recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Henning Bergenholtz** (fødd 26. august 1944) er ein dansk leksikograf og lingvist. 

Bergenholtz har ein M.A. frå Technische Universität Berlin i 1973 og doktorgradar frå 1975 og 1978 frå Universität Essen.

Frå 1973 har han vore knytt til universita i Bonn, Essen, Køln, Kairo, Bochum og Stellenbosch. Frå 1996 til han vart pensjonist var han leiar av Center for Leksikografi ved Aarhus Universitet. Henning Bergenholtz er æresdoktor ved Universidad de Valladolid og medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi.

Publikasjonar
-------------

Henning Bergenholtz har skrive mykje om grammatikk, leksikografi og språkpolitikk. Han har òg hatt ei fast spalte om språklege emne i nettavisa Den Korte Avis. I 1997 var han medforfatter på Nordisk leksikografisk ordbok som kom ut på Universitetsforlaget.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henning Bergenholtz» frå Wikipedia på bokmål, den 21. mars 2021.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
		- Henning Bergenholtz si nettside på Aarhus Universitet sin nettstad

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Henning Bergenholtz i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* ORCID
* SUDOC

 |
**1150** (romartal MCL) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 10. november: Grunnlegginga av Dryburgh Abbey i Skottland.

Fødde
-----

* 8. oktober: Narapatisithu, konge av det burmesiske Pagan-dynastiet

Døde
----

* 8. april: Gertrud av Babenberg, hertuginne av Böhmen
* 9. januar: Keisar Xizong av Jin

**<<   1100-talet   >>**
<< 1100 | 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 | 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 | 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 | 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 | 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 | 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 | 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 | 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 | 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 >>
**Lest** vart spesielt frå 1500- til 1800-talet bruka som mål for last eller lasteevne i skip. Ordet kjem via norrønt *lest* av lågtysk *last*. Ein lest kan vere eit rommål eller eit mål for masse, og storleiken på lesten varierer med kva for varer som vert lasta.

* Som rommål er lesten oftast 12-24 tønner, avhengig av kva slags last som vert ført. Ein lest på 12 tønner kan ha blitt kalla ein smal lest, mens ein lest på 24 tønner var ein grov lest.
* Som mål for masse er lesten oftast 6-16 skippund (960-2560 kg), avhengig av kva slags last det gjeld.
* Som mengdeeining vart ein lest rekna til 14 400 stk. sild, 12 sekker ull eller 144 huder.

Ei jekt kunne gjerne føre 20 til 60 lester, mens mindre farbåtar kunne føre 6-16 lester.

Som mål for lasteevne vart kommerselest brukt frå 1600-talet, og kunne tilsvare 80 norske kubikkfot, dvs 2,47 m3 eller ei lasteevne på 5200 pund (frå 1769), dvs ca 2600 kg.

I ein avtale mellom Danmark-Noreg og Holland frå 1669 vart det slått fast at lasteevna til alle fartøy skulle målast i trelastlester eller kommerselester, alt etter fraktefarta dei gjekk i. 1 trelastlest skulle tilsvare 0,77 kommerselest. I praksis var tilhøvet meir varierande, og i snitt slik at ein trelast tilsvarte to tredjedels kommerselest.

Frå 1851 vart lasteevna målt i tonn. Ein reell kommerselest skulle tilsvare 2,08 netto registertonn.

Kjelder
-------

* «lest» i Nynorskordboka.
* Lest i Caplex
* Lest i SNL
* Kommeselest i SNL
* Lest i Norsk historisk leksikon
* Jekt i Norsk historisk leksikon
* *Norsk økonomisk historie 1500-1970* Universitetsforlaget 1979 ISBN 82-00-01921-7

Sjå òg
------

* Lest (fleirtyding)
**Bedřich Smetana** (fødd 2. mars 1824 i Litomyšl, død 12. mai 1884 i Praha) var ein bøhmisk komponist og musikklærar.

I åra 1843 til 1847 arbeidde han som muskklærar i Praha, mens han studerte klaver under Josef Proksch. Saman med direktøren for musikkonservatoriet i Praha, Johann Friedrich Kittl, og musikkhistorikaren August Wilhelm Ambros stifta Smetana og Proksch ei musikalsk-patriotisk gruppe, som tilslutta seg ideala i nyromantikken til blant andre Richard Wagner. I 1848 fekk han midlar frå Franz Liszt til å opne eigen musikkskule i Praha. 

Av politiske årsaker forlét Smetana Praha i 1856, og slo seg ned i Gøteborg i Sverige. Der verka han som musikklærar og dirigent. I 1861 vende han tilbake til Praha, og i 1863 opna han nok ein musikkskule for utbreiing av tsjekkisk musikk. I denne perioden var han svært aktiv, og hadde ei rekke oppdrag som dirigent, musikkritikar og ikkje minst som pådrivar i ei rekke foreiningar og institusjonar som arbeidde med nasjonalromantisk musikk.

Smetana var smitta av syfilis. I 1874 hadde sjukdomen gjort han døv, og han trekte seg unna ålmenta. Han heldt likevel fram med å komponere, som til dømes *Má vlast* (*Mitt land*). Han skreiv òg ein strykekvartett, *Z mého života* (*Frå mitt liv*), som er eit sjølvbiografisk verk der ein kan høyre at komponisten var plaga av tinnitus.

Etter kvart blei han sinnssjuk, og kort tid før døden sin blei han lagt inn på mentalsjukehuset der han døydde 12. mai 1884. Han er gravlagt på gravlunden Vyšehrad i Praha.

Statue av Bedrich Smetana i byen Pilsen i Tsjekkia
Smetanas arbeid omfattar blant anna åtte operaar der den mest kjende er *Den solgte brud*. Syklusen *Má vlast* består av seks symfoniske dikt, der den eine, *Vltava* (betre kjend som *Moldau*) er kanonisk. Musikken har gjerne preg av tsjekkiske danserytmar, og melodiane kan ha preg av folkemusikk. Han har hatt stor påverknad på Antonín Dvorák, som òg i stor grad har brukt tsjekkiske tema i arbeida sine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bedřich Smetana» frå Wikipedia på bokmål, den 3. januar 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fritt tilgjengelege notar av Bedrich Smetana ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Solheimsvikens bedehus (Torvsalen) er ein bygning frå Solheimsviken i Bergen som har vorte flytta til Gamle Bergen Museum i Sandviken.
**Bedehus** er ein type forsamlingshus som er eigd og drive av kristne organisasjonar. Husa vert brukt til små og store møte og andre arrangement. Slike forsamlingshus vart bygd frå midten av 1800-talet over heile Noreg, og er framleis vanlege over hele landet. Bedehus vert også kalla **misjonshus**.

Det er i dag rundt 3000 bedehus, misjonshus og kristelege ungdomshus i landet. Halvparten eigast og drivast av lutherske misjons- og ungdomsorganisasjonar innanfor Den norske kyrkja, resten av lokale og frittståande grupper.

Historie
--------

Bedehus var opphavleg samlingshus for kristne (truande) til bøne- og vitnemøte. Seinare vart dei ein stad for vekkingsmøte, bibeltimar og samlingar for dei ulike misjonsorganisasjonane.

Dei første bedehusa vart mest sannsynleg bygd i 1840-åra. Dei første vi kjenner til er i Strand kommune og Hjelmeland kommune i Rogaland. Det første huset som vart kalla bedehus var likevel *Hauges Minde* i Skien , som vart bygd i 1850 til minne om Hans Nielsen Hauge.

Innreiing
---------

Dei første bedehusa var enkle med trebenkar og utan kunst. Etter kvart kom Kristusbilete på plass. Andre bibelske motiv vart også brukt, samt bilete av viktige menn i bygda, i kyrkja og kjende predikantar. Etter andre verdskrig har mange bedehus vorte større og vakrare.

Kjelder
-------

* *Reise i bedehusland – Rogaland*, av Johannes Kleppa og Alf Henry Rasmussen, Sambåndet forlag 2003.
* «Misjon og bedehus», av Andreas Ropeid I: *Norges kulturhistorie*, bd. Aschehoug, 1980
* *Bedehus i Rogaland : administrasjon og bruk*, av Andreas Ropeid. Norsk etnologisk gransking, 1993
* *Bedehus i Østfold*, av Kai Ørebech. Lunde Forlag, 2006 ISBN 82-520-4837-4
* *Bedehusfolket : ein studie av bedehuskultur i tre bygder på 1980- og 1990-talet*, av Olaf Aagedal. Tapir forlag, 2003 ISBN 82-519-1829-4 (Dr.avh.)
* *Rapport frå bedehusland*, av Olaf Aagedal. Samlaget, 1988 ISBN 82-521-3173-5
* *Denne artikkelen bygger på «Bedehus» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juni 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC

 |
| **Rongøy** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Øygarden |
| **Koordinatar** | 60°30′19″N 04°54′58″E﻿Koordinatar: 60°30′19″N 04°54′58″E﻿

 |
| **Areal** | 2,7 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Medarseta (48 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Vestland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 1032 (2008) |
| **Folketettleik** | 382 /km² |

**Rongøy** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya har eit areal på 2,7 km² og om lag 850 innbyggjarar. 

Øya ligg mellom Blomøy i nord og Toftøy og har brusamband vidare til begge to. Sørover har øya vegsamband til Bergen via Sotra. Rongesundet ligg mellom Rongøy og Toftøy og over her går Rongesundsbrua. Tettstaden Rong ligg på øya, og er heimstaden til symjaren Aleksander Dale Oen.

To skular er plasserte på Rong; Rong skule for 1–7 klasse for elevar frå Rong, og Øygarden Ungdomsskule som er felles ungdomsskule for heile Øygarden.

Natur
-----

Breivikmarka myrområde er et ganske stort myrområde utan inngrep, mellom Breiviki og Rongaloptet/Ormhilleren på Rongøy. Tjørn i nordvestre delen av lokaliteten med førekomst av det sjeldne grasslaget buntsivaks.

### Rongaloptet

Kystlyngheiområde med rikt innslag av purpurlyng. Avgrensa i nord av Rongaloptet, som i seg sjølv har element av berg med tilhøyrande flora, i vest/nordvest av gangveg til Ormhilleren friluftsområde, mot aust av sig/myrdrag mot Rongesundbrua og i sør av Ormhilleren/Insta Glosviki. Særleg i sør- og vestvende, tørre hellingar på berg med tynt jorddekke finn ein innslag av purpurlyng, avbrotne av våtare myrdrag. Som elles i lyngheiområda i Øygarden er vegetasjonen avbroten av nakne knausar og berg. Området er truga av attgroing av buskfuru. Grunna attgroing av lyngheiene har område med dominans/betydeleg innslag av purpurlyng etterkvart blitt sjeldnare i Øygarden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**1155** (romartal MCLV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* Frederik I Barbarossa vart krona til heilag romersk keisar.
* Keisar Go-Shirakawa vart keisar av Japan.
* Robert av Chichester vart biskop av Exeter.

### Noreg

* 10. juni: Den norske kongen Sigurd Munn blei drepen i Bergen. Noreg stod att med to kongar, Sigurd sine brør Inge Krokrygg og Øystein Haraldsson.

Fødde
-----

*

Døde
----

* Sigurd Munn, norsk konge

**<<   1100-talet   >>**
<< 1100 | 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 | 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 | 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 | 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 | 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 | 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 | 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 | 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 | 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 >>
| Beckenham |
| --- |
| Horisonten til Beckenham på New ZealandHorisonten til Beckenham på New Zealand |
| Styresmakter |
| Land New Zealand New Zealand | Region: Canterbury City: Christchurch |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  0,8773 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 2451 |
| Koordinatar | 43°33′48″S 172°38′37″E﻿Koordinatar: 43°33′48″S 172°38′37″E﻿ |

**Beckenham** er ein indre forstad i Christchurch på New Zealand, og ligg tre kilometer sør for sentrum i byen. Heathcote-elva snor seg gjennom denne bydelen, som for det meste er bustadsområde. Denne delen av elva vert ofte lokalt kalla Beckenham Loop.

Forstaden fekk namn av kaptein Stephen Fisher etter den engelske byen Beckenham. Fisher busette seg i området i 1871 etter å ha gått av frå tenesta i den britiske marinen etter Krimkrigen. Ei tid vart ein del av Beckenham kalla Fisherton, og Fisher sitt hus stod der Fisher Avenue no ligg.

Beckenham grensar til Sydenham i nord, Somerfield i vest, Cashmere og Huntsbury i sør, og St Martins i aust.

Heathcote-elva og Beckenham Park ved Eastern Terrace.

Kjelder
-------

1. ↑  Statistics New Zealand, folketeljinga i 2006.
2. ↑  Christchurch Place Names, Christchurch City Libraries.

* *Denne artikkelen bygger på «Beckenham, New Zealand» frå Wikipedia på engelsk, den 5. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Beckenham på New Zealand**

* Beckenham, Christchurch City Libraries Arkivert 2012-03-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
██ Det donauske låglandet
**Det donauske låglandet** eller **Donau-låglandet** (slovakisk *Podunajská nížina*) er ein liten del av Den vesle ungarske sletta (slovakisk *Malá dunajská kotlina*) i Slovakia, mellom Donau, Dei vesle Karpatane og alle andre delar av Dei vestlege Karpatane.

Geomorfologisk dannar det eit samanhengande område i lag med Neusiedl-bekkenet (*Neusiedler Becken*) i Austerrike og Győr-bekkenet (*Győri-medence*) i Ungarn.

Låglandet er ei omfattande tektonisk senking fylt med lag frå neogen opp til ei høgd på mellom 100 og 350 meter. 

Låglandet består av to område: 

* Donauåsane i nord
* Donausletta i sør

Mange urbane og andre busetnader ligg i dette området, som hovudsakleg er eit jordbruksområde. Byane Topoľčany, Nové Zámky, Komárno, Levice, Dunajská Streda og Galanta er administrasjonssenter. Dei er industrisenter og senter for handsaming av jordbruksprodukt (møller, bryggeri osb.). Gamle vinområde (Svätý Jur, Pezinok, Modra) og kurstader (Piešťany, Dudince) finst òg på låglandet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Danubian Lowland» frå Wikipedia på engelsk, den 5. april 2009.*
**Jørgen Einar Amdam** (fødd 29. april 1945 i Ørskog) er ein norsk skulemann og politikar, kjend for sine arbeid om organisasjonsteori og regional politikk.

Amdam er utdanna ved Norges Landbrukshøgskole til jordskiftekandidat i 1970. I 1974 tok han dr.scient.-graden. Han vart tilsett ved dåverande Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda og Møreforsking i 1973. I 1994 vart han utnemnd til professor i samfunnsplanlegging same staden. Amdam var rektor ved Høgskulen i Volda i perioden 1. august 2007 til 31. juli 2011.

I perioden hausten 2015 til hausten 2019 var Amdam ordførar i Volda kommune, der han representerte Arbeidarpartiet.

Jørgen Amdam er bror til professor Roar Amdam.

Utgjevingar
-----------

* *Strategisk og mobiliserande planlegging : kommuneplanlegging etter dugnadsmetoden* (Samlaget, 1990). Med Roar Amdam
* *Teorier om samfunnsplanlegging* (Universitetsforlaget, 1991). Med Noralv Veggeland
* *Kommunikativ planlegging* (Samlaget, 2000). Med Roar Amdam

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Jørgen Amdam i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Publikasjonar av Jørgen Amdam i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI
* CRIStin

 |
**Jørgen Erikssøn (Haterslevenis)** (1535–5. juni 1604) var superintendent (biskop) i Stavanger frå 1571 til han døydde.

Karriere
--------

Jørgen Erikssøn var i 1559–1560 rektor ved katedralskulen i Bergen og 1560–1566 slottskapellan på Bergenhus. Deretter studerte han fleire år i København og Wittenberg, tok magistergraden i filosofi i København.

I 1571 vart Jørgen utnemnd til superintendent i Stavanger. Med vilje og kraft innførte han den lutherske kyrkjeordenen i stiftet. Han førte tett tilsyn med prestane og meinigheitene, gjennomførte streng kyrketukt, restaurerte domkyrkja og styrkte skulen.

I Stavanger heldt Jørgen kraftige botspreiker over profeten Jonas, og utgav dei i 1592 for å rettleie prestane. Desse *Jonæ Prophetis skiøne Historia udi 24 Predicken begreben*, er, saman med Jens Nilssøn sine preiker, det viktigaste minnet om forkynninga i Noreg i reformasjons-hundreåret.

Kjelder
-------

* Jørgen Erikssøn i Store norske leksikon på snl.no. Henta 21. mai 2023.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND

 |
Koordinatar: 60°58′15″N 7°4′38″E﻿

Aurlandsfjorden sett frå fjellet Prest inn mot Flåm. Aurlandsvangen ligg nedanfor fjellet
**Aurlandsfjorden** er ein om lag 29 kilometer lang fjordarm på sørsida av Sognefjorden. Han ligg i kommunane Lærdal, Aurland og Vik.

Fjorden har innløp mellom Staven nær Fresvik i vest og Solsnes nær garden Buene i aust. Like innanfor innløpet ligg garden Simlenes på vestsida. Han har vegsamband via åtte hårnålssvingar som går om lag 450 høgdemeter opp til toppen av Fresvikåsen. Vidare innover i fjorden er fjordsidene bratte og stort sett urørte med høgder opp til 1100 meter på kvar side. 11 km deler fjorden seg i to om lag like lange delar. Aurlandsfjorden held fram søraustover til Aurlandsvangen og Flåm, medan den smale Nærøyfjorden går sørvestover og inn til Gudvangen. 

5 km sør for innløpet til Nærøyfjorden ligg Undredal på vestsida, på motsett side (litt lenger inne) ligg grenda Skjerdal i enden av ein blindvei. Om lag 7 km lenger inn ligg Aurlandsvangen, kommunesenteret i Aurland, her munnar Aurlandselvi ut i fjorden. Mellom Aurland og Flåm går E16 langs austsida av fjorden. Flåm ligg om lag 5 km innanfor Aurland i botnen av fjorden. Mellom Aurland og Flåm ligg grendene Onstad og Otternes. Otternes er også bygdetun og museum.

Galleri
-------

* Aurlandsfjorden sett innover frå AurlandsvegenAurlandsfjorden sett innover frå Aurlandsvegen
* Sett utover fjorden frå Stegastein ved AurlandsvegenSett utover fjorden frå Stegastein ved Aurlandsvegen
* Kongeskipet ved Skjerdal i AurlandsfjordenKongeskipet ved Skjerdal i Aurlandsfjorden
* PanoramafotoPanoramafoto
* Cruiseskip ved FlåmCruiseskip ved Flåm
* Undredal sett frå fjordenUndredal sett frå fjorden
* Dampbåten "Fjalir" på fjorden (1930) 
Foto:
Anders Beer Wilse/Norsk folkemuseumDampbåten "Fjalir" på fjorden (1930) 
Foto:
Anders Beer Wilse/Norsk folkemuseum

Referansar
----------

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Aurlandsfjorden**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Aursunden** er ein innsjø i Røros kommune i Trøndelag fylke. Sjøen ligg 690 moh. og har eit areal på 46 km². Innsjøen dannar utgangspunktet for Glomma, og er den 23. største innsjøen i landet. Sjøen er regulert, og har ein kraftstasjon ved utløpet til Glomma ved Kuråsfossen. Kuråsfossen kraftstasjon er eigd og vert drive av Røros E-verk, som er eigd av Røros kommune.

Opphavet til namnet på sjøen er omstridd. Men endinga på ordet, -unden skal ha tilknyting til det engelske ordet *pound*, som betyr sjø. Eit mogeleg opphav kan vere at før reguleringa så var det mange ører, altså halvøyar som stakk ut i sjøen, derfor aur. 

Fiskebestanden i Aursunden er variert, med ein tung overvekt av sik som vart sett ut på byrjinga av 1900-talet. Aure, røye, harr, åbor, lake og blindsild finst òg.

Brekken og Glåmos er dei to største tettstadene rundt sjøen, elles er det ei rekkje grendesamfunn rundt sjøen. 

Sjøen har vore trafikkert av transportbåtar, med varierande suksess. «Aursuden III» var den siste på innsjøen som transporterte turistar. 

Nord for Aursunden ved Sakrisvolden er den einaste staden i Norden der blomen sibirstjerne veks. Tidlegare har han eksistert rundt heile Aursunden, men på grunn av at denne planta veks i strandsonen, så takla ho ikkje reguleringa av sjøen. Ho var i ferd med å verte heilt borte, men eldsjeler sørgde for at den overlevde.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Kart over områda til den tyske ordenen i 1410. Estland i nord er markert med raude prikkar der opprøret fann stad.
**Det estiske opprøret i 1343** (dansk *Folkeopstanden Sankt Jørgens Nat*, estisk *Jüriöö ülestõus*) starta natta mellom den 22. og jørgensdagen 23. april 1343. Då braut det ut eit velorganisert bondeopprør i den nordvestlege delen av Harrien, eit landskap i den vestlege delen av det danske hertugdømet i Estland. 

Da opprøret byrja vart herrar, fruer og andre overklassefolk i området myrda. Herregardane vart plyndra og sette i brann. Sjølv kyrkjer og kloster vart råka. Blant den opprørske skaren vart 4 kongar utnemnde, og horden drog til byen Reval (no Tallinn), som enkelte vasallar og geistlege var flykta til. Samtidig sende opprørs-skaren bod til dei svenske fogdane i Åbo og Viborg med løfte om underdanigheit samt overdraging av Reval by, om dei ville hjelpe bøndene i kampen mot dei tyske og danske vasallane (herrane). 

Bondehæren omlægra Reval by, men Den tyske ordenen var i mellomtida tilkalla. Med ein hær nedkjempa ordenen opprørarane framfor Reval sine portar. 

Samtidig hadde opprøret spreidd seg til landskapa Wiek og Ösel, ei øy vest for Wiek. Eit møte mellom dei opprørske kongane og den tyske ordensmeister var kome i stand i Wittestein, men berre med det resultat at bondekongane vart drepne. Ordensmeisteren drog deretter ut med sin hær og nedkjempa estarane, liksom ordenen også nedkjempa dei russarar som til liks med svenskar og finnar hadde vorte tilkalla av dei estiske bøndene. 

Fogdane frå Åbo og Viborg kom til Reval, men fekk da vite at bondeopprøret hadde vorte nedslege. Fogdane fór heim att etter å ha inngått ein fredsavtale mellom Reval og Sverige. 

Enno etter at opprøret var slege ned var det framleis mindre oppreistar, mellom anna på Ösel, men stort sett vart opprøret raskt nedkjempa, og Den tyske ordenen sat som herrar på 2 av Estlands 3 største borger (Reval og Wesenberg). Borgene hadde vorte overdregne til ordenen av eit fleirtal av vasallar, til sikring av freden, inntil den danske kongen ønskte borgene tilbakeleverte. Den tredje store borga, Narva, vart overgitt til Den tyske ordenen i 1345, også etter avtale med vasallane.

Kjelder
-------

* R.W.Bauer: Bauer,R. W. (1977): Calender for Aarene fra 601 til 2200 efter Christi fødsel.
* Oliva: "Cronicon vetus ex Oliva" i Scripotores Rerum Prussicarum I, Leipzig 1861.
* Rüssow: "Balthasar Russows Chronica der Provintz Lyfflandt" i Liivimaa Noorem Riimkroonika, Tartu 1959.
* Renner: "Johannes Renners Liflendische Historien" i Liivimaa Noorem Riimkroonika, Tartu 1959.
* Johansen: Paul Johansen, "Die Estlandliste des Liber Census Daniae" København & Reval, 1933.
* Skyum-Nielsen, Fruer og ...: Niels Skyum-Nielsen "Fruer og vildmænd. Danmarkshistorie uden retouche, IV tiden 1250-1400" København 1981-82.
* Skyum-Nielsen, Estonia: Niels Skyum-Nielsen "Estonia under Danish Rule 1238-1346" trykt i Danish Medieval History - New Currents, København 1982.
**Jørgen Meier Heffermehl** (12. oktober 1805–10. januar 1879) var ein norsk prest og stortingsrepresentant. Han var ordførar i Gloppen kommune i Sogn og Fjordane 1848-1851, og frå 1856 til 1865. Heffermehl var sokneprest i prestegjeldet og busett på Vereide.

Heffermehl var fødd og oppvaksen i Kristiania, der faren hans var skomakar. Sjølv vart han student frå katedralskulen i byen i 1824, og cand. theol. i 1831. Året etter vart han sokneprest til Folden i Nordland, og frå 1837 i tillegg prost i Salten.

Han var 2. representant til stortinget for Nordlands amt i 1839 og 1842. I 1839 var han medlem av desisjonskomiteen, både i 1842 og -45 av protokollkomiteen. 1845 var han 4. representant for Nordre Bergenhus amt.

I 1842 flytta han til Gloppen og var sokneprest i prestegjeldet fram til 1866. Han slo seg ned i bygda Vereide, og tok ei leiarstilling i bygdelaget. Mellom meir fekk han lagt ned postopneriet i Ryssfjøra, mot Utfjorden, og vart sjølv postopnar på Vereide. Han dreiv også eit gjestgiveri på Sandane. Heffermehl hadde elles ei rekke verv, mellom anna var han styremedlem i Amtsbaatane (Fylkesbåtane) frå etableringa i 1858 fram til 1865.

Heffermehl vart halden for å vere arrogant, og kunne gjerne vise bort dåpsbarn, eller kyrkjegjengarar ved nattverd. Slik kom han i konflikt med delar av bygdefolket i Gloppen. Særleg la han seg ut med eit pietistisk miljø kring bygda Hestenesøyra. Ei gruppe, «separatistene på Nesjane», braut med soknepresten. Klokkar Jon Jonsson Hyenes, kjend som Skule-Jo, tala Heffermehl midt imot. Ei gruppe haugianarar støtta Skule-Jo, og klaga presten Heffermehl inn for biskopen. Heffermehl skulda Skule-Jo for å svikte sine tenester i kyrkja, og fekk han fjerna i 1850.

Kring 50 mann i bygda, med eigen sakførar, innleia ein prosess for å få Heffermehl avsett frå embetet. Soknepresten møtte motstanden ved å nekte dei både nattverd og barnedåp. Han gjekk så til motklage mot både Skule-Jo og heile prestegjeldet. Heffermehl fekk fri sakførsle av regjeringa, Skule-Jo måtte koste eiga sak. Saka gjekk til høgsterett, der klagarane tapte. Skule-Jo vart avsett, og gjekk konkurs. Heffermehls politiske rykte var øydelagt. Saka er omtala i «Mål-reisingssoga i Sogn og Fjordane», skriven av Anders Lothe.

Gruppa arbeidde også mot Heffermehl sitt kandidatur til ordførarvervet, og prøvde å få han til å halde fram som stortingsrepresentant. Ved valmannsvalet i 1850 vann Skule-Jo med 130 røyster mot tre til Heffermehl. Heffermehl tapte også ordførarvervet i 1851, til Rasmus L. Gaasemyr, men dette ombodet fekk han seinare tilbake.

Siste del av livet, 1866-79, var Heffermehl sokneprest i Ås i Akershus. Han døydde på Ås, straks før han skulle slutte i embetet. Abraham Heffermehl var sonen hans.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* NRK: «Ordførarar i Gloppen kommune»
* NRKs fylkesleksikon
* Biografisk informasjon om Jørgen Heffermehl NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Jørgen Herman Meinich** (2. februar 1868–11. november 1948) var ein norsk jurist, embetsmann og Høgre-politikar frå Bergen. Hans Meinich var far hans.

Meinich vart student 1885 og avla juridisk embetseksamen i 1890. Han var deretter amtsfullmektig i Nordre Bergenhus amt og frå 1891 sorenskrivarfullmektig i Nordfjord. I 1893 vart han tilsett i Finansdepartementet; Han var så i 1895 konstituert sorenskrivar i Ringerike, og deretter konstituert amtmann i Nordre Bergenhus amt 1896-97. Frå 1901 var han byråsjef i Finansdepartementet, før han flytta til Tromsø der han var byfut frå 1905. Han var medlem av bystyret 1907-18, straks vald til varaordførar (1907-08), ordførar i 1909. Frå 1909 var han også krigsdommar i Tromsø stift.

I åra 1918-23 var Meinich sorenskrivar i Mellom Jarlsberg, før han vart utnemnd til fylkesmann i Vestfold, eit embete han styrte fram til 1938. Som fylkesmann var han med på gjennomføringa av fleire større tiltak, som bygging av Vrengenbrua, ombygging av Vestfoldbanen, modernisering av vegane i fylket samt utviding av fylkessjukehuset i Vestfold.

Meinich var 1910-12 innvald på Stortinget frå valkrinsen Tromsø, og i 1922-24 frå bykrinsane i Vestfold. Begge gongane representerte han Høgre. I den fyrste stortingsperioden var han medlem av budsjettkomiteen, i den andre av militærkomiteen, 1923-sesjonen også av fullmaktskomiteen. Han skal ha takka nei til statsrådspostar grunngjeve med at han lokalt kunne gjere større nytte for seg.

Han vart i 1934 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.

Meinich døydde i Oslo i 1948.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia

Notar
-----

1. ↑  Einar K. Aas: *Kjente Tønsbergborgere for 50 år siden*, Tønsberg, 1976
2. ↑  CV Arkivert 2016-03-15 ved Wayback Machine. Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
3. ↑  Eva Knudsrød: «Meinich-familien i Horten og Borre» Arkivert 2007-08-17 ved Wayback Machine. Borreminne 1996

Litteratur
----------

* Jørgen Herman Meinich (d.y.): *Meinich-familien i Danmark og Norge*, Oslo 1969

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Jørgen Holte** (fødd 16. mai 1944) er ein gardbrukar og politikar frå Volda. Han representerte Møre og Romsdal og Senterpartiet på Stortinget i tida 1993-2000.

Holte var odelsgut til farsgarden på Holen i Folkestadbygda i Volda kommune. Etter agronomutdanning 1962-64 ved Lyngdal Jordbruksskole, arbeidde han ved same skulen i åra fram til 1968. Deretter flytta han til Oslo og var seljar for Eiksmaskin. Åra 1970-73 arbeidde han ved Vestlandske Salslag i Ålesund. I 1973 tok han over farsgarden i Folkestadbygda og dreiv denne i fire tiår.

Hausten 1975 vart Holte vald inn i Volda kommunestyre og representerte Senterpartiet i kommunestyret frå 1976 til 1983. Han var fylkesformann 1981-88 Møre og Romsdal Bondelag og 2. nestleiar 1988-93 i Norges Bondelag. Frå hausten 1993 var Holte stortingsrepresentant for Senterpartiet og Møre og Romsdal, medlem 1993–97 i Kyrkje-, utdannings- og forskningskomitéen. Han fekk ikkje fast stortingsplass den neste valperioden, men møtte på Tinget som vararepresentant så leng den fyrste Bondevik-regjeringa varde. Han var då 1997–2000 medlem i Finanskomitéen.

Holte har gjennom åra hatt ei mengd styreverv.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Jørgen Blydt** (14. mars 1868–28. april 1938) var ein norsk bank- og forretningsleiar, og stortingsmann frå Bergen. På Stortinget representerte han Venstre. Han var svigerson til Carl Berner.

Blydt var son til ein kjøpmann i Bergen. Etter skuletida på Tanks skole i heimbyen, reiste han tre år i handelslære utanlands. Dei tre åra fordelte han på England, Frankrike og Belgia. Frå 1891 var han medeigar i Blydt & Grung, eit firma som dreiv handel med fisk og fiskeutstyr. I 1912 fekk han stilling som børskommissær i Bergen. Han var medlem av Bergens bystyre i mange år og var åra 1908-12 formann i samferdslekomiteen for Bergen og dei to Bergenhus-amta. Styreformann for Bergens Kreditbank frå 1906.

Blydt var 3. representant frå Bergen i stortingsperioden 1900-03. Han var då medlem av næringskomite nr 1, og dessutan av komiteen om sjødugleiken til skip 1901-02 og den forsterka justiskomiteen i 1902. Då Ofotbanen vart opna i 1903 var han mellom dei offisielle utsendingane for det norske stortinget. Perioden 1906-09 var han stortings-varamann frå Kalfaret krins, møtte for Johan Ludwig Mowinckel frå 27. november 1906 og ut året, i 1908 frå 12. mai og perioden 5. mai-7. juni 1909. Ved stortingsvalet i 1909 stilte han til val i Nordnes krins, valet vart vunne av Fredrik Konow framom Arbeidarpartiet sin kandidat. I 1912 prøvde Blydt seg i Sandviken krins, der Lars O. Sæbø frå Arbeidarpartiet erobra mandatet. Blydt fekk til sist stortingsplass då han i 1915 i andre valomgang i Sandviken krins slo Lars Sæbø med 3 836 røyster mot 3 429.

Blydt hadde styreplass i mange ulike forum. Under fyrste verdskrigen var han leiar av den statlege kolfyringsnemnda.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Koordinatar: 69°6′20.3″N 15°57′48.9″E﻿

Minnesmerke over falne frå Dverberg sokn 1940–45
**Dverberg** er ein liten busetnad i Andøy kommune i Nordland på austsida av Andøya med Fv82. Staden hadde ca. 238 innbyggjarar i 2001. Like nord for busetnaden ligg Dverberg kyrkje, ei åttekanta trekyrkje bygd i 1843. Tidlegare vart Myre brukt som namn på busetnaden.

Dverberg var tidlegare ein eigen kommune i Nordland, og hadde ei utstrekning som svarar til Andøy kommune i dag. I 1924 vart Dveberg delt i tre og Bjørnskinn og Andenes vart skilde ut som eigne kommunar. I 1964 vart Dverberg slått saman med kommunane Bjørnskinn og Andenes att til nye Andøy kommune. Ved samanslåinga hadde Dverberg kommune 1 719 innbyggjarar.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Dverberg» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mai 2011.*

* «Dverberg. – tettbebyggelse i Andøy» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Andøy Historielag om Dverberg Arkivert 2008-05-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 69°22′S 69°50′W﻿

**Mount Nicholas** er eit fjell, 1465 moh, som ligg 5,5 nautiske mil (10 km) sør-sørvest for Cape Brown og lengst nord i Douglas Range på austsida av Aleksanderøya i Antarktis.

Det vart oppdaga og grovt kartlagd frå avstand i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot, som namngav det *Ile Nicolas II* etter Nikolai II, då regjerande tsar av Russland. Den franske antarktisekspedisjonen sine kart syner fjellet som ei øy, eller eit mogeleg nes, skild av eit sund frå Aleksanderøya. Kysten i nærleiken vart fotografert frå lufta i 1937 av British Graham Land Expedition (BGLE), men namnet til Charcot vart endra av Rymill til «Cape Nicholas» og vart feilaktig nytta om sjøsida av Mount Calais, kring 13 nautiske mil (24 km) mot nord-nordvest. Landmålingar i 1948 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) identifiserte det originale fjellet som Charcot hadde trudd var øya «Ile Nicolas II».

FJellet består av både vulkanske og sedimentære bergartar.

Sjå òg
------

* Mount Calais
* Mount Cupola
* Mount Spivey

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Nicholas» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Nicholas» (innhald frå Geographic Names Information System).

1. ↑  Jarvis Bardwell Hadley, *Geology and paleontology av Antarktis* (1965), s. 51
2. ↑  Clinton Hartley Grattan, *The sørvest Pacific since 1900: a modern history; Australia, New Zealand, Øyane i Antarktis* (1963)
|  |
| --- |
| **Duskull** |
| DuskullDuskull |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Grasordenen Poales |
| **Familie:** | Storrfamilien Cyperaceae |
| **Slekt:** | Myrull *Eriophorum* |
| **Art:** | **Duskull** *E. angustifolium* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Eriophorum angustifolium***Honck. |

**Duskmyrull** eller **duskull** (*Eriophorum angustifolium*) er ei plante i storrfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing. Planta vert kring 50 cm høg og har krypande jordstengel. Blada er mørkgrøne og renneforma, stråblada er lengre enn stråenden, dei er flate, smalnar øvst til ein trekanta odd. Aksssamlinga har to-tre lange støtteblad. Duskull har flate slette akssskaft og penselforma aks som er breie ved grunnen. Mjølknappen blir minst 2,5 mm lang. 

Duskmyrull på Tjörn.
Planta blomstrar kring mai månad i Noreg på myr og våte stader. Ho er vanleg gjennom heile Noreg, og er funnen opp til 1700 m på Hallingskarvet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ängsull» frå Wikipedia på svensk, den 7. juni 2011.*



* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
**Nathaniel Lofthouse** (27. august 1925–15. januar 2011) var ein engelsk fotballspelar frå Bolton som spelte på Bolton Wanderers frå 1946 til 1960. Han var senterløpar.

Karriere
--------

### Klubbspel

Lofthouse fekk sin ligadebut for Bolton 21. august 1946, då seriefotballen i England tok til att etter verdskrigen 1939-45. I hans aktive tid tok Bolton seg til finalen i FA-cupen i 1953 og 1958. 1953-finalen mot Blackpool enda med tap. Fem år seinare skåra han begge måla då Bolton slo Manchester United 2–0 i FA-cupfinalen 1958. Han spelte i alt 452 ligakampar og skåra 285 mål for Bolton.

### Landslagsspel

Frå november 1950 til november 1958 spelte han 33 kampar med det engelske flagget på brystet. Han var ein særleg flittig målskyttar med heile 30 nettkjenningar. I sitt einaste internasjonale meisterskap, VM i fotball 1954, skåra han tre gongar.

Kjelder
-------


* eu-football


| * v
* d
* e
England sitt landslag – VM i fotball 1954 |
| --- |
| 
* 1 Merrick
* 2 Staniforth
* 3 Byrne
* 4 Wright (lagkaptein)
* 5 Owen
* 6 Dickinson
* 7 Matthews
* 8 Broadis
* 9 Lofthouse
* 10 Taylor
* 11 Finney
* 12 Burgin
* 13 Green
* 14 McGarry
* 15 Wilshaw
* 16 Quixall
* 17 Mullen
* 18 Chilton
* 19 Armstrong
* 20 Jezzard
* 21 Haynes
* 22 Hooper
* Landslagstrenar: Winterbottom

 | Flagget til England |
|  |
**Pasjonsmusikk** eller berre **pasjon** er i kyrkjemusikk evangelietekstar som dekkjer Jesu liding sett til musikk, vanlegvis, i det minste delvis, korbasert. Forteljinga fører fram til krossfestinga av Jesus og legg vekt på lidinga hans. Dei spesielle katolske gudstenestene dei siste tre dagane i påskeveka vert kalla Tenebrae og det finst mange som har sett musikk til tekstane frå desse tenestene.

Døme på pasjonsmusikk
---------------------

* *Johannespasjonen* av Johann Sebastian Bach
* *Matteuspasjonen* av Johann Sebastian Bach
* *Lukaspasjonen* (1963) av Penderecki
* *Passio Domini Nostri Jesu Christi secundum Joannem* (1982) av Arvo Pärt.

Nyare døme er *The Passion According to St. Matthew* (1997), av Mark Alburger og *The Passion According to the Four Evangelists* av Scott King. Andrew Lloyd Webbers *Jesus Christ Superstar* (tekst av Tim Rice) og Stephen Schwartzs *Godspell* inneheld begge element frå tradisjonell pasjonsmusikk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Passion (music)» frå Wikipedia på engelsk, den 21. april 2010.*
Kartet viser regionane i Etiopia, med Southern Nations, Nationalities and Peoples Regional State (SNNPR) i sørvest. I denne regionen ser vi sonen der kafa-språket blir tala, Keficho Shekicho, farga lilla.
**Kafa** eller **kaffa** er eit afroasiatisk språk som blir tala i sonen Keficho Shekicho i regionen Southern Nations, Nationalities and Peoples Regional State (SNNPR) i det sørvestlege Etiopia, i og kring byen Bonga, jf. kartet til høgre. Språket har 570 000 fyrstespråkstalarar (445 018 einspråkelege) og 46 720 andrespråkstalarar.

Kafa er eit omotisk språk, og høyrer til undergruppa gonga-språk av gruppa ta-ne-språk innanfor nord-omotisk.

Namnet på språket og folket
---------------------------

Kafa er kjent i litteraturen som mellom anna *kafa, kefa, kaffa, keffa, caffino* og *kaficho*, men endonymet er *kafí noonoó* 'kafa-språket', der *kafí* er den avhengige forma av substantivet *kafá*, som er namnet på det gamle kongedømet til kafa-folket. *Noonoó* tyder 'språk; munn; opning'. Endonymet for ein person som høyrer til den etniske gruppa som talar kafa-språket, er *kaféʃʃó* (m.) / *kaféʃʃé* (f.) (Theil 2007).

Dialektar
---------

Tradisjonelt blir kafaspråket delt i desse seks dialektane: Gimbo, deechi, xalloo, manjiyoo, canni og geeshi.

Bibliografi
-----------

* Theil, Rolf 2007. Kafa phonology. *Journal of African Languages and Linguistics* 28 (2007), 193–216.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Folketeljinga i 2007*, arkivert frå originalen 13. november 2012, henta 23. mars 2013
2. ↑  *Kart som viser utbreiinga til kafa-språket.*, arkivert frå originalen 22. juli 2011, henta 5. november 2009
3. ↑  Jf. artikkelen om kafa-språket i Ethnologue.
**Hans Prydz** (4.mars 1868–19. august 1957) var ein lege og politikar frå Bærum i Akershus. Perioden 1910-12 representerte han Høgre-partiet på Stortinget.

Far hans var offiser og eigar av storgarden Grini i Bærum. Hans Prydz voks opp på Grini, før det vart skulegang og medisin-studiar. Etter han var ferdig utdanna cand.med. i 1893, var han kommunelege i Herøy nokre månader. Frå 1894 dreiv han eigen praksis i Brandbu i Oppland. Åra frå 1901 til 1918 hadde Prydz stilling som kommunelege i Nittedal, sidan distriktslege. Og i 1935-36 fungerande fylkeslege i Akershus.

Hausten 1909 vart Prydz vald til å representerer einmannskrinsen Mellem Romerike på Stortinget. Etter valordninga med einmannskrinsar var avvikla, var Prydz vararepresentant frå Akershus fylke til stortinga 1922–24 og 1925–27. Han møtte på Tinget frå mars 1923, frå juli 1924 og 1926, i staden for Anders Venger som var statsråd. Prydz var ordførar i Nittedal frå 1913 til 1922 og på ny 1928 til 1934. 1928-34 var han attåt fylkesordførar.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Das GEDICHT** ('Diktet') er det største poesimagasinet i den tysktalande verda. Det blei grunnlagt i 1993 av diktaren og forleggjaren Anton G. Leitner saman med Ludwig Steinherr. I periodane 1994–2007 og 2020–2022 var Leitner den einaste redaktøren. Mellom 2008 og 2019 redigerte Leitner det årlege tidsskriftet med ulike medredaktørar.

Frå den fyrste utgåva kom ut i 1993 har *DAS GEDICHT* publisert originale, ofte banebrytande verk frå tyskspråklege diktarar, og kritiske essar frå samtidige skribentar og forskarar. Kvar utgåve har eit tema (som erotika, religion, pop, politisk poesi, dikt om born, dyr, helse eller natur). Temaa blir berre kunngjorde til abonnentar av magasinet. I tillegg har dei bok-lange utgåvene av bladet meldingar og kommentarar, og ein detaljert bibliografi av nye utgjevingar innan diktsjangeren.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *DAS* GEDICHT-temavlegnsheiten
* Blogg for magasin
* *Det er ein fullstendig lista over dei som er med i DAS GEDICHT sidan 1993.*
* DAS GEDICHT i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket


1. ↑  *Die Zeitschrift DAS GEDICHT feiert 20-jähriges Bestehen*, news article, Abendzeitung, October 16th, 2012.
2. ↑  *Complete listing of authors featured in DAS GEDICHT*
3. ↑  *Dichtung und Religion sind aus demselben Holz geschnitzt* Arkivert 2013-10-04 ved Wayback Machine. In: Sonntagsblatt – Evangelische Wochenzeitung für Bayern, May 14th, 2002
4. ↑  *Wo bleibt jetzt der Heiligenschein?*, Interview, Publik-Forum, November 14th, 2001
5. ↑  «Anton G. Leitner Verlag / DAS GEDICHT».
6. ↑  *Das Gedicht*, news article, Basler Zeitung, November 19th, 1993
Koordinatar: 17°38′N 61°50′W﻿

Kart over Antigua og Barbuda med Codrington markert.
**Codrington** er ein by på øya Barbuda, som er ein del av øystaten Antigua og Barbuda. Byen hadde 700 innbyggjarar i 1904 og 1252 innbyggjarar i 1991.

Byen blei grunnlagd av Christopher Codrington og broren hans John i 1685. Dei bygde ein festning i byen, men i 1843 blei han øydelagd av eit jordskjelv. Noko av bygningen er framleis intakt. Codrington var den største og viktigaste busetnaden på Barbuda frå slutten av 1600-talet til våre dagar.

I 1741 fann det stad eit slaveopprør i byen. Opprøret braut ut etter Thomas Beach si dårlege behandling av slavane sine. Slavane rømde frå arbeidet sitt og gjorde skade på eigedommen til Codrington-familien.

I september 2017 blei byen totalt evakuert etter ar øya blei råka av orkanen Irma og rundt 95 % av bygningane der blei øydelagde. Innbyggjarar byrja venda tilbake i otober for å gjenreisa byen.

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  Hanna, Jason; Sterling, Joe; Almasy, Steve (6. september 2017). «Hurricane Irma: Powerful storm blamed for three deaths». *ABS TV Radio Antigua & Barbuda* (CNN). Henta 6. september 2017.
3. ↑  «Barbuda After The Hurricane: Residents Return To Pick Up Pieces». BBC News. 17. oktober 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Codrington» frå Wikipedia på bokmål, og «Codrington, Antigua and Barbuda» frå Wikipedia på engelsk den 24. oktober 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Pipejarn på krumma haldar. Bolten som ein varmer det med, med handtak, til høgre.
Eit **pipejarn** er ein reiskap brukt til å glatte klede utan å pressa dei flate. Det vert brukt til å *pipe* fine tekstil, som kniplingar, pipekragar og stivsnippar. 

Pipejernet vert skrudd fast til ei bordplate. Ein glødande jarnbolt vert sett inn i holet i pipa, slik at ho vert varm. Tekstilen som skal glattast vert dregen fram og attende på pipa.

Dei fleste pipejerna er laga av smijern. Dei vart og laga av messing. Nokre er og laga av kopar. Pipejarna er ofte dekorerte på festemekanismen. Det vart og nytta reiskapar som liknar på sakser til å glatte pipekragar.

Pipejarnet vart brukt til å stelle pipekragar.

Historie
--------

Pipejarnet var det første varme jarnet utvikla for å glatta enkelklede. Det blei utvikla på 1500-talet, då store, forseggjorte kragar og mansjettar var på mote. Opphavleg hadde ein laga runde foldar i kalde, fuktige klede ved hjelp av formingsjarn og stive. Pipekragar var i bruk i Nederland, Nord-Tyskland og Danmark og Noreg i lang tid etter at dei gjekk av moten elles i Europa; i Noreg som prestekragar.

Sjølv om pipekragane gjekk or vanleg bruk, vart pipejarnet brukt til å glatte andre tekstilar. Det egner seg godt til å stryke silkeband, blonder, mansjettar og stivesnippar. Pipejarn var vanlege hushaldsreiskapar fram til 1800-talet.

Kjelder
-------

* Harald Kolstad:*Gamle redskaper Små antikviteter*. N.W.Damm & SØN AS. 2002. ISBN 82-496-0445-8
* Ironing frills - from Elizabethan ruffs to Victorian ruffles (engelsk)
* Marischal Virtual Museum: Goffering iron Arkivert 2003-09-21 ved Wayback Machine. (engelsk)
Rundt bed med primula, uregelmessige bed i bakgrunnen. 
**Bed** er eit stykke jord som er sett til side for å så eller planta i. **Seng** viser til bed av større lengd. Ein kan ha bed i hagar, parkar og gravstader og ved vegar, plassar og anlegg.

Bed kan ha ei regelmessig utforming, som runding eller rektangel, eller meir uregelmessig, og det kan ha ulike storleikar. Kanten av bedet kan markerast med kantar av til dømes tre, stein, små hekkar, graskant eller ei mindre skarp grense. I tillegg til plantar kan ein også plassera ulike dekorasjonar i bed, som stein, skulpturar, hagenissar eller springvatn.

Det finst mange ulike typar bed. Dei kan ha namn etter funksjon, som såbed, der jorda er tilreidd for å så i, plantebed eller prydbed. Bed kan ha namn etter korleis jorda eller landforma i dei er, som steinbed, fjellbed eller høgbed, eller etter hovudplantetypen ein har i dei, som blomsterbed, staudebed eller urtebed.

* Uplanta parterre med fire bed.Uplanta parterre med fire bed.
* Formelt planta bed med stemorsblomar.Formelt planta bed med stemorsblomar.
* Langt blomsterbed (seng) med georginer.Langt blomsterbed (seng) med georginer.
* Bed med grønsakskulptur og -dekorasjonar frå ei plantemesse..Bed med grønsakskulptur og -dekorasjonar frå ei plantemesse..

Kjelder
-------


* Bed (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 17. desember 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bed**

* Staudebed Arkivert 2014-02-24 ved Wayback Machine. ved hasselforsgarden.no
* «Lag ditt eget staudebed» Arkivert 2014-02-02 ved Wayback Machine. viivilla.no
* Opphøyde bed, jeanetteshage.com
**Pipéri** (gresk Πιπέρι) er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Ho er den austlegaste av småøyane kring Alónnisos og er administrativt ein del av kommunen Alónnisos. Etter ei folketeljing i 2011 hadde øya 6 innbyggjarar.

Dei næraste øyane er Joúra i vest og Psathoúra i nordvest.

Pipéri er verna og all ferdsel nær øya er forbode. Årsaka til dette er for å verne om selbestanden i området i tillegg til fuglane som hekkar her. Pipéri er omgjeve av bratte klipper og vegetasjonen er hovudsakleg dominert av furuskog, men det er òg noko kristtorn. I alt er det 33 fugleartar på øya og om lag 350-400 par av eleonorafalk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Piperi, Greece» frå Wikipedia på engelsk, den 27. juli 2007.*

* Nasjonal marin naturpark sone A Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.

Referansar

1. ↑  Folketeljing 2011, revidert

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pipéri på GTP sine reisesider

| * v
* d
* e
Sporadane |
| --- |
| Ulike inndelingar | *Dei nordlege Sporadane* • *Dei sørlege Sporadane* • *Periferieininga Sporadane* |
| Hovudøyar | **Skiáthos** • **Skópelos** • **Alónnisos** • **Skýros** |
| Mindre øyar | Adelfíøyane • Eriniá • Joúra • Kyrá Panajá • Peristéra • Pipéri • Psathoúra • Répi • Sarakinó • Skándzoura • Skyropoúla • Tsougriá • Válaxa |

Koordinatar: 39°11′N 23°58′E﻿