recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 33°32′19″N 36°21′58″E﻿

**Arbin** (arabisk عربين, òg skrive **Irbin**) er ein by sør i Syria i Markaz Rif Dimashq-distriktet i Rif Dimashq guvernement, like aust for nabolaget Jobar i Damaskus. Av stader i nærleiken finn ein Kafr Batna og Saqba i sør, Zamalka og Ayn Tirma i sørvest, og Douma i nord. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS) hadde Arbin eit folketal på 44 934 i 2004. Arbin er ein av plassane ein trur kan ha vore den antikke byen Riblah.

Under den syriske borgarkrigen tok Den frie syriske armeen (FSA) kontroll over fleire forstader nord for hovudstaden Damaskus, inkludert Arbin den 2. juli 2012. FSA-soldatar skal openlyst ha patruljert gatene i forstadane og kampane skjedde mindre enn 10 km frå sentrum av sjølve Damaskus. I november 2012 var det langvarige kampar i byen etter mengda opprørarar auka i Rif Dimashq. Det vart rapportert at opprørarar hadde kontroll over staden den 7. desember 2012.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arbin, Syria» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Folketeljing 2004[*daud lenkje*]. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Rif Dimashq guvernement. (arabisk)
2. ↑  Bill Neely: International Editor (2. juli 2012). «Is Syrian Army losing control of Damascus? - ITV News». Itv.com. Henta 22. desember 2012.
3. ↑  Holliday, Joseph; Michael Lynch (7 December 2012). «The Battle for Damascus: The Current State of Play in Syria». Institute for the Study of War. Henta 12. desember 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Patrick Sang** (fødd 11. april 1964) er ein kenyansk løpstrenar og tidlegare hinderløpar frå Nandi-fylket i det vestlege Kenya. Han vann sølvmedaljen på 3 000 meter hinder i VM 1991, Sommar-OL 1992 og VM 1993.

Aktiv
-----

Sang sigra i 3 000 meter hinder under panafrika-leikane 1987 i Nairobi. Sommaren 1989 bidrog han mykje til at landsmannen Peter Koech sette verdsrekord i øvinga med 8.05,3 under eit stemne på Stockholm stadion, sjølv vart han andremann med 8.06,0 etter å ha drege mykje av løpet.

Etter rokes sprang Sang inn til sølvmedalje i 3 000 meter hinder i tre store internasjonale meisterskap. I verdsmeisterskapane 1991 i Tokyo og 1993 i Stuttgart hadde han lite å stille opp mot landsmannen Moses Kiptanui i innspurten. Sameleis var det i hinderløpet under dei olympiske sommarleikane i Barcelona i 1992, der var det ein annan landsmann, Matthew Birir, som spurtslo Sang.

Sidan deltok ikkje Sang i noko meisterskapsløp. I 1997 forbetra han den personlege rekorden til 8.03,4 under eit stemne i Köln, i det same løpet som landsmannen Bernard Barmasai sette verdsrekord med 7.55,7.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje – 8.13,4, bakom Moses Kiptanui (8.12,5)
* OL 1992 i Barcelona: Sølvmedalje – 8.09,5, bakom Matthew Birir (8.08,8)
* VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje – 8.07,5, bakom Moses Kiptanui (8.06,3)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Patrick Sang» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juli 2021.*
**Patriarken Isak** var son til Abraham og Sara og ein av stamfedrane til jødefolket. 

Ifylgje 1. mosebok var Abraham 100 og Sara over 90 år då Isak vart fødd. Abraham og Sara hadde difor gjeve opp å få born i lag, men Gud vitja Abraham i teltet hans og fortalde han at om eitt år ville Sara få ein son, og at dei skulle gje han namnet Isak. Eitt år etter fødde Sara Isak. Namnet tyder 'må Gud le'. 

Då Isak enno var liten, ville Gud setja Abraham på prøve og bad han ofra Isak på Moriafjellet. Då Gud såg at Abraham lydde han i alt han sa, stansa han Abraham og sa han ville signa han og ætta hans storleg.

Ikon av Isak.
Isak gifte seg med Rebekka, sonedotter til Nakor, bror til Abraham. Saman med henne fekk Isak tvillingsønene Jakob og Esau. Isak vart arvingen til Abraham, og han gav han alt det han åtte. 

I Koranen er Ishaq nemnt som ein profet av islam, far til israelittane og ein rettferdig Guds tenar.

Kjelder
-------


* 1. Mosebok i Bibelen, nynorsk omsetjing frå 1978. Gjeve ut av Det Norske Bibelselskap 1999.
**Patrick Ortlieb** (fødd 20. mai 1967) er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar og politikar frå Bregenz i Vorarlberg. Han vart olympisk meister i utfor i 1992 og verdsmeister i same greina i 1996. Ortlieb var mellom 1999 og 2002 parlamentsmedlem for det austerrikske partiet FPÖ.

Karriere
--------

Han fekk sin VM-debut i 1991 og vart nummer sju i utfor, året etter vann OL-gull i utforrennet under Vinter-OL 1992 i Albertville, fem hundredels sekund framom Franck Piccard frå Frankrike. Ved VM 1993 i japanske Morioka kom han på åttandeplass i yndlingsgreina.

Ortlieb vann fire i renn verdscupen i alpine greiner, alle saman i løpet av to år frå midt i desember 1993 til midt i desember 1995. Tre av sigrane kom i utforrenn, ein i super-G. 

Etter ein fjerdeplass i OL-utforen på Lillehammer i 1994, vann Ortlieb ein relativt klar siger i utforrennet ved VM i alpine greiner 1996 i spanske Sierra Nevada. Under alpin-VM 1997 vart han nummer åtte i utfor.

Han la opp etter eit stygt fall under trening til utforrennet 1999 i Hahnenkammrenna i Kitzbühel.

Frå 1999 til 2002 representerte Ortlieb det høgrepopulistiske partiet FPÖ (Austerrikes fridomsparti) i nasjonalrådet (parlamentet) i Austerrike.

Han eig og driv eit luksushotell i Oberlech.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Patrick Ortlieb» frå Wikipedia på tysk, den 14. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Patrick Ortlieb» (på engelsk). olympedia.org. Henta 10. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Alois Stadlober** (fødd 11. april 1962) er ein austerriksk tidlegare langrennar frå Judenburg i Steiermark. Han vann både ein gull- og ein sølvmedalje under Ski-VM 1999 på austerriksk heimebane i Ramsau.

### Aktiv

Stadlober VM-debuterte under Ski-VM 1982 i Oslo, der han vart nummer 25 på 15 km. I åra framover hamna han langt nede på resultaltlistene i internasjonale renn. Fyrst med sjetteplassen på 30 km i Ski-VM 1991 i italienske Val di Fiemme viste han at han kunne ta kampen opp om topplassane. Under dei olympiske vinterleikane 1992 i Albertville og 1994 på Lillehammer gjorde han sine beste renn på 10 km, og vart høvesvis nummer åtte og ti. Tre år seinare kom han på niandeplass på same distansen under Ski-VM 1997 i Trondheim.

Då verdsmeisterskapen i nordiske greiner fann stad i Ramsau vinteren 1999 presterte Stadlober og dei andre austerrikske langrennsløparane overmåte godt. Stadlober vart nummer fem både i opningstevlinga 30 km, og i den avsluttande femmila. I mellom dei to tevlingane gjekk han den andre etappen for Austerrike i 4 x 10 km stafett, ei tevling som enda med at lagkameraten Christian Hoffmann spurtslo Thomas Alsgaard og Noreg i kampen om gullmedaljen. Markus Gandler og Mikhail Botvinov var dei to andre som stod for den eineståande triumfen. Stadlober tok elles sølvmedaljen på 10 km, 15 sekundar bak den suveren vinnaren, Mika Myllylä frå Finland, og 2,4 sekundar føre nordmannen Odd-Bjørn Hjelmeset.

### Ymse

Stadlober er gift med den tidlegare alpine skirennaren Roswitha Steiner, dottera deira, Teresa Stadlober, har tevla i internasjonalt langrenn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alois Stadlober» frå Wikipedia på tysk, den 18. februar 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**Uwe Dotzauer** (fødd 19. februar 1959) er ein tysk, tidlegare kombinertløpar frå Klingenthal og som representerte Aust-Tyskland. Han vann ein VM-tittel for Aust-Tyskland i lagtevlinga under ski-VM 1982 i Oslo, og bronsemedaljen i det individuelle kombinertrennet i same meisterskapen.

### Aktiv

Dotzauer debuterte internasjonalt med ein niandeplass i Holmenkollen i 1977. Han vart nummer fem under OL i Lake Placid i 1980. Seinare på vinteren vann han kombinertrenna i Lahti og Holmenkollen, i begge tilfella med om lag ti poengs forsprang til landsmannen Andreas Langer på andreplass. Året etter var han tilbake i Holmenkollen og vart nummer åtte.

Dotzauers fremste prestasjon kom òg i Holmenkollen, der han under VM i Oslo 1982 fekk bronsemedaljen i den individuelle kombinerttevlinga, bakom norske Tom Sandberg og sin eigen landsmann, Konrad Winkler. Sidan i meisterskapen deltok han, saman med Günter Schmieder og nemnde Winkler, på det austtyske laget som vann den aller fyrste internasjonale meisterskapstittelen for lag.

I 1983-sesongen gjekk Dotzauer inn til tredjeplass i Svenska skidspelen i Falun. Hans einaste verdscupsiger fekk han i desember 1983 i Seefeld, ein siger han delte med Kerry Lynch frå USA. Same sesongen, 1983/84, vart han nummer to samanlagt i verdscupen, mellom anna etter andreplassar i Lahti og i Strbske Pleso. I den olympiske tevlinga i Sarajevo kom han i mål som sjuandemann.

Både i romjula 1984 og romjula 1985 kom Dotzauer på andreplass i verdscuprenn i Oberwiesenthal. I 1984 var det landsmannen Heiko Hunger som stakk av med sigeren, året etter var det vesttyskaren Thomas Müller. Mellom desse renna vart Dotzauer, vinteren 1985, nummer seks i ski-VM i Seefeld.

Dotzauer la opp i 1987.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* «Uwe DOTZAUER» (på engelsk). FIS. Henta 6. februar 2022.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Uwe Dotzauer» (på engelsk). Olympedia. Henta 6. februar 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 26°29′55″N 43°37′56″E﻿

**Uyun AlJiwa** (offisielt: **Uyun AlJiwa guvernement**, **Al Uyun**, **Al Jiwa** og **Oyounaljewa**, arabisk skrift **محافظة عيون الجواء**) er eit guvernement i Saudi-Arabia som ligg nordvest i Al-Qassim-regionen mindre enn 30 km nordvest for Buraydah, provinshovudstaden. Namnet tyder *Tjerna i dalen*, og kjem frå fleire vatn som brukte å ligge i området. Regionen er mest kjend for dei historiske busetjingane i området og dei historiske stadane frå antikken. Folket i Al Jiwa skil seg frå andre folk i Al-Qassim-regionen med ein særeigen dialekt.

Historie
--------

Mange historiske og førhistoriske samfunn har budd i Al Jiwa-området. Eit døme er Banu Abs som den kjende riddaren, eventyraren og diktaren Antarah Bin Shaddad. Al Jiwa har òg mange thamudiske helleristingar.

Geografi
--------

Al Jiwa' (utan «Uyun») syner til dalen der guvernementet ligg. Uyun AlJiwa syner både til guvernement og hovudbyen. Utanom hovudbyen ligg det åtte byar som: 

* Ghaf Al Jiwa
* Rawdh Al Jiwa
* Authal
* Al Slubiya

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Uyun AlJiwa Governorate» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
**Antonietta Di Martino** (fødd 1. juni 1978) er ein italiensk høgdehoppar frå Cava de' Tirreni. Ho vann ein sølvmedalje i øvinga ved verdsmeisterskapen 2007 og bronsen ved verdsmeisterskapen 2011.

Aktiv
-----

Di Martino forbetra i 2000 sin personlege rekord med ti centimeter til 1,88 meter, sesongen etter med ytterlegare ti centimeter til 1,98 m. Deretter måtte ho vente til 2007 før ho forbetra seg, og då til 2,03 meter.

Ved innandørs-EM 2007 i Birmingham kom Di Martino på andreplass med 1,96 m, Blanka Vlašić vann tevlinga. Den 18. juni svinga Di Martino seg over 2,02 m i Torino, ho sletta dermed Sara Simeoni sin 29 år gamle landsrekord i høgdehopp. Allereie 24. juni flytta ho rekorden til 2,03 meter då ho i Milano vann øvinga under Europacupen for landslag. Like høgt hoppa ho i VM-finalen 2. september 2007 i japanske Osaka, ein prestasjon som lønte henne med sølvmedalje jamsides Anna Tsjitsjerova. Blanka Vlašić hoppa 2,05 m og vart verdsmeister.

Sommaren 2009 kneip Di Martino fjerdeplassen i verdsmeisterskapen i Berlin. Den 9. februar 2011 presterte Di Martino sitt livs høgste hopp, med 2,04 meter sigra ho ved eit innandørs-stemne i Banská Bystrica. Få veker seinare i Paris vart ho europameister innandørs ved å gå over 2,01 m. Under Friidretts-VM 2011 i Daegu tok ho bronsemedaljen med eit hopp på 2,00 m, den einaste medaljen som gjekk til Italia i meisterskapen. Tidleg våren 2012 tok ho andreplassen i hall-VM i Istanbul. Ho deltok ikkje i Sommar-OL 2012.

Di Martino vart italiensk meister i høgdehopp i 2000, 2001, 2006, 2007, 2008 og 2010.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2001 i Edmonton: Nr 12 – 1,85 m
* EM 2006 i Göteborg: Nr 10 – 1,92 m
* VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 2,03 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 8 – 1,93 m
* VM 2009 i Berlin: Nr 4 – 1,99 m
* EM 2010 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (1,90 m=nr 13)
* VM 2011 i Daegu: Bronsemedalje – 2,00 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Antonietta Di Martino» frå Wikipedia på tysk, den 3. juli 2021.*
**Antonio di Giovanni de Antonio** (ca. 1430–februar 1479), betre kjend som **Antonello da Messina**, var ein italiensk målar under ungrenessansen. Han var både fødd og døydde i Messina, og for det meste aktiv på Sicilia. I si levetid var Antonello ein mykje omtykt målar.

Liv og gjerning
---------------

*Marias bodskap*, 1475
*Den heilage Hieronymus i sitt studierom*, ca. 1473-74
Antonio de Antonio var son til steinhoggaren Giovanni de Antonio frå Messina. Berre lite er kjent om livet hans, men ein veit at han rundt 1450 var i Napoli og truleg gjekk i lære hos Niccolo Colantonio. Ein går utifrå at Antonello da Messina i det minste hadde sett verk av Rogier van der Weyden eller Jan van Eyck i Italia. Utifrå denne kjennskapen har han intuitivt utvikla ein heilt særeigen teknikk for oljemåling på lerret. Han lærte seg Eycks måte å bruke oljefargar og oppnådde ein kjenslemessig syntese mellom den nordlege stilen og den italienske. Då Antonello arbeidde i Venezia i 1475, overførte han denne kunnskapen til Giovanni Bellini. Slik kom han til å ha stor innverknad på utviklinga av den venetianske målarskulen.

Antonello og familien hans oppheldt seg 1460 i Amantea i Calabria og var før 1465 og seinare i 1473-74 i Messina. Perioden 1474-76 heldt hans seg sannsynlegvis i Venezia, der han i den fyrste tida arbeidde på altartavla i San Cassiano. Takk vere sin nye målarstil vart han snøgt vide kjend som portrettmålar og hadde nær kontakt med Giovanni Bellini og Vittore Carpaccio. Eit fleirtal av verka til Antonello stammar frå denne korte skapingsperioden i lagunebyen.

I måleriet *Marias bodskap*, kanskje Sicilias mest berømte, brukte Antonello da Messina eit redusert fargespektrum. Geometrien i verket tyder på at han hadde studert Piero della Francesca sitt formspråk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Antonello da Messina» frå Wikipedia på tysk, den 28. april 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Espen Agdestein** (fødd 7. februar 1965) er ein norsk sjakkspelar, mest kjend som manager for den noverande verdsmeisteren i sjakk Magnus Carlsen. 

Espen Agdestein grunnla magasinet Art of Taste i 2001, som han seinare selde til Hjemmet Mortensen i 2006. Han arbeidde som direktør i Hjemmet Mortensen i åra 2006-2009. Han slutta i jobben i 2009 for å arbeide som manager for Magnus Carlsen, som då berre var 18 år. I eit intervju med Stavanger Aftenblad sa Espen Agdestein at jobben som manager for Magnus Carlsen viste seg å bli meir hektisk enn han hadde venta.

Espen Agdestein er deleigar og sit i styret for Magnus Carlsen sitt selskap Play Magnus, der Anders Brandt er styreleiar og Kate Murphy er dagleg leiar. Espen har sagt at "Play Magnus er Magnus Carlsen sitt verkty for å bringe sjakk til verda".

Espen Agdestein er sjølv ein sterk sjakkspelar, FIDE-meister i sjakk, med ein høgaste FIDE-rating på 2403 i 2004-2005, og noverande FIDE-rating på 2372. Espen Agdestein deltok på det norske laget i sjakk-OL (lag-VM i sjakk) i 1984 og 1994, begge gongar som 2. reserve. Han tok 3 av 7 i 1994, +1 =4 -2, men gjorde det svært bra i 1994 med 6,5 av 9, +4 =5. Dette siste resultatet var også eit IM-napp. Espen Agdestein har spelt lite sjakk dei siste 15-20 åra, mest lagkampar for Oslo Schakselskap. Han har ikkje spelt rata parti etter 2012. 

Espen Agdestein er bror til stormeister i sjakk Simen Agdestein.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Espen Agdestein» frå Wikipedia på engelsk, den 3. desember 2016.*

Fotnotar

1. ↑  «Sluttet som direktør, satset på 18-åring». *Nettavisen*. Henta 18. november 2015.
2. ↑  «- Jeg trodde det skulle bli behagelig, men jeg har aldri hatt det så hektisk før». *Aftenbladet*. Arkivert frå originalen 4. mars 2016. Henta 5. november 2015.
3. ↑  «Marketing the ‘Mozart of Chess’ | Smith Magazine». *smith.queensu.ca*. Arkivert frå originalen 5. mars 2016. Henta 24. februar 2016.
4. ↑  «Nøkkelopplysninger fra Enhetsregisteret - Brønnøysundregistrene». *w2.brreg.no*. Henta 27. november 2015.
5. ↑  «- Carlsens sjakk-app verdt 130 millioner». *Dagbladet.no*. Henta 4. mars 2016.
6. ↑  Espen Agdestein si spelarside hos FIDE
7. ↑  Olimpbase om Espen Agdestein i sjakk-OL
8. ↑  Henta frå FIDE si liste over IM-resultat

Bakgrunnsstoff
--------------

* Espen Agdestein si spelarside hos FIDE
* Espen Agdestein sine parti hos NorBase
* Espen Agdestein sine sjakkparti hos Chessgames.com
Lagoppstillingane i UEFA-cupfinalen 2007 i Glasgow mellom Sevilla FC (raud) og Espanyol
**Reial Club Deportiu Espanyol de Barcelona**, til vanleg berre **Espanyol**, er eit idrettslag i Barcelona i Spania, skipa i 1900. Idrettslaget er særleg kjend gjennom fotballaget sitt, som spelar i Primera Division, toppdivisjonen i Spania. Fotballaget Espanyol har sidan 2009 spela heimekampane på *Estadi Cornellà-El Prat*, eit tribuneanlegg med plass til 40 500 tilskodarar. Laget spelar i blå og kvite drakter.

Fotballaget har nådd finalen i UEFA-cupen to gongar. I 1988 tapte Espanyol mot Bayer Leverkusen, medan det i 2007 tapte mot Sevilla FC. Både i 1988 og 2007 enda finaleane uavgjort, før Espanyol gjekk tapande ut av straffeskytingane. Espanyol har vunne den nasjonale cupmeisterskapen, *Copa del Rey*, i 1929, 1940, 2000 og 2006. 

Idrettslaget Espanyol deltek elles aktivt med basketballag for både menn og kvinner, lag i volleyball og fotball for kvinner, samt i baseball og landhockey for menn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Espanyol» frå Wikipedia på engelsk, den 26. august 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNE

 |
*Thofinn Karlsevne sin ekspedisjon til Vinland* 1=Noreg, 2=Island, 3=Austbygda (Grønland), 4=Vestbygda (Grønland), 5=Helluland (Baffinland), 6=Markland (Labrador) 7=Bjarney (Newfoundland), 8=Vinland (Sankt-Lorenz-Golf)
**Torfinn Karlsevne** (norrønt *Þorfinnr Karlsefni*, islandsk *Þorfinnur Karlsefni*) var ein islandsk handels- og oppdagingsreisande frå Reynistað í Skagafirði. Hovudkjeldene om Thorfinn er Eirik Raudes saga og Grǿnlendinga saga.

Grønland
--------

Torfinn fór til Grønland for å driva handel. Der overvintra han og gifta seg i 1002 med Gudrid Thorbjarnardottir, enka til Thorstein Eriksson. Rundt 1009 leidde han ein ekspedisjon med tre skip og omtrent 160 kolonistar til ein del av Nord-Amerikas austkyst som Leiv Eiriksson alt hadde nådd fram til rundt år 1000, kalla *Vinland* av vikingane. Dette namnet kom sannsynlegvis av dei saftige grasgangane (for det er vel ordet *vin* = grasgang, som går att her). Ei anna tolking av namnet går ut på at landet vart kalla opp etter vinbæra som skal ha vakse der.

Amerika
-------

Etter å ha komme fram vart det bygd ein leir ved ei bukt som Torfinn kalla Straumsfjord, moglegvis Baie des Sept-Îles. Her vart son deira Snorri Thorfinnson fødd den første sumaren; den første europearen fødd i Amerika. Etter ein vanskeleg vinter trekte vikingane vidare sørover den påfølgjande våren. Ved munningen til ei elv stifta dei ein permanent buplass som vart kalla Hóp. I det påfølgjande året byrja dei driva handel med dei innfødde indianarane, som vikingane kalla skrælingar. Dette gjekk bra for ei lita stund, men til slutt gjekk indianarane til åtak på vikingane. Torfinn og mennene hans flykta, men Freydís Eiríksdóttir skjelte ut mennene og kalla dei for feigingar, tok sverdet til ein avdød landsmann og skreik ut til formaning om kamp mot indianarane. Denne blonde vikingkjerringa gjorde så sterkt eit inntrykk på indianarane at dei flykta dei med. Fordi Torfinn ikkje ønskte seg krig, vedtok han å fara attende til Straumsfjord, og enden vart at alle nybyggjarane fór attende til Grønland.

Kjelder
-------

* Nederlandsk wikipedia
* Islandsk wikipedia
* Tysk wikipedia
* Engelsk wikipedia
* Store norske leksikon, snl.no, Grønland
* Store norske leksikon, snl.no, Vinland

Referansar
----------

1. ↑  Cappelens Norgeshistorie bd. 2 s. 141. 1976.
2. ↑  Dictionary of Canadian Biography Online

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eirik Raudes saga
* Grǿnlendinga saga

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN

 |
**Torgeir Anderssen-Rysst** (9. august 1888–1958) var ein norsk embetsmann og politikar frå Ålesund. Han var stortingsreprsentant for Venstre i 20 år, og Noregs forsvarsminister i Johan Ludwig Mowinckel si andre regjering 1928–31.

Torgeir Anderssen, som han opphavleg heitte, var son til ein bakarmeister i Ålesund. Sjølv tok han offisersutdanning, steig til premierløytnant frå 1915. Han vart i 1913 uteksaminert cand.jur. frå universitetet i hovudstaden, og arbeidde ei tid hos byfogden i heimbyen Ålesund. 1918-28 var Anderssen-Rysst redaktør i Sunnmørsposten, og på ny 1931–34. Sidan var han skattefut og skifte- og auksjonsforvaltar i Ålesund frå 1934, og deretter generalkrigskommissær i Ålesund 1939–40. Etter 2. verdskrigen var han Noregs sendemann til Island frå hausten 1945 til han døydde i 1958.

Anderssen-Rysst reprsenterte dei tre byane i Møre og Romsdal på Stortinget frå 1925 til 1945, heile tida som medlem av Venstre. Då Johan Ludwig Mowinckel danna ny regjering i februar 1928, vart han utnemnd til statsråd og leiar av Forsvarsdepartementet. Han leia dette departementet til regjeringa gjekk av i mai 1931. I alle sine år på Stortinget var han medlem av utanriks- og konstitusjonskomiteen. Anderssen-Rysst var medlem av sentralstyret i Venstre frå 1933 til –36, samt medlem av Ålesund bystyre i mangfaldige år.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torgeir Anderssen-Rysst» frå Wikipedia på bokmål, den 1. september 2013.*

* Biografisk informasjon om Torgeir Anderssen-Rysst NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Jerseyfe på Jersey.
Jerseyku på beite i Noreg.
**Jerseyfe** er ein storferase som stammer frå øya Jersey i den engelske kanalen. På øya er der berre jerseykveg, sidan det her har vore forbod mot import av andre rasar dei siste 150 åra. Jerseykveget har truleg eksistert i England sidan 1741, med namnet alderney.[*treng kjelde*] I dag finst jerseykveg over heile verda.

Utsjånad
--------

Jerseykveget har ein typisk gulaktig farge. Andre fargenyansar førekjem òg, som til dømes svarte, brune/raude og kvite. Hovud, skulder og hofter er oftast ein tone mørkare enn resten av pelsen og det kan av og til sjåast ei svart line langs ryggen. Den mørke mulen er omkransa av eit kvitt band. Hovudet er kort med brei panne, ein konkav naserygg og store mørke auge. Jerseykveg har horn. Kalvane veks sakte, kjøtet er magert og mørt. Ei jerseyku veg omkring 350 kg, langt mindre enn NRF-kyr. Jerseykveget kjem lett gjennom kalving, har et godt temperament og er meir motstandsdyktig mot sjukdomar enn anna mjølkekveg.

Mjølka
------

Jerseykua si mjølk er heilt spesiell, ho inneheld både meir feitt og 15 % meir protein i forhold til andre kvegrasar. Vidare har jerseymjølka også fleire mineral og vitamin, til dømes inneheld ho 10-15 % meir kalsium, natrium og fosfor, og betakaroten- og c-vitamininnhaldet er også høgare enn i mjølk frå andre rasar, noko som gjer ho god til osteframstilling og gir ein djup farge. Ei jerseyku gir kring 6500 liter mjølk i året, medan ei NRF-ku gir kring 7000 liter.

Kjelder
-------


* Bøgelund - kvægracer Arkivert 2003-09-18 ved Wayback Machine.
* Thise Mejeri Arkivert 2004-08-06 ved Wayback Machine.
* www.jerseycattle.org

Bakgrunnsstoff
--------------
Ein skårleggar (Fortschritt) haustar rug til for.
**Skårleggar** er ein jordbruksmaskin som slår grøda og legg ho i ein skår på marka. Skårlegging vert nytta for gras (ofte kløver), raps og andre vekstar som treng å modnast (tvangsmodning) før dei vert hausta. Når skåren har tørka vart han samla inn med sjølvlastarvogner, pressa til ballar ved hjelp av ei ballpresse, eller hausta med ein skurtreskjar eller anna haustemaskin. Skårleggarar er vanlegare i Australia og Nord-Amerika enn i Europa. 

Dei fleste skårleggarane er sjøvgåande maskinar med drift på framhjula og styring på bakhjula, som på ein skurtreskjar, men nokre maskinar nyttar styrebremser i staden for styring på bakakselen. Det er vanleg med hydrostatisk drift som gjev trinnlaus utveksling. Det finst òg skårleggarar for traktor, med drift frå kraftuttaket.

Skjerebordet
------------

Skårleggarar har ein skjerebord som slår grøda og samlar ho i ein streng på midten. Skjerebordet har ei knivbjelke som går over heile breidda på skjerebordet og kuttar av aksa. Nokre skjerebord har òg vertikale knivbjelkar på sida som kuttar av samanfiltra vekstar. Det finst òg skjerebord med roterande knivar, som på ei skiveslåmaskin. Over knivbjelken ligg det ein haspel som legg stråa attover slik at dei vert liggande i same retning, før dei vert ført inn mot midten av skjerebordet av ein arkimedes-spiral eller eit transportband. Når grøda når midten av skjerebordet dett ho på ned på marka og vert liggande i ein luftig vål.

Referansar
----------

1. ↑  Bell, B. *Farm machinery*, Farming press, 4. utg. 1996.

| * v
* d
* e
Jordbruksmaskinar |
| --- |
| Jordarbeiding | Plog **·** Slodd **·** Horv **·** Jordfresar **·** Grubber **·** Steinplukkar |
| Planting og såing | Såmaskin**·** Potetsettar **·** Plantemaskin **·** Åkerrull |
| Gjødsling og vatning | Naturgjødselspreiar **·** Gjødselpumpe **·** Kunstgjødselspreiar **·** Vatningsutstyr |
| Radreinsking og ugrasfjerning | Radreinskar **·** Åkersprøyte |
| Innhausting | Slåmaskin **·** Skårleggar **·** Høyvendar **·** Høysvans **·** Silosvans **·** Vossakasso **·** Fôrhaustar **·** Ballpresse **·** Rundballpakkar **·** Sjølvlastarvogn **·** Kornhaustarvogn **·** Sjølvavleggar **·** Sjølvbindar **·** Treskjeverk **·** Drøftemaskin**·** Skurtreskjar **·** Risknusar **·** Potetopptakar **·** Rotfruktopptakar **·** Gulrotopptakar **·** Laukopptakar |
| Transport | Tilhengar **·** Avlessarvogn **·** Frontlastar **·** Teleskoplastar **·** Baklastar **·** Høyelevator **·** Høykanon **·** Rundballgaffel **·** Rundballklemme **·** Silokuttar **·** Transportkasse |
| Mjølkeproduksjon | Mjølkemaskin **·** Røyrmjølkeanlegg**·** Mjølkerobot |
| Patos |
| --- |
| Rådhuset i Patos Rådhuset i Patos |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Patos** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Fier |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  83 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 22 959 |
| Koordinatar | 40°41′0″N 19°37′0″E﻿Koordinatar: 40°41′0″N 19°37′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Patos kommune innafor regionen FierPatos kommune innafor regionen Fier |

**Patos** er ein by og ein kommune i regionen Fier i Albania. Kommunen ligg i den sørlege delen av landet, aust for Fier.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Patos vart slått saman med landkommunane Zharëz og Ruzhdie. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Patos.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 15 397 innbyggjarar, medan dei tre kommunane som i dag utgjer storkommunen Patos, til saman hadde 22 959 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Fier. Den dåverande bykommunen omfatta sjølve byen Patos og busetnadene:

* Kuqar
* Dukas
* Rërës
* Margëlliç
* Rusinjë
* Griz
* Banaj

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
Den heilage Patrick har gjort namnet Patrick populært på Irland.
Byste til minne om den irske nasjonalisten Patrick Pearse, avretta som leiar av Påskeopprøret, med den gæliske forma av namnet hans, som han òg brukte, nedskriven under.
**Patrick**, **Patrik** og **Patryk** er mannsnamn med opphav i det romerske *Patricius* som betyr 'adeleg'. Dette ordet er igjen avleidd frå *pater*, 'far'.

Namnet har ei rekkje former, som baskisk Patirki, fransk Patrice, italiensk Patrizio, islandsk Patrekur og latvisk Patriks. Vanleg kortformer er Pat, Paddy og Patsy. Patrick og den kvinnelege utgåva av namnet, Patricia, har namnedag den 5. mars.

Namnet Patrick, dei gæliske formene Padraig/Padraic, og kortforma Paddy, er særleg knytt til Irland gjennom den irske nasjonalhelgenen, Saint Patrick. Helgenen kan òg ha hatt eit ukjend keltisk namn som likna på Patrick. Namnet er òg utbreidd i Frankrike, noko som kan ha samanheng med at mange irske katolikkar som blei forfølgde av den britiske styresmakta drog dit på 1700-talet. Ein finn også namnet i andre område irar har flytta til, som USA, og noko mindre vanleg i resten av Europa.

Bruk
----

Patrick tok til å brukast i Noreg rundt 1915, og voks seint i poularitet fram mot 1980-talet, Rundt 1985 fekk bruken ein kraftig vekst, og rundt 0,30 % av gutebarn fekk namnet årleg.

Det er 2 506 menn som heiter Patrick, 555 som heiter Patric og 149 som heiter Patryk i Noreg (2009).

Namneberarar
------------

* heilage Patrick
* Patrick Pearse (1879-1916), irsk forfattar og aktivst
* Patrick Stewart (f. 1940), britisk skodespelar
* Patrick Bartholomew Ahern (f. 1951), kjend som Bertie Ahern, irsk politikar
* Patrick Bruce Metheny (f. 1954), kjend som Pat Metheny, amerikansk jazzmusikar
* Patrick Leonard (f. 1955), amerikansk musikar
* Patrik Fitzgerald (f. 1956), britisk songar
* Patrick Dempsey (f. 1966), amerikansk skodespelar
* Patrick Thoresen (f. 1983), norsk ishockeyspelar
* Patrick Swayze (1952-), amerikansk skodespelar
* Plateprodusenten Patrick McCarthy frå Irland

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Patrick hjå Statistisk Sentralbyrå

### Fotnotar

1. ↑  "Patrick" A Dictionary of First Names. Patrick Hanks, Kate Hardcastle, and Flavia Hodges. Oxford University Press, 2006. Oxford Reference Online. Oxford University Press. 5 March 2009
Stelen i museet i Antakya
**Antakya-stelen** er ein stele, eller oppreist stein med bilde og innskrift, frå assyrisk tid. Steinen blei reist under den assyriske kongen Adad-Nirari III, som regjerte frå 810 til 781 f.Kr. Han hadde funksjon som grensestein mellom to av vassalane hans, Ataršumki av Arpad og Zakkur av Hamath.

Steinen vart funnen rundt 1,5 km utanfor Antakya i Tyrkia, det gamle Antiokia. Han blei funnnen av ein bonde som grov ut ein brunn nær elva Orontes.
Han står no i Antakya arkeologiske museum. Venstresida av stelen er skada, men ein kan lesa innskrifta, som er skriven med kileskrift.

På den øvre halvdelen av stelen er kongen sjølv og generalen hans Šamši-ilu framstilt ved sida av ei søyle. Nedre halvdel har ein inskripsjon på fire avsnitt. Det første nemner kongen sine titlar, ein vanleg måte å byrja ei innskrift på. Deretter følgjer ein avtale som seier at landsbyen Nahlasi skal vera del av Arpad. I neste avsnitt løyser kongen og generalen landsbyen frå alle andre band og gjev han over til Ataršumki og arvingane hans. Deretter følgjer eit formulaisk avsnitt som forbannar einkvan som bryt avtalen. Det nemner dei assyriske gudane Aššur, Adad, Ber, Enlil, Ninlil, Sin som vernarar for avtalen.

Kjelder
-------

1. ↑  Younger, K. Lawson, Jr. W. Hallo, red. «Antakya Stela (2.114A)», *Context of Scripture Online*
2. ↑  Stefan Weninger (red.), *The Semitic Languages: An International Handbook*

* «The Antakya stela», *Livius*, 20. mars 2016

---

* *Første utgåve av artikkelen bygde på «Antakya-stelen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *The Antakya stela*
* Veysel Donbaz: *Two Neo-Assyrian Stelae in the Antakya and Kahramanmaras Museums.* In#: *Annual Revue of the Royal Inscriptions of Mesopotamia Project.* 8, 1990, s. 5–24.
Kart over Ross Dependency, kravområdet til New Zealand i Antarktis.
**Antarctica New Zealand** er eit institutt som handterer New Zealand sine interesser i Antarktis. Organisasjonen sørgjer logistikkstøtte for eit stort, vitskapleg program, i tillegg til å operere forskingsstasjonen Scott Base i McMurdo Sound.

New Zealand byrja engasjementet sitt i Antarktis i 1923, med aktivitetar i tett samarbeid med Storbritannia. Seinare har tett samarbeid med òg andre nasjonar vore ein viktig del av New Zealand si involvering i Antarktis.

Sidan 1959 har Scott Base vore den permanente basen til New Zealand i Antarktis. Ei vurdering frå 1994 anerkjende Antarktis som strategisk viktig for New Zealand som ein av nasjonane på den sørlege halvkula. Dette resulterte i etableringa av *New Zealand Antarctic Institute*, kjent som Antarctica New Zealand, den 1. juli 1996.

Instituttet rapporterer til Antarctic Policy Unit i Utanriksdepartementet (*Ministry of Foreign Affairs and Trade, MFAT*). Styremedlemmar blir utnemnde for tre år av utanriksministeren i samråd med styreformannen. Denne perioden kan utvidast med ytterlegare tre år av statsråden.

*Antarctica New Zealand* er lokalisert i International Antarctic Centre i Christchurch.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Torgeir Bjørn** (fødd 9. mars 1964) er ein norsk tidlegare langrennslaupar og seinare sportskommentator, fødd i Alvdal. Han vart norsk meister i 3 x 10 km stafett med Bjerke IL i 1989 og 1990, sam med Nannestad SK i 1993. Individuelt vart han ikkje betre enn nummer 4 i noregsmeisterskap, noko han vart fem gonngar. Faren, Kristian Bjørn, var og ein merittert skilaupar med mellom anna bronse på 4x10 km stafett i VM på ski i 1950 i Lake Placid.

Langrennar
----------

Torgeir Bjørn vart norsk juniormeister på 15 km i 1983 – saman med syskjenbarnet Jan Erik Bjørn vart det dobbeltsiger. Torgeir Bjørn var på landslaget i fleire år og gjekk inn til ellevteplass på 50 km fristil i OL i Calgary i 1988. I sin beste sesong, 1990-sesongen, kom han på 16. plass i verdscupen i langrenn.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1986: Nr 4 på 15 km på Vang
* Ski-NM 1987: Nr 12 på 30 km i Steinkjer
* Ski-NM 1988: Nr 6 på 15 km på Vang
* Ski-NM 1989: Nr 4 på 15 km og på 50 km på Geilo. Stafett-gull med Bjerke IL
* Ski-NM 1990: Nr 4 på 15 km på Gjøvik. Stafett-gull med Bjerke IL
* Ski-NM 1991: Nr 4 på 30 km i Misvær
* Ski-NM 1992: Stafett-bronse med Nannestad SK i Molde
* Ski-NM 1993: Stafett-gull med Nannestad SK på Dombås

Sportskommentator
-----------------

Frå midten av 1990-talet har Bjørn vore sportskommentator for NRK både på TV og i radio. I hovudsak kommenterer han langrenn, men også skiskyting.

Langrennstrenar
---------------

Etter 10 års samarbeid med trenaren Roger Grubben, innleidde skiskyttaren Ole Einar Bjørndalen i 2010 eit samarbeid med Torgeir Bjørn som hovudtrenar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Torgeir Bjørn». sports-reference.com. Arkivert frå originalen 16. september 2011. Henta 2. januar 2010.
2. ↑  Bratland, Tore Ulrik (25. november 2020). «Drastiske NRK-grep». *dagbladet.no* (på norsk). Henta 14. mars 2021.
3. ↑  «Bjørndalen bryter med suksesstrener», av Andreas Budalen på nrk.no 20. juli 2010

* *Denne artikkelen bygger på «Torgeir Bjørn» frå Wikipedia på bokmål, den 21. august 2021.*
Administrativ område i Italia:   
- Regionar (svarte grenser)  
- *Comuni* (grå grenser)
**Comune** (fleirtal **comuni**) eller kommune i Italia er ein grunnleggande administrativ inndeling av både provinsar og regionar, tilsvarande norske kommunar (men vanlegvis med mindre utstrekking). 

Kommunane vert styrt av ein borgarmeister (*sindaco*) som vert assistert av eit kommunestyre kalla *Consiglio Comunale*. Rådhuset ligg vanlegvis i ein bygning kalla *Municipio* eller *Palazzo Comunale*.

I 2001 var det 8 101 kommunar i Italia. Kommunen Roma er den største både i areal (1 285,30 km²) og folketal (2,5 mill.). Fiera di Primiero i provinsen Trento er den minste med ei flatevidd på berre 0,10 km² og Morterone (provinsen Lecco) har færrast innbyggjarar med 33. 

Ein *comune* består vanlegvis av ein hovudby eller landsby som nesten i alle tilfelle har same namn som kommunen, i tillegg til andre omliggande område kalla *frazioni* (eintal *frazione*).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Municipalities of Italy» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2007.*
Sidan 2004 har Qatar vore delt inn i sju **kommunar**. Ein ny kommune, Al Daayen, vart skapt under resolusjon nr. 13, frå delar av Umm Salal og Al Khawr på same tid. Al Ghuwariyah vart slått saman med Al Khawr; Al Jumaliyah vart slått saman med Ar Rayyan; Jarayan al Batnah vart delt mellom Ar Rayyan og Al Wakrah og Mesaieed vart slått saman med Al Wakrah.

For statistiske føremål vert kommunane vidare delt inn i 87 soner, som igjen er delt inn i blokker.

Historie
--------

I følgje kommunaldepartementet i Qatar vart den første kommunen i landet oppretta i 1963 som Qatar kommune. Denne endra seinare namn til Doha kommune same året. I 1972 vart Ar Rayyan, Al Wakrah, Al Khawr og Dhekra, Ash Shamal og Umm Salal oppretta. I 1997 vart Umm Sa'id kommune danna frå delar av Al Wakrah og Jariyan al Batnah).

Kommunar
--------

| Nr. | Kommune | Arabisk | Folketal (2010) | Areal (km²) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Madinat ash Shamal | الشمال | 7,975 | 902 |
| 2 | Al Khor | الخور | 193,983 | 1,551 |
| 3 | Umm Salal | أم صلال | 60,509 | 310 |
| 4 | Al Daayen | الضعاين | 43,176 | 236 |
| 5 | Ar Rayyan | الريان | 455,623 | 5,818 |
| 6 | Ad Dawhah | الدوحة | 796,947 | 234 |
| 7 | Al Wakrah | الوكرة | 141,222 | 2,520 |
| Totalt | 1,699,435 | 11,571 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Municipalities of Qatar» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Qatar Municipalities». Qatar Ministry of Municipality and Urban Planning. Arkivert frå originalen 18. januar 2016.
2. ↑  AlDaayen Municipality
3. ↑
4. ↑  «Census 2010». Qatar Statistics Authority. 2010. Arkivert frå originalen 9. juli 2010. Henta 25. juli 2010.
**Oseanografi** er vitskapen om havet og omhandlar all utforsking av havet, grensene og topografien til havet, det levande og døde innhaldet, dei kjemiske og fysiske eigenskapane til vatnet og prosessane som skjer i havet. 

I norsk språkbruk er det vanleg å skilje mellom fysisk oseanografi, som omhandlar den fysiske karakteren og dynamikken til vatnet, kjemisk oseanografi, som omhandlar kjemien i vatnet, og marinbiologi, som omhandlar plate- og dyrelivet i havet, livsvilkåra deira, fordelinga og vekselverknaden deira. Eit anna felt er marin geologi som knyt seg til petroleumsinteressene og boring på kontintenalsokkelen og grunne havområde.

Historie
--------

Havforskinga byrja som eit sjølvstendig fagfelt med fleire store oseanografiske ekspedisjonar på siste halvdel av 1800-talet, og særleg var den britiske Challenger-ekspedisjon i 1872–1876 grunnleggande for faget. Norsk havforsking byrja med Den norske Nordhavsekspedisjon 1876–1878, men vart særleg aktiv frå 1900 då fiskeriundersøkingane fekk eit eige fartøy, D/S «Michael Sars». Fleire norske oseanografar var banebrytande i si tid, som Henrik Mohn og G. O. Sars, og seinare Haaken Hasberg Gran, Bjørn Helland-Hansen, Johan Hjort og Fridtjov Nansen.

Det internasjonale samarbeidet vart organisert i 1902 med Det internasjonale rådet for havforsking (ICES). Noreg er òg medlem av SN-organisasjonen Intergovernmental Oceanographic Commission, eller IOC, som vart oppretta i 1960.

Kjelder
-------

* «hav – havforskning» av Odd Henrik Sælen i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
| **Emmen** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Emmen | Byvåpenet til Emmen |
| **Flagget til Emmen** | **Byvåpenet til Emmen** |

 |
| Plassering |
| Plassering av  EmmenPlassering av Emmen |
| Styresmakter |
| Land  Provinsar |  Nederland Drenthe |
| Borgarmeister | Cees Bijl |
| Geografi |
| Flatevidd - By   - Land   - Vatn |  346,29 km²   337,48 km²   8,81 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 109 096   323/km² |
| Koordinatar | 52°47′″N 6°53′″E﻿Koordinatar: 52°47′″N 6°53′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.emmen.nl |

**Emmen** er ein kommune og by nordaust i Nederland i provinsen Drenthe med om lag 110 000 innbyggjarar.

Emmen er ein planlagt by og oppstod frå fleire mindre bonde- og torvinnhaustingssamfunn som har eksistert i Drenthe sidan mellomalderen. Byen voks først etter den andre verdskrigen. Forstadane vart bygd med klokka rundt det gamle sentrumet av Emmen. Sidan han er såpass ny er det få historiske landemerke i byen, men det finst ei gammal kyrkje ved marknadsplassen som er frå mellomalderen. Tinghuset og postkontoret er frå byrjinga av 1900-talet.

Tidleg i 1980-åra vart dyreparken Dierenpark Emmen opna nær byen. Parken trekkjer til seg mange turistar og er økonomisk viktig for byen. Arbeidet med å byggje parken byrja allereie i 1930-åra og han stod ferdig på 1970-talet. Han har over 1,5 millionar vitjande kvart år.

Emmen er den nest største byen i Drenthe, og arealmessig er han ein av dei største kommunane i Nederland, sjølv om det meste av områda er landleg. Dei viktigaste landsbyane i kommunen er Emmercompascuum, Klazienaveen, Nieuw-Amsterdam og Schoonebeek.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Emmen, Netherlands» frå Wikipedia på engelsk, den 19. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Statline

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Emmen**

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
    Kommunar i provinsen Drenthe |
| --- |
| Aa en Hunze**·** Assen**·** Borger-Odoorn**·** Coevorden**·** De Wolden**·** Emmen**·** Hoogeveen**·** Meppel**·** Midden-Drenthe**·** Noordenveld**·** Tynaarlo**·** Westerveld |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Emomalii Rahmon** (fødd 5. oktober 1952 i Dangara) er ein tadsjikisk politikar og tidlegare kommunist. Han var statssjef og formann i det tadsjikiske øvste sovjetet mellom 1992 og 1994. Han har vore president av Tadsjikistan sidan 1994, med attval i 1999, 2006, 2013 og 2020.

Som statsoverhovud har Rahmon bringa fred til landet, men han har også gått i ein meir autoritær retning. Blant anna har Rahmon undertrykt opposisjonen, endra grunnlova slik at han kan verta attvald potensielt livet ut, i tillegg har han gjeve borna sine lykelstillingar i det tadsjikisk politiske systemet.

Kjelder
-------

* «Emomalii Rahmon» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Referansar

1. ↑  Mikhail Bushuev. «Tajikistan's eternal ruler Emomali Rakhmon» (på engelsk). Deutsche Welle. Henta 23. mai 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Emomalii Rahmon**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
**Empress Market** (ایمپریس مارکیٹ‎, sindhi: ايمپريس مارڪيٽ) er ein marknadsbygning i Saddar Town i Karachi i Pakistan. Marknaden bley bygd då området var del av Britisk India, og har namn etter dronning Victoria, som var nemnd keisarinne av India. I dag er det ein travel handelsstad. Ein sel mellom anna frukt, grønsaker, kjøt og andre matvarer her i tillegg til andre varer som skriveutstyr, tekstilar og kjæledyr. I nærleiken av bygningen ligg parken Jahangir Park.

Historie
--------

Empress Market i 1890
Det sentrale tårnet til bygningen.
Marknaden i mørke
Arkitektonisk detalj
Empress Market blei bygd mellom 1884 og 1889 og namngjeve etter dronning Victoria, *Empress of India*. Marknaden blei plassert på ein nøye utvald stad som ein kunne sjå langveges frå. Staden han blei bygd på hadde historisk tyding. Det var her fleire indiske soldatar (sepoyar) blei avretta etter det indiske opprøret i 1857. Omtalar av hendinga seier at soldatane fekk hovuda sine skotne av med kanonkuler i eit forsøk på å undertrykka opprørstankar blant lokale folk. Britane frykta at dei lokale innbyggjarane kunne koma til å bygga eit minnesmerke til ære for dei avretta soldatne, og bygde i staden Empress Market for å æra dronning Victoria.

Grunnsteinen til Empress Market blei lagd av den dåverande guvernøren av Bombay, James Fergusson i 1884. Han la også ned grunnsteinen til Merewether Memorial Tower. Bygningen var teikna av James Strachan, grunnmuren blei laga av det engelske føretaket A.J. Attfield, og sjølve byggjearbeidet blei utført av det lokale føretaket Mahoomed Niwan and Dulloo Khejoo. Bygningen blei konstruert rundt eit torg som var 130 fot (40 m) gangar 100 fot (30 m) og hadde fire galleri som kvart var 46 fot (14 m) vide. Galleria hadde plass til 280 butikkar og buer. Då det blei bygd var det ein av berre sju marknadar i Karachi.

Kjelder
-------

1. ↑  Haroon, Hameed; Mariam Ali Baig (2004). *Karachi Under the Raj, 1843–1947: Visions of empire*. Dawn Group of Newspapers. s. 186. OCLC 62134025. . Henta 6. april 2018
2. ↑  No hope of early renovation of Empress Market Daily Times (newspaper), 25. juli 2017. Henta 6. april 2018
3. ↑  Shazia Hasan (26. september 2016). «Vigil held at Empress Market, where blood of soldiers was spilt in 1857». Dawn. Henta 6. april 2018.
4. ↑  Shazia Hasan (26. september 2016). «Vigil held at Empress Market, where blood of soldiers was spilt in 1857». Dawn. Henta 6. april 2018.
5. ↑  «Empress Market - Wikimapia». *Wikimapia.org*. Henta 6. april 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Empress Market» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2020.*
**Ve** eller **vé** er ei gamal nemning på ulike typar av heilagdomar som vart nytta i førkristen tid i Norden.

Nemninga «ve» har samanheng med det norrøne verbet *vigja*, som tyder 'å gjere heilag'. Ordet «vé» finn ein både hjå dei norrøne skaldane og i den anonyme diktsamlinga Den eldre Edda, som til dømes i strofe 51 eddadiktet *Vavtrudnesmål*, der det står at Vidar og Våle (sonar av guden Odin) skal få gudane sitt vé etter at verda er oppattnya etter Ragnarok og mesteparten av den gamle generasjonen gudar er stroke med.

Mange nordiske stadar har namnet Ve eller namn som inneheld «ve» i ulike variantar, som til dømes dei mange stadane Viby i Sverige og Danmark, Odense («Odins-ve») på Fyn i Danmark og Odensvi i Närke i Sverige.

Døme på kva som kan ha vore ein type ve, i dette høvet ein kultstad, vart funne ved arkeologiske utgravingar på eit jorde på Ranheim i Trondheim i 2010 i samband med planar om å byggje bustadblokker på tomta. Under eit tjukt lag av mold vart det grave fram ein horg, spor etter stolper som ser ut til å ha markert ein bygning, eit hòv, der det kan ha stått gudebilete, og to låge steingarder attmed kvarandre, som kan ha markert ein veg som har vore nytta for kultiske eller rituelle prosesjonar. Funnet vert rekna mellom dei viktigaste og mest interessante som har vore gjort i nyare norsk arkeologi.

Sjå òg
------

* Ve- som namneledd
* Ve og Vilje, brørne til Odin
* Veet på Ranheim

Fotnotar
--------

1. ↑  Sjå artikkel av Preben Rønne i tidsskriftet *Spor* nr. 2/2010, utgjeve av NTNU Vitenskapsmuseet i Trondheim, Seksjon for arkeologi og kulturhistorie, side 32 - 35
Kavadi-feiring i Vavuniya.
**Vavuniya** (tamil வவுனியா) er ein by i Nordprovinsen på Sri Lanka. Byen har vore råka av borgarkrigen på Sri Lanka på ulike vis.

Vavuniya ligg like sør for jungelområdet Vanni, som lenge har vore styrt av Dei tamilske tigrane (LTTE). Mange flyktningar frå krigsherja område lenger nord har søkt tilflukt i byen. Vavuniya har vore halde vekselvis av dei srilankise styresmaktene, som sist tok kontroll over han i 2007, og LTTE. Han har opplevd ulike åtak, mellom anna ei sjølvmordsbombe i juni 2008. 

Vavuniya har eit estimert folketal på 149 835 (2004), der rundt 90 % er tamilar. Rundt halvparten av dei som budde i Vavuniya i 2002 var flyktningar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vavuniya» frå Wikipedia på engelsk, den 23. september 2008.*

* Tigers attack government-held town (BBC, Thursday, November 18, 1999 Published at 15:53 GMT)

1. ↑  Vavuniya Fact Sheet Arkivert 2009-02-13 ved Wayback Machine. (PDF) frå UNICEF
2. ↑  IDPs – half of Vavuniya’s population Arkivert 2007-07-15 ved Wayback Machine. ved www.priu.gov.lk

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |