recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 31°40′39″N 038°39′11″E﻿

**Turaif** (arabisk طريف) er ein by i Den nordlege grenseprovinsen (òg kjend som Al-Hudud ash Shamaliyah) i Saudi-Arabia, nær grensa til Jordan. Turaif ligg i ein sving langs Hovudveg 85, der denne svingar vestover mot Jordan. Turaif er ein av byane i regionen som har oppstått på grunn av den internasjonale oljerøyrleidninga som går gjennom området.

Turaif lufthamn ligg kring 5 km frå byen og har daglege ruter til Riyadh.

Klima
-----

Turaif har eit tørt klima med heite somrar og kjølige vintrar. Det er ikkje uvanleg med frost om vinteren, og det kan falle snø. Turaif innehar kulderekorden for Saudi-Arabia (og ein av dei lågaste målingane i Midtausten), med -12 °C. Dette slår Amman sin rekord på -10 °C, og er berre tre grader bak rekorden til Teheran på -15 °C.


| Klimadata for Turayf i Saudi-Arabia |
| --- |
| Månad | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Varmerekord °C | 25 | 28 | 33 | 42 | 44 | 44.5 | 45 | 45 | 45 | 39 | 32 | 26 | 45 |
| Normal maks. temp. °C | 13 | 16 | 20 | 26 | 31 | 35 | 37 | 38 | 35 | 28 | 20 | 15 | 26,2 |
| Normal min. temp. °C | 1 | 3 | 6 | 11 | 15 | 19 | 20 | 21 | 18 | 13 | 7 | 3 | 1 |
| Kulderekord °C | -12 | -9 | -7 | -4 | 0 | 8 | 12 | 15 | 9 | -1 | -8 | -10 | −12 |
| Nedbør (mm) | 7.8 | 9.1 | 5.4 | 10.6 | 5.5 | 0 | 0 | 0 | 0.4 | 0.9 | 12.6 | 14.3 |  |
| *Kjelde: Weather Reports* |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Turaif» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
**Tretakt** er ein taktart med tre taktdelar. **Trefiredelstakt** eller **trefjerdedelstakt** er ein vanleg variant av denne der det første taktslaget er tungt og dei to neste lette.

Tretakt er også kjend som *tretakt, polsketakt* eller *valsetakt*. Nokre musikktypar i tretakt er vals, polska, menuett, hambo og masurka. 

Talet tre i tretakt er blitt rekna som ein guddommeleg taktart innan kristen symbolikk, ettersom han kunne visa til treeininga. Mange eldre kristne musikkverk er derfor skrivne i tretakt.

Notane under viser eit enkelt og eit samansett rytmemønster i tretakt.

    \new Staff <<
       \new voice \relative c' {
           \clef percussion
           \numericTimeSignature
           \time 3/4
           \set Score.tempoHideNote = ##t \tempo 4 = 100
           \stemDown \repeat volta 2 { g4 d' d }
       }
       \new voice \relative c'' {
           \override NoteHead.style = #'cross
           \stemUp \repeat volta 2 { a8[ a] a[ a] a[ a] }
       }
   >>
    \new Staff <<
       \new voice \relative c' {
           \clef percussion
           \numericTimeSignature
           \time 9/8
           \set Score.tempoHideNote = ##t \tempo 4. = 80
           \stemDown \repeat volta 2 { g4. d' d }
       }
       \new voice \relative c'' {
           \override NoteHead.style = #'cross
           \stemUp \repeat volta 2 { a8 a a  a a a  a a a }
       }
   >>

Sjå òg
------

* totakt
* firetakt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tretakt» frå Wikipedia på svensk, den 12. februar 2021.*

1. ↑  «tretakt» i Nynorskordboka.
**Hydrofluorkarbon** (HFK) er organiske sambindingar av hydrogen, karbon og fluor.

Hydrofluorkarbon er kraftige klimagassar. Utsleppa har auka kraftig dei siste tjue åra. På 1980-talet var klorfluorkarbon (KFK-gassar) heilt dominerande som kjølemedium i luftkjøleanlegg i bilar. Etter at Montreal-protokollenvart vedteken i 1987, skifta bilindustrien til hydrofluorkarbon (HFK) som ikkje øydelegg ozonlaget. I Kyoto-protokollen frå 1997 er HFK lista opp blant dei drivhusgassane som skal fasast ut innan 2012.

Vedtak om avgift for utslepp av hydrofluorkarbon og perfluorkarbon gjeld følgjande perfluorkarbon:

* HFK-23 (CHF3)
* HFK-32 (CH2F2)
* HFK-41 (CH3F)
* HFK-43-10mee (CF3CF2CHFCHFCF3)
* HFK-125 (CF3CHF2)
* HFK-134 (CHF2CHF2)
* HFK-134a (CF3CH2F)
* HFK-152a (CHF2CH3)
* HFK-143 (CHF2CH2F)
* HFK-143a (CF3CH3)
* HFK-152 (CH2FCH2F)
* HFK-161 (CH3CH2F)
* HFK-227ea (CF3CHFCF3)
* HFK-236cb (CF3CF2CH2F)
* HFK-236ea (CF3CHFCHF2)
* HFK-236fa (CF3H2CF3)
* HFK-245ca (CHF2CF2CH2F)
* HFK-245fa (CF3CH2CHF2)
* HFK-365mfc (CF3CH2CF2CH3)

Kjelder
-------

1. ↑  Avgift på hydrofluorkarboner (HFK) og perfluorkarboner (PFK) Arkivert 2016-01-22 ved Wayback Machine. Rundskriv nr. 7/2015 S (1. januar 2015). *Tolldirektoratet (Toll.no)*.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hydrofluorkarbon**
*Det Vestindiske Pakhus* frå 1789 i Flensburg i Tyskland, bygd av den danske rom-handlaren (brennevins-handlaren) og skipsreiaren Andreas Christiansen, har i 1981 fått ny funksjon som bustads- og kontorbygning. Utbygget i møna for taljen for heising av varar er framleis på plass i ein symbolsk form, og dørene i kvar høgd, som tidlegare vart nytta til å take varar ut og inn, er erstatta med såkalla «franske vindauge».
**Pakkhus** er ei nemning for særleg eldre lagerhus som er eller har vorte nytta til mellombels lagring av varer eller gods som er frakta inn eller ut med skip eller med jarnbane (jarnbanepakkhus) og skal distribuerast vidare, eventuelt lagerhus for importerte varar som skal lagrast mellombels i samband med fortolling (tollpakkhus).

Pakkhusa er ofte etter måten store og bygd i fleire høgder, der kvar av høgdene er opne i heile lengda og breidda, eller delte inn i seksjonar. I mange høve er det dobbeltfløya dører i fasaden for kvar av høgdene, som kombinert med utvendige heisar, taljer eller kranar gjer det lett å få godset inn eller ut i den aktuelle høgda.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Filmmusikk** er musikk som er komponert spesielt for bruk i film, men det kan også omfatte annan musikk. Vanlegvis bruker ein musikk som dette til stemningsskapar i film, ved at musikken understrekar ei eller fleire hendingar i handlinga, eller ved at ein eller fleire av rollefigurane blir gjeve eit spesielt musikalsk tema. Eit døme på det siste er «Imperial March»-temaet (komponert av John Williams) som symboliserer det galaktiske imperiet og Darth Vader i fem av dei seks Star Wars-filmane.

Filmmusikk er som regel ikkje-diegetisk. Det vil seie at den ikkje kjem frå ei synleg kjelde på skjermen. Det finst unntak, som i filmen *Vill vest* (*Blazing Saddles*) av Mel Brooks frå 1974, der ikkje-diegetisk filmmusikk blir parodisert ved at Count Basie and his Big Band plutseleg dukkar opp «i bilete» under avspelinga av ein melodi.

Kjend filmmusikk
----------------

* Star Wars, komponert av John Williams.
* Ringenes Herre, komponert av Howard Shore.
* Mission: Impossible-temaet, komponert av Lalo Schifrin.
* 2001: En romodyssé, med musikk av blant andre György Ligeti og Richard Strauss.
* Dollar-trilogien, komponert av Ennio Morricone.
* Indiana Jones-trilogien av John Williams
* Rocky-filmane av Bill Conti
* Pirates of the Carribean-filmane av Hans Zimmer og Klaus Badelt
* Kill Bill-filmane av Nancy Sinatra
* Harry Potter-filmane, mellom anna komponert av John Williams.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Filmmusikk» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |
Steven Spielberg er kjend både som filmregissør og filmprodusent. Her talar han ved Pentagon i samband med filmen *Saving Private Ryan*.
**Filmprodusent** er den øvste administrative leiaren for å laga ein film. Produsenten har det praktiske overblikket over filmproduksjonen, og administrerer filmen frå idéfasen til det ferdige produktet. Produsenten har også det økonomiske ansvaret i høve til produksjonsselskapet. Dessutan har produsenten ansvaret for å tilsetja filmteam og skodespelarar, for ein produksjonsplan og avvikling av opptaksperioden og typisk også distribusjon av filmn.

Typar
-----

Ein *associate producer* er ein daglEg administrator med ansvar for at budsjettet til filmen blir halde og utgifter betalte. Ein associate producer kan også ta del i utviklinga av eit manuskript.

Ein *executive producer* eller *administrerande produsent* er den øvst økonomisk ansvarlege og representanten for produksjonsselskapet. Produsenten organiserer prosjektet og finansieringa. I USA overvaker ein produsent typisk fleire filmar administrativt.

Kjelder
-------

1. ↑  «Frequently Asked Questions - Producers Guild of America». *www.producersguild.org*. Arkivert frå originalen 7. april 2010. Henta 19. mars 2017.
2. ↑  Producer Den Danske Filmskole. Henta 11. juni 2009 via web.archive.org

* *Denne artikkelen bygger på «Filmproducer» frå Wikipedia på dansk, den 10. november 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
«Albatross»
**Albatross-ekspedisjonen** var ein svensk oseanografisk ekspedisjon kring jorda mellom 4. juli 1947 og 3. oktober 1948, med skonnerten «Albatross». 

Skipet var særleg utrusta for å studere djuphavet og sjøbotn på dei store djupa. Med eit nytt botnlodd, Kullenbergs lodd eller stempelprøvetakar, lukkast det å ta opp til 20 meter lange proppar av botnavleiringane. Lagdelingane i desse avleiringane kastar lys over jordhistoria gjennom lange tidsrom. Dei viste at tjukkleiken av avleiringane auka jo lenger bort frå midthavsryggane ein kom, og resultatet var eit av mange bevis som gjorde at ein omsider aksepterte teorien om platetektonikk. 

Ekspedisjonen gjorde òg den første djuphavstrålinga i verda, på djupner på 7 600-7 900 meter, og avslørte at sjølv desse djupa ikkje var ein daud sone utan liv, slik ein tidlegare hadde trudd. Ekspedisjonen var særs sukessrik, fekk internasjonal merksemd og vert rekna som eit av dei mange viktige stega i osenografihistoria.

Leiaren for ekspedisjonen var Hans Pettersson.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Albatross expedition» frå Wikipedia på engelsk, den 5. september 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Reinke-Kunze, Christine. (1994) Welt der Forschungsschiffe. DSV-Verlag GmbH, Hamburg.
Hestetagl vert brukt i bogar for strykeinstrument.
**Hestetagl** er det lange stive håret hesten har i hale, man og lugg. Dette håret har eigenskapar som gjer at det har mange ulike bruksområde. Hestetagl har vore handelsvare, gjerne med ein høg pris.

Bruk
----

Hestetagl har vorte nytta til fiolinbogar, tekstilar, reip, fyllstoff i madrassar og snarer. Til fiolinbogen brukar ein hår frå halen på hesten. Håra, som gjerne må vere 75 cm lange vert spent mellom froschen og spissen, og er den delen som stryk over strengene. Taglet kan strammast med ein skrue på froschen.

Eit anna viktig bruksområde av hestetagl er laging av reip. Slike reip er, og har vore eksklusive og kostbare. Dei har særleg vore ettertrakta om bord i båtar. Dette fordi dei er svært haldbare og ikkje frys stive om dei er våte og det er kaldt. Reip av faks, dei lange håra på hestehalsen, vert kalla simreip. Reip av hestetagl har vorte nytta til seglskaut og telne, reipet eller tauget som vert sydd rundt seglet (lika). Største ulempen med taglreip er at dei vert lett skammfila.

Kjelder
-------

* Gunnar Eldjarn og Jon Godal: *Åfjordbåten og Nordlandsbåten*  Bind 4.
* Anja Hertzberg :Tauverk -egenskaper og vedlikehold i *Fartøyvern* nr 5
**Hetlandhus AS** er ein ferdighusprodusent som er ått 100 % av BWG Homes ASA. Selskapet si historie går tilbake til 1912 då det blei etablert av brørne Jens og Kristoffer Hetland. Utgangspunktet var ein snikkarverkstad med produksjon av bygningsartiklar som dører og vindauge. Etter kvart blei det òg trelasthandel og husbygging i lokalområdet. I etterkrigsåra voks selskapet fort og blei ein viktig bidragsytar til gjenreisinga av landet.[*treng kjelde*] På 1950-talet starta ferdighusproduksjonen og utover 1970-talet blei Hetlandhus ein av landet sine to store ferdighusprodusentar.[*treng kjelde*]

I 1990 gjekk selskapet inn i Block Watne Gruppen, seinare kalla BWG Homes ASA. Frå 2009 har all produksjonen blitt samla i to av konsernet sine fabrikkar i Sverige der husa blir framstilde med tilnærma 90 % ferdiggrad før dei blir transporterte til byggjeplassen i modular. Selskapet er i dag største produsent av einebustader som modulhus/seksjonshus på norske hender.
Hovedkontoret til selskpaet er i Vika Atrium i Oslo. Sal skjer gjennom tilknytte franchise-agentar og selskap som sel produktet som «Privat Branding».

Dagleg leiar er Børre Aursnes og styreleiar er Lars Nilsen (2010).
Hestia avbilda i *Dictionary of Classical Antiquities* frå 1894.
**Hestia** (gammalgresk Ἑστία, 'årestad') var gudinne for eldstadar og familie i gresk mytologi. Ho høyrde til dei olympiske gudane. 

Gudinna var den førstefødde til Kronos og Rhea, den første til å bli slukt av Kronos og den siste til å koma ut att. Ho nekta å gifta seg med Apollon eller Poseidon, og valde i staden evig jomfrudom. I avbildingar blei ho framstilt som kysk kledd med lange klede og slør, nokre gonger med ei blomstrande grein eller ein kjele.

Hestia var gudinne for eller ei personifisering av årestaden, og mottok det første offeret ved eldseremoniar i heimen. Ho var til stades når ein bakte brød og stelte til mat heime.

Den offentlege årestaden i ein by var også vigd henne, og grekarar som grunnla nye koloniar tok med eld herfrå for å ta vare på bande til morbyen.

Gudinna svarer til den romerske gudinna Vesta.

Kjelder
-------

* «Hestia» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Hestia ved theoi.com

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hestia**

* Hestia ved maicar.com
* Hestia ved theoi.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Mureș** (på rumensk) eller **Maros** (på ungarsk) er ei 725 km lang elv i Aust-Europa. Ho har utspring i Giergeukjeda aust i Karpatane i Romania og munnar ut i Tisza ved Szeged søraust i Ungarn.

Mureș renn gjennom dei rumenske fylkea Harghita, Mureș, Alba, Hunedoara og Arad, og det ungarske fylket Csongrád. Byane Toplița, Reghin, Târgu Mureș, Iernut, Luduş, Ocna Mureș, Aiud, Teiuș, Alba Iulia, Deva og Arad i Romania og Makó og Szeged i Ungarn ligg alle langs elva.

Mureș vart kalla **Marisus** i antikken. På tysk vart ho òg kalla **Mieresch** og **Marosch** av dei transylvanske Siebenbürgen-sakserane og det ein gong austerrikske Habsburg-styret. Salt vart frakta på elva i mellomalderen på store flåtar.

Den ungarske delen av Maros er 50 km lang (21 km av ho dannar landegrensa mellom dei to landa). Om lag 2 850 mål på nordsida av elva er ein del av Körös-Maros nasjonalpark.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mureș River» frå Wikipedia på engelsk, den 25. september 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***We Write the Story***  Singel av Avicii & B&B & Choir |
|  |
| **Land** | Sverige |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 18. mai 2013 |
| **Innspelt** | April 2013 |
| Låtskrivar(ar) | Björn Ulvaeus, Benny Andersson og Avicii |
|

**«We Write the Story»** er ein song skriven av dei svenske tidlegare ABBA-medlemmane Björn Ulvaeus og Benny Andersson og den svenske DJ-en og plateprodusenten Avicii. Kven som framførte songen er ikkje kjend, men på iTunes står «Avicii & B&B & Choir» oppført som artist. Songen var hymnen til Eurovision Song Contest 2013, og vart framført for fyrste gong under finalen 18. mai 2013.

Utgjeving og bakgrunn
---------------------

15. april 2013 annonserte Den europeiske kringkastingsunionen (EBU) at Ulvaeus, Andersson og Avicii skulle skrive ein hymne til Eurovision Song Contest 2013. Idéen til ein «Eurovisjonshymne» til Eurovision Song Contest 2013 var der frå ein starta planlegginga av tevlinga. Dei tre låtskrivarane hadde heile tida vore på toppen av lista over musikarar Sveriges Television (SVT) ville samarbeide med. Produsenten Martin Österdahl sa: 

> «Me er ekstremt glad for å annonsere at Benny, Björn og Avicii vil skrive eit unikt musikkstykke til Eurovision Song Contest 2013».
> 
> 

Andersson og Ulvaeus, som var ein del av ABBA saman med Agnetha Fältskog og Anni-Frid Lyngstad, sa at dei var samd med SVT og deira «visjon for tevlinga». Samarbeidet vart hylla som ein «union mellom dei to største musikalske eksportørane i Sverige».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «We Write the Story» frå Wikipedia på engelsk, den 20. april 2013.*

Fotnotar
--------

1. ↑  «ABBA's Benny, Björn and Avicii to write 'Eurovision anthem'» (på engelsk). Eurovision.tv. Henta 20. april 2013.
2. ↑  «Malmö 2013: ‘We Write The Story’ in this year’s Final». ESCXtra. Henta 20. april 2013.
3. 1 2  «Abba's Benny and Bjorn write Eurovision anthem» (på engelsk). British Broadcasting Corporation. Henta 20. april 2013.

| * v
* d
* e
Eurovision Song Contest 2013 |
| --- |
| Semifinale 1 | 
* Malmö Arena
* Petra Mede
* Jon Ola Sand
* Loreen
* Kleerup
* Lynda Woodruff
* *Euphoria*

 |
| Semifinale 2 | 
* Malmö Arena
* Petra Mede
* Jon Ola Sand
* Dance Orchestra
* Darin
* Agnes
* Lynda Woodruff

 |
| Finalen | 
* Malmö Arena
* Petra Mede
* Eric Saade
* Jon Ola Sand
* Loreen
* Lynda Woodruff
* Sarah Dawn Finer
* Björn Ulvaeus
* Benny Andersson
* Avicii
* Carola
* Felix Herngren
* Fredrik Lindström
* Zlatan
* Lys Assia
* *My Heart Is Refusing Me*
* *We Got the Power*
* *Euphoria*
* *We Write the Story*
* *The Winner Takes It All*

 |
| Relaterte artiklar | 
* *Eurovision Song Contest Malmö 2013*

 |
| Sjå òg malane for land, deltakarar, songar og låtskrivarar. |
Ti-ngultrumsetel
Fem-chetrummynt.
**Ngultrum** er mynteininga i Bhutan. Mynten vart introdusert i 1974 og erstatta bhutansk rupi. Ein ngultrum er 100 *chetrum*.

Valutakursen på ngultrum er knytt til indisk rupi, ettersom bhutansk økonomi er nært knytt til India; India mottek rundt 95 % av Bhutan sin eksport, og leverer rundt 80 % av Bhutan sin import. 

Før Bhutan vart opna for omverda i 1961, var det ingen pengeøkonomi i landet. Det var ein avgrensa bytehandel mot India og Tibet, medan all innanlandsk handel skjedde som bytehandel. Sjølv etter 1961 fanst det ikkje ein eigen bhutanesisk valuta, men indiske rupi vart etterkvart tekne i bruk og har vore gyldig betalingsmiddel sidan. Eit finanssekretariat vart oppretta på 60-talet, og vart vidareført som eit finansdepartement frå 1968. 

Den bhutanske riksbanen *Bank of Bhutan* vart også starta i 1968, som landets første bank. Pengesetlar vart introdusert i 1974, og i 1975 vart *Royal Insurance Corporation of Bhutan* etablert. I 1982 vart *Royal Monetary Authority* oppretta som sentralbank i landet. I 1988 vart *Bhutan Development Finance Corporation* starta, og med *Royal Securities Exchange* i 1993 vart ein nasjonalt kapitalmarknad etablert. Landets første privateigde bank, *The Bhutan National Bank*, starta i 1996.

|  |  |
| --- | --- |
| **Myntar** i omløp:* 5 chertrum
* 10 chetrum
* 20 chetrum
* 25 chetrum
* 50 chetrum
* 1 ngultrum
 | **Setlar** i omløp:* 5 ngultrum
* 10 ngultrum
* 20 ngultrum
* 50 ngultrum
* 100 ngultrum
* 500 ngultrum
 |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Royal monetary authority. Arkivert 2007-08-07 ved Wayback Machine.
* banknoteworld.com Arkivert 2006-07-28 ved Wayback Machine.
* Utanrikshandelsstatistikk Arkivert 2006-01-03 ved Wayback Machine..
* Analysis of Pegged Exchange Rate Between Bhutan and India

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ngultrum» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juni 2009.*
Granatkastaren AGS-17
**AGS-17** *Plamya* (russisk Пламя; *Flamme*) er ein granatkastar utvikla og produsert i Sovjetunionen og Russland, og brukt i mange land.

Skildring
---------

AGS-17 er eit støttevåpen for infanteriet på bataljonsnivå og vert operert frå trefot på bakken eller på eit køyretøy. AGS-17 skyt ut 30 mm granatar i direkte eller indirekte eldstøtte til infanteriet mot lettpansra eller upansra mål - òg som nedhaldande eld.

Ammunisjon
----------

Standard ammunisjonsboks er 30 granatskot av typen VOG-17M høgeksplosiv med fragmentar (HE-FRAG), men òg VOG-30D med bedre verknad i målet vart teke i bruk i 2013

Sjå òg
------

* AGS-30
* Vektor Y3 AGL
* SB LAG 40
* GA-40 eit liknande våpen
* HK GMG, eit liknande våpen
* XM174 granatkastar, eit liknande våpen
* Milkor MGL, ein annan sørafrikansk 40 mm granatkastar
* Mk 19 granatkastar, eit liknande våpen
* Type 87 granatkastar, brukt av Folkets frigjøringshær

Kjelder
-------

1. ↑

* Koll, Christian (2009). *Soviet Cannon - A Comprehensive Study of Soviet Arms and Ammunition in Calibres 12.7mm to 57mm*. Austria: Koll. s. 239. ISBN 978-3-200-01445-9.

* *Denne artikkelen bygger på «AGS-17» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **AGS-17**
**AES3** (tidlegare **AES/EBU**) er eit profesjonelt grensesnitt for punkt-til-punkt overføring av digital audio, standardisert av The Audio Engineering Society (AES)  og The European Broadcasting Union (EBU) på midten av åttitalet. Det er òg standardisert av IEC som IEC 60958 Type I. Det vert nytta for å overføra to digitale audiokanalar med opp til 24-bit ordlengd. I den fyrste versionen av standarden  var maksimum sampelrate på 48 kHz, men ein reviderte versjonen  tillet sampelrater opp til 192 kHz. 

Det fysiske sambandet nyttar balansert overføring over tvinna parkabel, med karakteristisk impedans på 110 \Omega og XLR-kontaktar. Sambandet kan nyttast for avstandar opp mot 100 m.

Kjelder
-------

1. 1 2  *AES recommended practice for digital audio engineering - Serial transmission format for linearly represented digital audio data*, AES3-1985 (ANSI S4.40-1985), J. Audio Engineering Society, Vol. 33, No. 12, des. 1985, ss. 976-984.
2. ↑  *AES recommended practice for digital audio engineering - Serial transmission format for two-channel linearly represented digital audio data, AES3-192 (ANSI S4.40-192) Revision of AES3-1985 (ANSI S4.40-1985)*, J. Audio Engineering Society, Vol. 40, No. 3, mars 1992, ss. 147-165.

| * v
* d
* e
Digitale lydgrensesnitt |
| --- |
| Audiospesifikke | I²S **·** AES3 **·** S/PDIF **·** Toslink **·** MADI **·** TDIF **·** ADAT |
| Lyd og bilete | HDMI |
| Bussar | USB **·** IEEE 1394 (FireWire) |
| Nettverk | Ethernet |
Ein bulgarskprodusert AKS-74U
Russisk marineinfanterist med ein sein modell av AKS-74
Ein ukrainsk marinesoldat væpna med AKS-74U
**AK-74** er eit automatgevær i kaliber 5,45 x 39 mm utvikla tidleg i 1970-åra i Sovjetunionen av Mikhail Kalasjnikov. Det var den første sovjetiske rifla som vart kamra i eit middels riflekaliber. Våpenet vart innført i 1974, og vart blant anna brukt av sovjetiske styrkar under krigen i Afghanistan. Namnet til våpenet er ei forkorting for *Avtomat Kalashnikova model 1974*, *Автомат Калашникова образца 1974 года*: *Автомат Калашникова образца 1974 года*; «Kalashnikov automatgevær modell 1974». Våpenet er no i bruk i dei fleste tidlegare delar av Sovjetunionen.

Design
------

AK-74 er i hovudsak ein oppdatert versjon av 7,62 mm automatgeværet AKM, men har fleire viktige forbetringar. Endringane kjem hovudsakleg av at våpenet er tilpassa den mindre 5,45 x 39 mm riflepatronen. Resultatet av desse endringane er eit meir presist og driftssikkert våpen enn AKM. Våpenet har ein del felles delar med AKM, hovudsakleg låsepinnar, fjørar og skruar. 

Våpenet har eit nytt forsterka løp som er forkromma innvendig, og har ei riflestiging på 1:8.

Variantar
---------

Ein av hovudvariantane er AKS-74 (S – *So skladnym prikladom*) med foldbar kolbe i metall. Denne varianten, som vart konstruert med tanke på luftborne infanteristyrker, vart introdusert samtidig med basismodellen AK-74. I motsetnad til AKMS er kolben til AKS-74 triangelforma, og manglar den foldbare kolbekappa som AKMS har, noko som gjer kolben stivare. Kolben vert folda inn på venstre side av låskassa. Den hengsla foldekolben vert låst i utbretta posisjon av ein låsemekanisme i bakkant av låskassa. Utløysarknappen for låsemekanismen sit på venstre side av låskassa. Når kolben er folda inn, vert han halden på plass av ein fjørbelasta mekanisme. Bakre reimfeste sit på høgre side i forkant av kolben.

I 1979 vart ein kortare variant av AKS-74 teken i bruk – karabinen AKS-74U (U – *Ukorochenniy*), som dekker gapet mellom ein maskinpistol og eit automatgevær. Denne var tenkt brukt hovudsakleg av spesialstyrkar, luftbore infanteri, styrkar i dei bakre linjene og mannskap på pansra køyretøy. Våpenet sine kompakte dimensjonar, samanlikna med AKS-74, vart oppnådd ved å bruka eit kort 200 mm løp, noko som òg gjorde at overføringsarmen til gasstempelet vart kortare. For å stabilisera prosjektilet i det korte løpet, vart òg riflestiginga forandra. Den nye gassblokka er montert ved munningen av løpet. Våpenet brukar ein ny sylinderforma flammedempar. Flammedemparen vert låst i gassblokka i eit spor på høgre side. Fremre remfeste vart flytt til venstre side. Frontsiktet på våpenet er integrert i sokkelen til gassblokka.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «AK-74» frå Wikipedia på bokmål, den 14. januar 2018.*
**Sigrun Berg** (18. mai 1901–18. mai 1982) var ein norsk tekstilkunstnar, vevar og tekstilformgjevar frå Oslo.

Utdanning
---------

Ho var utdanna ved Statens kunst- og håndverksskole og Statens kunstakademi.

Arbeid
------

Frå 1936 knytt til Teletweed Vevarlag. Frå 1947 hadde ho eiga vevstove i Oslo. I tillegg var ho formgjevar ved De Forenede Ullvarefabrikker 1957–1965, og arbeidde for kunsthandverk som binæring på bygdene og for å høgne kvaliteten på norsk fabrikktekstil. Ho sette mellom anna i gang veving på akkord i Trysil.
Frå 1956 var ho lærar i farging ved Statens kunst og håndverkskole.

Sigrun Berg arbeidde med eit fargeskjema bygd på gamal norsk tradisjon, men med ei utforming som heilt høyrde til samtida.

Utsmykkingsoppdrag
------------------

Eit utval:

* Alstadhaug kyrkje
* Asker rådhus
* Bodø Domkyrkje
* Håkonshallen
* Kongeskipet
* Sandefjord rådhus

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1954 Diplôme d'Honeur, Triennalen i Milano
* 1958 Gullmedalje Deutsche Handwerksmesse i München
* 1960 Gullmedalje Triennalen i Milano
* 1963 Jacobprisen

Kjelder
-------

* Red. Erik Zahle - *Brukskunst i hjemmet*, Nordiske Fagbøker.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* KulturNav

 |
Koordinatar: 59°37′N 17°43′E﻿

**Sigtuna** er ein tettstad og administrasjonssenter i Sigtuna kommun i Stockholms län i Sverige. I 2010 budde det 8444 innbyggjarar i staden. Sigtuna ligg ved Mälaren og vart grunnlagd av Erik Segersäll kring år 980. Sigtuna var ein av de tre første byane i dåverande Sverige (dei andre to var Lödöse og Skara). Staden vart seinare sete for den første kristne kongen, Olof Skötkonung, som let slå dei første svenske myntane i Sigtuna. Sigtuna blomstra som eit kongeleg, kyrkjeleg og kommersielt sentrum fram til sluten av 1200-talet.

Etymologi
---------

I starten av 1900-talet meinte mange forskarar at tuna-stader opphavleg var gamle kultplassar. Professor Otto von Friesen foreslo i 1922 med tilvising til eit av Odin sine noanamn, *Sig*, at Sigtuna skulle vere ein gamal kultplass for Odin. I dag meiner ein at den mest sannsynlege tydinga av namna er at *sik (sig)* tyder 'våtmark' og at *tuna* viser til ein sentralplass (handelsplass, befesta plass). Ei alternativ forklaring er at det skulle komme frå det keltiske *Segodunon*, med tydinga 'sterk borg'. Namnet har truleg opphavleg sikta til det gamle Fornsigtuna i Håtuna, og flytta med når byen vart grunnlagd. Sigtuna vart skrive *Sihtunum* på ein runestein frå 1000-talet. Steinen er utstilt i Sigtuna museum. På myntar frå om lag same tid er Sigtunanamnet skrive i ulike varianter.

Historie
--------

### Oldtid

I Sigtuna har ein funne om lag 630 fornminne. Frå bronsealderen finst det spreidde graver. Dei fleste fornminna er frå jernalderen. Det er 25 gravfelt og 35 runesteinar, dei fleste i byområdet. To av runesteinane omtalar frisiske gilde i byen. Dessutan er det ei fornborg, Trollberget. 

Sankt Pers kyrkjeruin og Sigtuna prestegard.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Bertil Nilsson. Svensk kyrkohistoria del 8: Missionstid och tidig medeltid s 37
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Sigtunas kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Sigrid Kirchmann** (fødd 29. mars 1966 er ein austerriksk tidlegare friidrettsutøvar frå Ebensee som tevla i høgdehopp og sjukamp. Ho tok i 1993 Austerrikes fyrste medalje i ein verdsmeisterskap i friidrett.

Aktiv
-----

Kirchmann vann i perioden 1982-94 10 av 13 nasjonale meisterskap i høgdehopp. To gongar vart ho austerriksk meister i sjukamp. I ein sjukamp 5. og 6. oktober 1985 sette Kirchmann landsrekord med 5 944 poeng, ein rekord som vart ståande i 27 år.

I 1990 vart Kirchmann nummer fire i høgdehopp ved europameisterskapen og i 1992 nummer fem i OL-finalen i Barcelona. Den 21. august 1993 kom høgdepunktet i hennar idrettsliv då ho i VM-finalen i Stuttgart sette landsrekord i høgdehopp med 1,97 meter. Det gav henne bronsemedaljen, også den fyrste VM-medalje i friidrett til ein utøvar frå Austerrike. Kirchmann var kvalifisert til Sommar-OL 1996, men stod over grunna ein skade i ei akillessene. To år etter kneip ho fjerdeplassen ved europameisterskapen 1998 i Budapest.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1986 i Stuttgart: Nr 11 – 1,79 m
* VM 1987 i Roma: Utslått
* EM 1990 i Split: Nr 4 – 1,89 m
* VM 1991 i Tokyo: Utslått i kvalifiseringa (1,75 m=nr 26)
* OL 1992 i Barcelona: Nr 5 – 1,94 m
* VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje – 1,97 m
* EM 1994 i Helsinki: Nr 10 – 1,90 m
* EM 1998 i Budapest: Nr 4 – 1,92 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sigrid Kirchmann» frå Wikipedia på tysk, den 31. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Sigrid Kirchmann» (på engelsk). olympedia.org. Henta 11. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Hestrie Cloete**, fødd **Storbeck**, (fødd 26. august 1978) er ein sørafrikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Germiston. Ho vart verdsmeister i høgdehopp i 2001 og 2002, og vann OL-sølv både i 2000 og 2004.

### Aktiv

185 cm høge Cloete vann høgdetevlinga i Afrika-leikane 1995 i Harare. Tre år seinare vart ho afrikameister i Dakar etter å ha svinga seg over 1,92 m og i 1999 vann ho øvinga med 1,96 m under Afrika-leikane i Johannesburg.

Under Sommar-OL 2000 i Sydney vann Cloete sølvmedaljen i høgdetevlinga, på same høgda som den russiske gullvinnaren. Året etter vann ho gullmedaljen ved friidretts-VM 2001 i Edmonton, på same høgda som sølvvinnaren, det òg ein russisk utøvar. Ved friidrett-VM i Paris i 2003 gjorde ho sitt livs beste høgdehopp på 2006 og vann ein suveren gullmedalje. Året etter stoppa ho på 2,02 m under sommarleikane 2004 og tok sølvmedaljen med færre riv enn bronsevinnaren, ukrainske Vita Stjopina.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1997 i Aten: Nr 10 – 1,90 m
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (1,89 m =nr 14)
* OL 2000 i Sydney: Sølvmedalje – 2,01 m, bakom Jelena Jelesina (2,01 m)
* VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 2,00 m, framom Inha Babakova (2,00 m)
* VM 2003 i Paris: Gullmedalje – 2,06 m, framom Marina Kuptsova (2,00 m)
* OL 2004 i Aten: Sølvmedalje – 2,02 m, bakom Jelena Slesarenko (2,06 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hestrie Cloete» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juli 2017.*

* «Hestrie Storbeck-Cloete» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Vogn trekt av to hestar med skylappar i Drongengoedbos i Belgia.
Hest med mjølkevogn i New Orleans i 1903.
**Hestevogn** er ei vogn som vert dregen av ein eller fleire hestar. Ein kan nytta alt frå ein hest til eit spann på fire, seks, eller fleire hestar. Det finst eit utal ulike vogner for hest, både for transport av gods og folk. Tidlegare var dette ein vanleg transportmetode over heile verda, men i dag er dei for det meste erstatta av motorisert transport.
Bortsett frå i visse samfunn vert hestevogner no stort sett berre nytta i samband med spesielle høve, som bryllaup og paradar, hesteløp og turisme.

Nokre vogntypar
---------------

* Bikkvogn, einaksla vogn som kan tippast
* Diligence, lukka, firhjula vogn dregen av minst to hestar
* Gigg, tohjult einspent hestevogn
* Kalesjevogn, lett firehjuls vogn med kalesje
* Karét, stor, lukka vogn eller gallavogn
* Karjol, lett tohjulsvogn for éin person og skysskar
* Landauer, firehjult kalesjevogn trekt av to hestar
* Prærievogn, overdekt vogn brukt av nybyggjarar i Nord-Amerika
* Sledevogn, vogn som også kan brukast som slede
* Sulky, lett tohjult vogn brukt til travkøyring
* Teltvogn, vogn med tak av lerret eller liknande til lengre reiser
* Trille, lett firhjula vogn
* Troika, russisk vogn trekt av tre hestar

Sjå òg
------

* Kusk

Kjelder
-------

* «hestevogn» i Nynorskordboka.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hestevogn**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Murano i Venezialagunen
**Murano** vert vanlegvis omtalt som ei øy i Venezialagunen, men som sjølve Venezia består ho av ei øygruppe som er knytt saman via bruer. Ho ligg om lag 1,5 km nord for Venezia og er kjend for glasmaking, særleg lampar. 

Utsyn frå ei bru på Morano over Canal Grande di Murano.
Murano vart busett av romarar og så frå 500-talet av folk frå Altino og Oderzo. Først blømde øya som ein fiskelandsby og med produksjon av salt. Ho var òg eit handelssenter, sjølv om hamna var styrt av Sant'Erasmo. Frå 1000-talet vart det nedgangstider då innbyggjarane flytta til Dorsoduro. Ho styrte i starten seg sjølv, men frå 1200-talet vart ho styrt av ein *podestà*  frå Venezia. I motsetnad til dei andre øyane i lagunen prega Murano sine eigne myntar. 

Glas frå Murano
I 1291 måtte alle glasmakarane i Venezia flytte til Muran under tvang på grunn av brannfaren. Det neste hundreåret byrje ein med eksport og øya vart kjend, først for glasperler og speglar. Aventuringlas vart funne opp på øya og ei stund var Murano den største produsenten av glas i Europa. Øya vart seinare kjend for lysekronene. Sjølv om ikkje glasmakinga vart like viktig på 1700-talet er det framleis hovudnæringa på øya. 

Santa Maria e San Donato på Murano
På 1400-talet vart øya ein populær feriestad for venetianarane og det vart bygd palass, men populariteten minka etter kvart. Landsbygda på øya var kjend for frukt- og grønsakshagane fram til 1800-talet då fleire hus vart bygd. 

Av attraksjonar på øya finn ein Santa Maria e San Donato-kyrkja, kjend for det austromerske mosaikkgolvet frå 1100-talet og skal visstnok huse beina til ein drake som vart drepen av St. Donatus, San Pietro Martire-kyrkja med det flotte kapellet bygd av Ballarin-familien i 1503, og Palazzo da Mula.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Murano» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Promovetro consortium Arkivert 2009-02-21 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 45°27′30″N 12°21′12″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
Bustadblokk frå 1904 i Arkitekt Christies gate 4 i Trondheim 1904. Arkitekt: Johan Osness.
**Bustadblokk** er nemninga på hus i fleire høgder med fleire husvære. Byggjeforma er vanleg i byar og i nærleiken av byar. Bustablokker kan ligge fritt i terrenget, eller vore bygd saman med kvarandre til bygardar, til dømes langs gater og vegar.

Etter moderne byggjemetodar kan mykje av ei bustadblokk setjast saman av element som er gjort ferdig på fabrikk og frakta til byggjeplassen, der dei vert heiste på plass. Til dømes er det no vanleg at heile, ferdig innreidde baderom vert installert i blokka, jamvel om resten av blokka vert bygd på tradisjonelt vis.

Bustadblokker tilhøyrer vanlegvis burettslag der medlemane har rett til kvar sitt husvære. Eigedomen kan også vere delt opp i sjølveigarseksjonar der kvar og ein er eigar av sitt husvære og elles eig resten av eigedomen i sameige, eller heile blokka kan ha ein eigar som leiger ut husværa. 

* Bustadblokker i Thorvald Meyers gate på Grünerløkka i Oslo.
* Bustadblokker i Fyllingsdalen i Bergen.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
Bodin med Bodin kyrkje fotografert mellom 1950 og 1952.
Bodin før 1960.
Bodø landbruksskole, Bodin kyrkje og Bodøgård fotografert rundt 1885.
**Bodin** er ein stad i Nordland. Han var tidlegare ein eigen kommune, men er no del av Bodø kommune.

Namnet Bodin var opphavleg eit gardnamn. Det blei brukt om Bodøgaard, som frå 1600-talet var bustad for lensherren og seinare amtmannen. Namnet er truleg danna av *bodi*, 'båe' eller 'grunne' og *vin*, 'naturleg eng', og har same utgangspunkt som Bodø.

Bodin kommune omfatta fastlandet nordover til Mistfjorden og austover til Tverrlandet, sørsida av Saltfjorden austover til Svefjorden innanfor Saltstraumen med fjelltraktene i sør, saman med øyane utenfor, mellom anna Helligvær, Landegode, Bliksvær og Givær.

Kommunen blei oppretta i 1837 under namnet Bodø Landdistrikt, i 1896 blei namnet endra til Bodin. 

I 1938 blei ein del av Bodin kommune med 559 innbyggjarar slått saman med Bodø kommune. Ein ny del av Bodin, med 1303 innbyggjarar, blei slått saman med Bodø 1. januar 1959. 1. januar 1963 blei Vågan, Naurstad og Holand, ein del av Skjerstad kommune med 224 innbyggjarar, slått saman med Bodin.

1. januar 1964 blei størstedelen av Kjerringøy kommune og Øyjordområdet i Sørfold slått saman med Bodin. Ved samaslåinga hadde Bodin kommune 11 346 innbyggjarar.

1. januar 1968 blei Bodin kommune slått saman med bykommunen Bodø. Ved denne samanslåinga hadde Bodin kommune 13 323 innbyggjarar.

Kjende personar frå Bodin
-------------------------

* Eilert Adelsteen Normann, (1848–1918), målar
* Louise Engen (1873–1947), fotograf, politikar og kvinnesakskvinne
* Hans Berg (1902–1980), stortingsmann og KrF-politikar
* Reidar Carlsen (1908–1987), forstmann og Arbeiderparti-politikar
* Carl Johan Eliassen (1927–1973), rådmann i Bodin kommune, 1963-1967. Finansrådmann i Bodø etter kommunesamanslåinga i 1968. Finansrådmann i Bodø kommune fram til sin død i 1973.

Sjå òg
------

* Bodin kyrkje
* Bodin Leir

Kjelder
-------


* «Bodin» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Denne artikkelen bygger på «Bodin» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juli 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Bodin kyrkje** er soknekyrkje for Bodin sokn i Bodø domprosti. Ho vart bygd rundt 1240 og vart påbygd i 1785 med eit tverrskip. I 1894 vart heile mellomalderdelen av kyrkja riven ned og bygd opp att i same stil. Kyrkja har steinalter frå 1300-talet og nokre treskulpturar frå seint 1400- eller tidleg 1500-tal. Kyrkja er i dag prega av interiør frå 1600- og 1700-talet. Altertavla er frå 1670, preikestolen frå 1600-talet med måleri av evangelistane på trappa opp. Desse er måla i 1754 av Gottfried Ezechiel. Elles er det 3 lysekroner frå 1760-åra i kyrkja.

Kyrkja vart restaurert i 1964. I 2002/2003 vart store arbeider gjort i samband med at kyrkja fekk nytt orgel. Kyrkja fekk nytt galleri og taket vart måla. I august 2003 vart det nye orgelet tatt i bruk. Det er eit barokkorgel bygd i Tyskland og er ein kopi av eit orgel frå 1700-talet. 

Det er gudsteneste i Bodin kyrkje alle søndagar og heilagdagar. Årleg vert 40-50 par vigde i kyrkja, ho har 50-60 gravferder, om lag 180 dåp og 190 konfirmantar.

På motsett side av kyrkjegarden ligg Salten krematorium med eit religionsnøytralt seremonirom.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon og bilete frå Den norske kyrkja Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Om altertavla Arkivert 2006-05-13 ved Wayback Machine.
* 

* Bodin kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjer og kapell i Bodø domprosti |
| --- |
| Bodin • Bodø domkyrkje • Fore • Gildeskål gamle • Gildeskål nye • Glomfjord • Halsa • Helligvær • Hunstad • Kjerringøy • Landegode • Melvik • Meløy • Misvær • Nordstranda • Rønvik • Røst • Saltstraumen • Saura • Skjerstad • Sørfjorden • Tverlandet • Værøy gamle • Værøy nye |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Samuel Bode Miller** (fødd 12. oktober 1977) er ein USA-amerikansk alpinist frå Franconia i New Hampshire som vann verdscupen i alpine greiner i 2005 og 2008. I åra frå 2002 til 2014 har han vunne 11 medaljar i ulike olympiske leikar og alpine verdsmeisterskap, av desse fire VM-gull og eitt OL-gull. Han er den mestvinnande alpinisten frå USA nokon gong. Miller er ein av eit fåtal alpinistar som har vunne verdscuprenn i alle fem greinene.

### Aktiv

Miller fekk sitt internasjonale gjennombrot i 2002-sesongen. Tidleg i desember 2001 vann han sine to fyrste renn i verdscupen, i to etterfylgjande dagar og i to ulike greiner og to ulike land (Frankrike og Italia). Han tok to sølvmedaljar under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City; i høvesvis storslalåm og i kombinasjonen.

I sesongen etter OL-sesongen tok Miller andreplassen i verdscupen i alpine greiner, like bak austerrikaren Stephan Eberharter. Miller vart så den fremste utøvaren under alpint-VM 2003 i St. Moritz med sine to gullmedaljar i storslalåm og kombinasjon, og den eine sølvmedaljen i super-G.

Gjennom 2005-sesongen viste Miller seg som den beste alpinisten i verda. Sigeren i verdscupen vart krona med at Miller vart den andre alpinisten som vann minst eitt renn i kvar av dei fire standard-øvingane; slalåm, storslalåm, super-G og utfor, 16 år etter Marc Girardelli som representerte Luxembourg vart den fyrste som greidde det. Ved VM i alpine greiner 2005 vann Miller gullmedaljane i både super-G og utfor.

Miller vart utan medaljar i både Vinter-OL 2006 og VM i alpine greiner 2007. Han kom sterkt tilbake i 2008-sesongen og vann den alpine verdscupen for andre gong på fire sesongar. Frå desember 2001 til desember 2011 vann han 33 renn i verdscupen, den siste renntriumfen kom i utfor i Beaver Creek i heimlandet.

Under Vinter-OL 2010 i Vancouver vann Miller medaljar i alle tre valørar; gull i kombinasjonen, sølv i super-G og bronse i utfor. Han sikra seg si sjette OL-medalje då han kom på tredjeplassen i super-G-tevlinga i Sotsji-OL i 2014.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Bode Miller» frå Wikipedia på tysk, den 25. november 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
**AB Bergborrmaskiner** var eit svensk føretak i Mölndal, stifta som eit dotterselskap av Gustaf Holm & Co AB i 1947. Fjellboremaskinar hadde tidlegare vore produserte på lisens, men AB Bergborrmaskiner tok etter kvart til å produsera eigne maskinar. Produksjonen av fjellboremaskinar heldt fram til 1961, då produksjonen vart lagt ned på grunn av av dårleg etterspurdnad.

Motorsagproduksjon
------------------

I 1948 fekk moderselskapet Gustaf Holm & Co AB førespurdnad om å produsera motorsager frå eit skogsselsksap som dei leverte boremaskinar til. Då salgssjefen til Gustaf Holm & Co AB i 1949 vitja Canada merkte han seg med den nye einmannsmotorsaga DJ-3500H, utvikla og produsert av Hornet Industries Ltd. Han kjøpe ei av desse sagene og tok med til Sverige, der konstruksjonen var grundig studert av AB Bergborrmaskiner. Georg Larsson, som var sjefsingeniør hjå AB Bergborrmaskiner, konstruerte så ei ny motorsag, som var svært lik Hornet DJ-3500H, men forskjellig nok til at dei ikkje kunne klagast for å ha kopiert saga. Medan motoren til Hornet DJ-3500H hadde eit slagvolum på 100 cm², hadde den nye saga eit slagvolum på 125 cm². Det vart fyrst produsert nokre prototypesager, som vart testa ut i eit knapt halvår. Etter nokre forbetringar vart saga sett i serieproduksjon i 1949. Sagene vart marknadsførte under merkenamnet «Be-Bo», som var ei avstutting av Bergborrmaskiner. I fylgje  vart saga kalla modell A, men det er ikkje kjent at det vart marknadsført nokon modell B. Sagene vert difor som oftast berre kalla Be-Bo.

Be-Bo var mykje lettare enn tomannssagene som var vanlege på denne tida, med unnatak av Jo-Bu Senior. Saga var dessutan robust, så salet gjekk bra. I 1951 starta difor Gustaf Holm & Co AB enda eit dotterselskap, Göteborgs Lättmetallgjuteri AB, i Mölndal, som produserte støypte lettmetalldelar til Be-Bo. I 1955 gjekk AB Bergbormaskiner saman med Göteborgs Lättmetallgjuteri AB, under namnet AB Partner, og det vart bygd ein ny fabrikk i Mölndal, der ein forbetra modell kalla Partner C6 vart produsert.

Referansar
----------

1. 1 2 3 4  Sporrong, B. *Från yxa till enmansmotorsåg - mekanisering i nordiska skogar 1850 till 1950*, Habo, 2013.
AK-47
**AK-47** (russisk ''*Автомат Калашникова образца 1947 года*, «Automatkarabin Kalasjnikov modell 1947») er ein karabin (ei kort rifle) som opphavleg vart utvikla for mekanisert infanteri og innført i den sovjetiske hæren i 1949. Han kan avfyrast både halvautomatisk med eitt skot om gongen (utan ladegrep mellom kvart skot) eller i serie, det vil seie heilautomatisk. Han kom opphavleg i kaliber 7,62 × 39 mm. 

AK-47 vart konstruert av Mikhail Kalasjnikov, og sjølv om han har konstruert andre våpen òg, er det dette som oftast blir knytt til namnet hans. Kalasjnikov var opphavleg sersjant i sovjethæren, og da andre verdskrigen byrja, var han stridsvogn-sjef. Etter han vart skadd i 1941, låg han ei tid på sjukehus, og der fekk han idéen til dette våpenet som eit spesialvåpen for soldatar i pansra køyretøy med avgrensa plass. 

Da han kom tilbake til avdelinga si, fekk han høve til å utvikle idéen vidare, saman med våpenteknikarar. Etter fleire forsøksversjonar vart våpenet ferdig i 1947, og det vart sett i produksjon og innført i militæret frå 1949. Det vart noko modernisert i 1959, og kom så i eit mindre kaliber frå 1974 (kaliber 5,45 × 39 mm). 

AK-7 har på grunn av svært enkel, robust og billeg konstruksjon vorte populær i mange militærvesen og gerilja-styrkar. Det kan ha vorte produsert 70–100 millionar av dei i alt. Ein reknar dei lisensproduserte finske *RK 62* som varianten med best kvalitet. 

Ein ulempe med AK-7 kan vere at han ikkje er særleg høveleg på lengre avstandar, pga låg munningsfart på skota. Det er derfor ikkje noko skarpskyttarvåpen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «AK-47» frå Wikipedia på svensk, den 28. desember 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Modern Firearms - Kalashnikov AK-47 and AKM assault rifles

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **AK-47**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
Koordinatar: 32°47′17″N 35°26′31″E﻿

**Lavi** (hebraisk לָבִיא, tyder Løve) er ein kibbutz i Nedre Galilea i Israel. Han er eit medlem av den religiøse Kibbutzrørsla. 

Han ligg 310 meter over havet og 10 minuttar frå Tiberias og høyrer til Nedre Galilea regionale kommune.

Historie
--------

Kibbutzen vart grunnlagd i 1949 av den britiske greina av Bnei Akiva, ei religiøs sionist ungdomsrørsle. Mange av grunnleggjarane var av dei 10 000 jødiske barn som vart ført til Storbritannia frå Tyskland som ein del av Kindertransport etter Krystallnatta. Dei første åra av Bachad-rørsla skaffa dei pengar i Storbritannia for kibbutzen i tillegg til å gje opplæring i jordbruk for Bnei Akiva og Bachad-medlemmar i Storbritannia. Lavi var den einaste kibbutzen der barna budde heime hos foreldra i staden for eigne bustader for barna. Av grunnleggjarane var den framtidige israelske diplomaten og britiske immigranten Yehuda Avner.

Kibbutzen vart grunnlagd den der den arabiske landsbyen Lubya låg. Denne vart avfolka i 1948 av Hagana-styrkar.

I 2005 budde det 770 menneske i kibbutzen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lavi» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Family life in kibbutz Lavi, and its unique history

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
Nedre Galilea regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Beit Keshet**·** Beit Rimon**·** Lavi |
| Moshavim | Arbel**·** HaZor'im**·** Ilaniya**·** Kfar Hittim**·** Kfar Kisch**·** Kfar Zeitim**·** Sde Ilan**·** Shadmot Dvora**·** Sharona |
| Moshavot | Mitzpa |
| Felleskap | Giv'at Avni**·** Masad**·** Mitzpe Netofa |
| Ungdomslandsbyar | Hodayot**·** Kadoorie jordbruksskule |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |