recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Motorblokka til ein V6-motor.
**Motorblokk** er den berande delen i stempelmotorar, plassert under topplokket. Ho inneheld sylindrar og kjølekappe. På toppen av blokka sit topplokket og på undersida botnpanna. Veivakselen er opplagra i blokka, og på moderne motorar er det som oftast eit lager mellom kvar sylinder, i tillegg til eit på kvar ende av veivakselen.

Blokka tener òg som feste for kopplingshuset og registerhjula. Komponentar som vasspumpa på motorar med væskekjøling, innsprøytingspumpa, forgassar, dynamo, startmotor, fordelar, olje- og drivstoffilter er ofte festa på blokka.

I dieselmotorar, som har større sylindertrykk enn forgassarmotorar, er blokka kraftigar bygd. Tidlegare førete dette til at massen vart mykje større enn for ein tilsvarande forgassarmotor, men utviklinga innan materialteknologi førte etter kvart til ein reduksjon i massen til blokka, slik at dieselmotorar kunne nyttast som kjøretøymotorar, fyrst i traktorar og lastebilar og seinare i personbilar.

Mange traktorar har ikkje ramme og motorblokka utgjer då ein bærande del av konstruksjonen.
Erlend Bjøntegaard til venstre, på pallen i Tjumen saman med Maksim Tsvetkov og Johannes Thingnes Bø
**Erlend Øvereng Bjøntegaard** (fødd 30. juli 1990) er ein norsk skiskyttar, fødd på Kongsberg. Han vart norsk meister 2018 i fellsstart-tevlinga, og har tre individuelle pallplasseringar i verdscupen i skiskyting. Også far hans, Sigvart Bjøntegaard, deltok internasjonalt i skiskyting.

### Aktiv

Erlend Bjøntegaard debuterte i verdscupen i skiskyting i Östersund i november 2012, der han overraska med ein sjuandeplass på 20 km. Dei komande åra sleit han med å markere seg mellom sterke nasjonale skiskyttarar som Ole Einar Bjørndalen, Tarjei Bø og Johannes Thingnes Bø. I si fyrste internasjonale meisterskapstevling, 7,5 km under verdsmeisterskapen på heimebane i 2016, mislukkast Bjøntegaard fullstendig.

OL-sesongen 2018 viste Bjøntegaard meir stabilt toppnivå, så ved to høve kunne han klive opp på pallen etter individuelle verdscup-tevlingar. I januar vart han nummer tre i fellesstarten i Antholz, før han i Tjumen, i sesongens siste verdscuprenn kom på andreplass, også det i fellesstart. Under vinterleikane i Sør-Korea vart han femtemann i sprinttevlinga. På tampen av vinteren 2018 vart han på Lillehammer noregsmeister, etter å ha vunne fellesstarten framom Johannes Thingnes Bø og bronsemedaljør Alexander Os. I 2019-sesongen vart Bjøntegaard nest best på sprinten i verdcsupen i Antholz, einast landsmannen Johannes Thingnes Bø gjekk fortare. Under VM i skiskyting 2019 i Östersund starta Bjøntegaard opp med ein sjuandeplass på 7,5 km, resten av meisterskapen hamna han lengre ned på resultatlistene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erlend Bjøntegaard» frå Wikipedia på tysk, den 18. mars 2019.*
**Katti Anker Møller** (23. oktober 1868–20. august 1945) var ein norsk kvinnesaksforkjempar som tok initiativ til ei rekke sosialpolitiske reformer. Særleg kjend vart ho for sin kamp for prevensjon, seksualopplysning og legalisering av abort. Ho var mor til Tove Mohr.

Liv og gjerning
---------------

Katti Anker vart fødd på Sagatun Folkehøyskole ved Hamar. Ho voks opp i eit miljø der grundtvigiansk kristendom, radikal venstrepolitikk, kvinnesak og folkeopplysning var ideala. I 1889 gifta ho seg med fetteren Kai Møller, godseigar på Thorsø i Østfold. 32 år gammal skreiv Katti Anker Møller artikkelen 'Ugifte mødre' i bladet «Nylænde», der ho gjekk inn for å betre vilkåra for såkalla uekte born. Svogeren Johan Castberg vart her ein viktig forbundsfelle i arbeidet for ei lovgjeving som ville styrke den rettslige stillinga til born fødd utanfor ekteskap, mellom anna ved å gje dei arverett til faren.

Møller hadde eit sjeldant breitt kontaktnett. Ho kjende mektige personar både innafor statsmaktene,
borgarskapen, og i det offentlege liv i land som Tyskland, Storbritannia og USA. Samstundes fylgde ho nøye med kva som ovra seg i internasjonal kvinnerørsle og internasjonalt arbeid for seksualreform.

Norsk kvinnesaksrørsle var dei fyrste tiåra særleg opptekne av økonomiske og politiske rettar. Møller var derimot mest oppteken av morsarbeidet. Ho var medlem av det fyrste styret i Norske Kvinners Nasjonalråd, men trekte seg ut då ho ikkje fekk støtte for hjartesakene sine. Si fyrste sak, opprettinga av eit såkalla «mødrehjem» for ugifte mødrer i Kristiania i 1902, fekk Møller gjennomført saman med fråhaldsorganisasjonen Hvite Bånd.

I 1915, same året som barnelovene vart vedtekne på Stortinget, heldt Katti Anker Møller sitt mest kjende foredrag, 'Moderskapets frigjørelse'. Her tok ho opp krav om seksualopplysning og fritt tilgjenge til prevensjon og kom med framlegg om å oppheve §245 i straffelova.

Tre år etter oppretta Møller Mødrehygienekontoret i Kristiania, med støtte frå Arbeidarpartiet sitt kvinneutval, eit kontor ho sjølv var formann for i to år. På Mødrehygienekontoret kunne kvinner lære om barneavgrensing, spedbarnstell og ernæring, kjøpe rimeleg spedbarnsutstyr og kjøpe eller få preventive midlar. År 1926 tok Oslo Arbeiderparti over drifta av Mødrehygienekontoret og Katti Anker Møller trekte seg tilbake frå det offentlege liv. Ho døydde på Thorsø-godset i 1945.

Kjelder
-------

* Store norske leksikon
**Zhong Huandi** (fødd 28. juni 1967) er ein kinesisk tidlegare langdistanseløpar frå Yunnan. Ho vann sølvmedaljen på 10 000 meter i VM 1991 og VM 1993.

### Aktiv

Zhong vart nummer 2 i milløpet under Friidretts-VM 1991 i Tokyo, slått med over 20 sekund av britiske Liz McColgan. Året etter tapte Zhong spurten om bronsemedaljen på same distansen under Sommar-OL 1992 og vart nummer 4. Zhong sette personbeste med 31.12,5 på 10 000 meter då verdsmeisterskapen 1993 fann stad i Stuttgart, 23 sekund attom landskvinna Wang Junxia. Berre vel to veker seinare, i Beijing 8. september 1993, oppnådde dei same to løparane fabelaktige tider på 10 000 meter. Zhong forbetra seg med 59 sekund til 30.13,3, fortare enn verdsrekorden til Ingrid Kristiansen. Trass i dette måtte ho sjå Wang langt framom seg, ho kom i mål på 29.31,7 og sette ein verdsrekord som stod i 23 år. Etter ho vann maratonløpet ved Asia-leikane 1994, forsvann Zhong frå idretten.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 30 i maraton – 2.36.02
* VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje på 10 000 m – 31.35,0, bakom Liz McColgan (31.14,3)
* OL 1992 i Barcelona: Nr 4 på 10 000 m – 31.21,0
* VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje på 10 000 m – 31.12,5, bakom Wang Junxia (30.49,3)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zhong Huandi» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juni 2022.*
Valastefossen
**Baltisk klint** (estisk *Balti klint*, russisk Балтийско-ладожский уступ, Глинт, *Baltisjsko-ladozjskij ustup* eller *Glint*) er ein skrent av kalkstein på fleire øyar i Austersjøen i Estland og i Leningrad oblast i Russland. Området strekkjer seg om lag 1200 km frå Öland i Sverige gjennom kontinentalsokkelen til dei estiske øyane Osmussaar og Suur-Pakri til Paldiski, så langs sørkysten av Finskebukta og elva Neva til område sør for innsjøen Ladoga i Russland, der det forsvinn under yngre avleiringssediment. Klippene når opp til 55,6 meter over havet på Ontika i Kohtla kommune i Estland. Fleire elvar har grave seg gjennom klippene, som Narva, Luga, Izjora, Tosna, og dannar mange fossefall og stryk. Valastefossen i Kothla kommune er den høgaste av dei med eit fall på 25 meter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Baltic Klint» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Plasseringa av Zhumadian-prefekturet i Henan
**Zhumadian** (kinesisk: 驻马店; pinyin: *Zhùmǎdiàn*) er eit byprefektur sør i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet, som i aust grensar til provinsen Anhui, har eit areal på 14 974 km² og hadde vel 7,2 millionar ibuarar i 2010. Litt over 500 000 menneske er bybuarar. Landskapet er prega av fjell, åsar og sletter.

Byprefekturet Zhumadian omfattar eitt bydistrikt (区 *qū*), og ni fylke (县 *xiàn*).

### Landbruk

Det lokale landbruket avlar særleg kveite, mais, peanøtter, sesamfrø, grøne bønner og tobakk.

### Samferdsle

Jingguangbana, toglinja mellom Beijing i nord og Guangzhou i sør, har stoppestad her. Denne sterkt trafikkerte jarnbanelinja er også innom mellom andre Baoding, Shijiazhuang, Handan, Anyang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Shaoguan.

Kinas riksveg 107 går gjennom området. Han fører frå Beijing til Shenzhen og er innom provinshovudstadene Shijiazhuang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Guangzhou.

### Soge

Banqiao-dammen, som i 1975 kollapsa under den ekstreme tyfonen Nina og førte til at om lag 171 000 menneske omkom, ligg i Zhumadian.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zhmumadian» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Balutsjistan** er den største provinsen i Pakistan, og utgjer rundt 43 % av flatevidda i landet. Han er også den fattigaste og tynnast folkesette. Dei viktigaste språka her er balutsji, pasjto, brahui og farsi.

Provinsen har kyst til Arabiahavet i Makran i sør og grenser mot Iran og Afghanistan i vest og dei pakistanske provinsane Sind og Panjab i aust og Dei pakistanske stammeområda i nord. Provinshovudstad og største by er Quetta som ligg i Sulaimanfjella, nordaust i Balutsjistan.

Provinsen utgjer den austlege delen av det større landskapet Balutsjistan. Sidan Pakistan blei uavhengig i 1947 har det vore fleire opprørsbølgjer her.

Balutsjistan har gått gjennom fleire jordskjelv. Jordskjelvet i 1935 øydela provinshovudstaden Quetta. Jordskjelvet i 1945, som hadde episenter i Makran, blei også merka i andre delar av Sør-Asia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Baluchistan (Pakistan)» frå Wikipedia på engelsk, og «Balutsjistan (Pakistan)» frå Wikipedia på bokmål den 20. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pakistan's battle over Balochistan
* Pakistan risks new battlefront
* Balochistan’s problem cannot be resolved by banning BLA
* The Stunning Investigative Story on the Birth of Balochistan Liberation Army Arkivert 2006-05-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
Middelhorisonten
**Wari** eller **Huari** var ein sivilisasjon som blomstra opp i Andes i mellomhorisonten ca år 500 til 1200 (800) e.Kr. Hovudstaden låg nær den moderne byen Ayacucho, Peru. Byen var eit senter i eit rike som dekte store delar av høglandet og strekte seg ut til kysten i det som i dag er Peru. Territoriet ekspanderte tidleg til det femna om byen Pachacamac, det ser ut til han heldt fram med ei stor grad av sjølvstyre innanfor Wari. Seinare tok waririket mykje av territoriet som før var Moche

Wari vart det fyrste riket i området som ser ut til å ha ekspandert med hjelp av erobringar. Det vart eit av dei største rika i Sør-Amerika, kom føre Chimu og samstundes med Tiwanaku som delte nokre av dei kunstnariske uttrykksformer med Wari. Kontakten mellom Wari og Tiwanaku hende innanfor ein periode på 50 år då det føregjekk sporadiske samanstøyt om ei gruve som først vart okkupert av Tiwanaku. Gruva kryssa grensene mellom interessesfærane for dei to rika, waririket prøvde å sikre seg gruva, men lukkast ikkje med det.

Waristaten etablerte provinssentra med særmerkt arkitektur. Kring 300 år etter at riket kollapsa vart Tawantinsuyu, inkariket, den dominerande makta i Andesregionen.

Inkaene tok over terrasseringsteknologien frå Wari då dei starta med å forbetre produktiviteten i jordbruket. Inkariket drog føremon av annan infrastruktur frå waririket. Eit hovudvegnett gjennom waririket vart eit døme til etterfølging for inkariket. Dei fekk òg det store religiøse senter Pachacamac, som eit motsvar til Tiwanaku.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Huari» frå Wikipedia på engelsk, den 14. juli 2005.*
Zhongshans plassering (gul) i Guangdong
Sun Yat-sen-museet i Zhongshan
**Zhongshan** (kinesisk: 中山; pinyin: *Zhōngshān*) er eit byprefektur i dei midtre delane av provinsen Guangdong ved Kinas kyst mot Sørkinahavet. Prefekturet har eit areal 1 800 km² og 3 120 884 innbyggjarar (2010). Byprefekturet Zhongshan er ikkje delt opp i fylkesnivå, men består i staden av seks nabolagsdistrikt og 18 storkommunar.

### Næring

Primærnæringane spelar ei stor rolle i Zhangshen, med produksjon av ris, litchi, bananar og sukkerrøyr. Her er stor blomsterdyrking; byen Xiaolan er velkjend for sine krysantemumblomar. Ei rad industriar i byprefekturet er i sterk vekst.

### Samferdsle

Snøggbana Guangzhou–Zhuhai har stoppestad i byen Zhongshan.

Kinas riksveg 105 går gjennom prefekturet. Denne viktige trafikkåra tek til i Beijing, går sørover og endar ved kysten i Zhuhai sør for Zhongshan. Vegen er innom storbyar som Tianjin, Dezhou, Jining, Shangqiu, Jiujiang, Nanchang og Guangzhou.

### Soge

Zhongshan heitte tidlegare **Xiangshan** (香山; *Xiāngshān*, = velduftande fjell). Xiangshan vart oppretta som eit fylke under Song-dynastiet, og omfatta då eit vesentleg større område enn i dag. Namnet vart endra i 1925 for å heidre Sun Zhongshan, historisk kjend som Sun Yat-sen, som her vart fødd i 1866 i landsbyen Cuiheng i storkommunen Nanlang. Fødestaden er i dage ein turistattraksjon, med eit eige 'Sun Yat-sen-museum' i minneparken Sunwen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zhongshan» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Zhongshan» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NLA
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Tomáš Dvořák** (fødd 11. mai 1972) er ein tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Gottwaldov i dagens Tsjekkia, som tevla internasjonalt i tikamp og sjukamp. Han vann tre strake gullmedaljar i tikamp under VM i friidrett 1997, 1999 og 2001. I Praha i 1999 sette han verdsrekord med 8 994 poeng, ein poengskår som einast to utøvarar sidan har overgått.

Aktiv
-----

Dvořák byrja med tikamp i 1990, medan han var inne til militærteneste. Gjennombrotet kom då han vann bronsemedaljen i dei olympiske sommarleikane 1996 i Atlanta. Året etter vart han verdsmeister i Aten, ein meistertittel han forsvarte i Sevilla i 1999. Korkje i den mellomliggjande europameisterskapen 1998, ei heller under Sommar-OL 2000 makta Dvořák å take medalje. Derimot vann han sin tredje strake VM-tittel i tikamp då VM 2001 fann stad i Edmonton. 

Under Europacupen i mangekamp den 3. og 4. juli 1999 forbetra Tomáš Dvořák i Praha verdsrekorden til USA-amerikanaren Dan O’Brien med over 100 poeng til 8 994 poeng. Ettersom han konsentrerte seg om tida han måtte inn under, for å slå verdsrekorden, jubla han allereie på dei siste meterane før målstreken. Dermed glapp sjansen til å verte den fyrste tikjemparen med 9 000 poeng. Verdsrekorden til Dvořák vart slått i 2001 av hans eigen landsmann, Roman Šebrle. Dvořák er den einaste utøvaren som tre gongar har skåra over 8 900 poeng.

Etter talrike skadar kom han tilbake og blanda seg inn i medaljekampen i tikamp under Paris-VM i 2003, der han enda på fjerdeplassen. Dvořák la opp i 2008, då han mislukkast i å kvalifisere seg til Sommar-OL i Beijing. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1993 i Stuttgart: Nr 10 – 8 032 poeng
* EM 1994 i Helsinki: Nr 7 – 8 065 poeng
* VM 1995 i Göteborg: Nr 5 – 8 236 poeng
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 8 664 poeng
* VM 1997 i Aten: Gullmedalje – 8 837 poeng, framom Eduard Hämäläinen (8 730)
* EM 1998 i Budapest: Nr 5 – 8 506 poeng
* VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje – 8 744 poeng, framom Dean Macey (8 556)
* OL 2000 i Sydney: Nr 6 – 8 385 poeng
* VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 8 902 poeng, framom Erki Nool (8 815)
* VM i 2003 i Paris: Nr 4 – 8 242 poeng
* OL 2004 i Aten: Braut
* VM i 2005 i Helsinki: Nr 8 – 8 068 poeng
* EM 2006 i Göteborg: Nr 12 – 7 997 poeng

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tomáš Dvořák» frå Wikipedia på tysk, den 20. mai 2015.*

* *Denne artikkelen bygger på «Tomáš Dvořák» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mai 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
***Wario Land: Super Mario Land 3*** er eit plattformspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Game Boy. Spelet var marknadsført som ein oppfølgjar til *Super Mario Land 2* og er det første spelet med Wario som hovudperson. Det vart utgjeve i Japan i januar 1994, i Nord-Amerika i mars 1994 og i Europa mai 1994. I 2012 vart spelet gjeve ut på nytt til Nintendo 3DS gjennom Virtual Console.

I *Wario Land* kontrollerer spelaren Wario, som søkjer etter eit eige slott etter å ha vorte kasta ut av slottet til Mario i det førre spelet. For å finansiere draumen drar han til Kitchen Island, der ei gruppe av piratar har gøymt skattar og myntar, inkludert ein gullstatue av prinsesse Peach. *Wario Land* har markant annleis spelemekanikkar enn dei to førre spela i *Super Mario Land*-serien. Spelet følgjer ei rute gjennom ulikt tematiserte område, delt inn i mindre nivå og som kulminerer i ein sjefskamp. 

Wario kan hoppe på eller skubbe fiendar for å velte dei. Dermed kan dei plukkast opp og kastast på andre fiendar. Wario kan vidare utruste seg med ulike hjelmar for å få nye ferdigheiter, som auka styrke, eller for å kunne flyge horisontalt. Når Wario blir råka av ein fiende, vil han miste ein hjelm eller krympe. Han kan vekse seg stor att med å samle kvitlauk, hjelmar eller fullføre nivået. Blir han råka på nytt etter å ha krympa, vil han miste eit liv og alle myntane som er samla på nivået.

Referansar
----------

1. ↑  «Wario Land: Super Mario Land 3 Review». *Nintendo Life*. Henta 3. juni 2018.
2. ↑  «Wario Land: Super Mario Land 3 Retro Review». *IGN*. Henta 3. juni 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (på japansk)

| * v
* d
* e
Wario-spel |
| --- |
| *Wario Land*-serien | *Wario Land* • *Wario Land II* • *Wario Land 3* • *Wario Land 4* • *Wario Land: The Shake Dimension* |
| *WarioWare*-serien | *WarioWare, Inc.: Minigame Mania* • *WarioWare: Twisted!* • *WarioWare: Touched!* • *WarioWare: Smooth Moves* • *WarioWare: Snapped!* • *WarioWare: Do It Yourself* • *WarioWare Gold* |
| Andre spel | *Mario & Wario* • *Wario's Woods* • *Wario Blast* • *Wario World* • *Wario: Master of Disguise* • *Game & Wario* |
Fyrskip frå 1951, no i bruk som restaurant i Rotterdam.
**Fyrskip** er ei fyrlykt som er plassert på eit permanent oppankra fartøy.

Noreg har hatt fyrskip på to stader. Sluppen «Enigheden» vart lagt ut ved Lepsøyrev nord for Ålesund i 1856. Skipet havarerte året etter. Lepsøyrev fyr vart bygd i 1879, etter at det hadde vore gjort fleire forsøk med nye fyrskip i området.

I 1919 vart eit fyrskip lagt ut ved Ildjernsflu ved Nesodden. Skipet vart pårent og sokk 9. februar 1929. Eit nytt fyrskip vart lagt ut, og det heldt seg flytande til 1968, då det vart kondemnert og erstatta med ei botnfundamentert fyrlykt.

I Noreg vart det ikkje fleire fyrskip. Dei fleste stader langs kysten var det mogleg å plassere fyr langt ut frå land, derfor var det ikkje behov for fyrskip. Fyrstasjonar på land var dessuten både langt sikrare og billegare i drift enn fyrskip. Men i mange andre land, for eksempel Danmark, Nederland og Storbritannia, fekk fyrskip ei større utbreiing.

Kjelde
------

* Annies Gjestekro: Fyrhistorie Arkivert 2006-08-25 ved Wayback Machine.)
* Wikipedia på bokmål

Bakgrunnsstoff
--------------

Sjå òg
------

Fyr

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* KulturNav

 |
**Hira** (arabisk حراء *Ḥirāʾ*) eller **Hiragrotta** (arabisk غار حراء *Ġār Ḥirāʾ*) er ei grotte kring 3 km frå Mekka, ved fjellet Jabal al-Nour i Hejaz-regionen i dagens Saudi-Arabia.

Grotta er kjend som staden der muslimane trur Muhammed fekk dei første syna sine frå Gud gjennom engelen Jebril (arabisk جِبرِيل ). For kristne er Jebril kjend som erkeengelen Gabriel.

Skildring
---------

Grotta er 4 meter lang og 1-2 meter brei. Grotta ligg 270 meter over havet. Under hajj klatrar kring 5 000 muslimar opp til Hiragrotta kvar dag.. Muslimane reknar derimot ikkje det å vitje grotta som ein viktig del av pilegrimsreisa. Likevel vitjar mange grotta av personleg og andeleg interesse.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hira» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  In the Cave of Hira’
2. 1 2  *Saudi Tourism*, arkivert frå originalen 8. oktober 2011, henta 28. oktober 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* In pictures: Hajj preparations Pictures #4 and #5 are of Jabal an-Nūr and the Hira cave.
**Alakol** (russisk Озеро Алаколь) er ein innsjø i provinsane Almaty og Aust-Kasakhstan, aust i sentrale område av Kasakhstan. Han ligg ei i høgd 347 meter over havet. Denne smale dalen strekkjer seg mellom dei sørlege høglanda i Kasakhstan til det tørre, nordvestlege Kina. Den dzjungariske inngangen, som området vart kalla, er ein dal avgrensa av ei forkasting (sjå den vertikale linja på bilete langs sørvestsida av innsjøen) der høgda på dalbotn ligg mellom 350 og 450 meter over havet og toppane i Dzjungarskij Alatau (nedst til venstre på bilete) når heilt opp til 4 463 meter over havet. To veldefinerte avleiringskjegler er synlege der fjellelvane skjer seg gjennom landskapet sørvest for innsjøen. 

Alakol er ein saltsjø og har eit nedslagsfelt på 65 200 km² og får periodevis vatn frå den elva Urdzjar i nordenden av innsjøen. Overflatearealet til innsjøen er 2 650 km² og er 54 meter på det djupaste med eit volum på 58,6 km³. I nordvest ligg eit myrlendt lågland mellom Alakol og ein annan innsjø som heiter Sasykkol. 

Alakol nasjonale fuglereservat er oppretta for å verne innsjøen som er ein viktig hekkeplass for forskjellige våtmarksfuglar, som den særs sjeldne mongolhettemåsen. 

Jordbruksaktivitet i dette tørre området er avgrensa til stader med nok fukt, hovudsakleg langs elvar med varierande vassføring og i deltaområde og avleiringskjegler.

Alakulkulturen frå bronsealder heldt mellom anna til i denne regionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Alakol» frå Wikipedia på engelsk, den 12. januar 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Statistikk om Alakol Arkivert 2005-03-22 ved Wayback Machine.
* NASA
* Fuglar i Alakol Arkivert 2004-06-21 ved Archive.is
| **Faenza** |
| --- |
| Klokketåret til St. Maria-kyrkja i FaenzaKlokketåret til St. Maria-kyrkja i Faenza Klokketåret til St. Maria-kyrkja i Faenza |
| Plassering |
| 

Faenza is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Emilia-Romagna  Ravenna |
| Borgarmeister | Claudio Casadio |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  215 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 54 749   248/km² |
| Koordinatar | 44°17′″N 11°53′″E﻿Koordinatar: 44°17′″N 11°53′″E﻿ |
| Høgd over havet | 34 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 48018 |
| Telefon-retningsnummer | 0546 |
| **Nettstad:** www.comune.faenza.ra.it |

**Faenza** er ein by i provinsen Ravenna i regionen Emilia-Romagna i Italia. Han har om lag 55 000 innbyggjarar og ligg 50 km søraust for Bologna.

Faenza er kjend for produksjon av majolikaglasert keramikk, kalla fajanse.

Faenza ligg ved foten av Appenninane i eit jordbruksland med vingardar og oppdyrka mark.

Historie
--------

Dei første innbyggjarane i området hadde etruskiske og keltiske røter. Romarane oppretta kolonien *Faventia* her, som har vorte synonym for keramikk (majolika) på forskjellige språk. På andre halvdel av det 1. hundreåret evt. førte jordbruk og industrielle aktivitetar som produksjon av keramikk, murstein og lin velstand i byen. 

Totila og ein austgotisk hær slo den austromersk hæren i Italia i slaget ved Faventia i 542.

Etter ein periode med nedgang frå 100-talet til tidleg i mellomalderen vart det velstand frå 700-talet og utover. Frå rundt år 1000 og utover vart det bygd mange flotte bygg, og byen nådde ein topp under styret til Manfredi-familien. I krigen mellom Welf og Ghibellini var først Faenza lojal til keisaren, men i 1178 skifta han side då han vart medlem av Det lombardiske forbundet. På byrjinga av 1300-talet tok Welf-familien Manfredi over styret i Faneza og dette varte i nesten to hundre år. Gullalderen til byen kom under Carlo II Manfredi og sentrum av byen vart renovert. I 1488 vart Galeotto Manfredi myrda av kona si og sonen Astorre III tok over etter han. Han vart så avretta i Roma som fange av Cesare Borgia, som hadde tatt han til fange i Faenza i 1501.

Etter ein kort periode under Republikken Venezia vart byen ein del av Kyrkjestaten fram til 1797 då Napoleon invaderte landet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Faenza» frå Wikipedia på engelsk, den 18. desember 2007.*
**Warner Bros. Studios, Leavesden** er eit britisk filmstudio i Hertfordshire. Det held til i Rolls Royce' gamle fabrikk på Leavesden Aerodrome, rett utanfor Watford.

Studioet er eit av dei få i landet som kan handtere store produksjonar. Den fyrste filmen som blei spelt inn der var James Bond-filmen *GoldenEye*. Den vanlege innspelingsstaden til serien, Pinewood Studios, hadde blitt booka til andre prosjekt, og fabrikken blei tømt og bygd om til filmstudio. Prosessen er vist i ekstramaterialet på 2006-utgåva av DVD-versjon av *GoldenEye*. Filmane om Harry Potter har også blitt spelt inn der.

Studio Tour
-----------

Studio Tour'en under bygging.
Inngangen.
Filmsett av The Great Hall, Galtvort høyere
31. mars 2012 blei *Warner Bros. Studio Tour London – The Making of Harry Potter* opna. Det var ei stor opning, med mellom anna skodespelarane frå Harry Potter-filmserien; Rupert Grint, Tom Felton, Bonnie Wright, Evanna Lynch, Warwick Davis, David Thewlis, Helen McCrory, George Harris, Nick Moran, Natalia Tena, David Bradley, Alfie Enoch, Harry Melling, David Heyman, David Barron, David Yates, Alfonso Cuaron and Mike Newell. Turen inkluderer sett der innspelinga av filmane har skjedd, rekvisittar og kostyme, m.a.: Storsalen, Humlesnurrs kontor med Gudrik Griffings sverda og valhatten, Diagonalmeningen, Magidepartementet, Griffings opphaldsrom og sovesalen til gutane, Gygrids hytte, Bukknebb, og Sirius sin motorsykkel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leavesden Film Studios» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juni 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Warner Bros. Studios, Leavesden» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juni 2012.*
Heraldisk fyrstekone.
**Fyrste** eller **fyrstinne** (frå tysk: *Fürst*, 'den fyrste') er ei nemning eller tittel som kan visa til ulike typar adelsfolk. Ordet kan visa til eit medlem av eit kongehus eller høgadelen, men kan også brukast om kvar ein uavhengig monark.

Fyrste som herskar
------------------

«Fyrste» kan brukast om ein uavhengig monark av eit område uansett kva for ein tittel dei brukar. Det kan visa til folk med titlar som konge, keisar, hertug og maharajah, men også fyrste. I Europa i dag finst tre fyrstedøme der statsoverhovudet brukar tittelen «fyrste»: Andorra, Liechtenstein og Monaco.

Prins har same avleiing som fyrste (latin *princeps*, 'den fyrste'), og blir i nokre språk brukt på same vis.

Fyrste om adel elles
--------------------

Fyrste har også blitt brukt som adelstittel i fleire land, mellom anna Tyskland og Russland. Tittelen har då gjerne vore den høgaste adelsklassa blant den ikkje-regjerande delen av adelen. Otto von Bismarck var ein slik fyrste. Variantar av fyrstetittelen er storfyrste og kurfyrste.

Fyrstehus eller fyrsteætt kan visa til slekta til ein uavhengig herskar.

Kjelder
-------

* «fyrste» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Fyrste» frå Wikipedia på bokmål, den 24. mai 2009.*

Fotnotar

1. ↑  Til dømes blir dei tidlegare indiske fyrstestatane kalla *princely states* på engelsk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* «fyrste» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «Fyrste» i *Ordbog over det danske Sprog*

| * v
* d
* e
Fyrstelege og adelege titlar |
| --- |
| Keisar og keisarinne**·** konge og dronning**·** kurfyrste og kurfyrstinne**·** storhertug og storhertuginne**·** erkehertug og erkehertuginne**·** hertug og hertuginne**·** storfyrste og storfyrstinne**·** markgreve og markgrevinne**·** marki og markise**·** fyrste og fyrstinne**·** greve og grevinne**·** vicomte og vicomtesse**·** baron og baronesse**·** friherre og friherrinne**·** riddar og dame**·** herre og frue | Krona til kong Kristian IV |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC

 |
**Pia Dian Borgli** (fødd 28. april 1959) er ein norsk skodespelar.

Virke
-----

Borgli debuterte i 1980 og har i tida etter hovudsakleg vore tilknytt Oslo Nye Teater, der ho vart fast tilsett i 1988. Ho har òg vore tilsett ved Nationaltheatret i Oslo. Borgli har gjort seg merka i ulike roller både innan komedie og drama. I barneteater har ho mellom anna spelt Snøhvit og Ronja Røverdatter og dessutan Klatremus i *Dyrene i Hakkebakkeskogen.* Ho gjorde eit sterkt inntrykk som incestoffer i stykket *Fuglepappa'n* og som ein av samvitsfangane i Pål Løkkeberg si fjernsynsteateroppsetjing av Jorge Diaz sitt fengselsdrama *Canto Libre* i 1989

På film har ho kanskje gjort seg mest notert som opprørsk dotter og pønkar i den norske storfilmen *Galskap!* frå 1985. Pønkar var ho òg i fjernsynsteateroppsetjinga av *Syx* i 1988 (skrive av Brynjar Aa) der ho spelte mot Astrid Folstad. Ho medverka òg i filmen *Femti-femti* frå 1982, som også var debuten hennar som filmskodespelar. Ho har tillegg hatt roller i ei rekkje andre norske filmar, mellom dei, *Tomme Tønner* i 2011.

Borgli har òg gjort seg merka i Radioteatret, og har gitt stemme til ei rekkje teikneserie og animasjonsfigurar som Gurin i *Solan, Ludvig og Gurin med reverompa*, *Blekkulf*, Hugo i *Jungeldyret Hugo*, Kvitrebekk i *Tornerose* og mange fleire. Ho har òg lese inn lydbøkene *Ronja Røverdatter* og *Sunaneng* av Astrid Lindgren.

På TV har ho blant anna vore å sjå i julekalenderen *Amalies jul* (1995) som Nissungen, og dessutan ei gjesterolle i komiserien *Pila Flyttebyrå* frå 1987.

Familie
-------

Ho er tanta til skodespelaren Vanessa Borgli og syster av Petter J. Borgli.

Filmografi
----------

* 1982 *Fifty-Fifty* .... Eva
* 1985 *Galskap!* .... Karin, Mariannes datter
* 1995 *Hører du ikke hva jeg sier!* .... Sara
* 1996 *Maja Steinansikt* .... Kjersti
* 1998 *Solan, Ludvig og Gurin med reverompa* (stemme) .... Gurin
* 2010 *Tomme Tønner*
* 2011 *Tomme Tønner* ....Fengselsvakt
* 1995 *Tornerose* (stemme) .... Kvitrebekk

TV-opptredenar
--------------

* 1987 *Pilen flyttebyrå* ... Mette
* 1988 *Syx* Marianne (Fjernsynsteateret)
* 1991 *Radio 2-ten* med Vazelina Bilopphøggers
* 1991-1998 *Sesam Stasjon* Blekkulf
* 1994 *Brødrene Dal og legenden om Atlant-Is* Pikestemme
* 1995 *Amalies jul* Nissungen (mini-serie)
* 1995 *Asylet* Beth
* 2002 *Jul på Månetoppen* Nissungen (mini-serie)

Dataspel
--------

* 2001 *Josefine i Gulrotparken* Sofus (stemme, videospel)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Pia Borgli» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pia Borgli ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* MusicBrainz (artist)

 |
**Hadselbrua** er ei spennbetongbru (bygd etter fritt frambygg-metoden) som går over Langøysundet mellom Langøya og Børøya i Nordland. Ho er ein del av riksveg 82. Saman med Børøybrua knyter ho Hadseløya til Langøya. Brua er 1011 meter lang, lengste spenn er 150 meter, og seglingshøgda er 30 meter. Brua har 27 spenn. På begge sider av brua går vegen på lange fyllingar inn til øyane.

Hadselbrua vart opna 1. juli 1978, og er ei av Vesterålsbruene. Desse vart oppførte på 1970-talet som ein del av eit interkommunalt samarbeid mellom kommunar i Vesterålen og Statens Vegvesen, og gav kommunane ferjefritt vegsamband. Vesterålsbruene vart til største delen finansiert gjennom bompengar.

Hadselbrua og dei andre Vesterålsbruene vart prosjektert av firmaet Aas-Jakobsen AS i Oslo.

Dei andre Vesterålsbruene er Sortlandsbrua, Kvalsaukan bru og Andøybrua. Hadselbrua var den siste som vart ferdig av desse.

Hadselbrua avløyste ferjestrekninga mellom Sandnes på Langøya og Stokmarknes.

Strid om brutraséen
-------------------

Hadsel kommune kjøpte Børøya i 1963, og prosjekterte bustad- og industriområde på øya. Kommunen finansierte og bygde brua over til øya; ho vart offisielt opna 1. juli 1967.

Då brusambandet mellom Hadseløya og Langøya skulle planleggast, ynskte Hadsel kommune at brua skulle byggjast rett over Langøysundet frå Børøya til Hov ved Sandnes på Langøya. Eit anna alternativ var å byggje bru frå Skagen eller Bitterstad lenger aust på Langøya, til Hadselhamn eller Andvågen aust for Stokmarknes. Hadsel kommune var negative til det forslaget, sidan det ville leide trafikken utom både Stokmarknes og Børøya. Traséen som til slutt vart vald, etter mykje debatt i Hadsel kommunestyre, gjekk frå Bitterstad på Langøya til austsida på Børøya, og med veg over Børøya fram til Børøybrua. Striden om trasévalet forseinka bygginga av Hadselbrua, slik at ho vart ferdig etter dei andre Vesterålsbruene.

Kjelder
-------

1. ↑  Hadsel bygdebok, bind 2. Forfattarar: Edgar Hovland, Dag K. Andreassen, Inger-Johanne Johnsen. Bergen 2000. ISBN 82-993564-2-3

* Denne artikkelen byggjer på «Hadselbrua» henta frå Wikipedia på bokmål 8. mars 2008. Bokmålsartikkelen oppgjev desse kjeldene:


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Anne Aasheim** (22. april 1962–30. mars 2016), direktør i Norsk kulturråd (Kulturrådet), var ein norsk journalist frå Porsgrunn. Ho hadde arbeidd i NRK, mellom anna som distriktsredaktør i Østlandssendingen (1997-2000), var fungerande kultursjef i 1999, nestleiar i P2 og P3, og distrikts- og nyhendedirektør (2001-2005) med ansvar for all journalistikk knytt til nyhende, sport og distriktsprogram på fjernsyn, radio og internett, var sjefredaktør i avisa *Dagbladet* frå 14. august 2006, og direktør i Kulturrådet frå 2011 til ho døydde i 2016.

Aasheim fekk påvist lungekreft i 2015. og døydde i Oslo 30. mars 2016 etter ei lang tid med sjukdom. Ho gav offentleg uttrykk for korleis det var å leve med sjukdomen, og at ho hadde sagt frå til Norsk kulturråd om at ho på grunn av sjukdomen ikkje kunne søkje ein ny åremålsperiode som direktør.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Anne Aasheim er død». NRK.no. Henta 30. mars 2016.

* Pressemelding 30. mars 2016 frå Norsk kulturråd om Anne Aasheim
* snl.no: Anne Aasheim

Bakgrunnsstoff
--------------

* Anne Aasheim ny Dagblad-redaktør[*daud lenkje*] – nyhendeoppslag i nettavisa Journalisten
* Hun er Dagbladets nye sjef på

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Anne-Pia Nygård** (fødd 10. august 1977) er ein norsk forfattar frå Gloppen i Sogn og Fjordane. Ho har ein bachelorgrad i nordisk språk og litteratur og grunnfag i engelsk.
Nygård vart fødd med ein ryggskade som vart forverra etter kvart som ho vaks. Ti år gammel vart ho lam. Forfattarskapen byggjer på erfaringene hennar i møte med livet som funksjonshemma. Boka «Det som ingen ser» er retta mot helsepersonell og andre som jobbar med barn og ungdom, og ho gir eit perspektiv på livet til ein rullestolbrukar, der Nygård tek lesaren med inn i tankane og erfaringane til personen i rullestolen.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2009 – *Det som ingen ser* (Rasta: Norske bøker). ISBN 978-82-8112-130-0

Kjelder
-------

* 2009 – *Det som ingen ser*  [Baksidetekst om forfattaren]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forfattarbesøk på Gloppen opplæringssenter
* NRK Sogn og Fjordane
* bokkilden.no: Om forfattaren og boka «Det som ingen ser».
* Om boka på engelsk fra loaghtanbooks.com

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Hadíth** (arabisk الحديث) er den islamske tradisjonen som fortel kva profeten Muhammed har sagt og gjort.

Desse tradisjonane hadde stor relevans for den klassiske korantolkinga, då ein søkte den opphavlege tydinga i eit vers gjennom å gjere greie for i kva samanheng det openberra seg.

Muslimske skriftlærde deler hadith inn i fleire grupper. Hadithar i høve Muhammed er delt inn etter kva dei fortel om:

* det Muhammed sa (*qawl*)
* det Muhammed gjorde (*fi'l*)
* det Muhammed såg som positivt (*taqrir*) som andre gjorde.

Det finst også hadith-skrifter som fortel om kva Muhammed sine næraste sa og gjorde, og ei eiga gruppe hadith-skrifter ([hadith kudsi]) som vert rekna å indirekte vera Guds ord. Dei fleste muslimar anerkjenner hadith-skrifter som den viktigaste kjelda i religionen etter Koranen, med bakgrunn i tolkingar av dette verset (Al-A'raf 157):

*for dei som følgjer Sendebodet, profeten frå folka, som dei finn omtala hjå seg i Lova og Evangeliet, og som påbyr dei det som er rett og forbyr det urette, tillet gode ting og forbyr dei stygge, som tek frå menneska deira byrder og lenker som dei var under. Dei som trur på han, styrkar han og hjelper han, og føl lyset som er sendt med han, dei vil det gå godt*
Muslimar er likevel ofte ueinige om kva for hadithar som er gyldige og ikkje. Dette ueinigheita er gjerne basert på ueinigheit rundt vitnesrekkja (*isnad*) i kvar enkelt hadith. Nokre [Koranen åleine|mindre utgrupper] i islam underkjenner hadith i sin heilskap, og hevdar at dei er menneskeskapte, heilt utan autoritet og at dei forfalskar religionen. 

I sunni-islam er hadith-samlingane Sahih Bukhari og Sahih Muslim dei mest kjende. Andre viktige samlingar er dei etter Abu Da'ud, al-Tirmidhi, al-Nasa'i og Ibn Maja. Sjia-islam godtek mange av hadithane i sunni-islam, men er skeptiske til skriftlærde og kjelder som ikkje godtok den sjiamuslimske forståinga av Ali og etterkomarane hans. Hjå ibadiane er Musnad al-Rabi ibn Habib ei viktig samling.

| * v
* d
* e
Islam |
| --- |
| Tru | 
* Allah
* Tawhid
* Koranen
* Sunna
* Hadith

 |
| Liv | 
* Dei fem søylene
* Truvedkjenning
* Bøn
* Ramadan
* Almisser
* Pilegrimsreise
* Id al-fitr
* Moské
* Mihrab
* Islamske høytider
* Halal

 |
| Leiarar | 
* Muhammed
* Fatima
* Abu Bakr
* Ali
* Sahaba
* Profetar i islam
* Imam
* Mulla
* Muezzin

 |
| Historie | 
* Islamsk arkitektur
* Kaba
* Mekka
* Al-Haram
* Islams historie
* Kalif
* Sirat Rasul Allah
* Islamsk kunst
* Islamsk astronomi
* Islamsk kalender
* Kvinner i islam

 |
| Rettslære | 
* Sharia
* Fiqh
* Fatwa
* Halal
* Ammanbodskapet

 |
| Retningar | 
* Sunniislam
* Sjiaislam
* Sufisme
* Salafisme
* Ahmadiyya
* Drusarar
* Bahai
* Islamisme
* Nation of Islam
* Wahhabisme

 |
| 
* Kategori:Islam
* Islam i Noreg

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
Anne-Marie Colchen bak til venstre (7), saman med det franske basketballandslaget i 1953
**Anne-Marie Colchen**, gift **Maillet**, (8. desember 1925–26. januar 2017) er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar og basketballspelar frå Le Havre.

### Friidrett

Colchen vann to medaljar under EM i friidrett 1946 i Oslo. Opningsdagen vann ho høgdetevlinga ettersom ho var den einaste som tok seg over 1,60 meter, fem andre kvinner enda med 1,57 i resultatprotokollen. Siste meisterskapsdagen fekk ho og lagkameratane sølv i 4 x 100 meter stafett, klart slått av det sterke nederlandske laget.

Under dei olympiske leikane i London i 1948 stopp Colchen på 1,40 m i høgdehopp og vart nummer 14. To år seinare kom ho på sjetteplass då ho klarde 1,50 m ved friidretts-EM 1950 i Brussel.

### Basketball

Frå 1946 til 1956 spelte Colchen 63 landskampar for Frankrike i basketball. Ho var med i samtlege fire europameisterskapane i tida 1950-56. Høgdepunktet var då Frankrike tok bronse i den aller fyrste verdsmeisterskapen i basketball i Chile i 1953, der USA vann framom vertslandet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anne-Marie Colchen» frå Wikipedia på engelsk, den 22. august 2016.*
*Denne artikkelen handlar om fysikaren. For offiseren, oldefar hans, sjå Harald Nicolai Storm Wergeland.* 

**Harald Wergeland** (fødd 14. mars 1912 på Norderhov, død 5. januar 1987 på Eidsvoll) var ein norsk teoretisk fysikar. 

Etter examen artium på Eidsvoll blei han kjemiingeniør frå NTH i 1936, og dr. philos. frå Universitetet i Oslo 1942, visiterande hos Werner Heisenberg i Leipzig 1937-39 og under Egil Hylleraas i Oslo 1939-45. Han var professor i teoretisk fysikk ved NTH frå 1946 og blei i 1947 med i
Atomutvalet leia av Svein Rosseland. Han stilte seg tvilande til om landet
trong Haldenreaktoren i 1955 og var pådrivar for Det Nordiske Institutt for Teoretisk Atomfysikk (NORDITA) som blei oppretta i København i 1957.
Etter aldersgrensa gjekk han i 1979 over til seniorstipendium i Forskningsrådet. 

Wergeland forska på eksperimentell kjernefysikk, saman med Johan Peter Holtsmark og Roald Tangen, fysikalsk kjemi, kosmisk stråling, mangepartikkelproblem som kondensasjon av gassar til væsker, helium ved låge temperaturar, og spreiingsproblem i akustikk og i kvantemekanikk. 

Forresten grunnla han den norske greina av Pugwash-rørsla saman med Sven J. Cyvin og Tormod Førland, begge professorar i fysikalsk kjemi ved NTH. Wergeland var òg ein av leiarane i Aksjon mot Atomkraft. Wergeland var oldebarn på farfarsida av offiseren Harald Nicolai Storm Wergeland (1814-93). Han var far til Ebba Wergeland (f. 1946) og Nicolai Wergeland som begge er legar.

Verv og utmerkingar
-------------------

* Det Norske Videnskaps-Akademi innvalt 1943
* Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab med frå 1946 (preses 1959–65)
* Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning 1951
* St. Olavs Orden riddar i 1. klasse 1960
* Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab fra 1964
* International Union of Pure and Applied Physics, visepresident ein periode
* Gunnerusmedaljen 1970

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harald Wergeland» frå Wikipedia på bokmål, den 22. februar 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Harald Wergeland». *Store norske leksikon*.
2. ↑  «Norge for alvor med i atomforskningen». VG. 20. mars 1947.
3. ↑  «Dristig å bygge atomkraftanlegg før man kjenner de helsemessige problemer». VG. 21.5.1955.
4. ↑  Ole-Christian Sjølie (21.4.1975). «Professor regnet feil». VG.
5. ↑  «Om Wergeland i Teknologihistorieprosjektet NTNU».
6. ↑  «Harald Wergelands private arkiv».  *Finst ved NTNU Universitetsbiblioteket Dorabiblioteket*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Anne Beathe Tvinnereim** (fødd 2. mai 1974 i Halden) er en norsk politikar. Tvinnereim har siden 2021 vore bistands- og utviklingsminister i Støre-regjeringa. Ho er andre nestleiar i Senterpartiet. 

Tvinnereim var politisk sekretær i Senterpartiet frå 1998 til 2000, og i Senterpartiet si stortingsgruppe frå 2002 til 2005.

Ho var leiar for Senterungdommen 2000–2002.

Anne Beathe Tvinnereim var frå 2011 til regjeringsskiftet etter stortingsvalet i 2013 statssekretær i Kommunal- og regionaldepartementet. I 2013 vart ho innvald i Senterpartiets sentralstyre. I 2014 vart ho partiets andre nestleiar. Frå 2020 til ho kom inn i regjeringa i 2021, var ho fylkesråd for klima og miljø i Viken fylke.

Fotnotar
--------

1. ↑  Horn, Anders (24. juli 2001). «Senterungdommens sangfugl skal sjarmere stortingsvelgerne». *Aftenposten* (morgen utg.): 3.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Beathe Tvinnereim» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mai 2022.*
* *Denne artikkelen bygger på «Anne Beathe Tvinnereim» frå Wikipedia på dansk, den 31. mai 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Nicoleta Grasu**, fødd **Grădinaru** (fødd 11. september 1971), er ein rumensk tidlegare diskoskastar. Ho vann VM-sølv i øvinga i 2001 og EM-sølv i 2010, dessutan tok ho tre VM-bronsar og to EM-bronsar i tida 1998-2009.

Aktiv
-----

Grasu vart nummer fire i diskostevlinga under EM 1994 i Helsinki, 70 cm bakom den norske bronsevinnaren Mette Bergmann. I den neste europameisterskapen, i Budapest i 1998, kneip Grasu sjølv bronsemedaljen, 2 små centimeter føre Ellina Zvereva frå Kviterussland. Også ved VM 1999 i Sevilla lukkast Grasu vinne bronsen. I 2001 tok Grasu sølvmedaljen i VM i Edmonton, einast Ellina Zvereva kasta lengre.

Etter femteplass i både Sommar-OL 2004 og Friidretts-VM 2005, heldt Grasu fram å sanke medaljar i sesongane frå 2006 til 2010. Han sikra seg såleis bronsen i diskosøvinga både i EM 2006, VM 2007 og VM 2009. Siste internasjonale medaljen, ein sølvmedalje, tok ho i Barcelona-EM 2010. I den katalanske storbyen møtte ho si overkvinne i slovenske Sandra Perković, utøvaren som dominerte øvinga på 2010-talet.

Nicoleta Grasu sitt personbeste på 68,80 meter oppnådde ho i Poiana Brasov 7. august 1999. Også ektemannen Costel Grasu hevda seg i verdstoppen i diskoskasting, med fjerdeplass i Sommar-OL 1992 og VM i friidrett 1993 som sine fremste prestasjonar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1992 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (60,62 m=nr 13)
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 7 – 62,10 m
* EM 1994 i Helsinki: Nr 4 – 63,64 m
* OL 1996 i Atlanta: Nr 7 – 63,28 m
* VM 1997 i Aten: Nr 10 – 60,14 m
* EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje – 65,94 m
* VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 65,35 m
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (58,87 m=nr 19)
* VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 66,24 m, bakom Ellina Zvereva (67,10 m)
* OL 2004 i Aten: Nr 5 – 64,92 m

Diskos-finalistane under VM 2007. Grasu nummer to frå venstre (frårekna fotografen)
* VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 62,05 m
* EM 2006 i Göteborg: Bronsemedalje – 63,58 m
* VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje – 63,40 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 12 – 58,63 m
* VM 2009 i Berlin: Bronsemedalje – 65,20 m
* EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje – 63,48 m, bakom Sandra Perković (64,67m)
* VM 2011 i Daegu: Nr 8 – 62,08 m
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (61,86 m=nr 14)
* VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (56,31 m=nr 22)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nicoleta Grasu» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2019.*

* «Nicoleta Grădinaru-Grasu» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.
**Caraimantoppen** er eit fjell i Romania som ligg i Bucegifjella i Dei sørlege Karpatane. Det har ei høgd på 2384 meter over havet. Den næraste byen er Bușteni.

Heltemonumentet
---------------

På toppen av fjellet står Helterkrossen, eit minnesmerke frå den første verdskrigen. Det vart reist mellom 1926 og 1928 etter initiativ frå dronning Maria av Romania. Byggmateriale vart frakta til toppen av ein kabelbane og av oksevogner. Monumentet er 29,5 meter over havet og armane er 14 meter breie.

Krossen lyser om natta. Fram til 1939 fekk lysa straum frå ein elektrisk generator ved monumentet og bestod av 120 lyspærer. Frå 1939 vart monumentet knytt til det nasjonale elektriske nettverket og består i dag av 300 lyspærer som kvar er på 500 W.

Kjelder
-------

1. 1 2  Bunea, Nica

* *Denne artikkelen bygger på «Caraiman Peak» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Răzvan Bunea, Marius Nica, *Praise to the Lord at over 2200 meters* Arkivert 2007-09-05 ved Wayback Machine. Evenimentul Zilei, 4. september 2007


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |