recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Petro Oleksijovytsj Porosjenko** (fødd 26. september 1965) er ein ukrainsk forretningsmann og politikar. Han var i perioden 2014-19 Ukrainas femte president. Porosjenko har òg vore utanriksminister, næringsminister og representant i Ukrainas parlament for Vårt Ukraina, eit valforbund som støtta president Viktor Jusjtsjenko. Porosjenko var i følgje Tidsskriftet Forbes den sjuande rikaste mannen i Ukraina i 2012. Han er òg den første presidenten i Ukraina som meistrar engelsk

  

Byen Vinnytsia er det geografiske sentrumet for Porosjenko si politiske verksemd. Han vart innvald i Ukrainas parlament i 1998 og slutta seg til sosialdemokratane (Det ukrainske parti). Etter to år danna han i 2001 sitt eige parti - Solidarnost. Dette vart same år slege saman med ytterlegare fire parti til Regionpartiet med Mykola Azarov som leiar og Porosjenko som nestleiar. I desember 2001 gjekk Porosjenko ut av partiet og slo seg med Solidarnost saman med Vårt Ukraina. Han vart verdsett som ein nær medarbeider til Viktor Justsjenko og som ein viktig økonomisk bidragsytar til Oransjerevolusjonen.

Då Julija Tymosjenko vart statsminister vart Porosjenko i 2005 leiar av Ukrainas tryggingsråd. Han vart i 2006 attvald inn i parlamentet for Vårt Ukraina og vart leiar av finanskomiteen. Porosjenko vart i 2007 styreleiar i nasjonalbanken og frå 2009 til 2010 utanriksminister. Han vart 7. juni 2014 offisielt innsett som presidenten i landet.

Referansar
----------

1. ↑  Hårda ord mot Ryssland i EU-parlamentet - SVT.se

* *Denne artikkelen bygger på «Petro Porosjenko» frå Wikipedia på bokmål, den 11. juni 2017.*
**Petroecuador** (*Petróleos del Ecuador*) er eit ecuadoriansk statseigd oljeselskap, skipa i september 1989. Selskapet kontrollerer leiting etter og utvinning av petroleum i alle nasjonale landområde og havterritorium. 

Petroecuador er ei vidareføring av det tidlegare *la Corporación Estatal Petrolera Ecuatoriana* (**CEPE**) skipa i juni 1972 då staten tok sterkare nasjonal kontroll over petroleumsverksemd og kommersialisering av hydrokarbon i Ecuador. Det nye Petroecuador vart eit sjølvstyrt selskap med skyldnad for forvaltningsoppgåver og operative oppgåver i petroleumsverksemda. Dei skulle frå no av finansiere seg sjølv ved å ta 10 % av all profitt, medan opphavlege CEPE vart finansiert gjennom årlege statlege løyvingar.

Petroecuador er morselskap for fleire dotterselskap, dei tre største er:

* *Petroproducción* (oppstraums petroleumsverksemd)
* *Petroindustrial* (raffinering, har ansvar for å operere dei tre oljeraffineria i landet)
* *Petrocomercial* (transport og kommersialisering av raffinerte produkt på heimemarknaden)

Operatørskapet for oljerøyrleidninga Sistema Oleducto Trans-Ecuatoriano (SOTE) er òg under Petroecuador sitt ansvarsområde. Vidare har selskapet ei statleg forvaltingsoppgåve i å administrere tilbydarprosessane for leiteløyve og konsesjonar for å produsere petroleum.

Kjelder
-------

* es:Petroecuador
* Artikkel *Ecuador Oil Equipment* hos kanadisk nettstad for forretning og forbrukarar (10. oktober 2003) Arkivert 2005-06-03 ved Wayback Machine.
* Maria Sophia Steyn: Ei dr.philos avhandling om oljepolitikk i Ecuador og Nigeria, University of the Free State Bloemfontein, South Africa (2003)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Petroecuador sin nettstad Arkivert 2006-02-18 ved Wayback Machine.
**Påtalemakta** er etter norske reglar den offentleg instansen som leiar etterforskinga av lovbrot, avgjer om saka skal fremjast for domstolane som straffesak, det vil seie avgjer om det skal reisast tiltale mot den som politiet har peika ut som straffskuldig i saka, står for aktoratet (prosederer for påtalemakta) under saker som kjem til hovudforhandling i domstolen, og avgjer om dommen i ei tapt sak skal godtakast eller bringast inn for høgare rettsinnstans. Det er òg påtalemakta som gjev ordre om at domen mot ein straffedømd skal gjennomførast.

Påtalemakta er delt inn i tre nivå. Riksadvokaten er øvste leiar, med statsadvokatane under riksadvokaten, og politiet under statsadvokatane. For det meste er det statsadvokatane som gjer vedtak om tiltale i saker som gjeld grøvre lovbrot, og politimeisteren i saker som gjeld lekamsfornærming, tjuveri, underslag, bedrageri, og elles når det gjeld mindre alvorlege lovbrot. Riksadvokaten avgjer om det skal reisast tiltale i mellom anna i saker der straffa kan verte fengsel inntil 21 år, i saker om alvorlege lovbrot i skrift eller i kringkastingssending, (unnateke saker etter § 204 straffeloven av 1902 (pornografi) og i saker som har særleg stor ålmen interesse.

Kongen i statsråd gjer vedtak om tiltale eller ikkje, dersom saka gjeld lovbrot under tenesta som embetsmenn og andre tenestemenn tilsett av Kongen har gjort seg skuldig i.

Politiet (det vil seie politimeister, politiinspektør, politiadjutant og politifullmektig) kan som hovudregel avgjere om eit mindre alvorleg lovbrot skal avgjerast med påtaleunnlating, som er ein strafferettsleg reaksjon som går ut på at vedkomande som eigenleg er strafferettslege ansvarleg for lovbrotet, likevel skal sleppe straff. I alvorlegare saker ligg avgjerda om påtaleunnlating hos statsadvokaten, og er saka så alvorleg at spørsmålet om tiltale høyrer under riksadvokaten, er det Kongen i statsråd som avgjer om påtaleunnlating skal vere straffereaksjonen.
|  |
| --- |
| **Dovendyr** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Infraklasse:** | Placentale pattedyr Placentalia |
| **Overorden:** | Xenarthra |
| **Orden:** | Pilosa |
| **Underorden:** | **Dovendyr** FolivoraDelsuc, Catzeflis, Stanhope & Douzery, 2001 |

**Dovendyr** (*Folivora*) er nattaktive pattedyr i ordenen gomlarar som høyrer heime i urskogane i Sør- og Mellom-Amerika. Dei er i nær slekt med maurslukarar og beltedyr, men liknar ikkje i utsjånad.

Underordenen dovendyr omfattar 16 nolevande artar som er fordelte på to familiar, tofingra dovendyr (*Megalonychidae*) og trefingra dovendyr (*Bradypodidae*). Dessutan fanst det fleire kjempedovendyr som i dag er utdøydde.

Skildring
---------

Dovendyra vert 58–70 cm lange og veg 4–9 kg. Dei har ein lang hals med eit lite, rundt hovud med små auge. Øyra ligg skjult i den tette pelsen. Dei er tredyr som kryp seint fram langs greinene, hengande etter klørne med ryggen ned, og dei lever av unge skot, blad og frukter På bakken rører dovendyr seg dårleg.

Framlemmene er lenger enn dei bakre, og dette er særleg tydeleg hjå dei trefingra dovendyra. Som namna på familiane viser til, skil dei seg frå kvarandre gjennom ulikt tal på fingrar. På baklemmene har alle dovendyr tre tær. Dei 8–10 cm lange klørne er krokforma, slik at dei kan hengje seg fast opp-ned i høge tre. Pelsen til dovendyra, som omfattar tørre, grove dekkhår over korte ullhår, veks frå magen mot ryggen, slik at regnvatn lettare renn av. Halen er berre ein liten stump eller ikkje synleg.

I motsetnad til andre pattedyr har trefingra dovendyr ni halsvirvlar i staden for sju. Dermed kan dei snu hovudet opp til 270°. Dovendyr har ikkje galleblære.

Amerikanske kjempedovendyr, mellom anna i slektene *Megatherium* og *Megalonyx*, som døydde ut for om lag 10 000 år sidan vart nesten like store som elefantane er i dag. Dei levde på bakken og var planteetarar. Moglegvis vart dei jaga og utrydda av dei fyrste menneska som busette seg på det amerikanske kontinentet.

Kjelder
-------

### Litteratur

*The New Encyclopedia of Mammals* av D. McDonald (Oxford University Press, 2001).

### Nettstader

* «Sengångare» på Wikipedia på svensk, innhenta 15. april 2010.
* «Dovendyr» av Eivind Østbye hjå Store norske leksikon, innhenta 15. april 2010.

### Referansar

1. ↑  McDonald 2001, s. 792.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) *dovendyr* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *dovendyr* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *dovendyr* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Folivora* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Folivora* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Folivora* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* ITIS
* EOL

 |
|  |
| --- |
| **Dikesoldogg** |
| DikesoldoggDikesoldogg |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Nellikordenen Caryophyllales |
| **Familie:** | Soldoggfamilien Droseraceae |
| **Slekt:** | *Drosera* |
| **Art:** | **Dikesoldogg** *D. intermedia* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Drosera intermedia***Hayne |

**Dikesoldogg** (*Drosera intermedia*) er ein plante i soldoggfamilien.

Utsjånad
--------

Dikesoldogg har korte avlange bladplatar i rosett og med kjertelhår som skil ut eit vassklart enzym som lokkar til seg insekt som vert brotne ned når dei set seg fast på blada. Bladskafta er utan hår, blomsterstandskaftet bøyer seg litt ut frå bladrosetten og er jamlangt med eller litt lenger enn blada i rosetten. 3-7 blomstrar med 4-5 mm lange kronblad.

Dikesoldoggen har stort utbreiingsområde i Europa, Tyrkia, Kaukasus, austre och sentrala Nordamerika, vestra Sør-Amerika, Brasil og Vestindia. I Skandinavia er arten ganske vanleg sør i Sverige opp til Östergötland, sjeldnare opp til Ångermanland. I Noreg veks han spreidd på Austlandet nord til Løten , Gran på Hadeland og Sigdal, og på Vestlandet nord til Fræna. 

Soldogg veks på flarkar og blaut myr i tjørnkantar.

Hybridar
--------

Dikesoldogg dannar hybrid med rundsoldogg (*D. rotundifolia*), og desse har fått det vitskaplege namnet *Drosera ×beleziana* E.G.Camus.

Synonym
-------

*Drosera americana* Willd.
*Drosera foliosa* Elliott
*Drosera longifolia* L. (1754), inte L. (1753)
*Drosera media* E.H.L.Krause
*Rorella intermedia* (Hayne) Nieuwl.

Sjå òg
------

* Smalsoldogg *Drosera longifolia*
* Rundsoldogg *Drosera rotundifolia*

Kjelder
-------


* Johannes Lid *Norsk flora* Det Norske Samlaget 2004 ISBN 82-521-6029-8
* Svensk wikipedia (utbreiing, hybrid)

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Dikesoldogg* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Dikesoldogg* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Dikesoldogg* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Dikesoldogg* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Dikesoldogg* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Dikesoldogg* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Dikesoldogg* hos The International Plant Names IndexRedigere på wikidata
* (en) *Dikesoldogg* hos TropicosRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Drosera intermedia* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Drosera intermedia* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Drosera intermedia* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Gruva i Kiruna i 2009 Foto: Johannes Jansson

**LKAB** (**Luossavaara-Kiirunavaara Aktiebolag**) er eit svensk gruvedriftselskap som bryt jernmalm i Kiruna og Malmberget. Hovudkontoret ligg i Luleå.

Selskapet er heileigd av den svenske staten. Det blei skipa i 1890 som eit privat selskap.

Historikk
---------

Den første kjende malmførekomsten kan daterast tilbake til 1660-talet. Mange forstod at det låg store rikdommar i fjella, men det var store vanskar ved å nyttiggjera seg malmen, ikkje minst å transportera han til næraste hamn. I 1888 blei Malmbanan bygd mellom Luleå og Kiruna. LKAB blei stifta i 1890.
Mesteparten av jernmalmen blei, og blir framleis, transportert med tog til Narvik i Noreg, og skipa derfra ut til land over heile verda.

LKAB var opphavleg eit privat selskap, noko som førte til heftig debatt i Den svenske riksdagen om staten skulle overta eller ikkje. Mange meinte at staten burde overta til «rikets beste». Denne meininga stod også militæret for, ettersom ein der frykta kva som kunne skje om utanlandske eigarar la beslag på svenske naturressursar. LKAB blei til slutt, i 1907, eit selskap der staten eigde halvparten, med opsjon på å overta resten etter 50 år. Dette skjedde i 1957, då selskapet blei helstatleg.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «LKAB» frå Wikipedia på bokmål, den 7. august 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* LKAB i Store Norske Leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC

 |
**Kvamsøy** er ei lita øy i Hardangerfjorden i Kvam herad. Øya ligg i Ytre Samlafjorden, søraust for Øystese. På nordvestsida av øya ligg holmen Øykalven (Tjuvaholmen), det smale sundet mellom dei heiter Øykalvsundet.

Øya har eit areal på om lag 0,4 km² og er om lag ein kilometer lang. Det høgaste punktet på øya er 73 meter over havet. Øya har ein vêrstasjon frå Meteorologisk Institutt som sender inn vêrdata fire gonger i døgnet til heile verda, ein såkalla synoptisk stasjon. Vêrstasjonen er plassert på Austerhaugen. Det ligg også ei lita fyrlykt, som framleis er i drift, på denne haugen.

Det er fleire gravhaugar på Kvamsøy, og det er gjort funn frå Bronsealderen, mellom anna ein bronsecelt.

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 |
| --- | --- |
| 12 | 36 |

Kjelder
-------

1. ↑  kart.kvam.no[*daud lenkje*]
2. ↑  Folketeljing 1801 for Vikør prestegjeld, frå Digitalarkivet
3. ↑  Folketeljing 1900 for Kvam herred, frå Digitalarkivet

Koordinatar: 60°21′57″N 6°16′35″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**WiMP** er ei teneste for direkte avspeling av musikk som vart starta av dei norske selskapa Aspiro Music AS, Platekompaniet og Telenor. Tenesta gjev full tilgang til avspeling av om lag 20 millionar låtar og er lansert i Noreg, Sverige og Danmark. Per 14. mars 2012 eigde Schibsted 74,3 prosent av aksjane, men totalbudet på 340 millionar svenske kroner vakte også motstand hjå mindre aksjonærar.

Som registrert brukar hjå tenesta får ein tilgang til å spela av all musikken i biblioteket til WiMP. Kopiar av musikken blir ikkje lagra lokalt, men ein har fri tilgang til all musikken gjennom strøyming over internett. Det er også mogeleg å kjøpa enkeltlåtar og album. Den musikken ein kjøper blir lagra lokalt, utan kopisperre.

WiMP tilbyr musikk frå alle dei store plateselskapa i tillegg til tusenvis av uavhengige små plateselskap. Dei fleste nye albuma er tilgjengelege same dagen som dei er tilgjengeleg i platebutikkar. Musikkbiblioteket veks jamleg og WiMP set for tida spesielt fokus på å utvida utvalet av lokal musikk i dei landa dei tilbyr tenesta i. 

Programmet gjer det mogeleg å søkja etter artistar, album og låtar, og anbefaler relatert musikk. Brukarar kan også laga eigne spelelister som kan delast med andre, og ein kan kan byggja opp sitt eige musikkbibliotek basert på favorittmerking.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «WiMP» frå Wikipedia på bokmål, den 11. september 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Sjå info på nettsida til WiMP; "Millioner av låter"
2. ↑  «Schibsted gir opp å kjøpe WiMP» – *Aftenposten*, 15. mars 2012, Økonomi side 5.

Bakgrunnsstoff
--------------

* WiMP.no — Offisiell heimeside
**Dolphin** er filutforskaren til KDE, laga med brukarvenlegheit som hovudfokus.

Under tidlegare versjonar av KDE var Konqueror standard filutforskar og nettlesar, men etter at Konqueror vart for komplisert til å vere standard filutforskar vart filutforkarfunksjonaliteten skilt ut av Konqueror og tilført Dolphin. Konqueror fortsetter å vere standard nettlesar til KDE.

Eigenskapar
-----------

* Fanenavigasjon
* 3 visningsmodusar (Ikon, Detaljar og Kompakt), som blir hugsa for kvar mappe
* Enkel visning av skjulte mapper
* Enkel navigering av filsystemet med autofullføring gjennom navigasjonsbaren
* Sorterig av filer etter:
	+ Dato laga
	+ Dokumenttype
	+ Alfabetisk rekkefølge
	+ Storleik
	+ Eigar (alfabetisk sortert)
	+ Filtype (alfabetisk sortert)

Filosofi
--------

* Målgruppe

Dolphin er meint for brukarar som er middels kompetente i sitt bruk av ei datamaskin. Det betyr ikkje at Dolphin er over gjennomsnittet vanskeleg å bruke men at Dolphin har fleire eigenskapar og val som kan forvirre nye brukarar. 

* Ikkje-hindrande funksjonar

Om ein funksjon eller eigenskap skal leggast til dolphin må det vurderast om det tilfører eigenskapar til dolphin som gagnar brukarar utanfor målgruppa til dolphin. Ikkje-hindrandre omhandlar for det meste brukargrensesnittet, om ein ein ny funksjon eller eigenskap vil føre til rot eller uorganisering i brukargrensesnittet vil den ikkje bli lagt til.

* Val

Val er viktige fordi «gjennomsnittbrukaren» ikkje eksisterer. Men det er likevel ikkje sagt at dolphin sitt mål er å dekke kvart brukarkrav, fordi kvart val og eigenskap som tilføyast gjer det vanskelegare å finne eksisterande val og eigenskapar.

Sjå òg
------

* Konqueror

Kjelder
-------

1. ↑  «Releases 23.04.1 2023-05-11». 11. mai 2023. Henta 3. juni 2023.
2. ↑  «Userbase.dolphin» (på engelsk). 01.05.2016. Henta 17.09.2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Dolphin handboka (engelsk)
* Dolphin på github
*
**Steam** er ei digital distribusjonplattform for dataspel utvikla av Valve Corporation. Ho vart utgjeve i 2003 som eit boteråd for Valve å gje automatiske oppdateringar til sine eigenutvikla dataspel. Plattforma utvikla seg etter kvart til å inkludere dataspel frå andre utviklarar og utgjevarar. Steam tilbyr digital rights management (DRM), tenarar for matchmaking, strøyming av video og sosiale nettverkstenester. Programmet tilbyr også brukaren installasjon og automatiske oppdateringar av dataspel, kommunikative funksjonar som venelister og grupper, lagring i nettskyen og voice-chat i dataspel.

Steam er den største digitale distribusjonsplattforma for PC-spel, og var i 2013 rekna til å ha ein marknadsdel på 75%. I 2017 kjøpte brukarane av tenesta spel for om lag 4,3 milliardar USD, som representerte rundt 18% av det globale salet av PC-spel. I 2019 hadde Steam over ein milliard registrerte kontoar med 90 millionar månadlege aktive brukarar. Suksessen til plattforma har ført til utvikling av ein serie konsollar med eit operativsystem SteamOS og Steam Controller, i tillegg til Steam VR med virtual reality.

Referansar
----------

1. ↑  «With $4.3 billion in sales, 2017 was Steam’s biggest year yet». PCGamesN. 23. mars 2018. Henta 27. mai 2019.
2. ↑  «Steam Has Reached 1 Billion Users». TheGamer. 30. april 2019. Henta 27. mai 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Amarok** er ein open kjeldekode-lydavspelar for Unix-liknadne operativsystem. Amarok er ein del av KDE, men vert utvikla uavhengig av resten av KDE. Amarok er òg tilgjengeleg for Mac OS X og Windows, men utan brukarstøtte.

Format
------

Amarok handsamar fleire format, som WAV, FLAC, Ogg Vorbis, AACand, MP3, AAC, WMA, Apple Lossless, WavPack, TTA, Musepack og RealMedia. Det er òg støtte for Last.fm og Magnatune. Det er òg funsksjonalitet for å ta imot audiostraumar og podcast frå internett.

Musikkbibliotek
---------------

Amarok organiserer musikkfiler i eit musikkbikliotek, som òg tek vare på metadata og har innebygd ymse funksjonalitet for sortering og filtrering. Amarok let ein setta opp såkalla «smarte spelelister» etter ulike kriterium.

Informasjonshandsaming
----------------------

Amarok skil seg frå dei fleste andre lydavspelarane ved at det handsamar kontekstinformasjon, som informasjon om musikken, lyrikk, musikarane og så vidare. Noko av denne informasjonen vert henta frå Wikipedia. LibriVox kan nyttast for å lesa opp informasjon. Amarok har innebygd ein eigen database der denne informasjonen vert lagra. Når ein spelar av musikk syner Amarok denne informasjonen, som òg kan tilpassart interessane til lyttaren.

Kjelder
-------

1. ↑  ; vitjingsdato: 4. desember 2018.
2. ↑  .
3. ↑  «Amarok 2.9.0 "Hibernaculum" released». 7. mars 2018. Arkivert frå originalen 8. mars 2018.
**Nicholas Aylward Vigors** (1785–26. oktober 1840) var ein irsk ornitolog og politikar. 
Vigors skildra og klassifiserte 110 artar i livet sitt, og med det er han blant dei 32 autorane som har skildra flest fuglar gjennom tidene.

Bakgrunn
--------

Vigors var fødd i Old Leighlin i County Carlow som son av kaptein Nicholas Aylward Vigors, som tente i 29th (Worcestershire) Regiment, og den fyrste kona hans Catherine Vigors, som var dotter av Solomon Richards frå Solsborough.

Utdanning og yrkesliv
---------------------

Han blei student ved Trinity College ved universitetet i Oxford i 1883, og blei så medlem av Lincoln's Inn i november 1806. Før han hadde fullført studia gjekk han med som soldat i Den spanske sjølvstendekrigen frå 1809 til 1811, og blei såra i slaget ved Barossa 5. mars 1811. 
Han vende seinare tilbake til Oxford der han blei Bachelor of Arts i 1817 og Master of Arts i 1818. Han verka som skrankeadvokat, og blei Doctor of Civil Law i 1832.

Zoologi
-------

Måleri av ein tukan av Vigors frå 1831.
Vigors var med på å skipa Zoological Society of London i 1826, og var den fyrste sekretæren for selskapet fram til 1833. Dette året skipa han det som skulle bli Royal Entomological Society of London. Han var medlem av Linnean Society og Royal Society. Vigors var også redaktør for *Zoological Journal* mellom 1827 og 1834.

Politikk
--------

Vigors arva faren sin landeigedom i 1828. Han var parlamentsmedlem for Carlow frå 1832 til 1835. Ei kort tid i 1835 var han representant for County Carlow og så frå 1837 til han døydde.

Plakett til Vigors i Leighlinbridge.

Kjelder
-------

1. ↑  Long, Patrick (oktober 2009). «Vigors, Nicholas Aylward». *www.dib.ie*. Henta 7. februar 2022.
2. ↑  Kavanagh, P. J. «Nicholas Aylward Vigors M.P. 1786-1840». *www.igp-web.com*. Henta 7. februar 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Nicholas Aylward Vigors» frå Wikipedia på bokmål og «Nicholas Aylward Vigors» frå Wikipedia på engelsk, den 17. august 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Nicholas Aylward Vigors* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata

* Takson klassifiserte av Vigors ved Wikispecies

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Alfred Stieglitz** (1. januar 1864–13. juli 1946) var ein kjend amerikansk fotograf og gallerieigar.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Stieglitz var fødd i Hoboken i New Jersey, og voks opp i New York. Han var den eldste sonen av dei fem barna til den tysk-jødiske innvandraren Edward Stieglitz (1833–1909) og kona hans Hedwig Ann Werner (1845–1922). Faren var løytnant i Union Army, og arbeidde som ullhandlar.

Han studerte fotografi i Berlin, men etter eit dødsfall i familien måtte han venda tilbake til USA. Allereie i tida si i Europa hadde han byrja å gjera seg merka. 

### Karriere i USA

Etter at han hadde flytta tilbake til New York var Stieglitz både medlem og leiar i fleire fotoklubbar og redaktør i ulike fotografiske blad. 

Eit av dei best kjente fotografia hans er «The Steerage» frå 1907, der ein ser klasseforskjellane på dekket av eit transatlantisk dampskip. 

### Modernismen

Stieglitz opna òg eit galleri på Manhattan som han kalla «291». Her stilte han ut både måleri og fotografi. Han var ein av dei fyrste i New York som stilte ut europeisk fotografi. Han introduserte òg publikum i New York for europeiske målarar, afrikansk kunst og amerikanske modernistiske målarar som Georgia O'Keeffe, som han var gift med. Dei budde saman nokre månader i året, men til vanleg budde han i New York og ho i New Mexico.

Galleri
-------

* The Hand of Man (1902)*The Hand of Man* (1902)
* The Steerage (1907)*The Steerage* (1907)
* Dorothy True (1921)*Dorothy True* (1921)
* From My Window at An American Place, North (1931)*From My Window at An American Place, North* (1931)
* Georgia O'Keeffe—Hands and Horse Skull (1931)*Georgia O'Keeffe—Hands and Horse Skull* (1931)
* Margaret Prosser's Clasped Hands in Lap (1933)*Margaret Prosser's Clasped Hands in Lap* (1933)

Kjelder
-------

1. ↑  *Alfred Stieglitz. Camera Work. The Complete Photographs 1903–1917*. Taschen TMC Art. 1997. s. 8.

* *Denne artikkelen bygger på «Alfred Stieglitz» frå Wikipedia på engelsk, den 17. august 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Ekaterini Stefanidi** (fødd 4. februar 1990) er ein gresk stavhoppar frå Aten som vann EM-gull og OL-gull i øvinga i 2016 og VM-gull i 2017.

Aktiv
-----

Stefanídi kom i 2011 på sølvplassen i stavtevlinga då U23-EM fann stad i tsjekkiske Ostrava, og fekk bronsen i universiaden i kinesiske Shenzhen, der ho forbetra den personlege rekorden til 4,45 m. Same høgda nådde ho då i OL-året 2012 vart nordamerikansk collegemeister (NCAA). Nokre veker før OL-tevlinga i London svinga ho seg over 4,51 i Livermore i California, men under sommarleikane mislukkast ho heilt.

Etter ein noko skadeplaga 2013-sesong, forbetra Stefanídi den personlege rekorden fire gongar, sist til 4,71 m og tangering av den greske stavrekorden, ei veke før europameisterskapen i Zürich. I finalen i Zürich var ho ein av tre deltakarar som stoppa på 4,60 m, men sidan ho tok høgda i andre forsøk, og dei hine to fyrst i tredje forsøk, leia ho tevlinga åleine då russiske Anzjelika Sidorova gjorde seg klar til sitt tredje hopp på 4,65 m. Sidorova fekk klaff og tok gullmedaljen, Stefanídi fekk sølvet.

Vinteren 2015 tok Stefanídi seg over 4,77 m innadørs og ganske nøyaktig eitt år seinare klarte ho 4,90 m i New York City. Den 8. juni 2016 sette ho gresk rekord med 4,86 m i Aten. Ein månad seinare vart ho i Amsterdam europameister og sette meisterskapsrekord med eit hopp på 4,81 m.

Medaljevinnarane i stavhopp under EM 2016, frå venstre Lisa Ryzih, Stefanídi og Angelica Bengtsson
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2012 i Helsinki: Nr 12 (4,40 m i kvalifiseringa)
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (nr 24 – 4,25 m)
* EM 2014 i Zürich: Sølvmedalje – 4,60 m, bakom Anzjelika Sidorova (4,65 m)
* VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (nr 15 – 4,45 m)
* EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 4,81 m, framom Lisa Ryzih (4,70 m)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje – 4,85 m, framom Sandi Morris (4,85 m)
* VM 2017 i London: Gullmedalje – 4,91 m, framom Sandi Morris (4,75 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ekateríni Stefanídi» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2016.*
* *Denne artikkelen bygger på «Ekateríni Stefanídi» frå Wikipedia på tysk, den 13. juli 2016.*

* «Aikaterini Stefanidi» (på engelsk). Olympedia. Henta 10. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Angelica Therese Bengtsson** (fødd 8. juli 1993) er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar som vann bronsemedaljen i stavhopp under EM i friidrett 2016.

Bengtsson sigra i stavhopp ved junior-verdsmeisterskapen 2010 i Moncton og i 2012 i Barcelona. Året i mellom dei to sigrane sette ho junior-verdsrekord med 4,63 meter. Frå og med 2014 var ho jamt med i kampen om medalje i dei store meisterskapane. Etter å ha vorte nummer 5 i Friidretts-EM 2014, sette ho svensk rekord med 4,70 m og kom på delt fjerdeplass under VM i friidrett 2015 i Beijing. Sommaren 2016 vart ho nummer 3 i EM-finalen i Amsterdam med årsbeste 4,65 m. Derimot lukkast ho ikkje kvalifisere seg til OL-finalen i Rio de Janeiro. Ho kom på tiandeplass i verdsmeisterskapen 2017 og sjetteplass i EM i friidrett 2018. Året 2019 var Bengtsson i sitt livs beste form. Ved eit innandørs-stemne i Clermont-Ferrand den 24. februar forbetra ho den svenske rekorden til 4,81 meter. Sju månader seinare gjekk ho over 4,80 m i VM-finalen i Doha, vart likevel ikkje betre enn nummer 6. I Tokyo-OL 2021 enda ho på 13. plass.

Bengtsson var svensk meister i stavhopp i 2012, 2014-16 og 2018-20.

Kjelder
-------

* Angelica BENGTSSON | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Angelica Bengtsson» frå Wikipedia på engelsk, den 17. august 2023.*
**Telenor** (OSE: TEL) er eit norsk teleselskap, som vart skipa i 1855 som det statseigde Telegrafverket. Selskapet er i dag eit delprivatisert aksjeselskap med sjølvstendig forretningsverksemd innan mobiltelefontenester, fastnett for telefoni, breiband og internett, vidare TV-tenester via kabel, satellitt, fiber og kystradio i Noreg. Telenor har vore Noregs klart nest største konsern sidan fusjonen mellom Statoil og oljedivisjonen til Norsk Hydro. 

Telenor har i alt kring 33 000 tilsette i 13 land utanom Russland og Ukraina, derav ca. 4 400 i Noreg. Dette inkluderer ikkje dei tilsette i VimpelCom, der Telenor er største eigar. Etter Akers sal av Aker Yards er Telenor Noregs største konsern målt etter sysselsetting. Statens eigardel i Telenor er 54 % gjennom Nærings- og handelsdepartementet, og 4 % gjennom *Statens pensjonsfond – Innland* (tidlegare Folketrygdfondet). Konsernsjefen i selskapet er Sigve Brekke.

Namnet «Telenor» vart innført i 1995, og avløyste «Televerket» (1969–2005), tidlegare «Telegrafverket» og «Telegrafvesenet».

Historie
--------

Telenor vart opphavleg stifta i 1855 som Telegrafverket, som opphavleg hadde oppgåva å knyte landsdelane saman ved telegraflinjer. Selskapet skifta namn til Televerket i 1969 og til Telenor i 1994, då verksemda vart omdanna til eit statleg aksjeselskap. Telenor hadde fram til 1998 monopol på teletenester til private kundar i Noreg. I desember 2000 vart Telenor børsnotert. Jon Fredrik Baksaas overtok stillinga som konsernsjef etter Tormod Hermansen 21. juni 2002.

Marknadsverdi
-------------

22. mai 2006 hadde Telenor ein marknadsverdi på 125 milliardar kroner. Aksjar i selskapet vert handla på Oslo Børs under tickeren TEL.

Kjelder
-------

1. ↑  ; vitjingsdato: 17. januar 2020.

* «Telenor ASA» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Denne artikkelen bygger på «Telenor» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mai 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Telenorkonsernets nettsider
* Telenor Norges nettsider

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* BR orgnr

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå avisa Orientering.* 
Markeringa av ein post i ein skog i Tsjekkia.
**Orientering** er ei idrettsgrein som går ut på å springa, gå, sykla eller gå på ski i ulendt terreng, og orientera seg ved hjelp av kart og kompass. I eit orienteringsløp er det viktig å koma seg i mål fortast råd etter å ha vore innom markerte punkt i terrenget, såkalla postar. Orienteringsløparar skal finna kontrollpunkta, postane, i ei viss rekkefølgje, men skal sjølv fritt velja løypa si. I tillegg til å vera i god form er det altså viktig å kunne lesa kart og å planleggja den raskaste og minst energikrevjande løypa.

Meir hobbyprega orientering kan gå ut på å samla orienteringsmål, postar, i ro og mak. Dette kallast turorientering, og er ofte organisert som ein turkonkurranse. 

Idrettsforma oppstod i Skandinavia på 1800-talet, som ein måte å trena soldatar på. Ho blei først ein konkurranseidrett i Sverige i 1919. Utviklinga av meir nøyaktige kompass i 1930-åra gjorde orientering meir populær, og den første noregsmeisterskapen blei arrangert i 1937. Norges Orienteringsforbund blei stifta 2. oktober 1945. 

Idretten er blitt populær i Noreg, og er ein av sommarsportane der det norske landslaget har teke mange VM-medaljar. Rundt 30 000 nordmenn driv aktivt med orientering.

Kjelder
-------

1. ↑  *naturtips.tbt.no*, arkivert frå originalen 5. mars 2005, henta 24. januar 2005

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turorientering Arkivert 2017-07-19 ved Wayback Machine.
Tyske soldatar ved ein luftvernskanon i Noreg eller Finland under andre verdskrigen.Foto: Bruno Plenik

Stormer HVM luftvernvogn
**Luftvern** er tiltak til vern mot truslar ført fram gjennom lufta. Luftvern er ofte ei våpenart i ein forsvarsgrein (som regel hæren eller flyvåpenet) eller ei separat forsvarsgrein.

Luftvern hadde sin byrjing under første verdskrigen i form av kanonar på bakken brukt mot fly. Under andre verdskrigen tok ein òg i bruk rakettar og flaktårn. I dagens luftvern nyttast styrte rakettar, altså luftvernsmissil, i større og større utstrekking. I tradisjonell forstand har luftvern verna mot luftåtak i form av flymaskinar eller helikopter, men i dagens fortolkning og kapasitetar omfattar det eit vidare spekter truslar, som taktisk ballistiske missil, kryssarmissil og umanna luftfarkostar (dronar). Sjå NASAMS for nærare forklaring.

I ein vidare definisjon omfattar òg luftvernsomgrepet fly og luftovervakingssystem (kontroll- og varslingsstasjonar), i tillegg til bakkebasert luftvernartilleri, men då vil begripe «integrert luftforsvar» vera meir dekkande.

Sjå òg
------

* NASAMS
* NASAMS II

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Luftvern» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juni 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* Luftforsvaret sitt fagutdanning luftvern
|  |
| --- |
| **RS 10 «Christiania»** |
| *Brest 2012* |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Leverandør:**  | Carl Arnold |
| **Verft:**  | Christiania Baatbyggeri |
| **Konstruktør:**  | Colin Archer |
| **Byggjeår:**  | 1896 |
| **Byggjepris:**  | 9314,37 kroner |
| **Oppkalla etter:**  | Christiania |
| **Finansiering:**  | Tivolimarked på Akershus |
|  |  |
| **Eigenskapar** |
|  |  |
|  |  |
| **Lengde:**  | 14,12 meter |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Mannskap:**  | 4 |
| **Navigasjon og kommunikasjon** |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Statistikk** |
| **Sett inn i teneste:**  | 1896 |
| **Ut av teneste:**  | 1932 |
| **Menneskeliv berga:**  | 257 |
|  |  |
| **Fartøy assistert:**  | 2901 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |

**RS 10 «Christiania»** er ei tidlegare redningsskøyte om vart bygd for Redningsselskapet av Carl Arnold ved Christiania Baatbyggeri i 1896. Ho vart bygd etter Colin Archer sin teikningar til Colin Archer-typen. Ho var bygd i furu og eik og er 14,10 meter lang. Skøyta vart finansiert vart finansiert gjennom pengar innsamla på tivolimarknad på Akershus festning i Christiania. Ho kosta kroner 9314,37.

Medan ho var i drift for Redningsselskapet var skøyta stort sett stasjonert i Finnmark. Ho redda 257 menneske frå ein sikker daude. 2901 fartøy vart berga eller fekk assistanse. Mannskapet på RS «Christiania» vart heidra med Emile Robins belønning for kryssingssesongen 1903–1904.

I 1932 vart «Christiania» seld til los Wollan i Kristiansund. Under krigen vart ho rekvirert av tyske styresmakter. Ho vart ombygd til fraktefartøy og fekk nytt namn. Frå 1977 har ho vore eigd av familien Petersen i Asker.

9. september 1997 sokk «Christiania» utanfor Mandal. Dei som var ombord vart redda. Skøyta vart attfunnen ved hjelp av fjernstyrt miniubåt (ROV). Ho låg då på 497 meters djupn i Norskerenna. I mai 1998 vart ho heva og transportert til Brevik for reparasjon. Årsaka til havariet var at botnstokken under masta hadde vorte skøytt under bygging, og ikkje laga av heilvaksen stokk slik Colin Archer sine byggespesifikasjonar gjekk ut på. «Christiania» vart sjøsett etter reparasjonen i mai 2000.

Kjelder
-------

* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
**Colt Crag-reservoaret** er eit relativt grunt reservoar i Northumberland i England ved A68-vegen. Det ligg 14 km nord for Corbridge.

Historie
--------

Reservoaret vart bygt på slutten av 1800-talet for Newcastle og Gateshead Water Company. Reservoaret er ei rekkje reservoar langs A68 knytt saman av tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjelde for Newcastle upon Tyne, Gateshead og områda rundt.

Plante- og dyreliv
------------------

Rundt det meste av reservoaret er det gamle barskogplantasjar, men det finst òg bjørk og bøk her.

Toppdykkarar hekkar ved reservoaret og det er ein koloni på 20-30 taksvale som kjem attende år etter år. I tillegg finn ein gjøk, heipiplerke, buskskvett og steinskvett.

Det er grevling i området om sommaren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Colt Crag Reservoir» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  «NWA Reservoars». 2006-2009. Henta 30. mars 2010. [*daud lenkje*]
**Tambukansjøen** (russisk Тамбукан) er ein innsjø med bitter-salt vatn i Nord-Kaukasus i Stavropol kraj og Karatsjajevo-Tsjerkessia i Russland, om lag 8 km frå Pjatigorsk. Innsjøen har eit areal på 1,87 kvadratkilometer og eit djup som varierer frå 1,5 til 3,1 meter. Om lag ein to tredjedelar av innsjøen ligg i Karatsjajevo-Tsjerkessia. Botn av innsjøen er eit tjukt gjørmelag, og gjørma har sidan 1886 vore nytta til gjørmebehandling i institusjonar i Jessentuki og andre terapeutiske gjørmebad i regionen. Desse gjørmebada har vorte nytta av kjende personar som Fjoodor Tsjaliapin, Anton Tsjekhov og Leo Tolstoj.

Historie
--------

I 1395 tok krigsherren Timur eit bad i Tambukansjøen. Den kabardiske fyrsten Murazarbek Tambiev slo den krim-tyrkiske hæren nær innsjøen i 1709. Ordet *Tambukan* kjem frå det tyrkiske ordet *Tambu qanı* og tyder «Tambiev sitt blod» eller «Tambiev sitt asyl».

I 1717 sende Peter den store lækjaren sin Sjober på ein ekspedisjon til Tambukan for å hente medisinsk vatn og gjørme.

Den første vitskaplege skildringa av Tambukansjøen vart gjort av Guldenschtedt i 1773.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tambukan Lake» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Tsjeko** er ein liten innsjø i Sibir, nær elva Podkamennaja Tunguska. Han er 708 meter lang, 364 meter brei og om lag 50 meter djup.

Forskarar har spekulert i om Tsjeko vart danna under Tunguskahendinga, ein eksplosjon 30. juni 1908 som øydela meir enn 2 000 km² sibirsk taiga. Ei undersøking i 1961 viste at innsjøen var minst 5000 år gammal, basert på metertjukke avleiringar på botn av innsjøen,, men nyare forsking har tyda på at berre ein meter med sediment på botn av ein innsjø med «normal innsjøsedimentering» indikerer ein mykje yngre innsjø på om lag 100 år. Lodding av innsjøbotn har støtta denne hyoptesen og viste ei konisk form på innsjøbotn, som ein ofte ser for nedslagskrater. Innsjøen strekker seg òg mot episenteret av Tunguskaeksplosjonen, om lag 7 km lenger borte. 
Magnetiske målingar indikerer òg ein mogeleg meterstor steinblokk på botn av det djupaste punktet i innsjøen, som kan vere ein bit av kollisjonslekamen. Forskarar ved Universitetet i Bologna skal utforske lekamen, 10 meter under innsjøbotn, i 2009.

Gareth Collins og Phil Bland frå Imperial College i London viser derimot til at fleire av trea rundt innsjøen er eldre enn 100 år og tyder på at innsjøen derfor ikkje kan ha vorte danna av eit nedslag i 1908.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Cheko» frå Wikipedia på engelsk, den 16. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  L. Gasperini; et al. (2001). «Geophysical/sedimentological study of a lake close to the epicenter of the great 1908 Siberian (Tunguska) Explosion» (PDF). *NGF Abstracts and Proceedings* (1): 29–30. Henta 16. august 2008.  CS1 maint: Explicit use of et al. (link)
2. ↑  K.P. Florenskij (1963). «Preliminary results from the 1961 combined Tunguska meteorite expedition». *Meteoritica* **23**: 3–29. Henta 16. august 2008.
3. ↑  L. Gasperini; et al. (april 2008). «Reply - Lake Cheko and the Tunguska Event: impact or non-impact?». *Terra Nova* **20** (2): 169–172. doi:10.1111/j.1365-3121.2008.00792.x. Henta 16. august 2008.  CS1 maint: Explicit use of et al. (link)
4. 1 2  L. Gasperini et. al. (juni 2008). «The Tunguska Mystery». *Scientific American*: 80–86. Henta 16. august 2008.
5. 1 2  Paul Rincon. «Fire in the sky: Tunguska at 100». BBC News. Henta 16. august 2008.
**National Academy of Sciences** (**NAS**) er eit amerikansk vitskapsakademi. Medlemmar arbeider *pro bono* som «rådgjevarar for nasjonen innan vitskap, ingeniørvitskap og medisin.»

NAS vart grunnlagt av president Abraham Lincoln i 1863 under Den amerikanske borgarkrigen for å «etterforske, undersøke og rapportere innan vitskap eller kunst».

Akademiet har ei særs sterk rolle i det amerikanske samfunnet, og utfører forsking på direkte bestilling både frå Det kvite huset og frå andre offentlege institusjonar og avdelingar. NAS består (2006) av om lag 2000 medlemmer og 350 utanlandske samarbeidspartnarar («*foreign associates*»). Av dei sistnemnde er 200 nobelprismottakarar. Tidsskriftet *Proceedings of the National Academy of Sciences* (PNAS) er det offisielle tidsskriftet til akademiet.

Nordmenn som er valde inn som *foreign associate* i NAS er Per Andersen (1994), Agnar Sandmo (2009) og Johan P. Olsen (2011). Tidlegare medlemmmar er mellom andre meteorologen Vilhelm Bjerknes, matematikaren Sophus Lie, oseanografen Bjørn Helland-Hansen, oseanografen Harald Ulrik Sverdrup og statsvitaren Stein Rokkan.

Akademiet deler blant anna ut Charles Doolittle Walcott-medaljen for å stimulere forsking om liv og historie i tidsperiodane prekambrium og kambrium.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «National Academy of Sciences» frå Wikipedia på bokmål, den 2. april 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Historien om NAS
2. ↑  Ledelsen i NAS

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **National Academy of Sciences**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Genesaretbåten**, og kalla **Jesusbåten**, er ein drygt åtte meter lang fiskebåt som i 1986 vart funnen på stranda av Genesaretsjøen i Israel.

I 1986 var vasstanden uvanleg låg i Genesaretsjøen, og då oppdaga to brør frå kibbutzen Ginosar, eit to tusen år gammalt båtvrak, som tidlegare låg innkapsla i botnleira ved den nordvestre kyst av innsjøen. 

Trevirket i båten er med karbon 14-metoden vorte datert til perioden år 120 f.Kr.-år 40 e.Kr. Båten var i såpass god stand på grunn av dei oksygenfattige forholda på sjøbotnen.

Oppbygging
----------

Samansetting av bordgangar ved hjelp av hol og naglar

KartPlasseringa av Genesaretbåten i dag.
Båten er bygd vedhjelp av ein skalbyggingsteknikk som gir ei glattt bordkledning. Borda har først vorte samanføya med ein tapp- og tappholteknikk. I overkant av eit bord har det vorte hogge ut eit tapphol. Eit tilsvarande hol vart laga i bordet over. Det vart sett inn ei brikke som passa i båe hola. Denne brikka vart så låst av dimlingar. På denne måten vart huda (skalet) oppbygd i båten sin fasong. Sa vart forsterkande og avstivande innved sett inn.

Dette samanføyingsprinsipper svært gammalt. Det er brukt i Khufu-skipet, begravelsesskip for farao Keops som døydde i 2566 f.Kr. Her har tappane vorte limte.

Båten er bygd hovudsakleg av sedertre. I skroget finn ein ti treslag, noko som kan tyde på dårleg tilgang på materialar, eller at han vart bygd av overskotsmaterialar. Han er flatbotna og kunne roast av fire roarar. Det er spor etter mast. I båten fann ein mellom anna ei oljelampe, ei kokegryte, spikar og krokar. 

Båten er utstilt på *Yigal Allon Museum and Educational Center* i kibbutzen Ginosar.

Galleri
-------

* Yigal Allon Museum and Educational Center, GinosarYigal Allon Museum and Educational Center, Ginosar
* Båten er utstilt på Yigal Allon Museum and Educational Center i kibbutzen Ginosar.Båten er utstilt på Yigal Allon Museum and Educational Center i kibbutzen Ginosar.
* Vitjande som ser båten.Vitjande som ser båten.
* Oversikt over ulikt trevirke i båten i Yigal Allon MuseumOversikt over ulikt trevirke i båten i Yigal Allon Museum
* Del av den 2000 år gamle båten. Øvst ser vi uthogde hol for naglebrikkene.Del av den 2000 år gamle båten. Øvst ser vi uthogde hol for naglebrikkene.

Kjelder
-------

1. ↑  Shelley Wachamann med flere (1988): *An Ancient Boat Discovered in the Sea of Galilee*, Israel Antiquities Authority, Jerusalem 1988, referert til i artikkelen Ginosar, lest 11. oktober 2020
2. ↑   Tom Rasmussen (2008). «Kravellteknikkens vei til Norge». I Torstein Arisholm; Morten Hesthammer; Åsmund Kristiansen; Tom Rasmussen. *Kravellbygging i Norge, Historie, teknikk, utvikling*. Hardanger Fartøyvernsenter. Norsk Sjøfartsmuseum. s. 9. ISBN 978-82-91828- 02-2.

* *Sea of Galilee Boat (Jesus Boat)* på www.madainproject.com, lest 11. oktober 2020

---

* *Denne artikkelen bygger på «Genesaretbåten» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2023.*
**Pascal Behrenbruch** (fødd 19. januar 1985) er ein tysk tidlegare mangekjempar frå  Offenbach am Main. Han vart i 2012 europameister i tikamp.

Behrenbruch forbetra sin personlege rekord med 10 poeng og kom på femteplass i tikampen i EM i friidrett 2006 med 8 209 poeng. I 2007 forbetra han seg til 8 239 då han vart han nummer 2 i U23-EM i Debrecen. Under meistermøtet i Götzis 31. mai 2009 vart han tredjemann med 8 374 poeng. Ved verdsmeisterskapen 2009 i Berlin auka han sitt personbeste til 8 439 poeng og vart nummer 6. I det neste VM i friidrett, i Doha i 2011, enda Behrenbruch på sjuandeplassen i tikampen.

Høgdepunktet for Behrenbruch då han i EM i friidrett 2012 i Helsinki presterte livsbeste 8 558 poeng og vann gullmedaljen, 237 fleire poeng meir enn sølvmedaljør Oleksij Kasjanov. Under Sommar-OL i London same sommaren måtte han med 8 126 poeng nøye seg med ein tiandeplass. Året etter vart han nummer 11 i Moskva-VM med 8 316 poeng. Sidan makta han ikkje nå sitt toppnivå i mangekampane.

Kjelder
-------

* Pascal BEHRENBRUCH | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Pascal Behrenbruch» frå Wikipedia på tysk, den 20. august 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Europarørsla** er ei europeisk rørsle som arbeider for å fremja demokrati, fridom, fred, kulturforståing og sosial utjamning gjennom tettare europeisk integrering. Rørsla har hovudkontor i Brüssel.

Historie
--------

Det gamle flagget til europarørsla.
**Commiteen for den Europeiske Einingsrørsla**, som hadde som føremål å samordna politisk og økonomisk integrering i Europa i etterkrigstida vart stifta på Haagkonferansen, der rundt 800 europeiske delagatar, pluss observatørar frå Canada og USA var samla 7.–11. mai 1948. Rørsla femna vidt og samla støtte frå heile det politiske spekteret. Statsleiarar som Konrad Adenauer, Winston Churchill, Harold Macmillan, François Mitterrand, Paul-Henry Spaak, Albert Coppé og Altiero Spinelli deltok på konferansen. Haagkonferansen kan sjåast på som starten på den den europeiske unionen.

25. oktober 1948 skifta rørsla namn til **Europarørsla (Mouvement européen)**. Duncan Sandys vart vald til president og Léon Blum, Winston Churchill, Alcide De Gasperi og Paul-Henri Spaak vart «ærespresidentar». I dag er Pat Cox president. Han var tidlegare president for Europaparlamentet og tok over etter José María Gil-Robles i 2006

Eit viktig resultat av arbeidet til Europarørsla var stiftinga av Europarådet i mai 1949. Europa-colleget vart òg stifta i 1949. På 50-talet arbeidde rørsla med å skipa nettverk og stifta diskusjonsgrupper både i aust- og vest-Europa. Rørsla var òg ein av pådrivarane for opprettinga av Europaparlamentet og for Maastricht-traktaten.

Den norske greina
-----------------

Den norske greina vart stifta 30. mai 1949. Rørsla arbeider for at Noreg skal verta medlem av EU og stortingsrepresentant Svein Roald Hansen (Ap) er leiar for den norske greina av Europarørsla og Grete Berget er generalsekretær. Rørsla samarbeider tett med Europeisk Ungdom.

Tillitsvalde
------------

Presidentar i Europarørsla

| Namn | Tidsrom |
| --- | --- |
| Jo Leinen | 2011 til i dag |
| Pat Cox | 2005–2011 |
| José María Gil-Robles | 1999–2005 |
| Mario Soares | 1997–1999 |
| Valéry Giscard d'Estaing | 1989–1997 |
| Enrique Barón Crespo | 1987–1989 |
| Giuseppe Petrilli | 1981–1987 |
| Georges Berthoin | 1978–1981 |
| Jean Rey | 1974–1978 |
| Walter Hallstein | 1968–1974 |
| Maurice Faure | 1961–1968 |
| Robert Schuman | 1955–1961 |
| Paul-Henri Spaak | 1950–1955 |
| Duncan Sandys | 1948–1950 |

Sjå òg
------

* Ja til EF
* Europeisk Ungdom
* Nei til EU
* Ungdom mot EU

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Europarørsla**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |