recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dagny Mellgren Haugland** (fødd 19. juni 1978) er ein norsk tidlegare fotballspelar, oppvaksen på Ålgård. Mellom 1999 og 2005 spela ho 95 landskampar for Noreg og skåra 49 mål. Ho vart olympiameister for Noreg under 2000 i Sydney, då ho skåra sigersmålet i OL-finalen mellom Noreg og USA. Mellgren spela for Ålgård, Klepp, Bjørnar, samt Boston Breakers i USA.

Ho er sidan 2006 gift og busett på Bryne.

Aktiv
-----

Mellgren spela for den lokale klubben Ålgård FK, før ho i 1996 gjekk over til toppserieklubben Klepp. Ho spela fire sesongar for Klepp. Begge dei to fyrste sesongane vart det cupfinale på laget, og begge enda med tap. På tampen av si tid i Klepp, fekk ho sin landslagdebut mot Finland i ein kamp på Algarve vinteren 1999. Mellgren var med i landslagstroppen til fotball-VM 1999 der Noreg spela seg fram til bronsefinalen. Den mållause bronsekampen mot Brasil enda med norsk tap 4-5 i straffesparkskytinga.

I 2000-sesongen spela Mellgren for Bjørnar i Arna. Laget kom til cupfinalen, og nok ein gong måtte Mellgren nøye seg med sølvmedalje. Same sesongen var ho ein viktig angrepsspelar for Noreg under sommar-OL 2000 i Sydney. Ho profitterte på stor fart frå sin posisjon på høgre flanke. Noreg slo seg fram til finalen, der det møtte USA. Kampen veksla att og fram, og det stod etter full tid likt mellom laga; 2-2. I ekstraomgangane ville ein såkalla «golden goal» avgjere, han kom i det 102. minutt og vart sett inn av Mellgren.

Åra 2001-03 spela Mellgren, saman med Ragnhild Gulbrandsen, for den US-amerikanske klubben Boston Breakers. Her var ho toppskårar i ligaen i 2003. Ho var med på det norske landslaget som deltok i fotball-VM 2003, der laget rauk ut i kvartfinalen etter tap for USA.

Etter ho kom heim til Noreg, spela Mellgren i 2004 og -05 atter for Klepp. Ho var med då Noreg spela seg fram til EM-finale i juni 2005, og skåra Noregs mål i 3-1-tapet for Tyskland. 

Dagny Mellgren la opp som fotballspelar etter 2005-sesongen.

### Merittar

* OL-gull 2000 for Noreg
* EM-sølv 2005 for Noreg
* NM-sølv 1996 og 1997 med Klepp
* NM-sølv 2000 med Bjørnar

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 2000 |
| --- |
| 
* 1 Nordby
* 2 Sandaune
* 3 Kringen
* 4 Tønnessen
* 5 Espeseth
* 6 Riise
* 7 S. Gulbrandsen
* 8 Knudsen
* 9 Rapp
* 10 Lehn
* 11 Pettersen
* 12 Jørgensen
* 13 Bekkevold
* 14 Mellgren
* 15 Haugenes
* 16 R. Gulbrandsen
* 17 Bøe Jensen
* 18 Hovland
* 19 Kvitland
* 20 Bugge-Paulsen
* 21 Thun
* 22 Johannessen
* Landslagstrenar: Høgmo

 | Flagget til Noreg |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Stedjesteinen** er ein runestein som står ved Stedje kyrkje i Sogndal kommune i Sogn og Fjordane.

Steinen er nemnd første gong i 1626, i eit brev frå soknepresten Niels Paaske. Han stod då antakeleg på høgda nord for kyrkja. Ein gong etter det skal han ha vorte teke ned og brukt i grunnmuren på eit hus i nærleiken. I 1837 rapporterte Wilhelm F.K. Christie at grunneigaren, sorenskrivar Knagenhjelm, hadde teke steinen fram att og flytta han opp til den opphavlege plassen ved kyrkja. I 1859 vart han flytt til frukthagen ved Nedre Stedje. Foreningen til norske Fortidsmindesmærkers Bevaring oppmoda til eigaren å flytta steinen attende, noko som etter kvart vart gjort i 1877. Dette året gjorde Bendix E.R. Bendixen ei grundig undersøking av innskrifta:

**olafrkununkrskautmilistæinaþe(s)a**
På norrønt vert det: Ó*lafr konungr skaut milli steina þessa*.

På moderne norsk vert det: «Kong Olav skaut mellom desse steinane».

Skadeverk
---------

Vinteren 2012 vart steinen skadd under snøbrøyting. Sogndal kommune vart ilagd bot, og måtte kosta på restaurering av steinen og vernebygg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stedjesteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 26. november 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Norges innskrifter med de yngre runer*. Norsk historisk kjeldeskrift-institutt. s. 22ff.
* Runesteinen på Stedje. leksikon.fylkesarkivet.no
Colosseum kino, Nr. 2 frå venste: Hermann Tittel
**Hermann Karl Richard Eugen Tittel** (12. november 1888–22. august 1959) var generalmajor i artilleriet og sjef for den tyske 69. divisjon ved invasjonen i Noreg 9. april 1940. Han starta den militære karrieren sin i 1908, og tenestegjorde under heile første verdskrig, på Vestfronten 1914-1915 og 1917-1918 (ved Verdun), i Makedonia 1915-1916 og på Austfronten 1916-1917. 

Som oberst vart han 26. august 1939 utnemnd til kommandant for 69. divisjon, like før starten av andre verdskrig. Han vart generalmajor 1. oktober 1939. Under Operation Weserübung, det tyske kodenamnet på invasjonen av Noreg i 1940, leia han 69. divisjon vest i Noreg. Han etablerte hovudkvarter i Bergen.

Hermann Tittel vart generalløytnant 1. september 1941, og 29. september 1941 fekk han kommandoen over 169. infanteridivisjon, som då stod i Finland for å angripe russarane og å skjere av jernbanekommunikasjonen til Murmansk. Han stod som sjef for denne divisjonen til 22. juni 1943, då han vart sett til å leie det 70. armekorps i Sør-Noreg. Han vart utnemnd til kommanderande general 1. september 1943, og sat med kommandoen over dette armekorpset til 9. mai 1945.

Hermann Tittel vart arrestert i Oslo og sat internert i engelske leirar til 12. mai 1948.

Litteratur
----------

*

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.bridgend-powcamp.fsnet.co.uk Arkivert 2012-02-26 ved Wayback Machine. - Informasjon og bilda av Tittel som soldat (engelsk)
***Blinde nattergaler*** er ei diktsamling skriven av Gunvor Hofmo som vart gitt ut i 1951. Boka er delt inn i tre delar med 31 dikt totalt. Bokomslaget er illustrert av Johnny Halvorsen. Dette er den tredje boka Hofmo gav ut. Byrjinga og tittelen refererer til nattergalar. Augo deira har vorte gravne ut og dei må dermed alltid synga om smerte. I *Blinde nattergaler* skjer det ei merkbar forandring i språket. Sorga etter å ha tapt ei venninne kjem synleg fram. «Den vage, ubestemmelige ungpikemelankolien ble hard, konkret sorg».I eit av dikta uttrykkjer ho synet sitt på menneske og Gud, der ho vender seg med ryggen mot ei verda der menneska har mista æra si. Ho skildrar også Gud som den skyldige for at menneske er blinde.

Kjeldeliste
-----------

1. ↑  «In the Maternal Arms of the Cosmos», *Nordic Women's Literature* (på engelsk), 21. januar 2012, henta 9. januar 2019
2. ↑  Hofmo, Gunvor (1951), *Blinde nattergaler: dikt*, Gyldendal, henta 9. januar 2019
3. ↑  «Poesiens pris», *Dagbladet.no* (på norsk), 24. november 1997, henta 9. januar 2019
4. ↑  Andersen, Per Thomas (20. desember 2017), *6 After Honor* (på norsk), ISBN 9788215029566, arkivert frå originalen 9. januar 2019, henta 9. januar 2019
*For området i Stavanger sjå Kannik i Stavanger*

**Kannik**, òg kalla **korbror**, **korsbror**, **korherre**, **domherre** og **domkapitular**, er ei nemning som opphavleg vart brukt på alle geistlege som arbeidde i eit bispedøme, utanom privatkapellanar og ordensprestar. Etter kvart gjekk tittelen over til berre å bli brukt om sekularprestar som var knytt til ein katedral eller ei kollegiatkyrkje, som er ei kyrkje med eit kollegium av geistlege (domkapittel), til dømes basilikaen Sacré-Coeur de Montmartre i Paris.

Frå Augustin si tid vart det vanleg at prestane ved ein katedral levde i eit klosterliknande fellesskap, og på 800-talet utvikla domkapittelet seg til ein fast institusjon. Før 1000-talet skjedde det store utglidingar, slik at mange kannikar hadde privat eigedom og levde aleine. Frå det tidspunktet byrja ein å skilje mellom *sekulære kannikar*, som er knytt til ein katedral eller kollegiatkyrkje, men som lever som vanlege sekularprestar, og *regulære kannikar* som lever under ein ordensregel.

Domkapitla fekk etterkvart store inntekter, og kannikane vart lønt med ein nærare bestemd prebende, dvs. inntekt frå nærare avgjorde delar av kyrkjegodset som kunne vere betydeleg. Dette gjorde dei økonomisk uavhengige av biskopen. Kannikane hadde òg mange rettar i kyrkjestyret, mellom anna retten til å velje biskop, ofte vald frå deira eigen midte.

I Danmark-Noreg eksisterte tittelen kannik fram til reformasjonstida. Domkapitla mista det meste av styresmakta si i kyrkjestyret under reformasjonen. Ved Konsilet i Trient vart den verdslege makta til kannikane kraftig redusert innan Den katolske kyrkja.

Tittelen er i dag særleg brukt i Den katolske kyrkja og Den engelske kyrkja. Blant dei mest kjende katolske kongregasjonane er augustinerkorherrane, laterankannikane og premonstratensarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kannik» frå Wikipedia på bokmål, den 21. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC

 |
**Hermann Weinbuch** (fødd 22. mars 1960) er ein vesttysk, tidlegare kombinertløpar frå Bischofswiesen i Bayern. Han vart verdsmeister i kombinert i 1985, både då og to år seinare fekk han VM-gull i lagtevlinga. I ski-VM 1987 vann han elles bronsemedaljen i det individuelle rennet.

Sidan 1996 har han vore landslagssjef for Tysklands kombinertlandslag.

### Aktiv

Weinbuch vart junior-europameister i kombinert både i 1978 og 1979. I sitt fyrste, store internasjonale meisterskap, vinter-OL i Lake Placid i 1980, vart han nummer 16. To år seinare, i verdsmeisterskapen på ski i Oslo, kom han i mål til ein 13. plass. Deretter kleiv han til ein åttandeplass i vinterleikane 1984 i Sarajevo.

Frå 1985 høyrde Weinbuch til den ypparste verdseliten i kombinertøvinga. På nyåret tok han sin fyrste siger i verdscupen i Schonach, og to veker seinare feira han sin største triumf då han vart verdsmeister i kombinert i Seefeld, framom norske Geir Andersen. Han var også med på Vest-Tysklands lag som tok gullet i lagkonkurransen. I mars 1985 gjekk han til topps i kombinerttevlinga i Holmenkollen, også der var det Geir Andersen som vart nummer to. 

Weinbuch vann i 1986 verdscupen i kombinert. Gjennom sesongen noterte han seg for fire sigrar, to andreplassar og ein tredjeplass. Etter ein svak fyrste del av 1987-sesongen, kom han sterkt tilbake i VM på vesttysk heimebane. Under VM 1987 i Oberstdorf fekk han bronsemedaljen i den individuelle rennet, og var sidan med på å forsvare lagtittelen. Han stod på pallen i alle dei fire verdscup-tevlingane etter ski-verdsmeisterskapen, og avslutta si tid som aktiv med å vinne kombinert i Holmenkollen, med dei norske VM-heltane, Trond Arne Bredesen og Torbjørn Løkken, på dei neste plassane.

Weinbuch vart då i 1987, saman med Matti Nÿkänen, tildelt Holmenkollmedaljen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Hermann Weinbuch» frå Wikipedia på tysk, den 2. mars 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
***Kano** har fleire tydingar*
På Shatt-al-Arab i Basra, Irak. Foto: Christiaan Briggs

Moderne kano. Foto: Amarant (NL)

Ein **kano** er ein open smal båt utan kjøl som drivast fram med einblada padleårar. Ordet kan komme frå Karibia, *canoa* var eit av dei første orda som spanjolane tok med seg til Europa frå språket taíno, i den nye verda.

Christofer Columbus skreiv frå Cuba at «*kanoane deira er så nydeleg utforma og utsmykka at det er ein lyst å sjå*». Kanoane i taínokulturen var fagre, smidige og kunne gjere stor fart. Dei største farkostane kunne romme 150 personar og var ca 20 meter lange. Den gong var kanoar i Karibia laga av uthola trestammar. 

Også i dag lagast båtar av uthola trestammar i somme delar av verda. På New Zealand lagar ein kanoar *waka* og i mange land i Sør-Amerika nyttar ein kanoar av trestammar som framkomstmiddel på elvar, ofte med bruk av motorkraft i staden for padleårar. 

I vestelege delar av Nord-Amerika har det òg vore laga kanoar av heile trestammar som vart uthola til fartøy med tynn hud. I andre delar av Nord-Amerika laga dei innfødde små kanoar av ein særs lett type med opphøgde spisse stamnar og bygd med trespantar kledd med hud av bjørkenever eller dyreskinn. Denne typen er modell for mange kanoar som nyttast til fritidsbruk i Noreg i dag, bygd av tre, plast eller andre materialar. 

Kanopadling som konkurransesport er olympisk øvingar i mange klassar.

Kjelder
-------


* Ustvedt Y *Paradiset og tårene* Tiden Norsk Forlag (1977), ISBN 82-10-01449-8

---

* Tilsvarande Wikipedia-artikkel på engelsk
* Wikipedia om «Pacific Northwest Canoes» på engelsk
* Wikipedia om waka på engelsk
* Wikipedia om taínokulturen på engelsk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eian Fritid: Om kanotypar, utforming av skrog og val av materialar Arkivert 2005-08-30 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* KulturNav
* NDL

 |
Kart over Torressundet, med Ny-Guinea i nord og Australia i sør Koordinatar: 9°52′49″S 142°35′26″E﻿

**Torressundet** (engelsk *Torres Strait*) er sundet mellom sørkysten av Ny-Guinea og halvøya Cape York i Australia. Sundet knyter randhava Korallhavet i aust med Arafurahavet i vest, og opnar såleis samband mellom Stillehavet og Indiahavet.

Sundet er ca 185 km breitt, med korallrev, steingrunn, sandbankar og øyar. I tillegg til rev på austsida av sundet, vert den vestlege inngangen til sundet blokkert av klipper. Derfor finst det einast smale passasjar der ein går trygt med båt. Aust for sundet ligg nordspissen av det store barriererevet. Sjøfararen Matthew Flinders oppdaga i 1803 ein naturleg kanal ved Prince of Wales Island.

Nederlendaren Willem Janszoon leia det fyrste skipet frå Europa som var i Torressundet. I 1606 kryssa han i farvatna vest for sundet, han trudde landet var ein del av Ny-Guinea. Eit halvt år seinare reiste den spanske sjøfararen Luis Vaez de Torres gjennom sundet. James Cook var leiar for den neste europeiske ekspedisjonen som reiste gjennom sundet, som vart oppkalla etter føregangaren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torres-Straße» frå Wikipedia på tysk, den 13. september 2011.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* NDL

 |
La Caleta-stranda i Cádiz
Våtmarksområde i Doñana
Kapp Trafalgar: Kitesurfing
**Costa de la Luz** («Lyskysten») er ein del av kysten av Andalucía som vender ut mot Atlanterhavet. Ho strekkjer seg frå Tarifa i sør, langs kysten av provinsen Cádiz og provinsen Huelva, til munningen av elva Guadiana.

Costa de la Luz har lenge vore ein populær turistdestinasjon for spanske ferierande, men i seinare år har fleire og fleire utanlandske turistar òg kome her, særleg franskmenn og tyskarar.

Attraksjonar og rekreasjon
--------------------------

Bortsett frå strender og sol kan ein her drive aktivitetar som å dra på gourmetrestaurantar, golf, kitesurfing, båtliv og andre former for vassport. Costa de la Luz er særleg kjend for dei vakre naturreservata og mange naturattraksjonar. Av desse finn ein Doñana nasjonalpark, med utryddingstruga dyreartar som spansk keisarørn og iberiagaupe, Cádizbukta, dei bratte klippene sør i Andalucia, marsklandet Barbate og klippene ved La Breña.

Av byar og strender finn ein (frå nordvest til søraust): Ayamonte, Isla Cristina, Lepe, El Portil, Punta Umbría, Matalascañas, Sanlúcar de Barrameda, Chipiona, El Puerto de Santa María, Cádiz, Chiclana de la Frontera, Conil de la Frontera, Zahara de los Atunes, Los Caños de Meca, Vejer de la Frontera, Bolonia og Tarifa.

Bakgrunnsstoff
--------------

Koordinatar: 36°15′N 5°58′W﻿

* Offisiell nettside for Costa de la Luz Huelva Arkivert 2008-03-15 ved Wayback Machine. (spansk)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Costa de la Luz» frå Wikipedia på engelsk, den 20. september 2009.*


| * v
* d
* e
Spain Spanske kystar |
| --- |
| Costa Brava  • Costa Dorada  • Costa del Azahar  • Costa Blanca  • Costa Cálida  • Costa de Almeria  • Costa de Granada  • Costa del Sol  • Costa de la Luz  • Costa de las Rías Bajas  • Costa da Morte  • Costa Verde  • Costa Vasca |
Torque av bronse frå slutten av 300-talet funne i Somme-Suippe i Marne i Frankrike. Musée Saint-Remi i Reims.
Detalj av eit av bileta på Gundestrupkjelen syner den keltiske guden Cernunnos med ein torque om halsen og ein i handa.
Ein torque ligg kring halsen på *Døyande gallar* (det vil seie «døyande keltar»), ein romersk marmorkopi av ein tapt gresk skulptur frå slutten av 200-talet til minne om siger i krig mot ein keltisk stamme (Kaptiolmusea i Roma).
Steinstatue frå om lag 500 før Kr. av ein keltisk fyrste eller gud med halsring, funne i Glauberg i Wetterau i Hessen i Tyskland.

  

**Torque** (engelsk: torc, tysk:Torques, fransk: torque), er den arkeologiske nemninga på ein type halsringar som keltarane nytta i tida frå femte til fyrste hundreåret før Kr. og som romerske soldatar òg tok i bruk som eit honnørmerke.

Nemninga torque kjem frå latin *torquere*, som tydar  *å vri*, og har med forma på halsringane å gjere. Dei er lagde av massive metallstenger, og har vore meint å skulle berast permanent rundt halsen. Vanlegvis er det ei lita opning i ringen på den sida som vender fram, med ein kule, halvkule, terning, eit skulptert dyrehovud, eller i nokre høve ein menneskeskulptur, i kvar ende av ringen. Slike halsringar er funne både i manns- og kvinnegraver.

Det ser ut til at denne typen halsringar har vore nytta av keltarane som herskarteikn for både menneske og guddommar; nokre eksemplar er så store og tunge at dei ikkje kan ha vore meint for menneske.

Liknande ringar har òg vore lagd som armringar.
**Anthony Coughlan** er ein økonomiutdanna irsk akademikar, sekretær for den anti EU-føderalistiske organisasjonen National Platform, og pensjonert senior lecturer i sosialpolitikk ved Trinity College i Dublin, TCD. Coughlan er kjend for å vera sosialist og marxist, tilhengjar av irsk samling og oppløysing av det Foreinte Kongeriket Storbritannia og Nord-Irland. Alt frå tidleg på 1960-talet engasjerte han seg mot irsk tilslutnad til EEC, forlauparen til dagens EU. I dag er han tilhengjar av både Brexit (britisk utmelding) og Irexit (irsk utmelding) av EU, og har delteke på arrangement i regi av det nyskipa (2018) The Irish Freedom Party/Éire Amach: Cumann na Saoirse.

Coughlan er kjend som deltakar i irsk medieordskifte, forfattar av bøker og pamflettar og aktivt organisasjonsmenneske.

### Utdanning og yngre år

Coughlan vart fødd i Cork og vart politisk aktiv medan han studerte engelsk, historie og økonomi på University College Cork i 1950-åra. På dette universitetet organiserte han lokallag av Labour Party (Páirtí an Lucht Oibre). Han flytta medkvart til London og vart høgare grads student i sosialpolitikk ved University of London. Under opphaldet i London vart han og med i Connolly Association ein republikansk sosialistisk organisasjon kalla opp etter ein av grunnleggjarane av det irske Labour - James Connolly, som og vart avretta i Dublin på grunn av den leiarrolla han spela i [[påskeopprøret i 1916]. I denne perioden vart han og kjend med den marxistiske og republikanske historikaren C. Desmond Greaves.

### Politisk karriere

Anthony Coughlan har vore ein politisk medviten og politisk aktiv akademikar gjennom heile det vaksne livet sitt.

I 2018 vart det gjeve ut eit festskrift til Anthony Coughlan.

Kjelder
-------

1. ↑   Omtale på forlagets eigne nettsider med oversyn over bidragsytarar i festskriftet. Henta 18. juli 2019.
**Eikesdalsvatnet** er ein innsjø i Molde kommune i Møre og Romsdal fylke. Han ligg 22 meter over havet og største djupna er 155 m. Sjøen er lang og smal – snautt 18 km i luftlinje. Arealet er 23 km², noko som gjer Eikesdalsvatnet til den største innsjøen i Møre og Romsdal.

I sommarsesongen går det ferje på Eikesdalsvatnet mellom Øverås i nordenden og Eikesdalen i sørenden.

Vegen langs vatnet inn til Eikesdalen, Fv191 eller Eikesdalsvegen, har vore stengd fleire gonger på grunn av ras. I august 2003 forsvann 200 meter av vegen på grunn av flaum etter kraftig regnvêr. Mykje arbeid har vore gjort for å rassikre vegen, mellom anna er meir av vegen lagt i tunnel, men delar av vegen er framleis særs utsett for ras.

Eikesdalsvatnet er omkransa av fjell med toppar mellom 1500 og 1800 moh. Dei bratte fjellsidene ned mot Eikesdalsvatnet gjer området sterkt utsett for ras. Liene rundt vatnet har rike edellauvskogar og visstnok den største hasselskogen i Nord-Europa.

Eikesdalsvatnet har fleire innløp, mellom anna Aura som renn gjennom Eikesdalen frå Aursjøen. Det mest kjente innløpet er Mardøla med den kjende Mardalsfossen.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Eikesdalsvatnet». Kartverket / Fakta om stedsnavn. Henta 27. mai 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 25°18′18″N 51°32′17″E﻿

**Dohabukta** er ei bukt ved hovudstaden i Qatar, Doha. Doha vart grunnlagd på sørsida av bukta. Ein har fylt ut delar av bukta for å utvide byen i nord, kring kanten av bukta. Doha hamn, Corniche Street og Doha-cornichen, Al Bidda Park, Al Rumaila Park og Sheraton Park ligg ved bukta. Palm Tree Island ligg i midten av bukta.

Doha tidleg på 1900-talet.
Utsyn over Dohabukta.

Sharq-kryssinga
---------------

I 2011 annonserte kommunaldepartementet i Qatar Sharq-kryssinga. Prosjektet går ut på å byggje tre bruer, designa av Santiago Calatrava, over eit 10 km strekke mellom West Bay og Hamad internasjonale lufthamn. Prosjektet vart sett i gang for å betre den aukande trafikken i Doha og som ei førebuing til fotball-VM 2022.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dohabukta» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Doha's Interface with Dohabukta Arkivert 2015-07-10 ved Wayback Machine. Archnet
2. ↑  «Newly posted designs revive talk of Dohabukta Crossing, but project still far from reality». Doha News. 20. juni 2016. Henta 25. oktober 2016.
3. 1 2  Katherine Allen (24. desember 2013). «Calatrava's «Sharq Crossing» Planned for Doha Skyline». Archdaily.com. Henta 25. oktober 2016.
*Costa Cálida* ved Mazarrón
**Costa Cálida** («Varmekysten») er ei om lag 250 km lang kyststripe langs Middelhavet i Spania i provinsen Murcia. Denne regionen har eit mikroklima med høge temperaturar (derfor namnet «Varmekysten») og tørre tilhøve (mindre enn 340 mm nedbør i året).

Geografi og plassering
----------------------

Costa Cálida strekkjer seg frå El Mojón i nord nær provinsen Alicante, til nær kommunen Águilas i sør ved grensa til provinsen Almería. 

Nord på kysten ligg Mar Menor («Veslehavet»), ein saltvasslagune på rundt 170 km² og den største i Europa. Mar Menor er fråskild Middelhavet av den 22 km lang landtunga La Manga, som er det området langs kysten der turistindustrien er mest utvikla. 

Cartagena og Mazarrón er dei to viktigaste byane på kysten her.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell turistside for Murcia i Spania

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Costa Cálida» frå Wikipedia på engelsk, den 20. september 2009.*


| * v
* d
* e
Spain Spanske kystar |
| --- |
| Costa Brava  • Costa Dorada  • Costa del Azahar  • Costa Blanca  • Costa Cálida  • Costa de Almeria  • Costa de Granada  • Costa del Sol  • Costa de la Luz  • Costa de las Rías Bajas  • Costa da Morte  • Costa Verde  • Costa Vasca |
Koordinatar: 69°47′S 62°45′W﻿

**Anthonybreen** er ein isbre som flyt aust-søraust mot austkysten av Palmer Land der han endar ovanfor sørenden av Hearst Island. Den øvre delen av denne breen vart sett av eit hundesledelag under British Graham Land Expedition leia av John Riddoch Rymill i 1936–37. Isbreen vart sett frå sjøsida i 1940 av eit hundesledelag frå East Base frå U.S. Antarctic Service, og i 1947 fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE). Han vart namngjeven av Finn Rønne etter Alexander Anthony frå J.P. Stevens Company i New York, som gav vindtette klede til RARE.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anthony Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 13. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Anthonybreen» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Eit **lineært ligningssystem** er eit matematisk system av to eller fleire lineære likningar som inneheld dei same variablane.
Døme:

{\displaystyle {\begin{alignedat}{3}5x&+2y&\;+\;2z&=27\\11x&+8y&\;+\;2z&=57\\-3x&+1y&\;-\;2z&=-16\end{alignedat}}}
er eit likningssystem med tre variablar: {\displaystyle x}, {\displaystyle y} og {\displaystyle z}. 

Ei løysing på eit lineært likningssystem er gitt ved at ein gjev kvar og ein av variablane ein verdi, slik at alle likningane er oppfylte samtidig. Ei løysing på likningssystemet over er gitt ved 

{\displaystyle {\begin{alignedat}{2}x&=\;4\\y&=\;1\\z&=\;{\frac {5}{2}}\end{alignedat}}}
der alle dei tre likningane er oppfylte samtidig.

Innan matematikk er teorien om lineære ligkingssystem del av greinene algebra og lineær algebra, og ein viktig del av moderne matematikk. Metodar og algoritmer for numerisk løysing av lineære likningssystem speler ein viktig rolle innan fysikk, kjemi, ingeniørvitskap, informatikk og økonomi. Når matematisk modellering eller datasimulering blir brukte for å løysa komplekse system kan eit system av ikkje-lineære likningar ofte tilnærmast ved eit lineært likningssystem ved at ein nyttar lineærisering.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lineært ligningssystem» frå Wikipedia på bokmål, den 31. januar 2011.*
**Lineær programmering** (**LP** eller **lineær optimalisering**) er ein matematisk metode for å avgjere den beste (minste ressurskrevjande) metoden i ein matematisk modell. Lineær programmering er eit spesialtilfelle av matematisk programmering.

Meir formelt er lineær programmering ein teknikk for optimalisering av ein lineær objektiv funksjon, som er underlagt vilkåra lineær likskap og lineær ulikskap. 

Lineær programmering er problem som kan uttrykkast på kanonisk form:

{\displaystyle {\begin{aligned}&{\text{maksimer}}&&\mathbf {c} ^{\mathrm {T} }\mathbf {x} \\&{\text{for}}&&A\mathbf {x} \leq \mathbf {b} \\&{\text{og}}&&\mathbf {x} \geq \mathbf {0} \end{aligned}}}
der **x** representerer variabelvektoren (som skal finnast), **c** og **b** er vektorar av (kjende) koeffisientar og *A* er ei (kjend) matrise av koeffisientar. 

Lineær programmering vert nytta innan mange fagfelt, men mest vidstrekt i økonomi og ein del i ingeniørvitskap. Industriar som nyttar lineær programmering omfattar transport, energi, telekommunikasjon og produksjon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Linear programming» frå Wikipedia på engelsk, den 12. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Christof Duffner** (fødd 16. desember 1971) er ein tysk, tidlegare skihoppar frå Triberg im Schwarzwald, ein kommune i delstaten Baden-Württemberg. Han vann OL-gull i 1994 og VM-gull i 1999 med Tysklands hopplandslag, samt VM-bronse i 1997. Mellom 1988 og 2004 deltok han i til saman 221 verdscuprenn. Fem gongar kunne han klive opp på sigerspallen, sin einaste siger i verdscupen fekk han i Oberstdorf 30. desember 1992.

### Aktiv

Duffner debuterte på heimebane i 1988 i opningsrennet i den tysk-austerrikske hoppveka. Nøyaktig to år seinare fekk han sine fyrste verdscuppoeng i same bakken. Nye to år skulle før han fekk sin fyrste pallplass i verdscupen. Det rennet fann også stad i same bakken, og mykje overraskande kunne han stige heilt til topps. I dei komande åra fylgde to andre- og tredjeplassar.

Duffner var med på det tyske firemannslaget som vart olympiske meistrar i laghopping i Vinter-OL 1994 på Lillehammer. Hansjörg Jäkle, Dieter Thoma og Jens Weißflog var dei andre på laget. I 1997 vart det bronse for det tyske laget under ski-VM i Trondheim, då var Weißflog bytta ut med Martin Schmitt, resten var dei same som vann OL-gullet. To år seinare tok Duffner, Thoma og Schmitt eit VM-gull i skihopping i Ramsau, då med Sven Hannawald på laget.

Duffner sleit med å hevde seg i dei individuelle renna i skimeisterskapane, ein tiandeplass i storbakken i Falun under ski-VM 1993 vart hans beste plassering. Derimot gjorde han det mykje betre i verdsmeisterskapane i skiflyging, med ei rad gode plasseringar. Han vart nummer fem både i 1992 og 1996, men hans beste prestasjonen var fjerdeplassen i den mellomliggjande meisterskapen i 1994 i Planica.

Frå 1991 til 2001 vann Duffner fire sølv- og to bronsemedaljar i dei tyske meisterskapane.

Han slutta som skihoppar i 2004.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christof Duffner» frå Wikipedia på tysk, den 9. januar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Duffners profil på Sports-reference.com Arkivert 2010-12-30 ved Wayback Machine.
* 

* (en) Christof Duffner – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Christof Duffner» (på engelsk). olympedia.org. Henta 27. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
Eit **lineært tidsinvariant system** (også kjent som eit **LTI-system**) er eit lineært og tidsinvariant system.

LTI-system er skildra ved impulsresponsen i tidsplanet og transferfunksjonen, òg kalla *systemfunksjonen*, i s-planet eller Z-planet. Folding mellom impulseresponsen til eit LTI-system og eit signal i tidsplanet, svarar til multiplikasjon av transferfunksjonen til LTI-systemet.

Eigenfunksjon og eigenverdiar for eit tidsdiskret LTI-system
------------------------------------------------------------

Eigenfunksjonen for eit LTI-system er ein funksjon som fører til at utgangssignalet frå systemet er den same same eigenfunksjonen, skalert med ein konstant. Dette kan uttrykkast

{\displaystyle {\mathcal {H}}f=\lambda f},
der *f* er eigenfunsjonen og \lambda  er eigenverdien (ein konstant).

Eksponentialfunksjonen {\displaystyle z^{n}=e^{sTn}} er eigenfunksjonen til ein linær tidsinvariant operator, {\displaystyle n\in \mathbb {Z} } er ein tidsindeks, {\displaystyle T\in \mathbb {R} } er sampelintervalet og {\displaystyle z=e^{sT},\ z,s\in \mathbb {C} }. Dette kan synast med eit enkelt bevis.

Gå ut frå at {\displaystyle x[n]=\,\!z^{n}}. Utgangssignalet frå eit system med impulserespons {\displaystyle h[n]} er da

{\displaystyle \sum \_{m=-\infty }^{\infty }h[n-m]\,z^{m}},
som ved hjelp av den kommutative eigenskapen til foldningsoperatoren kan uttrykkast

{\displaystyle \sum \_{m=-\infty }^{\infty }h[m]\,z^{(n-m)}=z^{n}\sum \_{m=-\infty }^{\infty }h[m]\,z^{-m}=z^{n}H(z)},
der

{\displaystyle H(z)\ {\stackrel {\text{def}}{=}}\ \sum \_{m=-\infty }^{\infty }h[m]z^{-m}}
berre er avhengig av parameteren *z*.

Så {\displaystyle z^{n}} er ein eigenfunksjon til eit LTI-system av di esponsen til systemet er den same som inngangssignalet multiplisert med konstanten {\displaystyle H(z)}.

Eigenskapar
-----------

### Kausalitet

Eit lineært tidsinvariant system er kausalt om det oppfyller fylgjande for impulsresponsen {\displaystyle h[n]} til systemet:

 {\displaystyle h[n]=0\quad {\text{for }}n<0}.

Eit kausalt system kan med andre ord ingen respons på utgangen før det er tilført ein eksitasjon (signal) på inngangen.

### Stabilitet

Føresetnaden for at eit LTI-system er stabilt et når amplituden på inngangssignalet er avgrensa er òg amplituden på utgangen avgrensa (går ikkje mot uendeleg). Dette vert kalla BIBO-stabilt. I praksis må amplituden til utgangssignalet avgrensar mellom maksimum- og minimunverdiar. Utgangen på ein spenningsforsterkar til dømes kan ikkje overstiga veridane til forsyningsspenningane

### Stabilitet av tidskontinuerlege system

Føresetnaden for at eit tidskontinuerleg LTI-system er BIBO-stabilt er at impulsresponsen {\displaystyle h(t)} er absolutt integrerbar, dvs. at *L**1*-rommet eksistrerer:

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }\left|h(t)\right|\,{\mathord {\operatorname {d} }}t=\|h\|\_{1}<\infty }.
### Stabilitet av tidsdiskrete system

Føresetnaden for at eit tidsdiskter LTI-system er BIBO-stabilt er at impulsresponsen er absolutt summerbar, dvs. at *L**1*-rommet eksistrerer:

{\displaystyle \ \sum \_{n=-\infty }^{\infty }|h[n]|=\|h\|\_{1}<\infty }.
**Christine Wachte**l (fødd 6. januar 1965) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Mecklenburg-Vorpommern som tok sølvmedaljen på 800 meter både i VM 1987, OL 1988 og EM 1990, alle gongane bakom landskvinna Sigrun Wodars. Wachtel tevla for Aust-Tyskland til 1990, sidan 1991 for det samla Tyskland.

Aktiv
-----

Wachtel vann 800 meter ved innandørs-VM 1987 på tida 2.01,32. Under verdsmeisterskapen i friidrett 1987 i Roma presterte ho sitt livs kjappaste 800 meter då ho vart klokka i mål til sølvmedalje på 1.55,32, hårfint bak landskvinna Sigrun Wodars. Ved innandørs-EM 1988 vann Wachtel derimot distansen føre Wodars.

Wachtel gjorde eit framifrå løp på 1.56,64 i OL-finalen og tok sølv på då sommarleikane 1988 gjekk av stabelen i Seoul, atter ein gong vann Wodars den gjæve gullmedaljen. Ved innandørs-EM 1989 i Budapest sigra Wachtel på tida 1.59,24. Under europameisterskapen 1990 i Split måtte Wachtel for tredje gong ta til takke med sølv bak Wodars, med sluttida 1.56,11 kom ho i mål 0,24 sekund etter vinnaren.

Ved innandørs-VM 1991 vann Wachtel spesialdistansen for tredje gong i rad, tid 2.01,51. Under verdsmeisterskapen 1991 i Tokyo enda ho med 1.58,90 på sjetteplass på 800 meter. Seinare i meisterskapen fekk ho bronse med Tyskland i 4 x 400 meter stafett, mannskapa frå Sovjetunionen og USA forsynte seg med gull og sølv.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1986 i Stuttgart: Nr 8 på 800 m – 2.00,02
* VM 1987 i Roma: Sølvmedalje på 800 m – 1.55,32, bakom Sigrun Wodars (1.55,26)
* OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje på 800 m – 1.56,64, bakom Sigrun Wodars (1.56,10)
* EM 1990 i Split: Sølvmedalje på 800 m– 1.56,11, bakom Sigrun Wodars (1.55,87)
* VM 1991 i Tokyo: Nr 6 på 800 m – 1.58,90. Bronsemedalje i 4 x 400 m stafett (3.21,2).
* OL 1992 i Barcelona: Utslått i forsøket på 800 m (2.01,39=nr 18)
* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i semifinalane på 800 m (1.59,86=nr 11)
* EM 1994 i Helsinki: Utslått i semifinalane på 800 m (2.01,84=nr 11)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christine Wachtel» frå Wikipedia på tysk, den 5. juni 2020.*

* «Christine Wachtel» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Christo Vladimirov Javacheff**, bulgarsk Христо Владимиров Явашев, (fødd 13. juni 1935 i Gabrovo, død 31. mai 2020 i New York), og **Jeanne-Claude Denat de Guillebon** (fødd 13. juni 1935 i Casablanca, død 19. november 2009 i New York) var eit kunstnarektepar. Paret vart kjent for sine miljøkunstinstallasjonar, mellom anna for sitt arbeid på brua Pont Neuf i Paris i 1985, på forbundsdagen i Berlin 1995, og «The Gates» i Central Park i 2005.

Biografi
--------

Jeanne-Claude vart fødd 13. juni 1935 i Casablanca i Marokko. Ho stamma frå ein familie av franske offiserer. Mannen hennar, Christo, vart fødd same dag i Bulgaria. Christo byrja si profesjonelle opplæring som flyvert før han vart kunstnar. I 1956 flykta han frå landet sitt på eit godstog, og etterlét seg det kommunistiske regimet og den sovjetiske realismen ved fakultetet for kunst i Sofia. Han fór fyrst til Praha, og dinest til Wien og Genève. Jeanne-Claude møtte Christo i 1958 i Paris, då han måla portrett av familien hennar. Dei vart saman, og fekk eitt barn saman i mai 1960, og to år seinare vart Christo og Jeanne-Claude gift. I 1964 flytta familien til USA. Kort tid før dei fyrste møta hadde Christo eksperimentert med å pakka inn tomme målingspann med stoff og tau. Noko som skulle verta hans hovudsaklege arbeidsform og det kunsteriske særmerket hans.

Frå 1994 nytta paret offisielt begge namna saman, med like rettar til verka deira. Sponsorar og bidrag fra offentlege middel vart nekta av begge kunstnarane, som finansierte kunsten sin utelukkande ved å selja skisser.

Jeanne-Claude døydde i 2009 av ein hjerneaneurisme. Christo døydde i New York den 31. mai 2020 av naturlege årsaker.

### «L'Arc de Triumphe, Wrapped»

Før Christo døydde, i 2020, ba han teamet sitt om å fullføra prosjektet, som hadde vore paret sitt ynske, om å pakka inn Triumfbogen. Prosjektet stod klart året etter, og var synleg frå og med 18. september til 3. oktober 2021. Han var pakka inn med 25 000 kvadratmeter sylvblå resirkulert polypropylen festa med 3 000 meter langt raudt tau.

Galleri
-------

* «The Umbrellas» (1991)Foto: Dddeco«The Umbrellas» (1991)Foto: Dddeco
* «Wrapped Reichstag» (1995)«Wrapped Reichstag» (1995)
* «The Floating Piers» (2016)«The Floating Piers» (2016)
* «The Mastaba» (2018)Foto: David Hawgood«The Mastaba» (2018)Foto: David Hawgood

Kjelder
-------

1. 1 2  Carneiro, Raquel (1. juni 2020). «A obra de Christo, o artista plástico que ‘embrulhava’ construções». Veja. Henta 1. juni 2020.
2. ↑  «Artista Christo, conhecido por embrulhar exterior de construções, morre aos 84 anos». Terra. 01. juni 2020. Henta 01. juni 2020.
3. 1 2  «Christo and Jeanne-Claude», *christojeanneclaude.net*, henta 21. desember 2022
4. ↑  CNN.com. «Christo, who made monumental art around the world, has died at 84». Henta 31. mai 2020.
5. ↑  «Christo and Jeanne-Claude», *christojeanneclaude.net*, henta 21. desember 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Christo e Jeanne-Claude» frå Wikipedia på portugisisk, den 21. desember 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Christo og Jeanne-Claude**

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ULAN

 |
Linear B-innskrift.
**Linear B** er ei stavingsskrift som det mykenske målet, tidleg gresk, vart skrive med. Skrifta vart brukt på Kreta og det greske fastlandet i tidsrommet rundt 1400–1200 f.Kr. Linear B har kring 90 stavingsteikn, ideogram og tallteikn.

Oppdaging
---------

Skrifta vart først oppdaga og gjeven namn av den britiske arkeologen Arthur Evans under utgravingar i Knossos på Kreta i 1900. Dei over 4000 tavlene frå Knossos utgjer også den største samlinga av linear B-tekstar. Ein har også gjort store funn ved Pylos (ca. 1000 tavler), Mykene og Tiryns på Peloponnes, og ved Thebes i Boeotia (ca. 350). Tekstane vart funne innrissa på små leirtavler i palassarkiva. Tavlene er vorte brende til keramikk og såleis verna for ettertida då palassa vart øydelagde ved brann kring 1200 f.Kr.

Tolking
-------

Den britiske arkiteten Michael Ventris og filologen John Chadwick påviste i 1952 at språket i linear B-tekstane er det eldste språktrinnet av gresk, mykensk gresk. Somme forskarar meiner at linear B er utvikla frå linear A-skrifta, medan andre ser dei to som parallelle skriftsystem utvikla frå ein felles føreganger.

Skriftsystemet
--------------

Rutenettet nedanfor vart utvikla under desiferinga til Michael Ventris og John Chadwick av dei fonetiske verdiene for stavingsteikna. Det må installerast ein egen font for å sjå spesialteikna som elles viser som ein firkant.

| Gjenkjende teikn av formene V, CV |
| --- |
|  | *-a* | *-e* | *-i* | *-o* | *-u* |
|  | 𐀀  | *a*
*\*08* | 𐀁  | *e*
*\*38* | 𐀂  | *i*
*\*28* | 𐀃  | *o*
*\*61* | 𐀄  | *u*
*\*10* |
| *d-* | 𐀅  | *da*
*\*01* | 𐀆  | *de*
*\*45* | 𐀇  | *di*
*\*07* | 𐀈  | *do*
*\*14* | 𐀉  | *du*
*\*51* |
| *j-* | 𐀊  | *ja*
*\*57* | 𐀋  | *je*
*\*46* |  | 𐀍  | *jo*
*\*36* |  |
| *k-* | 𐀏  | *ka*
*\*77* | 𐀐  | *ke*
*\*44* | 𐀑  | *ki*
*\*67* | 𐀒  | *ko*
*\*70* | 𐀓  | *ku*
*\*81* |
| *m-* | 𐀔  | *ma*
*\*80* | 𐀕  | *me*
*\*13* | 𐀖  | *mi*
*\*73* | 𐀗  | *mo*
*\*15* | 𐀘  | *mu*
*\*23* |
| *n-* | 𐀙  | *na*
*\*06* | 𐀚  | *ne*
*\*24* | 𐀛  | *ni*
*\*30* | 𐀜  | *no*
*\*52* | 𐀝  | *nu*
*\*55* |
| *p-* | 𐀞  | *pa*
*\*03* | 𐀟  | *pe*
*\*72* | 𐀠  | *pi*
*\*39* | 𐀡  | *po*
*\*11* | 𐀢  | *pu*
*\*50* |
| *q-* | 𐀣  | *qa*
*\*16* | 𐀤  | *qe*
*\*78* | 𐀥  | *qi*
*\*21* | 𐀦  | *qo*
*\*32* |  |
| *r-* | 𐀨  | *ra*
*\*60* | 𐀩  | *re*
*\*27* | 𐀪  | *ri*
*\*53* | 𐀫  | *ro*
*\*02* | 𐀬  | *ru*
*\*26* |
| *s-* | 𐀭  | *sa*
*\*31* | 𐀮  | *se*
*\*09* | 𐀯  | *si*
*\*41* | 𐀰  | *so*
*\*12* | 𐀱  | *su*
*\*58* |
| *t-* | 𐀲  | *ta*
*\*59* | 𐀳  | *te*
*\*04* | 𐀴  | *ti*
*\*37* | 𐀵  | *to*
*\*05* | 𐀶  | *tu*
*\*69* |
| *w-* | 𐀷  | *wa*
*\*54* | 𐀸  | *we*
*\*75* | 𐀹  | *wi*
*\*40* | 𐀺  | *wo*
*\*42* |  |
| *z-* | 𐀼  | *za*
*\*17* | 𐀽  | *ze*
*\*74* |  | 𐀿  | *zo*
*\*20* |  |

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Mæhlum, Lars (17. september 2015). «linear B». *Store norske leksikon*.
2. ↑  Sjå Linear B Font / How to Install and Use the Linear B True Type Font by Curtis Clarke
3. ↑  I lingvistikk står C og V for konsonant (C) og vokalteikn (V) i denne typen kontekst.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Sander Austad Dale** (fødd 28. mars 1998), betre kjend som **Randulle**, er ein norsk youtubar som er med i YouTube-nettverket Splay Noreg. Han driv ein av Noregs største spelkanalar på YouTube med litt over 170 000 abonnentar på kanalen sin.

Biografi
--------

Dale har drive mange YouTube-kanalar, men per 2021 driv han kanalane *Randulle* og *Dulle*. Han har vore nominert i ei rekkje kategoriar i Gullsnutten, mellom anna Årets nykommar 2016 og 2017 og Årets gamer 2016 og 2017, som han vann i 2018. Han legg for det meste ut spelvideoar, men tidvis publiserer han òg vloggar. Majoriteten av innhaldet hans er fotballrelatert.

Den 5. mars 2019 annonserte Odds Ballklubb på nettsidene sine at Dale hadde signert ein treårsavtale med klubben og at han frå og med då skulle representera klubben som e-sportsutøvar i turneringar. Han gav seg som speler i Odd desember 2019. I april 2020 kommenterte han FIFA-turneringa ePL Invitational saman med Kasper Wikestad på TV 2 Play.

Etter sommaren 2021 gjekk han til TV 2 der han lagar programmet VAR-rommet, samtidig som at han er med i nokre av fotball sendingane til TV 2 Sporten, mellom anna Gullballen-sendinga i 2021.

Kjelder
-------

1. ↑  Granbo, Kristin (14. april 2018), «Disse vant Gullsnutten 2018», *NRK* (på norsk bokmål), henta 14. april 2022
2. ↑  «Her er vår nye spiller», *Odd*, henta 14. april 2022
3. ↑  «Randulle gir seg», *Odd*, arkivert frå originalen 11. april 2022, henta 14. april 2022
4. ↑  AS, TV 2 (21. april 2020), «Nå kan du se Premier League-stjernene i aksjon igjen», *TV 2* (på norsk), henta 14. april 2022
5. ↑  «VAR-rommet», *TV 2* (på norsk), henta 14. april 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Randulle» frå Wikipedia på bokmål, den 14. april 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Randulle på YouTube
**Moll** er i musikkteorien nemninga på ein diatonisk skala, som, om ein samanliknar med dur-skalaen, har senka ters, og somme gonger senka sekst og septim, avhengig av kva type mollskala det er. Skalaen er òg den sjette modale skalaen, òg kalla eolisk skala. Nemninga omfattar i blant òg modale skalaer som inneheld ein liten ters, men gjeld hovudsakleg dei tre mollskalaene naturleg moll, harmonisk moll og melodisk moll. 

Den *naturlege mollskalaen* er bygd opp av følgjande intervall: heiltone, halvtone, heiltone, heiltone, halvtone, heiltone, heiltone. Desse intervalla er dei same som ein får om ein begynner ein durskala på det sjette trinnet (seksten). C-dur-skalaen går C D E F G A H, så A-naturleg-moll går A H C D E F G

*Harmonisk moll* tar utgangspunkt i naturleg moll, men har heva septimen (det sjuande trinnet) med ein halv tone, slik at spranget frå sjette til sjuande trinn er ein og ein halv tone: A H C D E F G#. Det heva sjuande-trinnet gir ein leietone til grunntonen. Dette er den mest brukte mollvarianten frå barokkens tid, ettersom det opnar for ein lettare dominantisk tilbakekomst, som òg er vanleg i korallharmonisering.

*Melodisk moll* har heva 6. og 7. trinn på rørsler som går oppover, og senka 6. og 7. trinn på rørsler som går nedover.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Moll» frå Wikipedia på bokmål, den 5. august 2009.*
Tintern Abbey i 1794, akvarell av J.M.W. Turner
**«Lines Written a Few Miles above Tintern Abbey»** er eit dikt av William Wordsworth. Tittelen kan også ha forma «Lines Written [eller Composed] a Few Miles above Tintern Abbey, on Revisiting the Banks of the Wye during a Tour, July 13, 1798», og er ofte forkorta til **«Tintern Abbey»**. 

Diktet blei skrive av Wordsworth etter ein fottur saman med syster i området rundt Tintern Abbey i Monmouthshire i Welsh Borders-området. Skildringa hans av landskapet ved breidda av Wye utviklar seg til ei skisse av filosofien hans.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lines Written a Few Miles above Tintern Abbey» frå Wikipedia på engelsk, den 21. februar 2020.*

Bibliografi
-----------

* Durrant, Geoffrey. *William Wordsworth* (Cambridge: Cambridge University Press, 1969)

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | Teksten til **Lines Written a Few Miles above Tintern Abbey** ved Wikisource. |

* Wordsworth biography and works
* Online Text of Poem
**Egersund** er ein by på det norske Sørvestlandet, i Rogaland fylke, med 11 519 innbyggjarar per 1. januar 2017. Egersund vart ladestad 1798, og frå 1965 er han sentralstad i Eigersund kommune. 

Byen var før kjend for fajansefabrikken Egersunds Fayancefabrik, som vart etablert i 1847 og lagd ned 1979. Byen ligg ved sjøen og har mykje verksemd knytt til hamna, mellom anna fiskeri, og dei siste tiåra har verksemd knytt til oljeutvinninga i Nordsjøen vorte ein viktig del av næringslivet.

Egersund har ein jarnvegsstasjon, slik er byen knytt til Jærbanen og Sørlandsbanen.

«Okka by»
---------

På folkemunne vert Egersund kalla «Okka by». Nemninga kjem av at det lokale talemålet merkjer seg ut med at ein seier «okka» i staden for «vår». «Okka by» tyder altså «vår by». Kommunen brukar nokre gonger slagordet «Okka by e dokka by».

Namn og symbol
--------------

Namna «Eigersund» og «Egersund» har utgangspunkt i det norrøne/gamalnorske namnet «Eikundarsund».
«Eikund» tyder 'øya som er rik på eik', altså Eigerøy. Endinga «sund» syner til skipsleia mellom fastlandet og øya. Området har hatt mykje eikeskog, og eit eikeblad har og vorte valt som kommunevåpen.

Egersund i Dalane
-----------------

Egersund ligg i Dalane-regionen sør i Rogaland, sør for Jæren. På mange vis er Egersund by ein slags «hovudstad» i Dalane. Dalane omfattar kommunane Bjerkreim, Eigersund, Lund og Sokndal. 
Avisa Dalane Tidende har hovudkontoret sitt i Egersund. Dalane folkemuseum har to avdelingar i Egersund. Ei avdeling er Egersund Fayancemuseum, medan hovudutstillinga er eit folkemuseum.

Sjå òg
------

* Tettstader i Rogaland

Kjelder
-------


* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Egersund**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
**Maria Amor Kvalheim** (fødd 6. juni 1977) er ein norsk journalist, moteekspert og tidlegare barneskodespelar. Ho vart landskjend etter å ha spelt rolla som 11 år gamle Frida i TV-serien *Frida* i 1989 - og seinare spelefilmen *Frida - med hjertet i hånden* (1991).

Kvalheim tok fri frå skulegang ved St. Sunniva skule i Oslo for å spela hovudrolla som Frida i filmen *Frida - med hjertet i hånden* i 1991. Ho hadde òg ei rolle i barneserien *Øyenvitne*, som gjekk som føljetong i *Blikkbåx* i 1988.

Ho avslutta skodespelarkarrieren på eit tidleg tidspunkt og studerte sidan internasjonal marknadsføring og tok journalistutdanning. Ho har etter enda utdanning arbeidd som moteekspert og stylist i bladet *Tique* og *Cosmopolitan*. Ho har spanske anar.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Maria Kvalheim» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Maria Kvalheim ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Koordinatar: 65°47′14″N 13°38′51″E﻿

**Brurskanken** (1447 moh.) er eit karakteristisk fjell i Vefsn kommune i Nordland. Fjellet har det sørsamiske namnet *Brovrese*.

Brurskanken ligg i austerdelen av kommunen, og frå toppen har ein utsikt austover mot Sverige og vestover mot Helgelandskysten. Fjellprofilen er synleg frå Mosjøen. Brurskanken er det nest høgste fjellet i kommunen.

Under fjellet ligg viktige beiteområde og kalvingsområde for rein.

Fjellet har gitt namn til «Brurskanken Turlag» som er ein lokalforening av Den Norske Turistforening. Tilbake i tid har fjellet òg gitt namn til «Brurskanken samiske kvindeforening» som var med og arrangerte det første samiske landsmøtet i 1917, og *Brurskanken reinbeitedistrikt*, som det i 1999 vart vedteke å slå saman med Brønnøy/Kvitfjell reinbeitedistrikt til *Jillen-Njaarke reinbeitedistrikt*.

Kjelder
-------

* Statens kartverk, kartblad 1926 IV
* Om reinbeitedistrikt, i sakspapir for Nordland områdestyre 28.09.06

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |