recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 59°52′52.655″N 10°47′10.061″E﻿

Gressholmen (i framgrunnen) og innanfor litt av Bekkelaget med hamna på Sjursøya.
**Bekkelaget**, som inkluderer **Bekkelagshøgda**, er eit strok i den administrative bydelen Nordstrand i Oslo. Stroket er hovudsakleg eit bustadområde med småhus og einebustader, villaer, men med hamnar på nordre halvparten av Bekkelagets strandsone mot fjorden. Ifylgje ein reguleringsplan frå august 2009 skal dette vere den permanente hamna i Oslo, kalla Sydhavna.

Bekkelaget ligg på austsida av Bunnefjorden, ein arm av Oslofjorden, og strekker seg frå fjorden (med nokre av øyane) i vest, til Brattlikollen i aust, og frå Kongshavn og Ekebergskråningen i nord, til området Kastellet (namngjeve etter Kastellet gård) i sør. På det opphavlege Bekkelaget, nede med fjorden, som no vert kalla Nedre Bekkelaget, byrja bustadutbygginga allereie på 1800-talet, men på Bekkelagshøgda, som òg vert kalla Øvre Bekkelaget, var det fullføringa av Ekebergbanen gjennom området i 1917 som gav støytet til det vesentlegaste av utbygginga her.

Soga
----

Bekkelaget med veg og jarnbane på innsida av Bekkelagskollen, fotografert i 1905. Bekkelaget stasjon er òg å sjå i nærleiken av Bekkelagskollen. Foto: Olaf Martin Peder Væring/Oslo Museum

Namnet *Bekkelaget*, der *lag* tydar fiskarstad, har si bakgrunn i at fiskarlaget som fiska i dette området vart kalla *Bachelauget*. Her har det vore to gardar med namnet Bekkelaget, Store Bekkelaget mot Paddehavet i sør, og Lille Bekkelaget (Kneppe) nord for det som då vart kalla Bekkelagskollen, som var ein markert fjellknaus med bustadhus på i strandsona på vestsida av Mosseveien. Heile denne kollen vart sprengd vekk på 1960-talet for både å byggje hamn, og for å byggje Bekkelaget renseanlegg, som stod ferdig i 1963 (i 2001 erstatta med eit nytt reinseverk inne i fjellet) for å reinse kloakk og avløpsvatn frå store deler av Oslo før det vart sleppt ut i fjorden.

Vegen Ljabrochausséen, forløparen til dagens Mosseveien, vart bygd gjennom området i 1850. og jarnbanen Smaalensbanen, forløparen til Østfoldbanen, vart ferdig gjennom området i 1879, med stasjon på Bekkelaget, Bekkelaget stasjon. Jarnbanestasjonen var ein sterkt medvirkande årsak til at bustadutbygginga kom i gang i området frå Nedre Bekkelaget og oppover mot Bekkelagshøgda.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Bekkelaget Lokalhistoriske Forening om Store Bekkelaget*, arkivert frå originalen 13. august 2014, henta 14. juli 2016
2. ↑  *Bekkelaget Lokalhistoriske Forening om Lille Bekkelaget*, arkivert frå originalen 29. oktober 2007, henta 14. juli 2016
3. ↑  *Bekkelaget Lokalhistoriske forenings bilder fra Bekkelaget 1850 – 1865*, arkivert frå originalen 2. juli 2014, henta 14. juli 2016

Litteratur
----------

* Knut Are Tvedt (redaktør), 2010, *Oslo byleksikon*, sidene 69 og 70. Oslo: Kunnskapsforlaget ISBN 978-82-573-1760-7
**Laberget**, tidlegare skrive *Ladberget* og *Ladeberg*, er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. Garden har matrikkelnummer 1.

Geografi
--------

Laberget ligg lengst vest på nordsida av Skifjorden og grensar i nord til gardar i Fjaler kommune og i aust til Varlia.

Historie
--------

Garden vart skilt ut frå Varlia i 1796. 
Husmannsplassen Labergsbotnen vart fråflytt kring 1900.
I 1890-åra vart det bygd kai på Laberget og det vart også drive sildesalting og handel der.

Namnet
------

Namnet tyder eit berg der det vert lasta om eller ein utskipingsstad, og kjem av at Laberget ofte var einaste isfrie hamna i Skifjorden på vintrane, og gardane innover nordsida av fjorden nytta Laberget til utskiping.

Namnet er også brukt mange andre stader i landet. 

Statens kartverk godkjende skrivemåten «Laberget» i 2003 og avviste samstundes «Ladberget».

Sjå òg
------

* Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Kjelder
-------

1. ↑  «Postnummerkart på nettstaden til Posten».  *Vitja 20. november 2010*
2. 1 2  «Gardsleksikon på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv».  *Vitja 20. november 2010*
3. 1 2 3 4 5  Inger Kellmer (1990). «Laberget : Gnr. 1». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 15. ISBN 8299219817.
4. ↑  «yr.no».  *Vitja 20. november 2010*

Vidare lesnad
-------------

* Inger Kellmer (1990). «Laberget : Gnr. 1». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 15-19. ISBN 8299219817.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Laberget i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
* «Ladeberg» i matrikkelutkastet av 1950
* «Laberget» i gardsmatrikkelen for 1886
Koordinatar: 58°57′9.6″N 5°42′14.2″E﻿

**Solborg Folkehøgskole** er ein kristen folkehøgskule som ligg på Tjensvoll i Stavanger kommune i Rogaland. Skulen tar imot om lag 150 elevar i året og er ein av dei største norske folkehøgskulane. Skulen blei grunnlagt i 1913 og er eigd av Normisjon.

Solborg har symjehall, sandvolleyballbane, fotballbane, treningsrom og fotostudio. Elevar ved Solborg kan velja mellom 13 ulike linjer, som alle inkluderer studieturar. I tillegg til linjefaga, består undervisninga av valfag, fellesfag og laurdagsseminar.

#### Linjefag ved skulen i 2015:

|  |  |
| --- | --- |
| * Adventure Action Sport
* Bilde, Form & Kunst
* Film
* Global Village Connect
* Global Village Foto
* Global Village Foto Pro
* GloBall United
 | * ICE-line
* Klær, mote & design
* Life Changing Fitness
* Multisport Pluzz
* Rampelys Musikkproduksjon
* Rampelys Scene
 |

Kjelder
-------

* «Solborg Folkehøgskole - Om skolen». folkehøgskole.no. Henta 7. juni 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
Ein bekk.
**Bekk** er ein etter måten liten, naturleg straum av vatn i eit far i terrenget, *bekkefaret*. Ein bekk skil seg såleis frå ei elv ved å vere mykje mindre både når det gjeld vassmengda og breidda av faret, og er òg som oftast mykje stuttare.

Ein bekk kan få tilførsle av vatn beinveges frå terrenget ikring, slik at det ikkje kan påvisast ein konkret stad der han byrjar, eller han kome ut frå ei myr, eit tjern, eit vatn, eller frå ei kjelde, ei olle eller eit oppkome, altså til å byrje med vere grunnvatn som kjem opp til overflata frå ei vassår (vassåre) i jorda. Bekken endar anten i ein annan bekk, i ei elv, eit tjern, eit vatn, eller i sjøen, eller han kan forsvinne ned i holrom i jorda eller i lausmassar. 

Ordet *bekk*, ofte i fleirtal, vert òg nytta om små mengder vatn eller væte som renn i strimer utover ei flate, til dømes utover golvet etter vasslekkasjar i taket, eller om vatn som i einskilde høve strøymer i strimer nedetter til dømes ei skråning, ein veg, utover eit jorde og liknande; «i vårløysinga strøymer vatnet i bekkar nedetter jordet».

Andre ord som tyder *bekk*
--------------------------

Ein bekk kan òg verte kalla ei *gróv*, slik ordet *gróv* jamvel kan tyde vassfar, eller eit lite vassdrag. Ein djup bekk som renn stille eller med svak straum, vert ofte kalla ein *løk*. Naturleg utviding i eit bekkefar eller ei elv vert òg gjerne kalla ein *løk*. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Koordinatar: 75°18′S 19°0′W﻿

**Stancomb-Wills-straumen** er ein stor isbre som flyt ut i austlege Weddellhavet sør for Lyddan Island. Isbreen vart oppdaga under U.S. Navy sin flytur med eit LC-130-fly over kysten den 5. november 1967, og vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå fotografi tekne på den tida. Namnet vart nytta av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1969.

**Stancomb-Wills-bretunga** er ei lang bretunge som stikk ut i sjøen frå Stancomb-Wills-straumen aust i Weddellhavet. Brefronten av denne tunga vart oppdaga i januar 1915 av ein britisk ekspedisjon leia av Ernest Shackleton. Han namngav han «Stancomb-Wills Promontory», etter dame Janet Stancomb-Wills, som gav pengar til ekspedisjonen. I 1969 vart namnet endra av US-ACAN til «Stancomb-Wills-bretunga».

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis
* Isstraumar i Antarktis

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Stancomb Wills Glacier» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Det norske **stamvegnettet** var per 1. januar 2004 8597 kilometer. Fylgjande stamvegar er etablerte:

Stamvegnettet pr 2004
Stamvegrute 1
Europaveg 6 Svinesund (riksgrensa mot Sverige) - Oslo
Stamvegrute 2a
Europaveg 18 Ørje (riksgrensa mot Sverige) – Oslo
Stamvegrute 2b
Riksveg 2 Magnor (riksgrensa mot Sverige) – Kløfta
med tilknytingar
Riksveg 20 Kongsvinger – Elverum
Riksveg 35 Jessheim – Hønefoss – Hokksund
Stamvegrute 3
Europaveg 18 og Europaveg 39 Oslo – Kristiansand – Stavanger
Riksveg 23 Lier – Frogn
Stamvegrute 4a
Europaveg 39 Stavanger – Bergen – Ålesund
Stamvegrute 4b
Europaveg 39 Ålesund – Trondheim
Stamvegrute 4c
Riksveg 9 Kristiansand – Haukeligrend
Riksveg 13 Jøsendal – Voss
Stamvegrute 5a
Europaveg 134 Drammen – Haugesund
Riksveg 36 Eidanger i Porsgrunn – Seljord
Stamvegrute 5b
Riksveg 7 Hønefoss – Gol
Riksveg 52 Gol – Borlaug
Stamvegrute 5c
Europaveg 16 Sandvika – Bergen
med tilknytingar
Riksveg 5 Lærdal – Florø
Stamvegrute 6a
Europaveg 6 Oslo – Trondheim
med tilknytingar
Riksveg 4 Sinsenkrysset til Mjøsbrua
Riksveg 150 Ulven – Lysaker
Stamvegrute 6b
Riksveg 3 Kolomoen – Ulsberg
Stamvegrute 6c
Riksveg 15 Otta – Måløy
Stamvegrute 6d
Europaveg 136 Dombås – Ålesund
Stamvegrute 6e
Riksveg 70 Oppdal – Kristiansund
Stamvegrute 7
Europaveg 6 Trondheim – Fauske
med tilknytingar
Europaveg 14 Trondheim – Skurdalsvollen (riksgrensa mot Sverige)
Europaveg 12 Mo i Rana – Umbukta (riksgrensa mot Sverige)
Riksveg 80 Fauske – Bodø
Stamvegrute 8a
Europaveg 6 Fauske – Nordkjosbotn
med tilknytingar
Europaveg 10 Bjørnfjell (riksgrensa mot Sverige) – Å
Europaveg 8 Nordkjosbotn – Tromsø
Stamvegrute 8b
Europaveg 6 Nordkjosbotn – Kirkenes
med tilknytingar
Europaveg 8 Skibotn – Saana (riksgrensa mot Finland)
Europaveg 69 Olderfjord – Nordkapp
Europaveg 75 Samelandsbrua (riksgrensa mot Finland) – Vardø
Europaveg 105 Kirkenes – Storskog (riksgrensa mot Russland)
Riksveg 92 Karasjok – Karigasniemi (riksgrensa mot Finland)
Riksveg 93 Alta – Geadgejávri (riksgrensen mot Finland)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stamvegutredninger Arkivert 2007-10-30 ved Wayback Machine. – oversikt over stamvegruter hjå Statens vegvesen.

Denne artikkelen byggjer på «Stamveinettet» henta frå Wikipedia på bokmål 30. juni 2007.
| Lusaka |
| --- |
| Horisonten til LusakaHorisonten til Lusaka |
| Styresmakter |
| LandProvinsDistrikt | ZambiaLusakaLusaka |
| Geografi |
| Innbyggjarar | 1 742 979 (2010) |
| Diverse anna |
| **Nettstad:** www.lcc.gov.zm |
| Plassering |
| Plassering av  LusakaPlassering av Lusaka |

**Lusaka** er hovudstad og største byen i Zambia. Han ligg på sørdelen av sentralplatået, 1 279 meter over havet. Innbyggartalet vart i 2007 berekna til 3,1 millionar. Byen hyser regjeringskontora og er det økonomiske senteret i landet. Fire av hovudvegane i Zambia; Great North Road, Livingstone Road, Great East Road og Great West Road går ut frå/inn i byen. Dei to mest brukte språka i Lusaka er engelsk og nyanja.

Styre
-----

Både den lovgjevande, utøvande og dømmande makta i Zambia har sine sete i Lusaka. Parlamentet har plass i ein 15 etasjar høg bygning. Byen er også hovudstad for Lusaka-provinsen, den minste men mest folkerike av dei ni provinsane i landet.

Samferdsle
----------

Eit kjøpesenter på Manda Hill, ved Great Eastern Road
### Fly

Byen har flyplass, Lusaka International Airport, og ligg ved jarnbanen mellom Livingstone og Kitwe. Flyplassen vert brukt av både offentleg og militær luftfart.

### Buss

Bussruter går frå Lusaka til nærliggjande byar som Siavonga og Chirundu.

Klima
-----

Lusaka har eit fuktig, subtropisk klima. Kjølegaste månaden, juli, har ein middeltemperatur på 16 °C. Klimaet er prega av varme, men ikkje heite, somrar. Resten av året er det mildt. Den varmaste månaden, oktober, ligg temperaturen godversdagane på kring 25 °C. Lusaka har både regntid og tørketid. Tørketida er den dominerande og varer frå april til slutten av oktober.

Historie
--------

Høgsteretten i Zambia
Lusaka var ein landsby oppkalla etter hovdingen sin, Lusakasa, som i fylgje soga låg på Manda Hill, nær der Zambias nasjonalforsamling står no. Området vart utvida av europeiske, i hovudsak britiske, settlarar då det i 1905 vart bygt jarnbane.

I 1935 vart byen vald til hovudstad i den britiske kolonien Nord-Rhodesia, til dess hadde Livingstone vore hovudstad i kolonien. Staden vart vald, både for at han låg nokså sentral og for at han låg i krysset mellom Great North Road og Great East Road.

Etter danninga av føderasjonen mellom Nord- og Sør-Rhodesia i 1953, vart byen eit senter for ei sjølvstendrørsle mellom nokre av den utdanna eliten. Dette førte til danninga av republikken Zambia. I 1964 vart Lusaka hovudstad i det nyleg sjølvstendige Zambia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lusaka» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lusaka**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**Sylfest Glimsdal** (fødd 9. oktober 1966) er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Fagernes. Han fekk VM-gull med Noreg i lagøvinga i 1999 og VM-sølv i same øvinga i 1992, samt VM-bronse i stafett i 1989. I 1992-sesongen vart han nummer tre i verdscupen i skiskyting.

### Aktiv

Under VM i skiskyting 1989 gjekk Glimsdal andreetappen det norske stafettlaget som tok bronsemedaljar, dei andre på laget var Geir Einang, Eirik Kvalfoss og Gisle Fenne.

I 1992-sesongen kom Glimsdal på tredjeplass samanlagt i verdscupen i skiskyting, etter landsmannen Jon Åge Tyldum og svenske Mikael Löfgren. Under VM same året, arrangert i Novosibirsk, fekk han sølv i lagøvinga saman med Gisle Fenne, Frode Løberg og Jon Åge Tyldum.

I sin siste sesong som aktiv på toppnivå, 1998, gjekk han saman med Ole Einar Bjørndalen, Egil Gjelland og Halvard Hanevold Noregs lag inn til VM-tittel i lagøvinga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sylfest Glimsdal» frå Wikipedia på engelsk, den 17. november 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Sylfest Glimsdal» (på engelsk). Olympedia. Henta 23. juni 2022.
**Standardavviket** er eit mål for spreiinga av verdien i eit datasett eller av verdien av ein stokastisk variabel. Han er definert som kvadratrota av variansen.

Ein av grunnane til at standardavviket er ein viktig parameter, er Tsjebysjevs ulikskap som seier at dei fleste verdiane i eit datasett vil liggje i nærleiken av gjennomsnittet, der «i nærleiken» er definert ved hjelp av standardavviket.

Standardavviket vart introdusert av Francis Galton mot slutten av 1860-talet.

Animasjon som viser 1, 2 og 3 standardavvik frå gjennomsnittet i eit datasett.
Mørkeblå farge viser verdien som er under éit standardavvik frå gjennomsnittsverdien. I ein normalfordeling vil 68,27 % av datasettet vere under éit standardavvik frå gjennomsnittet. 95,45% er under to standardavvik frå gjennomsnittet (himmelblå farge), 99.73% under tre standardavvik og 99.994% under fire.

Definisjon
----------

Viss vi har ein gjeven populasjon *x*1, ... *x**N* av reelle tal så er gjennomsnittet gjeven ved

{\displaystyle {\overline {x}}={\frac {1}{N}}\sum \_{i=1}^{N}x\_{i},}
og standardavviket definert som

{\displaystyle \sigma ={\sqrt {{\frac {1}{N}}\sum \_{i=1}^{N}(x\_{i}-{\overline {x}})^{2}}}}.
Standardavviket til ein stokastisk variabel *X* er definert som 

{\displaystyle \sigma ={\sqrt {\operatorname {E} ((X-\operatorname {E} (X))^{2})}}={\sqrt {\operatorname {E} (X^{2})-(\operatorname {E} (X))^{2}}}},
der*E*(*X*) er forventningsverdien til *X*.

Viss ein har gjeve stikkprøver *x*1,...*x**n* frå ein større populasjon, blir det empiriske standardavviket definert som 

{\displaystyle s={\sqrt {\frac {\sum \_{i=1}^{n}(x\_{i}-{\bar {x}})^{2}}{n-1}}}.}

Relativt standardavvik
----------------------

Ved å dividere standardavviket med gjennomsnittsverdien får ein *relativt standardavvik*. Dette blir som regel oppgjeve i prosent.

Måleeining
----------

Standardavvik har som regel same nemning som måleeininga til verdien i datasettet. Eit unntak er for verdiar som har prosent som nemning. Sidan ein differanse mellom to prosentmålingar har eining prosentpoeng, vil standardavviket til slike datasett ha eining prosentpoeng. Det blir likevel ofte gjort feil med dette, og prosent blir brukt som nemning òg for standardavviket, noko som gjer det uklart om det er snakk om eit vanleg standardavvik eller eit relativt standardavvik.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Standardavvik» frå Wikipedia på bokmål, den 15. februar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
Standarten for det franske *9e régiment de chasseurs parachutistes*  (Niande fallskjermsjegar-regimentet).
**Standart** er ei militær fane eller eit banner som vert brukt som feltteikn i krig. Omgrepet «standart» vert særleg brukt om kvadratiske rytterfaner som vert borne av kavaleriet.

Feltteikenet eller standarten for den tyske militæreininga Leibstandarte-SS Adolf Hitler var typisk for den nazistiske militære estetikken og -propagandaen før og under andre verdskrigen og har trekk av dei antikke, romerske legionenes faner med ørn og gull.

  

I antikken og mellomalderen var standart eit banner som vart heist som et feltteikn framfor feltherren. Standart var også det opphavelege namnet på riksbanneret til den tyske keisaren. I Hitler-Tyskland var dekorative standartar saman med uniformer og flagg viktige deler av den visuelle, militære propagandaen. Da vart ordet Standarte ofte brukt synonymt med regiment.

Etymologi
---------

Ordet standart kjem via fransk *étendard* og tysk *Standarte* ifrå det latinske *extendere*, det vil seie «breie ut». Ordet har i overført tyding fått forma *standard*, det vil seie «det som fører an og viser vegen», altså ein rettleiande norm eller definisjon, for eksempel for varer eller mål.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oppslagsordet «Standart» forklart i *Ordbog over det danske sprog* (på dansk)
Koordinatar: 79°47′S 82°53′W﻿

**Union Glacier Camp** er den einaste private, sesongbaserte leiren i Antarktis. Han ligg i Heritage Range i Ellsworth Mountains på Unionbreen, som har gjeve namn til leiren. Han vert driven av Antarctic Logistics & Expeditions LLC (ALE), eit selskap som driv ekspedisjonar og turar til det indre av Antarktis.

Leiren ligg nær Union Glacier Blue-Ice Runway SCGC ein sjeldan, naturleg stålisrullebane som gjer at jetfly med hjul (og ikkje berre meiar) kan lande der. Det russiske Ilyushin Il-76-flyet transporterer regelmessig utstyr og personell til leiren. 

From Union Glacier Camp går transport til Sørpolen, Vinson Massif, Herculesfjorden og andre stader med eit Twin Otter eller Basler BT-67 med meiar. 

I løpet av månadane frå november til januar, då vêret er på det beste, vert charterturar frå Punta Arenas i Chile arrangerte til leiren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Union Glacier Camp» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Antarctic Logistics & Expeditions
2. ↑  *Polar Conservation Organisation*, arkivert frå originalen 19. juli 2011, henta 8. mars 2014
3. ↑  «No more Patriot Hills: ALE’s new runway and camp; and additions to the South Pole list». Henta 8. mars 2014.
4. ↑  Initial environmental evaluation – development of blue-ice and compacted-snow runways, National Science Foundation Office of Polar Programs, April 9, 1993

Bakgrunnsstoff
--------------

* Adventure Network International ANI

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 61°17′55″N 7°17′21″E﻿

Urnes i Lustrafjorden
Lustrafjorden nordom Gaupne. 
Foto:
Per Olav Bøyum
 

**Lustrafjorden** er ein fjordarm av Sognefjorden på nordsida av fjorden i Luster kommune. Med ei lengd på 42 km er han den lengste sidefjorden av Sognefjorden og går generelt nordover og inn til Skjolden. Frå Skjolden og ut til starten av Sognefjorden er det 204 km. 

Fjorden har innløp mellom Ombandsnes i sørvest og Asalneset i nordaust. Dei yste delane av fjorden har bratte fjellsider utan busetnader og vegsamband. Etter 10 km ligg Kinsedalen på austsida og litt lenger nord ligg Ornes, der Urnes stavkyrkje står. Frå her går det ferje rett over fjorden til Solvorn på vestsida. Frå Urnes og nordover austsida av fjorden går fylkesveg 331. 

Eit stykke lenger nord ligg grenda Kroken på austsida, medan garden Vedvik og indre Eikjo ligg tvers over på andre sida. Frå her går det òg vegsamband på vestsida av fjorden. Like nord for Eikjo ligg innløpet til Gaupnefjorden, som går 4,5 km nordvest og inn til Gaupne. Nord for innløpet ligg grenda Nes og frå her går Riksveg 55 langs vestsida av fjorden og inn til Skjolden. 

Nokre kilometer nord for Nes ligg grenda Flahamar på vestida og Sørheim tvers over fjorden på andre sida. Litt lenger nord ligg bygda Luster på vestsida. Ved Luster svingar fjorden nordaustover og held fram 8 km inn til Skjolden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**7 Days and a Miracle** er ei norsk kristen pop/rock-gruppe frå Toten som starta opp i 1994.

Historie
--------

Gruppa starta opp under namnet *Expect a Miracle* med medlemmene Knut Anders Sørum (vokal), Lewi Bergrud (vokal, gitar) og Geir Holten (slagverk). Dei debuterte med EP-en *Follow You* i 1996, og følgde opp med studioplata *Open Mind* i 1999.

Både stilen og namnet deira endra seg noko til oppfylgjaralbumet *Approach You* frå 2003. Dette gav dei ut under bandnamnet *Expect*. Etter dette forlét vokalist Knut Anders Sørum bandet for å satsa meir på soloprosjekt. Eitt av desse vart å representera Noreg i Eurovision Song Contest 2004 med låta High.

Dei gjenverande bandmedlemmene gjekk etter dette saman med Ronny Ødegård og Knut Bjørnar Asphol og danna 7 Days and a Miracle. Plata med same namnet vart utgjeven på Master Music i 2006. Ein restaurert versjon av same plata kom i 2010.

Diskografi
----------

* *Follow You* (EP, 1996)
* *Open Mind* (1999)
* *Approach You* (2003)
* *7 Days and a Miracle* (2006)

Referansar
----------

1. ↑  7 Days and a Miracle på NRK Urørt
2. ↑  *Biografien til Knut Anders Sørum*, arkivert frå originalen 4. desember 2010, henta 22. august 2011
3. ↑  Open Mind hjå Mudistore.no[*daud lenkje*]
4. ↑  *Diskografi: utgjevingar med Knut Anders Sørum*, arkivert frå originalen 6. mars 2016, henta 22. august 2011
5. ↑  Krigsropet, nr. 21, 2004: Grand Prix-klare Knut Anders: - Troen handler alt om Jesus.[*daud lenkje*]
6. ↑  Crossrhythms.co.uk om 7 Days and a Miracle
7. ↑  Plata 7 Days and a Miracle hjå Mudistore.no[*daud lenkje*]
**Britt Kjellesvik Rage** (fødd 1955 på Tysnes i Sunnhordland) er ein norsk dokkemakar og tekstilkunstnar, mest kjend for sine dokker i autentiske folkedrakter frå Vestlandet eller mellomalder. Dokkene har fått brei omtale i ei rekkje aviser og tidsskrift, mellom anna i *Norsk Husflid* og i Danmark, Holland, Tyskland og USA. Ei dokke i tradisjonell Tysnesdrakt vart overrakt kongen og dronninga i gåve frå Tysnes kommune under kongebesøket i Hordaland 2009. 

I år 2000 starta ho Dokkegalleriet i heimen sin på Tysnes i Sunnhordland, med verkstad og galleri. Her har det forutan produksjon av dokker, teaterdokker, leiker og historiske drakter også vore halde fleire utstillingar med forskjellige kunstnarar.

I 1986 publiserte Britt Kjellesvik Rage boka *Folkedrakter i Sunnhordland - frå Tysnes på 1800-talet*. Ho har bygd opp ein database over gamle draktplagg frå Tysnes, der over 500 plagg er registrert.

Britt Kjellesvik Rage er utdanna som ergoterapeut og har studert draktskikk og draktkultur ved Universitetet i Bergen og NTNU.

Kjelder
-------

* *Norsk Husflid* nr 4 2000

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad for Dokkegalleriet
Ein **kvantisert virvel** er eit type strøymingsmønster som ein kan få i superflytande væsker.

Lars Onsager føresåg desse kvantevirvlane i 1947 i samband med superflytande helium. Onsager peikte òg ut at kvantiserte virvlar skildrar sirkuleringa i superflytande væsker og gjetta på at stimuleringa av dei er det som skapar faseovergangar i superflytande væsker. Desse ideane til Onsager vart vidare utvikla av Richard Feynman i 1955 og i 1957 vart dei nytta til å skildre magnetisk fasediagram av type-II superleiarar av Aleksej Abrikosov i 1950-åra. 

Kvantiserte virvlar er observert eksperimentelt i type-II-superleiarar, flytande helium og atomiske gassar (sjå Bose-Einstein-kondensat).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Quantum vortex» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Feynman, R. P. (1955). «Application of quantum mechanics to liquid helium». *Progress in Low Temperature Physics*. Progress in Low Temperature Physics **1**: 17–53. ISBN 978-0-444-53307-4. doi:10.1016/S0079-6417(08)60077-3.
2. ↑  
	* Abrikosov, A. A. (1957) "On the Magnetic properties of superconductors of the second group Arkivert 2012-08-05 ved Archive.is", Sov.Phys.JETP 5:1174-1182 and Zh.Eksp.Teor.Fiz.32:1442-1452.
**Brittney Davon Reese** (fødd 9. september 1986) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Inglewood som spesialiserte seg i lengdehopp. Ho vart verdsmeister i øvinga i 2009, 2011, 2013 og 2017, og vart olympisk meister i 2012. I tillegg sanka ho to OL-sølv og tre gullmedaljar i VM innandørs.

Aktiv
-----

Med ny personleg rekord på 7,10 m vann Reese lengdetevlinga under VM i friidrett 2009 i Berlin. Kort etter sigra ho i spesialøvinga også då IAAF-finalen fann stad i Thessaloníki, med eit bestehopp som målte 7,08 meter. I 2010 gjekk ho til topps i lengdehopp under innandørs-VM, og vann lengde samanlagt i IAAF Diamond League.

Sommaren 2011 forbetra Reese den personlege rekorden til 7,19 m i Eugene, og ho forsvarte VM-tittelen under friidretts-VM i Daegu i august månad. Ho vann ein suveren siger då ho forsvarte innandørs VM-tittelen i Istanbul i 2012 med eit hopp på 7,23 m. I 2012 vart Reese olympisk meister i lengdehopp under Sommar-OL 2012 i London. Vinnarhoppet målte 7,12 m. Sesongen etter tok Reese tredje rake VM-tittel utandørs då ho med 7,01 m viste nigerianske Blessing Okagbare, 6,99 m, til andreplass.

I 2016 hoppa Reese 7,22 m ved innandørs-VM i Portland, hennar tredje VM-triumf innandørs. Om sommaren presterte Reese livsbeste med eit hopp på 7,31 meter. Seks veker seinare hoppa ho 7,15 m i OL-finalen 2016, enda dermed på sølvplass etter landskvinna Tianna Bartoletta. Med eit bestehopp på 7,02 m vart Reese året etter verdsmeister i lengdehopp for fjerde gong.

Reese slutta som aktiv etter ho kneip sølvmedaljen i OL i Tokyo 2021, ho og Ese Brume frå Nigeria hoppa 6,97 m som best, men Reese hadde det beste nestlengste-hoppet.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2007 i Osaka: Nr 8 – 6,60 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 5 – 6,76 m
* VM 2009 i Berlin: Gullmedalje - 7,10 m, framom Tatjana Lebedeva (6,97 m)
* VM 2011 i Daegu: Gullmedalje - 6,82 m, framom Olga Kutsjerenko (6,77 m)
* OL 2012 i London: Gullmedalje - 7,10 m, framom Jelena Sokolova (7,07 m)
* VM 2013 i Moskva: Gullmedalje - 7,01 m, framom Blessing Okagbare (6,99 m)
* VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (6,39 m =nr 14)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Sølvmedalje – 7,15 m, bakom Tianna Bartoletta (7,17 m)
* VM 2017 i London: Gullmedalje - 7,02 m, framom Darja Klisjina (7,00 m)
* VM 2019 i Doha: Utslått i kvalifiseringa (6,52 m =nr 13)
* OL i 2021 i Tokyo: Sølvmedalje – 6,97 m, bakom Malaika Mihambo (7,00 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brittney Reese» frå Wikipedia på engelsk, den 14. august 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Brittney Reese» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
| **Kvamsøya** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sunnmøre |
| **Koordinatar** | 62°12′40″N 05°23′11″E﻿Koordinatar: 62°12′40″N 05°23′11″E﻿

 |
| **Areal** | 7,8 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Nonshornet (289 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Møre og Romsdal

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 243 (01.01.2012) |
| **Folketettleik** | 31 /km² |

**Kvamsøy** eller **Kvamsøya** er ei øy i Sande kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke. Øya har eit areal på 7,8 km², og det høgaste punktet er Nonshornet på 289 moh. 
Innbyggartalet var på 217 per 01.01.2022.

Øya er den sørlegaste og vestlegaste busette øya i fylket, med Vanylvsgapet og Stadlandet i sør og Sandsøya i nord. Rundt øya er ei mengde holmar og øyar, med Haugsholmen, Storholmen, Frekøya og Eggholmane som dei største på sørsida, og Riste på nordsida.

På øya er det ungdomsskule, tredelt barneskule og barnehage.
Den største arbeidplassen er Kvamsøy Brimer som sysselset om lag 40 arbeidstakarar.

Namn
----

Kvamsøy har fått namn etter garden Kvame på sørsida av øya. Ein kvam er eitt søkk i landskapet eller eit skålforma lende. Øya kan også tidleg ha hatt namnet Bringsing, og som poststad var namnet Bringsinghaug frå øya fekk post i 1897 fram til 1975 då poststaden også vart Kvamsøy.

Historie
--------

Kvamsøy ligg strategisk til rett nord for halvøya Stadlandet og det verharde Stadhavet. Utgravingar har avdekka tufter og funn frå både steinalder, bronsealder og jarnalder. På austsida av øya er det rundt 80 små og store gravhaugar frå år 500 til 1000 e.kr. - periodane merovingartida og vikingtida. 

Den strategiske plasseringa gjorde også at tyskarane under den 2. verdskrigen bygde kanonstillingar på Basseneset sørvest på øya. 1. juni vart det tyske transportskipet «Hans Leonhard» skote i brann av engelske fly då det passerte Kvamsøya. Skipet var lasta med sprengstoff og eksplosjonen som fylgde var den største i Noreg under den 2. verdskrigen. Delar og Forvridde jarnrestar etter eksplosjonen kan ein framleis finne i terrenget rundt på øya.

Kjende personar frå Kvamsøy
---------------------------

* Bernt Støylen (1858-1937), prest, teolog og salmediktar. Biskop i Agder bispedøme frå 1913 til 1930.
* Wilhelm Støylen (f. 1980), frå Wilhelm og Kuraffen på NRK Barne-TV

Kjelder
-------

1. ↑  «04317: Grunnkretsenes befolkning (G) 1999 - 2022-PX-Web SSB», *SSB* (på norsk), henta 25. februar 2022 [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettside for Kvamsøya
* Google sitt satellittkart over Kvamsøya

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Britt Hildeng** (14. april 1943–12. september 2022) var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho var fødd i Oslo.

Hildeng hadde fleire verv på lokalt og sentralt plan for Arbeidarpartiet sidan ho første gong kom inn i Arbeidarane si ungdomsfylking sentralstyre i 1964. Ho var i ein periode medlem av Sosialistisk Venstreparti, før ho igjen melde seg inn i Arbeidarpartiet. Hildeng var doktorand ved NORDPLAN 1983–1987. Ho vart innvald på Stortinget frå Oslo i 1997 og sat i tre periodar fram til 2009. Hildeng er utdanna cand.polit. og medlem av Grønland-Tøyen-Gamlebyen Arbeidarpartilag. Ho var leiar av Oslo Arbeidarparti i perioden 1993-2000.

Stortingskomitear
-----------------

* 2005–2009 medlem av Sosialkomitéen.
* 2001–2005 medlem av Sosialkomitéen.
* 1997–2001 medlem av Finanskomitéen frå 22. mars 2000.
* 1997–2001 medlem av Sosialkomitéen til 22. mars 2000.
* 1997–2001 varamedlem av Valkomitéen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Britt Hildeng» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stortinget.no - Biografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Hertugdømet Mantova** var eit hertugdøme i Lombardia i Nord-Italia, og ein del av Det tysk-romerske riket.

Området vart erobra av Pinamonte Bonacolsi under Investiturstriden i 1273. I 1328 overtok Huset Gonzaga makta i området etter eit opprør, og i 1407 kjøpte Gianfrancesco I av Gonzaga marki-tittelen av keisar Sigismund. Den første hertugen var Federico II av Gonazaga, som fekk tittelen av keisar Karl V. I 1627 døydde den eldre Gonzaga-linja ut med den vonde og svake Vincent II, og den yngre franske linja av familien, Huset Gonzaga-Nevers, tok over. Den mantovanske arvefølgjekrigen braut ut og i 1630 kringsette ein arme frå Det tysk-romerske riket byen, og førte med seg pest. Mantova kom seg aldri heilt etter denne katastrofen. 

Hertug Ferdinand Karl var ein uskikka leiar, og allierte seg med Frankrike i den spanske arvefølgjekrigen. Då franskmennene tapte krigen, vart Ferdinand Karl avsett av keisar Josef I, og søkte tilflukt i Venezia. Då han døydde i 1708 tapte familien Mantova for alltid til habsburgarane i Austerrike. Områda i Montferrat vart avstått til hertugen av Savoie, og keisaren kompenserte hertugen av Lorraine, arvingen til den kvinnelege linja i Gonzaga-familien, for tapet av Montferrat med å gje han Hertugdømet Teschen. 

Mantova vart ei kort stund slått saman med hertugdømet Milano av eit edikt frå keisar Josef II, men seinare gjenoppretta med ein eigen administrasjon av keisar Leopold II den 24. januar 1791. Mantova vart kringsett av den franske armeen til Napoleon, og fall i 1797. Med Campo Formio-traktaten vart Mantova annektert i Den cisalpinske republikken som departementet Mincio.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Duchy of Mantua» frå Wikipedia på engelsk, den 23. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
|  |
| --- |
| **Lattermåse** |
| Ein flygande lattermåseEin flygande lattermåse |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av lattermåse Utbreiinga av lattermåse |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Måsefamilien Laridae |
| **Slekt:** | *Leucophaeus* |
| **Art:** | **Lattermåse** *L. atricilla* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Leucophaeus atricilla***Linnaeus, 1758 |

**Lattermåse** (*Leucophaeus atricilla*) er ein måsefugl. Han er 36–41 m lang og har eit vingespenn på 98–110 cm. Lattermåsen høyrer heime i Nord- og Sør-Amerika, og er ein sjeldan, men likevel regelbunden gjest i Europa.

Arten kan minne om hettemåse, for dei vaksne fuglane har den same mørke hetta i sommardrakt, men ryggen og oversida på vengene er mykje mørkare grå, hetta strekkjer seg lenger ned i nakken, føtene er mørkare og han er større enn hettemåsen.

Arten vart tidlegare kalla *Larus atricilla*.

Ein lattermåse

Hekking
-------

Lattermåsen hekkar i myrområde nær kysten, og ofte i store koloniar. Dei byggjer eit stort reir laga hovudsakleg av gras på bakken. Dei legg 3 eller 4 grønlege egg. Rugetida er omtrent 3 veker.

Kjelder
-------

* «Lattermåke» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 18. april 2010.
* «Lattermåke» av Per Ole Syvertsen hjå Store norske leksikon, innhenta 18. april 2010.
**Grit Jurack** (fødd 22. oktober 1977) er ein tysk handballtrenar og tidlegare -spelar frå Leipzig. Ho var ein stor og sterk venstrehendt rykkromspelar som skåra ei brotmasse med mål, samstundes som ho utmerkte seg i forsvarsspelet.

Jurack var aktiv i HC Leipzig frå 1993 til 2001. Deretter spelte ho i to sesongar for danske Ikast/Bording. 2003/04-sesongen var ho atter Leipzig-spelar. Sidan gjorde ho frå 2004 teneste i danske topplaget Viborg Håndbold Klub. Med dette laget vart ho fleire gongar dansk seriemeister og pokalmeister. Høgdepunktet med Viborg var dei tre triumfane; 2007, 2009 og 2010 i EHF-meisterligaen. 

Jurack debuterede på Tyskland sitt landslag 23. januar 1996. Gjennom 16 år deltok ho i 305 landskampar og skåra 1579 mål, noko som rekord for Tyskland. Med landslaget vann ho ein bronsemedalje i VM 1997 og ein til bronse i VM 2007. Grunna ein alvorleg skulderskade la ho opp våren 2012.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Grit Jurack» frå Wikipedia på tysk, den 20. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Knut Bergsland** (7. mars 1914–9. juli 1998) var ein norsk språkforskar og var professor i fennougristikk ved Universitetet i Oslo frå 1947 til 1981. Han debuterte som språkforskar med den historisk orienterte artikkelen *L'alternance consonantique date-t-elle du lapon commun?* i 1945. Avhandlinga hans, *Røroslappisk grammatikk* (1946), ein studie i glossematikk med sørsamisk som eksempelspråk, er framleis referansegrammatikken over sørsamisk. Bergsland sjølv deltok heller ikkje i den strukturalistiske debatten etter at han hadde publisert grammatikken sin. Mangelen på interesse for arbeidet hans frå andre teoretiske lingvistar og mangelen på interesse for strukturalismen frå dei finskugriske kollegaene hans kan vere grunnen til at han gjekk attende til det junggrammatiske paradigmet. 

Etter revolusjonen i 1917 var Sovjetunionen i praksis avstengt for vestlege språkforskarar, noko som gjorde det vanskeleg å drive samanliknande uralsk språkforsking. Bergsland vende merksemda vestover og skreiv viktige arbeid innanfor eskimologi, mellom anna ein historisk grammatikk over grønlandsk, og grammatikk, ordbok og tekstsamling for aleutisk. 

Av praktisk språkarbeid kan ein nemne at Bergsland står bak den felles norsk-svenske rettskrivinga for nordsamisk frå 1948, Bergsland–Ruong-rettskrivinga, i lag med Israel Ruong, og med rettskrivinga for sørsamisk, Bergsland–Bull-rettskrivinga, i lag med Ella Holm Bull. Bergsland vart flittig brukt som sakkyndig i ulike tvister mellom samar og nordmenn i etterkrigstida, særleg i ein mangeårig konflikt mellom bønder og samar i Trøndelag der norske historikarar og språkforskarar (særleg Jørn Sandnes og Ola Stemshaug) meinte at nordmennene «kom først», og at sørsamane dukka opp i Trøndelag først på 1700-talet (den perioden då dei dukka opp i kyrkjebøkene). I desse rettssakene viste Bergsland at det av språkhistoriske grunnar umogleg kunne stemme – sørsamisk har skild seg frå dei andre samiske språka på eit langt tidlegare tidspunkt. Eit anna viktig vitneprov kom frå Inger Zachrisson, ein svensk arkeolog som kunne påvise samiske steinaldergraver langt sør i Sverige.

Viktige arbeid
--------------

* Bergsland, Knut (1946). *Røros-lappisk grammatikk : et forsøk på strukturell språkbeskrivelse*. Oslo : Aschehoug: Instituttet for sammenlignende kulturforskning. Serie B. Skrifter ; 43.
* Bergsland, Knut (1982). *Sydsamisk grammatikk*. Tromsø: Universitetsforlaget.
* Bergsland, Knut (1987). *Gåebrehki soptsesh*. Oslo: Universitetsforl. ISBN 8200184765.
* Bergsland, Knut (1992). *Røros-samiske tekster*. Norsk folkemuseum. ISBN 8290036302.
* Bergsland, Knut og Lajla Mattsson Magga (1993). *Åarjelsaemien-daaroen baakoegærja = Sydsamisk-norsk ordbok*. Indre Billefjord: Iđut.
* Bergsland, Knut 1994: *Aleut dictionary – Unangam tunudgusii*.
* Bergsland, Knut 1997: *Aleut Grammar*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitalt tilgjengeleg innhald hos Nasjonalbiblioteket: bøker av Knut Bergsland, bøker om Knut Bergsland
* Knut Bergsland i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Grindefjorden** er ein del av fjordsystemet Hervikfjorden/Skjoldafjorden i Tysvær og Vindafjord kommune i Rogaland. Fjordsystemet er ein fjordarm av Boknafjorden og Grindefjorden er den inste av desse tre fjordane. Han har ei lengd på om lag 10 km, men frå innløpet til Hervikfjorden og til botn av Grindefjorden er avstanden om lag 38 km. 

Fjorden har innløp vest for Nesøya i Skjoldafjorden ved Vestråklubben. Fjorden går først nesten rett sørover (Skjoldafjorden i aust går rett nordover). Om lag halvvegs inn i fjorden, ved bygda Aukland, snur fjorden nordvestover og møter ei rekkje holmar og skjer. Her deler fjorden seg i to viker. Den nordlege vika heiter Vågsbotn og ligg ved grenda Våg. Den andre vika vert rekna som sjølve Grindefjorden og går inn til bygde Grinde, der det ligg ein stor campingplass. Grinde ligg like nord for tettstaden Aksdal. 

Riksveg 515 går langs den sørlege delen av fjorden og kryssar Skjoldafjorden lenger aust ved Skjoldastraumen. Langs vestsida av fjorden går E39.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Hertugdømet Magdeburg** (tysk*Herzogtum Magdeburg*) var ein provins i Brandenburg-Preussen frå 1680 til 1807. Hovudstaden i hertugdømmet var Halle an der Saale fram til 1714, deretter Magdeburg.

Magdeburg var opphavleg eit erkebispedøme. Frå 1545, under reformasjonen, blei det styrt av sekulære fyrstar. Ved Freden i Westfalen i 1648 blei området ein del av Markgrevskapet Brandenburg. I 1701 blei det saman med kurfyrstedømet Brandenburg (Kurfürstentum Brandenburg) ein del av det nyoppretta Kongeriket Preussen. 

Hertugdømmet Magdeburg (blått) innanfor dagens Sachsen-Anhalt (grått). Byen Magdeburg ligg i det øvste mørke området, Halle an der Saale i det nedste.
Under Napoleonskrigane blei Preussen nedkjempa i 1806, og hertugdømet blei oppløyst ved freden i Tilsit året etter. Ved Wienerkongressen i 1815 blei det innlemma i provinsen Sachsen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hertugdømmet Magdeburg» frå Wikipedia på bokmål, og «Duchy of Magdeburg» frå Wikipedia på engelsk den 22. mai 2010.*
Grindheimsteinen Foto: Siri Johannessen (2012)

**Grindheimsteinen** er ein runestein frå Grindheim kyrkje i Etne kommune i Hordaland.

Steinen er første gong nemnt i eit brev frå biskop Paaske til Ole Worm i 1626, her har han òg laga ei teikning av innskrifta. Steinen låg då i kyrkjegardsmuren. Wilhelm Koren Christie rapporterte i 1837 at steinen enno låg der, og steinen vart undersøkt av Oluf Rygh i 1866. I 1905 vart han henta ut frå muren og reist opp att inntil nordveggen av kyrkja. Innskrifta er:

**þormoþr:r(a)isti: st(a)in:þana**
**aftir:þormoþ:suiþanta:foþur:sin**
På norrønt vert det: þormóđr reisti steinn þenna eptir þormóđ svìđanda, fǫđur sinn.

På moderne norsk vert det: «Tormod reiste denne steinen etter Tormod Svidande, far sin». Runene vert datert til midten eller slutten av 1000-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Grindheimsteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2019.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Grindheimsteinen i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Koordinatar: 66°25′S 110°41′E﻿

**Bousquet Island** er ei øy som ligg like aust for Herring Island i Windmill Islands. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av US Navy Operasjon Highjump i 1946 og 1947. Ho vart namngjeven av C.R. Eklund, vitskapleg leiar ved Wilkes Station, etter Edward A. Bousquet i US Navy som var av dei som overvintra 1957 ved stasjonen under Det internasjonale geofysiske året (IGY).

Bousquet Island ligg 17 km sør-søraust for Casey Station, som vert opererert året rundt av australske Antarctic Division frå Hobart i Tasmania. Stundom vert ho òg kalla Little Herring Island. Weddellselar ynglar ved denne øya.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bousquet Island» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Knut Bjørnsen** (26. juli 1932–14. november 2008) var ein norsk sportsjournalist, forfattar og programleiar.

Liv og virke
------------

Bjørnsen var fødd i Oslo, der han voks opp på Grünerløkka i ein idrettsinteressert familie. Som ung var Bjørnsen ein lovande skøyteløpar som mellom anna vann junior-NM i 1951.

Han byrja sin journalistiske karriere som sekstenåring i bladet *Sportsmannen*, der han blei kjend med redaktøren Per Jorsett som han skulle ha eit omfattande samarbeid med.
I 1953 blei han tilsett *Verdens Gang*, og var der fram til han i 1961 blei tilsett i NRK. Knutsen blei verande i statskanalen i 30 år, som sportskommentator og programleiar. Knutsen kommenterte særleg meisterskap på skøyter og friidrett for radio og fjernsyn, ofte saman med Per Jorsett. For dette fekk dei to Idrettsgallaens hederspris i 2004. Bjørnsen fekk òg Norsk Lytterforenings ærespris i 1982. Som programleiar leidde Knut Bjørnsen spørjeprogrammet *Kvitt eller dobbelt* frå 1966 til og med 1994. I 1970 leidde han også spørjeprogrammet *Avspark*. Han var seinare programleiar for *Lykkehjulet* og *Ønskebrønnen* på TV3. Bjørnsen presenterte òg ulike produkt i fjernsynsreklame, som på TV-shop. Bjørnsen spelte seg sjølv i to episodar av *Karl & Co* på TV 2. Han var dommar i *Isdans* på TV 2 i 2007.

Gjennom karriera si gav Bjørnsen også ut fleire bøker innan ulike sjangrar, særleg om idrett. Han var redaktør for den offisielle boka etter OL på Lillehammer i 1994.

Bjørnsnen var gift to gonger, frå 1957 med Bjørg Agnete Johansen som døydde i 1983, og frå 1986 med Karin Löfblad. Han hadde to born frå det første ekteskapet. Dei siste åra av livet sitt var han busett i Svelvik.

Verkliste
---------

* *13 år med Kuppern & Co*, 1963
* *Skøytesportens tall* 1964 (med Per Jorsett), 1964
* *Små stopp i stor verden*, 1966
* *Fred A. Maier forteller til Knut Bjørnsen*, 1968
* *Helst mot urolig vær*, 1969
* *Skøytesportens stjerner* (med Per Jorsett), 1971
* *Kvitt eller trøbbel. 1000 spørsmål og svar*, 1988
* *Dans! Dans! Eventyret om norske sportsdansere*, 1990
* *100 år på glattisen. 30 år bak mikrofonen*, 1992
* *70 år med vinter-OL*, 1993
* *Den offisielle boken fra de XVII Olympiske vinterleker, Lillehammer 1994*, 1994
* *Store norske sportsbragder i 1000 år* (med Per Jorsett), 1995
* *Jakten på "Najaden" : norsk-engelsk drama på Lyngør havn*, 2002
* *Gylne øyeblikk*, 1999
* *Idrettshelter fra Buskerud* (red. med Per Jorsett), 2005
* *Bislet blues* (med Kjell Kristian Rike), 2008

Kjelder
-------

1. ↑  «Knut Bjørnsen er død» på nrk.no, besøkt 16. november 2008
2. ↑  «Knut Bjørnsen er død» i dt.no

* «Knut Bjørnsen», *Store norske leksikon*, henta 1. oktober 2011
* Søk etter Knut Bjørnsen som bokforfattar[*daud lenkje*] i Bibsys


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* Discogs (artist)

 |