recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Betanedbryting i ein atomkjerne. Mellomutsendinga av eit virtuelt W-boson er ikkje teken med her.
**Betadesintegrasjon** eller *betastråling* (β-stråling) er ein type partikkelstråling frå desintegrasjon av radioaktive stoff eller av radioaktiv nedbryting av atomkjerner i form av ein betapartikkel. Dette finst i to variantar:

* *Beta-*: Eit nøytron vert omdanna til eit proton ved at den eine nedkvarken i nøytronet sender ut eit elektron og eit antinøytrino og vert omdanna til ein oppkvark
* *Beta+*: Eit proton vert omdanna til eit nøytron ved at den eine oppkvarken i protonet sender ut eit positron og eit nøytrino og vert omdanna til ein nedkvark.

Betastråling er ein av dei tre vanlegaste formene for radioaktivitet. Radioaktiv stråling omfattar alfa-, beta- og gammastråling, som har fått namn etter dei tre første bokstavane i det greske alfabetet.

Ved betastråling sendar ein nedkvark i eit nøytron ut eit elektron og eit antinøytrino. I eit nøytron er det to nedkvarkar med ladning -1/3 og ein oppkvark med ladning 2/3. Når ein av nedkvarkane har sendt ut elektronet og antinøytrinoet, har han vorte til ein oppkvark med ladning 2/3. Den nye samlinga av éin nedkvark og to oppkvarkar blir kalla eit proton. Altså har eit nøytron vorte til eit proton, eit elektron og eit antinøytrino. Det heile føregår i ein atomkjerne.

Tidlegare visste ein ikkje om antinøytrinoet, og trudde at betastråling berre var ein straum av elektron i stor fart. Men det viser seg at elektrona alltid kjem ut med ulik kinetisk energi kvar gong, og det var eit mysterium før ein forstod at det er summen av den kinetiske energien til antinøytrinoet og elektronet som er konstant.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Betahenfall» frå Wikipedia på bokmål, den 18. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NDL

 |
**Noregsmeisterskapen i handball 1994** for kvinner vart vunne av Bækkelagets Sportsklub etter finalesiger 26 – 24 over Byåsen Idrettslag.

### Kvartfinalane

* Bækkelaget SK – Lunner IL 34 – 23
* Gjerpen IF – Larvik 30 – 24
* Toten HK – Sjetne IL 24 – 18
* Byåsen IL – Tertnes IL 23 – 17

### Semifinalane

* Byåsen IL – Gjerpen IF 35 – 27
* Toten HK – Bækkelaget SK 16 – 23

Finalen
-------

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum laurdag 3. desember 1994 framfor 5 398 tilskodarar. Bækkelaget leia 14 – 10 ved pause. I den omgang auka laget til 19 – 13, før Byåsen innhenta forspranget og det stod uavgjort 22 – 22 då ordinær tid var ute. Dermed måtte to ekstraomgangar til før kaptein Susann Goksør kunne heve kongepokalen, etter at oslolaget hadde skåra 26 mål mot Byåsen sine 24. 

For **Bækkelaget** netta Kjersti Grini (9), Susann Goksør (5), Hege K. Kvitsand og Christin Magnussen (4, begge), Rina Beldo, Vibeke Cook Jensen, Sahra Hausmann og Tone Langbakken (1, alle). Heidi Tjugum var målvakt.

**Byåsen** sine målskårarar var Natalja Kudrjatsjeva (8), Camilla Solberg (7), Kate Mogseth og Ann Cathrin Eriksen (3, begge), Kari Solem (2) og Trine Haltvik (1). Hege Frøseth stod i mål.

Dommarane Rune Forbord og Ole Jørstad straffa Bækkelaget med ei 2-minuttutvising og Byåsen med tre 2-minuttsutvisingar og eitt raudt kort.

Kjelder
-------

* Arbeiderbladet 5. desember 1994
* *Sportsboken 95-96*. Chr. Schibsteds Forlag. 1995.
**Kuban** (russisk Кубань, adygisk Псыж, *Psyzj*) er ei elv i Russland i Nord-Kaukasus. Ho renn gjennom Karatsjajevo-Tsjerkessia, Stavropol kraj, Krasnodar kraj og Adygia.

Kuban har ei lengd på 870 km og har kjelda si nær Elbrus i Kaukasus og munnar til slutt ut i Azovhavet. Elva har eit nedslagsfelt på 57 900 km². Nesten heile elva kan nyttast til skipsfart. Av byar langs Kuban finn ein Karatsjajevsk, Tsjerkessk, Nevinnomyssk, Armavir, Ust-Labinsk, Krasnodar og Temrjuk. Slavjansk-na-Kubani ligg faktisk ikkje ved Kuban, men ved elva Protoka.

Elva renn mellom anna gjennom Krasnordaskjoe-reservoaret. Det er bygd fleire vasskraftverk langs elva, som Kuban Kaskad, Zelentsjuskije, Kursjavskije, Barsutskovskije og Sengilejevskije GZS med ein total kapasitet på meir enn 620 MW.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Кубань (река)» frå Wikipedia på russisk, den 5. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* GeoNames

 |
**Noregsmeisterskapen i handball 1982 for kvinner** vart vunne av Sverresborg Idrettsforening etter finalesiger 22-21 over favoritten Skogn Idrettslag.

### Finalen

Finalen vart avvikla i Nidarøhallen i Trondheim 19. desember 1982 framfor 2 202 tilskodarar. Sverresborg leia 11-8 ved pause. I den andre omgangen auka Trondheims-laget til 15-10, før Skogn henta inn forspranget og utlikna til 21-21. Eitt minutt før full tid skåra Anne Berg Larssen målet som gav Sverresborg sigeren med sluttsiffera 22-21.

Mona Lilleberg skåra 7 av **Sverresborg IF** sine mål, 3 av dei på straffekast. Elles netta Britt Johansen og Anne Berg Larssen 4 gongar kvar, Tove Westby og Karin Singstad stod begge for 3 mål og Kjersti Zahl skåra 1 gong.

**Skogn IL** sine målskårarar var Annepetra Jensen og Marit Breivik Løkeberg, begge 7 mål, Eli Brenne (4), Randi Eriksen, Gerd Bjørnaas, Ann-Kristin Jenshus, alle 1.

Bjørn Erik Børresen (Linderud) og Nils Hallan (Haslum) dømde kampen. Dei straffa Skogn med sju tominutts-utvisingar og Sverresborg med tre.

Kjelder
-------

* Arbeiderbladet 20. desember 1982
**Noregsmeisterskapen i handball 1986 for kvinner** vart vunne av Gjerpen Idrettsforening gjennom finalesiger 22-20 over Byåsen Idrettslag frå Trondheim.

### Finalen

Finalen vart avvikla i Nidarøhallen i Trondheim sundag 21. desember 1986 framfor 2 500 tilskodarar. Kampen vart ein reprise på førre års finale, då dei same to mannskapa tørna saman og Gjerpen vann ein tremålssiger. I Trondheim leia heimelaget 11-10 ved pause. Så snudde Gjerpen kampen og gjekk opp i leiing 18-15 vel midtvegs i den andre omgangen. Byåsen makta utlikne til 18-18, før Gjerpens kantspelar Liv Schønhardt vart finalehelt med eit par skåringar som syrgde for at laget frå Skien kunne kontrollere inn til siger 22-20.

For **Gjerpen IF** skåra kapteinen Hanne Hegh 6 mål, medan Liv Schønhardt og Ingunn Strøm begge fekk 5 nettkjenningar, Bente Ljostveit Øino 4 og Anne Migliosi 2 skåringar. Kjerstin Andersen vakta målburet.

Mål for **Byåsen IL** laga Trine Haltvik (7), Åse Birkrem (6), Ann Elin Angvik (2), medan Ann Karin Snorroeggen, Gry Haltvik, Kari Knudsen, Marit Lægdheim og målvakta Unni Birkrem fann vegen til nettmauskane kvar sin gong.
Gammalt tidvassenegiverk i Huelva i Spania.
**Tidevassenergi** er når tidvatnet generera elektrisitet ved å driva ein generator. Det er i hovudsak to metodar som er vorte brukt for å utnytta denne energien. Den eine er at ein utnyttar vatnet si fallhøgde. Tidvatnet vert demt ute når det kjem inn mot land, og då kan det kontrollerast inn mot eit skovlhjul. 
Så vert det demt oppatt når det skal ut, og det kan kontrollerast mot det same skovlhjulet. Den andre måten er ein undersjøisk turbin som utnyttar straumen i vatnet. 
Ein kan seie at det er turbinar som står under vatn. Turbinane har påmontert ein eller to rotorar som er festa til ein aksling som driv ein generator. 
Fordelen med dette anlegget er at det er svært skånsamt for miljøet. Det viser nesten ikkje frå overflata. Dei vil no prøve ut dette i Kvalsundet i Tromsø. Der skal det lagast eit tidvassenegiverk med fire store turbinar.

Andre typar vassenergi
----------------------

* Bølgjeenergi - utnytting av energien i havbølgjer
* Vassenergi - utnytting av energien i rennande vatn i vassdrag
* Saltenergi - Utnytting av energien ved blanding av ferskvatn og saltvatn

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
**Bestandsskogbruk** er ei driftsform innan skogbruket, kjenneteikna ved at skogbrukaren arbeider med **skogbestandet** som eining. 

Eit skogbestand er eit frå naturen einsarta skogområde på minst 2 dekar. Innan det enkelte bestandet skal alle trea fornyast på nokolunde same tid. Under heile omløpstida skal bestandet skjøttast etter same prinsipp, og til slutt haustast som ei eining. Rett nok kan nokre utvalde frøtre eller skjermtre verte ståande nokre år etter foryningshogsten, men det vil alltid vere eit klårt skilje mellom tregenerasjonane. 

I skogbruksplanlegginga vert skogbestanda klassifiserte etter areal, bonitet og hogstklasse.

Til bestandsskogbruket høyrer 

* snauflatehogst, der all skogen vert hogd
* frøtrestillingshogst, der det vert sett att 1 - 15 frøtre på kvart dekar (brukast i furuskog)
* skjermstillingshogst, med 16-40 skjermtre per dekar. Skjermtrea kan tene som frøtre, eller ein kan plante eit nytt treslag under skjermen.

Kjelder:
--------

* Knut Nedkvitne Skogbrukslære Landbruksforlaget 1985 ISBN 82-529-1055-6
**Noregsmeisterskapen i handball 1978/79 for kvinner** vart vunne av Skogn Idrettslag etter finalesiger 17 – 12 over Skjeberg Idrettsforening.

### Semifinalane

* Skogn IL – Freidig 16 – 14
* Brandval IL – Skjeberg IF 10 – 11

### Finalen

Finalen vart avvikla i Levangerhallen onsdag 31. februar 1979 framfor ca 1 000 tilskodarar. Dei to laga låg likt på 6-6, mykje grunna vellukka bruk av «frimerke» på Skogn-strategen Marit Breivik. Ved pause leia Skogn 9-7. I byrjinga av den andre omgangen auka Skogn leiinga til 13-7, og sidan kontrollerte laget fra Levanger kampen inn til siger 17-12.

**Skogn** sin toppskårar vart Elisabeth Bjørnaas med 6 mål. Britt Marit Leine skåra 4 gongar, Marit Breivik og Gerd Jørstad, begge 2 mål, med Annepetra Jensen, Liv Jorild Henningsen, Randi Eriksen skåra kvar sitt mål. Inger Lise Guldseth stod ein god kamp i mellom målstengene.

For **Skjeberg** skåra Bjørg Andersen 5 mål, Inger Johanne Tveter 2 mål. Rita Fjærli, Anne Britt Schoug, Wenche Halvorsen, Marianne Aaredalen og Torild Bråthen fann alle vegen til nettmauskane ein gong kvar.

Dommarane straffa Skogn med ei 2-minuttsutvising, Skjeberg fekk inga utvising.

Kjelder
-------

* *Sportsboken 79-80*. Dreyer Bok Stavanger. 1979.
**Julisk Venezia** (kroatisk og slovensk *Julijska Krajina*; italiensk *Venezia Giulia*; tysk *Julisch Venetien*; venetiansk *Venesia Jułia*; friulisk *Vignesie Julie*; latinsk *Carsia Julia*) er ein tidlegare politisk region i Søraust-Europa på grensa mellom det som i dag er Italia, Slovenia og Kroatia.. Det italienske namnet på regionen, 'Venezia Giulia' vart gjeve området så seint som 1863 av språkforskaren Graziadio Isaia Ascoli frå Gorizia, som laga eit namn på alle områda i Austerrike-Ungarn som Italia gjorde krav på..

Bakgrunnsstoff
--------------

* *The Problem of Trieste and the Italo-Yugoslav Border* av Glenda Sluga
* Istituto Giuliano

Sjå òg
------

* Den austerrikske rivieraen
* Trieste
* Dalmatia

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Julian March» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  The New Europe av Bernard Newman, s. 307, 309
2. ↑  Contemporary History on Trial: Europe Since 1989 and the Role of the Expert Historian av Harriet Jones, Kjell Ostberg, Nico Randeraad ISBN 0-7190-7417-7 s. 155
Koordinatar: 31°46′53″N 35°14′09″E﻿

**Betesdadammen** er eit basseng i Det muslimske kvarteret i Jerusalem, på veg opp Beth Zetadalen. Det femte kapittelet i Evangeliet etter Johannes skildrar eit slikt basseng i Jerusalem, nær Fåreporten, omgjeve av fem tildekte kolonnadar. Fram til 1800-talet vart det ingen bevis utanom Evangeliet etter Johannes, at det fanst eit slikt basseng. Derfor har forskarar hevda at evangeliet vart skrive seinare, kanskje av nokon som ikkje hadde førstehandskunnskap om Jerusalem, og at bassenget var meir metaforisk, enn historisk.
På 1800-talet fann arkeologar restane av eit basseng som passa med skildringa i Evangeliet etter Johannes.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pool of Bethesda» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2015.*

1. ↑  David Couchman (2010), *The Pool of Bethesda in Jerusalem*, Focus Pub, s. 1, arkivert frå originalen 25. juli 2011
2. ↑  James H. Charlesworth, *Jesus and arkeologi*, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2006. s. 560-566

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Betesdadammen**

* Bilete av Betesda
Koordinatar: 25°08′N 49°18′E﻿

**Udhailiyah** (arabisk العضيلية) er eit lite bustadområde for oljearbeidarar i det indre av Austprovinsen i Saudi-Arabia i ørkenen sørvest for Dhahran-Dammam-Khobar storbyområde. Han vart bygd av det nasjonale oljeselskapet Saudi Aramco, og har kring 1 350 innbyggjarar. 

Udhailiyah er det minste av fire bustadområde bygde av Saudi Aramco. Han er òg den sørlegaste og mest isolerte av dei fire bustadområda. I nordaust ligg byen Hofuf og den store Al-Hasa-oasen. Som for dei andre bustadområda, er Udhailiyah omringa av fleire gjerde og tilsette i Saudi Aramco og familiane deira bur på innsida. Samfunnet er ei blanding av saudiarabarar, amerikanarar, andre arabarar, indarar, pakistanarar og fleire andre.

Historie
--------

Leiren vart opphavleg oppretta for menn som dreiv oljeboring i området. Seint i 1970-åra vart leiren utvida til å ta i mot vestlege tilsette og familiane deira. Leiren vart stengd i 1980-åra, og opna opp att i åra etter Golfkrigen. Etter det stadig voks fram radikale element i Saudi-Arabia etter 2001, er det sett ut væpna vakter ved leiren frå den saudiarabiske nasjonalgarden.

Sjå òg
------

* Saudi Aramco

| * v
* d
* e
Byar i Saudi-Arabia |
| --- |
| Al Lith**·** Al Qunfudhah**·** Arar**·** Abha**·** Abqaiq**·** Al Bahah**·** Bareq**·** Bisha**·** Buraydah**·** Dammam**·** Dhahran**·** Diriyah**·** Duba**·** Ha'il**·** Hafar Al-Batin**·** Hofuf**·** Al Jawf**·** Jeddah**·** Jizan**·** Jubail**·** Taif**·** Khamis Mushait**·** Al-Kharj**·** Khobar**·** Al Majma'ah**·** Mekka**·** Medina**·** Najran**·** Qatif**·** Ras Tanura**·** Khafji**·** Riyadh (hovudstad)**·** Ta'if**·** Tabuk**·** Unaizah**·** Yanbu' al Bahr |
**Best Western Hotels** er den største hotellkjeda i verda. Best Western har over 4 200 hotell i 80 land. Kjeda vart grunnlagt i 1946 i USA av Merill K. Guertin. 

Ettersom hotella er eigde og drivne i privat regi, tyder det at alle er av ulik stil, storleik og utsjånad, karakter og atmosfære. Kjeda består hovudsakleg av 3- og 4-stjerners-hotell. For at alle hotella skal leve opp til same kvalitet globalt, finst det eit kvalitetssikringsprogram som omfattar eit tusentals punkt som gjeld service, interiør, standard og anna. Kvalitetskontrollen vert gjennomført årleg og samtlege Best Western-hotell i verda vert kontrollerte av ein ekstern inspektør.

Hovudkontoret ligg i Phoenix i Arizona i USA.

I Noreg har kjeda hotell på fylgjande stader: 

* Bergen
* Drammen
* Gol
* Haugesund
* Grodås
* Kinsarvik
* Kongsberg
* Lillestrøm
* Namsskogan
* Oslo
* Rena
* Skei i Jølster
* Sogndal
* Stavanger
* Svolvær
* Trondheim

Kjelder
-------

* Norsk heimeside
* Internasjonal heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)

 |
Gruppa Buranovskije Babusjki består av udmurtar.
**Udmurtar** (eldre namn *votjakar*) er eit finsk-ugrisk folkeslag som bur i Russland, hovudsakleg i republikken Udmurtia og naboregionane. Ved den russiske folketeljinga i 2010 var det 552 000 udmurtar i Russland. 324 000 av dei kunne det udmurtiske språket. Dei fleste udmurtar har tradisjonelt vore ortodokse kristne.

Udmurtane har vore under russisk herredømme sidan midten av 1500-talet då Russland erobra det tatarske Kazan-khanatet. Etter den russiske revolusjonen var udmurtane eit av dei første folka som fekk eit eige autonomt område, *Den votjakiske autonome oblasten*, 4. november 1920. Dette området vart til *Den udmurtiske autonome sosialistiske sovjetrepublikken* 28. desember 1934. Etter at Sovjetunionen gjekk i oppløysing vart Udmurtia ein republikk i Den russiske føderasjonen.

I 2010 budde om lag 74,3 % av udmurtane i Russland i Udmurtia, der der utgjorde 28,0 % av folkesetnaden.

Fotnotar
--------

1. 1 2  "Vserossijskaja perepis naselenija 2010" Arkivert 2013-03-15 ved Wayback Machine. - Folketeljinga i Russland 2010
Fjellborerigg i arbeid.
**Borerigg** er utstyr som vert nytta for å bora i jord og fjell. Det finst mange ulike boreriggar, tilpassa ulike oppgåver. Boreriggar for laust fjell skil seg frå riggar for hardt fjell. Storleiken varierer kraftig etter bruksområdet, frå små transportable boreriggar til store stasjonære riggar bygde på staden. Oljeboreplattformene i Nordsjøen er i røynda ovstore boreriggar, som i noko grad er flyttbare. Boreriggar for boring etter vatn til dømes er ikkje større enn at dei kan transporterast på, eller slepast av, ein lastebil.

Fjellboreriggar
---------------

Tamrock Scout fjellborerigg.
Sandvik Ranger fjellborerigg i Drangedal i Telemark.
Fjellboreriggar vert nytta for å bora i stein og fjell, i samband med vegarbeid, utspenging av tomter og liknande. Boret, som vert drive av hydraulikk, er plassert på ei hydraulisk manøvert arm. Moderne maskinar har vakuumavsug og oppsamling for borestøvet. Dei har ofte beltedrift for at dei skal kunna ta seg fram i ulendt terreng.

Tunnelboreriggar
----------------

Tunnelborerigg med to borehovud.
Tunnelboreriggar vert nytta for boring i samband med tunneldriving. Tidlegare vart det nytta manuelle fjellboremaskinar for å bora hol for dynamitt når det vart drive tunnellar gjennom hardt fjell. I dag vert det som oftast nytta tunnelboreriggar som borar fleire hol samtidig. Når in har bora nokre meter vert hola fylte med dynamitt for å spreng ut det stykket som er bora.

Vassborerigg
------------

Vassborerigg
Vassboreriggar vert nytta for å bora etter grunnvatn til føremål som vatn til hushaldningar, industri og jordvarmepumper.

Oljeborerigg
------------

Oljeborerigg i Alberta i Canada.
Oljeboreriggar vert nytta til å bora brønnar for å påvise eller å nytte ut råolje og naturgass frå den ytre jordskorpa. Det finst mange ulike typar oljeboreriggar, både flyttbare riggar på land, riggar på fartøy og plattformer til havs. Nokre riggar kan vera plasserte på faste oljeboreplattformer eller plasserte direkte på havbotnen.

Sjå òg
------

* Minebor
* Jordbor
* Tunnelboremaskin

| * v
* d
* e
Anleggsmaskinar |
| --- |
| Gravemaskin**·** Traktorgravar**·** Bulldosar**·** Hjuldosar**·** Hjullastar**·** Teleskoplastar**·** Beltelastar**·** Anleggstraktor**·** Dumpar**·** Sjaktvogn**·** Veghøvel**·** Asfaltleggjar**·** Vegvals**·** Platevibrator**·** Påledrivar**·** Borerigg**·** Anleggskompressor **·** Steinknusar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 57°44′7.7″N 10°37′48.7″E﻿

Skagen fyr, fotografert i 2006.
**Skagen Fyr**, på Skagen i Danmark, òg kalla **det grå fyr**, vart bygd i 1858, og teke i bruk 1. november same året. Det 46 meter høge fyret er det nest høgaste i Danmark. Det høgaste, Dueodde Fyr på Bornholm, er på 47 meter. Det er 210 trappesteg til toppen av Skagen Fyr, der det er vidt utsyn over Grenen, Skagen og havområda Skagerrak og Kattegat.

Fyret har ei roterande linse på litt over to tonn som flyt på kvikksølv. Lyskjelda er ei 400 watts natriumlampe, og lyset kan sjåast over 20 sjømil med eitt blink kvart fjerde sekund.

Skagen Fyr er teikna av den danske arkitekten Niels Sigfred Nebelong og vart freda i 1977.

Galleri
-------

* FyrlinsaFyrlinsa
* Skagen Fyr sett frå fyrbakkenSkagen Fyr sett frå fyrbakken
* VippefyrVippefyr
* Gamalt fyrtårnGamalt fyrtårn

Kjelder
-------

1. ↑  «Det Grå Fyr, Skagen» (på dansk). Slots- og Kulturstyrelsen. Henta 9. september 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Skagen Fyr**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Ekvipotensiell temperatur**, òg kalla **Theta-e** {\displaystyle \left(\theta \_{e}\right)}, er eit mål på stabiliteten til lufta ved eit visst trykk, fukt og temperatur. Viss ein tenkjer seg ein luftpakke med ein viss temperatur eit godt stykke over bakkenivå, der all fukt kondenserer og fell ut som regn, så kan den latente varmen som vert frigjeve brukast til å varme opp den tørre lufta. Temperaturen i ein slik luftpakke vert kalla *ekvivalent temperatur*. Ekvipotensiell temperatur får ein då ved å rekne oss langs tørr-adiabaten ned til havnivå. Til dømes kan luftpakken i utgangspunktet ligge i 1000 m høgd med ein ekvivalent temperatur på 5 °C. Visst ein senkar luftpakken tørr-adiabatisk (ca 1 °C/100 m) vil den ekvipotensielle temperaturen i dette tilfellet vere 5 °C + 10 °C = 15 °C. 

Denne metoden kan ein bruke som eit mål på stabiliteten til lufta i forskjellige trykknivå. 

Likninga for theta-e er som følgjer: 

{\displaystyle \theta \_{e}=T\_{e}\left({\frac {p\_{0}}{p}}\right)^{\frac {R}{c\_{p}}}\approx \left(T+{\frac {l\_{v}}{c\_{p}}}r\right)\left({\frac {p\_{0}}{p}}\right)^{\frac {R}{c\_{p}}}}

der:

* {\displaystyle T\_{e}} = ekvivalent temperatur
* T = Temperaturen i trykknivå p
* p = trykket (hPa)
* {\displaystyle p\_{0}} = standard referanse trykk (1000 hPa)
* {\displaystyle R} = spesifikk gasskonstant for luft (287 J/(kg·K))
* {\displaystyle c\_{p}} = spesfikk varme til tørrluft med konstant trykk (1004 J/(kg·K))
* {\displaystyle l\_{v}} = latent varme frå fordamping ((2400 kJ/kg {ved 25 °C} til 2600 kJ/kg {ved -40 °C})
* r = blandingsforholdet til vassdamp i luft.

Sjå òg
------

* potensiell temperatur

Referansar
----------

* M K Yau and R.R. Rogers, *Short Course in Cloud Physics, Third Edition*, publisert av Butterworth-Heinemann, 1. Januar, 1989, 304 sider. EAN 9780750632157 ISBN 0-7506-3215-1
* Arkivert 2006-07-21 ved Wayback Machine.
Den franske symjaren Ginette Jany giftar seg borgarleg i 1954. 
**Borgarleg vigsel** er ei form for vigsel (inngåing av ekteskap) som blir utført av ein representant for staten, utan medverknad frå eit religiøst trussamfunn eller anna livssynssamfunn. Ein borgarleg vigsel er altså ein livssynsnøytral seremoni og ei rettsleg handling. 

Medan vigsel innan eit religiøst trussamfunn kan vera avgrensa til berre å vera for medlemmar av samfunnet, er borgarleg vigsel som regel open for alle som har rett til å inngå ekteskap.

Borgarleg vigsel i Noreg
------------------------

Fram til 2017 var det notarius publicus, dsv. ein domar, dommarfullmektig eller annan tenestemann i tingretten som utførte borgarlege vigslar. Frå 2018 blei borgarleg vigsel eit kommunalt ansvar. Vigselen kan utførast av ordførarar, varaordførarar og andre kommunalt tilsette eller folkevalde slik som kommunestyret avgjer.
Vilkåra for å inngå ekteskap og rettsverknadene av ekteskapsinngåinga i Noreg går fram av Lov om ekteskap frå 1991.

Sjå òg
------

* Vigsel
* Unitarisk vigsel
* Humanistisk vigsel

Kjelder
-------

1. ↑  «Civil Marriage Definition». Marriage.about.com. 10. april 2012. Henta 24. mars 2013.
2. ↑  Lødrup, Peter (10. april 2017). «ekteskapsloven». *Store norske leksikon* (på norsk).
3. ↑  «Endringer i ekteskapsloven: Kommunale vigsler». *Regjeringen.no* (på norsk). 1. september 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Borgerlig vigsel» frå Wikipedia på bokmål, den 8. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ekteskapsloven
* Borgarlege vigselsformular
* Felles ekteskapslov for heterofile og homofile

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
Koordinatar: 62°06′37″N 7°07′15″E﻿

Skageflå ligg rundt 250 meter over Geirangerfjorden 
Foto:
Frode Inge Helland
 

Frå Skageflå ser ein over mot Dei sju systrene og Knivsflå 
**Skageflå** er ein fjellgard ved Geirangerfjorden i Stranda i Møre og Romsdal fylke. Garden ligg på ei fjellhylle 250 moh. på sørsida av fjorden. Garden har vore i bruk heilt sidan mellomalderen. Han har vorte rekna som ein av dei rikaste gardane i Geiranger. Grøderike slåttemarker og fjellbeite gjorde at garden kunne fø opp til 125 geiter. For det meste har han vore einbølt. Etter eit jordskred i 1873 skadde bømarka slo to familiar seg ned på Skageflå for å hjelpast åt med oppryddinga av dei øydelagde markane. Garden vart fråflytt i 1918.

Skageflå hadde ein særs vanskeleg tilkomst frå fjorden. Over eit slett skråberg var det i gamal tid utlagt stokkar som ein måtte gå på for å kome vidare. Ei kjend soge, som vert rekna for sann, seier at brukaren på Skageflå ein gong drog vekk desse stokkane for å hindre at lensmannen skulle kome til gards. I 1855 løyvde kommunestyret pengar så det kunne skytast veg over svaberget.

Garden er restaurert og vert halden i hevd gjennom eit samarbeid mellom grunneigar, Storfjordens Venner, Riksantikvaren og Møre og Romsdal fylke.

Skageflå fekk stor merksemd i 1993 då eit kongeleg fylgje, med dronning Sonja i spissen, vitja garden. Dronning Sonja avduka ein verdsarvplakett etter at Vestnorsk fjordlandskap hamna på UNESCO si verdsarvliste i 2005.
Kvar sumar tek mange turen hit. Ein kan kome til Skageflå frå Geiranger med båt, eller fylje ein sti over fjellet. Då kjem ein forbi Homlongssætra på om lag 550 moh. Skageflåfossen, og kalla Friaren, ligg ved garden. 

I 2008 mottok *Partslaget Skageflå* Godt Vern-prisen frå Fortidsminneforeininga på Sunnmøre.

Skageflå vert og brukt som slektsnamn. I 2009 er det seks personar som heiter det.

Fotnotar
--------

1. ↑  Sakarias Ansok: *Eld som slokna*. side 89
2. ↑  *Fotturar i Geiranger* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 23. april 2009, henta 30. oktober 2009
3. ↑  ssb.no

Kjelder
-------

* storfjordens-venner.no
* Sakarias Ansok: *Eld som slokna*, Stranda sogenemnd 1970

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Skageflå i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Øydegardar i Stranda kommune |
| --- |
| Geirangerfjorden | Skageflå**·** Ljøsura**·** Blomberg**·** Sylteviklia**·** Syltavik**·** Matvika**·** Megardsplassen**·** Horvadrag**·** Knivsflå**·** Gomsdal**·** Bringa**·** Hyske |
| Sunnylvsfjorden | Ljøen**·** Timbjørgane**·** Åkernes**·** Duken**·** Isflå**·** Skjeret**·** Oaldsbygda**·** Almane**·** Furnes**·** Lundanes |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
Stabelavgang i Viken ved Bergen Mekaniske Verksted i 1960-åra.
**Sjøsetjing** eller **stabelavgang** finn stad når eit skip etter det er bygd glir frå beddingen og ut i vatnet. Sjøsetjinga vert gjerne gjort i samband med ein festleg seremoni, sidan skipet ofte vert døypt i same høve. 

Historisk vart skip bygd på ein stad der det fann seg ein bedding. Denne var ofte i friluft, men kunne òg vere under tak i strandkanten. Kjølen vart lagt i ei renne som skrådde mot og ned i sjøen, og skroget vart bygt og utstyrt så langt det let seg gjere før det skulle ut i vannet. Renna vart då smurt med grønsåpe eller anna glatt materiale.

Dagen for stabelavgangen vart skroget utstyrt med flagg og liknande pynt, der kunne vere musikk og i det heile vart nabolaget feststemt før der kanskje vart halde ein tale eller to. Så kom tida for å kappe festet. Skroget var forsvarlig festa med lange trosser for at det ikke skulle reke for langt. Oftast gjekk det greit, og skroget kom seg vel ut og flaut som det skulle utan større lekkasjar. Ein sjeldan gang kunne det gå riktig ille, og overtunge skrog kunne kapseise. Seremonien kunne fortsette med dåp av det nye skipet.

I dag blir mange av dei største skipsskroga bygde i seksjonar som etterkvart blir samlet og sett saman på ein stad. Store skrog kan òg bli sjøsett med breisida til. Stabelavgangen blir dermed ein affære som gjerne kan sløyfast, mens skipet blir døypt når det er driftsklart for reiaren.

Sjå òg
------

* Skipsdåp
* Jomfrutur

Kjelder
-------

* «Sjøsetting» (17. juni 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 28. juli 2014.
* *Denne artikkelen bygger på «Stabelavløpning» frå Wikipedia på bokmål, den 13. august 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
**Gard Steiro** (fødd 26. januar 1976) er ein norsk journalist og redaktør. Steiro er frå januar 2017 ansvarleg redaktør og administrerande direktør i *VG*. Frå desember 2012 til august 2015 var han sjefredaktør i *Bergens Tidende*. Han var tidlegare journalist, nyhendeleiar og nyhenderedaktør i *Bergens Tidende*, og var før det journalist i *Bergensavisen*.

Steiro vart konstituert som sjefredaktør i *Bergens Tidende* i 2011, medan Trine Eilertsen var i fødselspermisjon. Den tidlegare nyhetsredaktøren i Bergens Tidende, Terje Angelshaug, er stefaren til Steiro. 

Den 4. januar 2017 annonserte Torry Pedersen at han slutta i jobben som redaktør i VG, og ville gjeva roret vidare til Steiro frå 9. januar 2017.

I 2017 vart Steio tildela Målprisen etter at som ny sjefredaktør i VG ha opna for nynorsk på redaksjonell plass.

Referansar
----------

* *Denne artikkelen byggjer på «Gard Steiro» frå Wikipedia på bokmål, den 4. januar 2018.*

1. ↑   Eilertsen går av i BT, ba.no
2. ↑   BTs sjefredaktør gir seg, bt.no
3. ↑  «Torry Pedersen går av som ansvarlig redaktør i VG». *VG*. Henta 4. januar 2017.
4. ↑  «VG-Gard vann Målprisen 2017». VG.no. 18. oktober 2017. Henta 4. januar 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Koordinatar: 34°01′N 36°43′E﻿

**An-Nabk** eller **Al-Nabk** (arabisk النبك) er ein by i Syria som administrativt høyrer til Rif Dimashq og er senteret i Qalamoun. Han ligg 81 km nord for Damaskus og sør for Homs, 1255 meter over havet I 2014 hadde han 90 000 innbyggjarar, og var dermed den 35. største byen i Syria. St. Moses abyssinaren-klosteret (Deir Mar Musa al-Habashi) ligg i Anti-Libanonfjella nær Nabk og er datert attende til minst 500-talet. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar, katolikkar og syrisk kristne.

Historie
--------

Al-Nabk vart nemnt av arabiske geografar på 1100- og 1200-talet. Ibn Jubayr skreiv at det var ein landsby nord for Damaskus «med mykje rennande vatn og vide enger.» Yaqut al-Hamawi skreiv i 1225 at han «er ein fin landsby med glimrande forsyningar. Her er ei merkverdig kjelde som har kaldt vatn om sommaren, og klårt, flott vatn. Dei seier at kjelda er ved Yabrud.»

Landemerke
----------

Deir Mar Musa al-Habashi, klosteret for St. Moses abyssinaren, ligg oppom byen i vest.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «An Nabk City - Syria» Homs Online
2. ↑  Smith, 1841, s. 173.
3. ↑  le Strange, 1890, s.511.

* *Denne artikkelen bygger på «An-Nabk» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Smith, Eli; Robinson, Edward (1841). *Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the Year 1838* **3**. Crocker and Brewster.
* le Strange, Guy (1890), *Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500*, Committee of the Palestine Exploration Fund

Bakgrunnsstoff
--------------

* Al Nabk.net Arkivert 2007-04-08 ved Wayback Machine.
* Al Nabk.com
* 4nabk.com Arkivert 2014-12-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Makaronesialire** |
| MakaronesialireMakaronesialire |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | *Puffinus* |
| **Art:** | **Makaronesialire** *P. baroli* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Puffinus baroli***Bonaparte, 1857 |

**Makaronesialire** (*Puffinus baroli*) er ei lita lire i stormfuglfamilien som lever pelagisk i eit nokså avgrensa område i subtropisk del av Atlanteren. Ho hekkar på øyar i Makaronesia, det vil seie Asorane, Kanariøyane og Madeira. *HBW and BirdLife International illustrated checklist* handsamer dette taksonet som ein underart av tropelire, *Puffinus lherminieri*.

Skildring
---------

Makaronesialira er marginalt større enn den liknande slektningen dverglire på den sørlege halvkula, og ser elles ut som ei lita utgåve av havlire med mørk overside og kvit underside. Strupen og kinna er kvite som undersida. Det er synleg eit diffust, lyst, sølvaktig område på dei elles mørke vengoversidene. Elles synest vengene korte og relativt breie og halen kort. Eit anna trekk ved denne arten er at ho held hovudet høgt i flukta når ho flyg med kjappe vengeslag og berre korte glidefluktar. Ho har kroppslengd på ca. 28 centimeter, og vengespenn på 58 til 67 centimete og vekta er 140–211 gram.

Det vanlege utbreiingsområdet for denne arten er havområdet vest for Den iberiske halvøya og Nord-Afrika. Føda er blekksprut og fisk, dei kan dukke ned til ca. 20 meters djupne for å fange byttet.

Storleiken på populasjonen er usikker, ca. 4400 hekkande par er eit eldre estimat.

Kjelder
-------

Referansar

1. ↑  Del Hoyo, J.; N. J. Collar, BirdLife International, red. (2014). *HBW and BirdLife International illustrated checklist of the birds of the world*. Band 1. Barcelona: Lynx edicions. ISBN 9788496553941.
2. ↑  Onley, and Scofield, *Albatrosses, Petrels and Shearwaters of the World* (Helm 2007) ISBN 978-0-7136-4332-9
3. ↑  Svensson, Lars et al (2011). *Gyldendals store fugleguide.* Gyldendal norsk forlag. ISBN 9788205418820.
4. 1 2  Carboneras, C. Jutglar, F. & Kirwan, G.M. (2016). *Audubon's Shearwater (Puffinus lherminieri)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 15. november 2016
5. ↑  Neves VC, Bried J, González-Solís J, Roscales JL, Clarke MR (2012) *Feeding ecology and movements of the Barolo shearwater Puffinus baroli baroli in the Azores, NE Atlantic.* Mar Ecol Prog Ser 452:269-285

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Makaronesialire**
**Gardarike** (norrønt **Garðaríki**) er eit namn som vart nytta på området til aust-slavarane av vikingane frå Norden. Namnet tyder «riket med borgane», og oppstod som *Garðar*. På reisene gjennom Aust-Europa, til mellom anna Miklagard eller Jorsalaland, støtte vikingane på talrike slaviske byar med namn som enda med *gorod* - 'gard, borg' eller 'by'. «Gardariket» er kjend frå norrøn sogelitteratur, medan forma «Garðar» går att i skaldedikt og runeinnskrifter frå 900- og 1000-talet.

Ettersom vikingane særleg handla med dei nordre russiske områda, skildrar sogene Holmsgard (Hólmgarður, dagens Novgorod) som hovudstaden i Gardarike. Andre byar som blir nemnde er Aldeigjuborg (gamle Ladoga), Kǿnugarðr (Kiev), Pallteskja (Polotsk), Smaleskia (Smolensk), Surdalar (Suzdal), Moramar (Murom) og Rostofa (Rostov).

Gardariket blei truleg grunnlagd som eit rike på midten av 800-talet. Då la vikingar frå noverande Sverige området sør for Ladoga under seg. På 880-talet utvida dei herredømet til å også omfatta Kiev-området.

Vidare utvikling
----------------

Etter kvart blei Gardariket til den fyrste russiske statsdanninga. Handelsfolka og busetjarane frå noverande Sverige vart kalla rusar. Dei gjekk etterkvart inn i den slaviske kulturen, men banda mellom Gardarike og Norden heldt seg ved lag i lang tid. Mellom anna fanst fleire familiesamband mellom Gardarike og dei norske og svenske kongeslektene, til dømes hjå Harald Hardråde, Olov Skötkonung og dei russiske storfyrstane i Kiev, som Jaroslav I.

Den fyrste russiske staten vart kalla Kiev Rus. Etter kvart utvikla det seg til Novgorodriket. På 1300-talet byrja Novgorod eller Gardarike å ekspandera nordover, fyrst kring innsjøane Ladoga og Onega, så langs Kvitehavskysten og på 1500-talet langs kysten av Kola.

I Skandinavia og på Island kalla ein dei russiske landa for Gardarike heilt fram til 1200-talet. Eit anna namn var «Store-Svitjod», som mellom anna vart nytta i Snorri Sturluson si Ynglingesoga. Svitjod var eit namn på eit rike i Sverige.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  
«Gardarike», *Store norske leksikon*, 15. februar 2015
**Gardar og ætter i Ølen** er eit gards- og ættesogeverk utgjeve av Ølen kommune. 
Bygdebokverket tek for seg gardssoge og ættesoge knytt til gardar i Ølen. 

* Band 1A.: *Garder og ætter i Ølen; Ølen skulekrins*. Utgjeve 2001. Skriven av Anders Haugland ISBN 82-7096-325-9

Om gardane: Dreganes - Dørheim - Hamre - Haugen -
Heggjo - Hiksdal - Hustveit - Kåtabø - Lio - Oppheim - Roa - Ryo - Rødno - 
Stongaland - Tveit)

* Band 1B. *Garder og ætter i Ølen*. Utgjeve 1986. Skriven av Anders Haugland

Om gardane: Eio - Haugland - Heiabø - Klungland -
Myrabø - Nerheim - Stumo - Økland. 

* Band 2. *Gardar og ætter i Vågen*. Utgjeve 1986. Skriven av Anders Haugland ISBN 82-7101-123-5

Om gardane: Berge - Bersvåg - Dueland - Espeland -
Favnbø - Frønsdal - Gjerdavik - Hetland - Kjellasvik - Kolbeinshaug - Kåta - 
Lunde - Stavanes - Ulvanes - Vaka - Viland - Vågen - Ørland

* Band 3. *Gardar og ætter på Bjoa*. Utgjeve 1986. Skriven av Toralf Tvedt ISBN 82-7101-124-3

Om gardane: Apalvik - Dalen - Eikås - Grunnavåg - Hauge -
Hetland - Innbjoa - Lien - Romsa - Rotvoll - Sandvik - Steinsland - Svolland - Utbjoa - Åsbø
**Lydmåling** er måling av dei frekvensane ein lyd består av eller av lydtrykket. Frekvensanalysen blir gjort med mikrofon, forsterkar, elektronisk filter og eit registreringsinstrument. Filteret slepp berre eit smalt frekvensområde gjennom og blir etter kvart flytta over heile det høyrbare frekvensområdet. Frekvensanalysen blir òg gjort med parallellanalysator, som finn frekvensane til alle lyden samstundes,. Lydtrykket blir mælt med mikrofon, forsterkar og registreringsinstrument, som kan dekke heile det høyrbare området eller berre visse dele som ein slepp gjennom eit filter.

Øyret si følsomheit varierer sterkt med frekvensen til lyden, og objektiv lydtrykkmåling har ofte lita interesse. Sjå høyrenivå.

Rane tonar og diskantlyd er som regel meir ubehageleg enn blanda lydar og basslyd. I 1959 innførte ein i samband med måling av flystøy omgrepet følt støy, som blir angjeve i PNdB (Perceived Noise Decibel), og som blir berekna på grunnlag av styrken til lyden for ulike frekvensar. Det finst òg andre utrekningsmåter som tek med kor lenge lyden varer, tida på døgnet osb.

Sjå òg
------

* frekvensanalyse
* klanganalyse

Kjelder
-------

* lydmåling. I Store norske leksikon.
Den akustiske intensiteten avtek med avstanden frå lydkjelda.
**Lydintensitet** eller **akustisk intensitet** er akustisk effekt per flateeining. Akustisk intensitet kan uttrykkast

{\displaystyle I=P/S},
der *P* er akustisk effekt (W) og *S* er arealet (m²). Lydintensitet har difor eininga Watt/m². Den augeblikklege intensiteten kan uttrykkast

{\displaystyle I\_{i}(t)=p(t)u(t)},
der *p(t)* er lydtrykket (Pa) og *u(t)* er partikkelhastigheita (m/s), begge som funksjon av tid. Gjennomsnittsintensiteten vert då

{\displaystyle I{\bar {=}}{\frac {1}{T}}\int \_{0}^{T}p(t)u(t)dt},
der *T* er tidsintervalet (s) det vert integrert over. 
Akustisk intensitetsvivå er akustisk intensitet målt i dB:

{\displaystyle L\_{I}=10\log \_{10}\left({\frac {I}{I\_{ref}}}\right)},
der referanseintensiten {\displaystyle I\_{ref}=10^{-12}} er den lågaste akustiske intensiteten, ved 1 kHz, som ein gjennomsnittsperson oppfattar.

Kjelder
-------

1. 1 2  Beranek, L.L. og Mellow, T.J, *Acoustics: Sound fields and transducers*, Elsevier, 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Radioskugge** er nemninga på eit avgrensa geografisk område der kontakt med ein nærliggande basestasjon eller radiosendar vert hindra av høgt terreng. Dekningsområdet til sendaren vil meir eller mindre omringa området med radioskugge. 

Dei store hovedsenderene for radio og fjernsynkringkasting dekkjer eit stort geografisk område. Innan dette området vil det vera fleire små område bak fjell eller i djupare dalar med radioskugge. For å få dekning av signala vert det ofte sett opp mindre frekvensomformarar eller separate sendarar.

Dersom signalet i ein radioskugge berre er litt for svakt, vil ei retningsantenne på basestasjonen eller på radioen til brukaren kunne auka felttyrken i radioskuggen eller antennesignalet i radioen, slik at samband likevel kan oppnåast i området. I hytteområde kan mobiltelefonsignala vera for svake. Ei tilpassa retningsantenne på hytta (til dømes ei yagi (antenne)) for rett frekvens, innstilt i rett retning, kan likevel samband for mobiltelefonen etablerast. Ei slik antenne vil krevja ein eigen antenneutgang på mobiltelefonen, noko dei færraste mobiltelefonane verta levert med.

Ved skiping av sendarnett for mobiltelefon, maritim VHF, nødnett, flyradiosamband, anna lukka nett, jarnbanesamband etc. er viktig å avgjera om sambandet verkar eller ikkje verkar. Sidan det er vanskeleg å føresjå der det vert danna radioskugge for ei gjeven sendarplassering, er det ofte naudsynt å gjera dekningsprøver ved å røra seg i området med ein radiomottakar og kartleggja der det er samband og der det ikkje er samband.

I område med mykje leiande metall i grunnen kan radiosignala påverkast mykje slik at dekningsområde og radioskugge vert forandra frå det som forventast.

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑
**Populært Tidsskrift for seksuell opplysning** var eit norsk tidsskrift som kom ut mellom 1932 og 1935.

Redaktørar var dei unge legane Karl Evang, Otto Galtung Hansen og Carl Viggo Lange. Evang tok initiativ til å starta tidsskriftet etter å ha fått mange spørsmål om seksualitet i si medisinske spørjespalte i Arbeidermagasinet. 

Krinsen kring tidsskriftet var radikale legar og studentar med tilknyting til Mot Dag og Socialistiske lægers forening, og dei såg på seksuell frigjering som ein del av det generelle evolusjonære marxistiske programmet. Frigjeringsideologien var inspirert av både marxismen og psykoanalyse, men ein kan sjå ei vel så sterk påverking frå den radikale, marxistiskinspirerte psykoanalytikaren Wilhelm Reich som frå Sigmund Freud. 

Tidsskriftet braut med tradisjonelle religiøse og konservative haldningar til seksualitet, og tok mellom anna til orde for nye oppfatningar om onani, abort, homoseksualitet og kvinneleg seksualitet. Eit hovudpoeng var at seksualitet måtta forklarast medisinsk eller vitskapleg i større grad enn moralsk. Ordparet sunt/usunt blei såleis viktigare enn rett/gale, men implisitt i dette perspektivet låg at ei sunn utvikling ville medføra ein «normal» seksualitet. 

Publikasjonen var kontroversiell (den svenske utgåva blei meldt til politiet, men vart frikjent i retten), men fekk også god mottaking, mellom anna av Dagbladet og Tidsskrift for den norske lægeforening. Opplaga var store, og mange av artiklane danna basis for dei seinare seksualopplysningsbøkene til Evang, som også fekk stor spreiing.

Tidsskriftet må sjåast i samanheng med seksualreformrørsla, som i Sverige førte til danninga av organisasjonen Riksförbundet för sexuell upplysning (RFSU), og det går ei line til den seksuelle frigjeringa og den nye feminismen på 1960-talet og 1970-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Seksualdebatten i 30 årene på , tale av Evang
**Ronny Nilsen** (fødd 7. mai 1971) er ein norsk politimann, idrettsleiar og tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen. Han var norsk meister i spjutkasting i 2000 og 2007. Nilsen var medlem i IL Norna-Salhus. Frå 2008 til –16 var han sportssjef i Norges Friidrettsforbund.

Aktiv
-----

Nilsen var ein av noregs beste spjutkastarar i ein tiårsperiode. Så å seie alle desse åra stod han i skuggen av fyrst Pål Arne Fagernes og etter 2000 av Andreas Thorkildsen. 28. juni 1997 forbetra Nilsen sitt personbeste med over fire meter til 78,00 m. Det skulle gå nære på fem år før han forbetra seg til 79,33 m ved eit stemne i Florø. Året etter, den 22. mai 2004 i Tønsberg, presterte sitt livs beste kast. Spjutet landa på 84,73 meter. Dette vart einaste gongen han kasta over 80 meter.

Nilsen deltok i Sommar-OL 2004, VM i friidrett 2005 og EM i friidrett 2006, utan nokon gong å vere i nærleiken til å kvalifisere seg til finale.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1996 i Kristiansand: Sølv – 73,90 m, bakom Pål Arne Fagernes (77,04 m)
* 1997 i Overhalla: Sølv – 72,20 m, bakom Arne Indrebø (73,24 m)
* 1999 på Byrkjelo: Bronsemedalje – 71,12 m
* 2000 på Steinkjer: Gullmedalje – 75,39 m, framom Andreas Thorkildsen (72,72 m)
* 2002 i Sandnes: Bronsemedalje – 73,31 m
* 2003 i Fredrikstad: Sølv – 74,71 m, bakom Andreas Thorkildsen (76,04 m)
* 2004 i Florø: Sølv – 73,57 m, bakom Andreas Thorkildsen (81,38 m)
* 2006 i Oslo: Sølv – 76,00 m, bakom Andreas Thorkildsen (85,02 m)
* 2007 i Askim: Gullmedalje – 73,01 m, framom Teemu Pasanen (71,60 m)

### Personlege rekordar og årsbeste

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **År** | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| **Lengde** | 70,48 | 69,24 | 73,90 | 78,00 | 77,44 | 73,46 | 77,68 | 75,03 | 75,98 | 79,33 | 84,73 | 78,93 | 77,52 | 73,01 |

Kjelder
-------

* friidrett.no
Programleiarane for *Radioresepsjonen*, Steinar Sagen, Tore Sagen og Bjarte Tjøstheim, i 2010
Bjørn Eidsvåg og *Radioresepsjonen* under Nordiske Mediedager 2010. Foto: Eirik Helland Urke

***Radioresepsjonen*** (ofte forkorta til RR) er eit radioprogram som byrja på NRK P3 og frå hausten 2014 blei send på NRK P13. Dei faste programleiarane er Steinar Sagen, Tore Sagen og Bjarte Tjøstheim. Fyrste sending av programmet blei kringkasta 2. januar 2006.

Historie
--------

Ideen til *Radioresepsjonen* kom til under ein middag dei tre hadde ein seinsommardag i 2005. NRK meinte fyrst at det ville bli rotete om dei tre radiopratarane skulle vere på lufta samtidig, men leiinga i NRK skifta meining etter at dei laga ein pilot og fordelt rollar: Steinar Sagen som programleiar, Bjarte Tjøstheim som «sprø sidekick» og Tore Sagen som teknikar og «betrevitar». Etter å ha vore gjennom namn som *Papaya*, *Tokyo*, *Bitteliten by* og *Radiohuset*, blei dei einige om å kalle programmet for *Radioresepsjonen*. I plassen for å kalle programmet for eit humorprogram, laga dei sjangerbeskrivinga «lettbeint underhaldning», og dei laga læresetninga «en feit, en lang og en gammel mann prøver å lage radioprogram på P3». Programmet har hatt fleire lengre opphald, og har ein ny pauseperiode frå desember 2013 til hausten 2014.

Radioresepsjonen andre plassar enn på radio
-------------------------------------------

I 2010 kunne ein sjå *Radioresepsjonen* på TV, i programmet *Radioresepsjonen på TV*. Dessutan har dei hatt fleire sceneshow, det fyrste på Quartfestivalen i 2006. I 2008 og 2009 var dei på Hovefestivalen med liknande show. Dei har tatt med «radioresepsjonens postkasse» (postkasse, postkasse) til scena, og i mai 2010, hadde dei show på Rockefeller i Oslo, der dei spelte jinglar saman med Kringkastingsorkesteret, og mellom anna Bjørn Eidsvåg, Ingrid Olava og Lene Elise Bergum. 

Radiopratarane har skrive boka *Den relativt store boka om Radioresepsjonen* om programmet, og gitt ut DVD-en *Den relativt store DVD-en om Radioresepsjonen*, med klipp frå P3TV. I tillegg, var Radioresepsjonen det fyrste radioprogrammet i Noreg til å få sin eigen mobil-app, ein oneliner-app med korte vitsar som lyttarar har sendt inn til programmet.

Prisar
------

Radioresepsjonen har vunne prisen «Årets radionavn» under Prix Radio i 2008, 2009, 2010, 2012 og 2013, i tillegg til prisen for beste programleiar/programleiarteam i 2010, 2012 og 2013. Dei har òg vunne Ut-awards-prisen for «Beste radioprogram» i 2008 og 2011.

Kjelder
-------


* Om Radioresepsjonen på wikipedia.no