recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Utskoren karnapp i borga Mehrangarh i Rajasthan.
**Karnapp** er eit utbygg på ein yttervegg skote ut frå eit rom innanfor. Det har ofte mange vindauge, og kan vera bygd med auka vindaugeflate som føremål, som **karnappvindauge**. Ordet «karnapp» kjem frå mellomlågtysk *karnap*, truleg via mellomalderlatin frå gresk *konopeion*, 'myggnett rundt ei seng'. Ordet «kanapé» har same opphav.

Karnapp kan byggjast opp frå bakken eller hengja ut frå veggen, der det kviler på ei utkraging eller søyler. Dei kan finna enkeltvis i éin etasje, ha fleire etasjar eller strekka seg over fleire trinn. Dei kan finnast langs fasaden, gjerne i ei rekkje eller midt på, eller utanpå eit hjørne.

Karnappvindauge sett frå innsida. Karnappet er heva eitt trinn frå resten av rommet.
I høve til rommet innanfor kan det liggja på same plan eller vera heva nokre trinn. Utbygget kan bidra til å fanga lys, gje meir innandørs rom eller verka meir som pynt på bygget.

Karnapp er særskild utbreidde innan visse byggjestilar, til dømes den orientalsk-påverka Balkan-arkitekturen og til ei viss grad i vesteuropeisk mellomalderarkitektur. Under viktoriatida blei karnappvindauge svært vanlege i engelsk og nordamerikansk arkitektur.

I norske byar, særleg Oslo (Christiania), var det tidlegare svært vanleg med karnapp. I 1745 blei det forbode å byggja nye karnapp ut på dei offentlege fortaua i byen fordi dei hindra ferdsel.

Biletdøme
---------

* Karnapp i jugendstil i Daugavpils i Latvia.Karnapp i jugendstil i Daugavpils i Latvia.
* Hjørnekarnapp på rådhuset i Coburg i Tyskland.Hjørnekarnapp på rådhuset i Coburg i Tyskland.
* Karnapp i Stein am Rhein i Sveits.Karnapp i Stein am Rhein i Sveits.
* Karnapprekkje med balkongar oppå i Melbourne i Australia.Karnapprekkje med balkongar oppå i Melbourne i Australia.
* Karnapp i to etasjar på bustadhus Mobile i Alabama i USA.Karnapp i to etasjar på bustadhus Mobile i Alabama i USA.
* Karnappvindauge i Brighton i England.Karnappvindauge i Brighton i England.

Kjelder
-------

* «karnapp» i Nynorskordboka.
* «karnapp» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Jerome Gagnon, «Gaining bonus space and light with bay windows», *SFGate*, November 24, 2004
* *Denne artikkelen bygger på «Karnapp» frå Wikipedia på bokmål, og «Karnap» frå Wikipedia på dansk den 28. juni 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Karnapp**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Gunhild Anundsdotter**, også kalla **Gyda Anundsdotter**, var ei svensk kongsdotter og dansk dronning på 1000-talet. Leveåra hennar er ikkje kjende, men ho levde under kong Emund den gamle sitt styre på 1050-talet. Saxo Grammaticus kallar henne iblant Guda eller Gyda. 

Gunhild blei gift med Sven Estridsson, men ekteskapet blei oppløyst på grunn av for nære blodsband. Ho levde deretter som om ho var enke, og vigde seg til saum og gjestmilde. 
Av dei meir enn 20 barna til Sven Estridssons veit ein ikkje om nokre som var med Gunhild.

Biografi
--------

I Adam av Bremen si soge om Emund den gamle, og korleis han sende i veg Adalvard den eldre frå erkestiftet Hamburg-Bremen, blir det også fortalt korleis die på vegen heim etter å ha passert «fjelltraktene i Sverige» kom til ei «helgenlik» dronning Gunhild, som var skild frå kongen av danane ettersom dei var for nært i slekt. Ho budde no utanfor Danmark og vigde seg til fromma verke. Saxo Grammaticus oppgjev liknande opplysingar, men kallar henne for Guda eller Gyda.

Adam av Bremen skreiv at ei Gunhild var enke efter Anund, og at ho ikkje måtte forvekslast med ei «Gude» som blei drepen av Thora. Hans Gillingstam meinte at dette var ei anna Gunhild, og at det altså fanst fleire moglege forvekslingar.

Ruinen etter Gudhems kloster, som Gunhild etter sogene skal ha grunnlagt.
Ifølgje opplysingar som fyrst blei skrivne ned av Johannes Magnus skal Gunhild som enkedronning ha grunnlagt Gudhems kloster då ho vende tilbake til godset sitt i Västergötland frå Danmark i 1052. Gudhem skal ha tilhøyrd hennar gardar. Sjølve klosteret i Gudhem blei i røynda grunnlagt hundre år seinare.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gunhild Anundsdotter» frå Wikipedia på svensk, den 7. juni 2022.*

1. ↑  Adam av Bremen, bok 3, kapitel 15. Side 140
2. ↑  Adam av Bremen, bok 3, skolion 66. Side 189
3. ↑  Hans Gillingstam. «Gunhild». *Svenskt biografiskt lexikon*. Henta 27 november 2012.
4. ↑  Markus Hagberg i Hagberg (2009)

Bibliografi
* Adam av Bremen: *Historien om Hamburgstiftet och dess biskopar*, Proprius, Stockholm 1984. ISBN 91-7118-447-3. Libris 7604979.
* Hagberg, Markus: *Gudhems kloster*, Skara stiftshistoriska sällskap, Skara 2009, Skara stiftshistoriska sällskaps skriftserie, 1401-7725; 44. ISBN 978-91-977365-6-5. Libris 11365277.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Gummistykke brukt til å reinska skrivemaskin.
**Gummi** er fleire elastiske eller klistrete stoff som kan koma frå plantar eller framstillast syntetisk. Dei høyrer til ei gruppe av polymerar kjend som elastomerar. Historisk har ein vunne ut ulike typar gummi av sekret frå plantar, som akasie, mjelt eller gummitre. Plantesafta lateks er opphavet til **naturgummi**, som hovudsakleg er danna av polyisopren. **Syntetisk gummi** er polyisopren som er danna gjennom polymerisasjon av isopren.

Gummi arabicum
Samling av lateks frå eit gummitre.
Ordet «gummi» kjem frå latin *gummi* eller *cummi*, avleidd frå gresk *kommi* (κόμμι). Gjennom tidene har ein brukt harde, vassløyselege gummitypar som gummi arabicum og tragant til ulike føremål, som bindemiddel i farging og trykking, naturmedisin, tekstilstivar eller som stabilisator i næringsmiddel.

Naturleg lateks er blitt omdanna til kautsjuk (rå naturgummi), chicle, balata og guttaperka. Stoffet kan brukast i lim, måling, sparkelmasse, til impregnering og belegging av papir og tekstilar og til produkt som klede, til dømes badehetter, hanskar og våtdrakter, kondom, kateter, ballongar og dekk.
Syntetisk lateks og syntetisk gummi har liknande eigenskapar som naturgummi, og kan brukast til dei same føremåla.

Kjelder
-------

1. 1 2  Ore, Sven (24. juli 2020). «gummi». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
2. 1 2  Ore, Sven; Helseth, Lars Egil (27. september 2018). «lateks». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
3. ↑  «polyisoprener». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 28. september 2014.
4. ↑  «gummi» i Nynorskordboka.
5. ↑  «gum, n.2». *Oxford English Dictionary* (3. utg.). Oxford University Press. September 2005.  (Krev abonnement eller medlemskap i britisk offentleg bibliotek.)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Grev Ulrik Frederik Gyldenløve måla av Frans van Mieris den eldre.
Den svenske diplomaten Ulrik Scheffer måla av Alexander Roslin.
Ulrik Herman Gregorius Ziegler (1883-1971), kaptein i Nordenfjeldske infanteriregiment og seinare baneinspektør og distriktssjef ved Norges Statsbaner.
**Ulrik** og **Ulrich** er mannsnamn og slektsnamn av germansk opphav. Namnet er sett saman av gammalhøgtysk *ôd(al)*, 'odel, arvegods' og *rich* (mektig). Den kvinnelege forma av namnet er Ulrikke.

Det er om lag 1050 nordmenn som har Ulrik som første førenamnet, og nær 80 som heiter Ulrich. Namnet er meir vanleg i Danmark.

Variantar
---------

Namnet har variantar som tysk *Ullrich* og *Olerik*, nedertysk *Odelrik*, italiensk *Ulderico*, *Udalrigo* og *Olderigi*. Det har kortformer som *Ulli*, *Uli* (opphavleg alemannisk), *Ueli* (særleg i Sveits), *Dorligo* og *Dorico* (italiensk) og *Ulika* (ungarsk).

Namnet er i slekt med Otto.

Namnedag
--------

Ulrik har namnedag den 4. juli, noko som i tillegg til i Noreg går igjen i fleire land i Europa. Dette heng saman med festdagen for den heilage Ulrik av Augsburg. I Sverige er namnedagen den 5. august.

Kjende namneberarar
-------------------

* Den heilage Ulrik av Augsburg
* Ulrik Stygge (død 1449), dansk biskop
* Ulrik Fredrik Gyldenløve (1638-1704), dansk adelsmann og statthaldar i Noreg
* Ulrik Christian Gyldenløve (1678-1719), uekte son av danskekongen
* Ulrik Christian Gyldenløve (1630-1658), uekte son av danskekongen
* Ulrik Barth (1778-1865), norsk stortingsmann
* Ulrik Frederik Cappelen (1797-1864), norsk embetsmann
* Ulrik Bugge (1806-1878), norsk stortingsmann
* Ulrik Motzfeldt (1807-1865), norsk jusprofessor og stortingsmann
* Ulrik Lange (1808-1878), norsk stortingsmann
* Ulrik Arneberg (1829-1911), norsk statsråd
* Ulrik Jensestogun (1850-1919), norsk spelemann
* Ulrik Olsen (1885-1963), norsk politikar (Ap)
* Ulrik Neumann (1918-1994), dansk musikar
* Ulrik Cold (f. 1939), dansk songar
* Ulrik Gräs (f. 1940), dansk forfattar
* Ulrik Flo (f. 1988), norsk fotballspelar

Kjelder
-------


* Tysk Wikipedia
* Dansk Wikipedia
* SSB

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Ulrik hjå Statistisk Sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
|  |
| --- |
| **Ullhåra nashorn** |
| Ullhåra nashornUllhåra nashorn |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av Ullhåra nashorn Utbreiinga av Ullhåra nashorn |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Hovdyr Perissodactyla |
| **Familie:** | Nashorn Rhinocerotidae |
| **Slekt:** | †*Coelodonta* |
| **Art:** | †**Ullhåra nashorn** *C. antiquitatis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Coelodonta antiquitatis***Blumenbach, 1799 |

**Ullhåra nashorn** var ein pelskledd nashornart som levde på steppene nord i Eurasia i Pleistocen-epoken. Arten høyrer med til dei mest kjende dyra i istids-megafaunaen, men overlevde faktisk den siste istida.

Skildring
---------

Teikning av eit ullhåra nashorn
Det ullhåra nashornet var rundt 3,5 meter langt; ein storleik mellom dagens to afrikanske nashorn-artar. Kroppen var dekt med tjukk pels og eit isolerande feittlag, begge delar for å verna seg mot snøen og kjølda. Ut frå holemåleri har forskarar gjetta seg fram til at dyret må ha hatt eit tjukt, mørkt band mellom for- og bakbeina, men dette er ikkje sikkert.

På snuten hadde det ullhåra nashornet to horn; det fremste større enn det bakre. På store eksemplar kunne framhornet bli så mykje som ein meter langt. Dette hornet var flatt og vart nytta til å moka vekk snø så dyret kunne koma til og beita. Som hjå dagens nashorn var hornet ein keratinstruktur som bestod av tett samanpressa hår.

Utrydjing
---------

Dei siste levande bestandane heldt til i vestlege Sibir heilt til om lag for 10000-11000 år sidan, ca. 2000 år etter siste istid. Dette kan tyda på at arten døydde ut av andre årsaker enn dei reint klimatiske. Mange forskarar meiner dei vart rydja ut av dei tidlege menneska, som me veit jakta på dyra.

Den næraste nolevande slektningen til det ullhåra nashornet er sumatranashornet (*Dicerorhinus sumatrensis*), som er sterkt utrydjingstruga.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
Koordinatar: 61°47′13″N 6°11′04″E﻿

Karnilshaugen sett frå fjorden.
**Karnilshaugen**, også kalla **Tinghaugen på Hauge**, er ein tinghaug som ligg på garden Hauge, to kilometer vest for kommunesenteret Sandane i Gloppen kommune i Sogn og Fjordane. 

Haugen var over ti meter høg med ein diameter på kring 55 meter. Dette gjer haugen den største menneskebygde tinghaugen på Vestlandet, og blant dei ti største haugane i Norden. Plasseringa gjer at haugen er godt synleg i terrenget, både frå Gloppefjorden og frå landevegen mot Breim i vest.

Kjelder
-------

* «Karnilshaugen» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Karnilshaugen» frå Wikipedia på bokmål, den 9. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  nordfjordhistorie.no: Arkivert 2011-07-24 ved Wayback Machine. Gravhaugane

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nordfjordhistorie.no: Funn i Gloppen Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* 

* Karnilshaugen i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Bernt Frilén** (3. juni 1945–7. mai 2019) var ein svensk orienteringsløpar. I tida 1967-75 vann han tre gullmedaljar i verdsmeisterskap og like mange gullmedaljar i nordiske meisterskap.

Frilén var nærare 6 minutt føre den beste av tre landsmenn då han i 1967 vart nordisk meister i danske Viborg. Fire år seinare kom han på sølvplass både i den individuelle tevlinga og i stafetten ved den nordiske meisterskapen, i begge tevlingane sprang Åge Hadler inn til triumf. Under VM 1972 måtte Frilén sjå seg slått av Stig Berge og Åge Hadler individuelt, men sprang så Sverige inn til suveren fyrsteplass i stafetten. Då VM 1974 fann stad i danske Silkeborg lukkast Frilén vinne både den individuelle øvinga og stafetten. Året etter kopierte han prestasjonen då han vart nordisk meister med 8 sekunds margin til den finske sølvmedaljøren, før han avslutta med å vinne stafetten for Sverige.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* Nordisk 1967: Gullmedalje
* Nordisk 1969: Nr 6
* VM 1970: Sølv i stafett
* Nordisk 1971: Sølvmedalje individuelt og i stafett
* VM 1972: Bronse individuelt, gull i stafett
* VM 1974: Gullmedalje individuelt og i stafett
* Nordisk 1975: Gullmedalje individuelt og i stafett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bernt Frilén» frå Wikipedia på svensk, den 30. juni 2023.*
Utbreiingsområdet til dei midttyske dialektane.
**Midt-Tyskland** (tysk *Mitteldeutschland*) vert nytta som geografisk omgrep for ulike regionar i Tyskland.

Innan språkvitskapen beskriv uttrykket område der dei midttyske dialektane er utbreidde, avgrensa i nord av den nordtyske Benratherlinja til Mainlinja i sør.

I fyrste halvdel av 1900-talet vart uttrykket òg nytta spesielt om område ved Halle og Leipzig.

Under den kalde krigen var Midt-Tyskland eit vanleg omgrep for Aust-Tyskland i vesttysk språkbruk. Dimed ville ein tydeleggjere at ein hald fast på dei historiske tyske austområda som etter den andre verdskrigen vart de facto annektert av Sovjetunionen eller Polen. Omgrepet vart dimed definert etter ein aust-vest-akse snarare enn ein nord-sør.

Etter at Tyskland vart samla att, vert ofte områda der delstatane Sachsen, Sachsen-Anhalt og Thüringen ligg kalla Midt-Tyskland. Det offentlege kringkastingsselskapet i desse delstatane heiter til dømes Mitteldeutscher Rundfunk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Midt-Tyskland» frå Wikipedia på bokmål, den 7. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC

 |
Kaptai-sjøen skapt av den oppdemma elva.
**Borgang** eller **Karnafuli** (কর্ণফুলি *Kôrnophuli*, også skrive **Karnaphuli**) er den største og viktigaste elva i Chittagong-området og Chittagong Hill Tracts søraust i Bangladesh. Ho renn også gjennom den nordaustlege indiske delstaten Mizoram.

Elva har utspring i Lushai-åsane i Mizoram i India og munnar ut i Bengalbukta ved Chittagong, der ho er del av den største sjøhamna i Bangladesh. 

Elva blei demma opp til vasskraft med ein stor demning i Kaptai-regionen som blei bygd i 1962. Kaptai-demningen skapte Kaptai-sjøen som oversvømde over 1 000 km². 
Prosjektet fordreiv mange innbyggjarar, mellom anna chakma- og hajongfolk.

Kjelder
-------

1. ↑  Chakma-Arunachal Arkivert 2016-06-29 ved Wayback Machine. Voiceofjummaland

* *Denne artikkelen bygger på «Karnaphuli River» frå Wikipedia på engelsk, den 28. januar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Karnafuli**

Koordinatar: 22°13′N 91°48′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Lier
**Lier** (som på fransk heiter *Lierre*) er ein kommune og by i den belgiske provinsen Antwerpen i delstaten Flandern.

Byen er kjend for ølet sitt, dei to merka Caves og Sint Gummarus. Sint Gummarus, som tydar Den heilage Gummarus (Sankt Gummarus), er vernehelgenen for byen. Byen er òg kjend for fotballklubben sin, Koninklijke Lierse Sportkring, avstytta til Lierse S.K. Her har fleire fotballspelarar frå Norden har gjort seg gjeldande, mellom andre Kjetil Rekdal og Jostein Flo.

Den siste katolske erkebiskopen i Noreg, Olav Engelbrektsson, døydde i Lier 7. februar 1538, etter å ha flykta frå Nidaros som fylgje av reformasjonen.

Galleri
-------

* Gummaruskerk (Gummarus-kyrkja)Gummaruskerk (Gummarus-kyrkja)
* Prosesjon for Den heilage GummarusProsesjon for Den heilage Gummarus
* Verneverdige bygningarVerneverdige bygningar
* Zimmer-tårnetZimmer-tårnet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Grava til Bernt Lie på Tromsø gravlund
**Bernt Lie** (13. juli 1868–14. juli 1916) var ein norsk forfattar, i dag mest hugsa for gutebøkene *Sorte Ørn*, *Svend Bidevind*, *Peter Napoleon* og *Guttedage*. Han var far til Emil Lie, brorson til Jonas Lie den eldre og fetter av Erik Lie.

Bernt Lie vart fødd i Mandal då far hans var byfogd der. Han tok i 1891, som far sin tidlegare, juridisk embetseksamen. Året etter debuterte han med folkelivsskildringa *Matje Kajsa*, ei realistisk novelle om ei gammal kvenkone si skuffa kjærleik, hat og hemnlyst. Same år kom *I Eventyrland. Fortælling fra det nordligste Norge*, tileigna onkelen, om ein kunstmålar driven av lengt etter eit landskap som kunne gje svar på det han "kjendte seg inderst inde at være og vilde." Bernt Lie dikta på same spenninga mellom natur og kultur som er så særmerkt for Lie-ætta. Synsvinkelen hans ligg hos borgarlege miljø Ofte grip dei inn mot urett. Handlinga er like gjerne i Italia, der Lie budde i ei årrekkje, som i Nordland, ofte med grunntone av motsetnad nord/sør. Handlinga i dei meistarlege gutebøkene hans er i nord. Den autoritære embetsmannshaldninga er i gutebøkene mildna av skoleerindringane si sjarme, det er rektor si opphøygde rettvise, og byfogden som bankar i neven i bordet i harme over behandlinga av fatigguten, dei er draumen om den store europeiske historia i gutelesnad og klasserom, fri for den hardare tonen som til dømes i dramaet *En racekamp*, skrive i 1915 under fyrste verdskrig, året før Bernt Lie døydde.

Bakgrunnsstoff
--------------

* omslaget på fyrsteutgåva av guteboka Svend Bidevind i 1897
* Fødsels- og dødsdato frå NBL-artikkel om Lie, skriven av Nils Magne Knutsen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Moray Firth** (skotsk-gælisk *An Cuan Moireach* eller *Linne Mhoireibh*) er ei firth eller fjord i Nordsjøen nord og aust for Inverness i Highland i Skottland. Han er den største fjorden i Skottland, og strekkjer seg frå Duncansby Head (nær John o' Groats) i Highland i nord til og Fraserburgh i Aberdeenshire i aust til Inverness og Beauly Firth i vest. Tre regionar i Skottland har kystlinje mot Moray Firth. Highland i vest og nord, Moray og Aberdeenshire i sør. Fjorden har meir enn 800 km med kystlinje og det meste av dette er klipper.

Geografi
--------

Fleire elvar munnar ut i Moray Firth, som Ness, Findhorn og Spey. Moray Firth har fleire fjordarmar og bukter som Cromarty Firth og Dornoch Firth. Pentland Firth går austover frå nordenden av Moray Firth.

Moray Firth er i røynda to fjordar, Indre Moray Firth, som tradisjonelt vart kalla Firth of Inverness og Ytre Moray Firth som er meir open mot Nordsjøen. Namnet «Firth of Inverness» vert sjeldan nytta på moderne kart, men strekkjer seg frå Beauly Firth i vest til Chanonry Point i aust. 

Moray Firth er synleg frå store avstandar, mellom anna så langt aust som Longman Hill.

**The Yankee Channel** i Indre Moray Firth vart graven ut av amerikanske ingeniørar i 1917 for at skip kunne unngå den lange og farlege passasjen rundt nordenden av Skottland og i staden segle til Caledonian Canal. Kanelen gjekk frå Munlochy Bay til Meikle Mee Starboard Hand Mark, men vart ikkje vedlikehalden og vart raskt fylt att.

Bevaring og økonomi
-------------------

Moray Firth er ein av dei stadane langs den britiske kysten der det er størt sjanse til å sjå delfinar og kval. Dei mest vanlege artane er tumlar og nise. Stundom kan ein òg sjå vanleg delfin og vågekval. Den beste utkikksstaden på land er Chanonry Point. Det er òg vitjingssenter i Spey Bay og North Kessock drive av Whale and Dolphin Conservation Society, der ein ofte kan sjå delfinar og andre dyr.

Det er òg viktige oljefelt og fiskebankar her. Beatrice-feltet i Ytre Moray Firth er den som ligg nærast av alle oljefelta i Nordsjøen. Det er òg planlagt ein djupvass vindmøllepark her. Mykje av fiskeindustrien er fokusert på musling og sjøkreps. 

Indre Moray Firth er erklært eit særskilt verneområde for bevaring av dyrelivet her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Moray Firth» frå Wikipedia på engelsk, den 13. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ C.Michael Hogan (2008) *Longman Hill*, Modern Antiquarian
	+ WDCS (2008) The Moray Firth Wildlife Centre

1. ↑  C.M. Hogan, 2008
2. ↑  WDCS, 2008

Bakgrunnsstoff
--------------

* + The Moray Firth Partnership
	+ Whale og Dolphin Conservation Society

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things

 |
«**Satumaa**» (tyder noko slikt som «Eventyrlandet») er ein finsk tango som er særs kjend i Finland. Han vart skriven av Unto Mononen og publisert i 1955. Den mest kjende innspelinga var truleg gjort av Reijo Taipale i 1962. Teksten fortel om eit fjerntliggande land bortafor havet — eit lukkeleg paradis — however, og forteljaren kan berre nå det i draumane sine. Songen er spelt inn mange gonger, hovudsakleg av finske mannlege tangosongarar.

Ein uventa og uvanleg versjon av «Satumaa» (og truleg den versjonen som er mest kjend utafor Finland) vart spelt av Frank Zappa på ein konsert i Helsinki i 1974 og finst på You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 2. Bandet spelar songen frå notar og den (ikkje-finsktalande) vokalisten Napoleon Murphy Brock prøver så godt han kan å synge den finske teksten. Dweezil Zappa og bandet hans Zappa plays Zappa spelte songen på konsertane deira i Helsinki i 2009 og 2013. 

Namnet «Satumaa» er òg nemnt i ein poprocksong «Satumaa-tango» av finske Maija Vilkkumaa.

Innspelingar
------------

* Reijo Taipale, 1962
* Sanna Pietiäinen, M.A. Numminen og Das Neorustikale Tango-Orchester på *Finnischer Tango - Onko onni unta vain?*
* Isabel Bayrakdarian på *Tango notturno* , CBC.
* Jari Sillanpää på *Songs Finland Sings* 2002 (på engelsk, med tittelen «Fairyland»)
* Arja Saijonmaa 1981 (sjeldan kvinneleg versjon)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Satumaa» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Finnish music quarterly Esittävän säveltaiteen edistämiskeskus (Finland), Luovan säveltaiteen edistämissäätiö (Finland), Sibelius-Akatemia (Helsinki, Finland) - 1991
2. ↑  Miler, Barry: «Frank Zappa», Finnish edition, Johnny Kniga Kustannus, 2004, s.433 ISBN 978-951-0-32251-2
3. ↑  You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 2 (1974) by Frank Zappa Disc 2, track 3.
| **Lifford** |
| --- |
| Horisonten til LiffordHorisonten til Lifford |
| Plassering |
| 

Lifford is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Ulster  County Donegal |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006) | 1 395 |
| Koordinatar | 54°49′0″N 7°28′0″W﻿Koordinatar: 54°49′0″N 7°28′0″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Heimeside:** www.donegalcoco.ie |

**Lifford** (irsk *Leifear*) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Donegal og ligg nordvest på Irland ved grensa til Nord-Irland. 

Byen voks opp rundt ei borg bygd av Manghus Ó Domhnaill, herskaren i det vestlege Donegal på 1500-talet, og vart seinare ein engelsk garnisonsby fram til den irske sjølvstendekrigen i 1922. Han ligg ved elva Foyle med Strabane i County Tyrone i Nord-Irland på andre sida. Dei er forbunde via brua Lifford Bridge.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lifford» frå Wikipedia på engelsk, den 29. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 61°0′17.075″N 14°32′13.099″E﻿

Mora kyrkje
**Mora** er ein svensk tettstad og centralort i Mora kommun i Dalarnas län i landskapet Dalarna. I 2005 hadde tettstaden 10 940 innbyggjarar. 

Staden ligg ved munningen til Österdalälven mellom Orsasjön og Siljan og har eigen flyplass eit par kilometer utanfor sentrum. Mora er eit handelssentrum med ein del industri, dessuten kunsthandverk og husflid. Morakniven vert til dømes produsert der. 

Mora har ei kyrkje frå 1400-talet. Folkehøgskulen vart grunnlagd av Anders Zorn i 1907. Zorns gammelgård er eit friluftsmuseum med bygningar heilt frå 1200-talet. Zornmuseet vart bygd 1938–39. Mora var utgangspunkt for fridomskampen til Gustav Vasa.

Vasaloppet er eit av dei største skirenna i Sverige som både samlar toppløparar og store mengder mosjonistar. Rennet har mål i gatene i Mora.

* Fra Mora, med turistinformasjonen i det gule huset til høyre
* Kiosken i Venjan
* Venjanskyrkan
* Zorngården

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Säters kommun

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Saturn Award** *(norsk: Saturn-prisen)* er ei utmerking som blir utdelt årleg av den frivillige organisasjonen *Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films* i USA. Utmerkinga skal heidra dei gjevaste verka innan sjangrane science fiction, fantasy og grøssar både i kinofilm, fjernsyn og heimevideo. I byrjinga vart utmerkinga laust referert til som *Golden Scroll*, og det skjer stundom enno. 

Saturn Awards blei skipa av Dr. Donald A. Reed i 1972. Den fysiske utmerkinga er ein statuett av planeten Saturn, der ringane består av film. Det er medlemmar i det nemnte akademiet som røystar fram prisvinnarane. 

Sjølv om ein først og fremst nominerer film og fjernsynsproduksjonar innanfor sjangrane sci-fi, fantasy og grøssar, har ein også gitt prisar til "vanlege" dramatiske sjangrar. Den førtiande utdelinga av Saturn Awards blei halden den 26. juni 2014 i California.

Saturn Awards har ofte blitt kritisert for brei og inkonsistent sjangerdefinisjon i tillegg til nominasjon og tildeling av prisen til filmar som ikkje har noko med korkje sci-fi, fantasy eller grøssar å gjera.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Saturn Award» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juni 2015.*
| Faringdon  |
| --- |
| Faringdon market placeFaringdon market place Faringdon market place |
| Plassering |
| 

Faringdon is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Oxfordshire |
| Distrikt | Vale of White Horse |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 6 187 |
| Koordinatar |  51°39′″N 1°35′″W﻿Koordinatar: 51°39′″N 1°35′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | SN7 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1367 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Faringdon**
 |

**Faringdon** er ein marknadsstad i Vale of White Horse, nær Thame-dalen i Sør-England. Sjølve tettstaden ligg mellom elva Themsen og Ridgeway i Oxfordshire.

I 2004 fekk Faringdon status som fairtrade-stad. Faringdon er også basen til Faringdon Gateway, som hjelper forretningar i Oxfordshire med utvikling og oppretthalding.

Historie
--------

Namnet Faringdon tyder 'bregnedekt ås'. Kongane av Wessex og seinare England åtte eit palass lokalisert i Faringdon. Det har gått rykte om at ein av kongane døydde der, men det er truleg ikkje sant.

Vekemarknaden blei til allereie på 1200-talet, og er halden ved like den dag i dag.

Under den engelske borgarkrigen vart Robert Pye halden som fange i sin eigen heim i Faringdon. Huset hans står den dag i dag i tettstaden, og det noverande huset blei bygd i 1750.

Transport
---------

### Bussar

Buss i Oxford
Faringdon er forbunde til Wantage med vanlege bussruter. Reisa tar bortimot 30 minutt og går innom stadane som ligg i mellom. I 2007 var nyttinga av tilbodet så dårleg at ruta står i fare for å bli lagt ned. Faringdon er også bunde til Swindon og Oxford med vanlege bussruter.

### Tog

I 1864 opna ei nærmare seks kilometer lang jernbanelinje mellom Faringdon og hovudlinja ved Uffington, finansiert av Faringdon Railway Company. Passasjertalet var størst i 1913, men etter at passasjertalet sokk dramatisk blei linja stengd i 1951.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Faringdon.org Community Site
* Faringdon.co.uk Business & Community Site Arkivert 2019-03-20 ved Wayback Machine.
* Faringdon Town Council Site Arkivert 2015-12-17 ved Wayback Machine.
* Faringdon Chamber of Commerce Site Arkivert 2019-01-22 ved Wayback Machine.
* Faringdon Advertiser Site Arkivert 2017-09-28 ved Wayback Machine.
* The Folly Tower Trust Arkivert 2008-05-07 ved Wayback Machine.
* Picture of the Folly
* BBC website ref. Faringdon Folly with panoramic view of Faringdon
* Faringdon Workhouse Arkivert 2006-09-24 ved Wayback Machine.
| Troon  |
| --- |
| skotsk-gæliskskotsk | An Truthail The Truin |
| Templehill i TroonTemplehill i Troon Templehill i Troon |
| Plassering |
| 

Troon is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | South Ayrshire |
| Tradisjonelt grevskap | Ayrshire and Arran  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 14 766 |
| Koordinatar |  55°32′″N 4°40′″W﻿Koordinatar: 55°32′″N 4°40′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | KA10 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1292 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Troon**
 |

 **Troon**  er ein by i regionen South Ayrshire  i Skottland. Han har kring 15 000 innbyggjarar og ligg på vestkysten, omkring 14 km nord for Ayr og 5 km nordvest for Glasgow Prestwick International Airport. Namnet blir trudd å kome frå walisisk *trwyn*, som tyder «nase» eller «kapp», noko som ser ut til å vise til plasseringa. 

Troon er ein hamneby, som betener både ferjer til Larne og frakteskip. Hamna var viktig for utviklinga til byen. Verftet Ailsa Shipbuilding Company var eit viktig føretak inntil drifta vart lagt ned i 2003. Hamna vart redda av at fiskeflåten frå Ayr flytta til den ledige plassen verftet etterlét seg i Troon. 

Byen er kjent for golfbanen sin, Royal Troon, som er ein av klubbane som er vertskap for Open Golf Championship.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Troon» frå Wikipedia på bokmål, den 3. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Saturday Night's Alright (for Fighting)***  Singel av Elton Johnfrå albumet *Goodbye Yellow Brick Road* |
|  |
| B-side | «Jack Rabbit»«Whenever You're Ready (We'll Go Steady Again)» |
| **Utgjeve** | 16. juli 1973 |
| **Innspelt** | Chateau d'Hierouville |
| **Sjanger** | Glamrock, hardrock |
| **Lengd** | 4:57 |
| **Selskap** | MCA (US/Canada)DJM Records |
| Låtskrivar(ar) | Elton John, Bernie Taupin |
| **Produsent** | Gus Dudgeon |
|
| Elton John-kronologi |
| «Daniel»(1973) | *Saturday Night's Alright (for Fighting)* | «Goodbye Yellow Brick Road»(1973)
 
 |

«**Saturday Night's Alright for Fighting**» (stundom skriven «**Saturday Night's Alright (For Fighting)**») er ein rockesong av Elton John. Songen vart skriven av John med tekst av Bernie Taupin for albumet *Goodbye Yellow Brick Road* i 1973. Det er ein av dei hardare songane til John (liknande «Grow Some Funk of Your Own» og «The Bitch Is Back»), med ein stil som minnar om band som The Who og The Rolling Stones og ganske annleis dei tidlegare rolegare songane hans. Songen er spelt inn i ein tidleg rock and roll-stil, liknande glamrock. 

Songen vart gjeven ut som den første singelen frå albumet i 1973 og nådde Topp 10 i Storbritannia og Topp 20 i USA. Trass i at han ikkje gjorde det like bra som mange av dei andre hittane hans, er det likevel ein av dei best kjende songane hans i dag.

Andre versjonar
---------------

Songen er spelt inn av fleire andre artistar som W.A.S.P. Flotsam and Jetsam, Nickelback (med Kid Rock og Dimebag Darrell), Queen og The Who. Opningsriffet vert ofte nytta av Tommy Emmanuel under tolkinga hans av «Classical Gas». Songe er spelbar i videospelet Rock Band 3 og Guitar Hero 5. Songen vart òg nytta under traileren til filmen *Gnomeo and Juliet* i 2011.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (1973) | Plassering |
| --- | --- |
| Storbritannia | 7 |
| US *Billboard* Hot 100 | 12 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Saturday Night's Alright for Fighting» frå Wikipedia på engelsk, den 20. november 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Classic Rock Gold* (liner notes).
**Trond Waage** (fødd 14. februar 1953) er ein norsk spesialpedagog. Sidan 2005 har han vore Senior Fellow ved UNICEF sitt internasjonale forskingssenter, UNICEF IRC i Firenze. Før dette var han barneombod.

Waage har embetseksamen i spesialpedagogikk (cand.paed.spec.) frå Universitetet i Oslo. Frå 1980 til 1990 var han leiar for TV-avdelinga ved Institutt for spesialpedagogikk, Universitetet i Oslo/Spesiallærarhøgskulen. I perioden 1987–1991 hadde han oppdrag for UNICEF i Kina og Nord-Korea. Vidare var han rådgjevar i International Council for Distance Education (ICDE) frå 1990 til 1992 og forskingskoordinator i Childwatch International, eit internasjonalt nettverk for barneforsking, i perioden 1992–1996. Deretter vart han utnemnd til barneombud, ei stilling han hadde i to åremålsperiodar, frå 1996 til 2004.

Waage har hatt mange verv, hovudsakleg knytt til rettane til born:

* Leiar av utreiinga *Det nasjonale kunnskapsnett* (SOFF rapport 5, 1993).
* Medlem av komiteen som evaluerte barneombudet i Noreg (NOU 1995:26).
* Medlem av leiargruppa for European Network of Ombudsperson for Children (1997–2001), ein periode òg som leiar.
* Programme Award Member of ChildNet International
* Styremedlem i John Carew Foundation 2005–2006.
* Medlem av hovudkomiteen for Helse- og Rehabiliterings Extra-midlar 1998-2004.
* Styremedlem i Children and War Foundation 2000-2004.
* Leiar av Bransjerådet for Apoteka 2006-2007.

Han har forska, publisert og forelese rundt temaa barndom i endring, moderne barndom, rettane til born og sjølvstendige menneskerettsinstitusjonar for born.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trond Waage» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2010.*

* Store Norske Leksikon om Trond Waage.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* CRIStin

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Den skurk, nu spiller han igjen Chopin,
mens jeg skal skrive en af mine sange!
For fan, nu kan jeg skrive ned i flæng;
nu blir det bleke tøv med et til klange

Olaf Bull «Chopin i sideværelset», 1909  |  |

**Faen** eller **fan** er ei forenkla form av det norske ordet «fanden», som er eit gamalt omgrep brukt om djevelen. Ordet blir brukt som interjeksjon og vert rekna for bannskap på norsk. Det vert òg brukt i svensk (som «fan»), dansk («fanden») og færøysk.

Ordhistorie
-----------

*Fanden* kjem frå ordet *fjándinn*, ein norrøn bøyingsform av *fjándi* som tyder fiende, altså djevelen. I yngre norrønt vart denne forma til *fendinn*, og vidare til *fanden* og *faen* i moderne norsk. Ordet har opphav i det indoeuropeiske *pe(i)* som skal ha hatt tydinga 'å gjere skade på'. *Pe(i)* vart i germansk til *fijan*, med tydinga *å hata*, som har gitt opphav til tysk *Feind*, engelsk *fiend* og gotisk *fijands*.

Kjelder
-------

* Søk på faen i Bokmåls- og Nynorskordboka
* Fiend i dictionary.com
Ein **prediksjonsmarknad** – også kalla «meiningsmarknad» eller «informasjonsmarknad» - er ein marknad som er oppretta med formål om å bruke den informasjonen som kan lesast ut i frå marknadsverdiane til å forutsei bestemte framtidige hendingar. Slike hendingar kan vere politiske valutafall, det framtidige salsvolumet av ei vare laga av ei verksemd, eller anna. Deltakarane kjøper og sel «aksjar» på same måte som på regulære aksjebørsar, og deltakarane maksimerer profitten ved å kjøpe til låg pris og selje til høg pris.

Prediksjonsmarknader vart først nytta som eksperiment av forskarar ved University of Iowa – dei såkalla Iowa Electronic Markets (IEM). Sidan 1988 har desse marknadane mellom anna forutsagt utfalla i dei amerikanske presidentvala jamt over med større presisjon enn konkurrerande meiningsmålingar og statsvitskaplege stemmegjevingsmodellar. I kjølvatnet av suksessen til IEM vart det på 1990-talet gjort ulike forsøk på å overføre prediksjonsmarknadane til forretningslivet, blant anna av Hewlett-Packard og av Siemens. Desse var vellukka, og i dag eksisterer det derfor kommersielle selskap som tilrettelegg prediksjonsmarknader for andre bedrifter. I internasjonal samanheng er Newsfutures Ltd. og Foresight Exchange dei mest kjende i dag, og i Noreg leverer PrediMark slike tenester.

Kjelder
-------

* Berg, JE, R Forsythe, F Nelson og TA Rietz (2000): «Results from a dozen years of election futures market research». Technical report, University of Iowa.
* Berg, JE, F Nelson og TA Rietz (2003): «Accuracy and Forecast Standard Error of Prediction Markets». Working draft. Henry B. Tippie College of Business and Administration; University of Iowa.
* Chen, K, C Plott (2002): «Information Aggregation Mechanisms: Concept, Design and Implementation for a sales forecasting problem». Social Science Working Paper 1131. California Institute of Technology.
* Hayek, F. A. (1945): «The Use of Knowledge in Society». The American Economic Review, vol. 35, nr. 4, s. 519-530.
* Wolfers, Justin, E Zitzewitz (2004): «Prediction Markets». Journal of Economic Perspectives, vol. 18, nr. 2, s. 107-126.
**Linda Grubben** (fødd 13. september 1979) er ein tidlegare norsk skiskyttar på elitenivå. Grubben la opp etter verdsmeisterskapen i Anterselva i 2007, der ho vann ein gull-, ein sølv- og ein bronsemedalje.

Bakgrunn
--------

Linda Grubben, opphavleg Tjørhom, vart fødd i Stavanger og voks opp på Tjørhom i Sirdal kommune. Tjørhom gjekk på Sinnes skule i 9 år, og sykla ofte til skulen. Slik la ho grunnlag for ei idrettskarriere. Ho byrja med skiskyting då ho var kring 12 år gamal, etter å ha drive med langrenn i fleire år. 

Etter grunnskulen flytta ho 3 mil til kommunesenteret Tonstad, for å gå på skigymnaset Sirdal VGS. Det var her ho møtte læraren Roger Grubben, som ho seinare vart sambuar og gifta seg med. Som elev ved Sirdal VGS fekk ho ei god utvikling i sporet, og ikkje minst på standplass der hennar styrke låg. Ho tok eit fjerde år ved skulen for å kunna konsentrera seg meir om skiskyting, og samstundes få gode karakterar. Seinare vann ho gull i junior-VM på stafett, saman med mellom anna Gro-Marit Istad Kristiansen. 

Tjørhom har vore på det norske elitelaget frå 2000. Samstundes som ho har satsa på skiskytinga har ho utdanna seg som førskulelærar, ved høgskolen i Sør-Trøndelag. Ekteparet Grubben er busett i Sirdal.

Merittliste
-----------

*Berre topp 3-plasseringar er tekne med.*
*Både stafettresultat og individuelle resultat vert medrekna.*

**Olympiske leikar**

* 1 sølv (2002)

**VM i skiskyting**

* 2 gull (2004, 2007)
* 2 sølv (2006, 2007)
* 2 bronse (2005, 2007)

**Junior-VM i skiskyting**

* 1 gull (1997)
* 3 sølv (Eit i 1998 og to i 1999)
* 1 bronse (1999)

**Verdscupen i skiskyting, enkeltrenn**

* 12 sigrar
* 7 andreplassar
* 14 tredjeplassar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Linda Tjørhom». olympedia.org. Henta 15. november 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| **Linares** |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Linares | Byvåpenet til Linares |
| **Flagget til Linares** | **Byvåpenet til Linares** |

 |
| Plassering |
| 

Linares is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Andalucía |
| Provins | Jaén |
| Borgarmeister | Juan Fernández Gutiérrez |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  196,70 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 61 340   311,8 /km² |
| Koordinatar | 38°5′″N 3°38′″W﻿Koordinatar: 38°5′″N 3°38′″W﻿ |
| Høgd over havet | 419 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 23700 |
| **Nettstad:** www.ayuntamientodelinares.org |

**Linares** er ein by i provinsen Jaén i Andalucía i Spania. Han er den nest største byen i provinsen med kring 60 000 innbyggjarar. Byen ligg om lag 400 meter over havet, 51 km frå provinshovudstaden Jaén.

Linares har ei historie som går tilbake til antikken og i denne tida låg det blygruver nær byen. Det var òg her at den kartagiske generalen Hannibal gifta seg med den lokale iberiske prinsessa Himilce mot slutten av den andre punarkrigen.

Rundt midten av 1800-talet vart Linares igjen eit viktig gruvesenter med blygruver i nærleiken. Dette medførte stor folkeauke frå kring 6000 i 1849 til 36 000 i 1877. Gruvedrifta og handsaming av bly var ein stor industri byen fram til nyleg i lag med produksjon av krut, dynamitt og tau lokale næringar. Den siste gruva vart stengd i 1991. I dag vert det produsert terrengbilar for den spanske hæren i byen. Det finst òg fabrikkar som produserer tog (CAF), komponentar for vindturbinar og biodiesel. 

Kvart år vert Linares sjakkturnering halde i byen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kultur og turisme i området
* Turistinformasjon og bilete

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Linares, Jaén» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑   Linares : Situación

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* BNE
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Mora kommun** er ein kommune i Dalarnas län i Sverige. Kommunen grensar til seks andre kommunar i Dalarnas län. Desse er Orsa kommun i nordaust, Rättviks kommun i aust, Leksands kommun og Vansbro kommun i sør, Malungs kommun i vest og Älvdalens kommun i nordvest. I tillegg grensar han til éin kommune i Jämtlands län, Härjedalens kommun, i nord. Administrasjonssenteret i kommunen er Mora.

Kommunen ligg omkring den nordlege delen av innsjøen Siljan. Mora er ein skogrik kommune med mange småvatn og myrområde. Österdalsälven renn gjennom kommunen frå nord til søraust. Av industri kan knivproduksjon nemnast, og elles er turisme ei dominerande næring.

Administrativ historikk
-----------------------

I 1893 vart *municipalsamhället* Mora Strand innlemma i Mora kommun. Dette barut ut i 1908 og vart til Morastrands *köping*. I 1959 vart kommunen og köpingen sameina att, under namnet Mora köping. Ved kommunereforma i 1971 vart Mora kommun oppretta av köpingen, samt *landskommunane* Sollerön, Våmhus og Venjan, som hadde vore uforandra kommunar sidan 1863.

Kommunevåpenet
--------------

Blasonering: *På raud bakgrunn, eit bilete av St. Mikael og draken, begge delar i gull*.

Våpenet går tilbake til eit gammalt soknsegl, noko som tyder på at Mora kyrkje har vore helga til erkeengelen Mikael. Som våpen vart det fastsett for den dåverande Mora landskommun i 1946, medan Morastrands köping fekk eit anna våpen i 1947. Då desse einingane gjekk saman i 1958 vart våpenet til Mora teke i bruk for den nye eininga. Det same hende etter kommuneopprettinga i 1971.

Tettstader
----------

Det er tolv tettstader i Mora kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

| Nr. | Tettstad | Folketal |
| --- | --- | --- |
| 1 | **Mora** | 10 940 |
| 2 | Färnäs | 957 |
| 3 | Sollerön | 946 |
| 4 | Våmhus | 880 |
| 5 | Nusnäs | 724 |
| 6 | Selja | 565 |
| 7 | Östnor | 523 |
| 8 | Bonäs | 458 |
| 9 | Vinäs | 331 |
| 10 | Venjan | 307 |
| 11 | Vattnäs | 275 |
| 12 | Gesunda | 235 |

Kjelder
-------

* Artikkelen var opphavleg basert på ei omsetjing av «Mora kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Mora – kommune» på Store Norske Leksikon.

Fotnote
-------

1. ↑  «*I rött fält en bild av Sankt Mikael och draken, allt av guld*».

| * v
* d
* e
Kommunar i Dalarnas län i Sverige |
| --- |
|  | Avesta • Borlänge • Falun • Gagnef • Hedemora • Leksand • Ludvika • Malung-Sälen • Mora • Orsa • Rättvik • Smedjebacken • Säter • Vansbro • Älvdalen |  |
| Sjå òg: Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Linda Trast Lillevik** (fødd 9. juli 1964) er ein norsk samisk bibliotekar, journalist og barnebokforfattar frå Alta. Ho har òg arbeidd med amatørrevyar som skodespelar og tekstforfattar.

Linda Trast Lilleviks barnebøker varierer i tema og uttrykk, frå dyreeventyr til sorgbearbeiding og fotodokumentar. Dei mest kjende er ein serie på tre fotobiletbøker laga saman med fotografen Kjell Ove Storvik, om Kristine, ei jente med Downs syndrom: *Klart jeg kan*!, *Klart vi tør*! og *Skoleklart*. Denne trilogien er omsett og utgjeven i Japan. Boka *Evas reise* er ein hyllest til Hurtigruta og tydinga hennar for Kyst-Noreg. Utgjevinga er på både norsk, engelsk og tysk i same utgåve. Ho har òg skrive ein biografi for barn og unge om kunstnaren Kaare Espolin Johnson (2007). Boka *Skriv revytekster* (2009) er ei inspirasjonsbok som gjev eit innblikk i skriveprosessen knytt til eit utval av revytekstane hennar. Hausten 2021 lanserte Lillevik si første samiske biletbok for barn, *Nils på Njukčagáisá / Niillas Njukčagáissás*. Denne er basert på forteljingar frå skodespelaren Nils Utsi sin barndom. Boka er utgjeven både på norsk og nordsamisk. 

Linda Trast Lillevik er busett i Kabelvåg i Vågan i Nordland. Ho har fått Nordland fylkast forfattarstipend 2007 og stipend frå Norsk Revyforfattarfond 2009.

Bibliografi
-----------

* *Velklang og lystig leven : glimt fra en 100-årings historie* – 1994
* *Lofotjenta Julie* – biletbok, 1995
* *Måsungen Åsmund* – biletbok, 1998
* *Klart jeg kan!* – biletbok, 1998
* *Evas reise* – biletbok, 1999
* *Klart vi tør!* – biletbok, 2000
* *Typisk pingvin!* – faktabok for barn, 2002
* *Skoleklart!* – biletbok, 2002
* *Kom farmor!* – biletbok, 2005
* *Eventyrlige Espolin; glimt fra et kunstnerliv* – fagbok for ungdom, 2007
* *Skriv revytekster!* – fagbok, 2009
* *Fly med! : Skarvene fra Utrøst* – biletbok, 2014
* *Fommel & Fjas* – biletbok, 2016
* *Nils på Njukčagáisá/Niillas Njukčagáissás* – biletbok basert på barndomsminne fortalde av Nils Reidar Utsi, 2021

Prisar
------

* «Heiderspris», Norsk Revyfaglig senter 2003
* Jack Berntsens kulturpris 2006
* «Beste tekst», Revyfestivalen 2007

Kjelder
-------

1. ↑  Presentasjon av Linda Lillevik i Forfatterkatalogen på Forfattersentrums nettsider
2. ↑  Klart jeg kan!; Eide forlag
3. ↑  Lofotposten: Pris under revyfestivalen 2003
4. ↑  Lofotposten: Pris under revyfestivalen 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Peder Willumsen Juell** (4. desember 1769–19. februar 1839) var ein prest og stortingsmann frå Vang i Hedmark. Ole Juell var bror hans.

Juell var son til ein sorenskrivar. Han vart cand. theol. i 1794 og deretter pers. kapellan i Stange året etter. Han var prest på Christiania tukthus frå 1798, i 1801 residerande kapellan i Aker. Sokneprest i Sørum frå 1813 til han døydde, også prost i Nedre Romerike 1820-38.

Juell var 3. representant frå Akershus amt på Stortinget 1821 og omframstortinget 1822. I 1821 var han medlem av åtte komitear. Han var formann i fire av komiteane; komiteen om uekte born og fråskilde kvinner, komiteen om løna til geistlege embetsmenn, om løna til skulehaldarane, og om Tromsø seminar og alllmugeskulestellet.

Tildelt borgardådsmedaljen.

Juell døydde i Sørum i 1839.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Peder Juell NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |