recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

Ifølge Tåtten om Torleiv Jarleskald skal Torleif ha sagt fram kvadet «Jarlsnid» på ein slik måte at sverd vart levande og drap fleire av mennene til jarlen. Jarlen sjølv skal ha fått varige mein, og håret på den eine sida av hovudet «rotna» og voks aldri ut meir.  
Teikning av Christian Krohg (1899).
**Torleif Asgeirsson** eller **Torleif Jarleskald** (norrønt *Þorleifr Ásgeirsson (òg: Rauðfeldarson) jarlsskáld)*, levde i tida om lag 940-995 var ein islandsk skald.

Det meste av opplysningane om Torleif Jarleskald finn vi i Tåtten om Torleiv Jarleskald (*Þorleifs þáttr jarlsskálds*), ei kort islendingesoge som vart nedskriven omkring år 1300. Tåtten er kjend frå Flatøyboka (Flateyjarbók), og han er omsett til norsk som ein del av Den større soga om Olav Tryggvason (*Óláfs saga Tryggvasonar en mesta*). Tåtten er særs fantasifull og mykje av innhaldet er lite truverdig. Det som er rekna som pålitande, er dette:  

Han var fødd på Brekka i Svarfaðardalur på nordsida av Island. I ung alder reiste han til Noreg og var ei tid hos ladejarlen Håkon Sigurdsson Jarl. I Skaldatal er han nemnt som ein av skaldane hos Håkon jarl, og eit lovkvad om jarlen er kjent. Etter ei tid skal han ha kome i usemje med jarlen og reiste då til kong Svein Tjugeskjegg i Danmark. Seinare gjorde han ei ferd attende til Noreg og tok då hemn over Håkon jarl ved å framføre ei nidvise om jarlen. Det var etter denne hendinga at kong Svein Tjugeskjegg skal ha gitt han tilnamnet «jarleskald» eller «jarlsskald».  

Seinare reiste Torleif attende til Island og busette seg på garden Höfðabrekka i Myrdalur på sørsida av Island.

Referansar
----------

1. ↑  Tåtten om Torleiv Jarleskald frå Wikikilden
2. ↑  Skaldatal i Heimskringla.no
3. ↑  Soga om Olav Trygveson kap.50 (frå heimskringla.no)
4. ↑  Nidvise: av norrønt *nið* som tyder hån eller ærekrenking

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fortælling om Thorlejf Jarleskjald frå heimskringla.no, dansk fulltekst
* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982
* Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15

Kjende dikt av Torleif Jarleskald
* **Dikt om Håkon** Arkivert 2016-03-06 ved Wayback Machine. (lovkvad) frå Skaldic Project
* **Jarlsnid** Arkivert 2016-03-06 ved Wayback Machine. frå Skaldic Project
* **Dråpa om Svein Tjugeskjegg** Arkivert 2016-03-06 ved Wayback Machine. frå Skaldic Project
* **Lausaviser** Arkivert 2016-03-06 ved Wayback Machine. frå Skaldic Project
Dei tradisjonelle «landa» i Sverige. (Ulike ekspansjonssteg er skuggemarkerte. Grensene er frå år 1700.)
Våpenet til det historiske landskapet Satakunda i Österland.
**Österland** eller **Österlanden** er ei eldre nemning på det noverande sørlege Finland, og var tidlegare ein svensk landsdel. I nord grensa området mot det tynt befolka Norrland. 

Namnet «Österland» kom gradvis til å gå ut av bruk alt under Kalmarunionen, og har i lang tid på det næraste vore ukjent for den breiare allmenta. I 1909-utgåva av *Nordisk Familjebok* blir termen definert slik: *«Österland var den i Sverige under medeltiden vanliga benämningen på största delen af hvad vi kalla Finland, måhända med undantag af den nordligaste delen, som länge innefattades under det allmänna namnet Norrbotten (Styffe). Finland var deremot det officiella namnet på endast den sydöstra delen, eller, såsom den också hette, Åbo län.»*

Landskap
--------

Følgjande seks landskap utgjorde Österland:

|  |  |
| --- | --- |
| Egentliga Finland Egentliga Finland

Karelen Karelen

Nyland Nyland | Satakunda Satakunda

Savolax Savolax

Tavastland Tavastland |

Historie
--------

På 1200-talet kom dei svenske kongane til å krevja overhøgheit over det området som tilsvarar dagens Sør-Finland og la det det under kyrkjeleg styre i det svenska kongedømmet. Detaljane frå denne prosessen er ikkje kjende: den tradisjonelle historieskrivingas om tre «krosstog» er blitt forkasta av moderne forsking. Innlemminga skjedde på den tida då Sverige vart samla under ein konge eller noko seinare, og Österland vart sett på som ein konstituerande del av det svenske kongedømmet, trass i at dei røysteføre i landsdelen ikkje deltok i valet av svenske kongar før den 15. februar 1362, der Håkan Magnusson vart vald som medregent til far sin .

Mange svenskar flytta til dei vestre og sørvestre delane av Österland på 1200-talet. Det finst ingen klare arkeologiske eller toponymiske prov på at gammalsvensk skulle ha blitt talt utanfor dei ålandske øyane i dagens Finland.

Finland vart utropt til eit storfyrstedøme av kong Johan III av Sverige i 1581. Som prins (1556) var han blitt gjeven ein del av området som eit hertugdøme ved sidan av dei hertugdøma som var styrt av brørne hans. Hertugdøma var blitt skapt av Gustav Vasa for sønene hans, men hadde ingen varig praktisk verknad. Storfyrstedømet kom likevel til å stå seg som term i over to hundreår.

Finland vart ein del av det svenske riket fram til Finskekrigen (1808–09), då riksdelen vart avgitt til Russland, og kom så til å utgjere det autonome storfyrstedømet Finland. I tidlegare finsk historieskriving har ein nytta det misvisande omgrepet Sverige-Finland i omtale av tida før 1809.

Kjelder
-------

1. ↑  Suomen historian pikkujättiläinen; 2003; päätoim. Seppo Zetterberg; s. 130.

* *Denne artikkelen bygger på «Österland» frå Wikipedia på svensk, den 9. oktober 2011.*

Sjå òg
------

* Landsdelar i Sverige
* Landskap i Sverige
* Norrland
* Svealand
* Götaland
**Torkel Jonsson Lende** (17. november 1849–8. januar 1909) var ein norsk lærar, maskinarbeidar og oppfinnar frå Time i Rogaland.

Lende gjekk ein lærarskule i heimbygda, saman med mellom andre Arne Garborg, og var ei lita tid folkeskulelærar. Tidleg byrja han å sysle med ymse slag oppfinningar, fyrst for heimeindustrien, i til dømes skomakarhandverket. Seinare flytta han til Stavanger og vart maskinarbeidar. Han forbetra maskinar og fann opp nye, særleg hermetikkindustrien drog nytte av verksemda hans. Særleg er han kjend for å ha funne opp ei maskin til å klippe brisling med. Han «hadde liten forretningssans, og andre hausta dei økonomiske fruktene av arbeidet hans, til dels også æra for oppfinningane».

Han døydde i Stavanger, 59 år gammal. Der vart han i 1954 heidra med Torkel J. Lendes gate som ligg på Våland.

Torkel Jonsson Lende var stefaren til Lars H. Lende.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
* Stavanger byleksikon: Torkel J. Lendes gate

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 63°17′26.804″N 18°42′49.813″E﻿
**Örnsköldsvik** er ein by i Örnsköldsvik kommun, Västernorrlands län i Sverige. Byen hadde 28 991 innbyggjarar i desember 2010. 

Örnsköldsvik er ein stor hamne- og industriby med mellom anna verkstadindustri. I byen finst museum, Gene jernalderby og Mittuniversitetet. Kring 25 km nordaust for byen ligg ein flyplass. 

Byen er grunnlagd i 1842 og har fått sitt namn etter landshövding Per Abraham Örnsköld og er ein av få svenske byar som har fått namn etter ein ikkje-kongeleg person. Örnsköldsvik fekk bystatus i 1894.

Selskapet Svensk Etanolkemi ligg i Örnsköldsvik.

Den lokale ishockeyklubben heiter MODO Hockey og er kjend for å ha fostret mange dyktige NHL-spelare, som Peter Forsberg, med fleire. I byen finst òg skihoppanlegget Paradiskullen. Dei fyrste paralympiske vinterleikane vart haldne her i 1976.

* ÖrnsköldsvikÖrnsköldsvik
* LasarettsgatanLasarettsgatan
* Stora Torget i ÖrnsköldsvikStora Torget i Örnsköldsvik
* M/S Silver Shadow på besøk i ÖrnsköldsvikM/S Silver Shadow på besøk i Örnsköldsvik

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Örnsköldsvik» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Örnsköldsviks heimeside
* Örnsköldsviks heimeside in English Arkivert 2012-11-11 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Vertsbyar paralympiske vinterleikar |
| --- |
| 
**1976:** Örnsköldsvik • 
 **1980:** Geilo •
 **1984:** Innsbruck •
 **1988:** Innsbruck •
 **1992:** Albertville •
 **1994:** Lillehammer •
 **1998:** Nagano •
 **2002:** Salt Lake City •
 **2006:** Torino •
 **2010:** Vancouver •
 **2014:** Sochi •
 **2018:** Pyeongchang •
 **2022:** Beijing •
 ***2026:** Milano og Cortina d'Ampezzo* 
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Torjus Larsson Gard** (5. august 1871–23. mars 1951) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Skåre i Rogaland.

Gard gjekk både amtskule og landbruksskule før han i 1894/95 gjennomførte Statens meieriskule på Hegra. Elles gjorde han stipendreiser til Sverige og Danmark for å lære meir om landbruk og meiribruk. Åra 1896-1900 styrte han meieri i Selbu og seinare i Bergen. Straks før 1900 tok han over drifta av farsgarden i Skåre og dreiv denne i fleire tiår. I tida 1907-22 var han styreformann i den lokale sparebanken, og 1924-43 styrar av Noregs Bank si avdeling i Haugesund.

Gard var stortingsrepresentant for Venstre periodane 1916-18, 1922-24 og 1928-33. I den fyrste treårsbolken på Stortinget var han han medlem i protokollkomiteen, i den andre nestformann i tollkomiteen, i 1928-30 medlem i løonningskomiteen og 1931-33 sekretær i administrasjonskomiteen. Gard var ordførar i Skåre 1916-19 og 1931-37.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. V. Bandet. 1953
* Stortingsbiografi[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Koordinatar: 62°39′48.5″S 60°08′34.7″W﻿

**Lyaskovets Peak** (Vrah Ljaskovets) er det austlegaste fjellet på Friesland Ridge i Tangra Mountains, aust på Livingston Island og har ei høgd på 1473 moh. Fjellet vart klarta første gong den 14. desember 2004 av Tangra 2004/05 frå Camp Academia og Catalunyan Saddle.

Fjellet grensar til Catalunyan Saddle i vest og Shipka Saddle i aust. Vest-, sør- og austsida er stupbratte og fjellet er dekt av isbrear og bresprekkar. Fjellet ligg oppom Huronbreen i nordvest og nordaust, og Macybreen og Brunow Bay i sør. Det går ein utstikkar nordover og dannar Zograf Peak, og er knytt til Lozen Nunatak, Erma Knoll og Aheloy Nunatak i Huronbreen.

Ljaskovets er ein sentral by nord i Bulgaria.

Fjellet ligg 2,3 km aust-nordaust for Mount Friesland (toppen av Friesland Ridge, 1700 moh), 3,2 km sør-søraust for Kuzman Knoll, 133 km aust for Zograf Peak, 13 km vest for Levski Peak og 4,6 km vest-nordvest for Great Needle Peak (toppen av Levski Ridge, 1690 moh)

Kjelder
-------

* L.L. Ivanov, Livingston Island[*daud lenkje*]: Tangra Mountains, Komini Peak, west slope new rock route; Lyaskovets Peak, first ascent; Zograf Peak, first ascent; Vidin Heights, Melnik Peak, Melnik Ridge, first ascent, *The American Alpine Journal* , 2005, 312-315.
* Livingston Island, *Climb Magazine*, Issue 14, Kettering, UK, April 2006, 89-91

Bakgrunnsstoff
--------------

* Composite Antarctic Gazetteer: Lyaskovets Peak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
***The Marvelous Misadventures of Flapjack*** (norsk tittel: *Flapjacks fantastiske eventyr*), også kjend som *The Misadventures of Flapjack* eller berre *Flapjack*, er ein amerikansk animert fjernsynsserie skapt av Thurop Van Orman for Cartoon Network. Serien hadde premiere i USA den 5. juni 2008 og handlar om ungguten Flapjack (spelt av Orman) som er oppseda av kvalen Bubbie (Roz Ryan) og som blir opplært av piraten Captain K'nuckles (Brian Doyle-Murray). Trioen opphaldar seg i Stormalong Harbor, der det meste av serien går føre seg, medan dei leiter etter den segnomspunne øya Candied Island.

Van Orman, som la fram ideen til Cartoon Network allereie i 2001, innlemma sine eigne barndomsdraumar om eventyr på havet i serien. Etter tre sesongar og 46 episodar, avslutta serien 30. august 2010. Medan serien gjekk, vart *Flapjack* nominert til to Primetime Emmy Awards, to Annie Awards og ein Golden Reel Award.

Reprisar av serien har vorte sende på kanalen Boomerang, frå 11. juni til 29. juli 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *The Marvelous Misadventures of Flapjack* ved The Internet Movie Database (IMDb)

 Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **The Marvelous Misadventures of Flapjack**
|  |
| --- |
| **Vassild** |
| VassildVassild |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Orden:** | Argentiniformes |
| **Familie:** | Vassildfamilien Argentinidae |
| **Slekt:** | *Argentina* |
| **Art:** | **Vassild** *A. silus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Argentina silus***Ascanius, 1775 |

**Vassild** (*Argentina silus*), òg kjend som **kvitlaks**, **stavsild**, **stokksild** og **gullaks**, er ein beinfiskart i vassildfamilien. 

Vassilda har skjel som er takka i kanten, og ein farge som gjer han lik sild, og har ei slik ryggfinne som gjer at han liknar laksefisk. Augo er store, mykje større enn på *straumsild* (*Argentina sphyraena*), som er ein djupvass-slektning som vassilda lett kan forvekslast med. Lengda kan verte opp til 70 cm, men er vanlegvis ikkje meir enn halvmeteren. Då vassilda veks særs seint, kan ein rekne med at ein halv meter lang fisk er ikring tjue år gamal. Han lever pelagisk (i dei frie vassmassane) på djupt vatn utanfor heile kysten av Noreg og inne i fjordane, og elles i det nordlege Atlanterhavet. Kjøtet er feitt og ikkje heilt fast, og har ein syrleg ange som kan minne om agurk, og mange tykkjer det er godt på smak. Fisken er ikkje rekna for å vere ein god matfisk, og er ikkje i vanleg sal som fersk eller fryst. Han har likevel næringsverd og vert mykje nytta i fiskematproduksjonen, som til fiskepudding og fiskebollar. I slike samanhengar går han helst under namnet «kvitlaks» eller «kvitfisk» på innhaldsdeklarasjonane.

I motsetnad til dei fleste djupvassfiskar ser det ikkje ut til at vassilda tek skade av trykkendringane ho vert utsett for ved å verte fiska. I den seinare tida har sportsfiske av vassild ikkje vorte uvanleg, og då kan fisken setjast ut att utan problem, slik mange gjer under sportsfiske (såkalla «fang og slepp»-metode).

Kjelder
-------


* «Vassild» på snl.no

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vassild**

* Denne fisken spiser du mye av uten å vite det, forskning.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |
**The Minch** (skotsk-gælisk *An Cuan Sgìth, Cuan na Hearadh, An Cuan Leòdhasach*), òg kalla *The North Minch*, er eit sund nordvest i Skottland, mellom det nordvestlege Highlands og dei nordlege Indre Hebridane frå Lewis og Harris i Ytre Hebridane. Han vart kalla «Skotlandsfjörð» («Skottlandsfjorden») på norrønt.

Little Minch, utsyn mot Loch na Madadh
**The Lower Minch** (**an Cuan Canach**), òg kalla **The Little Minch**, ligg i sør og skil Skye frå dei sørlege Ytre Hebridane, mellom andre North Uist, Benbecula, South Uist, Barra. Sundet endar ut i Hebridesjøen. The Minch og Hebridesjøen utgjer saman med havstykket som går ned til Irland Det indre farvatnet (*Inner Seas*) langs vestkysten av Skottland.

The Minch er mellom 30 til 70 km brei og om lag 110 km lang. Ein trur at sundet er eit resultat av den største meteoritten som nokon gong har treft Dei britiske øyane. The Lower Minch er om lag 25 km brei. 

*Minch Project* er eit samarbeid mellom Comhairle nan Eilean Siar, Highland-rådet og den skotske naturarva for å redusere forureining, minimere erosjon og søppel og fremme turisme — særleg villmarksturisme som delfinsafari — i the Minch. Forureining er til særleg uro sidan sundet er ei travel skipslei — 2,5 millionar tonn med skip passerer sundet kvar månad.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Minch» frå Wikipedia på engelsk, den 13. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Anderson, Joseph (Ed.) (1893) *Orkneyinga Saga*. Omsett av Jón A. Hjaltalin & Gilbert Goudie. Edinburgh. James Thin og Mercat Press (1990 reprint). ISBN 0-901824-25-9
2. ↑  IHO Spec. Pub. S-23 (3rd ed, 1953), *Limits of Oceans and Seas*, #18; also Draft 4th ed. 1986
3. ↑  'Biggest UK space impact found', BBC News.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Minch project Arkivert 2007-09-26 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 58° N 6° W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Agnostisisme** er ein filosofisk ståstad som har som utgangspunkt at ein ikkje kan kjenna religiøse sanningar. Termen vart lansert av Thomas Henry Huxley i 1869, og vert også brukt om religiøse tvilarar. Ordet *agnostisisme* kjem frå gresk *a* (utan) og *gnosis* (kunnskap). 

Agnostistisme er vesensforskjellig frå *sterk ateisme* (også kalla *positiv ateisme* eller *dogmatisk ateisme*), som nektar for at nokon guddom eksisterer. Såkalla *svak* eller *negativ ateisme*, som berre uttrykker manglande tru i ein eller fleire guddommar kan gå saman med agnostisisme, men sistnevnte er ein meir spesifikk posisjon. 

Agnostikarar kan hevda at det ikkje er mogleg å ha *absolutt* eller *sikker* spirituell kunnskap, eller at medan spirituell kunnskap *kan* vera mogleg er dette ein kunnskap dei sjølv manglar. 

Blant kjente agnoistikarar finn ein Robert G. Ingersoll, Thomas Henry Huxley, Charles Darwin og Bertrand Russell.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
**Agne** var ein konge av Ynglingeætta, son eller far av Alrek (eller son av Dag Dygveson). Forteljinga om han finst mellom anna i Ynglingesoga.

Snorre Sturlason fortel at Agne fann seg kone i Finland, etter å ha drepe far hennar, Froste. Kona heitte Skjålv, og bror hennar heitte Loge. På veg heim la han til ved Stokksund, ikkje langt frå innseglinga til Stockholm. Han hadde ein halsring av gull, som før hadde vore ått av Visbur. Her gifta Agne seg med Skjålv, og budde til eit stort gilde. Då han var drukken, bad Skjålv at han skulle akte på halsringen sin, og han feste ringen om halsen før han gjekk til sengs. Då han hadde sovna, tok Skjålv eit snøre og feste i halsringen, og slengde snøret over ei grein. Så heiste mennene hennar Agne opp i treet etter ringen, og dette vart banen hans. Etter dette vart staden kalla Agnafit, av di Agne vart bålført på staden.

Tjodolv frå Kvine seier i Ynglingatal:

Underlegt er det
um Agne-heren
svik-fulle
Skjålv skulle lika,
då syster hans Loge
upp i lufti drog
kongen gode
mer gullhalsbande,
han som ved Taur
temja skulde
hesten svale
som Hagbard reid.
Historia Norvegiæ fortel berre at kona til Agne "drap han med båe hender" på Agnafit.

### Kommentar

Forteljinga om Agne tykkjest vera mytologisk, og måten Agne døyr på minner i mangt om menneskeofring, slik dette vart utført i Uppsala etter skildringa hjå Adam av Bremen. Her kan ein og tenkje på at namnet Agne minner om grøde-offeret som er knytt til vanekulten og Frøydyrkinga i desse områda. Namnet *Skjålv* (Skjolv), er og eit av namna til Frøya. Skilvingane, som er eit anna namn på kongane av Ynglingeætta, tyder "ætlingar av Skjolv".

*Froste* og *Loge* er namn som finst i Fundinn Noregs. Her er Froste son av Fornjot, og Loge er bror til Kåre og Ler. Namna er tydeleg mytiske, og knytt til vinteren, som "bur" i Finland. Dette "Finland" eller "Finnland" er tydeleg ikkje det geografiske Finland, men eit mytisk land der vinteren rår. Det kan samanliknast med Finnmark, og "finnane" i forteljinga er mytiske skapnader. Bak forteljinga om Agne kan ein soleis spore ein kamp mellom sommar og vinter, noko som fell naturleg inn i ein grødekultus.

Halsringen som er skildra i forteljinga gjev minningar om ein keltisk torques, ein ring dei keltiske hovdingane ofte gjekk med. Slike ringar er funne mange stader i søre Skandinavia i funn frå tidleg jernalder.
***The Midnight Gospel*** er ein amerikansk animert fjernsynsserie skapt av Pendleton Ward og Duncan Trussell. Det er den første animerte produksjonen frå Ward for Netflix. Serien går føre seg i ein dimensjon kjend som «The Chromatic Ribbon» og handlar om spacecastaren Clancy som eig ein forboden multivers-simulator. Gjennom denne reiser han gjennom verder som er i ferd med å gå under og intervjuar nokre av innbyggjarane for «spacecasten» sin. Programmet er gjesta av mellom andre Phil Hendrie, Stephen Root, Drew Pinsky, Trudy Goodman, Jason Louv, Caitlin Doughty, Damien Echols, Maria Bamford, Joey Diaz, David Nichtern, og Deneen Fendig.

*The Midnight Gospel* vart utgjeve på Netflix den 20. april 2020.

Kjelder
-------

1. ↑  Flook, Ray (19. april 2020). «The Midnight Gospel Transmits Countdown Clock from Chromatic Ribbon». *Bleeding Cool*. Henta 20. april 2020.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *The Midnight Gospel* på Netflix
* *The Midnight Gospel* ved The Internet Movie Database (IMDb)
Hovudporten like etter frigjeringa i 1945
Fangebrakker, foto teke av amerikanske soldatar i 1945
Flyfoto av konsentrasjonsleiren
**Dachau konsentrasjonsleir** ved byen Dachau nordvest om München var den første konsentrasjonsleiren i Tyskland. Leiren blei opna 21. mars 1933 og danna mønster for alle seinare nazistiske konsentrasjonsleirar. Trass i at Dachau ikkje var utryddingsleir blei minst 30 000 fangar skotne, eller dei døydde som følgje av forholda i leiren. Saman med konsentrasjons- og utryddingsleiren Auschwitz har Dachau blitt dei fremste symbola på Nazi-Tysklands konsentrasjonsleirar.

Leirsoga
--------

Både den grunnleggjande organisasjonsforma, leirordenen og bygningsmassen blei utforma av kommandanten Theodor Eicke. 

Den første tida blei leiren brukt til å sperre inne politiske fangar, framfor alt kommunistar og sosialdemokratar, fagforeiningsmedlemer, men også enkelte liberale og konservative politikarar. Den nazistiske terrorpolitikken fekk etter kvart konsekvensar for stadig fleire grupper i befolkninga, så seinare i 1930-åra blei også sigøynarar, jødar, Jehovas vitne, homofile og kriminelle sende til Dachau. Dachau var elles ein sentralleir for fangar frå kyrkje og kristendom. Det fanst eigne brakker for prestar, der mellom andre Karl Leisner og Martin Niemöller var internert.

Etter Krystallnatta i 1938 blei 10 000 jødar sende til leiren, dei fleste blei likevel sleppte ut att på vilkår av at dei skulle fare frå Tyskland. Då Heinrich Himmler 5. oktober 1942 gav ordre om å gjere alle konsentrasjonsleirar i Tyskland «jødefrie», blei jødane i Dachau deporterte til utryddingsleiren Auschwitz.

Utover i krigsåra begynte systematiske massemord i Dachau. Frå oktober 1941 blei sovjetiske krigsfangar deporterte til leiren og skotne. I januar 1942 førte SS til saman rundt 3 000 «invalide» fangar til slottet Hartheim ved Linz der dei blei gassa i hel. Frå same vinteren 1942 begynte grufulle medisinske eksperiment i leiren.

Den 26. april 1945 vart 7 000 fangar tvinga til å marsjere frå Dachau mot sør i Tyskland. 28. april forlet SS-vaktstyrkane konsentrasjonsleiren og dagen etter tok USA-amerikanske styrkar kontroll over leiren og sette fri rundt 30 000 fangar.

Til saman sat over 200 000 fangar frå meir enn 50 statar i Dachau. Vel 30 000 drap er registrerte, fleire tusen andre dødsfall blir rekna for sikre drap, spesielt etter utbrotet av ein tyfusepidemi i 1945 og den påfølgjande evakueringsmarsjen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Dachau konsentrasjonsleir**

* Dachau konsentrasjonsleir minnestad Arkivert 2006-04-24 ved Wayback Machine.
* Om frigjeringa av leiren den 29. april, 1945 Arkivert 2010-03-24 ved Wayback Machine.
* Bilete frå leiren Arkivert 2008-05-15 ved Wayback Machine.
* Minnestad for dei som døydde i underleirar til Dachau og for dei som frigjorde leiren i 1945
* Aftenposten: Der død og vald blei sette i system

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Dachau konsentrasjonsleir» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
**Daniel «Danny» Secundus Fichelscher** (fødd 7. mars 1953) er ein tysk multi-instrumentalist som spelte ei viktig rolle i krautrockbandet Popol Vuh, som medlem av den tyske gruppa Gila og som trommeslagar i Amon Düül II. Fichelscher er son av jazzpianisten og songaren Toby Fichelscher.

Karriere
--------

Daniel Fichelscher var gjennom det meste av historia deira, den faste partnaren til Florian Fricke i Popol Vuh. Han var ikkje med frå starten av og kom inn i gruppa først i 1973 (tre år etter gruppa vart danna) for innspelinga av *Seligpreisung* og han erstatta då gitaristen Conrad «Conny» Veit året etter i 1974. Medan han var i Popol Vuh, spelte han òg stundom trommer og congatrommer med krautrockbandet Amon Düül II, som på albuma *Carnival in Babylon* (1972), *Wolf City* (1972; der han òg syng og spelar gitar) og *Vortex* (1981). I lag med Fricke spelte han i Conny Veit si gruppe (Gila) på det andre albumet *Bury My Heart in Wounded Knee*.

Fichelscher si rolle i Popol Vuh vart mindre viktig kring 1991 då Guido Hieronymus, òg vart henta inn til å spele gitar og som fekk stor innverknad på musikken til gruppa. Fichelscher vart likevel verande i gruppa fram til ho vart oppløyst då Fricke døydde i 2001. Sidan 2006 har Fichelscher igjen spelt trommer med Amon Düül II, og erstatta den opphavlege trommeslagaren deira, Peter Leopold.

Diskografi med Popol Vuh
------------------------

* *Seligpreisung* (1973)
* *Einsjäger und Siebenjäger* (1974)
* *Das Hohelied Salomos* (1975)
* *Aguirre* (1975)
* *Letzte Tage - Letzte Nächte* (1976)
* *Herz aus Glas* (1977)
* *Nosferatu* (1978)
* *Brüder des Schattens - Söhne des Lichts* (1978)
* *Die Nacht der Seele* (1979)
* *Sei still, wisse ICH BIN* (1981)
* *Agape - Agape* (1983)
* *Spirit of Peace* (1985)
* *Cobra Verde* (1987)
* *For You and Me* (1991)

Diskografi med Amon Düül II
---------------------------

* *Carnival in Babylon* (1972)
* *Wolf City* (1972)
* *Live in London* (konsert) (1973)

Diskografi med Utopia
---------------------

* *Utopia* (gjeve ut på ny som *Amon Düül II*) (1973)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Daniel Fichelscher i 2006 med Amon Düül II

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Daniel Fichelscher» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* CD sleeve notes
* History of Popol Vuh
* Italian fan site, in Italian and English
* Dutch fan site in English

1. 1 2 3  Daniel Fichelscher - Biography Arkivert 2013-10-18 ved Wayback Machine. Popol Vuh.nl henta 8. mars 2013
2. ↑  Amon Duul II official site - "History" Arkivert 2009-03-21 ved Wayback Machine. henta 8. mars 2013

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
NYU Gallatin School of Individualized Study
NYU Bobst Library
**New York University** (**NYU**) er eit privat, ikkje-religiøst forskingsbasert universitet i New York i USA. Den største campusen ligg i Greenwich Village i Manhattan. Universitetet vart grunnlagt i 1831 av Albert Gallatin og ei gruppe prominente newyorkarar og er i dag det største private ikkje-kommersielle universitetet i USA. Det har også ei avdeling på Bedford Square i London, i bygningen som før var bustaden til Lord Chancellor i Storbritannia, 6 Bedford Square.

Dei 16 skulane og collega femner:

* College of Arts and Science (1831)
* Gallatin School of Individualized Study
* School of Social Work
* Steinhardt School of Culture, Education and Human Development
* Stern School of Business
* Tisch School of the Arts
* College of Dentistry
* College of Nursing
* Courant Institute of Mathematical Sciences
* Institute of Fine Arts
* School of Continuing and Professional Studies
* School of Law
* School of Medicine
* Graduate School of Arts and Science
* Wagner Graduate School of Public Service

Det var 40 870 studentar og 4 380 vitskapeleg tilsette ved *NYU* i 2006, og det same året var skulepengane US$ 33 420. Undervisninga vert gjeven opp til doktorgradsnivå.

NYU Library System, inkludert Bobst Library, hadde i 2006 4 939 724 titlar og var dermed det 34.største biblioteket i USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «New York University» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2010.*

1. ↑  American Library Association Fact Sheet 22, *World Almanac 2008* side 404.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
Lido og Venezialagunen.
Terminalen Lido vaporetto, sett frå lagunen.
**Lido** er ein 18 km lang sandbanke i Veneziabukta. Øya har om lag 20 000 innbyggjarar og mange turistar (hovudsakleg italienarar) kjem her om sommaren. Venzia filmfestival finn stad på Lido kvar september. 

Øya har tre busetnadar. Sjølve Lido ligg i nord og her finn ein Grand Hotel de Bains, Venezia Casino og Grand Hotel Excelsior. Malamocco, ligg i midten og var lenge den einaste busetnaden. Ein gong budde dogen av Venezia her. Alberoni ligg sør på øyane og her ligg Fort San Nicolo og ein golfbane.

Sida av øya som vender ut mot Adriahavet består hovudsakleg av ei sandstrand der det stort sett ligg rekke på rekke med turisthotell. Av hotell her finn ein Excelsior og Des Bains, scener for handlinga i Thomas Mann sin roman *Døden i Venedig*. Desse strendene er private, men på nord- og sørenden av øya er det to enorme, offentlege strender. 

Hjarte av øya er Gran Viale Santa Maria Elisabetta, ei 700 meter lang og brei gate som går frå eine til andre sida av lagunen. Her ligg det hotell, butikkar og restaurantar. Ved sida som vender mot lagunen finn ein båtar som går til Venezia og fastlandet. 

I 1202, ved byrjinga av det fjerde krosstoget, vart ho nytta som leir med telt til tusenvis av krossfararar, som vart blokkert her av venetianarane då dei ikkje kunne betale for dei venetianske skipa dei trong for transport.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Satellittbilete av Lido på Google Maps

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Lido frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |

  



Koordinatar: 45°23′N 12°21′E﻿
Løpekatt som ber ei last.
Ein **løpekatt** eller **laupekatt** er ei vogn som heng i ein berekabel, og som ei last vert festa i. Løpekattar vert nytta i samband med kabelkran og taubaner. Vogna har ei eller fleire trinser som rullar langs berekabelen.

På kabelkranar for transport av tømmer har vogna òg trinser på undersida, som trekklinja går over. Når trekklinja vert stramma, vert tømmeret løfta opp til løpekatten. I samband med transport av tømmer er løpekatten ofte sjølvutløysande, slik at tømmeret vert sleppt når løpekatten med tømmerlasset kjem til enden av banen.

På taubaner er det fleire løpekattar langsetter berekabelen med kvar sin gondol. På taubaner for persontransport det viktig at løpekattane er forsvarleg festa på berekabelen, slik at dei ikkje kan hoppa av under drift. Slike taubaner må oppfylla strenge sikkerheitskrav, og må inspiserast og godkjennast med jamne mellomrom.

Referansar
----------

1. 1 2  Samset, I. *Fra muskler til maskiner i skogen*, Norsk skogmuseum, 2008.
Guruen Sri M under guru purnima.
**Guru purnima** er ei hinduhøgtid der hinduar kan tilbe den religiøse leiaren, guruen, sin. Purnima tyder 'fullmåne', og høgtida finn stad ved fullmåne i månaden asjadh. Denne dagen vil hinduar som har ein guru meditera over han og tilbe han personleg eller gjennom eit bilde. 

Feiringa er til minne om Vyasa, ein skikkelse som er tillagd diktinga av delar av det hinduiske storverket *Mahabharata* og fleire puranaer, og den firdelte sorteringa av Vedaene. 

Guru purnima er også ei høgtid som gjerne fell ved byrjinga av regntida. For bønder vil dette seia at markene får sårt trengt vatn og gjev nytt liv. Overført til det andelege er høgtida rekna som ei god tid å byrja religiøse studie på. Dei fire månadene det regner har tradisjonelt også vore ei tid der vandrande asketar pleide slå seg ned éin stad for å studera og tala om sutraer.

Kjelder
-------

* Das, Subhamoy (2009), «The Guru Purnima», About.com   Missing or empty `|title=` (hjelp)

* *Denne artikkelen bygger på «Guru purnima» frå Wikipedia på engelsk, den 17. juli 2009.*
Løss
**Løss** er ein type finkorna jord som driv med vinden. Han består ofte av kvarts, feltspat, kalk og andre mineral og inneheld normalt òg organisk material. Løsskorna er kantete og held seg difor lenge i store skråningar utan å rase ned. Små partiklar av løss kan karakteriserast som støv.

Løssjord, har som andre sediment med høgt kvartsinnhold, opphavet sitt i erosjon av den blotta underliggande berggrunnen, ofte i samband med eoliske prosessar. Dette kan til dømes skje mekanisk med hjelp av ein stor ismasse (isbre) der silten transporterast og blir avsett med hjelp av vinden, eller ved at vinden eroderer ned fjellgrunnen. Slik har til dømes løssjorda i Kina vorte til.

Løssområda kan bli fleire hundre meter tjukke, og i visse delar av verda har det vorte bygd bustader i dei.

Løss finst på mange stader i verda, først og fremst i USA, Argentina, Kina, Sentral-Europa, det sentrale Asia, men òg i mellom anna Nord-Afrika og Australia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Løss» frå Wikipedia på bokmål, den 29. november 2013.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NDL

 |
**Trine Bjerke Rønning** (fødd 14. juni 1982) er ein norsk fotballspelar frå Trondheim som sidan 2009 har spelt for Stabæk IF. Tidlegare har ho spelt på Trondheims-Ørn og Kolbotn IL. I tida 1998 til 2013 var ho med å vinne åtte noregsmeisterskap og seks seriemeisterskap. Rønning har spelt 157 landskampar og skåra 22 mål for Noreg i tida 1999-2015 og vunne EM-sølv i både 2005 og 2013.

### Klubbspel

Rønning melde seg inn inn i Trondheims/Ørn før 1998-sesongen. Ho markerte seg snøgt som ei iherdig offensiv kraft, og i cupfinalen vart ho den store spelaren då Trondheims/Ørn feia Kolbotn IL. I kvar av dei neste fire sesongane fekk ho med seg ein triumf, anten seriemeister eller cupmeister, med Trondheims/Ørn, i 2001 sågar begge.

Perioden 2003-08 spelte Rønning på Kolbotn. Etter å ha byrja i offensive roller, vart ho oftare brukt som defensiv midtbanespelar. Her vart ho seriemeister i 2005 og 2006 og cupmeister 2007. Hausten 2006 var ho ein av dei markante Kolbotn-spelarane då laget tok seg til semifinalane i Meisterligaen.

Frå 2009 har Rønning spelt i midtforsvaret til Stabæk. Med sin duellstyrke og sine taktiske evner var ho viktig då Bærums-laget vann serien i 2010, cupen i 2011 og triumferte i både serie og cup i 2013.

### Landslagsspel

Rønning debuterte på det norske landslaget i ein kamp mot Portugal i januar 1999. Ho måtte vente to år før ho neste gong kunne kle på seg den norsk landslagsdrakta. Fyrst frå 2002 var ho fast i den norsk landslagstroppen. 

Rønning spelte både i VM 2003, 2007, 2011 og 2015, før den siste meisterskapen hadde ho teke over som kaptein, men fekk mindre speletid då ho sleit med skade. Også tidlegare har ho vore borte frå landslaget grunna skade. Men ho var med på den norske midtbana då det vart tap 1-3 mot Tyskland i EM-finalen 2005, og då det vart eit nytt 1-3-tap mot Tyskland i EM-semifinale 2009. Også i den neste europameisterskapen, møttest Noreg og Tyskland, og atter ein gong til finale. Her bomma Rønning på eit straffespark på stillinga 0-0, og sidan skåra tyske Anja Mittag det einaste målet i kampen. År 2015 var ho landslagskaptein, til dess Roger Finjord tok over som landslagssjef.

### Merittar

* EM-sølv 2005 og 2013
* Noregsmeister 1998, 1999, 2001 og 2002 med Trondheims-Ørn
* Seriemeister 2000 og 2001 med Trondheims-Ørn
* Seriemeister 2005 og 2006 med Kolbotn
* Noregsmeister 2007 med Kolbotn
* Seriemeister 2010 og 2013 med Stabæk
* Noregsmeister 2011, 2012 og 2013 med Stabæk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trine Rønning» frå Wikipedia på tysk, den 24. juni 2015.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – Sommar-OL 2008 |
| --- |
| 
* 1 E. Skarbø
* 2 A. Stangeland Horpestad
* 3 G. Følstad
* 4 I. Stensland
* 5 S. Nordby
* 6 M. Knutsen
* 7 T. Rønning
* 8 S. Gulbrandsen
* 9 I. Herlovsen
* 10 L.M. Wiik
* 11 L. Larsen Kaurin
* 12 M. Fiane Christensen
* 13 L.G. Storløkken
* 14 G. Knutsen
* 15 M. Skammelsrud Lund
* 16 E. Thorsnes
* 17 L. Mykjåland
* 18 C.C. Nilsen
* Landslagstrenar: B. Berntsen

 | Flagget til Noreg |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Newbrough** er ein landsby i Northumberland i England, ved nordbreidda av elva South Tyne rundt 5 mile (8 km) nordvest for Hexham.

Historie
--------

Newbrough Town Hall
Newbrough er staden for nokre av dei mange romerske festningane langs den opphavlege nordlege grensa til den romerske Stanegate-vegen som blei bygd i år 71. Kyrkja i Newbrough, St Peter's Church, er bygd på staden til ein av festningane.

Newbrough var i eldre tid del av Manor of Thornton. Eit bustadtårn (tower house) kjent som Thornton Tower blei rapportert på staden, men blei sagt å vera i forfall i 1541. Bygningen er no heilt i ruinar, men er verna med Grade II.

Newbrough Hall er eit herskapshus frå tidleg 1800-tal. Det er verna som Grade II\*.

Newbrough Town Hall er rekna som ein av dei flottaste i Tynedale. Rådhuset stod ferdig i 1878, og blei omvølt i 1998.

Women's Institute-bygningen, tidlegare Mechanics Institute, blei bygd i 1854 og er verna som Grade II. I 1948 blei han gjeven til Newbrough Women's Institute (WI), som var blitt skipa i 1923. I 2000 gav WI bygningen til Town Hall. Foreininga har no møte i Town Hall, noko ho også gjorde før 1948.

Ei mile nord for landsbyen ligg ein bekk kalla Meggie's Dene. Dette skal vera staden ei heks på 1500-talet kalla Old Meg blei gravlagd.

Landsbyen har ein barneskule, Newbrough CE First School, Han er tilknytt Church of England.

Kjelder
-------

1. ↑  «Welcom to Newbrough». fourstonesandnewbrough.co.uk. Henta 3. mai 2022.
2. 1 2  «Village website (Fourstones & Newbrough)». Henta 20. november 2008.
3. ↑  «Hadrians Wall country». Arkivert frå originalen 11 September 2005. Henta 20. november 2008.
4. ↑  Historic England. «Women's Institute, Newbrough (1045014)». *National Heritage List for England*. Henta 9. november 2015.
5. ↑  «Newbrough». NationalFederation of Women's Institutes. Henta 9 November 2015.
6. ↑  «Newbrough WI». Fourstones and Newbrough Village Noticeboard. Henta 9. november 2015.
7. ↑  «Hexham Courant - News - Business - Home's history carved from rich seam of mining industry». Hexham Courant. 8 May 2008. Arkivert frå originalen 4. september 2014. Henta 27. august 2014.
8. ↑  «Newbrough CE First School». Henta 22. november 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «Newbrough» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mai 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Newbrough**

* Village website (Fourstones & Newbrough)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Dafne jaga av Apollo*, av Giovanni Battista Tiepolo, 1744.
***Dafne*** er det tidlegaste kjende musikkverket, etter moderne standard, som kan reknast som ein opera. Han vart komponert av Jacopo Peri i 1597, med ein libretto av Ottavio Rinuccini.

Historie
--------

*Dafne* er instrumentert for eit mykje mindre ensemble enn dei litt seinare operaene til Claudio Monteverdi, nemleg cembalo, ein lutt, ein gambe, ein erkelutt og ei trippelfløyte. Peri tydde til ei ny utvikling på denne tida og oppretta resitativ, melodisk tale sett til musikk, som ein sentral del av opera.

Historia omhandlar Apollon som forelskar seg i nymfen Dafne. Jacopo Peri skreiv *Dafne* for ein elitesirkel av humanistar i Firenze, Florentine Camerata, mellom 1594 og 1597, med støtte og kanskje samarbeid, med komponisten og vernaren Jacopo Corsi. Han vart truleg først framført anten 1597 eller 1598 ved Palazzo Corsi. Det var eit forsøk på å gjenskape gresk drama, men i følgje moderne lærde var det langt frå noko dei gamle grekarane hadde kjent att. I staden oppretta dei ei heilt ny musikkform som skulle var dei neste 400 åra. 

Det meste av musikken til Peri er gått tapt, trass i at han var populær og kjend i Europa då han vart publisert. Ein har hatt 455 linjer frå librettoen. Den herskande Medicifamilien i Firenze var så nøgd med *Dafne* at dei let det neste verket til Peri, *Euridice*, verte framført som ein del av bryllaupsfeiringa til Marie de' Medici og Henrik IV i 1600.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dafne» frå Wikipedia på engelsk, den 17. juli 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  JSTOR.org "Dafne", the First Opera. A Chronological Study
2. ↑  ABC.net.au How the Quest Was Won
3. ↑  NYTimes.com "TRAVEL ADVISORY; Opera's 400th Birthday Is Celebrated in Vienna"
4. 1 2  NewAdvent.org
5. 1 2 3  Jacopo Peri – Dafne
6. ↑  JSTOR *Peri and Corsi's "Dafne": Some New Discoveries og Observations*, William V. Porter; Journal of the American Musicological Society, Vol. 18, No. 2 (Summer, 1965), s. 170–196
7. ↑  NNDB's Jacopo Peri page
8. ↑  *News.com.au*, arkivert frå originalen 28. juli 2007, henta 28. juli 2007
9. ↑  MusicWithEase.com "Opera Before Gluck

Bakgrunnsstoff
--------------

* *The Starry Messenger* by Justin Fleming Arkivert 2006-10-01 ved Wayback Machine. A play about the first production of *Dafne*
**Gustaf Axel Estlander** (fødd 18. september 1876 i Helsingfors, daud 1. desember 1930 i Stockholm) var ein finsk, seinare svensk, arkitekt, båtkonstruktør og skøytelaupar. Som skøyteløpar representerte han Storfyrstedømmet Finland.

Estlander vann EM på skøyter, allround i 1898. Han vart nest beste laupar i EM i 1897 og 1899, og nest beste lauper i VM på skøyter, allround i 1896 og tredje beste lauper i VM i 1898 men fekk ikkje medaljar då det i perioden 1891–1907 berre vart delt ut medaljar til meisteren.

Han er i Finland og Sverige mest kjend som arkitekt og båtkonstruktør, og han dreiv det tyske verftet Papst-Verft mellom 1918 og 1923. Omtrent 300 konstruksjonsteikningar av Estlanders båtar er i dag teke vare på i Sjöhistoriska museet i Stockholm. Estlander vart i 1927 svensk statsborgar.

Familie
-------

Gustaf er yngre bror til jurist, professor, riksdagsman og OL-seglar Ernst Estlander. Faren deira var Jakob August Estlander, som var professor i kirurgi og statsråd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gustaf Estlander» frå Wikipedia på bokmål, den 17. september 2016.*

Referansar
1. ↑  Ernst Estlander i *Biografiskt lexikon för Finland*. Henta 7. desember 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gustaf Estlander – Profil og resultatoversyn på SpeedSkatingNews.info.
* Profil og resultatoversyn på *SpeedSkatingStats.com* ein nl
* «Gustaf Estlander» (på engelsk). Arkivert frå originalen 11. desember 2008.  (engelsk).«Gustaf Estlander» (på engelsk). Arkivert frå originalen 11. desember 2008.  «Gustaf Estlander» (på engelsk). Arkivert frå originalen 11. desember 2008.
Koordinatar: 37°2′N 35°49′E﻿

**Ceyhan** er ein by søraust i Tyrkia med kring 105 000 innbyggjarar (2010) og er den nest største byen i provinsen Adana etter hovudstaden Adana. Ceyhan er eit trafikknutepunkt for olje- og naturgass frå Midtausten, Sentral-Asia og Russland. Han ligg ved Ceyhan-elva, som han er kalla opp etter, sentralt i Çukurova, 43 km aust for Adana. Ceyhan-elva er demd opp ved Aslantas for å regulere flaumvatn og gje kunstigvatn for det vesle nedslagsfeltet kring Ceyhan.

Transportterminalen ved Ceyhan er endepunktet til Baku–Tbilisi–Ceyhan-røyrleidninga som fraktar råolje frå Kaspihavet gjennom Aserbajdsjan og Georgia, og går inn i Tyrkia i nordaust. Røyrleidninga stod ferdig i mai 2005. Ceyhan-terminalen er endestasjon for Kirkuk-Ceyhan-oljerøyrleidninga og den planlagdeSamsol-Ceyhan-røyrleidninga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ceyhan» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 63°20′48.055″N 14°14′53.038″E﻿

Utsikt over Nälden ein desembermorgon
**Nälden** (jemtsk: *Närdda*, IPA [ˈnæɖːɐ]) er ein tettstad i Krokoms kommun i Jämtlands län i Sverige. I 2005 hadde Nälden 881 innbyggjarar og eit areal på 1,30 km².

Nälden ligg i ein dal ved utløpet til Näldsjön, cirka 30 kilometer nordvest for Östersund. Elva Faxån mellom Näldsjön og Alsensjön, renn gjennom tettstaden. *Länsväg Z 666* passerer forbi Staden, og det same gjer Mittbanan, som er fortsetjinga til Meråkerbanen i Sverige. 

Næringslivet til Nälden er basert på industri og tenesteyting. Staden er mest kjend for ullspinneria sine på midten av 1900-talet og *Hallströms verkstäder* som bl.a. produserer røyr til ventilasjonssystem. Nälden er ein gammal stasjonsby, men sidan 2000 stoppar ikkje lenger toga i byen.

I Nälden finst i dag ein ICA-forretning, ein ishall (Näskottshallen, bygd rundt 1990) og ein relativt ny idrettshall (bygd rundt 2000). *Näldens Idrottsförening (NIF),* blei grunnlagt i 1908, og driv mest med ishockey og fotball, men òg med langrenn.

Kjende personar frå Nälden
--------------------------

* Adolf Jahr – Skodespelar på 1930-talet
* Erika Wiklund – Første svenske junior-europameister i høgdehopp, i junior-EM 2007 med 182 cm.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nälden» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Tätorter; arealer, befolkning 2005, befolknings- och arealfakta frå SCB, oppdatert 18. Mars 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Lørenbanen er strekninga Sinsen – Løren – Økern på dette utsnittet av linene i T-banenettet i Oslo i 2016. Strekninga mellom stasjonane Ullevål stadion på Sognsvannsbanen og Carl Berners plass på Grorudbanen er den såkalla Ringen, og den grøne lina med stasjonane Carl Berners plass, Hasle og Økern heilt til høgre er ei strekning av Grorudbanen.
**Lørenbanen** er ei 1,6 kilometer dobbeltspora T-baneline i tunnel mellom Sinsen stasjon på T-banelina Ringen og Økern stasjon på T-banelina Grorudbanen i Oslo, påbyrja i 2013 og opna for trafikk 3. april 2016. Strekninga trafikkerast med tog som går opp og ned Groruddalen på Ringen og Grorudbanen. I samband med opninga av banen vart det gjort store endringar på heile T-banenettet i Oslo med omsyn til linenummerering og kva for strekningar som vert trafikkert av dei einskilde linene.

Lørenbanen har ein underjordisk stasjon, Løren stasjon, som ligg sentralt til i det tettbygde området med bustadblokker på Løren. Det er rekna med at stasjonen vert ein av dei mest brukte i T-banenettet i Oslo.

* Løren T-banestasjon under bygging, april 2015.Løren T-banestasjon under bygging, april 2015.
* Løren T-banestasjon, perrongar og rulletrapper.Løren T-banestasjon, perrongar og rulletrapper.
* Løren T-banestasjonLøren T-banestasjon
* Inngangen til Løren T-banestasjonInngangen til Løren T-banestasjon