|  |
| --- |
| **Damsnipe** |
| DamsnipeFoto: Wikimedia-brukar AlnusDamsnipeFoto: Wikimedia-brukar Alnus |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Damsnipe Utbreiinga av Damsnipe |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Snipefamilien Scolopacidae |
| **Slekt:** | *Tringa* |
| **Art:** | **Damsnipe** *T. stagnatilis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Tringa stagnatilis***Bechstein, 1803 |

**Damsnipe** (*Tringa stagnatilis*) er ei snipe i den biologiske familien Scolopacidae. Ho er ein hekkefugl på stepper og grasdekte, opne myrer og våtmarker frå Aust-Europa og austover over sentrale Sibir til i Aust-Asia. Ho er ein sjeldan streiffugl i Sentral-Europa, og ein svært sjeldan hekkefugl aust i Austerrike, Ungarn, Slovakia og Polen.

Nokre år blir det observert damsniper på streif i Noreg, og då mest i mai månad.

Skildring
---------

Denne arten får ei kroppslengd på 22 til 26 centimeter, veg mellom 43 og 120 gram, hofuglar er i gjennomsnitt litt større enn hannar. Damsnipa er ei slank *Tringa*-snipe, har eit påfallande slankt, langt og rett nebb og svært lange, tynne gulaktig bein. Ho liknar i kroppsstorleik på gluttsnipe, men damsnipa er likevel klårt meir langbeint og elegant.

Hekkefjørdrakta har ei kremfarga til grå overside som er tydeleg flekka i mørkbrunt og gråleg kanelfarge. Brystet og kroppssidene har mørke flekker, på sidene er nokre flekker vinkelforma. Panna, kinna og augebryna er kvitaktig med vage og fine strek. I vinterdrakta er oversida gråleg, undersida kvit og hovud og nakke kvitaktig. Ungfuglar skilst frå vaksne damsniper med meir brun overside som har kremfarga flekker på undersida.

I flukt synest vengene mørke, og damsnipa syner eit kvitt, smalt, kileforma parti frå overgumpen opp mot skuldrene, samt lange utstikkande bein bak halen.

### Utbreiing

Hekkeområdet for damsniper strekkjer seg frå austre Romania, austre Ukraina og vestre Russland gjennom eit belte over sørlegaste Russland, nordlege Kasakhstan til Zabajkalskij kraj i austlege Russland og antakeleg er området utvida aust til Ussuri. 

Damsnipa er ein langdistansetrekkfugl som trekkjer i brei front. Vinterkvarteret er i Afrika sør for Sahara og i Sør-Asia til Vietnam, Indonesia og vidare til Australia. Fuglar som hekkar i vestlegaste delar av utbreiinga overvintrar sporadisk aust i Middelhavsområdet, i det sørlege Irak og Iran og på Den arabiske halvøya. Likevel er dei viktigaste overvintringsområda i Aust-Afrika, der damsniper er ein av dei vanlegaste vadefuglane ved innsjøane i Riftdalen. Viktige område for overvintring inkluderer Turkanasjøen, og Manyarasjøen i Tanzania. I det sørlege Afrika, er spesielt Okavangodeltaet viktig. Damsnipa er òg observert på Madagaskar og Seychellene.

Habitata for damsnipe er oftast våtmarker i låglandet. Dei hekkar vanlegvis ved innsjøar, elver eller dammar. På trekket til vinterkvarteret stoppar dei ved myrlendte dammar og sjøar, så vel som på rismarker og nokre gonger i brakkvatn på laguner og saltsletter. Damsnipa unngår vanlegvis opne kystar.

### Levevis og status

Damsnipe-egg
Når damsniper beitar på på grunt vatn og i gjørme, søkjer dei etter insekt, blautdyr, krepsdyr og liknande små byttedyr. Dei tar sjeldan insekt på tørt land, men plukkar bytte på vassoverflata og nede i slam eller vegetasjon. Ho er i utgangspunktet rørig og tar ofte korte spurtar for å fange eit byttedyr. Damsniper kan av og til beite i nærleiken av store fuglar som ender og hegrar for å utnytte byttedyr som blir forstyrra av dei større fuglane. Utanfor hekkesesongen kan fleire damsniper gjerne beite saman eller med andre vadefuglar, spesielt gluttsniper.

Damsniper blir kjønnsmodne i første eller andre leveåret. Dei hekkar ofte i svært lause koloniar og det enkle reiret på bakken ligg som regel i nærleiken av vatn eller i fuktig jord. Egglegginga tar til i mai, og heldt fram i juni i nordaustre delar av hekkeområdet. Kullet består vanlegvis av fire egg.

Storleiken på den globale populasjonen er rekna til å ligge mellom 260 000 og 1 200 000 individ per 2006. Bestanden er trudd å vere minkande.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Teichwasserläufer» frå Wikipedia på tysk, den 26. juni 2016.*

Artikkel gav desse kjeldene:
* Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel und Wolfgang Fiedler (Hrsg): *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel*, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2
* Peter Colston, Philip Burton: *Limicolen – Alle europäischen Watvogel-Arten, Bestimmungsmerkmale, Flugbilder, Biologie, Verbreitung.* BlV Verlagsgesellschaft, München 1989, ISBN 3-405-13647-4
* Simon Delany, Derek Scott, Tim Dodman, David Stroud (Hrsg): *An Atlas of Wader Populations in Afrika and Western Eurasia.* Wetlands International, Wageningen 2009, ISBN 978-90-5882-047-1

Referansar

1. ↑  Søk på artsobservasjoner.no den 26. juni 2016
2. ↑  Van Gils, J. Wiersma, P. & Kirwan, G.M. (2016). *Marsh Sandpiper (Tringa stagnatilis)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 26. juni 2016
3. ↑  Delany et al.
4. 1 2  Colston et al.
5. ↑  Bauer et al. s. 505
6. ↑  BirdLife International (2016) Species factsheet: *Tringa stagnatilis*. Henta frå  den 26. juni 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Damsnipe**