recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Peder Eilertsson Rinde** (6. oktober 1844–9. november 1937) var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, bankmann, stortingsrepresentant, ordførar og godseigar frå Sannidal i Telemark.

Far hans var gardbrukar på Rinde og skipsreiar. Sjølv gjekk Peder Rinde fylkeslandbruksskulen og deretter på «tegneskole» i Skien. Frå 1873 var han styrar av «Sannikedal handelssamlag», skipsreiar og trelasthandlar. 1886 kjøpte han garden Kalstad i Skåtøy. Han budde på garden til han selde han i 1912.

Rinde var ordførar i heimkommunen Sannidal 1871-74 og 1879-82; seinare var han ordførar i den utskilde nabokommunen Skåtøy 1886-1902. Forlikskommissær.

Medlem av den kongelege kommisjonen av 1891 om utskriving til sjøvæpninga og omordning av jarnbaneadministrasjonen. Han var formann i sparebankane sitt landsforbund og direktør i Norges Hypotekbank 1899-1911.

Rinde var stortingsmann 1877-1900 for Bratsberg amt og 1906-1918 for Bamble valkrins. 1877-82 var han medlem av næringskomite nr 2, 1883-88 av budsjettkomiteen, 1888 av valkomiteen. Perioden 1889-91 var han sekretær i budsjettkomiteen og medlem av valkomiteen, samt 1889 av komiteen om forretningsordenen. Frå 1892 til -97 var han sekretær i Stortinget og formann i vegkomiteen, sistnemnde verv hadde han til 1900. Medlem av Lagtinget 1906-15 og av sosialkomiteen 1906-09, dei to siste sesjonane som nestformann. 1910-18 formann i gasje- og pensjonskomiteen, medlem av valkomiteen.

Rinde si politiske innstilling samsvara mykje med Søren Jaabæk si. Liksom Jaabæk tala han for bondedemokrati mot byrakråti, samt for offentleg sparsemd. Han arbeidde trottig for folkeopplysning, særleg gjennom sitt arbeid som redaktør av *Nordmanden* frå 1892 og i tolv år framover. Han skreiv og gav ut skrifter om både politiske og økonomiske spørsmål, til dømes om skattelova og skulelova av 1889. På Stortinget tok han ofte ordet, etter å ha sett seg grundig inn i sakene. For bøndene på tinget var han ein dei lytta til, som mange andre venstrerepresentantar. Rinde var aktiv i skyttarlagsrørsla, og ein dei fremste pådrivarane i gruppa bak Johan Sverdrup føre 1884. Sidan skulle han verte ein av dei sterkaste i opposisjonen mot statsministeren Sverdrup. Rinde høyrde til den radikale venstretradisjonen, gjekk inn for alminneleg røysterett for både menn og kvinner.

Rinde eigde Austrått frå 1908 til 1912, og har i den samanheng vorte kalla ein «spekulant». Han budde aldri på Austrått.

Han døydde på Skåtøy i 1937.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

### Notar

1. ↑  Håkon A. Andersen og Terje Bratberg. *Austrått, herregård i tusen år*. NKIM, 2006

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Peder Rinde NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
Ruin av Olavskyrkja i Tønsberg. 
**Olavsklosteret i Tønsberg** vart grunnlagt på siste del av 1100-talet og tilhøyrde premonstratensarane, ein opphavleg fransk klosterorden.

Historie
--------

Klosteret, som var vigd til St. Olav, er grunnlagt i året 1191, eller kort tid før. Olavsklosteret i Tønsberg høyrde til dei mektigaste institusjonane i byen i mellomalderen. I 1532, fire år før reformasjonen vart innført, vart klostret eiget til kongen, og Frederik I gav det til Erik Ugerup. Ein bybrann øydela bygningane til klosteret i 1536. Dei store jordegodsa til klosteret vart seinare kjernen i den adelege eigedomen Jarlsberg hovudgard.

Bygningane
----------

Kyrkja til Olavsklosteret, som vert omtalt som Olavskyrkja, var svært spesiell. Det var ei rundkyrkje, den einaste i Noreg, og den største i Norden. Det er antyda eit mogleg samband mellom forma til kyrkja og Olavskulten, som var oppteke av skrinet til helgenen i oktogonen i Nidarosdomen. Denne kyrkja er første gong omtalt i 1207, då baglarkongen Erling Steinvegg vart gravlagt der.

Kyrkjeskipet målte ca. 23 meter i diameter. Kyrkja vart avslutta mot aust med endå eit rundt rom. Kyrkja hadde portalar mot nord, vest og sør. 

Kyrkjeruinane er undersøkt ved arkeologiske utgravingar i 1877, 1929, 1963-67 and 1969-71. 

Ruinar av klosterbygningane kan ein sjå i kjellaren i Tønsberg bibliotek, som er bygd på tomta der klosteret stod. Ruinen etter den tilhøyrande kyrkja kan ein sjå på den andre sida av gata, med adresse Storgaten 17. og 19.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olavsklosteret i Tønsberg» frå Wikipedia på bokmål, den 9. september 2016.*

1. ↑  *Baglersagaene*

Litteratur
----------

* Håkons, Guttorms og Inges saga, omsett av Alexander Bugge. Kristiania 1914
* Lunde, O. 1971: Premonstratenserklosteret i Tønsberg St. Olavs kyrkje – Norden sin største rundkirke. I: Vestfold-Minne, s. 68-85
* Johnsen, Oscar Albert: 1929-1934: Tønsbergs historie, s. 206-232. Oslo

Bakgrunnsstoff
--------------

* Katolsk.no
* Frå klostergods til borgargods
* Bilete av klosterruinane Arkivert 2008-04-08 ved Wayback Machine.
* Bygginga i Biblioteket Arkivert 2007-10-10 ved Wayback Machine.
* 

* Olavsklosteret i Tønsberg i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Barn på canadadagparaden i Montreal i 2004.
Snowbirds flyg på canadadagen i 2008 ved det canadiske parlamentet i Ottawa.
**Canadadagen** (engelsk **Canada Day**, fransk **Fête du Canada**) er nasjonaldagen i Canada, feira den 1. juli til minne om loven British North America Act frå 1867 som skapa den canadiske konføderasjonen. Han blei tidlegare kalla *Dominionsdagen* (**Dominion Day**) eller *Konføderasjonsdagen* (**Dominion Day*, *Jour de la Confédération**).

