recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Michael Florian Hadschieff** (fødd 5. oktober 1963) er ein tidlegare skeiseløpar frå Innsbruck i Austerrike. Han vann sølv i skeise-EM 1987 og på 10000 m under Vinter-OL 1988, og bronsemedaljar i firkamp-VM 1987 og på 1500 m i nemnde Vinter-OL.

Hadschieff markerte seg med å verte nummer fem både på 10 000 meter under Vinter-OL 1984 i Sarajevo og i firkamp-VM i Göteborg same sesongen. Også ved firkamp-VM 1985 på Hamar enda han på femteplassen. I 1987-sesongen kneip han andreplassen i skeise-EM, bak suverene Nikolaj Guljajev frå Sovjetunionen, medan han i firkamp-VM måtte ta til takke med tredjeplassen då Oleg Bozjev sneik seg forbi i samandraget på sisterunda på milløpet.

Under dei olympiske vinterleikane 1988 i Calgary vann Hadschieff sølvmedaljen på 10000 m og bronsen på 1500 m, og kom på femteplass på 5000 m og sjetteplass på 1000 m. Både under EM 1988 i Haag og firkamp-VM i Alma Ata vart han nummer fire. Etter 1988-sesongen hamna Hadschieff lengre ned resultatlistene i dei store tevlingane. Sjetteplassar i EM 1990 i Heerenveen og på 10000 m under Vinter-OL 1992 i Albertville var hans beste plasseringar i åra fram til han la opp i 1994.

KJelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Hadschieff» frå Wikipedia på nederlandsk, den 13. januar 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| Chamonix |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Auvergne-Rhône-Alpes Haute-Savoie |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  245,46 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 9 830   40/km² |
| Koordinatar | 45°55′″N 06°52′″E﻿Koordinatar: 45°55′″N 06°52′″E﻿ |
| Høgd over havet | 1 032 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.chamonix-mont-blanc.fr |

**Chamonix**, eller **Chamonix-Mont-Blanc**, er ein by med om lag 10 000 innbyggjarar søraust i Frankrike. Byen ligg ved foten av Mont Blanc i departementet Haute-Savoie i regionen Auvergne-Rhône-Alpes, og er ein populær vintersportsstad. Dei første olympiske vinterleikane vart halde her i 1924.

Chamonix består av tre landsbyar som ligg 1 350, 1 550 og 1 650 moh. Landsbyane har namn etter høgda dei ligg i. Chamonix 1650 er kjend for sitt livlege uteliv blant skituristane.

Geografi
--------

Aiguille du Midi sett frå dalen ved Chamonix.
Chamonix-dalen går frå nordaust til sørvest og gjennom dalen renn elva Arve. På den søraustlege sida av Chamonix ligg Mont Blanc, det høgaste fjellet i Vest-Europa med ei høgd på 4 807 moh. På den nordvestlege sida av byen ligg fjelltoppen Le Brévent (2 525 moh.). Ei rekkje andre landsbyar høyrer òg til kommunen, som: Les Bossons (1 012 moh.), Les Praz (1 060 moh.), Argentière (1 252 moh.) og Le Tour (1 462 moh.). Chamonix grensar til Aostadalen i Italia gjennom Mont Blanc-tunnelen og Martigny i Sveits igjennom Col de Montets-passet (1 461 moh.).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Chamonix**

| * v
* d
* e
Vertsbyar for Dei olympiske vinterleikane |
| --- |
| 
* Chamonix (1924)
* St. Moritz (1928)
* Lake Placid (1932)
* Garmisch-Partenkirchen (1936)
* ~~Sapporo~~ (1940)
* ~~Cortina d'Ampezzo~~ (1944)
* St. Moritz (1948)
* Oslo (1952)
* Cortina d'Ampezzo (1956)
* Squaw Valley (1960)
* Innsbruck (1964)
* Grenoble (1968)
* Sapporo (1972)
* Innsbruck (1976)
* Lake Placid (1980)
* Sarajevo (1984)
* Calgary (1988)
* Albertville (1992)
* Lillehammer (1994)
* Nagano (1998)
* Salt Lake City (2002)
* Torino (2006)
* Vancouver (2010)
* Sotsji (2014)
* Pyeongchang (2018)
* Beijing (2022)

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Nordpadde** |
| NordpaddeNordpadde |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av nordpadde Utbreiinga av nordpadde |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Amfibium Amphibia |
| **Orden:** | Halelause padder Anura |
| **Familie:** | Ekte padder Bufonidae |
| **Slekt:** | *Bufo* |
| **Art:** | **Nordpadde** *B. bufo* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Bufo bufo***Linnaeus, 1758 |

**Nordpadde**, **vanleg padde** eller berre **padde** *(Bufo bufo)* er eit amfibium, og den einaste arten i paddefamilien som finst i Noreg. 

Padda er brungrå og vortete med flatt, breitt hovud og store augo. Ho kan bli opp til 12 cm lang, og hoa er størst. Mesteparten av kroppen til padda skil ut gift, men særskilt mykje frå dei store kjertlane i nakken. Gifta vernar paddene mot å bli eten av rovdyr, og kan truleg også vera til vern mot infeksjonar. På grunn av gifta har padda få naturlege fiendar. Viss padda kjenner seg truga, vil ho ikkje hoppa vekk, slik som frosk gjer. Padda bles seg heller opp for å sjå større ut, og går roleg. 

Padda skil seg elles frå frosk ved at ho er noko større, og at fotrots-knuten på bakfoten er blaut og mindre enn halvparten så lang som inste tåa. Snuten til padda er meir avrunda enn froskesnuten, og buken har flekkar. Padder går dessutan meir enn dei hoppar, i motsetnad til frosk.

Padder er vekselvarme, og lever både på land og i vatn. Vaksne padder pustar stort sett med lunger, og må opp av vatnet for å pusta innimellom. Dei kan også pusta litt gjennom huda. Føda til padda er insekt, ormar m.m. Padda overvintrar nedgravd i jorda eller på frostfrie stader, som i holer eller under vedstablar. Ho legg egg i lange snorer i ferskvatn i mai, med to til fire egg i breidda. Padda er utbreidt i det meste av Europa, i Nord-Afrika og i Asia til Japan og Kina. I Noreg finst ho i heile Sør-Noreg heilt nord til polarsirkelen.

Sjå òg
------

* Paddene i Austefjorden, eit prosjekt for å bevare paddebestanden ved Litlevatnet.

Kjelder
-------


* Store Norske Leksikon om padde
* Delar av artikkelen er omsett frå Wikipedia Bokmål om nordpadde.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nordpadde**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
**David Christopher Weidemann** (19. september 1800–29. mars 1881) var ein norsk lege som representerte Holmestrand på stortinga 1842 og 1865-66.

Weidemann var fødd i Borgund på Sunnmøre, då faren Lauritz Weidemann var sorenskrivar der. Han vart student i 1819, og budde på 1820-talet i hovudstaden. Der var han åra 1825-29 kandidat ved «den midlertidige fødselsstiftelse», og i 3½ år fattiglege i Christiania. Ferdig utdanna cand.med. i 1827.

I 1829 flytta Weidemann til Holmestrand og budde der resten av livet. Han var bylege i lang tid. Både i 1839-40 og 1848 var han ordførar for bystyret. Som styreformann i den lokale sparebanken spela han ei avgjerande rolle då Holmestrands bad vart bygt.

Weidemann var stortingsrepresentant frå Holmestrand både i 1842 og i 1865-66. I 1842 var han medlem i Militærkomiteen, medan han i 1865-66 hadde plass i Gasje- og pensjonskomiteen og i Lagtinget.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Klara** er eit kvinnenamn som kjem frå latin *clarus* som 
tyder *strålande, lysande* eller òg *vidgjeten*. Namnet har same opphav som ordet klar eller klår, som kom via lågtysk vart teke opp i norrønt som ordet *klárr*.

Namnet har vore bruka i Skandinavia sidan 1400-talet. Det fekk eit stort oppsving på slutten av 1800- talet, men bruken av namnet har gått mykje attende dei siste tiåra.

Klara har namnedag 12. august i Noreg og Sverige.

Bruken av namnet i Noreg
------------------------

I folketeljinga i 1801 vart 150 personar manntalsførte med namnet Clara (eller Klara).

I teljinga frå 1900 var det 6 700 personar som het Klara (Clara). 

I 2007 er det om lag 3 400 som har Klara (eller Clara) til første fornamn – meir enn 90 % skriv namnet med K.

### Personar med namnet Klara/Clara

* Den heilage Klara av Assisi
* Klara Semb, norsk kulturforskar

### Fiktive personar

Klara Klok, rådgjevar med fast vekebladspalte

Sjå òg
------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Klara hjå Statistisk Sentralbyrå
* Folketeljingar i Digitalarkivet

Andre kjelder
-------------

* Olav Veka: *Namneboka* (Det Norske Samlaget, 1991)
|  |
| --- |
| ***«Nordlys»***  Singel av Nora Brockstedt og Per Müller |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk |
| **Utgjeve** | 1968 |
| Låtskrivar(ar) | Tor Hultin og Ola B. Johannessen |
|

**«Nordlys»** er ein song av Nora Brockstedt og Per Müller frå 1968. Songen er skriven av Tor Hultin og Ola B. Johannessen.

«Nordlys» deltok i Melodi Grand Prix 1968, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1968 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Nora Brockstedt med eit lite orkester, og så på nytt av Per Müller med eit stort orkester. Bidraget enda på tredjeplass med ti poeng; tre frå Hamar, to frå Vadsø og Tromsø og eitt frå Stavanger, Kristiansand og Oslo.

Fotnotar
--------

1. ↑  «MGP 1968» (på norsk). OGAE Norge. Henta 6. juli 2014.
2. ↑  «Norway 1968» (på engelsk). esc-history.com. Henta 27. juni 2014.
3. ↑  «NORWEGIAN FINAL 1968» (på engelsk). natfinals.50webs.com. Henta 27. juni 2014.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1968 |
| --- |
| *Nysgjerrig-Per***·** *Stress***·** *Nordlys***·** *Jeg har aldri vært så glad i no'en som deg***·** *Ingenmannsland* |
**Faith Chepngetich Kipyegon** (fødd 10. januar 1994) er ein kenyansk friidrettsutøvar frå Bomet fylke i det sørvestlege Kenya som tevlar i mellomdistanseløp. Ho vart olympisk meister på 1500 meter i Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro, så vel som Tokyo i 2021. I mellomtida vart ho verdsmeister på distansen ved VM i friidrett 2017.

Aktiv
-----

19 år gammal sette Kipyegon sette kenyansk rekord med sterke 3.56,9. To år seinare kneip ho sølvmedaljen på distansen i Beijing-VM. I mai 2016 forbetra ho landsrekorden to gonger, fyrst til 3.56,8 i Shanghai og der etter til 3.56,4 i Eugene i Oregon. 16. august 2016 var ho uimotståeleg i innspurten på 1500 m under sommarleikane i Rio de Janeiro. Året etter vart ho mykje meir pressa i avslutninga på VM-finalen i London, men lukkast vinne ein ny gullmedalje. 

Under verdsmeisterskapen 2019 i Doha kneip Kipyegon sølvmedaljen på ny kenyansk rekord: 3.54,2, likevel var ho sjanselaus mot nederlandske Sifan Hassan. I juni 2021 flytta Kipyegon landsrekorden til 3.53,9, for så den 10. juli i Monaco til 3.51,0. Den 6.august 2021 forsvarte ho den olympiske meistertittelen då ho i Tokyo vann klart og sette olympisk rekord på 3.53,1.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
-----------------------------------------------------

* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (4.08,7 =nr 25)
* VM 2013 i Moskva: Nr 5 – 4.05,0
* VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 4.08,9, bakom Genzebe Dibaba (4,08,0)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje – 4.08,9, framom Genzebe Dibaba (4,10,2)
* VM 2017 i London: Gullmedalje – 4.02,5, framom Jennifer Simpson (4.02,7)
* VM 2019 i Doha: Sølvmedalje – 3.54,2, bakom Sifan Hassan (3.51,9)
* OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje – 3.53,1, framom Laura Muir (3.54,5)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Faith Kipyegon» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mai 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Martina Zellner** (fødd 26. februar 1974) er ein tysk tidlegare skiskyttar frå Schleching i Bayern som vart verdsmeister på 7,5 km i 1999 og vann gullmedaljar med Tyskland i 4 x 7,5 km stafett både under Vinter-OL 1998 og VM 1999. I tillegg sikra ho seg tre individuelle bronsemedaljar og eitt stafettsølv i perioden 1998-2000.

### Aktiv

Zellner vart nummer tre i verdscupen i skiskyting 1998, hennar store gjennombrotsår som skiskyttar. Under vinterleikane 1998 i Nagano gjekk ho andreetappen for Tyskland sitt sigerrike lag i 4 x 7,5 km stafett, dei andre gullvinnarane var Uschi Disl, Katrin Apel og Petra Behle. Året etter gjekk ho sjølv Tyskland inn til VM-gull på stafetten då VM i skiskyting 1999 fann stad i Kontiolax, Simone Memm var ny på laget då Petra Behle hadde lagt opp. Tidlegare i meisterskapen hadde Zellner vorte verdmeister på 7,5 km og teke bronsemedaljen på jaktstarten. Ved VM i skiskyting 2000 i Oslo gjekk Zellner inn til bronsemedalje på 7,5 km, før ho på ankeretappen gjekk Tyskland inn til sølv på stafetten.

Zellner vann tre renn i verdscupen, eitt i 1999 og to i 2000, og stod 14 gongar på pallen individuelt. Ho la opp i 2002.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Martina Zellner» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Forsvarets logistikkorganisasjon, FLO** vart formelt oppretta 1. januar 2002 som samanslåing av tidlegare forsvarseiningar som Forsvarets Tele- og Datatjeneste (FTD), Hærens Forsyningskommando (HFK), tunge verkstadar og tilsvarande organisasjonar i andre forsvarsgreiner m.fl. Ved årsskiftet 2003/2004 vart FLO omorganisert frå å vere organisert etter forsvarsgrein (FLO/Sjø, FLO/Land, FLO/Luft, FLO/IKT) til ein prosessorganisert organisasjonsstruktur med divisjonar som: FLO/Investering, FLO/Materiell og FLO/Drift.

Frå og med 1. januar 2004 er FLO organisert i desse divisjonane i tillegg til ei lita konsernleiing:

* Materiell
* IKT
* Drift
* Tungt vedlikehald

FLO har om lag 6500 tilsette i følgje heimesida deira den 6. oktober 2004. For tida er FLO inne i ein omstillingsprosess der organisasjonen skal slankast ned til 5300 tilsette innan utgangen av 2005.

Engelsk nemning for FLO er Norwegian Defence Logistics Organization (NDLO).

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.flo.mil.no Arkivert 2001-11-27 ved Wayback Machine.
**Martine Lunde Aarsrud** (fødd 17. februar 1996) er ein norsk influensar og reality-TV-deltakar.

Biografi
--------

Lunde er influensar, og driv med sosiale medium på heiltid. Lunde driv òg YouTube-kanalen «Martine Lunde», som per januar 2019 hadde ca. 45 000 abonnentar. Tidlegare dreiv ho YouTube-kanalen «Isabelle & Martine» saman med venninna Isabelle Eriksen, og då denne vart lagt på is sommaren 2018 hadde han ca. 63 000 abonnentar.

Ho deltok i realityserien *Paradise Hotel* i sesong 9, og stakk av med sigeren saman med partnaren Kevin René Gustavsson. Under «troskapstesten» valde Lunde å sleppa kulen på 50 000 kr, noko som gjorde at ho åleine vann denne premien, i staden for at ho og Gustavsson kunne dela 300 000 kr. Ho valde seinare å dela med venninna Isabelle Eriksen og kjærasten Aleksander Sæterstøl, slik at dei alle tre fekk 100 000 kr kvar.

TV
--

Martine var programleiar for første sesong av *Glow Up*. Det er eit program som fokuserer på ulik typar sminke. I programmet var Dajana Tomanovic domar på kvart program. Det var òg ulike gjestedommarar i kvar episode.

Både Martine og kjærasten Aleksander har vore hovudpersonar i dokusåpa *Bloggerne*.

Ho var med i tredje sesongen av Farmen Kjendis, som gjekk på TV 2 frå januar 2019. Ho var òg med i TV 2-programmet *Skal vi danse* i 2018, og enda på tredjeplass.

### *Martine vil bli politi*

I mars 2021 kom det ein serie om at Lunde fekk opplæring i å bli politi i 11 dagar. Serien vart publisert på TV 2 Play. Det vart kritisert av politistudentar før serien byrja. Dei reagerte på at Martine fekk komma inn på politihøgskulen, medan dei sjølv måtte ha undervisning heime. Politihøgskolen ønskte å auka rekruttering og forståing for vidareutdanning i politiet. Lunde sa at ho hadde fått mange positive kommentarar frå politistudentar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Instagram-stjerne sjekker inn på 'Paradise Hotel'». Dagbladet. 17. mars 2017. Henta 8. juni 2018.
2. ↑  «Martine Lunde». YouTube. Henta 13. januar 2019.
3. ↑  «Isabelle & Martine». Influencer Wiki. Arkivert frå originalen 10. juni 2018. Henta 10. juni 2018.
4. ↑  «Sannheten». Martine Lunde. 22. august 2018. Henta 13. januar 2019.
5. ↑  «Hvorfor slapp jeg kula?». *martinelunde.blogg.no*.
6. ↑  «Dramatisk finale i «Paradise Hotel»: - Jeg hadde bestemt meg for at den kula skulle i bakken». Dagbladet. 1. juni 2017. Henta 13. januar 2019.
7. ↑  «Glow up» (på norsk). Henta 14. august 2021.
8. ↑  Solberg, Julie (27. august 2020). «Martine Lunde i sorg etter kjærestens triste beskjed: - Redd for at det samme skal skje med meg» (på norsk). Henta 14. august 2021.
9. ↑  «Dette er de nye 'Farmen'-kjendisene». seher.no. 26. mai 2018. Henta 13. januar 2019.
10. ↑  «Martine Lunde (22) er ute av Skal vi danse». TV 2. 10. november 2018. Henta 13. januar 2019.
11. ↑  Grindem, Karianne (12. mars 2021). ««Hun får kjenne på hvordan det er å være politi. I mellomtiden sitter vi som har kommet oss gjennom opptaksprøvene og er politistudenter hjemme.»» (på norsk). Henta 14. august 2021.
12. ↑  «Martine vil bli politi». Henta 8. september 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Martine Lunde» frå Wikipedia på bokmål, den 12. november 2021.*
**Nordmarkitt** er ein djupbergart med stor utbreiing i Oslofeltet. Det er ein alkalifeltspatsyenitt (eller kjemisk sett ein alkalisyenitt). Den eigenlege nordmarkitten fører alkaliamfibol og ægirin, og går med aukande kvartsinnhald over i ekeritt. Nordmarkitt brukast òg om ein syenitt-type med mørk glimmer (biotitt), som seinare er skilt ut som grefsensyenitt.

Steinindustri
-------------

Den lyseraude nordmarkitten, som seinare er vald til fylkesstein for Oslo, utgjorde saman med den svært like grefsensyenitten (under namnet «grorudgranitt») tyngdepunktet i landet sitt steinindustri mellom 1820-åra og 1870. Bergarten vart nytta ved bygging av Slottet i 1820-åra, løvene føre Stortinget, og etter brannen i Hamburg i 1842 vart store mengder eksportert til bruk ved gjenoppbygging av kaiar, kanalar og bygningar.

I brota, som låg mellom Grorud, Grefsen og Sogn, arbeidde fleire hundre menneske med bryting og hogging av denne steinen, som òg vart nytta til mellom anna kaier, bruer, bygningssoklar og trapper i Christiania og Aker. I 1845 byrja ein å hogge stein til Oscarsborg festning. Slaveriet på Akershus avgav fangar til dei militære byggmeistrane. Akershus Landsfengsel byrja steinhogging på eiga hand i 1850-åra, og store steinarbeid til Universitetet i Oslo, Stortinget, Trefoldighetskirken og Johanneskyrkja vart utført ved steinhoggeriet til fengselet.

I 2009 er berre éit mindre brot i drift, ved Bånkall øvst i Groruddalen.

Kjelder
-------

* Nordmarkitt. (2010, 21. september). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå .
**Recording Industry Association of America** (**RIAA**) er ei USA-amerikansk bransjeforeining for musikkutgjevarar, som plateselskap og distribusjonsselskap.

RIAA blei grunnlagd i 1952 med hovudføremålet om å styra ein frekvensstandard for innspeling og avspeling av grammofonplater (RIAA-trinn). Organisasjonen har også delteke i vidare utvikling av lydopptakteknologi, som magnetband (brukt i spoleband og kassettar), CD og digital teknologi.

Organisasjonen er også med på å administrera lisensar og royalty for musikk. Han held greie på salet av album og singlar og om dei har oppnådd gull- eller platinaplater.

RIAA har gått sterkt ut mot piratkopiering av musikk. På 1980-talet hadde foreininga ein kampanje mot kopiering av musikkassettar. På 2000-talet har ho gått hardt ut mot fildeling av musikk verna av opphavsrett, mellom anna gjennom søksmål.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Recording Industry Association of America» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.riaa.com, offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Martina Ertl-Renz** (fødd 12. september 1973) er ein tysk tidlegare alpinist frå Lenggries i Bayern som vann to gullmedaljar i VM i alpine greiner, i høvesvis kombinasjonen i 2001 og i lagtevlinga i 2005. Ho vart nummer to i verdscupen i alpine greiner i både 1996 og 1998.

### Aktiv

Ertl tok bronsemedaljen i storslalåm under VM i alpine greiner 1993 i Morioka i Japan. Ho fekk sitt definitive gjennombrot i 1994-sesongen med OL-sølv på Lillehammer og sin fyrste verdscupsiger på tampen av sesongen i Vail i USA, storslalåm-tevlingar begge. 

Under VM i alpine greiner 1996 kopierte ho prestasjonen i storslalåm frå forrige VM og tok ein ny bronsemedalje. Dei neste åra tok ho meisterskapsmedaljar i kombinasjonsgreina; fyrst OL-sølv i 1998, deretter VM-gull i St. Anton i 2001 og OL-bronse i 2002. I 2005 var ho med på Tysklands lag som vann lag-tevlinga i alpint-VM i Bormio. Både ho og den to år yngre broren Andreas Ertl var sentrale på laget, som saman med Hilde Gerg, Florian Eckert, Felix Neureuther og Monika Bergmann sikra tysk gull.

Både i 1996 og 1998 enda Ertl på andreplassen i verdscupen i alpine greiner, begge gongane måtte ho sjå seg slått av landskvinna Katja Seizinger. I begge dei to nemnde sesongane vann Ertl pokalen som beste storslalåmrennar i verdscupen i alpine greiner. Mellom 1994 og oktober 2003 sigra ho i 14 verdscuprenn i tre ulike øvingar. 57 gongar stod ho på sigerspallen.

Ertl vann 13 tyske skimeisterskap. Ho la opp i 2006.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Martina Ert-Renz» frå Wikipedia på tysk, den 20. november 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Martina Ertl-Renz». olympedia.org. Henta 15. november 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
Figur av ei todimensjonal skive av gravitasjonspotensialet i og rundt ein uniform kuleforma lekam.
Eit **kraftfelt** er eit område i rommet, eit vektorfelt, som har den eigenskapen at einskilde eller alle lekamar som finst i det blir påverka av krefter med storleik og retning avgjort av plassen til lekamen og eventuelt orientering i rommet. 

Eit kraftfelt er eit vektorfelt {\displaystyle {\vec {F}}({\vec {x}})}, der {\displaystyle {\vec {F}}} er krafta ein partikkel vil merke om han var ved punktet {\displaystyle {\vec {x}}}.

Døme
----

* rommet omkring ein magnetpol er eit *magnetisk kraftfelt* fordi kvar og ein magnetisk lekam som blir ført inn i dette rommet, blir utsett for magnetiske krefter.
* eit *elektrisk kraftfelt* omkring ein elektrisk ladning fungerer på same vis fordi det vil virke tiltrekkings- eller fråstøytingskrefter på alle andre elektriske ladningar i området.
* kraftfeltet til tyngda er tyngdefeltet eller gravitasjonsfeltet som omgjev kvar og ein masse og som gjev tyngdekraft på jorda og styrer rørslene til planetane.
* kraftfelta omkring nukleonar (atomkjernepartiklar) er kompliserte.

Linjer i rommet som blir tenkt trekt slik at tangentretninga overalt peikar i retninga til krafta, blir kalla kraftlinjer eller feltlinjer.

Historie
--------

Opphavet til omgrepet kraftfelt går attende til Isaac Newton og moglegvis endå tidlegare, men sjølve ordet og dei førestellingane ein i dag knyter til det, vart utforma av Michael Faraday, som studerte dei magnetiske kraftlinjene som ein kan få fram, til dømes ved å drysse jernfilspon på ei glasplate som ligg over polane på ein magnet (sjå magnetisk felt). Jernfilsponen ordnar seg då i lange kjedar, som strekkjer seg frå den eine magnetpolen til den andre og følgjer bestemde linjer. Faraday utvida dette, idet han tenkte seg at kraftlinjene heile tida er til stades som ein eigenskap, ein struktur, i rommet. Jernfilsponen gjer dei berre synlege. På liknande måte kan ein illustrere elektriske kraftlinjer med gipspulver eller liknande. 

Faraday si lære vart seinare utforma matematisk, særleg av James Clerk Maxwell. Matematisk blir kraftfelt karakterisert ved ein feltvektor. For eit statisk felt er feltvektoren berre avhengig av koordinatane, men for dynamiske felt er feltvektoren òg ein funksjon av tida. I den teoretiske handsaminga blir ofte andre feltstorleikar innført, potensiale, som kraftfelta kan avleiast av. Tydinga av omgrepet kraftfelt ligg på den eine side i at det er åskodeleg og nært knytt til det som er målbart, på den andre sida i at det har vist seg vel eigna for matematisk handsaming. Òg i moderne fysiske teoriar som generell relativitetsteori og kvantefysikk er kraftfelta av grunnleggjande tyding.

Kjelder
-------

* kraftfelt. I Store norske leksikon. Henta frå:

1. ↑  Mathematical methods in chemical engineering, by V. G. Jenson and G. V. Jeffreys, p211
**Sergej Mikhailovitsj Makarov** (fødd 19. juni 1958) er ein russisk tidlegare ishockeyspelar frå Tsjeljabinsk som i tida 1978-91 vann åtte VM-gull og to OL-gull med Sovjetunionen sitt landslag i ishockey.

Høgrevengen Makarov vart verdsmeister med Sovjetunionen i 1978-79, 1981-83, 1986, 1989-90. og olympisk meister i 1984 så vel som i 1988. I tillegg var han med om å vinne OL-sølv, VM-sølv og to VM-bronsar over dei 14 sesongane han spelte VM- og OL-kampar. Han noterte seg for 83 mål og 89 målpasningar i desse turneringane. Gjennom størstedelen av denne perioden danna han saman med Vladimir Krutov og Igor Larionov den verdskjende KLM-rekka.

Makarov spelte på Traktor Tsjeljabinsk frå 1976 til -78. Deretter var han CSKA Moskva-spelar i elleve år, åtte av åra vart han sovjetmeister med laget. Sidan var han aktiv på lag i National Hockey League i Nord-Amerika; 1989-93 i Calgary Flames og 1993-95. Han la opp i Dallas Stars i 1996.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sergei Michailowitsch Makarow» frå Wikipedia på tysk, den 17. november 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Nordnorsk forfatterlag** (Nnf, nordsamisk *Davvi-Norgga girječálliid searvi*) er ein nordnorsk interesseorganisasjon som arbeider for å fremje og ivareta interessa til nordnorske forfattarar, litteratur generelt og nordnorsk litteratur spesielt. Han vart etablert på Kjerringøy i 1972. Blant initativtakarane var forfattar og dramatikar Magnar Mikkelsen (Finnmark), heradsagronom og skribent Knut Moe (Nordland), og forfattarane Asbjørn Dybwad (Troms), Kjell Sandvik og Terje Nilssen (begge Finnmark). 

Laget har alltid vore frittalande, og fekk «Fritt Ord-prisen» i 1984. I høve 25-årsjubileet (1997) gav Nnf ut antologien *Circum Polaris* med bidrag frå femti av medlemmane. Fram til i dag har Nnf gitt ut 21 bøker, saman med bokforlag som Tiden, Orkana og MargBok, eller i eigen regi. Tidlegare gav laget ut medlemsbladet/tidskriftet Skarven, men dette er i dag gått inn. Søknad om medlemskap etter søknad, og vurdering av det litterære rådet. Støtte til drift kom i det vesentlege frå Nordnorsk Kulturråd til det vart lagt ned, og får i dag løyvingar frå dei tre nordnorske fylkeskommunane. 

Nnf har kontor i Tromsø, og deler mellom anna ut Nordland fylkes kulturstipend. Ved inngangen til 2019 hadde laget 154 medlemmer, ti av dei æresmedlemmer.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om Nnf», *nordnorskforfatterlag.no* (på engelsk), arkivert frå originalen 30. mars 2019, henta 24. september 2019
2. ↑  «Årsmelding 2018» (PDF). Nordnorsk forfatterlag. Henta 24. september 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Nordnorsk Forfatterlag» frå Wikipedia på bokmål, den 3. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Nordnorsk forfatterlag
Linköping i Sverige
Koordinatar: 58°24′39″N 15°37′17″E﻿
**Linköping** (uttakt /ˈlinːɕœːpiŋː/) er ein by i Sverige. Med 104 232 innbyggjarar i 2011 er han den sjuande største i landet. Byen er òg centralort. Byen er administrasjonssenter i Östergötlands län og i Linköpings kommune. 

Linköpings byvåpen
Linköping cirka 1700.
Linköping, som ligg ved Stångån sør for sjøen Roxen, har sjøsamband gjennom Göta kanal, og er eit jernbaneknutepunkt, bispesete, lenshovudstad og i det heile ein typisk sentralstad. Byen har hatt ein sterk industriell ekspansjon etter krigen. Den viktigaste industribedrifta er Saab (fly). Linköping var tidlegare standkvarter for fleire militære avdelingar. Samarbeid mellom universitetet og næringslivet har medverka til at mange IT-relaterte verksemder har vakse fram.

Linköpings universitet blei oppretta 1970. Byen har òg regionsjukehus, stifts- og landsbibliotek, teater, länsmuseum og flyvåpenmuseum. I utkanten av byen ligg «kulturreservatet» Gamla Linköping, der ein del av den eldre bybusetnaden er gjenreist. Linköping voks fram som handelsplass i tidleg mellomalder, og vart bispesete på 1100-talet. Linköping domkyrkje, den best verna mellomalderkatedralen i Sverige, vart om- og påbygd i fleire etappar frå ca 1230, og har altertavle av Henrik Sørensen (1934). Linköping slott er frå 1100-talet og er i dag landshøvdingsresidens.

Linköping er heimen til ishockeyklubben Linköpings HC, som spelar i SHL.

Kjelder
-------

* Linköping. (19.11.2011) I *Store norske leksikon*. Henta frå:

| * v
* d
* e
Sveriges residensstäder |
| --- |
| Noverande | AB: Stockholm • C: Uppsala • D: Nyköping • E: Linköping • F: Jönköping • G: Växjö • H: Kalmar • I: Visby • K: Karlskrona • M: Malmö • N: Halmstad • O: Göteborg • S: Karlstad • T: Örebro • U: Västerås • W: Falun • X: Gävle • Y: Härnösand • Z: Östersund • AC: Umeå •  BD: Luleå | Sveriges flagga |
| Avskaffa | L: Kristianstad • P: Vänersborg • R: Mariestad |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Sergej Viktorovitsj Lavrov** (fødd 21. mars 1950) er ein russisk diplomat og utanriksminister i Russland frå 2004.

Lavrov vart i 1972 uteksaminert frå det sovjetiske utanriksdepartementet sitt institutt for internasjonale forhold i Moskva. Same året vart han send til den sovjetiske ambassaden i Sri Lanka. Frå 1976 til 1981 jobba han i utanriksdepartementet i Moskva, frå 1981 til 1988 i den sovjetiske FN-delegasjonen i New York. I 1988 vende han attende til Moskva og jobba i det russiske utanriksdepartementet, frå 1992 som viseutanriksminister. I 1994 vart han Russland sin FN-ambassadør, noko han var i ti år. 9. mars 2004 utnevnde president Vladimir Putin han til utanriksminister i samband med ei større utskifting av regjeringa før det russiske presidentvalet.

Lavrov snakkar engelsk, singalesisk, dhivehi og til ein viss grad fransk. Han er gift og har ei dotter.

Referansar
----------

1. ↑  A. Gyldén og A. Chevelkina, *La fabrique des diplomates de Poutine*, L'Express, 11. mars 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
*Diversjon* - engelske fallskjermjegerar øydelegg ammunisjonslager i Noreg under tysk okkupasjon i 1941 for å trekkje merksemnd vekk frå annan aktivitet
**Diversjon** er militærtaktisk sett ein skinnmanøver for å avleia merksemnd frå hovudføretaket.[1][2]
Det kan vere ei handling eller eit trugsmål. Til dømes er det vanleg at marineinfanteriet set i land ei lita diversjonsgruppe på ei anna landgangsstrand enn den verkelege landingsplassen. Denne gruppa skal skapa mest mogeleg merksemnd frå fienden si side, så aktiviteten vert oftast sabotasje med mykje røyk og eksplosjonar dersom slikt er mogeleg å få til. Ei slik gruppe er nesten alltid kombinert med ei etterretningsgruppe, slik at den beste norske nemninga på slike grupper historisk sett har vore sabotasje-etterretningsgruppe.

Etymologi
---------

Ordet «diversjon» kjem frå fransk *diversion*, frå mellomalderlatin *diversio* og latin *divertere*, som tyder å avvike, velje ein annan veg eller forandre retning. Det kan òg brukast om å divergere, det vil seia å ha ei anna oppfatting.

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑
| Benghazi |
| --- |
| Benghazi Benghazi |
| Styresmakter |
| Land | Libya |
| Geografi |
| Koordinatar | 32°07′″N 20°04′″E﻿Koordinatar: 32°07′″N 20°04′″E﻿ |
| Plassering |
| 


 |

**Benghazi** er ein by i Libya i Kyrenaika ved Sirtebukta. Byen er den nest største i landet, og er eit administrativt og kulturelt senter. Hamna i byen er den viktigaste mellom Alexandria og Tripoli. Byen har fleire statlege instutisjonar og universitet - det eldste frå 1955. 32 kilometer aust for byen ligg den internasjonale lufthamna Benina.
I oppreisten i Libya i 2011 vart byen gjort til eit hovudsete for Det nasjonale overgangsrådet, den administrative eininga til opprørarane.

I antikken var Benghazi ein gresk koloni kalla Hesperides, seinare Berenike. Frå 1500-talet høyrde byen til tyrkarane, og i perioden 1911-1942 var byen italiensk. Han vart sterkt øydelagt i den andre verdskrigen, og vart hærteken av britane og nytta som ein viktig forsyningsbase i det nordafrikanske felttoget.

Kjelder
-------

* 

* «Benghazi» av Redaksjonen i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Orellanaprovinsen**| Geografisk plassering
Delstat i Ecuador |
| **Hovudstad** | Puerto Francisco de Orellana |
| **Flatevidd**
 - Rangering i Ecuador | 21 691 km² 
3. |
| **Folketal** (2005) 
 - Rangering i Ecuador
 - Folketettleik | 103 032
18.
5/km² |
| **Grunnlagd** | 1998 |
| **Offisielle språk** | Spansk |
| **Guvernør** | Elisa Monar |
| **Nettstad** | www.orellana.gov.ec |
| 

|  |
| --- |
| Flagg |
| **Flagg** |

 |
|  |

**Orellana** er ein provins i Ecuador. Hovudstaden er Puerto Francisco de Orellana, òg kjent som El Coca. Provinsen ligg lengst aust i Oriente-regionen, det vil seie regionen i Ecuador som ligg i regnskogen i Amazonas. Orellana er den siste politiske eininga i landet som blei opprett som ein provins. Tidlegare var Orellana austre del av Napoprovinsen, men han vart skilt ut i 1998.

Petroleum og trelast av tropisk skog er dei viktigaste naturressursane. På siste delen av 1900-talet vart det oppdaga mineralolje i området der det bur huaoraniar, shuarar og såkalla amazonquechuaer.

Det er conquistadoren og oppdagaren Francisco de Orellana som har gjeve namn til provinsen, fordi ein trur han passerte gjennom området då han som første europear drog tvers over det søramerikanske kontinent frå Ecuador til munningen av Amazonaselva, 1541–1542. I starten var reisa del av Gonzalo Pizarro sin store ekspedisjon på søk etter El Dorado.

Også i dag er infrastrukturen i provinsen svakt utbygd, mange område kan ein berre nå med fly, elvebåt eller kano. Napo med mange store og små sideelver renn gjennom provinsen. Napo er òg grenseselv over ei strekning i nord mot Sucumbíosprovinsen. Ho passerer grensa til Peru mot aust, og sluttar seg til Amazonaselva rett aust for Iquitos i Peru.

Provinsen er inndelt i følgjande *cantóns*, hovudstad i parentes:

1. Aguarico (Nuevo Rocafuerte)
2. Francisco de Orellana (Puerto Francisco de Orellana)
3. Joya de los Sachas (La Joya de los Sachas)
4. Loreto (Loreto)

Kjelder
-------

* de:Orellana
* en:Orellana Province

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Provinsar i Ecuador** |  |
| Azuay | Bolívar | Cañar | Carchi | Chimborazo | Cotopaxi | Esmeraldas | Galápagos | Guayas | Imbabura | Loja | Los Ríos | Manabí | Morona-Santiago | Napo | Orellana | El Oro | Pastaza | Pichincha | Sucumbíos | Tungurahua | Zamora-Chinchipe |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Lingsoft** er eit finsk språkteknologifirma, som vart grunnlagt i 1986 av Kimmo Koskenniemi og Fred Karlsson, begge professorar i språkvitskap ved Universitetet i Helsingfors.

Lingsoft baserte seg på Koskenniemi sin bruk av finitte tilstandsautomatar i såkalla tonivåmorfologimodellar, og seinare også av Karlsson sin føringsgrammatikk-disambiguerar. På bakgrunn av dette laga Lingsoft ordretteprogram for ei lang rekkje språk, m.a. finsk, svensk, dansk, tysk, swahili, bokmål og nynorsk. Lingsoft tok over for INSOSoft som leverandør til Microsoft for den nordiske marknaden frå og med 1997, og dei leverte også grammatikkontrollar til Microsoft si Office 2000-pakke.

Lingsoft sitt problem var avhengigheita av Microsoft, og for å bøte på det forsøkte dei å utvikle nye produkt innanfor svartenester, talesyntese og intelligente ordbøker. På det største hadde Lingsoft i denne utviklingsfasen over 60 tilsette, men hausten 2000 måtte dei permittere heile arbeidsstokken, på grunn av manglande finansiering. Etter eit par år i dvaletilstand vart Lingsoft kjøpt opp av det Åbobaserte firmaet Pasanet, og dei var frå og med 2004 attende i produksjon av ein ny generasjon språkverkty for Microsoft.

Lingsoft har vore ein pioner innanfor utviklinga av grammatikkontrollar, og dei er det leiande språkteknologiske firmaet i Norden.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside
**Ordulf av Sachsen**(1022–1072) òg kalla *Otto*, var hertug av Sachsen.

Ordulf høyrde til huset Billung. Han var son til hertug Bernhard II av Sachsen og Eilica av Schweinfurt. Ordulf etterfølgde faren som hertug i 1059 og regenttida hans vart prega av striden mot sorbarane.

I 1042 vart Ordulf gift med Ulvhild, dotter til Olav II Haraldson (*Heilag-Olav*) og dei fekk sonen Magnus av Sachsen (1045–1106).

Magnus fekk mange etterkommarar i tyske og andre europeiske adelshus, blant dei sidan fyrstehuset Oldenburg, og gjennom Magnus av Sachsen og mor hans, Ulvhild Olavsdotter, kan det noverande norske kongehuset rekne ættefedrar attende til kongane frå sagatida.

Ordulf vart seinare (1071) gift med Gertrud av Haldesleben (d. 1116), dotter av grev Konrad, enkje etter grev Fredrik av Formbach i 1071. Dei fekk sonen Bernhard av Sachsen (fødd ca. 1072).

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Ordulf av Sachsen» frå Wikipedia på bokmål, den 24. februar 2007.*

* Jo Rune Ugulen: Kongar i dei norske ættetavlene Arkivert 2007-02-28 ved Wayback Machine.
* Avskrift av artikkel frå Morgenbladet 23. mars 1929

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
Halvdan Svartes saga-Tittelfrise-Gerhard Munthe
**Halvdan Svarte** Gudrødsson vart truleg fødd kring år 810. Han døydde kring år 860. Frå om lag 850 var han konge over store delar av austlandet i Noreg. 
Han var far til kong Harald I Hårfagre, som er kjend som den som samla Noreg til eitt rike. 

Tilnamnet «Svarte» fekk Halvdan på grunn av det svarte håret sitt. 

Tradisjonen knytt til Halvdan Svarte er uviss. Han er nemnd i fleire historiske verk; Ågrip (Trondheim, om lag. 1190), Heimskringla (Snorre Sturlason, om lag 1220) og Fagrskinna (Island, om lag 1225).

Familie
-------

* Son av Gudrød Veidekonge (Gudrud den Gjeve Halvdansson) og Åsa Haraldsdotter.

* Gift fyrst med Ragnhild Haraldsdotter, men ho døydde
* Barn: Harald Halvdansson (Haraldur Hálfdansson). Konge i Sogn

* Gift med Dronning Ragnhild Sigurdsdotter, dotter til kongen i Sygnafylket, Sigurd Hjort
* Barn: Harald Hårfagre, Harald 1. Halvdansson Hårfagre (Luva) av Noreg (om lag 872 – 931).

Liv
---

Halvdan Svarte høyrde til i fylgje Snorre Ynglingeætta, og herska over store delar av Austlandet. Han arva det nordlege Vestfold og la under seg Opplanda og Vika. 

Ragnhild Sigurdsdotter sin far, Sigurd Hjort, var den gong eigar av Stein gard i seinare Hole kommune. Berserken Håke drap fyrst Sigurd Hjort og røva Ragnhild med seg. Halvdan Svarte redda Ragnhild og gifta seg med henne. Han skal ha busett seg på Stein gard. Han utgjer ein av dei fire kongane i kommunevåpenet til Hole kommune. 

Halvdan Svarte køyrer gjennom eit hol på Randsfjorden. Illustrasjon av Erik Werenskiold.

Død og hauglegging
------------------

Soga fortel at vikingkongen Halvdan Svarte er gravlagt i Halvdanshaugen på Stein i Hole kommune i Buskerud. Snorre skriv at ei gong Halvdan Svarte hadde vore på vitjing på Hadeland, reiste han over Randsfjorden på veg heim. Då gjekk han gjennom isen med hest og slede, og drukna. Stormenn frå Romerike, Vestfold og Hedmark kom til Ringerike og ville ha liket med seg for hauglegging. I fylgje Snorre vart dei samde om å dela liket opp, så alle fire regionar fekk sin Halvdanshaug. Hovudet skal liggja i Halvdanshaugen på Stein. Seinare vart Halvdan Svarte dyrka som ein grødegud av bøndene der.

Andre historiske kjelder (Ågrip og Fagrskinna) nemner ikkje noko om at liket vart delt, men dei skal ha soge ut blodet og derreter kansje ha delt det. 

Ein har trudd at grava i Halvdanshaugen er over 300 år for gamal til å vera Halvdan si grav. Eit jordlag i gravhaugen er datert til år 870, berre ti år unna Halvdan Svarte sin død kring år 860.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Saga Hálfdanar Svarta fra prosjektet «Norrøne Tekster og Kvad»
* Utdrag frå soga om Halvdan Svarte
* Halvdan Svartes saga Arkivert 2005-02-14 ved Wayback Machine.
**Halvard Hanevold** (3. desember 1969–3. september 2019) var ein norsk skiskyttar frå Asker. Han var dobbelt verdsmeister og dobbelt olympisk meister i skiskyting.

Karriere
--------

Hanevold si karriere profitterte på den radikale forynginga av det norske landslaget vinteren 1994. Sjølv om det ikkje vart nokon suksess i OL på Lillehammer bygde lagleiinga vidare på ungdomen, og i 1995 kunne Hanevold feira sin første verdsmeistertittel i den no avskaffa lagkonkurransen (saman med Frode Andresen, Dag Bjørndalen og Jon Åge Tyldum.) Han betra seg stadig, og har sidan 1996 alltid vore mellom dei 30 beste i verdscupen (beste plassering: 4. plass i 2003/04).

Tidleg i 1998 vann han sin første verdscupsiger i Antholz (Anterselva), to månader seinare vann han overraskande gull på 20 km i OL i Nagano, der han på siste runden tok knekken på italienaren Pieralberto Carrara. Veka etter kom sølvmedaljen på stafetten. Suksess-sesongen vart komplett med gull i lagkonkurransen i VM.

Frå 1998 til 2000 vann Hanevold fem verdscupsigrar til. I OL i Salt Lake City i 2002 vann han på nytt OL-gull med stafettlaget, men den neste individuelle sigeren kom ikkje før i VM i Khanty-Mansijsk i 2003, der han vann gull på 20 km.

I 2003/04-sesongen vann han i to etterfylgjande renn, kom på sigerspallen fem gonger og vann sølv i stafetten i VM. I VM i 2005 vann han på nytt gull på stafetten (saman med Ole Einar Bjørndalen, Stian Eckhoff og Egil Gjelland. I Torino i 2006 deltok han i sitt fjerde vinter-OL, og tok ein sølv- og ein bronsemedalje.

Hanevold var utdanna sivilingeniør.

Kortfatta merittliste
---------------------

* Verdscupen samanlagt:
	+ 4. plass (2003/04-sesongen)
* Verdsmeisterskap:
	+ 4 gull (1 individuelt), 3 sølv, 3 bronse
* Olympiske leikar:
	+ 3 gull (1 individuelt), 2 sølv, 1 bronse
* Verdscuprenn:
	+ 9 enkeltsigrar

Kjelder
-------

1. ↑  Jørnholt, Malin (3. september 2019). «Halvard Hanevold er død». *NRK* (på norsk bokmål). Henta 3. september 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
I språktypologi refererer **ordstilling** til den umarkerte rekkjefølgja av dei sentrale setningsledda, særleg subjekt, objekt og (finitt) verb (verbal), delvis også adverbial.

Ordstillingstypar
-----------------

1. SOV-språk er m.a. japansk, tyrkisk, koreansk, kanuri og oromo
2. SVO-språk er m.a. engelsk, fransk, swahili og fulfulde
3. VSO-språk er t.d. (klassisk) arabisk, tamasjek, irsk og hawaiisk
4. VOS-språk er t.d. fijiansk, madagassisk og tzeltal
5. OSV-språk er t.d. xavante og sardisk
6. OVS-språk er t.d. hixkaryana

* Visse V2-språk, tysk og nederlandsk, er SOV-språk, men har det finitte verbet i andre posisjon i setninga i heilsetningar, slik at vi har t.d. *Ich esse Apfeln / ... daß ich Apfeln esse / ich habe Apfeln gegessen*.
* Dei nordgermanske språka, som t.d. norsk, er SVO-språk og V2-språk.

OS-språk, og særleg OVS-språk, er svært sjeldne, og vi veit framleis lite om syntaksen deira.

Fraseintern ordstilling
-----------------------

Det er mogleg å sjå to hovudtypar innanfor fraseintern ordstilling, *kjerneinitiale* og *kjernefinale* frasar. Viss kjernen i ein frase blir definert som den delen som avgjer distribusjonen til frasen, deler vi frasane inn i om kjernane kjem før eller etter komplementet sitt. Norsk har t.d. kjerneinitiale *pre*posisjonsfrasar («Vi flyg *om Oslo*»), der finsk har kjernefinale *post*posisjonsfraser («Me lennetään *Oslon kautta*»).

Det har blitt hevda at SOV-språk konsekvent har kjernefinale frasar og modifiserande adverbial framfor frasane dei modifiserer, mens SVO-språk er meir blanda, og kan ha både kjerneinitiale og -finale frasar. Men også SOV-språka er blanda. Afrikanske SOV-språk som oromo (kusjittisk) og kanuri (saharisk) har kjerneinitiale nominalfrasar. Dei germanske SOV-språka som er V2-språk oppfører seg som SVO-språk.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
*Sjå òg Linn (fleirtyding)*
Linn Skåber. Foto: Jarle Vines

**Linn** er eit vanleg nordisk kvinnenamn med ei rekkje moglege opphav. Det har namnedag den 13. mai i Noreg og Sverige og den 15. april i Finland. Linn kan også vera eit tysk slektsnamn og stadnamn.

Linn kan vera ei kortform av namn som byrjar eller sluttar på denne stavinga, som Linda, Linnea, Malin eller ein variant av Lina. Det kan visa til treslaget lind frå norrønt *lind* eller gammalhøgtysk *linta*, ord som opphavleg tyder 'mild'. Namnet kan òg vera ei fornorsking av det engelske Lynn(e), som har keltisk opphav.

Namnet var mykje brukt for norske jenter fødde på 1980- og 1990-talet.

Namneberarar
------------

* Linn Stokke (f. 1961), norsk skodespelar
* Linn Ullmann (f. 1966), norsk journalist og forfattar
* Linn Skåber (f. 1970), norsk skodespelar
* Linn Sulland (f. 1984), norsk handballspelar
* Linn-Kristin Riegelhuth (f. 1984), norsk handballspelar

Sjå òg
------

* Namnet Lin
* Lynn
* Linda

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Linn» frå Wikipedia på bokmål, den 13. mai 2009.*
Gravstein for professor Bengt Lidforss i Lund.
**Bengt** er eit mannsnamn av svensk opphav, danna som ei form av Benedikt som kjem frå latinsk *Benedictus*, 'signa'. Bengt har namnedag i Noreg og Sverige den 21. mars. 

Bengt er kjend i svenske tekstar frå 1300-talet, då med skrivemåten *Benkt*. Andre namn med lik tyding og opphav er til dømes Ben, Bent og Bendik, medan Beate, Benedikte og Bente er nærskylde kvinnenamn.

Bruk
----

Namnet var brukt sjeldan i Noreg først på 1900-talet, men bruken tok seg litt opp på 1920- og 1930-talet. I 1950- og 1960-åra voks bruken mykje, til ein topp på over 0,25 % rundt 1970. Deretter gjekk bruken bratt ned. I 2009 var det rundt 2 304 norske menn som heitte Bendik. 

I Danmark heitte 1,0 % av menn, eller 27 415, Bent i 2008.

Namneberarar
------------

Norske Bengt Pedersen.
* Bengt Algotsson (ca. 1330,-1360), svensk riddar og statthaldar
* Bengt Berg (1885-1967), svensk dokumentarfilmskapar
* Bengt Samuelsson (f. 1934), svensk kjemikar og nobelprisvinnar
* Bengt af Klintberg (f. 1938), svensk folklorist og forfattar
* Bengt Eriksen (f. 1965), norsk fotballekspert på TV 2
* Bengt Pedersen (f. 1970), norsk countryartist
* Bengt Sæternes (f. 1975), norsk fotballspelar

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Bengt hjå Statistisk Sentralbyrå

* *Denne artikkelen bygger på «Bengt» frå Wikipedia på svensk, den 20. mars 2009.*
Hamneanlegget for Halsvik Aggregates til høgre i biletet.
Foto:
Bjarne Thune
 

**Halsvik Aggregates AS** er ei bergverksbedrift i Sløvåg i Gulen kommune, ytst i Sognefjorden. Ho er eigd av Aggregate Industries, eit dotterselskap til Holcim Group. Bedrifta i Gulen omfattar eit steinbrot i Sløvåg, der det vert brote om lag 1,5 milliardar år gamal gneis. Bedrifta eksporterer steinmassar til ei rad land i Europa frå eiga djupvasskai. Selskapet har òg eigarskap i eit kvartsittdagbrot i Kvalsund kommune i Finnmark. Bedrifta vart etablert i 1994. I 2004 omsette selskapet for over 100 millionar kroner. Dagleg leiar er Scott R.Watson.

Steinmassane er særs harde, har stor sliteresistens, og ei spesifikk eigenvekt på 2,7 gram per cm³. Etter knusing er granulatforma nærast kubisk, noko som er ein særeigen eigenskap ved Halsvik-gneisen.

Pukk frå Halsvik vert nytta i asfalt og betong, og tener som fundament under jernbaneliner og vegar. I 2005 skreiv Halsvik Aggregates kontrakt for levering av steinmassar til petrokjemiske anlegg og gassrøyrleidningar tilknytte Ormen Lange-utbygginga, og prosjektet på britisk sokkel. Steinmassane vert nytta som «seng» og overdekning for røyrleidningar.

Hamneanlegget både i Gulen og i Kvalsund kan handtere skip på inntil 60 000 tonns bereevne, og har ei lasteevne på inntil 4 000 tonn per time. Ikkje langt frå Halsvik Aggregates ligg Vest Tank-anlegget.

Kjelder
-------

1. ↑  Our products Arkivert 2010-04-09 ved Wayback Machine. - Aggregates Industries.
2. ↑  Gneis frå Sløvåg til offshoreindustrien - Sogn og Fjordane fylkeskommune, 8. juni 2005.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Halsvik Aggregates Arkivert 2010-04-09 ved Wayback Machine. - Aggregates Industries.
* About us Arkivert 2010-04-09 ved Wayback Machine. - Yeoman Aggregate.