recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Mirditë |
| --- |
| Frå Fandalen i Mirditë Frå Fandalen i Mirditë |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Mirditë** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Lezhë |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  870 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 22 103 |
| Koordinatar | 41°46′0″N 19°53′0″E﻿Koordinatar: 41°46′0″N 19°53′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Mirditë kommune innafor regionen LezhëMirditë kommune innafor regionen Lezhë |

**Mirditë** er ein kommune i regionen Lezhë i Albania. Kommunen ligg nord i landet og grensar i nord til regionen Shkodër, i aust til Kukës og i sør til Dibër.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at dei tidlegare bykommunane Rrëshen og Rubik vart slått saman med landkommunane Selitë, Kthellë, Fan, Orosh og Kaçinar. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Rrëshen.

Ved folketeljinga i 2011 hadde dei sju kommunane som i dag utgjer storkommunen Mirditë, til saman 22 103 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Mirditë.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. ↑  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Odd Henry Holten** (fødd 28. august 1940) er ein norsk politikar fødd i Øre, busett i Fredrikstad. Han var stortingsrepresentant for Østfold fylke og Kristeleg Folkeparti frå 1989 til 2005. Han er far til Line Henriette Holten Hjemdal, kvinna som tok over fyrsteplassen på Østfold Kristeleg Folkeparti si valliste til Stortinget då han gav seg som stortingsrepsrsentant i 2005.

Holten var utdannna diakon ved Det norske Diakonhjem i 1958. Han var styrar og sidan administrasjonssjef for Blå Kors i Fredrikstad. Ei tid var Holten generalsekretær i Kristeleg Folkeparti. I 1989 vart han innvald på Stortinget frå Østfold, der han dei to fyrste stortingsperiodane var medlem av finanskomiteen. Frå 1997 til 2000, den tida Kjell Magne Bondevik leia si fyrste regjering, var han nestleiar i stortingsgruppa til Kristeleg Folkeparti. Stortingsperioden 1997-2001 var han både president i Lagtinget og elles medlem av arbeidsordningskomiteen og nestleiar i kontroll- og konstitusjonskomiteen. I sin siste periode på Stortinget, 2001-05, var han visepresident i Lagtinget og medlem av samferdslekomiteen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odd Holten» frå Wikipedia på bokmål, den 28. juni 2013.*
Eit tetrapeptid
**Peptid** er stutte kjeder av aminosyrer som er bundne saman av peptidbindingar. Dei blir grovt delte inn i **oligopeptid**, sett saman av få aminosyrer, og **polypeptid**, som er sett saman av mange. Peptid med fleire enn 100 aminosyrer blir gjerne kalla protein.

Grensa mellom oligopeptid og polypeptid blir ofte sett ved rundt 50 aminosyrer, eller ei molekylvekt på om lag 5000. Oligopeptid med svært få aminosyrer kan få namn etter det nøyaktige talet – di-, tri-, tetra- og pentapeptid inneheld i same rekkefølgje 2, 3, 4 og 5 aminosyrer. Denne terminologien er sjeldan brukt for peptid med fleire enn 10-12 aminosyrer.

Det er ribosoma i cellene som produserer peptid på bakgrunn av mRNA som er transkribert frå DNA i cellekjerna. Peptida blir folda og bundne saman til protein. Når protein blir brotne ned, får ein igjen peptid.

I meltingssystemet blir peptid danna av at enzym spaltar proteina i maten. Ein enzymdefekt, det vil seia at eit av meltingsenzyma manglar eller ikkje fungerer, kan føra til at ein ikkje kan bryta ned visse peptid. Desse kan skada tarmen, som ved cøliaki, eller blir tekne opp i blodet og skapa diverse problem. Desse tilstandane blir kalla matintoleranse, i motsetnad til allergi, som er et immunologisk fenomen. Peptid frå kasein i mjølk og gluten i kveite er kjende for å forverra symptoma ved psykiske lidingar som autisme og ADHD.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
**Miruts Yifter** (15. mai 1944–23. desember 2016) var ein etiopisk friidrettsutøvar, fødd i Adigrat i provinsen Tigray, som vann to gullmedaljar ved Sommar-OL 1980 og elles sigra på 5 000 og 10 000 m i ei rekke store meiserstakp og stemne.

### Aktiv

Yifter var heilt ukjend for friidrettsverda då han under Sommar-OL 1972 i München tok bronsemedaljen på 10 000 meter. Saman med den belgiske sølvvinnaren Emiel Puttemans var han den einaste som heldt fylgje inn til mål då Lasse Virén spurta inn til verdsrekord og Yifter sette personleg rekord på 27.40,9. Året etter vann Yifter milløpet i Afrika-leikane i Lagos og vart nummer to på 5000 m.

Yifter deltok ikkje i Sommar-OL 1976, då mange afrikanske land boikotta leikane. Både i 1977 og 1979 vann han begge langdistansane 5 000 m og 10 000 m under verdscupen i friidrett, i høvesvis Düsseldorf og Montreal. I Düsseldorf sette han personleg rekord på 5 000 m med 13.13,8. Også under den fyrste afrikamesterskapen i friidrett i Dakar i 1979 triumferte han på begge langdistansane.

Under sommarleikane 1980 i Moskva vann Yifter 10 000 meter etter ein fantastisk sluttspurt. 300 meter frå mål krumma han nakken og sprang frå resten av tetfeltet og kom mål 1,6 sekund framom Kaarlo Maaninka frå Finland. Fem dagar seinare spurta han inn til siger på 5 000 meter, seks tidels sekund framom Suleiman Nyambui frå Tanzania.

Yifter døydde i Toronto i Canada.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Miruts Yifter» frå Wikipedia på engelsk, den 28. august 2016.*
* *Denne artikkelen bygger på «Miruts Yifter» frå Wikipedia på tysk, den 28. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Mirepoix (fleirtyding).* 
Mirepoix
**Mirepoix** er ei nemning frå fransk matlaging for ei blanding av oppkutta lauk, gulrot og selleri. I fransk kokekunst blir denne blandinga brukt som basis i svært mange rettar, til dømes i supper, gryterettar og sausar. Ho kan også brukast som ingrediens når ein lager kjøtkraft, demiglace og buljong *(bouillon)*. 

Ordet er ein vanlig del av terminologien til profesjonelle kokkar, mellom anna i Noreg. Det kjem frå namnet til den første hertugen av Mirepoix, Gaston-Pierre de Lévis-Mirepoix. Kokken hans skal ha funne opp blandinga.

Tradisjonelt er vekttilhøvet mellom lauk, gulrot og selleri 2:1:1.

Kjelder
-------

1. ↑  «Petit lexique culinaire». *chefsimon.com* (på fransk).
2. ↑  The Culinary Institute of America (2011). *The Professional Chef* (9. utg.). Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-42135-2. OCLC 707248142.

* *Denne artikkelen bygger på «Mirepoix» frå Wikipedia på bokmål, og «Mirepoix (cuisine)» frå Wikipedia på engelsk den 21. november 2017.*

* *Denne artikkelen bygger på «Mirepoix (cuisine)» frå Wikipedia på fransk, den 21. november 2017.*
Illustrasjon av Venus Express i bane kring Venus
**Venus Express** var ein ESA-romsonde som gjekk i bane kring Venus. Ferda vart rekna som avslutta i desember 2014 etter at ein miste normal kontakt med sonden 28. november same året.

Venus Express vart skoten opp 9. november 2005 frå Bajkonur-kosmodromen i Kasakhstan, og gjekk inn i bane kring Venus 11. april 2006. Venus Express var basert på teknologien til Mars Express og Rosetta-sonden. Ei av oppdagingane til Venus Express var mogelege spor etter nyleg vulkansk aktivitet på Venus.

I den siste delen av ferda vart banen til Venus Express lægja slik at friksjon frå venusatmosfæren gradvis gjorde banen til sonden endå lægre. Etter kvart gjekk Venus Express som venta tom for drivstoff og kunne ikkje lenger orientera seg mot jorda for å kommunisera. Sonden kunne heller ikkje lenger hevja banen sin og ville gå tapt i venusatmosfæren.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  *Venus Express goes gently into the night* - ESA
2. ↑  *Venus Express factsheet* - ESA
3. ↑  *Venus Express* Arkivert 2013-02-26 ved Wayback Machine. - NSSDC
**Odd Højdahl** (5. januar 1921–23. februar 1994) var ein norsk fagforeiningsleiar og politikar for Arbeidarpartiet. Han var nestformann i LO i perioden 1969-1977, og statsråd og sjef for sosialdepartementet i Trygve Bratteli si første regjering i perioden frå 17. mars 1971 til 18. oktober 1972.

Odd Højdahl var fødd i Oslo. Han studerte jus frå 1941 til 1943. Etter den andre verdskrigen arbeidde han som politimann eit år, før han tok arbeid innanfor offentleg administrasjon. 

Han vart heiltids tillitsvald allereie i 1951, og steig deretter i gradene innan LO. Han var sekretær og leiar i Norsk Tenestemannslag, og var leiar for Statstenestemannskartellet frå 1964 til 1969. I 1969 vart han på LO-kongressen vald til nestformann i LO, eit verv han hadde fram til 1977. 

Han blei i 1977 tilsett som direktør i Statens arbeidstilsyn, ei stilling han hadde fram til 1988.

Odd Højdahl var medlem av bystyret i Oslo i perioden 1953-1957. Han var varamann til Stortinget for Oslo i perioden 1961–1965. 

Højdahl var styremedlem i Tiden Norsk Forlag, *Arbeiderbladet* og Den norske Creditbank.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odd Højdahl» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2009.*


| * v
* d
* e
Norske sosialministrar etter 1945 |
| --- |
| Sven Oftedal (1945–48)  • Aaslaug Aasland (1948–53)  • Rakel Seweriin (1953–55)  • Gudmund Harlem (1955–61)  • Olav Bruvik (1961–62)  • Aase Bjerkholt (1963)  • Olav Gjærevoll (1963)  • Kjell Bondevik (1963)  • Olav Gjærevoll (1963–65)  • Egil Aarvik (1965–71)  • Odd Højdahl (1971–72)  • Bergfrid Fjose (1972–73)  • Sonja Ludvigsen (1973–74)  • Tor Halvorsen (1974–76)  • Ruth Ryste (1976–79)  • Arne Nilsen (1979–81)  • Leif Arne Heløe (1981–86)  • Tove Strand Gerhardsen (1986–89)  • Wenche Frogn Sellæg (1989–90)  • Tove Veierød (1990–92)  • Grete Knudsen (1992–94)  • Hill-Marta Solberg (1994–97)  • Magnhild Meltveit Kleppa (1997–2000)  • Guri Ingebrigtsen (2000–01)  • Ingjerd Schou (2001–04)  • Dagfinn Høybråten (2004–05) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
I matematikken er alle heiltal anten **odde** eller **par**. 

Eit tal er **par** (liketal), dersom det er eit mangfald (også kalla eit multiplum) av 2. Alle andre tal er **odde** (ulike tal). Døme på partal er −4, 8, 0 og 70. Døme på oddetal er − 5, 1 og 71. Som ein ser er talet 0 eit partal, fordi det er lik med 2 ganga med 0.

Settet av partal tal kan skrivast: 

*Partal* = 2**Z** = {... −6, −4, −2, 0, 2, 4, 6, ...}.
Settet av oddetal kan visast slik:

*Oddetal* = 2**Z** + 1 = {... −5, −3, −1, 1, 3, 5, ...}.
Den eigenskapen ved eit tal at det er anten odde- eller partal blir kalla *paritet*. To tal som har same paritet (dvs. at begge er par eller odde), gjev eit partal som resultat, når ein legg dei saman eller trekker dei frå kvarandre. For at få eit oddetal, skal ein rekne med to tal av ulik paritet.

Når ein gangar eller deler to oddetal, blir resultatet alltid eit oddetal. Derimot vil både to partal og to tal med ulik paritet gje eit partal som resultat. 

Dersom ein førestiller seg at det berre fanst oddetal, ville det ikkje vere råd å trekke tal frå kvarandre eller legge dei saman, for det ville gje eit meiningslaust resultat. Derimot ville det vere mogleg å gange eller dele.

I det titalssystemet, vi normalt nyttar, er eit tal partal eller oddetal avhengig om det siste sifferet i talet er eit oddetal eller eit partal. Dersom det siste sifferet 1, 3, 5, 7 eller 9, er det eit oddetal; i motsett fall er det eit partal.

Talsystem med andre grunntal enn 10
-----------------------------------

Regelen om at eit tal er partal dersom det siste sifferet er eit partal gjeld i alle talsystem der grunntalet er eit partal. Tal i det binære talsystemet vere oddetal om det siste sifferet er 1 og partal om det siste sifferet er 0.

Eit tal i et talsystem med eit grunntal som er eit oddetal vil pariteten til eit tal vere avhengig av om summen av siffera i talet (tverrsummen) er eit partal eller eit oddetal.

Kjelde
------

Wikipedia på dansk den 04.01.2007
**Vera Jakovlevna Komisova** (fødd **V.J. Nikitina**, 11. juni 1953) er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Leningrad som tevla for Sovjetunionen og vart olympisk meister på 100 meter hekk i 1980.

Komisova vart sovjet-meister på 100 m hekk i 1979. Året etter vann ho den olympiske gullmedaljen i øvinga då dei olympiske sommarleikane 1980 fann stad i Moskva, framfor europameisteren Johanna Klier. Fire dagar etter gulløpet på hekken sprang Komisova den fyrste etappen for Sovjetunionen i 4 x 100 m stafett, ei tevling som enda med sølvmedalje for Komisova og lagveninnene, eit halvt sekund bak Aust-Tyskland. Den 5. august, berre åtte dagar etter OL-sigeren, sette Komisova personleg rekord på korthekken med tida 12,39 sekundar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1980 i Moskva: Gullmedalje på 100 m hekk – 12,56, framom Johanna Klier (12,63). Sølv i 4 x 100 m stafett
* EM 1982 i Aten: Nr 6 – 12,92

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wera Jakowlewna Komissowa» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juni 2018.*

* «Vera Komisova» (på engelsk). Olympedia. Henta 13. mars 2023.
**Odd Lindbäck-Larsen** (21. april 1897–18. august 1975) var ein norsk generalmajor og forfattar som stod i forgrunnen under det tyske felttoget mot Nord-Noreg i 1940.

Lindbäck-Larsen var son til ein jarnbanefullmektig i Oslo. Sjølv gjekk han 1919-21 den militære høgskulen og gjorde teneste i det norske militæret. Frå 1934 til -36 var han militæratteché i Helsinki, og deretter 1936-40 stabssjef ved 6. divisjon. Han deltok i 1940 i krigen i Nord-Noreg. Etter verdskrigen var han 1946-52 oberst og sjef for Agder infanteriregiment, avbrote av eitt år (1948-49) som sjef for Tysklandsbrigaden. I 1952 vart han utnemnd til generalmajor, og fram til 1956 sjef for distriktskommando Nord-Noreg. Han avslutta si militære tenestetid som øvstkommanderande for Forsvaret i Nord-Noreg.

Lindbäck-Larsen var ein habil skribent og skreiv ei rekke militærfaglege artiklar, skrifter og bøker, så som *Skandinavias sikkerhet* frå 1932 og *Militær psykologi* frå 1934. I tida etter 1945 gav han ut fleire verk om norsk krigshistorie, mellom dei *Dei norske hær og 1814*, og elles bøker om norsk krigsinnsats 1940-45.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
Koordinatar: 63°21′21″N 7°45′56″E﻿
**Odden stavkyrkje** var ei stavkyrkje i Smøla kommune i Møre og Romsdal fylke. Kyrkja stod på Odden (gnr. 38) på øya Odden, litt vest for Fastsmøla.

«Odden [kircke]» er omtala i Reformatsen i 1589. I 1661 vart kyrkja omtala som ei stavkyrkje utan tårn eller spir, med utvendig bordkledning og med eit lite våpenhus i vest. Det vart sagd at ho var høvelig godt halden ved like.

Det var gravplass for Odden og Veien ved Brattvær kyrkje, men eldre menneske skal ha hevda at Korsholmen ein periode vart brukt som gravplass.

Kyrkja bles ned tidleg på 1700-talet og vart ikkje ført opp att. Kyrkjelyden vart slegen saman med Brattvær, og kyrkjestaden der vart flytta til Fastsmøla i 1883.

Fotnotar
--------

1. ↑  Trondhjems reformats 1589. Oslo domkapittels jordebok 1595 (Norsk historisk kjeldeskrift-institutt, 1983), s. 70.
2. 1 2  Brendalsmo, s. 151.

Kjelder
-------

* Brendalsmo, Jan: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Møre og Romsdal (Riksantikvaren, 2016), s. 151
* Dietrichson, Lorentz (1892). *De norske stavkirker*. Kristiania og Kjøbenhavn. s. 460.

* *Denne artikkelen bygger på «Odden stavkirke» frå Wikipedia på bokmål, den 1. september 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Odden stavkyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Oddbjørn Hagen i Holmenkollen i kring 1935
**Oddbjørn Hagen** (3. februar 1908–25. juni 1983) var ein norsk skirennar og verksmeister frå Ytre Rendal i Hedmark. Han vart verdsmeister i kombinert i 1934 og 1935, og olympisk meister i same øvinga i 1936. Hagen hevda seg i verdstoppen både i langrenn og kombinert. Han busette seg i Oslo og var medlem i Bækkelaget SK.

### Aktiv

Hagen, som var son til ein skogsarbeidar, tok sin fyrste store triumf i skisporet då han vann kombinertrennet i Holmenkollen i 1932, ein prestasjon han gjentok i 1934, då han vart tildelt Holmenkollmedaljen, og i 1935. I 1936 gjekk han til topps på 18-kilometeren i Kollen-løypene.

Hagen vart verdsmeister i kombinert under ski-VM 1934 i Sollefteå, der han med sjetteplass på 18 km også vart beste nordmann i tevlinga. På stafetten gjekk han ankeretappen og vart slått på målstreken av Sveriges ankermann i kampen om VM-bronsen. I 1935 forsvarte Hagen VM-tittelen i kombinert i Vysoké Tatry i Tsjekkoslovakia. Han fekk elles sølvmedaljar på høvesvis 18 km bakom Finlands Klaes Karppinen, samt i 4x10 km stafett.

Under OL 1936 i Garmisch-Partenkirchen tok Hagen tre medaljar. På 18 km langrenn kom han på sølvplassen etter svenske Erik-August Larsson. Han gjekk så opningsetappen i den spanande stafetten der Noreg vart slått av Finland med fattige seks sekundar. Den største triumfen kom i «den norske paradegreina» kombinert, der han sigra føre landsmennene Olaf Hoffsbakken og Sverre Brodahl.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oddbjørn Hagen» frå Wikipedia på bokmål, den 1. februar 2014.*

* Gyldendals store konversasjonsleksikon. 1972

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND

 |
**Danièle Debernard** (fødd 21. juli 1954) er ein fransk tidlegare alpin skirennar frå Aime i departementet Savoie som i tida 1972-76 vann to olympiske medaljar og ein VM-bronse, samt fem renn i verdscupen i alpine greiner.

Aktiv
-----

Debernard debuterte i verdscupen i januar 1971 og fekk med seg to tredjeplassar i slalåm allereie i debutsesongen, før fylte 17 år. Under dei olympiske leikane i Sapporo vinteren 1972 tok ho sølvmedaljen i slalåm, berre to hundredels sekund skilde henne og gullmedaljør Barbara Cochran frå USA. Vel ein månad seinare vann Debernard sine to fyrste verdscupsigrar i Pra Loup.

Etter ein verdscupsiger i slalåm i Japan vinteren 1973, måtte ho vente i tre sesongar før ho atter vann verdscuprenn. Midt i januar 1976 vann ho i same veka slalåm i Les Gets og storslalåmrennet i Berchtesgaden. I Vinter-OL 1976 i Innsbruck få veker seinare tok ho bronsemedaljen i storslalåm, og vart nummer fire i slalåm og fem i utfor. Dette gav henne sølvmedaljen i kombinasjonen, ei øving som ikkje stod på OL-programmet men var VM-tevling.

Debernard la opp i 1979, etter nokre sesongar utan pallbesøk i verdscupen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Danièle Debernard» frå Wikipedia på tysk, den 26. desember 2014.*
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Odde Litle Glumsson** (norrønt: *Oddi inn litli Glúmsson*) var ein islandsk skald som levde på 1100-talet på Orknøyane. 

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 85 og 88). Der er det sagt at han var frå Breidefjorden på Island og at han var dugande til å dikte. Patronymet «Glumsson» og heimstadnamnet gjer det nærliggande å gisse på at han ætta frå den kjende skalden Glum Geirason som levde på Island i tida 950-975. 

Ein haust, truleg i 1148, kom han, saman med skalden Årmod, til Ragnvald Kale Kolsson jarl på Orknøyane og jarlen tok godt imot dei og gjorde dei til hirdmenn. Under eit stort julegjestebod dikta jarlen ei vise og utfordra Odde Litle til å gjere han etter, og dei to visene er sitert i Orknøyingasoga; 13. visa av lausaviser av Ragnvald jarl og 1. visa av lausaviser av Odde Litle. Det var òg ved dette høvet at jarlen lyste ut at han ville fare på pilegrimsferd til Jorsalaheim (Jerusalem), og Odde Litle var ein dei mennene som då rådde seg til å vere med på ferda. 

Om sumaren tre år seinare (1151), la dei ut frå Orknøyane med 15 storskip. I Orknøyingasoga er ferda skildra over fem kapittel (86-90); det meste handlar om sjølve reisa og berre kort om opphaldet i det heilage landet. I soga er det frå denne ferda sitert fire av dei dikta som vi har etter Odde Litle; vers 2, 3, 4 og 5 av lausavisene.

Det er ikkje kjent korleis det gjekk med Odde Litle etter pilegrimsferda, og ein veit heller ikkje når han døydde.

Referansar
----------

1. ↑  Orknøyingasoga omsett av Gustav Indrebø (Oslo 1929)
2. ↑  Lausavise av Ragnvald Kale Kolsson jarl
3. ↑  Lausavise av Odde Litle
4. ↑  Lausavise av Odde Litle - om dronning Ermingjerd i Narbon (Ermengarde av Narbonne)
5. ↑  Lausavise av Odde Litle - om vanskar på ferda, ved Nørvasund
6. ↑  Lausavise av Odde Litle - Om Torbjørn Svarte som døydde ved Akre-borga
7. ↑  Lausavise av Odde Litle - Om Torbjørn Svarte forts.]]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 509), av Finnur Jónsson.
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie bind II (side 167/168), av Finnur Jónsson
**Oddbjørn Hågård** (14. juli 1940–20. februar 2013) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Ørland i Sør-Trøndelag som representerte Senterpartiet på Stortinget 1985-89.

Hågård gjekk handelsskule, landbruksskule og tok artiumkurs før han studerte til sivilagronom ved Norges Landbrukshøgskule i åra fram til 1966. Etter å ha vore lærar i to år, fekk han i 1968 stillinga som heradsagronom i Åfjord. Fire år seinare, 1972, hadde han same stillinga i Røros. Sidan var han husdyrkonsulent i kommunane Ørland og Bjugn 1974-80 og deretter heradsagronom i Ørland 1980-94, permittert den tida han var stortingsrepresentant. Hågård var frå 1970-åra brukar av garden Vestgård i Ørland.

Hågård engasjerte seg politisk for Senterpartiet og vart vald til kommunestyremedlem i Åfjord i 1971. Ved det neste kommunevalet stilte han til val i Ørland. Her vart han vald til ordførar, eit ombod han hadde åtte år 1976-83. Etter å ha hatt varamannsplass til Stortinget i fire år, vart Hågard vald til å representere Sør-Trøndelag og Senterpartiet perioden 1985–89. Han hadde sete i Landbrukskomitéen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
*Bohèmes au café* (1886) av Jean-François Raffaëlli.
**Bohem** (frå det franske namnet på Böhmen, *Bohême*) viser til nokon som lever eit ubunde, ukonvensjonelt liv, gjerne som kunstnar, radikal eller liknande.

Omgrepet *bohémien* viste opphavleg til franske sigøynarar, som var komne til landet gjennom Böhmen. På 1800-talet blei omgrepet også teke i bruk om målarar, forfattarar, musikarar og skodespelarar som slo seg ned i sigøynarområde og levde fattigsleg, men «fritt» frå borgarlege konvensjonar. Denne tydinga av ordet blei utbreidd gjennom *Scènes de la vie de Bohème* (1848) av Henri Murger, som gav inspirasjon til Puccini-operaen *La bohème* (1896).

*Oda Krohg* (1886), måla av ektemannen Christian Krohg. Begge er knytt til Kristiania-bohemen. 
«Bohem» blei også brukt om kunstnarkretsar andre stader, i Noreg om Kristiania-bohemen. 
Også her blei namnet kjend gjennom ei bok, *Fra Kristiania-bohêmen* (1885) av Hans Jæger. Ni «Bohêmbud» tilskrivne Jæger er også godt kjende frå denne tida.

Anna bruk av ordet
------------------

Bohemen sportspub i Oslo
*Bohemene* vart på 1960-talet eit kallenamn på Vålerenga Fotball, på bakgrunn av den uhøgtidelege stilen og dei kjappe replikkane som kjenneteikna dette miljøet.

Sportspubben *Bohemen* i Oslo blei oppretta i juli 1998 med utgangspunkt i supportarmiljøet rundt Vålerenga.

Kjelder
-------

* 

* «Bohem» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Bohem» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juni 2008.*
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Bohemianism» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juni 2010.*
Hovudryggen til Piatra Craiului-fjella
Utsyn mot hovudryggen
Utsyn frå Saua Crapaturii mot Valea Crapaturii
**Piatra Craiului-fjella** er ei fjellkjede i Dei sørlege Karpatane i Romania. På rumensk tyder *Piatra Craiului* 'Bergkongen'. Fjella er forma som ein smal og sagliknande rygg med ei lengd på 25 km. Den høgaste toppen er Vârful La Om på 2238 meter over havet.

Det tar to dagar å krysse ryggen frå nord til sør til fots. Ein kan starte ved anten Plaiul Foii i nordvest eller Curmătura i nordaust. Stien er forholdsvis utrygg langs dei smale delane av ryggen. Turen ned på sørsida går gjennom eit karstlandskap med djup kløfter og bratte fjellsider med vatn som trengjer ut gjennom ei rekke grotter. 

Tredimensjonal framstilling av Piatra Craiului-fjella.

Geografi
--------

Massivet grenser i vest til Dâmbovițadalen med Păpușa-massivet på andre sida. I nordvest renn elva Bârsa og Curmătura Foii med Făgărașfjella på andre sida og i aust ligg fjella Bucegi og Leaota på andre sida av Bran-Rucăr-passet. I sør møter dalane til elvane Dâmbovița og Dambovicioara kvarandre i Podul Damboviţei-senkinga.

Naturvern
---------

Heile kjeda er ein del av *Parcul Naţional Piatra Craiului* (*Piatra Craiului nasjonalpark*).

Området vart første gong verna i 1938 då eit 4,4 km² vart erklært eit naturreservat. Dette vart seinare utvida til 148 km². 

I nasjonalparken finn ein om lag 300 artar sopp, 220 artar lav, 100 forskjellige typar mose, 1100 overordna planter (ein tredjedel av alle planteartane i Romania), 50 av desse er endemiske for Karpatane og to er endemiske for Piatra Craiului.

Det er òg to endemiske edderkoppartar, 270 sommarfuglartar, amfibium og reptilar, 110 fugleartar (50 står på lista til Bernkonvensjonen og seks på lista til Bonnkonvensjonen), 17 flaggermusartar, gemse og andre planteetarar, samt rovdyr som ulv, brunbjørn og gaupe.

Tilgang
-------

Zărnești er den næraste byen om ein skal vitje nasjonalparken eller den nordlege delen av massivet. Byen ligg 28 km frå byen Brașov langs veg eller jernbane. Frå Zărnești går det ein 11 km lang veg til fjellhytta Plaiul Foii, som er eit flott utgangspunkt for turar langs ryggen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til parken
* Summit-Post si skildring av forskjellige ruter Arkivert 2006-12-29 ved Wayback Machine.
* Wikimapia

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Piatra Craiului Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juli 2008.*

Koordinatar: 45°32′N 25°13′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Annemarie Buchner-Fischer**, kjend som **Mirl Buchner**, (16. februar 1924–9. november 2014) var ein tysk skirennar frå Ettal i Bayern som vann medaljar i alle dei tre alpine greinene under vinterleikane 1952 i Oslo.

Aktiv
-----

Buchner deltok i dei olympiske vinterleikane i Oslo i 1952 og tok medalje i alle øvingane. Etter å ha teke bronsemdaljen i storslalåm på Norefjell, kom ho på andreplass i utfor, ni tidels sekund bakom Trude Jochum-Beiser frå Austerrike. Sidan sikra ho seg i Rødkleiva ein bronsemedalje også i slalåm.

Under VM i alpine greiner 1954 i svenske Åre vart ho nummer fire i storslalåm, og nummer 14 i utfor. Tidlegare i same sesongen vann ho storslalåm-tevlinga i Hahnenkamm-renna i Kitzbühel i Austerrike.

Kjelder
-------

* 

* (en) Mirl Buchner – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.

* *Denne artikkelen bygger på «Mirl Buchner» frå Wikipedia på tysk, den 16. desember 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (iba)
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| ***Procellaria*** |
| Gråpetrell (Procellaria cinerea) Foto: JJ HarrisonGråpetrell (*Procellaria cinerea*) Foto: JJ Harrison |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Overorden:** | Aequornithes |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | ***Procellaria***Linnaeus, 1758 |

***Procellaria*** er ei slekt av fem artar i stormfuglfamilien *Procellariidae*. Dei er langvenga sjøfuglar som lever pelagisk på den sørlege halvkula.

Alla artane ber trivialnamnet «petrell» trass i at dei er nærare i slekt med gruppa lirer. Somme plasserer *Procellaria* saman med slekta *Bulweria* i ei gruppe som kallast «Procellaria-petrellar» som i sin tur vert plassert nærare kvalfuglar. Dette er store lirer med samanvaksne røyrforma naseborer på oversida av nebbet. Dei flyg på stive venger med ein effektiv flygeteknikk typisk for lirer. Kvithakepetrell og gråpetrell følgjer ofte skip på Indiahavet og på Sør-Atlanteren. Artane er mykje like og i farvatna der fleire av artane førekjem, til dømes utanfor Ny Zealand kan det vere vanskeleg å identifisere artar.

*Procellaria* finst i kalde og tempererte farvatn på den sørlege halvkula. Utanom hekketida lever dei eit pelagisk liv. Fjellpetrell er arten som regelmessig søker lengst nord då han overvintrar så langt nord som utanfor Mexico-kysten.

Dei kjem på land på øyar og fuglefjell berre for å hekke. Dei hekkar i jordhòler og legg berre eitt kvitt egg per hekkesesong. Dei lever av fisk, blekksprut, anna pelagisk føde og utkast frå fiskebåtar.

Alle fem artar er meir eller mindre truga, gråpetrell er klassifisert som nær truga av IUCN, dei andre som sårbare.

Artar
-----

*Procellaria*-lirer i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:

* Gråpetrell, *Procellaria cinerea*, Gray Petrel, Gmelin, 1789, (NT)
* Kvithakepetrell, *Procellaria aequinoctialis*, White-chinned Petrel, Linné, 1758, (VU)
* Brillepetrell, *Procellaria conspicillata*, Spectacled Petrel, Gould, 1844, (VU)
* Fjellpetrell, *Procellaria parkinsoni*, Parkinson's Petrel, Gray, 1862, (VU)
* Westlandpetrell, *Procellaria westlandica*, Westland Petrel, Falla, 1946, (VU)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Procellaria» frå Wikipedia på svensk, den 19. september 2009.*

### Fotnotar

1. ↑  Schulenberg T.S.; M.J. Iliff; B.L. Sullivan; C.L. Wood; T. A. Fredericks; D. Roberson (august 2017), *eBird/Clements Checklist v2017* (CSV), Cornell Lab of Ornithology, henta 1. oktober 2017
2. ↑  Syvertsen, P. O. Ree, V. Hansen, O. B. Syvertsen, Ø. Bergan, M. Kvam, H. Viker, M. & Axelsen, T. 2008. *Virksomheten til Norsk navnekomité for fugl (NNKF) 1990-2008. Norske navn på verdens fugler.* med oppdateringar i 2017. Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 21.12.2017)
**Pianola** er eit felles namn for automatiske piano. Pianola var eigentleg eit namn på ein modell frå ein av dei store fabrikantane av automatiske piano. På caféar, pubar, skøytehallar og den slags publikumslokale fanst det pianola med myntinnkast som underhaldning. Myntinnkastet starta maskinen som då spelte ein melodi, og fungerte dermed som den tidas jukeboxar. Då myntane som blei brukte, ofte var av nikkel, så blei dei òg kalla **Nickelodeon**.

Ei tilføydd noterull-eining speler flygel
Blüthner Phonola-flygel frå 1910
Det fanst dessutan fleire ulike variantar av piano- eller orgelbaserte musikkautomatar med fleire instrument. Desse blei ofte kalla orchestrion. Felles for dei er at automatikken som oftast var basert på vakuum-prinsippet som kraftkjelde og med ei perforert papirremse som styring for avspelinga. Avanserte instrument kunne variere både tempo og anslag ved hola i den koda papirrullen. Musikk til papirrullane blei ofte koda manuelt frå noter, men på starten av 1900-talet hadde ein konstruert innspelingspianoet som gjorde det råd å la berømte pianistar og komponistar spela inn sine eigne tolkingar av musikken. Dei blei sidan perforert og då kunne pianoet spela opp tolkinga til pianisten med ein forbausande kvalitet. Det finst dokumentasjon som fortel at eit av desse innspelingspianoa blei transportert frå Tyskland til Bergen og enda opp på Troldhaugen der Edvard Grieg spelte inn nokre av sine eigne komposisjonar. Pianoa som kan ta opp denne typen rullar blir ofte kalla reproducing piano eller reproducers.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pianola» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juni 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pianola Forum Arkivert 2007-04-17 ved Wayback Machine.
* Pianolaens heim på internett
* Ein demonstrajon av moglegheitene med eit automatisk piano Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* Ein amerikansk organisasjon for automatiske piano Arkivert 2007-02-18 ved Wayback Machine.
* Themodist.com rolls + information Arkivert 2004-12-30 ved Wayback Machine.
* Player Piano Group : UK

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* BNE

 |
| **Landau an der Isar** |
| --- |
| Horisonten til Landau an der IsarHorisonten til Landau an der Isar |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Landau an der Isar | 

Landau an der Isar is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Bayern  Niederbayern  Dingolfing-Landau |
| Grunnlagd | 1224 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  84,37 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 12 826   152/km² |
| Koordinatar | 48°40′0″N 12°40′0″E﻿Koordinatar: 48°40′0″N 12°40′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 390 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 94405 |
| Telefon-retningsnummer | 09951 |
| Bilnummer | DGF |
| **Heimeside:** www.landau-isar.de |

**Landau an der Isar** (offisielt òg kalla Launda a.d.Isar) er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 13 000 innbyggjarar. Han ligg i *landkreisen* Dingolfing-Landau ved elva Isar.

Historie
--------

Landau vart grunnlagd i 1224 av Wittelsbach-hertugen Ludwig av Kelheim. Byen hadde vore ein *Pflegamt* i mange år og høyrte til Landshut *Rentamt* i kurfyrstedømet Bayern. 

Fram til kommunereforma i Bayern og Tyskland i 1972 var Landau kreisstadt eller administrasjonssete i ein eigen landkreis. Under reforma vart dei tidlegare landsbyane Frammering, Mettenhausen, Reichersdorf og Zeholfing, i tillegg til delar av Kammern og Ganacker, slått saman med Landau. I 1978 vart òg landsbyane Nieder- og Oberhöcking innlemma.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Landau an der Isar» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juli 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Landau an der Isar**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Det fjernaustlege føderasjonsdistriktet i Russland
**Russisk fjerne austen** (russisk Да́льний Восто́к Росси́и, Dálnij Vostók Rossíj) er ei eldre nemning for den austlegaste delen av Russland, distrikta 1-5 og 7-8 på kartet. Av og til brukte ein omgrepet Russisk fjerne austen berre om den sørlege delen av dette området – distrikta 1, 2, 4, 7 og 8. Det er altså tale om dei fjernaste, austlege delane av Russland mellom Bajkalsjøen og Stillehavet.

I offisiell russisk språkbruk svarar Russisk fjerne austen til Det fjernaustlege føderale distriktet, som blei oppretta i år 2000. Det dekkjer dette området og grensar til Det sibiriske føderale distriktet i vest.

I Russland er regionen oftast berre blitt kalla *Fjerne austen* (russisk Дальний Восток).

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Russisk fjernøsten» frå Wikipedia på dansk, den 13. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Vera Mukhina var viktig innan sovjetisk kunst.
**Vera** er eit kvinnenamn knytt til slaviske ord for 'tru', særleg russisk *вера* (vjera). Det er ein av dei tre guddommelege dygdene i kristendommen. Namnet kan også visa til den latinske og italienske hokjønnsforma for 'sann', koma frå albansk *verë*, 'sommar', eller vera ei kortform av Veronika. Vera kan også vera eit etternamn.

Vera har norsk namnedag den 4. februar og svensk namnedag den 30. mai.

Bruk
----

Vera er eit vanleg namn i Russland og Slovenia, varianten Věra er svært utbreidd i Tsjekkia, og Veera er vanleg i Finland. Vera er også eit kjent namn i Kosovo. Vera er eit sjeldnare namn i Noreg. Det blei ein del brukt i tida frå 1925 til 1965, då rundt 0,15 % fekk namnet. I 2009 heitte 2064 norske kvinner Vera.

Kjende namneberarar
-------------------

Skodespelaren Vera Miles i ein trailer for filmen *The Searchers* (1956).
* Vera Mukhina (1889-1953), sovjet-russisk skulptør
* Vera Lynn (f. 1917), britisk songar
* Vera Henriksen (f. 1927), norsk forfattar
* Vera Rubin (f. 1928 ), amerikansk astronom
* Vera Miles (f. 1929), amerikansk skodespelar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vera» frå Wikipedia på bokmål, og «Vera» frå Wikipedia på svensk den 3. februar 2009.*

* Søk etter norsk namnestatistikk for Vera hjå Statistisk Sentralbyrå
**Georg Peter Rasch** (18. januar 1795–12. mars 1866) var ein norsk embets- og stortingsmann frå Christiania.

Rasch var son til ein kjøpmann. Etter han vart cand.jur. i 1815 arbeidde han i Justisdepartementet, fyrst som kopist, deretter fullmektig frå 1819, byråsjef frå 1822 og ekspedisjonssekretær frå 1825. I 1831 fekk han stillinga som justitiarius i Kristiansand stiftsoverrett. Til sist sorenskrivar i Eiker 1840-53. 

Rasch møtte på Stortinget 1839, 1848 og 1851. I 1839 representerte han valkrinsen Kristiansand, på dei seinare stortinga representerte han Buskeruds amt. På alle desse tre tingsamlingane var han medlem av Lagtinget, elles var han i 1839 med i Konstitusjonskomiteen og komiteen om lovkommisjonen. Både i 1848 og 1851 var han formann i Justiskomite nr 2 og medlem i Fullmaktskomiteen, i 1851 også i Valkomiteen. Ogsi 1845 vart Rasch vald til stortingsmann frå Buskerud, men melde sjukdomsforfall. År 1839 var han medlem i ein kongeleg kommisjon om utvidinga av kyrkjer og kyrkjegardar, og 1843 i ein kommisjon om fattiglova.

Rasch døydde på eigedomen sin i Eiker.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Georg P. Rasch NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Olaf Wilhelm Isaachsen** (16. mai 1835–22. september 1893) var ein norsk målar frå Mandal. Han vart kjend for sine røyndomsnære, livaktige folkelivsbilete og sine landskapsstudiar i klare fargetonar.

Liv og gjerning
---------------

*Ung pike i Setesdalsbunad*, 1878
*Olav den helliges lik pleies*, 1880
Isaachsen var son til ein sorenskrivar og soneson til kjøpmannen Isaach Isaachsen. Han bestemte seg for å verte målar då han gjekk på Nissens Latin- og Realskole i Kristiania, oppmuntra av kusina Hedvig Erichsen Lund, som sjølv var målar. Frå han var 15 år gammal gjekk han i lære på Teikneskulen i hovudstaden, elev av Joachim Frich og Johannes Flintoe.

I 1854 reiste Isaachsen til Düsseldorf for å studere ved kunstakademiet i byen. Han fekk den utflytta mandalitten Adolph Tidemand til lærar, og vart mykje påverka av han. I 1859 reiste Isaachsen vidare til Paris for å studere under Thomas Couture og sidan eitt år hos realisten Gustave Courbet. Her vart han verande til 1862, stilen hans endra seg mykje under opphaldet i Frankrike.

Etter tida i Paris laga Isaachsen måleri som vart rekna til stilretninga realisme. Han heldt til i Setesdal 1864-66, her måla han i 1866 *Setesdalsstue, Kveste i Valle*. På 1870-talet var han på ny utanlands og tok inntrykk frå den franske impresjonismen. Arbeida vart meir fargerike og fantasifulle.

Isaachsen er representert med over 20 måleri i Nasjonalmuséet i Oslo. Mellom hans mest kjende verk er *Setesdalsloft* frå 1878, *Syrinbusk i Morgensol* og *Tore Hund ved Olav den helliges lik*, begge dei siste frå 1881.

Kjelder
-------

* *Store norske leksikon*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Ryan Brathwaite** (fødd 6. juni 1988) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Bridgetown i Barbados som vart verdsmeister på 110 meter hekk i 2009.

Aktiv
-----

Brathwaite tok seg til semifinalane på 110 meter hekk både i Friidretts-VM 2007 i Osaka og under Sommar-OL 2008 i Beijing, i begge høva var han sjanselaus på å ta seg til finale.

Dayron Robles, storfavoritten på korthekken under VM 2009 i Berlin, skada seg i semifinaleløpet. Dermed gjekk største favorittstemelet over på Terrence Tremmell, men i finalen sprang Brathwaite sitt livs beste hekkeløp og vann på tida 13,14, barbadisk rekord i øvinga: Han var ein liten hundredel av eit sekund framom sølvvinnar Terrence Trammell og bronsevinnar David Payne, begge dei to amerikanarane fekk 13,15 i sluttid. Ein månad etter verdsmeisterskapen vann Brathwaite korthekken i IAAF-finalen i Thessaloniki på 13,16 sekundar.

Brathwaite vart femtemann på 110 meter hekk i VM 2013. Sidan var han plaga av skadar og la opp i 2016.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2007 i Osaka: Utslått i semifinalane (13,87 =nr 24)
* OL 2008 i Beijing: Utslått i semifinalane (13,59 =nr 12)
* VM 2009 i Berlin: Gullmedalje – 13,14, framom Terence Trammell (13,15)
* VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa (13,57 =nr 18)
* OL 2012 i London: Nr 5 – 13,40
* VM 2013 i Moskva: Utslått i semifinalane (13,64 =nr 14)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ryan Brathwaite» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juni 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Peder Olaus Alvestad** (fødd 21. januar 1866 på Hildrestranda i Haram kommune, død 12. oktober 1903 på Voss) var ein norsk folkehøgskulelærar, avisredaktør og songbokredaktør.

Biografi
--------

Alvestad arbeidde heime på farsgarden Ryssgard til han var bortimot 20 år gammal. Då gjekk han Romsdals Amtsskole som heldt til i Ørskog. Sommaren 1886 gjekk vegen til Asker seminar, der han tok lærareksamen i 1888. Frå Asker reiste han til eit lærarkurs på Viggo Ullmann sin folkehøgskule i Seljord. Åra 1888-90 var han lærar ved Sagatun Folkehøyskole ved Hamar. Deretter dreiv han i to år ein friskule (framhaldsskule) på Austnes i Haram, saman med den teologiutdanna sambygdingen Ole Elias Sønderland. 1892-94 underviste han ved folkehøgskulen i Seljord. Saman med Lars Eskeland grunnla han Voss folkehøgskule i 1895 og arbeidde der til 1902. Fram til 1899 var han medstyrar, sidan var Eskeland styrar åleine. I 1896 kjøpte Alvestad avisa Hordaland saman med Lorentz Nybø og redigerte ho til han døydde av tuberkulose i 1903.

Ettermæle
---------

I 1898 gav Alvestad ut *Norsk songbok for ungdomsskular og ungdomslag*. Ho vart ei av dei mest brukte songbøkene på 1900-talet, trykt i over 130 000 eksemplar dei fyrste tretti åra. Siste utgåve kom i 1998, då under namnet *Songbok for folkehøgskolen*, som ho hadde hatt sidan 1982. På folkemunne vart ho berre kalla «Songboka til Alvestad», og over halvparten av songane var på nynorsk. 17. mai 1906 vart det avduka ein minnestein på grava hans på Voss kyrkjegard. Same året vart det og reist ein bautastein på heimegarden hans på Hildrestranda.

Kjelde
------

* Ivar Grøvik: Olaus Alvestad i *Jul på Sunnmøre 1973*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitaliserte bøker av Olaus Alvestad hjå Nasjonalbiblioteket
**Olaf Huseby** (12. desember 1856–3. oktober 1942) var ein norsk forleggjar ifrå Systrond i Sogn. Av yrke
var han utgjevar og bokreidar i mange år, både i Oslo
og Sambandsstatane. Han tok lærarskulen på Stord. Der
møtte han Sven Aarrestad, jærbuen som var vinstremann,
målmann og fråhaldsmann. Han hadde lærarpost i Brevik
1876–79, men vart neitta fast stilling av di han skreiv i eit
radikalt blad (Breviks Avis). Han studera bokreidarkunna
i Tyskland og England 1881–83. Då han kom att til Noreg,
skipa han saman med Olaf Olsen (sidan Norli) ein bokhandel
i Oslo. Denne bokhandelen gav ut bøker av Amalie Skram og Arne Garborg. Då Norli var i Paris i studieåri
sine, dreiv Huseby bokhandelen åleine. Etter eit bel braut
Huseby samvinna med Norli og dreiv for seg sjølv. Då sytte
han for å gjeva ut landsmålssalmane hans Elias Blix. I
1903 fór Huseby til Sambandsstatane og sette i gang med
bokreiding i Minneapolis. Han var bladstyrar i eige blad,
Den Nye Heimen. Då han flutte til Morris i Minnesota, gav
han ut både dagblad og vekeblad. Eit tiltak Huseby ikkje 
fullførte, var soga om den norske utvandringa til Amerika.

Kjelder
-------

* Norsk Årbok 2008
* Utdjupande artikkel om Huseby av Hermund Kleppa på snl.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
**Georg Richard Apenes** (5. april 1940–2. oktober 2016) var ein norsk jurist og stortingsrepresentant for Høgre. Han var son til sorenskrivar Christian B. Apenes og Inger Johanne Apenes. Apenes var direktør 1989-2010 for Datatilsynet. Han overtok stillinga i 1989 etter Helge Seip, som hadde vore direktør sidan Datatilsynet vart etablert 1. januar 1980. Han gjekk av som direktør for Datatilsynet 9. april 2010.

Apenes voks opp og budde i Fredrikstad. Etter artium studerte han samfunnsfag i Lancaster i Pennsylvania, med Fulbright-stipendium. Seinare tok han cand.jur. ved Universitetet i Oslo (1969). Etter det vart han dommarfullmektig ved Vest-Telemark sorenskrivarembete fram til 1971, då han byrja som journalist i *Fredriksstad Blad*. Same året fekk han også advokatlisens. Frå 1972 var han redaksjonssekretær i *Fredriksstad Blad*, fram til 1977, då han vart vald inn på Stortinget.

Georg Apenes var i 1968 formann i Det Norske Studentersamfund.

Apenes var mange år fast kommentator i norske aviser og skreiv artiklar prenta i tidsskrift, essaysamlingar, lærebøker og antologiar. Han gav ut fleire bøker, dei fleste med kulturhistorisk innhald i populærform.

Apenes var gift med Ingrid I. Willoch, høgrepolitikar og varaordførar i Fredrikstad.

Bibliografi
-----------

* *Det norske felttog i Sverige 1788* (med Tore Dyrhaug, 1988)
* *Løven gjesper* (1989)
* *Hankø bad – et Mindernes Herbarium* (1991)
* *Fra Sinai bjerg til Silikon Valley: rettsstaten og informasjonsteknologien* (1991)
* *Kong Frederiks gamle by* (med Tore Bernitz Pedersen, 1992)
* *Hjulrytterne kommer* (1993)
* *H.F. Gude – somrene ved Kristianiafjorden* (med Hans Gude, 1995)
* *Åpne dører – venneskrift til Astrid Gjertsen på 70-års-dagen 14. september 1998*
* *Én tid og to byer* (med Kitty Apenes, 1998)
* *Panoptikon – vårt gjennomsiktige samfunn* (2000)
* *Fra tillit til kontroll – tolv samtaler om politikk, teknologi og personvern* (2005)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi på Stortinget.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 32°30′15″N 38°12′4″E﻿

**Ruwaished** er ein by heilt aust i Jordan i Mafraq guvernement. Han har eit folketal på 14 400 (2010). Karameh grenseovergang mellom Jordan og Irak ligg i Ruwaished nahiya. 

Etter Irakkrigen i 2003, flykta kring 800 flyktningar frå Irak til den jordanske grensa, hovudsakleg palestinarar og somaliarar, der dei vart plasserte i Ruwaished flyktningleir i ingemannsland mellom Jordan og Irak.

Geografi
--------

Byen ligg in Mafraq guvernement kring 240 km aust for Amman. Ruwaished har eit ørkenklima med ein årsmiddelnedbør på 82,9 mm. Kring åtte delvis tørre dalar møter kvarandre på sletta ved Ruwaished, som er det nest største nedslagsfeltet i den nordlege ørkenregionen etter Azraq. Vatnet som flyt frå desse wadiane om vinteren kompenserer for den låge årsnedbøren i Ruwaished. Byen ligg 683 meter over havet.

Historie
--------

Ein veit ikkje nøyaktig når Ruwaished-området først vart busett, men det finst romerske reservoar her, som Burqu-dammen. Dette indikerer at området var ein stoppe stad for romerske og bysantinske armear, og markerte den austlege grensa til Austromarriket, eller var ein del av dei romerske vasallstatane. 

Under Irakkrigen i 2003 fekk Ruwaished mykje merksemd i media, då mange korrespondentar brukte byen som base for å dekkje krigen.

Demografi
---------

I folketeljinga i 2004 hadde Ruwaished eit folketal på 12 098.

Sjå òg
------

* Karameh grenseovergang
* Mafraq guvernement

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ruwaished» frå Wikipedia på engelsk, den 7. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Angelina Jolie in Ruwaished Ref. Camp UNHCR report
2. ↑  *Census 2004* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 22. juli 2011, henta 7. oktober 2015