Skisse av snorleik
Gutar driv med snorleik i Hanoi.
**Snorleik** er ein leik der ein lagar ulike figurar med ei snor som er samanknytta i endane og som ein lagar ulike figurar med på hendene. Denne leiken blir gjerne utført parvis ettersom ein får større variasjon om ein kan nytta fire hender. Gjennom å halda snora på ulike måtar med fingrane kan ein skapa ulike mønster*,* som «vogge», «fisk på fat» og «hage». Nokre gonger kan ein laga figurane i lag med ei fast tilknytt forteljing. Snorleiken er svært gammal, og er utbreidd over heile verda. Nokre av dei kjende mønsternamna kjem frå navajofolk i Nord-Amerika.

Historie
--------

*Plinthios Brokhos*-figuren
Den eldste dokumentasjonen av ein figur laga med ei snor er frå den greske legen Heraklas, som skildra ein slik figur til å halda ein broten kjeve på palss i det fyrste hundreåret. Verket han skreiv om kirurgiske knutar og fatle blei bevart i Oribasius sitt verk 'Medisinske samlingar' frå 300-talet. I figuren til Heraklas har ein haka i midten og fire løkker som blir festa nær toppen av hovudet. Denne figuren blri kalla *Plinthios Brokhos*, men er også kjend blant australske aboriginarar som *The Sun Clouded Over* eller 'Den overskya sola'. Inuittar skal ha figurar som viser den no utdøydde mammuten.

Antropologen Franz Boas skildra nokre inuittiske snorfigurar i 1888. Deretter er det blitt skildra over 2000 ulike figurmønster over heile verda. Ein finn snorleikar i ei rekkje ulike kulturar. Alfred Wallace fortalde om ei reise på Borneo på 1800-talet der han ville underhalda nokre ungdommar frå dayakfolket med ein snorleik, men blei overraska over at dei verka å kjenna til leiken, og viste han nokre figurar og overgangar han sjølv ikkje hadde sett før. Antropologen Louis Leakey tilla kjennskapen sin æra for å ha redda livet hans, og skreiv om å ha brukt leiken tidleg på 1900-talet for å oppnå tillit hjå folkeslag i Afrika sør for Sahara. Læraren hans A.C. Haddon skal ha sagt: «You can travel anywhere with a smile and a piece of string.»

Antropologen som James Hornell studerte snorleikar frå 1880-talet til rundt 1900, og ein prøvde bruka dei til å finna opphavet til og utviklinga av kulturar. På eit tidspunkt meinte ein at snorleik måtte ha eit enkelt opphav, men no meiner ein dei truleg har oppstått sjølvstendig i fleire ulike kulturar. Det er samla inn og skildra mange figurar frå Søraust-Asia, Japan, Sør-Amerika, Karibia, stillehavsøyar, inuittar og andre amerikanske urfolk. Det er også samla inn figurar frå Afrika og Europa. Eit a hovudverka om emnet er *String Figures and How to Make Them* av Caroline Furness Jayne.

I 1978 blei International String Figure Association (ISFA) skipa for å samla, ta var på og formidla snorleik slik at framtidige generasjonar også kunne ta del i denne eldgamle underhaldningsforma.

Snorleik er avbilda på det norske frimerket NK1069 frå 1989, eit europamerke.

Galleri
-------

* 'Okiku og Yosuke leikar snorleik' av Eishōsai Chōki.'Okiku og Yosuke leikar snorleik' av Eishōsai Chōki.
* Mme Hitchen with string bear. Frå anishinaabefolket ved Long Lake i Ontario i 1916.*Mme Hitchen with string bear*. Frå anishinaabefolket ved Long Lake i Ontario i 1916.
* Snorfigur frå PapuaSnorfigur frå Papua
* Jenter med snorleik i Haifa i 1965.Jenter med snorleik i Haifa i 1965.

Kjelder
-------

1. ↑  *About string figures*. International String Figure Association. Hämtad 2015-07-09
2. 1 2  **Gryski, Camilla** (1985). *Lätta och roliga snörlekar - 22 olika lekar*. Stockholm: Carlsen. 32 s. ISBN 91-510-4371-8.
3. ↑  Miller, Lawrence G. (1945). «The Earliest (?) Description of a String Figure». *American Anthropologist*. New Series **47** (3): 461–462. doi:10.1525/aa.1945.47.3.02a00190.
4. ↑  D'Antoni, Joseph (1997), *Bulletin of the International String Figure Association* **4**, s. 90–94, ISSN 1076-7886
5. ↑  ISFA (June 2001). «Plinthios Brokhos». *String Figure Magazine* (International String Figure Association) **6** (2): 3–4. Henta 13. august 2008.
6. ↑  Day, Cyrus L. (1967). *Quipus and Witches' Knots*. Lawrence, Kansas: University of Kansas Press. s. 86–89, 124–126.
7. ↑  T. T. Paterson (1949), "Eskimo String Figures and Their Origin," Acta Arctica 3:1-98.
8. ↑  Averkieva, Julia P. and Sherman, Mark A. (1992). "Introduction by Mark A. Sherman", *Kwakiutl String Figures Arkivert 2011-09-28 ved Wayback Machine.*, p.xiii. University of British Columbia. ISBN 978-0-7748-0432-5.
9. 1 2  Buchanan, Andrea J. and Peskowitz, Miriam (2007). *The Daring Book for Girls*, p.277. ISBN 978-0-06-147257-2.
10. ↑  Wallace, Alfred (1872). *The Malay Archipelago*, Volume 1, p.89. Macmillan.
11. 1 2  Morell, Virginia (1996). *Ancestral Passions*, p.33. ISBN 978-0-684-82470-3.
12. ↑  Heppell, David; Sherman, Mark (2000). «Abstract A Tribute to James Hornell (1865-1949)». *Bulletin of the International String Figure Association*. s. 1–56.
13. ↑  Gryski, Camilla (1983). *Cat's Cradle, Owl's Eyes: A Book of String Games*, p.4. ISBN 0-688-03941-3.
14. ↑  «About ISFA». 26. juni 1999. Henta 9. desember 2008.
15. ↑  «Snorleik snømann Frimerke Norge», *grinebiter.com*, henta 2. desember 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Snörlek» frå Wikipedia på svensk, den 2. november 2022.*

* *Denne artikkelen bygger på «String figure» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Snorleik**

* International String Figure Association

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |