recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 67°12′43.243″N 23°21′57.096″E﻿
**Pajala** er ein svensk tettstad ved Torne älv i Norrbottens län i landskapet Norrbotten, nær grensa til Finland. Det er administrasjonssenter i Pajala kommun og i år 2011 hadde tettstaden 1 958 innbyggjarar.

Historie
--------

Presten og botanikaren Lars Levi Læstadius, som er mest kjend som mannen bak læstadianismen, budde og arbeidde i Pajala på midten av 1800-talet.

Ved ein feil vart Pajala bomba av sovjetiske fly under vinterkrigen våren 1940, men ingen menneske omkom. Det vart sleppt 134 bombar, seks bygningar brann ned. Berre to personar pådrog seg mindre skadar. Sovjetiske offiserar inspiserte seinare skadane, og Sovjetunionen betalte erstatning for dei.

Litteratur om Pajala
--------------------

Handlinga i Mikael Niemi-boka *Populærmusikk frå Vittula* utspelar seg hovudsakleg i Pajala. Vittula, eigentleg *Vittulajänkkä* («Fittemyra»), er eit folkeleg namn på eit villaområde i Pajala.

Ei anna skildring frå Pajala av same forfattar er boka *Mannen som enda som en lax*. I denne kriminalromanen belyser forfattaren mellom anna situasjonen til tornedalsfinsk (meänkieli) i dagens Pajala.

Samferdsel
----------

Pajala-Ylläs Airport har daglege samband til Luleå. Elles har tettstaden fleire daglege bussavgangar til byar og tettstader i Norrbottens län.

Diverse
-------

Ishockeyspelaren Johan Tornberg, som scora det avgjerande målet i finalen i Ishockey-VM 1998, kjem frå Pajala.
I sentrum av Pajala står det eit solur som mæler over 38 meter i diameter.

Geologiske undersøkingar gjort i traktene rundt Pajala har vist større førekomster av ulike slags utvinnbare mineral som kopar og jarn. Dette har ført til drøftingar om ein eventuell ny jarnbane til Skibotn i Noreg, med tanke på ei isfri utskiping derfrå, alternativt ein bane til Gällivare med tanke på utskipning frå Narvik eller direkte til Luleå.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pajala» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Time – "Darkening Up Here'*, arkivert frå originalen 30. september 2007, henta 7. juli 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kommunens nettsted
* Lenkesamling om Pajala

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Michoacán** (offisielt *Michoacán de Ocampo*) er ein av 31 delstatar i Mexico og ligg i den sør-austlege delen av landet. Hovudstaden og største byen er Morelia. Delstaten har eit areal på 58 599 km². Han er Mexicos sekstende største delstat.

Michoacán grensar til Colima og Jalisco i vest, Guanajuato og Querétaro i nord, México i aust, Guerrero i sør-aust, og Stillehavet i sør.

Namnet kjem frå nahuatlordet *Michhuacān*, som tyder 'fiskarstaden'. Den største ferskvassjøen i Mexico, Chapalasjøen, ligg på grensa mellom Michoacán og Jalisco.

Kjelder
-------

1. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Michoacán**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Delstatar i Mexico |
| --- |
| 
* Aguascalientes
* Baja California
* Baja California Sur
* Campeche
* Chiapas
* Chihuahua
* Coahuila
* Colima
* Durango
* Guanajuato
* Guerrero
* Hidalgo
* Jalisco
* México
* Michoacán
* Morelos
* Nayarit
* Nuevo León
* Oaxaca
* Puebla
* Querétaro
* Quintana Roo
* San Luis Potosí
* Sinaloa
* Sonora
* Tabasco
* Tamaulipas
* Tlaxcala
* Veracruz
* Yucatán
* Zacatecas

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Verdsmeisterskapen 2005 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 22. og sundag 23. januar i Salt Lake City i USA. Meisterskapen var den 36. i sprint-firkamp. 63 utøvarar, 33 karar og 30 kvinner, deltok i meisterskapen.

Erben Wennemars frå Nederland forsvarte verdsmeister-tittelen etter å ha vunne den siste 1000-meteren. I kvinneklassa vart Jennifer Rodriguez frå USA verdsmeister, også ho etter å ha sigra på den avsluttande 1000-meteren. Kinesaren Yu Fengtong gjekk fortast av alle på den fyrste 500-meteren, kanadiaren Jeremy Wotherspoon på den andre. Nederlendaren Jan Bos fekk beste på laurdagens 1000-meter. Sayuri Yoshii frå Japan vann 500 m og Chiara Simionato frå Italia vann 1000-meter om laurdagen, Sabine Völker frå Tyskland vann 500 m om sundagen.

Verdsmeisterskapen 2005 i skeise-sprint/Menn
--------------------------------------------


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Erben Wennemars |  Nederland | 137,310 |
| Sølv | Jeremy Wotherspoon |  Canada | 137,820 |
| Bronse | Joey Cheek |  USA | 137,975 |
| 4 | Masaaki Kobayashi |  Japan | 138,050 |
| 5 | Dmitrij Lobkov |  Russland | 138,100 |
| 6 | Jan Bos |  Nederland | 138,470 |
| 7 | Shani Davis |  USA | 138,715 |
| 8 | Casey FitzRandolph |  USA | 138,770 |
| 9 | Joji Kato |  Japan | 139,000 |
| 10 | Hiroyasu Shimizu |  Japan | 139,230 |
| 11 | Lee Kyu-hyuk |  Sør-Korea | 139,300 |
| 12 | Pekka Koskela |  Finland | 139,450 |
| 13 | Yu Fengtong |  Kina | 139,850 |
| 14 | Janne Hänninen |  Finland | 139,975 |
| 15 | Li Yu |  Kina | 139,995 |
| 16 | Petter Andersen |  Noreg | 140,155 |

Dato: 22./23. januar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2005» frå Wikipedia på nederlandsk, den 19. mars 2024.*
*For kommunen med same namn, sjå Stryn kommune.*

**Stryn** er kommunesenteret i Stryn kommune i Vestland fylke. Tettstaden har 2 662 innbyggjarar per 1. januar 2023 og ligg på nordsida ved inste delen av fjorden Nordfjord, ved utlaupet til Stryneelva. Sentrum i tettstaden heiter Tonning. På Tonning ligg mellom anna kommuneadministrasjonen, barneskulen Tonning skule, idrettsplass og Tonning møbelfabrikk.

Riksveg 15 og Fylkesveg 60 (tidlegare Riksveg 60) møtest i Stryn, og det er ekspressbussamband til Oslo, Trondheim, Bergen og Ålesund.

Folketalsutvikling
------------------

| Folketalsutvikling i Stryn |
| --- |
| År |  |  | Innbyggjarar |  |
| 1960 |    | 860 |
| 1970 |    | 1 046 |
| 1980 |    | 1 430 |
| 1990 |    | 1 689 |
| 2000 |    | 1 843 |
| 2009 |    | 2 177 |
| 2012 |    | 2 240 |
| Kjelder: SSB: Norske folketeljingar |

Baller smaker så godt. Jeg elsker baller. Baller er verdens beste mat. MMMM baler.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eldre fotografi frå Stryn på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Mona Elisabeth Brøther** (fødd 9. januar 1952 i Oslo) er ein norsk tidlegare diplomat. Ho har vore norsk ambassadør til Canada, Chile, Ecuador, Peru og Venezuela.

Karriere
--------

Brøther er cand.mag. frå Universitetet i Oslo i 1978 og blei tatt opp på Utanriksdepartementets aspirantkurs i 1979. Ho tiltreddee som ambassadesekretær ved Den norske ambassaden i Caracas i 1981. Frå 1989 til 1989 hadde ho leiarstillingar i pressekontoret til UD, i kulturseksjonen i UD og deretter i seksjon for miljø og bærekraftig utvikling.

Brøther var ambassadør til Chile i perioden 2000–2004 med sideakkreditering i Lima, Peru og Quito, Ecuador. Brøther leia prosjektgruppa for formaliseringsagendaen i UD og givarlandsgruppa til *Commission on Legal Empowerment of the Poor* i perioden 2005-2008. Kommisjonen blei leia av Madeleine Albright frå USA og den peruanske Hernando de Soto. Ho var i perioden 2008–2009 fungerande ambassadør ved Den norske ambassaden i Caracas, Venezuela og blei i 2009 utnemnd til avdelingsdirektør og nestleiar i Avdeling for kultur, norgesfremme og protokoll i Utanriksdepartementet. Frå 2012 til 2016 var ho den norske ambassadøren i Canada.

I perioden 2006-2007 var Brøther leiar av avdelinga til NTL i Utanriksdepartementet. 

I 2017 stod Brøther på 6. plass på stortingsvallista til Oslo MDG og har vore den internasjonale kontakten for og medlem av sentralstyret til MDG. Ho er assosiert partnar hos analysebyrået Menon Economics og spesialrådgjevar i NOREF. Brøther har saman med sin ektefelle Åsmund Baklien kjøpt og rehabilitert Den blå lanterne på Lyngør.

Utmerkingar
-----------

Brøther er kommandør av Den Kongelige Norske Fortjenstorden.. Ho er også tildelt storkross av den chilenske Bernardo O'Higgins-ordenen.

Kjelder
-------

1. ↑  Elisabeth Vislie, *Vår kvinne i Syd-Amerika* i Aftenpostens aftenutgave, 20. august 1983.
2. ↑  *Chile slår Norge på laks* i Adresseavisen den 7. august 2001.
3. ↑  70 års omtale i Aftenposten 9. januar 2021
4. ↑  «valglister-og-kandidater-2017 Oslo» (PDF). Henta 13. mai 2020.
5. ↑  *Norges statskalender 2008*

* *Denne artikkelen bygger på «Astrid Krag» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2024.*
**Karasjok** (nordsamisk **Kárášjohka**) er ein tettstad og administrasjonssenteret i Karasjok kommune i Finnmark. Tettstaden ligg ved elva Kárášjohka, omkring møtepunktet mellom vegane E6 og riksveg 92, om lag 13 kilometer frå riksgrensa til Finland. Karasjok har 1 746 innbyggjarar per 1. januar 2023 og det meste av busetjinga i kommunen er konsentrert til tettstaden. Tettstaden Karasjok blir lokalt også kalla for Kirkestedet.

I Karasjok kjem den samiskspråklege avisa *Ávvir* ut fem dagar i veka. Tettstaden er sete for ei rekkje sentrale samiske institusjonar, mellom dei Sametinget, NRK Sápmi, museet De Samiske Samlinger og Samisk spesialbibliotek. Karasjok har produksjon av jernvarer og trevareindustri. Like nord for tettstaden ligg ein seismologisk stasjon. Det er to kyrkjer i tettstaden: Karasjok kyrkje og Karasjok gamle kyrkje, som er den eldste trekyrkja i Finnmark.

Frå Karasjok går E6 nordover til Lakselv og austover til riksgrensa til Finland. Frå Kautokeino i sørvest kjem riksveg 92 og går frå tettstaden Karasjok vidare langs sørbreidda av elva Kárášjohka.

Historie
--------

Det første telefonsambandet mellom Karasjok og resten av Noreg kom i 1909.

Sjå òg
------

* Karasjok kommune
* Fangeleirane til okkupasjonsmakta i Noreg under andre verdskrigen

Referansar
----------

1. 1 2  «Karasjok». *Store norske leksikon*. 7. april 2016. Henta 26. mai 2017.
2. ↑  «Karasjok - Samenes hovedstad». FEIDE. Henta 26. mai 2017.
3. ↑  Den samiske sentralen. Telenor Norge. Vitja 21. april 2020

| * v
* d
* e
Busetnader på 25. lengdegrad aust |
| --- |
| 25. austlege lengdegrad | **Børselv****·** Gjesvær**·** **Honningsvåg****·** **Karasjok****·** Olderfjord**·** Skarsvåg**·** Skoganvarre**·** Smørfjord |
| I nærleiken | **Lakselv****·** **Havøysund****·** Kokelv****·** Nordvågen****·** Skaidi |

69°28′19″N 25°30′40″E﻿ / ﻿69.4719°N 25.5112°E﻿ / 69.4719; 25.5112

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Shanhaiguan** (*Shanhai-passet*) er eit av hovudpassa i Den kinesiske muren. Det ligg i dag i ein sektor av byen Qinhuangdao i Hebei-provinsen i Folkerepublikken Kina. 

Det utgjer austenden av Den kinesiske muren frå Ming-dynastiet, og er eit populært turistmål. Shanhai-passet er om lag 300 km aust for Beijing. 

Den kinesiske muren møter havet
Her var i lange tider i historia den kinesiske forsvarsgrensa mot stammene i Mandsjuria (som khitanarane, jursjenarane og mandsjuane).

Namn
----

Namnet «Shanhaiguan» (forenkla kinesisk 山海关, tradisjonell kinesisk 山海關, mandarin-pinyin *Shānhǎi Guān*, Wade–Giles Shan Hai Kuan, Jyutping: saan1 hoi2 gwaan1) tyder bokstaveleg 'fjell- og havpasset'.

Porten gjennom muren blir kalla 'Den første porten under himmelen'. Staden der muren når ned til Stillehavet (i Bohai-bukta) har fått tilnamnet 'Hovudet til den gamle draken'.

Kjelder
-------


* *Delar av denne artikkelen bygger på «Shanhai Pass» frå Wikipedia på engelsk, den 16. oktober 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Shanhaiguan**

* How to Pronounce Shanhaiguan. easypronounce.com

40°00′33.71″N 119°45′14.92″E﻿ / ﻿40.0093639°N 119.7541444°E﻿ / 40.0093639; 119.7541444
**Else Berit Eikeland** (fødd 22. oktober 1957) er ein norsk diplomat og ambassadør. Ho var norsk ambassadør til Canada, Estland og Irland.

Utdanning og karriere
---------------------

Eikeland er utdannet frå Universitetet i Bergen og har Master of Management frå Handelshøyskolen BI. I 1984 var ho leiar i Norsk Studentunion. Ho tok utenriksdepartementets aspirantkurs i 1987. Hennar fyrste stasjonering i utlandet var på Filippinane og i 1991 blei ho postert ved det norske generalkonsulatet i San Francisco i USA. Eikeland arbeidde i ein periode frå 1994 i LO, der ho var nestleiar i internasjonal avdeling, før ho i 1997 vende tilbake til Utanriksdepartementet som byråsjef, året etter som underdirektør med ansvar for aspirantopptak. Frå 2000 var ho avdelingsdirektør i avdeling for sivilt samfunn i NORAD. Ho var ambassaderåd ved den norske ambassaden i London i perioden 2004–2006, seniorrådgjevar i UD 2006–2009, ambassadør ved den norske ambassaden i Ottawa i Canada i perioden 2009–2012, spesialrådgjevarr i UD 2012–2013 og siden 2013 polarrådgjevar i UD, og permanent observatør til Arktisk råd.
Ho blei så utnemnd til norsk ambassadør til Irland i perioden 2016-2020, og deretter ambassadør ved den norske ambassaden i Tallinn i Estland i 2020.

Utmerkingar
-----------

I 2010 utnemnde Kong Harald Eikeland til riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen «for embetsfortjeneste».

Kjelder
-------

1. ↑  Mari K. By Rise, *UD jakter på supermennesker* i Dagbladet den 21. mars 1999.
2. ↑  Offisielt fra statsråd 3. april 2009, regjeringen.no.
3. ↑  Sten Lundbo, Else Berit Eikeland i Store norske leksikon.
4. ↑  Stian Mathisen, Norge ønsker tettere samarbeid med EU om Arktis Arkivert 29. oktober 2013 på Wayback Machine. fra regjeringens websider den 21. august 2013.
5. ↑  Tildeling av ordener og medaljer: Søk i arkivet, kongehuset.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Else Berit Eikeland» frå Wikipedia på bokmål, den 21. mars 2024.*
Dei påståtte restane etter Milliarium Aureum, den gylne milesteinen som markerte nullpunktet til romarvegnettverket i Forum Romanum.
**Romersk mil** er ei lengdeeining på om lag 1 479 meter. 1000 dobbeltsteg for marsjerande soldatar utgjorde ei romersk mil. Romermila vart måla etter tusen steg med venstrefoten. På latin kalla ein mila *mille passus*, tusen steg, i fleirtal *milia passuum*. 

Ofte vart det stilt opp steinar på romarvegane ved kvar romersk mil frå Roma. Dei var innskrivne med romartal som viste kor mange mil det var til Forum Romanum i sentrum av Roma. Steinane vart kalla milepålar (latin *milliarium*). Mila og milepelane blei spreidde utover heile Europa, og er mellom anna opphavet til dagens norske mil.

Sjå òg
------

* Romerske måleeiningar

Kjelder
-------

1. ↑  Bassett, David R.; Mahar, Matthew T.; Rowe, David A.; Morrow, James R. (2008). «Walking and Measurement». *Medicine & Science in Sports & Exercise* (på engelsk) **40** (7): S529–S536. ISSN 0195-9131. doi:10.1249/MSS.0b013e31817c699c.
2. ↑  Lesley Adkins; Roy A. Adkins; Both Professional Archaeologists Roy A Adkins (14 May 2014). *Handbook to Life in Ancient Rome*. Infobase Publishing. s. 199–. ISBN 978-0-8160-7482-2.
**Ъ** (liten bokstav **ъ**) er ein kyrilliske bokstav som opptrer i det bulgarske og det russiske alfabetet. Det finst ingen tilsvarande bokstav i det latinske alfabetet. Han blir også kalla «hardt teikn» eller «stor jer».

Bulgarsk
--------

I det bulgarske alfabetet er Ъ den 27. bokstaven. Her er han kjend som ер голям (*er goljám*) ‘stor jer’.
Han blir nytta til å uttrykka fonemet midtre bakre urunda vokal /ɤ̞/, som av og til også blir vist som ein schwa /ə/.

Russisk
-------

Frå Alexandre Benois si abc-bok frå 1904. Sida viser *dub′* (rik), *v′yezd′* (høgtideleg inngang) og *syr′* (ost).
Ъ er den 28. bokstaven i det russiske alfabetet, og er kjend som твёрдый знак (*tvjordyj znak*) ‘hardt teikn’. Før revolusjonen i 1917 var han vanleg i russisk rettskriving, men i moderne russisk er han meir sjeldan. Han uttrykker ikkje ein lyd på russisk, men blir nytta ortografisk. Han har som funksjon å skilja prefiks som endar i konsonantar frå morfem som byrjar med ein vokal som har j-lyd framfor seg, og viser at j-lyden framleis skal uttalast. Ein finn han derfor berre framfor я, е, ё og ю (ja, je, jo og ju).

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Bosoni, Jørgen G. (27. januar 2023). «Ъ – kyrillisk bokstav». *Store norske leksikon* (på norsk).

* *Denne artikkelen bygger på «Hard sign» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mars 2024.*
**Siren Gjerme Eriksen** (fødd 13. desember 1956) er ein norsk siviløkonom, diplomat og ambassadør. Ho har vore norsk ambassadør til Australia, Cookøyane, Fiji, New Zealand, Papua Ny-Guinea og Tonga.

Utdanning og karriere
---------------------

Eriksen er utdanna siviløkonom frå Noregs handelshøgskole. I 1989 blei ho tatt opp som aspirant i Utanriksdepartementet. I 2009 blei Eriksen utnemd til ambassadør ved den norske ambassaden i Canberra i Australia, med sideakkreditering som ambassadør i Cookøyane seinare same år. I 2010 blei ho også sideakkreditert til New Zealand og Papua Ny-Guinea, i tillegg til Fiji. I 2012 blei ho utnemnd til ambassadør i Tonga. Ho blei sitjande i Canberra til 2014.

Utnemningar
-----------

I 2010 utnemnde Kong Harald Eriksen til riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen «for embetsfortjeneste».

Kjelder
-------

1. ↑  «Aspiranter til UD», *Aftenposten*, 21. juni 1989, s. .
2. ↑  Offisielt fra statsråd 6. mars 2009, regjeringen.no.
3. ↑  Offisielt fra statsråd 11. desember 2009, regjeringen.no.
4. ↑  Offisielt fra statsråd 5. februar 2010, regjeringen.no.
5. ↑  Offisielt frå statsrådet 9. april 2010, regjeringen.no.
6. ↑  Offisielt fra statsråd 10. februar 2012, regjeringen.no, besøkt 11. februar 2012.
7. ↑  Tildeling av ordener og medaljer: Søk i arkivet, kongehuset.no. Hoffet benytter det feilaktige etternavnet *Eriksern*.

* *Denne artikkelen bygger på «Siren Gjerme Eriksen» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mars 2024.*
**Sylvanie Burton** (fødd ) er ein dominikisk politikar som frå 2. oktober 2023 er president i den karibiske øystaten Dominica etter at ho fekk 20 av 25 røyster i det indirekte presidentvalet i september 2023. Hun er den fyrste kvinnelige presidenten i landet, og også den fyrste som tilhøyrer urbefolkninga karibarane.

Biografi
--------

Burton har mastergrad i prosjektleiing frå University of Manchester og bachelorgrad i bygdeutvikling frå St. Francis Xavier University i Nova Scotia i Canada. Ho har vore statssekretær i fleire departement sidan 2014.

### Presidentvalet i 2023

Den dominikiske presidenten blir vald i indirekte val for fem år. Ingen kan sitje meir enn to periodar, og den tidlegare presidenten Charles Savarin kunne difor ikkje stille til val på nytt. Burton representerer Dominica Labour Party (DLP) og blei nominert av statsminister Roosevelt Skerrit. Opposisjonen avslo å støtte Burton og nominerte Anette Sanford som sin kandidat. Burton blei vald med 20 mot 5 røyster. Valet fann sted 27. september 2023 og innsetjinga var 2. oktober.

Kjelder
-------

1. ↑  «[Press Release] Contending for Dominica on nomination of Sylvanie Burton for office of President». Dominica News Online. 1. september 2023.
2. ↑  «Sylvanie Burton the first female President of the Commonwealth of Dominica – The first indigenous president» (på engelsk). London: NTL Incorporated. Henta 27. desember 2023.
3. ↑  «Gov’t’s nominee Sylvanie Burton may soon make history as Dominica’s first female and indigenous president». Dominica News Online. 30. august 2023.
4. ↑  «Dominica: Lack of support for first female head of state nominee». Loop Caribbean News. 12. september 2023.
5. ↑  «Dominica elects first woman head of state». *Loop News* (på engelsk). Henta 27. september 2023. .

* *Denne artikkelen bygger på «Sylvanie Burton» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mars 2024.*
**Elisabeth Walaas** (fødd 27. april 1956) er ein norsk diplomat, ambassadør og politikar i Arbeidarpartiet. Ho har vore norsk ambassadør i Kroatia, Tyrkia, Tyskland og Europarådet.

Bakgrunn
--------

Walaas har bakgrunn som lærar, og har sidan 1987 hatt ei rekkje verv og stillingar som politisk rådgjevar både i departement og organisasjonar. Ho har også hatt ei lang rekkje leiarstillingar i europapolitiske verksemder.

Karriere
--------

Walaas var i åra frå 2005 til 2007 den norske ambassadøren i Kroatia. Ho var frå hausten 2007 til 4. januar 2010 statssekretær i Utanriksdepartementet, med ansvar for Europa- og handelssaker. I 2011 blei ho utnemnd til ambassadør i Tyrkia. Walaas blei i 2016 utnemnd til den norske representanten til Europarådet i Strasbourg, med rang som ambassadør. I 2014 blei ho utnemnd til ambassadør i Tyskland.

Utmerkingar
-----------

I 2006 blei Walaas utnemnd til riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen.

Kjelder
-------

1. ↑  stortinget.no - Walaas, Elisabeth
2. ↑  «Endringer blant statssekretærene». Statsministerens kontor. 18. desember 2009.
3. ↑  Offisielt frå statsrådet 15. april 2011, regjeringen.no.
4. ↑  «Offisielt fra statsråd 13. januar 2017». *Regjeringen.no* (på norsk). Statsministerens kontor. 13. januar 2017. Henta 13. januar 2017.
5. ↑  «Offisielt frå statsrådet 21. mars 2014». *Regjeringen.no* (på norsk). Statsministerens kontor. 21. mars 2014. Henta 23. mars 2024.
6. ↑  *Norges statskalender 2008*.

* *Denne artikkelen bygger på «Astrid Krag» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2024.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* CV hos Utenriksdepartementet
Frå venstre til høgre: Austerrikes utanriksminister Karin Kneissl, Tyrkias utanriksminister Mevlüt Çavuşoğlu, Liechtensteins utanriksminister Aurelia Frick, Noregs utanriksminister Ine Eriksen Søreide og Andorras utanriksminister Maria Ubach Font under ministerrårdsmøtet til OSSE i Milano 6. desember 2018
**Aurelia Cäcilia Katharina Frick** (fødd 19. september 1975 i St. Gallen) er ein liechtensteinsk politikar som frå 2009 til 2019 var utanriksminister i Liechtenstein.

Liv og virke
------------

Frick er dotter av ein kjøpmann.

Frick gjekk på Liechtensteinisches Gymnasium i Vaduz før ho utdanna seg til jurist i Sveits. Ho studerte frå 1995 juss ved Universität Freiburg og avslutta i 1999 med lisensiatgrad. I 2004 avla ho advokateksamen i Zürich. Den juridiske doktorgraden avla ho i 2005 ved Universität Basel.

Frå 2001 arbeidde Frick i domstolsvesenet og i eit advokatfirma i Zürich, før ho frå 2005 til 2006 arbeidde i London. Deretter arbeidde ho for leiarrekrutteringsfirmaet Dr. Bjørn Johansson Associates AG i Zürich før ho i eit par år arbeidde som sjølvstendig næringslivskonsulent. Frå 2008 til 2009 førelas ho også ved Hochschule Liechtenstein.

Frick blei i 2009 regjeringsmedlem og utanriksminister. I tillegg til utanrikssaker, har porteføljen hennar omfatta justissaker og kultur (2009–2013), undervisning og kultur (2013–2017) og frå mars 2017 igjen justissaker og kultur. I juli 2019 tapte ho eit mistillitsframlegg mot seg og gjekk av som utanriksminister.

Frick er medlem av Fortschrittliche Bürgerpartei (FBP), der ho frå 2009 sat i presidiumet til partiet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Frick, Aurelia», *Historisches Lexikon des Fürstentums Liechtenstein*. Lest 22. desember 2018.
2. 1 2 3 4  Regierungsrätin «Dr. Aurelia Frick» Arkivert 22. desember 2018 på Wayback Machine. Regierung des Fürstentums Liechtenstein. Lest 22. desember 2018.
3. ↑  Günther Meier (2. juli 2019). «Liechtenstein: Aussenministerin Frick verliert Vertrauen». *Neue Zürcher Zeitung* (på tysk). Henta 13. april 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Aurelia Frick» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2024.*
**Filip II** (spansk *Felipe II*; 21. mai 1527–13. september 1598) var konge i Spania 1556–1598 og i Portugal 1580–1598.

Filip var son til keisar Karl V. Sjølv vart han grundig lærd opp i spansk kultur. År 1543 vigdest han til Maria av Portugal som i 1545 fødde sonen Don Carlos.

Frå 1543 førte Filip regentskapet i Spania. Karl V sin plan om å få han til keisar i Tyskland stranda. I 1554 ekta Filip dronning Maria den blodige av England. Ekteskapet var barnlaust. Filip forlet henne for å overta landa til faren då denne i 1555 abdiserte frå dei italienske territoria og Nederlanda, og i 1556 frå Spania med koloniane. Dette var då Europas mektigaste og mest vidstrakte rike.

Regjeringstid
-------------

Filip var fanatisk intolerant mot alle som ikkje lystra han og kyrkja. Han styrte strengt eineveldig, stilte seg i spissen for motreformasjonen mot det protestantiske Europa og kjempa energisk for den saka. Han sette seg grundig inn i alle detaljar i statsstyret og fekk skriftlege rapportar om alt, noko som førte til manglande overblikk og langsam forretningsgang. Etter far sin arva Filip krigen mot Frankrike, ein strid som enda heldig ved freden i Cateau-Cambrésis i 1559; Filip ekta då Henrik II si dotter, Elisabet av Valois.

Hertugen av Albas blodige undertrykking av nederlendarane sine rettar og religionsfridom leidde i 1572 til ein fridomskrig som varte til 1648. Då Filip splitta si militære makt ved samtidig å angripe England, leid Den spanske armada det store nederlaget i 1588 som for alltid knekte Spanias sjømakt.

Også i dei franske religionskrigane blanda Filip seg inn, han støtta den katolske liga og hadde ei tid stor innverknad, men overfor Henrik IV leid han nederlag. Derimot sigra Filip fleire gongar over tyrkarane, som i sjøslaget ved Lepanto i 1571. I 1580 erobra han Portugal, som han kravde, og fekk, kongsmakt over som dotterson av Emanuel den store.

Dei mange krigane ruinerte Spania. Filips tyranni kua den borgarlege fridomen, inkvisisjonen den religiøse fridomen, kjetterane vart brent, og dei dyktige moriskane underkua. Utfallet av Filips politikk var materiell ruin for Spania.

I sitt fjerde ekteskap, med den austerrikske erkehertuginna Anna, fekk han sonen Filip III. Som eit symbol for Filips karakter og maktbrynde står det mektige klosterpalasset Escorial.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Filip II av Spania**

| * v
* d
* e
Spanske regentar |
| --- |
| Huset Trastámara | 
* Isabella I & Ferdinand V
* Joanna & Filip I

 |  |
| Huset Habsburg | 
* Karl I
* Filip II
* Filip III
* Filip IV
* Karl II

 |
| Huset Bourbon | 
* Filip V
* Ludvig I
* Filip V
* Ferdinand VI
* Karl III
* Karl IV
* Ferdinand VII

 |
| Huset Bonaparte | 
* Joseph

 |
| Huset Bourbon | 
* Ferdinand VII
* Isabella II

 |
| Huset Savoie | 
* Amadeus I

 |
| Huset Bourbon | 
* Alfonso XII
* Alfonso XIII
* Republikk og diktatur
* Juan Carlos I
* Felipe VI

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Elin Østebø Johansen** (fødd 25. april 1955) er ein norsk diplomat. Ho er den norske ambassadøren til Verdshandelsorganisasjonen (WTO) og EFTA og har vore norsk ambassadør i Uganda.

Utdanning og karriere
---------------------

Johansen avla i 1985 hovudfag i samfunnsgeografi ved Universitetet i Oslo. Same år byrja ho å arbeidde for Utviklingsprogrammet til SN (UNDP) på Filippinane. I 1987 blei ho tilsett i Handelsdepartementet, men byrja i januar 1988 i Utanriksdepartementet, der ho har virka sidan. Frå 1991 til 1994 var Johansen stasjonert i Bern. Ho arbeidde deretter i Oslo med handelsspørsmål og i den administrative avdelinga til Utanriksdepartementet før ho i 1998 fyrst blei ambassaderåd, så i 1999 ministerråd, ved den faste delegasjonen til Noreg i Genève. Johnsen fortsette å arbeide med spørsmål knytta til Verdshandelsorganisasjonen og OECD frå 2002 til 2003, då ho som avdelingsdirektør var knytt til avdelinga for handelspolitikk, naturressursar og miljø. I 2006 blei Johansen ekspedisjonssjef for Serviceavdelinga i Utanriksdepartementet. Johansen blei i 2008 utnemnd til den faste representanten for Noreg ved Det europeiske frihandelsforbundet (EFTA) og Verdshandelsorganisasjonen (WTO) i Genève og fekk rang av ambassadør.

I perioden 2013–2014 var Johansen seniorrådgjevar i Utanriksdepartementet i Oslo. I 2014 tiltredde ho som ambassadør til OECD i Paris, og hadde dette embetet til 2018. I 2019 blei ho utnemnd til norsk ambassadør i Uganda.

Utmerkingar
-----------

I 2009 blei Johansen utnemnd til kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  CV Ambassador to WTO/EFTA Arkivert 1. juni 2010 på Wayback Machine. Permanent Mission of Norway in Geneva.
2. ↑  BIBSYS.
3. ↑  «Kvinner i vinden». *Kapital* (12): 115–116. 22. juni 2017.
4. 1 2 3  Lundbo, Sten (9. juni 2020). «Elin Østebø Johansen». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). Henta 20. januar 2022.
5. ↑  «Offisielt fra statsråd 22. mars 2019». *Regjeringen* (på norsk bokmål). 22. mars 2019. Henta 24. mars 2024.
6. ↑  «Elin Østebø Johansen». *Kongehuset* (på norsk bokmål). 18. august 2009. Henta 24. mars 2024.

* *Denne artikkelen bygger på «Elin Østebø Johansen» frå Wikipedia på bokmål, den 24. mars 2024.*
**Rakituma / Preservation Inlet** er den sørlegaste fjorden i Fiordland National Park, og ligg ved det sørvestlege hjørnet til Sørøya på New Zealand, i regionen Southland.

Geografi
--------

Preservation Inlet er ein lang og trong fjord som strekkjer seg i nordaustleg retning mellom Gulches Head i nord og Puysegur Point i sør. Coal Island ligg ved innløpet. Den inste armen vert kalla Long Sound, som er utløpet til elva Long Burn.

Ein større del av det indre Preservation Inlet er eit verna område innanfor Te Tapuwae o Hua (Long Sound) Marine Reserve.

Historie
--------

Staden var kjend av tidlege sel-s og kvalfangarar, og fekk namnet sitt av kaptein Eber Bunker i 1809. Den første landbaserte kvalfangststasjonen på New Zealand vart etablert her i 1828 eller 1829, og dreiv fangst av sørkaper (engelsk *Southern Right Whale*) *((Eubalaena australis)* i dette området. I 1900 vart ein busetnad med namnet Cromarty etablert i Kisbee Bay. Det var meininga å dra nytta av både gullfunn i 1890-åra og fiske, men dette vara ikkje så lenge, og i dag er det få leivningar att av busetnaden.

Det offisielle namnet på staden blei endra frå Preservation Inlet til Rakituma / Preservation Inlet i 2019.

Økologi
-------

Etter ein massiv fangst gjennom mange år, er sørkaperkval/sørleg rettkval (rettkvalfamilien) endeleg starta å koma attende til staden. Der er uverifiserte observasjonar av hektordelfinar i området.

Tilkomst
--------

Der er ingen vegar langs kysten på denne staden. Men ei turrute hit går frå Tuatapere. Der er også åtkome til fjorden sjøvegen og med fly.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Wises New Zealand Guide, 7th Edition, 1979. s. 355-56
2. ↑  New Zealand Encyclopaedia 1966: Shore-based whaling
3. ↑  Wises New Zealand Guide, 7. utg. 1979. s. 77
4. ↑  «Notice of new and altered geographic and Crown protected area names for Ngāti Rangi Claims Settlement Act 2019». *NZGB notices – October 2019*. Land Information New Zealand. 17. oktober 2019. Arkivert frå originalen 14. desember 2019. Henta 15. desember 2019.
5. ↑  *Humbled by Fiordland* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 23. mai 2010, henta 29. februar 2012
6. ↑  Wednesday; May 2009, 20; Conservation, 3:11 pm Press Release: Department of, «Look out for endangered southern right whales | Scoop News», *www.scoop.co.nz*, henta 24. mars 2024
7. ↑  *Fiordland Coastal newsletter October 2007* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 16. oktober 2008, henta 29. februar 2012
8. ↑  «Hector’s Dolphin Threat Management Discussion Document» (PDF). Department of Concervation, Ministry of Fisheries. 2007. s. 93. Henta 29. februar 2012.
9. ↑  
 Arkivert 2015-09-25 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Preservation Inlet» frå Wikipedia på engelsk, den 29. februar 2012.*

46°08′S 166°34′E﻿ / ﻿46.133°S 166.567°E﻿ / -46.133; 166.567
**Verdscupen i skiskyting 1978**, den aller fyrste i rekka, tok til den 14. januar i Ruhpolding i dåverande Vest-Tyskland og vart avslutta 4. april i Sodankylä i Finland. Turneringa omfatta 10 individuelle tevlingar. Utøvarane tevla i fem 20 km og like mange 10-kilometerar, òg kalla normalprogram og sprint. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5 km. Renna fann stad i Ruhpolding (3), Antholz (3) i Italia, Hochfilzen (3) (VM i skiskyting 1978) i Austerrike, Murmansk (3) i dåverande Sovjetunionen og Sodankylä (3). Dei seks beste poeng-fangstane til kvar enkelt deltakar talde med i samandraget i verdscupen.

Frank Ullrich frå Aust-Tyskland vann denne fyrste verdscupen framom landsmannen Klaus Siebert. Begge sigra i tre enkeltrenn. Aust-Tyskland vann òg dei tre fyrste stafettane, Sovjetunionen dei to siste.

Norske Sigleif Johansen vann 10-kilometeren i Ruhpolding og Odd Lirhus vart verdsmeister på 20 km i Hochfilzen.

Individuelt
-----------

| Plass | Utøvar | Land | Poeng | Sigrar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Frank Ullrich |  Aust-Tyskland | 144 | 3 |
| 2 | Klaus Siebert |  Aust-Tyskland | 137 | 3 |
| 3 | Eberhard Rösch |  Aust-Tyskland | 133 |
| 4 | Vladimir Barnasjov |  Sovjetunionen | 125 | 1 |
| 5 | Nikolaj K. Kruglov |  Sovjetunionen | 119 | 1 |
| 6 | Aleksandr Usjakov |  Sovjetunionen | 113 |  |
| 7 | Aleksandr Tikhonov |  Sovjetunionen | 108 |
| 8 | Sigleif Johansen |  Noreg | 104 | 1 |
| 9 | Vladimir Otsjnev |  Sovjetunionen | 100 |
| 10 | Aleksandr Jelizarov |  Sovjetunionen | 96 |
| 11 | Svein Engen |  Noreg | 94 |
| 12 | Luigi Weiss |  Italia | 86 |
| 13 | Gerd Winkler |  Vest-Tyskland | 77 |
| 14 | Terje Krokstad |  Noreg | 73 |
| 15 | Per Andersson |  Sverige | 70 |
| 16 | Heikki Ikola |  Finland | 67 |
| 17 | Erkki Antila |  Finland |  |
|  | Heinrich Mehringer |  Vest-Tyskland | 63 |
| 19 | Odd Lirhus |  Noreg | 62 | 1 |
| 20 | Manfred Beer |  Aust-Tyskland | 62 |
| 21 | Yvon Mougel |  Frankrike | 58 |
| 22 | Arduino Tiraboschi |  Italia | 57 |
| 23 | Andreas Schweiger |  Vest-Tyskland |  |
|  | Willy Bertin |  Italia | 55 |
| 25 | Roar Nilsen |  Noreg | 53 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Biathlon-Weltcup 1977/78» frå Wikipedia på tysk, den 25. mars 2024.*
Europa mellom 1929-1938
**Mellomkrigstida** er i den vestlege verda ei nemning på perioden mellom slutten av første verdskrigen i 1918 og byrjinga av andre verdskrigen i 1939, meir spesifikt mellom den 11. november 1918 og 1. september 1939. 

Perioden var markert av uro i store delar av verda, og Europa strevde med etterverknadene av den første verdskrigen. 

I Nordamerika var den første delen av mellomkrigstida prega av stor økonomisk framgang, men dette endra seg drastisk med den store depresjonen og verdskrisa, etter krakket på Wall Street (børsen i New York i 1929.

Mellomkrigstida var i mange land kjenneteikna av svært sterke sosiale og politiske motsetningar, og både kommunismen og fascismen oppstod og fekk stor oppslutning mange plassar. 

Men siste del av mellomkrigstida er òg prega av ein kriseløysingspolitikk på demokratisk grunn, til dømes både i Skandinavia, med mellom anna den norske Nygaardsvoldsregjeringa, og i USA med Roosevelt sin administrasjon.

Kjelder
-------

* Wikipedia på bokmål

Bakgrunnsstof
-------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mellomkrigstida**

* Artikkel på Lokalhistoriewiki om mellomkrigstida i Noreg
**Tove Astri Strand**, tidlegare **Strand Gerhardsen**, (fødd 29. september 1946 i Kongsvinger) er ein norsk politikar (Ap) og embetskvinne. 

Strand er utdanna sosialøkonom ved Universitetet i Oslo. Strand var sosialminister frå 1986–1989, og arbeids- og administrasjonsminister frå 1990–1992, begge gongane under Gro Harlem Brundtland. Ho har hatt fleire stillingar som statssekretær for tidlegere arbeiderparti-regjeringar. Frå 1997–2005 leia ho Norad. Ho har tidlegare hatt direktørstillingar ved Rikshospitalet og Norges forskningsråd. Ho blei sommeren 2005 utnemnd til administrerande direktør for Ullevål universitetssykehus, og etterfølgde då Helge Kjersem. Ho har også vore viseadministrerande direktør og direktør ved Oslo universitetssykehus

Strand var visepresident i Norges Idrettsforbund 1994–1999. Ho har også vore styreleiar for Kronprinsparets humanitære fond. I februar 2023 blei ho vald til leiar av Norske Idrettsleder-Veteraner (NIV).

Strand var tidlegare gift med Rune Gerhardsen og heitte då Tove Strand Gerhardsen. Ho har to døtrer, Mina Gerhardsen og Marte Gerhardsen. Strand er gift med Tor Saglie. Ho er dotter av tidlegare Kongsvinger-ordførar Norvald Strand, og syster av tidlegare (2015–2019) Kongsvinger-ordførar Sjur Strand.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  «Tove Strand». Stortinget.no.
2. ↑  Strand ny Ullevål-direktør Tidsskrift for Den norske legeforening 15.04.2005 (besøkt 9. juni 2013)
3. ↑  75 års omtale i Aftenposten 29. september 2021
4. ↑  «Protokoll for årsmøte 2023». *NIV-Nytt* (PDF). *Norske Idrettsleder-Veteraner*. Nr. 2 mai/juni 2023. 14. februar 2023. Henta 8. oktober 2023.
5. ↑  Tor Saglie vil bli justis-topp Verdens Gang 29.08.2012 (besøkt 9. juni 2013)

* *Denne artikkelen bygger på «Tove Strand» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mars 2024.*
**Viorica Daniela Silivaș** (fødd 9. mai 1972) er ein rumensk tidlegare turnar. Perioden 1985-89 vann ho sju VM-gull, fem EM-gull og tre OL-gull i ulike øvingar og tevlingar. I alt sanka ho desse fem åra ti medaljar i verdsmeisterskap, like mange i europameisterskap og seks medaljar under Sommar-OL 1988.

Silivaș vart verdsmeister på bom ved Turn-VM 1985. To år seinare i Moskva vart ho europameister i mangekamp, der ho også sigra i bom, frittståande og skranke. Same året i verdsmeisterskapen vann ho gull i frittståande, skranke og i lagkampen med rumenske mannskapet på seks utøvarar. Under dei olympiske sommarleikane 1988 i Seoul vann ho medalje i alle seks tevlingane. Ho sigra på bom, i frittståande og skranke, medan det var sølv i mangekampen og i lagkampen samt bronse i hopp-øvinga. Våren 1989 vann ho gullmedaljen i frittståande ved EM i Brussel. Eit halvt år etter sikra ho seg tre gullmedaljar under Turn-VM 1989 i Stuttgart, i både skranke og frittståande måtte ho dele fyrsteplassen med ein annan utøvar.

Ein kneskade førte til at Silivaș la opp i 1991. Kort etter utvandra ho til USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Daniela Silivaș» frå Wikipedia på engelsk, den 4. mars 2024.*
* «Daniela Silivaș» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 17. april 2024.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Pia Merete Kjærsgaard** (fødd 23. februar 1947 i København) er ein dansk politikar (DF).

Kjærsgaard har vore vald til Folketinget sidan 1984, fyrst for Fremskridtspartiet, som ho blei medlem av i 1978. Etter leiarstrid braut Kjærsgaard og tre andre folketingsmedlemmar med partiet i 1995 og danna Dansk Folkeparti med Kjærsgaard som leiar. I 2012 overlet ho leiinga i Dansk Folkeparti til Kristian Thulesen Dahl, som i si tid var med på å grunnleggje partiet. Frå 2015 til 2019 var Kjærsgaard formann i presidiumet til Folketinget.

Kjærsgaard blei i 2018 utnemnd til kommandør av 1. klasse av Dannebrogordenen. Ho blei også tildelt fleire utenlandske ordenar mens ho var formann for Folketinget.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Pia Kjærsgaard (DF)» (på dansk). Folketinget. Henta 7. mars 2019.
2. ↑  «Pia Kjærsgaard trækker sig som formand for Dansk Folkeparti». DR. 7. august 2012. Henta 8. august 2012.
3. ↑  «Pia Kjærsgaards farvel: Man skal ...». DR. 15. september 2012. Henta 11. desember 2012.
4. ↑  «Thulesen Dahls første formandtale». DR. 16. september 2012. Henta 11. desember 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «Pia Kjærsgaard» frå Wikipedia på bokmål, den 14. mars 2024.*
**Susanne Zimmer** (fødd 9. juni 1960 i Brønderslev) er ein dansk politikar og pedagog. Ho blei vald inn i Folketinget for Alternativet ved Folketingsvalet 2019.

Etter kritikk av partileiar Josephine Fock meddelte Uffe Elbæk, Rasmus Nordqvist, Zimmer og Sikandar Siddique den 9. mars 2020, at dei forlot partiet til fordel for å bli lausgjengarar. Dimed gikk folketingsgruppa til Alternativet frå fem til kun ein enkel medlem (Torsten Gejl).

Seinare i 2020 var Zimmer, saman med Uffe Elbæk, Sikandar Siddique og Niko Grünfeld, med på å stifte partiet Frie Grønne – Danmarks Nye Venstrefløjsparti.

Kjelder
-------

1. ↑  «Susanne Zimmer (UFG)» (på dansk). Folketinget. Henta 12. august 2020.
2. ↑  
Batchelor, Oliver; Just, Andreas Nygaard; Hansen, Rasmus Lindegård (9. mars 2019). «Alternativet i opløsning: Uffe Elbæk går fra sit eget parti» (på dansk). DR. Henta 12. august 2020.
3. ↑  Elbæk og Siddique stifter nyt venstrefløjsparti. alltinget.dk. Besøkt 15. september 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Susanne Zimmer» frå Wikipedia på bokmål, den 14. mars 2024.*
Dei sørlege Karpatane i Romania
**Dei sørlege Karpatane** (rumensk *Carpaţii Meridionali*), òg kalla **Dei transilvanske Alpane**, er ei fjellkjede mellom sentrale og sørlege område i Romania på eine sida og Serbia på den andre Dei dekkjer delane av Karpatane som ligg mellom elvane Prahova i aust og Timiș og Cerna i vest. I sør grensar dei til Balkanfjella i Serbia.

Fjelltoppar
-----------

Vidrarusjøen i Făgărașfjella
Dei sørlege Karpatane er den nest høgaste fjellgruppa i Karpatane etter Tatrafjella med høgder på over 2500 meter over havet. Sjølv om dei er langt lågare enn Alpane er landskapet alpint. Den alpine utsjånaden og at fjella er lett tilgjengeleg har gjort dei til populære turistdestinasjonar.

Dei høgaste toppane er: 

* Moldoveanu, 2544 moh - Făgărașfjella
* Negoiu, 2535 moh - Făgărașfjella
* Parângu Mare, 2519 moh - Parângfjella
* Peleaga, 2509 moh - Retezatfjella
* Omu 2507 moh - Bucegifjella

Trass i desse høgdene er dei lettaste fjellovergangane i Karpatane i Romania langs elvane som kryssar fjellkjeda (Olt) eller langs dei vide dalane (langs elvane Prahova og Jiu).

Fjellkjeder
-----------

Bucurafjella i Retezatfjella
Bresjøar i Retezatfjella
Landskap i Parângfjella
Piatra Craiului-fjella
Frå aust til vest finn er fjellkjeda delt inn i fire fjellgrupper som er skild frå kvarandre av forskjellige elvedalar. 

* Bucegigruppa - mellom elvane Prahova og Dâmboviţa.
	+ Bucegifjella (*Munții Bucegi*)
	+ Leaotăfjella (*Munții Leaotă*)
* Făgărașgruppa - mellom elvane Dâmboviţa og Olt.
	+ Făgărașfjella (*Munții Făgărașului*)
	+ Iezerfjella (*Munții Iezer*)
	+ Piatra Craiului-fjella
	+ Coziafjella (*Munții Cozia*)
* Parânggruppa - mellom Olt og Jiu.
	+ Parângfjella (*Munții Parâng*)
	+ Șureanufjella (*Munții Șureanu*/*M. Sebeșului*)
	+ Cindrelfjella (*Munții Cindrel*/*M. Cibinului*)
	+ Lotrufjella (*Munții Lotrului*)
	+ Căpățânăfjella (*Munții Căpățânii*)
* Retezat-Godeanu-fjella - mellom elva Jiu og elvane Timiș og Cerna.
	+ Retezatfjella (*Munții Retezat*)
	+ Godeanufjella (*Munții Godeanu*)
	+ Vâlcanfjella (*Munții Vâlcan*)
	+ Mehedințifjella (*Munții Mehendinți*)
	+ Cernafjella (*Munții Cernei*)
	+ Țarcufjella (*Munții Țarcu*).

Dei første to gruppene er brattast på nordsida og dei to siste er brattast på sørsida.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Southern Carpathians» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Om Karpatane*, arkivert frå originalen 6. april 2010, henta 1. juli 2008

Sjå òg
------

* Karpatane
* Prahovadalen, i aust
* Jernporten, i sørvest

45°30′N 24°15′E﻿ / ﻿45.500°N 24.250°E﻿ / 45.500; 24.250

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Britisk Columbia** er den provinsen i Canada som ligg lengst vest. Han er vidkjent for naturvenleik, som det kjem fram i det latinske motto for provinsen, *Splendor sine occasu*. Hovudstaden er Victoria, men den største byen er Vancouver som òg er den tredje største metropolen i Canada.

Geografi
--------

Georgiasundet, nær Vancouver i B.C.
*Sjå òg Klima i Canada*.
Britisk Columbia ligg ut mot Stillehavet i vest, grensar mot Alaska i nordvest, til Yukon og Nordvestterritoria i nord og til provinsen Alberta i aust. I sør har Britisk Columbia grensar mot tre USA-amerikanske statar i sør, Washington, Idaho og Montana. Arealet av Britisk Columbia er 944 735 kvadratkilometer som svarar til storleiken av Frankrike, Tyskland og Nederland til saman. Kystlinja strekkjer seg over meir enn 27 000 kilometer og femnar om djupe fjordar og kring 6000 øyar, dei fleste utan busetnad.

Victoria ligg lengst sør på øya Vancouver Island. Vancouver ligg lengst sørvest på fastlandet, mot Georgiasundet. Prince George er den største byen i den nordlege delen av provinsen.

Mount Robson i kanadisk Rocky Mountains.
Fjellkjeder, fjordar og innanskjers område langs Stillehavskysten utgjer dei kjente naturlandskapa i provinsen. Høgfjellsområde over 1000 moh. utgjer meir enn 75 % av arealet av provinsen, 60 % er skogkledd, men berre kring 5 % er dyrkande. Okanagan er eit av tre vinområde i Canada der vert det òg produsert sider. I sør, på grensa mot USA, finst område som er halvtørre og her finn ein noko av det varmaste klima i Canada.

Mykje av vestsida av øya Vancouver og resten av kystlinja nord til Alaska Panhandle er dekt med temperert regnskog. Liknande økosystem finn ein i staten Washington, i Chile, New Zealand, Tasmania og i russisk Asia.

Klimaet i innlandet i provinsen er ikkje så sterkt moderert av Stillehavet. Her er variasjonar frå ørken og halvtørt steppeland til område med dramatiske juv. Nokre dalar i sørlege innland har mykje snø og kalde vintrar, medan nordre område er så kalde som andre stader på same breiddegrad og høgde i Canada.

Kjelder
-------

1. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Britisk Columbia**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Provincial Archives (includes online photo database) Arkivert 2016-07-30 ved Wayback Machine.
* BC Govt online map archive (free)
* The Royal BC Museum
* Travel British Columbia - GoBC British Columbia Travel Information for Arts and Cultural Travel
* BC Highway Condition Reports British Columbia Highways Travel including BC Highway Traffic Cameras
* The Political Economy of British Columbia's Rainforests

| * v
* d
* e
Provinsar og territorium i Canada |
| --- |
| Provinsar | Britisk Columbia**·** Alberta**·** Saskatchewan**·** Manitoba**·** Ontario**·** Quebec**·** New Brunswick**·** Nova Scotia**·** Prince Edward Island**·** Newfoundland og Labrador |
| Territorium | Yukon**·** Nordvestterritoria**·** Nunavut |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Ole Erik Almlid** () er ein norsk næringslivsdirektør, tidlegare kommunikasjonsdirektør, avisredaktør og journalist. Sidan 2018 har han vore administrerande direktør i Næringslivets Hovedorganisasjon (NHO).

Karriere
--------

Almlid har ei utdanning frå Norsk journalisthøgskole, forutan studium i statsvitskap og psykologi. Han har vore nyhenderedaktør, nettredaktør og sjef for politisk redaksjon i *Aftenposten*, sjefsredaktør i *Østlendingen* og *Hamar Dagblad*, sjefredaktør og dagleg leiar i Avisenes Pressebyrå, politisk redaktør og konstituert sjefredaktør i *Trønder-avisa*. Han har òg vore journalist i ei rekkje aviser. I 2013 vart Almlid kommunikasjonsdirektør i NHO. Frå 1. januar 2016 vart han viseadministrerande direktør i same organisasjon. Dinest, vart han administrerande direktør i NHO den 18. desember 2018. Almlid sit i fleire styre, mellom anna i styret i Norges Varemesse, Civita og Ungt Entreprenørskap (UE),

Ole Erik Almlid er son av Kolbjørn Almlid, tidlegare fylkesordførar i Nord-Trøndelag.

Almlid har vore open på at han har cerebral parese.

Kjelder
-------



1. ↑  «Ole Erik Almlid». NHO. Arkivert frå originalen 12. april 2016.
2. ↑  Aldra, Simon (20. juni 2013). «Ole Erik Almlid ny NHO-direktør». *Trønder-Avisa*. Arkivert frå originalen 12. april 2016. Henta 12. april 2016.
3. ↑  «Ole Erik Almlid (43)». *Journalisten*. 20. juni 2013. Arkivert frå originalen 25. juni 2013.
4. ↑  «Ole Erik Almlid blir ny NHO-sjef». *www.nho.no* (på norsk). Henta 18. desember 2018.
5. ↑  «Helt sjef», *emagasin-loaktuelt.lomedia.no* (på norsk bokmål), henta 16. mars 2024