Opphav
------

Dagen er også kjend som fødselsdagen til Canada. Markeringa er til minne om då tre koloniar i Britisk Nord-Amerika - Nova Scotia, New Brunswick og Provinsen Canada - blei ein føderasjon av fire provinsar (provinsen Canada blei delt i Ontario og Quebec) den 1. juli 1867. Sjølv om Canada då kan reknast for å ha blitt eit eige rike, heldt Storbritannia på ein avgrensa rett til politisk kontroll over landet. Denne blei gradvis avskaffa. I 1982 fekk Canada fullstendig sjølvstende gjennom Constitution Act, 1982 og det britiske motstykket Canada Act 1982. Dette året bytta ein også namnet på nasjonaldagen til det novarande.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kanadadagen» frå Wikipedia på svensk, den 9. september 2018.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

* Canada Day på Engelsk Wikipediap

1. ↑  Panetta, Alexander; Pedwell, Terry (2. juli 2007), «An unforgettable Canada Day, eh?», *Toronto Star*, henta 12. mai 2007
2. ↑  «Canada Day celebrations», *Toronto Star*, 29. juni 2007, henta 12. mai 2007
3. ↑  Canwest News Service (1. juli 2007), «Harper salutes international role in Canada Day address», *National Post*, arkivert frå originalen 28. juni 2011, henta 12. mai 2007
4. ↑  «Heritage Saint John > Canadian Heraldry». Heritage Resources of Saint John and New Brunswick Community College. Arkivert frå originalen 6. mars 2005. Henta 3. juli 2009.  Arkivert 2005-03-06 ved Wayback Machine.
5. ↑  The Royal Household. «The Queen and the Commonwealth > Queen and Canada > History and present government». Queen's Printer. Henta 3, juli 2009.
6. ↑  Department of Canadian Heritage (2005). «The Crown in Canada» (PDF). Queen's Printer for Canada: 7. Henta 3. juli 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Canadadagen**
**Peder Olai Knutsson Kleppe** (31. januar 1872–19. september 1933
) var ein gardbrukar, landhandlar og politikar, fødd og død på Storekalsøy i Austevoll.

Kleppe var sjømann i yngre år. Han gjekk elles eit vinterkurs ved folkehøgskulen i Sogndal og tok i 1892 styrmannseksamen. Allereie i 1893 tok han over gardsbruket og landhandelen på Møkster etter far sin. Kleppe dreiv òg med kjøp og sal av fisk og engasjerte seg såleis i nasjonale fiskerispørsmål. Han var 1908-20 med i Fiskeriådet og var medlem i både Den departementale snurpenotkomite av 1914, Fiskeforsyningskomiteen av 1916, Komiteen om en landsorganisasjon for fiskere av 1917, samt i Komiteen om fiskeribedriftens vanskelige stilling av 1917.

Kleppe var ordførar i Austevoll kommune frå 1902 til 1918. Hausten 1918 vart han vald til stortingsmann frå einmannskrinsen Ytre Sunnhordland som representant for partiet Høgre. Kleppe var den fyrste på Stortinget frå Austevoll. Han møtte einast 1919-sesjonen, medlem i Næringskomite nr 1. Det er uvisst kvifor han var «permittert» resten av 3-årsperioden.

Frå 1928 og fram til han døydde i 1933 var Kleppe reisande inspektør for Noregs Sildesalslag.

Kjelder
-------

* lokalhistoreiwiki
**Olav Åm** (8. januar 1918–25. mai 2009) var ein norsk skulestyrar og skuledirektør. Han var frå Vindafjord, og busett mellom anna i Leikanger.

Åm hadde eksamen frå Volda Lærarskule 1941, og i 1941-1942 arbeidde han som lærar i Audnedal og Hegebostad i Vest-Agder. Han var styrar ved framhaldsskulen i Årdal 1942-1943 og rektor ved Årdal Realskule 1943-1945. Frå 1945-1956 var han rektor ved Oppdal kommunale realskole. Frå 1956 vart Åm ein av pionérane ved innføring av 9-årig skule i Norge ved at han vart styrar for ein slik forsøksskule i Ørsta. Liknande forsøksskular kom samstundes i gang i Sykkylven og Malm i Trøndelag.

Åm var skuledirektør i Sogn og Fjordane 1963-1985. Han var 1965-1970 medlem av Steen-komitéen som greidde ut reformer i den vidaregåande skulen i Norge, der tidlegare gymnas og yrkesskular vart integrerte.

I 1969 la han som skuledirektør i Sogn og Fjordane fram den første planen i landet basert på det nye skulemønsteret.

Olav Åm har vore ein skatta foredragshaldar og kåsør. Saman med Gunnar Mjaaland skreiv han Matematikk for ungdomsskulen (første utgåva 1965–69), var redaktør for nynorskdelen i Hermes Leksikon (Hermes Forlag 1979) som var det første leksikon med både nynorsk- og bokmålstekst. I 1999 gav han ut diktsamlinga «Fykande frø» – gjeven ut som lydbok i 2005 der Åm sjølv les dikta. (Skald Forlag).

I 2002 vart han tildelt Målrosprisen av Sogn og Fjordane mållag og i februar 2003 vart han heidra med Kongens fortenestemedalje i gull.

Olav Åm var far til komponisten Magnar Åm.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1965 – *Matematikk for ungdomsskulen. 1 : 7. skuleår* (Oslo) I fulltekst ved nb.no  [Av Olav Åm og Gunnar Mjaaland]
* 1965 – *Matematikk for ungdomsskolen. 1 : 7. skuleår* (Oslo: Cappelen) I fulltekst ved nb.no  [Av Olav Åm og Gunnar Mjaaland]
* 1966 – *Matematikk for ungdomsskolen. 2 : 8. skoleår* (Oslo: Cappelen) I fulltekst ved nb.no  [Av Olav Åm og Gunnar Mjaaland]
* 1966 – *Matematikk for ungdomsskulen. 2 : 8. skoleår* (Oslo: Cappelen) I fulltekst ved nb.no  [Av Olav Åm og Gunnar Mjaaland]
* 1968 – *Matematikk for ungdomsskolen. 3 : 9. skoleår* (Oslo: Cappelen) I fulltekst ved nb.no  [Av Olav Åm og Gunnar Mjaaland]
* 1969 – *Matematikk for ungdomsskulen. 3 : 9. skoleår* (Oslo: Cappelen) I fulltekst ved nb.no  [Av Olav Åm og Gunnar Mjaaland]
* 1976 – *Matematikk for ungdomsskolen. 1 : 7. skoleår : Fasit til Åm og Mjaaland Matematikk 1 for 7. skoleår* (Oslo: Cappelen). ISBN 8202010438 I fulltekst ved nb.no  [Av Olav Åm og Gunnar Mjaaland]
* 1999 – *Fykande frø* (Leikanger: Skald). ISBN 82-992915-9-3 I fulltekst ved nb.no

### Lydbøker

* 2005 – *Fykande frø* (Leikanger: Skald). ISBN 978-82-795906-6-8  [Olav Åm les sjølv]

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Om Olav Åm i Allkunne
|  |
| --- |
| ***Down Bound Train***  av Chuck Berryfrå albumet *After School Session* |
|  |
| A-side | «No Money Down» |
| **Utgjeve** | Januar 1956 |
| **Innspelt** | Desember 1955 |
| **Sjanger** | Rock and roll |
| **Lengd** | 2:49 |
| **Selskap** | Chess |
| Låtskrivar(ar) | Chuck Berry |
| **Produsent** | Phil Chess, Leonard Chess |
|
| Chuck Berry-kronologi |
| «Thirty Days»(1955) | *Down Bound Train* | «Roll Over Beethoven»(1956)
 
 |

**«Down Bound Train»** var ein song skriven og framført av Chuck Berry. Songen var inspirert av dei religiøse førestillingane om eld og svovel i helvete. Begge foreldra hans var trufaste baptistar og song i Antioch Church Choir, som øvde heime hos familien hans.

Songen omhandlar forsoning og ei åtvaring mot alkoholmisbruk. Ein mann har drukke for mykje og sovnar på eit bargolv der han har ein livleg draum om å sitje på eit tog som vert styrt av djevelen sjølv. Når mannen vaknar sver han å aldri drikke meir

«Down Bound Train» vart gjeven ut i desember 1955 som B-sida til «No Money Down». Tittelen vert stundom skriven som «The Down Bound Train» eller «Downbound Train».

Det er ein av dei første rockesongane som tonar inn og tonar ut.

Negativland framførte og spelte inn «Hellbound Plane» på ein konsert, som er ein parodi på «Down Bound Train».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Down Bound Train» frå Wikipedia på engelsk, den 27. juni 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «45cat - Chuck Berry - No Money Down / The Downbound Train - Chess - USA - 1615». *45cat*. Henta 27. juni 2017.
2. ↑  Rudolph, Dietmar. «A Collector's Guide to the Music of Chuck Berry: The Chess Era (1955–1966)». Henta 3. september 2009.
3. ↑  SongFacts om Chuck Berry-songen
Olavsmerket, Den norske kyrkja sitt våpen
Olavsmerket som konturteikning
**Olavsmerket** er Den norske kyrkja sitt offisielle våpen, fastsett ved kronprinsregentens resolusjon 28. september 1990. Våpen er i raudt ein gull kløverbladkross 
lagt over to økser med gull skaft og sølv blad som vender utover.
Våpenmotivet, Olavsmerket, er det merket som lenge har vore oppfatta som fellesmerke for Den norske kyrkja.
Den vanlegaste tolkinga er at det universelle kristne symbolet - krossen - er lagt over norske kristne symbol - Heilag-Olavs martyrøkser.

Våpenet kan brukast av offisielle organ i Den norske kyrkja, blant anna på brevpapir. Ved svart/kvitt-trykk nyttar ein ei konturteikning av våpenet.

Historie
--------

Den eldste bruken av krossen og olavsøksene i segl er kjend frå erkebiskop Gaute (1475-1510) og biskop Holk (1453-83). Den første som nytta merket om lag slik det er i dag, var erkebiskop Erik Walkendorf som var erkebiskop i Nidaros
1510-22.

Ut over 1900-talet diskuterte biskopane i Den norske kyrkja fleire gonger utforming av segl og våpen. Dei har halde på at Olavsmerket er det samlande symbolet for Den norske kyrkja. Krossen er symbolet for den universelle kristne kyrkja. 
Heilag Olavs martyrdød har gjort øksa til symbol for den nasjonale kyrkja i Noreg.

Martyrsymbol eller maktsymbol?
------------------------------

Olavsmerket syner øksene som drap Olav, ikkje sverdet han sjølv slost med. Men Olav fall i kamp fordi han levde ved sverd, og det er peika på at våpenet til Den norske kyrkja signaliserer institusjonell makt, og kanskje òg valdsbruk.

Kjelder:
--------

* Forskrift
* Om kyrkjeleg bruk
* Olavsmerkets historie
Koordinatar: 62°0′9″N 9°14′39″E﻿

Skjelstad gardFoto: Ola Øgar Svendsen / Riksantikvaren

**Dovre prestegard** er Skjelstad gard, som vart prestegard då Dovre prestegjeld vart oppretta i 1860. Garden ligg høgt oppe i fjellsida eit stykke nord for kyrkja.

Garden har fem bygningar med freda eksteriør, mellom dei det lafta våningshuset på halvannan etasje, som vart oppført mellom 1863 og 1870. Også låve, stall, fjøs og stabbur er oppført før 1899. Bygningane har gjennomgått vesentlege endringar gjennom åra, men vert rekna for å utgjere eit heilheitleg kulturmiljø.

Nabogarden på den andre sida av elva Einbugga er Tofte, der det skal ha stått eit kapell som gjerne vert rekna som første inkarnasjon av Dovre kyrkje.

Kjelder
-------

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «133 Dovre prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 115–116.
* Dovre prestebolig hos Opplysningsvesenets fond

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Dovre prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Fotnotar
--------

1. ↑  Arkivverket: Prestegjeld og sogn i Oppland
2. ↑  Birkeland & Nerdahl, s. 116.
3. ↑  Opplysningsvesesenets fond
4. ↑  Pål H. Tallerås (1978). *Kyrkjene i Dovre*. Dovre kommune. s. 9.
**Killeter** (frå irsk *Coill Íochtair*, 'lågare skog') er ein liten landsby og *townland* nær Castlederg i County Tyrone i Nord-Irland. Ved folketeljinga i 2001 hadde han eit folketla på 147.

Killeter har ein årleg marknad i august, som feirar dei ulike sidene ved det landlege livet. Landsbyen ligg langs ei gammal pilegrimsrute til Lough Derg i Donegal. Det nasjonale nettverket av sykkelruter følgjer ein del av denne ruta, som grensar mot Killeter Forest i vest.

I nærleiken av Killeter ligg Magherakeel, med ei heilag vasskjelde, kalkomn og ruinane etter ei gammal kyrkje. Magherakeel Monastic Site ved Lower Strabane Road, nær Castlederg, var eit viktig religiøst senter i Irland. Klosterstaden stammar frå 500-talet. Av St Caireall-kyrkja er det berre ein vegg att.
Saint Patrick’s Well i Killeter er ei vasskjelde som den heilage Patrick ifølgje soga skal ha stoppa opp for å drikka ved etter å ha forlate Lough Derg.

Forfattaren Benedict Kiely har sagt at han bygde den oppdikta landsbyen Carmincross, i romanen *Nothing Happens in Carmincross*, på Killeter.

Kjelder
-------

1. ↑  Placenames Database of Ireland
2. ↑  «Placenames NI». Arkivert frå originalen 11. juni 2012. Henta 19. januar 2011.
3. ↑  «Killeter». *NI Neighbourhood Information System, Gazeteer of Settlements*. Henta 16. januar 2011.
4. 1 2  «Destinations - UK - Ireland». *Touring Tyrone*. Henta 16. januar 2011.

* *Denne artikkelen bygger på «Killeter» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2021.*
Koordinatar: 8°23′″S 74°33′″W﻿

| Pucallpa |
| --- |
| San Martín-fontenen i Pucallpa.San Martín-fontenen i Pucallpa. San Martín-fontenen i Pucallpa. |
| Styresmakter |
| LandRegion | PeruUcayali |
| Geografi |
| Plassering |
| Plassering av  PucallpaPlassering av Pucallpa |

**Pucallpa** (quechua *puka hallpa*, 'raud jord') er hovudstad i Ucayali-regionen i Peru. Han har 204 772 innbyggjarar (2007). Byen ligg ved elva Ucayali, ei sideelv til Amazonas.

Pucallpa blei grunnlagd av fransiskanarmunkar på 1840-talet som fekk shipibo-conibofolk til å busetja seg der. Tettstaden var lenge isolert frå omverda av regnskogen og Andesfjella. Mellom 1880 og 1920 arbeidde ein med å knyta byen til Lima-Huancayo-linja, den sentrale jernbanen i Peru, men dette blei aldri gjennomført. I 1945 blei han knytt til Lima med ein 846 km lang veg, noko som opna for handel og økonomisk vekst. 

I dag har Pucallpa fleire sagbruk, fabrikkar for utvinning av rosentre-olje og er endepunkt for ein 76 km lang røyrledning frå Ganso Azul-oljefeltet sørvest for byen.
Det blir også drive jordbruk rundt byen.

Dei verna skogsområda Alexander von Humboldt nasjonalpark og Biabo-Cordillera Azul nasjonalpark ligg rett vest for Pucallpa.

Pucallpa har ei elvehamn, Pucallpillo, som blir erstatta av to flytande hamner ved høg vasstand. Flyplassen FAP Captain David Abenzur Rengifo tener også byen.

Den 23. august 2005 styrta ein Boeing 737 frå flyselskapet TANS Peru (Flight 204) rett utanfor byen. 57 overlevde styrten, men 43 personar døydde.

Hamna i Pucallpa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pucallpa» frå Wikipedia på bokmål, og «Pucallpa» frå Wikipedia på bokmål den 18. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pucallpa turistinformasjon Arkivert 2009-09-18 ved Wayback Machine. (en)
* VirtualPeru.net: Pucallpa (en)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Musica reservata** (av latin *reservare*; «reservert» i tydinga «eksklusiv»; òg *musica secreta*) er eit uformelt omgrep som blir nytta om ein a cappellastil og oppføringspraksis frå den andre halvdelen av 1500- og tidleg 1600-tal som er særmerkt av raffinement, eksklusivitet og eit intenst emosjonelt uttrykk. Stilen blei dyrka av kjennarar og musikkelskarar, hovudsakleg i Italia og Sør-Tyskland.

Omgrepet er henta ut frå spreidde kjelder med formuleringar som *«musicam illam, quam vulgo reservatam iactitant»* eller *«ut fiat, quam vocant musicam reservatam»* og det finst ingen eintydig definisjon, men stilen innbar: 

* bruk av kromatiske progresjonar og stemmeføring, trekk som kom på moten i 1550-åra og som blei brukt både i madrigalar og motettar.
* ein særeigen oppføringspraksis, kanskje karakterisert av ornamenikk og andre emotive verkemiddel.
* bruk av tonemåleri, dvs. spesifikke musikalske figurar som var kjende for tilhøyrarane og som blei brukt for å illustrere einskilde ord i teksten.
* at musikken var skriven for oppføring av små grupper musikkjennarar for ein liten, eksklusiv krets av i all hovudsak adelege og rike borgarar.

Mange tekstar var skrivne av oppdragsgjevar eller komponist, men dei fleste stammar frå populære diktarar som Boccaccio, Bembo og Michelangelo. Tematikken var variert og kunne vere geistleg, verdsleg, frivol, komisk eller pastoral. 

Det er vanskeleg å plassere enkeltverk i kategorien *Musica reservata*, då det meir er snakk om tilhøva verka blei til og oppført under og miljøet det skjedde i enn om ei stilretning eller ein skole. *Musica reservata* blei like fullt stildannande og bidrog i stor grad til utviklinga av musikken i renessanse og tidleg barokk.

Viktige komponistar er Nicola Vicentino, Jakob Arcadelt, Adriano Banchieri og Philipp de Monte, men den fremste er Orlando di Lasso. Dei kromatiske madrigalane og motettane til den noko seinare Carlo Gesualdo syner trekk som peikar attende til *musica reservata*.

Litteratur
----------

* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*. New York, W.W. Norton & Co. 1954. ISBN 0-393-09530-4
* Artikkelen «Musica reservata» i *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, red. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
* Harold Gleason og Warren Becker, *Music in the Middle Ages and Renaissance* (Music Literature Outlines Series I). Bloomington, Indiana. Frangipani Press, 1986. ISBN 0-89917-034-X

Sjå også
--------

* Den romerske skulen
* Den venetianske skulen
* Florentiner Camerata
Ein standard ishockeypuck
**Puck** er ei hard, tjukk skive som blir brukt til ein del idrettar, særleg ishockey. Puckar er som regel svarte på farge og laga av gummi.
Dei er ofte merka med logoen til eit lag eller serien dei blir brukte i på ei eller begge sider. 
Pucken blir brukt nokså likt ein ball i ballspel, men sklir på underlaget i staden for å spretta. Før ein ishockeykamp frys ein pucken for å redusera spretting.

Ein standard ishockeypuck skal vera 7,62 cm (3 tommer) i diameter og 2,54 cm (1 tomme) tjukk. Vekta skal vera innanfor 156–170 g (5,5–6,0 ounces).

I tillegg til i ishockey bruker ein puckar i roller hockey (rulleskøytehockey) og undervasshockey.
Liknande skivar eller puckar blir også brukt i sport og spel som novuss, shuffleboard, bord-shuffleboard, boks-hockey og air hockey.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Hockey Puck: How Products are Made». eNotes. Arkivert frå originalen 4. april 2011. Henta 29. oktober 2009.
2. ↑  «Arkivert kopi» (PDF). Arkivert frå originalen (PDF) 3. mars 2017. Henta 2. mars 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Hockey puck» frå Wikipedia på engelsk, og «Puck» frå Wikipedia på bokmål den 23. april 2019.*
*For innsjøen, sjå innsjoen Kilpisjärvi .* 
Plasseringa av Kilpisjärvi i Finland.
Saana sett frå Kilpisjärvi
**Kilpisjärvi** (nordsamisk *Gilbbesjávri*) er ei busetnad i den nordvestre delen av Enontekis kommune i «Den finske armen» i Lappland i Finland. Staden har 86 innbyggjarar (per 20. april 2005). Kilpisjärvi ligg ved Europaveg 8, like ved grensa til Noreg. Den næraste busetnaden er tettstaden Skibotn ved Storfjorden, 43 kilometer lengre vest. Det går buss frå Kilpisjärvi til blant anna Tromsø (sommarstid), Karesuando og Rovaniemi (dagleg).

Plasseringa til staden ved norskegrensa gjer at grensehandel frå nordmenn er ein viktig del av økonomien i Kilpisjärvi. Det meste kjende landemerket i Kilpisjärvi er fjellet Saana, som er eit populært mål for fotturar frå staden. Kilpisjärvi naturhus ligg ved foten av Saana. Det går òg vandrestier til Halde og Treriksrøysa. Eit radioteleskopobservatorium, KAIRA, er òg her.

Trivia
------

Leno i Röyksopps musikkvideo «Poor Leno» er frå Kilpisjärvi.

* *Denne artikkelen bygger på «Kilpisjärvi» frå Wikipedia på bokmål, den 3. januar 2016.*

1. ↑  *www.karesuoando.se*, arkivert frå originalen 28. september 2007, henta 3. januar 2016

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Museum Jorn** (som fram til 2010 hadde namnet *Silkeborg Kunstmuseum - Asger Jorns samlinger*) er eit dansk kunstmuseum som ligg ved Remstrup å (Gudenåen) i Silkeborg. Museet rommar samlingar som kunstnaren Asger Jorn skaffa museet frå byrjinga av 1950-talet og fram til han døydde i 1973, både hans eigne verk og verk av andre kunstnarar. Innhaldet i samlinga er sidan blitt dobla.

I tillegg til eit stort tal verk av Jorn, inneheld museet tusenvis av kunstverk av andre kunstnarar, både frå COBRA-gruppa som Jorn tilhøyrde, og av andre kunstnarar som hadde inspirert han og kunstnarisk stod for det same, som Max Ernst, Francis Picabia, Fernand Léger og Man Ray.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Museum Jorn, Silkeborg» frå Wikipedia på dansk, den 19. mai 2012.*

1. ↑  Museum Jorn, Troels Andersen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Museum Jorn

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |

  

Koordinatar: 56°9′38″N 9°33′30″E﻿
Blomsterkorg med korgdekkblad
**Høgblad** (*bractea*) er blad på planter so sitt like under blomstrane og ovanfor lauvblada og ser annleis ut enn dei vanlege blada på planta. Det kan vere skjel- eller slireforma bladføter.

Høgblada kan ha ein annan farge enn dei andre blada og kan då tiltrekke insekt til sjølve blomsten. Dette er tilfellet hos julestjerne og trillingblomst.

Ein annan type høgblad er *støtteblad*, som dannar det bladverket der blomsterkaftet sitt.
Andre typar høgblad er *forblad*, *sveipblad* (sjå blomsterstand), *korgdekkblad*, *hylsterblad*, *cupula*, *agn* og *ytterbeger*.

* Raude høgblad og gule blomstrar hos Euphorbia pulcherrima - Julestjerne.Raude høgblad og gule blomstrar hos *Euphorbia pulcherrima* - Julestjerne.
* Rosa høgblad og kvite blomstrar hos Bougainvillea glabra - Trilllingblomst.Rosa høgblad og kvite blomstrar hos *Bougainvillea glabra* - Trilllingblomst.
* Grøne høgblad (forblad) hos Calystegia sepium - Strandvindel.Grøne høgblad (forblad) hos *Calystegia sepium* - Strandvindel.

Referansar
----------

1. ↑  Widén, Marie; Widén, Björn (red.) (2008). Botanik. Systematik Evolution Mångfald. Studentlitteratur. sid. 191. ISBN 978-91-44-04304-3
2. ↑   Norsk landbruksordbok
**Kilsfjorden** eller **Kilspollen** er ein fjordarm av Voldsfjorden i Volda kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal. Han har ein poll som strekkjer seg nesten 3 km sørvestover frå det smale innløpet ved Straumshamn, der riksvegen kryssar fjorden. På andre sida av innløpet ligg Botnavika. Inst i pollen ligg matrikkelgarden Kile
Vestsida av fjorden er høg og bratt og stig jamt opp til Grøthornet på 1012 meter over havet. Langs austsida av fjorden går Riksveg 651 mellom Nordfjordeid og Volda.
Elevane frå Kilsfjord går på Folkestad skule .

I grannebygda Bjørkedal har det vorte bygd skip og båtar sidan mellomalderen. Båtane har vorte frakta til kilsfjorden og sjøsette der. Bøndene Ved Kilsfjorden har og vore båtbyggjarar.
Ved Kilsfjorden kan ein sjå fleire store jettegryte.
Den gamle hovudvegen frå Naustdal i Nordfjord over Bjørkedalseidet til Kile, er frå 1700 talet.
På høgda mellom Bjørkedalsvatnet og Kilsfjorden stod det eit gammalt steinkross, Kilskrossen, som vart teken av eit snøras på 1700-talet. Ungdomen i Kilsfjorden og Bjørkedalen reiste ein ny kross i 1914. 

Kilsfjord kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1974. Ho er ein del av Den norske Kyrkja og høyrer til Søre Sunnmøre prosti i Møre bispedøme. 
Kyrkja er bygd i betong og har har plass til 200. Ved kyrkja er òg det er ein kyrkjegård.
Alf Apalseth var arkitekten bak dette bygget.

Natur og geografi
-----------------

### Matrikkelgardar ved Kilsfjorden/Kilspollen

Mek ,
Årvika ,
Straume,
Kile,
Søvika,
Fylsvika,
Storebotnen,
Lisjebotnen ,
Bjørneset

### Fjell ved Kilsfjorden

Bjørnasethornet (735 moh),
Keipen (916 moh),
Bytingstind (1260 moh),
Trollvasstinden (1285 moh),
Matøskja (1332 moh)

### Sætrar i området

Meeksetra ,
Brundalen,
Straumssetra

Referansar
----------

1. ↑  Kilsfjorden på Norgeskart.no fra Statens kartverk

Koordinatar: 62°4′16.813″N 6°4′42.704″E﻿
Høfde i Tyskland laga som ein rad av trepålar som går eit stykke ut i havet.
**Høfde** er det danske ordet for ymse typar vernekonstruksjonar som ofte er å sjå langs kysten av Danmark (og fleire andre stader langs Nordsjøen og i store elvar på kontinentet) der det trengst åtgjerder for å hindre bølgjer og straum langsetter stranda frå å grava ut sand og grus.

Kunstige utbygningar i elva Ruhr mellom Hattingen og Bochum i Tyskland skal motverke den erosjonen av elvebreidda som straumen i elva gjer.
Høfden er ei rad av grove trepålar, stein- eller betongblokkar utover i vatnet vinkelrett på stranda, og verker ved at sanden som straumen eller bølgjene transporterer, vert liggjande på lo side av høfden, «framsida», og soleis skapar ei breiare strandsone på denne sida. Men høfden har den ulempa at det vert ei større utgraving på le side, «baksida», slik at problemet med utgravinga, erosjonen, av strandsona ofte berre vert flytt til eit anna område.

Danmarks lengste høfde er om lag 800 meter lang og ligg ut frå Agger Tange, nord for innseglinga til Thyborøn Kanal.

Omsetjing til norsk
-------------------

Høfde, og tilsvarande ord på andre språk, vert ofte omsett til norsk som *bølgjebrytar*. Dette kan vere rett i somme høve. Men sett på bakgrunn av funksjonane, utformingane og plasseringane av desse innretningane, og samanhalde med det som ein på norsk vanlegvis meiner med ein bølgjebrytar, er ei slik omsetjing eigentleg ikkje generelt dekkjande.
PubMed-logo
**PubMed** er ein gratis søkemotor som gjev tilgang til databasen MEDLINE sine referansar over livsvitskaplege og biomedisinske emne. Databasen er drifta av United States National Library of Medicine ved National Institutes of Health som del av Entrez-systemet for informasjonsattfinning.

Frå 1971 til 1997 var nettbasert tilgang til databasen avgrensa til institusjonar og universitetsbibliotek. Frisleppet i 1996 var starten på ein æra av privat, gratis, heime- og kontorbasert medisinsk søk.

### PubMed identifier

**PMID** (PubMed identifier eller Pubmed unique identifier) er eit unikt nummer som er tilordna alle PubMed-kjelder.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «PubMed» frå Wikipedia på engelsk, den 2. februar 2015.*

1. ↑  «PubMed Celebrates its 10th Anniversary». *Technical Bulletin*. United States National Library of Medicine. 5. oktober 2006. Henta 22. mars 2011.
2. ↑  «Search Field Descriptions and Tags». National Center for Biotechnology Information. Henta 15. juli 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Bologna-prosessen** er namnet på eit samarbeid mellom europeiske utdanningsministrar frå 45 land. Prosessen søker å skape større mobilitet for studentar og lærarar mellom dei ulike landa sine universitet og høgskular. Målet er å skape eitt felles europeisk område for høgare utdanning (EHEA) innan 2010. Prosessen byggjer på friviljug deltaking frå landa, og har til no vore prega av stor dynamikk.

Fleire viktige møte har blitt gjennomført: Bologna i 1999, Praha i 2001, Berlin i 2003, Bergen i 2005 og London i 2007.

Ein av dei aller viktigaste delane av Bologna-prosessen er semja om å dele opp høgare utdanning i tre såkalla syklusar. Syklusane blir gjerne kalla bachelorgrad, mastergrad og doktorgrad. 

Ministerane har også bl.a. blitt einige om å bruke studiepoengsystemet ECTS som ein del av Bologna-prosessen.

Fotnotar
--------

1. ↑  Bologna Working Group on Qualifications Frameworks (18. februar 2005). «A Framework for Qualifications of the European Higher Education Area» (PDF). Henta 11. september 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Charles Messier** (26. juni 1730–12. april 1817) var ein fransk astronom, mest kjend for å publisere ein astronomisk katalog som bestod av stjernetåker og stjernehopar og vart kjend som dei 110 «Messier-objekta». Føremålet med denne katalogen var å hjelpe astronomiske observatørar, særleg kometoppdagarar som han sjølv, til å skilje mellom permanente og flyttande, diffuse lekamar på himmelen. 

Messier var astronom ved Marineobservatoriet i Paris. Han var særskild interessert i studiet av kometane og oppdaget sjølv 21. Ludvig XV kalla han spøkefullt for *le furet des comètes* («kometsporhunden»). Under arbeidet sitt med kometane laga han ein katalog over 113 stjernehoper og tåker som kunne forvekslast med kometer (1781). Mange av desse objekta har framleis nummer frå denne katalogen, Messierkatalogen, til dømes Messier 1 (M 1), som er Krabbetåka i Tyren.

Ettermæle
---------

Grava til Messier i Père Lachaise, seksjon 11.
Krateret Messier på månen og asteroiden 7359 Messier er kalla opp etter han.

Kjelder
-------

1. ↑  Schmadel, Lutz D.; International Astronomical Union (2003). *Dictionary of minor planet namns*. Berlin; New York: Springer-Verlag. s. 592–593. ISBN 978-3-540-00238-3. Henta 9 September 2011.

* «Charles Messier», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 21. mars 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* Interaktiv Messier-katalog frå Greenhawk Observatory
* Amatørbilete av Messier-objekt Arkivert 2012-07-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Elbrus er det høgaste fjellet i Europa.
Det **høgaste fjellet** i Europa er Elbrus, som ligg sørvest i Russland, på grensa mot Georgia. Likevel blir dette fjellet stundom rekna for å tilhøyre Vest-Asia, noko som i tilfelle ville gjort Mont Blanc til det høgaste i Europa.

Elbrus ligg i Kaukasus og har ei høgd på 5642 moh.

Mange av dei høgaste fjelltoppane i Europa finst i Alpane.

* Mont Blanc i Frankrike, 4810 moh
* Monte Rosa i Sveits på 4634 moh
* Weisshorn i Sveits på 4506 moh
* Matterhorn i Sveits i Italia 4478 moh

Høge fjell finst òg i Apenninane

* Gran Sasso d'Italia på 2914 moh
* Etna på 3340 moh

I Balkan er dei høgaste fjella:

* Musala i Bulgaria
* Ólymbos i Hellas
* Pirin (Vikhren) 2915 moh i Bulgaria

I Karpatane er nokre av dei høgaste fjella 

* Gerlachovský štít i Slovakia på 2655 moh
* Vârful Moldoveanu i Romania på 2544 moh
* Hoverla i Ukraina 2061 moh
* Kékes i Ungarn 1014 moh

Kjelder
-------

* Askheim, Svein. (2013, 23. september). Europas høyeste fjell. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå .
**Lee** eller **Lea** er ei elv i England. Ho renn frå Leagrave Park i Leagrave i Luton til London der ho renn ut i Themsen. Det siste stykket før Themsen er kjent som Bow Creek.

Namnet Lea er det vanlegaste vest for Hertford, medan begge stavemåtar blir brukt om kvarandre mellom Hertford og Themsen. Leekanalen har eigenleg ikkje alternativ skrivemåte, sidan han har fått namn gjennom eit parlamentsvedtak, men òg der blir brukt nokre gonger stavemåten Lea.

Elveløpet
---------

Kjelda blir vanlegvis rekna for å vere ved Well Head i Waulud's Bank på Leagrave Common, men elva får òg vatn frå ein bekk som startar 3 km lenger vest, i Houghton Regis. Ho renn forbi eller gjennom Luton, Harpenden, Welvyn Garden City, Hertford, Ware, Hoddesdon, Cheshunt, Waltham Abbey, Essex, Ponders End, Edmonton, Tottenham, Upper Clapton, Hackney Wick, Stratford, Bromley-by-Bow, Canning Town og tilslutt Leamouth der ho under namnet Bow Creek renn ut i Themsen. Elva utgjer den tradisjonelle grensa mellom Middlesex og Essex, og utgjorde delar av grensa mellom områda til Danelagen og angelsaksarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lee (England)» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Charles Arthur Mathiesen** (12. februar 1911–7. november 1994) var ein norsk skøyteløpar, fødd og død i Drammen. Han vart olympisk meister på 1500 meter under vinter-OL 1936 og europameister på skøyter i 1938. Mathiesen var medlem av Drammens Skøiteklub.

Aktiv
-----

Mathiesen var aktiv heilt frå 1930 til 1948. I 1934 vart han nummer to i noregsmeisterskapen på skøyter, same plasseringa fekk han i 1936, 1937, 1939, 1940 og 1946. 

Han vann 1500 meter under OL 1936 i Garmisch-Partenkirchen. Med tida 2.19,2 var han ein sekund føre Ivar Ballangrud i mål. I same OL vart Mathiesen nr 4 på 10 000 m og nr 7 på 5 000 m. Same sesongen kom han på andreplass i europameisterskapen. To år seinare, i 1938, vart Mathiesen europameister på skøyter på Frogner stadion i Oslo. Året etter var han tilbake med ein andreplass, denne og andre likelydande plasseringar gav han tilnamnet «den evige toar».

3. mars 1940 satte Mathiesen ny verdsrekord på 10 000 meter, da han på Hamar kom i mål på tida 17.01,5. To år tidlegare var han nær ved å sette rekord på same distansen, da han i parløp med Ivar Ballangrud i Davos fekk same tid, 17.14,4, men vart dømd etter i mål.

Under vinter-OL 1948 i St. Moritz deltok Mathiesen på 5000 m, men fekk vanskar med høgda og kollapset under løpet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Charles Mathiesen» frå Wikipedia på bokmål, den 5. januar 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND

 |
Whitecliff Bay
**Whitecliff Bay** er ei sandete bukt nær det austlegaste punktet på Isle of Wight i England, om lag 3 km sørvest for Bembridge og like nord for Culver Down. Ho er ein turiststad med ei populær strand av sand og grus. To kafear ligg ved stranda.

Geologi
-------

Whitecliff Bay har nesten identisk geologi som Alum Bay, men er mindre kjend. Her kan ein sjå klassiske sekvensar av berglag frå eosen av mjuk sand- og leirstein, som inneheld fossil. Dei to bergartane er fråskilde av ein diskordans frå underliggande kalkformasjonar frå krittida. På grunn av folding frå den alpine orogenesen er hovudlaget vertikalt.

Historie
--------

Whitecliff Bay var ein av landgangane for den franske invasjonen av Isle of Wight i 1545.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Whitecliff Bay Holiday Park[*daud lenkje*]

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Whitecliff Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 10. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  West, Ian M. 2007. Whitecliff Bay, Isle of Wight, Geology of the Wessex Coast of England. School of Ocean and Earth Science, National Oceanography Centre, Southampton, Southampton University. Version: 25. juli 2007

Koordinatar: 50°40′12″N 1°05′49″W﻿
**Charles Thomas Philippe Ulm** (18. oktober 1898–3. desember 1934) var ein australsk luftfartspioner.

Ulm slutta seg til Australian Flying Corps i september 1914, då var han 16 år gammal. Han kom inn fordi han la på eit par ekstra år på alderen. Han deltok og vart såra ved Gallipoli i 1915 og på Vestfronten i 1918.

Charles Ulm var gift to gonger. Fyrste ekteskapet varte frå 1919 til 1927. Deretter gifta han seg på nytt.

Samarbeidet med Charles Kingsford Smith
---------------------------------------

Ulm er best kjend for sit samarbeide med Sir Charles Kingsford Smith. Han var Kingsford Smiths avløysarpilot på mange av hans berømde flygningar, kanskje mest kjend for flygninga over Stillehavet i 1928, frå USA til Australia. Ulm var den av dei to med best forretningssans og fekk skaffa økonomisk støytte til flygningane. Ulm var òg med som forretningspartner då Kingsford Smith starta Australian National Airways. Eit flyselskap som fekk ein særs kort levetid på byrjinga av 1930-talet.

Ulm og *Sothern Cross*

Seinare flyvninger og forsvinningen
-----------------------------------

Etter det mislukka forsøket med Australian National Airways, kjøpte Ulm eit av selskapet sine fly, ein Avro X for seg sjølv og gav det namnet *Faith in Australia.* Med dette flyet deltok Ulm og sette ny rekord i kappløpet England – Australia i 1933. Turen vart gjennomført på 6 dagar, 17 timar og 56 minutt som var ny rekord.

Han gjennomførte seinare fleire flygingar over Tasmanhavet mellom Australia og New Zealand.

Ulm forsvann i desember 1934 saman med sin co-pilot og navigatør/telegrafist, under ein flyvning frå Oakland til Hawaii i ein Airspeed Envoy. Det vart anteke at uventa sterk motvind og dårleg vêr bidrog til at dei flaug forbi Hawaii i mørket og ut i Stillehavet til dei gjekk tom for bensin.

Til trass for eit intensivt søk av fly og 23 marinefartøy vart det ikkje funne spor etter korkje fly eller besetning. Ulm hadde vald ikkje å ta med redningsflåte for å spara vekt, då han var av den oppfatninga at flyet ville halda seg flytande i minst to døgn viss dei skulle tvingast ned på havet.

Flyet var vorte modifisert for å møta Ulms krav og Airspeeds tekniske leier, Nevil Shute Norway, antok seinare i sin sjølvbiografi at utforminga av kabinen hadde bidrege til navigasjonsproblem, då den uerfarne navigatøren var plassert eit stykke bak piloten.

Etterminne
----------

I 1978 vart Ulm minna ved at det australske postvesenet gav ut eit frimerke der Ulm var avbilda saman med *Southern Cross*.

Qantas har kalla opp eit Airbus A380 etter Charles Ulm.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Charles Ulm» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lytt til lydopptak av Charles Kingsford Smith, Charles Ulm og Amy Johnson som fortel. Bert Hinkler frå National Film and Sound Archive på Australias webside: 'Our Heroes of the Air'.
* Bilete frå private album av Ulms kone Mary Arkivert 2018-10-04 ved Wayback Machine..
ICE 3-togsett i nærleiken av byen Ingolstadt i Tyskland.
Shinkansen 300-serie (venstre) og 700-serie (høgre) på Tokyo stasjon.
**Høgfartstog** er jarnbanetog som køyrer vesentleg raskare enn annan jarnbanetrafikk.

Definisjonen på kva som er høgfartstog varierer frå land til land. EU-direktiv 96/48 definerer høgfartstog som tog som køyrer med minst 200 km/t på «eksisterande strekningar» og 250 km/t eller meir på spesielt tilpassa strekningar. I andre land er det nok med 180. Tog som køyrer i meir enn 300 km/t vert gjerne kalla lyntog.

Høgfartstog i Noreg
-------------------

Den einaste høgfartsbana i Noreg er Gardermobanen som blant anna vert nytta av Flytoget. Flytoget har ein toppfart på 210 km/t. NSB type 73 er opphavleg konstruert for same toppfarten, men køyrde med redusert fart etter ei avsporing i 2001.

Sjå også
--------

* Høgfartsbaner i Thailand

Kjelder
-------

1. ↑  europa.eu - Guide for the application of the high-speed TSIs of Council Directive 96/48/EC, s. 18 ISBN 92-894-6301-5


| * v
* d
* e
Høgfartstog |
| --- |
| Acela Express • AGV • AVE • Eurostar • Eurostar Italia • Flytoget • InterCityExpress • JR-Maglev MLX01 • Korea Train Express • Maglev • Pendolino • Shinkansen • TGV • Thalys • Transrapid • Treno Alta Velocità • X2000 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 50°4′55″ N 5°41′56″ W﻿

*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Whitesands Bay i Pembrokeshire.* 

**Whitesand Bay** er ei vid sandstrand vest i Cornwall i Storbritannia. Ho strekkjer seg 1,5 km nordover frå Sennen Cove.

Stranda i Whitesand Bay vert mykje nytta av surfarar. Det meste av tida, og ved flo sjø, er stranda delt i to: Sennen Cove i sør og Gwynver i nord. I sørenden, ved Sennen Cove, finst det toalett, ein surfebutikk, ein restaurant og parkeringsplassar.

Perkin Warbeck gjekk i land her under starten av det andre korniske opprøret i 1497.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Whitesand Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 21. september 2012, henta 26. desember 2009
2. ↑  Payton, Philip (2004). «We Utterly Refuse ... This New English». *Cornwall A History* (2nd revised utg.). Fowey: Cornwall Editions Limited. s. 111. ISBN 1904880053.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Whitesand Bay**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Høddvoll stadion** (innvigd 1963 i Ulsteinvik) er eit idrettsstadion og den gamle heimebanen åt IL Hødd sitt A-lag. 

Då Skeid gjesta og gav Hødd det tredje heimenederlaget sitt nokon sinne (tap 2-3) den 7. mai 1965, vart det sett publikumsrekord med 7 500 tilskodarar, den førre var frå året før då 6 900 tilskodarar såg besøket frå Brann. Den endelege rekorden kom til kvartfinalen i Noregsmeisterskapen i fotball for herrar 1981, då over 12 000 billetter var trykt og seld, medan der var endå fleire som kom inn gratis, sjølv om laget tapte mot Vålerengen med 1-2. Oppmann Severin Myklebust hadde i forkant trudd på rundt 7 000 selde billettar. Eit overbygg for tribune kom i 1992, og då Hødd spelte i Tippeligaen 1995 var her komen ny ståtribune, og i 1999 nytt gras og tartandekke. Hødd var spesielt frykta heime på Høddvoll, blant anna på grunn av det påståtte ujamne underlaget på banen. Kapasiteten er i dag 4 433 tilskodarar, der 2 600 er seter og 1 733 er ståplassar. 

18.juli 2013 vart ein ny merkedag for Høddvoll då stadion blei brukt i Europaliga kvalifiseringa mot Aktobe.

No er ikkje Høddvoll lenger i bruk som fotballstadion for a-laget, sidan Nye Høddvoll vart klar til sesongstarten 2015.

Kjelder
-------

1. ↑  «Ny rekord: 7500 så Hødd». VG. 9.5.1966.
2. ↑  «Storstilt opning av Nye Høddvoll».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høddvoll stadion Arkivert 2013-12-02 ved Wayback Machine. på *Hodd.no*
* Høddvoll stadion på "www.stadionsiden.com"
| Leek  |
| --- |
| SentrumSentrum Sentrum |
| Plassering |
| 

Leek i Staffordshire is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Staffordshire |
| Distrikt | Staffordshire Moorlands |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 18 768 |
| Koordinatar |  53°6′″N 2°1′″W﻿Koordinatar: 53°6′″N 2°1′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | ST13 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1538 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Leek i Staffordshire**
 |

**Leek** er ein by ved elva Churnet i Staffordshire i England. Han fekk bystatus i 1214. Byen er administrasjonssenter for distriktet Staffordshire Moorlands.

Byen hadde i fleire hundre år regelmessige kvegmarknadar. Under den industrielle revolusjonen vart han eit senter for tekstilproduksjon. Denne industrien har hatt ei nedgangstid, men tøyfabrikantar og tilknytte næringar er framleis sterkt representert.

Ingeniøren James Brindley budde i Leek på 1700-talet. Han la ut det meste av kanalnettverket, og bygde ei vassdriven mølle, Brindleymølla i 1752. Mølla er no innreidd som museum.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leek (England)» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |