recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Høge Tatra** (slovakisk og tsjekkisk *Vysoké Tatry*, polsk *Tatry Wysokie*) er ei fjellkjede på grensa mellom Slovakia og Polen. Dei er ein del av Dei austlege Tatrafjella.

Skildring
---------

Høge Tatra har 11 toppar utan 2500 meter over havet er i lag med Dei sørlege Karpatane dei einaste fjella med alpin karakter i heile Karpatane, som har ei lengd på 1200 km. 

Den største delen og alle dei høgaste toppane ligg i Slovakia. Den høgaste toppen er Gerlachovský štít på 2655 moh. Mange sjeldne og endemiske dyr- og planteartar finst i Høge Tatra, i tillegg til store rovdyr som bjørn, gaupe, mår, ulv og rev. 

Området er ein kjend vintersportstad. Av skistader finn ein Štrbské pleso, Starý Smokovec og Tatranská Lomnica i Slovakia og Zakopane i Polen. Byen Poprad er inngangen til dei slovakiske feriestadane. 

Den første europeiske nasjonalparken som kryssa landegrenser vart grunnlagd her, Tatra nasjonapark eller Tatranský národný park i Slovakia i 1948 og Tatrzański Park Narodowy i Polen i 1954.

Fjelltoppar
-----------

### Høgaste toppar

Dei alpine fjella i Høge Tatra trekkjer til seg mange fjellklatrar
Fjellhytter, slik som denne på veg opp til Lomnický štít er vanleg å sjå i Høge Tatra.
Dei femten høgaste toppane i Høge Tatra, alle i Slovakia, er:

| Fjelltoppar | Høgd (m) |
| --- | --- |
| Gerlachovský štít | 2655 |
| Gerlachovská veža | 2642 |
| Lomnický štít | 2633 |
| Ľadový štít | 2627 |
| Pyšný štít | 2623 |
| Zadný Gerlach | 2616 |
| Lavínový štít | 2606 |
| Malý Ľadový štít | 2602 |
| Kotlový štít | 2601 |
| Lavínová veža | 2600 |
| Malý pyšný štít | 2591 |
| Veľká Litvorová veža | 2581 |
| Strapatá veža | 2565 |
| Kežmarský štít | 2556 |
| Vysoká | 2547 |

### Kjende toppar

* Kriváň
* Rysy, grenseovergang mellom Slovakia og Polen.

Fjellvatn
---------

* Morskie Oko - 1395 moh, 51 m djup
* Czarny Staw pod Rysami - 1583 m, 76 m djup.
* Wielki Staw Polski - 1664 m, 79 m djup.
* Štrbské pleso - 1347 m, 20 m djup.
* Veľké Hincovo pleso - 1945 m, 54 m djup.

*Veľké Žabie pleso (Mengusovské)*, vatn i Žabiadalen
Panorama av Høge Tatra frå Poprad

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «High Tatras» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mai 2008.*

1. ↑  «*Najvyššie pohoria Slovenska*» (på slovakisk). Matej Lednár. 2003. Henta 2. juni 2007.

* The Tatras: High, Western, Bela's (1:50,000 hiking map) BBKart/Marco Polo 2005.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **High Tatras**

* tatry.sk
* tatry.org
* Høge Tatra på Summitpost.org

Images:

* Forskjellige kart

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Knessetbygningen i Jerusalem.
**Knesset** (hebraisk skrift כנסת, 'forsamling') er nasjonalforsamlinga i Israel. Ho held til i Givat Ram i Jerusalem. Knesset har eitt kammer med 120 medlemmer som blir valde for ein fireårsperiode. Ingen politiske parti har nokon gong hatt absolutt fleirtal i nasjonalforsamlinga.

Historie
--------

Knesset blei skipa på ein bakketopp i Sheikh Badr-distriktet vest i Jerusalem før Den israelske sjølvstendekrigen i 1948. Før det blei laga ein permanente bygning til forsamlinga hadde Knesset møtet i bygningane til Den jødiske agendaen i Jerusalem, Kessem kino-bygning i Tel Aviv og Froumine-bygningen i Jerusalem.

I 1957 meldte James A. de Rothschild at han ville støtta bygginga av ein permanent bygning som ei gåve til staten Israel. 14. oktober 1958 blei grunnsteinen for ein ny Knesset-bygning lagt ned på land leigd av den gresk-ortodokse kyrkja i Jerusalem.
Bygningen blei innvigd den 31. august 1966.

Ordførande leiarar i Knesset
----------------------------

|  |  | Namn | Periode | Parti |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | Josef Sprinzak | 1949–1959 | Mapai |
| 2. |  | Nahum Nir | 1959 | Adut Avoda |
| 3. |  | Kadish Luz | 1959–17. november 1969 | Mapai/HaMa'arakh |
| 4. |  | Reuven Barkat | 17. november 1969–1972 | HaMa'arakh |
| 5. |  | Yisrael Yeshayahu | 1972–1977 | HaMa'arakh |
| 6. |  | Yitzhak Shamir | 1977–1980 | Likud |
| 7. |  | Yitzhak Berman | 1980–20. juli 1981 | Likud |
| 8. |  | Menachem Savidor | 20. juli 1981–13. august 1984 | Likud |
| 9. |  | Shlomo Hillel | 13. august 1984–21. november 1988 | HaMa'arakh |
| 10. |  | Dov Shilanskij | 21. november 1988–13. juli 1992 | Likud |
| 11. |  | Shevah Weiss | 13. juli 1992–17. juni 1996 | Avoda |
| 12. |  | Dan Tichon | 17. juni 1996–7. juni 1999 | Likud |
| 13. |  | Avraham Burg | 7. juni 1999–17. februar 2003 | Yisrael Akhat |
| 14. |  | Reuven Rivlin | 17. februar 2003–17. april 2006 | Likud |
| 15 |  | Dalia Itzik | 17. april 2006–idag | Kadima |

Kjelder
-------

1. ↑  Defacement in Jerusalem monastery threatens diplomatic crisis Haaretz, 8. oktober 2006

* *Denne artikkelen bygger på «Knesset» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mars 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
Sovjetisk Sjpagina maskinpistol frå andre verdskrigen.
Ein **maskinpistol** er eit handhalde automatvåpen, som kombinerer den automatiske avfyringa frå eit maskingevær med ammunisjonen frå ein pistol og er typisk mellom desse to i vekt og storleik. Dei første eksperimenta med denne typen våpen gjekk føre seg i starten av 1900-talet, men det var først sist i første verdskrigen at dei første rettelege maskinpistolane dukka opp. 

Somme maskinpistolar kan skyte både enkeltskot og skotseriar, såleis mellom andre den moderne MP5. Andre er uråd å skyte enkeltskot med, dei kan berre brukast heilautomatisk. Når ein skyt heilautomatisk, er det best å skyte korte byer på 3–4 skot om gongen, da rekylen gjer at siktepunktet vil bli endra for kvart skot, slik at det berre er dei første par-tre skota som treffer målet uansett. 

Blant dei mest kjende typane frå før andre verdskrigen kan ein nemne den amerikanske maskinpistolen Thompson, som er velkjend frå gangsterfilmar under kjelenamnet *Tommy-gun*. Han vart òg bruka under og etter første verdskrigen. Under andre verdskrigen kom den tyske maskinpistolen Schmeisser, den sovjetiske maskinpistolen Sjpagina og den britiske Stengun, som blant anna vart gitt til norsk og dansk motstandsrørsle i flydropp.

I nyare tid er det særleg Uzi frå Israel og MP5 frå Tyskland som har vekt oppsikt, og sistnemnde er blant anna bruka av norsk politi og forsvar.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Maskinpistol» frå Wikipedia på dansk, den 29. desember 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Maskinpistol**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
| **Šolta** |
| --- |
| Landsbyen Stomroska på ŠoltaLandsbyen Stomroska på Šolta |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Adriahavet |
| **Koordinatar** | 43°23′N 16°17′E

 |
| **Areal** | 58,98 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Vela Straža (238 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Kroatia |
| **Fylke** | Split-Dalmatia

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 1479
 |

**Šolta** er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Ho ligg vest for Brač (på andre sida av Splitsundet), sør for Split og aust for Drvenik. Ho har eit areal på 58,98 km², og eit folketal på 1 479 (2001). Den høgaste toppen på Šolta er Vela Straža, som er 238 meter høg. På nordaustsida av øya ligg dei store vikene Rogač og Nečujam. I vestlege delar av det indre Šolta ligg det ei jordbruksslette som er om lag 6 km lang og 2 km brei.

Satellittbilete av Šolta
Hovudnæringa på øya er basert på vindyrking, oliven, frukt, fiske og turisme. Fleire landsbyar ligg borte frå kysten (Grohote, Gornje Selo, Srednje Selo, Donje Selo), medan Maslinica er den største fiskelandsbyen, som berre er utsett for nordvestleg vind, og dermed ei god hamn for mindre båtar.

Galleri
-------

* Bilete frå Šolta
* GrohoteGrohote
* Gornje SeloGornje Selo
* MaslinicaMaslinica
* NečujamNečujam
* Bunja NečujamBunja Nečujam

Kjelder
-------

1. 1 2 3  *Šolta på Kroatien-online.com*, arkivert frå originalen 20. august 2006, henta 14. mars 2007
2. 1 2  Statistisk årbok 2006 for Kroatia
3. 1 2 3  General Encyclopedia of Yugoslavian Lexicographic Institute, volume 8 (Zagreb, 1982)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Šolta**

* solta.hr Arkivert 2009-04-19 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
| Tábor |
| --- |
| Gamlebyen i TáborGamlebyen i Tábor Gamlebyen i Tábor |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Tábor | Byvåpenet til Tábor |
| **Flagget til Tábor** | **Byvåpenet til Tábor** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Kraj | Tsjekkia  Sør-Böhmen |
| Grunnlagd | 1420 |
| Borgarmeister | Hana Randová |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  62,22 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 36 013   579/km² |
| Koordinatar | 49°24′″N 14°39′″E﻿Koordinatar: 49°24′″N 14°39′″E﻿ |
| Høgd over havet | 437 m |
| Diverse anna |
| Postnummer | 390 01 |
| **Nettstad:** www.tabor.cz |
| Plassering |
| 

Tábor is located in Tsjekkia

 |

**Tábor** er ein by i Tsjekkia i regionen Sør-Böhmen. Han er kalla opp etter fjellet Tabor i Israel, men namnet vart raskt populært og tyder i dag noko slikt som «leir» på tsjekkisk

Byen vart grunnlagd våren 1420 av Petr Hromádka av Jistebnice og Jan Bydlínský frå Bydlín, som høyrde til den mest radikale greina av hussittane, og vart raskt kjend som taborittar. Byen er kjend for åra han fungerte som eit sosialistisk bondesamfunn. Denne anda vart hylla i Smetana sin «Song for Fridom», som vart gjort kjend i den engelsketalande verda av Paul Robeson.

Den historiske delev av byen ligg på toppen av ein isolert ås, som er skild frå landområda omkring av elva Lužnice og ein stor innsjø, som hussittane gav det bibelske namnet Jordán. Innsjøen, som vart danna i 1492, er det eldste reservoaret av sitt slag i Mellom-Europa. Tábor er historisk kjend fordi han vart erobra av kong Georg av Poděbrady i 1452, ei hending som gjorde ende på taborittane sin innflytelse som politisk og relegiøs gruppe.

Sjølv om mykje av dei gamle festningsverka er øydelagde er borga i Tábor (Hradiště Hory Tábor) framleis bevart med mange minner frå fortida. I sentrum av byen ligg Žižka-plassen som berre smale gater fører til, slik at det var vanskeleg å nå han i krigsperiodar. Under gamlebyen er ein labyrint av eit tunnelsystem, som oppstod då innbyggjarane grave ut kjellarar og knytte desse saman. Om lag 1 km av tunnelsystemet er i dag ope for turistar.

Midt på plassen står ein statue av Jan Žižka, den største av husittarleiarane. Her ligg òg ei kyrkje og rådhuset.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Tábor» frå Wikipedia på engelsk, den 14. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Antonín Profous (1957). *Místní jména v Čechách: Jejich vznik, původní význam a změny; part 4, S-Ž*. Praha i Tsjekkoslovakia: Czechoslovak Academy of Sciences.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ei nettside om byen Arkivert 2005-04-09 ved Wayback Machine.
* Historiske bilete av byen
* Tunnelane med bilete Arkivert 2005-03-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Johan Opsahl** (12. august 1866–18. februar 1933) var ein norsk gardbrukar, skogeigar og næringsdrivar frå Nes i Akershus. Han var stortingsrepresentant for partiet Høgre i tida 1910-12.

Opsahl utdanna seg ved landbrukshøgskulen på Ås. Han tok i 1898 over farsgarden Opsal. I tillegg til gardsdrift med skogbruk, dreiv han også tømmerhandel, sagbruk, mylne, frørenseri og torvstrøfabrikk. Ei tid var han styreformann for Funnefoss tresliperi.

Perioden 1907-10 hadde Opsahl sete i formannskapet i Nes. Hausten 1909 vart han vald til å representere einmannskrinsen Øvre Romerike på Stortinget 1910-12. På Tinget hadde han sete i Lagtinget og han var medlem av Jarnbanekomiteen. Han ivra for å få ein aust/vest-jarnbane mellom Kongsvinger og Gjøvik, men tida var over for dei store jarnbanestrekka på det sentrale Austlandet. Opsahl var i 1910 permittert 8.–20. juni og i 1911 frå 20. juni til 24. juli.

Kjelder
-------


* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
Koordinatar: 35°15′N 33°16′E﻿

Kart som viser plasseringa av distriktet Kerýnia på Kypros
**Distriktet Kerýnia** (gresk Επαρχία Κερύνειας, *Eparkhía Kerýnias*, tyrkisk *Girne kazası*) er eit distrikt i Republikken Kypros. Distriktet ligg på nordsida av øya Kypros og har eit areal på 640 kvadratkilometer.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har heile distriktet vore utanfor kontroll frå styresmaktene, frå 1983 administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som distriktet Girne.

Folketal
--------

Utviklinga av folketalet i distriktet (frå 1996 er det tal frå folketeljingar i Nord-Kypros):

| År | Folketal | Kjelde |
| --- | --- | --- |
| 1901 | 16 808 |  |
| 1921 | 21 615 |  |
| 1931 | 22 659 |  |
| 1946 | 28 174 |  |
| 1960 | 30 946 |  |
| 1973 | 32 586 |  |
| 1996 | 35 943 |  |
| 2006 | 57 902 |  |
| 2011 | 69 163 |  |
|

Administrasjon
--------------

Distriktsadministrasjonen i eksil i byen Levkosía (Nikosia) representerer den kypriotiske staten i distriktet. Fungerande leiar for distriktsadministrasjonen (gresk έπαρχος, *éparkhos*) er (i 2016) Andréas Louká.

Kommunar og busetnader
----------------------

Distriktet har tre kommunar som er kontrollerte av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros (innbyggjartal 2011 i parentes):

* Kerýnia (Girne) (21 319)
* Lápithos (Lapta) (5 748)
* Karavás (Alsancak) (5 595)

Utanom kommunane har Kerýnia 44 registrerte busetnader som er kontrollerte av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros. Dei største er (innbyggjartal 2011 i parentes):

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Ájos Epíktitos (Çatalköy) (5 110)
* Ájos Jeórjos (Karaoğlanoğlu) (3 745)
* Káto Díkomo (Aşağı Dikmen) (3 553)
* Kazáfani (Ozanköy) (3 070)
 |  | * Vasília (Karşıyaka) (2 091)
* Boğazköy (Bogázi) (1 943)
* Ájos Amvrósios (Esentepe) (1 754)
* Trimíthi (Edremit) (1 268)
 | 



 |

Referansar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Gwillim Law (1999). *Administrative Subdivisions of Countries: A Comprehensive World Reference*. s. 102.
2. 1 2 3  «KKTC Nüfus Sayımı, 2011 – Folketeljing Nord-Kypros 2011» (PDF) (på tyrkisk). www.ktoeos.org. Arkivert frå originalen (PDF) 9. juli 2022. Henta 17. september 2023.
3. 1 2 3  «Oversyn over folketeljingar i Nord-Kypros» (på engelsk). www.citypopulation.de. Arkivert frå originalen 15. juli 2023. Henta 17. september 2023.
4. ↑  «Heimeside for distriktsadministrasjonen» (på gresk). www.moi.gov.cy. Arkivert frå originalen 9. oktober 2018. Henta 17. september 2023.

  


| * v
* d
* e
Distrikt på Kypros |
| --- |
| Levkosía • Kerýnia  • Ammókhostos  • Lárnaka  • Lemesós  • Páfos |
**Bjarte Paul Tjøstheim** (fødd 26. juli 1967 i Kristiansand) er ein norsk radioprogramleiar, komikar og skodespelar, mest kjend frå radioprogrammet *Radioresepsjonen*. Han voks opp på Randaberg i Rogaland.

Bakgrunn
--------

Tjøstheim er fødd i Kristiansand, og budde fram til 1974 på Onøy i Nordland. Seinare flytta familien til Randaberg, like utanfor Stavanger. Han har alltid vore interessert i musikk, og fekk sin fyrste elektriske gitar som 12-åring. Tjøstheim kjem frå ein kristen familie, og faren hans er pensjonert prest.

Karriere
--------

Tjøstheim byrja radiokarrieren i Radio Vest som 17-åring. Sidan 2. januar 2006 har han, saman med dei to brørne Steinar og Tore Sagen vore programleiar i Radioresepsjonen på NRK P13 (tidlegare NRK P3). Hausten 2010 blei programmet flytta til TV under namnet *Radioresepsjonen på TV*, før dei gikk tilbake til radio 21. februar 2011.

Som skodespelar har han hatt roller i TV-seriane *Buzz Aldrin, hvor ble det av deg i alt mylderet?* og *Julekongen* og ein mindre rolle i TV-serien *Lilyhammer*. Våren 2013 og 2014 var han ein av syv komikarar i humorprogrammet *Underholdningsavdelingen* på NRK1. Han vann prisen som årets morosamaste (publikumsprisen) under Komiprisen 2014 og var i tillegg nominert i klassen årets mannlege TV-komikar. Tjøstheim blei den 11. september 2014 ramma av ein blodpropp, men han var tilbake i *Radioresepsjonen* 24. september 2014.

TV og film
----------

* 2005: *Singelklubben* – Bjarte
* 2006: *Jul i Svingen* – Servitør
* 2007: *Switch* – Lærer
* 2007: *Torsdag kveld med Steinar Sagen* – Bjarte
* 2008: *Jubalong* – Sjefen for fjernsynet
* 2010: *Radioresepsjonen på TV*
* 2011: *Buzz Aldrin, hvor ble det av deg i alt mylderet?* – Karsten
* 2012: *Julekongen* – Anton, Kevins far
* 2012: *Lilyhammer* – Teddy
* 2013: *Underholdningsavdelingen*
* 2014: *Død snø 2* – Prest
* 2014: *Doktor Proktors prompepulver* – Politimann
* 2017: *Presten* – NRK1, Bjarte Tjøstheim spelar seg sjølv som prest
* 2019: *Hellums kro*

Radio
-----

* 1984– ?? Radio Vest
* NRQ
* 1999–2003 *Holger Nielsens Metode*
* 2006– d.d. *Radioresepsjonen*

Kjelder
-------

1. 1 2  Sagen, S. Sagen T. og Tjøstheim, B.P. *Den relativt store boka om Radioresepsjonen*, Aschehoug, Oslo. ISBN 9788203198168
2. ↑  TV2.no - «Bjarte Tjøstheim (47) avslørte blodpropp på direkten», 24. september 2014

* *Denne artikkelen bygger på «Bjarte Tjøstheim» frå Wikipedia på bokmål, den 15. oktober 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bjarte Tjøstheim**

* Bjarte Tjøstheim ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Petar Metličić** (fødd 25. desember 1976]) er ein kroatisk tidlegare handballspelar frå Split. Han vart verdsmeister 2003 og olympisk meister 2004 med Kroatia sitt landslag. Åra 2006, 2008 og 2009 var han med å sikre Ciudad Real sigeren i EHF-meisterligaen, tidlegare vann han i 2000 EHF-cupen for RK Metković. Metličić vart cupmeister i fire land og seriemeister i to. Han var rykkromspelar.

### Landslagsspel

Metličić var ein sentral spelar i det kroatiske mannskapet som frå 2003 hevda seg i verdstoppen i internasjonal handball. Han var både ein framifrå skyttar og ein sterk forsvarsspelar. Både under VM 2003 og OL 2004 møtte laget Tyskland til finalekamp, og i begge kampane drog Kroatia av med den største pokalen. Sidan var han med å ta Kroatia til finalen i såvel VM 2005, som i EM 2008 og VM 2009. I desse oppgjera måtte Metličić nøye seg med sølv. Åra 2001-09 deltok han i 175 landskampar og skåra 471 mål. Han var kaptein frå 2006 til 2009.

### Klubbspel

Metličić byrja spele på RK Metković i 1998, eit lag han vann EHF-cupen 2000 med. Frå 2002 gjorde han i tre sesongar teneste i spanske Ademar León, der han i 2005 var med på å gå til topps i cupvinnarcupen. Der etter spelte han på det sigerrike Ciudad Real-laget som lukkast triumfere i meisterligaen i 2006, 2008 og 2009. Sommaren 2010 flytta Metličić til RK Celje. Han la opp etter å ha spelt for Montpellier AHB i 2012/13-sesongen. I begge desse landa, Slovenia og Frankrike, lukkast han verte nasjonal cupmeister.

### Merittar

* Handball-VM 2001 for menn: Nr 9
* Handball-EM 2002 for menn: Nr 16
* Handball-VM 2003 for menn: Gullmedalje, siger over Tyskland
* Handball-EM 2004 for menn: Nr 4
* Sommar-OL 2004: Gullmedalje, siger mot Tyskland
* Handball-VM 2005 for menn: Sølvmedalje, tap mot Spania
* Handball-EM 2006 for menn: Nr 4
* Handball-VM 2007 for menn: Nr 5
* Handball-EM 2008 for menn: Sølvmedalje, tap mot Danmark
* [[Handball under Sommar-OL 2008/Karar|Sommar-OL 2008]: Nr 4
* Handball-VM 2009 for menn: Sølvmedalje, tap mot Frankrike
* Vinnar av EHF-meisterligaen: 2006, 2008, 2009 for Ciudad Real
* Vinnar av EHF-cupen: 2000 for RK Metković
* Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 2005 for Ademar León
* Kroatisk seriemeister: 1999, 2000, 2001 for RK Metković
* Kroatisk cupmeister: 2001, 2002 for RK Metković
* Spansk seriemeister: 2007, 2008, 2009, 2010 for Ciudad Real
* Spansk cupmeister: 2008 for Ciudad Real
* Slovensk cupmeister: 2012 for RK Celje
* Fransk cupmeister: 2013 for Montpellier

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Petar Metličić» frå Wikipedia på tysk, den 11. oktober 2023.*

* *Denne artikkelen bygger på «Petar Metličić» frå Wikipedia på engelsk, den 11. oktober 2023.*
**Marieluise Fleißer** (23. november 1901–2. februar 1974) var ein tysk forfattar, rekna som ein av dei fyrste store kvinnelige dramatikarane innan tysk litteratur.

Liv og virke
------------

Fleißer var fødd i Ingolstadt i 1901. Frå 1919 studerte ho teatervitskap i München. Ho debuterte i 1923 med *Meine Zwillingschwester Olga*. I 1926 blei det fyrste dramaet hennar, *Fegefeuer in Ingolstadt*, uroppført i Berlin. Både dette og det neste dramat hennar, *Pioniere in Ingolstadt*, gjekk gjennom harde åtak i høgrepressa. Romanen hennar *Mehlreisende Frieda Geier* blei demonstrativt brend under dei landsomfattande bokbåla i Nazi-Tyskland i 1933. Seinare same året gav det nazistiske kulturorganet Reichskulturkammer henne yrkesforbod, og ho blei ramma av depresjonar og nervsamanbrot.

I tidlege år var ho blitt kjent med Lion Feuchtwanger og Bertolt Brecht. Særleg av sistnemnde fekk Fleißer fleire inspirasjonar og endringsforslag. Under tida med nazistiske represaliar avslutta ho kontakten med Brecht og søkte samband til meir nasjonalkonservative personar. Fleißer drog mellom anna på fleire reiser med forfattaren Hellmut Draw-Tychsen. Ho gifta seg med ungdomsvennen og tobakkshandlaren Josef Haindl, og dreiv butikken i lag med han i Ingolstadt.

Rainer Wernar Fassbinder filmatiserte *Pioniere in Ingolstadt* for tv i 1971.

Verk (utval)
------------

* *Mehlreisende Frieda Geier. Roman vom Rauchen, Sporteln, Lieben und Verkaufen.* (1931)
	+ Omarbeiding til tittelen *Eine Zierde für den Verein* (1972)

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Vestli, Elin Nesje (8. februar 2023). «Marieluise Fleißer». *Store norske leksikon* (på norsk).
2. ↑  Naumann & Göbel: *Schauspiel*, VEMAG, Köln (tyska), s. 123.
3. ↑  *Pionjärerna i Ingolstadt (1971) - SFdb* (på svensk), henta 30. juli 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Marieluise Fleisser» frå Wikipedia på svensk, den 30. juli 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Frank Siebeck** (fødd 17. august 1949) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Aust-Tyskland. Han vart i 1971 europameister på 110 meter hekk.

Sommaren 1970 sette Siebeck landsrekord på korthekken med 13,5 sekund då han vart austtysk meister i Erfurt. Den 30. mai 1971 forbetra han rekorden til 13,4 i Jena. Ut i august vann han gullmedaljen då EM i friidrett 1971 i Helsinki. Han vart klokka inn på den elektronisk tida 14,00 sekund, ni tidels sekund framom briten Alan Pascoe. Midt i juni 1972 flytta Siebeck landsrekorden til 13,3 sekund ved eit stemne i Potsdam. Under dei olympiske sommarleikane i München i september måtte han nøye seg med femteplassen etter eit finaleløp på 13,71. Eit halvt år seinare sigra Siebeck på 60 meter hekk ved innandørs-EM i Rotterdam, tid 7,71 sekund. Året etter mislukkast han heilt i finalen på 110 meter hekk ved EM i friidrett 1974 i Roma, enda desidert sist av dei åtte finalistane. 10. juli 1976 fekk han i Berlin notert livsbeste 13,38 sekund, men under Sommar-OL 1976 rauk han ut or tevlinga i semifinalen.

Kjelder
-------

* Frank SIEBECK | Profile | World Athletics
* *Friidrott-71*, *Friidrott-72* og *Friidrott-73*, bøker på svensk.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| **Romsa** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Vestlandet |
| **Koordinatar** | 59°40′37″N 05°44′20″E﻿Koordinatar: 59°40′37″N 05°44′20″E﻿ |
| **Tal på øyar** | 9

 |
| **Høgaste punkt** | Stølshaugen (60 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Rogaland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Romsa** er ei øygruppe i Bjoafjorden i Vindafjord kommune. Romsaøyane består av 3 større og 6 mindre øyar. Den største øya heiter òg Romsa.

På Romsa har det budd folk i minst 2000 år. Opp gjennom tidene har det budd både lensmann og prest på øyane. Opphavleg var øyane eitt gardsbruk, men frå 1840 vart det ni sjølvstendige gardsbruk på øyane. I 1865 var det busett 77 personar på Romsa. Frå 1923 til 1944 var øyane eigen skulekrets. Øyane hadde òg dampskipsanløp og postopneri. Næringsgrunnlaget på øyene var jordbruk, fiske, handverk og tømmerutskiping. Rundt 1960 vart øyane fråflytta og heile øygruppa vart kjøpt og lagt ut til forsøksfelt for skogsfrøavl. Store delar av øygruppa vart då planta med grantre. Øyene endra dramatisk karakter då det meste av granskogen vart fjerna vinteren 1996 - 1997. Hogstflata er no vokse til med gras og i samarbeid med Statsskog er målet å få tilbake den opphavlege vegetasjonstypen på øyane.

I 1990 vart øygruppa sikra som offentleg friluftsområde. I ettertid har øyane vore ein populær utfartsstad for båtfolket i Sunnhordland. Rundt øygruppa er det høve til eit rikt og variert sportsfiske. Langs heile vestsida av Store-Romsa er det gode høve stongfiske frå land. Frå båt kan ein ta stortorsken ved ein av dei mange fluene rundt øyriket. Øyane byr på meir enn fine badeviker, fiskeplasser og gode båthamner. Gamle bygg og husruinar gjer øyane til ein spanande stad. På *Haukelandstunet* står både våningshus, låve og eldhus. Gamle ferdselsvegar er i dag gode turvegar og stiar. I 2000 vart Romsa naturreservat på austre del av Store-Romsa freda. Her finn ein den største kristtornskogen i Noreg.

Romsa var del av Fjelberg kommune fram til 1916 og Ølen kommune frå 1916 til 2006. Før 2002 høyrde ho til Hordaland fylke.

### Folketalsutvikling

| 1801 | 1900 | 2000 |
| --- | --- | --- |
| 11 | 24 | 0 |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Friluftsrådet

1. ↑  Folketeljing 1801 for Fjelberg prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Fjelberg herred, frå Digitalarkivet
3. ↑  Befolkning, etter grunnkrets, statistikkvariabel og år, frå Statistisk sentralbyrå
Banda, og beten under tofta, stivar av båten på tvers.
**Innveden** er den forsterkande konstruksjonen innvendig i ein klinkbygd båt. Dei viktigaste delane av innveden er esing, band og betar. Innveden er i regelen festa til bordgangane med trenaglar. Han vert ikkje festa før båten er oppborda. For at ikkje båten skal verte for stiv er ikkje innveden fast til kjølen.

På denne snedbotna færingen ser vo to knottar bak framtofta, og to frammom baktofta
Sunnmørsbåtar av snedbetningtypen har ekstra forsterkande innved, kalla knottar. Det er to i fremre delen av båten og to i bakre, tilpassa parvis på kvar side.. Dei liknar på kraftige band, er festa over esingane oppe, og skrår ned mot midten av båten. Dette for å forsterke båten der sjø og trakk av mannefot røyner mest 

Innveden er fast i båten. Den delen av innreinga som er laus, som til dømes tiljer, tofter og auskar, vert kalla tilfar.

Fotnotar
--------

1. ↑  Kjell Magnus Økland (2016). *OSELVAR – Den levande båten*. Skald forlag. s. 462. ISBN 978-82-7959-244-0.

Kjelder
-------

* Jakob D. Bjørkedal: *Båtbygging i Bjørkedalen*. Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda 1987
* Gunnar Eldjarn og Jon Godal: *Åfjordbåten og Nordlandsbåten*  Bind 2, 3 og 4.
* Asbjørn Klepp:*Nordlandsbåter,-og båter fra Trøndelag*. Grøndahl & søn A.S. Oslo 1983
**Eivor Mona-Lisa Pursiainen**, fødd **Strandvall**, (21. juni 1951–7. august 2000) var ein finsk sprintar frå Kronoby som vann bronsemedaljen på 200 meter ved EM i friidrett 1974, der ho også fekk sølv med det finske mannskapet i 4 x 400 meter stafett.

Karriere
--------

Strandvall/Pursiainen vann 14 individuelle gullmedaljar i finske meisterskap. Ni kom på 100 meter i periodane 1967–1970 og 1973–1977, fire på 200 meter i perioden 1967–1970 og eitt på 400 meter i 1970. I tillegg var ho med på å vinne 12 gullmedaljar i stafettløp. Frå 1966 til 1978 deltok ho i samtlege landskampar mellom Finland og Sverige.

Pursiainen var på sitt aller beste i 1973. Ved universiaden i Moskva sigra ho både 100 meter og 200 meter. Vinnartida 22,39 sekund på 200 meter er framleis finsk rekord, femti år seinare. Under europameisterskapen 1974 i Roma sprang ho inn til bronse på 200 m og sjetteplass på 100 m. I den avsluttande 4 x 400 m stafett tok ho seg av den andre etappen då Finland kom i mål til sølv.

Ho deltok også i EM i friidrett 1969 i Aten, EM i friidrett 1971 i Helsinki, Sommar-OL 1972 i München og Sommar-OL 1976 i Montréal, utan å kvalifisere seg til ein individuell finale. I 4 × 400 meter stafett var ho derimot med på å springe Finland til åttandeplass i 1969, sjuandeplass i 1971 og 1972 og sjetteplass i 1976.

Purisiainen sette 21 finske rekordar, fordelt på distansane 100, 200 og 400 meter. I 1973 vart ho kåra til årets idrettsutøvar i Finland, som den aller fyrste kvinna.

Pursiainen døydde av brystkreft, etter å ha vore sjuk i fleire år.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mona-Lisa Pursiainen» frå Wikipedia på finsk, den 2. september 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mona-Lisa Pursiainen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| **Turøyna** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Strilelandet |
| **Koordinatar** | 60°26′49″N 04°54′54″E﻿Koordinatar: 60°26′49″N 04°54′54″E﻿

 |
| **Høgaste punkt** | Turøyvarden (74,51 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Vestland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 132 (2023)
 |

**Turøyna** er ei øy i Øygarden kommune, nordvest for Sotra i Vestland. Øya ligg om lag 40 kilometer nordvest for Bergen med bil. Grensa mellom dei tidlegare kommunane Øygarden og Fjell kommune gjekk gjennom sundet som skil Turøyna og Toftøyna. Fram til 1964 høyrde Turøyna med til dåverande Herdla kommune. I 1964 vart Herdla kommune oppløyst, og Turøy gjekk til liks med naboøya Misje inn i Fjell kommune. I gamal tid var det fiske i kombinasjon med jordbruk og dyrehald som var levevegen. 

Turøyvarden står på det høgste punktet på Turøyna, 74,51 meter over havet. Frå varden er det fritt utsyn i alle retningar. Varden er frå 1896, murt i gråstein og tjærebredd. Den er vel fem meter høg og har sirkelform, er synleg langt til havs og er eit godt sjømerke. Det kan ha vore varde her tidlegare.
I 1991 fekk Turøyna bru. Kort tid etter at Turøybrua vart tatt i bruk vart butikk, skule og postkontor lagt ned. Postadressa er 5365 Turøy. Turøyna har 132 innbyggjarar (2023).

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 | 1950 | 2000 | 2023 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 18 | 97 | 182 | 100 | 132 |
|

Turøyna er ein god stad for fuglekikking, og Universitetet i Bergen hadde ein periode fuglestasjon på øya. Krigshelten Leif Andreas Larsen starta si første reise over Nordsjøen under andre verdskrigen frå Turøy, med motorkuttaren Motig 1.

Kjelder
-------

1. ↑  Folketeljing 1801 for Manger prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Herdla herred, frå Digitalarkivet
3. ↑  Halvor Skurtveit et al. (red.), *Fjell bygdebok, bd. III* (Fjell kommune, 2006)
4. 1 2  Befolkning, etter grunnkrets, statistikkvariabel og år, frå Statistisk sentralbyrå

Litteratur
----------

* Turøy, Tore: Gards- og ættesoga om Turøy, Straume 2001.
* Turøy som fuglelokalitet Arkivert 2004-11-05 ved Wayback Machine.
* Turøy fuglestasjon Arkivert 2004-10-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Tue** eller **Thue** er eit gammalt skandinavisk mannsnamn som i nyare tid særleg har vore brukt i Danmark. Namnet har norrønt opphav og tyder «torden».

Tu, Tue og Thue kan også vera eit gardnamn og brukast som slektsnamn. Dette namnet har gjerne opphav i landskapsforma tue eller tuve.

Etymologi
---------

*Tue* er ei nyare form av *Túvi* og *Tuvi*, dei gammeldanske formene av det norrøne *Tófi*. Dette var ei kjæleform av namn basert på *þórr*, «torden», og eit andreledd på *f-* eller *v-*, som *Þórfastr* eller *Þórvaldr*, Torvald. Det kan også vera ei kortform for Þorbiǫrn, Torbjørn. Tilsvarande kvinnenamn er Tove, Tova og Tuva.

Bruk
----

*Tófi* og *Túfi* er kjent frå 23 norrøne runeinnskrifter, så namna var truleg mykje brukte i Norden på den tida.

Forma «Tue» er kjend brukt i Noreg frå 1610 og i Danmark frå 1800-talet. I Norge var namnet mest brukt på 1600-, 1700- og 1800-talet, særleg i Østfold og i Nordfjord i Sogn og Fjordane. I Danmark har namnet vore mest brukt i 1970- og 1980-åra.

«Tue» er i dag sjeldant, og er nesten ikkje i bruk i Noreg. Namnet er mest brukt i Danmark, og i forma «Thue» på Grønland.

I 2021 var det 573 nordmenn som heitte Thue til etternamn.

Kjende namneberarar
-------------------

* Tue Bjørn Thomsen (1972–2006), dansk boksar
* Tue West (fødd 1977), dansk songar
* Tue Lassen (fødd 1985), dansk orienteringsløpar

### Etternamn

* Jonas Thue, namnegjevar til Bryggeriet Tuborg (Thuesborg) på 1600-talet
* Henning Junghans Thue (1815-1851), norsk filolog og litteraturhistorikar
* Axel Thue (1863-1922), norsk matematikar
* Kjell Thue (1919-2012), norsk jurist og radiomann
* Oscar Thue (1928-1994), norsk kunsthistorikar
* Anniken Thue (f. 1944), norsk kunsthistorikar og museumsdirektør
* Trygve Thue (f. 1950), norsk gitarist og musikkprodusent
* Ove Thue (f. 1951), norsk songar og forfattar
* Hans Thue (f. 1955), norsk lokalpolitikar, ordførar i Nannestad
* Kamilla Thue (f. 1978), norsk lokalpolitikar, ordførar i Eidskog

Kjelder
-------

1. ↑  «O. Rygh: Norske Gaardnavne», *www.dokpro.uio.no*, henta 14. juni 2021
2. ↑  «Nordiskt runnamnslexikon».
3. ↑  Søk etter norsk namnestatistikk for Thue hjå Statistisk Sentralbyrå

* *Denne artikkelen bygger på «Tue» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juni 2021.*
*Må ikkje forvekslast med Domstolen i Den europeiske unionen* *eller Den europeiske menneskerettsdomstolen*.

**EU-domstolen** eller *Den europeiske unions domstol* er det høgaste organet for den dømande makta i Den europeiske unionen. Han har sete i Luxembourg. Domstolen har fleire funksjonar. Han er ein forfatningsdomstol som har i oppgåve å tolka EU-lovgjevinga for å sikra at ho blir tolka likt i alle landa ho gjeld i. Vidare er han ein forvaltningsdomstol som kan prøva om EU-organ har gjort lovlege vedtak i enkeltsaker,
domstol for skilsdom og sivil domstol for privatpersonar, verksemder og organisasjonar som meiner rettane deira er krenka av ein EU-institusjon, eller at EU-vedtak som direkte gjeld dei er ugyldige.

Organisasjon
------------

EU-domstolen har ein dommar frå kvar medlemsstat, og er leia av ein president. I tillegg bistår ni generaladvokatar med å leggja fram upartiske forslag til saksavgjerder.

Domstolen er delt inn i to organ: *Domstolen* og *Underretten*. Eit tredje organ, *Personalretten* eller *Domstolen for personalsaker*, fungerte som ein særdomstol for personalsaker fram til avskipinga 1. september 2016. Rådet og EP kan oppretta fleire særdomstolar om det er nødvendig.

Domstolen blei oppretta i 1952 som domstolen for Det europeiske kol- og stålfellesskapet, EF-domstolen frå 1958. I samband med Lisboa-traktaten i 2009 bytta han namn til Den europeiske unions domstol, eller EU-domstolen.

Sjå òg
------

* EFTA-domstolen

Kjelder
-------


* «General Presentation», curia.europa.eu
* EU og Lisboa-traktaten: Virkninger for Norge, *Europaportalen*, regjeringen.no
* «Domstolene i samfunnet», NOU 1999: 19
* «Kort om EU og EUs historie», *Europaportalen*, regjeringen.no

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Court of Justice of the European Union» frå Wikipedia på engelsk, den 14. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* NKC

 |
**Brann Stadion** er ein fotballstadion på Minde i bydelen Årstad, om lag 3 km sør for Bergen sentrum. Han er fotballklubben Brann si heimebane. Stadionet er ein del av et idrettsanlegg saman med Haukelandshallen og Nymarksbanane, og vart bygd i 1919. Publikumsrekorden er på 24 800 i semifinalen i cupen mot Fredrikstad FK 1. oktober 1961. I seriesamanheng er rekorden 23 900 mot Lillestrøm 8. mai 1978

Tribunar
--------

Brann Stadion er delt inn i fire tribunar:

* Søndre tribune har ein kapasitet på 4 496 sitteplassar, og er bygd i tre steg. Den midterste delen er eldst, og vart bygd i 1930-åra, vestre del på 1960-talet og austre del i 1997. \*Frydenbøtribunen eller vestre sving (fram til 2005-sesongen kalla Hansasvingen) stod ferdig i 1999, og har ein kapasitet på 4 053 sitteplassar.
* BT-tribunen (tidlegare Klokkesvingen) stod ny i 2006 og har ein kapasitet på 3 655 sitteplassar.
* I 2007 stod ein ny sittetribune, kalla SPV-tribunen (Sparebank1 Vest-tribunen), ferdig. Han erstatta Umbro-tribunen og Store Stå og har ein kapasitet på om lag 4 300 sitteplassar og losjar.

Totalt har Brann Stadion i 2007 om lag 17 500 sitteplassar i tillegg til ståplassar føre vestre del av Søndre tribune. Etter 2007-sesongen vart det meininga at den gamle Søndre tribune skulle rivast og erstattast av ein ny tribune. På grunn av ein del uavklarte problemstillingar, som auke trafikk til stadion i vekene, vart rivinga utsett til 2008. I samband med den nye tribunen skal svingane mellom kortsidene og den nye tribunen fyllast igjen, og det er venta at den nye kapasiteten vil ligge i på rundt 22 000 når tribunen står ferdig til sesongen 2009. Heile utbygginga, medrekna BT- og SPV-tribunen, har ei kostnadsrame på 120 millionar kroner. Banen er 105m x 68m

Historie
--------

Tre cupfinalar har vorte spelt på Brann Stadion. Den første var i 1922 då Odd slo Kvik 5-1 føre 8 000 tilskodarar. I 1930 såg 6 000 tilskodarar Ørn slå Drammens BK 4-2, medan 25 000 var til stades då Skeid i 1947 slo Viking 2-0.

Noreg har spelt 17 A-landskampar på Brann Stadion. Den første var mot Wales i 1933, der det vart tap 1-2. Etter dette tapte aldri Noreg ein einaste A-landskamp i Bergen, og Noreg stod att med 12 sigrar og 4 uavgjort med ein total målskilnad på 52-18. Den siste A-landskampen på Brann Stadion var mellom Noreg og Ungarn i 1990. Den kampen enda 0-0.

Galleri
-------

Brann Stadion
* Brann Stadion, 7. januar 2005Brann Stadion, 7. januar 2005
* Brann Stadion, 16. april 2007Brann Stadion, 16. april 2007
* Brann Stadion, 16. april 2007Brann Stadion, 16. april 2007
* Brann Stadion, 18. september 2008Brann Stadion, 18. september 2008
* Brann Stadion, 7. april 2009Brann Stadion, 7. april 2009

Brann stadion 2013

Kjelder
-------


* www.brann.no Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Om Stadion ved brann.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Stadion ved brann.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
**Aksla Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Nørvasund i Ålesund kommune. Idrettslaget vart stifta 25. november 1928 og var eit arbeidaridrettslag med base sentralt i Ålesund by. Aksla IL er i dag aktivt med i fotball og handball, men vart særleg kjend for sine friidrettsutøvarar. Aksla IL spelar i raude drakter med kvite bukser.

Lagsnamnet er etter byfjellet Aksla, og Aksla IL hadde i lang tid Aksla stadion til heimebane. I dag er Ratvik stadion heimebane.

### Soge

Aksla IL sitt fotballag vann 4. divisjon Sunnmøre i 1974. I 1975-sesongen deltok laget i 3. divisjon Møre, der Aksla enda på tiande- og sisteplassen.

Mellomdistanseløparen Hilde Stavik vann NM-gull på 1500 meter i 1982 og spydkastaren Narve Hoff vart norsk meister i 1985. Elles vann både sleggjekastaren Arnfinn Bigseth ogf sprintaren Ann Marit Kleive NM-medaljar som Aksla-medlemer. Sprintaren Øyvind Røst kom òg frå Aksla IL, men sanka medaljar som BUL-utøvar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aksla IL» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
| Rueil-Malmaison |
| --- |
| Château de MalmaisonChâteau de Malmaison Château de Malmaison |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Île-de-France Hauts-de-Seine |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  14,7 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 76 700   5 218/km² |
| Koordinatar | 48°52′39″N 02°10′45″E﻿Koordinatar: 48°52′39″N 02°10′45″E﻿ |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.mairie-rueilmalmaison.fr |

**Rueil-Malmaison** er ein kommune og by i dei vestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 12,6 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine, og har eit folketal på like over 75 000 innbyggjarar.

Namn
----

Rueil-Malmaison vart opphavleg berre kalla Rueil. I mellomalderen vart namnet skrive anten som Roialum, Riogilum, Rotoialum, Ruolium eller Ruellium. Dette namnet kjem frå det keltiske ordet *ialo* (som tyder «lysning i skog»), som er ordstamma til det latinske ordet *rivus*, som tyder «elv, bekk». 

I 1928 fekk kommunen namnet Rueil-Malmaison, etter den mest vidkjende turisttraksjonen i byen, Chateau de Malmaison, bustad for Napoléon si første kone Joséphine de Beauharnais.

Namnet Malmaison kjem frå det mellomalderlatinske ordet *mala mansio*, som tyder «ugunstig område» eller «eigedom med ulykke». Tidleg i mellomalderen var Malmaison ein kongeleg residens som vart øydelagd av vikingar i 846, og derfor namnet

Historie
--------

Rueil er kjend for Chateau de Malmaison der Napoleon og den første kona hans, Joséphine de Beauharnais, budde. Då ho døydde i 1814 vart ho gravlagd i nærleiken ved kyrkja St. Pierre og St. Paul, som ligg i sentrum av byen.

Rueil-kasernene til den sveitsiske garden vart konstruert i 1756 under Louis XV av arkitekten Axel Guillaumot, og har vore rekna som eit historisk monument sidan 1973. Garden vart oppretta av Louis XIII i 1616 og massakrert ved Tuileries 10. august 1792.

Under den fransk-prøyssiske krigen i 1870 låg Rueil på frontlinja.

Mot slutten av 1800-talet var vidkjende målarar som Auguste Renoir, Edouard Manet og Claude Monet i byen for å måle Seinen, som renn gjennom byen.

Utdanning
---------

* IFP School

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**DNB ASA** (ASA tyder allmennaksjeselskap), eller **DNB**, er den største banken eller finanskonsernet i Noreg, og nest største i Norden etter den svenske banken Nordea. Hovudkontoret for DNB ligg i Bjørvika i Oslo. 

Konsernet var skipa 4. desember 2003 ved at Den norske Bank (DnB) og Gjensidige NOR vart slege saman. Den norske Bank (DnB) hadde vorte skipa i 1990 ved at Den norske Creditbank med hovudkontor i Oslo og Bergen Bank med hovudkontor i Bergen vart slege saman. DnB kjøpte i 1996 Vital Forsikring, og 1. desember 1999 vart Postbanken fusjonert inn i DnB. I 2011 fekk konsernet det noverande namnet DNB. Dei største aksjonærane er den norske staten (34 prosent) og Sparebankstiftelsen DNB (10 prosent). 

DNB-aksjen er notert på Oslo Børs, der konsernet er mellom dei største selskapa.

Bakgrunnsstoff
--------------

* DNB på Oslo Børs.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BR orgnr

 |

  



1. ↑  .
2. ↑  "Årsrapport 2019"; side(r): 171; fulltverk tilgjengeleg på: .
3. 1 2  "Årsrapport 2019"; side(r): 120; fulltverk tilgjengeleg på: .
**Jerzy Chromik** (15. juni 1931–20. oktober 1987) var ein polsk langdistanseløpar som i tida 1955-58 sette tre verdsrekordar på 3 000 meter hinder og i 1958 vart europameister i øvinga.

Aktiv
-----

Chromik vart polsk meister på 3 000 m hinder i 1952, 1954, 1956, 1960, 1961 og 1962, samt på 5 000 meter i 1953 og på 10 000 meter i 1955. Han kvalifiserte seg til finalen i 3 000 meter hinder i europameisterskapen 1954 i Bern, men stilte ikkje opp.

Tidleg i august 1955 vann Chromik 5 000-meteren ved ungdomsfestivalen i Warszawa på polsk rekord og årsbeste i verda, 13.55,2. Også andremann, ungararen Sándor Iharos, sette landsrekord. Den 31. august sette Chromik verdsrekord på 3 000 m hinder i Brno. Tida 8.41,2 var ei rekordforbetring på sju sekund. Ti dagar seinare, i Budapest i landskamp mot Polen, forbetra han rekorden til 8.40,2. Sommaren 1956 flytta han sin polske rekord på 5 000 meter til 13.51,0 i Poznan. Han deltok i Sommar-OL 1956, men kom ikkje til finalen på 5 000 m.

2. august 1958 i Warszawa kom Chromik tilbake som verdsrekordhaldar på 3 000 m hinder med eit løp på 8.32,0. 20 dagar seinare gjorde han sitt livs nest beste løp då han på tida 8.38,2 vann gullmedaljen under EM i friidrett 1958 i Stockholm. Korkje i Sommar-OL 1960 eller i EM 1962 makta han kvalifisere seg til finale.

Kjelder
-------

* World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Jerzy Chromik» frå Wikipedia på tysk, den 4. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Erik Bjølseth** (20. februar 1931–19. mai 1993) var ein norsk friidrettsutøvar frå Elverum i Hedmark. Han sette norsk rekord på 400 meter under NM i friidrett 1954. Bjølseth var medlem i Elverum IL.

Ved EM i friidrett 1950 sprang Bjølseth den fyrste etappen for det norske mannskapet som ikkje klarte å kvalifisere seg til finalen i 4 x 100 meter stafett. Vel heimkomen fekk han notert 10,8 og livsbeste på 100 meter ved eit stemne i Trysil den 1. oktober. På 200 m sette han i 195 personleg rekord med eit løp på 22,2 sekund.

Under noregsmeisterskapen i Sarpsborg den 15. august 1954 sletta Bjølseth den nitten år gamle noregsrekorden til Hjalmar Johannesen på 400 meter. Bjølseth, sterkt pressa av Kjell Mangset, forbetra då rekorden med tre tidels sekund til 48,3 sekund. Eit knapt år seinare sletta Audun Boysen noregsrekorden hans.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1952 i Oslo: Bronsemedalje på 200 m
* 1953 i Trondheim: Bronsemedalje på 400 m
* 1954 i Sarpsborg: Gullmedalje på 400 m, sølv på 200 m
* 1958 Trondheim: Bronsemedalje på 400 m

Kjelder
-------


* Elverum Idrettslag 100 år. 1992
* Hamar Stiftstidende 16. august 1954
**Det Norske Akademi for Språk og Litteratur** (stava slik sidan 2013) vert ofte berre kalla **Det Norske Akademi** og er eit privat norsk akademi, organisert som allmennyttig organisasjon. Akademiet vart skipa 7. mai 1953 etter initiativ frå mellom andre Arnulf Øverland, Sigurd Hoel, A.H. Winsnes, C. J. Hambro, Cora Sandel og Francis Bull, for å «skape en stabiliserende faktor i sprogutviklingen og gjenreise respekten for skriftsproget» og «til vern om det norske riksmål og dets litteratur og til fremme av et fritt og allsidig åndsliv i Norge», med dei nasjonale akademia i mellom andre Frankrike (Académie française) medlemmane vert valde på livstid etter akademiske eller kulturelle merittar.

I 2016 var medlemmane: Nils August Andresen, John Ole Askedal, Bodil Aurstad, Kjetil Bang-Hansen, Trond Berg Eriksen, Liv Bliksrud, Tor Bomann-Larsen, Sjur Brækhus, Fredrik Bull-Hansen, Bentein Baardson, Lars Saabye Christensen, Arnold Eidslott, Thor Falkanger, Ivo de Figueiredo, Lise Fjeldstad, Dagfinn Føllesdal, Cathrine Grøndahl, Karin Gundersen, Tor Guttu, Erik Fosnes Hansen, Håkon Harket, Per Egil Hegge, Nils Heyerdahl, Christian Janss Anine Kierulf, Knut Kleve, Egil Kraggerud, Sissel Lange-Nielsen, Mari Lending, Tom Lotherington, Helge Nordahl, William Nygaard, Kjell Arild Pollestad, Arthur O. Sandved, Francis Sejersted, Hilde Sejersted, Ole Michael Selberg, Rune Slagstad, Arild Stubhaug, Henrik Syse, Jan Jakob Tønseth, Helene Uri, Trond Vernegg, Finn-Erik Vinje, Egil A. Wyller, Peter Normann Waage, Vigdis Ystad, Knut Ødegård. 

Jørn Lund (Danmark) er korresponderande medlem.

Presidiet består av: Nils Heyerdahl (preses), Karin Gundersen, Helene Uri, Per Qvale og Erik Fosnes Hansen.

I 2004 markerte Akademiet 50-årsjubileet med utgjevinga av diktsamlinga *50 år – 50 dikt*, og ved 60-årsjubileet kom *Norsk grammatikk. Riksmål og moderat bokmål*.

Det Norske Akademi var frå 1972 til 2005 representert med to representantar i Norsk språkråd.

Preses
------

* 1953–1959: Arnulf Øverland
* 1959–1965: A. H. Winsnes
* 1965–1967: Erik Krag
* 1967–1982: Asbjørn Aarnes
* 1982–1988: Øistein Parmann
* 1988–1995: Helge Nordahl
* 1995–2011: Lars Roar Langslet
* 2011–2021: Nils Heyerdahl
* 2021–2022: John Ole Askedal
* 2022– : Carina Nilstun

Sjå òg
------

* Det Norske Akademis Pris

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI
* NKC
* BR orgnr

 |