recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Aleksandr Siloti til venstre med Pjotr Tsjajkovskij
**Aleksander Iljitsj Siloti** (9. oktober 1863–8. desember 1945) var ein russisk pianist, komponist og dirigent.

Han var søskenbarnet til Sergej Rakhmaninov.

Liv
---

Forfedrane til Siloti innvandra frå Italia til Russland ein gong på 1700-talet. 

Siloti fekk først klaverundervising av Anton Rubinstein og studerte frå 1875 til 1881 ved konservatoriet i Moskva under Nikolaj Rubinstein, Pjotr Tsjajkovskij og Sergej Tanejev. Han hadde ein vellukka debut i 1880. I 1883-1886 var han elev av Franz Liszt i Weimar og hadde ei vellukka konsertreise i ulike tyske byar.

Han professor i klaver ved konservatoriet i Moskva i åra 1886-1890 og budde fram til 1900 i Frankfurt am Main, Antwerpen og Leipzig. Frå 1903, etter å ha dirigert *Moskva Filharmoniske Symfonikonserter* i to år, leda han fram til 1917 symfoni- og kammermusikkkonserter i St. Petersburg. 

Siloti si rolle som ein leiande personlegdom innan det russiske musikklivet enda med oktoberrevolusjonen. Han og familien flykta til Finland, gjorde konsertreiser i Tyskland og England og emigrerte til slutt til USA. Der arbeidde han som konsertpianist fram til 1936 og underviste ved Juilliard School i New York i tida 1924-1942.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen er basert på «Alexander Iljitsch Siloti» frå Wikipedia på tysk, den 20. november 2011 som oppgir følgjande kjelder:

Litteratur
----------

* Charles F. Barber: *Lost in the Stars. The Forgotten Musical Life of Alexander Siloti.* Scarecrow Press, Lanham MD u. a. 2002, ISBN 0-8108-4108-8.
* Karl Laux: *Die Musik in Rußland und in der Sowjetunion.* Henschel, Berlin 1958.
* Biografi i *Musik in Geschichte und Gegenwart. Personenteil.* Band 17: *Vin – Z.* 2. neubearbeitete Ausgabe. Bärenreiter u. a. Kassel u. a. 2007, ISBN 978-3-7618-1137-5, Spalte 1488.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verk av og om Aleksandr I. Ziloti i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Viktigaste hendingar i silursjå • diskuter • endre-445 —–-440 —–-435 —–-430 —–-425 —–-420 —–-415 —  **Ordovicium** LlandoverWenlockLudlowPridoli **Devon** ←Lau-hendinga←Mulde-hendinga←Ireviken-  
 hendinga**S  
i  
l  
u  
r** Paleozoikum  
Viktigaste hendingar i silur  
Skala: Millionar år sidan.  

**Mulde-hendinga** var ei relativt lita masseutrydding på grunn av oksygenmangel og var den andre av tre masseutryddingar i silur. Ho skjedde samstundes med eit globalt fall i havnivået og vart etterfølgd av eit avvik i geokjemiske isotopar. Byrjinga på hendinga skjedde samstundes med Fröel-formasjonen på Gotland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mulde event» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jeppsson, L.; Calner, M. (2007). «The Silurian Mulde Event og a scenario for secundo—secundo events». *Earth og Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh* **93** (02): 135-154. doi:10.1017/S0263593300000377.
2. ↑  Munnecke, A.; Samtleben, C.; Bickert, T. (2003). «The Ireviken Event in the lower Silurian of Gotland, Sweden-relation to similar Palaeozoikum og Proterozoikum events». *Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology* **195** (1): 99-124. doi:10.1016/S0031-0182(03)00304-3.
3. 1 2  Samtleben, C.; Munnecke, A.; Bickert, T. (2000). «Development of facies og C/O-isotopes in transects through the Ludlow of Gotland: Evidence for global og local influences on a shallow-marine environment». *Facies* **43** (1): 1–38. doi:10.1007/BF02536983.

Masseutryddingar* v
* d
* e
**Mindre hendingar**↓Ediacariske↓Lau-hendinga↓Toarkiske omveltinga↓Aptiske↓Mellommiocen↓Kambro-ordovikiske↓Ordo-siluriske↓Sein devon↓Perm-trias↓Trias-jura↓Krit-tertiær↓Holocen**Store hendingar** Ediacara  Kambrium  Ordovicium  Silur  Devon  Karbon  Perm  Trias  Jura  Krit  Paleogen  Neo-  
gen  Neoproterozoikum  Paleozoikum  Mesozoikum  Kenozoikum 

 |-600|-550|-500|-450|-400|-350|-300|-250|-200|-150|-100|-50|0Millionar år sidan
**Herborg Bryn** (fødd 3. september 1957) er ein norsk journalist frå Voss.

Ho utdanna seg i journalistikk ved Høgskulen i Volda (1980). Sidan vart ho engasjert i NRK (1983), fyrst som leiar av Ungdommens radioavis, seinare som programleiar i P2, radioprogrammet *Her og nå* og andre nyhendeprogram. Ho var kommunikasjonssjef i Raude Kors 1998-2005, kanalsjef i P2 2005-09 og vart kommunikasjonsdirektør i Den norske legeforening i 2009.

I 2013 byrja ho som kommunikasjonsdirektør i Statistisk sentralbyrå.

Bryn er syster til NRK-journalisten Ingvild Bryn og var gift med NRK-journalisten Ingolf Håkon Teigene fram til 1998. Ho vart seinare gift med Tom Remlov.

Kjelder
-------

1. ↑  Studiestaden Volda, eit naturleg fysteval Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine. fra Høgskulen i Volda
2. ↑  «Herborg Bryn - SSB» (på norsk). Henta 15. oktober 2018.
3. ↑  Med rett til å gråte fra Dagbladet (21.6.2003)
4. ↑  «Hver morgen våkner Riksteatrets nye sjef og gleder seg til å vekke kona» *Dagbladet*, 24. juni 2015

* *Denne artikkelen bygger på «Herborg Bryn» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2021.*
Herbig–Haro-objektet HH-47 på eit bilete frå Hubble-teleskopet. Stjerna som er opphavet til jetstraumen ligg duld inne i ei støvsky nær venstre biletkant.
**Herbig–Haro-objekt** (HH-objekt) er ein klasse av svakt opplyste tåker oppdaga av astronomane George Herbig og Guillermo Haro på 1950-talet. HH-objekt finn ein i område rike på interstellar materie, og dei oppstår når unge stjerner sender ut materie med stor fart i form av jetstraumar som krasjar med annan materie som finst rundt stjerna.

Spektruma til HH-objekt er dominerte av emisjonslinjer frå hydrogen, oksygen, nitrogen og jarn. HH-objekt vert grovt delte inn i høg- og lågeksiteringsobjekt, der ein trur skilnaden ligg i kor stor fart jetsstraumane til stjernene har. Høgeksiteringsobjekt med sterke emisjonslinjer frå sterkt ionisert materie kan ha sjokkbylgjefartar på 200 km/s, medan lågeksiteringsobjekt kan ha sjokkbylgjefartar på 20 km/s.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Herbig–Haro object» s. 176 i **Philip's Astronomy Encyclopedia** utgjeven i 2002.*

1. ↑  «Hubble Observes the Fire and Fury of a Stellar Birth» - biletteksten på den eine offisielle heimesida til Hubble-teleskopet.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
**Aleksandr Jakovlevitsj Golovin** (1. mars 1863–17. april 1930) var ein russisk målar og scenograf. Han er særleg kjend for å ha designa ballett- og teateroppsetjingar for koreografane Sergej Djagilev, Konstantin Stanislavskij, og Vsevolod Mejerhold.

*Sjølvportrett*, 1919

Liv og gjerning
---------------

Golovin byrja med å sturdere arkitektur, men bytte etter ei stund over til målarstudiet. Han gjekk også ei tid ved den franske kunstskulen *Académie Colarossi* i Paris. Grunna pengevanskar arbeidde han etter uteksamineringa som interiørmålar og dekorasjonsseljar. Han prøvde seg og innanfor ulike kunsthandverk, til dømes som møbeldesignar.

I 1900 tok han del i utsmykkinga av Russlands paviljong på verdsutstillinga i Paris, saman med venen Konstantin Korovin. Året etter flytta han frå Moskva til St. Petersburg-regionen. Her kom han til sin rett som scenograf, særleg gjennom å kombinere symbolisme og modernisme i operaer og dramatiske oppsetjingar for Djagilev, Mejerhold og andre teaterregissørar. Etter oktoberrevolusjonen i 1917 fekk Golovin sjeldan oppdrag for teater. Han grov seg då ned med måleri og grafiske illustrasjonar.

Golovin laga teaterkulissane til ei stor oppsetjing av Pierre Beaumarchais sitt stykke *Figaros bryllaup* på Moskva kunstteater. Den russiske teaterinstruktøren Konstantin Stanislavskij regisserte stykket i ei snøgt- og frittflytande oppsetjing som opna 28. april 1927. Oppsetjinga hadde det vore øvd på sidan slutten av 1925. Stanislavskij flytta handlinga stykket til det før-revolusjonære Frankrike og tillempa dei fem aktene, som i staden vart presentert i elleve scener. For å få flyt i framsyninga med raske sceneskifte fekk Golovin laga ei dreiescene. Oppsetjinga var ein formidabel suksess.

Golovin døydde i Detskoje Selo i 1930.

Galleri
-------

* Aleksandr Golovin:Portrett av Vsevolod Mejerhold, 1917Aleksandr Golovin:*Portrett av Vsevolod Mejerhold*, 1917
* Scenebilete til Maskerade, 1917Scenebilete til *Maskerade*, 1917

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aleksandr Golovin» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Herbert Aaron Hauptman** (14. februar 1917–23. oktober 2011) var ein USA-amerikansk matematikar, kjemikar og nobelprisvinnar. 

Nobelprisen  

Nobelprisen i kjemi  
1985

Biografi
--------

Herbert Hauptman voks opp i New York City i ein jødisk familie. Etter fullført college tok han mastergrad i matematikk ved Columbia University. Graden var fullført i 1939. I 1940 gifte han seg med Edith Citrynell, som han skulle få to døtrer med.

Etter andre verdskrigen starta han eit samarbeid med kjemikaren Jerome Karle ved Naval Research Laboratory i Washington, D. C. samtidig som han starta på doktorgrad i matematikk ved University of Maryland. Hauptman hadde doktorgraden klar i 1955. Kombinasjonen av matematikk og kjemi var det som skulle til for å finna effektive matematiske metoder til å bestemma molekylstrukturar ved hjelp av m.a. røntgenkrystallografiske målingar. I 1985 delte Karle og Hauptman nobelprisen i kjemi for arbeidet sitt. Grunngjevinga lydde slik: *"for sin avgjerande innsats ved utviklinga av direkte metodar for krystallstrukturbestemming."*

Hauptman har vunne ei lang rekkje andre prisar, og han har forfatta ei mengd med vitskaplege tekstar. 
Han døydde 94 år gamal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Herbert A. Hauptman» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2011.*
Koordinatar: 35°49′N 36°36′E﻿

**Ariha** (arabisk أريحا, òg kalla **Rīḥā**, arabisk ريحا) er ein by nord i Syria i Idlib guvernement, sør for Idlib. Av stader i nærleiken finn ein Urum al-Jawz i sørvest, Sarjah i sør, Kafr Latah i søraust, Maar Bilit i aust, al-Nayrab i nordaust, Nahlaya og al-Mastumah i nord, Kurin i nordvest og Maataram i vest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Ariha eit folketal på 39 501 i 2004. Byen er òg det administrative senteret i Ariha-distriktet, og Ariha *nahiyah* (nahiyah) som består av 24 stader med eit samla folketal på 83 487 i 2004.

Den syriske borgarkrigen
------------------------

Ariha var åstad for kampar mellom regjerings- og opprørsstyrkar. Den 24. august 2013 tok opprørarane Ariha. Etter 10 dagar med bombing tok regjeringsstyrkane byen attende den 3. september.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ariha, Syria» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2013-02-06 ved Wayback Machine.. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Idlib guvernement. Arkivert på. (arabisk)
2. ↑  Army Retakes Strategic Town in Northwest Syria
3. ↑  Assad forces capture strategic Syria northern town

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
***Herbie: Fully Loaded***, kalla ***Herbie - full tank*** på norsk, er ein amerikansk filmkomedie frå 2005. Den vart laga av Walt Disney Productions, basert på figurar skapt av Gordon Buford. Filmen er regissert av Angela Robinson.

Handling
--------

Etter ein lang karriere som racerbil hamnar til slutt folkevogna Herbie hjå bilopphoggaren. Når «Maggie Peyton» (Lindsay Lohan) vert uteksaminert frå universitetet bestemmer far hennar (Michael Keaton) seg for å gje henne en bil. Han køyrer henne til bilopphoggaren der ho etter kvart bestemmer seg for Herbie. «Maggie» stiller opp i eit kappløp mot racerbilføreren «Trip Murphy» (Matt Dillon).

Rolleliste
----------

| Skodespelar | Rolle |
| --- | --- |
| Lindsay Lohan | «Maggie Peyton» |
| Justin Long | «Kevin» |
| Breckin Meyer | «Ray Peyton» |
| Matt Dillon | «Trip Murphy» |
| Michael Keaton | «Ray Peyton» |

  



|  |
| --- |
| **Herbie-filmane** |
| The Love Bug (1968) | Herbie Rides Again (1974) | Herbie Goes to Monte Carlo (1977) |  Herbie Goes Bananas (1980) | Herbie: Fully Loaded (2005) |
«Hindenburg» eksploderer i New Jersey i USA den 6. mai 1937.
**Herbert Morrison** (14. mai 1905–10. januar 1989) var ein amerikansk reporter som er mest kjend for å ha kommentert Hindenburg-ulukka.

Morrisons radioopptak vart ikkje publisert før dagen etter. Delar av dette lydopptaket vart lagt til på eit filmopptak for å formidla hendinga tydelegare og dramatisera ulukka. Sendinga vart seinare ei av dei mest kjende både i medie- og flyhistoria. Det er særleg Morrison sitt utrop «oh, the humanity!» som vart kjent. 

Det er likevel usikkert om han sa «oh, the humanity» eller «all the humanity». Morrison hadde tidlegare fleire gonger omtalt menneska på bakken som var i ferd med å få skipa trygt ned, som «mass of humanity». Han brukte difor orda då det vart tydeleg at det brennande vraket ville landa på bakkemannskapa under.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Herbert Morrison» frå Wikipedia på bokmål, den 5. oktober 2018.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Jan Žižka z Trocnova a Kalicha** eller berre **Jan Žižka** (1360–1424) var ein tsjekkisk general og ein av dei leiande tilhengjarane til Jan Hus og opprøret hans mot katolisismen. Tilnamnet «Žižka» tyder 'einøygd', og viser til at han som barn tilsynelatande mista synet på det eine auget etter eit slagsmål.

Jan Žižka, detalj frå Jan Matejko-måleriet *Slaget ved Tannenberg*
Jan Žižka delto i slaget ved Tannenberg i 1410, men vart for alvor kjend under hussittarkrigane frå 1419. Det var for ein stor del Žižka si forteneste at hussittarane hadde militær suksess. Han prøvde å invadere Ungarn, men måtte gje dette opp då ungararane var talmessig overlegne. Under tilbaketrekkinga viste han nokre handlingane som har gjeve han rykte som ein av dei største tsjekkiske hærførarane gjennom tidene. Under borgarkrigen i Böhmen vann han klare sigrar over dei Tabor-baserte motstandarane sine omkring Praha, og han på veg til å innta hovudstaden i juni 1424, da det vart inngått fred. Dei samla partane vart då einige om å gå til åtak på Mähren med Jan Žižka i spissen, men undervegs døydde Žižka av pest. Fiendane hans frykta han så mykje at dei i samband med dødsfallet hans omtalte han som «han som ingen dødeleg hand kan øydeleggje vart utsletta av Guds finger».

Statue av Jan Žižka i Tabor
Jan Žižka var ein uortodoks og nyskapande militærtaktikar. Han utnytta dei individulle evnene til troppane sine til det perfekte og fann opp vognfortet, som òg er kjend frå det ville vesten, der ein stiller vognene opp tett mot kvarandre og på den måten skapar eit mobilt fort med vern for folk og hestar. Samstundes gav det høve for nok tid til å lade om gevær, som slik for første gong vart ein suksess i krigssituasjonar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jan Žižka» frå Wikipedia på dansk, den 31. mai 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jan Žižka**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Sultan **Muhammad V** (fødd 6. oktober 1969) er konge av Malaysia med tittelen Yang di-Pertuan Agong. Han blei utropt til sultan av Kelantan den 13. september 2010 etter at faren, Sultan Ismail Petra, blei rekna som ute av stand til å styra grunna sjukdom. 13. desember 2016 blei Muhammad V utropt til *Yang di-Pertuan Agong*, eller statsoverhovud for heile Malaysia.

Bakgrunn
--------

Muhammad V blei fødd som Tengku Muhammad Faris Petra ibni Tengku Ismail Petra i Istana Batu i Kota Bharu i Kelantan. Han blei utnemnd til kronprins (Tengku Mahkota) av Kelantan den 30. mars 1979 og formelt innsett ved Balairong Sri i Istana Balai Besar i Kota Bharu den 6. oktober 1985. Han var elev ved Alice Smith School i Kuala Lumpur og deretter Oakham School i Rutland i England frå 1983 til 1989. Seinare studerte han diplomati og islam ved St Cross College i Oxford og ved Oxford Centre for Islamic Studies, og gjekk ut i 1991. Han har også studert ved Huron University College i London i Ontario i Canada, Deutsche Stiftung für Internationale Entwicklung (DSE) i Berlin og European Business School i London.

Han var ei tid gift med Y.A.M Tengku Zubaidah binti Tengku Noorudin nee Kangsadal Pipitpakdee frå Pattani-kongefamilien. Etter at paret skilde seg har han ikkje gifta seg opp att.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «King of people’s hearts - Nation». *The Star Online*. Henta 13. mars 2018.
2. ↑  «Sultan Muhammad V, the people's ruler». *Mysinchew*.

* *Denne artikkelen bygger på «Muhammad V of Kelantan» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mai 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Muhammad V av Kelantan**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
|  |
| --- |
| **Durian** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Kattostordenen Malvales |
| **Familie:** | Kattostfamilien Malvaceae |
| **Underfamilie:** | Helicteroideae |
| **Slekt:** | **Durian** *Durio*Adans. 1763 |

**Durian** (*Durio zibethinus*) er ei tropisk frukt som veks på duriantreet frå kattostfamilien. Frukta blir også kalla stinkfrukt på grunn av den sterke lukta si.

Treet blir 20 meter høgt. Det høyrer heime på dei søraustasiatiske øyene, og blir dyrka fleire stader i tropane. Frukta er klubbeforma, har piggete skal og fruktkjøt som er gult eller kvitt og delt inn i seksjonar med 1–7 store frø i kvar. Fruktene er store som melonar og veg eit par kilo. Dei fell ned frå treet når dei er mogne, og det kan vera svært farleg å gå under trea i haustetida.

Durian kan etast rå eller kokt. Fruktkjøtet er illeluktande, men velsmakande. Lukta og smaken kan minna om hydrogensulfid, men ein kan venja seg til og setja stor pris på han. Fruktene er rike på sukker og stive. 

Frøa kan ristast eller steikast.

Kjelder
-------

* «duriantre» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**John Hughey** (27. desember 1933–18. november 2007) var ein USA-amerikansk musikar. Han var mest kjend som studiomusikar på pedalsteelgitar for mange countryartistar, som Vince Gill og Conway Twitty. Han var medlem av Pedal Steel Guitar Hall of Fame og var kjend for den særeigne spelestilen kalla «crying steel» («gråtande steel») som hovudsakleg fokuserte på dei lysare tonane på gitaren. 

Hughey fekk ein Gene Autry flat-top-gitar då han var ni år gammal, men byta i tenåra til steelgitar. Han var først med i Phillips County Ramblers og seinare Slim Rhodes And Mother’s Best Mountaineers då steelgitaristen deira vart kalla til Vietnamkrigen og vart verande med dei i 15 år. I 1968 møtte han barndomsvenen Conway Twitty og vart medlem av bandet hans, the Lonely Blue Boys. Ein kan mellom anna høyre steelgitaren hans på den første førsteplassen til Twitty på countrylista i USA, «Next In Line». The Lonely Blue Boys utvikla seg til the Twitty Birds og ei stund var òg bror til John, Gene, med i bandet. Steelgitaren og den «gråtande» stilen hans vart mest nytta på dei store singlane til Twitty, men i 1980 hadde Hughey byrja å bli frustrert. Twitty hadde seld retten til suvenirane sine til eit anna selskap, og musikarane hans fekk ikkje lenger prosentdelar av salet. Twitty nytta òg i mindre grad steelgitar og etter nokre ulukkelege år slutta Hughey omsider i 1988.

Han arbeidde for Loretta Lynn i eit år og samarbeidde seinare med Vince Gill. 

Som studiomusikar arbeidde Hughey på to album med Elvis Presley (*From Elvis In Memphis* og *Back In Memphis*) i tillegg til album med Joe Diffie, Alan Jackson, Reba McEntire, Dean Martin og Dolly Parton. Han spelte òg med den Nashville-baserte supergruppa av studiomusikarar kalla Time Jumpers.

Kjelder
-------

1. ↑  Om Hughey på Allmusic

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida hans
* John Hughey på Find a Grave

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Herat** (pasjto og persisk هرات, herāt) er ein by som ligg nordvest i Afghanistan, i Herat-provinsen, der han er provinshovudstad. Herat har rundt 436 000 innbyggjarar, og er den tredje største byen i landet. Innbyggjarane er hovudsakleg tadsjikar, turkmenarar og usbekar.

Herat ligg ved elva Harirud, som han har gjeve namn til. Byen er omgjeven av ein fruktbar dal som er grundig dyrka gjennom kunstig vatning. Ein dyrkar kveite, ris, frukt og grønsaker her. Området er også kjend for teppeproduksjon og anna kunsthandverk.

Herat er sentrum for fleire gamle, kryssande karavanevegar, og har tradisjonelt vore ein viktig handelsstad med stor strategisk tyding. Vegane frå Herat til Turkmenistan og Iran er framleis strategisk viktige. Byen ligg rundt 64 mil vest for Kabul.

Historie
--------

Herat har vore by sidan antikken. Området rundt blei kalla *Haraiva* på gammalpersisk, og er omtalt som *Haroiva* i den parsiske heilage boka Avesta. I europeiske antikke tekstar blei det kalla *Aria* eller *Areia*. Under sine asiatiske erobringar grunnla Aleksander den store ein gresk koloni her som han kalla *Alexandreia Areion*. 

I 652 erobra arabarar Herat. På 1100-1300-talet blei han plyndra og herja fleire gonger av tyrkarar og mongolar. Herat var styrt av ghaznavidane fram til 1040, då han blei erobra av seldsjukkane. I 1175 tok ghoridane byen, som blei innlemma i Khwarazm-riket. I denne perioden blei Herat eit viktig senter for produksjon av metallvarer, særleg i bronse, ofte dekorert med utsmykkingar i verdifulle metall.

Mongolane erobra Herat i 1221. Rundt 1381 blei byen øydelagt av Timur Lenk. Under sonen hans Shah Rukh blei Herat bygd opp igjen, og rundt 1500 hadde byen ein glansperiode som sentrum for persisk kunst og litteratur under timuride-dynastiet. Herat var mellom anna kjend for miniatyrmåleri. Etter å ha vore under vekslande styre (persiske og afghanske) blei Herat innlemma i Afghanistan i 1863. Byen har blitt skada og forfalle som følgje av krig.

Herat har likevel mange historiske bygningar. Eit citadell bygd under Aleksander den store dominerer bybildet. Den store moskeen i Herat er eit eksempel på timuridisk arkitektur frå tidleg 1400-tal.
Musalla-komplekset med mange minareter blei bygd under dronning Goharshad seint på 1400-talet. Gravkomplekset til dronninga er rekna som eit av dei største monumenta frå timuridearkitekturen.

Kjelder
-------

1. ↑   Central Statistics Organization, Afghanistan; Population Estimation 2012-13 Henta 30. desember 2012 av Svensk Wikipedia.
2. 1 2 3 4 5 6  Herat (28.02.2013) i *Store norske leksikon*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Herat» frå Wikipedia på bokmål, og «Herat» frå Wikipedia på svensk den 18. mai 2013.*
Hårnål frå Tang-dynastiet i Kina.
Frisyre med hårnåler.
**Hårnål** er ei nål som kan festast i håret som del av ein frisyre eller som pynt. Hårnåler kan vera enkle nåler, men er ofte også sett saman av to parallele metallnåler som både sit fast og held på ein del av håret (ofte kalla fliseklemmer). Hårnåler med ein smal opning har fjøring og klemmer om ein liten lokk av håret, medan dei med ein vidare opning kan stikkast inn i håret og typisk kan brukast til å halda på oppsett hår.

Nokre hårnåler er laga for å synast minst mogleg, og kan ha fargar som liknar på hårfargar. Andre kan ha utførlege dekorasjonar, til dømes kunstverk eller smykke i enden. Hårnåler med dekorative endar har også vore brukt til å festa hovudplagg som hattar og hårnett med, og er i denne forma også blitt kjende som hattenåler.

* Hårnåler frå ulike tidsrom.Hårnåler frå ulike tidsrom.
* Hårnåler med dekorative endar frå Russland.Hårnåler med dekorative endar frå Russland.
* Indiske hårnåler av tre.Indiske hårnåler av tre.
* Enkle fliseklemmer av metall.Enkle fliseklemmer av metall.

Kjelder
-------

* «hårnål» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Hårnål» frå Wikipedia på svensk, den 12. april 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hårnål. Søk i Digitalt Museum.
**Khentkaus III** var ei gemalinne frå oldtida i Egypt som levde i det femte egyptiske dynasti. Ho var truleg kona til farao Neferefre, og dimed også mor til farao Menkauhor Kaiu.

Den 4. januar 2015 annonserte egyptiske myndigheiter at ei gruppe tsjekkiske arkeologar hadde funne grava hennar. Før oppdaginga var eksistensen av Khentkaus III ukjend, ifølgje den egyptiske antikvaren Mamdouh Eldamaty. To tidlegare egyptiske gemalinner med same namn er tidlegare identifisert.

Gravkammer
----------

Gravkammeret til Khentkaus III — merka med AC 30 — vart avdekka i Abusir, Egypt, der det finst fleire pyramidar dediserte til faraoar i det femte dynastiet, inkludert Neferefre. Gravkammeret vart funne i nærleiken av Neferefre si grav av tsjekkiske arkeologar, leia av Miroslav Bárta ved Karlsuniversitetet i Praha, med egyptisk samarbeid. Namnet og rangen til Khentkaus var inngravert i dei inste veggane av kammeret, og er truleg gjort av byggjarane. Relieffane identifiserte Khentkaus III som både «kona til kongen» og «mor av kongen», som tydar på at sonen inntok trona. Statuettar, 24 reiskapar av kalkstein og fire reiskapar av kopar vart funne i grava. Grava er datert til midten av det femte dynastiet.

Arkeologane som avdekka gravkammeret meinte at det kunne tilhøyre kona til Neferefre sidan det låg så nært gravstaden hans, i ein liten kyrkjegard mot søraust. Eldamaty sa at «oppdaginga vil hjelpe oss med å kaste lys over visse ukjende aspekt ved det femte dynastiet, som, saman med det fjerde dynastiet, var vitne til byggjinga av dei fyrste pyramidane.»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Khentakawess III» frå Wikipedia på engelsk, den 6. januar 2015.*

*Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Czech expedition discovers the tomb of an ancient Egyptian unknown queen». Charles University. Januar 2015.
2. 1 2 3  «Tomb of previously unknown pharaonic queen found in Egypt». *The Express Tribune*. 4. januar 2015. Henta 4. januar 2015.
3. 1 2 3  «Tomb find reveals existence of new Egyptian queen». Fox News. 4. januar 2015. Henta 4. januar 2015.
4. 1 2 3 4  «Tomb of Fifth Dynasty queen found in Egypt». ABC Online. 4. januar 2015. Henta 4. januar 2015.
5. ↑  «Tomb of ancient Egyptian queen uncovered by archaeologists». *The Independent*. 5. januar 2015.
6. ↑  «4500 years old tomb of unknown Ancient Egyptian Queen discovered». *Luxor Times*. 4. januar 2015.
7. ↑  «BBC News - Queen Khentakawess III's tomb found in Egypt». *BBC News*. Henta 5. januar 2015.
Brandval i 1923.
**Brandval** er eit sokn og ein tettstad i Kongsvinger i Hedmark fylke. Brandval var tidlegare eit eige prestegjeld, og fram til 1963 ein eigen kommune. Brandval har postnummer 2219.

Tettstaden Brandval ligg to mil nord for byen Kongsvinger på begge sider av Glåma, med barneskulen på vestsida og Brandval kyrkje på austsida. De to delane er knytt saman med ei hengebru. Brandval var tidlegare stoppestad på Solørbanen.

Brandval sokn er det nordlegaste i Kongsvinger, og består av Brandval kyrkje, Roverud kyrkje og Lundersæter kyrkje. Soknet og prestegjeldet vart utskilt frå Grue prestegjeld den 13. desember 1863 og høyrer i dag til Vinger og Odal prosti. Prestegarden ligg på Roverud, ei mil sør for tettstaden Brandval.

Brandval kommune vart oppretta i 1837. I 1941 vart ein del av Grue med 68 innbyggarar overført til Brandval. 1. januar 1964 vart kommunane Brandval, Kongsvinger og Vinger slått saman til den nye Kongsvinger kommune. Brandval kommune hadde ved samanslåinga 4384 innbyggarar.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Brandval» frå Wikipedia på bokmål, den 31. juli 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**John Hemming** (fødd i 1935 i Vancouver) er ein kanadisk forskar og forfattar med Amazonas som spesialitet. Han er utdanna ved Eton College og ved University of Oxford, og har blitt rekna som ein av Storbritannias leiande på Amazonas i Brasil, og historia til urfolket der spesielt. Hemming har oppretta førstekontakt med nokre søramerikanske folkegrupper. Han har også hatt forskarprosjekt i Jordan og Peru.

Hemmings første bok, *The Conquest of the Incas*, vart godt motteken då ho kom ut i 1970 og vert framleis tilrådd som kjelde til informasjon om hendingane som førte til at Inkariket fall. Boka handla også om dei første tiåra med spansk kolonimakt i Sør-Amerika.

I 1975 blei Hemming sekretær i Royal Geographical Society og seinare direktør fram til 1996.

Bibliografi
-----------

* *The Conquest of the Incas* (1970)
* *The Conquest of the Brazilian Indians* (1987)
* *Die If You Must: The Brazilian Indians Today* (2003)
* *Amazon Frontier: The Defeat of the Brazilian Indian* (1987)
* *The Search for El Dorado* (1978)
* *Roraima: Brazil's Northernmost Frontier* (1990)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
Koordinatar: 32°44′N 36°12′E﻿

**Khirbet Ghazaleh** (arabisk خربة غزالة, òg skrive **Khirbet Ghazalah**) er ein by i Daraa guvernement, kring 17 kilometer nordaust for Daraa ved Da'el i vest og nær Izra' i nord. Han ligg langs hovudvegen mellom Damaskus og Amman. I 2004 talte Statistisk sentralbyrå i Syria 16 240 innbyggjarar i Khirbet Ghazaleh. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar.

Historie
--------

### Det syriske opprøret i 2011

Innbyggjarane i Khirbet Ghazaleh deltok i demonstrasjonane mot dei syriske styresmaktene og tok imot Den frie syriske armeen (FSA) til opposisjonen under opprøra i 2011-2012.[*treng kjelde*] Den 14. november 2011 etter eit åtak frå FSA mot ein buss som førte tryggingspoliti, gjekk den syriske hæren til væpna åtak mot byen og 20 FSA-medlemmar, lokale soldatar og sivile mista livet. I følgje opposisjonsaktivistar i Khirbet Ghazaleh støytte FSA saman med den syriske hæren medan beduinar frå kringliggande landsbyar kom for å hjelpe innbyggjarane i byen.

Den 18. mars 2012 øydela opposisjonssoldatar ein overføring på hovudvegen for å hindre tanks å kome inn i området. Det statseigde Syrian Arab News Agency (SANA) stadfesta bombinga av brua og estimerte kostnaden av øydeleggingane til over $5 million.

Den 8. mai 2013 erobra den syriske armeen byen etter to månader med intens bombing, og fekk kontroll over den internasjonale hovudvegen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Khirbet Ghazaleh» frå Wikipedia på engelsk, den 17. april 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Smith, Eli; Robinson, Edward (1841). *Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the Year 1838* **3**. Crocker and Brewster.

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2013-01-12 ved Archive.is. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Daraa guvernement. (arabisk)
2. ↑  Smith, 1841, s. 151.
3. ↑  Oweis, Khaled Yacoub. Fighting in Syria kills 40 near Jordan border-activists Arkivert 2011-12-30 ved Wayback Machine.. *Reuters*. 2012-04-05.
4. ↑  Mroue, Bassem. Explosion near Syrian security building in Aleppo. *The Associated Press*. 2012-03-18.
5. ↑  «Assad's forces capture strategic town in southern Syria». Trust.org (Reuters). 17. april 2014. Arkivert frå originalen 4. august 2013. Henta 17. april 2014.
**Branko Tsrvenkovski** (fødd 12. oktober 1962), er ein makedonsk politikar og var president i Makedonia frå 2004 til 2009. Han har òg vore statsminister i Makedonia i to periodar.

Liv
---

Tsrvenkovski var fødd i Sarajevo i dåverande Jugoslavia. Han studerte ingeniørfag ved universitetet i Skopje fram til 1986. I 1990 vart han vald til parlamentet i den makedonske delrepublikken i dei første frie vala i Jugoslavia. I 1991 vart han leiar for Makedonias Sosialdemokratiske Union (*Sotsijaldemokratski Sojuz na Makedonija (SDSM)*), etterfylgjarpartiet til kommunistpartiet i Makedonia. 5. september 1992 vart han Makedonia sin første statsminister etter lausrivinga frå Jugoslavia. Han sat som statsminister fram til 1998 og igjen frå 2002 til 2004.

14. og 28. april 2004 vart han vald til president med 42,5 % og 60,6 % av røystene i første og andre valomgang. Valoppslutninga var berre 53,8 %, dersom oppslutninga hadde vore lågare enn 50 % ville valet ha blitt annullert. Han vart innsett som president 12. mai 2004 og gjekk då av som statsminister. Som president var rolla hans stort sett seremoniell.

Tsrvenkovski stilte ikkje til attval ved presidentvalet i mars 2009. Han gjekk av som president 12. mai 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (iba)

 |
| **Zwickau** |
| --- |
| Markedet i ZwiackauMarkedet i Zwiackau Markedet i Zwiackau |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Zwickau | 

Zwickau is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Sachsen  Chemnitz  Kreisfri by |
| Grunnlagd | 600-talet |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  102,54 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 96 786   944/km² |
| Koordinatar | 50°43′0″N 12°30′0″E﻿Koordinatar: 50°43′0″N 12°30′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 241-444 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 08001-08066 |
| Telefon-retningsnummer | 0375 |
| Bilnummer | Z |
| **Heimeside:** www.zwickau.de |

**Zwickau** er ein by i Tyskland i delstaten Sachsen med om lag 95 000 innbyggjarar. Byen ligg i ein dal ved foten av Erzgebirge, på venstresida av elva Zwickauer Mulde, 130 km sørvest for Dresden, sør for Leipzig og sørvest for Chemnitz.

History
-------

Området rundt Zwickau vart busett av slavarar på 600-talet. På 900-talet kom germanarar til området og dei innfødde slavarane vart kristna. Ein kjøpstad kalla «Zcwickaw» vart nemnd i 1118. Busetnaden fekk byrettar i 1212, og husa fransiskanarar og cistercianarar på 1200-talet. Zwickau var ein fri keisarby frå 1290 til 1323, men vart så gjeven bort til markgrevskapet Meissen. Sjølv om ein byrja med gruvedrift i området i 1316, auka gruveaktiviteten kraftig då ein oppdaga sølv i Schneeberg i 1470.

Anabaptistrørsla byrja i Zwickau 1525 med inspirasjon frå Zwickauprofetane. Under trettiårskrigen vart byen plyndra.

Komponisten Robert Schumann vart fødd i Zwickau i 1810 i eit hus som framleis står på marknadsplassen.

Under den andre verdskrigen styret regjeringa ein nazistisk konsentrasjonsleir i Zwickau. Etter at amerikanarane frigjorde byen i 1945 kom han under sovjetisk kontroll.

Ampelfrau
Frå 1949 til 1990 høyrte Zwickau til Aust-Tyskland og var eit sentrum for kolbryting.

I november 2004 vart trafikklysa med Ampelmannen byta ut med dei første trafikklyskvinnene, eller *Ampelfrau*, som første by i Tyskland.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Zwickau» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
***Onedinlinjen*** (engelsk: *The Onedin Line*) var ein britisk dramaserie produsert av BBC. Serien gjekk på kanalen frå 1971 til 1980, og vart selt til rundt 20 land. Onedinlinjen vart også sendt på NRK frå 1974-1975. 

Serien blei skapt av Cyril Abraham, og i hovudrollene spelte Peter Gilmore, Howard Lang og Jessica Benton. Serien handla om skipsreiarmiljø i Liverpool på slutten av 1800-talet. Hovudfokuset i serien var Onedinlinja, etablert av kaptein James Onedin. Den karakteristiske kjenningsmelodien til serien var basert på *Adagio for Frygia og Spartakus* frå balletten Spartakus av Aram Khatsjaturjan.

Handling
--------

Den ambisiøse kapteinen James Onedin vil bli skipsreiar. Han vil ha andre til å sigla for seg, slik at han sjølv får fortenesta. Han høyrer snakk om at seglskuta «Charlotte Rhodes» skal seljast. Eigaren, den gamle, alkoholiserte kapteinen Joshua Webster, er uvilleg innstilt mot Onedin. Men dét er ikkje dottera til kapteinen, Anne. Hun tek mot til seg og føreslår at viss han giftar seg med henne, skal han få skipet i medgift. James Onedins einaste, ærgjerrige tanke er at han ved dette ekteskapet sikrar seg «Charlotte Rhodes» og at han dermed kan etablera sitt eige reiarlag, Onedinlinja. Men Onedin endrar innstillinga til Anne etter at dei er blitt gifte. Han tek til å visa omtanke mot henne, og etter nokre månader oppstår det ekte kjærleik og forståing mellom dem.

Den norske seglskuta SS «Christian Radich» medverka i ein av episodane, med Harald Tusberg i ei lita birolle. Andre skip som vart nytta er SS «Statsraad Lehmkuhl», «Sagres», «Soren Larsen» og «Skoleskibet Danmark».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Onedinlinjen» frå Wikipedia på bokmål, den 28. august 2012.*

### Bakgrunnsstoff

* *The Onedin Line* ved The Internet Movie Database (IMDb)
**Kheopspyramiden**, **den store pyramiden i Giza** er det einaste av verdas sju underverk som er teke vare på. Den er verdas mest kjende pyramide. Kheopspyramiden var opphavleg 146,5 meter høg, og er den største av dei tre store pyramidane i Giza som ligg like utanfor Kairo, hovudstaden i Egypt. 

Egyptologane trur at pyramiden vart bygt som eit gravkammer for faraoen Khufu. Khufu var farao under det 4. dynastiet i det gamle riket. Namnet *Kheops* stammar frå det greske namnet hans, Kheops. Det mest vanlege årstalet ein trur pyramiden var ferdig er år 2580 f.vt.. Dei andre to store pyramidane på Giza er Menkaurepyramiden (minst av dei tre) og Khafrepyramiden (noko mindre enn Kheops).

* *Den store Pyramiden*
* Nærbilete
* Dei tre store pyramidane på Giza, Kheops til venstre.
* Pyramidane om natta

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om pyramidar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* SkyscraperCenter

 |
Bilete av ein europeisk villkatt med høgare komprimeringsrate, og dermed høgare biletkvalitet, mot høge. 
**JPEG** (ofte korta ned til JPG) er eit elektronisk bileteformat utvikla av Joint Photographic Experts Group. Dette bileteformatet nyttar ein komprimeringsmetode med kvalitetstap, men til gjengjeld vert filene som oftast mykje mindre enn ved bruk av bileteformat som nyttar komprimeringsmetodar utan kvalitetstap. Dette formatet vert difor ofte brukt ved lagring av digitale fotografi, spesielt fotografi til bruk på Internett.

Som følgje av komprimeringsmetoden i JPEG så er JPEG ueigna til lagring av teikningar med skarpe kantar eller linjer. For lagring av slike typar bilete bruker ein vanlegvis bileteformata PNG eller GIF, som lagrar bilete utan kvalitetstap.

Kjelder
-------

1. ↑  «HTTP Archive - Interesting Stats». *httparchive.org*. Henta 6. april 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «JPEG» frå Wikipedia på bokmål, den 9. november 2019.*

* *Denne artikkelen bygger på «JPEG» frå Wikipedia på engelsk, den 10. november 2019.*
Koordinatar: 71°13′S 68°47′W﻿

**Planet Heights** er ei rekkje toppar langs ein isfri rygg som strekkjer seg 24 nautiske mil (44 km) frå nord til sør mellom sørenden av LeMay Range og George VI Sound aust på Aleksanderøya i Antarktis. Mange landformer og nærliggande stader er namngjeve etter plasseringa ved denne fjellkjeda, somme etter astronomar, månar, planetar og andre ting knytte til astrologi og astrofysikk. Fjellkjeda vart først kartlagd frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960. Det vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter plasseringa nær breane kalla opp etter planetar i solsystemet. Den einaste planeten som ikkje er nemnd blant desse isbreane er jorda.

Isbrear
-------

* Mercurybreen
* Venusbreen
* Marsbreen
* Jupiterbreen
* Saturnbreen
* Uranusbreen
* Neptunbreen
* Plutobreen

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Planet Heights» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 37°33′N 29°41′E﻿

**Saldasjøen** er ein mellomstor kratersjø sørvest i Tyrkia, i distriktet Yeşilova i provinsen Burdur, og ligg kring 50 km vest for byen Burdur. 

Innsjøen har eit areal på 43,70 km² og er 196 meter på det djupaste, noko som gjer han til ein av dei djupaste i heile Tyrkia, om ikkje den djupaste. 

Han er eit populært fritidsområde, særleg på grunn av mineralet hydromagnesitt som finst langs breidda av innsjøen og som ein trur kan kurere visse hudsjukdomar. Kring breidda veks det svartfuru, som òg er populære som jaktområde. 

Det ligg ei lita bygd sørvest ved innsjøen, som òg heiter Salda. Det lokale senteret i området er Yeşilova, som ligg kring 4 km frå innsjøen. 

Den sære morfologien til innsjøen har gjort at det er utført mange studiar av Saldasjøen. Det uvanleg høge basiske innhaldet gjer at innsjøen er ein av få stader der dei eldgamle stromatolittalgane framleis veks.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Salda» frå Wikipedia på engelsk, den 16. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Nesset prestegardFoto: Vidar Iversen (2010)

**Nesset prestegard** ligg 3 kilometer sørvest for tettstaden Eidsvåg, på sørsida av Langfjorden i Molde kommune.

Prestegarden er særleg kjend for å vere barndomsheimen til forfattaren Bjørnstjerne Bjørnson. Faren Peder Bjørnson var sokneprest her frå 1837 til 1853. Bjørnstjerne budde i Nesset til 1844. Då flytta han til Molde og byrja på gymnaset. Bondesamfunnet og naturen i Romsdalen skulle få stor innverknad på diktinga til Bjørnson.

Prestegarden har blitt utvikla i eit samarbeid mellom Romsdalsmuseet som museumsfagleg konsulent og Opplysningsvesenets fond som eigar. Prestegarden er kommunens tusenårsstad. I 2019 vart garden seld til Romsdalsmuseet. Presten i Nesset har ein ny bustad frå 2016.

Fotnotar
--------

1. ↑  Opplysningsvesenets fond: En modell og en viktig milepæl Arkivert 2019-09-20 ved Wayback Machine.
2. ↑  Opplysningsvesenets fond: Nesset nye prestebolig

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nesset prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 20. september 2019.*

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «339 Nesset prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 257–258.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Nesset prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Nesset kommune – Nesset Prestegard Arkivert 2019-09-20 ved Wayback Machine.
* Romsdalsmuseet: Nesset prestegard - Bjørnstjerne Bjørnson sin Barndomsheim

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
| Sale  |
| --- |
| RådhusetRådhuset Rådhuset |
| Plassering |
| 

Sale i Stor-Manchester is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Stor-Manchester |
| Distrikt | Trafford |
| Grunnlagd | 500- eller 600-talet |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  4,34 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 55,787   12,9 /km² |
| Koordinatar |  53°25′″N 2°19′″W﻿Koordinatar: 53°25′″N 2°19′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | M33 |
| Telefon-retningsnummer | 0161 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Sale i Stor-Manchester**
 |

**Sale** er ein by i distriktet Trafford i Stor-Manchester i England. Tidlegare var byen ein del av Cheshire. Han ligg på ei flate på sørsida av elva Mersey, 3 km sør for Stretford, 4 km nordaust for Altrincham og 8 km sørvest for Manchester. Byen har kring 55 000 innbyggjarar. 

Det er gjort funn frå steinalderen, romarane og anglosaksarane i området. Gjennom mellomalderen var Sale ein landsby knytt til Ashton upon Mersey. I denne perioden vart dei frodige engene nytta til avlingar og kvegdrift. På 1600-talet utvikla Sale ein blømande husflidindustri og produserte mellom anna hestesalar.

Bridgewater Canal nådde byen i 1765 og betra vekstvilkåra til Sale. Jernbanen nådde byen i 1849 og han vart ein pendlarby for Manchester og områda kring. Mot slutten av 1800-talet hadde folketalet meir enn tredobla seg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sale, Greater Manchester» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sale Community Web

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Salar de Uyuni, foto av Lion Hirth
**Salar de Uyuni** er verdas største saltørken med ei overflate på 10 582 kvadratkilometer. Han ligg i departementet Potosí på 3650 moh. sørvest i Bolivia, og er ein del av høgsletta Altiplano. 

På slutten den geologiske epoken *pleistocen*, var Salar de Uyuni ein del av ein stor innsjø, Ballivián. I dag inneheld den uttørka innsjøen natriumklorid i krystallinsk tilstand, steinsalt, og det mjuke mineralet gips. Det vert årleg tatt ut mindre enn 25 000 tonn salt frå saltørkenen. Reservane kan vere på 10 milliardar tonn. 

I regntida kan overflata i somme område vere dekt av vatn, opp til fleire desimeter djupt. Men frå slutten av juni til starten på regntida i starten av desember er sjøen tørr. Køyretøy kan då ferdast på Salar de Uyuni, med unnatak frå sølete strandsoner, og individuelle vassøyer. 

Under salpeterkrigen var byen Uyuni ein garnisonby, i dag eit startpunkt for turistturar i området. Den mest kjente øya på Salar de Uyuni er Incahuasi ca 80 kilometer frå Uyuni.

Salar de Uyuni er eit viktig habitat og hekkeområde for alle tre artar flamingo i Sør-Amerika: chilensk flamingo, andesflamingo og punaflamingo. 

* 
* 
* 
*

Kjelder
-------

* Tilsvarande artiklar på engelsk og tysk Wikipedia

Referanser
1. ↑  *Encyclopædia Britannica - Uyuni Salt Flat.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
Chandra-røntgenbilete av NGC 6240 lagt oppå eit optisk bilete av galaksen. Dei to lyspunkta er røntgenstråling sendt ut av plasma i akkresjonskivene til dei to svarte hòla.
**NGC 6240** er ein galakse og restane etter to tidlegare galaksar som har slegne seg saman til éin. Galaksen ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Slangeberaren. Observasjonar gjorde med NASA sitt Chandra-teleskop har avslørt to gigantiske svarte hòl i galaksen. Dei ligg rundt 3000 lysår frå kvarandre, driv mot kvarandre og vil etter kvart smelta saman til eitt. Samansmeltingsprossen starta for runt 30 millionar år sia og fekk sett i gang hyppig stjernedanning og førte til ei rekkja supernovaeksplosjonar. Ein reknar med at dei svarte hòla vil ha smelta saman om ti til hundrevis av millionar av år.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding **STScI-2008-16** frå Space Telescope Science Institute.*

1. ↑  Never «Before Seen: Two Supermassive Black Holes in Same Galaxy» - Chandra-pressemelding i samband med oppdaginga av to svarte hòl i NGC 6240.