recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Peter Tidemand Malling** (24. november 1807–19. april 1878) var ein norsk boktrykkar og bokhandlar frå Drammen, aktiv i Christiania.

Malling var son til ein kjøpmann i Drammen, og gjekk Strømsø Borgerskole og på latinskulen i heimbyen. Sidan var han læregut i Det Rhodeske Bogtrykkeri i Drammen. Då læretida var over, reiste han til Amsterdam og arbeidde på eit av dei større trykkeria i byen.

Han vende etter nokre år tilbake til Noreg og Christiania, og var då faktor i Det Wintherske Trykkeri og sidan hos Guldberg & Dzwonkowski. I 1838 grunnla han sitt eige trykkeri, basert på ein liten arv, og året etter ein forlagsbokhandel. Forretninga voks etter kvart til å verte ei av dei fremste bokhandlerforretningane i Norden. Frå 1840 tokhan til med forlagsdrift. Verksemda vart verande på same adressa, til dess eigedomen vart seld i 1873. Malling gjekk då i kompaniskap med Georg Parmann, og forretninga flytta til den langt større Køckeritzke Væveribygning i Øvre Slottsgate. Verksemda vart utvida til også å omfatte sortementshandel og undervisningsmateriell. Etter få år gav arbeidet med skulemateriell så stort og sikkert overskot at sortementshandelen vart avvikla og verksemda samla seg om produksjon og handel med læremidlar.

Malling var i mange år medlem av Kristiania bystyre. Han var elles formann i Bokhandlerforeningen og deltok i ulike foreiningar og almennyttige tiltak, mellom anna var han den fyrste kassereren i Den norske historiske forening.

Malling var utnemnd til riddar av St. Olav.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Peter T. Malling» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND

 |
**Askers härad** var eit tidlegare herad søraust i landskapet Närke i Sverige, i det som no er den søraustlege luten av Örebro kommune i Örebro län. Namnet er omtalt i eit gåvebrev frå 1500-talet som «Askerherat», og er til liks med namnet for kommunen og gardane Asker i Akershus i Noreg, danna på grunnlag av nemninga for tresorten ask. 

Den største tettstaden i det tidlegare Askers härad er Odensbacken, om lag 28 km søraust for Örebro. Ved Odensbacken, som ein reknar med har namnet etter den nordiske, heidne guden Odin, ligg det eit førkristent gravfelt og ei kjelde. Dei Askergardane som har gjeve namn til den norske Asker kommune, ligg på liknande vis i nærleiken av store, gamle gravhaugar. Ettersom asketreet var viktig i norrøn mytologi og kult ved at det mytiske treet Yggdrasil var eit asketre, og Ask dessutan var namnet på den fyrste mannen, som var ei trestamme som mellom anna guden Odin gav menneskelege eigenskapar (strofene 17 – 19 i eddadiktet Voluspå), er det grunn til å rekne med at namna *Asker* i Noreg og Sverige ikkje berre har med asketreet som botanisk fenomen å gjere, men òg refererer seg til asketreet som eit førkristent mytologisk og kultisk fenomen. 

Namnet *Asker* syner soleis til ei gamal og viktig kultplass for distriktet i heiden tid, der ein heilag lund av asketre har vore nytta i seremoniar av ulike slag. Adam av Bremen fortel i sitt verk om Hamburg stift frå 1075, med seinare tilføyingar, at ein heilag offerlund ved det store hovet i Uppsala i Sverige var viktig i den blodige kulten som gjekk føre seg der.
**Peter Andreas Severinsen Brandal** (21. desember 1870–23. mars 1933) var ein norsk selfangstpioner og reiar frå Brandal i Hareid på Sunnmøre. Han tok til som fiskar 15 år gamal. 24 år gamal fekk han bygd seglskøyta «Minna» i Hardanger. Den eigde han ilag med brørne sine. Med denne skuta var Petter S. Brandal den første som dreiv Ishavsfangst frå Sunnmøre.

I 1911 skaffa han seg to skuter som båe hadde dampmaskiner. «Jopeter» var den første spesialbygde selfangarskuta. Peter Brandal gjekk i land og vart reiar på heiltid. I 1912 vart selskapet Peter S. Brandal & Co A/S skipa for å foredle selprodukt. 

For å skaffe kol til dampmaskinane på skutene sine, tok han til å bryte kol på Svalbard. Saman med andre sunnmøringar skipa han Kings Bay Kull Company. Drifta vart ikkje lønsam, og i 1929 gav aksjonerane aksjane til staten ved Svalbardkommisjonen.

I 1925 skipa Peter S. Brandal A/S Søndmøre Sælfangere saman med Martin Karlsen. I 1933, same året som Peter S. Brandal døydde, stod dei bak Brandal Sildeoljefabrikk A/S.

Peter S. Brandal var riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden

Kjelder
-------

* Marit Kvammen: Selfangstpioneren i i *100 år 100 navn. Personer som har preget Nordvestlandet*. Sunnmørsposten Forlag 2000
* NBL-artikkel om Brandal skriven av Pål Christensen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 72°40′S 16°0′W﻿

**Riiser-Larsenisen** er ein isbrem som er kring 400 km lang og ligg på kysten av Dronning Maud Land frå Kapp Norvegia i nord til Lyddan Island og Stancomb-Wills-straumen i sør. Delar av isbremmen vart sett av William Speirs Bruce i 1904, Ernest Shackleton i 1915, og Hjalmar Riiser-Larsen i 1930. Det meste av han vart fotografert frå lufta i 1951-52 av Maudheimekspedisjonen (NBSAE) og skissert frå desse bileta. I tillegg vart den sørlege sida og landsida nedteikna etter flyfoto tekne av USN Operasjon Deep Freeze frå 1967 til 1969. Isen er kalla opp etter kaptein Hjalmar Riiser-Larsen som utforska området seint i 1920-åra og tidleg i 1930-åra.

Dei største isbremmane i Antarktis

Bakgrunnsstoff
--------------

* Emperor penguins mass mourning etter chicks die on Antarctic ice shelf

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Riiser-Larsen Ice Shelf» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Provinsen L'Aquila**|
|  |
| **Nasjon** |  Italia |
| **Region** | Abruzzo |
| **Hovudstad** | L'Aquila |
| **Areal** | 5 034 km² |
| **Folketal** (2001) | 297 592 |
| **Folketettleik** | 59/km² |
| **Kommunar** | 59 |
| **Bilnummer** | AQ |
| **Postnummer** | 67010-67100 |
| **Retningsnummer (tlf)** | 0862, 0863, 0864 |
| **President** | Stefania Pezzopane |
|  |
| Plasseringa til L'Aquila i Italia |

**Provinsen L'Aquila** (italiensk *Provincia dell'Aquila*) er den største provinsen i regionen Abruzzo i Italia. Han er òg den mest fjellprega og minst folketette provinsen i regionen. Hovudstaden er byen L'Aquila. 

Santa Maria della Pietà og Rocca Calascio
Campo Imperatore om våren
Provinsn utgjer om lag halvparten av Abruzzo og dekkjer den vestlege delen av regionen. Han grensar til provinsane Teramo i nord, Pescara og Chieti i aust, Isernia (i Molise) i sør og Frosinone, Roma og Rieti (i Lazio) i vest. 

L'Aquila inneheld dei høgaste fjella i Appenninane (Gran Sasso, Maiella og Velino-Sirente), og den høgaste toppen Corno Grande, fjellsletta Campo Imperatore og den sørlegaste isbreen i Europa, Calderonebreen. Dei største elvane i regionen er Aterno-Pescara, Sangro, Liri, Salto og Turano og dei største innsjøane er Lago Scanno og Lago Barrea. Ein gong låg den største innsjøen på Den italienske halvøya, Fucinosjøen, her, men denne vart drenert på 1800-talet. I dag er den tidlegare innsjøen eit blømande jordbruksland og eit viktig teknologidistrikt.

Økonomi og folk
---------------

Provinsen er kjend for dei mange borgene, festningane og urørte åsbyane frå mellomalderen. Dei to største byane i provinsen, L'Aquila og Avezzano, har hatt stor økonomisk vekst dei siste to tiåra med vekst i produksjon av køyretøy, telesamband og dataindustri. Gjennom det meste av 1900-talet leid landsbygda under stor fråflytting. Dei siste åra har opprettinga av Gran Sasso e Monti della Laga nasjonalpark, Majella nasjonalpark og Sirente-Velino regionspark førte til auka turisme, som har hjelpt på økonomien i området og folk har byrja å flytte tilbake hit. 

Området har eit areal på 5 034 km² og totalt 297 592 (2001).

Kommunar
--------

Kart over provinsen L'Aquila
Det er 108 kommunar i provinsen. Dei største av desse er: 

| Kommune | Folketal |
| --- | --- |
| L'Aquila | 71 761 |
| Avezzano | 39 670 |
| Sulmona | 25 363 |
| Celano | 11 012 |
| Pratola Peligna | 7 890 |
| Tagliacozzo | 6 820 |
| Trasacco | 6 115 |
| Castel di Sangro | 5 778 |
| Luco dei Marsi | 5 776 |
| Capistrello | 5 473 |
| Carsoli | 5 238 |
|

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Province of L'Aquila frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Rijeka |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land  Fylke | Kroatia  Primorje-Gorski Kotar |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  44 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006)   - folketettleik | 140 469   3311/km² |
| Koordinatar | 45°33′″N 14°44′″E﻿Koordinatar: 45°33′″N 14°44′″E﻿ |
| Plassering |
|  |

**Rijeka** (italiensk *Fiume*) er den tredje største byen i Kroatia, og ligg ved Kvarnerbukta i Adriahavet. Han er òg den største hamnebyen i Kroatia med skipsverv, reiarlag, oljeraffineri, petrokjemisk industri, tobakksfabrikkar mm. og er eit viktig trafikknutepunkt. Byen har òg hamnefunksjonar for innlandsstatane Ungarn og Austerrike.

Elva Riječina, som renn gjennom byen, har gjeve namn til byen.

Rijeka er administrativt sentrum for Primorje-Gorski Kotar fylke og romersk-katolsk erkebispesete. Universitetet vart grunnlagt i 1632.

Ved folketeljinga i 2001 var det 144 043 innbyggjarar i Rijeka (om lag 300 000 i omlandet).

Historie
--------

HNK Ivana pl. Zajca
Rijeka, som ligg så langt nord i Adriahavet, vart utvikla alt under Romarriket. I 1446 vart byen ein del av habsburgarane, men det var fyrst på midten av 1600-talet byen byrja å vekse sidan han låg så godt til som transportknutepunkt mellom sjøfart og landtransport frå Sentral-Europa, og fekk seinare ei jarnbane. Ein kort periode på byrjinga av 1800-talet vart Rijeka okkupert av Frankrike, men etter 1814 kom byen igjen inn under habsburgarane (Austerrike-Ungarn). Ungarn miste byen ved fredsavtalen i Trianon i 1920. Etter eit par år som fristad (1. januar 1921 til 24. januar 1924) var Rijeka italiensk 1924-45. Sidan 1945 var byen administrert av, og i 1947 formelt underlagd, Jugoslavia ved Parisfreden i 1947. Då Jugoslavia braut saman i 1991, vart byen ein del av Kroatia. Rijeka sine innbyggjarar har altså sidan 1914 skifta nasjonalitet heile fem gongar.

Turisme
-------

På den høgaste toppen i byen ligg Trsat-festninga, som i mellomalderen var sete for den mektige kroatiske adelsslekta frankopanarane. 561 trappesteg fører frå sentrum av byen, forbi kyrkja Sveta Marija, opp til festninga. Kyrkja er ein endestasjon for pilegrimar frå mange land som kjem for å sjå måleriet «Marija av Trsat».

Byen har mange turistattraksjonar, mellom anna ei stor barokkyrkje, Sveti Vid (St. Vitus-katedralen), som vart bygd på midten av 1600-talet.

Folk frå Rijeka
---------------

* Mihaly Csikszentmihalyi, psykolog

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
| **Reggio di Calabria** |
| --- |
| Horisonten til Reggio di CalabriaHorisonten til Reggio di Calabria |
| Plassering |
| 

Reggio di Calabria is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Calabria  Reggio Calabria |
| Grunnlagd | 700-talet fvt. |
| Borgarmeister | Giuseppe Falcomatà |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  236 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2010)   - folketettleik | 186 006   788/km² |
| Koordinatar | 38°07′″N 15°40′″E﻿Koordinatar: 38°07′″N 15°40′″E﻿ |
| Høgd over havet | 31 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 89100 |
| Telefon-retningsnummer | 0965 |
| **Nettstad:** www.reggiocal.it |

**Reggio di Calabria** er den største og eldste byen i Calabria heilt sør i Italia, på «tåa» til den italienske «støvelen». Han er hovudstad i provinsen Reggio Calabria og har om lag 186 006 innbyggjarar. Byen vart grunnlagd på 700-talet fvt.

Geografi
--------

Reggio di Calabria ligg på tåa til den italienske støvelen, like ovanfor øya Sicilia. Han ligg ved foten av Aspromonte, ei lang og ulendt fjellkjede som går langs midten av regionen. Området har våre råka av mange jordskjelv og tsunamibølgjer gjennom tidene.

Historie
--------

Fil:Reggio Calabria Duomo.jpgFasaden til domkyrkja i Reggio di Calabria
Byen vart grunnlagd som *Rhegion* av greske kolonistar på 700-talet fvt. og vart tidleg råka av fleire store jordskjelv og påfølgjande tsunamiar. Under Romarriket vart han kalla *Rhegium Julium*, som ein romersk adelsby. Seinare vart *Reggio di Calabria* ein by i Austromarriket og frå 1100-talet ein del av Kongedømet Sicilia. På 1200-talet kom byen inn under Kongedømet Napoli.

Reggio di Calabria er kjend som staden der den første hebraiske boka, ei Rashi-tolking av Pentateuch, vart trykt i 1475, men forskarar meiner at det var i Roma den hebraiske boktrykkinga byrja. 

For Reggio di Calabria kom dei verste jordskjelva i 1783 og 28. desember 1908. Det siste var mest øydeleggjande, der 80 % av alle bygningane i Reggio kollapsa og mange tusen mista livet. Øydeleggingane var enno verre i Messina på andre sida av Messinasundet. Jordskjelvet er det verste som har råka det vestlege Europa i historia og det tok Reggio ein heil generasjon å kome seg fullt på fote att.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reggio di Calabria» frå Wikipedia på engelsk, den 7. desember 2007.*

Fotnotar
--------

1. ↑   «The Books of the People of the Book - Hebraic Collections», Library of Congress, Washington, D.C. 2003-11-06, nettside: LibraryCongress-Hebraic.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Reggio di Calabria**

* Offisiell turistside
* Reggio di Calabria på unirc.it Arkivert 2006-05-06 ved Wayback Machine.
* Provinsen Reggio Calabria

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
**Regent** er ein fungerande herskar i eit monarki. I eit monarki regjerer vanlegvis regenten medan monarken er fråverande, uskikka eller mindreårig. I Finland og Ungarn fungerte militære offiserar som regenter når regenten var fråverande, medan regenten på Island representerte Kongen av Danmark inntil landet vart republikk i 1944.

I San Marino, som er ein sjølvstendig liten republikk heilt omringa av Italia, er forfatninga slik at såkalla «kapteinregentar» *(italiensk Capitani Reggenti)* saman alltid er landet sine statsleiarar. Desse er ingen eigenlege regentar, men to ko-presidentar med ein valperiode på seks månader om gongen, sidan ordninga i landet har vore slik i fleire hundre år.

I Noreg er kronprinsen regent når kongen er utanlands eller sjuk. Kronprins Olav var kronprinsregent frå 1955 til Kong Haakon VII døydde i 1957. Kronprins Haakon var kronprinsregent i Kong Haralds sjukdoms- og rekonvalesensperiode i 2003–2004, og heldt såleis også nyttårstalen det året.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
BAE Jetstream 31
**BAE Jetstream 31**, opphavleg **Handley Page Jetstream 31**, er eit mindre to-turboprop motors passasjerfly, med trykkabin, konstruert for å møta krava i USA til eit fly for den regionale marknaden.

Utvikling
---------

Handley Page var i ein kinkig situasjon på 1960-talet. Dei ynskte å vera uavhengige av dei «to store» (Hawker Siddeley og British Aircraft Corporation), men mangla økonomiske musklar til å utvikla eit stort passasjerfly som kunne halda dei i marknaden. Etter å ha studert problemet bestemde dei seg for at det neste produktet deira skulle vera eit særs konkurransedyktig mindre fly som kunne fylla ein nisje i marknaden. Dei identifiserte dette som ein 2-motors rask maskin med 12-18 sete. Konstruksjonen møtte stor interesse i USA då han først vart introdusert, og ein ordre på 20 fly kom allereie før teikningane var ferdige.

Samansetjinga av flyet vart gjort i Handley Page-anlegget på Radlett flyplass, men store delar vart sett ut på underentreprise, mellom anna vengene, som vart bygde av Scottish Aviation på Prestwick, og haleseksjonen som vart bygd hos Northwest Industries i Edmonton i Canada. I prototypen vart det sett inn ein Turboméca Astazou XIV motor på 840 hk. Prototypen hadde sin første tur 18. august 1967 namngjeve som **Jetstream 1**. Gjennom testprogrammet viste det seg at motorane var for veike. Valet på ny motor fall på eit amerikanskbygd Garrett AiResearch TPE-331, noko som leidde til at US Air Force vurderte flyet som fraktfly. I 1969 plasserte dei ei bestilling på 11 fly med større lastedør og plass til 12 passasjerar, eventuelt seks bårer, men bestillinga frå USAF vart kansellert på grunn av forseinka levering.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «BAe Jetstream 31» frå Wikipedia på bokmål, den 19. september 2018.*

Litteratur
----------

* Barnes, C.H. (1976). *Handley Page Aircraft since 1907*. London: Putnam. ISBN 978-0-370-00030-5.  Barnes, C.H. (1976). *Handley Page Aircraft since 1907*. London: Putnam. ISBN 978-0-370-00030-5.
* Ellis, Ken (2016). *Wrecks and Relics 25th Edition*. Manchester, England: Crecy Publishing. ISBN 978 191080 9037.  Ellis, Ken (2016). *Wrecks and Relics 25th Edition*. Manchester, England: Crecy Publishing. ISBN 978 191080 9037.
* Jackson, A J (1973). *British Civil Aircraft Since 1919, Volume 2* (Second utg.). Putnam. ISBN 978-0-370-10010-4.  Jackson, A J (1973). *British Civil Aircraft Since 1919, Volume 2* (Second utg.). Putnam. ISBN 978-0-370-10010-4.
* Taylor, John W. R. (1976). *Jane's All The World's Aircraft 1976–77*. London: Jane's Yearbooks. ISBN 978-0-354-00538-8.  Taylor, John W. R. (1976). *Jane's All The World's Aircraft 1976–77*. London: Jane's Yearbooks. ISBN 978-0-354-00538-8.
«Den fyrste klokka» i Ukraina i 2015.
**Kunnskapsdagen** (russisk День Знаний), ofte berre kalla 1. september, er ein dag då skuleåret tradisjonelt byrjar i Russland og mange andre tidlegare sovjetrepublikkar, i tillegg til andre land i den tidlegare Austblokka og i Israel. Det finst unntak, som Romania, der dagen fell på 11. september, det tidlegare Aust-Tyskland, der tidspunktet varierer, og Aserbajdsjan, der dagen fell på 15. september) 

Logo frå kunnskapsdagen i Sovjetunionen i 1986.
Kunnskapsdagen oppstod i Sovjetunionen, der han blei etablert gjennom eit dekret frå Presidiumet til det øvste sovjetet den 15. juni 1984. Leiaren for Krasnodar skule, Brjukhovetskij Fedor Fedorovitsj, spelte ei viktig rolle i innføringa av den nye feiringa.

Dagen markerer slutten på sommaren og byrjinga på hausten. Han har ei særskild tyding for nye fyrsteklassingar som den fyrste skuledagen deira. Ofte har dei ei festleg samling denne dagen. På dagen har ein også ei «fyrste klokke» (Первый Звонок), som typisk er ei bjølle som blir ringt av ein ny elev som sit på skuldrene til ein tiandeklassing. Elevar i andre klassar kan byrja skuleåret 1. september eller nokre dagar seinare, vanlegvis utan nokre særskilde feiringar.

I Israel markerer ein også kunnskapsdagen den 1. september, grunna mykje innvandring frå område der han er blitt feira.

Slutten av skuleåret kan markerast som «siste skuleklokkedagen».

Galleri
-------

* Frå ei russisk markering av dagen.Frå ei russisk markering av dagen.
* Markering av kunnskapsdagen med dans i Tallinn i 2019.Markering av kunnskapsdagen med dans i Tallinn i 2019.
* Kunnskapsdagen i Ukrain i 2020.Kunnskapsdagen i Ukrain i 2020.
* Studentar markerer kunnskapsdagen i Litauen.Studentar markerer kunnskapsdagen i Litauen.

Hendingar
---------

### Gisseltakinga i Beslan

På kunnskapsdagen, 1. september 2004, blei alle som var ved Skule nummer 1 i Beslan i Nord-Ossetia i Russland tekne som gislar av den tsjetsjenske terroristgruppa Riyadus-Salikhin. Gisseldramaet i Beslan varte i tre dagar, og enda då russiske tryggleiksstyrkar storma bygningen. 333 av gislane døydde, av dei 186 barn. Handteringa av gisseltakinga frå dei russiske styresmaktene fekk store politiske følgjer.

Kjelder
-------

1. ↑  Указ Президиума ВС СССР от 15.06.1984 N 373-XI "Об объявлении 1 сентября всенародным праздником - Днем знаний"
2. ↑  «День знаний - 1 сентября». *Какой Сегодня Праздник*.
3. ↑  «"ПЕРВЫЙ звонок" это», *didacts.ru* (på russisk), henta 22. april 2023
4. ↑  «Beslan school attack | Siege, Massacre, & Aftermath | Britannica». *www.britannica.com* (på engelsk). Henta 1. september 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Knowledge Day» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mai 2023.*
| Libourne |
| --- |
| Sentrum av Libourne Sentrum av Libourne |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Nouvelle-Aquitaine  Gironde |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  20,63 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 23 000   1 114/km² |
| Koordinatar | 44°55′″N 00°14′″W﻿Koordinatar: 44°55′″N 00°14′″W﻿ |
| Høgd over havet | 15 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 33500 |
| **Heimeside:** www.blaye.net |
| Plassering |
|  |

**Libourne** er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Gironde i regionen Nouvelle-Aquitaine, og har om lag 25 000 innbyggjarar. 

Han er vinhovudstaden nord i Gironde, nær Saint Emilion og Pomerol, og ligg der elvane Isle og Dordogne renn i hop.

Historie
--------

I 1270 vart Leybornia grunnlagd som ein bastide av Roger de Leybourne (av Kent), ein engelsk seremonimeister av Gascogne, med fullmakt frå kong Edward I av England. Byen leid stort under kampane mellom Frankrike og England på 1300-talet, og vart ein del av Frankrike på 1400-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Korçë |
| --- |
| Katedralen i Korçë Katedralen i Korçë |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Korçë** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Korçë |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  807 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 75 994 |
| Koordinatar | 40°37′0″N 20°46′0″E﻿Koordinatar: 40°37′0″N 20°46′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Korçë kommune innafor regionen KorçëKorçë kommune innafor regionen Korçë |

**Korçë** (gresk Κορυτσά, *Korytsá*, arumensk *Curciau*) er ein by og ein kommune i regionen Korçë i Albania. Kommunen ligg søraust i landet og grensar i vest til regionen Berat.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Korçë vart slått saman med landkommunane Qendër Bulgarec, Voskop, Voskopojë, Lekas, Vithkuq, Mollaj og Drenovë. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Korçë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 51 152 innbyggjarar, medan dei åtte kommunane som i dag utgjer storkommunen Korçë, til saman hadde 75 994 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Korçë. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Korçë.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Parlement** var regionale lovgjevande og juridiske organ i *Ancien Régime*-tida i Frankrike.

Dei politiske institusjonane Parlement i *Ancien Régime* utvikla seg ut frå tidlegare rådsforsamlingar for kongen, *Conseil du roi* eller *curia regis*, og hadde derfor eldgamle og sedvanlege rettar for rådlegging. På 1200-talet vart dei juridiske funksjonane lagt til. Parlamentarikarane meinte at rolla til parlamentet skulle ta ein aktiv del i den juridiske prosessen, som førte dei i stadig større konflikt med det eineveldige monarkiet under *Ancien Régime*, når *lit de justice* på 1500-talet utvikla seg frå ein konstitusjonell form til eit kongeleg våpen, nytta til å tvinge fram edikt.

Opphavleg var det berre **parlamentet i Paris**, som utvikla seg ut frå rådforsamlinga til kongen i 1307, og sat i det mellomalderske kongeslottet i Île de la Cité, der Palais de Justice i Paris er i dag. Domsmakta til parlamentet i Paris dekte heile kongedømet slik det var på 1300-talet, men dekte ikkje automatisk områda som kongane etter kvart vann til seg. I 1443, etter hundreårskrigen, gav kong Karl VII av Frankrike Languedoc sitt eige *parlement* då han oppretta parlamentet i Toulouse, det første *parlement* utanfor Paris. Dette dekte det meste av det sørlege Frankrike. 

Frå 1443 og fram til den franske revolusjonen vart det oppretta fleire andre *parlements* i forskjellige provinsar i Frankrike. Fram til slutten av Ancien Régime-styret var det parlement i Douai, Arras, Metz, Nancy, Colmar, Dijon, Besançon, Grenoble, Aix, Perpignan, Toulouse, Pau, Bordeaux, Rennes og Rouen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Parlement» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  G. W. Prothero, "The Parliament of Paris", *The English Historical Review*, **13**, No. 50 (April 1898), s. 229-241.
2. ↑  Mack s. Holt, "The King in Parliament: The Problem of the Lit de Justice in Sixteenth-Century France" *The Historical Journal* **31** (September 1988:507-523).
mini‎mini‎
**Liberal sosialisme** betyr å vere sosialist i økonomiske spørsmål, liberal i spørsmål om staten og individet. 

Viktige bidrag til liberal tenking sidan 1970 har kome frå venstreliberale tenkjarar som John Rawls og Jürgen Habermas.

Liberale sosialistar hevdar at skatt, omfordeling og makt til dei tilsette ikkje er illiberalt, men heller føresetnader for reell fridom for alle. Fridomen til å realisere draumane sine kan ikkje berre vere for dei rike.

Ein må ifølgje liberal sosialisme supplere dei sosialistiske kjerneideane med sentrale liberale innsikter. Ein sosialistisk marknadsøkonomi, eller ein vidareutvikla blandingsøkonomi der mange av bedriftene er medarbeidareigde, kan etter liberale sosialistar sitt syn vere ein god idé. 

I mange spørsmål er venstresida i eit land som Noreg faktisk meir liberal enn delar av høgresida, det gjeld til dømes spørsmålet om statskyrkjeordninga, kristne føremålsparagrafar og kjønsnøytral ekteskapslov.

Sjå òg
------

* Libertær sosialisme
* Venstresosialisme
* Demokratisk sosialisme
* Sosialdemokrati

Kjelde
------

Dag og Tid 19. juni 2009[*daud lenkje*]
Teikning som tek for seg 2000-åra.
**Tiår** eller **decennium**, **desennium** (frå latin *decem*, 'ti' og *annum*, 'år'), er ein periode på ti år. På norsk brukar vi helst ordet om ordet om eit kalendertiår, som 1980-åra, men i prinsippet kan eit tiår starta kva tid som helst og rekkja over to kalendertiår (som frå 2009 til 2018). Ein kan omtala kalendertiår som -åra eller -talet, men sistnemnde kan føra til forvirring ved det første tiåret av kvart hundreår (som 2000-åra på 2000-talet). Ei vanleg kortform er å ikkje ta med hundretalet, som «sekstiåra», men dette kan nokre gonger gje forvirring om kva hundreår ein sikter til.

Ein har særleg tala om kalendertiår frå 1800-talet av, og mange av dei har fått tilnamn, som «det glade tjuetalet», «det harde trettitalet» eller «det svingande sekstitalet».

Oversyn over tiår
-----------------

* Tiår på 2000-talet: 2000-åra, 2010-åra
* Tiår på 1900-talet: 1900-åra, 1910-åra, 1920-åra, 1930-åra, 1940-åra, 1950-åra, 1960-åra, 1970-åra, 1980-åra, 1990-åra
* Tiår på 1800-talet: 1800-åra, 1810-åra, 1820-åra, 1830-åra, 1840-åra, 1850-åra, 1860-åra, 1870-åra, 1880-åra, 1890-åra

Sjå òg
------

* År
* Lustrum
* Hundreår
* Millennium
**Mokurset** er eit folkemusikkurs som vert arrangert om somrane på Mo Jordbruksskule i Jølster kommune av Sogn og Fjordane Folkemusikklag. Fyrste gongen det vart arrangert var i 1984, og det har vorte halde kvart år sidan. På kurset vert det dreve opplæring i spel på bukkehorn, fele, hardingfele, lur, toradar og trekkspel, og i song.



**Mokurset** er eit sommarkurs i folkemusikk og –dans for både born, unge og vaksne. Mokurset tilbyr fleire ulike kurstilbod innan spel, song og dans, og det enkelte kurstilbodet er tilpassa den aktuelle målgruppa med omsyn til innhald og organisering.

Mokurset har vore arrangert årleg sidan 1984, og er ein lærings- og formidlinsarena for den tradisjonelle folkemusikken og –dansen. Mokurset er det eldste sommarkurset i folkemusikk i landet, og også det einaste sommarkurset som har ein særleg fokus på folkemusikk- og dansetradisjonar på Vestlandet.

Mokurset er eit supplement til den faste opplærings- og formidlingsverksemda som skjer i kulturskular og spelemannslag gjennom året, men er likevel ope for alle som ønskjer å delta.

Mokurset blir arrangert av Sogn og Fjordane Folkemusikklag.

### Bakgrunnsstoff

* Mokurset
* Sogn og Fjordane Folkemusikklag
| Liberec |
| --- |
| Utsyn frå rådhusetUtsyn frå rådhuset Utsyn frå rådhuset |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Liberec | Byvåpenet til Liberec |
| **Flagget til Liberec** | **Byvåpenet til Liberec** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Kraj | Tsjekkia  Liberec kraj |
| Første nemnd i | 1352 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  106,1 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005) | 97 400 |
| Høgd over havet | 374 m |
| Diverse anna |
| Postnummer | 460 01 |
| **Heimeside:** www.liberec.cz |
| Plassering |
|  |

**Liberec** (tysk Reichenberg, romani *Libertsis*) er ein by i Liberec kraj i Böhmen i Tsjekkia ved elva Neisse. Byen ligg heilt nord i landet, nær grensa til både Polen og Tyskland, og er den sjette største byen i Tsjekkia med nesten 100 000 innbyggjarar. 

Liberec har ein tekstil- og maskinindustri m.a. ein av Škoda sine bilfabrikkar og ein teknisk høgskule. I samband med den nazistiske annekteringa av område i Tsjekkoslovakia vart Liberec hovudstad i Sudeten. Etter den andre verdskrigen var slutt vart den tyskspråklege folkesetnaden jaga frå byen. 

Byen var arrangør for Ski-VM 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Johan Kirksæter** (fødd 16. januar 1857) var ein norsk urmakar, emissær og stortingsmann frå Hemne i Sør-Trøndelag.

Kirksæter var son til ein gardbrukar og urmakar. Han tok eksamen ved underoffiserskulen i Trondheim i 1877 og var underoffiser i fleire år. Perioden 1884-1900 var han urmakar i Trondheim. I 1904 vart han emissær for godtemplarordenen. Deretter var han såkalla storsekretær og forretningsførar for same frå 1909, etter to år gjekk han tilbake til arbeidet som emissær for ordenen.

Kirksæter var 4. representant til Stortinget frå Trondheim og Levanger 1900-03, medlem av næringskomite nr 2. Han representerte Venstre. Valbolken 1906-09 møtte han i 1908 tida 11. januar-20. mars og frå 8. august for Magnus Halvorsen, medlem av næringskomite nr 1. Kirksæter var elles medlem av formannskapet i Trondheim by 1898-1902 og 1904-??

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Reichenbachtal sett frå Grosse Scheidegg, med Engelhörner
Reichenbachtal ved Rosenlaui, med Wetterhorn og Rosenlauibreen
**Reichenbachtal** er ein dal i Oberhasli i kantonen Bern i Sveits. Han ligg i kommunen Schattenhalb, og knyter Meiringen med Grosse Scheidegg-passet mot Grindelwald. Elva som renn gjennom dalen, Reichenbach, dannar Reichenbachfalla før ho munnar ut i Aare i Meiringen.

**Rosenlaui** er den høgastliggande busetnaden i dalen, om lag halvvegs opp i dalen på 1328 moh. Dalen er òg kjend som *Rosenlauital* etter busetnaden. Rosenlaui hotell er av dei eldste i regionen og vitnar om tidleg turisme i Sveits på midten av 1800-talet.

På austsida av dalen ligg Wetterhorn (3692 m), Engelhörner (2782 m), Wellhorn (3m), i tillegg til Rosenlauibreen. Aust for dalen ligg Rosenlauischlucht, ei djup og smal kløft danna av smeltevatnet frå Rosenlauibreen.

Lenger opp i dalen ligg **Schwarzwaldalp**.

Bakgrunnsstoff
--------------

* geobilete.ch[*daud lenkje*]

Koordinatar: 46°40′48″N 8°8′58″E﻿
| Libohovë |
| --- |
| Frå sentrum i Libohovë Frå sentrum i Libohovë |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Libohovë** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Gjirokastër |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  248 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 3 667 |
| Koordinatar | 40°42′0″N 20°16′0″E﻿Koordinatar: 40°42′0″N 20°16′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Libohovë kommune innafor regionen GjirokastërLibohovë kommune innafor regionen Gjirokastër |

**Libohovë** er ein by og ein kommune i regionen Gjirokastër i Albania. Kommunen ligg sør i landet.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Libohovë vart slått saman med landkommunane Qendër Libohovë og Zagori. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Libohovë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 1 992 innbyggjarar, medan dei tre kommunane som i dag utgjer storkommunen Libohovë, til saman hadde 3 667 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Gjirokastër. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Libohovë.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Johan Barthold Jongkind** (3. juni 1819–9. februar 1891) var ein nederlandsk målar og grafikar. Han måla kystlandskap på ein eigen og sjølvstendig måte. Stilmessig vert han rekna som ein forløpar til impresjonismen.

Liv og gjerning
---------------

Jongkind kom til verda i landsbyen Lattrop i Overijssel-provinsen i Nederland, nær grensa mot Tyskland. Han gjekk i lære på kunstakademiet i Haag, før han i 1846 flytta til bydelen Montmartre i Paris. Der studerte han vidare under målarane Eugène Isabey og Francois-Edouard Picot. To år seinare fekk han stilt ut verk på salongen i Paris, og hausta anerkjenning frå kritikaren Charles Baudelaire og seinare frå Emile Zola. Men han fekk smått med suksess, og leid tidvis av depresjonar som gjerne vart forsterka av stort forbruk med alkohol.

I 1855 busette Jongkind seg i Rotterdam, og heldt seg der dei neste fem åra. Han flytta så tilbake til Paris i 1861 og skaffa seg atelier i bydelen Montparnasse. Nokre av bileta hans byrja så smått å vise glimt av den impresjonistiske stilen han skulle kome til å utvikle. I 1862 møtte han i Normandie kunstnarvener som Alfred Sisley, Eugène Boudin og den unge Claude Monet, som alle tre såg på Jongkind som ein mentor. Året etter stilte Jongkind ut bilete på den aller fyrste utstillinga med måleri som var avvist på Pariser-salongen.

Jongkind flytta i 1878 til småbyen Côte-Saint-André i nærleiken av Grenoble. Der døydde han 13 år seinare og vart gravlagd på den lokale kyrkjegarden.

*Riving i Rue des Franc-Bourgeois St. Marcel*, 1868
*Overschije i månelys*, 1871

Stil og motiv
-------------

Jongkinds vanlegaste motiv var kystlandskapet, som han måla både i Nederland og i Frankrike. Mange av verka hans skildrar elva Seinen, særleg området nær Notre-Dame-katedralen. Han måla med vassfargar i friluft, for så å bruke desse bileta som skisser til oljemåleria han laga i ateliereret. Måleria hans er karakterisert av kraftig penselføring og sterke kontrastar. Til liks med 1600-talets nederlandske landskapsmålarar komponerte han landskapa sine med ein låg horisont og let himmelen dominere i biletet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johan Jongkind» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Regresjonsanalyse** er innan statistikk ein kvantitativ analyse av samanhengar mellom ein avhengig variabel og ein eller fleire uavhengige variablar. I motsetnad til korrelasjonsanalyse som berre påviser i kva grad det er korrelasjon mellom variablar, så kan regresjonsanalyse vise i kva for ei grad ein variabel samvarierer med ein annan variabel.

Formelen som blir nytta i forskingsmetodar for utrekning av dette er *Y=a+bX* i univariasjon, då og deterministisk.

* Y= effektvariabelen,
* a= konstanten, altså den verdien i gjennomsnitt Y ville vert dersom X=0
* b er stigingstalet, eller òg kalla hellingskoeffisienten. b seier kor mykje i gjennomsnitt verdien til Y aukar eller minkar med endringa til ei eining i x. Til dømes alderen aukar med 1 år.

Regresjonsanalysen når han er ikkje-deterministisk: *Y=a+bx+e*, der *e* er eit restledd som tek med alle variasjonar som resten av modellen ikkje forklarar.

I matematikk syner omgrepet **regresjon** eller meir nøyaktig **regresjonsanalyse**, metodar for kurvetilpassing av innsamla data. Kurvetilpassinga kan skje i ein eller fleire dimensjonar, og dataa inneheld i dei fleste tilfella målefeil. Kurvetilpassinga kan uttrykkjast matematisk som: 
{\displaystyle y=f(x)+e\quad } i ein dimensjon,

{\displaystyle y=f(x\_{1},x\_{2},...x\_{n})+e\quad } i *n* dimensjoner,

der *y* er den målte verdien i eit gjeve punkt spesifisert ved ein eller fleire uavhengige variable *x*. *f* er funksjonen ein ønsker å finne og *e* er feilen eller residualet til målefeilen.

Ein skil mellom lineær regresjon og ikkje-lineær regresjon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Regresjonsanalyse» frå Wikipedia på bokmål, den 7. februar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 68°22′40.343″N 22°48′25.567″E﻿
**Kuttainen** er ein gammal svensk tettstad i Kiruna kommun i Norrbottens län, i landskapet Lappland. I år 2005 hadde tettstaden 364 innbyggjarar. I Kuttainen har det vore mykje jordbruksdrift og det er sterkt prega av kristne ideal der gamle tradisjonar framleis lever. 

Staden Kuttainen i nordlegaste Lappland ligg ved Muonioälven ved finskegrensa i Kiruna kommun i Norrbottens län, ca. 20 km søraust for Karesuando og ca. 20 mil nord for polarsirkelen.

Staden blei grunnlagd i 1660 av Per Hindersson Aasa frå Juoksengi og bar då namnet **Tullinkisuando**. Per Eriksson Kuttainen frå Haapakylä, som blei husbonde på nybygd ved 1660-talets slutt, gav staden det noverande namnet sitt. Ein stor del av innbyggjarane på staden nedstammer frå svigersonen til Per Eriksson Kuttainen, nemndsmannen Anders Andersson Karist-Kuttainen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kuttainen» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Johan Kjølstad** (fødd 9. mars 1983) er ein norsk langrennsløpar frå Ekne i Levanger som spesialserte seg på dei såkalla sprint-øvingane. I par med Ola Vigen Hattestad vann han VM-gull på team-sprinten under Ski-VM 2009 i Liberec, og tok sølv i sprinttevlinga bak same Hattestad.

### Aktiv

Kjølstad tok sin fyrste av to verdscupsigrar i Nove Mesto den 16. januar 2005, eit sprintrenn i fristil. Den andre triumfen kom då han vann klassisk-sprinten i Kuusamo den 1. desember 2007. Kjølstad har til saman seks pallplasseringar i verdscup-sprintar og fire i lag-sprintar. Han deltok på sprinten både under Vinter-OL 2006 og Vinter-OL 2010, der han vart høvesvis nummer sju og nummer ni.

I åra frå 2006 til 2011 vann Kjølstad fire medaljar i sprintøvinga under noregsmeisterskapane; gull i 2010, sølv i 2006 og 2009, samt bronse i 2011. Desse sesongane sikra han seg elles to NM-gull i 3x10 km stafett med Skogn Idrettslag og tre NM-titlar i team-sprint.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 2005:
* Ski-NM 2006: Sølvmedalje i sprint på Kongsberg
* Ski-NM 2007: Nr 5 på 50 km i Nybygda
* Ski-NM 2008:
* Ski-NM 2009:
* Ski-NM 2010: Gullmedalje i sprint i Stokke
* Ski-NM 2011: Bronsemedalje i sprint i Steinkjer
* Ski-NM 2012:
* Ski-NM 2013:
* Ski-NM 2014:
* Ski-NM 2015:

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johan Kjølstad» frå Wikipedia på tysk, den 20. februar 2015.*
**Staffora** er ei elv i Lombardia i Italia og ei av sideelvane til Po frå høgre. Ho er truleg same elv som romarane kalla *Iria*. 

Elva har utspring i Dei liguriske Appenninane ved Fontana di S. Giacomo (1 343 moh) nær Passo del Giovà, som ligg like aust for fjelltoppen Monte Chiappo i kommunen Santa Margherita di Staffora. Ho renn først gjennom ein djup og smal dal og tar imot småelvane Montagnola og Aronchio frå høgre før ho når Varzi der dalen vert breiare. Vidare mottar ho Nizza ved Ponte Nizza og Ardivestra ved Godiasco, begge frå høgre. Elva renn gjennom Salice Terme (administrativt ein del av Godiasco) før ho renn ut på Posletta ved Rivanazzano. Staffora passerer så utkanten av Voghera, den største byen langs elva, før ho munnar ut i Po nær Cervesina.

Elva har svært varierande vassføring gjennom året som følgje av varierande nedbørsmengder og smeltevatn og vassføringa har vore registrert til alt frå 0,7 m²/s og 675 m²/s.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Staffora frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Stafford  |
| --- |
| Sentrum i StaffordSentrum i Stafford Sentrum i Stafford |
| Plassering |
| 

Stafford is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Staffordshire |
| Distrikt | Stafford |
| Grunnlagd | ca. 700 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 65 965 |
| Koordinatar |  52°48′″N 2°7′″W﻿Koordinatar: 52°48′″N 2°7′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | ST16, ST17 |
| Telefon-retningsnummer | 01785 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Stafford**
 |

**Stafford** er administrasjonssentret i grevskapet Staffordshire i England. Byen ligg mellom Wolverhampton og Stoke-on-Trent, og er òg administrasjonssenter for distriktet Stafford.

Historie
--------

Namnet *Stafford* viser til ein vadestad (*ford*) ved ein landsettingsstad (*staithe*). Staden var det einaste der ein større hærstyrke kunne krysse elva Trent, og var difor strategisk viktig for regionen. Den første busetjinga låg på ei øy midt i elva Sow, som er ei sideelv til Trent. Elva danna der eit myrlandskap, og det er enno eit større myrområde der.

I 913 vart Stafford befesta av Ethelfleda, som var dotter av Alfred den store. Byen vart dermed den nye hovudstaden i Mercia. Ethelfleda styrde riket frå Stafford i fem år som dronning av Mercia etter far hennar og ektemannen døydde. Det var omtrent på denne tida at grevskapet Staffordshire vart oppretta.

Stafford Castle vart bygd av normannarane i 1070, på ei høgd rett utanfor byen. Det vart først reist i tømmer, og deretter ombygd i stein. Det har òg vorte bygd om to gonger seinare. Det einaste som er att er ruinar frå 1800-talet som står på jordvollane. Vollane er store, og vitnar om ei imponerande festning då ho var på høgdepunktet sitt. Ruinane er flaumopplyste, og kan sjåast frå M6 og West Coast Main Line.

Den eldste bevarte bygningen er St. Chads kyrkje.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stafford (England)» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Johan Jørgen Schwartz** (19. februar 1824–16. mars 1898) var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, ordførar og stortingsmann frå Drammen.

Schwartz var son til ein skipsreiar. I 1841 tok han handelseksamen, og byrja i 1848 med eiga handelsverksemd i fødebyen. Med åra dreiv han det stort som trelasthandlar, skipsreiar og sagbrukseigar. Frå 1873 var han medeigar også i Eidsfos verk. Han gjekk konkurs i 1879.

Schwartz var stortingsmann for Drammen periodane 1857-64 og 1868-76. I 1857 var han medlem av justiskomite nr 2 og komiteen om representantfordelinga. På omframtstortinget 1858 var han med i finanskomiteen, medan han frå 1859 til -63 var medlem av Lagtinget og justiskomite nr 1. Han heldt fram i Lagtinget på omframttinget 1864. Schwartz var sekretær i justiskomiteen 1868-69 og deretter medlem i same komiteen 1871-76. Elles var han formann i vegkomiteen 1871-74, samt medlem av skattekomiteen og røysterettskomiteen 1875-76. 1874-sesjonen var han lagtingspresident.

Han var i 1862 mellom Stortinget sine utsendingar til Göteborg og opninga av jarnbanen mellom Noreg og Sverige. I 1864 deltok han for Tinget under 17. mai-feiringa på Eidsvoll og 4. november-markeringa i Stockholm. Også medlem av kroningsdeputasjonen til Stockholm i 1873. 

Schwartz var ordførar i Drammen i 1862 og 1864-65. Frå slutten av 1860-åra til midt på 1870-talet var han med i anleggsstyret for fleire jarnbanestrekningar på Austlandet og til Trøndelag.

Utmerkingar
-----------

Schwartz mottok St. Olavs Orden, Nordstjerneordenen og Dannebrogordenen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Johan Jørgen Schwartz NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
| Historia til Nederlanda |
| --- |
| Bispedømet Liège985–1790 | Dei burgundiske Nederlanda | Hertugdømet Luxembourginnlemma 1441 |
| 1384–1477 |
| Dei habsburgske Nederlanda1477–1556 |
| Dei spanske Nederlanda1556–1581 |
| Dei spanske Nederlanda | Dei sameinte Nederlanda1581–1795 | 1581–1713 |
| Dei austerrikske Nederlanda | 1713–1790 |
| Det sameinte Belgia | 1790 |
| Bispedømet Liège1790–1795 | Dei austerrikske Nederlanda | 1790–1794 |
| Den franske repulikken | Den bataviske republikken1795–1806 | 1795–1804 |
| Det franske riket | Kongedømet Holland1806–1810 | 1804–1815 |
|   |
| Det sameinte kongedømet Nederland1815–1830 | Storhertugdømet Luxembourg |
| Kongedømet Belgiasidan 1830 | Kongedømet Nederlandsidan 1830 | (i personalunion med Nederland til 1890) |

Satellittbilde av Europa med Nederlanda i midten. *(Kjelde: NASA)*
**Nederlanda** er ei historisk nemning på området dekt av Nederland, Belgia og delar av Nord-Frankrike i dag. Omgrepet omfattar dei lågtliggande områda rundt elvedeltaet til Rhinen, Scheldt og Meuse. Viktige byar var Liège, Leuven, Mechelen, Antwerpen, Brussel, Ypres, Gent og Utrecht.

Namnet oppstod på 1200-talet. Ettersom det passar dårleg med dagens landegrenser er «Nederlanda» stort sett brukt i historisk samanheng, medan «Benelux», som omfattar Belgia, Nederland og Luxemburg, har teke over i moderne språkbruk.

Landa var bundne saman av nærleik til Nordsjøen og dermed handel, og utviklinga av den første industrien i Europa; produksjon av ullstoff. Innbyggjarane snakka mellomnederlandsk (*dietsch*) som seinare skulle utvikla seg til nederlandsk, tysk og engelsk.

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia