*«zombi» omdirigerer hit. For andre tydingar av ordet, sjå zombi (fleirtyding).* 
Statistar som spelar zombiar, «levande døde», i Brian Clement sin skrekkfilm *Meat Market 3* frå 2006.
**Zombi** er i følgje afro-karibisk voodoo-kult ein «levande død», det vil seie ein død kropp som er gjenoppliva av ei overnaturleg kraft. Zombi-førestillinga kjem frå Haiti, der folketrua påstår at ein trollmann (*bokor*) kan gjere personar til viljelause reiskapar gjennom svart magi. I følgje enkelte forskarar skal offera ha vorte dømde hemmelege bonderåd og gjeve lammande gift. Dei dømde har dermed vorte feilaktig erklært døde og gravlagd, for så å verte grave opp att og utnytta som apatiske slavar. Mange tviler likevel på at desse sogene er sanne. 

Zombi-førestillinga har inspirert fleire forfattarar og filmskaparar, og zombiar er skildra i mange skrekkfilmar, teikneseriar, dataspel og andre populærkulturelle sjangrar. 

Ordet *zombi* skal kome frå *nzambi*, som på kikongo tyder «ånda til ein død person». På norsk kan ordet i overført tyding òg nyttast om ein sløv, robotaktig person eller om eit gjenferd.

Zombiar i film
--------------

Den svensk-amerikanske filmskodespelaren Tor Johnson som zombi i kultkalkunen *Plan 9 from Outer Space* frå 1959
Det vart sett verdsrekord med 894 deltakarar i ein såkalla «zombi-marsj» (*Zombie Walk*) for utkledde film-tilhengjarar i Pittsburgh i USA hausten 2006.
I skrekkfilmar vert zombiar gjerne framstilt som halvråtne og kan mangle lemmer eller andre kroppsdelar. De flyttar seg stivt og hakkete, er apatiske, sløve og likegyldige utan annan vilje enn å drepe andre menneske. Dei opptrer ikkje sjeldan i flokk og kan «marsjere» i store mengder mot offera. I nyare filmar har zombiar vorte framstilt som raskarar og smartarar for å skape fart og spenning. Zombiar må ofte «drepast» (for godt) ved å stanse aktiviteten i hjernen eller forhindre hjernen frå å sende signal til kroppen. Ein vanleg metode for å få til dette i filma, bøker og spel er ofte å kutte av eller skyte dei i hovudet.

Det er laget mange zombifilmar gjennom filmhistoria. Her er eit lite utval: 

* *Night of the Living Dead* (1968)
* *Dawn of the Dead* (1978)
* *Day of the Dead* (1984)
* *Evil Dead* trilogien (1981), (1987) og (1993)
* *Shaun of the Dead* (2004)
* *Land of the Dead* (2005)
* *Diary of the Dead* (2008)
* *Død snø* (2009), norsk zombifilm

Det er ikkje alltid zombifilmar berre dreiar seg skrekk. Personar som George Romero nyttar zombiane for å få fram ein metafor, for å vise den verkelege faren. Slik som i *Night of the Living Dead*, der zombiane mellom anna vert nytta for å vise kor dårleg menneske samarbeider i slike stunder.

Zombiar i data- og videospel
----------------------------

I spel som *Resident Evil* er det ein sjukdom som vekker dei døde eller snarare forvandlar levande menneske til zombiar. Også i *TimeSplitters*-trilogien medverkar zombiar aktivt. I dette spelet medverkar dei i mange forskjellige roller. 

* *Left 4 Dead* (2008)
* *Dead Rising* (2006)
* *DOOM*-serien
* *Eternal Darkness: Sanity's Requiem* (2002)
* *Resident Evil*-serien
* *TimeSplitters*-serien
* *Call of Duty 5 World At War*

Sjå òg
------

* Voodoo
* Gjenferd
* Stallo

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zombie» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mai 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Zombie**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |