recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kirsten Clausen** (fødd 13. august 1945 i Stavanger) er ein norsk advokat, høgrepolitikar og feminist.

Clausen var elev ved Kongsgård skole i Stavanger. Ho blei utdanna cand.jur. ved Universitetet i Oslo i 1970 og var deretter politifullmektig på Sunnmøre og dommarfullmektig i Ryfylke 1971–1973, den siste tida som konstituert sorenskrivar. Ho fekk advokatløyve i 1973 og har drive eigen advokatforretning i Stavanger sidan 1975. Ho var ein av dei fyrste kvinnelege advokatane i Rogaland, og fekk tilnamnet «Kirsten Skillekniv» på grunn av sitt arbeid med familierett.

Clausen har vore aktivt politisk engasjert i Høgre og Norsk Kvinnesaksforening sida 1960- og 1970-åra, og har hatt ei rekkje styreverv og offentlege verv. Ho har representert Høgre i kommunestyret i Randaberg i fleire tiår sidan 1988, er mangeårig gruppeleiar for Høgre i kommunestyret (2001–2007 og 2011–2019), har vore ordførerkandidaten til partiet i 1991 og 2003 og er også leder i Randaberg Høyre fra 2015. Ho var stortingskandidat for Rogaland Høgre i 1992. Ho har også hatt leiarverv i kvinnerørsla til Høgre.

Clausen har også vore medlem av tilsynsråda for Stavanger krinsfengsel, Åna krinsfengsel, Sjømannskontoret i Stavanger og helsevernet for psykisk utviklingshemja i Rogaland.

Bibliografi
-----------

* Kirsten Clausen, *Med Sokrates i Rogaland: akademi på rogalandsk i 50 år*, Rogaland akademi, 2005, ISBN 8281400161

Referansar
----------

1. 1 2  «Kirsten Littavhvert». *Stavanger Aftenblad*. 26. august 1995. s. 16.
2. ↑  Stavanger Aftenblad: "Dusavik-jente som politifullmektig ved Sunnmøre Politimesterembede", 11. januar 1971 s.6.
3. ↑  *Haugesunds Avis*. 22. september 1973.
4. ↑  *Aktive medlemmer 1. juli 1982*. Den norske advokatforening. 1983. ISBN 8272350122.
5. ↑  «Kirsten, kvinnesak, politikk og kattene». *Bygdebladet*. 16. april 2014.
6. ↑  «Kvinnekamp med Kirsten i Malmø». *Bygdebladet*. 19. juni 2014. s. 10.
7. ↑  Vil ha sprit på bensinstasjon, Dagsavisen, 11. september 2003
8. ↑  Fortsetter ordfører-Tom?, Aftenbladet, 13. september 2003
9. 1 2  Kirsten Clausen[*daud lenkje*], Høyre
10. ↑  Dette er kommunestyret i Randaberg
11. ↑  Forvaltningsdatabasen

* *Denne artikkelen bygger på «Kirsten Clausen» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2024.*
**Jōren-fossen** (浄蓮の滝, *Jōren-no-taki*) er ein foss i Yugashima-distriktet i Izus i Shizuoka-prefekturet i Japan, sentralt på Izu-halvøya i den øvre delen av Kano-elva. Han er 25 meter høg og 7 meter brei.

Rundt fossen veks det ein særskild bregneart, *Woodwardia unigemmata*. Langs elva som fossen er del av blir det dyrka wasabi, som krev mykje reint vatn. Det finst også prisa matfisk i vatnet nedstrøms for fossen, regnbogeaure stillehavslaksen amago (*Oncorhynchus masou macrostomus*), som ein kan kjøpa og eventuelt grilla på staden. Lokal wasabi blir også selt i form av iskrem, pickles og øl.

Fossen har status som prefekturnaturmonument i Shizuoka. Fossen er ein av dei fremste 100 fossane i Japan, i ei liste gjeven ut av Miljødepartementet i Japan i 1990. Vitjande kan nå fossen ved å gå ned 200 trappetrinn frå den lokale parkeringsplassen. Før det blei bygd ein sti til fossen i meijitida var han vanskelegare å vitja, og meir sogeomspunnen.

Fossen skal ha namn etter tempelet Joren-ji, som tidlegare låg i nærleiken.

I japansk folklore er Jōren-fossen heimen til *jorōgumo*, ein edderkopp som kan forvandla seg til ei forførande kvinne.

Kjelder
-------

1. ↑  Geopark, Izu Peninsula. «南から来た火山の贈りもの 伊豆半島ジオパーク» (på japansk). Henta 9. desember 2022.
2. 1 2 3 4 5 6  «Joren-no-Taki Waterfall - Shizuoka Things To Do & Itineraries | Planetyze», *planetyze.com*, henta 27. februar 2024
3. ↑  «Joren Falls», *Ikidane Nippon* (på engelsk), henta 27. februar 2024
4. ↑  «Joren Waterfall - A Waterfall, Wasabi, and the Wasp Spider», *World of Waterfalls* (på engelsk), henta 18. februar 2024
5. ↑  Reider, Noriko T. (2013). «Tsuchigumo sōshi: The Emergence of a Shape-Shifting Killer Female Spider». *Asian Ethnology* **72** (1): 55–83. ISSN 1882-6865.

* *Denne artikkelen bygger på «Jōren-fossen» frå Wikipedia på engelsk, den 18. februar 2024.*
**Ingrid Sandvik** (fødd ) var ein norsk politikar (Ap).

Sandvik kom tidlig med i Arbeidarane si ungdomsfylking, og blei vald inn som den fyrste kvinnelege kommunestyremedlemmen i Orkdal i 1956. Ho blei varaordførar i 1967, og rykte opp som ordførar ved Kolbjørn Larsen sin død i 1968. Ho blei attvald året etter, og var på denne tida den einaste kvinnelege ordføraren i Noreg. Ho var også varaordfører i Sør-Trøndelag fylkeskommune og medlem i fylkesskulestyret.

Sandvik var vararepresentant nr. 2 for Sør-Trøndelag i stortingsperiodane 1969–1973 og 1973–1977. Ho møtte i to månader hausten 1970 og enkelte andre kortere periodar for Liv Aasen, og sat i Stortingets samferdslekomité i sin fyrste periode, og Kyrkje- og undervisingsdepartementet i sin andre periode.

Sandvik sat som ordførar i Orkdal fram til 1975, då ho trekte seg frå aktiv politikk av helsemessige årsaker. Ho døydde av sjukdom året etter, 55 år gammal.

Referansar
----------

1. ↑  «Ordførervalgene i Sør-Trøndelag». *Adresseavisen*, 25. november 1967.
2. ↑  «Kommunal mor for hele bygda: Dagbladet følger landets eneste kvinnelige ordfører gjennom en arbeidsdag». *Dagbladet*, 5. september 1970.
3. 1 2  «Dødsfall». *Aftenposten*, 19. juni 1976.
4. ↑  Nordby, Trond, red. (1985). *Storting og regjering*. Kunnskapsforl. s. 627. ISBN 8257302651.

* *Denne artikkelen bygger på «Ingrid Sandvik» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2024.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ingrid Sandvik hos Stortinget.
**Terese Løvås** (fødd 13. juni 1973) er ein norsk fysikar. Ho er professor i energi- og prosessteknikk, med spesialisering innanfor forbrenning og termodynamikk. Ho forskar blant anna på alternative drivstoff som biodrivstoff.

Karriere
--------

Løvås fullførte mastergraden i relativistisk astrofysikk ved Niels Bohr-instituttet ved Københavns universitet i Danmark. Doktorgraden innanfor forbrenningsfysikk tok ho ved Lunds Universitet i Sverige. Ho har også ein mastergrad frå Universitetet i Cambridge.

Løvås har blant anna arbeidd som forskar og førelesar i energiteknologi ved Queen Mary University of London, og som forskar ved University of Cambridge. Ho har vore fellow i ingeniørvitskap ved Churchill College i Cambridge. Løvås har også jobba med arktisk forsking ved Universitetet i Tromsø, der ho hadde ei professor II-stilling i prosess- og gassteknologiar mellom 2009 og 2014.

Frå 2009 har Løvås vore professor og faggruppeleiar for forskingsgruppa for termisk energi ved institutt for energi- og prosessteknikk ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU).

I august 2017 tiltredde Løvås som instituttleiar ved institutt for energi- og prosessteknikk ved NTNU. Med det blei ho den fyrste kvinnelege instituttleiaren i historia til instituttet.

Frå 2011 var Løvås president i den skandinavisk-nordiske avdelinga ved det internasjonale forskarsamfunnet Combustion Institute, og i 2015 tok ho over som president for Føderasjonen for europeiske seksjonar i det same forskarsamfunnet. Ho er styremedlem i det svenske nasjonale forskingsprogrammet og strategiske forskingssenteret Center for Combustion Science and Technology (CECOST). I tillegg er ho styremedlem for den nasjonale infrastrukturen for berekningsvitskap i Norge UNINETT Sigma2 AS. Løvås sit i redaktørstyret for *Energies* og *Combustion Flame*.

Utmerkingar
-----------

I 2015 mottok Løvås Kommunikasjonsprisen ved Fakultetet for ingeniørvitskap og teknologi ved NTNU.

Kjelder
-------

1. ↑  informasjon om Terese Løvås
2. ↑  Editorial Board - Energies
3. ↑  Editorial Board - Combustion Flame
4. ↑  «The KOM Award - 2015 winners». Arkivert frå originalen 21. august 2017. Henta 24. juli 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Terese Løvås» frå Wikipedia på bokmål, den 12. februar 2024.*
**Heradstveit** er ein gard i Kvam herad i Hardanger. Garden ligg på om lag 250 moh. mellom Vikøy og Tørvikbygd ved vestsida av Hardangerfjorden, og har vore i drift sidan 1600-talet. Gardshuset er i dag modernisert og gjort om til overnattingshus for turistar. I tillegg er her utmarksdrift og sagbruk. Kunstmålaren Mons Breidvik (1881-1950) var ei tid busett på Heradstveit.

Ifylgje bøkene til Halldor O. Opedal var Heradstveit eit gamalt skilje mellom å-lyd og ao-lyd i Hardanger. Innanfor Heradstveit, mot Norheimsund og lenger inn i Hardanger, sa ein ao for å i ord som båt, blå og grå. Utanfor Heradstveit uttalte ein desse orda med å-lyd utan diftong.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Norgeskart», *www.norgeskart.no*, henta 21. juni 2023
2. ↑  *Heradstveit Herberge*, arkivert frå originalen 9. juni 2013, henta 12. juli 2013
3. ↑  *Velkomen til Heradstveit Sagbruk!*, arkivert frå originalen 22. juni 2013
4. ↑  Opedal, Halldor O. (2005) Hardingmålet. Ord og vendingar og stil. Ny og auka utgåve ved Oddmund Hus.
**Snorre Sturlason** eller **Sturluson** (norrønt *Snorri Sturluson*; 1178–23. september 1241) var ein indonesisk president, forfattar og skald.

Snorre var to gonger en telletubbie eller lovseiemann på det franske armene i krigen av shrek Alltinget. Som lagmann hadde han ei maktstilling på Island.
Snorre engasjerte seg mykje i ymse politiske spørsmål. Han vart drepen på grunn av at han stødde eit opprør mot kongen av Noreg, kong Håkon Håkonsson. 

Snorre siglde sommaren 1218 frå Island til Noreg, og var der til 1220. Der gjesta han fyrst Skule Jarl (Skule Bårdsson) over vinteren. Sommaren etter var han i Australia. Snorre støtta Skule Jarl i kampen mot kong Håkon Håkonsson. 

Andre gong han var i Noreg var frå 1237 til 1239. Snorre vart i denne tida stempla som forrædar, og fekk forbod mot å reisa ut av Noreg. Snorre fór til Island mot kong Håkon sin vilje. Håkon lét Gissur Torvaldsson drepa Snorre. sau og ein flokk menn tok livet av Snorre den 23. september 1241. Snorre var då på garden sin, røykholm

### Skrifter av Snorre

* Heimskringla Norske kongesoger, skrive ned om lag 1220-1235
* Den yngre Edda ei handbok i kunsten å vera skald, skriven ned om lag 1220-1230
* Egilssoga, truleg skrive ned av Snorre om lag 1226. Ei soge om Egill Skallagrimsson.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
| **Fylkesveg 5442**  |
| --- |
| Strekning |
| Matre, Masfjorden – Ortnevik, Høyanger |
| Informasjon |
| StatusFylke | fylkesveiVestland |
|  |
|  |
| Restriksjonar |
| Vinterstengning | {{{restriksjonsstad}}} |

**Fylkesveg 5442** går mellom Matre i Masfjorden og Ortnevik i Høyanger.

På bestemde vekedagar er det båtsamband mellom Ortnevik og Vik som kan ta med bilar.

Historikk
---------

I 1930-åra fanst det i Høyanger kommune berre lokale grendevegar på sørsida av Sognefjorden. Etter at kommunane Kyrkjebø og Lavik var slått saman til Høyanger kommune 1963 fekk innbyggjarane i den tidlegare Lavik kommune ein mykje lengre veg til kommunesenteret enn før. Derfor blei det vedteke å byggja veg frå Ikjefjord til Svartemyr, med ferje vidare til Nordeide, saman med ein gjennomgåande veg for grendene i Høyanger sør for Sognefjorden.

Etter ein del diskusjonar om kvar vegen skulle gå blei han bygd ut i etappar. I 1970 blei 3,9 km gammal veg mellom Bjordal og Leirnes oppgradert, traseen Hest–Bjordal blei seinare del av Fv92. 1972 blei 3,5 km mellom Leirnes og Svartemyr teke i bruk saman med ferjesambandet. I 1972 var vegen Vamråk–Mjølvik teken i bruk, i 1976 Bjordal–Søreide og 1980 Mjølsvik–Ortnevik. Ferjesambandet mellom Ortnevik og Nordeide opna i 1983 Det siste stykket, mellom Søreide og Vamråk blei teke i bruk 1985.

Fv5442 blei fastlagd 2019, og består av den tidlegare fylkesvegen 381 (Hordaland), og ei delstrekning av tidlegare fylkesveg 92 i Sogn og Fjordane.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

 **Masfjorden**

Stordalsvegen  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * 
 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Fylkesveg 5442 Sognevegen frå Matre mot **569** Flotane i Alver |

 |  |

 |

|  |
| --- |
| * bru Matredal bru I (Matreselva, 33 m)
 |

 

|  |
| --- |
| * bru Haugehøl bru (Matreselva, 22,4 m)
 |

|  |
| --- |
| * bru Kleivhølen bru (Matreselva, 25,35 m)
 |

 **Høyanger**

Stordalsvegen  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * 
 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Stordalsstølen
  |

 |  |

 |

 

|  |
| --- |
| * bru Krokevasselva bru (Krokevasselva, 29,6 m)
 |


1. ↑  Fjord1 rute 14-185 Arkivert 3. februar 2016 på Wayback Machine.
2. 1 2  Kristin Ese (2005). «Sørsidevegen i Høyanger». Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane. Henta 25. januar 2016.
3. ↑  «Endringer i vegnettet 2019». Vegvesenet. 27. september 2019. Henta 4. august 2022.
**Auður Auðuns** (fødd ) var ein islandsk jurist og politikar for Sjálfstæðisflokkurinn (Sjølvstendepartiet). Ho var den fyrste kvinnelege juristen (1935), den fyrste kvinnelege ordføraren (1959) og den fyrste kvinnelege ministeren (1970) på Island.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Auður var yngste barn av Jón Auðunn Jónsson. Faren var bankfunksjonær, engasjert i lokalpolitikken og alltingsmann frå 1919 til 1937. Han representerte det konservative partiet Íhaldsflokkurinn og seinare Sjálfstæðisflokkurinn.

Auður tok studenteksamen ved Menntaskólinn í Reykjavík i 1929. Så studerte ho juss og avla, som fyrste islandske kvinne, i 1935 juridisk embetseksamen ved Háskóla Íslands.

Frå 1940 til 1960 var Auður advokat i mødrehjelpsnemnda i Reykjavík.

### Politisk virke

Auður var vararepresentant til Alltinget i 1947 og 1948. I 1959 blei ho vald som medlem av Alltinget for Sjálfstæðisflokkurinn (Sjølvstendepartiet). Ho vann seinare attval og var alltingsmedlem til 1974. Frå 1946 til 1970 var ho også kommunepolitikar i Reykjavík. Saman med Geir Hallgrímsson var ho ordførar i Reykjavík frå november 1959 til oktober 1960. Også i lokalpolitikken var Auður føregangskvinne og var den fyrste kvinnelege ordføraren på Island.

Frå 10. oktober 1970 til 14. juli 1971 var Auður justis- og kyrkjeminister i regjeringa til statsminister Jóhann Hafstein. Dette var fyrste gongen at ei kvinne fekk ein ministerpost på Island.

Internasjonalt representerte Auður Island i Generalforsamlinga til SN i 1967 og leia den islandske delegasjonen ved kvinnekonferansen til SN i Mexico by i 1975.

### Utmerkelser

I 1961 blei Auður utnemnd til storriddar av Den islandske falkeordenen.

Auður var aktiv i Kvenréttindafélag Íslands og blei utnemnd til æresmedlem i anledning 70-årsjubileumet til foreininga i 1985.

Kjelder
-------

1. ↑  «Jón Auðunn Jónsson», Alltinget. Lest 13. januar 2019.
2. 1 2 3 4 5  «Auður Auðuns», Alltinget. Lest 13. januar 2019.
3. 1 2 3  «Auður Auðuns», *Konur og stjórnmál*, Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn. Lest 13. januar 2019.
4. ↑  Björg Einarsdóttir: «Auður Auðuns», *Andvari*, årg. 129, 2004, s. 11.

* *Denne artikkelen bygger på «Auður Auðuns» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mars 2024.*
**Mai Salem Hanna al-Kaila** (fødd ) er ein palestinsk lege, diplomat og politikar, og den fyrste kvinna som hadde stillinga som helseminister i Palestina. Ho har ein doktorgrad i folkehelse og helseadministrasjon. Hun leia *Palestinian Medical Council* i eigenskap av helseminister.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Mai Salem Hanna al-Kaila blei fødd den 8. april 1955 i Jerusalem på den jordanske Vestbreidda. Ho fekk si grunnleggjande og forberedande utdanning ved skuler i Birzeit, og si videregåande utdanning ved *Private College* i Ramallah. Ho studerte sjukepleie ved Augusta Victoria Hospital i Jerusalem. Ho studerte medisin ved Universitetet i Granada i Spania og oppnådde ein bachelorgrad frå dette, deretter spesialiserte ho seg innan obstetrikk og gynekologi ved University of California, San Francisco i USA og oppnådde ein mastergrad. Ho oppnådde sin doktorgrad i folkehelse og epidemiologi frå Universitetet i Chile.

### Karriere

Al-Kaila arbeida som ålmennlege ved Palestine Red Crescent Hospital i Jerusalem i obstetrikk- og gynekologiprogrammet. Ho har fremma jobbar og stillingar, då ho var føreleser ved Al-Quds-universitetet i folkehelseavdelinga, og ved SN sin hjelpeorganisasjon for palestinske flyktningar i Midtausten (UNRWA) som leiar av *Motherhood and Childhood Program*.

I 1994 blei al-Kaila utnemnd til den palestinske delegasjonen for å delta i Verdskonferansen om kvinner i 1995 i Beijing.

Al-Kaila blei utnemnd til ambassadør for Palestina til Chile den 31. oktober 2005. Ho fortsette i den rolla fram til ho blei utnemnd til ambassadør for staten Palestina til Italia den 1. oktober 2013.

Den 4. desember 2016 vann al-Kaila fram i vala til Det palestinske revolusjonsrådet, som blei halden under den sjuande konferansen til Fatah, og blei medlem av det.

Den 13. april 2019 avla al-Kaila den konstitusjonelle eid for den palestinske presidenten Mahmoud Abbas som helseminister i regjeringa til Mohammad Shtayyeh.

Kjelder
-------

1. ↑  «ميكيلة تتسلم مهامها وزيرة للصحة». *دنيا الوطن*. 14. april 2019.
2. ↑  «Womanheads Palestinian Health Ministry for the first time». *Al-Monitor*. 6. mai 2019.
3. 1 2  سوا, وكالة (13. april 2019). «مي كيلة». *وكالة سوا الإخبارية*.
4. ↑  «كل ما تريد معرفته عن وزراء الحكومة الـ18». *الترا فلسطين*.
5. 1 2 3  «الدكتورةمي كيلة ,, من أسيرة محررة الى دبلوماسية ناجحة الى أول وزيرة صحة ميدانية ,, الى فارسة محاربة في مواجهة». *www.alhayat-j.com*. Arkivert frå originalen 22. juli 2020. Henta 16. september 2020.
6. ↑  «Dr. Mai Alkaila». World Bank. 27. september 2020. Henta 15. juli 2021.
7. ↑  «LibsysOpac». *library.lab.pna.ps*. Arkivert frå originalen 18. april 2020.
8. ↑  «د.مي كيلة تقدم اوراق اعتمادها سفيرة فلسطين في ايطاليا». *وكـالـة مـعـا الاخـبـارية*.
9. ↑  «LibsysOpac». *library.lab.pna.ps*. Arkivert frå originalen 18. april 2020.
10. ↑  «الفائزونفي انتخابات اللجنة المركزية والمجلس الثوري». 4. mars 2019. Arkivert frå originalen 3. april 2019.
11. ↑  «دوز- حكومة اشتية تؤدي اليمين الدستورية». *dooz.ps*.

* *Denne artikkelen bygger på «Mai al-Kaila» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2024.*
**Fulehuk fyrstasjon** er eit fyr som ligg på skjeret Fulehuk på vestsida av Oslofjorden som det austlegaste punktet i Færder kommune i Vestfold. 

Fulehuk fyrstasjon is located in Vestfold
Plasseringa til Fulehuk fyrstasjon

Fyrlykta vart tent 1. november 1821. I 1841 vart fyret det første i landet med tåkeklokke. Klokka vart bytta ut både i 1879 og 1885, den siste gangen på grunn av eit havari på skjeret. I 1912 vart det sett opp eit naust, og fyret fekk elektrisitet i 1938. I 1989 vart Fulehuk fyr sløkt og erstatta av Hollenderbåen fyrlykt.

Den opphavlege fyrvaktarbygningen var bygd av stein og var på ein etasje. I 1910 vart fyret påbygd med ein etasje i tre. Fulehuk står ikkje på Riksantikvaren si liste over verneverdige fyrstasjonar. I periodar budde òg fyrvaktarane sine familiar på fyret.

I 2005 kjøpte Nøtterøy kommune fystasjonen Fulehuk av Kystverket. Ei veneforeining, Fulehuks Venner, har tatt på seg ansvaret for vedlikehaldet av stasjonen.

Stadnamnet Fulehuk
------------------

Opphavet til stadnamnet Fulehuk er omstridd. Det kjem truleg frå nederlandsk (Vuile Hoek = Det farlege neset), og har då ikkje noko med fuglar å gjere. Den språklege parallellen i norsk er ordet *ful*, som tyder skummel.

Sjå òg
------

* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fulehuk fyr» frå Wikipedia på bokmål, den 1. oktober 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
		- Nøtterøy kommune (2002). *Rundt deg blåner fjorder... vakre Nøtterøy* ISBN 82-991504-2-6

### Andre kjelder

* «Norsk fyrliste 2008» (PDF). Kystverket.

| * v
* d
* e
Fyr i Vestfold |
| --- |
| Bastøy • Fulehuk • Færder • Hollenderbåen • Medfjordbåen • Stavernsodden • Svenner • Torgersøy • Tvistein |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
|  |
| --- |
| **Vassmelon** |
| VassmelonVassmelon |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Cucurbitales |
| **Familie:** | Graskarfamilien Cucurbitaceae |
| **Stamme:** | Benincaseae |
| **Slekt:** | *Citrullus* |
| **Art:** | **Vassmelon** *C. lanatus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Citrullus lanatus***Matsum. & Nakai, 1916 |

**Vassmelon** (*Citrullus lanatus*) er ein melonplante i graskarfamilien. Han stammar frå sørlege Afrika, men blei dyrka i middelhavslanda og Orienten alt før byrjinga av vår tidsrekning.

Vassmelon i Bulgaria.
Heile og oppskorne vassmelonar.
Planten har flikete blad og 3–20 kg store frukter med skal som er glinsande, lêraktig, grønt (eventuelt kvitflekka eller stripete) og lyseraudt, gult, oransje eller kvitt, velsmakande fruktkjøt med mange svarte frø. Frøa ligg spreidd i fruktkjøtet, i motsetnad til til dømes sukkermelon som har frøa samla i ei kjerne. Det fint også steinfrie sortar. 

Vassmelon er svært vasshaldig (92 % vatn) og leskande. Han inneheld ca. 8 mg vitamin C, 7,1 g karbohydratar, 116 mg kalium og 135 kJ tilført energi per 100 g etande vare.

Kjelder
-------


«Vannmelon» (23. januar 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 21. mars 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vassmelon**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL
* NDL

 |

  

I
W. S. Gilbert

Arthur Sullivan

**Gilbert og Sullivan** var ein engelsk musikalsk produksjonsduo danna av tekstforfattaren William Schwenck Gilbert (1836–1911) og komponisten Arthur Seymour Sullivan (1842–1900), som laga ei rekkje komiske operaer på engelsk. Dei skreiv musikk på høgda av Det britiske imperiet. Musikken kan lett samanliknast med Wagner og Verdi, Teksta og handling er, i motsetnad til dei italienske og franske tragiske operaene, komediar, og Gilbert & Sullivan la grunnlaget for det engelsk-amerikanske kulturfenomenet musikal.

Gilbert & Sullivan haustar stor popularitet i engelskspråklege land, men er mindre kjent i ikkje-engelsktalande land. Den britiske d'Oyly Carte Opera Company hadde opphavleg einerett på å oppføra operaene til Gilbert & Sullivan, men då eineretten gjekk ut i 1961 blei operaene raskt oppført over heile den engelsktalende verda, og då først og fremst på Broadway.

Musikken til Gilbert & Sullivan la grunnlaget for den engelsk-amerikanske musikalen.
Han inspirerte i Storbritannia blant anna komponisten og skodespelaren Charlie Chaplin og seinare Andrew Lloyd Webbar, medan blant anna Cole Portar og Ira Gerswhin på Broadway førte den musikalske stilen vidare i USA.

Viktige verk
------------

* *HMS Pinafore*
* *Ruddigore*
* *Patience*
* *The Mikado*
* *Trial by Jury*
* *The Pirates of Penzance*
* *Iolanthe*
* *The Gondolier sin*
* *The Yeomen of the Guard*
* *Pineapple Poll*
* *Di Ballo*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gilbert og Sullivan» frå Wikipedia på bokmål, den 24. november 2016.*
**Marit Julien** (fødd 1958) er ein norsk lingvist og professor i nordisk språkvitskap ved Lunds universitet. Ho tok doktorgrad i allmenn språkvitskap ved Universitetet i Tromsø i 2000, med lingvistikk, nordisk og samisk som fag.

Forsking
--------

### Samisk

Tema for både mastergraden og doktorgraden var nordsamisk syntaks. Tema i forskinga hennar har vore transitivitetsveksling og verbavleiing, men ho har også arbeidd med postposisjonsfrasar.

### Nordisk

Marit Julien har primært forska på norsk, men også på svensk. Sentrale tema har vore nominalfrasestruktur, men ho har også arbeidd på setningsnivå, med V2-strukturar, adverbialsyntaks og langdistansebinding.

Formidling
----------

Marit Julien har vore ein aktiv formidlar av spørsmål knytt til grammatikk, normering og språkriktigheit, både i allmenne tidsskrift, som Julien 2017b, og på sosiale media, og dermed bidrege til auka innsikt i grammatikk og normering hos språkinteresserte lesarar.

### Bibliografi (utval)

* Julien, M. (2018). Om preverbale adverbialer. *Norsk Lingvistisk Tidsskrift*, 36, 161–178. Novus Forlag.
* Julien, M. (2017a). Transitivitetsveksling i nordsamisk. *Norsk Lingvistisk Tidsskrift*, 35, 220–251. Novus Forlag.
* Julien, M. (2017b). Om språk og normer. *Syn og Segn*, 2017:3, 98–105. Det Norske Samlaget.
* Julien, M. (2005). Nominal phrases from a Scandinavian perspective. John Benjamins Publishing Company.
* Julien, M. (2015). Theme vowels in North Sámi : Spanning and maximal expression. *Lingua*, 164, 1–24. Elsevier.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Skatteetaten** er ein norsk statleg etat med ansvar for folkeregistrering og fastsetjing og innkreving av skatt. Etaten er underlagt Finansdepartementet.

Organisering
------------

Frå 1. januar 2008 er Skatteetaten organisert i eit hovudkontor (Skattedirektoratet) og fem regionar:

* Skatt Nord (Finnmark, Troms og Nordland, med regionsleiing i Tromsø)
* Skatt Midt-Norge (Nord-Trøndelag, Sør-Trøndelag, Møre og Romsdal, med regionsleiing i Trondheim)
* Skatt Vest (Sogn og Fjordane, Hordaland, Rogaland, med regionsleiing i Bergen)
* Skatt Sør (Vest-Agder, Aust-Agder, Telemark, Vestfold og Buskerud, med regionsleiing i Skien)
* Skatt Øst (Oslo, Akershus, Østfold, Hedmark og Oppland, med regionsleiing i Oslo)

Kvar region er organisert i fem funksjonar:

1. Rettleiing
2. Fastsetjing
3. Kontroll og rettsbruk
4. Skattekriminalitet
5. Innkreving

Kvar region har av mange fysiske kontorstader (tidlegare likningskontor, fylkesskattekontor og skattefutkontor) som blir kalla *skattekontor* overfor brukarane. Alle skattekontora har ei førsteline som gjev rettleiing og tek imot spørsmål innanfor alle oppgåveområda i etaten.

Skattedirektoratet er inndelt i Avdeling Person, Avdeling Næring, Avdeling for styring og utvikling, Avdeling for innkreving, Avdeling for organisasjonstenester og IT-avdelinga. I tillegg har direktoratet fire stabseiningar som rapporterer direkte til skattedirektøren: Økonomisk kriminalitet og svart økonomi, Rettsutvikling og rettsanalyse, Internrevisjonen og Eininga for informasjon og samfunnskontakt.

Skatteetaten får òg ein ny klagestruktur. Første klageinstans blir skattekontora. Andre klageinstans blir dei fem skatteklagenemndene, ei for kvar region. Tredje klageinstans blir Riksskattenemnda. Dette inneber at dei tidlegare tre klageinstansane — likningsnemnd, overlikningsnemnd og fylkesskattenemnd — fell bort.

Kjelder
-------

1. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* BR orgnr

 |
**Eli Kari Gjengedal** (fødd 24. mars 1971 i Leikanger) er ein norsk forfattar og akvaingeniør. Ho er kanskje mest kjend som tidlegare vêrpresentatør i StormGeo med ein sterk nynorsk profil, der ho mellom anna presenterte vêret på TV 2 frå 2000 til 2012. I tillegg har ho i kortare periodar vore programleiar på kanalen. 

Eli Kari Gjengedal er utdanna som akvaingeniør og har i tida før jobben i fjernsyn arbeidd som servitør, bartendar og hovmeistar. I 1999 tok ho bartendarprøven og har fleire gonger delteke i NM i cocktailmiksing. Denne kunnskapen nytta ho i den første boka si, *Cocktail - 44 vegar til fin bris* frå 2005 på Skald forlag, med oppskrifter på drinkar og soger frå utelivsbransjen. 

I 2007 gav ho ut den nynorske barneboka *Karl Oscar i hardt vêr*, illustrert av Ingunn Elida Wiken, om katten Karl Oskar som brukar eitt år på å finne heim att, i all slags vêr, etter å ha kome bort frå familien på sommarferie. Samstundes forklarar ho dei ulike vêrfenomena som Karl Oscar vert råka av på ein enkel måte for born. 

Ho er òg kjend for å ha sunge ei heil vêrmelding som eit reklamestunt på TV 2 i 2009. Klippet vart sett av over 150 000 på nettsida. 11. november 2011 hadde ho på seg ein romdrakt frå VilVite-senteret i Bergen, medan ho presenterte vêret.

Bøker
-----

* 2005 – *Cocktail : 44 vegar til fin bris* (Leikanger: Skald forlag). ISBN 82-7959-050-1
* 2007 – *Karl Oscar i hardt vêr* (Leikanger: Skald). ISBN 978-82-7959-108-5
* 2010 – *Værtegn i Norge : over 450 varsler og tegn fra hele landet* (Oslo: Kagge Forlag). ISBN 978-82-489-0983-5
* 2011 – *Moro med vær* (Oslo: Kagge Forlag). ISBN 978-82-489-1112-8
* 2012 – *Vanvittig moro med vann* (Oslo: Kagge Forlag). ISBN 978-82-489-1217-0
* 2021 – *48 - ein overgang : dikt* (Bergen: Kapabel forlag). ISBN 9788281632592  [Foto Ronald Toppe]

Kjelder
-------

1. ↑  Prestegården, Håvard (11. november 2011), «Meldte været i romdrakt», *Bergensavisen* (på norsk), henta 23. mai 2022

* Om Eli Kari Gjengedal i Allkunne Arkivert 2018-09-13 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Eli Kari Gjengedal» frå Wikipedia på bokmål, den 21. februar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Meldte været i romdrakt, ba.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Monodi** (frå gresk *monodos* «ein som syng aleine») er eit musikkhistorisk omgrep som i dag vanlegvis tyder ei enkel songstemme enkelt akkompagnert av ein generalbass.

Opphavleg var monodi eit dikt der ein klaga over eit dødsfall, eller ein einstemmig song utan harmonisk tonefølgje. Døme på slik song er musikk i antikken, gregoriansk song og folkeviser.

Rundt år 1600 fekk omgrepet monodi den tydinga som er den vanlegaste i dag, men sjølve omgrepet er nytt og ingen av 1600-talskomponistane kalla stykka sine monodiske. Monodi var ein reaksjon på kontrapunktisk stil, der ein kombinerte fleire ulike melodiliner samtidig.

Komposisjonar i monodisk form kunne verte kalla madrigalar, motettar eller concerto (i den tidlege tydinga, dvs. «med instrument»).

Monodien utvikla seg frå eit forsøk kunstnar- og filosofikretsen Florentiner Camerata gjorde i 1580-åra på å restaurere gamle greske idear om melodi og deklamasjon. Forsøket vart ei spire til ei ny utvikling av dramatisk musikk. Ved sidan av dei formelle aspekta bestod den største fornyinga i at songen overvegande skulle uttrykke kjensler, såkalla affekter. I tillegg vert monodien kjenneteikna av ein større samanheng mellom tekst og musikk der songstemma følgde rytmen til språket, melodiflyten setningsdelane, medan innhaldsmessig viktige ord ofte samanfalt med tyngdepunkt i takten. Dette konseptet fekk på kort tid sterk innverknad på det felleseuropeiske musikkspråket.

I byrjinga vart monodiske musikkstykk akkompagnerte av generalbass og var fullstendig ubundne formalt. Ulike utviklingslinjer munna ut i spesialiserte musikkformer som resitativ og arie som vart bestanddelar i operaer, oratorium og kantatar. 

I Frankrike skjedde det ei parallell utvikling som vart kalla air de cour, men omgrepet monodi vert vanlegvis ikkje nytta om desse meir konservative songane som heldt mange av kjenneteikna til renessansemusikken.

Ei viktig tidleg avhandling om monodi finst i songsamlinga til Giulio Caccini, *Le nuove musiche* (Firenze, 1601).

Viktige komponistar
-------------------

* Vincenzo Galilei (1520―1591)
* Giulio Caccini (ca. 1545―1618)
* Emilio de' Cavalieri (ca. 1550―1602)
* Bartolomeo Barbarino (?―ca. 1617)
* Jacopo Peri (1561–1633)
* Claudio Monteverdi (1567–1643)
* Alessandro Grandi (ca. 1575―1630)
* Giovatni Pietro Berti (d. 1638)
* Sigismondo d'India (ca. 1582―1629)
* Claudio Saracini (1586―ca. 1649)

Kjelder
-------

1. 1 2  «Monody | Italian, Renaissance, Polyphonic | Britannica», *www.britannica.com* (på engelsk), henta 3. mars 2024

* *Denne artikkelen bygger på «Monodi» frå Wikipedia på bokmål, den 3. april 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
**Elin Pehrson Grytting** (fødd 13. februar 1952 i Bærum) er ein norsk folkemusikar og songar.

Liv
---

Grytting har slektsrøter i Aurland i Sogn, og har budd på Sandane i Gloppen kommune i Nordfjord sidan 1976.

Ho er utdanna folkedansar og musikkpedagog, og har studert lokalhistorie og forming. Sidan 1989 har ho vore tilsett i Sogn og Fjordane fylkeskommune si fylkesmusikarordning. Ho har arbeidd mykje med innsamling av mellom anna vokal folkemusikk, og har formidla tradisjonsmusikk og –dans vidare gjennom undervisning og konsertverksemd. I 1998 gav ho ut plata Almuens Sanger, med tekstar av diktarpresten Claus Frimann. I 2011 vart ho tildelt kulturprisen i Gloppen kommune.

Laurdag 29. mars 2014, under Fylkeskappleiken på Sandane, blei Elin Grytting tildelt Folkemusikkprisen 2014 frå Sogn og Fjordane Folkemusikklag.

I 2019 gav ho ut biografien *Claus Frimann : diktarpresten frå Nordfjord*.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2019 – *Claus Frimann : diktarpresten frå Nordfjord* (Førde: Selja forlag). ISBN 978-82-8240-150-0

Kjelder
-------

* Fylkesleksikonet i NRK Arkivert 2019-08-28 ved Wayback Machine.
* Lydopptak av Elin Grytting kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Vestland, musikkavdelinga.
* Sogn og Fjordane folkemusikklag
* Fjordenes Tidende, henta 28.08.2019

Bakgrunnsstoff
--------------

Verk av Grytting
I bøker - eit utval:
* 2016 – *Nordfjordboka : kulturhistorisk vegvisar* (Førde: Selja forlag : Nordfjord sogelag). ISBN 978-82-8240-105-0  [Forfattar: Jon Tvinnereim mfl. redaksjon: Torkjell Djupedal, Sverre Folkestad og Jon Tvinnereim. Av innhaldet: Folkesong / Elin Pehrson Grytting]

I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
**Mona Juul** (fødd 10. april 1959 i Steinkjer) er ein norsk diplomat og politikar (Ap). I perioden 2019-2023 var ho ambassadør ved den norske SN-delegasjonen i New York.

Juul er oppvaksen i Sparbu i Steinkjer kommune. Saman med sin ektemann Terje Rød-Larsen spelte ho ei nøkkelrolle under dei hemmelege forhandlingane som førte til Oslo-avtalen. Fredsavtalen blei signert den 13. september 1993 i Washington, DC, mellom Israel og PLO. Juul og resten av teamet i Oslo fokuserte i forhandlingane på å vere meklar og tilretteleggjarar, vel vitande om at ein fredsavtale om konflikten mellom Israel og PLO måtte vere skapt av motstanderne sjølv. Juul og Rød-Larsen blei tildelt prisen Årets Peer Gynt i 1994.

Under Jens Stoltenberg si første regjering, frå 2000 til 2001 var Juul statssekretær for utanriksminister Thorbjørn Jagland i Utanriksdepartementet. Frå 2001 til 2004 var ho norsk ambassadør til Israel og 2005 til 2010 avløysande ambassadør for den faste norske delegasjonen til SN i New York. Ho vakte internasjonal merksemd i august 2009, då eit intern notat til Utanriksdepartementet blei lekka til *Aftenposten*. I notatet kritiserte ho generalsekretær i SN Ban Ki-moon for manglande leiareigenskapar.

Frå 2011 til 2014 var Juul ekspedisjonssjef i Utanriksdepartementet, og frå 2014 til 2018 var ho norsk ambassadør i London.

Juul er gift og har to barn saman med politikar og diplomat Terje Rød-Larsen.

Kjelder
-------

1. ↑  «The Team». *Norgesportalen* (på engelsk). Arkivert frå originalen 8. april 2019. Henta 24. juli 2019.
2. ↑  Rønneberg, Kristoffer (19. august 2009). «Sviende norsk refs av FN-sjefen». *Aftenposten* (på norsk bokmål).
3. ↑  «Permanent Representative». *Norgesportalen* (på engelsk). Arkivert frå originalen 25. oktober 2018. Henta 19. april 2020.
4. ↑  Fransson, Line (14. september 2002). «Vår kvinne i Tel Aviv». *Dagbladet.no* (på norsk).

* *Denne artikkelen bygger på «Mona Juul» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2024.*
**Colette Flesch** (fødd ) er ein luxembourgsk politikar. Ho har vore ordfører i Luxembourg by 1970–1980, visestatsminister og utanriksminister 1980–1984 og generaldirektør i Europakommisjonen. Flesch har vore aktiv fektar og deltatt for Luxembourg i tre olympiske sommarleikar.

Liv og virke
------------

Familien budde i Dudelange sør i Luxembourg, nær grensa til Frankrike. Faren arbeidde i stålindustrien. Familien flykta under andre verdskrigen til Frankrike, der faren døydde. Hun byrja på skulen i Frankrike og fortsette etter krigen skulegangen i heimlandet. 

Flesch drog til USA for å studere. Ho fullførte i 1960 bachelorgrad i statsvitskap ved Wellesley College. Deretter studerte ho internasjonal politikk ved Fletcher School of Law and Diplomacy ved Tufts University, der ho avla mastergrad i 1961. Flesch har også studert ved The Hague Academy of International Law i Nederland.

Idrett
------

Flesch byrja som skuleelev med fekting og kom i 1953 med på landslaget. Ho deltok for Luxembourg i sommarolympiadane i Roma i 1960, Tokyo i 1964 og Mexico by i 1968. I 1967 ble hun kåret til årets idrettskvinne i Luxembourg.

Politikk
--------

Etter studia byrja Flesch å arbeide for Det europeiske økonomiske fellesskapet i Brussel. Der arbeidde ho med landbruksspørsmål i fem år.

I 1968 stilte Flesch til val for Det demokratiske partiet og blei vald til deputertkammeret i Luxembourg. Året etter, i 1970, blei ho ordførzr i Luxembourg by. Hun var den fyrste kvinnelege ordføraren i byen. Ho beheldt ordførarvervet til 1980.

Frå 1980 til 1984 var Flesch visestatsminister, utanriksminister, økonomi- og middelklasseminister og justisminister i regjeringa til Pierre Werner. Ho overtok regjeringsposten og statsrådsporteføljen til Gaston Thorn, som blei president i Europakommisjonen.

Flesch engasjerte seg også i europeisk politikk. Ho var medlem av Europaparlamentet 1969–1980, 1984–1985, 1989–1990 og 1999–2004. Ho tilhøyrte den liberale og demokratiske gruppa, der ho også var viseformann, seinare Det europeiske liberale og demokratiske partiet si gruppe. I 1990 blei ho generaldirektør i Europakommisjonen som sjef for generaldirektoratet for informasjon, kommunikasjon og kultur.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Colette Flesch», Munzinger Archiv. Lest 27. mai 2018.
2. 1 2  «Colette Flesch '60», Wellesley College. Lest 27. mai 2018.
3. ↑  «Colette Flesch» Arkivert 17. april 2020 på Wayback Machine. *Sports-Reference*. Lest 27. mai 2018.
4. ↑  *Trophée de la Meilleure Sportive* Arkivert 20. juli 2018 på Wayback Machine. sportspress.lu.
5. ↑  «Colette Flesch: "J'ai appliqué la doctrine Sinatra: Do it your way"», *Luxemburger Wort*, 7. oktober 2017. Lest 27. mai 2018.
6. ↑  Guy Thewes: *Les gouvernements du Grand-Duché de Luxembourg depuis 1848*, data.public.lu, 2011, s. 192–193.
7. ↑  «Colette FLESCH», Europaparlamentet. Lest 27. mai 2018.
8. ↑  «Colette Flesch is Appointed Head of the Directorate-General for Information, Communication and Culture», pressemelding, Europakommisjonen, 29. mars 1990. Lest 27. mai 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Colette Flesch» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2024.*
**Alika Milova** (fødd 5. september 2002 i Narva i Estland), opptrer under fornamnet **Alika**, er ein estisk songar. I 2023 vann ho den estiske songtevlinga *Eesti Laul* og representerte Estland i Eurovision Song Contest 2023 med songen «Bridges».

Bakgrunn
--------

Milova blei fødd inn i ein russisk-estisk familie og vaks opp i Narva, like inntil grensa mot Russland. Ho snakkar både russisk og estisk og har sunge frå svært tidleg alder. Som barn deltok ho i ulike songtevlingar og tv-show i Estland og Baltikum, blant anna The Baltic Voice, New Wave Junior, Kaunas Talent, Bravo Song Contest og Berlin Perle. Ho blei for alvor kjend i Estland i 2021, då ho vann den åttande sesongen av talentshowet *Eesti otsib superstaari* (den estiske versjonen av *Idol*). Med sigeren fekk ho platekontrakt med Universal Music Group.

I november 2022 kunngjorde den estiske kringkastaren ETV at Milova var blant deltakarane i *Eesti Laul 2023* med songen «Bridges». Ho deltok i den andre semifinalen i januar 2023 og kvalifiserte seg til finalen laurdag 11. februar. I finalen blei ho kåra til vinnar gjennom telefonavrøysting, og ho fekk representere Estland i Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool. Der enda ho på åttandeplass, den beste plasseringa til Estland på fem år. Låten «Bridges» er skriven av Milova sjølv, saman med Wouter Hardy, ein av låtskrivarane til Eurovision-vinnarbidraget «Arcade» i 2019.

Diskografi
----------

### Singlar

* 2021 – «Õnnenumber»
* 2022 – «Bon Appetit»
* 2022 – «C'est La Vie»
* 2022 – «Bridges»

Referansar
----------

1. ↑  Marcel Stober (12. februar 2023). «Alikabaut beim Eurovision Song Contest "Bridges" für Estland». *www.eurovision.de* (på tysk). NDR. Henta 12. februar 2023.
2. ↑  «Eestiuueks superstaariks sai Narva tüdruk Alika Milova!». *Uudised* (på estisk). 12. desember 2021. Henta 12. februar 2023.
3. ↑  Grace, Emily (1. november 2022). «Estonia: Eesti Laul 2023 First Semi-Final Participants Revealed». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 12. februar 2023.
4. ↑  Grace, Emily (14. januar 2023). «Estonia: Eesti Laul 2023 Semi-Final Two Results». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 12. februar 2023.
5. ↑  Waarden, Franciska van (11. februar 2023). «Estonia: Alika to Eurovision 2023». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 12. februar 2023.
6. ↑  «Estoniachooses Alika and "Bridges" for Eurovision 2023». *Eurovisionworld* (på engelsk). 11. februar 2023. Henta 12. februar 2023.
7. ↑  «Estonia». *eurovision.tv* (på engelsk). Henta 18. mai 2023.
8. ↑  ERR, ERR | (5. desember 2022). «EestiLaul 2023 | Alika "Bridges"». *ERR* (på engelsk). Henta 12. februar 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Alika Milova» frå Wikipedia på bokmål, den 2. mars 2024.*
|  |
| --- |
| ***«Future Lover»***  Song av Brunette |
|  |
| **Land** | Armenia |
| **Språk** | Engelsk, armensk |
| **Utgjeve** | 15. mars 2023 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 02:46 |
| **Selskap** | Gjeven ut på eige merke |
| **Komponist** | Brunette |
| **Tekstforfattar** | Brunette |
| Låtskrivar(ar) | Elen Jeremjan |
|

«**Future Lover**» (norsk omsetjing ‘framtidig elskar’) er ein song av og med den armenske songaren Brunette. Songen blei gjeven ut 15. mars 2023 og var det armenske bidraget i Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool i England.

Om songen
---------

«Future Lover» er komponert av Elen Jeremjan, kjend under artistnamnet Brunette. Ho blei vald av den armeneske kringkastaren ARMTV til å representere Armenia i Eurovision Song Contest 2023. Gjennom den interne uttakinga, vedtok kringkastaren at «Future Lover» skulle vere det armenske bidraget. Songen har tekst på engelsk og armensk.

Låten blei gjeven ut 15. mars 2023, eit av dei siste bidraga til å bli offentleggjort føre tevlinga i mai. Jeremjan kalla låten for eit «poetisk lerret, eit brev utan mottakar». Ho blei inspirert av eit sitat ho fann på sosiale medium, og «orda blei til ein melodi, og ei heil rekkje kjensler berre eksploderte ut av meg. I løpet av livet ser vi alle etter den eine – den framtidige elskaren, han som skal lekamleggjere draumar, ideal og frykter».

Armenia deltok i den andre semfinalen torsdag 11. mai i Liverpool, og hadde startnummer 2. I semifinalen blei «Future Lover» nummer seks og kvalifiserte seg til finalen laurdag 13. mai. I finalen enda låten på 14. plass blant 26 bidrag.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (2023) | Høgasteplassering |
| --- | --- |
|  Litauen (AGATA) | 21 |

Kjelder
-------

1. 1 2  Vautrey, Jonathan (15. mars 2023). «Armenia'sBrunette releases her Eurovision 2023 song "Future Lover"». *wiwibloggs* (på engelsk). Henta 24. mars 2023.
2. 1 2  «Armenia: Brunette reveals her 'Future Lover'». *eurovision.tv* (på engelsk). 15. mars 2023. Henta 24. mars 2023.
3. ↑  «SecondSemi-Final of Liverpool 2023 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 24. mars 2023.
4. ↑  «Brunette». *eurovision.tv* (på engelsk). Henta 18. mai 2023.
5. ↑  «GrandFinal of Liverpool 2023 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 18. mai 2023.
6. ↑  «202320-os savaitės klausomiausi (Top 100)» (på litauisk). AGATA. 19 May 2023. Henta 19 May 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Future Lover» frå Wikipedia på bokmål, den 5. desember 2023.*
**Denis Villeneuve** (fødd 3. oktober 1967) er ein kanadisk filmregissør.

Villeneuve langfilmdebuterte med *Un 32 août sur terre* (1998). Han følgde opp med dei premierte filmane *Maelström* (2000) og *Polytechnique* (2009).

Filmen hans *Incendies* frå 2010 blei nominert til Oscar for beste framandspråklege film, medan Villeneuve sjølv blei nominert til beste regissør for *Arrival* i 2016.

Ved nyttår 2018 blei Villeneuve utnemnd til offiser av Order of Canada. I 2019 blei han utnemnd til riddar av Ordre national du Québec.

Filmar
------

* *Un 32 août sur terre* (1998)
* *Maelström* (2000)
* *Polytechnique* (2009)
* *Incendies* (2010)
* *Prisoners* (2013)
* *Enemy* (2013)
* *Sicario* (2015)
* *Arrival* (2016)
* *Blade Runner 2049* (2017)
* *Duna* (2021)
* Duna: Part Two (2023)

1. ↑  Marte Hedenstad og Kjersti Havdal (24. januar 2017): «La La Land» fikk flest nominasjoner. *NRK P3*
2. ↑  «Appointments to the Order of Canada», Canadas generalguvernør. Lest 30. desember 2017.
3. ↑  «Denis Villeneuve – Ordre national du Québec». *www.ordre-national.gouv.qc.ca*. Henta 22. juni 2019.
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Baltzar von Platen.* 

**Baltzar von Platen** (24. februar 1898–29. april 1984) var ein svensk oppfinnar kjend for utviklinga av kjøleskap og kunstig framstilling av diamantar.

Saman med Carl Munters fann von Platen i 1922 opp prinsippet for kjøleskap med gassabsorpsjon. Dei var då båe studentar ved Kungliga Tekniska Högskolan (KTH) i Stockholm. Teknikken gjorde det mogleg å få til kjøling ved hjelp av ei varmekjelde. Ei slik kjelde kunne til dømes vera gass eller elektrisitet. I 1923 vart produksjon av kjøleskap byrja av selskapet AB Arctic. I 1925 vart AB Arctic kjøpt opp av Electrolux, som byrja å selja dei på over heile verda.

* Prototypen for von Platen-Munters absorpsjonskjølar frå 1922.Prototypen for von Platen-Munters absorpsjonskjølar frå 1922.
* Baltzar von Platen på kontoret sitt i 1960.Baltzar von Platen på kontoret sitt i 1960.

Verkliste
---------

(ufullstendig)

* Baltzar von Platen og Carl Munters, *Om alstring av kyla* (1925)
* Baltzar von Platen, *Andar och perpetuum mobile* (1975)

Kjelder
-------

1. ↑  «Svenska von Platen-ätterna: Baltzar Carl von Platen». Arkivert frå originalen 23. oktober 2010.
2. ↑  «Tekniska museet: Baltzar von Platen». Arkivert frå originalen 21. desember 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* LIBRIS
* KulturNav

 |
Ein **fusjonsreaktor** er ein reaktor som skapar energi ved hjelp av kontrollert kjernefysisk fusjon og blir overført til ein annan energi for vidare bruk. I ein fusjonsreaktor skal ein kunne utnytte meir av den frigjorde energien enn det som trengst for å halde prosessen i gang. Til no har ein ikkje lukkast å oppretthalde prosessen og frigjere meir energi enn det som blir forbrukt, og reaktorar for kommersiell energiproduksjon ligg 30-50 år fram i tid etter dagens utvikling.

Fleire fusjonsreaktorar for forskingsføremål er i drift eller under planlegging. Mange av desse er av tokamaktypen, som ITER. Reaktorar med netto energiutbytte forventast omkring år 2025-2030, og det vil ta minst 20 år etter det før fusjonsenergi får praktisk tyding. For meir om pågåande forsking, sjå engelsk *Fusion power*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fusjonsreaktor» frå Wikipedia på bokmål, den 16. april 2013.*

* fusjonsreaktor. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå:

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fusjonsreaktor – Interaktiv multimedia Arkivert 2011-05-15 ved Wayback Machine. (forskning.no)
* Fusion.org.uk Arkivert 2021-03-19 ved Wayback Machine. – En oversikt over fusjon fra UKAEA
* EFN – Informasjon fra Europan Fusion Network
* JET Arkivert 2009-07-23 ved Wayback Machine.– Forskning på kjernefysisk fusjon ved JET (Joint European Tourus)
* ITER– ITER Eksprimentreaktor (International Thermonuclear Experimental Reactor)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NDL

 |