recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Sikhismen** |
|  |
| **Sikh-guruar** |
| *Skrifter* |
| ***Guru Granth Sáhib*** |
| Bani - «Tjaupai» |
| «Djáp Sáhib» - «Djapdji Sáhib» |
| «Mul Mantra» - «Sukhmani» |
| ***Dasam Granth*** |
| *Religionsfilosofi* |
| Nám djapo (Gudsteneste) |
| kirat karni (ærleg arbeid) |
| vand kay sjako (del goda) |
| tru - etikk - moral |
| *Dei fem K-ane* |
| kesj (uklipt hår) |
| kaṛa (stålarmband) |
| kangha (stålkam) |
| katjha (knesid underbrok) |
| kirpán (sabel, evt. dolk) |
| *Heilage stader* |
| Amritsar |
| Harmandir Sáhib(«Det gylne tempelet») |
| gurdvara |
| *Folk og språk* |
| Panjab - panjabi |
| sikhar - gurmukhiskrift |
| **Abrahamittiske rel.** |
| Jødedom  kristendom |
| islam  bahá’í  sikhisme |
| **Indoiranske religionar** |
| parsisme - hinduisme |
| djainisme - buddhisme |
| sikhisme - bahá’í |

Ein **gurdvara** eller **gurduara** (panjabi ਗੁਰਦੁਆਰਾ [gurduārā], ਗੁਰਦਵਾਰਾ [gurdvārā], frå «gurū» (ein lærar) og «dvārā» (ei dør)) er eit tempel for sikhar. Gurdvaraer inneheld først og fremst den heilage boka *Guru Granth Sáhib*. Den mest vidkjende gurdvaraen er Harmandir Sáhib, mest kjend som «Det gylne tempelet» i Amritsar i Panjab i India. Folk av alle religiøse bakgrunnar er velkomne i gurdvaraene så lenge dei tek av seg skorne og dekkjer hovudet føre dei går inn i dei heilagare delane av gurdvaraen. Folk som nettopp har røykt eller drukke alkohol kan bli nekta å komma inn.

Ein gurdvara.

Særtrekk
--------

Dei fleste gurdvaraene har desse særteikna:

### Nisján Sáhib (sikh-fana)

Nisján Sáhib er ei trekanta oransje fane med ein khanda (sikh-emblem) midt på fana. Ordet «nisján» tyder ‘merke‘ eller ‘symbol’.

### Darbár Sáhib (hovudrommet)

Darbár Sáhib er ein sal som inneheld *Guru Granth Sáhib* — den heilage boka. I dei fleste nyare gurdvaraer er dette ein stor sal som kan romme hundrevis av menneske. Meinigheita sit normalt rett på det teppedekte golvet. Føre ein går inn i Darbár Sáhib må alle taka av seg skorne og dekkje hovudet. Ein går inn roleg og med respekt til tronen der *Guru Granth Sáhib* er plassert. Der står ein så føre Den heilage skrifta, seier stille bøner, ofrar nokre myntar og bukkar audmjukt for *Guru Granth Sáhib*. Sikhane behandlar Den heilage skrifta si som ein levande lærar eller guru. Dette teiknet på respekt skal ikkje sjåast på som tilbeding, ettersom sikhar berre har lov til å tilbeda Den einaste Gud, som sikhane kallar Vaheguru.

### Langár (matsalen)

Langáren er ein stor sal der fellesmåltid blir serverte. Ein del gurdvaraer har bord og stolar, men i dei fleste er det vanleg at gjestene sit på golvet.

### Satjh khand (den skire staden)

Satjh khand, eller ‘den skire staden’, ‘Paradiset’/‘Himmelen’, blir bruka som namn på det rommet der Den heilage boka kviler om natta — på liknande vis som Toráen kviler i hekhálen i jødiske synagogar når han ikkje er i bruk.

### Andre rom

Gurdvaraer har gjerne òg kjøken, vaskerom og liknande. Nokre av dei større gurdvaraene har òg gjestekvarter med bad for overnattingsgjester.

Sjå òg
------

* Dei ti sikh-guruane

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Gurdwara» på SikhiWiki
**Robert Klas-Göran Prytz** (fødd 12. januar 1960) er ein svensk tidlegare fotballspelar frå Malmö. Han er særleg kjend frå dei åra han spelte for høvesvis Malmö FF, Verona og Rangers FC. Åra frå 1980 til 1989 deltok han i 56 av Sverige sine landskampar i fotball.

Karriere
--------

### Klubbspel

Prytz debuterte for Malmö hausten 1977, i løpet av 1979-sesongen spelte han seg til fast plass i fyrste-ellevaren. Med erfaring frå einast 14 kampar i Allsvenskan fekk 19-åringen plass i startoppstillinga då Malmö FF møtte Nottingham Forest til finale i Europacupen i fotball 1979 på olympiastadion i München. Ei keisam førestilling enda med engelsk siger 1–0. Sommaren 1982 skreiv han kontrakt med skotske Rangers FC, bortsett frå triumfar i ligacupen 1984 og 1985 ei lite suksessrik tid for den skotske storklubben.

I 1985 returnerte Prytz til Sverige og slutta seg til IFK Göteborg. Han flytta så til Sveits på nyåret. Der var han ein sentral spelar då Young Boys frå Bern i 1986 vart nasjonal seriemeister, for fyrste gong på 26 år. Året etter vart Prytz og laget sveitsisk pokalvinnar. Sidan var Prytz aktiv i Bayer Ürdingen frå 1987, Atalanta Bergamo frå 1988, Hellas Verona frå 1989, Malmo FF frå 1993, Young Boys i 1995/96.

### Landslagsspel

12. november 1980 debuterte Prytz for Sverige i ein VM-kvalifiseringskamp i Tel Aviv. Han etablerte seg etterkvart som fast spelar, jamsides Glenn Strömberg sentralt på midtbana. Landslaget klarte desse åra ikkje nå sluttspela i verdsmeisterskap eller europameisterskap. Fram til 1989 spelte han 56 landskampar og skåra 13 mål for Sverige.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Robert Prytz» frå Wikipedia på tysk, den 12. november 2022.*

* eu-football
**Inhabilitet** (av nektande *-in* og *habil*) eller **ugildskap** (det motsette av *uhilda*) er det å ha personlege interesser i ei sak som skal handsamast slik at ein etter vanleg skikk ikkje kan delta i handsaminga men må gå frå vervet, posisjonen eller stillinga mellombels, eller i alle fall gi avkall på å utføre handlingar som kan påverke utfallet av handsaminga. 

*Inhabilitet* som eit juridisk omgrep betyr at ein dommar eller forvaltningsperson ut frå sitt tilhøve til saka eller partane i saka ikkje kan delta i handsaminga av den. For ein dommar blir då saka overført til ein annan dommar ved same domstol, eller til ein annan domstol, eller det kan bli oppnemnt ein settedommar i staden. Tilsvarande gjeld for offentlege tenestepersonar: Saka blir overlatt til ein annan tenesteperson eller blir overført til nokon annan til handsaming. For folkevalde vil varamedlem møte i staden.

Her er også reglar om inhabilitet i selskap. Aksjelova seier at styremedlem eller administrerande direktør ikkje har høve til å delta i handsaminga av noko spørsmål der vedkomande har framtredande personlege eller økonomiske interesser.

Ein generell regel er at ein er inhabil dersom det ligg føre spesielle forhold som er egna til å svekke tillita til vedkommende sin upartiskheit. For testamentsvitna er det likevel ingen skjønnsmessige reglar for habilitet. Dette er grunna i dei krav ein må stille til testamentvitne, at verken dei sjølve eller nokon som står dei nær skal ha noko nytte av testasjonen. For ektepakter er det ingen habilitetskrav til vitna.

Lovbestemmelsar om inhabilitet
------------------------------

* Aksjelova av 13. juni 1997 nr 44.
* Domstollova (Lov om domstolene av 13. august 1915) – §§ 106 flg.
* Forvaltningslova av 10. februar 1967 – kapittel 2

Sjå også
--------

* Tillit
* Korrupsjon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Roberto Cecon** (fødd 28. desember 1971) er ein italiensk tidlegare skihoppar frå Gemona del Friuli i Udine. Han deltok i internasjonal hoppsport i heile seksten sesongar, 1988–2003. Cecon vann bronsemedaljen i VM i skiflyging både i 1992 og 1994. Seks gongar gjekk han til topps i verdscuprenn i skihopping i perioden 1990-95, og kom på andreplass i verdscupen 1994/95. Han er Italias fremste skihoppar gjennom alle tider.

Aktiv
-----

Cecon debuterte i verdscupen 30. desember 1987, to dagar etter at han fylte 16 år, i opningsrennet i hoppveka i Oberstdorf. Han enda på 54. plass. Eitt år seinare fekk han i Chamonix si fyrste pallplassering, mykje takk vere at han var ein av dei fyrste skihopparane som la om til den såkalla V-stilen. Den 16. februar 1990 kleiv han heilt til topps etter eit verdscuprenn i Predazzo i Val di Fiemme.

Den beste perioden hadde Cecon i fyrste halvdel av 1990-åra, særleg sesongane 1994 og 1995. Han vann bronsemedaljen i VM i skiflyging i 1992 i Harrachov, ein prestasjon han kopierte i den neste skiflygingsmeisterskapen i 1994 i Planica. Hoppsesongen 1993/94 kom han på femteplass i verdscupen i skihopping. Sesongen etter, 1994/95, kom han på andreplass i verdscupen, milevidt bak den suverene einaren Andreas Goldberger frå Austerrike, men mod god klaring til tredjemann, Janne Ahonen frå Finland. 

Etter 1995 lukkast Cecon sjeldan med å prege resultatlistene i internasjonale renn. To gongar var han mellom dei seks beste i verdscuprenn perioden 1996-2003, begge gongane på tredjeplassen; i Trondheim i mars 1998 og i Kuopio i november 1999. Gjennom si tid som aktiv vann Cecon seks verdscuprenn og stod atten gongar på sigerspallen i same.

Frå 1988 til 2001 vann han det italienske meisterskapen i skihopping ni gongar. Åttandeplassen i storbakken i ski-VM 1995 i Thunder Bay var han beste plassering i noko ski-VM eller vinter-OL.

### Verdscupsigrar

| Dato | Stad | Land |
| --- | --- | --- |
| 16. februar 1990 | Predazzo | Italia |
| 24. mars 1990 | Planica | Slovenia |
| 9. mars 1994 | Örnsköldsvik | Sverige |
| 14. januar 1995 | Engelberg | Sveits |
| 15. januar 1995 | Engelberg | Sveits |
| 4. februar 1995 | Falun | Sverige |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roberto Cecon» frå Wikipedia på tysk, den 12. januar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Roberto Cecon – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Roberto Cecon» (på engelsk). olympedia.org. Henta 25. januar 2023.
**Robert Scholl** (fødd 13. april 1891 i Steinbrück, død 25. oktober 1973 i Stuttgart) var ein württembergsk jurist og liberal politikar. Han var far til Hans og Sophie Scholl.

Han studerte ved Württembergs forvaltningsskule i Stuttgart, og deltok som infanterist og sanitetssoldat under første verdskrig. I 1916 blei han gift med sjukesøstera Magdalene Müller (1881-1958), som gav han seks born: Inge, Hans, Elisabeth, Sophie, Werner og Thilde.

I 1917 blei Robert Scholl borgarmeister i Ingersheim og i 1920 i Forchtenberg. Han blei leiar for handverkskammeret i Stuttgart i 1930.

I 1932 flytta familien Scholl til Ulm, der Robert Scholl opna eit kontor som revisor og skatterådgivar.

Den politisk liberale Scholl var avvisande innstilt til NSDAP, men klarte ikkje i byrjinga å formidle dette til borna i særleg grad. I 1942 blei han dømd til fire månaders fengsel på grunn av ei kritisk ytring om Hitler, og fekk samtidig yrkesforbod. Etter avrettinga av borna Hans og Sophie blei situasjonen for familien vanskelegare. I mai 1943 blei Robert Scholl dømd til 18 månaders fengsel for å ha lytta til utanlandsk radio.

Etter den andre verdskrigen var han overborgarmeister i Ulm frå 1945 til 1948. På 1950-talet grunnla han Gesamtdeutsche Volkspartei saman med den seinare tyske presidenten Gustav Heinemann og presten Martin Niemöller. Resten av sitt liv brukte han på å fremme minnet om sine to avretta born.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verk av og om Robert Scholl i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNE
* Munzinger (iba)

 |
Martens, Olsen & Co ca. 1885
**Martens, Olsen & Co** var eit skipsverft i Laksevåg kommune, i dag i Bergen, som vart skipa i 1882 av ingeniørane Daniel G. Martens og Olaf. M. Olsen etter at dei kjøpte Laxevaags Værk, som vart grunnlagd i 1855 på Tørrisneset. Dei leigde i tillegg Graneverftet, som vart grunnlagd i 1805 i Sørevågen, i 10 år, og Laxevaags Dok. Med ei stor omlegging vart det skapet eit stort, moderne jerndampskipsbyggeri, som i løpet vart kort tid vart det største industrianlegget i landet med 1500 tilsette. 

I tillegg til anlegga dei hadde tilgang til med Graneverftet og Laxevaags Dok, hadde eigedomen kaiplass og kjelekran for innsetting av maskineri i skip. Graneverftet var derimot gammalt og rekna for bygging av treseglskip, så det var krav til store endringar for å kunne bygge jerndampskip. Føretaket gjekk derfor konkurs i 1886 og vart omorganisert som Laxevaags Maskin- og Jernskibsbyggeri.

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.
* Antikvarisk dokumentasjon av BMV - Laksevåg Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
**Te Anau-sjøen** ligg i det sørvestlege hjørnet til Sørøya på New Zealand. Namnet var opphavleg Te Ana-au, maori for 'grotta med kvervlande vatn'. Innsjøen dekkjer ei flate på 344 km², og er den nest største på New Zealand etter areal (etter Tauposjøen), og den største på Sørøya. Med tanke på volumet av ferskvatn, er Te Anau den største innsjøen i Australasia.

Hovuddelen av innsjøen ligg i nord-sørleg retning, og er 65 km lang. Tre store fjordar formar armar på den vestre breidda, North Fiord (Nordfjorden), Middle Fiord (Mellomfjorden) og South Fiord (Sørfjorden). Desse er dei einaste innlandsfjordane på New Zealand, dei andre 14 ligg ute ved kysten. Fleire mindre øyer ligg ved innløpet til Midtfjorden, som deler seg innover i ein nordvestleg og ein sørvestleg arm. Innsjøen ligg 210 meter over havflata, og då den største djupna er 417 m, ligg mykje av innhaldet under havnivå.

Fleire elver fører til innsjøen. Den viktigaste er Eglinton-elva, som renn inn i sjøen frå aust, motsett av innløpet til Nordfjorden. Utløpet er Waiauelva, som renn søretter i fleire kilometer ut i Manapourisjøen. Byen Te Anau ligg ved det søraustlege hjørnet i innsjøen, nær utløpet.

Det meste av innsjøen ligg innanfor Fiordland National Park og Te Wahipounamu verdsarvsområde. Utanom byen Te Anau, er den einaste busetnaden nær sjøen landbruksområdet Te Anau Downs, nær munningen til Eglintonelva. Mellom desse to busetnadane ligg bølgete bakkelandskap, medan landskapet kring sjøen elles er fjell-lendt, særleg langs den vestre breidda, der fjellområda Kepler og Murchison Mountains hevar seg 1400 m over overflata til innsjøen.

Te Anau-sjøen
To av fottruristrutene i New Zealand Great Walks startar ved sjøen. Milford Track går ut frå nordenden av sjøen, og Kepler Track startar og endar ved sørenden ved Waiauelva.

Flora og fauna
--------------

Talrike arter av ville dyr og vegetasjon finnst i vass-skiljet ved Lake Te Anau. Av plantevekstar i underskogen er fleire artar bregner, mellom desse «kronebregna» (*Blechnum discolor*, engelsk *crown fern*).

Ulike truga fugleartar held til langs breiddene til Lake Te Anau, av dei mest kjende er takahē (*Notornis hochstetteri*). Eit område mellom Midt- og Sørfjorden, kalla Murchison Mountains, er eit friområde for desse fuglane. Ved den vestre breidda til sjøen ligg også Te Ana-au-grottene.

Kjelder
-------

1. ↑  *arkivkopi* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 23. mai 2010, henta 22. juli 2015
2. ↑  «Lakes in New Zealand». Ministry for the Environment. Arkivert frå originalen 13. august 2011. Henta 22. juli 2015.
3. ↑  C. Michael Hogan (2009). «Crown Fern *Blechnum discolor*». iGoTerra. Henta 21. juli 2015.
4. ↑  «Te Anau Glowworm Caves». Real Journeys. 2015. Henta 22. juli 2015.

* *Fiordland* (Map) (5 utg.). 1 : 255,000. Parkmap. Kartografi av GeoSmart (NZ) Ltd. New Zealand Department of Conservation. 2004.

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Te Anau» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juli 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Te Anau-sjøen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Nørdre Syndin** er ein innsjø som ligg i kommunane Vestre Slidre og Vang i Innlandet. Nørdre Syndin er den nordlegaste av dei tre innsjøane Nørdre Syndin, Midtre Syndin og Søre Syndin.

Nørdre Syndin hadde tidlegare utløp til Mitre Syndin og vidare til Søre Syndin. I bekken mellom Mitre og Søre Syndin er det jettegryter som vitnar om stor vassføring. I 1690 grov bonden Hallvard Eriksson på garden Tørpe ein kanal slik at utløpet gjekk via elva Ala som renn til Begna. I 1717 var det ein stor flaum som utvida og senka kanalen og vassføringa i vassdraga sørover minka kraftig. Bonden vart dømt i retten til å tilbakeføre vatnet, og ei demning vart laga i 1719. I 1720 vart denne demninga øydelagd av ein ny stor flaum og denne førte til stor skade på gardar langs Ala. I følgje Stortinget sin Verneplan I for vassdrag frå 1973 vart Nørdre- og Midtre Syndin verna, men vedtaket opnar for ei mogeleg tilbakeføring av vatna til Sundheimselva. 

Syndinvanta ligg i eit ope seterlandskap, der seterverksemda gjennom lang tid har medført at bjørkeliene er erstatta av lyngheier med einer og dvergbjørk. Berggrunnen består av lett forvitra bergartar. Av den årsak er jordsmonnet rundt svært rikt med tilhøyrande planteliv. I 1930 vart eit 35 km² stort område mellom Syndinvatna og Helin freda som botanisk plantenasjonalpark. I skiferura under fjellet Gila og langs Helin veks fleire sjeldne planter, mellom anna urvalmue (*Papaver relictum*).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Antennene Nauen, 2004
**Tidssignalet frå Nauen** var eit fast innslag i NRK sine radiosendingar i åra før andre verdskrigen. Det vart sendt to gonger i døgnet kl. 13:00 og kl. 19:00. Det vart alltid annonsert med *«Vi får tidssignalet fra Nauen».*
NRK fekk signalet frå: *Grossfunkstelle Nauen*, den eldste radiostasjonen i Brandenburg i Tyskland.
Signalet varte i 30 sekund, først 25 sekund med korte impulsar, deretter ein lang tone på fem sekund.

Nauen kringkastar
-----------------

Nauen kringkastar vart oppretta i 1906 og har spelt ei viktig rolle i Tyskland. Før den fyrste verdskrigen hadde Tyskland allereie i 1911 gjennom denne kontakt med koloniane sine, mellom anna Togoland (no Togo) og Tysk Sørvest-Afrika (no Namibia). Britisk etterretning avlytta stasjonen under begge verdskrigane. Stasjonen overlevde andre verdskrigen utan alvorlege skadar, men han vart stengd av sovjetiske okkupasjonstyrkar etter 1945. Antennemastene på 200 meter vart rivne og all verksemd opphøyrde.

### Nauen i dag

Ein ny kortbølgjesendar med fire retningsantenner og fire 500 kW-sendarar vart bygde mellom 1995 og 1997.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tidssignalet fra Nauen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. november 2018.*
**Martha Daniell Logan** (29. desember 1704–28. juni 1779) var ein amerikansk botanikar. Ho samla og selde plantar og frø, og skreiv frå 1750 ei innverknadsrik hagespalte i *South Carolina Gazette*. Logan spelte ei viktig rolle i planteutvekslinga mellom Nord-Amerika og Storbritannia gjennom samarbeidet sitt med den britiske botanikaren John Bartram.

Liv og virke
------------

Logan var fødd inn i ein rik familie i St. Thomas Parish i Sør-Carolina. Foreldra hennar var Robert Daniell og Martha Wainwright. Faren var ein framståande kjøpmann og var viseguvernør (*lieutenant governor*) for Sør-Carolina i to periodar. Ho fekk lese- og skriveopplæring av ein huslærar. Etter at faren døydde i 1718 arva Martha Daniell eigedommen hans langs Wando-elva. I 1719 gifta ho seg med George Logan, Jr. I løpet av dei følgjande seksten åra fødde ho åtte barn; seks av dei voks opp. Familien Logan flytta etterkvart frå Wando til ein plantasje nær Charleston i Sør-Carolina, og Martha byrja den botaniske innsamlinga si i skogen i nærområdet.

Etter at ektemannen døydde i 1742 hadde Martha Logan økonomiske vanskar. I 1742 sette ho inn ein annonse i *South Carolina Gazette* der ho tilbaud å husa barn og læra dei å lesa og skriva. Sonen hennar Robert annonserte om sal av importerte frø, planterøter og fruktsteinar. I 1751 byrja Martha å skriva spalta *Gardener's Kalendar* for *South Carolina Gazette*. 

Fortsette økonomiske vanskar gjorde at ho måtte selja plantasjen i 1753. Martha flytta til Charleston der ho selde uvanlege frø og røter og gjekk djupare i dei botaniske studia sine. Ho fortsetta å samla plantar, frø og anna plantemateriale, og byrja ei omfattande brevveksling med den kongelege botanikaren John Bartram. Bartram var stasjonert i Philadelphia, og utveksla eksemplar og mykje informasjon med Logan.

Logan døydde i Charleston då ho var 75 år gammal, 28. juni 1779.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Logan, Martha Daniell». *South Carolina Encyclopedia* (på engelsk). Henta 26. januar 2019.
2. 1 2 3 4  Oakes, Elizabeth H. (2002). *International Encyclopedia of Women Scientists*. Facts on File. ISBN 0-8160-4381-7.
3. ↑  Ogilvie, Marilyn Bailey; Harvey, Joy Dorothy (2000). *The Biographical Dictionary of Women in Science: L-Z* (på engelsk). Taylor & Francis. ISBN 9780415920407.
4. ↑  Hershey, David, R. (April–June 1992). «Notable Women in the History of Horticulture». *HortTechnology* **2** (2): 180–182.
5. ↑  Parrish, Susan Scott (2002). «Women's Nature: Curiosity, Pastoral, and the New Science in British America». *Early American Literature* **37** (2): 195–245. ISSN 0012-8163.
6. ↑  Marilyn Bailey Ogilvie & Joy Dorothy Harvey (2000). *The Biographical Dictionary of Women in Science: L-Z*. Taylor & Francis. s. 799. ISBN 041592040X. Henta 25. februar 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Martha Daniell Logan» frå Wikipedia på svensk og «Martha Daniell Logan» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juli 2020.*
**Martha Skretteberg** eller Martha Rubiano Skretteberg er fødd 11. april 1962 i Colombia og vaks opp der. Ho har brukt store delar av sitt liv til å jobbe for fred i heimlandet, men har utdanninga si frå Blindern i Oslo i frå 1985 og bur i Oslo der ho er gift med to born. Ho har mellom anna vore leiar i næringsetaten i Oslo kommune, avdelingsdirektør i sosial- og helsedirektoratet, arbeidsdepartementet, og barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet i Noreg.

Utdanning og erfaring
---------------------

Utdanna jurist med tilleggsutdanning i kriminologi og flyktningrett. Ho har lang leiarerfaring fra både forvaltning og privat sektor. Martha R Skretteberg har òg vore landdirektør for Flyktninghjelpa i Colombia, der ho leia program for internt fordrevne og for flyktninger i Venezuela, Panama og Ecuador. I tillegg har ho vore leiar av FOKUS (Forum for Kvinner og Utviklingsspørsmål). 

Ho er i 2017 styremedlem i den katolske hjelpeorganisasjonen Caritas Europa, og er tilbake i Noreg etter eit besøk i områda der den tidligere geriljaorganisasjonen FARC har sine leirar etter at soldatane vart demobilisert som eit ledd i fredsplanen for Colombia.
Ho fortel om lite tålmod hjå FARC-soldatane, som no skal kome i gang med eit nytt liv.

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑
**Tidsfaktorøkonomi** er eit økonomisk system, der skatt likesom løn står i proporsjon til den tida som eit arbeid krev. Dette forholdet skil tidsfaktorøkonomi frå dei fleste andre økonomiske system, der andre faktorar enn tidas gang ligg til grunn for utrekning av skatt. På seinare tid har den svenske oppfinnaren Karl Gustafson laga ei grundig utgreiing av systemet, men allereie den tyske økonomen Silvio Gesell huste tankar om ein tidsfaktorbasert økonomi. 1976 leverte den svenske folkepartisten Anders Gernandt et forslag til Sveriges riksdag om å innføre *tidskatt*.

Bakgrunn
--------

Tidsfaktorøkonomien går ut frå føresetnadene om at dei notidige økonomiske systema grunnar seg på forhold som ikkje er til gunst for alle som må etterleve dei, og at ulempene med desse system kunne rydjast unna, viss økonomien var grunna på naturlovene. I samsvar med prinsippa i tidsfaktorøkonomien er dei urettferder som dagens systemer fører med seg avhengige av at det i dag ikkje finst nokre faste reglar for korleis ein må styre med økonomien eller for korleis ein må avgjere verdien til ting. Tidsfaktorøkonomien tar sikte på tilfellet at tida er ein objektiv konstant, som politiske vedtak ikkje kan regulere eller påverke, og går ut frå at denne konstant er den mest rettferdige som grunn for eit økonomisk system.

Føremål
-------

Tidsfaktorøkonomien siktar mot å avløyse rentesystemet med avgifter for utførte arbeid; avgifter som ein tel i *tid*. I ein tidsfaktorøkonomi kan kapital aldri auke med tida utan at ein arbeidsinnsats som svarar til aukinga er blitt gjort. Siktemålet med tidsfaktorøkonomi er å binde kapitalverdien ved ein naturkonstant, på same måte som volum og vekt i dag er bundne ved faste einingar. På denne måten blir juks og spekulasjon gjort vanskelegare.

Kritikk mot tidsfaktorøkonomien
-------------------------------

Tidsfaktorøkonomien har vorte kritisert for å vere for teoretisk for å fungere i røyndommen; at han går ut frå at alle skattepliktige har arbeid.

Litteratur
----------

* Gustafson, Karl, *Deus ex machina* (2006)
* Benjes, Hermann, *Wer hat Angst vor Silvio Gesell* (2006)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tidskattesystemet - Grundat i naturlagarna
Koordinatar: 70°1′S 63°45′W﻿

**Mount Duemler** er eit fjell, 2225 moh, som ligg sørvest for toppen av Anthonybreen og 11 nautiske mil (20 km) vest for Mount Bailey, innover frå austkysten av Palmer Land. Dette fjellet vart først kartlagd av British Graham Land Expedition under Rymill i 1936–37. Det vart fotografert frå lufta av U.S. Antarctic Service i 1940, og Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) under Finn Rønne i 1947, og kartlagd på ny i 1947 av eit felles sledelag som bestod av folk frå RARE og Falkland Islands Dependencies Survey. Det vart namngjeve av Rønne etter R.F. Duemler, underdirektør i Delaware, Lackawanna and Western Coal Co. New York, som gav kol til ekspedisjonen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Duemler, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Duemler, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Sammy Creason** (27. november 1944–21. desember 1995) var ein USA-amerikansk trommeslagar som spelte i studio med mellom andre Tony Joe White, Kris Kristofferson og Bob Dylan.

Karriere
--------

Etter han var ferdig med high school flytta Creason til Memphis i Tennessee og arbeidde for bookingbyrået til Ray Brown, der han byrja å arbeide med The Spyders, som vart The Tarantulas og fekk ein liten hit med dei med instrumentalen «Tarantula».

I 1968 og 1969 spelte Creason inn to album med Tony Joe White; *Tony Joe* og *Continued* med mellom anna hitten til White, «Rainy Night in Georgia». I 1970-åra danna Creason i lag med Mike Utley, Charlie Freeman og Tommy McClure bandet Dixie Flyers og flytta til Miami for å arbeide som studioband for Atlantic Records. Der spelte dei med artistar som Aretha Franklin og Wilson Pickett. Creason arbeidde òg med B. J. Thomas, Brook Benton, Jimmy Buffett, Sam the Sham, Dr. John, Sam & Dave, Bob Dylan, Ronnie Hawkins, Charlie Rich, Dottie West, Junior Parker og Ted Nugent.

Mellom 1971 og 1975 spelte Creason og the Flyers mykje for Rita Coolidge og deltok på albuma hennar *Nice Feelin'*, *The Lady's Not for Sale*, *Full Moon* (med Kris Kristofferson, *Fall into Spring*, *Breakaway* (med Kris Kristofferson) og *It's Only Love*. Kristofferson gifta seg emd Coolidge, og slik vart det til at Creason spelte på fleire av Kristofferson-albuma, som *Who's to Bless and Who's to Blame*, *Spooky Lady's Sideshow*, *Live at the Philharmonic*, *To the Bone*, *Shake Hands with the Devil*, *Easter Island* og *Surreal Thing*, og filmmusikkalbumet *A Star Is Born*.

I januar 1973 spelte Creason på den første innspelinga for *Pat Garrett & Billy The Kid* med Bob Dylan i CBS Discos Studios i Mexico City.

Gjennom venskapen til Kristofferson fekk Creason små roller i filmane *Convoy* (1978) og *A Star Is Born* (1976)

Artistar spelt med
------------------

Willie Nelson, Aretha Franklin, Tony Joe White, Kris Kristofferson, Carmen McRae, The Memphis Horns, Brook Benton, Barbra Streisand, Delbert McClinton, Rita Coolidge, Dan Penn, Esther Phillips, Delaney & Bonnie, Geoff Muldaur, Billy Swan, Tom Pacheco, Hoyt Axton, Gene Clark, Jimmy Buffett, Bob Neuwirth, Duane Allman, Donnie Fritts, Jim Dickinson, Ronnie Hawkins, Petula Clark, Jerry Jaye, Jerry Jeff Walker og Lulu.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sammy Creason» frå Wikipedia på engelsk, den 25. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Sammy Lee Creason (1944 - 1995) - Find A Grave Memorial». Findagrave.com. Henta 24. januar 2015.
2. ↑  «Larry Donn's Rockabilly Days - Sammy Creason». Deltaboogie.com. Henta 25. januar 2015.
3. ↑  «Still On The Road : 1973 Recording Sessions» (PDF). Bjorner.com. Henta 24. januar 2015.
4. ↑  «Sammy Lee Creason». IMDb.com. Henta 24. januar 2015.
5. ↑  «Sammy Creason Credits - ARTISTdirect Music». Artistdirect.com. Henta 24. januar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Delta Boogie[*daud lenkje*]
* Obit
* Find A Grave
* Sammy Creason på IMDB
*For det fiktive språket samnorsk frå science fiction-litteraturen, sjå A Fire Upon the Deep.*
**Samnorsk** er ei tenkt, framtidig norsk målform der nynorsk og bokmål er smelta saman til eitt. Den såkalla *tilnærmingspolitikken* hadde som føremål å avskaffa skilnadane mellom bokmål og nynorsk på lengre sikt. Det vart blant anna sett på som upraktisk å ha det same språket uttrykt i skrift på to konkurrerande måtar. Samnorsktanken dominerte norsk språkpolitikk på store delar av 1900-talet. På grunn av sterk motstand, både frå riksmålshald og nynorskhald, har styresmaktene og Språkrådet i dei siste tiåra gått vekk frå tilnærmingspolitikken. 

I 2002 vart samnorsk offisielt gitt opp, då Stortinget vedtok å oppheva § 1b i Lov om Norsk språkråd. Her het det at Språkrådet «skal følge utviklingen av norsk skriftspråk og talespråk og på dette grunnlag fremme samarbeid i dyrkingen og normeringen av våre to målformer og støtte opp om utviklingstendenser som på lengre sikt fører målformene nærmere sammen». I bokmålsreforma i 2005 vart en rekkje tilnærmingsformer stroke or bokmålsrettskrivinga og fleire tradisjonelle former (riksmålsformer) teke inn att, samstundes med at skiljet mellom hovudformer og sideformer vart oppheva.

Ordet samnorsk vart særleg i 1950-åra nytta om bruken av «radikale» eller «folkelege» former i bokmålet etter 1938-rettskrivinga. Ordet vart brukt nedsetjande av riksmålsfolk av di dei meinte at bokmålet vart vulgært og udanna.

Sjå òg
------

* Landslaget for språklig samling
* Rettskrivinga av 1917
* Rettskrivinga av 1938
* Rettskrivinga av 1941
* Foreldreaksjonen mot samnorsk
***Kapital*** er eit norsk tidsskrift med redaksjon i Oslo som skriv nyhende om næringsliv, børs, finans og økonomisk politikk. Det vart stifta i 1971 av Trygve Hegnar, som enno er redaktøren til bladet. Bladet kjem ut annankvar torsdag.

Bakgrunn
--------

*Kapital* kom ut for første gong i 1971. Det førte til ei total endring av norsk næringslivsjournalistikk, frå servil dekking til kritisk omtale. Bladet er mellom anna kjent for si liste over dei 400 rikste i Norge, etter mål av den berømte lista til det amerikanske tidsskriftet *Forbes*. Det er òg kjend for portrettintervju skrivne av Niels Chr. Geelmuyden. *Kapital* har òg avslørt fleire kritikkverdige tilhøve i norsk nærings- og samfunnsliv. Mellom anna vart Finance Credit, dem største bedragerisaka i norsk historie, avslørt i *Kapital.* Den tøffe linja til bladet har medført fleire injuriesøksmål eller truslar om søksmål, men med unntak av OBOS-saka frå 1979 – etter at *Kapital* tidlegare hadde avslørt smøring i OBOS, men ikkje påvist at smøringa gav resultat – har bladet vunne alle sakene.

Fleire kjende personar har vore tilsett i *Kapital* gjennom tida. Det gjeld mellom andre Svein Støle frå meklarhuset Pareto, Knut Ivar Skeid og Odd Harald Hauge. Dei to sistnemnde starta *Nettavisen* saman.

Kjelder
-------

1. ↑  «Historien : Revolusjonerte næringslivsjournalistikken». Arkivert frå originalen 30. september 2017. Henta 30. september 2017. «"Det mangler et friskt, dog seriøst og virkelig informerende økonomisk tidsskrift i Norge", uttalte Trygve Hegnar ved lanseringen av Kapital i mars 1971.»
2. ↑  Einar Lie (30. september 2017). «Næringslivsjournalistikken står i fare for å havne i et ekkokammer». Aftenposten. Henta 30. september 2017. «Endringen kom først med Trygve Hegnars Kapital, som fra 1970-tallet av presenterte kritisk, ofte personrettet journalistikk.»

* *Denne artikkelen bygger på «Kapital (tidsskrift)» frå Wikipedia på bokmål, den 25. september 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Marsmeteoritten shergotitt
**Marsmeteorittar** er meteorittar ein meiner har kome frå Mars. Av dei over over 61 000 meteorittane som er funne på jorda er 132 av dei blitt funne å stamma frå Mars (2014).

Marsmeteorittane kan inndelast i shergottitar, som er mafiske eller ultramafiske steinar, nakhlittar, som er rike på augitt, chassignittar, ei gruppe på to liknande meteorittar, og uklassifiserte meteorittar.

Mange marsmeteorittar er funne i Antarktis. Ein av desse meteorittane, EETA 79001, har fått namnet shergotitt, og inneheld karbonatmineral og uvanleg mykje karbon, som kan tolkast som opphavleg organisk materiale. 

I 1996 fann forskarar frå NASA forsteina, bakterieliknande strukturar i ein 1,9 kg tung marsmeteoritt kalla ALH 84001 (Allan Hills 84001), frå Antarktis. Denne vart opphavleg henta ut av isen i 1984. Meteoritten er kring 3,9 milliardar år gamal. Han styrta ned på isen i Antarktis for kring 13 000 år sidan.

Kjelder
-------

1. ↑  Meteoritical Bulletin Database. Søk etter Martian.

* Bryhni, Inge (14. februar 2009), «Mars: meteoritter fra Mars», *Store norske leksikon*, henta 13. august 2014
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Maritan meteorite» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juli 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
**Gisken Wildenvey** (fødd **Jonette Pauline Andreassen**, fødd 23. mars 1892 på Austvågøy i Vågan kommune, død 14. januar 1985) var ein norsk forfattar. Ho oppgav sjølv 1895 som fødselsåret sitt, men var truleg to år eldre, ifølgje biografi til Tom Lotherington om Herman Wildenvey.

Ho var dotter av gardbrukar Anton Lauritz Andreassen og Inger Martha Jentoft Petersen. Sju år gammal vart ho sett bort til pleieforeldre på Fiskenes i Andøy. Ho brukte òg mellomnamnet Kramer, som ho tok etter den nye mannen til mora. Namnet Gisken hadde ho fått av Herman.

Ho gifta seg 4. februar 1912 med Herman Wildenvey, og levde saman med han. Frå 1927 budde dei i Hergisheim i Stavern.

Ho debuterte med boka *Bedaarere* i 1925. Ho er mest kjend for dei fire dels sjølvbiografiske bøkene om *Andrine*. Ho mottok Gyldendals legat i 1965. I erindringsboka *Kjærlighet varer lengst* (1975) skildrar ho samlivet med Herman.

Gisken Wildenvey er gravlagd på Æreslunden på Vår Frelsers Gravlund i Oslo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gisken Wildenvey» frå Wikipedia på bokmål, den 6. august 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Tom Lotherington: *Wildenvey - et dikterliv*, Aschehoug 1993.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wildenvey-selskapet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Karin Roten Meier** (fødd 27. januar 1976) er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Leukerbad i kantonen Valais. Ho vann tre VM-medaljar og var særleg dyktig i slalåm og storslalåm.

### Aktiv

Roten vann sølvmedaljen i storslalåm under verdsmeisterskapen i alpint 1996 i Sierra Nevada i Spania, Deborah Compagnoni frå Italia vart verdsmeister. Året etter, 1997, fekk Roten ein ny sølvmedalje i storslalåm under VM i Sestriere. I den same meisterskapen vann ho også bronsemedaljen i slalåm. I begge tevlingane var det atter Deborah Compagnoni som vart verdsmeister.

Roten vann to enkeltrenn i verdscupen i alpint, eitt i 1996 og det siste i 1998/99-sesongen. Elles i verdscuprenn fekk ho med seg tre andreplassar og ein tredjeplass. På samanlagtlista i verdscupen var ho som best i 1996-sesongen, ho kom då på tolvteplass. 

Etter ho la opp som skialpinist i 2001, lanserte Roten sitt eige kosmetikkmerke. Sidan 2004 har ho også arbeidd som sidekommentator for fjernsynskanalen SF DRS.

### Verdenscupsigrar

| Dato | Stad | Land | Disiplin |
| --- | --- | --- | --- |
| 10. mars 1996 | Hafjell | Noreg | Slalåm |
| 20. desember 1998 | Veysonnaz | Sveits | Slalåm |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karin Roten» frå Wikipedia på tysk, den 13. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Karin Roten – Profil og resultatoversikt hos FIS
* Karin Rotens heimeside Arkivert 2007-12-31 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 69°26′S 68°16′W﻿

**Mount Edgell** er eit fjell, 1675 meter over havet, som stig austover frå Cape Jeremy, austsida av det nordlege innløpet til George VI Sound, på vestkysten av Den antarktiske halvøya. Det vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen i 1908–10 under Jean-Baptiste Charcot. Charcot såg det først frå stor avstand og trudde det kunne vere ei øy, som han gav namnet «Ile Gordon Bennett» etter James Gordon Bennett Jr. frå New York Herald, som støtta ekspedisjonen økonomisk. British Graham Land Expedition under Rymill kartla området i 1936–37 og fann ikkje noko øy. Dei gav namnet Mount Edgell til fjellet som Charcot såg, etter sir John Augustine Edgell, hydrograf i British Navy frå 1932–45.

Kjelder
-------

1. ↑  «Edgell, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. november 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Edgell, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Dill** er ei elv sentralt i Hessen i Tyskland, og ei av sideelvane til Lahn frå høgre. Ho har sitt utspring 567 meter over havet nord for Haiger-Offdilln på austsida av *Haincher Höhe*, som ligg mellom Rothaargebirge og Westerwald. Elva renn gjennom Lahn-Dill-Kreis i Hessen, som er kalla opp etter elva, så sørover gjennom Dillenburg og Herborn, før ho munnar ut i Lahn ved Wetzlar.

Dill renn forbi mange stader som er kalla opp etter ho, som Offdilln, Dillbrecht og Fellerdilln. 

Dei største sideelvane til Dill er Roßbach, Haigerbach, Aubach, Donsbach, Dietzhölze, Nanzenbach, Schelde, Aar, Ambach, Rehbach, Lemp og Blasbach.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dill (Fluss)» frå Wikipedia på tysk, den 9. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Elvestatistikk ved Aßlar Arkivert 2006-09-02 ved Wayback Machine.
* Elvestatistikk ved Dillenburg Arkivert 2007-05-26 ved Wayback Machine.
* Elvestatistikk ved Haiger Arkivert 2007-06-20 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***«The Lucky One»***  Song av Uku Suviste |
|  |
| **Land** | Estland |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 7. desember 2020 |
| **Sjanger** | Popballade |
| **Lengd** | 03:02 |
| **Selskap** | Horus Music |
| Låtskrivar(ar) | Uku Suviste, Sharon Vaughn |
| **Produsent** | Dimitris Kontopoulos |
|
|

**«The Lucky One»** er ein popballade med den estiske songaren Uku Suviste. Songen vart utgjeven 7. desember 2020 og er skriven av den greske låtskrivaren Dimitris Kontopoulos og tekstforfattaren Sharon Vaughn, som begge står bak fleire bidrag til Eurovision Song Contest. «The Lucky One» vann den estiske songtevlinga *Eesti Laul 2021* og var det estiske bidraget i Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland.

Om songen
---------

Suviste vann *Eesti Laul 2020* med songen «What Love Is» og skulle ha representert Estland i Eurovision Song Contest 2020, men tevlinga vart avlyst på grunn av koronaviruspandemien. Den estiske kringkastaren ERR tilbaud i staden Suviste ein plass i semifinalen i *Eesti Laul 2021*. Vinteren 2020 kunngjorde ERR at Suviste skulle delta med låten «The Lucky One», skriven av Dimitris Kontopoulos og Sharon Vaughn. Både låten og ein tilhøyrande musikkvideo vart slopne 7. desember 2020.

«The Lucky One» avanserte frå semifinalen og var ein av tolv deltakarar i finalen i Saku Suurhall i Tallinn laurdag 6. mars 2021. I superfinalen fekk «The Lucky One» flest røyster frå publikum og vann finalen. Songen vart dimed det estiske bidrag i Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland.

### Eurovision Song Contest

Estland vart trekt til å delta i den andre semifinalen av Eurovision Song Contest 2021. Semifinalen vart arrangert i Ahoy Rotterdam i Nederland torsdag 20. mai. «The Lucky One» kom på 13. plass i semifinalen og gjekk dimed ikkje vidare til finalen laurdag 22. mai.

Utgjevingshistorikk
-------------------

| Region | Dato | Format | Merke | Ref. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Diverse | 7. desember 2020 | Digital nedlasting, strøyming | Dtc Music |  |

Kjelder
-------

1. 1 2  «The Lucky One by Uku Suviste» (på engelsk). Henta 7. mars 2021.
2. ↑  «Eurovision: Dimitris Kontopoulos equaled the composer's record with most entries in the same contest» (på engelsk). 1. mars 2020. Henta 7. mars 2021.
3. ↑  «Uku proves he's 'The Lucky One'» (på engelsk). 6. mars 2021. Henta 7. mars 2021.
4. ↑  «Uku Suviste gets direct pass to Eesti Laul 2021 semi-finals» (på engelsk). 18. mars 2020. Henta 7. mars 2021.
5. ↑  «Estonia: Uku Suviste releases the music video of his Eesti Laul 2021 entry ' The Lucky One'» (på engelsk). Henta 7. mars 2021.
6. ↑  «Estonia's Eesti Laul 2021: Semi-final two results» (på engelsk). 20. februar 2021. Henta 7. mars 2021.
7. ↑  «Estonia: Uku Suviste was "The Lucky One" – Ready for Eurovision 2021». 6. mars 2021. Henta 7. mars 2021.
8. ↑  «Uku Suviste wins Estonia’s national selection 'Eesti Laul'». eurovision.tv. 29. februar 2020. Henta 1. mars 2020.
9. ↑  «Second Semi-Final 2021: The Qualifiers» (på engelsk). 20. mai 2021. Henta 21. mai 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «The Lucky One (Uku Suviste-sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 17. desember 2021.*
|  |
| --- |
| ***«Omaga»***  Song av Benny Cristo |
|  |
| **Land** | Tsjekkia |
| **Språk** | Engelsk og tsjekkisk |
| **Utgjeve** | 17. februar 2021 |
| **Sjanger** | Indiepop, elektropop |
| **Lengd** | 02:59 |
| **Selskap** | Championship Music |
| Låtskrivar(ar) | Filip Vlček, Ben Cristóvão |
|

**«Omaga»** (slang for 'Oh my God') er ein indiepopsong frå 2021 som vert framført av den tsjekkiske artisten Benny Cristo. Songen vart utgjeven 17. februar 2021 og var det tsjekkiske bidraget i Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland.

Om songen
---------

«Omaga» er skriven av Cristo sjølv, saman med låtskrivaren og musikkprodusenten Filip Vlček. Songen er i ein litt annan stil og sjanger enn Cristo vanlegvis syng, noko Vlček kommenterer: «eg synest utfordringa har lukkast. Stilen passar han godt». Songen har engelsk tekst, med eit par linjer på tsjekkisk.

«Omaga» var det tsjekkiske bidraget til Eurovision Song Contest 2021, der han var den tredje låten ut på scena i den andre semifinalen i Rotterdam Ahoy torsdag 20. mai 2021. Låten vart nummer 15 av 17 i semifinalen, og kvalifiserte ikkje seg til finalen.

Referansar
----------

1. ↑  «Ben Cristovao - Omgaga lyrics + German translation» (på engelsk). Henta 17. februar 2021.
2. 1 2  «Omaga! Czech Republic's Benny Cristo reveals Eurovision 2021 song — a play on "Oh My God!"» (på engelsk). 16. februar 2021. Henta 17. februar 2021.
3. ↑  «Omaga - Single by Benny Cristo» (på engelsk). Henta 17. februar 2021.
4. 1 2  «Benny Cristo unleashes ‘omaga’ for the Czech Republic» (på engelsk). 16. februar 2021. Henta 17. februar 2021.
5. ↑  «Eurovision 2021 Semi-final 2 Results». Henta 22. mai 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Omaga» frå Wikipedia på bokmål, den 2. desember 2021.*
**The Main Level** er ei musikkgruppe frå Bergen. Gruppa består av Laurent Kelmendi, Sander Helmers-Olsen og Alexander Instøy. Laurent og Sander var dei som starta bandet i 2013, Alexander kom en kort stund etter. Laurent og Sander vart kjent med kvarandre på en musikal. Navnet på bandet (The Main Level) fekk dei i frå en knapp på mixbordet i studioet. På knappen står det MAIN LEVEL, som er den knappen som gir lyd.
Dei har fans rundt omkring i verden, og dei kallar seg sjølv for Mainers.

**Laurent Kelemendi** (22 mars 1994) starta karrieren sin som danser, og meldte seg på Norske Talenter med dansegruppa MixMaster Cru i 2012. Dei kom heilt til Semifinalen. Laurent har 3 søsken, 1 storebror og 2 lillesøstre (Liridon, Donika, Dorijana). Han vart fødd med ein stor fotskade, og han har måtte tatt fleire operasjoner.

**Sander Helmers-Olsen** (1 januar 1996) har vore med i mange musikaler opp gjennom barndommen sin. Sander har en mindre bror, Jørgen.

**Alexander Instøy** (20 juni 1994) starta musikk-karrieren sin når han var 13 år. Alex har 3 mindre søstre (Katharina, Emilie, Lena).
***Super Metroid*** er eit action-eventyrspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Super Nintendo Entertainment System i 1994. Det er det tredje spelet i *Metroid*-serien og etterfølgjer hendingane i Game Boy-spelet *Metroid II: Return of Samus* frå 1991. Spelaren kontrollerer dusørjegeren Samus Aran, som reiser til planeten Zebes for å hente tilbake ein stolen metroid-unge frå leiaren av rompiratane, Ridley. Spelet vart gjeve ut att gjennom tenesta Virtual Console i 2007 og som del av minikonsollen Nintendo Classic Mini: Super Nintendo Entertainment System i 2017. 

Spelemekanikkane i *Super Metroid* fokuserer på utforsking, der spelaren leiter etter oppgraderingar som lét ein nå tidlegare utilgjengelege område. Spelet introduserer fleire nye element til serien, mellom anna ein skjerm som viser forrådet til spelaren og høve til å skyte i alle himmelretningar og diagonalt.

*Super Metroid* fekk god mottaking, særleg for atmosfæren, spelemekanikkane, musikken og grafikken. Sjølv om spelet ikkje selde særleg bra i Japan, gjorde det det betre i Nord-Amerika. *Super Metroid*, saman med *Castlevania: Symphony of the Night* frå 1997, er godskrivne for å ha etablert undersjangeren «metroidvania» innan dataspel, og har inspirert fleire andre spel innan sjangeren. Det vart etterfølgt i 2002 av *Metroid Fusion* og *Metroid Prime*.

Kjelder
-------

1. ↑  «Koji Igarashi says Castlevania: SotN was inspired by Zelda, not Metroid». Eurogamer. 21. mars 2014. Henta 1. juli 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell japansk nettstad
* *Super Metroid* ved The Internet Movie Database (IMDb)

| * v
* d
* e
*Metroid*-serien |
| --- |
| Hovudserie | *Metroid***·** *II: Return of Samus***·** *Super Metroid***·** *Fusion***·** *Zero Mission***·** *Other M* |  |
| Prime-serie | *Metroid Prime***·** *2: Echoes***·** *Pinball***·** *Hunters***·** *3: Corruption***·** *Trilogy* |
**Hans Göran Persson** (fødd 20. januar 1949) er ein svensk politikar. Frå mars 1996 til 6. oktober 2006 var han statsminister i Sverige. Han var partileiar for socialdemokraterna frå 1996 til 2007. Mellom 1985 og 1989 var han ordførar i Katrineholms kommun i Södermanlands län. I 1989 vart han undervisingsminister fram til 1991, då socialdemokraterna tapte valet. Etter at dei kom tilbake til makta i 1994, vart han utnemnd til finansminister, fram til 1996, då han avløyste Ingvar Carlsson som statsminister.

Som politikar er Persson kjend som ein retorisk talar. Han skriv sine eigne talar, og ofte skriv han ikkje talar i det heile teke før han entrar scena. Han er også kjent for den tøffe leiarskapen sin. Som byrådsmedlem i Katrineholms kommun fekk han kallenamnet «HSB» – ‘han som bestämmer’. Kallenamnet viser elles til bustadføretaket Hyresgästernas sparkasse- och byggnadsförening.

Göran Persson fekk den internasjonale miljøutmerkinga Sofie-prisen i 2007 for kamp mot klimakrisa gjennom politiske miljøtiltak i Sverige. Sidan 2007 har Persson arbeidd som *senior advisor* for det nordiske kommunikasjonsrådgjevingsføretaket JKL Group.

Persson er gift med Anitra Steen, som tidlegare var direktør i Systembolaget.

Bibliografi
-----------

* (2001) *Tankar och tal*
* (2002) *Kunskap och kärlek*
* (2003) *Vägskäl*
* (1997) *Den som är satt skuld är icke fri*

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑  Startet valgkamp med Midtøsten[*daud lenkje*] på Dagsavisen.no.
2. ↑  «Perssons grepp blir allt hårdare Arkivert 2009-10-06 ved Wayback Machine.» av Tove Nandorf på DN.no (08.01.2006).
3. ↑  Pressemelding: «Sofie-prisen 2007» på Sophieprize.org (15.02.2007).

Bakgrunnsstoff
--------------

### Nettstader

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Göran Persson**

* Regeringskansliet – Göran Persson Arkivert 2006-06-28 ved Wayback Machine.
* Göran Persson i talarstolen: en studie i Sveriges statsministers retoriska förmåga i valda debatter 1996-2000 Arkivert 2009-02-28 ved Wayback Machine.

### Litteratur

* Mats Ögren: *Makten framför allt: en antologi om statsminister Göran Persson*, (2005) ISBN 91-46-21154-3. Forfattarar mellom andre Sören Gyll, Lena Mellin, Lena Smedsaas, og Niklas Ekdal

Sjå òg
------

* Regjeringa Persson
* Svenske regjeringar
* Svenske statsministrar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |