**Idar Handagard** (9. august 1874–11. desember 1959) var lege, botanikar, nynorskforkjempar, fråhaldsagitator og statsstipendiat frå Kristiansund.

Idar Handagard blei fødd i Kristiansund og voks opp der og i Bergen. Han blei cand.med. i 1905, og fekk i 1907 kongens gullmedalje for ei avhandling om norske plantenamn. Same året fekk han òg ein pris for den fyrste nynorske læreboka i helselære: *Mannalikamen og helsa*. Denne boka kom med tida i mange opplag.

Forfattarskapen og engasjementet hans omfatta målrørsla, fråhaldssaka og eit venstreorientert standpunkt i fleire samfunnsspørsmål. Han skreiv om og beundra Oscar Nissen, som var leiar av både Det Norske Totalavholdsselskap og Arbeidarpartiet.

Handagard var styremedlem i Studentmållaget frå hausten 1901 til og med hausten 1902.

Han praktiserte aldri som lækjar, men var ein aktiv skribent, og skreiv meir enn 500 bøker og hefter: *Doktorboki* (1913), *Vanlege sjukdomar* (1925), engasjerte seg i Grønlandssaka, og skreiv fleire korte diktarbiografiar i serien *småskriftar for bokvenner* (om Ivar Aasen, Kristofer Janson, Wessel og Henrik Wergeland): Han skreiv òg mange diktsamlingar, og nokre av dikta er tonsette. Verselæra *Norsk verselæra* blei lenge brukt som lærebok på universitet.

Handagard var lenge og aktivt oppteken av fråhaldssaka, mellom anna gjennom Studentfråhaldslaget i Oslo. Motivasjonen hans var kristenetisk, ålmenetisk og medisinsk. Han skreiv fleire artiklar om fråhaldsrørsla si historie og fråhaldsrørsla sine pionerar. Særleg kan ein nemna litteraturhistoriske verket *En samfunns-ide og dens digtere* (1915).

Handagard skreiv dikt og bokmeldingar i DNT sitt blad *Menneskevennen*.

Idar Handagard blei statsstipendiat i 1932.

Litteratur
----------

* *Det gamle og det nye aar : nytaarsfantasi i en akt*. 1897
* *Under blaat flag : sange og tendens-digte*. 1900
* «*Fosna-maale : eit norskt bymaal*» I: *Syn og Segn, 1901*
* *Sang sub rosa og andre digte*. 1902
* *Aalmenne sjukdomar*. 1902
* *Efterglemte sange*. 1905
* *Mannalikamen og helsa*. 1907
* *Livsens leik*[dikt]. 1908
* *I Her-òta*[dikt]. 1909
* *Aasmund Vinje i Staalediktet*. 1909
* *Norsk helselæra. Dei fyrste grunnarne*. 1910
* *Saftbogen : en veiledning for husmødre*. 1912
* *Doktarboki : ei rettleiding fyr folket*. 1913
* *En samfunds-idé og dens digtere*. 1915

* Bd 1: *Wergeland og Welhaven og deira stilling til ædruelighetsarbeide*
* Bd 2: *Fem folkedigtere : John Dahl, Ole Sneve, Waldemar Ager, Augusta Abrahamsen, Mauritz Sterner*

* *Folkesuveræniteten og Grønlandsspørgsmaalet*. 1922
* *Vanlege sjukdomar*. 1925
* *Norsk verslæra*. 1932
* *Danmarks urett og Noregs rett til Grønland*. 1932
* Victor Hugo. *Dei bannstøytte*. Umsett av Idar Handagard. 1933 (*Les Miserables*)
* *Nye songar og nye salmor*. 1938
* *Rytme og rim : Stutt verslæra : Med ei rytmetavla*. 1944
* Sambok 90 bøker/hefter av/om ham

Om han
* Hørven. Lars. *Idar Handgard*. 1928
* Bakken Ove; Sundet Olav. *Idar Handgard - mannen og livsverket hans*. Globusforlaget 1944
* Johnsen,H.:Norsk Avholdslitteratur II. Oslo 1954.
* Søraa, Ø: Idar Handagard 85 år. I: Folket 7/8-1959
* Handagard, Sara. *Idar Handagard : bibliografi 1893-1956*. Oslo, 1988 ISBN 82-991612-0-7

Kjelder
-------

* Artikkel på bm-wikipedia
* Omtale hjå Forbundet mot rusgift
* Styre i Studentmållaget 1900-2003 Arkivert 2006-05-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |