recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 66°36′20.102″N 19°49′14.552″E﻿

Jokkmokks «nye» kyrkje
**Jokkmokk** (finsk *Jokimukka*, lulesamisk *Jåhkåmåhkke*, nordsamisk *Johkamohkki*, meänkieli *Jokinmukka*) er ein svensk tettstad som ligg i Norrbottens län, og i landskapet Lappland. Han er administrasjonssenteret i Jokkmokks kommun og i år 2005 hadde tettstaden 2 976 innbyggjarar. Namnet er samisk og tyder «elvesving».

Jokkmokk er kjend for det årlege Jokkmokks marknad, som har vorte halde kvart år sidan 1605.

Jokkmokks kommune og tettstaden Jokkmokk ligg nordvest i Sverige
Jokkmokk ligg ved E45 like nord for polarsirkelen. Kommunen er den nest største kommunen etter Kiruna. Kommunen grensar mot Noreg i vest.

Jokkmokk er kjend for «Jokkmokks marknad», som feira 400-års jubileum i 2005, og for rolla si som ein sentral samisk samlingsplass. I Jokkmokk finst mellom anna fjellmuseet Ájtte og fleire kunst- og handverksbutikkar. Det er òg kjend som ein viktig kultursted.

Jokkmokk har eit rikt samskipnadsliv og idrettsaktivitet i forhold til folketalet.

Namnet Jokkmokk er ein forsvenskning av dei samiske ordene for «elv» og «krok». Jokkmokk har ved sidan av svenskar ein stor samisk folkesetnad, men særs lite av dei finsktalende gruppene som finst i Tornedalen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jokkmokk» frå Wikipedia på bokmål, den 2. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jokkmokk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 40°45′33″ N 73°58′27″ W﻿

Den noverande CBS Studio Building
**CBS Studio Building** er eit sju etasjar høgt kontorbygg på 49 East 52nd Street i Midtown Manhattan i New York City. Bygget har hatt forskjellig bruk gjennom åra, og starta som eit pensjonat for Vanderbilt-familien i 1908, før det vart ein skule og så studio for CBS Radio i 1939 og til slutt studio for Columbia Records.

Det vert i dag eigd av Fisher Brothers, som omgjorde det til eit kontorbygg i samband med bygging av den 45 etasjar høge Park Avenue Plaza aust for bygget.

Då fjernsyn tok over for radio, vart det ikkje lenger trong for radiostudio som kunne ta store pulikum. Bygget vart då eit musikkstudio for Columbia Records. Frank Sinatra, Barbra Streisand, Leonard Cohen, Laura Nyro, Bob Dylan (delar av *New Morning*), Paul Simon og Paul McCartney spelte inn musikk her.

Anlegget bestod av «Studio B» i andre etasje og «Studio E» i sjette etasje.

Sjå òg
------

* CBS 30th Street Studio

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «CBS Studio Building» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑   Laura Nyro at the Columbia 49 E. 52nd Street studio
2. ↑  Heylin, Clinton, *Bob Dylan: The Recording Sessions 1960-94*. Penguin. UK; St Martin’s Press, US, 1995. ISBN 0-312-13439-8. Cf. p.84 on use of Studio B and Studio E in New York City in 1970 which were at the Columbia Studio Building.
3. ↑  Gray, Christopher, "STREETSCAPES: CBS Studio on 52d; At One Time, the 'Last Word in Broadcasting Design'", *The New York Times*, August 7, 1988
4. ↑  Simons, David (2004). *Studio Stories - How the Great New York Records Were Made*. San Francisco: Backbeat Books.
**Ingolstadt** er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 120 000 innbyggjarar. Han ligg ved breidda av Donau og er den sjette største byen i delstaten. 

Hovudkvarteret til den tyske bilfabrikanten Audi ligg i Ingolstadt, i tillegg til hovudkvartert til elektronikkjedane MediaMarkt og Saturn. Ingolstadt har vore forbunde til Nürnberg via ein høgsnøkkleiksjarnbane sidan mai 2006. 

Ingolstadt er nemnd i romanen *Frankenstein* av Mary Shelley, og er fødestaden til monsteret som forskaren Victor Frankenstein lagar.

Historie
--------

Ingolstadt vart først nemnd i eit dokument av Karl den store frå 6. februar 806 som «Ingoldes stat», «staden til Ingold». Ingolstadt fekk byrettar omkring 1250.

Ingolstadt var hovudstad i hertugdømet Bayern-Ingolstadt mellom 1392 og 1447 før han vart ein del av Bayern-Landshut. Ludvig VII av Bayern gav ordre om å byggje Neues Schloss, som var kraftig påverka av fransk gotikk. 
I 1472 grunnla Ludvig IX av Bayern Ludwig-Maximilians-Universität i Ingolstadt, som vart flytta til Landshut i 1800 og til slutt til München.

30. april 1632 døydde den tyske feltmarskalken Johann Tserclaes av Tilly i Ingolstadt, under den svenske omleiringa. Feltmarskalken vart hardt skadd under eit tidlegare møte med svenskane under kong Gustav Adolf. Ingolstadt var den første festninga i Tyskland som motstod den svenske omleiringa, og svenskane trekte seg til slutt tilbake.

Hesten til Gustav Adolf står på eit museum i byen. Hesten døydde etter å ha vorte råka av kanoneld frå festninga. Kanonen vart på den tida kalla «Fikenen». Då svenskane trekte seg tilbake, tok innbyggjarane vare på hesten og stilte han ut, og i dag, 400 år seinare, står han framleis i byen. 

Ingolstadt var ein festningsby og er omringa av ein bymur frå mellomalderen. Under den første verdskrigen sat den framtidige franske presidenten Charles de Gaulle som krigsfange i byen. 

Ingolstadt var byen der Vilhelm IV av Bayern skreiv og signerte den bayerske Reinheitsgebot i 1516, den eldste matlova som framleis er i bruk.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ingolstadt» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ingolstadt**

| * v
* d
* e
Donau |
| --- |
| Land | Tyskland  · Austerrike  · Slovakia  · Ungarn  · Kroatia  · Serbia  · Romania  · Bulgaria  · Ukraina  · Moldova |
| Byar | Donaueschingen  · Ulm  · Ingolstadt  · Regensburg  · Passau  · Linz  · Wien  · Bratislava  · Győr  · Komárno  · Esztergom  · Budapest  · Baja  · Vukovar  · Ilok  · Bačka Palanka  · Novi Sad  · Beograd  · Smederevo  · Drobeta-Turnu Severin  · Vidin  · Ruse  · Brăila  · Galaţi  · Tulcea |
| Sideelvar | Iller  · Lech  · Regen  · Isar  · Inn  · Enns  · Morava  · Rába  · Váh  · Hron  · Ipeľ  · Drava  · Tisza  · Sava  · Timiș  · Velika Morava  · Jiu  · Iskar  · Olt  · Osam  · Jantra  · Vedea  · Argeș  · Ialomița  · Siret  · Prut |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Inge I Krokrygg** var konge av Noreg frå 1136 til 1161. Han vart fødd i 1135 som son av kong Harald IV Gille og Ingerid Ragnvaldsdotter. Inge vart vald til konge på Borgartinget i 1136. Samstundes vart broren Sigurd II Haraldsson Munn teken til kongen på Øyratinget. 

Tilnamnet Krokrygg fekk Inge fordi han var vanfør. Ifølge Snorre vart han skada i slaget ved Minne som 2-åring, då lendmannen Tjostolv Ålesson skal ha bore han i ein sekk på ryggen under slaget. Sekken vart truffe av ei pil, og skada barnekongen for livet. Den danske historikaren Saxo Grammaticus har ein annan versjon; at det var amma hans som mista han i golvet slik at han knakk ryggen.

*Slaget ved Minne*, teikning av Wilhelm Wetlesen.
I borgarkrigstida, då Inge var konge, var det vanleg at fleire kongssøner kjempa mot kvarande om makta i Noreg. Inge Krokrygg kjempa mot brørne Øystein II Haraldsson og Sigurd, som begge ynskte å ta frå Inge kongsnamnet. I løpet av Inges og brørnes regjeringstid vart Nidaros erkebispedøme skipa. Inges viktigaste rådgjevarar var lendmennene Erling Skakke og Gregorius Dagsson. I kretsen rundt Inge lå grunnlaget for det som etterkvart vart ei gruppe aristokratiske og kyrkjevenlege stormenn som i moderne tid er kalla Lendmannspartiet. Denne gruppa la igjen grunnlaget for baglarane, gruppa som reiste seg mot kong Sverre Sigurdsson på slutten av 1100-talet.

Inges menn klarde til slutt å få teke livet av begge brørne hans. 
Inge sjølv fall i eit slag i 1161 mot Sigurd Munn sin son Håkon II Herdebreid.

I Heimskringla av Snorre Sturlason kan ein lesa norske kongesoger, mellom anna om Inge Krokrygg. Soga om Inge og brørne hans heiter Haraldssønenes saga.

Sjå òg
------

* Norske monarkar

Referansar
----------

1. ↑  Snorre: Haraldssønnenes saga, kap. 2
2. ↑  Saxo, Fjortende bog (Valdemar den store): 194
3. ↑  Norseng, Per G.. (2017, 12. april). Inge 1 Haraldsson. I Store norske leksikon. Hentet 2. august 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
**Kolymabukta** (russisk Колымский залив; *Kolymskij Zaliv*) er den største bukta i Aust-Sibir-havet. I vest grenser bukta til den nordaustlegaste delen av Kolymalåglandet, nær Medvezjiøyane i vest og Nutel'gyrgymhalvøya og Ajon i aust. Bukta er over 300 km brei. 

Kolymaelva munnar ut i havet på vestsida av Kolymabukta og dannar eit stort delta med mange øyar. Kysten av bukta er lågland med mange innsjøar og myrområde. Bukta er isdekt ni månader av året og er ofte tetta av isflak. Andre elvar som munnar ut i bukta er Rautsjua og Tsjukotsjaelva. 

Kolymabukta må ikkje forvekslast med den mindre Kolymavika lenger vest. 

Adminsitrativt høyrer Kolymabukta til republikken Sakha i vest og den austlege delen høyrer til Tsjukotka autonome okrug i Russland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Plassering
		- Våtmarksområde i Russland[*daud lenkje*]
		- Arctic Coastal Dynamics Arkivert 2011-07-18 ved Wayback Machine.


Koordinatar: 70°000′N 162°000′E﻿
Koordinatar: 59°37′5″N 08°24′17″E﻿

Åmotsdal kyrkje (1792) Foto: Siri Johannessen (2013)

**Åmotsdal** er ein dal og ei bygd med om lag 75 husstandar i Seljord kommune i Vestfold og Telemark. Grendene Langlim, Dyrlandsdalen og Lisleherad soknar til Åmotsdal. Åmotsdal har sin egen barneskule, barnehage og ein nærbutikk. Avstand til Seljord eller Rauland med bil er omtrent ½ time.

Åmotsdal har mykje natur og aktivitetar i regi av alle laga i bygda. Eva Bull Holte`s museum og Handverkstunet på Sneie er ope kvar sommar. Her finn ein kunstutstilling, mat og lokalproduserte varer til sals. Hytteutbyggingi er på frammarsj ved Kvambekk, Angre, Bøle, Sudbø og Fossheim.

Landbruk
--------

Geit, sau og kyr beiter på fjellet om sommaren. Det har òg vorte tatt opp att staulsdrift i Øverbø-liane, der det vert seld prim og ost frå Nystaul.
Landbruket i Åmotsdal er i stor grad prega av mindre einingar og brattlendte bruk. Ein god del av gardane har jorde ein ikkje kan nytte traktoren på, og knapt nok tohjulingen. Dette gjer drifta av gardane i mange høve tungvind. Sauenæringa er viktig i området, i tillegg til at fleire driv med mjølkeproduksjon. Mykje av den tungt drivne jorda vert nå nytta som beite.

Kulturlandskapet i Åmotsdal er verdifullt, både biologisk og historisk. Fleire av gardane som ligg oppe i dei bratte bakkane har solsvidde, lafta bygningar. I tillegg til dei gamle og forseggjorte bygningane er det steinrøyser og steingardar som vitnar om ei anna tid. Dei blomsterrike engene i Åmotsdal har i mange høve eit mangfald ein ikkje finn i vanlege slåttenger i dag. Landskapet her vanskeleggjer rasjonell drift, noko som har gjort det mogleg for ein god del artar å overleva.

Sjå òg
------

* Åmotsdal kyrkje

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Åmotsdal**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Doo-wop** er ein musikksjanger som vart utvikla i afroamerikanske miljø i New York City, Philadelphia, Chicago, Baltimore, Newark, Pittsburgh, Cincinnati, Detroit, Washington, D.C. og Los Angeles i 1940-åra og vart særs populær i 1950- og tidleg i 1960-åra. Stilen bygde på vokalharmoni og var ein av dei mest populære, pop-aktige R&B-stilane på den tida. Songaren Bill Kenny (1914–1978) vert ofte kalla «gudfaren for doo-wop» fordi han innførte «topp og botn»-formatet, som består av ein høg tenor som syng førstestemme og ein bassongar som resiterer teksten i midten av songen. Doo-wop vart sungen av vokalgrupper i harmoni med meiningslause stavingar, ein enkel rytme, stundom lite eller ingen instrumentering, og enkel musikk og tekst.

Den førte hitsingelen som brukte stavinga «doo-wop» var truleg «When You Dance» av The Turbans i 1955. Omgrepet «doo-wop» vart først nytta på trykk i 1961. Seint i 1950-åra var det mange italiensk-amerikanske grupper som gjorde viktige bidrag til doo-wop-miljøet. Doo-wop nådde toppen i 1961. Doo-wop påverka vidare soul, pop og rock i 1960-åra. Til forskjellige tider frå 1970- til 1990-åra har sjangeren hatt populære periodar. Doo-wop var ein føregangar til mange afroamerikanske musikkstilar som er populære i dag. Doo-wop påverka òg mange store rock and roll-grupper som vart populære seinare på 1900-talet. Doo-wop er ikonisk for ein swing-liknande rytme og bruk av off-beat for å halde takta. Doo-wop la grunnlaget for mange musikalske nyskapingar.

Kjende artistar og songar
-------------------------

* Frankie Lymon & the Teenagers - «Why Do Fools Fall In Love»
* The Marcels - «Blue Moon»
* The Penguins - «Earth Angel»
* The Silhouettes - «Get a Job»
* Moonglows - «Blue Velvet»
* The Shirelles - «I Met Him on a Sunday»
* Dion and the Belmonts - «I Wonder Why»
* The Platters - «Only You (And You Alone)», «The Great Pretender»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Doo-wop» frå Wikipedia på engelsk, den 15. februar 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Hoffmann, F. Roots of Rock: Doo-Wop. In *Survey of American Popular Music*, modified for the web by Robert Birkline. Henta 15. februar 2018.
2. ↑  «Where'd we get the name doo-wop». *electricearl.com*. Henta August 18, 2007.
**Petsjorahavet** (russisk Печорское море, *Petsjorskoje more*) er eit havområde nordvest for Russland og den søraustlegaste delen av Barentshavet. Havet grenser i vest til øya Kolgujev og i aust til vestkysten av Vajgatsjøya og Jugorskijhalvøya. I nord grenser havet til sørenden av Novaja Zemlja. 

Petsjorahavet er grunt og i snitt berre 6 meter djupt. Det djupaste punktet er 210 meter. Søri havet går den austlege Kolgujevstraumen. Det er nokre få øyar nær kysten og den største av desse er Dolgijøya.

Petsjorahavet er blokkert av is frå november til juni. Den største elva som munnar ut i Petsjorahavet er Petsjoraelva.

Historie
--------

Petsjorahavet fekk namn før Barentshavet fekk dagens namn. Resten av det som i dag er Barentshavet vart då kalla «Murmanskhavet» (Murmanskoje Morye). 

Petsjorahavet var ofte utgangspunkt for utforskingar av då ukjende havområde lenger aust. Den første reisa ein kjenner til over Petsjorahavet gjennom Jugorskijsundet vart gjort av den russiske utforskaren Uleb frå Nizjnij Novgorod. Uleb reiste inn i Karahavet i 1032. 

Russiske pomorar, innbyggjarar ved kysten av Kvitsjøen, utforska havområdet og kysten av Novaja Zemlja sidan 1000-talet. Den første arktiske skipsruta, Den store Mangazearuta, frå Kvitsjøen til elva Ob og Jenisejbukta, starta frå siste halvdel av 1500-talet. Denne linja opna vegen til rikdommane i Sibir og var i drift til 1619, då han vart lagt ned av militære og politiske årsaker og frykt for at europearane skulle trenge inn i Sibir. 

I dag vert det drive noko boring etter olje i Petsjorahavet ved oljefelta Dolginskoje og Prirazlomnoje. Dei negative økologiske følgjene av den industrielle utforskinga av kysten av Petsjorahavet har vore stor.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Pechora Sea» frå Wikipedia på engelsk, den 7. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Encyclopedia Britannica
		- Bental fauna &
		- Oljefelt
		- Isryggar
		- Menneskeleg påverknad på Petsjorahavet[*daud lenkje*]
		- Leonid Sverdlov, *Russian naval offisers and geographic exploration in northern Russia.*
		- C. Raymond Beazley, *The Russian Expansion Towards Asia og the Arctic in the Middle Ages (to 1500)*. The American Historical Review


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
| Ventspils |
| --- |
| Borga til Sverdbrodarskapet i VentspilsBorga til Sverdbrodarskapet i Ventspils Borga til Sverdbrodarskapet i Ventspils |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Ventspils |
| **Byvåpenet til Ventspils** |

 |
| Styresmakter |
| Land | Latvia |
| GrunnlagdByrettar | 11581201 |
| Geografi |
| Flatevidd | 51,08, 57,96 km² |
| Flatevidd - By |  55,4 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006)   - folketettleik | 43 806   790/km² |
| Koordinatar | 57°25′″N 32°21′″E﻿Koordinatar: 57°25′″N 32°21′″E﻿ |
| Høgd over havet | 0 m |
| Tidssone | austeuropeisk tid (UTC) |
| Diverse anna |
| Postnummer | LV-360(1-7) |
| Telefon-retningsnummer | 636 |
| **Heimeside:** |
| Plassering |
| Plassering av  VentspilsPlassering av Ventspils |

**Ventspils** er ein by nordvest i Latvia ved kysten av Austersjøen. Han er kalla opp etter elva Venta som renn gjennom byen. Ventspils har om lag 45 000 innbyggjarar. 

Ventspils utvikla seg rundt ei borg som høyrde til den liviske riddarordenen og vart først nemnd i krøniker i 1290. Han fekk byrettar i 1314 og vart ein viktig handelsby i Hansaen.

Ventspils er ei viktig isfri hamn. Store mengder med olje og andre mineralressursar frå Russland vert lasta om bord i skip i Ventspils. Inntektene frå hamnetenestene har gjort Ventspils til den rikaste byen i Latvia.

Tretti kilometer nord for Ventspils ligg den tidlegare sovjetiske radioastronomi-installasjonen VIRAC (*Ventspils Starptautiskais Radioastronomijas Centrs* eller *Ventspils internasjonale radioastronomisenter*). At dette i det heile tatt eksisterte var ukjend for dei fleste latviarane før sovjetarane trekte seg bort i 1994.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ventspils» frå Wikipedia på engelsk, den 21. januar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ventspils**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Ventspils universitet
* Ventspils internasjonale radioastronomisenter
* Ventspils høgteknologipark

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Kantjendjunga
**Kantjendjunga naturvernområde** er eit landskapsvernområde i Himalaya nordaust i Nepal, i Taplejung distrikt. Verneområdet blei skipa i 1998 og dekkjer rundt 2 035 km². Det omfattar to av toppane til verdas tredje høgaste fjell, Kantjendjunga, og områda rundt. I nord grensar verneområdet mot det tibetanske verneområdet Qomolangma og i aust mot det indiske Khangchendzonga nasjonalpark i Sikkim.

Solnedgang på Kantjendjunga. Bilde frå 1905.

Planteliv
---------

Naturvernområdet er prega av subtropisk planteliv i høgfjellsområde relativt lågare åsar. Det har mykje rhododendronskog med 23 ulike identifiserte rhododendronartar. Elles finst einer, lerketre som *Larix griffithiana*, gran som *Abies spectabilis*, hemlokk som *Tsuda dumosa* og lengre ned lauvtre som eik, *Castanopsis*, *Tetracentron*, *Magnolia campbellii*, *Osmanthus suavis* og lønnetreet *Acer campbellii*.

Dyreliv
-------

Av pattedyr som lever i området kan nemnast snøleopard, leopardkatt, brillebjørn og raud panda. I 2012 blei ein leopardkatt filma med kamerafelle på 4500 meters høgd, det høgaste ein har observert dette kattedyret.

Fuglar som finst i naturvernområdet er mellom anna tibethøne (*Tetraogallus tibetanus*), blodfasan (*Ithaginis cruentus*), gullfulvetta (*Lioparus chrysotis*) og alpekråke (*Pyrrhocorax pyrrhocorax*).

Kjelder
-------

1. ↑  «Kanchenjunga Conservation Area», HKH Conservation Portal, icimod.org
2. ↑  WCN (2012). Leopard Cat found at 4500m Arkivert 2014-03-22 ved Wayback Machine.. Wildlife Conservation Nepal.
3. ↑  Bhuju, U. R. Shakya, P. R. Basnet, T. B. Shrestha, S. (2007). *Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites.* International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific. Kathmandu, Nepal. ISBN 978-92-9115-033-5

\*Kanchenjunga Conservation Area Arkivert 2014-03-23 ved Wayback Machine. forestrynepal.org

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Taplejung distrikt
* Kangchenjunga Conservation Area Project
Kraken Mare er den største sjøen i denne radarmosaikken laga av Cassini-sonden
Biletet til venstre vart teke 23. mai 2013 medan biletet til høgre vart teke 21. august 2014. Biletet til høgre syner at det har kome noko nytt og radarreflektivt på yta til Kraken Mare (oppe til høgre)
**Kraken Mare** er ein innsjø i nordpolområdet til saturnmånen Titan, og den største innsjøen på heile månen. Han har truleg ei størstedjupn på 160 meter. Mogelege bylgjer med ei høgd på 1,5 centimeter og ein fart på 0,7 meter per sekund har vorte observerte på Kraken Mare.

Kraken Mare vart observert med Cassinin-radaren for siste gongen 21. august 2014. Under desse observasjonane vart det observert noko på yta til Kraken Mare som ikkje var der under observasjonane 23. mai 2013. Endringa vert tolka som bylgjer eller flytande materiale.

Kjelder
-------

1. ↑  *Titan's North* - NASA Photojournal
2. ↑  *Spacecraft spots probable waves on Titan’s seas* - Science
3. ↑  *Cassini Sails into New Ocean Adventures on Titan* Arkivert 2015-09-23 ved Wayback Machine. - NASA

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kraken Mare**
Kuznetskbekkenet ligg i Kemorovo oblast.
**Kuznetskbekkenet**, ofte forkorta til **Kuzbass**, (russisk Кузнецкий бассейн, Кузбасс - *Kuznetskij bassejn*, *Kuzbass*) ligg sørvest i Sibir i Russland og er eit av dei største kolgruveområda i verda med eit areal på 69 900 km². Det ligg i Kuznetsksenkinga mellom Tomsk og Novokuznetsk i nedslagsfeltet til elva Tom. I sør grensar det til Abakanfjella, i vest til Salairryggen og i nord til Kuznetsk Alatau.

Det inneheld nokre av dei største kolførekomstane i verda og det kolberande laget strekkjer seg over eit område på 26 700 km³ og når eit djup på 1800 meter. Totalt er det estimert at det finst 725 milliardar tonn kol her. Dei andre industriane i regionen, som maskinproduksjon, kjemikaliar og metallurgi, er basert på kolgruvedrifta.

I sovjettida var Kuznetskbekkenet det nest største kolproduserande området i landet etter Donetsbekkenet i Ukraina. Smelting av jern tok til her så tidleg som i 1697 og kol vart oppdaga i 1721, sjølv om det ikkje vart systematisk vunne ut før 1851. Seint på 1800-talet vart Russland raskt industrialisert og industrien i området tok seg raskt opp. Industrien blømde ytterlegare då den transsibirske jernbanen kom til området. Under Stalin sin Første femårsplan vart Ural-Kuznetsk industrielle samanslutning oppretta tidleg i 1930-åra. Det vart eit sentrum for produksjon av jern og stål, sink, aluminium, maskineri og kjemikaliar, med råmateriale og ferdige produkt frakt til og frå stader i Kuzbas og Ural.

Dei økonomiske problema til Sovjetunionen seint i 1980-åra førte til streik hos kolgruvearbeidarane i 1989 og 1990 og dette svekka styret til Mikhail Gorbatsjov. Etter Sovjetunionen sitt fall og kollapsen til planøkonomien, opplevde industrien i regionen ei ny krise. Sidan den gong har området igjen vorte viktig og står i dag for 30 % av den totale kolproduksjonen i Russland.

Adminsitrativt høyrer Kuznetskbekkenet til Kemerovo oblast med adminsitrasjonsstad i Kemerovo. Andre store byar i området er Anzjero-Sudzjensk, Leninsk-Kuznetskij, Kiseljovsk og Prokopjevsk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kuznetsk Basin» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2008.*

Koordinatar: 54°25′N 86°18′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC

 |
Empire State Building
**Empire State Building** er ein 102-etasjars skyskrapar i art deco-stil i New York by i USA, som ligg der Fifth Avenue og West 34th Street møtest. Namnet på bygningen kjem av kallenamnet på delstaten New York, *The Empire State*. Han var den høgste bygningen i verda i meir enn førti år, frå han var ferdigbygd i 1931 til nordtårnet til World Trade Center stod ferdig i 1972. Etter at World Trade Center vart ramma av terroråtak i 2001, vart Empire State Building igjen den høgste bygningen i New York by og delstaten New York.

American Society of Civil Engineers har gjeve Empire State Building status som eitt av dei sju underverka i den moderne verda. Bygningen og interiøret i 1. etasje er gjevne status som landemerke av New York City Landmarks Preservation Commission, og også av New York City Board of Estimate. Han vart gjeven status som National Historic Landmark i 1986. I 2007 vart han plassert som nummer éin på American Institute of Architects si liste over favorittarkitektur i USA. Bygningen er ått og driven av W&H Properties.

Empire State Building er den tredje høgste skyskraparen i Amerika (etter Willis Tower (tidlegare Sears Tower) og Trump International Hotel and Tower, begge i Chicago), og den 15. høgste i verda. Han er også det fjerde høgste frittståande byggverket i Amerika.

Kjelder
-------

* «Empire State Building» på Wikipedia på engelsk, innhenta 14. mars 2010.

### Fotnoteliste

1. ↑  «New York Chapter, American Institute of Architects» i *AIA Guide to New York City*, 4. utgåve av White, Norval & Willensky og Elliot (Crown Publishers, 2000), s. 226.
2. ↑  «Empire State Building – National Historic Landmark summary listing Arkivert 2012-04-18 ved Wayback Machine.» hjå National Park Service.
3. ↑  «Empire State Building – National Historic Landmark Nomination Arkivert 2009-03-29 ved Wayback Machine.» av Carolyn Pitts hjå National Park Service (26.04.1985)
4. ↑  «Empire State Building—Accompanying 7 photos, exterior and interior, from 1978 Arkivert 2009-03-29 ved Wayback Machine.» i National Register of Historic Places Inventory hjå National Park Service
5. ↑  «Empire State Building» hjå W&H Properties.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Empire State Building**

* Den offisielle nettstaden til Empire State Building
* Kuriosa kring Empire State Building Arkivert 2006-02-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* SkyscraperCenter

 |
**Keith Peter Christmas** (fødd 13. oktober 1946) er ein engelsk songar og låtskrivar. Han gav ut det første albumet sitt, *Stimulus*, i 1969. Han spelte akustisk gitar på David Bowie-albumet *Space Oddity* og spelte på Glastonbury-festivalen i 1970.

Gjennom 1970-åra gav han ut fire album til, *Fable Of The Wings*, *Pigmy*, *Brighter Day* og *Stories From The Human Zoo*, medan han turnerte med og spelte som oppvarming for band som The Who, King Crimson, Ten Years After, Frank Zappa, Roxy Music, Hawkwind, Captain Beefheart og The Kinks.

Andre musikarar han har medverka på innspelingane til er Mighty Baby, Pat Donaldson, Keith Tippett, Gerry Conway, Shelagh McDonald, Rod Argent, Peter Sinfield, Greg Lake, Mel Collins, Cat Stevens og Michael Boshears.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Keith Christmas» frå Wikipedia på engelsk, den 28. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Bioandlyrics.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 59°29′32″N 8°3′50″E﻿

Foto: Ina Backer / Riksantikvaren

**Seljord prestegard** ligg nokre hundre meter nordvest for Seljord kyrkje, og det ligg eit bustadfelt mellom kyrkja og prestegarden.

Prestegarden bar i si tid namnet Skornes etter eit lokalt fjell, og var mellom dei største gardane i bygda. På prestegardstunet står tre freda bygningar: hovudhuset (frå 1796–1804), drengestova (frå 1850-åra) og stabburet (frå 1800-talet). Det sistnemnde er skilt ut og seld saman med gardsdrifta.

Hovudbygningen er eit lafta tømmerbygg i to etasjar med ståande panel og valmtak. Han har sitt noverande preg etter ei ombygging i 1906. Karakteristisk nok har eit rom i hovudhuset fått namnet *Landstadrommet*. Salmediktaren Magnus Brostrup Landstad budde her i delar av oppveksta og var seinere prest i Seljord etter faren. Han er òg minna med eit minnesmerke ved kyrkja.

Kjelder
-------

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «184 Seljord prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 161–162.
* Seljord prestebustad Arkivert 2019-09-01 ved Wayback Machine. hos Opplysningsvesenets fond

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Seljord prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

 Commons har multimedium som gjeld: **Seljord prestegard**
**Julussakonflikten** var ein arbeidskonflikt som gjekk føre seg våren 1927 i samband med fløyting av tømmer i elva Julussa i Elverum.

Ved Julussa hadde 150 fløytarar organisert seg og levert inn anbod på fløytinga. Mot desse meldte det seg eit lag av uorganiserte fløytarar med eit lågare anbod som fekk tilslaget. I dette laget fanst, mellom andre, skogeigarar og sønene deira, skogstyrarar og andre utan erfaring i fløytearbeid. Fleire faste fløytarar hadde elles lenge vore utan arbeid.

Då det uorganiserte laget starta fløyte i mai, vart streikebrytarane møtt med store demonstrasjonar og arbeidet blokkert. 13. mai kom væpna politi frå Oslo til Julussa, etter ordre frå Justisdepartemnetet. Same dag vart eit gardekompani sendt til Terningsmoen, truleg på initiativ frå hærsjefen. Nærveret av politi og militære førte til at konflikten spissa seg til. I stortinget fremja Arbeidarpartiet og Norges Kommunistiske Parti framlegg om at Stortinget skulle orsakee regjeringas tiltak, utan å få fleirtal for framlegget.

Arbeidarane lukkast ikkje stanse streibrytararbeidet. Derimot lukkast det å skipe eit Norsk skog- og landarbeiderforbund hausten 1927.

Kjelder
-------

* Store norske leksikon
**Radfjorden** er ein om lag 9 km lang fjord i Vestland. Fjorden går på austsida av Holsnøy i Meland og på vestsida av Radøy. Fjorden strekkjer seg i nordvest-søraust retning og er med eit djup på vel 210 meter ein god plass for reketråling. Fjorden er rik på fisk, frå Tjuvholmen i sør, til populære Bognestraumen og Landsviksosen på kvar side av øya Bongno i nord der Mangerfjorden held fram vidare til Hjeltefjorden på andre sida. Det blir òg teke rikeleg med kreps og krabbe i fjorden av lokale fritidsfiskarar. I søraust grensar han til den vesle Kvernafjorden på nordsida av Flatøy.

I Radfjorden er det tre større oppdrettsanlegg: Stolane, Sæbøholmane og Gjeltskjerneset i sør. Ved oppdrettsanlegga er det gode fiskeforhold for stor sei, som lokale fiskarar nyttar som agn i krabbeteinene.

Dei gamle kaiane i fjorden er på Holsnøysida: Revsgard kai, Gaustad og Furuskjegget kai. På Radøysida finn ein Sæbøkaien og Vetåskaien. Desse kaiane er kommunale og tilgjengeleg for offentleg bruk. Kaiane er i dag prega av forfall og fleire bygder har tatt initiativ til å bevare denne delen av den rike kystkulturen gjennom gjenoppbygging og restaurering.

Den totale lengda til fjordsystemet Mangerfjorden/Radfjorden/Kvernafjorden er 21 km.
Koordinatar: 60°33′44.428″N 5°12′51.790″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Dyrsku'n** er eit årleg fesjå som vert arrangert i Seljord i Telemark. Det vart arrangert fyrste gong i 1866.

Historikk
---------

Fesjået Dyrsku'n har sine røter frå fesjå som vart haldne i Vest-Telemark på 1850-talet for å danna kurasen telemarksfe. Det fyrste fesjået vart arrangert i Kviteseid i 1856 etter initiativ frå statsagronomen Johan Lindequist. Då fesjåa etter kvart vart ei viktigare hending voks det fram trong for ein fast plass med nok areal. Kommunestyret i Seljord søkte i 1865 Indre-Departementet om å få skipa eit årleg fesjå for Statens Regjering. Even Høyesen Nordgarden stilte med eit 100 dekar stort område til disposisjon. Den 17. september 1866 vart dermed Statens fyrste årlege Kvæg-Udstilling i Seljord arrangert.

Dyrsku'n i dag
--------------

I laupet av åra har Dyrsku'n utvikla seg til ein folkefest med mellom 60 000 og 80 000 besøkjande, 50 utstillarar og mange aktivitetar spreidd på det 120 mål store området. Utstillingane av husdyr står framleis sentralt i arrangementet, men det er òg utstillingar av husflid og handverk, skogsdrift og anna knytt til tradisjonelt og moderne landbruk og bygdeliv. Dessutan er det ei stor salsutstilling med ei mengd varer og tenester, attåt underhalding av ymse slag, derimellom tivoli.

På Dyrskuplassen er det rekonstruert ein husmannsplass kalla «Sterke-Nils tunet» til minne om Sterke-Nils som vart fødd kring 1720. På tunet vert det vist fram dyrehald og gardsdrift frå eldre tider.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dyrsku'n» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dyrskuplassen i Seljord
Magasinbygningar
Sjømilitære korps' kaserne
Koordinatar: 59°25′37″N 10°29′08″E﻿
**Karljohansvern** er ein orlogsstasjon og eit skipsverft i Horten kommune i Vestfold. Karljohansvern verft var hovudverftet til marinen frå 1850 til 1968, då det heldt fram som eit sivilt verft under namnet Horten Verft A/S fram til det gjekk konkurs i 1987.

Historie
--------

I 1818 vart det bestemt å opprette ein orlogsstasjon i Horten. To år seinare begynte annleggsarbeidarane på eit verft for bygging av orlogsskip. Det fyrste skipet, ein fregatt, vart sjøstt 1828. Verftet het fyrst «Hortens verft», sidan «Marinens Hovedværft» fram til kong Oscar I gav det namnet «Carljohansværn værft» i 1854. Frå 1850 hadde det da teke over som hovudstasjon for marinen etter Fredriksvern i Stavern, ei rolle det hadde heilt fram til 1968. Da tok staten over verftet og døypte det om til Horten Verft A/S. 

Horten verft vart lagt ned i 1987. Tidlegare var Karljohansvern såkalla standkvarter for Austlandet sjøforsvarsdistrikt. Karljohansvern kan framleis fungere som base ved ein eventuell krig eller ei krise. Sjøforsvarsdistrikt Sør vart lagt ned juli 2002. Befalsskulen for kystartilleriet (BSKA) på Oscarsborg vart slått saman med Befalsskulen for marinen (BSMA) og samlokalisert på Karljohansvern frå august 2002 som BSS (Befalsskulen for Sjøforsvaret), Marinemuseet og ei avdeling av Forsvarets forskingsinstitutt. Stortinget vedtok at BSS skulle flyttast til Bergen innan 1. august 2010.

Verftsområdet er gjort om til næringspark. Karljohansvern er nå opna for ålmenta. Berre Vealøs er i eige av forsvaret.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karljohansvern» frå Wikipedia på bokmål, den 11. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Museumsnett om Karljohansvern Arkivert 2008-06-24 ved Wayback Machine.
* Søk etter Karljohansvern i Høgskolen i Vestfolds «Borre-minne»
* Om namnet Karljohansvern Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* Karljohansvern på Nasjonale Festningsverk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°23′1″N 10°27′49″E﻿

Prestegarden sett frå austFoto: Knut Riksen jr (2011)

**Borre prestegard** ligg nordaust for Borre kyrkje i Horten kommune. Prestegarden og middelalderkyrkja på Borre ligg rett opp for Borrehaugane. Det meste av Borrehaugane ligg på det som var prestegarden sin grunn.

Tunet består av hovudbygning med sidefløy, ein stor driftsbygning og eit par uthus. Hovudhuset er eit toetasjes laftebygg med ståande panel og symmetrisk utforma langfasadar. Forpaktarbustaden er bygd i vinkel på hovudbygningen og er truleg frå same tid. Desse skal vere oppførte i 1769–70, medan Søren Sigvart var sokneprest i Borre. Prestegarden, og særleg forpaktarbustaden, har vore gjennom store endringar, og dei har vorte restaurerte dei seinare åra. Prestebustaden (hovudhuset) stod ferdig høsten 1999 og forpaktarbustaden (sidebygningen) i 2010. Hovudbygning med sidefløy vart freda i 1991.

Borre prestegard er eigd av Opplysningsvesenets fond.

Kjelder
-------

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «88 Borre prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 75–76.
* Opplysningsvesenets fond: Borre prestebolig

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Borre prestegard**

* Vestfold kommune: Borre Arkivert 2018-09-10 ved Wayback Machine.
* Borre prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Koordinatar: 59°13′21.59″N 9°36′32.89″E﻿

Gjerpen prestegard i SkienFoto: Bohuslen

**Gjerpen prestegard** eller **Gjerpen store** ligg like søraust for Gjerpen kyrkje i Skien kommune i Telemark. Historia til prestegarden og kyrkja går attende til 1100-talet.

Hovudbygningen vart oppført i 1750 i barokk stil med valmtak. Bygningen vart noko forlenga og endra omkring 1850 og i 1890. Stilmessig vart han endra mot sveitser, og han fekk to arker under det høge valmtaket. Desse vart fjerna ved ei restaurering i 1971–72, då utsjånaden vart ført attende mot det opphavlege. Prestebustaden vart totalrenovert i 2015.

Stabburet er frå omkring 1900. Det er lafta og har ståande panel. Både hovudbygningen og stabburet er freda. Det er dessutan oppført eit kyrkjelydshus på prestegardseigedomen.

Gjerpen prestegard var barndomsheimen til P.A. Munch. Familien Quisling budde dessutan her i ei årrekke. Jon Lauritz Qvisling (far til Vidkun Quisling) var prost i Gjerpen og skreiv mykje om lokalhistorie og kyrkjehistorie.

Kjelder
-------

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «173 Gjerpen prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 147–148.
* Opplysningsvesenets fond Arkivert 2020-08-09 ved Wayback Machine.

Fotnotar
--------

1. ↑  Opplysningsvesenets fond: Med respekt for fortida er Gjerpen prestebolig totalrenovert Arkivert 2016-02-23 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Gjerpen prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 59°23′58″N 10°27′00″E﻿

**Semb Hovedgård** er ein norsk herregard som ligg ved Borrevannet i Horten kommune i Vestfold.

Garden ligg ved riksveg 19, rundt 3 km sørvest for Horten sentrum. Hovudbygningen blei bygd i 1910 med Herman Backer som arkitekt.

På den tidlegare Vestfold landbruksskole er det reist ein bauta over Jacob Sverdrup (1775–1841). Som den første landbrukslæraren i Noreg oppretta han eit «åkerdyrkingsseminar» på Semb Hovedgård i Borre i 1825.
Garden blei utvida då industrigründeren Sam Eyde kjøpte han saman med fleire naboeigedomar i 1916. 

I 1990 blei Borre Golfbane etablert på eigedomen. I tillegg blei garden pussa opp og det blei bygd stutteri og nytt tennisanlegg.

I 2011 la eigaren Einar Nagell-Erichsen eigedommen på 1760 mål ut for sal til ei prisantyding på 170 millionar kroner.
Han fekk gjort om garden til aksjeselskap, og la han ut for sal på nytt i juni 2020 med ei prisantyding på 95 millionar kroner.

Kjelder
-------

1. ↑  Bratberg, Terje (8. juni 2020). «Semb». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  Bøe, Henrik (5. juli 2011), ««Norges deiligste eiendom» til salgs», *NRK* (på norsk bokmål), henta 12. juli 2020
3. ↑  Redaksjonen (4. juni 2020), «Semb Hovedgård blir aksjeselskap», *kapital.no* (på norsk), henta 12. juli 2020
4. ↑  Trine Solberg (22.06.2020), *Nagell-Erichsen selger Semb Hovedgård*

* *Denne artikkelen bygger på «Semb Hovedgård» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Semb Hovedgård Arkivert 2011-07-24 ved Wayback Machine.. Historie av Liv Eyde Bø.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 59°13′22″N 9°36′33″E﻿

Foto: Ina Backer / Riksantikvaren (1972)

**Solum prestegard** ligg sørvest for Solum kyrkje, på den andre sida av Klovholtvegen. Tre bygningar på prestegardstunet er freda: hovudbygningen, forpaktarbustaden og eit lysthus.

Hovudbygningen er eit laftebygg i to etasjar med ståande panel og valmtak. Bygningen vart oppført i 1715, men vart bygd om fleire gonger på 1800-talet og har sin noverande utsjånad frå 1842. Forpaktarbustaden er ifylgje Opplysningsvesenets fond frå 1800-talet, medan alderen til lysthuset synast å vere ukjend. Hovudbygningen og forpaktarbustaden vart måla sommaren 2018.

Kjelder
-------

* 

* *Denne artikkelen bygger på «Solum prestegard» frå Wikipedia på bokmål, den 7. september 2019.*

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «175 Solum prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 151–152.
* Opplysningsvesenets fond: Solum prestebolig[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Solum prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Skjeberg prestegårdFoto: Erlend Bjørtvedt

**Skjeberg prestegard** er ein prestegard som ligg like ved Skjeberg kyrkje i Sarpsborg kommune i Østfold.

Prestegarden er frå 1700-talet og er freda ved vedtak etter Kulturminneloven. Bygningane består av ein hovudbygning med to fløyer, der den eine (austfløya) er tilknytta hovedbygningen. Vestfløya var òg slik opphaveleg, men vart flytta i 1806. Garden har framleis gardsdrift, og vert driven som forpaktingsbruk.

I overgangen mars/april 1716 vart prestegarden nytta som hovudkvarter for svenske styrkar under leiing av generallöjtnant von Aschenberg.

Prestegardshagen er ein barokkhage som vart grunnlagd etter krigen i 1716 av presten Andreas Weideman.

Referansar
----------

1. 1 2  «Skjeberg prestebolig». Opplysningsvesenets fond. Henta 29. september 2019.
2. ↑  «Skjeberg 1716». Henta 29. september 2019.

Kjelder
-------

* 

* *Denne artikkelen bygger på «Skjeberg prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 29. september 2019.*

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «5 Skjeberg prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 17–18.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Skjeberg prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Koordinatar: 59°17′15″N 9°14′49″E﻿

Ulefos Hovedgaard
**Ulefos Hovedgaard** er ein tidlegare herregard som ligg nord for Ulefoss sluser ved tettstaden Ulefoss i Telemark. Han vart reist av godseigaren Niels Aall som sumarbustad for familien og stod ferdig i 1807. Arkitektar var Christian Ancher Collett og Jørgen Henrik Rawert.

Ulefos Hovedgaard vart rekna for å vere det viktigaste arkitektoniske verket frå empiretida i Noreg.

Herregarden er no ein del av Telemark Museum og er eit freda kulturminne.

Kjelder
-------

1. 1 2  Eystein M. Andersen (9. april 2014). «Ulefos Hovedgaard». Telemark fylkeskommune. Henta 5. september 2016.
2. ↑  Åse Moe Torvanger. «Christian Ancher Collett». *Norsk biografisk leksikon*. Henta 5. september 2016.
3. ↑  Einar Sørensen. «Jørgen Henrik Rawert». *Norsk biografisk leksikon*. Henta 5. september 2016.
4. ↑  «Om Ulefos Hovedgaard», *Telemark Museum* (på norsk bokmål), henta 28. mars 2019

* Heimeside / Telemark Museum
* Ulefos Hovedgaard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ulefos Hovedgaard**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* SSR (namn)

 |
**Arakne** eller **Arakhne** (gresk skrift Ἀράχνη) er ei segnkvinne og vevar i gresk mytologi som gudinna Atene omskapte til ein edderkopp. 

Det blir sagt at Arakhne var ein av dei fremste vevarane, og laga vevnader av beste kvalitet. Ho blei beundra av alle for arbeidet sitt. Ho skrøyt av at ho var den beste vevaren, til og med betre enn Atene, gudinna for veving. 

Atene gjekk til henne forkledd som ei gammal kvinne og fortalde Arakne at ho måtte sona for den overdrivne sjølvtilliten sin. Arakne ville ikkje ta orda sine tilbake, og utfordra i staden Atene til ein vevekonkurranse. Atene tok av seg forkledninga si, viste kven ho var og konkurransen starta. Gudinna vov ei avbilding av konflikten med Poseidon over Aten, medan Arakne vov ein bildeserie av dei mange romantiske erobringane til Zevs. Atene blei rasande over dugleiken hennar og emnevalet (konkurransen blei aldri avgjort). Det enda med at Arakne fekk ei forferdeleg skuldkjensle, og i fortviling freista å ta livet av seg ved å henga seg i ein av vevtrådane. I det livet var nær ved å ebba ut, redda Athene henne ved å skapa henne om til den fyrste edderkoppen.

Asteroiden 407 Arachne har namn etter henne.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arakhne» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Marita Liabø er ein norsk forfattar. Foto: Jarle Vines

**Marita** og **Maritha** er kvinnenamn med fleire moglege opphav.

Namna kan vera skandinaviske kortformer av det latinske namnet Margarita, avleidd av det greske *Margarites* som tyder 'perle'. Namnet kan også vera ei spansk og tysk kjæleform av Maria. Marit, Margit og Rita er nærskylde namn.

Marita har norsk namnedag den 27. juli og svensk den 22. oktober.

Bruk
----

Namnet var særskild populært i Noreg rundt 1990, då det blei gjeve til 0,7 % av nyfødde jenter. 
I 2009 var det rundt 4 419 norske kvinner som heitte Marita, og 137 som heitte Maritha.

I Sverige var namnet særleg vanleg på 1940- og 50-talet.

Namneberarar
------------

* Marita Bonner (1899–1971), amerikansk forfattar
* Marita Lindquist (f. 1918), finlandssvensk forfattar
* Marita Fossum (f. 1965), norsk forfattar
* Marita Liabø (f. 1971), norsk forfattar
* Marita Eide (f. 1990), norsk fotballspelar

Sjå òg
------

* Maritastiftelsen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Marita hjå Statistisk Sentralbyrå
Loch nan Uamh frå nedanfor Polnish
**Sound of Arisaig** i Lochaber i Skottland er ein fjord mellom Arisaighalvøya i nord og Moidarthalvøya i sør. Fjorden deler seg i to armar i botn, Loch nan Uamh nord for Ardnish, Loch Ailort mot sør. Det er fleire mindre øyar i fjorden og dei største er Eilean nan Gobhar og Samalaman Island, begge nær Glenuig på sørsida av fjorden. 

Vegen A830, kalla *Road to the Isles* («Vegen til øyane») går langs austsida og nordsida av Loch Ailort- A861 går på sørsida av Loch Ailort og fjorden til Glenuig.

Prince's Cairn er staden der Charles Edward Stuart forlet Skottland etter det mislukka jakobittopprøret i 1745. 

Området er erklært eit særskild bevaringsområde.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Sound of Arisaig» frå Wikipedia på engelsk, den 13. januar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Sound of Arisaig Marine Special Area of Conservation
* Panoramabilete av Sound of Arisaig Arkivert 2007-03-11 ved Wayback Machine. (QuickTime)

Koordinatar: 56°51′0″N 5°50′56″W﻿
**Julia Simon** (fødd 9. oktober 1996) er ein fransk skiskyttar fødd i Albertville. Ho vart verdsmeister 2021 i parstafett og 2023 i jaktstart. Simon gjekk heilt til topps Verdscupen i skiskyting 2023.

Simon kom fyrste gong på pallen i eit verdscuprenn 5. desember 2019 i Östersund, der ho vart nummer 3 på 15 kilometer. 14. mars 2020 sikra ho seg sin fyrste triumf i eit individuelt verdscuprenn i Kontiolahti, då på jaktstart. Ved VM i skiskyting 2021 i Pokljuka vart ho verdsmeister i parstafett, saman med Antonin Guigonnat. Under Vinter-OL 2022 i Kina gjekk ho den andre etappen for det franske mannskapet som tok sølv i mix-stafett. I VM i skiskyting 2023 i Oberhof opna ho med å take ein bronse i mix-stafetten, for så å vinne gullmedaljen på jaktstarten. På meisterskapens siste dag og fellesstarten tok ho ein ny bronsemedalje.

Gjennom 2023-sesongen viste Simon seg som den beste kvinnelege skiskyttaren. Med 1093 poeng vann ho den store IBU-pokalen, 182 poeng framom Dorothea Wierer frå Italia. Pr 31. januar 2024 står Simon bokført med 10-ti sigrar i enkeltrenn i verdscupen i skiskyting.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Julia Simon» frå Wikipedia på tysk, den 31. januar 2024.*