|  |
| --- |
| **Ørkensteinskvett** |
| ØrkensteinskvetthannØrkensteinskvetthann |
| ØrkensteinskvetthoeØrkensteinskvetthoe |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig██ Hekkeområde
██ Heile året
██ Overvintring 
██ Hekkeområde
██ Heile året
██ Overvintring
 |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Flugesnapparfamilien Muscicapidae |
| **Slekt:** | Steinskvettar *Oenanthe* |
| **Art:** | **Ørkensteinskvett** *O. deserti* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Oenanthe deserti***Temminck, 1829 |

**Ørkensteinskvett** (*Oenanthe deserti*) er ein fugl i flugesnapparfamilien
med utbreiing i Afrika og Asia. Ein vestleg populasjon hekkar nord for Sahara og på den nordlege Arabiske halvøya. Ein austleg populasjon lever i halvørken i Sentral-Asia og trekker sørover til Pakistan og Nordaust-Afrika vinterstid.

Skildring
---------

Hofugl av ørkensteinskvettFoto: Andreas Trepte

Dette er ein insektetar, 14 til 15 centimeter i kroppslengd og vekt på 15 til 34 gram. Ein ganske kompakt steinskvett med stort hovud og kort hals og hale.

Fjørdrakta varierer mykje med kjønn, alder og årstid, men stjerten er i alle fjørdrakter nesten heilsvart i sterk kontrast til den kvite overgumpen. Undersida i alle draktene er lys gulbrun, gradvis mot kvitt bak og ned mot beina.

Vaksne hannar i sommardrakt er kontrastrike med svart strupe og kinn, kvit augebrynstripe, kvite skuldrer; hovud, hals og rygg og bryst er varmt sandfarga. Det svarte område på dekkfjørene av vengene er forlenga til det svarte kinnet. Hoer er langt bleikare enn hannar i hekkedrakta, manglar svarte område bortsett frå halen og flekker på vengene. Utanom hekkesesongen er hoa enda bleikare.

Vaksne av begge kjønn i første vinterdrakter er langt meir kontrastlause i lyse, gråbrune farger, bortsett frå halen og dei mørke nedre vengdekkarane. Unge hoer har òg ei lett augebrynstripe.

Ein finn denne arten i tørre habitat av stepper, ved grusvegar, i utkanten av ørken eller ved tørre, tynnt buskkledde elvebankar. På det indiske subkontinentet kan dei leve i opptil 5100 moh. Føda er virvellause dyr med mange variantar av edderkoppar og insekt inkludert maur på menyen. Dei kan òg ete litt frø.

Ørkensteinskvetten hekkar om våren med kull på 3-6, vanlegvis fire bleikblå, litt flekte egg i eit godt skjult reir laga av gras, mose og stenglar.

Utbreiing og systematikk
Ørkensteinskvetten inngår i slekta *Oenanthe*, som saman med raudstjertar, buskskvettar og svartstrupar dannar ei gruppe som nokre gongar blir kategorisert som underfamilie Saxicolinae. Tidlegare vart denne gruppa plassert i trastefamilien (Turdidae), men i dag er dei ofte plassert i flugesnapparfamilien (Muscicapidae). Underartar og utbreiing:

* *O. d. deserti* hekkar over eit stort asiatisk område som strekkjer seg frå Midt-Austen og Saudi-Arabia gjennom Iran, sørvestlege Pakistan, Afghanistan, den sørlege Kaukasus, Sentral-Asia til nordvestlige Mongolia. Dette er delvis trekkfuglar til Nordaust-Afrika, Den arabiske halvøya, Irak og Pakistan.

* *O. d. homochroa* hekkar i Nord-Afrika, frå Marokko og Rio de Oro til Egyptens område vest for Nilen. Dette taksonet er delvis standfuglar, men fuglar i sørlege og austlege Marokko trekker sørover til nordlege Sahel.

* *O. d. oreophila* hekkar i Himalaya, i Tibet og i vestre Kina. Utanom hekkesesongen lever dei i Arabia, sørvestre Asia nordvestre til sentrale India.

Ørkensteinskvett er ein vanleg streiffugl i Nordvest-Europa. I perioden frå år 2000 til 2020 finst det rapportert 25 godkjente observasjonar av ørkensteinskvett i Noreg, dei fleste i Agder og Rogaland.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

* Hannfugl i Gujarat, IndiaHannfugl i Gujarat, India
* Hoe i Gujarat, IndiaHoe i Gujarat, India
* Hannfugl i vinterdraktHannfugl i vinterdrakt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ökenstenskvätta» frå Wikipedia på svensk, den 25. november 2017.*

Referansar

1. 1 2 3  Collar, N. (2017) *Desert Wheatear (Oenanthe deserti)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 25. november 2017
2. ↑  Svensson, Lars et al (2011). *Gyldendals store fugleguide.* Gyldendal norsk forlag. ISBN 9788205418820z
3. ↑  «Artsobservasjoner - rapportsystem for arter i Norge». Henta 25. november 2017.
4. ↑  BirdLife International (2017) Species factsheet: *Oenanthe deserti Arkivert 2016-03-07 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 25. november 2017

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ørkensteinskvett**