recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Parks Canada** (fransk *Parcs Canada*) er eit kanadisk regjeringsorgan med hovudsete i Ottawa. Det har til oppgåve å verna og syna fram nasjonal natur- og kulturarv. Organet skal fremja forståinga av denne arva på måtar som tek var på henne i heilskap for noverande og framtidige generasjonar. Parks Canada har ansvaret for forvaltinga av 42 nasjonalparkar, 949 historiske stader — av dette 167 styrt direkte — og 4 freda marine område.

Historie
--------

Parks Canada blei skipa i 1911 under innnanriksdepartement med namnet *Dominion Parks Branch*. Han blei med dette det fyrste nasjonalparkorganet i verda. Sidan danninga er namnet blitt endra fleire gonger, til *National Parks Branch*, *Parks Canada* og *Canadian Parks Service*, fram til namnet *Parks Canada* blei innført i 1998. Verksemda til organet blir regulert gjennom Canada National Parks Act, som blei vedteken i 1930 og sist endra i 2000.

Kjelder
-------

1. ↑  Parks Canada. About Us, Parks Canada's Mandate Henta 26. mars 2016
2. ↑  Treasury Board of Canada Secretariat Reports on the plans and priorities 2010-2011: Parks Canada Henta 27. mars 2016
3. ↑  Irish, Paul (13. maj 2011). «Parks Canada celebrates a century of discovery». *Toronto Star*. Henta 27. marts 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Parks Canada» frå Wikipedia på dansk, den 1. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Parks Canada**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NLA

 |
Kutikula eller det ytre hudskjelettet hjå leddyr, som hjå krabbar, er eit sterkt organisk materiale.
Den daude hudstripa ved naglerota, mellom negla og huda, blir omtalt som kutikula (cuticle). 
**Kutikula** er eit fleksibelt, men ofte hardt organisk materiale. Kutikula finst hos plantar og dyr, særleg hjå rundormar og leddyra, der det er del av det ytre skjelettet.

Hjå plantar
-----------

Hjå plantar er kutikula det voksaktige belegget som blir produsert av hudcellene til bladet.

Hjå virvellause dyr
-------------------

Kutikula finst særleg hjå leddyr og rundormar, der det er del av det ytre skjelettet. Det ytre skjelettet er lagdelt og blir skifta ut når dyret veks. Kor mange hamskifte dyra går gjennom varierer mellom dei ulike organismane.

Hjå menneske
------------

Kutikula finst fleire stader på menneske, og er «døde hudceller». Det finst i overhuda (epidermis), ved hårrota som vern av hårsekken og ved neglerota. 

Kutikula ved neglerota blir kalla for negleband.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kutikula» frå Wikipedia på bokmål, den 2. august 2022.*
Motiv frå Salongen i 1787 av Pietro Antonio Martini.
'Eit hjørne av Salongen' (1890) av Edouard Dantan.
**Parissalongen**, **Parisarsalongen** eller berre **Salongen** (fransk *Salon de Paris* eller *Le Salon*), var ei kunstutstilling i Paris halden årleg eller annakvart år av av Académie des Beaux-Arts. Utstillingane tok til i 1667, og var mellom 1748 og 1890 truleg den viktigaste kunstutstillinga i verda. Ved Parissalongen i 1761 stilte 33 målarar, ni skulptørar og elleve gravørar ut verk. Frå 1881 av blei utstillinga halden av Société des Artistes Français.

Historikk
---------

Salongen ble organisert første gang i 1667, etter initiativ frå kong Ludvig XIV, for å visa fram den kunstnariske smaken ved det franske hoffet. Frå 1725 blei utstillinga halden i Louvre, og fekk frå då av den offisielle nemninga *Salon de Paris*. Salongen blei den fremste autoriteten for kunstnarar i heile Europa utover på 1700- og 1800-talet, og det blei rekna som ei stor ære og eit viktig karriereskritt å få stilla ut her. Også norske kunstnarar, som Edvard Munch, Christian Skredsvig og Frits Thaulow, stilte ut ved Salongen. Skredsvig oppnådde også, som einaste norske kunstnar, å bli tildelt den prestisjefulle gullmedaljen ved utstillinga i 1881.

Utover på 1800-talet blei Salongen meir og meir knytt til ein konservativ og akademisk smak, og blei kritisert av stadig fleire kunstnarar. Både dei franske realistane og impresjonistane opplevde å bli refusert av juryen ei rekkje gonger, noko som eit år førte til ei eiga utstilling for refuserte verk, *Salon des refusés*, i 1863. Etterkvart blei det skipa fleire alternative utstillingar, som Indipendentane (*Salon des indépendants*) og Haustsalongen (*Salon d'automne*).

Kjelder
-------

1. ↑  «Salon French art exhibition». *britannica.com*. Henta 14 June 2015.
2. ↑  Levey, Michael. (1993) *Painting and sculpture in France 1700–1789*. New Haven: Yale University Press, p. 3. ISBN 0300064942

* *Denne artikkelen bygger på «Parissalongen» frå Wikipedia på bokmål, den 4. januar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tidsline for kunstsalongane i Paris (på engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Elen Birgitte** ***Marie*** **Bjerknes** (17. juni 1860–3. juni 1900) var ein norsk forfattar.

Familie
-------

Marie Bjerknes var dotter av matematikaren og fysikaren Carl Anton Bjerknes (1825–1903) og Aletta Vilhelmine Dorothea Koren (1837–1923). Ho var syster av fysikaren Vilhelm Bjerknes og vegingeniøren Ernst Bjerknes.

Liv og virke
------------

Bjerknes byrja som guvernante i Nordland, men skuffa over at det ikkje vart fullt mørkt der i vintermånadene, oppgav ho denne praksisen og reiste til Amerika. Der underviste ho i tysk, samstundes som ho omsette *Edda* til engelsk. Dette arbeidet kom aldri til å bli publisert.

Etter eit opphald Noreg reiste ho igjen til USA, og på reisa skreiv ho *Kolerafangerne paa Normannia – Et kulturbillede fra 1892*. På veg til Chicago hadde ho hamna på ein sandbanke ved New York «da en hel pestflaade samlede sig paa New Yorks havn og bragte panikk og forvirring». Boka skildrar karentenelivet i samband med kolerautbrotet på d/s «Normannia». Boka består av ei korrespondansesamling som far hennar stod for utgjevinga av som bok.

Under dette opphaldet var Marie Bjerknes vorte så sterkt sinnslidande at mor hennar reiste over Atlanterhavet for å henta henne attende til fødelandet igjen. Ho døydde hjå den tidlegare barnepassaren sin i Aurskog.

Bibliografi
-----------

* 1893: *Kolerafangerne paa Normannia – Et kulturbillede fra 1892 – Skildret efter oplevelser paa en reise til Chicago*

Kjelder
-------

1. ↑  "Norway Baptisms, 1634-1927," database, FamilySearch ( : 10 February 2018), Elen Birgitte Karlsen, 17 Jun 1860; citing ; FHL microfilm 255,750.
2. ↑  Bjerknes, Marie (1893). *Kolerafangerne paa Normannia*. Dybwad.

* *Denne artikkelen bygger på «Marie Bjerknes» frå Wikipedia på bokmål, den 11. november 2021.*
* *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *Dette skrev kvinner*. Skolen. 1984. s. 31. ISBN 8257900109.
* Høeg, Hans (1953). *Sandsvær-slekten Bjerknes Evju gjennom 600 år*. Kjøpmann Ingvar Bjerknes, Høvik. s. 264.
**Cathy Freeman**, fullt namn **Catherine Astrid Salome Freeman**, (fødd 16. februar 1973) er ein australsk tidlegare friidrettsutøvar frå Mackay i Queensland. Ho spesialiserte seg på 400 meter, og vart verdsmeister på distansen i 1997 og 1999, før ho toppa karrieren med å verte olympisk meister i heimlandet i år 2000.

Aktiv
-----

Freeman ved start på 400 m under Sommar-OL 2000
Freeman fekk sitt internasjonale gjennombrot med siger på både 200 meter og 400 m under samveldeleikane i Victoria i august 1994, vinnartidane var 22,25 og 50,38 sekundar. Året etter vart ho nummer fire på 400 m i friidretts-VM, før ho i same meisterskapen spurta forbi Tyskland og sikra Australia bronse i 4 x 400 m stafett.

Under dei olympiske leikane i Atlanta sommaren 1996 gjorde Freemann unna sitt livs snøggaste 400-meter og sette personleg rekord med tida 48,63, likevel vart det sølvplass på henne, ettersom franske Marie-José Pérec også var i sitt livs form og kom i mål på 48,25 sekundar.

Sesongane 1997-2000 var Freeman den beste 400-meterløparen på kvinnesida. Ho vart verdsmeister på distansen i 1997 og gjentok prestasjonen i 1999. Begge gongane vann ho med knapp margin, i 1997 med to hundredels sekund til jamaicanske Sandie Richards og i 1999 med sju hundredels sekund til tyske Anja Rücker. Derimot vann ho klart då ho i 2000 til stor jubel frå tribunane i Sydney vart olympisk meister på tida 49,11 sekundar.

Freeman la opp i 2002.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1992 i Barcelona: Utslått i kvartfinalane på 400 m (51,52 =nr 17)
* VM 1995 i Göteborg: Nr 4 på 400 – 50,60, bronsemedalje i 4 x 400 m stafett
* OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje på 400 m – 48,63, bak Marie-José Pérec (48,25)
* VM 1997 i Aten: Gullmedalje på 400 m – 49,77, framom Sandie Richards (49,79)
* VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje på 400 m – 49,67, framom Anja Rücker (49,74)
* OL 2000 i Sydney: Gullmedalje på 400 m – 49,11, framom Lorraine Graham (49,58)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cathy Freeman» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NLA
* Munzinger (sport)

 |
**Molde domkyrkje** er ei kyrkje i Molde, som vart innvigd i 1957 og har sidan 1983 vore domkyrkje for Møre bispedømme. Bygget er ei toskipa langkyrkje i mur (armert betong). Kyrkerommet er 65 meter langt, 25 meter høgt og har 900 sittjeplassar. Det 50 meter høge tårnet er frittståande med urverk og klokkespel. Altertavla er laga av Stinius Fredriksen.

Molde domkyrkje er døme på kyrkjebygg frå gjenreisinga etter andre verdskrigen då arktitekuren var knytt til den tradisjonelle langkyrkjeforma, men med nye materialar som armert betong. Bodø domkyrkje er eit anna døme.

Historie
--------

Krosskyrkja som brann 1885
Kyrkja frå 1887 som brann ned i 1940.Foto: Knud Knudsen

Dette er det fjerde kyrkjebygget på denne staden i Molde, litt lenger sør enn dei tidlegare bygga. Til 1900 fungerte grunnen rundt kyrkja som gravplass for byen. Den første kyrkja var ei tømra krosskyrkje reist i 1661–62. Ho vart riven og ei ny sett opp i om lag same stil i 1841–42. 17. mai 1885 brann kyrkja ned, kanskje på grunn av eit skot med saluttkanon. Ei ny langkyrkje i tre var ferdig i 1887, men brann då Molde vart utsett for kraftig tysk bombing under andre verdskrigen. Berre altertavla, Axel Enders «Oppstandelsen», og ein trekross vart redda. Altertavla står i dag ved nordveggen i den nye kyrkja.

Dagens kyrkjebygg vart utforma av Finn Bryn etter ein arkitektkonkurranse, og bygginga tok til åtte år etter frigjeringa. Grunnsteinen vart lagt ned 18. juni 1953 og 8. desember 1957 vart den nye kyrkja innvigd.

Kjelder
-------

1. ↑  «Molde domkyrkje». *Kirkesøk*. Den norske kyrkja.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Molde domkyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjene og kapella i Molde Domprosti |
| --- |
| Aukra • Bud • Eide • Eikesdal • Gaustad • Hustad • Kleive • Molde domkyrkje • Myrbostad • Nesset • Nordbyen  • Nord-Heggdal • Nordre Bjørnsund • Otrøy • Romsdalsmuseets kapell • Røbekk • Røvik • Sekken • Sira • Søre Midøy • Veøy • Veøy gamle • Vistdal • Vågøy |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Catrine Telle** (fødd 28. mai 1953) er ein norsk regissør og teatersjef.

Ho tok artium i 1972 på dramalinja ved Hartvig Nissen Skole i Oslo, med Maja Lise Rønneberg Rygg som lærer i drama, norsk og teaterhistorie. Saman med tidlegare medelevar skipa ho i 1975 Perleporten Teatergruppe, som blei kjend for venstreradikalt politisk teater. I 1976 var ho med på å skipa den lesbiske kunstnargruppa Sfinxa, som mellom anna skreiv *Lesbiafonisk nintett* saman.

Telle tok regiutdanning i Danmark og blei regissør ved Den Nationale Scene i 1986. Eit av hennar første regioppdrag var uroppsetjinga av *I Satans vald* av Norvald Tveit, om religiøs fanatisme. Seinare på 1980-talet regisserte ho stykke som *Love me tender* av Ragnar Hovland og *Edel har fest* av Per Knutsen.

Ho har samarbeidd med Ivar Tindberg om å skriva *Ibsens barn* , som blei sett oppp på Trøndelag Teater i 1992, og *Postkort fra Lillebjørn*, som blei ein publikumssuksess på Oslo Nye Teater i 2012.

Frå 1994 til 2000 var ho fast tilsett som instruktør på Nationaltheatret. Av viktige oppsetninger kan ein nemna *Beslutningen* av Claire Luckham, *Erasmus Montanus* av Ludvig Holberg, *Stor og smått* av Botho Strauss, *Stor stue for ingenting .no* som var jubileumsforestilling då teateret feira 100 årsjubileum. 

Sommaren 2000 tok Catrine Telle over som sjef på Trøndelag Teater etter Ola B. Johannessen, ei stilling ho hadde til januar 2005. 
Ho blei så tilsett ved Riksteatret. 1. januar 2010 overtok ho stillinga som teatersjef ved Oslo Nye Teater etter Svein Sturla Hungnes.

Catrine Telle har også regissert filmane *Ballen i øyet* (2000) og TV-filmen *Beslutningen* (1994).

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Teatrets Venners priser 2004 (Teatrets Venners Ærespris)
* Trondheim kommunes Kulturpris 2004
* Heddaprisen 2004. Årets forestilling for *Purpur og gull*

Kjelder
-------

1. ↑  «Perleporten Teatergruppe» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  *«Om å jobbe med teater i kvinnebevegelsen»*, arkivert frå originalen 20. desember 2005, henta 25. september 2017
3. ↑  *Catrine Telle* på Sceneweb

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
**Molaupen** er ein gard i Hjørundfjorden, gardsnummer 112 i Ørsta kommune. Før kommunesamanslåinga 1.1.1964 var den gardsnummer 2 i Hjørundfjord.

Garden er veglaus, og ligg ved fjorden, på austsida, om lag 6 km frå Gjæveneset i Sykkylven kommune, og vel 1 km frå einaste grannegarden, Strandabøen. Det er 4,5 km til neste gard, Nes. Grensa mot Nes går i Skafonna. Mesteparten av tida har garden hatt berre eitt bruk, til garden vart delt i to bruk i 1907. 

Garden er brattlendt, og husa låg eit stykke oppom sjøen, på om lag 40 moh. Garden ligg i eit område med mange fonner. Hovudbøen er såleis avgrensa av to fonngjøl: Slættegjølet utanfor bøen, og Molaupsfonna innanfor.

Garden er truleg ein mellomaldergard, med vising til den relativt høge skylda i 1626, 1 våg. I 1603 var her ein brukar. Levebrødet var allsidig gardsdrift og fiske på fjorden. Garden hadde ikkje seter.

Det vart likevel etter kvart vanskeleg å bu på ein slik stad, og etter krigen opna det seg høve til anna arbeid. Den eine brukaren selde difor sitt bruk til den andre, og flytta derifrå i 1946. Men også for den attverande vart eit slikt liv vanskeleg, særleg med omsyn til born og skulegang, og dette førte at garden vart fråflytta i 1955.

Rundt 1960 vart garden seld til Vestlandske Kraftsamband. Dei heldt ikkje husa ved like, så dei har no for lengst falle ned. På bøen vart det planta skog.

Namnet
------

Rygh hevdar at namnet har med «mo» og «laup» å gjere, der «laup» er namnet på eit fjell, med vising til fjellnamn i Sande og Hareid mv.

Molaupsulykkene
---------------

To tragiske hendingar knyter seg til Molaupen: Kollsiglinga i 1919 og Molaupsulykka i 1971. 

### Kollsiglinga i 1919

28. april 1919 skulle skuleborna frå Molaupen over fjorden til internatskulen på Stavset. Det var ein noko trasig vind, og båten kollisiglde. Eit par karar frå Ytre-Standal kom nokså raskt til, og tre av borna vert berga. Men dei to vaksne og to av borna i båten drukna. 

### Molaupsulykka i 1971

24. november 1971 drog 4 mann frå Ytre-Standal og Stavset over fjorden for å freiste å få ned nokre geitebukkar som hadde vore på beite i området rundt Molaupen. Det hadde vore gjort fleire forsøk tidlegare på å få dei ned frå fjellet, utan å lykkast. Det hadde kome ein del snø, og det var svært vanskeleg å gå i laussnøen. Dei valde difor å gå i gjølet i Molaupsfonna, der det låg fonnbrede. Dei kom seg opp til bukkane, og fekk tak i dei. Men i løpet av dagen hadde veret blitt dårlegare, med vind i toppane. Då dei var på veg nedover kom fonna, og tok ein av dei. Det vart sett i gang ein redningsaksjon, der friviljuge frå bygdene rundt kom til. Dei fann han som var blitt teken av fonna i live, men fekk han ikkje laus før fonna kom på nytt, og begravde både han og åtte andre. Ein større redningsaksjon vart sett i verk. Etter at veret roa seg, kunne ein kome til med lavinehund og mannskap. To av dei ni vart funne i live neste morgon, sju vart funne omkomne. Alle sju var frå bygdene i nærleiken.

Kjelder
-------

* Lars Strømme og Ragnar Standal: *Hjørundfjordboka Band III Gard og ætt*, Ørsta 1988 ISBN 82-991200-2-0, side 18-33.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Molaupen» i «Norske Gaardnavne»
| Bristol  |
| --- |
| Byen sett frå ein heliumballongByen sett frå ein heliumballong Byen sett frå ein heliumballong |
| Motto «*Virtute et Industria*» (*Dyd og industri*) |
| Plassering |
| 

Bristol is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Sameint styresmakt |
| Seremonielt grevskap | Bristol |
| Bystatus | 1155 |
| Borgarmeister | Marvin Rees Sjå dette på Wikidata |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  110 km² |
| Innbyggjarar  - By (2008)   - folketettleik - Byområde - Storbyområde | 421 300   3 830 /km²587 400 1 006 600 |
| Koordinatar |  51°27′0″N 2°35′0″W﻿Koordinatar: 51°27′0″N 2°35′0″W﻿ |
| Høgd over havet | 11 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | BS |
| Telefon-retningsnummer | 0117 |
| **Nettstad:** www.bristol.gov.uk |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Bristol**
 |

**Bristol** er ein by i det sørvestlege England, ved elva Avon. Han utgjer òg eit eige seremonielt grevskap, og er ei sameint styresmakt (*unitary authority*).

Byen strekkjer seg ned til kysten ved Bristolkanalen. Området ved sjøen kallast Avonmouth («Avonoset»). Forstadene er òg underlagt same administrasjon; blant desse finst Kingswood, Filton, Patchway, Mangotsfield og Keynsham. Bristol er den åttande største byen i England og den ellevte største i Storbritannia (etter folketal). Fram til omkring 1780 var han den nest største byen i England etter London.

Avon markerte tradisjonelt grensa mellom Gloucestershire og Somerset. I 1383 erklærte kong Edward III at «heile byen Bristol skal vere eit grevskap i seg sjølv, og kallast grevskapet Bristol for evig tid». På kart vart han likevel gjerne vist som ein del av Gloucestershire, og etterkvart som byen spreidde seg på sørsida av elva vart grensa flytta. I 1974 vart han eit distrikt i grevskapet Avon, men 1. april 1996 vart dette grevskapet avskaffa og Bristol vart dermed igjen eit eige grevskap og ei sjølvstyrt eining.

To profesjonelle fotballklubbar kjem frå byen, Bristol City FC og Bristol Rover sin FC. Det er ei sterk rivalisering mellom dei to klubbane.

Bristol Cathedral
Millennium Square i Bristol City på nattestid

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bristol**

* Bristol City Council
* Visit Bristol

 Reiseguide for Bristol frå Wikivoyage

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Halley forskningsstasjon på Brunt Ice Shelf
**British Antarctic Survey** (forkorta BAS) er ein statleg, britisk forskingsorganisasjon som har ansvaret for over halvparten av forskingsverksemda til Storbritannia i og rundt Antarktis. BAS er ein del av Natural Environment Research Council (NERC) og har hovudkontor i Cambridge.

BAS har 400 tilsette og hadde for budsjettåret 2011-2012 48 millionar pund til disposisjon for verksemda si.

BAS har tre forskningsstasjoner i Britisk Antarktis og to på Sør-Georgia:

Britisk Antarktis
* Rothera Research Station på Adelaide Island
* Halley Research Station på Brunt Ice Shelf
* Signy Research Station på Signy Island

Sør-Georgia
* King Edward Point forskingsstasjon på King Edward Point
* Birdøya forskingsstasjon på Birdøya

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «British Antarctic Survey» frå Wikipedia på bokmål, den 18. oktober 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) British Antarctic Surveys hjemmeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* BBC Things

 |
Kommunevåpenet til den tidlegare kommunen Moland.
**Moland** er ein tidlegare kommune i Aust-Agder som vart ein del av Arendal kommune i 1992. Eydehavn var kommunesenteret og arealet var 134,63 km². Kommunen hadde 8148 innbyggjarar i 1992.

Namnet Moland vert òg nytta som eit etternamn.

Historie
--------

Moland kommune vart oppretta som eigen kommune 1. januar 1962 då Stokken, Flosta og Austre Moland (tidl. Østre Moland), i tillegg til Strengereid krets i Tvedestrand kommune, blei slått saman. 1. januar 1992 vart Moland, Hisøy, Tromøy og Øyestad kommuner slått saman med Arendal til den nye Arendal kommune.

Ordførarar i Moland kommune
---------------------------

* 1962-63: Thor Lund (AP)
* 1963-67: Thor Lund (AP)
* 1967-71: Thor Lund (AP)
* 1971-75:
* 1975-79: Ingar Olsen (AP)
* 1979-81: Tore A. Liltved (H)
* 1981-83: Leif B. Svendsen (KrF)
* 1983-87: Thor Lund (AP)
* 1987-89: Thor Lund (AP)
* 1989-92: Sigurd Ledaal (H)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Moland» frå Wikipedia på bokmål, den 2. desember 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Kjærhølstemmen er eit av dei eldre kulturminna i Arendal kommune. Ho må ha stemt opp Kjærhølen sida dei første vassdrivne oppgangsagene vart bygd på Sagene i Austre Moland.
**Molandsvassdraget** er eit lite vassdrag i Arendal kommune i Agder. Molandsvannet er det sentrale element i vassdraget. Dette vatnet er oppdelt i fleire kiler eller fjordar, med smale sund mellom. Molandsvannet er regulert med ein stem, *Haustemmen*, ved utløpet frå vatnet. 

Skogsterrenget i heiane vest og nord for Molandsvannet er det øvre området i vassdraget og fleire små elvar renn ut i vatnet frå her. 

Omkring Molandsvannet ligg Austre Moland, lenge var dette eigen kommune, men i dag er det ei bygd i Arendal kommune. Austre Moland kyrkje ligg vakkert til på eit nes ved vatnet.

Molandsvannet vert drenert gjennom Sageneelva, ei ganske kort elv, som renn i små stryk ned mot Langangsvannet. frå Langangsvannet er det små kanalar og vatn ut til Neskilen ved Eydehavn. 

Vassfallet i Sageneelva vart tidlegare godt utnytta. Her var det opptil sju oppgangssager ved elva, det var bekkekverner, mølle, ålekar og truleg ei stampemølle. Sagenelva vart tidlegare kalla *Fosså*. I tilknyting til denne verksemda var det ein del bustader og små plassar. 

Vatnet i Sageneelva vert regulert med stor stem eller demning som vert kalla Kjærhølstemmen. Demninga er bygd av steinblokker, og dei eldste delane av ho må vere frå 1600-talet eller eldre. Bak stemmen ligg eit lite vatn, Kjærhølen. 

Sageneelva er grense mellom gardane Ottersland og Fløystad i Austre Moland. 

Sageigarane på Otterland og Fløystad fekk på 1600-talet kongelege privilegia til å sage bord for eksport. Skurlasten vart truleg transportert til Neskilen som var ein velkjend stad for skiping av trelast. 

Sagene Mølle er ei bygdemølle som vart etablert midt på 1800-talet. Ho er i dag et kulturminne, og er stadig i drift med vasskraft. 

Molandsvassdraget er verna i forhold til Verneplan IV for vassdrag.
Koordinatar: 33°51′23″ N 35°43′27″ E﻿

**Qarnayel**(arabisk skrift قرنايل) er ein by og kommune i Baabda distrikt (arabisk قضاء بعبدا) i Libanon, og ein del av Libanonfjella guvernement (arabisk محافظة جبل لبنان). Landsbyen ligg 1100–1250 meter over havet i vestsida av Libanonfjella, i øvre Matn distrikt (Al Matn al A'la) (arabisk المتن الأعلى), 36 km aust for Beirut. Landsbyen har nesten 4 500 innbyggjarar.

Hovudattraksjonen i Qarnayel er den vene naturen og panoramautsikta til dei vestlege delane av el Matn, og glimt av Beirut og Middelhavet. Det ligg mange grotter i dei bratte furukledde fjellsidene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Qarnayel» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2014.*


| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Baabda distrikt, Libanonfjella guvernement |
| --- |
| Administrasjonsstad | **Baabda** |  |
| Byar og landsbyar | Chiyah**·** Falougha**·** Hammana**·** Hazmiyeh **·** Kfarshima**·** Qarnayel**·** Ras el Matn**·** Yarze |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 57°23′6.4860″N 13°51′28.523″E﻿
**Marieholm** er ein svensk tettstad i Gnosjö kommun i Jönköpings län i Småland. I 2005 hadde tettstaden 218 innbyggjarar. 

Den nedlagde båtfabrikken er ombygd til teater, restaurant, konferansehall og meir, og blir kalla *Hjärnbruket*. Marieholm har verken skular eller butikkar, dei blei stengt på byrjinga av 2000-talet. Mellom Marieholm og Hillerstorp er det ein kanal som tidlegare blei brukt for å frakte varer frå industriføretaka i Marieholm til jernbanen i Hillerstorp. No er òg den gamle hamna reparert, og herfrå går det ein turistbåt langs kanalvegen til Hillerstorp.

1. april 2008 fekk Marieholm eige postnummer: 335 94 MARIEHOLMSBRUK. Første laurdag i september kvart år vert *Marieholmsdagen* halden. Då stiller lokale handverkarar ut sine produkt til sal. Samtidig driv ein ulike aktivitetar, f.eks. ponniriding og kaféverksemd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marieholm (Småland)» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Brit Volden** (fødd 4. april 1960) er ein tidlegare orienteringsløpar frå Oslo. Ho vart nordisk meister i 1984 og 1986, dessutan vann ho tre stafett-gull i nordiske meisterskap og eitt VM-gull. Volden vart fire gongar norsk meister individuelt, åra 1981-84 var ho med om å vinne fire NM-gull i stafett for Bækkelaget SK.

Aktiv
-----

Volden slo gjennom 19 år gammal, då ho var med å vinne VM-sølv i stafett for Noreg. Ho tok også NM-sølv på klassisk distansen, ein prestasjon ho gjentok året etter, begge gongane måtte ho sjå seg slått av Anne Berit Eid. År 1981 vart Volden noregsmeister på langdistansen og tok sølv på normaldistansen. I mellomtida vann ho sølvmedaljen under verdsmeisterskapen i sveitsiske Thun, einast svenske Annichen Kringstad orienterte betre. I 1982-sesongen forsvarte meistertittelen i langdistanse-NM, kom på fjerdeplass individuelt og fekk sølv i stafett i nordisk meisterskap, samt NM-bronse på normaldistansen. Året etter vart ho noregsmeister på normaldistansen, etter å ha vorte nummer i verdsmeisterskapen.

Den 1. september 1984 i Bardu vart Volden nordisk meister framom landskvinna Jorunn Teigen. Dagen etter tok ho si andre gullmedalje då Noreg vann ein suveren siger på stafetten. Teigen, Ragnhild Bratberg og Ellen Sofie Olsvik var dei andre på meisterlaget. I den etterfylgjande 1985-sesongen vann Volden sølvmedaljen i den individuelle tevlinga under verdsmeisterskapen i Australia, ho fekk sølv også i stafetten. Deretter vart ho norsk meister i Korgen i Nordland.

Siste helga i august 1986 forsvarte Volden den nordiske meistertittelen på Åland, og saman med med nemnde Bratberg, Olsvik og Teigen sikra ho seg gull også i stafetten. I noregsmeisterskapen 1986 måtte ho nøye seg med bronse. Året etter fekk ho NM-sølv i langdistanse-NM, så vel som i NM klassisk løype. Under verdsmeisterskapen 1987 i Frankrike makta ikkje dei norske kvinnene å blande seg inn i medaljestriden i den individuelle tevlinga. Stafettlaget, beståande av Bratberg, Ragnhild Bente Andersen, Olsvik og ankerkvinne Volden, revansjerte seg og vart verdsmeistrar, minuttet føre favorittane frå Sverige.

År 1988 la norske kvinner beslag på alle medaljane i den individuelle tevlinga under den nordiske meisterskapen i Halmstad, Ragnhild Bratberg sigra framom Anne Line Nydal, Volden kom på bronseplass. Dei tre fylgde opp med å vinne Noregs tredje rake stafettgull i nordisk meisterskap, førnemnde Andersen tok seg av den andre etappen.

Volden deltok ikkje i orientering i 1989. Sidan var ho aktiv frå 1990 til 1994, utan å satse like sterkt som før. I 1992 lukkast ho vinne sølv i NM kort løype.

Kjelder
-------


* Brit Volden i Store norske leksikon
* Kunnskapsforlagets idrettsleksikon


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Illustrasjon av ulykkesflyet «City of Edinburgh» med Sankt Elms eld ved motorane.
**British Airways Flight 9**, også kalla **Jakarta-ulukka**, var ei nestenulukke som fann stad den 24. juni 1982 nær Jakarta. Eit Boeing 747-200 frå British Airways, «City of Edinburgh», var på veg frå Heathrow i Storbritannia til Auckland i New Zealand, med mellomlandingar i Mumbai, Chennai, Kuala Lumpur, Perth og Melbourne.

På veg over Indonesia flaug flyet inn i ei sky med vulkansk oske frå eit utbrot av vulkanen Galunggung, og alle fire motorane stoppa. Årsaka var endå først ukjent for flygerne. Ved å fly i glideflukt kom flyet lågare og ut av åskesky og pilotane klarte å blåsa åske ut av motorane og fekk desse starta igjen, flyet vart deretter omdirigert til Jakarta.

Hendinga er i ettertid attskapt i ein fjernsynsdokmentar for National Geographic, *Flyhavarikommisjonen*.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «British Airways Flight 9» frå Wikipedia på bokmål, den 12. desember 2018.*

Litteratur
----------

* Betty Tootell (1985) *All Four Engines Have Failed* (British utg.). Andre Deutsch, ISBN 0-233-97758-9

Bakgrunnsstoff
--------------

* «The story of BAD flight 009 and the words every passenger dreads ...», artikkel om hendinga i den britiske avisa *Daily Mail* (engelsk)
* Artikkel i Boeing sitt magasin *Aero* om problema med fly og vulkansk oske (engelsk)
Koordinatar: 66°7′S 65°45′W﻿

**Marie Island** er ei øy som ligg like nord for Cape Evensen i Graham Land. Namnet «Pointe Marie», etter den eldre systera til dr. Jean-Baptiste Charcot, som vart gjeve av Den franske antarktisekspedisjonen (1903–05) til eit punkt på kysten like nord for Cape Evensen. Etter Den franske antarktisekspedisjonen (1908–10) nytta Charcot namnet på ny for sørenden av øya, «Ile Waldeck-Rousseau» på omtrent same breiddegrad. Etter å ha korrelert med landmålingane til Charcot, identifiserte British Graham Land Expedition (BGLE) (1934–37) «Ile Waldeck-Rousseau» som Waldeck-Rousseau Peak på fastlandet. Den viktigaste terrengdetaljen i nærleiken av toppen som trong eit namn var øya som her er skildra. Namnet Marie Island vart dermed bevart i området.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Marie Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Marie Kjølseth** (11. desember 1870–13. mars 1923) var ein norsk lege, forskar, kvinnesaksforkjempar og venstrepolitikar. Ho var ein av dei første kvinnelege lækjarane i Noreg.

Karriere
--------

Kjølseth tok examen artium i 1890, og blei cand.med. ved Universitetet i Oslo i 1897. Ho var spesialist i kvinnesjukdommar, og ein sentral forskar på dette feltet i Noreg med ei rekkje faglege publikasjonar. Ho hadde også ein stor føredragsaktivitet om kvinnehelse og anna helseopplysing.

Kjølseth var aktivt engasjert i politikken og kvinnerørsla. Ho var styremedlem i Landskvindestemmeretsforeningen (1904–1907, 1909–1923), leiar av Kristianialaget i Landskvindestemmeretsforeningen og sentralstyremedlem i Norsk Kvinnesaksforening (1913–1920). Ho representerte Venstre som suppleant i Kristiania bystyre og var stortingskandidat for partiet. Ho var også medlem av ei rekkje offentlege utval.

For det faglege arbeidet sitt fekk ho Kjølseth Schjelderups gullmedalje (1911) og Voss' legat i rettsmedisin (1906, 1913).

Kjelder
-------

1. ↑  Dagny Bang (1932). «Doktor Marie Kjølseth». *Kvinnelige studenter 1882-1932*. Gyldendal. s. 19-22.
2. ↑  *Kvindelige studenters jubilæumsskrift*. Brydes bogtrykkeri. 1907.
3. ↑  *Studentene fra 1890*. (Grøndahl). 1942.
4. ↑  Kobro, I. (1908). *Norges læger*. Centraltrykkeriet. s. 643.
5. ↑  Cecilie Arentz-Hansen (2018). *"Kvinder med begavelse for lægevirksomhed"*. Cappelen Damm. s. 369–372. ISBN 9788202503291.

* *Denne artikkelen bygger på «Marie Kjølseth» frå Wikipedia på bokmål, den 27. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Marie Kjølseth hos Lokalhistoriewiki

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki

 |
**Marie Knutsen** (fødd 31. august 1982) er ein norsk fotballspelar frå Trondheim som deltok for Noreg i både fotball-EM 2005, fotball-VM 2007 og sommar-OL 2008. Perioden 2004-09 spelte ho 55 landskampar for Noreg, med semifinale og tapt bronsefinale under VM 2007 i Kina som toppen. Ho spelte for fleire norske klubbar, mest kjend for sine år i Røa Idrettslag. 

Knutsen er gift og busett i Oslo.

### Klubbspel

Knutsen debuterte på toppnivå med Byåsen i 2000, der ho var med dei to fyrste sesongane laget spelte samanhengande i toppserien. I 2002 gjekk ho over til Trondheims-Ørn, men sat for det meste på benken. Ho flytta då over til byrivalen Kattem, og saman med systera Guro var ho sentral då laget rykte opp i toppserien i 2004. Kattem rykte ned allereie etter den fyrste sesongen.

Knutsen melde då overgang til Røa Idrettslag og i sitt fyrste år med osloklubben vart ho noregsmeister då Røa slo Asker i cupfinalen. Deretter vart ho seriemeister i 2007 og både serie- og cupmeister i 2008. Også i 2009 spelte ho for Røa.

Sommaren 2012, etter å ha vore to og eit halvt år i New York, kom Marie Knutsen tilbake til Røa. Ho debuterte mot gamleklubben Kattem den 22. september 2012, men etter sesongslutt enda ho sine år som aktiv fotballspelar.

### Landslagsspel

Vinteren 2005 fekk Knutsen sin debut for det norske landslaget i ein kamp mot Frankrike under ei turnering i Spania. Under fotball-EM 2005 fekk ho kome inn på banen i finalen mot Tyskland få minuttar før slutt. Kampen enda med tysk siger og norsk sølvmedalje. Etter europameisterskapen fekk Knutsen fast plass på midtbanen for Noreg. Ho var med då Noreg tapte kampen om bronsemedalje ved VM i 2007. Under OL i Beijing spelte Knutsen samtlege kampar, trass eit nasebrot i oppgjeret mot Japan. 

I oktober 2008 erklærte Marie Knutsen og fire andre Røa-spelarar; systera Guro Knutsen, Lene Mykjåland, Siri Nordby og Marit Fiane Christensen offentleg at dei var ferdig med landslaget. Dei uttrykte misnøye med landslagsleiinga. Bjarne Berntsen var landslagssjef. Sidan fekk ho eitt innbytte for Noreg hausten 2009 då det under Eli Landsem vart 1-0 over Slovakia på heimebane i Skien.

### Merittar

* EM-sølv 2005 for Noreg.
* Noregsmeister: 2006 og 2008 med Røa IL
* Seriemeister: 2007 og 2008 med Røa IL

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marie Knutsen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2014.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 2008 |
| --- |
| 
* 1 E. Skarbø
* 2 A. Stangeland Horpestad
* 3 G. Følstad
* 4 I. Stensland
* 5 S. Nordby
* 6 M. Knutsen
* 7 T. Rønning
* 8 S. Gulbrandsen
* 9 I. Herlovsen
* 10 L.M. Wiik
* 11 L. Larsen Kaurin
* 12 M. Fiane Christensen
* 13 L.G. Storløkken
* 14 G. Knutsen
* 15 M. Skammelsrud Lund
* 16 E. Thorsnes
* 17 L. Mykjåland
* 18 C.C. Nilsen
* Landslagstrenar: B. Berntsen

 | Flagget til Noreg |
|  |
**Askerkretsen** var eit tildels radikalt kunstnar- og norskdomsmiljø kring ekteparet Arne Garborg og Hulda Garborg. Krinsen var tidas leiande intellektelle miljø i Noreg, med fokus på målrørsle, likestilling, kunst og kultur. Med i krinsen var mellom andre Rasmus Løland, Kristofer Uppdal, Oskar Braaten, Johan Bojer, Harriet Backer, Kitty Kielland, Fernanda Nissen, Tilla Valstad, Otto Valstad, Marta Steinsvik, Erik Werenskiold, Sophie Werenskiold, Rasmus Steinsvik og Kitty Wentzel. Møtestader var anten Labråten, heimen åt Hulda og Arne Garborg, eller heimen åt Tilla og Otto Valstad. Dei to heimane låg rett i nærleiken av kvarandre i den såkalla Kunstnerdalen på Hvalstad i Asker, og båe eigedomane høyrer i dag til Asker museum - Valstads samlinger. 

Miljøet var aktivt frå 1899 og fram til Arne Garborg døydde i 1924. Meir enn 130 bøker blei gitt ut av forfattarar tilknytte Askerkretsen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* «Askerkretsen» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Litteratur
----------

* Fidjestøl, Alfred. 2014. *Frå Asker til Eden* : *historia om askerkretsen 1897-1924*. Oslo: Samlaget. ISBN 978-82-521-8459-4
**Peter James McParland** (fødd 25. april 1934) er ein nordirsk tidlegare fotballspelar frå Newry. Han var i 10 år ein kraftfull midtspiss på Aston Villa og som særleg utmerkte seg med sitt hovudspel.

Karriere
--------

### Klubbspel

McParland spelte på Dundalk frå 1951. I 1952 vart han overført til engelske Aston Villa. Gjennom ti sesongar var han med i 293 ligakampar og skåra 98 ligamål. Høgdepunktet kom i FA-cupfinalen 1957 der McParland skåra begge måla då Aston Villa slo Manchester United 2–1. Etter 1962 tente han ein sesong i Wolverhampton Wanderers og ein annan i Plymouth Argyle.

### Landslagsspel

McParland skåra begge Nord-Irland-måla i landslagdebuten mot Wales 31. mars 1954. Fyrst fire år seinare kom på han skåringslista att, noterte seg då for heile 5 mål under Fotball-VM 1958 i Sverige. Nord-Irland nådde kvartfinalen i turneringa. 9. mai 1962 tok landslagstida slutt, etter 34 kampar og 10 mål.

### Merittar

* Vinnar av FA-cupen: 1957 med Aston Villa

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Peter McParland» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2021.*
* eu-football


| * v
* d
* e
Nord-Irland sitt landslag – VM i fotball 1958 |
| --- |
| 
* 1 Gregg
* 2 Cunningham
* 3 McMichael
* 4 Blanchflower (kaptein)
* 5 Keith
* 6 Peacock
* 7 Bingham
* 8 Cush
* 9 Simpson
* 10 McIlroy
* 11 McParland
* 12 Uprichard
* 13 Casey
* 14 Scott
* 15 McCrory
* 16 Dougan
* 17 Coyle
* 18 Rea
* 19 Graham
* 20 Chapman
* 21 Hamill
* 22 Trainor
* Landslagstrenar: Doherty

 | Flagget til Nord-Irland |
|  |
**Peter Lorange** (fødd 17. april 1943) er ein norsk samfunnsøkonom (siviløkonom). Han er busett i Sveits, og er skiparen og eigaren av Lorange Institute of Business Zurich i Zürich, der han er arbeidande styreformann og rektor.

Lorange er utdanna som siviløkonom hjå Norges Handelshøyskole i Bergen, og tok seinare mastergrad ved Yale University, og etter dette Doctor of Business Administration ved Harvard University, som båe er private universitet i USA.

Lorange har vore rektor ved Handelshøyskolen BI i Oslo (1989-1993), professor ved Wharton School ved University of Pennsylvania i USA og Kristian Gerhard Jebsen Professor of International Shipping ved International Institute for Management Development (IMD) i Lausanne i Sveits. Han er forfattar av ein rad vitskaplege bøker og artiklar, og har seks æresdoktorgradar, mellom anna frå Lunds universitet i Sverige. I 2010 vart han utnemnd til kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen «for fortjenstfullt virke for fremme av norske næringslivsinteresser internasjonalt»

Peter Lorange er eigar av selskapet S. Ugelstad Invest AS.

Fotnotar
--------

1. ↑  «06.09.2010; Professor Peter Lorange, Sveits, er utnevnt til Fortjenstorden -Kommandør: H.M. Kongen har utnevnt norsk statsborger Peter Lorange, f. 1943, bosatt i Sveits, professor ved International Institute for Management Development i Lausanne, til Kommandør for fortjenstfullt virke for fremme av norske næringslivsinteresser internasjonalt.»

Bakgrunnsstoff
--------------

* snl.no: Lorange (om ætta Lorange i Noreg, opphavleg frå Frankrike)
* Lorange Institute of Business Zurich Arkivert 2017-09-09 ved Wayback Machine.
* Zurich Institute of Bussines Education: Peter Lorange Arkivert 2017-05-03 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Aakirkeby** er ein by i Aaker Sogn sør på Bornholm mellom Rønne og Nexø i Danmark.
Innbyggjartalet var 2 169 den 1. januar 2006.

Namnet på byen kjem frå Aa kirke som ligg i byen. Aa kirke er den største, og truleg den eldste, kyrkja på Bornholm og er ei romansk kyrkje frå omkring år 1100. På denne tida var byen den viktigaste byen på Bornholm.

Inntil den danske kommunalreforma i 2007 var byen sentrum i Aakirkeby kommune, ein bykommune med 6600 innbyggjarar, men i dag er kommunane på Bornholm slått saman til Bornholms regionskommune. I byen set ein pris på kjælenamnet *Blomsterbyen* og mange bogarar, forretningar og foreiningar i byen gjer ein innsats for å leve meir opp til dette namnet enn dei andre byane på Bornholm. 

I og ved byen ligg mellom anna TV2/bornholm, NaturBornholm, den siste «riktige» slaktaren på øya, og ein del del feriebustader. Med i Aakirkeby-området er dessutan Ekkodalen, Bornholms Travbane i Almindingen og den eine av dei tre golfbanane på øya.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Åkirkeby» frå Wikipedia på bokmål, den 1. november 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad Arkivert 2006-07-16 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 55°4′13.9″N 14°55′13.51″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*For eventyrfiguren, sjå Oskefisen*
**Askeladden** er namnet på databasen Riksantikvaren har med freda kulturminne og kulturmiljø i Noreg. Databasen dekkjer også objekt som er inne i ein fredningsprosess etter Kulturminneloven, kulturminne som er freda etter Svalbardmiljøloven og listeførte kyrkjer. 

Databasen er basert på innhaldet frå det tidlegare Fornminneregisteret, Frednings­registeret og Kyrkjeregisteret og vart offisielt opna i 2004. Basen er eit sentralt verktøy for forvalting og vern av kulturminne. Brukarane av Askeladden kan søkje etter kulturminne ut frå sjølvvalde kriterium, produsere kart og lage statistikk. Databasen er berre tilgjengeleg for instansar som forvaltar kulturminne, som kommunar, konsulentfirma, politi og liknande, eller for forsking. I samband med Kulturminneåret 2009 skal databasen bli tilgjengeleg for alle.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om databasen
* Frå opninga

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Askeladden (kulturminnedatabase)» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2009.*
**Aarne Adrian Ervi**, fram til 1935 **Elers**, (19. mai 1910–26. september 1977) var ein av dei mest framståande finske arkitektane etter andre verdskrigen.

Ervi fullførte arkitekturstudia sine ved Tekniska högskolan i Helsingfors i 1935. Han arbeidde ei tid saman med Alvar Aalto og Toivo Paatela før han starta sitt eige arkitektkontor i 1938. Dei meste framståande arbeida sine gjorde Ervi under attreisinga på 1940-talet og seinare på 1950-talet då bygningsindustrien ekspanderte. Ervi var ein av dei første til å ta i bruk betongelement, noko han gjorde i 1949 då han teikna Helsingfors universitet si Porthania-bygning.

Under attreisingstida teikna Ervi vasskraftverk og personalbustader for Oulujoki Oy. Det største av desse prosjekta var Pyhäkoski kraftverk med eit nærliggande bustadsområde. Ervi er kanskje mest kjend for reguleringsplanen til bydelen Hagalund i Esbo. Han vann konkurransen med forslaget sitt «Don Hertzens by». Forutan reguleringsplanen er fleire bygningar som til sentraltårnet, symjehallen og kjøpesentret teikna av Ervi.

Aarne Ervi var i det andre ekteskapet sitt gift med skodespelaren Rauni Luoma. Dei budde i Villa Ervi på Granö utanfor Helsingfors.

Arbeid av Aarne Ervi
--------------------

### Oulujoki Oy

* 1942–1951 – Pyhäkoski kraftverk med Leppiniemi bustadsområde i Muhos kommune
* 1946–1950 – Jylhämä kraftverk med bustadsområdei Vaala kommune
* 1946–1950 – Nuojua kraftverk med bustadsområde i Vaala
* 1949–1954 – Pälli kraftverk med bustadsområde i Muhos
* 1951 – Montta kraftverk i Muhos

* Pyhäkoski kraftverkPyhäkoski kraftverk
* Leppiniemi bustadsområdeLeppiniemi bustadsområde
* Montta kraftverkMontta kraftverk

### Hagalund

* 1954 – Reguleringsplan for Hagalund
* 1959–1961 – Kjøpesenter
* 1961 – Sentraltårnet
* 1962 – Sentralbassenget
* 1965 – Hagalunds symjehall

### Andre arbeid

* 1956–1959 – Åbo universitet
* 1957 – Helsingfors universitet si Porthania-bygning
* 1952 – Restaurant Keilaranta
* 1961 – Messukylä gymnas
* 1962 – Nordea sitt Uleåborgskontor
* 1967 – Rådhuset i Kemi, utviding
* 1970 – Tölö bibliotek i Helsingfors

* Rådhuset i KemiRådhuset i Kemi

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aarne Ervi» frå Wikipedia på bokmål, den 17. september 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aarne Ervi i Biografiskt lexikon för Finland

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ULAN

 |
Regionskart. Magallanes i raudt.
**Magallanes** (spansk: *Provincia de Magallanes* - «Magellan-provinsen») er ein av dei fire provinsane i Región de Magallanes y de Antártica Chilena i Chile. Provinsen dekkjer den sørlegaste delen av Fastlands-Chile, heilt ned til Magellansundet i tillegg til dei nordlegaste av øyane i Eldlandet. Dei største av øyane er Santa Inés-øya, Desolación-øya, Dawson-øya, Aracena-øya og Clarence-øya.
I sør grensar provinsen til den chilenske provinsen Eldlandet, i nord til Última Esperanza. 

Magallanes dekkjer eit areal på 36 400 km2, og folketalet vart registrert til 121 675 i 2002 - ei vekst på 4,4 % sidan 1992. Magallanes er inndelt i fire kommunar: *Punta Arenas*, *Rio Verde*, *Laguna Blanca* og *San Gregorio*. Hovudstaden er Punta Arenas, som også er regionshovudstad. Tilknytt Punta Arenas er den internasjonale flyplassen *Carlos Ibáñez Del Campo International Airport*.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Magallanes Province» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Asker prestegard** (*Røren*, tidl. *Røyrvin*) ligg like nordaust for for Asker kyrkjegard. Adressen er Kirkeveien 125, og prestegarden er gard nr. 1 i Asker.

Det har vore gård på staden sidan førkristen tid, og det er eller har vore fleire gravhaugar på garden sin grunn. Garden var busatt av prestar allereie i mellomalderen. Fem bygningar er freda: våningshus, drengstove (seinare forpaktarbustad), stabbur, driftsbygning og lysthus. Våningshuset vart truleg oppført under sogneprest Jacob Neumann i 1805–07. Det er eit laftebygg i to etasjar med ståande panel utvendig. Neumann fikk òg anlagt hage med lysthus, og han stifta i 1808 *Selskapet for Asker prestegjelds vel* for å fremje jordbruk, hagebruk og husflid i ei vanskeleg tid prega av Napoleonskrigane. Forpaktarbustaden vart oppført på 1800-talet. Prestegarden vart sett i stand i 1954, 1980 og 1995.

Asker kyrkje er prostikyrkje. Prestegarden har på 2000-tallet vore bustad for prosten, men då buplikta vart avvikla i 2015, valde prosten, Berit Øksnes Gjerløw, å flytte ut av prestegarden, mellom anna på grunn av høg fordelsskattlegging.

Asker husflidslag, som er ei av fleire foreiningar som har vidareført verksemda i Asker prestegjelds vel, leiger i dag forpaktarbustaden.

Kjelder
-------

1. ↑  Miljødirektoratet: Naturbase
2. ↑  Opplysningsvesenets fond. Framstilling er er basert på deira oppslag.
3. ↑  Aftenposten 18. november 2015
4. ↑  Asker og Bærums budstikke, 3. november 2015
5. ↑  Lokalhistoriewiki
6. ↑  *Asker husflidslag: Historie*, arkivert frå originalen 3. september 2016, henta 11. september 2016
7. ↑  Til kursverksemd Arkivert 2016-09-03 ved Wayback Machine.

* Asker prestebolig Arkivert 2018-09-04 ved Wayback Machine. hos Opplysningsvesenets fond
* Asker prestegård i Lokalhistoriewiki

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Asker prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Ole Peter Schjølberg Rinnan** (16. april 1845–8. januar 1929) var ein norsk sjømann og tollbuformann frå Trondheim, aktiv politikar for partiet Høgre.

Rinnan var son til ein skipper i Trondheim, men voks opp i Ibestad hos farbroren Ole P. Schjølberg fram til konfirmasjonsalderen. Han arbeidde som snikkar 1860-65, og var sjømann i kystfart med reiarlaget Nordenfjeldske frå 1865 til 1876. Frå 1872 hadde han styrmannseksamen og frå 1876 skipperborgarskap. Han var så dampskipsførar i kystfart og utanriksfart til 1881 og skipsførar til 1891. Frå 1891 var han arbeidsformann ved tollbua i Trondheim.

Rinnan var medlem av Trondheims bystyre 1895–1901, og av formannskapet i byen 1895–98. Perioden 1904-06 representerte han bykrinsen Trondheim og Levanger på Stortinget, der han var medlem av kyrkjekomitéen.

Han vart tildelt 7. juni-medaljen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |