recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dent de Crolles** er eit karst-fjell på 2062 meter i Chartreuse-fjella som ligg 20 km nordaust for Grenoble og Isère i Frankrike. Fjellet har ein karakteristisk «tann-profil», og er eit lett gjenkjenneleg syn frå Isère-dalen (Grésivaudan) og frå områda kring Grenoble. Det har namn etter tannforma (*dent* er fransk for tann) og byen Crolles, som ligg ved foten av fjellet.

Grottene
--------

Under Dent de Crolles finst eit av dei mest omfattande og innvikla grottesystem i Europa. Grotteklatrarar reknar området som ei av sportens vogger. Den fyrste grundige utforskinga av grottene vart føreteken under 2. verdskrigen. Ei gruppe franske grotteklatrarar utforska grottesystemet. Pierre Chevalier og Fernand Petzl var mellom dei som deltok i grotteforskinga. Dei kom heilt ned til –658 m, som på den tid var den djupast oppdaga grotta i verda. I dag er grottene her rekna som dei sjette djupaste i Frankrike.

Mangelen på tilgjengeleg, eigna utstyr under krigen tvinga Chevalier og resten av gruppa til å utvikle sitt eige utstyr, noko som førte til tekniske nyvinningar. Teknikken med bruk av enkelttau med prusik og mekaniske taukastarar (Henri Brenot sine «aper», fyrste gong brukt av Brenot og Chevalier i ei grotte i 1934) kan knytast direkte til utforskinga av grottegangane under Dent de Crolles.

Etter 1946 har grottene vore under stadig utforsking. Ni ulike inngangar er avdekt. Tre av desse inngangane er jettegryter på toppen av karst-platået, fem er horisontale grottegangar og ein er i bergsida. Grottene er mykje godt ein labyrint, og består av minst 58 km grottegangar der det er råd å ta seg fram. Dei to hovudinngangane går gjennom grottene Trou-du-Glaz og Guiers-Mort. Grottesystemet er i dag særleg kjent for den store variasjonen i grotteruter som dei mange inngangane opnar for.

Skjematisk plan av nettverk av Dent de Crolles. Farger tilsvarer ulike nivåer, døden blir Guiers Velg 0; Blå representerer elven: nivå 0-100 m. Gul (t) nivå 100 til 140 m; Rød (bulevarden på Tritons) nivå 140 til 200 m; grønn (Glaz-Annette) + 350 m. høyde mellom høyeste inngangsplanet avgrunnen Bob Vouay (2022 m) og cave av Guiers Mort er 690metres.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dent de Crolles» frå Wikipedia på engelsk, den 12. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
| **Capraia** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Liguriahavet |
| **Koordinatar** | 43°3′N 9°51′E﻿Koordinatar: 43°3′N 9°51′E﻿ |
| **Øygruppe** | Dei toskanske øyane

 |
| **Areal** | 19,0 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Capraia (466 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Italia |
| **Region  Provins** | Toscana  Livorno

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 366 (2005) |
| **Folketettleik** | 19 /km² |

**Capraia**, i antikken **Capraria**, er ei øy og ein kommune i Italia og ein del av Dei toskanske øyane, utanfor nordvestkysten i provinsen Livorno. Ho ligg 62 km frå byen Livorno og 32 km nordvest for øya Elba. Ho ligg noko nærmare (30 km) den franske øya Korsika. Ho har vulkansk opphav og har eit areal på 19 km². Det høgaste punktet ligg 466 moh. I 2005 hadde kommunen *Capraia Isola* 366 innbyggjarar.

Øya produserer vin og har eit fiskeri for ansjos. Ho vart ein del av Genova i 1527 og det vart bygd mange festningsverk. I 1796 vart ho okkupert ei kort stund av Horatio Nelson. Delar av øya var tidlegare okkupert av ein straffekoloni for jordbruk, men vart lagt ned i 1986. Det meste av øya vart ein del av nasjonalpark. Om lag 40 km mot nord ligg øya Gorgona som òg er kjend for ansjosfiske.

Demografisk utvikling
---------------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Capraia» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistinformasjon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Midtbyen i Hefei
Hefeis plassering i Anhui
**Hefei** (hanzi 合肥; pinyin *Héféi*) er eit kinesisk byprefektur som er provinshovudstad i Anhui i det sentrale, austlege Kina. Byprefekturet har eit areal på 7 266 km2, folketalet vart i 2009 berekna til 4 914 300. Innanfor bygrensene budde i 2007 1 983 930 menneske.

Byprefekturet Hefei omfattar fire distrikt (区 *qū*) og tre fylke (县 *xiàn*).

Historie
--------

Namnet Hefei er frå då Han-dynastiet organiserte området som fylke på 100-talet f.Kr. Frå 200-talet til 500-talet e.Kr. var det eit viktig grenseområde som dei nordkinesiske og sørkinesiske rika ofte kjempa om makt over. Under Tre rike-tida stod til saman fem slag om byen. I det største skal generalen Zhang Liao frå kongeriket Wei med 800 kavaleristar ha sigra over ein Wu-hær på 200 000 mann. 

Under Sui-dynastiet (581–618) og Tang-dynastiet (618–907) var byen sete for prefekturet Lu, og var kjent under det namnet fram til 1400-talet. Under Ming- og Qingdynastia heitte byen Luzhou (庐州).

Byen var ei kort tid, 1853-62, provinshovudstad for Anhui. Han skifta namn til 'Hefei fylke' i 1912. Etter den andre sino-japanske krig vart Hefei i 1949 atter hovudstad for Anhui.

Tianjin-Pukou-jarnbana, med linje eit godt stykke aust for Hefei, stod ferdig i 1912. Hefei tapte då i høve byen Bengbu, som fekk mykje den rolla Hefei tidlegare hadde. Åra 1932–36 bygde eit kinesisk selskap ei jarnbane som knytte Hefei til Yuxikou og Wuhu. Jarnbana var primært bygd for å kunne utvikle dei rike kolressursane nord i Anhui. Næringslivet i Hefei drog nytte av jarnbana då det fekk avsetning for varene sine i i storbyar som Wuhu og Nanjing. Til dess var Hefei ein administrasjons- og regional marknadsby for det fruktbare landbruksområdet særleg sør for byen. Det vart handla med kveite, bønner, bomull og hamp, klede, lêrvarer, bambusprodukt og jarnvarer.

Frå eit folketal på rundt 30 000 midt i 1930-åra voks byen til meir enn det tidoble i løpet av dei neste tjue åra. Då Hefei vart provinshovudstad etter Anqing i 1949, vart den administrative rolla utvida. Veksten kom likevel særleg gjennom industriutvikling. Hefei fekk bomullsindustri, kolkraftverk, maskinindustri, aluminiumsverk, og kjemisk industri. Fleire universitet vart grunnlagt i byen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hefei» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mars 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Odd Lien Grønvik** (31. mai 1918–18. desember 1999) var ein norsk nevrolog som verka som overlege og dommar i Trygderetten.

Grønvik tok medisinsk embetseksamen frå Universitetet i Oslo desember 1946.
Han vart spesialist i nevrologi 1955 og EEG i 1959.
Han hadde ein omflakkande praksis i åra 1946–1953 (Lofoten, Bergen, Oslo). Frå 1953 til 1972 hadde han nevrologisk sjukehuspraksis ved Rikshospitalet og Statens senter for epilepsi i Sandvika. Han var medisinsk medlem i Trygderetten frå 1973 til 1985 og var då samtidig bedriftslege i Dagbladet.

Han var gift (1946-1999) med kullkamerat og seinare spesialist i psykiatri og barnepsykiatri Einfrid Perstølen, og dei fekk fire born.

Odd Grønvik vart arrestert 15. oktober 1943 av den tyske okkupasjonsmakta i Noreg i lag med om lag 50 andre studentar og 10 professorar. Dette var før den store studentaksjonen. Han var først fange i Noreg, og frå desember 1943 i Alsace, Frankrike og seinare Tyskland. Han vart frigjeven 23. desember 1944. Under opphald i Sennheim (nå Cernay) og Bitzweiler var han tillitsmann for dei norske studentane/fangane.
Seinare i livet engasjerte han seg for krigsfangane og gav ut fleire verk om «KZ-syndromet» som følgde av å ha vore fangenskap.

Odd Grønvik var formann i Yngre Legers Forening 1958–1963 og medlem av Legeforeningens landsstyre 1956–1965. Han var medlem av Krigsseilerkommisjonen av 1957.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  
*† Odd Lien Grønvik*
*Sjå òg fylkesveg 203 (fleirtyding)*.
**Fylkesveg 203 i Vest-Agder (Tregdevegen)** går mellom E 39 på Ime og fylkesveg 204 i Harkmark i Mandal kommune. Vegen er 12,9 km lang.

Vegen er ein tilrådd sykkelveg og går i eit idyllisk landskap frå Ime og Jåbekk industriområde, der sykkelstigen langs vegen sluttar. Etter vel to kilometer passerer vegen Brennevinsmyra Miljøpark (innkjørsel frå Skjernøyvegen). Når vegen etter vel fire kilometer kjem til sjøen, finn ein Skagerrak Feriesenter Tregde like før ein kjem fram til sjølve Tregde. Deretter held vegen fram like i sjøkanten forbi Skogsøy til Eigebrekk og vidare til Harkmark kyrkje.

Til Tregdevegen ligg det svært mange hytter, noko som gjer at trafikken om sommaren er svært stor. Sidan vegen er smal, er det prioritert av Mandal kommune få lagt til sykkelstig på vegen.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

 **Mandal**

* Ime
* Fv231 Toftevegen frå Sti til Mønnesland
* Fv230 Skjernøyvegen frå Eskelandsmyra til Dyrstad på Skjernøy (6,7 km)
* Kommunal veg Kigevegen frå Kige til Fv230 Frivoll (1,5 km)
* Tregde
* Kommunal veg til Skogsøy
* Eigebrekk
* Osnes
* Fv204 Harkmark kyrkje

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv203
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar

* Blogg om Tregdevegen
* Skagerrak feriesenter Tregde
**Odd Horn Grythe** (fødd 14. november 1918 på Lillehammer, daud 7. februar 1995 i Oslo) var ein norsk journalist og filmmedarbeidar.

Karriere
--------

Grythe vart tilsett i NRK i 1958 som programleiar, først i radio og frå 1961 i fjernsynet, der han arbeidde til 1986. Han leidde Melodi Grand Prix 1960 saman med Erik Diesen i februar 1960 og deretter opningsshowet til fjernsynet, *Startskuddet* som gjekk i august same år. Deretter var han å sjå i programmet *På direkten.*

Grythe var programleiar for dei seks første utgåvene av Melodi Grand Prix. I 1960 og 1961 leidde han finalen saman med Erik Diesen, medan han leidde sendingane åleine i 1962, 1963, 1964 og 1965.

Grythe vert nok hugsa best som mangeårig programleiar for programserien *Husker du?*, som vart sendt på 1970- og 1980-talet, der eldre vart underhaldne i studio og via fjernsyn med songar og underhaldning frå tidlegare tider. I 1981 var han programleiar for spørreleiken *Fem rette*.

Han var gift første gong med regissøren Kirsten Sørlie og andre gong med NRK-programleiaren Ada Haug. Med Sørlie fekk Grythe dottera Hilde Grythe, som er skodespelar.

Bøker
-----

* 1988 – *Dette husker jeg...* I fulltekst ved nb.no

Filmar
------

* 1988: *Folk og røvere i Kardemomme by* – Musikklærer Andersen
* 1959: *Jakten*
* 1958: *Salve Sauegjeter*

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Odd Grythe» frå Wikipedia på bokmål, den 20. april 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* ISNI

 |
**Kazanka** eller **Qazansu** (russisk Казанка; tatarisk Казансу eller *Qazansu*) er ei elv i Tatarstan i Russland, og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Ho spring ut nær landsbyen Bimeri i Arsk rajon og munnar ut i Kuybysjev-reservoaret i Kazan, nær Kazan Kreml. Ein anna by ved Kazanka er Arsk og den historiske Iske Qazan. 

Elva er 142 km lang. Dei største sideelvane hennar er Ija, Kismes, Sjimjakovka og Sölä. Historisek rann Bolaq-kanalen til Kazanka, før dei vart skild frå kvarandre av ei demning i 1957. Den største vassføringa hennar er 299 m³/s. Elva har status som eit «nasjonalmonument» i Tatarstan.

Under bygginga av Kuybyshev-reservoaret vart den nedre delen av Kazankadalen oversvømd. Delar av elveleiet vart skild frå reservoaret av demningar, og nye elvebreidder vart konstruert. 

Kazanka deler Kazan i to like delar. Det er seks bruer over Kazanka i byen, den mest kjende av desse er Milleniumbrua.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kazanka River» frå Wikipedia på engelsk, den 2. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Tatarisk leksikon
Stripa strømpebukse for barn
**Strømpebukse** er ettersitjade beinklede med buksedel og strømper i eitt. Dei dekker hoftene, underlivet, beina og føtene. Strømpebukser blir brukt som varmande undertøy mellom truse og ytterbukse eller som damestrømper saman med skjørt eller kjole. Tynne strømpebukser er ofte laga av nylon, medan tjukkare og varmare variantar kan vera av bomull, ull (gjerne blanda med lycra for å sikra god passform) eller akryl.

Historie
--------

Den tronge hosebroken frå 1400-talet bestod opphavleg av lange strømpebein som blei bunde til livet og var utstyrt med skrevklede skjult under skjørtekanten på vamsen, men blei sidan sydd saman til eitt plagg, gjerne med ein skamkapsel som buksesmekk. Seinare utvikla desse seg til blant anna pantalongar, ei slags strømpe- eller strekkbukse for menn. Biletet viser ein fransk bankett på 1400-talet der dei unge mennene er formelt kledd, blant anna med snabelsko.
Ein historisk forløpar for moderne strikka strømpebukser finn ein i samansydde hoser frå seinmellomalderen. Desse hosebrokane var populære blant menn på 1400-talet og utvikla seg sidan til blant anna tronge pantalongar som igjen kom på moten som ytterbukser kring 1800. 

Strømpebukser blei for fullt innført mot slutten av 1950-åra og byrjinga av 1960-åra, som ei erstatting for vanlege lange strømper og livstykke for å halda strømpene på plass. Dei blei først teke i bruk av damer og barn, men blei raskt òg teke i bruk av menn, særleg om vinteren. 

Strømpebukse blir hovudsakleg brukt som eit plagg for å halda varmen på beina, men blir òg ofte brukt som eit moteplagg, særleg av kvinner. Strømpebukse kan òg ha ein effekt i å auka blodsirkulasjonen i beina, og blir difor brukt av mange som har problem med dette.

Sjå òg
------

* Tights
* Stillongs
* Hose
* Trikot

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Strømpebukse» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Strømpebukse**

* «DigitaltMuseum: Søk: 'strømpebukse'». DigitaltMuseum.
**Odd Wang Sørensen** (22. desember 1922–10. april 2004) var ein norsk landslagsspelar i fotball frå Borge i Østfold. I tida 1947-55 spelte han 25 landskampar og skåra 17 mål. Han vart cupmeister med IL Sparta i 1952. Sørensen «var en ypperlig angrepsleder med stor gjennombruddskraf. Han «var sikker i situasjonsbedømmelsen, hurtig og meget brysom for et hvilket som helst forsvar - og en goalgetter av rang».

Karriere
--------

### Klubbspel

Sørensen spelte i alle år for IL Sparta i Sarpsborg, eit arbeidaridrettslag som hevda seg i landstoppen i det fyrste tiåret etter 2. verdskrigen. Våren 1948 møtte Sparta trondheimsklubben Freidig til finalen i Noregsserien, forløparen til Hovudserien, og tapte 1-2. Perioden 1948-54 var Sparta eit av dei beste laga i Hovudserien, utan at det makta å nå seriefinalen. Frå 1946 til 1954 nådde Sparta kvartfinalane i cupmeisterskapen annakvart år. I 1952 tok laget seg sågar heilt til NM-finalen, der Sparta slo overraskingslaget Solberg IL med 3-2 og vart noregsmeister. Sørensen la opp i 1957.

### Landslagsspel

Midtspissen Sørensen er særleg kjend for innstasen i landskampen mot USA 6. august 1948. På heimebane i Oslo skåra han fem av måla då Noreg vann 11-0, ein prestasjon ingen annan norsk landslagsspelar har gjort han etter. Ein månad seinare skåra han begge måla då Noreg sigra med 2-0 over Finland i den nordiske meisterskapen. Også fire år seinare skåra han to mål mot Finland i ein landskamp i nordisk meisterskap. I sine seks siste landskampar skåra han ikkje, og enda med 17 landslagsmål på 25 kampar. Gullklokka for 25 kampar fekk han 25. mai 1955, i ein landskamp på heimebane som enda med tap 1-3 mot Irland. 

### Merittar

* Cupmeister 1952 med Sparta

Kjelder
-------

* Magnus Breili: *Fotballboken*. 1967

| * v
* d
* e
Fotball piktogram ~~0~~ Det norske herrelandslaget i fotball – Sommar-OL 1952 ~~0~~ Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1 A. Hansen (gk)**·** 2 Holmberg**·** 3 Boye Karlsen**·** 4 Olsen**·** 5 Svenssen **·** 6 Spydevold**·** 7 Hvidsten**·** 8 Thoresen**·** 9 Wang Sørensen**·** 10 Johannessen**·** 11 Dahlen**·** 12 Blohm (gk)**·** 13 O. Hansen**·** 14 Henriksen**·** 15 Nilsen**·** 16 Pedersen**·** 17 Ødegaard**·** 18 Jevne**·** 19 Kristiansen**·** 20 Orre**·** Trenar: Frank Soo (ENG) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
**Strømm** er ein tidlegare sjølvstendig kommune som har høyrt til både Buskerud og Vestfold fylke. Strømm vart skipa som Strømm formannskapsdistrikt i 1837, men alt i 1838 slegen saman med Svelvik, og under namnet Svelvik formannskapsdistrikt vart området overført frå Buskerud amt til dåverande Jarlsberg og Larvik amt (Vestfold).

I 1845 vart Strømm og Svelvik delte i to sjølvstendige kommunar: Strømm (Strømmen) med 794 og Svelvik med 1 201 innbyggjarar.

1. januar 1964 vart Strømm og Svelvik på nytt slegne saman til ein kommune med namnet Svelvik. Strømm hadde ved samanslåinga 2 618 innbyggjarar.

Jacob Modalsli var frå Strømm.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Historiske arkiv etter Strømm kommune». Arkivportalen. Henta 29. januar 2018.

| * v
* d
* e
Kommunar i Vestfold |
| --- |
| Færder**·** Holmestrand**·** Horten**·** Larvik**·** Re**·** Sande**·** Sandefjord**·** Svelvik**·** Tønsberg | Vestfold fylke |
| **Tidlegare kommunar:** Andebu**·** Borre**·** Botne**·** Brunlanes**·** Hedrum**·** Hof**·** Lardal**·** Nøtterøy**·** Ramnes**·** Sandar**·** Sem**·** Skoger**·** Stokke**·** Strømm**·** Stavern**·** Tjølling**·** Tjøme**·** Våle**·** Åsgårdstrand |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Koordinatar: 33°32′45″N 36°17′11″E﻿

**Qasioun** (arabisk **جبل قاسيون**, **Jabal Qāsiyūn**) er eit fjell med utsikt over byen Damaskus i Syria. Her ligg ei rekkje restaurantar som ein kan sjå heile byen frå. Etter kvart som byen har blitt utvida, har somme bydelar vokse fram ved foten av fjellet. Det høgaste punktet er 1151 meter over havet.

Det er bygd mange skansar i fjellet av det syriske regimet etter starten på den syriske borgarkrigen.

Religiøs tyding
---------------

I fjellsida av Jabal Qasiun ligg ei grotte med mange tilknytte segner. Det er sagt at grotta ein gong var busett av den første mannen, Adam, og både Ibrāhīm (Abraham), og 'Īsā (Jesus) skal ha bedt i grotta. I arabiske historiebøker frå mellomalderen vert ho omtalt som staden der Qābīl (Kain) tok livet av Hābīl (Abel). I hundrevis av år vart grotta rekna som ein stad der bøner vart oppfyllte med ein gong, og særleg i tørkeperiodar, ville herskarane av Damaskus vitje grotta og be om regn. På grunn av mordet som det vert hevda fann stader her, det første mordet i verda, vert ho kalla *Maghārat al-Dam* (Blodgrotta). I følgje sunnimuslimar er Qasioun staden der miḥrābane (bøn-nisjer) til dei 40 helgenane, kalla Abdāl, skal ha bede dei nattlege bønene sine. Det vart bygd ein liten moske over Blodgrootta med desse miḥrābane.

Lenger ned fjellet frå Blodgrotta låg ei anna grotte kalla *Maghārat al-Jūˁ* (Sveltegrotta). Soger om denne grotta er noko forvirrande. Somme seier at førti helgenar døydde der av svelt: al-Harawī, som levde der på 1200-talet skriv at førti profetar døydde der av svelt. I dag er grotta forsegla, omgjeve av hus, men staden vert kalla al-Juyūˁīyah (omtrent 'Hungersstaden').

Ei anna grotte ligg i ei anne fjellside, og lokalt har denne blitt kalla Sjusovargrotta, nemnd i tidlege kristne kjelder, i tillegg til Koranen der dei er kjende som *Aṣḥāb al-Kahf* (Følgjegrotta). Det er derimot mange grotter i denne delen av verda som vert hevda å vere denne grotta. I dag er det bygd ein madressah over grotta, men det er framleis tilkomst for pilegrimar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Qasioun» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  1:10 000, Edition 2-AMS, Series K922. U.S. Army Map Service, 1958
2. ↑  «Syria’s borgarkrig: Closer to the capital». *The Economist*. 13. april 2013. Henta 7 May 2013.
3. ↑  Sam Dagher, 'Assad Readies for U.S. Strike Despite Delay', *The Wall Street Journal*, Tuesday, September 3, 2013, s. A6
4. ↑  «Jabal Qasiyun - Site of Wonders». Arkivert frå originalen 5. mars 2012. Henta 30. mars 2014.
5. ↑  Jason Koutsoukis (September 27, 2008). «Progress at a standstill at the crossroads of the Middle East». *The Age*. Henta 30. mars 2014.
6. 1 2  Josef W. Meri (Trans.): A Lonely Wayfarer's Guide to Pilgrimage. 'Ali ibn Abī Bakr al-Harawī's: *Kitāb al-Ishārāt ilā Ma'rifat al-Ziyārāt*Pg. 24-25. Princeton, 2004.
7. ↑  Koranen 18:7-26.
**Odd Inge Olsen** (fødd 28. desember 1969) er ein tidlegare fotballspelar frå Hitra i Sør-Trøndelag. Han var 1996–2001 aktiv i Molde Fotballklubb og 2001–2004 i Rosenborg Ballklub. I de fleste år ein innsatsfylt midtbanemann, til sist forsvarsspelar.

Karriere
--------

### Klubbspel

Olsen spelte i 1987 og 1988 på Kolstad i femtedivisjon. Åra mellom 1989 og 1994 var han aktiv for Melhus IL, bortsett frå vårsesongen 1991, då han var Strindheim-spelar. Etter å ha spelt på Nardo sitt lag i 1995-sesongen, vart han overført til Molde FK mot 140 000 kroner. Frå 1996 til august 2001 var Olsen ein iherdig midtbanespelar på Molde sitt lag i eliteserien. Gjennom aggressiv innsats og mange skåringar bidrog han til at laget kom på andreplass i eliteserien i så vel 1998 som 1999. Etter over 200 kamper i MFK-trøya, vart han i august 2001 overført til Rosenborg BK mot 2,5 millionar kroner. I RBK måtte Olsen oftast starte som innbytar, men fekk nok kampar til å verte seriemeister kvart år 2001–2004. I 2005 og 2006 var han sideback i Stabæk IF til han vart skadd og la opp.

### Landslagsspel

4. september 1997 fekk Olsen 7 minutt som innbytar mot Aserbajdsjan i Baku. Vel ein månad seinare spelte han andreomgangen i ein mållaus kamp mot Colombia på Ullevaal stadion.

Merittar
--------

Seriemeister: 2001, 2002, 2003, 2004 med Rosenborg BK
Sølvmedalje i serien: 1998 og 1999 med Molde FK

Kjelder
-------

* Odd Inge Olsen i eu-football

Bakgrunnsstoff
--------------

* Odd Inge Olsen i Norges Fotballforbund
Koordinatar: 24°15′N 55°45′E﻿

**Al Buraimi** (arabisk البريمي) er eit guvernement i Oman, som vart skild ut frå regionen Ad Dhahirah.

Fram til oktober 2006 var området ein del av Ad Dhahirah guvernement. På denne tida vart det skapt eit nytt guvernement frå provinsane Al Buraymi og Mahdah. Ein tredje provins, Al Sunaynah, vart oppretta frå delar av desse to.

Skildring
---------

Byen Al-Buraymi er ein oaseby nordvest i Oman, på grensa til Dei sameinte arabiske emirata. Ein tilstøyande by på den emiratarabiske sida av grensa er Al Ain. I mange tiår var det open grense mellom Al-Buraimi i Oman og Al-`Ain i UAE. Frå 16. september 2006 vart denne grenseovergangen flytta til eit område rundt Hilli som er kring 8 kilometer frå den tradisjonelle opne grensa. Den tradisjonelle grensa nær Al-`Ain by er no stengd for alle utanom dei med gyldig visum. (Folk frå land i Golfrådet treng ikkje visum).

Før grenseovergangen vart flytta, var det relativt vanleg for utanlandske arbeidarar frå Al-`Ain å leige hus eller leilegheit i Al Buraimi, sidan dei kosta omtrent halvparten av prisen for tilsvarande bustad i Al-`Ain. Dette endra seg derimot når ein måtte ha visum, sidan det vart lange køar ved overgangane i rushtida.

Geografi
--------

Landskapet i Al-Buraimi skil seg stort frå landskapet i Al-`Ain, og består hovudsakleg av vide grussletter og skarpe steinar. Al-Buraimi er langt mindre enn den tilstøytande byen Al-`Ain og er openberr mindre velståande. Gatene i Al-Buraimi har ikkje namn og utviklinga i byen skjer stykkevis.

Historie
--------

Al-Buraimi har vore ein del av Oman frå kring 600 evt. Azd-stammene i Oman budde i området. Al-Buraimi vart så fråflytta på 700-talet og stod tom fram til Al Nuaimi-stamma bygd opp att byen på 1800-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al Buraimi guvernement» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juni 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* World66 Buraimi World
* Bulletin Arkivert 2020-12-04 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Guvernement i Oman |
| --- |
| Guvernement | Ad Dakhiliyah**·** Ad Dhahirah**·** Al Batinah Nord**·** Al Batinah Sør**·** Al Buraimi**·** Al Wusta**·** Ash Sharqiyah Nord**·** Ash Sharqiyah Sør**·** Dhofar**·** Masqat**·** Musandam | Flag of Oman |
| Tidlegare regionar (nedlagd i 2011): | Al Bāţinah**·** Ash Sharqiyah |
**Odd Rasdal** (6. juli 1911–4. mars 1985) var ein norsk langdistanseløpar frå Bergen som vann kongepokalen i friidrett tre år på rad, 1937-39. Han var medlem av TIF Viking i Bergen.

Aktiv
-----

Under Sommar-OL 1936 vart Rasdal niandemann på 10 000 meter med tida 31.40,4, norsk rekordforbetring med 0,4 sekundar. Same plasseringa fekk han på distansen to år etter under EM i friidrett 1938.

Rasdal vart norsk meister både på 5 000 og 10 000 meter i åra 1937, 1938 og 1939, samt i terrengløp fem år på rad frå 1935 til 1939. For trippelsigrane i åra 1937-39 fekk han kvart år tildelt kongepokalen i friidrett.

Den 10. juni 1938 forbetra Rasdal den norske 5000-metersrekorden med over elleve sekundar til 14.36,7 under ein landskamp i København. Rekorden vart ståande i ti år. Året etter rekordløpet i København gjorde han sitt livs snøggaste milløp. På Bislett stadion i Oslo kom han 24. september 1939 i mål på tida 31.02,4, og tok tilbake noregsrekorden på distansen. Milrekorden gjaldt i nærare åtte år, til dess Martin Stokken sletta den.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1934: Bronsemedalje på 10000 m – 32,34,9
* 1937: Gullmedaljar på 5000 m - 14.53,8 og 10000 m – 32.05,0
* 1938: Gullmedaljar på 5000 m - 14.54,5 og 10000 m – 32.30,8
* 1939: Gullmedaljar på 5000 m - 14.53,6 og 10000 m – 32.01,8

I tillegg vann Rasdal fem norske meisterskap i terrengløp.

På 1950-talet var han styremedlem i Norges Fri-idrettsforbund.

Kjelder
-------

* Magnus Breili: *Sport i navn & tall*. 1971
* Friidrett.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Çatalcahalvøya er halvøya til venstre og utgjer store delar av Istanbul.
**Çatalcahalvøya** er ei halvøy i den europeiske delen av Tyrkia (Aust-Thraki). 

Halvøya grensar til Svartehavet i nord, Marmarahavet i sør og Bosporos i aust. I vest er grensa meir utydeleg, men vanlegvis vert grensa trekt ved grensa til provinsen Istanbul. Med denne grensa er halvøya kring 90 km lang og 40 km brei. Çatalcahalvøya er nesten eit speglbilete av Kocaelihalvøya som ligg på andre sida av Bosporos. Det ligg fleire naturlege og kunstige innsjøar på Çatalcahalvøya som Durusuvatnet, Büyükçekmecevatnet og Küçükçekmecevatnet.

Historie
--------

Under regjeringstida til den austromerske keisaren Anastasius I (491-518) vart det bygd ein forsvarsmur frå Evcikstranda i nord og Silivri i sør for å forsvare Konstantinopel frå hunarane og andre fiendar. Den 40 km lange muren var ein av dei lengste festningsvollane i Europa. Men fiendar som avarar (616), bulgararar (813) og petsjenegar (1090) klarte likevel å kringsetje Konstantinopel. Etter 1371 fall det meste av Çatalcahalvøya til osmanske tyrkarar. Heile halvøya vart ein del av Det osmanske riket med erobringa av Konstantinopel i 1453. Sidan den gong har Çatalcahalvøya vore tyrkisk, utanom eit bulgarsk åtak under den første balkankrigen og ein kort okkupasjon frå Hellas mot slutten av det første verdskrigen.

I dag
-----

Çatalcahalvøya (i lag med Kocaelihalvøya på andre sida av Bosporos) er den mest industrialiserte regionen av Tyrkia. Om lag to tredelar av Istanbul, ein av dei mest folkerike byane i verda med 13 millionar innbyggjarar, dekkjer Çatalcahalvøya. Folketettleiken på halvøya er større enn 2000 per kvadratkilometer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Çatalca Peninsula» frå Wikipedia på engelsk, den 10. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *An essay on Çatalca*, arkivert frå originalen 1. mars 2020, henta 10. august 2012
2. ↑  Statistical Institute page[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Odd Vigestad** (28. mars 1915–19. januar 1999) var ein norsk skulemann og politikar, stortingrepsresentant frå Møre og Romsdal og Kristeleg Folkeparti i tida 1969-81.

Vigestad var frå Gryta i dåverande Borgund herad, i dag i Haram kommune, der far hans var lærar i lang tid. Etter å ha gått handelsgymnas 1938/39, studerte han til siviløkonom ved Norges Handelshøgskole i 1941. Han busette seg då i Ålesund, der han underviste 1941-51 ved private Ulvestad handelsskule, og deretter var lektor 1952-68 ved Ålesund handelsgymnasium. Perioden 1968-82 var han rektor ved same gymnaset, men møtte så å seie heile denne tida på Stortinget.

Vigestad var med i Ålesund bystyre i fleire periodar; 1952-67, 1972-75 og 1984-87. I tolv samfulle år, 1956-67, hadde han også plass i formannskapet. Hausten 1969 vart Vigestad vald til stortingsrepresentant frå Møre og Romsdal, og vart attvald to gongar. På Tinget var han den fyrste fireårsbolken medlem i Forsvarskomitten, sidan var han med i Industrikomiteen til han gjekk ut av Stortinget i 1981.

Både før og etter si tid på Stortinget hadde Vigestad ei rekke styreverv. Mellom anna var han formann i Ålesund skulestyre 1960-71, styremedlem i Distriktenes utbyggingsfond 1966-77, styreformann i Møreforsking 1981-86 og leiar av forstandarskapen til Sparebanken Møre 1984-91.

Kjelder
-------

Stortinsgbografi
**Odd Harrong** (fødd 4. januar 1913 i Kirkenes, død 17. juli 1981) var ein norsk kunstnar og teikneserieteiknar. 

Harrong starta i 1937 studiar ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo, etter å ha mottatt stipend frå AS Sydvaranger. Han studerte under mellom andre Finn Fåborg og Carl von Hanno, og fann snart sin teknikk i tresnittet. I 1939 debuterte Harrong med ei tresnittutstilling i Oslo Kunstforening, og vart same år medlem av Unge Kunstneres Samfunn.

Odd Harrong heldt ei rekke separatutstillingar med grafikk. Ein stor del av den grafiske produksjonen hans er knytt tematisk til samisk liv og kultur. Bilda syner gjerne kvardagssituasjonar, der folkedrakter, gammer, reindrift, hundehald og natur presenterer den tradisjonelle samiske kulturen.

I 1952 begynte Harrong å utgi fire forskjellige humoristiske teikneseriehefte, mellom dei Harrongs Cowboy Komikk. Seriane vart òg trykte i ulike aviser og magasin, og vart gjerne omtala som «Harrongkomikk». 

Harrong var òg kabaretartist og visesongar. Trass i at kapasitetar som Lalla Carlsen og Bokken Lasson ønskte han til Chat Noir, valde Harrong karrieren som kunstnar.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Odd Harrong» frå Wikipedia på bokmål, den 28. oktober 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Haroongs komikk Arkivert 2012-11-18 ved Wayback Machine.
**Dartryfjella** (engelsk *Dartry Mountains*, irsk **Sléibhte Dhartraí** er ei fjellkjede nordvest på Irland, nord i Sligo og Leitrim. Dei ligg mellom Lough Melvin, Lough Gill og Lough MacNean. Det høgaste punktet er Truskmore som er 647 meter (2 123 ft). Andre viktige toppar er Benbulbin på 526 meter (1 726 ft), Benwiskin på 514 meter (1 686 ft) og Tievebaun på 611 meter (2 005 ft).

Fjella har namn etter den gamle *túath*-inndelinga Dartraighe, som tilhøyrde kongedømet Bréifne. Fjella er svært nær Breifnefjella, som ligg i søraust.

Fjellkjeda er danna av eit stort oppdelt kalksteinplatå. Brear har skore ut dei særskilde formene i fjellkjeda. Ho omfattar dalane Glencar, Glenade og Gleniff.

Kjelder
-------

1. ↑  Dartry Mountains. Placenames Database of Ireland.
2. ↑  Truskmore. MountainViews.ie.
3. ↑  Guilfoyle, Michael (14. februar 2015). «Go Walk: Dartry Mountains, Co Sligo». *The Irish Times*. Henta 20. desember 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Dartry Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 14. juli 2020.*
Gravstaden til R. S. Thomas

|  |  |
| --- | --- |
| **Samanlikningar**
Med alle lette ting likna eg henne, medei snøfjon, ei fjør.
Eg hugsar ho kviltemot armen min då vidansa, lik ein fugl
på reiret, redd egga skulle knusast, redd ho låg for tungt
på kjærleiken vår. Snø smeltar, fjørerblæs bort;
eg har senktoska hennar ned
i meg lik eit anker.

R. S. Thomas. Attdikta av Ole Johan Sagrusten. *Mellom tvil og tru* (2013). Side 111.  |  |

**Ronald Stuart Thomas** (fødd 29. mars 1913 i Cardiff, død 25. september 2000 i Pentrefelin), betre kjend som **R.S. Thomas**, var ein walisisk lyrikar og prest. Tomas vart fødd i Cardiff i 1913 og voks opp på øya Holyhead som einaste son av ein sjøkaptein i ein engelsktalande heim. I 1936 blei han uteksaminert som prest i Den anglikanske kyrkja. Han gifta seg med kunstnaren Mildred Eldridge to år seinare og i løpet av livet kom han til å gjere presteteneste i fleire prestegjeld i heimlandet Wales, mellom anna i Manafon og Aberdaron. Som pensjonist busette han seg i ei lita hytte utan elektrisitet og moderne hjelpemiddel ytst på Lleyn-halvøya nordvest i Wales. I 1995 blei Thomas nominert til Nobelprisen i litteratur. I dag blir han saman med namnebroren Dylan Thomas rekna som den fremste lyrikaren i walisisk etterkrigstid.

Den litterære stilen hans er prega av ein klår og roleg tone kvar han skildrar naturen og menneska på landsbygda i Wales. Diktinga til Thomas er ofte prega av ein religiøs tematikk, der særleg kjensla av Guds fråvære står sentralt, eit fråvære som likevel inni mellom slær over i eit slags nærvære. Thomas var også ein aktiv fuglekikkar, og fuglar og dei årlege trekkreisene deira er eit motiv som kjem att i poesien hans. Etter kona Mildred sin død i 1991 kom han også til å skrive kjærleiksdikt vigde til henne. R. S. Thomas var også sterkt skeptisk til den teknologiske utviklinga i samtida, og seint i livet engasjerte han seg sterkt for walisisk språk og kultur, og gav uttrykk for nasjonalistiske haldningar. Trass i dette skreiv han berre ei bok på walisisk, sjølvbiografien *Neb* («Ingen» på walisisk), utgjeve i 1985. Jamvel om han var negativ til det moderne samfunnet, skreiv han frie vers, og let seg inspirere av modernistiske forfattarar som til dømes amerikanske Wallace Stevens.

Av diktsamlingar kan ein mellom anna nemne *The Stones of the Field* (1946), *Song at the Year's Turning* (1955), *The Bread of Truth* (1963), *Frequencies* (1978) og *Collected Poems*, utgjeve i 1995. 

R.S. Thomas er attdikta på norsk av Henning Kramer Dahl i *Efter Jeriko* (1990) på Solum Forlag, og av Hans Johan Sagrusten i *Ein stad mellom tvil og tru: Dikt i utval* på Efrem Forlag (2013).

Kjelder
-------

* 

* «Ronald\_Stuart\_Thomas» av Kristian Smidt i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Lærø, Ø. (2013) «Etterord. Orda er ikkje lenger stigen» i – Thomas, R. S. *Mellom tvil og tru: Dikt i utval* (s. s. 117-147). Efrem: Follese
* Sagrusten, H. J. (2013) «Forord» i – Thomas, R. S. *Mellom tvil og tru: Dikt i utval* (s. 9-12). Efrem: Follese.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| **Pianosa** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Tyrrenhavet |
| **Koordinatar** | 42°35′N 10°5′E﻿Koordinatar: 42°35′N 10°5′E﻿ |
| **Øygruppe** | Dei toskanske øyane

 |
| **Areal** | 10 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Pianosa (22 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Italia |
| **Region  Provins** | Toscana  Livorno

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Pianosa** er ei lita øy i Dei toskanske øyane i Italia med eit areal på 10 km². Namnet kjem frå det italienske ordet «pianura» (slette) fordi det høgaste punktet berre er 22 meter over havet. I antikken vart ho kalla *Planasia*.

Pianosa har ikkje permanent busetnad, men er kjend i Italia for det særs sikre fengselet som ligg her, der spesielt farlege mafiamedlemmer sit fanga. I historia er ho kjend for staden der Augustus forviste barnebarnet og eks-arvingen Postumus Agrippa i år 6 eller 7 e.Kr. Postumus var her fram til han vart avretta om lag då Augustus døydde i år 14. 

Av administrative årsaker er Pianosa ein del av Elba kommune. På klåre dagar kan ein sjå Elba som ei mørk, blå stripe over lysare blått hav. 

I romanen *Catch-22* av Joseph Heller har ein amerikansk bombeskvadron base på øya under den andre verdskrigen. Øya er derimot større i romanen for å ha plass til ein rullebane og har òg ein liten landsby, motsetnad til den verkelege øya.

Det finst òg ei anna, mindre øy kalla Pianosa utanfor den italienske Adriatarhavskysten nord for Monte Gargano.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pianosa» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistinformasjon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 31°43′54.12″N 34°50′9.59″E﻿

**Kfar Menahem** (hebraisk skrift כְּפַר מְנַחֵם, tyder Menahemlandsby) er ein kibbutz i Israel som ligg 7 km aust for Kiryat Malakhi sør i det sentrale Israel. Han høyrer til Yoav regionale kommune.

Historie
--------

Samfunnet vart grunnlagd som ein moshav kalla «Irgun Menachem» i 1935 av ei Rehovot-gruppe av aktivistar. Under arabararopprøret i 1936 vart staden fråflytta av jødane og øydelagd av arabarar.

Den 28. juli 1937 vart moshaven oppretta på ny som ein tårn- og palisade-busetjing, men heldt ikkje stand. I 1939 vart institusjonane for å skape nye busetjingar erstatta av medlemmar av «Irgun Menahem», pionerar frå USA og medlemmar av Hashomer Hatzair, som var i opplæringen i moshaven Kfar Hadar, nær Ramatayim.

Eit år etter dei drog frå tårn- og palisade-busetjinga vart det grunnlagd ein permanent busetnad på ei høgd i nærleiken, sør for muren.

Etter den arabisk-israelske krigen i 1948 tok kibbutzen over kring 9 000 mål med jord frå den avfolka palestinske landsbyen Idnibah.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kfar Menachem» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)
* Joel Rohr - israelske Artist former member of Kfar Menauchem

| * v
* d
* e
Yoav regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Beit Guvrin**·** Beit Nir**·** Gal On**·** Gat**·** Kfar Menahem**·** Negba**·** Revadim**·** Sde Yoav |
| Moshavar | Kfar HaRif**·** Nahla**·** Sgula |
| Arabisk landsby | al-'Azi |
**Odd Olsen Ingerø** (fødd 22. september 1950 i Skjeberg) er ein norsk jurist som har vore sysselmann på Svalbard og politimeister. Han var òg sysselmann på Svalbard i perioden mellom 2001 til 2005 og frå 2009 til 2015.

Karriere
--------

Han var tidlegare politimeister i Fredrikstad politidistrikt og har mellom anna vore politimeister i Sør-Varanger politidistrikt i tida mellom 1985 til 1998.

Ingerø har røynsle frå fengselsstyret i Justisdepartementet. Han har vore politijurist i Kirkenes, dommarfullmektig i Vardø og statsadvokatfullmektig. Frå 2005 til 2009 var han leiar for Kripos.

Ingerø fekk Politiets heiderskross i 2009.

Kjelder
-------

1. ↑  «Tidligere sysselmenn». Sysselmannen. Henta 2. januar 2023.
2. ↑  «Disse har fått Politiets Hederskors». *Politiforum*. 26. april 2012. Henta 6. oktober 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Odd\_R.\_Olsen\_Ingerø» av Willy Haugli i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Ei samling av postkort synt på postkortutstillinga PostCardExpo i Moskva 24.-27. januar 2008
Framsida og baksida på det som reknast for å vere det eldste prospektkortet i verda, selt på auksjon i London i 2002 for over 31 000 britiske pund. Kortet har eit One Penny Black frimerke og er poststempla 14. juni 1840.
**Deltiologi** (frå gresk δελτίον, *deltion*, diminutiv av δέλτος, *deltos*, som tyder skriveflate eller brev; og -λογία, -logia) er nemninga for sysematisk samling av postkort (prospektkort), studiet av dei og innhentinga av opplysningar om dei, vanlegvis på hobbybasis.

Ettersom prospektkorta var og vert framstilt av mange ulike produsentar, kan identifikasjonen av stadene som er synt på korta, produksjonstidspunktet og anna vere ei umogleg oppgåve. Difor avgrensar somme deltiologar seg til halde seg til prospektkort utført av ein eller eit fåtal kunstnarar eller fotografar, prospektkort publisert i ein avgrensa tidsperiode eller av ein eller eit fåtal utgjevarar, eller som berre gjeld ein eller eit fåtal geografiske stader eller tema.

Deltiologi og filateli (samling av frimerke og liknande) vert ofte kombinert.
Kart over Tasmanhavet
Utbreiinga til Tasmanhavet
Satellitfoto av Tasmanhavet
**Tasmanhavet** er det vide havområdet som ligg mellom Australia og New Zealand, om lag 2000 kilometer (1250 miles) vidt. Det er ein sørvestleg del av det sørlege Stillehavet. Havområdet har fått namn etter den nederlandske oppdagaren Abel Tasman, den første europearen som oppdaga New Zealand og Tasmania. Den britiske oppdagaren, kaptein James Cook, gjorde seinare omfattande utforsking av Tasmanhavet i 1770-åra, under den første oppdagingsferda si.

Den internasjonale hydrografiske organisasjonen (International Hydrographic Organisation) har avgrensa Tasmanhavet til å omfatta havområda aust for dei australske statane New South Wales, Victoria og Tasmania. Den nordlege staten, Queensland, grensar mot Korallhavet, og grensa mellom New South Wales og Queensland vert også nytta som grense mellom desse to havområda.

Tasmanhavet inneheld ei rekkje øygrupper langt unna kystområda til Australia og New Zealand:

* Lord Howe Island med nærliggjande øyer
* Ball's Pyramid
* Norfolk Island, heilt nord i Tasmanhavet, på grensa til Korallhavet

Desse øygruppene er alle australske landområde.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Tartit** (tamasheq: «foreining») er ei tuareggruppe frå Timbuktu-regionen i Mali. Gruppa består av fem kvinner og fire menn som møttest i ein flyktningleir i Burkina Faso, der musikken var ein måte å overleve på konfrontert med dei økonomiske, sosiale og politiske problema i regionen.

Dei fleste av songane til Tartit har ein enkel oppbygnad. Dei kvinnelege medlemmane speler dei tradisjonelle instrumenta imzad-lutt og tinde-tromme, mens mennene speler tehardent-lutt og elektrisk gitar. I tillegg bidrar dei fleste med song og klapping. Resultatet er ein slags ørkenblues.

Tekstane deira gir uttrykk for håp, fred og livskraft.

Medlemmar (2006)
----------------

* Fadimata Walett Oumar (song, tinde)
* Walett Oumar Zeinabou (song, tinde)
* Mama Walett Amoumine (song, tinde)
* Fadimata W. Mohamedun (Fatma) (song, tinde)
* Tafa Al Hosseini (song, imzad)
* Mohamed Issa ag Oumar (elektrisk gitar, song)
* Ag Mohamed Idwal (firestrengs tehardent)
* Amanou (trestrengs tehardent, song)
* Mossa Ag Mohamed (song)

Diskografi
----------

* 1997: *Amazagh*
* 2000: *Ichichila*
* 2006: *Abacabok'*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tartits nettside på Divanprod Arkivert 2010-08-01 ved Wayback Machine.
* Artikkel om Tartit på Chronogram

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Arpad Emrick Elo** (fødd **Élő Árpád Imre**, 25. august 1903–5. november 1992) var ein ungarsk-amerikansk fysikar og sjakkspelar. Han er opphavsmannen til ELO-ratingsystemet for tomannsspel som sjakk eller go. 

Elo var fødd i Egyházaskesző i Ungarn. Han flytta som barn til USA med foreldra sine i 1913. Han var professor i fysikk ved universitetet i Marquette i Milwaukee i Wisconsin. Han var også ein svært dyktig sjakkspelar. Allereie innan 1930-åra var han den sterkaste spelaren i Milwaukee, ein av dei sterkaste sjakkbyane i USA. Elo vann «The Wisconsin State Championship» åtte gonger. Elo døydde i Brookfield i Wisconsin i[ [1992.

Elo sitt ratingsystem
---------------------

*Hovudartikkelen for dette emnet er **Elo-rating**.*

Elo er mest kjend for ratingsystemet ha utvikla for sjakkspelarar. Det originale sjakkratingsystemet blei utvikla i 1950 av Kenneth Harkness, som var økonomisjef i Dei sameinte statanes sjakkforbund (USCF). Innan 1960 utvikla Elo sin eigen formel, basert på alle data som vart samla opp ved å bruke ratingsystemet til Harkness. Formelen hadde grunnlag i matematiske metodar henta frå statistikkfaget, og utgjorde ein forbetring av Harkness-systemet. Det nye ratingsystemet blei godkjend på eit møte i USCF i St. Louis i Missouri i 1960.

I 1970 bestemte Verdas sjakkforbund (FIDE) seg for å bruke ELO-ratingsystemet. Frå då av, og til midten av 1980-åra, var det Elo sjølv som stod for ratingkalkulasjonane. Arbeidet med kalkuleringane var på den tida ei relativt overkommeleg oppgåve, sidan det var færre enn 2000 spelarar som blei rata av FIDE. Etter kvart gav FIDE ansvaret for ratingberegningane vidare til andre enn Elo. FIDE la også til nye reglar for «kvalifikasjonar for rating» i handboka si som tildelte vilkårlege ratingar (vanlegvis i 2200-området som er det lågaste sjiktet for ein sjakkmeister) for spelarar som skåra minst 50 % i nokre få, utvalde turneringar, som til dømes sjakkolympiadar.
Elo med fleire protesterte mot desse nye reglane, grunngjeve med at dei var vilkårlege og politisk drivne fram.

Bøker av Elo
------------

* *The Rating of Chessplayers, Past and Present* (1978), Arco. ISBN 0-668-04721-6

Referansar
----------

1. ↑  «Veszprem Megyei Eletrajzi Lexikon – ÉLŐ Árpád Imre». Henta 12. november 2014. (ungarsk)
2. ↑  «Romániai Magyar Szó». 26. august 2003. Henta 12. november 2014. (ungarsk)
3. ↑  Andrew Soltis (juli 1993). *What's Your Elo?*. *Chess Life* (Crossville, Tennessee). s. 19.
4. ↑  «FIDE Handbook». FIDE. Henta 12. november 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dei beste partia til Elo Arkivert 2014-11-12 ved Wayback Machine. ved www.chessgames.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Dieter Hoffmann** (27. august 1942–16. september 2016) var ein tysk friidrettsutøvar, fødd i Danzig. Han deltok i kulestøyt for Aust-Tyskland og vart europameister i øvinga i 1969. Hoffmann var medlem av ASK Berlin og seinare ASK Potsdam. Som aktiv var han 188 cm høg og vog 120 kg.

Aktiv
-----

Hoffmann deltok i 1964 i dei olympiske leikane i Tokyo og vart nummer 12. Året etter representerte han DDR og vart nummer fire i Europacupen. I 1966 kom han på åttandeplassen i EM i Budapest.

Den 3. juli 1968 støytte Hoffmann i Potsdam 20,08 meter, ny europarekord. To veker seinare forbetra han, i Sokolov i dåverande Tsjekkoslovakia, europarekorden med to centimeter. I august vann han i Erfurt sin einaste DDR-meistertittel utandørs. Under sommarleikane i Mexico-byen enda han på fjerdeplassen, ni cm bakom bronsevinnaren.

I 1969 vann Hoffmann gullmedaljen i kulestøyt under europameisterskapen i Aten, framom landslagskameratane Heinz-Joachim Rothenburg og Hans-Peter Gies. Same sesongen forbetra han den personlege rekorden til 20,60 meter. Under europameisterskapen 1971 vart han nummer sju. I 1972 vart han nummer fire i kulestøyt i den aust tysk meisterskapen, og gjekk dermed glipp av dei olympiske leikane i München.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1964 i Tokyo: Nr 12 – 17,11 m
* EM 1966 i Budapest: Nr 8 – 18,02 m
* OL 1968 i Mexico by: Nr 4 – 20,00 m, bakom Eduard Gusjtsjin (20,09 m)
* EM 1969 i Aten: Gullmedalje – 20,12 m, framom Heinz-Joachim Rothenburg (20,05 m)
* EM 1971 i Helsingfors: Nr 7 – 19,38 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dieter Hoffmann (Leichtathlet)» frå Wikipedia på tysk, den 16. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Differensial med trykkluftoperert sperre.
**Differensialsperre** er ein mekanisme som låser dei to drivakslane ut frå differensialen saman, slik at dei roterer med same turtal. Dette er nyttig ved køyring på glatt eller sleipt føre, for å hindra at det eine hjulet vert ståande fast medan det andre hjulet spinn på det glatte underlaget. 

Differensialsperre vert nytta på traktorar, lastebilar og ulike terrengkøyretøy. Fleirhjulsdrivne køyretøy kan òg ha differsialgir mellom fram og bakaksel og nokre har sperre på denne differensialen for å hindra at hjula på enten fram- eller bakakselen slurar. 

På eldre traktorar vart differensialsperra kopla inn manuelt med ein pedal. På lastebilar er det vanleg med elektro-pneumatisk innkopling.

Soge
----

Differensialsperrer har vore nytta sidan 1920-talet. Til dømes var den den tyske traktoren Komnick PT, som kom på marknaden i 1925, utstyrt med differensialsperre[*treng kjelde*]. Men det var ikkje før på 1950-talet at det vart vanleg å utstyra traktorar og lastebilar med differensialsperre.

Sjå òg
------

* Differensialgir