recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kart over Etiopia med Afarregionen avmerkt.
**Afar** er eim av dei ni delstatane (*kililoch*) i Etiopia. Han var tidlegare kjend som **Region 2**. Delstatshovudstaden er Semera, som avløyste den tidlegare hovudstaden Asayita.

Folkesetnad
-----------

I følgje tal frå Central Statistical Agency i Etiopia har Afar eit estimert folketal på 1 389 004 (2005), 90,9 % av dei busette på landsbygda.

Afar er det viktigaste språket i regionen og blir tala av 90,8 % av innbyggjarane. Andre store språk er amharisk (6,68 %), tigrinja (0,74 %), oromo (0,68 %), argobba (0,4 %) og wolaitigna (0,26 %).

Geografi
--------

I regionen finn ein Afarsenkingam, eit lågtliggande, varmt og tørt område danna som eit møtepunkt mellom tre jordskorpeplater. Det var i Hadar]i Afarsenkinga at ein fann «Lucy»-skjelettet, eit over tre millionar gammalt skjelett av ei *Australopithecus afarensis*-kvinne, det eldste og mest fullstendige skjelettet som er funne av tidlege menneske i Afrika. I regionen er det funne fleire andre skjelettdelar av ulike mennesketypar, og tidlege steinverktøy.

Administrative distrikt
-----------------------

Som dei andre regionane i Etiopia er Afar delt inn i mindre administrasjonsområde. Desse har ikkje namn, men blir kalla administrasjonssone 1-5. I tillegg har området ein argobba-*woreda*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Afar Region» frå Wikipedia på engelsk, den 15. april 2012.*

1. ↑  Engelsk Wikipedia oppgjev referansen: FDRE States: Basic Information - Afar, Population (accessed 12 March 2006)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Map of Afar Region at UN-OCHA (PDF-fil)

| * v
* d
* e
Regionar i Etiopia |
| --- |
| Afar  | Amhara  | Benishangul-Gumuz  | Gambela  | Harari  | Oromia  | Somali  | Den sørlege regionen  | Tigray**Byar med eigen status:** Addis Abeba  | Dire Dawa |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 57°31′N 7°40′W﻿

Plasseringa til Monach Islands
**Monach Islands**, òg kalla **Heisker** (skotsk-gælisk *Eilean Heisgeir / Heisgeir*), er ei øygruppe vest for North Uist i Ytre Hebridane i Skottland. Øyane må ikkje forvekslast med Hyskeir i Indre Hebridane eller Haskeir som òg ligg utanfor North Uist og som ein kan sjå frå øygruppa.

Geologi og geografi
-------------------

Loch nam Buadh på Ceann Ear, med ruinane av landsbyen og eit nonnekloster i bakgrunnen
Dei største øyane er Ceann Ear (ein gong låg eit nonnekloster her), Ceann Iar og Shivinish som alle heng saman ved lågvatn. Det er sagt at ein gong var det mogeleg å gå til Baleshare og til North Uist, 8 km borte. På 1400-talet skal ei stor bølgje ha vaska denne landbrua bort. Øyane er stort sett lågtliggande og sanddekte, og er utsette for kraftig kysterosjon. 

Mindre øyar i gruppa er Deasker (Deas-Sgeir), Shillay (Siolaigh) og Stocaigh (Stockay).

Historie
--------

Dei to fyra på Siolaigh. Det gamle fyret vart overflødig i 1942; det nyare fyret kom i drift i 1997.
Øyane har stått utan innbyggjarar sidan 1948, men var busette av opp til 100 menneske i fleire hundreår fram til 1810. Dei vart opphavleg forlatne på grunn av overbeiting, men vart busette på ny etter Highland clearances.

På Shillay (Siolaigh) står eit lite fyr, som vart nedlagt i 1943.

I 2007 vart det gamle skulehuset renovert og vert i dag utleigd til turistar.

Dyreliv
-------

Øyane er eit nasjonalt naturreservat med urørt natur og ein del gråsel. Om lag 10 000 sel går på land kvar haust for å pare seg og yngle, og er ein av dei største selkoloniane i verda. Her finst òg mykje hekkande sjøfugl og eit rikt planteliv. Gråhegre hekkar i nokre av dei tomme bygningane.

Det er ingen tre på øyane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Monach Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
2. ↑  «Monach Lighthouse». Northern Lighthouse Board. Arkivert frå originalen 7. august 2009. Henta 27. februar 2010.
3. ↑  «Monach Islands». Arkivert frå originalen 10. oktober 2007. Henta 27. februar 2010.
4. ↑  «Monach Islands». Western Isles Guide Book. Henta 27. februar 2010.
5. ↑  Murray, W.H. (1966) *The Hebrides*. London. Heinemann. s. 205.

  


| * v
* d
* e
Busette øyar i Hebridane |
| --- |
| Indre Hebridane | Canna · Coll · Colonsay ·  Danna · Eigg · Eilean Bàn · Eilean Donan · Eilean Shona · Erraid · Gigha · Gometra · Iona · Islay · Isle of Ewe · Jura · Kerrera · Lismore · Lunga · Muck · Mull · Oronsay · Raasay · Rona · Rùm · Sanday · Scalpay · Skye · Slate Islands · Soay · Summer Isles · Tiree · Ulva |  |
| Ytre Hebridane | Baleshare · Barra · Benbecula · Berneray · Eriskay · Flodaigh · Fraoch-Eilean · Great Bernera · Grimsay (nord) · Grimsay (sør) · Lewis og Harris · North Uist · Scalpay · South Uist · Vatersay |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Svartbjørk** |
| SvartbjørkSvartbjørk |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Svartbjørk Utbreiinga av Svartbjørk |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Bøkeordenen Fagales |
| **Familie:** | Bjørkefamilien Betulaceae |
| **Underfamilie:** | Betuloideae |
| **Slekt:** | Bjørk *Betula* |
| **Art:** | **Svartbjørk** *B. nigra* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Betula nigra***L. 1753 |

**Svartbjørk** (*Betula nigra*) er ei bjørk som er naturleg viltveksande aust i USA, frå New Hampshire vest til sørlege delar av Minnesota og sør til nordlege Florida og Aust-Texas. Ho er vanleg på flaumbankar og sumper. 

Svartbjørka er eit løvfellande tre som blir 25 meter høgt, sjeldant 30 meter. Stammen har typisk diameter på opptil 50 cm (svært sjeldan opp i 150 cm), ofte med fleire stammar. Borken er svært variabel, vanlegvis mørk grå-brun til rosaaktig brun og skjella, men hjå enkelte individ glatt og kremete rosakvit, mens den lause neveren er som oppkrølla papirark. Bjørka har blanke, mørkegrøne blad som blir gule om hausten.

Midten av eit tre.
Svarbjørkblad og frukter.
Treet er brukt i landskapsarkitektur på grunn av den særmerkte borken og ettersom det toler å veksa både i våte og sumpaktige og høgaregliggjande område. Det er utvikla fleire kultivarar med mykje kvitare bork enn opphavsforma, som 'Heritage' og 'Dura Heat'. Dette er dei einaste lysfarga bjørketrea som er motstandsdyktige mot amerikansk bjørkepraktbille som finst i varme område i søraustlege USA.

Urfolk i USA brukte den kokte sevja som eit søtingsmiddel lik lønnesirup. Innsida av borken blei brukt som hungermat. Bjørka er vanlegevis for vridd og kvistete til å ha verdi som tømmertre.

Kjelder
-------

1. 1 2  Harlow, W. M. & Harrar, E. S. (1969). *Textbook Of Dendrology* 5th ed. LOC# 68-17188

* *Betula nigra*[*daud lenkje*], rhs.org.uk
* *Denne artikkelen bygger på «Svartbjørk» frå Wikipedia på engelsk, og «Betula nigra» frå Wikipedia på bokmål den 29. mars 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Svartbjørk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* ITIS
* EOL

 |
Koordinatar: 30°12′N 45°21′E﻿

**Muthanna guvernement** (arabisk المثنى *Al Muthannā*) er eit guvernement i Irak, kalla opp etter den arabiske generalen al-Muthanna ibn Haritha frå 600-talet. Det ligg sør i landet ved grensa til Saudi-Arabia. Det administrative senteret er byen Samawah.

Før 1976 var guvernementet ein del av Diwaniya guvernement, som i dag er ein del av Najaf guvernement og Al-Qādisiyyah guvernement.

Samawah ligg like ved den sumerisk-babylonske oldtidsbyen Uruk (arameisk *Erech*), som kan vere opphavet til namnet «Irak». Etter Babylon fekk lågare status då selevkidane grunnla Seleucia, vart Uruk den største byen sør i Babylonia. Namnet hans, *Erech*, fortrengde etterkvart *Babili* (Babylonia), sidan byen varte langt lengre enn den tidlegare hovudstaden, fram til 600-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Muthanna Governorate» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Citypopulation.de

| * v
* d
* e
Guvernement i Irak |
| --- |
| Anbar**·** Babylon**·** Bagdad**·** Basra**·** Dhi Qar**·** Diyala**·** Dohuk**·** Erbil**·** Halabja**·** Karbala**·** Kirkuk**·** Maysan**·** Muthanna**·** Najaf**·** Nineveh**·** Qadisiyyah**·** Saladin**·** Sulaymaniyah**·** Wasit |
Koordinatar: 67°53′27.672″N 16°12′31.000″E﻿

Musken 
Foto:
Helge Høifødt
 

Utsikt over Hellemofjorden frå Musken. 
Foto:
Helge Høifødt
 

**Musken** (lulesamisk: **Måsske**) er ei bygd i Hamarøy kommune i Nordland. Den ligg midtvegs inne i den lange og smale Hellmofjorden, som er ei arm av Tysfjorden. Staden ligg ikkje langt frå Hellmobotn, der Noreg sør for Finnmark er på sitt smalaste. Frå Hellmobotn er det berre seks kilometer over til Sverige. 

Bygda hadde i 2003 over 90 innbyggjarar, men i 2013 er talet rundt 40.
Musken skule, som berre hadde tre elevar ved skolestart i august 2009, er no lagt ned. Skula var ved sida av Drag skole, òg i Tysfjord, den einaste skula i Noreg som underviste i lulesamisk som språk. Staden har snøggbåtsamband til Drag. Musken har i dag eit av Noregs få ordinære postopnerier. Musken har per 2013 ikkje vegsamband, men eit forprosjekt for vegtilknyting er gjennomført. Det vert òg arbeidd for å få realisert eit vasskraftverk i Musken.

Noregs djupaste grotte Råggejávrrerájgge, ligg like ved Musken. Grotta er 597 m dyp.

Kjelder
-------

1. 1 2  Musken kraftverk, Tysfjord kommune i Nordland. Melding med forslag til utredningsprogram[*daud lenkje*] (PDF)
2. ↑  Ber ministeren realisere vegprosjekt til Musken Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine. nsr.no 19. juni 2013 (besøkt 23. juni 2013)
3. ↑  Norges dypeste grotter speleo.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Nyttårshelsing for det muslimske året 1431, som tok til 18. desember 2009 etter vestleg tidsrekning.
**Nyttår** i den muslimske kalenderen finn stad ved byrjinga av muharram. Høgtida er kjend som *ras as-sana* ('hovudet på året', likt hebraisk *rosj hasjana*) eller *al-Hidjra* ('reisa' eller 'flytting') etter Muhammed si reise frå Mekka til Medina og grunnla eit muslimsk samfunn. Hendinga er rekna som byrjinga på år 1 i muslimsk tidsrekning, og fann stad i år 622 etter vestleg tidsrekning.

Muslimsk nyttår markerer inngangen på ei heilag tid. Muharram er den første av fire månader der krigføring er forbode. I denne månaden fell asjura, ei høgtid knytt til faste og, for sjiamuslimar, stor sorg. Hidjra markerer også byrjinga på det muslimske fellesskapet. Høgtida blir ikkje markert med noka stor feiring, som id ul-fitr eller vestleg nyttår, men ein kan fokusera på tydinga av Hidjra, laga nyttårsforsett og liknande.

Sidan det muslimske måneåret er 11-12 dagar kortare enn solåret, flytter høgtida seg i høve til årstidene. Kva tid dagen fell i framtida kan heller ikkje fastsetjast heilt, ettersom han baserer seg på at ein ser nymånen.

Tidspunkt
---------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * 1410 e.H: 2. august 1989
* 1411 e.H: 23. juli 1990
* 1412 e.H: 12. juli 1991
* 1413 e.H: 1. juli 1992
* 1414 e.H: 20. juni 1993
* 1415 e.H: 10 juni 1994
* 1416 e.H: 30. mai 1995
* 1417 e.H: 19. mai 1996
* 1418 e.H: 8. mai 1997
* 1419 e.H: 28. april 1998
 |  | * 1420 e.H: 17. april 1999
* 1421 e.H: 5. april 2000
* 1422 e.H: 26. mars 2001
* 1423 e.H: 15. mars 2002
* 1424 e.H: 4. mars 2003
* 1425 e.H: 22. februar 2004
* 1426 e.H: 10. februar 2005
* 1427 e.H: 31. januar 2006
* 1428 e.H: 20. januar 2007
* 1429 e.H: 10. januar 2008
 |  | * 1430 e.H: 29. desember 2008
* 1431 e.H: 18. desember 2009
* 1432 e.H: 7. desember 2010
* 1433 e.H: 26. november 2011
* 1434 e.H: 15. november 2012
* 1435 e.H: 4. november 2013
* 1436 e.H: 25. oktober 2014
* 1437 e.H: 14. oktober 2015
* 1438 e.H: 3. oktober 2016
* 1439 e.H: 22. september 2017
 | 

 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Islamic New Year» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2009.*
* Al-Hijra ved bbc.co.uk
Koordinatar: 31°32′59″N 74°20′37″E﻿

**Lahore** er den andre største byen i Pakistan og er administrasjonssenter i Panjab-provinsen. Byen ligg nær elva Ravi og grensa til India. Med rundt 10 millionar innbyggjarar er Lahore den nest største byen i Pakistan, etter Karachi (est. 2006). Panjabi er språket i provinsen og det mest brukte språket i Lahore.

Lahore er òg kjent som den kulturelle hovudstaden i Pakistan. Byen har vore under gresk, persisk, hinduisk, muslimsk, sikh- og britisk styre. Han var hovudstad under Sjahi-, Ghaznavide- og Ghurid-dynastia, og tidvis også bustaden til stormogular av Mogulriket. På 1700-talet vart han hovudstad i Sikh-riket, før dette vart innlemma i Britisk India på 1800-talet og Lahore gjort til provinshovudstad i Panjab.

Landemerke
----------

Pakistan-tårnet eller *Minar-e-Pakistan* er det første landmerket for Pakistan og vart bygd i 1940, sju år før Pakistan fekk sjølvstendet sitt frå britane. Tårnet er ca. 60 meter høgt og nasjonalmonumentet i Pakistan. Tårnet vart bygd der den muslimske ligaen (i India) skreiv ut ein resolusjon der det vart gjort krav på eit eige muslimsk land, dvs. danninga av Pakistan. 23. mars er no ein offisiell nasjonaldag i Pakistan.

Den kongelege moskeen, *Badshahi masjid*, er den nest største moskeen i Pakistan etter Faisalmoskeen i Islamabad, og kan huse 55 000 bedande samstundes. Moskeen vart bygd av mogulherskaren Aurangzeb i 1673, og i mange år var dette den største i verda.

Lahore festning, *Shahi qila* («det kongelege fortet»), er det eldste landemerket i Lahore, og det står på UNESCO si liste over verdsarv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lahore» frå Wikipedia på bokmål, den 11. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lahore**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Arusha** er ein by i nordlege Tanzania, og regionshovudstad i Arusha-regionen. Ved folketeljinga i 2012 hadde han 416 442 innbyggjarar. Arusha er omringa av nokre av dei best kjende landskapa og nasjonalparkane i Afrika. Byen ligg nedanfor Mount Meru på den austre kanten av Riftdalen, og ligg i nærleiken av Serengeti, Ngorongorokrateret, Manyarasjøen, Olduvaikløfta, Tarangire nasjonalpark og Kilimanjaro. Dessutan ligg Arusha nasjonalpark på Mount Meru.

Arusha er eit viktig økonomisk senter.
Hovudkvarteret til Den austafrikanske fellesskapen ligg i Arusha.
Sidan 1995 har byen husa Det internasjonale tribunalet for Rwanda nedsett av SN.
I 2006 blei Arusha også heim for Den afrikanske menneskerettsdomstolen. 
Det er ein fleirkulturell by med ein afrikansk majoritet og store arabiske og indiske minoritetar, og dessutan europearar og amerikanarar.

Galleri
-------

* Kulturhuset i ArushaKulturhuset i Arusha
* Gate i ArushaGate i Arusha
* Arusha botaniske hageArusha botaniske hage
* ALMC sjukehus i ArushaALMC sjukehus i Arusha
* Den katolske domkyrkja i ArushaDen katolske domkyrkja i Arusha

Kjelder
-------

1. ↑  *Population Distribution by Administrative Areas*, 2012 Population and Housing Census, National Bureau of Statistics, United Republic of Tanzania, 2013, side 26, besøkt 26. september 2017.
2. ↑  «Arusha | region, Tanzania», *Encyclopedia Britannica* (på engelsk), henta 30. juli 2021
3. ↑  «Overview of EAC». EAC. Henta 12. april 2020.
4. ↑  «S-RES-977(1995). United Nations Official Document», *www.un.org*, henta 30. juli 2021
5. ↑  «AFCHPR», *www.african-court.org*, henta 30. juli 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Arusha» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Arusha**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Madison** er eit engelsk namn som kan brukast som førenamn, etternamn og stadnamn. Det er opphavleg eit metronym som tyder 'son av Maud'. Den best kjende namneberaren er James Madison, fjerde presidenten av USA. Fleire stader i USA er kalla opp etter presidenten, mellom anna delstatshovudstaden Madison i Wisconsin. 

Medan namnet opphavleg berre var eit etternamn, gjekk det etter kvart over til å bli eit førenamn for gutar. I nyare tid er det etter kvart gått over til å bli eit reint jentenamn i USA. Denne bruken var ukjend før 1985, men i 2002 var Madison det andre vanlegaste namnet gjeve til nyfødde jenter. Ein grunn til dette kan vera bruken av namnet i filmen *Splash* frå 1984, der hovudpersonen, ei havfrue spela av Daryl Hannah, tek namnet frå eit skilt for Madison Avenue i Manhattan.

Kjende namneberarar
-------------------

* **Etternamn**
	+ James Madison (1751-1836), president av USA
	+ Tianna Madison (f. 1985), amerikansk idrettsutøvar
* *Førenamn*
	+ Menn
		- Madison S. Perry (1814-1865), guvernør av Florida
		- Madison Julius Cawein (1865-1914), amerikansk diktar
		- Madison Grant (1865-1937), advokat og raseforskar
		- Madison Smartt Bell (f. 1957), amerikansk forfattar

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* Spalte om bruken av jentenamnet Madison i *Washington Post*
**Arve Vorvik** (fødd 7. januar 1974) er ein norsk, tidlegare skihoppar som representerte Byåsen IL. Vorvik har tre individuelle medaljar i NM og fem medaljar frå laghopp. Han vart noregsmeister i normalbakken i Marikollen i 1995, med klar margin til sølvvinnaren Øyvind Berg og Espen Bredesen på bronseplass. Sidan tok Vorvik sølv i normalbakken i Stryn i 1996 og normalbakken i Mo i Rana i 1997. I lag-NM var han med å vinne gull i 1995, 1997 og 1998, og sølv i 1994 og 1996, alle for Sør-Trøndelag.

Karriere
--------

Vorvik debuterte i verdscupen med 40. plass i storbakken på Lillehammer i februar 1995. Beste tevlinga hans i verdscupen i Iron Mountain i februar 1996 enda med ein åttandeplass.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1995: Nr 28 i storbakken under Ski-VM i 1995 i Thunder Bay
* 1996: Nr 8 i Iron Mountain
* 1997: Nr 20 i Engelberg

I lagkonkurransen under Ski-VM 1995 var han på det norske laget som vart nummer 7 av 11 lag.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1994: Nr 9 i normalbakken i Vegårshei
* Ski-NM 1995: Gullmedalje i normalbakken i Rælingen
* Ski-NM 1996: Sølvmedalje i normalbakken i Stryn
* Ski-NM 1997: Sølvmedalje i normalbakken i Mo i Rana
* Ski-NM 1998: Nr 6 i storbakken i Meldal

Kjelder
-------

* Arne Thoresen: *Lengst gjennom lufta*. Versal Forlag, Oslo 2007. ISBN 978-82-8188-030-6. s. 334-341

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arve Vorvik (kalla *Arne* Vorvik) i fis-ski.com
**Gazaomringinga** (hebraisk עוטף עזה, *Otef Aza*) syner til eit område i Israel som strekkjer seg kring Gazastripa, berre nokre få kilometer unna, og omfattar byen Sderot og fleire kibbutzim og moshavim i området.

Sidan den andre Intifada, og særleg sidan Israels einsidige tilbaketrekkingsplan vart implementert, vart samfunna i området kring Gazastripa utsette for terrorist åtak, bombekastargranatar og Qassamrakettar frå Gazastripa. I nyare år har meir fjerntliggande samfunn blitt oftare råka av bomber frå Gaza, som Ashkelon, Netivot, Kiryat Gat, Beer Sheva og Ashdod, etter at det vart smugla inn Grad-rakettar til Gaza.

I 2007, etter fleire år med terroriståtak, vedtok Knesset ei lov som gav samfunn som låg innafor 7 km frå grensegjerdet kring Gazastripa (og andre samfunn i området utpeikt av finansdepartementet i Israel) status som «konfrontasjonslinje-samfunn» og gav dei spesielle privilegium (til slutten av 2008). Andre lover forlenga desse privilegia, med somme endringar, fram til slutten av 2014.

Busetnader i Gazaomringinga
---------------------------

Dei følgjande samfunna var inkludert i lista over samfunn i det sørlege konfrontasjonslinjeområdet, publisert av israelske skattestyresmakter:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Sderot by
* Avshalom
* Ohad
* Or HaNer
* Ibim
* Erez
* Be'eri
* Bror Hayil
* Gevim
* Gvar'am
* Dorot
* Dekel
* Zikim
* Zimrat
 | * Havat Shikmim
* Holit
* Yevul
* Yad Mordechai
* Yakhini
* Yesha
* Yated
* Kissufim
* Kfar Maimon
* Kfar Aza
* Karmia
* Kerem Shalom
* Mivtahim
 | * Mavki'im
* Magen
* Mefalsim
* Nahal Oz
* Nir Yitzhak
* Nir Oz
* Nir Am
* Nirim
* Netiv HaAsara
* Sufa
* Sa'ad
* Ein HaBesor
* Ein HaShlosha
* Alumim
 | * Ami'oz
* Pri Gan
* Tzohar
* Re'im
* Sde Nitzan
* Sdei Avraham
* Shuva
* Shokeda
* Shlomit
* Tushia
* Talmei Eliyahu
* Talmei Yosef
* Tkuma
 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gaza envelope» frå Wikipedia på engelsk, den 6. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑  *arkivkopi* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 11. oktober 2012, henta 6. oktober 2014
3. ↑
4. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 15. oktober 2012, henta 6. oktober 2014
5. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------
**Malham** er ein landsby og eit sivilt sokn (*civil parish*) i Craven-distriktet i North Yorkshire i England. Han er nemnd i *Domesday Book* som «Malgun», eit namn som tyder 'busetnad ved grusstad'. Soknet har rundt 150 innbyggjarar.

Malham ligg i Malhamdale, den øvre delen av elvedalen til Aire, i Yorkshire Dales. Turistattraksjonar i nærleiken er mellom anna Malham Tarn, Malham Cove og Gordale Scar. Staden er eit viktig mål for fotturismar.

Malham Show er ei årleg hending i august som omfattar fesjå, andre utstillingar og oppvisingar knytt til landbruk og lokalt kulturliv og tevlingar som dragkamp og motbakkeløp. Eit anna arrangement er Malham Safari, i mai, der innbyggjarane og landsbyskulen lager utandørsskulpturar som blir sett opp rundtom Malham.

Kjelder
-------

1. ↑  Internet Surname Database
2. ↑  *ONS Statistics*, arkivert frå originalen 19. juni 2015, henta 19. juni 2015
3. ↑  *Yorkshire Dales National Park: Malhamdale*, arkivert frå originalen 17. mai 2013, henta 19. juni 2015

* «An introduction to Malham», malhamdale.com
* «Malham Show», malhamdale.com
* «Malham Safari Trail "Pennine Pantomine" 23rd May - 27th May 2015», malhamdale.com

---

* *Denne artikkelen bygger på «Malham» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juni 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Malham**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Arve Berg** (fødd 1. mai 1935) er ein tidlegare norsk politikar og industriarbeidar frå Skodje. Han representerte Arbeidarpartiet og Møre og Romsdal på Stortinget frå 1973 til 1989.

Før han kom på Stortinget, hadde Berg gått folkehøgskule og teknisk fagskule 1952-54. Han var deretter tilsett hos skipsverftet A.M. Liaaen A/S i Ålesund, der han arbeidde som hjelpearbeidar til 1958, deretter som fagarbeidar og frå 1965 til 1973 som verkstadformann.

Berg var politisk aktiv frå 1960-talet. I tre valperiodar, frå 1963 til 1975, var han medlem av Ålesund bystyre, i den den siste fireårsperioden også av formannskapet. Hausten 1973 vart han vald til å representere Møre og Romsdal og Arbeidarpartiet på Stortinget, og vart attvald i både 1977, 1981 og 1985. På Tinget var han medlem av Industrikomitéen fram til 1981, frå 10. februar 1981 som formann i komiteen. Perioden 1981-85 var han medlem i Finanskomitéen og Valkomiteen, i den sistnemnde komiteen heldt han fram til 1989. I si siste stortingsperiode, 1985-89, var Berg ei tid nestleiar i Energi- og industrikomitéen og seinare medlem i Kommunal- og miljøvernkomitéen. Berg var elles 1977-81 visesekretær i Odelstinget, og 1981-85 visesekretær i Stortinget.

Etter sine år på Stortinget var Berg deretter distriktsarbeidssjef i Ålesund frå 1989 til 1998. Han var styreleiar i Oljedirektoratet frå 1989 til 1992 og medlem av bedriftsforsamlinga i Statoil frå 1992 til 1997.

Ei tid etter han vart pensjonist busette han seg i Skodje.

Kjelder
-------

* Stortinget.no - Stortingsbiografi
**Arve Sandal** (fødd 1948) er ein norsk journalist. Han er fødd på Sandane i Gloppen kommune, og busett i Førde. Sandal var journalist i Sunnmørsposten 1974-1982 og NRK Sogn og Fjordane 1982–1986. Saman med Ole Fretheim skipa han videoproduksjonsselskapet Vest Vision i Førde 1986.

Frå 1991-2001 var Sandal redaksjonssjef ved NRK Sogn og Fjordane og frå 2001-2013 var han banksjef i Sparebanken Sogn og Fjordane. Då vart han tilsett som prosjektleiar for Nynorsk avissenter.

Sandal har stått sentralt i arbeidet med Konjunkturbarometeret for Sogn og Fjordane sidan det vart skipa i 2002.

Arve Sandal har gitt ut fleire praktbøker.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2008 – *Rein luksus : frå Stad til Storen* (Leikanger: Skald). ISBN 978-82-7959-133-7  [Tekst Arve Sandal ; foto Arve Ullebø]
* 2011 – *Reint eventyr : frå Hornelen til Galdhøpiggen* (Leikanger: Skald). ISBN 978-82-7959-163-4  [Tekst / Arve Sandal ; foto: Simone Stibbe og Arve Ullebø]

### I bøker - eit utval

* 1979 – *Rapport fra golvet : om barn - for barn og voksne* (Ålesund: Nordvest informasjon). ISBN 8290330006 I fulltekst ved nb.no  [Redaktør Oddvar Nilsen. Ein av bidragsytarane er Arve Sandal]

Kjelder
-------

* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane Arkivert 2016-02-23 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «Høgnorsk formlære».*

**Høgnorsk formlæra**

Grammatikk
----------

### Bøygjing av namnordi

Høgnorske namnord og lagord vert bøygde i tal og bundenskap. Namnordi hev tri kyn; *hankyn*, *hokyn*, *inkjekyn*. Desse hev anten sterk eller linn bøygjing, som viser seg i endingi.

Døme på regelbundne sterke og linne namnord i alle kyn: 

|  |  |
| --- | --- |
| eintal | mangtal |
| *hankyn* | *hokyn* | *inkjekyn* | *allekyn* |
| **(ein) dag** | **dagen** | **dagar** | **dagane** |
| **(ein) hane** | **hanen** | **hanar** | **hanane** |
| **(ei) tid** | **tidi/tida** | **tider** | **tidene** |
| **(ei) visa/vise** | **visa** | **visor/viser** | **visone/visene** |
| **(eit) hus** | **huset** | **hus** | **husi/husa** |
| **(eit) auga** | **auga** | **augo** | **augo** |

### Bøygjing av lagordi

|  |  |
| --- | --- |
| eintal | mangtal |
| *hankyn* | *hokyn* | *inkjekyn* | *alle kyn* |
| **god** | **god** | **godt** | **gode** |
| **mogen** | **mogi/moga** | **moge** | **mogne** |
**Arve Bakke** (fødd 28. september 1952) er ein norsk fagforeiningsmann som har vore forbundsleiar i Fellesforbundet sidan 2007, då Kjell Bjørndalen gjekk av.

Bakke tok realskulen, eittårig handelsskule og eittårig teknisk skule før han tok fagbrev som platearbeidar og sveisar. Han har bakgrunn som platearbeidar frå verftet Ulstein-Hatlø i Ulsteinvik, der han var aktiv i verkstadsklubben. Han steig i fagforeiningsgradene etter kvart, og i 1984 vart han distriktssekretær i Norsk Jern- og Metallarbeiderforbund, og han var distriktssekretær då Fellesforbundet vart oppretta etter fusjoneringar. Han var 2. nestleiar i forbundet i 2001–2003 og 1. nestleiar i 2003–2007.

Frå 1989 til 2001 var han leiar for Møre og Romsdal Arbeiderparti. Han var i 1996–1997 statssekretær i Administrasjonsdepartementet og Planleggings- og samordningsdepartementet under Bendik Rugaas i regjeringa Jagland.

Kjelder
-------

* Knut Olav Åmås [red.]: «Anderssen, Torbjørn» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008).
* «Arve Bakke» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 11. januar 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Arturo Casado** (fødd 26. januar 1983) er ein spansk tidlegare mellomdistanseløpar som i 2010 vart europameister på 1500 meter.

Aktiv
-----

Casado vann 1500 meter under midhavsleikane 2005. Same året vart han femtemann på distansen under verdsmeisterskapen i Helsinki. I europameisterskapen 2006 i Göteborg kom han på fjerdeplassen og i VM 2007 i Osaka vart han nummer 7.

Sommaren 2010 var Casado i sitt livs form. Med sin store spurtstyrke vann han i Barcelona-EM 1500-meteren lett, etter at løpet hadde gått unna i moderat fart. Eit par veker seinare, den 22. august, sprang han inn til 3.32,7 og personbeste på Olympiastadion i Berlin. Og nøyaktig ei veke etter fekk han også notert bestetid på 800 meter, 1.44,74, oppnådd i Rieti.

Casado la opp i 2014.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 3.39,4
* EM 2006 i Göteborg: Nr 4 – 3.40,8
* VM 2007 i Osaka: Nr 7 – 3.35,6
* OL 2008 i Beijing: Utslått i semfinalane (3.41,5=nr 22)
* EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje på 1500 m – 3.42,7, framom Carsten Schlangen (3.43,5)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arturo Casado» frå Wikipedia på tysk, den 20. juni 2020.*
Musée Rodin, L'hôtel Biron, sett frå museumshagen.
 Musée Rodin, la Villa des Brillants.
**Musée Rodin** er eit museum i Frankrike med to utstillingsstader, L'hôtel Biron frå 1800-talet i rue de Varenne i sjuande arrondissement i Paris, og la Villa des Brillants i Meudon i Hauts-de-Seine. Museet vart skipa i 1919 for å samle, konservere, stille ut og gjere tilgjengeleg kunsten som Auguste Rodin (1840-1917) etterlet seg. Her vert det teke vare på ei samling av nesten 6 800 skulpturar, 8 000 teikningar, 10 000 gamle fotografi og 8 000 andre kunstobjekt.

La villa des Brillants vart innreia som museum i 1930, og har ei stor samling av gipsmodellane til mange av dei mest kjende verka til Rodin. Villaen vart restaurert 1997 på grunnlag av fotografi for å rekonstruere dei fysiske rammene for livet og arbeidet til Rodin. I 1900 var eit femtitals personar i arbeid for Rodin, mellom dei mange praktikantar, støyparar og andre arbeidarar, og sjølv om Rodin reiste dagleg frå Medon til sine verkstader i Paris, var det i Meudon mesteparten av hans mest personlege verk vart utvikla. Det var òg her han tok i mot vener, modellar, kjøparar og kjende franske og internasjonale personar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene til museet
Forfattaren Moa Martinson
**Moa** er eit kvinnenamn som særleg har vorte nytta i Sverige. Det kan kome av eit kjælenamn for *mor*. Denne bruken av Moa kjenner ein særleg frå det svenske bondesamfunnet.
I Sverige er bruken av namnet heller nytt. I 1975 var det berre 66 kvinner som hadde Moa som fornamn.
Den aukande populariteten til namnet kan førast attende til forfattaren Moa Martinson. Ho døydde i 1964, men på 1970-talet vart ho henta fram av kvinnerørsla i Sverige.

31. desember 2008 var det 14 044 personar i Sverige med namnet Moa. 
I Noreg har namnet vorte meir vanleg. I oktober 2021 er det 156 kvinner som har Moa som første fornamn.
Moa vert og brukt som etternamn.

Kallenamnet Moa vert ofte brukt om fotballspelaren Mohammed Abdellaoue.

Namneberarar
------------

* Moa Hjelmer, svensk friidrettsutøvar.
* Moa Högdahl, norsk handballspelar.

  

I Sverige har Moa namnedag 18. november

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Namnet Moa hjå Statistisk Sentralbyrå
* *Denne artikkelen bygger på «Moa» frå Wikipedia på svensk, den 5. oktober 2021.*
Storebæltbrua.
**Storebæltsambandet** er eit veg- og jarnbanesamband mellom dei danske øyane Fyn i vest og Sjælland i aust, via Sprogø omtrent midtvegs. Mellom Fyn og Sprogø er det ei kombinert veg- og jarnbanebru. I aust går vegen over høgbrua Storebæltbrua og jarnbanen går i tunnel. Sambandet er i alt ca. 18 km.

Sjælland vart skjenefast med Europa den 11. september 1995 da arbeidarane festa saman jarnbaneskjenene frå Fyn og Sjælland i tunnelen under Storebælt. Høgbrua vart først ferdig nokre år seinare, sidan det var politisk bestemt å prioritere jarnbanetilknytinga først.

Prosjektet vart vedteke av Folketinget i 1986. Det hadde vore diskutert eller under arbeid i mesta 100 år før det stod ferdig og vart opna i juni 1998. Samtidig vart det oppretta eit statleg selskap kalla A/S Storebæltsforbindelsen, som fekk til oppgåve å ta seg av prosjektering, bygging og drift av sambandet. Selskapet er eigd av det statseigde Sund og Bælt Holding A/S, som òg eig A/S Øresund, som saman med det svenske statseigde selskapet SVEDAB AB står for Øresundssambandet.

Sjå òg
------

* Storebæltbrua
* Øresundssambandet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Storebælt - Sund&Bælt

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
Muskogeekvinna Tchow-ee-pút-o-kaw måla i 1834 av George Catlin.
Alexander Posey, muskogeediktar frå Oklahoma.
**Muscogee-** eller **muskogeefolk**, også kjend som **creekfolk**, er ei gruppe nordamerikanske urfolk frå området som no utgjer søraustlege USA. I dag bur muskogeefolk hovudsakleg i Oklahoma, Alabama, Georgia og Florida. Det tradisjonelle språket deira er muskogee (*mvskoke* på muskogee). I dag finst det rundt 72 000 menneske som reknar seg som muskogeefolk i USA.

Muskogeefolka stammar frå Mississippikulturen, som er kjend for å ha bygd haugar i vide område rundt Mississippi. Dei kan ha vore i kontakt med tidlege spanske utforskarar allereie på midten av 1500-talet.

Under George Washington sin «siviliseringsplan» på 1700-talet var muskogeefolka rekna som dei første «siviliserte» indianarane, og på 1800-talet blei dei rekna som ein av «fem siviliserte stammar» ettersom dei hadde teke til seg ei rekkje kulturelle og teknologiske skikkar frå dei europeisk-ætta naboane sine.

I 1799 proklamerte William Augustus Bowles, ein veteran frå den amerikanske sjølvstendekrigen som budde blant muskogeeane, Muskogee-staten (*State of Muskogee*) som skulle sameina dei lokale stammane mot det veksande USA. Bowles blei teken til fange i 1803 og staten oppløyst.

I 1813 braut Creek-krigen ut mellom fraksjonen «Red Sticks», ei gruppe unge menn som ville tilbake til tradisjonelle levesett, og andre muskogeefolk. Borgarkrigen blei etterkvart ein del av 1812-krigen mellom USA og Storbritannia, der britane gav støtte til Red Sticks medan amerikanske militsar og ulike stammar kjempa for den andre sida. Andrew Jackson leidde ein styrke som vann over Red Sticks i slaget ved Horseshoe Bend i 1814. I Fort Jackson-traktaten fekk Jackson overført store landområde både frå allierte og overvunne muskogeefolk.

Under den etniske reinsinga kjend som «Indian Removal» på 1830-talet blei størsteparten av muskogeefolka tvangsflytta til «Indianarterritoriet» i midten av USA. I dag er «Muscogee (Creek) Nation», «Alabama-Quassarte Tribal Town», «Kialegee Tribal Town» og «Thlopthlocco Tribal Town» føderalt anerkjende stammar i Oklahoma. I tillegg finst «Poarch Band of Creek Indians» i Alabama, «Coushatta Tribe of Louisiana» og «Alabama-Coushatta Tribe of Texas».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Muscogee» frå Wikipedia på engelsk, den 25. april 2014.*

1. ↑  69 162 er medlemmer i *Muscogee (Creek) Nation* ("Pocket Pictorial." *Oklahoma Indian Affairs Commission.* 2010: 23. henta 16. juli 2010); 2 340 medlemmer i *Poarch Band of Creek Indians* ("Culture." *Poarch Band of Creek Indians,* henta 16. juli 2010).
2. ↑  
Walter, Williams (1979). «Southeastern Indians before Removal, Prehistory, Contact, Decline». *Southeastern Indians: Since the Removal Era*. Athens, Georgia: University of Georgia Press. s. 7–10.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Muskogeefolk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* NKC

 |
Bear Seamount, ein guyot i Atlanterhavet.
Ein **guyot** er eit undersjøisk vulkanfjell med flat topp. Den første vart oppdaga av amerikanske marinefartøy i Stillehavet under andre verdskrigen og seinare kalla opp etter naturforskaren Arnold Guyot (1807–84). Ein kjenner no hundrevis av guyotar. Frå den flate havbotnen, ofte på ca. 3000 til 4000 meter djup, ragar dei opp som isolerte, avkutta kjegler. Toppflata synest å vere danna ved bølgjeabrasjon, men ligg likevel på ca. 1000 meter djup.

Guyotane har med andre ord sokke etter danninga. Funnet av guyotane førte, saman med andre submarine observasjonar, til hypotesen om havbotnspreiing: botnen av verdshava spreier seg eller glir bort frå midthavsryggane i retning inn mot kontinenta i samband med platetektonikk. Vulkanane følgjer med underlaget, som gradvis søkk medan det rører seg mot kontinenta. Dette stemmer med at dei guyotane som ligg nær kontinentet, har sokke meir enn dei som ligg midt ute i verdshava.

Kjelder
-------

* «Guyoter». *Store norske leksikon*. 14. februar 2009. Henta 21. november 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Moderne guzheng med 21 strenger
Guzhengspel
**Guzheng** (kinesisk skrift 古筝, pinyin **gǔzhēng**, «antikk zheng») er eit populært tradisjonelt kinesisk strengeinstrument i siterfamilien. Med røter i den kinesiske antikken og det i dag ikkje lenger nytta strengeinstrumentet *se* er guzheng framleis eit instrument i utvikling.

Talet på strenger og lengda på instrumentet kan variere. Lenge var 12 strenger vanleg, men i dag har den vanlegaste typen 21 strenger. Tradisjonelt var strengene av silke, men i dag er dei av metall med nylonbinding.

Guzheng er eit av dei vanlegare tradisjonelle instrumenta i dagens Kina, og er ofte brukt i kinesisk filmmusikk. Det kan òg høyrast i andre sjangrar, som jazz, rock og eksperimentell musikk.

Eldre former av guzheng er blitt spreidd frå Kina til andre land i Aust- og Søraust-Asia: Japan (koto), Korea (gayageum) og Vietnam (đàn tranh).

Mange musikarar som speler dette instrumentet kan nytta fingerplekter.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Guzheng» frå Wikipedia på bokmål, den 17. april 2023.*

Litteratur
----------

* Han Mei: «Zheng», i *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (Oxford, 2001).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Guzheng**

* «DigitaltMuseum: Søk: 'Guzheng'».
* Mehr zur Zheng und ein Klangbeispiel
* Homepage von Chanyuan Zhao
* Homepage von Xu Fengxia
* Seite mit Informationen und Klangbeispielen
* Seite von Philmultic Management, mit Informationen und Klangbeispielen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «heksameter».*

**Heksameter** (av gr. *hex*, «seks» og *metron*, «mål») er i verslæra eit seksføtt versemål, serleg kjent frå Illiaden og Odyssevskvædet, og Aneiden. Upphavet er græskt, og var det faste episke versemålet i græsk og romersk dikting. 

Dei fire fyrste verseføtene er anten daktylar (– ∪ ∪ ) eller spondear (– –), den femte oftast alltid ein daktyl, den sjette ein spondé eller ein troké (– ∪).

I den tridje eller fjerde (sjeldan) versefoten må eit ord enda og eit anna byrja. Dette er kalla cesur (lat. *caesura*, «avskjering»), ei kvila i takti; og er i skanderingi merkt med tvo loddrette strìkar.

Medan vers på norsk er ihopbundne av linor som byggjer på skiftingi millom tyngde og utyngde stavingar (aksentuerande), byggjer antikke græske og latinske (ikkje alltid, men gjeld her) vers på skiftingi millom lange og stutte stavingar (kvantitativ). Dette gjer at heksameteret ikkje høver vel i norsk dikting.

Døme
----

Tvo fyrste verselinone or fyrste boki av Odyssevskvædet:

*ándra moi énnepe, moûsa, polútropon, hòs mála pollà*
*plánkhthæ, epeì Troíæs hieròn ptolíethron épersen:*
*[…]*
Umsetjing (A. Garborg):

*Songdis, fortèl meg um mannen hin rådsløge, han som so vide*
*kringum laut flakke, daa øydt han hadde det heilage Troja,*
*[…]*
Hallen på Orsay-museet
Fasade mot Seinen
Édouard Manet:*Olympia*, 1863
**Musée d'Orsay** (fransk uttale [myze dɔʁsɛ]) er eit museum i Paris. Museet held til i ein nedlagt jarnbanestasjon, Gare d'Orsay, bygd mellom 1898 og 1900. Samlingane består i hovudsak av fransk kunst frå tida mellom 1848 og 1914, og omfattar måleri, skulpturar, møblar og fotografi. Museet er særleg kjent for samlinga av impresjonistisk og postimpresjonistisk kunst. Kunstnarar som Monet, Manet, Degas, Renoir, Cezanne, Seurat, Gauguin og Van Gogh er rikeleg representert i utstillingane. 

Museet har ei utstillingsflate på 57 400 m² og hadde 3,2 miliionar besøkande i 2007.

### Historie

Bygninga vart reist som jarnbanestasjon til Verdsutstillinga i 1900, og tente som stasjon for dei sørvestre linjene i Paris til 1939. Den opphavlege jarnbanestasjonen vart teikna av Victor Laloux. Ombygginga til museum vart vedteken i 1977 og gjennomført i perioden 1983-86 med etter teikningar frå arkitektane Renaud Bardon, Pierre Colboc, Jean-Paul Philippon og den italienske interiørarkitekten Gae Aulenti.

### Utstillingar

Grunnplanet er vigd verk frå før 1870, med to rekker av skulpturar langs midten og måleri langs sidene. Utstillinga held fram kronologisk i toppetasjen med meisterverk frå impresjonismen. Dei nyaste verka finst i mellometasjen. Her er det også salar med møblar og gjenstandar i art nouveau.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Musée d'Orsay**

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NLA

 |
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «Desibel».*

**Desibel**, *dB* er ei måleeining som segjer noko um tilhøvet millom tvo verde. Måleeiningi vert serleg mykje nytta i akustikk og elektronikk. Mest kjent er det kanskje at ein mæler ljodnivå i desibel. Sidan desibel er eit tilhøvestal, vert einingi dimensjonslaus. Desibel er ikkje ei SI-eining.

Ljodintensitet kann uttrykkjast med formelen under: 

{\displaystyle I\_{\mathrm {dB} }=10\log \_{10}\left({\frac {I}{I\_{0}}}\right)}
her er I0 den lægste ljoden ein kann høyre, og I er intensiteten åt den ljoden ein mæler.
Tilhøvet millom tvo spenningsverde kann uttrykkjast slik: 

{\displaystyle V\_{\mathrm {dB} }=20\log \_{10}\left({\frac {V\_{1}}{V\_{0}}}\right)=10\log \_{10}\left({\frac {V\_{1}^{2}}{V\_{0}^{2}}}\right)}
I elektronikken talar ein ofte um dB-milliwatt (dBm) eller dB-mikrovolt (dBuV). dB-milliwatt er effekt relativt til ein milliwatt med dB-mikrovolt er spenning relativt til ein mikrovolt.

Samanhengen millom effektforsterking og spenningsforsterking
------------------------------------------------------------

Dersom me set upp inngangseffekten i eit forsterkarsteg som

{\displaystyle Pinn=Vinn^{2}/Rinn}
og på same måten utgangseffekten som

{\displaystyle Put=Vut^{2}/Rut}
kann me skriva effektforsterkingi som

{\displaystyle Put/Pinn=(Vut^{2}\*Rinn)/(Vinn^{2}\*Rut)}
Forsterkingi i dB vert då

N(dB) = {\displaystyle 10\log \_{10}((Vut^{2}\*Rinn)/(Vinn^{2}\*Rut))=20\log \_{10}(Vut/Vinn)+10\*log(Rinn/Rut)}
Koordinatar: 68°56′46″N 15°23′05″E﻿

Alsvåg ved Gavlfjorden
Gavlfjorden i midnattssol
**Gavlfjorden** er ein fjord langs kommunegrensa mellom Øksnes og Andøy i Nordland. Fjorden ligg mellom Andøy i aust og den nordlege delen av Langøya. Fjorde strekkjer seg 19 km sørover til sørspissen av Andøya.

I nord startar fjorden mellom Langenes i vest og Bømyra i aust. På Langøya ligg bygda Klo ved fjorden. Like sør for Klo ligg bygda Strengelvåg og her går Strengelvågfjorden sørvestover. Søraust for Strengelvåg ligg Gisløya, som har brusamband til fastlandet. Stormyra er eit stort myrområde like sør for Strengelvåg og her går Grunnfjorden innover i myrområdet. Meløya og Instøya er to andre øyar like sør for Gisløya. Begge desse har òg brusamband til fastlandet ved tettstaden Alsvåg. Det ligg fleire grender sørover langs vestsida av fjorden og mellom Steinsvik i vest og Holm i aust går Lifjorden vidare sørover, medan Gavlfjorden svingar søraustover. Aust for Holm går òg den vesle fjordarmen Straumvatnet sørover. Den sørlegaste delen av Gavlfjorden følgjer grensa mellom Andøy og Sortland. 

På Andøy er det langt færre busetnader langs fjorden. Lengst nord i fjorden ligg grenda Åknes, men elles er det berre spreidde gardsbruk. Sørspissen på Andøya er Gavlneset. Nordaust for dette neset ligg Risøysundet. Vidare sørover går Sortlandsundet, medan Forfjorden går søraustover. 

Det går fleire fylkesvegar langs fjorden. På Langøya finn ein Fv939, Fv937, Fv935 og Fv943. På Andøy ligg Fv973 og Fv975.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Organisasjonen av ukrainske nasjonalistar**, OUN (Організація українських націоналістів), var ei ukrainsk politisk rørsle skipa i Polen i mellomkrigstida. OUN godtok vald som politisk reiskap mot utanlandske og innanlandske motstandarar. I 1942 vart det òg skipa ei militær grein av rørsla, kalla UPA.

OUN sitt erklærte mål var å skipe ein nasjonalstat på etnisk ukrainsk område. Dette skulle skje ved ein nasjonal revolusjon leidd av eit diktatur. Dei gjekk imot demokrati, mangel på disiplin og mjuk linje overfor fiendar, og bygde på tankane til Dmytro Dontsov, som gjekk inn for ein «nasjonalisme med handling», det vil seie vald. Idéane var mykje godt dei same som i andre fascistiske rørsler i Aust-Europa, som til dømes Ustasja i Kroatia. Jødane vart sedde som «dei mest trufaste støttespelarane til bolsjevikregimet og fortroppen for moskovittisk imperialisme i Ukraina». Dei gjekk òg til massedrap på den polske befolkninga i dei områda OUN såg som ukrainske. 

Etter krigen heldt OUN fram blant ukrainarar i utlandet. Sidan 1991, da kommunismen fall og Ukraina vart sjølvstendig, starta dei aktivitetane sine i Ukraina att, no som *Kongressen av ukrainske nasjonalistar* (KUN). KUN er med i *Vårt Ukraina*-blokka, leidd av president Viktor Jusjtsjenko.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Organization of Ukrainian Nationalists» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juni 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «Kjetil Jemte».*

**Kjetil Jamte** (gamalnorsk *Ketill jamti*, svensk *Kettil Jamte*) eller Kjetil Onundson var etter soga den fyrste kjende nybyggjaren i Jamteland. Etter Snorre Sturlason var Kjetil son av Onund jarl i Sparbu i Nord-Trøndelag.

Soga um Håkon den gode og soga om heilag-Olav segjer at Kjetil Jamte for auster yver Kjølen med ei stor mengd folk og buskap. Dei rudde skog og dyrka upp store bygder som seinare skulde få namnet «Jamteland» etter honom. Orsaki til utferdi var at austlandskongen Øystein «den ille» herja so hardt i Trøndelag at mange flydde landet. Snorre skriv ikkje noko um kva tid Kjetil Jamte skal hava livt, men det må hava vore på 700- eller 800-talet.[*treng kjelde*]

Snorre skriv:
-------------

Øystein, kongen til upplendingane, som sume kallar megtuge, men sume den ille, herja i Trondheim og lagde under seg Øynafylke og Sparbyggjafylke, og sette yvi deim son sin; men trøndine drap han. Kong Øystein fór andre gongen paa herferd til Trondheim og herja rundt umkring og lagde under seg; daa baud han trøndine, kven dei helst vilde hava til konge, trælen hans, som heitte Tore Fakse, eller hunden hans, som heitte Saur. Dei tok hunden, av di dei trudde, at dei so skulde raa seg meir sjølve; dei lét seida tro manns vit i hunden, og han gøydde tvo ord og tala de tridje. Dei gjorde eit halsband og lekkje av sylv og gull, og strakst de vart søylut, so tok hirdmennane hans og bar han paa herdane sine. De vart stelt til eit høgsæte aat han, og han sat paa ein haug, liksom andre kongar, og budde paa Innerøyi og hadde sæte sitt der som dei kallar Saurshaug. De er fortalt, at han fekk banen sin av di, at de kom vargar og tok paa buskapen hans, og hirdmennane eggja han til aa verja eigedomen sin. Han gjekk ned av haugen og fór dit som vargane var, men dei reiv han i sund strakst. Mange andre forunderlege ting gjorde kong Øystein med trøndine. For denne herjingi og ufreden flydde mange hovdingar, og mykje folk flydde fraa odelsgardane sine. Kjetil Jamte, son hans Onund jarl fraa Sparbu, fór aust yvi Kjølen, og ein heil brote folk med honom, og hadde lausøyren og buskapen med seg. Dei rudde skogane og bygde store bygdir der, som sidan vart kalla Jamteland. Soneson hans Kjetil var Tore Helsing; han fór for ei draaps-sak fraa Jamteland og aust yvi skogane, som der ligg, og bygde, og dit søkte mykje folk med han; dette lande kallar dei Helsingland, og de gjeng alt aust til sjøen.

Kjeldor
-------

1. ↑  Snorre Sturlason, Steinar Schjøtt (1900). *Kongesogur*. Stenersen.

* *Denne artikkelen er basert på artikkelen Kjetil Jemte frå Nynorsk Wikipedia .*

Bokverk
-------

* Heimskringla
* Nils-Erik Eriksson, *Sägnen om Kettil Jamte och Härjulf Hornbrytare*, Jamtlis årsskrift *Jämten*, 1993
* Snorre Sturlason, Steinar Schjøtt (1880). *Heimskringla, elder Norigs Kongesogur fraa den eldste Tii til Aare 1177*. Ringvolds Bogtrykkeri.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Saga om Jamtland* på jemtsk.