recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karl (Kai) Reinhold Donner** (fødd 1. april 1888 i Helsingfors, død 12. februar 1935 i Helsingfors) var ein finsk filolog, etnograf og politikar.

Han var son til Otto Donner og far til Joakim og Jörn Donner. 

Kai Donner vart doktor i filosofie i 1923 og var frå 1924 dosent i uralsk språkvitskap ved Helsingfors universitet. Han fór på forskingsreiser til samojedane mellom 1911 og 1913 og i 1914 og bearbeidde det innsamla materialet både språkvitskapleg og etnografisk. 

Han var ein leiande person i jägarrörelsen, og vart i 1915 medlem av Aktiva kommittén. I 1916 vart han nøydd til å flykta til Sverige og Tyskland, og frå 1916 til 1918 tilhøyrde han den finske utanriksdelegasjonen i Stockholm. Etter den finske borgarkrigen vart han verande ei tid i militæret. Frå 1920 til 1922 var han redaktør av det aktivistiske tidsskriftet *Suunta*. Ved planlegginga av ulike intervensjonistiske prosjekt i Russland var han ein sentral aktør, og vart seinare òg ein forgrunnsfigur i Lapporørsla. Der hadde han sterk innverknad på Vihtori Kosola.

Bibliografi
-----------

* *Bland samojeder i Sibirien* (1914)
* *Sibiriska noveller* (1919)
* *Sibirien, folk och forntid* (1933)
* *Fältmarskalken friherre Mannerheim* (1934)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kai Donner» frå Wikipedia på svensk, den 2. mai 2013.*

* *Svensk uppslagsbok*. Malmö 1931.

Bakgrunnsstoff
--------------

* "Siperia sanoiksi - uralilaisuutta teoiksi". Avhandling om Kai Donner som politisk agitator och antropolog. Arkivert 2007-06-10 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Dragseidet** er det vestlegaste av tre eide over Stadhalvøya. Eidet er om lag 5 km breidt og går frå bygda Drage ved Sildegapet i vest til Leikanger ved Vanylvsfjorden i aust.

Frå gammalt til har folk som fór langs sjøen med båt, drege båtane over dette eidet i i staden for å krysse det opne Stadhavet. 

Dragseidet er omtalt i Snorres kongesoger. I år 997 skal Olav Tryggvason ha kalla leiarane frå fire fylke hit for å få dei til å gå over til kristendommen. På høgaste punktet på eidet er det sett opp ein bauta; denne staden blir kalla Kongshaugen. I 1913 vart det reist ein steinkross til minne om kristninga i 997.

Kjelder
-------

* Opplev Selje om Dragseidet Arkivert 2016-03-10 ved Wayback Machine.
* Store norske leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dragseidspelet
* Opplev Selje Arkivert 2016-03-12 ved Wayback Machine.
* Reisemål Stryn og Nordfjord Arkivert 2013-08-26 ved Wayback Machine.

* Fylkesarkivet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
Lagoppstillingane
**FA-cupfinalen i fotball 1995** fann stad på Wembley stadion i London 20. mai 1995, med 79 592 tilskodarar på tribunane. Kapteinen på Everton FC kunne heve pokalen etter at laget frå Liverpool vann med 1-0 mot Manchester United.

### Kampen

Finalen vart avgjort etter ein halvtimes spel. Ei Everton-kontring vart avslutta med eit skot som trefte tverrliggaren, returen stanga Paul Rideout i nettet frå femmeters hald. Resten av kampen dominerte Manchester United, utan at spelarane fekk ballen over målstreken til motstandane. 

Vinnarlaget **Everton** bestod av: Neville Southall, Matt Jackson, Dave Watson (kaptein), David Unsworth, Gary Ablett, Anders Limpar, Joe Parkinson, Barry Horne, Andy Hinchcliffe, Graham Stuart og Paul Rideout. Duncan Ferguson og Daniel Amokachi kom på bana etter høvesvis 50 og 68 minuttars spel, ut gjekk Rideout og Limpar.

**Manchester United** stilte med: Peter Schmeichel, Gary Neville, Steve Bruce (kaptein), Gary Pallister, Denis Irwin, Nicky Butt, Paul Ince, Roy Keane, Lee Sharpe, Brian McClair og Mark Hughes. Ryan Giggs tok over for Bruce i pausen, medan Paul Scholes erstatta Sharpe i det 72. minutt.

Dommaren heitte Gerald Ashby.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1995 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mars 2019.*
**FA-cupfinalen i fotball 2010** fann stad på Wembley stadion i London 15. mai 2010, med 88 335 tilskodarar på tribunane. Finalen stod mellom tittelforsvarar Chelsea FC frå London og Portsmouth FC, kampen enda 1–0 til Chelsea.

### Kampen

Lagoppstillingane med Chelsea i blått
Fire minuttar etter Chelsea-målvakta Petr Čech i det 54. minutt redda eit straffespark frå Kevin-Prince Boateng, avgjorde Chelsea-spissen Didier Drogba kamputfallet med eit frispark.

**Chelsea** sitt vinnarlag bestod av: Petr Čech, Branislav Ivanović, Alex Costa, John Terry (kaptein), Ashley Cole, Frank Lampard, Michael Ballack, Florent Malouda, Salomon Kalou, Didier Drogba og Nicolas Anelka. Straks før pause tok Juliano Belletti over for Ballack og Joe Cole spelte i vel 20 minutt i staden for Kalou. I sluttsekunda gjekk Anelka av bana, inn kom Daniel Sturridge.

**Portsmouth** mønstra David James (kaptein), Steve Finnan, Ricardo Rocha, Aaron Mokoena, Hayden Mullins, Aruna Dindane, Michael Brown, Papa Bouba Diop, Kevin-Prince Boateng, Jamie O'Hara, Frédéric Piquionne. Utover i siste del av andre omgang kom John Utaka, Nadir Belhadj, Nwankwo Kanu i spel, ut gjekk Boateng, Diop, Mullins. 

Chris Foy var dommar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2010 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 23. oktober 2021.*
**Kai Häfner** (fødd 10. juli 1989 er ein tysk handballspelar frå Schwäbisch Gmünd som i 2016 vart europameister med Tyskland. I 2011 var han med om å vinne EHF-cupvinnarcupen for Frisch Auf Göppingen. Han har spelt høgrekant og høgre rykkromspelar.

### Aktiv

Häfner spelte for Frisch Auf Göppingen i tida 2007-11. Åra der vart avslutta med triumf i EHF-cupvinnarcupen. Deretter gjorde han 2011-14 teneste i Balingen-Weilstetten. Frå hausten 2014 og i fem sesongar spelte han for TSV Hannover-Burgdorf. Sidan sommaren 2019 er MT Melsungen hans lag.

Häfner fekk sin landslagdebut 15. april 2010 mot Danmark. Under EM 2016 i Polen kom han inn den tyske troppa og bidrog mykje til at Tyskland vann sigerspokalen. I sluttsekunda av semifinalen mot Noreg skåra han vinnarmålet i 34–33-sigeren. Han var så toppskårar med 7 nettkjenningar då Tyskland vann EM-finalen mot Spania. Hausten 2016 fekk han og det tyske mannskapet bronsemedalje ved Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro.

Häfner deltok Handball-EM i 2018, Sommar-OL i 2021 og i Handball-EM i 2022. I den siste turneringa vart han utelaten etter ein positiv covid-19-test.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kai Häfner» frå Wikipedia på engelsk, den 4. februar 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**FA-cupfinalen i fotball 2015** fann stad på Wembley stadion i London den 30. mai, med 89 283 tilskodarar på tribunane. Tittelforsvararen Arsenal FC frå London vann heile 4 – 0 over Aston Villa FC frå Birmingham.

### Kampen

Lagoppstillingane med Arseanl i gult
Theo Walcott sende Arsenal i føringa i det 40. minutt. Fem minutt ut i andre omgang la chilenaren Alexis Sánchez på til 2 – 0, tolv minutt seinare auka tyske Per Mertesacker til 3 – 0. Franskmannen Olivier Giroud avslutta målfesten med å legge på til 4 – 0 i sluttsekunda.

**Arsenal** sitt vinnarlag: Wojciech Szczęsny, Héctor Bellerín, Per Mertesacker (kaptein), Laurent Koscielny, Nacho Monreal, Francis Coquelin, Aaron Ramsey, Santi Cazorla, Mesut Özil, Alexis Sánchez, Theo Walcott. Olivier Giroud og Jack Wilshere vart bytta inn då det stod att eit kvarter av kampen, ut gjekk Özil og Walcott. Alex Oxlade-Chamberlain entra bana straks før dommaren bles av kampen.

**Aston Villa** mønstra Shay Given, Alan Hutton, Ron Vlaar, Jores Okore, Kieran Richardson, Tom Cleverley, Ashley Westwood, Fabian Delph (kaptein), Charles N'Zogbia, Christian Benteke, Jack Grealish og innbytarane Gabriel Agbonlahor, Leandro Bacuna, Carlos Sánchez.

Jon Moss dømde kampen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2015 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mai 2021.*
**Kaikohe** er ein småby og administrasjonssenteret i Far North District på New Zealand, om lag 260 km frå Auckland. Det er den største innlandsbyen og den byen som ligg høgast over havet i regionen Northland. 

Ved folketeljinga i 2006 var folketalet i Kaikohe 4113. Byen er eit livleg handels- og tenestesenter for eit vidstrekt landbruksdistrikt med eit oppland på omkring 28 000 menneske.

Historikk
---------

Kohekohetre (*Dysoxylum spectabile*)
Staden var opphavleg ein maorilandsby kalla «Opango». Kaikohe er kjend som kultursenteret til den store Ngā Puhi-iwien. Tidleg på 1800-talet plyndra ein rivaliserande maoristamme landsbyen, og rømlingar overlevde i lundar av eit lokalt treslag, kohekohe (*Dysoxylum spectabile*) på Tokareireia (Kaikohe Hill). Etter denne hendinga vart landsbyen kjend som «Kaikohekohe» (*kai* tyder 'mat'), men dette vart seinare avkorta til «Kaikohe».

Krigarhøvdingen Hone Heke slo seg ned i Kaikohe etter at stridane var over, og døydde der i 1850. Nevøen hans, som også heitte Hone Heke (parlamentsmedlem for valkrinsen Northern Maori), budde òg i Kaikohe. I april 1911 vart eit monument av han avduka på Kaikohe Hill av fungerande statsminister, Sir Tui Carroll. Ein park i byen har fått namn etter Rawiri Taiwhanga, ein maori som svært mykje tyder på var den første kommersielle meieribrukaren på New Zealand. Han mjølka kyr og selde smør alt i 1834. Jarnvegen nådde fram til byen i 1914, og dette førte til ei sterkare utbygging av landbruket i distriktet.
Under den andre verdskrigen var byen base for eit amerikansk militærsjukehus og ei avdeling bombefly. 
I byen ligg også ein «pionerlandsby», eit 1800-tals northlandssamfunn, attskapt med all sin fargerike atmosfære, historie og detaljar.

Geografi
--------

Byen ligg i åssidene etter ein vulkan og er omgjeven av fleire tidlegare māori pa. Landskapet er for ein stor del bølgjande sletter, men i den vestlege enden av byen reiser Kaikohe Hill seg til 300 m.o.h. og herifrå er det utsyn over dei imponerande sanddynene på stranda langs Hokianga Harbour og over landsbygda mot sør og aust og til Mount Hikurangi (625 m.o.h.).

Nord for det vulkanske høgdedraget Putahi ligg innsjøen Lake Omapere, fem km lang, men berre to til tre meter djup. Kring fem km mot aust ligg den vesle landsbyen Ngawha Springs - staden der varme vasskjelder strøymer ut til overflata frå vulkanfeltet Ngawha geothermal field. Det nye fengselet i Northland ligg i nærleiken.

Attraksjonar
------------

Kaikohe ligg strategisk plassert i sentrum av distriktet, og er innfallsport til nokre av dei kjende naturperlene på New Zealand. Innanfor ein radius på 50 km ligg den kjende Bay of Islands og kauriskogane Waipoua, Puketi og Omahuta. Heller ikkje så langt unna ligg hamnene Whangaroa og Hokianga, sandsteingrottene Waiomio, mange vakre strender og bortgøymde bukter og den historiske byen Kerikeri.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside til Kaikohe
* Om Kaikohe i Te Ara - The Encyclopedia of New Zealand

Koordinatar: 35°24′27″ S 173°47′59″ E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**FA-cupfinalen i fotball 2019** fann stad på Wembley stadion i London 18. mai 2019, med 85 854 tilskodarar på tribunane. Finalen stod mellom Manchester City og Watford FC. Favoritten Manchester City vann med heile 6 – 0, jamsides finaleresultatet i 1903 den største sigeren i ein FA-cupfinale.

### Kampen

David Silva sende Manchester City i føringa i det 26. minutt. Tolv minutt seinare stod det 2-0 etter Gabriel Jesus hadde vore frampå. Innbytaren Kevin De Bruyne la på til 3-0 då kampen var ein time gammal. Sidan la Gabriel Jesus på til 4-0, og i løpet av dei siste ti minutta av kampen skåra Raheem Sterling to gongar. Dermed var sluttresultatet 6 mot 0.

**Manchester City** mønstra: Ederson Moraes, Kyle Walker, Vincent Kompany (kaptein), Aymeric Laporte, Oleksandr Zintsjenko, Bernardo Silva, İlkay Gündoğan, David Silva, Riyad Mahrez, Gabriel Jesus og Raheem Sterling. I løpet av den andre omgang kom etter tur Kevin De Bruyne, Leroy Sané og John Stones i spel, ut gjekk høvesvis Mahrez, Gündoğan og David Silva.

Dommaren heitte Kevin Friend.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2019 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 3. november 2021.*
Juan Perón 1946
**Juan Domingo Perón**, (8. oktober 1895–1. juli 1974) var ein argentinsk oberst og president i Argentina 1946–1955 og 1973–1974. 

Juan Perón var fødd i Lobos i provinsen Buenos Aires i Argentina.

Perón deltok i militærkuppet i 1943 der han vart arbeidsminister. Han vart populær hos arbeidarklassen, og i 1945 forsøkte kollegaene å avsetja han. Etter omfattande protestar og demonstrasjonar, fremst frå arbeidarklassen så vart han verande i regjeringa. I 1946 vart han vald til president. Påverka blant anna av italiensk fascisme gjennomførte han nasjonaliseringar av industrien og andre reformer, noko som gjorde han svært populær hos arbeidarklassen men hata av mellom- og overklassen. Etter ei forverring av økonomien i landet vart Perón styrta i eit militærkupp i 1955. Han flykta til Spania, der han heldt fram med å vera ein politikar i bakgrunnen. Han kom attende i 1973 og vart på nytt vald til president, men døydde året etterpå i Buenos Aires. Motsetningane var store då, sjølv innom hans eiga peronistrørsle.

Perón var gift tre gonger. Den andre kona hans var Eva Perón, kjend som «Evita», som døydde i 1952. Den tredje kona hans, Isabel Perón, overtok presidentskapet i 1974, men vart avsett i militærkuppet den 24. mars 1976.

Peron grunnla ein eigen politisk ideologi, peronismen.

Kjelder
-------

* Svensk Wikipedia



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**FA-cupfinalen i fotball 2008** fann stad på Wembley stadion i London 17. mai 2008, med 89 874 tilskodarar på tribunane. Finalen sto mellom Portsmouth FC og Cardiff City, to klubbar som ikkje hadde spelt finale i FA-cupen etter andre verdskrigen. Dei to klubbane hadde kvar sin FA-pokal frå mellomkrigstida. Portsmouth sigra med 1 – 0.

### Kampen

Lagoppstillingane med Portsmouth i blått
28. minutt ut i kampen vart nigerianaren Nwankwo Kanu matchvinnar for Portsmouth då Cardiff-målvakta slo eit innlegg ut i feltet som han frå 3-4 meter lyfta over målvakta og i mål.

**Portsmouth** sitt vinnarlag: David James, Glen Johnson, Sol Campbell (kaptein), Sylvain Distin, Hermann Hreiðarsson, Lassana Diarra, John Utaka, Pedro Mendes, Niko Kranjčar, Sulley Muntari, Nwankwo Kanu. I siste halvdel av andre omgang kom etter tur David Nugent, Papa Bouba Diop og Milan Baroš på bana, ut gjekk Utaka, Mendes, Kanu.

Mike Dean dømde kampen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2008 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 31. oktober 2021.*
| Juba |
| --- |
| Horisonten til Juba |
| Styresmakter |
| Land | Sør-Sudan |
| Geografi |
| Innbyggjarar | 250 000 (2008) |

**Juba** er hovudstaden i Sør-Sudan, der regjeringa har hovudsete. Han ligg ved Den kvite Nilen, ikkje så langt nord for grensa til Uganda.

Bru over Den kvite Nilen ved Juba.
I 2011 hadde Sør-Sudan ei folkerøysting om lausriving frå Sudan, og Juba fekk status som hovudstad då landet vart sjølvstendig den 9. juli 2011.

Folkesetnad
-----------

I 2005 hadde Juba 163 442 innbyggjarar. Ei folketeljing i 2008 vart avvist av den sørsudanske regjeringa, men folketalet blei då estimert til rundt 230 000 innbyggjarar. I dag er Juba ein av dei raskaste veksande byane i verda, takka vere ein stadig større oljeindustri og kinesiske kontraktarbeidarar som kjem for å jobbe.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 18. juli 2011, klokka 19:33.

Koordinatar: 4°52′N 31°36′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*Sjå òg namnet Kai*
Kai (eller bryggje) ved eit fiskebruk i Vardø. Gamle traktordekk vert ofte, slik som her, hengt opp langs kaisida som fenderar mellom skutesida og kaia.
Ilandkøyring av bilar frå bilferja *MF «Røst»* på ferjekaia på Røst i Lofoten.
*Vue du quai d'Ovry*. Måleri av Henri Rousseau frå 1907.
Kaianlegg på begge sida av elva Yare i Great Yarmouth. Ein ser fortøya båtar, kranar og lagerbygg. Foto: Ranveig Thattai

Ei **kai** er ein oppbygd losse- og lasteplass for båtar langs ei strand eller ein elvebreidde. Kaier kan vera bygde av betong, mur, tre og liknande. Dei er flate oppå og står som ein vegg mot sjøen, slik at det er lett både å fortøye båtar eller skip til kaia, å lagre og transportere varer på kaia, og å laste eller losse båtar og skip.

Ofte vert ordet *kai* og ordet *bryggje* nytta om same typar innretningar. Dersom kaia stikk ut i sjøen eller elva på ein måte som gjer at båtar kan leggje til på båe sidene av ho, vert kaia ofte kalla ein *pir*, ei *bryggje* eller ein *utstikkar*.

Bruk av kaier
-------------

Ved ei kai kan ein fortøya og lossa av og på skip, slik at det gjerne ligg heisekranar og lagerbygg i samband med henne. Moderne kaier er ofte lagt til rette for lossing og lasting av konteinarar, og det finst store kaier spesialisert for slik lossing og lasting, med store heistekranar og storer areal til lagring av konteinarne.

Ved kaier for passasjerskip er det ofte billettutsal og venterom for reisande. 

Sidan kaia gjev utsyn til vatn, kan ho også nyttast til å spasera langs eller sitja og kanskje også fiska ved. I samband med fiskefartøy kan ein driva med utsal av fisk og skaldyr der. I Paris er kaia langs Seinen kjend for ein annan type sal, *les bouquinistes*, seljarar av brukte bøker.

Ferjekai
--------

Ferjekaier er ein særleg type kaier for bilferjer eller jarnbaneferjer, bygd slik at bilar og/eller jarnbanetog kan køyrast inn på og ut or ferja over ei ferjebru/ferjelem som kan hevast og senkast, slik at eine enden kan leggjast på ein avsats på ferja, der det er ein slags krok som held ferjelemen på plass. For bilferjer med stor passasjertrafikk, som til dømes bilferjer i internasjonal trafikk, kan det være sett opp særskilde bygg med bruar over til ferjene for at passasjerane kan gå ombord og frå borde utan å kome i konflikt med ombord- og ilandkjøringa av bilar.

Ordsoge
-------

Ordet *kai* er kome til norsk frå nederlandsk *kaai*, som har ordet frå fransk *quai*; dette igjen er henta frå keltiske *cae*, 'sandbanke' eller 'voll'. På engelsk har det keltiske ordet gjeve opphav både til *quay*, som tyder 'kai', *cay*, som tyder 'sandbanke', og *key*, som blir brukt i Amerika med begge tydingane. På fransk bruker ein *quai* også om perrongar på jarnbanestasjonar.

Sjå òg
------

* Bryggje
* Pir
* Hamn

Kjelder
-------

* *Nynorskordboka* (kai)
* *Oxford English Dictionary* (cay, quay, key)
* **Trésor de la langue française informatisé* (quai)*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NDL

 |
**FA-cupfinalen i fotball 2014** fann stad på Wembley stadion i London den 17. mai, med 89 345 tilskodarar på tribunane. Etter 120 minuttars spel kunne kapteinen på Arsenal FC heve pokalen, då London-laget hadde sigra med 3 mot 2 over Hull City, ein klubb som aldri tidlegare hadde delteke i ein FA-finale.

### Kampen

Lagoppstillingane med Arsenal i raudt
Allereie 8 minutt ut i kampen leia Hull 2 – 0, etter skåringar av James Chester og lagkaptein Curtis Davies. Spanske Santi Cazorla reduserte for Arsenal i det 17. minutt på eit frispark i motsett kryss. Fyrst 20 minutt før ordinær tid var ute, bringa franske Laurent Koscielny balanse i stillinga. Kampen gjekk til ekstraomgangar, og vart avgjort då Aaron Ramsey i det 109. minutt vart spelt fri og flukta ballen lavt i næraste hjørne frå 12-14 meter.

**Arsenal** sitt vinnarlag: Łukasz Fabiański, Bacary Sagna, Per Mertesacker, Laurent Koscielny, Kieran Gibbs, Mikel Arteta (kaptein), Aaron Ramsey, Santi Cazorla, Mesut Özil, Lukas Podolski, Olivier Giroud. Yaya Sonogo tok over for Poldolski då kampen var ein time gammal, Tomáš Rosický og Jack Wilshere spelte andre ekstraomgang i staden for Cazorla og Özil.

Lee Probert dømde kampen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2014 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mai 2021.*
**Drakensberg** (afrikaans **Drakensberge**, nederlandsk **Drakensbergen**; 'Drakefjella') er ei fjellkjede på austkysten av Sør-Afrika. Lesotho ligg inne i denne fjellkjeda. Den høgaste toppen er Thabana Ntlenyana på 3482 moh. På zulu blir fjella kalla **uKhahlamba** (*barriere av spyd*), og på sesotho for Maluti (eller **Maloti**).

Topografisk kart over Lesotho viser utstrekkinga og forma til fjellkjeda
«Amfiteateret» i Royal Natal nasjonalpark

Skildring
---------

Fjellkjeda strekker seg gjennom 1000 km av den austlege delen av Sør-Afrikas, hovudsakleg frå sørvest til nordaust, med ei nordvestleg forlenging som utgjer den nordaustlege grensa av Lesotho. På vestsida av fjella renn elvane Oranje og Vaal; og på austsida renn fleire små elvar, med Tugelaelva som den største. Fjellkjeda dannar grensa mellom provinsane KwaZulu-Natal og Free State.

Etter Thabana Ntlenyana er dei høgaste toppane Mafadi (3 450 moh.) Makoaneng (3 416 moh.), Njesuthi (3 408 moh.), Champagne Castle (3 377 moh.), Giant's Castle (3 315 moh.) og Ben Macdhui (3 001 moh). Alle desse ligg på grensa til Lesotho, lenger nord blir toppane lågare.

Geologisk sett er Drakensberg ein rest av det opphavlege afrikanske platået. Fjella har ei hette av basalt som er opptil 1500 meter tjukk, med sandstein under og nedanfor. Dette har skapt eit landskap med bratte sider og mange tindar. I sandsteinen er det mange hòler, og fleire av dei inneheld hòlemåleri.

Området er populært blant fjellklatrarar og fotturistar. Det fell regelmessig snø i området. I det sørlege Drakensberg ligg alpinanlegget Tiffindell, som er ope frå seint i mai til tidleg i september. Det kan falla opptil 2,5 meter snø i gode år. Det kan vera regn og tåke heile året.

I filmen *2012* blir fjellkjeda mot slutten av filmen den høgaste fjellkjeda i verda, på 11 376 meter.

Verneområde
-----------

Fleire av dei høgareliggande områda i Sør-Afrika er verna som viltreservat eller villmarksområde. I 2000 blei uKhahlamba/Drakensberg nasjonalpark i KwaZulu-Natal utnemnd til verdsarvområde. Grunngjevinga for verdsarvstatus er fleirdelt: Området inneheld fleire stader med oppsiktsvekkande bergkunst, som er eit vitnesbyrd om levemåten og trusførestillingane til sanfolk. Området blir òg verdsett for dramatisk natur med usedvanleg venleik, og som tilhaldstad for fleire endemiske og truga fugle- og planteartar.

Parken er òg omfatta av vern av våtmarksområde etter Ramsar-konvensjonen. Verneområda omfattar ikkje Lesotho-delane av fjellkjeda. 

Den best kjende nasjonalparken i fjellkjeda er Royal Natal nasjonalpark, der eit oppsiktsvekkande «amfiteater» utgjer kjeldene for Tugelaelva, og byr på Tugelafalla, det nest høgaste fossefallet i verda. 

Panorama over Giant's Castle, Drakensberg, Sør-Afrika

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Drakensberg» frå Wikipedia på bokmål, den 22. desember 2022.*
Drakonéra is located in Hellas
Plasseringa til Drakonéra

**Drakonéra** (gresk Δρακονέρα) eller *Dhragonára* er ei øy i Hellas og øygruppa Ekhinádes, som er ein del av Dei joniske øyane. Drakonéra ligg i den nordlege delen av Ekhniádes, som vert kalla Drakonéres etter øya. Fastlandet med periferieininga Etoloakarnanía ligg i nord og aust. Fleire småøyar ligg rundt Drakonéra. Ho er ein del av kommunen Itháki i periferieininga med same namn. Drakonéra ligg nordaust for Itháki. Øya er ikkje busett.

Referansar
----------

1. ↑  Folketeljing 2011, revidert

Bakgrunnsstoff
--------------

* Drakonéra på GTP sine reisesider

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Drakonera frå Engelsk Wikipedia .*

  


| * v
* d
* e
Dei joniske øyane |
| --- |
| **Kérkyra** • Erikoússa • Mathráki • Othoní • **Paxí** • Andípaxi • **Levkáda** • Kálamos • Kastós • **Meganísi** • Skorpiós • **Itháki** • Arkoúdi • Átokos • Drakonéra • Vromónas • Mákri • Oxía • **Kefaloniá** • Pístros • Petalás • Prováti • Pondikós • **Zákynthos** • Strofádes • **Kýthira** • Andikýthira  • **Elafónisos**  |

Koordinatar: 38°28′50″N 21°1′0″E﻿
Koordinatar: 57°46′34.853″N 11°37′3.7164″E﻿
**Rörö** er ein tettstad og ei øy i Öckerö kommun i Västra Götalands län i landskapet Bohuslän i Sverige. Rörö er den nordlegaste busette øya i kommune. I sør ligg Hyppeln og i søraust Källö-Knippla. I vest brer den nordlegaste delen av Kattegat seg ut.

GG 64 «Astrid-Marie» og GG 764 «Astrid» har fylt fiskekvotene. (Rörö hamn).
Hovudnæringa på staden er fiske og Rörö har ein stor flåte med store notbåtar. I tillegg kjem mindre fiskebåtar som blir nytta til kystfiske, eidg av pensjonistar og hobbyfiskarar.

Rörö har skule for 1.-6. klasse. I 2008 blei nye lokale tatt i bruk. Det er òg ein førskule på øya. På 2000-talet blei det bygd ein idrettshall i tilknyting til skulen.

To tredelar av Rörö, i prinsippet dei sørlege, vestlege og nordlege delane av øya, er naturreservat. Øya har fine badeviker, sandstrender og eit nett med turstiar. På det høgaste punktet på øya og andre stader er det fortidsminne frå bronsealderen, samt spor frå militær verksemd, bunkerar og andre installasjonar som blei bygd under andre verdskrigen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rörö» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Røa Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Røa i Oslo kommune, stifta 11. november 1900. Idrettslaget er aktivt med i bandy, fotball, skiidrett og turn.

Laget vart stifta som Røed Sportsforening og var dei fyrste åra eit lag med skiidrett og skyting på programmet, seinare også fotball. I 1929 melde laget seg inn i Arbeidernes Idrettsforbund (AIF) og var med i AIF til Norges Idrettsforbund vart danna i 1945. Same året skifta sportsforeininga namn til Røa Idrettslag. 

Bandylaget til Røa deltok i toppserien frå 1975 til 2001.

I fotball har kvinnelaget til Røa spelt (per 2017) i toppserien i samtlege sesongar sidan 2001 og vann i tida 2004-11 fem seriemeistertitlar og like mange cupmeisterskap. Desse toppåra mønstra laget, som av ein eller annan tåpeleg grunn marknadsfører seg som Røa Dynamite Girls, mellom andre spelarar som Siri Nordby, Kristine Edner, Marit Fiane Christensen, Guro Knutsen, Marie Knutsen, Lene Mykjåland og Elise Thorsnes. Fotballaga til Røa IL spelar i heilraude drakter.

Av skisportsutøvarane er det særleg stilhopparen Olav Hansson og langrennaren Martin Sundby som har utmerkt seg både nasjonalt og internasjonalt.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Røa IL» frå Wikipedia på bokmål, den 2. september 2017.*
* *Denne artikkelen bygger på «Røa IL» frå Wikipedia på bokmål, den 2. september 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Kai Bisgaard Anker Møller** (22. mai 1859–22. september 1940) var ein godseigar og stortingsmann frå Berg i Østfold, medlem av Venstre. Han var son av Dikka Møller og var gift med Katti Anker Møller og var såleis svigerson til Herman Anker.

Møller var son til eigaren av godset Thorsø i Borge. Han tok sjølv over godset i 1885 og dreiv det vidare. Før han kom så langt vart han i 1877 student frå Christiania katedralskole, og tok i 1880 eksamen på den høgare landbruksskulen på Ås. Høvesvis 1882-83 og 1885 studerte han landbruk i Danmark og i England.

Møller var medlem av heradsstyret i Borge 1887-1907 og på ny 1910-??, ordførar i mange år. Han var skulestyreformann frå 1891 til 1904. Frå 1906 var han formann i Venstre i Smaalenene, då ein ordna styreskipnaden etter dei enkelte einmannskrinsane til stortingsvalet var han formann for Venstre i Glemmen krins. Han var formann i landbruksselskapet i Smaalenene, og for landbruksselskapa sitt felleskjøp frå 1897. I 1906 vart han vald til preses i Selskabet for Norges Vel.

Møller var 2. representant på Stortinget for Venstre og Smaalenenes amt i perioden 1900-03. Han møtte einast sesjonen 1900-01, dei to siste sesjonane hadde han sjukdomsforfall. På tinget var han medlem av landbrukskomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Kai Anker Møller NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
| Rîbnița |
| --- |
| Rîbnița ved elva DnestrRîbnița ved elva Dnestr Rîbnița ved elva Dnestr |
| Styresmakter |
| Land  Region | Moldova Transnistria |
| Grunnlagd | 1628 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2004) | 56 998 |
| Koordinatar | 47°46′″N 29°0′″W﻿Koordinatar: 47°46′″N 29°0′″W﻿ |
| Tidssone | EET (UTC+2) |
| Plassering |
| 

Rîbnița is located in Moldova
Plasseringa til Rîbnița i Moldova

 |

**Rîbnița** (russisk Рыбница/*Rybnitsa*) er ein by i Moldova. Byen ligg på venstresida av elva Dnestr i det de facto sjølvstyrte området Transnistria.

Rîbnița vart grunnlagd i 1628. Byen voks raskt og alt i 1657 vart han nemnd i skriftlege kjelder som ein viktig by i Polen. Ein kan sjå spor etter vestleg kultur fleire stader i denne tidlegare polske byen. Som mange andre byar på denne sida av Dnestr var aldri Rîbnița ein historisk del av Moldova. I 1793 vart Rybnitsa ein del av Det russiske keisardømet.

Det er bygd ei svær demning og eit reservoar nær byen.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Rîbnița» frå Wikipedia på engelsk, den 5. februar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Rói Reynagarð Patursson** (fødd 21. september 1947) i Torshavn) er ein færøysk forfattar.

Han er utdanna mag. art. i filosofi frå Københavns Universitet. Frå 1970 til 1985 budde han i København, så flytta han heimatt til Torshavn på Færøyane. I 1987 - 1988 underviste han på Skrivekunstakademiet i Bergen. Etter det har han arbeidd på Den færøyske folkehøgskulen i Torshavn. Han fekk Nordisk Råds litteraturpris i 1986 for diktsamlinga *Líkasum*.

Verk
----

* 1969 *Yrkingar*, diktsamling
* 1976 *Á alfaravegi*, diktsamling
* 1983 *Spor í sjónum*, plate
* 1985 *Líkasum*, diktsamling

på norsk:
1986 *Som om* omsett av Jón Sveinbjørn Jónsson (Oktober forlag, Oslo)
På norsk finst han også representert i *Færøysk lyrikk : gjendiktingar av færøysk notidslyrikk*, gjendikta av Knut Ødegård på Aschehoug forlag frå 1974.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1969 Den færøyske litteraturprisen (M.A. Jacobsens Heiðursløn) for diktsamlinga *Yrkingar*
* 1986 Nordisk Råds litteraturpris for diktsamlinga *Líkasum*
* 1988 Den færøyske litteraturprisen (M.A. Jacobsens Heiðursløn)

Kjelder
-------

1. ↑  «1986 Rói Patursson, Færøyene: Líkasum». Norden.org / Nordisk råd. Henta 9. november 2016.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Discogs (artist)

 |
**Kaija Parve** (fødd 14. juni 1964), gift **Helinurm**, er ein tidligere skiskyttar frå Tallinn i Estland som representerte Sovjetunionen. Frå 1984 til 1988 vann ho to individuelle gullmedaljar i VM i skiskyting, samt fem strake stafettgull.

Parve deltok i 1984 i den aller fyrste verdsmeisterskapen i skiskyting i franske Chamonix, der ho gjekk andre etappen for Sovjetunionen sitt gullag i 3 x 5 km stafett og vart nummer sju i 5 km sprint. Dei neste fire åra gjekk ho oftast andreetappen på Sovjetunionen sitt sigerrike stafettlag, alle fem gongane triumferte ho i lag med den vanlege ankerkvinna Venera Tsjernysjova, tre av åra var også Jelena Golovina med på gullrekka.

Under VM i skiskyting 1985 i sveitsiske Egg vann Parve også gull på 10 km og sølv på 5 km, på begge distansane med norske Sanna Grønlid som sterkaste konkurrent. Same sesongen enda ho på tredjeplass i verdscupen i skiskyting 1985. Også i 1986 vann Parve to gull i VM, omframt stafettgullet vann ho ein suveren siger i 5 km sprint. Under VM i skiskyting 1987 i Lahti fekk Parve gå Sovjetunionen inn til gull på ankeretappen 3 x 5 km stafett, elles fekk ho sølv på 10 km og hamna på fjerdeplassen på 5 km. I sitt siste verdsmeisterskap, i Chamonix i 1988, vann Parve sitt sjuande VM-gull med Sovjetunionen sitt stafettlag, i 5 km sprint vart ho ikkje betre enn nummer tolv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kaija Parve» frå Wikipedia på engelsk, den 26. januar 2016.*

* *Sportsboken 87-88*
**Róbert Fazekas** (fødd 18. august 1975) er ein ungarsk friidrettsutøvar frå Szombathely. Han tevla i diskoskast og vart europameister i øvinga under EM i München i 2002 og tok sølvmedalje i VM i Paris i 2003. Fazekas vart utestengd frå idretten for brot på dopingreglane 2004-07 og på ny frå 2012 til 2020.

Aktiv
-----

Fazekas vart i 1998 nummer fire i europameisterskapen i Budapest. Den 29. august 1998 forbetra han i heimbyen Szombathely sin personlege rekord med over seks meter til 66,61 m. I VM i friidrett 1999 i Sevilla kom han 11. plass. Under sommarleikane 2000 i Sydney vart han slått ut i kvalfiseringa. I 2001-sesongen forbetra han sitt personbeste til 68,09 meter, men var langt unna slike lengde i kvalifiseringa under VM i Edmonton og vart slått ut.

Prestasjonane til Fazekas eksploderte i 2002. Han deltok i 18 tevlingar, og vann 16 av dei. I europameisterskapen i München vann Fazekas gullmedaljen framom olympiameisteren Virgilijus Alekna frå Litauen og tyskaren Michael Möllenbeck. Året etter vart resultatlista omsnudd under VM i friidrett 2003 i Paris, Alekna tok gullet og Fazekas fekk sølv. 

### Doping

Sommaren 2004 vann Fazekas diskosøvinga både under Super-Grand-Prix-stemnet i Madrid og Weltklasse Zürich; til OL i Aten reiste han som den største favoritten i diskoskast. I den olympiske finalen 23. august 2004 slengde Fazekas diskosen heile 70,93 meter i den andre omgangen, 1,53 meter over den åtte år gamle olympiarekorden til Lars Riedel. Med det lengste kastet i tevlinga hadde han tilsynelatande sikra seg OL-gullet, men vart i staden diskvalifisert då han ikkje var i stand til å avlegge ein urintest. Han vart så utestengd frå aktiv idrett i tre år.

Fazekas gjorde comeback i diskosringen i 2008. Han kvalifiserte seg for dei olympiske leikane i Beijing, der han vart nummer åtte.

Tett opp under dei olympiske sommarleikane i London 2012 vart Fazekas teken med ein positiv dopingprøve med Stanozolol. Han vart deretter utestengd frå idretten i åtte år.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1998 i Budapest: Nr 4 – 65,13 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 11 – 61,71 m
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (61,76 m - nr 16)
* VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (53,73 m)
* EM 2002 i München: Gullmedalje – 68,83 m, framom Virgilijus Alekna (66,62 m)
* VM i 2003 i Paris: Sølvmedalje – 69,01 m, bakom Virgilijus Alekna (69,69 m)
* OL 2004 i Athen: (70,93 m) - diskvalifisert
* OL 2008 i Beijing: Nr 8 – 63,43 m
* EM 2010 i Barcelona: Bronsemedalje – 66,43 m
* VM 2011 i Daegu: Uplassert

Fazekas har ein personleg rekord i diskoskasting på 71,70 meter.

Kjelder
-------


* «Róbert Fazekas» (på engelsk). Sports-Reference. Arkivert frå originalen 3. desember 2016. Henta 11. februar 2017.
* (en) Róbert Fazekas – Profil på nettsida til IAAF

* *Denne artikkelen bygger på «Róbert Fazekas» frå Wikipedia på tysk, den 10. september 2014.*
**Kai Aage Eide** (fødd 28. februar 1949 i Sarpsborg) er ein norsk diplomat og tidlegare politikar for Høgre.

Han har ein lang diplomatisk karriere i teneste for Noreg, SN og NATO, med internasjonal tryggleikspolitikk og krisehandtering som arbeidsfelt. Eide har vore ambassadør ved ei rekkje norske utanriksstasjonar, og var norsk ambassadør til OSSE 1998–2002 og til NATO 2002–2006, og dessutan SN sin spesialutsending til Afghanistan 2008–2010. Eide er ein flittig skribent og har vore mykje brukt som foredragshaldar. Han var lenge politisk aktiv i Høgre, blant anna som statssekretær for Jan P. Syse 1989–1990, men er i dag medlem av Arbeidarpartiet. Eide var norsk ambassadør til Sverige til 2017.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kai Eide» frå Wikipedia på bokmål, den 22. september 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kai Eides CV hjå Utanriksdepartementet
* Kai Eides biografi hjå NATO

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Bassenthwaite Lake** er ein av dei største innsjøane i Lake District i England. Han er lang og smal, om lag 6,4 km lang og 1,3 km brei, men særs grunn, på det djupaste berre 21 meter. 

Han er den einaste innsjøen i Lake District som har ordet *lake* i namnet. Elva Derwent renn gjennom innsjøen. Innsjøen ligg ved foten av Skiddaw, nær byen Keswick. 

Sørenden av Bassenthwaite Lake
Vegen A66 går om lag frå nord til sør langs vestsida av innsjøen. Møteplassane langs vegen er populære stoppestader for fotografar og fuglekikkarar som ser etter fiskeørn.

Opphav
------

Som dei andre innsjøane i Lake District har Bassenthwaite Lake oppstått i ein bredal etter den siste istida. Vatnet frå Bassenthwaite Lake renn vidare til Derwent Water via Derwent, som renn 4,5 km mellom dei to innsjøane.

Biologisk mangfald
------------------

Tilsigsområdet til innsjøen er eit av dei største i Lake District. 

Innsjøen inneheld laks, aure, gjedde, åbor, ørekyte, gullbust, hork og ål, men den dominerande arten er mort, som ein trur vart sett ut i innsjøen. Her finst òg haustsik, som ein av berre to stader i England. Skarv er observert ved innsjøen, og ein kan òg sjå hegre. Sidan 2001 har fiskeørn hekka regelmessig ved innsjøen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bassenthwaite Lake» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* A Topographical Dictionary of England (1848)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bassenthewaite på VisitCumbria
* Bassenthwaite Restoration Project Arkivert 2009-09-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Vilcabambatistelstjert** |
|  |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Vilcabambatistelstjert Utbreiinga av Vilcabambatistelstjert |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Omnfuglar Furnariidae |
| **Slekt:** | *Asthenes* |
| **Art:** | **Vilcabambatistelstjert** *A. vilcabambae* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Asthenes vilcabambae***Vaurie, Weske & Terborgh, 1972 |

**Vilcabambatistelstjert** (*Asthenes vilcabambae*) er ein fugleart i omnfuglfamilien (Furnariidae). Arten lever på eit svært avgrensa område i Andes i Cuzco-regionen, Peru.

Skildring
---------

Dette er ein typisk tistelstjert, kompakt kropp med stutte venger og fliste og kløfta hale som er minst like lang som resten av kroppen. Kroppslengda er tilsaman 18-20 centimeter og kroppsvekta er rundt 20 gram. Undersida er relativt lys grå med svakt skjelmønster. Oversida, venger og hale har ei lite iaugafallande brun farge.

Vilcabambatistelstjerten lever i den nordlege delen av Cordillera Vilcabamba, om lag 100 kilometer vest for byen Cuzco, mellom elvene Apurimac og Urubamba. Habitatet er i eit páramo-økosystem med elfinskog, ca. 2800-3600 moh.

Han har ein song som startar med 3–5 lengre *pii*-tonar som stig i styrke og går over i ei snøgg trille først med aukande og så synkande frekvens. Kontaktropa er lange med synkande styrke.

Det er elles sparsamt med dokumentasjon på levevis og hekkebiologi for denne arten.

Trass i at utbreiingsområdet er lite, blir arten i følgje Birdlife International rekna som globalt livskraftig, LC.

Kjelder
-------

Referansar

1. 1 2 3  Remsen, Jr. J. V. P. F. D. Boesman, og G. M. Kirwan (2020). Vilcabamba Thistletail (Asthenes vilcabambae), version 1.0. I Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, og E. de Juana, red.). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.
2. ↑  BirdLife International (2021) Species factsheet: *Asthenes vilcabambae*. Henta frå  den 13. mai 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vilcabambatistelstjert**

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Asthenes vilcabambae** 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
*Denne artikkelen handlar om stortingsrepresentanten. For forfattaren og læraren, sjå Lasse Trædal (1945-).* 

**Lasse Torkelsson Trædal** (20. desember 1857–14. oktober 1924) var ein norsk gardbrukar, skulemann og politikar frå Lavik i Sogn. Han var stortingsrepresentant for Venstre perioden 1900-03 og frå 1910 til 1918. Trædal var ein av dei leiande innanfor norskdomsrørsla, kjend som ein ihuga målmann og framifrå folketalar.

### Liv og gjerning

Trædal var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han Stord seminar, der han tok eksamen i 1878. Dei neste åra levde han eit omskifteleg liv. Han heldt folkehøgskulekurs i Brekke i Sogn og i Drangedal i Telemark, medan han vinteren 1879/80 gjekk Askov folkehøyskole i Danmark. Frå 1881 vikarierte han som lærar og kyrkjesongar i Eid i Nordfjord. Medan han budde på Eid, var han med å stifte amtet sitt folkevæpningssamlag, og var formann for dette frå 1882 til han flytta ut av amtet. Han var deretter i kort tid lærar ved ein privatdriven landbruks- og folkehøgskule i Akershus amt. I vel fire år, 1884-88, var han styrar ved Alvheim folkehøgskule i Smaalenene. Deretter dreiv han folkehøgskule på Oppdal i eitt år og i Ulvik i to år.

I 1891 tok Trædal over farsgarden i Lavik, og dreiv denne til han døydde. Han var medlem av heradsstyret i Lavik frå 1894, ordførar frå 1905 til 1913. Trædal var styreformann i Nordre Bergenhus Amts Dampskibe 1895-97, og sidan revisor for reiarlaget.

Trædal vart vald inn på Stortinget i 1900, som andre-representant for Nordre Bergenhus og partiet Venstre. På Tinget var han medlem av protokollkomiteen. Etter å ha vore ute av Stortinget i to periodar, var han valkrinsen Ytre Sogn sin representant i tre samanhengande treårsbolkar, 1910-18. I 1910 måtte han elles gjennom nytt val før han kunne møte 28. februar, ettersom det fyrste valet vart forkasta. Han var medlem av kontrollkomiteen frå 15. april 1910. Tingperiodane 1913-15 og 1916-18 var han nestformann i kyrkjekomiteen.

På Stortinget kjempa Trædal for folkedanning og demokratisering av skulestellet. Særleg stod han i fremste rekke, saman med Aasulv Bryggesaa og Olav Andreas Eftestøl, då offentlege landsgymnas vart etablert i åra frå 1916. I debatten om landsgymnas hevda Trædal at ein ville få «eit embetstand, som kjenner landsens tankegang, som fraa fyrst av hev liva landsens liv, og difor kan hjelpa til, at det kann verta større og rikare», embetsmenn «runnet av sama rot, som det folk dei skal arbeida med er runne av». Slik kunne vi bli «eit folk», «kjenna oss som eitt, embetsmann, byborgar og bonde».

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

### Notar

1. ↑   NOU 2000:14

Bakgrunnsstoff
--------------

* sf.fylkesleksikon Arkivert 2014-02-01 ved Wayback Machine.
* lokalhistriewiki

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* LCCN

 |
**Last Pizza Slice**, også kalla **LPS**, er eit slovensk musikkband. Bandet består av Filip Vidušin (vokal), Gašper Hlupič (trommer), Mark Semeja (elgitar), Zala Velenšek (bass og altsaksofon) og Žiga Žvižej (keyboard). Bandet representerte Slovenia i Eurovision Song Contest 2022 med songen «Disko».

Bakgrunn
--------

Last Pizza Slice vart skipa i 2018, då medlemmane gjekk på videregåande i byen Celje. Etter skipinga turnerte dei landet og spelte på ulike festivalar og konsertar i Slovenia. Dei har også delteke i flere talenttevlingar og songtevlingar. Bandet spelar musikk innan sjangrane soul-pop, funk, blues, rock og jazz.

### Eurovision Song Contest

I februar 2022 deltok Last Pizza Slice i den slovenske musikktevlinga *EMA*, det slovenske svaret på Melodi Grand Prix. Bandet vann finalen 19. februar med den slovenskspråklege songen «Disko». Som vinnarar fekk dei representere Slovenia i Eurovision Song Contest i Torino i Italia i mai 2022. Bandet enda sist i den fyrste semifinalen, og dei kvalifiserte seg dimed ikkje til finalen.

Besetning
---------

* Filip Vidušin (vokal)
* Gašper Hlupič (trommer)
* Mark Semeja (elgitar)
* Zala Velenšek (bass og altsaksofon)
* Žiga Žvižej (keyboard)

Diskografi
----------

### Album

* 2021 – *Live from Šiška*

### Singlar

* 2022 – «Silence in My Head»
* 2022 – «Disko»

Referansar
----------

1. 1 2  «LPS - Slovenia - Turin 2022». *Eurovision.tv* (på engelsk). Henta 20. februar 2022.
2. ↑  «Slovenia: LPS will grab a pizza the action in Italy 🇸🇮». *Eurovision.tv* (på engelsk). 19. februar 2022. Henta 20. februar 2022.
3. ↑  «EMA 2022: LPS win and will sing "Disko" for Slovenia at Eurovision». *wiwibloggs* (på engelsk). 19. februar 2022. Henta 20. februar 2022.
4. ↑  «First Semi-Final of Turin 2022». *Eurovision.tv* (på engelsk). Henta 19. juni 2022.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Last Pizza Slice» frå Wikipedia på bokmål, den 14. desember 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
| Huntly  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Srath Bhalgaidh / Hunndaidh |
| Huntly Town SquareHuntly Town Square Huntly Town Square |
| Plassering |
| 

Huntly is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Aberdeenshire |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2004) | 4 460 |
| Koordinatar |  57°27′″N 2°47′″W﻿Koordinatar: 57°27′″N 2°47′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Huntly**
 |

**Huntly** (skotsk gælisk *Hunndaidh*) er ein skotsk by i Aberdeenshire, tidlegare kjent som *Milton av Strathbogie*. Han hadde ein folkesetnad på 4460 i 2004 og er sete for festninga Huntly Castle, no i ruinar.

Huntly var heimbyen til forfattaren George MacDonald. Nokre av romanane hans, spesielt dei omen Robert Falconer og Alec Forbes av Howglen har handling frå Huntly, sjølv om namnet er endra, og gjev såleis eit godt bilete av livet i Huntly på 1800-talet.

Både Huntly og det omliggande distriktet Gordon er namngjeven for ein by og familie som opphavleg hadde bakgrunn frå grenselanda lengre sør.

Huntly Castle
Huntly er kjent for Huntly Castle, ei ven festning med utsyner over The Gordon Schools. Byen er òg heimen for dei kjende bakeria Deans som produserte ein verdskjent kakekjeks. I november 2007 opna Deans i Huntly deira nye vitjingssenter. Busetjing i nærleiken inkluderer Keith og Rothiemay.

Det er utmerka aure- og laksefiske i elvane River Deveron og River Bogie som blir administrert av «River Deveron Salmon Fisheries Board».

Huntly har ein grunnskule, Gordon Primary, og ein vidaregåande skule, The Gordon Schools.

Dei viktigaste utandørsaktivitetane inkluderer nordiske greiner i naturområdet Clashindarroch Forest, fjellturar til fots og sykling, omfram rugby. Det lokale fotballaget er Huntly F.C.

I nærleiken er starten til den lengste rideturen til Skottland, *Highland Horseback*, som går 322 km til vestkysten.

Eit galgetre finst ved Leith Hall.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Huntly» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  filt1/stat/04mid-year-estimates-settlement sine-table1.pdf Stats[*daud lenkje*]
2. ↑  Dean's of Huntly Shortbread[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Huntly nettstad.
* Gordon Primary
* The Gordon Schools
* Huntly ved *Undiscovered Scotland*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |