recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nord Pool Spot** er eit offentleg selskap med hovudsete i Oslo, som verkar som marknadsplass for energi i dei nordiske landa og er einaste mangenasjonale marknad for elektrisk energi.

Soge
----

Selskapet vart skipa i 1993 under namnet Statnett Marked AS.

Nord Pool inngjekk hausten 2007 samarbeid med OMX som òg eig dei nordiske børsane, med unntak av Oslo Børs. OMX att, er ått av Nasdaq.

Statnett og Svenska Kraftnät åtte ei stund 50% kvar. I 2011 åtte Statnett og Svenska Kraftnät 30% kvar, medan finske Fingrid Oyj og danske Energinet.dk åtte 20% kvar.

I 2019 kjøpte Euronext 66 % av aksjane i Nord Pool, medan TSO Holding eigar 34%.

Nord Pool Spot har konsesjon som børs og er såleis under tilsyn frå Kredittilsynet for børsverksemda si. Nord Pool Spot vert regulert av Noregs vassdrags- og energidirektorat (NVE). Det norske Oljedirektoratet har gjeve Nord Pool Spot fullmakt til å styra straumutvekslinga med grannelanda.

Kjelder
-------

1. ↑  Stina Johansen. «Nord Pool welcomes new owner» (på engelsk). Nord Pool. Henta 18. april 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Nord Pool» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nord Pool**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
**Reidar Aarskog** (fødd 30. mars 1951) er ein norsk tidlegare stavhoppar frå Uggdal i Tysnes kommune. Han sette norsk rekord i øvinga i 1973. Gjennom ti sesongar på topplan sanka Aarskog 6 sølvmedaljar og 2 bronsemedaljar i stavhopp under dei norske meisterskapane 1971 til 1980. Han var medlem i Fana Idrettslag frå 1970 og IL i BUL frå 1976.

I fyrste halvdelen av 1970-åra utfordra Aarskog Wilhelm Sorteberg om å vere landets bestemann i stavhopp, etterkvart møtte han ein like sterk motstandar i Bertil Reppen. Aarskog forbetra seg frå 4,30 meter i 1971 til 4,50 m i 1972. 24. juni 1973 sletta han den ni år gamle noregsrekorden til Kjell Hovik på 4,70 meter. Aarskog svinga seg då over 4,81 m i Beitstad. Nøyaktig ein månad seinare byrja Wilhelm Sorteberg si 16 år lange periode som norsk rekordhaldar i stavhopp.

Aarskog la opp i 1980, etter ein sesong der 4,50 m var hans beste prestasjon.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1971 på Hamar: Sølvmedalje
* 1973 i Trondheim: Sølvmedalje
* 1974 i Hønefoss: Bronsemedalje
* 1975 i Fana: Sølvmedalje
* 1976 i Askim: Sølvmedalje
* 1977 i Lillehammer: Sølvmedalje
* 1979 i Larvik: Sølvmedalje
* 1980 i Bodø: Bronsemedalje

Kjelder
-------

* friidrett.no
**Nerodimka** (serbisk Неродимка) er ei elv i regionen Nerodimlje i Kosovo og ei 41 km lang sideelv til Lepenac frå venstre. Nerodimka er kjend for forgreiningane som oppstår i elva. 

Nerodimka spring ut frå to småelvar, ei renn frå fjellet Nerodimka, og den andre frå fjellet Crnoljeva. Elva renn først nordover, mellom dei to fjella og inn i regionen Nerodimlje. Ho renn så over den sørlege delen av Kosovosletta. På 1400-talet, under regjeringstida til kong Milutin, vart det grave ein kanal til Sazlijavatnet og elva Nerodimka. Frå Sazilija renn elva Sitnica. Dette skapte ei spesiell forgreining, sidan Nerodimka langs den naturlege elveleia renn ut i Lepenac, som er ein del av nedslagsfeltet til Egearhavet, medan Sitnica er ei sideelv til Ibar som høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet. Etter den andre verdskrigen vart kanalen fylt att, sidan han ikkje vart vedlikehalde og det samle seg opp gjørme. 

Nerodimka renn forbi byen Uroševac og munnar ut i Lepnac ved Kačanik. Nedslagsfeltet hennar er på 229 km².

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nerodimka River» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
		- Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Skurugata** er ei uvanleg geologisk danning i Eksjö i Jönköpings län i Sverige. Skurugata er ei omkring 800 meter lang kløft i fjellet som er mellom 7 og 24 meter brei. Det finst fleire liknande *«skuror»* på andre stader i austre Småland, der Skurugata er den største. Dei bratte fjellveggane er på visse stader 35 meter høge.

Det finst ei rekkje teoriar om korleis kløfta ein gong vart danna. Den vanlegaste forklaringa er at kløfta vart graven ut av ei iselv då innlandsisen smelta. Andre trur at kløfta er ein sprekk i fjellgrunnen eller ein forkastning. Fjellet i området og steinane på botnen av kløfta består av gråbrun og mørkbrun porfyr med innlegg av kvarts og raud feltspat.

Det finst ei rekkje mosearter i sprekken, nokre av desse finst elles berre i fjellområde. I dei omkringliggande skogane finst òg eit interessant fugleliv. Blant anna kan ein påtreffe storfugl, orre, jerpe og ramn.

Sjølv på varme sommerdager pleier det å vere svalt i botnen av kløfta, og einskilde år har haugar av snø og is lege til langt ut på sommaren. Tidleg på sesongen og etter kraftig regn kan sprekken verte fylt av vatn. Området kring Skurugata er eit naturreservat og i området finst ein sti, kring 2 km lang, som går gjennom heile sprekken og opp på fjelltoppen Skuruhatt.

I midten av kløfta finst ein stein som det går å løfte bort, og bak denne finst ei gjestebok, plasseringa er markert med eit skilt på klippeveggen.

Ei segn seier at ei bøsse finst gøymd i Skurugata, han skal ha vorte gøymt av ein person kalla «Tjuva-Jösse». Det vert sagt han som finn bøssa vil få stor lukke i livet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skurugata» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mars 2012.*
| **Bildøyna** |
| --- |
| Naust på BildøynaNaust på Bildøyna |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sotra |
| **Koordinatar** | 60°21′19″N 05°06′16″E﻿Koordinatar: 60°21′19″N 05°06′16″E﻿

 |
| **Høgaste punkt** | Bykletten (56 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Vestland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 675 (2023)
 |

**Bildøyna** er ei øy mellom Sotra og Litlesotra som ligg i Øygarden kommune, vest for Bergen. Trass i at ho er lita samanlikna med naboøyane husar Bildøyna mellom anna Sotra vidaregåande skule, Fjell ungdomsskule, Bildøyhallen og Indremisjonsforbundet sin bibelskole, noko som gjer øya til ein viktig del av Fjell kommune.

Den nordlege delen av Bildøyna er prega av fritidseigedomar, naust og ein del utmark. Sør for riksveg 555, som deler Bildøyna på tvers, har ein derimot samling av skular og idrettspark, samt bustadfeltet Søre Bildøy heilt på sørspissen av øya. 

Bildøyna har òg gjeve namn til toppen **Bildenuten** (òg kalla Bildefjellet), 221 moh, som er ein del av fjellryggen som strekkjer seg på austsida av Sotra.

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 | 1950 | 2000 | 2023 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 28 | 44 | 67 | 664 | 675 |
|

Kjelder
-------

1. ↑  Folketeljing 1801 for Sund prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Fjell herred, frå Digitalarkivet
3. ↑  Halvor Skurtveit et al. (red.), *Fjell bygdebok, bd. IV* (Fjell kommune, 2008)
4. 1 2  Befolkning, etter grunnkrets, statistikkvariabel og år, frå Statistisk sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Joint Warfare Centre** (**JWC**) ('Felles krigføringssenter') er eit militært fjellanlegg på Jåttå i Stavanger som vert brukt til trening og utdanning av personell som yrkjer ved dei operative hovudkvartera til NATO.

JWC er direkte lagt under NATO-hovudkommandoen Allied Command Transformation i Norfolk, USA.

Soge
----

Allereie frå folkevandringstida har ein hatt ein bygdeborg ved Jåttånuten.

I 1943, under den andre verdskrigen, byrja tyskarane å byggja eit hovudkvarter inne i fjellet under Jåttånuten. Dette vart fullført av Forsvaret i slutten av 1950-åra og Luftforsvaret og Kystvakta flytta inn hit i 1957.

I 1994 kom forlauparen til JWC inn: *Headquarters Allied Forces North Europe*. I 2000 vart det endra til *Joint Command North* (JCN), dinest opprettinga av Joint Warfare Centre i 2003.

I 2003 vart JWC oppretta i samband med omlegginga av kommandostrukturen til NATO, som vart vedteke i Praha november 2002. Føremålet med senteret er å utvikla NATO til ein førebudd og fleksibel organisasjon, og dessutan utdanna personell ved dei operative hovudkvartera.

Tidlegare heldt også Fellesoperativt hovudkvarter til på Jåttå, men vart i 2009 flytta til Reitan i Nordland og døypt om til Forsvarets operative hovudkvarter.

Oppgåver
--------

### Oppdrag

* Planleggja, førebu og gjennomføra kollektive treningar på operasjonelt og strategisk nivå, inkludert testing, validering og integrering av nye konsept og doktrineutvikling.
* Utvikla og styrkja relasjonar og integrering av nasjonale trenings- og kommandoorganisasjonar, statlege og ikkje-statlege organisasjonar.

### Misjon

* Bidraga med samtrening og effektivisering på operasjonelt og strategisk nivå.
* Gjennomføra trening av felles stabar (NATO Command Structure/NATO Force Structure).
* Støtta, oppretthalda og vidareutvikla NATO sitt konsept og doktrineutvikling.

Kjelder
-------

1. ↑  Hem, Mikal (30. september 2022). «I denne fjellhallen skal Nato simulere krig». *forsvaretsforum.no* (på norsk bokmål). Henta 1. oktober 2022.
2. ↑  «Nato-basen på Jåttå skal oppgraderes». *www.aftenbladet.no* (på norsk bokmål). Henta 1. oktober 2022.
3. ↑  «Fakta om Hinna kommunedel | Stavanger kommune», *www.stavanger.kommune.no* (på norsk bokmål), 17. oktober 2017, henta 13. oktober 2023
4. ↑  «Sluttstrek satt for Jåttå». *Avisa Nordland* (på norsk). 18. juni 2010. Henta 8. februar 2023.
5. ↑  «History». *www.jwc.nato.int* (på engelsk). Henta 13. oktober 2023.
6. 1 2  «Who we are» (på engelsk). JWC. Henta 13. oktober 2023.
7. ↑  «Mission» (på engelsk). JWC. Henta 13. oktober 2023.
Savanne i Kamerun med laterittjord.
Ei **savanne** er eit av dei større bioma på jorda og er ein slags mellomting mellom skog og steppe, eit grasdekt landskap med spreidde tre. Savanne finst i Afrika, Sør-Amerika og Australia.

Klima og jordsmonn
------------------

Temperaturen er høg heile året. Årsnedbøren varierer mellom 250 mm på de tørraste savannene til 1800 mm på dei mest nedbørrike. Det er ein eller to tørketider.
Jordsmonnet høyrer til lateritt-typen, men har på grunn av det tørrare klimaet høgare humusinnhald enn i den tropiske regnskogen.

Vegetasjon
----------

Gras dominerer landskapet. Dei fleste grasartane er høgvokste, men utstrekt beiting held graset nede. Det afrikanske elefantgraset kan nå høgder på 5 m.

Trea står enkeltvis eller i små holt. Mest vanleg er akasieartar. Trea tilpassar seg tørken på ulike måtar. Nokre artar fell blada i tørketida, medan andre har tjukke og nesten nåleforma blad. Dei hyppige brannane favoriserer artar som toler brann.

Fauna
-----

Dyrelivet på savannen er rikt. Det er eit mangfald av store, planteetande pattedyr (antiloper, sebra, gnu, sjiraff) og store rovdyr som jaktar på desse (løve), så vel som åtseletarar (hyene).

Av insekt finn ein termittar, grashopper, sirissar og talrike maur- og vepseartar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 59°54′54.076″N 10°44′19.036″E﻿

Stortingsgata 16 - teatrets hovudscene frå 1945 til 1985.
**Det Norske Teatret** er eit teater i Oslo som spelar på nynorsk og norske målføre. Teatret vart skipa 22. november 1912 med Hulda Garborg som styreformann.

Historie
--------

Teatret hadde si fyrste framsyning i Kristiansand 2. januar 1913, og la deretter ut på spelferd. Fyrste framsyning i Oslo var 6. oktober 1913 med *Jeppe på Berget* av Ludvig Holberg, omsett til nynorsk av Arne Garborg. Opninga skjedde med kong Håkon 7. til stades. Framsyningane etterpå var prega av at riksmålsungdomar prøvde å få stogga dei med makt ved å demonstrere i gata utanfor teatret, dei såkalla teaterslaga. Noko av det same hende i 1948, då teatret framførte *Peer Gynt* i nynorsk omsetjing, med musikk av Harald Sæverud.

Dei fyrste åra heldt teatret hus i Teatersalen i Rosenkrantz gt 8, hjå Bondeungdomslaget i Oslo. Deretter flytte det til Stortingsgata 16, fram til det i 1985 fekk eit nytt og moderne teaterbygg i Kristian IVs gate. Nybygget var teikna av Arkitektkontoret 4B, og vart heidra med utmerkinga *Betongtavlen* i 1986.

Teatret er særleg kjend for å spele musikkspel. Dei største suksessane gjennom tidene har vore musikkspela *Les Misérables*, *Cats*, *Piaf*, *Jesus Christ Superstar* og *Next to Normal*. Teatret har også gjeve ut cd-ar, til dømes *Så lenge skuta kan gå*, som det vann Spellemannprisen med i open klasse i 1979.

Som det einaste større teatret i Noreg er Det Norske Teatret privat ått, av lutlaget Det Norske Teatret LL. Sidan staten gjev om lag 100 millionar kr i årleg tilskot peikar staten ut tre av fem valde styremedlemer, medan årsmøtet fritt vel to medlemer. Dei tilsette har to medlemer i styret.

Bondeungdomslaget i Oslo er største eigar, elles eig mållag og ungdomslag over heile landet og mange privatpersonar luter i teatret.

Teatersjef er Erik Ulfsby.

Teatersjefar
------------

* 1912–1915 Rasmus Rasmussen
* 1915–1916 Amund Rydland
* 1916–1917 Anton Heiberg/Amund Rydland
* 1917–1918 Amund Rydland
* 1918–1920 Sigurd Eldegard/Amund Rydland
* 1920–1922 Amund Rydland
* 1922–1933 Ingjald Haaland
* 1933–1934 Hans Jacob Nilsen
* 1934–1936 Oscar Braaten
* 1936–1942 Knut Hergel
* 1942–1945 Cally Monrad
* 1945–1946 Knut Hergel
* 1946–1950 Hans Jacob Nilsen
* 1950–1951 Edvard Drabløs
* 1951–1953 Ole Gregor Liljedahl Barman
* 1953–1961 Nils Sletbak
* 1961–1975 Tormod Skagestad
* 1975–1976 Svein Erik Brodal
* 1976–1979 Tormod Skagestad
* 1979–1990 Svein Erik Brodal
* 1990–1997 Otto Homlung
* 1997–2010 Vidar Sandem
* 2011– Erik Ulfsby

Kjelder
-------

1. ↑  Betongtavlen 1961-2008 Arkivert 2014-03-17 ved Wayback Machine. frå Betong.net

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det Norske Teatret**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Alfred Fidjestøl *Trass alt. Det norske teatret 1913-2013 Dramatiske scener frå 100 års teatereventyr*, Samlaget 2013 ISBN 9788252178753

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* SUDOC
* KulturNav

 |
Tribunalet sitt sete i Haag.
**Det internasjonale krigsforbrytartribunalet for det tidlegare Jugoslavia** (eigentleg *Det internasjonale tribunalet for straffeforfylging av personar ansvarlege for alvorlege brot på internasjonal humanitær lov gjorde på territoriet til det tidlegare Jugoslavia sidan 1991*) (eng. *International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia, ICTY*) er eit tribunal underlagt SN som har som ansvar å etterforske krigsforbrytingar i det tidlegare Jugoslavia og forfylgje jugoslaviske krigsforbrytarar. Tribunalet er ein ad hoc-domstol, og har sete i Haag.

Soge
----

Det vart oppretta gjennom Tryggingsrådet sin resolusjon 827 av 25. mai 1993. Det har jurisdiksjon over visse typar brotsverk gjorde i det tidlegare Jugoslavia sidan 1991; grove brot på Genève-konvensjonen av 1949, brot på folkeretten i krigen, folkemord og brotsverk mot menneska. Det kan berre forfylgje enkeltpersonar, ikkje organisasjonar eller regjeringar. Maksstraffa det kan dømme folk til er livsvarig fengsel. Ulike land har gått med på å fullbyrde straffene som tribunalet dømer til.

Tribunalet har 1 200 tilsette.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det internasjonale krigsforbrytartribunalet for det tidlegare Jugoslavia**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Ballast** er materiale av ulikt slag som skal gje tyngd og stabilitet. Nemninga *ballast* vert såleis nytta om den pukksteinen som skjenegangen på jarnbaner både ligg på og vert halde på plass med ved at pukksteinen er pakka rundt svillene. Likeeins vert nemninga *ballast* nytta om det materialet eller det vatnet som vert teke om bord i skip utan last, eller med lett last, for at skipet skal liggje djupt og stabilt nok i sjøen til å kunne verte manøvrert trygt. I seglskutetida vart det lagt sand eller stein i botnen på lasteromma som ballast. I moderne skip vert det vanlegvis pumpa inn i høvelege mengder sjøvatn i tankar eller holrom laga til det bruket. Når det gjeld tankskip, vert ofte ballastvatnet pumpa inn i nokre av tankane som elles vert nytta til last.

I undervassbåtar er det likeeins sjøvatn som vert pumpa inn og ut i ballasttankar som får båten til å dykka ned under vatn til rett djupna og kome seg opp att. Jamvel i seglfly vert det nytta vatn som ballast for å få optimal vekt og vektfordeling på flyet under flyginga.

På seglbåtar med djuptstikkande kjøl, til dømes fritidsbåtar, er kjølen gjerne laga av tungt materiale for å fungere både som kjøl og som ballast.

Ballastvatn frå skip har vorte eit stor miljøproblem kringom i verda. Ulike organismar fylgjer med vatnet frå den staden eller hamna der vatnet er pumpa inn i skipet, og vert sleppt fri på ein heilt annan kant av verda når skipet kvitter seg med ballastvatnet for å take inn nyttelast. Her kan desse framande organismane gjere store skadar på dei eksisterande lokale artane eller på anna vis endra tilhøva i ugunstig lei, slik det er fleire døme på. Difor vert det gjort arbeidd for å få bindande internasjonale reglar for reinsing av ballastvatn. I seglskutetida vart planter og insekt ført frå ein stad til ein annan på liknande vis med den jorda og sanden som vart nytta som ballast.

Sjå òg
------

* Ballasttrekkvogn
* Seglstein

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ballast i Store Norske Leksikon
Koordinatar: 32°1′5.52″N 34°50′29.4″E﻿

**Hemed** (hebraisk skrift חֶמֶד, tyder Nåde) er ein religiøs moshav sentralt i Israel. Han ligg nær Or Yehuda og høyrer til Loddalen regionale kommune. I 2006 hadde han 563 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1950 av demobiliserte soldatar frå det israelske forsvaret som var immigrantar frå Tsjekkoslovakia, Polen og Romania. Namnet er eit akronym for *Hayilim Meshuhararim Datiyim* (hebraisk skrift חיילים משוחררים דתיים, tyder Demobiliserte religiøse soldatar). Innbyggjarane arbeidde først innan jordbruket, men i dag vert mykje av landområdet til moshaven leigd ut til varehus og industribygg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hemed» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)

| * v
* d
* e
Loddalen regionale kommune |
| --- |
| Moshavim | Ahi'ezer**·** Ganot**·** Hemed**·** Mishmar HaShiva**·** Nir Tzvi**·** Tzafria**·** Yagel**·** Zeitan |
| Andre landsbyar | Kfar Chabad |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Sandie Richards** (fødd 6. november 1968) er ein jamaicansk tidlegare friidrettsutøvar som i 2001 vann VM-gull med Jamaica sitt stafettlag på 4 x 400 meter.

Richards deltok i ei rekke store meisterskapstevlingar frå VM i friidrett 1987 til Sommar-OL 2004. Medaljesankinga tok til med bronsemedalje på 400 meter i VM i friidrett 1993. Fire år seinare sprang ho livsbeste 49,79 sekund då ho sikra seg sølvmedaljen i VM i friidrett 1997 i Aten, to hundredels bakom vinnaren Cathy Freeman. I den same meisterskapen var Richards ankerkvinne på Jamaica sitt bronselag i 4 x 400 meter stafett. Under dei olympiske leikane i Sydney tok ho og Jamaica sølv på den lange stafetten. Høgdepunktet kom ved VM i friidrett 2001 i Edmonton, Richards sprang startetappen då Jamaica vann ein klar stafett-siger framom Tyskland. Både i VM i friidrett 2003 og Sommar-OL 2004 lukkast Richards å komplettere medaljesamlinga med bronsemedaljar i 4 x 400 m stafett.

Richards vann 400-meteren i hall-VM 1993 og hall-VM 2001.

Ho må ikkje forvekslast med Sanya Richards.

Kjelder
-------

* World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Sandie Richards» frå Wikipedia på engelsk, den 21. september 2023.*
**Programmeringsgrensesnitt** (engelsk *application programming interface*, *API*) er eit programvarelag mellom eit operativsystem og brukarprogramma på ei datamaskin. Føremålet med eit programmeringsgrensesnitt er å standardisera kommunikasjonen mellom brukarprogramma og operativsystemet, slik at same brukarprogramkode kan rekompilerast og nyttast på fleire ulike operativsystem. Eit programmeringsgrensesnitt gjer det òg enklare å skriva kode, etter som ein ikkje treng å kjenna til og ta omsyn til alle detaljane av operativsystemet.

Det finst ulike typar programmeringsgrensesnitt. Nokre, som POSIX og Win32 , er generelle programmeringsgrensesnitt, som sit mellom operativsystemet og brukarprogramma. Andre, som ALSA, JACK, Core Audio, ASIO , DirectSound, LADSPA, etc. er spesialprogrammeringsgrensesnitt for digital lyd , medan OpenGL  og Open Inventor er spesialprogrammeringsgrensesnitt for grafikk.

Når ein programmerer i høgnivåspråk, som til dømes C++ og Java, er det vanleg å nytta eit programvarebibliotek, som Qt, med ferdige modular. Programkoden kommuniserer då med funksjonar i førehandsdefinerte klassar, i staden for brukargrensesnittet til operativsystemet. Programmeraren kan da konsentrera seg om funksjonaliteten, i staden for detaljar.

Kjelder
-------

1. ↑  Petzold, C. *Programming Windows 95*, Microsoft Press, 1996.
2. ↑  *ASIO4ALL - Universal ASIO Driver For WDM Audio*
3. ↑  Kientzle, T. *A programmer's guide to sound*, Addison-Wesley, 1998.
4. ↑  Angel, E. *OpenGL*, Addison-Wesley, 2002.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
| **Selbjørn** |
| --- |
| Selbjørn med Selbjørnsfjorden til høgre.Selbjørn med Selbjørnsfjorden til høgre. |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Austevoll |
| **Koordinatar** | 59°59′N 5°10′E﻿Koordinatar: 59°59′N 5°10′E﻿

 |
| **Areal** | 25 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Kongsfjellet (185 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg |
| **FylkeKommune** | VestlandAustevoll |
| **Største busetnad** | Bekkjarvik (575 innb.)

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 956 (2006) |
| **Folketettleik** | 38,2 /km² |

**Selbjørn** er den nest største øya i Austevoll kommune i Vestland. På austsida ligg Bekkjarviksund, der Selbjørnsbrua går over til Huftarøy og på vestsida ligg Stolmesund der Stolmabrua går til Stolmen. Selbjørnsfjorden ligg på sørsida av øya med Fitjar og Fitjarøyane på andre sida. 

Fram til 1964 høyrde søraustsida av Selbjørn til Fitjar kommune, medan nordsida var ein del av Austevoll

Den største tettstaden er Bekkjarvik, som er ein gamal handelsstad med gjestgiveri, og av andre grender finn ein Salthella, Rabben, Grasdal og Gauksheim.

Tidlegare namn på øya er Salbjorn i Norre-Edda og Fornmannasoger. I 1567 vart namnet skrive Søldbiønn og i 1723 Sælbiørn. Ein meiner at namnet kanskje er eit tabunamn, og at namnet tidlegare kan ha hatt eit anna dyrenamn. Fiskarar skulle til dømes ikkje nemna ordet «katt» når dei var ute på havet, og dei kunne i staden seie «klodyret» eller «Salens bjørn», sidan katten høyrde til salen eller stova. Om Selbjørn ein gong vart kalla noko med katt, så skulle ikkje namnet nemnast.

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 | 2000 | 2023 |
| --- | --- | --- | --- |
| 304 | 590 | 9591 | 10811 |

1Med Lunnøya

Fotnotar
--------

1. ↑  Austevoll Gard og Ætt I, side 11
2. ↑  Folketeljing 1801, frå Digitalarkivet
3. ↑  Folketeljing 1900 for Austevoll herred, frå Digitalarkivet
4. 1 2  Befolkning, etter grunnkrets, statistikkvariabel og år, frå Statistisk sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Mirza Džomba** (fødd 28. februar 1977) er ein kroatisk tidlegare handballspelar frå Rijeka, landslagsspelar 1997-2008. Han vart verdsmeister 2003 og olympisk meister 2004 med Kroatia sitt landslag og vinnar av meisterligaen 2006 med Ciudad Real. Han spelte på høgrekanten i angrep.

### Landslagsspel

Džomba var ein sentral spelar i det kroatiske mannskapet som frå 2003 hevda seg i verdstoppen i internasjonal handball. Såleis vann han gullmedalje ved verdsmeisterskapen 2003 og i dei olympiske leikane 2004, sidan fekk han sølvmedalje i såvel handball-VM 2005 som i handball-EM 2008. År 2004 skåra han han flest mål, 46, av alle i europameisterskapen i Slovenia, medan han i Sommar-OL 2004 i Aten skåra nest flest mål i handballturneringa. I alt skåra Džomba 719 mål på sine 173 landskampar, einast Domagoj Duvnjak har skåra fleire.

### Klubbspel

Džomba var aktiv for RK Zagreb frå 1997 til 2001. Deretter gjorde han teneste i ungarske Veszprém KC i tre sesongar. Sidan spelte han på spanske Ciudad Real i tida 2004 til 2007. Han fór så tilbake til RK Zagreb og spelte nye tre sesongar, før han avslutta med spel for polske KS Kielce i 2010/11-sesongen. Džomba tok del i fem meisterligafinalar, to med RK Zagreb, ein med Vezprem og ein med Ciudad Real enda med tap. Fyrst i sin siste meisterliga, i 2006 med Ciudad Real mot San Antonio, stod Džomba att som triumfator.

### Merittar

* Handball-VM 1997 for menn: Nr 13
* Handball-EM 1998 for menn: Nr 8
* Handball-VM 1999 for menn: Nr 10
* Handball-EM 2000 for menn: Nr 6
* Handball-VM 2001 for menn: Nr 9
* Handball-EM 2002 for menn: Nr 16
* Handball-VM 2003 for menn: Gullmedalje, siger over Tyskland
* Handball-EM 2004 for menn: Nr 4
* Sommar-OL 2004: Gullmedalje, siger mot Tyskland
* Handball-VM 2005 for menn: Sølvmedalje, tap mot Spania
* Handball-EM 2006 for menn: Nr 4
* Handball-VM 2007 for menn: Nr 5
* Handball-EM 2008 for menn: Sølvmedalje, tap mot Danmark
* Sommar-OL 2008: Nr 4
* Vinnar av EHF-meisterligaen: 2006 for Ciudad Real
* Kroatisk seriemeister: 1997, 1998, 1999, 2000 for RK Zagreb
* Kroatisk cupmeister: 1998, 1999, 2000 for RK Zagreb
* Ungarsk seriemeister: 2002 og 2003 for Vezprem
* Ungarsk cupmeister: 2002 og 2003 for Vezprem
* Spansk seriemeister: 2007 for Ciudad Real
* Spansk cupmeister: 2005 og 2006 for Ciudad Real

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mirza Džomba» frå Wikipedia på tysk, den 15. oktober 2023.*

* *Denne artikkelen bygger på «Mirza Džomba» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2023.*
Opp til høgre har Hans Strøm teikna ein fiskar med skinnbrok
**Skinnbrok** eller **skinnbukse** var underdelen til skinnhyre, og vart av mange rekna som det viktigaste plagget. Skinnbroka vart og brukt av mange etter at skinnstakken vart bytt ut med oljehyre. Ei skinnbrok var kort, og hadde vide bein. Ho skulle vere så lang at ho rekte under kneskjela, og så vid at ein kunne ta ho på og av med støvlane på.

Barka skinn av ulike dyr har vorte nytta. Unge dyr gav mjukaste lêret. Geitskinn vart rekna som betre enn saueskinn, som ikkje var like vasstett. Det var heller ikkje uvanleg å bruke kalvskinn. I Nord-Noreg brukte ein og reinskinn. Ein måtte bruke 4 geitskinn til ei brok, medan det var nok med to reinskinn. På slutten av 1800-talet vart det laga brøker av gemseskinn frå Sveits. Skinnbroka var av om lag same type langs heile kysten. Ho hadde helst splitt i sida. Han kunne og vere i fronten. Ho vart lukka med knapp eller spenne. Liksom resten av skinnhyre måtte skinnbroka godt smørjast.

Kjelder
-------

* Gunvor Ingstad Trætteberg: *Skinnhyre og sjøklær* Landbruksforlaget 1999
**Jaakko Tommi Kristian Evilä** (fødd 6. april 1980) er ein finsk tidlegare lengdehoppar frå Tampere som under verdsmeisterskapen i Helsinki i 2005 vann bronsemedaljen i øvinga.

Karriere
--------

I lengdehopp-kvalifiseringa under VM i friidrett 2005 hoppa Evilä 8,18 meter og sletta den 39 år gamle landsrekorden til Rainer Stenius på 8,16 meter. I finalen sikra han seg bronsemedaljen med eit hopp på 8,25 m, men i for mykje medvind til at det vart finsk rekord. Nokre veker seinare flytta han den finske lengderekorden til 8,19 m då han sigra i landskampen mot Sverige i Göteborg. To år seinare landa han på 8,41 m då han på ny vann lengdetevlinga i landskamp mot Sverige, i for sterk medvind til at det var rekord. Under landskampen Sverige–Finland i Göteborg 28. juni 2008 forbetra han den finske rekorden til 8,22 meter. Evilä lukkast ikkje ta seg til finalen i Sommar-OL 2008. Sidan vart nummer 10 i så vel EM 2010 som i EM 2012.

Kjelder
-------

* World Athletics

* *Denne artikkelen bygger på «Tommi Evilä» frå Wikipedia på tysk, den 19. september 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tommi Evilä**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Ludwig Achim von Arnim** (26. januar 1781–21. januar 1831) var ein tysk diktar som ved sida av Clemens von Brentano var ein av dei viktigaste representantane for den heidelbergske romantikken.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Achim von Arnim var fødd i Berlin som medlem av ein prøyssisk adelsfamilie. Faren var prøyssisk gesandt og intendant for kong Frederik den store. Mora døydde i barselseng, og faren let svigermor si overta oppsedinga av barna.

I barndommen og ungdommen var Achim von Arnim i Berlin og Zernikow utanfor byen. I tida 1798-1801 studerte han jus og naturvitskap i Halle og Göttingen, og skreiv talrike viktige bidrag for naturvitskaplege tidsskrift.

Frå 1801 til 1804 drog han på danningsreise gjennom Europa. Han reiste ned Rhindalen med Clemens Brentano og vitja Germaine de Staël i Coppet, Friedrich Schlegel og kona hans Dorothea i Paris. Så fortsette han reisa til London og Skottland.

### Forfattarskap

Frå 1806 til 1808 gav Arnim saman med Clemens von Brentano ut folkesongsamlinga *Des Knaben Wunderhorn* i fire bind, og dessutan den viktige romantiske *Zeitung for Einsiedler* i 1808.

Frå 1809 budde Arnim i Berlin, der han mellom anna arbeidde ved Heinrich von Kleist si *Berliner Abendblätter* og grunnla ei politisk foreining kalla Deutsche Tischgesellschaft i 1811. Han deltok i krigen mot Napoleon I i 1813-1814. Frå oktober 1813 til februar 1814 var han òg utgjevar av dagsavisa Der Preußische Correspondent i Berlin. 

Frå 1814 til han døydde budde von Arnim hovudsakleg på godset sitt Wiepersdorf. Han deltok i litteraturlivet i Berlin gjennom talrike artiklar og forteljingar i aviser, tidsskrift og almanakkar i tillegg til eigne publikasjonar. 

Arnim etterlét seg ei stor mengde drama, noveller, forteljingar, romanar, dikt og journalistiske stykke. Han høyrer til dei viktigaste representantane for den tyske romantikken.

Han var gift med Bettina von Arnim, syster av vennen Clemens von Brentano, og var far til Gisela von Arnim.

Verk
----

Ludwig Achim von Arnim
* *Hollin's Liebeleben* (roman), 1802
* *Ariel's Offenbarungen* (roman), 1804
* *Des Knaben Wunderhorn* (folksesongsamling, 4 bd. med Clemens Brentano), 1806 und 1808
* *Tröst Einsamkeit* (bokutgåve av Arnim frå *Zeitung für Einsiedler*), 1808
* "Der Wintergarten" (noveller), 1809
* *Armut, Reichthum, Schuld und Buße der Gräfin Dolores* (roman), 1810
* *Halle und Jerusalem* (skodespel), 1811
* *Isabella von Ägypten. Kaiser Karl des Fünften erste Jugendliebe* (novelle), 1812
* *Schaubühne* (skodespel), 1813
* *Die Kronenwächter. Bertholds erstes und zweites Leben* (roman), 1817
* *Der tolle Invalide auf dem Fort Ratonneau* (novelle), 1818
* *Die Gleichen* (skodespel), 1819
* *Die Majoratsherren* (forteljing), 1819
* *Owen Tudor* (forteljing), 1820
* *Landhausleben* (forteljingar), 1826
* *Die Päpstin Johanna* (ferdigstil av Bettina von Arnim), 1846

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Achim von Arnim» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Stortfyrstedømet Moskva** (russisk Великое княжество Московское *Velikoje knjazjestvo Moskovskoje*) var ein russisk stat i mellomalderen rundt byen Moskva mellom 1340 og 1547. Storfyrstedømet Moskva var etterfølgjaren til Fyrstedømet Moskva og føregjengaren til Det russiske tsardømet.

Storfyrstedømet Moskva trekte velstand til den nordaustlege delen av Kiev-riket, oppretta handelssvegar til Austersjøen, Kvitsjøen, Kaspihavet og Sibir. Det vart skapt eit høgt sentralisert og autokratisk politisk system.

Historie
--------

Då mongolane invaderte Kiev-riket var Moskva ein uviktig handelspost i fyrstedømet Vladimir-Suzdal. Sjølv om mongolane brende Moskva ned vinteren 1238 og plyndra byen i 1293, var handelsposten til ein viss grad verna av dei store skogane og den avsidesliggande plasseringa. Enno viktigare for Moskva sin veg mot stordom var at han vart styrt av ei rekkje ambisiøse, sluttsame og heldige fyrstar. Den første herskaren av fyrstedømet Moskva, Daniil Aleksandrovitsj (d. 1303), sikra at fyrstestaten vart eit arverike innanfor Rurik-dynastiet. Sonen hans Ivan I (regjerte 1325-1340), kjend som *Ivan Kalita* (*Ivan Pengesekk*), oppnådde tittelen *Storfyrste av Vladimir* frå dei mongolske overherrane. Han samarbeidde tett med mongolane og samla inn tributtar og skattar frå dei andre russiske fyrstedøme på deira vegne. Dette forholdet gjorde at Ivan fekk kontroll over hovudrivalen til Moskva, den nordlege byen Tver. I 1327 flytta Den russisk-ortodokse kyrkja hovudkvarteret sitt frå Vladimir til Moskva, noko som ytterlegare auka ryktet til Moskva. 

På 1400-talet starta fyrstane av Moskva å samle dei russiske landområda inn under sitt eige herredøme. Den mest suksessrike av desse var Ivan den store (regjerte 1462-1505), som sigra over Republikken Novgorod i 1478 og Tver i 1485. Moskva fekk full kontroll over store delar av dei etnisk russiske områda i 1480 då overherredømet til Den gylne horden til tatarane enda under det store møtet ved Ugraelva. På byrjinga av 1500-talet var i praksis alle dei russiske landområda samla. Gjennom arv fekk Ivan III delar av fyrstedømet Rjazan, og fyrstedøma Rostov og Jaroslavl. Den nordvestlege byen Pskov vart verande sjølvstendig i denne perioden, men sonen til Ivan, Vasilij III (regjerte 1505-1533), erobra denne byen seinare.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Storfyrstendømmet Moskva» frå Wikipedia på dansk, den 5. november 2008.*
	+ *Wikipedia på dansk oppgav desse kjeldene:*
* Russland
* Grigorij Kotosjikhin *Russia during the reign of Alexey Mikhailovich* (1665)
* Marshall Poe, *Foreign Descriptions of Muscovy: An Analytic Bibliography of Primary and Secondary Sources*, Slavica Publishers, 1995, ISBN 0-89357-262-4
* Jarmo Kotilane, Marshall Poe (red.), *Modernizing Muscovy: Reform and Social Change in Seventeenth Century Russia*, Routledge, 2004, ISBN 0-415-30751-1

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Storfyrstedømet Moskva**
**Tim Lobinger** (3. september 1972–16. februar 2023) var ein tysk stavhoppar frå Rheinbach i Nordrhein-Westfalen. Han vann innandørs-EM 1998 og 2002, innandørs-VM 2003, og tok medalje i tre friidretts-EM på rad; sølv i 1998, bronse i 2002 og sølv i 2006.

Karriere
--------

Lobinger presterte personbeste den 24. august 1997, med di han i Köln svinga seg over 6,00 meter, ein prestasjon han gjorde om att i 1999-sesongen. I mellomtida vann han han med 5,80 m innandørs-EM 1998 i Valencia, med eitt færre riv enn landsmannen Michael Stolle, og han vart andremann med 5,81 m i Friidretts-EM 1998 i Budapest, her tapte han gullstriden mot Maksim Tarasov med tre fleire mislukka hopp enn den russiske utøvaren.

I året 2002 vann Lobinger innandørs-EM i Wien ved å gå over 5,75 m i sitt fyrste forsøk,toaren og trearen i tevlinga trong høvesvis to og tre forsøk på same høgda. Under EM i friidrett 2002 i München enda dei same tre utøvarane opp med 5,80 m i sluttprotokollen, Lobinger fekk der bronsen, landsmannen Lars Börgeling sølvmedaljen og svenske Patrik Kristiansson vart nummer fire, Aleksandr Averbukh som representerte Israel vart europameister med 5,85 m.

Lobinger var den einaste som klarte 5,80 m då innandørs-VM 2003 fann stad i Birmingham. Han heldt i 2005 og 2006 fram med å sanke medaljar i innandørs-meisterskap; ein EM-bronse i Madrid i 2005 og VM-bronse i Moskva året etter. Under europameisterskapen 2006 i Göteborg tok Lobinger seg over 5,50 m og 5,65 m i fyrste forsøk, det same gjorde Romain Mesnil frå Frankrike. I kraftig regnver heldt det til sølvmedaljar, gullet gjekk til Averbukh på 5,70 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalfiseringa (5,35 m=nr 32)
* EM 1994 i Helsinki: Utslått i kvalfiseringa (5,40 m=nr 21)
* VM 1995 i Göteborg: Nr 11 – 5,40 m
* OL 1996 i Atlanta: Nr 7 – 5,80 m
* VM 1997 i Aten: Nr 4 – 5,80 m
* EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje – 5,81 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 6 – 5,70 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 13 – 5,50 m
* EM 2002 i München: Bronsemedalje – 5,80 m
* VM 2003 i Paris: Nr 5 – 5,80 m
* OL 2004 i Aten: Nr 11 – 5,55 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 5.50 m
* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 5,65 m
* VM 2007 i Osaka: Nr 8 – 5.81 m
* OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalfiseringa (5,55 m=nr 16)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Tim Lobinger» frå Wikipedia på tysk og «Tim Lobinger» frå Wikipedia på engelsk, den 6. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
Eit **bispedømme** eller **stift** er eit geografisk område og ei administrativ eining i kyrkja, leidd av ein biskop og eventuelt av eit bispedømmeråd. 

Nemninga er brukt i Den katolske kyrkja, Den anglikanske kyrkja og i nokre protestantiske kyrkjer, mellom anna Den norske kyrkja. I Den ortodokse kyrkja finst ei tilsvarande eining som typisk blir kalla *eparki*.

Bispedømme i Noreg
------------------

Kart over bispedømma i Den norske kyrkja.
I Noreg er det tre bispedømme i Den katolske kyrkja og elleve bispedømme i Den norske kyrkja.

### Bispedømme i Den katolske kyrkja i Noreg

* Oslo katolske bispe­dømme
* Trondheim stift
* Tromsø stift

### Bispedømme i Den norske kyrkja

Fram til 1919 var nemninga *stift*.

* Agder og Telemark bispedømme
* Bjørgvin bispedømme
* Borg bispedømme
* Hamar bispedømme
* Møre bispedømme
* Nidaros bispedømme
* Nord-Hålogaland bispedømme
* Oslo bispedømme
* Stavanger bispedømme
* Sør-Hålogaland bispedømme
* Tunsberg bispedømme

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE

 |
**Angelika Cichocka** (fødd 15. mars 1988) er ein polsk tidlegare friidrettsutøvar som i 2016 vart europameister på 1500 meter.

Aktiv
-----

Cichocka deltok på 800 meter både i EM i friidrett 2010, EM i friidrett 2012 og EM i friidrett 2014, utan å kvalifisere seg til finale nokon av gongane. I 2015 sette ho personleg rekord på 1500 meter på 4.03,0 i Roma. Under VM i friidrett 2015 i Beijing enda ho som nummer 8 på 1500 meter. På tampen av sesongen sprang ho i Rieti for fyrste gong 800 meter under to minutt, tid 1.59,55. I juni 2016 spurta ho inn til siger på 1500 meter ved europameisterskapen i Amsterdam, vinnartida 4.33.0 fortel om eit løp i gjennomgåande lågt tempo. 1. juli 2017 noterte ho seg for livsbeste 4.01,0 i eit stemne i Paris. Vel fem veker seinare kom ho på sjuandeplass på 1500 meter i VM-finalen på 1500 m i London. Seks dagar etter vart ho nummer 6 på 800 m, klokka i mål på tida 1.58,41, hennar aller beste på distansen. I europameisterskapen 2018 rauk ho ut i semifinalen på 800 m.

Cichocka vart nummer 2 på 800 m i hall-VM 2014, samt på 1500 meter i hall-EM 2015. Ho var polsk meister på 800 meter i åra 2011-13, 2016-17, og 1500 m i 2011, 2014 og 2016.

Kjelder
-------

* Angelika CICHOCKA | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Angelika Cichocka» frå Wikipedia på engelsk, den 6. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Imamatet Oman** eller **Oman al-Wusta** (arabisk عُمان الوسطى, *ʿUmān al-Wusṭā*, tyder «Eigentlege Oman») syner til eit historisk område i dagens Oman. Det låg inn i landet frå Muscat, på andre sida av Jebel Akhdar (Dei grøne fjella) og var sentrert rundt byen Nizwa i området som i dag høyrer til regionen Ad Dakhiliyah. I lag med Muscat og Dhofar, var området ein del av sultanatet Muscat og Oman, men med statskuppet i 1970 vart omgrepet Oman nytta om heile landet.

Historie
--------

Oman al-Wusta vart styrt av ibadi-imamar som hadde andeleg og ofte også verdsleg makt over regionen. Imamatet er eit tusen år gammalt system som vart starta av dei religiøse ibadi-leiarane i Oman, og er basert på islamsk sjaria. Det styrte delar av eller heile Oman og andre land til forskjellige tider over ein periode på over tusen år. Det var ofte spaningar mellom desse imamane og sultanane i Muscat, og i 1913 førte valet av Salim ibn Rashid al-Kharusi til imam til Seeb-avtalen mellom **imamatet Oman**, med hovudstad i Nizwa, og sultanatet Oman med hovudstad i Muscat. I 1954 forsvarte ein ny imam, Ghalib bin Ali, imamatet frå eit åtak frå Muscat, etter at det vart funne olje på området hans. Sultanen Said Bin Taimur av Muscat klarte med hjelp av britiske kolonistyrkar å vinne kampen til slutt. I 1957 vart Nizwa teken og imamen send i eksil til Saudi-Arabia, der han heldt fram å styre imamatet og føre krig med ei mellombels regjering i Dammam i Saudi-Arabia. I 1959 vart dei siste styrkane til imamatet slegne og namnet på heile Muscat og Oman vart endra til sultanatet Oman i 1970.

I dag vert «Eigentlege Oman» òg nytta om sultanatet utanom eksklavane Musandam og Madha.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oman proper» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2016.*
**Ljubljanica** er ei elv i Slovenia. Ho er 51 km lang og 20 km av ho renn gjennom grotter, slik at elva har sju forskjellige namn. Elva renn gjennom hovudstaden i Slovenia, Ljubljana. Ljubljanica er ei av sideelvane til Sava og dei to renn saman om lag 10 km nedanfor Ljubljana.

Historie
--------

Bygningar ved breidda av Ljubljanica
Ljubljanica har vorte ein populær stad for arkeologar og skattejegerar som dykkar etter tapte gjenstandar. Mellom Ljubljana og Vrhnika har ein funne spor frå steinalderen til renessansen og fleire forskjellige folkegrupper som gamle lokale kulturar til dei meir kjende romarane og keltarane.

Kvifor det vart kasta så mykje i Ljubljanica er omstridd, men dei fleste historikarar meiner at elva kan ha vore ein lokal heilag stad. Mykje av det som skattejegerane har funne er seld til private samlarar, noko som har ført til strid mellom dei internasjonale skattejegerane og dei lokale historikarane. I 2003 innførte derfor dei slovenske styresmaktene forbod om å dykke i elva utan særskild løyve.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ljubljanica» frå Wikipedia på engelsk, den 19. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Kaufmann, Carol (Jan 2007). «A River's Gifts». *National Geographic*. 150-157.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arkivert 2007-03-11 ved Wayback Machine.
* Arkivert 2008-10-11 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 46°05′N 14°38′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
| Sarcelles |
| --- |
| Sarcelles sett frå luftaSarcelles sett frå lufta Sarcelles sett frå lufta |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Île-de-France  Val-d'Oise |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  8,45 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 58 500   6 923/km² |
| Koordinatar | 48°59′44″N 02°22′51″E﻿Koordinatar: 48°59′44″N 02°22′51″E﻿ |
| Høgd over havet | 75 m |
| Diverse anna |
| Postnummer | 95200 |

**Sarcelles** er ein kommune i dei nordlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 16,3 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus, og eit folketal på rundt 60 000 innbyggjarar. Sarcelles er *sous-préfecture* (underhovudstad) i departementet Val-d'Oise og sete i Arrondissementet Sarcelles.

I sør av kommunen vart det på 1950- og 1960-talet bygd leilegheiter (*HLM*) for å huse *pieds-noirs*, mange av dei jødiske, som drog bort frå Algerie under Den algeriske sjølvstendekrigen

I Sarcelles er det eit stort marked på søndagar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| **Raudnebbsmaragd** |
| RaudnebbsmaragdhannRaudnebbsmaragdhann |
| RaudnebbsmaragdhoeRaudnebbsmaragdhoe |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Raudnebbsmaragd Utbreiinga av Raudnebbsmaragd |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Seglarfuglar Apodiformes |
| **Familie:** | Kolibriar Trochilidae |
| **Underfamilie:** | Trochilinae |
| **Stamme:** | Trochilini |
| **Slekt:** | *Chlorostilbon* |
| **Art:** | **Raudnebbsmaragd** *C. gibsoni* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Chlorostilbon gibsoni***Fraser, 1840 |

**Raudnebbsmaragd** (*Chlorostilbon gibsoni*) er ein fugl i kolibrifamilien med utbreiing i store delar av nordlege Colombia og nordvestre Venezuela.

Skildring
---------

Dette er ein liten til mellomstor kolibri, ca. 7,5 til 9 centimeter lang og med kroppsvekt på 8 gram, inntil nyleg rekna som ein underart av blåhalesmaragd, *Chlorostilbon mellisugus*. Hofuglane frå desse to artane er like, men hannfuglane skil slik seg i fjørdrakta.

Hannfuglen av raudnebbsmaragd er mest kjenneleg med raudfarge i nebbet og sterkt kløfta hale. Fjørdrakta er grøn, med innslag av bronse-grønt på oversida. Halen er blåsvart.

Hoa manglar raudfarge i nebbet, manglar den djupe kløfta i halen og er lys grå frå strupen og nedover undersida. Ho har eit større kvitt strek bak augo. Elles mørk blågrøne sentrale halefjør og hovud og overside i gjennomgåande skinande grønt.

Leveområdet er i Colombia inkluderer Guajira-halvøya, austre Córdoba, departementa Cesar og Norte de Santander og vidare sørover langs Magdalenadalen. I nord strekkjer utbreiingsområdet inn i nordvestre Andes i Venezuela. Dei føretrekkjer tørre habitat helst under 500 moh. men kan gå opp til 2300 moh. i øvre delar av Magdalenadalen. Habitata inkluderer kratt, utmarksbruk, parkar og hagar. Dei finn føda i blomar lågt over bakken.

Lite er kjent om storleiken av populasjonen og om utviklinga, arten har vore skildra som uvanleg i utbreiingsområdet.

Kjelder
-------

* del Hoyo, J. Collar, N. Kirwan, G.M. & Boesman, P. (2015). *Red-billed Emerald (Chlorostilbon gibsoni)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 20. juni 2015
* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Chlorostilbon gibsoni*. Henta frå  den 5. august 2023

Referansar

1. ↑  del Hoyo et al (2015)
2. ↑  BirdLife International (2015)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Raudnebbsmaragd**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS

 |
Typisk lavalandskap i området
**Reykjanes** (blir uttala rett fram bortsett frå at 'k' og 'j' er separate lydar) er den yttarste delen av Reykjaneshalvøya (isl. Reykjanesskagi). Neset er vulkansk, det er låge fjell og åsar av tuff (moberg), jordvarme, klippestrender og lava som har rent i sjøen. På Reykjanes er Skálafell som er høgast og Valahnúkur som er lengst ut dei mest kjente. Kvart år bryt sjøen av mykje av Valahnúkur, spesielt mykje når det er storm. Somme stader grev sjøen ut mjukt materiale i vasslina medan det hardare berget over held. Da blir det innholt og når det er kraftige bølgjer blir det skapa mykje lyd og kraftige skumfontener som er sjåverdig.

Søraust for Valahnúkur er det eit gjel som heiter Valborgargjá. Her er det ei fordjuping med vatn som tidlegare var lunkent. Det var eit skur her tidleg på 1900-talet og ein hadde symjeundervising her. Dette var før dei mange offentlege bada kom til på resten av Island og stadig lever det gamle folk som hugsar at dei lærte å symje her. Ein reknar med at namnet på juvet opphavleg var Valabjargagjá (samanheng med fjellet Valahnúkur som au heiter Valabjörg), som har forandra seg til Valbjargargjá og vidare til Valborgargjá.

  

Det første fyret på Island blei reist på Reykjanes i 1878 og blei kalla Reykjanesviti (isl. 'viti' er det same som det gammalnorske 'vete' og tyder 'varde'). Det stod på Valahnúkur til jordskjelvet i 1896 øydela grunnen til fyret. Eit nytt blei bygd på Bæjarfell 400 m frå Valahnúkur, men på grunn at Skálafell delvis skygger dette blei det bygd eit tilleggsfyr på Skemmi.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

Koordinatar: 63°52′12″N 22°33′30″W﻿