recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lippstadt
**Anton Praetorius** (1560–6. desember 1613) var ein tysk prest, reformert teolog, forfattar og førekjempar mot hekseforfylging og tortur. Han vart fødd i Lippstadt i Tyskland.

Livssoge
--------

I 1586 fødde hustrua hans Maria sonen deira Johannes i Kamen. Anton Praetorius vart den fyrste reformerte presten i landsbyen Dittelsheim, der han skreiv den eldste skildringa på latinsk av den «1. Store Fatet» på slottet Heidelberg.

Brenning av hekser
I 1596 vart Praetorius fyrsteleg hoffpredikant i Birstein (ved Frankfurt am Main). I 1597 oppnemnde fyrsten Praetorius til medlem av heksedomstolen. Praetorius protesterte mot torturen og det lukkast at prosessen vart avslutta og kvinnene sette fri. Dette er det einaste kjende tilfellet, at ein geistleg, medan heksesaka pågjekk, kravde at den umennneskelige torturen måtte slutte - og lukkast med dette. 

Praetorius mista embetet sitt som hoffpredikant og vart i 1598 prest i Laudenbach (Bergstraße). Under sonen sonen sitt namn som psevdonym, Johannes Scultetus, publiserte han i 1598 boka «Von Zauberey und Zauberern Gründlicher Bericht» (Grundig utgreiing om trolldom og trollmenn) mot hekseforfylging og tortur. I 1602 fatta han mot ved andre opplag av boka til å bruke sitt eige namn som forfattar. I 1613 vart det tredje opplaget utgjeve med eit personleg føreord. Praetorius døydde i Laudenbach i 1613.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (Vita et scripta)
* Arkivert 2006-05-15 ved Wayback Machine.
* (Edition original) 1613
* Arkivert 2006-06-14 ved Wayback Machine.

**Litteratur**

* Hartmut Hegeler: Anton Praetorius, Kämpfer gegen Hexenprozesse und Folter, Unna 2002, ISBN 3-9808969-4-3
* Hartmut Hegeler und Stefan Wiltschko: Anton Praetorius und das 1. Große Fass von Heidelberg. Unna 2003, ISBN 3-9808969-0-0
**Jung Hong-won** (fødd 9. oktober 1944) er ein sørkoreansk jurist og politikar som har vore statsminister i Sør-Korea sidan 26. februar 2013.

Jung studerte juss ved Sungkyunkwan-universitetet i Seoul. Deretter arbeidde han i nær 50 år som anklagar. Før valet i 2012 blei han medlem av Saenuri-partiet, og etter valet blei han nominert som statsministerkandidat for den konservative Park Geun-hye-regjeringa. Han blei teken i eid den 26. februar 2013.

Etter at ferja «Sewol» gjekk ned og Jung hadde vitja sørgjande etterlatne, annonserte han at han ville ta på seg ansvaret for styresmaktene sine mistak og gå av. President Park Geun-hye tok imot resignasjonen, men sa at Jung skulle vera i stillinga til redningaksjonen var avslutta. Etter dette fortsette Jung som statsminister.

Kjelder
-------

1. 1 2  naver.com ([종합][프로필]정홍원 국무총리 후보자). Oppgjeve av Engelsk Wikipedia.

* «PM Chung Hong-won resigns over ferry sinking response», cbc.ca (Apr 27, 2014)

* *Denne artikkelen bygger på «Jung Hong-won» frå Wikipedia på engelsk, og «Jung Hong-won» frå Wikipedia på svensk den 25. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------
Gendarmen Merda skyt mot Robespierre under Thermidor-reaksjonen, natt til 9. thermidor
**Thermidor-reaksjonen** var ein revolt i det franske Nasjonalkonventet mot Skrekkveldet og førte til avsetjinga og avrettinga av Robespierre og andre i krinsen rundt han. Namnet «Thermidor» viser til «9. thermidor år II», som den 27. juli 1794 vart kalla etter den franske republikanske kalenderen. 

Nemninga kan òg vise til perioden frå denne revolten til Nasjonalkonventet vart erstatta med Direktoriet året etter. 

Medlemene i Velferdskomitéen og Nasjonalkonventet avsette Robespierre og krinsen rundt han 27. juli, og alt dagen etter vart dei avretta, utan rettssak. Skrekkveldet hadde isolert Robespierre også frå dei som tidlegare hadde støtta han. 

Men Thermidor-regimet vende seg imot mange av dei som hadde vore med på revolten mot Robespierre, og det vart sett i gang ein «kvit terror» som resulterte i mange arrestasjonar og hundrevis av giljotineringar, som nesten berre ramma folk på venstresida. 

Termen *Thermidor* har i ettertid komme til å bety den fasen i somme revolusjonar då makta går over til eit meir konservativt regime. Lev Trotskij kalla i boka *The Revolution Betrayed* Stalin-regimet «det sovjetiske thermidor».

Kjelder
-------

I hovudsak engelskspråkleg wikipedia.
**Anton Jenssen** (18. mai 1850–25. desember 1927) var ein norsk forretningsmann og stortingsmann frå Trondheim. 

Han var son av børskommissær Anton Mathias Jenssen og Johanne Catharine Richter og soneson av Hans Peter Jenssen (1797–1868).
Hans Peter Jenssen (1848–1902) var bror hans.

Jenssen høyrde til fjerde generasjon av Trondheims-handelshuset Jenssen & Co. Sjølv reiste han utanlands og utdanna seg i handel, han var både i Cumberland i England, Dresden og Paris. Frå 1877 var han ein av eigarane av firmaet Jenssen & Co, og han overtok heile firmaet i 1892. Han var børskommissær frå 1893, framleis i Trondheim. Jenssen var styreformann for Nordenfjeldske dampskipsselskap, direktør i Trondhjems privatbank og Trondhjems sparebank. Han var også direktør i Trondhjems Aktietrælastkompani og i A/S Norske Alliance. Han var medlem av formannskapet i Trondheim frå 1882 til -88.

Jenssen var 1. representant frå Trondheim og Levanger på Stortinget 1889-91, der han var medlem av næringskomite nr 2.

Han vart kommandør av St. Olavs Orden i 1911.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Anton Jenssen (1850-1927) i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Kharon**, **Karon** eller **Charon** (småplanetnemning **(134340) Pluto I**) er ein av dei fem kjende månane til dvergplaneten Pluto. Medan Pluto er dekt av frose nitrogen, trur ein Kharon er dekt av vanleg vassis.

Kharon går rundt Puto på eitt plutodøger, som tar 6,387 jorddøger. Dei to objekta er i bunden rotasjon med kvarandre, slik at dei alltid har den same sida vendt mot kvarandre.

Kharon har ein diameter på 1 172 km, såvidt halvparten av storleiken til Pluto. Massen er 1/7 av den til morplaneten. På grunn av den vesle forskjellen mellom dei to, kallar mange astronomar dei ein dobbel(dverg)planet heller enn ein planet og ein måne.

New Horizons-animasjon i nær-sanne fargar som viser Kharon (ytst) og Pluto i bane kring det sams massesenteret

Historie
--------

Kharon vart oppdaga av James W. Christy 22. juni 1978 på ei fotografisk plate der han såg at Pluto hadde ei uvanleg form.

Kharon er kalla opp etter ferjemannen Karon, som frakta folk til Hades, eller Pluto sitt dødsrike i gresk og romersk mytologi. Nokre engelskspråklege forskarar uttalar namnet med ein sj-lyd heller enn ein k-lyd av di oppdagaren James Christy eigentleg namnsette Kharon etter kona si, Charlene.

Utforsking og geologi
---------------------

Eit nærbilete av Kharon (med gul ramme) syner mellom anna eit «fjell i ei vollgrav» (oppe til venstre)
Dei fyrste detaljerte bileta av Kharon vart tekne av romsonden New Horizons. Desse synte eit terreng som var yngre enn forskarar hadde venta. Yta til Kharon hadde fleire kløfter, grøfter og relativt få krater. Ei av kløftene er estimert til å ha ei djupn på 7-9 kilometer.

I nordpolregionen til Kharon er det eit stort og mørkt raudbrunt område av uvisst opphav, uoffisielt kalla *Mordor*.

Eitt av nærbileta til New Horizons synte eit større fjell i eit søkk i terrenget («fjell i vollgrav»), noko som forskarane på det vitskaplege laget til sonden ikkje utan vidare kunne tyda.

Kjelder
-------

1. 1 2  *An interview with Jim Christy: How "defective" images revealed Pluto as a double planet* - Astronomy Magazine
2. 1 2  *Charon’s Surprising, Youthful and Varied Terrain* - NASA
3. 1 2  [ *Pluto’s massive mountains hint at geological mysteries*
4. ↑  *New Horizons Close-Up of Charon’s ‘Mountain in a Moat’* - NASA]

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Carsten Tank Nielsen** (18. desember 1818–1. august 1892) var ein norsk militær-offiser, frå 1856 til 1892 den fyrste direktøren i Telegrafverket. I hans leiartid vart to nye teknologiar tekne i bruk i telekommunikasjonen, fyrst kabel-telegrafen i 1850-åra og kring 1880 telefonen. Han var son til Jacob Nielsen og far til Yngvar Nielsen.

Nielsen var 1842-54 tilsett i Fyrdirektoratet. I 1849 planla han ei optisk telegrafline frå Christiania til Nevlunghavn, ei fornying av den kjeda med klaffestativ som Marinen hadde nytta sidan napoleonskriganes dagar. Året etter vart han som løytnant i Marinen sett til å leie ei utgreiing om framtidig behov og utbygging av telegraf i Noreg. Han gjorde då framlegg om å byggje elektrisk telegraf frå hovudstaden til Stockholm, Fredrikshald, Trondheim og Kristiansand «for Rigernes Forsvar».

Frå 1854 styrar for drifta av Statstelegrafen. Då Telegrafverket vart skipa i 1855, vart han tilsett som den fyrste direktøren i verket. Telegrafdirektør Nielsen var ein iherdig forkjempar for investeringar i telegraf og telefon over heile landet. Dei to fyrste tiåra som direktør vandra han heile landet rundt på jakt etter gode stader å legge linjetraseane for telegrafstolpane. Alt i 1870 hadde telegrafnettet nådd fram til Vardø.

Kjelder
-------

Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
**Torill Fjeldstad** (fødd 22. februar 1958) er ein norsk tidlegare alpinist frå Bærum, som i byrjinga av 1980-åra var ein av dei beste kvinnelege utforrennarane i verda. Frå 1975 til 1984 vann ho 14 norske meisterskapstitlar, fordelt på tre i både slalåm og storslalåm, og åtte i utfor. Fem gongar stod ho på sigerspallen etter renn i verdscupen i alpine greiner, men aldri på toppen. Fjerdeplassen i utfor under VM 1982 var hennar beste i internasjonale meisterskap. Fjeldstad var medlem av Haslum Idrettslag.

Karriere
--------

Fjeldstad overraska stort då ho 4. januar 1975 i Garmisch-Partenkirchen kom på tredjeplassen i ei slalåmtevling i verdscupen i alpine greiner. Både i 1975 og 1976 vart ho junior-europameister i utfor. 

Ho deltok i VM i alpine greiner 1978, der ho som best vart nummer 14 i storslalåm. Under Vinter-OL 1980 i Lake Placid kom ho på sjuandeplassen i utforrennet. I VM 1982 kom Fjeldstad på fjerdeplass, 0,21 sekund bak bronsevinnaren Laurie Graham frå Canada. 

Frå 1980 konsentrerte Fjeldstad seg i fyrste rekke om utfor-øvinga. Ho lukkast då å kome på pallen i fire verdscuprenn; i desember 1980 vart ho nummer to i Piancavallo og enda på tredjeplassen i Altenmarkt-Zauchensee, medan ho i januar 1981 vart nummer tre i Megève. Hennar siste pallplass oppnådde ho vinteren 1982, då ho kom på tredjeplass i utforrennet i Aspen.

Fjeldstad vann alle tre NM-øvingane i alpine greiner i 1975. På Bjorli sikra ho seg gullmedaljane i både slalåm og storslalåm, utforgullet tok ho på Oppdal. Fem år seinare skule ho gjenta prestasjonen, då vart alle tre NM-øvingane avvikla på Oppdal. I mellomtida hadde ho vunne NM-slalåmen i 1976, og utfor i både 1976 og 1977. Fjeldstad vart så suveren vinnar av storslalåm under NM 1979. Dei fire siste NM-gullmedaljane tok ho i utfor i perioden frå 1981 til 1984. I 1985 vart ho nummer tre i storslalåm under NM i Klæbu, einast 0,08 sekund bak vinnaren Tordis Jonsdottir. Det vart Fjeldstads 21. og siste NM-medalje (14-4-3).

Ho la opp i 1985.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Torill Fjeldstad – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Torill Fjeldstad i olympedia.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 65°23′53.2″N 12°5′30.7″E﻿

Torghatten ein dag i februar.
Torghatten frå sør, sommarstid.
**Torghatten** er eit fjell sørvest i Brønnøy kommune. Det er, som namnet ymtar om, forma som ein hatt, men det viktigaste kjenneteiknet med fjellet er at det har eit digert firkanta hòl tvers gjennom seg.

Hòlet i Torghatten
------------------

Hòlet er 35 meter høgt, 20 meter breitt, og går 160 meter gjennom fjellet. Det er sti opp dit, og det er mogleg å gå gjennom hòlet.

### Folketruforklaring

Segna om Torghatten seier at det var trollet Hestmannen som laga holet. Hestmannen hadde blitt forgapt i den fagre Lekamøya då han såg henne og sju systrer bada saman. Han rei sørover for å røva henne med seg, men jentene fekk auge på han og flykta. Dei sju systrene trøytna etter ei stund og slengde seg ned nær Alstahaug, der dei blei til stein, men Lekamøya sprang vidare. 

Då Hestmannen vart klar over at han ikkje ville få tak i jenta, la han ei pil i bogen sin og skaut etter henne. Kongen av Sømna, som hadde følgd med på hendingane, kasta hatten sin framfor pila for å berga møya. Hatten med pilhòlet vart til fjellet me ser i dag.

Holet i Torghatten
### Geologisk forklaring

Torghatten er laga av ulike bergartar, og dei øvre er hardare enn dei som finst lengre nede i fjellet. Under istida grov is og vatn seg gjennom det lause berget, medan det harde fekk stå i fred. Hòlet er altså ein slags U-dal med lok.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Drammensveien ved Skillebekk.
**Drammensveien** i Oslo er ei gate frå Solli plass og fram til Vækerøkrysset på Europaveg 18 mellom Oslo og Drammen, rett før europavegen krysser grensa mot Bærum kommune.

Langs Drammensveien ligg det både kontor- og bustadbygningar av ulik alder og ulike storleikar, og dessutan mange gamle frittliggjande villaer som med tida er teke i bruk til anna enn bustadsføremål. Mellom anna vert mange av villaene nytta som ambassadar og som husvære (residens) for ambassadørar, og ein av villaene hyser Det Norske Videnskapsakademi. I stroket i nærleiken av Skøyen, langsmed jarnbanelina for Drammensbanen, var det tidlegare viktig mekanisk industri og eit betongstøyperi, men dei gamle produksjonslokala og tomtene er no anten teke i bruk til andre føremål eller erstatta med bustads-, kontor- og forretningsbygningar.

Opphavleg byrja Drammensveien ved Stortingsbygningen og gjekk over Skøyen og Lysaker som hovudveg (landeveg) mellom Oslo og Drammen gjennom kommunane Bærum, Asker og Lier, og fleire hundre eigedomar hadde nummer til Drammensveien. Men utanfor Oslo er Drammensveien seinare oppstykka av vegomlegging og anna vegbygging, ikkje minst av utbygginga av motorvegen Europaveg 18, og attverande strekningar gjeve nye namn. 

I Oslo er òg den opphavlege Drammensveien oppstykka og gjeve nye namn, men utan at traseen er monaleg endra. Frå Wessels plass attmed Stortingsbygningen og fram til krysset med Frederiks gate ved søraustre hjørnet av Slottparken, fekk den opphavlege Drammensveien namnet Stortingsgata i samband med at Stortingsbygningen vart reist, og frå 1. mai 2006 fekk strekninga mellom Frederiks gate og Solli plass namnet Henrik Ibsens gate for å heidre den store diktaren ved å gje ein presentabel gate hans namn. (Det kongelege slottet, som til dess hadde hatt adressa Drammensveien 1, fekk då adressa Henrik Ibsens gate 1. Seinare har Slottet fått adressa Slottsplassen 1).

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* SSR (namn)

 |
**Cascata delle Marmore** (Marmorefalla) er ein kunstig foss som romarane lagde i Italia. Han har eit totalt fall på 165 meter, som er den høgaste menneskelagde fossen i verda. Fossen har tre fall, der det øvste er det høgaste på 83 meter. 

Han ligg 7,7 km frå Terni, provinshovudstaden i Umbria.

Fossen er ein del av elva Velino etter at elva har forlate innsjøen Piediluco nær Marmore. Han stuper ned i dalen til elva Nera og vasstraumen vert skrudd av og på etter eit fast skjema. Ein turistattraksjon er synet av vatnet som stupar utfor kanten i det vatnet vert opna.

Fossen i dag
------------

Det meste av tida vert vatnet i kanalen oppfor fossen nytta til produksjon av vasskraft, så vassføringa i fossen er som regel veldig låg. Piedilucosjøen oppfor fossen vert nytta som reservoar for vasskraftverket Galleto som vart bygd i 1929. For å tilfredsstille turistane vert vatnet «skrudd på» til visse tider på døgnet. Normalt skjer dette frå mellom klokka 12 og 13 til mellom klokka 16 og 17, med utvida opningstider om sommaren.

Historie
--------

Velino renn gjennom eit høgland som ligg rundt byen Rieti. I antikken skapte elva eit våtmarksområde som førte til sjukdom i området (truleg malaria). For å verte kvitt dette problemet i Rieti gav den romerske konsulen Manlius Curius Dentatus i 271 f.kr. ordre om å omdirigere vatnet over klippene ved Marmore og ned i elva Nera nedanfor. Løysinga førte derimot til eit problem sidan Nera i våte periodar flauma over og truga byen Terni. Dette medførte ein konflikt mellom dei to byane som til slutt kom opp i Senatet i år 54 f.Kr. utan at ein kom fram til ei løysing. 

Mangel på vedlikehald av kanalen førte til at vassføringa i kanalen minka og til slutt dukka våtmarksområdet opp igjen. I 1422 gav pave Gregor XII derfor ordre om å byggje ein ny kanal for å gjenopprette vasstraumen. I 1545 gav pave Paul III ordre om å byggje nok ein ny kanal. Planen var å utvide den førre kanalen for å regulere vassføringa. 50 år seinare, i 1598, stod kanalen ferdig. Igjen førte dette til flaum i Neradalen nedanfor. I 1787 gav pave Pius VI ordre om å at det skulle gjerast arbeid på spranga nedanfor fossen, og slik fekk falla utsjånaden dei har i dag. Dette løyste òg dei verste flaumproblema.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cascata delle Marmore» frå Wikipedia på engelsk, den 27. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Informasjon på engelsk Arkivert 2008-01-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* SUDOC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°54′55.3″N 10°45′1″E﻿

Den nordaustre luten av Torggata sett sørvestover i januar 2017
Torggata på strekninga mellom Youngstorget (i framgrunnen) og Stortorvet i 2009
**Torggata** er ei gate i Oslo sentrum som dels ligg i Bydel St. Hanshaugen (adressene 1-35, 2-40) og dels i Bydel Grünerløkka (51-53). Gata går frå Stortorvet framfor Oslo domkyrkje i sørvest til Ankerbrua over Akerselva i nordaust, tvers over Youngstorget og på nordsida av Arbeidersamfunnets plass og det tidlegare Ankertorget, der det på 1970-talet vart reist hotell og studentbustader.

Gata er ei typisk handels- og restaurantgate. Mellom Stortorvet og Youngstorget vart gata tidleg omgjort til gågate. Resten av gata vart gågate i 2009, seinare opparbeidd med fortau med gatemøblar og eit sentralt sykkelfelt, og med restriksjonar på bruk av bil.

Torggata fekk namnet Torvegaden i 1852, og vart bygd som Øvre Torvegade frå Stortorvet til Youngstorget 1846, og mellom Youngstorget og Ankerbrua i åra mellom 1857 og 1876.

I Torggata 9 låg Eldorado kino, som var kommunal og vart lagt ut for sal i 2010, og no er bygd om til bokhandel. Og i Torggata 16 låg Torggata bad, som var i bruk som bad i tida 1861 til 1980, fyrst i ein bygning frå 1861, deretter i ein ny bygning på same staden frå 1931-1932 i nyklassisisisk arkitektur. Etter nedlegginga som bad, vart bygningen ombygd i 1983 og seinare for å verte nytta til mellom anna konsertlokale og handelsverksemd.

Kjelder
-------

* Knut Are Tvedt (red.), 2000, *Oslo byleksikon*, 5. utgåva, Oslo 2010: Kunnskapsforlaget, ISBN 978-82-573-1760-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* SSR (namn)

 |
**Val Brembana** er ein dal i Italia som utgjer den øvste delen av elva Arno fram til Subbiano.

Han er ein av fire dalar i provinsen Arezzo. Fjellet Falterona der Arno startar frå er den nordlege grensa til dalen, mellom Casentino og Romagna. Aust for dalen ligg Alpe di Serra og Alpe di Catenaia, som skil Casentino frå dei høgaste delane av Val Tiberina. I vest ligg Pratomagno med Valdarno Superiore på andre sida. Delar av dalen er ein del av Campigna nasjonalpark.

Casention har ein variert topografi og inneheld både sletter og fjell dekte av store skogar. Fjella har trekt til seg mange store helgenar. Det var her St. Romuald eremitasjen ved Camaldoli, og to hundre år tidlegare oppretta Frans av Assisi heilagdomen La Verna her, hovudkvarteret til fransiskanarordenen.

Dei største kommunane i dalen er Bibbiena og Poppi, og av mindre stader finn ein Capolona, Castel Focognano, Castel San Niccolò, Pratovecchio, Stia og Subbiano. 

Casentino er nemnd i songen «Ich hab in Penna einen Liebsten wohnen» frp *Italieniches Liederbuch* av Hugo Wolf.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Casentino» frå Wikipedia på engelsk, den 26. november 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Frank «Poncho» Sampedro** (fødd 25. februar 1949) er ein amerikansk gitarist og medlem av rockebandet Crazy Horse, som hovudsakleg er kjend for det lange samarbeidet med Neil Young.

Han var fødd i Vest-Virginia og voks opp i Detroit, Sampedro flytta til California så snart han var gammal nok til å køyre bil. Han spelte nokre år med forskjellige band før han vart medlem av Crazy Horse i 1975 for å spele inn *Zuma*. Han vart introdusert til bandet av Billy Talbot i november 1974, nøyaktig to år etter at den tidlegare gitaristen i Crazy Horse, Danny Whitten, hadde døydd av overdose. 

Med Sampedro i bandet, utvikla Crazy Horse ein ny, meir stiv stil (i motsetnad til den lausare stilen til Whitten), noko som gjorde at Neil Young kunne utvikle seg som sologitarist. 

I nyare tid har han arbeidd i *The Tonight Show with Jay Leno* med bandleiaren Kevin Eubanks.

Diskografi
----------

**Som medlem av Crazy Horse:**

* *Crazy Moon* (1978)
* *Gone Dead Train: The Best of Crazy Horse 1971-1989* (2005)
* *Scratchy: The Complete Reprise Recordings* (2005)

**Som medlem av Neil Young & Crazy Horse:**

* *Zuma* (1975)
* *Rust Never Sleeps* (1979)
* *Live Rust* (konsert, 1979)
* *Re•ac•tor* (1981)
* *Life* (1987)
* *Ragged Glory* (1990)
* *Arc/Weld* (konsert, 1991)
* *Sleeps With Angels* (1994)
* *Broken Arrow* (1996)
* *Year of the Horse* (konsert, 1997)

**Medverknad til andre Neil Young-album:**

* *American Stars 'N Bars* (1977)
* *Comes A Time* (1977)
* *Trans* (1982)
* *This Note's For You* (1988)
* *Freedom* (1989)
* *Are You Passionate?* (2002)
* *Chrome Dreams II* (2007)

**Andre artistar:**

* *Glimmer*, det andre soloalbumet til Kevin Salem frå 1996 (gitar);
* *Harlem*, eit album av Shawn Amos frå 2000 (gitar).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frank Sampedro» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Fjell-Ljom** er ei norsk avis. Ho kjem ut kvar torsdag på Røros i Trøndelag fylke. Nettoopplag i 2004: 2155.Utgjevar er A/S Avisdrift, der den gamle erkerivalen Arbeidets Rett er største akjonær. Ansvarleg redaktør er Jon Høsøien.

Avisa var eit av dei mest vidgjetne organ for det gamle Venstre. Grunnlagt i 1886 var det fyrst talerøyr for radikale Venstre, og i 1905 markant for republikk, men vart frå første verdskrig det mest uforsonlege organet i striden mot ei arbeidarrørsle som i på Røros både var radikal og revolusjonær. Ilsken over dette hang lenge igjen i Arbeidarpartiet. Då avisas gamle medarbeidar Johan Falkberget i 1945 stilte som medredaktør, vart han einast berga frå eksklusjon ved å godta tittelen «for folkeopplysning J.F.». Før det var mellom anna Ivar Sæter og Rasmus Steinsvik
redaktørar. Medarbeidaren med lengst fartstid var nok Eystein Eggen d.e. som gjennom nesten sytti år bidrog med prosa og lyrikk. I dag er dei gamle avislokala på pæler ute i Hyttelvas kalde stryk minne om eit eldfullt organ.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag

 

 

 

  |
| --- | --- |
| 2004 | 2 155
  |
| 2005 | 2 268
  |
| 2006 | 2 474
  |
| 2007 | 2 358
 

  |
| 2009 | 2 326
  |
| 2010 | 2 282
  |
| 2014 | 2 421
  |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arnljot Eggen: *Eystein Eggen og skriftkulturen i fjellregionen*, 1996.
* Eystein Eggen d.y. om Fjell-Ljom som antimarxistisk organ

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.
**Roman Sjukhevitsj** (17. juli 1907–5. mars 1950), også kjend under dekknamnet Taras Tsjuprynka, var ein ukrainsk politisk og militær leiar. Han leidde mellom anna opprørshæren UPA.

Sjukhevitsj var òg leiar i gruppa Nachtigall, ein bataljon av den tyske Wehrmacht som var bemanna av ukrainarar.

I oktober 1941 vart han nestkommanderande i den 201. bataljonen av Det ukrainske Hjelpepolitiet (kalla *Schutzmannshaft* av tyskarane), som frå mars 1942 deltok i operasjonar mot partisanane i Kviterussland. 

Frå desember 1943 var han øvstkommanderande i UPA. Han døydde i kamp mot sovjetiske politistyrkar (MGB) i 1950.

Sjukhevitsj er ein omstridd person i Ukraina. Nokre ser på han som nasjonalhelt og fridomskjempar, medan andre reknar han som ein medhjelpar for fascistane i organisasjonar knytt til massakrar på polakkar og jødar. I 2007 blei han utnemnd til ein Helt av Ukraina av president Viktor Jusjtsjenko. Etter fleire runder i rettssystemet blei tildelinga erklært ulovleg av høgsteretten i Ukraina, ettersom Sjukhevitsj aldri hadde vore statsborgar i landet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roman Shukhevych» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juli 2017.*

1. ↑  Rudling, Per A.The Cult of Roman Shukhevych in Ukraine//Fascism: Journal of Comparative Fascist Studies, p. 56
2. ↑  Higher Administrative Court rules Shukhevych's Hero of Ukraine title illegal, Kyiv Post (2 August 2011)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
**Frank Chang-ting Hsieh** (fødd 18. mai 1946) er ein taiwansk politikar for det demokratiske framstegspartiet. Han var statsminister av Taiwan frå 2005 til 2006.

Hsieh er fødd i Taipei og utdanna jurist ved det nasjonale universitetet i Taiwan og universitetet i Kyoto. Han praktiserte juss frå 1969 til 1981 før han byrja med politikk på heiltid.

Etter to periodar som bystyrerepresentant i Taipei frå 1981 til 1988 blei Hsieh med i den taiwanske nasjonalforsamlinga i 1989, då som representant for det demokratiske framstegspartiet som han hadde vore med på å starta og namngje i 1986. I 1996–1997 leia han eit fjernsynsprogram på TVBS.

Frank Hsieh stilte som visepresidentkandidat til presidentvalet i 1996 saman med Peng Ming-min og kom då på andre plass med 21,1 % av stemmane. To år seinare blei han vald til borgarmeister av Kaohsiung, ei stilling han sat i heilt til han blei utnemnd som statsminister i 2005. Hsieh var partileiar frå 2000 til 2002.

Han blei utnemnd til statsminister av Taiwan den 1. februar 2005, og melde at han vil seia frå seg stillinga den 17. januar 2006. Hsieh sa frå seg statsministerstillinga som følgje av dårlege resultat for partiet hans i lokalvala i desember 2005.

Kjelder
-------

* BBC

* *Denne artikkelen bygger på «Frank Hsieh» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

 Commons har multimedium som gjeld: **Frank Hsieh**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NLA
* NCL

 |
**Torgny Mogren** (fødd 26. juli 1963) frå Hällefors er ein svensk tidlegare langrennsløpar. Han vann verdscupen i langrenn i 1987, og var mellom dei tre beste i til saman fem sesongar. Mogren vart verdsmeister på femmila både under Ski-VM 1991 i Val di Fiemme og på heimebane i Falun to år seinare. I 1988 vart han oympisk meister med Sveriges stafettlag. Mellom 1986 og 1997 vann han ni svenske meisterskap. Mogren tevla for Åsarna IK.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* Ski-VM 1987 i Oberstdorf: Bronsemedalje på 50 km og gullmedalje på 4 x 10 km stafett
* Vinter-OL 1988 i Calgary: Gullmedalje på 4 x 10 km stafett
* Ski-VM 1989 i Lahti: Sølvmedalje både på 15 km og på 50 km, gullmedalje på 4 x 10 km stafett
* Ski-VM 1991 i Val di Fiemme: Gullmedalje på 50 km, bronse på 10 km og sølv på 4 x 10 km stafett
* Ski-VM 1993 i Falun: Gullmedalje på 50 km

### Gullmedaljar i svenske meisterskap

* 1986: 15 km, 30 km og 50 km
* 1987: 50 km
* 1991: 15 km
* 1992: 50 km
* 1993: 50 km
* 1994: 30 km
* 1997: 15 km

Åsarna IK vann elleve svenske meisterskap over 3x10 km stafett i perioden 1985-98. Mogren var med på ti av triumfane, saman med mellom andre Jan Ottosson, Thomas Wassberg, Jyrki Ponsiluoma, Peter og Morgan Göransson.

Mogren vart tildelt Svenska Dagbladets gullmedalje for 1993. Han la opp som langrennar i 2000.

I dag bur han i Mora.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torgny Mogren» frå Wikipedia på svensk, den 16. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Utanfor, i Vest, bryt Have paa mot ei sju Milir lang laag Sandstrand. Det er sjølve Have. Nordhave breidt og fritt, ukløyvt og utøymt, endelaust. Svartgrønt og salt kjem det i veldig Rulling veltande inn or dei vestlege Himlar, drivi av Storstormane fraa Nordisen og Kanalen, køyrande sine fakskvite Brimhestar fram or Havskodda, so Skumskavlen stend, durande sin djupe Æveheims Orgetone fraa dei ytste Avgrunnar. So støyper det seg mot Strandi og krasar seg sund i kvit Foss, med Dunk og Dýn og lange Brak, døyande burt i døyvt Dunder.

Arne Garborg Frå opninga til *Fred*  |  |

***Fred*** er ein roman av Arne Garborg. Boka kom ut i 1892, og handlar om dei religiøse grubleria til Enok Hove. 

Historia har for Garborg sterke sjølvbiografiske trekk, og romanen kan lesast som eit oppgjer med kvalene Garborg sjølv hadde i samband med farens sjølvmord. Det gjekk sterkt innpå faren då Arne Garborg ville reise til Kristiania og bli student, i staden for å overta garden heime på Garborg. Teikninga av Enok Hove er i hovudsak sympatisk, og Garborg gjer bruk av skiftande synsvinkel for å få fram ei svakare og meir engsteleg side av Hove, enn den strenge, kompromisslause overflate familien ser og lid under.

Garborgheimen, der Arne Garborg var fødd og voks opp. Foto: Gunleiv Hadland

*Fred* vert rekna til Noregs litterære kanon, og opningssida vert ofte trekt fram som eit døme på litterær meisterskap.

Romanen er også kjent for dei vakre naturskildringane frå Jæren, særleg den storslegne opninga med bølgjene frå Nordhavet som slår inn over jærstrendene. Både dette og det at mykje av handlinga går føre seg på det indre plan, gjer at romanen skil seg ut frå Garborgs naturalistiske romanar. Romanen gjev også ei skildring av forandringane i jordbrukssamfunnet på 1800-talet.

Fotnotar
--------

1. ↑  Åsfrid Svensen (1980). «Etterord». *Verk / Arne Garborg* **5**. Oslo: Aschehoug. s. 177. ISBN 82-03-10278-6.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teksten til Romanen Fred
* Arne Garborg (1905). *Fred : Forteljing*. Oslo: Aschehoug.
* Manuskriptet til Fred i Nasjonalbiblioteket
Ofenpasset i nasjonalparken
**Sveits nasjonalpark** (retoromansk: Parc Naziunal Svizzer, italiensk: Parco Nazionale Svizzero, fransk: Parc National Suisse) ligg i kantonen Graubünden i det austlege Sveits. Størstedelen høyrer til kommunen Zernez, mindre delar ligg i S-chanf, Scuol og Val Müstair. Nasjonalparken vart grunnlagt 1. august 1914 og er den eldste nasjonalparken i Alpane og Mellom-Europa.

Munt la Schera
Sveits nasjonalpark breier seg i høgder frå 1400 meter over havet opp til fjelltoppen Piz Pisoc på 3 174 moh. Ein tredel av parkområdet er dekt av skog, 20% av enger og open mark, resten består av vegetasjonsfrie område med berg, stein, snø, is og vatn. Buskfuru er dominerande treslag med 90%, ein fjerdedel av skogen består av daude tre. Berggrunnen er stort sett engadinsk dolomitt og av den grunn ganske turr. Klimatisk høyrer landskapet til subalpinsk sone. Årleg gjennomsnittstemperatur er 0° C, middelnedbøren rundt 1140 mm og talet på soltimar i eit år kringom 1900.

Hundar har ikkje tilgjenge i nasjonalparken, ei heller i band.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Schweizerischer Nationalpark» frå Wikipedia på tysk, den 24. oktober 2020.*
**Frank Simms** (fødd 1947) er ein amerikansk songar og stemmeskodespelar kjend for å stå bak stemmer som Kool-Aid Man, the Honeycomb Craver, og ringetonen Geico. Han var eit av dei første medlemmane og låtskrivarane i bandet The Simms Brothers Band. Han skreiv den vekentlege temasongen for TV Funhouse på Saturday Night Live. Han spelte inn musikk med mange artistar i 1970- og 1980-åra.

Songar
------

Simms song korvokal på David Bowie sitt *Let's Dance*-album i 1983, Billy Joel sitt *River of Dreams* og Madonna sitt *Material Girl*. Han spelte òg med artistar som INXS, Chaka Khan, Al Green, Elvis Costello, Brian Wilson, Carly Simon, Cyndi Lauper, Jeff Beck, Philip Bailey, The Fab Faux, Laurie Anderson, Chic, William S. Burroughs, Ace Frehley, The Psychedelic Furs, Dionne Warwick, Roberta Flack og Harry Chapin. H an song for dei Emmy-vinnande PBS-showa *Dragontales* og *Between the Lions*, og vann ein Emmy i 2007 for framføringa av vinnarlåten «Q Without U» for den animerte barneserien *Between The Lions*.

I 1983 turnerte han verda rundt i lag med broren George som korvokalist for David Bowie. Han har òg turnert med Billy Joel og Carly Simon, og sunge på fjernsyn i lag med Elvis Costello, Brian Wilson, Al Green, Dan Hartman, Phil Collins og fleire.

Stemmeskodespelar
-----------------

Etter å ha arbeide lenge innan musikk, starta han ein karriere som stemmeskodespelar i reklamefilmar, filmar og fjernsyn, mellom anna for *Saturday Night Live* og Nickelodeon. Ein kan òg høyre stemma hans i videospela *Max Payne 2: The Fall of Max Payne* og *Grand Theft Auto: San Andreas*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frank Simms» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Frank Simms ved The Internet Movie Database (IMDb)
| Cërrik |
| --- |
| Frå sentrum av Cërrik Frå sentrum av Cërrik |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Cërrik** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Elbasan |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  190 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 27 445 |
| Koordinatar | 41°1′54″N 19°58′31″E﻿Koordinatar: 41°1′54″N 19°58′31″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Cërrik kommune innafor regionen ElbasanCërrik kommune innafor regionen Elbasan |

**Cërrik** er ein by og ein kommune i regionen Elbasan i Albania. Kommunen ligg sentralt i landet og grensar i sørvest til regionen Berat.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Cërrik vart slått saman med landkommunane Gostimë, Mollas, Shalës og Klos. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Cërrik.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen Cërrik 6 695 innbyggjarar, medan dei fem kommunane som i dag utgjer storkommunen Cërrik, til saman hadde 27 445 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Cërrik ein del av distriktet Elbasan. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Cërrik.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Inírida** er den største sideelva til elva Guaviare i den kolombianske delen av Orinoco-bassenget.

Lengda på elva er ca. 1 300 kilometer, dei nedste 1000 km er farbare for små fartøy. Det er stryk og fossefall i den øvre og midtre delen av elva. Elva har ei mørk vassfarge på grunn av overflod av planterestar.

Ho har opphavet sitt i Tuhani-fjella i Guaviare-departementet, 25 kilometer frå Cerro Pintado. I det øvre løpet flyter ho først mot vest, deretter svingar ho mot aust, på sletta flyt ho i nordaustleg retning. Elvemunninga ligg i Guainía-departementet, nær byen Inírida, omtrent 25 kilometer frå grensa til Venezuela. Elva Guaviare tar vatn frå Inírida, renn deretter nordaust i 25 kilometer, og saman med Atabapo-elva flyt dei inn i Orinoco nær den venezuelanske byen San Fernando de Atabapo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger dels på «Inírida River» frå Wikipedia på engelsk, den 10. april 2020*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Inírida**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Ioann av Moskva** eller **Ioann Moskovskij** var ein russisk mirakelmann i Moskva, som var fødd i Vologda. I ungdomen arbeidde han på eit saltkokeri og bar vatn. Han kombinerte hardt arbeid med fastetid og bøn. Seinare kom han til Rostov og byrja å leve som ein Kristi dåre.

Han bar tunge kross på seg og ei stor jernhette på hovudet, og vart derfor kalla «Ioann – den store hetta». I Moskva gjekk han berrbeint og nesten naken sjølv då kulden var på sitt strengaste. Han føresåg store problem for Russland, urolege tider og ein invasjon frå Polen. Han sa: «I Moskva vil det kome mange synlege og usynlege demonar». Han var ikkje redd for å seie sanninga til menneske, uansett kva samfunnslag dei kom frå. Sjølv til tsar Boris Godunov sa han ofte: «Kloke hovud, tenk på Guds hendingar. Gud ventar lenge, men slår sterkt».

Akkurat før han døydde ( 1589) skal Ioann ha fått ei lækjande gåve. Ein gong på vegen frå ein katedral kurerte han ein mann som ikkje kunne røre eine foten: Ioann tråkka på foten som om han ikkje meinte det og foten vart frisk. 

Ioann føresåg sin eigen død og spurte abbeden i Pokrovskij-katedralen (Vasilij-katedralen) om han kunne få ein gravstad.
Han gjorde seg klar til gravferda, tok bort krossa og hetta og kasta kaldt vatn på seg tre gonger. Ioann døydde 3. juli 1589 og vart gravlagd i Pokrovskij-katedralen på Den raude plassen. Under gravferda hans skal eit menneske, som hadde lidd av ein augesjukdom i 20 år, ha vorte kurert. 

Leivningane av Ioann vart oppdaga i 1672 og det vert hevda at nedbrytinga enno ikkje hadde starta. Han vart æra i Moskva som ein stor, synsk mirakelmann.

Minnefestdagar for St. Ioann
----------------------------

* Oppdaginga av leivningane: 12. juni i den julianske kalenderen, tilsvarande 25. juni i den gregorianske
* 3. juli den julianske kalenderen, tilsvarande 16. juli i den gregorianske

Kjelder
-------

* Ortodoks kalender
**Sven Martin Nilssen Skagestad** (fødd 13. januar 1995) er ein norsk friidrettsutøvar frå Bergen. Han vart norsk meister i kulestøyting i 2015 og 2016 og i diskoskasting i 2015, 2016 og 2017. Skagestad er medlem i Norna-Salhus.

Aktiv
-----

Skagestad kom på bronseplass i diskos-øvinga ved Junior-VM i friidrett 2014. Under noregsmeisterskapen 2104 tok han sølvmedaljen i kulestøyt så vel som diskoskast. Året etter vart han norsk dobbelmeister då meisterskapen fann stad i Haugesund.

I 2016-sesongen var Skagestad på sitt aller beste. Den 15. mai sette han personbeste i diskos med 65,20 meter i Wiesbaden. Siste dagen juli støytte han kula 18,18 meter under noregsmeisterskapen på Askøy, personleg rekord i kulestøyt og NM-gull nummer 2 i øvinga. Han forsvarte også NM-tittelen i diskoskast.

År 2017 vann sitt tredje NM-gull i diskoskast. I 2018 kasta han 9 centimeter for kort til å ta sitt fjerde strake diskosgull. Han vart då slått av Ola Stunes Isene, som også i 2019 og 2020 viste Skagestad til sølvplass i diskoskasting i NM. 

I noregsmeisterskapane 2014-20 henta Skagestad til saman 5 gull, 7 sølv og 1 bronsemedalje.

### Plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2016 i Amsterdam: Utslått i kvalifiseringa i diskos (62,04 m=nr 16)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i kvalifiseringa i diskos (62,45 m=nr 13)
* VM 2017 i London: Utslått i kvalifiseringa i diskos (58,86 m=nr 26)

Kjelder
-------

* friidrett.no
Øyane i Vigo-området.
**Cíesøyane** er ei øygruppe på kysten av Pontevedra i Galicia, ved munningen av Ría de Vigo i Spania. Dei høyrer til soknet San Francisco de Afora i kommunen Vigo. Øyane vart erklært eit naturreservat i 1980 og er ein del av Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia nasjonalpark, oppretta i 2002.

Øygruppa
--------

Cíesøyane består av tre øyar, **Monteagudo**, **do Faro** og **San Martiño**.

Nordkanalen ligg mellom Monteagudo og Morrazohalvøya, medan Freu da Porta-sundet ligg mellom San Martiño og Santouloneset. Do Faro er landfast med Monteagudo med ei 1200 meter lang sandtunge kalla Rodasstranda aust på øya. Ved flo sjø ligg sandbanken under vatn. Det høgaste punktet på øyane er *Alto das Cíes* (197 moh) på Monteagudo.

Øyane oppstod på slutten av tertiærtida, då delar av kysten sokk, og skapte estuara. Alle tre øyane er toppar av kystfjell som no ligg under havoverflata. 

Øyane er fjellkledde med grove, nesten vertikale klipper på vestsida og mange grotter (*furnas*) forma av erosjon frå vind og sjø. Austsida er mindre bratt og dekt av skog og buskar med strender og sanddyner ut mot Atlanterhavet.

Naturreservatet
---------------

Området har ein verdifull natur og på grunn av menneskeleg påverknad på naturen her, vart området eit naturreservat i 1980. Vernenivået varierte fram til 2000 då styresmaktene i Galicia søkte om få området gjort om til nasjonalpark hos den spanske regjeringa. Den endelege avtalen vart signert i juni 2002 og øyane vart ein del av nasjonalparken. 

Sidan 1992 har det vore ulovleg med undervassfiske på øyane. Somme tradisjonelle aktivitetar, inkludert tradisjonelt fiske, er likevel lov så lenge det ikkje råkar miljøet og bevarerer naturressursane. 

Sidan 1988 har øyane òg hatt status som *ZEPA* (*Zona de Especial Protección para las Aves*, som er spansk for Spesielt verneområde for fuglar) og dei er ein del av nettverket Natura 2000.

Turisme
-------

Rodasstranda (*praia das Rodas*) vart av avisa The Guardian erklært den flottaste stranda i verda.

Om sommaren går det båtar frå Monteagudo til hamnene i Vigo, Baiona og Cangas. Det finst eit campingområde, men ein må først ha løyve frå Vigo. Her finst òg ein supermarknad, eit turistsenter og ein restaurant.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Cíesøyane
* Ciesøyane på Google Maps

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cíes Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mai 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Top 10 beaches of the world*, Gavin McOwan, *The Guardian*, 16. februar 2007.

Koordinatar: 42°13′24″N 8°54′14″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Troldhaugvegen nær Troldhaugen
Troldhaugvegen. Gamle Hop stasjon ligg til høgre for vegen på biletet
Troldhaugen, heimen til Edvard Grieg, har gjeve namn til Troldhaugvegen
**Troldhaugvegen** er ein veg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørvestover frå Nesttunvegen ved Hopsbrua til Troldhaugen og er om lag 1,5 km lang. Den første delen av vegen er ein del av riksveg 582, medan siste del er kommunal veg. Ved omlegging av vegnettet i dette strøket vart vegen i 1979 forlenga frå tidlegare Hop jernbanestasjon til Nesttunvegen. 

Hop stasjon var ein stasjon på Bergensbanen før Ulrikstunnelen vart bygd. Banen følgde nokre hundre meter av det som i dag er Troldhaugvegen. 

Namnet vart vedteke i 1947 og er kalla opp etter Troldhaugen, heimen til Edvard Grieg.

Knutepunkt
----------

* Lyskryss **582** Nesttunvegen
* Gang- og sykkelveg Paradisstranden
* Wernersholmvegen
* Rundkøyring Troldhaugvegen Fritz C. Riebers veg og Troldhaugvegen Hardangervegen
* Sideveg nordaustover (320 m)
* Sideveg nordover (140 m)
* Avkjørsel Nybøvegen
* Avkjørsel Hopsåsen
* Sideveg sørvestover (40 m)
* Sideveg nordvestover (40 m)
* Blindveg Troldhaugsvegen 65
* severdighet Troldhaugen

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.
* Nasjonal vegdatabank Arkivert 2010-11-11 ved Wayback Machine.
Ein trolleybuss i Bergen i 2006.
Trolleybussar i Bergen i 1989.
Trolleybuss eigd av A/S Drammens Elektriske Bane gjekk i rutetrafikk i Drammen, og hadde der nemninga trikk. Bussen hadde kompakte gummihjul, og blei på folkemunne kalla «skinn- og benfri». Fotografi frå ikring 1910.
Ein **trolleybuss** er ein elektrisk drive buss som hentar energi frå kontaktleidningar over vegen gjennom ein pantograf. Trolleybussane må ha to kontaktleidningar i lufta av di dei er elektrisk isolert frå jorda på grunn av gummihjula, i motsetnad til trikk og jarnbanetog, som nyttar skjenene dei køyrer på som den eine av dei to kontaktleidningane som dei òg treng.

Moderne trolleybussar kan ha dieselmotor i tillegg, slik at dei òg kan kjøyrast som vanlege bussar utanom leidningsnettet. 

I Noreg er det i dag (2011) berre Bergen som har trolleybussar i rutetrafikk. 

Den første norske byen som fekk trolleybuss var Drammen, i 1909, der trolleybussen var kalla trikk. Oslo fekk i 1940, mens Stavanger og Bergen fekk etter andre verdskrig. Trolleybussen i Stavanger blei lagt ned i 1963, i Drammen 1967 og i Oslo 1968.

Galleri
-------

* «Elektromote» i Berlin i Tyskland var den fyrste trolleybussen i verda, 1882«Elektromote» i Berlin i Tyskland var den fyrste trolleybussen i verda, 1882
* Ein trolleybuss i ArnhemEin trolleybuss i Arnhem
* Tredje generasjons trolleybuss i Vancouver, handikap-tilpassa og med sykkelstativTredje generasjons trolleybuss i Vancouver, handikap-tilpassa og med sykkelstativ
* Trolleybuss i LandskronaTrolleybuss i Landskrona
* Trolleybuss i GdyniaTrolleybuss i Gdynia
* Trolleybuss i Oslo ikring 1948, tilhøyrande Oslo Sporveier Foto: Ukjend/Oslo byarkivTrolleybuss i Oslo ikring 1948, tilhøyrande Oslo Sporveier Foto: Ukjend/Oslo byarkiv
* Drammen kommunale trikkDrammen kommunale trikk

Sjå òg
------

* Sporvogn

| * v
* d
* e
Buss |
| --- |
| Busstypar | Langdistansebuss **·** Bybuss **·** Leddbuss **·** Dobbeltdekkar **·** Kombinertbuss **·** Trolleybuss **·** Minibuss |
| Rutebussar | Rutebuss **·** Skulebuss **·** Ekspressbuss **·** Matebuss |
| Andre bussar | Turistbuss **·** Opptaksbuss **·** Bokbuss **·** Bankbuss **·** Russebuss |
**Trolla Brug** var eit skipsverft som låg ved Trolla i Trondheim. Det vart skipa i 1840 av fleire kjøpmenn og borgarmeister Henrik Lysholm.

Trolla Brug vart opphavleg danna som eit støyperi som mellom anna laga omnar, vindauge, feiardørar og pipehattar. På eigedomen hadde det vore drive fleire kornmøller og plate-, kopar- og spikerverk. Eit nytt anlegg vart bygt frå 1854 til 1856. Bruket fekk sidan det første vassturbindrivne elektriske anlegget i landet i 1884. 

Bruket vart utvida med skipsbyggeri, først trebåtar, før dampskipet «Orkla» i 1869. Trolla Brug konkurrerte med fabrikken ved Nidelva og det kom etter kvart forslag om slå saman selskapa under namnet Trondhjems mekaniske Værksted. Dette vart gjennomfmørt 1. januar 1872. 

Då Trondjems mekaniske verksted i 1961 vart seld til Aker, vart Trolla Brug halde attende som eiga bedrift. I 1973 vart det seld til Ila og Lilleby Smelteverk. Fleire delar av produksjonen vart flytta til Røros. Seinare vart bedrifta selt til hovudkonkurrenten Jøtul Fabrikker, og produksjonen av omnar lagt ned. Trolla Brug vart lagt ned i 1988.

Kjelder
-------

* Trolla Brug hos Strinda Historielag
**1491** (romartal MCDXCI) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* Portugal sende ein delegasjon fagfolk til kongeriket Kongo.

### Noreg

*

Fødde
-----

 Kong Henrik VIII av England var fødd 28. juni 1491
* 28. juni: Kong Henrik VIII av England
* 24. desember? : Ignatius Loyola, grunnleggjar av jesuittordenen
* 31. desember: Jacques Cartier, bretonsk oppdagar

Døde
----

* 12. september: Cesare Borgia, biskop i Pamplona og kardinal.

**<<   1400-talet   >>**
<< 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 >>