recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kingston Parish** er eit parish (tilsvarande fylke) på Jamaica. Det er det minste fylket på øya, og omfattar berre delar av hovudstaden Kingston.

Fylket ligg ved sørkysten, noko aust av øya. Det grensar til Saint Andrew Parish på alle sider, men har kyst mot det karibiske havet i sør.
Dei to fylka dannar saman Kingston and St. Andrew Corporation.

Kingston Parish er 25 km² stort, og hadde eit folketal på 89 057 ved folketeljinga i 2011. Storbyområdet Kingston hadde til motsats 662 426 innbyggjarar.

I fylket finn ein Kingston sentrum og områda Tivoli Gardens, Denham Town, Rae Town, Kingston Gardens, National Heroes Park, Bournemouth Gardens, Norman Gardens, Rennock Lodge, Springfield og Port Royal, i tillegg til delar av Rollington Town, Franklyn Town og Allman Town.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Population usually resident in Jamaica. by parish":2011». *Statistical Institute of Jamaica*. Henta 16. september 2015.
2. ↑  *KSAC History*, arkivert frå originalen 13. april 2017, henta 8. desember 2017
3. ↑  «Electoral Commission of Jamaica». Arkivert frå originalen 5. januar 2012. Henta 8. desember 2017.
4. ↑  «University of Texas, Perry-Castañeda Library Map Collection».

* *Denne artikkelen bygger på «Kingston Parish» frå Wikipedia på engelsk, den 8. desember 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 68°31′55.218″N 15°45′11.804″E﻿
**Gullesfjordbotn** er ei grend inst i Gullesfjorden i Kvæfjord kommune i Troms. 

Gullesfjordbotn fekk først vegsamband i 1964, då det blei bygt riksveg til staden. Staden blei eit trafikknutepunkt då Lofast opna 1. desember 2007. Rundkøyringa som bind europaveg 10 frå Lødingen mot Lofoten saman med riksveg 85 mot Vesterålen ligg her. Fylkesveg 103 går frå rundkøyringa og langs austsida av fjorden, til Gullholm.

Det ligg ein campingplass på staden, Gullesfjordbotn Camping, som starta med kafé og to hytter i 1959.

Naturvern
---------

Ein del av Gullesfjordbotn er verna som naturreservat, på grunn av at eit av de best utvikla strandengkompleksa i Sør-Troms ligg her, og for å verna fuglelivet på staden. Verneområdet har eit areal på ca. 315 dekar, der ca. 135 dekar er landareal og ca. 180 dekar er ferskvatn/sjøareal. Verneforskrifta blei vedteken i 1995.

Bakgrunnsstoff
--------------

* FOR 1995-12-08 nr 1008: Forskrift om fredning av Gullesfjordbotn naturreservat, Kvæfjord kommune, Troms. (Lovdata)
* Gullesfjordbotn Camping

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gullesfjordbotn» frå Wikipedia på bokmål, den 5. februar 2014.*

* «Om oss», gullesfjordcamping.no
* FOR 1995-12-08 nr 1008: Forskrift om fredning av Gullesfjordbotn naturreservat, Kvæfjord kommune, Troms. (Lovdata)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Kongshavn-Sjursøya
**Kongshavn** i Oslo er namnet på både eit særeige natur- og kulturområde innunder Ekebergskråninga og eit tidlegare bustadområde ved sjøen i bydel Gamle Oslo, og hamneområdet Konghavnkaia - Sydhavna, som ligg i bydel Nordstrand. Kongshavn grensar til Grønlia i Bjørvika i nord, og mot Sjursøya og Bekkelaget i sør. For å betre tilkomsten til Sydhavna i Kongshavn, som er utbygd for lasting og lossing av konteinerskip, vart bygningane i Kongshavn fjerna i 2013 for å byggje veg til hamna. Hamnevegen på strekninga frå utløpet av elva Alna til Ormsundveien fekk i 2010 namnet Kongshavnveien.

Soga om Kongshavn
-----------------

Kong Håkon Håkonsson gjorde seg nytte av den naturlige hamna i Kongshavn i 1240, og Christian II la si krigsflåte i Kongshavn då han kringsette Akershus festning. Men det er ikkje kjend om det var ei permanent hamn i området i mellomalderen. Før Mosseveien sørover frå Gamlebyen var bygd om lag 1850 var det ikkje mogleg å take inn i byen langsetter stranda; ein måtte leggje vegen opp i skråninga der dagens Karlsborgveien går opp, og deretter ned til byen.

Kongshavnområdet var ein lut av garden Jomfrubråten fram til det vart skilt ut i 1747. I åra frå om lag 1750 til 1830-åra var Kongshavn eit vertshus som vart vitja av mange. På midten av 1800-talet vart eigedomen stykka opp i fleire eigedomar. Det er ukjent kor gamal bygningane på desse eigedomane har vore, men det er truleg at det eldste var frå 1700-talet.

Fotnotar
--------

1. ↑  Svein Solhjell: «Kongshavn - slutt på en lang historie?», Fremtid for fortiden (medlemsblad for Oslo og Akershus avdeling av Foreningen til norske fortidsminnesmerkers bevaring), 3/4 - 2010, sidene 20-21
**Hamnvik** er kommunesenteret i Ibestad kommune i Troms og Finnmark. 
Tettstaden ligg på søraustenden av øya Rolla, ved sundet Bygda, og har 447 innbyggjarar per 1. januar 2017. 

I Hamnvik er det servicefunksjonar og administative funksjonar som kommuneadministrasjon, lensmannskontor, lækjar, sjukeheim, kyrkje og prest, barneskule, ungdomsskule, matbutikkar, sportsbutikk, elektrisk forretning, blomebutikk og jarnvarehandel.

Staden har undersjøisk vegsamband til Andørja via Ibestadtunnelen på riksveg 848. Frå Hamnvik går riksvegen sørover langs kysten av Rolla til Sørrollnes, der vegen fortset med ferje over fjorden til Harstad. Mellom Nordrollnes og Hamnvik går fylkesveg 131.

Hamnvik handelsstad
Namnet Hamnvik skriv seg frå ei vik litt sørom det som i dag er tettstaden. I denne vika etablerte Jens Bing Dons ein handelsstad på slutten av 1700-talet. Handelsstaden er i dag nedlagd. Han har vore i eiga til familien fram til i dag og er eit godt bevart døme på ein tradisjonell nordnorsk handelsstad. 

SSB kallar staden Ibestad i sine tettstadoversikter.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart frå SSB over tettstadgrenser i Troms.

* *Denne artikkelen bygger på «Hamnvik» frå Wikipedia på bokmål, den 6. april 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Manifest Tankesmie**, òg kalla **Manifest senter for samfunnsanalyse**, er ei norsk venstreorientert tankesmie som vart starta i 2009. Senteret vart initiert av Stiftelsen Manifest og rapporterer til eit styre leia av Roar Eilertsen.

Føremål, finansiering og organisering
-------------------------------------

Ifølgje føremålsparagrafen skal senteret setja dagsorden i norsk politikk gjennom eit kunnskapsbasert, folkeleg opplysningsarbeid. Manifest Tankesmie skal dokumentera samfunnsproblem, analysera årsaker og lansera løysingar som fremjar deltaking, demokrati og rettferd.

Senteret er finansiert gjennom ei abonnementsordning. Klubbar, fagforeiningar, sentrale forbund og sammenslutningene LO og UNIO er abonnentar. I tillegg gav Fagforbundet 500 000 kroner i oppstartsstøtte i 2009.

Tankesmia støttar seg til eit fagligpolitisk råd som er valt av abonnentane.

Verksemd
--------

Tankesmia publiserer rapportar, notat, pamflettar, driv omfattande foredragsverksemd og deltek i samfunnsdebatten gjennom massemedia. Manifest Tankesmie arrangerer opne møte, debattar og Manifest Årskonferanse, som årleg samlar rundt 900 deltakarar på Sentrum Scene i Oslo.

Nettidsskriftet *Manifest Tidsskrift* er ein frittståande del av verksemda til tankesmia. Redaktør er Ellen Engelstad, som driv etter redaktørplakaten.

Leiing
------

I oktober 2014 vart Cathrine Sandnes leiar av tankesmia og Forlaget Manifest. Ho overtok sidan tidlegare leiar Ali Esbati vart vald inn i Riksdagen for Vänsterpartiet. Frå august 2017 er Magnus Marsdal tilsett som dagleg leiar.

Daglege leiarar:

* Ingrid Wergeland (2009-2010)
* Julie Lødrup (2010-2012)
* Magnus Marsdal (2012-2013)
* Ali Esbati (2013-2014)
* Cathrine Sandnes (2014-2017)
* Magnus Marsdal (2017- )

Kjelder
-------

1. ↑  «Finansiering» på Manifest Nettsidene til tankesmie
2. ↑  «Fagligpolitisk råd» på Manifest Nettsidene til tankesmie
3. ↑  dagbladet.no
4. ↑  e24.no
5. ↑  «Kamp om nasjonalstaten». *Klassekampen*. 01.03.2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Manifest senter for samfunnsanalyse» frå Wikipedia på bokmål, den 22. august 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Manifest Tankesmie
* Manifest Tidsskrift
**Wuxi** (kinesisk skrift 无锡, pinyin *Wúxī*, shanghaidialekt: *[ɦu.ɕiɪʔ]*) er eit byprefektur i provinsen Jiangsu ved den kinesiske kysten mot Gulehavet. Ein rekna med at folketalet var rundt 1 010 000 i 2004, medan heile prefekturet har rundt 4,32 millionar innbyggarar. Byen ligg ved den store innsjøen Taihu mellom Shanghai og Nanjing.

På grunn av sin kraftige økonomiske vekst blir byen ofte kalla *Litle Shanghai*. Wuxi er ein av dei økonomiske og industrielle sentera i provinsen Jiangsu, og ligg gunstig til ved Keisarkanalen og ved hovudtrafikkårene (motorveg, jernbane) mellom Shanghai og Nanjing. 

Prefekturet er delt i to halvdelar av Taihu, og grensar til Changzhou i vest og Suzhou i aust. Den nordlege halvdelen av prefekturet skuer nordover over Yangtsefloden til prefekturet Taizhou, medan den sørlege halvparten har sørgrensa sin mot provinsen Zhejiang.

Namn
----

Namnet «Wuxi» tyder 'utan tinn' på moderne kinesisk. Andre tolkingar av namnet er at det skal koma frå «Wuxu» (吳墟) og visa til ruinane av Wu-staten, eller eit baiyue-ord som tyder 'gudefugl'.

Administrative einingar
-----------------------

Buddhafigur i Lingshan ved Wuxi
Wuxi består av seks bydistrikt og to byfylke:

* Bydistriktet Chong'an (崇安区), 17 km², 180.000 innbyggarar, regjeringssete;
* Bydistriktet Nanchang (南长区), 22 km², 320.000 innbyggarar;
* Bydistriktet Beitang (北塘区), 31 km², 250.000 innbyggarar;
* Bydistriktet Binhu (滨湖区), 770 km², 670.000 innbyggarar;
* Bydistriktet Huishan (惠山区), 327 km², 380.000 innbyggarar;
* Bydistriktet Xishan (锡山区), 454 km², 430.000 innbyggarar;
* Byfylket Jiangyin (江阴市), 987 km², 1,18 mill. innbyggarar;
* Byfylket Yixing (宜兴市), 2.177 km², 1,06 mill. innbyggarar.

Kulturminne
-----------

Qing-diplomaten Xue Fucheng sin gamle heim i Wuxi vart i 2001 lagt til Folkerepublikken Kinas liste over kulturminne.

Samferdsle
----------

Byen ligg ikkje berre ved Keisarkanalen og nær Kinas viktigaste naturlege vassveg Chang Jiang, men er er òg stoppestad på den viktige jernbanelinja Jinghubanen som går frå Beijing til Shanghai via mellom anna Tianjin, Jinan, Nanjing og Suzhou.

Riksveg 312 i Kina går gjennom området. Den fører frå Shanghai og endar på grensa mot Kasakhstan, og passerer mellom anna Suzhou, Nanjing, Hefei, Xinyang, Xi'an, Lanzhou, Jiayuguan og Urumqi.

Referansar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Eldre transliterasjonar *Wu-shi, Wushi* eller *Wuish*
3. ↑  Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene: 无锡"地名的由来 Arkivert 2012-05-31 ved Wayback Machine. (Kinesisk), 而今现在(2006-05-01 00:00:00 ～ 2006-06-01 00:00:00档案) Arkivert 2011-07-07 ved Wayback Machine. 无锡市 Arkivert 2011-07-07 ved Wayback Machine. 无锡 Arkivert 2011-09-28 ved Wayback Machine. 考"无锡"地名的由来 Arkivert 2011-07-23 ved Wayback Machine.无锡地名典故[*daud lenkje*]
4. ↑  *Xue Fucheng guju jianzhuqun*, 薛福成故居建筑群

* Wuxi på jiangsu.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Even Tolleivsson Nubberud** (17. januar 1778–11. mars 1859) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Sigdal i Buskerud.

Even Tolleivsson var fødd på garden Rolstad i Sigdal. Ved folketeljinga 1801 budde han på garden, som den eldre broren hans hadde teke over, sjølv var han «Kleinsmed og arbejder for dagløn». Sidan gifta han seg med enkja Live Torsteinsdotter (1762–1840) på garden Nubberud i Sigdal og var gardbrukar på Nubberud fram til han døydde.

Even Nubberud var 1. representant frå Buskeruds amt på Stortinget 1821 og omframstortinget 1822. Han var medlem av fire komitear, der i mellom om skysslova. Både til Stortinget 1815-16 og 1818 vart han vald til 1. varamann.

Han døydde på garden sin i Sigdal i 1859.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Even Tolleivsson Nubberud NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

Notar
-----

1. ↑
2. ↑  Andreas Mørch (1953). *Sigdal og Eggedal. Bad. 2. Gard og slekt, s. 568*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Fallebø is located in Sogn og Fjordane
Plasseringa til Fallebø

FallebøFoto: Bjarne Thune

Båthamna i Storvika ved FallebøFoto: Bjarne Thune

SysteinenFoto: Bjarne Thune

**Fallebø** ligg i ei open bukt av Sognesjøen omtrent to og ein halv kilometer nordaust for Dingeneset i Gulen kommune i Vestland.

Namnet
------

Namnet vert uttalt fa'lebøn. Det vart skrive Fallebøe i 1603, Fallsbøe i 1611, Fallebøe i 1667, 1703 og 1723. På gammalnorsk heitte det Fallabær, siste ledd -bær betyr truleg at garden opphavleg var ein del av ein større gard. -bær betyr bø. Fallebø er truleg ikkje brukt som gardsnamn andre stader.

Historie
--------

Rett vest for Fallebø ligg ein holme, **Systeinen**. Her har det vore slege opptil 12 bører høy. Etter segna skal Systeinen ha vore brukt til rettarstad.

Å koma seg til Fallebø var lenge vanskeleg over bratt fjell og i ulendt terreng. Mykje av trafikken gjekk derfor via bukta, og den var open, så i dårleg ver var det vanskeleg å koma på land der. Folk på Fallebø søkte derfor om å få ein molo i 1908. I 1917 søkte dei om å få ein veg til Lyngnes, der skulehuset for krinsen var reist. I 1935 var det ein debatt i Gulen kommunestyre om kva som var mest nødvendig, molo eller veg, men saka vart utsett. Etter den andre verdskrigen vart det bygt veg til Rise og til Riseneset, og dei verste stadene på vegen vart retta ut slik at det ikkje var så farleg å gå der. Fallebø fekk veg i 1974. Denne er seinare bygd vidare til Dingja.

Gardar
------

Matrikkelen frå 1667 viser at det var to brukarar på Fallebø, Jørgen og Ivar, men matrikkelen frå 1723 nemner berre ein brukar, Johannes, og ingen husmenn.

### Bruk ein

På bruk ein var Torstein truleg brukar i 1603, og han dreiv garden til omkring 1630.
Det vart lagt inn vatn på garden i 1958, og han fekk elektrisk straum i 1957.

### Bruk to

Fallebø vart delt i to like bruk mellom 1648 og 1657, og ein husmann, Jørgen, var på det ene bruket. I 1664 vert han kalla bonde. 
Det vart bygt nytt bustadhus i 1912. Bruket fekk elektrisk kraft i 1957.

### Husmenn

I 1820 vart det oppretta ein husmannsplass, Flotevik. I 1841 var det busetjing på plassen Storevik eller Flotevikneset. Etter 1880 låg plassen aude og vart brukt til plantefelt. I dei seinare år er det bygt ei mengd hytter her i fleire hyttefelt. I Storevika er det bygt ein båthamn med molo og naust.

I 1942 tok tyskarane husa og jordeigedommane frå dei som budde på bruk fire, fem og seks på Rise, for å byggje Risenes fort. Dei fekk bu på Fallebø inntil freden kom.

Referansar
----------

1. 1 2 3 4  Kleiva, Ivar; Gulen i Gammal og ny tid, bind 1 side 163
2. ↑  |Nrks Fylkesleksikon[*daud lenkje*]
3. 1 2  Kleiva, Ivar; Gulen i Gammal og ny tid, bind 1 side 164
4. ↑  Kleiva, Ivar; Gulen i Gammal og ny tid, bind 1 side 167
5. 1 2  Kleiva, Ivar; Gulen i Gammal og ny tid, bind 1 side 171

Litteratur
----------

* Kleiva, Ivar; *Gulen i Gammal og ny tid*, Gulen Kommune 1996

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nrks Fylkesleksikon[*daud lenkje*]
**Brun** er ein blandingsfarge som kan vera sett saman av raudt og grønt, oransje og blått eller gult og lilla. Brunt blir rekna som ein jordfarge. Han kan bli sett på som keisam eller skitten; det er fargen til jord og skit. Men ein finn også fargen på tre, både i borken og på beisa plankar, og i mat, som sjokolade, brun saus og mange ulike kjøttypar.

Ordet brun har samanheng med *å brenna* og tyder eigentleg «fargen til noko som er brent». Å *bruna* eller *brunka* er blitt til nye verb som tyder å varma noko litt, gjerne slik at det blir brunt.

I eit RGB-system med ein skala frå 0 til 255 kan ein få fram brun farge til dømes med verdiane [150, 75, 0].

Brune kaffibønner.

Hud
---

Ein stor del av menneskja har ein hudfarge som er ei sjattering av brun. Likevel har ein sjeldan kalla folkegrupper brune, dei er i staden blitt kalla raudhudar, gulingar eller svarte.

Som hudfarge er brun noko mange prøver å oppnå ved å sola seg eller bruka sjølvbruningskremar. Andre, medrekna mange av dei som er brune naturleg, prøver derimot å gjera seg mindre brune ved å unngå solskin eller ved hjelp av bleikande hudprodukt.

Brune auge og brunt hår heng gjerne saman.

Hår
---

Brun er ein vanleg hårfarge, særleg i Middelhavslanda og Latin-Amerika. Han heng ofte saman med brune auge. Ei kvinne med brunt hår kan kallast ei *brunette*, men me har ingen tilsvarande ord for brunhåra menn.

Klede
-----

Brune klede kan ha ulike tydingar ut frå kven som ber dei.

* Kristne munkar og andre folk via kyrkja har kledd seg i brunt, opphavleg fordi det var ein enkel og lite oppsiktsvekkande farge, i dag meir av tradisjon. Cistercienserordenen hadde opphavleg brune kutter.

* Fleire nazistiske grupper har brukt brune skjorter, og fargen er derfor blitt eit symbol for nazismen. Dei mest kjende brunksjortene var stormtroppane til Hitler, *Sturmabteilung* eller *SA*.

* Innan fleire austasiatiske kamspsportar som er syner eit brunt belte ein viss status, som regel ei nokså høg rang.

Namn
----

Brun er eit vanleg etternamn, både på norsk og andre språk. Det norske namnet kjem frå Danmark. På engelsk er namnet Brown og på fransk finst Le Brun. Truleg har dette namnet vist til hårfargen på dei som opphavleg fekk det.

Det finst òg som førenam, til dømes som Bruno eller Barna. 

Bruna og Brunen er tradisjonelle hestenamn, som er mykje brukte fordi brunt er ein vanleg hestefarge. 

### Namneberarar

* Ane Brun, norsk musikar
* Christen Brun, norsk målar
* Johan Nordahl Brun, norsk diktar
* bakarkjeden Baker Brun

Sjå òg
------

* brune
* brunfe
* brunbjørn
* brun dverg
* brunkol
* brunost
* brunrot
* brunskjorte
* brunt sukker eller brunsukker
**Piteraq** (grønlandsk for ‘noko som gjer overfall’) er ein kald og valdsam katabatisk vind på Grønland som har opphavet sitt på grønlandsisen og som driv nedover mot austkysten. Han oppstår som regel når det hopar seg opp kald luft på innlandsisen som plutseleg blæs ned over kystområda.
Lufta stammar typisk frå Canada og blir kanalisert av isen mot Aust-Grønland, typisk mot den breie bukta sør for Tasiilaq.

Piteraq-vindane er mest vanleg om hausten og vinteren. Vindsnøggleiken kan typisk nå 50 til 80 m/s, langt over grensa for orkan styrke, og kan oppstå svært plutseleg. 6. februar 1970 vart Tasiilaq hardt råka av ein særs kraftig piteraq som førte til stor skade. Sidan byrjinga av 1970-åra har Det danske meteorologiske instituttet sendt ut piteraqvarsel. 

Sommarpiteraqar kan også vera alvorlege. I august 2010 blei ei gruppe kajakkroarar overraska av ein i fjordsystemet ved Scoresbysund.

Sjå òg
------

* Williwaw

Kjelder
-------

1. ↑  «Piteraq». *dmi.dk*. DMI. 8. januar 2019. Henta 7. februar 2021.
2. ↑  Danish Meteorological Institute, The Observed Climate of Greenland, 1958–99, s. 96
3. ↑  Karen Nielsen (11. august 2010). «Fly eftersøger kajakroere i Grønland». dr.dk.

* *Denne artikkelen bygger på «Piteraq» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Greenlands weather and climate on greenlandholiday.com
Kart over det franske koloniriket. Lyseblått: det første riket; mørkeblått: det andre riketKart over det franske koloniriket. Lyseblått: det første riket; mørkeblått: det andre riket
**Det franske koloniriket** er områda utanfor Europa som var under fransk styre frå 1600-talet til seint i 1960-åra (enkelte ser på det franske styret på stader som Ny-Caledonia som eit framhald av dette koloniriket). På 1800- og 1900-talet var koloniriket til Frankrike det nest største i verda etter Det britiske imperiet. Det franske koloniriket strekte seg over 13 500 000 km² då det var på høgda i 1920- og 1930-åra. I lag med sjølve Frankrike utgjorde dei franske områda 24 000 000 km² på det meste, som er 17,8 % av den totale landoverflata til jorda. 

Frankrike starta å opprette koloniar i Nord-Amerika, Karibia og India, etter at Det spanske riket og Det portugisiske riket hadde oppnådd suksess under oppdagingstida. Frankrike kappast med Storbritannia om å få herredømeover dei nye koloniane. Ei rekkje krigar med Storbritannia på 1700-talet og tidleg på 1800-talet som Frankrike tapte gjorde at dei gav seg med ambisjonane om å halde på koloniar på desse kontinenta, og med det enda det enkelte historikarar kallar et «første» franske koloniriket. På 1800-talet oppretta Frankrike eit nytt rike i Afrika og Søraust-Asia. Somme av desse koloniane eksisterte lenger enn invasjonen og okkuperinga av Frankrike av Nazi-Tyskland under den andre verdskrigen. 

Etter krigen starta anti-kolonirørsler å utfordre dei franske styresmaktene. Frankrike kjempa bitre krigar i 1950- og 1960-åra i Vietnam og Algerie for å halde på koloniane. Mot slutten av 1960-åra hadde dei fleste franske koloniane fått sjølvstende, bortsett frå ei rekkje øyar og øygrupper som i dag er ein del av dei oversjøiske områda til Frankrike. Desse dekkjer totalt 123 150 km², som berre utgjer om lag 1 % av det franske koloniriket frå før 1939. I 2009 hadde desse områda 2 624 505 innbyggjarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «French colonial empire» frå Wikipedia på engelsk, den 15. august 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ C. M. Andrew; A. S. Kanya-Forstner French Business and the French Colonialists. The Historical Journal, Vol. 19, No. 4 (Dec. 1976), s. 981–1000
	+ Vincent Confer French Colonial Ideas before 1789. French Historical Studies, Vol. 3, No. 3. (Spring, 1964), pp. 338–359

Bakgrunnsstoff
--------------

* L'Afrique francophone
**Campi Flegrei**, òg kalla **Den flegreiske sletta**, er ein stor og vid kaldera vest for Napoli i Italia. I dag ligg det meste av området under vatn, men inkluderer byen Pozzuoli og vulkanen Solfatara, som er den mytologiske heimstaden til den romerske eldguden Vulcanus. Ein meiner at kalderaen oppstod som følgje av to store hendingar. Den første skjedde for om lag 40 000 år sidan og spydde ut 200 km³ med magma som produserte campaniansk ignimbritt. For om lag 12 000 år sidan oppstod eit anna stort utbrot som danna ein mindre kaldera inni den store, sentrert rundt byen Pozzuoli. Denne hendingar produserte den gule napolitanske tuffbergarten.

Svovel ved Solfatara-krateret
Området var kjend for dei gamle grekarane som hadde ein koloni i nærleiken ved Cumae.

Kalderaen som i dag om lag ligg ved havnivå kan ein nå til fots. Det inneheld mange fumaroler, der det kjem ut damp, og mange pyttar med kokande gjørme. Ein finn fleire kjegler og tuffkrater inne i kalderan. Eit av desse kratera er fylt med vatn og har danna Avernosjøen. I 1538 førte eit åtte dagar langt utbrot til at det vart danna ein ny ås, Monte Nuovo ('nytt fjell').

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Campi Flegrei» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Campi Flegrei Arkivert 2007-07-09 ved Wayback Machine.
* Historisk og geologisk informasjon om Napoli-området Arkivert 2004-08-17 ved Wayback Machine.
* Historie og myter Arkivert 2017-11-04 ved Wayback Machine.
* CampiFlegreipark.it

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Vindretningen til sønnavinden sjirokko.
**Sønnavind** er ein vind som kjem frå sør og blæs i ein nordleg retning.

Nokre namn på særskilde sønnavindar er fønvind (i Alpane), *ghibli* (Libya med ulike stavingar), *friagem* (ein kald vind som blæs inn i Brasil frå Antarktis), khamsin (ein varm vårvind i Egypt, med ulike stavingar), *kona* (ein varm vårvind på Hawaii), *notus*/lodos (Tyrkia) ostro og sjirokko (i middelhavsland).

Mytologi
--------

I gresk mytologi var Notus guden for sønnavind og stod for stormar på seinsommaren og hausten.

I romersk mytologi var sønnavinden representert av Auster.

I egyptisk mytologi var Shehbui guden for sønnavinden. Han blei skildra som ein mann med hovudet til ei løve.

I nordamerikansk irokesar-tradisjon blir sønnavinden ført av dådyrungen, og har eit varmt og mildt temperament som minner om dei søte blomane, klukkande bekkane og lætet til fuglar om sommaren.

I baskisk mytologi var Egos ein mindre guddom knytt til sønnavinden.

Sjå òg
------

* Austavind
* Nordavind
* Vestavind
* Southerly Buster
* Sjirokko

Kjelder
-------

1. ↑  Skilling, Tom. «Ask Tom: Could you explain wind direction terms?» (på engelsk). Henta 30. mai 2019.
2. ↑  Luke Roman; Monica Roman (2010). *Encyclopedia of Greek and Roman Mythology*. Infobase Publishing. s. 66–. ISBN 978-1-4381-2639-5.
3. ↑  Budge, E. A. Wallis (Ernest Alfred Wallis) (1904), *The gods of the Egyptians; or, Studies in Egyptian mythology*, Princeton Theological Seminary Library, Chicago : Open Court Publishing Co. s. 296, henta 12. desember 2023
4. ↑  Harriet Maxwell Converse; Arthur Caswell Parker (1908). *Myths and Legends of the New York State Iroquois*. University of the State of New York. s. 37–.
5. ↑  de Marliave, Olivier (1995). *Pequeño diccionario de mitología vasca y pirenaica*. Palma de Mallorca Olañeta D.L. ISBN 9788476512326.

* *Denne artikkelen bygger på «South wind» frå Wikipedia på engelsk, den 12. desember 2023.*
Utbrot i Rinjani i 1994
**Gunung Rinjani** er ein 3 726 meter høg stratovulkan på øya Lombok i Indonesia. Han er den nest høgste vulkanen etter Kerinci, og også det nest høgste fjellet i landet.

Rinjani er ein av vulkanane som høyrer til vulkanbogen Sunda-bogen. Vulkanbogen oppstod gjennom subduksjon av den oseaniske jordskorpa, som høyrer til den australske tektoniske plata. Vulkanane i Sunda-bogen er for størstedelen høgeksplosive. Rinjani ligg ikkje særleg langt frå Tambora, som hadde eit svært kraftig utbrot i 1815.

Gunung Rinjani nasjonalpark vart oppretta i 1997, fjellet er såleis verna. I den 6 x 8,5 km vide kalderaen ligg den 230 meter djupe kratersjøen Segara Anak. Meir enn 20 landsbyar ligg om kring det som innbyggarane ærar for å vere eit heilag fjell.

Dei siste større vulkanutbrota fann stad i mai 2009 og i mai 2010.

Kjelder
-------

1. ↑  vulkane.net/blogmobil *Rinjani* Aufruf am 4. Juni 2010 19:04 CEST

* *Denne artikkelen bygger på «Rinjani» frå Wikipedia på tysk, den 7. januar 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Rinjani**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Dewey Lyndon «Spooner» Oldham** (fødd 14. juni 1943) er ein amerikansk låtskrivar og studiomusikar. Som organist spelte han inn musikk i Muscle Shoals i Alabama og ved FAME Studios på hitar som R&B-songane «When a Man Loves a Woman» av Percy Sledge, «Mustang Sally» av Wilson Pickett og «I Never Loved a Man» av Aretha Franklin.

Som låtskrivar slo Spooner Oldham seg i lag med Dan Penn for å skrive hittar som «Cry Like a Baby» (The Box Tops), «I'm Your Puppet» (James and Bobby Purify), «A Woman Left Lonely» og «It Tears Me Up» (Percy Sledge).

Oldham flytta etter kvart til Los Angeles og heldt fram som studiomusikar der for artistar som Bob Dylan, Delaney Bramlett, Willy DeVille, Joe Cocker, the Hacienda Brothers, Linda Ronstadt, Jackson Browne, Everly Brothers, Dickey Betts, J.J. Cale og Frank Black.

Han har ofte vore musikar for Neil Young og speler i konsertfilmen *Neil Young: Heart of Gold* og akkompagnerte Crosby, Stills, Nash & Young på «Freedom of Speech»-turneen deira. 

4. april 2009 vart Oldham innlemma i Rock and Roll Hall of Fame som sidemann.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Spooner Oldham» frå Wikipedia på engelsk, den 30. oktober 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Spooner Oldham på Allmusic

* Rock and Roll Hall of Fame

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BBC Things

 |
**County Fermanagh** (irsk *Contae Fhear Manach*) er eit av seks grevskap i Nord-Irland nordaust på Irland i provinsen Ulster. 

County Fermanagh grensar til Tyrone i nordaust. Av grevskap i Republikken Irland grenser Fermanagh til Donegal i nord, Leitrim i vest, Cavan i sør og Monaghan i aust. 

Etter omlegginga av lokalstyret i Nord-Irland vart distriktet Fermanagh oppretta. Dette omfattar heile det gamle grevskapet, i tillegg til delar av det gamle Tyrone. 

Grevskapet utgjer den vestlegaste delen av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland. 

Landskapet i Fermanagh er dominert av dei to innsjøane Øvre og Nedre Lough Erne. Det høgaste punktet i Fermanagh er Cuilcagh på grensa til Cavan, 665 moh.

Dei viktigaste næringsvegane er landbruk og turisme. Området er eit populært feriemål, spesielt for båtferie på Lough Erne og kanalen mellom innsjøane og elva Shannon. 

Den viktigaste byen er Enniskillen, som tidlegare var administrasjonssby i grevskapet. Andre byar er Irvinestown og Lisnaskea.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «County Fermanagh» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **County Fermanagh**

| * v
* d
* e
Grevskap i Irland |
| --- |
| Connacht | Galway | Leitrim | Mayo | Roscommon | Sligo |
| Munster | Clare | Cork | Kerry | Limerick | Tipperary | Waterford |
| Leinster | Carlow | Dublin | Kildare | Kilkenny | Laois | Longford | Louth | Meath | Offaly | Westmeath | Wexford | Wicklow |
| Ulster | Antrim \* | Armagh \* | Cavan | Donegal | Down \* | Fermanagh \* | Londonderry \* | Monaghan | Tyrone \* |
| \* Grevskap i Nord-Irland (andre grevskap er i Republikken Irland) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Gian Gastone de' Medici** eller Giovanni Battista Gastone (24. mai 1671–9. juli 1737) var den siste storhertugen av Toscana frå Medici-familien. Han var den andre sonen til Cosimo III de' Medici av Toscana og Marguerite Louise d'Orléans, prinsesse av Frankrike. Syster hans, Anna Maria Luisa de' Medici, kurfyrstinne av Pfalz, gifta han bort til Anna Maria Franziska av Sachsen-Lauenburg, ei rik enke, i 1697. Uheldigvis forakta Gian Gastone kona si, og ho forakta han. Ekteskapet var derfor barnlaust. Sidan storprins Ferdinando, den eldre broren til Gian Gastone, døydde før Cosimo III, var det Gian Gastone som etterfølgde faren som storhertug i 1723.

Regjeringstida hans var prega av at han gjorde om på den ultra-reaksjonære politikken til føregangaren. Mellom anna avskaffa han skatt for fattigare folk, oppheva antisemittisk straffelover og stoppa med offentlege avrettingar. Medici-familien var i mangel på mannlege arvingar. Faren Cosimo III ønskte kurfyrstinna av Pfalz til å overta etter Gian Gastone. Men Spania, Storbritannia, Austerrike og Dei sameinte Nederlanda var imot planen til Cosimo og utpeikte Don Carlos av Spania som arvingen til Gian Gastone. Mor hans, Elisabeth Farnese, var oldebarnet til Margherita de' Medici. Don Carlos overførte seinare kravet sitt til Frans III av Lorraine i samsvar med ei førebuande fredsavtale som vart underskriven i 1738. Frans tok derfor over då Gastone døydde, den 9. juli 1737 og enda eit nesten 300 år langt Medici-styre over Firenze. Den siste tida av regjeringstida si valde Gian Gastone å ligge til sengs og vart teken vare på av omgangskrinsen sin, kalla *Ruspanti*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gian Gastone de' Medici, Grand Duke of Tuscany» frå Wikipedia på engelsk, den 30. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Hale, J.R. (1977). *Florence and the Medici*. London: Orion. ISBN 1-84212-456-0.
* Strathern, Paul (2003). *The Medici: Godfathers of the Renaissance*. London: Vintage. ISBN 978-0-09-952297-3.
* Young, G.F. (1920). *The Medici: Volume II*. London: John Murray.

1. ↑  Young, p 460
2. ↑  Hale, J.R. p 191
3. ↑  Young, p 481
4. ↑  Hale, p 192
5. ↑  Strathern, p 407

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gian Gastone de' Medici**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
**Sveinung Olavsson Flaaten** (25. januar 1898–11. juni 1962) var ein gardbrukar, skogeigar og politikar frå Lisleherad i Telemark. Han var stortingsrepresentant frå Telemark for partiet Høgre frå 1961 til han døydde i 1962.

Flaaten voks opp i Lisleherad. Etter artium i 1918 og lærarprøva i 1923 underviste han ved Notodden kommunale høyere allmennskole, før han i 1929 overtok farsgarden med store skogeigedommar. I tillegg dreiv han eit lite sagbruk.

Flaaten fekk mange verv innom skogbruket, så som formann i Lisleherad skogeierlag, styreformann i Telemark tømmersalgslag, styremedlem i Norges Skogeierforbund og styremedlem i Østlandets skurlastmåling. Elles var han skjønns- og takstmann vedkomande vassdragsreguleringar og kraftoverføringar.

Både før og etter den tyske okkupasjonen var Flaaten i fleire år heradsstyre-medlem i Heddal, 
vald på borgarlege felleslister, frå 1959 på Høgre-lista. 1960–61 var han ordførar i Heddal. Hausten 1961 vart han vald inn på Stortinget fra Telemark og fekk plass i Finans- og tollkomitéen. Frå 21. april 1962 var han sjukepermittert, døydde på Rikshospitalet den 11. juni. I minnetalen skilda stortingspresident Nils Langhelle honom som «en elskverdig og stillfarende medarbeider».

Kjelder
-------

* stortinget.no

{{liminn:omsett|nb|Sveinung O. Flaaten (1898–1962)]]
Borgarsyssel Museum i Sarpsborg. 
Foto:
Hideko Bondesen
 

**Borgarsyssel Museum** er eit museum i Sarpsborg kommune i Østfold fylke, og er fylkesmuseum for Østfold og bymuseum for Sarpsborg.

Museet, som er eit frilandsmuseum, ligg nært Sarpsfossen. På området er ruinar av ein av mellomalderkyrkjene i Sarpsborg, Nikolaskyrkja frå om lag 1115, utgraven ved 900-årsjubileum til byen i 1916. Omkring ruinane blei det skipa ein park. I samband med denne blei museet etablert i 1921. Da blei sorenskrivargarden Snekkenes frå Rakkestad flytta hit. I 1930 og 1939 blei staden utvida. 

Til museet er det flytta hus frå bygdene i Østfold i tillegg til eit gammalt gjestgivari frå Sarpsborg. Ein murt arbeidarbrakke, St. Olavs Vold, blei bygd på området på midten av 1800-talet med opphavleg 20 leilegheiter, av dei er ei bevart. Bygningen, som blei innlemma i museet i 1956, rommar også eit arbeidarmuseum og ei bygningshistorisk utstilling.

I 1951 blei eit administrasjons- og magasinbygg vigd inn med mellom anna ei oldsaksamling og ei eiga bysamling for Sarpsborg. Her finst også Østfold-galleriet med mellom anna ei samling høgsetetavler, i tillegg til Sørnes-uret, eit unikt astronomisk ur.

Borgarsyssel Museum er sentralarkiv for Østfold, og her finst lokalhistorisk materiale i original, kopi eller på mikrofilm. Museet har ein eigen restaureringsverkstad.

Kjelder
-------

* «Borgarsyssel Museum» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Borgarsyssel Museum — Østfoldmuseene — Offisiell heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* KulturNav
* SSR (namn)

 |
Atrå kyrkje i 2007
Atrå stavkyrkje, teikning frå 1833
**Atrå** er eit sokn i Tinn kommune i Telemark fylke. Soknet har 625 innbyggarar (2013) og femnar om midtre og nordvestre delane av kommunen. Hovuddelen av folkesetnaden finst i dalane Gjøystdal, Gausetdalen og Husevolldalen, som møtest i kyrkjebygda like ved nordenden av Tinnsjøen, om lag 25 km nordaust for kommunesenteret Rjukan. Fylkesveg 364 er hovudferdselsåre i bygda.

Atrå har haft kyrkje sidan mellomalderen. Noverande Atrå kyrkje vart innvigd i 1836, og kom i staden for ei tidlegare stavkyrkje bygd omkring 1180 og riven i 1833. I Atrå er det barnehage, barne- og ungdomsskule, samt daglegvarehandel. 

Opphavleg var soknet betydeleg større, men i 1888 vart Austbygde utskilt som eige sokn, og folketalet vart då meir enn halvert.

Språk
-----

Nynorsk vart innført som målform i skulen i 1908, liksom i dei fleste andre bygdeskulane i Tinn kommune, men i 2010 vart bokmål teke i bruk som målform i alle skular i kommunen. I kyrkja brukast fortsatt nynorsk.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. I. Bandet. 1949

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Eit hierarki av matematiske rom. Indreproduktet induserer ei norm, og ein metrik induserer ein topologi.
**Rom** i matematikk kan syne til fleire greiner av matematikken. 

I daglegtalen vert «rommet» vanlegvis nytta om det tredimensjonale rommet, òg kalla det euklidske eller kartesiske rommet. Generelt er eit matematisk rom alle mengder der elementa er punkt. Mengda kan ha vilkårleg dimensjon (òg uendeleg), og vere pålagt forskjellige typar geometriske og algebraiske vilkår, til dømes når det gjeld definisjon av avstand. Ved forskjellige vilkår oppnår vi ulike rom som euklidske rom, vektorrom, Hilbertrom, Banachrom, affine rom, projektive rom, topologiske rom, metriske rom og analytiske rom. 

Romomgrepet går att i heile matematikken, mellom anna i område som tilsynelatande ikkje har noko med geometri å gjere. Dette har ført til at geometriske forestillingar og omgrep har fått ein langt meir omfattande tyding enn tidlegare.

Kjelder
-------

* «rom – i matematikk» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
Koordinatar: 68°48′50″N 17°32′13″E﻿

Lavangen innover mot Tennevoll sett frå Skavneskollen
**Lavangen** eller **Lavangsfjorden** (samisk *Loabákvuotna*) er ein fjordarm av Salangsfjorden i kommunane Gratangen, Lavangen og Salangen i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 16 km søraustover til Tennevoll i botn av fjorden.

Fjorden har innløp mellom bygda Lavangnes i nord og Svarthammaren i sør. Den ytre delen av fjorden følgjer kommunegrensa mellom Lavangen og Salangen før fjorden, medan resten av fjorden ligg i Lavangen. 

Keiprød er ei bygd som ligg på sørvestsida om lag halvvegs inn i fjorden. Ved grenda Hastnes svingar fjorden austover, før den indre delen av fjorden svingar sørover ved Rød. I den indre delen av fjorden er det fleire bygder og grender langs fjordsidene. På austsida finn ein bygdene Soløy, Å og Hesjevik. Ved Soløy ligg òg Lavangen kyrkje. På vestsida ligg bygdene Røkenes og Låternes. Tettstaden Tennevoll, kommunesenteret i Lavangen, ligg inst i fjorden. 

Riksveg 84 går langs austsida av den indre delen av fjorden, medan Fv141 går langs heile sørvestsida.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
«The Star-Spangled Banner» frå 1814, den første trykksaken der orda og notene blei kombinerte.
«The Star-Spangled Banner» framført av Margaret Woodrow Wilson i 1915.
«The Star-Spangled Banner» framført av «Fred Waring and His Pennsylvanians» i 1942
**«The Star-Spangled Banner»** er nasjonalsongen i USA. Songen er vigd det amerikanske flagget, eit svært viktig nasjonalt symbol i landet.

Teksten blei skriven i 1814 av advokaten og amatørdiktaren Francis Scott Key, etter at han hadde sett det britiske bombardementet av Fort McHenry i Baltimore under 1812-krigen. Det blei sett til melodien til ei kjend engelsk drikkevise, «To Anacreon in Heaven», og blei ein populær patriotisk song. Først den 3. mars 1931 blei «The Star-Spangled Banner» den offisielle nasjonalsongen for USA, etter eit vedtak i den amerikanske kongressen.

I dei fleste høve syng ein berre det fyrste verset av songen.

Tekst
-----

|  |  |
| --- | --- |
| **1.** | *Norsk omsetjing* |
| Oh, say can you see, by the dawn's early light,
that so proudly we hailed at the twilight's last gleaming?
Whose broad stripes and bright stars, through the perilous fight,
O'er the ramparts we watched, were so gallantly streaming?
And the rockets' red glare, the bombs bursting in air,
Gave proof through the night that our flag was still there.
O say, does that Star-Spangled Banner yet wave
O'er the land of the free and the home of the brave? | Å sei, kan du sjå, i morgongrylyset
det me helsa så stolt, sist i gårkveldens skyming?
Stripe brei, stjerne klår, som me såg under eld
over stokkar i strid, koss dei strøymde så vakkert?
Og rakettgløden raud, bombesmella i lufta,
gav prov gjennom natta om at flagget vårt var der.
Å sei, bølgjer stjernedryss-flagget endå
for eit land som er fritt, for det modige folk? |

2.

On the shore, dimly seen through the mists of the deep,
Where the foe's haughty host in dread silence reposes,
What is that which the breeze, o'er the towering steep,
As it fitfully blows, now conceals, now discloses?
Now it catches the gleam of the morning's first beam,
In full glory reflected now shines on the stream:
Tis the Star-Spangled Banner! O long may it wave
O'er the land of the free and the home of the brave.
3.

Oh! thus be it ever, when freemen shall stand
Between their loved homes and the war's desolation!
Blest with victory and peace, may the heaven-rescued land
Praise the Power that hath made and preserved us a nation.
Then conquer we must, when our cause it is just,
And this be our motto: «In God is our trust».
And the Star-Spangled Banner forever shall wave
O'er the land of the free and the home of the brave!

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BBC Things

 |
**Onegasjøen** (russisk Онежское озеро, *Onezjskoje ozero*; finsk *Ääninen* eller *Äänisjärvi*) er ein innsjø i Russland. Han har eit areal på 9894 km² og eit volum på 280 km³. På det djupaste er innsjøen 120 meter. Han har 1369 øyar med eit totalt areal på 250 km². 58 elvar renn ut i innsjøen og dei største av desse er Sjuja, Suna, Vodla, Vytegra og Andoma. Innsjøen er den nest største i Europa og ut frå areal den 18. største innsjøen i verda.

Petrozavodsk, hovudstaden i republikken Karelia, ligg på vestsida av Onega. Republikken ligg omkring Onega i vest, nord og aust. I sør grenser han til Leningrad oblast og Vologda oblast.

UNESCO sin verdsarvstad, Kizji Pogost, ligg på ei av øyane i Kizji nord i innsjøen. Her står to kyrkjer frå 1700-talet og er høgdepunktet i eit friluftsmuseum for nordrussisk trearkitektur.

Elva Svir, som markerer den sørlege grensa for Karelia, renn ut frå innsjøen i sørvest til Ladoga og held fram gjennom Neva til Finskebukta.

Det er populært å segle på innsjøen. Det er ein segleklubb i Petrozavodsk.

Galleri
-------

* Transfigurasjonskyrkja, klokketårnet og Forbønskyrkja på KizjiTransfigurasjonskyrkja, klokketårnet og Forbønskyrkja på Kizji

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Lake Onega» frå Wikipedia på engelsk, den 29. august 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Kart over området som utgjer Argyll.
**Argyll** (skotsk-gælisk *Earra-Ghaidheal*), nokre gonger også anglifisert som Argyllshire, er eit av dei historiske grevskapa i Skottland. Namnet blir også skrive som Argyle. Dette namnet kan også visa til eit tekstil- og klesmønster i to eller fleire fargar som blir hevda å vera likt tartanmønsteret nytta av Campbell-klanen i Argyll.

Den historiske hovudbyen til grevskapet er Inveraray, som framleis er setet til hertugen av Argyll. Dei andre hovudbyane er Oban, Campbeltown og Lochgilphead.

Ardnamurchan og Morvern, nord for Isle of Mull, er også ein del av fylket. Øyane Muck, Rum, Canna og Sanday, «dei små øyane», er også ein del av det historiske grevskapet, sjølv om dei har vore administrerte av Invernesshire sidan 1891 i lag med Eigg.

Regionen Argyll and Bute dekkjer det meste av grevskapet Argyll og Isle of Bute (i Buteshire) og området vest for Loch Lomond (del av Dunbartonshire). Administrasjonsbyen for dette området er Lochgilphead.

Fotballklubben Plymouth Argyle i England har namnet sitt frå Argyll i Skottland.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Argyle (n.)», *Online Etymology Dictionary*

* *Denne artikkelen bygger på «Argyll» frå Wikipedia på bokmål, den 31. desember 2023.*

* Omand, Donald, red. (2006): *The Argyll Book*. Edinburgh: Birlinn. ISBN 1-84158-480-0
Koordinatar: 58°59′38″N 9°51′46″E﻿

**Helgeroa** er ei bygd sørvest i Larvik kommune i Vestfold, på austsida av Langesundsfjorden. SSB reknar i sin statistikk Helgeroa og Nevlunghamn som ein samanhengande tettstad. Tettstaden Helgeroa/Nevlunghamn har 1 962 innbyggjarar per 1. januar 2017 .

Kart over Helgeroa frå 1811
Om sommaren er Helgeroa ein populær feriestad med mellom anna Blokkebukta badestrand og tre campingplassar. Tidlegare var det losstasjon her. I Helgeroa har Sjøkartverket ein målestasjon for vasstand med opplysninger frå attende til 1965. 

Det går ferje som tek passasjerar og syklar frå Helgeroa via Arøya til Langesund på vestsida av fjorden. 

Helgeroa hamn ligg i le for Skagerrak på nordsida av rullesteinstangen Mølen. Frå Mølen går det store raet med Ravegen gjennom Vestfold. På grunn av vanskeleg terreng, mellom anna i Langangen, var det lenge overgang frå landevegs- til sjøvegstransport i Helgeroa. Frå Helgeroa vart reisande ført med båt anten innover Langesundsfjorden og Frierfjorden eller vestover til byane på Agder. 

Før Brevikbrua vart opna i 1961 var ferjestrekninga Langesund-Helgeroa eit viktig samband for landevegstrafikk mellom Austlandet og Sørlandet.

Anjushuset ligg i Helgeroa.

Kjelder
-------

1. ↑  
*SSB: Tettsteder. Folkemengde og areal, etter kommune.*, arkivert frå originalen 22. august 2008, henta 13. oktober 2008

* *Denne artikkelen bygger på «Helgeroa» frå Wikipedia på bokmål, den 13. oktober 2008. Der vart denne kjelda gjeven:*

* Om Helgeroa på nettstaden helgeroa.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eldre fotografi frå Helgeroa på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Bror Yngve Rahm** (fødd 4. januar 1955) er ein politikar frå Skien. Han var 1997–2005 stortingsrepresentant for Telemark og Kristeleg Folkeparti.

Rahm voks opp i Gjerpen, far hans var snikkar. Sjølv byrja han arbeide i postverket, deretter var han 1977-80 reisesekretær i Kristeleg Folkeparti. Sidan hadde han jobb som bilseljar heime i Telemark. Perioden 1984 til -95 var han dagleg leiar av Kontaktsenteret (seinare Skien diakonale senter), eit tilbod for unge rusmisbrukarar. I 1995 vart han vald inn i Telemark fylkesting der han fekk posisjonen som leiar av hovudutvalet for vidaregåande opplæring. To år seinare kom Rahm inn på stortinget som den fyrste representanten busett i Siljan. På Tinget var han medlem i Energi- og miljøkomitéen, perioden 2001–05 som komitéleiar. Ved stortingsvalet 2005 mista Rahm og Kristeleg Folkeparti sitt mandat i Telemark. Frå 2006 var Rahm tilsett i Norsk Industri i over ti år. Jamsides hadde han fleire offentlege verv, så som styreleiar i Statens naturskadefond, i Telemarkskanalen og i Artsdatabanken.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bror Yngve Rahm» frå Wikipedia på bokmål, den 31. desember 2023.*
**Amazonastapir** (*Tapirus terrestris*) er eit hovdyr som lever i Amazonasbekkenet. Det trivst på våtmark og i regnskog. Amazonastapir er ein av fire tapirartar som alle tilhøyrer same slekt Tilsaman utgjer artane tapirfamilien (Tapiridae).

Amazonastapir skil seg frå dei andre tapirane gjennom å ha ein definert strittande man på nakkekammen, som byrjar på hovudet og spring langs nakken og ned mot skuldrene. Han blir kring 170–200 cm lang og oppnår normalt ei vekt på cirka 181–226 kg, og er dermed mellomstor som tapir.

Nyare forsking har vist at denne arten har spesielt stor genetisk spreiing, men det er uklart om spreiinga kjem av ulike underartar eller endå ein eller fleire uoppdaga artar. Cozzuol m .fl. (2013) antydar minimum fem kladar (inkludert T. pinchaque), to av dei grunnlegjande. Det var slik ein oppdaga dvergtapiren (*Tapirus kabomani*), som forskarane tidlegare trudde var variant av amazonastapiren.

Slektstre
---------

Slektstreet nedanfor er ifølgje Cozzuol m. fl. (2013).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  *Tapirus*  | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Tapirus bairdii* |
|  |
|  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Tapirus kabomani* |
|  |
|  | 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Tapirus pinchaque* |
|  |
|  |  *Tapirus terrestris* |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  |  *Tapirus indicus* |
|  |

 |
|  |

1. ↑  IUCN/SSC Tapir Specialist Group (TSG). Besøkt 2013-11-16
2. 1 2  Mario A. Cozzuol, Camila L. Clozato, Elizete C. Holanda, Flávio H. G. Rodrigues, Samuel Nienow, Benoit de Thoisy, Rodrigo A. F. Redondo, and Fabrício R. Santos. (2013). *A new species of tapir from the Amazon*. Journal of Mammalogy, 94(6):1331-1345. 2013. American Society of Mammalogists. DOI: 10.1644/12-MAMM-A-169.1. Besøkt 2013-12-21