recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Døme på tempel |
| --- |
| Noverande religionar:* Buddhistisk tempel
* Djaintempel
* Hindutempel
* jødisk tempel
* Mormontempel
* Ortodoks tempel
* Parsartempel

Tidlegare religionar:* Romersk tempel
* Gresk tempel
 |

Tempel til Hefaistos i Aten.
Buddhisttempelet Daigoji i Japan.
**Tempel** er ei nemning som blir brukt om heilage bygningar innan mange religionar. Ordet kjem frå latin *templum* som tyder 'heilag stad'. Eit tempel blir som regel rekna som ein stad der ein guddom held til, og ein utfører gjerne ei form for tilbeding der. Det finst ofte reglar for kven som kan koma inn og korleis ein skal oppføra seg i tempel.

Bruk av ordet
-------------

*Tempel* er eit vidt omgrep som kan femna om gudshus innan fleire religionar. Det blir noko sjeldnare brukt innan dei abrahamittiske religionane, der muslimar aldri vil omtala ein moské som eit tempel, dei fleste kristne har mange ulike namn på sakralbygg men bruker sjeldan *tempel*, og jødar ofte samlar seg i ein synagoge eller shul ettersom Tempelet i Jerusalem ikkje finst lenger. Det finst likevel kristne tempel innan ortodoks kristendom og mormontrua, og mange reformjødar brukar ordet *tempel* om gudshus.

Kvinne i eit tempel på Taiwan.

Bruk av tempel
--------------

Truande kan gå til tempel for å tilbe guddommar, til dømes ved å be, utføra offerhandlingar, og bli signa av gudebilde eller prestar. Ein kan òg gå til tempel for å vera saman med andre truande.

Det kan stillast visse krav til dei som vil inn i tempel, som at dei skal vera (rituelt) reine og passande påkledde. I visse religionar får berre dei som høyrer til religionen koma inn i tempelet. Det blir òg venta at ein viser ein viss respekt for guddommen.

Kjende tempel
-------------

* Harmandir Sáhib, det gylne sikh-tempelet i Amritsar
* Lotustempelet i Delhi
* Pantheon i Roma
* Tempelet i Jerusalem
* Tempelet i Uppsala

Sjå òg
------

* Buddhisttempel
* Bedehus
* Domkyrkje/katedral
* Kapell
* Kyrkje
* Moské
* Synagoge

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tempel**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things
* NDL

 |
Hraunfossar
**Hraunfossar** er ein foss i Borgarfjörður vest på Island som består av fleire krystallklåre småelvar over eit 900 meter breitt område som renn direkte ut frå Hallmundarhraun, ei lavaslette danna etter eit utbrot frå ein av vulkanane under isbreen Langjökull. Hraunfossar fell ut i elva Hvítá frå bergskår av mindre porøs stein i lavaen, derfor namnet *hraun*, som tyder *lava* på islandsk. Hraunfossar ligg nær Húsafell, Reykholt og den store lavagrotta Víðgelmir.

Like ved Hraunfossar ligg ein anna foss kalla *Barnafossar*. Namnet på denne fossen kjem frå ei ulukke som skal ha funne stad her i tidlege tider. Det var ei naturleg bru over fossen og to born frå ein nærliggande gard fall av brua og drukna. I følgje enkelte segn skal mora etterpå ha øydelagd brua, medan andre segn seier det var eit jordskjelv.

Sjå òg
------

* Fossar på Island

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå islandsmyndir.is
* Informasjon og bilete Arkivert 2004-04-27 ved Wayback Machine.
* Måleri av Barnafossar av A. Jónsson Arkivert 2004-06-23 ved Wayback Machine.
Kvinne med lue, skjerf og vinterjakke med hette
**Vinterklede** eller **varme klede** er klede som kan brukast til vern mot kulde og dårleg vêr om vinteren.
Desse kleda kan vera varmeisolerande og ha god motstand mot væte og vind. 
Kleda kan dekka store delar av kroppen, til dømes ved at dei er store plagg som kjeledressar eller lange frakkar, eller vera for utsette kroppsdelar, som hovud, hals, hender og føter. Ofte kan ein bruka fleire lag for å halda varmen betre.

Vanlege vinterklede er ytterklede som kåpe, frakk, jakke, lue, skjerf og hanskar, vottar og øyrevarmarar, men også varme underklede som langt undertøy, strømper og strømpebukse. Militære vinterklede har utvikla seg frå tjukke frakkar og jakker til klede i fleire lag som kan halda soldatar varme under vinterkampar. Vinterklede brukt til idrett og fritid er mellom anna skidrakt. 

Tradisjonelle natursmateriale brukte til vinterklede er pels, filt og ull.
Mange nordlege kulturar har brukt dyrepels til å laga vinterklede.

Galleri
-------

* DunkjeledressDunkjeledress
* Skiløpar i vinterklede: Jakke, lue, tjukke hanskar, varme bukser og skistøvlarSkiløpar i vinterklede: Jakke, lue, tjukke hanskar, varme bukser og skistøvlar
* Baby med vinterklede: Panneband, lue, jakke fora med skinn, skjerf og genserBaby med vinterklede: Panneband, lue, jakke fora med skinn, skjerf og genser
* Spesiallaga vinterdrakt i Yukon ValleySpesiallaga vinterdrakt i Yukon Valley
* Kvinne i finlandshette og ullkåpeKvinne i finlandshette og ullkåpe
* Tradisjonelle inuittiske kledeTradisjonelle inuittiske klede

Kjelder
-------

1. ↑  «winter clothes | Definition, meaning & more». Collins Dictionary. Henta 28. januar 2017.
2. ↑  «Centre for International Experience | Student Life». *Cie.utoronto.ca*. Arkivert frå originalen 9. februar 2014.
3. ↑  «Outerwear for Women - Shop Jacket, Coats & Vests 2017». StyleWe. Henta 28. januar 2017.
4. ↑  «Here's how the US military's uniforms have changed over the past 250 years». Business Insider. 22. juli 2015. Henta 28. januar 2017.
5. ↑  «The Economic History of the Fur Trade: 1670 to 1870». *Eh.net*. Henta 28. januar 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Winter clothes» frå Wikipedia på engelsk, den 1. desember 2022.*
Brennande telys.
**Telys** eller **teljos** er låge levande lys som er breie nok til å stå på eiga hand. Telys kan brukast til å varma mat og drikke, som pynt, eller til å skapa ein viss atmosfære.

Ulike utformingar av telys. Foto: Bastian Frank

Utforming
---------

Telys der den smelta voksen er heilt klar. Foto: Bryan Tong Minh

Telys er laga av brennbar voks som ofte smelter heilt under oppvarming, til dømes stearin, parafin eller vegatabilsk feitt. Dei er dermed ein enkel form for oljelampe. Lysmassen kan vera kvit, farga, eller tilsett godlukt. Lysa er typisk små, sirkulære, breiare enn dei er høge, og dei er oftast billige.

Sjølve lyset sit gjerne oppi ein tettsitjande behaldar, tradisjonelt av aluminium, seinare også plast. Plasten er gjerne gjennomskinneleg, slik at ein ser meir av lyset, og kan vera farga.

Veiken er som regel festa nedst i lyset med ein liten metallhaldar.

Bruk
----

Telys brukt til å varma te i ei tekanne. Foto: Peter Merholz

Telys kan brukast som te-lys, det vil seia til å halda varm te, anna drikke, varme matretter og særskilde retter som fondy.

Telys i St. Johannes Baptist-kyrkja i Bad Saulgau i Baden-Württemberg. Foto: Dietrich Krieger

Ein kan plassera telys på ei rekkje ulike flater, både i ei rekkje ulike telysestakar, på bakken eller i snølykter. Slik kan ein bruka dei til å gje ulike effektar. Ein bruker mellom anna telys til å skapa hygge heime eller ute, og som kyrkjelys.

Brannfare
---------

Som med alle andre levande lys bør ein ikkje forlata brennande telys på grunn av brannfare. Brennbare dekorasjonar eller flater lyset står på kan alltid ta fyr. Sidan telys er lette å plassera kvar ein vil, er det òg lett å setja dei på ein utrygg stad, eller å setja for mange saman slik at dei saman skaper overoppheiting. Det finst òg døme på at plasthaldarar til telys har teke fyr.

Sjå og
------

* Smørlys

Kjelder
-------

* Svendsen, Roy Hilmar (25.02.2009), «Her eksploderer Ikea-lysene», *NRK Hordaland*
* Øverbø, Solfrid Leirgul; Boyesen, Britt (17.11.2009), «Vil forby brannfarlige telys», *NRK Telemark*

Fotnotar

1. ↑  For lystypen «Tindra» oppgjev IKEA «parafin/vegetabilsk voks Arkivert 2009-02-10 ved Wayback Machine.».

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Telys**
Howth Head
**Howth Head** (*Ceann Binn Éadair* på irsk) er eit nes nord for Dublin i Republikken Irland, nær bydelane Baldoyle og Portmarnock. Sutton ligg ved inngangen til neset og på delar av sørsida, og sjølve Howth ligg på nordsida. 

Opphavleg var neset ei øy og er i dag forbunde til fastlandet via ei smal landstripe eller tombolo. Howth Head dannar den nordleg grensa av den store halvmåneforma til Dublin Bay, og ligg på motsett side for Killiney Head i sør. 

Neset vart først nemnd på kart av Klaudios Ptolemaios, der det vart kalla *Edri Deserta* er *Edrou Heremos* på gresk. Her var neset avmerkt som ei øy, men ein er usikker på om dette kjem av neset faktisk var ei øy eller unøyaktig informasjon. 

Neset er ein av dei nordlege endestasjonane for hurtigtransportsystemet Dublin Area Rapid Transit (DART), så Howth er ein popuær stad for dagsturar frå hovudstaden. Mange har den gamle steinrøysa på toppen av Howth som mål, der ein på klåre dagar kan sjå Wicklowfjella med Dublin nedanfor. Slieve Donard, ein 852 meter høg topp i Nord-Irland er òg synleg, ein avstand på om lag 90 km. Ganske ofte kan ein sjå Snowdon (1 085 m) i Snowdonia nasjonalpark i Wales - ein avstand på 138 km. 

Howth Head er staden der Leopold Bloom frir til Molly i James Joyce sin roman *Ulysses*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Howth Head» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Yahoo! Travel:Howth Head Arkivert 2004-12-09 ved Wayback Machine.
* Howth Coast Guard Cliff og Coast Rescue Unit
**Norske fabrikkskip** er fiskefartøy som som for det meste fangstar med trål, og som vidareforedlar fangsten ombord. Det første norske fabrikkskipet som fiska med trål kom i drift i 1962. På det meste, kring 1990, var 25 norske fabrikkskip i drift. 

Det er døme på fangstbearbeiding ombord i fartøy tidlegare og. På 1920–1930 talet vart det fiska kveite i Davidsstredet, der fangsten vart nedfosen ombord i moderskip. Under dei rike storsildåra på 1950-talet, vart det levert sild til flytande sildoljefabrikkar på fangstfeltet.

Det første norske fabrikkskipet , FT «Longva» ,vart utvikla av John O. Longva, i samarbeid med A.M. Liaaens Mek.Verksted i Ålesund. Med kjennskap til engelske og tyske fabrikkskip konstruerte dei ei meir kompakt løysing, der plassen vart svært godt utnytta. Longva, og dei seinare norske fabrikkskipa vart ein god del mindre enn tilsvarande utanlandske. Longva var 63 meter lang. Dei fleste norske fabrikkskipa har vore på om lag den storleiken. Dei har vort så godt omtykte i utlandet at i tillegg til nybygg av slike skip, har fleire brukte fartøy vorte selde utanlands.

Dei norske fabrikkskipa har vore hekktrålarar. Trålposen med fangsten vert vinsja ombord gjennom trålporten i hekken. Frå tråldekk går fangsten, gjennom luker og på transportband til filetfabrikken. Der vert fisken blogga, sprett, kappa og filetert. Den ferdige fileten, med eller uten skinn, vert pakka i forbrukarpakningar og hurtiginnfrosen. Avfallet vert og utnytta. Fabrikkskipa har eige dekksmannskap som tek seg av fiske, og fabrikkmannskap som står for produksjon av fisken.

Den tekniske utviklinga på fabrikkskipa har vore stor sidan 1962. Moderne navigasjonsteknikk er teken i bruk. Fabrikk-og frysekapasiteten har auka. Medan FT «Longva», i 1962, hadde ein hovudmotor som ytte 1500 hk, har moderne fartøy maskinkraft på over 5000 BHK.

Frå 1969 var fabrikkskipreiarane organiserte i Norske Fabrikkskips Foreining. I 1995 vart ho samanslegen med Fiskebåtredernes Forbund.

Kjelder
-------

* Harald Grytten, Arne Hammer, Harald Kjølås: *Norske fabrikkskip*. Fiskebåtredernes Forbund 2005
Koordinatar: 44°47′N 20°24′E﻿

Satellittbilete av Ada Ciganlija. Savasjøen er den smale stripa sør for øya
**Ada Ciganlija** eller berre **Ada** (serbisk Ада Циганлија) er ei menneskapt halvøy og tidlegare øy i elva Sava i sentrale område av Beograd. Namnet vert òg nytta om den kunstige Savasjøen og stranda her. Øya ligg nedanfor sentrum i byen og har dei siste tiåra vorte omgjort frå ei utilgjengeleg myr frykta for offisielle avrettingar, til ein særs populær fleirbruksstad for innbyggjarane i Beograd med strender og sportsanlegg. Om sommaren kjem hit over 100 000 vitjande dagleg og opp til 300 000 vitjande i helgene.

Geografi
--------

Øya ligg på høgre breidda av Sava og tre vegfyllingar omgjorde øya geografisk til ei halvøy. Ho vert likevel framleis rekna som ei øy av innbyggjarane i Beograd. Øya er langstrekt, om lag 6 km frå sørvest til nordaust, og 700 meter på det breiaste med eit areal på 2,7 km².

### Savasjøen

Savasjøen om vinteren
Savasjøen, vanlegvis berre kalla Ada, vart skapt av vegfyllingane som går ut til øya i 1967. Innsjøen er 4,2 km lang, i snitt 200 meter brei og er 4-6 meter djup. Han dekkjer eit område på 0,8 km². 7 km av breidda til innsjøen er omgjort til ei grusstrand på begge sider. Vasstemperaturen når vanlegvis 24 °C om sommaren. 

Begge demningane som lukkar innsjøen er utstyrt med røyr og pumper og vatnet renn gjennom eit lite tjern før det renn inn i sjølve innsjøen. Slik kan styresmaktene reinse vatnet før det vert pumpa vidare inn i Savasjøen. Vassverket i byen nyttar òg dette vatnet. Sidan vatnet er drikkevasskjelde er det strenge miljømessige vern av innsjøen og motoriserte båtar på innsjøen eller hundar på stranda er ikkje lov.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ada Ciganlija» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Lj. Perović (14. juli 2008). «Sto hiljada sugrađana na Vodenom cvetu [100.000 fellow citizens on Water flower]» (på serbisk). Politika.
2. 1 2  «Ada Ciganlija Island» (på serbisk). Beograd by. 22. oktober 2007.
3. 1 2 3  «Kupalište "Bathing place"». Ada Ciganlija.
4. ↑  Nebojša Dragosavac (2002). «Čukarica-nekad i sad [Čukarica-before and now]» (på serbisk). Čukarica kommune.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ada Ciganlija**

* Offisiell nettstad Arkivert 2009-02-21 ved Wayback Machine. (serbisk)
* Biletgalleri av Ada Ciganlija Arkivert 2009-02-23 ved Wayback Machine. (serbisk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Absalon Andersson Taranger** (10. august 1858–20. november 1930) var ein norsk rettshistorikar frå Sund i Hordaland. Han var ein ihuga talsmann for ei fri folkekyrkje i Noreg.

Liv og gjerning
---------------

Taranger var fødd og oppvaksen i Sund, der far hans i 1865 var bakar på Sunds prestegard. Sjølv gjekk Taranger i 1875 i snikkarlære i Bergen, åra 1877–79 var han elev ved Stord seminar. I 1883 tok han examen artium i Kristiania og begynte først å studere teologi, men gav opp studiet grunna sjukdom. Frå 1885 var han assistent i Riksarkivet. I 1888 fekk han trykt avhandlinga «Om betydningen af herað og herðskirkja i de ældre kristenretter» i *Historisk tidsskrift*. Året etter fekk han Kronprinsens gullmedalje for ei avhandling om «Den angelsaksiske kirkes indflytelse paa den norske».

Taranger studerte jus og tok embetseksamen i 1893, og fekk omgåande stilling som universitetsstipendiat i historie. I 1897 tok han juridisk doktorgrad og vart i 1898 utnemnd til ekstraordinær professor i rettshistorie. Frå 1904 underviste han dessutan i kyrkjerett ved det praktisk-teologiske seminaret. Han var medlem av den departementale universitetslovkomiteen som var nedsett i 1900, og skreiv saman med byråsjef Klaus Hoel utkastet som danna grunnlag for universitetsloven av 1905.

Frå 1896 arbeidde Taranger med ei utgåve av Noregs gamle lover mellom 1388 og 1604. Første band kom ut i 1912. Han gav elles ut ei *Norsk samfundslære* til skulebruk og ei *Udsigt over den norske rets historie* i fire band.

I 1906 fekk Taranger plass i ein komité som skulle kome med forslag til ny kyrkjeskipnad. Som formann leia han arbeidet med å førebu lovforslaga som skulle munne ut i ei meir demokratisk statskyrkje. Perioden 1908–11 var han medlem av ein kommisjon der fleirtalet forkasta lovforslaget om sokneråd og soknemøte. Etter arbeidet i kyrkjekommisjonen skreiv han to halvband av *Norges historie fremstillet for det norske folk*, for tida 1319–1536. Deretter gjekk han tilbake til dei rettshistoriske studia sine.

I 1907 deltok Taranger då Det norske Kirkeparti vart stifta. Han var formann i partiet frå 1910 til 1920, då partiet vart reorganisert som «Det kirkelige landslag». Frå 1908 var han medlem av «Det kirkelige landsutvalg», som i 1923 vart omdanna til «Det frivillige kirkeråd».

Taranger slutta i professor-stillinga i 1928. Han døydde i 1930.

Kjelder
-------

* Folketeljingar 1865 og 1875
* *Norsk Allkunnebok*. X. bandet. 1965

---

* *Denne artikkelen bygger på «Absalon Taranger» frå Wikipedia på bokmål, den 20. januar 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Kvitsøy kringkastar i 2003
**Kvitsøy kringkastar** eller **Kvitsøy kringkaster** er eit anlegg for kringkasting, eller med andre ord ein stor radiosendar. 
Anlegget vart bygt i åra 1981 og 1982 i Kvitsøy kommune utanfor Stavanger. Kvitsøy kringkastar opna med ny 1.200 kW mellombylgjesendar, jamfør Stavanger kringkastar. Sendaranlegget var då det kraftigaste nord i Europa. I tillegg kom fleire 500 kW kortbylgjesendarar for utsending av kringkastingssendingar til sjøfolk og nordmenn i utlandet, den såkalla utanlandssendinga. 

Antennemasta for mellombylgje er om lag 115 meter høg. Antenna vart plassert rett ved havet på grunn at radiobylgjene vert leia godt over og gjennom havvatnet. Eit problem er vêrlaget rett ved Nordsjøen, med stormar og mykje regn. Ved slike tilhøve er det lett å få rust på installasjonane. I tillegg kan det vera problematisk å oppretthalda ei stabil spenning til driftsstraumen. Til drift av anlegget vart det lagd to særskilde sjøkablar for straum. To kablar vart lagde på grunn av sikring mot straumavbrot. Ved eit høve var det brot på begge kablane, og ein måtte til med straumaggregat. 

Kortbylgjeanlegget avløyste gradvis Fredrikstad kringkastar og vart i slutten av 1980-åra utvida med eit ekstra sendaranlegg i Sveio nord for Haugesund. 

I 2004 vart kortbølgjesendaren på Kvitsøy kringkastar lagt ned, og i 2006 vart mellombølgjesendaren stengd.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kvitsøy kringkastar** 

* Bilete og tekniske detaljar Arkivert 2004-10-16 ved Wayback Machine.
* Nrk om nedlegginga

Sjå òg
------

* Liste over norske kringkastarar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Det sunnmørske kakebordet** er eit uttrykk som er brukt om den bognande kaffimaten i selskap på Sunnmøre. I bryllaup, barnedåpar, konfirmasjonar, på syttandemai og i fødselsdagsselskap er det vanleg med kakebord der det er tjue kaker eller meir. Ein kan også ha kakebordet ved ulike tilstellingar, som sommarfest, velkomst eller boklansering.

Dei vanlegaste kakene er kvæfjordkake, suksessterte, gelekake, marsipankake, ostekake, fromasjkake og kransekake. I gravferder er det meir vanleg med formkaker. Oreokake er ei kake som har vorte populær siste åra, medan blautkake har tapt populariteten sin. I tillegg til dei runde kakene høyrer det med lefser og dessertar. Av dessertane er karamellpudding mest populært.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

1. ↑  Helgesen, Line (27. august 2016), «Småskeis for sunnmørsk kakebord», *smp.no*, henta 19. mai 2019
2. ↑  Spiro, Josefine (3. mai 2019), «Sommarfesten i Fosnavåg: Dette står på programmet», *vestlandsnytt.no* (på norsk bokmål), henta 19. mai 2019
3. ↑  Myklebust, Marius (28. oktober 2015), «– Hjarteleg velkomne til Vartdal», *www.morenytt.no*, henta 19. mai 2019
4. ↑  Feiring, Morten (26. april 2015), «Boklansering med sunnmørsk kakebord», *vikebladet.no*, henta 19. mai 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad om kvæfjordkaka
* Damer som tar kaka ved vl.no (krev abonnement)
Kvivsvegen under byggjing i 2012
Kvivsvegen under byggjing i 2012
**Kvivsvegen** er ein ny parsell i Kyststamvegen, Europaveg 39 mellom Hornindal i Sogn og Fjordane og Volda i Møre og Romsdal. Parsellen er 17 210 m lang, og har ein berekna totalkostnad på kr 1.045 millionar i 2008-kroner. Det er bestemt at her ikkje skal krevjast inn bompengar.

I 1999 vedtok Stortinget at den framtidige traseen for E 39 skal flyttast frå noverande trase over Stigedalen mellom Eid og Volda til ein ny trase der Kvivsvegen utgjer den delen av omlegginga som er ny veg.

Dei vesentlegaste delane av prosjektet er ein tunell gjennom fjellet Kviven mellom Kalvatn i Volda og Grodås i Hornindal med ein del ny veg, og ei opprusting av noverande Fylkesveg 41 i Volda til stamvegstandard mellom Fyrde og Kalvatn. 

Den nye E 39 (Kvivsvegen) skal ta av frå Fylkesveg 41 like etter Kalvatn med ein tunell gjennom Kviven og deretter ny veg til Grodås i Hornindal. Derifrå skal europaveg 39 kome inn på traseen til noverande Riksveg 15 og følgje den langs Hornindalsvatnet til Eid.

For eksistarande trase for E 39 over Stigedalen må ein antan må ta ferja Volda-Folkestad, eller ein må køyre den til dels smale og dårlege fylkesveg 651 frå Straumshamn rundt Austefjorden for å kome seg frå Eid til Volda. Den nye E 39 Kvivsvegen gir såleis ferjefritt samband mellom Volda og Nordfjordeid, og dessutan eit klart betre samband mot Stryn og vidare mot Austlandet langs riksveg 15. 

Vegen fekk løyving i Statsbudsjettet 2008 og vart starta opp i 2008. Vegen vart opna av statsråd Liv Signe Navarsete 22.september 2012.

Det er vidare planar om å forbetre det ferjefrie sambandet sørover fylkesveg 60 via Stryn og til ein når i noverande europaveg 39 ved Byrkjelo, men det er ikkje sett av pengar til dette no.

Sjå òg artikkelen om paddene i Austefjorden, eit prosjekt for å bevare paddebestanden ved Litlevatnet.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

Storelvabrua i Hornindal med tilkobling av Fv 60 i bakgrunnen
Infotavla ved betongpadda ved Kvivsvegen, med opplysingar om prosjektet: Paddene i Austefjorden.

 **Volda**

* Kvivsvegen Volda
* **651** Fyrde
* Ny veg Austefjord-Kalvatn, med tre tunellar
* tunnel Fyrdsbergtunellen (1 125 m), Damfosstunellen (170 m), Kalvatntunellen (1 600 m)
* Fv42 frå Kalvatn til fylkesgrensa ved Instetjønna (11,3 km) → Fv665 (Sogn og Fjordane) til Fv664 Heggja bru i Eid → **15**

 **Hornindal kommune**

* tunnel Kvivstunellen (6.490 m)
* bro Storelvabrua
* **60** Grodås
* Kvivsvegen Hola
* KvivsvegenHjelle

Referansar
----------

1. ↑  Firda: «Kvivsvegen er opna» (22.sept 2012) (lese på nett 22.09.2012)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen om Kvivsvegen Arkivert 2009-10-16 ved Wayback Machine.
* NRK, Fylkesleksikon - Kvivsvegen
* Statsbudsjettet 2008 - Sterk satsing på samferdsel - 24,7 milliardar kroner
* NRK, Kvivsvegen på statsbudsjettet
* Du kan no køyre kvivsvegen på 4 min og 40 sek. Youtube.com.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Augusta Ada Byron King**, grevinne av **Lovelace** (10. desember 1815–27. november 1852) var ein engelsk matematikar og datapionér. Ho er blitt kalla den første programmeraren ettersom ho skreiv eit program for Charles Babbage sin digitale teljemaskin (*computer*).

Bakgrunn og familie
-------------------

Ada Byron i 1832.
Ada var fødd i London som dotter av den kjende diktaren Lord Byron og Anna Isabel Milbanke, ei velutdanna og sjølvstendig kvinne. Foreldra var gifte ei kort tid då Ada vart fødd, men skilte lag kort tid seinare. Lord Byron forlét England og møtte aldri dotter si att. Augusta Ada var kalla opp etter halvsystera til Byron, Augusta Leigh.

I 1835 gifta Ada Byron seg med baronen William King, som blei utnemnd til *earl* i 1838. Ho blei då grevinne av Lovelace. Dei hadde tre barn: Byron, fødd 12. mai 1836, Annabella (Lady Anne Blunt), fødd 22. september 1837, og Ralph Gordon, fødd 2. juli 1839. Dei siste åra av livet var Lovelace plaga av sjukdom, og ho døydde berre 38 år gammal.

Virke
-----

Ada Lovelace fekk den omfattande utdanninga si gjennom huslærarar og sjølvstudium. Matematikkprofessoren Augustus De Morgan ved Universitetet i London rådgav henne i vidarekomne studiar. På denne tida var universiteta stengd for kvinner.

Ada fekk hjelp og støtte av den samtidig vitskapskvinna Mary Somerville, og det var gjennom henne at ho på 1830-talet fekk høyra om dei «analytiske maskinane» til Charles Babbage. I 1843 omsette ho ein artikkel om maskinen hans skriven av Luigi Federico Menabrea, «Notions sur la machine analytique de Charles Babbage». I sin artikkel kom ho med detaljerte merknader til teksten, mellom anna skildra ho korleis den tenkte maskinen kunne programmerast til å rekna ut Bernoulli-tal. Ho føreslo også at ein slik «computer» ville kunna skapa musikk og grafikk, og brukast til fleire praktiske og vitskaplege føremål.

Ada Lovelace brevveksla med Charles Babbage over lang tid. Ho var også i kontakt med David Brewster, Charles Wheatstone, Charles Dickens og Michael Faraday.

Ettermæle
---------

Ettertida har tilkjend Ada Lovelace ein viktig plass i datahistoria. I 1979 byrja det amerikanske forsvaret utvikla eit nytt programmeringsspråk for å gje instruksar til datamaskinar. Resultatet var programmeringsspråket Ada, kalla opp etter Ada Lovelace.

Kjelder
-------


* Lovelace, Ada King, countess of. (2011). Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica.
* Ada Byron, Lady Lovelace, *Biographies of Women Mathematicians*, agnesscott.edu.

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Ada Lovelace» frå Wikipedia på bokmål, den 13. desember 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ada Lovelace**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Kvitsøy hummermuseum.
**Kvitsøy hummermuseum** ligg i eit sjøhus på Grøningen i Ydstebøhavn på Kvitsøy. Museet er ei avdeling av Ryfylkemuseet. I huset er det utstillingar i tre høgder og dessutan lokale for møteverksemd.

Sommaren 2006 opna ny utstilling kalla «Hummeren - frå teine til sølvfat». Utstillinga fortel om biologien til hummaren og om fangst og handel med hummar. I akvarium kan ein sjå hummaren i ulike stadium av utvikling.

I juni 2007 opna andre delen av hummarmuseet med utstillinga «Året rundt på fiske». Dette er eit utstilling som set dei ulike fiska som gjekk føre seg frå Kvitsøy inn i ein samanheng og der vi også viser samanhengen med bruken av jorda på øyane.

I underetasjen blei det sommaren 2009 opna ei utstillinga kalla "Båten og motoren". Utstillinga viser båtar, motorar og anna utstyr som har vore i bruk i fiskeflåten.

I mai 2011 oppstod det brann i hummarmuseet, og både bygningen og utstillingane fekk store skadar. Men nå er museet på veg opp att. Målet er å gjenopna museet i løpet av hausten 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Hummermuseum Kvitsøy på nettstaden til Ryfylkemuseet

| * v
* d
* e
Ryfylkemuseet |
| --- |
| Nesasjøhuset • Kolbeinstveit • Guggedalsloftet • Røynevarden • Hålandstunet • Litunet • Jelsa skulemuseum • Kvednahola på Ritland • Stampa på Kvæstad • Øystad kvernhusanlegg • Hustveit • Industriarbeidarmuseet • Sinkgruvene i Allmannajuvet • Sauda museum  • Vigatunet • Hjelmeland bygdemuseum • Forsand bygdemuseum • Sjøhuset i Bergevik • Bibmus • Husmannsplassen Bakken  • Finnøy bygdemuseum • Bethel på Judaberg • Kvitsøy hummermuseum • «Brødrene af Sand» • Folkemusikkarkivet for Rogaland |
Det svenske flagget.
**Det svenske flagget** er Sverige sitt nasjonalflagg. Det syner ein gul kross på blå botn. Som dei andre landa i Norden nyttar Sverige den nordiske krossen.

Historie
--------

Det svenske flagget har opphavet sitt i krossfararane frå mellomalderen. Det er ukjent når det svenske flagget tok til å nyttast og når det fekk si noverande form. Ifylgje ei legende om det svenske flagget såg Erik den heilage den gule krossen på den blå himmelen då han gjekk i land i Finland under det fyrste svenske krosstoget i år 1157. Dette såg han som eit teikn frå Gud og gjorde det så til si fane. Problemet med legenda er at ein ikkje har historisk prov for dette krosstoget, og at dei eldste bileta og skildringane av det svenske flagget er frå midten av 1500-talet, altså 400 år seinare. Dei blå-gule fargane hadde derimot vorte nytta som svenske fargar lenge, mellom anna i folkunge-ætta sitt våpen som vart Magnus Ladulås sitt kongsvåpen i 1275, og i tre kronersvåpenet.

Utvikling
---------

Det svenske flagget frå 1844-1905 med «sildesalaten».
I seinare tid har flagget utvikla seg. På 1600-talet utvikla ein eit svensk orlogsflagg med tre tunger. Den 7. mars 1815 tilsette ein eit unionssymbol i det øvre venstre hjørnet av dette orlogsflagget i høve unionen mellom Noreg og Sverige. Symbolet var raudt med ein diagonal kvit kross.

I 1844, då kong Oscar I kom på trona, innførte han den såkalla «sildesalaten» i både det norske og det svenske flagget for å syna likestillinga åt dei to landa. «Sildesalaten» var ein kombinasjon av det norske og det svenske flagget.

Etter unionsoppløysinga i 1905 gjekk Sverige tilbake til det opphavlege svenske flagget med gul kross på blå botn.
Flaggdagen vert feira 6. juni, og vert kalla Svenska flaggans dag.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sveriges flagga» frå Wikipedia på svensk, den 5. mai 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det svenske flagget**

| * v
* d
* e
Europeiske nasjonalflagg |
| --- |
| Albania**·** Andorra**·** Armenia**·** Aserbajdsjan**·** Austerrike**·** Belgia**·** Bosnia-Hercegovina**·** Bulgaria**·** Danmark**·** Estland**·** Finland**·** Frankrike**·** Georgia**·** Hellas**·** Irland**·** Island**·** Italia**·** Kroatia**·** Kviterussland**·** Kypros**·** Latvia**·** Liechtenstein**·** Litauen**·** Luxembourg**·** Malta**·** Moldova**·** Monaco**·** Montenegro**·** Nederland**·** Nord-Makedonia**·** Noreg**·** Polen**·** Portugal**·** Romania**·** Russland**·** San Marino**·** Serbia**·** Slovakia**·** Slovenia**·** Spania**·** Storbritannia**·** Sveits**·** Sverige**·** Tsjekkia**·** Tyrkia**·** Tyskland**·** Ukraina**·** Ungarn**·** Vatikanstaten |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
|  |
| --- |
| **Kinesisk historie**
Den kinesiske murenDen kinesiske muren |
| **Sanhuangwudi-perioden (mytologisk)** |
|  **Xià-dynastiet** |
| **Shāng-dynastiet** |
| Vestlege Zhōu |  **Zhōu** |
| Vår- og haustannaltida | Austlege Zhōu |
| Dei stridande statane |
| **Qín-dynastiet** |
| Vestlege Hàn | **Hàn** |
| Xīn |
| 
```
     Austlege Hàn
```
 |
| **Dei tre rika**  |
| Vestlege Jìn | **Jìn** |
| 16-kongerika | Austlege Jìn |
| **Nord- og Sør-dynastia** |
| **Suí-dynastiet** |
| 
```
     **Táng-dynastiet**(avbrote av Andre Zhōu)
```
 |
| **Liáo** | Dei fem dynastia og ti kongedøma |
| Sòng-dynastiet | **Sòng** |
| **Jīn** | **Vest Xià** | Sørlege Sòng |
| **Yuán-dynastiet** |
| **Míng-dynastiet** |
| **Qīng-dynastiet**  |
| **Republikken Kina**  |
| **Folkerepublikken Kina** | **Republikken Kina** (Táiwān) |

**Nord- og Sør-dynastia** (kinesisk skrift 南北朝, pinyin *Nánběi Cháo*) er nemninga på tidsrommet mellom 420 og 598 i kinesisk historie.

Utstrekninga til Nord- og Sør-dynastia i 440; Nord-Wei (blå) og Liu Song (raud)
Utstrekninga til Nord- og Sør-dynastia i 560; Nord-Zhou (lyseblå), Nord-Qi (mørkeblå), Chen (mørkeraud) og Vest-Liang (lilla)
Byen Luoyang vart frå Xiangnu i nord overfallen av ein hær i 316 og øydelagt. Heile Kina nord for Chang Jiang vart erobra av nomadehærar, men Jin-fyrstane samla seg i Nanjing og makta vinne tilbake Chang Jiang-dalen. Kina var då todelt, framande folk herska i nord, medan det kinesiske keisarriket i sør vart splitta opp og vert verande delt i nærare tre hundreår.

Mellom nomadefyrstane som hadde lagt under seg Nordkina kom det stadig vekk til interne rivningar. I alt danna det seg 16 kongedømme. Etter sytti år, i året 386, klarte ei gruppe, tuobaene, å få makta over heile området og danna då det nordlege Wei-dynastiet. Tuobaene tok i bruk den kinesiske administrative strukturen og tileigna seg elles temmeleg raskt den kinesiske kulturen og smelta såleis saman med den kinesiske folkegruppa.

Nomadefolka sitt herredømme i nord opna på ny dei gamle handelsvegane mot vest (*Silkevegen*), og via Turkestan breidde buddhismen seg inn i det nordlege Kina.

Medan Nord-Kina var samla, avløyste seks kortliva dynasti kvarande i Sørkina. Trass i den labile politiske stoda utvikla den kinesiske kulturen seg vidare også i sør. Særleg regjeringstida, 502-549, til Liang-dynasti-keisaren Liang Wu Di var ei fredstid der buddhismen breidde seg og kunstlivet blomstra; inntil general Hou Jing gjorde opprør og erobra hovedstaden og let keisaren svelte ihel.

I 589 erobra Sui-dynastiet det siste sørlege dynastiet, Chen-dynastiet, og avslutta tidebolken med sørlege og nordlege dynasti.

Dei fem nordlege dynastia var Nord-Wei, Vest-Wei, Aust-Wei, Nord-Qi og Nord-Zhou. Dei fire sørlege dynastia var Liu Song, Sør-Qi, Liang og Chen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nord- og Sør-dynastienes tid» frå Wikipedia på bokmål, den 1. januar 2013.*
**Nord-Varanger kommune** er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Finnmark, opphavleg del av Vadsø formannskapsdistrikt. I tidlegare tider skilde ein mellom Vadsø kjøpstad og Vadsø landsokn, men i kommunal forstand var dei éi eining til 1. januar 1894 då landsoknet tok namnet Nord-Varanger og blei eigen kommune med 1296 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei Nord-Varanger kommune slått saman med Vadsø til den nye Vadsø kommune. Nord-Varanger kommune hadde ved samanslåinga 1587 innbyggjarar.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for tidlegare Nord-Varanger kommune frå 1894 til 1964:**

| 1.1.1894 | 1.12.1920[1] | 1.12.1930[2] | 3.12.1946[2] | 1.1.1951[3] | 1.1.1961[3] | 1.1.1964 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1296 | 1434 | 1696 | 1945 | 1820 | 1648 | 1587 |
|

Fotnotar
--------

1. ↑  Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921)
2. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
3. 1 2  Folkemengd i Nord-Varanger 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå
**Utrykkingspolitiet** (**UP**) er ei nasjonalsærorgan i den norske Politi- og lensmannsetaten, direkte underlagt Politidirektoratet. UP er ei bistands- og beredskapsressurs for politidistrikta og arbeider for å redusere ulykker og lovbrot i trafikken, og bidrar i anna politiarbeid.

UP vart oppretta i 1937 i samband med overgangen frå kommunalt til statleg politi. UP har hovudkontor i Stavern og er organisert på landsbasis med 9 distrikt. Kvart distrikt blir leia av en distriktsleiar og har administrativ støtte av ein distriktssekretær.

Distrikt
--------

Dei 10 UP-distrikta dekker følgjande regulære politidistrikt:

* UP-distrikt 01: Østfold og Follo politidistrikt
* UP-distrikt 02: Vestoppland, Gudbrandsdal, Romerike, og Hedmark politidistrikt
* UP-distrikt 03: Nordre-Buskerud, Søndre-Buskerud og Asker og Bærum politidistrikt
* UP-distrikt 04: Vestfold og Telemark politidistrikt
* UP-distrikt 05: Agder og Rogaland politidistrikt
* UP-distrikt 06: Haugaland og Sunnhordland, Hordaland og Sogn og Fjordane politidistrikt
* UP-distrikt 07: Sunnmøre, Nordmøre, Sør-Trøndelag, Nord-Trøndelag og Romsdal politidistrikt
* UP-distrikt 08: Helgeland, Salten, Midtre Hålogaland politidistrikt
* UP-distrikt 09: Troms, Vestfinnmark, Østfinnmark politidistrikt

Bakgrunnsstoff
--------------

Nettsidene til utrykkingspolitiet,
**Uttale av lulesamisk skriftspråk** er ikkje eit direkte samband mellom bokstav og lyd, som i finsk, men ulikskapane er regelmessige. Denne sida fortel korleis bokstavane i lulesamisk tekst skal bli uttala. For eit oversyn over lydsystemet i lulesamisk, sjå lulesamisk fonologi.

Bokstavane har (nesten) alltid same lydverdi.

Vokalane
--------

* *i, a, å* blir uttalt som i norsk. Merk at *a* er kort.
* *á* blir uttalt som ein lang a-lyd
* *u* og *o* blir uttala som dei tilsvarande bokstavane i det norske ordet  *kumlokk*, det vil seia at den samiske bokstaven *u* har uttale som namnet på den norske bokstaven *o*, og den samiske bokstaven *o* har uttale som den norske bokstaven *å*.
* *æ* (på svensk side: *ä*) blir uttalt *iæ*.
* *e* blir i første staving uttala som norsk *e* men lenger ut i ordet som *ie*.

Diftongane
----------

* *ie* i første staving blir uttala *ie*. Lenger ute i ordet blir uttalen *ie* skrive *e*
* *uo* blir uttala som dei to lydane etterkvarandre, dvs. som med norsk uttale av bokstavane *oå*
* *oa* blir uttala som norsk uttale av bokstavane *åa*
* *(i)æ* den siste diftongen, blir skrive *æ* men uttalt *iæ*

Konsonantane
------------

Dei fleste konsonantane blir uttalte som på norsk. Merk bokstaven *h*, som verkeleg blir uttalt *h*, også før konsonant, som i ordet *jåhkå* (elv). 

Konsonantane som blir bortimot rett viss vi latar som om dei er norske er desse: *b, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v* .

Konsonantsambanda *bb, dd, gg* blir uttalt som lange stemte lukkelydar og konsonantsambanda *pp, tt, kk* blir uttalt som lange usemte lukkelydar.

Bokstavsambandet *sj* blir uttalt som i norsk *skjorte*, og *tj* som i norsk *tjern* eller svensk *tjära*.

Bokstaven *ŋ* blir uttalt som den siste lyden i norsk *song*.

Kjelder
-------

* Spiik, Nils Eric 1989: Lulesamisk grammatik. Umeå: Sameskolstyrelsen.
Nord-Vietnam på kartet
Nord-Vietnams flagg
**Nord-Vietnam** (**Den demokratiske republikken Vietnam**, på vietnamesisk **Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa**) vart grunnlagt av Hồ Chí Minh i 1945, formelt anerkjend i 1954, og sameint med Sør-Vietnam i 1976, 15 månader etter at nordvietnamesiske styrkar erobra Saigon). Hovudstaden i Nord-Vietnam var Hanoi.

Den kommunistiske republikken vart ved grunnlegginga i 1950 berre anerkjend av Folkerepublikken Kina og Sovjetunionen. I 1954 slutta krigen mellom vietnamesiske revolusjonære og Frankrikes kolonistyrke etter eit fransk nederlag i slaget ved Dien Bien Phu. I 1954 anerkjende Frankrike republikken som eit sjølvstendig land, og delinga av Vietnam vart dermed anerkjent av fleire andre vestlege land. Første statsminister og president var Ho Chi Minh, som leia landet fram til sin død i 1969.

Etter delinga fylgde ei masseutvandring frå nord til sør og motsett. Særleg var det mange katolikkar som flykta frå kommuniststyret. Medan buddhismen og andre austlege religionar stort sett vart akseptert, vart kristendomen sett som ein framand religion og ein arv frå kolonitida. 

Dei viktigaste jordbruksområda i Vietnam ligg i sør, og Nord-Vietnam hadde difor dårlegare vilkår for framgang enn Sør-Vietnam. Likevel klarte landet å sørgja for høg vekst i jordbruket ved hjelp av jordreformer som delte jorda ut til bøndene i landet. Dette førte til fengslingar av rike jordeigarar som nekta å gje frå seg markane dei hadde, og som ofte stod brakk. Den høgaste veksten opplevde industrien, som frå 20 industrianlegg i 1954 hadde omtrent 1200 anlegg i 1965.

Vietnamkrigen braut ut i 1957, og i 1959 avgjorde Nord-Vietnam seg for å leggja vekk ikkje-innblanding-politikken sin, og ein meir militant fløy av partiet vann fram, og byrja å støtta ein meir open krigsinnsats i sør. Detta medførte store kostnader, og landet vart meir avhengig av hjelp frå mellom anna Folkerepublikken Kina. Kinesiske styresmakter gav store summar til Hanoiregimet gjennom store delar av krigen. Allereie i slutten av 1950-åra byrja amerikanske soldatar å koma med status som rådgjevarar og treningspersonell, for å støtta Sør-Vietnam si regjering. I 1964 vart konflikten opptrappa, og amerikanarane byrja å senda større styrkar. Òg andre vestlege land, spesielt Australia, intervenerte. 

Noreg etablerte diplomatiske samband med Nord-Vietnam hausten 1971 (sjå Noregs ambassade i Hanoi). 30. april 1975 fall Saigon, og den kommunistiske Republikken Sør-Vietnam vart oppretta. Denne vart sameint med Nord-Vietnam 2. juli 1976 til Den sosialistiske republikken Vietnam.
**Voulisméni** (gresk Λίμνη Βουλισμένη, *Límni Voulisméni*) er ein tidlegare innsjø som i dag er forbunde med havet.. Han ligg i sentrum av byen Ájos Nikólaos på Kreta og er sirkelforma med ein diameter på 137 meter og eit djup 67 m.. Dei lokale kallar han berre «innsjøen». Innsjøen er forbunde til havet via ein kanal som vart grave ut i 1870. 

I følgje segna skal gudinna Athene ha bada her. Kvart år rundt midnatt før den ortodokse påskedagen samlar mange innbyggjarar i byen seg rundt innsjøen for å feire med fyrverkeri.

Ei anna lokal urban legende fortel at innsjøen er botnlaus. Basert på at innbyggjarar merka forstyrringar i overflata på vatnet under jordskjelvet på Santoríni i 1956, meinte mange at det var ein geologisk samanheng mellom dei to stadane, men dette har aldri vorte stadfesta vitskapleg.

Fotnotar
--------

1. 1 2  Kommunen Ájos Nikólaos
2. 1 2 3  The World Scientific and Engineering Academy and Society[*daud lenkje*]
3. ↑  stigmes.gr

Bakgrunn
--------

* Heimesida til Ájos Nikólaos

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Lake Voulismeni frå Engelsk Wikipedia .*
Hotel Stalheim på Vossestrand.
**Vossestrand** er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Hordaland fylke som frå 1837 var ein del av Voss formannskapsdistrikt.

Europaveg 16 og riksveg 13 går gjennom Vossestrand.

Folk frå Vossestrand
--------------------

Sivlegarden på Stalheim der Per Sivle voks opp. Foto: Frode Inge Helland

Skihopparen og OL-vinnaren Lars Bystøl og forfattaren Sjur Bygd kjem frå Myrkdalen på Vossestrand. Forfattaren Per Sivle voks opp på Vossestrand.

Vossestrand herad 1868-1964
---------------------------

1. januar 1868 vart Vossestrand skilt ut frå Voss som eigen kommune. Vossestrand hadde då 2 009 innbyggjarar.
21. august 1869 vart ein ubebudd del av Voss overført til Vossestrand ved kongeleg resolusjon.

1. januar 1964 vart Vossestrand, det meste av Evanger kommune (unnateke Bergsdalen og Eksingadalen) og Voss slegne saman til den nye Voss kommune. Vossestrand hadde ved samanslåinga 1 573 innbyggjarar.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for tidlegare Vossestrand kommune frå 1868 til 1964:**

| 1.1.1868 | 1.12.1920 | 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1964 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2009 | 1868 | 1851 | 1838 | 1717 | 1570 | 1573 |
|

### Politikk

**Heradstyrerepresentantar**

Det første listevalet i Vossestrand vart halde i 1919.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| År | Venstre | Rein Venstreliste | Bondepartiet | Upolitisk liste | Arbeidarpartiet | Fråhaldsfolket | Kristeleg Folkeparti | Heimefronten | Høgre |
| 1919 | 10 | 6 |  |  |  |  |  |  |  |
| 1922 | 3 |  | 10 | 2 | 1a |  |  |  |  |
| 1925 | 3 |  | 10 | 2 | 1b |  |  |  |  |
| 1928 | 3 |  | 8 |  | 4 | 1 |  |  |  |
| 1931 |
| 1934 | 3 |  | 9 |  | 3 |  | 1c |  |  |
| 1937 | 2 |  | 9 |  | 4 |  | 1c |  |  |
| 1945 | 1 |  | 9 |  | 2 |  | 3 | 1 |  |
| 1947 | 2 |  | 9 |  | 1 |  | 3 |  | 1 |
| 1951 | 2 |  | 11 |  | 3 |  |  |  | 1 |
| 1955 |  |  | 12 |  | 4 |  |  |  | 1 |
| 1959 |  |  | 11 | 2d | 3 |  |  |  | 1 |

a«Arbeidarlista»
  
b«Arbeidar- og smaabrukarlista»
  
c«Kristeleg Folkeparti og Fråhaldsfolket»
  
d«Bygdelista»

Fotnotar
--------

1. ↑  Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921)
2. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
3. 1 2  Folkemengde på Vossestrand 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå
4. ↑  "Hordaland" 29.10.1919
5. ↑  "Hordaland" 28.10.1922
6. ↑  "Hordaland" 24.10.1925
7. ↑  "Hordaland" 17.10.1928
8. ↑  *Hordaland* 17.10.1934
9. ↑  *Hordaland* 20.10.1937
10. ↑  *Hordaland* 8.12.1945
11. ↑  "Hordaland *25.10.1947*
12. ↑  "Hordaland *13.10.1951*
13. ↑  "Hordaland *5.10.1955*
14. ↑  "Hordaland *3.10.1959*

Bakgrunnsstoff
--------------

* vossestrand.com:
* myrkdalen.org:
* vossestrand.no:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
| Karriere |  Noreg |
| --- | --- |
| Namn: | 
DS «Vøringen» |
| Eigar: | HSD |
| Verft: | Laxevaag Maskin- & Jernskibsbyggeri i Bergen |
| Verftsnummer: | 
35 |
| Reparert: | 
1894 og 1912 |
| Kjennemerke: | 
JVHL |
| Lagnad: | 
Opphogd i juni 1951 i Belgia |
| Generelle mål |
| Tonnasje: | 
423 brt245 nrt |
| Lengd: | 
166,4 fot (50,7 m) |
| Breidd: | 
23,6 fot (7,2 m) |
| Djupgang: | 
12,0 fot (3,7 m) |
| Installert effekt : | 
495 ihk |
| Framdrift: | 
Trippel ekspansjonsmaskin (George Clark) |
| Fart: | 
11 knop |
| Generelle mål etter ombygging i 1925 |
| Tonnasje: | 
510 brt295 nrt |

**D/S «Vøringen»** var eit dampskip bygt i 1891 og levert til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap som lokalrutebåt 28. mai dette året. Skipet kosta 207 000 kroner å bygge og var stort og romsleg, ikkje minst takka vere påtrykk frå bydirektøren i selskapet som på den tida var Christian Michelsen. Den første kapteinen på skipet var Helje Aga.

Skipet var konstruert av Randulf Hansen, og var teikna spesifikt som eit vakkert skip for turistfarten i Hardanger og måla med kvitt skrog. Randulf Hansen var kjend for dei vakre skipa sine og konstruerte og DS «Britannia» og DS «Dronningen». Skipet gjekk i fast rute frå Bergen til Hardanger. I 1894 sokk skipet medan det bunkra kol ved kaien i Vågen i Bergen, men vart heva og reparert etter mindre skadar. Det vart installert elektrisk lys i 1908 og ny dampkjele i 1909. Det gjekk på grunn i Alholmsundet nær Terøy den 10. oktober 1912. Det heldt seg flytande, men lak kraftig og sokk langs kaien ved Ølve. Igjen vart det heva og reparert. Skipet vart ombygd i 1925.

Tyskarane ønskte å beslaglegge skipet i mai 1940, men HSD klarte å overtyde dei om at skipet var i ustand, og tyskarane valde eit anna skip i staden (DS «Hardangerfjord»). For å hindre at tyskarane skulle ta skipet, vart ho lessa med utstyr og lagt i opplag i Ørjehamn som «varehus», men i april 1941 fann tyskarane henne og ho vart rekvirert av tyskarane som transportfartøy etter å ha vorte utstyrt med luftvernskanonar.

Skipet vart funne i Narvik i mai 1945 i dårleg forfatning. Det vart nytta til å nokre turar med mat for dei allierte i Nord-Noreg og kom attende til Bergen den 27. mai 1945. Den 29. november hadde ho den første reisa si til Hardanger, men var no måla svart. Ho vart måla kvit att i 1947. Ho vart lagt ut for sal i november 1950 og seld i 1951 til ukjende belgiske opphoggarar, og forlet Bergen den 25. mai.

Kjelder
-------

* Skipet.no
* Krigsseglarar - Vøringen
|  |
| --- |
| ***Wollemia*** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Pteridobiotina |
| **Overrekkje:** | Cycadophytanae |
| **Rekkje:** | Bartre Pinophyta |
| **Klasse:** | Pinopsida |
| **Orden:** | Furuordenen Pinales |
| **Familie:** | Kranstrefamilien Araucariaceae |
| **Slekt:** | ***Wollemia***W.G.Jones, K.D.Hill & J.M.Allen, 1995 |

**Wollemia** er ei planteslekt som berre omfattar den nolevande arten *Wollemia* *nobilis*.

Namnet stammar frå Wollemi National Park i New South Wales i Australia der planteslekta først blei oppdaga i 1994.

Potter med Wollemia ved sida av fossil av ein liknande art
Slekta er plassert i kranstrefamilien etter samanlikning med både nolevande og fossile artar i denne familien. Det finst mange fossil som liknar og kanskje er nærskylde artar. Desse fossila har ein hittil berre funne i Australia, New Zealand og Antarktis, men *Wollemia nobilis* er den einaste kjende nolevande arten i slekta.

Kjelder
-------

1. ↑  «Wollemia nobilis: The Australian Botanic Garden, Mount Annan - April». Royal Botanic Garden, Sydney. Arkivert frå originalen 19. oktober 2015. Henta 30. oktober 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Wollemia» frå Wikipedia på dansk, den 8. desember 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* EOL

 |