recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Knivsflå ligg like innanfor Dei sju systrene, rundt 250 meter over Geirangerfjorden 
Foto:
Frode Inge Helland
 

**Knivsflå** er ein fjellgard ved Geirangerfjorden i Stranda i Møre og Romsdal fylke. Garden ligg på ei fjellhylle 250 moh. på nordsida av fjorden. Like ved garden ligg Dei sju systrene som tidlegare vart kalla *Knivsfossane*.

På Knivsflå dyrka dei korn til eige bruk. Det gode fjellbeitet gjorde at dei kunne ha mange dyr. På det meste fødde dei meir enn 15 storfe og omkring 100 geiter. Denne garden vart i eldre tid rekna som den beste av fjordgardane. Garden har to setrar. Den lengst til fjells ligg to og ein halv time i gangavstand frå tunet.

Det ulende terrenget førte til at mange kom til skade eller vart ihel slegne. Ein kjenner til at seks menneske har mist livet i område rundt garden.

Ein finn garden nemnd som øydegard i 1603. For det meste har han vore einbølt. På siste halvdel av 1800-talet var her to bruk. Knivsflå vart fråflytt i 1898. Ein fjellhammar ovanfor husa vart vurdert til å kunne rause ut. Etter synfaring konkluderte kommunestyret med at «gaarden besluttes fraflyttede». Dei to familiane, som båe hadde store syskenflokkar flytte til Geiranger. Båe stovehusa vart nedteke og oppsett som ny heim på Maråk i Geiranger. I åra etter dei flytte heldt eigarane fram med å slå på Knivsflå. Dei turka høyet, førte det til fjorden med løypestrengar, og rodde det inn til dei nye heimane sine. Det vart drive slått heilt opp på 1960-talet.

Kjelder
-------

* storfjordens-venner.no
* Sakarias Ansok: *Eld som sloknar*. Stranda sogenemnd 1970
* Arild Flydal: *Fjorden, fjellet og folket*. Timbjørgane forlag 1996

| * v
* d
* e
Øydegardar i Stranda kommune |
| --- |
| Geirangerfjorden | Skageflå**·** Ljøsura**·** Blomberg**·** Sylteviklia**·** Syltavik**·** Matvika**·** Megardsplassen**·** Horvadrag**·** Knivsflå**·** Gomsdal**·** Bringa**·** Hyske |
| Sunnylvsfjorden | Ljøen**·** Timbjørgane**·** Åkernes**·** Duken**·** Isflå**·** Skjeret**·** Oaldsbygda**·** Almane**·** Furnes**·** Lundanes |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
| 十堰Shíyàn |
| --- |
| Jarnbanestasjonen i ShiyanJarnbanestasjonen i Shiyan Jarnbanestasjonen i Shiyan |
| Styresmakter |
| Land  Provins | Folkerepublikken Kina  Hubei |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  23 600 km² |
| Innbyggjarar  - By    - folketettleik | 3 460 000   146,6/km² |
| Koordinatar | 30°35′″N 114°17′″E﻿Koordinatar: 30°35′″N 114°17′″E﻿ |
| Tidssone | Kinesisk standardtid (UTC+8) |
| Plassering |
| Plasseringa av Shiyan i Hubei.Plasseringa av Shiyan i Hubei.Plasseringa av Shiyan i Hubei. |

**Shiyan** (kinesisk 十堰, pinyin *Shíyàn*) er eit byprefektur heilt nordvest i provinsen Hubei i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 23 727 km² og kring 3,41 millionar innbyggjarar (2003). Shiyan består av to bydistrikt, fem fylke og eitt byfylke. Fjellkjeda Wudangshan strekker seg aust-vest gjennom provinsen.

Shiyan er ein av dei største bilbyane i Kina. Sidan 1975 har ein bygt bilar av merket Dongfeng. Elles er her mange fabrikkar som lagar maskindelar og tekstilar.

### Samferdsle

Kinas riksveg 209 går gjennom området. Han byrjar i Hohhot i Indre Mongolia, kryssar gjennom provinsane Shanxi, Henan, Hubei, Hunan og endar opp i hamnebyen Beihai i Guangxi. Også Kinas riksveg 316 går gjennom Shiyan. Han fører frå Fuzhou i Fujian via Nanchang i Jiangxi og Wuhan i Hubei til Lanzhou i Gansu.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shiyan» frå Wikipedia på tysk, den 30. juni 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Brusselkniplingar frå midten av 1700-talet.
**Kniplingar** er ein type blondearbeid laga av trådar som blir slynga eller fletta om kvarandre og festa med knutar. Dei blir gjerne brukte til å dekorera andre tekstilar, ofte som bordar. Ordet **kniple** kjem frå lågtysk *knüppeln*.

Knipling i Valencia.
Til å framstilla kniplingar bruker ein kniplepinnar, det vil seiar trepinner som trådane er vikla opp på, og ei kniplepute, det vil seia ein overstoppa og ofte dreibar tresylinder som delvis er nedfelt i ei pute. Til finare kniplingar treng ein ofte fleire hundre kniplepinnar. Arbeidet blir gjerne utført etter ein gjennombroten mønsterteikning som blir lagd rundt tresylinderen. Hola i mønsteret blir markert med nåler som ein fester trådane til. 

Dei tidlegaste kniplingane blei truleg framstilt i Italia og Flandern på byrjinga av 1500-talet. Dei ulike typane som utvikla seg fekk ofte namn etter opphavsstaden, som Genova, Milano, Valencienne, Binche og Malines. Vadstena i Sverige har hatt ein stor kniplingproduksjon. I dag blir kniplingar særleg laga i Belgia, Storbritannia, Frankrike og Sveits, dels på gamalt vis, dels som maskinarbeid.

Galleri
-------

* Kniplingar frå mellom 1670 og 1710, no ved ModeMuseum Provincie Antwerpen.Kniplingar frå mellom 1670 og 1710, no ved ModeMuseum Provincie Antwerpen.
* Brusselkniplingar i stilen Point d'Angleterre frå ca. 1800.Brusselkniplingar i stilen *Point d'Angleterre* frå ca. 1800.
* Chantillykniplingar frå rundt 1850.Chantillykniplingar frå rundt 1850.
* Svarte kniplingar frå mellom 1860 og 1880, no ved ModeMuseum Provincie Antwerpen.Svarte kniplingar frå mellom 1860 og 1880, no ved ModeMuseum Provincie Antwerpen.
* Markuslöwe (1945) av Therese Hallinger.*Markuslöwe* (1945) av Therese Hallinger.
* Russiske Vologda-kniplingar.Russiske Vologda-kniplingar.

Kjelder
-------

1. ↑  «kniple» i Nynorskordboka.

* «Kniplinger», *Store norske leksikon.*, 14. februar 2009


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
**Blood 148** er eit First Nations-reservat i Alberta i Canada. Det er folkesett av Kainainasjonen (Blood), og blei skipa etter avgjerdene frå Treaty 7 frå 1877. Reservatet blir administrert frå Stand Off ved nordvestgrensa si, og omfattar mesteparten av området tilgrensa av byane Fort MacLeod, Lethbridge og Cardston. Vegane Highway 2, Highway 5 og Highway 509 i Alberta går gjennom det. St Mary-elva og Bellyelva er dei viktigaste elvene i området.

Reservatet er 1 413,87 kvadratkilometer (545,90 sq mi) stort, og er dermed det største reservatet i Canada, og det tredje mest folkerike etter Six Nations og Akwesasne.

I 2006 hadde Blood 148 eit folketal på 4 177 som budde i 1 250 hushald, ein auke på 8,4 % frå 2001. I 2018 oppgav styresmaktene i Alberta eit folketal på 4 713 i Blood 148. 

Under Constitution Act, 1867 ligg den lovgjevande makta over indianarreservat hjå det nasjonale parlamentet og spesifikt hjå Crown–Indigenous Relations and Northern Affairs Canada. Lokalt blir reservatet styrt av eit stammeråd som er blitt leia av Chief Roy Fox sidan 2016.

Kjelder
-------

1. ↑  Canada Indian and Northern Affairs. «First Nations in Alberta» (PDF). Henta 24. september 2007.
2. ↑  Blood Tribe Chief and Council web page - «Chief and Council | bloodtribe». Arkivert frå originalen 24. januar 2014. Henta 8. februar 2014.
3. ↑  Blood Tribe. «Council». Arkivert frå originalen 5. oktober 2013. Henta 24. september 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Blood 148» frå Wikipedia på engelsk, den 15. april 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Blood Tribe
* Map of Blood 148 ved Statcan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
**Ibrahim Jeilan Gashu** (fødd 12. juni 1989) er ein etiopisk langdistanseløpar som tevlar på 5 000 meter, 10 000 meter og i terrengløp. Han vart verdsmeister på 10 000 m under VM i friidrett 2011, og tok sølv på same distansen i den etterfylgjande verdsmeisterskapen 2013.

Jeilan sette sine personlege rekordar i 2006, då han var 17 år gammal. I juni månad fekk han notert 13.09,3 på halvmila i spanske Huelva, to månader seinare sprang inn til 27.02,8 på mila i eit stemne i Brussel. Same sesongen vann han 10 000 meter i verdsmeisterskapen for juniorar.

I 2008 vart Jeilan juniorverdsmeister i terrengløp i Edinburgh, og han kom på andreplass på mila då afrikameisterskapen vart arrangert i Addis Abeba. Tre år etterpå sikra han seg gullmedaljen på 10 000 m under friidretts-VM i Daegu, og berre 15 dagar seinare vann han same distansen ved dei panafrikanske leikane i Maputo.

Jeilan deltok ikkje i Sommar-OL 2012. Han tok sølvmedaljen på 10 000 meter då VM i friidrett 2013 fann stad i Moskva, slått i spurten av Mo Farah frå Storbritannia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ibrahim Jeilan» frå Wikipedia på engelsk, den 17. august 2015.*
**Hanover Parish** er eit parish (tilsvarande fylke) på Jamaica som ligg nordvest på øya. Det grensar til Saint James i aust og Westmoreland i sør, og har kyst mot Det karibiske havet i nord og vest. Fylket er det nest minste i landet (etter Kingston Parish) med eit areal på 450 km². Det hadde 69 533 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011.

Administrasjonssenteret i Hanover Parish er byen Lucea. Byen har ei god naturleg hamn som kan ta imot store skip.
Ei mindre hamn er Green Island. 

Fylket er fjellrikt og inneheld fleire små elvar. Det høgaste punktet er Dolphin's Head, som også er eit tradisjonelt landemerke for skip.

I Hanover Parish blir det mellom anna dyrka banan, ingefær, jams, maranta (arrowroot) og sukkerrøyr, med tilhøyrande romproduksjon. Området er også kjend for godt kveg.

Landsbyen Hopewell er eit viktig turistmål. Turistområdet Negril ligg delvis i Hanover Parish. Området har ellers mange andre fine strender som ikkje er særleg utvikla for turisme.

Folk frå Hanover Parish
-----------------------

* William Alexander Bustamante (d. 1977), politikar og nasjonalhelt
* Barrington Watson (1931–2016), målar
* Percival Noel James Patterson (f. 1935), statsminister
* Peter Broggs (1954–2015), reggaemusikar
* Jean Binta Breeze (f. 1956), diktar
* Elvis Gordon (1958–2011), judoutøvar
* Merlene Ottey (f. 1960), sprintar
* Jah Cure (f. 1978), reggaemusikar
* Odail Todd (f. 1994), sprintar

Kjelder
-------

1. 1 2  «Population & Housing Census 2011». Statistical Institute of Jamaica. 2011. Henta 30. desember 2015.
2. 1 2 3 4  «POLITICAL GEOGRAPHY». *discoverjamaica.com*. The Gleaner Online. Henta 30. november 2017.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Hanover Parish» frå Wikipedia på bokmål, den 30. november 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Ibn Khaldun** (27. mai 1332–19. mars 1406) var ein arabisk filosof, historikar og statsmann frå Nord-Afrika. Han er rekna som den viktigaste arabiske historikaren. 

Ibn Khaldun sitt verk er grunnlaget for mykje av det som er kjend om arabisk og berbisk historie frå rundt 800 til 1300, og stod bak nye tenkjemåtar om årsaker til statsoppløysing som minnar om moderne sosiologi og sosialøkonomi. Det best kjende verket hans er *Muqaddimah*, som også er kjend under det greske namnet 'Prolegomena'. Verket tek for seg soga til dei nordafrikanske folka og arabarstatane, men er også ein historiefilosofi.

Statue av Ibn Khaldun i Tunis.
Ibn Khaldun var fødd i Tunis i noverande Tunisia i år 732 etter muslimsk tidsrekning. Han kom frå ei utdanna slekt av stormenn som hadde postar i heile den arabiske verda. Ibn Khaldun hadde sjølv ei rekkje stillingar, mellom anna for sultanen av Marokko. I 1365 var han sendemann frå sultanen av Granada til kong Pedro I av Kastilla. I 1400 forhandla han med Timur Lenk som omleira Damaskus. Ibn Khaldun avslutta karrieren som dommar i Kairo.

Kjelder
-------

* 

* «Ibn Khaldun» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Ibn Khaldūn» frå Wikipedia på bokmål, den 2. august 2010.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Nea Salamis Ammókhostos FC** eller **Nea Salamina Ammókhostos FC** (gresk skrift Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου) er eit profesjonelt fotballag med opphav i Ammókhostos på Kypros. Klubben har vore i eksil sidan 1974, då Tyrkia invaderte Kypros og okkuperte nordsida av øya. No held klubben mellombels til i Larnaka.

Nea Salaminas største bragder, var deira siger i den kypriotiske cupen og den kypriotiske supercupen i 1990. Dei har òg komme på tredje plass i den kypriotiske førstedivisjonen. Laget deltok for fyrste gong i ein europeisk tevling i 1990, då dei spelte i Cupvinnarcupen. Deretter har dei spelt i UEFAs Intertoto-cup i 1995, 1997 og 2000.

Fotballlaget er ein del av Nea Salamina Ammókhostos sportsklubb, som vart stifta i 1948. Moderklubben har òg eit herrevolleyballag. Klubbens namn er henta frå den antikke, kypriotiske byen Salamis (eller Salamina), som ligg nære dagens Ammókhostos. «Nea» tyder «nye» på gresk.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nea Salamis Ammókhostos FC**
**Near Sawrey** og **Far Sawrey** er to nabolandsbyar i Furness i Cumbria nordvest i England. Dei ligg i Claife parish i Lake District, mellom innsjøane Esthwaite Water og Windermere. Dei ligg omlag 2 miles søraust for den noko større landsbyen Hawkshead. Begge landsbyane ligg langs vegen B5285, som går frå Hawkshead til vestkaien til Windermere Ferry, ei bilferje som går over Windermere 1 mile (1,6 kilometer) til austsida av landsbyane. Near Sawrey ligg ved breidda av Esthwaite Water, medan Far Sawrey ligg ved breidda av Windermere.

Landsbyane går minst tilbake til 1300-talet, då Near Sawrey er dokumentert som «Sourer» i 1336. Namnet kjem frå norrønt og tyder surt eller gjørmete land. Nament var blitt til «Narr Sawrey» på 1600-talet, noko som tyder på at Far Sawrey må ha eksistert på denne tida. I Near Sawrey ligg ein pub, medan Far Sawrey har soknekyrkja og eit hotell og pub. Ein landsbybutikk inneheldt postkontor fram til rundt 2003 og blei lagt ned rundt 2010.

Staden er kjend for tilknytinga si til Beatrix Potter. Ho vitja fyrst Near Sawrey på sommarferie med foreldra i 1896, og leigde huset Lakeland, som no er eit hotell. Seinare budde på Hill Top Farm i Near Sawrey, som ho kjøpte med inntektene frå *The Tale of Peter Rabbit* i 1896. Fleire stader i landsbyane blei nytta i biletbøkene hennar, som *The Tale of Tom Kitten*, *The Fairy Caravan*, *The Pie and the Patty Pan* og *The Tale of Jemima Puddle-Duck*. I 1913 flytta ho saman med ektemannen William Heelis til Castle Cottage på andre sida av vegen.

Det går stiar mellom ferja og huset til Beatrix Potter som i stor grad unngår bilvegar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Welcome to the Claife Parish Council website» (på engelsk). Henta 24. august 2021.
2. 1 2 3  Hahn, Daniel; Robins, Nicholas (2008). «Near Sawrey» (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-861460-9. doi:10.1093/acref/9780198614609.001.0001/acref-9780198614609-e-2091.
3. ↑  «Sawrey - Village in Hawkshead», *Visit Lake District* (på engelsk), henta 24. august 2021
4. ↑  Hanks, Patrick; Coates, Richard; McClure, Peter (17. november 2016). «Sawrey» (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-967776-4. doi:10.1093/acref/9780199677764.001.0001/acref-9780199677764-e-35912.
5. ↑  Mills, A. D. (1. januar 2011). «Sawrey, Far» (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-960908-6. doi:10.1093/acref/9780199609086.001.0001/acref-9780199609086-e-11504.
6. ↑  «Near Sawrey and Far Sawrey». *Visit Cumbria*. Henta 13. desember 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Near and Far Sawrey» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Near Sawrey og Far Sawrey**

* Near Sawrey at the Cumbria Directory
* Far Sawrey at the Cumbria Directory
* Streaming web cam of Windermere from Far Sawrey slip Arkivert 2013-04-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (area)

 |
**Hans Blom Peterson**, også **H.B. Peterson**, (17. mai 1876–15. oktober 1954) var ein norsk industrimann frå Moss som representerte partiet Høgre på stortinget 1916-18. Heile den fyrste halvdelen av det 20. hundreåret var han den mektigaste mannen i Moss, og både i industriselskapet og i lokalsamfunnet vart omtala som Konsulen.

Peterson var utdanna jurist. Frå 1901 var han direktør for familiefirmaet M. Peterson & Søn i over 50 år. Han satsa langsiktig på å byggje ut cellulose- og papirproduksjonen i selskapet. Gjennom særleg si formannsrolle 1913-20 og 1922-27 i De norske Papirfabrikanters Forening kom han til å prege norsk papirindustri, han var elles 1927-30 president i Norges Industriforbund.

Peterson var ordførar i Moss valperioden 1911–13 og stortingsmann 1916-18 for einmannskrinsen Moss og Drøbak og Høgre, medlem i Sosialkomiteen. Frå 1917 og til utpå 1930-talet var han medlem i ei rad offentleg komitear og kommisjonar oppnemnd av storting og styringsverk. Peterson tok i 1902 over som fransk konsul i Moss.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2018-07-31 ved Wayback Machine.
* Norsk biografisk leksikon
**Hans Daniel Aarnes** (6. mai 1886–25. oktober 1960) var skribent, redaktør og forlagsmann. Han var fødd i Vestrefjord i Haram kommune på Sunnmøre. 

I ungdomen var Aarnes fiskar og sjømann nokre år. Som journalist og redaktør var han inn om fleire aviser og blad ulike stader i Noreg:

* Ålesund (*Aarvak* 1905-1911)
* Skien (*Norig* 1911-1913)
* Odda (*Hardanger* 1913-1916)
* Bergen (*Gula Tidend* 1916-1920 og *Bondebladet* 1921-1923)
* Kristiansan (*Agder Tidend* 1923-1932)
* Oslo (*Nynorsk Vekeblad* -1942)

Aarnes var oppteken av å lære andre journalistikk. Etter eit studieopphald i USA starta han, som den første journalistopplæringa i Noreg, Bladmannskulen i 1919. Han skreiv og fleire småbøker til bruk for journalistar. 

I 1940 starta Hans Aarnes Fonna Forlag. Han var sentral då dette forlaget starta å gi ut *Norsk Allkunnebok*, som kom i ti bind frå 1948-1966. Han var og drivkrafta bak dei nynorske teikneseriane *Vangsgutane* og *Ingeniør Knut Berg på eventyr*. I 1940 gav han ut *Grunnlov for kongeriket Noreg*, hans eiga omsetjing av Grunnlova til nynorsk.
Aarnes skreiv og gav ut skodespel og diktsamlingar, utan at han har vorte kjend for det.

Kjelder
-------

* Hans Aarnes. (2011-11-06) I Store norske leksikon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* ISNI

 |
**Fjordkraftligaen** (tidlegare  **GET-ligaen** og **UPC-ligaen**) er namnet på **Eliteserien i ishockey for menn** i Noreg og er administrert av Norges Ishockeyforbund.
Vinnaren av seriespelet blir seriemeister, medan vinnaren av sluttspelet blir noregsmeister og blir samtidig tildelt Kongepokalen.

Seriespel
---------

Serien består av ti lag der dei åtte beste kvalifiserer seg til sluttspelet. Dei to dårlegaste laga må spela kvalifisering mot dei to beste frå 1. divisjon om retten til å spela i neste sesongs GET-liga. Talet på kampar kvart lag har spelt har variert med åra. For tida spelar laga fem kampar mot kvarandre, i alt 45 seriekampar.

Sluttspel
---------

I sluttspelet speler ein om tittelen Noregsmeister. Sluttspelet blir avvikla over fire kvartfinaleseriar, to semifinaleseriar og éin finaleserie. Alle seriane blir spelt over best av sju kampar, dvs. fyrste lag til å vinna fire kampar. Kvar kamp skal ha ein vinnar, og dersom det står uavgjort etter ordinær tid (60 minutt), så speler ein forlenging heilt til eitt av laga skårar.

Seriespelet er grunnlaget for kvart einskilde lags *seeding* i sluttspelet. Seriemeisteren blir *seeda* som nummer éin og får heimebanefordel i heile sluttspelet. Laget får også fyrst velja motstandar i kvartfinaleserien, og kan fritt velja mellom laga som enda opp frå femte- til åttandeplass. Deretter vel lag nummer to mellom dei laga som er att av laga fem til åtte, og slik held det fram til alle valmoglegheitene er oppbrukte. Det laget som er høgst *seeda* i ein sluttspelserie har heimebanefordel, dvs. at laget har heimekamp ved ein eventuell sjuande og avgjerande kamp.

Utmerkingar
-----------

Kvar sesong vert det halde ei rekkje kåringar i ligaen, desse er:

* Årets lag (målvakt, back, back, høgre ving, center og venstre ving)
* Årets spelar
* Årets trenar
* Årets hovuddomar
* Årets linjedomar
* Årets arena/arrangement
* Årets sekretariat
* Årets frivillige

For sluttspelet kårar ein også den mest verdifulle spelaren i ligaen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «GET-ligaen» frå Wikipedia på bokmål, den 11. juli 2009.*
**Hans Bjørnstad** (18. mars 1928–24. mai 2007) var ein norsk skihoppar frå Lier. Han representerte Ski- og Ballklubben Drafn og vart verdsmeister i skihopp i 1950 i Lake Placid.

Aktiv
-----

Bjørnstad vann fem førstepremiar i hopprenn i 1946-sesongen, og han vart nummer tre i junior-NM og nummer 5 i Holmenkollen. Året etter vart han nummer 6 i noregsmeisterskapen. I 1948 vann han fem skirenn, mellom anna krinsmeisterskapen, og han tok ein sjetteplasss i Holmenkollen. Også i 1949 vart han nr 6 i Holmenkollen, men vann hopprenn både i Drafnkollen og Skuibakken. Viktigast i 1949-sesongen var nok likevel at han vart med i uttakingsrennet til verdsmeisterskapen 1950.

Kring juletid 1949 reiste Bjørnstad til Skuibakken i Bærum for å trene med landslaget, etter oppfordring frå den sentrale idrettsleiaren Hansteen Johansen. Det enda med at Bjørnstad kom med i hopptroppa til VM i Lake Placid, som sjuandemann på laget. Etter nokre oppvarmingsrundar i OL-bakken var det ingen tvil om at han måtte få starte i VM-hopprennet. Bjørnstad presterte over evne i tevlinga, og vart verdsmeister med klar margin. Han hadde dei to lengste hoppa i tevlinga, 68 meter og 68,5 m, og fekk seks poeng meir enn svensken Ture Lindgren. På bronseplasss kom Arnfinn Bergmann.

Same året som Bjørnstad tok VM-gull, vart han også nummer to i Holmenkollen og fekk sølvmedaljen i NM. Han kom ikkje med til OL i Oslo 1952, men viste si klasse då han slo til med 127 meter, hans lengste hopp nokon gong, og vart bestemann under eit kvalifikasjonsrenn i Oberstdorf 27. februar 1952.

Tida rundt Bjørnstads gjennombrot var ei brytningstid i internasjonal hoppsport. Bjørnstad prøvde nye teknikkar. Mellom anna prøvde han ut ein ny type sats som seinare vart kalla «fartssats».

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1948: Nr 6 i Holmenkollen
* 1950: Verdsmeister i Lake Placid. Nr 2 i Holmenkollen
* 1951: Nr 7 i Holmenkollen
* 1952: Nr 6 i Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* 1950: Sølvmedalje i Skuibakken i Bærum, 0,9 poeng bak Torbjørn Falkanger
* 1952: Bronsemedalje i Porsgrunn

Kjelder
-------

* Bokmålswikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Besøkssenteret ved Cornell Lab.
**Cornell Lab of Ornithology** er ei medlemstødd eining av Cornell University i byen Ithaca i staten New York som studerer fuglar og anna dyreliv. Omtrent 250 forskarar, professorar, tilsette og studentar arbeidar i ei rekke program vigde til oppdraget for institusjonen: å tolke og verne jordas biologiske mangfald gjennom forsking, utdanning og medborgarforsking fokusert på fuglar. Det er primært dei 75 000 medlemmene som finansierer verksemda. Cornell Lab publiserer bøker under Cornell Lab Publishing Group, ei kvartalsvis publisering, *Living Bird magazine* og eit månadleg elektronisk nyheitsbrev. Han forvaltar mange medborgarvitskaplege prosjekt og nettstader, inkludert Webby-prisbelønte *All About Birds*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cornell Lab of Ornithology» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2019.*

Referansar

1. ↑  «Become a member, renew membership». Cornell Lab of Ornithology. Henta August 3, 2010.
2. ↑  «About Us, Annual Report, Staff Directory, Visit, Cornell Lab of Ornithology». Birds.cornell.edu. October 14, 2011. Henta October 18, 2011.
3. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Cornell Lab of Ornithology
* Cornell Lab of Ornithology on Google Cultural Institute
* All About Birds: Online Bird Guide
* Ivory-billed woodpecker
* Macaulay Library verdas største samling av lydopptak og videoopptak av dyr
**Hannu Sulo Salama** (fødd 4. oktober 1936) i Kouvola) er ein finsk forfattar. Salama er busett i Helsingfors, men voks opp i Tammerfors. Før han vart forfattar på heiltid i 1961 arbeidde Salama som elektrikar, som far sin, og som landarbeidar.

I 1966 vart Hannu Salama rettsforfølgd for blasfemi. Grunnen var romanen *Juhannustanssit* frå 1964 (på norsk *Midtsommerdansen*, 1965). I retten medgav Salama at det hadde vore hans meining å spotta Gud i boka, og han nekta å ha forsvarar i saka. Han vart dømd til tre månader fengselstraff på vilkår i to lågare rettsinnstansar, men innan saka kom opp i den finske høgsteretten hadde blasfemiparagrafen vorte sletta frå lova. Til slutt greip president Kekkonen inn og gav han nåde, i 1968. Då hadde saka sjølvsagt allereie vekt stor merksemd også utanlands, og mellom andre Jean-Paul Sartre og Halldór Kiljan Laxness hadde engasjert seg i saka på Salama si side. Nyopptrykk av romanen kom ut i sensurert utgåve heilt til 1990, då han vart publisert usensurert.

I 1975 Salamu fekk han Nordisk Råds litteraturpris for *Siinä näkijä missä tekijä* (på norsk *Ingen gjerning uten øyenvitner* (1972)).

Bibliografi
-----------

* *Se tavallinen tarina*
* *Minä, Olli ja Orvokki*
* *Juhannustanssit* (1964)
* *Siinä näkijä missä tekijä* (1972)
* *Näkymä kuivaushuoneen ikkunasta* (1988)

Prisar
------

* *Eino Leinon palkinto* (1985)
* *Aleksis Kiven palkinto* (1990)
* «Nordisk Råds litteraturpris» (1975)

Kjelder
-------

1. ↑  «Salama, Hannu». *Uppslagsverket Finland*.
2. ↑  «1975 Hannu Salama, Finland: Siinä näkijä missä tekijä». Norden.org / Nordisk råd. Henta 9. november 2016.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*Må ikkje forvekslast med Bindschadler Ice Stream*.
Koordinatar: 77°58′S 162°10′E﻿

**Bindschadlerbreen** er ein isbre nordvest i Royal Society Range i Victoria Land, som flyt nord mellom Table Mountain og Platform Spur og saman med Emmanuelbreen. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1992 etter glasiolog Robert A. Bindschadler frå NASA Goddard Space Flight Center. Frå 1983 var han forskar i US Antarctic Research Program under studiane av Den vestantarktiske iskappa, inkludert dynamikken til isstraumar i området kring Siple Coast og korleis dei vekselverka med Rossisen og rolla det polare isdekket har på global klimaendring.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bindschadler Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 15. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Bindschadlerbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Chota Nagpur** (eller *Chutia Nagpur*) er eit høgplatå i India som hovudsakleg ligg i delstatane Chhattisgarh og Jharkhand. Det var tidlegare ein division i den britisk-indiske provinsen Bengal, med ei flatevidd på 69 841 km² og eit folketal på 4 900 429 (1901). Området 
var delt i fem britiske distrikt og ni vasallstatar. Distrikta var Hazaribagh, Lohardaga, Palamau, Manbhum og Singhbhum, statane Sarguja, Gangpur, Udaipur, Jashpur, Bonair, Korea, Chang Bhakar, Kharsawan og Seraikella. 

Pareshnath er det høgaste punktet i Chota Nagpur.
Chota Nagpur er eit skogkledd platå mellom elvedalane til Ganges, Mahanadi og Sonelva. Klimaet er tørt og lite fruktbart, men skog og jungel med verdifulle treslag veks godt. Førekomstar av jern og steinkol er andre naturressursar. 

Dei fleste innbyggjarane i Chota Nagpur er hinduar, men tidleg kristen misjon (t.d. Santalmisjon) har også ført til at området har mange kristne innbyggjarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Chota Nagpur» frå Wikipedia på svensk, den 11. juli 2013.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
* Chutia Nagpur i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1906)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Hans-Georg Reimann** (fødd 24. august 1941) er ein tysk tidlegare kappgjengar, fødd i dåverande Heydekrug i Aust-Preussen (no Litauen). Han vann EM-sølv på 20 km i 1962 og OL-sølv 14 år seinare, i 1972 tok han bronsemedaljen på same distansen i München. Reimann representerte Aust-Tyskland.

Aktiv
-----

Reimann overraska og tok sølvmedaljen på 20 km ved Friidretts-EM i 1962, 20 sekundar bak briten Ken Matthews og om lag like langt føre Volodimir Holubnitsjij, storfavoritten som representerte Sovjetunionen. Ti år seinare gjekk Reimann inn til bronsemedalje under Sommar-OL 1972, etter ein drabeleg strid mot landsmannen Peter Frenkel, som vart olympisk meister, og nemnde Holubnitsjij. I 1976 var Reimann flaggberar for det austtyske mannskapet som deltok i sommarleikane i Montreal. Her tok Neumann sølvmedaljen på 20 km, vel halvminuttet bakom Daniel Bautista frå Mexico, og med landsmannen Frenkel på bronseplassen bak seg. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1962 i Beograd: Sølvmedalje – 1.36.14, bakom Ken Matthews (1.35.54)
* OL 1964 i Tokyo: Nr 12 – 1.34.51
* EM 1966 i Budapest: Diskvalifisert
* OL 1968 i Mexico by: Nr 7 – 1.36.41
* EM 1969 i Aten: Nr 5 – 1.33.04
* EM 1971 i Helsinki: Nr 6 – 1.28.56
* OL 1972 i München: Bronsemedalje – 1.27.16
* OL 1976 i Montreal: Sølvmedalje – 1.25.13, bakom Daniel Bautista (1.24.40)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans-Georg Reimann» frå Wikipedia på tysk, den 4. juni 2019.*
Frå Engebret-rørsla sitt siste møte, 18. mars 1985.Foto: Anne Britt Kilvik

Engebret Café, der møta vart haldne.Foto: Mahlum

**Engebret-rørsla** (vanlegare: **Engebret-bevegelsen**) var eit nettverk av kvinnelege journalistar i Oslo. Nettverket eksisterte i rundt ti år frå det første møtet hausten 1974. Det siste møtet i regi av rørsla vart halde 18. mars 1985.

Namnet fekk dei frå Engebret Café, den gamle samlingsstaden for Oslo-journalistane, der møta vart haldne. Dei fem journalistane som tok initiativ til nettverket, var Gerd Benneche (*Dagbladet*); Reidun Kvaale (*Aftenposten*); Gerda Vislie (*Aftenposten*); Anne Lise Stafne (*Dagbladet*) og Harriet Eide (*Dagbladet*). 
Invitasjonen til første møte kom gjennom ein liten annonse i fagbladet *Journalisten*, oktober 1974. «Noe å snakke om?» var tittelen på annonsen, der kvinnelege journalistar vart inviterte til eit uformelt møte på Engebret café. På møtet 4. november 1974 var meir enn 60 kvinner til stades.

Journalistyrket var på denne tida svært mannsdominert, og rørsla vart etablert som ein protest mot eksisterande strukturar og konvensjonar i yrket. Nettverket var ei debatt- og pressgruppe, som arbeidde for likestilling, hovudsakleg gjennom Norsk Journalistlag (NJ), men utan direkte tilknyting til journalistlaget. Dei ynskte å vera ei uformell rørsle.

Tema som vart tekne opp var krav om likeløn og betre arbeidsvilkår, og spørsmålet om det fanst ein eigen kvinneleg journalistikk vart drøfta. Etterkvart tok fleire av deltakarane verv i journalistlaget, som dermed fekk sin første kvinnelege faglege sekretær, nestleiar og leiar. I 1981 vart NJ sitt likestillingsutval oppretta, og i 1983 vart det fatta vedtak om kjønnskvotering. Likestillingsarbeidet vart no ivaretatt av Norsk Journalistlag, og Engebret-rørsla vart oppløyst.

*Bevegelsen hadde sitt tyngdepunkt i årene -74 til -80, så døde den gradvis ut. Men det betyr ikke at kampen døde hen, den bare flyttet seg.* Anne Lise Stafne (2007).

Merknadar
---------

1. ↑  Nokre kjelder, til dømes Møst og Tovsen, nemner ikkje Benneche, medan Lindstad og Utheim nemner henne som ein av initiativtakaranene. Utheim omtaler henne til og med som ein viktig person i oppstarten av rørsla, av di ho var jurist, og allereie hadde tillitsverv i NJ

Kjelder
-------

1. ↑  Utheim (2009), s. 82
2. ↑  Møst (1994), s. 23
3. ↑  Lindstad (2009)
4. ↑  Utheim (2009), s. 78
5. ↑  Utheim (2009), s. 104
6. ↑  Utheim (2009), s. 2
7. ↑  Stafne (2007)

* Lindstad, Siri (9. oktober 2009). «Ingen selskapsklubb».
* Møst, Aage, red. (1994). *Oslo journalistklubb 100 år : 1894-1994 : festskrift*. ISBN 8299325102.  [e-bok frå nb.no]
* Stafne, Anne Lise (24. mai 2007). «Engebretbevegelsen».
* Tovsen, Marit (1985). *Kvinner i media*.  [e-bok fra bokhylla.no]
* Utheim, Maria (2009). *Engebret-bevegelsen : likestilling, påvirkning og fagforeningsarbeid* (PDF). Oslo.  [masteroppgave i journalistikk]

---

* *Denne artikkelen bygger på «Engebret-bevegelsen» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2017.*
Den nær 27 meter høge Maitreya-buddhaen
**Bingling-tempelet** eller **Bingling-grottene** (kinesisk skrift 炳靈寺石窟, pinyin *Bǐnglíng Sì*) er ei samling holetempel i Yongjing-fylket i det autonome prefekturet Linxia i provinsen Gansu, i vestdelen av Folkerepublikken Kina. Holetempela, med hundrevis av buddha-skulpturar i grotter, ligg nær ved der storelva Huang He renn ut i Liujiaxiadammen, ei demning i Huang He. Bingling-grottene ligg om lag 100 km søraust for provinshovudstaden Lanzhou, og kan berre nåast med båt.

Den første grotta vart hoggen ut rundt år 420, mot slutten av det fyrste Jin-dynastiet. 183 holer med i alt 694 steinstatuar og 82 figurar i ulike storleikar er bevart. Den såkalla Maitreya-buddhaen er den største statua i området. 

Holetempelet vart i 1961 oppført på Folkerepublikken Kina si liste over kulturminne.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bingling Temple» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bingling-tempelet**
**Hans Baldung**, kalla **Grien** eller **Grün** (1484–1545) var ein tysk målar, koparstikkar og tresnittsteiknar under renessansen. Han er særleg kjend for ei altartavle i Freiburg im Breisgau.

*Dei tre aldrane til mennesket*, 1539

### Liv og gjerning

Hans Baldung var fødd i Schwäbisch Gmünd. Han gjekk truleg i lære hos ein målarmeister i Strasbourg, før han i 1503 flytta til Nürnberg og fekk Albrecht Dürer til læremeister. Dei to målarane var sidan gode vener. Etter eit oppdrag i Halle an der Saale, der Baldung dekorerte katedralen i byen, kom han 1509 tilbake til Strasbourg.

Same året, 1509, fekk han borgarrett i Strasbourg. Mellom 1512 og -15 var Baldung sysselsett med høgaltaret til kyrkja i Freiburg im Breisgau. Denne altartavla, kalla *Kroninga av jomfru Maria*, vert rekna for hovudverket hans. Etter åra i Freiburg reiste han til Strasbourg att, der han til og med vart medlem av storrådet i byen. 

Baldung laga ei rekke bilete over allegoriske og religiøse motiv. Mellom anna måla han fleire bilete der døden var tema. *Kristi fødsel* og *Dei tre gratiene* er mellom desse. Han laga også fleire bilete av hekser. Elles designa han glasmåleri.

Måleria til Dürer, kanskje særleg dei framifrå portretta, var Baldungs viktigaste inspirasjonskjelde. Han støtta reformasjonen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans Baldung» frå Wikipedia på svensk, den 1. november 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Rekonstruksjon av ein *dalca*, båtane som chono-folket brukte.   
 Frå eit museum i Chile, 2007.
**Chono** var ei innfødd folkegruppe som levde på Eldlandet og på Chiloé-øyane i dagens Chile. Folket er i dag utdøydd.

Levevis
-------

Chono-mennene jakta på sjødyr, særleg sjøløver, medan kvinnene samla skaldyr og tang. Dei brukte reiskapar som nett, spyd og båtar, og dyrka poteter og andre matplanter. Dei hadde sitt eige språk, som ein trur var ei forgreining av språket kawésqar.

Historie
--------

Lik dei andre eldlendarane fekk chono-folket eit hardt møte med dei kvite, anten på grunn av nye sjukdommar eller direkte krigføring mot dei innfødde. Det finst kjelder som fortel at det i 1710 samla seg 500 chono-folk rundt ein jesuittisk misjonsstasjon. Etter relativt kort tid forsvann dei att utan å leggja spor att etter seg. I 1875 såg ein kaptein det han meinte var ein familie med chono-folk i farvatnet ved guaitecas-øyane utanfor Chile. Etter dette har ikkje chono-folket vorte nemnt nokon stad, og det er uvisst kva som til slutt skjedde med dei. Kanskje overlevde dei ved å slå seg saman med alakaluf-folket.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Chono people» frå Wikipedia på engelsk, den 28. juni 2012.*
* Store Norske Leksikon om Ildlendere, skrive av Henning Siverts, henta inn 2. juli 2012.
**Hans Bergersson Wergeland** (23. juli 1861–8. juli 1931) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Masfjorden.

Wergeland var fødd på garden Løveid i Masfjorden. I yngre år gjekk han i to år på overkonstabel-skulen i Bergen, og sidan eitt år på artilleribrigaden sin underoffisersskule. Han overtok så slektsgarden i 1885, og dreiv denne i lang tid.

Han var medlem av heradsstyret i Masfjorden frå 1887 og ordførar i heradet i 15 år; 1902 til 1916. I tillegg var han ordførar i forstandarskapet til Masfjorden Sparebank i tida 1902-07 og styreformann i Lindaas-Masfjorden dampskibsselskap frå 1902.

Wergeland vart vald inn på Stortinget ved stortingsvalet 1906 for krinsen Nordhordland, og vart attvald i 1909. I den fyrste stortingsperioden representerte han Samlingspartiet, i den andre Høgre. Han hadde heile stortingstida sete i vegkomiteen, i den andre perioden som nestformann. Bolken 1910-12 var han også medlem av reguleringskomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Hans B. Wergeland NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Engebret Olsen Moe** (22. juli 1780–9. mai 1849) var ein norsk gardbrukar, ordførar i Hole kommune og stortingsrepresentant. Han var far til folkloristen Jørgen Moe.

Moe var fødd og oppvaksen garden Vaker i Norderhov. I 1805 gifta han seg til garden Mo i Hole, overtok seinare garden etter svigerfar sin. Han inntok ei leiarrolle i bygdesamfunnet, vart i seinare år ofte omtala som 'Far Moe'. Han oppretta i krigsåra 1807-14 eit bygdemagasin, var med på den omfattande utskiftinga av Krokskogen, og hadde ei rekke kommunale verv, var også 1848-49 ordførar i Hole.

Moe var stortingsrepresentant frå Buskerud 1815-16, 1830, 1833 og 1839. I 1815-16 var han medlem av tre komitear, ein av dei var militærkomiteen. I 1830 medlem av valkomiteen, justiskomiteen og matrikkellovkomiteen. Både i 1833 og 1839 var han medlem av Lagtinget og justiskomiteen.

Han døydde på Mo i 1849.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Engebret Olsen Moe NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Oppslag i svensk avis 17. januar 1945.
**Frigjeringa av Aust-Finnmark** frå tysk okkupasjon fann stad hausten 1944, etter at sovjetiske soldatar kom til Bjørnevatn 25. oktober 1944. I resten av Troms og Finnmark kom frigjeringa først 8. mai 1945. Etter tvangsevakueringa og nedbrenninga av Finnmark og Nord-Troms vart resten av Finnmark og Nord-Troms i stor grad verande i ingenmannsland, delvis under tysk kontroll. Den norske regjeringa i London etablerte allereie i november 1944 kontakt med sivile styresmakter i Aust-Finnmark. Ifølgje fylkesmannen Peder Holt hadde det ikkje vore problem å samarbeida med dei russiske soldatane.

Bakgrunn
--------

Kartet viser Wehrmacht si tilbaketrekking under Lapplandskrigen sumaren 1944 då tre tyske armékorps måtte gjera retrett frå Finland til Noreg. Tyskarane trekte seg i løpet av hausten tilbake til områda sør og vest for Lyngen og øydela alt som låg austom for å hindra fienden frå å rykka fram.
Våren 1944 hadde sovjetiske styrkar overtaket ved fronten mot Finland og USA pressa på for at Finland skulle innleia fredsforhandlingar med Sovjetunionen. Sovjetiske styrkar innleidde eit stort angrep på den finske fronten 9. juni 1944 og erobra Det karelske neset og Viborg. Mannerheim vart 4. august vald til president og 4. september var det våpenkvile. Tyskland var førebudd på at Finland ville gje opp og hadde planar for tilbaketrekking frå Lappland og Finnmark. Den tysk-finske alliansen opphøyrde 2. september og Finland var ifølgje fredsvilkåra med Sovjetunionen forplikta til å sørgja for at alle tyske styrkar hadde forlate landet innan 15. september. Etter kampar mellom tyske og finske styrkar ved Torneå og Rovaniemi trekte dei tyske styrkane seg unna. Hitler godkjende 3. oktober Operasjon Nordlicht og tilbaketrekkingea frå finsk Lappland byrja midt i oktober. Tilbaketrekkingane skjedde via Ivalo-Karasjok og Karesuando-Skibotn.

Etter landgangen i Normandie i juni 1944 frykta Tyskland at dei allierte kunne setja inn sjøstridskrefter mot Nord-Noreg. Kystforsvaret i Finnmark vart difor halde operativt så lenge som mogleg.

Kjelder
-------

1. ↑  Gamst, Thorbein (1984). *Finnmark under hakekorset: "Festung Finnmark"*. Arendal: Agdin. ISBN 8273600009.

* *Denne artikkelen bygger på «Frigjøringen av Øst-Finnmark» frå Wikipedia på bokmål, den 21. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sovjetiske soldatar på norsk jord, artikkel hos Norgeshistorie.no
Hav i solnedgang, 1835.
**Francis Danby** (16. november 1793–9. februar 1861) var ein britisk kunstnar fødd på Irland. Han høyrde til og var særs viktig i retninga kjend som Bristol School. Danby måla særleg landskap, gjerne svært dramatiske, og mange med bibelske motiv.

Danby var fødd nær Wexford sør på Irland. Familien hans flytta til Dublin etter at faren døydde i 1807. Francis Danby lærte å måla ved Royal Dublin Society og av den unge målaren James Arthur O'Connor. Saman med O'Connor og ein annan kunstnar, George Petrie, drog han til London i 1813. Etter dette, og fram til 1824, budde Danby i Bristol, der han gifta seg.

*Liensfiord*, inspirert av norske fjordar, 1841.
For *The Upas Tree* (1820) og *The Delivery of the Israelites* (1825) blei Danby veld inn i Royal Academy of Arts, og slo seg etter dette ned i London. Danby vitja Noreg i 1825, og laga mykje seinare måleri med motiv herfrå.

Danby hadde økonomiske og ekteskapelege problem som toppa seg i 1829, då han samtidig blei forbigått som fullverdig medlem av Royal Academy til fordel for John Constable. Ein skandale som enda med at kona forlet han gjorde at Danby drog utanlands. Han budde ei tid i Paris før han slo seg ned ved Genfersjøen i Sveits. 

*The Deluge* ('Syndfloden'), 1840.
Rundt 1840 drog Francis Danby tilbake til England ettersom sønene James og Thomas, som begge skulle bli kunstnarar, hadde vakse opp. Danby slo gjennom på nytt med verk som *The Deluge*, *The Golden Age* og *The Evening Gun*. Han busette seg i Exmouth i Devon, der han døydde i 1861.

I ettertid er Francis Danby i stor glad blitt gløymd av den britiske kunstverda, og mange av verka hans er gått tapt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Francis Danby» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2008.*

* Francis Danby ved visual-arts-cork.com
* *Concise Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 1992
* Allen Staley: Review: Francis Danby, *The Burlington Magazine*, 1975

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* HDS

 |
**Robert Andrew Kreinar** (26. november 1937–16. juli 2012), kjend som **Bob Babbitt**, var ein ungarsk-amerikansk bassist som spelte R&B, pop og funk. Babbitt var mest kjend som medlem av studiobandet til Motown Records, Funk Brothers, frå 1966 til 1972, i tillegg til tida hans som ein del av MFSB for Philadelphia International Records etter det. I 1968 skipa han òg bandet Scorpion i lag med Mike Campbell, Ray Monette og Andrew Smith, som varte til 1970. Han vart rangert som den 59. beste bassisten gjennom tidene av magasinet *Bass Player*.

Babbitt spelte på innspelingar med Frank Sinatra, Barry Manilow, Gloria Gaynor, Robert Palmer og Alice Cooper medan han arbeidde i New York, og på denne tida spelte han òg på «Midnight Train to Georgia» av Gladys Knight & the Pips og «The Rubberband Man» av The Spinners.

Andre kjende songar Babbitt spelte bass på var mellom andre «Signed, Sealed, Delivered I'm Yours» av Stevie Wonder og nyinnspelinga av «We Can Work It Out», «War» av Edwin Starr, «The Tears of a Clown» av Smokey Robinson & the Miracles, «Mercy Mercy Me (The Ecology)» og «Inner City Blues» av Marvin Gaye, «Cool Jerk» av The Capitols, «Band Of Gold» av Freda Payne, «Give Me Just a Little More Time» by Chairmen of the Board, «Ball of Confusion (That's What the World Is Today)», «Just My Imagination (Running Away with Me)» og «Masterpiece» av The Temptations og «Just Don’t Want to Be Lonely» av The Main Ingredient.

Han deltok på hundrevis av andre hittar, som «Little Town Flirt» av Del Shannon, «I Got a Name» av Jim Croce og «Scorpio» av Dennis Coffey & the Detroit Guitar Band. Han spelte på Jimi Hendrix-albumet *Crash Landing*, med Phil Collins på det Motown-aktige albumet hans, *Going Back*.

Diskografi
----------

**Med Tom Rush**

* *Ladies Love Outlaws* (CBS, 1974)

**Med Bonnie Raitt**

* *Streetlights* (1974)

**Med Herbie Mann**

* *Surprises* (Atlantic, 1976)

**Med Jimmy McGriff**

* *Red Beans* (Groove Merchant, 1976)

**Med Lonnie Smith**

* *Keep on Lovin'* (Groove Merchant, 1976)

**Med Stanley Turrentine**

* *The Man with the Sad Face* (Fantasy, 1976)

**Med Rodriguez**

* *Cold Fact* (Sussex, 1970)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bob Babbitt» frå Wikipedia på engelsk, den 29. september 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Scorpion *(album, band)*». BadCat Records, Reston, VA, USA. Arkivert frå originalen 29. september 2018. Henta 29. september 2020.
2. ↑  «The 100 Greatest Bass Players of All Time». *bassplayer.com*. NewBay Media.
3. ↑  Jisi, Chris. «Phil Chen & Bob Glaub pay tribute to Bob Babbitt & Duck Dunn.» Bass Player April 2013: 18+. General OneFile. Web. 16. april 2014.
4. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Mal:The Funk Brothers

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
|  |  |
| --- | --- |
| IPA-teikn | x |
| IPA-nummer | 140 |
| Entitet (desimal) | &#120; |
| Unicode (hex) | U+0078 |
| X-SAMPA | `x` |
| Kirschenbaum | `x` |
| Lydeksempel |

**Ustemd velar frikativ** er ein konsonantlyd som finst i ei rekkje språk. Han er kjenneteikna av *ustemd* uttale, med tungeryggen pressa mot ganeseglet (*velar*) og gjennom friksjon av utstrøymande luft (*frikativ*). IPA-koden for lyden er «**x**» (ein liten latinsk x). På norsk blir lyden transkribert som *kh* om han finst i ikkje-latinske alfabet (t.d. gresk «χ», kyrillisk «х», arabisk «خ»).

Ustemde velare frikativar finst ikkje på norsk. Døme på lyden i andre språk er:

| Språk | Skrivemåte | Døme |
| --- | --- | --- |
| Arabisk | خ‎ |  |
| Gresk | χ | Χανιά (Khania) |
| Kroatisk | h | *Hrvatska* |
| Nederlandsk | ch, g | Goedendag, chaos |
| Polsk | h, ch | chleb («brød») |
| Russisk | х | Архангельск (Arkhangelsk) |
| Skotsk(-gælisk) | ch | *Loch Ness* |
| Spansk | j | *Rioja* |
| Tsjekkisk | ch | *Alfons Mucha* |
| Tysk | ch | *Johann Sebastian Bach* |

På nokre språk utgjer ustemd velar frikativ og ustemd uvular frikativ to allofonar innanfor same fonem, avhengig av m.a. målføre og/eller posisjonen til lyden i høve til andre lydar i same ord.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ustemt velar frikativ» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juni 2021.*
Måleri av Sir Francis Bacon frå rundt 1610 av Paul van Somer.
**Francis Bacon** (22. januar 1561–9. april 1626) var ein britisk statsmann, jurist, tenkjar og forfattar. 

Bacon tente som kronjurist og rikskanslar i England. Den politiske karrieren hans fekk ein brå slutt i 1621, som følgje av skuldingar om korrupsjon. Bacon blei slått til riddar i 1603, fekk tittelen baron Verulam i 1618, og viskomt St Alban i 1621. Han døydde utan etterkomarar, og desse blei dermed ikkje vidareførte.

I ettertida er Francis Bacon særleg kjend for å ha lagt fram for tankane sine rundt vitskap og filosofi. Han la særleg fram grunnlag for å utvikla filosofi, og ein forløpar for den moderne vitskaplege metoden som skulle erstatta den aristoteliske metoden. Bacon var opphavsmannen til utsegna «kunnskap er makt» i *Meditationes Sacrae* frå 1597.

Kjelder
-------

* «Bacon, Francis, Viscount Saint Alban (or Albans), Baron of Verulam», *Encyclopædia Britannica*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Francis Bacon» frå Wikipedia på engelsk, den 3. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Francis Bacon**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |