**Carl Ben Eielson** (20. januar 1897–9. november 1929) var ein amerikansk flypioner, bushpilot og oppdagar.

Liv og virke
------------

Han vart fødd i Hatton i Nord-Dakota i ein norsk innvandrarfamilie. Under første verdskrigen vart Eielson utdanna til militærflygar, men kom ikkje til fronten i Europa før krigen var over. Etter slutten av krigen starta han saman med vener Hatton Aero Club og med eit utrangert krigsfly, ein Jenny, turnerte han Midtvesten med barnstorming-oppvisingar. Han byrja jusstudiar i Washington, D.C. i 1921, men dei vart snart avbrotne, og han byrja å jobba som lærar på ein ungdomsskule i Fairbanks i Alaska.

### Flygar i Arktis og Antarktis

I Alaska såg Eielson eit stort potensiale for luftfart, og vart ein pådrivar for og einaste flygaren i Farthest North Aviation Company, som vart skipa i 1922. I februar 1924 flaug han den første luftpostruta i Alaska, frå Fairbanks til MacGrath. Dette korta ned ein tur som hadde teke 21 dagar med hundespann til fire timar. I 1926 flaug han luftpost i Florida, og vart seinare same år engasjert av den australske polarforskaren Hubert Wilkins som pilot. Saman skulle dei fly frå Point Barrow i Alaska, til Spitsbergen. Føremålet var å sjå om det fanst land mellom Alaska og Nordpolen.

Dei gjorde to mislukka forsøk i 1926 og 1927, og i 1928 klarte dei det. 21. april 1928 landa dei ved radiostasjonen i Barentsburg etter det ufrivillige opphaldet på fire døgn på Daudmannsodden. I den antarktiske sommaren 1928–1929 var han med på kartlegging av land på Den antarktiske halvøya. Kvalkokeriet «Hektoria» vart brukt som base. I juni 1929 leidde han det nystarta Alaskan Airways i Fairbanks.

Heimen til Eieleson i Hatton

Heider og ettermæle
-------------------

Eielson omkom 9. november 1929, då hans Hamilton H-47 havarerte under ein redningsaksjon for eit skip som var fastfrose nord for Beringsundet. Staden der han og mekanikaren Earl Borland har fått namnet Kosa Dvukh Pilotov, 'Neset til to pilotar'.

I 1928 hadde Eielson fått Norsk Aero Klubbs hederstegn. Han er òg heidra fleire stadar i USA, blant anna ber flybasen i Fairbanks namnet hans. I Endicott Mountains heiter ein fjelltopp «Mount Eielson». I 1958 fekk han namnet sitt i National Aviation Hall of Fame i Ohio, der alle amerikanske flypionerar er minna.

Eielson er gravlagt i heimbyen Hatton, der barndomsheimen hans er eit museum med minne frå livet hans.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  «ExploreNorth», *explorenorth.com*, henta 31. juli 2021
2. ↑  «Hatton Carl Ben Eielson Museum :: Ben Eielson». *hattonmuseum.com*. Henta 20. juli 2016.
3. ↑  «Carl «Ben» Eielson | UA Journey». *www.alaska.edu*. Henta 20. juli 2016.
4. ↑  «LitSite Alaska | Land Sea Air > Aviation > Carl Ben Eielson: The Father of Alaskan Aviation - 1897–1929». *www.litsite.org*. Arkivert frå originalen 18. april 2015. Henta 20. juli 2016.
5. ↑  «ISLAND HISTORY», *r207rrc.ru*, arkivert frå originalen 31. juli 2021, henta 31. juli 2021
6. ↑  *Tiden flyr. Hundre år i luften. Norges Luftsportforbund 1909–2009*
7. ↑  «Denali National Park and Preserve - The Eielson Visitor Center (U.S. National Park Service)». 29. mai 2010. Arkivert frå originalen den 29. mai 2010. Henta 20. juli 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Carl Ben Eielson» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juni 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rutekart Point Barrw - Spitsbergen Arkivert 2006-02-08 ved Wayback Machine.
* National Aviation Hall of Fame
* Biografi[*daud lenkje*] ved Britannica.com

Litteratur
* Dorothy Page: *Polar Pilot.* *The Carl Ben Eielson Story*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |