recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 71°26′S 72°52′W﻿

**Hushenbreen** er ein isbre som ligg ved sørvestlege delen av Mendelssohnfjorden, ein fjord som ligg mellom Derocher Peninsula og Eroica Peninsula på nordsida av Beethoven Peninsula sørvest på Aleksanderøya i Antarktis. Isbreen flyt nordaust og saman med Reuningbreen før dei flyt ut i den sørlege delen av Mendelssohnfjorden. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå flyfotografi teken av U.S. Navy 1967–68 og frå Landsatbilete teken 1972–73, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter W. Timothy Hushen, direktør i Polar Research Board ved National Academy of Sciences i 1981–88.

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis
* Alyabievbreen
* Asafievbreen
* Palestrinabreen

Kjelder
-------

1. ↑  «Hushen Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Hushenbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Midhordaland prosti** var eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja. Det femnde kommunane Austevoll, Fusa, Os og Samnanger i Hordaland og prosten hadde sete på Osøyro. Prostiet vart lagt ned 1. mars 2014 og sokna overført til naboprostia. Os og Austevoll vart overført til Fana prosti og Fusa og Samnanger til Hardanger og Voss prosti.

Før 2000 høyrde også Askøy, Fjell, Sund og Øygarden til prostiet.

Prostia er inndelte i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

Prestegjeld og sokn i Midhordaland prosti
-----------------------------------------

Prestetenesta var før organisert lokalt i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Midhordland prosti desse prestegjelda:

* Os prestegjeld med
	+ Os sokn i Hordaland

* Fusa prestegjeld med
	+ Fusa sokn

* Samnanger prestegjeld med
	+ Samnanger sokn

* Austevoll prestegjeld med
	+ Austevoll sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Kjelder
-------

1. ↑  «Endringar i prostigrenser»
2. ↑  *Kirkelig enheter og endringer i prosti og menigheter* Arkivert 2012-08-25 ved Wayback Machine. Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste, 2009

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til Den norske kyrkja

| * v
* d
* e
Prosti i Bjørgvin bispedømme |
| --- |
| Bergen  • Bergensdalen  • Fana  • Hardanger og Voss  • Nordfjord  • Nordhordland  • Sogn  • Sunnfjord  • Sunnhordland  • Vesthordland  • Åsane |
**Mary Denise Rand**, fødd *Bignal* (fødd 14. februar 1940), er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar frå Wells i Somerset. Ho vart olympisk meister i lengdehopp i 1964 og vart dermed den fyrste britiske kvinna som vann OL-gull i friidrett.

Aktiv
-----

Rand deltok både i hekkeløp og lengdehopp under sommar-OL 1960 i Roma. Ho vart nummer ni i lengde, og kom på fjerdeplass på 80 meter hekk med tida 11,1 sekundar, eitt tidels sekund bak bronsevinnaren. I friidretts-EM 1962 i Beograd tok ho bronsen i lengde med eit hopp på 6,22 m.

Under dei olympiske leikane 1964 i Tokyo sprang Rand på det britiske stafettlaget som tok bronse på 4 x 100 m stafett. I femkampen plasserte ho seg mellom dei sovjetiske deltakarane Irina Press og Galina Bystrova og fekk sølvmedalje. Ho sette så verdsrekord med 6,76 m i lengdehopp og vart olympisk meister framom polske Irena Kirszenstein på sølvplass og Tatjana Sjtsjelkanova frå Sovjetunionen som fekk bronsen.

Rand vann lengdetevlinga under samveldeleikane 1966 i Kingston på Jamaica med 6,36 meter. Same sesongen vart ho nummer fire i femkamp i EM i friidrett 1966 i Budapest. Ho la opp i 1968.

Frå 1969 til 1992 var ho gift med den USA-amerikanske tikjemparen Bill Toomey. Ho er i dag USA-amerikansk statsborgar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mary Rand» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)
* Discogs (artist)

 |
Thulin A25 1925
**Enoch Leonard Thulin** (15. september 1881–14. mai 1919) er først og fremst kjent som svensk flypioner, men han var òg kjend for bygging av fly, bilar, lastebilar og bilmotorar.

Enoch vart fødd i Simris sokn, sør i Sverige. Han studerte flyteknikk 1908–1912 og lukkast med flyeksperimenta sine i 1912. Han skreiv ei avhandling om aerodynamikk og fekk ein Ph.D-grad frå universitetet i Lund i 1912. Thulin budde i Landskrona. Han grunnla AB Thulinverken i 1914 for å kunna starta med å byggja fly. Selskapet er i dag kjent som Haldex og produserer blant anna pneumatiske bremsesystem for tog og lastebilar. Thulin starta òg med bygging av personbilar som han heldt på med fram til 1928. Han starta det som seinare vart kjent som *Svenska Stridsflygskolan F5* i Ljungbyhed, sør i Sverige. I 1918 føreslo han for borgarmeisteren i Stockholm at han skulle undersøkja høva for ein lokal flyplass, og sjølv om reaksjonane var positive, vart ideen utsett fram til 1936 då Bromma lufthamn vart bygd.

Thulin omkom mens han prøveflaug eit nytt fly den 14. mai 1919.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Enoch Thulin» frå Wikipedia på bokmål, den 11. desember 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Enoch Tullin i Store norske leksikon

Litteratur
* Olefeldt, Lars: *Palle Mellblom - lite snack och mycket verkstad* ISBN 978-91-633-2534-2

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |
**Mary Wollstonecraft Shelley** (30. august 1797–1. februar 1851) var ein britisk forfattar som er mest kjend for boka *Frankenstein*.

Mary var fødd i London av Mary Wollstonecraft, som døydde då Mary var ti dagar gamal, og William Godwin. Etter at faren gifta seg på ny i 1801 levde Mary ofte hos pleieforeldra i Skottland. Allereie 10 år gamal skreiv ho si første bok.

I 1814 rømte ho heimanfrå (*History of a six weeks' tour*) med poeten Percy Bysshe Shelley, og i 1816 gifta dei seg etter at den første kona hans hadde teke livet sitt. Same året (*året utan sommar*) drog dei saman med Mary si søster Claire til Sveits for å treffe Lord Byron. I løpet av sommaren var dei ofte i lag nattetider i Byron sin Villa Diodati. I skummelt torevêr las dei grøssarar for kvarandre. Byron sin livlege, John Polidori, var òg med.

Inspirert av desse nattlege fantasiane i kombinasjon med bruk av opiat, oppstod tanken om at dei sjølve kunne skrive liknande forteljingar. Berre Mary Shelley og John Polidori kom lenger enn til utkast. I 1818, ho var då 19 år gamal, gav ho ut Frankenstein, rekna for å vere den første science fiction-romanen. Året etter, i 1819 gav John Polidori ut romanen *The Vampyre* som seinare skulle inspirere Bram Stoker til romanen *Dracula* som var gjeven ut i 1897.

*Frankenstein* vart populær, Mary Shelley byrja difor å skrive fleire bøker. Av dei meir sentrale er *The Last Man* som handlar om menneska sin undergang i det 21. hundreåret.

Bibliografi
-----------

* *History of a Six Weeks' Tour* (1817)
* *Frankenstein or The Modern Prometheus* (1818)
* *Valperga or The Life and Adventures of Castrussio, Price of Lucca* (1823)
* *The Last Man* (1826)
* *The Fortunes of Perkin Warbeck* (1830)
* *Rambles in Germany and Italy in 1840, 1842 and 1843* (1844)

Filmar inspirert av Mary Shelley
--------------------------------

* James Whale: *Frankenstein* (1931).
* Ken Russell: *Gothic* (1987). Filmen skildrar ei natt i Villa Diodati.
* Kenneth Branagh: *Frankenstein* (1994).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Etekstar av Mary Shelley på Project Gutenberg
* *The Last Man* som e-bok

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Magesår** er namnet på ei liding som kjem frå sår på slimhinna i magesekken (*ulcus ventriculi*) eller tolvfingertarmen (*ulcus duodeni*). Dei fleste magesåra oppstår på grunn av infeksjon frå magesårbakterien *Helicobacter pylori*, gjerne i kombinasjon med andre faktorar, som arv, stress eller påverking frå kjemiske stoff.

Symptom
-------

Kjenneteiknet på magesår er vekttap og smerter i mageregionen som kan vera sviande eller brennande. Mat, særleg mjølkeprodukt, kan dempa smertene, medan til dømes røyking kan gjera dei verre. Pasientar kan òg få brekkingar, kasta opp blod og få svart avføring.

Ubehandla magesår kan vidareutvikla seg til magekreft, og det er derfor viktig å behandla dei. Ein kan stilla diagnosen ved hjelp av eit endoskop og ein vevsprøve frå såret for å sjå om det er vondarta.

Årsaker
-------

Lenge meinte ein at ytre faktorar var hovudårsaka til at ein utvikla magesår. Først i 1982 la dei australske medisinarane Robin Warren og Barry Marshall fram hypotesen om at sjukdommen òg var forårsaka av ein bakterie. Etter mykje motstand frå det medisinske miljøet blei hypotesen akseptert.

Magesårbakterien står for 70-90 % av såra i magesekken og 90-95 % av dei i tolvfingertarmen. *Helicobacter pylori* finst naturleg hjå mange menneske, og som regel må òg andre faktorar verka for å gje magesår. Mellom anna kan betennelsesdempande medisinar og acetylsalisylsyre framkalla magesår. Ved å unngå for mykje bruk av desse, og ta syrehemmande tablettar, kan ein ofte førebyggja såret.

Behandling
----------

Magesår danna av *H. pylori* blir behandla med antibiotika, som regel ein trippelkur som inneheld fleire typar og varer i 7–10 dagar. Deretter vil som regel magesåret gro av seg sjølv i løpet av 6–8 veker. Bruk av syrehemmande tablettar hjelper på leginga. Dersom tilstanden er framkalt av medisinar bør pasienten slutta å bruka desse.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* NDL

 |
**Middelklasse** er eit sosiologisk omgrep som blir brukt om ei samfunnsklasse (eller eit samleomgrep som blir brukt om fleire samfunnsklasser) som blir plassert mellom arbeidarklassa og overklassa. Middelklassa i vestlege land blir delt som regel inn i to eller tre undergrupper, der øvre middelklasse utgjer den øvste gruppa og nedre middelklasse utgjer den lågaste. Orda middelklasse brukt åleine blir ofte brukt synonymt med nedre middelklasse dersom middelklassa blir delt i to, men nokre deler òg middelklassa i tre med ei «vanleg» middelklasse mellom øvre og nedre.

Omgrepet «øvre middelklasse» er brukt om den sosiale standen som inkluderer mellom anna lækjarar og juristar. Andre reknar desse yrkesgruppene heilt eller delvis til overklassa, og overgangen til overklassa kan vere flytande. I tillegg varierer oppfatningane av kva som er overklasse mellom land.

I kontrast bruker ein omgrepet «lågare middelklasse» og småborgarskap om yrkesgrupper som lærarar, funksjonærar og visse grupper sjølvstendig næringsdrivande. 

Klasseinndelinga er noko Pierre Bourdieu (f. 1930) har vorte kjent for. Bourdieu var ein fransk kultur- og utdanningssosiolog. Bourdieu brukar spesielt omgrepet habitus for å skildre korleis homologi i ytre leveomstende fører til einsarta haldningar, preferansar, smak og åtferd. Nøkkelord her er økonomisk, kulturell og sosial kapital — dominerande klasse, middelklasse og dominerte klasse.

Sjå òg
------

* Arbeidarklasse
* Borgarskap
* Overklasse
Raki-skål over meze-tallerkenar.
**Raki** (tyrkisk *rakı*, rakɯ]) er eit brennevin med anissmak som er utbreidd i Tyrkia og nærliggjande land. Raki kan lagast av druer, rosiner, dadlar eller fiken.

Skildring
---------

Raki er i utgangspunktet eit klart brennevin, men blir gjerne drukke tilsett først vatn og så isbitar. Dette gjev det ein mjølkekvit farge, og eit tilnamn til raki er «løvemjølk».

Drikken har ein lakrissmak som gjer at han kan minna om gresk ouzo eller fransk pastis. Drikken blir typisk servert i tynne, sylinderforma glas som ein skålar med ved å halda øvst og føra botnane mot kvarandre.
Han blir gjerne drukken med mat som meze (småretter) og fisk.

Utbreidde rakimerke er Yeni, Efe og Tekirdağ.

Kulturell tyding
----------------

Raki er rekna som tyrkisk nasjonaldrikk. Statsminister Recep Tayyip Erdoğan, som er strengt muslimsk avhaldsmann, har skapt blest fleire gonger med uttalingar knytt til drikken. I mars 2013 hevda han at leiaren av opposisjonen i Tyrkia måtte ha drukke «raki med vatn». I april same året heldt han fram ayran, ein joghurtdrikk utan alkohol, som tyrkisk nasjonaldrikk. Drikkedebatten markerer skiljet mellom dei sekulære kreftene i Tyrkia, symbolisert av landsfaderen og rakielskaren Mustafa Kemal Atatürk, og seinare religiøs fundamentalisme.

Sjå òg
------

* Arak

Bakgrunnsstoff
--------------

* How to drink raki: A crash course in Turkey’s signature drink. CNN.com

Kjelder
-------


* «Raki» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 26. desember 2013.
* Dave Broom, «Distilling the Secrets of Raki», *The Wall Street Journal* (Sept. 16, 2005)
* Belgin Akaltan, «Drinking rakı with water», hurriyetdailynews.com
* Jonathon Burch, «Turkey's leader hits a nerve over country's "national drink"», Reuters (Apr 27, 2013)
* Istanbul Eats, «Drinking Culture: Tapping the Ayran (Powder) Keg», culinarybackstreets.com (June 14, 2013)
* «What to Drink in Istanbul?» Arkivert 2013-10-31 ved Wayback Machine. wittistanbul.com
**Ali-Asghar Bahari** (1905–10. juni 1995) var ein persisk kamandjehspelar frå Teheran.

Bahari var fødd i Teheran medan foreldra hans var frå Bahar. Han lærte å spela kamandjeh av bestefaren sin Mohammad Taghi Khan, og seinare av morbrørne sine Akbar, Reza og Hassan. Hans første store suksess var med Ebrahim Khan Mansouri sitt orkester som attenåring.

Bahari starta sin eigen musikkskule i Mashhad. Seinare flytta han tilbake til Teheran og underviste i kamandjehspel i Honarestan under Ruhollah Khaleghi. Han var også professor i musikk ved Universitetet i Teheran i nokre år.

Bahari spelte med kjende iranske musikarar som Hossein Tehrani, Ahmad Ebadi og Abolhasan Saba. Jan turnerte i Belgia, Frankrike, Tyskland, Italia, England og USA. 

Han døydde i Teheran.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ali-Asghar Bahari» frå Wikipedia på engelsk, den 27. mai 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- Haghighat, A. Honarmandan e Irani az Aghaz ta Emrooz, Koomesh Publication, 2004
		- Ali Asghar Bahari on Iran Chamber Society
		- Ali Asghar Bahari on Encyclopaedia Iranica


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Krim-khanatet** var eit rike i Aust-Europa som eksisterte frå 1441 til 1783, og som omfatta det meste av Krimhalvøya, dei nærliggjande landområda nord og aust for Azovhavet, og ein landbrem nord for den vestlege delen av Svartehavet, i dagens Ukraina. Riket vart danna av krimtatarar under leiing av adelsslekta Giray. Hovudstaden i riket, Bakhtsjisaraj, vart grunnlagd i 1454 på Krim.

### Soge

Utstrekninga av Krim-khanatet (gult) 1774-83
Khanpalasset i Bakhtsjisaraj
Krim-khanatet oppstod på ruinane av den mongolske riksskipnaden kalla Den gylne horden. Etter i kring 15 år med strid kunne adelsmannen Haci Giray i 1441 eller 1443 opprette eit rike med sentrum på halvøya Krim. Frå 1478 var khanen av Krim ein vasall under sultanen i Det osmanske riket, ei ordning som stod ved lag nesten heilt Krim-khanatet vart erobra tre hundreår seinare.

Gjennom 1500-talet gjekk Krim-khanatet fleire gongar til krig mot Russland i nord, i 1571 plyndra og brende Krim-hæren den russiske hovudstaden Moskva. Utover 1600-talet vart Russland stendig sterkare, og frå 1678 var Krim omringa av russisk styrkar. Byen Perekop gjekk tapt i 1697, medan hovudstaden Bakhtsjisaraj vart herja i 1736.

Det osmanske riket miste i 1774 makta over Krim-khanatet, som tre år seinare vart erobra av russiske styrkar under hærføraren Aleksandr Suvarov. I 1783 annekterte Katarina den store Krim-khanantet for Russland og erklærte det for «russisk for all framtid».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Krim-khanatet» frå Wikipedia på dansk og «Khanat der Krim» frå Wikipedia på tysk, den 19. mars 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NDL

 |
Koordinatar: 35°0′9″N 40°30′42″E﻿

**Diban** (arabisk ذيبان, òg skrive **Thiban** eller **Dhiban**) er ein by aust i Syria i Deir ez-Zor guvernement, ved austbreidda av Eufrat, sør for Deir ez-Zor, 17 kilometer sør for al-Busayrah og 13 kilometer nord for Asharah. Av stader i nærleiken finn ein Mayadin i nord og aust, al-Hawayij i nordaust, Makhan i sør og al-Tayanah i søraust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Diban eit folketal på 9 000 i 2004. Han er det administrative setet i ein *nahiyah* («underdistrikt») som består av ti stader med eit samla folketal på 65 079 i 2004.

Ein del av Diban ligg på ein ås kalla Tell Diban, som òg er ein arkeologisk stad. Tell Diban er identifisert som den arameiske byen Rummunina i antikken,, eit namn som truleg kjem frå det arameiske ordet *rumman* («granateple»). Byen og området rundt fungerte som militærleir for armeen til den assyriske kongen Tukulti-Ninurta II under det siste felttoget hans i 885 fvt. Kongen rapporterte at Rummunina låg langs ein kanal i Khabur, ei sideelv til Eufrat. I følgje den belgiske orientalisten Edward Lipinsky, var Tell Diban «utan tvil busett i jarnalderen».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Diban» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mai 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Bryce, Trevor (2009). *The Routledge Handbook of The People and Places of Ancient Western Asia: The Det nære austen from the Earky bronsealderen to the fall of persarane Empire*. Routledge. ISBN 1134159080.
* Lipiński, Edward (2000). *Arameans: Their Ancient History, Culture, Religion*. Peeters Publishers. ISBN 9789042908598.

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2020-09-25 ved Wayback Machine.. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Deir az-Zawr guvernement. (arabisk)
2. 1 2 3 4  Lipinsky, s. 84-85.
3. 1 2  Bryce, 2009, s. 598.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Krigserstatning** er oppgjerd i pengar eller naturalia mellom statar eller land etter ein krig. Det er den sigrande parten i krigen som krev skadebot frå den tapande parten for å kompensere for skadane og tapa som krigen har ført til for den sigrande parten, slik det er fleire døme på i dei siste hundre åra. Etter den fransk-tyske krigen i 1870–71 vart såleis Frankrike pålagt å betale fem milliardar gullfrancs i krigserstatning til Tyskland, og Versailles-traktaten etter den fyrste verdskrigen fastsette at Tyskland skulle erstatte all skade og tap som dei sivile i dei okkuperte landa hadde lidt. I 1945 vart det i Potsdamavtalen fastsette at Sovjetunionen og Polen skulle få i krigserstatning etter den andre verdskrigen industrielt utstyr frå den sovjetiske okkupasjonssona i Tyskland, og i tillegg somt industrielt utstyr og visse typar varer frå dei okkupasjonssonene som dei vestlege landa hadde i Tyskland.

Sjå òg
------

* Krigsskadeerstatning

Kjelder
-------

* snl.no:Krigserstatninger
Obedska Pond
**Obedska bara** (serbisk Обедска бара) er eit stort myr- og skogområde som er ein del av eit naturreservat langs elva Sava i Serbia, om lag 40 km vest for Beograd. 

Området inneheld ein kroksjø, restane etter ein gammal sving i Sava, som i dag ligg litt lenger sør. I området finst over 30 forskjellige vass-, myr-, skog- og eng-biocønoser. Av dyreliv finn ein 220 fugleartar, 50 forskjellige artar av pattedyr, 13 amfibiar, 11 reptilar og 16 fiskeartar, medan ein finn over 500 planteartar. Området er eit av dei rikaste og best bevarte naturområda på Den pannoniske sletta

Obedska bara er eit av dei eldste naturreservata i verda og dei første vernetiltaka vart innført i 1874, då herskarane av Habsburgmonarkiet bevarte det som eit jaktområde for seg sjølv. Området har vore ein Ramsar-stad sidan 1977 og er på lista til UNESCO over dei viktigaste våtmarksområdene i verda.

Bakgrunnsstoff
--------------

* BirdLife.org
* Unge forskarar i Serbia Arkivert 2006-05-05 ved Wayback Machine.
* Obedska Bara Workcamp 2006 Arkivert 2010-01-05 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Obedska bara» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2009.*
**Helge Peter Skuseth** (fødd 29. april 1953) er ein tidlegare fotballspelar og sportsjournalist frå Ålesund, aktiv i Skarbøvik Idrettsforening og IK Start. Han vart seriemeister med sistnemnde i 1978 og 1980. Sportsjournalist i Sunnmørsposten frå 1983 til han vart pensjonert.

### Klubbspel

Skuseth voks opp i bydelen Heissa i Ålesund. Frå 1970 spelte han på tredjedivisjonslaget Skarbøvik Idrettsforening. Han var angrepsspelar og utmerkte seg med ein framifrå teknikk. Laget rykte opp i 1972, men rykte nedatt frå andredivisjon allereie sesongen etter. Dermed melde Skuseth overgang til fyrstedivisjonslaget Start. Gjennom seks-og-ein-halv sesong i Start skåra han 38 mål og bidrog til at laget vart nummer tre i 1. divisjon 1975. Sidan vart han norsk seriemeister i 1978 og 1980. År 1980 spelte han berre halve sesongen, ettersom han om sommaren flytta tilbake til Ålesund. Sidan var han aktiv i Skarbøvik IF til 1983. I 1984 var han med om å spele Hessa IL opp i 4. divisjon.

### Landslagsspel

Skuseth landslagdebuterte i Luxemburg 3. november 1973, ein kamp som heimelaget vann. Han skåra eitt av mål då Noreg slo Finland 5–3 på Olympiastadion i Helsinki. Vel to månader seinare skåra han det tredje målet då Island vart send heim frå Brann stadion med tap 2–3. Same året den 28. august på Ullevål stadion skåra han Noregs mål då Sovjetunionen sigra med 3 mot 1. Skuseth sin 16. og siste landskamp fann stad på Råsunda i Stockholm 16. juni 1976.

### Merittar

* Seriemeister: 1978 og 1980 for IK Start

Kjelder
-------

* eu-football
Koordinatar: 63°41′57.289″N 20°19′1.7544″E﻿
**Obbola** er ein svensk tettstad i Umeå kommun i Västerbottens län i landskapet Västerbotten. I 2005 hadde tettstaden 1 486 innbyggjarar. Tettstaden ligg på øya med same namn, ved utløpet til Umeälven, der ho delar seg i Västerfjärden og Österfjärden.

Geografi
--------

Øya Obbola er den 42. største øya i Sverige i areal. Västerfjärden, som ligg vest for øya, skil Obbola frå Strömbäck og friluftsområdet Kont. I nord er øya knytt til fastlandet via Bergöbrua (E12), i aust med Holmsund via Obbolabrua.

Industri
--------

*SCA* har ein fabrikk i Obbola, og til denne kjem det kvart sjette minutt ein trailer med trevirke som skal bli til papp. Veden utgjer ca. 50 % av det totale råmaterialet til papirmassen, den øvrige halvdelen kjem frå returpapir, som dels vert samla inn i Sverige, og dels vert importert.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Obbola IKs nettsted Arkivert 2017-06-23 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Obbola» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  SCB:s Statistisk årsbok 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ei **konform avbilding** eller **vinkeltru avbilding** er ei avbilding eller transformasjon av ei flate på ei anna flate, slik at vinkelen mellom to tilsvarande kurver er bevart. Ved ei avbilding av eit plan på eit anna, slik at punktet (x, y) i det eine planet svarar til punkta (u, v) i det andre, finn ein at vilkåret for ei konform avbilding er at dei partielle deriverte må oppfylle følgjande likningar: 

Desse partielle differensiallikningane er dei såkalla Cauchy-Riemannske likningane, som òg er vilkåret for at ein funksjon av ein kompleks variabel 

{\displaystyle \ f(z)=f(x+iy)=u+iv=w} skal vere ein analytisk funksjon. Avbildinga av eit komplekst plan på eit anna ved ein analytisk funksjon w = f(z) definerer altså ei konform avbildling.
Konforme avbildingar vart først innført og studert i samband med kartprojeksjonar. Omgrepet konform avbilding kjem frå J. C. F. Gauss, som utvikla den matematiske teorien for slike projeksjonar.

Kjelder
-------

* avbildning. (2012-01-03) I *Store norske leksikon*. Henta frå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* NDL

 |
**Helge Jakobsen** (31. august 1901–25. september 1996) var ein norsk næringsdrivar og politikar frå Tromsøysund. Han representerte Troms fylke på Stortinget i perioden 1961-73, der han representerte partiet Venstre til 1972, og siste året Det Nye Folkepartiet. Tingmann Anton Jakobsen var far hans.

Jakobsen gjekk handelsskule i 1917/18. Han byrja så som ekspeditør i Troms Fylkesproviantering (seinare Troms Felleskjøp), der han avanserte til bokholdar og sidan kontorsjef. Frå 1933 arbeidde han i Nordolje AS, fyrst som kontorsjef og frå 1950 som disponent. Også frå år 1933 dreiv han reiarlaget Brødrene Jakobsens rederi, ein yrkesposisjon han hadde i 49 år. Frå 1946 til 1983 var han i tilleg disponent i AS Norfisk. Han hadde talrike tillitsverv i fiskeri- og sjøfartsnæringa, samt kva gjaldt sildoljeproduksjon.

Jakobsen var medlem av Tromsø bystyre 1936-40 og 1945-49. Hausten 1961 vart han vald til stortingsrepresentant for partiet Venstre og Troms. Ved dei to nestkomande stortingsvala vart han attvald. Han var i 1961-69 medlem av Sjøfarts- og fiskerikomiteen, medan han dei siste fire åra var med i Administrasjonskomiteen. Då partiet Venstre vart splitta under landsmøtet 1972 på Røros, braut Jakobsen med fleirtalet i partiet og var med på danninga av Det Nye Folkepartiet.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
**Skardørene** er eit milelangt, djupt nedskore fjellpass på grensa mellom Noreg og Sverige i Søraust-Trøndelag. Passet ligg i beinvegen mellom Stockholm og Trondheim. Dei fleste og farlegaste svenske åtaka på Noreg gjennom tre hundre år, 1500-1800, kom difor
gjennom dette passet, som Olaus Magnus, siste katolske erkebispen i Sverige, hevda at «forne tidres fyrstar» hadde hogge ut i fjellet. 

Svenskane ville ta Trøndelag, kløyve landet i to, og så ta det bit for bit. Sjølve fjellet vert i dag kalla «Skardørsfjella», svensk «Skarvdörrfjällen», men det gamle folkelege namnet er Skardørene. Det var på dette fjellet at Carl Gustav Armfeldts finsk-svenske hær fraus i hel i 1718, vel den største militære katastrofen i Noreg nokosinne. Inkje difor å undrast at det var stor folkeleg mystikk knytt til Skardørene og Sylene like ved, der dei framleis reiser seg som ein kvit, langstrekt vegg mot grensa. Prost Stuevold Hansen, som knyt soga om Skardørene saman med det gamle regionsenteret Hov i Ålen, har og skrive vakraste stubben om fjellet: «Spurveguld», då morgonsola skein så vent på toppane, og prosten barnfødd like nedunder, i ungdomen skulle klatre til topps saman med brørne sine, sola gullglitra på snøen, og så ramla eine broren ned i skaret og slog seg ihel.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Olaus Magnus: *Historia om dei nordiske folka*, 1555.
* Ole Stuevold Hansen: *Bygdefortellinger fra Tydalen*, 1870.
**Zinaida Stepanovna Amosova** (fødd 12. januar 1950) er ein russisk tidlegare langrennar som vann to individuelle gullmedaljar under Ski-VM 1978 og OL-gull i stafett i 1976. Ho tevla for Sovjetunionen.

### Aktiv

Amosova, som var fødd på eit kolkhoz i Zjambyl oblast i den dåverande sovjetrepublikken Kasakhstan, markerte seg fyrste gongen då ho vart nummer to på 10 km i Lahti-spelen i 1973. Året etter kom ho på åttandeplassen på 5 km ved Ski-VM 1974 i Falun. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck gjekk ho inn til sjetteplass i begge dei individuelle øvingane, før ho gjekk andreetappen for Sovjetunionen sitt vinnarlag i 4 x 5 km stafett, dei andre på laget var Nina Balditsjova, Raisa Smetanina og Galina Kulakova.

Under Ski-VM 1978 i Lahti vart Amosova verdsmeister både på 10 km og 20 km, ganske få sekundar framom landskvinner, høvesvis Smetanina på 10 km og Kulakova på 20 km. Dei sovjetiske kvinnene var store favorittar i 4 x 5 km stafett, men her måtte Amosova og lagkameratane nøye seg med bronse etter Finland og Aust-Tyskland. På 5-kilometeren vart Amosova nummer seks.

Amosova fekk ikkje delta i noko tevling under Vinter-OL 1980, derimot fekk ho endå ein sjetteplass då 20 km vart arrangert som eiga VM-øving i Falun seinare i 1980-sesongen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Skandinavisk Institut for Sammenlignende Vandalisme** er namnet på eit senter som den danske kunstnaren Asger Jorn ynskte å skipe i åra 1961-1963 for å presentere og gje høve til forsking i den nordiske kunsten frå tidlegaste førhistorisk tid fram til og med mellomalderen. Arbeidet skulle resultere i ein rikt illustrert bokserie i mange band, *10000 års nordisk folkekunst*, som skulle redigerast kunstnerisk av Jorn sjølv når det galdt grafisk utforming og utvalet og plasseringa av fotografia (komposisjon), medan teksten til kvart band skulle skrivast av fagfolk som var ekspertar på dei emna som kvart av banda skulle femne om. For eigne pengar engasjerte Jorn den franske meisterfotografen Gérard Franceschi (1915-2001), ein av dei mest framståande spesialistane i verda på fotografering av kunstverk, og saman oppsøkte dei i åra 1963-1964 bygningar og musé over heile Norden for å fotografere dei objekta som var aktuelle for bokserien, og for å skape eit fotoarkiv som skulle verte fyrste steget i etableringa av senteret. Denne førebuande aktiviteten resulterte i 25 000 fotografi, som vart arkivert på Silkeborg Kunstmuseum.

Men av fleire årsaker vart ikkje planen realisert, og Jorn gav opp bokprosjektet i 1965. Då han døydde, hadde han berre fått valt ut og redigert fotografia til eit fåtal av banda. Dei banda som han hadde fått redigert meir eller mindre ferdig, er utgjevne langt seinare med tekst av forfattarar som vart engasjert av Silkeborg Kunstmuseum i samarbeid med Borgens Forlag i Valby i København:

* *Mennesker, guder og masker - i nordisk jernalderkunst*, band 1 om nordisk jarnalderkunst; Tove Nyholm har samordna Asger Jorns to versjonar av biletredigeringa; norsk tekst: Bente Magnus; Copenhagen Valby 2005. ISBN 87-21-02600-9
* *Fuglen, dyret og mennesket - i nordisk jernalderkunst*, band 2 om nordisk jarnalderkunst; Tove Nyholm har samordna Asger Jorns to versjonar av biletredigeringa; norsk tekst: Bente Magnus; Copenhagen Valby 2005. ISBN 87-21-02601-7
* *Samisk folkekunst*, dansk tekst: Tinna Møbjerg og Jens Rosing; Copenhagen Valby 2005. ISBN 978-87-21-02512-0
* *Stavkirkene - og det norske middelaldersamfunnet*, norsk tekst: Oddgeir Hoftun; Copenhagen Valby 2002. ISBN 87-21-01977-0
* *Folkekunst i Grønland gennem 1000 år*, dansk tekst: Tinna Møbjerg og Jens Rosing; teikningar: Jens Rosing; foto: Gérard Franceschi, assistert av Ulrik Ross. Copenhagen Valby 2001. ISBN 87-21-01483-3
* *Nordens gyldne billeder fra ældre middelalder*, dansk tekst: Poul Grinder-Hansen; Copenhagen Valby 1999. ISBN 87-21-00389-0
* *Skånes stenskulptur under 1100-talet*, svensk tekst: Erik Cinthio; Copenhagen Valby 1995 [fyrste utgåve i lite opplag 1965]. ISBN 87-21-00098-0

Bakgrunnsstoff
--------------

Tekst av Asger Jorn om samanliknande vandalisme Arkivert 2016-10-13 ved Wayback Machine.

Sjå òg
------

Asger Jorn
Koordinatar: 32°34′15″N 34°57′06″E﻿

**Zichron Ya'akov** (hebraisk skrift זִכְרוֹן יַעֲקֹב, tyder «Jacobsminnesmerket», ofte berre korta til *Zichron*) er ein by i Israel, 35 km sør for Haifa, og ein del av Haifa distrikt. Han ligg ved sørenden av Karmelberget oppom Middelhavet, nær kystvegen (hovudveg 2). Han var ein av dei første jødiske busetnadane i landet, grunnlagd i 1882 av Baron Edmond James de Rothschild og kalla opp etter faren hans.

Historie
--------

Zichron Ya'akov vart grunnlagd i desember 1882 då 100 jødiske pionerar frå Romania, medlemmar av Hovevei Zion-rørsla, kjøpte land i Zammarin. Vanskane med å arbeide den steinete jorda og utbrot av malaria, førte til at mange nybyggjarar flytta før eit år var gått.

I 1883 byrja baron Edmond James de Rothschild å verne busetjinga og la planar om å utvide bustadområde og jordbruksøkonomien. Zichron var ein av dei første jødiske jordbrukskoloniane som kom under vengja til baronen (i lag med Rishon LeZion og Rosh Pinna), som kalla han opp etter faren, James (Ya'akov) Mayer de Rothschild.

For å nå det første målet sitt, henta baron de Rothschild inn planleggjarar som teikna og fordelte hus langs hovudvegen. Baronen fekk òg bygd Ohel Ya'akov-synagoga, kalla opp etter faren.

Etter fleire økonomiske nederlag, var Rotschild i 1885 med på å starte opp den første vingarden i ISrael, Carmel Winery, i lag med ein flaskefabrikk, i Zichron Ya'akov. Denne gjorde det betre øknonomisk, sjølv om det vart kortvarig då vindruene vart råka av ein parasitt. Nye drueplanter vart dyrka og vingarden byrja å gå godt. Vingarden er framleis i drift i dag. I 1954 vart leivningane av baron Edmond de Rothschild flytta til Zichron Ya'akov.

Venskapsbyar
------------

Zichron Ya'akov er venskapsby med:

* Flagget til Sveits Saint-Maurice i Sveits
* Flagget til Frankrike Maisons-Alfort i Frankrike
* Flagget til Frankrike Charenton-le-Pont i Frankrike

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zikhron Ya'akov» frå Wikipedia på engelsk, den 7. april 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Zichron Yaakov». Henta 7. april 2015.
2. 1 2 3  «Gems in Israel-Zichron Ya'acov». *Gems i Israel*. Arkivert frå originalen 27. august 2008. Henta 7. april 2015.
3. ↑  Ya'akov offers breathtaking views, history lesson

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historia til Zichron Ya'aqov

| * v
* d
* e
Haifa distrikt |
| --- |
| Bykommunar | Baqa-Jatt**·** Hadera**·** Haifa**·** Kiryat Ata**·** Kiryat Bialik**·** Kiryat Motzkin**·** Kiryat Yam**·** Nesher**·** Or Akiva**·** Tirat Carmel**·** Umm al-Fahm |  |
| Lokale kommunar | Ar'ara**·** Basma**·** Binyamina-Giv'at Ada**·** Daliyat al-Karmel**·** Fureidis**·** Isfiya**·** Jisr az-Zarqa**·** Kafr Qara**·** Katzir-Harish**·** Kiryat Tiv'on**·** Ma'ale Iron**·** Pardes Hanna-Karkur**·** Rekhasim**·** Zikhron Ya'akov |
| Regionale kommunar | Alona**·** Hof HaCarmel**·** Menashe**·** Zevulun |
| Sjå òg | Haifa storbyområde**·** Krayot |
**Kong Fahd internasjonale lufthamn (KFIA)** (IATA: DMM, ICAO: OEDF) er ein flyplass i Dammam i Saudi-Arabia, 20 km nordvest for Dammam. Flyplassen var ferdig utbygd mot slutten av 1990, og slik at dei allierte styrkane under den første Golfkrigen kunne nytte området tidleg i 1991 til å oppbevare militære luftfartøy. KFIA var basen til alle USAF A-10-fly (144), i tillegg til mange andre under Golfkrigen. Den nye King Fahd internasjonale lufthamn vart opna for sivil luftfart den 28. november 1999, og alle flyselskap flytta operasjonane sine frå Dhahran internasjonale lufthamn, som var i bruk fram til då. Den nye Dammam flyplass tener det meste av det austlege Saudi-Arabia, og særleg storbyområdet som utgjer Dammam, Dhahran, Khobar, Qatif og Ras Tanura, i tillegg til Jubail med i alt over 2,5 millionar innbyggjarar. Flyplassen er den tredje største for Saudia, og var tidlegare eit knutepunkt for det nedlagde Sama Airlines.

Flyplassen er kalla opp etter Fahd bin Abdulaziz Al Saud, som var konge av Saudi-Arabia frå 1982 til han døydde 2005.

Fleire kjelder, som Guinnes rekordbok, har denne flyplassen som den største i verda ut frå areal, med eit samla areal på 780 kvadratkilometer (større enn Bahrain). Den offisielle nettsida til flyplassen skriv at det utnytta arealet er 36,775 kvadratkilometer, og nemner at 780 km² er heile området som flyplassen eig.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «King Fahd International Airport» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Craig Glenday. *Guinness World Records 2013*. Red. Random House LLC, 2013. ISBN 9780345547118. P. 320
2. ↑  Data Project Data. King Fahd International Airport. KFIA, Dammam, Eastern Province – Saudi Arabia. Total Airport Area 77,600 Hectares; Developer Areas; Total: 4,265 Hectares; Airport: 3,675 Hectares; Construction ; Support/Utility Plants: 51 Hectares; Community :80 Hectares

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kong Fahd internasjonale lufthamn**

* King Fahd International Airport
* FlightRadar24 for KFIA

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ISNI
* GeoNames

 |
Ei skjematisk plott av delvis likevekt og La Niña fasen av den sørlege oscillasjonen. Walkersirkulasjonen kan ein sjå ved overflata som den austlege passatvinden. Vestsida av det ekvatoriale Stillehavet har ofte varmt og fuktig vêr, og det vert frigjeve mykje fukt i samband med tyfonar og torevêr. Havet er 60 cm høgare på vestsida av Stillehavet enn på austsida på grunn av den vestlege havstraumen. Under ein El Niño strøymer dette varme vatnet tilbake mot aust på grunn av høgdeskilnaden, og fører med seg varmt vatn og det fuktige vêret til Sør-Amerika.
**Walkersirkulasjonen** er ein atmosfærisk sirkulasjon over ekvator i Stillehavet. Dette fører til den austlege passatvinden langs havoverflata, og skapar ein havstraum som går vestover. Utanfor kysten av Peru og Ecuador fører dette til oppvelling av kaldt og næringsrikt vatn til overflata, for å erstatte vatnet som strøymer vestover. Dette gjev gode forhold for fiskerinæringa i området. Sirkulasjonen vart oppdaga av den norske meteorologen Jacob Bjerknes i 1969 og kalla opp etter den britiske fysikaren Sir Gilbert Walker, som oppdaga den sørlege oscillasjonen.

El Niño
-------

*Sjå hovudartikkel: El Niño*
Walkersirkulasjonen oppstår på grunn av ei trykkgradientkraft mellom høgtrykk over austlege delar av Stillehavet og lågtrykk over Indonesia. Av og til, på grunn av effektar ein ikkje kjenner til, vert Walkersirkulasjonen svekka eller til og med reversert, og dette fører til ein El Niño episode. Under slike hendingar strøymer det varme vatnet som vinden og havstraumen har stuva opp i vest tilbake mot aust, og oppvellinga av det kalde vatnet utanfor kysten av Sør-Amerika forsvinn, noko som får konsekvensar for fiskeindustrien i området. Når Walkersirkulasjonen er kraftigare enn vanleg fører dette til ein La Niña-episode, som fører til enno lågare havoverflatetemperatur i aust på grunn av auka oppvelling. 

Eit vitskapleg studie som vart publisert i journalen Nature i mai 2006 indikerer at Walkersirkulasjonen har blitt svakare dei siste tiåra, og forfattarane spekulerer i om global oppvarming er ein av faktorane til dette.
**Pérotin** (Perotinus), òg kjend som *Magister Perotinus* eller *Perotinus magnus* (fødd mellom 1150 og 1165, død mellom 1200 og 1225) var magister ved klosterkyrkja og katedralen Notre-Dame i Paris og den viktigaste komponisten i Notre Dame-skolen.

Alt ein veit om han er basert på utsegner frå Johannes dei Garlandia (kring 1240) og Anonymus IV (etter 1279) og ifølgje Anonymus IV er Pérotins musikkhistorisk viktig på grunn av vidareutviklinga av tostemt organum frå forgjengaren Léonin til *organum triplum* og *organum quadruplum* (tre og fire stemmer).

Eit viktig trekk ved komposisjonsstilen hans er å ta ein enkel og velkjent melodi og strekke han ut i tid til kvar staving vert hundrevis av sekunder lange og så bruke kvar note av melodien (tenoren, latin for «halde» eller cantus firmus) som eit grunnlag for rytmisk komplekse, samanvevne linjer over cantus firmus. Resultatet var at ein eller fleire vokalstemmer song frie linjer (diskant) som flytta seg raskt over den langsame, flytande bordunen. 

Verka til Pérotin er bevarte i Magnus Liber Organi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pérotin» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
	+ hovudsakleg basert på engelsk Wikipedia-artikkel


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Wallia
**Wallia**, **Valia** eller **Valja** er rekna som den fjerde kongen over vestgotarane og den andre etter at dei kom til Spania. Han tok over etter Athaulf. Wallia fullførte den gotiske hertakinga av Spania. Han rådde frå 415 til 418.

Wallia vart vald frå ei rekkje med kongsemne etter at Athaulf var fallen. Opphavleg var han esla til å halde fram med krigen mot romarane, men laut først kome i rette med andre vanskar: det fanst ikkje mat. Visigotane kom seg over Den iberiske halvøya utan vanskar, og Wallia esla seg til Afrika. Han vart stansa i dette av di visigotane ikkje kunne stort om sjøfart. For å skaffe korn laut Wallia gå inn på audmjukande vilkår med romarane, og gje over Galla, enka etter Athaulf.

I Spania førte Wallia krig mot vandalane og alanane, men dei let svebarane vera.

Wallia laut stri med krava den romerske keisaren sette til kvar gotarane kunne slå seg ned, og at keisaren la seg opp i kvar grensene for landet skulle gå. Keisaren rekna seg framleis som øvste leiar av dei landa som no var skjenkt til visigotane. Soleis laut Wallia framleis finne seg i å vera vasall under keisaren.

Jordanes skriv: «Gotekongen Valja rasa so fælsleg mot vandalane at han jamvel vilde sett etter deim til Afrika, um han ikkje hadde vorte stogga av same ulukka som hende Alarik fyrr då han vilde yver. Då han hadde vunne eit strålande namn i Spania og ein ublodig siger, drog han seg attende til Toulouse. Han jaga ut fiendane or nokre provinsar og lét romarriket få deim, soleis som han hadde lova. Lang tid etter vart han sjuk og gjekk or heimen.» (Gotesoga, omsett av Sigmund Skard).

Wallia i kulturen
-----------------

Wallia er truleg utgangspunktet for forteljingane om den visigotiske sogekongen Walter av Aquitaine.

Kjelder
-------

* Jordanes: *Gotesoga*
* Herwig Wolfram: *The Goths*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNE

 |
|  |
| --- |
| ***Walking to New Orleans***  Song av Fats Domino |
|  |
| **Utgjeve** | Juni 1960 |
| **Sjanger** | R&B |
| **Selskap** | Imperial
5675 |
| Låtskrivar(ar) | Bobby Charles |
|

«**Walking to New Orleans**» er ein song frå 1960 av Bobby Charles, skriven for og innspelt av Fats Domino.

Domino var ein helt for Charles. Domino hadde tidlegare spelt inn Charles-songen «Before I Grow Too Old». Då Domino stoppa på ein turné i Lafayette i Louisiana, inviterte han Charles til garderoben, og var lei seg for at han ikkje hadde ein kopi av plata han kunne gje til Charles. Han inviterte derimot Charles på besøk i New Orleans. Charles svarte «Eg har ikkje bil. Om eg kjem, så må eg gå til fots.» Etterpå vart tanken verande hos Charles og han sa han skreiv songen for Domino på kring 15 minuttar.

Etter han kom til New Orleans song Charles «Walking to New Orleans» for Domino. Domino var entusiastisk og gjorde nokre små endringar i songen, mellom anna eit sitat frå den tidlegare hitten hans, «Ain't That A Shame». Dave Bartholomew orkestrerte songen for bandet til Domino og dei spelte inn songen i studioet til Cosimo Matassa i Rampart Street.

Etter innspelinga valde Bartholomew å leggje på ein strykeseksjon med New Orleans Symphony. Det var uvanleg å bruke klassiske strykarar i tidleg rock and roll. Singelen selde over to millionar eksemplar og vart ein hit som nådde sjetteplassen på poplista og andreplassen på R&B-lista.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Walking to New Orleans» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Whitburn, Joel (2004). *Top R&B/Hip-Hop Singles: 1942-2004*. Record Research. s. 168.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics

| * v
* d
* e
Fats Domino |
| --- |
| Studioalbum | *Rock and Rollin' with Fats Domino* (1955) |
| Hyllestalbum | *That's Fats: A Tribute to Fats Domino* (1996)**·** *Goin' Home: A Tribute to Fats Domino* (2007) |
| Songar | «The Fat Man»**·** «Ain't That a Shame»**·** «I'm in Love Again»**·** «Blueberry Hill»**·** «Blue Monday»**·** «I'm Walkin'»**·** «I Want You to Know»**·** «Walking to New Orleans»**·** «My Girl Josephine»**·** «It Keeps Rainin'»**·** «Red Sails in the Sunset» |
| Tilknytte artiklar | Diskografi |
Mauryariket i 265 f.Kr.
Funnstader for Asjoka-innskrifter.
**Maurya** var eit geografisk omfattande og mektig rike og dynasti i den indiske oldtida, frå rundt 320 til 185 f.Kr. På sitt største omfattar riket størsteparten av det indiske subkontinentet, frå Himalaya i nord til 
Nord-Kerala og Andhra Pradesh i sør og frå Assam i aust til Pakistan, Balochistan og delar av Afghanistan i vest. Asjoka den store høyrde til Mauryadynastiet, som blei grunnlagd av Tsjandragupta Maurya.

Riket blei oppretta med utganspunkt i kongeriket Magadha som dekte dagens Bihar, austre Uttar Pradesh og Bengal aust i India, som hadde Pataliputra, dagens Patna, som hovudstad. Det blei grunnlagd i 322 f.Kr. av Tsjandragupta, som styrta det styrande Nandadynastiet og raskt skaffa seg kontrollen over vestliggande område i sentrale og vestlege India der lokale herskarar var blitt svekka av hæren til Aleksander den store. I 320 f.Kr. hadde riket erobra hele nordvestlege India etter å ha sigra over dei gresk-persiske satrapane Aleksander hadde plassert der. Riket byrja gå tilbake 60 år etter at Asjoka døydde. Det blei til slutt oppløyst i 185 f.Kr. då Sungariket blei oppretta i Magadha. 

Under Mauryaherredømet opplevde India sosiale og religiøse endringar. Tsjandragupta vigde seg til djainismen medan Asjoka gjekk over til buddhismen, som med hans støtte kunne spreia seg over eit stort område. Asjokaedikta vitner om eit forsøk på å spreia buddhistisk lære over eit vidt område.

*Arthasjastra* skriven av Tsjandragupta sin minister Kautilya og Asjoka-innskriftene er dei viktigaste skriftlege primærkjeldene til Mauryatida. Tida er sett på som ei av dei viktigaste periodane i indisk historie. Det indiske statsvåpenet byggjer på ein løveskulptur oppå ein av asjokasøylene reiste under Asjoka, og i det indiske flagget finn ein asjokahjulet, eit stilisert hjul som blei brukt i mange av innskriftene hans.

Kjelder
-------

* 

* «Maurya» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Maurya Empire» frå Wikipedia på engelsk, den 2. august 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Maurya**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
|  |
| --- |
| ***«II & II»***  Singel av Rolf Graf |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk |
| **Utgjeve** | 1985 |
| Låtskrivar(ar) | Rolf Graf og B.A. Olsen |
|

**«II & II»** var eit av bidraga i Melodi Grand Prix 1985, framført på norsk av Rolf Graf. Songen er skriven av Rolf Graf og B.A. Olsen.

Melodi Grand Prix 1985
----------------------

Under finalen var det fem distrikt og fire fagdommarar som gav poeng til alle bidraga. Bidraget fekk ni poeng frå Tromsø og Tony Visconti, sju poeng frå Porsgrunn, seks poeng frå Elverum og Stikkan Andersson, fem poeng frå Steinkjer, fire poeng frå Stavanger og to poeng frå Anne-Marie David og Ronnie Hazlehurzt. «II & II» fekk til saman 50 poeng og enda på femteplass av totalt ti bidrag. Rolf Graf fekk ikkje representere Noreg i Eurovision Song Contest 1985 i Göteborg i Sverige.

Kjelder
-------

1. ↑  «Absolutt Grand Prix vol. II: Fra seier til 0 poeng (og alt innimellom)». Norsk musikkinformasjon. 24. mai 2006. Henta 15. desember 2012.

* «Norwegian National Final 1985» (på engelsk). Natfinals. Henta 15. desember 2012.
* «Norway 1985» (på engelsk). esc-history.com. Henta 15. desember 2012.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1985 |
| --- |
| *Ring ring ring***·** *Gammel drøm***·** *Oh-là-là***·** *Love, amour og kjærlighet***·** *II & II***·** *Karma***·** *La det swinge***·** *Nattergal***·** *Livet har en sjanse***·** *Si det, si det* |
**Pizzo Bianco** er eit 3 215 meter høgt fjell vest i Wallis-Alpane i den italienske regionen Piemonte.

Fjellet ligg sør for landsbyen Macugnaga i Valle Anzasca, tvers overfor Monte Rosa-massivet. Aust for Pizzo Bianco strekker fjelldalen Val Quarazza seg. Vest for Pizzo Bianco ligg isbreen Belvedere som skilje mot Monte Rosa-massivet.

Frå fjellhytta Rifugio Belvedere (1 932 moh.) er det ein om lag 5-6 timars lang tur til topps på Pizzo Bianco. Etter å ha gått til den 2 738 meter høge toppen Pizzo Nero, fylgjer ein nordaustegga like til topps. Frå toppen har ein utsikt mot den austlege delen av Monte Rosa-massivet. Frå nord til sør ser ein toppane Cima di Jazzi, Gran Fillar, Jägerhorn, Nordend, Dufourspitze, Zumsteinspitze, Signalkuppe, Parrotspitze, Ludwigshöhe, Corno Nero, Vincent-pyramiden og Punta Giordani. Nær mot sør hevar den snødekte fjelltoppen Punta Grober seg til nær 3 500 meters høgde.

Horace-Bénédict de Saussure steig til topps på fjellet i 1789, då han skulle mæle høgda på Monte Rosa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pizzo Bianco» frå Wikipedia på nederlandsk, den 23. juni 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |