recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Burray** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Burray is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 58°51′4″ N 2°55′48″ W﻿Koordinatar: 58°51′4″ N 2°55′48″ W﻿ |
| **Øygruppe** | Orknøyane

 |
| **Areal** | 9,03 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 80 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Orknøyane |
| **Største busetnad** | Burray Village

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 357 (2001) |
| **Folketettleik** | 39,5 /km² |

**Burray** er ei øy i Orknøyane i Skottland. Ho ligg aust for Scapa Flow og er ei av ei rekkje øya knytte saman med Churchill Barriers.

Barrier 4, mellom øya og South Ronaldsay
Sauer på Burray

Geografi og geologi
-------------------

Burray ligg mellom Mainland og South Ronaldsay og er landfast til begge via Churchill Barriers. Barriers 1, 2 og 3 knyter Burray til Mainland via øyane Glimps Holm og Lamb Holm i Holm Sound i nordaust. Barrier 4 går til South Ronaldsay, over Water Sound. I vest ligg tidvassøya Hunda, som ho òg har vegsamband til. Lenger vest, over Scapa Flow, ligg øyane Flotta og Calf of Flotta, om lag 6 km unna.

I 2001 hadde Burray 357 innbyggjarar. Den største landsbyen er Burray Village, ein tidlegare fiskelandsby på sørvestsida. Andre busetnader på øya er Northtown, Southtown og Hillside.

Burray består av gammal raud sandstein frå devontida.

Attraksjonar
------------

Det ligg eit fossilmuseum på Burray ved Viewforth.

Øya har eit forholdsvis rikt fugleliv med mykje måse og spove.

Historie
--------

Churchill Barrier 3, mellom Glimps Holm og Burray
14. oktober 1939 vart det britiske slagskipet HMS «Royal Oak» søkkt ved hamna i Scapa Flow av ein tysk ubåt. *U-47* hadde kome inn i Scapa Flow gjennom Holm Sound, like nord for Burray, ein av fleire innløp til Scapa Flow i aust. Dei austlege innløpa var verna av søkkte skip, sperring og ubåtnett, men *U-47* kom seg forbi blokkaden ved flo sjø om natta. 

For å hindre fleire åtak gav Winston Churchill ordre om å byggje permanente barrierar. Arbeidet starta i mai 1940 og stod ferdig i september 1944, men vart ikkje offisielt opna før 12. mai 1945, fire dagar etter den andre verdskrigen var over.

På det meste deltok over 2000 mann samstundes i arbeidet, mellom desse 1300 italienske krigsfangar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Burray» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
2. ↑  «The Churchill barriers». Living in Orkney. Henta 7. mars 2010.

| * v
* d
* e
Orknøyane |
| --- |
| Øyar i Orknøyane |
| Busette øyar | Mainland · Auskerry · Burray · Eday · Egilsay · Flotta · Gairsay · Graemsay · Hoy · North Ronaldsay · Papa Stronsay · Papa Westray · Rousay · Sanday · Shapinsay · South Ronaldsay · South Walls · Stronsay · Westray · Wyre |
| Andre øyar | Eynhallow · Helliar Holm · Lamb Holm · Switha · Swona |
| Byar og landsbyar | Kirkwall · Balfour · Finstown  · Houton · Longhope · Lyness · Stromness · Whitehall |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Steffi Nerius** (fødd 1. juli 1972) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen am Rügen i Mecklenburg-Vorpommern som tevla i spydkast. Ho vart europameister i øvinga i 2006 og verdsmeister i 2009. Nerius vann elles to sølvmedaljar og tre bronsemedaljar i dei store meisterskapane i tida 2002-07.

Aktiv
-----

Nerius kvalifiserte seg til finalane i friidretts-VM 1993 og 1995, samt Sommar-OL 1996, og vart høvesvis nummer 9, 11 og 9. Fyrst i 1998 var ho i stand til for alvor å melde seg på i medaljekampen, då ho under europameisterskapen i Budapest kasta 62,08 m og kom på sjetteplass. I 1999 lukkast ho ikkje å kvalifisere seg til VM-finalen. Under Sommar-OL 2000 i Sydney vart Nerius nummer fire med 64,84 m. Året etter måtte ho ein plass ned på resultatlista ved VM 2001 i Edmonton.

Frå 2002 til 2007 tok Nerius kvart år ein medalje i spydkast ved dei største meisterskapane. Det starta med sølvmedalje i europameisterskapen i München, der ho kasta 64,09 m. I 2003 fekk ho VM-bronsen med 62,70 m. Mirela Manjani som representerte Hellas vann klart både i 2002 og 2003. Under sommarleikane 2004 i Aten sette Nerius personleg rekord med 65,82 m og tok sølvmedaljen, der Osleidys Menéndez frå Cuba var i ei heilt eiga klasse med sine 71,53 m. Menéndez vann gullmedaljen også under VM i friidrett 2005 i Helsingfors, Nerius fekk bronsen med 65,96 m.

Ved friidretts-EM 2006 fekk Nerius oppleve sin fyrste store triumf. Barbora Špotáková frå Tsjekkia leia med 65,64 m før Nerius i fjerde omgang slengde spydet nøyaktig like langt som ho gjorde under sommarleikane to år tidlegare, 65,82 m, og stakk av med gullmedaljen. I verdsmeisterskapen i Osaka i 2007 sikra Nerius seg bronsemedaljen med 64,42 m. Det var hennar sjette strake internasjonale medalje.

Trass i gode 65,29 m under sommar-OL 2008 i Beijing kom Nerius på femteplassen i tevlinga. Ti dagar seinare gjorde ho sitt livs lengste kast då spydet landa på 68,34 under eit stemne i Elstal. I 2009-sesongen, hennar siste sesong, smelte ho i fyrste forsøk til med 67,30 m under VM på tysk heimebane i Berlin. Ingen av dei største favorittane, Barbora Špotáková og Marija Abakumova, klarde å overgå prestasjonen. Dermed vann Nerius sitt fyrste VM-gull i ein alder av 37 år.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Steffi Nerius» frå Wikipedia på tysk, den 1. oktober 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
**Kongressbiblioteket** i USA, **Library of Congress** er eit bibliotek i Washington D.C. Det tener som forskingsbibliotek for Kongressen i USA, og er ofte rekna som eit nasjonalbibliotek, sjølv om ein slik status ikkje er felt ned i lovverket.

Historie
--------

Main Reading Room i Library of Congress.
Biblioteket blei skipa i 1800. Det er den eldste føderale kulturinstitusjonen i USA.

James Madison skal ha hatt den opphavlege ideen om å skapa eit kongressbibliotekt, og kom først med eit slikt forslag i 1783. Kongressbiblioteket blei så skipa under president John Adams den 24. april 1800, då den amerikanske regjeringa flytta frå Philadelphia til den nye hovudstaden Washington. Ein del av loven fordelte 5000 dollar «*for the purchase of such books as may be necessary for the use of Congress ... and for fitting up a suitable apartment for containing them.*» Det blei bestilt bøker frå London, og ei samling av 740 bøker og tre kart blei husa i den nye United States Capitol.

Kjelder
-------

1. ↑  Fakta om biblioteket
2. ↑  
«Kongressbiblioteket digitaliseres». *Morgenbladet*. 11. august 1995.
3. 1 2  «Library Of Congress». *Store norske leksikon*. 9. mai 2016. Henta 5. august 2018.
4. ↑  Murray, Stuart. The Library: An Illustrated History (New York, Skyhouse Publishing, 2012): 155.
5. ↑  2 Stat. 55
6. ↑  «Jefferson's Legacy: A Brief History of the Library of Congress». Library of Congress. 6. mars 2006. Henta 14. januar 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Brockenspekter.
Glorie og brockenspøkelse.
**Brockenspøkelse** eller **brockenspekter** (frå tysk *Brockengespenst*) er eins eigen forstørra og forvrengte skugge kasta mot tåke eller skyer når ein har sola i ryggen. Fenomenet kan oppstå på ein kva for ein som helst tåkelagt fjellside eller skybanke, og kan òg observerast frå fly. Sidan Brocken, ein fjelltopp i Harz-fjella i Tyskland, så ofte er tåkelagt, og samstundes er lett tilgjengeleg, oppstår fenomenet ofte der, og det er derfrå fenomenet har fått namnet sitt. Brockenspekteret vart observert og skildra av Johann Silberschlag i 1780, og har sidan ofte vorte attgjeve i litteratur om regionen.

«Spekteret» opptrer når sola skin bak ein person som med sola i ryggen ser mot eit tåkehav. Ljoset prosjekterer skuggen til personen framover inn igjennom tåka, og ofte i ein merkeleg triangulær form på grunn av perspektivet. Den tilsynelatande forstørringa av skuggen er ein optisk illusjon som oppstår når han som observerer fenomenet reknar at skuggen i relativt nære tåkedottar er like langt unna som landemerke ein kan skimte igjennom tåka, eller når det ikkje er nokre landemerke i nærleiken som lèt ein rekne avstanden til skuggen. Skuggen vil òg kastast mot vassdropar i ulike avstandar frå auget, noko som òg vil vere med på å forvirre djupsynet. Skuggen kan sjå ut som om han rører seg på grunn av rørsler i skylaget han blir kasta mot, og variasjonar i tettleiken innover i skyene.

Hovudet på skuggefiguren er ofte omgjeve av ein lysande glorie, ringar av farga ljos som oppstår når sola skin på likt forma vassdropar. Effekten oppstår på grunn av diffraksjonen av synleg ljos.

Sjå òg
------

* Diffraksjon
* Glorie

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brockenspekter» frå Wikipedia på bokmål, den 3. september 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Shenstone, A. G. «The Brocken Spectre», *Science*, Volume 119, Issue 3094, pp. 511-512
* Goodrich, Samuel Griswold. *Peter Parley's wonders of the sea and sky.* (1851)
* Minnaert M. The Nature of Light and Colour in the Open Air (Dover Books on Earth Sciences) (1954) (Paperback)
* Greenler, R, «Rainbows, halos, and glories», (Cambridge University Press), (1980).
* Dunlop, Storm (2002). *The Weather Identification Handbook*. Harper Collins UK. s. 141. ISBN 1-58574-857-9.

Bakgrunnsstoff
--------------

* "What are Brocken Spectres and How Do They Form?", ein artikkel frå Online Fellwalking Club Arkivert 2013-01-14 ved Archive.is
**Stefka Kostadinova** (fødd 25. mars 1965) er ein bulgarsk tidlegare høgdehoppar frå Plovdiv. Ho sette verdsrekord i høgdehopp med 2,09 meter då ho vart verdsmeister i Roma i 1987. Rekorden er framleis gjeldande i 2014. Kostadinova vann gullmedaljen i høgdehopp i EM 1986, VM 1987 og 1995, samt OL 1996.

### Aktiv

Kostadinova hoppa over 2,00 meter for fyrste gong i 1984. Ho tok steget opp i verdstoppen i høgdehopp vintersesongen 1985, ho vann då både EM og VM innandørs. Sommaren 1986 tangerte ho verdsrekorden til landskvinna Ljudmila Andonova med 2,07, allereie seks dagar seinare forbetra ho rekorden til 2,08 m. I slutten av august 1986 vart ho europameister i Stuttgart med 2,00 m, sju cm over dei andre medaljevinnarane.

I finalen i høgdehopp for kvinner under verdsmeisterskapen i Roma dem 30. august 1987 sette Kostadinova verdsrekord med 2,09 m, ein rekord som har vorte ståande. Tamara Bykova frå Sovjetunionen tok sølvet med 2,04 m. Under sommar-OL 1988 i Seoul stoppa Kostadinova på 2,01 m og fekk sølv, Louise Ritter frå USA vann OL-gullet med 2,03 m.

Kostadinova var ikkje i gammal form då ho deltok i sommarleikane i Barcelona i 1992, der ho enda på fjerdeplass med 1,94 m. Ved verdsmeisterskapen i Göteborg i august 1995 lukkast Kostadinova som den einaste å ta seg over 2,01 m og ho tok dermed sin andre VM-tittel, åtte år etter den fyrste. 

Under dei olympiske leikane i Atlanta i 1996 svinga seg over 2,05 m, ny olympisk rekord og olympisk meister. Sommaren 1997 vart ho skadd, og trass i operasjonar, kom ho ikkje tilbake på bana.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stefka Kostadinowa» frå Wikipedia på tysk, den 7. september 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Stefka Kostadinova» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* Munzinger (sport)

 |
Blått Flagg-logoen
Badeplass i Kroatia med Blått Flagg.
**Blått Flagg** er ei internasjonal miljøsertifisering som vert gjeven til badeplassar og småbåthamner som oppfyller visse krav om vasskvalitet, tryggleik, service og miljøinformasjon. Blått Flagg-sertifiseringa starta i 1985 i Frankrike for å verne om marine miljø. Under det europeiske miljøvernsåret 1987 vart Blått flagg oppretta fleire stader i Europa. I dag leier organisasjonen *Foundation for Environmental Education*, FEE, arbeidet. 

Ein må søkje om statusen kvart år og stader som får statusen kan heise det blå flagget. 

I 2009 hadde Bystranda og Hamresanden i Kristiansand og Storøyodden i Bærum, samt fleire båthamner på Sør- og Austlandet Blått flagg-sertifisering. Den norske Blått Flagg-sesongen varer frå 23. juni til 31. august.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Blå Flagg» frå Wikipedia på svensk, den 11. januar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Blått Flagg-organisasjonen
* *Foundation for Environmental Education* om Blått Flagg Arkivert 2014-08-10 ved Wayback Machine.
**Timebox** var eit engelsk psykedelisk pop-band i 1960-åra. Dei vart skipa i oktober 1965 i Southport i Lancashire.

Karrriere
---------

Bandet heite opphavleg The Take 5 og vart skipa av vibrafonisten og seinare gitaristen Ollie Halsall, pianisten og organisten Chris Holmes, sologitaristen og vokalisten Kevan Fogarty, bassisten Clive Griffths og trommeslagaren Geoff Dean. Bandet flytta til London i oktober 1966 og arbeidde etter kort tid på pakketurnear med The Kinks, The Small Faces, Tommy Quickly og Lou Christie, i tillegg til at dei spelte fast på Whisky A Go Go. Dei fekk så ein amerikansk songar, Richard Henry, og byta namn til Timebox. I februar 1967 fekk dei kontrakt med Piccadilly Records og gav ut debutsingelen «I'll Always Love You» / «Save Your Love».

Etter dette drog Henry attende til USA og Geoff Dean pådrog seg tuberkulose og vart erstatta av Andy Petre. I april det året gav dei ut den instrumentale singelen «Soul Sauce» / «I Wish I Could Jerk Like My Uncle Cyril». Mike Patto kom så inn i bandet og tok ei framståande rolle i bandet som vokalist og låtskrivar. Då Petre slutta tok John Halsey over på trommer. 

Dei spelte inn to singlar for Piccadilly, før dei fekk kontrakt med Deram i 1967. Dei spelte inn fem singlar for Deram mellom 1967 og 1969 og spelte på BBC-program som Noise at Nine, Stuart Henry on Sunday og Jimmy Young. Den einaste hitten deira på UK Singles Chart var ein coverversjon av The Four Seasons-songen «Beggin'», som nådde 38. plassen på lista i juli 1968. Etter den siste singelen deira vart mislukka i 1970, slutta Chris Holmes (han vart seinare med i Babe Ruth), og dei andre medlemmane fortsette under namnet Patto.

Diskografi
----------

### Singlar

* «I Will Always Love You» / «Save Your Love» (1967, Piccadilly)
* «Soul Sauce» / «I Wish I Could Jerk Like My Uncle Cyril» (1967, Piccadilly)
* «Don't Make Promises» / «Walking Through the Streets of My Mind» (1967, Deram)
* «Beggin'» / «A Woman That's Waiting» (1968, Deram)
* «Girl Don't Make Me Wait» / «Gone Is the Sad Man» (1968, Deram), som er gjeven ut på *Nuggets II*
* «You Better Run» (45) (1968, Deram)
* «Baked Jam Roll in Your Eye» / «Poor Little Heartbreaker» (1969, Deram)
* «Yellow Van» / «You've Got the Chance» (1969, Deram)

### Album

* *The Original Moose on the Loose* (1976, Cosmos)
* *The Deram Anthology* (1998, Deram) (compilation album)
* *Beggin'* (2008, RPM) (compilation album)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Timebox (band)» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Roberts, David (2006). *British Hit Singles & Albums* (19th utg.). London: Guinness World Records Limited. s. 560. ISBN 1-904994-10-5.
2. ↑  «Babe Ruth Band Online». Baberuthband.com. Henta 4. august 2019.
3. ↑  Discogs - *Girl Don't Make Me Wait* (1968, 7"-single)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Timkat-feiring i Gonder
**Timkat** (amharisk ጥምቀት, [t’ɨmk’ət], 'dåp') er ei høgtid innan den etiopiske ortodokse kyrkja til minne om at Jesus blei døypt av Johannes døyparen i Jordanelva. Ho blir feira den 10. terr i den etiopiske kalenderen, noko som tilsvarer 19. januar i den gregorianske (20. januar i skotår). Vatn speler ei viktig rolle i feiringa.

Under timkat går prestar frå kvar kyrkje i prosesjon med ein modell av Arken. Modellen, som blir kalla *tabot*, er hylla inn i silkestoff og blir boren på hovudet av ein prest medan andre går rundt med parasollar. Prosesjonen går til eit vatn der taboten blir senka ned. Vatnet blir så signa og dusja over tilskodarane i ei fornying av dåpen. Deretter går eit syngande og dansande tog tilbake til kyrkja med taboten.

* Timkatprosesjon i Gondar.Timkatprosesjon i Gondar.
* Prest med tabot i Gondar.Prest med tabot i Gondar.
* Timkatopptog i Addis Abeba.Timkatopptog i Addis Abeba.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Donald N. Levine: *Wax & Gold. Tradition and Innovation in Ethiopian Culture.* University of Chicago Press, Chicago IL u. a. 1965, S. 63.

* Bloggpost om «Høytiden TIMKAT»[*daud lenkje*], *Empress Yeshimebet - Give Thanks For Life*, blogg.no

Kjelder
-------


* Terje Østgård, «Dåpens betydning»[*daud lenkje*] (PDF-fil), *BA*, 29. januar 2010
* «Festivaler – religiøse og fargerike Etiopia», opplevetiopia.no
**Jørgen** Axel **Nash** (16. mars 1920–17. mai 2004), som opphavleg heite Jørgensen til etternamn, men skifta til Nash i 1941, var dansk kunstmålar og diktar, bror av den internasjonalt kjende kunstnaren Asger Jorn. 

Han likte å provosere til debatt, og påstod i ei bok frå 1977, *En havfruemorder krydser sit spor*, at det var han som hadde kutta hovudet av den vidgjetne skulpturen Den lille Havfrue i København 24. april 1964. Men det er aldri vorte prova at dette er sanning, og denne ugjerninga er framleis rekna som uoppklart.

Nash var medlem av avantgardegruppa Situationistisk Internationale, ei venstreradikal gruppe av kunstnarar og intellektuelle som vart skipa i 1957, men vart i 1962 kasta ut av gruppa saman med nokre andre medlemmar på grunn av usemje om bruken av kunst i kampen for å snu om på samfunnet. Nash skipa deretter ei ny situasjonistisk gruppe, Bauhaus Situationiste, som var aktiv i dei fylgjande åra. Somme av dei som Nash samarbeida med på denne tida var Jens Jørgen Thorsen, Hardy Strid og Carl Magnus.

Nash samarbeida òg ei tid med broren Asger Jorn, og var saman med han om å skipe kunstnarkollektivet Drakabygget i Skåne.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Jørgen Nash* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| **Konglebit** |
| KonglebithannKonglebithann |
| KonglebithoeKonglebithoe |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig**Status i Noreg:** NT Nær trugaUtbreiinga av Konglebit Utbreiinga av Konglebit |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Finkefamilien Fringillidae |
| **Slekt:** | *Pinicola* |
| **Art:** | **Konglebit** *P. enucleator* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pinicola enucleator***Linnaeus, 1758 |

**Konglebit** (*Pinicola enucleator*) er ein stand- og streiffugl, som i likskap med krossnebbane varierer mykje i farge etter alder og kjønn.

Utbreiing
---------

Konglebiten har ei sirkumpolar utbreiing i dei nordlege delane av den nordlege tempererte sonen og lever i furuskogar i Alaska, fjellområda i det vestre USA, i Canada, og i dei subarktiske delane av Fennoskandia og Sibir. Han dreg ikkje langt sørover om vinteren, men i visse sokalla invasjonsår dreg han lengre og førekjem då i det tempererte Eurasia.

### Førekomst i Noreg

Fuglen hekkar til dels vanleg i skogkledde delar av Finnmark, først og fremst i aust. Lengre sørover finst arten sporadisk eller sjeldan, men i Hedmark og Oppland er der ein hekkebestand knytt til glissen barskog med tett og frodig undervegetasjon av einer i høgder kring 800-950 m.o.h.
Konglebiten er sjeldsynt i Finnmark om vinteren. Han kjem attende seint i mars. I delar av Sør-Noreg er fuglen å sjå i varierande tal kvar vinter i perioden oktober-mars. I invasjonsåra kan fuglen sjåast talrik over mykje av Sør-Noreg. Største invasjonsåret siste femti åra var i 1976-1977.

Utsjånad
--------

Hannen er mørkt rosaraud på oversida, med flekkar av grått og svart. Iblant er hannen gul eller gulraud. Hoa si fargeteikning er for det meste grågul. Begge kjønna har svartaktige vengar, der dei ytste delen av svingfjørene er svartkvite. Den gråsvarte stjerten er kløyvd i spissen. Totallengda på fuglen er 22 cm.

Økologi
-------

Konglebitegg
Konglebiten si føde er sett saman av frø og alle slags bær (spesielt bær frå einer og rogn). Reiret, som vert bygd av fine kvistar og fora med strå, finst oftast i tette barskogar og inneheld 3-4 egg. Desse er lysegrøne med grå og svarte flekkar. Konglebiten er lite sky, til liks med andre fugle- og dyreslag som lever i tynt folkesette område.

Kjelder
-------

1. ↑  Dale S, Jacobsen K-O, Lislevand T, Solvang R, Stokke BG og Strøm H (2021, 24. november). *Fugler: Vurdering av konglebit Pinicola enucleator for Norge.* Norsk rødliste for arter 2021. Artsdatabanken. Henta 2. februar 2022

* Svensk Wikipedia.
* *Norsk Fugleatlas*, 1994.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dansk ornitologisk forening

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
**Takashi Fujisawa** (japansk: 藤沢隆) (fødd 4. januar 1943) er ein japansk, tidlegare skihoppar og kombinertrennar frå Yoichi på Hokkaido. Han vann sølvmedaljen i storbakkerennet i ski-VM 1966 i Oslo og vart då den fyrste japanar som vann ein medalje i eit verdsmeisterskap på ski.

Aktiv
-----

Fujisawa byrja som kombinertrennar og vart nummer 20 i den greina under vinter-OL 1964 i Innsbruck. To år seinare kom han tilbake til Europa og deltok som hoppspesialist i verdsmeisterskapen i Oslo. Etter ein 16. plass i normalbakken Midtstubakken, overraska han stort og la beslag på sølvmedaljen i storbakkerennet i Holmenkollbakken, berre slått av den doble verdsmeisteren Bjørn Wirkola.

Under vinterolympiaden i Grenoble vart Fujisawa nummer 18 i storbakken, medan han i ski-VM 1970 kom på sjetteplass i storbakken i Štrbské Pleso. Nyårsdag 1972 vart han nummer fire i hoppvekerennet i Garmisch-Partenkirchen, eit renn som landsmannen Yukio Kasaya vann. Fujisawa avslutta si tid som aktiv skihoppar med ein 23. plass i normalbakken under vinter-OL i Sapporo og ein 14. plass i storbakken.

Kjelder og bakgrunnsstoff
-------------------------

* *Denne artikkelen bygger på «Takashi Fujisawa» frå Wikipedia på tysk, den 19. februar 2013.*

* (en) Takashi Fujisawa – Profil og resultatoversikt hos FIS
| Westbury  |
| --- |
| High StreetHigh Street High Street |
| Plassering |
| 

Westbury i Wiltshire is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Wiltshire |
| Distrikt | Wiltshire |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 11 135 |
| Koordinatar |  51°16′″N 2°11′″W﻿Koordinatar: 51°16′″N 2°11′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | BA13 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1373 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Westbury i Wiltshire**
 |

**Westbury** er ein by og eit verdsleg sokn i Wiltshire i England. Han ligg omkring 19 km søraust for Bath og 6 km sør for Trowbridge. Byen er eit viktig jernbaneknutepunkt.

Byen kallast nokre gonger **Westbury-under-the-Plain** for å skilje han frå andre stader med same namn; han ligg under den nordvestlege kanten av Salisbury Plain. I det området kan ein sjå det byen er mest kjend for, Den kvite hesten i Westbury. Ein meiner at det store biletet av ein hest først vart skore inn i kalkbakken for å minnast sigeren til Alfred den store over danane i slaget ved Edington, ikkje langt frå Westbury, i 878. Den opphavlege forma var truleg nokså annleis enn slik han fremstår i dag. I 1778 vart han restaurert, og vart då gjort til ein roleg, gressende hest. Ein meiner at den opphavlege forma var ein springande hest.

Sentrum i byen er marknadsplassen, med Allehelgenskyrkjegarden frå 1300-talet ved sida av.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Westbury (Wiltshire)» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Aleksandr Averbukh** (fødd 1. oktober 1974) er ein russisk-israelsk tidlegare stavhoppar, fødd i Irkutsk i dåverande Sovjetunionen. Han vann gullmedaljen både under EM 2002 i München og EM 2006 i Göteborg. I tillegg har han vunne sølvmedalje under VM 2001 i Edmonton, samt ein bronsemedalje under VM 1999 i Sevilla. Averbukhs personlege rekord på 5,93 m vart sett i 2003. Han konkurrerte for Israel frå 1999, tidlegare for Russland.

Aktiv
-----

Til liks med faren var Averbukh tikjempar, han presterte 8084 poeng i 1997. Under europameisterskapen innandørs i 1998 deltok han for Russland i mangekampen og vart nummer seks.

Han utvandra så til Israel og vart israelsk statsborgar 3. august 1999. Straks etter deltok han for landet i VM i friidrett 1999 i Sevilla, der han vann bronsemedaljen med 5,80 m. I 2000-sesongen vart han europameister i stavhopp innandørs, og nummer ti i same øvinga under sommarleikane i Sydney. Året etter vann han stavhopptevlinga i universiaden. Same sesongen tok han sølvmedaljen under friidretts-VM i Edmonton, bakom Dmitri Markov som representerte Australia. Både Markov og Averbukh var ferske utvandrarar frå Russland. 

Averbukh nådde toppen då han vann gullmedaljen i stavhopp i EM 2002 i München. Han var då åleine om å ta seg over 5,85 m. I 2003 sette han med 5,93 meter personleg bestenotering, i 2014 framleis israelsk rekord. Under dei olympiske sommarleikane i Aten i 2004 enda han på åttandeplass.

Trass i at han stoppa på 5,70 m i EM-tevlinga 2006 i Göteborg lukkast han å forsvare EM-tittelen frå 2002. Under verdsmeisterskapen i Osaka i 2007 kom han derimot på sjuandeplass, endå om han då tok seg over 5,81 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 5,80 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 10 – 5,50 m
* VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 5,85 m, bakom Dmitri Markov (6,05 m)
* EM 2002 i München: Gullmedalje – 5.85 m, framom Lars Börgeling (5,80 m)
* VM i 2003 i Paris: Uplassert
* OL 2004 i Athen: Nr 8 – 5,65 m
* EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 5,70 m, framom to sølvvinnarar (5,65 m)
* VM 2007 i Osaka: Nr 7 – 5,81 m
* OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (5,45 m)

Merknadar
---------

1. ↑  Hebraisk skrift אלכס אברבוך‎

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexander Awerbuch» frå Wikipedia på tysk, den 7. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
*«Viken» omdirigerer hit. For det norske fylket, sjå Viken fylke.* 
Kart over Vika i mellomalderen.
**Vika** eller **Viki** (dansk *Vigen*, bokmål også *Viken*) er eit historisk namn på området kring Oslofjorden, av norrønt *Vík* eller *Víkin*.

Vikværing eller vikver – på norrønt i fleirtalsformene **víkverir** eller **víkverjar** – er namnet på ein innbyggjar i Vika. I vikingtida hadde danske kongar stor innflyting i Vika, og stundom låg området formelt under Danmark med ein norsk jarl, som Eirik Håkonsson Ladejarl.

I landskapet Vika låg dei fire fylka Ranrike, Vingulmork, Vestfold og Grenland, som breidde seg etter sjøsida frå Brunlanes i vest via Oslo til utløpet av Gautelva i Båhuslen. 

For fleire ulike skildringar av Vika, sjå Vika i sagalitteraturen.

Vika i Oslo
-----------

I nyare tid er Vika au ei nemning på eit område i Oslo by, ned mot Aker Brygge. Vika eller *Pibervigen* var ein uregulert forstad med preg av slum og prostitusjon før rådhuset i Oslo vart bygt og innvigt i 1950, og Vika vart sanert i samband med dette byggearbeidet og i tida etterpå.
Koordinatar: 57°36′0″N 11°48′0″E﻿

**Donsö** er ein svensk tettstad og ei øy i Göteborg kommune i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2010 hadde tettstaden 1 407 innbyggjarar.

Donsö ligg 16 kilometer sørvest for Göteborg sentrum. Donsö var municipalsamhälle frå 1911 til 1959, og til 1974 tilhøyrde staden den tidlegare Styrsö kommune.

Namnet Donsö vart skrive «Dunsø» på 1200-talet i jordeboka til Valdemar II, og kjem truleg frå planta *ängsull*, norsk: myrull, som er vanleg her.

Øya har fleire reiarlag, eit musikkstudio og fleire byggentreprenørar. I Donsø hamn er det 50-70 plassar for fritidsbåtar. Gjestehamna er utstyrt med toalett, dusj og vaskerom. Samskipnaden Donsö IS arrangerer årleg «Donsö Hamnfest» den første laurdagen i august.

Donsö har landsamband via ferjene til Västtrafik, på folkemunne kalla «ångbåten» (*dampbåten*). Ferjene trafikkerer alle busette øyar i den sørlege skjergarden til Göteborg. Øya har òg brusamband med øya Styrsö.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Donsö» frå Wikipedia på bokmål, den 5. april 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Nationalencyklopedin, 2007

1. ↑  «Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010» (på svensk). Statistics Sweden. 14 December 2011. Arkivert frå originalen 27. januar 2012. Henta 10. januar 2012.
2. ↑  Göteborg, Svenska Turist Föreningens landskapsserie 1978 s.308 professor Hugo Karlsson

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
Donkosakk til hest. Måleri av Aleksander Orłowski.
Tilfangområdet til Don.
**Donkosakker** (russisk донские казаки, *Donskije Kazaki*) er kosakkar som busette seg langs det midtre og nedre laupet til elva Don. Donkosakkene er utan tvil den største og mest legendariske kosakkgruppa, og truleg òg den mektigaste, mykje takka vera innsatsar i krig og korleis dei er vorte omtalte i litteraturen.

Donkosakkene oppstod som gruppe tidleg på 1500-talet i landområda ved Don, der dei enno i dag har sitt tyngdepunkt i millionbyen Rostov-na-Donu og sin eigen hovudstad Novotsjerkassk (nye Tsjerkassk). Den opphavlege hovudstaden deira var Starotsjerkassk (gamle Tsjerkassk), der mykje av den gamle donkosakkiske kulturen framleis eksisterer, så som fine kyrkjer og museum.

Omkring år 1800 stilte dei med 70 000 mann til den keisarlege kampen i den russiske hæren sin kamp mot Napoleon.

Donkosakkene sin motstand mot den bolsjevistiske maktovertakinga i 1917 (oktoberrevolusjonen) førte til bitre kampar under den russiske borgarkrigen. Kosakkane kjempa på sida til dei kvite styrkane. Etter deira nederlag skreiv Jakov Mikhailovitsj Sverdlov ut eit dekret den 24. januar 1919 som førte til masseavrettingar og deportasjonar av kosakkane (òg av kvinner, barn og gamle) til arbeidsleirar (Gulag). Tiltaka kosta rundt 700.000 kosakkar livet. 

Det skal no (2014) finnast omlag 156 000 donkosakker.

Kjende donkosakker
------------------

* Mikhail Sjolokhov – nobelprisvinnar i litteratur
* Aleksandr Solzjenitsyn – vinnar av Nobels litteraturpris
* Aleksandr Lebed - general, sjef for 14. armé og politikar
* Stenka Rasin – leiar for kosakkopprøret 1670-71
* Jermak Timofejevitsj – utforskar av Sibir
* Jemeljan Pugatsjov – leiar for kosakkopprøret 1773-74

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Donkosakker» frå Wikipedia på bokmål, den 26. januar 2018.*

Litteratur
----------

* V.L. Genis: «Raskazacwanie w Sowjetskoi Rossii», i: *Voprosy Istorii* 1994/1.
* Dimitri Wolkogonow: *Lenin. Utopie und Terror*. Econ 1996, ISBN 3-430-19828-3.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Donkosakk-museet i Novotsjerkassk
|  |
| --- |
| ***Sleep Walk***  Song av Santo & Johnnyfrå albumet *Santo & Johnny* |
|  |
| **Utgjeve** | August 1959 |
| **Innspelt** | 1959 |
| **Sjanger** | Instrumental rock, surferock |
| **Selskap** | Canadian-American Records |
| Låtskrivar(ar) | Santo Farina, Johnny Farina, Ann Farina |
| **Produsent** | Don Costa, Leonard Zimmer |
|
|

«**Sleep Walk**» er ein instrumental skriven, spelt inn og gjeven ut i 1959 av brørne Santo & Johnny Farina, i lag med onkelen deira Mike Dee som spelte trommer. Det vert nytta mykje steelgitar og songen vart spelt inn i Trinity Music i Manhattan i New York City. «Sleep Walk» gjekk inn på topp 40 på *Billboard*-lista den 17. august 1959. Han nådde toppen av lista dei siste to vekene av september. Songen nådde òg fjerdeplassen på R&B-lista. Det var den siste instrumentalen som nådde førsteplassen i 1950-åra og gav Santo & Johnny ei gullplate. I Storbritannia nådde songen 22. plassen på singellista der.

Andre versjonar
---------------

Brian Setzer Orchestra spelte inn «Sleep Walk» og vann Grammy-prisen for beste popinstrumental i 1998.

«Sleep Walk» var hovudinspirasjonen til Fleetwood Mac-grunnleggjaren Peter Green då han i 1968 skreiv instrumentalen «Albatross», som vart ein stor hit. «Albatross» inspirerte igjen The Beatles ti å skrive «Sun King» på *Abbey Road*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sleep Walk» frå Wikipedia på engelsk, den 27. februar 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Bronson, Fred (1992). *Billboard Book of Number One Hits*. New York, New York: Billboard Publications, Inc. s. 58. ISBN 0-8230-8298-9.
2. ↑  Whitburn, Joel (2004). *Top R&B/Hip-Hop Singles: 1942-2004*. Record Research. s. 512.
3. ↑  «*Santo & Johnny Bio*». Arkivert frå originalen 27. februar 2018. Henta 27. februar 2018.
4. ↑  «Official Charts». Henta 27. februar 2018.
5. ↑  Rooksby, Rikky (2004). *Fleetwood Mac: The Complete Guide to Their Music*. Omnibus Press. s. 17. ISBN 1-844494-27-6.
Eldstad i Virginia.
**Eldstad** er ei innretning der ein kan gjera opp kontrollert eld til oppvarming, matlaging, belysning og anna, t.d. husflid- og handverksproduksjon. Historia til eldstaden er sentral i utviklinga av det moderne bustadhuset.

Skildring
---------

Eldstader kan delast inn etter om dei er opne eller lukka, og om dei har skorstein eller ikkje, dessutan om dei er innretta til spesielle føremål som matlaging eller anna. 

Opne eldstader er konstruerte slik at elden varmar direkte ved stråling. Åra er den universelle opne eldstaden i eit hus utan skorstein, til oppvarming, matlaging og som lyskjelde. Peis (i kjøkken ofte kalla *grue*) er òg ein open eldstad, men dette er tilkopla skorstein eller røykpipe. 

Røykomn, jernomn og kakkelomn er døme på omnar, eller lukka eldstader. 

Frå åre og røykomn blir røyken sloppen ut i rommet, og hus med slike eldstader blir kalla røykstover, eventuelt årestove og røykomnstove. Peis, jernomn og kakkelomn er kopla til ein skorstein, slik at røyken får avtrekk gjennom den. Skorsteinen gjorde det mogleg å byggja hus i fleire etasjar. 

I varmeteknologisk samanheng kan ein eldstad karakteriserast etter i kva for ein grad brenselet blir utnytta effektivt.

Noreg
-----

«Liv paa Sæteren», reproduksjon etter eit måleri av Adolph Tidemand til *Norske Folkelivsbilleder* utgjeve 1854, viser budeie ved grua i ei lita seterstove. Den opne eldstaden er oppmurt i hjørnet av rommet, truleg med pipeløp, i motsetnad til årestover og røykomnstur frå tidlegare tider der røyken frå elden slapp ut gjennom ein ljore-opning i taket.
Kjelde:
Nasjonalbiblioteket
 

«Det Indre af en Lappehytte i Finnmarken» frå *Norge fremstillet i Teikningar* frå 1848 viser søndagskledte samar i ei årestue med open eldstad og ljore i taket. 
Kjelde:
Nasjonalbiblioteket

I Noreg var åra fram til slutten av mellomalderen så godt som einerådande som eldstad. Røykomnen fekk utbreiing på Vestlandet, særleg i fjordbygdene, medan peisen fekk innpass på Austlandet og i Trøndelag. Langs kysten på Vestlandet og i Nord-Noreg heldt dei lenge på åra, men gjekk tidleg over til jernomnar. Jernomnane fekk på 1800- og 1900-talet innpass over alt. Dette utbreiingsmønsteret for eldstadtyper kan forklarast dels gjennom tilgang på brensel og brenseltypar, dels gjennom transporttilhøve. 
|}

Sjå òg
------

* Peis
* Eldstaden grue
* Årestad
* Røykomn
* Omn

Kjelder
-------

* Hilmar Stigum: Vår gamle bondekultur.
* Halvor Vreim: Ildstedets geografi i Norge. I Fortidsminneforeningens årbok 1934.

* *Denne artikkelen bygger på «Ildsted» frå Wikipedia på bokmål, den 2. desember 2020.*
Sundbåten «Rapp» ved Piren på Kirkelandet. Nordlandet i bakgrunnen.
Sundbåten «Angvik» på veg over hamnebassenget.Foto: Harald Oppedal

**Sundbåt** ein passasjerbåt som går mellom dei fire bydelane («landa») Gomalandet, Kirkelandet, Nordlandet og Innlandet i Kristiansund.

Kristiansund kommunale sundbåtvesen trafikkerer i dag sunda i byen med sundbåtane «MS Rapp» og «MS Angvik». Trafikkgrunnlaget er ikkje så stort lenger, etter som mange har gått over til å nytta bil. Men somme tek sunnbåtane for å sleppa unna kø, eller av di dei likar det. I turistsesongen er det større aktivitet og båtane er mellom kommunen sine største turistattraksjonar.

Soge
----

Sundbåttrafikken starta den 18. november 1876. Båtruta vart starta av lokale kjøpmenn i Kristiansund som hadde bruk for å frakta varer og kundar mellom øyane i byen. Dei stifta Kristiansund dampbåtlag i 1875 og trafikken tok til året etter.

Under 1. verdskrig vart kostnadene for store for Kristiansund dampbåtlag og *Kristiansund kommunale sundbåtvesen* overtok drifta av sundbåtane.

Under bombinga av byen i april 1940 vart ein av sundbåtane senka. Passasjerrekorden på eit år vart sett i 1943-1944 med 2 635 900 passasjerar. I 1997 valde innbyggarane i Kristiansund sundbåtane til kommunen sitt kulturminne. 

Alle sundbåtane hadde tidlegare ein plikthoggar om bord, som hadde som oppgåve å hogga tak i kaia og halda sundbåten inntil når passasjerane gjekk om bord og i land. Namnet «plikthoggar» kjem frå forsvaret og tyder 'å ha plikten', som er den første delen av ordet, og han «høgg» fast til kaia.

Billettane til sundbåtane var frå gamalt av ovalmyntar som måtte kjøpast før ein gjekk om bord. Dei fleste familiane i Kristiansund har eit par eksemplar av desse liggande.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sundbåten» frå Wikipedia på bokmål, den 10. januar 2009.*

Fotnotar

1. ↑  «Sundbåtens historie». Sundbåten. Henta 3. august 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Sunnbåten* (vitja 10/1-2009)
* *Sundbåten* Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine. Kristiansund kommune. (vitja 10/1-2009)
* *Sundbåt og stormflo*, Mediabasen. (vitja 10/1-2009)
|  |
| --- |
| ***Sun King***  Song av The Beatlesfrå albumet *Abbey Road* |
|  |
| **Utgjeve** | 26. september 1969 |
| **Innspelt** | 24.–25. juli 1969,EMI Studios, London |
| **Sjanger** | Kunstpop |
| **Lengd** | 2:26 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

**Sun King** er ein song av The Beatles på albumet *Abbey Road* frå 1969.

«Sun King» er den første songen av ein medley, sjølv om han er i forskjellig tone og takt enn resten av songane i medleyen. Teksten i starten songen er den same som tittelen og teksten til «Here Comes the Sun», men med ordet «King» sett inn etterpå. «Here Comes the Sun» er skriven av George Harrison, medan «Sun King» er skriven av John Lennon. Teksten er surrealistisk. McCartney som kunne ein del spansk gav Lennon teksten på spansk til siste del av songen. 

*Here comes the sun king*
*Here comes the sun king*
*Everybody's laughing*
*Everybody's happy*
*Here comes the sun king*
Seinare går songen over i moll med eit orgel i bakgrunnen og vokalen bryt inn i ei merkeleg blanding av romanske språk som italiensk, spansk og portugisisk, meir sangbart enn meiningsfylt:

*Quando paramucho mi amore de felice carathon*
*Mundo paparazzi mi amore cicce verdi parasol*
*Questo abrigado tantamucho que canite carousel*
Den siste setninga er typisk Lennon-aktig nonsens, *Cuesto obrigado, tanta mucho, que carousel*, som på engelsk vert omsett til *This Thanks, Very Much, Cake and Eat It, Dearest Sun*. 

Songen er i ein tredel harmoni mellom John Lennon, Paul McCartney og George Harrison, tilsvarande det som vart gjort på songen «Because» frå tidlegare på albumet. På slutten av songen stoppar musikken brått når Ringo Starr starta trommene som leier inn mot neste song, «Mean Mr. Mustard».

Medverkande
-----------

* John Lennon – solo-, harmoni-, og korvokal, elektrisk gitar, maracas
* Paul McCartney – harmoni-, og korvokal, bassgitar, lydbandsløyfer
* George Harrison – harmoni-, og korvokal, elektrisk gitar
* Ringo Starr – trommer, bongos, tamburin
* George Martin – Lowrey orgel

Andre versjonar
---------------

Songen er òg blitt spelt av og Booker T. & the MGs og The Bee Gees.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sun King» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2009.*
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Sleipner (fleirtyding).* 
Odin rir inn i Valhall på hesten sin, Sleipne
**Sleipne** (*Sleipner*; norrønt *Sleipnir*) er i den norrøne mytologien hesten til Odin. Sleipne er ein svart hingst med åtte bein, og er den snøggaste hesten i verda. 

Det er berre Odin som kan ri Sleipne. Hesten spring like godt over vatn som på landjorda og i lufta. Sleipne skal kunna springa over gjerdet til dødsriket Hel, ingen andre hestar kan gjera dette.

Sleipne er barn av hingsten Svadilfare og Loke då Loke skapte seg om til ei hoppe. Ifylgje Gylvaginning skapa Loke seg om til ei hoppe for å lokka den store hingsten Svadilfare vekk frå arbeidet med å byggja muren kring Åsgard, slik at æsene vann veddemålet om kor fort det kunne gjerast.

Hesten Grane skal stamma frå Sleipne.

Kalla opp etter Sleipne
-----------------------

* Gassfeltet Sleipner, gass- og kondensatfelt i Nordsjøen (Sleipner aust/Sleipner vest)
* Oljeplattformar på Sleipnerfeltet (Sleipner A/Sleipner B/Sleipner T)
* M/S «Sleipner», ein snøggbåt som høyrde til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Sleipner gjekk på grunn og forliste 26. november 1999. 16 menneske omkom. Ulukka vert kalla Sleipner-ulukka.
* HF «Sleipner», hydrofoilbåt som høyrde til Sandnæs Dampskibs-aktieselskab (1961)
* Sleipner Motor AS i Fredrikstad
* Jagaren KNM «Sleipner», norsk jagar brukt under Andre verdskrigen.
* Korvetten KNM «Sleipner», norsk korvett som vart utfasa i 1992.
* Hesteplogen Sleipner for åker- og vollpløying (produsert av Underhaug Fabrikk A/S frå 1940 til 1950)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sleipne**
| La Dorada |
| --- |
| TinghusetTinghuset Tinghuset |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Colombia  Andes Caldas |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  574 km2 km² |
| Innbyggjarar  - By (2016)   - folketettleik | 77 355   135/km² |
| Koordinatar | 5°27′13,82″N 74°39′52,83″W﻿Koordinatar: 5°27′13,82″N 74°39′52,83″W﻿ |
| Høgd over havet | 176 m |
| Tidssone | CET (UTC-5) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** |

**La Dorada** er ein by og ein kommune i lengst aust i Caldas-departementet i Colombia. Byen ligg mot Magdalenaelva. Kommunen har 77 355 innbyggjarar, kor 69 504 i sjølve byen. (2016). La Dorada er sete for bispedømmet La Dorada-Guaduas.

Historie
--------

Historia om La Dorada er nært knytt til bygginga av jernbanen mellom Honda og Yeguas. Utbygging av området som gav grunnlag for byen byrja i 1888 då jernbanen vart ført inn i området. La Dorada fekk kommunestatus i 1923.

Geografi
--------

La Dorada ligg ved vestbreidda av Magdalenaelva og elva dannar departementsgrense i vest mot Cundinamarca-departementet. Byen ligg 168 km vest for hovudstaden i departementet, Manizales. Den årlege gjennomsnittstemperaturen er 28 °C.

Økonomi
-------

Den viktigaste næringa i La Dorada er storfedrift. I tillegg kjem anna landbruk, gullgraving, handel og fiskeri. Næringslivet er avgrensa til små og mellomstore føretak.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «La Dorada» frå Wikipedia på tysk, den 28. januar 2017.*

* Byen si offisielle nettside

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **La Dorada**
Carrie Brownstein, Corin Tucker og Janet Weiss i Sleater-Kinney.
**Sleater-Kinney** er ein indierocktrio frå Olympia i Washington, påverka av riot grrrl-rørsla på 1990-talet. Gruppenamnet er teke frå avkøyring 105 («Sleater Kinney road») på Interstate 5 expressway («I-5») mellom Seattle og Portland.

Grunnleggjarane av gruppa var Corin Tucker og Carrie Brownstein. Janet Weiss (frå Quasi) er no trommeslagar i gruppa.

Sleater-Kinney har ingen bassgitarist. Både Carrie og Corin spelar gitar.

Kritikaryndlingane debuterte med eit sjølvtitulert album i 1995, og fortsette med fleire vel mottekne album som *Call the Doctor* (1996) og *Dig Me Out* (1997). Dei neste utgjevingane gjorde at gruppa nådde eit større publikum, særleg med *One Beat* frå 2002. Gruppa har likevel heile tida vore trufaste mot indierock- og feminist-røtene sine.

Etter å ha gjeve ut to album på Chainsaw Records brukte Sleater-Kinney lenge det uavhengige plateselskapet Kill Rock Stars. Det sjuande albumet deira, *The Woods*, kom ut på Sub Pop Records.

Diskografi
----------

* Album
	+ *Sleater-Kinney* (1995)
	+ *Call the Doctor* (1996)
	+ *Dig Me Out* (1997)
	+ *The Hot Rock* (1999)
	+ *All Hands on the Bad One* (2000)
	+ *One Beat* (2002)
	+ *The Woods* (2005)
	+ *No Cities to Love* (2015)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Aleksander Aamodt Kilde** (fødd 21. september 1992) er ein norsk alpin skirennar frå Bærum som vann verdscupen i alpine greiner 2020. Han er medlem i Lommedalens IL.

Karriere
--------

Kilde sigra vinteren 2016 i to renn i verdscupen i alpine greiner, det fyrste i eit utforrenn og det andre i super-G. Med fleire gode plasseringar i super-g-tevlingane vann han super-g-cupen og han enda på sjuandeplassen i kampen om fyrstepremien i verdscupturneringa. I 2020-sesongen presterte Kilde jamt godt både i yndlingsøvinga super-g, utfortevlinga og storslalåmrenn, nok til å vinne ein knipen siger i verdscupen framom franske Alexis Pintureault og med sin eigen landsmann Henrik Kristoffersen på tredjeplass. 

Kilde har pr 2020 delteke i to olympiske vinterleikar og tre verdsmeisterskap, utan å kome på medaljeplass. Under verdsmeisterskapen i alpine greiner 2017 vart Kilde nummer fire både i super-g og i kombinasjonstevlinga, dessutan vart han sjettemann i utforrennet.

### Verdscupsigrar i enkeltrenn

| Dato | Stad | Land | Øving |
| --- | --- | --- | --- |
| 30. januar 2016 | Garmisch-Partenkirchen | Tyskland | Utfor |
| 27. februar 2016 | Hinterstoder | Austerrike | Super-G |
| 15. desember 2018 | Gherdëina | Italia | Utfor |
| 14. februar 2020 | Saalbach-Hinterglemm | Austerrike | Super-G |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aleksander Aamodt Kilde» frå Wikipedia på tysk, den 13. mars 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Aleksander Aamodt Kilde». olympedia.org. Henta 23. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |