffin
* Gigi Gryce
 | * Coleman Hawkins
* J.C. Heard
* Jay C. Higginbotham
* Milt Hinton
* Chubby Jackson
* Hilton Jefferson
* Osie Johnson
* Hank Jones
* Jo Jones
* Jimmy Jones
* Taft Jordan
* Max Kaminsky
* Gene Krupa
* Eddie Locke
* Marian McPartland
* Charles Mingus
* Miff Mole
* Thelonious Monk
* Gerry Mulligan
 | * Oscar Pettiford
* Rudy Powell
* Luckey Roberts
* Sonny Rollins
* Jimmy Rushing
* Pee Wee Russell
* Sahib Shihab
* Horace Silver
* Zutty Singleton
* Stuff Smith
* Rex Stewart
* Maxine Sullivan
* Joe Thomas
* Wilbur Ware
* Dickie Wells
* George Wettling
* Ernie Wilkins
* Mary Lou Williams
* Lester Young
 |

Bakgrunnsstoff
--------------

* - om biletet.
* - om dokumentaren.
|  |
| --- |
| ***Stop***  Song av Pink Floydfrå albumet *The Wall* |
|  |
| **Utgjeve** | 30. november 1979 |
| **Innspelt** | April-november 1979 |
| **Sjanger** | Kunstrock |
| **Lengd** | 0:32 |
| **Selskap** | Harvest Records (UK), Columbia Records (US)/Capitol Records (US) |
| Låtskrivar(ar) | Roger Waters |
| **Produsent** | Bob Ezrin, David Gilmour, James Guthrie og Roger Waters |
|
|

**Stop** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters for albumet *The Wall* i 1979.

Handling
--------

Som dei andre songane på albumet omhandlar «Stop» ein del av historia om hovudrolla Pink. Pink er lei av livet sitt som fascistisk diktator og hallusinasjonen sluttar. Han er òg lei av den mentale muren sin, og set seg sjølv opp for retten i hovudet sitt. Songen handlar om at han forstår at alt som førte til bygginga av muren var hans eiga skuld, som ein kan sjå ut frå tekstlinja «Have I been guilty all this time»

I filmutgåva av songen sit Pink i eit avlukke på eit toalett og syng songen a capella utan pianoet som er på albumversjonen. 

Songen er berre 30 sekund lang og er den kortaste songen på noko Pink Floyd-album.

Medverkande
-----------

* Roger Waters – vokal

med:

* Bob Ezrin – piano

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder
-------

* Fitch, Vernon. *The Pink Floyd Encyclopedia* (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

1. ↑  Fitch, Vernon and Mahon, Richard, *Comfortably Numb — A History of The Wall 1978–1981*, 2006, s. 109.
**Edvard Apolloniussen Liljedahl** (fødd 6. august 1845 i Vik i Sogn, død 10. oktober 1924 i Vik i Sogn) var ein norsk kyrkjesongar, lærar, postmeister og politikar for partia Venstre, Moderate Venstre og Frisinnede Venstre.

Han var medlem av Statsrådsavdelinga i Stockholm frå 6. mars til 12. juli 1889 i Johan Sverdrups regjering. Han var sjef for Kyrkje- og undervisningsdepartementet i Jens Bratlies regjering som sat frå 20. februar 1912 til 30. januar 1913.

Liljedahl vart innvald til Stortinget ni gongar, første gong i 1880. For perioden 1889–1891 representerte han Moderate Venstre, i dei andre periodane Venstre. Han var odelstingspresident 1899–1900 og stortingspresident 1903–1904 og 1908–1909.

Han tok eksamen ved Stord seminar i 1866 og verka som lærar og kyrkjesongar i Kyrkjebø frå 1867 til 1889. Frå 1891 til 1901 var han postmeister i Ålesund, frå 1901 til 1904 i Bergen. 1887–1891 var han ordførar i Kyrkjebø , der han sat i heradsstyret i 14 år. Han var seinare medlem av Ålesund bystyre.

Liljedahl vart i 1896 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden, og i 1901 forfremja til kommandør av 1. klasse. Han var også innehavar av den franske Æreslegionen og den svenske Nordstjerneordenen.

Han var son av lærar og kyrkjesongar, tidlegare gullsmedsvend Apollonius Liljedahl og hustru Britha Olsdatter Hopperstad. Han vart i 1869 gift med Barbra Ramsli (1850–1928).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edvard Liljedahl» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juli 2009.*

Litteratur
* *Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Edvard Liljedahl NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv
* Edvard Liljedahl. NRK Sogn og Fjordane fylkesleksikon

| * v
* d
* e
Norske kyrkje- og undervisingsministrar 1905-1940 |
| --- |
| Christopher Knudsen (1905–06) **·** Otto Jensen (1906–07) **·** Abraham Berge (1907–08) **·** Karl Seip (1908–09) **·** Johannes Hougen (1909–10) **·** Just Qvigstad (1910–12) **·** Edvard Liljedahl (1912–13) **·** Aasulv Bryggesaa (1913–15) **·** Jørgen Løvland (1915–20) **·** Nils Riddervold-Jensen (1920–21) **·** Martin Olsen Nalum (1921–23) **·** Ivar Sælen (1923) **·** Karl Sanne (1923–24) **·** Ivar Tveiten (1924–26) **·** Wilhelm Magelssen (1926–27) **·** Ole Bærøe (1927–28) **·** Olav Martinius Steinnes (1928) **·** Sigvald Hasund (1928–31)  • Nils Trædal (1931–33)  • Knut Liestøl (1933–35)  • Nils Hjelmtveit (1935–40) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
**Gjerstad Låsfabrikk** var ei smie for produksjon av låsar som vart skipa av smed og småbrukar Anders Jensson Gjerstad (fødd 1867) på Osterøy i Hordaland i 1887. Fabrikken var i drift til fram i 1950-åra. 

Anders Jensson Gjerstad hadde gått i smedlære hjå Elling Larsson Solberg i Haukelia. Verksemda spesialiserte seg på trekklåsar, som Anders Gjerstad hadde patentert og skrive leveringskontrakt på med firmaet Wallendal i Bergen; kontrakten finst på Statsarkivet i Bergen. Då Anders Gjerstad var 21 år, hadde han tre mann i arbeid, og rundt 1900 var det på det meste 7-8 mann som arbeidde i smia. I 1944 tok sonen, Jens Andersson Gjerstad, over, og han dreiv smia fram til han la ned drifta på 1950-talet.

Produkjonslokalet vart kalla Bløddalssmia, og låg på garden Gjerstad, nede ved elva i Bløddalen. Sjølve smia hadde lokale i kjellaren på bygningen, med ei esse med ein blåsebelg driven av eit vasshjul, og låsane vart sette saman i etasjen over smia. Anders Gjerstad bygde smia først; verkstaden oppå smia kom til seinare.

Bløddalssmia med inventar vart i 1974 gjeve til Osterøy museum. Alt det opphavlege utstyret er på plass, verktøy og arbeidsbenkar står slik smia var på den siste arbeidsdagen. Smia gjev difor eit fascinerande nærbilete av denne næringsverksemda, på overgangen mellom handverk og industriell produksjon. Osterøy hadde vorte eit sentrum for smier og metallverkstader frå 1860- åra av, og til liks med Bløddalssmia hadde mange av dei Bergen som marknaden for produkta. Rett etter siste verdskrigen var nærare tjue av dei framleis i drift.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bløddalssmia, låsesmia på Gjerstad i Kulturhistorisk vegbok for Hordaland, 1993.
* Osterwiki, eit nettleksikon om Osterøy: Osterøy museum. Arkivert 2016-03-11 ved Wayback Machine.
Landsatbilete av Wisłalagunen
Lita hamn ved Wisłalagunen i Frombork i Polen
**Wisłalagunen** (polsk *Zalew Wiślany* eller *Zatoka Fryska* i 1910; russisk Калининградский залив eller *Kaliningradskij Zaliv*; tysk *Frisches Haff*; litauisk *Aistmarės*) er ein ferskvasslagune i Austersjøen som er skild frå Gdańskbukta av Wisłaneset. Ho vert òg kalla Wisłabukta. 

Lagunen utgjer munningen til fleire greiner av elva Wisła, mellom anna Nogat og Pregolja. Ho er knytt til Gdańskbukta via Baltiysksundet. 

Av stader langs lagunen finn ein Kaliningrad, Baltiysk og Primorsk i Kaliningrad oblast i Russland og Elbląg, Tolkmicko, Frombork, Krynica Morska i Polen. Den polske hamnebyen Elbląg var tidlegare ein stor handelsby i lagunen, men dette endra seg på grunn av den noverande grensesituasjonen. Kaliningrad og Baltiysk er i dag store byar i lagunen.

Det er snakk om å byggje ein kanal frå lagunen til Austersjøen som ein del av eit stort prosjekt med EU-støtte. Kanalen, som vil ha ei lengd på 1 km, vil gjere hamna Elblag viktig igjen. Dette vil òg gjere at byen ikkje lenger er avhengig av Russland, som stundom trekkjer tilbake rettane for polske skip til å passere gjennom Baltiysksundet som ei form for press på polske styresmakter. Det er estimert at prosjektet vil koste 80 millionar PLN. Det er derimot store økologiske tilhøve som ein må ta omsyn til. Til dømes vil vandringa til pattedyra langs lagunen verte forstyrra. I tillegg kan tilførsel av brakkvatn frå Austersjøen fører til kraftig ubalanse i økosystemet i lagunen, som har ferskvatn.

Historie
--------

Frå 1871 til 1919 var lagunen ein del av Det tyske keisardømet. Mellom 1919 og 1945 var han delt mellom Tyskland og Fristaden Danzig. Frå januar til mars 1945 under evakueringa av Aust-Preussen, kryssa flyktningar frå Aust-Preussen den islagde lagunen på veg vestover etter at Den raude arméen hadde nådd kysten av lagunen nær Elblag. Eit jagarfly gjekk til åtak og tusenvis av flyktningane mista livet eller fall gjennom isen. I dag er Wisłalagunen politisk delt mellom Polen og Kaliningrad oblast i Russland.

Sjå òg
------

* Den kuriske bukta

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vistula Lagoon» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mai 2008.*

Koordinatar: 54°27′N 19°45′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Edvard Grimstad** (29. mars 1933–3. april 2014) var ein norsk bonde, næringsleiar og politikar frå Råde. Han var stortingsrepresentant 1989-97 og fylkesmann i Østfold 1998-2003.

Grimstad var son til ein gardbrukar i Råde. Frå han var 16 år gammal gjekk han både på fylkesskule, folkehøgskule og landbruksskule. Åra 1959-62 studerte han jordbruk og økonomi ved Norges Landbrukshøgskole på Ås. Dei neste fire åra var han tilsett i tilsett i Fellesslakteriet, medan han 1966-68 var u-hjelpsrådgjevar i Kenya. Han tok i 1968 over farsgarden i Råde og dreiv denne. I 1977 vart han administrerande direktør i Gartnerhallen, deretter arbeidde han frå 1981 i fire år som koordinator for eit nordisk u-hjelpsprosjekt i *Mosambik*.

Grimstad var ordførar i Råde i 1975–76 og varaordførar 1979–1983. Han var formann i Østfold Senterparti 1976-80. I 1989 fekk han andreplassen på Østfold Senterparti si liste til stortingsvalet. Valperiodane 1989-93 og 1993-97 representerte han så Østfold på Stortinget. På Tinget kom han inn i forsvarkomiteen, men vart i november 1990 flytta over i justiskomiteen i samband med at Gro Harlem Brundtland tok over som statsminister etter Jan P. Syse. I den andre valperioden var han visepresident i Stortinget, samt nestleiar i valkomiteen, sekretær i fullmaktskomiteen og medlem av Kontroll- og konstitusjonskomiteen.

Grimstad tok ikkje attval i 1997, då han allereie var utnemnd til fylkesmann i Østfold. Dette embetet styrte han frå 1998 til 2003.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Åbor** |
| ÅborÅbor |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Åbor Utbreiinga av Åbor |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Orden:** | Piggfinnefiskar Perciformes |
| **Familie:** | Åborfamilien Percidae |
| **Slekt:** | *Perca* |
| **Art:** | **Åbor** *P. fluviatilis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Perca fluviatilis***Linnaeus, 1758 |

**Åbor** (*Perca fluviatilis*) er ein fisk i den europeiske åborfamilien. Han er ein vanleg ferskvassfisk i heile Europa; i Noreg er han hovudsakleg utbreidd på Sør- og Austlandet, og i Finnmark. Han har òg blitt sett ut i Australia, på New Zealand og i Sør-Afrika, der han er ein framand art. Bestandar i Austersjøen trivst godt i brakkvatn.

Andre namn denne fisken er kjend under i Noreg er **abbor**, **åbbor** og **tryte**.

Kjenneteikn
-----------

Symjande åbor
Åboren er flattrykt frå sidene og etter måten høg. Fargen er grønaktig med raude finnar på ryggen og ved gattet. Langs sidene har han eit sett på 5-9 vertikale striper. 

Storleiken varierer frå vatn til vatn, men er sjeldan over 25 cm og 400 g i Noreg. Det største kjende eksemplaret var 51 cm langt og vog 4,75 kg.

Levesett
--------

Åboren likar seg best i seintflytande elvar og djupe tjern og innsjøar. 

Ung åbor lever i stim, men eldre individ vert stadig meir aggressive og heldt seg for seg sjølve. Ein kan ofte observera dei symjande sakte tett inntil vegetasjon eller stein, særleg mellom plantar er dei godt kamuflerte. Arten er ein utprega rovfisk; dei vaksne et både virvellause dyr og fisk, hovudsakleg stingsild, åbor, mort og ørekyt.

Formeiringa skjer om våren, frå mars til juni. Egga vert feste med geleaktige trådar til dei fleste slags overflater det går an å festa dei til, gjerne plantar. Denne massen vernar egga mot fisk. Etter 7-20 dagar (i regelen nærare 20 i norske vatn) klekkjest egga, og yngelen sym ut i vassmassane. Her lever dei av dyreplankton, botnlevande virvellause dyr og annan yngel medan dei veks opp.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| åbor |
| **Norske synonym og dialektnamn:** abbor, åbbor, øbbør, tryte |
| Nordsamisk | vuoskun |
| Svensk | abborre |
| Dansk | aborre |
| Engelsk | Perch, European perch |
| Tysk | Barsch, Flussbarsch, Kretzer, Egli |
| Fransk | perche |
| Spansk | perca |
| Russisk | okun (Окунь), retsjnoj okun (речной окунь) |
| pitesamisk | vuosjkun |
| lulesamisk | vuoskun |

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Perch details*, særs nøyaktig åbor-side på engelsk
* Fishbase-side
**Edvard Hagerup** (9. september 1781–29. mars 1853) var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann.

Hagerup var fødd i Kristiansand, der faren Eiler Hagerup var biskop. Han vart uteksaminert frå Bergens katedralskule i 1797, og vart cand. jur. i 1802. Frå 1802 arbeidde han ved stiftskontoret i Bergen, 1807 rådstuskrivar i byen. 1815 vart han assessor i stiftsoverretten i Bergen.

Han var amtmann i Nordre Bergenhus amt frå 1822, og i Søndre Bergenhus amt frå 1831. Til sist var han 1834-52 stiftamtmann i Bergen.

Hagerup representerte Bergen på det overordentlege storting 1814, og på stortinget i både 1824 og 1827. Ved stortingsvala 1818, 1821 og 1833 nådde han ikkje heilt opp, kom ved dei høva på 1. eller 2. varamannsplass.

I 1814 var Hagerup sekretær i Lagtinget. Han var elles medlem av deputasjonen som reiste til Stockholm. På tingsamlinga 1824 var han visepresident i Lagtinget og formann i tre komitear. Både i 1827 og 1828 var han president i Lagtinget. Han var president i riksretten i 1827.

Stiftsgarden i Bergen har namn etter Hagerup. Han eigde huset frå 1809 til han døydde der i 1853. Mykje av interiøret stammar frå hans eigartid.

I 1849 vart han tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.

Hagerup var bestefar til Edvard Grieg.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* *Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947
* Edvard Hagerup Arkivert 2011-05-27 ved Wayback Machine. Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk biografisk leksikon
* Biografisk informasjon om Edvard Hagerup NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
Landsatbilete av Wisłaneset
**Wisłaneset** (polsk *Mierzeja Wiślana*; russisk Балтийская коса, Baltijskaja kosa; tysk *Frische Nehrung*) er ei landtunge eller ei halvøya som strekkjer seg ut mellom Wisłalagunen og Gdańskbukta i Austersjøen. Grensa mellom Polen og Kaliningrad oblast, ein eksklave i Russland kryssar halvøya og deler ho politisk i to. Det vestlegaste punktet i Russland ligg på denne halvøya.

Historie
--------

Fram til 1200-talet hadde halvøya sund som båtar kunne passere gjennom på midten. Dette gjorde at byen Elbląg (Elbing), ein del av Klosterstaten til Den tyske riddarordenen, hadde direkte tilgang til Austersjøen. Sundet vart fylt med sediment seint på 1200-talet og Elbing vart ein langt mindre viktig handelsby. På denne måten vart Gdańsk etter kvart langt viktigare. 

I dag ønskjer Polen å grave ein kanal gjennom delar av landtunga slik at ein igjen får direkte tilgang til Austersjøen, i staden for å måtte krysse det einaste naturlege, og russiskkontrollerte sundet ved Baltiysk (Pillau/Piława).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wisłaneset Arkivert 2007-05-15 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vistula Spit» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mai 2008.*

Koordinatar: 54°24′N 19°30′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Ådalsbruk** er ein tettstad og ein gammal industristad i Løten kommune i Innlandet fylke. Staden har 771 innbyggjarar per 1. januar 2017.Det har vore jarnbanestasjon på Ådalsbruk sidan 1862, og Rørosbanen går gjennom staden. Staden har også eigen skule, Ådalsbruk skole.

Ådalsbruk var rundt 1900 ein av dei største industristadene mellom Oslo og Trondheim, med jarnstøyperiet Aadals Brug Jernstøberi & Mekaniske Verksted (skipa 1842) og Klevfos Cellulose & Papirfabrikk (skipa 1888), begge lagt ved Svartelva. Aadals Brug brann ned i 1928, medan papirfabrikken vart nedlagd i 1976. 

Klevfoss Industrimuseum ligg ved Ådalsbruk, og nyttar lokala til papirfabrikken. I samarbeid med Norsk skogmuseum opna Løten kommune i 2012 eit Munch-senter på Klevfoss industrimuseum. Edvard Munch blei fødd på Engelaug Østre i Ådalsbruk, og Munch-senteret syner fram tilknytinga Munch hadde til Ådalsbruk.

Kjelder
-------

1. ↑  «Tettsteder. Folkemengde og areal, etter kommune.». Statistisk sentralbyrå. 19. desember 2017. Henta 10. april 2018.
2. ↑  «Munch-senteret i Løten». Løten kommune. Henta 10. april 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Ådalsbruk» frå Wikipedia på bokmål, den 30. september 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Edvin Landsem** (27. februar 1925–31. august 2001) var ein norsk langrennsløpar som vart noregsmeister på femmila i 1951 og kom på femteplass på same distansen i ski-VM 1954. I alt vann han sju NM-medaljar (1-2-4) i tida 1950-55. Landsem var både fødd og døydde i Rindal, og representerte det lokale idrettslaget Sportsklubben Troll.

Aktiv
-----

Landsem vart lagt merke til då han i 1949 vart nummer fire på tremila under NM i Steinkjer. Året etter tok han i noregsmeisterskapen sølvmedaljen på 30 km bakom Magnar Estenstad, og bronsemedaljen på 18 km. Han fekk tur til ski-VM i Lake Placid i USA, der han kom på 13. plass på 50 km. Under NM på ski 1951 i Narvik vann Landsem femmila 36 sekundar føre sin argaste konkurrent, Martin Stokken, og fekk bronsemedaljen på tremila og vart nummer fire på 18 km.

Landsem deltok for Noreg i vinterolympiaden i Oslo og kom på sjuandeplass på 50 km. Han fekk det året inga medalje i noregsmeisterskapen, men vart nummer to etter Estenstad på ei kort femmil i Holmenkollen og nummer tre på 18 km same staden, i begge renna mangla utanlandske løparar. 

I 1954 vann Landsem NM-sølv på 50 km i Strinda, men var over fire minuttar bakom Estenstad. Litt seinare i sesongen fekk Landsem bronsen på tremila i NM på Kongsvinger. Han gjorde så sin beste internasjonale prestasjon då han kom på femteplass på 50-kilometeren i VM på ski i 1954 i Falun. Med tida 3.06.58 var Landsem berre 18 sekundar bakom bronsevinnaren, Arvo Viitanen, frå Finland. På femmila i Holmenkollen vart han same sesongen nummer fire.

Landsem fekk NM-bronse på femmila i Trysil i 1955, i ei tevling der noregsmeisteren Martin Stokken og sølvmedaljøren Erling Bjørn var i ein klasse for seg. I 1956 i Cortina d'Ampezzo kom Landsem på 15. plass på 50 km. Hans beste prestasjon i 1957 var ein femteplass på NM-femmila på Rena.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Edvin Landsem – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.
* Profil på FIS-Ski.com
Koordinatar: 72°32′S 96°2′W﻿

**Harrison Nunatak** er ein snødekt nunatak, med bergutspring i søraust, 4 nautiske mil sør for Savagebreen heilt søraust på Thurston Island i Antarktis. Han vart oppdaga frå helikopter frå USS «Burton Island» (AGB-1) og USS «Glacier» (AGB-4) i løpet av ekspedisjonen til U.S. Navy i Bellingshausenhavet i februar 1960, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Henry T. Harrison jr. ein meteorolog i U.S. Weather Bureau på Byrd-ekspedisjonen i 1928–30.

Kjelder
-------

1. ↑  «Harrison Nunatak». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 2. desember 2012.
2. ↑  Alberts, Fred G. red. (June, 1995). *Geographic Names of Antarctica* (PDF) (second utg.). USA Board on Geographic Names. s. 314. Henta 14. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Harrison Nunatak» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Harrogate Convention Centre**, tidlegare **Harrogate International Centre**, er eit konferanse- og messekompleks i Harrogate i North Yorkshire i England.

Bakgrunn
--------

Konferansekomplekset har historie tilbake til 1835, då dei fyrste utstillingssalane, The Spa Rooms, blei opna på området. I 1903 opna Royal Hall som arena for sosiale tilstellingar og møte. Utover i 1930-åra og etter andre verdskrigen utvikla Harrogate seg til ein populær konferanse- og messeby i England. I 1961 blei det arrangert 170 konferansar med 44 000 deltakarar i Harrogate.

I 1970-åra anbefalte ein uavhengig turistanalyse å byggje eit større konferansesenter for å kunne handtere den aukande konferanseverksemda. Rapporten la grunnlaget for bygginga av Harrogate International Centre, som opna dørene i 1982. Hovudsalen hadde plass til nærare 2000 publikummarar, og eit av dei fyrste store arrangementa i senteret var Eurovision Song Contest 1982.

Sidan har senteret blitt gradvis utbygd, blant anna i tidsrommet 2009–2014. Harrogate Convention Centre har åtte utstillingssalar på til saman 13 700 kvadratmeter. I tillegg er det eit hotell tilknytta komplekset. Hovudsalen har plass til opptil 1977 publikummarar, mens Royal Hall har plass til 978 publikummarar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Our Story - Harrogate Convention Centre». *www.harrogateconventioncentre.co.uk* (på engelsk). Henta 30. september 2018.
2. ↑  «Harrogate 1982 – Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. EBU. Henta 30. september 2018.
3. ↑  «Auditorium at Harrogate Convention Centre - Harrogate Convention Centre». *www.harrogateconventioncentre.co.uk* (på engelsk). Henta 30. september 2018.
4. ↑  «Royal Hall - Harrogate Convention Centre». *www.harrogateconventioncentre.co.uk* (på engelsk). Henta 30. september 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Harrogate Convention Centre» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mai 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
To norske podkastar, «Giæver & Joffen» og «Aftenpodden», møttest til oppsummering av året i desember 2015. Frithjof Jacobsen, Hanne Skartveit, Anders Giæver, Lars Molteberg Glomnes, Trine Eilertsen og Sarah Sørheim. Foto: Tore Sætre

**Podkasting** er ein måte å publisere lydopptak på Internett som kan abonnerast på ved hjelp av RSS. Ordet podkasting kjem frå engelsk *podcasting*, ei samanslåing av orda *iPod* og *broadcasting* (*kringkasting*).

Ein kan blant anna bruke nyare utgåver av programma iPodder, iTunes og Winamp til å abonnere på og finne slike podkastingar. Nettlesaren Opera har rss-lesar innebygd og viser lenkjer til filene som ein deretter kan opne direkte, lagre som bokmerke eller lime inn i favorittspelaren. Det finst i dag et breitt utval av spelarar som kan opne lydfiler over HTTP. 

ITavisen var mellom dei første norske podkastene i landet, med oppstart 5. august 2005. NRK starta hausten 2005 med å podkaste visse radioprogram, P2-programmet Kurér var først ute.

Kjelder
-------

1. ↑  «ITavisen starter Podcasting». *ITavisen.no*. Henta 22. februar 2018.
2. ↑  «NRK Radio - Hør Kurer». *NRK Radio*. Henta 22. februar 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* iTunes og podkasting
* Finn podkastar på iTunes Music Store Arkivert 2005-12-12 ved Wayback Machine.
* Podkasting hjå NRK
* Podkasting

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BBC Things
* NDL

 |
**August Thorvald Svendsen** (19. juni 1879–28. mars 1936) var ein norsk småbrukar og politikar frå Rakkestad i Østfold som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget 1931-36. Han var far til Hartvig Svendsen.

August Svendsen var son til ein smed i Øymark. Frå 1893 til -98 arbeidde han på ein storgard i Øymark, tilhøyrande brukseigar Haneborg. Ei tid var han i teneste på storgardar i Bærum og Asker, før han var tilsett på Ørje bruk frå 1900 til 1914. I tida 1915-24 dreiv han ein husmannsplass i Eidsberg, der etter forpakta han småbruket Tulkerud i Hærland-sokna i Eidsberg til 1931. Frå 1931 hadde han eige gardsbruk, Østbybråten i Hærland.

Svendsen var tidleg aktiv i politikken. Han var med å skipe fleire politiske foreiningar, mellom anna Øymark Arbeidarparti, Sliperiarbeidernes fagforening i Ørje, Nedre Eidsberg arbeider- og småbrukerforening og i 1929 Herland skog- og landarbeiderforening, formann i begge dei sistnemnde foreiningane. I Øymark var han medlem i heradsstyret 1907-13 og i skulestyret. Seinare var han heradsstyremedlem i Eidsberg 1925-28 og 1931-36. 

Ved stortingsvalet hausten 1930 vart Svendsen vald til stortingsmann frå Østfold, attvald i 1933. Han var i begge treårsbolkane medlem i Kyrkje- og skulekomiteen, men døydde nokre månader før 1936-sesjonen vart avslutta.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-12-17 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |