recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Modell av sjøflyet B&W
**William Edward Boeing** (1. oktober 1881–28. september 1956) var ein flykonstruktør som var grunnleggjaren av The Boeing Company. Han vart fødd i Detroit i Michigan og var son av Wilhelm Böing som hadde emigrert frå Tyskland i 1868 og vorte rik på gruvedrift. I 1902 reiste William Boeing til Washington hjå venen J.H. Hewitt som hadde gode kontaktar innan tømmerindustrien og innan kort tid starta han føretaka Greenwood Timber Company og Boeing & McCrimmon Company.

I 1910 reiste William Boeing saman med nokre vener til California for å sjå på ei flyoppvising. Han overtalte ein av pilotane til å ta han med på ein tur, men etter å ha venta i fire dagar, reiste piloten utan at Boeing fekk seg nokon tur.

I 1911 møttest William Boeing og George Conrad Westervelt. Dei vart vener, sidan begge hadde same interessa for å fly. Dei gjekk saman om føretaket Pacific Aero Products Co og sjøflyet B&W. Westervelt slutta før flyet vart ferdig, men William Boeing fullførte prosjektet åleine. Då sjøflyet skulle testast den 29. juni 1916, var testpiloten som skulle fly flyet forseinka, og William Boeing sette seg sjølv bak spakane i staden. Då piloten endeleg nådde flyhangaren, hadde Boeing akkurat letta frå innsjøen.

William E. Boeing gifta seg i 1921 med Bertha Potter Paschall, som hadde to søner frå eit tidlegare ekteskap. William E. Boeing Junior vart fødd i 1923.

I 1934 vart Boeing skulda for å driva monopol. Føretaket vart splitta opp i United Aircraft Corporation, Boeing Airplane Company og United Airlines. William E. Boeing som no var over 50 år gamal, trekte seg heilt frå flyindustrien og selde alle aksjane sine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Tanganyikaterritoriet** var ein britisk koloni mellom 1919 og 1961. Før slutten av den fyrste verdskrigen var området del av den tyske kolonien Tysk Austafrika. Etter at krigen braut ut invaderte britane Tysk Austafrika, men klarte ikkje å slå den tyske hæren. Den tyske leiaren i Aust-Afrika, Paul Emil von Lettow-Vorbeck, overgav seg ikkje før Det tyske riket hadde brote saman. Etter dette gav Folkeforbundet kontrollen over området til Storbritannia, som kalla sin del av det tidlegare tyske området Tanganyika. Storbritannia heldt Tanganyika som eit mandatområde fram til slutten av andre verdskrigen, då det blei halde som eit SN-protektorat.

I 1961 fekk Tanganyikaterritoriet sjølvstende frå Storbritannia som samvelderiket Tanganyika. Året etter blei det ein republikk, men var framleis med i Samveldet av nasjonar. Tanganyika utgjer i dag fastlandsdelen av staten Tanzania.

Historie
--------

Namnet «Tanganyika» (av Tanganyikasjøen) skal koma frå swahiliorda **tanga** «segl» og **nyika** «ubebudd slette» eller «villmark».

Etter at Tyskland leid nederlag i den fyrste verdskrigen i 1918 blei Tysk Austafrika delt opp mellom dei sigrande partane, og det største området gjekk til Storbritannia (Rwanda og Burundi gjekk til Belgisk Kongo og Kiongatriangelet gjekk til Portugisisk Mosambik. Området trong nytt namn, og britane kalla heile sin del av Tysk Austafrika for Tanganyika.

I 1927 gjekk Tanganyika inn i tollunion og postunion med Kenya og Uganda. Samarbeid mellom desse områda utvida seg på fleire område, og førte til at Den austafrikanske høgkommisjonen (1948–1961) og East African Common Services Organisation (1961–1967) blei oppretta, desse var forløparar for Den austafrikanske fellesskapen. Landet heldt sitt fyrste val i 1958 og 1959. Året etter fekk det indre sjølvstyre, og det blei halde nye val. Begge vala blei vunne av Tanganyika African National Union, som leia landet til sjølvstende i 1961. Året etter blei det hald eit presidentval som førte til at leiaren for TANU, Julius Nyerere, blei den første presidenten i landet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tanganyikaterritoriet» frå Wikipedia på bokmål, den 28. juli 2021.*
**Michael Frater** (fødd 6. oktober 1982) er ein jamaicansk sprintar og olympisk meister. Frater spesialiserer seg på 100 m og 4 x 100 m stafett. 

Under VM i friidrett 2011 i Daegu var Frater med på å setja ny verdsrekord på 4 x 100 meter saman med Nesta Carter, Yohan Blake og Usain Bolt. Rekorden kom på 37,04 og er framleis gjeldande verdsrekord.

Karriere
--------

Michael Frater har vunne medalje på mange internasjonale tevlingar, m.a. Carifta Games, dei panamerikanske leikane, Samveldeleikane, VM i friidrett 2005 i Helsingfors og VM i friidrett 2009 i Berlin. 

Det jamaicanske stafettlaget under VM i friidrett 2009. Frå venstre Michael Frater, Asafa Powell, Usain Bolt og Steve Mullings. 
Foto: Erik van Leeuwen

Han deltok under sommar-OL 2004 i Aten, men nådde ikkje opp til finalen, korkje på 100 meter eller stafett. Under sommar-OL 2008 i Beijing kom han til sprintfinalen på 100 meter, der han tok sjetteplassen med ein personleg rekord på 9,97. Det jamaicanske stafettlaget tok gull og sette olympisk rekord under desse leikane med Frater på andre distansen. Tida deira kom på 37,10.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Frater» frå Wikipedia på engelsk, den 9. august 2012.*

* Rekordane i friidrett for menn hjå iaaf.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
**William Hogarth** (10. november 1697–26. oktober 1764) var ein engelsk biletkunstnar, kjend for satiriske verk som kritiserte skikkar og moral i det engelske samfunnet.

Liv
---

Byste av Hogarth i Leicester Square i London.
William Hogarth var fødd i Bartholomew Close i London som son av ein fattig lærar og lærebokforfattar. I ungdommen blei han sett i lære hjå gravøren Ellis Gamble i Leicester Fields, der han lærte å gravera visittkort og liknande. Unge William hadde også sterk interesse for gatelivet og marknadar i storbyen London, og laga skisser av folk han såg der. Faren, som hadde opna ei kaffistove i St John's Gate, kom i gjeldsfengsel i Fleet Prison i fem år, noko William Hogarth aldri snakka om. Han blei utlært gravør, men utdanna seg også som målar ved St. Martin's Lane-akademiet, som han sjølv dreiv i perioden 1735–55.

Den 23. mars 1729 gifta Hogarth seg med Jane Thornhill, dotter av kunstnaren James Thornhill.

Hogarth døyde i London i 1764, og blei gravlagd i St. Nicholas-kyrkjegarden ved Chiswick Mall i Chiswick. Vennen hans, skodespelaren David Garrick, stod for innskrifta på gravsteinen hans.

Virke
-----

The Four Times of the Day (1738)
I 1731 begynte han med satiriske framstillingar han kalla «moderne moralske emne», som parodierte samtida. Den første av desse, *Ei hore sitt liv (1731–32)*, var ein umiddelbar suksess, og framstillingane, som først blei målte, blei seinare utgjevne som trykk.

I traktaten *Analyse av venleiken (Analysis of Beauty*) frå 1753 gjorde han greie for sine kunstteoretiske idear. Etter Hogarths syn var venleiken til eit bilete gjeve ut frå evna det hadde til å gje att mangfaldet i naturen.

Verk
----

«The Idle 'Prentice» av William Hogarth, 1757
* *Ei hore sitt liv (A Harlot's Progress), 1731–32*
* *Ein libertinar sitt liv (A Rake's Progress), 1735, Soane Museum, London*
* *Ekteskap på moten (Marriage à la Mode), 1743–45, National Gallery, London*
* *Sjølvportrett med hund, 1745, Tate Gallery, London*
* *Hogarths tjenarskap, 1757, Tate Gallery, London*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 130 bilete frå Wales' Universitet Arkivert 2006-08-30 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «William Hogarth» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
		- *Dreyers kunstleksikon*, Dreyers forlag, 1990, 5. bind, p. 144f.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Michael Baziljevich** (fødd 14. august 1965) er ein norsk fysikar. 

Han er professor ved Universitetet i Oslo. Han har tidlegare fått Norges forskningsråds formidlingspris for arbeidet sitt med å auke interessa for forsking og vitskap, særskild blant unge. Han har òg tidlegare vore leiar for Foreningen Unge Forskere. 

Baziljevich er cand.scient. frå Universitetet i Oslo (1990) og tok doktorgrad same stad i 1996 med avhandlinga *Investigation of magnetic flux behavior in YBa2Cu3O7*. Han er tilknytt fysisk institutt og arbeider innanfor fagområdet lågtemperaturfysikk/superkonduktivitet. 

Han mottok Prisen for god forskningsformidling ved Universitetet i Oslo i 2003, og i 2011 vart han slått til riddar av Realistforeningen for sitt arbeid med Astrofestivalen.

Bibliografi
-----------

* *Atomet og eplet : en utrolig reise fra naturens aller minste byggesteiner – ut til universets yttergrenser* Oslo : Damm , 1999 ISBN 82-517-8940-0

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Baziljevich» frå Wikipedia på bokmål, den 5. november 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Michael Baziljevich i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Publikasjonar av Michael Baziljevich i BIBSYS
* Michael Baziljevich: Klar himmelen over Skjeberg Arkivert 2009-08-21 ved Wayback Machine. Portrett i tidsskriftet «Apollon»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* CRIStin

 |
**Mel Lewis** (10. mai 1929–2. februar  1990) var ein amerikansk trommeslagar og bandleiar. Han var fødd i Buffalo, New York av russiske foreldre. Fødenamnet hans var **Melvin Sokoloff**.

Lewis starta å spele profesjonelt som tenåring, og han kom med I Stan Kenton sitt band i 1954. Seinare flytta han til Los Angeles i 1957, og attende til New York i 1963.

I New York starta han *Thad Jones/Mel Lewis Big Band* med Thad Jones. Gruppa starta med uformelle jamsessions med toppmusikarar frå New York, men etterkvart byrja dei å opptre for pubikum. I 1979 fekk dei ein Grammy for albumet *Live in Munich*. 

I 1978 flytta Jones til Danmark, og bandet endra namn til *Mel Lewis Jazz Orchestra*. Han heldt fram med å leie bandet, spele inn plater og opptredde på Village Vanguard kvar måndagskveld nesten like fram til han døydde.

Lewis sitt cymbalspel var unikt, og det skapte ein særeigen og lett gjenkjenneleg stil. Han vart nominert til Grammyprisen fjorten gonger, skreiv ei trommebok og underviste på William Patterson State College i New Jersey.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mel Lewis at Drummerworld
* Mel Lewis at The Percussive Arts Society

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Michael Getz** (15. januar 1816–13. august 1875) var ein norsk handelsmann og politikar frå Trondheim.

Getz var son til ein kjøpmann i Trondheim. Sjølv var han handelsfullmektig i fødebyen. Han var i mange år medlem av bystyret i Trondheim, tidvis som ordførar. Getz var elles styreformann i den lokale sparebanken frå 1868 og medlem av styret i Noregs Bank frå 1869. I 1872 var han med i den skandinaviske komiteen som drøfta myntstellet, eit arbeid som resulterte i overgangen til kroner i myntsystemet i staden for dalar.

Getz representerte valkrinsen Trondhjem og Levanger på Stortinget både i 1865-66 og 1871-73, dessutan vart han vald til 1. representant frå same krinsen for perioden 1874-76. Grunna sjukdom møtte han korkje i 1873-sesjonen, eller seinare. Han var medlem av Lagtinget og sekretær i bankkomiteen både i 1865-66 og 1871-72. I tillegg var han medlem av jarnbanekomiteen i 1871-72 og med i Stortinget sin deputasjon til 1000-årsfeiringa i Haugesund sommaren 1872.

Sommaren 1875 døydde han under eit opphald på Sandvika fjellstue ved svenskegrensa i Verdal.

Kjelder
-------


* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Bioenergi** er energi som har opphav i materiale som er danna ved pågåande biologiske prosessar - til forskjell frå fossil energi, som ein får frå biologisk materiale danna på eit tidlegare stadium i jorda si historie.

Bioenergi omfattar ved, skogsflis, hogstavfall, halm, torv og avfall frå treforedlingsindustri, treindustri og liknande. Metangass frå biologisk materiale i søppelfyllingar og frå husdyrgjødsel kan samlast opp og brukast til energiformål (biogass).

Hurtigveksande skog eller grasvekstar planta/sådd og hausta for energiformål blir kalla *energivekstar* (energiskog og energigras). Oljerike jordbruksvekstar som raps eller rybs kan brukast som råstoff for framstilling av biodrivstoff (metanol eller biodiesel).

Det årlege uttaket av bioenergi i Noreg ligg på ca. 15 TWh. Utrekningar viser at det nyttbare potensialet - det vil seie den mengda som det er teknisk, økonomisk og økologisk forsvarleg å ta ut - ligg på 35 TWh.

Kjelder
-------

* «Bioenergi» på Wikipedia på bokmål/riksmål

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
Tynning av eplekart: Utynna grein til venstre, grein etter tynning til høgre.
**Tynning** i hagebruk og skogbruk er fjerning av plantar eller plantedelar for å gje betre vekst for dei som er att. Ein kan til dømes tynna frøplantar som er sådd tettare enn avstanden dei krever for å få god vekst, eller kart av fruktplantar for å sikra kvaliteten og storleiken til frukta. 

Ein kan så tett og deretter tynna dersom spireforholda er vanskelege, til dømes om det er fare for åtak frå sjukdom eller insekt i den første veksttida. 
Metoden er arbeidskrevjande og kostbar og blir stort sett utført manuelt, sjølv om det er utvikla tynnemaskinar. Betre eittfrøsåmaskinar og plantevernmiddel har sammen med overgang til utsetting av oppala plantar redusert behovet for tynning.

Innan fruktdyrking kan ein tynna kjemisk eller manuelt. Tynning er aktuelt i år der trea set for mange kart til å produsera kvalitetsfrukt.

Sjå òg
------

* Beskjering
* Prikling

Kjelder
-------

* «Tynning» (2. juni 2015) i *Store norske leksikon*, snl.no.
Tyristikker til opptenning.
Tyristikkehaldar.
**Tyri** er kjerneved frå furu som er gjennomtrekt av harpiks og terpentinstoff. Han brenn lett og har derfor lenge vore bruk til opptenning, som peisved og som lyskjelde. Frå gammalt av har ein òg brukt tyri til å vinna ut tjøre. Gamle furustubbar gjev best tyri, men også skadde delar av levande tre kan gje slik ved. Materialet blir danna ved at furuveden blir metta med kvae.

Tyri brenn godt med ein roleg, mørk flamme. Det er lett å få fyr på sjølv når det regner. Ulempa med tyrived er at han gjev mykje sot. 

Annan bruk av tyri var som møllmiddel ved at ein la flak mellom klede. 
Ein har også brukt tyri til å impregnera treski ved å røyka dei over tyriflammar.

* Tyristikkehaldar frå Kaälsjö socken i Halland, no ved Nordiska museet i StockholmTyristikkehaldar frå Kaälsjö socken i Halland, no ved Nordiska museet i Stockholm

Kjelder
-------

* «tyri» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «Furu» Arkivert 2004-09-23 ved Wayback Machine. ved haave-treprofiler.no
* *Denne artikkelen bygger på «Tyri» frå Wikipedia på bokmål, den 12. desember 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tyri**
| **Fylkesveg 109**  |
| --- |
| **109** |
|  |
| Strekning |
| Sarpsborg – Fredrikstad |
| Informasjon |
| Lengd | 14,6 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 109 |

*Sjå òg Fylkesveg 109 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 109** (**Fv109**) går mellom Sarpsborg og Fredrikstad. Frå Fredrikstad sentrum til den tidlegare kommunegrensa med Rolvsøy ved Råbekken er riksveg 109 ein firefeltsveg med fartsavgrensing på 60 km/t. Denne delen av vegen stod ferdig i 1996, og er i Fredrikstad òg kjend som Rolvsøyveien. 

Riksveg 109 er hovudvegen mellom Sarpsborg og Fredrikstad. Veglengda er 14,6 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Østfold**

Sarpsborg

* **118** Sarpsborg
* Fv557 frå Sandesund til Greåker (4,8 km)
* Arm frå Sandesund til Korsgata (1,0 km)
* bro Alvim bru (ca. 170 m, over jernbanen)
* Arm frå Yven til Hundskinnveien (0,3 km)
	+ Rundkøyring Fylkesveg 109 Alvim
	+ Rundkøyring Fylkesveg 109 Alvim
* **114** Greåker
* Fv557 Greåker
* bro Visterflo

Fredrikstad

* **112** Rolvsøy kyrkje
* Rundkøyring Fv388 frå Gullskår til Valle industriområde (0,5 km)
* Rundkøyring Fylkesveg 109 Brochs gate

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv109
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
Plasseringa av distriktet Klagenfurt-Land (gult) i forbundslandet Kärnten
Maria Rain ligg midt i distriktet
Kommunen Zell ligg lengst søraust i distriktet
**Klagenfurt-Land** er eit administrativt distrikt (Bezirk) i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Distriktet ligg kringom byen Klagenfurt og dekker ei flatevidd på 766 km² der det bur 59 000 ibuarar (2017). Forvaltningssetet for distriktet ligg i Klagenfurt by.

Kommuneskipnaden
----------------

Distriktet består av 19 kommunar, av dei ein bykommune og åtte såkalla 'Marktgemeide'.

* Ebenthal in Kärnten
* Feistritz im Rosental
* Ferlach
* Grafenstein
* Keutschach am See
* Köttmannsdorf
* Krumpendorf am Wörthersee
* Ludmannsdorf
* Magdalensberg
* Maria Rain
* Maria Saal
* Maria Wörth
* Moosburg
* Poggersdorf
* Pörtschach am Wörther See
* Sankt Margareten im Rosental
* Schiefling am Wörthersee
* Techelsberg am Wörther See
* Zell

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bezirk Klagenfurt-Land» frå Wikipedia på tysk, den 11. november 2017.*
Illustrasjon av ei klaffebru
**Klaffebru** er ein type bevegeleg bru med ei motvekt eller kontravekt som kontinuerleg balanserer bruspennet, klaffen, som kan lyftast opp i loddrett eller nesten loddrett posisjon. På dette viset kan klaffebruer opnast for gjennomgåande skipstrafikk i den elva eller kanalen brua går over, slik at skip og båtar høgare enn brubana kan passere. Klaffebruer kan såleis byggjast på stader der det ikkje er mogleg eller ynskeleg å byggje ei bru med tilstrekkeleg seglingshøgd.

Moderne klaffebruer er som oftast mekanisert, med elektrisk styring.

Denne type bruer har vore i bruk sidan eldgamle tider. Men det var ikkje før i 1850 at ein kom fram til konstruksjonar som gjorde det mogleg å opne relativt lange og tunge spenn på ein snøgg og effektiv måte. Nikolajevskijbrua i Sankt Petersburg var den første store klaffebrua, ferdig i 1850.

Skansenbrua i Trondheim, som er ei jernbanebru for Dovrebanen, vart bygd som klaffebru og teke i bruk 22. mars i 1918. Denne klaffebrua har ei motvekt laga av armert betong støypt om eit tetraedrisk romfagverk som overfører betongvekta til bereveggane, opphengt i eit stangparalellogram. Klaffen på brua vert lyfta og senka av motorar og tannhjul. Brua er konstruert av Joseph B. Strauss, som òg var ansvarleg for den verdskjente brua Golden Gate Bridge i San Francisco. Brua er den første av sin type i Noreg.

Nokre klaffebruer
-----------------

* Kanalbrua i MossKanalbrua i Moss
* FrednesbruaFrednesbrua
* Tower Bridge er ei kombinert klaffebru og hengebruTower Bridge er ei kombinert klaffebru og hengebru
* Jarnbanebrua Skansenbrua i Trondheim under opningJarnbanebrua Skansenbrua i Trondheim under opning
* Jarnbanebrua over Limfjorden i Danmark opna for gjennomseglingJarnbanebrua over Limfjorden i Danmark opna for gjennomsegling
* Kronprins Frederiks Bro over Roskilde Fjord i Danmark opna for gjennomseglingKronprins Frederiks Bro over Roskilde Fjord i Danmark opna for gjennomsegling
* Klaffebru i Bremerhaven i TysklandKlaffebru i Bremerhaven i Tyskland
**Tyra Lynne Banks** (fødd 4. desember 1973 i Los Angeles) er ein amerikansk supermodell, fjernsynspersonlegdom og skodespelar, songar, forfattar og forretningskvinne. Ho blei fyrst lagt merke til som ettertrakta modell i Paris, Milano, New York, London og Tokyo, og er den fyrste afroamerikanske modellen avbilda på forsida av *Gentlemen's Quarterly*, *Sports Illustrated Swimsuit Issue* og *Victoria's Secret*.

Banks sitt store kommersielle gjennombrot var derimot gjennom fjernsyn. Ho er skaparen av realityprogrammet *America's Next Top Model*, med-skapar av *True Beauty*, medverkande i *Stylista* og vertinne i sitt eige talkshow, *The Tyra Banks Show*.

Som skodespelar har ho mellom anna vore med i fjernsynsfilmen *Life-Size* og kinofilmen *Coyote Ugly*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tyra Banks» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mai 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 33°41′43.97″N 35°34′45.13″E﻿

Beiteddine er hovudstaden i Chouf distrikt.
**Beit ed-Dine** (arabisk بيت الدين, tyder «Religionshuset») er ein liten libanesisk by i Chouf distrikt, kring 50 km søraust for Beirut og nær byen Deir el-Qamar som han er skild frå av ein bratt dal. Byen er kjend for det storslagne Beiteddinepalasset som husar Beiteddinefestivalen kvar sommar.

Den lokale emiren Bashir Chehab II, som seinare vart utpeikt som herskar over Libanonfjella, starta å byggje palasset i 1788 der det hadde lege ein drusisk eremitasje. Det tok kring 30 år å byggje palasset ferdig. Dei beste handverkarane frå Damaskus og Aleppo, i tillegg til italienske arkitektar vart inviterte og gjevne mykje fridom, så stilen er ei blanding mellom tradisjonell arabisk og italiensk barokk.

Etter 1840, då Bashir vart send i eksil, vart palasset nytta av osmanarane som eit regjeringsbygg, og under Det franske mandatet fungerte det som bygg for den lokale administrasjonen. I 1934 vart det erklært eit nasjonalmonument. I 1943 erklærte Bechara El Khoury, den første libanesiske presidenten, bygningen som offisiell sommarresidens for presidenten. Under den libanesiske borgarkrigen vart palasset kraftig øydelagd. Etter 1984, då kampane i området avtok, gav Walid Jumblatt ordre om å restaurere bygget. Delar av palasset er i dag ope for ålmenta, medan resten framleis er sommarresidens for presidenten. 

Bashir bygde tre palass til i byen for sønene sine, men i dag har berre Mir Amin-palasset overlevd og er i dag eit luksuriøst hotell.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Beitedine» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 360 virtuell tur i mosaikkrommet i Beit El Dine Arkivert 2011-08-19 ved Wayback Machine.
* MiddleEast.com
* LebGuide
* Beiteddinefestivalen

| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Chouf distrikt, Libanonfjella guvernement |
| --- |
| Hovudstad: **Beitedine** |
| Byar og landsbyar | Ain Qani**·** Ammatour**·** Baakline**·** Barja**·** Barouk**·** Bakaata**·** Beitedine**·** Beykoun**·** Bourjain**·** Boutmeh**·** Brih**·** Damour**·** Daraya**·** Deir el Qamar**·** Dibbiyeh**·** El Bireh**·** Gharife**·** Jahlieh**·** Jiyyeh**·** Joun**·** Kahlouniye**·** Kfarfakoud**·** Mazraat el chouf**·** Maasser**·** Moukhtara**·** Mtolleh**·** Serjbel**·** Shheem**·** Zaarourieh |  |
| Kjende landemerke | Beiteddinepalaset**·** Fakhredinepalasset**·** Deir el Qamar-synagoga**·** Fakhredine-moskeen**·** Al Shouf-seder naturreservat |
**Eva Margareth Bratholm** (fødd 23. juni 1953 i Trondheim) er ein norsk journalist, rådgjevar og programleiar. Ho har fartstid i både *NRK*, *Dagbladet* og Norad.

Biografi
--------

Bratholm byrja karrieren som journalist i 1975 i *Arbeider-Avisa* i Trondheim. Etter det var ho journalist i *Arbeiderbladet* i 1977–79, og vidare politisk medarbeider i *Dagbladet* i 1979–83. I 1983 byrja ho som medarbeider i NRK si nyhendeavdeling, der ho blant anna arbeidet i *Dagsrevyen*. Frå 1989 til 1993 var ho NRKs korrespondent i Washington D.C. og frå 1996 til 1999 var ho programleiar i *Bokbadet.* I 1999 kom ho attende til *Dagbladet*, der ho jobba som kulturredaktør og utanriksreporter i New York .

I 2006 var ho i ein kort periode informasjonssjef i Posten Norge, før ho i 2007 vart tilsett som informasjonsdirektør i NORAD. Bratholm forklarte at det var saknet etter å driva med nasjonal og internasjonal politikk som fekk ho til å slutta i Posten Noreg. Frå 2010 til 2012 var ho ambassaderåd ved Noregs ambassade i Delhi i India med politikk som arbeidsområde. I 2017 slutta ho i stillinga som informasjonsdirektør i NORAD, men er enno tilsett i organisasjonen.

Som journalist har Bratholm særleg dekt utanriksstoff generelt og amerikansk politikk og samfunnsliv spesielt. 

Av utdanning har ho blant anna grunnfag i historie (1973).

Bratholm vart gift med økonom og byråsjef Petter Nore i 1983. Ekteskapet vart oppløyst i 2006. I 2009 vart ho gift med journalist Joar Hoel Larsen. Ho har tre barn frå første ekteskap.

Bibliografi
-----------

* 2004 *Brooklyn N.Y.C.*
* 2002 *New York – forfatternes by*
* 1991 *Den perfekte fienden*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eva Bratholm» frå Wikipedia på bokmål, den 20. september 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  «Eva Bratholm trekker seg tilbake i Norad». *Journalisten* (på norsk). 7. juli 2017. Henta 11. juli 2018.
2. ↑  Lie, Wenche (25. august 1987). «Profilen Eva Bratholm». *Aftenposten*. «Et halvt år efter 30årsdagen gikk hun inn i den hellige ektestand. Den utvalgte, Petter Nore, hadde doktorgrad i økonomi og jobb som byråsjef i Olje og energidepartementet.»
3. ↑  «FEIRER DOBBEL julaften Slik løser kjendisene «juleklemma»». *VG*. 24. desember 2006. «I april brøt Eva Bratholm (52), tidligere pr ofilert NRK-journalist i Dagsrevyen og kulturredaktør i Dagbladet, med Petter Nore (58) etter 22 års ekteskap. Sammen har paret tre barn.»
4. ↑  «Tv-kjendis festet i brudekjolen». *seher.no* (på norsk). 8. februar 2008. Henta 11. juli 2018.
**Evangeliets røst - (Radio Voice of the Gospel)** var ein radiostasjon i Addis Abeba i Etiopia.

Stasjonen blei oppretta i 1963 av Det Lutherske Verdensforbund, etter initiativ av misjonæren Sigurd Aske, som leia stasjonen til 1967. Han hadde to kraftige kortbølgjesendarar på 100 kW med retningsantenner som dekte store delar av Afrika og Asia. Ein mellombølgjesendar dekka nærområdet. Stasjonen sende både på engelsk og fransk og fleire afrikanske og asiatiske språk.

Nokre av programma vart utarbeidde i landa der stasjonen hadde nedslagsfelt, og sende på lydband til stasjonen for kringkasting til opphavslandet. Stasjonen hadde ein internasjonal kristen stab på 180 menn og kvinner. Den profilerte norske radio0 og TV-mannen Einar Lunde arbeidde ved stasjonen i ein to-års periode 1973-1975, under permisjon frå NRK.

Etter at keisar Haile Selassie var kasta tok den militære regjeringa makta over stasjonen i 1977 utan kompensasjon til eigarane og gav stasjonen namnet *Radio Voice of Revolutionary Ethiopia*

Kjelder
-------

1. ↑   Einar Lunde: *Paradisveien. Dramatiske år i Afrika*.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Evangeliets røst» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Evangelicals in Addis Ababa (1919–1991): With Special Reference to the Ethiopian Evangelical Church Mekane Yesus and the Addis Ababa Synod* By Johannes Launhardt, ISBN 3-8258-7791-4
**Bräcke kommun** er ein kommune i Jämtlands län i Sverige. Kommunen grensar innanfor lenet til Ragunda kommun i nord og aust, Bergs kommun i vest og Östersunds kommun i nordvest. Dessutan grensar han til Sundsvalls kommun i aust og Ånge kommun i sør, begge i Västernorrlands län. Administrasjonssenteret i kommunen er Bräcke, som ligg ved Revsundssjön, 68 km sør for Östersund.

Landskapet i kommunen er kraftig kupert. Dei høgste partia ligg i søraust, og der er landskapet jamnare. Kommunen er også rik på innsjøar. Når det gjeld næringslivet, er det industri, og særleg trevareindustri, jordbruk og offentleg tenesteyting som dominerer.

Administrativ historikk
-----------------------

I 1891 braut Nyhems landskommun ut av Revsunds landskommun. Ved den landsomfattande kommunereforma i 1952 vart Revsund *storkommun* slegen saman med *landskommunane* Bodsjö og Sundsjö. Samtidig vart landskommunane Håsjö og Hällesjö slegne saman til Kälarne landskommun, og Nyhems landskommun vart innlemma i Bräcke landskommun. I 1974 vart så Revsund, Kälarne och Bräcke slegne saman. Tettstaden Bräcke, som vart administrasjonssenter i kommunen, var *municipalsamhälle* i åra 1907–1955.

Kommunevåpenet
--------------

Blasonering: *Trestripa skjold i blått med sekstagga gullstjerner, i gull med ein gåande svart bjørn med raud tunge og raude klør, og i raudt med ein mur med mørtel av gull*.

Våpenet vart fastsett for Bräcke landskommun i 1958, og går tilbake til eit segl frå 1800-talet. Etter kommunesamanslåinga i 1974 fanst det to våpen til, frå Kälarne og Revsund, men ein valde å registrere det gamle våpenet til Bräcke for den nye kommunen i 1975.

Tettstader
----------

Det er fire tettstader i Bräcke kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

| Nr. | Tettstad | Folketal |
| --- | --- | --- |
| 1 | **Bräcke** | 1 566 |
| 2 | Gällö | 758 |
| 3 | Kälarne | 492 |
| 4 | Pilgrimstad | 405 |

Kjelder
-------

* «Bräcke kommun» på Wikipedia på svensk, innhenta 7. mars 2010.
* «Bräcke» hjå Store norske leksikon, innhenta 7. mars 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).

### Referansar

1. ↑  «*Sköld, två gånger delad av blått, bestrött med sexuddiga gyllene stjärnor, och av guld, vari en gående svart björn med röd tunga och röda klor, samt av rött, bildande en mur med fogar av guld*».

| * v
* d
* e
Kommunar i Jämtlands län i Sverige |
| --- |
|  | Berg • Bräcke • Härjedalen • Krokom • Ragunda • Strömsund • Åre • Östersund |  |
| Sjå òg: Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 62°44′53.246″N 15°25′29.298″E﻿

Bräcke kyrkje
**Bräcke** er ein svensk tettstad i Jämtlands län i Jämtland. Det er administrasjonssenter i Bräcke kommun og i 2006 hadde tettstaden 1 566 innbyggjarar. 

Bräcke ligg 70 km søraust for Östersund, heilt inntil Revsundssjön og ved Norra stambanan, som ved Bräcke bøyer av mot nordaust, medan tverrbanen held fram mot Östersund – Storlien. Bräcke er omgjeve av store skogar og innsjøar.

Kommunikasjon
-------------

Jernbanen har vore viktig for historia til Bräcke, og det var då jernbanen blei lagt her at samfunnet voks opp. Banen mellom Sundsvall og Trondheim går forbi Bräcke, og fleire tog stoppar her, mellom anna InterCity-toget mellom Storlien/Östersund og Stockholm. E14 går rett gjennom Bräcke. Det er bussamband med Östersund.

Service
-------

Bräcke har politistasjon og brannstasjon. Det er apotek og systembolag. I Folkets hus er det eit bibliotek. Bräcke har òg arbeidsformidlingskontor og forsikringsselskap.

Idrett
------

I Bräcke er det ishall, ridehall og idrettshall (Gunder Hägg-hallen). På idrettsplassen *Björkhaga* er det to fotballbanar. Bräcke Polar Bears spelte nokre sesongar i 1. divisjon avdeling nord, men måtte legge ned A-lagsverksemda nokre sesongar på grunn av for dårleg økonomi. Bräcke sitt basketballag spelte på det nest høgaste nivået i Sverige på 1990-talet, dåverande divisjon 1.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bräcke» frå Wikipedia på bokmål, den 30. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Bräcke kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Eva Twardokens** (fødd 28. april 1965) er ein USA-amerikansk tidlegare skirennar frå Reno i delstaten Nevada som vann bronsemedaljen i storslalåm under alpint-VM 1985.

### Aktiv

Twardokens overraska stort då ho rann inn til bronse i storslalåm under VM i alpine greiner 1985 i Bormio. I dei komande verdsmeisterskapane og vinterleikane 1992 og 1994 plasserte ho seg stadig vekk mellom dei ti beste i enkelttevlingar, ikkje mindre enn ti gongar var ho mellom dei ti beste. 

Også i verdscupen i alpine greiner makta ho berre sjeldan å sikre seg plass på sigerspallen. Andreplassar i super-G i 1985 og i storslalåm i 1991 var det beste ho oppnådde.

Twardokens la opp i 1995.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Eva Twardokens» frå Wikipedia på engelsk, den 4. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Eva Twardokens» (på engelsk). olympedia.org. Henta 11. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| Figur som viser eit enkelt kvikksølvbarometer med ei vertikal kvikksølvsøyle og behaldar i botn |
| Pneumatikktabell frå *Cyclopaedia* i 1728. |

Eit **barometer** er eit instrument som vert brukt til å måle lufttrykk.

Væskebarometer
--------------

### Vassbaserte barometer

Konseptet om at «minkande trykk gjev dårleg vêr» er grunnlaget for ein primitiv vêrvarslingsreiskap kalla eit vêrglas. Det består av ein glasbehaldar med ei brei søyle. Behaldaren og søyla er om lag halvfullt med vatn, medan ein har noko luft i behaldaren. Når trykket aukar, vil lufta utvide seg og presse vatnet oppover i røyret. Desse instrumenta er hovudsakleg ei vassbasert utgåve av kvikksølvbarometeret. 

### Kvikksølvbarometer

Eit standard kvikksølvbarometer har ei glassøyle, som er om lag 76 cm høg, lukka i ein ende og med ein open behaldar med kvikksølv i botn. Kvikksølvet i søyla stig når lufttrykket aukar, fordi lufta vil presse kvikksølvet oppover i søyla. 

Kvikksølvsøyle
Det første barometeret av denne typen vart laga i 1643 av Evangelista Torricelli. Torricelli ville lage eit instrument som kunne måle vekta av lufta, eller lufttrykket, og studere vakuum. Han brukte kvikksølv, kanskje etter forslag frå Galileo Galilei, fordi det er tettare enn vatn. For å lage eit vakuum med vatn må ein ha ei søyle som er over 100 meter høg, og med kvikksølv mindre enn 1 meter. Torricelli dokumenterte at høgda på kvikksølvet i barometeret endra seg litt kvar dag, og konkluderte med at det var lufttrykket som førte til endringa. 

Kvikksølvbarometeret vart i starten målt i tommar eller millimeter (torr) av kor høgt kvikksølvet stod i søyla. 1 atmosfære er lik 760 millimeter kvikksølv. Denne eininga vert framleis mykje brukt i USA, men er ikkje ein del av SI-systemet, som stort sett resten av verda brukar.

Bruk
----

Eit barometer vert som oftast brukt for å varsle vêret, sidan høgt lufttrykk i eit område som regel indikerer fint vêr, medan lågt trykk indikerer at eit lågtrykk er meir sannsynleg. Barometermålingar frå mange stasjonar gjer at ein kan lage kart over lufttrykket. Isobarar er linjer mellom stader med same trykk, og gjev eit konturkart over område med høg- og lågtrykk. Ofte kan fallande trykk indikere at dårleg vêr eller nedbør er på veg, medan stigande trykk tyder på at det kan bli finare vêr eller ikkje nedbør.

Utjamning
---------

### Temperatur

Tettleiken til kvikksølv endrar seg med temperaturen, så ei avlesing frå eit barometer må justerast etter temperaturen. Derfor er det som regel eit termometer festa til barometeret. Eit aneroid barometer treng derimot inga justering. 

### Høgd

Lufttrykket minkar med høgda, slik at ei barometeravlesing er avhengig av kor det vert avlese. Dette trykket vert så omforma til å gjelde for havnivå, slik at alle vêrstasjonar i praksis viser trykket i same nivå, og kan samanliknast. Aneroide barometer har ei mekanisk tilpassing for høgd som gjer at ein kan lese av havnivåtrykket direkte utan å omforme avlesinga.

Sjå òg
------

* Manometer
* Sympiesometer

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Barometer**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NDL

 |
**Dings**, **duppeditt**, **greie**, **tingest** og liknande er ord brukte i staden for det eigentlege namnet på ein gjenstand. Slike ord kan brukast om ein ikkje veit eller ikkje gidd seia namnet på dei. Ofte kan orda ha ein vag definisjon, ved at til dømes «duppeditt» er ein ganske liten ting medan «greie» kan vera større.

Eit anna trekk ved desse erstattande orda er at ein ofte leikar seg med dei. Det morosame ordet «duppeditt» kan til dømes omformast til «dippedutt» eller «duppedings». Eit tilsvarande ord på engelsk er «thingummy», som kan bli til «thingamabob» eller «thingamajig».

Døme
----

* Dings - truleg frå lågtysk eller tysk, genitiv av *Ding* ('ting')
* Dirredért - ei lita, finurleg sak
* Duppeditt - truleg frå fransk *[une] tout petite [chose]* ('ein svært liten ting'). Orda «duppeditt» og «dippedutt» har kome til norsk frå dansk. Opphavet til desse orda kan vera fransk *tout petite*, 'svært liten'.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  «dings» i Nynorskordboka.
2. ↑  «duppeditt» i Nynorskordboka.
3. ↑  Duppedit, Dippedut ved ordnet.dk
**Bai Bang Paper Company** er ein stor papirfabrikk i Bai Bang, ca. 100 km nordvest for Hanoi i Vietnam. Papirfabrikken var eit utviklingsprosjekt frå den svenske bistandsorganisasjonen Sida. Det var i mange år svært kontroversielt, både grunna kostnadsoverskridelser og på grunn av påstandar om tvangsarbeid.

Prosjektet vart initiert i 1969 og bygginga starta i 1974, berekna kostnad var 770 millionar svenske kroner. Papirfabrikken var ikkje ferdig før i 1982, og først i 1996 nådde han full kapasitet. Prisen hadde då auka til 2,8 milliardar svenske kroner.

I dag er likevel fabrikken i full drift og leverer 40 % av alt skrivepapir i Vietnam og er ein av dei større produsentane av toalettpapir i landet. I 2006 vart det produsert om lag 100 000 tonn papir, nesten dobbelt så mykje som planlagt (55 000 tonn). Rundt 2 000 personar arbeider på papirfabrikken, og rundt han har det vakse opp eit samfunn med 20 000 innbyggjarar. Bai Bang ligg 10 mil søraust for Han Yen, som er distriktssenter for området fabrikken ligg i.

I 2005 vart det annonsert planar for store utvidingar av fabrikken, med totale investeringar rekna til 407 millionar US-dollar som skulle føra til ein årsproduksjon på 250 000 tonn papirmasse og 150 000 tonn papir.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bai Bang Paper Company» frå Wikipedia på bokmål, den 7. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artikkel på nettstaden til Sida om papirfabrikken i Bai Bang (svensk)
* Rapport frå Chr. Michelsens Institutt i Bergen om Bai Bang
* Bai Bang paper mill to undergo expansion, artikkel frå Vietnams nyhendebyrå (engelsk)
* Bai Bang Information (svensk)
Tversnitt av eit kontinent i møte med havet. A: Kyst, B: Kontinentalsokkelen, C: Kontinentalskråninga, D: Kontinentalstiginga, E: Havbotnen.
**Kontinentalsokkel** er ei nemning på den delen av eit kontinent som går ut i havet. Havdjupna i slike område er høvesvis liten. Tidlegare var kontinentalsokkelen rekna ned til ei djupne på 200 meter. Ein annan definisjon er at sokkelen går ut til kontinentalskråninga, der havbotnen skrånar ned mot djupare havområde. Kontinentalhylla er den inste delen av kontinentalsokkelen og er relativt flat med grunn havbotn langs landområda. Overgangen mellom sokkelen og skråninga vert kalla havegg.

I tilhøve mellom kyststatar, vert nemninga «sokkelen» ofte nytta. Yttergrensene geografisk er kanten av kontinentalmarginen. Om det er mindre enn 400 nautiske mil til grunnlinja til ein nabostat, vert avgrensinga av sokkelen mot ein nabostat avgjort av avtalar mellom dei statane det gjeld. Landa kring Nordsjøen har delt kontinentalsokkelen ved slike avtalar, slik at yttergrensa normalt er midtlinja mellom grunnlinjekanten til statane (midtlinjeprinsippet). Det manglar framleis ei endeleg avtale mellom Russland og Noreg om deling av kontinentalsokkelen i Barentshavet.

Ein kyststat er grunneigar på kontinentalsokkelen, i høve kontinentalsokkelkonvensjonen av 1958. 

Avklaring av kva stat som har rettar på ein kontinentalsokkel har vorte særleg aktuelt i høve petroleumsverksemd utaskjærs.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ei grense for alt – Artikkel i oljedirektoratets magasin Norsk Sokkel nr. 1-2004
* Kart over norsk kontinentalsokkel

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Byste av Ammavaru ved ei elv i Andhra Pradesh.
**Ammavaru** (telugu అమ్మావరు *ammāvaru* 'heilage mor') er teluguordet for 'gudinne', men er også namnet til ei hindugudinne som blir dyrka i nokre delar av Andhra Pradesh. Denne artikkelen handlar om den sistnemnde.

Opphav
------

Indologar trur at Ammavaru var utvikla frå ei gammal dravidisk modergudinne, slik som den tamilske gudinna Mariamman. Legenda om Ammavaru seiar at ho var den eldste av alle gudar. I byrjinga sat Ammavaru åleine på ein lotusblom som flaut på vatnet. Ho lagde tre egg på blomen og frå dei kom Brahma, Vishnu, og Shiva. «Kom ligg med meg» sa Ammavaru, «slik at livet si tid kan byrja på jorda.» Men dei tre gudane nekta å gjera det. Ammavaru blei sint, og det tredje auga hennar brann i raseri. Gudane blei redde og sa at dei ville liggja med henne, men ikkje før ho gav dei det tredje auga sitt. Ammavaru var fylt av lyst og plukka auga frå pannen sin og gav det til Shiva. Men så snart ho gjorde det miste ho makta si. Huda hennar blei skrukkete, håret hennar blei grått, og brysta hennar visna. Så kasta gudane seg over henne og frå kroppen hennar skapa dei jorda. Men dei kunne ikkje drepa henne. Ho lever enno og livet hennar gjev liv til vår jord. Denne legenda er interessant og omstridd fordi ho går imot vanleg hinduisk mytologi som hevdar at Brahma, Vishnu og Shiva ikkje har byrjing eller slutt.

På same måte som Mariamman er Ammavaru også dyrka på ein veldig forskjellig måte frå andre hindugudar. Den største forskjellen er bruken av dyreoffer, som er uvanleg i hinduismen. Prestane til Ammavaru heiter potharadju (telugu పొత్తరాజు *pottarādju*). Dei er aldri brahminar, men – til forskjell frå Mariamman – er det berre menn som kan bli prestar.

Feiring
-------

Ammavaru si høgtid heiter ఊర పణ్డుగ *ūra paṇḍuga* som tyder 'landsbyfesten', og er ei fruktbarheitsrite. Potharadjuen drep ein bøffel, og går rundt landsbyen med innvolane til bøffelen rundt halsen. Folk trur at det velsignar jorda slik at det skal gje god grøde. Vanlegvis bruker potharajuen to dagar på å velsigna heile landsbyen. Når han blir ferdig blir eit lam ofra til Ammavaru. Potharadjuen held lammet og bit halsen på det til dyret døyr.

Nokre dagar etter dassera held mange kvinner i Andhra Pradesh ein seremoni til Ammavaru. Ei metallgryte fylt med ris symboliserer kroppen til Ammavaru. Kvinnene kler gryta i ein sari og set ei kokosnøtt på toppen for å symbolisera hovudet hennar. Dei ber til gudinna om å vera gjevmild mot dei.

Sjå òg
------

* Devi
* Mariamman
* Potharaju
* Jogin

| * v
* d
* e
Gudinner i hinduismen |
| --- |
| Åttetakka laksjmistjerne. | Devi Sjakti Laksjmi Parvati Sarasvati *Former av Laksjmi:* Radha  Sita  *Former av Parvati:* Bhavani  Durga Kali  Satti | Trefork, vanleg symbol for Parvati og nærskylde gudinner. |
| *Landsbygudinner:* Ammavaru Mariamman *Andre:* Bharatmata  Bhudevi  Ganga  Gayatri  Mahavidya  Yellamma  |
**Paweł Wojciechowski** (fødd 6. juni 1989) er ein polsk friidrettsutøvar frå Bydgoszcz som tevlar i stavhopp. Han vart verdsmeister i øvinga i 2011 og tok sølvmedaljen i friidretts-EM 2014.

### Aktiv

Wojciechowski hadde stor framgang gjennom 2011-sesongen. Innandørs svinga han seg over 5,86 m i belgiske Gent, og om sommaren vann han stavhopp i den europeiske ungdomsmeisterskapen i Ostrava med ny personleg rekord (utandørs) på 5,70 m. Den 15. august sette han polsk rekord då han i Szczecin tok seg over 5,91 m. To veker seinare overraska han stort og vann gullmedaljen då VM-finalen i stavhopp fann stad i Daegu, berre to dagar etter at han ikkje klarte kvalifiseringsgrensa 5,65 m, men likevel fekk finaleplass.

I Sommar-OL 2012 rauk Wojciechowski ut or stavtevlinga då han ikkje makta kvalifiseringskravet. Han deltok ikkje i Moskva-VM 2013, men lukkast vinne EM-sølv på moderate 5,70 m under EM i friidrett 2014 i Zürich.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Paweł Wojciechowski (athlete)» frå Wikipedia på engelsk, den 17. august 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
**Ammassalik kommune**, grønlandsk **Ammassalip Kommunia**, er den sørlegaste av to tidlegare kommunar på Aust-Grønland. Den andre er Ittoqqortoormiit. 

Kommunen vart oppretta 1. januar 1963. Per 1. januar 2005 var det i alt 3 018 innbyggjarar i kommunen, fordelt på 1 852 i hovedbyen Tasiilaq og 1 166 i dei 5 bygdene Kuummiut, Kulusuk, Tiilerilaaq, Sermiligaaq og Isertoq. I den tidlegare kommuneinndelinga grensa kommunen til heile 10 andre kommunar, fleire enn nokon annan av dei tidlegare kommunane på Grønland;

* Nanortalik kommune (sør)
* Narsaq kommune (vest)
* Qaqortoq kommune (vest)
* Paamiut kommune (vest)
* Maniitsoq kommune (vest)
* Sisimiut kommune (vest)
* Kangaatsiaq kommune (vest)
* Qasigiannguit kommune (vest)
* Nuuk kommune (vest)
* Ittoqqortoormiit kommune (nord)

Totalt areal er 250 000 km², ca. 5 gonger storleiken til Danmark. Det meste av kommunen er dekt av is. 

Kommunekontoret i Tasiilaq er ein enkel og praktisk innretta bygning. Han er mot sedvane i Grønland å halda dyre arkitektkonkurransar, bygga vert teikna og vert i staden oppført av fagfolk innanfor byggebransjen. 

Året rundt er det fleire vekentlege flysamband til kommunen via Kangerlussuaq lufthamn (Søndre Strømfjord), via Nerlerit Inaat lufthamn (Konstabel Pynt) og via Reykjavík på Island. Om sommaren går det mange rutefly mellom dei Reykjavík og Kulusuk, med 1 til 3 fly dagleg. 

Ein kan òg reisa dit med båt frå juni til oktober.

Ammassalik Museum held til i Tasiilaqs gamle kyrkje. Museet er eit lokalt kulturhistorisk museum, og eit av dei yngste lokalmusea på Grønland. Det vart teke i bruk i 1990.

Den siste borgarmeisteren i kommunen var Vittus Mikaelsen.

Byar og tettstader i tidlegare Ammassalik kommune
-------------------------------------------------

* Ikkatteq (Ikâteq), 1 innbyggjar (ligg på ei lita øy rett austom Ammassalik Ø)
* Isertoq (Isortoq), 120 innbyggjarar
* Kulusuk (Cape Dan), 310 innbyggjarar (ligg på ei øy austom Ammassalik Ø)
* Kuummiut (Kúngmiut), 392 innbyggjarar
* Qernertuarssuit, fraflytta 1. januar 2005 (1 innbyggjar pr 1. januar 2004)
* Sermiligaaq (Sermiligâq), 212 innbyggjarar
* Tiilerilaaq (Tiniteqilaaq), 148 innbyggjarar

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ammassalik kommune» frå Wikipedia på bokmål, den 18. mai 2016.*
Nybygg til Hålogaland teater. Foto: Harald Groven, 2006

**Hålogaland Teater** er eit regionteater for Nord-Noreg. Teateret vart etablert i 1971 som det første regionteateret i Noreg og det første profesjonelle teateret i Nord-Noreg. Det starta verksemda si 15. august 1971.

Læraren, forfattaren og kulturpersonlegdomen Lars Berg kjempa heile livet sitt for eit nordnorsk teater. Nordnorsk mål på nordnorsk scene var Lars Bergs kongstanke – det skulle vise seg at pionergruppa som tok fatt på oppgåva i 1971 ikkje slo igjennom hos det nordnorske publikumet før dei tok nordnorsk dialekt i bruk på scena. Sida har nordnorsk prega alle teateret framsyningane sine fram til i dag.

Opphavleg hadde ein teateroppsettingar i heile Nord-Noreg, men etter starten av Nordland Teater fokuserer teateret hovudsakleg på oppsettingar i Troms og Finnmark. Hovudsetet ligg i Tromsø, der Hålogaland Teater tok i bruk sitt eige teaterbygg den 4. november 2005. Teateret hadde per 21. februar 2006 over 50 tilsette.

Teatersjefar
------------

* 1971-1985: Kollektiv leiing, styrt gjennom allmøte
* 1986-1989: Bernhard Ramstad
* 1989-1990: Svenn B. Syrin og Arvid Esperø
* 1990-1992: Arvid Esperø og John Sigurd Kristensen
* 1992-1996: John Sigurd Kristensen
* 1997-2000: Haukur J. Gunnarsson
* 2001-2008: Nils Johnson
* 2009-2012: Iren Reppen
* 2013- : Nina Wester

Kjelder
-------

Omsett frå Wikipedia på bokmål 29.10.07

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad