recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Snegurotsjka*, måleri frå 1899 av Viktor Vasnetsov.
Julekort frå før 1917
**Snegurotsjka**, på russisk *Снегурочка*, norsk 'Snøjenta', er i russisk jule- og nyttårstradisjon medhjelparen til *Ded Moroz* - 'Bestefar Frost'. Ho er barnebarnet til Ded Moroz, og skulle i dei sovjetiske åra fyrst og fremst bli knytt til nyttår, sidan jula som kristen høgtid ikkje skulle feirast i det kommunistiske samfunnet. Snegurotsjka vert oftast framstilt som kledd i ein lang, vakker og sølvkvit eller blåkvit vinterkappe av pels; i nyare tid av og til i ein vinteroverall i same farge.

Snegurotsjka vart stadig vanlegare i russiske eventyr på 1800-talet og var populær i denne seinare delen av tsartidas Russlands år, og kan ikkje daterast til eldre slavisk mytologi.

Kjelder
-------

1. ↑  Hans Henrik Fafner (15. desember 2011). «Fanns det jultomtar i Sovjetunionen?» (på svensk). Världens historia. Henta 18. desember 2014.
2. ↑  «Farfar Frost ger barnen i Ryssland presenter» (på svensk). Sveriges Radio. 31. desember 2012. Henta 18. desember 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Snøpiken» frå Wikipedia på bokmål, den 5. desember 2021.*

Litteratur
----------

* *Märchen der russischen Schriftsteller*. Verlag Prawda, Moskau 1985, Übersetzung aus dem Russischen: Oksana Fedotowa, 2005
* *Russische Märchen*. Königsfurt-Verlag 2006, Übersetzung aus dem Russischen: Sigrid Früh, Paul Walch (enthält die Version nach Chudjakow)
Koordinatar: 31°25′57″ N 35°20′35″ E﻿

**Brevgrotta** er ei grotte i ørkenen i Israel, nær grensa til Judea. Ho fekk dette namnet då det i 1960-1961 vart funne brev og papyrusfragment datert attende til Bar Kokhba-opprøret i år 132–135. Somme av breva var personlege brev mellom Bar-Kokhba og undersåttane hans, og ein særskild bunt med papyrus, kalla Babata eller Babatha, skildra livet og slitet til ei kvinne, Babata, som levde på denne tida.

Geografi
--------

Grotta ligg i ei kløft kalla Nahal Hever, kring 20 km sør for staden der Daudehavsrullane vart funne. Ho ligg nokre kilometer sør for En-gedi, og kring 10 kilometer nord for Masada, på vestsida av Daudehavet.

Ein rull funnen i grotta, ein del av Babathaarkivet

Oppdaging
---------

Gruppa vart først oppdaga av beduinar frå Ta`amireh-stamma og så utforska i 1953 og 1955 av ein inspektør i Israelsk antikvitetsdepartement, Y. Aharoni. Etter at somme brev skriven av Bar-Kokhba, funnen i grottene i ei kløft kalla Wadi Murraba‘at, 18 km sør for Qumrangrottene og 3 km frå Daudehavet, vart seld, vart det sett saman ein ekspedisjon i 1953 for å utforske denne grotta. Ekspedisjonen drog i staden til Nahal Hever der det var rapportar om beduinaktivitet. Då dei kom fram oppdaga dei at det like over Brevgrotta var ein romersk leir. Ein annan leir låg på sørsida av kløfta. I Brevgrotta vart det funne kalkolittiske gjenstandar frå 3000-talet, og ting frå romartida. Dei utforska ikkje grotta vidare fordi nokre store steinar blokkerte tilkomsten til resten av grotta, i tillegg til at beduinane alt hadde vore der. Det var først i 1960, då fleire dokument frå Bar Kokhba-opprøret vart selde til vitskapsmenn i Jordan, at dei israelske styresmaktene godkjende ein ny ekspedisjon. Med støtte frå det israelske forsvaret, byrja fire forskargrupper å utforske ørkenen sommaren 1960. Dei fann då nokre av breva i grotta, og resten av breva vart funnen året etter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cave of Letters» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Yigael Yadin, Bar-Kokhba: The Rediscovering of the Legendary Hero of the Second Jewish Revolt against Rome, Random House New York, 1971

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ekspedisjon til Brevgrotta i 2000 Arkivert 2012-06-10 ved Wayback Machine.
**Tor Ivar Alsaker-Nøstdahl** (fødd 19. februar 1945) er ein norsk tidlegare fotballspelar og idrettsleiar frå Drammen. Han spelte 16 sesongar på Strømsgodset IF og vart cupmeister tre gongar og seriemeister ein gong.

Alsaker-Nøstdahl spelte 329 obligatoriske kampar for Strømsgodset i tida 1962-77. Han var med på å spele laget opp frå 4. divisjon til 1. divisjon i løpet av få sesongar. Frå slutten av 1960-åra og til midt på 1970-talet var laget eit av dei aller beste i Noreg, med sigrar i NM-cupen i 1969, 1970 og 1973, samt seriemeisterskap i 1970. 

I tida frå 1967 til 1972 spelte Alsaker-Nøstdahl 10 landskampar, alltid frå sin vande midtstopparplass. Han utmerkte seg ved si store fart.

Seinare var Alsaker-Nøstdahl formann i Strømsgodset Idrettsforening, i 1999 utnemnd til heidersmedlem.

### Merittar

* Norsk meister: 1969, 1970 og 1973 med Strømsgodset
* Seriemeister: 1970 med Strømsgodset

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tor Alsaker-Nøstdahl» frå Wikipedia på bokmål, den 1. oktober 2015.*
**Helena Fibingerová** (fødd 13. juli 1949) er ein tsjekkisk tidlegare friidrettsutøvar som vart verdsmeister i kulestøyt i 1983 og elles sikra seg tre EM-medaljar og ein OL-bronse i øvinga i tida 1974-82. Ho representerte Tsjekkoslovakia.

Aktiv
-----

Fibingerová forbetra seg kolossalt i OL-sesongen 1972 og tok steget opp i verdseliten med eit støyt på 19,18 m, og ho vart nummer sju i kuletevlinga under sommarleikane i München. Både i 1973 og -74 vann ho kuletevlinga i innandørs-EM. Etter ho tok bronsemedaljen i EM 1974 i Roma, reiste ho heim til Tsjekkia og sette verdsrekord med 21,57 m i Gottwaldov den 21. september.

Også frå Sommar-OL 1976 reiste Fibingerová heim med ein bronsemedalje. Åtte veker etter OL-finalen forbetra ho verdsrekorden i kulestøyt til 21,99 m, ti centimeter lengre enn rekorden Ivanka Khristova presterte tidleg i juli. Vinteren 1977 støytte ho 22,50 m i eit innandørsstemne, tidenes lengste støyt innomhus. Både i 1977 og -78 vann Fibingerová EM innandørs. Mellom dei to innandørsmeisterskapane forbetra ho sin eigen verdsrekord i kulestøyting til 22,32 meter den 20. august 1977 i Nitra. Verdsrekorden heldt seg til austtyske Ilona Slupianek nådde 22,36 m i mai 1980.

Fibingerová heldt i 1980 fram med å sanke gull i innandørs-EM. Ho tok då sin femte siger, seinare vann ho også i 1983, -84 og -85 og stod såleis att med heile åtte triumfar i innandørs europameisterskap, meisterskap med varierande deltaking.

Både under EM 1978 i Praha og EM 1982 i Aten måtte Fibingerová nøye seg med sølvmedalje, begge klart slått av Ilona Slupianek. Fyrst ved verdsmeisterskapen 1983 i Helsinki lukkast ho vinne ein av dei aller største meisterskapane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1972 i München: Nr 7 – 18,81 m
* EM 1974 i Roma: Bronsemedalje – 20,33 m, bakom Marianne Adam (20,43 m)
* OL 1976 i Montreal: Bronsemedalje – 20,67 m, framom Marianne Adam (20,55 m)
* EM 1978 i Praha: Sølvmedalje – 20,86 m, bakom Ilona Slupianek (21,41 m)
* EM 1982 i Aten: Sølvmedalje – 20,94 m, bakom bakom Ilona Slupianek (21,59 m)
* VM 1983 i Helsinki: Gullmedalje 21,05 m, framom Helma Knorschneidt (20,70 m)
* EM 1986 i Stuttgart: Nr 10 – 18,48 m
* VM 1987 i Roma: Nr 8 – 20,29 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Helena Fibingerová» frå Wikipedia på tysk, den 17. august 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
Haukeland Universitetssjukehus er det største sjukehuset i Helse Vest
Stavanger Universitetssjukehus er nest størst
**Helse Vest RHF** er eitt av dei fire regionale helseføretaka i Noreg og har det overordna ansvaret for spesialisthelsetenestene i Rogaland, Hordaland og Sogn og Fjordane. Føretaket er underlagt Helse- og omsorgsdepartementet og skal sjå til at dei kring 1 million innbyggjarane i regionen får dei spesialisthelsetenestene dei har krav på.

Helse Vest eig dei fem helseføretaka i regionen og er konsernleiing for føretaksgruppa. Dessutan er IKT-selskapet Helse Vest IKT AS eigd av Helse Vest. Konsernbudsjettet ligg på om lag 19,7 milliardar kroner i 2010. Helse Vest RHF har hovudkontor på Forus i Stavanger kommune og har kring 50 tilsette.

Det er fastsett av Kyrkje- og kulturdepartementet at Helse Vest skal ha nynorsk som tenestemål sidan det er ei overvekt av nynorskkommunar i regionen. Dette inneber at ekstern informasjon som kjem frå føretaket, til dømes magasinet *Helse i vest*, skal vera på nynorsk.

Helseføretak
------------

* Helse Bergen
* Helse Fonna
* Helse Førde
* Helse Stavanger
* Apoteka Vest

Kjelder
-------

1. ↑  .
2. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

* Helse Vest RHF

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BR orgnr

 |
**Tor Fuglset** (fødd 23. april 1951) er ein tidlegare fotballspelar og journalist frå Molde. Han var ein teknisk dyktig angrepsspelar.

Karriere
--------

### Klubbspel

Fuglset debuterte på tredjedivisjonslaget Molde FK i 1968 og spelte våren 1969 på Odda sitt lag på same nivå. Sommaren 1969 melde han overgang til topplaget Fredrikstad FK, der broren Jan Fuglset allereie var. Frå vårsesongen 1971 til sommaren 1972 spelte Tor Fuglset på oslolaget Lyn. Han var så overført til nederlandske FC Den Haag. Etter to skadeplaga sesongar i Nederland gav han opp fotballen. I 1979 gjorde han forsøk på å kome tilbake i Molde-drakta, men måtte gje opp for godt.

### Landslagsspel

Talentfulle Tor Fuglset hadde både junior- og ungdomslandskampar bak seg då han fekk sin landslagsdebut på Noregs A-lag i september 1970. Fram til november 1972 deltok han i 9 landskampar og skåra 2 mål. Han skåra på straffespark i debutkampen 13. september og i EM-kvalifiseringskampen mot Bulgaria i Sofia 15. november 1970, eit oppgjer som enda uavgjort 1–1.

### Merittar

* Andreplass i serien: 1969 med Fredrikstad FK og 1971 med S/F Lyn
* Finaletap i NM-cupen: 1969 med Fredrikstad FK

Kjelder
-------

* eu-football
**Nordaustregionen i Brasil** (portugisisk: *Região Nordeste do Brasil*) er ein av dei fem offisielle og politiske regionane i landet ifølgje det brasilianske instituttet for geografi og statistikk. Regionen er kjent som **Nordeste** («Nordaust») i Brasil. Av dei tjueseks statane i landet femner han om ni: Maranhão, Piauí, Ceará, Rio Grande do Norte, Paraíba, Pernambuco, Alagoas, Sergipe og Bahia, saman med Fernando de Noronha-øygruppa.

Nordeste var den første delen av Brasil som vart kolonisert av portugisarane og andre europeiske folk, og spelte ei avgjerande rolle i landets historie. Dialektar og kultur i Nordeste, inkludert folklore, kjøkken, musikk og litteratur, vart lettast gjenkjennelege over heile landet. Den dag i dag er Nordeste kjent for historia og kulturen, så vel som for naturmiljø og varmt klima.

Nordeste strekkjer seg frå atlanterhavskysten i nordaust og søraust, nordvest og vest til amazonasbassenget og sørover gjennom espinhaço-høglandet i det sørlege Bahia. Regionen omkrinsar São Francisco-elva og dreneringsbassenget, som var medverkande til utforsking, busetjing og økonomisk utvikling av regionen. Regionen ligg heilt innanfor jordas tropiske sone og omfattar caatinga, atlanterhavsskogen og ein del av cerrado-økoregionane. Klimaet er varmt og halvtørt, varierande frå xeric i caatinga, til mesic i cerrado og hydrisk i atlanterhavsskogen.

Nordaustregionen representerer 18 % av brasiliansk territorium, har ein folkesetnad på 53,6 millionar menneske, 28% av den totale befolkninga i landet, og bidreg med 13,4 % (2011) av Brasil sitt BNP. Nesten tre firedelar av befolkninga bur i urbane område gruppert langs Atlanterhavskysten og rundt 15 millionar menneske bur i innlandet. Det er ein fattig region: 43,5 % av befolkninga lever i fattigdom, definert som mindre enn USD 2/dag.

Delstatshovudstadar inkluderer Salvador, Recife, Fortaleza og São Luís, alle kystbyar med over éin million innbyggjarar kvar.

Nordeste har ni internasjonale flyplassar, og regionen har det nest største talet på passasjerar i landet, omtrent 20 %.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «Northeast Region, Brazil» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2023*

1. ↑  Garmany, Jeff (2011). «Situating Fortaleza: Urban space and uneven development in northeastern Brazil». *Cities* (Elsevier) **28** (1): 45–52. doi:10.1016/j.cities.2010.08.004.
2. ↑  G1, Do; Paulo, em São (4. desember 2010). «Confira o ranking das maiores regiões metropolitanas». *Brasil*.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nordaustregionen i Brasil**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**1401** (romartal MCDI) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

* Margrete I trekte seg som formyndar for Erik av Pommern.

Fødde
-----

Masaccio fødd 21. desember. Sjølvportrett
* Nikolaus av Cusa, tysk kardinal, teolog, filosof og matematikar.
* Katarina av Valois, engelsk dronning.
* Masaccio, italiensk kunstnar.
* Francesco I Sforza, hertug av Milano 1450–1466.

Døde
----

* 20. oktober: Klaus Störtebeker, svensk kaparfarar
* Anabella Drummond, dronning av Skottland

**<<   1400-talet   >>**
<< 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 >>
**Ivana Španović** (fødd 10. mai 1990) er ein serbisk friidrettsutøvar frå Zrenjanin som internasjonalt deltek i lengdehopp, nasjonalt også i sjukamp. Ho vart europameister i lengdehopp i 2016 og har elles vunne to VM-bronsar, 2013 og 2015, og EM-sølv i 2014 i same øvinga.

### Aktiv

Španović markerte seg internasjonalt då ho vann lengdehopp i junior-VM 2008 i polske Bydgoszcz med resultatet 6,61 m. Året etter vann ho øvinga i Universiaden i Beograd med 6,64 m. Både under friidretts-EM 2010 og Sommar-OL 2012 kvalifiserte ho seg til finalen, utan at ho nådde opp mot sitt bestenivå i korkje meisterskapane.

I verdsmeisterskapen 2013 i Moskva sette Španović personleg rekord med 6,82 m og sikra seg dermed bronsemedaljen med eit lengre nestbestehopp enn Volja Sudarova frå Kviterussland. Året etter landa ho på 6,81 m under friidretts-EM, fire centimeter kortare enn den franske gullvinnaren Éloyse Lesueur, men langt føre nummer tre i tevlinga.

Under verdsmeisterskapen i Beijing i 2015 hoppa Španović for fyrste gong over sju meter. Ho tok leiinga i tevlinga i fyrste omgang med eit hopp som målte 7,01 m, ei lengde ho tangerte i siste omgangen. I tredje omgangen mista ho leiinga til Shara Proctor frå Storbritannia som då sette britisk rekord med 7,07 m. Før den sjette og siste omgangen låg førehandsfavoritten Tianna Bartoletta frå USA på fjerdeplassen, men ho smelte til med 7,14 meter og vann tevlinga. Seks dagar etter VM-finalen forbetra Španović den serbiske lengderekorden til 7,02 m under DL-stemnet i Zürich.

Španović vann gullmedaljen under EM i friidrett 2016 i Amsterdam. Vinnarhoppet målte 6,94 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa – nr 30 (6,30 m)
* EM 2010 i Barcelona: Nr 8 – 6,60 m
* EM 2012 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa – nr 15 (6,33 m)
* OL 2012 i London: Nr 11 – 6,35 m
* VM 2013 i Moskva: Bronsemedalje – 6,82 m
* EM 2014 i Zürich: Sølvmedalje – 6,81 m, bakom Éloyse Lesueur (6,85 m)
* VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 7,01 m
* EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 6,94 m, framom Jazmin Sawyers (6,86 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ivana Španović» frå Wikipedia på tysk, den 11. juli 2016.*
* *Denne artikkelen bygger på «Ivana Španović» frå Wikipedia på engelsk, den 11. juli 2016.*
**Kadima** (hebraisk קדימה, *Qādīmāh*, norsk 'Framover') er eit tidlegare politisk parti i Israel. Det vart grunnlagd av Ariel Sharon den 21. november 2005. Etter at Sharon vart sjuk i januar 2006, tok Ehud Olmert over leiinga av partiet. Partiet var i regjering frå 2006 til 2009, men mista deretter mykje makt og gjekk gjennom splittingar. Det blei seinare oppløyst, og stilte ikkje til val i 2015.

Politikk
--------

Kadima er eit nasjonalistisk og liberalt sentrumsparti, noko til venstre i høve til Sharon sitt gamle parti, høgrealliansen Likud. Partiet stør i hovudsak opp om vegkartet for fred i Midtausten, og arbeider for prinsippet «land for fred». Partiet vil likevel ikkje at Israel skal trekkja seg ut frå heile Vestbreidda av Jordanelva, og heller ikkje Jerusalem. Partiet ser på Jerusalem som Israel sin udelelege hovudstad.

Namneregistrering
-----------------

Sharon vurderte først å kalla partiet sitt Ahrayut Leumit (אחריות לאומית), noko som tyder «Nasjonalt ansvar». Eit anna alternativ var HaTihkva (Von). Då partiet vart registrert den 24. november 2005 valde ein til slutt å kalla det Kadima.

Leiarar og valresultat
----------------------

Ved valet i mars 2006 vart Kadima Israel sitt største politiske parti, med 28 mandat i Knesset. Likud blei leiar for ei koalisjonsregjering med Ehud Olmert som statsminister. Sjølv om Kadima også var det største partiet ved valet i 2009 med Tzipi Livni som leiar, fekk det ikkje regjeringsmakt og måtte gå i opposisjon. I 2012 vart Livni vraka som leiar til fordel for den meir konservative Shaul Mofaz. Ein fløy av partiet braut ut og grunnla eit senter-venstreparti, Hatnuah, med Livni som leiar. Ved valet i 2013 vart Kadima det minste partiet i Knesset med berre to mandat. Det stilte ikkje til val i 2015.

Kjende medlemar
---------------

Viktige personar som gjekk over frå Likud:

* Visestatsminister Ehud Olmert
* Forsvarsminister Shaul Mofaz
* Turistminister Avraham Hirchenson
* Justisminister Tzipi Livni
* Tryggleiksminister Gideon Ezra
* Transportminister Meir Sheetrit
* Knessetrepresentant Marinah Solodkin
* Knessetrepresentant Ronni Bar-On
* Knessetrepresentant Ruhamah Avraham
* Knessetrepresentant Eli Aflalo
* Knessetrepresentant Ze'ev Boym
* Knessetrepresentant Majallie Whbee
**All-India Muslim League**, kjend som **Muslim League**, var eit politisk parti skipa i Britisk India ved byrjinga av 1900-talet. Det dreiv ein kampanje for muslimar i kolonien, parallelt med det hindudominerte Kongresspartiet sin kamp for sjølvstyre og etter kvart sjølvstende. Kampen enda med delinga av Britisk India og danninga av Pakistan i 1947.

Etter danninga av dei to sjølvstendige landa fortsette partiet som eit mindre politisk parti i India, Indian Union Muslim League, som har vore del av fleire regjeringar. Partiet har gått gjennom fleire delingar. I Pakistan heldt det fram som Pakistan Muslim League eller berre Muslim League. I Bangladesh blei partiet gjenoppliva i 1976, men utan større støtte eller makt.

Kjelder
-------

1. ↑  «Establishment of All India Muslim League». *Story of Pakistan*. juni 2003. s. 1. Henta 14. februar 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «All-India Muslim League» frå Wikipedia på engelsk, og «All India Muslim League» frå Wikipedia på svensk den 28. mars 2019.*
**Maki** (מק"י) er Det israelske kommunistpartiet. Maki er eit akronym for Ha'Miflaga Ha'Komunistit Ha'Ysraelit, og partiet vart danna i 1948 av restane av Det palestinske kommunistpartiet innanfor grensene av den nye staten Israel. Partiet var ikkje sionistisk, men anerkjende Israel. Det meinte òg at dei palestinske arabarane hadde rett til å skipe sin eigen stat, i samsvar med FN-fråsegna om deling av landet. Partiet høyrde til Den kommunistiske verdsrørsla og støtta Sovjetunionen. Maki fekk mellom tre og seks plassar i det israelske parlamentet Knesset frå starten til 1965. 

På grunn av dei stalinistiske rettssakene mot jødiske kommunistar i Tsjekkoslovakia, braut det prosovjetiske venstresionistiske arbeidarpartiet Mapam med Sovjetunionen i 1953. Då gjekk somme Mapam-medlemer over til Maki, med Moshe Sneh i brodden. Men i 1965 kløyvdest Maki mellom ei i hovudsak jødisk gruppe leidd av Sneh som var kritisk til den stadig meir fiendtlege sovjetiske politikken overfor Israel, og ei gruppe av i hovudsak israelske arabarar, som gjekk ut og skipa *Rakah*, «Den nye kommunistlista». Rakah vart anerkjent av Sovjetunionen som det «offisielle» israelske kommunistpartiet. 

Etter dette var Maki svekt, og hangla vidare til det gjekk inn i venstrepartiet Ratz i 1984. Dette gjekk i sin tur saman med to andre venstreparti og grunnla Meretz nokre år seinare. 

Rakah vart sett på som eit «arabisk» parti sjølv om det vart leidd heilt til slutten av 1980-åra av jødiske Meir Vilner. I 1977 danna partiet valalliansen Hadash, *Den demokratiske fronten for fred og likskap*, saman med andre ikkje-sionistar. I 1989 endra Rakah offisielt namnet sitt tilbake til Maki og er framleis den leiande krafta i Hadash, som regelmessig vinn mellom tre og seks seter ved val til Knesset.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesidene til Maki
*For filmmusikkomponisten, sjå John Williams.* 

**John Christopher Williams** (fødd 24. april 1941) er ein Grammy Award-vinnande australsk klassisk gitarist, rekna som ein av dei beste i sin generasjon. Han bur i Storbritannia.

Biografi
--------

John Williams vart fødd i Melbourne i Australia. Han har ein engelsk far, Len Williams, som seinare vart grunnleggjaren av London Guitar School. Williams har òg australsk-kinesisk mor (dotter av Melbourne-advokaten William Ah Ket). I 1952, reiste familien attende til England. Williams vart undervist først av faren sin, og fekk utdanning ved Friern Barnet Grammar School i London. I ein alder av elleve gjekk han på sommarkurs med Andrés Segovia ved Academia Musicale Chigianai i Siena i Italia. Seinare gjekk han på Royal College of Music i London frå 1956 til 1959 og studerte piano fordi skulen ikkje hadde gitaravdeling på den tida. Etter eksamen vart han tilbode høvet til å skape ein slik gitaravdeling. Med tanke på kjærleiken han hadde for instrumentet, greip han sjansen og dreiv avdelinga dei to første åra.

Klassisk gitarist
-----------------

Den første profesjonelle framferda til Williams var i Wigmore Hall i London 6. november 1958. Sidan då har han opptredd over heile verda og har hatt regelmessige framføringar på radio og TV. Han har spelt nesten heile repertoaret for gitar og har utvida det ved å bestille gitarkonserter frå komponistar som Stephen Dodgson, André Previn, Patrick Gowers, Richard Harvey og Steve Gray. Han har spelt inn duettalbum med andre gitaristar, Julian Bream og Paco Peña.

John Williams har gjort ein stor innsats for å bringe komponisten Augustin Barrios fram i ljoset. Williams har ofte snakka godt om arbeidet til Barrios. Sjølv seier han at han trur Barrios er den største komponisten av gitarmusikk.[*treng kjelde*] Han har òg jobba med samtidige komponistar frå heimlandet sitt Australia, blant anna Phillip Houghton, Peter Sculthorpe, Ross Edwards og Nigel Westlake.

Andre sjangrar
--------------

Frå 1979 til 1983 var Williams med på fem utgjevingar med Sky.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2005-07-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Apache OpenOffice** er ein kontorpakke som er basert på StarOffice. Programmet er eit gratis og fritt motstykke til Microsofts Microsoft Office. Apache OpenOffice er tilgjengeleg på mange språk, mellom anna både bokmål og nynorsk. Det finst versjonar for ulike operativsystem som MS Windows, FreeBSD/Unix/Linux og Mac OS X. Han støttar også det ISO-standardiserte OpenDocumentformatet og nyttar det som standard filformat.

Apache OpenOffice kjem opphavleg frå StarDivision, eit tysk selskap som starta opp på 1980-talet. Hovudproduktet deira var programvarepakka StarOffice. I 1999 kjøpte Sun Microsystems opp selskapet. Eitt års tid etterpå opna Sun kjeldekoden og la dermed grunnlaget for Apache OpenOffice. StarOffice blei samtidig vidareført som kommersielt produkt, og dei to programpakkane blir framleis utvikla i tett samarbeid.

27. januar 2010 blei Sun Microsystems kjøpt opp av Oracle, og dei heldt fram utviklinga eit drygt år før dei i april 2011 vedtok å leggje ned satsinga si på OpenOffice og donerte prosjektet til Apache Software Foundation. I mai 2012 gav Apache ut den fyrste Apache-lisensierte versjonen, og bytta samtidig offisielt namn frå OpenOffice.org til Apache OpenOffice. Tidlegare hadde programpakken vore lisensiert under den meir restriktive lisensen LGPL. I samband med oppkjøpet av Sun gjekk mange av utviklarane av OpenOffice.org over til å utvikle kontorpakka LibreOffice, ei forgreining av OpenOffice.org 3.3.

Programpakka inneheld teksthandsamar, rekneark, teikneprogram, presentasjonsprogram og mykje anna. Apache OpenOffice kan både lese og lagre dei filformata som Microsoft Office brukar.

Grunna lisensproblem kjem ikkje Apache OpenOffice med innebygde norske ordbøker, desse må verte lasta ned etterpå separat på eiga hand.

Påskeegg
--------

* Ved å starte programmet Calc og skrive **=Game("StarWars")** i ei av cellene, dukkar det opp ein versjon av spelet Space Invaders. Om du derimot prøver å starte spelet på ny, kjem meldinga «oh no, not again». For å kunne spele meir lyt du difor avslutte Openoffice fullstendig.

* Ved å starte Calc og skrive **=Game(A1:C3;"TicTacToe")** til celle A4, dukkar spelet Tic-tac-toe opp.

* Ved å starte Calc og skrive **=StarCalcTeam()** i ei av cellene, dukkar det opp eit bilete av utviklarane og namna deira vert skrivne til cella.

Referansar
----------

1. ↑  «Product Release». Henta 14. desember 2020.
2. ↑  «Apache OpenOffice 4.1.14 released»; kortnamn på forfattar: Carl Marcum; språk på verket eller namnet: engelsk; utgjevingstidspunkt: 27. februar 2023; vitjingsdato: 28. februar 2023.
3. ↑  Brombach, H. *Vil donere OpenOffice.org til Apache* Arkivert 2012-01-02 ved Wayback Machine. digi.no, 3/6-2011.
4. 1 2  *The Apache OpenOffice Project Announces Apache OpenOffice™ 3.4*, openoffice.org, 8/5-2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* OpenOffice.org
| **Varaldsøy** |
| --- |
| Varaldsøy sett frå sørVaraldsøy sett frå sør |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Hardangerfjorden |
| **Koordinatar** | 60°07′47″N 05°59′39″E﻿Koordinatar: 60°07′47″N 05°59′39″E﻿

 |
| **Areal** | 45,4 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Øyefjellet (600 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg |
| **Fylke** | Vestland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 180 (2023) |
| **Folketettleik** | 4,0 /km² |

**Varaldsøy** er den største øya i Hardangerfjorden og høyrer til Kvinnherad kommune i Vestland. Ho er òg ein tidlegare sjølvstendig kommune. Øya har eit areal på 45,4 km².

Fylkesveg 126 går frå ferjekaia til Gjuvsland. Øya har ferjesamband til Årsnes i sør og Gjermundshamn i vest.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for øya Varaldsøy:**

| 1801 | 1900 | 2000 | 2023 |
| --- | --- | --- | --- |
| 288 | 437 | 277 | 180 |

Kommunesoge
-----------

Frå 1837 var Varaldsøy del av Strandebarm formannskapsdistrikt. 

1. januar 1902 vart Varaldsøy skild ut som eigen kommune. I tillegg til sjølve øya femnde kommunen òg Mundheimsområdet på fastlandet vestom øya.

1. januar 1965 vart det meste av Varaldsøy med 511 innbyggjarar slått saman med Fjelberg og Kvinnherad kommune samt eit område nord for Skånevikfjorden/Åkrafjorden i Skånevik kommune til den nye Kvinnherad kommune.

Ein del av Mundheim krets i Varaldsøy med 300 innbyggjarar vart frå same tidspunkt slått saman med delar av Jondal, Kvam og Strandebarm kommunar til den nye Kvam kommune.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for tidlegare Varaldsøy kommune frå 1920 til 1965:**

| 1.12.1920 | 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1965 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 834 | 760 | 843 | 812 | 830 | 809 |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Varaldsøy» frå Wikipedia på bokmål, den 7. april 2008.*

Fotnotar
--------

1. ↑  Folketeljing 1801 for Strandebarm prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Strandebarm og Varaldsøy herred, frå Digitalarkivet
3. 1 2  Befolkning, etter grunnkrets, statistikkvariabel og år, frå Statistisk sentralbyrå
4. ↑  Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921)
5. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
6. 1 2 3  Folkemengde på Varaldsøy 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Johnny Byrne
**Johnny Byrne**, fullt namn **John Joseph Byrne**, (13. mai 1939–27. oktober 1999) var ein britisk-sørafrikansk fotballspelar frå ein landsby i Surrey. Han var angrepsspelar og flittig målskårar for Crystal Palace FC og West Ham United.

### Klubbspel

Byrne ligadebuterte seint i 1956 på tredjedivisjons-laget Crystal Palace FC. I 1962 vart han overført til West Ham United mot 65 000 pund. Våren 1964 var han med om å vinne FA-cupen då West Ham sikra seg klubbens fyrste store pokal. I 1967 returnerte han til Crystal Palace, eit knapt år seinare melde han seg til teneste for Fulham FC. Sommaren 1969 utvandra han til Sør-Afrika, spelte der i fire år på Durban City.

### Landslagsspel

Frå november 1961 til april 1965 spelte Byrne 11 landskampar for England og skåra 8 mål, seks av dei i løpet av mai 1964.

### Merittar

* Vinnar av FA-cupen: 1964 med West Ham United

I 1969 utvandra han til Sør-Afrika, døydde i Cape Town.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johnny Byrne (footballer)» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2021.*
| John o' Groats  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Taigh Iain Ghròt |
| John o' Groats HouseJohn o' Groats House John o' Groats House |
| Plassering |
| 

John o' Groats is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Highland |
| Tradisjonelt grevskap | Caithness |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 310 |
| Koordinatar |  58°38′″N 3°4′″W﻿Koordinatar: 58°38′″N 3°4′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | KW1 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1955 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **John o' Groats**
 |

**John o' Groats** (skotsk-gælisk **Taigh Iain Ghròt**) er ein landsby i regionen Highland i Skottland. Han har kring 300 innbyggjarar. Staden vert rekna som den nordlegaste landsbyen på den britiske hovudøya. Det nordlegaste punktet ligg utanfor landsbyen, ved Dunnet Head. 

Uttrykt «frå Land's End til John o' Groats» viser til distansen mellom landsbyen og Land's End i Cornwall som er det sørlegaste punktet; ein klår parallell til det norske uttrykket «frå Lindesnes til Nordkapp». 

Skrivemåten på namnet har variert ein del, men John o' Groats er no den offisielle forma. Namnet kjem frå Jan de Groot, ein nederlender som fekk løyve til å driva ei ferje mellom det skotske fastlandet og Orknøyane kort tid etter at desse vart overtekne frå Noreg i 1496.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «John o' Groats» frå Wikipedia på bokmål, den 3. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°50′23″N 05°14′45″E﻿

**Aga** er ei øy i Bømlo kommune som fram til 1995 høyrte til Fitjar kommune. På øya ligg garden Aga, som òg omfattar ei samling øyar som ligg vest for Nyleio, mellom Ålforo, Bømlalandet og Vedøy i sør og Brendøyosen i nord. 

Garden er ikkje særleg gammal og var opphavleg ein husmannsplass under Fitjargarden. Garden vart sjølvstendig då Ole Michelsen Tosche selde Fitjargarden i 1755. 

Det er funne ei krossforma steinhakke frå steinalderen på Aga.

Namn
----

Ein er ikkje sikker på opphavet til namnet. Ein teori er at namnet kan kome av «agg», som tyder noko «kvasst». Det er fleire nes som stikk fram på Aga, så denne tydinga kan passe. Ein anna teori er at namnet kan kome av «agi», som tyder «beite», og at Fitjargarden såleis har nytta øya som beite i gammal tid. 

Gardsnamnet har vore skrive mykje likt opp gjennom åra. Variantar er Age i 1756 og Agøen i 1801. Namnet vert i dag skrive Aga og er likt med daglegnamnet.

Historie
--------

Aga låg under Fitjargarden, som var eigd av Ole Michelsen Tosche fram til 1755. Han selde til gjestgjevaren i Folderøyhamn. Øyana Aga, Vedøyo og Øsparøyo kom då under Føyen skipreide i 1784, men høyrde framleis til Fitjar kyrkjesokn. Seinare gjekk garden tilbake til Jonas Tosche, son til Ole Michelsen Tosche, som igjen selde tilbake til gjestgjevaren i Folderøyhamn. Utover 1800-talet har bruka på garden stort sett vore i sjølveige. I 1867 kom garden tilbake til Fitjar herad i lag med Vedøyo, medan Øsparøyo vart verande under Bømlo. 

**Folketalsutvikling**

| 1801 | 1900 |
| --- | --- |
| 28 | 72 |

Andre øyar
----------

Agasystra er ei lita øy som ligg nordom Aga og som høyrer til garden Aga. Namnet har vore særs lite brukt i Noreg og må tyde «syster til Aga». Opphavleg var Agasystra eit plass under Aga. 

Orrøya, Brennholmen, Ospøya med Farholmen og Jørgensholmen, Klakksøyane og Grunnasundsholmen har òg bruk som ligg under Aga.

Kjelder
-------

1. ↑  Folketeljing 1801 for Stord prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Fitjar herred, frå Digitalarkivet

* Simon Steinsbo (1986). *Fitjar bygdebok - Gards- og ættesoge* **1**. Fitjar. s. 337-392.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Fridomspartiet mot EF-unionen** (*Frihetspartiet mot EF-unionen* eller *Frihetspartiet*) var eit norsk politisk parti som stilte til val ved stortingsvalet 1993, og ein av forløparane for Kystpartiet. På denne tida kravdest det 5000 underskrifter for å registrera eit nytt parti. Derimot kravdest det ingenting for å endra partinamn. Derfor skjedde det ved fleire høve at nye småparti omgjekk underskriftskravet ved formelt å ta over partinamnet til andre småparti som låg brakk, og så endra namnet. Soleis tok nye krefter leia av Harald B. Haram, mangeårig fylkespolitikar i Møre og Romsdal for Sunnmørslista, i 1992 over det gamle småpartiet Frie Folkevalde og endra året etter namnet til *Frihetspartiet mot EF-unionen*. I 1993 stilte partiet til stortingsval i seks fylke: Aust-Agder, Buskerud, Hedmark, Møre og Romsdal, Oppland og Oslo. Til saman fekk det 774 røyster, eller 0,03 % av røystene ved dette valet. Året etter skifta det namn til *Frihetspartiet*.

Før stortingsvalet 1997 var Haram sitt parti ei av grupperingane som fann saman med Steinar Bastesen i Nordland og stilte til val som Tverrpolitisk Folkevalde, som fekk Bastesen vald inn på Stortinget. Men då Bastesen og hans støttespelarar stifta Kystpartiet var den gamle krinsen frå Fridomspartiet stort sett ute av biletet igjen, dei skifta istaden namn endå ein gong, til Tverrpolitisk Kyst- og Distriktsparti, som stilte til val under dette namnet i 2001.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Da Kystpartiet ble til

Kjelder
-------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 21. desember 2006, henta 3. mai 2006
*Denne artikkelen handlar om programvara. For måleininga, sjå quart.* 

**Qt** eit portabelt grafisk programvarebibliotek for utvikling av program med grafisk brukargrensesnitt. Qt vert mellom anna nytta i skrivebordsmiljøet KDE og nettlesaren Opera. Bilindustrien nyttar i stor grad Qt. Det er utvikla av det opphavleg norske føretaket Qt Software.

Kjernen i Qt er skriven i C++, men det finst bindingar til fleire programmeringsspråk, som Python. Qt køyrer på alle store operativsystem og har utvida internasjonal støtte. Det inkluderer òg bibliotek for oppkopling til SQL-databaser, multimedia, XML og eit kryss-plattform API for filhandsaming. Set finst òg ein versjon kalla Qt Quick, med eit deklarativt skriptspråkkalla QML, med støtte for JavaScript.

Operativsystem
--------------

Qt er multiplattform og fungeret for

* Linux/X11
* macOS
* Windows
* Android
* iOS/tvOS/watchOS

Qt er òg tilgjengeleg for innbaka system:

* Innbaka Linux
* INTEGRITY
* QNX
* VxWorks

Utviklingsverktøy
-----------------

Qt har òg eit integrert utviklingsmiljø, kalla Qt Creator, som gjer det lettare å koma i gang. Men ein treng ikkje å nytta Qt Creator for å bryka klassebiblioteket til Qt; ein kan i staden nytta andre utviklingssystem, som til dømes KDevelop eller Visual Studio.

Kjelder
-------

1. ↑  «Qt 6.6 Beta Released»; kortnamn på forfattar: Jani Heikkinen; språk på verket eller namnet: engelsk; utgjevingstidspunkt: 15. juni 2023; vitjingsdato: 15. juni 2023.

### Bibliografi

* Blanchette, J. og Summerfield, M. *C++ GUI Programming with Qt 4*, Prentice Hall PTR, 2006.
* Ezust, A. Ezust, P. *An Introduction to Design Patterns in C++ with Qt 4*, Prentice Hall PTR, 2006.
* Heni, M. *Open Source Game Programming: Qt Games for KDE, PDA's, and Windows*, Charles River Media, 2005.
* Summerfield , M. *Rapid GUI Programming with Python and QT: The Definitive Guide to PyQt Programming*, Prentice Hall, 2007.
* Thelin , J. *Foundations of Qt Development* , Apress, 2007.
Etnolingvistisk kart over Kaukasus.
Det er mange **språk i Kaukasus**, desse språka høyrer til fleire ulike språkfamiliar. Nokre av familiene finst berre i Kaukasus.

Språkfamiliar
-------------

### Familiar som finst berre i Kaukasus

Dei fleste språka som blir snakka i Kaukasus kan delast inn i tre språkfamiliar. Dei blir kalla **kaukasiske språk**, sjølv om dei ikkje er noko genetisk slektskap dei i mellom.

* **Kartvelske språk**, også kalla **sørkaukasiske språk**; inneheld blant anna georgisk, det offisielle språket i Georgia, med rundt 4 000 000  talarar.
* **Pontiske språk**, også kalla **nordvestkaukasiske språk**; inneheld blant anna kabardisk, med rundt 1 000 000 talarar.
* **Dagestanske språk**, også kalla **nordaustkaukasiske språk**; inneheld blant anna tsjetsjensk med rundt 1 000 000 talarar.

Desse språka, som er innfødde i Kaukasus, deler ein del områdetrekk, som ejektive konsonantar og ein agglutinerande struktur, og alle språka utom mingrelsk er meir eller mindre ergative. Pontiske og dagestanske språk har også eit stort tal på konsonantar, som i ubykhisk, som har mellom 80 og 84 konsonantar; kartvelske språk, derimot, har relativt få konsonantar; georgisk har 28 konsonantar, og lazisk har 30; samanlikna med språk som arabisk (28 konsonantar) og russisk (35–37 konsonantar).

### Familiar med større utbreiing

Andre språk som er brukt i Kaukasus, tidlegare eller noverende, kan plasserast inn i større språkfamiliar med ei mykje større geografisk utbreiing.

* **Indoeuropeiske språk**
	+ Armensk
	+ Gresk
		- Pontisk gresk
	+ Iranske språk
		- Ossetisk
		- Jødetat
	+ Slaviske språk
		- Russisk
* **Altaiske språk**
	+ Tyrkiske språk
		- Aserbajdsjansk
		- Karatsjai-balkarisk
		- Kumykisk
		- Nogaisk
	+ Mongolske språk
		- Kalmykisk
* **Afroasiatiske språk**
	+ Semittiske språk
		- Bohtansk nyarameisk
		- Assyrisk nyarameisk

  

### Nordkaukasiske språk?

Nokre språkforskarar meiner at dei nordaustlege (dagestansk) og nordvestlege (pontisk) språka er i slekt, og har gjort framlegg om å setje dei saman til ein nordkaukasisk familie, som ofte kallast kaukisk eller kaukasisk, til tross for at den ikkje er meint å dekke dei sørkaukasiske (kartvelske) språka. Dette forslaget har likevel ikkje vorte akseptert.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Iberian-Caucasian Connection in a Typological Perspective
* A.Chikobava Institute of Linguistics
* Atlas of the Caucasian Languages Arkivert 2007-09-17 ved Wayback Machine.
* Comparative Notes on Hurro-Urartian, Northern Caucasian and Indo-European
**Kaupang** er eit norrønt ord for *handelsstad*. Ordet har i eldre tider vorte nytta om stader eller byar der det går føre seg verksemd knytt til handel, og har fleire stader rett og slett vorte eit stadnamn.

Det finst fleire stader i Noreg som kunne verta kalla *Kaupang*. Kaupang i Tjølling, Kaupanger i Sogn, Koppang i Østerdalen, Kaupangen i Trøndheimen, Borgundkaupangen på Sunnmøre og Hamarkaupangen.

Ordet tilsvarar det svenske ordet «köping». Jamfør òg *kaupunki* på finsk, som tyder *by*.

Historiske kaupangar
--------------------

Kaupang i Skiringssal i Vestfold fylke er rekna som den eldste bydanninga i Noreg frå kring 800. Ikkje langt frå byen, på ei forhøgning i landskapet på Huseby, vart det under dei arkeologiske utgravningane avdekt restane av ein gildehall. Arkeologane meiner at dette var den sagnomsuste Skiringssal, bygd av dei første Ynglingekongane som kom frå Sverige til Noreg. Gildehallen er konstruert på same måte som i Uppsala-området, og er den einaste i sitt slag som er funne i Noreg. Kaupang-byen vart bygd opp i vikingtida og låg ikkje langt frå Gokstad sør i fylket. Ved Gokstad fann ein på 1800-talet Gokstadskipet i ein gravhaug.

Andre tilsvarande byar i Norden var Birka (kring 750) i Mälaren og Köping (Kaupang) på Öland (kring 700) i Sverige, Ribe (kring 710) og Hedeby (kring 810) på Sør-Jylland (nå Slesvig) i Danmark.

Eit sams drag ved byane var at dei låg godt plassert i høve til transport. Byane låg gjerne ved ei elv, med tilgjenge til ei god hamn ut mot havet.

Sjå òg
------

* Bjarkøyrett (Bjärköarätt) - lovverk som styrte livet på handelsstader og i byar i Norden.
* Byar i mellomalderen
* Norske mellomalderbyar

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.kaupang.uio.no Arkivert 2004-09-23 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 55°37′19″ N 1°37′41″ W﻿

Inner Farne og fyret der.
Kart over Farne Islands frå 1947
Longstone fyr på Farneøyane.
**Farne Islands** (tidlegare ofte kalla **Farnes**) er ei øygruppe utanfor kysten av Northumberland i England. Ho består av 15-20 øyar alt etter tidvassnivået. Dei ligg spreidd 2,5-7,5 km frå land og er delt inn i to grupper, dei indre og dei ytre øyane. Hovudøyane i den indre gruppa er Inner Farne, Knoxes Reef og East og West Wideopens (som alle heng saman ved fjøre sjø) og the Megstone. Dei største øyane i den ytre gruppa er Staple Island, the Brownsman, North og South Wamses, Big Harcar og the Longstone. Mellom dei to gruppene går Staple Sound. Det høgaste punktet, på Inner Farne, er 19 meter over havet.

Historie
--------

Dei første kjende innbyggjarane på Farne Islands var forskjellige culdee-munkar, somme knytte til Lindisfarne. Dei levde her som eremittar. St. Cuthbert innførte spesielle lover her i 676 som verna ærfuglane her. Dette trur ein er dei tidlegaste fuglevernslovene nokon stad. 

Øyane har i dag ingen permanent busetnad. Alle fyra på Farneøyane er i dag automatisert, men vart i tidlegare år drivne av fyrvaktarar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Farne Islands på National Trust
* Dykking rundt Farne Islands Arkivert 2008-09-17 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Farne Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 23. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Ein reiseguide for Northumbria.*, arkivert frå originalen 31. oktober 2007, henta 23. januar 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Det russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet**, russisk **Российская социал-демократическая рабочая партия** (*Rossijskaja sotsial-demokratitsjeskaja rabotsjaja partija*) med forkortinga **RSDRP** på russisk og **RSDAP** på norsk, blei danna i Minsk i Belarus (Kviterussland) i 1898. Namnet på partiet signaliserte at det var eit parti for alle folkeslag i det russiske storriket, ved at dei brukte den territorielle nemninga *rossijskaja* og ikkje den etniske nemninga *russkaja*. Mellom dei fremste medlemmene var Julius Martov, Lev Trotskij og Vladimir Lenin. Partiet var illegalt, for Russland var styrt av ein eineveldig tsar og hans handplukka folk. 

Dei russiske sosialdemokratane blei snart kløyvde i to hovudretningar, bolsjevikar og mensjevikar, som etter kvart fungerte meir og meir som to sjølvstendige og ulike parti. Mensjevikane stod for ei linje lik den arbeidarrørsla i Vest- og Sentral-Europa representerte, medan bolsjevikane under leiing av Lenin utvikla den moderne kommunismen. Bolsjevikane droppa da også namnet RSDRP(b) i 1918, etter revolusjonen året før, og tok til å kalle partiet sitt kommunistisk i staden. Mensjevismen blei forboden i Sovjet-Russland frå 1920. 

Etter at kommunistleiaren Mikhail Gorbatsjov oppheva det sovjetiske kommunistpartiet sitt maktmonopol på slutten av 1980-talet, blei det oppretta fleire sosialdemokratiske parti i Russland og andre tidlegare sovjetrepublikkar. Eit av dei russiske sosialdemokratiske partia har den same Gorbatsjov som framståande medlem, men ingen av dei har blitt store parti i det etter-kommunistiske Russland.

Kjelder
-------

1. 1 2  .
2. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**µTorrent** eller **uTorrent** er ein BitTorrent-klient som tilhøyrer BitTorrent-selskapet. Det har over 100 millionar brukarar, og er med det det andre mest utbreidde BitTorrent programmet etter det kinesiske Xunlei, og det største utanfor Kina.

Den greske bokstaven µ (mu) i namnet kjem frå SI-prefikset mikro-, noko som viser til den låge minnebruken til programmet. Namnet kan uttalast på ulike måtar. Den svenske utviklaren av programmmet, Ludvig Strigeus, skreiv i 2005, «I usually say 'you torrent' because it looks like a u», men føreslo også «microtorrent», «mytorrent» ([myː] er den svenske uttalen av bokstaven µ) og seinare «mutorrent» som alternativ. På engelsk blir bokstaven uttalt /mjuː/ eller /muː/. I Hellas blir programmet ofte kalla mi-torrent, ettersom den greske uttalen av μ er [mi].

Kjelder
-------

1. ↑  ; vitjingsdato: 19. mars 2020.
2. ↑  Spotify Reminded of uTorrent past after branding Grooveshark "pirates". TorrentFreak. November 12, 2014.
3. ↑  «Thunder Blasts µTorrent’s Market Share Away». TorrentFreak. 4. desember 2009. Henta 16. desember 2009.
4. ↑  «Forum: µTorrent Namesake (post by creator "Ludde")». Ludvig Strigeus. 20. september 2005. Arkivert frå originalen den December 3, 2013. Henta 16. desember 2009.

* *Denne artikkelen bygger på «ΜTorrent» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2017.*
|  |
| --- |
| **Kattostfamilien** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Kattostordenen Malvales |
| **Familie:** | **Kattostfamilien** MalvaceaeJuss. 1789 |

**Kattostfamilien** (Malvaceae) er ein tofrøblada plantefamilie i kattostordenen. Han omfattar rundt 236 slekter og 3700 artar, dei fleste tropiske. 
Familien omfattar for det meste urteaktige vekstar og sjeldnare buskar eller tre. Døme på plantar i kattostfamilien er bomull, durian, hibiskus, kattost, poppelrose og stokkrose.

Blada til plantane i familien er spreidde, handnerva og meir eller mindre innskorne eller heile. Blomane er regelmessige, oftast store med vakre fargar. Begeret og krona er 5-talige. Pollenberarane er talrike og samanvaksne til ei søyle midt i blomen. Han har 3–8 fruktblad og dannar ei spaltefrukt eller kapselfrukt. 

Nyare molekylære studiar har ført til at kattostfamilien også omfattar Bombacaceae. Denne tidlegare plantefamilien er no rekna som underfamilien Bombacoideae i kattostfamilien. Plantane i denne gruppa er kjenneteikna ved at dei er er tre, nokre av dei kjempestore, og dei fleste med svært laus og lett ved. Innsida til fruktveggen hjå nokre av plantane er kledd med hår, og kan brukast til tekstilproduksjon. Nokre av artane blir difor kalla bomulls- eller silkebomullstre. Til underfamilien høyrer mellom anna apebrødtreet og balsatreet.

I Noreg veks det fire slekter frå kattostfamilien. Alle er innførte, og anten prydplantar eller ugras.

Kjelder
-------

* «kattostfamilien» i *Store norske leksikon*, snl.no.