Welger firkantballpresse.
**Ballpresse** er ein jordbruksreiskap som vert nytta for å pressa ballar av høy eller halm. Tidlegare vart det nytta presser som forma firkanta ballar, av ein storleik som høvde for manual handsaming. I dag er rundballpresser mest utbreidd i Noreg. Pressene vert drivne frå kraftuttaket på traktoren.

Firkantballpresser
------------------

Bruk av ballkastar.
New Holland D1000 storballpresse.
Ballane har ofte ei breidd på 46 cm, ei høgd på 36 cm, medan lengda kan stillast inn frå 0,3 til 1,3 m (ei lengd på 92 cm er ofte nytta). Dette gjev ballar på 12 til 35 kg, alt etter fuktigheitsgrad på høyet/halmen og kor hardt materialet vert pressa, noko som er ein høveleg størleik for manual handsaming. Slike presser vert kalla *hardpresser*. Tidlege presser pakka lausare og vert ofte kalla *lauspresser*. 

Pressene har ein pickup i framkant som plukkar opp høyet/halmen frå ein vål på marka og matar det inn i pressa. Pickup-oraganet er ofte utforma som ein sylinder med tinnar som tek tak i høyet/halmen og fører inn under eit grovt gitter, som hindrar at vinden tek tak i materialet. I pressa vert materialet ført inn i ein firkanta tunnel, der det vert banka saman av kraftige tinnar (pakkefingrar) eller eit stempel. Bankeraten ligg rundt 80 slag/min. Mellom kvart slag vert det tilført nytt materiale. Når ballen har nådd rett lengd vert han knytt saman med garn. 

Dei ferdige ballane kjem ut i bakkant av maskina og vert lagt på marka, eller ført opp i ein tilhengar via ein *ballbane*, eller ein *ballkastar*. Kastelengd og retning kan justerast slik at buntane spreier seg i vogna eller landar i vogna når ein køyrer i ein kurve. Med ballbane og ubemanna vogn kjem alle ballane ned i fremre del av vogna.

### Storballpresser

Det finst òg maskinar som lagar store firkantballar med ein masse på 150-600 kg. Storballar vert handsama mekanisk og på grunn av an talet på ballar vert mindre fører dette til meir rasjonell handsaming.

Rundballpresser
---------------

Ei Lely rundballpresse slepper ein ferdig rundball.
Maskinen produserer sylindriske ballar, kalla rundballar, innpakka i nett eller garn, med ein diameter på 120 - 150 cm og ei breidd på 120 cm. I Noreg vert desse fyrst og fremst nytta for å konservera gras og halm som Surfôr. For å sleppe å tilsette syre vert ballane pakka inn i tett plast med strekkfilm straks etter pressinga. Det finst i prinsippet to slags mekanismar som vert brukte. Begge bygg på at materialet vert rulla rundt inne i pressa med hjelp av valsar eller reimar.

På slutten av 1990-talet kom det presser som pakkar ballane i strekkplast, slik at ein slepp å gjera dette i ein separat operasjon. Men dette aukar prisen, og kvaliteten vert kanskje ikkje like god[*treng kjelde*]. Ballar som vert pakka i plast må ligge på marka til gasstrykket slepp, noko som tek kring to veker.

Galleri: Traktorpresser
-----------------------

* Bruk av ballne for å føra ballane opp i ein tilhengar.Bruk av ballne for å føra ballane opp i ein tilhengar.
* John Deere traktor med Claas Markant i nærleiken av Stirling i Storbritannia.John Deere traktor med Claas Markant i nærleiken av Stirling i Storbritannia.
* Fendt med Mengele 540 storballpresse.Fendt med Mengele 540 storballpresse.
* Welger rundballpresse.Welger rundballpresse.

Galleri: Stasjonærpresser
-------------------------

* Ei Smith stasjonærpresse som vert mata direkte frå eit Ransomes treskjeverk. Maskinane vert drive frå reimskiva til traktoren i bakgrunnen, ein 1948-modell Field Marchall.Ei Smith stasjonærpresse som vert mata direkte frå eit Ransomes treskjeverk. Maskinane vert drive frå reimskiva til traktoren i bakgrunnen, ein 1948-modell Field Marchall.
* Stasjonærballpresse på «Thresherman's Reunion Agricultur Machinary Show» i Manitoba i Canada.Stasjonærballpresse på «Thresherman's Reunion Agricultur Machinary Show» i Manitoba i Canada.
* Gamal manual stasjonær lauspresse laga av tre.Gamal manual stasjonær lauspresse laga av tre.

Referansar
----------

1. 1 2 3 4 5  Bell, B, *Farm machinery*, 4. utg. Farming Press, 1996,

| * v
* d
* e
Jordbruksmaskinar |
| --- |
| Jordarbeiding | Plog **·** Slodd **·** Horv **·** Jordfresar **·** Grubber **·** Steinplukkar |
| Planting og såing | Såmaskin**·** Potetsettar **·** Plantemaskin **·** Åkerrull |
| Gjødsling og vatning | Naturgjødselspreiar **·** Gjødselpumpe **·** Kunstgjødselspreiar **·** Vatningsutstyr |
| Radreinsking og ugrasfjerning | Radreinskar **·** Åkersprøyte |
| Innhausting | Slåmaskin **·** Skårleggar **·** Høyvendar **·** Høysvans **·** Silosvans **·** Vossakasso **·** Fôrhaustar **·** Ballpresse **·** Rundballpakkar **·** Sjølvlastarvogn **·** Kornhaustarvogn **·** Sjølvavleggar **·** Sjølvbindar **·** Treskjeverk **·** Drøftemaskin**·** Skurtreskjar **·** Risknusar **·** Potetopptakar **·** Rotfruktopptakar **·** Gulrotopptakar **·** Laukopptakar |
| Transport | Tilhengar **·** Avlessarvogn **·** Frontlastar **·** Teleskoplastar **·** Baklastar **·** Høyelevator **·** Høykanon **·** Rundballgaffel **·** Rundballklemme **·** Silokuttar **·** Transportkasse |
| Mjølkeproduksjon | Mjølkemaskin **·** Røyrmjølkeanlegg**·** Mjølkerobot |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |