recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jan Henry Keskitalo** (fødd 17. januar 1946) er ein norsk samisk pedagog og politikar frå Kautokeino.

Han vart uteksaminert som lærar frå Tromsø lærerskole i 1968, tok spesialpedagogikk ved Statens spesiallærerskole 1971-73 og embetseksamen i spesialpedagogikk ved same skole i 1984. I perioden 1968-74 arbeidde som lærar og seinare spesialpedagog ved grunnskolen i Kautokeino. Deretter arbeidde han ved lærarutdanninga i Alta til han vart konsulent ved Samisk utdanningsråd 1977-1985. Deretter var han undervisningsleiar for samiske studium ved Alta lærarhøgskole fram til Samisk høgskole vart oppretta i 1989. Der var han den første rektoren, fram til 1996. Etter det arbeidde han som dosent i pedagogikk ved Samisk høgskole. Han var også visepresident for urfolkssaker i nettverket University of the Arctic.

Keskitalo var vararepresentant til Stortinget for Høgre i perioden 1969-1973. Tidleg på 1970-talet var Keskitalo også sentral i arbeidet for å utvikle eigne samiske forskings- og utdanningsinstusjonar. Han har også vore medlem av den norske UNESCO-kommisjonen. 

Keskitalo er far til Aili Keskitalo.

Bibliografi (utval)
-------------------

* Keskitalo, Jan Henry 1984: Samisk grunnskole på norske premisser? Forsøksnytt 1984 nr. 15.

Kjelder
-------

* skuvla.info sin biografi for Jan Henry Keskitalo
* Stortingets biografi for Jan Henry Keskitalo

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Jan Petter Lindvall** (fødd 18. mars 1950 i Kåfjord) er ein tidlegare norsk langrennsløpar. Han var mellom dei beste i norsk langrenn i perioden 1978 til 1984. Hans største prestasjon kom i 1982 då han vann femmila i verdscupen i Kavgolovo i dåverande Sovjetunionen (Russland). Lindvall vart noregsmeister tre gongar; to gull i 1982 og eit i 1984. Frå NM elles har han tre sølvmedaljar og tre bronsemedaljar.

Lindvall er i dag brannmann i Tromsø og har elles arbeidd som seljar for skimerket Fischer og skiutstyrsprodusenten Swix.

Langrennaren
------------

Lindvall voks opp i bygda Olderdalen i Kåfjord kommune i Troms. 17 år gammal flytta han til Tromsø og melde seg inn i Tromsdalen Ungdoms- og Idrettslag. 27 år gamal vart han nordnorsk meister for første gong, medlem i Nordreisa Idrrettslag.

Fyrst i 1978-sesongen vart Lindvall lagt merke til på nasjonalt nivå. Han gjekk då gode løp på alle NM-distansane, med ein sjetteplass og to sjuandeplassar. Etter dette fekk han plass i landslagstroppen.

Han vart utteken til troppen til OL i Lake Placid i 1980, utan å få tevle. Under VM 1982 i Oslo vart han sjuk. Han deltok berre på femmila, den siste distansen i meisterskapet, og gjekk inn til ellevte plass. OL i Sarajevo i 1984 vart hans siste internasjonale meisterskap som aktiv løpar. Han kom der på femteplass på femmila.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1978: Nr 9 på femmila i Holmenkollen
* 1979: Nr 5 på femmila i Holmenkollen
* 1980: Vinnar av 50 km i Lahti, nr 3 på femmila i Holmenkollen
* 1981: Nr 4 på femmila i Holmenkollen
* 1982: Nr 2 på 50 km og nr 3 på 15 km i Lahti
* 1983: Nr 3 på 30 km i Falun
* 1984: Nr 3 på 30 km i Falun

### Medaljar og besteplasseringar i norgesmeisterskap

* Ski-NM 1978: Nr 6 på 15 km, Konnerud
* Ski-NM 1979: Sølv på 15 km og bronse på 30 km, Steinkjer
* Ski-NM 1980: Nr 7 på 15 km, Asker
* Ski-NM 1981: Sølv på 30 km, Eidsvoll
* Ski-NM 1982: Gullmedaljar på 15 km og 30 km, Raufoss
* Ski-NM 1983: Sølvmedalje på 30 km og bronsemedalje på både 15 km og 50 på Lillehammer
* Ski-NM 1984: Gullmedalje på 30 km, Hof

Kjelder
-------

* Bokmålswikipedia
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* FIS-SKI Jan Lindvall Arkivert 2011-05-26 ved Wayback Machine. - Offisiell internasjonal statistikk
Koordinatar: 77°16′S 153°45′W﻿

**Mount Swadener** er eit fjell som ligg i Edward VII Land i Vest-Antarktis. Dette fjellet ligg i Sneddon Nunataks, ei gruppe nunatakar ved kysten på nordsida av Alexandra Mountains på Edward VII Peninsula. I nærleiken ligg Swinburneisen og Sulzberger Bay.

Oppdaging og namngjeving
------------------------

Mount Swadener vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto teken av US Navy mellom 1959–66. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter løytnant John R. Swadener i US Navy, navigatør på det skiutrusta flyet R4D Skytrain som kontreadmiral George J. Dufek nytta første gongen eit fly landa på den geografiske Sørpolen den 31. oktober 1956.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Swadener» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Mount Swadener». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 20. mars 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Swadener» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*For rutebåten, sjå MS «Midthordland».* 
Distrikt i Hordaland:██ Nordhordland██ **Midthordland**██ Sunnhordland██ Hardanger██ Voss
**Midthordland** *(Midhordland)* er eit område som omfattar den midtre delen av kyst- og fjordstrøka i Hordaland fylke.

Området, slik det oftast vert definert i dag, ligg mellom Selbjørnsfjorden, Langenuen og Bjørnafjorden i sør og Fedjeosen, Hjeltefjorden, Herdlafjorden og Sørfjorden ved Osterøy i nord. Det strekkjer seg austover til fjellområda på grensa mot Kvam herad i Hardanger. Midhordland var tidlegare ei administrativ eining i kyrkjeleg og rettsleg samanheng. Midthordland prosti var sett saman av kommunane Austevoll, Sund, Fjell, Askøy, Os, Fusa, Samnanger og Øygarden på 1320 km2. Prostiet vart lagt ned i 2014, og kommunane (sokna) vart førte over til andre prosti. Midhordland utgjorde også eit tingrettsdistrikt svarande til prostiet, med unntak av Øygarden. Kommunane i Midthordland er no lagde under Bergen tingrett. 

Av kommunane i Midthordland ligg Bjørnafjorden, Samnanger og Bergen på fastlandet, medan dei andre ligg berre på øyar. Tettast busetnad utanom Bergen er det i kommunane Askøy, Øygarden (gamle Fjell) og Bjørnafjorden (gamle Os) som alle har mykje pendling til Bergen. Austevoll er knytt til Krokeide i Fana ved bilferje. Elles har alle dei store øyane har ferjefritt vegsamband med Bergen. Dette har ført med seg ein sterk folkeauke.

Historie
--------

Det var sorenskriveri-inndelinga frå 1847 som var opphavet til omgrepet "Midthordland". Før det var distriktet delt mellom Sunnhordland og Nordhordland. Grensa mellom dei tidlegare futedøma gjekk i Korsfjorden og Lysefjorden, og vidare over land mellom Os og Samnanger sørom grensa og Fana og Haus nordom.

Kommunar i Midthordland
-----------------------

| Nr | Våpen | Namn | Folketal | Flatemål | Målform |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 4601 | Bergens kommunevåpen | Bergen kommune |  | 465 | Nøytral |
| 4623 | Samnangers kommunevåpen | Samnanger kommune |  | 269 | Nynorsk |
| 4624 | Bjørnafjordens kommunevåpen | Bjørnafjorden kommune |  | 517 | Nynorsk |
| 4625 | Austevolls kommunevåpen | Austevoll kommune |  | 117 | Nynorsk |
| 4626 | Øygardens kommunevåpen | Øygarden kommune |  | 315 | Nynorsk |
| 4627 | Askøys kommunevåpen | Askøy kommune |  | 100 | Nøytral |

Kjelder
-------

* «Midhordland» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Helge Nilsson Thune** (24. februar 1861–15. mai 1950) var ein norsk lensmann, gardbrukar og stortingsmann frå Vang i Valdres. Nils Trondsson Thune var far hans.

Thune vart student i 1884 og cand. jur. i 1893. Frå 1891 til 1926 var han lensmann i heimbygda Vang, og attåt gardbrukar. Han ver også kasserar for Valdresbanen, og åstads- og forlikskommissær. Thune var medlem av heradsstyret 1896-99 og 1902-11.

Helge N. Thune representerte Valdres krins og Frisinna Venstre på Stortinget i perioden 1910-12. Han var medlem av justiskomiteen, samt 1912 av valkomiteen og reguleringskomiteen. Frå 1922 til 1930 representerte han Bondepartiet og Oppland på Stortinget. 1922-24 nestformann i justiskomiteen, 1925-27 medlem og 1928 nestformann i skog og vassdragskomiteen. President i Lagtinget 1927-30.

Han døydde i 1950 og vart gravlagd i Vang.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Nord-India** er ein laust definert region som omfattar nordlege delar av India. Regionen er prega av Det nordindiske låglandet og Himalayafjella, som skil region frå Tibetplatået and Sentral-Asia. Nord-India har historisk vore sentrum for Mogulriket, Delhi-sultanatet og Britisk India. Den indiske hovudstaden Delhi ligg framleis i Nord-India.

Dei indiske delstatane Haryana, Himachal Pradesh, Jammu og Kashmir, Panjab, Rajasthan, Uttar Pradesh og Uttarakhand og unionsterritoria Delhi og Chandigarh kan reknast med til Nord-India. 
Tidvis kan ein også rekna med Bihar, Gujarat, Madhya Pradesh og Vest-Bengal. 

Språk med offisiell status i eit eller fleire av desse områda er hindi, urdu, panjabi og engelsk.

Kjelder
-------

1. ↑  «Genesis | ISCS». Henta 14. desember 2019.
2. ↑
3. ↑  «Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013)» (PDF). Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India. Arkivert frå originalen (PDF) 8. juli 2016. Henta 21. oktober 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «North India» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2020.*
**Humanitas** (latin for 'menneskeleg') er eit omgrep som vart skapt av den romerske talaren og filosofen Cicero (*Ad Familiares*) for å gje eit bilete av korleis eit menneske skulle eigne seg danning. Cicero sjølv hadde omsett det greske ordet *philantropia* ('menneskevenleg').

Humanitas ligg tett opp mot eit anna danningsomgrep hjå Cicero: *Cultura animi*. I klassisk tid kom dette til å kjenneteikne ein særleg filosofisk dygd, og nytta av Plinius den yngre. 

I renessansen tok Coluccio Salutati ordet til seg som grunnlag for humanismen som voks fram på denne tida. Første gongen dette skjedde var om lag 1369. Seinare vart ordet teken inn i tysk filosofi (*Humanität*), og soleis nytta mellom anna av Johann Gottfried Herder, som nytta det om forbetring av mennesket. Tanken var at ein skulle oppnå humanitas gjennom *studia humanitatis* eller humaniora. 

I dag finn ein ordet mellom anna i frimurarordenen.

Kjelder
-------

* Cicero: *Ad Familiares*.
* *Denne artikkelen bygger på «Menschlichkeit» frå Wikipedia på tysk, den 10. mai 2009.*
* *Denne artikkelen bygger på «Humanitas» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mai 2009.*
**Vanessa Anne Hudgens** (fødd 14. desember 1988) er ein amerikansk songar og skodespelar. Ho debuterte i 2003 og var med i Hollywood-filmane *Thirteen* og *Thunderbirds* før ho vart kjend i 2006 i Disney Channel-filmen *High School Musical*. Hudgens byrja som songar, og lanserte debutalbumet V, i 2006. I 2007 vart ho modell for Neutrogena.

Biografi
--------

Vanessa Anne Hudgens vart fødd 14. desember 1988 i Salinas i California. Ho har ei yngre syster, Stella Teodora Hudgens, som også er skodespelar. Foreldra heiter Greg Hudgens og Gina Guangco Hudgens. Vanessa Hudgens har sagt om anane sine: «Eg er mest filippinsk og amerikansk, men eg er også spansk, kinesisk og irsk». Den profesjonelle karrieren hennar starta då ho var åtte år, og sidan har Hudgens vore med i fleire produksjonar som *Carousel*, *The Wizard of Oz*, *The King and I*, *The Music Man* og *Cinderella*. Etter å ha fått ein plass i ein reklameproduksjon flytta ho og familien til Los Angeles. Ho er gode venner med andre kjendisar som Miley Cyrus, Alexa Nikolas og bestevennen Ashley Tisdale. Ho var tidlegare forlova med motspelar Zac Efron.

Kjelder
-------




|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
***An Elder Scrolls Legend: Battlespire*** er eit open verd overlevings skrekk og action-rollespel utvikla og utgjeve av Bethesda Softworks, som tek stad i *The Elder Scrolls*-verda.

*Battlespire* handlar om ein trollmannslærling som må reise gjennom fleire riker i Oblivion og overvinna Mehrunes Dagon. Spelet fekk blanda tilbakemeldingar.

Oppsett
-------

I motsetning til andre *The Elder Scrolls*-spel, manglar *Battlespire* ein kvile-funksjon. Gjennom heile spelet er det ingen seljarar å kjøpa gjenstandar frå, og difor er det ikkje nokon gullmyntar å finne i spelet. Fiendar kjem ikkje tilbake når ein spelar forlèt eit områd, og dei er heller ikkje tilfeldige slik som dei var i *Arena* og *The Elder Scrolls II: Daggerfall*.
*Battlespire* har ein multiplayer funksjon som fungerar gjennom nettverket GameSpy. Sjølv om GameSpy ikkje lenger vert støtta, kan ein spela multiplayer gjennom Kali-programvara.

Handling
--------

*Battlespire* er oppkalla etter treningsanlegget for trollmannskrigarar («battlemages»). Spelaren er ein lærling som på sin eksamensdag oppdagar at ein hær av Daedra leia av Mehrunes Dagon har invadert og drepe nesten alle. Partnaren hans vert halden fanga av Mehrunes Dagon sjølv. Spelaren reiser gjennom sju nivå, som alle er forskjellege riker i Oblivion, for å kome fram til Mehrunes Dagon, overvinna han og reise tilbake til Tamriel.

Utvikling
---------

Etter utgjevinga av *Daggerfall* byrja Bethesda med tre separate prosjekt på ein gong: *Battlespire*, *Redguard* og *Morrowind*, for det var blitt klårt at fansen ynskte fleire spel, oftare. *Battlespire* skulle opphavleg vera ein tilleggspakke til *Daggerfall* og ha tittelen *Dungeon of Daggerfall: Battlespire*. Spelet kom ut den 30. november 1997 og var det fyrste av dei tre prosjekta som blei utgjeve.

Mottaking
---------

*Battlespire* fekk kritikk for sine tekniske problem. Spelet blei skildra som eit middelmådig RPG-spel, med mange bugs og glitches. På ei anna side gav PC Zone UK spelet ein score på 75%.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «An Elder Scrolls Legend: Battlespire» frå Wikipedia på engelsk, den 6. oktober 2015.*


| * v
* d
* e
 |
| --- |
| Hovudspel | *Arena*  • *II: Daggerfall*  • *III: Morrowind* (*Tribunal*  • *Bloodmoon*)  • *IV: Oblivion* (*Knights of the Nine*  • *Shivering Isles*)  • *V: Skyrim* (*Dawnguard*  • *Hearthfire*  • *Dragonborn*) |
| Spin-offs | *Battlespire*  • *Redguard*  • *Travels*  • *Online*  • *Legends* |
| Romanar | The Infernal City  • Lord of Souls |
| Selskap | Bethesda Game Studios  • ZeniMax Online Studios  • Bethesda Softworks |
| Relatert | Rasar |
**Helge Rykkja** (fødd 13. juni 1943 på Mysen, daud 13. juni 2020 i Kragerø) var ein norsk forfattar og lærar. Han debuterte i 1966 med diktsamlinga *Bok* på eit forlag han starta saman med Jan Erik Vold. Både debuten og andreboka *Poesi* (1968) er eksperimentelle samlingar. Den neste diktboka hans, *Kommune* (1979), har ein klår maoistisk tendens.

Mellom 1966 og 1969 var Rykkja med i redaksjonen til tidsskriftet Profil og var på eit tidspunkt sjølv redaktør. På syttitalet slo han seg ned i Kragerø, der han vart buande og arbeidde som lærar. I byrjinga av forfattarskapen skreiv Rykkja på bokmål, men etter kvart gjekk han over til å skriva på nynorsk. 

I 1968 vart eit av dikta frå samlinga *Poesi* lese opp frå Stortingets talarstol som ei åtvaring mot moderne poesi. Denne hendinga førte paradoksalt nok til at heile opplaget på 3000 eksemplar vart utselt. Merksemda kring poesien hans fekk endå eit lyft då Rykkja i 1971 vart teken med i diktantologien *Poesi 14 x 14* saman med kjende diktarar som Olav H. Hauge, Stein Mehren og Rolf Jacobsen.

I 2018 vart *Dikt i samling* gjeven ut på Aschehoug.

Verk
----

* 2018 *Dikt i samling* (dikt) – Aschehoug forlag
* 2007 *Kor blei klassen av?* (sakprosa) – Fagbokforlaget
* 2006 *Bjørka til Dahl og 52 kameratslege oppmodingar* (dikt) – Aschehoug forlag
* 2004 *Slutningar til knes* (dikt) – Aschehoug forlag
* 2003 *Eit hus mellom andre* (dikt) – Aschehoug forlag
* 1998 *Eit kjærleikstema* (dikt) – Aschehoug forlag
* 1994 *Filosofi, sa du. Ein syklus* (dikt) – Aschehoug forlag
* 1984 *Formalisten* (prosa) – Arbeidern forlag
* 1983 *Blokka ungeberget* (barnebok) – Oktober forlag
* 1982 *Draken i solbærbuskane* (dikt) – Oktober forlag
* 1979 *Kommune* (dikt) – Oktober forlag
* 1968 *Poesi* (dikt) – Pax forlag
* 1966 *Bok* (dikt) – Kommet Forlag (nyutgjeve på Aschehoug i 1997)

Kjelder
-------

* Torvund, H. (2020, 19. juni). Helge Rykkja (1943-2020). *Dag og Tid*, 23.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Helge Rykkja* i *Store norske leksikon* på snl.no. Henta 21. juni 2020 frå

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Helge Rykkja

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| **Pordenone** |
| --- |
| Palazzo Comunale i PordenonePalazzo Comunale i Pordenone Palazzo Comunale i Pordenone |
| Plassering |
| 

Pordenone is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Friuli-Venezia Giulia  Pordenone |
| Borgarmeister | Sergio Bolzonello |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  38 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2004)   - folketettleik | 51 044   1305/km² |
| Koordinatar | 45°58′″N 12°39′″E﻿Koordinatar: 45°58′″N 12°39′″E﻿ |
| Høgd over havet | 24 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 33170 |
| Telefon-retningsnummer | 0 434 |
| **Nettstad:** www.comune.pordenone.it |

**Pordenone**  (friulisk *Pordenon*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Pordenone i regionen Friuli-Venezia Giulia og har om lag 50 000 innbyggjarar.

Namnet kjem frå det latinske «Portus Naonis» som tyder porten ved elva Noncello (latin *Naon*)

Historie
--------

Pordenone vart grunnlagd seint i mellomalderen som ei elvehamn ved Noncello og namnet *Portus Naonis*. I området var det alt villaer og jordbruksbusetnadar i romartida. I 1378 vart byen gjeven til Habsburg-familien etter å ha høyrt til fleire føydale styre og vart ein del av patriarkatet Aquileia. På 1300-talet voks Pordenone raskt på grunn av den blømande handelen langs elva og han fekk bystatus i 1314.

I 1514 vart han ein del av Republikken Venezia som bygde ei ny hamn.

Etter napoleonskrigane vart Pordenone innlemma i Kongedømet Lombardia-Venetia. Då byen fekk jernbane- og vegsamband vart hamna mindre viktig, men industrien vart kraftig utvikla, mellom anna innan handsaming av bomull. Pordenone vart annektert til Italia i 1866.

Etter den andre verdskrigen vart den lokale bedrifta Zanussi ein verdsgigant innan hushaldningsutstyr og i 1968 vart Pordenone hovudstad i provinsen med same namn.

Pordenone og resten av Friuli-Venezia Giulia vart etter krigen ein garnison med mykje militæraktivitet for å hindre ein eventuell sovjetisk invasjon frå aust.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pordenone» frå Wikipedia på engelsk, den 23. desember 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kunstmuseumet i byen Arkivert 2009-10-12 ved Wayback Machine.
* Vest-Friuli arkeologimuseum Arkivert 2007-05-02 ved Wayback Machine.
* Vitskapsmusumet i byen Arkivert 2007-05-01 ved Wayback Machine.
* Castello di Torre Arkivert 2006-04-04 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |
| --- |
| Sonata for fløyte eller blokkfløyte og cembalo i e-moll, BWV 1034 - 1. Adagio ma non tanto |
|  |
|  |
| 

---

 |
| 2. Allegro |
|  |
|  |
| 

---

 |
| 3. Andante |
|  |
|  |
| 

---

 |
| Sonata 4. Allegro |
|  |
| Framført av Alex Murray (tverrfløyte) og Martha Goldstein (cembalo) |
| 

---

 |

 |
| *Problem med å høyra desse filene? Sjå mediahjelp.* |

**Sonate i e-moll for fløyte eller blokkfløyte og basso continuo** av Johann Sebastian Bach (BWV 1034) er ein sonate i fire satsar:

* *Adagio ma non tanto*
* *Allegro*
* *Andante*
* *Allegro*

Generalbassen kan spelast av forskjellige instrument. 

Som Bachs Sonate i E-dur for fløyte eller blokkfløyte og basso continuo, BWV 1035, er dette eit teknisk krevjande verk tileigna fløytisten Michael Gabriel Fredersdorff frå Potsdam, som var tilsett av den fløyteelskande kong Fredrik den store. Dette seier i alle fall ein sein kopi av manuskriptet, ikkje skriven av Bach. Det finst òg ein tidlegare kopi av organisten Johann Peter Kellner frå rundt 1725 eller 1726, nesten 20 år før BWV 1035 vart skriven. Anten så er kopien med tileigninga til Fredersdorff feil, ellers så blåste Bach støv av den gamle sonaten så Fredersdorff kunne bruke han.

Kjelder
-------

1. ↑  *Sonata for flute & continuo in E minor, BWV 1034* på Allmusic av James Reel. Henta 27. april 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sonatrs for fløyte og basso continuo, BWV 1033-1035: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)

 |
**Helge Brendryen** (fødd 17. februar 1974) er ein norsk, tidlegare skihoppar. Under Ski-VM 1993 i Falun tok Brendryen gull med det norske laget i lagkonkurransen. Dei andre på laget var Bjørn Myrbakken, Øyvind Berg og Espen Bredesen. Han kom på femteplassen i storbakken. OL-sesongen 1994 hamna han langt nede på resultatlistene. 1995-sesongen vart ikkje mykje betre, men han overraska og vann sølvmedaljen under noregsmeisterskapen i Holmenkollen. Men han var langt bak den suverene vinnaren, Lasse Ottesen.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1993: VM-gull for lag. Nr 5 i stor bakke under VM i Falun. Nr 8 i Tauplitz (skiflyging)
* 1995: Nr 20 i Vikersund (skiflyging)

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* 1993: Nr 5 både i normalbakken på Lillehammer og i storbakken på Odnes
* 1995: Sølvmedalje i storbakken i Oslo

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Helge Brendryen – Profil og resultatoversikt hos FIS
Frank Sinatra, 1947
**Smørsongar** eller **crooner** er eit omgrep som oppstod i USA om mannlege songarar som song jazzstandardar, hovudsakleg frå Great American Songbook, som regel akkompagnrt av fullt orkester, eit storband eller piano. Opphavleg var det eit ironisk omgrep som synte til ein sentimental syngestil som oppstod etter mikrofonane vart funne opp. Somme artistar, som Russ Columbo, aksepterte ikkje omgrepet. Frank Sinatra sa ein gong at han ikkje rekna seg sjølv eller Bing Crosby som «smørsongarar».

Kjende smørsongarar
-------------------

Croonerstilen byrja for alvor med Bing Crosby, som snart fekk følgje av populærartistar som Frank Sinatra og Dean Martin. Mange smørsongarar vart verdskjende, som Mel Tormé, Tony Bennett, Pat Boone, Sammy Davis jr. Nat King Cole, Neil Sedaka, Engelbert Humperdinck og Jim Reeves.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Crooner» frå Wikipedia på engelsk, den 28. januar 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Russ Columbo Doesn't Croon». *Milwaukee Journal*. 1 November 1931. Arkivert frå originalen 2. februar 2016. Henta 24 June 2010.
**Porcupine Tree** er eit engelsk band med opphav i Hemel Hempstead i Hertfordshire i England. Musikken deira er ein kombinasjon av rock, metall og alternativ. Frontfigur Steven Wilson kommenterte ein gong: «I like so many different types of things, and they all go into the melting pot, if you like, that produces the music of Porcupine Tree.»

Gjennom 90-talet var musikken mest psykedelisk, men også med element av elektronisk musikk, grunna at Steven Wilson og Richard Barbieri hadde ein stor fascinasjon for band som Tangerine Dream, Neu! og Can. 
Etter utgivinga *In Absentia* (2002), starta bandet å utforska tyngre musikk på platene, med inspirasjon frå blant anna Opeth.

Når dei speler konsertar nyttar Porcupine Tree ein storskjerm der dei prosjekterer video og bilder spesielt laga til den songen som blir spelt. Dette verkemiddelet tok dei i bruk under "In Absentia"-turneen, då dei starta å jobbe med den danske fotografen og filmlagaren Lasse Hoille. Dette blei raskt eit varemerke under konsertane til Porcupine Tree.

Sjølv om bandet har platekontrakt med Roadrunner og Atlantic, har dei også sitt eige plateselskap, Transmission. Dette stifta dei i 2003, og nyttar det til konsertutgivingar og begrensa utgåver, primært for fansen. Porcupine Tree har og ei offisiell vevside dedikert til deira plater, tilfang, osb, nemleg Burning Shed.

Diskografi
----------

Porcupine Tree har så langt gitt ut ni studioalbum.

### Studioalbum

* *On the Sunday of Life* (Juli 1991)
* *Up the Downstair* (Mai 1993)
* *The Sky Moves Sideways* (Februar 1995)
* *Signify* (September 1996)
* *Stupid Dream* (Mars 1999)
* *Lightbulb Sun* (Mai 2000)
* *In Absentia* (September 2002)
* *Deadwing* (Mars 2005)
* *Fear of a Blank Planet* (April 2007)
* *The Incident* (2009)
* *Closure / Continuation* (2022)

Kjelder
-------

1. ↑  «The Dutch Progressive Rock Page». Henta 7. januar 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Porcupine Tree Official Website
* Porcupine Tree Magazine
* Porcupine Tree at last.fm
* Porcupine Tree at MySpace
* The Seaweed Farm - PT related news

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Zulfikar Ali Bhutto** (fødd 5. januar 1928 i Larkana, daud 4. april 1979 i Rawalpindi) var ein pakistansk politikar som var president i Pakistan frå 1971 til 1973 og statsminister frå 1973 til 1977. Han var gift med Begum Nusrat Bhutto og far til Benazir Bhutto.

Bhutto var medlem av ulike regjeringar i perioden 1958–1966, dei tre siste åra som utanriksminister. Han braut så med regjeringspartiet og stifta Pakistan People's Party (PPP) i 1967. Etter å ha kalla regimet til Ayub Khan eit diktatur blei han sett i fengsel frå 1968 til 1969.

Etter at Ayub Khan blei kasta blei det halde val i Pakistan i 1970. Pakistan People's Party fekk flest røyster i Vest-Pakistan, medan Awami League vann i Aust-Pakistan (noverande Bangladesh). Etter at Bhutto nekta å danna koalisjon med dette partiet blei valresultatet forkasta, og det braut etterkvart ut ein blodig borgarkrig som enda med opprettinga av Bangladesh med hjelp frå India. Etter dette nederlaget overgav den pakistanske leiaren Yahya Khan makta til Bhutto i 1971. 

Som president sette Bhutto føregangaren sin i husarrest og innførte skattar for landeigarfamiliar. Han let landet fortsetja å vera i unntakstilstand. Ein ny grunnlov frå 1973 gav presidentembetet ei meir seremoniell rolle, og Bhutto gjekk over til å bli statsminister.

5. juli 1977 utførte militæret, leia av Mohammad Zia ul-Haq, eit statskupp og avsette Bhutto. Han blei anklaga for å ha gjeve ordre om å drepa ein politisk motstandar i 1974. Bhutto erklærte av han var uskuldig, men blei dømt til døden for mordet og avretta gjennom henging.

Bhutto er ein kontoversiell person i pakistansk historie. Partiet hans, PPP, har halde fram med å vera eit av dei største i landet, og både dottera hans Benazir Bhutto og svigersonen hans, ektemannen til Benazir Asif Ali Zardari, har hatt leiande stillingar i landet.

Verk
----

* *The Myth of Independence* (1969)
* *The Great Tragedy* (1971)

Kjelder
-------

1. 1 2  «Zulfikar Ali Bhutto». *Store norske leksikon* (på norsk). 25. januar 2019.
2. 1 2  «Zulfikar Ali Bhutto | prime minister of Pakistan», *Encyclopedia Britannica* (på engelsk), henta 13. april 2019

* Meyers Lexikon online: Bhutto Arkivert 2007-07-02 ved Archive.is (tysk)

---

* *Denne artikkelen bygger på «Zulfikar Ali Bhutto» frå Wikipedia på svensk, den 12. april 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Zumbo** er den vestlegaste byen i Mosambik. Han ligg på nordaustbreidda av Zambezielva der ho møter sideelva Luangwa. Zumbo er ein grenseby med Luangwa i Zambia og Kanyemba i Zimbabwe like ved. I 2005 hadde byen om lag 33 000 innbyggjarar.

Zumbo blei grunnlagd som ein portugisisk handelsstad i 1714 eller 1715. Gull og elfenbein var viktige handelsvarer, og byen voks kraftig, til han blei ein av dei største europeiske busetnadane i denne delen av Afrika. Også mange indarar busette seg her. I 1764 fekk han bystatus. Men frå midten av 176o-talet byrja ein tilbakegang for byen på grunn av endra økonomiske høve og tørke. Lokale konfliktar førte til at Zumbo blei raida i 1779 og måtte byggast opp att med festningsmurar. Staden blei også avskoren frå dagens Zambia og Zimbabwe ac dei britiske koloniane Nord- og Sør-Rhodesia. 

Under den mosambikiske sjølvstendekrigen og borgarkrigen var Zumbo strategisk viktig, og såg både geriljakriging og minelegging. Byen blei delvis øydelagd av krig, og låg ei stund forlaten.

Cahora Bassa-demningen blei laga nær byen på 1970-talet, og dannar ein innsjø. Elvane og sjøen blri brukt til fiske. Grensehandel og smugling er andre viktige næringskjelder. Nær Zumbo finst små kolgruver, og ein dyrker avlingar som ris, kassava og bønner i området.

Zumbo fekk eige sjukehus i 2012.
Vegsambandet med resten av Mosambik er dårleg, og mykje transport skjer med båt frå Songo ved Cahora Bassa.

Kjelder
-------

1. ↑  «Mozambique: New Hospital Reduces Zumbo's Dependence On Zambia», Agencia de Informacao de Mocambique (Maputo), Allafrica.com (27 November 2012).

* Jacob W. Chikuhwa, *Zimbabwe: The Rise to Nationhood* (Google Books)
* M.D.D. Newitt, *A History of Mozambique*, 1995
* «Introducing Zumbo» Arkivert 2016-03-15 ved Wayback Machine. lonelyplanet.com

---

* *Denne artikkelen bygger på «Zumbo» frå Wikipedia på engelsk, den 5. mars 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Porečka reka** (serbisk Поречка река) er ei elv aust i Serbia og ei 50 km lang sideelv til Donau frå høgre i Đerdap-kløfta. Ho har to kjelder, elvane Šaška og Crnajka som renn saman ved landsbyen Miloševa Kula.

Crnajka spring ut frå vestsida av fjellet Deli Jovan og renn nordover. Šaška er den lengste av dei to (17 km) og spring ut frå nordsida av fjellet Liškovac aust for byen Majdanpek. Elva renn sørover og saman med Crnajka i den smale delen mellom Liškovac og Deli Jovan ved landsbyen Miloševa Kula.

Dei neste 23 km renn elva som Porečka reka og deler den smale dalen i to. Etter at dammen Đerdap vart skapt, munnar elva no ut i den kunstige innsjøen Đerdap.

Porečka drenerer eit område på 538 km², som høyrer til nedslagsfelt til Svartehavet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Porečka River» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
	+ Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
| Péronne |
| --- |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Hauts-de-France  Somme |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  14,16 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 8 380   591/km² |
| Koordinatar | 49°56′″N 02°56′″E﻿Koordinatar: 49°56′″N 02°56′″E﻿ |
| Høgd over havet | 54 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 80200 |
| **Heimeside:** www.ville-peronne.fr |

**Péronne** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Somme i regionen Hauts-de-France og har om lag 8 000 innbyggjarar. 

Museumet *Historial de la Grande Guerre* (Museum om den første verdskrigen) ligg like i nærleiken.

Historie
--------

På 600-talet låg det eit kloster her. Kong Karl III av Frankrike sat fengsla og døydde her i 929. Staden vart øydelagd under den fransk-prøyssiske krigen og den første og den andre verdskrigen. I den første verdskrigen låg byen ved den tyske vestfronten, og nær slagmarka for Slaget ved Somme i 1916.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
Her låg vikinghamna. På andre sida av Trondheimsfjorden ser vi Leksvik.
**Vikinghavna på Fånestangen**, frå rundt år 1000 eller noko seinare, vart funnen i Frosta kommune i 2003 under bygging av hamn til fritidsbåtar. Det som var igjen av anlegget var 12 til 14 trestokkar som kan ha vore ein kassekonstruksjon fylt med stein. Denne kunne ha vore både kai og molo. Delar av hamneanlegget er no på Vitskapsmuseet i Trondheim.
Mogleg brukar kan ha vore Olav Vigdeild, som på fyrst på 1200-talet hadde sete på garden Viktil om lag 2 km sørvest for hamna. Seinare, mellom 1428 og 1450, brukte erkebiskop Aslak Bolt området ved hamna på reisene sine til Ytterøy. Om vikinghamna då var i bruk er det ingen som kan seia sikkert.

Liknande funn i mellomalderbyar
-------------------------------

* Oslo
* Skien
* Stavanger
* Bergen
* Trondheim
* Kaupang i Skiringssal ved Larvik

Liknande funn utanfor mellomalderbyar
-------------------------------------

* Kong Øystein si hamn ytst i Trondheimsfjorden ved Agdenes

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fånestangen Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine.
* Verd å vite
**Benoît Camille Desmoulins** (2. mars 1760–5. april 1794) var ein fransk advokat, journalist og politikar, fødd i Guise. Han var allereie frå 1789 ein av dei leiande aktørane under den franske revolusjonen, jamnast ein alliert av Georges Danton. Begge vart avretta då den såkalla Velferdsnemnda slo til mot dantonopposisjonen.

Liv og gjerning
---------------

Desmoulins studerte jus i Paris og var deretter advokat i byen. Tidleg gjorde han seg til talsmann for opplysningsfilosofien. Ved Palais Royal den 12. juli 1789 heldt han ein flammande tale som oppelda folkemengda. Med oppropet «Til våpen!» utløyste han ei formidabel rørsle som to dagar seinare løyste ut Storminga av Bastillen. På Bastillen forkynte han kravet om fridom og likeverd. Gjennom det påverknadsrike bladet *Revolusjonen i Frankrike og Brabant* fremja han ideen om at suvereniteten ligg hos folket er den einaste akseptable forma for konstitusjon.

Desmoulins var aktiv frimurar og medlem av den såkalla filosofi-losjen Neuf Soeurs i Paris. Han var ein av grunnleggjarane av Cordelier-klubben og motstandar av gironden. Sjølv om han var ein av venene til Maximilien Robespierre, kjende han seg meir knytt til dei ideane Danton målbar. Han slutta såleis fullt ut opp om Danton, og var delaktig både ved stormen mot Tuileriane i august 1792 og september-morda like etter.

Under nasjonalkonventet røysta Desmoulins for å døme kongen til døden. Sjølv om han høyrde til det såkalla Berget, var han høgt akta av gironden. Saman med Danton prøvde han å få i stand ei forsoning mellom dei to blokkene. Då det mislukkast skulda Desmoulins motparten for å vere anti-revolusjonær, og det enda med at gironden hamna på skafottet hausten 1793.

I same ånd gav Desmoulins i januar 1794 ut bladet *Vieux Cordelier*. Med intelligens, vidd og bitande satire portretterte han i bladet skrekkveldet og mana i staden til sann fridom, måtehald og ei fornuftig, lovstyrt forvaltning. Særleg angreip han Jacques-René Hébert, som han skulda for å ville gjenopprette monarkiet. Under sterkt press frå dei radikale i Velferdsnemnda, til dømes Jacques-Nicolas Billaud-Varenne som ville brenne alle utgåvene av *Vieux Cordelier*, vart Desmoulins og Danton arresterte 30. mars 1794 på ordre frå Robespierre.

Desmoulins, som opphavleg var tilhengar av ein radikal kurs, vart ei veke etter arrestasjonen avretta saman med Danton og fleire andre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Camille Desmoulins» frå Wikipedia på tysk, den 14. september 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Pílio** (gresk Πήλιο), òg kalla *Pilion*, *Pelion* eller *Pelium*, er eit fjell søraust i Thessalía i Hellas, som dannar ei halvøy mellom Pagastikósbukta og Egearhavet.

I gresk mytologi var Pílio (som fekk namnet sitt etter den mytiske kongen Peleos, far til Akhilles) heimstad til kentauren Khiron, læremeister for mange greske heltar, som Jason, Akhilles, Thesevs og Herakles. Då gigantane Otus og Efialtes prøvde å storme Olympos (Ólymbos), stabla dei fjella Pílio og Óssa oppå kvarandre. Dette gav opphav til eit ordtak for store oppgåver som ikkje gjev resultat.

Geografi
--------

I dag høyrer Pílio til periferieininga Magnisía og omsluttar 24 landsbyar, som 

* Ájos Jeórjos Nilías
* Ájos Lavréndios
* Argalastí
* Makrinítsa
* Miliés
* Mourési
* Portariá
* Tsagaráda
* Zagorá

Fjellet er dekt av skog som bøk, eik, lønn og kastanje. Pílio har vore ein turistattraksjon i mange år og har mange stiar og store strender med sand eller småstein.

Historie
--------

Pílio er dekt av skog
Elektrisitet, radio og bilar vart først introdusert på 1950-talet, bortsett frå i Vólos, som hadde fått alt dette tidlegare. Fjernsyn kom til halvøya i 1970- og 1980-åra, og datamaskinar og Internett seint på 1990-talet. Den nordlege delen av Pílio vart råka av ein skogbrann i juni 2007, som øydela skogar i sentrale område av fjellet. Brannen varte fleire dagar og fleire landsbyar vart øydelagd. I august 2007 kunne ein derimot sjå at fleire tre i skogen byrja å vekse blad igjen, medan buskar voks opp på bakken.

Panorama
--------

Frå toppen av fjellet kan ein sjå dalane omkring, fjella vest i Magnisía, sletta i Thessalía og dei omliggande fjella, Évvia, Sentral-Hellas og Dei nordlege Sporadane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pelion» frå Wikipedia på engelsk, den 26. august 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arkivert 2018-01-29 ved Wayback Machine.
* Bilete av Pílio
* Bilete og teikningar av Pílio Arkivert 2017-05-16 ved Wayback Machine.
* Píliojernbanen, som spelte ei viktig rolle i den økonomiske utviklinga av området. Arkivert 2007-09-05 ved Wayback Machine.
* Offisiell nettside Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Reiseguide for Pílio

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| Kjemisk struktur
*Kaptopril* |
| **CAS-nummer**  62571-86-2 | **ATC-nummer**  C09A A01 |
| Metabolisme |  |
| Halveringstid | Ca. 4 timar |
| Utskiljing | Renal |
| Administrasjonsform | Per oral |

**Kaptopril** er først og fremst eit blodtrykksminskande lækjemiddel, men vert òg nytta ved hjarte-pumpe-svikt.

Kaptopril høyrer til ei gruppe lækjemiddel som vert kalla ACE-hemmarar. Desse lækjemidla hemmar omgjeringsenzymet angiotensin converting enzyme frå å gjera om angiotensin I til angiotensin II. Dette fører til lågare nivå av angiotensin II i blodet, eit stoff som blant anna får årene til å trekkja seg i hop og dermed gje pasienten eit auka blodtrykk.

Kaptopril var eit av dei første stoffa i verda til å verta designa frå kjennskapen til strukturen til det enzymet ein ønskte å blokkera.

Biverknadar
-----------

I store dosar kan ein få utslett, nedsett smakssans, låge kvite blodceller (nøytropeni) og protein i urinen (proteinuria), kanskje på grunn av sulfhydryl-gruppa til molekylet. ACE-hemmarar gjev òg ofte pasientar ein irriterande, tørr hoste.

I tillegg til kan ein få for lågt blodtrykk, ein biverknad som er direkte knytt til den ønskte verknaden til emnet.

Kontraindiasjonar
-----------------

Kaptopril bør ikkje nyttast i gravide. Ein bør og vera svært varsam med å nytta kaptopril hjå pasientar med nyrearteriestenose.

Administrasjon
--------------

Kaptopril vert vanlegvis administrert i tablettform. Gjes òg som mikstur til born.

Handelsnamn i Noreg
-------------------

* Capoten, Bristol-Myers Squibb AB
* Captopril, NM Pharma AS
* Captopril Actavis, Actavis Nordic A/S
* Captopril Alpharma, Alpharma AS

Bakgrunnsstoff
--------------

* Preparatomtaler Arkivert 2007-11-10 ved Wayback Machine. - Statens lækjemiddelverk
* Felleskatalogen - Felleskatalog over farmasøytiske spesialpreparat marknadsført i Noreg
Pølse i brød med sennep og ketchup.
Heimelaga pølse i brød med majones, lauk og pickle som garnityr. Foto: Eric Guinther

**Pølse i brød** er ein matrett sett saman av ei pølse inni eit brød. Retten kan etast medan handhalden og er ofte brukt som snøggmat. Det er vanleg å ete pølser under store samankomingar og mindre høgtidelege selskap, til dømes ved feiringar av fødselsdagar, nasjonaldagar og jonsok eller ved idrettsarrangement. Retten er også vanleg å selja vedbensinstasjonar, kioskar og ferjer. Pølse med særskild tillaga pølsebrød oppstod i USA, men har også festa seg som ein del av norsk matkultur, der ein også finn variasjonar som pølse i lompe eller vaffel. 

Dei vanlegaste pølsene å putta i brød er grillpølse og wienerpølse. Pølsa som skal i brødet blir selt kokte og treng berre varmast før servering. Ein kan grilla, koka, dampa, bakt, steikt eller varma dei på bål. Variasjonar av pølse i brød er innbakt pølse og pølse i pinnebrød. Vanleg pølsegarnityr er rå eller steikt lauk, ketchup, sennep, potetsalat, rekesalat, ost, oppskore sideflesk med meir.

Soge
----

Pølse i brød blei først seld i store mengder i 1870-åra av tysk-amerikanaren Charles Feltman, som opna eit utsal på Coney Island i New York. Det finst også soger om ulike tyske pølseseljarar på 1880-taket som tok til å selja pølser i småbrød i staden for å levera ut hanskar til å eta dei med fordi hanskane stadig forsvann. Retten blei særleg knytt til baseballkampar, mellom anna frå 1893 gjennom Chris von der Ahe som eigde både laget St. Louis Browns og ein fornøyingspark og serveringsstad like ved.

Retten blei kjend som *hot dog* i USA etter eit slanguttrykk som knytte hundar (og i nokre høve hundekjøt) til pølser. Ei vandresoge om opphavet til namnet viser til ein avisteiknar som rundt 1900 skulle ha teikna ein dachshund i eit pølsebrød og kalla han «hot dog» på ein baseballkamp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hot dog» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juli 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pølse i brød**

* «- Å trekke gode pølser er en kunst» Arkivert 2009-06-29 ved Wayback Machine. av Anders Kemp i D2 av *Dagens Næringsliv*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BBC Things

 |
| Maidenhead  |
| --- |
| Maidenhead ved ThemsenMaidenhead ved Themsen Maidenhead ved Themsen |
| Plassering |
| 

Maidenhead is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Berkshire |
| Distrikt | Windsor and Maidenhead |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 59 621 |
| Koordinatar |  51°13′″N 0°43′″W﻿Koordinatar: 51°13′″N 0°43′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | SL6 |
| Telefon-retningsnummer | 01628 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Maidenhead**
 |

**Maidenhead** er ein by i Berkshire i England. Han er administrasjonssenter for den sameinte styresmakta Windsor and Maidenhead. Byen ligg ved vestbreidda av Themsen. Namnet kjem frå eit verft som vart lagt ved Themsen i 1287.

Like utanfor byen ligg landsbyane Taplow, Cookhams (Cookham Village i Cookham Rise og Cookham Dean) og Holyport.

Great Western Railway går gjennom byen, og gjev via Maidenhead stasjon, gode samband til London og andre stader. Jernbanebrua vart bygt av Isambard Kingdom Brunel, og er kjent for bogane sine mura med flate teglsteinar.

Maidenhead ligg i eit område langs motorvegen M4 som blir kalla *Silicon Corridor*, der ei rekkje høgteknologiske føretak har etablert seg. Mange av innbyggjarane pendlar til London, Slough eller Reading.

Bynamnet er kjent for radioamatørar frå omgrepet Maidenhead Locator System, ein standard for lokalisering av posisjonar. Standarden vart vedteken på ein konferanse i byen i 1980.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maidenhead» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| **Kapustin Jar Капустин Яр** |
| --- |
| Horisonten til Kapustin JarHorisonten til Kapustin Jar |
| Plassering |
| 

Kapustin Jar is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Astrakhan oblast |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt | {{{innbyggjarar\_totalt}}} |
| Koordinatar | 48°33′56″N 46°17′43″E﻿Koordinatar: 48°33′56″N 46°17′43″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |

**Kapustin Jar** (russisk Капустин Яр) er ein russisk rakettbase i Astrakhan oblast mellom Volgograd og Astrakhan. Basen, som ligg inntil Znamensk og gjerne vert kalla ved det namnet, vart opna 13. mai 1946.

Kart over Kapustin Jar
Til å byrja med nytta ein teknisk og vitskapleg støtte frå det overvunne Tyskland. Ei stor mengd militære testrakettar er vorten skoten opp frå basen, og dessutan mange satellittar og sondar. Den første raketten vart skoten opp frå basen den 18. oktober 1947 og var ein av dei elleve A-4-rakettar som var vorte erobra frå tyskarane.

Det statlege senteret for forsking og utvikling, GNIIP-8, prøveområde S, vart etablert ved Kapustin Jar i juni 1951. Fem atmosfæriske kjernevåpentestar med kapasitet (10 – 40 kilotonn TNT) vart utførte i 1957–61.

Etter utvidingar vart plassen ein kosmodrom, og har hatt denne funksjonen sidan 1966 (med avbrot 1988-1998). Byen Znamensk vart bygd for forskarane som arbeidde på anlegga, familiane deira og støttepersonell. Dette var ein løynleg by (ZATO) som ikkje var avmerka på ålment tilgjengelege kart.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kapustin Jar» frå Wikipedia på bokmål, den 18. oktober 2018.*

Referansar
1. ↑  Список воинских частей Астрахани и Астраханской области
**Enns** er ei elv i Austerrike og ei av dei sørlege sideelvene til Donau med ei lengd på 254 km.

Geografi
--------

Enns har sitt utspring i fjella Radstädter Tauern i delstaten Salzburg. I ein dal som vart danna under den siste istida, renn ho austover på grensa mellom Dei nordlege kalksteinsalpane og Dei sentralaustlege Alpane gjennom Steiermark der ho passerer Dachsteingruppa i sør. Mellom Admont og Hieflau snur elva nordover og passerer gjennom Gesäuse, eit gjel med ei lengd på 15 km i Ennstaleralpane. Ho renn så inn i Øvre Austerrike ved munningen av Laußabach. Nord for Steyr dannar ho grensa mellom Øvre Austerrike og Nedre Austerrike. Til slutt renn ho ut i Donau ved Mauthausen og landsbyen Enns.

Enns får vatn frå eit område på om lag 6 000 km², som er det femte største nedslagsfeltet i Austerrike. Middelvassføringa ved munningen er 201 m³ per sekund.

Soge
----

På midten av 1800-talet vart det bygd kanalar langs det 70 km lange strekket mellom Weißenbach og Gesäuse for å bruke vatnet til jord- og skogbruk. 

Totalt er det ti kraftverk knytte til elva, og dei genererer totalt 345 megawatt straum.

Byar og landsbyar langs elva
----------------------------

### i Salzburg

* Radstadt

### i Steiermark

* Schladming
* Gröbming
* Liezen
* Selzthal
* Admont

### i Øvre Austerrike

* Großraming
* Ternberg
* Garsten
* Steyr
* Enns

Sideelver
---------

Dei viktigaste sideelvene er Palten, Salza og Steyr.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Enns River» frå Wikipedia på engelsk, den 6. februar 2007.*


| * v
* d
* e
Donau |
| --- |
| Land | Tyskland  · Austerrike  · Slovakia  · Ungarn  · Kroatia  · Serbia  · Romania  · Bulgaria  · Ukraina  · Moldova |
| Byar | Donaueschingen  · Ulm  · Ingolstadt  · Regensburg  · Passau  · Linz  · Wien  · Bratislava  · Győr  · Komárno  · Esztergom  · Budapest  · Baja  · Vukovar  · Ilok  · Bačka Palanka  · Novi Sad  · Beograd  · Smederevo  · Drobeta-Turnu Severin  · Vidin  · Ruse  · Brăila  · Galaţi  · Tulcea |
| Sideelvar | Iller  · Lech  · Regen  · Isar  · Inn  · Enns  · Morava  · Rába  · Váh  · Hron  · Ipeľ  · Drava  · Tisza  · Sava  · Timiș  · Velika Morava  · Jiu  · Iskar  · Olt  · Osam  · Jantra  · Vedea  · Argeș  · Ialomița  · Siret  · Prut |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |