**Sosialdemokratar mot EU**, korta **SME**, var ein medlemsorganisasjon for sosialdemokratiske EU-motstandarar i Noreg. Organisasjonen vart skipa i 1993, omkring folkerøystinga om norsk EU-medlemskap i 1994, og vart leidd av Hallvard Bakke. Andre sentrale personar var mellom andre Tove Strand, Rune Gerhardsen og dåverande AUF-leiar Trond Giske. SME var open for både Ap-medlemmer og sosialdemokratar frå andre organisasjonar eller partilause. Mange tillitsvalde i Arbeidaranes ungdomsfylking engasjerte seg også i SME.

Arbeidet til SME var avgjerande for nei-sigeren ved folkerøystinga i 1994. For å understreke føremålet til organisasjonen, vart SME lagt ned dagen etter folkerøystinga.

Historie
--------

Skipinga av SME vart offentleggjort 27. oktober 1993, etter valet same haust. Skipinga var planlagd i god tid, men SME ville vente til etter valet i frykt for å verte skulda for opprør og bråk i Arbeidarpartiet under valkampen. Lanseringa kom som ei bombe på Ap-leiinga. Sjølv om sentralstyret i partiet ikkje var positive til fraksjonen, som var eit brot på partivedtektene i Arbeidarpartiet, valde dei å ikkje slå ned på organisasjonen, i frykt for meir bråk i det konfliktfylde organisasjonsdemokratiet.

Ved skipinga vart Hallvard Bakke leiar og Tove Strand Gerhardsen nestleiar. Gerhardsen hadde berre nokre månader tidlegare gått av som statsråd i regjeringa til Gro Harlem Brundtland. Trond Giske, Trond Jensrud, Anniken Huitfeldt og Wegard Harsvik var òg mellom skiparane av organisasjonen.

### EU-striden

Nei-rørsla hadde allereie Nei til EU som sentral organisator for nei-kampen. SME ville ikkje bygge ei masserørsle, men var tiltenkt ei rolle som tenketank og organisator for nei-sida i Arbeidarpartiet. SME skulle legitimere nei-standpunktet for sosialdemokratar, og mobilisere sosialdemokratar til å røyste nei.

SME spelte òg ei rolle under den ekstraordinære LO-kongressen i september 1994, der LO skulle ta standpunkt i EU-spørsmålet. Nei til EU hadde satsa stort på å få eit nei-fleirtal på kongressen, og SME tok del i dette arbeidet gjennom kontaktar i fagrørsla. Sjølv om dei fleste hadde venta eit fleirtal for medlemskap, vart resultatet overraskande *nei*. Nei-resultatet frå kongressen vart for SME eit viktig argument fram til folkerøystinga 28. november.

### Ettertid

SME hadde i tufta til organisasjonen slått fast at organisasjonen skulle nedleggjast etter folkerøystinga, uansett utfall. Sjølv om organisasjonen ikkje speler nokon formell rolle i dag, har grupperingar og nettverk frå denne tida framleis innflytnad i Ap. Dette gjeld mellom anna det mykje omtala nettverket kring Trond Giske. I 2004 vart nettstaden nyttnei.no Arkivert 2016-03-17 ved Wayback Machine. lansert som ein «sosialdemokratisk nettstad mot EU» av forfattarane bak boka *Et nytt nei*. På nettstaden vert fleire personar med bakgrunn frå SME, mellom andre Hallvard Bakke og Trond Jensrud, presentert og intervjua.

Sjå òg
------

* EU-striden
* Folkerøystinga i 1994
* Sosialdemokratar mot EØS

Kjelder
-------

* «Sosialdemokrater mot EU». Store norske leksikon. 21. juni 2017. Henta 1. mai 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kjell-Erik Nordenson Kallset: *Makta midt i mot. Kampen om EU og Arbeiderpartiets sjel*, Forlaget Manifest (2009) ISBN 978-82-92866-19-1