recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Limequat** |
| LimequatLimequat |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Plantar Plantae |
| **Klasse:** | Magnoliopsida |
| **Orden:** | Sapindales |
| **Familie:** | Rutaceae |
| **Slekt:** | *Citrus* |
| **Art:** | **Limequat** *C. ×* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Citrus × Fortunella*** |

**Limequat** er ei sitrusfrukt danna som ei kryssing mellom lime og kumquat. Planten er meir hardfør enn lime, men mindre hardfør enn kumquat.

Den første kjende kryssinga som gav limequat blei gjort av den amerikanske botanikaren Walter Tennyson Swingle i Florida rundt 1909, og den nye hybriden blei først skildra og namngjeven i 1913. Det finst fleire kultivarar av limequat, danna gjennom ulike kryssingar. Kultivarane Eustis, Lakeland og Tavares har alle namn etter stader i Florida.

Limequatfrukta kan etast med skal, eller kan brukast til å laga marmelade. Fruktjusen kan brukast til å smaksetta mat og drikke. Limequat kan elles brukast på same måte som lime eller sitron.

Frukta blir ikkje produsert i stor skala for sal, men blir dyrka i private hagar og mindre frukthagar. Treet blir også brukt som prydplante.
Limequat blir no dyrka i land som Armenia, Japan, Israel, Malaysia, Spania, Storbritannia, Sør-Afrika og USA.

Galleri
-------

* BlomenBlomen
* EustisEustis
* Heil og delt limequatHeil og delt limequat

Kjelder
-------


* «Kumquats and kumquat hybrids», *Citrus Pages* (citruspages.free.fr). Henta 27. august 2015.
* «Limequats», specialtyproduce.com. Henta 27. august 2015.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Limequat» frå Wikipedia på dansk, og «Limequat» frå Wikipedia på engelsk den 27. august 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Limequat**
**Mulhacén** er det høgaste fjellet i det kontinentale Spania og på Den iberiske halvøya. Fjellet ligg i fjellkjeda Sierra Nevada i Cordillera Penibética. Det er kalla opp etter Abu l-Hasan Ali, eller *Muley Hacén* som han vert kalla på spansk, den nestsiste kongen av Granada på 1400-talet, som i følgje segna er gravlagd på toppen av fjellet. 

Sjølv om fjellet ikkje er særleg høgt er Mulhacén det høgaste fjellet i Europa utanfor Kaukasus og Alpane. Det er høgare fjell på både Kanariøyane og Grønland, men desse høyrer ikkje geografisk til Europa. Fjellet har òg den tredje høgaste primærfaktoren i Vest-Europa etter Mont Blanc og Etna og er det 64. mest prominente fjellet i verda. Fjellet er verken særleg bratt eller dominerande. Sørsida av fjellet er slak og er ikkje teknisk vanskeleg å forsere. Nordaustsida er noko brattare, medan nordsida er bratt og har fleire forholdsvis bratte ruter på snø og is om vinteren.

Ein kan nå toppen av Mulhacén på ein dag frå landsbyane Capileira eller Trevélez, men det er vanlegast å overnatte i fjellhytta i Poqueira.

Sjå òg
------

* Geografiske ytterpunkt i Spania

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mulhacén» frå Wikipedia på engelsk, den 13. mai 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Dokument frå Spansk Kartbyrå.
2. 1 2  Ultraprominente fjelltoppar i Europa på peaklist.org
3. 1 2  Lindsay Griffin, «Mulhacén», i *World Mountaineering*, Audrey Selkeld, redaktør; Bulfinch Press, 1998, ISBN 0-8212-2502-2.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ruter opp til toppen av Mulhacén

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BNE
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Limbo Rock***  Singel av Chubby Checkerfrå albumet *Limbo Party* |
|  |
| B-side | «Popeye the Hitchhiker» |
| **Utgjeve** | Oktober 1962 |
| **Sjanger** | * Rock
* rock and roll
 |
| **Lengd** | 2:22 |
| **Selskap** | Parkway |
| Låtskrivar(ar) | Jon Sheldon, Billy Strange |
| Chubby Checker-kronologi |
| «Dancin' Party»(1962) | *Limbo Rock* | «Popeye the Hitchhiker»(1962)
 
 |

«**Limbo Rock**» er ein song om limbo-dansing skriven av Kal Mann (under pseudonymet Jon Sheldon) og Billy Strange. Ein intrumentalversjon vart først spelt inn av The Champs i 1961. Den første vokale versjonen vart spelt inn i 1962 av Chubby Checker (på Parkway Records). Singelen hans nådde andreplassen på *Billboard* Hot 100 i to veker (berre «Telstar» av The Tornados låg på toppen) og gjekk til topps på *Cash Box*-lista. Chubby Checker-innspelinga nådde òg tredjeplassen på R&B-lista.

Checker gav seinare ut oppfølgjaren «Let's Limbo Some More», i 1963, som nådde 20. plassen på *Billboard*-lista.

Opphav
------

I 1960 lytta studiogitaristen Billy Strange og ein ven til ein song på radioen. Strange meinte at han kunne skrive ein betre song på fem minutt. Venen hans vedda hundre dollar på at det var noko han ikkje kunne. Strange tok fram ei skriveblokk og kom opp med ein melodi på under fem minuttar medan teksten berre var «What a monotonous melody» i kvar linje. Han vann veddemålet. Då han seinare gjorde ei innspeling for Ricky Nelson vart Strange spurt om han hadde ein song for innspelinga. Som ein spøk song han «What a Monotonous Melody»-songen. Nokre månader seinare spurte manageren til Chubby Checker, Kal Mann Strange om han kunne spele inn songen med ein annan tekst, og dette vart «Limbo Rock».

Andre versjonar
---------------

Songen er blitt spelt inn av mange andre artistar, som Herb Alpert & The Tijuana Brass, The Ventures, Fozzie Bear (på *Muppet Beach Party*), Sebastian the crab, Chet Atkins og Hank Snow (på fellesalbumet *C.B. Atkins & C.E. Snow by Special Request*), The Knickerbockers, Klaus Wunderlich, The Routers, Arthur Lyman, Skiantos, Jaume Sisa. Fordi songen bokstavleg talt handlar om limbo, finst det mange versjonar av mindre kjend band innan latinamerikansk musikk, calypso og reggae. Songen er òg populær på barnemusikkalbum.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Limbo Rock» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Whitburn, Joel (2004). *Top R&B/Hip-Hop Singles: 1942-2004*. Record Research. s. 114.
2. ↑  Pat Browne (2001), *The guide to United States popular culture*, s. 154, ISBN 978-0-87972-821-2
3. ↑
4. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics

| * v
* d
* e
Chubby Checker |
| --- |
| Singlar | «The Twist»**·** «Pony Time»**·** «The Mess Around»**·** «Let's Twist Again»**·** «Jingle Bell Rock»**·** «Limbo Rock»**·** «Back in the U.S.S.R.» |
| Tilknytte artistar | *Twist Around the Clock***·** *Don't Knock the Twist* |
**Surselva** er eit distrikt i kantonen Graubünden i Sveits. Det har eit areal på 1373 km² og litt over 20 000 innbyggjarar. 

Surselva omfattar dalen til Vorderrhein og alle sidedalane til denne, frå starten nær Oberalppasset og heile vegen ned til Reichenau, der Vorderrhein går i hop med Hinterrhein og dannar Rhinen. Distriktet endar før samløpet ved ein stor skog ved restane etter Flimsraset. På grunn av raset er det for lite vatn i området til å drive jordbruk, så skogen, som har gjeve namn til distriktet (retoromansk *selva* tyder «skog» og *Surselva* tyder «ovanom skogen»), har fått vokse i fred. 

Surselva er eit av få område i Sveits der der retoromansk er det dominerande språket (den andre dalen er Engadin, dalen som elva Inn renn gjennom). 59% har retoromansk til morsmål, medan tysk vert nytta av 34-35% av innbyggjarane.

Distrikta i Graubünden er reint administrative einingar. Distriktet Surselva består av fem krinsar (tysk Kreis, retoromansk circul) og 43 kommunar (tysk Gemeinde, retoromansk cumün). Einast to av dei 43 kommunane har i overkant av 2 000 innbyggjarar. 

|  |  |
| --- | --- |
| **Krins** | **Kommune** |
| Disentis | Breil/Brigels |
| Disentis/Mustér |
| Medel (Lucmagn) |
| Sumvitg |
| Tujetsch |
| Trun |
| Ilanz | Castrisch |
| Falera |
| Ilanz |
| Laax |
| Ladir |
| Luven |
| Mundaun |
| Pitasch |
| Riein |
| Ruschein |
| Sagogn |
| Schluein |
| Schnaus |
| Sevgein |
| Valendas |
| Versam |
| Lumnezia/Lugnez | Cumbel |
| Duvin |
| Degen |
| Lumbrein |
| Morissen |
| St. Martin |
| Suraua |
| Vals |
| Vignogn |
| Vella |
| Vrin |
| Ruis | Andiast |
| Obersaxen |
| Pigniu |
| Rueun |
| Siat |
| Waltensburg/Vuorz |
| Safien | Safien |
| Tenna |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Surselva District» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Fylkesveg 12**  |
| --- |
| **12** |
| Selforssjøen bruSelforssjøen bru |
| Strekning |
| Utskarpen – Mo i Rana |
| Fylkesveg 12 |
| Informasjon |
| Lengd | 34,6 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 12 |

*Sjå òg fylkesveg 12 (fleirtyding)* 
**Fylkesveg 12** (**Fv12**) går mellom Mo i Rana og fylkesveg 17 ved Utskarpen i Rana kommune.

Vegen går vestover frå Vikåsen i Mo i Rana og er ei forlenging av riksveg/europaveg 12 som går austover frå same stad. Fylkesveg 12 går først langs nordsida av Ranfjorden før han møter riksveg 17 ved Utskarpen.

Før 1. januar 2010 var vegen del av riksveg 12.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Nordland**

Rana kommune

* **17** Utskarpen
* Fv361 frå Alteren til Altermark (5,0 km)
* Ytteren
* bro Selforssjøen bru (ca. 190 m)
* bro Nordlandsbanen (ca. 60 m)
* Rundkøyring Fylkesveg 12 frå Vikåsen til Fylkesveg 12 Fylkesveg 12 Mo i Rana

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv12
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Fritz Heinrich Frølich** (23. juli 1807–3. juni 1877
) var ein dansk-norsk forretningsmann og næringsdrivar, fødd på Hirschholm i dagens Hørsholm kommune på Sjælland i Danmark.

Frølich var 16 år gammal då han kom til Christiania, der han var tilsett hos bankieren Nicolay August Andresen. I 1835 tok han handelsborgarskap i byen, og slo seg mykje opp. «Han var både dugande og modig, og hadde elles lykka med seg, så han fekk mykje å seia for økon. framgang i byen». Frølich var aktiv på mange felt, så mange at huset hans på folkemunne gjekk under Noas ark. Mellom anna laga verksemdene hans tapet og dei produserte fiskeguano. I 1844 byrja firmaet hans å lage fyrstikker med tolekniv, sjølve opptaket til norsk fyrstikkindustri, ein industri Frølich-ætlingar kontrollerte i over 100 år. Same året, 1844, grunnla han Christiania Bank og Kreditkasse. Han styrte banken, den «fyrste tidhøvelege forretningsbanken i Noreg», livet ut. Frølich var elles ein pådrivar for vegbygging og i mange år formann i 'Handelens venner'. Han var medlem i bystyret frå 1849 til han døydde.

Kjelder
-------

Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Hogstmaskin: Timberjack 1070D.
**Skogsmaskin** er ei maskin som vert nytta for å driva fram tømmer eller for å legge til rette for og å planta skog. Nokre skogsmaskiner utfører berre ein arbeidsoperasjon, medan andre er kombimaskinar som utfører mange operasjonar. 

Mykje av utviklinga innan skogsmaskiner vart utført i Sverige, Finland, Canada og USA. I Sverige, men òg i Finland, er det vanleg å fella, kvista og kappa tømmeret og deretter køyra det fram til skogsbilveg med lassbærande maskiner (sv: *skotare*). I Nord-Amerika er det vanleg å nytta spesialbygde stammelunnarar for å dra ut høveleg store lass med heiltømmer etter toppen. 

I Noreg førte det ulendte terrenget og eigarstrukturen, med mange små skogseigarar og små teigar, til at mekaniseringa av skogbruket kom seinare i gang og utvikla seg noko annleis enn i Sverige og Finland. For dei små eigarane var det ikkje økonomisk å kjøpa spesialiserte skogsmaskiner, så det vart til at landbrukstraktorar vart utstyrte med skogsutstyr. Det ulendte terrenget førte til at det var naudsynt å nytta vinsj eller kabelbane for å få fram tømmeret. Medan svenskane bygde skogsbilvegar var skogsvegar for traktor det vanlegaste i Noreg. Tømmeret vert ofte felt og kvista med motorsag og ført fram til bilveg som ukappa virke med traktor. Med unnatak av storleiken på maskinene, minte driftsforma difor meir om den nordamerikanske enn den svensk/finske driftsforma. Men skogsmaskinene har i dei seinaste tiåra vorte meir vanlege i Noreg, særleg i dei flate skogsområda på austlandet.

Sjå òg
------

* Jordbruksmaskin

| * v
* d
* e
Skogsmaskinar |
| --- |
| Motorsag**·** Ryddesag**·** Fellar**·** Kvistar**·** Fellar-kvistar**·** Stammelunnar**·** Lassberar**·** Vinsj**·** Tømmerkran**·** Tømmergrip **·** Tømmerhengar**·** Kabelkran**·** Barkemaskin**·** Plantemaskin |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC

 |
Stormeister Fridrik Olafsson
**Friðrik Ólafsson** (fødd 26. januar 1935) i Reykjavík er ein islandsk stormeister i sjakk og tidlegare president i Verdssjakkforbundet FIDE.

Han vann den islandske meisterskapen allereie som 17-åring i 1952, og Nordisk meisterskap i sjakk året etterpå, og stod deretter fram som den klart sterkaste islandske sjakkspelaren på den tida. Friðrik sitt første sterke internasjonale resultat var ein delt førsteplass med Viktor Korchnoi i Hastings 1955-56. Fridrik Olafsson vart Stormeister i 1958.

Friðrik sitt beste resultat i kvalifiseringa til Verdsmeisterskapen i sjakk var i intersoneturneringa i Portorož i 1958, der han klarte ein delt 5-6-plass og kvalifiserte seg til Kandidatturneringa - siste steg før ein eventuell VM-kamp. I kandidatturneringa i 1959 vart han nummer 7 av 8 deltakarar, med 10 poeng av 28 moglege. 

Han spelte også i den påfølgjande Intersoneturneringa i Stockholm i 1962, men utan å kvalifisere seg for kandidatturneringa.

Blant dei beste turneringsresultata hans må reknast delt tredjeplass i den sterke Piatigorsky Cup, Los Angeles 1963 med 7,5/14 og delt førsteplass med Ljubomir Ljubojević i Wijk aan Zee 1976, framom Mikhail Tal.

I 1978 etterfølgde han Max Euwe som president i Verdssjakkforbundet FIDE. I 1982 vart Florencio Campomanes ny president i FIDE. Fridrik Olafsson vart deretter sekretær for det islandske Alltinget. 

Friðrik har halde fram med å spele sjakk frå tid til anna. I 2003 vann han ein tvekamp i hurtigsjakk mot den store danske veteranen Bent Larsen med 5-3.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fridrik Olafsson sine parti hos www.chessgames.com
* Fridrik Olafsson sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

Kjelder
-------

Fotnotar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
*For elva i Catalonia i Spania, sjå Rio Foix*

| Foix |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Foix** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Midi-PyrénéesAriège |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  19,32 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 9 109   471/km² |
| Koordinatar | 42°57′59″N 01°36′28″E﻿Koordinatar: 42°57′59″N 01°36′28″E﻿ |
| Høgd over havet | 400 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 09000 |
| **Heimeside:** www.mairie-foix.fr |

**Foix** er ein kommune sørvest i Frankrike i departementet Ariège der han er *préfecture* (administrasjonsstad). Han ligg sør for Toulouse, nær grensa til Spania og Andorra. Byen har om lag 9 000 innbyggjarar, og er den nest størtste byen i departementet etter Pamiers.

Historie
--------

Byen Foix har sannsynlegvis sitt opphav frå eit kapell grunnlagd av Karl den store, som etter kvart vart eit kloster. Opphavleg høyrte området til *(pays de Foix)* hertugdømmet Aquitania. Seinare vart det del av grevskapet Carcassonne. På 1000-talet vart Foix sjølv eit grevskap. *Pays de Foix* utgjorde saman med Couserans og Donézan eit kathar-område. Foix sine murar kunne motstå åtak frå krossriddarane. I dette området raste albigensarkrigane særleg kraftig. I 1229 var krigen over, og greven av Foix vart vasall under den franske krona. Ved arv vart derimot byen del av Béarn, som varvasall under Navarra. Men i 1607 vart òg Béarn igjen understilt den franske kongen. 

Greven av Foix virka i saman med den katolske biskopen av Urgell som fyrstar av Andorra. Men Foix måtte så overdra sin del av denne dobbeltstyringa til den franske kongen (seinare vidare overdratt til den franske presidenten).

Atraksjonar
-----------

Dei største attraksjonane er den lokale greven si borg, den tidlegare abbedkyrkja *Saint Volusien*, og dei pittoreske smale gatene *Rue de Labistour* og *Rue des Marchands*.

Ymse
----

Foix var fødestaden til Charles de Freycinet (1828-1923), stasmann og statsminister.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Folda** er ein fjord i Bodø og Steigen kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 18 km austover til Prestmåsøya. Fjorden deler seg her i tre, Nordfolda, Sørfolda og Sagfjorden. Både Nordfolda og Sørfolda har igjen fleire fjordarmar og inn til botn av Leirfjorden er lengda av fjordsystemet om lag 59 km. 

Folda har innløp mellom Slovær i sør og Kvaløyan i nord. Ved Laukvika i nord går Nordfolda nordaustover. Hjartøya ligg midt i innløpet til Nordfolda og på austsida av denne fjorden ligg Mulfjorden. Sagfjorden held fram vidare austover på andre sida av Prestmåsøya, medan Sørfolda går søraustover frå sørsida av Prestmåsøya. 

Fv571 går på sørsida av fjorden.

Fjordarmar
----------

* Nordfolda
	+ Brattfjorden
	+ Vinkfjorden
		- Stavfjorden
	+ Balkjosen
		- Store Balkjosen
		- Litle Balkjosen
	+ Mørsvikfjorden
* Mulfjorden
* Sagfjorden
	+ Botnfjorden
* Sørfolda
	+ Nevelsfjorden
		- Eidekjosen
	+ Sjunkfjorden
	+ Leirfjorden
	+ Aspfjorden
	+ Tørrfjorden
		- Nordfjorden i Sørfold

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
| **Fokino Фокино** |
| --- |
| Horisonten til FokinoHorisonten til Fokino |
|  |
| Byvåpenet til Fokino |
| **Byvåpenet til Fokino** | 
 |
| Plassering |
| 

Fokino i Primorskij kraj is located in Russland

 |
| 

Fokino i Primorskij kraj is located in Primorskij kraj

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Primorskij kraj |
| GrunnlagdBystatus | 18911980 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  16 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 25 062   1 566,4 /km² |
| Koordinatar | 42°58′″N 132°24′″E﻿Koordinatar: 42°58′″N 132°24′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | VLAT (UTC+10)VLAST (UTC+11) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 69288X |
| Retningsnummer (tlf) | +7 423 39 |
| **Nettstad:** city.fokino-prim.ru/ |

**Fokino** (russisk Фо́кино) er ein lukka by i Primorskij kraj i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved Peter den store-bukta mellom Vladivostok og Nakhodka. Han er ein lukka by fordi den russiske stillehavsflåten har basen sin her. Utlendingar må ha spesialløyve for å vitje byen. Derimot er øyane Putjatin og Askold, som administrativt er ein del av byen, open for besøk frå turistar. Opp til to tusen turistar vitjar Putjatin kvart år. Dei kjem hit på grunn av det unike plante- og dyrelivet i farvatnet rundt øya og undervaaslandskapet her. Det bur rundt 2 400 menneske på Putjatin. Dei viktigaste næringane er fangst og handsaming av sjøprodukt, avl av mink og aksishjort. 

Det er ingen fast busetnad på øya Askold. Ho vert sjeldan vitja av turistar då det ikkje er regelmessig transportsamband med fastlandet og statusen til øya, som inntil 1995 var ein del av reservatet der ingen økonomisk aktivitet var lov. Det finst gullreservar på fleire dusin tonn på Askold.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Fokino i Primorskij Krai» frå Wikipedia på bokmål, den 4. februar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Primorskij kraj |
| --- |
| Administrativt senter: Vladivostok |
| Våpenskjoldet til Primorskij Krai |  Arsenjev **·**  Artjom **·**  Bolsjoj Kamen **·**  Dalnegorsk **·**  Dalneretsjensk **·**  Fokino **·**  Lesozavodsk **·**  Nakhodka **·**  Partizansk **·**  Spassk-Dalnij **·**  Ussurijsk  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Colca-dalen** (spansk *Valle del Colca*) er eit dalføre, dels eit steilt gjel (canyon) omtrent 160 kilometer nordvest for byen Arequipa i Peru. Med ei djupne på mellom 1000-2000 meter, botnen ligg på ca. 2000 meter over havet og kanten er på 3000-4000 moh. er dette ein av dei djupaste canyonar i verda. Lengda er omtrent 70-100 kilometer, mellom byen Chivay lengst i aust og landsbyen Andamayo i vest. Colca-dalen har samfunn som er forankra før inkatida, og landsbyar grunnlagt i spansk kolonialtid, framleis med bebuarar frå opphavlege kulturar. Den lokale folkesetnaden held oppe tradisjonane sine og held fram med dyrking i terrassane frå før inkatida.

Utkikksplassen Mirador Cruz del CondorFoto: José Porras

Mellom 100 000 og 200 000 menneske vitjar Colca canyon årleg, med det er området tredje største turistmålet i landet. Turistar kjem til utkikksplassen Mirador Cruz del Condor for å sjå andeskondorar, og for fotturar på eit utval av stiar. Ein kan sjå Nevado Mismi, 5597 moh. på nordsida av dalen, av mange rekna som den mest fjerne vasskjelda til Amazonaselva.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Colca Canyon» frå Wikipedia på engelsk, den 17. oktober 2021.*

Referansar

1. ↑  Paulo, A. Gałaś, A. & Gałaś, S. *Planning the Colca Canyon and the Valley of the Volcanoes National Park in South Peru.* Environ Earth Sci 71, 1021–1032 (2014).
2. ↑  *25 Top Tourist Attractions in Peru*, Touropia.com, oppdatert 25. september 2021, henta 17. oktober 2021
3. ↑  *Colca Canyon* Rough Guides, henta 17. oktober 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Colca Canyon* Discover Peru – Peru Cultural Society

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Christopher Andreas Holmboe** (19. mars 1796–2. april 1882) var ein norsk språkmann og numismatikar. Bernt Michael Holmboe var ein eldre bror.

Holmboe var fødd i Vang i Valdres der far hans var sokneprest, men voks for det meste opp i Eidsberg. Etter å ha vorte cand.theol. i 1818, studerte han arabisk og persisk språk i Paris i 1821–22. Sidan var han lektor, til han i 1825 vart utnemnd til professor i austerlandske språk ved universitetet i Christiania. Denne stillinga hadde han til han tok avskjed i 1876.

Holmboe spela ei større rolle som numismatikar enn som språkmann. «Han hadde store kunnskapar, men var ukritisk som språkmann». Hans mest kjente verk er *Bibelsk Realordbog* frå 1868. I den lange perioden 1830–76 var han styrar av myntkabinettet til Universitetet i Christiania. Han grunnla i 1834 *Norske Universitets- og Skole-Annaler*, ein skriftserie han gav ut i seks år.

Holmboe var medlem av fleire lovkommisjonar som la grunnen til reformer i det norske undervisningssystemet. Han var også mellom dei som tok del i arbeidet med ei ny omsetjing av Det gamle testamentet.

Han døydde i Kristiania.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. VI. bandet. 1955

Notar
-----

1. ↑  Norsk Allkunnebok. VI. bandet:269

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Kavleveg i Australia under regntida i 1990.
Kavleveg frå 1800-talet i Dalarna i Sverige
**Kavlebru** eller **kavleveg** er ein veg eller sti over myrer eller andre blaute område som er forsterka med kavlar, det vil seia runde eller kløyvde stokkar, som er lagt tett i tett inntil kvarandre, vanlegvis på tvers av ferdselsretninga. Stokkane fordelar belastninga av dei som bruker vegen, og hindrer at dei synker nedi myra. Kavlebru kan brukast som underlag for anna materiale. Om kavlane ligg i eit vått, surt og oksygenfattig miljø, som myrer er, rotner dei svært sakte og kan halda seg i mange år. Ei kavlebru frå mellomalderen finst på Norsk vegmuseum.

Kavlebruer blei brukt i stort omfang under den amerikanske borgarkrigen, mellom anna i sumpområda ved Mississippi under Vicksburgfelttoget og under William Tecumseh Sherman sin marsj gjennom Carolina på slutten av krigen.
Under andre verdskrigen blei det brukt kavlebruer, mellom anna på austfronten, av både tyske og sovjetiske styrkar.

Sjå òg
------

* Klopp
* Plankeveg

Kjelder
-------

1. ↑  Grant, Ulysses, *Personal Memoirs of U. S. Grant*, (c) 1885: Chapter 62
2. ↑  Military Improvisations During the Russian Campaign Arkivert 2013-03-03 ved Wayback Machine. Chap 5, Center of Military History, US Army

* *Denne artikkelen bygger på «Kavlebru» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2018.*

Litteratur
* Kari Møyner (1994). *Gamle veger og vegfar : bruk - vern - vedlikehold*. Direktoratet for naturforvaltning. s. 18. ISBN 8270721190.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kavleveg**

* Kavlebruer – Riksantikvaren, 10. mars 2010
**Christopher Frederik Peter Theodor Lowzow** (29. juni 1752–30. mars 1829) var ein dansk-norsk offiser.

Far til Lowzow var generalmajor. Allereie sju år gammal fekk sonen hans sjølv rang som fenrik i faren sitt regiment, to år seinare forfremja til sekondløytnant i Falsterske Regiment.

Frå 1769 var Lowzow offiser i Noreg. 23 år gammal vart han kaptein i 1. Oplandske Nationale Regiment, og bortsett frå tida 1783-85, då han stod i Livgarden til Fods og Prins Frederiks Regiment, var han knytt til det norske regimentet i 36 år. Han vart forfremja til generaladjutant 1781, major 1785, oberstløytnant 1790 og oberst 1803.

Under felttoget i 1788 førte Lowzow ein grenaderbataljon inn i Bohuslen. I 1806 vart han sjef for sitt gamle regiment, to år seinare sjef for reservebrigaden ved Fetsund-Vormsund. Med denne avdelinga var han i april 1808 med i slaget ved Toverud. Etter råd frå prins Christian August vart han forfremja til generalmajor, grunna sitt «militære Talent og berømmelige Forhold». Året etter utnemnd til kommandør av Dannebrogordenen.

Frå 1812 var Lowzow sjef for Bergenhusiske Regiment og kommandant på Bergenhus festning. Hausten 1814 vart han utnemnd til generalløytnant og kommanderande general i Bergens stift. Frå 1818 til 1828 var han sjef for Bergenhusiske Brigade.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
* *Denne artikkelen bygger på «Christopher Frederik Lowzow» frå Wikipedia på bokmål, den 9. juni 2018.*
**Kay Otto Fisker** (fødd 14. februar 1893 i Frederiksberg, død 21. juni 1965 i København) var ein dansk arkitekt og professor ved Kunstakademiet i København. Han var eksponent for ein nasjonalt forma utgåve av den internasjonale funksjonalismen. 

Hovudverket hans er Aarhus Universitet, som er tatt opp i Danmarks kulturkanon.

Fisker gjekk på på Kunstakademiet i København frå han var 17 år gamal i 1909 til 1920, da han tok eksamen som arkitekt. 

I studietida var han tilsett på Anton Rosens arkitektkontor frå 1912, hos Sigurd Lewerentz og Gunnar Asplund i Stockholm i 1916 og hos Hack Kampmann i København frå 1918. 

Saman med studiekameraten Aage Rafn vann han i 1916 fystepremie i ein konkurranse om stasjonar på Gudhjemsbanen på Bornholm. Desse vert reist i ein pittoresk nyklassisisme og ein del av dei vert freda i 1984.

Etter eksamen vert karrieren som praktiserande arkitekt dominert av ei rekkje prosjekt med husvære. Desse fekk stor påverknad i samtida og mellom anna Vestersøhus frå 1935-1939 ved Fisker og C.F. Møller blei ein modell.

Hovudverket Aarhus Universitet vert frå starten av planlagd etter 1. premieprosjektet i konkurransen om bygginga av universitetet i 1931. Det er utført av Fisker, C.F. Møller og Povl Stegmann saman med hagearkitekten C.Th. Sørensen. Dei fyrste bygningane stod ferdige i 1933 og er teikna av desse. Seinare bygningar er reist i same stil, med C.F. Møller som arkitekt.

Prisar og utmerkingar
---------------------

Fisker mottok Eckersbergmedaljen i 1926 og C.F. Hansenmedaljen i 1947 for Aarhus Universitets bygningar.
Han var innehavar av Dannebrogordenen og Dannebrogordenens hederstegn, den franske Æreslegionen og den svenske Nordstjerneordenen.

Referansar
----------

1. 1 2  *Kay Fisker* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon
2. ↑  Om Aarhus Universitet hos Kulturkanonen
3. ↑  *Begrunnelse - Kulturkanonen*, arkivert frå originalen 14. april 2012, henta 13. mai 2012
4. ↑  *Aage Rafn* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
|  |
| --- |
| **Fiskeørner** |
|  |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av Fiskeørner Utbreiinga av Fiskeørner |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Overorden:** | Neoaves |
| **Orden:** | Haukefuglar Accipitriformes |
| **Familie:** | **Fiskeørnfamilien** Pandionidae |
| **Slekt:** | **Fiskeørner** *Pandion*Savigny, 1809 |

**Fiskeørner** (*Pandion*) er ei slekt av haukefuglar med ein eller to nolevande artar, avhengig av taksonomisk standpunkt. IOC World Bird List listar to fiskeørnartar, andre autoritetar berre ein art, fiskeørn. *Pandion* er einaste slekta i fiskeørnfamilien, Pandionidae. Fiskeørner har ei kosmopolitisk utbreiing, dei lever på alle kontinent unntatt Antarktis. 

Det vitskaplege namnet *Pandion* er frå gresk mytologi. Athen hadde to kongar med namnet *Pandion*, ein av desse fekk eit born som blei omskapt til ein hauk.

Skildring
---------

Fiskeørner er mellomstore haukefuglar, ca. 52 til 60 centimeter i kroppslengd, der hoer er monaleg større enn hannar. Karakteristisk for utsjånaden er den nær kvite undersida av kropp og venger synleg i flukt. Dei er meistrar i å stupe etter og gripe fisk med beina som sym grunt under vassoverflata. 

Slekta skil seg frå rovfuglslekter av haukefuglar på ei rekke punkt. Til dømes viser beina slåande ulikskapar, generelt er fiskeørnføter store. Tærne er omtrent like lange, hos fiskeørner kan den ytre tåa peike framover eller bakover (reversibel). Byttedyret blir gripe med to tær framover og to bakover, nett som hos ugler. Klørne er lange, spisse og runde i tverrsnitt. Tærne har ei ru underside som gjer det mogleg å halde godt på glatte fiskar.

### Artslista

* Fiskeørn, *Pandion haliaetus*, Western osprey, (Linnaeus, 1758), (LC)

Trekkfugl som hekkar i Nord-Amerika og Eurasia, overvintrar i sør, vesentleg i Sør-Amerika, Afrika sør for Sahara og Sør-Asia .
* Manglar norsk namn, *Pandion cristatus*, Eastern osprey, (Vieillot, 1816)

Lever på Ny-Guinea, i Australia og på øyar i sørvestre Stillehavet

Kjelder
-------

Referansar

1. ↑  Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2021. *IOC World Bird List (v11.2)*. doi : 10.14344/IOC.ML.11.2 Henta 15. august 2021
2. ↑  Jobling, James A (2010). *The Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. London: Christopher Helm. s. 290. ISBN 978-1-4081-2501-4.
3. ↑  Bierregaard, R. O. A. F. Poole, M. S. Martell, P. Pyle, og M. A. Patten (2020). Osprey (Pandion haliaetus), version 1.0. I Birds of the World (P. G. Rodewald, red.). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fiskeørner**
**Gällivare** kommun (finsk *Jällivaara*, sørsamisk *Jiellivarre* ) er ein kommune som ligg midt i Lappland i Norrbottens län nord i Sverige.
Administrasjonssenter i kommunen er Gällivare. Gällivare kommune grensar mot kommunane Jokkmokk, Boden, Överkalix og Kiruna i Sverige. I nordvest grensar kommunen mot Narvik kommune i Noreg. Med eit areal på 16 950 kvadratkilometer er kommunen dem tredje største etter areal i Sverige.

Stora Sjöfallets nasjonalpark

Geografi
--------

Gällivare består av høgfjell i nordvest som gradvis blir lågare mot søraust. Lule älv er det største vassdraget i kommunen og dannar saman med innsjøane Akkajaure og Stora Lulevatten øvre delen av sørgrensa mot Jokkmokk. Gällivare har fleire nasjonalparkar og andre verna område, bl.a Stora Sjöfallets nasjonalpark (1909), Muddus nasjonalpark (1942) og Sjaunja naturreservat. Den sørlege delen av kommunen består av store skogs- og myrområde.

E10 og E45 går gjennom kommunen og Gällivarre er knytt til det svenske jernbanenettet gjennom Malmbanan og Inlandsbanan. Gällivare Lapland Airport har daglege flysamband til Stockholm.

Språk
-----

Samisk, meänkieli og finsk har status som offisielle minoritetsspråk i kommunen, og Gällivare er saman med nabokommunen Kiruna dei to einaste svenske kommunane med tre offisielle minoritetsspråk.

Næringar
--------

Jordbruk og gruvedrift er tradisjonelt viktige næringar i kommunen. Nedgangen i arbeidsplassar i desse næringane har resultert i auka fråflytting. Kommunen har store vassressurser og ein aukande turisme.

Tettstader
----------

Gällivare kommune hadde seks tettstader i 2005.
Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.

| # | Tettstad | Innbyggjarar |
| --- | --- | --- |
| 1. | **Gällivare** | 8 480 |
| 2. | Malmberget | 6 017 |
| 3. | Koskullskulle | 899 |
| 4. | Hakkas | 383 |
| 5. | Ullatti | 230 |
| 6. | Tjautjas/Cavccas | 216 |

Kuriosa
-------

Den svenske fastfoodkjeden Max Hamburgerrestauranger vart grunnlagt i Gällivare i 1968 av Curt Bergfors.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gällivare kommune» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Folketalsstatistik kvartal 3 2011. Statistiska centralbyrån (30. september 2011). Besøkt 7. januar 2012.
2. 1 2  Store norske leksikon, snl.no, 19 april 2010,
3. ↑  Det svenske Språkrådets hjemmesider, om minoritetsspråk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimesidefor Gällivare kommune[*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
Kommunar i Norrbottens län i Sverige |
| --- |
|  | Arjeplog • Arvidsjaur • Boden • Gällivare • Haparanda • Jokkmokk • Kalix • Kiruna • Luleå • Pajala • Piteå • Älvsbyn • Överkalix • Övertorneå |  |
| Sjå òg: Kommunar i Sverige |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Kay Arne Stenshjemmet** (fødd 9. august 1953) er ein norsk tidlegare skeiseløpar som vart europameister i firkamp i 1976 og 1980. Han vart fire gongar norsk meister i firkamp; 1976, 1977, 1978 og 1981 og ein gong i sprint, 1976. Stenshjemmet var mange sesongar medlem i Sportsklubben Ceres, seinare i Rælingen Skøyteklubb.

I tillegg til meisterskapstriumfane steig Stenshjemmet på sigerspallen i ei rad internasjonale meisterskap. Han vann sølvmedaljar i europameisterskapane 1977 og 1979, på 1 500 meter og 5 000 meter under Vinter-OL 1980, og i firkamp-VM 1981. Både i VM i firkamp 1979 og EM 1981 enda han på bronseplassen. Han vann til saman ni distanseløp i internasjonale meisterskap. 

Den 19. mars 1977 sette Stenshjemmet verdsrekord på 5 000 meter med 6.56,9 på Medeo-bana i Alma Ata.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kay Stenshjemmet» frå Wikipedia på bokmål, den 1. november 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* Munzinger (sport)

 |
**Gáisi valkrins** (nordsamisk *Gáiseguovllu válgabiire*, bokmål *Gáisi valgkrets*) er ein valkrins ved Sametingsvala i Noreg frå og med valet i 2009. Krinsen vert også kalla valkrins 4. Stemmerett i krinsen har dei som er busette der og er innførte i manntalet til Sametingsvalet. I 2017 var det 2547 personar som var registrerte i manntalet i området.

Krinsen femner kommunane Kåfjord, Storfjord, Lyngen, Karlsøy, Tromsø, Balsfjord, Målselv, Bardu, Lenvik, Berg, Torsken, Tranøy og Sørreisa i Troms fylke.

I 2009 vart det vald inn fem sametingsrepresentantar frå krinsen. Sametinget skal til saman ha 39 representantar.

Krinsordninga ved Sametingsvala vart endra framfor valet i 2009. I staden for dei 13 krinsane ein nytta ved Sametingsvala i 1989, 1993, 1997, 2001 og 2005, er det frå 2009 sju krinsar. Gáisi valkrins tilsvarar dei tidlegare krinsane Midt-Troms valkrins og Nord-Troms valkrins, utom kommunane Skjervøy, Nordreisa og Kvænangen som no høyrer til Nordre valkrins, med tillegg av Sørreisa kommune som tidlegare høyrde til Sør-Troms valkrins.

Parti og vallister som stilte til Sametingsvalet i 2017 i Gáisi valkrins
------------------------------------------------------------------------

Desse partia og vallistene stilte til Sametingsvalet i 2017 i krinsen.

* Árja
* Arbeidarpartiet
* Framstegspartiet
* Jiehkkevárri
* Høgre
* Nordkalottfolket
* Norske Samers Riksforbund
* Samenes Folkeforbund
* Senterpartiet
* Šiella

Referansar
----------

1. 1 2  *Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold (sameloven).* på nettstaden lovdata.no
2. ↑  «Sametingets valgmanntall 2017», *www.sametinget.no*, arkivert frå originalen 26. februar 2019, henta 26. februar 2019
3. ↑  *Mandatfordelingen.* Sametinget. Henta frå  Arkivert 2019-02-26 ved Wayback Machine. den 25.2.2019.
4. ↑  «Ny valgordning» på nettstaden til Det norske sametinget[*daud lenkje*]
5. ↑  *Sametingsvalget 2009*: «4. Gáiseguovllu válgabiire/Gáisi valgkrets» på nettstaden til NRK Sameradioen
6. ↑  «Valgkrets 4 Gáisi», *www.sametinget.no*, arkivert frå originalen 27. februar 2019, henta 26. februar 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* *FOR 2008-12-19 nr 1480: Forskrift om valg til Sametinget* på nettstaden lovdata.no
* *Sametingsvalget 2009 – Rundskriv om endringer i valgbestemmelsene i sameloven og forskrift om valg til Sametinget* på nettstaden til Den norske regjeringa

| * v
* d
* e
Valkrinsar ved Sametingsvala |
| --- |
|  | Austre • Ávjovárri • Nordre • Gáisi • Vesthavet • Sørsamisk • Sør-Noreg |  |
Fire bitar *Spekulatius*: Skip, bondegard, elefant, hest.
Spekulatiusrull frå rundt 1900, brukt til å laga mønster.
**Spekulasje** er ei krydra småkake som er knytt til juletider. Ho er som regel firkanta på form og har mønster eller pynt oppå.

Bakverket er utbreidd i Belgia, Nederland og vestlege Tyskland under namna *Spekulatius* (tysk), *speculaas* eller *speculatie* (nederlandsk) og *spéculoos* (fransk). På norsk er det også kjend som spekulasi(e), spikkelasje, spekelasje og sirupsspekulasje.

Skildring
---------

Deigen blir laga med lysebrunt sukker og eit hevemiddel som bakepulver eller ammoniumkarbonat. Dei hever ikkje så mykje. Ein bruker krydder som kanel, ingefær, nellik, kardemomme og kvit pepar, krydder som blei vanlege i området på grunn av den nederlandske krydderhandelen i Asia.

Kakene kan ha ulike mønster, ofte knytt til heilage Nikolaus, på eine sida. Andre sida er flat. I norsk tradisjon er kvar kake gjerne pynta med ein halv mandel.

Advent og jul
-------------

I Nederland og Belgia er kakene knytte til adventstida. Dei blir laga til den liturgiske minnedagen for den heilage Nikolas den 6. desember, men ein kan eta dei seinare, også til jul. I Tyskland er dei knytt noko tettare til sjølve jula. 

I Indonesia, som lenge var nederlandsk koloni, er bakverket også kjent, men der er det ikkje knytt til advent eller jul.

Sjå òg
------

* Peparkake
* Sirupssnipp

Kjelder
-------

1. ↑  Jensen, Kjell (6. desember 2007), «Spekulasje», *NRK* (på norsk bokmål), henta 28. februar 2019
2. ↑  «spekulasi - Det Norske Akademis ordbok», *www.naob.no* (på norsk), henta 28. februar 2019

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Spekulatius» frå Wikipedia på bokmål, den 28. februar 2019.*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Speculaas» frå Wikipedia på engelsk, den 28. februar 2019.*
**Kaveri**  er ei elv som renn gjennom Sør-India frå Dei vestlege Ghatfjella vest i landet til Bengalbukta i aust. Ho er rundt 765 km lang. Kaveri er ei heilag elv for hinduar, og blir som Godavari også kalla *Dakshin Ganga* ('Sør-Ganges'). Ho er særs viktig i tamilsk litteratur både som heilagdom og som landskapsbilete.

Elva har utspring ved valfartsstaden Talakaveri som ligg rundt 1500 moh. i Brahmagiri i Dei vestlege Ghatfjella. Ho har eit nedslagsfelt på rundt 71 700 km².

Kaveri ved Tiruchchirappalli (Trichy) og Srirangam.
Elva renn hovudsakleg sør- og austover. Dei øvre delane er prega av stryk og bratte elvebreidder.
I Karnataka deler Kaveri seg dei heilage elveøyane Srirangapatnam og Sivasamudram, der ein også finn ei rekkje stryk som mellom anna er bygde ut til vasskraft. I Tamil Nadu er ho oppdemd ved Mettur, både til vasskraft og til forbetra kunstig vatning. Aust i Tamil Nadu dannar Kaveri ei ny heilag valfartsøy, Srirangam, ved Tiruchchirappalli. Her er ho blitt demd opp ved Grand Anicut i oldtida og på ny i 1836–38 (den nordlege Kollidam-delen).

Ho munnar ut i Bengalbukta gjennom to hovudmunningar i Kaverideltaet.
Dette deltaet sør for Cuddalore er rundt 10 000 km² stort og er kjend som «hagen til Sør-India». Kaveri er ei særs viktig kjelde til kunstig vatning, og har livnært både eldgamle sørindiske rike og moderne byar.

Elva har mange bielvar, som Shimsha, Hemavati, Arkavathy, Kapila, Honnuhole, Lakshmana Tirtha, Kabini, Lokapavani, Bhavani, Noyyal og Amaravati.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Rivers of India, nih.ernet.in
2. 1 2 3 4 5 6  Kaveri River, britannica.com


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Kashmirflugesnappar** |
| klasseklasse |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** VU Sårbar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Flugesnapparfamilien Muscicapidae |
| **Slekt:** | *Ficedula* |
| **Art:** | **Kashmirflugesnappar** *F. subrubra* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Ficedula subrubra***Hartert, 1934 |

**Kashmirflugesnappar**, *Ficedula subrubra*, er ein liten sporvefugl i flugesnapparfamilien, Muscicapidae. På eit tidspunkt var han vurdert å vere ein underart av dvergflugesnappar, *Ficedula parva*. 
Dette er ein insektetande art som hekkar i nordvestre Himalaya i Kashmir-området i Pakistan og India. Han er trekkfugl og overvintrar i åsane i sentrale Sri Lanka og Dei vestlege Ghatfjella i India.

Kashmirflugesnapparar hekkar i lauvskog med tett undervegetasjon, byggjer reir i eit hòl i eit tre og legg 3-5 egg som blir ruga av hoa. Dei overvintrar på teeigendomar, i hagar, skogbryn og opne område i skog, vanlegvis over 750 moh.

Dei fleste individa forlèt hekkeområda i september, kjem til Sri Lanka i oktober og dreg igjen i slutten av mars. Ein av dei beste stadene å sjå denne sjeldne arten er Victoria Park i Nuwara Eliya.

Denne arten er 13 cm lang, i kroppsforma liknar han den litt mindre dvergflugesnapparen. Hannen har ei gråbrun overside med ein oransjeraud hals, bryst og kroppssider, avgrensa med svart på hals og bryst. Hoer og fuglar første vinteren har litt brunare overside, og det raude på undersida kan reduserast til berre ein rosa flekk.

Hannar av den liknande taigaflugesnappar, *Ficedula albicilla*, har raudoransje område avgrensa til halsen og toppen av brystet, og manglar svart ramme.

Songen er ein kort melodisk *sviit-iit sviit-iit-did-hi*, og ropet er eit skarpt *sjakk*.

Dette er ein sårbar art med ein minkande bestand og hekkeutbreiing, hekkeområdet er òg sterkt fragmentert. Kommersiell tømmerhogst, landbruk og husdyr på beite har øydelagt habitat i temperert, blanda lauvskog. Populasjonen er trudd å vere mellom 2500 og 10 000 individ.

Kjelder
-------

* *Første versjon av denne artikkelen byggjer på «Kashmir Flycatcher» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2011.* Han gav følgjande kjelde:

* *Birds of India* by Grimmett, Inskipp and Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* Oppslag i IUCN raudliste på Ficedula subrubra

### Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Videoar, bilete og lydopptak av kashmirflugesnappar hos Internet Bird Collection
**Nursultan Abisjuly Nazarbajev** (fødd 6. juli 1940) er ein kasakhstansk politikar, og president i Kasakhstan frå 1990 til 2019. I 2018 blei han utnemnd til leiar for Tryggingsrådet i Kasakhstan på livstid.

Nursultan Nazarbajev vart fødd i ein bondefamilie i landsbyen *Tsjemolgan* i Alma-Ata oblast i sovjetrepublikken Kasakhstan. Han byrja å jobba for det sovjetiske kommunistpartiet i 1969 og i 1979 kom han med i sentralkomiteen i kommunistpartiet i Kasakhstan. I 1989 vart han førstesekretær for kommunistpartiet i Kasakhstan, og medlem av nasjonalforsamlinga i Sovjetunionen. I april 1990 vart han den første presidenten i Kasakhstan. 1. desember 1991 vart det for første gong halde direkte presidentval i Kasakhstan. Nazarbajev vann med 98,7 % av røystene, og leia Kasakhstan til sjølvstende då Sovjetunionen vart oppløyst seinare same månaden. 29. april 1995 vart presidentperioden hans utvida til 2000 ved folkeavrøysting. 10. januar 1999 vart det halde nye presidentval, denne gongen vann han med 79,8 % av røystene.

Som president i Kasakhstan har Nazarbajev ført ein balansert utanrikspolitikk og freista å oppretthalda gode forhold med både Russland og vesten. Han har opna Kasakhstan sine oljefelt for amerikanske oljeselskap, og har gjennomført ei viss økonomisk liberalisering. Politisk liberalisering har han gjennomført mindre av. Opposisjonen og pressa vert haldne under streng kontroll. Ifylgje Amnesty International har opposisjonspolitikarar vorte idømt fengselsstraff for fredeleg opposisjonsaktivitet.

4. desember 2005 vart han vald som president for ein ny sjuårsperiode med 91,2 % av røystene. Valobservatørar frå Organisasjonen for Tryggleik og Samarbeid i Europa rekna ikkje valet som fritt og rettferdig, grunna trakassering og trugsmål mot opposisjonen og for strenge restriksjonar på opposisjonen sin valkamp.

Nursultan Nazarbajev er gift med Sara Alpysovna Nazarbajeva og har tre døtrer.

Kjelder
-------

1. ↑  July 2018, Aigerim Seisembayeva in Nation on 13 (13. juli 2018), «Kazakh President given right to head National Security Council for life», *The Astana Times* (på engelsk), henta 22. april 2021
2. ↑  «Kazakstan - Amnesty International», *web.archive.org*, 18. desember 2005, arkivert frå originalen 18. desember 2005, henta 22. april 2021
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
| Dungeness  |
| --- |
| Prospect Cottage i Dungeness (2004)Prospect Cottage i Dungeness (2004) Prospect Cottage i Dungeness (2004) |
| Plassering |
| 

Dungeness is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Kent |
| Distrikt | Shepway |
| Geografi |
| Koordinatar |  50°55′″N 0°58′″E﻿Koordinatar: 50°55′″N 0°58′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Dungeness**
 |

**Dungeness** er ein landsby og eit nes i det søraustlege Kent i England. 

Namnet kjem anten frå eit gammalt fransk ord som kan omsetjast med «farleg nase» (syner til geografien i området), eller av Denge + nes, etter den nærliggande Denge Marsh. Han ligg på spissen av ei halvøy bygt opp av grus. 

Dei fleste av husa er små trehus av ein type som fiskarar tradisjonelt har budd i i det sørlege England. 

Den mest kjente turistattraksjonen, bortsett frå at heile landsbyen er så spesiell at han reknast som ein attraksjon, er hytta til regissøren Derek Jarman, som er måla i svart, med eit dikt måla på den eine veggen. Hagen er dekorert med småstein, drivved, skrapjern og nokre hardføre planter. Det er skrive ei bok om hagen, *Derek Jarman's Garden*, ISBN 0-500-01656-9.

Eit fyrtårn i utkanten av landsbyen er ope for publikum. 

I 1920- og 1930-åra vart det bygd tre massive betongkonstruksjonar, kjent som «Lyttande øyre». Dei er akustiske spegl, som skulle fungere som varselssystem ved ein eventuell fiendtleg invasjon. Dei fungerte ikkje særskild godt, og då radar vart tilgjengeleg vart dei lagt ned. English Heritage arbeider for å sørgje for at ålmenta skal få tilkomst til lyttestasjonane.

Landskapet rundt Dungeness er særs spesielt, med mange små innsjøar som dels er naturlege og dels kunstige. Det har oppstått eit unikt økosystem, med fleire planter og dyr som ikkje finst andre stader i England. Området er òg attraktivt for sjøfuglar, og det er oppretta eit verneområde for fuglar og eit fugleobservatorium.

Rett ved Dungeness ligg to store atomkraftverk som forsyner området med elektrisk kraft. 

Landsbyen har vore brukt i innspelinga av fleire musikkvideoar, og er avbilda på fleire plateomslag, som *So Much for the City* av The Thrills og *Aled* av Aled Jones.

Jernbanestasjonen i Dungeness er endestasjon for Romney-, Hythe- & Dymchurch-banen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dungeness» frå Wikipedia på bokmål, den 16. januar 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* BBC Things

 |