recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Elverum Fotball** er eit norsk fotballag frå Elverum. Det vart stifta på Leirets Cafè 30. juni 1907 under namnet Elverum Footballklub. Laget er ein del av Elverum Idrettslag. A-laget spelar i 3. divisjon avdeling 1 (2020).

Den første kampen vart spelt mot Lærerskolen den 6. oktober 1907, ein kamp Lærerskolen vann 1-0. Elverum vart i 1909 meldt inn i NFF, og klubben byrja å spele i kretsserie, og veksla mellom ulike fotballkrinsar. Elverum var lenge eit av dei beste laga i Hedmark, og i 1992 kom dei på femteplass i 1. divisjon. Laget har rykte opp til og ned frå 2. divisjon ofte. Nedrykk i 2000, 2002 og 2004, og opprykk i 2001 og 2003. I 2005 vann dei 3. divisjon, avdeling 5, og møtte Korsvoll i kvalifiseringa. Etter å ha vunne borte vart Elverum slått på heimebane og spelte òg 2006-sesongen i 3. divisjon. I 2006 vann dei avdelinga igjen, men tapte i kvalifiseringa mot Mjøndalen. I dei påfølgjande tre åra har ein kjempa om seriemeisterskapen, men ikkje nådd opp til kvalifiseringsspel om opprykk. I 2010 sesongen rykte Elverum opp til 2 divisjon, og i 2011 sesongen enda dei på fjerdeplass etter ein sterk sesong. I 2012 rykte laget opp til Adeccoligaen. Sist gong Elverum var i nest øvste nivå var i 1996.

Elverum Fotball arrangerer i juni kvart år Elverumsturneringen, ei av dei største fotballturneringane i Noreg, som vart arrangert for første gong i 1977. I 2007, 30 år etter, var det 264 påmeldte lag.

Statistikk
----------

* Publikumsrekord: 4 633 mot Ham-Kam i 1991.
* Beste plassering i serien: femteplass i 1. divisjon i 1992.
* Beste resultat i NM: 3. runde- 1991 og 1994
* Største heimesiger: 12-0 Nordre Trysil (1952) og 12-0 Lom (2001)

Kjende spelarar
---------------

* Stig Inge Bjørnebye
* Eirik Dybendal
* Vegar Eggen Hedenstad
* Thomas Øverby
* Svein Skårås
* Trym Blomsterlund Eggen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elverum Fotball» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mai 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 5. oktober 2013, henta 22. mai 2013

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
3. divisjon fotball for menn, avdeling 1, 2020 |
| --- |
|  | 
* Brumunddal
* Elverum
* Funnefoss/Vormsund
* Gjelleråsen
* Gjøvik/Lyn
* Mal:Fk/lag/Grorud 2
* Kongsvinger 2
* Lillestrøm 2
* Lørenskog
* Nybergsund
* Raufoss 2
* Rommen
* Toten
* Ullensaker/Kisa 2

 |  Noreg |
Fana til Norges Bondelag
Bønder protesterer mot landbrukspolitikken til Solberg-regjeringa; framfor Stortinget 20. mai 2014
**Norges Bondelag** er den største interesseorganisasjonen for bønder i Noreg. Bondelaget har som mål å «samle alle som er, eller kjenner seg knyttet til bondeyrket, fremme felles saker, trygge landbruket og ivareta bygdenes økonomiske, sosiale og kulturelle interesser.» Bondelaget forhandlar direkte med Staten om inntektsgrunnlaget til bønder, men Norges Bondelag tek ikkje imot statsstøtte. Organisasjonen er økonomisk og politisk uavhengig.

Laget vart oppretta i 1896 med tittelen Norsk Landmandsforbund, og førte på mange vis vidare tradisjonane frå den første veljarsameininga i landet, Bondevenane. Den gongen var føremålet å arbeide til beste for landbruksnæringa og prøve å påverke politiske avgjerder, ein tradisjon som er vidareført i det føremålet som ligg framme i dag. 

I 1922 endra rørsla namn til Norges Bondelag, berre to år etter at landsmøtet hadde vedteke å opprette Bondepartiet (no: Senterpartiet), som skulle arbeide aktivt for bønder sine generelle interesser på Stortinget. Senterpartiet er i dag ikkje tilknytt Bondelaget.

Norges Bondelag har 61 000 medlemmer, delt på 607 lokallag og 18 fylkeslag.

Formenn/leiarar
---------------

* 1896–1901 Johan Theodor Landmark
* 1901–1905 Johan E. Mellbye
* 1905–1906 Gunnar Knudsen
* 1906–1909 Kleist Gedde
* 1909–1941 Johan E. Mellbye
* 1945–1951 Arne Rostad
* 1951–1955 Ole Rømer Sandberg
* 1955–1966 Hallvard Eika
* 1966–1969 Johan A. Vikan
* 1969–1974 Jan E. Mellbye
* 1974–1980 Hans Haga
* 1980–1987 Nils Valla
* 1987–1991 Kåre Syrstad
* 1991–1997 Bjørn Iversen
* 1997–2002 Kirsten Indgjerd Værdal
* 2002–2008 Bjarne Undheim
* 2008–2009 Pål Haugstad
* 2009–2014 Nils T. Bjørke
* 2014–2021 Lars Petter Bartnes
* 2021– Bjørn Gimming

Sjå òg
------

* Norsk Landmandsforbund
* Norges bonde- og småbrukarlag
* Senterpartiet - Historie
* Norges Bygdekvinnelag

Kjelder
-------

1. ↑  Bartnes valgt som leder i Bondelaget Arkivert 2014-06-06 ved Wayback Machine.. t-a.no (5. juni 2014)
2. ↑  Bjørn Gimming er den nye bondelagslederen. Norges Bondelag. Besøkt 11. september 2021.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Laboratorieframstilling av diazometan.
**Kjemiske stoff** er former av materie som har konstant samansetning og konstante eigenskapar, og som ikkje kan delast opp i enklare stoff utan å bryte opp kjemiske bindingar. Ein skil mellom enkle stoff, kjemiske sambindingar og legeringar. Kjemiske stoff kan opptre i fast og flytande form, samt i gass- og plasmaform.

Kjemiske stoff blir av og til kalla *reine stoff* for å skilje dei frå stoffblandingar. For eksempel er reint vatn eit kjemisk stoff fordi det har dei same eigenskapane og det same atomforholdet (hydrogen-oksygen 2:1), uavhengig av om det er henta i bekken eller framstilt i laboratorium.

Kjemikal
--------

**Kjemikal** (eller **kjemiske produkt**) er kjemiske stoff framstilte gjennom kjemiske metodar i fabrikkar eller laboratorium. Omgrepet kan omfatta reine grunnstoff, kjemiske sambindingar eller stoffblandingar, og kan vera organiske eller uorganiske. Ein kan skilja mellom kjemikaliar og droger, som er råstoff framstilte frå dyr eller plantar. 

Ein skil også mellom *finkjemikal* og *tungkjemikal*. **Finkjemikal** er reine kjemikal som blir framstilte og nytta i laboratoriemålestokk med ulik reinleiksgrad. Reinleiken blir oppgjeven med nemningar som rein (*purum*), reinast (*purissimum* eller *puris.*), *pro analysi*, eller i prosent, promille eller parts per million (ppm). 
**Tungkjemikal** (eller *grovkjemikal*) er kjemikal, særleg uorganiske, som blir framstilte i store mengder med såkalla teknisk reinleiksgrad. Syrer, salt og lut som ikkje har blitt særskild reinsa er døme på tungkjemikal.

Kjelder
-------

* «kjemikalie» i Nynorskordboka.

«kjemikalier» i *Store norske leksikon*, snl.no.

1. ↑  IUPAC, red. (1997). *Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book")*. Oxford: Blackwell Scientific Publications. ISBN 0-9678550-9-8. doi:10.1351/goldbook.  [Compiled by A. D. McNaught and A. Wilkinson. Online version (2019-) created by S. J. Chalk.]
2. ↑  *The Processes of Life: An Introduction to Molecular Biology*. MIT Press. ISBN 0-9678550-9-8.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Erdetfarlig.no (Klima- og forurensningsdirektoratet): om farlege kjemikal i forbrukarprodukt

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
Rosetbakkelsar med sukker
Rosettjern
**Rosettbakkels** eller **rosettar** er ei skandinavisk småkake som ofte blir baka til jul.

Kaka er ein rørebakst som blir laga med eit rosettbakkelsjern. Jernet har eit handtak med ei rosettform festa ytst.

Røra inneheld mjøl, egg, mjølk og sukker. Ein hellar henne oppi jernet og kokar kvar kake i smult.

Dei kan pyntast med glasur, sukker eller krem med litt syltetøy til servering.

Ved ei avstemming i radioprogrammet *Nitimen* blei rosettbakkels kåra til eit av dei sju slaga ein bør baka til jul.

På svensk blir kaka kalla *struva* (fleirtal *struvor*). Ein finsk variant av struvor blir laga utan jern, men av ei lang rørestråle som blir forma til ei rund kake. Denne blir ofte servert til feiring av valborgsaftan eller første mai.

Galleri
-------

* Heimelaga rosettar ved Lands Lutheran Church ved Zumbrota i Minnesota.Heimelaga rosettar ved Lands Lutheran Church ved Zumbrota i Minnesota.
* Rosettar laga i USARosettar laga i USA
* Finsk struvaFinsk struva

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  TINE, «Rosetter (rosettbakkelse) - Oppskrift fra TINE Kjøkken», *TINE* (på norsk), henta 5. juni 2019
2. ↑  «Recept på Struvor», *Recept.com*, henta 5. juni 2019
3. ↑  
«ENKÄT: Hur firar du första maj?», *Hbl.fi | Finlands ledande nyhetssajt på svenska*, henta 5. juni 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oppskrift ved tine.no
* Rosettbakkelsjern ved Digitalt Museum
|  |
| --- |
| **Ingefærfamilien** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Ingefærordenen Zingiberales |
| **Familie:** | **Ingefærfamilien** ZingiberaceaeMartinov, 1820 |

**Ingefærfamilien** (Zingiberaceae) er ein plantefamilie i ingefærordenen (Zingiberales). Han omfattar rundt 700 artar fordelt på 45 planteslekter. Ingefærfamilien omfattar krydderplantar som galangal, gurkemeie, ingefær, guineapepar og kardemomme.

Mange artar blir også dyrka som prydplanter i varme strok, til dømes planter i haustingefærslekta *Hedychium*, den einaste slekta som har vore representert i Noreg.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ingefærfamilien» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ingefærfamilien**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Wolfgang Peter Selzer** (fødd 25. juni 1946) er ein tysk tidlegare kappgjengar frå Torgau i Sachsen som vann ein sølvmedalje og to bronsemedaljar i europameisterskapane 1969-74, alle 50 km. Han representerte Aust-Tyskland.

Peter Selzer vart austtysk meister i 50 km kappgang i 1966, 1967 og 1973. Under dei olympiske sommarleikane 1968 i Mexico vart han fjerdemann på same distansen. Året etter gjekk han inn til sølv i europameisterskapen i Aten, frågått einast av landsmannen Christoph Höhne. To år seinare måtte dei to austtyskarane eitt trinn ned på sigerspallen i den neste europameisterskapen, i Helsinki var det Venjamin Soldatenko frå Sovjetunionen som gjekk fortast. Etter ein femteplass i Sommar-OL 1972, lukkast Selzer i 1974 take ein tredje EM-medalje i rad, ein ny bronsemedalje.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1966 i Budapest: Nr 11 – 4.33.57
* OL 1968 i Mexico-byen: Nr 4 – 4.33.10
* EM 1969 i Aten: Sølvmedalje – 4.16.09, bak Christoph Höhne (4.12.32)
* EM 1971 i Helsinki: Bronsemedalje – 4.06.11
* OL 1972 i München: Nr 5 – 4.06.06
* EM 1974 i Roma: Bronsemedalje – 4.04.28

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Peter Selzer» frå Wikipedia på tysk, den 7. juni 2019.*
* «Peter Selzer» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 18. april 2024.
Den administrative inndelinga av Etiopia i tre nivå. De mørkaste linjene er dei 11 regionane; det neste nivået er soner, medan dei kvite linjene viser grensene til dei mindre distrikta.
**Distrikt i Etiopia** (amharisk **woreda** eller **wereda**, fidel ወረዳ) er eit administrativt forvaltingsnivå i Etiopia. 

Landet er delt inn i 11 sjølvstyrande regioner, under dette nivået ligg 68 soner delt inn i om lag 500 distrikt, og under desse att finst eit landsbynivå kalla *kebele*. Nokre få distrikt er ikkje del av ein sone, men har autonom status. Dei fleste distrikta er nokså nyskapte, men nokre av dei er basert på historiske grenser og inndelingar. Gera- og Gomma-distrikta i Oromiaregionen er til dømes basert på historiske småkongedøme. 

Sidan 2002 har distrikta fått auka bevilgingar og fleire forvaltingsoppgåver overført frå dei sentrale styresmaktene i Etiopia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Distrikt i Etiopia» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Regional maps of Ethiopia at UN-OCHA
* States of Ethiopia at Statoids
Kart som viser Kapp Zjelanija.
**Kapp Zjelanija** (russisk Мыс Желания eller *Mys Zjelanija*) er eit nes heilt nord på øya Severny på Novaja Zemlja, like i nærleiken av det austlegaste punktet i Europa. Området er aude og særs utsett for den kalde polarvinteren.

Kapp Zjelanija er eit viktig geografisk landemerke. Det låg ein sovjetisk polarstasjon her under den andre verdskrigen som vart bombardert av den tyske Kriegsmarine under Operasjon Wunderland. Han vart ein hemmeleg teststasjon under den kalde krigen og det vart utført mange atomprøvesprengingar her, inkludert 88 atmosfæriske. Det låg ein vêrstasjon her fram til 1994.

Neset vert rekna som skiljet mellom Barentshavet og Karahavet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cape Zhelaniya» frå Wikipedia på engelsk, den 14. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- F. Romanenko, O. Shilovtseva, *Russian-Soviet polar stations og their role in the Arctic Seas exploration.*
		- Historia til Nordaustpassasjen[*daud lenkje*]
		- Geologi

**Kjelder i teksten**:

1. ↑  Klimadata
2. ↑  *Vêrstasjonen*, arkivert frå originalen 3. oktober 2006, henta 14. juli 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Heike Henkel i 2007
**Heike Henkel** (fødd **Heike Redetzky**, 5. mai 1964) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Kiel i Schleswig-Holstein som tevla i høgdehopp. Ho vann gullmedaljen i øvinga ved EM 1990, VM 1991 og OL 1992.

### Aktiv

Heike Redetzky deltok i høgdehopp under Sommar-OL 1984 i Los Angeles og vart nummer 11 med 1,85 m i finalen. To år seinare kom ho på sjetteplass i friidretts-EM i Stuttgart. Same plasseringa fekk ho i VM i friidrett 1987 i Roma, men då etter eit hopp på 1,96 meter. Under Sommar-OL 1988 i Seoul rauk ho etter kvalifiseringa, med knapp margin.

Henkel var den einaste deltakaren som tok seg over 1,99 meter i høgdetevlinga for kvinner under EM i friidrett 1990 i Split. Året etter var ho i framifrå form og tok i august over den tyske rekorden etter Ulrike Meyfarth, då ho i Monaco svinga seg over 2,04 m. Nokre veker seinare vann ho EM-tittelen på suverent vis, vinnarresultatet 2,05 meter gav henne sju centimeters margin til sølvmedaljøren Jelena Jelesina frå Sovjetunionen.

Vinteren 1992 forbetra Henkel den tyske innandørsrekorden i høgdehopp til 2,07 meter. Den 7. august 1992 vart ho i Barcelona olympisk meister med 2,02 m, sterkast konkurranse fekk ho frå rumenske Galina Astafei som stopppa på 2,00 m. Henkel kvalifiserte seg til VM-finalen 1993, men stilte ikkje opp grunna skade. Året etter kvalifiserte ho seg til EM-finalen i Helsingfors, men rauk ut allereie etter 1,85 m. I 1995 mislukkast ho å kvalfisere seg til høgdehoppfinalen under friidretts-VM i Göteborg.

Henkel la opp i 2000.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Heike Henkel» frå Wikipedia på tysk, den 11. september 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Heike Redetzky-Henkel» (på engelsk). olympedia.org. Henta 15. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Saint James Parish** er eit parish (tilsvarande fylke) på Jamaica som ligg nordvest på øya. Det grensar til Trelawny Parish i aust, Hanover og Westmoreland i vest og Saint Elizabeth i sør, og har kyst mot Det karibiske havet i nord.

Fylket er prega av administrasjonssenteret Montego Bay, som er den andre største byen på øya etter Kingston.
Byen ligg i ei bukt som er verna mot handelsvindane av låge åsar. Han er eit viktig senter for turistindustrien, med Sangster internasjonale lufthamn nord for byen. Det ligg mange større hotell langs kysten.

Montego Bay og området rundt har lenge hatt eit problem med kriminalitet. 18. januar 2018 blei det erklært unntakstilstand i St James,
etter ein kraftig valdsauke. St James hadde då ein dobbelt så høg mordrate som andre parish på Jamaica.

Andre større busetjingar er Cambridge, Adelphi, Montpelier og Catadupa. Det blir dyrka sukker, banan og kaffi her.

Minnesmerke over Samuel Shape i Montego Bay.

Kjende folk frå Saint James
---------------------------

* Samuel Sharpe (d. 1833), jamaicansk nasjonalhelt
* Jimmy Cliff, ska- og reggaesongar, musikar og skodespelar, teken inn i Rock and Roll Hall of Fame i 2010.
* Yohan Blake, sprintar

Kjelder
-------

1. ↑  «Population by Parish». *Statistical Institute of Jamaica*. Henta 16. september 2015.
2. 1 2  «POLITICAL GEOGRAPHY». *discoverjamaica.com*. The Gleaner Online. Henta 6. desember 2017.
3. ↑  «State of Emergency’ in Jamaica Helping Suppress Gang Activity», *Caribbean36*, 6. mars 2018, arkivert frå originalen 22. mars 2018, henta 22. mars 2018
4. ↑  Simon Lennon (19. januar 2018), «Gunmen on RAMPAGE in Brit holiday hotspot as tourists ordered to 'stay in your hotels'», *The Daily Star*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Nils Göran van der Poel** (fødd 25. april 1996) er ein svensk tidlegare skeiserennar frå Trollhättan som i 2022 vart olympisk meister på både 5 000 meter og 10 000 meter. Eitt år tidlegare vann han VM-gull på dei same to distansane. Han la opp etter å ha vorte verdsmeister i firkamp i mars 2022.

### Aktiv

Poel fekk sitt gjennombrot då han vann milløpet ved Skeise-VM 2018 framom verdsmeisteren Patrick Roest og sjølv enda på sjetteplassen. Tre år seinare vart han fjerdemann i europameisterskapen, etter å ha vunne milløpet på sterke 12.42,8. Under verdsmeisterskapen 2021 i Heerenveen sigra han på 5 000 m. Tre dagar etter, den 14. februar, sette han verdsrekord med 12.32,9 då han sikra seg gullmedaljen på suverent vis på 10 000-meteren. 3. desember 2021 tok han over som verdsrekordhaldar også på 5 000 m, med di han vart klokka inn på 6.01,5 ved eit verdscupstemne i Salt Lake City. Under Vinter-OL 2022 kneip Poel gullmedaljen på 5 000 m, før han den 11. februar forbetra sin eigen verdsrekord på 10 000 meter til 12.30,7 og tok OL-gull nummer to. Helga 5.-6. mars 2022 avslutta Poel med å gå til topps i verdsmeisterskapen på Hamar. Han slo andremann Patrick Roest med over 1 tidspoeng og la opp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nils van der Poel» frå Wikipedia på nederlandsk, den 29. februar 2024.*
*Denne artikkelen handlar om presten og stortingsmannen. For oseanografen, sjå Harald Ulrik Sverdrup.* 

**Harald Ulrik Sverdrup** (18. februar 1813–23. april 1891) var ein norsk prest og stortingsmann fødd på Jarlsberg hovudgard. Han var far til Jakob Sverdrup. Johan Sverdrup var bror hans.

Sverdrup var son til ein lærar, og vart undervist heime til han gjekk fire år ved middelskulen i Larvik. Han vart då student i 1831 og cand. theol. i 1837. Dei neste seks åra arbeidde han på universitetsbiblioteket i Christiania, samstundes som han var lærar på ein skule, og for kvinnelege fangar på tukthuset i byen. Frå 1845 var han i fire år residerande kapellan i Leikanger i Sogn, deretter sokneprest i Balestrand i lang tid, 1849-83. Allereie i 1853 fekk han seg ein helseknekk og heldt sidan personalkapellan.

Sverdrup var ordførar i Leikanger 1848-1849, ogi den nyoppretta kommunen Balestrand 1849-79. Han stod bak opprettinga av Balestrand Sparebank, der han i lang tid var styreformann. Også sterk delaktig i opprettinga av Fjordabåtane, styremedlem 1856-83. Forlikskommissær 1856-89. Han skreiv ei forklaring, *Udtog af Dr. Erich Pontoppidans Forklaring til de Enfoldiges Nytte*, som kom ut fyrste gongen i 1856 og sidan i mange opplag.

Sverdrup representerte Nordre Bergenhus amt på Stortinget frå 1851 til 1869, og 1874-76. Grunna sjukdom møtte han ikkje i 1858 og 1875. Han var formann i kyrkjekomiteen 1851, sidan medlem i same fram til 1860, deretter 1862-69 i kyrkjekomite nr 2, 1874-76 i kyrkjekomiteen att. Frå 1854 var han medlem av valkomiteen i alle seinare storting han var med på. Elles sekretær i adressekomiteen 1851, komiteen om representantfordelinga 1857, komiteen om statthaldarsaka 1859-60, 1864 om den dansk-tyske krig, 1874 av jarnbanekomiteen. I 1860 var han med i deputasjonen som Stortinget sende til kongekroninga i Stockholm. I 1853 var han medlem av ein kongeleg kommisjon om fattiglovgjevinga.

Han døydde i Balestrand i 1891.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Harald U. Sverdrup NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv
* Ordførarar i Balestrand kommune NRK Fylkesleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Bakubukta** er ei naturleg hamn på sørsida av Absjeronhalvøya i Kaspihavet i Aserbajdsjan. Byen Baku ligg langs heile bukta.

Ho har eit areal på 50 km² og ei kystlinje på 20 km. Bukta grensar til Sultanneset i aust, Sjikhneset i sørvest og øyane Qum, Dash Zira og Boyuk Zira i sør og søraust. Øyane er ein del av Bakuøyane som hovudsakleg ligg i bukta. Bulvar, bulevarden i Baku, går langs breidda av bukta. I kraftig vind kan bølgjene i bukta vere 1,5 meter høge.

Historie
--------

Frå det første hundreåret til 600-talet var Bakubukta tørrlagd og øyane i bukta hang fast med fastlandet. På kart av Klaudios Ptolemaios så vart Baku skildra som langt frå sjøen. Etter 600-talet byrja vassnivået i Kaspihavet å stige fram til 800-talet, og sidan då har Bakubukta eksistert. Store endringar skjedde mot slutten av 1300-talet då vassnivået i Kaspihavet steig med meir enn 10 meter. Mario Sanuto, ein italiensk geografi på 1400-talet skreiv at «Vassnivået i Kaspihavet stig kvart år og dei fleste byane er lagt under vatn.» I følgje geografen Abd ar-Rashid al-Bakuvi i 1403 hadde Kaspihavet lagt det meste av Baku under vatn og vatnet stod nær moskeen. På denne tida nådde vatnet fram til Jomfrutårnet. På denne tida vart Sabayil borg bygd på ei klippe i Bakubukta, totalt lagt under vatn. Dei neste 600 åra stod vassnivået høgt, fram til starten av 1900-talet då det igjen byrja å falle.

Staten har planar om å byggje den største bygningen i verda på ei kunstig øy i bukta, Aserbajdsjantårnet som visstnok skal få ei høgd på 1050 meter.

Galleri
-------

* Bakubukta i 1862Bakubukta i 1862
* Yacht-klubbenYacht-klubben
* Yacht-klubbenYacht-klubben
* Yacht-klubbenYacht-klubben
* Yacht-klubbenYacht-klubben
* Baku hamnBaku hamn
* Bakubukta i utkanten av Baku.Bakubukta i utkanten av Baku.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bay of Baku» frå Wikipedia på engelsk, den 15. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Изменения уровня Каспийского моря».
2. ↑  Dewsbury, Rick (12. april 2012), «And you thought they were only known for Eurovision flops! Azerbaijan reveals plans for world's tallest building at 3,500ft high», *Mail Online*, henta 28. juni 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Vebjørn Berg Foto: Knut E. Haug

**Vebjørn** er eit mannsnamn avleidd av norrønt *Vébjǫrn*. Det er sett saman av ve-, som tyder 'heim' eller 'heilag stad', eller *vér*, 'kamp', og 'bjørn'.

Vebjørn har namnedag den 31. mars.

Bruk
----

Bruken av Vebjørn som døypenamn auka sakte på siste halvdelen av 1900-talet, før han fekk ein raskt vekst og deretter faøø på 1990-talet. Rundt 1995 fekk opptil 0,4 % av nyfødde namnet. I 2009 var det 1 492 norske menn som heitte Vebjørn.

Namneberarar
------------

* Vebjørn Tandberg (1904-1978), norsk bedriftsleiar (Tandbergs radio)
* Vebjørn Sand (f. 1966), norsk målar
* Vebjørn Selbekk (f. 1969), norsk redaktør
* Vebjørn Rodal (f. 1972), norsk løpar
* Vebjørn Berg (f. 1980), norsk skyttar

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Vebjørn hjå Statistisk Sentralbyrå
* *Denne artikkelen bygger på «Vebjørn» frå Wikipedia på bokmål, den 29. mars 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Vebjørn hjå Statistisk Sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 56°12′56.696″N 12°46′46.366″E﻿
**Utvälinge** er ein tettstad i Helsingborgs kommun i Skåne län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 213 innbyggjarar. Staden ligg ved utløpet til Vegeån i Skälderviken, og er den nordlegaste busetnaden i Helsingborgs kommune.

Dagens busetnad stammer i stor grad frå byrjinga av 1900-talet, og består utelukkande av einebustader. Mot Skälderviken ligg det eit hyttefelt som blei utbygd frå 1950-talet.

Ein har funne ein del fornminne frå steinalderen fram til vikingtida, og staden har truleg vore busett sidan forhistorisk tid. Ein kapellruin frå mellomalderen i den austlege utkanten av Utvälinge viser spor frå den eldre historia til staden. Utvälinge er ein av dei såkalla «tegelbyarna» i nordre Helsingborgs kommune. Like vest for Vegeåns utløp blei det i 1870 oppretta eit teglverk.

Utvälinge grensar til eit naturreservat ved Vegeåns utløp. Det strekker seg frå kystlinja over dei to øyane utanfor, Sandön og Själrönnen, med omkringliggande vatn inkludert. Det grunne vassområdet med store vassnivåskilnader, saman med sandstrendene og mudderbankane ved elvemunningen gjer staden gunstig for vadefuglar, og er eit av dei mest variasjonsrike fuglelokalitetene i det nordvestre Skåne.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Utvälinge» frå Wikipedia på bokmål, den 4. august 2012.*

* Helsingborgs stad (2002), *Översiktsplan för Helsingborgs stad, ÖP 2002*. Helsingborg.
* Helsingborgs lokalhistoriska förening (2006), *Helsingborgs stadslexikon*. Helsingborg: Helsingborgs lokalhistoriska förening. ISBN 91-631-8878-3
**Olga Nikolajevna Kaniskina** (fødd 19. januar 1985) er ein russisk friidrettsutøvar frå Mordvina som i 2007 vart verdsmeister og i 2008 olympisk meister i 20 km kappgang. Ho vann også same distansen ved VM 2009, EM 2010 og VM 2011, dessutan vart ho tildelt sølvmedaljen i øvinga under Sommar-OL 2012, alle desse fire medaljane vart i 2015 annullerte av Det internasjonale friidrettsforbundet.

Aktiv
-----

Kaniskina kneip sølvmedaljen ved friidretts-EM 2006 i Göteborg, to sekundar fram Elisa Rigaudo frå Italia som gjekk inn til bronse. Året etter vann ho kappgangen ved VM 2007 i Osaka, vel halvminuttet framom dei to andre medaljevinnarane. Under dei olympiske sommarleikane 2008 tok Kaniskina gullmedaljen, 36 sekundar framom Kjersti Plätzer frå Noreg.

### Doping

Både ved VM 2009, EM 2010 og VM 2011 gjekk Kaniskina fyrst i mål i 20 km kappgang. Under Sommar-OL 2012 leia ho heilt til oppløpet, men stivna og vart slått av landskvinna Jelena Lasjmanova med to sekundar. Med grunnlag i uvanleg store endringar i hennar såkalla biologiske pass, vart ho i 2015 og 2016 frådømt alle plasseringane oppnådd i tida etter 15. juli 2009. Gjennom den tida ho vart dømd for å ha vore dopa, sanka Kaniskina 135 000 US-dollar i premiepengar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 1.28.35, bakom Ryta Turava (1.27.08)
* VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 1.30.09, framom Tatjana Sjemjakina (1.30.42)
* OL 2008 i Beijing: Gullmedalje – 1.26.31, framom Kjersti Plätzer (1.27.07)
* VM 2009 i Berlin: Annullert gullmedalje – 1.28.09
* EM 2010 i Barcelona: Annullert gullmedalje – 1.27.44
* VM 2011 i Daegu: Annullert gullmedalje – 1.29.42
* OL 2012 i London: Annullert sølvmedalje – 1.25.09

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Kaniskina» frå Wikipedia på engelsk, den 12. august 2018.*
* «Olga Kaniskina» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 18. april 2024.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Punu** (også kalla ipounou, ipunu, pouno, puno, yipounou, yipunu og yisira) er eit bantuspråk som blir tala av rundt 132 060 punu- og shirafolk i Gabon og Republikken Kongo. 

I Gabon er det utbreidd i provinsane Nyanga og Ngounié i området rundt Ndende og Tchibanga med rundt 123 000 talarar, og i Republikken Kongo har det rundt 9 060 i Niari-regionen på grensa til Gabon.

Det er klassifisert som B.43 i Guthrie-klassifikasjonen.

Fonologi
--------

### Konsonantar

|  | Labial | Alveolar | Palatal | Velar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Plosiv | ustemd | p | t |  | k |
| stemd | b | d |  | ɡ(ɡ) |
| prenasal ustemd | ᵐp | ⁿt |  | ᵑk |
| prenasal stemd | ᵐb | ⁿd |  | ᵑɡ |
| Afrikat |  | t͡s | d͡ʒ |  |
| Frikativ | ustemd | f | s |  |  |
| stemd | β |  |  | ɣ |
| prenasal | ᶬf | ⁿz |  |  |
| Nasal | m | n | ɲ |  |
| Rotisk |  | r |  |  |
| Lateral |  | l |  |  |
| Approksimant | w |  | j |  |

### Vokalar

|  | Fremre | Sentral | Bakre |
| --- | --- | --- | --- |
| Trong | iːi |  | u uː |
| Midtre | e eː |  | o oː |
| Open |  | a aː |  |

Leksikon
--------

Under er ei ordliste frå *Parlons Yipunu*, samla av Mabik-ma-Kombil.

A = han/ho

Agunyi = kva?

Agunenyi = kven er det?

Agon = der borte

Agunu = her (hit) 

Amumu = der inne

Amune = der borte

Ani = kven, kva for ein?

Avene = der

Avave = her

Ba = dei

Bali = dag

Bibeji = 2

Bine = 4

Biranu = 5

Birieri/Bitatu = 3

Bisiamunu = 6

Boti = god

Budilu = jern

Buji = honning

Bwali = vond, sjukdom

Bwatu = kano

Digumbi = skip

Dikunde = due

Dimbu = landsby

Disu = auge

Idumbitsi = skugge

Ifu = 9

Igumi/Digumi = 10

Imosi = 1

Inane = 8

Isambwali = 7

Itsubi = regntid

Ji = å eta

Kangi = eld

Kwé/Kwényi = kor mykje?

Mfule = regn

Mubu = sjø, hav

Musiru = skog

Nesi = nei

Ngo = panter, leopard

Vare = å planta

Vege = gje

Vose = tal, sei

Wanzemwanzu = landsbyhovding

Wimbile = å synga

Yotsi = kulde

Yusile = varme

Kjelder
-------

1. ↑  Yipunu Dictionary

* *Denne artikkelen bygger på «Punu» frå Wikipedia på tysk, og «Punu language» frå Wikipedia på engelsk den 14. februar 2024.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Nyanga** er ei elv i Gabon og Kongo-Brazzaville. Ho renn tvers gjennom den sørvestlege delen av begge landa, og munnar ut i Atlanterhavet 400 km sør for den gabonske hovudstaden Libreville. Delar av det øvre løpet dannar grensa mellom dei to landa. Elva er den nest viktigaste i Gabon etter Ogooué. 

Elva har kjelde ved grensa mellom Kongo-Brazzaville og Gabon, nær møtepunktet mellom dei gabonske provinsane Ngounié og Ogooué-Lolo. Ho renn sørover langs grensa og så sørvest gjennom Niari-provinsen i Kongo. Så renn ho inn i Nyanga-provinsen i Gabon og gjer ei krapp vending mot nordvest. Elva renn gjennom provinshovudstaden i Nyanga, Tchibanga, som er den største byen langs elva. Så vender ho gradvis mot sørvest att, og renn gjennom fleire stryk før ho når kystsletta og renn ut i Atlanterhavet. Rekkja av stryk bryt opp eit elles jamt løp.

Kjelder
-------

1. ↑  Loungou, Serge (1999). «La frontière nord du Gabon : une brève étude de géographie politique». *Espace Populations Sociétés* (på fransk) (3): 439–449. Henta 7. januar 2021.
2. ↑  Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J. red. (1980). *Natural Wonders of the World*. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. s. 271. ISBN 0-89577-087-3.

* *Denne artikkelen bygger på «Nyanga (vattendrag i Gabon)» frå Wikipedia på svensk og «Nyanga River» frå Wikipedia på engelsk, den 1. februar 2024.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Vihuelaen** er eit strengeinstrument frå renessansen med likskapar til både lutten og til renessansegitaren. Instrumentet oppstod på den iberiske halvøya, og spreidde seg derfrå til koloniane i Amerika.

Klassisk vihuela
----------------

Vihuelaspelar måla av Girolamo dai Libri om lag 1520.
Under renessansen var vihuelaen hoffa i Spania og Portugal sitt svar på lutten, som ein brukte ellers i Europa. Instrumentet er ein mindre, slankare og beinare gitar med seks strengar. Baksida er enten flat eller svakt avrunda og framsida er dekorert, med alt frå ein stilisert blome i lydhòlet til fleire intrikate mønster over heile flata.

Ein kunne spela på vihuelaen med boge, plekter eller fingrane. Dei einaste overlevande instrumenta som ein har kunna rekonstruera er dei som vart spelte på med fingrane.

### Gullalder

Luys de Milán illustrerte komposisjonane sine med ein vihuela-spelande Orfevs.
Den største vihuela-komponisten var Luys de Milán, også kalla *El Maestro*. Han heldt til ved hoffet til kong João III of Portugal. Utgjevinga hans frå 1536, *Libro de música de vihuela de mano intitulado El maestro*, inneheld tabulatur som lett kan spelast på ein moderne gitar. Luys de Narváez var ein annan kjend hoffkomponist som berre arbeidde for Carlos I av Spania.

### Tilbakegang

Barokken, med sine nye stilkrav og musikktypar, blei enden for den klassiske vihuelaen. Han vart erstatta av gitaren, som inntil då berre lågare klassar hadde brukt. Klassisk vihuela blir nå berre spelt i framføringar av musikk frå denne tida.

I Portugal såg ein ikkje utviklinga som enden på vihuelaen. Dei gav namnet hans, *viola*, vidare til gitaren, og utvikla dette instrumentet vidare, mellom anna som akkompagneinstrument til den vakre fado-songen.

Moderne vihuela
---------------

Vihuelaen hadde òg spreidd seg i verda, og han vart framleis brukt i Latin-Amerika. På 1800-talet byrja musikarar der å laga sine eigne vihuelar, som er ganske forskjellige frå det gamle instrumentet, både i lyd og utsjånad. Baksida på dette instrumentet er sterkt runda, det har fem strengar og ikkje seks, og ein bruker det vanlegvis til å slå akkordar og markera rytmen med. Vihuelaen er på storleik med ein ukulele og vert brukt til mariachimusikk.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Vihuela**

* Bilete av mellom anna vihuelaer på Wayne Cripps si lutt-side
* Vihuelamusikk på Amazon.com sine sider for *Fuenllana* og innspelingar av Milan og Narváez
* Frank Wallace spelar vihuela på Delphin
Den 25. september 1972 var det ei rådgivande folkeavstemming om norsk medlemskap i EU, som da heitte EF. 53,5% stemte mot, 46,5% stemte ja. 

I juni 1970 vedtok Stortinget med stort fleirtal å søkje medlemskap i EF. Forhandlingane gjorde at det vart store motsetningar i regjeringa Borten, som gjekk av i 1971. Samtidig vart debatten om EF skjerpa, og i perioden 1971–72 var dei politiske motsetningane hardare enn nokon annan gong i norsk etterkrigstid. 

Folkebevegelsen mot norsk medlemskap i Fellesmarkedet vart skipa i 1970 og hadde på det meste over 130 000 medlemer. Mellom dei politiske partia var det Senterpartiet og Sosialistisk Folkeparti som representerte nei-sida. Nei-sida var ein allianse av bønder og fiskarar, intellektuelle og den radikale delen av arbeidarrørsla. 

Ja-sida organiserte seg i Ja til EF-aksjonen i 1972. Høgre var det einaste av dei daverande politiske partia som stod samla på ja-sida. Dei andre partia var kløyvde i saka, og for Arbeidarpartiet og Venstre fekk dette varige konsekvensar. Leiinga i Ap og LO stod på tilhengarsida saman med næringslivet og nesten heile pressa. 

I januar 1972 var forhandlingane med EF om vilkåra for norsk medlemskap ferdige, og 25. september 1972 stemte altså 53,5 prosent mot medlemskap, 46,5 prosent for. Regjeringa Bratteli gjekk etter dette av, og den nye regjeringa under leiiing av Lars Korvald forhandla om ein handelsavtale med EF som kom i 1973. EF-striden varte eigentleg heilt til og med stortingsvalet i 1973. Dette valet førte til stort tap for Ap, Høgre og Venstre, mens Senterpartiet og Sosialistisk Valforbund gjekk mykje fram.

Ei ny rådgivande folkeavstemming om norsk tilslutning til EU fann stad 28. november 1994, og gav om lag det same resultatet som røystinga i 1972.

Kjelder
-------

I hovudsak Store norske leksikon


| * v
* d
* e
Val i Noreg |
| --- |
| Stortingsval | 
* Riksforsamlinga 1814
* 1814
* 1815
* 1817
* 1820
* 1823
* 1826
* 1829
* 1832
* 1835
* 1838
* 1841
* 1844
* 1847
* 1850
* 1853
* 1856
* 1859
* 1862
* 1865
* 1868
* 1870
* 1873
* 1876
* 1879
* 1882
* 1885
* 1888
* 1891
* 1894
* 1897
* 1900
* 1903
* 1906
* 1909
* 1912
* 1915
* 1918
* 1921
* 1924
* 1927
* 1930
* 1933
* 1936
* 1945
* 1949
* 1953
* 1957
* 1961
* 1965
* 1969
* 1973
* 1977
* 1981
* 1985
* 1989
* 1993
* 1997
* 2001
* 2005
* 2009
* 2013
* 2017
* 2021

 |
| Kommunestyreval | 
* 1898
* 1901
* (1904)
* 1907
* 1910
* 1913
* 1916
* 1919
* 1922
* 1925
* 1928
* 1931
* 1934
* 1937
* 1945
* 1947
* 1951
* 1955
* 1959
* 1963
* 1967
* 1971
* 1975
* 1979
* 1983
* 1987
* 1991
* 1995
* 1999
* 2003
* 2007
* 2011
* 2015
* 2019
* 2023

 |
| Fylkestingsval | 
* 1975
* 1979
* 1983
* 1987
* 1991
* 1995
* 1999
* 2003
* 2007
* 2011
* 2015
* 2019
* 2023

 |
| Sametingsval | 
* 1989
* 1993
* 1997
* 2001
* 2005
* 2009
* 2013
* 2017
* 2021

 |
| Folkeavstemmingar | 
* Union 1905
* Konge 1905
* Forbod 1919
* Forbod 1926
* EF 1972
* EU 1994

 |
| Norske regjeringar |
**Dag Bjørndalen** (fødd 2. april 1970) er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Modum som vann VM-gull i lagøvinga i 1995 og tre medaljar i 4 x 7,5 km stafett i åra 1997-99. Han er storebror til Ole Einar Bjørndalen og medlem av Simostranda Idrettslag.

Aktiv
-----

Dag Bjørndalen deltok under VM i skiskyting 1995 på det norske laget som vart verdsmeister i lagtevlinga; Frode Andresen, Halvard Hanevold og Jon Åge Tyldum var dei andre på laget.

Bjørndalen hadde sin styrke på standplass og deltok i alle meisterskapsstafettane i åra 1996-99. Han gjekk tredjeetappen 1996-98 og veksla då vidare til broren Ole Einar som alle desse sesongane avslutta for Noreg til høvesvis fjerdeplass i 1996, VM-sølv i 1997, OL-sølv 1998 og VM-bronse i 1999.

Bjørndalen vart nummer ti på 20 km under vinterleikane 1998 i Nagano, hans beste individuelle plassering i eit meisterskapsrenn. Tidlegare i same sesongen tok han andreplassen i ein 10 km på Lillehammer, hans einaste pallplass i eit verdscuprenn. Han enda som tolvtemann i verdscupen i skiskyting 1998.

Under noregsmeisterskapen i Tana i 1999 vann Bjørndalen både 10 km og 20 km.

Etter 1999-sesongen makta Bjørndalen ikkje å hamle opp med den ypparste verdseliten. Han la opp etter 2004-sesongen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
* *Denne artikkelen bygger på «Dag Bjørndalen» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2016.*
**County Armagh** (irsk *Contae Ard Mhacha*) er eit av seks grevskap i Nord-Irland nordaust på Irland i provinsen Ulster. Grevskapet vert kalla «Irland sin frukthage» på grunn av den fruktbare jorda. Tradisjonelt administrasjonssete i grevskapet er Armagh.

County Armagh grensar til Down i aust og Tyrone i nord. I vest ligg Monaghan og i sør Louth, begge i Republikken Irland. Armagh grensar òg til Lough Neagh i nord.

Den sørlege delen av Armagh har sidan 1970-åra vore eit av dei mest militariserte områda i Vest-Europa. Årsaka til dette er at det i folkesetnaden er ein stor majoritet av nasjonalistar, slik at det har vore lett for væpna grupper å operere der. Denne delen av grevskapet har i pressen ofte vorte omtalt som *Bandit country* (Bandittlandet).

Etter reforma av lokalstyret i Nord-Irland har ikkje lenger grevskapet noko administrativ funksjon, og er erstatta av distrikt.

Byar og landsbyar i County Armagh
---------------------------------

* Armagh
* Craigavon
* Crossmaglen
* Lurgan
* Portadown
* Tandragee

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «County Armagh» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2007.*


| * v
* d
* e
Grevskap i Irland |
| --- |
| Connacht | Galway | Leitrim | Mayo | Roscommon | Sligo |
| Munster | Clare | Cork | Kerry | Limerick | Tipperary | Waterford |
| Leinster | Carlow | Dublin | Kildare | Kilkenny | Laois | Longford | Louth | Meath | Offaly | Westmeath | Wexford | Wicklow |
| Ulster | Antrim \* | Armagh \* | Cavan | Donegal | Down \* | Fermanagh \* | Londonderry \* | Monaghan | Tyrone \* |
| \* Grevskap i Nord-Irland (andre grevskap er i Republikken Irland) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Figur av den indre strukturen til ei typisk sinderkjegle
Ei **sinderkjegle** eller **slaggkjegle** er ein bratt sirkelforma ås eller eit fjell av vulkanske fragment som samlar seg opp rundt ein vulkanventil eller der lavafonten måtte lande. Steinfragment, ofte kalla sinder eller slagg, er glasaktige og inneheld mange gassbobler som vert fanga inne i fragmenta når magma eksploderer i lufta og så vert raskt avkjølt. Storleiken til sinderkjegler varierer frå titals meter til fleire hundre meter i diameter. Sinderkjegler består av pyroklastisk stoff. 

Mange sinderkjegler har eit skålforma krater på toppen. Lavastraumar frå sinerkjegler kjem vanlegvis ut av ei sprekk i sida av krateret eller frå ein ventil på sida av kjegla. Om kratersida bryt fullstendig saman kan resten av veggane forme eit slags amfiteater eller ein hestesko rundt ventilen. Lava renn sjeldan ut frå toppen av kraterveggen (bortsett frå som ei fontene ut av ventilen) på grunn av dei lause massane som sinderkjeglene består av. Veggane klarar ikkje å stå imot presset når den smelta steinen startar å fylle opp krateret.

Sunset-krateret, ei typisk sinderkjegle med lite vegetasjon.
Sinderkjegler er vanlege på sidene av skjoldvulkanar, stratovulkanar og kalderaer. Til dømes har geologar funne nesten 100 sinderkjegler i fjellsida av Mauna Kea, ein skjoldvulkan på øya Hawaii.

Den mest kjende sinderkjergla er kanskje Paricutin som voks opp i ein kornåker i Mexico i 1943 frå ein ny ventil. Utbrota heldt fram i 9 år og bygde ei 424 meter høg kjegle, og produserte lavastraumar som dekte eit område på 25 km².

Den historisk mest aktive sinderkjegla ein kjenner til er Cerro Negro i Nicaragua. Han er ein del av ei gruppe på fire unge sinderkjegler nordvest for Las Pilas-vulkanen. Etter han starta i 1850 har han hatt over 20 utbrot, sist gong i 1992 og 1995.

Sjå òg
------

* Vulkankjegle

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cinder cone» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  «Photo glossary of volcano terms: Cinder cone». *USGS Volcano Hazards Program*.
**Stortingsvalet 1921** vart halde i Noreg hausten 1921. Dette var det første stortingsvalet i Noreg som vart heldt ved forholdstalsval, i det gamle systemet var det fleirtalsval i einmannskrinsar. Dette gav eit Storting med ei meir rettferdig fordeling av plassane i høve til stemmetala. Samstundes vart talet på stortingsrepresentantar auka med 24 til 150.

Resultat
--------

| Parti | Del av røystene (%) | Endring i høve til 1918 | Mandat | Endring i høve til 1918 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Fellesliste Høgre og Frisindede Venstre | 33,4 |  | 57 | + 8 |
| Arbeidarpartiet | 21,3 |  | 29 | + 11 |
| Venstre | 20,1 |  | 37 | - 15 |
| Landmandsforbundet | 13,1 |  | 17 | + 14 |
| Socialdemokratane | 9,2 |  | 8 | + 8 |
| Det Radikale Folkeparti | 2,5 |  | 2 | - 1 |
| Andre | 0,4 |  | 0 | - 1 |
| **Total** | 100 | 0 | 150 | + 24 |

### Om resultatet

Den gamle valordninga hadde særleg slått negativt ut for Arbeidarpartiet. Omlegginga av valordninga ved dette valet førte dermed til kraftig framgang for Arbeidarpartiet i talet på representantar med 11 nye, sjølv om partiet gjekk sterkt attende i talet på røyster. Tilbakegangen i røystetal skuldast i stor grad partisplittinga som hadde ført til danninga av Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti tidlegare på året. Det nye partiet kom òg inn på Stortinget med åtte mandat. Dette var òg det første valet der Landmandsforbundet stilte over heile landet. Dette gav rørsla, som ved neste val stilte som "Bondepartiet", 17 representantar. Dette gjekk i stor grad på bekostning av Venstre, som var den store taparen, både i røystetal og mandat. Venstreregjeringa til Otto Albert Blehr vart likevel sitjande fram til 1923, og etter eit år med Høgreregjering under Otto Bahr Halvorsen og Abraham Berge fekk Venstre tilbake regjeringsmakta før neste stortingsval i 1924, under Johan Ludwig Mowinckel si første regjering.

Kjelder
-------

* Hvem Hva Hvor 1940 (Oslo, 1939)
* Statistisk Sentralbyrå

| * v
* d
* e
Val i Noreg |
| --- |
| Stortingsval | 
* Riksforsamlinga 1814
* 1814
* 1815
* 1817
* 1820
* 1823
* 1826
* 1829
* 1832
* 1835
* 1838
* 1841
* 1844
* 1847
* 1850
* 1853
* 1856
* 1859
* 1862
* 1865
* 1868
* 1870
* 1873
* 1876
* 1879
* 1882
* 1885
* 1888
* 1891
* 1894
* 1897
* 1900
* 1903
* 1906
* 1909
* 1912
* 1915
* 1918
* 1921
* 1924
* 1927
* 1930
* 1933
* 1936
* 1945
* 1949
* 1953
* 1957
* 1961
* 1965
* 1969
* 1973
* 1977
* 1981
* 1985
* 1989
* 1993
* 1997
* 2001
* 2005
* 2009
* 2013
* 2017
* 2021

 |
| Kommunestyreval | 
* 1898
* 1901
* (1904)
* 1907
* 1910
* 1913
* 1916
* 1919
* 1922
* 1925
* 1928
* 1931
* 1934
* 1937
* 1945
* 1947
* 1951
* 1955
* 1959
* 1963
* 1967
* 1971
* 1975
* 1979
* 1983
* 1987
* 1991
* 1995
* 1999
* 2003
* 2007
* 2011
* 2015
* 2019
* 2023

 |
| Fylkestingsval | 
* 1975
* 1979
* 1983
* 1987
* 1991
* 1995
* 1999
* 2003
* 2007
* 2011
* 2015
* 2019
* 2023

 |
| Sametingsval | 
* 1989
* 1993
* 1997
* 2001
* 2005
* 2009
* 2013
* 2017
* 2021

 |
| Folkeavstemmingar | 
* Union 1905
* Konge 1905
* Forbod 1919
* Forbod 1926
* EF 1972
* EU 1994

 |
| Norske regjeringar |
**Luciano Sušanj** (10. november 1948–14. april 2024) er ein kroatisk politikar og tidlegare friidrettsutøvar frå Rijeka som tevla for Jugoslavia på 400 m og 800 m. Han vart i 1974 europameister på 800 meter.

Idrett
------

Både i 1969 og 1971 vann Sušanj 400 meter under Balkanleikane. I 1973 vann han same distansen på tida 46,38 sekundar under EM innandørs i Rotterdam.

Deretter gjekk han over til å konkurrere på 800 meter. Åra 1973-76 vart han fire gongar balkanmeister. Vinteren 1974 vart han innandørs europameister på 800 m i Göteborg på tida 1.48,07.

Under europameisterskapen i Roma i september 1974 rykte Sušanj frå feltet ei 220 meter før målstreken og spurta i mål i einsam majestet, over halvtanna sekund føre andremann, Steve Ovett frå Storbritannia. Vinnartida 1.44,07 var ny europarekord.

Sušanj var ein av favorittane på 800 i sommar-OL 1976 i Montreal. I finalen makta han ikkje å fylgje verdsrekordtempoet til kubanaren Alberto Juantorena, og vart klokka i mål som sjettemann på tida 1.45,75.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1974 i Roma: Gullmedalje på 800 m – 1,44,07, framom Steve Ovett (1.45,77)
* OL 1976 i Montreal: Nr 6 på 800 m – 1.45,75

Politikk
--------

Sušanj var 1990-92 medlem av det fyrste parlamentet i Kroatia. I 2000 vart han på ny parlamentsmedlem, då for eit regionalt parti. Han braut med partiet i 2003 og var med på å danne Det sjølvstendige regionalpartiet (ARS).

I 2001 vart Sušanj vald til leiar av Kroatias friidrettsforbund..

Kjelder
-------

1. ↑  «Luciano Sušanj» (på engelsk). Sports-Reference. Arkivert frå originalen 4. desember 2016. Henta 29. januar 2017.

* (en) Luciano Sušanj – Profil på nettsida til IAAF

* *Denne artikkelen bygger på «Luciano Sušanj» frå Wikipedia på tysk, den 1. september 2014.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Homlehaud India-øl (India Pale Ale)
**Kinn Bryggeri AS** er eit lite bryggeri i Florø som vart etablert av Espen Lothe i 2009. Salet i det første året til bryggeriet var på 2000 liter. Dette auka til 32 000 liter (og ca 2 millionar norske kroner) i 2010, og 76 000 liter i 2011. Bryggeriet er kalla opp etter det gamle kommunehuset i Florø, «Kinnhuset».[*treng kjelde*] Kinn Bryggeri produserte i 2012 ca 20 øltypar, hovudsakleg i klasse D (4.7%), men har også nokre sterkare øl, som. Alle er overgjæra øl av typar som er vanlege for handverksbryggeri, som til dømes saison, IPA og belgisk wit. 

Mannen bak bryggeriet vann NM i heimebrygging i 2006 og 2007. 

Bryggeriet kom på andreplass i NORØL si årlege kåring av årets bryggeri i 2011.

Referansar
----------

1. ↑  Øl som handverk - rbnett.no. Lese 12. juli 2013
2. ↑  *Ivar Aasen-øl* (vitja 6/4-2024)
3. ↑  NORØLs kåring av 2011s ølnyheter Arkivert 2012-05-04 ved Wayback Machine. - NORØL. Lese 12. juli 2013

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til bryggeriet