recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Reidar Hjermstad** (fødd 10. oktober 1937) er ein norsk tidlegare langrennar, skiskyttar og friidrettsutøvar som var aktiv på nasjonalt toppnivå i perioden 1961 til 1973. Han var medlem av Hernes IL i Elverum.

Fremste prestasjonane
---------------------

I 1963 vann Hjermstad både 15- og 50-kilometeren under Lahti-spelen, femmila vann han med over tre minuttars margin til landsmannen Sverre Stensheim. For prestasjonane i Lahti vart han kåra til «Årets idrettsnamn» av Norske Sportsjournalisters Forbund. Hjermstads beste OL-resultat kom på femmila under OL 1972 i Sapporo, der han kom på fjerdeplass. Pål Tyldum og Magne Myrmo sikra norsk dobbeltsiger på distansen.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1961: Nr 7 på femmila i Holmenkollen.
* 1962: Nr 2 på femmila i Holmenkollen.
* 1963: Vinnar av både 15-kilometeren og femmila i Lahti.
* 1965: Nr 5 på 15 km i Lahti.
* 1966: Nr 12 på 15 km i Lahti.
* 1968: Nr 5 på femmila i Lahti, og nr 8 på femmila i OL i Grenoble.
* 1969: Nr 8 på femmila i Holmenkollen.
* 1971: Nr 3 på femmila i Lahti.
* 1972: Nr 4 på femmila under olympiameisterskapet i Sapporo.
* 1973: Nr 4 på femmila i Holmenkollen.

### Medaljar og besteplasseringar i norgesmeisterskap

* Ski-NM 1961: Bronsemedalje på femmila, Trondheim.
* Ski-NM 1962: Nr 4 på femmila, Skien.
* Ski-NM 1963: Gullmedalje på 15 km, Lørenskog, sølv på femmila i Kristiansand.
* Ski-NM 1964: Gullmedalje på femmila, Bærum.
* Ski-NM 1965: Nr 5 på 15 km, Fåberg.
* Ski-NM 1966: Nr 11 på 30 km på heimstaden Hernes.
* Ski-NM 1967: Sølvmedalje på tremila, Skorovatn.
* Ski-NM 1968: Gullmedalje på 15 km, Bærum.
* Ski-NM 1969: Gullmedalje på femmila, Alvdal.
* Ski-NM 1970: Sølvmedalje på femmila, Meldal.
* Ski-NM 1971: Bronsemedalje på femmila, Fåberg.
* Ski-NM 1972: Nr 4 på tremila, Tydal.
* Ski-NM 1973: Nr 5 på 15 km, Lillehammer.

I 1967 vart han norgesmeister i 3 x 10 kilometer stafett for Hernes IL.

Skiskyting
----------

1960: Norgesmeister i skiskyting i Sørkedalen, Oslo.

Friidrett
---------

Han var også ein dyktig friidrettsutøvar, fekk mellom anna bronse i NM på 10 000 m i 1962 med tida 30.22,6. I friidrett tevla han først for Hernes IL, men i perioden 1963-68 representerte han IK Tjalve i Oslo. Hans personlege rekordar er 14.15,8 på 5 000 m (1964), og 30.02,0 på 10 000 m då han representerte Noreg i landskamp mot Danmark på Bislett i 1962.

Han vart tildelt Morgenbladets Gullmedalje i 1963 og Holmenkollmedaljen i 1971.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Einar Monsson Osland** (17. desember 1886–16. februar 1955) var ein norsk pressemann og politikar frå Ikjefjord i Sogn. Han var aktiv i partiet Venstre, ordførar 1947-49 i Haugesund og stortingsrepresentant 1950-53 frå kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland.

Osland var son til ein lærar og utdanna seg ved Stord lærarskule. Etter eksamen i 1908 underviste han nokre år i skulen, mellom anna framhaldsskulelærar i Tune i Østfold. Frå 1913 til -15 var han journalist i Drammens Dagblad, deretter i fire år redaktør av Kristiansunds-avisa Romsdalsposten. Perioden 1919-21 arbeidde han i Norsk telegrambyrå. Etter ei kort tid som redaktør for avisa Oplandet på Hamar, tok han i 1921 over som redaktør av Haugesunds Avis, ein jobb han formelt hadde livet ut.

Osland var med i Haugesund bystyre 1925-40 og 1945-55. Perioden 1931-34 var han varaordførar, sodan sat han i formannskapet til 1940. Etter 1945 på ny i formannskapet til 1947, deretter ordførar 1947-49 og så atter i formannskapet til 1951. 1946-47 var han formann i skulestyret i byen.

Gjennom stortingsvalet hausten 1945 vart Osland vald til 1. vararepresentant til Stortinget frå dei fem kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland fylke; Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger og Haugesund, vald for Venstre. Stortingsvalet 1949 førte til at han fekk fast tingsete for same valkrinsen. Dei fire åra på Stortinget 1950-53 var han medlem i Militærkomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Akeleie** |
| AkeleieAkeleie |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Ranunculales |
| **Familie:** | Soleiefamilien Ranunculaceae |
| **Slekt:** | Akeleie *Aquilegia* |
| **Art:** | **Akeleie** *A. vulgaris* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Aquilegia vulgaris***L. 1753 |

**Akeleie** (*Aquilegia vulgaris*) er ein plante i akeleieslekta i soleiefamilien. Blomane er ofte blå, men finst også i mange andre fargar frå kvitt til blått eller raudt. Dei er kjenneteikna av poseforma kronblad som ender i lange honningsporar som stikk opp mellom begerblada.
Akeleie har lenge vore dyrka som kulturplante, og var tradisjonelt brukt i urtemedisin.
Plantane er rekna som giftige.

Blad
I Noreg kan ein ha dyrka akeleie i klosterhagar sidan mellomalderen. Han finst forvilla og naturalisert i berg og urer frå Sør-Noreg til Trøndelag.

Avkok av akeleie har vore brukt som augedropar og mot øyreverk. Ein har nytta akeleievatn som middel mot epilepsi, medan eit avkok med vin blei drukke ved beinbrot.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Akeleie (31. januar 2013), *Store norske leksikon*. Fri aritkkel henta 7. februar 2014.
2. ↑  Giftinformasjonssentralen
3. ↑  Aquilegia vulgaris L. artsdatabanken.no. Henta 7. juni 2017.

\**Aquilegia vulgaris* akeleie Arkivert 2014-02-22 ved Wayback Machine. artsdatabanken.no
* akeleie, artsdatabanken.no

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Akeleie**

* Akleja i *Den virtuella floran*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Einar Løchen** (20. november 1850–27. november 1908) var ein norsk embetsmann fødd i Vang i Hedmark. Han var justisminister 1898-1900 og leiar av Høgsteretten 1900-08. Arne Løchen var tvillingbror hans. 

Løchen var son til ein «overkontrollør». Han vart student i 1869 frå katedralskulen i hovudstaden og cand.jur. i 1876. Åra frå 1877 til 1879 praktiserte han sakføraryrket i Trondheim og frå 1880 i Kristiania. Frå 1886 var han høgsterettsadvokat. Han var statsadvokat i Oslo frå 1893.

Den 17. februar 1898 vart Løchen utnemnd til justisminister i Steen II-regjeringa, var medlem i den norske statsrådsavdelinga i Stockholm til 31. mai 1899. I november 1900 gjekk han ut av regjeringa då han samstundes vart utnemnd til høgsterettsjustitiarius. Løchen døydde i hovudstaden 58 år gammal.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Akeleie** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Ranunculales |
| **Familie:** | Soleiefamilien Ranunculaceae |
| **Slekt:** | **Akeleie** *Aquilegia*L. 1753 |

**Akeleieslekta** er ei planteslekt med om lag 60 til 70 fleirårige artar i soleiefamilien. Han er kjenneteikna av poseforma kronblad som ender i lange honningsporar som stikk opp mellom begerblada. 

Plantane er rekna som giftige. Akeleie har lenge vore dyrka som kulturplante, og var tradisjonelt brukt i urtemedisin.

Den vanlegaste akeleiearten i Noreg, akeleie (*Aquilegia vulgaris*), finst forvilla frå klosterhagar og naturalisert i berg og urer i Sør-Noreg. Blomane er ofte blå, men finst også i mange andre fargar frå kvitt til blått eller raudt.

Avkok av akeleie har vore brukt som augedropar og mot øyreverk. Ein har nytta akeleievatn som middel mot epilepsi, medan eit avkok med vin blei drukke ved beinbrot.

*Colorado Blue Columbine* (*Aquilegia caerulea*) er delstatsblom for den amerikanske delstaten Colorado.

Kjelder
-------

1. ↑  Giftinformasjonssentralen
2. 1 2 3  Akeleie (31. januar 2013), *Store norske leksikon*. Fri aritkkel henta 7. februar 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aklejor i *Den virtuella floran*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Einar Røberg** (14. februar 1928–17. september 2021) var ein norsk friidrettsutøvar frå Trysil som åra 1950-52 vart norsk meister i spydkast. I tida 1947 til 1958 vann han i tillegg fem NM-sølv og ein NM-bronse. Røberg var medlem i Søre Trysil IL.

Røberg forbetra den personlege rekorden i spydkast frå 62,63 meter i 1947 til 65,95 m i 1951. Det siste resultatet var årsbeste i Noreg, det var også hans 69,05 meter i 1952. Frå 1953 møtte han sin store overmann i Egil Danielsen. Sjølv fekk Røberg den 28. august 1957 opp sitt livs lengste kast. Heime på Plassen i Trysil landa spydet på 71,18 meter, hans einaste kast over 70 m.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1947 i Oslo: Sølvmedalje, bakom Odd Mæhlum
* 1948 i Trondheim: Sølvmedalje, bakom Odd Mæhlum
* 1949 i Oslo: Bronsemedalje
* 1950 i Oslo: Gullmedalje, framom Odd Mæhlum
* 1951 i Oslo: Gullmedalje, framom Odd Mæhlum
* 1952 i Oslo: Gullmedalje, framom Egil Danielsen
* 1953 i Trondheim: Sølvmedalje, bakom Egil Danielsen
* 1955 i Oslo: Sølvmedalje, bakom Egil Danielsen
* 1958 Trondheim: Sølvmedalje, bakom Willy Rasmussen

Kjelder
-------

* friidrett.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**«Skjøn jomfru»** eller ***«Skjønn Jomfru hun stander»*** er ei av dei mest populære folkevisene i Europa. I den tyske vitskaplege balladeutgåva er han registrert med over 2000 variantar. Av dei er kring 15 norske. Ei av dei eldste fullstendige tekstane vart skrive ned av Goethe i Elsass 1771. På tysk vert visa kalla «Graf und Nonne» eller berre «Die Nonne», noko som syner til at jenta har gått i kloster før greven kjem tilbake. I balladeutgåva har han typenummer DV 155. Dei eldste spora etter visa finst i Tyskland og Nederland på 1400-talet. Visa kom til Noreg som dansk skillingstrykk.

Innspelingar
------------

* Birgitte Grimstad son han inn på plate *Utdrag fra Aulakonserten* i 1967.
* Folque spelte inn songen som «Skjøn jomfru» på debutalbumet *Folque* i 1974.
* Camilla Granlien song «Grevevisa» etter Rønnaug Vangen på CD *Begjær* i 2005, ta:lik TA 20 CD
* Turid Spildo song «Skjønn jomfru» på CD *Nykkjen* i 2005, heilo HCD 7196

Teksten
-------

**1.**Der ginger en skjønn jomfru på det høyande fjell  

for at skue det dybende hav.  

Da så hun et skip komme seg lande  

så fullt ut av grever som det var.  

  

**2.**Den yngste og den aller minste greve  

som oppå skeppet var  

han ville med jomfruen trolova sig  

så ung og så liten som han var.  

  

**3.**Og greven tok gullringen utav fingeren sin  

satte den på skjønn jomfruens hånd.  

Tag den, tag den min lilla venn  

til jag kommer hjem igjen.  

  

**4.**Da årene sju var forgagne  

kom greven tilbake igjen  

han hilste og spurte sin fader så:  

Hvor er hun min kjæreste venn.  

  

**5.**Du har altfor lenge faret om i fremmede land  

ti i dag står din kjæreste brud.  

Og hvem som skal bli din trolovede  

se det vet aleneste Gud.  

  

**6.**Så sorgfull gikk greven i kammeret inn  

for at kjemme sitt skjegg og sitt hår,  

så salet han sin gangare grå  

for å ride til jomfruens gård.  

  

**7.**Da trådte han i salen inn  

tok jomfruens snehvite hånd,  

imedens de dansede på gulvet omkring  

da bleknede brudens kinn.  

  

**8.**Og greven spurte skjelvende:Hvi er du så blek,  

hvor er kindenes rose så rød.  

Hun svarte: Jeg har både hørt og spurt  

at du skulle lenge været død.  

  

**9.**Så sorgfull gikk greven seg i kammeret inn  

og hans kinn var som sneen så blek.  

Så satte han seg på forgyllande stol  

og skreve de brevene tre.  

  

**10.**Da brevene var til ende  

og timen utrunden var  

da tok han frem sitt blanke sverd  

og jog det i sitt unge liv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skjønn jomfru hun stander» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juni 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Sangene i våre hjerter, Elin Prøysen, Damm 2007

Litteratur
----------

* Graf und Nonne i Otto Holzapfel *Lexikon folkloristischer Begriffe und Theorien (Volksliedforschung)*, Bern 1996, s. 137f.
* Otto Holzapfel u.a.: *Deutsche Volkslieder mit ihren Melodien: Balladen*, Band 10, Peter Lang, Bern 1996
**Einar Iveland** (9. mai 1892–15. mai 1975) var ein norsk lærar og politikar frå Iveland i Aust-Agder. Han var stortingsrepresentant for Venstre og Aust-Agder frå 1950 til 1953.

### Liv og gjerning

Etter å ha gått på Setesdal landbruksskule skulevinteren 1909/10 gjekk Iveland på Kristiansand lærarskule der han tok eksamen i 1917. Frå 1918 var han den neste tia åra lærar på høvesvis Farsund middelskole, Agder Folkehøgskule 1918-24 og Aust-Agder fylkesskule 1924-28. I 1928 fekk han lærarstilling i heimbygda Iveland, ein post hadde han til 1959. Han var også kyrkjesongar i Iveland 1928-45 og tok over farsgarden i 1937.

Frå 1932 var han medlem av heradsstyret i Iveland, ordførar 1934-42, då han vart avsett av NS-styresmaktene. Kom tilbake i 1945 og var ordførar til og med 1949. Perioden 1945-49 han leiar av fylkestinget i Aust-Agder.

Iveland var formann i Aust-Agder Venstrelag frå 1946 til 1954, og medlem av landsstyret i Venstre frå 1948 til 1956. Perioden 1950-53 var han fast representant frå Aust-Agder på Stortinget, medlem av skog-, vassdrags- og industrikomiteen. 

Iveland hadde ei rad verv, bådee offentleg og privat. Han var medlem i Statens samferdselsråd 1948-64, styremedlem Noregs Heradsforbund og formann for Noregs Bank i Arendal 1960-63. Han var frå 1949 fylkesformann og 1952-55 nestformann i Norges Bondelag. Både i bondelaget og i Venstre var han ein mykje nytta talar.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*, VI. bandet. 1955
* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Figur som viser eit X.25-nettverk.
**X.25**, er ein rekommandasjon frå Den internasjonale teleunionen, ITU, som gjeld for datanett med pakkesvitsjing. Han vart først utvikla av ei internasjonal ekspertgruppe leia av Televerkets forskningsinstitutt (TF) i 1973-1976, og fekk så stor global utbreiing innanfor næringsliv og offentlege instansar, fram til Internett voks ut fram mot år 2000. Tenesta Datapak gjorde at norske bedrifter fekk tilgang til 160 ulike X.25-nett i 60 land, med snøggleik opp til 64 kbit/s. Fram til 2010 er framleis X.25 nytta via ISDNpak, mellom anna av betalingsterminalar og alarmsystem.

Mange land utvikla sine eigne standardarar for pakkesvitsjing, og det vart etter kvart stort behov for ein internasjonal standard. X.25 vart vedteke innanfor ITU i mars 1976, og ein fekk raskt i gang fleire kompatible internasjonale nettverkstenester. 

X.25 definerer i utgangspunktet grensesnittet mellom datautstyret til brukaren og offentlege pakkesvitsja nett, men standarden vert òg nytta for interne datanettverk.

Kjelder
-------

* «X.25» av Halvor Bothner-By i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Reidar Kristofer Liaklev** (15. juli 1917–1. mars 2006) var ein skeiseløpar, fødd og død på Jaren, som i 1948 vart olympisk meister på 5 000 meter og europameister. Året etter vart han norsk meister. Han representerte Brandbu Idrettsforening.

Liaklev fekk sitt gjennombrot i 1947-sesongen då han vart nummer fire i verdsmeisterskapen på skeiser. I OL-sesongen 1948 vann langdistansespesialisten Liaklev OL-gullet på 5 000 meter i St. Moritz. Eit par veker etter vinterleikane vann Liaklev EM-tittelen under europameisterskapen på skeiser på Hamar med over eitt tidspoeng til svensken Göthe Hedlund. Liaklev vart norsk meister i 1949 framom trønderane Sverre Farstad og Hjalmar Andersen. I 1950-sesongen, hans siste, kom han på tredjeplass i noregsmeisterskapen, men vart i europameisterskapen slått einast av Hjalmar Andersen, som på olympiastadion i Helsingfors tok den fyrste av tre strake EM-titlar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reidar Liaklev» frå Wikipedia på bokmål, den 2. desember 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
**Einar Schibbye** (fødd 29. oktober 1900 i Kristiania, daud 15. september 1959) var ein norsk kringkastingsmann og kriminalforfatter.

I 1920-åra gav han under pseudonymet Ivan Kanonikoff ut fleire kriminalromanar som parodierte Øvre Richter Frich sine bøker om Jonas Fjeld.

Schibbye vart tilsett som programsekretær i NRK i 1933. Han vart først og fremst kjend som «onkel Einar» i Barnetimen. Historiene om onkel Einar, Oscar og Spisskammeret, eller møta mellom onkel Einar, Kallemann, Amandus og tane Amalie (dei siste figurane var skapt i samarbeid med Sverres Erichsen i Schibbyes NRK-periode i Bergen) vart institusjonar i radioen før den andre verdenskrigen.

I 1938 stod han for aprilspøken *Papegøyeutstilling* på NRK radio.

NRK-reklamefilmen *Fra mikrofon til høyttaler' vart spelt inn hausten 1940 etter eit manuskript av Schibbye. Erik Lund var regissør/fotograf.*

Under andre verdskrigen vart han medlem av Nasjonal Samling. I 1942 vart Schibbye utnemnd til direktør for Oslo kommunale kinematografer.

Han hadde skrive fleire små sketsjar og høyrespel for born, både før og under krigen og vart ein av dei forfattarane som vart stengd ute etter freden i 1945, 

Etter krigen var Schibbye i fleire år ikkje ynskte i kringkastinga på grunn av det politiske valet sitt under krigen, men ut på 1950-talet slapp han til med radiohørespill. Han medverka òg på dei populære barneplatene med Doffen (spelt av Einar Sissener), utgjeve av Norsk Grammofonkompani A/S.

Bibliografi (i utval)
---------------------

* 1925: *Melodien til alkoholen.* *Storforbryderroman* (under pseudonymet Ivan Kanonikoff)
* 1927: *Paa bunden av Skagerak* ( under pseudonymet Ivan Kanonikoff)
* 1949: *Hvem kysset Victoria?* (kriminalroman)
* 1948: *Den siste natten* (under pseudonymet Sandar Sim)
* 1946: *Lugar nr 36* (kriminalroman, under pseudonymet Sandar Sim)
* 1938: *Onkel Einar og Spisskammeret og Truls* (barnebok)
* 1937: *Onkel Einar og Oscar i studio* (barnebok)
* 1934: *Kallemann og Amandus* (barnebok)

Krimhøyrespel
-------------

* 1954: *Mord for åpen mikrofon* (Seks deler)
* 1958: *Jeg vil vite hvem jeg er* (Seks delar)
* 1959: *Rødt mysterium* (Seks delar)

Andre høyrespel
---------------

* 1956: *Victoria* (av Knut Hamsun. Dramatisert av sonen Tore Hamsun i samarbeid med Schibbye)

Referansar
----------

1. ↑   Dahl, Hans Fredrik: *Hallo Hallo! Kringkastingen i Norge 1920-1940*, Oslo 1975, s. 276
2. ↑  Dahl, Hans Fredrik: *Dette er London. NRK i krig 1940-1945*, Oslo 1979, s. 289
3. ↑  BBC London 13. mars 1942
4. ↑  Hartenstein, Tilman: *Det usynlige teatret: Radioteatrets historie 1926-2001*, Oslo 2001, s. 47
5. ↑   Hartenstein, Tilman: *Det usynlige teatret: Radioteatets historie 1926-2001*, Oslo 2001, s. 89
6. ↑  Hartenstein, Tilman: *Det usynlige teatret: Radioteatrets historie 1926-2001*, Oslo 2001, s. 199

\**Denne artikkelen bygger på «Einar Schibbye» frå Wikipedia på bokmål, den 21. september 2018.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* Discogs (artist)

 |
XcasXcas
Xcas kan løysa differensiallikningar
**Xcas** er eit offline dataprogram for bruk i matematikk. Xcas er i utgangspunktet eit brukargrensesnitt. Xcas er skrive i programmeringsspråket C++. 
Det er tilgjengeleg for Microsoft Windows, Apple macOS og Linux/Unix.
Xcas kan løyse likningar og løyse differensiallikninger og teikne grafar.

Historie
--------

Xcas og Giac er eit open kjeldekodeprosjekt utvikla av ei gruppe leia av Bernard Parisse sidan 2000 ved Joseph Fourier-universitet i Grenoble (Isère) i Frankrike. Xcas og Giac er basert på røynsler frå det tidlegare prosjektet "*Erable*".

Kjelder
-------

1. ↑  «Giac/Xcas : the swiss knife for mathematics».
2. ↑  «La calcul formel au lycée avec Xcas».
3. ↑  «Symbolic algebra and Mathematics with Xcas» (PDF).
4. ↑  «COMPARISON OF OPEN SOURCE SOFTWARES IN MATHEMATICS EDUCATION».
5. ↑  «port xCAS or Maxima to TInspire».
6. ↑  «About: Xcas».

* «Presentation of Xcas, the swiss knife for mathematics». Henta 31. januar 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
Koordinatar: 75°52′S 68°23′W﻿

**Fisher Peak** er eit fjell med ei høgd opp mot kring 1100 moh, 5 nautiske mil søraust for Mount Leek i Hauberg Mountains i Antarktis. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfotografi i U.S. Navy, 1961–67, og vart klatra i desember 1977 av medlemmar av ei feltgruppe frå USGS. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names i 1985 etter offiser Dwight David Fisher i US Navy, som var pilot første gongen LC-130 Hercules-flyet landa ved English Coast i desember 1984. Han var befalshavande i U.S. Navy Antarctic Development Squadron Six (VXE-6), frå mai 1984 til mai 1985; befalshavande i Naval Support Force i Antarktis, 1987–89; marineoffiser i National Science Foundation (NSF), 1989–92; forretningsfører i Polar Operations Section i Office of Polar Programs frå 1992.

Kjelder
-------

1. ↑  «Fisher Peak». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 21. november 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Fisher Peak» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Skjálfandi på Island
På utkikk etter kval i Skjálfandi
**Skjálfandi** er ei bukt nord på Island. Namnet tyder «skjelvande» på norsk og kan referere til jordskjelv som oppstår ganske ofte i området. Dei fleste jordskjelva er derimot for svake til at dei kan merkast. 

Bukta vart opphavleg danna av isbrear og to elvar munnar ut i ho: Skjálfandafljót, som er ei breelv og Laxá som er ei ferskvasselv. Laxá er kjend for laksen som finst her (lax tyder laks på norsk) og delar av elva er verna av Ramsar-konvensjonen.

Den største staden i Skjálfandi er Húsavík, som ligg på andre sida for Kinnarfjöll, fjellkjeda på andre sida av bukta og som er dekt av snø året rundt. Den høgaste toppen her er på rundt 1 100 meter. Som dei fleste fjell på Island har dei vulkansk opphav. 

Bukta er kjend for dei mange kvalartane som stundom held til her. Det er lettast å observere desse på kvalsafari frå Húsavík.

Den svenske vikingen Gardar Svavarsson var den første europearen som busette seg på Island, rundt 860. Han bygde eit hus Skjálfandi, men var her berre eitt år før han forlet Island igjen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av hamna i Húsavík

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Skjálfandi frå Engelsk Wikipedia .*

Koordinatar: 66°05′N 17°33′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Fishing Blues***  Singel av Henry Thomas «Ragtime Texas» |
|  |
| **Utgjeve** | 1928 |
| **Innspelt** | Chicago, 13. juni 1928 |
| **Sjanger** | Texas blues |
| **Lengd** | 2:44 |
| **Selskap** | Vocalion (1249) |
| Låtskrivar(ar) | Chris Smith |
| Henry Thomas «Ragtime Texas»-kronologi |
| «Bull-Doze Blues»(1928) | *Fishing Blues* | «Arkansas»(1928)
 
 |

«**Fishing Blues**» er ein bluessong skriven i 1911 av Chris Smith, som er mest kjend for «Ballin' the Jack». «Fishing Blues» vart først spelt inn i 1928 av Henry Thomas «Ragtime Texas» på vokal og gitar med ein intro og mellomspel på ei type panfløyte. Somme seinare versjonar kalla songen «**Fishin' Blues**».

Songen omhandlar gledene med å fange, koke og ete sin eigen fisk, særleg mallefisk.

I 1964 vart songen henta fram att av visesongaren Mike Seeger. Dei neste fem åra vart songen spelt inn av artistar som The Holy Modal Rounders, Jim Kweskin and the Jug Band, The Lovin' Spoonful (på debutalbumet *Do You Believe in Magic*), John Martyn og Taj Mahal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fishin' Blues» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mars 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Henry Thomas discography». *wirz.de*. Henta 21. mars 2019.
2. ↑  «1000–1500 (1926–1930)». *78discography.com*. Henta 21. mars 2019.
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Tind Hallkjellsson** (norrønt: *Tindr Hallkelsson*) var ein islandsk skald som levde i siste halvdel av 900-talet, kanskje fødd omkring 950 og død omkring 1015. Han vart òg kalla *inn frœkni* «den djerve».

Slekt og familie
----------------

Tind høyrde til i den islandske familia som blir kalla «Gilsbekkingar» som blir sagt å stamme frå den vestnorske skalden Brage Boddason (norrønt: *Bragi hinn gamli*) som levde tidleg på 800-talet.

Far til Tind var Hallkjell Roskjellsson på Gilsbakke og han var bror til Illuge Svarte på Gilsbakke som var ein mektig hovding i Borgarfjord. Tind var dermed farbror til skalden Gunnlaug Illugesson, meir kjend som Gunnlaug Ormstunge. 

Namnet på kona hans er ikkje kjent, men han hadde døtrene Joreid og Hallveig og sonen Torvald. Torvald Tindsson var bestefar til skalden Gisl Illugesson.

Liv og skaldskap
----------------

Det første ein høyrer om Tind er frå Landnåmsboka der det er nemnt at han saman med broren Illuge drap ein mann som vart kalla Músa-Bölverkr, fordi han hadde drepe Torarin, bror deira. 

I Skaldatal er han nemnt som ein av skaldane hos ladejarlen Håkon Sigurdsson Jarl. Han var med og kjempa saman med nordmennene i slaget i Hjørungavåg (Jomsvikingslaget, år 986). Han gjorde ei dråpa, «Håkonardråpa», til Håkon Sigurdsson Jarl, der motiva mellom andre var henta frå dette slaget.

Av skaldskapet til Tind Hallkjellson kjenner vi til desse to dikta:

* **Håkonardråpa** hyllingsdikt til Håkon jarl.
* to **lausaviser** - dei finst i *Heiðarvíga saga*.

Deler av dikta finst i Soga om Olav Tryggvasson, Soga om Jomsvikingane og Skaldskaparmål.

Ikkje lenge etter slaget i Hjørungavåg, drog Tind attende til Island og reid straks heim til faren sin gard, Hallkjellstad ('Hallkelsstaðir). Han er seinare nemnd i «Hardar soga og Holmverja». Det siste vi veit om han var at var med i slaget på Hede i 1015. Slaget er omtala i «Soga om slaget på Hede» (*Heiðarvíga saga*) og der skal Tind ha kjempa drabeleg og kanskje vart han dødeleg såra i denne striden. Han er ikkje nemnt i kjeldene seinare.

Referansar
----------

1. ↑  Landnåmabok frå snerpa.is
2. ↑  Skaldatal i heimskringla.no
3. ↑  Hákonardrápa Arkivert 2016-03-03 ved Wayback Machine. Skaldic Project
4. ↑  Lausaviser Arkivert 2015-05-12 ved Wayback Machine. Skaldic Project
5. 1 2  HEIÐARVÍGA SAGA frå snerpa.is (norrøn tekst)
6. ↑  Skáldskaparmál Snorre-edda
7. ↑  HARÐAR SAGA OG HÓLMVERJA frå snerpa.is (norrøn tekst)

Bakgrunnsstoff
--------------

* notendur.is Arkivert 2016-03-06 ved Wayback Machine. Dikt av TINDR HALLKELSSON
* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982
**Ulike slag frukt** (frå daglegspråket)| Frukt på ein marknad i Barcelona.* Ananas, annona, appelsin, aprikos
* Banan
* Drue, durian
* Eple
* Fersken
* Granateple, grapefrukt
* Honningmelon
* Kaktusfiken, kiwi, klementin, kumquat
* Lime, litchi
* Mango
* Nektarin
* Papaya, pasjonsfrukt, plomme, pære
* Sitron
* Vassmelon
 |

Omgrepet **frukt** har ulik tyding i daglegtale og i botanikken.

Brasilianske frukter måla av Albert Eckhout.
I **daglegtale** er frukt ein ting som veks på tre eller andre plantar, og som kan etast med svært lite førebuing. Frukter inneheld gjerne mykje sukker og kan hende også syrer. Dei blir hovudsakleg etne fordi dei er søte og smaker godt, og ikkje først og fremst for å metta. Ei frukt er gjerne så lita at vi kan halde ei med ei hand, men så stor at det er vanskeleg å halde fleire.

**Botanisk** sett er frukt ei vid tyding som omfattar den mogne fruktknuten til ein blome og frøa hans. Det me i daglegtale kallar frukt er også frukter biologisk, men det er også bær, nøtter, belgar, og i tillegg mykje anna som ikkje kan etast.

Ulike slag frukt i botanikken
-----------------------------

Botanisk skil ein mellom to hovudtypar, ekte frukt og falsk frukt. Desse siste inneheld fleire delar av blomen enn berre fruktemnet.

Frukt i skjæringspunktet
------------------------

Agurk er rekna som frukt botanisk, men ikkje i matlaging.
* Ting som er frukt etter daglegspråksdefinisjonen men ikkje etter den botaniske definisjonen
	+ rabarbra
* Ting som er frukt etter den botaniske definisjonen men ikkje etter daglegspråksdefinisjonen
	+ agurk, squash, graskar, mais, tomatar, grønpepper, allehånde
	+ nøtter
	+ bær

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Frukt**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* NDL

 |
Buttsnutefrosk (*Rana temporaria*) med froskeegg.
Frosk som sym
**Froskar** er slanke, vasslevande amfibium i ordenen halelause padder (*Anura*).

Omgrep
------

Omgrepet er ikkje ei taksonomisk gruppe, men er ei polyfyletisk gruppe der padder ikkje er tekne med. Denne inndelinga gjev ei viss meining i europeisk samanheng, der ho omtrent samsvarer med familiane ekte froskar *Ranidae* og padder (*Bufonidae*). Utanfor Europa finst det derimot halelause padder som ikkje fell naturleg inn i denne grupperinga.

Den arten ein gjerne meiner når ein snakkar om «frosk» på norsk er buttsnutefrosk (*Rana temporaria*). I Noreg finst det elles fire andre artar ein kallar froskar. *Rana* er ei biologisk slekt med ein del typiske froskar, medan familien ho høyrer til, *Ranidae*, blir kalla ekte froskar.

I Noreg er det registrert fire froskeartar:

* Buttsnutefrosk *Rana temporaria*
* Spissnutefrosk, *Rana arvalis*
* Damfrosk, *Rana lesseonae*
* Latterfrosk, *Rana ridibunda*

Ordsoge
-------

| Namn på ulike språk |
| --- |
| **Norske synonym og dialektnamn:** hoppetosse, hoppetuss(e), hoppetrausk (Jæren), mylapp |
| Norrønt | froskr |
| Svensk | groda |
| Dansk | frø |
| Engelsk | frog |
| Tysk | Frosch |
| Fransk | grenouille |
| Spansk | rana |

«Frosk» kjem av norrønt *froskr* og har samanheng med ordet «frode» (bokmål «fråde»). Ordet er i slekt med engelsk *frog* og tysk *Frosch* og kjem frå urgermansk *\*fruska-z* med den urindoeuropeiske rota *\*preu-* ('å hoppe, springe').

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frosker» frå Wikipedia på bokmål, den 6. oktober 2010.*
* Mylapp eller hopparlappe? Arkivert 2016-03-17 ved Wayback Machine. ved Nynorsksenteret

### Referansar

1. 1 2  «frosk» i Nynorskordboka.
2. ↑  Latterleg frosk på Finnøy - aftenbladet.no (besøkt 14.nov 2008)
3. ↑  frog ved Online Etymology

Bakgrunnsstoff
--------------
**Sivert Eriksson Dyrland** (5. juni 1848–16. februar 1947) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Skudenes i Rogaland. Han var stortingsmann for Samlingspartiet/Høgre i tida 1906-12.

Dyrland var son til ein leiglending i Skudenes herad. I sine yngre år dreiv han fiskje, både i Nordland og makrellfiskje i Nordsjøen. Han kjøpte i 1878 halvparten av faren sitt bruk på Dyrland og fem år seinare overtok han ein halvpart av gardsbruket til svigerfaren, også det på Dyrland.

Dyrland var «prestens medhjelpar» frå 1878 og åstadskommissær frå 1890. Han var medlem i heradsstyret i mange år, og styremedlem 1886-1905 i fellesforeininga for indremisjonslaga Karmsund prosti.

Valperiodane 1906-09 og 1910-12 representerte han einmannskrinsen Karmsund på Stortinget, den fyrste perioden var han med i Næringskomite nr 2, i den siste i Kyrkjekomiteen og Lagtinget.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Wissenschaftlich-humanitäre Komitee** |
| Skipa i: | 1897 |
| Nedlagt: | 1933 |
| Leiarar: | Magnus Hirschfeld (1897-1929) |

**Wissenschaftlich-humanitäre Komitee** (WhK, «Den vitskapleg-humanitære komite») var den første organisasjonen i verda som jobba for avkriminalisering av homoseksuelle handlingar. Grunnlagt 15. mai 1897 i Berlin av Magnus Hirschfeld saman med forleggaren Max Spohr, juristen Eduard Oberg og forfattaren Max von Bülow. Hovudmålet til komiteen var å jobba for oppheving av § 175 i den tyske straffelova som råka seksuelle handlingar mellom menn. Komiteen blei nedlagt i 1933 då nazistane tok makta i Tyskland. 

Det ideologiske grunnlaget for organisasjonen var Hirschfelds teoriar om eit tredje kjønn, det vil seia at homoseksuelle blei forstått som biologiske mellomformer («sexuelle Zwischenstufen») mellom kjønna. Med dette utgangspunktet argumenterte ein for at ein ikkje kunne straffa menneske for noko som var medfødd og ein integrert del av personlegdommen.

Kampen mot § 175
----------------

Den første oppgåva til organisasjonen var ei underskriftskampanje mot § 175 som fekk brei støtte frå intellektuelle og forfattarar i 1898. Av underskrivarane var m.a. Albert Einstein, Hermann Hesse, Thomas Mann, Rainer Maria Rilke og Leo Tolstoj. Likevel fekk ein ikkje den naudsynte støtta i politiske krinsar, og heller ikkje seinare underskriftskampanjar førte til endring. Under naziregimet blei lova skjerpa og m.a. nytta for å senda homoseksuelle i konsentrasjonsleirar. Sex mellom menn blei først avkriminalisert i Vest-Tyskland i 1969. 

Frå 1899 gav Hirschfeld og komiteen ut *Jahrbuch für sexuelle Zwischenstufen*. 

Komiteen hadde sitt hovudkvarter i Berlin fram til oppløysinga i 1933, og hadde avdelingar i fleire tyske byar og i Austerrike og Nederland. Hirschfeld var leiar til 1929.

Nordmenn og WhK
---------------

Bjørnstjerne Bjørnson gav uttrykk for støtte til saka i eit svarbrev på spørsmål om han ville vera med på petisjonen i 1898 (han ville likevel ikkje stå på lista sidan han ikkje var tyskar). Den norske rettshistorikaren Ebbe Hertzberg som mista stillinga si ved det norske Universitetet i 1886 av di det gjekk rykte om at han var homoseksuell, publiserte i 1902 artikkelen *Spuren von Konträrsexualität bei den alten Skandinaviern* i årboka til WhK.

Referanser
----------

1. ↑  Raimund Wolfert: Anmerkungen zum Briefwechsel Magnus Hirschfelds und Bjørnstjerne Bjørnsons im Jahre 1901, i: Capri. Zeitschrift für schwule Geschichte 20 (1995), s. 33–39.
2. ↑  Raimund Wolfert: Ebbe Hertzberg om homofili hos vikingene, i: Løvetann nr. 4 (1999), s. 20–22.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC

 |
Koordinatar: 85°45′S 125°00′W﻿

**Wisconsin Range** er ei stor fjellkjede i Horlick Mountains i Antarktis. Ho består av Wisconsin Plateau og fleire isbrear, ryggar og toppar som grensar til Reedybreen, Shimizu-straumen, Horlick-straumen og Polarplatået.

Fjellkjeda vart kartlagd av USGS frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1959-64. Ho vart namngjeven av US-ACAN etter University of Wisconsin–Madison i Madison i Wisconsin, som har sendt mange forskarar til Antarktis.

Wisconsin Plateau dekkjer det meste av fjellkjeda med ei stor iskappe på over 2800 moh i aust og søraust. Platået heller slakt nedover og med berre få isskrentar i det indre av platået. I nord og vest er platået bratte med skrenter og fjellveggar på over 1000 meter. Platået vart kartlagd av USGS frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960-64. Det vart namngjeve av US-ACAN i samband med Wisconsin Range.

Fjell
-----

| Fjell | Høgd (moh) |
| --- | --- |
| Faure Peak | 3940 |
| Mount Minshew | 3895 |
| Mount LeSchack | 2265 |
| Koopman Peak | 2200 |
| Mount Soyat | 2150 |
| Sheets Peak | 1800 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wisconsin Range» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Wisconsin Range». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 19. oktober 2012.
2. ↑  «Wisconsin Plateau». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 1. mars 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Wisconsin Range» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Sivert Christensen Strøm** (19. august 1819–13. november 1902) var ein norsk jurist og politikar, stortingsrepresentant i fem valbolkar og borgarmeister i Trondheim. Han var far til Boye Strøm.

Strøm var fødd i Øyestad, far hans var sjømann og kaptein i kyst- og utanriksfart. Sjølv vart han student i 1841 og uteksaminert frå universitetet i Christiania som candidatus juris i 1845. Dei neste ti åra var han fullmektig hos fut i det nordafjeldske, frå 1856 overrettssakførar på Kongsvinger. År 1859 vart han utnemnd til sorenskrivar i Nordre Østerdalen, med bustad på Tynset. I 1867 tok han over som borgarmeister i Trondheim etter Emil Aubert. Dette embetet hadde han i 25 år.

Strøm vart vald til stortingsrepresentant for Hedemarkens amt i periodane 1859-60, 1862-64 og 1865-66. Seinare, 1871-73 og 1877-79, representerte han valkrinsen Trondhjem og Levanger. Han var medlem 1859-60, 1871-73 og 1877-79 av Lagtinget, sekretær i same 1862-63 og 1864, samt 1865-66. Elles var han medlem 1859-60 av militærkomiteen, og 1862-63 og 1865-66 av justiskomite nr 1. Formann 1871-73 i justiskomite nr 1 og 1877-79 i justiskomiteen.

1871-84 var Strøm medlem av styret (direksjonen) i Noregs Bank. Han var medlem av dei kongelege kommisjonane om vernepliktslova 1864, sportellønna embete 1866 og myntvesenet 1872.

Strøm kjøpte i 1874 garden Gløshaugen i Trondheim. Her budde han fram til han i 1896 selde garden til den norske staten. Sidan budde han i Kristiania, der han døydde i 1902.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Harry Lewin Lee Pennell** (1882–31. mai 1916) var ein offiser i Royal Navy. Han deltok på Terra Nova-ekspedisjonen til Antarktis 1910–1913 leia av Robert F. Scott. Etter at ekspedisjonen var sett i land ved Cape Evans overtok han kommandoen over ekspedisjonsskipet «Terra Nova» og segla austover med ei gruppe som planla å utforske King Edward VII Land. Ute av stand til å finne ein eigna stad å gå i land, vart det avgjort å reise vestover og utforske Victoria Land. På vegen støytte dei på Roald Amundsen i Hvalbukta under førebuingane hans i kappløpet om Sørpolen. Den 22. februar 1911 oppdaga han Oates Coast som han kalla opp etter kaptein Lawrence Oates. Sjølv har han fått Pennell Coast kalla opp etter seg. 

Han fall i Jyllandsslaget 1916 då HMS «Queen Mary» vart søkkt av tyske skip.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harry Pennell» frå Wikipedia på bokmål, den 2. januar 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Commonwealth War Graves Commission

Bakgrunnsstoff
--------------

* Harry Pennell collection
* Encyclopaedia Britannica 1911
**Siv Bråten Lunde** (fødd 31. desember 1960) er ein norsk tidlegare skiskyttar som var medlem av Tingelstad Skiskyttarlag i Oppland.

Siv Bråten enda på andreplass i verdscupen i skiskyting 1983, den aller fyrste sesongen med skiskytingsrenn for kvinner. Landskvinna Gry Østvik vann pokalen. Både i 1985 og 1986 gjekk på dei norske laga som tok VM-sølv i 3 x 5 km stafett, individuelt var ho nummer seks både på 5 km og 10 km i VM 1984. Under VM i skiskyting 1986 i Falun vann ho sølvmedaljen på 10 km og fekk bronse i stafetten. I 1987 fekk ho, og lagvenninna Sanna Grønlid, si fjerde VM-medalje i stafett, ein bronsemedalje. Dagen før vart ho nummer fem på 5km sprint.

Siv Bråten Lunde vann tre NM-gull individuelt. Ho vann 10 km på Geilo i 1986 og vart dobbelmeister i Tromsø året etter.

Sidan 1986 er ho gift med Ola Lunde, landslagstrenar for Noreg nokre år på 1990-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Siv Bråten» frå Wikipedia på tysk, den 27. januar 2016.*

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Reklame for Harry Houdini.
**Harry** er ei engelsk form av Henry (norsk Henrik). Det kan òg nyttast som kortnamn for andre namn. Harry har norsk namnedag den 22. august og svensk den 10. oktober.

Avleiing
--------

Harry var opphavleg eit kjælenamn, men er seinare blitt brukt som døypenamn. I nyare tid har det også vore nytta som kortnamn for Harold. Hal er ei kortform av Harry igjen. Harriet er ei kvinneleg form av namnet.

Bruk
----

Heltefiguren Harry Potter gjorde namnet Harry kjend over heile verda.
Namnet var den vanlege engelske forma av Henry i mellomalderen og seinare. Shakespeare brukte henne mellom anna for kong Henrik i stykket *Henry V*.

Namnet var svært vanleg i USA rundt 1890, då over 2,0 % av nyfødde gutar kunne få namnet. Bruken har deretter gått ned. I Storbritannia steig bruken mykje etter at ein prins fekk namnet i 1984, og utgjevingane av bokserien og filmane om trollmannseleven Harry Potter (frå 1997).

Namneberarar
------------

* Harry Houdini (1874–1926), amerikansk tryllekunstnar
* Harry Truman (1884-1972), president i USA
* Harry Partch (1901–1974), USA-amerikansk komponist og instrumentmaker
* Harry Haraldsen (1911–1966), norsk skøyteløpar
* Harry Belafonte (f. 1927) jamaicansk-amerikansk songar og skodespelar
* Harry Nilsson (1941-1994), amerikansk musikar
* Harry Chapin (1942–1981), amerikansk songar
* Harry Turtledove (f. 1949), amerikansk forfattar
* Morten Harry Olsen (f. 1960), norsk forfattar
* Harry Gregson-Williams (f. 1961), britisk filmmusikkomponist
* Harry Connick jr. (f. 1967), amerikansk songar
* Prins Harry av Wales, (f. 1984), eigentleg Henry av Wales, britisk kongeleg

Annan bruk
----------

I Nord-England har «Old Harry» vore kallenamn for djevelen sidan 1700-talet.

«Great Harry» var kallenamnet på «Henry Grace à Dieu», eitt av dei største krigsskipa på 1500-talet.

I Noreg har omgrepet «harry», med utgangspunkt i namnet, blitt brukt om ulike former for «folkeleg» oppførsel frå 1900-talet.

Namnet *Harry* vart kjend over heile verda då J.K. Rowling skreiv bøkene om trollmannen Harry Potter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harry» frå Wikipedia på bokmål, den 20. august 2009.*

* behindthename.com
* Hanks, Patrick; Hardcastle, Kate; Hodges, Flavia (2006), «Harry», *A Dictionary of First Names*, Oxford University Press
* Judith Siefring, red. (2004), «devil», *The Oxford Dictionary of Idioms*, Oxford University Press
**Sivert Andreas Fergstad** (5. februar 1813–19. september 1885) var ein norsk prest og politikar frå Byåsen i Trondheim.

Fergstad var son av ein skipper som døydde då Sivert var to år gamal. Han tok examen artium i 1835 og vart cand.theol. i 1841. Frå 1841 var Fergstad personalkapellan hos prost Widerøe i Stjørdal. År 1849 vart han den fyrste residerande kapellan i Meråker, sokneprest same staden 1864, og i tillegg prost i Søre Innherad frå 1875.

Fergstad var ordførar i Stjørdal 1846-49 og i Meråker 1854-57. Han var 2. representant på Stortinget frå Nordre Trondhjems amt i 1854, og 4. representant i 1857 og på omframstortinget 1858. I 1854 var han medlem av næringskomite nr 2, i 1857 av justiskomite nr 1. Synspunkta hans i mange saker låg til høgre i politikken og var truleg til hinder for attval.

Fergstad døydde på prestegarden i Meråker i 1885.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Røe, Tormod: *Stjørdal kommune 1837–1987 : Kommunalt selvstyre i 150 år* (1987), s. 36

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sivert Andreas Fergstad[*daud lenkje*] hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
StavkyrkjeportalFoto: Riksantikvaren

Namnet **Tuddal stavkyrkje** kan nyttast om to kyrkjer. Kyrkjestaden er ved Øverland (gnr./bnr. 105/1), men Jan Brendalsmo meiner at Tuddal kan ha vore namnet på opphavsgarden då det først vart oppført kyrkje. «Kirkian j Tuthdale» brann i 1369 eller like før, og ein kar kalla Kjetil Karlsson, som skal ha tent ljos i ein kove ved kyrkja den dagen, vart frikjend av biskopen for brannstifting.

Lorentz Dietrichson kallar kyrkja som vart oppført etter brannen, «Tuddals yngre kirke», og han trur at ho vart oppført rundt 1370. Denne kyrkja vert av Nicolay Nicolaysen omtala som «den oprindelige kirke» og skal ifølgje ein synfaringssrapport frå 1668 ha vore «en stavbygning med svalgang og mange skruv om og lig Vinjes». Andre skildringar av stavkyrkja finst ikkje. Dei nærare omstenda omkring rivinga synast ukjende, men ein trur at kyrkja vart riven kort tid før dagens kyrkje vart oppført.

Gjenstandar frå stavkyrkja
--------------------------

Eit par portalplankar frå stavkyrkja er bevarte. Desse var seg ifølgje Dietrichson å finne på ein lokal gard fram til 1870-åra, men skal så ha funne vegen til Nordiska museet i Stockholm. Dietrichson har ikkje høge tankar om treskurden: «...og udskjæringerne er forfærdelig slette. De frembyder kun et og samme motiv: et ensforrnigt, stadig gjentaget plantemotiv [...] Det hele maa betegnes som vor middelalderske træskjærerkunsts dybeste forfald, der saaledes kan betegnes ved tiden kort efter den sorte død omkring 1370.»

Elles finst eit beslag og ein lås frå stavkyrkja.

* Nærbilete av kapitelløve på den eine portalplanken. Foto: Ove HolstNærbilete av kapitelløve på den eine portalplanken. Foto: Ove Holst
* Beslag frå stavkyrkja i Tuddal. Foto: Kulturhistorisk museumBeslag frå stavkyrkja i Tuddal. Foto: Kulturhistorisk museum
* Lås frå stavkyrkja. Foto: Kulturhistorisk museumLås frå stavkyrkja. Foto: Kulturhistorisk museum

Kjelder
-------

* Jan Brendalsmo: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Telemark (Riksantikvaren, 2016), s. 80–81
* Lorentz Dietrichson (1892). «Tuddals yngre kirke». *De norske stavkirker: Studier over deres system, oprindelse og historiske udvikling. Et bidrag til Norges middelalderske bygningskunsts historie*. Kristiania: Cammermeyer. s. 422–423.
* *Denne artikkelen bygger på «Tuddal stavkirke» frå Wikipedia på bokmål, den 9. september 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Tuddal stavkyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Fotnotar
--------

1. ↑  Brendalsmo, s. 80.
2. ↑  Diplomatarium Norvegicum V:261
3. ↑  Dietrichson, s. 422.
4. ↑  Nicolay Nicolaysen (1862–66). *Norske fornlevninger: En oplysende fortegnelse over Norges fortidslevninger, ældre en reformationen og henførte til hver sit sted*. Foreningen til Norske fortidsminnesmerkes bevaring. s. 222.
5. ↑  Dietrichson, s. 423.