recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kupert terreng på Valaam
**Valaam** (finsk *Valamo*) er ei øygruppe nord i innsjøen Ladoga i Republikken Karelen i Russland. Det totale arealet til dei meir enn 50 øyane er 36 km². Den største av desse heiter òg Valaam. Øyane er mest kjend for Valaam kloster og den vakre naturen.

På 1100-talet vart øyane ein del av Republikken Novgorod. På 1600-talet vart dei erobra av Sverige under den store urotida, men Russland gjenerobra dei mindre enn hundre år seinare. Då Storhertugdømet Finland vart oppretta tidleg på 1800-talet som ein sjølvstyrt del av Det russiske riket gjorde Aleksander I av Russland Valaam til ein del av Finland. I 1917 vart Valaam ein del av det sjølvstendige Finland, men kom inn under Sovjetunionen etter vinterkrigen og framhaldskrigen.

Namnet p øyane kjem frå det finsk-ugriske ordet 'валамо' (*valamo*), som tyder høgt fjell eller overflate. Klimaet og naturhistoria til øya er unik på grunn av plasseringa i Ladoga. 

Våren byrjar i slutten av mars og ein typisk sommar på Valaam består av 30-35 solrike dagar, som er meir enn på fastlandet omkring. Normaltemperaturen i juli er 17 °C. Vinteren og snøen kjem tidleg i desember. I midten av februar går det an å køyre bil over isen til den næraste byen Sortavala (42 km). Normaltemperaturen i februar er -8 °C.

Kyrkje på Valaam
Det veks meir enn 480 planteartar på øya og mange av desse har vorte dyrka av munkar. Skogen er dekt av barskog og om lag 65 % av skogen er furu. Øya vart ofte vitja av tsarane Aleksander I og Aleksander II og andre medlemmer av keisarfamilien. Andre kjende gjester var Pjotr Tsjajkovskij og Dmitrij Mendelejev.

Øya er permanent busett. Det finst ein barnehage, eit galleri, eit stadion, ein skule og ei sjukestove.

Samfunnet på Valaam har i dag ikkje noko offisiell administrativ status. Innbyggjarane ønskjer å få offisiell status som landsbusetnad slik at dei kan delta i kommunale val. Leiarane av klosteret er derimot imot dette.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Valaam» frå Wikipedia på engelsk, den 14. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+


Koordinatar: 61°22′27″N 30°57′39″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Samson Toresson Stueland** (15. desember 1798–28. februar 1879) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Kvinnherad.

Stueland var i yngre år skulehaldar, tok så over farsgarden og dreiv denne. Han dreiv elles med rosemåling og han dikta songar og salmar, gav i 1824 ut heftet *Enfoldige Sange*. Stueland kom med i det fyrste heradsstyret i Kvinnherad, og var medlem av heradsstyret 1838-58, ei tid ordførar. Valmann 1833-58. Stueland var haugianar, og i 1842 til stades ved skipinga av Det Norske Misjonsselskap. Seinare same året danna han i heimbygda lokallag for misjonsselskapet. I 1864 var han den leiande då det vart skipa ei indremisjons-«fællesforeing» for Sunnhordland, Hardanger og Voss.

Han var 4. representant frå Søndre Bergenhus amt på Stortinget 1836, medlem av kyrkjekomiteen, og av omframstortinget 1836-37.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* *Norsk Allkunnebok*, X. bandet. 1965.

Notar

1. ↑  Atle Døssland: Føresetnadene for eit kristeleg politisk parti i Hordaland i 1933 i *Syn og Segn* 1/76

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Koordinatar: 29°31′25″N 35°0′26″E﻿

**Akaba** (arabisk العقبة al-ʻAkabah) er eit guvernement i Jordan, sør for Amman, hovudstaden i Jordan. Det administrative senteret er Akaba. Det er det fjerde største guvernementet i Jordan etter areal og det tiande største etter folketal. 

Akaba er ein hamneby ved Raudehavet og spelar ei viktig rolle i den jordanske økonomien. To av dei tre største turistmåla i Jordan ligg i Akaba guvernement, Wadi Rum, og hamnebyen Akaba.

Geografi
--------

Byen Akaba er hovudstaden i Akaba guvernement
Wadi Rum.
Akaba guvernement ligg heilt sørvest i Jordan, og grensa til Ma'an guvernement i aust, Tafilah guvernement i nord, Saudi-Arabia i sør, Israel i vest og Akababukta i sørvest.

Historie
--------

Byen Akaba har vore busett sidan 4000 fvt. og nådde toppen sin i romartida, då romarane bygde Via Traiana Nova som endar i Akaba. 

Akaba var òg åstad for somme av eventyra til sjøfararaen Sinbad i dei kjende arabiske eventyra. 

I moderne historie er Akaba kjend for Lawrence av Arabia og slaget ved Akaba, eit av dei viktigaste slaga i fyrste verdskrigen i Midtausten. 

Dei eldste funna skriven med arabisk alfabet var funnen i Wadi Rum i Akaba guvernement, og er datert attende til 300-talet.

Administrativ inndeling
-----------------------

Akaba guvernement er delt inn i tre department:

|  | Nahiya | Arabisk namn | Byar og landsbyar | Adm. senter |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Al-Qasabah nahiya | لواء قصبة العقبة | omfattar byen Akaba og tre nærliggande landsbyar | Akaba |
| 2 | Wadi Arabia nahiya | قضاء وادي عربة | omfattar ni landsbyar | Al-Reeshah |
| 3 | Al-Quwairah | لواء القويرة | omfattar 15 landsbyar | Al-Quwairah |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aqaba Governorate» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Guvernement i Jordan  |
| --- |
| Nord | Ajloun**·** Irbid **·** Jerash**·** Mafraq |  |
| Sentral | Amman**·** Balqa**·** Madaba**·** Zarqa |
| Sør | Aqaba**·** Karak**·** Ma'an**·** Tafilah |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Samora** er ei norsk musikkgruppe som i all hovudsak spelar musikk frå sjangrane rock og metall. Gruppa kjem frå Førde i Sogn og Fjordane, og blei starta i 2008.

Tekstane er for det meste skrive på engelsk, men gruppa har også nokre norske songar. Sjølv om dei enno ikkje har gjeve ut CD, ligg noko av musikken deira tilgjengeleg på internett. Sommaren 2009 fekk Samora vist seg fram for fleire tusen publikummarar. Mellom anna under festivalane Sommarfest i Sunnfjord og Malakoff Rockfestival.

Medlemmar
---------

* Erik Henden Aaraas, vokal
* Kim André Danielsen, bassgitar
* Asbjørn Reksten Stigedal, gitar
* Anders Aga Ulvestad, gitar
* Peter Nore Bengtsson, trommer

Gjennombrot
-----------

Gruppa fekk sitt gjennombrot då dei byrjinga av juni 2009 vann ein lokal talentkonkurranse, kor det beste bidraget vart den nye offisielle bysongen til Førde kommune. 
Våren 2010 kvalifiserte bandet seg til landsfinalen i Wacken Metal Battle, ein nasjonal talentkonkurranse for metallsjangeren.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Samora på MySpace
* Når sola skin over Hafstadfjellet ...
* Får Spele På Malakoff
* Då går artistane på scena

Kjelder
-------

1. ↑  MySpace.com: «Samora på MySpace, henta 23. januar 2010
2. ↑  Firda.no: «Då går artistane på scena
3. ↑  NRK.no: «Får spele på Malakoff, henta 23. januar 2010
4. ↑  Firda.no: «Når sola skin over Hafstadfjellet ... henta 23. januar 2010
Val d'Hérens
Borgne d'Arolla med Mont Collon
Euseigne-pyramidane
**Val d'Hérens** er ein fjelldal i kantonen Valais i Sveits. Han vart danna av Hérensbreen, som trekte seg attende mot slutten av den siste istida. 

Han strekkjer seg frå Rhônedalen til fleire høge fjell - dent Blanche, dent d'Hérens, Mont Collon, Mont Blanc de Cheilon. Dalen er eit populær utgangspunkt for fjellturar i området. 

Området har to fjelltoppar over 4 000 meter: *la Dent Blanche* på 4357 moh og *la Dent d'Hérens* på 4171 moh. Andre toppar langs dalen er Grand Cornier, Mont Collon, Pigne d'Arolla, Vouasson, Rosablanche, og Mont Blanc de Cheillon.

I dalen ligg landsbyane:

* Arolla
* Les Haudères
* Grande Dixence
* La Sage
* Evolène
* Euseigne
* Saint-Martin
* Hérémence
* Thyon Les Collons
* Mase
* Vernamiège
* Vex
* Nax

Herenskveget er kalla opp etter dalen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Val d'Hérens» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettside

Koordinatar: 46°08′N 7°28′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Eufonium** er eit musikkinstrument i massingblåsarfamilien. Det har B eller C (sjeldan) til grunntone - éin oktav under trompeten. Ein eufonium har 3-4 ventilar, og ser ut som ein liten tuba, og kan òg kallast tenortuba. Namnet eufonium kjem frå gresk *eufonion* som tyder velklang, og instrumentet har ein varm, fyllug klang. Ein person som spelar eufonium kann kallast eufonist.

Eufonium har til liks med tuba konisk boring (røyrdiameteren aukar heile vegen). Motsetnaden er trombone- og trompetfamilien som har sylindrisk boring (diameteren er konstant fram til klokkestykkjet). Dette gjev instrumentet ein heilt annan klang enn trombonen, jamvel om dei spelar i same registeret; eufonium har ein mykje rundare klang.

### Bruk

Eufonium er eit mykje bruka instrument i ulike slag brassband og janitsjarkorps, og får her ofte tilskrive viktige røyster og soloar. I orkesterlitteraturen vert han derimot sjeldnare bruka, og er ikkje eit fast instrument i symfoniorkesteret. Endå vert det nytta av og til, til dømes i Gustav Holsts stykkje *Planetene*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
**Giske kyrkje** er ei marmorkyrkje frå 1100-talet. Ho står sør på øya Giske i Giske kommune i Møre og Romsdal. 

Kyrkja er bygd i kvit marmor, utan at ein kan seie kvar denne kjem frå. Han kan like godt vere italiensk som norsk. Arkitekturstilen er romansk. Kyrkja var opphavleg eit familiekapell, truleg for Giskeætta, og bestod berre av skipet og koret. Våpenhuset er vart sett ved restaureringa i 1756. Kyrkjemurane er i dag kalka utvendig og gipsa innvendig, og ein kan berre sjå marmoren på nokre få stader på utsida.

Giske kyrkje i 1927. Foto: Anders Beer Wilse

Bygget forfall etter reformasjonen og den skal ha stått årevis utan tak fordi ingen ville ta på seg reparasjonen og fordi den som gardskyrkje ikkje hadde inntekter. Interiøret er heller ikkje opphavleg, men kom til under eit storstilt renoveringsarbeid midt på 1700-talet, initiert av Hans Strøm og gjennomført av eigaren Hans Henrik Holtermann i 1756. Det er den lokale treskjeraren Jacob Sørensen Giskegaard (1734-1827) som har utforma og måla det aller meste av interiøret.

Ved restaureringa i 1756 vart lagt nytt tak og det vart laga ein gravkjellar under golvet, desse gravplassane vart nytta av kjende familiar i distriktet. Etter reparasjonen forfatta Hans Strøm latinsk tekst til eit epitafium:

«Kirken har fædrenes tro opført med kostelig omhu.
Se, hvilke stene, og se, muren er jo av marmor.
Sig hvor findes et hus, som eier mer straalende stene.
Giskes hæder er du, prydet med alderesn smykke.
Længe du sørgende laa, ti gudsordet lød ei inden den faldende mur.
Med suk du kjæmpet mot skjæbnen.
Sikkert var gudshuset faldt, glemt som det var alverden, hadde ei Holtermann faat, den gjæve eier og værge, reist dig til fordums magt.
Og kongen har arbeidet bifaldt.
Nu, o kirke, vil du, frelst kunne synge Guds pris.»

Kjelder
-------

* Om Giske kyrkje på nettstaden til Giske kyrkjelyd

1. ↑  Tennø, Karl og Knut Ekroll (1914): Litt om Giske kapel. *Tidsskrift for Sunnmøre Historielag*, 6te årgang, Aalesund, 1914.
2. ↑  Giske kyrkje på kyrkjebyggdatabasen lese på nett 2.mars 2013.
3. ↑  Tennø, Karl og Knut Ekroll (1914): Litt om Giske kapel. *Tidsskrift for Sunnmøre Historielag*, 6te årgang, Aalesund, 1914.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Giske kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjene og kapella i Nordre Sunnmøre prosti |
| --- |
| Borgund • Brattvåg • Dyrkorn • Ellingsøy • Fjørtoft • Geiranger • Giske • Godøy • Hamnsund • Haram • Harøy • Hildre • Indre Sula • Langevåg • Lepsøy • Liabygda • Norddal • Sandøy • Skodje • Spjelkavik • Sportskapellet • Stordal • Stordal gamle • Stranda • Sunnylven • Sylte • Valderøy • Vatne • Vigra • Volsdalen • Ørskog • Ålesund |
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Gissur svarte** (norrønt: *Gizurr svarti*), òg kalla **Gullbråskald** (*gullbrárskáld*), eller berre **Gullbrå**, var ein Islandsk skald som levde på byrjinga av 1000-talet.

Om livet hans
-------------

Tilnamnet «svarte» tyder truleg på at han hadde svart hår, medan tilnamnet «gullbråskald» kan han ha fått fordi han gjorde dikt til ei kvinne som vart kalla «gullbrå», det vil seie at ho hadde gylne augehår eller augebryn.

I *Skaldatal* er han ført opp som skald hos både Olof Skötkonung og Olav den heilage, og han skal ha vore fosterfar til skalden Hovgarda-Rev.

Etter Flatøyboka skal han ha reist saman med kong Olav den Heilage i eksil til Gardarike i 1029 og i Soga om Olav den Heilage (kap. 227) blir det fortalt at han var med kong Olav i slaget ved Stiklestad i 1030, der han fall.

Gissur fekk eit vakkert ettermæle i arvekvadet «Dikt om Gissur Gullbråskald» av fostersonen Hovgarda-Rev.

Skaldskap
---------

Desse dikta av Gissur Svarte er kjende i dag:

* Lausevise av Gissur Svarte
* Fragment av Gissur Svarte

Referansar
----------

1. ↑  Skáldatal på norrønt, frå is.wikisource
2. ↑  Soga om Olav den heilage
3. ↑  Dikt om Gissur Gullbråskald Arkivert 2016-05-31 ved Wayback Machine. av Hovgarda-Røv (Skaldic Project)
4. ↑  Lausevise Arkivert 2016-05-31 ved Wayback Machine. ved Skaldic Project
5. ↑  Fragment Arkivert 2016-05-31 ved Wayback Machine. ved Skaldic Project

Bakgrunnsstoff
--------------

* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl (1982)
* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning av Finnur Jónsson
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå operaen Eugen Onegin.* 

***Eugen Onegin*** eller ***Jevgenij Onegin*** (Евгений Онегин) er ein verseroman i åtte kapittel skriven av Aleksandr Pusjkin og gjeven ut i perioden 1823–1831. Handlinga føregår i Russland i 1820-åra.

Hovudpersonen Eugen Onegin teikna av Pusjkin sjølv.
Verseromanen er rekna som eit meisterverk innan russisk litteratur. Med denne innvarsla Pusjkin tida for den store realistisk-poetiske romanen. For fyrste gong dukka det opp ein type menneske som det fanst tusenvis av også i det verkelege samfunnet – framfor alt er dandyskikkelsen Eugen Onegin prototype for det overflødige mennesket (Лишний человек, *lisjnij tsjelovek*), eit motiv som blei ein gjengangar i russisk litteratur. Realismen speglar seg også i dei meir enn eit hundre bifigurane.

*Eugen Onegin* består nesten heilt og haldent av 389 strofer som alle føljger strikt jambisk tetrameter, iblant omtalt som Onegin-strofen. Som sonetter har kvar strofe 14 jambiske rader, medan rimmønsteret alltid er det same: *AbAbCCddEffEgg*, der versalane viser til eit kvinneleg rim og gemenane til eit mannleg. Betoningane ligg alltid på dei jamne stavingane – andre, fjerde, sjette, åttande. Radene med kvinnelege rim har ni stavingar, dei med mannlege har åtte.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eugen Onegin» frå Wikipedia på bokmål, den 3. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Eugen Onegin**

Litteratur
* Aleksandr Pushkin, London 1964, Princeton 1975, *Eugene Onegin a novel in verse. Translated from Russian with a commentary by Vladimir Nabokov* ISBN 0-691-01905-3
* Alexander Pushkin, Penguin 1979 *Eugene Onegin a novel in verse. Translated by Charles Johnston, Introduction and notes by Michael Basker, with a preface by John Bayley (Revised Edition)* ISBN 0-14-044803-9
* Alexandr Pushkin, Basic Books; New Ed edition, *Eugene Onegin: A Novel in Verse* Oversatt av Douglas Hofstadter ISBN 0-465-02094-1
* Jurij Lotman: Пушкин. Биография писателя. Статьи и заметки. Online: .
* A.A. Beliy, «Génie ou neige», "Voprosy literaturi", n. 1, Moskva 2008, s. 115.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* BNE

 |
**Gisle Fenne** (fødd 9. juni 1963) er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Voss herad. Det beste resultatet hans i internasjonale tevlingar er sølvmedaljen i verdsmeisterskapen på 20 km i 1989. Fenne hadde mange harde oppgjer i sporet og på standplassen mot Eirik Kvalfoss i løpet av karrieren. Han var i noregstoppen frå 1984 til 1994, og vart to gonger noregsmeister på 20 km. Fenne var kjend som ein framifrå skyttar, men klarte ikkje alltid å følgja dei beste i sporet. Ein periode var han skytetrenar for det norske landslaget i skiskyting. Han er far til skiskyttaren Hilde Fenne.

Aktiv
-----

Fenne markerte seg fyrste gongen då han i 1984, på heimebane, tok bronsemedaljen på 20 km, berre Eirik Kvalfoss og Rolf Storsveen fekk betre sluttid. Frå NM 1987 i Tromsø fekk Fenne med seg ein gullmedalje på 20 km og ein sølvmedalje på sprinten, ei øving som Eirik Kvalfoss vann. Etter å ha vunne to bronsemedaljar under NM i skiskyting 1990, sikra han seg sin andre NM-tittel då han i Steinkjer i 1991 gjekk til topps på 20 km. Fenne fekk si siste NM-medalje i 1994, då både han og Ole Einar Bjørndalen enda på same tid på 20 km og fekk kvar si sølmedalje.

Under VM i skiskyting i Feistritz i 1989 skaut Fenne feilfritt og gjekk i mål på tida 59.20,8. Prestasjonen heldt til VM-sølv, ettersom han vart slått med knapt minuttet av sambygdingen Eirik Kvalfoss som fekk eitt tillegsminutt. Begge to var med på Noregs lag som tok stafett-bronsen i same meisterskapen. Året etter vart Fenne beste nordmann på 20 km i VM med ein sjundeplass. I 1991 gjekk Fenne Noreg inn til bronsemedalje på VM-stafetten i Lahti.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Gisle Fenne» (på engelsk). Olympedia.
Firetallig blomster hos *Ludwigia octovalvis* med begerblad (*sepal*) og kronblad (*petal*) godt synlege
**Begerblad** (*sepal*, frå latin *separatus* 'åtskild' og gresk *petalon* 'blad') er ein del av blomsteren hos blomsterplantane. Begerblada er den ytre kransen av blomeblad i eit blomsterdekke med to eller fleire kransar av ulikt utforma og/eller farga blad. 

Begerblada er som oftast grøne, og dei er til vanleg mindre framståande enn kronblada. Når blomsteren er i knopp, omsluttar og vernar begerblada dei indre delane av blomsteren. 

Forma på begerblada varierer mykje mellom plantefamiliane. Hos grasfamilien eller korgplantefamilien kan dei vera svært reduserte. I nokre familiar er begerblada heilt eller delvis vaksne saman og dannar eit begerrøyr, som hjå fleire artar i nøkleblomfamilien.

Kjelder
-------

* Johannes Lid: *Norsk flora ISBN 82-521-6029-8*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Begerblad» frå Wikipedia på bokmål, den 18. november 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN

 |
Høgskolen i Ålesund.
**Høgskolen i Ålesund** (**HiÅ**) er ein tidlegare statleg høgskule i Noreg som fanst frå 1994 til 2015, då han gjekk inn i NTNU.

Høgskulen vart skipa 1. august 1994 og hadde omkring 1900 studentar og 150 tilsette. Han var eit resultat av at fem statlege høgskular i Ålesund vart slått saman som ein del av Høgskulereforma i 1994.

Høgskolen hadde tilbod om vel 100 fag- og profesjonsstudiar innan ingeniørfag, sjukepleie, bioingeniør, fiskeri- og økonomisk-administrative fag. Desse kan takast i varierande omfang frå halvårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og somme doktorgradstudiar, i tillegg til ei rekkje kurs-, etter- og vidareutdanningar.

Høgskolen sine fire institutt var:

* Institutt for teknologi- og nautikkfag
* Institutt for internasjonal marknadsføring
* Institutt for helsefag
* Institutt for Biologiske fag

Høgskolen tilbyr internasjonalisering av studiar, både høve til å ta delar av den ordinære utdanninga i utlandet, eller ved å halde fram å utdanne seg i utlandet etter avslutta studiar i Noreg.

1. januar 2016 vart HiÅ, Høgskolen i Gjøvik, Høgskolen i Sør-Trøndelag og Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet organisert som eitt universitet under namnet Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU). NTNU i Ålesund er ei direkte vidareføring av HiÅ.

Sjå også
--------

* Studentsamskipnaden for Sunnmøre

Kjelder
-------

1. ↑  Sunnmørsposten.no: Fusjon mellom NTNU og Høgskolen i Ålesund
2. ↑  Regjeringens omtale av fusjonen, Kgl. res. 19. juni 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ålesund studentsamfunn Arkivert 2008-06-04 ved Wayback Machine.
* Næringslivsutvalget Arkivert 2009-02-19 ved Wayback Machine.(NLU)
* Bilde av høgskolen[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
*Ingolf tager Island i besiddelse* (1850). Måleri av Johan Peter Raadsig som framstiller korleis Ingolf Arnarsson kan ha reist høgsetestolpane på Island.
**Høgsetestolpar** (norrønt *ǫndvegissúlur*) var eit par trestolpar som stod ved høgsetet (norrønt *hásæti, andvegi* eller *ǫndvegi*) i norrøne langhus. I ei skildring av stolpane i ei av sogene blir det fortald at dei var utskorne med eit bilde av guden Tor. Islendingesoga *Eyrbyggja saga* fortel at då Þórólfur Mostrarskegg bygde eit hov på Island hadde høgsetestolpane *reginnaglar* ('gudenaglar' eller 'maktnaglar') i seg.

Høgsetestolpane hadde ei viktig kulturell tyding. I fleire norrøne soger, særleg i *Landnámabók*, blir det fortald at dei første busetjarane på Island under Ingolf Arnarsson lét seg leia av stolpar dei hadde teke med seg heimanfrå og kasta overbord då dei såg land. Der stolpane dreiv i land bygde dei husvære. Den første norrøne garden på Island som låg på staden dagens Reykjavik no ligg, blei plassert på denne måten.
Slike handlingar kan tydast som at ein spurte gudane til råds om kvar ein skulle slå seg ned. Ein kan også tenkja seg at ein flytta med seg guden til den nye heimen sin.

Kjelder
-------

1. ↑  «Hov»,norron-mytologi.info; *Eyrbyggja saga*, William Morris & Eirikr Magnusson translation (1892), Ch. 4.
2. ↑  Scigliano, Eric (24 March 2009), «Sagas reveal Vikings were 'first oceanographers'», *New Scientist*
3. ↑  Anne Holtsmark (1970). *Norrøn mytologi: tro og myter i vikingtiden*. Samlaget. s. 28.

* *Denne artikkelen bygger på «Öndvegissúlur» frå Wikipedia på engelsk, den 1. april 2016.*
|  |
| --- |
| ***The Loneliest Guy***  Song av David Bowiefrå albumet *Reality* |
|  |
| **Utgjeve** | 2003 |
| **Innspelt** | The Looking Glass Studios, New York City |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 4:11 |
| **Selskap** | Iso/Columbia |
| Låtskrivar(ar) | David Bowie |
| **Produsent** | David Bowie, Tony Visconti |
|
|

«**The Loneliest Guy**» er ein song skriven av David Bowie i 2003 for albumet *Reality*. Det ein langsam minimalistisk song. James E. Perone sa «Bowies karakter lever òg i fornekting: trass i glasskåra han finn i nærleiken av vindauga sitt, det einsame livet han lever, og 'alle sidene som har snudd', uttrykker han trua på at han ikkje er 'den einsamaste fyren' i verda, men snarare 'den heldigaste fyren'.» Biografen skriv òg: «Det langsame, høgtidelege tempoet i stykket, dei lange setningane som blir sungne med ein sakte pulserande vibrato indikerer ei djup sorg.»

Pianoet er spelt av den mangeårige Bowie-pianisten Mike Garson i ein enkel form som fekk David Buckley til å kome med ein analogi til «psykotiske» på Bowie-albumet *Outside* (1995), sjølv om han konkluderer: «Vokalen til Bowie, skjelvande og ustabil, er berre or mykje. Som skribenten Alex Petridis seier det, var songen diverre 'overkokt'.»

Lou Reed likte songen og skreiv for *Rolling Stone*: «Han endrar seg alltid, så du vert aldri lei av kva han gjer. Og eg meiner heile vegen opp til dei seinare albuma hans så er 'The Loneliest Guy' på albumet *Reality* ein flott song. Nok ein.»

Konertversjonar
---------------

* Songen vart framført under Reality-turneen.
* Eit opptak frå Riverside Studios, Hammersmith, London, 8. september 2003 kom ut på *Tour Edition* av *Reality*.
* Ein annan versjon spelt inn på The Point i Dublin i Irland, 22. og 23. november 2003, kom ut på DVD-en *A Reality Tour* og på albumet *A Reality Tour*.

Medverkande
-----------

* David Bowie: vokal
* Mike Garson: piano, klaverinstrument
* Gerry Leonard: gitar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Loneliest Guy» frå Wikipedia på engelsk, den 21. september 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  James E. Perone, *The words and music of David Bowie*, Greenwood Publishing Group, 2007, p.139. ISBN 0-275-99245-4
2. ↑  David Buckley, *Strange fascination: David Bowie, the definitive story*, Virgin Books, 2005, p.499. ISBN 0-7535-1002-2
3. ↑  Lou Reed. «100 Greatest Artists: David Bowie Arkivert 2011-09-02 ved Wayback Machine.». *Rolling Stone*. Consulted on 20. september 2021.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lyrics Arkivert 2018-07-02 ved Wayback Machine.
| **Gisløya** |
| --- |
| Gisløya, juli 2006Gisløya, juli 2006 |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Gavlefjorden |
| **Koordinatar** | 68°56′36″N 15°16′9″E﻿Koordinatar: 68°56′36″N 15°16′9″E﻿ |
| **Øygruppe** | Vesterålen

 |
| **Areal** | 5,4 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Ramnhaugen (37 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Nordland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 91 (2001) |
| **Folketettleik** | 17 /km² |

**Gisløya** er ei øy i Øksnes kommune i Nordland med areal på 5,4 km². Øya ligg på vestsida av Gavlfjorden. Øya er flat og myrlendt, med Ramnhaugen som det høgaste punktet på berre 37 moh. Gisløya er knytt til Langøya med vegfylling og ei kort bru.

Sørsida av Gisløya er busett. I 2001 hadde øya 91 innbyggjarar. Det er bussamband mellom Gisløya og Myre.

Ein del av Gisløya og gruntvassområdet mellom Gisløya og Langøya er del av Grunnfjorden naturreservat.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bent Svinnung si padleside om Gisløya
* Miljøstatus: Grunnfjorden naturreservat Arkivert 2007-09-26 ved Wayback Machine.
**Høgskulereforma** var namnet på prosessen der 98 mindre statlege høgskular med verknad frå 1. august 1994 blei slått saman til 26 større einingar.

I tillegg blei ei rekkje kunstfagutdanningar samla i to kunsthøgskular, ein i Bergen og ein i Oslo. 

Målet med reforma som blei initiert av dåverande statsråd Gudmund Hernes var at høgskulane skulle drivast meir effektivt med hjelp frå stordriftsfordelar. 

Hernes leia før han blei statsråd det offentlege utvalet som i NOU 1988:28 *Med viten og vilje* lanserte tanken om samanslåing og samlokalisering av høgskulane. Han ville at lærarkrefter som tidlegare blei brukt til administrative oppgåver heller skulle setjast til undervising og forsking. Stortingsmelding nr 40 (1990-91) *Fra visjon til virke, om høgre utdanning* frå Kyrkje-, utdannings- og forskingsdepartementet blei lagt fram av Hernes som statsråd.

Ei evaluering av reforma frå Norsk institutt for forsking og utdanning etter fem år slo fast at den ikkje hadde lykkast med måla og at den meir effektive drifta som blei målt i stor grad kom som ei følgje av lågare statlege løyvingar, og ikkje meir effektiv drift. Reforma gav dessutan faglærarane meir administrativt arbeid.

Høgskulereforma førte til at kvart fylke fekk kvar sin høgskule, sett bort frå Agderfylka som delte ein skule. Fleire fylke hadde fleire høgskular, der Møre og Romsdal og Nordland toppa med tre kvar.

Sjå også
--------

* Høgare utdanning i Noreg
Fig. 1 Etterklangskurve.
**Etterklangstid** ({\displaystyle T\_{60}}) er ei parameter som vert nytta som eit mål på etterklangen i rom, som konsertsalar, auditorium, etc. men òg i andre rom der ein lyttar til musikk eller tale. Ein eksiterer då rommet med akustisk energi og måler kor lang tid det tek før lydintensiteten har falle med 60 dB, som tilsvarar ein faktor på 10^{6}. Etterklagstida vert difor ofte kalla {\displaystyle T\_{60}}. I praksis er det lydtrykket som vert målt; 60 dB tilsvarar då ein faktor på {\displaystyle 10^{3}}.

Fig. 1 framstiller lydtrykknivået {\displaystyle L\_{p}} som funksjon av tid *t*. Nivået er normalisert, slik at ein startar med eit nivå på 0 dB. Eksitasjonssignalet vert stengt av ved tidspunktet {\displaystyle t\_{1}} og {\displaystyle t\_{2}} er det tidspunktet lydtrykksnivået er redusert med -60 dB. Etterklangstida er da definert som

{\displaystyle T\_{60}=t\_{2}-t\_{1}.}

Fig. 1 syner at etterklangskurva er lineær. I praksis er ikkje det alltid tilfelle, men det er nyttig å framstilla kurva slik for å syna prinsippet.

Bereging av etterklanhstida
---------------------------

Det finst fleire metodar for å beregna etterklangstida i «store rom».

### Sabin-formelen

Den eldste metoden er Sabin sin formel:

{\displaystyle T\_{60}^{Sab}={\frac {(0.161{\mbox{ m}}^{-1})V}{S\_{T}{\bar {\alpha }}}},}

der {\displaystyle V} er volumet til rommet (i m{\displaystyle ^{3}}), {\displaystyle S\_{T}} er arealet av alle flatene i rommet (i m{\displaystyle ^{2}}) og {\displaystyle {\bar {\alpha }}} er gjennomsnittsverdien av absorpsjonskoeffisienten til flatene i rommet. Formelen til Sabin kan òg uttrykkast

{\displaystyle T\_{60}^{sab}={\frac {(0.161{\mbox{ m}}^{-1})V}{A}},}

der 'A' er absorbsjonsarealet. Formelen til Sabin er berre brukbar når {\displaystyle {\bar {\alpha }}<0.3}. Han forekjem likevel i fleire standardar.

### Norris-Eyring-formelen

Norris-Eyring-formelen,

{\displaystyle T\_{60}^{\mbox{ne}}={\frac {-(0.161{\mbox{ m}}^{-1})V}{S\_{T}\ln(1-{\bar {\alpha }})}},}

gir fornuftige verdiar for {\displaystyle T\_{60}}, sjølv for store verdiar av {\displaystyle {\bar {\alpha }}}. For små verdiar av {\displaystyle {\bar {\alpha }}} gir han same {\displaystyle T\_{60}} som formelen til Sabin.

### Millington-Settes-formelen

Millington-Settes-formelen er enda ein måte å rekna ut {\displaystyle T\_{60}} på:

{\displaystyle T\_{60}^{\mbox{ms}}={\frac {-(0.161{\mbox{ m}}^{-1})V}{\Sigma \_{i=1}^{N}S\_{i}\ln(1-\alpha \_{1})}}}

Millington-Settes-formelen stemmer betre med målingar enn Norris-Eyring-formelen i rom med stor absorpsjonskoeffisient.

Referansar
----------

1. ↑  Vigran, T.E. *Bygningsakustikk - et grunnlag*, Tapir akademisk forlag, 2002.
| Namn på ulike språk |
| --- |
| Tsar |
| Svensk | tsar |
| Dansk | zar |
| Finsk | tsaari |
| Engelsk | tsar |
| Tysk | Zar |
| Fransk | tsar, czar, tzar |
| Russisk | царь  *Høyr* |

Tsar Ivan den skrekkelege måla i 1897.
Tsar Peter den store måla i 1838.
**Tsar** er den russiske forma for tittelen keisar, som kjem av namnet Cæsar. Cæsar var opphavleg eit eigennamn (på Julius Cæsar), men blei etter hans død også bruka som tittel av etterfølgjarane hans, ilag med ordet *emperator*. På somme språk, som tysk, russisk og dei skandinaviske språka er det variantar av *caesar* som er bruka som tittel for ein ekstra mektig konge (Kaiser, tsar, keisar), mens til dømes fransk og engelsk brukar variantar av *emperator* (empereur, emperor).

Tsarar styrte meir eller mindre eineveldig i Russland og andre område underlagde det russiske riket frå mellomalderen til mars 1917. Sidan da har Russland vore republikk.

Den siste tsaren, Nikolaj II av Russland, blei skoten av bolsjevikar i 1918, under den russiske borgarkrigen.

Sjå òg
------

* Tsarevitsj
* Tsarevna
* Russiske tsarar
* Tsar-Russland
* Russisk historie
**Tidssoner** er tenkte soner på jorda der klokka er den same fordi ein er komen om lag like langt i døgeret. I tillegg til jordrotasjonen blir tidssonene òg fastsette ut frå landegrensene, slik at dei fleste land bruker éi felles tidssone. Hadde ein følgd dei rette linjene på kartet slavisk, hadde nesten heile det norske Vestlandet vore i den britiske tidssona.

TidssonerTidssoner
Fordi jorda roterer rundt sin eigen akse, vil det aldri vere det same tidspunktet på dagen over heile kloden. Dette er løyst ved å dele jorda opp i 24 tidssoner. Til dømes er klokka fire i Oslo, når ho er tre i London.

Tidssonene fylgjer tilnærma kvar 15. meridian. Dei fleste landa fylgjer berre *ei* tidssone, sjølv om dei dekkjer fleire meridianar. Kina, Russland og USA har interne soneinndelingar. I Europa har Asorane (Portugal) og Kanariøyane (Spania) ei anna tidssone enn fastlandet. 

Koordinert universaltid (UTC) vert ofte nytta for å gje tidssoner.

Tidssoner i forhold til Greenwich
---------------------------------

Nullpunktet er nullmeridianen som går gjennom Greenwich i England. Ut frå denne er det sett opp 24 tidssoner, kvar med 15 grader mellom, som representerer ein time.

På den motsette sida av jorda, i forhold til Greenwich, går datolinja. Det er altså i tidssona aust for datolinja at årsskiftet kjem fyrst.

Tidssone i Noreg
----------------

Normaltid i Noreg fylgjer ei tidssone som går 15 grader aust for Greenwich (UTC+1). 

Ved sommartid flyttar ein seg ei tidssone mot aust, og sola står i sør ein time tidlegare.

### Klokka 12

Klokka 12 middag som tidspunkt har to tydingar: kalendarisk og astronomisk.

* Alminneleg eller *kalendarisk middag* er den vanlegaste bruken. Ein kallar klokketidspunktet midt på dagen for middag, kl. 12:00, uavhengig av normaltid, sommartid eller plassering i tidssona.

* *Astronomisk middag* er det tidspunktet på døgeret då sola står høgast på himmelen. Dette vil normalt vere den lysaste tida på døgeret. Klokkeslettet varierer då med lengdegradene i høve til den tidssona som gjeld for staden, og eventuell sommartid. Bygda Eidet i Nordland fylke ligg om lag midt under tidssoneaksen for CET (*15° aust for Greenwich*), og vil ha astronomisk middag om lag kl. 12:00 ved normaltid.

Tabellen viser klokka ved astronomisk middag i fem norske byar:

| By | Lengdegrad | Normaltid | Sommartid |
| --- | --- | --- | --- |
| Stavanger | 05,73° | 12:37 | 13:37 |
| Oslo | 10,75° | 12:17 | 13:17 |
| Trondheim | 10,42° | 12:18 | 13:18 |
| Tromsø | 18,95° | 11:44 | 12:44 |
| Vadsø | 31,10° | 10:45 | 11:45 |

*(Tidspunkta er gjennomsnittlege og varierer med ±15 minutt gjennom året. Eksakte tidspunkt for når sola står i sør kan finnast i ein almanakk.)*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stjernekart, sol og måne Arkivert 2019-11-22 ved Wayback Machine. - *astronomi.no*
* *timeanddate.no*
	+ Tidssonekart
	+ Finn tidsforskjell
	+ Verdensur
	+ Sol, måne og astronomi
* Official US government time Arkivert 2012-07-17 ved Wayback Machine. - *time.gov* (NIST, USNO)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Høgskulen for grøn utvikling (HGUt)**, tidlegare **Høgskulen for landbruk og bygdenæringar (HLB)**, er ein offentleg godkjend privat høgskule driven som ei sjølveigande stifiting. Han held til på Bryne i Rogaland.

Skulen har fokus på landbruk, nærings- og bygdeutvikling, og tilbyr mellom anna bachelorutdanning i nyskaping og regenerativ samfunnsutvikling.

Høgskulen opna i 2005. Han bytta namn frå HLB til HGUt 31.12.2019. Rektor ved HLB er dr. philos Dag Jørund Lønning.

Skulen er organisert som eit andelslag, og er eigd av bedrifter og organisasjonar i landbruket, lokalt og regionalt. HLB sin visjon er å vera ein sentral kunnskapsleverandør for levande og livskraftige bygdesamfunn.[*treng kjelde*]

Frå 2010 har høgskulen hatt tilbod om den einaste *Bachelorutdanning i bygdeutvikling* i Noreg. I tillegg har ein tilbod om årsstudiar innan Handlingskompetanse, Landbruksøkonomi og leiing, Husdyrproduksjon, Nyskaping og Hest i næring. Skolen driv og forskingsarbeid og internasjonal utveksling/samarbeid.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  *Historia til HGUt – HGUt*, henta 22. mai 2020
2. ↑  *Dag Jørund Lønning – HGUt*, henta 22. mai 2020

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
Horoskop for 1. januar 2000 klokka 12:01:00 Eastern Standard Time i New York by (lengdegrad 074W00'23", breiddegrad 40N42'51")
Utstilling av reiskapar brukte for å laga horoskop.
**Horoskop** er innan astrologien ei fullstendig skildring av livet til eit menneske og personlegdommen deira på grunnlag av utsjånaden til stjernehimmelen i den augneblinken vedkommande blei fødd.

Ordet horoskop er samansett av dei greske orda «hora», 'time', og «skopein», 'vurdera'. Såleis er tydinga *å vurdera timen*. Det blir hevda at det skal fungera som eit kart eller eit skjema over skjebnen til eit menneske som blir rekna ut gjennom forholdet mellom fødselsdatoen, fødselstida og fødselsstaden til eit menneske.

Ifølgje astrologar er rørslene til himmellekamane «urverk». Den posisjonen som planetar og andre himmellekamar hadde ved ei viss hending kan skrivast ned, og når ein veit staden der observasjonen blei gjort, fungerer eit horoskop som å notera eit klokkeslett, ein dato og eit tidspunkt.

Opphavleg viste ein til den stjerna som stod ved austhimmelen når ein skulle stilla eit fødselshoroskop. Sidan vart den grada av dyrekrinsen som stod i aust brukt. I dag bruker ein horoskop om ei innteikning av planetar og himmellekamar i eit skjema, som er eit slags kart over kvar planetane var på himmelen i den augneblinken.

Astrologar bruker dette kartet for å seia noko om karaktereigenskapane til ein person i ulike samanhengar. Til dømes om korleis mennesket horoskopet blir stilt for oppfattar seg sjølv, mot korleis andre oppfattar vedkommande.

I den enklaste forma si er solhoroskopet det folk gjerne kjem i kontakt med, sidan det er plasseringa til sola innan dyrekrinsen som bestemmer kva stjerneteikn ein er fødd under. Posisjonen til sola blir rekna for å seia mest om hovudkaraktertrekka til ein person. I løpet av eit år vandrar ho rundt alle dei tolv teikna i dyrekretsen. Solhoroskopa som ein finn i aviser og vekeblad haustar liten heider hos astrologar generelt.

Det er ikkje vitskapleg bevist at horosokop fungerer, men det blir hevda å vera erfaringsbasert. Ingen vitskaplege studiar har påvist at horoskop verker, og metodane som blir brukte for å tolka horoskop blir for ein stor del vurdert som pseudoviskap.

Referansar
----------

1. ↑  A double-blind test of astrology - Nature

* *Denne artikkelen bygger på «Horoskop» frå Wikipedia på bokmål, den 20. november 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* NKC

 |
**Høgskulen i Sogn og Fjordane** (**HiSF**) var ein middels stor norsk høgskole med omkring 3700 studentar og 300 tilsette, og studiestader i Sogndal og Førde.

HiSF, Høgskolen Stord/Haugesund og Høgskolen i Bergen gjekk i 2016 inn for å slå seg saman. Den samanslåtte Høgskolen på Vestlandet blei oppretta 1. januar 2017.

Høgskulen i Sogn og Fjordane blei skipa 1. august 1994. Han var eit resultat av at fire statlege høgskular i Sogndal, Førde og Sandane blei slått saman som ein del av Høgskolereforma i 1994. I tillegg til dei fire høgskulane blei *Spesialpedagogikkutdanninga på Sandane* (skipa 1981 og i regi av Statens spesiallærarhøgskole og *Musikkterapiutdanning på Sandane* (skipa 1988 med Østlandets Musikkonservatorium som fagleg ansvarleg) innlemma i høgskulen.

Høgskulen tilbaud fag- og profesjonsstudium innan ingeniør- og naturfag, helsefag, lærarutdanning, samfunnsfag, reiseliv, leiing og økonomi. Desse kunne takast i varierande lengder frå halvtårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og nokre doktorgradstudium, og i ei rekkje kurs-, etter- og vidareutdanningar.

Høgskulen hadde fire avdelingar:

* Avdeling for ingeniør- og naturfag (Sogndal og Førde)
* Avdeling for helsefag (Førde)
* Avdeling for lærarutdanning og idrett (Sogndal)
* Avdeling for samfunnsfag (Sogndal)

Ved alle bachelorutdaningane var det høve til å ta eit studieopphald i utlandet som del av graden ved Høgskulen.

Sjå også
--------

* Studentsamskipnaden i Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  regjeringen.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgskulen i Sogn og Fjordane Arkivert 2016-11-14 ved Wayback Machine.
* Gunnar Yttri: *Frå skuletun til campus*. Skald AS 2008

| * v
* d
* e
Statlege høgskolar og universitet i Noreg |
| --- |
| Universitet | 
* Agder
* Bergen
* Nord
* NMBU
* NTNU
* Oslo
* Oslomet
* Stavanger
* Søraust-Noreg
* Tromsø

 |
| Vitskaplege høgskolar | 
* Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo
* Høgskolen i Molde
* Kunsthøgskolen i Oslo
* Noregs handelshøgskole
* Noregs idrettshøgskole
* Noregs musikkhøgskole

 |
| Regionale høgskolar | 
* Innlandet
* Samisk
* Vestlandet
* Volda
* Østfold

 |
| Andre statlege høgskolar | 
* Forsvarets høgskole
* Politihøgskolen
* Høgskolen og utdanningssenteret for kriminalomsorga

 |
Campus Kronstad med Inndalsveien attom og bustadblokker framfor.
**Høgskolen i Bergen** (**HiB**) er ein tidlegare norsk høgskule som blei etablert 1. august 1994.

HiB, Høgskolen Stord/Haugesund og Høgskolen i Sogn og Fjordane gjekk i 2016 inn for å slå seg saman. Den samanslåtte Høgskolen på Vestlandet blei oppretta 1. januar 2017.

  

Høgskolen i Bergen var eit resultat av at seks statlege høgskular i Bergen blei slått saman til ein i samsvar med Høgskolereforma i 1994.
1. januar 2005 blei Statens dykkerskole overført til Høgskolen i Bergen. 

Høgskulen hadde kring 6000 studentar og 600 tilsette. Han hadde tilbod om fag- og profesjonsstudium innan helse- og sosialfag, ingeniør- og økonomisk-administrativ utdanning, musikkutdanning og lærarutdanning. Desse kinne takast i varierande lengder frå halvtårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og enkelte doktorgradstudium, og ei rekke kurs-, etter- og vidareutdanningar.

Undervisningsstader
-------------------

Dei fleste fagmiljøa ved Høgskolen i Bergen heldt til på Campus Kronstad i Inndalsveien 28 i Bergen eller på Campus Møllendalsveien i Møllendalsveien 6–8 attmed Store Lungegårdsvannet i Bergen. Hovudcampusen låg på Kronstad, og var studiestad for om lag 6 000 studentar og arbeidsplass for nærare 600 tilsette, medan bygningen i Møllendalsveien var studiestad for om lag 1 000 studentar og arbeidsplass for nærare 200 tilsette. Høgskulebygningen på Kronstad, som blei teke i bruk hausten 2014, ligg på den gamle verkstadtomta til Noregs statsbanar, og fem av dei gamle bygningane blei integrert i høgskulebygningen. Bygningskomplekset er heilt moderne, praktisk og miljøvennleg, med ein særeigen arkitektur.

Høgskulen hadde òg undervisningslokale utanfor Campus Kronstad og Campus Møllendalsveien. Det eittårige forkurset for ingeniørutdanning og maritim høgskoleutdanning gjekk føre seg på Bergen tekniske fagskole i Strandgaten 196 på Nordnes i Bergen. Dykkerutdanninga hadde tilhald i Skålevikveien 60 på Skålevikneset i Loddefjord i Bergen, 15 kilometer frå sentrum. Ingeniørutdanninga i undervassteknologi hadde undervisningslokale i Straume Næringspark, Smålonane 2, i Fjell kommune, 14 kilometer frå Bergen sentrum, i Flora idrettssenter, Professor Gjelsvikveg 20 i Florø, og på Høgskolesenteret i Industriveien 18 i Kristiansund.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgskolen i Bergen Arkivert 2016-10-21 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Statlege høgskolar og universitet i Noreg |
| --- |
| Universitet | 
* Agder
* Bergen
* Nord
* NMBU
* NTNU
* Oslo
* Oslomet
* Stavanger
* Søraust-Noreg
* Tromsø

 |
| Vitskaplege høgskolar | 
* Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo
* Høgskolen i Molde
* Kunsthøgskolen i Oslo
* Noregs handelshøgskole
* Noregs idrettshøgskole
* Noregs musikkhøgskole

 |
| Regionale høgskolar | 
* Innlandet
* Samisk
* Vestlandet
* Volda
* Østfold

 |
| Andre statlege høgskolar | 
* Forsvarets høgskole
* Politihøgskolen
* Høgskolen og utdanningssenteret for kriminalomsorga

 |



1. ↑
2. ↑  regjeringen.no
Kopi av Tsar-bomba
**Tsar-bomba** (russisk: Царь-бомба) var ei sovjetisk prøvesprenging av ei hydrogenbombe. Ho vart detonert på Novaja Zemlja i Sovjetunionen 30. oktober 1961. Bomba har vorte estimert til rundt 50 megatonn
 og er den desidert største sprengladinga som nokon gong er vorte detonert. 

Bomba vart detonert i ei høgd på 4 000 meter og gav eit lysglimt som var synleg i ein omkrins på 2 000 kilometer. Eldkula utvikla seg til å verte 4,6 kilometer brei i løpet av få sekund og resulterte i at menneske i ein omkrins på 100 kilometer på bakkenivå fekk 3. grads forbrenning. I ein omkrins på 1 000 kilometer gjorde trykkbølgja skadar på vegetasjon og bygningar. Atomsoppen steig 64 km til vers før han forsvann.

Sjølve bomba vog 27 tonn og var 8 meter lang og 2 meter brei. Modellen var eigentleg ei atombombe på 100 megatonn etter visjon frå den sovjetiske presidenten Nikita Khrusjtsjov. Denne vart aldri detonert og i staden redusert til 50 megatonn før ho vart detonert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tsar Bomba» frå Wikipedia på bokmål, den 15. august 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Tsar Bomba - The King of Bombs». Atomic Forum. Henta 15. august 2008.
2. ↑  «The Tsar Bomba ("King of Bombs")». www.nuclearweaponarchive.org. Henta 15. august 2008.
**Tidseeining** syner til kor lenge to hendingar varer eller tidslengda mellom dei, og blir nytta til å måle tid. SI-eininga for tid er sekund.

Tidseiningar
------------

### Sekund

Eitt sekund er definert som 9 192 631 770 svingingar av eit foton frå isotopen cesium 133.

### Døgn

Eit døgn var tidlegare knytt til to påfølgjande nedre kulminasjonar for sola, men er no definert som 24 timar, 1440 minutt eller 86 400 sekund, og er dermed knytt til SI-systemet sjølv om døgnet i seg sjølv ikkje er ei SI-eining.

Sidan døgnet ikkje lengre er knytt til sola, blir det med ujamne mellomrom lagt inn skotsekund for å halde døgnet i takt med gongen til sola over himmelen.

### Månad

Ein månad er mellom 28 og 31 døgn.

### Kvartal

Eit kvartal er tre månader.

### Tertial

Eit tertial er fire månader.

### År

* Eit år er den tida jorda nyttar på eitt omløp rundt sola.
* Anomalistisk år = Jorda si omløpstid om Sola i tilhøve til perihel, 365 døgn 6 timar 13 minutt og 53,01 sekund = 365,2596 døgn.
* Tropisk år = Sola si omløpstid i tilhøve til vårjamdøgnspunkt = 365 døgn 5 timar 48 minutt og 45 sekund = 365,2421875 middelsol-døgn (epoke J2000**.**0).
* Siderisk år (stjerneår) = Sola si omløpstid i tilhøve til stjernene = 365 døgn 6 timar 9 minutt og 9,54 sekund = 365,2564 døgn.

### Desennium

Eit desennium er 10 år.

### Sekel

Eit sekel er 100 år.

### Millennium

Eit millennium er 1000 år.

Kjelder
-------

1. ↑  «SI base unit: second (s)» (på engelsk). Bureau international des poids et mesures. Henta 9. juni 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Tidsenheter» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Hovudinngangen i nyfløya frå 2006
Innvendig detalj frå nyfløya
**Høgskolen i Nesna** (**HiNesna**) er ein tidlegare høgskule i Nesna som no utgjer Nord universitet, studiestad (campus) Nesna.
1. januar 2016 blei HiNe slått saman med Universitetet i Nordland og Høgskolen i Nord-Trøndelag til Nord universitet.

Høgskolen hadde vel 1200 studentar og 130 tilsette. Han vart etablert som følgje av at lærarhøgskolen i Nesna vart omorganisert som ein del av Høgskolereforma i 1994. Frå 1918 og fram til 1994 var høgskolen kjend som Nesna lærerhøgskole.

Om høgskolen
------------

Høgskolen i Nesna er den nest eldste institusjon for høgare utdanning Nord-Noreg. I tillegg til hovudcampus på Nesna, hadde HiNe studielokalitetar i Mo i Rana, i Sandnessjøen, i Brønnøysund og Mosjøen, og studietilbod i Narvik. Høgskolen var involvert både i ordinære forsknings- og utviklingsprosjekt og i prosjekt innanfor næringsretta høgskolesatsing.

Høgskolen sin online skriftserie er «Fredrikke», oppkalla etter kvinnesaksforkjemparen Fredrikke Tønder-Olsen.

Høgskolen gav tilbod om fag- og profesjonsstudie innan informatikk, naturfag, idrett, musikk, drama, lærarutdanning og sjukepleiarutdanning. Desse kunne ein ta i varierande lengder frå halvårseiningar til bachelorgradar, mastergradar og somme doktorgradstudie, i tillegg til ei rad kurs-, etter- og vidareutdanningar.

Høgskolen var delt i fleire fagseksjonar:

* Drama
* Engelsk
* Heimkunnskap
* Idrett
* Informatikk
* RLE
* Kunst og handverk
* Matematikk
* Musikk
* Naturfag
* Norsk
* Pedagogikk
* Samfunnsfag
* Sjukepleiarutdanning

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  Nytt universitet i Midt- og Nord-Norge

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgskolen i Nesna

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |