recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tradisjonell talje med kraftutveksling via blokker. Legg merke til kofilnaglane nede til høgre.
**Talje** er eit hjelpemiddel som vert bruka til lyfteoperasjonar og stramming som ein kraftutvekslar for rettlina rørsle. 
Ein vanleg talje er sett saman av to blokker med eit innskore taljereip. 

Taljar vert bruka til stramming og lyfting og er mykje bruka på seglskip til stramming av riggar og tauverk. Blokkene kan ha ein eller fleire skiver og avhengig av det totale talet skiver vert taljane omtala som enkeltskorne, dobbelt- eller fleirskorne. På små blokker vert skivene gjerne omtala som trinser. Med aukande tal skiver aukar utvekslinga og ein får meir kraft. Samtidig aukar friksjonen og lengda tau som må halast. Dei største taljane med 5 eller 6 skiver vert også som omtala *gein*. Klassiske taljar hadde ikkje nokon låsemekanisme for taljereipet og dette måtte fastgjerast. På nyare taljar kan det vere montert tauklemmer på ein av blokkene.

Jekketaljar, eller nikketalje, har ein jekkarm til heving og senking. Dei kan vere utført med tau, wire eller kjetting som forbindelse til kroken, og dei kan vere enkelt- eller fleirskorne.

Elektrotaljar fungerer etter same prinsippet som manuelle, men har ein elektrisk motor slik at styringa kan skje frå eit tablå ved å velje retning og eventuelt hastigheit på kroken.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Talje» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
|  |
| --- |
| **Trastesongar** |
| TrastesongarFoto: Carles PastorTrastesongarFoto: Carles Pastor |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Trastesongar Utbreiinga av Trastesongar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Kjerrsongarfamilien Acrocephalidae |
| **Slekt:** | Kjerrsongarar *Acrocephalus* |
| **Art:** | **Trastesongar** *A. arundinaceus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Acrocephalus arundinaceus***Linnaeus, 1758 |

Læte
Egg av gauk (*Cuculus canorus canorus*) og trastesongar.
**Trastesongar** (*Acrocephalus arundinaceus*) er ein stor songar i kjerrsongarfamilien som er hekkefugl i Europa og austover til vestre Mongolia. Han overvintrar i Afrika sør for Sahara. I Noreg er denne arten ein sjeldan gjest.

Skildring
---------

Trastesongar liknar røyrsongar, berre mykje større, med kroppslengd på 16 til 20 centimeter. Hovudet er relativt stort og nebbet grovt med ein mørk flekk på undersida ut mot spissen. Fjørdrakta er brun på oversida, og lysare beige på undersida. Det lyse strupeområdet kan ha svake grå striper. Halen er litt avrunda i enden. Kjønna er like. 

Songen er høglydte, gjentatte rytmiske seriar av skrikande variantar med falsettlydar som til dømes «krie-krie-krie trr-trr-kie-kie».

Hekkehabitatet er enger av takrøyr ved opent ferskvatn, nokre gongar i liknande høge vekster av dunkjevlefamilien. Om vinteren kan dei beite på tørrare område, i høgt gras, i hagar, og i mais- og sukkerplantasjar. Utbreiinga for hekking er Europa aust for Noreg og Storbrittania, nordvestre Afrika, Midt-Austen, Kaukasus og inn i vestre Mongolia og nordvestre Kina. I Europa er hekkeområda fragmenterte. I Noreg blir meir enn 85 % av registreringane av streiffuglar gjort i månadene mai og juni, i dei siste ti åra er det gjort gjennomsnittleg fire godkjente registreringar av arten årleg i Noreg, omtrent halvparten av desse frå Hordaland til Vest-Agder fylke.

Denne kjerrsongaren er insektetar, men kan supplere med sniglar, små ryggstrengdyr og jamvel bær og fruktar utanom hekketida.

Populasjonen er estimert til mellom 5 og 9 millionar individ og er trudd å vere minkande. Han er kategorisert som livskraftig, LC, av IUCN.

Kjelder
-------

Referansar

1. ↑  Svensson, Lars et al (2011). *Gyldendals store fugleguide.* Gyldendal norsk forlag. ISBN 9788205418820.
2. 1 2  Dyrcz, A. (2018) *Great Reed Warbler (Acrocephalus arundinaceus)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 20. juni 2018
3. ↑  «Artsobservasjoner - rapportsystem for arter i Norge». Henta 20. juni 2018.
4. ↑  BirdLife International (2018) Species factsheet: *Acrocephalus arundinaceus*. Henta frå  den 20. juni 2018

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Trastesongar**
**Otar Nemsadze** (fødd 18. juni 1989) er ein georgisk songar. 3. mars 2019 vann han georgiske *Idol* og representerte Georgia i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv med songen «Sul tsin iare».

Bakgrunn
--------

Nemsadze vart fødd i Gori i Georgia. Han vart kjend i Georgia i 2011, då han vann talenttevlinga *Geostar*, den georgiske versjonen av *Idol*. I 2013 nådde han ein andreplass i talentprogrammet *Holos Krajiny*, den ukrainske utgåva av *The Voice*.

I 2017 deltok Nemsadze i den georgiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2017 som del av gruppa Limbo. Gruppa enda på ein delt tiandeplass blant 25 deltakarar med songen «Dear God».

I 2019 deltok Nemsadze på ny i georgisk *Idol*, og 3. mars 2019 vart han nok ein gong kåra til vinnar av georgisk *Idol* gjennom ei telefonavrøysting. 2019-utgåva av *Idol* fungerte òg som ein nasjonal finale til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel. I *Idol*-finalen framførte han den patriotiske rockeballaden «Sul tsin iare» ('gå på'), som òg var det georgiske bidraget i Eurovision Song Contest 2019.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Georgia goes ahead with Oto Nemsadze for Eurovision 2019». EBU. 3. mars 2019. Henta 3. mars 2019.
2. 1 2  «Oto Nemsadze wins Georgian Idol 2019 with the patriotic rock ballad "Sul Tsin Iare"» (på engelsk). 3. mars 2019. Henta 3. mars 2019.
3. ↑  «Poll results: Oto Nemsadze is your favorite to win Georgian Idol 2019» (på engelsk). 3. mars 2019. Henta 3. mars 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Oto Nemsadze» frå Wikipedia på bokmål, den 28. desember 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
*Jove decadent* ('Ung dedakent'). Måleri av Ramon Casas frå 1899.
**Dekadanse** (av latin *de*, «ned» og *cadere*, «falle») er ei nemning litteraturkritikarar nytta om ei gruppe forfattarar som var verksame dei siste par tiåra av 1800-talet. Dei same forfattarane tok nemninga i bruk om seg sjølve, og gav nemninga eit positivt verd. Dekadansen var særleg knytt til litteratur- og kunstretninga symbolismen, og vert elles gjerne knytt til omgrepet fin de siècle.

Omgrepet dekadanse stammar frå teorien om at eit samfunn er i ei nedgangstid grunna moralsk forfall. Kroneksemplet er det gamle Roma, som det vart påstått gjekk under grunna dei styrande sine moralske utskeiingar. Omgrepet kan daterast tilbake til 1700-talets Frankrike, mellom anna hos Montesquieu. Det vart brukt av kritikarar som eit skjellsord mot Victor Hugo i sær, og allment om romantikken. Théophile Gautier og Charles Baudelaire markerte derimot avstand til positivisme og banal framskrittsoptimisme med den same nemninga.

I 1880-åra danna seg ei fast gruppering av franske forfattarar som kalla seg dekadentar. Det var Paul Verlaine som fyrst byrja kalla seg sjølv for dekadent, ei nemning som hadde vore nytta i ei samling parodier av Gabriel Vicaire and Henri Beauclair. Paul Verlaine var ein av skribentane i avisa *Le Décadent*, som vart skipa av Anatole Baju og kom ut mellom 1886 og 1889.

Verka av Charles Baudelaire vart ei viktig inspirasjonskjelde for dei dekadente forfattarane i Frankrike, som særleg er representert ved Stéphane Mallarmé, Paul Verlaine, Arthur Rimbaud, Paul Adam, Anatole Baju, Maurice Bouchor, René Ghil, Maurice Maeterlinck, Stuart Mérill, Jean Moréas, Francis Poictevin og fleire. Den mest kjende romanen frå denne gruppa er Joris-Karl Huysmans' *À rebours* frå 1884. Som litterær rørsle vert dekadansen i dag rekna som ein overgang mellom naturalismen og modernismen.

I England vert forfattarane Oscar Wilde, Arthur Symons, Ernest Dowson, Eric Stenbock og Lionel Johnson og illustratøren Aubrey Beardsley rekna til dei dekadente, og i Austerrike og Tyskland stod Arthur Schnitzler, Rainer Maria Rilke og brørne Mann som dei fremste. Den belgiske biletkunstnaren Félicien Rops si erotiske kunst spelte òg ei viktig rolle.

I norsk litteraturhistorieskriving har dekadanse vorte brukt om verk som *Trætte Mænd* (1891) av Arne Garborg, *I afgrunden* (1898) av Gabriel Finne og *Mod Kvæld* (1900) av Tryggve Andersen. I skandinavisk litteratur elles vert Herman Bang, Ola Hansson og Emil Kléen rekna til dei dekadente. Litteraturforskaren Per Thomas Andersen tok i 1992 doktorgraden på *Dekadanse i nordisk litteratur 1880–1900*.

Fotnoter
--------

1. ↑  Norsk omsetjing: *Mot strømmen*; omsett og med etterord av Jan Olav Gatland. *Klassikerserien moderne tider* 33. Oslo 1998: Bokvennen. ISBN 82-7488-087-0
2. ↑  *Trætte mænd* er gjeve ut som band 4 i serien *Skrifter i samling*. Oslo 2001: Aschehoug. ISBN 82-03-18413-8
3. ↑  Andersen, Per Thomas (28. september 2014). «Gabriel Finne». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk).
4. ↑  Avhandlinga som e-bok[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Buvik, Per. 2001. *Dekadanse*. Oslo: Pax forlag. ISBN 82-530-2266-2
| **Trapani** |
| --- |
| Trapani sett frå EriceTrapani sett frå Erice Trapani sett frå Erice |
| Plassering |
| 

Trapani is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Sicilia  Trapani |
| Borgarmeister | Girolamo Fazio |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  271 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 70 735   249/km² |
| Koordinatar | 38°1′″N 12°31′″E﻿Koordinatar: 38°1′″N 12°31′″E﻿ |
| Høgd over havet | 3 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 91100 |
| Telefon-retningsnummer | 0923 |
| **Nettstad:** www.comune.trapani.it |

**Trapani** (*Tràpani* på siciliansk) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Trapani i regionen Sicilia og har om lag 70 000 innbyggjarar. Han vart grunnlagd av elymiarar og er framleis ein viktig fiskeby og utgangspunktet for reiser til dei nærliggande egadiske øyane.

Historie
--------

Trapani vart grunnlagd elymiarar som ein hamn for den nærliggande byen Erice (i antikken *Eryx*), som ligg oppfor byen i Monte San Giuliano. Han vart opphavleg kalla «Drépanon», det greske ordet for 'sigd', på grunn av forma til hamna. Kartago tok kontroll over byen i 260 fvt. og gjorde han til ein viktig marinebase. Byen vart avstått til Den romerske republikken i 241 fvt. etter Slaget ved Dei egadiske øyane i den første punarkrigen.

To segner frå antikken fortel om korleis byen vart til. Den første segna fortel at Trapani oppstod då gudinna Demeter mista sigden sin, medan ho leita etter dottera Persephone, som Hades hadde kidnappa. Den andre myta fortel om Saturn, himmelguden, som skar far sin Cronus med ein sigd, som han så mista i sjøen. 

Byen vart hardt råka under den andre verdskrigen då dei allierte utførte kraftige bombetokt over byen. Turisme har dei seinare åra vorte stadig viktigare, særleg sidan byen ligg nær populære destinasjonar som Erice, Segesta og Dei egadiske øyane.

Galleri
-------

* GamlebyenGamlebyen
* CavarrettapalassetCavarrettapalasset
* JesuittklosteretJesuittklosteret
* Salines og byen Trapani sett frå Monte EriceSalines og byen Trapani sett frå Monte Erice

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trapani» frå Wikipedia på engelsk, den 6. januar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Trapani**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* GeoNames

 |
**Giuseppe Conte** (fødd 8. august 1964) er ein italiensk jurist og politikar, fødd i Volturara Appula i Foggia-provinsen. Han var statsminister i Italia frå 1. juni 2018 til 13. februar 2021.

Conte vart etter det italienske parlamentsvalet våren 2018 leiar for ein regjeringskoalisjon beståande av Femstjernersrørsla (M5S) og Lega Nord, sjølv var han partilaus. Etter ein strid mellom Femstjernersrørlsa og Lega Nord-leiaren Matteo Salvini søkte Conte avskjed 20. august 2019. Presidenten i Italia gav Conte i staden oppdrag å danne ei ny regjering, ei koalisjonregjering som omfatta Femstjernersrøsla og sosialdemokratane (Partito Democratico). Ei gruppe sosialdemokratar braut ut og danna partiet Italia Viva. Då Italia Viva slutta støtte Conte-regjeringa i januar 2019, valde Conte å trekke seg. Teknokraten Mario Draghi danna ny regjering.

Kjelder
-------

1. ↑  Lima, Geir (4. august 2022). «Giuseppe Conte». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «Giuseppe Conte» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Moderne oter med dobbel fjøl og line.
**Oterfjøl** eller **oter** er ein manuell fiskereiskap som oftast vert nytta frå båt eller langs stranda, der tilhøva gjer det mogleg. Fisking med oterfjøl vert kalla *otring*. Det er helst for å fiske aure og røye i ferskvatn at ein otrar. 

Oterfjøla, som tradisjonelt er av tre, er om lag 60 cm lang, 1,8 cm tjukk og 15–18 cm brei, med ei rand av bly eller jarn langs eine langsida som får fjøla til å stå loddrett i vatnet. Otringa går føre seg på det viset at ein styrer eller dreg fjøla med ei lang line som det er festa småsnøre med små floger eller slukar til med ein fråstand på om lag tre meter, slik at krokane ikkje hektar seg inn i kvarandre. Av di oterfjøla skjer seg ut og vekk frå båten eller stranda når ho vert dregen, kan ein fiske over eit stort areal med desse småsnøra. Nyare oterfjøler har ein mekanisme som gjer oteren vendbar, slik at ein kan fiske fleire gonger på same strekninga. Når fisken har bite på, må fjøla dragast inn til båten eller på land for å berge fisken.
**Cayenne-elva** er ei elv i Fransk Guyana i kommunenen med same namn, Cayenne, som også er hovudstaden i Fransk Guyana.

Namn
----

Innfødde wayanafolk kalla elva *Kalani* eller *Caiane*, eit namn det verker som dei brukte om store elver og estuar. Namnet kan også ha vore opphav til namnet Guyana (Guyane).

Løp
---

Kart over Cayenne-øya og Cayenne-elva frå 1700-talet.
Cayenne-elva byrjer der Tonnegrande frå nord og Cascades frå sør renn saman, ved byen Tonnegrande. Elva er 43,7 km lang om ein tel frå kjeldene til desse elvene. Elvestykket som ber namnet Cayenne er berre rundt 15 km langt.

Nær munningen, ved byen Cayenne, tek Cayenne imot elva Montsinéry.

Saman med elva Tour de l'île sør for Cayenne og Mahury i aust gjer elva Cayenne til ei øy, kjend som *île de Cayenne*.

Kjelder
-------

1. ↑  «Fiche cours d'eau (43.7)». Service d'administration nationale des données et référentiels sur l'eau (Sandre). Henta 28. juli 2014.
2. ↑  «France, le trésor des régions», *tresordesregions.mgm.fr*, arkivert frå originalen 12. februar 2019, henta 29. august 2019

* *Denne artikkelen bygger på «Rivière de Cayenne» frå Wikipedia på fransk, den 29. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Otra** er den største elva på Sørlandet. Ho renn frå Setesdalsheiane i Bykle kommune i nord til Kristiansand i Agder fylke i sør. Elva er lakseførande opp til Vigeland i Vennesla. I tillegg finst den spesielle relikte laksen bleke i Byglandsfjorden.

Elveløpet
---------

Otra
Otra er 245 kilometer lang og er dermed den åttande lengste elva i Noreg. Middelvassføringa er 150 m³/s. Høgaste vassføring er målt i oktober 1987 med om lag 1000 m³/s. Nedslagsfeltet er 3740 km² stort.

Det er to store innsjøar i vassdraget, Åraksfjorden og Byglandsfjorden.

Fisk
----

### Laks

I Otra er det produksjon av lakseungar og laksesmolt. Vasskvaliteten dei siste åra har vore så god at det ikkje er registrert forsuringsskadar på smolten. Laksen klarer seg godt i Otra fordi elvevatnet ikkje er så surt. Det er kalkrik berggrunn i nedbørfeltet øvst i Setesdal som gjev elvevatnet ei viss bufferevne mot forsuring.

Fangstane dei siste åra har vore varierande:

* 2001: 7,2 tonn
* 2002: 5,3 tonn
* 2003: 7,4 tonn
* 2004: 5,8 tonn
* 2005: 9,9 tonn
* 2006: 10,7 tonn
* 2007: 5,9 tonn

### Bleke

Bleke er ein laksefisk som berre finst i Otravassdraget.

### Ørekyte

Òg karpefisken ørekyte har fått innpass i Otravassdraget. Det er funne ørekyte i heile vassdraget sør til Byglandsfjorden. Denne fisken er uønskt i vassdraget, og ein arbeider for å hindre vidare spreiing.

Regulering
----------

Otra er ei av Noregs mest regulerte elvar med fleire kraftverk: 

* Holen kraftverk
* Brokke kraftverk
* Bjørgum småkraftverk
* Hekni kraftverk
* Hovatn kraftverk
* Langerak kraftverk
* Iveland kraftverk
* Nomeland kraftverk
* Steinsfoss kraftverk
* Hunsfoss kraftverk
* Vigelandsfoss kraftverk

I tillegg til kraftstasjonar er det etablert pumpestasjonar for overføring av vatn mellom reguleringsmagasin:

* Breive pumpestasjon
* Skarje pumpestasjon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Otra sitt nedbørsfelt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otra» frå Wikipedia på bokmål, den 2. mai 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
| **Cavan** |
| --- |
| Church of Ireland (til venstre) og Cathredal of St. Patrick and Felim (til høgre) i Cavan.Church of Ireland (til venstre) og Cathredal of St. Patrick and Felim (til høgre) i Cavan. Church of Ireland (til venstre) og Cathredal of St. Patrick and Felim (til høgre) i Cavan. |
| Plassering |
| 

Cavan is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Ulster  County Cavan |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006) - Storbyområde | 3 954 8 750 |
| Koordinatar | 53°59′28″N 7°21′36″W﻿Koordinatar: 53°59′28″N 7°21′36″W﻿ |
| Høgd over havet | 113 m |
| Diverse annan informasjon |
| **Heimeside:** www.cavanudc.ie |

**Cavan** (irsk *An Cabán*, tyder «Botnen») er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Cavan og ligg nordaust i landet, ikkje langt frå grensa til Nord-Irland.

Mot slutten av 1800-talet vart byen eit jernbaneknutepunkt. I dag er stasjonen nedlagd, men byen har klart å halde på mykje av industrien. Cavan har òg nytt godt av fleire investeringsprogram som har trekt ny industri til byen.

Historie
--------

O'Reilly-familien reiste eit slott i byen mot slutten av 1200-talet. Omtrent på same tid vart det oppretta eit fransiskanarkloster i området. På 1400-talet oppretta så Owen O'Reilly eit marked på staden, som trekte kjøpmenn frå Dublin og Drogheda. Byen fekk byrettar av Jakob I av England i 1610.

På byrjinga av 1800-talet kontrollerte Farnham-familien store delar av byen, og la ei ny, brei hovudgate som framleis har namn etter familien. Farnham House nordvest for byen er eit av dei største privathusa i grevskapet. Det vart truleg bygd i 1810, og vart teikna av Francis Johnston frå Dublin. I seinare tid er huset vorte ombygd til luksushotell.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cavan» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Cavan**

* Turisme i Cavan
* Om Cavan
* Verksemder i Cavan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Delloreen Ennis-London
**Delloreen Ennis-London** (fødd 5. mars 1975) er ein jamaicansk tidlegare friidrettsutøvar som spesialiserte seg i 100 meter hekk. Ho sikra seg ein sølvmedalje og to bronsemedaljar i verdsmeisterskapane 2005-09, og ho vann øvinga i panamerika-leikane 2007.

Aktiv
-----

Ennis-London hadde stor framgang i 1999, ein sesong ho forbetra sitt personbeste i 100 meter hekk frå 13,27 sekundar til 12,71, og ho kom på sjuandeplassen under VM i Sevilla. Året etter vart ho nummer fire i øvinga på tida 12,80 då OL 2000 fann stad i Sydney. Korkje i 2001 og 2003 kom ho med i den jamaicanske VM-troppa. Under Sommar-OL 2004 glapp finaleplassen med nokre tusendels sekunds margin.

I VM 2005 i Helsinki hadde Ennis-London derimot tusendelane på si side i striden om sølvmedaljen, både ho og bronsevinnaren, landskvinna Brigitte Foster-Hylton, fekk sluttida 12,76. I juli 2007 hadde Ennis-London enno ein gong tusendelane på side, ved dei panamerikanske leikane i Rio de Janeiro hadde ho og Perdita Felicien same tid i finalen, 12,65, gullet fekk Ennis-London. Fem veker seinare presterte Ennis-London sitt livs beste hekkeløp i VM-finalen i Osaka. Han vann då bronsemedaljen på tida 12,50 sekundar, eitt hundredels sekund bak Felicien og fire bak Michelle Perry frå USA.

Etter femteplass på korthekken under Beijing-OL 2008, sprang Ennis-London i 2009 inn til VM-medalje for tredje gong i rad. Med tida 12,55 sekundar vann ho som sist bronsen, marginane opp til sølv og gull var dei same som då i 2007; 0,01 og 0,04 sekund.

VM finalen 2007 i 100 meter hekk. Ennis-London i bane 3
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1999 i Sevilla: Nr 7 – 12,87
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 12,80
* OL 2004 i Aten: Utslått i semifinalane (12,60=nr 9)
* VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 12,76, framom Brigitte Foster-Hylton (12,76)
* VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje – 12,50
* OL 2008 i Beijing: Nr 5 – 12,65
* VM 2009 i Berlin: Bronsemedalje – 12,55

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Delloreen Ennis-London» frå Wikipedia på engelsk, den 27. august 2019.*
**Noreg.no** er ein vegvisar til innbyggjarretta digitale tenester (sjølvbeteningsløysingar) frå statlege verksemder, fylkeskommunar og kommunar.  Noreg.no skal gjere det enkelt å finne fram til informasjon om korleis ein kan kommunisere på nett med det offentlege, som å logge inn til digitale tenester og velje digital postkasse. Portalen gir ein enkel tilgang til digitale tenester frå det offentlege. Tenestene kan ein finne via søk eller temameny, eller ut frå ein aktuell livssituasjon. 

Portalen har ein versjon på bokmål og nynorsk, og ein på engelsk.

Ansvaret for Noreg.no ligg hos Direktoratet for forvaltning og IKT (Difi). Direktoratet er underlagt Kommunal- og moderniseringsdepartementet.

Historikk
---------

Internettportalen www.noreg.no vart lansert 24. januar 2000, etter at regjeringa og styret i KS hadde vedteke at det skulle etablerast ein felles inngang til offentleg informasjon på Internett. Redaksjonen for Noreg.no vart lokalisert i Leikanger i Sogn og Fjordane.

1. januar 2002 vart Opplysningstenesta i staten ein del av organisasjonen Noreg.no. 

Noreg.no vart etablert som eit nasjonalt prosjekt administrert av Fylkesmannen i Sogn og Fjordane. Frå 1. januar 2005 vart Noreg.no ei eiga verksemd underlagt Fornyings-, administrasjons- og kyrkjedepartementet. I tillegg til ansvar for portalen og svartenesta (opplysningstenesta) hadde Noreg.no ansvar for å utarbeide kvalitetskriterium for offentlege nettstader og ansvar for utvikling av Miside, som var ein felles inngang til elektroniske tenester frå det offentlege. 

18. desember 2006 vart innbyggjarportalen Miside opna. Miside var planlagt opna 31.desember 2005, men opninga vart utsett på grunn av problem med val av autentiseringsløysing.

Frå 1. januar 2008 vart Noreg.no slegen saman med Statskonsult og E-handelssekretariatet til Direktoratet for forvaltning og IKT (Difi). 

31. mai 2012 vart Miside lagd ned. De fleste digitale tenestene (sjølvbeteningsløysingane) som låg på Miside, vart tilgjengelege via Noreg.no. 

18. mars 2013 vart Noreg.no lagt om til å bli ein katalog over digitale tenester frå det offentlege. Svartenesta vart lagd ned frå same dato. 

15. januar 2015 vart en ny versjon av Noreg.no lansert. I tillegg til å innehalde digitale tenester frå det offentlege er Noreg.no hovudkanal for informasjon om korleis innbyggjarane kan skaffe seg ein digital postkasse og kommunisere på nett med det offentlege.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om Noreg.no». Direktoratet for forvaltning og IKT (difi). 15. januar 2015. Henta 24. februar 2015.
2. ↑  «Minside er historie, men noen tjenester lever videre». Direktoratet for forvaltning og IKT (difi). 29. mai 2012. Henta 24. februar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Kvalitetskriterium for offentlege nettstader
Bealey renn mot toppen av biletet i sentrum. Waimakariri renn frå venstre mot høgre.
**Bealey-elva** er ei lita elv i Søralpane på New Zealand. Ho er ei sideelv til Waimakariri River. Dalen ho renn gjennom dannar den austlege delen til fjellpasset Arthur's Pass. Elva og Bealey-busetnaden har fått namn etter Samuel Bealey, ein kvegfarmar og superintendent i Canterbury Province på 1800-talet.

I den første halvdelen av 1900-talet dumpa det newzealandske jarnvegsverket utrangerte lokomotiv og jarnvegsvogner i elva for å stabilisera elvebreiddene og hindra erosjon. Nokre av desse lokomotiva og vognene er tekne opp att av historisk intereserte grupper som har som mål å få dei attende i køyrbar stand.

Referansar
----------

1. ↑  «Place Name Detail Bealey River». *Find official New Zealand place names*. Land Information New Zealand. Henta 6. desember 2012.
2. ↑  Frå soga til lokomotivet N 453 - Wellington and Manawatu Railway Company No.9

* *Denne artikkelen bygger på «Bealey River» frå Wikipedia på engelsk, den 9. desember 2012.*

Koordinatar: 43°01′S 171°35′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Nordvest-England** (North West England) er ein av dei ni regionane i England. Han grensar til Irskehavet i vest og til fjellkjeda Penninane i aust. Regionen strekkjer seg frå grensa til Skottland i nord til dei walisiske fjella i sør. Det høgste punktet i North West England (og den høgste fjelltoppen i England) er Scafell Pike i Cumbria, med ei høgd på 978 m.

To store konurbasjonar kring byane Liverpool og Manchester dominerer den sørlege delen av regionen og er der det bur mest folk. I den nordlege delen, medrekna nordlege Lancashire og Cumbria, finn ein område med mindre folkesetnad.

Einingar
--------

Han er delt inn i følgjande grevskap og einskaplege styresmakter:

### Grevskap

* Cheshire
* Cumbria
* Stor-Manchester
* Lancashire
* Merseyside

### Einskaplege styresmakter

* Blackburn med Darwen
* Blackpool
* Halton
* Warrington

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nordvest-England» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2009.*


| * v
* d
* e
Regionar i England |
| --- |
| Flagget til England | Nordvest-England  · Nordaust-England  · Stor-London  · Sørvest-England  · Søraust-England  · Vest-Midlands  · Yorkshire og Humber  · Aust-England  · Aust-Midlands | Flagget til England |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Beate Heieren Hundhammar** (fødd 24. september 1968 i Oslo) er norsk riksrevisor og ein tidlegare norsk politikar for Høgre.

Ho var innvald på Stortinget frå Buskerud 2001–2005 og vararepresentant i periodane 1993–2001 og 2005–2009. På Stortinget var ho medlem av Stortingets sosialkomité 2001–2005. Heieren Hundhammar var medlem av Buskerud fylkesting og fylkesutvalg 1995–2003, frå 1999 som Høgres gruppeleiar. Ho har bakgrunn frå Unge Høgre, der ho var formann i Ringerike Unge Høgre 1984–1986, formann i Buskerud Unge Høgre 1986–1988 og medlem av sentralstyret 1988–1990. Seinare var ho 1. nestleiar i Buskerud Høgre frå 1994.

Ho er cand.mag. med mellomfag i statsvitskap og grunnfag i sosiologi og sosialøkonomi frå Universitetet i Oslo. Heieren Hundhammar overtok familiegarden Nordre Lerberg ved Ask på Ringerike i 1995. Etter tida på Stortinget har ho leidd det politiske sekretariatet i Kreftsamskipnaden.

Kjelder
-------

1. ↑  Solvoll, Einar (21. september 2001). «Ny type Høyre-politiker». *Aftenposten* (morgen utg.): 10.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Beate Heieren Hundhammer» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Beate Heieren Hundhammer». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Stykke med dansk *kiksekage*.
**Delfiakake** er ei konfektkake som er laga med kokosfeitt (den opphavlege oppskrifta er med delfiafett, derav namnet) og kokesjokolade som hovudingrediensar. Det spesielle med delfiakake er at ho ikkje treng å steikast i omn. Kaka må berre stå kjølig så ho stivnar. Ein lagar henne særleg til jul.

Delfiakake består av lag av sjokolade, som på grunn av kokosfeittet får ein fast, men tyggevennleg konsistens, og mellom desse laga marsipan og søt kjeks, gjerne Per kjeks. Ho vert gjerne pynta med geletoppar. Ein annan måte å lage kaka på er å blande all sjokolade- og kokosfeittmassen med alt ein vil bruke til fyll, det vere seg Per kjeks, marsipan, nøtter, tørka aprikosar, rosinar eller anna.

Kjelder
-------

1. ↑  Viestad, Andreas (13. desember 2003). «Julemysteriet». *dagbladet.no* (på norsk). Henta 26. desember 2022.
2. ↑  NRK (2. desember 2010). «Delfiakake». *NRK* (på norsk bokmål). Henta 26. desember 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Delfiakake» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juli 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Delfiakake**
**Ananias Christopher Hansen Dekke** (22. juli 1832–22. mai 1892) var ein norsk skipskonstruktør, i si tid den viktigaste byggjaren av treskip i landet.

Som ung lærte han å måla og som far sin, å baka. Han gjekk ved Bergen katedralskole 1844, men i 1848 byrja han ved Brunchorst & Bredal, eit skipsverft ått av familien Brunchorst sidan skipinga i 1784 (sjå Verftet i Bergen. Dekke gjekk i 1852 eitt år i lære hos McKay i Boston. Han gifta seg i 1864 med Rebekka Arloug Stoltz som han fekk åtte barn med. Dei budde i Kalfarveien 53. 

Attende i Bergen kjøpte han halve verftet og dreiv det under namnet Brunchorst & Dekke fram til han døydde i 1892. Dei bygde 41 seglskip og 14 dampskip og dokken heitte Dekkedokken eller *Dikkedokken*. Enkja og sønene overtok.

Dekke sat i bystyret 1859-72, 1877-92 og formannskapet 1865-69, og var suppleant til Stortinget 1880-82. 
Ananias Dekke var morfar til skipsreiar Erling Dekke Næss og filosofen Arne Næss.
Den store kunstsamlinga til Dekke vart seld til Rasmus Meyer i 1905.

Kjelder
-------

1. ↑   Ananias Dekke i Norsk biografisk leksikon
2. ↑  W. M. (Wilhelm Melchior) Schjelderup (1903). *Bergens næringsliv i ældre og nyere tid i tekst og billeder*. Kristiania.

* *Denne artikkelen bygger på «Ananias Dekke» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
**Alfons Johan Johansen** (3. januar 1891–23. januar 1941) var ein pressemann frå Nes i Lødingen som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget 1928-30 og 1934-41.

Johansen var son til ein fiskar. Sjølv utdanna han seg til maskinist og var i to år skipsmaskinist, arbeidde så på Harstad mek. Verksted til 1923. Frå 1923 var han redaktør og forretningsførar i avisa Folkeviljen som kom ut i Harstad.

Johansen var medlem i Trondenes heradsstyre 1922-26, deretter varaordførar frå 1926 i det nyoppretta heradet Sandtorg. Ordførar i Sandtorg 1934-37. Hausten 1927 vart han vald til stortingsrepresentant frå Troms fylke for Arbeidarpartiet. Han lukkast ikkje verte attvald i 1930, men kom innatt på Tinget etter stortingsvalet 1933, attvald i 1936. Periodane 1928-30 og 1934-36 var han medlem i Militærkomiteen, frå 1937 sat han i Skog- og vassdragskomiteen.

Johan hadde ei rad tillitsverv. Mellom anna var styremedlem i Harstad hamnestyre, i Harstad og Troms fylkessjukehus, styreformann i Trondenes Kraftverk frå 1935, så vel som for avdelingskontoret til Hypotekbanken og Småbruk- og Boligbanken i Tromsø frå 1938, begge desse verva hadde han til døydde 50 år gammal.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-12-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Osterøybrua**, under prosjekteringa kalla *Kvisti bru*, er ei hengebru mellom Kvisti i Osterøy kommune med fastlandet ved Herland aust for Bergen. Osterøybrua har et hovudspenn på 595 meter, medan tårna er 121,5 meter høge. Brua stod ferdig 3. oktober 1997 og kosta kring 308 millionar kroner. Brua er den tredje største hengebrua i Noreg.

Opninga fann stad 28 år etter at dei første planane om eit ferjefritt fastlandssamband mellom Osterøy og Bergen vart lagt fram. Brua vart opna for trafikk av statsråd Sissel Rønbeck.

Eit særpreg med Osterøybrua var at ho den første tida gynga i vinden, og brua skremde opp både lokale folk, vegstyresmakter og lokalpolitikarar i Bergen. Brua er bygd for å tola vind opp til sterk storm. Brua gynga mest då vinden var kring 10 m/s (frisk bris). Ei tid etter bruopning vart det difor sett opp spoiler på sidene under brua. Etter at desse kom opp vart det slutt på gynginga. Seinare vart same løysinga nytta på trekantsambandet i Sunnhordland der bruene også gynga i vinden.

Sjå òg
------

* Bruer i Noreg
* Bruer i Noreg etter lengd

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Osterøybrua**

Koordinatar: 60°25′30″ N 5°32′7″ E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* SSR (namn)

 |
Bearnés.
Tillaging av bearnés.
**Bearnés**, **bearnes**, **bearnéssaus** eller **bearnessaus** (fransk *sauce béarnaise*) er ein saus laga av bland anna smør, eggeplommer, sjalottlauk, kjørvel, estragon, persille og eddik. Sausen blir laga ved at ein visper saman eggeplommer og smør i varm, kryda eddik. Dette gjer bearnéesausen til ein av dei feitaste og energirikaste sausane. Han passar særleg godt til kjøt. Det finst mange ulike oppskrifter der krydderbruken varierer, men felles for dei er at ein bruker estragon. Også rosmarin og spisskummen er vanlege krydder.

Historie
--------

Sausen blei laga i 1836 for opningsmenyen til restauranten Le Pavillon Henri IV i Saint-Germain-en-Laye utanfor Paris av sjefskokken ved restauranten. Restauranten hadde fått namn etter den franske renessanskongen Henrik IV som kom frå den sørfranske provinsen Béarn. For å knyta sausen til kongen kalla kokken han *bearnesisk* (fransk *sauce béarnaise*).

Variantar
---------

Frå bearnés er det utvikla fleire andre sausar som har fått eigne namn:

* Choronsaus er ein bearnéssaus med tomatpuré som blant anna passar til steikt eller grilla biffkjøt. Sausen har namn etter den franske meisterkokken Alexandre Étienne Choron (1837–1924).
* Foyotsaus er ein bearnéssaus som er spedd med kjøtsjy frå retten ein serverer han med, eller kjøtekstrakt. Han blir også kalla valoissaus.
* Colbertsaus er ein foyotsaus med kvitvin. Han har namn etter Ludvig XIV av Frankrike sin finansminister Jean-Baptiste Colbert (1619-1683).
* Paloisesaus er ein béarnaisesaus med mynte i staden for estragon. Sausen har fått namn etter byen Pau, ein hovudby i det tidlegare grevskapet Béarn.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «bearnaisesås - Uppslagsverk - NE.se». *www.ne.se* (på svensk). Henta 27. januar 2018.
2. ↑  «Vem var bearnaise?» (på svensk). Bonnier Publications. Henta 10. februar 2011.

* *Denne artikkelen bygger på «Bearnaisesås» frå Wikipedia på svensk, den 1. desember 2019.*
Koordinatar: 69°37′S 71°3′W﻿

**Deliusbreen** er ein isbre, 11 km lang og 3,5 km brei, som flyt vestover frå Elgar Uplands og ut i Nichols snømark på den nordlege delen av Aleksanderøya i Antarktis. Han vart oppdaga frå lufta og grovt kartlagt av British Graham Land Expedition i 1937. Han vart meir nøyaktig kartlagt frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947–48, av D. Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey i 1960, og frå U.S. Landsat-bilete frå februar 1975. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Frederick Delius, ein britisk komponist.

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis
* Balakirevbreen
* Gerontiusbreen
* Narechenbreen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Delius Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 4. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Delius Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Deliusbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Anatolij Nikolajevitsj Aljabjev** (12. desember 1951–11. januar 2022) var ein russisk skiskyttar som representerte Sovjetunionen. Han vann gullmedaljar på 20 km og i 4 x 7,5 km stafett under Vinter-OL 1980.

Aktiv
-----

Aljabjev var fødd i ein landsby ved Velsk. Han deltok ikkje i internasjonale meisterskap før han kom til Lake Placid og Vinter-OL 1980. Der vart han den fremste skiskyttaren ved å verte olympisk meister på normalprogrammet 20 km etter feilfri skyting, deretter tok han bronsen på 7,5 km. Til sist gjekk han på ankeretappen Sovjetunionen inn til gull på stafetten, dei andre på laget var Vladimir Alikin, Aleksandr Tikhonov og Vladimir Barnasjov.

I 1981-sesongen vart Aljabjev nummer tre i verdscupen i skiskyting, ei turnering som vart vunnen av Frank Ullrich frå DDR framom norske Kjell Søbak. Aljabjev vart nummer seks i begge dei individuelle øvingane då VM i skiskyting 1981 fann stad i Lahti. Både i Lahti-VM og i skiskytings-VM 1982 i Minsk gjekk Aljabjev Sovjetunionen inn til bronsemedalje på 4 x 7,5 km stafett.

Kjelder
-------


* *Sportsboken*, aktuelle årgangar


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Nobelprisen  

Nobels fredspris  
1982

**Alfonso García Robles** (20. mars 1911–2. september 1991) var ein meksikansk diplomat, politikar og vinnar av Nobels fredspris i 1982.

Biografi
--------

Alfonso García Robles voks opp i byen Zamora i delstaten Michoacán i Vest-Mexico. Han studerte jus ved Universidad Nacional Autónoma de México før han vart tilsett ved utanrikstenesta i Mexico i 1939. Her jobba han fram til 1946. I 1945 var han delegat for Mexico ved konferansen i San Fransisco som oppretta dei sameinte nasjonane. Frå 1946 - 1957 var han sjef for den politiske avdelinga i SN-sekretariatet, og etter dette vart han på nytt tilsett for utanrikstenesta. 

Frå 1962 - 1964 var han ambassadør for Brasil, og frå 1964 til 1970 var han statssekretær for utanriksdepartementet. Robles var ei av drivkreftene til Tlatelolco-traktaten, som vedtok at Latin-Amerika og Karibia skulle vera atomvåpenfri sone. Avtalen vart underskriven i 1967 og endeleg sett i verk i 1969. 

Frå 1971 til 1975 var Robles Mexico sin faste representant i SN, og i 1972 vart han eit medlem av heidersakademiet Colegio Nacional. I 1975 - 1976 vart han utanriksminister i Mexico, og same året vart han utnemnd til permanent representant i nedrustningskonferansen UNCD.

I 1982 vart Alfonso García Robles tildelt Nobels fredspris saman med den svenske politikaren og diplomaten Alva Myrdal. Både Myrdal og Robles fekk prisen for sin innsats med Tlatelolco-traktaten. Robles døydde i 1991, og i 2003 vart namnet hans rissa inn i heidersmuren ved Palacio Legislativo de San Lázaro, hovudkvartera til den meksikanske kongressen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Alfonso García Robles» frå Wikipedia på engelsk, den 27. desember 2011.*

* 

* «Alfonso\_García\_Robles» i *Store norske leksikon*, snl.no. *henta inn den 27. desember 2011.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Dekningsbidrag** er eit bedriftsøkonomisk omgrep som gjev eit tal på det ein sitt att med etter at dei variable kostnadene er trekt frå salsinntektene. I handelsverksemder blir dette ofte kalla avanse eller bruttoforteneste. Dekningsbidraget blir nytta til å betale dei faste kostnadene, slik som husleige, straum, fast lønn og andre kostnader som ikkje let seg endre på kort sikt. Er det noko til overs etter dette, sitt ein att med eit overskot, som kan takast ut eller nyttast til nye investeringar i verksemda.

Dekningsbidraget kan reknast ut for ei særskild produksjonsvare/teneste (dekningsbidrag per eining) eller for verksemda som heilskap (samla dekningsbidrag). Dekningsbidragskalkyler er vanlege til dømes i landbruket, der dei reknar ut per dekar av ein bestemt produksjon. Desse inngår då gjerne som grunnlag for produksjonsplanlegginga og for lønsmedkalkyler ved investeringar.

I ei produksjonsverksemd vil dekningsbidraget kunne finnast ved å trekkje direkte materialkostnadar, direkte lønnskostnader og indirekte variable kostnadar frå driftsinntektene. Dersom ein då trekkjer sals- og administrasjonskostnadar i tillegg til avskrivingar frå dekningsbidraget finn ein driftsresultatet.

Dekningsbidraget er eit meir fleksibelt instrument for avgjersle enn sjølvkostkalkyla. Ved avgjersle på kort sikt er det irrelevant kor store dei faste kostnadene er, då faste kostnadar per definisjon ikkje let seg endra på kort sikt. Ved tilbod om produksjon av ein ny ordre seier ein at den bør bli godteken så lenge den gjer positivt dekningsbidrag (dvs. dekker variable kostnadar), så lenge det er ledig kapasitet og den ikkje påverkar prissettinga til dei andre ordrane. Dette til tross for at ordrane gjer negativ sjølvkost. På lang sikt, derimot, kan ikkje ei verksemd overleve med 0 i dekningsbidrag, då det òg må vere att midlar til å dekke faste kostnader.

Utrekning
---------

Dekningsbidraget til eit produkt er skilnaden mellom salspris og variable kostnader.

**Salspris - Variable kostnader = Dekningsbidrag**

Sjå òg
------

* Rånetto

Kjelder
-------



* *Denne artikkelen bygger på «Dekningsbidrag» frå Wikipedia på bokmål, den 19. april 2012.*

* Munthe, Preben. «Dekningsbidrag» (11. juli 2014). *Store norske leksikon*.
**Alf Rolfsen** (28. januar 1895–10. november 1979) var ein norsk kunstmålar, son av lesebokredaktøren Nordahl Rolfsen. Alf Rolfsen vert i dag rekna som ein av de leiande målarane av fresker og monumentalmåleri i mellomkrigstida. Saman med Axel Revold og Per Krohg vert han rekna som ein av dei tre «freskobrørne».

Alf Rolfsen vart fødd og voks opp i Oslo. Etter fullført examen artium i 1913 fòr han til København for å utdanna seg til arkitekt, men vart i staden innskriven på Kunstakademiet i København som målarstudent under Viggo Brandt og Peter Rostrup Bøyesen til 1916. Han debuterte på Efteraarsudstillingen i København i 1916, og studerte deretter i Paris i åra 1919–20. Her vart han influert av kubisme og den franske målaren André Derain, og heldt si fyrste separatutstilling i Kunstnerforbundet i 1920. Dette året gifte Rolfsen seg med Ingrid Platou, som vart kona hans resten av livet. Rolfsen føretok seg forøvrig mange studiereiser, særleg til Frankrike og Italia.

Freskoarbeida som Rolfsen stod for var svært detaljrike, fulle av litterære tema og symbolikk. Ved sida av dei mange freskene og måleria Rolfsen skapte i løpet av livet sitt, illustrerte han òg barnebøkene til far sin, Nordahl Rolfsen, samt eventyr av Asbjørnsen og Moe. Han forfatta òg nokre bøker som omhandla målarkunst sjølv, mellom dei ein biografi om Thorvald Erichsen, utgjeven i 1931. 

Alf Rolfsen påtok seg òg fleire verv i kunstnarorganisasjoner, mellom anna som formann i Kunstnernes Hus i to økter. Han vart riddar av den svenske Nordstjerneordenen i 1937, fekk Kongens fortenestmedalje i gull tildelt i 1950, Prins Eugen-medaljen i 1951, vart utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden i 1955 og fekk både Norsk kulturråds ærespris og St. Hallvardsmedaljen i 1971.

Verk
----

Fresker

* *Telegrafbygningens ekspedisjonshall*, Kongens gate 21, Oslo, 1922
* *Laugssalen*, Oslo Håndverks- og Industriforening, Rosenkrantz gate 7, Oslo, 1924–26
* *Historien*, 1927, Hersleb skole, Oslo
* *Byen*, 1929, Ullevål sjukehus, Oslo
* *Sverdet og liljen*, 1929–30, Stiklestad kyrkje
* *Vestre krematorium*, Oslo, 1932–37
* *Arbeidets Norge fra de drivende garn til skovene i øst, Okkupasjonsfresken og St. Hallvard (Byen)*, Sentralhallen, Oslo rådhus, 1938–50
* *Havets rikdommer og Årets gang gjennom dyrekretsen*, Haugesund rådhus, 1952–54
* *Ullensaker kirke*, 1958
* *Wilh. Wilhelmsens rederi*, Olav V's gate 5, Oslo, 1961
* *Peer Gynt-freske* 1967, Hansa-salen, Hansa bryggeri, Bergen

Måleri (eit utval)

* *Spansk danserinne*, 1919,
* *Kilden*, 1926,
* *Gruppe*, 1931,
* *Brødrene Nordahl og Harald Grieg*, 1931,
* *Vinternatt utenfor Oslo*, 1931, Statens Museum for Kunst, København
* *Den store stasjon*, 1932,
* *kartong til Kongeteppet*, 1955, Det Kgl. Slott, Oslo
* *dekorasjon*, Fylkessykehuset, Kristiansund, 1956
* *Hammerfest*, 1960, Findus AB, Eslöv, Sverige
* *Selvportrett. Speil*, 1962,

Kjelder
-------


* Alf Rolfsen i Store Norske Leksikon
* Utdjupande artikkel om Rolfsen skriven av Glenny Alfsen for Norsk Biografisk Leksikon
* Kunstsamlinga til UiO med ein kort biografi og eit måleri laga av Rolfsen.[*daud lenkje*]
* Måleri av Rolfsen på artnet]

---

* Bokmålswikipedia om Rolfsen.
**Beate Brox** (fødd 9. april 1967) er ein norsk musikar, forfattar og redaktør. Ho er utdanna ved Rogaland Musikkonservatorium og har vidareutdanna seg innan musikkformidling ved Norges musikkhøgskole. Ho har òg studert fonetikk ved NTNU i Trondheim.

Hennar hovudinstrument er klassisk slagverk og ho har i mange år reist som utøvande kunstnar på turnear med Rikskonsertane/Kulturtanken og Den kulturelle skulesekken. Av turnerande produksjonar kan nemnast *Humlens flukt*, *Sirkusdrømmen*, *Dråpen H2O*, *Treet med den rare i* og *Takk for alt, om livets siste mysterium.* Ho har spelt med mange av symfoniorkestera i landet og militærkorps, spelt på CD-utgjevingar med Stavanger Symfoniorkester, Trondheim blåseensemble og to barneplater med Eva Nordli Krøger.

Brox arbeidar som musikkformidlar i Oslo-Filharmonien. 

Brox har gjeve ut bøkene *Min første bok melodisk slagverk*, *Lekerbisken* og *Musikkspillet A-B-C* på Norsk Musikforlag. Ho er i tillegg redaktør i Brox Forlag, og har der gjeve ut bøkene *Sirkusdrømmen* (2007) og *Pennepoesi* (2010).

Kjelder
-------

1. ↑  «Fagerhøy Kulturverksted». Henta 27. april 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Beate Brox» frå Wikipedia på bokmål, den 12. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Delhisultanatet** viser til fem kortvarige dynasti som styrte rike eller sultanat som no er delar av India frå Delhi. Rika var hovudsakleg av tyrkisk og pastjunsk opphav, og herska frå 1206 til 1526, då det blei teke opp i Mogulriket. Delhisultantatet grunnla ein indo-muslimsk kultur som fekk stor tyding for landet. 

Qutb Minar blei reist under Mamluk-dynastiet og er rekna som verdsarv.
Dei fem dynastia av Mamluk-dynastiet (1206–90), Khilji-dynastiet (1290–1320), Tughlaq-dynastiet (1320–1414), Sayyid-dynastiet (1414–51) og Lodi-dynastiet (1451–1526). Mamluk-dynastiet blei grunnlagd av Muhammad av Ghor (Muhammad Ghori), som erobra store delar av dagens Afghanistan, Pakistan og Nord-India. Etter at Muhammad døydde utropte Qutb ud-Din seg til ny herskar av Delhi. Qutb ud-Din var general og administrator for Muhammad Ghori. Han var mamelukk, det vil seia ein slave som hadde konvertert til islam, og dynastiet han grunnla er derfor blitt kalla Mamluk- eller Slavedynastiet. Det var prega av mange kortliva herskarar, men også den einaste kvinnelege herskaren av Delhisultanatet, Raziyya ad-Din. Khalji- eller Khilji-dynastiet utvida sultanatet med Gujarat og Malwa.
Tughlaq-dynastiet herska over store delar av dagens Pakistan og India, men såg også uro og opprør og måtte kjempa mot mongolleiaren Timur Lenk. Sayyid-dynastiet blei grunnlagd av ein av hans guvernørar, Khizr Khan. Det siste dynastiet, Lodi-dynastiet, blei grunnlagd då den siste Sayyid-herskaren abdiserte. Lodi-dynastiet blei overvunne av mogulherskaren Babur ved Panipat i 1526.

Nokre kjende byggverk frå Delhi-sultanatet er Qutb Minar og Quwwat-ul-Islam-moskeen i Delhi.

Utbreiinga til Delhi-sultanatet under ulike herskarar.

Kjelder
-------

* Slave Dynasty and the Beginning of the Delhi Sultanate 1206-1290, thenagain.info

---

* *Denne artikkelen bygger på «Delhi Sultanate» frå Wikipedia på engelsk, den 17. juli 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Delhisultanatet**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |