recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Beniamino Gigli
**Beniamino Gigli** (20. mars 1890–30. november 1957) var ein italiensk operasongar frå Recanati i regionen Marche, verdskjend for si tenorrøyst.

### Liv og gjerning

Gigli fekk stipend så han kunne studere song i Roma. 24 år gammal vann han ei stor songtevling i Parma. Same året debuterte han i Rovigo som Enzo i operaen *La Gioconda* av Amilcare Ponchielli.

Året etter hadde han i Bologna stor suksess som Faust i operaen *Mefistofeles*, noko som gjorde han landskjend. Han fekk tilbod om å synge ved dei største operahusa i Italia, og gjorde mange gjestespel. Gigli song både i heimlandet, i Spania og Sør-Amerika. Åra 1920-32 var han tilsett ved Metropolitan-operaen i New York. Også i Noreg heldt han konsertar.

Gigli vart i samtida rekna som Enrico Caruso sin etterfylgjar som verdas fremste tenor-songar. Han hadde ei sjeldan fyldig og sjarmfull lyrisk røyst, som gjorde han til ein fullkomen utøvar for italiensk belcanto. Repertoaret hans bestod for ein stor del av italienske og franske operaparti. Gigli gjorde i 1918 sine første innspelingar på plate, og song inn masse musikkstykke på plate gjennom åra. Gigli deltok elles i mange spelefilmar.

Han døydde i Roma, og er gravlagd i fødebyen Recanati.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Beniamino Gigli» frå Wikipedia på svensk, den 25. oktober 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Byrrangafjella** (russisk Горы Бырранга, *Gory Byrranga*) er ei fjellkjede midt på Tajmyrhalvøya i Sibir i Russland, som ligg nord og vest for Tajmyrsjøen. Dei strekkjer seg om lag 1100 km og dannar ein stor sving som går om lag frå sørvest til nordaust. Byrrangafjella består av silstein og intrusive bergartar av nøytral samansetting, men det er òg store område med kalkstein. Fjellkjeda har djupare kløfter og raviner, samt nokre få, små isbrear i aust. Fjella er ikkje særskild høge, om lag 500 meter over havet, men den høgaste toppen strekkjer seg opp til 1146 meter over havet.

Elvane Khutadabiga og Tsjetyrekh har kjeldene sine i Byrrangafjella. Den nedre delen av Taymyrelva renn nordover gjennom fjella. Låglanda nord og sør for desse fjella er dekte av tundra, små innsjøar og våtmarker.

Sjølv om dei vart utforska i 1746 er Byrrangafjella eit av dei minst kjende områda i Arktis. Klimaet er kontinentalt og hardt med mange snøstormar om vinteren.

Fjellet ligg i Krasnojrask kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa. Området er derimot særs fjerntliggande, med nesten ingen busetnader eller vegar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Byrranga Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Plassering
* Tajmyrområdet med bilete av Byrrangafjella Arkivert 2008-04-13 ved Wayback Machine.
* Bilete
* Geologi:  og

Koordinatar: 76°00′N 108°00′E﻿
|  |
| --- |
| **Bergirisk** |
| Foto: Imran ShahFoto: Imran Shah |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig**Status i Noreg:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Finkefamilien Fringillidae |
| **Slekt:** | *Linaria* |
| **Art:** | **Bergirisk** *L. flavirostris* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Linaria flavirostris***Linnaeus, 1758 |

**Bergirisk** (*Linaria flavirostris‎*) er ein fugl i finkefamilien.

Utbreiing
---------

Arten har to åtskilde utbreiingsområde. Det eine er i den sentrale delen av Asia, der han finst frå aust i Tyrkia mot aust til det sentrale Kina, og frå steppene i Kirgisistan i nord til fjella i Kaukasus i sør. I tillegg er det ein bestand som i det vesentlege er avgrensa til Noreg og Storbritannia. Åtte underartar er skildra, og i Noreg er det nominatunderarten *flavirostris* som hekkar. I Europa reknar ein 167-567 tusen par. Utviklinga i bestanden er lite granska.

Biotop og utbreiing i Noreg
---------------------------

Bergirisken trivst på vegetasjonsfattige stader, gjerne med bergknausar. I Noreg er hovudutbreiinga langs kysten frå og med Agder til og med Trøndelag. I indre fjelltrakter og i Nord-Noreg er fuglen meir fåtalig. Arten er elles ofte å sjå til fjells, særleg i fjella nær kysten. I Noreg reknar ein 100-500 tusen hekkande par, men fuglen er i tilbakegang og bergirisken er lista på norsk raudliste 2006 i kategorien *nær trua*.

Føde
----

Hovudnæringa er i første rekke frø, men om sommaren et han også noko insekt.

Hekking
-------

Fuglen byggjer reir med det same han kjem til hekkestaden. Reiret vert ofte plassert rett på bakken. Hoa legg 5-6 egg i mai. Det er vanleg med to kull i løpet av sesongen. Ungane vert fora med insekt, men elles lever fuglen mykje av frø.

Trekkvanar
----------

Trekket sørover byrjar i august, hovudtrekket går i september-oktober. Dei fleste fuglane har vinterkvarter i Belgia, Nederland og det nordlege Tyskland, færre lengre sør. Ein del fuglar overvintrar langs kysten i det sørlege Noreg. Fuglane kjem til Noreg i april, etternølarar i mai.

Galleri
-------

* Teikning av fuglenTeikning av fuglen
* BergiriskeggBergiriskegg
* Foto: Imran ShahFoto: Imran Shah

Kjelder
-------

* Norsk ornitologisk forening om Bergirisk
* Stokke BG, Dale S, Jacobsen K-O, Lislevand T, Solvang R og Strøm H (24.11.2021). *Fugler: Vurdering av bergirisk Linaria flavirostris for Norge. Norsk rødliste for arter 2021*. Artsdatabanken. Henta 16. januar 2022
* Norsk RingmerkingsAtlas, 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bergirisk**

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Carduelis flavirostris**
Gulrotopptakarar produserte av SIMON, den til venstre har ein elevator som fører gulrøtene direkte over til tilhengaren på ein traktor som kjører attmed opptakaren, medan den til høgre samlar gulrøtene i ein behaldar.
**Gulrotopptakar** er ei jordbruksmaskin som haustar gulrøter. Det finst to hovudtypar. Den eine typen er sokalla «toppløftarar», som har to gummibelte som tek tak i kålen på plantene og lyftar dei ut av jorda. Gulrøterne blir så ført inn i maskina, der knivar skjer av kålen. Den andre typen har skiver som går ned i jorda og lyfter plantene opp og inn på eit transportbelte. Kålen blir då skoren av medan gulrøtene står i jorda. Beltet er glissent for at jorda skal ramla gjennom. Jorda må vera etter måten tørr, slik at ho lettare ramlar av gulrøtene. Nokre maskinar har ein elevator som fører gulrøterne direkte over til tilhengaren på ein traktor som kjører attmed opptakaren, medan den til høgre samlar gulrøtene i ein behaldar, som så vert tippa over i ein tilhengar når han er full. 

Gulrotopptakar blir produserte i mange storleikar, frå små maskinar som tek opp berre ei rand i gongen til store maskinar som tek opp opp til seks renner i gongen. Dei minste maskinane er ofte monterte i trepunktsopphenget på ein traktor, medan større maskiner har eigne hjul og blir dregne av ein traktor. Dei aller største er ofte sjølvgåande. Store sjølvgåande maskinar har fleire, ofte seks, hjul med lågt lufttrykk, for at dei ikkje skal siga ned i jorda og setta seg fast. Jorda må likevel vera relativt tørr for å bera maskinane. Dei største maskinane er kostbare og blir ofte kjøpt av entrepenørar, som tek på seg haustinga for mange dyrkarar. Investeringskostnadane kan då fordelast på fleire gardsbruk.

Referansar
----------




| * v
* d
* e
Jordbruksmaskinar |
| --- |
| Jordarbeiding | Plog **·** Slodd **·** Horv **·** Jordfresar **·** Grubber **·** Steinplukkar |
| Planting og såing | Såmaskin**·** Potetsettar **·** Plantemaskin **·** Åkerrull |
| Gjødsling og vatning | Naturgjødselspreiar **·** Gjødselpumpe **·** Kunstgjødselspreiar **·** Vatningsutstyr |
| Radreinsking og ugrasfjerning | Radreinskar **·** Åkersprøyte |
| Innhausting | Slåmaskin **·** Skårleggar **·** Høyvendar **·** Høysvans **·** Silosvans **·** Vossakasso **·** Fôrhaustar **·** Ballpresse **·** Rundballpakkar **·** Sjølvlastarvogn **·** Kornhaustarvogn **·** Sjølvavleggar **·** Sjølvbindar **·** Treskjeverk **·** Drøftemaskin**·** Skurtreskjar **·** Risknusar **·** Potetopptakar **·** Rotfruktopptakar **·** Gulrotopptakar **·** Laukopptakar |
| Transport | Tilhengar **·** Avlessarvogn **·** Frontlastar **·** Teleskoplastar **·** Baklastar **·** Høyelevator **·** Høykanon **·** Rundballgaffel **·** Rundballklemme **·** Silokuttar **·** Transportkasse |
| Mjølkeproduksjon | Mjølkemaskin **·** Røyrmjølkeanlegg**·** Mjølkerobot |
**Benjamin Olsson Schei** (6. oktober 1858–25. januar 1940) var ein norsk gardbrukar, bankmann, lensmann og stortingsmann frå Stadsbygd i Sør-Trøndelag. Frå 1913 til 1927 representerte han Venstre på Stortinget.

Schei var son til ein gardbrukar. Han tok over farsgarden Skei i 1882 og dreiv han i lang tid. Frå 1892 var han også banksjef i den lokale sparebanken. I 1913 tok han over lensmannsombodet i Stadsbygd, eit ombod han hadde til 1929.

Schei var ordførar i Stadsbygd frå 1892 til 1913, og forlikskommissær frå 1903. Elles var han styreformann for landbruksskulen i amtet frå 1906. I 1899 var han medlem av departementskomitear vedkomande revisjon av huslån- og jordinnkjøpfonda, og om oppretting av arbeidskontor.

Schei var einmannskrinsen Indre Fosen sin representant på Stortinget 1913-21. I den fyrste treårsbolken var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen, i den andre formann i vegkomiteen og i den tredje formann i protokollkomiteen. Han heldt fram som leiar av protokollkomiteen då han frå 1922 til -27 var 5. representant frå Sør-Trøndelag fylke.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
***Soga om Egil Einhendte og Åsmund Berserksbane*** (norrønt *Egils saga einhenda ok Ásmundar berserkjabana*) er ei islandsk fornaldersaga frå 1300-talet. Historia føregår i austerled, i «Russia», i ein udefinert fortid og handlar om dei to blodsbrørne Egil og Åsmund, og deira innsats for å finna att to bortrøva kongsdøtrer. Det endar med at dei finn dei, og giftar seg med dei. Soga har vorte skildra som «eit æventyr, men soga er påverka av framande æventyr og segn», og som høyrer til den underkategorien av fornaldersagaene som vert kalla «eventyrsagaer»

Historia vert fortalt med ei rammeforteljing og tre innskotne livshistorier, eit forteljingsgrep som denne soga er åleine om. Dei tre innskotne forteljingane skildrar ungdomsåra til dei to heltane, og dertil historia til kjempekvinna Arinnevja, som bergar dei to fosterbrørne. 

Soga har vore svært populær, og har påverka andre sagaer. Den er verna i handskrifta AM343, AM577 og AM589, som alle er frå 1400-talet. Den vart omsett til nynorsk i 1989.

Referansar
----------

1. 1 2  Finnur Jónsson.
2. ↑  Jón Helgason.
3. 1 2  Gudlaug Horgen i innleiinga til 1989-utgåva
4. ↑  Kay Busch
5. ↑  skandinaviske-oversaettelser.net
6. ↑  *Soga om Egil Einhendte og Åsmund Berserksbane.*

* *Denne artikkelen bygger på «Soga om Egil Einhendte og Åsmund Berserksbane» frå Wikipedia på bokmål, den 17. april 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* norsesaga.no, norsk fulltekst
Dette biletet viser prinsippet med tredjedelsregelen
**Tredjedelsregelen**, eller **tredelsregelen**, er ein tommelfingerregel eller ei retningslinje for komposisjon av bilete i design, film, måleri og fotografi.
Regelen seier at du bør sjå på eit bilete som delt opp i ni like delar, av to vassrette linjer med lik avstand, og to loddrette linjer med lik avstand, og at du bør ha viktige delar av komposisjonen langs desse linjene eller der linjene kryssar. 

Fotografiet til høgre demonstrerer teknikken. Horisonten er langs den vassrette linja som deler nedre tredjedel av bilete frå dei to øvre. Treet er i snittet av to linjer. Interessante punkt treng ikkje alltid røra ved desse linjene for å tena på tredjedelsregelen; til dømes er den lysaste delen av himmelen nær horisonten ikkje rett på snittet, men likevel ganske nær.

Bruk
----

Typisk døme på bruk av tredjedelsregelen
For å følgja regelen bør du ha motivet langs linjene eller nær punktet der dei kryssar, med horisonten langs nedre eller øvre vassrette linje, eller la lineære trekk flyta frå del til del. Ein hovudgrunn til å følgja regelen er for å unngå å få motivet i midten, eller for å unngå å la horisonten dela biletet i to på midten. Michael Ryan og Melissa Lenos skriv i boka *An Introduction to Film Analysis: Technique and Meaning in Narrative Film* (side 40) at tredjedelsregelen er ein favoritt blant filmskaparar som vil utforma balanserte og einskaplege bilete.

Ved filming eller fotografering av menneske, er det vanleg å ha kroppen langs ei loddrett linje, og augene langs ei vassrett linje. Når motivet flyttar se i ein film, vil hovudbolken av tomrom oftast vera føre personen (i retninga dei rører seg). På same måte er det ofte mest rom *føre* ein fotografert person som ikkje ser rett på kamera, med den loddrette linja gjennom midten av personen.

Eit bilete som er skore til med og utan tredjedelsregelen

Sjå òg
------

* Det gylne snittet (i estetikk)

Kjelder
-------

1. ↑  Sandra Meech (2007). *Contemporary Quilts: Design, Surface and Stitch*. Sterling Publishing. ISBN 0-7134-8987-1.
2. ↑  Bryan F. Peterson (2003). *Learning to see creatively*. Amphoto Press. ISBN 0-8174-4181-6.
3. ↑  Bert P. Krages (2005). *The Art of Composition*. Allworth Communications, Inc. ISBN 1-58115-409-7.
4. ↑  *leadroom*, arkivert frå originalen 29. september 2007, henta 7. april 2016

* *Denne artikkelen bygger på «Rule of thirds» frå Wikipedia på engelsk, den 7. april 2016.*
**International Federation of the Phonographic Industry** (**IFPI**) er ein global organisasjon som representerer platebransjen. IFPI vart stifta i 1933 i Italia. I dag er IFPI registrert i Sveits og har hovudkontoret sitt i London.

Organisasjon
------------

IFPI representerer i dag 1450 plateselskap i 75 land, internasjonalt, regionalt og nasjonalt. Hovudkontoret, som ligg i London, koordinerer organisasjonen og arbeider internasjonalt innan område som juss, framføringsrettar og teknologi.

På eit regionalt plan er IFPI delt i tre organisasjonar som kvar representerer platebransjen i Asia, Europa og Latin-Amerika. Føderasjonen består òg av 32 nasjonale organisasjonar som representerer og arbeider for IFPI sine medlemmer på eit nasjonalt nivå. Organisasjonen samarbeider med ei rekkje andre organisasjonar i til saman 48 land, mellom anna RIAA.

Tenester
--------

IFPI tilbyr fleire tenester for medlemmane sine. 

* IFPI arbeider for å innføre og utvide opphavsretts- / copyright-lovgjevingar, både når det gjeld fysisk- og nettdistribusjon.
* Lobbying overfor lovgjevande forsamlingar, statlege regjeringar og internasjonale organisasjonar.
* Koordinering av eit internasjonalt arbeid mot piratkopiering.
* Markedsundersøkingar av platemarknaden og piratmarknaden.
* Informasjon og samfunnskontakt gjennom kampanjar og events.
* Utvikling av teknologiske metodar for å verne opphavsrett.
* Ressursar innan juss, handel og teknologi.
* Informasjon og nyhende.

IFPI Norge
----------

I Noreg vart **IFPI Norge** stifta i 1939 som ein interesseorganisasjon for norske fonogramprodusentar. IFPI Norge representerer plateselskap som står for rundt 90 % av norsk platesal. Samskipnaden samarbeider med FONO, interesseorganisasjonen for uavhengige norske plateselskap. Saman deler dei to organisasjonane ut Spellemannprisen og tildeler salstrofé i musikkbransjen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «International Federation of the Phonographic Industry» frå Wikipedia på bokmål, den 20. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* IFPI Norge
* IFPIs internasjonal

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (label)

 |
**Trefall** er ein gard i Eksingedalen i Vaksdal kommune i Vestland fylke. Han ligg søraust for fjelltoppen Skjerjevasshovden og nordvest for Kvitanosi.

Fakta
-----

Fyrste gong Trefall er nemnd i skriftlege kjelder er frå rundt 1640; "plassen der trer låg falne, felt av storm eller alder".[*treng kjelde*]

Bilvegen kom opp til garden i 1930-åra, og stoppa der eit lite tiår på grunn av krigen. Før bilvegen gjekk store delar av ferdsla til omverda over Nærafjellet frå Nesheim til Brekkus i nabodalføret, vidare til Evanger og Vossebygdene. Målføret dei gamle tala var difor det vi i dag forbind med gamalt vossamål («vossamaol»). Elektrisitet kom til garden i 1955, og telefon om lag på same tida. Hesten var framleis arbeidskraft på garden til opp mot slutten av 60-talet. Trefallstølen blei brukt på gamlemåten til i 1967, som ein av dei siste i dalen.

Kuriosa
-------

Staden er kjend for eit tysk fly som styrta oppe på fjellet Kvitanosi under andre verdskrigen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* trefall.com. Tekst-, bilet- og kartmateriale om garden.
**Temperaturomrekningsformlar**| Omrekning frå | til | formel |
| --- | --- | --- |
| celsius | fahrenheit | °F = (°C · 9/5) + 32 |
| fahrenheit | celsius | °C = (°F − 32) · 5/9 |
| celsius | kelvin | K = °C + 273,15 |
| kelvin | celsius | °C = K − 273,15 |
| fahrenheit | kelvin | K = (°F + 460) · 5/9 |
| kelvin | fahrenheit | °F = (K · 9/5) − 460 |
| Fleire formlar for temperaturomrekning |

**Fahrenheit** er ein temperaturskala som har namnet sitt etter den tyske fysikaren Gabriel Fahrenheit (1686–1736), som kom med framlegg om skalaen i 1724.

I denne skalaen er frysepunktet for vatn 32 grader (dette skriv ein slik: «32 °F») og kokepunktet 212 grader Fahrenheit. Dermed vert det 180 grader mellom koke- og smeltepunktet for vatn. Altså er ei grad Fahrenheit 5/9 av ein kelvin (ei grad kelvin tilsvarar ei grad Celsius.), og -40 grader Fahrenheit er lik minus -40 grader Celsius.

Bruk
----

| Fahrenheit | Lufttemperatur |
| --- | --- |
| 10-20 | Djup frost. |
| 20-30 | Lett frost. |
| 30-40 | Veldig kaldt. Nær frysepunktet. |
| 40-50 | Kaldt. Ein treng tjukke klede. |
| 50-60 | Veldig kjølig. Vanlege klede. |
| 60-70 | Kjølig. Lette klede. |
| 70-80 | Komfortabelt. Sommarklede. |
| 80-90 | Varmt. Til å halde ut. Minimalt med klede. |
| 90-100 | Heitt. |
| 100 og oppover | Svært heitt. Ein må vere forsiktig så ein ikkje vert for heit. |

██ Land som bruker fahrenheitskalaen.
██ Land som bruker både Fahrenheit og Celsius.
██ Land som bruker Celsius.
Innan den engelsktalande verda var fahrenheitskalaen den mest brukte måten å måla temperatur på innan meteorologi, industri og medisin fram til 1960-talet. Mot slutten av tiåret og på 1970-talet vart Celsius (på engelsk òg kjent som *centigrade*) gradvis innført som del av ei standardisering mot det metriske systemet. Trass i dette er Fahrenheit framleis eininga i dagleg bruk til ikkje-vitskaplege føremål.

Tilhengarar av systemet meiner dette er fordi skalaen er lett å forstå og bruka. Dei mindre einingane (5/9 av ei Celsius-grad) gjer at ein sjeldan treng dela dei opp og i staden kan bruka heile tal. I folkemedisinen er det lett å hugsa at ein feber på over 100 Fahrenheit treng medisinsk tilsyn. I tillegg er lufttemperaturen i dei delane av verda der folk bur som regel mellom 0 °F og 100 °F som er lett å dela inn i band på 10 grader. På den andre sida er det òg lett for dei som er vane til det å forhalda seg til Celsius-skalaen på same måten.

Anna
----

Antenningspunktet til papir er 451 °F (233 °C). Det er dette tittelen på boka av den amerikanske forfattaren Ray Bradbury, *Fahrenheit 451* kjem frå.

Sjå òg
------

* Celsius
* Kelvin
* Formlar for temperaturomrekning

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forklaring av Fahrenheit på The Straight Dope (engelsk)

| * v
* d
* e
SI-einingar |
| --- |
| ampere – becquerel – candela – grader celsius – gray – coulomb – farad – henry – hertz – joule – katal – kelvin – kilogram – lumen – lux – meter – mol – newton – ohm – pascal – radian – sekund – siemens – sievert – steradian – tesla – volt – watt – weber |
**Internett i Noreg** er tilgjengeleg gennom fiber- eller mobilnettverk. Domenekoden for landet er .no.
I 2013 hadde nesten 100 % av innbyggjarane i Noreg tilgang til Internett.

Soge
----

I 1973 blei Noreg det fyrste ikkje-engelskspråklege landet til å koplast til ARPANET. NORSAR (Norwegian Seismic Array) ved Kjeller utanfor Oslo blei forbdunde med satellitt til SDAC (Seismic Data Analysis Center) i Virginia i USA som del av ARPANET for å overvaka kjernevåpentestavtalar med Sovjetunionen.

Toppnivådomene
--------------

.no  er nasjonalt toppnivådomene (ccTLD) for Noreg. Norid er domenenamnregiseret med base i Trondheim. Det har statlege Uninett som eigar, og blir overvaka av Nasjonal kommunikasjonsmyndighet. 9. juli 2021 var det 824 489 registrerte .no-domene. Ein kan berre registrera domene knytte til organisasjonar som er representerte i Noreg og registrerte ved Brønnøysundregistera. Ein organisasjon kan ha maksimalt 100 domene. I tillegg kan individ som bur i Noreg registrera eit undernivådomene, priv.no. Det finst andre undernivådomene for visse organisasjonar, som kommunar og skular. Den strenge reguleringa gjer at cybersquatting nesten ikkje finst. Utgåtte domene blir verna mot ombruk i seks månader.

Kjelder
-------

1. ↑  «Norwegian media barometer 2011 - We watch more television». Statistics Norway. 20 March 2012. Henta 13. september 2007.
2. ↑  "Percentage of Individuals using the Internet 2000-2012", International Telecommunication Union (Geneva), June 2013, henta 22. junu 2013
3. ↑  «NORSAR and the Internet». NORSAR. Arkivert frå originalen 21. januar 2013.
4. ↑  «ARPANET Maps 1969 to 1977». Arkivert frå originalen 19. april 2012. Henta 16. mai 2012.
5. ↑  "Historien om .no" Arkivert 2015-04-11 ved Wayback Machine. Mal:In lang ("Norid History"), Uninett. Henta 18. september 2013. (English translation)
6. ↑  "Historien om .no" Arkivert 2015-04-11 ved Wayback Machine. Mal:In lang ("Norid History"), Uninett. Henta 18. september 2013. (English translation)
7. ↑  "Domains within .no"[*daud lenkje*], Norid, Uninett, 24 January 2013. Retrieved 18 September 2013.
8. ↑  "Domain name Policy for .no", Norid, Uninett, 13 May 2013. Retrieved 18 September 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Internet in Norway» frå Wikipedia på engelsk, den 18. april 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fornye.no/internettleverandorer/. Prisliste over ulike norske internettleverandørar
Fagernut
**Fagernut Vaktarbustad** vart bygd i 1904 ved det høgste punkt på traseen til den då planlagde Bergensbanen. Han ligg 1310 moh. i Ulvik herad i Vestland, mellom Hallingskeid og Finse. Huset er teikna av arkitekt Paul Armin Due og er bygd i stein frå eit steinbrot like ved. Alt anna byggetilfang måtte transporterast på hesteryggen frå Aurland. Det er ei strekning på 44 km med motbakke. Medan dei bygde Bergensbanen, som var ferdig i 1909, var det ingeniørar og leiinga for arbeidet som budde på Fagernut.

Vaktarbustaden hadde husvære til to familiar, ei i kvar ende av huset. Det vart innlagt vatn til som kunne brukast om sommaren. Det vart og installert telefon. Då Bergensbanen vart elektrifisert på 1960-talet fekk bustaden elektrisk straum. Men straumen vart burte i 1993. Då vart Finsetunnelen opna, og det tidlegare køyreleiingsnettet, som Fagernut hadde straum frå, vart sett ut av drift.

I 1965 vart banevaktarfunksjonen sentralisert, og Fagernut vart fråflytt. Frå 1976 til 1990 vart Fagernut utleigd til Statskraft. Då var mellom anna andre etasje ominnreidd. 

Stiftinga Rallarmuseet leigde Fagernut frå 1992. I 1997 kjøpte dei vaktarbustaden av Noregs statsbaner. Sidan 1992 har Rallarmuseet drive rallarkafe og utstilling i sommarsesongen.

Fagernut Vaktarbustad vart i 2002 freda av Riksantikvaren.

Kjelder
-------

* rallarmuseet.no Arkivert 2007-08-02 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fagernut Vaktarbustad**

* Fagernut Vaktarbustad i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**International Humanist and Ethical Union** (IHEU) er ein internasjonal paraplyorganisasjon for den sekulære humanismen, med over hundre medlemsorganisasjonar over heile verda. Han vart danna på initiativ av Julian Huxley (dåverande generalsekretær i UNESCO) i 1952.

I Noreg er IHEU representert av Human-Etisk Forbund.

Kortfatta definisjon av humanisme
---------------------------------

IHEU har gjeve ut eit «Minimum Statement on Humanism» som seier at:

*Humanism is a democratic and ethical life stance, which affirms that human beings have the right and responsibility to give meaning and shape to their own lives. It stands for the building of a more humane society through an ethic based on human and other natural values in the spirit of reason and free inquiry through human capabilities. It is not theistic, and it does not accept supernatural views of reality.*»
På norsk: «Humanisme er eit demokratisk og etisk livssyn, som hevdar at menneske har både rett og plikt å gi meining og form til sine eigne liv. Han står for oppbygginga av eit meir menneskeleg samfunn gjennom ein etikk basert på menneskelege og andre naturlege verdiar i ei ånd av fornuft og fri tenking gjennom menneskelege evner. Han er ikkje teistisk (gudebasert) og godtek ikkje overnaturlege skildringar av røynda.»

Humanistisk identitet
---------------------

Framståande medlemer av IHEU går inn for følgjande punkt for å fremje ein humanistisk identitet (Kjelde: ): 

* Bruk av ordet Humanisme med stor bokstav utan adjektiv framanfor.
* Bruk av symbolet Happy Human.
* Sjå Humanismen som eit livssyn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «International Humanist and Ethical Union» frå Wikipedia på svensk, den 25. desember 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **International Humanist and Ethical Union**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
|  |
| --- |
| ***I Love How You Love Me***  Singel av The Paris Sisters |
|  |
| B-side | All Through the Night |
| **Utgjeve** | August 1961 |
| **Innspelt** | 1961 |
| **Sjanger** | pop |
| **Lengd** | 2:08 |
| **Selskap** | Gregmark |
| Låtskrivar(ar) | 
* Barry Mann
* Larry Kolber

Mal:Endplainlist |
| **Produsent** | Phil Spector |
|
| The Paris Sisters-kronologi |
| «Be My Boy»(1961) | *I Love How You Love Me* | «He Knows I Love Him Too Much»(1962)
 
 |

«**I Love How You Love Me**» er ein song skriven av Barry Mann og Larry Kolber. Han vart ein stor hit i USA i 1961 for jentegruppa The Paris Sisters, produsert av Phil Spector. Bobby Vinton fekk sidan ein hit med songen i 1968. Songen er òg blitt spelt av mange andre artistar.

Andre versjonar
---------------

I Storbritannia vart versjonen til The Paris Sisters oversett i 1961 til fordel for ein versjon av Jimmy Crawford, som nådde 18. plassen på UK Singles Chart. «I Love How You Love Me» was also a UK chart hit for Maureen Evans in 1964 reaching No. 34, and for Paul og Barry Ryan in 1966 at No. 21.

Den originale versjonen av Roxette-songen «Anyone» spelt inn i 1998 med Per Gessle på vokal, inneheld ein lengre del av «I Love How You Love Me» som vart fjerna då songen kom ut i 1999 på albumet *Have a Nice Day*, der han var sungen av Marie Fredriksson. Originalversjonen kom ut på singelutgåva av «Anyone» med undertittelen «Tits & Ass Demo 1998».

Andre artistar som har spelt songen er mellom andre Nino Tempo, The Spokesmen, The Lettermen, Virginia Lee, Nora Aunor, Bryan Ferry, Jonathan Butler, Tracy Huang, Joni Lee, Lynn Anderson, Glen Campbell, Cheryl Ladd, Michael Damian, Tom Jones, Teen Queens, Eddy Arnold, Chet Atkins, The Babys, The Broken Family Band, Dana, Camera Obscura, Kria Brekkan, Billy Fury, The Lettermen, Lorrie Morgan, Mud, Neutral Milk Hotel, Beth Orton, Sandy Posey, Topi Sorsakoski (finsk «Vain yksin me kakis»), Jerry Vale, Jeff Mangum, Wizex (svensk, som «En vän för alltid»), Maureen Evans, Rachel York, Saito Yuki og Kramer

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «I Love How You Love Me» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juli 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Roberts, David (2006). *British Hit Singles & Albums* (19th utg.). London: Guinness World Records Limited. s. 125. ISBN 1-904994-10-5.
2. ↑  Roberts (2006). *British Hit Singles & Albums*. s. 189.
3. ↑  Roberts, David (2006). *British Hit Singles & Albums*. s. 477.
Koordinatar: 66°51′S 141°20′E﻿

**Lacroix Nunatak** er ein rygg av ein endemorene, kring 1 nautisk mil (1,9 km) lang og 75 meter over havet, som ligg like sør for ein liten sone med låge klipperike ryggar som stikk opp av det isdekte neset, 2 nautiske mil (3,7 km) sørvest for Cap Margerie på Adelie Coast. Han vart oppdaga i 1931 av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) som trudde det var eit 300 meter høgt fjell. Han vart namngjeven av Mawson etter den fransk mineralogen Alfred Lacroix, og det same vart Mount Lacroix. Han vart fotografert frå lufta av U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946–47, og kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen i 1949–51, som oppretta ein astronomisk kontrollstasjon nær midten av nunataken.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Lacroix Nunatak» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Schröter og Goethe på scena som Iphigenie og Orest. Måleri av Georg Melchior Kraus (1737–1806).
**Corona Elisabeth Wilhelmine Schröter** (14. januar 1751–23. august 1802) var ein tysk komponist, sopransongar og skodespelar.

Liv og virke
------------

Corona Schröter var fødd i Guben i Markgrevskapet Niederlausitz. Far hennar var oboist i eit regimentorkester og gav borna sine grunnleggande musikkundervisning. Bror til Corona Johann Samuel (1752–1788) var pianist og komponist. 

Familien flytta til Leipzig der Corona Schröter fekk songundervisning av Johann Adam Hiller. I Leipzig vart ho kjend med Johann Wolfgang von Goethe. Han vart inntatt i henne, og etter at han flytta til Weimar, hjelpte han henne til post som hoffvokalist og kammersongar byen. I Weimar gjekk ho òg på den Goethe-støtta teikneskulen *Fürstliche freie Zeichenschule*. Corona Schröter var gåverik på mange område, også som skodespelar, og ho vart midtpunkt i Goethes *Liebhabertheater* der ho mellom anna var den første som gestalta Iphigenie i dramaet *Iphigenie auf Tauris* (1789).

Schröter tonesette Goethes syngespel *Die Fischerin* og spelte hovudrolla under uroppføringa i Tiefurt 1782. Ho var den første som tonesette Goethes *Erlkönig* (1782). I 1786 gav ho ut ei samling på 25 *lieder*.

Frå 1788 trekte Schröter seg gradvis vekk frå hofflivet og i 1801 flytta ho og den mangeårige venninna Wilhelmine Probst til Ilmenau i Hertugdømet Sachsen-Weimar-Eisenach i dagens Thüringen. Eit år seinare døydde Schröter der av tuberkulose.

Kjelder
-------

* Marion Brück: *Schröter, Corona Elisabeth Wilhelmine*. I *Neue Deutsche Biographie*. Bind 23, Duncker & Humblot, Berlin 2007, ISBN 978-3-428-11204-3, s. 585 f.
* Hans Michael Schletterer: *Schröter, Corona.* I *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Bind 32, Duncker & Humblot, Leipzig 1891, s. 560–567.
* Biografi, litteratur og kjeldemateriale om Corona Schröter, fembio.org, *Institut für Frauen-Biographieforschung*

Referansar
----------

1. ↑  Corona Schröter, perlentaucher.de. Omtale av Peter Braun: *Corona Schröter – Goethes heimliche Liebe*. Artemis & Winkler, Düsseldorf 2004, ISBN 3-538-07191-8.
2. ↑  Gabriele Busch-Salmen: *Die Fischerin.* I Gabriele Busch-Salmen, B. Jeßing (red.): *Goethe Handbuch.* J.B. Metzler, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-476-01846-5, s. 293–315 (doi:10.1007/978-3-476-00032-3 20).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Corona Schröter**

* Verk av og om Corona Schröter i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket
* Om Goethes *Iphigenie* og Corona Schröter, odysseetheater.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* CiNii

 |
Landsat-bilete frå NASA av Liverpool Bay, som (med klokka) viser elvane Ribble, Mersey, Dee og Clwyd.
**Liverpool Bay** er ei bukt mellom det nordaustlege Wales, Cheshire, Lancashire og Merseyside i England på austsida av Irskesjøen. Bukta er eit klassisk døme på ein region med mykje påverknad frå ferskvatn. 

Elvane Alt, Clwyd, Dee, Ribble og Mersey munnar alle ut i bukta. Det ligg mange skipsvrak rundt om i bukta og her finst mange dykkestader. Det ligg fleire olje- og gassfelt i bukta, mellom anna Douglas Complex. Den første store vindmølleparken til havs i Storbritannia, North Hoyle, ligg sør i bukta. 

Området rundt bukta vert stundom kalla «Liverpool Bay Area».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dykking i Liverpool Bay
* Oppdatert kart over skipsfarten i bukta

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Liverpool Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2009.*

Koordinatar: 53°32′N 3°12′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Njasvizj slott** (belarusisk Нясьвіскі замак) er ein verdsarvstad i Njasvizj i Belarus.

Historikk
---------

Det rektangulære, treetasjes slottet vart bestilt av magnaten Mikołaj Krzysztof Radziwiłł i 1582. Hovudbygningen stod ferdig i 1604. Eit halvt hundreår seinare vart det bygd fleire galleri. Hjørna av slottet vart grunnfesta med fire åttekanta tårn.

I 1706, under den store nordiske krigen, plyndra hæren til Karl XII slottet og øydela festningsverka. Nokre tiår seinare inviterte familien Radziwiłł nokre tyske og italienske arkitektar til å renovere og utvide slottet. Antoni Zaleski dekorerte den gule fasaden med barokkstukkatur. Portane til slottet frå 1600-talet vart også rekonstruerte, og slottets toetasjes tårn vart krona med tårnhette.

### Renovering og seinare bruk

I 1881–1886 vart interiøret av slottet renovert av prins Antoni Radziwiłł og kona hans Marie de Castellane. Dei teikna også slottsparken i engelsk stil. I 1939 vart familien kasta ut av slottet av den raude hæren. Under Sovjettida vart slottet brukt som eit sanatorium. Parken vart gradvis forfallen. 

I 1994 vart slottet erklært som eit nasjonalhistorisk og kulturelt reservat. I 2005 vart slottet oppført på UNESCO si verdsarvliste. Slottskomplekset vert rekna som det vakraste i Belarus.

Kjelder
-------

1. ↑  «Landmarks, historic and cultural, and natural sites of the Republic of Belarus on the UNESCO World Heritage List». *Land of Ancestors*. National Statistical Committee of the Republic of Belarus. 2011. Arkivert frå originalen 10. june 2016. Henta 12. oktober 2013.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Nesvizh Castle» frå Wikipedia på engelsk, den 11. juni 2022.*
* *Denne artikkelen bygger på «Njasvizj slott» frå Wikipedia på svensk, den 11. juni 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Njasvizj slott**

* Offisiell nettstad
* Om Njasvizj slott på Belarus.by Arkivert 2017-05-20 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***«Living Doll»***  Singel av Cliff Richard and the Drifters |
|  |
| B-side | «Apron Strings» |
| **Utgjeve** | Juli 1959 |
| **Innspelt** | 28. april 1959, Abbey Road, London |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 2:35 |
| **Selskap** | Columbia 45-DB4306 |
| Låtskrivar(ar) | Lionel Bart |
| **Produsent** | Norrie Paramor |
|
| Cliff Richard and the Drifters-kronologi |
| «Mean Streak»(1959) | *«Living Doll»* | «Travellin' Light»(1959)
 
 |

«**Living Doll**» er ein popsong av Cliff Richard og the Shadows (då heitande *The Drifters*). 

Songen er skriven av Lionel Bart og vart spelt inn i 1959 av Cliff Richard og the Drifters med Norrie Paramor som produsent. Han gjekk til topps i Storbritannia og Noreg. I Noreg låg han 23 veker på Topp 10, 10 av dei på førsteplassen. Songen vann ein Ivor Novello Award for beste song. SOngen var den første singelen til Richard som nådde gjekk inn på den amerikanske singellista, der han nådde 30. plass. Songen vart nytta i filmen *Serious Charge*.

Artistar som spelar på songen er Cliff Richard (vokal), Hank Marvin (gitar), Bruce Welch (gitar), Jet Harris (bass) og Tony Meehan (trommer).

27 år seinare, i 1986 spelte The Young Ones inn ein komisk versjon av «Living Doll» i lag med Cliff Richard for veldedigheitsorganisasjonen Comic Relief. Denne utgåva toppa den britiske singel lista i tre veker frå mars 1986. Shadows-gitarist Hank Marvin kom i saman med Richard på denne innspelinga for første gong sidan 1975.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Living Doll (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mars 2009.*


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar**«En glad calypso om våren»Per Asplin | **Toppen av VG-listaCliff Richard**10 veker, Veke 35–44, 1959 | **Etterfylgjar**«Only Sixteen»Craig Douglas |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
Ein **fagorganisasjon** er ei samanslutning av lønsarbeidarar som kollektivt arbeider for interessene til medlemmene, i utgangspunktet når det gjeld løn og arbeidstilhøve, men i neste omgang også samfunnstilhøve. 

Fagorganisasjonar hindrar at arbeidskjøparar kan utnytte marknadsmekanismen på arbeidsmarknaden til utpressing av den enkelte arbeidaren. Ved å stå saman vil arbeidarane kollektivt kunne oppheve «lova» om tilbod og etterspurnad og hindre at arbeidarar må underby kvarandre for å få jobb, særleg i tider med arbeidsløyse. Det same gjeld i nokon monn i større område og heile land. Di meir organisert arbeidarklassen i eit land er, di meir vil han kunne oppheve konkurransen og marknaden når det gjeld vara arbeidskraft, og dette viktige området blir ein del av forhandlingsøkonomien, ikkje marknadsøkonomien. Sterke fagorganisasjonar er såleis ein viktig del av den demokratiske blandingsøkonomien i land som dei nordiske.

Ein fagorganisasjon på bedriftsnivå blir i Noreg kalla ein *klubb*, på lokalsamfunnsnivå ei *fagforeining*, på bransjenivå eit *fagforbund* og den største landssamanslutninga av fagforbund her i landet heiter Landsorganisasjonen (LO).

Det er eit klart historisk samband mellom framveksten av fagorganisasjonar og framveksten av sosialistiske parti, som ulike delar av ei og same arbeidarrørsla.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Veblungsnes
Koordinatar: 62°33′10″N 7°40′19″E﻿
**Veblungsnes** i Rauma kommune i Møre og Romsdal ligg inst i Romsdalsfjorden ved utløpet av elva Rauma. Staden har frå gamalt vore knutepunkt i Indre Romsdal. Det er spor etter svært gamal busetnad her.

Veblungsnes utvikla seg og voks til 1940. Då vart ein stor del av husa øydelagde av bombing i aprilsdagane.
Etter krigen vart staden bygd opp att, men vart ikkje så viktig som den hadde vore før. Sjølv om eit større bustadfelt kom i 70, 80 og 90-åra, har utviklinga vore negativ; med nedlegging av skule, butikk og postkontor. I dag bur ca. 250 menneske på det som er naturleg å rekne med til Veblungsnes, frå Setnes til Djupdalen.

E 136 går gjennom staden, som ligg 3 km frå Åndalsnes. Føretak som ein finn her er Rauma Ullvarefabrikk, Veblungsnes Sandtak med ferdigbetong, HV11 på den gamle ekserserplassen Setnesmoen og Åndalsnes Vandreheim på Setnes.

Kjende personar frå Veblungsnes
-------------------------------

* Eli Rygg, barnebokforfattar, songar og programleiar i NRK

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Veblungsnes**

* www.weblung.org
* www.veblungsnes.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Livmorhalskreft** er ei form for kreft som tek til i livmormunnen eller livmorhalskanalen. På verdsbasis er det den andre vanlegaste krefttypen blant kvinner og den andre mest dødelege, etter brystkreft.

I Noreg får 300–400 denne typen kreft kvart år, og 100–120 døyr av han. På verdsbasis døyr rundt 200 000 kvinner av livmorhalskreft kvart år.

Symptom
-------

Tidlege stadie av sjukdommen er ofte symptomfrie, men kan inkludera blødningar, særleg etter samleie, og blodig utflod. Seinare symptom er smerter i underlivet eller magen og nedsett allmenntilstand.

Den beste måten å påvisa kreften på tidleg er dermed ved å ta jamnlege celleundersøkingar. I mange land får alle kvinner tilbod om slike undersøking frå kvart år til kvart femte år.

Årsaker
-------

Dei fleste tilfella er forårsaka av nokre former for humant papillomavirus (HPV) som blir spreidde gjennom seksuell kontakt. Tidleg seksuell debut og å ha mange partnarar kan auka sjansen for å bli smitta og utvikla livmorhalskreft. Røyking kan òg gjera det meir sannsynleg å utvikla sjukdommen.

Behandling
----------

Sjukdommen blir behandla med kirurgi i tidlege stadie og kjemoterapi og strålingsterapi i seinare stadie.

Nyleg er det utvikla vaksiner mot nokre av virusa som står for mange av tilfella. Gardasil frå Merk & Co. har vist seg å vera 100 % effektiv mot dei to virustypane som står for 70 % av tilfella. Dersom denne vaksinen blir gjeven til unge gutar og jenter vil han hindra desse frå å bli smitta og minka sjansen for at jentene utviklar livmorhalskreft seinare. 
Vaksinen dekker dei fire HPV-typane 6,11 og 16 og 18. Dei to første gjev kjønnsvorter, dei to siste står for 70 prosent av livmorhalskreft-tilfella. Det er i gang nye studiar for å teste om vaksinen også kan dekke andre HPV-typar. FUTURE II-studien som omfatta 12000 kvinner verden over, mellom dei var 1700 frå Noreg. Studien viste framifrå resultat: Nesten 100 prosent effektiv mot livmorhalskreft. Norske styresmakter vurderer no om vaksinen skal verte ein del av barnevaksinasjonsprogrammet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
**Erling Moen** (1. september 1888–16. august 1977) var ein norsk lærar, offiser og forfattar av teikneseriar, barnebøker og folkekomediar for amatørteater.

Moen var frå Måndalen i Rauma kommune i Romsdal. Han tok utdanning på folkehøgskule, befalsskule og lærarskule. Frå 1916 var han lærar ymse stader. Perioden 1926-51 var han lærar i Holt i Aust-Agder.

Forfattaren Moen debuterte i 1915 med *Hermenn : skodespel i fire akter*. Seinare skreiv han i alt 11 skodespel, med titlar som *Heimebrenning, morospel i ei akt* (1921/1923), oppfølgjaren *Tømmermenn* (1927), *Nordigards-kår* (1931) og *Mikkel rev : Nordigards-komedie i 3 akter* (1932). Karakteren Ola Nordigard som han utvikla gjennom desse komediane var frå 1941 til 1944 teikneserie i Nynorsk vekeblad med teikningar av Arne Wold. Serien gjekk seinare i bladet *Bygdeungdommen*. Fonna Forlag gav ut tre teikneseriealbum: *Ola Nordigard og jomfru Bertine* (1943), *Ola Nordigard og Jomfru Bertine Nr. 2* (1945) og *Quo vadis Ola Nordigard?* (1946).

Moen skreiv også *Kjell og andre ungar* (1950) som han fekk Kyrkje- og undervisningsdepartementets premiering for. Boka er illustrert av Borghild Rud.

Han gav elles ut reknebøker for folkeskulen.

Kjelder
-------

* Moen, Eirik. «Erling Moen : forfattar, kritikar, lærar : han sette farge på kvardagen», artikkel i *Romsdal sogelags Årsskrift*, 1998
* Sørås, Odd. «Ola Nordigard, ein teikneseriefigur med romsdalsrøter», artikkel i *Romsdal sogelags Årsskrift*, 1999
* *Norsk Allkunnebok, VIII. bandet*, 1957-58

Fotnotar

1. ↑  «www.seriefokus.no», *www.seriefokus.no*
2. ↑   «Oversikt nynorske teikneseriar». aasentunet.no. Arkivert frå originalen 13. desember 2007.
**Pavel Aleksandrovitsj Rostovtsev** (fødd 21. september 1971 i Gus-Khrustalnyj i Vladimir oblast) er ein russisk skiskyttar. Han er tre gonger verdsmeister i skiskyting.

Rostovtsev bur i Krasnojarsk. Han har konkurrert i verdscupen sidan 1995/96-sesongen. I 2000 vart han verdsmeister med det russiske stafettlaget i VM i Lahti. Året etter vann han sprinten og jaktstarten i VM i Pokljuka. I 2001/02-sesongen kom han på andreplass i verdscupen samanlagt. Sidan har han ikkje klart like gode resultat, og han har ikkje vunne verdscuprenn sidan 2001/02-sesongen. Han var med i den russiske troppen til Vinter-OL i Torino i 2006, der han var med å ta sølv med stafettlaget.

Kortfatta merittliste
---------------------

(per 28. februar 2006)

* Verdscupen samanlagt:
	+ Beste plassering: 2. plass (2001/02)
* Verdsmeisterskap:
	+ 3 gull (2 individuelle), 6 sølv
* Olympiske leikar:
	+ 1 sølv (Beste individuelle: 5. plass (sprinten, 2002))
* Verdscuprenn:
	+ 6 gull, 12 sølv, 6 bronse

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Pavel Rostovtsev». olympedia.org. Henta 23. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Ei side frå *Rigveda*.
**Vedaene** er eldgamle religiøse skriftsamlingar, ein del av den skriftlege hovudkjernen i hindusimen. Dei inneheld hymne og historier om dei vediske gudane, filosofiske tankar om Gud og universet, og skildrar dessutan ei rekke ritual som skal utførast av prestar. Vedaene har inspirert mange seinare tradisjonar, som yoga, vedanta, tantra og bhaktirørsla

Ordet *ved* kjem frå sanskrit og tyder *kunnskap*, og er i slekt med det norske ordet *visdom*. I kronologisk rekkefølgje er dei fire vedaene Rigveda, Jadjorveda, Samaveda og Atharvaveda.

Skriftene blei til mellom 1.200 og 500 f.Kr. men før dette var innhaldet i dei blitt overført i munnleg tradisjon i lang tid. Mange forskarar meiner den eldste, *samhita*-delen i Rigveda, blei til mellom 1.800 og 800 f. Kr. Ein del hinduar meiner at alle vedaene blei til på same tid som verda blei til, og er blitt vidareformidla sidan den tid. Andre hevder at dei eksisterte i opptil åtte tusen år før dei blei skrivne ned.

Oppdeling
---------

Kvar veda er delt inn i fire delar.

* *Samhita* inneheld mantra og hymner
* *Brahmana* fortel korleis ein skal utføra ritual
* *Aranyaka* er ein forteljande og mediterande del
* *Upanisjadane* kommenterer samhitaene og gjev ei indre meining til dei ytra orda

Vedaene blei skrivne ned på sanskrit, og blir endå lesne på dette språket. Delar av dei er òg omsette til fleire vestlege språk.


| * v
* d
* e
Hinduskrifter |
| --- |
| *Hovudskrifter:* Vedaene  (Rigveda, Jadjorveda, Samaveda, Atharvaveda) Upanisjadane  *Bhagavad-gita*  |
| *Forteljingar:* Puranaer  *Ramayana* *Mahabharata*  *Bhagavatam*  *Songsamlinger:* *Divjaprabandham*  *Théváram* |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
**Teater** er ei kunstform der ein eller fleire skodespelarar opptrer, gjerne sminka og utkledde, for eller saman med eit publikum. Som oftast er ei framsyning nøye fastlagt og innøvd, men skodespelarane kan au improvisere.

Ei teatergruppe på scenen.

Røter
-----

Mange teater er bygde i gresk stil. Dette er Theater Aachen i byen Aachen i Tyskland, opna i 1825
Den best kjende forma for teater er truleg den der tilskodarane i ein sal ser inn på ein scene der eit dramatikarskrive skodespel blir framført gjennom handling og dialog. 

Denne forma har utvikla seg frå gresk teater, som blei framført i amfiteater. Denne mykje elska kunstforma stamma opphavleg frå rituelle framføringar av myter gjennom musikk, ord og handling, ei form for teater ein kan finna i dei fleste kulturar.

Grekarane delte teateret inn i tre sjangrar, komedie, satyrspel og tragedie. Denne læra prega europeisk teaterkunst i lang tid framover, og dei som skreiv skodespel prøvde gjerne å skriva det ein eller det andre.

Utvikling
---------

Teater er blitt brukt til underhalding og samfunnskritikk. I vår tid er likevel det reine teateret blitt mindre viktig. Det finst mange nye konkurrentar, både for publikum og dei som ønskjer å ytra seg, til dømes
film, fjernsyn og andre media.

Greiner
-------

Teateret har ei rekke greiner, frå miming der ein ordlaus skodespelar opptrer for tilskodarane, gjerne utan eller med minimalistisk scenografi, til opera og musikalar som kan vera eit fyrverkeri av musikk, dans, scenografi, lys og tekst.

Former og tradisjonar
---------------------

* Commedia dell'Arte
* No-drama
* Opera
* Operette
* Teatersport
* Terukuttu

Teater
------

* Nationaltheatret
* Det Norske Teatret

Sjå au
------

* Aktør
* Ballett
* Dramatikar
* Dramaturg
* Improkunst
* Musikal
* Orkestergrav
* Skodespelar
* Stuntmann
* Laiv

**Utøvarar som har sett spor**

* Antonin Artaud
* Eugenio Barba
* Bertolt Brecht
* Peter Brook
* Etienne Decroux
* Dario Fo
* Jerzy Grotowski
* Keith Johnstone
* Ingemar Lindh
* Konstantin Stanislavskij

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |