recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Fairford  |
| --- |
| River Coln, FairfordRiver Coln, Fairford River Coln, Fairford |
| Plassering |
| 

Fairford is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Gloucestershire |
| Distrikt | Cotswold |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 3 219 |
| Koordinatar |  51°42′″N 1°47′″W﻿Koordinatar: 51°42′″N 1°47′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | GL7 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1285 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Fairford**
 |

**Fairford** er ein liten by i Gloucestershire i England. Han ligg i Cotswolds, ved elva Coln. Like utanfor byen ligg RAF Fairford og Cotswold Water Park.

Soknekyrkja St. Mary's kyrkje er kjend for glasmåleria sine. Dei er, som kyrkja, frå 1400-talet, og det er einaste nesten komplette sett med glasmåleri frå denne perioden i Storbritannia. Vindauga syner historier frå Det gamle og Det nye testamente, og vart laga av Barnard Flower, glasmeisteren til Henrik VII, mellom 1500 og 1517. Vindauga vart restaurert på slutten av det 1900-talet.

RAF Fairford er kvart år vertskap for Royal International Air Tattoo, som er det største militære flystemnet i verda. Dette er ei viktig inntektskkjelde for byen og omlandet.

Fotballklubben Fairford Town FC spelar heimekampane sine på Cinder Lane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fairford» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Kart over Jammu og Kashmir og tilstøytane område i Pakistan og Kina der Ladakh er markert i raudt.
**Ladakh** er eit unionsterritorium i India, ein del av den større regionen Kashmir og tidlegare ein del av delstaten Jammu og Kashmir. Ladakh har grense til Jammu i vest, Kashmir i nord og Kina i aust. Området ligg mellom fjellkjedane Kunlun og Himalaya, og er gjennomskore av elva Indus frå søraust til nordvest. Ladakh var tidlegare eit sjølvstendig kongedøme med Leh, som i dag er den største byen, som hovudstad.

Ladakh har ein flatevidd på 86 904 km² stort og hadde 270 126 innbyggjarar ved folketeljinga i 2001. Innbyggjarane i Ladakh er hovudsakleg av tibetansk og indoeuropeisk opphav. Det største språket er ladakhi, ein variant av tibetansk, og den største religionen er tibetansk buddhisme. Det finst elles store grupper sjiamuslimar og mindre grupper sunnimuslimar og kristne.

Arkade og ung kvinne i eit buddhistisk kloster i Ladakh. Foto: John Hill

Namnet «Ladakh» (uttalt [lad̪ɑks] på ladakhi, skrive ལ་དྭགས་ med tibetansk skrift og [ləd̪ˈd̪aːx] på hindustani, skrive लद्दाख़ på hindi og لدّاخ på urdu) tyder 'land med høge pass'.

Historisk har Ladakh omfatta dalane i Baltistan, delar av Indusdalen, Zangskar, Lahaul og Spiti i sør, Aksai Chin og Ngari i aust og Nubradalane i nord.

Sidan Ladakh blei opna for utlendingar i 19674 har det blitt eit viktig turistmål. Området er kjent for sitt naturskjøne fjellandskap og den lokale buddhistiske kulturen. Mange kloster og tempel er gode døme på tibetansk arkitektur og inneheld ulike kunstverk.

Kjelder
-------

1. ↑  «Ladakh», *Encyclopaedia Britannica*, Encyclopædia Britannica, 1. mars 2021, henta 2 April 2022, « Ladakh, large area of the northern and eastern Kashmir region, northwestern Indian subcontinent. Administratively, Ladakh is divided between Pakistan (northwest), as part of Gilgit-Baltistan, and India (southeast), as part of Ladakh union territory (until October 31, 2019, part of Jammu and Kashmir state); in addition, China administers portions of northeastern Ladakh.»

* «Ladakh» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Denne artikkelen bygger på «Ladakh» frå Wikipedia på bokmål, og «Ladakh» frå Wikipedia på engelsk den 24. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ladakh**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
India: Delstatar og territorium |
| --- |
| Delstatar | 
* Andhra Pradesh
* Arunachal Pradesh
* Assam
* Bihar
* Chhattisgarh
* Goa
* Gujarat
* Haryana
* Himachal Pradesh
* Jharkhand
* Karnataka
* Kerala
* Madhya Pradesh
* Maharashtra
* Manipur
* Meghalaya
* Mizoram
* Nagaland
* Orissa
* Panjab
* Rajasthan
* Sikkim
* Tamil Nadu
* Telangana
* Tripura
* Uttarakhand
* Uttar Pradesh
* Vest-Bengal

 |
| Territorium | 
* **Forbundsterritorium:** Andamanøyane og Nikobarane
* Chandigarh
* Dadra og Nagar Haveli
* Daman og Diu
* Jammu og Kashmir
* Ladakh
* Lakkadivane
* Puducherry
* **Hovudstadsterritorium:** Delhi

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* BNE
* GeoNames

 |
Dei samansvorne
**Krutsamansverjinga** (engelsk **the Gunpowder Plot**) var ei samansverjing med mål om ta livet av kong Jakob I av England og medlemene i det engelske parlamentet under opninga av parlamentet i 1605. Namnet kjem av metoden som skulle nyttast; tønner med krut var plasserte i kjellaren under Houses of Parliament. 

Dei mest kjende medlemene av den katolske gruppa som stod bak samansverjinga var Guy Fawkes og Robert Catesby. Andre medlemer var Thomas Wintour, Robert Wintour, Christopher Wright, Thomas Percy, John Grant, Ambrose Rokewood, Robert Keyes, sir Everard Digby, Francis Tresham og Thomas Bates.

Samansverjinga vart avslørt i siste augneblinken, og lunta til kruttønnene vart sløkt. Medlemene i gruppa vart avretta for høgforræderi.

Målet til dei samansvorne var å ta livet av den protestantiske eliten og om mogleg få innført katolisismen att i England.

I Storbritannia og til dels i andre engelsktalande land er det vanleg å feira Guy Fawkes Night, Guy Fawkes-natta. Feiringa skjer kvart år om kvelden og natta den 5. november, til minne om krutsamansverjinga den 5. november 1605.

I samband med feiringa syng ein:

 *Remember, remember the fifth of November,*
 *gunpowder, treason and plot,*
 *I see no reason why gunpowder treason*
 *should ever be forgot.*
 *Guy Fawkes, Guy Fawkes,*
 *'twas his intent*
 *to blow up the King and the Parliament.*
 *Three score barrels of powder below,*
 *Poor old England to overthrow:*
 *By God's providence he was catch'd*
 *With a dark lantern and burning match.*
 *Holloa boys, holloa boys, make the bells ring.*
 *Holloa boys, holloa boys, God save the King!*
 *Hip hip hoorah!*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE

 |
**Vedalsfossen** er ein foss i Vedalselva, ei sideelv til Veig i Hjølmadalen (også kalla Hjølmodalen) i Eidfjord kommune i Vestland. 

Fossen har eit vertikalt fall på 190 meter eller nær 200 meter, og dette reknar ein som det åttande høgaste loddrette fallet i Noreg. 
Fossefallet vert ofte omtalt som høgare om ein tar med den forholdsvis bratte delen av elva nedanfor. Kjeldene oppgjev samla fallhøgd på 650 meter. Frå utløpet på Hardangervidda til samløpet med hovudelva er høgdeforskjellen kring 680 meter. Vedalsfossen kjem ned i Hjølmadalen frå sidedalen Vedalen i dobbelt løp. Fossen er vanskeleg tilgjengelwg. Ein kan sjå fossen frå vegen mellom Sæbø og Hjølmo.

Johannes Flintoe brukte Vedalsfossen som motiv då han dekorerte «fulgeværelset» på det nye slottet i Christiania.

Fossen vert stundom rekna for å ha ei høgd på 600 m, men dette er høgdepotensialet til elva om ein nytta ho til vasskraftproduksjon. På 1970-talet vurderte ein kraftutbygging av fossen, noko som ville medført tørrlegging av han.

Hjølmadalen er vill og forriven. Lengre inn i dalen fell Veig gjennom Valursfossen.

Sjå òg
------

* Fossar i Noreg

Kjelder
-------

1. ↑  «Søk i norgeskart.no». Henta 10. juli 2019.
2. ↑  *En vurdering av reiselivsnæringen i Eidfjord*. Kommunen. 1981.
3. ↑  Eie, John (1996). *Dammer og kraftverk*. NKI forl. ISBN 8256235381.
4. ↑  Thuesen, Nils Petter (1948-) (2000). *Fakta om Norge*. Orion. ISBN 8245804274.
5. 1 2  *Hardangervidda: fra hytte til hytte*. Gyldendal. 1998. ISBN 8205251983.
6. ↑  *Norge sett fra luften*. Det Beste. 1980. ISBN 8270100935.
7. ↑  norgeskart.no oppslag 15. desember 2018
8. ↑  Vestrheim, Gjert (4. september 2015). «Venterommet». *Dag og Tid*. s. 28-299.
9. ↑  *Om Hardangervidda*. Miljøverndepartementet. 1978.
10. ↑  Welle-Strand, Erling (1988). *De tusen fossers land*. Nortrabooks. ISBN 8290103433.

* Vedalsfossen på World Waterfall Database Arkivert 2007-12-17 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Vedalsfossen» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juli 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av fossen[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
| **Inishnabro****Lokalt namn: Inis na Bró** |
| --- |
| Inishnabro med Tearaght i bakgrunnenInishnabro med Tearaght i bakgrunnen |
| Geografi |
| 

Inishnabro is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Øygruppe** | Blasketøyane

 |
| **Høgaste punkt** | Inishnabro (175 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Irland |
| **Grevskap** | Kerry

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Inishnabro** (*Inis na Bró* på irsk) er ei av Blasketøyane i County Kerry i Ireland. Mellom øya og Inishvickillane går eit 200 meter smalt sund. Øya har ei høgd på 175 moh på det høgaste. 

I 1973 føreslo den amerikanske pioneren innan kommersiell romfart, Gary Hudson, å byggje eit oppskytingsstad for eit nytt rakettsystem på øya. Dette vart først offentleg kjend i 2003 då irske styresmakter frigav arkiva etter 30 år.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inishnabro» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Grasstjerneblom** |
| GrasstjerneblomGrasstjerneblom |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Nellikordenen Caryophyllales |
| **Familie:** | Nellikfamilien Caryophyllaceae |
| **Underfamilie:** | Alsinoideae |
| **Stamme:** | Alsineae |
| **Slekt:** | Stjerneblomslekta *Stellaria* |
| **Art:** | **Grasstjerneblom** *S. graminea* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Stellaria graminea***L. 1753 |

**Grasstjerneblom** (*Stellaria graminea*) er ei urt i nellikfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia.

Grasstjerneblom er ei grasgrøn plante som vert 20-30 cm høg, med jamn og slett stengel. Blada er smale, breiast nedanfor midten, ofte med einskilde hår i kanten. Kronblada er sjeldan lengre enn begerblada, men tokjønna blomstrar har lengre kronblad. Frøa er raudbrune og 1 mm lange.

Grasstjerneblom blømer kring juni i grasbakkar, ved gjerder og i skogkantar. Han er vanleg over heile landet opp til skoggrensa. Han kan danne hybridar med to andre stjerneblomartar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Grässtjärnblomma» frå Wikipedia på svensk, den 27. juni 2010.*

* Johannes Lid, *Norsk-svensk-finsk flora*, Det Norske Samlaget, 1985.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Grasstjerneblom**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Strenger av korditt
**Korditt** er eit sprenglegeme beståande av nitroglysersin, svartkrutt og eit bindemiddel som erstattar svartkrutt i militært bruk sidan forbrenningsprodukta var gassar med minimal mengd sot. Det gjorde muleg lange skotseriar utan at våpenet måtte reingjerast og at ein slapp røkutvikling som uroa skyttarens stilling. Under svartkrutt-tida danna kanonrøken ved vindstille ei rein fysisk krigståke som gjorde det vanskeleg å skilja mellom ven og fiende på slagmarken, detta slapp ein med kordit.

Akkurat som svartkrutt er bomullskrutt eit langsomtvirkende sprengstoff. Det frigjer sin energi på den tida prosjektilet røyrer seg framover i kanon/geværløpet, og ikkje når det eksploderar. Tilsetning med nitroglycerin gjer kordit mindre eigna til å ta opp fukt frå lufta og aukar difor prosjektilets haldbarhet, samanlikna med om det hadde vore reint bomullskrutt.

Korditt er namnet på krutet, som elles vert kalla NC-krut. Det vart oppfunne av engelskmannen Frederick Abel og James Dewar omkring år 1890, som på denne var innblanda i patentkrig med Alfred Nobel.

Nytte
-----

I militær anvendelse vertkorditb brukt til å skyta granatar lange strekningar. Under andre verdskrig blanda skipsmannskap kordit med svartkrutt for å få lengre rekkjevidd på sina kanonar. 

Kordit er no forelda, og det verta ikkje lenger produsert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kordit» frå Wikipedia på svensk, og «Kordit» frå Wikipedia på bokmål den 4. oktober 2018.*
**Theodore Shaw «Teddy» Wilson** (fødd 24. november 1912 i Austin i Texas, død 31. juli 1986 i New Britain i Connecticut) var ein amerikansk jazzmusikar (piano) og orkesterleiar, kjent som ein av dei leiande innan swingjazz-epoken.

Wilson voks opp i Alabama, var i «Speed Webb» med broren Gus Wilson på trombone (Detroit, 1929), før han erstatta Art Tatum i Milt Senior's band (Ohio).
Så var han i orkesteret til Louis Armstrong (Chicago, 1932) og Benny Carter sitt «Chocolate Dandies» (New York City, 1933), før han vart med i bandet til Benny Goodman (1935-39). Han medverka på utgjevingar med bandet til Willie Bryant (1934-35), og dessutan Billie Holiday, Lena Horne, Ella Fitzgerald og Lestar Young. Seinare leia han eige storband (1939), eigen sekstett på «Cafe Society» (1940-44), eigen trio, og var dessutan husmusikar for CBS. Han jobba sidan som forelesar ved Juilliard School (1945-52), elles som frilans, og turnerte med Goodman i Sovjetunionen (1962). Mot slutten var han i trio med sønene sine Teddy på bass og Steven på trommer.

Wilson var førebilete for det norske omgrepet kløverjazz (i tillegg bestod trekløveret av Roy Eldridge og Chu Berry). Teddy Wilson spelte fleire gonger med skandinaviske musikarar, først med Yngve Åkerberg på bass og Jack Norén på trommer, på *Piano Pastries* (1952). Med Niels-Henning Orsted Pedersen på bass og William Schiøpffe/Bjarne Rostvold på trommer utkom *The noble Art of T.W.* (1968). Wilson figurerer på Bein Webster sitt *Live at Stampen (1969-73)*, og medverka òg med norske Rowland Greenberg. I trio med danske Jesper Lundgaard på bass og Ed Thigpen på trommer utkom *Revisits the Goodman Years* (1980).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Teddy Wilson» frå Wikipedia på bokmål, den 2. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* obs.org med biografi, lydklipp og bilete

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Initialen *I* i ordet «In» i ein handskriven frankisk bibel frå 800-talet.
Initialen *P* i ordet *Peter* frå ein handskriven belgisk bibel på latin frå 1407. Bokstavar som er utsmykka med slike miniatyrmåleri blir gjerne kalla illuminerte.
Initial eller innledningsbokstav til *Eiriksønnenes saga* i den illustrerte 1899-utgåva av Snorre sine kongesoger. Bokstaven er utforma av teiknaren Gerhard Munthe, som særleg er kjend for stiliserte og dekorative vignetteikningar og anna i «vikingstil»
**Initial** er ein bokstav som står først i eit ord, namn eller tekst. 
Ordet kjem frå latin *initialis*, som betyr «står i byrjinga».

Ein slik bokstav er ofte ein majuskel, eller stor bokstav. I ein del dokument kan han også vera mykje større enn resten av tekst, og rikt pryda. Ein initial som er fargelagt eller forgylla i eit handskrift blir kalla illuminert.

Førstebokstavane i namnet til ein person blir kalla initialane hans. Ord sette saman av initialar frå ei rekkje ord blir kalla initialord eller bokstavord. Om bokstavane blir lesne saman som eit ord blir det kalla akronym.

Initialar i typografien
-----------------------

Innan typografi viser initial til ein litt større bokstav brukt i innleiinga til ein skriven eller trykt tekst. I den tidlegaste perioden av trykking ville ein typograf gjerne setja til side den nødvendige plassen til at ein målar eller ein teiknar kunne laga ein initial. Historiske initialar var ofte dekorerte med ornament eller motiv som kunne referera til teksten.

Forbokstavar i namn
-------------------

Initialar kan også visa til dei første bokstavane i eit namn. Personar kan omtalast med berre initialar, til dømes er John Fitzgerald Kennedy ofte blitt omtalt som berre «JFK».

Ein eller fleire initialar brukte som dekorativt merke og kjenneteikn blir ofte kalla monogram. Då kan initialane vera stilt saman med tal (dei norske kongane med H 7, O V eller 5 og H 5) og krone (særleg rangkronene til kongefamilien).

Bumerke består ofte av runeinitialar frå personnamn skrivne med runer, så som ei samanfletting av dei to første runebokstavane i eit fornamn.

Initialar er vanlege i norske personsegl, dels som underordna figurmotiv, dels som einaste figur. Initialane i segla er ofte forbokstavar i fornamn og i farsnamn, eventuelt i fast slektsnamn. Ved farsnamn er det ofte initialen til faren sitt fornamn og i tillegg også bokstaven **S** for endinga sønn/son/sen. Dei tre bokstavane står ofte over dei sentrale motiva til segla som kan vera bumerke, våpenskjold, allegoriske figurar og anna.

Sjå òg
------

* Typografi – versal
* Manuskript – illuminasjon
* Forkorting
* Monogram

Kjelder
-------

1. ↑  «initial» i Nynorskordboka.
2. ↑  «initial», *Det Norske Akademis ordbok*, henta 9. januar 2021
3. ↑  «illuminert» i Nynorskordboka.
4. ↑  «akronym» i Nynorskordboka.
5. ↑  Hallberg, Åke (1971). *Typografi*. Yrkesopplæringsrådet for håndverk og industri. s. 159. ISBN 8200249344.

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Initial» frå Wikipedia på bokmål, den 9. januar 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Initial**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
**Magnus Gustaf (Gösta) Mittag-Leffler** (fødd 16. mars 1846 i Stockholm, død 7. juli 1927 i Djursholm) var ein svensk matematikar. 

Gösta Mittag-Leffler var son av riksdagsmannen Johan Olof Leffler og Gustava Wilhelmina Mittag. Slekta Leffler er ei innvandra borgarslekt frå Breslau, kjent frå 1300-talet. Systera hans Anne Charlotte Leffler (1849-1892) var forfattar, broren Leopold Fredrik Alexander Leffler (stava Läffler; 1847-1921) ein kjend dialektforskar og fonetikar.

Etter studium ved Uppsala universitet fekk Gösta Mittag-Leffler stipend til å reisa i Europa, der han vart ven med mellom andre Charles Hermite og Karl Weierstrass. Han vart utnemnd til professor i matematikk i Helsingfors i 1877 og vart i 1881 den første matematikkprofessoren i Stockholm. Mittag-Leffler var uvanleg produktiv, ved sida av reine matematiske arbeid skreiv han biografiar over kjende matematikarar.

Mittag-Leffler var ein av den svenske matematikken sitt mest fargesterke og påverknadsrike individ. Han virkte som professor ved Stockholms högskola frå 1881, grunnla tidsskriftet *Acta Mathematica* omkring 1882 og i villaen hans på Djursholm utanfor Stockholm finst i dag Makarna Mittag-Lefflers matematiska stiftelse. Mittag-Leffler medverka òg til å løfte fram mange viktige matematikarar som til dømes Sonja Kovalevskij, Ivar Fredholm og Helge von Koch. I 1872 forsvarte han doktoravhandlinga si *Om skiljandet af rötterna till en synektisk funktion af en variabel*.

Mittag-Leffler-satsen og Mittag-Leffler-funksjon har namn etter han.
På Svalbard er Mittag-Lefflerbreen kalla opp etter matematikaren.
Mittag-Leffler er gravlagd på Djursholms begravningsplats.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gösta Mittag-Leffler» frå Wikipedia på bokmål, den 11. september 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

* Publikasjonar av Gösta Mittag-Leffler i BIBSYS
* Arild Stubhaug: *Med viten och vilje - Gösta Mittag-Leffler 1846-1927*, 775 sider (2007) Aschehoug, ISBN 9788203234934

Bakgrunnsstoff
--------------

* "Mittag-Leffler en matematikens entreprenör" av professor Olle Häggström, *Under strecket* 6/3 2005 SvD
* Institut Mittag-Lefflers heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Inhulets** (ukrainsk Інгулець) eller **Ingulets** (russisk Ингуле́ц) er ei høgre sideelv til Dnepr, som renn gjennom Ukraina. Ho er 549 km lang og har eit nedslagsfelt på 14 870 km².

Inhulets spring ut i Dneprhøglandet nær byen Kropyvnytskyj i Kirovohrad oblast, kring 30 km frå sjølve Dnepr. Dei to renn parallelt det meste av leia hennar. Inhulets renn sørover gjennom Dnipropetrovsk, Kherson og Mykolaiv oblast, før ho kring 30 km aust for byen Kherson munnar ut i Dnepr. 

Nær byen Kryvyj Rih ligg det nokre småøyar i elva. 

Nokre av sideelvane til Inhulets er Saksahan og Vysun. Byar langs elva er mellom anna Kryvyj Rih, Inhulets og Snihurivka.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inhulets River» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2012.*


| * v
* d
* e
Dnepr |
| --- |
| Sideelvar | 
* Drut (H)
* Berezina (H)
* Sozj (V)
* Pripjat (H)
* Teteriv (H)
* Irpin (H)
* Desna (V)
* Stuhna (H)
* Trubizj (V)
* Ros (H)
* Tjasmyn (H)
* Supij (V)
* Sula (V)
* Psyol (V)
* Vorskla (V)
* Samara (V)
* Konka (LV)
* Bilozerka (V)
* Bazavluk (H)
* Inhulets (H)

 |  |
| Reservoar | 
* Dnepr
* Dniprodzerzjynsk
* Kakhovka
* Kaniv
* Kiev
* Krementsjuk

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Upsete haldeplass** ligg på Uppsete i Aurland kommune i Vestland og er ein haldeplass for lokaltog på Bergensbanen. 
Haldeplassen ligg på 850,2 moh, 342,15 kilometer frå Oslo (om Roa). 
Upsete ligg mellom Vieren haldeplass i vest og Myrdal stasjon i aust.

Upsete haldeplass vart opna 1908. 
Namnet var då skrive *Opset*. 
Det er no berre lokaltog som stoppar ved haldeplassen, i tillegg til turisttog som køyrer mellom Voss og Ål om sommaren. 

Utsikt frå toget nær Upsete haldeplass. Foto: Jenni Douglas

Upsete mot Gravhalstunnelen i 1907. Foto: Anders Beer Wilse

Rallarvegen
-----------

Upsete ligg på vestsida av Gravhalstunnelen og den gamle tilførselsvegen som vart bygd i samband med bygginga av tunnelen og banen er i dag del av sykkel- og turvegen Rallarvegen. 
Den vestre delen av Rallarvegen går frå Upsete vestover til Mjølfjell Ungdomsherberge der det går bilveg vidare mot Vossavangen. 
Dei som ynskjer å sykle eller gå mellom Voss og Flåm eller Voss og Finse må ta toget mellom Upsete og Myrdal, for på den strekka er det ikkje veg.

Stølar og rallarsamfunn
-----------------------

Før Bergensbanen kom var Uppsete eit stølsområde for gardar i Flåm, Ulvik og Voss. 
Mot å gje frå seg land gratis til jarnbanelina fekk stølane fri frakt av mjølka ned til Voss med toget. 
Under bygginga av Gravhalstunnelen var det store anlegg på Uppsete. 
På det meste var det opp mot tusen menneske i heilårsaktivitet med bygging og servicefunksjonar. 

Stølsdrifta tok for det meste slutt i 1950 og -60-åra. 
I dag er området nytta som sommarbeite for smale og kviger, og stølane er feriestader.

Fotnotar
--------

1. ↑  ««Upsete» på nettstaden til Jernbaneverket».  *Vitja 28. november 2009*
2. ↑  ««Upsete» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb».  *Vitja 28. november 2009*
3. ↑  ««Om Rallarvegen» på nettstaden til Rallarvegen».  *Vitja 28. november 2009*
4. ↑  ««Glimt fra Upsetedalens historie» på nettstaden naftstad.com».  *Vitja 28. november 2009*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Upsete» på nettstaden til Jernbaneverket
* «Upsete» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb
* Eldre fotografi frå Upsete på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
| **Inishtooskert****Lokalt namn: Inis Tuaisceart** |
| --- |
| Inishtooskert sett frå BeginishInishtooskert sett frå Beginish |
| Geografi |
| 

Inishtooskert is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 52°08′N 10°34′W﻿Koordinatar: 52°08′N 10°34′W﻿ |
| **Øygruppe** | Blasketøyane

 |
| **Høgaste punkt** | Inishtooskert (172 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Republikken Irland |
| **Grevskap** | Kerry

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Inishtooskert** (*Inis Tuaisceart* på irsk) er den nordlegaste av Blasketøyane i County Kerry i Irland. Namnet tyder «Nordøya». Øya vert òg kalla *An Fear Marbh* (Den døde mannen) på grunn av utsjånaden når ein ser øya frå aust. Inishtooskert har viktige koloniar med sjøfugl og mange ruinar av gamle steinbygningar. 

Av fuglar i kolonien finn ein mellom anna havsvaler. Med over 27 000 par i 2000 er dette den største kolonien med denne fuglearten på Dei britiske øyane og ein av dei største i verda.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Inishtooskert frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Grünerløkkas hus i Schleppegrells gate 32, der Teater Manu har teatersal med inngang i Christies gate, ei sidegate til Schleppegrells gate på vestsida av huset.
**Teater Manu** er eit teater der skodespelarane nyttar norsk teiknspråk, og som tek mål av seg å verte det beste teateret i verda med basis i kulturen og miljøet til døve og høyrslehemma. Teateret gjer såleis eit godt arbeid med å omsetje og tilpasse skriftlege manuskript til teiknspråk som kan nyttast på scena. Ikkje berre dei to heilt ulike språklege syntaktiske frasene skal omsetjast; det skal òg omsetjast kulturelt på eit vis som gjer at døve kjenner eigarskap til det som vert uttrykt på scena.

Teater Manu er eit riksdekkjande turnéteater, «heile Noregs teiknspråkteater». Det har eige teaterlokale og kontor i Grünerløkkas hus (det tidlegare Grünerløkkas Folkets Hus) i Schleppegrells gate 32 i Oslo, vis à vis Dælenenga idrettsplass, ikkje langt frå Black Box teater og frå parken Birkelunden.

Formelt vart Teater Manu skipa i 2003 av Norges Døveforbund som ei stifting, men teateret reknar likevel desember 2001 som det verkelege skipingstidspunktet, ettersom det var då Stortinget fastsette at teateret skulle etablerast. Teateret mottek løyvingar over statsbudsjettet til drifta, og har eit styre oppnemnd av Norges Døveforbund og kulturdepartementet.

Litteratur
----------

* Schröder, Odd-Inge, Rolf Piene Halvorsen, Anne Stordal, Caroline Roka (foto), Alexei Svetlov (illustrasjoner). 2011. *Teater manu* : *jubileumsalbum*, Oslo: Teater manu ISBN 9788299868808

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside
**Ingvild** og **Yngvild** er kvinnenamn av norrønt opphav. Ingvild er den mest utbreidde forma. Andre stavemåtar er Ingvill/Yngvill og Ingvil/Yngvil. Ingvild og Yngvild har namnedag i Noreg den 8. november.

Namna er avleidd frå norrønt Yngvildr, som er sett saman av *Ing*, frå det norrøne gudenamnet Inge eller Yngve, og *hildr*, som tyder 'strid'. Ein kan dermed tolka namnet som at det viser til ei krigarkvinne eller ei valkyrje.

Inghild og Inga er tilknytte namn.

Bruk
----

Ingvild skilde seg ut frå andre Ing-namn med ein aukande bruk i Noreg mot slutten av 1900-talet. Populariteten hadde toppar ved byrjinga av kvart av tiåra 1970-, 1980- og 1990-åra. I 2008 var det 5 915 norske kvinner som hadde Ingvild som første førenamnet, og 276 som heitte Yngvild.

Kjende namneberarar
-------------------

* Ingvild Bryn, programleiar i NRK
* Ingvild Burkey, norsk forfattar
* Ingvild Engesland, norsk langrennsløpar
* Ingvild Snildal, norsk symjar
* Ingvild Vaggen Malvik, norsk politikar
* Yngvil Kiran, norsk mediakvinne

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ingvild» frå Wikipedia på bokmål, den 8. november 2008.*
* Søk etter norsk namnestatistikk for Ingvild hjå Statistisk Sentralbyrå
* «Yngvild» i *Store Norske Leksikon*
Hovudgata i Gravenhurst.
Sentrum med butikkar.
**Gravenhurst** er ein by i Muskoka-regionen i Ontario i Canada. Han ligg om lag 15 km sør for Bracebridge.

Historie
--------

Operahuset i Gravenhurst
Gravenhurst heitte opphavleg «McCabes Bay» og seinare «Sawdust City». Namnet «Gravenhurst» kjem frå ein landsby i England som er nemnd i *Bracebridge Hall* av Washington Irving.

Den økonomiske veksten på staden kom frå bygginga av ein koloniseringsveg i 1850-åra. Dampskipstrafikk på Muskokasjøane tok til på 1860-talet. Byen ligg strategisk til som den nordlege endestasjon på Toronto, Simcoe og Muskoka-jernbanen. Byen ligg til som «porten til Muskoka».

I 1942 starta det norske Luftforsvaret flyttinga av treningsleiren Little Norway i Toronto til Muskoka flystripe nær Gravenhurst. Nordmennene var i Gravenhurst nesten heilt til slutten av den andre verdskrigen i 1945.
Frå 1940 til 1946 husa Gravenhurst Camp XX, ein fangeleir for nazistiske krigsfangar som lokalt var kjend som «the Muskoka officers club». Både før og etter krigen var leiren eit tuberkulosesanitarium att, og seinare vart det ein kosher fritdsstad kalla The Gateway.

Gravenhurst hadde eit folketal på 11 640 i 2011, ein auke på 5,4 % frå folketeljinga i 2006. I 2006 hadde Gravenhurst 95,6 % kvite, 2,0 % urfolk og 2,4 % «synlege minoritetar» (*Visible Minorities*). Om sommaren aukar folketalet mykje på grunn av hyttefolk i området.

Kjende personar frå Gravenhurst
-------------------------------

Informasjonssenter ved Bethune Memorial House.
* Medisinaren Norman Bethune var fødd i Gravenhurst og huset til familien er teke vare på som ei *Canadian National Historic Site*.

Referansar
----------

1. ↑   Arkivert 2012-04-03 ved Wayback Machine. Ontario Heritage Trust Founding of Gravenhurst
2. ↑  Per Conradi Hansen, Little Norway - A message of Liberty to the Hills of Home, ISBN 978-82-997663-0-2

Bakkgrunnsstoff
---------------

* Town of Gravenhurst
* Gravenhurst Fire Department
* Muskoka Wharf

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**1621** (romartal MDCXXI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1621.*

* 31. mars: Andrew Marvell, engelsk diktar og politikar
* 1. april: Guru Teg Bahadur, den niande sikh-guruen.

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1621.*

* 15. februar: Michael Praetorius, tysk toneskapar
* 16. oktober: Jan Pieterszoon Sweelinck, nederlandsk toneskapar

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
Krystallbolle med inngravert dekormotiv i glaset gjeve som gåve til den amerikanske presidenten Barack Obama i 2009. Bilete og tekst er her handgravert av ein glaskunstnar.
**Gravering** er ein handverksteknikk og kunstform der ein rissar eller skjer inn mønster, bilete, skrift og teikn i ei overflate eller gjenstand av metall, glas, stein, tre, bein, perlemor, plast eller andre harde materiale. Spora i flata kan vera ein dekorasjon eller innskrift i eit sølv- eller gullsmedarbeid, i glaskunst eller på eit skilt, men kan òg danna ei teikning i ei grafisk trykkplate som ein kan trykkja på papir.

Handverkaren som utfører graveringsarbeid blir kalla ein gravør. Gravøren kan òg modellera støypeformer til til dømes medaljar og myntar. Gravering blir utført ved hjelp av verktøy som stiklar, meislar og gravernåler. Til glas brukar ein små, roterande koparhjul. Sidan 1800-talet har det kome fleire mekaniske metodar og maskiner som har overteke for mykje av det gamle handverket, til dømes elektro- og lasergravering.

Gravering i grafikk
-------------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Originalteikning av John Tenniel til en illustrasjon i *Alice i Eventyrland* (1865) og ei gravering av same motiv for å reprodusere teikningen i den trykte boka (i ei tyskspråkleg utgåve). Gravøren er her ein grafisk handverkar som har overført kunstnaren sin teikning til ei gravert trykkplate eller klisje i form av eit koparstikk, ein reproduksjonsteknikk som var vanleg i fleire hundre år. Signaturen til kunstnaren er nedst til høgre på det endelege avtrykket i boka, den til gravøren til venstre. |

Grafiske teknikkar der kunstnaren nyttar gravering er til dømes koparstikk, xylografi, radering og stålstikk, metodar der bildet på litt ulike måtar blir rissa inn i ei trykkplate før ho blir påført trykksverte og overført som eit avtrykk til eit papir.

Ordet gravering blir brukt både om sjølve teknikken og om den graverte teikninga eller det som er gravert. I grafisk kunst kan gravering òg kallast ein gravyr(e) eller eit stikk, og viser både til ei gravert trykkplate og avtrykket av henne.

Medan gravering på norsk særleg blir brukt om grafikk frå metallplater, oftast koparstikk, blir det engelske *engraving* brukt litt breiae og også om tradisjonelle tresnitt.

Gravering av grammofonplater
----------------------------

Gravering omfattar òg den mekaniske metoden for å rissa eit spor i ei originalplate når ein lagar grammofonplater.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gravering» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gravering**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
*Denne artikkelen handlar om breen i Antarktis. For breen i Colorado i USA, sjå Taylorbreen i Colorado.* 
Koordinatar: 77°44′S 162°10′E﻿

**Taylorbreen** er ein isbre i Antarktis som er kring 54 km lang, og som flyt frå platået i Victoria Land til vestenden av Taylor Valley, nord for Kukri Hills og sør for Asgard Range. Den midtre delen av breen grensar i nord til Inland Forts og i sør til Beacon Valley.

Isbreen vart oppdaga av Discovery-ekspedisjonen (1901–04) og på den tida trudde ein at han var ein del av Ferrarbreen. Den vestlege gruppa under Terra Nova-ekspedisjonen 1910 fann ut at den øvre og nedre delen av det som ein då kalla Ferrarbreen låg inntil kvarandre. Den øvre delen vart då av Scott kalla opp etter Griffith Taylor, ein geolog og leiaren for den vestlege gruppa. 

Det har vorte forska mykje på Taylorbreen av forskarar frå University of California at Berkeley og University of Texas at Austin.

Taylorbreen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Taylorbreen[*daud lenkje*]
* A Long Term Ecological Research Arkivert 2005-10-04 ved Wayback Machine. som arbeider i Taylordalen.
* Satellittbilete av området

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Taylorbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
| **Dos Hermanas** |
| --- |
| Rådhuset i Dos Hermanas Rådhuset i Dos Hermanas |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Flagget til Dos Hermanas** | **Byvåpenet til Dos Hermanas** |

 |
| Plassering |
| 


 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Andalucía |
| Provins | Sevilla |
| Grunnlagd | 1248 |
| Borgarmeister | Francisco Toscano Sánchez |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  160 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2014)   - folketettleik | 130 369   814,8 /km² |
| Koordinatar | 37°17′″N 5°55′″W﻿Koordinatar: 37°17′″N 5°55′″W﻿ |
| Høgd over havet | 42 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 41700-41705 og 41089 |
| **Nettstad:** www.doshermanas.es |

**Dos Hermanas** er ein by i Andalucía i Spania som ligg 15 km sør for Sevilla. Byen har kring 130 369 (2014) innbyggjarar. 

Namnet på byen tyder «to systrer». Dos Hermanas vart grunnlagd i 1248 av kong Ferdinand III av Castilla til ære for systrene til Gonzalo Nazareno, ein av dei viktigaste kommandantane til kongen. På grunn av dette vert innbyggjarane i Dos Hermanas kalla nazarenos/as.

Hovudnæringa i byen er i dag produksjon og distribusjon av olivenolje og «spanske oliven», samt fleire tenesteytande næringar. 

Medlemmer av den spanske musikkgruppa Los del Río, best kjend for hitsingelen «Macarena», er frå Dos Hermanas og bur her framleis. 

Det står ei 232 meter høg, kraftig radiomast like sør for byen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Fotografi frå 1931 som viser fire generasjonar mødrer og døtrer.
**Dotter** er kvinneleg avkom, ei jente eller kvinne i høve til foreldra sine. Det svarer til son for menn. Nemninga blir òg brukt analogisk i fleire felt, for å visa tilhøve mellom grupper eller bestanddelar (til dømes dottercelle og dotterselskap).

I patriarkalske samfunn har ofte døtrer ulike eller mindre familierettar enn søner. I fleire førindustrialiserte samfunn, og nokre eksisterande samfunn, kan ein familie ofte føretrekka å få søner framfor døtrer, og nokre stader har ein derfor utført spedbarnsdrap på jenter.

Etymologi
---------

Ordet «dotter» er nærskyldt med norrønt *dóttir*. Bokmål «datter» er truleg eit lånord frå dansk. Den norrøne forma er avleidd av germansk \**duhtér*, igjen frå indoeuropeisk \**dhughəter-*.

Kjelder
-------

1. ↑  Stein, Dorothy: *Burning widows, burning brides: The perils of daughterhood in India.* Pacific Affairs, volum 61, nr. 3, s. 465. University of British Columbia.
2. ↑  de Caprona, Yann: *Norsk etymologisk ordbok*, s. 32–33. Kagge Forlag (2014).

* *Denne artikkelen bygger på «Datter» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2020.*
|  |
| --- |
| ***Up Above My Head (I Hear Music In The Air)***  Singel av Al Hirtfrå albumet *Sugar Lips* |
|  |
| A-side | «September Song» |
| **Utgjeve** | Oktober 1964 |
| **Sjanger** | Jazz |
| **Lengd** | 2:14 |
| **Selskap** | RCA Victor |
| Låtskrivar(ar) | Sister Rosetta Tharpe |
| **Produsent** | Chet Atkins |
|
| Al Hirt-kronologi |
| «Sugar Lips»(1964) | *Up Above My Head (I Hear Music In The Air)* | «Feelin' Fruggy»(1965)
 
 |

**«Up Over My Head»** er ein amerikansk gospelsong som opphavleg vart spelt inn i 1940-åra av Sister Rosetta Tharpe og Marie Knight som ein duo. Han er sidan også vorten framført av Frankie Laine og Johnnie Ray, Long John Baldry og Rod Stewart, Al Hirt og av Elvis Presley.

Stil
----

Songen er skriven som ein tradisjonell kall- og svar-song der Tharpe syng ei kort linje, før Knight «svarer» med same linje. Det er sju linjer (utanom svara) i kvart vers. Dei første seks er som kall og svar og den siste syng dei i lag.

Songen vart spelt inn som ein duett av Frankie Laine og Johnnie Ray den 17. oktober 1956. Songen danna ein del av ei dobbel A-side i Storbritannia i oktober 1957. Singelen kombinert med «Good Evening Friends» og tittelen «Up Over My Head, I Hear Music in the Air» (Philips PB 708), nådde 25. plassen på UK Singles Chart i Storbritannia.

Han vart gjeven ut som ein duett av Long John Baldry og Rod Stewart (som Long John Baldry and the Hoochie Coochie Men) i juni 1964. Dette var B-sida til United Artists UP 1056).

Al Hirt gav ut ein versjon av songen i 1964 på albumet *Sugar Lips*. Denne nådde 12. plassen på Adult Contemporary chart og 84. plassen på *Billboard* Hot 100. Hirt gav ut ein live-versjon av songen i 1965 på albumet *Live at Carnegie Hall*. Han vart produsert av Chet Atkins.

Songen vart òg framført av Elvis Presley i 1968 på TV-programet *Elvis*. Denne var ein del av ein gospel-medley i lag med songane «Where Could I Go but to the Lord» og «Saved». Ein bluesversjon av songen spelt inn av Ruthie Foster i 2007 på albumet *The Phenomenal Ruthie Foster*. Ein roots reggae-versjon finst òg spelt inn av den britiske artisten Matumbi i 1978 på albumet *Seven Seal*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Up Above My Head» frå Wikipedia på engelsk, den 25. desember 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Roberts, David (2006). *British Hit Singles & Albums* (19th utg.). London: Guinness World Records Limited. s. 451. ISBN 1-904994-10-5.
2. ↑  Al Hirt's «Up Over My Head (I Hear Music in the Air)» Chart Positions Henta 26. desember 2016.
3. ↑  Al Hirt, *Live at Carnegie Hall* Henta 26. desember 2016.
4. ↑  «Up Over My Head» single release Henta 26. desember 2016
**1612** (romartal MDCXII) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

* 26. august: Slaget ved Kringen i Gudbrandsdalen

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1612.*

*

Døde
----

Anna Kathrine av Brandenburg døydde 29. mars 1612.

*Sjå òg Døde i 1612.*

* 29. mars: Anna Kathrine av Brandenburg, dansk-norsk dronning
* 8. juli: Hans Leo Hassler, tysk toneskapar
* 12. august: Giovanni Gabrieli, italiensk komponist

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
Dei gamle keltarane sette opp steinar som del av religionen sin. Desse er frå Poulnabrone i Irland.
Nemninga **keltarar** viser til ei rekkje nærskylde gamle folkegrupper i Europa som deler ei grein av dei indo-europeiske språka og såleis syner sams opphav. Keltarane fanst i eldre tider over store delar av Europa, men i dag berre i dei vestlegaste utkantane av kontinentet. 

I dag blir ordet keltisk ofte bruka for å beskrive folk og respektive kulturar og språk til fleire etniske grupper i Irland og Storbritannia, den franske regionen Bretagne og den spanske regionen Galicia (det same ordet som namnet *Gallia* for det keltiske Frankrike, og «gælisk» for greiner av keltiske språk). Til «Dei sju keltiske nasjonane» som finst i dag er vanlegvis rekna Irland, Wales, Skottland, Cornwall, Isle of Man, Bretagne og Galicia. 

Når det gjeld keltarane i Storbritannia er det usemje mellom forskarane om keltarane i hovudsak vart anten drepne eller fordrivne da angelsaksarane kom til England, eller om det berre var språket og kulturen deira som vart borte frå det angelsaksiske området. Det skal visstnok liggje føre DNA-undersøkingar som byggjer opp under ideen om at England utvikla seg gjennom at ein ny angelsaksisk kultur vart påtvinga det keltiske folket av ein ny sosial elite. 

I perioden år 500 til 200 fvt rådde keltarane langt sør og aust i Europa. Denne imponerande steinfiguren ligg i Provence i søraust Frankrike.
Desse undersøkingane skal visstnok vise meir gammalbritisk, altså keltisk, innverknad i England enn i Skottland, som har meir skandinavisk innverknad (det må da vere frå norrøn busetjing i «vikingtida»). 

Men det gjev vel meir meining å omtale som keltiske dei folkegruppene og områda der det finst folk som framleis talar keltiske språk, som har andre drag frå keltisk kultur og tradisjonar, og som har ein keltisk historisk identitet. Dette er «Dei sju keltiske nasjonane» nemnde ovanfor.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Keltarar**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* HDS
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 50°02′N 5°11′W﻿

Lizard Point
Lizard Point
**The Lizard** er ei halvøy sør i Cornwall i Storbritannia. Det sørlegaste punktet på det britiske fastlandet ligg nær Lizard Point. 

Landsbyen Lizard er den sørlegaste landsbyen på det britiske fastlandet og ligg i Landewednack, det sørlegaste soknet. 

Halvøya er om lag 23 x 23 km stor. Ho ligg sørvest for Falmouth, 16 km aust for Penzance.

Kysten kring The Lizard er farleg for skipsfarten og sjøvegen kring halvøya har tidlegare vorte kalla «skipsgravplassen». Lizard fyrstasjon vart bygd på Lizard Point i 1752 og RNLI opererer The Lizard livbåtstasjon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Lizard» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2011.*


* Meneage and Lizard Oral History Group (ed.) (1980) *Traditional Life in the Far South West*. (40 pp.) [N. pl.]: the Group

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diving Guide to Shipwrecks of the Lizard

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things

 |
**1613** (romartal MDCXIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1613.*

* 7. april: Gerard Dou, nederlandsk målar
* 16. juni: John Cleveland, engelsk diktar

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1613.*

* 8. september: Carlo Gesualdo, italiensk komponist
* 6. desember: Anton Praetorius, tysk teolog

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
**1620** (romartal MDCXX) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1620.*

* 16. februar: Fredrik Vilhelm I av Brandenburg, tysk fyrste
* 20. oktober: Aelbert Cuyp, nederlandsk målar

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1620.*

* 1. mars: Thomas Campion, engelsk toneskapar

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>