*«Vinje» omdirigerer hit. For andre tydingar av ordet, sjå Vinje (fleirtyding).* 

**Vinje kommune** er ein kommune i Telemark fylke. Kommunen ligg lengst nordvest i fylket og grensar i sør til Tokke, i aust til Tinn og Seljord, i nord til Nore og Uvdal i Buskerud og i vest til Bykle i Agder, Suldal i Rogaland og Odda, Eidfjord og Ullensvang i Vestland. Han er den einaste kommunen i Noreg som grensar til fire fylke. Kommunen har sine nåverande grenser frå 1964, då dei tidlegare kommunane Rauland og Vinje vart slegne saman.

Vinje er etter Rendalen den største kommunen i Sør-Noreg i høve flatevidd og han er til dømes større enn Vestfold fylke. Administrasjonssenteret i kommunen er Åmot. Lokalavisa er *Vest-Telemark Blad*, som kjem ut tre gonger i veka.

Geografi
--------

Frå Ståvatn i Vinje.
Fleire dalar går gjennom Vinje i sør og aust, og i dalane er det rikeleg med skogsstrekningar. Den nordvestre delen av kommunen ligg i Hardangervidda, det meste av dette som ein del av Hardangervidda nasjonalpark. Kommunen har ein om lag 90 000 daa stor eigedom i nasjonalparken, Berunuten Vest, med seks hytter til bruk for alle som måtte koma forbi. Eigedomen vart kjøpt frå brukseigaren Treschow i Larvik i 1979. 

Busetnaden i Vinje fylgjer dalane. Folketettleiken er låg, med om lag 1,2 innbyggjarar per km². Europaveg 134, fylkesveg 37 og fylkesveg 38 møtest ved kommunesenteret Åmot, som er den einaste tettstaden i kommunen. Elles er busetnaden i kommunen spreitt, men samlar seg til dels omkring Krossen i Rauland og Edland/Haukeligrend. 

Opp mot fjellområda finst det fleire større vatn, mellom anna Møsvatn som er eitt av dei største vatna i Telemark. Møsstrond kyrkje er den høgstliggjande kyrkja i Noreg og ligg på øya Hovden i Møsvatn. Det høgste fjellet i Vinje er Vassdalseggi på 1658 moh. som ligg på grensa mot Rogaland. Vassdraga i kommunen har gjeve gode føresetnader for kraftutbygging.

Næringsliv
----------

Bora er ei av mange elvar i Vinje som er bygd ut for utvinning av vasskraft.
Skog- og jordbruk med hald av husdyr er viktige næringar i kommunen. Vinje er den kommunen med flest hytter i Telemark, og mange vel å kombinere jordbruk med gardsturisme og utleige av hytter. Industrien i kommunen er liten og femner noko verkstad-, trevare- og møbel- og næringsindustri. Fleire av vassdraga i Vinje er utbygde, og fire kraftverk i kommunen har ein produksjon på kring 1,9 TWh i året.

Kommunen har i fleire år hatt god økonomi. I 2002 var frie inntekter per innbyggjar 33 478 kr, mot snittet i landet på 24 771 kr. Dette kjem i hovudsak av kraftinntekter frå Tokke-utbygginga på 60- og 70-talet. Innbyggjarane i kommunen nyt framleis godt av dette gjennom låge straumprisar. I tillegg er store fjellområde mot Hardangervidda utbygde av dampprosjekt som Songavatn og Møsvatn.

Den største arbeidsgjevaren i Vinje er kommunen, og attføringssenteret i Rauland er den største private arbeidsgjevaren. 39,4% av dei sysselsette jobbar i offentleg administrasjon. Skular i kommunen er Edland skule, Rauland skule, Vinje oppvekstsenter, Øyfjell oppvekstsenter, Åmot skule. Av andre viktige arbeidsgjevarar kan nemnast Qmatec Drilling.

Samferdsel
----------

Fleire viktige vegar går gjennom kommunen, mellom anna Europaveg 134 frå Drammen til Haugesund, som er det sentrale sambandet mellom Aust- og Vestlandet sør for Hardangervidda. Vegen fylgjer dalføret til Vinjeåi frå Åmot og nordvestover. Riksveg 9 tek av frå Haukeli til Kristiansand. Frå Åmot tek fylkesveg 37 av nord mot Rauland-Rjukan og fylkesveg 38 sørover mot Dalen-Vrådal.

Kultur
------

Midtbø var heimen til forfattarane Halldis og Tarjei Vesaas frå 1934.
Krossen er sentrum i Rauland, og her har Raulandshuset og Rauland kunstmuseum samla verka til Dyre Vaa og Knut Skinnarland i to galleri. På Plassen i grenda Vinje står Vinjestoga, barndomsheimen til Aasmund Olavsson Vinje, og like attmed er det reist eit monument til minne om han. I Åmot står to monument av Halldis Moren Vesaas og Tarjei Vesaas.

I Smørklepp er fleire verk av Henrik Sørensen og Harald Kihle samla i galleriet Vinje Biletgalleri. Litteraturdagane i Vinje blir skipa til kvar september, og om vinteren trekkjer skistadene Rauland og Haukeli til seg turistar kvart år.

### Kommunenamn og -våpen

Namnet Vinje stammar frå norrønt *vin*, som tyder eng. Ein person frå Vinje blir gjerne kalla **ei vinbyggje** *(f)*, **ein vinbygge** *(m)* eller fellesnemninga **vinbygg**.

Kommunevåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon den 16. november 1990 og har ein sølv geitebukk på blå grunn. Motivet symboliserer saue- og geitehald og høgfjellsnatur.

Kjende personar frå Vinje
-------------------------

Aasmund Olavsson Vinje
* «Myllarguten» Targjei Augundsson (1801–1872), artist
* Aasmund Olavsson Vinje (1818–1870), forfattar
* Aslaug Vaa (1889–1967), forfattar
* Olav Versto (1892–1977), stortingsrepresentant
* Tarjei Vesaas (1897–1970), forfattar
* Aslak Brekke (1901–1978), kvedar og folkesongar
* Dyre Vaa (1903–1980), bilethoggar
* Halldis Moren Vesaas (1907–1995), forfattar
* Aslak Versto (1924–1992), ordførar, stortingsrepresentant og motstandsmann
* Olav Vesaas (1935), journalist og forfattar
* Guri Vesaas (1939), forlagsredaktør
* Sondre Bratland (1938), kvedar, songar og songpedagog
* Olav Versto (1950-2011), journalist, redaktør
* Stein Versto (1957), forfattar
* Yasmin Syed (1966), skodespelar, artist og kanalvert
* Sven Erik Kristiansen «Maniac» (1967), artist
* Odd Nordstoga (1972), artist
* Terje Håkonsen (1974), snøbrettkøyrar
* Kjersti Rorgemoen, forfattar
* Ingebjørg Bratland (1990), songar
* Marthe Kristine Nordjordet (1996), songar

Kjelder
-------

* Geir Thorsnæs (15. februar 2009). «Vinje – Telemark». Store Norske Leksikon. Henta 11. september 2010.
* Eirik Helleve (28. oktober 2010). «Vinje kommune, Telemark». Allkunne. Henta 11. september 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsidene til Vinje kommune
* Vest-Telemark Blad - Lokalavis i Vinje
* Historiske arkiv etter nåverande Vinje kommune på Arkivportalen
* Historiske arkiv etter tidlegare Vinje kommune på Arkivportalen
* Historiske arkiv etter tidlegare Rauland kommune på Arkivportalen

| * v
* d
* e
Kommunar i Telemark |
| --- |
| Bamble • Drangedal • Fyresdal • Hjartdal • Kragerø • Kviteseid • Midt-Telemark • Nissedal • Nome • Notodden • Porsgrunn • Seljord • Siljan • Skien • Tinn • Tokke • Vinje | Telemark fylke |
| **Tidlegare kommunar:** Brevik • Bø • Eidanger • Gjerpen • Gransherad • Heddal • Holla • Hovin • Langesund • Lunde • Lårdal • Mo • Rauland • Sannidal • Sauherad • Skåtøy • Solum • Stathelle |

Koordinatar: 59°34′9.3″N 7°59′20.3″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |