recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Plasseringa av Dei vestfrisiske øyane.   

1. Noorderhaaks  

2. Richel  

3. Griend  

4. Rif  

5. Engelsmanplaat  

6. Simonszand  

7. Rottumerplaat  

8. Rottumeroog

**Dei vestfrisiske øyane** (nederlands *Waddeneilanden*) er ei øygruppe i Nordsjøen utanfor kysten av Nederland, som øygruppa er ein del av. Øygruppa held fram austover til dei tyske Austfrisiske øyane.

Frå vest til aust består øygruppa av Noorderhaaks, Texel, Vlieland, Richel, Griend, Terschelling, Ameland, Rif, Engelsmanplaat, Schiermonnikoog, Simonszand, Rottumerplaat, Rottumeroog og Zuiderduintjes.

Øyane Noorderhaaks og Texel er ein del av provinsen Noord-Holland. Øyane Vlieland, Richel, Griend, Terschelling, Ameland, Rif, Engelsmanplaat og Schiermonnikoog er ein del av provinsen Friesland, medan småøyane Simonszand, Rottumerplaat, Rottumeroog og Zuiderduintjes høyrer til Groningen.

Dei frisiske øyane er i dag stort sett mest kjend som ein feriedestinasjon. Det er mogeleg å reise frå øy til øy med dei faste ferjesamband eller med spesialiserte turoperatørar. Sykling er den mest populære framkomstmetoden på øyane. På Vlieland og Schiermonnikoog er bilar berre tillate for dei fastbuande.

Sjå òg
------

* Friesland
* frisisk språk
* Dei frisiske øyane
* frisarar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «West Frisian Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 10. februar 2008.*


| * v
* d
* e
Dei frisiske øyane |
| --- |
| Dei vestfrisiske øyane | Noorderhaaks - Texel - Vlieland - Richel - Terschelling - Griend - Ameland - Rif - Engelsmanplaat - Schiermonnikoog - Simonszand - Rottumerplaat - Rottumeroog - Zuiderduintjes |
| Dei austfrisiske øyane | Borkum - Lütje Hörn - Kachelotplate - Memmert - Juist - Norderney - Baltrum - Langeoog - Spiekeroog - Wangerooge - Minsener-Oldoog - Mellum - Langlütjen I og II - Neuwerk - Scharhörn - Nigehörn - Trischen - Blauort |
| Dei nordfrisiske øyane | Pellworm - Hallig - Amrum - Föhr - Sylt - Jordsand - Rømø - Mandø - Fanø - Langli |

Koordinatar: 53°22′N 5°20′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Teknikarar med Pioneer 3
Utforminga til Pioneer 3 og 4
**Pioneer 3** var ein amerikansk romsonde som var meint å skulla nå månen. Han vart skoten opp 6. desember 1958 med ein Juno II-rakett frå Cape Canaveral. Oppskytinga var eit samarbeid mellom NASA og Army Ballistic Missile Agency.

Pioneer 3 var kjegleforma - 58 centimeter høg og med ein diameter på 25 centimeter i den breiaste enden. Kjegla var forma av eit tynt skal av fiberglas dekt med gull for at ho skulle leia straum. Kjegla var òg måla med kvite striper for å halda temperaturen mellom 10 og 50 celsius. På tuppen av kjegla var det ein liten sonde om i lag med kjegla sjølv verka som antenne.

Planen var at Pioneer 3 skulle passera nær månen etter 33,75 timar og deretter gå inn i solbane. Sonden hadde med seg fotoseller som skulle gå av på grunn av ljoset frå månen ved ein avstand på 30 000 kilometer. Derimot vart rakettdrivstoffet oppbrukt 3,7 sekund for tidleg, slik at sonden ikkje nådde unnsleppingsfart. Sonden nådde ei høgd på 102 360 kilometer før han fall inn i og brann opp i jordatmosfæren over Afrika 7. desember.

Sonden returnerte data for 25 timar av dei 38 timane og 6 minutta ferda varte. Dei attverande 13 timane kunne ein ikkje ta imot radiosignal grunna plasseringa til dei to sporingsstasjonane. Dataa som vart returnerte synte at temperaturen inne i sonden vart verande på kring 43 °C mesteparten av tida. Dataa synte òg at jorda hadde to åtskilde strålingsfelt, slik at dataa vart rekna som særs nyttige.

Kjelder
-------

* *Pioneer 3* - NSSDC
Koordinatar: 33°38′31″N 36°41′34″E﻿

**Dumeir**, **Dumair**, **Damir** eller **Dumayr** (arabisk ضمير eller الضمير) er ein by som ligg 40 kilometer nordaust for Damaskus i Syria.

Arkeologi
---------

Det romerske **Dumeirtempelet** ligg midt i gamlebyen. Det var tileigna Zevs Hypsistos i 245 evt. i regjeringstida til den romerske keisaren Filip arabaren. Det finst likevel ein tidlegare referanse til bygningen i eit søksmål i 216. Eit altar tileigna til den semittiske guddomen Baal Shamin i 94 evt. no i Institut du Monde Arabe i Paris, indikerer at ein nabateisk religiøs bygning stod på staden. 

Forma er særs uvanleg og konstruksjonen kan ha først vore ein offentleg fontene eller skysstasjon, men i den endelege forma er det heilt klårt eit tempel. Det vart befesta i arabisk tid, og bogen på bakveggen vart fylte att med steinar og forsvarsutstyr. 

Tempelet har sidan blitt restaurert og tilbakeført til slik det opphavleg var.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Dumayr» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Burns, Ross (2009). *The Monuments of Syria* (3rd utg.). I. B. Taurus. s. 147–148.
Dei tre moirene. Relieff på graven til Alexander von der Mark (de) av Johann Gottfried Schadow. Det gamla nasjonalgalleriet, Berlin
**Dei tre moirene** var i gresk mytologi tre lagnadsgudinner som heitte Klotho, Lakesis og Atropos. Dei spann på lagnadsveven, som synte lagnaden til kvart menneske og gudane. 

dei tre søstrene står for *spinnerske* (*Klotho*), *utvelger* (*Lakesis*) og *uendrer* (*Atropos*). Moirene var alltid til stades når eit barn vart fødd. Dei (spesielt Klotho) avgjorde lagnaden til barnet. Klotho, Lakesis og Atropos kontrollerede den livas tråden til kvart menneske frå fødselen til dauden.

I romersk mytologi svarar dei til parcerne og liknar på dei tre nornene  i norrøn gudelære.

Kjelder
-------

1. ↑  Fosmark, Kjellrun; Moe, Åse (1998). *Guder, volver og sjamaner: en sammenlignende reise i gresk, norrøn og samisk mytologi*. Huitfeldt forlag. s. 137–138. ISBN 8270031992.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Moires» frå Wikipedia på fransk, den 7. september 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| **Galapagosspottefugl** |
| Galapagosspottefugl på øya Santa FeFoto: Wikimedia-brukar BenjamintGalapagosspottefugl på øya Santa FeFoto: Wikimedia-brukar Benjamint |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Galapagosspottefugl Utbreiinga av Galapagosspottefugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Spottefuglar Mimidae |
| **Slekt:** | *Mimus* |
| **Art:** | **Galapagosspottefugl** *M. parvulus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Mimus parvulus***Gould, 1837 |

**Galapagosspottefugl** (*Mimus parvulus*) er ein av dei fire spottefuglane i den biologiske slekta *Mimus* som er endemiske til Galápagosøyane i Ecuador.

Skildring
---------

Som alle spottefuglar på Galápagosøyane er denne arten langhala og relativt langbeint, med eit slankt, litt nedkurva nebb. Han har medium kroppslengd for slekta si, ca. 25 til 26 centimeter. Kjønna skil seg i kroppsvekta, i gjennomsnitt veg hofuglar ca. 51 gram og hannar 56 gram. Fjørdrakta har nær kvit underside, ein brei, kvit krage, ein framtredande, mørk øyrelapp og strekete overside i brunt og svart. Vengdekkarane har kvite tuppar, synleg som eit kvitt, prikka band når fuglen sit. Dei seks underartane skil seg ein del i fjørdrakta, til dømes har nominatforma ei mørk krone der andre manglar markert krone. 

Galapagosspottefuglen er den mest utbreidde av spottefuglartane på øygruppa; dei lever på dei fleste av dei store øyane og mange av dei mindre øyane i øygruppa. Men arten manglar på øyane Floreana, Espanola og San Cristóbal.

Dette er ein altetande art, han et alt frå frø og virvellause dyr til egg, skilpaddeungar og morkaker frå sjøløver. Forsking tyder på at arten kan vere ein effektiv distributør av invasive planteartar på tvers av øyane; han et meir frukt enn fleire testa artar av darwinfinkar, og frøa som passerer gjennom fordøyingskanalen held seg generelt levedyktige.

Sjølv om arten har eit relativt lite utbreiingsområde og populasjonen aldri har vorte kvantifisert, er galápagosspottefugl skildra som vanleg og bestanden ser ut til å vere stabil.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Galapagos Mockingbird» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mars 2017.*

Referansar

1. ↑  Cody, M. (2017) *Galapagos Mockingbird (Mimus parvulus)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 11. mars 2017
2. 1 2  BirdLife International (2017) Species factsheet: *Mimus parvulus Arkivert 2014-11-10 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 11. mars 2017
3. ↑  Nicholls, Henry (13. mars 2014). *The Galapagos*. Profile Books. ISBN 978-1-84765-896-8.
4. ↑  
Buddenhagen, Chris; Jewell, Kelly J. (2006). «Invasive Plant Seed Viability After Processing by Some Endemic Galapagos Birds» (PDF). *Ornitologia Neotropical* **17**: 73–80. Arkivert frå originalen (PDF) 13. august 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Galapagosspottefugl**
Koordinatar: 35°18′56″N 37°5′14″E﻿

**Al-Hamraa** (arabisk الحمراء, òg skrive **al-Hamra**) er ein landsby nordvest i Syria i Hama guvernement, nordaust for Hama. Av stader i nærleiken finn ein Jubb al-Othman i nordaust, Abu al-Thuhur i nord, Fan al-Shamali i vest, Maar Shahhur i sørvest, Salamiyah i sør og Sabburah i søraust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde al-Hamraa eit folketal på 1 783 i 2004. Han er det administrative senteret og nest største stad i al-Hamraa *nahiyah* («underdistrikt») som består av 44 stader med eit samla folketal på 32 604 i 2004.

I 1838 vart al-Hamraa klassifisert som ein *khirba* («mildertidig landsby») i distriktet Salamiyah. Han ligg nær palasset Qasr ibn Wardan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Hamraa» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mai 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Smith, Eli; Robinson, Edward (1841). *Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the Year 1838* **3**. Crocker and Brewster.

1. ↑  Folketeljing 2004. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Hama guvernement. (arabisk)
2. ↑  Smith, 1841, s. 178.
**Byantikvarens gule liste** er eit oversyn som Byantikvaren i Oslo har laga over registrerte verneverdige kulturminne og kulturmiljø i Oslo. Registeret gjev opplysningar om kvar det ligg føre av erkjente og prioriterte verneinteressar innanfor grensene til Oslo kommune. Det er registrert flest bygningar og bygningsmiljø i Gul liste, men lista inneheld òg ei særs mangfaldig samling andre kulturminne.

Gul liste vert oppdatert fortløpande, både med tilføyingar og strykingar, men gjev aldri det fulle og heile oversynet over kulturarven i Oslo. Lista må i alle høve ikkje nyttast som om det berre er dei registrerte kulturminna og kulturmiljøa på lista som er antikvarisk verneverdige.

Det er tre hovudkategoriar av vernetypar på dei kulturminna som er oppført på lista: 1) kulturminna er formelt freda etter *Kulturminnelova*, 2) dei er formelt verna ved regulering etter *Plan- og bygningslova*, eller 3) dei er berre kommunalt listeført som verneverdige, utan å vere formelt verna. Dersom ein eigedom er registrert i Gul liste, vil Plan- og bygningsetaten i Oslo oversende Byantikvaren alle byggjesaker som vedkjem eigedomen, slik at Byantikvaren skal kunne gje ei rådgjevande fråsegn. Saka vert deretter send attende til Plan- og bygningsetaten for endeleg førehaving og avgjerd.

Sjå òg
------

* Byantikvaren i Oslo
* Lov om kulturminner

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene til Byantikvaren i Oslo
* Kart over listeførte kulturminne på Byantikvarens *Gul liste*.
**Oslofjordens Friluftsråd** (**OF**) vart skipa i 1933 på eit møte der ordførarane frå dei fleste kommunane langs kysten frå svenskegrensa til Telemark tok del saman med båtforeiningar og andre organisasjonar som hadde interesse i trygge at ålmenta fekk tilgang til strandareal, og at vassforureininga skulle reduserast og ta slutt. Kystkommunane og fylkeskommunane er medlemer i organisasjonen saman med om lag 60 brukarforeiningar. Einskildpersonar kan melde seg inn som støttemedlem, og får i tillegg til å støtte opp om arbeidet, føremoner som rabatt på fritidshytter som organisasjonen disponerer til utleige, og kan gjere seg nytte av gunstige tilbod på kjøp av kart, bøker og anna.

Då organisasjonen vart skipa, var det mange som otta seg over at det skulle verte stendig verre for folk flest å kunne nytte Oslofjorden og strandareala kring fjorden til friluftsliv og båtliv, då den aukande utbygginga med hus og hytter i strandsona, og den aukande forureininga av vatnet som kom frå industrien og frå kloakksystema og andre tilhøve la hindringar i vegen. Sida 1930-åra har Oslofjordens Friluftsråd soleis hatt som si viktigaste oppgåve å syte for at ålmenta fekk tilgang til strender, svaberg og holmar ved å kjøpe areal eller få avtaler med grunneigarar om bruksrettar. Spesielt har rådet fått mange avtaler med Forsvaret om å nytte deira grunn i fredstid. Soleis har rådet vore med på å trygge at over tjue tusen dekar langs Oslofjorden har vorte friluftsområde. Mykje av dette ligg på fastlandet eller har samband med fastlandet, men mange av areala er fyrst og fremst lagt til rette for dei som nyttar fritidsbåtar og kan nå dei på denne måten. Forvaltninga og drifta av areala er det hovudsakleg organisasjonen Skjærgårdtjenesten som tek seg av, som Oslofjordens Friluftsråd yter økonomisk stønad til, og har sekretariatet for.

På somme av friområda, særleg i Indre Oslofjord, ligg det frå før bygningar som med tida har vorte teke i bruk som fritidshus, såkalla kystledhytter, og kvart år er det meir enn 4000 som vitjar desse hyttene.

I og med at Oslofjorden Friluftsråd er interesseorganisasjon for friluftslivet, er organisasjonen høyringsinstans for planer og politiske saker som har med friluftslivet å gjere. Ein viktig faktor i arbeidet har òg vore innsatsen for Friluftsloven og for at allemannsretten i utmark ikkje vert svekka. På fritt grunnlag taler dessutan organisasjonen friluftslivets sak overfor Stortinget og departementa. Till dømes er det framleis ei aktuell sak å arbeide for minska forureining, sjølv om kvaliteten på vatnet i fjorden har betra seg vesentleg etter dei tiltaka som er gjort.

Bakgrunnsstoff
--------------

Oslofjordens Friluftsråds internettsider
Mjølkevegen med galaktisk lengd relativt til sentrum av galaksen, slik ein kunstnar ser det for seg.
**Galaktiske koordinatar** er storleikar som gjev posisjonen til himmellekamar. I problem i samband med Mjølkevegsystemet høver det seg ofte å gje posisjonar ved galaktiske koordinatar. 

Galaktisk lengd vert rekna i grader langs *galaktisk ekvator*. Nullpunktet var tidlegare skjeringa mellom galaktisk ekvator og himmelekvator i Ørna, men er frå 1959 gjeve ved retninga til sentrum i Mjølkevegen. Sett frå den galaktisk nordpolen er retninga motsett rørsla til klokka. 

Galaktisk breidd vert målt i grader vinkelrett på galaktisk ekvator og vert rekna positiv mot den galaktiske nordpolen, og negativ mot sørpolen. Den galaktiske nordpolen ligg i Berenikes hår, medan sørpolen ligg i Bilethoggaren. Galaktisk ekvator er storsirkelen midt mellom dei galaktiske polane. Han går kring 1° nord for sentrallinja til Mjølkevegen, noko som viser at sola ligg litt nord for hovudplanet til Mjølkevegsystemet. Galaktisk ekvator heller 62° med himmelekvator, og skjer denne (frå sør mot nord) i stjernebiletet Ørna (rektascensjon 18 timar 44,0 minutter) og (frå nord mot sør) i Orion.

Sjå òg
------

* astronomiske koordinatar

Kjelder
-------


* «Galaktiske koordinater», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 13. august 2014
* «Galaktiske poler», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 13. august 2014
* «Galaktisk ekvator», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 13. august 2014

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ekvatorial/galaktisk omrekningsreiskap Arkivert 2009-01-24 ved Wayback Machine..
* Galaktisk koordinatsystem - Wolfram-demonstrasjon

| * v
* d
* e
Galakse |
| --- |
| Morfologi | Elliptisk galakse · Linseforma galakse · Spiralgalakse · Stavspiralgalakse · Irregulær galakse · Dverggalakse · Ringgalakse |  |
| Struktur | Supermassivt svart hòl · Bolning · Stav · Disk · Spiralarm · Galaksehalo · Mørk materie-halo |
| Aktive galaksekjernar | Relativistisk jet · LINER · Radiogalakse · Seyfert-galakse · BL Lacertae-objekt · Blazar · Kvasar |
| Vekselverknad | Stjernestraum · Vekselverkande galakse · Galakse med eksplosiv stjernedanning · Satellittgalakse · Galaksehop · Superhop |
| Lister | Næraste |
**Norges Sjakkforbund** (NSF) er landssamanslutninga for sjakkspelarar og sjakklubbar i Noreg. Forbundet er medlem i Nordisk Sjakkforbund og Verdssjakkforbundet FIDE. 

Norges Sjakkforbund vart stifta som Norsk Schakforbund, den 20. juli 1914 av sju klubber. På 30-talet hadde Arbeidernes Idrettsforbund eit eige sjakkutval, som etter kvart vart større enn Norsk Sjakkforbund. Under 2. verdskrigen låg den organiserte sjakken nede, og i 1946 vart dei to organisasjonane einige om å slå seg saman. Samtidig vart namnet endra til det noverande Norges Sjakkforbund.

Ungdommens Sjakkforbund organiserer sjakkspelarar som er under 25 år i nært samarbeid med Norges Sjakkforbund. 

Norges Sjakkforbund gir ut medlemsbladet Norsk Sjakkblad.

Organisatorisk
--------------

Forbundet sitt høgeste organ er kongressen. Kongressen blir arrangert kvar sommar i samband med Noregsmeisterskapen i sjakk (Landsturneringa).

Kongressen vel eit sentralstyre, som styrer Norges Sjakkforbund mellom kongressane. Sentralstyret blir leia av presidenten i Norges Sjakkforbund. I tillegg vel kongressen ei rekkje utval: Turneringsutvalet, Eliteutvalet, Reglementsutvalet, Elo-komiteen, Seniorutvalet mv.

Norges Sjakkforbund har dei siste åra hatt om lag 2500 medlemmar i om lag 110 sjakklubbar.

Sjakkontoret
------------

Forbundskontoret har adresse Sandakerveien 24D i Oslo (Myhrens verksted). Norges Sjakkforbund har fram til mai 2011 hatt felles generalsekretær med Ungdommens Sjakkforbund. Generalsekretæren har ansvaret for den daglege drifta av kontoret.

Kontoret arbeider mellom anna med:

* Medlemsregistrering
* Administrasjon av turneringsverksemda
* Service til klubber, kretsar og medlemar.

### Generalsekretærar

* Øystein Brekke (1982-1988)
* Johs. R. Kjeken (1988-1998)
* Bjarke Sahl (Kristensen) (1998-2005)
* Dag Danielsen (2006-2011)
* Liv Mette Harboe (2011-2014)
* Geir Nesheim (2014-2021)
* Eirik Natlandsmyr (2021-)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norges Sjakkforbund Arkivert 2012-02-26 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* Øystein Brekke: *Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989*, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
* Øystein Brekke: *Norske sjakktrekk. Norges Sjakkforbund 100 år 1914-2014*. Norges Sjakkforbund 2014, ISBN 978-82-991916-2-3
* Norsk Sjakkblad

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 3-2011 s. 12-13
**Norges Friidrettsforbund** (NFIF) er ein norsk idrettsorganisajon for friidrett. Han blei stifta den 1. mai 1896, under namnet *Norsk Idrætsforbund*. Wilhelm Baastad var den fyrste presidenten i forbundet.

NFIF er medlem av Norges idrettsforbund og olympiske og paralympiske komité (NIF), Det europeiske friidrettsforbundet (EAA) og Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF). NFIF leier all organisert friidrett i Noreg og legg til rette for både breiddeidrett og toppidrett. Friidrettsforbundet består av 19 friidrettskrinsar, nær 750 medlemsklubbar og ca 55.000 medlemmer (per 2006). Forbundet er knytt til *tidsskriftet Friidrett*. 

Presidenten i NFIF er Anne Farseth og generalsekretær er Kjetil Hildeskor.

Kjelder
-------

1. ↑  «Styret i Norges Friidrettsforbund 2021-2023», *www.friidrett.no*, henta 13. juli 2021
2. ↑  «Sentraladministrasjonen i NFIF», *www.friidrett.no*, henta 13. juli 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Norges Friidrettsforbund» frå Wikipedia på bokmål, den 2. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Norges Råfisklag** er eit salssamvirke som arbeider for stabile prisar innan førstehandsomsettinga av fisk. Det er eigd av fiskarane gjennom fylkeslaga i Norges Fiskarlag, Norsk Sjømannsforbund, Fiskebåtredernes Forbund og Norges Kystfiskarlag. Råfisklaget har hovudkontor i Fiskernes Hus ved torget i Tromsø sentrum, og har regionkontor i Svolvær og Kristiansund.

Historie
--------

Fram til 1930-talet var ferskfiskomsettinga prega av tilbod og etterspørsel. Handelen foregjekk mykje på kjøparen sine vilkår. Pris til fiskar var svingande, og ofte låg. Det var i Finnmark at problema var størst. Fleire, mellom anna fiskeriinspektør og fiskeridirektør, såg at noko måtte gjerast. Det vart nedsett komitear, både av Norges Fiskarlag, Råfiskkomiteen og Handelsdepartementet, Lønnsomhetskomiteen, som fiskeria sorterte under på 1930-talet. Den endelege innstillinga frå Lønnsomhetskomiteen i februar 1937, vart etter kvart grunnlag for Råfisklova.

Før ei lov kunne kome på plass, vart det gjort freistnad på minsteprissamarbeid mellom fiskar og kjøpar. Det lukkast ikkje. Mange tilreisande oppkjøparar heldt fram med å presse prisane ned. 1. juni 1938 vedtok Stortinget «Midlertidig lov om omsetning av råfisk». Norges Råfisklag vart konstituert i november same året, og vart gitt vern av lova 6. januar 1939. Råfisklaget skulle dekke kysten frå Sogn og Fjordane til Finnmark. Eggafiskernes Salslag var skipa i 1932. Det gjorde at Sunnmøre og Romsdal alt hadde ein salsorganisasjon, og denne kyststrekningen vart ikkje med i Råfisklaget. Etter det har Råfisklaget dekt kysten frå og med Nordmøre, og til og med Finnmark.

Like etter krigen vart Sunnmøre og Romsdal Fiskesalslag, og Sogn og Fjordane Fiskesalslag skipa. Dei fekk vern etter Råfisklova.

Kjelder
-------


* Pål Christensen og Abraham Hallenstvedt: *I kamp om havets verdier. Norges Fiskarlags historie*. Norges Fiskarlag 2005
* *Denne artikkelen bygger på «Norges Råfisklag» frå Wikipedia på bokmål, den 22. februar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BR orgnr

 |
| Needham Market  |
| --- |
| Hawks Mill, Needham Market no omgjort til leilegheiterHawks Mill, Needham Market no omgjort til leilegheiter Hawks Mill, Needham Market no omgjort til leilegheiter |
| Plassering |
| 

Needham Market is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Suffolk |
| Distrikt | Mid Suffolk |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 4 574 |
| Koordinatar |  52°9′″N 1°3′″E﻿Koordinatar: 52°9′″N 1°3′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | IP6 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1449 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Needham Market**
 |

**Needham Market** er ein by i Suffolk i England. Han voks opp rundt ullindustrien i mellomalderen. Frå 1663 til 1665 vart han råka av fleire pestepidemiar, som førte til at han vart avskoren frå omverda, og det tok lang tid før han kom seg igjen.

Blant attraksjonar finn ein soknekyrkja frå det 1400-talet og Limes Hotel som var ein laugshall i mellomalderen. Needham Lake er eit tidlegare leirtak der det har vorte anlagt ein kunstig innsjø, med rik fauna og ei rekkje fritidstilbod.

Jernbanelinja East Anglia Main Line går gjennom byen, og det er via dette togsamband til Ipswich og Stowmarket. Hovudvegen A45 (no A14) gjekk tidlegare gjennom byen, men i 1970-åra vart han lagt i ein ringveg utanom. Byen har dermed gode vegsamband, men slepp samstundes for mykje trafikk gjennom hovudgatene.

Byen Needham i Massachusetts er kalla opp etter Needham Market.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Needham Market» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Bitcoin sin logo
**Bitcoin** (av «bit» og engelske «*coin*», 'mynt') er ein digital valuta og programvare knytt til generering og bruk av valutaen. Bitcoin er ein kryptovaluta, ei form for krypterte elektroniske kontantar. 

Valutaen er ikkje knytt til ei sentralbank. Transaksjonar blir kontrollerte gjennom nettverksnodar ved hjelp av kryptografi og oppteikna i ein såkalla distributed ledger kalla ei blokkjede. Bitcoin blei funne opp av ein ukjend person eller ei gruppe som brukte namnet Satoshi Nakamoto og gjeven ut som open kjeldekode-programvare i 2009.

Kjelder
-------

1. ↑  S. L. (2. november 2015). «Who is Satoshi Nakamoto?». *The Economist* (The Economist Newspaper Limited). Arkivert frå originalen den 21. august 2016. Henta 23. september 2016.
2. ↑  Davis, Joshua (10. oktober 2011). «The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor». *The New Yorker*. Arkivert frå originalen den 1. november 2014. Henta 31. oktober 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Bitcoin» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bitcoin ved Store Norske Leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* BBC Things

 |
**Negotiorum gestio** eller **ubedd forretningsføring** er eit rettsleg omgrep som inneber at ein person varetar interessene til ein annan på vegne av denne, utan først å ha fått godkjenning eller ha blitt beden om å gjere det. Eit eksempel er at ein oppdagar ein vasslekkasje hos naboen som er på ferie, og straks bestiller røyrleggar. Naboen vil då ha plikt til å betale for røyrleggaren. Vilkåret er at det er snakk om eit tiltak som ein må gå ut frå at den andre ville ha ønskt å gjere viss han hadde vore i stand til å treffe ei avgjerd sjølv. Reglane om negotiorum gestio kan gje krav på erstatning og dei kan frita for straff, f.eks. vil ein kunne gå fri for straff for innbrot dersom ein knuser vindauget til naboen for å stoppe vasslekkasjen. Som straffridomsgrunn blir prinsippet ofte sett på som ein del av naudretten.

Negotiorum gestio skriv seg frå romerretten og finst som prinsipp i dei fleste vestlege land. I Noreg er reglane ulovfesta.

Kjelder
-------

1. ↑  Andenæs, J. (2004) *Alminnelig strafferett*. 5. utg. Oslo, Universitetsforlaget, s. 191.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
|  |
| --- |
| **Bispetanagar** |
| BispetanagarBispetanagar |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av bispetanagar Utbreiinga av bispetanagar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Tanagarar Thraupidae |
| **Slekt:** | *Thraupis* |
| **Art:** | **Bispetanagar** *T. episcopus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Thraupis episcopus***Linnaeus, 1766 |

**Bispetanagar** (*Thraupis episcopus*) er ein mellomstor tanagar (*Thraupidae*) med utbreiing i Mellom-Amerika og Sør-Amerika. Vi finn han frå Mexico i nord til nordaustlege Bolivia, nordlege Brasil og heile Amazonasbassenget med unnatak av dei sørlegaste delane. Han er introdusert i Lima-området, Peru.

Hekkehabitatet er opent skogslandskap, kulturlandskap og hagar. Bispetanagaren har eitt til tre, vanlegvis to egg i kullet. Egga vert lagt i eit djup koppforma reir i ei treforgreining eller i ei sprekk i eit bygg. Rugetida er 14 dagar og ungane treng ca. 17 dagar til dei er flygedyktige. Reira vert somme tider angripne av parasittiske trupialar (slekta *Molothrus*). Bispetanagaren er ca. 18 cm lang og veg ca. 35 gram. Vaksne individ har blågrått hovud og blågrå underside med mørkare blå overside. Ungfuglar har lysare fjørdrakt. Nebbet er kort og ganske tjukt. Kjønna er like i utsjånad. 

Dietten til bispetanagaren er hovudsakleg frukt, men dei tar òg noko nektar og litt insekt. Dette er ein vanleg, kvilelaus, støyande og tillitsfull art, vanlegvis opptrer dei parvis og somme tider i små grupper. Han deler habitat med menneske og vil ta for seg av kultivert frukt som papaya. 

Ved Asa Wright Nature Center på Trinidad
Bispetanagar på Costa Rica
Songen er pipande kvitring, avbroten av kalletonane *tsii* og *tsuup*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blue-gray Tanager» frå Wikipedia på engelsk, den 10. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* IUCN Database som verifiserer status som levedyktig art
* Hilty, *Birds of Venezuela* ISBN 0-7136-6418-5
* Ffrench Richard, *A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago*, 2. utgåve, 1991Comstock Publishing, ISBN 0-8014-9792-2

Bakgrunnsstoff
--------------

* Blue-gray Tanager videos[*daud lenkje*] on the Internet Bird Collection
* BirdLife Species Factsheet Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* IUCN Red List
* Stamps (for Belize, Panama, Suriname) with RangeMap
* Photo-High Res; Article stevenrotsch
* Blue-gray Tanager photo gallery VIREO

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bispetanagar**
**Fred F. Carter jr.** (31. desember 1933–17. juli 2010) var ein USA-amerikansk gitarist, songar, produsent og komponist.

Carter byrja å spele gitar for alvor tidleg i 20-åra og spelte mykje på Louisiana Hayride. Her danna han langvarige venskap med mange musikarar, som Slim Whitman, Floyd Cramer, Sonny James, Hank Snow, Faron Young, Johnny Horton, Jim Reeves og mange andre. Carter møtte Roy Orbison på denne tida og vart ein del av bandet hans. Seinare arbeidde han med Orbison i Nashville og spelar til dømes gitaren i opninga på «Dream Baby». Han arbeidde så med Dale Hawkins, og vart så med i syskenbarnet Ronnie Hawkins si gruppe, The Hawks, som seinare utvikla eg til The Band (utan Hawkins). I denne tida spelte han òg med Conway Twitty.

Tidleg i 1960-åra slo Carter seg ned i Nashville og vart studiomusikar der som ein del av det kjende A-Team. Han spelte her mellom anna på to av albuma til Joan Baez og med Simon and Garfunkel på *Bridge over Troubled Water*. Mellom anna spelte Carter gitar på «The Boxer» av Simon and Garfunkel (der han laga det ikoniske opningsriffet), «I'm Just An Old Chunk Of Coal» av John Anderson, «I've Always Been Crazy» og «Whistlers and Jugglers» av Waylon Jennings. Han spelte òg gitar og bass på Bob Dylan-albuma *Self Portrait* og *Nashville Skyline* i tillegg til Connie Francis-hitten «The Wedding Cake». På denne tida var Carter òg medlem av supergruppa Levon Helm and the RCO All Stars, som bestod av Levon Helm, Booker T. Jones, Dr. John, Donald «Duck» Dunn og blåsarane frå Saturday Night Live.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fred Carter Jr» frå Wikipedia på engelsk, den 16. oktober 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Paxman, Bob, «Musikar Fred Carter Jr. Dies», *Country Weekly*, 19. juli 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Tucker Swanson McNear Carlson** (fødd 16. mai 1969) er ein amerikansk konservativ politisk kommentator. Han har vore programvert for talkshowet *Tucker Carlson Tonight* på Fox News sidan 2016.

Carlson vart journalist i 1990-åra, då han mellom anna skreiv for bladet *The Weekly Standard*. Han var kommentator på CNN, frå 2000 til 2015, og vert i programmet *Crossfire*. Deretter var han vert for det nattlege programmet *Tucker* på MSNBC, frå 2005 til 2008. Han har vore ein politisk analytikar for Fox News sidan 2009. I 2010 var Carlson med på å skipe og drive den konservative nyhende og meiningsnettsida *The Daily Caller*.

Tidleg i karrieren sin var Carlson sett på som ein libertariansk politisk kommentator. I nyare tid har han uttrykt skepsis for libertariansk økonomisk politikk og tilpassa seg amerikansk nasjonalisme og høgrepopulisme. Carlson har skrive to bøker, memoaren *Politicians, Partisans and Parasites: My Adventures in Cable News* frå 2003 og *Ship of Fools: How a Selfish Ruling Class is Bringing America to the Brink of Revolution* frå 2018.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tucker Carlson ved The Internet Movie Database (IMDb)
Koordinatar: 40°04′10″N 29°13′17″E﻿

**Uludağ**, i antikken *Olympus*, er eit fjell i provinsen Bursa i Tyrkia, med ei høgd på 2543 meter over havet. Det er ein populær vintersportstad og ein nasjonalpark med rikt dyre- og planteliv. Om sommaren er det populært med camping og turar i fjellet. 

I antikken strekte fjellkjeda som fjellet er ein del av seg langs sørenden av Bithynia, og vart kalla Olympos på gresk. Byen Bursa vart kalla Prusa ad Olympum fordi han låg nær fjellet. Gjennom mellomalderen var det fleire eremitasjar og kloster her. Ein av dei største munkane frå det kristne austen, den austromerske munken St. Joannicius den store, budde som eremitt på dette fjellet. 

Uludağ er det høgaste fjellet i Marmararegionen. Den høgaste toppen heiter Kartaltepe og er på 2543 meter over havet. I nord ligg dei høge platåa Sarıalan, Kirazlıyayla, Kadıyayla og Sobra.

Det ligg ei stengd wolframgruve nær toppen. Gruva og fabrikken ved vart bygd i 1974 for 60 millionar dollar, men vart lukka i 1989 på grunn av for høge produksjonskostnader.

Uludağ nasjonalpark
-------------------

Nasjonalparken ligg om lag 22 km sør for Bursa og er lett tilgjengeleg frå Istanbul. Det går kabelvogn frå Bursa og oppover fjellet, med eit stopp på 1200 m. Han endar ved Sarialan kring 1630 meter over havet. 

Uludağ, det antikke Mysia Olympos, er eit av dei mest populært skiområda i Tyrkia

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Uludağ» frå Wikipedia på engelsk, den 9. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Charles Anthon, *A Classical Dictionary*, Harper, 1869, p. 1135

Bakgrunnsstoff
--------------

* Slope & Lift Informations of Uludağ Arkivert 2016-04-07 ved Wayback Machine.
* Bilete[*daud lenkje*]
* Uludağ skisenter
* "Uludag Tepe" på Peakbagger

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 26°11′6″N 50°35′38″E﻿

**Tublibukta** (arabisk خليج توبلي) er ei bukt aust i Bahrain, mellom øya Bahrain og Sitra. Bukta ligg like sør for Manamahalvøya. Øya Nabih Saleh ligg i bukta.

Området er kjent for eit rikt fugle- og dyreliv, og mangroveskogar langs breidda. Mangrovene trivest i avrenningsvatnet frå ferskvasskjelder etter vatnet har runne gjennom gardar langs bukta. Bukta er eit stort yngleområde for reker og fisk. Mange trekkfuglar stoppar òg her.

I dag har Tublibukta lide under ulovleg landvinning, forureining og minkande ferskvatn frå kjeldene. Landvinninga har redusert storleiken frå 25 km² i 1960-åra til berre 11 km² i dag. Mangrovene som brukte å ligge langs det meste av kysten, er redusert til berre nokre små område i Ras Sanad og Ras Tubli.

I 1997 vart Tublibukta eit Ramsar-område, rekna som eit internasjonalt viktig våtmarksområde.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tubli Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 4. april 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Bahrain: 'Save what remains of Tubli', Bahrain Tribune, 12. mars 2006
2. ↑  About the Ramsar Convention

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bevaring i Bahrain Arkivert 2018-09-18 ved Wayback Machine.
* Tublibukta - 'ei tapt arv', Gulf Daily News, 25. mars 2007
* Tublibukta 2010 (videorapport)
Plassering i Nord-Polen
*Tuecheler Heide* på eit tysk kart over provinsen Vest-Preussen i 1896
Tre i nasjonalparken
**Tucholaskogen** (polsk *Bory Tucholskie*; kasjubisk *Tëchòlsczé Bòrë*; tysk *Tuchler* eller *Tucheler Heide*) er ein stor skog nær byen Tuchola (*Tucheln*) nord i Polen og ligg mellom elvane Brda og Wda.

Landskap
--------

Området vart forma under den siste istida og er dekt av låge åsar og meir enn 900 vatn. Med eit areal på 1200 km² med tett gran- og furuskog, er skogen ein av dei største i Polen og Sentral-Europa. Sidan 1996 har området vart ein del av Tucholaskogen nasjonalpark, som har eit areal på 46,13 km². Om lag ein tredjedel av området er busett av Kociewiacy-folket.

Dei største byane i området er Czersk og Tuchola.

Historie
--------

Under Det tyske keisardømet var *Truppenübungsplatz Gruppe* eit militært område der det vart utført medisinske forsøk. 

Under invasjonen av Polen i 1939 i byrjinga av den andre verdskrigen vart det store slaget ved Tucholaskogen utkjempa i området, og det vart igjen okkupert av tyske troppar. og kalla *Truppenübungsplatz Westpreußen*, eller kodenamn «Heidekraut».

Mellom august 1944 og januar 1945 utførte SS-troppar under Hans Kammler og Walter Dornberger omfattande testar av A-4-missilar (V-2-rakettar), etter at teststaden nær Blizna vart oppdaga og så bombardert av dei allierte. Om lag 107 missilar vart fyrt av i retning sørover. I januar 1945 evakuerte tyskarane område før Den raude arméen tok over området. 

Etter den andre verdskrigen var skogen ein skjulestad for mange antikommunistiske partisanar, mellom anna Zygmunt Szendzielarz.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tuchola Forest» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mai 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Erich Wernicke: *Wanderungen durch die Tuchler Heide*. Kafemann, Danzig 1913 (Digitalisat)

1. ↑  Heinz Guderian: Erinnerungen eines Soldaten, *"Ich hatte am 3.9 ... meinen Sohn Kurt wiedergesehen und mich dabei an den Türmen von Kulm, meiner Geburtsstadt, erfreut, die vom Ostufer der Weichsel herüberwinkten. Am 4.9 ... bei ihren Waldgefechten und endete auf dem alten deutschen Truppenübungsplatz Gruppe westlich Graudenz."*, 1951,

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bory Tucholskie nasjonalpark
* Rakettoppskytingar ved *Heidekraut*
* Rakettutskytingsbasen ved Heidekraut i dag Arkivert 2007-12-01 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 53°36′N 18°00′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Good Night***  Song av The Beatlesfrå albumet *The Beatles* |
|  |
| **Utgjeve** | 22. november 1968 |
| **Innspelt** | 28. juni 1968 |
| **Sjanger** | Tradisjonell pop, voggesong |
| **Lengd** | 3:11 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

«**Good Night**» er ein song av The Beatles på albumet *The Beatles (White Album)* frå 1968. Han er skriven av John Lennon, men tilskriven på vanleg vis Lennon/McCartney.

Songen er sungen av Ringo Starr og er ei roleg og behageleg avslutting på *Det kvite albumet* og kjem direkte etter den eksperimentelle og støyande «Revolution 9». Melodien er enkel og typisk for stilen Paul McCartney ofte nytta, men viser at òg Lennon kunne ha eit sentimentalt hjarte.

George Martin har arrangert orkesteret på ein smektande måte. Lennon sa at han ønskte at songen skulle lyde skikkeleg «cheesy», som ein storslått Hollywood-produksjon. Kvifor han let Starr synge er ikkje godt å seie, men den sorgtunge stemma til Starr passar fint inn i stemninga. 

Ekteskapet med Cynthia gjekk mot slutten då Lennon skreiv songen, som opphavleg var meint som ein godnattsong for sonen Julian. Lennon skreiv to godnattsongar, begge for sønene sine. Den andre var «Beautiful Boy» for sonen Sean på albumet *Double Fantasy*.

Medverkande
-----------

* Ringo Starr – solovokal
* George Martin – celesta, orkesterarrangement
* The Mike Sammes Singers – korvokal
* Orkester – tolv fiolinar, tre bratsjar, tre celloar, tre fløyter, klarinett, horn, vibrafon, kontrabass, harpe

Personell per Ian MacDonald

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Good Night» frå Wikipedia på bokmål, den 9. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:* 
		- *Beatles hele livet*, Bård Ose, Bergen 1999.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Songtekst Arkivert 2009-02-22 ved Wayback Machine.
* Alan W. Pollack «Good Night»




1. ↑  MacDonald 2005, s. 294.
**Einar Hovdhaugen** (26. februar 1908–1. juli 1996) var ein norsk bonde, politikar, kulturhistorikar og målmann frå Venabygd i Ringebu. Han representerte Bondepartiet/Senterpartiet på Stortinget frå 1958 til 1969, og skreiv fleire bøker om kulturhistorie. Han var far til språkforskaren Even Hovdhaugen.

Liv og gjerning
---------------

Hovdhaugen gjekk Gudbrandsdal fylkesskule og arbeidde på gard og tidvis som lærar i folkeskulen. I 1927 tok han over slektsgarden i Venabygd og dreiv denne, etter 2. verdskrigen var han også medarbeidar i avisa Gudbrandsdølen.

Frå 1946 til -49 var Hovdhaugen generalsekretær i Bondepartiet. Han var medlem av Ringebu kommunestyre i 1945-47 og 1951-55. Elles hadde han verv i mellom anna skulestyre, forliksråd og styret for Noregs Bank si avdeling på Lillehammer.

Hovdhaugen møtte enkelte gongar på Stortinget i perioden 1954-57, som andre vararepresentant for Bondepartiet i Oppland. Ved stortingsvalet hausten 1957 vart han vald direkte inn på Stortinget, og møtte fast frå nyår 1958. Han vart attvald dei to neste periodane, fyrste gongen på fellesliste med Venstre, deretter på ei rein senterpartiliste. I alle tre tingbolkane var han medlem av kyrkje- og undervisningskomiteen. Han var mellom anna saksordførar for opprettinga av Universitetet i Tromsø. I dei to siste periodane var han høvesvis sekretær og visesekretær i Odelstinget.

Hovdhaugen hadde ei mengd offentleg verv. Han var styremedlem i Riksteatret frå 1949 til 1972, leiar dei siste fire åra. På 1960-talet var han medlem av Vogt-komiteen, som vurderte språkstoda i landet, aktiv i Noregs Mållag. Han hadde fleire sentrale tillitsverv i landbrukssamvirket og i Norges Bondelag. Frå 1969 var han med i den fem mann store Nobelkomiteen. Hovdhaugen og Helge Rognlien trekte frå Nobelkomiteen i 1973, etter at fleirtalet på tre hadde trumfa gjennom at prisen skulle tildelast Henry Kissinger og Le Duc Tho.

Gjennom store delar av sitt vaksne liv skreiv Hovdhaugen mange kultur- og lokalhistoriske bøker og artiklar, og tok del i debattar om kulturpolitiske spørsmål. Mellom anna forfatta han to bøker prenta i serien Norsk kulturarv; *Husmannstida* frå 1975 og *Vårt møte med døden* frå 1981.

Hovdhaugen vart tildelt ei rad prisar. I 1976 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og i 1978 fekk han Norsk kulturråds pris for lokalhistorie.

Kjelder
-------

* Norsk biografisk lelksikon
* «Einar Hovdhaugen». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* LCCN

 |
**Vigleik Dyrøy** (fødd 1957) er ein norsk visesongar, komponist og tekstforfattar frå Askøy.

Han var medlem av visegruppa Fenring. Dei gav ut albumet *Tilbakeblikk...* i 1979. 
Vigleik Dyrøy har tonesett fleire av dikta til Olav Lavik og halde fleire konsertprogram saman med han. 
Han og Fenring deltok med Olav Lavik i Erik Bye sitt program *Toner fra Askøy*.

Dyrøy er i dag leiar for gruppa Demring. Vigleik Dyrøy og «Demring» reiser rundt i folkeakademia og mållaga med programmet *Audslegt rop mot bratt fjell*, som er bygd på Lavik/Dyrøy-songar.
I 2009 gav Askøy Mållag ut boka *Kall meg rimsmed og jordtræl - Olav Lavik i liv og dikting*. Dyrøy var redaktør for boka. Cd-en *Diktet og draumen*, som fylgjer med boka, inneheld 11 songar innspelt av gruppa Demring.

Kjelder
-------

* «Glimrande comeback av Fenring» - artikkel av Harald Clausen
* Hordaland Folkeakademi - *Program for 2009*.
* *«Suksess for den nye visegruppa 'Fenring'»* - artikkel av Conrad Clausen



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
Nornene ved foten av Yggdrasil.
**Dei tre nornene** var i norrøn gudelære tre lagnadsgudinner som heitte Urd, Skuld og Verdande. Dei sat ved brunnen Urdarbrunn under Yggdrasil og spann på lagnadsveven, som synte lagnaden til alle menneske og æsene. 

Dei tre nornene står for fortid (*Urd*), notid (*Verdande*) og framtid (*Skuld*). Nornene var alltid til stades når eit barn vart fødd. Dei avgjorde lagnaden til barnet. Det var mange norner i den norrøne mytologien, men desse tre stod over dei andre nornene. 

Det er hevda at Urd nok er den førande og mest sentrale av dei tre nornene, og at dei to andre er aspekt av henne. Urd finst og under nærskylde namn i andre språk (*Wyrd* på Gamalengelsk).

Mange av dei førkristne mytologiane har lagnadsgudinner av dette slaget. Ein finn dei mellom anna gresk mytologi (moirene).

Ulike slag treeningsgudinner finst att i mange indoeuropeiske gudekrinsar.

Kjelder
-------

1. ↑  Fosmark, Kjellrun; Moe, Åse (1998). *Guder, volver og sjamaner: en sammenlignende reise i gresk, norrøn og samisk mytologi*. Huitfeldt forlag. s. 137–138. ISBN 8270031992.
**Einar Hareide** (fødd 24. oktober 1899 i Ålesund, død 7. april 1983) var ein norsk fiskebåtreiar, organisasjonsmann, stortingsrepresentant og partiformann.

Han voks opp og budde på Hareid. Etter fullført handelsgymnasium overtok han i 1920 havfiske- og handelsselskapet Johan E. Hareide A/S, som faren hadde bygd opp. Som fiskebåtreiar hadde han ansvaret for fleire selskap. Han la ned mykje arbeid i fiskeriorganisasjonane. Mellom anna var han første disponenten for Storsildlaget som vart skipa i 1927. Han var og med i Stor- og Vårsildlaget, organisasjonen for drivgarnsflåten, og som hadde tyngdepunktet sør om Stadt. Då desse to organisasjonane vart samanslegne til Sildesalgslaget, i 1940, vart Einar Hareide ordstyrar på årsmøta, det såkalla Sildetinget, til 1970. Frå 1928 var han styreformann i Sildefiskernes Fabrikklag. Han var og med i fleire andre fiskeriorganisasjonar.

Einar Hareide hadde administrative verv. Han sat i styre, og som formann i fleire næringsverksemder, dei fleste på Sunnmøre. Han hadde og verv innan kristelege organisasjonar, særleg i Norges Kristelige Ungdomsforbund og Det Norske Misjonsselskap.

På Stortinget representerte han Møre og Romsdal KrF i fem periodar frå 1945 til 1965. Han sat i Sjøfarts-og Fiskerikomiteen i alle 20 åra. Han var og visepresident i Lagtinget.

Einar Hareide var formann i Kristeleg folkeparti 1955–67.

Han vart kommandør av St. Olavs Orden i 1965

Kjelder
-------

* Harald Kjølås: Partiformannen frå Hareid i *100 år 100 navn Personer som har preget hundreåret på nordvestlandet* Sunnmørsposten Forlag 2000
* «Einar Hareide». Stortinget.no.


| * v
* d
* e
Leiarar for Kristeleg Folkeparti |
| --- |
| Ingebrigt Bjørø (1933–38) • Nils A. Lavik (1938–51) • Erling Wikborg (1951–55) • Einar Hareide (1955–67) • Lars Korvald (1967–75) • Kåre Kristiansen (1975–77) • Lars Korvald (1977–79) • Kåre Kristiansen (1979–83) • Kjell Magne Bondevik (1983–95) • Valgerd Svarstad Haugland (1995–2004) • Dagfinn Høybråten (2004–2011) • Knut Arild Hareide (2011–2019) • Kjell Ingolf Ropstad (2019–2021) • Olaug Bollestad (2021–) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |