recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Roger Nona Kingdom** (fødd 26. august 1962) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Vienna i Georgia som tevla i hekkeløp. Han vant to olympiske gullmedaljar på 110 meter hekk og sette verdsrekord på øvinga på 12,92 sekundar i 1989, ein rekord som stod i fire år.

Aktiv
-----

Kingdom vann i 1983 110 m hekk ved den nordamerikanske studentmeisterskapen (NCAA). Året etter vart han olympisk meister på korthekken under sommarleikane i Los Angeles, tre hundredels sekund framom den største favoritten, landsmannen Greg Foster.

Kingdom var derimot favoritt til OL-gullet i 110 m hekk i Seoul i 1988, ettersom han tidlegare i OL-sesongen hadde vunne alle tevlingane han hadde delteke i. I OL-finalen imponerte han med både teknikk, fart og styrke og slo nestemann, briten Colin Jackson, med tre meter og sette olympisk rekord på 12,98 sekundar.

Under eit stemne i Zürich i 1989 sette Kingdom verdsrekord i 110 meter hekk. Tida på 12,92 sekundar stod som rekord til sommaren 1993, då Colin Jackson sprang ein hundredels sekund snøggare.

I 1991 vart Kingdom operert i eit kne. Sjølv om han ikkje kom tilbake i same for som før, makta han å vinne ein bronsemedalje under friidretts-VM 1995.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje – 13.20, framom Greg Foster (13,23)
* OL 1988 i Seoul: Gullmedalje – 12,98, framom Colin Jackson (13,28)
* VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 13,19

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roger KIngdom» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Roger Kingdom» (på engelsk). olympedia.org.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Elvebakken vidaregåande skule** er ein vidaregåande skule i Vestre Elvebakke 3 i bydel Grünerløkka. Skulen er ein av Oslo sine største skular med omtrent 1350 elevar. Han vart etablert i 1921 og fekk namnet *Kristiania Fag- og Forskole for Handverk og industri* i 1925 og heitte frå 1948 *Oslo Yrkesskole*. Skulen fekk det noverande namnet sitt i 1976.

Skulen ligg nær både buss- og trikkeholdeplassar ved Hausmanns gate, like ved Akerselva, Hausmania Kulturhus og Vega Scene.

Historie
--------

Autoskuleelevar i arbeid på gardsplassen til skulen, 1931
Foto:
Eyjolfsson / Oslo byarkiv
 

Mot slutten av 1800-talet hende det ei rask industriell og teknologisk utvikling i Kristiania. Industriføretaka og handverkarane la om drifta, og meistrane fekk stadig meir å gjera med forretningar. Behovet for ein eigen fagleg opplæringsinstans var stort. Frisørmeistrane var dei første til å gjera noko med dette problemet. Dei oppretta eigne skular for lærlingane sine. Sidan vart skuletilbodet utvida til òg å gjelda andre fagområde. Det vart etablert teknisk rette *sundagsskular* og *aftanskular*. Skulane var spreidde på elleve ulike stadar rundt i byen og undervisinga var i for det meste teoretisk. 

Behovet for ein felles skule med teoretisk og praktisk undervising for alle til handverks- og industrilinjer melde seg raskt. Handverks- og industrisamskipnaden påtok seg oppgåva å finna ein skule som kunne romma all undervising. I 1921 vart ein ærverdig, gammal bygård med bua vindauge og datidens snirkla arkitektur liggjande i Austre Elvebakke kjøpt og ombygd til skule. Han vart utvida med fleire nybygg på dei tilstøytande tomtene. Skulen heitte frå 1925 *Kristiania Fag- og Forskole for Handverk og industri*.  Bygget vart bygt om i 1938 og kunne då ta imot rundt 400 elevar og lærlingar.

Rektor Klaus Torgård tok over skulen i 1947 og året etter vart namnet til skulen forandra til Oslo Yrkesskole.[*treng kjelde*] Då Sogn vidaregåande skule vart bygd ferdig i 1961, vart større delar av tilboda ved Oslo Yrkesskole flytta til Sogn. Rektor Torgård vart med dit, og leidde begge skulane derfrå fram til 1968. 

I 1969 var det behov for å utvida Oslo Yrkesskole. Naboskulen i Osterhaus' gate, Framhaldsskolen for jenter (1932–1969) vart lagd ned og bygget vart overteke av yrkesskolen.[*treng kjelde*] Skulebygget var frå 1873 då Christiania Borgarskule heldt til der. Bygget vart seinare teke over av Oslo Voksenopplæring Rosenhof som har etablert ei avdeling der.

I 1976 kom «Lov om vidaregåande opplæring», og skulen sitt namn vart endra frå Oslo yrkesskole til Elvebakken vidaregåande skule.

Bakgrunnsstoff
--------------

*
Koordinatar: 60°27′32″N 5°22′1″E﻿

**Breimyra ungdomsskole** er ein ungdomsskule på Flaktveit i Åsane i Bergen. Skulen har plass til om lag 300 elevar fordelt på 10 klassar i tre trinn (8.-10. klasse). Skulebygget er i privat eige og vert leigd av Bergen kommune. Elevane kjem frå barneskulane Flaktveit skole og Li skole. 

Rektor ved skulen er Charlotte Corneliussen.

Nærmiljø
--------

Breimyra ungdomsskole ligg i Åsane. Skulen ligg på toppen av Flaktveit nært Flaktveit stadion. Breimyra ligg 110 meter over havet.

Klassar
-------

Skuleåret 2011-2012 er det ti klassar på Breimyra. Det er tre parallellar på 8. og 9. trinn, og fire klassar på 10. trinn.

Tilsette
--------

Til saman er det 27 årsverk ved skulen, fordelt på 32 tilsette.

Byggeigar
---------

Breimyra skole vart bygd av Sognnes Bygg AS, og blir leigd ut frå Sognnes Eiendom til Bergen kommune. Kommunen betalar ein fast pris kvar månad til Sognnes Gruppen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Breimyra skole Arkivert 2007-04-03 ved Wayback Machine.
**D mol**, òg skrive **D-moll**, er eit montenegrinsk vokalensemble, beståande av Tamara Vujačić, Mirela Ljumić, Ivana Obradović, Rizo Feratović, Željko Vukčević og Emela Franca. Gruppa vart kjend i Montenegro i februar 2019, då ho vann den nasjonale songtevlinga *Montevizija* med songen «Heaven». Gruppa representerte Montenegro i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.

Bakgrunn
--------

D-moll vart sett saman i 2018 av musikaren Daniejl Alibabić. Han representerte Serbia og Montenegro i Eurovision Song Contest 2005 som del av gruppa No Name.

18. desember 2018 kunngjorde kringkastaren RTCG at D-Moll var ein av deltakarane til *Montevizija 2019*, det montenegrinske uttakinga til Eurovision Song Contest. Gruppa framførte bidraget «Heaven», opphavleg kalla «Ti», i finalen laurdag 9. februar 2019. Der vann ho superfinalen med 68 prosent av telefonrøystene, og fekk dimed representere Montenegro i Eurovision Song Contest i Israel i mai. Gruppa enda på 16. plass i den fyrste semfinalen tysdag 14. mai og var dimed ikkje kvalifisert til finalen laurdag 18. mai.

Kjelder
-------

1. ↑  rtcg.me. «"D mol" ide na Eurosong» (på montenegrinsk). Henta 12. februar 2019.
2. 1 2  «D-Moll to represent Montenegro in Tel Aviv with 'Heaven'». Henta 12. februar 2019.
3. ↑  «D-Moll win Montenegro's Montevizija 2019 with "Heaven"» (på engelsk). 9. februar 2019. Henta 12. februar 2019.
4. ↑  «First Semi-Final: 10 acts qualify for Eurovision 2019 Grand Final». 14. mai 2019. Henta 15. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «D mol» frå Wikipedia på bokmål, den 29. desember 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Svelget** (gresk *farynx*, latin *fauces*) er eit røyrforma organ som byrjer ved skallebasen bakom nasæn og strekker seg ned til matrøyret. Det er del av både fordøyelsessystemet og respirasjonssystemet. Svelget er eit muskuløst og slimhinnekledd organ som ligg framfor virvelsøylen og omgjev strupehovudet.

Anatomi
-------

I fordøyelsessystmet ligg svelget etter munnhole og før matrøyret. Hjå pattedyr er svelget staden der fordøyelseskanalen og luftvegane kryssar hverandre, gjerne kalla strupa (som også omfattar strupehovudet og stemmebanda).

Svelging kan delast inn i tre fasar: Den orale fasen (blandefasen i munnhola), pharynx-fasen (svelgefasen i svelget), og esophagus-fasen (transportfasen i matrøyret).

Etter at ein har tygga maten, dyttar tunga maten bakover til svelget. Dette set i gang ein svelgerespons der mange musklar samarbeider om å presse maten ned i matrøyret. Opningen opp til nasehola blir stengd, og strupeloket legg seg over luftrøyret. Frå matrøyret blir maten transportert vidare til magesekken.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Svelg» frå Wikipedia på bokmål, den 31. januar 2020.*


| * v
* d
* e
Fordøying |
| --- |
| munnhole → svelg → matrøyr → magesekk → tynntarm → tjukktarm → endetarm |
| spyttkjertlar - bukspyttkjertel - lever - galleblære |


| * v
* d
* e
Anding |
| --- |
| **Øvre luftvegar:** nase og nasegangar - munnhole - svelg - strupehovud |
| **Nedre luftvegar:** luftrøyr - lunger |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Alija Farkhatovna Mustafina** (fødd 30. september 1994 er ein russisk tidlegare turnar frå Jegorjevsk. Ho vart verdsmeister 2010 og europameister 2013 i mangekamp, dessutan sikra ho seg to OL-gull i skranke og ytterlegare to VM-gull og fire EM-gull. Med til saman 31 medaljar frå ulike olympiske leikar, verdsmeisterskap og europameisterskap er ho ein av dei mest suksessrike turnarane.

Mustafina vann gull med Russlands lag og to individuelle sølvmedaljar ved Turn-EM 2010 i Birmingham. Hausten same året vann ho mangekampen i Turn-VM 2010 Rotterdam, i tillegg fekk ho gull i lagtevlinga og sølv i skranke og frittståande. Frå dei olympiske leikane i London i 2012 reiste ho med gull i skranke, lag-sølv og bronse i mangekamp og frittståande. I 2013 vann ho mangekampen og skranke-øvinga ved europameisterskapen i Moskva, deretter vann ho gull på bom og bronse i mangekamp og skranke ved verdsmeisterskapen i Antwerpen. År 2014 vann ho tre medaljar i Turn-EM i Sofia og tre bronsar i Turn-VM i Nanning. Våren 2016 vart ho i Bern europameister på bom med Russland i lagtevlinga. Under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro forsvarte ho meistertittelen i skranke, tok sølv med Russlands lag og bronse i mangekampen. I sitt siste meisterskap, Turn-VM 2018 i Doha, tok Mustafina del i tre av dei fire øvingane då Russland vart nummer 2 i lagtevlinga, individuelt enda ho på femteplassen i spesialøvinga skranke.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aliya Mustafina» frå Wikipedia på engelsk, den 17. november 2023.*
Inuksuit opptrer i Cambo Gardens ved ENF 2013
Framsyning av Lost at Sea, the Big Project 2018
Tony George under øving for De Profundis ved ENF 2017
RPS Award for Audience Development 2017
**East Neuk Festival** er ein årleg musikkfestival som går føre seg over fem dagar rundt 1. juli i området kjent som East Neuk i Fife i Skottlandt.

Festivalen blei skipa i 2004 etter idear frå Donald og Louise MacDonald og den fyrste kunstnariske leiaren Svend McEwan-Brown.

Det blir halde konsertar på fleire ulike stader, mellom anna i kyrkjer i landsbyar som St Monans, Crail, Kilconquhar, Kilrenny og Cellardyke i tillegg til uvanlege stader som bunkeren frå den kalden krigen, den såkalla Secret Bunker i Anstruther, hagar, holer, dalar, lokale attraksjonar og The Bowhouse, eit senter for matproduksjon og promotering av Balcaskie Estate som blir gjort om til ein framsyningsstad i høve festivalen.

Musikarar og ensemble kjem saman i residensar under praktisk talt heile festivalen, og speler standar kammermusikk-repertoar i tillegg til nye bestillingsverk, samtidsverk, jazz og verdsmusikk. Historieforteljing, poesi, litteratur, utstillingar, filmar og andre kunst- og installasjonsprosjekt høyrer også til festivalen.

Musikarar og grupper som har vitja festivalen fleire gonger er mellom anna Scottish Chamber Orchestra, dirigenten og pianisten Christian Zacharias, Belcea Quartet, Pavel Haas Quartet, Castalian Quartet, Leipzig String Quartet, The Tallis Scholars og pianistane Elisabeth Leonskaja og Llŷr Williams.

Prisar
------

East Neuk Festival har vunne Royal Philharmonic Society sin pris for Audience Development to gonger, i 2007 og i 2017. I 2019 vann han Scottish Awards for New Music for prosjektet sitt *Lost at Sea*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «East Neuk Festival» frå Wikipedia på engelsk, den 8. august 2022.*

1. ↑  «Audiences and Engagement: Past Winners». *Royal Philharmonic Society*. Arkivert frå originalen 27. oktober 2021. Henta 8. august 2022.
2. ↑  «Scottish Awards for New Music 2019». May 14, 2019. Arkivert frå originalen 11. august 2020. Henta 8. august 2022.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
**Spjelkvik vidaregåande skule** er ein vidaregåande skule i Ålesund kommune. Skulen ligg på Langhaugen i Spjelkavika. Skulen har utdanningsprogram for studiespesialisering og har eit breitt tilbod innan språk, samfunnsfag og økonomi, realfag og internasjonalisering. Skulen legg stor vekt på å gje elevane undervising med god fagleg kompetanse.

Historie
--------

Frå hausten 2012 vart skulen ein IB World School og med International Baccalaureate Diploma Programme.

I 2013 presenterte Aftenposten ein statistikk som sa at Spjelkavik VGS var grundigast i Ålesund vurderingsmessig. I ordinær karakter samanlikna med eksamensresultat, som ein fasit, gjekk kvar tiande elev ned éin karakter ved eksamen. Ved Fagerlia VGS, til samanlikning, gjekk sju av ti ned éin karakter ved eksamen. Statistikken spegla grundig vurdering ved skulen.

Skulen kan òg skilta med gode resultat i Fysikkolympiaden, der tidlegare elevar har kvalifisert seg til å representera Noreg internasjonalt.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om skolen», *spjelkavik.vgs.no*, henta 2. november 2022
2. ↑  «Se om skolen din er streng eller snill med karakterene». *Aftenposten*. Henta 29. april 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Spjelkavik videregående skole» frå Wikipedia på bokmål, den 27. desember 2017.*
**Juzjnaja Keltma** eller **Søndre Keltma** (russisk Южная Кельтма) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Ho startar nord i Perm, nær grensa til Republikken Komi og har ei lengd på 172 km. Ho munnar ut i Kama om lag 1060 km frå munningen hennar. Elvemunningen er delt inn i fleire greiner. Juzjnaja Keltma dannar eit nedslagsfelt på 5270 km².

Dei største sideelvane hennar er Dzjuritsj, Olkhovka, Verkhnij Mal og Nizjnij Mal frå venstre, og Timsjer frå høgre. 

Elva frys til tidleg i november og er islagsd til slutten av april. I den øvre delen er elva smal og svingete, medan den nedre delen er brei og roleg med sanddekte breidder. 

I åra 1785-1822 vart Nordre Jekaterinskij-kanalen med ei leng dpå 20 km bygd mellom Søndre Keltma og Nordlege Keltma. Kanalen var i drift i 16 år før han vart nedlagd i 1836.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Южная Кельтма» frå Wikipedia på russisk, den 17. oktober 2008.*
	+ *Wikipedia på russisk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Энциклопедия Пермской области — Южная Кельтма
2. ↑  Южная Кельтма[*daud lenkje*]
| **Sondrio** |
| --- |
| Sondrio om vinterenSondrio om vinteren Sondrio om vinteren |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Sondrio |
| **Byvåpenet til Sondrio** |

 |
| Plassering |
| 

Sondrio is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Lombardia  Sondrio |
| Borgarmeister | Bianca Bianchini |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  20 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 21 790   1071/km² |
| Koordinatar | 46°10′″N 9°52′″E﻿Koordinatar: 46°10′″N 9°52′″E﻿ |
| Høgd over havet | 306 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 23100 |
| Telefon-retningsnummer | 0342 |
| **Nettstad:** www.comune.sondrio.it |

**Sondrio** (latin *Sundrium*, lombardisk *Sùndri*, romansk *Sunder*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Sondrio i regionen Lombardia og har om lag 20 000 innbyggjarar. Byen ligg nord i regionen midt i Valtellina.

Historie
--------

Området rundt Sondrio var busett alt i antikken av ligurarar og frå 400-talet fvt. av keltarar. Sondrio vart grunnlagd av langobardar der det tidlegare hadde vore ein romersk militærleir. På deira språk tydde *Sundrium* «eksklusive eigedom» og refererte til innbyggjarane sin status som frie menn (*arimanni*).

Etter fallet til det lombardiske kongedømet i Italia vart Sondrio ein del av Det tysk-romerske riket. Capitanei av Vizzola, som kontrollerte mykje av Valtellina tok byen frå Henrik II i 1040. Frå 1310 til 1335 vart byen involvert i striden mellom Welf og Ghibellini i den nærliggande byen Como, og krigen mot Milano. Etter å ha stått imot fleire åtak frå Como i 1335 vart Sondrio og Valtellina ein del av Visconti-familien og Milano.

Frå andre halvdel av 1500-talet til 1700-talet vart Sondrio styrt av Tre Leghe Grigie i Graubünden, som hovudstad i Valtellina. Etter reformasjonen var Sondio åstad for kraftige kampar mellom dei katolske innbyggjarane i Valtellina og dei protestantiske innbyggjarane i Graubünden. I 1620 tok innbyggjarane leia av Giacomo Robustelli livet av 180 protestantar og erklærte sjølvstende for Valtellina.

Etter napoleonskrigane, der Sondrio vart ein del av Den cisalpinske republikken kjempa Sondrio tappert med det austerrikske Kongedømet Lombardia-Venetia for sjølvstendet sitt.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Sondrio**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Sondrio frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* GeoNames

 |
**Sermersooq kommune**, grønlandsk **Kommuneqarfik Sermersooq**, er ein kommune sør på Grønland. Han har innbyggjarar (1. juli 2022), noko som gjer han til den største på Grønland målt i innbyggjartal. Den største byen i kommunen er Nuuk, hovudstaden på Grønland, med 19 618 innbyggjarar. Dei andre byane og bygdene i kommunen er spreidde langs kysten av høvesvis Vest- og Aust-Grønland. Kommunen har eit samla areal på 635 600 km².

Historie
--------

Kommunen oppstod i si noverande form ved den grønlandske kommunalreforma i 2008, då Nuuk kommune og Paamiut kommune på vestkysten blei slått saman med Ittoqqortoormiit kommune og Tasiilaq kommune frå austkysten.

Geografi i Sermersooq
---------------------

### Busetnader

|  |  |
| --- | --- |
| **By/bygd** | **Innbyggjarar 2022** |
| Nuuk | 19394 |
| Tasiilaq | 1946 |
| Paamiut | 1197 |
| Ittoqqortoormiit | 366 |
| Kuummiut | 262 |
| Kulusuk | 240 |
| Qeqertarsuatsiaat | 179 |
| Sermiligaaq | 186 |
| Tiniteqilaaq | 84 |
| Arank | 74 |
| Isortoq | 50 |
| Kapisillit | 45 |

Kjelder
-------

1. ↑  Grønlands Statistik. «Indbyggertal 1. juli 2022». Grønlands Statistik.

* *Denne artikkelen bygger på «Sermersooq Kommune» frå Wikipedia på dansk, den 16. august 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sermersooq kommune**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Kommunar på Grønland |
| --- |
| Avannaata kommune**·** Kujalleq kommune**·** Qeqertalik kommune**·** Qeqqata kommunia**·** Sermersooq kommune |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Gisøya** er ei øy i Fitjarøyane i Bømlo kommune. Inntil tidleg i 1990-åra høyrte øya til Fitjar kommune. 

Handelsstaden Brandasund ligg på austsida av øya, med Selsøyo på andre sida av sundet. Sundet vert òg kalla Gisøysundet. I sør ligg Ylvesøyo, i nord Selbjørnsfjorden og Slåtterøy, medan berre nokre små holmar ligg mellom øya og storhavet i vest.

Historie
--------

Handelsstaden Brandasund og garden som høyrte til, er den einaste garden på øya, men det har vore folk på Gisøyo i lang tid. Det er mellom anna funne ei flintpil og anna flintmateriale i ein buplass frå steinalderen.

Gisøya var i privateige på 1500-talet. I 1590 var Trond Benkestokk eigar, og sidan sonen hans Jon, som selde øya til Anders Mowat på Tysnes. Øya gjekk i arv til sonen Aksel Mowat og vidare til dottera hans Karen. Ho var gift med baron Ludvig Rosenkrantz, som fekk Gisøyo med henne. Baronen selde sidan øya på grunn av pengevanskar og ho hamna etter kvart i eige hos magister Samuel Schrøder, som var sokneprest i Domkyrkja i Bergen. Sidan vart handelsmennene i Brandasund eigarar.

**Folketalsutvikling**

| 1801 | 1900 |
| --- | --- |
| 7 | 24 |

Namn
----

Ein er usikker på tolkinga av øynamnet. Professor Magnus Olsen har gissa på at det første leddet kan vere frå mannsnamnet Geiteir. 

Namnet vart skrive Gieszøen i 1570, Geidtzøe i 1599, Geze Sund i 1668, Gesesund i 1692, Gissesund i 1699, Giseøn eller Gisesund i 1723, Brandesund 1758, Gisøsund eller Brandesund i 1838, Brandøsund i 1866, Gisøsund i 1890.

Kjelder
-------

* Simon Steinsbo (1986). *Fitjar bygdebok - Gards- og ættesoge* **1**. Fitjar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |

  


1. ↑  Folketeljing 1801 for Stord prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Fitjar herred, frå Digitalarkivet
**Gjermund Nilsson Grivi** (5. april 1867–10. mars 1954) var ein sakførar, gardbrukar, sorenskrivar og stortingsmann frå Bø i Telemark. Han var sentral då venstrelag vart skipa i Bø i Telemark i 1893, og representerte partiet på Stortinget i til saman 18 år.

Grivi var son til lensmannen i Bø i Telemark. Han vart student i 1886 og cand. jur. fem år seinare. Frå 1891 var han overrettssakførar og frå 1894 i tillegg brukar av farsgarden. Grivi var medlem av heradsstyret i ei rekke år, ordførar 1898-1915. Perioden 1915-36 var han sorenskrivar for Nedre Telemark.

I 1913 vart han medlem av vassdragskommisjonen, ein posisjon han hadde til 1920. Under striden om konsesjonslovene var Grivi ein leiande talsmann mot at utanlandsk kapital skulle få makt. 

Perioden 1903-06 var Grivi 2. representant frå Bratsberg amt på Stortinget. Frå 1906 til 1912 representerte han einmannskrinsen Austre Telemark. Alle dei ni fyrste åra på tinget hadde han plass i Konstitusjonskomiteen, frå 1908 var han sekretær i komiteen. Stortingsperioden 1910-12 var han sekretær i Reguleringskomiteen og medlem av Fullmaktskomiteen. Han var deretter stortingsrepresentant i tre åtskilde periodar; 1916-18, 1922-24 og 1928-30. Perioden 1916-18 var han formann i Landbrukskomiteen og to sesjonar medlem i Utanrikskomiteen, samt odelstingspresidemt 1916-17. Han var formann av Skog- og vassdragskomiteen 1922-24 og medlem av Utanrikskomiteen 1923-24. I sin siste bolk på Stortinget var han medlem av Skog- og vassdragskomiteen.

Grivi var også formann i mottakingskomiteen da Kong Haakon skulle presenterast for stortinget i 1905. Han var også ein sterk pådrivar for å få jernbanen om Bø og ikkje direkte frå Gvarv til Lunde, (denne strekninga vart populært kalla Grivisvingen). Grivi var leiar av Stortinget si fråhaldsgruppe 1910-12, og heile tida ein aktiv målmann.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Koordinatar: 67°50′5.4240″N 20°14′47.454″E﻿

Ala Lompolo.
**Ala Lompolo**, eller **Ala Lombolo**, er ein grunn, drygt 25 hektar stor myrsjø, like sør for Kiruna, og like ved busetnaden *Lombobo strand*. Sjøen er den mest forgifta innsjøen i Norrbottens län.

Økologi
-------

### Dyreliv

Det biologiske mangfaldet i Ala Lompolo er marginalt og avgrensa på grunn av den kraftige foreininga og den til dels oksygenfrie tilstanden her. Livet på sjøbotn er dominert av fjørmygglarver, men det er òg ertemuslingar og vassmiddar der.

Det ser ut til at større fisk har vore fråverande frå sjøen på lang tid. På byrjinga av 1990-talet vart det gjennomført fiske på sjøen med tanke på prøvetakningar, men det vart ikkje fanga fisk der, trass i fleire forsøk. Tidlegare hadde mellom anna større aurar og røyer svømt i innsjøen. Småfisk, truleg nipigga stingsild, finst derimot framleis, både i innsjøen og i Luossajoki.

Fuglefaunaen er på hi sida mangearta. Mange fuglar hekkar og kviler i det grunne vatnet, deriblant horndykkar, toppand, siland og hettemåse.

### Planteliv

Over- og undervassvegetasjon er minimal, og er avgrensa til dei grunnare delane av innsjøen. I den sørvestlege delen av sjøen er plantelivet størst. Rundt sjøen finn ein vier, starr og skogar av fjellbjørk.

Miljøproblem
------------

### Forureining

Det var på byrjinga av 1990-talet, i samband med LKAB sine undersøkingar før tømming av den sørlege delen av Luossajärvi, at ein først oppdaga krisetilstandane i innsjøane. Fisken var borte, og sjøen inneheldt store mengder miljøgifter.

Botnsediment inneheld høge verdiar av diverse tungmetall, spesielt kvikksølv; 230 kg ligg på botnen, og innsjøen har teke stor skade av dette. Utover kvikksølv blir sedimentet berekna til å innehalde ti tonn sink, tre tonn kopar, 1,6 tonn bly, éit tonn molybden og 33 kg kadmium. Det er ikkje heilt klårt kvar kvikksølvet kjem frå, dei tidlegare bruken til LKAB av kvikksølvsaltar ved malmanalysar er ei mogleg årsak. I tillegg er det 17 000 ustabile granatar i innsjøen, som Sveriges forsvar dumpa ein gong på 1950-talet, og dessutan høge verdiar av PCB.

Dei ekstreme forureiningane i Ala Lompolo har ført til at mellom anna fjærmygg har utvikla tydeleg misdanna munndelar.

### Tiltak

Sanering av Ala Lompolo er aktuelt, då sjøen er kjelde for elvar som blir teke opp av Torne älv, noko som påverkar heile vassystemet nedstraums. For høge verdiar av kvikksølv er konstatert i mellom anna gjedde i Jukkasjärvi sidan byrjinga av 1990-talet.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ala Lompolo» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *Kiruna, 100-årsboken* ISBN 91-630-9371-5

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kiruna kommun: *Projekt Ala Lombolo* Arkivert 2008-03-06 ved Wayback Machine.
**Marina Ivanovna Stepanova** (fødd **Marina Makejeva**, 1. mai 1950) er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Meglevo i Leningrad oblast som representerte Sovjetunionen. Ho vart europameister på 400 meter hekk i 1986 og sette fire verdsrekordar i øvinga i tida 1979-86.

Aktiv
-----

Stepanova tok i 1978 sølvmedaljen på 400 m hekk i sovjetmeisterskapen og sette personleg rekord med 56,19 sekundar. Ho deltok same året i EM 1978 i Praha, der ho rauk ut or semifinalane. Året etter vart Stepanova sovjetmeister og ho vann i Moskva spartiakaden på ny verdsrekord, 54,78 sekundar, 0,11 sekundar under den årsgamle rekorden til Tatjana Zelentsova, som vart nummer to i tevlinga.

Etter å ha vorte mor i 1981, kom Stepanova sterkt tilbake frå 1983-sesongen. I 1984 flytta ho den personlege rekorden til fyrst 54,34 sekundar, deretter til ny verdsrekord 53,67 då ho vann ein suveren siger under eit stort stemne i Praha midt i august. Stemnet kom elles i stand for dei landa som boikotta Sommar-OL i Los Angeles. Året etter vart ho i Leningrad sovjetmeister i speislaøvinga for andre og siste gong.

Under EM 1986 i Stuttgart vart Stepanova europameister og sette ny verdsrekord på langhekken med tida 53,32. Tre veker seinare forbetra ho rekorden til 52,94 sekundar i Tasjkent, og vart dermed den fyrste kvinna under 53 sekundar i øvinga. Verdsrekorden stod i sju år. Ho la opp i 1988, 38 år gammal, etter i Tasjkent å ha vunne spesialøvinga i spartakiaden, ni år etter fyrste gongen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1978 i Praha: Utslått i semifinalane (nr 11 – 57,49)
* EM 1986 i Stuttgart: Gullmedalje – 53,32, framom Sabine Busch (53,60)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Marina Iwanowna Stepanowa» frå Wikipedia på tysk, den 16. juli 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
**Ajab Shir** (persisk: عجب شير, også romanisert som **'Ajab Shīr**; òg kjend som **Ajabshahr**) er ein by og fylkeshovudstad i Ajab Shir fylke i provinsen Aust-Aserbajdsjan i Iran. Han ligg i Sentraldistriktet i fylket.

Ved folketeljinga i 2006 var folketalet 26 235, fordelt på 6767 hushald. Ved den neste folketeljinga i 2011 var det 26 280 innbyggjarar i 7 758 hushald. Folketeljinga i 2016 viste ein folkesetnad på 33 606 innbyggjarar fordelt på 10 640 hushald. Innbyggjarane i byen er hovudsakleg aserbajdsjanarar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)» (på persisk). The Statistical Center of Iran. Arkivert frå originalen (Excel) 20 September 2011. Henta 25 September 2022.
2. ↑  «Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011)» (Excel) (på persisk). The Statistical Center of Iran. Henta 19 December 2022.
3. ↑  «Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016)» (på persisk). The Statistical Center of Iran. Arkivert frå originalen (Excel) 13 November 2020. Henta 19 December 2022.
**Michael Swinton Tulloh**, kjend som **Bruce Tulloh**, (29. september 1935–28. april 2018) var ein britisk langdistanseløpar som i 1962 vart europameister på 5 000 meter.

Karriere
--------

Sommaren 1961 sette Tulloh personleg rekord på 5 000 meter med 13.52,8 då han sigra i eit stemne i Budapest. Vel eitt år seinare vann han gullmedaljen på distansen ved EM i friidrett 1962 i Beograd på tida 14.00,6. I landskamp mot Finland i Helsinki 22. juli 1964 fekk han notert livsbeste 13.49,4, slått med fire tidels sekund av Fergus Murray, vinnaren av løpet. Ved europameisterskapen i Budapest i 1966 deltok Tulloh på 10 000 meter og vart sjettemann på livsbeste 28.50,4.

I 1969 sprang Tulloh 4 628 kilometer gjennom USA frå Los Angeles til New York City på 64 dagar, noko han skildra i boka *Four Million Footsteps*. Han var kjent for å springe berrføtt i mange av løpa sine.

Kjelder
-------

* Bruce TULLOH | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Bruce Tulloh» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* BBC Things

 |
**Sagene Idrettsforening** er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Sagene i Oslo, stifta 9. juli 1921. Laget er aktivt med i bandy, fotball, innebandy, landhockey og sykling. Bryting og rugby kom med som aktivitetar i 2013 og -14. Sagene spelar i svart- og kvitstripete trøyer, samt svarte bukser og kvite strømper.

Klubben var medlem av Arbeidernes Idrettsforbund til Noregs Idrettsforbund vart skipa i 1940 gjennom samanslåinga av AIF og Landsforbundet for idrett. Sagene vart norsk meister i bandy i 1958 og 1966, samt noregsmeister i bandy for kvinner i 2005. Syklisten Thorleif Andresen vart norsk meister i landevegssykling tre gongar i tida 1964-71.

I 2015 er det det kvinnelege innebandylaget som spelar på eliteserienivå. Fotballaget Sagene har aldri spelt høgare enn på tredje nivå i norsk seriefotball.

Kjelder
-------

* Offisiell nettstad
* *Denne artikkelen bygger på «Sagene Idrettsforening» frå Wikipedia på bokmål, den 15. oktober 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
**Tatjana Petrovna Zelentsova** (fødd 5. august 1948) er ein tidlegare hekkeløpar frå Novorossijsk som representerte Sovjetunionen. Ho vart i 1978 europameister på 400 meter hekk og sette to verdsrekordar i øvinga.

Karriere
--------

Zelentsova tevla i yngre år for det meste på 100 meter hekk, utan å nå eit internasjonalt nivå i øvinga. Då 400 meter hekk midt i 1970-åra også kom på programmet for kvinner, bytta ho øving. I 1976 vart ho den fyrste vinnaren av 400 meter hekk i Sovjet-meisterskapen. To veker før Friidretts-EM 1978 slo Zelentsova verdsrekorden i øvinga med eit løp på 55,31 sekund i Podolsk. Under europameisterskapen i Praha forbetra ho verdsrekorden til 54,89 og sikra seg gullmedaljen, også sølvmedaljøren Silvia Hollmann frå Vest-Tyskland kom under den førre verdsrekorden.

Zelentsova utvandra i 1989 til USA.

Kjelder
-------

* Tatyana ZELENTSOVA | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Tatjana Petrowna Selenzowa» frå Wikipedia på tysk, den 4. september 2023.*
**Det internasjonale ski- og snøbrettforbundet** (**FIS**: engelsk *International Ski and Snowboard Federation*, fransk *Fédération internationale de ski et de snowboard*) er verdsorganisasjonen for i fremste rekke alpin skisport og nordisk skisport. Organisasjonen vart skipa 2. februar 1924 i Chamonix, 14 nasjonale skiforbund var med på skipinga. I 2022 vart nemninga *snøbrett* teke med i det offisielle namnet på organisasjonen.

Det internasjonale ski- og snøbrettforbundet har i 2022 i alt 135 medlemsland. Hovudkontoret ligg i Oberhofen am Thunersee i kantonen Bern i Sveits. Organisasjonen har tre offisielle språk; engelsk, fransk og tysk.

Historie
--------

FIS vart skipa under den internasjonale skisportsveka i Chamonix vinteren 1924, seinare anerkjent som dei 1. olympiske vinterleikane. Skipinga av FIS var ei vidareføring av den internasjonale skikommisjonen (CIS) som hadde kome saman i Kristania vinteren 1910 og som i 1911 vedtok regelverk for dei ulike tevlingane innan nordiske greiner. Alpine greiner kom med i Det internasjonale skiforbundet i 1930. Sidan 1965 har ein teke med fleire særgreiner, fyrst speedski, seinare freestyle-ski (1977), grasski, rulleski og snøbrett (begge 1994).

### Presidentar

* 1924–1934: Ivar Holmquist, Sverige
* 1934–1951: Nikolai Ramm Østgaard, Noreg
* 1951–1998: Marc Hodler, Sveits
* 1998–2021: Gian-Franco Kasper, Sveits
* 2021– : Johan Eliasch, Sverige

Kjelder
-------

1. ↑  «Decisions of the 53rd International Ski Congress». FIS. 26. mai 2022. Henta 17. november 2023.
2. ↑  «Behind the decision: It's all in a name». FIS. 1. juni 2022. Henta 17. november 2023.
3. ↑  «About the International Ski and Snowboard Federation (FIS)». FIS. 19. august 2022. Henta 17. november 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Fédération Internationale de Ski» frå Wikipedia på tysk, den 30. desember 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det internasjonale skiforbundet,**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
| **Sillamäe linn** |
| --- |
| Horisonten til Sillamäe linnHorisonten til Sillamäe linn |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Sillamäe linn |
| **Byvåpenet til Sillamäe linn** |

 |
| Plassering |
| 

Sillamäe is located in Estland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Estland |
| Maakond | Ida-Viru maakond |
| Bystatus | 1957 |
| Borgarmeister | Ain Kiviorg |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  10,54 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 16 567   1 571,8 /km² |
| Koordinatar | 59°24′0″N 27°45′0″E﻿Koordinatar: 59°24′0″N 27°45′0″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | EET (UTC+2) EEST (UTC+3) |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.sillamae.ee |

**Sillamäe** er ein by og kommune i Ida-Viru maakond, nord i Estland, på sørkysten av Finskebukta. 

I sovjettida i Estland var Sillamäe ein lukka by, hovudsakleg på grunn av den kjemiske fabrikken her som produserte brenselstavar og nukleært materiale til sovjetiske atomkraftverk og atomvåpen. I starten vart det drive gruvedrift etter uran på same staden, men seinare var dette importert frå forskjellige stader i Austblokklanda, hovudsakleg Tsjekkoslovakia. Uranmalm frå Bihor-gruva, som vart drive av Sovromcuarţ (Sovjetunionen og Romania i lag) vart òg handsama i Sillamäe.

Nær byen ligg stranda Toila og kurstaden Narva-Jõesuu, som vart nytta av leiarar og medlemmer av kommunistpartiet i sovjettida. 

I 2005 vart det opna ei hamn i Sillamäe. Sidan 2006 har det vore fast ferjesamband mellom Sillamäe og Kotka i Finland.

Sillamäe varmekraftstasjon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sillamäe» frå Wikipedia på engelsk, den 7. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Peter Diehl, «Uranium Mining in Europe», 1995. Kapittel 1

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sillamäe Web

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Sekretærfugl** |
| SekretærfuglSekretærfugl |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** EN Sterkt trugaUtbreiinga av Sekretærfugl Utbreiinga av Sekretærfugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Haukefuglar Accipitriformes |
| **Familie:** | **Sagittariidae** |
| **Slekt:** | ***Sagittarius*** |
| **Art:** | **Sekretærfugl** *S. serpentarius* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Sagittarius serpentarius***J. F. Miller, 1779 |

**Sekretærfugl** (*Sagittarius serpentarius*) er ein stor rovfugl, endemisk for Afrika, som lever på opent grasland og på tørre savannar. Han er spesialisert på jakt av krypdyr. Sjølv om arten er ein del av den biologiske orden Accipitriformes, saman med andre rovfuglar som glentar, våkar og haukar, er sekretærfuglen så særeigen at han har fått sin eigen familie, *Sagittariidae*.

Han har ein spesiell status i delar av Afrika, i Sudan og i Sør-Afrika er han med på motivet i riksvåpenet.

Skildring
---------

Ein kan identifisere arten sekretærfugl ut frå den ørneliknande kroppen saman med dei lange beina som liknar på dei hos traner. Beina gjev han ei høgd på ca. 1,3 meter. Kroppslengde er ca. 1,4 m og vekta i gjennomsnitt ca. 3,3 kilogram. Vengespennet kan vere over 2 m. Hovudet er liknar på ørnehovud med kroket nebb. På litt avstand og i flukt liknar sekretærfugl meir på traner enn på rovfugl. I flukt har halen to forlenga sentrale fjør samt lange flate fjør som strekkjer seg ut på sidene av beina. Flygefjøra og beina er svarte, dekkfjøra er lys grå, medan bryst og hals er nesten kvit. Arten viser ikkje kjønnsdimorfisme i farger, men hannen har lengre halefjør og lengre fjør på hovudet. Vaksne individ har raud fjørlaus hud i ansiktet i motsetnad til ungfuglar som har gul hud.

Etymologi
---------

Ein vanleg spekulasjon på opphavet til namnet sekretærfugl er referanse til utsjånaden av fjørtoppen bak på hovudet til denne fuglen skal minne om sekretærar som tidlegare hadde for vane å feste fjørpennar bak øyro. Ein nyare hypotese går på at namnet har opphav frå det arabiske 'saqr-et-tair' (jegerfugl). Det franske 'secrétaire', som liknar mykje i uttale, kan soleis vere ein ordet i artsnamnet på mange europeiske språk.  Artsnamnet "*serpentarius*" kan minne ein om evnene som denne arten har som reptiljeger.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Secretary Bird frå Engelsk Wikipedia .*

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Sekretærfugl |
| Svensk | Sekreterarfågel |
| Dansk | Sekretærfugl |
| Engelsk | Secretarybird |
| Tysk | Sekretär |
| Fransk | Messager sagittaire, secrétaire |
| Spansk | Secretario |
| Russisk | Ptitsa-sekretar (Птица-секретарь) |

Bakgrunnsstoff
--------------
**Karl-Hans Riehm** (fødd 31. mai 1951) er ein tysk tidlegare sleggekastar frå Konz som representerte Vest-Tyskland. Han sette verdsrekord i 1975 og på ny i 1978. Riehm vann bronsen i øvinga ved europameisterskapen 1978 og tok sølv under Sommar-OL 1984.

Aktiv
-----

Allereie 20 år gammal tok Riehm steget mot verdseliten då han i 1971 kasta 70,22 meter. OL-sesongen 1972 slengde han slegga 73,92 m, sjette best i verda det året, men lukkast ikkje i OL-finalen og enda på tiandeplassen. Sommaren 1973 forbetra han sitt personbeste til 73,98 m.

Den 19. mai 1975 flytta Riehm verdsrekorden i tre kast ved eit stemne i Rehlingen. Fyrste rekordkastet målte 76,70 m, så auka han til 77,56 m, for så smelle til med 78,50 meter. Under Sommar-OL 1976 enda han på fjerdeplass, fattige 2 centimeter kortare enn bronsevinnaren, Anatolij Bondartsjuk frå Sovjetunionen.

I mai 1978 sette Riehm personbeste med 79,12 i nemnde Rehlingen. Den 6. august vart han andremann til å kaste sleggja over 80 meter. I Heidenheim sette han verdsrekord med 80,32 m i ei ekstraøving under ein juniorlandskamp. Ved europameisterskapen 1978 fire veker seinare måtte han nøye seg med bronse, like bak Sovjets Jurij Sedykh og austtyske Roland Steuk.

Ettersom Vest-Tyskland boikotta Sommar-OL 1980, deltok ikkje Riehm i Moskva-leikane. Derimot vann han over den ferske olympiameisteren då han i Rhede sette livsbeste med eit kast på 80,80 m, berre to veker etter sleggjefinalen i OL. 

Sommaren 1983 kasta Riehm 80,26 m som best, OL-året 1984 nådde han 79,44 meter. Då Sovjetunionen og mange andre austeuropeiske statar boikotta sommarleikane i Los Angeles, sikra han seg sølvmedaljen i sleggjetevlinga, like bak favoritten Juha Tiainen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1972 i München: Nr 10 – 70,12 m
* OL 1976 i Montreal: Nr 4 – 75,46 m
* EM 1978 i Praha: Bronsemedalje – 77,02 m
* VM 1983 i Helsinki: Nr 7 – 76,92 m
* OL 1984 i Los Angeles: Sølvmedalje – 77,98 m, bakom Juha Tiainen (78,08 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karl-Hans Riehm» frå Wikipedia på tysk, den 25. mai 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Statskog SF** er eit statsføretak som forvaltar statlege skog- og fjelleigedommar i Noreg.

Verksemd
--------

Statsføretaket har til formål å forvalte, drive og utvikle eigedommane med dei ressursane som høyrer til, og dei utfører tenester som naturleg høyrer til forvaltinga av utmarkseigedommane. Eigedommane skal drivast effektivt med sikte på økonomisk resultat, og dei skal skal drive eit aktivt naturvern med omsyn til friluftsinteressar.

Statsgrunnen i Finnmark vert ikkje forvalta av Statskog, men har sidan 2005 vore forvalte av Finnmarkseigedommen. Kyrkjeeigedommar vert forvalta av Opplysningsvesenets fond.

Statskog SF høyrer under Landbruks- og matdepartementet og er leia av eit styre. Forretningskontoret ligg i Namsos.

### Ressursgrunnlag

Statskog har heimel til 65 000 km², eller 1/5 av fastlands-Noreg. Statsallmenningane i Midt- og Sør-Noreg omfatter 27 000 km², og vert forvalta i samarbeid med lokale fjellstyre.[*treng kjelde*]

Om lag 5 % av eigedommen er produktiv skog.

Hoveddelen av dei statlege utmarkseigedommane ligg i Nordland og Troms. I innlandsstroka i desse fylka er staten den største
grunneigaren.

Kjelder
-------

1. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statskog si nettside
* Kart over Statskog sine eigedommar Arkivert 2007-08-08 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BR orgnr

 |
Grillen på Lexus IS
**Lexus** er eit bilmerke som vert produsert av den japanske bilfabrikanten Toyota. Lexus har seld luksusbilar sidan starten i 1989.

Ideen bak Lexus kom alt i 1983, då Toyota-sjefen Eiji Toyoda tykte det var på tide å lage ein luksusbil som kunne konkurrere med verdas beste. Svaret kom i det topphemmelege prosjektet F1 (Flagship No. 1). F1 vart seinare kjend som Lexus LS400. Det var Honda si vellykka lansering av luksusmerket Acura som inspirerte Toyota-leiinga. Dei konkluderte med at dersom merket skulle bli ein suksess, måtte dei ha ein separat salskanal.

Året etter fekk Toyota sitt faste reklamebyrå Saatchi & Saatchi i oppgåve å gje namn til det nye bilmerket. *Alexis* vart nemnd, og etter ei omrokering av bokstavane vart det *Lexus*.

Lexus i Noreg
-------------

Lexus ES
Lexus vart først ordentleg introdusert i Noreg hausten 1999 med blant anna eigen forhandlar på Skøyen i Oslo. Ved introduksjonen var tilbodet for det norske marknaden IS 200, GS 300 og LS 400. I dag vert Lexus seld gjennom Lexus Oslo.

I august 2007 fekk Lexus separat forhandlaranlegg i Oslo, deretter fylgde Tromsø, Bergen, Stavanger og Trondheim. Dette var ein del av ein offensiv strategi for Europa som hadde som mål å auke talet forhandlarar frå 260 til 330 innan år 2010.

I 2006 vart det seld 137 bilar av merket Lexus i Noreg. Salsmålet for 2007 var 230 bilar, 300 i 2010 og 700 i 2012.

Kjelder
-------

1. ↑  Kjelde:Dagens Næringsliv

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den norske importøren av Lexus
Termoskanne
**Termosflaske**, gjerne forkorta til *termos*, er ei flaske med isolerande vegger slik at mat eller drikke held på temperaturen.

Termosflask vart oppfunnen av den skotske fysikaren sir James Dewar i 1901. Namnet kjem av Thermos, som er ein produsent av termosflasker. Denne produsenten var ein gong i tida så dominant på marknaden at produktet vart synonymt med fabrikatet. Selskapet er framleis innehavar av figurmerke der ordet *thermos* inngår.

Det engelske namnet *Dewar flask* syner til på oppfinnaren. 

Den gode isolasjonsevna kjem av flaska har doble veggar med vakuum imellom. Sidan det er vakuum mellom veggane finst det ingen materie som kan leie varme. Tidlegare var ho laga av glas. Ho er kjenslevar for støyt, og flaska kunne øydeleggast om ho fekk ein støyt. I løpet av 1980-åra vart det vanleg med «uknuselege» termosar med flaske av rustfritt stål. Mattermoser har større kork, slik at innhaldet er betre tilgjengeleg. Tidlegare var korken til termosen laget av kork. Nå framstillast han vanlegvis av plast, med ein ventil som gjør det mogeleg å skjenke frå termosen uten at ein treng å skru av korken. Slike konstruksjonar er som regel vanskelege å gjere reine.

På midten av 1900-talet kom termo(s)kanner eller TV-kanner som i prinsippet er ein termos med hank og tut.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Termosflaske» frå Wikipedia på bokmål, den 3. november 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  varemerkeregistrering hos Patentstyret[*daud lenkje*] (registrert i 1977), varemerkeregistrering hos Patentstyret[*daud lenkje*] (registrert i 1996)
2. ↑  Se artikkel om Dewar flask i engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sjå termosar i Digitaltmuseum.
* Sjå termoskanner i DigitaltMuseum
* Sjå termokanner i DigitaltMuseum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NDL

 |
Asymptotane til ein hyperbel (raud kurve) er synt som blå stipla linjer og skjer kvarandre i senteret av hyperbelen, *C*. Dei to brennpunkta er merka **F**1 og **F**2, og den tynne svarte linja mellom dei er tverraksen. Den vinkelrette tynne svarte linja gjennom senteret er den konjugerte aksen. Dei to tjukke svarte linjene som er parallelle til den konjugerte aksen er to direktriser *D*1 og *D*2. Eksentrisiteten *e* er lik forholdet mellom avstandane frå eit punkt **P** på hyperbelen og til eit brennpunkt og den samsvarande direktrisa (synt i grønt). Dei to toppunkta ligg på tverraksen ved ±*a* relativt til origo. Så parametrane er: 
  
  

*a* — avstanden frå senteret *C* til eit av toppunkta  

*b* — lengda til eit vinkelrett segment frå kvart toppunkt til asymptotane  

*c* — avstanden frå senteret *C* til eit av brennpunkta, **F**1 og **F**2, og   

 θ — vinkelen danna av kvar asymptote med tverraksen.
Grafen til ein hyperbel.
To sett hyperblar som deler same asymptote.
**Hyperbel** er ei kurve, ei glatt kurve som ligg i planet. Ein hyperbel har to delar, som ein kallar samanhengande komponentar, dei er speglbilete av kvarandre og liknar to uendelege bogar. Hyperbelen er ein av dei fire kjeglesnitta ein har, som dannar seg i skjeringspunkta mellom ei kjegle og ei flate. Dei andre kjeglesnitta er parabel, ellipse og sirkelen (som i røynda er eit spesialtilfelle av ein ellipse). Det er vinkelen mellom kjegla og flata som avgjer kva type kjeglesnitt ein får. Om vinkelen mellom planet og aksen til kjegla er mindre enn vinkelen mellom linja til kjegla og aksen, eller planet er parallell til aksen, så er kjeglesnittet ein parabel. 

Ein hyperbel er ein funksjon med forma 

{\displaystyle \ f(x)={\frac {a}{x}}}, når **a** er ein konstant og **x**, som er ein variabel, er forskjellig frå null. Ein hyperbel har eit brotpunkt når nemnaren er lik null, det vil seia at grafen gjer eit slags hopp og ikkje er kontinuerleg. Ved brotpunktet kan ein teikne inn ein vertikal asympote som grafen ikkje er i kontakt med. Han har likninga **x = brotpunktet**.
Når {\displaystyle \lim \_{x\to \infty }f(x)=L} er L eit bestemt punkt på y-aksen. Dette punktet finn ein ved å la stigningstala stå att medan ein tar bort konstantledda. Likninga for den horisontale asymptoten vil bli {\displaystyle f(x)={\frac {ax}{bx}}}.

Om tverraksen til ein hyperbel ligg langs *x*-aksen i eit kartesisk koordinatsystem og senteret er i origo, så kan likninga til ein hyperbel skrivast

{\displaystyle {\frac {x^{2}}{a^{2}}}-{\frac {y^{2}}{b^{2}}}=1.}
Ein hyperbel der tverraksen ligg langs *y*-aksen har likninga 

{\displaystyle -{\frac {x^{2}}{a^{2}}}+{\frac {y^{2}}{b^{2}}}=1.}

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hyperbola» frå Wikipedia på engelsk, den 21. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |