recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 31°2′37.01″N 34°43′16.38″E﻿

**Revivim** (hebraisk skrift רְבִיבִים, tyder 'Regnbyer') er ein kibbutz i Negevørkenen sør i Israel. Han ligg kring ein halvtime sør for Beersheba og høyrer til Ramat HaNegev regionale kommune. Han har eit folketal på kring 800.

Historie
--------

Samfunnet vart danna i 1943 i Rishon LeZion med hjelp av den britiske regjeringa og unge immigrantar frå Austerrike, Italia og Tyskland, som alle var medlemmar av HaNoar HaOved VeHaLomed og som hadde fått opplæring ved kibbutzen Givat Brenner. Sjølve kibbutzen vart grunnlagd den 7. juli 1943 som ein av Dei tre utkikkspunkta, og heitte først **Tel HaTzofim** (tyder *Speidaråsen*). Han fekk seinare namnet Revivim av Berl Katznelson etter magasinet der Yosef Haim Brenner var redaktør (og som Givat Brenner vart kalla opp etter). Namnet er òg henta frå Bibelen og Salme 65:11: «Du vatnar fòrene, jamnar plogveltene, med **regnskurer** gjer du jorda mjuk, du velsignar hennar grøde.»

Nær kibbutzen står **Mizpe Revivim** (tyder *Revivim-utkikken*), eit museum som syner historia til «utkikkspunktet» og hendingane under den arabisk-israelske krigen i 1948 nord i Negev.

Kjende innbyggjarar
-------------------

* Golda Meir, seinare statsminister i Israel

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Revivim» frå Wikipedia på engelsk, den 12. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Carta's Official Guide to Israel and Complete Gazetteer to all Sites in the Holy Land. (3rd edition 1993) Jerusalem, Carta, s.400, ISBN 965-220-186-3 (engelsk)
2. ↑  Here You'll find more information about Mizpe Revivim.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2007-10-26 ved Wayback Machine. (he)
* Revivim Arkivert 2016-01-26 ved Wayback Machine. Negev.net

| * v
* d
* e
Ramat Negev regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Mashabei Sadeh**·** Retamim**·** Revivim**·** Sde Boker**·** Tlalim |
| Moshavar | Be'er Milka**·** Kmehin |
| Fellesbusetnader | Ashalim**·** Ezuz**·** Merhav Am**·** Midreshet Ben-Gurion**·** Nitzana**·** Nitzanei Sinai |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames

 |
Segura i Murcia
*Vega Baja del Segura* i Orihuela, Alicante
**Segura** (latinsk *Thader*, arabisk *War-Alabiat*) er ei elv søraust i Spania.

Ho spring ut ved Santiago Pontones (provinsen Jaén), og renn gjennom Calasparra, Cieza, Murcia, Beniaján, Orihuela, Rojales, før ho munnar ut i Middelhavet nær Guardamar del Segura i provinsen Alicante. Somme av sideelvane hennar er Mundo (som startar nær Riópar), Alhárabe (som starta i Moratalla), Mula og Guadalentín.

Segura er vanlegvis delvis tørka inn, men stundom kan kraftig regn føre til flaum, noko som vanlegvis skjer kvart 6. til 9. år, alltid om hausten. 

**Middelvassføring**| Stad | Vassføring |
| --- | --- |
| Cenajo | 17,1 m³/s |
| Cieza | 26,3 m³/s |
| Orihuela | 5 m³/s |
| Guardamar del Segura | 1 m³/s |

På 1900-talet har det vore store flaumar i 1946, 1948, 1973, 1982, 1987 og 1989. Sidan 1990 har dei nedre delane av elva vorte kanaliserte og svingar er fjerna. Dette har ført til betre flaumvern. Kanalen vart sett på prøve i september 1997 og oktober 2000 då kraftig regn førte til stor avrenning. 

**Flaumar i Murcia og Orihuela**| Dato | Murcia | Orihuela |
| --- | --- | --- |
| Oktober, 1651 | 1700 m³/s |
| Oktober, 1834 | 1000 m³/s |
| Oktober, 1879 | 1890 m³/s |
| April, 1946 | 1187 m³/s | 1138 m³/s |
| Oktober, 1948 | 934 m³/s | 1172 m³/s |
| November, 1987 |  | 1000 m³/s |

Elvesletta heiter *Vega del Segura* og er eit særs frodig jordbruksområde der det vert dyrka mykje frukt, grønsaker og blomar. Området er delt inn i tre, *Alta*, *Media* og *Baja* (øvre, midtre og nedre).

Segura er ei av dei mest forureina elvane i Europa. Dei siste åra har ein derimot drive omfattande vasshandsaming og installert reinseanlegg som har betra tilhøva i elva.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Segura» frå Wikipedia på engelsk, den 4. mai 2009.*

Koordinatar: 38°5′47.17″N 0°40′32.37″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Verdon** er ei 175 km lang elv søraust i Frankrike, og ei av sideelvane til Durance frå venstre. Ho har sitt utspring i ei høgd om lag 2 400 meter over havet sørvest i Alpane (Dei maritime Alpane) nær Col d'Allos i fjellkjeda Trois Evêchés nær Barcelonnette. Ho renn sørvestover gjennom følgjande departement og byar: 

* Alpes-de-Haute-Provence: Allos, Colmars, Saint-André-les-Alpes, Castellane
* Var: Vinon-sur-Verdon

Gorges du Verdon
Verdon renn gjennom fleire kunstige innsjøar før ho munnar ut i Durance nær Vinon-sur-Verdon sør for Manosque. Verdon er mest kjend for den imponerande gjelet ho renn gjennom, Gorges du Verdon. Dette kalksteinsgjelet er 20 km langt og meir enn 300 meter djupt, og er ein populær turiststad, mellom anna for fjellklatring. Namnet kjem av den grønaktige fargen vatnet har i gjelet.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Verdon**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
Flagget til Siam frå 1855 til 1917.
**Siam** (สยาม) er det tidlegare namnet til Thailand. Namnebytet frå Siam til Thailand er blitt gjort to gonger.

Namnetrekket til kong Mongkut av Siam som *Rex Siamensium* frå 1855.

Nemninga Siam
-------------

Kongeriket Ayutthaya var kjend som Siam og folket som budde der skal ha blitt kalla siamesarar så tidleg som i 1457. Namnet er sikkert dokumentert i 1856. Det var eit eksonym som ikkje blei nytta av innbygjarane sjølve.

24. juni 1939 endra statsminister Plaek Phibunsongkhram namnet på landet til Thailand og innbyggjarnemninga til thai. Dette la vekt på at landet tilhøyrde thaifolket og var eit namn som folket sjølv hadde vald. 

Endringa blei rekna som uoffisiell, og blei bytta tilbake til Siam i 1945. I 1949 blei det så offisielt endra tilbake til Thailand i 1949. Denne endringa har stått fast, men namnet Siam har fortsett å vera i bruk.

Ordsoge
-------

Det portugisiska *Sciam* kjem truleg via thai *sayam* frå sanskrit **श्याम** (*Śyâma*, 'mørk'), med tilvising til hudfarge. Det finst minst to andre teoriar om opphavet til ordet. Det kan ha blitt avleidd frå pali **शुभर्नभुमि** (*suvarnabhumi*, 'land av guld') eller kanskje mon *rham* ('framand'). Ordet har truleg same rot som namna Shan og Assam.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Siam» frå Wikipedia på svensk, den 14. august 2020.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:* Siam på Tysk Wikipedia, 14. juli 2015

### Fotnotar

1. ↑  Anders Jönsson. «Siam». *Nationalencyklopedin*. Bokförlaget Bra böcker AB, Höganäs. Henta 15. juli 2015.
2. ↑  «Etymology». *Thailand Profile* (på engelsk). Arkivert frå originalen 28. mars 2016. Henta 15. juli 2015.  Arkivert 2016-03-28 ved Wayback Machine.
3. ↑  «Siam». *On Line Dictionary* (på engelsk). Henta 15. juli 2015.
4. ↑  Barend Jan Terwiel: *Chaichuen Khamdaengyodtai, Shan Manuscripts*, Franz Steiner, 2003.
To seglbåtar i regattaen Gotland rundt i 2012.
**Seglbåt** er ein båt som hovudsakleg vert driven fram av den krafta vinden har på eit eller fleire segl festa til loddrette master på båten, og med ein markert kjøl (ei loddrett og ofte tung plate under båten) for å motverke dei uønskte sidekreftene som vinden har på båten som fylgje av segla. Seglbåtar er mindre enn seglskip, og kan i storleik vere alt frå små joller til store havgåande båtar.

Seglbåtar er i dag fyrst og fremst bygd for konkurransar (regattaer) og/eller for fritidsbruk. Ofte er dei utstyrte med hjelpemotor til framdrift når det er vindstille og til hjelp ved navigering i tronge farvatn.

Seglbåtar kan byggjast som katamaranar, det vil seie at dei har to parallelle skrog bygd saman ved hjelp av dekket på fartøyet, der masta er plassert. Jamvel båtar med tre skrog finst, såkalla trimaranar.

* Døme på ein seglbåt med fast kjøl og med propell for motordrift.Døme på ein seglbåt med fast kjøl og med propell for motordrift.
* Døme på ein større seglbåt bygd som katamaran (båt med to skrog).Døme på ein større seglbåt bygd som katamaran (båt med to skrog).

Sjå òg
------

* Segl
* Kjøl

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Seglbåt**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* KulturNav

 |
Kart over utbreiinga til dei jeniseiske språka på 1800-talet
**Jeniseiske språk** er ein språkfamilie i Kranojarsk kraj i det sentrale Sibir. Familien består av språka ketisk, jugh, kottisk og pumpokol, av desse har berre ketisk talarar i dag. Ifølgje Ethnologue hadde ketisk mellom 550 og 990 talarar i 1995. Under folketeljinga i 2002 blei det tala av 190 menneske frå ein etnisk folkesetnad på 1 494.

Det finst teoriar om språkslektskap mellom jeniseiske språk og na-dené-språk i Amerika. Dette er ikkje allmennt akseptert, men det er nok den mest sannsynlege av hypotesene om språkslektskap over Beringstredet. Eit nyare studium av dei moglege banda mellom desse språka blei lagt fram av Edward Vajda i 2008.

Kjelder
-------

1. ↑  Lewis, M. Paul (red.) (2009). «Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition» (på engelsk). Tex.: SIL International. Henta 9. september 2009.
2. ↑  Edward Vajda (Mars 2008). «A Siberian Link with Na-Dene Languages» (PDF) (på engelsk). Dene-Yeniseic Symposium, Fairbanks, Western Washington University. Henta 9. september 2009.
**The Shy Limbs** var eit engelsk psykedelisk rockeband frå Bournemouth i slutten av 1960-åra. Det var bandet Greg Lake spelte i før han vart med i den første utgåva av King Crimson. 

Lake skipa bandet i september 1968 og spelte sjølv gitar og song. Med seg i bandet hadde han John Dickenson på klaverinstrument og vokal, Malcolm Brasher på bass og vokal og Andrew McCulloch på trommer. Lake og Dickenson hadde tidlegare spelt i lag i bandet The Shame.

The Shy Limbs gav berre ut to singlar før dei gav seg. Desse var «Reputation» med B-sida «Love». På sistnemnde så var Robert Fripp gjesteartist på sologitar. Den andre singelen var «Lady in Black» med B-sida «Trick or Two». The Shy Limbs var utan tvil inspirert av Procol Harum og songen «A Whiter Shade of Pale» då dei spelte in «Reputation», som er ein psykedelisk rockesong driven av eit orgel som kan minne om den meir kjende songen til Procol Harum.

Etter berre fem månader i lag, slutta Lake i bandet i januar 1969 for å bli med i det nye bandet til Robert Fripp, King Crimson.

Dei tre andre fortsette då som trio, før dei henta inn Allan Bowery (òg kjend som Alan Barry) som erstatta for Lake, men bandet varte ikkje lenge og dei gav seg i løpet av 1969.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  Shy Limbs-diskografi på Discogs
2. ↑  Dave Furgess (28. mars 2007). «The Shy Limbs - Reputation/Love». Julian Cope presents Head Heritage. Henta 4. august 2019.
Handkarder og ullfiber.
**Karde** (norrønt *karði*, gjennom lågtysk frå mellomalderlatin *cardus*, 'tistel') er ein reiskap eller maskin som kan brukast til å bearbeida ein flokete fibermasse til eit tynt, rensa, samanhengjande fiberflor. Denne prosessen, der ein greier fibera parallelle og fjerner ureiningar, blir kalda karding. 

Ei handkarde er typisk to treplater med handtak. Kvar plate har tettsitjande tindar på ei side, liknande ein børste. Tindane er festa i eit lag av lêr.

I ein kardemaskin passerer fibermassen gjennom eit system av roterande valser med eit tindebeslag som er stukke gjennom eot belegg av lêr eller tettvevd tekstil, til dømes av bomull.

Den helgenerklærte biskopen Blasius av Sebaste, som mellom anna er vernehelgen for ullkardarar, har karde som helgenattributt.

Kjelder
-------

1. ↑  Hall, J. (2000). *Hall's Iconografisch Handboek*. Leiden: Primavera Pers. Oppgjeve av Nederlandsk Wikipedia.

* «karde» i Nynorskordboka.
* «Karde» (14. februar 2009) i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «håndkarde» (22. mars 2017) i *Store norske leksikon*, snl.no.
Strukturen til kitinmolekylet.
**Kitin** er eit hornaktig stoff som finst i hudskjelettet til kreps og insekt og i kjevane til dyr som fleirbørstemark og blekksprutar og raspetunger til blautdyr. Det finst også i hyfeveggen til soppar og i skjelet til nokre eincella algar. Ordet «kitin» kjem av det greske *khiton*, som tyder 'panserskjorte'.

Kitin er eit polysakkarid i slekt med cellulose og er forma som eit makromolekyl med stor styrke og motstandsevne. Det er bygd opp av N-acetyl-glukosamin-einingar, som er bundne til kvarandre med beta-1,4-glykosidbindingar. 

* Kitin i vengen til ei glansbille.Kitin i vengen til ei glansbille.
* Rekeskal er danna av kitin.Rekeskal er danna av kitin.
* Maurløvelarve med håraktige vekstar av kitin.Maurløvelarve med håraktige vekstar av kitin.

Sjå òg
------

* Keratin
* Kitosan
* Kitinase

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* «kitin» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Kitin» frå Wikipedia på bokmål, den 2. januar 2013.*
Vindstøytfront på radar med radiell snøggleik og frontgrensa teikna inn.
Ein **vindstøytfront** (ofte kalla *gust front* etter det engelske uttryket) er ein vêrfront på mesoskala som skil avkjølt luft som har oppstått i torevêr (utstrøyming) frå lufta kring uvêret, på liknande vis som ein kaldfront. Passasjen er prega av eit vindskifte og vanlegvis eit fall i temperaturen og ein liten auke i lufttrykket. Slike utstrøymingar kan vare opp til 24 timar eller meir etter at torevêra som skaper dei oppløyser seg, og dei kan vandre hundrevis av kilometer frå der dei oppstod. Nye torevêr kan ofte utvikle seg langs vindstøytfronten, særleg om dei kryssar andre grenser (kaldfront, tørrlinje, ein annan vindstøytfront osv.). Ein kan ofte sjå vindstøytfrontane som smale linjer på eit vêrradarbilete eller elles som bogar av låge skyer på vêrsatellittbilete. Frå bakken kan stundom sjå vindstøytfrontane i samband med arcusskyer.

Vindstøytfrontar skapar vindskjer i låge nivå og desse kan vere farlege for luftfartøy som tar av eller landar. Om eit torevêr kjem inn i eit område med vindstøytfront, så kan vindskjeret frå grensa føre til at det oppstår rotasjonen i botn av torevêrsskyene, som stundom kan medføre danning av tornadoar. Sterke versjonar av desse eigenskapane vert kalla fallvind og kan skapast i omgjevnader med vertikalt vindskjer og tørr luft i midtre høgdenivå. Mikroutbrot har mindre utstrekning og påverkar område på mindre enn 4 km i diameter, medan makroutbrot råkar større område. Våte mikroutbrot skjer i atmosfæren der den nedre delen av lufta er metta, medan tørre mikroutbrot skjer i tørrare luft frå torevêrsskyer som ligg høgare oppe i lufta. Når ein vindstøytfront flyttar seg inn i eit område som er meir stabilt i låge nivå, som eit område med kjøligare luft eller over område med kjøligare overflatetemperaturar til sjøs, kan det føre til at ein får danna ein *undular bore*.

Sjå òg
------

* Tettleik
* Derecho
* Gustnado
* Haboob
* Innsjøeffekt
* Innstrøyming i meteorologi
* Lelavtrykk
* Matematisk singularitet
* Solgangsbris
* Tropisk syklogenese
* Varmeutbrot
* Vêrfront

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Outflow boundary» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mars 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  National Weather Service (1. november 2004). «Outflow Boundary». Henta 2. mars 2011.
2. ↑  Dr. Nolan Atkins (2009). «How to distinguish between tornado and microburst (straight-line) wind damage». Lyndon State College Meteorology. Henta 2. mars 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Vindstøytfront**

* Vindstøytfront over det sørlege Florida Arkivert 2006-05-12 ved Wayback Machine. MPEG, 854KB
«Katolske pyntenips» av «Den heilage jomfrua» og «den krossfesta Kristus» henta frå eit suvenirutsal ved dei heilage kjeldene i grotta i Lourdes i Frankrike 2005. Masseprodusert og lettfatteleg «liksom-kunst» som kopierer populære, tradisjonelle og dekorative klisjear frå kunsthistoria, vil av mange kunne kallast «kitsch».
**Kitsch** er masseproduserte gjenstander som liknar på kunst, men som har liten verdi og kunstnarisk kvalitet. Kitsch-omgrepet oppstod i Tyskland på 1800-talet og vart opphavleg brukt om billige etterlikningar av kjende kunstverk, til dømes reproduksjoner av berømte måleri, også i andre materialer enn dei opphavlege. Omgrepet viser i dag til all slags klisjéprega, uoriginal og populær «liksom-kunst», ikkje minst glorete og sentimentale suvenirer og pyntegjenstandar.

Etymologi
---------

Ordet «kitsch» er opphavleg tysk, men har usikkert opphav. De kan vera avleidd frå det engelske *sketch*, det vil seia «skisse» eller «utkast», frå det tyske *verkitschen* som tyder «å selja billeg» eller frå det tyske dialektordet *kitschen* som betyr å 'smørja', 'fuska' eller 'skrapa saman i haugar'.

Masseproduserte kunstetterlikningar, som denne hagenissen, vert ofte kalla «kitsch».
Denne trehjula motorsykkelen forma som ein raud, blank, høghela damesko, utnyttar ein erotisk klisjé frå populærkulturen og kan oppfattast som «kitsch». Foto frå Seattle i USA 2004.

Sjå òg
------

* Kunst
* Plagiat
* Suvenir

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kitsch» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mars 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Avant-Garde and Kitsch – Essay av Clement Greenberg
* Kitsch and the Modern Predicament – Essay av Roger Scruton
* Kitsch Wiki
Rev rundt den filippinske øya Pamalican i Suluhavet.
**Rev** er ei smal grunne eller banke i havet som ikkje ligg djupare under vassoverflata enn at bårene bryt over det. Revet har ofte tilknyting til land ved å vere eit framhald av eit nes, eller det kan gå parallelt med stranda. Eit rev kan vere bygd opp av morene, stein, grus, sand, berg, og vil ofte vere ein fare for skips- og båttrafikken.

Jærens rev er ein sandtange ut i havet frå kysten av Jæren. 

Ein særleg type rev, kalla korallrev, ligg ofte i ring kring ei øy i sørlege havområde, og er bygd opp av kalkskjeletta frå hovudsakleg koralldyr, men òg kalkskal frå andre organismar som til dømes kalkalgar. Revliknande korallbakkar, kaldtvasskorallrev, finst dessutan på djupt vatn fleire stader langs norskekysten, frå Hvaler til Vest-Finnmark. På kontinentalsokkelen utanfor Midt-Noreg er det funne store korallbakkar som ein reknar med er om lag 7000 år gamle.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Rev i sjø**
Koordinatar: 47°11′N 12°41′E﻿

**Kitzsteinhorn** er eit fjell i Alpane. Fjellet ligg i Kaprun kommune i delstaten Salzburg i Austerrike. Kitzsteinhorn er ein del av fjellkjeda Hohe Tauern i austlege område av Alpane og når ei høgd på 3 203 meter. Toppen vart nådd for første gong i 1828 av Johann Entacher.

Ein kan nå toppen ved å ta Kaprun Gletscherbahnen frå dalstasjonen ved 911 m. Lenge var dette den høgaste kabelvognbanen i verda med ei høgd 113,6 m over bakken på det høgaste. Kabelvogna opna i 1965, og opna opp isbreane Schmiedingerkees og Maurerkees, som då vart dei første skibakkane isbrear i Austerrike. I 1974 vart det opna ein fjellheis gjennom ein 3 295 m lang tunnel i fjellet, som gjekk parallelt med kabelvogna for å få større kapasitet. 

Denne fjellheisen tok fyr 11. november 2000 og 155 menneske omkom. Fjellheisen vart ikkje tatt i bruk igjen, og for å erstatte denne vart det bygd ein funitel året etter, som kan ta 24 personar. I 2002 opna det i tillegg ein gondolbane.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Kitzsteinhorn

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
| **Reutlingen** |
| --- |
|  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Reutlingen | 

Reutlingen is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Baden-Württemberg  Tübingen  Reutlingen |
| Først nemnd i | 1089-1090 |
| Ordførar | Barbara Bosch |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  87,06 km² |
| Innbyggjarar  - By (2012)   - folketettleik | 110 681   1 271/km² |
| Koordinatar | 48°29′0″N 9°13′0″E﻿Koordinatar: 48°29′0″N 9°13′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 382 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 72760-72770 |
| Telefon-retningsnummer | 07121, 07072, 07127 |
| Bilnummer | RT |
| **Heimeside:** www.reutlingen.de |

**Reutlingen** er ein by i Tyskland sør i delstaten Baden-Württemberg med om lag 110 000 innbyggjarar. Byen er sete for ein *landkreis* med same namn. 

Reutlingen har eit universitet for praktisk forsking, som vart grunnlagd i 1855, opphavleg som ein veveskule.

Geografi
--------

Reutlingen ligg ved sida av Schwabisk Alb, og vert derfor ofte kalla *Døra til Schwabisk Alb* (tysk *Das Tor zur Schwäbischen Alb*).

Historie
--------

Dei første busetnadane i området meiner ein oppstod på 300- eller 400-talet. Rundt år 1030 bygde grev Egino ei borg på toppen av Achalm, eit av dei største fjella rundt Reutlingen (om lag 706 meter over havet). Eit av tårna på denne borga står framleis og er open for turistar. Namnet *Reutlingen* vart første nemnd skriftleg i den såkalla *Bempflingentraktaten* (tysk *Bempflinger Vertrag*), som er frå om lag 1089-1090.

Rundt 1180 fekk Reutlingen markedsretta og mellom 1220 og 1240 fekk han bystatus og det vart bygd bymurar og festningsverk. Kort tid etter, frå 1247-1343, vart byen sitt landemerke, Marienkirche bygd.

Reutlingen vart ein by i Det tysk-romerske riket og frigjorde seg frå hertugane av Württemberg.

Byrådet i Reutlingen signerte Confessio Augustana i 1530 og Konkordieformelen i 1580 (nøkkeldokument for lutheranismen).

Den største katastrofen i historia til Reutlingen skjedde i 1726 då ein bybrann øydela 80 % av alle bustadar og nesten alla offentlege bygg. 1 200 innbyggjarar vart heimaluse. Innverknaden av denne brannen, som varte i tre dagar, kan ein framleis sjå forskjellige stader i byen. 

General Ferdinand Heim, som seinare vart kalla «Syndebukken i Stalingrad» vart fødd i Reutlingen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reutlingen» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Reutlingen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Revolusjonært Forbund** (RF) var opphavleg resultatet av eit brot i Raud Ungdom i 1991, då fleirtalet av sentralstyremedlemane melde seg ut av organisasjonen. Forbundet vart skipa av gruppene (marxist-leninistane) (m-l) i Oslo og Revolusjonært Ungdomsforbund (RUF) i Bergen. Desse gruppene hadde eit nært samarbeid. I periodar var dei òg i kontakt med Ml-gruppa Revolusjon, Norges Kommunistiske Studentforbund og ei gruppe uavhengige kommunistar frå Stavanger-området. (m-l) og RUF vart gradvis til Revolusjonært Forbund, mellom anna gjennom arbeidet med bladet Klasse Mot Klasse. 

RF tok krass avstand til Arbeidaranes Kommunistparti (Akp). Organisasjonen har i periodar uttrykt støtte til sopassa ulike figurar som Pol Pot og Rosa Luxemburg, og dreiv òg syndikalistisk orientert valboikott. 

RF vart splitta då Bergens-avdelinga gjekk inn for å støtte opp om Raud Valallianse (RV). Forbundet vart oppløyst i 1999. Einskildpersonar frå RF, Arbeidarmaktgruppa (AMG) og tidlegare medlemar av Internasjonale Sosialistar (IS) gjekk i årsskiftet 1999/2000 saman i organisasjonen Forbundet Internasjonalen (FIN).
|  |
| --- |
| **Kardemomme** |
| KardemommeKardemomme |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Ingefærordenen Zingiberales |
| **Familie:** | Ingefærfamilien Zingiberaceae |
| **Underfamilie:** | Alpinioideae |
| **Stamme:** | Alpinieae |
| **Slekt:** | *Elettaria* |
| **Art:** | **Kardemomme** *E. cardamomum* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Elettaria cardamomum***Maton, 1811 |

**Kardemomme** er ei fleirårig urt i ingefærfamilien med frø som blir brukt som krydder.
Arten stammar frå Malabarkysten sør i India. Ein dyrkar kardemomme særleg i Sri Lanka, Søraust-Asia, Jamaica, Guatemala og Australia.

Skildring
---------

Botanisk illustrasjon av kardemomme frå *Köhlers Medizinal Pflantzen* (1887).
Frå ein jordstengel veks det opp 4–5 m høge bladberande skot og 0,5 m høge blomstrande skot. Blada er lansettforma og mørkegrøne på oversida og lyst grøne på undersida. Blomane sit i klasar og er røyrforma, usymmetrisk bygde, med grønkvite kronblad og begerblad. Den iaugefallande delen av blomen består av ein omdanna kvit pollenberar med djupraude striper. Frukta er ei treromma kapselfrukt med brune til svarte, aromatiske frø.

Bruk
----

Kardemomme er eit urgammalt krydder med eit ujamnt geografisk forbruksmønster. Nesten halve verdsproduksjonen blir brukt i den nære Austen, særleg Saudi-Arabia, og i Skandinavia. Innan arabisk matlaging blir kardemommem særleg brukt til å smaksetja kaffi, og i indisk blir krydderet tilsett te, karriblandingar og til å tyggjast saman med betelblad. I skandinavisk mattradisjon blir kardemomme brukt i bakverk og enkelte kjøtrettar. 

Kardemommeolje blir brukt i enkelte likørar.

Andre krydder med kardemomme i namnet er mellom anna siamkardemomme, javakardemomme, bastardkardemomme og svart kardemomme frå slekta *Amomum*.

Kjelder
-------


* «Kardemomme», *Store norske leksikon*, 28. november 2014

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kardemomme**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* EOL

 |
**Nirvana** var ei rockegruppe som blei til i Aberdeen i Washington i 1987. Ho hadde seks medlemmer: Pat Smear, Chad Channing, Kurt Cobain, Jason Everman, Dave Grohl og Krist Novoselic. Namnet på gruppa kjem frå det orientalske frelseomgrepet *nirvana*.

Musikken deira var ei blanding av punk og alternativ rock, og fekk merkelappen grunge av pressa. Gruppa var òg kjend som ein hovudrepresentant for «Generasjon X». Etter at vokalist en Kurt Cobain tok livet sitt i 1994, løyste gruppa seg opp. Medlemmer av Nirvana har etter oppløysinga dukka opp igjen i grupper som Foo Fighters og Queens of the Stone Age.

Gruppa gav ut sitt første album, *Bleach*, i 1989. Fram til 1996 gav dei ut fem album. I 1991 kom albumet Nevermind ut, og da fekk Nirvana verkeleg gjennombrotet sitt. Det siste albumet, *From the Muddy Banks of the Wishkah* (live), vart gjeve ut etter at Kurt Cobain døydde, men var da eit album med opptak frå konsertar i perioden 1989 til 1994.

Diskografi
----------

### Album

* 1989 - *Bleach*
* 1991 - *Nevermind*
* 1992 - *Incesticide*
* 1993 - *In Utero*
* 1994 - *MTV Unplugged in New York*

### Samleplater

* 1996 - *From the Muddy Banks of the Wishkah*
* 2002 - *Nirvana*
* 2004 - *With The Lights Out*
* 2005 - *Sliver: The Best Of The Box*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Kittill Kristoffersen Berg** (17. august 1903–17. april 1983) var ein norsk arbeidar og gardbrukar frå Rollag. Han representerte Buskerud og Norges Kommunistiske Parti på Stortinget i perioden 1945–49.

Berg arbeidde fyrst som gardsgut, seinare som skogsarbeidar. På slutten av 1920-talet dreiv han eige sementstøyperi i heimbygda. Frå 1924 til -54 hadde han sesongarbeid med tømmerfløyting i Numedalslågen. Frå 1936 dreiv han småbruket Bråten. I 1950 byrja han føre landbruks-reknskap, eit yrke han sysla med til han døydde.

I 1925 var Berg med om å stifte lokallag av Det norske Arbeiderparti i Rollag. Valperioden 1938-40 var han medlem i kommunestyret i heradet. I 1939 melde han seg inn i Norges Kommunistiske Parti. Hausten 1945 han skipa NKP-lag i Rollag, eit lokallag han leia til han døydde. Same året vart han vald til varaordførar i heradet.

Berg var medlem av hovudstyret i Norsk Skog- og Landarbeiderforening frå 1931 til 1933 og av landsstyret i [[Norsk Bonde- og Småbrukarlag99 frå 1963 til 1967. I 1939 var han med å stifte Rollag El-verk og sat i styret til han døydde. Han var også medstiftar av Rollag Maskinlag og Rollag driftskredittlag og ein aktiv kar i småbrukarlag og faglag, både på lokalt, regionalt og nasjonalt plan. 

Frå desember 1946 møtte Berg på Stortinget som ein av 11 NKP-representantar. På Tinget var han medlem i Justiskomiteen. Han var medlem 1945-49 av sentralstyret i NKP og 1945–73 av landsstyret.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Kitlineq** (eller **Viktoriaøya**) er ei øy i det kanadiske Arktis, administrativt delt mellom Nunavutterritoriet og Nordvestterritoria i Canada. Øya dekker eit areal på 217  291 km². Ho er den nest største øya i Canada, og den åttande største øya i verda. Den vestlege tredjeparten av øya er underlagt Inuvikregionen i Nordvestterritoria, resten er del av Kitikmeotregionen i Nunavut.

Geografi
--------

Kart over Kitlineq (Viktoriøya)
Kitlineq ligg på 69-72 grader nordleg breidd, og mellom 102 til 118 grader vestleg lengd. Øya er om lag 750 km lang (aust-vest), og 655 km på det breiaste (nord-sør). Kitlineq er skilt frå det nordamerikanske fastlandet av eit langt sund (med fem ulike namn, alt etter kvar ein er). Banksøya i vest er næraste naboøy. Det lange sundet som deler denne og Kitlineq er Prince of Walessundet. I nord ligg Melvillesundet, medan McClintock-kanalen og Victoriasundet ligg aust for øya.

Kitlineq er ei øy med mange halvøyar, kystlina er oppbroten med mange fjordar og vikar. I aust, peikande mot nord, ligg Storkersonhalvøya. Ho endar opp i Goldsmithkanalen, sjøstykket som skil Kitlineq frå Stefanssonøya. Ein større fjord, Hadleybukta, deler Storkersonhalvøya frå dei midtre områda av øya i nord. Ei anna stor halvøy i nord er Alberthalvøya. I sør, peikande vestover, ligg Wollastonhalvøya, skilt frå dei midtre områda av Albertsundet. Sett på eit kart kan øya minne om eit stilisert lønnelauv, viktigaste symbolet på Canada.

Kitlineqs høgste punkt ligg på 655 meter over havet i Shalerfjella i det indre nord. Største innsjøen på øya er 562 km² vide Ferguson Lake, han ligg straks nord for Cambridge Bay.

Busetjing
---------

Landsbyen Ulukhatok ligg heilt vest på Kitlineq
Folkemengda var ved folketeljinga i 2006 på 1875 personar; 1477 av desse i Nunavut og 398 i Nordvestterritoria. Cambridge Bay er den største av dei to busetjingane på øya. Denne ligg på søraustkysten og høyrer til Nunavut. Ulukhaktok på vestkysten ligg i Nordvestterritoria. Handelsstasjonane, som til dømes Fort Collinson på nordvestkysten, er oppgjevne for lenge sidan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Victoria Island (Canada)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. juli 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**Bertrand-Jean Redon** (20. april 1840–6. juli 1916), betre kjend som **Odilon Redon**, var ein fransk målar, grafikar, teiknar og pastellist. Verka hans vert rekna til symbolismen.

Liv og gjerning
---------------

Redon vart fødd inn i ein rik familie i Bordeaux i Aquitaine. Han starta å teikne som barn. Femten år gammal begynte han på formelle studiar i teikning. Faren insisterte på at han måtte studere arkitektur, men han klarte ikkje opptaksprøvene til arkitektstudiet. Dermed fekk han i 1864 høve til å gå i lære hos kunstmålaren Jean-Léon Gérôme. Vel heimkomen til Bordeaux byrja han å arbeide med skulptur, og med silketrykk og litografi.

I 1870 slutta Redon seg til hæren for å delta i den fransk-prøyssiske krigen. Mot slutten av krigen flytta han til Paris, der han nesten utelukkande arbeidde med kolteikning og litografi. Først i 1878 fekk arbeida hans noko større vellæte. Året etter publiserte han sitt første album med litografi, med tittelen *Dans le Rêve*.

*Kyklopen*, 1898-1900
Redon var ganske ukjend inntil 1884, då kultromanen tittelen *À rebours* (=Mot naturen) av Joris-Karl Huysmans kom ut. Historia handla om ein dekadent aristokrat som samla på teikningar laga av Redon.

I 1890-åra føretrekte Redon pastell- og oljemåleri som medium. Han stilte ut i lag med Nabisgruppa i 1899. I 1903 vart han tildelt Æreslegionen. Populariteten steig då ein katalog over etsingar og litografi kom ut i 1913.

Redon døydde i Paris den 6. juli 1916.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odilon Redon» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Hospitality Club** er verdas største online gjestmild-teneste.

Historie
--------

Ifølgje organisasjonen sin eigen statistikk hadde Hospitality Club 553 092 medlemmer i november 2009, kor mange av desse som er aktive vertar eller besøkande er ikkje opplyst.

Organisasjon
------------

Medlemskap er gratis og skjer ved at ein registrerer seg på vevstaden åt organisasjonen. Hovudaktiviteten er å utveksle huslyd mellom reisande. Medlemmer kan ta imot reisande eller sjølv ta kontakt med andre medlemmer for å besøke dei.

Klubben er drifta med hjelp frå mange friviljuge hjelparar frå rundt om i verda. Grunnleggjarane oppgjev motivasjonen for organisasjonen som «the idea that bringing people together and fostering international friendships will increase intercultural understanding and strengthen peace».  Arkivert 2006-01-11 ved Wayback Machine.

Sjå òg
------

* CouchSurfing
* BeWelcome
* Pasporta Servo
* Servas Open Doors

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arkivert 2011-11-08 ved Wayback Machine.
**Vindhyafjella** er ei fjellkjede som ligg sentralt i India og deler det indiske subkontinentet mellom Indus-Gangessletta i nord og Deccan i sør. Fjella strekkjer seg 1 086 km frå Gujarat i vest, gjennom Madhya Pradesh til Uttar Pradesh midt i landet. Fjella har ei høgd på mellom 450 og 1 100 meter, og er opphav til fleire bielver til Ganga-Jamuna. Dei er danna av horisontal sandstein, og har derfor gjerne flate, platåaktige toppar.

Dal i Malwa.
Vindhya er ei broten og svært gammal fjellkjede. Ho dannar den sørlege enden av Malwaplatået, eit område som er høgare enn Gangessletta i nord og der ein finn byar som Indore, Bhopal og Mandu. Fjella deler seg i to til Kaimur-fjella som går inn i vestlege Bihar, og ei sørlegare kjede som går saman med Satpurafjella i Maikala-kjeda.

I vest, der Vindhyafjella møter Aravallifjella, ligg Ranthambore nasjonalpark. Han husar ein tigerpopulasjon og andre dyr som leopard, villsvin, nilgai, sambar, rhesusape, hulmanlangur og leppebjørn.
Saman med Aravalli stenger Vindhya for vind og nedbør frå sør, og området nord og vest for dei er svært tørt.
Fjella gjev likevel opphav til fleire elvar, som Narmadaelva i sør og fleire bielvar til Ganges og Jamuna, som Kali Sindh, Parbati, Betwa, Chambal, Ken, Son og Tamsa/Tons.

Vindhyafjella blei omtalte som «Vindius» av den greske oldtidsgeografen Ptolemaios.

Sjå og
------

* Vindhya Pradesh

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Vindhya Range, britannica.com
2. ↑  Ranthambore Tiger Reserve, WWF, wwfindia.org


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Oddvard Nilsen** (fødd 24. juni 1940) er ein tidlegare norsk politikar for Høgre. Han var ordførar i Askøy kommune 1990–1993, innvald på Stortinget frå Hordaland 1993–2005 og parlamentarisk leiar for Høgre 2001–2005.

Familie
-------

Nilsen er son av murarsvenn Odd Nilsen (1917–1964) og industriarbeidar Ellinor Jensen (1917–2003). Farsslekta verka innan murarfaget i fleire generasjonar. Oddvard Nilsen er gift med Torill Nilsen (1948–), som var medlem av Askøy kommunestyre 1995–2003. Paret har tre søner saman, mellom dei fylkesordføraren Tom-Christer Nilsen (f. 1969) og friidrettsutøvaren Trond Erik Nilsen (f. 1972).

Karriere
--------

Etter militær grunnutdanning tok Nilsen lærarskulen som privatist. Han har òg vore trenar og styremedlem i Norges Friidrettsforbund. Nilsen har bakgrunnen sin frå skuleverket, og har vore rektor ved Kleppestø og Ravnanger ungdomsskular på Askøy. Han var leiar i Hordaland Høgre 1990–1994 og medlem av Høgres arbeidsutval 1996–2005. I stortingsperiodane 1993–2001 sat han i Stortingets transport- og kommunikasjonskomité, siste perioden som leiaren av komiteen. I perioden 2001–2005 var han medlem av Stortingets utanrikskomité. Då Jan Petersen vart utanriksministar, vart Nilsen vald til parlamentarisk leiar.

Etter tida på Stortinget var Nilsen styreleiar i Helse Vest RHF 2005–2014.

Oddvard Nilsen vart den 11. mars 2006 utnemnd til æresmedlem av Hordaland Høgre.

Kjelder
-------

1. ↑  Granheim, Eva (17. august 1993). «Skyggeportrettet. Liker å prestere». *Bergens Tidende*: 21.
2. ↑  «Torill Nilsen». Høyre. Henta 28. mars 2014.
3. ↑  Pedersen, Kari (19. desember 2013). «Vareberg blir styreleder i Helse Vest». *Stavanger Aftenblad*. Henta 28. mars 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Oddvard Nilsen» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Oddvard Nilsen». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Vindharpe ved Windharfe im Technikmuseum Universum i Bremen.
**Vindharpe** eller **eolsharpe** er eit gammalt strengeinstrument som bruker vind til å få fram klang. 

Vindharpe laga av diktaren Robert Bloomfield mellom 1812 og 1823.
Ei vindharpe kan ha ulike utformingar. Vanlegvis har ho rektangulær resonanskasse med lydhol og 5–12 senestrengar av samme tonehøgd og lengd, men med ulik tjukkleik og stramming. Når vinden set strengane i svingingar, kan ein høyra overtonane, og klangsammensetjinga varierer med til- og avtakande vindstyrke. 

Prinsippet for vindharpe var kjend i det gamle Kina, India og i Mellomalder-Europa. I romantikken var instrumentet utbreidd over hele Europa. Det inspirerte ofte diktarar, mellom anna Samuel Taylor Coleridge som skreiv diktet «The Eolian Harp» i 1795.

Vindharpa har også inspirert komposisjonar på andre instrument, som klaverstykka «Vindharpe-slåtten» og «Vindharpe II» av Harald Sæverud, eller *Aeolian Harp* (1923) av Henry Cowell, eit av dei første stykkene der uvanlege speleteknikkar som å plukka eller slå direkte på pianostrengane blei brukt. Ein etyde av Sergej Ljapunov i *12 études d'exécution transcendante*, Op. 11 No. 9, blei kalla *Harpes éoliennes* (vindharper) av komponisten. «Etyde nummer 1 i A-dur» (i 12 etydar, opus 25) av Frédéric Chopin blir ofte også kalla «Vindharpa».

I nyare musikk nytta mellom anna Jan Garbarek ei vindharpe, laga av Sverre Larssen etter antikke førebilde, på albumet *Dis* frå 1976.
Det er også blitt laga mange kunstnarisk utforma vindharper som er blitt sett opp ute i naturen eller ved ei vindkjelde som kunstverk med lyd.

Bilde
-----

* Skisse av ei vindharpe frå 1684.Skisse av ei vindharpe frå 1684.
* Skisse av ei typisk rektangulær vindharpe frå 1876.Skisse av ei typisk rektangulær vindharpe frå 1876.
* Skisse av ei anna vindharpe.Skisse av ei anna vindharpe.
* Skisse av ei større vindharpe.Skisse av ei større vindharpe.
* Vindharpe i Hohenbaden-slottet i Baden-Baden i Tyskland, utvikla av Rüdiger Oppermann.Vindharpe i Hohenbaden-slottet i Baden-Baden i Tyskland, utvikla av Rüdiger Oppermann.
* Vindharpe i Hals i Danmark.Vindharpe i Hals i Danmark.
* Vindharpe i eik på halvøya Juist i Tyskland, utforma av Bernd F.K. Bunk, Peter Neubert og Jutta Kelm.Vindharpe i eik på halvøya Juist i Tyskland, utforma av Bernd F.K. Bunk, Peter Neubert og Jutta Kelm.

Sjå òg
------

* Aiolos, vindguden harpa i nokre høve har namn etter

Kjelder
-------

1. ↑  Dagens plate: Norgeshistoriens beste plater: 83. plass. *Morgenbladet* (26. august 2011)

* «Vindharpe» (22. juni 2012), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 5. april 2014.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Ving Noreg as** er ein norsk reisearrangør som sel charterreiser og pakkereiser til utlandet, og dessutan flyreiser og hotellopphald. Selskapet er 100 % eid av Thomas Cook Nordic Holding Ab og inngår i det internasjonale ferdkonsernet Thomas Cook Group som er notert på London-børsen. 

Reisene vert selt via internett, telefon og samarbeidande reisebyrå i Noreg. Selskapet har rundt 70 tilsette og sender totalt 400 000 gjester ut i verda per år. Ving har 35 % av chartermarknaden i Noreg. 

Saga Tours, som sidan er kjøpt opp av Ving, har arrangert pakkereiser sidan 1959. Dei første charterturane frå Noreg til Mallorca. I 2016 er Ving Noregs største ferdarrangør.

Vings historie
--------------

Marknadsnamnet Ving har vore i bruk sidan 1993. Før detta var namnet Vingreiser. I dagens verksemd inngår fleire tidlegare kjende merkenamn: Saga Tours som starta med charterreiser i 1959. I 1970 vart Vingreiser etablert som turoperatør. I 1973 slo Saga Tours og Informa Solreiser seg saman og skapte Saga Solreiser. I 1989 kjøpte Vingreiser Saga Solreiser. I 1993 kjøpte Saga Solreiser selskapet Gullivers reiser.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ving Norge» frå Wikipedia på bokmål, den 16. oktober 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  Ving-eier faller 75 prosent på London-børsen.
2. ↑  Solen går ned for Saga, besøkt 2. mai 2012.
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 17. oktober 2018, henta 16. oktober 2018
**Karavankane** (tysk *Karawanken*, slovensk *Karavanke*) er ei fjellkjede på grensa mellom Slovenia og Austerrike. Fjellkjeda er 120 km lang og er den lengste enkeltståande fjellkjeda i Europa. 

I lag med Kamnik-Alpane dannar Karavankane ei naturleg grense mellom Austerrike og Slovenia. Fleire fjellovergangar fungerre som viktige handelsruter over fjella. Ein av dei, Loiblpasset på 1370 meter over havet, har vore nytta sidan førhistorisk tid. I dag er det bygd tunnellar for både veg og jernbane under Karavankane mellom Beljak/Villach og Jesenice.

Karavankane har mange gode høve for fjellklatring og det ligg mange fjellhytter her. Frå mange av toppane er det flott utsyn over Klagenfurt-området i Austerrike og Ljubljana-området i Slovenia. Den austerrikske sida er berglendt og bratt, medan den slovenske sida er mindre bratt og dekt av granskog og låge furubuskar i dei lågare liggande områda.

Største fjelltoppar
-------------------

* Hochstuhl / Veliki Stol: 2236 moh
* Mittagskogel / Kepa: 2143 moh
* Petzen / Peca: 2113 moh
* Golica / Kahlkogel: 1836 moh
* Vrtača: 2180 moh
* Košuta: 2133 moh
* Veliki vrh v Košuti: 2088 moh
* Begunjščica: 2063 moh
* Košutica: 1968 moh
* Dovška Baba: 1892 moh
* Klek 1754 moh

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karawanken» frå Wikipedia på engelsk, den 20. april 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Karavankane**

* Karavankane på Summitpost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
*For hovudbelteasteroiden, sjå 9203 Myrtus.* 

|  |
| --- |
| **Myrteslekta** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Myrteordenen Myrtales |
| **Familie:** | Myrtefamilien Myrtaceae |
| **Slekt:** | **Myrteslekta** *Myrtus*L. 1753 |

**Myrteslekta** (*Myrtus*) er ei planteslekt myrtefamilien skildra av Linné i 1753.
Over 600 artsnamn er blitt føreslått lagd til i slekta, men nesten alle desse er blitt flytta til andre slekter eller rekna som synonym. I dag reknar ein berre tre artar til slekta:

* *Myrtus communis* — myrt; frå middelhavslanda sør i Europa.
* *Myrtus nivellei* — saharamyrt; frå Nord-Afrika.
* *Myrtus phyllireaefolia*

Nærskylde plantar
-----------------

Mange andre nærskylde plantar frå Sør-Amerika, New Zealand og andre stader var tidlegare rekna til myrteslekta, men er no rekna som medlemmer av andre slekter, som *Eugenia, Lophomyrtus, Luma, Rhodomyrtus, Syzygium, Ugni* og minst eit dusin meir.

Ordet «myrt» eller engelsk «myrtle» kan vera del av populærnamn for plantar i fleire andre slekter, også plantar som berre liknar myrt utan å vera nært i slekt: *Crape myrtle* (*Lagerstroemia*, Lythraceae); *Wax myrtle* (*Morella*, Myricaceae) og *Creeping myrtle* (*Vinca*, Apocynaceae).

Kjelder
-------

1. ↑  Tropicos, *Myrtus* L.
2. ↑  *The Plant List*, henta 13 August 2016

* *Denne artikkelen bygger på «Myrtus» frå Wikipedia på engelsk, den 9. august 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Myrteslekta**

* Myrtle (*Myrtus communis* L.), from Gernot Katzer's Spice Pages
* www.myrtus-communis.de (German)
* Myrtus in Flora Europaea
Myrsmør i ei tønne frå ei irsk myr.
**Myrsmør** (engelsk *bog butter*) er ei nemning som vert brukt om eit gamalt vaksliknade materiale som har vorte funne i torvmyrer i Nord-Europa, særleg i Irland og Skottland. Myrsmøret er kvitleg og har ein konsistens som minner om vaselin. 

Ein har gjort flest funn og funne størst mengder myrsmør i Irland og Skottland, men det er også gjort funn i Noreg, Nederlanda og dei tyske områda Schleswig-Holstein, Autfriesland og Pommern. Det eldste daterte myrsmørfunnet stammar frå Irland og har vorte tidfest til 500- eller 600-talet. Det har vorte funne i ulike slags trekjerald som bøtter, små tønner, trau og noko som liknar mykje på smørkinner. 

Myrsmøret er eit hydrokarbon med animalsk opphav og vert òg kalla *butyrellite*. Fram til 2003 var ikkje forskarar og arkeologar heilt visse på kva opphavet til myrsmøret var. Forskarar ved University of Bristol undersøkte då feittsyrene i ulike myrsmørfunn og fann ut at i somme var det feittsyrer som kom frå mjølkeprodukt, og i andre prøvar kom dei frå kjøt/dyrefeitt. Dette ser ut til å stadfeste det mange lekfolk hadde trudd lenge, nemleg at myrsmøret var matvarer som var lagde i myrene for å nytte den låge temperaturen og det låge oksygeninnhaldet der til å forlengje haldbarheita på dei, eller at prosessen kanskje òg vart brukt til å høgne smaken på matvarene, slik ein kjenner det frå til dømes raking.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forskning.no: «Urkjøleskapet» Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* Newscientist.com: «Bog Butter test»
* Show.me.uk: «Bog butter mystery solved?» Arkivert 2011-07-19 ved Wayback Machine.
* 24hoursmuseum.org.uk: «Bog Butter mystery» Arkivert 2012-09-29 ved Wayback Machine.
* Peatlands: «Occasional finds»

Denne artikkelen byggjer på «Bog butter» henta frå Wikipedia på engelsk 4. juli 2007.
|  |
| --- |
| ***«Surfin' Safari»***  Singel av The Beach Boysfrå albumet *Surfin' Safari* |
|  |
| B-side | «409» |
| **Utgjeve** | 4. juni 1962 |
| **Innspelt** | 19. april 1962 |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 2:05 |
| **Selskap** | Capitol Records |
| Låtskrivar(ar) | Brian Wilson og Mike Love |
| **Produsent** | Murry Wilson |
|
| The Beach Boys-kronologi |
| «Surfin'»(1961) | *«Surfin' Safari»* | «Ten Little Indians»(1962)
 
 |

«**Surfin' Safari**» er ein song skriven av Brian Wilson og Mike Love for The Beach Boys. Han vart gjeven ut som singel med «409» som B-side i 1962. Songen kom òg ut på albumet med same namn, *Surfin' Safari* same året.

Innspeling
----------

Songen var den første bandet spelte inn i World Pacific Studios den 8. februar 1962. Innspelingane dei gjorde denne dagen kom derimot ikkje ut før mange år seinare. Den einaste skilnaden mellom desse tidlege utgåvene og den offisielle utgjevinga var at Al Jardine spelte gitar i staden for David Marks.

Den offisielle utgåva vart spelt inn i Western Recorders den 19. april 1962. Innspelinga vart produsert av Brian Wilson med David Marks og Carl Wilson på gitar, Brian Wilson på bassgitar og Dennis Wilson på trommer. Mike Love syng solovokal medan Brian, Carl & Dennis Wilson og Mike Love syng korvokal. På same innspelinga spelte dei inn «409», «Lonely Sea» og «Their Hearts Were Full Of Spring». Denne innspelinga vart gjeven til Capitol Records som ei demoinnspeling. Selskapet var imponert og gav bandet kontrakt. «Surfin' Safari» vart gjeven ut som den første singelen deira på Capitol Records.

Singelen
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Let's go surfin' now.
Ev'rybody's learnin' how.
Come on a safari with me

Brian Wilson og Mike Love   |  |

Singelen kom ut i juni 1962. Opphavleg meinte Capitol Records at «409» burde vere A-sida, og starta å promotere denne songen for radiostasjonane. Radiostasjonane valde derimot heller å spele «Surfin' Safari» og han vart ein stor nasjonal hit.

Singelen nådde 14. plass på den amerikanske singellista, medan «409» òg gjekk inn på lista på ein 76. plass. Singelen selde om lag 900 000 det første året, som ikkje var nok for å oppnå gullplate.

Singelen vart òg gjeven ut i Europa hausten 1962, men selde dårleg her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Surfin' Safari (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 19. august 2009.*