recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Dei store sjøane i Afrika.* 

**Dei store sjøane** er fellesnemninga på dei fem innsjøane Ontariosjøen, Eriesjøen, Øvresjøen (Lake Superior), Huronsjøen og Michigansjøen i grenseområdet mellom USA og Canada.

Sjøane er den største gruppa med ferskvassjøar i verda, er ein del av det største ferskvassystemet i verda. Innsjøane inneheld over 35 000 øyer og er kopla til havet gjennom eit system av sluser, kanalar og elver. Slusene er for smale for mange skip, noko som har avgrensa sjøfarten på sjøane. Trass i storleiken har dei ein tendens til å fryse til om vinteren.

Ein mykje mindre, sjette innsjø, St. Clairesjøen, mellom Huron og Erie er og ein del av det same ferskvassystemet, men blir ikkje rekna mellom dei store innsjøane.

Elvene i ferskvassystemet
-------------------------

Systemet inkluderer og elvene som bitt sjøane saman:

* St. Mary's River frå Øvresjøen til Huron
* St. Claire River frå Huron til St. Claire
* Detroitelva frå St. Claire til Erie
* Niagaraelva, med Niagarafalla frå Erie til Ontario

Michigansjøen er kopla til Huronsjøen gjennom Mackinacstredet. Desse to sjøane ligg like høgt over havet og er geologisk det same vatnmassivet, men er geografisk skilt og blir derfor rekna for å vere to sjøar. Ei halvøy og store øyer deler Huron i to delar; hovedsjøen og Georgian bay.

Utløp
-----

Det viktigaste utløpet frå systemet er St. Lawrence-elva, som renn ut frå Ontariosjøen gjennom Quebec til Atlanterhavet. Eit utal elver renn inn i dette systemet, over 200 berre i Øvresjøen.

Nøkkeltal
---------

Frå vest mot aust, den retninga vatnet generelt flyt, plasserer sjøane seg slik:

| Namn | Overflate | Volum | Største djup | Høgde over havet | Grensar mot | Info |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Superior | 82.000 km2 | 12.232 km3 | 406 m | 183 m | Ontario, Canada; Wisconsin, Minnesota, Michigan, USA. | Den største ferskvatnsjøen i verda målt ettert areal, nest størst i volum. |
| Michigan | 57.750 km2 | 4.918 km3 | 281 m | 177 m | Indiana, Wisconsin, Illinois, Michigan, USA | Den einaste som ligg fullstendig i USA. Same høgde over havet og eigentleg det same vatnmassivet som Huron, men de ligg geografisk skilt. |
| Huron | 59.600 km2 | 3.538 km3 | 230 m | 177 m | Michigan, USA; Ontario, Canada. | Den nest største. Inneheld Manitoulin Island, den største innsjøøya i verda. |
| Erie | 24.000 km2 | 483 km3 | ? m | 174 m | Ohio, New York, Pennsylvania, Michigan, Ontario. | Den minste i volum og den grunnaste. |
| Ontario | 19.009 km2 | 1.639 km3 | 244 m | 75 m | New York, USA; Ontario, Canada | Den minste overflata og ligg mykje lågare enn dei andre |

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Dei store sjøane**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
**Modularitet** i lingvistikken er ein teori om at oppbygnaden av språket berre delvis kan forklarast ved hjelp av allmenne ikkje-språklege fenomen som mellom anna fysiologi, akustikk, persepsjon, konversasjonelle prinsipp, minne og allmenne lærings- og omgrepsdannings-prinsipp. Når vi har skrella vekk dei delane av oppbygnaden av språket som slike allmenne ikkje-språklege fenomen forklarer eller gjer greie for, står det att ein kjerne av reint språklege fenomen som ikkje kan utleiast av noko utanfor språket. Modularitet er særskilt knytt til chomskyansk lingvistikk, ei hovudretning av generativ lingvistikk. Modularitetsteorien innanfor lingvistikken byggjer i fyrste rekkje på teorien om modularitet i psykologien som blei sett fram av den amerikanske filosofen Jerry Fodor (1935–) i boka *The Modularity of Mind* (1983).

Fotnotar
--------

1. ↑  Modularitetsteorien er sæskilt klart framstilt i Stephen R. Anderson 1981: Why phonology isn't natural. *Linguistic Inquiry* 12: 493-539.
2. ↑  Jerry Fodor 1983. *The modularity of mind.* Cambridge, MA: MIT Press.
Esterházy-våpenet.
Familietreet til slekta Esterházy.
**Esterházy** (tysk, på ungarsk **Eszterházy**, slovakisk **Esterházi**) er ei ungarsk adelsslekt. Esterházy var ein gong mellom dei største landeigarane i Ungarn.

Opphavleg var familien små landeigarar frå den litle staden Esteráza, som ikkje finst lenger. Esterháza låg i nærleiken av Dunajská Streda og ville no ha vore ein del av det sørvestlege Slovakia, men som då låg i Ungarn. Frå 1421 hadde dei ein eigedom i Galanta. Grev Nikolaus Esterhàzy (1583–1645) og sonen hans, fyrst Paul Esterházy (1635–1712) gjorde slekta betydningsfull. Familien vart delt i fire linjer:

* den eldre Forchenstein-lina, grunnlagd av Nikolaus Esterházy, med sete i Eisenstadt (ungarsk Kismarton)
* den yngre Forchtenstein-lina
* Zvolen-lina, grunnlagd av Paul Esterházy (død 1641)
* Csesznek-lina, grunnlagd av Dániel Esterházy

I 1626 vart Esterházy-familien teke opp i grevestanden, og 1712 vart Forchtenstein-lina teke opp i fyrstestanden av dei austerrikske habsburgarane.

Suksessen familien hadde, bygde på erobring av land, og lojalitet mot den katolske kyrkja og særleg den austerrikske herskaren. På byrjinga av 1900-talet, var dei mellom dei største landeigarane i Habsburg-imperiet. Brorparten av eigedomane deira låg i det som no er Slovakia.

Eit anna viktig sete for familien var i Eisenstadt, der dei hadde eit slott frå 1300-talet, som vart gjenoppbygd 1663-72. Eisenstadt ligg i dag i den austlege delen av Austerrike, men fram til 1920 var det innanfor kongeriket Ungarn.

Esterházy-slottet i Fertőd, tidlegare Esterháza.
Slekta hadde elles bustadar i hele kongeriket og i Transilvania, og mange av familielemene budde i Wien. På 1770-talet reiste fyrst Nikolaus Esterházy, som mislikte Wien, eit imponerande slott ved Eszterháza. Mange meiner slottet er den finaste av esterházyboligane, og det vert ofte kalla «det ungarske Versailles».

Hovudlina til familien (den gamle Forchstein-lina) var stort sett tospråkleg—ungarsk som etniske ungarar og tysk som aristokratar. Dei familielemen som budde i andre område av Ungarn, med andre (hovudsakleg slaviske) hovudspråk, meistra òg desse. Det var vanleg å nytta både dei tyske og dei ungarske versjonane av namna deira, i høve til kvar dei var.

Slekta er kanskje best kjend i samband med Joseph Haydn, som var kapellmeisteren deira. Han vart tilsett av fyrst Paul Anton i 1761.

Det noverande overhovudet for hovudlinar til familien, er fyrst Anton Rudolv Maria Georg Cristoph Hubertus Johannes Aglaë Esterházy von Galanta (fødd 1936). Sonen og arvingen hans, prins Paul-Anton Nikolaus Maximilian, vart fødde i München i 1986.

Forfattaren Péter Estrházy er òg medlem av familien.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Merke frå dei russiske flyborne styrkane. På merket står det, «Russland VDV».
**Dei russiske luftlandestyrkane** (russisk: Vozdusjno-desantnyje vojska, VDV) eller "Dei russiske flyborne styrkane" er ei eiga forsvars- og våpengrein direkte underlagt Forsvarsdepartementet i Russland til liks med Dei strategiske rakettstyrkane. 

Då desse styrkane var sett opp på 1920-talet, etter lang tids eksperiment med fallskjermar og verknader av tyngdekrafta, var dette verdas fyrste luftborne styrkar. På 1980-talet var VDV òg verdas største med sine sju divisjonar og 12 brigadar, men den gongen underlagd Sovjetunionen. I fredstid er det lett å sjå skilnaden mellom VDV og dei andre i Russland, fordi dei har lyseblå beret og blåstripa T-sjorte (telnjasjka) og blir kalla «desant» (frå fransk *decente*).
  

Kvar divisjon hadde i 2017 berre to manøverregiment og 5-6000 soldatar med lette stormpanservogner og lett artilleri. Styrken til VDV er difor ikkje slagkraft, men operasjonell og strategisk mobilitet knytt til god fallskjermtrening og tilgång til transportfly i Transportflyvåpenet i Russland (VTA). Dette gjer at dei kan deployerast overalt innan rekkjevidde for flya på kort tid. Etter landing vil dei vera avhengige av snøgg link-up med hæren sine manøverelement og militær logistikk.

### Samansetjing

**Luftlande-divisjonar** er ei fellesnemning for to typar manøverelement - Fallskjermlande og Stormlande. Ein divisjon som har begge desse elementa vil derfor kallast luftlandedivisjon.

**Fallskjermlande-element** (russisk: Parasjiotno-desantnyj)  

Desse kan landa mesteparten av styrken med fallskjerm, både soldatar og viktig stridsmateriell. Dei er difor ikkje avhengige av flyplass i nærleiken av operasjonsomådet.  

**Stormlande-element** (russisk: Desantno-sjturmovoj)  

Desse må landa mesteparten av både soldatar og stridsmateriell på flyplassar i nærleiken av operasjonsområdet.

Divisjonar
----------

7. stormlande-divisjon (berg) i Novorossijsk

76. stormlande-divisjon i Pskov  

98. luftlandedivisjon i Ivanovo  

106. luftlandedivisjon i Tula

Brigader
--------

11. luftlandebrigade i Ulan Ude  

83. luftlandebrigade i Ussurijsk  

31. stormlandebrigade i Uljanovsk  

56. stormlandebrigade i Kamysjin  

45. VDV-spetsnaz-brigade i Kubinka

Materiell
---------

Materiellet innan VDV er lett og spesiallaga for fallskjermsdropp. Stormpanservognane kallast gjerne BMD (russisk: Bojevaja masjina desantnykh) som tyder "stridskjøyretøy for luftlandestryker".  

BMD-4 er den mest moderne stormpanservogna innan VDV i 2017
Typisk bombekastar/haubits innan VDV

Referansar
----------

1. ↑  «Воздушно-десантные войска» Сайт Министерства обороны Российской Федерации
2. ↑  Юрий Гаврилов. (9. oktober 2013). «Десанту прибавят силы». Российская газета. Henta 16. mars 2014.
**Sandnes stadion** er eit stadion i Sandnes og heimebanen til fotballaget Sandnes Ulf. Anlegget blir òg brukt til friidrett av Sandnes IL. Arenaen ligg i Sandnes idrettspark i bydelen Trones i Sandnes.

Fotballbanen måler 105 x 67 meter, medan åtte løpebanar ligg kring grasmatta. Stadionet var godkjent til Tippeliga-spel i 2013.

Historie
--------

Klart for friidrettskonkurransar på Sandnes stadion på 1930-talet.
Historia til Sandnes stadion byrjar med skipinga av Sandnes Ulf, den gongen kjent som «Sportsklubben Ulf». I klubben sine styrereferat frå 15. juni 1911 nemnast det at mangelen på ein eigen idrettsplass førte til uregelmessige treningstider. Den kommunale idrettsplassen var ubrukeleg som fotballbane, og klubben måtte difor leige ulike jorde frå gardeigarar til å drive fotballtrening. I desember 1919 fekk klubben tilbod frå fabrikkeigar Nielsen om å leige det som vart kjent som Pilesletta – same stad der Gand vidaregåande skule ligg i dag. Dette var stort sett heimebana til klubben i mange år framover, medan ein sparte pengar og arbeidde med å få på plass ein meir permanent stadion.

I bresjen for dette arbeidet gjekk dipl. ing. Jac Petersen, òg kjent som «faren til stadionet». Etter to års bygging kunne endeleg Sandnes stadion opnast sommaren 1927. Sundag 19. juni 1927 vart det arrangert opningsstemne for byen sin nye idrettsarena med fotballkamp mellom dei to Sandnes-laga SK Ulf og Frøya, ein kamp Ulf vann 4–3. Etter kvart kom det både garderobar, tribune og fleire treningsbanar.

I løpet av åra har Sandnes stadion vorte brukt til mykje ulikt og har vore vertskap for arrangement innan fotball, friidrett, turn, sykling, skøyter, trav og speedway.

Sandnes stadion anno 1946. Legg merke til travbanen rundt fotballbanen.

Stadion i dag
-------------

I 2005 vedtok bystyret i Sandnes kommune å endre namn på anlegget til Sandnes idrettspark, utanom sjølve hovudbanen, som enno skal vere kjent som Sandnes stadion.

Året 2009 og deler av 2010 gjennomgjekk Sandnes stadion store oppgraderingar i samband med Adeccoliga-spel for Sandnes Ulf og NM i friidrett som vart arrangert i 2010. Sandnes Ulf sitt opprykk til Tippeligaen i 2011 medførte fleire oppgraderingar, mellom dei utviding av publikumskapasiteten og eit nytt mediehus midt på den gamle tribunen. Stadionet framstår i dag som eit moderne multifunksjonsanlegg med godkjende flaumlys, åtte løpebanar, VIP-lokale og over 4 100 sitteplassar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sandnes stadion» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2013.*
**Ester Marie Fjellheim** (fødd 4. desember 1939 i Brekkebygd i Røros kommune) var representant for Samefolkets Fellesliste i Sametinget for perioden 1989-1993. 

Fjellheim tok artium i Tromsø i 1974, og medisinsk embetseksamen ved Universitetet i Tromsø i 1981. Ho har arbeidd som lege og spesialist i allmennmedisin.

På 1960- og 1970-talet hadde ho tillitsverv i Tromsø Sameforening. I 1980 deltok ho i utvekslingsprogrammet for indianske og samiske studentar, og vitja Montana i USA. I åra 1981 til 1984 var ho medlem av styret for Samisk vidaregåande skule, dei siste para åra som leiar. Ho sat i fagrådet for MBD-barn i Troms fylke frå 1989.

I Sametinget var ho leiar for fullmaktskomiteen, nestleiar i tinget sitt møteleiarskap og nestleiar i hovudkomiteen for sosial- og helsespørsmål. Ho sat òg i hovudkomiteen for kultursaker.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ester Fjellheim» frå Wikipedia på bokmål, den 13. april 2019.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

* Odd Mathis Hætta: *Sametinget i navn og tall : Høsten 1989 - høsten 1993*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Ester Fjellheim i Forvaltingsdatabasen - NSD Arkivert 2019-04-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI

 |
Sandkaker og former.
SandkakerFoto: Jonathunder

**Sandkaker** eller **sandbakkels** er tradisjonelle norske småkaker ein gjerne bakar til jul. Kakedeigen inneheld smør og sukker, egg, kveitemjøl, mandlar og bakepulver. Ein trykkjer deigen ut i smurte sandkakeformar og steikar dei i omnen. 

Sandkaker kan nyttast som kaffimat slik dei er eller i lag med med bær, syltetøy og piska krem.

Historie
--------

Ei oppskrift på sandkaker stod i ei norsk kokebok frå 1845, men dei blei først utbreidde i slutten av 1800-talet. Sandkaker blei seinare populære enn den liknande kaketypen krumkake, ettersom ein treng fint mjøl for å laga dei, og dette lenge ikkje var lett å få tak i.

Gjennom norsk utvandring til Amerika blei oppskriftene og formene til sandkaker tekne med til USA, og sandkaker eller *sandbakelse* er blitt ein del av juletradisjonen til mange norsk-amerikanarar.

Kjelder
-------

1. ↑  Stokker, Kathleen (2001). *Keeping Christmas: Yuletide Traditions in Norway and the New Land*. St. Paul, Minn.: Minnesota Historical Society Press. s. 27.

* Aase Strømstad: *Mat på norsk. Tradisjonsrike retter fra hele landet*, Aschehoug forlag 1985, side 94 og 97, ISBN 82-03-11408-3

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Sandbakelse» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mai 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sandkaker. Oppskrift i Kokebok på Wikibøker. |
Koordinatar: 62°06′25.3″N 7°5′40.2″E﻿

*For fjellformasjonen, sjå Sju søstre*
**Dei sju systrene**, òg kalla *Knivsflåfossen*, er den 39. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Geirangerfjorden i Stranda kommune i Møre og Romsdal og er ein av dei mest kjende fossane i landet. Fossen er ein del av Knivsflåelvane, som ligg ved sidan av kvarandre midtvegs inne i fjorden. Namnet kjem av at fossefalla på avstand kan likne håret til sju kvinner. På motsett side av fjorden ligg fossen Friaren (Skageflåfossen), som gjer kur på dei sju systrene. På fjellhylla nær fossen (til høgre på biletet) ligg øydegarden Knivsflå. 

Om sommaren kan fossane ha relativt lite vassføring slik at dei minste av falla tørkar opp. 

| * v
* d
* e
Verne- og miljøstatus for Geirangerfjorden: |
| --- |
|  | Landskapsvernområde **Geiranger-Herdalen**UNESCO Verdsarv-liste **Vestnorsk Fjordlandskap**Miljødirektoratet **Søk i Naturbase for Stranda** |

Sjå òg
------

* Fossar i Noreg
* Sju søstre i Rissa - Ås ved Solem i Rissa

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dei sju systrene på World Waterfall Database
* Dei sju systrene på databasen European waterfalls

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
| **Esslingen am Neckar** |
| --- |
|  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Esslingen am Neckar | 

Esslingen am Neckar is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Baden-Württemberg  Stuttgart  Esslingen |
| Først nemnd i | 777 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  46,43 km² |
| Innbyggjarar  - By (2012)   - folketettleik | 88 295   1 902/km² |
| Koordinatar | 48°44′0″N 9°19′0″E﻿Koordinatar: 48°44′0″N 9°19′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 241 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 73728–73734 |
| Telefon-retningsnummer | 0711 |
| Bilnummer | ES |
| **Heimeside:** www.esslingen.de |

**Esslingen am Neckar** er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg med om lag 88 000 innbyggjarar. Byen er òg sete for *landkreisen* Esslingen. Esslingen ligg ved elva Neckar, 10 km frå sentrum av Stuttgart.

Historie
--------

Byen vart først nemnd i 777 som *Ezelinga* i testamentet til abbed Fulrad frå Saint-Denis (nær Paris), prest for Pippin og Karl den store. Han førte òg leivningane av St. Vitalis til Esslingen, noko som gjorde staden til eit mål for pilegrimar og som førte til at byen voks. 

Rundt år 800 vart Esslingen ein kjøpstad og i 866 fekk han markedsrettar. Esslingen fekk byrettar i 1229 og vart i 1298 ein fri keisarby. Protestantismen vart innført i 1526. I 1803 mista Esslingen statusen sin som fri keisarby og vart ein del av hertugdømet Württemberg. 

Esslingen slapp unna dei kraftige bombeåtaka under den andre verdskrigen og i 1945 vart han okkupert av amerikanske soldatar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Esslingen am Neckar» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Esslingen am Neckar**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Svein Lavik Blindheim** (29. august 1916–17. mars 2013) på Voss, var ein norsk motstandsmann og offiser. Under andre verdskrig arbeidde han med motstand mot tysk okkupasjon av Noreg. I 1945 fekk han fleire medaljar for innsatsen sin, og vart major. Han er ein av dei høgast dekorerte krigsoffiserane i Noreg. Etter krigen arbeidde han med ymse etterretningsverksemd. Etter kvart vart han kritisk til denne verksemda. I 1978 vart han dømd til fengselsstraff for å ha fortald om norsk verksemd i Finland, knytt til spionasje mot Sovjetunionen. Etter kvart som den kalde krigen utvikla seg, byrja han ope å kritisera NATO og norsk atompolitikk. Blindheim slutta som offiser i det norske forsvaret, og utdanna seg til historikar og lektor. 
Sommaren 2006 vart Blindheim igjen aktuell i samband med at NRK synte ein dokumentarfilm om han. Dokumentarfilmen fekk tittelen *Krigshelt i utakt*.

Innsats under andre verdskrigen
-------------------------------

Etter det tyske overfallet 9. april 1940 tok han snøgt del i kampane. Med 100 mann, av desse fall 21, kjempa dei mot den tyske overmakta.
Etter kapitulasjonen i 1940 reiste han til Sverige. Frå Sverige kom han seg sommaren 1941 vidare til Skottland via Odessa, Baku, Persia og India. I Skottland vart han med i britane sitt Norwegian Independant Company no. 1, etter krigen og kalla Kompani Linge. Den 16. april 1943 hoppa han ut i fallskjerm nord for Drammen. Etter dette arbeidde han med å organisera Milorg i Stor-Oslo. 17. november same året vart han arrestert av tyskarane, men greidde å skyta seg ut av situasjonen og kom seg over til Sverige.

Verkliste
---------

* 1981: *Offiser i krig og fred*, Oslo Det Norske Samlaget ISBN 82-521-2040-7
* 1977: *Nordmenn under Hitlers fane : dei norske frontkjemparane*, Oslo Noregs boklag ISBN 82-522-0362-0
* 2006: "Den lange reisen - et oppgjør med krigen", Oslo Pax forlag

### Bakgrunnsstoff

* "Et oppgjør med vår krigshistorie", kronikk i Dagbladet 3. juni 2006
* Krigshelt i utakt Arkivert 2006-06-17 ved Wayback Machine. omtale i Dag og Tid
* Krigshelt i utakt. Fra krigshelt til opposisjonell på
* Overvaka for meiningane Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.

Sjå òg
------

* Noreg under den andre verdskrigen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Kópavogur** (islandsk for «selungevika») er den nest største byen på Island, med eit folketal på 30 779 innbyggarar i 2008. Byen ligg sør for Reykjavík, i regionen Höfuðborgarsvæðið. Det offisielle namnet på kommunen er **Kópavogsbær**. Høgaste bygninga i Island er Smáratorg-tårnet som ligger i Smárahverfi bustadområde i Kópavogur. Her ligg også det største kjøpesenteret i Island, Smáralind. Byen består av bustadområde, men har mykje av kommersiell og industriell verksemd i tillegg. Namnet tyder selunge. Seglet til byen viser ein profil av kyrkja Kópavogskirkja med ein selunge på undersida. Byens eigne sportsklubbar er Gerpla, Breiðablik UBK og HK. Ordførar i Kópavogur er Guðrún Pálsdóttir. Kópavogur er vennskapsby med Trondheim.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kópavogur» frå Wikipedia på bokmål, den 18. august 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kópavogur**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Estaca de Bares
**Estaca de Bares** er eit nes som dannar det nordlegaste punktet til Spania og Pyrenéhalvøya. Det ligg ved breiddegrad 43° 47′ 38″ nord, i provinsen La Coruña i Galicia. Neset markerer etter tradisjonen skiljet mellom Det kantabriske havet, sør i Biscayabukta, og resten av Atlanterhavet.

Estaca de Bares stikk godt ut i havet, og har særs høg årleg nedbør på 2500 mm (som ein temperert regnskog). Dette har gjeve området eit unik økosystem, og det er i dag verna som naturreservat.

Neset har også fleire historiske minne. Ein kan vitja ein fønikisk saltfiskfabrikk og hamn. Andre ruinar er av møller og tidlegare militære installasjonar. Heilt nord på neset står det eit fyr som blei bygd i 1850 og framleis er i drift.

Den spanske marinen dreiv tidlegare ein signalstasjon her. Den er no gjort om til hotell og restaurant. 

På 1960- og 1970-talet dreiv den amerikanske kystvalta ein LORAN-stasjon her. Basen dreiv eit radionavigasjonssystem i samarbeid med ein britisk base i East Blockhouse i Wales Pospoder i Frankrike. I 1978 slutta kystvakta LORAN-drifta, og det amerikanske luftvåpenet tok over kontrollen over basen. 2186 Communications Squadron frå luftvåpenet, med hovudkvarter i Torrejon Air Base ved Madrid, dreiv staden som Radio Relay Link (RRL) til 1991. No er basen forfallen.

Galleri
-------

* Punta Estaca de BaresPunta Estaca de Bares
* Fyret Faro de Estaca de BaresFyret Faro de Estaca de Bares
* Utsyn mot den gamle LORAN-stasjonenUtsyn mot den gamle LORAN-stasjonen
* InformasjonstavleInformasjonstavle
* Punta Estaca de BaresPunta Estaca de Bares

Sjå òg
------

* Geografiske ytterpunkt i Spania

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Punta de Estaca de Bares» frå Wikipedia på engelsk, den 26. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Estcoy** var eit estisk kompani som mellombels tok over kompani B i Norbatt i perioden desember 1996 til mai 1997. Årsaka var personellmangel i den norske FN-styrken i Libanon.

Bakgrunn
--------

Noreg hadde frå starten i 1994 vore med i det såkalla Baltbat-prosjektet (*Baltic Peacekeeping Battalion*). Dette var eit samarbeid mellom fleire vestlege land og dei tre baltiske statane om etableringa av ein fellesbaltisk fredstryggjande bataljon. Noreg hadde hatt eit særleg ansvar for opplæringa av det estiske kompaniet, Estcoy, og for sanitetsfunksjonen generelt. Hausten 1996 trena Estcoy i Noreg.

Baltbat
-------

I tillegg hadde støttelanda, saman med dei baltiske landa, avgjort at Baltbat skulle oppgraderast til ein infanteribataljon med fredsopprettande kapasitet. Denne oppgraderinga skulle gå inn som ein del av verksemda i 1998. Dette innebar at bataljonen måtte få meir opplæring, trening og materiell. Noreg ville i denne fasen, saman med Danmark, mellom anna bidra med opplæring knytt til bombekastareininga i bataljonen. Noreg gav også ti bombekastarar, samt anna relevant utstyr til denne eininga. Noreg hadde tidlegare bidrege med eit større tal nærpanservernvåpen, M72, i samband med etableringa av Baltbat som fredstryggjande bataljon. Sidan 1995 hadde Noreg bidrege med totalt 44,2 millionar NOK til Baltbat, inkludert verdien av materielldonasjonar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Avtale mellom Noreg og Estland om Estcoy (på estisk)
*Pacientia* (tolmod), trykk av Sebald Beham 1540
**De sju dygdene**, eller **dei sju kardinaldygdene**, er dei positive spegleigenskapane til dei sju dødssyndene i romersk-katolsk kristendom. Dei spelte ei stor rolle for etiske diskusjoner i mellomalderen. Det norske ordet dygd kjem frå norrønt *dygð*, som er i slekt med å duge. Det latinske ordet for dygd er «virtus» som tyder styrke, (frå «vir», dvs. mann).

Prudentius’ liste
-----------------

Lista med Dei sju dygdene skriv seg frå eit dikt av 400-tals-poeten Aurelius Clemens Prudentius, *Psychomachia*, som tek opp kampen mellom det gode og det vonde.

1. Dygd - *virtus* (i motsetnad til vellyst)
2. Gjevmilde - *liberalis* (i motsetnad til grådigskap)
3. Måtehald - *frenum* (i motsetnad til fråtsing)
4. Flid - *industria* (i motsetnad til latskap)
5. Tolmod - *patientia* (i motsetnad til vreide)
6. Godleik - *humanitas* (i motsetnad til misunning)
7. Audmykt - *humilitas* (i motsetnad til hovmod)

Kardinaldygdene
---------------

Mot, visdom, måtehald og rettferd er Platons fire klassiske kardinaldygder. Kristen teologi legg gjerne til, frå 1. Kor. 13: Tru, von og kjærleik. Desse sju utgjer til saman dei sju kardinaldygdene:

* Prudentia *(visdom eller varsemd)*
* Iustitia *(rettferd)*
* Temperantia *(måtehald)*
* Fortitudo *(mot)*
* Fides *(tru)*
* Spes *(von)*
* Caritas *(kjærleik)*

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑  Lista er omsett frå bokmålswikipediaen med tillegg frå nederlandsk wikipedia.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dei sju dygdene**
Det mediale aksillehòlet er markert med TS (*triangular space*), det laterale aksillehòlet med QS (*quadangular space*). TI (*triangular interval*) står for distale aksillehòlet. 
Den høgre skuldra, sett dorsalt.
Eit **aksillehòl** (latin, *spatium axillare*) er eit av dei tre hòla i kvar overekstremitet som er danna av dei anatomiske romma mellom musklane *m. teres major*, *m. teres minor*, *m. triceps brachii* og overarmsbeinet. Gjennom dei ulike aksillehòla går mellom anna nevrovaskulatur.

Mediale aksillehòl
------------------

Det mediale aksillehòlet, *spatium axillare mediale*, er eit trekanta rom som er avgrensa av *caput longum m. tricipitis brachii* lateralt, *m. teres major* inferiort og *m. teres minor* saman med *margo inferior scapulae* superiort.

Gjennom hòlet går *a. og v. circumflexa scapulae*.

Laterale aksillehòl
-------------------

Det laterale aksillehòlet, *spatium axillare laterale*, er eit firkanta rom som ligg lateralt for det mediale. Det er tenkt danna av *caput longum m. tricipitis brachii* medialt, *collum chirurgicum* på overarmsbeinet er den laterale begrensinga *m. teres major* og *m. latissimus dorsi* inferiort og *m. teres minor* superiort. Ein anatomisk studie har likevel vist at det er heller leddkapselen til skulderleddet som skaper den superiore avgrensinga i staden for *m. teres minor*.

Gjennom det laterale aksillehòlet går *n. axillaris* og *a. og v. circumflexa humeri posterior*.

Distale aksillehòl
------------------

Det distale aksillehòlet, på engelsk kalla *triangular interval*, er eit rom som ligg distalt på overekstremiteten for det laterale aksillehòlet. Han er avgrensa av *m. teres major* superiort og *caput longum m. tricipitis brachii* medialt. Lateralt hevdar nokon at overarmsbeinet er begrensinga, medan andre meiner *caput laterale m. triceps brachii* er den laterale kanten. Nokon meiner begge desse utgjer begrensinga. 

Gjennom det distale aksillehòlet går *n. radialis* og *a. profunda brachii* til det bakre rommet i armen, *compartimentum brachii posterius*.

Kjelder
-------

1. ↑  PubMed.gov: Ndoye, JM et al: *Ei oppdatering på det laterale og mediale aksillehòlet i dorsalveggen på* fossa axillaris*, Dakar médical, 2002*, vitja 27.12.2012 (engelsk/fransk)
2. ↑  PubMed.gov: Ndoye, JM et al: *Ei oppdatering på det laterale og mediale aksillehòlet i dorsalveggen på* fossa axillaris*, Dakar médical, 2002*, vitja 27.12.2012 (engelsk/fransk)
3. ↑  Adam Mitchell; Drake, Richard; Gray, Henry David; Wayne Vogl: *Gray's anatomy for students*, Elsevier/Churchill Livingstone, 2006, s. 650 (engelsk)
4. ↑  Uams.edu Arkivert 2011-11-05 ved Wayback Machine. vitja 27.12.2012 (engelsk)
5. ↑  AnatomyUniverse.com, vitja 27.12.2012 (engelsk)
**Svein Ellingsen** (13. juli 1929–5. april 2020) var ein norsk biletkunstnar og salmediktar.

Biografi
--------

Svein Ørnulf Ellingsen vart fødd på Kongsberg som son av murmeister Fritz Frølich Ellingsen (1878–1946) og blomsterbindar Karoline Enge (1888–1951). Han vart gift 1962 med Martha Ingegjerd Kallhovd. Skoletida på Kongsberg var vanskeleg for Svein Ellingsen, og etter gymnaset hadde han ein periode med mykje angst og depresjon. Svein Ellingsen studerte ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole i 1950–51, ved Bjarne Engebrets malarskole 1951–52, ved Statens Kunstakademi i 1952-55 og ved Statens lærerskole i forming i 1966-67. I studietida arbeidde han som frilansjournalist. I 1957–63 var han redaksjonssekretær i ukeavisa *Vår Kirke*. Han var òg nokre år kunstmeldar i *Vårt Land*. Frå 1963 til 1967 var han forlagssekretær i Chr. Schibsteds forlag , 1968–83 formingslærar ved Moland ungdomsskole. I 1976 vart han statsstipendiat.

Som kunstmålar har Ellingsen hatt mange separatutstillingar, og han har delteke på Høstutstillinga. Han publiserte salmetekstar tidleg i 1950-åra. Dei første samlingane hans, *Det skjulte nærvær* og *Noen må våke*, kom ut i 1978.

Svein Ellingsen er representert med salmar i *Norsk Salmebok*  (1985) og i salmeboktillegget *Salmer 1997*  og dessutan i danske, finske, finlandssvenske, færøyske, islandske, tyske og amerikanske salmebøker og salmeboktillegg. 

«Mange av Svein Ellingsens salmer er blitt folkeeige, som «Fylt av glede over livets under», «Vær sterk min sjel», «Gjennom denne dagens timer», «Noen må våke» og «Døden må vike for gudsrikets krefter».

Utmerkingar
-----------

* I 1977 mottok han Aust-Agder fylkes kulturpris
* I 1984 fekk han Brobyggerprisen
* I 1992 fekk han Fritt Ords Honnør
* I 1995 vart han utnemnd til riddar av St. Olavs Orden
* I 2001 fekk han Tekstforfatterfondets ærespris
* 3. september 2008 vart han gjeven æresdoktorat ved Det teologiske menighetsfakultet.
* I 2009 fekk han Petter Dass-prisen.

Bibliografi
-----------

* bidrag i *Kunsten i kirkens historie*. 1965
* *Med hyllings ljod, antologi, 1966*
* *Det skjulte nærvær*. 1. utg. 1978
* *Noen må våke*. 1978
* *Under løftets høye himmel*. 1981
* *Så stilner livets jag*. 1986
* *Regler, rim og revestreker*. 1986 (barnedikt)
* *Vårt øye ser mot Betlehem*. 1987
* *Mens jeg her er tatt til side*, (red.), dikt og bøner, 1989
* *Det finnes en dyrebar rose*. 1989
* *Skjult som vind i treets krone*, studiehefte, 1990
* *Da tenner moder alle lys*, (red.) antologi, 1991
* *I lyset fra Guds fremtid*. 1999 (dikt i utvalg)
* *I lyset fra Guds fremtid, dikt i utvalg*, 1999
* *Alt ble med ett så stille. Salmer og bønner i sorg*, 2002
* *Du kommer til oss, Herre. En salme ved dåp av unge og voksne*, 2005
* *En bønn er gjemt i hjerteslagets rytme - salmer gjennom femti år*. (2009)

Kjelder
-------

* Norsk biografisk leksikon
* Vårt Land Arkivert 2009-12-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Dei saroniske øyane** er ei øygruppe i Saroniabukta, like utanfor det greske fastlandet. Dei største av dei busette øyane i gruppa er Salamína (der den gamle greske marinen slo persarane i slaget ved Salamis), Éjina, Angístri og Póros. Øyane Ýdra og Dokós, som ligg utanfor den nordaustlege enden av Peloponnes (teknisk sett mellom Saroniabukta og Argolikósbukta) og Spétses, som ligg i Argolikósbukta, vert òg ofte rekna til Dei saroniske øyane. Stundom blir den noko meir presise neminga **Dei argosaroniske øyane** brukt når desse øyane blir rekna med.

Administrativt høyrer dei til periferieininga Øyane i periferien Attikí. Denne periferieininga omfattar òg den austlege spissen av Peloponnes og øya Kýthira, som tradisjonelt blir rekna til Dei joniske øyane.

Mange grekarar frå fastlandet har feriehus på Dei saroniske øyane. Det går mange ferjesamband frå Pireus og Peloponnes.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Saronic Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juli 2007.*


| * v
* d
* e
Dei saroniske øyane |
| --- |
| **Salamína** • Psyttália • **Éjina** • **Angístri** • **Póros** • **Ýdra** • Dokós • **Spétses** • Spetsopoúla |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Sjøar i Dei store sjøane-regionen i Aust-Afrika (blått).
Ei øy i Kivusjøen, ein av dei mindre sjøane i gruppa.
**Dei store sjøane i Afrika** (engelsk *African Great Lakes*) er ei gruppe innsjøar i og omkring Riftdalen i Aust-Afrika. Innsjøane ligg i Rwanda, Burundi, Uganda, Kongo, Tanzania og Kenya. Her finst blant anna Victoriasjøen, den tredje største innsjøen i verda mælt i areal.
Dei store sjøane blir også brukt om regionen kring sjøene og kjeldeområdet til Den kvite Nilen.

Sjøar og vassdragsområde
------------------------

Det finst ingen kriterium for kva som kan vurderast som ein «stor sjø», men vanlegvis blir dei følgjande rekna til Dei store sjøane i Afrika:

### Vassdragsområdet til Nilen

* Victoriasjøen
* Albertsjøen
* Edvardsjøen

### Vassdragsområdet til Kongo

* Tanganyikasjøen
* Kivusjøen

### Vassdragsområdet til Zambezi

* Malawisjøen

### Endorheisk innsjø

* Turkanasjøen

Dei store sjøane blir nokre gonger avgrensa til å berre omfatta Victoria-, Albert-, og Edvardsjøane, sidan berre dei har utløp til Den kvite Nilen. Kyogasjøen og Georgesjøen er ein del av sjøsystemet i Nilvassdraget, men blir ikkje rekna til Dei store sjøane.

Kjelder
-------

1. ↑  Askheim, Svein (11. juli 2017). «De store sjøer i Afrika». *Store norske leksikon* (på norsk). Henta 30. november 2017.
2. ↑  «African Great Lakes - New World Encyclopedia» (på engelsk). Henta 30. november 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Dei store sjøane i Afrika» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2021.*
Gul svastika.
**Svastika** er eit religiøst og politisk symbol det kan knyte seg mange kjensler til. Det er forma som eit plussteikn der kvar ende har ein strek som står i rett vinkel på han og går i same retning.

**Hakekrossen** er ein svastika der haka på enden alltid går til høgre, mens ein svastika kan ha haka til høgre eller venstre. Svastikaer kan òg vera meir avrunda, til og med som to S-ar som står rettvinkla på kvarandre. Det er òg vanleg å ha små prikkar inni kvart hjørne.

I Europa og USA forbind ein som regel hakekrossen med nazismen og særleg antisemittismen, fordi nazistane tok dette til sitt merke for å symbolisera at dei skulle bera «den ariske arva» vidare. I India og store delar av Asia er ulike variantar av svastikaen brukt som eit teikn for alt det gode: Gud, lykke, evig liv, eller sola. Symbolet har òg vore brukt i tidlegare samfunn i Egypt, Hellas og Mexico.

Historie
--------

Ein buddhastatue med ein svastika på brystet
Svastikaen er eit eldgammalt symbol. Ein har funne fleire segl med svastikaer under utgravingar i Indusdalen, der ein kultur voks til for fem tusen år sidan. Frå den vediske religionen spreidde det seg til hinduismen, og var lenge eit solsymbol. Sidan har det fått andre tolkingar; ein har mellom anna likna det med den stadig skiftande verda som går rundt eitt fast punkt – Gud eller *brahman*.

I alle land som er prega av indiske religionar er svastikaen blitt svært populær. I India finn ein det utanpå hus, som eit lykkesymbol, utanpå hindutempel, som eit symbol på religion, og på flagget til delstaten Maharashtra. I Vietnam blir det brukt for å symbolisera evig liv og i Japan bruker ein det på kart på same måte som ein bruker krossar i kristne land – for å visa kor der er tempel.

Svastikaen har òg vore nytta som symbol i Skandinavia frå gamalt av. Til dømes er dette symbolet å sjå på ein kam av bein frå dei store myrfunna i Nydam i Slesvig, og i bileta på fleire av dei gullbrakteatane (små, sirkulære gullblekkbilete) frå jarnalderen som er funne i Skandinavia. I mellomalderen har svastikaen vore eit av dei teikna som vart nytta som bumerke.

Galleri
-------

* Gresk mynt frå Korinth ca. 550-500 f. Kr.Gresk mynt frå Korinth ca. 550-500 f. Kr.
* Beltespenne frå Vace,Slovenia ca. 400 f.Kr.Beltespenne frå Vace,Slovenia ca. 400 f.Kr.
* Romersk mosaikk (2. hundreår), TunisiaRomersk mosaikk (2. hundreår), Tunisia
* Svastika på ein gullbrakteat frå jarnalderen frå Djupbrunns i SverigeSvastika på ein gullbrakteat frå jarnalderen frå Djupbrunns i Sverige
* Jarnalderkam av bein med svastika frå det store myrfunnet i NydamJarnalderkam av bein med svastika frå det store myrfunnet i Nydam

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hans Cappelen: *Hakekors og Grenland* (2003)

| * v
* d
* e
Omgrep frå buddhismen, djainismen og hinduismen |
| --- |
| Svastika | ahimsa · atman · dharma · karma · livshjulet · mandala · meditasjon · moksja/nirvana · reinkarnasjon · samadhi · svastika | Svastika |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Distriktet Kavajë innafor regionen Tirana i Albania
**Distriktet Kavajë** (albansk: *Rrethi i Kavajës*) var eit distrikt i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. I dag inngår området i regionen Tirana. Hovudstaden i distriktet var Kavajë.

Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag fordelte slik på dei nye kommunane:

| Bykommune | Landkommune | Noverande kommune |
| --- | --- | --- |
| Kavajë |  | Kavajë |
|  | Synej | Kavajë |
|  | Luz i Vogël | Kavajë |
|  | Golem | Kavajë |
|  | Helmas | Kavajë |
| Rrogozhinë |  | Rrogozhinë |
|  | Kryevidh | Rrogozhinë |
|  | Sinaballaj | Rrogozhinë |
|  | Lekaj | Rrogozhinë |
|  | Gosë | Rrogozhinë |
|

Referansar
----------

1. ↑  *A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania*, arkivert frå originalen 9. juni 2017, henta 14. november 2020
2. ↑  Regionreforma i 2000
3. ↑  Kommunereforma i 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
**Aksel Zachariassen** (16. november 1898–6. juli 1987) var ein norsk politikar og journalist frå Porsgrunn. I 1921 vart han vald til formann for ungdomsforbundet til Arbeidarpartiet som på same landsmøte skifta namn til Norges Kommunistiske Ungdomsforbund. I partistriden som oppstod høyrte han til mindretalet i ungdomsforbundet som ville bryte med Komintern, og han leia komiteen som førebudde grunnlegginga av Venstrekommunistisk Ungdomsfylkning.

Azach byrja den journalistiske karrieren sin i Bratsberg-Demokraten i Skien berre 18 år gammal og i 1924 byrja han å skrive for Arbeiderbladet. I 1929 grunnla han Haldens Arbeiderblad og var redaktør fram til 1930. Han var i eitt år redaktør for Arbeidermagasinet (seinare Magasinet for alle). I 1932 vart han redaktør for Kongsvinger Arbeiderblad, ei stilling han hadde til han vart arrestert av Gestapo i 1941, og heldt fram med etter krigen til 1946, då han vart leiar av Arbeidernes Pressekontor. Mellom 1950 og 1962 var Zachariassen sjefssekretær i Arbeidernes Opplysningsforbund. Han har òg skrive fleire bøker om historia til arbeidarrørsla i Noreg og boka *På talerstolen* (gjeve ut på ny i 2006).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aksel Zachariassen» frå Wikipedia på bokmål, den 13. februar 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Innsyn i malteriet på Frydenlunds bryggeri i Oslo i 1890-åra.
Bryggekjeler av eldre typar der gjæringa gjekk føre seg.
*Sjå òg Mikrobryggeri*
**Bryggjeri** er verksemder som bryggjer øl for sal. Tradisjonelt har bryggjeria stått for heile produksjonkjeda, og har hatt både malteri, bryggjarhus, gjærkjellar, lagerkjellar, tapperi for å tappe ølet over på flasker, og dessutan øllager. Bryggeria har i moderne tid utvikla seg til store industriverksemder med standardiserte øltypar. Men som ei motvekt til desse, har det òg kome til småbryggjeri og såkalla mikrobryggjeri, som satsar på øl for dei spesielt interesserte.

Bryggjerinæringa har lange tradisjonar i dei fleste landa, og det er kjend at bryggjeriverksemd har vore drive så langt attende i tida som 4000 år f.Kr. i Babylon. I mellomalderen betra munkane i Europa produksjonsmetodane, og la på det viset grunnlaget for den moderne industrielle bryggeriverksemda.

I Noreg ver det tidlegare vanleg at bryggjeria òg dreiv ein mineralvatnfabrikk.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bryggjeri**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Aksjelova** (Lov om aksjeselskaper) er lov av 13. juni 1997 nr 44, som har reglar om vanlege aksjeselskap.

Aksjelova skal ikkje forvekslast med Almennaksjelova, Lov om allmennaksjeselskaper, lova av 13. juni 1997 nr 45. Almennaksjelova gjeld for aksjeselskap som i vedtektene kallar seg eit allmennaksjeselskap, og som har ein aksjekapital på minst kr 1.000.000.

Den vanlege aksjelova gjeld for dei aksjeselskapa som ikkje er omfatta av allmennaksjelova. Desse vanlege mindre aksjeselskapa må ha ein aksjekapital på minst kr 100.000.

Dei to lovene er for det meste heilt like, men med nokre strengare reglar for allmenaksjeselskapa.

Dei to lovene avløyste tidlegare aksjelover, den siste av 4. juni 1976 nr 59. Dei to nye lovene vart iverksett (trådde i kraft) 1. januar 1999.

Aksjelova gjeld for selskap der ingen av deltakarane har ansvar for selskapet sine forpliktelsar, udelt eller for delar som til saman utgjer selskapet sine samla forpliktelsar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aksjeloven (asl)
* Allmennaksjeloven (asal)
Bolsjezemelskaja Tundra i Vorkuta om hausten.
**Bolsjezemelskaja Tundra** er ei åslendt slette med mange morener mellom elvane Petsjora og Usa, Uralfjella og Paj-Khoj i Arkhangelsk oblast og Republikken Komi i Russland. Høgda på sletta ligg om lag 100-150 meter over havet, men enkelte område ligg rundt 200-250 meter over havet. Frå Khajpudyrbukta til munningen av elva Tsilma ligg ein rygg kalla Zemljanojryggen. 

Klimaet er subarktisk med lange kalde vintrar (middeltemperaturen i januar er 16 ºC i nordvest og ned til -20 ºC i søraust) og ein kort, kjølig sommar (middeltemperaturen i juli varierer frå 8 til 12 ºC), og kvar månad av året kan få frost. Den årlege nedbøren varierer frå 450 mm i sør til 250 mm i nord. 

Elvane, hovudsakleg sideelvar av Petsjora og Usa, renn i stryk i smale dalar og vert etter kvart rolegare når dalane vert breiare. Dei største elvane er Sjapkina, Kolva og Adzva. Sletta inneheld òg mange innsjøar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Большеземельская тундра» frå Wikipedia på russisk, den 24. september 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Varehuset til Lefdal på Alnabru utanfor Oslo.
**Lefdal Elektromarked AS** var ei norsk kjede som blant anna selde forbrukarelektronikk, kjøkken- og kvitevarer. Kjeda hadde 22 varehus i Noreg, i tillegg til ein nettbutikk og kundesenter.

Lefdal hadde butikkar i Oslo-området, Drammen, Tromsø, Haugesund, Hamar, Fredrikstad, Sandnes, Trondheim, Bergen, Volda, Ulsteinvik, Ålesund, Molde, Kristiansand, Skien og Moss.

Soge
----

Selskapet vart starta i 1936 med fyrste butikk på Bekkestua i Bærum, og i 1996 kjøpte Elkjøp Nordic varehandelsdelen av selskapet. Lefdal heldt fram med å vera si eiga uavhengige eining.

Lefdal selde hushaldsprodukt, ljod- og bilete-produkt og data-/tele-produkt.

### Oppkjøp

Lefdal vart kjøpt opp av britiske Dixons Group, som elles eigde Elkjøp Nordic AS. Lefdal vart likevel drive som eit sjølvstendig selskap med eigen administrasjon.

Etter tre år med eit samla underskot på nesten 30 millionar kroner, vart verksemda overført til Elkjøp frå og med den 15. januar 2018. Dei to kjedene hadde same eigarar, og hadde i fleire år samarbeidd om administrasjon og innkjøp.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om Lefdal» (på norsk bokmål). Lefdal. Henta 13. april 2023.
2. ↑  Solem, Lars Kristian (8. januar 2018), «Knallhard konkurranse – nå legges Lefdal ned», *www.dn.no*, henta 13. april 2023
3. ↑  «Nå blir denne elektronikk-kjeden historie», *e24.no* (på norsk bokmål), 8. januar 2018, henta 13. april 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Lefdal» frå Wikipedia på bokmål, den 13. april 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad ved Wayback Machine (arkivert 26. oktober 2016)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
| **São Miguel** |
| --- |
| Lagoa das Sete CidadesLagoa das Sete Cidades |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 37°46′12″N 25°28′12″W﻿Koordinatar: 37°46′12″N 25°28′12″W﻿ |
| **Øygruppe** | Asorane

 |
| **Areal** | 759 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Pico da Vara (1105 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Portugal |
| **Autonom region** | Asorane |
| **Største busetnad** | Ponta Delgada (64 156 innb.)

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 140 000 (2003) |
| **Folketettleik** | 184 /km² |

**São Miguel** er den største og mest folkerike øya i Asorane i Portugal. Ho dekkjer eit areal på 759 km² og har om lag 140 000 innbyggjarar. Den største byen er Ponta Delgada med om lag 45 000 innbyggjarar.

Geografi
--------

Landskap aust på São Miguel
São Miguel strekkjer seg 64 km frå aust til vest og er mellom 8 og 14 km brei. Ho har fått kalle namnet «Den grøne øya» og er stort sett dekt av enger og sletter i låglandet. Den gamle *laurisilva*-skogen er stort sett erstatta av eksotisk vegetasjon. Enkelte varmekjelder (*caldeiras*) finn ein hovudsakleg i sentrale delar av øya. São Miguel har tre stratovulkanar og kalderaer, Sete Cidades, Agua de Pau, Caldeiras og Furnas. Dei vulkanske massane er knytt saman av kjegleliknande massar som dannar toppane. 

Mosteiros, ein landsby på nordvestkysten
Området mellom Sete Cidades og Fogo er eit monogenetisk vulkanfelt som består av 270 vulkanar. Dei består hovudsakleg av basaltiske kjegler. Dette er området som sist hadde vulkansk aktivitet på øya. Ein har talt 19 utbrot dei siste 3000 åra, og det siste kjende kom i 1652.

Det høgaste punktet på São Miguel er Pico da Vara på 1103 meter over havet.

Byar
----

* Ponta Delgada
* Ribeira Grande

Kommunar
--------

* Lagoa
* Nordeste
* Ponta Delgada
* Povoação
* Ribeira Grande
* Vila Franca do Campo

Historie
--------

São Miguel var den andre av øyane i Asorane der det vart grunnlagd ein portugisisk busetnad i 1427.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «São Miguel Island» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juni 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Scarth, Alwyn; Tanguy, Jean-Claude (2001). *Volcanoes of Europe*. Oxford University Press. s. 243. ISBN 0-19-521754-3.
		- Global Volcanism Program: Asorane

Bakgrunnsstoff
--------------

* azores.com. Kommersiell side med mykje informasjon om São Miguel.

| * v
* d
* e
Asorane - Arquipélago dos Açores |
| --- |
| Den austlege gruppa: | Santa Maria |São Miguel | Bandeira dos Açores |
| Den sentrale gruppa: | Terceira | Graciosa | São Jorge |
Pico | Faial |
| Den vestlege gruppa | Flores |Corvo |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |