|  |
| --- |
| **Kattefamilien** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Overorden:** | Laurasiatheria |
| **Orden:** | Rovpattedyr Carnivora |
| **Underorden:** | Feliformia |
| **Familie:** | **Kattefamilien** FelidaeFischer von Waldheim, 1817 |

**Kattefamilien** (*Felidae*) er ein rovdyrfamilie med ca 35 ulike artar spreidd over heile verda unnateke Oseania og Antarktis. Med drahjelp frå tamkatten kan dei seiast å vera den mest vellukka familien blant rovdyra.

Dei er kjøttetarar og predatorar, og brukar dei store kvasse hjørnetennene sine til å fange bytte. Eit typisk kattedyr er ein einsam jeger med tilhaldsstad i ein skog.

Store kattedyr
--------------

Dei store kattedyra høyrer til slektene *Panthera*, *Acinonyx* og *Neofelis*, og skil seg frå dei mindre kattane ved å kunne brøla og å ha pels mellom snute og overleppe. Til denne gruppa høyrer nokre av dei mest frykta pattedyra i verda, mellom anna løve, tiger og leopard.

Små kattedyr
------------

Dei små kattedyra har ein malande låt og høyrer til underfamilien *Felinae*. Det finst om lag 30 artar små kattar, mest kjend er den vanlege huskatta. Trass i namnet kan fleire av artane i denne gruppa bli ganske store, mellom anna puma, gaupe og serval.

Utvikling
---------

Dei første kattedyra kom til for rundt 40 millionar år sidan, i eosentida. Familien er truleg mest i slekt med mungoane, snikekattane og hyenane.

Dei første medlemmane i kattefamilien dukka opp for om lag 50 millionar år sidan, i tidsperioden eocen. Mellom dei mest kjende forhistoriske kattedyra kan ein rekna sabeltigrane *Smilodon* og *Homotherium*, som levde frå oligocen (ca 38 millionar år sidan) til sein pleistocen (ca 8000 år sidan), men desse har ingen levande etterkommarar i dag. Dei første moderne kattane (underfamilie *Felinae*) dukka opp i miocen, for 25 millionar år sidan.

Kattedyra er òg dei mest einsidig kjøtetande rovdyra, og dei har ein kort tarm tilpassa denne dietten. Elles liknar dei fleste dyra på kvarandre i bygnad og i visse eigenskapar, som godt mørkesyn og store ungekull.

Artsoversyn
-----------

Gepard i Ngorongorokrateret i Tanzania.
Jaktande karakal i Serengeti.
Kodkodkatt (*Oncifelis guigna*)
Flathovudkatt (*Plionailurus planiceps*)
Snøleopard (*Panthera uncia*)
Denne inndelinga av nolevande artar nedanfor følgjer konferansen Felid TAG (Taxonomic Advisory Group) som fann stad i mars 1996. 

* **Felidae** (kattefamilien)
	+ **Felinae** (mindre kattedyr)
		- *Acinonyx* (gepardar)
			* *A. jubatus* (gepard)
		- *Caracal* (ørkengauper)
			* *C. aurata* (afrikagullkatt)
			* *C. caracal* (karakal, også kalla ørkengaupe)
			* *C. serval* (serval)
		- *Felis* (småkatter)
			* *F. bieti* (kinesisk ørkenkatt)
			* *F. chaus* (jungelkatt)
			* *F. margarita* (sandkatt)
			* *F. nigripes* (svartfotkatt)
			* *F. silvestris* (villkatt; tamkatt høyrer til denne arten)
		- *Leopardus* (amerikanske flekka småkattar)
			* *L. pardalis* (ozelot)
			* *L. tigrinus* (tigerkatt)
			* *L. wiedii* (margaykatt)
		- *Lynx* (ekte gauper)
			* *L. canadensis* (kanadisk gaupe)
			* *L. lynx* (gaupe)
			* *L. pardinus* (iberisk gaupe, spansk gaupe, pantergaupe)
			* *L. rufus* (raudgaupe)
		- *Oncifelis* (søramerikanske småkattar)
			* *O. colocolo* (pampaskatt)
			* *O. geoffroyi* (nattkatt, geoffroys katt)
			* *O. guigna* (kodkodkatt, guignakatt)
		- *Oreailurus* (små fjellkatter)
			* *O. jacobita* (fjellkatt, andeskatt)
		- *Otocolobus* (steppekatter)
			* *O. manul* (pallaskatt)
		- *Pardofelis* (marmorkattar)
			* *P. badia* (baykatt)
			* *P. marmorata* (marmorkatt, marmorleopard)
			* *P. temminckii* (asiagullkatt)
		- *Prionailurus* (asiatiske flekka småkattar)
			* *P. bengalensis* (leopardkatt)
			* *P. planiceps* (flathovudkatt)
			* *P. rubiginosus* (rustflekkatt)
			* *P. viverrinus* (fiskerkatt)
		- *Puma* (pumaer)
			* *P. concolor* (puma, også kalla *cougar* eller *fjelløve*)
			* *P. yagouaroundi* (jaguarundi, oterkatt)
	+ **Pantherinae** (store kattedyr)
		- *Neofelis* (treleoparder)
			* *N. nebulosa* (treleopard)
			* *N. diari* (borneotreleopard)
		- *Panthera* (brølekattar)
			* *P. leo* (løve)
			* *P. onca* (jaguar)
			* *P. pardus* (leopard, panter)
			* *P. tigris* (tiger)
			* *P. uncia* (snøleopard)

Kjelder
-------

* Svensk Wikipedia
* Engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kattefamilien**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |