recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Askvoll kyrkje** står i Askvoll sentrum i Askvoll kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1863. 

Askvoll kyrkje is located in Sogn og Fjordane
Plasseringa til Askvoll kyrkje

Askvoll med kyrkja. 
Foto:
Egil Husabø
 

Arkitekt for kyrkja var kunstnaren Anders Askevold, han har òg måla altartavla som syner Jesus i bøn i Getsemane. 
Altartavla vart måla til den førre kyrkja, og vart berga ut då denne brann ned i 1862.

Kyrkja høyrer til Askvoll sokn i Sunnfjord prosti. Fram til utfasinga av prestegjeld frå 2004 låg soknet i Askvoll prestegjeld.

Historie
--------

Den noverande kyrkja er den fjerde kjende i bygda. Den fyrste var ei stavkyrkje som truleg stod på staden som no vert kalla Kyrkjebakken og som fyrst er nemnd i kjeldene i 1306. Den andre kyrkja vart bygd i 1604, og var ei tømra kyrkje som stod til 1859, då vart ho erstatta av ei krosskyrkje som berre fekk stå tre år før ho brann ned etter at lynet slo ned i henne.

### 1814

I 1814 var Askvoll sokn hovudsokn i Askvoll prestegjeld, og Askvoll kyrkje var hovudkyrkja. Soknepresten i 1814 var Peter Johan Arnet (1740-1826) frå Skogn i Levanger. Han tok til i stillinga i 1789 og gjekk av med pensjon 14. desember 1815.

Prins Christian Frederik sendte i 1814 ut ei kunngjering om at det i heile landet skulle haldast særskild bededag i hovudkyrkja i prestegjeldet. Den tømra kyrkja frå 1604 husa både eidsavlegging og val av to representative valmenn til eit amtsvalmøte. I Askvoll kyrkje vart bededagen halden 18. mars.

Askvoll kyrkje var vallokale tre gonger i 1814: På den særskilde bededagen 18. mars, ved valet av valmenn til omframt storting 9. september og ved valet av valmenn til det første ordinære stortinget 30. desember.

Sjå òg
------

* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Om Askvoll sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket

Fotnotar
--------

1. ↑  Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Askvoll kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
2. ↑  «Fjordungskyrkje i Askvoll» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
3. ↑  Østevik, Elin (2014): *Grunnlovsjubileum – 1814 i Askvoll prestegjeld.* Frå Kulturhistorisk leksikon, Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Askvoll kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* «Askvoll kyrkje». *Kirkesøk*. Den norske kyrkja.

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Sunnfjord prosti |
| --- |
| Askrova • Askvoll • Batalden • Bjordal • Bulandet • Bygstad • Bø • Dale • Eikefjord • Florø • Folkestad • Førde • Guddal • Haukedalen • Helgheim • Hellevik • Hestad • Holmedal • Holsen • Hyllestad • Høyanger • Kinn • Kvammen • Kyrkjebø • Lavik • Naustdal • Nordal • Ortnevik • Sande • Stavang • Stongfjorden • Vadheim • Vassenden • Vevring • Viksdal • Vilnes • Værlandet • Øn • Ålhus |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Aslak Åsmundsson Nestestog** (1758–20. januar 1830) var ein norsk gardbrukar og målar frå Lårdal, busett i Vinje, som er kjend for sine figurmåleri i kyrkjer og bondestover. Han var ein av dei fyrste bygdemålarane som nytta element frå rokokkostilen i rosemålinga i Telemark. Mot slutten av livet er det truleg han rosemåla både kister, skåp og ølbollar. Også eldste sonen, Aasmund Nestestog, var ein kjend målar.

### Liv og gjerning

Nestestog voks opp på Gøytil i Lårdal. Han kjøpte i 1790 garden Nestestog i Vinje og busette seg der. Nestestog var fyrst og fremst gardbrukar, dessutan fekk han kongeleg løyve til å setje opp sag på eigedomen sin.

I 1787 dekorerte han veggene i ei stove på Norigard-Hylland med bibelske motiv, mest frå Kristi lidingssoge. Dessutan finst portrett av gardkona Aasne Hylland, klassisk forma villmenn, og løve og sjøhest i rokokkostil. Prydmålinga hans i ei stove i Vinje vart i si tid overmåla, då eigaren mislikte eit motiv som synte eit kortspelande djevel.

Nestestog måla i minst to kyrkjer. Ein gong i 1790-åra måla han ei altartavle til Nesland stavkyrkje i Vinje, der motivet er frå ei eldre katekisme. Etter stavkyrkja vart riven 1847, har altartavla no plass i Nesland kyrkje. I 1794 dekorerte han kvelven i Brunkeberg kyrkje i Kviteseid, der «Dommedag med rædsomme Skikkelser staar Præsten for Øie hver Gang han træder op paa Prækestolen», skriv Magnus Brostrup Landstad.

Arbeida til Nestestog hentar impulsar frå mange ulike kjelder, både frå bøker, omnar, myntar med meir. «Han hadde sans for det kristelege og ei stor evne til dramatisk komposisjon», skriv Dag Aanderaa i Norsk biografisk leksikon.

Kjelder
-------


* Norsk biografisk leksikon
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
Panorama over Sousse i 2017
**Sousse** (arabisk **سوسة** **Susa**), 140 km sør for hovudstaden Tunis, ligg på Tunisia sin austkyst, og er det viktigaste knutepunktet i Tunisia for landtransport. Økonomien i byen er basert på transportutstyr, matvarer, olivenolje, tekstilar og turisme. 

Byen har rundt 220 000 innbyggjarar (2005) og provinsen Sousse har 546 413 innbyggjarar (2004).

  

Medinaen i Sousse er ein uvanleg godt bevart gamal bydel, som blei verdsarvområde i 1988. Ein medina er ein bydel med tett murbebyggelse. Slike bydelar finst i fleire nordafrikanske land, som regel bygde under den muslimske ekspansjonen på 800-talet.

Medinaen i Sousse blei bygd under Aghlabiddynastiet, som herska i eit område som delvis tilsvarar det noverande Tunisia mellom 800 og 909. Byen var del av eit forsvarssystem langs middelshavskysten, og har framleis intakt ein kasbah, ein stormoské, vollar, ein *Bu Ftata moské* og medinaen.

Kjelder
-------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Sousse**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Sotsji** (russisk Сочи, abkhasisk Шәача; adygeisk og ubykhisk Шьача) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 47 km lang og har eit nedslagsfelt på 296 km². 

Elva spring ut frå Bolsjaja Sjura i Store Kaukasus og renn 47 km sørvestover og munnar ut i Svartehavet i Sotsji, som har gjeve namn til elva og som er åstad for vinter-OL 2014. Det er den tredje lengste elva i Sotsji etter Mzymta og Sjakhe.

Sotsjielva startar i ei høgd på 2250 meter over havet og renn vest og sørvestover gjennom fjellendt terreng. Ho mottar sideelvar som Usjkho og Ats. Om lag 15 km før ho munnar ut mottar ho den største sideelva si, Agva. Like ved elva ligg Orekhovkafossen som er ein del av Bezumenka. Sotsji snur sørover og renn gjennom forstadane Plastunka, Baranovka og Navaginka før ho når sentrum av Sotsji og munnar ut i Svartehavet.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Sochi River» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Tømmerkran på ein Rotne Rapid lassberar.
**Tømmerkran**, eller **gripelastar** er ei hydraulisk manøvrert kran som vert nytta for å lasta tømmer på/av lastetraktorar, tømmerhengarar, lastebilar, godstog, osb. 

Dei fyrste tømmerkranene vart opererte med vinsjar, men frå 1960-talet tok hydraulisk drift over. 
På tømmerhengjarar og rammestyrte lastetraktorar er tømmerkrana ofte montert på den bakre lassberande delen, men ho kan òg vera montert bak på traktoren eller den fremre delen av ei rammestyrt maskin. Montering over taket på førarhuset har òg vore nytta. 

Somme tømmerbilar er utstyrte med eigne tømmerkraner, men på grunn av at dette reduserer nyttelasta er det meir vanleg å nytta ein separat lastebil med tømmerkran, eller ein hjullastar med tømmergrip til lasting.

Galleri
-------

* Lastebilmontert tømmerkran i Hildburghausen i 1987.Lastebilmontert tømmerkran i Hildburghausen i 1987.
* Tømmerkran i bruk i FrankrikeTømmerkran i bruk i Frankrike
* Finsk tømmerbil utstyrt med tømmerkran.Finsk tømmerbil utstyrt med tømmerkran.

| * v
* d
* e
Skogsmaskinar |
| --- |
| Motorsag**·** Ryddesag**·** Fellar**·** Kvistar**·** Fellar-kvistar**·** Stammelunnar**·** Lassberar**·** Vinsj**·** Tømmerkran**·** Tømmergrip **·** Tømmerhengar**·** Kabelkran**·** Barkemaskin**·** Plantemaskin |
**Karl Fritjof Rolvaag** (18. juli 1913–20. desember 1990) var ein US-amerikansk politikar. Han var guvernør i Minnesota frå 1963 til -67, innvald for *Democratic-Farmer-Labor Party*. Rolvaag var fødd i Northfield og døydde i same byen. Far hans var forfattaren Ole Edvart Rølvaag.

Liv og gjerning
---------------

Rolvaag budde og arbeidde i heimbyen til han under 2. verdskrigen kjempa i denne. Han steig til løytnant, med kommando over ei stridsvogn. Etter krigen budde han ei tid i Noreg for å lære seg om politikk og samfunnsstyring. Vel heimkomen til Minnesota vart han formann i Minnesota sitt *Democratic-Farmer-Labor Party* (DFL). I 1954 vart han vald til viseguvernør, eit embete han skjøtta i åtte år. Han stilte då til val av guvernør.

Guvernørvalet vart halde 6. november 1962, men utfallet vart ikkje kjent før etter ei omteljing og ein rettsprosses som det tok 139 dagar å fullføre. Fyrst i mars 1963 var det klart at Rolvaag hadde vunne guvernørvalet med den lågaste margin nokon gong. Av over 1,2 millionar avgjevne stemmer fekk Rolvaag 91 fleire enn Elmer L. Andersen.

Rolvaag var den fyrste guvernøren i Minnesota som sat ein heil fireårsperiode. Grunna vedvarande krangling mellom guvernøren og den konservativt-styrte lovgjevande forsamlinga, vart få viktige tiltak iverksett i perioden med Rolvaag var guvernør. Men han vert hugsa for sin leiarskap i å få reformert statens institusjonar for mentalt tilbakeståande. Dette førte til forbetringar i tilhøva for og stellet av folk med utviklingshemjingar. Den populist-innstilte guvernøren fekk også endra organiseringa av dei vidaregåande skulane i staten. Tidlegare hadde kvar enkelt skule hatt eit eige styre. Rolvaag utvikla eit samkøyrt statsomfattande system med målsetjing om at kvar enkelt minnesota-buar skulle ha tilgang til høgare utdanning innan ein overkomleg distanse frå heimen.

Rolvaag fekk ikkje støtte frå partiet, DFL, då det gjekk mot nytt val. I staden innstilte dette på at viseguvernøren Sandy Keith skulle vere partikandidaten. På nominasjonsmøtet entra Rolvaag talarstolen og ropte ut "lat folket bestemme!" og vann greitt over Keith. Ved guvernørvalet i november 1966 tapte han mot republikanaren Harold LeVander.

I 1967 vart Rolvaag utnemnd til USA sin ambassadør til Island. Han returnerte til Minnesota i 1970 og vart vald inn i Minnesota sin kommisjon for offentlege tenester. Denne posten forlet han i 1975 for å søkje hjelp mot alkoholisme. Sidan arbeidde han for å hjelpe andre alkoholikarar og tala om alkoholisme, både i heimbyen og så langt unna som i Sverige.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karl Rolvaag» frå Wikipedia på engelsk, den 7. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
«Syndebukken» (*The Scapegoat*) måla av William Holman Hunt i 1854
**Syndebukk** var opphavleg ein sauebukk jaga ut i audemarka under den jødiske forsoningsdagen, jom kippur.
Han skulle vera eit sonoffer for syndene til israelittane. I overført tyding blir det brukt om nokon som får skulda for feil eller manglar.

Jødisk skikk
------------

«Syndebukken blir send ut» av William James Webb (1830—1904) illustrerer syndebukkrituralet skildra i Tredje Mosebok i Bibelen.
Omgrepet er først nemnd i Tredje mosebok i Bibelen:

Aron skal kasta lodd om bukkane, eitt lodd for Herren og eitt for Asasel. Den bukken som loddet for Herren fell på, skal Aron leia fram og laga til som syndoffer. Men den bukken som loddet for Asasel fell på, skal leiast levande fram for Herrens andlet. Ved han skal det gjerast soning når han blir send ut i ørkenen til Asasel.
[...]
Når Aron har fullført soninga for den heilage staden, teltheilagdomen og altaret, skal han leia fram den levande bukken, leggja begge hendene på hovudet til bukken og sanna over han heile skulda til israelittane, alle lovbrota og syndene deira. Han skal leggja dei på hovudet til bukken. Så skal han la ein mann som står ferdig, senda han ut i ørkenen. Bukken skal bera alle syndene deira ut i villmarka. Bukken skal sendast ut i ørkenen.
Hensikta med dette symbolske ritualet var å fjerna all synd frå landet ein gong i året. Ritualet opphøyrde då tempelet i Jerusalem blei brend av romarane i år 70.

Kjelder
-------

1. ↑  Groth, Bente (4. juni 2017). «syndebukk». *Store norske leksikon*.
2. ↑  «syndebukk» i Nynorskordboka.
3. ↑  Tredje Mosebok 16:8-10 (Bibelen 2011) ved bibel.no
4. ↑  Mosebok 16:20-22 (Bibelen 2011) ved bibel.no
**Synnøve Konglevoll** (fødd 16. juni 1972 i Tromsø) er ein norsk Ap-politikar. Ho sat på Stortinget frå Troms i perioden 1997–2005.

Konglevoll er utdanna Master of Science i Political Economy ved Handelshøgskolen BI (2006). Ho har òg ein cand.mag.-grad (sosialantropologi mellomfag, statsvitskap grunnfag) frå UiT 1991-1997.
Synnøve Konglevoll arbeider som rådgjevar og koordinator i Noregs forskningsråd, med ansvar for demokrati, styring og regionalitet, og dessutan samfunnsvitenskapelig petroleumsforskning.
Ho er gift med Senterpartipolitikar, statssekretær i Utenriksdepartementet Erik Lahnstein, son til Anne Enger.

Stortingskomitéar
-----------------

* 2001–2005 medlem av Energi- og miljøkomitéen.
* 2001–2005 varamedlem av Valkomitéen.
* 1997–2001 medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskningskomitéen.
* 1997–2001 varamedlem av Valkomitéen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Synnøve Konglevoll» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Synnøve Finden, forretningskvinne og ystegründer. Foto: Borgen Atelier/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane 
**Synnøve Larsdotter Finden** (7. desember 1882–6. januar 1957) var ei bondejente frå den veglause garden Finden, ved Finnafjorden i Vik i Sogn som studerte ysting og starta eigen ostefabrikk i hovudstaden.

Bakgrunn
--------

Synnøve Finden var den åttande av ti sysken. Foreldra var Lars Johnsen (1841–1923) og Brita Johnsdatter (1845–1929). 17 år gammal reiste ho til Stavanger på meieriskule. Som nyutdanna meierske hadde ho jobbar i Drammen, Stange og Kristiania, der ho vart verande. 

Finden var sterkt religiøs og vart medlem av Menigheten Møllergaten 38, som høyrde til De frie venner og stod pinserørsla nær. Her vart ho i 1924 kjend med enkja Pernille Holmen (1889-1961). Dei to kvinnene flytta saman og fekk eit livslangt samliv og forretningssamarbeid. Pernille hadde dottera Evy, så dei var tre i huslyden.

Synnøve Finden Ostefabrikk
--------------------------

Finden ynskte å starta eigen osteproduksjon. Saman med Pernille Holmen begynte ho å kjøpa ostemasse og laga pultost. I 1928 starta dei to Synnøve Finden Ostefabrikk på Vålerenga i Oslo. Synnøve hadde ideane og kunnskapen, og Pernille administrerte. Etter eit års tid lausna salet, og i 1929 kunne dei kjøpa T-Ford, samt tilsette sjåfør, syklist og fleire kvinner til ostepakkinga. Synnøve Finden kontrollerte arbeidet i fabrikken, utvikla produksjonsmetodane og eksperimenterte seg fram til ein smelteost. Verksemda blomstra: I 1937 køyrde seks varebilar rundt på Austlandet og leverte ost.

Kristeleg fabrikkfellesskap
---------------------------

Berre kristne, landsens jenter fekk arbeid på fabrikken. Dei budde i leigegarden hjå Synnøve Finden og Pernille Holmen og åt alle måltid hjå dei. Lønna var låg, men husvære og mat var gratis. Dei tilsette reiste ofte på tur i helgene, til hytta på Hedemarken eller til bedehus rundt om på Austlandet. Fabrikken hadde både predikant, kor og musikantar, og verksemda gav store summar til misjonen.

Krig og nedgangstider
---------------------

Under og like etter andre verdskrigen var det vanskeleg å få tak i ostemasse, og verksemda stoppa nesten heilt opp. Fabrikken og driftsmåtane vart umoderne, og Finden og Holmen var slitne og sjuke. Evy og ektemannen Josef Dahl overtok verksemda. 

Synnøve Finden døydde i 1957 som ei velhalden dame. Alt ho åtte testamenterte ho til Pernille Holmen og etterkommarane hennar. Soga seier at Synnøve berre hadde tre korte turar heim att til Finden. Men til jul sende ho alltid heim pakkar med ost.

Kjelder
-------

* Synnøve Finden - bondejenta som vart gründer i hovudstaden*, Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane* Arkivert 2014-07-15 ved Wayback Machine.
* Historien om kvinnen Synnøve Finden, Synnøve Finden AS Arkivert 2014-12-27 ved Wayback Machine.
* Synnøve Finden, Lokalhistoriewiki
* Balvoll, Gudmund. Synnøve Finden, Norsk Biografisk Leksikon
* NRKs Fylkesleksikon om Finden

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Politikaren Synnøve Solbakken.
**Synnøve** og **Synøve** er norske kvinnenamn avleia av det engelske namnet Sunniva, frå gammalengelsk *Sunngifu*, der *sunn* tyder 'sol' og *gifu* 'gåve'.

Synnøve og det avleia namnet Synne har namnedag 8. juli, etter minnedagen til den heilage Sunniva.

Bruk
----

Namna spreidde seg i Noreg på grunn av den heilage Sunniva som døydde på Selja på 900-talet. Dei har vore brukt i Noreg sidan om lag år 1000, og har spreidd seg til resten av Norden og er i bruk på Færøyane, Island og i Sverige, Danmark og Finland. Norske variantar av namnet er Sunni, Synne, Synnev, Synnøv, Sønnev og Sønnøv. Svenske variantar er Sönni, Sönne og Sönneva.

Det er om lag 8 000 norske kvinner som heiter Synnøve eller Synøve, 2 600 som heiter Synne, og 2 920 som heiter Sunniva. Den siste, eldre utgåva av namnet er teke opp att sidan slutten av 1960-talet og fekk ein enorm popularitet som toppa seg rundt år 2000.

Kjende namneberarar
-------------------

* Synnøve Matre (f. 1951), norsk språkforskar
* Synnøve Solbakken (f. 1957), norsk lokalpolitikar
* Synnøve Svabø, norsk underhaldar
* Sunniva Gylver, norsk prest
* Sunniva Stordal, norsk supermodell
* Synnøve Riste (1858-1889), norsk redaktør, målkvinne og kvinneforkjempar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Synnøve hjå Statistisk Sentralbyrå
* Variantar av Sunniva på nordicnames.de

Kjelder
-------

* Spørjekassa om namn ved uio.no Arkivert 2006-10-30 ved Wayback Machine.

1. ↑  (SSB 2005)
**Katrine Fruelund** (fødd 12. juli 1978) er ein dansk tidlegare handballspelar frå Randers. Ho vart olympisk meister med Danmark både i 2000 og 2004, europameister 2002. Fruelund var venstre rykkromspelar, deltok åra 1997–2012 i 184 landskampar og skåra 570 mål.

Karriere
--------

### Klubbspel

Fruelund spelte på Randers HK fram til 1999, og frå 2006 til ho la opp i 2014. I mellomtida gjorde ho teneste i Viborg HK 1999-2005 og 2005/6-sesongen i tyske HC Leipzig. Fruelund vart dansk sereimeister fire gongar med Viborg, tysk bundesligameister 2006 for Leipzig og dansk seriemeister 2012 med Randers HK. Ho var med på å vinne EHF-cupen 2004 for Viborg og 2010 for Randers HK. I sin einaste EHF-meisterligafinale, 2001, tapte laget hennar mot Krim Ljubljana.

### Landslagsspel

I 1998 måtte Danmark og Fruelund tåle tap mot Noreg i finalen i europameisterskapen. To år seinare var Fruelund med i den danske troppa som forsvarte den olympiske meistertittelen landslaget tok i 1996. Ved Handball-EM 2002 på heimebane fekk Fruelund og lagvenninene revansj mot Noregs kvinner i finalen i Herning. Høgdepunktet for Fruelund kom under Sommar-OL 2004. I eit rekordjamt finale-oppgjer mot Sør-Korea skåra ho heile 15 mål.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Katrine Fruelund» frå Wikipedia på dansk, den 15. november 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 53°19′29″N 3°46′43″W﻿

**Little Orme** (walisisk *Rhiwledyn*) er eit nes i Conwy grevskapsdistrikt i Wales med ei høgd på 141 meter. I lag med det større Great Orme dannar dei kvar si side av Llandudno Bay.

I motsetnad til Great Orme har ikkje Little Orme vorte utvikla for verken gruvedrift eller turisme. Det var nokre kalksteinsbrot her på 1800-talet og fram til 1936. Klippene er ein populær stad for fjellklatrarar. 

Delar av Little Orme har status som Site of Special Scientific Interest (stad med særleg vitskapleg interesse) North Wales Bird Trust ligg på nedsida av neset og mykje sjøfugl held til i klippene. 

Video frå Little Orme
North Wales-stien går over Little Orme.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Little Orme» frå Wikipedia på engelsk, den 22. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Ivor Wynne Jones. *Llandudno Queen of Welsh Resorts* Landmark, Ashbourne Derbyshire 2002 ISBN 1-84306-048-5

Bakgrunnsstoff
--------------

* North Wales Wildlife Trust: Rhiwledyn Arkivert 2007-02-11 ved Wayback Machine.
* geograph.co.uk - Bilete av Little Orme og området rundt

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ein sølvgrå dorkinghane.**Dorking** er ei engelsk hønserase med svært lang historie. Ein trur rasen stammar frå høns som kom til dei britiske øyane med romarane rundt 54 år før vår tidsrekning. Namnet kjem frå det engelske grevskapet Dorking i Surrey, England.

Rasen er brukt for det meste på grunn av kjøtkvaliteten. Dorking er ein av dei tyngste tamhønsrasene og har godt, lyst kjøt. I tillegg er hønene stabile og gode verparar og har god rugelyst. Rasen er roleg og lett å temje. Dorkinghøns trivst best i mildt og relativt tørt klima, og er kjenslevar for kulde. Fleire andre raser har blitt avla fram ved bruk av Dorking, mellom anna dei vanlege rasene Faverolle og Sussex. 

Dorking legg kvite egg som veg om lag 55 g. Hønene veg 3-4,5 kg, medan hanane kan vege mellom 4,5 og 6 kg.

Dvergvarianten av rasen er òg framavla i England. Hønene veg om lag 900 g, medan hanane veg rundt 1 kg. Dei legg kvite egg på om lag 35 g.

Fargar
------

* Kvit
* Gråstripa
* Sølvgrå
* Mørkegrå
* Raud
Nissan stadion i Yokohama
**Finalen i verdsmeisterskapen i fotball 2002** fann stad på Nissan stadion i Yokohama sundag 30. juni 2002 framfor 69 029 tilskodarar. Brasil vann kampen med 2-0 mot finalemotstandar Tyskland og vart slik verdsmeister i fotball for femte gong. Begge landa tok del i sin sjuande VM-finale.

Brasil tok leiinga i det 67. minutt etter Ronaldo takla ballen frå Dietmar Hamann midt på Tysklands banehalvdel. Ronaldo sentra til Rivaldo som klemde til med eit lågt skot målvakta Oliver Kahn gav retur på og som Ronaldo fanga opp og frå femmeterstreken putta i målvaktas venstre hjørne. Tolv minuttar seinare la Brasil på til 2-0 då José Kléberson forserte opp frå midtlinja før han la inn i retning Rivaldo, som let ballen passere under seg og vidare til Ronaldo. Han tok mot ballen og drog seg fri ein tysk forsvarar før han plasserte skotet frå 18 meter nede i det same hjørnet som 1-0-skåringa.

**Brasil** sitt meisterlag omfatta: Marcos Silveira Reis, Lúcio, Edmílson Gomes Moraes, Roque Júnior, Cafu, Gilberto Silva, José Kléberson, Roberto Carlos, Rivaldo, Ronaldo og Ronaldinho. Juninho Paulista kom innpå fem minuttar før slutt og Denílson de Oliveira i sluttsekunda, ut gjekk høvesvis Rivaldo og Ronaldo.

**Tyskland**s mannskap: Oliver Kahn, Thomas Linke, Carsten Ramelow, Christoph Metzelder, Torsten Frings, Dietmar Hamann, Jens Jeremies, Marco Bode, Bernd Schneider, Miroslav Klose og Oliver Neuville. Frå det 74. til det 84. minutt fekk etter tur Oliver Bierhoff, Gerald Asamoah og Christian Ziege sleppe til, ut forsvann i rekkefølgje Klose, Jeremies, Bode.

Pierluigi Collina frå Italia var kampleiar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2002 FIFA World Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 30. juni 2018.*
**Angelfossen** (pemon: *Parekupa-meru*) er verdas høgste foss med fritt vatnfall på 979 m , med eit samanhengande fall på 807 m. Han finst i Canaima nasjonalpark, i Gran Sabana regionen av staten Bolívar i Venezuela. I vind vert vatnet slengt rundt, delt opp og knust slik at mykje vatn vert gjort om til tåke. 

Vatnet som kjem ned frå Auyantepui i Angelfossen vert til elva Churún og vert ført til Orinoco gjennom sideelvane Carrao og Río Caroní. I språket pemon har fossen nemninga *Parekupa-meru* som tyder «fossen på den djupaste staden». Fossen vert nokre gongar referert til som *Churún-meru*, eit mistak sidan namnet svarar til ein annan foss i Canaima. Churún tyder «tore» på pemonspråket.

Namnet på tepuien som fossen styrtar er «Auyan-tepui». Det kjem òg frå pemon og tyder bokstaveleg «huset åt djevelen», ofte omsett til «djevelen sitt fjell». 

Det noverande namnet på fossen er etter flygaren Jimmie Angel frå USA som skal vere den første kvite mann som såg fossen. Det skjedde den 16. november 1935 på ein flyging då han utforska området på jakt etter verdfulle bergartar. Andre oppdagarar som t.d. Ernesto Sanchez La Cruz frå Venezuela skal ha sett fossen mykje tidlegare (i 1910) utan at det finst prov for det. 
Den 9. oktober 1937 freista Jimmie Angel og kona Marie å lande på Auyantepui med eit fly. Flyet vart skadd under landingsforsøket i blaut myr og alle fire i flyet måtte returnere til sivilisasjonen til fots, ein tur som tok elleve dagar. Trettitre år etter vart den havarerte flymaskinen frakta til flymuseet i Maracay for reparasjon. Det er strid om kven som skal ha ansvar for å bevare maskinen og han står no utsett for vêr og vind framføre lufthamna i Ciudad Bolivar. Oppe på Auyantepui står det utstilt ein kopi av Jimmie Angel sitt fly. 

Den USA-amerikanske journalisten Ruth Robertson frå National Geographic Society gjorde oppmålinga i 1949 som fastsette høgda på Angelfossen. 

Angelfossen er ein av dei største turistattraksjonane i Venezuela. Han ligg i ein isolert region med jungel. Eit mykje nytta startpunkt for å reise fram til fossen er staden Canaima. Han har flyplass og ligg ved Río Caroní som er ein vassveg opp til fossen i sesongen frå juni til desember når det er tilstrekkeleg med vatn for transport med curiaras, ein type elvebåt.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Angelfossen**

* Artikkel om Jimmie Angel og Ruth Robertson med bilete Arkivert 2002-10-01 ved Archive.is
* Russell Maddick sin blogg om Angelfossen
* Faktadatabase for fossar i verda Arkivert 2018-03-13 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

Artikkelen «Salto Angel» på engelsk Wikipedia slik han var den 14. oktober 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**Brian Smith** (fødd 3. januar 1939) er ein jazzsaksofonist og fløytist frå New Zealand.

Smith lærte seg å spele piano som ung, men var i stor grad sjølvlærd på blåseinstrument. Han spelte i lokale pop- og jazz-grupper før han flytta til England i 1964, der han spelte i Alexis Korner sitt Blues Incorporated. Etter dette spelte han på Ronnie Scott's Jazz Club i 1966-67 og i storbanda til Tubby Hayes (1969) og Maynard Ferguson (1969-74). Han var medlem av gruppa Nucleus frå 1969 til 1982, og spelte med Mike Westbrook (1969), Neil Ardley (1969, 1976), Mike Gibbs (1970), Spontaneous Music Ensemble (1970-71), Keith Tippett (1971), Pacific Eardrum i 1975-76 og Paz i 1976.

I 1982 reiste Smith attende til New Zealand, der han spelte i sin eigen kvartett. Albumet hans *Southern Excursions* frå 1984 vart kåra til årets australske jazzalbum det året. Han arbeidde med Frank Gibson jr. seinare i 1980-åra med base i Auckland. Albumet hans *Moonlight Sax* gjekk inn på albumlista i New Zealand.

Diskografi
----------

* *Southern Excursions* (Ode Records (New Zealand), 1984)
* *Moonlight Sax* (Ode, 1990)
* *Moonlight Sax 2* (Ode, 1991)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brian Smith (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 31. desember 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Fairweather/Kernfeld, «Brian Smith». *Grove Jazz* online.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Garnisonen i Porsanger** (GP) er ein garnison i Porsanger og Karasjok kommunar i Finnmark. Porsangmoen leir er hovudkvarteret til Garnisonen. Garnisonen ligg ved 70 grader nord, og er dimed det nordlegaste militære standkvarteret i verda.
 Garnisonen inkluderer Porsangmoen leir, Hálkavárri skytefelt, Porsangmoen skytefelt og Banak fort.

Under den kalde krigen var garnisonen mykje brukt. Hærens jegerbataljon heldt til ved Porsangmoen, medan eit luftvernartilleribatteri var forlagt til Banak fort. Frå 2005 har garnisonen vore standkvarteret til Finnmark heimevernsdistrikt 17. Heimevernets befalsskole (HVBS) utgjer den daglege aktiviteten. Garnisonen vert også brukt av Hæren ved militære øvelsar: I 2015 gjennomførte Hæren øvelse «Joint Viking» i skytefelta ved garnisonen.

Nedlegginga av Jegerkompaniet (tidlegare jegerbataljon) ved GP har blitt sett på som ei feiltaking. Likevel har politikarar og øverstkommanderande i Forsvaret ønskt større aktivitet ved garnisonen. På grunn av russisk militær opptrapping vil blant anna Fagmilitært råd (FMR) auka aktiviteten ved Garnisonen i Porsanger. Forsvarssjefen har uttrykt ønske om å oppretta eit mekanisert stridskompani, med både artilleri og kavaleri, ved Porsangmoen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Porsanger». Forsvarets mediesenter. 2015. Henta 29. desember 2015.
2. 1 2  «Heimevernets Befalsskole». Forsvarets mediesenter. 2015. Henta 29. desember 2015.
3. ↑  ««Finnmark heimevernsdistrikt 17»». Heimevernet / Forsvarets mediesenter. 2015. Henta 29. desember 2015.
4. ↑  Rein, Torolf (2011), «Garnisonen i Porsanger», *Store Norske Leksikon*, henta 29. desember 2015
5. ↑  Mjøen, Jarle (27. november 2015), «Forsvaret på chartertur i Finnmark», *Altaposten*, henta 29. desember 2015
6. ↑  ««Mii hárjehallat du sihkkarvouða dihtii/Vi øver for din sikkerhet»» (PDF). Forsvarets mediesenter. 2015. Henta 15. desember 2015.
7. ↑  Kristoffersen, Tor Kjetil (15. april 2015), «Jegerne kan komme tilbake», *iFinnmark*, henta 29. desember 2015
8. ↑  Bøe, Henrik; Berg, Rune (21. februar 2008), «Kjemper for ny bataljon», *NRK Troms*, henta 20. desember 2015
9. ↑  Lieungh, Erik (28. april 2015), «Ekspertgruppe: Slik bør Forsvaret styrkes i Finnmark», *NRK Finnmark*, henta 14. august 2015
10. ↑  Ege, Rune Thomas; Johnsen, Alf Bjarne (30. september 2015), «Slik blir det nye Forsvaret – hvis forsvarssjefen får bestemme», *Verdens Gang*, henta 26. oktober 2015
11. ↑  Kjernli, Erling (1. oktober 2015), «Forsvarsjefen: – Mangler 180 milliarder kroner», *NRK*, henta 14. desember 2015
Sprekker i bakken i den gamle bydelen Ön i Kiruna.
**Kiruna byforvandling** eller **Kiruna byflytting** er eit prosjekt som går ut på å flytta delar av byen Kiruna i Norrbottens län i Nord-Sverige. Grunnen til flyttinga er at gruvedrifta i Kiirunavaara har medført deformasjonar av bakken som har nærma seg byen. 

Planane om å flytta byen byrja i 2004, då det statlege gruvekompaniet LKAB sende eit brev til lokale styresmakter om at graving like ved byen kunne føra til sprekker i grunnen under lokale bygningar.
Flyttinga skulle gå føre seg over ei viss tid.
Styresmaktene måtte avgjera kvar den nye bykjernen skulle flyttast, korleis han skulle sjå ut, kva bygningar ein skulle demontera og flytta og kva for nokre ein skulle erstatta med nye.

Den nye staden låg rundt 3 kilometer aust, til foten av fjellet Luossavaara. Dette var urørt mark nedanfor eit tidlegare gruveområde som allereie tilhøyrde LKAB.

Prosjektet har fått stor merksemd rundt om i verda.

Kjelder
-------

1. ↑  Tabby Kinder (6. mars 2014), «Kiruna: How to move a town two miles east», *BBC News*
2. ↑  «Sweden to save 'sinking' town», *BBC News*, 28. september 2004
3. ↑  «Hotet från gruvan – det här kommer att hända med Kirunas kulturhus», *Land*, 24. november 2016
4. ↑  Signe Karin Hotvedt (17.03.2015), «Flyttingen av Kiruna fascinerer arkitekter over hele verden», *NRK*

* *Denne artikkelen bygger på «Kiruna byforvandling» frå Wikipedia på bokmål, og «Kiruna stadsomvandling» frå Wikipedia på svensk den 12. august 2017.*
**Arne «Bakker'n» Bakker** (18. februar 1930–9. oktober 2009) var ein norsk fotball- bandy- og ishockeyspelar frå Bærum.

Karriere
--------

I åtte år spelte Bakker forsvar for Asker Skiklubb i eliteserien, der han spelte i 99 kampar og skåra 10 mål. Han spelte også svært lenge for det norske herrelandslaget i fotball, med heile 54 kampar.

Som bandyspelar spelte Bakker først for Asker, og deretter for Stabæk Bandy, der han vann kongepokalen i 1952. Under vinter-OL 1952 i Oslo, der bandy var demonstrasjonsgrein, spelte Bakker på det norske OL-landslaget. Med tre deltakande lag kom Noreg her på andreplass, bakom Sverige og framom Finland. Bakker spelte i NM i bandy i 1952, 1953 og 1955. 

I ishockey spelte han også på norsk proffnivå, der han spelte for Stabæk og Jar. Etter at han gav seg som idrettsutøvar, vart han fotballtrenar; fyrst for Asker sitt A-lag, seinare for Stabæk Fotball.

I 1961 vart han tildelt Egebergs Ærespris. Han er så langt den einaste som har vunne prisen for både bandy og fotball.

Kjelder
-------

* Arne Bakker i Budstikkas store Asker- og Bærumleksikon[*daud lenkje*]

* *Denne artikkelen bygger på «Arne Bakker» frå Wikipedia på bokmål, den 9. desember 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
**Calvin Jackson** (fødd 26. mai 1919 i Philadelphia, daud 9. desember 1985) var ein USA-amerikansk jazz-pianist, komponist og bandleiar.

Jackson spelte piano frå barndommen av og studerte ved Juilliard og New York University. Han arbeidde tidleg i karrieren sin med Frankie Fairfax, og så i Hollywood i 1943-1947 som assisterande musikkdirektør for MGM. I 1947 spelte han inn musikk med Phil Moore og som solopianist for Discovery Records. Han spelte med Mildred Bailey i New York i 1948, og så i Toronto i 1950, der han ofte spelte på fjernsyn og radio. I løpet av 1950- og tidleg i 1960-åra gav han ut fleire album for selskap som Columbia Records.

I 1957 drog han attende til Los Angeles, der han fortsette å arbeide som komponist for film og fjernsyn. Han arrangerte òg musikk for Ray Charles ei stund, mellom anna på «Sweet & Sour Tears» i 1964.

Tidleg i 1980-åra flytta han til San Diego County, der han levde som delvis pensjonist, men gav pianotimar i leilegheita si.

Diskografi
----------

Phil Moore Orchestra, Piano Concerto med Calvin Jackson, Discovery DL 4001 (1947)

* *Calvin Jackson* (Discovery Records, 1949)
* *Calvin Jackson at the Plaza* (Vik Records, 1954)
* *Rave Notice* (Columbia Records, 1955)
* *The Calvin Jackson Quartet* (Columbia, 1955)
* *Jazz Variations on Gershwin's Rhapsody in Blue* (Liberty Records 3071, 1958)
* *Cal-Essence/Calvin at the Piano* (Raynote, 1959)
* *Jazz Variations on Movie Themes* (Reprise Records, 1961)
* *Two Sides of Calvin Jackson* (Reprise Records, 1961)

**Med Buddy Collette**

* *Nice Day with Buddy Collette* (Contemporary, 1957)

**Med Fred Katz**

* *Soul° Cello* (Decca, 1958)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Calvin Jackson» frå Wikipedia på engelsk, den 9. desember 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Scott Yanow, Calvin Jackson på Allmusic

Bakgrunnsstoff
--------------

* Calvin Jackson ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Calvin Jackson Papers MSS 28. Special Collections & Archives, UC San Diego Library.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* MusicBrainz (artist)

 |
| Calvi |
| --- |
| Horisonten til CalviHorisonten til Calvi |
| Motto «*Calvi semper fidelis*» |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Korsika Haute-Corse |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  31,2 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 5 177   165/km² |
| Koordinatar | 42°34′″N 08°45′″E﻿Koordinatar: 42°34′″N 08°45′″E﻿ |
| Høgd over havet | 81 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 20260 |

**Calvi** er ein liten by og kommune nord på Korsika i Frankrike. Han er *sous-préfecture* i departementet Haute-Corse og har om lag 5 000 innbyggjarar. Han ligg på nordvestkysten av Korsika, 95 km frå Bastia og 24 km frå L'Île-Rousse.

Ei segn seier at Christopher Columbus kom frå Calvi, som på den tida var ein del av Genova sitt rike. Sidan innbyggjarane på øya hadde eit dårleg rykte er dette noko han i så fall ville ha skjult.

Hovudnæringa i Calvi er i hovudsak basert på sommarturisme, som starta i 1950 ved god hjelp av Vladimir Raitz.

Calvi sett frå festninga

Bakgrunnsstoff
--------------

 Reiseguide for Calvi frå Wikivoyage

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**La Marcha Real** ('Kongemarsjen') er nasjonalsongen i Spania. Han er ein av få slike songar som ikkje har fastsett tekst.

Marsjen er òg ein av dei eldste i Europa, ettersom han blir nemnd for første gong i 1761 i *Libro de Ordenanza de los toques milietares de la Infantería Española*av Manuel de Espinosa. Her er partituret skrive ned under namnet «Marcha Granadera» eller «Marcha de Granaderos», utan kjend forfattar.

Karl III av Spania erklærte *La Marcha de los Granaderos* som offentleg æresmarsj i 1770 og fekk stykket framført i offentlege og høgtidelege samanhengar. Ettersom han alltid blei spela ved offentlege tilstellingar der kongefamilien var til stades, tok spanjolane til å sjå på han som ein nasjonalsong og kalla han «Marcha Real».

Under den andre spanske republikken (1931–1939) var *«El Himno de Riego»* nasjonalsong, men då krigen tok slutt gjeninnførte Francisco Franco kongemarsjen som nasjonalsong, med den gamle tittelen *«La Marcha Granadera»*.

Den noverande versjonen blei utforma av komponisten Francisco Grau etter at den spanske grunnloven frå 1978 var blitt godkjend.

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* MIDI-fil
* MP3-fil Arkivert 2005-04-15 ved Wayback Machine.
**Marco Büchel** (fødd 4. november 1971) er ein liechtensteinsk tidlegare skirennar, fødd i Walenstadt i Sveits. Han vann sølvmedaljen i storslalåm under VM i alpine greiner 1999, og steig til topps etter fire renn i verdscupen i alpine greiner.

### Aktiv

Büchel debuterte i verdenscupen 3. desember 1994. Fyrst fire år seinare, 27 år gammal, tok han steget på pallen etter eit verdscuprenn. Høgdepunktet oppnådde han seinare i same sesongen då han var nær ved å verte verdsmeister i storslalåm under verdsmeisterskapen i Vail. Han overraska stort då hamna fattige fem hundredels sekund bakom norske Lasse Kjus og tok sølvmedaljen, med stor margin til tredjemann. 

I verdscupen vann Büchel fire renn i tida frå februar 2003 til januar 2008. Den fyrste og den siste sigeren kom i super-G-løypa, dei to mellomliggjande i utforrenn. Ved super-G-triumfen i Kitzbühel den 18. januar 2008 vart han den aller eldste vinnaren av eit verdscuprenn i alpint, då var han 36 år og 75 dagar gammal. I alt stod han på pallen etter 18 renn i verdscupen.

Büchel la opp etter OL-sesongen 2010.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Marco Büchel (Skirennläufer)» frå Wikipedia på tysk, den 30. januar 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
**Sverre Fehn** (14. august 1924–23. februar 2009) er ein av dei internasjonalt mest kjende arkitektane frå Noreg. 

Norsk bremuseum i Fjærland, Sognefjord. Foto: Frode Inge Helland

Colosseum kino i Oslo. Totalskadd i brann 15. februar 1963. Arkitekt for ombygginga: Sverre Fehn.Foto: Kjetil Bjørnsrud

Hedmarksmuseet, 1963.
Bøler bibliotekFoto: Kjetil Ree

Fehn voks opp i Kongsberg, og blei utdanna arkitekt ved Statens arkitektkurs i Oslo i 1949 og blei tidleg prega av læraren sin, Arne Korsmo. I 1952/53 heldt han til i Marokko, og året etter studerte han hos den franske arkitekten Jean Prouvé i Paris. Der blei han også kjend med Le Corbusier sine arbeid. I 1952 danna han og Arne Korsmo saman med sju andre unge arkitektar gruppa PAGON, som gjekk inn for ny, modernistisk arkitektur. Gjennombrotet sitt fekk Sverre Fehn saman med Geir Grung i 1955 med det modernistiske Økern aldershjem.
Fehn har drive arkitektpraksis i Oslo og var professor ved Arkitekthøgskolen frå 1971 til han gjekk av med pensjon i 1995.

Prisar og utmerkingar
---------------------

Sverre Fehn har fått både norske og utanlandske prisar. 

* I 1994 vart han utnemnd som kommandør av St. Olavs Orden
* 1997 The Pritzker Architecture Prize
* 1997 Heinrich-Tessenow-medaljen i gull
* I 1998 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris
* I 2001 fekk han den norske Groschmedaljen
* I 2003 fekk han Anders Jahres kulturpris saman med Kjetil Trædahl Thorsen.
* Fehn var æresmedlem av det norske, finske, skotske, britiske og amerikanske arkitektforbundet.

Kjende verk
-----------

* Økern aldershjem (1955, saman med Geir Grung)
* Den norske paviljongen til Verdsutstillinga i Brussel (1958)
* Den nordiske paviljongen i Biennaleparken i Venezia
* Hedmarksmuseet på Domkirkeodden ved Hamar
* Norsk bremuseum i Fjærland (1991)
* Aukrustsenteret i Alvdal (1996)
* Ivar Aasen-tunet i Ørsta (2000)
* Norsk museum for fotografi i Horten (2001)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Sverre Fehn**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Sverre Mauritzen** (fødd 6. oktober 1943) er ein norsk næringslivsleiar og politikar frå Stavanger. Han representerte Rogaland og Høgre på Stortinget i tida 1981-93.

Far til Mauritzen var fabrikkeigar. Sverre Mauritzen tok realeksamen ved St. Svithun gymnas, examen artium ved Stavanger handelsgymnasium og i 1967 siviløkonom-eksamen Norges Handelshøyskole. Åra 1967-71 var han så seksjonssjef i Rieber & Søn Plastic-Industri AS i Bergen. Der etter var han til 1984 disponent i S. Mauritzens Sønner AS i heimbyen Stavanger, samstundes som han i seks år førelas i marknadsøkonomiske fag ved Rogaland distriktshøgskole.

Mauritzen var medlem i Stavanger bystyre og formannskap 1976-83. Ved stortingsvalet 1981 var han Rogaland Høgre sin fyrstekandidat og såleis «sikra» plass i det nye stortinget, og vart sidan attvald to gonger. Samstundes var han 1981-86 styreformann i AS Rogalandsbanken. På Stortinget var han alle tolv sesjonane med i Kommunal- og miljøvernkomitéen, nestleiar i komiteen 1989-93. Han var elles leiar 1984-92 i Høgre sitt kommunalutval.

Etter åra på Stortinget var Mauritzen i tre år ambassaderåd for kommunale og regionale spørsmål ved Norges faste delegasjon til Den europeiske unionen i Brussel. Sidan var han 1996-97 generalsekretær i Nordsjøsekretariatet, 1997-2003 sekretariatsleiar i Samarbeidsrådet for Vest- og Sørlandet og 2004-07 rådgjevar i internasjonale saker i Vestlandsrådet i Stavanger.

Mauritzen kom tilbake i politikken som medlem av fylkestinget i Rogaland frå 2011.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
**Sverre Helge Hassel** (fødd 30. juli 1876 i Oslo, død 6. juni 1928) var ein norsk polfarar og i lag med Roald Amundsen av dei fem første til å nå Sørpolen.

Hassel drog til sjøs så snart han var gammal nok. 1898–1902 deltok Hassel på den andre «Fram»-ekspedisjonen under leiing av Otto Sverdrup. I utgangspunktet skulle dei freiste å segle rundt Grønland via Baffinbukta, i staden utforska dei nytt landet i det nordlege Canada, blant anna Ellesmereøya og Sverdrupøyane.

Hassel vart tildelt Sydpolsmedaljen
Saman med Helmer Hanssen vart Hassel plukka ut som driven sledekøyrar under Sørpolekspedisjonen til Roald Amundsen 1910–1912. Hassel var ein av dei fem første til å nå Sørpolen den 14. desember 1911 saman med Amundsen, Hanssen, Olav Bjaaland og Oscar Wisting.

Då Hassel vart eldre flytta han til Grimstad og jobba der som tollbestyrar. Sverre Hassel døydde i 1928 medan han var på besøk hos den gamle venen Roald Amundsen.

Hassel vart tildelt Sydpolsmedaljen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sverre Hassel» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2013.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Sverre Daae** (1890–1968) var ein norsk prest som var sokneprest i Leikanger frå 1923 til 1960.

I 1917 avla han teologisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo, og var prest i Nidaros bispedøme fram til han kom til Leikanger i 1923. Under krigen tok tyske offiserar i bruk prestegarden som bustad. I 1945 vart Sverre Daae stilt for retten, skulda for landssvik, og frådømd embetet. Han anka og vart frikjend i 1952, og heldt fram som prest i Leikanger til han vart pensjonist i 1960. Den tidlegare Leikangerpresten Anders Daae (1789-1816) var bror til Sverre Daae sin tippoldefar.

Det var Sverre Daae som tok initiativet til å restaurera den gamle Leikangerkyrkja, som var modernisert til det ugjenkjennelege i 1872. Arbeidet som tok til midt på 1920-talet varde gjennom heile prestegjerninga hans. Stundom låg presten i strid med museumsdirektør Heiberg om gamalt inventar som med tida var kome i museet sine hender, men på imponerande vis fekk han attende mesteparten til kyrkja si eige. Kyrkja vart restaurert innvendig i 1936 og utvendig i 1955. Forutan å vera mannen som tilbakeførte kyrkja til fordums prakt, var Sverre Daae ein fargerik og godt likt prest som etterlét seg mange gode historier i bygda.

Kjelder
-------

* Terje Eggum (1999). *Leikanger kyrkje : frå mellomalderen til idag*. Leikanger: Skald forlag. ISBN 8279590099.
* Allkunne Arkivert 2015-04-12 ved Wayback Machine.
**Sverre By** (4. februar 1897–5. mars 1975) var ein norsk lærar og barnebokforfattar. Han var morfar til fotballtrenaren og litteraturkritikaren Ola By Rise.

Liv og virke
------------

Sverre By var fødd i Sømna og vaks opp i Skaun. Han gjekk ut frå Levanger lærarskule i 1920. Deretter var han lærar fleire stader, både i Fusa, Børsa og Skaun før han kom til Strinda. Der slo han seg ned - først i 19 år som lærar ved Ranheim skule, deretter som styrar ved Åsvang skule til han vart pensjonist i 1965. Han var formann i Strinda lærarlag i 12 år.

Frå 1929 til 1931 redigerte han avisa Gaula, men det var ikkje før etter krigen at han vart forfattar. Han debuterte i 1946 med *På livet laust*, og skreiv i alt 21 bøker. Best kjent er kanskje *Raudmerra* (1948) og oppfølgjarane *Raudmerra er di* (1956) og *Samstadprinsen* (1961). Eit hovudtema i forfattarskapen er ei realistisk skildring av brotet mellom det gamle bondesamfunnet og det moderne industrisamfunnet.

Prisar og utmerkingar
---------------------

For *Raudmerra* og *Turid og dei andre* (1951) fekk han Kyrkje- og undervisningsdepartementet sin barnebokpris. Då han fekk prisen i 1948, var han den første som fekk denne prisen. 

I 1967 blei By tildelt Kongens fortenestemedalje i gull.

Bibliografi (i utval)
---------------------

* *Nidarosdomen : den herlegaste kyrkja i norderlanda* (1946)
* *På livet laust* (1946)
* *Raudmerra* (1948)
* *Fart i tingen* (1950)
* *Turid og dei andre* (1951)
* *Leiv møter eventyret* (1953)
* *Reidar Rask* (1955)
* *Raudmerra er di* (1956)
* *Gullklokka* (1958)
* *Åge* (1959)
* *Kjetil på marknad* (1960)
* *Samstadprinsen* (1961)
* *På krigsfot : forteljing frå 1905* (1964)
* *Jenta med dei brune flettene* (1964)
* *Fagerbekken* (1966)
* *Flaumen går* (1967)
* *Heggdalsgruva* (1968)
* *Glimådalen* (1969)
* *Sæmund Bonde og Rønnaug* (1971)
* *Styrk Audunsson* (1972)
* *Bølgjer i bygda* (1973)

Kjelder
-------

* Gunvor Risa: «Sverre By som barnebokforfattar» I: *Årbok for Trøndelag*, 1975
* Birkeland, Risa, Vold: *Norsk barnelitteraturhistorie.* 2. utg. Samlaget, 2005 ISBN 82-521-5933-8
* Artikkel om Sverre By i Alkunne nettleksikon