recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Erik Møse** (fødd 9. oktober 1950) er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Noregs Høgsterett. Han blei utnemnd til høgsterettsdommar den 31. oktober 2008 og tiltredde stillinga i Høgsterett 15. august 2009, der han sat fram til 30. oktober 2020. Han var dommar ved Den europeiske menneskerettsdomstolen frå 2011 til 2018.

Møse hadde permisjon frå Høgsteretten då han var dommar i menneskerettsdomstolen. Før han blei høgsterettsdommar var han dommar ved SN sin straffedomstol for Rwanda, som behandla saker knytte til folkemordet i Rwanda. Frå 1999 til 2003 var han visepresident ved domstolen og deretter president fram til 2007.

Møse er cand.jur. frå Universitetet i Oslo og har også studert i Genève. Han arbeidde fram til 1986 i Justisdepartementets lovavdeling som lovrådgjevar og byråsjef, og deretter som advokat hos Regjeringsadvokaten, der han etter kvart fekk møterett for Høgsterett. Frå 1993 til 1999 var han lagdommar i Borgarting lagmannsrett. Møse er tilknytt Universitetet i Oslo som føreleser. Han er æresdoktor ved Universitetet i Essex i Storbritannia. 

Som jurist har Møse særleg arbeidd med folkerett og menneskerettar. Han har blant anna bidrege til utarbeidinga av tilleggsprotokollar til Den europeiske menneskerettskonvensjonen og til menneskerettslovgjeving i norsk rett. 

Møse blei 9. januar 2008 utnemnd til Kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteorden for sitt arbeid til fremme av menneskerettane.

Bibliografi
-----------

* «Impact of the human rights conventions on the two ad hoc Tribunals», i Morten Bergsmo (red.): *Human rights and criminal justice for the downtrodden: essays in honour of Asbjørn Eide*, 2003
* *Menneskerettigheter*, 2002
* «Norway», i Robert Blackburn og Jörg Polakiewicz (red.):*Fundamental rights in Europe: the European Convention on Human Rights and its member states, 1950-2000*, 2001
* «New rights for the new Court?», i Paul Mahoney et al. (red.): *Protection des droits de l'homme: la perspective européenne. Mélanges à la mémoire de Rolv Ryssdal*, 2000
* *Fritak for undervisning i faget kristendomskunnskap med religions- og livssynsopplæring. Forholdet til Norges folkerettslige forpliktelser. Utredning avgitt til Kirke- utdannings- og forskningsdepartementet 22 januar 1997*, 1997

Kjelder
-------

1. ↑  echr.coe.int. «Judgets of the court since 1959» (PDF).

* *Denne artikkelen bygger på «Erik Møse» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Presentasjon frå ICTR (arkivert nettside)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Nord-Asia
Regionar i Asia
██ Nord-Asia
██ Sentral-Asia
██ Sørvest-Asia
██ Sør-Asia
██ Aust-Asia
██ Søraust-Asia
**Nord-Asia** eller **Nordlege Asia** er ein underregion av Asia. Han omfattar den asiatiske delen av Russland som ligg aust for Uralfjella: Ural, Sibir og Russisk Fjerne Austen. Ein kan også omtala området som asiatisk Russland, i motsetnad til europeisk Russland i vest. Nord-Asia har kyst mot Nordishavet i nord og Stillehavet i aust. Det grensar til Aust-Europa i vest, Sentral-Asia og Aust-Asia i sør og Nord-Amerika i aust over havet. 

Området dekkjer eit areal på rundt 13 100 000 km² eller 8,8 % av landarealet på jorda. Det er 1,5 gonger større enn Brasil. Det er den største underregionen i Asia i flatevidd, men også den minste og tynnast folkesette. Folketalet er rundt 33 millionar, 0,74 % av folketalet i Asia. 

Nord-Asia utgjer over 75 % av landmassen til Russland, men husar berre 22 % av innbyggjarane i landet. Folketettleiken er 2,5 folk per km².

Land i Nord-Asia
----------------

* Russland

Kjelder
-------

1. ↑  Vishnevsky, Anatoly (15 August 2000). «Replacement Migration: Is it a solution for Russia?» (PDF). *EXPERT GROUP MEETING ON POLICY RESPONSES TO POPULATION AGEING AND POPULATION DECLINE /UN/POP/PRA/2000/14*. United Nations Population Division, Department of Economic and Social Affairs. s. 6, 10. Henta 14. januar 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «North Asia» frå Wikipedia på engelsk, den 15. mai 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
| Padiham  |
| --- |
| Barclya's Bank i PadihamBarclya's Bank i Padiham Barclya's Bank i Padiham |
| Plassering |
| 

Padiham is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lancashire |
| Distrikt | Burnley |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 8 998 |
| Koordinatar |  53°48′″N 2°19′″W﻿Koordinatar: 53°48′″N 2°19′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | BB12 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1282 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Padiham**
 |

**Padiham** er ein liten by ved elva Calder i Lancashire i England. Han ligg omkring fem km vest for Burnley.

Byen vart grunnlagt før normannarane erobra England på 1000-talet. Han var i fleire hundre år ein viktig marknadsby for området, der ein selde produkt frå Pendleside. Marknaden eksisterer framleis, og vert halden på onsdagar og fredagar.

Padiham vart utvida og i stor grad ombygd under den industrielle revolusjon. Sentrum er i dag definert som eit bevaringsverdig område.

John Wesley skreiv i 1757 at Padiham hadde «… dei villaste kvinnene eg nokon gong har sett».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Padiham» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| **Paderborn** |
| --- |
|  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
|  | 


 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis |  Tyskland  Nordrhein-Westfalen  Detmold  Paderborn |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  179,38 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 144 258   804/km² |
| Koordinatar | 51°43′0″N 08°46′0″E﻿Koordinatar: 51°43′0″N 08°46′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 94-347 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 33041-33106 |
| Telefon-retningsnummer | 05251, 05252, 05254, 05293 |
| Bilnummer | PB |
| **Heimeside:** www.paderborn.de |

**Paderborn** er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 145 000 innbyggjarar. Byen er administrasjonsstad i *landkreisen* med same namn. Namnet kjem av elva Pader, som har utspring i meir enn 200 kjelder nær Paderborn domkyrkje der St. Liborius er gravlagd.

Geografi
--------

Paderborn ligg ved kjelda til elva Pader, om lag 50 km aust for Lippstadt og om lag 40 km sør for Bielefeld. Åsane i Eggegebirge ligg aust for byen.

Historie
--------

Ein meiner at Karl den store var lenge i området under regjeringstida si, og spor av ruinar under og rundt domkyrkja i Paderborn ser ut til å støtte dette. 

Treet Irminsul stod vissnok nær Paderborn.

Paderborn var sete for bispedømet Paderborn og er i dag sete for ein romersk-katolsk erkebiskop.

Paderborn i 1647.
St. Liborius vert minna kvart år i Paderborn under Liborifest i juli, sjølv om festivitasen i dag har lite å gjere med helgenen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Paderborn**

* Side for området Paderborn
* Turistattraksjonar i Paderborn

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Paderborn frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Mann på kamel med vid, kvit padjama.
**Padjama** er ei vid, laus bukse frå Sør- og Sentral-Asia som dannar utgangspunkt for vestleg pysjamas.

Padjama blir som regel laga i eit einsfarga stoff av bomull eller silke. Dei er festa med snor i livet. Dei kan brukast av menn og kvinner. Padjama blir brukt saman med ein overdel som kurta eller liknande. Dei er brukte som kvardags- og festklede i Afghanistan, Pakistan og delar av Iran og India, særleg Nord-India. Kleda er særleg knytt til muslimar, men kan brukast av alle sørasiatiske folkegrupper. 

Padjama skil seg frå bukser som salvar eller tsjudidar ved at dei ikkje smalnar eller smalnar lite nedst, men heng laust over ankelen. Dei er luftige plagg som kan brukast i varme klima, samstundes som dei sit godt fast og høver godt til manuelt arbeid, riding og liknande.

Nederlandsk misjonær i laus bukse (kanskje padjama) og dokke i vestleg stripete pysjamas på 1930-talet.
Ordet «padjama» kjem frå persisk *pāyjāmeh* (پايجامه) av *pāy* 'bein' og *jāmeh*, 'klede'. Det blei lånt inn i engelsk frå hindustani under den indiske kolonitida. Britane tok i bruk lause bukser med snor i livet og ein skjorteoverdel som nattklede, og denne pysjamasen eller pysjen blei etterkvart populær som nattdrakt over store delar av verda.

På 1920-talet blei strandpysjamas ein populær mote for kvinner, som eit av de første døma på at bukser blei akseptert klesdrakt for kvinner i vestleg drakttradisjon.

Kjelder
-------

1. ↑  *The Oxford English Dictionary*. 1989 edition. Oxford University Press. Oxford and London.

* Strandpyjamas (2009, 15. februar), *Store norske leksikon*. Henta 7. juli 2013.
* Kurta Pyjama Arkivert 2013-07-29 ved Wayback Machine. eweltd.com. Henta 7. juli 2013.
* CLOTHING xiv. Clothing of the Hazāra tribes, *Encyclopædia Iranica*, iranicaonline.org.


| * v
* d
* e
Klede frå Sør-Asia (bangladeshiske, indiske, nepalske, pakistanske og srilankiske klede) |
| --- |
| **Hovud og hals** | turban | rumál  | dupatta |
| **Overdelar** | kurta | tsjoli | uttaríyam |
| **Nederdelar** | dhoti, vetti, lungi  | katjha  | tjudídar  | padjáma |
| **Samansette antrekk** | sari | læhnga tsjoli | pávádai dávani | salvar kamíz |
**Planøkonomi** er eit økonomisk system der staten fastset kva som skal produserast av varer og tenester, i kva mengd, og korleis desse skal distribuerast mellom innbyggjarane. Staten fastset dei vanlegvis statseigde bedriftene sine produksjonsmål, og tildeler kvotar av råmateriale. 

Dei fleste land som har praktisert planøkonomi skapte også insentivsystem der oppnåing av produksjonsmåla blei løna med auka rasjonar og/eller heider (for eksempel gjennom utpeiking av «modellarbeidarar»).

Planøkonomi som system blir no forbunde med tradisjonelle kommunistland som Cuba og Nord-Korea, og dei tidlegare austblokklanda før dei politiske omveltningane i 1989/1991. Men også i fleire vestlege land har ein stor grad av planøkonomi blitt nytta i periodar, til dømes under andre verdskrigen på grunn av vareknappheit. 

Land som nyttar seg av planøkonomi, lagar ofte planar for tre til fem år fram i tid. Denne tradisjonen går tilbake til den første sovjetiske femårsplanen 1928-1932.

Planøkonomi er det motsette av marknadsøkonomi. Ingen land fører i praksis ein økonomisk politikk der ein av desse modellane blir følgde i rein form. Men blandinga av element frå dei to økonomiske modellane har vanlegvis ei hovudvekt på ein av delane. I Skandinavia er det relativ likevekt mellom element frå dei to modellane, og dette blir kalla blandingsøkonomi. 

Todelinga planøkonomi/marknadsøkonomi kan oppfattast som reine teoretiske idealtypar som ein kan bruke for å samanlikne økonomiske system og teoriar. 

Planøkonomien i kommuniststyrte diktaturland blir elles ofte kalla *kommandoøkonomi*.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Planøkonomi» frå Wikipedia på bokmål, den 14. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* HDS
* NDL

 |
Kart over Stockholm politidistrikt før 1914.
**Politidistrikt** er geografiske einingar ein kan dela politimyndigheita i eit land inn i.

Noreg
-----

Lillestrøm politistasjon i Øst politidistrikt.
I Noreg er Politi- og lensmannsetaten delt inn i politidistrikt. Distrikta er underlagde Politidirektoratet, som har ansvar for fagleg leing, styring og oppfølging.

Før 2002 var det 52 politidistrikt i Noreg. Våren 2001 behandla Stortinget ein politireform, som innebar ei samanslåing av fleire politidistrikt. Reforma blei verksam den 1. januar 2002 og innebar at talet på politidistrikt blei redusert til 27. Det er også lagt fram ulike forslag om vidare samanslåingar for å effektivisera politiverksemda.

Eit politidistrikt er leia av ein politimeister, ein statleg embetstittel som blir gjeven av Kongen i statsråd.

Innan kvart politidistrikt finst politistasjonar, lensmannskontor og namsfogdkontor. Kvar politistasjon er underlagd ein politistasjonssjef og har geografisk ansvar for eit politistasjonsdistrikt. Politistasjonar kan anten ha reine politioppgåver eller både politigjeremål og sivile rettspleie­gjeremål. Lensmannskontor er underlagd ein lensmann og har ansvar for eit lensmannsdistrikt. Lensmannskontor har både politigjeremål og sivile rettspleie­gjeremål. Namsfogdkontorer er underlagde ein namsfogd og dekkjer eit namsfogddistrikt. Namsfogdkontorer har berre sivile rettspleie­gjeremål.

Eit politidistrikt utgjer også ein lokal redningssentral (LRS), som har ei redningsleiing med representantar frå aktuelle offentlege etatar, med politimeisteren som formann. I si rolle som LRS er politidistriktet underlagd Hovudredningssentralene.

### Politidistrikt

1. Finnmark politidistrikt
2. Troms politidistrikt
3. Nordland politidistrikt
4. Trøndelag politidistrikt
5. Møre og Romsdal politidistrikt
6. Vest politidistrikt (Hordaland og Sogn og Fjordane)
7. Sør-Vest politidistrikt
8. Agder politidistrikt
9. Sør-Øst politidistrikt (Buskerud, Telemark og Vestfold)
10. Oslo politidistrikt (Oslo, Asker og Bærum)
11. Øst politidistrikt (Follo, Romerike og Østfold)
12. Innlandet politidistrikt (Hedmark og Oppland)

Kjelder
-------

1. ↑  St.meld.nr.22 (2000–2001) NB Politireform 2000 – et tryggere samfunn, 1.1.2000, STM20000220D, jf. Innst. S. nr. 241 (2000–2001) Innstilling fra justiskomiteen om Politireform 2000. Et tryggere samfunn.
2. ↑  
Jan Gulliksen (08.05.2012), *Frp uenige om politidistrikt-forslag*

* *Denne artikkelen bygger på «Politidistrikt» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statisisk sentralbyrå: Liste over kva kommuner som høyrer til kva politidistrikt Arkivert 2012-04-22 ved Wayback Machine.
* politi.no
|  |
| --- |
| **Antarktispetrell** |
| Antarktispetrell i fluktFoto: François GuerrazAntarktispetrell i fluktFoto: François Guerraz |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Antarktispetrell Utbreiinga av Antarktispetrell |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | *Thalassoica* |
| **Art:** | **Antarktispetrell** *T. antarctica* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Thalassoica antarctica*** |

**Antarktispetrell**, *Thalassoica antarctica*, er ein petrell i stormfuglfamilien som lever ved kystar og til havs, sirkumpolart nær eller på kysten av Antarktika, hekkar òg opptil 250 kilometer inne på kontinentet. Han er særs talrik med meir enn 10 millionar fuglar, og er mest vanleg i Rosshavet. Antarktispetrell er monotypisk i slekta *Thalassoica*, og ein medlem av den naturlege gruppa havhestar.

Denne arten har mørkebrunt hovud, rygg og frampart av overvenger og har eit mørkt endeband på en elles kvit hale. Undersida er kvit. Dette er ein kraftig bygd, mellomstor sjøfugl, ca. 45 cm i kroppslengd og 650 gram i kroppsmasse.

Dei plukkar føda frå havoverflata, først og fremst kril, blekksprut og småfisk.

Hekkekoloniane ligg på småøyar ved kysten i isfrie område, og inkluderer òg Shackleton Range og Theronfjella. Egglegging skjer i perioden slutten av november til første dagar av desember, tida frå egglegging til ungen er flygedyktig er ca. 3 månader. 

Verdspopulasjonen var estimert til mellom 10 og 20 millionar individ i 2004, og er stabil. Av dette finst ca. 7,8 millionar innanfor Ross Dependency.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Thalassoica antarctica Arkivert 2012-10-13 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 19. juni 2012.

### Referansar

1. 1 2 3 4  Heather og Robertson, 2005
2. ↑  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Videoar, bilete og lydopptak av antarktispetrellar hos Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* EOL

 |
**Antarctic Research Centre (ARC)** er ein del av School of Geography, Environment and Earth Sciences ved Victoria University of Wellington. Oppgåva er å forske på klimahistorie og klimaprosessar i Antarktis og korleis desse påverkar det globale klimasystemet.

ARC vart oppretta i 1972 som ein del av Department of Geology ved Victoria University. 

ARC har fokusert på forsking av klimaendringar, mellom anna analysar av sedimentærprøvar frå havbotnen og iskjernar, og isbremodellar. ARC har årlege forskingsekpsedisjonar, kalla Victoria University of Wellington Antarctic Expeditions (VUWAE), til Antarktis. Den første ekspedisjonen, som utforska McMurdo Dry Valleys vart utført den 30. desember 1957 av Peter Webb og Barrie McKelvey, to tredjeårsstudentar. Sidan då har studentar og personale reist årleg til Antarktis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Antarctic Research Centre» frå Wikipedia på engelsk, den 13. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  "Home - Antarctic Research Centre." Victoria University of Wellington, New Zealand, 2010.. Retrieved 2011-10-22.
2. ↑  "History - Antarctic Research Centre." Victoria University of Wellington, New Zealand, 2010.. Retrieved 2011-10-22.
3. ↑  VUWAE Reunion Programme. Victoria University of Wellington, 2007.
**Alpe d'Huez** er eit fjell sentralt i Dei franske Alpane. Det ligg i kommunen Huez i departementet Isère. Alpe d'Huez er ein vidkjend skistad i ei høgd på 1 850 meter, og ein av dei mest vidkjende fjelltoppane som har vorte nytta i Tour de France.

Tour de France
--------------

Klatreetappar med Alpe d'Huez har vore med nesten kvart år sidan 1976, og første gong det var målgang her på ein etappe i Tour de France var i 1952. Ruta opp Alpe d'Huez er 13,8 km lang med ei gjennomsnittleg stiging på 8,1 % og 21 hårnålssvingar. Etappen er særs populær og trekkjer til seg svært mange tilskodarar. I 2004 var det nær ein million tilskodarar her. Denne etappen vart vunnen av Lance Armstrong. Marco Pantani har rekordtida opp Alpe d'Huez i Tour de France med 36 minutt og 50 sekund frå 1995.

Kjelder
-------

1. ↑  «Alpe d'Huez», *www.chronoswatts.com*, henta 22. august 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rutevisning på TierraWiki.org
* Skisenteret
* Meir info, bilete og videoklipp av sykling opp Alpe d'Huez
* alpedhuez.net Arkivert 2007-04-07 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Øyfjellet vindpark** er eit vindkraftverk som i 2020 og 2021 vart utbygd vest for Øyfjellet i Vefsn kommune. Øyfjellet vindpark vil årleg produsere rundt 1200 GWh ved hjelp av 72 vindmøller. Den totale installerte effekten er 400 MW. Utbygginga blir gjennomført av prosjektselskapet Øyfjellet Wind AS som er heileigd av Raven Project II Carl i Luxemburg, i samarbeid med Eolus Vind Norge som er heileigd av den svenske selskapet Eolus Vind AB.

Vindmølleparken, som har eit konsesjonsområde på 40 km², får 72 vindmøller med navhøgde på 105 m og rotordiameter på 149 m. Konsesjonsområdet ligg aust for Hundålvatnet, frå Elvdalsfjellet i sør til Digermulen i nord. Krafta blir overført til transformatorstasjon i Marka i Vefsn. Dette området er ein del av Jillen Njaarke/Brønnøy/Kvitfjell-Brurskanken reinbeitedistrikt. Utbygginga har møtt motstand både frå dei som driv reindrift i området og frå organisasjoner som ivaretar klassisk naturvern og friluftsliv. Krafta frå vindkraftverket vil dekkje ein tredel av kraftbehovet til aluminiumsverket Alcoa driv i Mosjøen.

Kjelder
-------

1. ↑  Naturvernforbundet, Bjørn Økern, fylkesleder i (10. mai 2020), «Vindkraft på Øyfjellet: – OED kan umulig være ukjent med at Øyfjellet Wind er heleid av Raven Project II Sarl i skatteparadiset Luxemburg», *Rana Blad* (på norsk), henta 27. august 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

* Øyfjellet vind. Prosjektet si eiga nettside.
* Motvind Naturvernorganisasjonen Motvind si nettside med informasjon om prosjektet.
Politiets heiderskross
**Politiet sin heiderskross, Politiets hederskors** er ein norsk medalje som vart delt ut av Politidirektøren. Medaljen vart innstifta 1. mars 2002, og avvikla i 2012. Medaljen kunne delast ut til norsk politipersonell som i politimessig samanheng har bidrege til å hindre tap av menneskeliv eller å avverje skader på materiell og eigedom med å vise seg som rådsnar under farlege tilhøve. Den kan òg delast ut til politipersonell som har vist personleg dugleik og mot utover det ein kan krevje under farlege tilhøve. Medaljen blir delt ut post mortem til alle som har mista livet under utføringa av farefulle politimessige tenesteoppdrag. Medaljen er forma som ein kross i gylt metall og kvit emalje. Adversen har kvite krossarmar. I sentrum av krossen er emblemet til Politietaten i raud emalje. Bak krossvengene er det prega gylt eikelauv. På reversen står det «HONOR ET MERITUM» (ære og innsats). Medaljen har eit oppheng som er forma som eikelauv med eikenøtt og ein gjennomgåande ring. Bandet er i svart og med to 2 mm breie, gule, vertikale striper ytst på kvar side.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete og statuttar frå Politiet sitt regelverk Arkivert 2005-09-09 ved Wayback Machine.
Politiets medalje for internasjonal teneste
**Politiets medalje for internasjonal teneste** vert delt ut av Politidirektøren. Medaljen vert delt ut til norsk politipersonell (både uniformerte og sivile) som har teke del i internasjonal teneste, etter avgjerd av norske politiske myndigheiter, i minst seks månader. Ein kan òg få medaljen for spesielle oppdrag av kortare varigheit, eller for fortenestefull teneste utanfor Noreg. Utanlandske personar som har ytt fortenestefull bistand til norske politistyrkar i utlandet. Medaljen skal berast med laurbærgrein ved meir enn 60 månaders akkumulert teneste i utlandet.

Medaljen er rund, forsølva og har ein diameter på 33 mm. Adversen har ein kross med eikelauvsbakgrunn og Politiet sitt etatsemblem i sentrum av krossvingane. Reversen har påskrifta "POLITIET - FOR INTERNASJONAL TJENESTE". Opphenget er ei kule med ein gjennomgåande ring for feste av medaljeband. Bandet er 35 mm breitt, svart og med to vertikale, fire mm breie, gule striper fire mm frå ytterkantane av bandet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete og statuttar frå Politiet sitt reglement Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
Mikhail Larionov: *Aleksej Krutsjonykh*, 1912
**Aleksej Jelisejevitsj Krutsjonykh** (21. juni 1886–17. januar 1968) var ein russisk poet.

Krutsjonykh studerte ved kunstskulen i Odessa. År 1912 gav han og Velimir Khlebnikov ut diktet *Igra v adu* som var illustrert av Kasimir Malevitsj. Saman med Khlebnikov vert Krutsjonykh rekna som oppfinnaren av kunstspråket *zaum*. Krutsjonykh skreiv elles librettoen til futuristoperaen *Siger over sola*, med kulissar laga av Kasimir Malevitsj.

I 1912 underskreiv Krutsjonykh dei russiske futuristane sitt manifest *Ein øyrefik til den offentlege smaken*. Året etter var han med og sende ut programskriftet *Slovo kak takovo*, der idéen om det transmentale språket vart lansert.

Truleg var Krutsjonykh den mest radikale poeten knytt til den russiske futurismen, ei rørsle som og Vladimir Majakovskij, David Burljuk og andre tok del i.

Han gifta seg med avantgarde-målaren Olga Rozanova i 1912.

Krutsjonykh sitt mest berømte dikt
----------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| ***Zaum*** | **Omsetjing** |
| Дыр бул щыл
убещур
скум
вы со бу
р л эз | Dyr bul shchyl
ubeshchur
skum
vy so bu
r l ez |

(1913)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |



* *Denne artikkelen bygger på «Aleksej Krutjonych» frå Wikipedia på svensk, den 15. april 2010.*

* *Denne artikkelen bygger på «Aleksei Kruchenykh» frå Wikipedia på engelsk, den 15. april 2010.*
Minneplater for Aleksandra og Stefania Grzeszczak frå Oppreisten i Warszawaghettoen i 1943.
Signert fotografi av Alexandra, dansk prinsesse som blei dronning av Storbritannia.
**Aleksandra** og **Alexandra** er kvinnenamn danna av mannsnamna Aleksander/Alexander. Desse er latinske former av det greske namnet *Alexandros*, som er danna av *aléxein*, 'forsvare', og *andrós*, 'mann'.

Den moderne italienske forma av namnet er Alessandra. Alex, Alexa, Lexie, Sandra, Sandy og Sasha er kortformer.

I 2009 var det 1 521 norske kvinner som heitte Alexandra og 708 som heitte Aleksandra. Bruken av Alexandra har vakse sidan 1960-talet, og nådde ein foreløpig topp ved byrjinga av 2000-talet, då over 0,30 % av nyfødde jenter fekk namnet.

Namnedag
--------

Aleksandra har namnedag den 17. februar i Noreg og Alexandra har namnedag på same dato i Sverige.

Kjende namneberarar
-------------------

* Alexandra av Storbritannia (1844-1925), danskfødd dronning av Storbritannia
* Einaste barnet til Edvard Grieg (1868-1869), fekk namnet Alexandra.
* Aleksandra Kollontaj (1872–1952), russisk revolusjonær
* Alexandra av Jugoslavia (1921-1993), greskfødd dronning av Jugoslavia
* Alexandra Elene Maclean Denny (1947-1978), britisk musikar kjend som Sandy Denny.
* Alexandra Paul (f. 1963), amerikansk skodespelar
* Alexandra av Danmark (f. 1963), dansk grevinne
* Aleksandra Mir (f. 1967), polskfødd kunstnar
* Alexandra Rotan (f. 1996), norsk MGP Junior-deltakar
* Ingrid Alexandra av Noreg (f. 2004), norsk prinsesse

I stadnamn
----------

* Alexandra Park i London
* Aleksandra land, ei øy i Frans Josefs land i Russland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aleksandra» frå Wikipedia på bokmål, den 16. februar 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Aleksandra hjå Statistisk Sentralbyrå
Arbeid med eit emne festa i ei benkeskrustikke.
Ulike skrustikker: **A** er ei skrustikke som kan festast til ein benk med ei skruklemme og lett flyttast, grei til hobbyarbeid til dømes (*4* er den delen av skrustikka, den rørlege bakken, som ein skrur innover med skrua *2* for å presse emnet fast mot den andre bakken, *3*); **B** er ei maskinskrustikke som skal setjast fast på bordet på ei søyleboremaskin eller borestativet til ein drill eller liknande for å halde emnet på plass under boringa eller fresinga; **C** er ei skrustikke eller fileklo som skal haldast i handa for å få skikkeleg tak på eit mindre emne under arbeidet.
**Skrustikke** ei eit klemmeverktøy som vert nytta for å halda fast gjenstandar eller emne som ein arbeider med. Emne eller gjenstandar av metall vert ofte festa i ei skrustikke når det skal filast, borast, sveisast eller liknande. I mekaniske verkstader, bilverkstadar, smiar og andre tilsvarande profesjonelle arbeidsplassar har ein som regel til rådvelde fleire skrustikker i ulike storleikar. 

Skrustikke bolta fast til benken.
Maskinskrustikke.
Benkeskrustikka, som er fast montert på ein arbeidsbenk ved hjelp av boltar, eller festa til benken med ei skruklemme, er den mest vanlege typen skrustikker, kjend frå både profesjonelle verkstader og hobbyrom i tallause variantar og storleikar. Bakkane, som er dei to delene av skruvstikka som held gjenstanden eller emnet fast, kan vere av stål, som er det vanlege, men i somme høve òg av plast eller hard gummi for å hindre skadar på emnet. I bakkane kan det vere spor som gjer det mogleg å setje fast runde emne i stikka.

Ein annan type er maskinskrustikka. Ho er laga for å setjast fast i ei maskin, slik at emnet som vert festa i stikka kan verte forma eller bore hol i maskinelt. Slike skrustikker kan ha ein mekanisk eller hydraulisk innretning som gjev høgare spennkraft enn ein kan få med handemakt.
Skrueuttrekkjarar i ulike dimensjonar
Ein fingjenga skrueuttrekkjar.
Ein **skrueuttrekkjar** (òg kalla **skrueutdragar** og **skrue-ekstraktor**) er ein reiskap som vert brukt for å få ut skruar dersom skruen er knekt eller skruehovudet er øydelagt. Verktøyet er òg kjent under den folkelege nemninga «grisepikk».

Skrueuttrekkjaren er ein tilspissa spesialskrue med linksgjenge, venstregjenge (etter tysk *link*, som tyder venstre), det vil seia at gjenga går motsett veg av det som er vanleg på skruar. Skrueuttrekkjaren er tynn ytst, og vert gradvis tjukkare. Dei finst i ulike storleikar, og vert ofte selde i sett med ulike standarddimensjonar.

Når ein brukar ein skrueuttrekkjar borar ein først eit tynt hol midt i skruen ein skal ha ut. Deretter skrur ein skrueuttrekkjaren inn i holet. Sidan han er linksgjenga, vil han verta trekt stadig hardare til i holet, heilt til skruen lausnar og kan skruast ut. Holet ein borar må vera stort nok til at uttrekkjaren entrar og får skikkeleg tak, men samstundes klårt mindre enn skruen. I praksis tyder det at metoden er lite eigna for svært små skruar. For skruar med tjukkleik 6 mm eller meir kan ein nytta skrueuttrekkjar. Svært ofte skjer det at skrueuttrekkjaren brotnar inne i skrueholet dersom skruen er fastrusta, og ein brukar mykje makt (>300 nm).

Sjå òg
------

* Skrujarn

Referansar
----------

1. ↑  Bergland, Håvard (1994). *Montering og reparasjonsteknikk*. Oslo: Universitetsforl. s. 74. ISBN 8200412830.
2. ↑  Hvordan få ut ødelagte skruer?; dinside.no, 22.1.2011

* *Denne artikkelen bygger på ««Skrueuttrekker» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2017.*
«**What Are You Doing the Rest of Your Life?**» er ein song med tekst skriven av Alan Bergman og Marilyn Bergman og musikk skriven av Michel Legrand for filmen *The Happy Ending* frå 1969, der Michael Dees syng songen. Songen vart nominert til Oscarprisen for beste originale song. 

Legrand vann i 1973 Grammyprisen for beste instrumentale arrangement med vokalist for ein versjon framført av Sarah Vaughan. Meir enn 30 år seinare vann Billy Childs, Gil Goldstein, og Heitor Pereira i 2006 ein Grammypris i same kategori for ein versjon framført av Chris Botti og Sting.

Songen er òg spelt inn av mange andre artistar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «What Are You Doing the Rest of Your Life?» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* "Alan and Marilyn Bergman Keep the Music Playing", intervju (10:12) med Bergman om songen på NPR, 21. august 2007
* Michael Legrand sings "What Are You Doing the Rest of Your Life?" på YouTube, frå *Playboy After Dark*, 5. mai 1970
Trebygning i Smoky Mountains i Tennessee.
**Bygning** eller **bygnad** er eit byggverk som etter nokre definisjonar har som hovudfunksjon å gje vern til det eller dei som er inni. Det er vanlegvis ein frittståande, permanent konstruksjon som er heilt eller delvis innelukka rundt eit eller fleire rom. Døme på bygningar er hus, hytte, hall, hangar, blokk og driftsbygning.

Konstruksjon
------------

Bygningar blir ofte laga i treverk, murstein eller betong, men det finst også ei rekkje andre moglege byggjemateriale, som bambus, greiner, leire, lettklinke, blekkplater og anna.

Ulike bygningsdelar kan vera grunnmur, golv, veggar og tak. Bygningar kan ha ein eller fleire etasjar, og eventuelt loft og kjellar. Etasjar kan vera skilde med etasjeskiljar.

Det ein reknar som framsida av ein bygning blir kalla ein fasade. Delar av bygningen kan vera ein bakbygning, som ligg bak hovuddelen av bygningen, ei fløy eller sidebygning som ligg på sida, eit tilbygg som er bygt til seinare, eller eit utbygg, som er ein utstikkande del av hovudbygningen.

Typar
-----

Det finst ei rekkje typar bygningar som kan ha ulike utformingar og funksjonar, som galleri, observatorium eller båthus.

Dei kan ha namn etter staden ein finn dei, som dekkshus om bygningar på eit skipsdekk, eller hagehus om mindre bygningar i hagar eller parkar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Byggordboka - Bygning», *www.byggordboka.no*, henta 1. mai 2021
2. ↑  «bygning» i Nynorskordboka.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* KulturNav
* NDL

 |
Kart over Saint-Paul øya
Koordinatar: 38°43′S 77°31′E﻿
**Île Saint-Paul** er ei lita franskstyrt øy i Indiahavet som ikkje er permanent folkesett. Saint-Paul
er 8  km² stor og ligg rundt 85 km sør for Île Amsterdam (38° S, 77°32 E). Saman utgjer desse øyane det franske distriktet Saint-Paul-et-Amsterdam, og blir styrt frå Réunion.

Saint-Paul er ei vulkanøy med ein aktiv vulkan som sist hadde utbrot i 1793, og aktive varme kjelder. Ho er trekantforma med eit krater i midten. Dette blei fylt av vatn i 1780, då den tynnaste austlege veggen brast. Det høgaste punktet på øya er Crête de la Novara, som er 268 meter høgt. Det ligg to mindre øyar like ved, Ilot Nord og Rocher Quille. Det ligg eit forskingssenter her som ikkje er fast busett.

Île Saint-Paul med Rocher Quille i framgrunnen.
Île Saint-Paul blei først oppdaga av portugisiske sjøfarande, og blei seinare sett av nederlendarar. Ho kom under fransk herredøme frå 1800-talet. Frankrike tok formell besitting gjennom dekret 8. juni 1843, og 3. juli det året kom Martin Dupeyrat ombord i «L'Olympe» til øya og heiste trikoloren. Han hadde to dagar tidlegare gjort det same på Île Amsterdam Island.

I september 1874 kom ein fransk vitskapleg ekspedisjon til øya for å observera Venuspassasjen. Geologen Charles Vélain nytta det tre månader lange opphaldet til å undersøka geologien på øya grundig.

Île Saint-Paul har eit kjølig kystklima, og den vulkanske grunnen er grasdekt. Øya blir brukt av kerguelsk pelssel, sørleg elefantsel og klippehopparpingvin til å formeira seg. Tidlegare blei øya også brukt som hekkestad for ein endemisk andeart som ikkje kunne flyga, og for fleire petrellar. Innførte artar som svartrotte, husmus, kanin, gris og geiter gjorde at desse fuglane forsvann. Grisane og geitene har sidan døydd ut. Svartrotta blei utrydda frå øya i 1997 gjennom storutlegging av rottegift.

Saint-Paul er rekna som eit Important Bird Area (IBA) fordi ho dannar base for fleire sjøfuglar, mange av dei sjeldne i regionen. Fram til rotteutrydding heldt dei fleste til på den mindre øya Rocher Quille. Etter rotteutryddingar har ein del artar, som storvengjepetrell (*Pterodroma macroptera*) og marionkvalfugl (*Pachyptila salvini*), kome tilbake til hovudøya.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Île Saint-Paul. Fotografi ved farvoyager.com.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Île Saint-Paul» frå Wikipedia på engelsk, og «Île Saint-Paul» frå Wikipedia på bokmål den 16. juni 2012.*


| * v
* d
* e
Dei franske sørterritoria |
| --- |
| Kerguelen**·** Crozetøyane**·** Îles Saint-Paul et Amsterdam**·** Adélie Land**·** Îles éparses |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Île-de-France** er ei folketom øy i Grønlandshavet ved Grønland. Øya har ei flatevidd på 246,1 km ² og ei kystline på 71,9 kilometer. Ho ligg ved sørdelen av Jøkelbugten og søraust for Danske Øer.

Skærfjorden ligg sørvest for sørenden av Île-de-France. Dette er ein brei fjord med fleire armar som går vestover.

Historie
--------

Det er gjort ei rekkje arkeologiske funn på øya etter førhistoriske kulturar, truleg den såkalla Independence II-kulturen. Den største samlinga bustader frå denne kulturen er funnen på Kap Skt. Jacques på øya, med restar etter 400-500 bustader. Det er mogleg at ulike grupper samla seg her med jamne mellomrom.

Øya blei gjeven namn i 1905 av hertugen av Orléans under Hertugen av Orléans sin Arktis-ekspedisjon då han utforska nordaustkysten av Grønland ombord i «Belgica».

Kjelder
-------

1. ↑  «ISLAND DIRECTORY», *islands.unep.ch*, arkivert frå originalen 19. april 2016, henta 24. november 2022
2. ↑  Place names, NE Greenland
3. ↑  «Skaerfjorden». *Mapcarta*. Henta 19. mai 2019.
4. ↑  «Independence II», *Nationalmuseet* (på engelsk), henta 24. november 2022
5. ↑  Barr, William (2010). «The Arctic voyages of Louis-Philippe-Robert, Duc d'Orléans». *Polar Record* **46** (1): 21–43. doi:10.1017/S0032247409008377.
6. ↑  *Catalogue of place names in northern East Greenland*, Geological Survey of Denmark and Greenland

* *Denne artikkelen bygger på «Île-de-France (Greenland)» frå Wikipedia på engelsk, den 24. november 2022.*
**Handball under Sommar-OL 1992** for karar vart avvikla frå 27. juli til 8. august 1992 i Granollers og Barcelona. Tolv land deltok i turneringa: Brasil, Egypt, Frankrike, Island, Romania, «Sovjetunionen», Spania, Sverige, Sør-Korea, Tsjekkoslovakia, Tyskland og Ungarn.

Laga var delt inn i to grupper med seks lag i kvar, der alle laga i gruppa spelte kamp mot einannan. Dei to beste laga frå kvar gruppe avanserte til semifinalar, resten til plasseringskampar. Vinnarane av semifinalane, «Sovjetunionen» og Sverige, møttest til finale, medan taparane av semifinalane møttest til kamp om bronseplassen. Frankrike vann 24–20 over Island i bronsefinalen.

### Finalen

«Sovjetunionen» slo Sverige med 22 mål mot 20, etter at det ved pause stod likt, 9–9.

Kirgisaren Talant Dujsjebajev vart toppskårar i turneringa og for «Sovjetunionen» med 47 fulltreffarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Handball at the 1992 Summer Olympics – Men's tournament» frå Wikipedia på engelsk, den 23. november 2022.*
**Eurasianisme** (russisk евразийство, evraziistvo) er ei politisk og intellektuell rørsle med opphav i den russisk émigré-gruppa som hevdar at den russiske sivilisasjonen ikkje tilhøyrer Europa eller Asia kulturelt sett, men utgjer sin eigen entitet. Rørsla dykka opp 1921 då brosjyren *Turn to the East* blei gjeven ut av ei gruppe russiske emigrantar. Ved slutten av andre verdskrigen var rørsla blitt kjend i Sovjetunionen. Ein av dei fremste representantane var Lev Gumiljov.

Rørsla fremjar stordommen til Russland og har spreidd seg, ut fråRussland til land som Kasakhstan og Tyrkia. Rørsla ønskjer å få fram kva som ligg i denne stordommen og kvifor dette berre kan målførast gjennom eit imperium. Geopolitisk og dessutan kulturell unikheit er begge viktige delar av denne stordommen. Sjølv om rørsla er oppdelt har dei ulike retningane same ideologiske grunnide som er at Russland er ein separat kultur, skild frå både europeisk og asiatisk kultur.

Kjelder
-------

1. 1 2  Shlapentokh, Dmitry: *Russia Between East and West: Scholarly Debates on Eurasianism*, BRILL, 2007. ISBN 9004154159.
2. ↑  Laruelle, Marlène: *Russian Eurasianism: An Ideology of Empire*, Johns Hopkins University Press, 2012. ISBN 1421405768.
3. ↑  Sengupta, Anita: *Heartlands of Eurasia: The Geopolitics of Political Space*, Lexington Books, 2009.

* *Denne artikkelen bygger på «Eurasianism» frå Wikipedia på svensk, den 9. oktober 2021.*
**Eugène Samuel Auguste Fromentin** (24. oktober 1820–27. august 1876) var ein fransk forfattar og målar.

Liv og gjerning
---------------

Fromentin vart fødd i La Rochelle, der far hans var dokter. Etter skuletida i heimbyen reiste han til Paris for å studere jus. Han fullførte studiane, men tok ikkje opp yrket. I staden byrja han å måle. Han studerte då nokre år hos landskapsmålaren Louis Cabat.

*Hegrejakt*, 1865
*Arabarar*, 1871
I 1846 gjorde Fromentin ei reise til Algerie. Med sin kjennskap til landet og folket, vart det ein inngang til kunstlivet. Som ein av dei fyrste laga han bilete med motiv frå Algerie. Hans fyrste store suksess kom då han i 1847 fekk synt verket *Gorges de la Chiffa*, basert på turen til Algerie, på Paris-salongen.

Fromentin var ein ivrig deltakar då det franske monarkiet vart styrta i 1848. Same året reiste han tilbake til Algerie, der han vart verande i fire år. I 1850 sende han nye kunstverk frå Algerie til *Académie des Beaux-Arts* i Paris. Ved tilbakekomsten til Frankrike i 1852 byrja han i tillegg til målinga også å skrive om reisene sine.

Fromentin pleia omgang med dei mektigaste miljøa i det nye regimet, det andre keisarriket. Han var ein populær kunstnar, tok ofte del ved store middagar og feiringar. Til dømes sat han då Suezkanalen vart opna i 1869 ved sida av keisarinne Eugénie og Ferdinand de Lesseps, leiaren for bygginga av kanalen. Reisa og opphaldet i Egypt gav opphav til nye motiv, noko som resulterte i fleire av dei beste bileta hans.

Forfattarskapen hans var ikkje like omfattande som målargjerninga. Fromentin skreiv ein einaste roman, *Dominique*, som gjekk som magasin-føljetong i 1862, før han året etter kom i bok. Elles skreiv han fleire verk om reisene sine i Nord-Afrika. Han skreiv også ein grundig kunsthistorisk studie om dei nederlandske og flamske 1600-talsmålarane, *Les maîtres d’autrefois* (1876), basert på ei reise i Belgia og Nederland i 1875.

Han vart i samtida mykje beundra for måleria sine, forma i ein stil som viser påverknad frå den eldre landsmannen Eugène Delacroix. Fromentin sine bilete er karakterisert av ein slåande komposisjon, framifrå handlag og ein briljant fargebruk.

Han døydde brått ved La Rochelle i 1876, knapt 56 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eugène Fromentin» frå Wikipedia på tysk, den 5. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Eugène Fromentin**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Ei **sentralkraft** på ein lekam i klassisk mekanikk er ei kraft der storleiken berre er avhengig av avstanden *r* mellom lekamen og origo og er retta langs ei linje mellom dei:

{\displaystyle {\vec {F}}=\mathbf {F} (\mathbf {r} )=F(||\mathbf {r} ||){\hat {\mathbf {r} }}}
der {\displaystyle \scriptstyle {\vec {\text{ F }}}} er krafta, **F** er ein kraftfunksjon med vektorverdi, *F* er ein kraftfunksjon med skalar verdi, **r** er posisjonsvektoren, ||**r**|| er lengda til denne vektoren og {\displaystyle \scriptstyle {\hat {\mathbf {r} }}} = **r**/||**r**|| er den tilhøyrande einingsvektoren.

På liknande vis er eit kraftfelt sentralt viss og berre viss det er sfærisk symmetrisk. 

Sentralkrafta fører til ei sentralrørsle. Døme på sentralkrefter er gravitasjonskrafta og colulombkrafta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Central force» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  
Eric W. Weisstein (1996–2007). «Central Force». *ScienceWorld*. Wolfram Research. Henta 26. mai 2013.
**Mari Kristine Søbstad Molid** (fødd 8. august 1990) er ein norsk handballspelar frå Trondheim som sidan 2016 spelar på danske Randers HK. I perioden 2010-16 vann ho to VM-gull, eitt EM-gull og OL-bronse med det norske handballandslaget. Molid er ein høgrehendt rykkrom-spelar med «meget gode forsvarskvaliteter».

Molid var i yngre år medlem i Kolstad IL, før ho i tida 2006-12 var aktiv på det norske topplaget Byåsen IL. Deretter spelte ho i to sesongar på Levanger HK (2012-14) og like lenge i Larvik HK (2014-16). Sommaren 2016 flytta ho over til danske Randers.

Molid debuterte på landslaget mot Sverige 22. september 2010, og fekk plass i mannskapet som tok gull i handball-EM 2010 mindre enn tre månader seinare. Eitt år etterpå vart ho også verdsmeister då Noreg vann VM-finalen 2011 i Sao Paulo med åtte mål over Frankrike. Ho var korkje med i Sommar-OL 2012 eller handball-EM same året, men deltok handball-VM 2013. Etter å ha vore utelaten frå EM-troppa 2014, kom ho tilbake og vart verdsmeister for andre gong i 2015. Under Sommar-OL 2016 spelte ho på det norske bronselaget.

### Merittar

* EM 2010: Gullmedalje etter 25-20 mot Sverige
* VM 2011: Gullmedalje etter 32-24 mot Frankrike
* VM 2013: Nr 5 med Noreg
* VM 2015: Gullmedalje etter 31-23 over Nederland
* Sommar-OL 2016: Bronsemedalje etter 36-26 over Nederland

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mari Molid» frå Wikipedia på bokmål, den 8. desember 2016.*


| * v
* d
* e
Handball Det norske kvinnelandslaget i handball under Sommar-OL 2016 Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1: Kari Aalvik Grimsbø**·** 2: Mari Molid**·** 3: Emilie Hegh Arntzen**·** 4: Veronica Kristiansen**·** 5: Ida Alstad**·** 6: Heidi Løke**·** 9: Nora Mørk**·** 10: Stine Oftedal**·** 13: Marit Malm Frafjord**·** 16: Katrine Lunde**·** 18: Linn-Kristin Riegelhuth Koren**·** 22: Amanda Kurtović**·** 23: Camilla Herrem**·** 24: Sanna Solberg**·** landslagsjef: Þórir Hergeirsson**·** assistenttrenarar: Mia Hermansson Högdahl**·** Mats Olsson |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Manuskript til «Salve Regina».
**Maria-antifonar** er ei gruppe hymner tileigna jomfru Maria knytte til den katolske gregorianske songtradisjonen. Songane er ikkje eigentlege antifonar, sjølv om dei ber dette namnet, for dei er ikkje bygde opp rundt korte tekstar frå Bibelen. I staden er dei stila til Maria og hyllar henne på ulike måtar.

Det finst ei rekkje ulike Maria-antifonar. Dei fire best kjende er «Alma Redemptoris Mater», «Ave Regina Caelorum», «Regina Caeli» og «Salve Regina». Desse er knytt til ulike tidsrom i kyrkjeåret - den første frå advent til kyndelsmesse, den andre frå kyndelsmesse til langfredag, den tredje under påsken, den siste frå treeiningssundag fram til laurdagen før fyrste sundag i advent. Songane blir gjerne sungne etter dei seine tidebønene aftansong eller kompletorium i kyrkjer eller religiøse samfunn.

Kjelder
-------

1. ↑  *Western plainchant: a handbook* by David Hiley 1995 ISBN 0-19-816572-2 pages 104-107. Oppgjeven av Engelsk Wikipedia.
2. ↑  «Salve Regina», *Catholic encyclopedia*

* *Denne artikkelen bygger på «Maria-antifoner» frå Wikipedia på engelsk, og «Maria-antifonar» frå Wikipedia på svensk den 23. oktober 2013.*
**Paul Levi** (11. mars 1883–9. februar 1930) var ein tysk sosialistisk politikar. Han vart fødd i Hechingen, og døydde i Berlin. 

Levi kom frå ein jødisk familie. Han utdanna seg til jurist, og slo seg i 1909 ned i Frankfurt am Main som advokat. Same året vart han medlem i SPD. 

Levi høyrde til venstrefløya i partiet. Under første verdskrigen slutta han seg til Spartakusforbundet, og sidan var han saman med blant andre Rosa Luxemburg og Karl Liebknecht med på å grunnleggje Det tyske kommunistpartiet KPD i årsskiftet 1918-1919. Desse to vart myrda berre to veker etterpå. 

Etter at også den nye partileiaren Leo Jogiches vart myrda 10. mars 1919, tok Levi over som leiar. På landsmøtet i oktober same året sette han gjennom at partiet skulle delta ved vala, noko som førte til at rådskommunistane gjekk ut av KPD, men òg til at ein stor del av det venstresosialistiske USPD gjekk saman med KPD i 1920, noko som gjorde KPD til eit masseparti. 

Levi sette seg imot den offensive taktikken leiinga i Komintern pressa på det tyske partiet, og gjekk i slutten av februar 1921 av som leiar. Etter at han offentleg tok avstand frå det kommunistiske kuppforsøket i mars 1921, vart han etter press frå Komintern-leiinga utestengd frå KPD. Han gjekk då inn i rest-USPD, og vart med dei fleste av dei inn att i SPD ved den delvise partisamlinga i 1922. Der var han ein av dei viktigaste personlegdomane på den marxistiske venstrefløya i partiet. Mange av vennene hans slutta seg til det venstresosialistiske SAP då dette vart skipa i 1931, etter Levi var død. Også Willy Brandt var elles medlem i SAP. 

Levi var heile tida medlem av riksdagen, og arbeidde mykje med å oppklåre morda på Rosa Luxemburg og Karl Liebknecht. Han var frykta av sine motstandarar som ein brilliant talar, både i rettssalen og i riksdagen.

I februar 1930 vart han sjuk, og få dagar seinare, den 9. februar, datt han under uklåre omstende ut av vindauget i husværet sitt i Berlin og døydde av skadane. Då han døydde, var han i ferd med å førebu ei rettssak som gjaldt den skandaløse mangelen på oppfølging av morda på Luxemburg og Liebknecht. 

Då det etter hans død vart halde minnestund i riksdagen, forlet representantane frå to parti demonstrativt salen: Nazipartiet NSDAP og det no fullstendig stalinistiske KPD. 

Frå 1923 gav Levi ut eit eige tidsskrift, «Sozialistische Politik und Wirtschaft» («Sosialistisk politikk og økonomi»). Dette gjekk i 1928 inn i tidsskriftet «Der Klassenkampf» («Klassekampen»), der Levi var med i redaksjonen til han døydde. Han var òg med og starta den partiuavhengige marxistiske gruppa «Sozialwissenschaftliche Vereinigung».

Kjelde
------

Tysk wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artikkel i det noverande SPW ved 75-årsdagen for Levi sin død Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |