recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Irvine Arditti** (f. 1953 ) er ein britisk fiolinist.

Biografi
--------

Arditti studerte ved Royal Academy of Music frå han var 16 år gammal, i lag med Clarence Myerscough og Manoug Parikian. Han kom inn i London Symphony Orchestra i 1976 og etter to år, 25 år gammal, vart han medkonsertmeister. Han slutta i orkesteret i 1980 for å bruke meir tid på Arditti Quartet, som han hadde danna då han var student.

Arditti har gjeve verdspremierar på fleire store verk som er spesifikt skriven for han, som Iannis Xenakis sitt *Dox Orkh* og Toshio Hosokawa sitt *Landscape III,* begge for fiolin og orkester, i tillegg til *Terrain* av Brian Ferneyhough, *Riti Neurali* og *Body Electric* av Luca Francesconi, *Vernal Showers* av James Dillon, *Scena* av Jonathan Harvey, *Vita Nova* av Brice Pauset og *Aspiration* av Roger Reynolds og Salvatore Sciarrino sin *Le Stagioni Artificiali* alle for fiolin og ensemble. 
Han har òg skrive mange soloverk sjølv.

Han har spelt med mange kjende orkester og ensemble som Bayerische Rundfunk, BBC Symphony, Berlin Radio Symphony, Royal Concertgebouw, Junge Deutsche Philharmonie, Munich Philharmonic, Orchestre National de Paris, Het Residentie den Hague, Rotterdam Philharmonic, Asko Ensemble, Ensemble Contrechamps, London Sinfonietta, Nieuw Ensemble, Nouvel Ensemble Modern, Oslo Sinfonietta og Schoenberg Ensemble.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Irvine Arditti» frå Wikipedia på engelsk, den 13. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Service, Tom (20. juni 2008). «'Nothing is impossible if you rehearse it enough'». *The Guardian*. Henta 22. august 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Tina Bachmann** (fødd 15. juli 1986) er ein tysk tidlegare skiskyttar frå Schmiedeberg i Sachsen. Ho var med om å vinne VM-gull i kvinnestafetten både i 2011 og 2012, i 2011 vann ho også sølvmedaljen på 15 km.

### Aktiv

Bachmann deltok i verdscupen i skiskyting frå 2009 til 2016. På tampen av 2009-sesongen vann ho 7,5 km i Khanty-Mansijsk, der ho skaut to fulle hus og slo landskvinna Simone Hauswald og svenske Anna Carin Olofsson-Zidek med høvesvis 3,7 og 19,3 sekundar. Sigeren vart hennar einaste individuelle triumf i verdscupen, ein einsleg andreplass i 2012 var hennar andre pallplassering i verdscupen. Under VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk tok Bachmann sølvmedaljen på 15 km, med to bomskot var ho over to minuttar bak den suverene vinnaren, svenske Helena Jonsson. Sidan i meisterskapen tok Bachmann seg av den tredje etappen for Tyskland vinnarlag i 4 x 6 km stafett, dei andre på laget var Andrea Henkel, Miriam Gössner og Magdalena Neuner. Året etter forsvarte dei same fire utøvarane VM-tittelen då VM i skiskyting 2012 fann stad i Ruhpolding, Bachmann gjekk då startettapen. Ho avslutta Ruhpolding-VM med å verte nummer 4 på fellesstarten.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tina Bachmann (Biathletin)» frå Wikipedia på tysk, den 20. mars 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Strangford Lough frå Portaferry
**Strangford Lough**, eller *Loch Cuan* på irsk, er ein fjord i County Down i Nord-Irland. Han er skild frå Irskesjøen av Ardshalvøya. Han er ein populær turistattraksjon som er kjend for det gode fiske og dei vakre landsbyane ved kysten. Den mest kjende av desse er Portaferry, ein liten landsby rundt 3 000 folk.

Fjorden har mange øyar og er den fjorden i Storbritannia og på Irland med størst areal, 150 km². Fjorden er nesten heilt omgjeve av land og berre eit smalt, 8 km langt sund med kraftige tidvasstraumar fører ut til Irskesjøen. Det vert sagt at det er 365 øyar i fjorden, ein for kvar dag i året, men i røynda er det berre 70. Fjorden er eit verna område og har eit rikt dyreliv. 

Strangford Lough er ein viktig vinterdestinasjon for mange vade- og sjøfuglar. Dyr som ein finn i fjorden er mellom anna sel, brugde og ringgås. Tre fjerdedelar av ringgjæsene i verda heldt til i fjorden om vinteren.

Tidvasskraft
------------

I 2007 vart det første kommersielle tidvasskraftverket installert i sundet mellom sjølve fjorden og Irskesjøen. Undervassgeneratoren produserer 1,2 megawatt ved hjelp av dei kraftige undervasstraumane, som kan verte opp til 4 m/s. Sjølv om kraftverket gjev straum til om lag tusen heimar har turbinane minimal innverknad på miljøet, sidan dei ligg heilt under vatn og rotorane roterer sakte nok til at dei ikkje utgjer fare for dyrelivet.

Fotnotar
--------

1. ↑  BBC Hands on Nature
2. ↑  BBC News
3. ↑  *Guernsey Press*, arkivert frå originalen 27. september 2007, henta 12. oktober 2007

Litteratur
----------

* Boaden, P.J.S. O'Connor, R.J. and Seed, R. 1975. The composition and zonation of a *Fucus serratus* community in Strangford Lough, Co. Down. *J. exp. Biol. Ecol.* **17**: 111 - 136.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Strangford Lough Online
* Marine Current Turbines

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Strangford Lough frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Roar Grønvold** (fødd 19. mars 1946) er ein norsk tidlegare skeiseløpar, fødd i Sandsvær. Han vart norsk firkampmeister i 1972, same året som han vart nummer to både i EM og VM og tok to sølvmedaljar under Vinter-OL i Sapporo. Grønvold var medlem i Holmestrand og Botne Skøyteklubb, deretter i Tønsbergs Turnforening.

Grønvold vann junior-NM 1964, men fekk ikkje noko gjennombrot før 1970-sesongen. Under noregsmeisterskapen 1970 i Skien kom han på andreplassen bak Dag Fornæss, plasseringar som vart nøyaktig dei same då firkamp-NM 1971 fann stad i Moss.

1972-sesongen vart den store for Grønvold. På nyåret vart han noregsmeister på heimebane i Tønsberg, framom Fornæss og Sten Stensen. To veker seinare vart han andremann bak nederlendaren Ard Schenk i europameisterskapen i Davos. Under vinterleikane i Sapporo kom han sølvplassen både på 1500 meter og 5 000 m, også her var Schenk hans overmann. To veker syrgde Schenk enno ein gong for at Grønvold måtte nøye seg med andreplassen då firkamp-VM vart avvikla på Bislett stadion i Oslo.

Grønvold deltok i proff-EM 1973 og 1974, også i desse meisterskapane enda han på trinn to på sigerspallen. I 1973 vart han nummer tre i proff-VM.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roar Grønvold» frå Wikipedia på bokmål, den 5. november 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Auguste Comte
**Isidore Auguste Marie François Xavier Comte** (19. januar 1798–5. september 1857) var ein fransk filosof. Han skapte positivismen og vert rekna som ein av grunnleggjarane av moderne sosiologi.

Comte studerte ved den polytekniske skulen i Paris, der han fanga interesse for naturvitskap og av radikale politiske idear. Påverka av filosofen Henri Saint-Simon, som han vart personleg kjend med, fekk han interesse for historie og samfunnsstudiar. Gjennom hovudverket, det seks band store *Cours de philosophie positive* som kom ut 1830–42, teiknar Comte den historiske utviklinga frå eit opphavleg teologisk stadium, der fenomen vert forklart ved inngrep av «gudar» eller «ånder», vidare til eit metafysisk stadium, der årsakene er «idear» eller «krefter», til det positive eller vitskaplege stadium, basert på nøyaktige observasjonar.

Kjelder
-------

* Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Rob Mounsey** (fødd 2. desember 1952) er ein amerikansk komponist, musikkprodusent og musikar.

Han var fødd i Berea i Ohio i USA, og voks opp i Seattle og fleire byar i Ohio. 17 år gammal fekk han BMI sin studentpris for orkesterverket *Ilium, New York, Is Divided Into Three Parts*. Han gjekk på Berklee College of Music i Boston frå 1971 til 1975. I 1976 flytta han til New York og gjorde seg merka som studiomusikar, arrangør og produsent for ei rekkje kjende artistar, som Rihanna, Aaron Neville, Michael Franks, Carly Simon, Natalie Cole, Diana Krall, Steely Dan, Paul Simon, James Taylor, Chaka Khan, Eric Clapton, Madonna, Diana Ross, Donald Fagen, Brian Wilson, Aztec Camera og mange andre. I 1981 spelte han klaverinstrument på Simon and Garfunkel sin Concert In The Park.

I 1985 spelte han klaverinstrument i eit New-York-basert band kalla Joe Cool med Will Lee, Jeff Mironov og Christopher Parker. Dei gav ut eitt album, *Party Animals*, på Pony/Canyon i Japan, etterfølgd av ein japansk turné. Mounsey gav òg ut tre soloalbum som plateartist: *Dig* (Sona Gaia, 1990) og to album på sitt eige Monkeyville-selskap, *Back in the Pool* og *Mango Theory.* 
Mounsey turerte som musikalsk leiar og pianist for Idina Menzel på turneen hennar Pops Symphony.

Han har skrive mykje musikk for film og fjernsyn, mellom anna Mike Nichols-filmen *filmen Working Girl* frå 1988 (med Carly Simon), *Bright Lights, Big City* (med Donald Fagen) og HBO-serien *Sex and the City*. Mounsey skreiv òg to tema for fjernsynsserien *Guiding Light*. Han har vore nominert til Grammyprisen seks gonger og har vunne to Emmyprisar.

Utvald arbeid
-------------

* Billy Porter, «Billy's Back on Broadway» (produsent-arrangør)
* Rihanna, strykearrangement (inkludert hitten hennar «Unfaithful»).
* Mary J. Blige, strykearrangement, «Growing Pains»
* Usher, strykearrangement, «Here I Stand»
* Leslie Mendelson, «Swan Feathers» (produsent) (Grammy-nominasjon)
* Deborah Cox, «Destination Moon» (produsent-arrangør)
* Steely Dan, «Gaucho» (arrangør-pianist)
* Donald Fagen, «The Nightfly» (arrangør-klaverinstrument) (Grammynominasjon)
* Paul Simon, «Graceland» (hornarrangement på «You Can Call Me Al»)
* Phil Collins, «Against All Odds (Take a Look at Me Now)» (piano og alle klaverinstrument)
* Madonna, «Crazy for You» (arrangør)
* Michael Franks, *Passionfruit*, *Skin Dive*, *The Camera Never Lies* (produsent)
* Aretha Franklin, «Nessun Dorma» (arrangør) (Grammynominasjon)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rob Mounsey» frå Wikipedia på engelsk, den 30. august 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  «Robmounseymusikk». Robmounsey.com. Arkivert frå originalen 22. januar 2015. Henta 30. august 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* CiNii
* MusicBrainz (artist)

 |
Den norske båttypen *pram* eller *eike* vart i tidlegare tider ofte bygd i storleikar som gjorde dei veleigna som joller.
**Jolle** er ein liten open båt, laga for å kunne roast, seglast eller for å drivast fram med ein liten påhengsmotor. Joller kan vere av ulike utformingar, bygd i tre eller av kunstmateriale (plast), men er vanlegvis kjenneteikna av å ha ein flat aktererspegel (dei er flate bak). Dei vert nytta som lettbåtar eller hjelpebåtar på større båtar, for å take seg fram mellom båt og land og så bortetter. Joller for segling, bygd etter særskilde reglar for dei einskilde typane, vert nytta som konkurransebåtar i regattaer.

Seglsport
---------

Joller som vert nytta til seglsport, regattaer, er bygde etter særskilde reglar og kan være frå under åtte fot til over atten fot lange. Dei har gjerne ein kjøl som er lagd som ei flat loddrett plate, eit «sverd», plassert sentralt i ei kasse i båten for kjapt å kunne senkast ned gjennom ei spalte i båtbunnen når det trengs under bruk. Dei minste typene av slike segljoller er godt eigna for born frå sju- åtteårsalderen til å lære seg å segle i, då dei er trygge og gjev borna god kjennskap til korleis det er å segle.

Bilde
-----

* Ei lita jolle bygd i moderne materiale.
* Optimist segljolle
* Ei optimistjolle.
* Jolletypen *Flying Dutchman* under ein regatta.
**Robbie Buchanan** (fødd 1957) er ein kanadisk klaverspelar, låtskrivar, arrangør og produsent. 

I 1978 byrja Buchanan karrieren som pianist i Bette Midler-filmen *The Rose*. Buchanan drog òg på turné med Midler. Etter ein kort perideo i 1980 med bandet Maxus, vart Buchanan fulltids studoimusikar. Frå då spelte han med mange artistar som Bryan Adams, Christina Aguilera, Paul Anka, Philip Bailey, George Benson, Clint Black, Laura Branigan, Christopher Cross, Cher, Neil Diamond, Celine Dion, Bryan Duncan, Aretha Franklin, Chaka Khan, Amy Grant, Raven-Symoné, Kim Hill, Roger Hodgson, Amy Holland, Whitney Houston, Enrique Iglesias, Julio Iglesias, James Ingram, The Isley Brothers, Jewel, Elton John, Phil Keaggy, Stacy Lattisaw, Crystal Lewis, Kenny Loggins, The Manhattan Transfer, Luis Miguel, Aaron Neville, Stevie Nicks, Kazumasa Oda, Dolly Parton, Sam Phillips, Diana Ross, Richie Sambora, Dusty Springfield, Ringo Starr, Steely Dan og spelt i filmar som *Ghostbusters*, *Aladdin* og andre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Robbie Buchanan» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Robbie Buchanan ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Heimesida til Robbie Buchanan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Robert W. Derminer** (12. desember 1944–18. september 1991), kjend som **Rob Tyner**, var ein USA-amerikansk musikarar, mest kjend som songar i proto-punkbandet MC5 frå Detroit. Han tok scenenamnet sitt etter jazzpianisten McCoy Tyner. Det var Tyner som ropte «kick out the jams, motherfuckers» på konsertane til MC5, noko som skapte kontroversar då opptak av det kom ut på plate. Tyner byrja opphavleg i bandet som bassist, men bandet forstod at han passa betre som solovokalist.

Biografi
--------

Tyner vart med i det som kom til å bli MC5 i 1964. Han prøvespelte som bassist, men vart etter kort tid flytta over til solovokal. Han vart verande med bandet til dei vart oppløyst i 1972. 

I 1977 samarbeidde Tyner med Eddie & the Hot Rods på ein singel og ein turné i Storbritannia. Samstundes starta han «The New MC5» i USA, som seinare skifta namn til Rob Tyner Band og la grunnlaget for «Rob Tyner & the National Rock Group», som aldri gav ut nokre innspelingar. 

17. september 1991 døydde Tyner av eit hjarteattak i setet på den parkerte bilen sin i heimbyen Berkley i Michigan. Han vart teken til Beaumont Hospital i Royal Oak, der han døydde, og etterlet kona Becky og tre barn.

Diskografi
----------

### MC5

Album
* *Kick Out the Jams* (1969)
* *Back in the USA* (1970)
* *High Time* (1971)

### Robin Tyner & The Hot Rods

* «Till the Night Is Gone (Let's Rock) / Flipside Rock» (1977)

### Solo

* *Blood Brothers* (1990)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rob Tyner» frå Wikipedia på engelsk, den 5. mai 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Rob Tyner, Singer With MC5 Group In 60's, Dies at 46 - *New York Times*

| * v
* d
* e
MC5 |
| --- |
| **Wayne Kramer****·** **Fred «Sonic» Smith****·** **Rob Tyner****·** **Michael Davis****·** **Dennis Thompson**
Handsome Dick Manitoba |
| Studioalbum | *Back in the USA***·** *High Time* |
| Konsertalbum | *Kick Out the Jams***·** *Teen Age Lust* |
| Samlealbum | *The Big Bang!: Best of the MC5* |
| Song | «Kick Out the Jams» |
| Film | *MC5: A True Testimonial* |
| Tilknytte band | Destroy All Monsters**·** Sonic's Rendezvous Band**·** The New Order**·** New Race |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Roar Nilsen** (fødd 28. august 1952) er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Dombås. Han vann VM-sølv med Noreg i 1978, og vart norsk meister på 20 km i 1979.

### Aktiv

Nilsen deltok i alle tre øvingane då VM i skiskyting 1977 vart avvikla på Vingrom. Etter å ha vorte nummer 12 på 20 km, overraska han med å kome på sjetteplassen på 10 km, som beste nordmann. Dermed fekk han plass på stafettlaget som enda fjerdeplassen. Han fekk ein ny sjetteplass under VM i skiskyting i Hochfilzen året etter, men då på 20 km, landsmannen Odd Lirhus vart verdsmeister. I same meisterskapen kom Noreg inn til sølvmedalje på stafetten, langt etter DDR. Tor Svendsberget opna då for Noreg, før Nilsen og så Lirhus heldt fram, medan Sigleif Johansen avslutta. I sitt siste internasjonale meisterskap, VM 1979, vart Nilsen og Noreg atter nummer fire i ein VM-stafett.

Nilsen vann sin fyrste NM-medalje då han vart norsk meister 1979 på 20 km i Kristiansand, tre-og-eitt-halvt minutt føre Terje Krokstad. Året etter fekk Nilsen på Voss NM-sølv på 20 km og NM-bronse på 10 km. Han la opp etter 1983-sesongen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| **Eremittkreps** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Leddyr Arthropoda |
| **Underrekkje:** | Krepsdyr Crustacea |
| **Klasse:** | Storkreps Malacostraca |
| **Orden:** | Tifotkreps Decapoda |
| **Infraorden:** | Anomurar Anomura |
| **Overfamilie:** | Paguroidea |
| **Familie:** | **Eremittkreps** PaguridaeLatreille, 1802 |

**Eremittkreps** er ein familie tifotkreps som manglar både ytre skal og tydeleg segmentering på bakkroppen. Dei fleste artane kompenserar for dette ved å bu i tomme sniglehus, men somme nyttar òg sjøanemoner eller svampar som vern mot rovdyr. Hjå denne familien er høgre klo større enn venstre, og dei siste to para gangbein er reduserte.

Sjølve ordet «eremitt» kjem frå gresk *eremos*, som tyder 'einebuar'. Dette spelar på at eremittkrepsen meinast å leva åleine, noko som vanlegvis ikkje stemmer. Dei fleste artane i denne familien har nemleg utvikla mutualistiske former for symbiose med ein eller fleire andre artar - til dømes vert den vanlege norske bernhardkrepsen (*Pagurus bernhardus*) ofte funnen med sjøanemoner, hydroidar, svamp eller mangebørstemakk.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Eremittkreps**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |
**Roatán** er ei øy i Islas de la Bahía-departmentet i Honduras. Roatán er den største av øyene i øygruppa Islas de la Bahía, og er 60 km lang og mindre enn 8 km brei på det breiaste. Ho ligg mellom dei to øyene Útila og Guanaja. Namnet er også blitt skrive «Ruatan» og «Rattan».

Øya består av to kommunar, Jose Santos Guardiola (oppkalla etter ein tidlegare president av Honduras) i aust og Roatán i vest, som også inkluderer øygruppa Cayos Cochinos. Den største busetnaden på Rotán er Coxen Hole, som er den viktigste busetnaden i kommunen Roatán. Andre landsbyar er French Harbour, West End og Oak Ridge (som er den viktigste busetnaden i kommunen Jose Santos Guardiola). 

Roatán ligg ved det mesoamerikanske barriererevet, det største barriererevet i Det karibiske havet og det nest største i verda etter Great Barrier Reef i Australia.

Turisme er den viktigaste inntektskjelda i Roatán. Fiske er også ei viktig inntektskjelde på øya.

Galleri
-------

* Fiskar ved Roatán.Fiskar ved Roatán.
* Dasyprocta ruatanica, ein endemisk aguti-art.*Dasyprocta ruatanica*, ein endemisk aguti-art.
* Amazona albifrons*Amazona albifrons*
* MangrovarMangrovar
* Utsyn over Roatán.Utsyn over Roatán.

Kjelder
-------

1. ↑  David Waddell i *Great Britain and the Bay Islands, 1821–1861*, (The Historical Journal, 1959, s. 59) nemner skrivemåtane Ruatan, Ruattan, Roatan, Rattan og Ratan. Namnet blei skrive Rattan i den anglo-honduranske traktaten 1859.
2. ↑  «Types of Coral Reefs». Henta 18. mai 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Roatán» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juni 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Roatán**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Norges KFUK-KFUM-speidere** blei oppretta 3. oktober 2003 i Stavanger. Ein slo då saman dei to dåverande speidarorganisasjonane, Norges KFUK-speidere og Norges KFUM-speidere. KFUK står for Kristeleg Foreining for Unge Kvinner, KFUM står for Kristeleg Foreining for Unge Menn. Norges KFUK-speidarar var ein rein jenteoranisasjon som blei stifta allereie i 1920. Norges KFUM-speidarar var ein guteorganisasjon som blei stifta i 1945. 

Norges KFUM-KFUK-speidere er ein organisasjon for både gutar og jenter. Jentespeidarane hadde hatt brune skjorter, gutespeidarane blå. Den nye skjorta vart grøn, men skjerfa har framleis same fargen som før. Dei yngste har gule, dei neste har raude, dei eldre blå og grøne, dei eldste burgunder og leiarane mørkeblå.

Hovudkontoret ligg i Oslo. Organisasjonen er medlem av båe dei to internasjonale speidarorganisasjonane WAGGS og WOSM. Ein har 20 krinsar der Rogaland er den største. Sommaren 2006 blei den fyrste landsleiren til organisasjonen arrangert på Røros.
Men ein har arrangert fellesleir for KFUK- og KFUM-speidarane før ein slo seg saman. Fyrst på Solør i 1994, så på Jæren i 1998 og til slutt på Valebø i 2002.

Sjå òg
------

* Norges speiderforbund
* Speidernes Fellesorganisasjon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norges KFUK-KFUM-speidere[*daud lenkje*]
Hertugdømet Kurland, 1740.
Inngangen til hertugane av Kurland sitt palass
**Kurland** (latvisk *Kurzeme*; litauisk *Kuršas*; estisk *Kuramaa*; polsk *Kurlandia*; russisk Курляндия, *Kurljandija*) er eit av dei fire historiske landskapa i Latvia. Det ligg sørvest for Rigabukta, og er kalla opp etter det baltiske folket kurane. Det strekte seg i mellomalderen heilt ned til dagens nordvestre del av Kaliningrad (Königsberg) og omfatta heile det noverande litauiske kystområdet. 

Kurland høyrte under den Den tyske riddarordenen i staten Livland (om lag 1200–1560). Kurland var eit hertugdøme som var ein del av Den polsk-litauiske realunionen frå 1560 til 1795 og hadde på 1600-talet koloniar på Tobago og i Gambia. For å tene skipa i kolonitrafikken gjekk hertug Jekabs (1610–1682) inn i ein leigeavtale om bruk av Flekkerøy utanfor Kristiansand. I 1664 sikra hertugen gjennom ein avtale med Fredrik III av Danmark-Noreg rettane for for Kurland til å utvinne sølv, bly, kopar og jern med særs gunstige vilkår. Kurland etablerte gruver på Eidsvoll og Kongsberg, og i periodar var opptil 300 kurlendarar i arbeid i Noreg. 

Etter delinga av Polen og Litauen i 1795 gjekk området over til Det russiske keisardømet (1795–1918).

I tillegg til latviarar og tyskarar budde det òg svenskar her, i nyare tid òg russarar. Den nordlegaste delen er tynt folkesett og er for det meste busett av livarar.

Grunneigarane og byborgarskapet, og dermed dei danna klassane, var i all hovudsak tyskspråklege, den tyske folkegruppa vart evakuert av styresmaktene til Posenområdet under den andre verdskrigen, og derfrå drive vidare bort av Stalin og polakkane.

Byar i Kurland
--------------

* Liepaja (*Libau*)
* Ventspils (*Windau*)
* Grobina (*Grobin*)
* Aižpute (*Hasenpoth*)
* Kuldiga (*Goldingen*)
* Saldus (*Frauenburg*)
* Piltene (*Pilten*)
* Tukums (*Tuckum*)
* Talsi (*Talsen*)

Hertugar av Kurland
-------------------

1562-1587 Gotthard Kettler
1587-1642 Friedrich Kettler
1587-1616 saman med Wilhelm Kettler (delt 1596-1616)
1642-1681 Jakob Kettler
1681-1698 Friedrich Kasimir Kettler
1698-1711 Friedrich Wilhelm Kettler
1711-1737 forskjellige rivaliserande regentar, m.a. den seinare russiske tsarina Anna
1737-1758 og 1758-1763 Ernst Johann von Biron
1763-1795 Peter von Biron

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Kurland» frå Wikipedia på bokmål, den 20. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* BNE

 |
Tinariwen
**Tinariwen** (tamasheq: «aude landskap») er ei musikkgruppe som kjem frå Tessalit i fjellområdet Adrar des Iforas nord-aust i Mali.

Musikken deira, som er blitt kalla «tuaregblues» og «tuaregrock», er ein syntese av blues, rock og tradisjonell tuaregmusikk basert på elektriske gitarar. Dei to leiarane for gruppa er Ibrahim ag Alhahib og Abdallah ag Alhousseyni.

Historie
--------

Gruppa blei skipa i 1982 og spelte ei viktig rolle under tuaregopprøret i 1990-åra ved å spreie bodskap om håp og motstand til stammefrendane sine. Etter fredsslutninga i 1996 har dei vigd seg til å utbreie tuaregkulturen med songar som handlar om både kjærleiken til ørkenen og lidingane til folket.

Tinariwen hadde spelt inn ei rekkje kassettar som sirkulerte i Sahara, då dei spelte inn sin første CD, *The Radio Tisdas Sessions*, i 2000, men det var med *Ammassakoul* i 2004 at dei fekk sitt internasjonale gjennombrot. Etter denne plata turnerte gruppa i Europa og USA og blei sett på som ambassadørar for tuaregane over heile verda. I 2007 gav dei ut sin tredje CD, *Aman iman*, som blei ein enda større suksess enn dei to første.

Den franske filmskaparen Jérémie Reichenbach har laga ein dokumentarfilm, *Teshumara, les guitares de la rébellion touareg* / *The Guitars of the Touareg Rebellion*, der han knyter tilblivinga av gruppa til tuaregfolkets omflakking og eksil som følgje av oppstanden i 1990-åra og den brutale undertrykkinga til den maliske staten på denne tida. Filmen fekk prisen for beste musikkdokumentar frå Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique, SACEM i 2006.

Tinariwen spelte på Øya-festivalen i Oslo i august 2007.

Gruppemedlemmar (2007)
----------------------

* Ibrahim ag Alhabib («Abaraybone»), (gitar, song)
* Abdallah ag Alhousseyni, (gitar, song)
* Alhassane ag Touhami, (gitar, song)
* Mohammd ag Itlale («Japonais»), (gitar, song)
* Eyadou ag Leche (bass, kor, perkusjon)
* Saïd ag Ayad (perkusjon, kor)
* Elaga ag Hamid (gitar, kor)

Diskografi
----------

* 2001: *The Radio Tisdas Sessions*, Wayward, CD468010
* 2004: *Amassakoul*, World Village, CD468026
* 2006: *The Soul Rebel of African Desert*, CD/DVD (*Amassakoul* og Jérémie Reichenbachs film, *The Guitars of the Touareg Rebellion*), Emma Productions
* 2007: *Aman iman*
* 2009: *Imidiwan*
* 2011: *Tassili*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tinariwen.com
* Universalmusic.fr Arkivert 2010-06-17 ved Wayback Machine. - Tinariwen
* Mondomix.com - Tinariwen
* Teshumara.com Arkivert 2007-03-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Erdre** er ei elv vest i Frankrike og ei av sideelvane til Loire frå høgre. Ho har sitt utspring i departementet Maine-et-Loire nær La Pouëze. Ho renn òg gjennom departementet Loire-Atlantique. Elva munnar ut i Loire ved byen Nantes. Andre byar Erdre renn gjennom er Candé, Riaillé, Nort-sur-Erdre og Sucé-sur-Erdre.

Erdre er uvanleg på den måten at ho er breiare lenger oppe i elva enn i den nedre delen. På det lågaste punktet, der ho møter Loire i Nantes, er den tidlegare leia hennar no hovudveg og forretningsstrøket Cours des Cinquante Otages. Erdre møter no Loire via ein undergrunnskanal under Rue Henri IV, og dei renn i hop nær hovudjernbanestasjonen. 

Om lag 15 km opp i elva, ved Plaine de Mazeroles, nær Sucé sur Erdre, har Erdre gått frå å vere nokre få hundre meter brei til nesten ein kilometer. Vidt sumpterreng gjer elva enno breiare. Ovanfor her går Nantes-Brest-kanalen vestover ved landsbyen Nort sur Erdre.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Erdre**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 38°31′12″N 35°28′48″E﻿

**Erciyes** (tyrkisk *Erciyes Dağı*; frå gammalgresk *Ἀργαῖος* *Argaeos*; latinsk *Argaeus*) er ein massiv stratovulkan kring 25 km til sør for Kayseri i Tyrkia. 

Erciyes er det høgaste fjellet i Sentral-Anatolia med ei høgd på 3916 meter over havet. Det vert rekna som det høgaste fjellet i Anti-Taurus-fjella, ei nordaustleg forlenging av Taurusfjella i sør, og høyrer til Det alpide beltet i Eurasia.

Vulkanen er kraftig erodert, men kan ha hatt utbrot så nyleg som 253 fvt. som kan ha vore synt mytar frå romartida.

Strabon kalla fjellet *Argaeus* (Ἀργαῖος); han skreiv at toppen aldri var fri for snø og at dei få som hadde vore på toppen kunne sjå både Svartehavet i nord og Middelhavet i sør på klåre dagar.

Den første dokumenterte klatringa av fjellet vart gjort av William John Hamilton i 1837. 

Det er vintersportfasilitetar i fjellet.

Galleri
-------

* Satellittbilete av Erciyes den 31. mars 2005, NASA World Wind.Satellittbilete av Erciyes den 31. mars 2005, NASA World Wind.
* Toppen av Erciyes.Toppen av Erciyes.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Erciyes» frå Wikipedia på engelsk, den 8. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Erciyes Dagi». Global Volcanism Program, Smithsonian Institution.. Henta 2010-03-23.
2. ↑  «Taurusfjella». Encyclopædia Britannica. Henta 9. august 2012.
3. ↑  «Record 60952». acsearch.info. Henta 9. august 2012.
4. ↑  Strabon, *Geographica* 12.2.7.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Erciyes vintersportstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Goodbye Cruel World***  Song av Pink Floydfrå albumet *The Wall* |
|  |
| **Utgjeve** | 30. november 1979 |
| **Innspelt** | April-november 1979 |
| **Sjanger** | Progressiv rock |
| **Lengd** | 1:17 |
| **Selskap** | Harvest Records (UK), Columbia Records (US)/Capitol Records (US) |
| Låtskrivar(ar) | Roger Waters |
| **Produsent** | Bob Ezrin, David Gilmour, James Guthrie og Roger Waters |
|
|

**Goodbye Cruel World** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd, skriven av Roger Waters. Songen vart gjeven ut på albumet *The Wall* i 1979.

Komposisjon
-----------

Songen er roleg og forholdsvis rytmisk med ein mjuk repeterande bassnote, som liknar bassriff som er brukt i tidlege Pink Floyd-songar som «Careful with That Axe, Eugene» og «See Emily Play». Det siste augneblikket av ordet «goodbye» vert sagt samtidig som musikken vert kutta. Det får det til å høyrast meir desperat ut, i tillegg til å fungere som eit symbol på at Pink kuttar ut alle band til verda omkring seg.

Plott
-----

Som dei andre songane på *The Wall* fortel «Goodbye Cruel World» ein del av historia om hovudpersonen Pink. Songen omhandlar Pink sin reaksjon på at hans mentale mur no er ferdigbygd, og markerer at han no er heilt isolert frå samfunnet.

Medverkande
-----------

* Roger Waters – bassgitar, vokal
* Richard Wright – Prophet-5 synthesizer

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder
-------

* Fitch, Vernon. *The Pink Floyd Encyclopedia* (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

1. ↑  Fitch, Vernon and Mahon, Richard, *Comfortably Numb - A History of The Wall 1978-1981*, 2006, s. 89
|  |
| --- |
| **Galapagospingvin** |
| GalapagospingvinGalapagospingvin |
| GalapagospingvinhannGalapagospingvinhann |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** EN Sterkt trugaUtbreiinga av Galapagospingvin Utbreiinga av Galapagospingvin |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sphenisciformes |
| **Familie:** | Pingvinar Spheniscidae |
| **Slekt:** | *Spheniscus* |
| **Art:** | **Galapagospingvin** *S. mendiculus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Spheniscus mendiculus***Sundevall, 1871 |

**Galapagospingvin** (*Spheniscus mendiculus*) er ein pingvin endemisk for Galápagosøyane. Det er den einaste pingvinen som òg lever naturleg nord for ekvator, dei kan overleve i så varmt klima på grunn av nedkjøling frå Perustraumen og kjølig vatn frå store djupn bringa opp av Cromwellstraumen. Dei nærskylde andre artane i slekta *Spheniscus*  lever langs kysten av fastlandet av Sør-Amerika og sørlege Afrika.

Galapagospingvinen er den tredje minste arten av pingvinar. Den gjennomsnittlege galapagospingvinen er 49 centimeter lang og veg 2,5 kilo. Dei har eit svart hovud med eit kvitt band som går bak frå auget, rundt dei svarte øyredekkarar og fram og ned til halsen. Dei har gråsvart overside og kvit underside. Ungfuglar har eit heilt mørkt hovud. Hofuglar er mindre enn hannane, men er elles ganske lik.

Galapagospingvinen lever primært på Fernandina Island og vestkysten av Isabela-øya, men små bestandar er spreidd på andre øyar i Galapagosøygruppa. Nordspissen av Isabela kryssar ekvator, noko som tyder at galapagospingvinar tidvis vitjar den nordlege halvkula, som einaste pingvinart.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Galapagos Penguin» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juli 2012*

Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Videoar, bilete og lydopptak av galapagospingvinar hos Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS

 |
**Jolán Kleiber-Kontsek** (29. august 1939–20. juli 2022) var ein ungarsk friidrettsutøvar frå Budapest som særleg utmerkte seg i diskokasting.

### Aktiv

Jolán Kontsek kom på tredjeplass i diskostevlinga ved universiaden 1961 i Sofia. Året etter vann ho bronsen i øvinga under europameisterskapen i Beograd, slått av gullvinnar Tamara Press frå Sovjetunionen og Doris Müller frå Aust-Tyskland. Under universiaden 1963 i Pôrto Alegre vart Kontsek nummer to i diskoskasting og nummer tre i kulestøyt.

Også under Sommar-OL 1964 deltok Kleiber-Kontsek i både diskos- og kuletevlinga. Her enda ho sjetteplass i diskoskast, i kulestøyt rauk ho ut i kvalifiseringa. I 1965 vann ho diskosøvinga då universiaden fann stad i heimbyen Budapest, landskvinna Judit Stugner og olympiameisteren Tamara Press kom på plassane bak.

I europameisterskapen 1966, også den meisterskapen avvikla i Budapest, enda Kleiber-Kontsek på fjerdeplass i diskoskast. Under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen tok ho bronsemedaljen i øvinga, langt bak vinnaren Lia Manoliu frå Romania og vesttyske Liesel Westermann. Sidan enda ho niandeplassen under EM i friidrett 1971, same sesongen presterte ho sitt livs lengste diskoskast på 60,18 meter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jolán Kleiber-Kontsek» frå Wikipedia på tysk, den 12. mai 2021.*
Tina Maze i 2010
**Tina Maze** (fødd 2. mai 1983) er ein slovensk alpinist frå Slovenj Gradec som vann verdscupen i alpine greiner 2013. I tida 2011-14 vann ho VM-gull og to OL-gull. Ho er ei av få kvinner som har vunne renn i alle fem alpingreinene.

### Aktiv

Maze debuterte i verdscupen på nyåret 1999 i Maribor i Slovenia, 15 år gammal. På same staden og nokså nøyaktig tre år seinare kunne ho for fyrste gong stige opp på sigerspallen då ho i eit storslalåmrenn berre vart slått av den suverene vinnaren, Sonja Nef frå Sveits.

Mellom oktober 2002 og oktober 2005 vant Maze fem storslalåmrenn i verdscupen. I same perioden vart ho nummer fem i storslalåm under alpint-VM 2003 i St. Moritz, og to år seinare, under VM 2005 i Santa Caterina, kom ho på sjetteplass i super-G og på tiandeplass i kombinasjonsøvinga.

Etter nokre sesongar utanfor verdseliten kom Maze tilbake i 2009 og tok sølvmedaljen i storslalåm under VM i alpine greiner 2009, ni hundredels sekund bakom verdsmeister Kathrin Hölzl frå Tyskland. Året etter vann ho to olympiske sølvmedaljar under Vinter-OL 2010 i Vancouver. I super-G fann ho si overkvinne i Andrea Fischbacher, medan ho storslalåm kom i mål fire hundredels sekund for seint i høve til gullvinnar Viktoria Rebensburg frå Tyskland.

Maze heldt fram å sanke sølvmedaljar då VM i alpine greiner 2011 vart avvikla i Garmisch-Partenkirchen. Ho måtte sjå seg slått av austerrikske Anna Fenninger i kombinasjonen, men vart så verdsmeister i storslalåm med knapp margin, ni hundredels sekund.

I 2013 var Maze i ei heilt eiga klasse i verdscupen i alpine greiner. Med 2 414 poeng hadde ho meir enn dobbelt så mange poeng som nummer to, tyske Maria Höfl-Riesch. Poengskåren var samstundes suveren rekord for ein enkelt sesong i verdscupen, uansett kjønn. Maze vart verdsmeister i super-G under VM 2013 i Schladming, og fekk sølv i både superkombinasjon og storslalåm, bak høvesvis Maria Höfl-Riesch og franske Tessa Worley.

Maze vart olympisk meister både i utfor og seinare storslalåm under Vinter-OL 2014 i Sotsji. Fyrsteplassen i utfor vart delt med Dominique Gisin frå Sveits.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Tina Maze» frå Wikipedia på tysk, den 27. november 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Tina Maze». olympedia.org. Henta 24. oktober 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* Munzinger (sport)

 |
**Roar Strand** (fødd 2. februar 1970 i Trondheim) er ein norsk fotballspelar. Han spelar normalt indreløpar på Rosenborg Ballklub, og har ved byrjinga av 2006-sesongen scora 75 mål på 347 kampar i Tippeligaen – Noko som gjer han til den med flest kamper i den øvste divisjonen i Noreg gjennom alle tider. Han har òg spelt 42 A-landskampar for Noreg og 67 kampar i Champions League med totalt 11 mål.

Strand var juniorspelar i Nardo, og debuterte for Rosenborg i 1989. Dei fyrste sesongane i Rosenborg fekk han lite speletid, men han spelte likevel nok kamper til å verta seriemester med klubben i 1990 og 1992. I 1993 vart Strand utlånt til Molde, og det var her han etablerte seg som ein av dei beste spelarane i den norske serien.

I 1994 returnerte Strand til Rosenborg, der han no fekk fast plass på laget. Han debuterte på landslaget i ein treningskamp mot Sverige same året, og var òg med i den norske VM-troppen, utan at han fekk speletid. Han fekk derimot spela under VM i Frankrike fire år seinare, og i EM i Belgia og Nederland i 2000.

På klubbnivå har Strand vorte seriemeister heile 13 gonger, noko som er norsk rekord. Han har òg deltatt i Meisterligaen i heile ni sesongar. I kontrast til mange andre profilerte fotballspelarar frå same periode, har Strand aldri spelt for en utenlandsk klubb. Han har i staden takka nei til fleire profftilbod, og vore lojal mot Rosenborg.

Karriere som spelar
-------------------

(*Sist oppdatert 9. januar 2006*)

|
|  |
| Klubb | Kampar\* | Mål\* | Periode |
| Noreg Nardo | ? | ? | ????-1988 |
| Noreg Rosenborg | 323 | 65 | 1989-2005 |
| Noreg Molde (lån) | 22 | 9 | 1993 |
|

\* Berre seriekampar.  


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1994 |
| --- |
| 
* 1 Thorstvedt
* 2 Halle
* 3 Johnsen
* 4 Bratseth (kaptein)
* 5 Bjørnebye
* 6 J. Flo
* 7 Mykland
* 8 Leonhardsen
* 9 Fjørtoft
* 10 Rekdal
* 11 Jakobsen
* 12 Grodås
* 13 By Rise
* 14 Nilsen
* 15 Løken
* 16 Sørloth
* 17 Eggen
* 18 Håland
* 19 Strand
* 20 Berg
* 21 Rushfeldt
* 22 Bohinen
* Landslagstrenar: Olsen

 | Flagget til Noreg |
|  |


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1998 |
| --- |
| 
* 1 Grodås (kaptein)
* 2 Halle
* 3 Johnsen
* 4 Berg
* 5 Bjørnebye
* 6 Solbakken
* 7 Mykland
* 8 Leonhardsen
* 9 T.A. Flo
* 10 Rekdal
* 11 Jakobsen
* 12 Myhre
* 13 Baardsen
* 14 Heggem
* 15 Eggen
* 16 J. Flo
* 17 H. Flo
* 18 Østenstad
* 19 Hoftun
* 20 Solskjær
* 21 Riseth
* 22 Strand
* Landslagstrenar: Olsen

 | Flagget til Noreg |
|  |


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – EM i fotball 2000 |
| --- |
| 
* 1 Myhre
* 2 Bergdølmo
* 3 Bragstad
* 4 Berg (lagkaptein)
* 5 Andersen
* 6 Strand
* 7 Mykland
* 8 Solbakken
* 9 T. Flo
* 10 Rekdal
* 11 Skammelsrud
* 12 Olsen
* 13 M. Bakke
* 14 Heggem
* 15 Riise
* 16 Eggen
* 17 Carew
* 18 Iversen
* 19 E. Bakke
* 20 Solskjær
* 21 Riseth
* 22 Bjørnebye
* Landslagstrenar: Semb

 | Flagget til Noreg |
|  |
**Edvard Magnus Edvardsen** (18. desember 1910–11. januar 2000) var ein norsk skomakar og politikar frå Egersund som representerte Rogaland og Arbeidarpartiet på Stortinget i over tolv år.

Edvardsen var son til ein fiskar. Sjølv gjekk han i skomakarlære frå 1925 og arbeidde som skomakar hos firma A. Haugland frå 1928 til 1965.

Frå 1934 var Edvardsen med i kommunestyret i Egersund til 1964. Åra 1945-51 var han ordførar i kommunen. Etter kommunesamanslåing var han medlem av kommunestyret i Eigersund frå 1965 til 1979, med unnatak for valperioden 1972-75. Han var styreformann 1946-49 i Egersund kommunale elektrisitetsverk og 1951-81 i Dalane Elektrisitetslag/Elektrisitetsverk. Samstundes var han 1952-81 styremedlem i Lyse Kraftverk.

I alle dei fem stortingsperiodane frå 1945 til 1965 var Edvardsen etter tur andre, tredje, fyrste og andre vararepresentant til stortinget frå Rogaland. Etter å ha møtt sporadisk som varamann til stortinget, fekk Edvardsen gjennom stortingsvalet 1965 fast plass i stortinget og vart sidan attvald i 1969 og 1973. Han var i 1965-69 medlem i Justiskomiteen og 1969-77 medlem i Sosialkomiteen. Edvardsen var landsstyremedlem i Det norske Arbeidarparti frå 1959 til -64 og vart i 1995 utnemnd til heidersmedlem i partiet.

I 1999 vart han tildelt ein medalje for sin innsats i Heimestyrkane i Milorg.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
* «Dalane Tidende 1980.12.17». 1980.  70-årsomtale

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Roar Amdam** (fødd 7. juli 1951) er ein norsk akademikar.

Amdam vart fødd i Ørskog kommune og busette seg seinare i Volda kommune. Han blei cand. agric. i 1977 og dr. agric i 1998 ved Universitetet for miljø- og biovitenskap. Han har vore planleggar i Sande kommune og konsulent i høgskulesystemet. Han har vore tilsett som forskar og forskingsleiar ved Møreforsking i ein tiårsperiode. Han blei tilsett ved Høgskulen i Volda i 1993 som førsteamanuensis i samfunns- og organisasjonsutvikling og som professor i planlegging og leiing i 2002. Han har bygt opp og leiar no masterprogrammet i samfunnsplanlegging og leiing ved Høgskulen i Volda og underviser i regional planlegging og offentleg organisering og leiing på dette programmet. Han har vore gjesteforskar i eitt år ved Southern Cross University, Lismore Australia. Han har erfaring frå mange forskings- og utviklingsarbeid innanfor kommuneplanlegging, samt lokal- og regionalforsking. Han er mest kjend for bidraga sine til å utvikle planlegging som ein kapasitetsbyggande og legitimerande prosess innanfor reguleringsstaten.

Roar Amdam er bror til professor Jørgen Amdam.

Kjelder
-------

* Heimeside[*daud lenkje*] ved hivolda.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar i Bibsys Ask[*daud lenkje*], Google Scholar

* Registeringer i ForskDok[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Brasil sitt vinnarlag etter VM-finalen 1958. Vavá er nummer fire frå venstre i fremste rekke, ved sidan av Pelé.
**Edvaldo Izídio Neto** (12. november 1934–19. januar 2002), til vanleg berre kalla for **Vavá**, var ein brasiliansk fotballspelar som vart verdsmeister for Brasil i 1958 og 1962. Han var midtspiss med stor gjennombrotskraft. På klubbnivå spelte Vavá for mellom andre Vasco da Gama, Atlético Madrid, Palmeiras og América.

### Landslagsspel

Vavá debuterte for Brasil i 1955. Dei neste ni åra fekk han med seg 20 landskampar, men skåra heile 15 mål for landslaget. I VM-finalen 1958 skåra han begge Brasils mål i fyrste omgang, ein finale som enda med at Brasil vart verdsmeister for fyrste gong. Også i 1962-finalen kom han på skåringslista i finalen då han la på til 3-1, noko som vart sluttresultat i kampen mellom Brasil og Tsjekkoslovakia. Vavá skåra høvesvis 5 og 4 mpl i dei to VM-turneringane.

### Klubbspel

Vavá debuterte for SC Recife i heimbyen. Knapt 17 år gammal byrja han i Vasco da Gama, der han vert verande i sju år. Etter fotball-VM i 1958 vart han overført til spanske Atlético Madrid og spelte i klubben i tre sesongar. Han reiste heim til Brasil i 1961 og var Palmeiras-spelar til utgangen av 1963. Frå 1964 til 1967 gjorde han tenste i den meksikanske storklubben América. Før han la opp i 1969 var han innom tre mindre klubbar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vavá» frå Wikipedia på engelsk, den 29. juni 2014.*
| **Bitonto** |
| --- |
| Domkyrkja i BitontoDomkyrkja i Bitonto Domkyrkja i Bitonto |
| Kallenamn «*Olivenbyen*» |
| Plassering |
| 

Bitonto is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Puglia  Bari |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  172,9 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2004)   - folketettleik | 56 420   328/km² |
| Koordinatar | 41°7′″N 16°41′″E﻿Koordinatar: 41°7′″N 16°41′″E﻿ |
| Høgd over havet | 118 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 70032 |
| Telefon-retningsnummer | 080 |
| **Nettstad:** www.comune.bitonto.ba.it |

**Bitonto** er ein by i provinsen Bari i regionen Puglia i Italia med om lag 55 000 innbyggjarar. Han vart kalla «Olivenbyen» på grunn av dei mange olivenlundane rundt byen. 

Bitonto ligg om lag 16 km vest for Bari, nær kysten av Adriahavet. Av nabokommunar finn ein Bari, Bitetto, Palo del Colle, Altamura, Toritto, Ruvo di Puglia, Terlizzi og Giovinazzo.

Historie
--------

BitontoByen vart grunnlagd av Peucetii og i følgje ei segn vart byen kalla opp etter Botone, ein illyrisk konge. Dei første bymurane er datert til 300- eller 400-talet fvt. og ein kan sjå spor etter desse i dei normanniske bymurane. Etter at han var allitert med Roma under samnittarkrigane vart han ein romersk *municipium* (latin *Butuntum*), men fekk halde på sine tidlegare lover og sjølvstyre. 

På 900-talet klarte Bitonto å stå imot plyndringstokt frå sarasenarar, som fekk leiaren sin drepen nedanfor bymurane. Bitonto tok del i opprøret til Melus av Bari i 1009.

I mellomalderen var Bitonto eit len for fleire baronfamiliar før han gjekk over til Acquaviva på 1200-talet, som tok namnet sitt etter skansen deira ved Acquaviva delle Fonti. Acquaviva vart seinare hertugar av Atri og deira signory i Bitonto fekk status som marki i 1464 av kongen av Napoli, Ferrante di Aragona. Han døydde tidleg og byen gjekk til broren Andrea Matteo Acquaviva, som byta han i 1487 mot markirangen til Ugento, som han så mista. I 1552 betalte innbyggjarane seg sjølv fri for 66 000 dukatar. 

Under den polske arvefølgjekrigen i 1734 slo den spanske hæren under Karl av Bourbon og hertugen av Montemar austerrikarane i slaget ved Bitonto, og skira slik eigedømane til Kongedømet Napoli for Huset Bourbon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bitonto» frå Wikipedia på engelsk, den 3. januar 2008.*

Fotnotar
--------

1. ↑  *Bitonto.net*, arkivert frå originalen 19. mai 2006, henta 3. januar 2008
2. ↑  Acquaviva d'Aragona frå 1479: Acquaviva d'Aragona stamtre Arkivert 2004-10-22 ved Bibliotheca Alexandrina
3. ↑  *"Condottieri di ventura"*, arkivert frå originalen 23. februar 2008, henta 3. januar 2008

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bitonto**

* Turistattraksjonar i Bitonto
* Adrian Fletcher’s Paradoxplace – Bilete av Bitontokatedralen Arkivert 2017-07-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Skøyteløparen Roar Grønvold.
Skihopparen Roar Ljøkelsøy.
**Roar** og **Hroar** er ein skandinavisk variant av det germanske mannsnamnet Rodger. Roger er ei engelsk utgåve. Norrøne variantar av namnet var *Hróarr* eller *Róarr*. 

Namnet er sett saman av *Ro-*, som kan koma av det norrøne ordet *hróðr* eller gammalhøgtysk *hruod*, som begge betyr 'ære' eller 'vidspurd', og *-ar*, som kan koma av norrønt *geirr* eller gammalhøgtysk *ger*, med tydinga 'spyd', eller av urnordisk *\*hariaR*, 'krigar' eller *\*wariaR*, 'forsvarar'. 

Roar har norsk namnedag den 4. januar.

Bruk
----

Roar er eit vanleg namn i Noreg, men er lite utbreidd i andre land.

I 2009 var det 7 326 norske menn som heitte Roar. Namnet kom i bruk på 1890-talet, og bruken voks til ein topp på 1950- og 1960-talet, då over 0,5 % av nyfødde gutar fekk namnet.

Kjende namneberarar
-------------------

* Roar Wold (1926-2001), norsk kunstmålar
* Roar Nøstvik (f. 1927), norsk politikar, ordførar i Bodø
* Hroar Elvenes (f. 1932), norsk skøyteløpar og skøytepresident
* Roar Johansen (1935-2015), norsk fotballspelar
* Roar Grønvold (f. 1946), norsk skøyteløpar
* Roar Flåthen (f. 1950), norsk fagforeiningsmann, leiar i LO
* Roar Nilsen (f. 1952), norsk skiskyttar
* Roar Hagen (f. 1954), norsk illustratør
* Hroar Stjernen (f. 1961), norsk skihoppar
* Roar Strand (f. 1970), norsk fotballspelar
* Roar Ljøkelsøy (f. 1976), norsk skihoppar

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Roar hjå Statistisk Sentralbyrå
* *Denne artikkelen bygger på «Roar» frå Wikipedia på bokmål, den 28. januar 2009.*