recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Hohe Fricken
**Estergebirge** er ei lita fjellkjede i Bayern i Tyskland. Ho vert anten rekna som ein del av Dei bayerske Alpane eller som ei større kjede i Dei nordlege kalksteinsalpane. Kjeda er om lag 15 km lang og grensar til elvedalen til Loisach i vest, og i aust til innsjøen Walchensee og elva Isar. Den høgaste toppen er Krottenkopf på 2 086 meter og er ein del av kjeda som akkurat når over 2 000 meter. 

Av fjelli Estergebirge finn ein Krottenkopf (2 086 m), Bischof (2 033 m), Hohe Kisten (1 922 m), Hohe Fricken (1 940 m). Eit par kilometer unna ligg Simetsberg (1 836 m).

Bergarten i fjellkjeda er kalkstein og tregrensa går på om lag 1 700 meter. 

Sidan berre fjellet Wank (1 779 m) har kabelvogn som går til toppen, og mange turistar og fjellklatrarar føretrekk dei nærliggande fjellkjedene Wetterstein, Karwendel og det høgaste fjellet i Tyskland, Zugspitze, er *Estergebirge* ein relativt roleg stad med unntak av Wank. 
  

Estergebirge sett frå søraust

Kjelder
-------

* Kompass (2005) *Wettersteingebirge Zugspitzgebiet 1:50000. Kompass-Wanderkarten*, ISBN 3-85491-007-X (map)

* *Denne artikkelen bygger på «Estergebirge» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juni 2007.*

Koordinatar: 47°31′N 11°11′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Chaîne des Puys** er ei vulkansk fjellkjede i Massif Central i Frankrike. Kjeda er 40 km lang, og har fleire vulkanske trekk, som kjegler, lavadomar og krater. Det høgaste punktet er lavadomen Puy de Dôme, som ligg om lag midt i fjellkjeda. 

Kjeda er kjend for den vulkanske historia si, sidan ho vart utforska av den engelske geologen George Julius Poulett Scrope i 1820-åra. I 1827 gav han ut klassikaren *Memoir on the Geology of Central France, including the Volcanic formations of Auvergne, the Velay and the Vivarais*, som seinare vart gjeve ut i ein meir populærvitskapleg form i *The Geology and extinct Volcanos of Central France* i 1858. Desse bøkene var dei første som skildra Chaîne des Puys, og analysane som vart lagt fram her danna mykje av grunnlaget for vulkanologi.

Det er mogleg at Chaîne des Puys kan ha utbrot ein gong i framtida. Dette ville eventuelt føra til danninga av nye fjell.

Kjelder
-------

1. ↑  Bliss, Dominic (15. januar 2020). «Chain Reaction: Exploring the Chaîne des Puys Volcanoes in France». *France Today*. Henta 2. mai 2021.

* Scrope, George Poulett (1858). *The Geology and extinct Volcanos of Central France*. J. Murray, London, 258 pp. ISBN 0-405-10459-6.
* Scarth, Alwyn; Tanguy, Jean-Claude (2001). *Volcanoes of Europe*. Oxford University Press, 243 pp. ISBN 0-19-521754-3.
* Global vulkanisme plan: Chaîne des Puys
* Liste over vulkanar i Chaîne des Puys


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Tyssevassbu sett frå vegen til Torehytta 9. september 2012
Koordinatar: 60°9′25″N 6°50′31″E﻿

Tyssevassbu is located in Hordaland
Tyssevassbu avmerkt på kart over Hordaland

**Tyssevassbu** er ei sjølvbetent turisthytte på Hardangervidda i Ullensvang herad. Tyssevassbu ligg mellom Øvre Tyssevatn og Holmevatn på 1319 moh.

Hytta vart oppretta av A/S Tyssefaldene og andre bedrifter som var involverte i utbygginga av elva Tysso. I 1975 donerte bedriftene hytta til Den Norske Turistforening, som framleis eig henne. 

Tyssevassbu har innlagt straum. Eit rom i hovudhytta er framleis avlåst til bruk for tilsette i A/S Tyssefaldene.

Den lettaste måten å koma seg til Tyssevassbu på er ved å køyra til Tyssedal, vidare inn til Skjeggedal, og gå derifrå. Turen (18,2 km, 1400 hM opp) tek ca. 8 timar og er - stadvis ganske dårleg - merkt. Det er også mogleg å gå til Tyssevassbu frå Espe langs den gamle Hardingslepa, ei grein av Nordmannsslepa, men det er ein tur på 9 timar.

Forutan Espe og Skjeggedal kan ein gå til Torehytta og Litlos frå Tyssevassbu.

Kjelder
-------

* DNT om Tyssevassbu.
* Store Norske Leksikon om Tyssevassbu.
* Vêrvarsel for Tyssevassbu på yr.no Arkivert 2014-10-24 ved Wayback Machine.
**Cheddar** er ein stor landsby og ein civil parish i distriktet Sedgemoor i det engelske grevskapet Somerset i England. Landsbyen ligg på den sørlege kanten av Mendip Hills, 14 kilometer nordvest for Wells. Civil parishet inkluderer òg landsbyane Nyland og Bradley Cross. Cheddar som har sitt ege *parish council*, hadde 5 755 innbyggarar i 2011 og eit areal på 34,77 kvadratkilometer (8592 acre eller 3477 hektar).

Gjelet Cheddar Gorge ligg nord for landsbyen og omfattar fleire grotter, mellom anna Gough's Cave. Gjelet har vore sentralt for lokal folkesetnad sidan yngre steinalder, og omfattar mellom anna eit angelsaksisk slott. Gjelet har eit temperert klima og eit unikt geologisk og biologisk miljø med fleire offisiell Sites of Special Scientific Interest. Det finst også fleire historiske steinbrot for kalkstein her. 

Namnet «Cheddar» kjem frå gammalengelsk *ceodor*, som tyder 'djup mørk hole' eller 'lomme'. Landsbyen har gjeve namn til ostetypen cheddar. Han har også vore eit senter for jordbærdyrking. Denne avlinga blei tidlegare frakta med Cheddar Valley-linja, ei jernbanelinje som blei stengd seint på 1960-talet og no er ein sykkelsti. I dag er landsbyen ein turistattraksjon med fleire senter for vitjande, mellm anna Cheddar Show Caves Museum.

Kjelder
-------

1. ↑  «Cheddar Gorge and Caves». Bristol-link. Arkivert frå originalen 6. mars 2019. Henta 31. januar 2011.
2. ↑  Atthill, Robin (1976). *Mendip: A new study*. Newton Abbott: David & Charles. s. 75. ISBN 0-7153-7297-1.
3. ↑  Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.
4. ↑  «Plan your day». Cheddar Gorge and Caves. Henta 25 November 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Cheddar, England» frå Wikipedia på svensk, den 29. juni 2020.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
		- Cheddar, Somerset, 2016-08-30

* *Denne artikkelen bygger på «Cheddar, Somerset» frå Wikipedia på engelsk, den 30. juni 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 62°35′S 61°12′W﻿

Topografisk kart over Livingston Island, Greenwich, Robert, Snow og Smith Islands.
**Essex Point** er eit nes på nordvestenden av Byers Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis på vestsida av innløpet til Barclay Bay og nordaustsida av innløpet til Svishtov Cove.

Det vart namngjeve av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1958 etter den amerikanske selskuta «Essex» (under kaptein Chester), frå selfangstflåten frå Stonington i Cincinnati, som vitja Sør-Shetlandsøyane i 1820–21 og 1821–22.

Neset ligg 2,18 km nordaust for Start Point og 24.16 kn sørvest for Cape Shirreff.

Kjelder
-------

1. ↑  «Essex Point». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Essex Point» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Chayote** |
| ChayoteChayote |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Cucurbitales |
| **Familie:** | Graskarfamilien Cucurbitaceae |
| **Stamme:** | Sicyoeae |
| **Slekt:** | *Sicyos* |
| **Art:** | **Chayote** *S. edulis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Sicyos edulis***Jacq. 1760 |

**Chayote** (*Sechium edule*) er ein plante i graskarfamilien. Han stammar frå Mesoamerika, nærare bestemt sørlege Mexico. Frukta er ein viktig ingrediens i mesoamerikansk matlaging. Ein kan eta chayote både rå og kokt, men han blir som regel kokt. Den tropiske grønsaken er i dag spreidd til mange andre delar av verda. Dei viktigste vekstområda er Veracruz og Costa Rica. Den veracruzanske byen Orizaba kallar seg «chayotens hovudstad».

Ordet chayote kjem frå nahuatl *chayohtli*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Chayote» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mars 2020.*
**Lokaltrafikkhistorisk forening** (**LTF**) er ei partipolitisk uavhengig og idealistisk norsk medlemsforeining som har som si oppgåve å spreie kunnskapen om, og interessa for kollektiv persontransport, og soga om dette i Noreg. Foreininga tek vare på gamle køyretøy, restaurerer dei, driv Sporveismuseet Vognhall 5 på Majorstua i Oslo i samarbeid med kollektivselskapet for Oslo og Akershus, Ruter AS, køyrer gamle trikkar og andre køyretøy gjennom byen ved ymse høve, og har i tillegg ein museumssporveg under oppbygging på Vinterbro i Ås kommune, i nærleiken av moroparken Tusenfryd. Foreininga gjev dessutan ut tidsskriftet *Lokaltrafikk* med fire utgåver i året, med stoff om kollektivtrafikk i både Noreg og utlandet.

Alle som er interessert i verksemda til foreininga kan melde seg inn, og kan eventuelt òg få ta del i museums-, restaurerings- og vedlikehaldsarbeidet i samsvar med sine kvalifikasjonar. Foreininga har tilhald i museet på Majorstua. Talet på medlemar er ikring 600.

Foreininga vart skipa 19. april 1966 som ein reaksjon på at trikk og trolleybuss var i ferd med å verte fjerna frå kollektivtilbodet i Oslo, og at trikkelinene i Bergen var lagde ned utan at meir enn ein av trikkane vart teke vare på. For å gjere soga om kollektivtrafikken i Noreg kjend for ålmenta, tok ein sikte på å byggje opp ei samling av gamle køyretøy, og om naudsynt restaurere dei. To motorvogner og ein tilhengar var dei fyrste trikkane foreininga fekk til rådvelde. I dag eig og rår foreininga over 84 tidlegare skjenegåande køyretøy frå trikk-, T-bane- og forstadsbanedrifta i Oslo, 41 gamle rutebussar og 5 andre køyretøy, i tillegg til døme på haldeplasskilt og anna som har hatt med kollektivtilbodet å gjere, og har med dette den største samlinga av kollektivtrafikk-køyretøy i Noreg. Flesteparten av dei skriv seg frå Oslo og Akershus.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sams internettsider for foreininga og for Sporveismuseet Vognhall 5
| **Bryher** |
| --- |
| Hell Bay på BryherHell Bay på Bryher |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Nord-Atlanteren |
| **Koordinatar** | 49°57′16″N 6°21′20″W﻿Koordinatar: 49°57′16″N 6°21′20″W﻿ |
| **Øygruppe** | Scillyøyane

 |
| **Areal** | 1,32 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | England |
| **Grevskap** | Cornwall

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 83 (2009) |
| **Folketettleik** | 63 /km² |

**Bryher** er den minste av dei fem busette øyane i Scillyøyane. Ho har 83 innbyggjarar (nov. 2009) og eit areal på 1,32 km².

Bryher ligg vest for Tresco og mellom dei ligg Trescokanalen, der sandflater kjem til syne ved lågvatn. Sør for Bryher ligg den folketomme øya Samson. Det er mogeleg å gå mellom dei tre øyane når tidvasstilhøva er dei rette til visse tider av året. 

Bryher er kornisk for «ås-staden» og det er fleire åsar på øya, mellom anna Watch Hill, som er eit utkikkspunkt, og Samson Hill heilt sør på øya. Øya har fleire sandsstrender, som Rushy Bay. Great Pool har status som Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse). 

Den kjende Hell Bay ligg på Bryher. I denne bukta, som vender ut mot det opne Atlanterhavet, forliste mange skip på 1700- og 1800-talet..

Great Par på Bryher

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Bryher Arkivert 2011-07-16 ved Wayback Machine.
* Webkamera
* Bilete frå Bryher Arkivert 2009-01-08 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bryher i Scillyøyane» frå Wikipedia på engelsk, den 25. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑  Hell Bay

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Moderne kjeledress eller overall i sjøgrønn bevernylon. Arbeidsplagget har praktiske lommer, glidelås framme og strikk i livet for betre passform.
**Kjeledress** eller **overall** er ein heildekkande drakt med samansydde bukser og overdel, gjerne av tjukt bomullsstoff, med lang knapping eller glidelås framme. Kjeledressar blir mellom anna brukte som arbeidsklede. 

Amerikanske soldatar i kjeledressar i 1942. Bildet er tatt ved Fort Knox i Kentucky i USA.
Kjeledressen oppstod som eit vernande overtrekksplagg for maskinistar og andre som handterte koldrivne fyrkjeler og oljete skipsmotorar. Plagget er framleis svært utbreidd som ytterplagg ved meir eller mindre skite eller grovt kroppsarbeid, til dømes i verkstader, industrien og landbruket.

Den klassiske kjeledressen er gjerne blå, men ein kan få han i fleire fargar og ulike typar tekstil, avhengig av bruksområde. Det finst typar av papir til eingongsbruk i laboratorium, målararbeid og liknande, og russedressar som blir brukte til feiring og kan dekorerast. Fôra og brannsikra kjeledressar, ofte i signaloransje tekstilar, er vanlege i industrien og for kroppsarbeid i kaldt vêr.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Kjeledress» frå Wikipedia på bokmål, den 21. juli 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kjeledress**
**Åse Gruda Skard** (2. desember 1905–13. august 1985), fødd Koht, var ein norsk barnepsykolog og forkjempar for kvinnesaka frå Oslo. Skard vart den første kvinna i landet som oppnådde magistergrad i psykologi i 1931 ved Universitetet i Oslo, og fekk tilnamnet «hele Norges bestemor».

Biografi
--------

Foreldra hennar var Karen Grude Koht og Halvdan Koht. Ho vart i 1933 gift med litteraturforskaren Sigmund Skard. Saman fekk dei fem barn, mellom dei Halvdan Skard, Torild Skard og Målfrid Grude Flekkøy. 

Åse Gruda Skard arbeidde som dosent i barnepsykologi ved Universitetet i Oslo (1947–1973). I 1934 etablerte ho Norsk Psykologiforening og sat som leiar frå 1945 til 1949. Under andre verdskrigen arbeidde ho ved Wilson College i USA, der ho mellom anna tala Noreg si sak. Ho var redaktør for *Norsk Pedagogisk Tidsskrift* i åra 1936–1970 (). 

Gjennom ei rad føredrag, over to tusen artiklar og tjuefire fagbøker, var ho ein viktig meiningsdannar i Noreg etter krigen. I boka *Ungene våre* (1948) talar ho for korleis den moderne familien skal la meiningane til ungane koma fram i større grad. Ho tala til Norsk Kvinnesaksforening om kor viktig det var at kvinner i større grad nytta dei ulike sjansane samfunnet bydde på (1953).

Som forkjempar for born sine rettar bidrog Skard til opprettinga av eit nasjonalt barneombod. Ho kan seiast å vera den første norske *mediapsykologen*. I ei årrekkje sat ho i Kringkastingsrådet for NRK, der ho var sterk pådrivar for programmet *Foreldrenes Kvarter*, *Barnetimen for de minste* og *Lørdagsbarnetimen*. Ho medverka òg i tv-serien *Mattis*.

Prisar
------

* I 1936 vann ho Melsom-prisen.
* Åsa Grude Skard vart tildelt Forskningsrådets pris for popularisering av psykologisk vitskap i 1976.
* I 1985 vann ho Sunnmørsprisen for *Liv laga*.
* I 2005 oppretta Norsk Psykologiforening ein pris til hennar minne: Åse Gruda Skards pris.
* Ho er avbilda på eit norsk frimerke: NK1561.

Kjelder
-------

* «Åse Gruda Skard» på Wikipedia på bokmål og riskmål, innhenta 3. februar 2006.
* «Befring, Edvard: *Åse Gruda Skard*» i Norsk Biografisk Leksikon, innhenta 7.1. 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Åse Gruda Skard på nettstaden Alma Maters døtrer (bilete med meir) Arkivert 2007-07-14 ved Wayback Machine.
* Åse Gruda Skard – barnepsykolog og kvinnesaksforkjemper Arkivert 2007-08-30 ved Wayback Machine.
* Åsa Gruda Skards Pris for popularisering av psykologisk kunnskap Arkivert 2006-10-08 ved Wayback Machine.

Fotnoter
--------

1. ↑  Befring, Edvard: Åse Gruda Skard.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Åse Wetås** (fødd 25. juni 1972 i Sandnes) er ein norsk leksikograf, språkvitar og direktør i Språkrådet. Ho var prosjektdirektør for *Norsk Ordbok 2014* frå 2008 og vart utnemnd til direktør i Språkrådet i 2015.

Karriere
--------

Wetås byrja å arbeida med *Norsk Ordbok 2014* i 2005, først som redaksjonsassistent. Tre år seinare overtok ho leiinga for prosjektet etter Kristin Bakken.

Åse Wetås er cand.philol. frå 1999 med nordisk hovedfag, engelsk grunnfag og lingvistikk semesteremne. Hovedfagsoppgaven *Namneskiftet Kristiania-Oslo* kom ut som bok på Novus forlag i 2000. Ho har doktorgrad i nordisk språkvitskap (dr. art.) frå Universitetet i Oslo i 2008 med avhandlinga *Kasusbortfallet i mellomnorsk*. *Ein komparativ studie av proprialt og appellativisk material.*

I 1992 vart ho tildelt prisen for ein av dei beste artiumstilane på nynorsk av Det Norske Samlaget. På midten av 1990-talet var ho ungdomssekretær i LO i Rogaland. Frå 1998 til 1999 jobba ho som vitskapleg assistent ved Seksjon for namnegransking, UiO, deretter var ho høgskulelektor ved Høgskulen i Stavanger før ho kom attende til Oslo som universitetslektor frå 2000 til 2001. Så vart ho universitetsstipendiat i fire år fram til ho byrja som redaktør i Norsk Ordbok i 2005. I 2001 skreiv ho fire rapportar om bruk av nynorsk skriftspråk for Språkrådet. Ho har òg skrive ei rekkje fagartikler innan namnegransking, morfologi og dialektologi. Åse Wetås var medlem av Språkrådet sitt utval som la fram innstillinga om ny rettskriving for nynorsk i 2011. Ho var styremedlem i Språkrådet frå 2011 til 2015, då ho vart utnemnd til direktør i Språkrådet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Åse Wetås» frå Wikipedia på bokmål, den 24. mai 2020.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
		- Biografi i Helene Urdland Karlsen, Lars S. Vikør og Åse Wetås : *Livet er æve og evig er ordet*. Norsk Ordbok 1930 – 2016. Samlaget, 2016 ISBN 978-82-521-9008-3

Referansar
1. ↑  Side 7, *Språknytt* nr. 4 2014
2. ↑  «Åse Wetås blir ny direktør i Språkrådet». *Regjeringen.no*. Henta 3. juli 2015.
3. ↑  «Sjefen for alle ordene», dt.no 11. juni 2011
4. ↑   ISBN 8270993255

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Åshild Eidem** (fødd 26. mai 1983) er ein norsk journalist, fotograf og forfattar.

Ho har bachelorgrad i journalistikk frå Høgskulen i Bodø, og har studert journalistikk, sosiologi, kultur og kommunikasjon ved Universitetet i Oslo 2002–2005, deretter internasjonale studiar same stad. Ho har studert internasjonal politikk, arabisk og hebraisk ved Det hebraiske universitetet i Jerusalem.

Eidem har budd i Skien, i Jerusalem, i Gaza og i Teheran. Ho byrja pressekarrieren sin som sommarvikar i *Porsgrunns Dagblad* som 20-åring, og var fotograf, fotosjef, redaksjonsleiar og kulturredaktør i studentavisa *Universitas* i Oslo. Ho har skrive for *Varden*, *Dagens Næringsliv*, *Morgonbladet*, *Aftenposten* og portugisiske *Expresso*.

I si fyrste bok *Spillet om Gaza* presenterer ho fire personar frå Gaza - ein tunnelsmuglar, ein aktivist, ein militant leiar og ei profilert Hamas-kvinne. 

Eidem vart kåra som Årets frilansar 2013 av NJ-juryen til frilansjournalistane.

I 2017 arbeidde Eidem som kommunikasjonsrådgjevar for Norges institusjon for menneskerettigheter.

Bibliografi
-----------

* *Spillet om Gaza*, dokumentar og historie, Cappelen Damm (2013)
* *Arven etter far*, av Laila Bokhari i samarbeid med Åshild Eidem, sakprosa, Gyldendal (2015)

Kjelder
-------

1. ↑  ««Åshild Eidem er Årets frilanser», Norsk Journalistlags nettsider 16. oktober 2013». Arkivert frå originalen 8. desember 2015. Henta 2. desember 2015.
2. ↑  «Eidems CV». [*daud lenkje*]

* *Denne artikkelen bygger på «Åshild Eidem» frå Wikipedia på bokmål, den 13. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Presentasjon av Åshild Eidem i Forfattarkatalogen på Nettsidene til forfattarsentrum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Kjekkas-rap** er eit omgrep om den bergenske hiphop-scena si norske gangsta-rap-avart. Uttrykket vart skapt av platemeldaren Øyvind Holen i 2004 i samband med mixteipen "Frykt og avsky i Bergen" med Tier'n & Lars, og har seinare vorte hengande først og fremst på musikken til hiphopkollektivet ATP.

Omgrepet vert stort sett brukt om rapmusikk frå Bergen, men folk som Kleen Cut har òg nytta det i omtale av musikken sin.

Kjenneteikn
-----------

Kjekkas-rappen er, som mange andre skandinaviske rap-sjangrar, inspirert av rapmusikk frå både Austkysten, Vestkysten og Sørstatane. Tekstmessig dreiar han seg mykje om å kjekka seg og framstå som kul, men ei rekke songar har òg vorte laga om personlege problem og ting artisten uroar seg over.

Musikalsk er kjekkas-rappen allsidig, men dei tendenserar til å bruka synthbeats oftare enn samplebasert produksjon.

Viktige kjekkas-rap-artistar
----------------------------

* Tier'n & Lars
* Vågard
* A-Laget
* Broder Jo & Jonas V

Lenkjer
-------

* Intervju med Lars (Tier'n & Lars)
* ATP Music si heimeside Arkivert 2008-05-06 ved Wayback Machine.
Byåsen kyrkjeFoto: Kj. Lie

**Byåsen prosti** er eit tenestedistrikt i Nidaros bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner delar av Trondheim kommune i Sør-Trøndelag fylke.

Prosten har sete i Trondheim kor Byåsen kyrkje er prostikyrkje.

Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

Sokn i Byåsen prosti
--------------------

* Byåsen (tidlegare Byåsen prestegjeld) med
	+ Byåsen sokn

* Sverresborg (tidlegare Sverresborg prestegjeld) med
	+ Sverresborg sokn

* Ilen (tidlegare Ilen prestegjeld) med
	+ Ilen sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Kjelder
-------

1. ↑  Byåsen prosti frå Den norske kyrkja
2. ↑  Byåsen kyrkje[*daud lenkje*] frå Kyrkjesøk

| * v
* d
* e
Prosti i Nidaros bispedømme |
| --- |
| Byåsen • Fosen • Gauldal • Heimdal • Namdal • Nidaros • Orkdal • Stiklestad • Stjørdal • Strinda |

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Byåsen prosti |
| --- |
| Byåsen • Havstein • Ilen • Sverresborg |
**Jacob Mathias Calmeyer** (30. oktober 1802–3. august 1883) var ein norsk målar frå Fredrikshald. Han måla i ein romantisk, men noko utvendig stil. 

Calmeyer, som var son til ein lærar, gjekk 1819-21 i lære hos Heinrich August Grosch, Hans Ditlev Franciscus von Linstow og Jacob Munch ved Den kgl. Tegneskole i Christiania. Deretter studerte han ved Kunstakademiet i København under Christoffer Wilhelm Eckersberg til 1826.

*Davigens præstegaard i Nordfjord*, 1848
Etter nokre år i Christiania og Bergen reiste Calmeyer i 1830 til kunstakademiet i Dresden og gjekk i lære hos Johan Christian Dahl, far til den norske nasjonalromantikken. I 1831 måla han *Svartediket ved Bergen*, hans kanskje mest vellukka verk.

Calmeyer budde frå 1833 ulike stader i Skandinavia; København, Stockholm, Christiania, Bergen, Holmestrand. Heile denne tida sleit han med å gjere målinga til eit livsyrke. Ein del av hans teikingar kom med i verket *Norge fremstillet i Tegninger*. I 1859 busette han seg i den norske hovudstaden, der han døydde.

Kjelder
-------

* Norsk biografisk leksikon
* Norsk kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS

 |
**Åsenfjorden** er ein fjordarm av Trondheimsfjorden i kommunaen Stjørdal, Levanger og Frosta i Trøndelag. Fjorden ligg nordaust for Trondheim og strekkjer seg om lag 15 km nordaustover på austsida av Frosta. 

Fjorden har innløp mellom Gullberget i vest og Rykkja i aust. Fjorden deler seg i fleire små fjordarmar i dei indre delane. Lengst aust ligg Fættenfjorden, Langråsa og Åvikfjorden. Eit 2,5 km breitt nes skil desse tre fjordarmane frå dei indre delane av Åsenfjorden. Innanfor Lauvtangen ligg Lofjorden og inst i fjorden dei tre armane Hoplafjorden, Leangsfjorden og Sunndalsfjorden. 

Så godt som heile fjordsida er utbygd med gardar og grender, særleg på Frostasida der ein mellom anna finn grendene Sørgrenda, Evenhus, Mosknes, Hyndøya og Ulvika. 

Riksveg 753 går sørover på Frostasida av fjorden, medan Europaveg 6 går langs delar av austsida. 

Åsenfjorden sett frå Nordbygda på Skatval. Åsenfjorden strekkjer seg frå heilt til venstre på bilete, og vidare heilt til den høgre enden av biletet (Fættenfjorden). Han går òg vidare inn bak åsane heilt til venstre (Lofjorden).
Koordinatar: 63°33′27″N 10°47′30″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Koordinatar: 63°25′16.817″N 10°21′25.571″E﻿

**Trøndelag Folkemuseum**, eller *Sverresborg*, er eit stort kulturhistorisk museum på Sverresborg i Trondheim. Det omfattar rundt 60 bygningar og samlingar av gjenstandar, fotografi og arkivmateriale.

Friluftsmuseet har ei bygdeavdeling med bygningar frå ulike deler av Trøndelag og ei byavdeling, Gammelbyen, med bygningar frå Trondheim sentrum. Publikumsbygget opna i 1999, og i 2000 opna basisutstillinga «Livsbilder». Museet har også ei stor samling av arkivmateriale og fotografi. Dei vel 60 bygningane som er gjenreist på museumsområdet kjem frå ulike tidsrom og stad. Den eldste bygningen er Haltdalen stavkyrkje frå Haltdalen, som blei bygd på 1170-talet. Dei fleste bygningane er frå 1700- og 1800-talet. 

Trøndelag Folkemuseum blei offisielt stifta i 1913, men arbeidet med å samle gamle bygningar hadde då pågått i fire år. I 1914 blei museet etablert på Sverresborg, nærare bestemt området rundt ruinane av Kong Sverre si borg på Byåsen i Trondheim. Museumsområdet som blir brukt i dag er på ca. 150 dekar, med rom for utviding på endå 150 dekar.

Trøndelag Folkemuseum har også ansvar for drift av Meldal Bygdemuseum, Trondhjems Sjøfartsmuseum og Norsk Døvemuseum. Museet er ein del av Museene i Sør-Trøndelag AS (MiST).

Det var tusenårsstad for Sør-Trøndelag.

* Trøndelag Folkemuseum ved Sverresborg i Trondheim Foto: Cato Edvardsen, 2007Trøndelag Folkemuseum ved Sverresborg i Trondheim Foto: Cato Edvardsen, 2007
* Haltdalen stavkyrkje Foto: J. Morten DreierHaltdalen stavkyrkje Foto: J. Morten Dreier
* Lo kyrkje på Trøndelag Folkemuseum ved SverresborgLo kyrkje på Trøndelag Folkemuseum ved Sverresborg
* «Bytorget» på friluftsmuseet Foto: Alan Ford, 2006«Bytorget» på friluftsmuseet Foto: Alan Ford, 2006

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trøndelag Folkemuseum» frå Wikipedia på bokmål, den 2. februar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

Litteratur
* Mellemsether, Hanna; Reiersen, Elsa og Søholt, Petter (2009): "En Smuk Fremtid" Trøndelag Folkemuseum Sveresborg 100 år. Trondheim. ISBN 978-82519-2482-5

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
**Åsgard** (norrønt *Ásgarðr*) er i norrøn mytologi staden som gudane eller æsene bygde til seg sjølv, midt i Midgard. Menneska skulle ikkje kjenna seg åleine og forlatne. Her budde òg disene eller åsynjene. 

Åsgard er ei stor gudeborg, med tjukke murar. For å koma dit må ein ri over regnbogen, eller Bivrost- brua. Kring Midgard vart det reist sterke borgverk. Utanom herjar mørke krefter. I Utgard og Jotunheim, bur jotnar og troll. Slik er alt skipa: lik årringar i tre. Og ytst på alle kantar er det store verdshavet. I verdshavet bur Midgardsormen. 

Midt i Åsgard har gudane sett eit asketre, Yggdrasil. Ei av røtene ligg i Åsgard, ei anna i Jotunheim, ei tredje i Nivlheim. Greinene strekkjer seg så langt ut at dei femner kring heile verda. Yggdrasil er sentrum i verda, og så lenge treet er grønt og frodig vil ho vera til.

Ved ei kjelde i Åsgard lever det tre lagnadsdisene. Namna på desse er Urd, Verdande og Skuld. Dei vert kalla norner. Nornene kjenner lagnaden til kvar levande skapnad og veit korleis det vil gå med alt og alle.

Sjå òg
------

* Åsgardfeltet
Den bibelske Absalon i ein tysk illustrasjon frå 1400-talet.
Skulptur av Absalon av Lund ved rådhuset i København.
**Absalon** eller **Absalom** er eit mannsnamn med bibelsk opphav. Namnet tyder 'Far er fred'.

Utbreiinga av namnet stammar hovudsakleg frå at den tredje sonen til kong David heitte Absalom. Andre Samuelsbok i Bibelen fortel at han drap bror sin, Amnon fordi Amnon hadde valdteke syster deira. Etter dette vart David vreid på Absalom og Absalom måtte rømma. Han fekk etterkvart koma heim att, men gjorde opprør mot faren og vende folket mot han. Absalon døydde då han vart hengjande etter håret i ei eik og vart stukken og slegen av faren sine soldatar, mot faren sin ordre.

*Absalon* er i dag svært uvanleg i Noreg, og har ikkje namnedag etter Almanakken.

Namnet Aksel er avleia av Absalon.

Kjende namneberarar
-------------------

* Absalon av Lund, dansk prelat og erkebiskop
* Absalon Pederssøn Beyer, norsk prest og forfattar
* Absalon Olsson Vereide, norsk stortingsmann
* Absalom Jones, afroamerikansk prest og slaverimotstandar

Anna
----

*Absalom, Absalom!* er namnet på ein roman frå 1936 av William Faulkner.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Søk etter norsk namnestatistikk for Absalon hjå Statistisk Sentralbyrå
Eit **byte** er i sosiologien ei sosial samhandling, der ulike aktørar byter eit gode mot eit anna gode. Eit byte kan vera økonomisk, slik økonomiske aktørar byter pengar mot varer eller tenester på ein marknad, eller eit byte kan vera symbolsk, slik to menneske utvekslar gåver. Ein kan òg sjå på kommunikasjon som ei form for byte, slik mange såkalla byteteoretikarar gjer; best kjend er kan henda dei nordamerikanske byteteoretikarane George Homans og Peter Blau.

Byte finn stad i bytesfærar, og i moderne samfunn går økonomiske byter gjerne føre seg på marknader, der ein ikkje byter varer mot varer, men varer mot pengar. Eit kjenneteikn ved moderne marknadsøkonomiar er at bytesfærane vert utvida, slik at ein støtt kan byte fleire ting mot pengar. Men av og til vert også bytesfærane avgrensa. Me har til dømes i Noreg i dei siste åra hatt diskusjonar om ein ikkje lenger lovleg skal kunne byte til seg seksuelle tenester mot pengar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
Store kar med flytande ostemasse som skal brytast ned og bli til ostetypen emmenthaler.
**Ysting** er nemninga på den prosessen som går ut på å framstille ost. Ystinga vert i våre dagar for det meste gjort industrielt i såkalla *ysteri*, som anten kan vere sjølvstendige verksemder, eller produksjonseiningar i meieri.

Ystinga går føre seg ved at det vert tilsett løype, eit enzym, til ei oppvarma mengd mjølk, fløyte, eller ei blanding av mjølk og fløyte. Løypa får mjølkeproteinet kasein i til å løpe saman, koagulere, til ostemasse, slik at væska skil seg og mysa kan pressast ut av ostemassen. Deretter vert ostemassen elta, forma og sett til lagring for å modnast, som for somme typar går ut på ei gjæring og oppvekst av visse muggsoppar i eller utapå osten. Osten vert ofte handsama på ymse måtar under lagringa.

Dei norske brunostane av geite- og/eller kumjølk er laga ved at mjølk eller myse tilsett fløyte vert kokt inn, og er eigenleg å rekne som karamell.

Sjå òg
------

* Ost
* Ostemasse
* Myse
*Sjå òg saksofonisten Bill Evans.*

**Bill Evans** (16. august 1929–15. september 1980) var ein amerikansk jazzpianist. Han er av dei mest beundra og spelte jazzmusikarane i epoken etter bebopen.

Oppstarten
----------

Han studerte klassisk piano og fiolin frå ung alder, spelte i danseband i tenåra og heldt sin første konsert i New York by rundt 1950. Etter militærtenesta byrja han å jobbe med ei rekke musikarar som Don Elliot og Tony Scott. I 1956 vart det gjeve ut to sentrale innspelingar, *Jazz Workshop* med George Russel — der Evans briljerte på «Concerto for Billy The Kid» — og hans eigen debut som soloartist, *New Jazz Conceptions*.

Evans og Miles Davis
--------------------

Han samarbeidde kort med Charles Mingus (på plata *East Coasting*, 1958) før han innleia samarbeidet med Miles Davis. Deltakinga på innspelinga av *Kind of Blue* (1959) var med på å dra Miles Davis i retning av den modale jazzen.

Davis skal ha beundra Evans sin impresjonistiske stil. Dette var uvanleg i ei tid der dei fleste jazzpianistane spelte i ein meir funky stil. 

*Kind of Blue* vart likevel både starten og slutten på samarbeidet mellom dei to. Bill Evans hadde slutta i Miles-bandet allereie før innspelinga grunna sitt narkotikaproblem.

Evans og Scott LaFaro
---------------------

I 1959 danna Evans ein trio saman med bassisten Scott LaFaro og trommisen Paul Motian. LaFaro sitt virtuose bass-spel, Motian sitt rolege driv på trommene og Evans sine polyfoniske harmoniseringar på pianoet var eit høgdepunkt i karriéren til Bill Evans. Dei spelte inn ei rekke studio- og live-plater, blant anna musikken til den legendariske live-LPen *Sunday at the Village Vanguard*. LaFaro døydde i ei trafikkulukke i 1961, berre ti dagar etter innspelinga av dette albumet. Bill Evans trekte seg då tilbake og heldt ikkje konsertar før mange månader etter ulukka.

Trioformatet og komposisjonane
------------------------------

I 1963 danna Bill Evans ei ny gruppe saman med Larry Bunker og Chuck Israels. Evans heldt seg stort sett til trioformatet livet ut, i triogrupper med Eddie Gomez og Marty Morell, Gomez og Eliot Zigmund, Bassisten Michael Moore og Philly Joe Jones og til slutt Marc Johnson og Joe LaBarbera. 

Han komponerte ei rekke verk. *Waltz for Debby* er hans mest kjende. Denne var med frå starten og han slutta aldri med å spele han. Andre sentrale komposisjonar var *Turn Out The Stars*, *Very Early* og *Re: Person I knew*.

Han hadde òg si eiga liste med favorittar frå standardrepertoaret, som han utvida litt over tid.

Slutten
-------

Bill Evans si kroppshaldning ved pianoet — hendene nærast flate ut på tangentane, ryggen bøygd og med andletet nærast ned i tangentane — skapte eit inntrykk av ein inneslutta person. Dette kan skuldast bruken av narkotika, både heroin og seinare kokain.

Trass i sviktande helse, spelte Evans til siste slutt. Det finst innspelingar gjort i dei siste dagane før han døydde.

Kjelder
-------

* Richard Cook (2006). *Richard Cook's Jazz Encyclopedia*. Penguin Books. s. 191-192. ISBN 0-14-102646-4.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**4fjell** er ein årleg turkonkurranse i Aure kommune på Nordmøre som går ut på å ha vore på toppen av minst fire av fjella i kommunen i løpet av sesongen.

Om 4fjell
---------

Turkonkurransen 4fjell har vore ein årviss tradisjon sidan oppstarten i 1995. 4fjell vert arrangert av Aure Idrettslag, Ertvågsøya IL, Tustna IL, Aure Idrettsråd og Aure Næringsforum som i samarbeid sørger for merking av stiar, utlegging av bøker på turmåla og premiering.

Premiering
----------

Den som har vore på toppen av 4 fjell får tilsendt eit deltakarmerke i posten. I tillegg er det varierande grad av premiering i ymse årsklassar og etter kor mange fjell ein har vore på.

Oversikt over fjell
-------------------

Talet i årskolonnen fortel meir eller mindre kva vanskegrad turen har, der 1 er lettast og 10 er tyngst. 

| Fjell | Høgd | Kor | 2018 | 2017 | 2016 | 2015 | 2014 | 2013 | 2012 | 2011 | 2010 | 2009 | 2008 | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 | 2002 | 2001 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Krokvatnet | 236 | Ertvågsøya | 1 | 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Steinen | 315 | Tustna |  | 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Langheia | 463 | Aure |  | 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Ålmomannen | 472 | Ertvågsøya | 5 | 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Runden | 609 | Tustna | 6 | 5 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Storbrannfjellet | 354 | Skarsøya |  | 6 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Ormsetfjellet | 594 | Ormset | 7 | 7 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Storklakken | 767 | Klakkan | 8 | 8 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Bergefjellet | 595 | Ertvågsøya |  | 9 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Skarven | 896 | Tustna | 10 | 10 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Nauthatten | 170 | Tustna | 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Østbatteri/Støttepunkt | 30 | Skarsøya | 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Mebakkfjellet/Fævelfjellet | 425 | Aure | 4 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Korsbekkfjellet | 694 | Ertvågsøya | 9 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

Kjelder
-------

1. ↑  *4 fjell 2017* (på norsk bokmål), henta 16. januar 2019
2. ↑  Aure Idrettslag

Bakgrunnsstoff
--------------

Direktelenkjer til deltakarbrosjyrer. Desse vert husa av Aure Idrettslag:

* 2018 Arkivert 2019-01-16 ved Wayback Machine.
* 2015[*daud lenkje*]
* 2014[*daud lenkje*]
* 2013[*daud lenkje*]
* 2012[*daud lenkje*]
Brua Ypsilon sett mot Bragernessida.Foto: Knut Arne Gjertsen

**Ypsilon** er namnet på ei gangbru bygd som skråstagbru over Drammenselva i Drammen, mellom Grønland på Strømsøsida (sørsida) og byparken, Parken, på Bragernessida (nordsida) av elva. Namnet har brua fått av di ho frå lufta ser ut som ein Y, den greske bokstaven ypsilon, ved at brubana deler seg i to på Bragernessida og går i vinkel i kvar si lei. Brua vart opna for fotgjengartrafikken 16. januar 2008

Brua vert halde opp av skråstilte stag frå tårnet, ikke av stag som heng i ståltau i boge mellom tårn i kvar ende av brua og forankra i land, som på ei hengjebru. Hovudspennet er 90 meter langt, og dei to sidespenna er på 56 meter. To 47 meter høge skråstilte master med 16 stag av ståltau ut frå kvar side, held brubana oppe. Då spennet på Strømsøsida av mastene er lenger og tyngre enn på Bragernessida, er somme av skråstaga på Bragernessida forankra i store betongblokkar i staden for i vegbana. Brudekket er laga knust kvit granitt som er valsa ned i eit lag kunsstoff (epoxy), og då stålkonstruksjonane er kvitmåla, gjev brua eit særeige kvitt inntrykk som òg kjem til sin rett ved lyssettinga i den mørke tida av døgret. Stålkonstruksjonane er laga i Sandnessjøen og skipa til brustaden. Under brua er det eit femten meter breitt og seks meter høgt seglingsløp, og på Bragernessida har delinga av bruabana i ei Y-form gjort at ei lita bukt av elva har kunne takast vare på.

Brua er teikna av arkitektane Arne Eggen Arkitekter AS, og terrengutfominga har landskapsarkitektar i firmaet Multiconsult stått for. Firmaet Kaare Skallerud AS har stått for lyssettinga.

Ypsilon fekk i 2008 heidersprisen «European Steel Bridges Award», og ærefull omtale av juryen for Statens byggeskikkpris.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* SSR (namn)

 |
**Skaun bygdamuseum** er eit bygdamuseum i Skaun kommune i Trøndelag. Det består av tre hovuddelar; eit bygdatun på Skreddarhaugen ved Husaby, ei lokalhistorisk utstilling på Venn fleirbrukshus og skulemuseet Råbygda gamle skule. Det er organisert som ein eigen frivillig organisasjon.

Museet har ca. 1100 gjenstandar, dei fleste henta frå kvardagsliv på 1800-talet og første halvdelen av 1900-talet.

Mykje av æra for at museet vart til, ligg til Gauklaget i Skaun og Gunnar Solstad, som gav museet dei første gjenstandane i 1962.

Skreddarhaugen
--------------

Rundt tunet på Skreddarhaugen er det fem bygningar; hovudbygninga Svenstu, ein låve, eit sprøytehus og stabbura Dalsburet og Motzfeldtburet (òg kalla Mosburet). Her finst det mange gjenstandar frå kvardagslivet på ein liten gard eller husmannsplass. I andreetasjen er det særleg mange gjenstandar knytte til skomakaryrket.

I sommarhalvåret blir det av og til arrangert opne dagar med kaffiservering her. Elles er bygdatunet alltid ope under Kristin på Husaby i august.

Lokalhistorisk utstilling
-------------------------

Den lokalhistoriske utstillinga er i kjellaren på fleirbrukshuset på Venn. Her er det bl.a. informasjonsplakatar om historia til Skaun kommune, særleg i mellomalderen, og mange gjenstandar for lintilverking.

Skulemuseet
-----------

Skulemuseet er lokalisert på Råbygda gamle skule frå 1878. Dette er ein skule som er nedlagt. Ungane i denne tidlegare krinsen, går no på Jåren/Råbygda skule.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skaun kommune om Skaun bygdamuseum Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
**Anette Hovind Johansen** (fødd 24. mars 1980) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Østfold. Ho vart europameister i 2006, og vann elles EM-sølv i 2002 og VM-sølv i 2007. Rykkrom-spelaren utmerkte seg særleg som ein flink forsvarsspelar. 

Johansen spelte på Skjeberg  og deretter på Lisleby til 2000. 20 år gammal byrja ho spele på Nordstrand IF, før ferda i 2004 gjekk til dansk handball og GOG Svendborg. Frå hausten 2009 spelte ho på Fredrikstad BK til ho la opp 2011?

Johansen debuterte på det norske landslaget den 11. mars 2000 mot Tyskland. Ho sleit med å etablere seg i landslagstroppen dei fyrste åra, men fekk meir speletid og vart europameister i 2006 og spelte VM-finale mot Russland i 2007. Våren 2008 spelte ho sin 99. landskamp, eit oppgjer mot Portugal den 30. mars. Fleire landskampar fekk ho ikkje, så etter 231 skåringar var det slutt med flagget på brystet.

### Merittar

* EM 2002: Sølvmedalje etter 22–25 mot Danmark
* VM 2003: Nr 6 med Noreg
* VM 2005: Nr 9 med Noreg
* EM 2006: Gullmedalje etter 27–24 mot Russland
* VM 2007: Sølvmedalje etter 24–29 mot Russland

Kjelder
-------

* handball.no
**Stein Are Agledal** (fødd 18. februar 1955) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Sandefjord som åra 1976 og 1978-80 vart noregsmeister på 400 meter. Han var medlem av Sandefjord TIF til 1978, representerte sidan IK Tjalve.

Agledal var norsk bestemann på 400 meter i perioden 1976 til 1980. Alle desse fem sesongane presterte han norsk årsbeste på distansen. Frå 47,7 sekund i 1976, via 47,6 året etter, til 47,6 (manuell tid) og 47,83 (elektronisk tid) i 1978. Deretter kom han i 1979 inn på ny bestetid 47,63, før han 1. juli 1980 sette endeleg personleg rekord med eit løp på 47,39 sekund på Bislett stadion i Oslo. 

Agledal var også ein dyktig 200-meterløpar, med 21,7 sekund (manuelt) frå 1979, og 21,94 (elektronisk) frå 1980 som sine fremste prestasjonar.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1976 i Askim: Gullmedalje på 400 m
* 1977 i Lillehammer: Sølvmedalje på 400 m
* 1978 i Steinkjer: Gullmedalje på 400 m
* 1979 i Larvik: Gullmedalje på 400 m og på 1000 m stafett
* 1980 i Bodø: Gullmedalje på 400 m og på 1000 m stafett, bronsemedalje på 200 m
* 1981 i Haugesund: Sølvmedalje på 400 m, bronse i 1000 m stafett

Agledal var med på å vinne NM-gull i 4x400 meter stafett for Tjalve i 1976, 1979 og 1981, samt i 4x100 m stafett i 1979.

Kjelder
-------

* friidrett.no
Koordinatar: 34°47′16″N 36°17′9″E﻿

**Al-Nasirah** (arabisk الناصرة, òg skrive **al-Nasreh**) er ein liten by nordvest i Syria i Homs guvernement, vest for Homs og like nord for grensa til Libanon. Av stader i nærleiken finn ein Habnamrah i nordvest, Marmarita og Ayn al-Bardah i vest, Zweitina i sørvest, al-Husn i sør, al-Huwash og al-Mazinah i søraust, Shin i aust, Muqlus i nordaust, Hadeih og Mashta al-Helu i nord. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde al-Nasirah eit folketal på 835 i 2004. Han er det administrative senteret i al-Nasirah *nahiyah* («underdistrikt») som består av 20 stader med eit samla folketal på 16 678 i 2004. Underdistriktet dekkjr eit område som vert kalla Wadi al-Nasara («Dalen til dei kristne») Innbyggjarane i byen er hovudsakleg kristne.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Nasirah, Syria» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Smith, Eli; Robinson, Edward (1841). *Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the Year 1838* **3**. Crocker and Brewster.

1. ↑  Folketeljing 2004 Arkivert 2019-12-15 ved Wayback Machine.. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Homs guvernement. (arabisk)
2. ↑  Smith, 1841, s. 181.
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Stein Herdisson** (norrønt: *Steinn Herdísarson*) var ein islandsk skald som levde omkring midten av 1000-talet.

Liv og skaldskap
----------------

Stein Herdisson var oldebarn av skalden Einar Skålaglam og dermed ein slektning av skalden Stuv Blinde og hovdingen Ulf Ospaksson (Stallare). Truleg kom han til Noreg då Magnus den gode var konge. Seinare var han hos kong Harald Hardråde og han var med i slaget ved Niså (Nissan) i 1062, der han var om bord på skipet til frenden sin, Ulf Stallare. Etter at kong Harald fall i England i 1066, var Stein i Noreg på den tida då Olav Kyrre var konge.

Desse dikta av Stein Herdisson er kjende:

*Nisåviser* – - om førebuingane til slaget ved Niså i 1062, og om sjølve slaget med relativt detaljerte opplysninger.
*Ulfsflokk* – rest av eit dikt, truleg ei arvedråpa, om Ulf Ospaksson.
*Olavsdråpa* – om kong Olav Kyrre, om hærferda til England (1066), og om styret til kong Olav i tida etter.
*Fragment* - eitt vers.
I *Skaldatal* er Stein Herdisson ført opp som skald hos kong Harald Hardråde, hos kong Magnus den gode og hos Ulf Ospaksson (Stallare). 
Snorre har nytta dikt av han i Skaldskaparmål i Den yngre Edda.

Det har vore drøfta om skaldekvadet «Rekstefja», ei dråpa til ære for Olav Tryggvason, kan ha blitt dikta av Stein Herdisson, men ein reknar med som mest truleg at dette kvadet er dikta av skalden Hallar-Stein.

Kjelder og utfyllande opplysningar
----------------------------------

### Notar

1. ↑  Stein hadde namn etter mora Herdis (matronym namneskikk). I den islandske landnåmaboka, kafli 32, er det sagt at skalden Einar Skålaglam var far til Torgerd. Ho var mor til Herdis, som var mor til Stein skald. (*Einar var faðir Þorgerðar, móður Herdísar, móður Steins skálds*)
2. ↑  Ulv Ospaksson var ein islandsk hovding som var nært knytt til kong Harald Hardråde. Han var med til Bysants og kom attende til Noreg, saman med kongen. Han vart gift med Jorunn Torbergsdotter, fekk tittelen «stallare» og hadde store len i Noreg. Snorre fortel at han døydde i 1066, våren før kong Harald la ut på krigsferda til England.

### Referansar

1. ↑  Nizarvísur av Stein Herdisson (Skaldic Project)
2. ↑  Úlfsflokkr av Stein Herdisson (Skaldic Project)
3. ↑  Óláfsdrápa av Stein Herdisson (Skaldic Project)
4. ↑  Fragment av Stein Herdisson (Skaldic Project)
5. ↑  Skáldatal på norrønt, frå is.wikisource
6. ↑  Skaldskaparmål Den yngre Edda
7. ↑  Hallar-Stein (Skaldic Project)

### Bakgrunnsstoff

* Finnur Jónsson (1910). *Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie* **1**. København: G.E.C. Gads Forlag. s. 624.
* Bjarne Fidjestøl (1982). *Det norrøne fyrstediktet*. Øvre Ervik: Alvheim & Eide. ISBN 8290359071.