recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sophie Marie Louise de Grouchy, marquise de Condorcet** (fødd 1764 i Meulan-en-Yvelines, død 8. september 1822 i Paris) var ein fransk filosof, omsettar og *salonnière*.

Liv og virke
------------

Sophie de Grouchy var eldst av dei fire barna til Marie Gilberte Henriette Fréteau de Pény og Francois-Jacques, Marquis de Grouchy. Ho fekk ei god utdanning heime, både av brørnes privatlærarar og av den høgt kultiverte mora. Atten år gamal vart Sophie sendt til ein klosterskole for svært rike der ho mellom anna las Rousseau og Voltaire og lærte engelsk og italiensk gjennom å omsette tekstar. På klosterskolen vart ho òg ateist.

22 år gamal gifta Grouchy seg med filosofen og matematikaren Nicolas de Condorcet. Dei budde i *Hôtel des Monnaies* i Paris, der dei starta opp ein salong som vart vitja av franske og internasjonale politikarar, filosofar og litteratar, mellom andre Thomas Jefferson, Adam Smith, Turgot, Pierre Beaumarchais, Olympe de Gouges og Germaine de Staël. Salongen spela ein viktig rolle under framvoksteren av Gironden, ein republikansk fraksjon som under den franske revolusjonen sto i strid med jakobinarane. Under skrekkveldet gjekk Condorcet i skjul og døydde under eit fluktforsøk. Familiens eigedomar vart konfiskerte og Grouchy tente til livsopphaldet ved å måle miniatyrportrett.

Etter at skrekkveldet var over, gav Grouchy ut boka *Lettres sur la sympathie* (1798) der ho legg fram klåre og originale syn på fleire viktige moralske, politiske og rettsfilosofiske tema. Boka vart publisert saman med hennar eiga omsetting av Adam Smiths' *The Theory of Moral Sentiments* ("Moralske kjensler"). Omsettinga hennar var av klårt betre kvalitet enn dei som var blitt publiserte fram til då. I tillegg skreiv og publiserte ho andre tekstar anonymt og under pseudonym. Ho gav ut artiklar som forfekta ein republikansk forfatning og var delaktig i å skrive og redigere ektemannens siste verk, *Esquisse d’un tableau historique des progrès de l’esprit humain* ("Skisser til menneskeleg framgang").

Frå 1795 til ho døydde i 1822 eigna ho skrivetida si til å redigere verka til Condorcet. Ho heldt fram å delta i det filosofiske livet i Frankrike og stod i jamleg kontakt med svogeren Pierre Jean Georges Cabanis som arbeidde med fysiologi og seinare med stoisismen.

Verk
----

* Sophie de Grouchy: *Lettres sur la sympathie ; suivies des Lettres d’amour*, Montréal, Étincelle, 1994
* Adam Smith: *Théorie des sentimens moraux, ou, Essai analytique sur les principes des jugemens que portent naturellement les hommes, d’abord sur les actions des autres et ensuite sur leurs propres actions, traduit de l’anglois sur la septième et dernière édition par Marie-Louise-Sophie de Grouchy Condorcet, Marquise*, Paris, F. Buisson, 1798. Omsetting av *The Theory of Moral Sentiments*

Kjelder
-------

* Sandrine Berges: "Sophie de Grouchy", Edward N. Zalta (red.), *Winter 2019 Edition*. Lest 1. mars 2020.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Letters on Sympathy*, 1798

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Sophie Dorothea Fosså** (fødd 12. juli 1941) er ein norsk kreftforskar, kjend for forskinga si på testikkel- og prostatakreft og dessutan seineffektar av kreftbehandling.

Etter M.D. frå universitetet i Münster i 1964 vart ho dr.med. 1977 ved Universitetet i Oslo for avhandlinga *DNA-absorption cytophotmetry in bladder cancer*.

Ho har sidan 1968 stort sett vore knytt til Radiumhospitalet, der ho vart leiar av Enhet for langtidsstudier. Frå 1993 har ho vore professor II i klinisk onkologi ved UiO. Frå 2005 har ho leidd Nasjonalt kompetansesenter for seineffektar etter kreft. Ho pensjonerte seg i 2011.

Ho har publisert 750 vitskaplege artiklar innanfor feltet onkologi og har vore rettleier for meir enn 30 doktorgradskandidatar. Ho er æresmedlem i Norsk Urologisk Forening.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Kong Olav Vs Kreftforskningspris 1997
* St. Olavs Orden 2000 for sin samfunnsinnsats.
* European Academy of Cancer Sciences, med på å stifte det i 2009
* Honourary Fellow ved Royal College of Radiologists

Kjelder
-------

1. ↑  «Sophie Dorothea Fosså, jobbeside ved UiO».
2. ↑  80 års omtale i Aftenposten 12. juli 2021
3. ↑  «Overlevelseseksperten». Henta 19. januar 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Sophie D. Fosså» frå Wikipedia på bokmål, den 27. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* CRIStin

 |
**Gabriel Nicolás Mezquida Sero** (fødd 21. januar 1992 i Paysandú) er ein uruguayansk fotballspelar, som i 2011 spelte i angrep for Peñarol i toppdivisjonen i Uruguay. Vårsesongen 2011 var han på lån hjå Brann i den norske eliteserien.

Mezquida begynte karrieren sin i Peñarol, der han vart teken opp på førstelaget i 2008-sesongen. 22. januar 2009 skreiv han under på ein intensjonsavtale med den tyske klubben Schalke 04, men heldt fram å spela for Peñarol. Mezquida har vore på prøvespel hjå Schalke. Før 2011-sesongen gjekk han på lån til Brann i Noreg. Låneavtalen varte til 1. august 2011. Han debuterte i Tippeligaen for Brann som innbytar i opningskampen i 2011-sesongen, heime mot Rosenborg 20. mars 2011. I juni 2011 sa Brann-trenaren, Rune Skarsfjord, seg svært nøgd med Mezquida, sjølv om han vart hemma i vårsesongen av ein skade som sette han ut av spel i mai og starten på juni. Då låneavtalen gjekk ut, vende Mezquida likevel attende til heimlandet. Skarsfjord sa då at avgjerda vart teken av sportslege grunnar. Mezquida fekk ingen tippeligakampar frå start for Brann, men kom inn som innbytar tre gonger, og skåra dessutan to mål i ein cupkamp mot Tertnes.

Mezquida har spelt landskampar for Uruguay på U-15- og U-17-nivå.

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk og internasjonal fotballstatistikk
2. ↑  Nicolás Mezquida at noticiasmanyas.com
3. ↑  Schalke Sign Striker Nicolás Mezquida
4. ↑  en&u=http://www.espectador.com.uy/1v4\_contenido.php%3Fid%3D142100%26sts%3D1&prev=/language\_tools&usg=ALkJrhg4aRqINKfqS312nFrRYWUb26X2eA Juvenil de Peñarol al Schalke 04[*daud lenkje*]
5. ↑  *Neuer fehlt am Dienstag, neuer Gastspieler aus Uruguay stellt sich vor*, arkivert frå originalen 18. juli 2011, henta 19. mars 2011
6. ↑  Brann sine nettsider Arkivert 2011-06-15 ved Wayback Machine. henta 19. mars 2011
7. ↑  «Juninho reiste hjem til Brasil» Arkivert 2011-06-18 ved Wayback Machine. i Bergens Tidende 15. juni 2011.
8. ↑  «Mezquida sendes hjem» Arkivert 2011-08-17 ved Wayback Machine. i BT 13. juli 2011
**Hans Rustad** (fødd 13. desember 1950) er ein norsk journalist, forleggjar og føredragshaldar. Han er kjent som grunnleggjar og redaktør for den konservative nettavisa Document.no.

Rustad har tidlegare arbeidd som redaksjonsassistent i *Verdens Gang* og som journalist i *Morgenbladet* og Norsk Telegrambyrå. Som ung var han aktiv i Sosialistisk Ungdomsforbund. I 1985 leverte han hovudfagsoppgåva i historie ved Universitetet i Oslo om utføringa av og responsen på Holocaust. I 1990 starta Rustad opp sitt eige forlag, Document forlag, og driv framleis som forleggjar. Forlaget har utgjeve fleire bøker innan politisk filosofi.

*Document.no*, som Rustad i dag er redaktør for, har vakse mykje i lesartal dei seinare åra. I 2019 opplyste nettstaden å ha over 400 000 ulike besøksadresser. I 2018 vart Rustad medlem i Norsk Redaktørforening.

Kjelder
-------

1. ↑  «Disse tre kontroversielle redaktørene er enige om én ting: Norge er ute å kjøre». *Stavanger Aftenblad*. 9. september 2017. Henta 14. august 2019.
2. ↑  Rustad, Hans (1. januar 1985). «The holocaust: execution & response : an appraisal». HRustad. Henta 14. august 2019.
3. ↑  «430.000 brukere – 40.000 følgere på Facebook». *Document*. 11. februar 2019. Henta 14. august 2019.
4. ↑  «Document.no-redaktøren får være med i Redaktørforeningen». *Nettavisen*. 8. juni 2018. Henta 14. august 2019.
Ronaldo de Assis Moreira
**Ronaldo de Assis Moreira** (fødd 21. mars 1980) i Porto Alegre, Brasil), betre kjend som «Ronaldinho» *(vesle Ronaldo)*, vert sett på som ein av verdas beste fotballspelarar.

Ronaldinhos namn vart kjent då han vart toppscorar i verdsmeisterskapen for U-17, og han starta si profesjonelle karriere i den brasilianske klubben Grêmio, der han spela frå 1998 til 2001. Han debuterte på Brasil sitt landslag 26. juni 1999 i ein kamp mot Paraguay i Copa América. Han har til no spelt 34 landskampar for Brasil og scora 14 mål.

I 2001 signerte Ronaldinho ei femårskontrakt med den franske klubben Paris Saint-Germain. Klubben sin manager syntest likevel at Ronaldinho var meir oppteken av nattelivet enn av fotball. Han byrja ikkje å spele før sesongen 2001/2002 på grunn av ein langvarig juridisk dragkamp mellom PSG og Grêmio omkring overgongssummen. 

I 2002 var Ronaldinho med på å vinne VM for Brasil. Eit av turneringa sine høgdepunkt var Ronaldinho si scoring i kvartfinalen mot England, der han lobba ballen over keeper David Seaman fra 35 meters hold. 

I 2003 kunngjorde Ronaldinho at han ynskte å forlate PSG etter at dei ikkje kvalifiserte seg for Champions League. Det sette i gang ei budrunde blant toppklubbane. 19. juli underteikna han ei kontrakt med FC Barcelona. Ronaldinho leia Barcelona til andre plass i den spanske toppserien i sesongen 2003/2004.

Saman med Samuel Eto'o, Deco, Henrik Larsson og Ludovic Giuly utgjer Ronaldinho eit fryktinngytande angrep, som har gjeve klubbben ei klar leiing i den spanske ligaen i sesongen 2004/2005. 

20. desember 2004 vart Ronaldinho kåra til Årets spelar av FIFA.

I november 2005 vart han kåra til Europas beste fotballspelar og mottok gullballen framføre spelarar som Chelseas Frank Lampard og Liverpools Steven Gerrard.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ronaldinho**

* FootyMania.com => Spelarprofil: Ronaldo de Assis Moreira Arkivert 2005-03-02 ved Wayback Machine.

  


| * v
* d
* e
Brasil sitt landslag – VM i fotball 2002 (verdsmeistrar) |
| --- |
| 
* 1 Marcos
* 2 Cafu (kaptein)
* 3 Lúcio
* 4 Roque Júnior
* 5 Edmílson
* 6 Roberto Carlos
* 7 Ricardinho
* 8 Gilberto Silva
* 9 Ronaldo
* 10 Rivaldo
* 11 Ronaldinho
* 12 Dida
* 13 Belletti
* 14 Ânderson Polga
* 15 Kléberson
* 16 Júnior
* 17 Denílson
* 18 Vampeta
* 19 Juninho Paulista
* 20 Edílson
* 21 Luizão
* 22 Rogério Ceni
* 23 Kaká
* Landslagstrenar: Scolari

 | Flagget til Brasil |
|  |

| * v
* d
* e
Brasil sitt landslag – VM i fotball 2006 |
| --- |
| 
* 1 Dida
* 2 Cafu (kaptein)
* 3 Lúcio
* 4 Juan
* 5 Emerson
* 6 Roberto Carlos
* 7 Adriano
* 8 Kaká
* 9 Ronaldo
* 10 Ronaldinho
* 11 Zé Roberto
* 12 Rogério Ceni
* 13 Cicinho
* 14 Luisão
* 15 Cris
* 16 Gilberto
* 17 Gilberto Silva
* 18 Mineiro
* 19 Juninho
* 20 Ricardinho
* 21 Fred
* 22 Júlio César
* 23 Robinho
* Landslagstrenar: Parreira

 | Flagget til Brasil |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE

 |
**Hans Scholl** (22. september 1918–22. februar 1943) var ein medisinstudent ved Ludwig-Maximilians-Universität i München som høyrte til den kristeleg og humanistisk motiverte antinazistiske gruppa *Den kvite rosa*. Han blei avretta saman med systera, Sophie Scholl.

Liv
---

Utstilling om Scholl i Ulm.
Hans Scholl var fødd i Ingersheim ved Crailsheim og voks opp i Ulm saman med syskena Inge, Elisabeth, Sophie og Werner. Han var son av den liberale borgarmeistaren Robert Scholl og diakonissesystera Magdalena Scholl. Heimen var protestantisk og kristeleg-humanistisk prega.

I likskap med systera var han i byrjinga ein begeistra tilhengjar av nazismen, og hadde leiande posisjonar innan HJ. På slutten av 1930-talet vendte han seg likevel på grunn av sin kristne tru bort frå nasjonalsosialismen. Både Hans og Sophie Scholl var tiltrekt av katolisismen. Hans Scholl skildrar dette omslaget i eit brev til Carl Muth 22. desember 1941.
Møta med teologar som Muth og Theodor Hacker fekk seinare betydning for flygeblada distributert av Den kvite rosa.

Viktig for Hans Scholl si avvising av nasjonalsosialismen var truleg biskop Clemens August von Galen sine preiker, som Schollfamilien fleire gongar fekk i trykt form i postkassa. I preikene sine åtvara mellom anna Galen mot morda på psykisk sjuke.

Etter Abitur følgde riksarbeidsteneste, og han blei så innrullert i hæren. Han begynte så å studere medisin i München. I feriane måtte han gjere teneste ved fronten. Frå juli til november 1942 var han ved austfronten. 

Syskena Scholl blei arrestert då dei delte ut sin femte pamflett ved universitetet i München, og blei dømd til døden av Folkedomstolen under leiing av Roland Freisler den 22. februar og avretta med giljotin same dag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
**Sophie Gengembre Anderson** (1823–10. mars 1903) var ein fransk-britisk målar på 1800-talet. Ho vert rekna til prerafaelittane, og spesialiserte seg på sjangerbilete av barn og kvinner, typisk i landlege omgjevnader. 

Gengembre Anderson var fødd i Paris i Frankrike med engelsk mor og fransk far, arkitekten Charles Gengembre. I unge år studerte ho portrettmåleri hos Charles von Steuben i Paris.

Då februarrevolusjonen braut ut i 1848 flytta ho med familien sin til Cincinnati i USA. Der gifta ho seg med den britiske kunstnaren Walter Anderson, ein annan prerafaelitt. Dei to drog tilbake til England i 1854. Året etter stilte målarinna ut sitt første bilete i Royal Academy of Arts.

Anderson var ein dyktig målar som særleg kunne få fram lyseffektar og faldar i klede. Ho måla både portrett og landskap, men valde særleg born som modellar. Ho måla til dømes fleire italienske bondeborn som ho møtte på Capri.

Sophie Gengembre Anderson døydde i Falmouth i England.

Galleri
-------

* *Kvinner som lyttar til fuglesong*
* *Syrintida*
* *Portrett av ei ung jente*
* *Ung jente som ordnar håret*
* *Hovudet til ei nymfe*
* *Turteldua*
* *Gjeterfløytist* (1881)
* *Take the fair face of Woman*
* *Elaineor av Astolat*
* *Christmas Time -- "Here's the Gobbler!"*
* *Klar til ballet*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* ULAN

 |
Plasseringa til Gydanhalvøya.
Satellittbilete av Gydanhalvøya
**Gydanhalvøya** (russisk Гыданский полуостров - *Gydanskij goluostov*) er ei halvøy på kysten av Sibir ved Karahavet i Russland. Ho er om lag 500 km lang og 260 km brei. Denne breie halvøya ligg mellom estuara til Ob (Obbukta) og Jenisej, som er to viktige elvar i Russland. Den sørvestlege delen av halvøya grensar til Tazestuaret.

Gydanhalvøya er hovudsakleg flat med mange elvar og innsjøar. Nesten heile halvøya er dekt av permafrost og tundra. 

Langs kysten av halvøya ligg fleire mindre halvøyar som strekkjer seg nordover i Karahavet. Nord for halvøyar ligg nokre store øyar, som Olenij, Sjokalskij og Vilkitskij. Det er to bukter på nordkysten, den smale og djupe Khalmjerbukta og den mindre Juratskijbukta.

Gydanhalvøya ligg i Jamalo-Nenetsk autonome okrug.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gydan Peninsula» frå Wikipedia på engelsk, den 21. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Plassering


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
**Hans Jakobsson Skutle** (5. juli 1821–16. februar 1893) var ein norsk spelemann og gardbrukar frå Hordaland.

Hans var frå garden Selland i Granvin i Hardanger og voks opp der. Han fekk si opplæring av lokale spelemenn i Granvin, mellom dei Eirik Medås og Otte Haukanes. Hans var elles ein av dei faste læregutane til Nils Rekve, og kom til å føre vidare mykje spel etter han. 

I 1852 gifta han seg til eit av gardbruka på Skutle i Voss. Ved sidan av spelet dreiv han garden og livnærte seg òg som skreddar.

Hans vart med tida ein viktig tradisjonsberar i Hardanger og Voss, som kunne ha eit kritisk blikk jamvel til Ola Mosafinn, især når Mosafinn brigda for mykje på det gamle spelet. 

I Hardanger er Hans Skutle rekna som opphav til ein heil slåttetradisjon. Mellom dei som tok opp arven etter han var Lars Istad og Severin Kjerland. Han lærde òg bort mange slåttar til Ola Mosafinn. Gjennom Severin Kjerland gjekk mykje av dette spelet i arv til Anders S. Kjerland, son av Severin. Korleis tradisjonen etter Hans ser ut, kan sjåast under Slåttar frå Hardanger.

I Hardingfeleverket er rullane 48/62 og 53 etter Hans, tradert ved Severin Kjerland.

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑
***Ronja Røverdatter*** (svensk *Ronja Rövardotter*) er ei barnebok skriven av Astrid Lindgren som kom ut i 1981. Hovudpersonen i boka er Ronja, ei jente som er dotter av ein røvarhøvding. Boka fortel om henne frå fødselen av, men størsteparten av handlinga finn stad når ho er i tiårsalderen. Forteljinga er også blitt festa til film som kom ut i 1984 med Tage Danielsson som regissør.

Handling
--------

*Ronja Røverdatter* handlar om barndommen til Ronja, ei jente som veks opp i ei borg i ein aude skog som dotter av røvarhøvdingen Mattis. Mora er den sterke Lovis, som held styr på røvarflokken. Elles er gamle Skalle-Per ein viktig person i oppveksten hennar.

Røvarane ligg i strid med ein annan bande, leidd av Borka. Desse flytter etterkvart inn i eine halvdelen av røvarborga, som er blitt skild frå den andre av eit lynnedslag same natta Ronja vart fødd. Ronja blir etter kvart ven med den jamgamle sonen til Borka, Birk.

Ronja tek tidleg til å uforska skogen rundt borga. Ronja klarar fort å tilpasse seg naturen, med det yrande dyrelivet og ei verd full av underjordiske skapningar, særleg dei trugande villvettene. 

Styresmaktene, gjennom «knektane», truger livsgrunnlaget til røvarane. Det største trugsmålet er likevel kløfta mellom dei to gruppene. Ronja og Birk prøver hardt å forsona dei, Ronja ved å gje seg sjølv som gissel til Borka etter at Birk er blitt fanga av mattisrøvarane og ved å bryta dei sterke banda til far sin. Etter ein sommar der ho og Birk bur saman i ei grotte vekke frå borga, går fedrane deira med på å sameina bandane. Saman klarer dei driva knektane ut av skogen.

Ronja og Birk er likevel ikkje heilt nøgde. Når dei blir vaksne vil dei ikkje leva av overfall. I staden set dei sin lit til ein sølvskatt Skalle-Per har fortald Ronja om.

Filmatisering
-------------

Hagaparken slottsruin, der noko av filminnspelinga fann stad.
Lindgren tok til å skriva boka i 1979, og allereie før ho var ferdig hadde ho teke til å samtale om ei filmatisering med Olle Hellbom, som hadde regissert mange av bøkene hennar. Våren 1982 hadde Hellbom ordna med finansiering, medarbeidarar og ein passande innspelingsstad, men døydde i juni 1982.

Tage Danielsson tok over, og innspelinga starta hausten 1983. Utandørsscenane blei spelte inn på Sörknatten i Dalsland, Blåsjön i Jämtland og ved Haga slottsruin i Solna. Innandørsscenane blei spelte inn i studio i Oslo og Stockholm og i Tykarpsgrotta. I juni 1984 var innspelinga ferdig og filmen hadde premiere jula 1984.

Namnet Ronja
------------

Kvinnenamnet Ronja er blitt brukt i Noreg sidan 1980-talet, truleg på grunn av forteljinga om Ronja Røverdatter.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Karlsson Erséus, s. 172-195

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Ronja Rövardotter» frå Wikipedia på svensk, den 19. september 2009.*

* Karlsson, Petter; Erséus, Johan, *Från Snickerboa till Villa Villekulla - Astrid Lindgrens filmvärld*, ISBN 91-37-12365-3  (Svensk Wikipedia)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)

 |
**Susheela Raman** (fødd 21. juli 1973) er ein australsk songar og låtskrivar av indisk opphav.

Raman blei fødd i London av tamilske foreldre frå India, men flytta som barn til Australia med familien. Ho studerte og opptredde med sørindisk karnatisk song, men blei frå tenåra meir oppteken av blues og rock. Seinare utvida ho kjennskapen sin til indisk musikk gjennom studie med hindustanisongaren Shruti Sadolikar, og prøvde å finna eit uttrykk som samla dei to tradisjonane saman med Sam Mills. Ho har seinare studert med bhaktisongaren Kovai Kamla.

Raman og Mills gav ut det første albumet i 2001, *Salt Rain*, på plateselskapet Narada, eit underselska til EMI. Plata selde til gull i Frankrike og kom til finalen i den engelske utdelinga av Mercury Music Prize. BBC Radio 3 utnemnde henne til «beste nykomling» i sine prisar for verdsmusikk.

På det andre albumet, *Love Trap* frå 2003, song ho saman med mellom anna den nigerianske trommeslagaren Tony Allen og Yat Kha-songaren Albert Kuvezin frå Tuva. *Music for Crocodiles* frå 2005 blei delvis spelt inn i Chennai i India. «The Same Song» frå albumet blei brukt i slutten av filmen *The Namesake* regissert av Mira Nair.

På det fjerde albumet sitt, *33 1/3* frå 2007, gjekk Raman vekk frå å skriva sine eigne songar, og tolka i staden songar kjende frå 60- og 70-talet, mellom anna skrivne av Bob Dylan, John Lennon og Velvet Underground. Musikken var framleis prega av ei blanding av aust og vest, med musikarane Sam Mills på gitar, Vincent Segal på cello, og Aref Durvesh på tabla og perkusjon.

Verkliste
---------

* *Salt Rain* (2001
* *Love Trap* (2003)
* *Music for Crocodiles* (2005)
* *33 1/3* (2007)
* *Vel* (2011)
* *Queen Between* (2014)
* *Ghost Gamelan* (2018)

Kjelder
-------

* Artistpresentasjon ved BBC3
* «Susheela Raman» med smakebitar frå 33 1/3 på bigozine2.com
* Susheela Raman-biografi på last.fm
* «Susheela Raman» Arkivert 2007-10-23 ved Wayback Machine. ved Harmony Ridge Music

Bakgrunnsstoff
--------------

* susheelaraman.com offisiell nettstad
* Intervju med Susheela Raman og Sam Mills frå plateselskapet Narada

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* Munzinger (pop)

 |
**Susannah Melvoin** (fødd 26. januar 1964) er ein USA-amerikansk songar og låtskrivar, mest kjend for arbeidet med Prince i midten av 1980-åra. Ho kjem frå ein musikalsk familie og er tvillingsystera til musikaren Wendy Melvoin, systera til Jonathan Melvoin og dottera til jazzpianisten Michael Melvoin.

Susanna arbeidde mykje med Prince i midten av 1980-åra i då systera Wendy' var medlem av The Revolution. På denne tida var ho solovokalist for eit av sideprosjekta til Prince, The Family. Prince skreiv The Family-songen «Nothing Compares 2 U» frå 1985, om Melvoin. Denne songen vart ein stor hit då Sinéad O'Connor spelte han inn i 1990. Melvoin var trulova med Prince, og medan dei var saman skreiv han fleire songar om ho.

Melvoin har sidan arbeidd som korvokalist for artistar som Roger Waters, Eric Clapton og Mike Oldfield.

Som låtskrivar har ho vore medlåtskrivar på songar framførte av Madonna, Eric Clapton og Doyle Bramhall II frå Arc Angels.

Ho var gift med Doyle Bramhall II frå 1997 til 2010 og har to døtrer med han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Susannah Melvoin» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Lewis, Everett, DVD commentary, *Luster*
2. ↑  Elan, Priya (20. september 2008). «Purple Reign». *The Guardian*.
3. ↑  Nilsen, Per (2003). *Dance Music Sex Romance: Prince: The First Decade*. SAF. s. 199. ISBN 0-946719-64-0.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Susannah Melvoin ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Afotisk** er eit omgrep som gjeld havdjupna frå 200 meter og nedover, der det ikkje er lys nok for fotosyntesen til plantene. Formelt er sonen definert som djupna der mindre enn 1 % av sollyset når ned. Derfor er bioluminescens den einaste lyskjelda ein finn i denne sonen. Det meste av maten kjem frå daude organismar som søkk ned til botn frå vasslaga over. 

Djupna til den afotiske sonen kan vere sterkt påverka av faktorar som turbiditet og årstida. Den afotiske sonen ligg under den fotiske sonen, som er den delen av sjøen som er direkte påverka av sollyset. 

Temperaturane kan varierer frå om lag 0 til 6 ºC. Ein finn ofte uvanlege og unike skapningar i dette bekmørke vatnet, som pelikanålar, kjempeblekksprut, marulkar og vampyrblekksprut.

Den afotiske sonen er vidare delt inn i sonane: batyalsone, abyssalsone og hadalsone. Batyalsonen strekkjer seg frå 200 til 2000 m, abyssalsonen frå 2000 til 6000 m og hadalsonen frå 6000 m til havbotn. Vesen i desse områda lever i totalt mørke.

Sjå òg
------

* Hadal
* Abyssal
* Bental
* Pelagisk
* Fotisk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aphotic zone» frå Wikipedia på engelsk, den 5. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  Pinet, Paul R. *Invitation to Oceanography*. Jones & Bartlett Publishers. s. 294. ISBN 0-7637-5993-7.
2. ↑  Freiwald, Andre. *Cold-Water Corals and Ecosystems (Erlangen Earth Conference Series) (Erlangen Earth Conference Series)*. Springer. s. 980. ISBN 978-3-540-24136-2.
Svartehavsflåtens armemblem
**Svartehavsflåten** (russisk: Черноморский флот) er ein del av den russiske marinen som er stasjonert i Svartehavet og opererer der, i Azovhavet og Middelhavet. Flåtens hovedkvarter ligger i Sevastopol.

Bakgrunn
--------

Flåten vart etablert 13. mai 1783 av Grigorij Potemkin, samstundes med at byen og flåtebasen Sevastopol vart etablerte. Desse tiltaka var ein del av konsolideringa og utviklinga av dei nye store områda som Det russiske keiserriket hadde sikra seg langs Svartehavet etter Küçük Kaynarca-traktaten og overtaking av Krim-khanatet under ledelse av Potemkin, same året som flåten vart etablert.

Historie
--------

Svartehavsflåten etter sjøslaget ved Sinope i 1853
### Keisardømet

Flåten har sidan den vart etablert, hatt ein stor politisk og militær verdi for Russland. Allereie de første åra var den viktig i å sikre russisk innflyting og kontroll i det søraustlege Europa, og vann i 1790 ein viktig sjømilitær siger over Det osmanske riket i slaget ved Kertsjsundet under den russisk-tyrkiske krig (1787–1792).

Trass at fredsavtalen frå Paris etter Krimkrigen slo fast at Svartehavet skulle vere demilitarisert, vart området fort russisk militært ansvarsområde.

Etter det smertelige nederlaget i den russisk-japanske krig, kor store delar av den russiske marine vart utsletta, braut det ut eit opprør på panserkryssaren «Potemkin» i 1905, noko som seinare viste seg å vere ein viktig gneiste både i forhold til 1905-revolusjonen og den seinare revolusjonen i 1917.

Under første verdskrigen var det ei rekke samanstøytar mellom Svartehavsflåten og fartøy frå Det osmanske riket.

### Sovjettiden

Under den russiske borgarkrigen vart store deler av flåten konfiskert av vestmaktene. Nokre av desse vart overleverte på 1920-tallet, men dei fleste vart erstatta av ein storstilt nybygging og modernisering. 

Etter det tyske angrepet på Sovjetunionen under andre verdskrig vart aktiviteten til flåten koordinert med Den raude armeen, særleg under beleiringen av Odessa og slaget om Sevastopol.

Under Yom Kippur-krigen i 1973 vart flåten sendt ut i Middelhavet for å balansere nærværet frå United States Navy.

Deling med Ukraina
------------------

Flåten i 2016
-------------

I 2016 er flåten styrt av Søre militærdistrikt.

Kystforsvarsavdelingar
----------------------

* 11. kystforsvars- missilbrigade i Anapa med missilsystema Bastion missilkompleks og Bal missilkompleks
* 15. kystforsvars- missilbrigade i Sevastopol
* 810. marineinfanteribrigade i Sevastopol.
* 382. marineinfanteribataljon i Temrjuk
* 1096. luftvernmissilregiment i Sevastopol
* 431. etterretningspunkt i Sevastopol
* 8. artilleriregiment for dekning av kystlinja i Perevalnoje, Krim
* 133. forsyningsbrigade i Bakhtsjisaraj, Krim
* 126. kystforsvarsbrigade i Perevalnoje
* 4. ABC-vernregiment i Sevastopol
* 127. etterretningsbrigade i Sevastopol
* 68. marineingeniørregiment i Jevpatorija

Referansar
----------

1. ↑  Black Sea Fleet (BSF) Morskoyo Flota (Naval Force). Globalsecurity.org.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svartehavsflåten» frå Wikipedia på bokmål, den 29. januar 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Mali Furunes** (fødd 11. juli 1888 i Vestnes, død 22. desember 1968) var ein norsk skodespelar og dansar. I 1913 vart ho med Det Norske Teatret på turne. Etter det heldt ho fram som skodespelar der. Furunes var særleg oppteken av folkedans. Klara Semb og Hulda Garborg støtta henne i det arbeidet. Frå 1914 heldt ho kurs i folkedans for Noregs Ungdomslag. Ho reiste mykje rund i landet, særleg Nord-Noreg, om folkedansinstruktør.

I 1928 kom ho til Romsdalsmuseet. Der starta ho første barneleikarringen i Noreg. Vinterstida reiste ho som danseinstruktør. Det heldt ho fram med heilt til krigen. Etter krigen arbeidde ho mykje med gamle folkedrakter i Romsdal, og ho laga Bolsøybunaden, som var ferdig i 1947.

Ho fekk Kongens fortenestmedalje i 1951. Ho døydde i Oslo.

I 1978 vart det avduka ei minneplate av henne på Romsdalsmuseet. Mali Furunes veg i Molde har fått namn etter henne.

Kjelder
-------

* Aud Farstad: Med rak rygg og lette steg i *100 år 100 navn. Personer som har preget Nordvestlandet*. Sunnmørsposten Forlag 2000
* Profilar i norsk folkedans
* Norsk Flid
Malin Akerman ved New York Fashion Week i 2008. Foto: David Shankbone

**Malin** er ei opphavleg svensk form av det greske kvinnenamnet Magdalena, som betyr «frå Magdala». Magdala var i følgje Bibelen ein liten by i Galilea, og namnet er kjend gjennom den bibelske skikkelsen Maria Magdalena.

Malin har norsk namnedag den 22. juli og svensk namnedag den 10. desember. Nærskylde namn er Mali, Malena og Marlene.

Bruk
----

Namnet Malin blei danna i Sverige på 1500-talet. Det var særs utbreidd som døypenamn på 1970- og 1980-talet. I 2005 var det over 40 000 svenske kvinner som heitte Malin.

Malin var svært lite brukt i Noreg før ca 1960, men har vore blant dei mest populære døypenamna i Noreg frå ca 1990, og var på ti på topp-lista i perioden 1996–2000. I 2008 var det 8 142 kvinner i Noreg som heitte Malin.

Kjende namneberarar
-------------------

* Malin Akerman (f. 1978), svensk skodespelar, modell og songar
* Malin Schavenius (f. 1979), norsk songar
* Malin Reitan (f. 1995), norsk songar

### Oppdikta personar

* Malin Melkerson i *Vi på Saltkråkan*

Stadnamn
--------

Malin er òg det russiske namnet på byen Malyn i Ukraina.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Malin» frå Wikipedia på bokmål, den 10. desember 2008.*

* Søk etter norsk namnestatistikk for Malin hjå Statistisk Sentralbyrå
**Provinsen Øvre Canada** (fransk *Province du Haut-Canada*, engelsk *Province of Upper Canada*) var ein britisk koloni langs nord- og austsidene av Lake Huron og Lake Superior til vasskiljet mot Ottawa-elva. Provinsen eksisterte i perioden 1791-1841. Han omfatta det sørlege av dagens Ontario-provins og ein stor del av det nordlege av han i form av området som gjekk under namnet Pays d'en Haut i den tidlegare franske kolonien Ny-Frankrike. Provinsen blei avstått til Storbritannia etter at britane sigra over franskmennen i Sjuårskrigen, òg kalla den franske og indianske krigen i Nord-Amerika. Øvre Canada var blitt eit område der britiske lojalistar flykta etter den amerikanske revolusjonen.

Provinsen Øvre Canada blei skipa gjennom Konstitusjonsloven frå 1791, som endra provinsen Québec til provinsen Øvre Canada og provinsen Nedre Canada. Ordet «øvre» viser til det geografiske området lenger oppe ved elva Saint Lawrence ved utspringet samanlikna med Nedre Canada, som låg lenger nedover elva mot munningen hennar i Saint Lawrence-bukta.

Kolonien opphøyrde å eksistera i 1841, då han blei slått saman med Nedre Canada til Provinsen Canada.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Øvre Canada» frå Wikipedia på dansk, den 28. november 2021.*
**Øverbysteinen** er ein runestein frå eldre jarnalder. Han vart funnen på garden Øverby i Rakkestad kommune i Østfold, ca. seks kilometer sør for Rakkestad sentrum.

Steinen stod opphavleg eit lite stykke frå gardstunet, på ein stad der det har vore eit gravfelt frå jarnalderen, og eit gammalt vegfar. I 1905 vart steinen henta og lagt som trappestein ved inngangen til hovudbygninga. I 1990 vart huset rive og steinen vart lagt i hagen. I 2017 vart det oppdaga innskrifter på steinen, og han vart undersøkt av arkeologar frå Østfold fylkeskommune og Kulturhistorisk museum. 

Innskrifta er:

**iu irilaR raskaR runoR in(n) isni**

Ei førebels tolking vert:

*Hogg raske* (dvs. dugelege) *Iril runar for Isnil*

*Iril* vert tolka som ein tittel, kanskje det same som jarl. *Isnil* er sannsynlegvis eit kvinnenamn. 

Runene og teksta vert daterte til 400-talet e.Kr. det vil seia til folkevandringstida.

Sjå også
--------

* Runesteinar i Noreg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Øverbysteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 27. november 2019.*
Koordinatar: 64°30′S 63°0′W﻿

**Guépratte Island** er ei isdekt øy som ligg mellom Île Anvers og Brabant Island ved austsida av innløpet til Fournier Bay i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Øya vart først vist på eit kart av Ludwig Friederichsen i 1895 basert på utforskingane i 1873–74 av ein tysk ekspedisjonen under Eduard Dallmann. Ho vart seinare kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, som namngav ho etter kaptein Guépratte i Den franske marinen. Namnet «Discovery Island» vart nytta i 1927 av Discovery Investigations på «Discovery», men det tidlegare namnet vart sidan nytta i staden.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Guépratte Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Guépratte Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Gyachung Kang** er eit 7 952 m høgt fjell i Himalaya på grensa mellom Kina og Nepal. Det er det høgste fjellet mellom Mount Everest og Cho Oyu i Mahalangur-Himal. Cho Oyu ligg om lag 8 km vest for Gyachung Kang, dei to fjella er samanbundne av ein lang bergrygg som ikkje på noko punkt er lågare enn 7 200 m. I aust ligg Nup-La (vestpasset) mellom dalane Rongbuk i nord og Dudh-Kosi i sør. Gyachung Kang blir rekna som den høgste 7000 meters-toppen i verda.

Klatrehistorikk
---------------

10. og 11. april 1964 førsteklatra Yukihiko Kato, Kiyondo Sakeisawa, Kuzunari Yasuhisa (Japan) og Pasang Phutar III (Nepal) toppen. Ruta gjekk over nordvestegga. Tre klatrarar, alle japanarar, mista livet under ekspedisjonen. Eit slovensk klatrelag rundt Andrej Stremfelj gjekk i 1999 opp nordveggen. Dette var den første oppstiginga frå Tibet og den fjerde klatringa totalt. Yasushi Yamanoi gjekk opp att denne ruta i 2001. Under nedstiginga måtte han og kona Taeko opphalde seg i bivuakk på 7 500 m under ein snøstorm med fleire laviner. Begge fekk alvorlege forfrysingar.

Referansar
----------

1. ↑  Gasherbrum III blir ofte oppgitt med same høgd (eller nokre få meter lågare), men ei smålåten skardhøgd gjer at Gasherbrum III ikkje blir rekna som eit fullverdig sjølvstendig fjell.
2. ↑  Marko Prezelj: «Gyachung Kang. An alpine mentality in the Himalaya». I *American Alpine Journal* 2000, s. 75-85. (AAJO)[*daud lenkje*]
3. ↑  Bericht der Nordwanddurchsteigung 2001 auf www.alpinist.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgder og skardhøgder på viewfinderspanorama.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Hans Nikolai Stavrand** (4. januar 1894–17. mars 1980) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Sandtorg i Troms som representerte Venstre og Troms fylke på Stortinget i tida 1950-1961.

Stavrand deltok i sesongfiskeria fram til 1935, og var elles anleggsarbeidar i tida 1919-22. I 1921 gjekk han Trondenes folkehøgskule og skuleåret 1922-23 gjekk han landbruksskule på Gibostad. Frå 1927 til 1948 arbeidde han tidvis som oppmålar for jordstyret i Sandtorg herad. Han overtok farsgarden Nordvik i 1930 og dreiv denne til ein ny generasjon tok over. 

Stavrand var medlem av heradsstyret i Sandtorg frå 1932 til 1959, varaordførar 1938-40. Gjennom heile denne tida hadde han ei mengd styreverv, både i kommunal og privat verksemd, samt i organisasjonar. Ved stortingsvalet hausten 1949 fekk Stavrand fast plass på Tinget, og vart deretter attvald to gongar. Alle tre stortingsperiodane var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Hans Reynolds** (fødd 2. september 1876 i Porsgrunn, død 16. juni 1933 i Porsgrunn) var ein norsk journalist, skribent, folketalar, lyrikar og statsstipendiat. Han er hugsa for sine viser og dikt frå heimbyen, mellom anna «Porsgrunnssangen».

Han tok middelskoleeksamen i 1892, og drog deretter til sjøs. Seinare arbeidde han som journalist i *Varden*, i *Vestfold* i Sandefjord og i *Porsgrunds Tidende*, der han også var den fyrste redaktøren, i 1899. Seinare skreiv han i fleire år for *Norske Intelligenssedler*. 

Reynolds debuterte som lyrikar med *Sange og stemninger* (1899), og gav ut i alt 4 diktsamlingar. Etter kvart forlét han journalistyrket og levde som fri forfattar og føredragshaldar, frå 1919 som statsstipendiat. 

Reynolds vitja tidlegare norske område som Island, Grønland og Færøyane, og gav ut reiseskildringar derifrå under fellestittelen *Hjaa gamalt norskt folk*. Han var også engasjert i Grønlandssaka, i norrønt samhald og i målsaka. Han var i åra 1929–32 redaktør av tidsskriftet *Norrøna* (Tidsskrift fyr norrøn samvinna). Han fekk Melsomprisen i 1927.

Litteratur
----------

* *Sange og stemninger* (1899)
* *Folkekamp* (1905)
* *Telerne i den norske her-soga* (1909)
* *Heimlege tonar* (1911)
* *Dagsens dikt* (1920)
* *Hos gammelt norsk folk* (1905, frå Færøyane)

* *Færøyarne – hjaa gamalt norskt folk* (utvida utg. 1923)

* *Island – hos gammelt norsk folk* (1907)
* *I vesterveg – hjaa gamalt norskt folk III – ferdaskildringar fraa Hebridarne, Orknøyarne, Shetland, Irland og Man* (1912)
* *Gimsøy kloster ved Skien* (1917)
* *Tilsjøs og iland : skisser fra en kystby* (1920)
* *Ferdaminne frå Søre-Jylland* (1925)
* *Grønland. Vestre bygdi* (1926)
* *Porsgrunns-maal – Ordsamling og Porsgrunnsviser* (1952) (Ny utg. 1980, ISBN 82-90068-05-0)

Om han
* Hirth, Eirik. «Hans Reynolds» i *Norsk aarbok*; 1933
* Haugholt, Karl. «Hans Reynolds og hans Porsgrunnsviser» i *Edda*; 1947

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans Reynolds» frå Wikipedia på bokmål, den 3. april 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi på porsgrunn.folkebibl.no
* Biografi på aasentunet.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Hans Svendsgård** (19. juli 1937–15. juli 1996) var ein norsk fiskebåtreiar og -skipper frå Meløy. Han representerte Nordland fylke og partiet Høgre på Stortinget i tida 1981-89.

Svendsgård var son til ein fiskebåtreiar. Sjølv gjekk han etter realskule 1951/52 om bord i fiskebåten, før han tok eksamen ved maskinistskule i 1955 og skipperskule 1956. Frå 1958 til 1981 var han skipper på eigen fiskebåt.

Gjennom 1970-åra engasjerte Svendsgård seg i politikken, mellom anna som kommunestyrerepresentant i Meløy perioden 1972-75. Han var 1971-74 medlem og 1974-82 formann i Notfiskarsamskipnaden. Åra 1979-84 var han elles styreformann for Bodø-avdelinga i Statens Fiskarbank.

Hausten 1981 vart Svendsgård vald inn på Stortinget frå Nordland, og han vart attvald i 1985. På Tinget hadde han alle åtte sesjonane plass i Sjøfarts- og fiskerikomiteen, leiar av komiteen frå 1985 til 1989.

Etter han gjekk ut av Stortinget, var Svendsgård fiskerisjef i Nordland frå 1990 til han døydde i 1996.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Hans Riddervold** (7. november 1795–20. juli 1876) var ein lærar, prest, stortingsmann og statsråd.

Riddervold var fødd ved Åsgårdstrand i Vestfold. Far hans var skipsførar, og han var sjølv til sjøs ei kort tid. 1813 vart han student ved universitetet i Kristiania, tok andreeksamen året etter. 1814-17 var han lærar ved katedralskulen i hovudstaden og lærar ved krigsskulen. Han vart cand. theol. i 1819 og fekk stilling som residerande kapellan i Fredrikstad og overlærar ved 'Fredrikstad høiere almenskole'.

Riddervold vart tilsett sokneprest i Fredrikshald i 1832, frå 1838 var han i tillegg prost i nedre Borgesyssel. 1842-43 var han sokneprest i Østre Toten. År 1843 vart han utnemnd til biskop i Trondhjems stift. Han var den fyrste biskopen utnemnd etter at prostane fekk rett å stemme ved biskopsval.

Riddervold var i perioden 1827 til 1842 representant på alle stortingssamlingane. Fram til 1833 representerte han Fredrikstad, 1836-42 Fredrikshald. I 1845 bad han seg fri for val. På stortinget 1848 var han atter stortingsrepresentant, då for Trondheim og Levanger. Stortingspresident og odelstingspresident i 1830, og formann i komiteen om kjøpstadskatten. President i stortinget i 1836, 1839, 1842 og 1848. I 1836-stortinget og i det overordentlege storting 1836-37 var han formann i valkomiteen. Også i 1848 var han formann i valkomiteen, samt formann i protokollkomiteen.

19. april 1848 gjekk Riddervold ut av Stortinget då han vart statsråd og sjef i Kyrkjedepartementet. Han leia dette departementet heilt fram til 1. juli 1872, bortsett frå to avbrot, 1849-50 og 1854-55.

Riddervolds politiske og geistlege arbeid var prega av det konservative livssynet hans, men han var ingen motstandar av forsiktige reformer. Skulepolitisk var han ein føregangsmann med sterke ynskje om å heve skulens nytte.

Riddervold vart tildelt Storkors av St. Olavs Orden i 1859 og Borgardådsmedaljen i gull i 1869.

Riddervolds plass i Oslo er kalla opp etter han.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | **Hans Riddervold** på Wikikilden (frie originaltekstar) |

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
**Hans Jakob Rolfsen** (14. september 1820–26. september 1893) var ein norsk lensmann, gardbrukar og stortingsmann frå Hægebostad i Vest-Agder.

Rolfsen var son til ein gardbrukar på Eilefstad i Hægebostad. Han gjekk eit par år på ein privatskule i heimbygda, oppretta og driven av soknepresten. Deretter var han så på kontoret til futen i Farsund i tre år, og sidan ti år hos futen i Valdres. Frå i kring 1850 var han gardbrukar på Birkeland, til han i 1863 kjøpte garden Tingvatne i Hægebostad og busette seg der. Året før hadde han vorte lensmann i Hægebostad, ei stilling han hadde til han døydde. Rolfsen var medlem av heradsstyret i 30 år, ordførar 1856-63. Medlem av forlikskommisjonen 1872-81.

Rolfsen representerte Lister og Mandals amt på Stortinget frå 1857 til 1866. Han var medlem av budsjettkomiteen på alle dei ordinære tingsamlingane, sekretær 1865-66. Elles var han visesekretær i Odelstinget 1862-63 og på omframstortinget 1864, samt medlem av Lagtinget 1865-66.

Han døydde på garden sin, Tingvatne i Hægebostad, i 1893.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF

 |
«Portrett av eldre dame» frå 1887. Kjøpt inn av Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design i 2020. 
**Gyda Gram** (20. november 1851–3. november 1906) var ein norsk kunstmålar.

Liv og virke
------------

Gyda Gram var fødd Dahm i Eidsvoll som dotter av Anneken Lovise Pehrson og distriktslege Jacob Christian Dahm. 

I åra 1872–1874 var ho elev ved Knut Bergsliens malarskule, før ho reiste til München, der ho i 1874–1875 var elev av Lambert Linder. I München delte ho bustad med Harriet Backer. I denne perioden bar bilda hennar preg av inspirasjon frå nederlandsk gullalderkunst.

Ho gifta seg 17. juni 1876 i Kongsberg med trelasthandlar og konsul Carl Gram, ein bror av kunstnaren Andrea Gram. Dei fekk ingen barn.

Etter at Gram gifta seg var ho busett i Drammen, der ho same år arrangerte ein «*allgemeine Münchenermiddag* – der [folk kom] sammen fra alle Verdens Hjørner – fra Drammen, Kongsberg og Chr.a», som ein av gjestene, målaren Eilif Peterssen, skreiv i eit brev. Her var òg Harriet Backer tilstades.

Fram til mannen hennar døydde i 1897 var Gyda Gram mindre produktiv. Ho utførte fleire familieportrett, og uttrykket hennar fekk eit lysare preg, med ei lettare penselføring.

Etter at ho blei enke, hadde ho to opphald i Paris rundt hundreårsskiftet. Produksjonen hennar blei større, og ho utførte fleire landskapsbilde og elegante og dyktig gjennomførte portrett. Ho heldt si fyrste separatutstilling i Drammens Kunstforening i 1903, men ho måtte snart gje opp det vidare arbeidet på grunn av svekka syn.

Gyda Gram var medlem av komiteen for Drammensutstillingen i 1901, og i 1902 var ho med på å stifta Drammens og Oplands Husflidsforening, der ho òg var medlem av det fyrste styret. Ho komponerte òg mønster for foreininga.

Kjelder
-------

1. ↑  "Norway Marriages, 1660-1926", database, FamilySearch ( : 20 February 2020), Gyda Dahm in entry for Karl Sofus Lars Johan Fredrik Gram, 1876.
2. ↑  Alsvik, Henning (1967). *Drammens kunstforening*. Drammen kunstforeningen. s. 93.
3. ↑  Kielland, Else Christie (1958). *Harriet Backer*. Aschehoug. s. 56.

* *Denne artikkelen bygger på «Gyda Gram» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juni 2022.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Wichstrøm, Anne (1983). Kvinner ved staffeliet. Universitetsforlaget. s. 152. ISBN 8200066444.
* Norsk kunstnerleksikon. Universitetsforl. 1982. s. 762. ISBN 8200056899.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk kunstnerleksikon
* KulturNav

 |
**Susan Sontag** (16. januar 1933–28. desember 2004) var ein forfattar, skribent og feminist frå USA. Ho vart fødd i New York.

Ho er kjend for sin innsats for menneskerettar og som ein skarp kritikar av Bush-regima i USA, særskilt i høve til golfkrigane, og staten Israel. Ho skreiv og eit kjent essay i 1964, «Notes on 'camp'», der ho analyserte popkulturen sin måte å naivt feire det estetiske framfor innhaldet.

Kontroverser
------------

Sontag er kjend for å ha sagt at «Mozart, Pascal, Boolean algebra, Shakespeare, parliamentary government, baroque churches, Newton, the emancipation of women, Kant, Balanchine ballets, et al. don't redeem what this particular civilization has wrought upon the world. The white race is the cancer of human history.» Konfrontert med dette seinare svara Sontag ironisk at det var ukjensleg i høve til kreft-offer. 

I 1968 under Vietnamkrigen vitja ho hovudstaden Hanoi i Nord-Vietnam.

Etter terroråtaka på World Trade Center 11. september 2001 skreiv Sontag i *The New Yorker* (24. september 2001):

«Where is the acknowledgment that this was not a 'cowardly' attack on 'civilization' or 'liberty' or 'humanity' or 'the free world' but an attack on the world's self-proclaimed superpower, undertaken as a consequence of specific American alliances and actions? How many citizens are aware of the ongoing American bombing of Iraq? And if the word «cowardly» is to be used, it might be more aptly applied to those who kill from beyond the range of retaliation, high in the sky, than to those willing to die themselves in order to kill others. In the matter of courage (a morally neutral virtue): Whatever may be said of the perpetrators of Tuesday's slaughter, they were not cowards.»

Død
---

Susan Sontag døydde 71 år gamal av leukemi i New York.

Bibliografi
-----------

* *The Benefactor* (1963, dt. *Der Wohltäter*, ISBN 3-596-11414-4)
* *Against Interpretation* (1966)
* *Death Kit* (1967, dt. *Todesstation*, ISBN 3-446-13128-0)
* *Trip to Hanoi* (1969, dt. *Reise nach Hanoi*)
* *Styles of Radical Will* (1969)
* *Illness as Metaphor* (1977, dt. *Krankheit als Metapher*, ISBN 3-446-20425-3)
* *On Photography* (1977, dt. *Über Fotografie*, ISBN 3-596-23022-5)
* *I, etcetera* (1978, dt. *Ich, etc.*, ISBN 3-446-20426-1)
* *Under the Sign of Saturn* (1980, dt. *Im Zeichen des Saturn*, Essays über E.M. Cioran, A. Artaud, H. J. Syberberg, R. Barthes, L. Riefenstahl, W. Benjamin, E. Canetti, ISBN 3-446-13126-4)
* *The Vulcano Lover* (1989, dt. *Der Liebhaber des Vulkans*, ISBN 3-596-10668-0)
* *In America* (2000, dt. *In Amerika*, ISBN 0-312-27320-7)
* *Regarding the Pain of Others* (2003, deutsch *Das Leiden anderer betrachten*, ISBN 3-446-20396-6). Essay über die Kriegsfotografie, in dem Sontag teilweise die Aussagen ihres früheren Essays *On Photography* revidiert

Kjelder
-------

1. ↑  Partisan Review, Winter 1967, p. 57.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |