recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Johan Taraldsson Wiik** (8. mars 1885–3. oktober 1970) var ein norsk arbeidar og politikar frå Fosnes i Nord-Trøndelag. Han var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå 1928 til 1957.

Wiik var son til ein plassmann og tømmermann på Otterøya. I ungdomen gjekk han både framhaldsskule og vinterkurs ved Namdal folkehøgskole. Han arbeidde i ulike yrke, både i fiskeri, i sjøfart langs kysten og med losse- og lastearbeid på hamna i Namsos. Eitt år var han maskinagent og i 1918-19 forretningsførar i 'Namdalens Socialdemokrat' i Namsos. Krigsåra 1940-45 dreiv han gard i Kattmarka i Vemundvik herad.

I 1912 var Wiik sentral då Namsos kaiarbeiderforening vart stifta. Han var medlem av Namsos bystyre 1923-28 og 1932-40, varaordførar i 1926 og ordførar i 1927. Hausten 1927 vart han vald til stortingsmann for Arbeidarpartiet. Gjennom seks attval representerte Wiik Nord-Trøndelag og Arbeidarpartiet på Stortinget i 30 år. Han var medlem i Veg- og jarnbankeomiteen til mars 1948 og i Finanskomiteen ut 1949. Frå 1950 hadde han sete i Utanriks- og konstistusjonskomiteen. Han var visepresident i Odelstinget 1948-49 og i Stortinget 1950-57.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Johann André Forfang** (fødd 4. juli 1995) er ein norsk skihoppar frå Tromsø som vart olympisk meister i laghopping under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang og sølvmedaljen i normalbakken i dei same leikane. Han er medlem i Tromsø Skiklubb og yngre bror til Daniel Forfang.

### Aktiv

Johann André Forfang vart juniorverdsmeister 2015 i normalbakke i Almaty. Han fekk seg sin fyrste pallplass i verdscupen då han i skiflygingstevlinga i Vikersund 15. februar 2015 vart tredjemann. Under VM i skiflyging 2016 i Bad Mitterndorf var han med på det norske firemannslaget som var heilt suverene i lagtevlinga og vart såleis verdsmeister saman med Anders Fannemel, Daniel-André Tande og Kenneth Gangnes. Den 12. mars 2016 vann han sin fyrste og pr februar 2018 einaste verdscupsiger då han sigra i eit renn i tyske Titisee-Neustadt. Under Ski-VM 2017 sikra han og tre lagkameratar sølv i lagtevlinga, individuelt vart han nummer sju i normalbakken.

Vinteren 2018 var Forfang med då Noreg forsvarte VM-tittelen i lagtevlinga under skiflygings-VM 2018 i Oberstdorf, dei andre på laget vart Robert Johansson, Andreas Stjernen og førnemnde Tande. Under dei olympiske vinterleikane 2018 i Sør-Korea hoppa Forfang til sølv i normalbakkerennet, vel 8 poeng bakom tyske Andreas Wellinger. Sidan deltok han på det norske firmannslaget som vann OL-gull i laghoppinga, nemnde Tande, Stjernen og Johansson var dei andre på laget.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johann André Forfang» frå Wikipedia på bokmål, den 13. februar 2018.*
**Johann Ambrosius Bach** (ca. 22. februar 1645–20. februar 1695) var ein tysk musikar, far til Johann Sebastian Bach. 

Johann Ambrosius Bach var fødd i Erfurt som tvilling til Johann Christoph Bach. Som son av Christoph Bach, bymusikar i Arnstadt, fekk Ambrosius tidleg ei musikalsk utdanning. Eit år etter at faren døydde i 1661 drog han frå Arnstadt for å reisa rundt som bymusikar-lærling. 

I 1667 fekk han ei stilling i *Ratsmusikanten* i Erfurt, som då var leia av onkelen Johann.

Johann Ambrosius Bach gifta seg i Kaufmannskirche med Maria Elisabeth Lämmerhirt frå Erfurt. Dei fekk åtte barn, fire av dei med musikalske løpebanar. I 1671 slo familien seg ned som bymusikant i Eisenach, der mellom anna Johann Sebastian Bach blei fødd. Bach levde livet ut i Eisenach.

Det er ikkje kjend om Johann Ambrosius Bach komponerte, men han har tyding som grunnleggjar av samlinga komposisjonar av eldre medlemmer av Bach-familien som seinare er blitt kjent som *Altbachisches Archiv*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johann Ambrosius Bach» frå Wikipedia på bokmål, den 24. januar 2011.*

Fotnotar

1. ↑  Dei oppgjevne datoane følgjer den julianske kalenderen. Bach var fødd 4. mars og død 2. mars etter den gregorianske kalenderen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* MusicBrainz (artist)

 |
**Ando Hiroshige**, **安藤広重** (1797–12. oktober 1858) var ein japansk kunstmålar, særleg kjend for sine landskapsbilete i tresnitt. Han var den siste av dei store utøvarane av ukiyo-e. Hiroshige forvandla kvardagslege landskap til intime, lyriske scener som gjorde han enno meir framgangsrik enn den samtidige Hokusai.

Liv og gjerning
---------------

*Måneskin over Nagakubo*, ca. 1840
*Reker og makrellar*, ca. 1834-35
*Lang bru over eit vatn*, ca. 1834
Hiroshige var både fødd og døydde i Edo (Tokyo). Han byrja som lærling hos målaren Utagawa Toyohiro. I 1812 tok Hiroshige namn etter læraren sin og byrja signere verka sine med Utagawa Hiroshige.

Mellom åra 1811 og 1830 skapte Hiroshige bilete med tradisjonelle motiv, til dømes unge kvinner og skodespelarar. Gjennom dei neste femten åra vart han ein berømt landskapskunstnar. Meisterverket hans, biletserien *Femtitre rasteplassar til Tokaido*, kom i 1833. Han heldt fram med fleire framifrå bilete i liknande stil, serien *Sekstini rasteplassar til Kisokaido* gav han ut i tida 1834-42. 

Hiroshige og Hokusai dominerte populærkunsten i Japan i den første halvdelen av 1800-talet. Hiroshige sine arbeid var ikkje like kraftfulle eller nyskapande som Hokusai sine, men på ein poetisk og kjenslevar måte fanga Hiroshige sinnbiletet av det japanske landskapet. Han laga svært mange verk; totalt skal han ha laga rundt 5 400 bilete.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ando Hiroshige» frå Wikipedia på tysk, den 18. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hiroshige**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Interdikt** (av latin *interdictum*, «forbod») er ei religiøs avstraffing innan den katolske kyrkja som går ut på at kyrkja ein viss stad innstiller verksemda si. Ho delar ikkje ut sakrament og avsluttar alle offentlege gudstenester.

Interdikt kan omfatta ei enkeltkyrkje, eit distrikt, ein provins eller eit heilt land. Straffa kom først i bruk i tidlegmellomalderen, og namnet «interdikt» kom først i bruk rundt år 1200. I mellomalderen var interdiktet eit viktig våpen, som pavar ofte nutta med hell i høve til vanskelege fyrstar og land. I seinare tid har han gått mykje ut av bruk, og blir tortsettberre brukt i form av lokale forbod for svær små område. Det finst likevel framleis såkalla *interdictum personale*, utestenging av enkeltpersonar som ei mildare form av ekskommunikasjon for lekfolk. For geistlege er interdikt ei mildare form for suspensjon.

Kjelder
-------

1. 1 2  «interdikt – kirkelig straff». *Store norske leksikon* (på norsk). 20. februar 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* HDS

 |
**Rzav** (kyrillisk skrift **Рзав**) er ei elv vest i Serbia og aust i Republika Srpska i Bosnia-Hercegovina. Ho er ei 72 km lang sideelv til Drina frå høgre, og har sitt utspring frå dei to elvene Crni Rzav og Beli Rzav. Elva vert stundom kalla Veliki Rzav (kyrillisk: Велики Рзав; Store Rzav) eller Zlatiborski Rzav (kyrillisk: Златиборски Рзав; Rzav i Zlatibor).

Beli Rzav (kyrillisk: Бели Рзав; Kvite Rzav) er den kortaste av dei to kjeldeelvene til Rzav. Ho har sitt utspring på austsida av fjellet Zvijezda nær den bosniske grensa. Crni Rzav (kyrillisk: Црни Рзав; Svarte Rzav) er den lengste av dei to, og har sitt utspring i fjellet Čigota aust for fjellet Zlatibor. Etter desse to elvene renn i hop vert elva berre kalla Rzav. Ho munnar ut i Drina nær byen Višegrad.

Rzav har eit nedslagsområdet på 605 km², og høyrer til tilsigsområdet til Svartehavet.

Kjelder
-------

* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

* *Denne artikkelen bygger på «Rzav (Zlatibor)» frå Wikipedia på engelsk, den 19. februar 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 77°32′S 166°53′E﻿

**Hoopers Shoulder** er ei sjølvstendig kjegle med ei høgd på 1800 moh på vestsida av Mount Erebus på Ross Island i Antarktis. Frå McMurdo Sound verkar det å ha ei perfekt pyramideform med svart fjell, som stikk ut som eit glimrande merke mot bakgrunnen av is og snø og nesten på linje frå Cape Royds til krateret på Mount Erebus. Sjølve kjegla er kring 100 meter høg og er omgjeve av ei djup grøft, skapt av kraftig vind. Det vart namngjeve av Frank Debenham under den andre stiginga til Mount Erebus etter F.J. Hooper, som var stuert under Terra Nova-ekspedisjonen og med på turen opp til fjellet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Hoopers Shoulder». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 22. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Hoopers Shoulder» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Håbrannfiskeriet** var eit periodevis lukrativt fiske for mange båtar frå Herøy kommune på Sunnmøre. Håbrann vart populær på kontinentet og var tidvis lett tilgjengeleg i store mengder.

Håbrannfisket starta så smått heilt på slutten av 1920-talet og vart til eit viktig fiske for dei båtane som dreiv med det utover 30-talet. På 1950-talet vart det eit heilårsfiske for enkelte båtar, men då fisken nesten forsvann frå farvatn nær Noreg, fortsette fisket langs kysten av Newfoundland i Canada. Etterkvart minka det på fisken der også og etter 1985 har det ikkje vore storstilt fiske av håbrann blant herøyfiskarane.

Håbrannfisket ca. 1930–1985
---------------------------

Då fisket starta, var det generell lågkonjunktur og fiskerinæringa leitte etter nye produkt som ei kunne selje til nye kundar. Håbrann var ganske vanleg langs norskekysten, og då Tyskland starta å ta han imot innpakka i is, var fisket i gang. I løpet av 30-talet utvikla fisket seg og vart til eit havfiske i Nordsjøen og i farvatna til Shetland og Færøyane. I 1939 var det 80 båtar som dreiv med håbrannfiske, 47 av dei frå Sunnmøre og mange av dei igjen frå Nerlandsøya i Herøy.

Utover 50-talet vart håbrannfisket eit heilårsfiske for enkelte båtar, til dømes M/S «Teigenes» som drog til dei felta ein til ei kvar tid kunne finne fisk. Mot slutten av 50-åra byrja det likevel å minke, og tre båtar, mellom anna M/S «Aksla» frå Nerlandsøya, vart sende ut av Håbrandfiskernes Salslag for å finne nye felt. Dette fann dei mellom Irland og Frankrike, men også desse felta vart raskt dårlege og så tidleg som 1961 byrja nedtrappinga på desse felta.

Same året var M/S «Juvel» frå Kvamsøya i Sande på tur til Newfoundland for å sjekke moglegheitene, då erfarne fiskarar som hadde vore i området meinte at ein kunne finne håbrann der. Dei fekk rett og snart skjedde mesteparten av håbrandfisket langs kysten av Canada. Også her byrja fisket rimeleg raskt å avta og etter rekordår i 1963 og 1964, måtte enkelte båtar chartre seg vekk til danske selskap for å sikre sal av fisken. I 1964 var det 28 norske båtar som fiska håbrann ved Newfoundland, medan det i 1966 berre var seks. I 1967 var igjen 5 båtar i dei farvatna, men med eit par turar i 1970 og 1985 var det jamnt slutt. Dei tidlegare så lukrative fiskebankane var no stengde for håbrannfiske.
**Håkon Åsvejen Hovstad** (24. januar 1933–1. juli 2015) var ein norsk historikar.

Hovstad tok historisk-filosofisk embetseksamen i 1959 og var deretter tilsett som leiar for forskingsprosjektet «Garden i norsk samfunnshistorie» ved Institutt for sammenlignende kulturforskning. I 1976 vart han tilsett som lektor ved Universitetet i Oslo. Her var han seinare instituttleiar ved Historisk institutt. Frå 1986 til 1991 var han medredaktør for *Historisk tidsskrift*. I 1995 vart han ramma av hjerneslag og mista taleevna.

Hovudoppgåva til Hovstad var «Enkelte trekk i norsk jordleielovgivning på 15- og 1600-talet». I skriftserien til Instituttet for samanliknande kulturforsking utgav han studie om *Gårdsgrenser. Et bosetningsteknologisk hjelpemiddel?* (1980)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Håkon Hovstad» frå Wikipedia på bokmål, den 17. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nekrolog av Halvard Bjørkvik i *Aftanposten* 28. juli 2015

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
|  |
| --- |
| **Håbrann** |
| HåbrannHåbrann |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** VU Sårbar**Status i Noreg:** VU SårbarUtbreiinga av håbrann Utbreiinga av håbrann |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Bruskfiskar Chondrichthyes |
| **Orden:** | Lamniformes |
| **Familie:** | Lamnidae |
| **Slekt:** | *Lamna* |
| **Art:** | **Håbrann** *L. nasus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Lamna nasus***Bonnaterre, 1788 |

**Håbrann** (*Lamna nasus*) er ein stor hai som lever i temperert til kaldt vatn over heile verda. Han er rekna som ein sårbar art, og har vorte foreslått til FNs konvensjon om internasjonal handel med truga artar (CITES).

Kjenneteikn
-----------

Det mest karakteristiske kjennemerket til håbrannen er ein kvit strek som skil ryggfinnen frå sjølve ryggen. Elles er han mørkt blågrå på oversida og kvit på undersida. Håbrannen er tungt bygd og kan nå lengder på 3,7 m med ei vekt på 160-250 kilo.

Levesett
--------

Håbrannen lever stort sett pelagisk på djupner frå 0-700 m, men ein kan òg stundom treffa på dei ved kysten. Han trivst best i kaldt vatn frå om lag 5 °C til 10 °C, men har vorte funne ned til 1 °C og opp til 23 °C.

Han vert rekna som ein av dei raskaste haiartane, og kan stundom hoppa heilt opp frå vatnet. Dette er det rett nok særs sjeldan ein ser. Sidan han er så rask, tek han òg mykje rask fisk, t.d. makrell, og seglfisk. Han tek òg mykje sild.

Håbrannen er ovovivipar, det vil seie at avkommet modnast i egg som ligg inne i kroppen til mora. Yngelen er 60-80 cm lang når ho føder dei levande. Hoa brukar om lag dobbelt så lang tid på å bli kjønnsmogen som hannen.

Status
------

Håbrannen brukar lang tid på å bli kjønnsmogen og får berre 1-5 ungar i kullet. Dette gjer han særs sårbar for overfiske. Frå 1960-talet har fangstane gått ned frå over 1000 tonn til om lag 20 tonn i 2002. Det vert tilrådd å ikkje tillata fangst av arten, og handel med finnar frå han er forbode i EU.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Håbrann hjå Artsdatabanken Arkivert 2010-07-23 ved Wayback Machine.
* Håbrann hjå FishBase

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |
**Ivan Alekseevitsj Kuratov** (18. juli 1839–29. november 1875) var ein russisk poet og lingvist frå folkegruppa komi. Han er mest kjend for innsatsen sin for litteratur på komi. Kuratov er rekna for å vere komiane sin nasjonalskald.

Kuratov var fødd i Kibra (i dag Kuratovo i Komi som son av ein diakon. 1850-1860 studerte han til prest i Jarensk og Vologda. Mellom 1861 og 1865 arbeidde han som lærar i Ust-Sysolsk, og det var i denne perioden han skreiv dei fleste dikta sine. I 1866 gjekk han på krigsskole i Kazan, og resten av livet arbeidde han i administrasjonen i Kasakhstan.
Han døydde i Vernyj (i dag Almaty.

Som diktar skildra Kuratov komiane sitt liv og tradisjonar. Han sette om russisk og vesteuropeisk poesi til komi, og skreiv også ein grammatikk over komi. Kuratov vart berømt først på 1920-talet, då dikta hans vart publiserte i antalogien *Komi gižyśjas*. Til hundreårsfesten for Kuratov vart den samla produksjonen hans publisert i to band.

Kjelder
-------

* Bolsjaja sovetskaja entsiklopedija om Kuratov

* Finsk wikipedia om Kuratov

Bibliografi
-----------

* *«Сочинения»*: Художественные произведения, т. 1, Сыктывкар, 1939; Лингвистические работы, т. 2, Сыктывкар, 1939. («Sotsjinenija: Khudodsjestvennye proizvedenija» band 1, Syktyvkar 1939; Lingvistitsjeskie raboty, band 2, Syktyvkar, 1939.)

Litteratur
----------

* Laakso, Johanna (toim.): Komin kansan ensimmäinen runoilija: 150 vuotta I. A. Kuratovin syntymästä. *Castrenianumin toimitteita*, 36. Helsinki: Helsingin yliopisto, 1990. ISBN 951-45-5238-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Ivan Longinovitsj Goremykin** (8. november 1839–24. desember 1917) var ein russisk embetsmann og statsmann. Han var innanriksminister 1895-99 og ministerpresident mai-juli 1906 og 1914-16. Goremykin var ultrakonservativ og urokkeleg lojal mot tsar Nikolaj II og hans autokratiske statsstyring. Sterk motstand frå folkeforsamlinga dumaen svekte Goremykin-regjeringa og opna for revolusjonære politiske krefter.

### Liv og gjerning

Goremykin var ein landadelsmann, fødd i Velikij Novgorod. Etter å ha utdanna seg ved den tsaristiske rettsskulen i St. Petersburg vart han i 1860 tilsett i senats-byråkratiet. Noko seinare vart han senatet sin landbruks-kommissær for Kongress-Polen. Han var viseguvernør for Płock frå 1866 og for Kielce frå 1869. Perioden 1873-82 arbeidde han i innanriksministeriet. Frå 1882 hadde han plass i 1. avdelinga i senatet og frå 1884 var han overprokurator for 2. avdelinga. I 1891 vart han utnemnd til visejustisminister, med rang av senator frå 1894.

Frå oktober 1895 var Goremykin innanriksminister. Her fremja han forslag om å utvide zemstvo-programmet, men møtte så mykje motbør at han trekte seg frå posten i oktober 1899. Goremykin heldt likevel fram som medlem av statsrådet til 1917. I april 1906 utnemnde tsaren han til ministerpresident. I den eigenskap sette han seg mot ei omfattande reform i jordeiga i Russland og nekta ansvar overfor den 1. dumaen. Utan vilje eller evne til å framforhandle åtgjerder, vart han ved oppløysinga av dumaen i juli 1906 tvinga til å gå frå leiarposisjonen sin og vart erstatta av Pjotr Stolypin.

Den 12. februar 1914 vart Goremykin på ny ministerpresident, grunna den absolutte lojaliteten til tsar Nikolaj II. Hans konservative innstilling og den nesten blinde lydnaden til tsaren bremsa for viktige reformer. Han var såleis fiendtleg innstilt overfor fleirtalet i dumaen, den såkalla progressive blokka. Både parlamentarikarar og revolusjonære skulle snart sjå med avsky på Goremykin, som viste seg å vere ute av stand til fungere som politisk leiar i eit halv-parlamentarisk system. Etter krav frå den 4. dumaen, og dessutan manglande tillit frå tsarina Aleksandra og Grigorij Rasputin, gjekk han av som ministerpresident i februar 1916.

Under februarrevolusjonen 1917 vart Goremykin fengsla og i mai forvist frå hovudstaden. Komande ministerpresident Aleksandr Kerenskij avgjorde at han kunne trekke seg tilbake til datsjaen sin i Sotsji. I desember same året vart Goremykin, kona, dottera deira og svigersonen, der myrda i eit ransoverfall.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Iwan Logginowitsch Goremykin» frå Wikipedia på tysk, den 18. april 2018.*
**Iva Sjkodreva** (bulgarsk: Ива Шкодрева, fødd 21. september 1971), gift **Iva Karagjozova** (bulgarsk: Ива Карагьозова), er ein bulgarsk tidlegare skiskyttar frå Samokov, vest i Bulgaria. Ho vann eitt VM-sølv og to VM-bronsar i 1990 og 1991.

### Aktiv

Sjkodreva deltok i VM i skiskyting 1988 i Chamonix og vart nummer åtte i 15 km, berre 16 år gammal. I same sesongen vann ho to tevlingar i verdscupen i skiskyting, eitt i Ruhpolding og det andre i Antholz.

To år seinare var Sjkodreva med på Bulgaria sitt lag som fekk bronsemedalje i lagtevlinga under verdsmeisterskapen i Oslo. Dei same fire kvinnene; Marija Manolova, Silvana Blagojeva, Nadesjda Aleksijeva og Sjokdreva, tok eit steg opp på sigerspallen etter at same øvinga var avvikla under VM i skiskyting 1991 i Lahti. I den same meisterskapen vann Sjkodreva bronse i 15 km, bakom tyske Petra Schaaf og Grete Ingeborg Nykkelmo frå Noreg.

I 1993 tok Iva Kargiosova sin tredje og siste verdscupsiger, atter ein gong i 15 km og i Antholz. Ho vart nummer seks i same øvinga under VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding. Sidan klarde ho ikkje å hamle opp mot dei beste kvinnelege skiskyttarane. Ho la opp etter 2003-sesongen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Iwa Karagiosowa» frå Wikipedia på tysk, den 7. mars 2016.*
**Ivan Nikolajevitsj Kramskoj** (8. juni 1837–5. april 1887) var ein russisk kunstmålar og kunstkritikar. Han var initiativtakar til kunstnarforeininga Peredvizjnikij som vart grunnlagd i 1870.

Kramskoj var av småborgarleg bakgrunn, fødd i Ostrogozjsk. Frå 1857 studerte han ved Det keisarlege kunstakademiet i St. Petersburg, der han oppnådde to prisar. Då kunstelevane hevda at dei sjølve skulle få velje sine emne, reagerte leiinga av akademiet sterkt avvisande. Seinare, då akademiet som obligatorisk emne for ei tevling sette «Gjestebod i Valhall», braut 14 yngre kunstnar med Kramskoj i spissen ut or den akademiske skulen. Dei danna eit særskilt kunstnarlaug kalla Kunstnarartellet.

*Kristus i ørkenen*, 1872
Under påverknad av idear frå russiske, revolusjonære demokratar hevda Kramskoj eit kunstsyn der han stilte krav om at kunstnaren skulle tene samfunnet, prinsipp om realisme i kunsten, dessutan moralsk innhald og nasjonalitet i kunsten. Kramskoj vart ein intellektuell leiar for demokratisk innstilte kunstnarar. I 1870 grunnla han saman med likesinna kunstmålarar ei foreining for vandreutstillingar kalla Peredvizjnikij. I alle år var han stødig forsvarar av denne kunstnargruppa sine mål.

*Vladimir Solovjov*, 1885
Kramskojs kunstnariske styrke låg i portrettet, noko det finst mange prov på i Tretjakovgalleriet i Moskva (Nekrasov, Saltykov-Sjtsjedrin, Grigorovitsj, Tolstoj m.fl.). I dette galleriet finst også hans kjende måleri *Kristus i ørkenen* og *Utrøysteleg sorg* (bilete av hustrua hans ved eit barns død). Trass i at Kramskoj var ujamn i sine verk og ikkje hadde lag med større komposisjonar, var han ein av Russlands fremste målarar av si tid. Særleg gjennom opposisjonen mot akademiets forelda stillover hadde han som person stor innverknad på den moderne russisk målarkunsten.

Han døydde der han hadde verka, i St. Petersburg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ivan Kramskoj» frå Wikipedia på svensk, den 15. juni 2009.*

Fotnotar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ivan Kramskoj**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ULAN
* NKC
* Discogs (artist)

 |
*Eucheuma denticulatum* dyrka for iota-karragenan, frå Bweleo på Zanzibar i Tanzania.
**Karragenan** er eit finmale pulver som er produsert av raudalgar. Stoffet er i næringsmiddelteknologien brukt som fortjukkingsmiddel og stabilisator i mellom anna iskrem, sjokolademjølk og ferdigproduserte puddingdessertar, og har den eigenskapen at det dannar gelé når det blir blanda med mjølk. I produkt med redusert feittinnhald kan karragenan tilsetjast for å gjere konsistensen saftigare, til dømes i produkt som pølser og leverpostei. E-nummeret til stoffet er E407.

Karragenan har inkje næringsinnhald. Kjemisk er det eit heterogent polysakkarid bygd opp av dei enkle sukkerartane D-galaktose og 3,6-anhydro-D-galaktose. Karragenan har vorte kopla til danning av betennelse i tjukktarmen, som mellom anna kan føre til tarmkreft. Andre studiar utførte av Livsmedelsverket i Sverige og Verdas helseorganisasjon (WHO) vurderer stoffet som trygt å få i seg. I Noreg har matprodusentar som Nortura og Orkla ASA vedteke å fase ut karragenan frå alle produkta sine.

Referansar
----------

1. ↑  «karragenan». Det Norske Akademis ordbok. Henta 14. oktober 2018.
2. ↑  «karragenan». Store norske leksikon. Henta 14. oktober 2018.
3. ↑  «Is Carrageenan Safe?». Andrew Weil. Henta 14. oktober 2018.
4. ↑  «Is Carrageenan Bad For You?». Is It Bad For You?. Henta 14. oktober 2018.
5. ↑  «Kosthold ved Ulcerøs Kolitt og Crohns Sykdom». Lommelegen. Arkivert frå originalen 15. oktober 2018. Henta 14. oktober 2018.
6. ↑  «Karragenan – är det farligt eller inte?». metro.se. Arkivert frå originalen 16. oktober 2018. Henta 16. oktober 2018.
7. ↑  «Derfor fjernes karragenan fra mange matprodukter nå». Verdens Gang. Henta 21. september 2022.
|  |
| --- |
| **RS 5 «Liv»** |
| *TV-sending ombord i «Liv», 2002.Foto: Redningsselskapet* |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Leverandør:**  | Thor Jensen |
| **Verft:**  | Porsgrunds Baatbyggeri |
| **Konstruktør:**  | Lauritz Christian Stephansen og Colin Archer |
| **Byggjeår:**  | 1893 |
| **Byggjepris:**  | 9 822,12 kroner |
|  |  |
| **Finansiering:**  | Kosta av NSSR |
|  |  |
| **Eigenskapar** |
|  |  |
|  |  |
| **Lengde:**  | 14,37 meter |
| **Breidde:**  | 3,89 meter |
| **Djupgåande:**  | 2,52 meter |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Mannskap:**  | 4 |
| **Navigasjon og kommunikasjon** |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Statistikk** |
| **Sett inn i teneste:**  | 1894 |
| **Ut av teneste:**  | 1932 |
| **Menneskeliv berga:**  | 132 |
|  |  |
| **Fartøy assistert:**  | 1379 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |

**RS 5 «Liv»** er ei tidlegare redningsskøyte som Redningsselskapet fekk bygt i 1893. Etter at generalmøtet i 1892 hadde gått inn for å satse på redningsskøyter, vart det utlyst ein konkurranse om beste redningsskøytekonstruksjonen. Vinnarutkastet, «Stjernen», vart levert av skipsreiar Lauritz Christian Stephansen frå Arendal. Komiteen som skulle dømme skøytekonstruksjonane fann ikkje at det kunne byggast etter Stephansen sin konstruksjon utan endringar. Colin Archer, som var med i komiteen, fekk i oppdrag å gjere dei naudsynte endringane. Colin Archer og Stephansen var usamde når det galdt rigginga. Archer heldt på ei mast, slik som på losskøytene. Stephansen kunne vise til svært gode erfaringar med segling av tomasta fartøy. Det enda med at denne skøyta, og dei seinare seglande redningsskøytene, fekk to master. 

Den største endringa Archer gjorde på skøyta var at vekta av jarnkjølen vart auka frå 2,75 tonn til 7 tonn. Ho vart og gjort noko fyldigare og litt lenger. 

Ho vart bygd av Thor Jensen ved Porsgrunds Baatbyggeri. Ved sjøsettinga i 1894 fekk ho namnet «Liv». Etter at ho hadde vorte brukt som losskøyte nokre månadar vart ho sett i kryss i Finnmark. Ho segla ikkje tilfredsstillande. Colin Archer måtte teikne ny rigg. Etter nyrigginga i 1895 var «Liv» kjend som ei skøyte som segla godt. Men ho var noko tungmanøvrert i tronge farvatn. Det vart ikkje bygd fleire redningsskøyter av denne typen.

I dei 38 åra ho vart brukt av Redningsselskapet redda «Liv» 132 menneske frå "ein sikker daude". Ho berga eller assisterte 1379 fartøy.
I 1932 var skøyta seld til distriktslækjar Bjerknes i Hamnevik.

Mannskapet på RS «Liv» vart heidra med Emile Robins belønning for krysningssesongen 1907-1908, og for 1922 og 1929.

Kjelder
-------

* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002

Bakgrunnsstoff
--------------

* RS «Liv» i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Metaprogrammering** er å skriva dataprogram som har evna til å handsama program som sine data. Det tyder at eit program kan utformast for å lesa, syna, analysera eller transformera andre program og til og med endra seg sjølv medan det køyrer.

Språket som eit metaprogram er skrive i vert kalla eit metaspråk. Språk for program som er manipulerte vert kalla *objektspråk*. Når eit programmeringsspråk sjølv har evna til å vera sitt eige metaspråk vert dette kalla *refleksjon*. *Refleksjon* er eit kraftig verktøy i programmeringsspråk som legg til rette for metaprogrammering. I eit språk der språket sjølv er ein førsteklasses datatype (som i Lisp, Prolog, SNOBOL) er òg veldig nyttig, dette er kjent som *homoikonisitet*. Generisk programmering nyttar seg av ein slags metaprogrammeringsfunksjonalitet i dei språka som har støtte for det.

Implementeringar
----------------

* «X macros» i programmeringsspråket C
* Templates i programmeringsspråket C++

### Makroar

* Scheme sine hygieniske makroar
* Template Haskell
* MakroML
Meteogram for Bergen som syner temperatur, skydekke og vind.   
Kjelde: Meteorologisk institutt
Eit **meteogram** er ein grafisk presentasjon av eit vêrvarsel for ein spesifikk stad. Dette er produkt som ofte vert generert direkte ut frå ein vêrvarslingsmodell ved hjelp av lengdegrad, breiddegrad og høgd over havet, men dei kan òg vere korrigerte av ein meteorolog. Tidsaksen følgjer x-aksen bortover, medan y-aksen består av verdiane til dei forskjellige parametrane

Dei vanlegaste parametrane er nedbør, temperatur, lufttrykk, skydekke, vindstyrke og retning. Nedbøren vert vanlegvis representert ved hjelp av søyler, medan temperatur og lufttrykk vert representert som grafar. Skydekke kan representerast både som eit vêrsymbol eller som sirklar eller firkantar som gradvis vert fylt att jo meir skya det er. Vinden vert som regel vist som ei vindpil frå den retninga vinden kjem frå.

Oseanogram
----------

**Oseanogram** liknar meteogram, men gjeld varsel for hav, der gjerne bølgjehøgd (både signifikant og maksimal), retning, dønningar og bølgjeperiode er dei vanlegaste parametrane.

Epsigram
--------

Eit **epsigram** er på liknande måte som eit meteogram ei grafisk framstilling av eit vêrvarsel for ein spesifikk stad, men her baserer varselet seg på eit ensemble (EPS - *ensemble prediction system*). Eit ensemblevarsel består ikkje berre av ei modellkøyring, men langt fleire, opp til 51 forskjellige køyringar i dei beste modellane. Eit epsigram syner heile utfallsrommet til alle køyringane og i staden for grafar og søyler vert dei forskjellige parametrane (skydekke, nedbør, vindstyrke og temperatur) vist som eit boksplott med persentilar, samt ein median eller eit gjennomsnitt av alle køyringane. Når persentilane og boksane har liten utstrekning tyder det på at varselet er forholdsvis sikkert, medan stor utstrekning tyder på at køyringane går i forskjellige retningar og at varselet er usikkert. I tillegg kan epsigrammet innehalde vindroser som viser dei forskjellige vindretningane til ensemblet. Ofte er også den operasjonelle køyringa til modellen (som ofte ligg til grunnlag for eit vêrvarsel) teikna inn som ein graf, og på den måten kan ein sjå om denne skil seg ut på noko måte, t.d. om han har mykje meir eller mindre nedbør enn størsteparten av ensemblemedlemmene.
Nødpengar
**Nødmynt** eller **nødpengar** er pengar laga for å bøta på mangel på betalingsmiddel. For myntar gjaldt dette tradisjonelt høve der det nominelle verdet var større enn metallverdet (òg kalla skiljemynt eller kredittmynt, dette er i dag det vanlege).

Nødmynt var nytta i Sverige for å hjelpe statsfinansane når utgiftene var store som under Karl XII. Det var tenkt at når dei statlege finansane til slutt tillet det, kunne nødmyntane løysast inn mot ein «god mynt» (verdimynt). Nødmynt var dermed ein slags metallisk statsobligasjon, som seinare skulle inløysast. Med avviklinga av gullmyntfoten og sølvinnhaldet i mynt på 1900-talet har koplinga til metallverdet av myntar opphøyrt, og dei fleste myntar av høgare valør kan seiast å vere nødmynt eller myntteikn, sjølv om omgrepet ikkje lenger blir nytta.

Kjelder
-------

* Nødpenger i *Store norske leksikon*
* *Denne artikkelen bygger på «Nödmynt» frå Wikipedia på svensk, den 1. mai 2013.*
	+ Svensk Wikipedia oppgav desse kjeldene:
		- «Nödmynt». Kungliga Myntkabinettet.  Arkivert 2013-08-01 ved Wayback Machine.
		- Nödmynt i *Nordisk familjebok* (2:a upplagans supplement, 1925)
		- «Krigsekonomi och nödmynten». Stormaktstiden.com. Arkivert frå originalen 28 november 2003.  Arkivert 2003-11-28 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------
**Morecambe Bay** ved fjøre frå Hest Bank, i retning mot Grange-over-Sands.
**Morecambe Bay** er ei stor bukt nordvest i England, nesten rett aust for Isle of Man og like sør for Lake District nasjonalpark. Det er det største tidvassområdet med slamflater og sand i heile Storbritannia, og dekkjer eit område på 310 km². 

Elvane Leven, Kent, Keer, Lune og Wyre renn alle ut i bukta, og dei forskjellige estuara dannar fleire halvøyar i bukta, som Humphrey Head. 

Det meste av landområdet rundt bukta er drenert, og marskland er omgjort til jordbruksområde. Morecambe Bay er òg ein viktig stad for dyreliv, med eit rikt fugleliv og variert sjøliv. Det ligg eit fugleobservatorium på Walney Island. 

Bukta er vidgjeten for kvikksanden her og tidvatnet som flyttar seg raskt. Det vert mellom anna sagt at tidvatnet «kjem like raskt som ein hest spring». I 2004 drukna 21 ulovelege innvandrarar frå Kina då dei var her og plukka hjartemuslingar.

I fleire hundreår er det vorte utnemnt lokale guidar for å krysse bukta. Vanskane med å krysse bukta har ført til at landområda på nordsida vart isolerte på grunn av fjellområda i Lake District. Ein kunne derfor berre nå desse områda ved å gå på sanden over bukta, eller ta ferje, fram til Furness-jernbanen vart bygd i 1857. Denne går langs kanten av bukta, og kryssar dei forskjellige elvane. London-Glasgow-banen går òg eit kort stykke langs bukta.

Busetnader ved bukta
--------------------

Det bur kring 320 000 menneske langs kysten av Morecambe Bay, og mange av desse i byane i tabellen under. Den største byen ved bukta er Barrow-in-Furness, som ligg på nordvestsida. Byen Morecambe er kalla opp etter bukta, og har kring halvparten av innbyggjartalet til Barrow-in-Furness. Her finst mange turistdestinasjonar, medan havet er ei viktig næring for Barrow. 

Morecambe Bay frå Ulverston

| By | Grevskap | Folketal |
| --- | --- | --- |
| Barrow-in-Furness | Cumbria | 59 256 |
| Morecambe | Lancashire | 45 000 |
| Fleetwood | Lancashire | 26 840 |
| Ulverston | Cumbria | 11 210 |
| Heysham | Lancashire | 6500 |
| Grange-Over-Sands | Cumbria | 4000 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Morecambe Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Channel 4-dokumentaren 'Ghosts'
2. ↑  *Neighbourhood Statistics: Morecambe Bay (Primary Care Organisation)*, arkivert frå originalen 3. mars 2016, henta 16. desember 2009

Bakgrunnsstoff
--------------

* Morecambe Bay partnership - local conservation charity
* Walney bird observatory Arkivert 2009-05-21 ved Wayback Machine.
* ITV footage of Morecambe Bay Half Marathon 2008
* The Cross Bay Challenge on Morecambe Bay by Keith Wilkinson Arkivert 2010-12-29 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 54°07′N 3°00′W﻿

* Morecambe Bay ARS Arkivert 2011-07-13 ved Wayback Machine. - Local Amateur Radio Society og Training
* Sands Amateur Radio Contest Group Arkivert 2015-04-02 ved Wayback Machine. -Amateur Radio Group in Morecambe

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Moresbyøya** (engelsk *Moresby Island*) er ei 3 399 km² stor øy som er del av Haida Gwaii i provinsen British Columbia i Canada. Øya ligg, saman med fleire nærliggande små øyar og holmar, i den sørlege delen av øygruppa. Ved folketeljinga i 2006 budde 402 personar på øya. Nesten alle innbyggarane held til i Sandspit, på nordaustspissen av Moresbyøya. Øya er skilt frå Grahamøya i nord av eit trongt sund.

Moresbyøya er kalla opp etter ein britisk admiral, Fairfax Moresby.

Øya er del av Gwaii Haanas National Park Reserve and Haida Heritage Site.

27. oktober 2012 råka eit jordskjelv med ein magnitude på 7,7, det sterkaste jordskjelvet i Canada sidan 1949, området. Episenteret var 17,5 kilometer (10,9 mile) under øya.

Kjelder
-------

1. ↑  «BC Geographical Names», *apps.gov.bc.ca*, henta 2. juni 2022
2. ↑  U.S. Geological Survey 28. oktober 2012 Haida Gwaii earthquake

* *Denne artikkelen bygger på «Moresby Island» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mars 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Bund Deutscher Mädel** (BDM) var ein tysk nasjonalsosialistisk ungdomsorganisasjon for jenter frå 14 til 18 år. Ei omsetting av namnet til norsk ville kunne vera «tysk jentesamband». Organisasjonen eksisterte om lag frå 1930 til 1945. I 1931 vart BDM del av Hitlerjugend. Ein tilsvarande organisasjon i Noreg var Gjentehirden.

Oppgåva til BDM var å førebu jentene til full innsats for «folk, førar og stat». Jentene skulle formast inn i det nasjonalsosialistiske synet på verda. Særleg vart det lagt vekt på kroppspleie og morsrolla til kvinna. Kvinna si viktigaste rolle innan nasjonalsosialismen var nett rolla som mor. Ei god mor fødde mange guteborn. Gutane kunne verta soldatar og kjempa for nasjonalsosialismen si sak. 

Organisasjonen kunne på mange måtar minna om speidarrørsla. Han var bygd opp rundt naturopplevingar, sommarleirar og andre tiltrekkande aktivitetar.

Etter «Lov om Hitlerjugend» av 1. desember 1936 vart alle tyske ungdomar omfatta eller meld inn i Hitlerjugend. Dermed vart medlemsskap i BDM obligatorisk.

Litteratur
----------

* Birgit Jürgens: *Zur Geschichte des BDM (Bund Deutscher Mädel) von 1923 bis 1939,* 2. Aufl. Frankfurt/a.M u.a. 1996
* *Bund Deutscher Mädel* på engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* Shoa.de Bund Deutscher Mädel

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC

 |
Hospitset på nordsida av passhøgda i Albulapasset. Fjellet Piz Üertsch reiser seg over fjellovergangen
**Albulapass** (retoromansk; *Pass da l'Alvra*) er ein fjellovergang i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellvegen, som når opp i 2 312 meters høgd, knyter saman Tiefencastel i Albulatal med La Punt-Chamues-ch i dalen Engadin. Albula-Bahn trafikkerer strekninga over Albulapasset gjennom ei rad av korte tunnelar. Hovudvasskiljet i Europa går over Albulapasset.

Bilvegen er vinterstengd av snøras frå oktober til juni, medan jarnbanen går heile året.

### Soge

Albulapasset har vore nytta som gjennomfartsveg i lange tider. Allereie i 1695 kosta innbyggjarane i Bergün forbetringar på dei vanskelegaste strekka på den ferdselsåra som då var i bruk. Tida 1855-65 vart det bygt veg over Albulapasset. Fram til 1904 var vegen ei god inntekstkjelde for lokalbefolkninga, då fjellvegen over Albulapasset var eit godt alternativ for farande om Julierpasset eller Settimopasset var uframkomeleg. 

Jarnvegen Albula-Bahn stod ferdig i 1904, noko som førte til at vegen over Albulapasset mista mykje av sin verdi. I seinare tid vert bilvegen først og fremst nytta av turistar.

År om anna går ein av etappane i sykkelrittet Sveits rundt over Albulapasset.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS
* LIR
* GeoNames

 |

  


* *Denne artikkelen bygger på «Albulapass» frå Wikipedia på tysk, den 16. februar 2012.*
**Kongsbergmarken** er eit årleg stemne som er halde på Kongsberg siste veka i februar kvart år. Knytt til dette stemnet er det og ein årleg kappleik, *Markenskappleiken*, arrangert på Lågendalsmuseet siste laurdagen i februar.

Kongsbergmarken er eit av dei eldste årlege stemna som er halde ved like i Noreg. Bakgrunnen for stemnet var kravet om handel mellom kaupstaden Kongsberg og bygdene ikring. Dei første åra var gruvesamfunnet svært lukka, men av di det ikkje vart tilført varer, kom det til oppstand alt i 1628. Kongen fastsette då ein årleg marknad, som snart vart utvida til tre marknader i året, for å føre varar til gruvearbeidarane. Desse stemna utvikla seg til Kongsbergmarken.

Kulturhistorisk kom denne marknaden til å tyde mykje for utvekslinga av norsk folkemusikk. Her møttest fehandlarar og bønder frå Hallingdal, Numedal, Valdres og Telemark, og spelemenn frå alle desse dalføra møttest og bytte slåttar der. Kongsbergmarken kom til å avlaste den noko eldre marknadsplassen på Bragernes, Drammensmarken.

Kongsbergmarken er no halden i livet som ein årleg vinterfestival.
Koordinatar: 59°58′25.306″N 10°39′37.699″E﻿

Kongsseteren i 1910.Foto: Anders Beer Wilse/Oslo Museum

**Kongsseteren** er ein stor tømmervilla på Voksenkollen i Oslo. Han er kongefamilien sin private eigedom og vart gjeven i gåve frå det norske folket til Kong Haakon og dronning Maud då kongeparet vart krona i 1906. 

Gåva vart finansiert ved ei innsamlingsaksjon og stod ferdig i 1911. Bygningen er teikna av arkitekt Kristian Biong, som vann ein utlyst arkitektkonkurranse med sitt prosjekt «Slot over Slot».

Eigedomen vert i hovudsak nytta om vinteren, og kongefamilien feirar gjerne jul her.

Kjelder
-------

1. ↑  *Oslo byleksikon*, side 312
2. ↑  Kongsseteren frå Kongehuset.no (Vitja 21. januar 2013)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, ISBN 978-82-573-1760-7
* 

* Kongsseteren i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Eigedomane til den norske kongefamilien |
| --- |
| Offentleg eige | 
* Slottet
* Bygdøy Kongsgård
* Oscarshall
* Gamlehaugen
* Stiftsgården
* Ledaal

 |
| Privat eige | 
* Skaugum
* Kongsseteren
* Prinsehytta
* Mågerø
* KS «Norge»

 |
**Konghavn videregående skole** er ein offentleg vidaregåande skule i bydel Gamle Oslo i Oslo. Han vart etablert i bygget til den gamle Sjømannsskolen i Ekebergskråninga, og opna offisielt 15. august 2013. Nordstrand vidaregåande skule med ca. 45 tilsette og utdanningstilbod for ca. 300 elevar vart relokalisert til denne nye skulen.

Bakgrunn
--------

Skulen har eit breitt fagtilbod innan utdanningsprogram for studiespesialisering med særleg vekt på realfag og økonomiske fag. Frå 2015/2016 tilbyr skulen òg breiddeidrett som programfag. Entreprenørskap og føretaksutvikling er eit viktig satsingsområde for skulen. Skulen arrangerer òg kvart år ein stor, internasjonal gründercamp med deltaking frå Tyskland og Slovenia. På gründercampen får elevane relle oppdrag for reelle oppdragsgjevarar som EoN Ruhgas, Möllergruppa, Dell og Ekebergparken.

Kvart år deler skulen ut Ekebergparkens pris til ein elev som har utmerkt seg både fagleg og sosialt og som lever opp til verdiane til skulen; open, trygg, triveleg, ambisiøs, inkluderande og respekterande.

Skulen har vidareført prosjektet Vg2 i Berlin som vart etablert av Nordstrand vgs i 2008. Det er eit tilbod der elevar i Osloskulen kan ta heile Vg2 studiespesialisering ved eit gymnas i Berlin. Dei får støtte av ein norsk kontaktlærar som bur i Berlin heile året og norske «skuggelærarar» som følgjer opp elevane med besøk i Berlin 4-8 gonger i året. Elevane følgjer både norske og tyske læreplanar og får karakterar og har eksamen som om dei går på skule i Noreg. Per 2016 har meir enn 100 elevar gjennomført Vg2 i Berlin.

Kongshavnrevyen
---------------

Meir enn halvparten av elevane til skulen deltek i revyen som vert spelt i januar kvart år. Den første Kongshavnrevyen i 2013 fekk namnet *Blanke Ark* og i 2014 vart han følgd opp med revyen Studer, Prester, Regjer. I 2015/2016 fekk *No står ikkje verda tel påske* karakterane 5 og 6 i Aftenposten og Nordstrand Blad.

Rektorar
--------

* Jan Ljøner (2013-2016, frå Nordstrand vidaregåande skule, til Gamlebyen skule)
* Knut Jørgen Kopperud (2016-)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kongshavn videregående skole» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
| Konispol |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Konispol** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Vlorë |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  226 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 8 245 |
| Koordinatar | 39°40′0″N 20°11′0″E﻿Koordinatar: 39°40′0″N 20°11′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Konispol kommune innafor regionen VlorëKonispol kommune innafor regionen Vlorë |

**Konispol** er ein by og ein kommune i regionen Vlorë i Albania. Kommunen ligg heilt sør i landet og grensar i sør til nabolandet Hellas.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Konispol vart slått saman med landkommunane Xarrë og Markat. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Konispol.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 2 123 innbyggjarar, medan dei tre kommunane som i dag utgjer storkommunen Konispol, til saman hadde 8 245 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Saranda. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Konispol og busetnaden:

* Çiflik

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Kongsjord** (på færøysk: kongsjørð, uttala 'kongsjør') er den færøyske nemninga på jord som i dag er ått av Landsstyret på Færøyane. Ikkje langt frå halve jorda på Færøyane er ått av staten som kongsjord. Kongsjord vert drive av ein kongsbonde, som leiger henne av staten.

I opphavet var denne jorda kyrkjejord og ått av den katolske kyrkja. Etter at vesterkyrkja vart kløyvd under omveltet, og kyrkja stod med vanmakt, gjekk jorda åt kongen i 1538. Difor omgrepet kongsjord, eit omgrep som held seg endå trass i at jorda ikkje vert ått av nokon konge.

Kongsjorda vert sett på som motsetnaden til odelsjord. Til skilnad frå odelsjord, held kongsjorda seg i same standet heile tida. Odelsjord, som er ått privat, blir delt mellom ervingane og vert gjennom ættsledane mindre, og dimed mindre eigna til å leve av. Kongsbondanne ervingar har etter seden rett til å arve leigeseglet. Dimed rår kongsbondeættene ein arv som dei kan rekne som sin.

Den største kongsgarden på øyane er Kirkjubøargarður i Kirkjubøur. Patursson, som driv garden i dag, er den 17de generasjonen på garden. Kongsgården på øya Koltur er au namnkunnug. Der lever ein annan Patursson bur ålene med kone og dyr.
Ein delt Daim
Foto:
Evan-Amos
 

Daim.
Foto:
Adrião
 

Freia Mjølkesjokolade med daim seld saman med andre sjokoladetypar frå Freia i ein Rema 1000 butikk, 2020
Foto:
Marius Vassnes
 

**Daim** (tidlegare **Dajm**) er ein sjokolade med kombinasjon av sprø mandelkrokan og mjukt mjølkesjokoladetrekk. Sjokoladen er mest populær i Skandinavia, men vert òg seld i blant anna Frankrike, Tyskland og Storbritannia.

Sjokoladen vart lansert i Sverige og Noreg i 1953, i Finland rundt 1963 og i Danmark i 1971.

Tidlegare heitte sjokoladen Dajm, men han bytta namn i Norden i 1990 for å få same namn i alle land. I Storbritannia heitte sjokoladen tidlegare Dime, men Kraft Foods byta i 2005 namnet til Daim.

Daim vert produsert på ein fabrikk i Upplands Väsby, nord for Stockholm.

I 2007 vart det lansert ein *Limited Edition* Daim med cappuccino-smak, medan det i 2008 kom ein type med skogsbærsmak.

I 2018 vart det lansert eit avgrensa opplag Daim med mintsmak.

Kjelder
-------

1. ↑  confectionerynews.com, «UK Dime chocolate to become Daim, in line with Europe», *confectionerynews.com* (på engelsk), henta 1. desember 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Daim» frå Wikipedia på bokmål, den 1. desember 2021.*

Bakgrunsstoff
-------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Daim**

* Kraft Foods - Daim
* UK Dime chocolate to become Daim, in line with Europe