recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 75°24′S 163°30′E﻿

**Drygalski istunge**, **Drygalskibarrieren** eller **Drygalski bretunge** er ein isbre i Antarktis på Scott Coast, nord i McMurdo Sound i Ross Dependency i Antarktis, 240 km nord for Ross Island. bretunga er stabil og strekkjer seg 70 km ut i sjøen frå Davidbreen, og når sjøen frå ein dal i Prince Albert Mountains i Victoria Land. Drygalski istunge er frå 14 til 24 km brei. 

Kaptein Robert Falcon Scott, leiaren for Discovery-ekspedisjonen (BrNAE) (1901-1904), oppdaga Drygalski istunge i januar 1902 and namngav han etter professor Erich von Drygalski, som då samstundes var i Antarktis med ein tysk ekspedisjon. Drygalski istunge vart det vanlege namnet før det vart vanlege å gje bretunga og isbreen han høyrer til same namnet. Sjølv om dette er ei bretunge vart namnet istunge nytta i namnet for å hindre fleirtydigheit. 

Ein trur Drygalski istunge er minst 4 000 år gammal.

Mars-april 2005, trefte eit 3000 kvadratkilometer stort isfjell kalla B-15A istunga og braut han i to bitar, kvar med ei flate på kring 70 kvadratkilometer. Dette isfjellet var ein rest av Isfjell B-15, som kalva frå Rossisen i 2000. Forskarar vart uroa fordi fleire pingvinkoloniar vart isolerte frå det opne havet av dei to store ismassane. Mot slutten av mars 2006 kom eit anna isfjell frå Rossbarrieren, kalla C-16, og trefte istunga, som braut sundt enno eit stykke (meir enn 100 kvadratkilometer).

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis
* Erebus istunge
* McMurdo Sound

Bakgrunnsstoff
--------------

* Envisat: Antarktis B-15A isfjell monitoring in Rosshavet[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 32°25′30″N 45°51′0″E﻿

**Gharrafkanalen**, **Shaṭṭ al-Ḥayy** (arabisk شط الحي), òg kalla **Shaṭṭ al-Gharrāf** (arabisk شط الغرّاف) eller **Haielva**, er ein gammal kanal i Irak mellom Tigris ved Kut al Amara og Eufrat aust for Nasiryah.

Historie
--------

Sidan ei osmansk stilling låg langs kanalen, var staden åstad for harde kampar under fyrste verdskrigen under kringsetjinga av Kut (desember 1915 til april 1916). Tyrkarane kringsette general Townsend sine britiske styrkar som okkuperte Kut. Shatt al-Hayy vart utpeikt av den osmanske hæren som utgangspunkt for kringsetjinga. Tyrkarane gjekk til åtak mot ein britisk styrke general Booking ved Al-Gharrafkanalen den 7. februar 1916 Slaget ved Hanna fann stad i nærleiken i januar 1916 då tyrkarane slo attende eit britisk åtak. Slaget ved Dujaila fann òg stad like nær aust for Al-Gharraf i mars 1916 med liknande resultat. Desse slaga mellom styrkane til Det osmanske riket (Tyrkia) og ei i Det britiske imperiet (mellom andre mange indiske soldatar). I begge desse slaga prøvde engelsk-indiske styrkar å kome dei britiske styrkane i byen Kut til hjelp. Ei av årsakene til at britane valde å forsvare Kut var at kanalen var ei mogeleg rute til å transportere troppar mellom Tigris og Eufrat. Innan 20. mai 1916 hadde britane okkupert høgrebreidda (den sørlege breidda) av Tigris, så langt vest som til Al-Gharraf, og drive bort alle tyrkiske styrkar, men hadde enno ikkje erobra. Dei klarte å krysse over til andre sida den 13. desember 1916. Tyrkarane vart evakuerte frå Kut 24. februar 1917.

Mellom 1934 og 1939 vart Kutdammen bygd i Tigris for å kontrollere vassnivået i elva og gje ei konstant vassføring til Shatt al-Hayy.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gharraf Canal» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Editor, Digital. «7 February 1916 Arab forces on Shatt-el-Hai attacked General Booking». *www.westernfrontassociation.com*. Arkivert frå originalen 30. juni 2018. Henta 13. november 2017.
2. ↑  Hart, Liddell (1934). *History of the World War 1914-1918*. London: faber and faber. s. 208.
3. ↑  «On this day: 20 May 1916». *firstworldwar.com*. Henta 13. november 2017.
4. ↑  «firstworldwar.com On this day 13 December 1916». Henta 13. november 2017.
5. ↑  «On This Day - 24 February 1917». *firstworldwar.com*. Henta 13. november 2017.
Canon EOS 350D, eit av dei digitale spegelreflekskameraa til Canon.
**Canon** (offisielt japansk namn キヤノン) er eit japansk føretak som spesialiserer seg i produkt i bilde og optikk, blant anna kamera, kopieringsmaskinar og skrivarar. Hovudkontoret ligg i Tokyo.

Firmaet blei grunnlagt i 1933 med namnet 精機光学研究所 (*Seiki-kougaku-kenkyuujo* eller «Precision Optical Instruments Laboratory») av Yoshida Goro og svigerbroren Uchida Saburo, finansiert av Saburo sin nære venn Takeshi Mitarai. Grunnoppgåva var å utvikle kamera av god kvalitet. I juni 1934 slapp dei det fyrste kameraet sitt, *Kwanon*, døpt etter Guan Yin, miskunngudinna i buddhismen. Året etter endra dei til ein meir moderne versjon av namnet, *Canon*.

Canons fyrste kamera var klonar av Leicas «threadmount»-målsøkekamera. Dei fylgde nøye Leica-spesifikasjonane for «threadmount»-objektivet (M39) men la til eigne oppfinningar som ein kombinert søkar/målesøkar med justerbar forstørring. I byrjinga hadde ikkje Canon sin eigen fabrikk til optikk, men brukte objektiv produsert av Nikon. Men snart begynte dei likevel å lage sine eigne objektiv under merket *Serenar*. Desse er den dag i dag populære blant brukarar av Canon- og Leica-målsøkarkamera.

Canons hovudkonkurrentar er blant andre Nikon, Konica Minolta, Leica, Pentax, Olympus, Sony, Epson, Kodak og Hewlett-Packard.

Kjelder
-------

1. ↑  «The History of Canon», *Canon Global* (på engelsk), henta 26. september 2022

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* CiNii
* NDL

 |
**Hans Christen Mamen** (20. april 1919–14. oktober 2009) var ein norsk teolog, prost og lokalhistorikar, fødd og død i Asker kommune. Slektsnamnet hans skriv seg frå Mammen i noverande Viborg kommune på Jylland i Danmark.

Mamen var aktiv under siste verdskrig på ulike måtar. Under vinterkrigen i Finland var han i 1940 i arbeid som altmoglegmann ved ambulansetenesta til Norges Røde Kors. Han tok òg del i den norske motstandskampen. Då deportasjonen av norske jødar til tyske utryddingsleirar gjekk føre seg, var han grenselos som sytte for å berge mange norske jødar over grensa til Sverige. I 1944-45 var han kurer for *Den norske legasjon i Stockholm*.

Mamen vart cand.theol. ved universitetet i Lund i Sverige i 1944, og tok praktikum ved Menighetsfakultetet i 1946. Frå 1948 til 1969 var han sjukehusprest ved sjukehusa Dikemark sykehus og Vardåsen Sanatorium (som frå 1962 fekk namnet Vardåsen sykehus) på Dikemark i Asker kommune, sokneprest i Oppegård frå 1970 til 1978, og sokneprest i Ås og prost i Follo prosti 1978-1988. Dessutan underviste han ei tid i kristendomskunnskap ved Asker realskole og gymnas.

Mamen var representant for Kristeleg Folkeparti i Asker kommunestyre i 1948-51, og var ein av skiparane av Asker og Bærum Historielag. Han har var forfattar av teologiske skrift, og forfattar eller medforfattar av ei mengd lokalhistoriske bøker og artiklar.

Mamen mottok Akershus fylkes kulturpris i 1983, Asker kommunes kulturpris i 1995, og har for innsatsen i Noreg og Finland under siste verdskrigen fått Deltakarmedaljen og finske utmerkingar, og vorte æresborgar av staten Israel. I 2005 fekk han Kongens fortenestmedalje i sølv.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Hans Eleonardus Møller** (8. november 1804–12. juni 1867) var ein norsk kjøpmann, skipsreiar og stortingsmann frå Gjerpen i Telemark. Han var far til Hans Møller og svigerson til Jacob Aall.

Møller var son til ein skipsreiar og trelasthandlar i Porsgrunn. Etter han vart student i 1820 og tok andreeksamen i 1821, la han ut på ei utanlandsreise for å lære seg til kjøpmann. Sidan var han kjøpmann og skipsreiar i Porsgrunn. I 1837 fekk han stifta Langesundsfjordens assuranseforening, seinare kalla Den første norske assuranseforening, eit selskap han styrte til 1860. Han stifta då Det norske Lloyd, eit selskap han styrte til han døydde sju år seinare.

Møller var frå 1853 leiar av Porsgrunds Sjøforsikringsselskap og ein av stiftarane av Det norske Veritas. Han var også med å stifte Gjerpen sparebank og sat mange år i formannskapet i Gjerpen herad. Møller representerte Bratsberg amt på stortinga 1845, 1851 og 1857 og på Omframtstortinget 1858. I 1845 var han medlem i Kyrkjekomite nr 1, medan han både i 1851 og 1857 hadde sete i Næringskomite nr 1.

Han døydde i 1867 på gardseigedomen sin i Gjerpen, 62 år gammal.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
Grunnsteinen blir lagt i DDR til ein ny bygning for å markere byrjinga på femårsplanen første nyttårsdag 1951.
Ein **femårsplan** er ein plan som visar korleis landet skal utviklast økonomisk. Planane vart mykje brukt i Sovjetunionen og andre kommunistiske land, men har også vore i bruk i andre land. Å oppfylle planane før sin sluttdato er eit mål innfor byråkratiet.

Bruk
----

### Sovjetunionen

Sovjetiske femårsplanar vart innført av Josef Stalin i 1929. I alt var det 13 ulike femårsplanar. Gosplan hadde ansvaret for planlegginga av femårsplanar. Den fyrste femårsplanen hadde som mål å auke tungindustrien i landet. Tungindustrien som gruver, kraftverk og smelteverk auka kraftig, på kostnad av forbruksvarar. Konsekvensane var stor hungersnaud i landet. Den fyrste planen var ferdig på berre fire år.

### Kina

Folkerepublikken Kina tok i bruk sin første femårsplan i 1952, og har halde fram sidan.

### India

I India har ein nytta femårsplaner sidan 1951.

Sjå òg
------

* Fireårsplanen i Nazi-Tyskland

Kjelder
-------

1. ↑  «Outline of the Eleventh Five Year Plan». Arkivert frå originalen 24. august 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
**Yves Chauvin** (fødd 10. oktober 1930) er ein fransk kjemikar og nobelprisvinnar. Han er medlem av det franske akademiet for vitskap og æresdirektør for forsking ved *Institut français du pétrole* (IFP, det franske oljeinstituttet).

Nobelprisvinnarane i kjemi for 2005: Richard R. Schrock, Yves Chauvin og Robert H. Grubbs.

Nobelprisen  

Nobelprisen i kjemi  
2005

I 2005 blei han tildelt Nobelprisen i kjemi saman med Robert H. Grubbs og Richard R. Schrock for arbeid dei hadde gjort på 1970-talet med olefinmetatese. Chauvin har uttalt at han ikkje vil koma til overrekingsseremonien ettersom forskinga blei utført for over tretti år sidan og resultata blei oppnådde ved hjelp av vidare arbeid frå dei amerikanske kollegene hans.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Presentasjon ved det franske vitskapsakademiet Arkivert 2005-10-12 ved Wayback Machine. (fransk)
* Nobelpreisträger findet Auszeichnung peinlich (tysk, spiegel.de)
* (en) Recent works CNRS CPE-Lyon laboratory Arkivert 2005-10-13 ved Wayback Machine.
* (fr) Travaux recents au LCOMS CNRS CPE-Lyon Arkivert 2005-10-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**Yvette Winifred Williams** (5. april 1929–13. april 2019) var ein newzealandsk friidrettsutøvar frå Dunedin som i 1952 vart olympisk meister i lengdehopp.

Yvette Williams i 1954
Under samveldeleikane 1950 i Auckland vann Williams lengdehopp med 5,91 m. Året etter sette ho personleg rekord med 6,13 m, einast to kvinnelege lengdehopparar kunne den gongen vise til betre resultat i øvinga.

Sommaren 1952 landa ho i den fjerde omgangen av lengdetevlinga under dei olympiske leikane i Helsinki på 6,24 m, og tok over leiinga frå sovjetiske Aleksandra Tsjudina som hadde nådd 6,14 m i andre omgang. Ingen av dei to, som stod i ein klasse for seg i tevlinga, makta forbetre seg og det vart gull til Williams og sølv til Tsjudin. I sommarleikane deltok Williams også i øvingabe kulestøyt og diskoskasting, der ho vart høvesvis nummer 6 og 10.

I februar 1954 sette Williams i Gisborne verdsrekord i lengdehopp med 6,29 m, ein rekord som stod i 18 månader. Ved samveldeleikane 1954 i august i Vancouver vann Williams tre av tevlingane, både i lengdehopp, kulestøyt og diskoskast stod ho att som den klare einaren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yvette Williams» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juni 2018.*
*Skalden Femios kvad blant belarane*, John Flaxman.
**Femios** (på gammalgresk Φήμιος / *Phémios* etter φῆμις / *phêmis*, 'språk') er ein skald frå Homers Odysseen.

Som skald ved hoffet til Odyssevs, på Ithaka, dukkar han opp i den fyrste songen, under ein bankett organisert for belarane.

|  |  |
| --- | --- |
| «Desse i halli enn satt stille og høyrde paa skalden der um den motgang han kvad, som disi Pallas Atene lét Akaiarne røyne, daa heim der fór ifraa Troia.»

(omsett av Arne Garborg, «Odysseen», s.9, år 1918)  |  |

Som fortald i Odysseen:
«Men frå loftet sitt av den umtenkte Penelopeia, Ikaros-dotteri, vel kunde høyre skalden.» Penelopeia bad skalden om å stoppa denne songen som smertefullt minna henne om den fråverande ektemannen hennar. Telemakhos bad mora om å la Femios kvad. Trass alt, hevda han, har andre heltar enn Odyssevs kjent ulykker då dei fór heim ifrå Troja.

Skalden dukkar opp igjen i song XXII, der han blir kalla *Terpios-sonnen Femios*, under massakren på belarane. Med lyra si i handa bønnfall han Odyssevs om å skåna han, og hevda at han vart tvinga til å opptre føre belarane. Telemakhos kom han til unnsetning og Odyssevs lét han gå.

Kjender
-------

1. 1 2 3 4  Homer, nynorsk omsett av Arne Garborg (1918). *Odysseen*. Kristiania: H. Aschehoug & Co. (W. Nygaard). s. 13.
2. ↑  «Nasjonalbiblioteket», *www.nb.no*, henta 9. september 2022
3. ↑  «Nasjonalbiblioteket», *www.nb.no*, henta 9. september 2022

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Phémios» frå Wikipedia på fransk, den 7. september 2022.*
**Leif Vetlesen** (fødd 7. august 1921 i Kristiania, daud 18. mai 2003 i Oslo) var ein norsk sjømann, organisasjonsmann og forfattar. 

Faren var ingeniør, mora lærer, etter examen artium ved Oslo katedralskole drog 17 år gamle Vetlesen i 1939 til sjøs. Under andre verdskrigen segla Vetlesen på ei rekkje skip som underordna mannskap (der han avanserte til matros). Han vart politisk og organisatorisk aktiv og vart mot slutten av krigen redaksjonssekretær i Norsk Sjømannsforbund i London. Ved fredsslutt heldt fram han ved kontoret til forbundet i Oslo og engasjerte seg spesielt i saka om Nortraships Sjømannsfond, i opposisjon til linja til forbundsleiinga.

Vetlesen mista stillinga i forbundet, vart ekskludert og hadde gjennom åra ei rekkje organisatoriske stillingar for NKP. I 1950 vart han ekskludert i kjølvatnet av Furubotn-oppgjeret, men han vart teken til nåde igjen nokon år seinare. Etter den sovjetiske invasjonen av Ungarn i 1956 braut han med NKP og melde seg inn i Arbeidarpartiet, frå 1966 var han informasjonssjef i Norad. Saman med Thore Horve fekk Vetlesen mot slutten av 1960-åra reist saka om krigsseglarane og sørgd for at dei fekk ein «ex gratia» utbetaling. I 1982-1985 var han generalsekretær i Amnesty International i Noreg. 

Vetlesen mottok Krigsmedaljen og Kongens fortjenstmedalje i gull i 1997. Han var gift med Vesla Vetlesen.

Bibliografi
-----------

* *Oktober-eksplosjonen i NKP : årsaker og omstende i samband med sprengningen av Noregs kommunistiske parti i oktober 1949 (1980)* Ebok frå bokhylla.no
* *Reis ingen monumenter, kampen om Nortraships hemmelige fond* (1981) Ebok frå bokhylla.no)
* *Det norske fredskorps : fra Trollvannshytta til Afrika* (1987) Ebok frå bokhylla.no)
* *Med døden i kjølvatnet (av ein krigsseillers dagbok)* (1989) Ebok frå bokhylla.no)
* *Hard tørn : streiftog i en broket fortid* (1991) Ebok frå bokhylla.no)
* *Syv fortellinger fra Norges krig på havet* (1993) Ebok frå bokhylla.no)

Kjelder
-------

* «Leif Vetlesen», frå *Norsk biografisk leksikon*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Eit raus radikal»[*daud lenkje*], minneord om Vetlesen i avisa *Klassekampen* 21. mai 2003

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk krigsseglarregister
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Yvon Le Roux** (fødd 19. mars 1960) er ein fransk tidlegare fotballspelar frå Plouvorn som vart europameister med Frankrike i 1984 og tok VM-bronse to år etter. Han var ein sterk midtstoppar som i tida 1977-90 spelte på fem ulike franske klubblag.

### Klubbspel

Le Roux spelte på Stade Brest frå 1977 til -83. Dei neste seks åra gjorde han teneste i toårsbolkar på kvar av klubbane AS Monaco, FC Nantes og Olympique Marseille. Tida i Olympique Marseille avslutta han med å verte seriemeister og vinne cupfinalen 1989 mot sin tidlegare klubb Monaco. Han slutta som aktiv spelar våren 1990 etter ein sesong i Paris Saint-Germain.

### Landslagsspel

Le Roux landslagsdebuterte med å sende Frankrike i føringa då Jugoslavia sitt landslag var gjester på Parc de Princes i Paris 23. april 1983, ein kamp som enda med 4-0 til vertane. Sidan var han med då Frankrike vann europameisterskapen 1984 på same arenaen den 27. juni etter finalesiger 2-0 mot Spania, ein kamp der han vart utvist etter 84 minutts spel. Under verdsmeisterskapen 1986 spelte Le Roux einast i bronsefinalen mot Belgia, der Frankrike sikra seg medaljen med sluttsiffera 4-2. I hans nest siste landskamp, den 5. september 1989, spelte Noreg og Frankrike uavgjort 1-1 på Ullevaal stadion i Oslo framfor einast 8 564 tilskodarar. Ein månad seinare tok Le Roux på Parc de Princes på seg landslagsdrakta for 28. og siste gong, utan å ha kome skåringslista etter debutkampen.

### Merittar

* Europameister: 1984 for Frankrike
* VM-bronse: 1986 for Frankrike
* Fransk cupmeister: 1985 med AS Monaco og 1989 med Olympique Marseille
* Fransk seriemeister: 1989 med Olympique Marseille

Kjelder
-------

* eu-football

* *Denne artikkelen bygger på «Yvon Le Rouz» frå Wikipedia på tysk, den 12. juli 2018.*


| * v
* d
* e
Frankrike sitt landslag – EM i fotball 1984 (europameistrar) |
| --- |
| 
* 1 Bats
* 2 Amoros
* 3 Domergue
* 4 Bossis
* 5 Battiston
* 6 Fernández
* 7 Ferreri
* 8 Bravo
* 9 Genghini
* 10 Platini (lagkaptein)
* 11 Bellone
* 12 Giresse
* 13 Six
* 14 Tigana
* 15 Le Roux
* 16 Rocheteau
* 17 Lacombe
* 18 Tusseau
* 19 Bergeroo
* 20 Rust
* Landslagstrenar: Hidalgo

 | Flagget til Frankrike |
|  |


| * v
* d
* e
Frankrike sitt landslag – VM i fotball 1986 (bronsemedalje) |
| --- |
| 
* 1 Bats
* 2 Amoros
* 3 Ayache
* 4 Battiston
* 5 Bibard
* 6 Bossis
* 7 Le Roux
* 8 Tusseau
* 9 Fernández
* 10 Platini (kaptein)
* 11 Ferreri
* 12 Giresse
* 13 Genghini
* 14 Tigana
* 15 Vercruysse
* 16 Bellone
* 17 Papin
* 18 Rocheteau
* 19 Stopyra
* 20 Xuereb
* 21 Bergeroo
* 22 Rust
* Landslagstrenar: Michel

 | Flagget til Frankrike |
|  |
**Gunvald Engelstad** (10. mai 1900–18. september 1972) var ein arbeidsmann frå Øksendal på Nordmøre, stortingsrepresentant frå Nord-Trøndelag i tida 1945-65, vald for Arbeidarpartiet.

Engelstad var son til ein gardbrukar og smed. Etter han var ferdig med framhaldsskulen, arbeidde Engelstad på gard og gjekk 1915-16 i smedlære. Frå 1920 var han smed ved ulike anlegg. Ut på 1920-talet var han i arbeid i Nord-Trøndelag, der han så var reparatør ved Follafoss Tresliperi frå 1925 til -40 og smed i vegvesenet 1940-43.

Frå andre halvdel av 1920-åra var Engelstad formann i Verran-avdelinga av ]]Norsk Arbeidsmandsforbund]] og Norsk Papirindustriarbeiderforbund. Han var elles formann i Verran AUF 1928-33, Inntrøndelag AUF 1929-40 og Verran arbeiderparti 1931-34. Perioden 1938-40 var han landsstyremedlem i Arbeidernes Ungdomsfylking (AUF).

Engelstad var ordførar i Verran 1935-40. I 1943 vart han arrestert av den tyske okkupasjonsmakta, og sat fengsla på Falstad, Vollan og Grini fram til frigjeringa i mai 1945. Allereie under fangenskapet på Grini stod han sentralt i å gjenreise partiorganisasjonen i Trøndelags-fylka. Frå mai 1945 var han ordførar i Verran til det vart halde kommuneval hausten 1945.

Frå 1945 til -65 representerte Engelstad Arbeidarpartiet og Nord-Trøndelag på Stortinget. På Tinget var han med i Finans- og tollkomitéen dei fire fyrste sesjonane. Frå 1950 var han fast plassert i Skog-, vassdrags- og industrikomitéen til han forlet Stortinget i 1965. Engelstad var elles styremedlem i A/S Fosdalens Bergverk 1946–1970, dei siste 18 åra som nestformann.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
«**Lily of the West**» er ei tradisjonell irsk folkevise, mest kjend i dag som ei amerikansk folkevise. Den amerikanske versjonen handlar om ein mann som reiser til Louisville og forelskar seg i kvinna Mary, Flora eller Molly, som er Lily of the West (Vestens lilje). Han tek Mary i å vere utru mot han og i raseri knivstikk han mannen ho er med, og vert så fengsla. Trass i dette elskar han henne framleis. I den originale versjonen vitnar ho til forsvaret hans og han vert sleppt fri, men dei held ikkje fram forholdet. 

Songen er blitt spelt inn av The Chieftains med vokal av Mark Knopfler og i ein annan versjon med vokal av Rosanne Cash. Joan Baez spelte inn songen i 1961 på det andre albumet hennar. Bob Dylan, Bert Jansch, Josh Andrews, The Flash Girls, Caroline Groussain, Sheri Kling, Show of Hands, Peter, Paul and Mary (som «Flora»), Crooked Still, Dirty Linen, Branimir Štulić (på kroatisk kalla «Usne vrele višnje») og Pat Gubler har alle spelt songen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lily of the West» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Broadside ballad entitled 'Flora the Lily of the West'». *digital.nls.uk* (på engelsk). Henta 15. november 2018.
2. ↑  «Lily of the West». *The Library of Congress* (på engelsk). Henta 15. november 2018.
3. ↑  «Lily of the West - Song Information» (på engelsk). Henta 15. november 2018.
4. ↑  «Wolf Folklore Collection: Lily of the West». *web.lyon.edu*. Arkivert frå originalen 8. februar 2020. Henta 15. november 2018.
5. ↑  «Lily Of The West | The Official Bob Dylan Site». *www.bobdylan.com* (på engelsk). Henta 15. november 2018.
6. ↑  «Usne vrele višnje». Azra. Henta 4. juni 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *The Lily of the West*, noteark frå kring 1860
**Gunnuf Jakobsson Eiesland** (31. juli 1870–28. juli 1936) var ein norsk lærar, gardbrukar og stortingsrepresentant frå Fjotland i Vest-Agder.

Eiesland var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han skulevegen ei tid, han gjekk kurs både på amtsskulen og ein skule driven av seinare statsråd Lars Liestøl. Etter å ha gått ut frå seminaret i Kristiansand i 1892 var Eiesland 1893 konstituert styrar av amtsskulen i Gyland og 1894 lærar i Drangedal. Frå 1895 hadde han lærarpost i heimbygda, tok i 1907 også over farsgarden Eiesland.

Eiesland var medlem av heradsstyret frå 1908, ordførar frå 1912. Skulestyreformann i fleire år. Han møtte på Stortinget 10. februar 1913 som varamann for nyutnemnd statsråd Aasulv Bryggesaa, vald frå einmannskrinsen Lyngdal. Eiesland var då medlem av justiskomite nr 2. Frå 1916 hadde Eiesland fast stortingsplass til han døydde. I 1916-sesjonen var han medlem av vegkomiteen. Dei to neste sesjonane var han sekretær i skog- og vassdragskomiteen, og 1919-21 formann i same komite. I tida 1922-30 var han med i vegkomiteen, fyrst som nestformann til eit stykke inn i 1923-sesjonen, deretter var han formann i komiteen til 1927. Frå 1931 var han formann i den samanslegne veg- og jarnbanekomiteen, ein posisjon han hadde til han døydde sommaren 1936. Eiesland var president i Odelstinget frå 1928 til -36.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Stortingsbiografi Arkivert 2015-11-17 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 70°45′S 163°55′E﻿

**Lilliebreen** er ein stor isbre, kring 160 km lang og 16 km brei, mellom Bowers Mountains i vest og Concord og Anare Mountains i aust, som flyt til Ob Bay på kysten og dannar Lillie bretunge. Bretunga vart oppdaga under Terra Nova-ekspedisjonen i 1910-13, og kalla opp etter Dennis G. Lillie, ein biolog på «Terra Nova». Namnet Lillie har sidan vorte nytta om heile breen. Den nedre halvdelen av isbreen vart kartlagt av ANARE (Thala Dan), 1962, som utforska området og nytta flyfoto tekne av USN Operasjon Highjump, 1946-47. Heile breen vart kartlagt av USGS frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960-62.

**Lillie bretunge** er ei markant forlenging av Lilliebreen utover i Ob Bay. Han vart oppdaga under Terra Nova-ekspedisjonen i 1910-13 då «Terra Nova» utforska områda vest for Cape North i februar 1911. Han vart namngjeven av den britiske antarktisekspeidsjonen etter Dennis G. Lillie, ein biolog på «Terra Nova».

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Lilliebreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Andrew Howe** (fødd 12. mai 1985) er ein italiensk friidrettsutøvar som har tevla internasjonalt på 200 m og i lengdehopp. Han vann EM-gull i lengdehopp i 2006 og VM-sølv i same øvinga i 2007.

Aktiv
-----

Howe er fødd i Los Angeles i USA, flytta med mor si til Italia då han var fem år gammal. Han vart juniorverdsmeister i lengdehopp i Debrecen i 2001. Tre år seinare vart han i Grosseto verdsmeister for juniorar både i lengdehopp og på 200 m. I begge tevlingane stod han for framifrå prestasjonar, høvesvis 8,11 m i lengde og 20,28 sekundar på 200 m. Tida på 200 m gjer at han i 2014 framleis er på andreplass på den italienske statistikken over 200-meterløpar, etter Pietro Mennea med legendariske 19,72 sekundar.

I 2004 deltok Howe i dei olympiske leikane i Aten, der han vart slått ut i forsøksløpa på 200 meter. To år seinare vart han europameister i lengdehopp i Göteborg. I finalen hoppa han 8,20 meter, etter å ha nådd 8,33 meter i kvalifiseringa.

Ved innandørs-EM i 2007 låg Howe på fjerdeplass med 7,93 m etter fjerde omgang i finalen. I sitt femte forsøk hoppa han 8,30 meter. Dermed vann han ein suveren siger med 28 centimeters forsprang til toaren, Louis Tsatoumas frå Hellas.

Under verdsmeisterskapen 2007 i Osaka sette Howe i siste omgang ny italiensk rekord med 8,47 m. Hoppet såg ut til å sikre han gullmedaljen, men i det aller siste hoppet i tevlinga sikra Irving Saladino frå Panama seg sigeren med eit hopp på 8,57 m.

Etter å ha vore skadd i eit par sesongar var han tilbake på friidrettsbana i 2010. Han vart nummer fem i lengdetevlinga i EM 2010, på slutten av sesongen imponerte han då han vann 200 m på 20,30 sekundar i eit stemne i Milano.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 i Aten: Utslått på 200 m
* EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje i lengdehopp – 8,20 m, framom Greg Rutherford (8,13 m)
* VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje i lengdehopp – 8,47 m, bakom Irving Saladino (8,56 m)
* EM 2010 i Barcelona: Nr 5 – 8,12 m
Cangzhou (gul) i Hebei
Jarnløva i Cangzhou er frå 953
**Cangzhou** (forenkla kinesisk: 沧州; tradisjonell kinesisk: 滄州; pinyin: *Cāngzhōu*) er eit byprefektur i provinsen Hebei i Kina, ved Gulehavet. Prefekturet har eit areal på 13 419 km² og 7 134 053 innbyggjarar i 2010. 514 074 menneske budde i sjølve byen. Cangzhou grensar til provinsen Shandong i sør, og til byprovinsen Tianjin i nord.

Byprefekturet Cangzhou omfattar to distrikt (区 *qū*), fire byfylke (市 *shì*), ni fylke (县 *xiàn*) og eitt autonomt fylke.

### Historie

Cangzhou er kjend for ei gamal støypejarnsstatue som framstiller ei løve. Statuen vart laga i år 953, under Song-dynastiet.

### Næring

Administrasjonsbyen Cangzhou er sterkt industrialisert. Mykje av byprefekturet elles har store jordbruksområde, i Kina kjende for sine kinesiske jujubær og Ya-pærer. Også eit stort oljefelt ligg i prefekturet.

### Samferdsle

Snøggtoget på Beijing-Shanghai-ruta har stoppestad i Cangzhou. Også den viktige jarnbanelinja Jinghubana har stoppestad her.

Kinas riksveg 104 og Kinas riksveg 105 går begge gjennom Cangzhou. Dei tek til i Beijing, fører sørover og deler seg etter Dezhou. Riksvei 104 held fram til Jinan i Shandong, vidare til Xuzhou, Nanjing, Hangzhou og Wenzhou før han endar i Fuzhou, medan riksveg 105 fører til Jining i Shandong, Shangqiu, Jiujiang, Nanchang og Guangzhou og endar opp i Zhuhai. Også Kinas riksveg 307 passerer gjennom prefekturet. Han tek til i Qikou i Hebei og fører gjennom provinsane Shanxi og Shaanxi til Yinchuan i den autonome regionen Ningxia Hui.

Cangzhou har ei stor fiskerihamn og kolutskipingshamna Huanghua.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cangzhou» frå Wikipedia på bokmål, den 28. april 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Cangzhou» frå Wikipedia på engelsk, den 28. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* GeoNames

 |
**Arnold Bode** (20. desember 1900–3. oktober 1977) var ein tysk kunstmålar, arkitekt, formgjevar og kurator som er namngjeten for å ha skipa *documenta*, den store og internasjonalt viktige mønstringa av samtidskunst som går føre seg i Kassel i Tyskland kvart femte år.

Arnold Bode vart fødd i Kassel. I 1919 tok han til med studium i måleri og grafikk på akademiet i Kassel som elev av målarane Kurt Witte og Ewald Dülberg, og avla i 1924 den statlege eksamenen som teiknelærar. Han studerte i Berlin og Paris i 1925. Etter å ha vore engasjert i organiseringa av dei internasjonale utstillingane i Orangerie Kassel (1922, 1925 og 1927), flytta han i 1928 til Berlin, og arbeidde som kunstmålar og som lærar. Saman med si hustru, Marie Louise, kom han inn i krinsen av kunstnarar og forfattarar kring Bertolt Brecht og Teo Otto (Theo Otto). Men i 1933 vart han tvungen til å reise frå byen etter at dei nazistiske styresmaktene hadde nekta han å utøve yrket sitt under det forbodet mot *entarteten Kunst* («den degenererte kunsten») som rei Tyskland som ei mare i dei tidene.

I byrjinga av den andre verdskrigen vart Arnold Bode innkalla som soldat, men unngjekk aktiv soldatteneste ved å ta på seg oppdrag som målar og mellom anna utsmykke offisersheimar med veggmåleri. Han kunne flytte til Alsace i Aust-Frankrike, der kvardagen var friare, og fekk der høve til å vitje ymse kunstutstillingar, mellom anna utstillingar med kunst av Pablo Picasso. Tida i Alsace kom til å prege Arnold Bode mykje, og det var her han fekk ideane og la planane til *documenta*. 

I 1945 reise familien Bode attende til Kassel. Her skipa han i 1955 den fyrste *documenta*-utstillinga, som uventa vart ein stor suksess. Utstillinga gav eit breitt oversyn over kunsten i det 20. hundreåret, og utmerka seg ved at store areal vart teke i bruk for å kunne presentere verka på eit nytt vis. Arnold Bode var òg leiaren for dei tre neste documenta-utstillingane, som snøgt hadde etablert seg som ei viktige mønstring av internasjonal samtidskunst, og framleis har ei framifrå posisjon i kunstverda, omtala som «museum på 100 dagar».

Arnold Bode fekk i 1974 den tyske utmerkinga *großes Verdienstkreuz* (det vil seie ein av gradane av *Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland*, Forbundsrepublikken Tysklands fortenestorden.)

Kjelder
-------

* Om Arnold Bode på *documenta Archiv für die Kunst des 20. und 21. Jahrhunderts.*
* Om Arnold Bode på *Kassel.de*, Kassel und die Region.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ULAN
* NKC

 |
Koordinatar: 32°50′58″N 35°40′03″E﻿

**Ramot** (hebraisk רָמוֹת, tyder «høgder») er ein moshav og israelsk busetjing nær austbreidda av Genesaretsjøen vest i Golanhøgdene. Han er ein del av Golan regionale kommune. Namnet «Ramot» kjem av plasseringa på to åsar. Det internasjonale samfunnet reknar israelske busetjingar i Golanhøgdene som ulovlege etter folkeretten, men dei israelske styresmaktene motset seg dette.

I 1993 budde det 360 innbyggjarar i Ramot fordelt på 71 familiar. Av desse var 180 barn.

Busetjinga ligg kring 2 km aust for Genesaretsjøen og 7 km nord for Ein Gev.

Historie
--------

Moshaven vart grunnlagd i 1969. Nybyggjarane budde opphavleg i husa i den fråflytta landsbyen Skopye, og flytta etter to år til ein mellombels stad, før dei i 1973 slo seg ned på den noverande plasseringa til Ramot.

Økonomi
-------

Økonomien til samfunnet er basert på dyrking av bananer, mangoar, palmer, guava og avokado, blomar og kyllingavl og meieridrift.

Turisme
-------

Ramot er ein populær feriestad og her finst fleire hotell..

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ramot, Golan Heights» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «The Geneva Convention». BBC. 10. desember 2009.
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine. (he)

| * v
* d
* e
Golan regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Afik**·** Ein Zivan**·** El Rom**·** Geshur**·** Kfar Haruv**·** Merom Golan**·** Metzar**·** Mevo Hama**·** Natur**·** Ortal |
| Moshavim | Alonei HaBashan**·** Ani'am**·** Avnei Eitan**·** Bnei Yehuda**·** Eliad**·** Givat Yoav**·** Haspin**·** Kanaf**·** Keshet**·** Kidmat Tzvi**·** Ma'ale Gamla**·** Neot Golan**·** Neve Ativ**·** Nimrod**·** Nov**·** Odem**·** Ramat Magshimim**·** Ramot**·** Sha'al**·** Yonatan |
| Fellesbusetnader | Kela Alon**·** Had Nes |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Andrej Aleksandrovitsj Silnov** (fødd 9. september 1984) er ein russisk høgdehoppar frå Sjakhty, europameister i øvinga i 2006 og olympisk meister i 2008.

Aktiv
-----

Silnov vann gullmedaljen under friidretts-EM 2006 med eit hopp på 2,36 m. Dermed forbetra han den gamle 12 år meisterskapsrekorden til Steinar Hoen på 2,35 m. Ei veke etter friidretts-EM svinga Silnov seg over 2,37 m i Monaco, det beste høgdehoppet i verda det året.

Etter å ha tangert den personlege rekorden under i eit stemne i London den 25. juli 2008 vart han i siste stund teken med i den russiske troppen til Sommar-OL 2008 i Beijing. I den olympiske høgdetevlinga var han åleine om å ta seg over 2,36 m og fekk såleis gullmedaljen i øvinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 2,36 m, framom Tomáš Janků (2,34 m)
* VM 2007 i Osaka: Nr 11 – 2,21 m
* OL 2008 i Beijing: Gullmedalje – 2,36 m, framom Germaine Mason (2,34 m)
* OL 2012 i London: Nr 12 – 2,25 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrei Alexandrowitsch Silnow» frå Wikipedia på tysk, den 13. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Evstratij Petsjerskij** er ein russisk-ortodoks helgen frå Kiev.

Soge
----

Martyruet til Evstratij Petsjerskij 
Ifølgje soga blei Evstratij Petsjerskij fødd i ein rik familie i Kiev på 1000-talet. Som vaksen gav han alt han hadde til dei fattige og blei munk i Grotteklosteret. Då Kiev blei angripen av kiptsjakarar i 1096 blei Grotteklosteret lagd i ruinar og mange munker drepne. Prost Evstratij blei tatt til fange saman med 30 klosterarbeidarar og 20 kievfolk og seld som slavar til ein jøde som budde i Korsun. Han skal ha kravd at dei fornekta Kristus, og truga med å la dei svelta i lenkjer om dei ikkje gjorde det. Evstratij bad for fangane og gav dei åndeleg støtte slik at fangane valde å døy av mangel på mat og drikke enn å fornekta Kristus.

Alle fangane omkom, bortsett frå Evstratij, som var van med hard faste. Den vonde jøden ville hemne seg på prosten fordi hadde han mista dei verdifulle fangane. Då det nærma seg pesach samla jøden venene sine til feiring, og krossfesta Evstratij. Han takka Gud for den store æra av å få døy som Kristus. Ein av jødane høyrte dette, blei rasande og drap Evstratij med eit spyd. Leivningane hans blei kasta på sjøen. 

Truande kristne leita lenge etter liket av martyren, men fann det ikkje. Ved eit mirakel dukka liket opp i ei grotte, like heilt som då han var levande, og dei som vitja leivningane opplevde mange mirakel. Det blei så flytta til Grotteklosteret. 

Evstratij hadde spådd at han ville hemnast snart etter at han døydde. Same dagen kom det ordre frå den greske keisaren om at alle jødar skulle jagast ut frå Korsun. Dei skulle miste alle eigedelane sine, og dei eldste skulle bli slått for å ha torturert kristne. Jøden som hadde drepe Evstratij blei hengt i eit tre.

Minnefestdagar
--------------

* 28. mars i den julianske kalenderen, tilsvarande 15. mars i den gregorianske
* 28. september

Kjelder
-------

* «Преподобномученик Евстратий Печерский» (på russisk). ПРАВОСЛАВИЕ.RU.
Koordinatar: 60°9′48.154″N 5°8′14.935″E﻿
**Korsfjorden** er ein fjord i kommunane Sund, Austevoll, Bjørnafjorden og Bergen. Han ligg mellom Austevoll i sør og Sotra i nord og deler seg i fire lenger aust. I nord går Raunefjorden nordover til Byfjorden, i sør går ein arm ned til Bjørnafjorden, rett aust går Lysefjorden vidare austover, og i nordaust går Fanafjorden nordaustover. Fjorden har ei lengd frå aust til vest på 16 km, men til botn av Fanafjorden er det 24 km. 

Fjorden har innløp mellom Marstein fyr i sør og holmen Tekslo i nord. På sørsida ligg øyane Stora Kalsøy, Hundvåko og Store Skorpa og Varden. Aust for Varden ligg det nordlege innløpet til Bjørnafjorden. På nordsida ligg Toftøya og øya Sotra. Mellom Toftøya og Sotra går Austefjorden 8 km nordover. Aust for Sotra held Raunefjorden fram nordover. Krokenes vest for Krokeide skil Lysefjorden i sør frå Fanafjorden på nordsida.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Andrej Skvaruk** (fødd 9. mars 1967) er ein ukrainsk tidlegare sleggjekastar som høyrde til mellom dei beste sleggjekastarane i verda eit tiårs tid fram til 2003. Han vann sølvmedaljen under VM i friidrett 1997 i Aten. Skvaruks personbeste på 82,62 meter er frå 2002-sesongen.

Aktiv
-----

Skvaruk kasta sleggja over 80 meter fyrste gongen i 1992, då han fekk målt 80,22 m. Året etter forbetra han sitt personbeste til 80,80 m og i 1994 ytterlegare til 81,72 m. Under dei olympiske leikane 1996 i Atlanta vart han fjerdemann. Eitt år seinare vann han sølvmedaljen ved Friidretts-VM 1997 i Aten, tyske Heinz Weis kasta 32 cm lengre enn Skvaruk.

Sidan enda Skvaruk på femteplassen i VM 1999 i Sevilla, såvel som i VM 2001 i Edmonton og i EM 2002 i München. I 2001-sesongen sletta han med eit kast på 82,34 m sitt sju år gamle personbeste. Den 27. april 2002 i Kiev forbetra Skvaruk den personlege rekorden til 82,62 meter. Ved verdsmeisterskapen i Saint-Denis i 2003 vart Skvaruk nummer fire i sleggjeøvinga.

Han la opp i 2006.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1993 i Stuttgart: Nr 12 (75,54 m i kvalifiseringa)
* EM 1994 i Helsinki: Nr 11 – 74,22 m
* OL 1996 i Atlanta: Nr 4 – 79,92 m
* VM 1997 i Aten: Sølvmedalje – 81,46 m, bakom Heinz Weis (81,78 m)
* EM 1998 i Budapest: Utslått i kvalifiseringa (75,56 m =nr 14)
* VM 1999 i Sevilla: Nr 5 – 78,80 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 10 – 75,50 m
* VM 2001 i Edmonton: Nr 5 – 79,93 m
* EM 2002 i München: Nr 5 – 80,15 m
* VM 2003 i Paris: Nr 4 – 79,68 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 9 – 76,01 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrij Skwaruk» frå Wikipedia på tysk, den 8. mai 2020.*
* *Denne artikkelen bygger på «Andriy Skvaruk» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mai 2020.*
**Reliktlaks** er lakseartar som held til heile livet i ferskvatn. Desse stammar frå vanleg laks som blei verande i avstengte innsjøar og tilpassa seg livet der, og blir difor kalla relikt.

I Noreg er namsblank (eller småblank) og byglandsbleke reliktlaks. Den svenske innsjøen Vänern har òg ein bestand (der han blir kalla *klarälv*). Det blir òg sett ut vänerlax i Vättern men der er han ikkje naturleg og formeirer seg ikkje.

I Finland finst enkelte mindre bestandar. Det finst òg artar i Nord-Amerika på Newfoundland og i Dei store sjøane. Bestandane i dei karelske sjøane Ladoga og Onega er truleg forsvunne.

Kjelder
-------

1. ↑  Småblank. Artsdatabanken. Vitja 22. juni 2020
2. ↑  «Laxutsättningarna i Vättern». Arkivert frå originalen 14. april 2017. Henta 13. april 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Reliktlaks» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juni 2020.*

Litteratur
----------

* NOU 1999:9 *Til laks åt alle kan ingen gjera?* Kap. 7, *Forvaltning av atlantisk laks og stillehavslaks i andre land*.
**Ewa Janina Kłobukowska** (fødd 1. oktober 1946) er ein polsk tidlegare friidrettsutøvar frå Warszawa, som vann OL-gull på 4x100 m stafett i 1964 og to EM-gull i 1966.

Aktiv
-----

Kłobukowska tok bronsemedaljen på 100 meter under sommarleikane 1964 i Tokyo. På 4x100 m stafett spurta ho Polen inn til gullmedalje på tida 44,6 sekundar, tre tidels sekund føre USA på andreplass. Teresa Ciepły, Irena Kirszenstein og Halina Górecka hadde sprunge dei tre første etappane.

Under europameisterskapen 1966 i Budapest bytta ho og Irena Kirszenstein på å ta gull og sølv på 100 m og 200 m. Kłobukowska tok gullet på 100 på same tid som landsmannen, medan Kirsztensin sette europarekord med 23,1 på 200 m og slo Kłobukowska med tre tidels sekund. Saman sette dei europarekord på den korte stafetten med 44,4, i lag Elzbieta Bednarek og Danuta Straszynska.

### Utestengd

Kłobukowska vart ved Europacupen for lag i Kiev i 1967 utestengd frå å tevle, grunna ein kjønnstest som fann at ho hadde «eitt kromosom for mykje». Ho la deretter opp. Hadde ho vorte testa eitt år seinare, hadde ho fått tevle ved dei olympiske leikane etter ein då hadde kunna påvise at ho er eit såkalla Barr Body-tilfelle, ein person med ein inaktiv X-kromosmon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ewa Kłobukowska» frå Wikipedia på tysk, den 26. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
Markgreve **Ludvig Vilhelm av Baden** (8. april 1655–4. januar 1707) var herskaren av Baden i Tyskland og nestkommanderande av den keisarlege armeen. Han vart òg kalla *Türkenlouis* (Tyrkar-Ludvig). Då han døydde i 1707 fungerte kona hans Sibylle av Sachsen-Lauenburg som regent av Baden-Baden.

Familie
-------

Ludvig var fødd i Paris og var son av prins Ferdinand Maximilian av Baden-Baden *arveprinsen av Baden-Baden* og den italienske kona hans prinsesse Louise av Savoie. Faren var den eldre sonen til markgreve Vilhelm av Baden-Baden, som han døydde før, og etterlet derfor Ludvig til å overta som markgreve av Baden og leie den katolske greina av huset Zähringen.

Onkelen på morsida var greven av Soissons, faren til den kjende generalen Eugene av Savoie, som Ludvig levde og kjempa i skuggen av, sjølv om syskenbarna òg var allierte i teneste for Det tysk-romerske riket mot franskmennene.

Militærkarriere
---------------

Ludvig vart kalla *Türkenlouis* eller *skjoldet til riket*. Tyrkarane kalla han *den raude kongen* fordi han hadde ei raud uniformsjakke som gjorde han særs synleg på slagmarka. Han forsvarte Europa mot tyrkarane, slik som Eugene av Savoie. Ludvig var kommandant i teneste for Det tysk-romerske riket. I 1689 vart han øvstkommanderande for keisararmeen i Ungarn, der han vann ein avgjerande siger mot osmanarane i Slankamen i 1691. Ludvig såg Osijek som ein stad som var særdeles strategisk viktig i krigen mot osmanarane.. Han bad instendig om å få fiksa bymurane og bygde eit nytt fort kalla Tvrđa, som følgde prinsippa til Vauban. Kort tid etter vart han send for å leie armeen ved Rhinen i niårskrigen.

Han leia seinare keisararmeen i den spanske arvefølgjekrigen der han erobra Landau i september 1702, men måtte raskt trekkje seg attende til andre sida av Rhinen og vart slått av franskmennene under hertugen av Villars i Friedlingen. I 1704 deltok han derimot i det suksessrike tyske felttoget til Marlborough og Eugene av Savoie. Han utmerkte seg i slaget ved Schellenberg og kringsette og tok Ingolstadt og Landau, og trekte slik bayerske soldatar bort frå det avgjerande slaget ved Blenheim.

Han døydde i sitt uferdige Schloss Rastatt i 1707. Kona hans regjerte fram til sonen deira Ludvig Georg tok over styret i oktober 1727.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Louis William, Margrave of Baden-Baden» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Mažuran, Ive (14 January 2010). «Tvrđa: ishodište Osijeka». *Vijenac* (på Croatian) (Zagreb: Matica hrvatska) **414**. ISSN 1330-2787. Henta 20. mai 2011.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
2. ↑  Krajnik, Damir; Obad Šćitaroci, Mladen (2008). «Preobrazba bastionskih utvrđenja grada Osijeka» [Conversion of bastion fortifications in Osijek] (PDF). *Prostor* (på Croatian) (University of Zagreb, Faculty of Architecture) **16** (2): 168–179. ISSN 1330-0652.  CS1 maint: Unrecognized language (link)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**Ludvig Hope** (17. januar 1871–26. oktober 1954) var ein norsk predikant og kristenlivsleiar. 

Hope var fødd i Masfjorden kommune. Han vart i ung alder omvendt til kristen tru og byrja som 19-åring som reisepredikant for det som då heitte Det norsk-lutherske Kinamissionsforbund, som seinare vart til Norsk Luthersk Misjonssamband. Han var generalsekretær i same organisasjon mellom 1931 og 1936. 

Hope høyrde til den kyrkjekritiske delen av lekmannsrørsla, og er kjend for foredraget sitt i 1906 der han kravde at lekmenn fekk rett til å dele ut nattverd. 

Under 2. verdskrigen vart det på grunn av den tyske okkupasjonen av Noreg inngått nye mellombels alliansar innan kristen-Noreg. Hope og professor Ole Hallesby, som høyrde til den konservative delen, samarbeidde med den liberale fløya, og vart ein del av den nasjonale motstandskampen. Dei to samarbeidde tett med biskop Eivind Berggrav og utgjorde leiinga av det som vart kalla Den mellombelse kyrkjeleiinga.

Hope vart arrestert av tyskarane og sett på Grini fangeleir frå 13. mai til 30. august 1943.

Kjelder
-------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 22:45.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Ludvig Hope i NorgesLexi
* Oscar Handeland: *Ludvig Hope* Lunde forlag 1955

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* SUDOC

 |