recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Brunnoddy** |
| Brunnoddy i fluktBrunnoddy i flukt |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Brunnoddy Utbreiinga av Brunnoddy |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Måsefamilien Laridae |
| **Slekt:** | *Anous* |
| **Art:** | **Brunnoddy** *A. stolidus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Anous stolidus***Linnaeus, 1758 |

**Brunnoddy** (*Anous stolidus*) er ein tropisk sjøfugl og medlem i den biologiske slekta *Anous* av mørke noddyar i måsefamilien. Noddyar er rekna som terner.

Skildring
---------

Bilete av brunnoddy frå MidwayøyaneFoto: Forest & Kim Starr

Brunnoddy-egg
Brunnoddyar når ei kroppslengd på 38 til 45 cm og ei vekt på rundt 175 til 185 gram. Dei minner om måsar blant anna av den relative lange halsen. Det svarte nebbet er langt og tynt, føtene er mørk brune. Fjørdrakta er mørk brun, mørkast på vengefjørene og halefjørene. Området frå nakken opp mot hovudet er gradvis lysare og formar ei lys hette på hovudet med ei kvit panne. Det kvite feltet er avgrensa i fronten av ei mørkare nebbrot og maske. Ein skarpt definert kvit augering framhevar auget. Kjønna er like. Umodne fuglar har lyse fjørkantar spesielt på vengfjørene, og dei manglar kvitt på hovudet.

Brunnoddyar har kosmopolitisk utbreiing avgrensa til tropiske og subtropiske havområde og hekkar på øyar. Dette strekkjer seg så langt nord som dei nordlegaste øyane i Karibia og Hawaii, og sør til Tristan da Cunha. Føda er småfisk og blekksprut. Dei kan ta flygefisk i lufta og plukkar elles bytte på havoverflata, vanlegvis stupdukkar dei ikkje slik som andre terner gjer. Dei flyg regelmessig opp til 50 kilometer ut frå hekkekolonien for å fange fisk, utanom hekkesesongen spreier deg seg vidare utover havet. 
Kullet er på eitt egg, tida frå egglegging til flygedyktige ungar er totalt ca. 13 veker. Levealder på opptil 25 år har vore registrert. 

Storleiken på populasjonen er trudd å vere på over 1 million individ og stabil.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Noddi (Art)» frå Wikipedia på tysk, den 10. november 2016.*

Referansar

1. 1 2 3  Gochfeld, M. Burger, J. Kirwan, G.M. & Garcia, E.F.J. (2016). *Brown Noddy (Anous stolidus)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 10. november 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Brunnoddy**

* BirdLife International (2016) Species factsheet: *Anous stolidus Arkivert 2015-06-08 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 10. november 2016

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* ITIS
* FaunEur

 |
Koordinatar: 55°40′25.975″N 12°36′1.0368″E﻿

*Denne artikkelen handlar om fristaden Christania i Danmark. For Oslo sitt tidlegare namn, sjå Christiania.* 

**Christiania** er eit område ved festningsvollane på Christianshavn i København. Skiftande regjeringar har godteke stor grad av sjølvstyre på området, mot at restaurantar og andre firma betalar meirverdiavgift (moms) på omsetnaden. Øvste styringsorgan er *allmøtet*. 

Innbyggjarane, som okkuperte den nedlagde militærkasernen der i 1971, ser på området som ein fristad, og brukar namnet **Fristaden Christiania**, **Det fri Christiania** eller det færøyske namnet **Frístaðurin Christiania**.[*treng kjelde*] Dei har laga eigne lover og sitt eige flagg, og kallar seg *christianitter*.

Hasj vart omsett openlyst i Christiania fram til 2004, og vert ikkje sett på som narkotika av innbyggjarane, medan andre narkotiske stoff er bannlyst.

Bilar er ikkje tillatne på området.

Namnet Christiania kjem frå nemninga christianitt, som opphavleg var ein innfødd frå bydelen Christianshavn.

Inngangspartiet til Christiania.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fristaden Christiania**

* Side om Bevar Christiania Arkivert 2007-11-12 ved Wayback Machine.
* Side om Christiania

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Tajay Gayle** (fødd 2. august 1996) er ein jamaicansk lengdehoppar som i 2019 vart verdsmeister i øvinga.

Karriere
--------

13. juli 2018 sette Gayle personleg rekord med 8,17 meter då han sigra i DL-stemnet i Rabat. Få veker seinare forbetra han rekorden sin til 8,24 m då han vart andremann i den nordamerikansk-karibiske meisterskapen i Toronto. Sommaren 2019 flytta han sitt personbeste til 8,30 m i Kingston, to veker etter vann han lengde-tevlinga i eit DL-steme i Shanghai. Under verdsmeisterskapen i Doha var han tolvte best i kvalifiseringa. I finalen overraska han stort med 8,69 meter, verdas lengste lengdehopp for året og jamaicansk rekord. Han vart nummer 10 i OL-finalen 2021, før han kom tilbake og kneip bronsemedaljen i VM i friidrett 2023 i Budapest med eit hopp på 8,27 meter.

Kjelder
-------

* World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Tajay Gayle» frå Wikipedia på tysk, den 16. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Osram sitt hovudkvarter i Drammen ligg like ved E-18 gjennom byen.
Lyspæreprodusenten Osram har sidan tidleg på 1900-talet laga ei mengd ulike glødelamper og lysprodukt. Biletet viser modellen *OSRAM DULUX D*, eit 18 watts kompaktlysrøyr, frå 2004.
Osram lyspærer i butikk.
**Osram** er både eit varemerke for lyspærer, lysrøyr og andre lysprodukt, og eit firmanamn for ein tysk produsent av slike varer og for fleire underselskap av den tyske produsenten. Osram er ved sida av Philips verdas største lyspæremerke.

Nemninga *osram* vart registrert som varemerke allereie i 1902 og er eit teleskopord sett saman av delar av namna osmium og wolfram, grunnstoff som vert brukt til glødetråd i glødelamper.

Osram GmbH
----------

**Osram GmbH** vart danna i 1919 då industriselskapa AEG, Siemens & Halske og Deutsche Gasglühlicht slo saman produksjonen av glødelamper. Selskapet har sidan 1978 vore eit dotterselskap som er heileihd av Siemens AG. Osram GmbH har hovudkontor i München og omkring 40 000 tilsette fordelt på fabrikkar i tilsaman 19 land. Selskapet omsette for 38 milliardar kroner i 2007. Den tyske selskapsnamnet GmbH tyder *Gesellschaft mit beschränkter Haftung*, det vil seia «selskap med avgrensa ansvar».

Osram AS i Noreg
----------------

Den norske lyspærefabrikken **Osram AS** starta verksemda på Brakerøya i Drammen i 1916 under namnet AS Norsk Elektrisk Lampefabrikk (NEL). Osram-fabrikken var i mange år eit hjørnesteinføretak i Drammen, og i 1972 var det 235 tilsette der, den største mengda gjennom tidene. Den årlege produksjonen ved anlegget i Drammen var på det meste 35,6 millionar lyspærer. Osram AS har sidan 1991 vore eit underselskap av det tyske Osram GmbH. Det vart laga lyspærer i Drammen fram til 31. mai 2006. Etter det vart maskinene send til fabrikken i Slovakia og Osram i Noreg heldt berre fram med pakking av varer til den nordiske marknaden. Anlegget i Drammen vart lagd ned i 2008, men sal og administrasjon held fram ved hovudkontoret til selskapet på Vækerø utanfor Oslo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Osram» frå Wikipedia på bokmål, den 11. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Osrams internasjonale nettsider
* Osrams norske nettsider


1. ↑  ; sitat: The lawyer, Felix Kallmann, the commercial director of the DGA, showed outstanding economic foresight and technical un- derstanding in supporting Blau and Remané’s experiments with tungsten. The two men had the advantage of having worked on the development of osmium. As early as 1905, they were able to deliver the first batch of lamps to the Physikalisch-Technische Reichsanstalt for durability tests..
2. ↑  .
3. ↑  .
**Sissel Knutsen Hegdal** (fødd 20. november 1965) er ein norsk politikar for Høgre. Til kommunevalet 2023 er Hegdal ordførarkandidaten til Høgre i Stavanger.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Hegdal vart fødd i Harstad, og har to eldre sysken. Ho studerte rettsvitskap og sosialøkonomi ved Universitetet i Tromsø. Hegdal flytta til Stavanger januar 1992. Ho er gift og har tre born. Utanom politikk har Hegdal yrkt som styreleiar og styremedlem i ulike verksemder, i tillegg til å vera advokat.

### Politisk karriere

Hegdal byrja sin politiske karriere i 2003 etter å ha vore FAU-leiar ved skulen borna hennar gjekk. Ho var vararepresentant til Stortinget for Rogaland i periodane 2009–2013 og 2013–2017. Den 18. november 2021 vart ho valt til å vera ordførarkandidat for Høgre i Stavanger ved kommunevalet 2023.

Kjelder
-------

1. ↑  «Sissel Knutsen Hegdal – ordførerkandidat» (på norsk bokmål). Høyre. Henta 19. juni 2023.
2. 1 2  Sissel Knutsen Hegdal. «Sissel Knutsen Hegdal» (på norsk bokmål). Linkedin. Henta 19. juni 2023.
3. ↑  «Sissel Knutsen Hegdal». Stortinget.no.
4. ↑  Daniel Aamodt. «Sissel Knutsen Hegdal er Stavanger Høyres ordførerkandidat» (på norsk bokmål). Høyre. Henta 19. juni 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Sissel Knutsen Hegdal». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Utsyn over byen Sliven og austlege delar av Den thrakiske sletta frå sørlege delar av Balkanfjella
**Den thrakiske sletta** (bulgarsk Горнотракийска низина, *Gornotrakijska nizina*) utgjer den nordlege delen av det historiske området Thrakia. Det ligg i dag i sørlege område av Bulgaria mellom fjellområda Sredna Gora i nord og vest; Rodopifjella, Sakar og Strandzja i sør; og Svartehavet i aust. Sletta er eit rikt jordbruksområde med eit areal på 6 032 km² og ei gjennomsnittleg høgd på 168 meter. 

Sletta er ein del av **Nordlege Thrakia** (Северна Тракия, *Severna Trakija*) (i motsetnad til Vest-Thrakia og Aust-Thrakia i sør), og ligg sør for Balkanfjella, aust for elva Mesta og Sredna Gora. Sletta er derimot ikkje heilt flat og inneheld fleire åsar og lågare fjell. 

Klimaet er kontinentalt. Varmerekorden for Bulgaria vart sett her. I 1916 målte Sadovo 45,2 °C. Den normale årsnedbøren er om lag 550 mm. Viktige elvar som renn over sletta er Maritsa, og sideelvane hennar Tundzja, Strjama, Topolnitsa, og Vatsja.

Av store byar finn ein Plovdiv, Burgas, Stara Zagora, Pazardjhik, Asenovgrad, Haskovo, Jambol og Sliven.

Kjelder
-------

* Collective (2002). *Balgarska entsiklopediya A-YA.* Sofia: IK Trud.

* *Denne artikkelen bygger på «Upper Thracian Plain» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mars 2007.*
*For andre stader med same namnet, sjå Leirvik (fleirtyding).* 
**Leirvik** er kommunesenteret i bykommunen Stord på øya Stord i Vestland fylke. Leirvik er i tillegg regionssenter for Sunnhordland. I Leirvik finst det fleire offentlege tenester, slik som regional domstol og Sunnhordland museum.

Leirvik har fleire butikkar og kjøpesenter, og er ein viktig stad for handel i Sunnhordland. Det finst fleire restaurantar. Hamna i Leirvik er veldig populær særleg om sommaren. 
I 1997 vart det vedteke at heile Stord kommune skulle verta by. Fram til den tid var det eit ordskifte om det var Leirvik eller heile kommunen som skulle verta by. 
Ein prøvde å offisielt døypa om Leirvik til Stord men namnet Leirvik er framleis namnet på kommunesenteret. Leirvik-området har det mest bymessige busetnadsmønsteret i kommunen. 

Lokalt vert Leirvik omtala som «Vikjo». Namnet Leirvik kjem av dei geologiske tilhøva på staden. Grunnen inneheld nemleg svært mykje leire.

Leirvik har lange tradisjonar som hamn grunna den strategiske og lune plasseringa langs leia mellom Bergen og Haugesund. Tidlegare gjekk det ferje frå Leirvik sentrum, men all ferjetrafikken er no flytta til Skjersholmane. Dei rutegåande båtane til HSD og Flaggruten har derimot faste stopp på Leirvik.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Leirvik Stord Arkivert 2006-05-22 ved Wayback Machine. Nettkamera og omtale på
* Borggata på Leirvik Arkivert 2006-04-28 ved Wayback Machine. Nettkamera og omtale på  Arkivert 2005-02-12 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| **Alveterne** |
| Alveterne i Little Swanport på Tasmania i Australia Foto: JJ HarrisonAlveterne i Little Swanport på Tasmania i Australia Foto: JJ Harrison |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** VU Sårbar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Måsefamilien Laridae |
| **Slekt:** | *Sternula* |
| **Art:** | **Alveterne** *S. nereis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Sternula nereis***Gould, 1843 |

**Alveterne** (*Sternula nereis*) er ei terne og ein kystbunden sjøfugl med utbeiing i sørvestre Stillehavet.

Skildring
---------

Alveterna er ei særs lita terne, ca. 25 centimeter med kroppssvekt på 70 gram. Ho har lys, grå venger og rygg, alle vengefjørene er lys grå, berre svakt mørkare mot undersida av vengespissane. Hovudet har svart hette med kvit panne, resten av fjørdrakta er kvit. Utanom hekketida er nebbet og beina gulbrune. I hekkedrakta blir hetta meir markert svart rundt og auga, men framleis med kvit panneflekk, nebbet blir gult og beina oransje til gult. Halen i hekkedrakta er djupare kløfta. Dei flyg med raske, kraftige vengeslag og kan òg stille i lufta. Under matsøk kan dei stille med raske vengeslag og så styrtdukke. 

Alveterne-egg
Alveterna er hekkefugl langs sørlege Australia, på Northland på New Zealand og på Ny-Caledonia. Fram til første delen av 1900-talet var dei vanlege hekkefuglar på New Zealand, jamvel i innlandet på New Zealand. Dei beitar gjerne i grunt vatn i estuar og tar hovudsakleg småfisk.

Hekkinga skjer parvis, ikkje i koloniar. Reira er enkle, grunne skraper i sand og skjel, litt over springflodmål. Kullet er vanlegvis på 2, nokre gonger eitt egg og dei kan ha 2 kull i året. Klekkinga skjer etter ca. 24 dagar og ungane kan flyge etter 22 til 23 dagar. Det eldste kjente individet av alveterne blei over 11 år. 

Arten har status som sårbar, og bestanden er estimert til mellom 2 500 og 10 000 individ, og er trudd å vere minkande. På New Zealand var det berre 6-7 hekkande par i år 2001. 

Dvergterne (*Sternula albifrons*), som òg førekjem i Australia, liknar alveterne, men har mørkare ytre primærfjører og svart nebbspiss i hekkedrakt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fairy Tern» frå Wikipedia på engelsk, den 21. november 2012.*
* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Sternula nereis*. Henta frå  den 21. november 2012.

### Referansar

1. ↑  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Alveterne**
**Twinings** (/ˈtwaɪnɪŋz/) er eit britisk selskap som hovudsakleg har spesialisert seg innanfor sal av te. Merket er eige av Associated British Foods, og er basert i Andover i Hampshire. Selskapet har ei lang soge, med den eldste kontinuerleg brukte selskapslogoen i Storbritannia, son ein av dei lengst skattebetalande i London, og operert med det same lokale på The Strand i London sidan 1706. Twinings opererer med ulike tesortar: svart te, grøn te og urtete, saman med ulike fruktsmakar.

Soge
----

Twinings vart grunnlagd av Thomas Twining frå Painswick i Gloucestershire i England. Han opna den fyrste kjende testova i Storbritannia, ved No. 216 på The Strand i London sidan 1706; som framleis opererer i dag. Logoen til selskapet, laga i 1787, er den lengst kontinuerleg brukte logoen i Storbritannia.

Selskapet er tildelt ein «Royal Warrant» — som inneber at det britiske våpenskjoldet får pryda på embalasjen, eit symbol på at den britiske kongefamilien jamleg brukar dette produktet. Twinings vart kjøpt av Associated British Foods i 1964. Selskapet vert mykje assosiert med Earl Grey te, ein te infusert med bergamott.

Twinings flytta mesteparten av produksjonen sin til Kina og Polen i slutten av 2011, medan dei heldt fram med fabrikken i Andover i Hampshire med redusert arbeidskraft.

I 2023 stansa Twinings produksjonen av Lapsang souchong, og erstatta det med eit produkt ved namnet «Distinctively Smoky», som er sett på å vera av dålegare kvalitet.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Twinings**

* 

1. ↑  «A-Z finder: Explore our list of business and consumer brands.». Associated British Foods plc. Henta 16. desember 2023.
2. ↑  Winn, Christopher (2007). *I Never Knew That About London*. Ebury Press. ISBN 978-0-09-191857-6.
3. 1 2 3  «The History of Tea and Twinings», *Twinings* (på engelsk), henta 16. desember 2023
4. ↑  «Twinings Flagship Store 216 Strand», *Twinings* (på engelsk), henta 16. desember 2023
5. ↑  Phillips-Evans, James (2012) *The Longcrofts: 500 Years of a British Family*, Amazon, pp. 244–245
6. ↑  Standage, Tom (2005). *A history of the world in six glasses*. New York: Walker. s. 202.
7. ↑  «R. Twining and Company Limited | Royal Warrant Holders Association», *www.royalwarrant.org*, henta 16. desember 2023
8. 1 2  «Twinings to leave Britain for Poland». *The Telegraph*. September 6, 2010. Henta 10. oktober 2019.
9. ↑  Hall, Nick (June 2, 2000). *The Tea Industry*. Woodhead Publishing Ltd. s. 58. ISBN 9781845699222. Henta 10. oktober 2019.
10. ↑  Barton, Alex (26 April 2023). «Where to get your Lapsang (now Twinings has ruined theirs)». *The Spectator*. Henta 7 December 2023.
11. ↑  «Tea fans splutter as Churchill favourite cuppa replaced with ‘stale cigarettes’ blend». *The Independent* (på engelsk). 24 April 2023. Henta 7 December 2023.
12. ↑  Murphy, Michael (23 April 2023). «‘Like stale cigarettes’ – tea lovers in uproar at lapsang souchong alternative». *The Telegraph*. Henta 7 December 2023.
**A zori zdes' tihkie** (russisk А зори здесь тихие, engelsk *The dawns here are quiet*, 'Daggrya her er stille') er ein sovjetisk film frå 1972. Han vart regissert av Stanislav Rostotskij og er basert på ei barnebok av Boris Vasiljev frå 1969. Filmen var og er særs populær i Russland, og var oscarkandidaten frå Sovjetsamveldet i 1972.

Filmen handlar om ein tropp kvinnelege luftvernsoldatar og deira mannlege overordna, og handlinga gjeng føre seg i Karelen sommaren 1942 under andre verdskrigen. Filmen er i to delar, i fyrste del møter ein soldatane ved hovudkvarteret der oppgåva er å forsvare eit depot. Sett vekk frå nattlege raid frå den tyske fienden er stemninga god, og handlinga krinsar mest kring systerskapen mellom kvinnene. Mot slutten av del ein vert fem av soldatane valde ut til å leite opp og uskadleggjere to tyske soldatar på rekognisering. Del to handlar om dei fem kvinnene og deira mannlege overordna som kjempar mot det som syner seg å vera ein overlegen fiende i skogen. Det dei trudde var to tyske soldatar er ein tropp på 16 soldatar på sabotasjeaksjon. Ein etter ein vert kvinnene drepne, og til slutt er det berre den overordna mannen som overlever - og ber vidare minnet om hendingane i skogen.

Kjelder
-------
**Else Lasker-Schüler** (fødd ) var ein tysk forfattar av jødisk opphav. Ho var knytt til ekspresjonismen.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Else Schüler blei fødd i Elberfeld, som seinare er blitt ein bydel i Wuppertal. Ho voks opp i Briller Viertel i Elberfeld. Ho var den yngste av dei seks barna til Jeanette Schüler, fødd Kissing (1838–1890). Mora var ein viktig figur i diktinga hennar. Faren var Aaron Schüler (1825–1897), ein jødisk privatbankier. Han blei seinare forbilde for hovudfiguren i romanen *Die Wupper.*

Else gjekk for å vera eit vedunderbarn, sidan ho kunne lesa og skriva allereie i fireårsalderen. Frå 1880 gjekk ho på Lyceum West an der Aue. Seinare fekk ho privatundervisning heime.

Då ho var 13 år gammal, døydde yndlingsbroren hennar Paul.

På grunn av den jødiske bakgrunnen sin måtte ho dra i utlegd til Sveits i 1933, og seinare til Jerusalem i 1937. Ho blei fråteken det tyske statsborgarskapet sitt i 1938. Dei siste åra levde ho i fattigdom, og kunne ikkje utøva det litterære virket sitt fritt, sidan tysk blei uglesett i Israel.

### Forfattarskap

Else Lasker-Schüler var ein av forløparane til den litterære ekspresjonismen, og høyrde til krinsen kring Franz Marc, Georg Trakl, Theodor Däubler, Gottfried Benn, Franz Werfel, Karl Kraus og René Schickele.

Dikta hennar er sprungne ut av rein kjensle og fantasi, og sameinar eksotisk sanselegheit og visjonære draumar med ein djup jødisk-mystisk religiøsitet (*Hebräische Balladen*, 1913; *Gesammelte Gedichte*, 1917; *Mein blaues Klavier*, 1943).

Dramaet *Die Wupper* (1909) har naturalistisk-realistiske og fantastisk-groteske trekk. Lasker-Schüler skreiv også essay og forteljingar (til dømes *Arthur Anonymus*, 1932). *Werke: Lyrik, Prosa, Dramatisches* blei gitt ut i 1991, *Sämtliche Gedichte* i 1977. 

I 1990 kom det ut ei samling dikt i norsk gjendikting ved Åse-Marie Nesse, *Mitt blå klaver* (Oslo 1990, Dreyer).

Kjelder
-------

1. ↑  SNL

* *Denne artikkelen bygger på «Else Lasker-Schüler» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2023.*
**Faber-Castell** er ein tysk produsent av skrivesaker med hovudkontor i Stein i Bayern. Med ein produksjon på rundt to milliardar trehylstra blyantar per år, er Faber-Castell verdas største produsent av fargeblyantar og blyantar. Ifylgje eigne opplysningar sysselset selskapet rundt 8 000 personar i produksjonsanlegg i ti ulike land og i salsselskap i 22 land, samt salsrepresentantar i over 120 land. Faber-Castell i São Carlos i Brasil, den største fargeblyantfabrikken i verda, lagar 1,5 milliardar blyantar årleg.

Faber-Castell vart grunnlagt i 1761 og har i alle dagar tlhøyrd same familien/adelsætta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Faber-Castell» frå Wikipedia på tysk, den 26. september 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Faber-Castell**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BBC Things

 |

  


1. ↑  ; side(r): 497; utgjevingstidspunkt: 1877; bind: 6.
**Claus Nils Holtzrod Daae** (fødd 20. desember 1806 i Fana, død 13. november 1896) var ein norsk prest og stortingsrepresentant.

Daae var son til soknepresten Iver Munthe Daae i Fana, og vart student 1825 frå katedralskulen i Bergen. Den yngre broren Jens Kobro Daae var også prest. Han reiste til hovudstaden og vart cand. theol. i 1828. Dei neste åra livnærte han seg som alumnus ved det filologiske seminaret og som notarius ved det teologiske fakultetet. År 1834 vart han utnemnd til sokneprest på Stord, eit embete han hadde i 27 år. Då seminaret på Stord vart oppretta i 1838, fekk Daae stilling som både forstandar og fyrstelærar. I 1861 vart han sokneprest for Vår Frue kyrkje i Trondheim og 1865 ved Domkyrkja i Bergen. Same året vart han utnemnd til stiftsprost.

Daae var 4. representant på Stortinget for Søndre Bergenhus amt i 1848. Han var formann i kyrkjekomite nr 2. 1848-61 var han ordførar i Stord.

Han døydde i Bergen i 1896.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

1. ↑  Lampe, Johan Fredrik (1895): *Bergens Stifts Biskoper og Præster efter Reformationen: Biografiske Efterretninger*. Kristiania: Cammermeyers Boghandel, s.292.
| Condom |
| --- |
| Domkyrkja Saint-Pierre i CondomDomkyrkja Saint-Pierre i Condom Domkyrkja Saint-Pierre i Condom |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Condom |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Midi-Pyrénées Gers |
| Geografi |
| Flatevidd | 97,37 km² |
| Flatevidd - By |  97,37 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 7 251   82/km² |
| Koordinatar | 43°38′″N 00°35′″E﻿Koordinatar: 43°38′″N 00°35′″E﻿ |
| Høgd over havet | 82 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) UTC+2 (UTC) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 32100 |
| **Heimeside:** www.condom.org |

**Condom** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *sous-préfecture* i departementet Gers i Midi-Pyrénées. Byen har om lag 7 000 innbyggjarar og ligg ved elva Baïse.

Condom ligg langs Via Podiensis, ei pilegrimsrute frå Le Puy via Saint-Jean-Pied-de-Port til Santiago de Compostella nordvest i Spania. Pilegrimar kjem til Condom etter Miradoux og passerer så gjennom Larressingle.

Ymse
----

Sidan byen har same namn som det engelske ordet for kondom, kan det vere verdt å merke seg at namnet på elva som renn gjennom byen, Baïse, utan tødlar er eit vulgært fransk uttrykk for seksuell omgang. På fransk heiter derimot kondom *préservatif*. Eit problem i byen er turistar som tar med seg gateskilt.

Byen er kjend for produksjon av armagnac.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Luftfoto av domkyrkja i Condom

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Midtausten inndelt etter Köppen si klimaklassifisering.
Store delar av Midtausten er ørkenområde, slik som her i Saudi-Arabia.
Midtausten er eit område der store vêrregime møter kvarandre. Kalde høgtrykk frå Sibir banar seg veg sørover mot Midtausten, som kan ha overraskande kaldt vêr i indre område om vinteren. Enkelte av fjella i Iran har snø året rundt. Frå Middelhavet kan lågtrykk sende fuktige luftmassar innover fjellområda i Israel og Libanon, og tørkar opp før dei når dei store ørkenområda på Den arabiske halvøya. Enkelte av desse lågtrykka kan derimot bli forsterka igjen når dei kjem ut i Persiabukta, noko som kan føre til korte episodar med regn i låglandet og snø i høgda. Når desse lågtrykka varer ved lenge, kan dei normalt tørre ørkenane og dalane få flaum.

Klår himmel og brennheit varme dominerer det meste av Midtausten om sommaren, men støv og dis fører ofte til dårleg sikt. Torevêr oppstår vanlegvis berre i dei sørlege områda av Den arabiske halvøya. Dei fleste områda under dei høgaste fjelltoppane får temperaturar over 30 °C om ettermiddagen og mange stader får òg godt over 40 °C. Dei største klimaskilnadane på tvers av Midtausten er fukta. Dei indre ørkenområda er knusktørre, medan kyststrøka rundt Raudehavet og Persiabukta kan få svært høg luftfukt. Dette gjer at desse kystområda er eit meir ynda feriemål om vinteren når fukta er lågare, og varmen ikkje så intens. 

Vår og haust har ein eigentleg ikkje i store delar av Midtausten. Klimaet i Midtausten skiftar berre mellom vinter og sommar, på liknande måte som for monsunklimaet i det austlege naboområdet. Overgangen mellom desse to årstidene tar vanlegvis berre to til tre veker. Vanlegvis skjer overgangen frå sommar til vinter midt på hausten eller seint på sommaren, men når overgangen skjer kan variere frå år til år. Sidan klimaet er eit gjennomsnitt over mange år, vert denne overgangsperioden dradd ut over ein lenger periode enn den faktisk er, om ein berre ser på dei klimatiske dataa. I april-mai går vinteren over til sommar igjen, og denne tida er den beste tida om ein vil sjå Middelhavslanda på sitt grønaste.

Kjelder
-------
**Nordisk råd** er eit samarbeidsorgan for dei nordiske landa som blei danna i 1952. 
Dei som sit i rådet er folkerepresentantar frå parlamenta i dei ulike landa. Noreg, Sverige, Danmark og Finland har 20 medlem kvar, dei danske sjølvstyrde områda Færøyane og Grønland har 2 representanter kvar, og Island har 7. Nordisk råd har allmøte ein gong kvart år, om hausten. Sekretariatet sit til vanleg i København. I tillegg til allmennmøtet har parlamentarikarane temamøte. 

Nordisk råd deler kvart år ut ein litteraturpris. I tillegg har Nordisk råds filmpris vorte delt ut av rådet åtte gonger sidan 2002. 

I 1971 blei Nordisk ministerråd danna. Dette er eit samarbeidsorgan for regjeringane i dei nordiske landa.

Medlemsland
-----------

* Noreg (20 representanter)
* Sverige (20 representanter)
* Danmark (20 representanter)
* Finland (20 representanter)
* Island (7 representanter)

*Sjølvstyrde område:*

* Grønland (2 representanter)
* Færøyane (2 representanter)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Kart over vindar, havstraumar og faste syklonar nær Chile.
**Klimaet i Chile** er på mange måtar like unikt som den geografiske forma på landet. Chile dekkjer over 38 breiddegrader, men berre 2 lengdegrader på det smalaste. Langs heile landet ligg Stillehavet i vest og Andesfjella i aust. Klimaet går frå subtropisk til subarktisk i sør, medan høgdeskilnadane òg spelar ei rolle på dei klimatiske tilhøva.

Årlege middeltemperaturar i Chile.
Dei tørre kystområda som startar i Ecuador og går langs Peru endar opp i Atacamaørkenen i det nordlege Chile. Kystlinja og åssidene i nærleiken av Antofagasta og Taropacá får ikkje ein gong yret dei har lenger nord og sør, og det kan år mellom kvar gong det kjem nedbør. Arica har ein årleg nedbørsnormal på 0,8 mm i året, og er kjend som den tørraste folkesette staden i verda. Om vinteren kan ofte sola bryte gjennom det låge skydekket, men ettermiddagane er likevel kjølige. Dei fleste sommardagane er krystallklåre og er akkurat varm nok til at dei kjennest fuktige. Like innanfor kysten kan det derimot bli mykje varmare. Dei høge Andesfjella nord i Chile har store døgnlege temperaturvariasjonar heile året, og om sommaren har ein ofte torevêr som ofte berre fører med seg lyn og tore, og lite nedbør. Det er så tørt i dette området at sjølv om fjelltoppane er opp til 6700 m høge har dei ikkje isbrear. 

Sentrale område av Chile er ei overgangssone. Om vinteren byrjar ein og få regn og tåke på kysten sør for La Serena (rundt 30 ºS). Ved Concepción (rundt 37 ºS) får ein ei regnbye om lag ein gong i veka om sommaren. Ved Valdivia (40 ºS) får ein regnbyer om lag kvar andre eller tredje dag på sommarstid, og om vinteren kan det regne nesten kvar dag med opp til 300 mm i månaden. Like innanfor, går den høge dalen rundt Santiago gradvis over i den sentrale jordbruksdalen i sør. Dette beltet er mykje meir kontinentalt enn kystområda, og temperatursvingingane er store (men mindre jo lenger sør ein kjem). Ettermiddagen om sommaren her er varm med lite regn eller torevêr, medan vintrane er kjølige med lett regn mange av dagane. Sjølv om det sjeldan kjem store nedbørsmengder kan ein innimellom få flaum. Om våren kan ein fønvind strøyme ned dei vestlege fjellsidene og gje høge temperaturar som raskt fjernar snøen i dei vestlege Andesfjella.

Landskap utanfor Puerto Varas i Sør-Chile.
Den vedvarande vestavinden påverkar klimaet i dei sørlege fjellområda og øyane i Chile. Patagonia er eit område som er kjend for mykje vind. Magellanøyane får vind opp i stiv kuling nesten kvar ettermiddag, og i høgda er det ikkje uvanleg med vind av orkan styrke. Sommaren er faktisk den mest vindfulle tida på året i denne delen av landet, og temperaturane kan ofte går ned mot frysepunktet, så denne årstida har ofte sure vêrforhold. Dei vestlege fjellsidene i dette området er blant dei våtaste på jorda på så høge breiddegrader, og enkelte område kan få så mykje som 6000 mm på eit år. Sør for 52 ºS er nedbørsmengdene mindre. Områda lenger aust, som Punta Arenas, har steppeliknande klima med lite nedbør. Området er derimot stort sett skya, og ein kan ofte få lette mengder med regn og snø.

Kjelder
-------
Pyntehandklede broderte i tradisjonell stil er eit døme på husflid frå Ukraina. Foto: Pavlo Boyko

**Husflid** er handverksmessig produksjon av varer for eigen bruk eller for sal. Husflidproduksjon skjer i heimen og treng få og enkle tekniske produksjonsmiddel. Husfliden omfattar teknikkar som vevnad, strikking, treskurd, smiarbeid og rosemåling.

Ordsoge
-------

Omgrepet *husflid* er sett saman av orda *hus* og det lågtyske ordet *flid* (jf. *flittig*) og er kjend frå tidleg 1800-tal i tydinga flid i heimen. Biskop Jacob Neumann brukte omgrepet i sin omtale av Asker prestegjeld i 1817.

I vår tyding skal Henrik Wergeland vere rekna som opphavsmann til uttrykket. Eilert Sundt brukar omgrepet om arbeid som oppfyller stundene mellom hovudarbeida og som sysselset kvar hand i familien — til skilnad frå fabrikkdrift og handverk som hovudsyssel. Han har problem med å definere emnet, sidan det «er noget Usikkert og Svævende i Husflidens Navn og Begreb».

Sundt si bok gav støtet til etablering av dagens husflidlag; Den norske husflidforening vart stifta i 1891. Formålet med husflidlaga å lære opp folk i husflidarbeid, og å etablere utsal for husflidprodukt. Opplæring i husflid var hjelp til sjølvhjelp og for mange eit alternativ til fattigkassa.

Sjå òg
------

* kunsthandverk

Kjelder
-------

* Kultursjef Aaslaug Vaa: «Husflid - et tidløst fenomen, et nytt begrep» i *Av nød, lyst og kjærlighet - Husflid i Nordland gjennom 100 år* Nordland Husflidlag og Husfliden i Bodø
* Bunad & Husflidsportalen Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* Eilert Sundt 1867-68: *Om Husfliden i Norge - Til Arbeidets Ære og Arbeidsomhedens Pris* Arkivert 2006-10-09 ved Wayback Machine.
* Dagsavisen: «Flittig mangfold hos Husfliden»
* *Nynorskordboka*

### Fotnotar

1. ↑  Kunnskapsforlaget store norske leksikon 1981 ISBN 82-573-0036-5

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Den raude plassen** (russisk Красная площадь, *Krasnaja plosjtsjad*) er ein vidkjend plass i Moskva i Russland. 
Sidan 1991 har plassen vore innskriven på verdsarvlista til UNESCO.

Den raude plassen er omkransa av Kreml, Vasilijkatedralen, det gamle kjøpesenteret GUM og Det nasjonalhistoriske museumet. Føre Kreml ligg æresgravplassen der mellom anna Leonid Bresjnev, Josef Stalin, Maksim Gorkij, Klara Zetkin og Jurij Gagarin er gravlagd, og Leninmausoleumet.

Utsyn over Den raude plassen i august 2007.
Anna utsyn over Den raude plassen i august 2001.
Namnet på plassen kjem ikkje av fargen raud, men av at ordet *krasnaja* som på gammalrussisk tydde både «vakker» og «raud».
Plassen var opphavleg kjend som *Velikij Torg* ('Stortorget') eller berre *Torg*. Han blei deretter kalla *Troitskaya* etter den vesle Treeiningskyrkja som stod her fram til ho brann opp under tatarinvasjonen i 1571. Etterpå blei plassen kjend som *Pozjar*, 'brend'. Først på midten av 1600-talet blei han kalla *krasnaja*.

Under sovjettida vart han nytta til store militærparadar. 

28. mai 1987 landa tyskaren Mathias Rust på brua Vasilevski Spusk like ved den raude plassen med eit småfly, før han taksa småflyet inn på den raude plassen der han vart arrestert.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Den raude plassen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
| **Brig-Glis** |
| --- |
| Horisonten til Brig-GlisHorisonten til Brig-Glis |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Brig-Glis |
| **Kommunevåpenet til Brig-Glis** |

 |
| Plassering |
| 

Brig-Glis is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Valais |
| Distrikt | Brig |
| Språk | tysk |
| Borgarmeister | Viola Amherd |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  38,0 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 12 467   328,1 /km² |
| Koordinatar | 46°19′0″N 7°58′0″E﻿Koordinatar: 46°19′0″N 7°58′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 691 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 3900 |
| **Nettstad:** www.brig-glis.ch |

**Brig**, offisielt **Brig-Glis** (fransk *Brigue-Glis*, italiensk *Briga-Glis*) er ein kommune i distriktet Brig i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har 12 467 innbyggjarar (2010) og eit areal på 38 km². Kommunesenteret ligg 691 meter over havet. 

Den noverande kommunen vart skipa i 1972 då byen Brig, Brigerbad og Glis vart slått saman.

Han er ein pittoresk liten by i Øvre Valais, ved foten av nordsida av vegen opp mot Simplonpasset, ved høgrebreidda av elva Saltina, og like ovanom samløpet til denne elva med Rhône. Brig ligg nær grensa til Italia.

Historie
--------

Byen vart truleg grunnlagd av biskopen av Sion. På 1300-talet vart Brig første gong nemnd som ein by. Han vart gradvis viktigare og i 1518 vart han hovudstad i *Zenden* (eit distrikt i Valais) Brig. Rådhuset i byen vart først nemnd i 1618. Bymuren tente som flaumvern frå elva Saltina, som ofte flauma over, i nyare tid i 1920 og 1993. Elva Rhône skapte flaum i 1469, 1506, 1640, 1752, 1775, 1868 og 1920. I 1755 og igjen i 1855 vart byen øydelagd av jordskjelv. Pest råka byen i 1465, 1475, 1485 og 1575. I 1799 plyndra franske soldatar byen, brende arkiva og påførte byen store skadar. 

Elva Saltina i Brig

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brig-Glis» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mars 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz published by the Swiss Federal Statistical Office (tysk)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Brig-Glis Offisiell nettside (tysk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* GeoNames

 |
Eric Carle Museum of Picture Book Art i Amherst i Massachusetts.
Foto:
John Phelan
 
 
**Eric Carle** (fødd 25. juni 1929, død 23. mai 2021) var ein amerikansk forfattar og illustratør. Han gav ut over 70 barnebøker, med fleire internasjonale bestseljarar. Som oftast stod han bak både tekstar og illustrasjonar til bøkene. Den best kjende boka hans er biletboka *Den lille larven Aldrimett* (*The Very Hungry Caterpillar*) frå 1969, som blei omsett til 30 språk i hans levetid. Då Carle døydde var det blitt selt over 50 millionar eksemplar av *Den lille larven Aldrimett*, noko som gjorde henne til ei av dei mest selde bøkene i verda uansett sjanger.

Bøkene hans handlar ofte om dyr, og illustrasjonane er utførte som formsikre og fargesprakande papirkollasjar.

Eric Carle-museet
-----------------

I Amherst County i heimstat Massachusetts, der Carle kom frå, ligg Eric Carle Museum of Picture Book Art. Museet er ei ideell stifting som har som formål å fremja leselyst og lesekunnskap ved hjelp av biletbøker. Det blei skipa av Eric Carle og kona hans Barbara i 2002.

I 2021 hadde museet ei samling på over 12 000 gjenstandar, tre kunstgalleri, eit atelier, eit teater og bibliotek både for vanlege besøkjande og for forskarar.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Hotvedt, Signe Karin (27. mai 2021). «Barnebokforfattar Eric Carle er død». *NRK*. Henta 27. mai 2021. «I 1969 gav han ut barneboka «Den vesle larven Aldrimett» («The Very Hungry Caterpillar» på engelsk), ei bok som gjorde han verdskjend. Over 50 millionar eksemplar av boka er selde.»
2. 1 2  «Eric Carle, Creator Of 'The Very Hungry Caterpillar,' Has Died». *NPR.org* (på engelsk). 26. mai 2021. Henta 27. mai 2021. «Eric Carle's picture books were often about insects. Spiders, lady bugs, crickets and of course, that famous caterpillar, all as colorful and friendly as Carle himself. The Very Hungry Caterpillar — probably Carle's best-known work — came out in 1969 and became one of the bestselling children's books of all time.»
3. 1 2  «About us». *www.carlemuseum.org*. Eric Carle Museum of Picture Book Art. Henta 27. mai 2021.
4. ↑  «History». *www.carlemuseum.org*. Eric Carle Museum of Picture Book Art. Henta 27. mai 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Eric Carle» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2023.*
|  |
| --- |
|  |
| **STS-32** |
|  |
| Statistikk |
|
| Romferje: | Columbia |
|
|
|
|
| Rampe: | 39-A |
| Oppskyting: | 9. januar 1990 7:35:00 a.m. EST |
|
|
|
|
| Attende til jorda: | 20. januar 1990 1:35:37 a.m. PST |
| Landingsplass: | Edwards Air Force Base |
|
|
|
| Apogeum: | 361 km |
| Perigeum: | 296 km |
| Banehelling: | 28.5° |
| Mannskap |
| Kommandør: | Daniel C. Brandenstein |
| Pilot: | James D. Wetherbee |
| Oppdragsspesialistar: | Bonnie J. Dunbar G. David Low Marsha S. Ivins |
|
| Portrettfoto av mannskapet. |
| **Kronologi** |
| Førre romferd | Neste romferd |
| STS-33  | STS-36  |

**STS-32** er namnet på den trettitredje romferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den niande ferda der ein nytta romferja Columbia. Det var første gong at utskytingsplatform 39A vart nytta sidan STS-61-C.

Høgdepunkt
----------

Satellitten Syncom IV-F5 vert utplassert.
Eksperimentsatellitten LDEF (Long Duration Exposure Facility) vert henta inn.
Columbia vart skoten opp frå Kennedy Space Center den 9. januar 1990. Oppskytinga vart først planlagd til den 18. desember 1989, men vart utsett for å gjere ferdig modifiseringar av utskytingsplatforma. Det andre forsøket på å skyte opp ferja den 8. januar 1990 vart igjen utsett på grunn av vêrforholda. Først dagen etter, kunne romferja forlate jorda.

Måla med romferda var å plassere ut den militære kommunikasjonsatellitten Syncom IV-F5 og hente inn eksperimentsatellitten LDEF (Long Duration Exposure Facility). Denne satellitten inneheldt over 50 ulike eksperiment og skulle eigentleg vore henta inn fire og eit halvt år tidlegare, men på grunn av forseinkingar grunna ulykka med romferja romferja Challenger i 1986 lét ikkje det seg gjerast før no og no hasta det. Auka solaktivitet reduserte bana til satellitten og om han ikkje vart henta inn ville han nå atmosfæren og brenne opp. Innhentinga av LDEF vart filma med eit IMAX kamera, og vart vist i filmen *Destiny in Space* frå 1994.

Etter den vellukka ferda vert Columbia frakta tilbake til Vehicle Assembly Building ved Kennedy Space Center oppå toppen av eit spesialtilpassa Boeing 747 fly.
Romferja Columbia returnerte til jorda den 20. januar 1990 klokka 01:35:37 PST på rullebane 22 ved Edwards Air Force Base i California. Den 26. januar 1990 vart romferja frakta tilbake til Kennedy Space center.

Bakgrunnsstoff
--------------

* STS-32 hjå science.ksc.nasa.gov Arkivert 2008-12-07 ved Wayback Machine.
* Mannskapet kommenterer ferdsvideo Arkivert 2014-07-15 ved Wayback Machine.

| *Romferder med romferja Columbia* |
| --- |
|  | 1981: STS-1 | STS-2 | 1982: STS-3 | STS-4 | STS-5 | 1983: STS-9 | 1886: STS-61-C | 1989: STS-28 | 1990: STS-32 | STS-35 | 1991: STS-40 | 1992: STS-50 | STS-52 | 1993: STS-55 | STS-58 | 1994: STS-62 | STS-65 | 1995: STS-73 | 1996: STS-75 | STS-78 | STS-80 | 1997: STS-83 | STS-94 | STS-87 | 1998: STS-90 | 1999: STS-93 | 2002: STS-109 | 2003: STS-107 |  |
**Ájos Spyrídonas** (gresk Άγιος Σπυρίδωνας) er ein bydel i Lemesós på Kypros.

Plassering
----------

Kart over Ájos Spyrídonas
Mot sør grensar Ájos Spyrídonas til bydelen Zakáki, mot søraust til Tsiflikoúdia, mot aust til Omónia, og mot nordaust til Apóstolos Andréas. Mot nord og mot vest grensar bydelen til nabokommunen Káto Polemídia.

Historie
--------

Før 1960 var Ájos Spyrídonas-området ei stor slette, der det berre var nokre få gardshus. I 1938–39, under det britiske styret, vart det bygd ein flyplass i området. Flyplassen vart driven av britane og vart rekna som nødvendig på grunn av andre verdskrigen som eit vern mot den tyske marinen og luftvåpenet, både for Kypros og for leirane som allierte styrkar hadde sett opp i Palestina og Egypt.

Rullebanen starta frå Omónia-området og heldt fram inn i Ájos Spyrídonas-området. Landområdet, som vart beslaglagt av britane, tilhøyrde gresk-kypriotiske grunneigarar. Etter krigen heldt flyplassen fram å operera i fleire år, men i 1947–48 vart han forlaten og landet vart returnert til eigarane.

På 1960-talet byrja ei utbygging av området, noko som resulterte i skipinga av bydelane Ájos Spyrídonas og Omónia. Rullebanen vart likevel ikkje fjerna og vart brukt i nokre år som øvingsstad for sjåførar under opplæring, og området blei framleis ofte omtalt som «flyplassen».

12. desember 1980 vart den nye kyrkja Ájos Spyrídonas opna i området, på staden til ei eldre kyrkje som hadde vore her.

Folkesetnad
-----------

I følgje folketeljingane på Kypros har folkesetnaden i Ájos Spyrídonas auka med åra. 
Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 vart det bygd ein flyktningebusetnad i området, der gresk-kypriotiske flyktningar busette seg. Dette auka folkesetnaden i området.

Kjelder
-------

1. ↑  «Folketeljing Kypros 2011» (på engelsk). CYSTAT. Arkivert frå originalen 17. september 2023. Henta 17. september 2023.
2. 1 2 3  Nettavisa offcite.cy "Λεμεσιανοί Το Γνωρίζατε; - Αυτό ήταν το άγνωστο αεροδρόμιο της Λεμεσού - Λειτούργησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο" (*Dette var den ukjende flyplassen i Lemesós*)]
3. 1 2 3  Avisa *Lemesos* "Η Λεμεσός είχε αεροδρόμιο, ξεκινούσε από την Ομονοίας και είχε δίαυλο στην Μίλτωνος στο Ζακάκι" (*Lemesós hadde flyplass*)
4. 1 2  Kyrkja Ájos Spyrídonas "Ο Ναός" (*Heilagdomen*)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Wałbrzych** |
| --- |
| Książborga/Fürstensteinborga i WałbrzychKsiążborga/Fürstensteinborga i Wałbrzych Książborga/Fürstensteinborga i Wałbrzych |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Wałbrzych | Byvåpenet til Wałbrzych |
| **Flagget til Wałbrzych** | **Byvåpenet til Wałbrzych** |

 |
| Plassering |
| 

Wałbrzych is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Nederschlesiske |
| GrunnlagdByrettar | 800-talet1400 |
| Borgarmeister | Piotr Kruczkowski |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  84,70 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 125 773   1485/km² |
| Koordinatar | 50°47′0″N 16°17′0″E﻿Koordinatar: 50°47′0″N 16°17′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 350 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 58-300 til 58-309, 58-316 |
| Telefon-retningsnummer | +48 074 |
| Bilnummer | DB |
| **Nettstad:** www.um.walbrzych.pl |

**Wałbrzych** (tysk *Waldenburg*) er ein by i Nederschlesiske voivodskap sørvest i Polen med om lag 125 000 innbyggjarar (2006). Frå 1975–1998 var han hovudstad i Wałbrzych voivodskap. Han ligg om lag 70 km sørvest for regionshovudstaden Wrocław og om lag 10 km frå grensa til Tsjekkia.

Historie
--------

Dei eldste skriftlege kjeldene om byen går tilbake til 1100-talet. Mellom 1100- og 1300-talet, under Piast-dynastiet vart Książborga (Fürstensteinborga), (polsk Zamek Książ) og festninga Nowy Dwór bygd. Waldenburg fekk byrettar på 1400-talet. Etter at Piast-familien døydde ut kom Waldenburg inn under dei schlesiske riddarfamiliane, først Schaffgotsche, seinare Czettritze og frå 1738, Hochberg-familien, eigarar av Fürstensteinborga fram til 1941. Kolgruvedrift i området vart nemnd for første gong i 1536. Waldenburg vart omforma til eit industrisenter i det austlege tyskland på byrjinga av 1800-talet, då kol- og veveindustrien blømde. I 1843 fekk byen første jernbanesamband, som knytte han til Breslau (Wrocław). Tidleg på 1900-talet vart det bygd eit glasverk og ein stor porselensfabrikk, som framleis er i drift i dag. I 1939 hadde byen om lag 65 000 innbyggjarar. 

Byen kom relativt uskadd frå den andre verdskrigen og voks raskt etter krigen. På byrjinga av 1990-åra vart kolgruvene rundt byen stengd.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Wałbrzych**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wałbrzych» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |