recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Amandine Aurore Lucile Dupin**, seinare baronesse **Dudevant** (1. juli 1804–8. juni 1876) var ein fransk forfattar og tidleg feminist som skreiv under løyndenamnet **George Sand**.

Den første romanen hennar, *Rose et Blanche* (1831), skreiv ho saman med Jules Sandeau, som skal ha inspirert etternamnet i psevdonymet hennar. I tillegg til romanar og noveller skreiv ho òg teaterstykke, litteraturkritikk og sjølvbiografiske og politiske tekstar.

George Sand måla av Eugène Delacroix.

Livssoge
--------

George Sand blei fødd i Paris med aristokratisk avstamming frå farssida, medan mora kom frå «folket». I 1822 gifta ho seg med baron Casimir Dudevant og fekk to ungar, Maurice (fødd 1823) og Solange (fødd 1828). Ho skilde seg frå mannen og tok med seg ungane i 183].

Som fri kvinne vekka ho oppsikt ved å kle og te seg som ein mann, noko som tok frå henne mange adelsprivilegium, men òg let henne oppsøka stader i Paris som kvinner av hennar rang normalt ikkje vitja. Ho hadde fleire kjærleiksforhald med kunstnarar som Prosper Mérimée, Alfred de Musset, Franz Liszt og Frédéric Chopin. 

Store delar av barndommen hadde George Sand budd hjå bestemora på familieeigedommen Nohant i departementet Indre, ein stad som skulle bli bakgrunn for mange av romanane hennar. Det var også her ho døydde, 72 år gammal, og blei gravlagd på den lokale kyrkjegarden. I 2004 blei det gjort framlegg om å flytta leivningane hennar til Panthéon i Paris, men dette er mange ueinige i.

### Kjelder

* «George Sand» på bokmålswikipedia
* «George Sand» på engelsk Wikipedia
* «George Sand» på fransk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **George Sand**

* Tekstar av George Sand på prosjekt Gutenberg

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Olav Marås** (fødd 11. april 1931) er ein bonde og politikar frå Radøy i Hordaland. Han var stortingsrepresentant frå Hordaland perioden 1969–73 og statssekretær i Samferdsledepartementet 1973–74, samt ordførar i Radøy frå 1983 til –90.

Marås tok i 1954 over farsgarden Kvamme i Radøy. Frå 1965 til –69 var han samstundes fjøskontrollør for Bergensmeieriet. Frå 1989 til –98 var han avdelingsdirektør for Vestlandet i Statens Landbruksbank.

Marås var ordførar 1960-63 i dåverande Sæbø kommune. Deretter var han 1964-71 medlem i formannskapet i Radøy kommune. Hausten 1969 vart han, med knapp margin, vald inn på stortinget for Arbeidarpartiet i Hordaland. Han fekk då sete i Kyrkje- og undervisningskomiteen. Stortingsvalet fornya ikkje plassen hans på stortinget, derimot vart han fyrste varamann og møtte fem veker i perioden 1973-77.

Marås arbeidde med lokal historie og gav ut bøkene *Festskrift - Sæbø ungdomslag 100 år 1903-2003*, *Strileliv: tida som ein gong var: folkeminne frå Radøy* (2008) og *Tjorehagen: livsverket til Olav Tjore* (2018).

Kjelder
-------

* stortinget.no

* *Denne artikkelen bygger på «Olav Marås» frå Wikipedia på bokmål, den 13. april 2024.*
Prosenttegnet
**Prosent**, representert ved teiknet **%**, **tyder hundredel** eller **per hundre**. Éin prosent er altså éin hundredel av ei viss mengd. Til dømes vil éin prosent av 100 vere 1, éin prosent av 1000 vere 10, osb. 

Sjølv om prosent som regel blir skriven i intervallet null til hundre, er det òg mogleg med negative prosent ( −10 % av 42 er −4,2 ) og prosent større enn hundre ( 200 % av 42 er 84 ).

Merk at ein differanse mellom to prosentverdiar har nemning prosentpoeng. Dette medfører blant anna at standardavviket til verdiar målt i prosent skal ha prosentpoeng som nemning.

Utrekning
---------

Kor mange prosent {\displaystyle x} er av {\displaystyle y}, vert utrekna slik: 

{\displaystyle p={\frac {x}{y}}\cdot 100}
Kor mange {\displaystyle p} prosent av {\displaystyle y} er, vert utrekna slik:

{\displaystyle x={\frac {p}{100}}\cdot y}

Typografi
---------

I løpande tekst tilrår det norske Språkrådet å skrive ut ordet *prosent* i staden for å bruke prosentteiknet. Skal ein bruke prosentteikn, til dømes i tabellar, er det tilrådd å ha eit heilt mellomrom mellom talet og prosentteiknet, sjølv om dette er omdiskutert. I engelsk typografi er det vanleg å droppe mellomrommet mellom talet og prosentteiknet, eventuelt å ha eit lite mellomrom.

Fallgruver
----------

Prosentrekning er i utgangspunktet ikkje spesielt komplisert, men det er likevel ei rekkje aspektar ein bør merke seg.

### Prosentvis endring

Det må skiljast mellom *prosent av* ei mengd og *prosentvis endring* av ei mengd.
Døme:

* 20 prosent av 500 er 100
* 20 prosent auke frå 500 er ein auke frå 500 til 600
* 500 redusert med 20 prosent er 400
* Men legg vi 20 prosent på desse 400 igjen, får vi ikkje 500, men 480. No er det 400 som er utgangspunktet, ikkje 500.

### Manglande referanse

Ein prosent krev som regel ein referanse for å vere nyttig. Når det til dømes står «20 % mindre feitt» på eit matprodukt er det ikkje mogleg å vita utor dette utsegna kor mykje feitt det faktisk er i produktet. Når referansen ikkje er oppgjeve gjevast det òg rom for tolking av tydinga av utsegna. Er det 20 prosent mindre enn konkurrenten, 20 prosent mindre enn i fjor, 20 prosent mindre enn tilrådd dagsbehov, osb

### Prosent og prosentpoeng

Ei endring i prosent og i prosentpoeng er som regel svært ulikt. Sjå artikkelen om prosentpoeng.

Sjå òg
------

* Promille
* Prosentpoeng

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Prosent» frå Wikipedia på bokmål, den 15. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nynorskordboka
* Matematikk.net om prosentrekning.
Kart over delstatane i Tyskland. Tala på kartet samsvarer rekkjefølgjen i tabellen nedan.
Det er 16 **delstatar i Tyskland**, på tysk offisielt kalla *Länder* (land), i vanleg språkbruk oftast *Bundesländer* (forbundsland). Delstatane er statar i statsrettsleg tyding som inngår i eit statsforbund. 

Berlin og Hamburg er bystatar (*Stadtstaaten*). Staten Bremen består av byane Bremen og Bremerhaven. Dei resterande statane vert kalla «flateland» (*Flächenländer*) og er delt i distrikt og kommunar.

Delstatane har eigne regjeringar, parlamenter, forfatningar og domstolar. Dei har omfattande sjølvstyre og kan på område som miljø, kultur og utdanning i vidt omfang gjennomføre deira eiga lovgiving. Val til delstatsparlamenta finn som hovudregel stad kvart fjerde år, i Bayern berre kvart femte. Den utøvande makta ligg hos delstatsregjeringane på dei fleste områda.

Delstatane er representerte i Forbundsrådet (*Bundesrat*), som har sete i Preußisches Herrenhaus i Berlin. Det er delstatregjeringa som peikar ut delegatane til Forbundsrådet.

Dei tyske forbundslanda| Nr. | Våpen | Delstat | Areal (km²) | Innb. (mio) | Innb. pr. km² | Hovudstad | Flagg |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Baden-Württemberg | 35.752 | 10,717 | 300 | Stuttgart |  |
| 2 |  | Bayern | 70.549 | 12,444 | 176 | München |  |
| 3 |  | Berlin | 892 | 3,388 | 3.798 | *Berlin* |  |
| 4 |  | Brandenburg | 29.478 | 2,568 | 87 | Potsdam |  |
| 5 |  | Bremen | 404 | 0,663 | 1.641 | Bremen |  |
| 6 |  | Hamburg | 755 | 1,735 | 2.298 | *Hamburg* |  |
| 7 |  | Hessen | 21.115 | 6,089 | 288 | Wiesbaden |  |
| 8 |  | Mecklenburg-Vorpommern | 23.179 | 1,720 | 74 | Schwerin |  |
| 9 |  | Niedersachsen | 47.620 | 8,001 | 168 | Hannover |  |
| 10 |  | Nordrhein-Westfalen | 34.084 | 18,075 | 530 | Düsseldorf |  |
| 11 |  | Rheinland-Pfalz | 19.853 | 4,061 | 205 | Mainz |  |
| 12 |  | Saarland | 2.569 | 1,056 | 411 | Saarbrücken |  |
| 13 |  | Sachsen | 18.415 | 4,296 | 233 | Dresden |  |
| 14 |  | Sachsen-Anhalt | 20.446 | 2,494 | 122 | Magdeburg |  |
| 15 |  | Schleswig-Holstein | 15.763 | 2,829 | 179 | Kiel |  |
| 16 |  | Thüringen | 16.172 | 2,355 | 146 | Erfurt |  |
|  |  | Tyskland | 357.046 | 82,501 | 231 | Berlin |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Rune Fossum Lillesvangstu** (fødd 1974) er ein norsk journalist tilsett i NRK. Frå 2021 har han vore leiar for NRK Nynorsk mediesenter. Han kjem frå Molde, men er busett i Førde.

Lillesvangstu har bakgrunn som fenrik i Forsvaret, der han mellom anna var nestkommanderande offiser på Grense Jakobselv grensestasjon på den norsk-russiske grensa. Han har ein bachelor i journalistikk frå NLA Mediehøgskolen Gimlekollen i Kristiansand, mellomfag i historie frå Universitetet i Trondheim og grunnfag statsvitskap frå Høgskolen i Molde.

Lillesvangstu byrja som sportsjournalist i avisa Firda i 1999. Der var han i nesten ti år, før han byrja i NRK Sogn og Fjordane. Der var han vaktsjef i fem år, og seinare reporter på TV, radio og nett. Sidan 2016 har han vore tilsett ved NRK Nynorsk mediesenter i Førde. Først som faglærar i journalistikk og media, og frå 2021 har han vore leiar ved mediesenteret.

Lillesvangstu debuterte som forfattar i 2017 med ei bok om idrettsheltar frå Sogn og Fjordane. I 2020 gav han ut ei bok om Førde Idrettslag.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2017 – *50 idrettsheltar frå Sogn og Fjordane* (Førde: Selja). ISBN 978-82-8240-127-2
* 2020 – *Den spreke hundreåringen. Førde Idrettslag 1920–2020* (Førde: Selja). ISBN 978-82-8240-162-3

Kjelder
-------

* «Rune Fossum Lillesvangstu». Selja forlag. Henta 28. september 2022.
* «Rune Fossum Lillesvangstu». NRK Nynorsk mediesenter. Arkivert frå originalen 8. desember 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artiklar knytte til Rune Fossum Lillesvangstu i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
*Denne artikkelen handlar om byen Hamar. For hamar som reiskap, sjå hammar.* 

**Hamar** er ein by og administrasjonssenteret i Hamar kommune i Hedmark i Innlandet fylke. Tettstaden har 29 605 innbyggjarar per 1. januar 2023 og strekker seg ut over grensene til Hamar kommune. Hamar omfattar også busetnad i kommunane Stange og Ringsaker. Totalt har tettstaden 29 605 innbyggjarar per 1. januar 2023, og 24 177 av innbyggjarane i tettstaden bur i Hamar kommune. Sentrum i byen ligg på det eldste byområdet frå jernbanestasjonen til Stortorget. Her er sentrum for forretning og administrasjon, og det er ein blanda busetnad med låge murhus og bygningar i nyare stil.

Hamar er sete for fylkesmannen i Hedmark og administrasjonen for Hedmark fylkeskommune. I byen ligg også kontora til Hedmark politidistrikt, Eidsivating lagmannsrett og hovudadministrasjonen til Norsk Tipping. Byen har sjukehus, vidaregåande skolar og Høgskolen i Innlandet med landbruksfag, naturfag og lærarutdanning. På Ridabu aust for sentrum ligg Toneheim folkehøgskole, med tilbod om høyrelære og andre musikkfag.

På Hamar kjem dagsavisene *Hamar Arbeiderblad* og *Hamar Dagblad* ut.

Samferdsel
----------

Vegen E 6 går aust for byen og riksveg 25 fører til Elverum og Østerdalen, og vidare austover gjennom Trysil til Sverige. Frå Hamar går Dovrebanen, som går frå Oslo til Trondheim, og Rørosbanen, som går over Elverum og Røros til Trondheim. I turistsesongen har hjuldamparen Skibladner anløp i byen.

Venskapsbyar
------------

|  |  |
| --- | --- |
| I Norden
* Flagget til Danmark Viborg
* Flagget til Finland Borgå
* Flagget til Island Dalvík
* Flagget til Sverige Lund
 | I andre land
* Flagget til Israel Karmiel
* Det palestinske flagget Khan Younis
* Flagget til Tyskland Greifswald
* Det amerikanske flagget Fargo
 |

Sjå òg
------

* Hamar kommune
* Tettstader i Innlandet

Kjelder
-------

* «Vennskapsbyer - Hamar kommune». 2. januar 2013. Henta 12. juni 2013.

«Hamar» av Geir Thorsnæs / Kunnskapsforlagets papirleksikon i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsidene til Hamar kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
**Kristiansand** er ein by og administrasjonssenter i Kristiansand kommune i Agder med 66 576 innbyggjarar per 1. januar 2023. Byen er sete for fylkesadministrasjonen i Agder fylkeskommune.

Kristiansand er kjent som ein sommar- og ferieby. I tillegg til varmt sørlandsklima og eit triveleg bysentrum har byen fleire populære trekkplaster. Kristiansand Dyrepark, med leikeland og Kardemomme by, trekker til seg mange vitjande barnefamiliar. Den årlege Quart-festivalen gjer at også mykje ungdom kjem til byen.

I Kristiansand ligg Universitetet i Agder og på Kjevik ligg Luftforsvarets befalsskole. Byen har også ei rekke vidaregåande skolar og ein maritim skole.

I Kristiansand kjem avisa *Fædrelandsvennen* ut dagleg.

Historie
--------

Byen vart grunnlagt av og kalla opp etter den dansk-norske kongen Christian IV i 1641. Sidan byen vart bygd på ein sandbanke, fekk han namnet Christianssand. I 1682 flytta kongen bispesetet hit frå Stavanger og kalla bispedømet for Kristiansand stift.

Den siste store bybrannen skjedde i 1892 og mange trehus brann ned. Denne delen av byen vart reist opp att i mur. Den eldste delen av byen er kalla Kvadraturen og har hatt same dei gatelinjene fram til i dag.

Busetnaden som har vakse ut over bykjernen består i hovudsak av bustadområde. Vest for sentrum er Tinnheia og Hellemyr, og i aust er områda Gimlekollen, Lund, Kongsgård, Randesund og Tveit. I sørvest er bydelane Flekkerøy, Vågsbygd og Slettheia.

Samferdsel
----------

Kristiansand er eit regionalt knutepunkt for transport og kommunikasjon, med samband både innan- og utanlands. Byen er norsk ende- og startpunkt for E 18, E 39 og riksveg 9 gjennom Setesdal. Byen har jernbanesamband til Stavanger og Oslo via Sørlandsbanen. Kristiansand Havn er ei av Noregs største hamner og har hurtigbåt- og ferjesamband til Hirtshals. Kristiansand lufthamn, Kjevik ligg 16 kilometer nordaust for byen og har direkte samband med Oslo, Stavanger, Bergen, København, London, Aberdeen og Amsterdam.

Vennskapsbyar
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| I Norden
* Flagget til Sverige Trollhättan, Sverige
* Flagget til Danmark Hjørring, Danmark
* Flagget til Finland Kerava, Finland
* Flagget til Island Reykjanæsbær, Island
 | I andre land
* Flagget til Tyskland Münster, Tyskland
* Flagget til Frankrike Orleans, Frankrike
* Flagget til Polen Gdynia, Polen
* Flagget til England Letchworth, England
* Flagget til Namibia Walvis Bay, Namibia
* Flagget til Bangladesh Rajshahi, Bangladesh
 |

Sjå òg
------

* Kristiansand kommune
* Tettstader i Agder

Kjelder
-------

* Silje Solvang (15. mai 2013). «Vennskapsbyer». Kristiansand kommune. Henta 14. juni 2013.

«Kristiansand» av Geir Thorsnæs / Kunnskapsforlagets papirleksikon i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Visit Kristiansand
* www.kristiansand.no - Kristiansandsportalen
* www.kristiansand.kommune.no - Nettsidene til Kristiansand kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Idlewild** er eit skotsk rockeband som blei oppretta i Edinburgh i 1995. Det er sett saman av Roddy Woomble (vokal), Rod Jones (gitar, bakgrunnsvokal), Colin Newton (trommer), Andrew Mitchell (bass) og Luciano Rossi (klaver).

I byrjinga var lyden til Idlewild raskare og meir dissonant enn den til mange av dei samtidige gruppene deira på 1990-talet. Over tid utvikla han seg til ein sveipande, melodisk rockelyd som på *The Remote Part* og *Warnings/Promises*.

I 2010 byrja bandet ein ubestemt pause, men kom saman att igjen i slutten av 2013 for å spela inn sitt sjuande album, *Everything Ever Written*, som kom ut i 2015. Dette blei følgt av *Interview Music* i 2019.

Historie
--------

Idlewild har namn etter ein roleg møtestad i *Anne of Green Gables*. Gruppa blei danne i Edinburgh i desember 1995 då ein 19 år gamal Roddy Woomble møtte trommeslagaren Colin Newton på ein fest. Dei to oppdaga at dei hadde mykje til felles, inkludert liknande musikkinteresser og rekordsamlingar. Ved slutten av kvelden hadde dei drømt om å danna eit band saman. Den same kvelden blei dei presentert for gitaristen Rod Jones og dei tre heldt kontakten etterpå, og kom saman for å høyra på musikk. Snart byrja trioen å skriva songar saman, og ettersom dei trengte ein bassist, tok dei med Phil Scanlon inn i gruppa, sidan han hadde ein bassgitar.

Idlewild hadde sin fyrste konsert den 16. januar 1996, på Subway Club i Edinburgh, for eit publikum av tretti venar. Dette førte til mange fleire show rundtom i Edinburgh i året som følgde. I mai 1996 drog gruppa, som no hadde skrive over tjue songar, inn i Split Level Studios for å spela inn. Desse opptaka gav bandet mange bestillingar frå ulike lokale rundtom i Skotland, inkludert i Glasgow. Lokale publikasjonar som høyrde innspelinga gav henne gode meldingar.

Phil Scanlon bestemte seg for å forlata gruppa i februar 1997 for å konsentrera seg om studiane sine. Woomble bad Bob Fairfoull om å erstatta bassisten. Fairfoull hadde vore til stades på alle Idlewild-showa sidan midten av 1996, og hadde imponert andre med sine eigne spoken word, soloakustiske show og framføringar med bandet Pussy Hoover. Fairfoull debuterte med Idlewild den 28. februar på baren Nice N' Sleazy's i Glasgow.

Diskografi
----------

**Studioalbum**

* *Hope Is Important* (1998)
* *100 Broken Windows* (2000)
* *The Remote Part* (2002)
* *Warnings/Promises* (2005)
* *Make Another World* (2007)
* *Post Electric Blues* (2009)
* *Everything Ever Written* (2015)
* *Interview Music* (2019)

Kjelder
-------

1. ↑  «Interview Music The New Album – Out 5 April». Henta 8. februar 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Idlewild (band)» frå Wikipedia på engelsk, den 6. april 2024.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Idlewild**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BBC Things

 |
**Herman Johan Foss Reimers** (15. september 1843–1928) var ein norsk jurist og Høgre-politikar. Han var finansminister i Schweigaard-regjeringa («aprilministeriet») 1884.

Reimers var fødd i Bergen, far hans var bakarmeister. Sjølv vart han student frå katedralskulen i byen i 1862, og cand. jur. i 1867. Dei to fyrste åra etter han avla juridisk embetseksamen var han fullmektig hos byfuten i Bergen. Deretter var han tilsett i finansdepartementet, byråsjef i 1878 og ekspedisjonssekretær 1880. 3. april 1884 vart han statsråd og sjef for finansdepartementet i Christian Schweigaard si regjering, «aprilministeriet». Regjeringa gjekk av 26. juni. Same året utnemnd til assessor i Høgsterett, eit embete han hadde til 1918.

Reimers representerte Risør på Stortinget 1889-91. Han var innvald på Høgre sitt program og var medlem av budsjettkomiteen.

1876-84 var Reimers sekretær i Selskabet for Norges Vel. Han var strengt konservativ, og var åra 1872-78 medarbeidar i *Morgenbladet* sin redaksjon. Dels var han redaktør for utanlandsstoffet, dels forfattar av artiklar om politikk og finans. Han var 1887-94 medlem av bystyret i hovudstaden.

Kongen utnemnde i 1893 Reimers til kommandør av 1. klasse av St. Olavs Orden.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1952 for menn** vart avvikla på Hamar stadion laurdag 1. og sundag 2. mars 1952. 30 utøvarar frå 10 land deltok i meisterskapen, av dei fire frå arrangørlandet Noreg.

Norske Hjalmar Andersen vart verdsmeister for tredje året i rad. På dei neste plassane kom finlendaren Lassi Parkkinen og norske Ivar Martinsen. Hjallis Andersen var suverent best både på 5 000 meter og 10 000 m. Ken Henry frå USA vann 500-meteren og Wim van der Voort frå Nederland gjekk fortast på 1500 m.

Skeise-VM 1952
--------------


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Hjalmar Andersen |  Noreg | 193,722 |
| Sølv | Lassi Parkkinen |  Finland | 195,948 |
| Bronse | Ivar Martinsen |  Noreg | 196,518 |
| 4 | Kees Broekman |  Nederland | 197,148 |
| 5 | Roald Aas |  Noreg | 197,603 |
| 6 | Kornél Pajor |  Ungarn | 197,623 |
| 7 | Anton Huiskes |  Nederland | 198,135 |
| 8 | Carl-Erik Asplund |  Sverige | 198,905 |
| 9 | Sigge Ericsson |  Sverige | 199,630 |
| 10 | Kazuhiko Sugawara |  Japan | 199,925 |
| 11 | Sverre Haugli |  Noreg | 200,383 |

Dato: 1./2. mars 1952

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschap schaatsen allround mannen 1952» frå Wikipedia på nederlandsk, den 3. januar 2021.*
59°55′15.265″N 10°44′1.9068″E﻿ / ﻿59.92090694°N 10.733863000°E﻿ / 59.92090694; 10.733863000

**Høgskolen i Oslo** (**HiO**), blei etablert 1. august 1994 og hadde om lag 12.000 studentar og 1100 tilsette. Høgskulen var ein av 24 statlege høgskular i Noreg og er eit resultat av at tretten statlege høgskular i Oslo blei slått saman som ein del av Høgskulereforma i 1994. Den var den største statlege høgskulen i Noreg.

Høgskolen vedtok samanslåing med Høgskolen i Akershus på Kjeller den 9. desember 2010. Den nye høgskolen, Høgskolen i Oslo og Akershus, blei oppretta den 1. august 2011.

Lokalisering
------------

Høgskolen i Oslo var samlokalisert på Bislett (Frydenlund, Pilestredet park og Holbergs plass), med hovudadresse Pilestredet 46 på Bislett i Oslo.

Avdelingar og studietilbod
--------------------------

Høgskulen tilbaud fag- og profesjonsstudium innan ei rekkje fagområde. Faga kunne takast i varierande lengde frå halvårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og eit doktorgradstudium, samt ei rekkje kurs-, etter- og vidareutdanningar.

Dei sju avdelingane ved Høgskolen i Oslo var:

* Avdeling for helsefag
* Avdeling for samfunnsfag
* Avdeling for estetiske fag
* Avdeling for ingeniørutdanning
* Avdeling for sykepleierutdanning
* Avdeling for lærerutdanning og internasjonale studier
* Avdeling for journalistikk, bibliotek- og informasjonsfag

I tillegg kom Senter for profesjonsstudier (SPS).

Høgskulen tilbaud internasjonalisering av studia, både høve til å ta delar av den ordinære utdanninga i utlandet, eller ved å halde fram å utdanne seg i utlandet etter avslutta studiar.

I 2007 blei Høgskolen i Oslo, avdeling for lærarutdanning og internasjonale studiar, tildelt ansvaret for opprettinga av den første permanente tolkeutdanning i Noreg, og oppretta same år studietilbodet «Tolking i offentlig sektor» der det i løpet av 2007 og 2008 blei tilbode tolkeutdanning i 30 ulike språkkombinasjonar.

Rektorar ved Høgskolen i Oslo
-----------------------------

* Steinar Stjernø 1994-2000
* Per Lilleengen 2000-2007
* Sissel Østberg 2007-2011

Sjå også
--------

* Oslo- og Akershushøgskolenes studentsamskipnad
* Oslostudenten (studentavis)
* Studentersamfunnet Bislet
* Studentparlamentet

Kjelder
-------

1. ↑  *Fakta om HiO*, arkivert frå originalen 3. september 2006, henta 5. mai 2010

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgskolen i Oslo Arkivert 2007-06-26 ved Wayback Machine.
* Studentparlamentet
* Oslostudenten Arkivert 2010-03-23 ved Wayback Machine. (Studentavis)

Litteratur
----------

* *Fra bryggeri til høgskole, om utbyggingen av Frydenlundområdet 1922-1999*. redigert av Jon Li. Oslo, 1999. ISBN 82-579-0274-8
**Clément Janequin** (1485–1558) var ein fransk komponist frå renessansen. I lag med Claudin de Sermisy forma han ut parisar-chansonen som genre, og songane hans fekk stor utbreiing i samtida, ikkje minst på grunn av prentekunsta. Han var tidleg ute med lydmåling og program-musikk.

Liv
---

Janequin var fødd 1485 i Châtellerault, nær Poitiers vest i Frankrike. Janequin var aldri tilsett fast ved eit sentralt fyrstehoff, og dette skil han monaleg frå andre komponistar i tida. Han hadde ei rad mindre stillingar over stuttare tid, men vart stødd av høgtståande folk. Han var klerk i Bourdeaux kring 1505, og arbeidde under biskopen i byen fram til 1523. Stillinga hans var ikkje god, og han klaga ofte over låg løn. Frå 1530 var han i Anjou, og fekk i røynda ikkje skikk på stillinga før i 1548, då han vart tilsett i Paris. Her levde han godt dei siste ti åra av livet, og vart vidkjend.

Verk
----

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |
| --- |
| Ce moys de May |
|  |
|  |
| 

---

 |

 |
| *Problem med å høyra denne fila? Sjå mediahjelp.* |

Musikken til Janequin vart tidleg spreidd, og vart snart verdsett i vide krinsar. Mykje av verket hans er sekulært, og handlar om kvardagslege emne. Han skreiv lite kyrkjemusikk, berre to messer og ein motett, medan 250 verdslege songar lever etter han. Mange av desse vart prenta av Pierre Attaignant. Janequin er mest kjend for lange programmatiske stykke, som kan vara opp til 8 minutt. Han let songarane herme fuglesong eller kvendesludring. Det mest kjende stykket i denne stilen, La battaille (slaget), er ei skildring av slaget ved Marignano i 1515, då franske troppar vann over sveitsiske leigeherar nord i Italia. Stykket er eit av dei mest nytta Janequin-verka i dag. 

Seint i livet tonesette han ein rad med dikt i protestantisk tradisjon. Dette peikar mot at han kan ha vore påverka av Jean Calvin. Han laga ei rad med salmetonar til tekstar av Clément Marot.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Clément Janequin» frå Wikipedia på engelsk, den 5. mars 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1958 for menn** vart avvikla på Olympiastadion i Helsinki helga 15. og 16. februar 1958. 40 utøvarar frå 16 land deltok i meisterskapen, av dei fem frå Noreg.

Oleg Gontsjarenko frå Sovjetunionen vart verdsmeister framom landsmannen Vladimir Sjilikovskij og med norske Roald Aas på tredjeplassen. Dei to sovjetiske utøvarane var i ei klasse for seg, Sjilikovskij vann 5000-meteren og Gontsjarenko 1500 m. Deira landsmann Robert Merkulov gjekk fortast av alle på 500 meter, norske Knut Johannesen fekk bestetid på 10 000 m.

Skeise-VM 1958
--------------


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Oleg Gontsjarenko |  Sovjetunionen | 193,905 |
| Sølv | Vladimir Sjilikovskij |  Sovjetunionen | 194,105 |
| Bronse | Roald Aas |  Noreg | 195,773 |
| 4 | Helmut Kuhnert |  Aust-Tyskland | 196,592 |
| 5 | Knut Johannesen |  Noreg | 196,875 |
| 6 | Olle Dahlberg |  Sverige | 196,883 |
| 7 | Robert Merkulov |  Sovjetunionen | 196,983 |
| 8 | Juhani Järvinen |  Finland | 197,003 |
| 9 | Torstein Seiersten |  Noreg | 197,547 |
| 10 | Toivo Salonen |  Finland | 197,863 |

Dato: 15./16. februar 1958

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschap schaatsen allround mannen 1958» frå Wikipedia på nederlandsk, den 29. desember 2020.*
**Clément Marot** (fødd ca. 1496 i Cahors i Frankrike, død 12. september 1544 i Torino) var ein fransk diktar.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Far til Marot, Jean Marot (1463–1523), som også var diktar, var kammertenar hjå kong Frans I. 

### Diktar

Marot studerte i Paris, og i 1519 blei han pasje hjå systera til kongen. Han vann gunsten til kongen med diktet «Le temple de Cupidon», og drog med han til Italia. I 1525 blei han teken til fange i slaget ved Pavia, men blei raskt frigjord frå fangenskapet.

I 1526 blei han fengsla, skulda for kjetteri. Han sat fyrst i Châtelet og deretter i Chartres, men blei lauslaten av Frans I, som han hadde skrive eit dikt til. I fengselet satiriserte han over klagarane sine og dommarar i det allegoriske diktet «L'enfer». 

Han blei skulda for å vera kalvinist att, denne gongen av Sorbonne, og flykta i 1535 til dronning Marguerite av Navarra og vidare frå henne til hertuginne Renée i Ferrara, der han gjekk over til protestantismen. Sidan drog han til Venezia. I 1536 kom han tilbake til Frankrike, der han blei verna av kongen til 1542, då han igjen fekk Sorbonne på nakken, no for ei omsetjing av salmane til David. Dette gjorde at han måtte flykta til Genève og derfrå vidare til Torino.

I diktinga til Marot møter renessansen og reformasjonen kvarandre. Det gjekk ut frå mellomalderen, men blei etter kvart meir og meir prega av ånda og tenkjemåten i den nye tida ettersom han vart påverka av dei klassiske diktarane og av dei italienske humanistane. Som hoffmann og hoffdiktar utdanna Marot seg til ein vittig, konverserande og åndfull poet. 

Marot gjorde seg merka som salmediktar, og hovudtyngda i det hugenottiske salmeverket *Pseaumes de David mis en rime francaise par Clément Marot & Theodore de Beze* kjem frå han. I Norsk salmebok og *Norsk salmebok 2013* er han representert med ein salme.

Samanlagt forfatta Clément Marot 65 epistlar, 80 rondoar, 15 balladar, 300 epigram og 27 elegiar. Han var djupt forankra i alle lyriske former i den franske tradisjonen, som han vidareutvikla, og var ein av dei fyrste som på inspirert vis innførte tonegjevande italienske og klassiske diktformer. Han var også populær. Ei samlingsutgåve av verka hans, *Les Œuvres* (1538), blei gjeven ut att eit par hundre qonger berre på 1500-talet.
**Andreea Mădălina Răducan** (fødd 30. september 1983) er ein rumensk tidlegare turnar som vann fem gullmedaljar i verdsmeisterskapane 1999 og 2001, samt ein gullmedalje for Romania i lagtevlinga under Sommar-OL 2000.

Răducan var med då Romania sigra i lagtevlinga i så vel Turn-VM 1999, som i Sydney-OL 2000 og i Turn-VM 2001. I 1999 vart ho også verdsmeister i frittståande og tok sølv i bom. Ved dei olympiske sommarleikane i Sydney bidrog ho sterkt til at Romania kneip fyrsteplassen i lagtevlinga framom det russiske mannskapet. Deretter gjekk ho heilt til topps i mangekampen, men ei veke seinare vart ho diskvalifisert då det i ei prøve vart funne restar av eit forbode stoff. Til sist i leikane vann ho sølv i hopp-øvinga. Frå Turn-VM 2001 reiste ho med tre gullmedaljar; bom, frittståande og med lag, dessutan fekk ho bronsemedaljen i mangekampen og i hopp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andreea Răducan» frå Wikipedia på tysk, den 11. mars 2024.*
* «Andreea Răducan» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 17. april 2024.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
**Olga Valentinovna Korbut** (fødd 16. mai 1955) er ein tidlegare turnar frå Hrodna som representerte Sovjetunionen. Ho vann tre gullmedaljar under Sommar-OL 1972, to gullmedaljar i Turn-VM 1974 og gull med det sovjetiske mannskapet ved Sommar-OL 1976.

Gjennom sine prestasjonar under dei olympiske sommarleikane 1972 i München, tok Korbut kvinneturn bort frå ballett til akrobatikk. Særleg imponerte ho med sin Korbut-salto på bom. Ho vart også olympisk meister i frittståande og i lagtevlinga, samt sølv i skranke. Under Turn-EM 1973 vart ho nummer 2 i mangekampen. Ved Turn-VM 1974 i Varna vann ho medalje i alle seks tevlingane, to i gull og fire i sølv. Under Sommar-OL 1976 fekk ho gull i lagtevlinga og sølv på bom, bakom rumenske Nadia Comăneci. 

Korbut utvandra til USA i 1991.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Korbut» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2024.*
* «Olga Korbut» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 17. april 2024.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Olga Korbut**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Roland Brückner** (fødd 14. desember 1955) er ein tysk tidlegare turnar frå Köthen som representerte Aust-Tyskland. Åra 1979-81 vart han fyrst verdsmeister, så olympisk meister og til sist europameister, alt i frittståande. 

Brückner fekk bronsemedaljar med Aust-Tyskland i lagkampen ved Sommar-OL 1976 og Turn-VM 1978. I Turn-VM 1979 i Fort Worth delte han fyrsteplassen i frittståande med Kurt Thomas frå USA, begge fekk 2 x 9,90 i karakter. Under Sommar-OL 1980 i Moskva vann Brückner ein ny gullmedalje i frittståande, dessutan fekk han med seg tre bronsemedaljar; i hopp, skranke og lagkamp. Året etter vann han frittståande i europameisterskapen i Roma. Han deltok ikkje i Sommar-OL 1984, då Aust-Tyskland boikotta leikane i Los Angeles.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Roland Brückner (Turner)» frå Wikipedia på tysk, den 7. april 2024.*
* «Roland Brückner» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 17. april 2024.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**John Fredrik Mikaelsson** (6. desember 1913–16. juni 1987) var ein svensk friidrettsutøvar frå Kristinehamn som i 1948 og 1952 vart olympisk meister i 10 km kappgang. Han døydde i Placer County i delstaten California i USA.

Mikaelsson vart i 1946 europameister på 10 km på Bislett stadion i Oslo. To år etter vann han gullmedaljen på 10 km under dei olympiske sommarleikane i London, der landsmannen John Ljunggren gjekk til topps på 50-kilometeren. I 1950 kom Mikaelsson i mål til bronsemedalje på 10 km, frågått av sveitsaren Fritz Schwab og Emile Maggi frå Frankrike. Under Sommar-OL 1952 i Helsinki forbetra Bruno Junk frå Sovjetunionen den olympiske rekorden på 10 km, og stod dermed fram som favoritt før finalen. I finalen tok derimot Mikaelsson tilbake den olympiske rekorden då han vann med tida 45.02,8, framfor Schwab og Junk.

Mikaelsson sette frå 1936 til 1945 seksten verdsrekordar i kappgang på bane, alle på kortare strekningar opp til 10 km. Han vann i alt 13 svenske meisterskapstitlar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1946 i Oslo: Gullmedalje – 46.05,2, framom Fritz Schwab (47.03,6)
* OL 1948 i London: Gullmedalje – 45.13,2, framom Ingemar Johansson (45.43,8)
* EM 1950 i Brussel: Bronsemedalje – 46.48,2
* OL 1952 i Helsinki: Gullmedalje – 45.02,8, framom Fritz Schwab (45.41,0)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «John Mikaelsson» frå Wikipedia på tysk, den 3. august 2018.*
* *Denne artikkelen bygger på «John Mikaelsson» frå Wikipedia på svensk, den 3. august 2018.*
* «John Mikaelsson» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 18. april 2024.
Rinkenæs kyrkje. Dannebrog er heist under gudstenesta.
**Folkekirken** er den danske statskyrkja og det største kyrkjesamfunnet i Danmark. Kyrkja byggjer på den evangelisk-lutherske læra som blei innført ved reformasjonen i 1536. Sidan 2010 har kyrkja vore med i Porvoo-fellesskapen saman med andre lutherske og anglikanske kyrkjer.

Tilhøvet til staten er nedfelt i den danske grunnloven, der det står at «Den evangelisk-lutherske kirke er den danske folkekirke og understøttes som sådan af staten.» Kyrkja er underlagt Kirkeministeriet i Danmark med kyrkjeministeren som øvste leiar. 

Folkekirken er delt inn i 10 stift i Danmark og 1 på Grønland som kvart er leidd av ein biskop. Desse er igjen inndelt i til saman 107 prosti og vidare i sokn, som blir styrte av valde sokneråd. I 2011 hadde Folkekirken 2 123 sokn og 2 354 kyrkjer. Den 1. januar 2023 hadde kyrkja 4 276 271 medlemmer, noko som tilsvarer 72,1 % av innbyggjarane i Danmark.

Folkekirken fungerer òg som eit folkeregister. Ho registrerer fødslar, dødsfall, namneendringar og liknande i heile landet, bortsett frå i Sønderjylland, der kommunane gjer dette.

Kjelder
-------

1. ↑  «Medlemmer», *Folkekirken.dk* (på dansk), henta 27. september 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Folkekirken» frå Wikipedia på dansk, den 28. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Folkekirken**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
Altartavla i Castelfranco, ca 1502
*Stormen*, ca 1508
**Giorgio Barbarelli da Castelfranco**, best kjend som *Giorgione*, (ca  1477–1510), var ein italiensk målar under den venetianske høgrenessansen. Hans mest kjende verk er måleriet *La Tempesta* (Stormen) frå omkring 1508.

Sjølv om Giorgione har hatt stor innverknad på seinare målarar, med Tizian som den viktigaste, er lite kjent om livet hans.

### Liv og verk

Giorgione studerte under Giovanni Bellini. I verkstaden til Bellini i Venezia arbeidde han mellom andre saman med Tizian. Dei tidlegaste bileta av Giorgione er, truleg, dei to små *Salomos dom* og *Moses si eldprøve*. Kort etter måla han i heimbyen det vakre *Madonna di Castelfranco*, eit ekte venetiansk verk som enno finst i Castelfranco. Måleriet har ei stille, mjuk stemning og ei riddarleg-verdsleg herleggjering av kvinneleg ynde. Den fine landskaps-komposisjonen her, og i dei føregåande bileta, varslar den epokegjerande innsatsen Giorgione hadde i utviklinga av landskapsmåleriet.

Tilbake i Venezia, ca 1505, utsmykka Giorgione husvegger med olje- og freskomåleri. Truleg var det kjennskap til måleri av Leonardo da Vinci og Fra Bartolommeo som opna hans syn for den menneskelege form i fri utfalding og for dekorativ linjeføring. Desse elementa, og hans venetianske koloritt, er basis for hans sensuelt ladda framsyning av delar av livsførselen til eliten i Venezia.

Lite og inkje skjer i dei verka som særleg kjenneteiknar Giorgione som målar. Ei bukolisk stemning kviler over den arkadiske scena; landskap og figurar stemmer overeins i mjuk samklang i ei sart, drøymande kjensle. Alt medan den nakne kvinnekroppen utfaldar seg tvangfritt og som den største openberring av fagerdom.

Truleg døydde Giorgione i ein pest.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Giorgione» frå Wikipedia på dansk, den 7. mars 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Phyllis Chanez Francis** (fødd 4. mai 1992) er ein USA-amerikansk tidlegare sprintar som i 2017 vart verdsmeister på 400 meter. Ho har elles vunne OL-gull og to VM-gull i 4 x 400 meter stafett.

Francis deltok i VM i friidrett 2015 og vart nummer sju på 400 meter. Året etter kom på ho på femteplass på 400 m under sommarleikane i Rio de Janeiro, før ho var med å vinne gullmedaljen i 4 x 400 meter stafett. Noko overraskande sigra ho på 400-meteren i verdsmeisterskapen i London, der ho sette personleg rekord på 49,92 sekund. Fire dagar seinare fekk ho æra av å springe USA inn til ein suveren siger i den lange stafetten. Francis presterte livsbeste 49,61 sekund i VM-finalen 2019, men vart ikkje betre enn nummer 5 i løpet. Deretter tok ho seg av startetappen då USA enno ein gong tok VM-gull i 4 x 400 m stafett.

Kjelder
-------

* World Athletics
* «Phyllis Francis» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 19. april 2024.
* *Denne artikkelen bygger på «Phyllis Francis» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Rune Fossum Lillesvangstu** (fødd 1974) er ein norsk journalist tilsett i NRK. Frå 2021 har han vore leiar for NRK Nynorsk mediesenter. Han kjem frå Molde, men er busett i Førde.

Lillesvangstu har bakgrunn som fenrik i Forsvaret, der han mellom anna var nestkommanderande offiser på Grense Jakobselv grensestasjon på den norsk-russiske grensa. Han har ein bachelor i journalistikk frå NLA Mediehøgskolen Gimlekollen i Kristiansand, mellomfag i historie frå Universitetet i Trondheim og grunnfag statsvitskap frå Høgskolen i Molde.

Lillesvangstu byrja som sportsjournalist i avisa Firda i 1999. Der var han i nesten ti år, før han byrja i NRK Sogn og Fjordane. Der var han vaktsjef i fem år, og seinare reporter på TV, radio og nett. Sidan 2016 har han vore tilsett ved NRK Nynorsk mediesenter i Førde. Først som faglærar i journalistikk og media, og frå 2021 har han vore leiar ved mediesenteret.

Lillesvangstu debuterte som forfattar i 2017 med ei bok om idrettsheltar frå Sogn og Fjordane. I 2020 gav han ut ei bok om Førde Idrettslag. I 2023 var han forfattar av to emneartiklar i eit trebindsverk om historia til Førde, som kom ut i 2023.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2017 – *50 idrettsheltar frå Sogn og Fjordane* (Førde: Selja). ISBN 978-82-8240-127-2
* 2020 – *Den spreke hundreåringen. Førde Idrettslag 1920–2020* (Førde: Selja). ISBN 978-82-8240-162-3

Kjelder
-------

* «Rune Fossum Lillesvangstu». Selja forlag. Henta 28. september 2022.
* «Rune Fossum Lillesvangstu». NRK Nynorsk mediesenter. Arkivert frå originalen 8. desember 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artiklar knytte til Rune Fossum Lillesvangstu i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
**Thráki** (gresk Θράκη) eller **Gresk Thráki**, òg kalla **Vest-Thrakia**, er den nordaustlegaste av dei tradisjonelle regionane i Hellas. Thráki og regionane Thessalía og Makedonia vert ofte uoffisielt kalla Nord-Hellas.

Området dekkjer den sørvestlege delen av Thrakia og var ein del av Det osmanske riket fram til den første balkankrigen i 1912. I den andre balkankrigen kjempa Bulgaria og Hellas om området, men i București-traktaten tilfall Vest-Thrakia Bulgaria, som hadde kontroll over området til slutten av den første verdskrigen. Etter bulgarsk tap i denne krigen vart Vest-Thrakia ein permanent del av Hellas i 1919-1920.

Geografi
--------

Gresk Thráki omfattar periferieiningane (tidlegare prefektura) Évros, Rodópi og Xánthi og inngår i periferien Aust-Makedonía og Thráki. I vest grensar regionen til Makedonia langs elva Néstos (Mesta), i nord dannar Rodopifjella ei grense mot Den thrakiske sletta (Nord-Thrakia), og mot aust er det elva Évros (Maritsa) som dannar grense mot Tyrkia og Aust-Thrakia, med unntak av eit lite område utanfor Edirne, der grensa går eit stykke inn på vestbreidda av elva.

Byar
----

|  |
| --- |
| Dei største byane i Thráki (2021) er: |
| 1. Alexandroúpoli | 59 476 |
| 2. Xánthi | 58 748 |
| 3. Komotiní | 51 732 |
| 4. Orestiáda | 18 164 |
| 5. Didymótikho | 8 611 |

Periferieiningane
-----------------

Dei tre thrakiske periferieiningane er:

|  | Periferi | Hovudstad | Areal | Folketal 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Thráki**  Del av Aust-Makedonía og Thráki  består av:  |  |  |  |
| 1 | Periferieininga Xánthi | Xánthi | 1 793 km² | 108 195 |
| 2 | Periferieininga Rodópi | Komotiní | 2 543 km² | 104 262 |
| 3 | Periferieininga Évros | Alexandroúpoli | 4 242 km² | 133 802 |
| **Totalt** | **Thráki** | **Komotiní** | **8 578 km²** | **346 259** |

Fotnotar
--------

1. 1 2 3  Folketeljing 2021

| Tradisjonelle regionar i Hellas |
| --- |
| Thráki • Makedonía • Ípiros • Thessalía • Sentral-Hellas • Attikí • Peloponnes • Dei egeiske øyane • Dei joniske øyane • Kreta |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Leipzig (fleirtyding).* 

**Leipzig** (sorbisk *Lipsk*) er ein by i Tyskland og den største byen i delstaten Sachsen. Byen har eit innbyggjaratal på like over 510 000 , og ligg der elvane Pleiße, Weiße Elster og Parthe renn saman.

Leipzig er kjend for universitet og varemessa. Det første tyske arbeidarpartiet vart grunnlagd i byen.

Namnet Leipzig kjem frå det slaviske ordet *Lipsk*, som tyder 'busetnad ved lindetrea'.

Historie
--------

Thomaskirche, der Johann Sebastian Bach var organist og Martin Luther har preika.
Den første historiske omtalen av byen er frå 1050, då me høyrer om ein slavisk busetnad som heitte *Lipsk*. På grunn av tysk ekspansjon austover blei byen etter kvart ein av deira handelsstader, og fekk byrettar i 1165 av markgreven av Meissen.

Byen blei stygt skada av bombeåtak frå dei allierte under den andre verdskrigen. Medan det budde over 750 000 menneske i byen like før den andre verdskrigen, hadde folketalet gått ned til 500 000 i 2002.

I 1989 byrja den fredelege revolusjonen mot DDR-styret i byen med såkalla *Montagsdemonstrationen*.

Kjende personar med samband til Leipzig
---------------------------------------

Reichsgericht, rettsbygningen i Leipzig.
Leipzig har i mange hundreår vore eit kultursentrum i Tyskland, noko ein merkar på menneska som har vore innom byen. Filosofen Gottfried Leibniz og fleire musikarar frå Bach-familien verka eller var fødde her, mellom anna Johann Sebastian Bach. Martin Luther preika i byen.

Fleire nordmenn har søkt seg til Leipzig. Ei rekke norske komponistar og musikarar, som Edvard Grieg, Johan Selmer, Ole Olsen, Johannes Haarklou, Christian Sinding, Eyvind Alnæs, Johan Halvorsen og Geirr Tveitt studerte her. Av norske vitskapsmenn var Sophus Lie professor i matematikk og Vilhelm Bjerknes professor i geofysikk ved Universitetet i Leipzig. Salmediktaren Elias Blix studerte teologi ved universitetet frå 1871 til 1872. Han hadde adresse Parkstrasse 2.

Verd å vitja i byen
-------------------

* Det gamle rådhuset, bygd av Hieronymus Lotter på 1500-talet
* Det nye rådhuset
* Thomaskirche
* Nikolaikirche
* Völkerschlachtdenkmal (monument over folkeslaget)
* Universitetet i Leipzig
* Det tyske biblioteket
* Gohlisslottet

Kjelder
-------

1. ↑  Hanswilhelm Haefs. *Das 2. Handbuch des nutzlosen Wissens*. ISBN 3-8311-3754-4
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Leipzig**

 Reiseguide for Leipzig frå Wikivoyage
* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Virtuell vitjing av Leipzig
* Bilete frå Leipzig Arkivert 2021-02-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS
* NKC

 |
**Per Halle** (fødd 6. mai 1949) er ein norsk tidlegare mellom- og langdistanseløpar. Han vart norsk meister på 5000 meter i 1972, og vann fire NM-sølv og NM-bronsar på 1500 m, 5000 m og 10000 i tida 1969-74. I 1972 vart han nummer sju på 5000 m under olympiaden i München. Halle var medlem av IF Sturla i Drammen. Han er far til Gunhild Halle Haugen. Han er per no aktiv turgåer og ein veldig hyggeleg kar å møte på vidda.

Aktiv
-----

Allereie som junior nådde den lettbygde Halle noregstoppen på 5000 m. 21 år gammal sprang han for fyrste gong under 14 minuttar på distansen, tida 13.56,0 førte han opp på femteplass på noregsstatistikken på 5000 m. I 1971 persa han med 13.45,2, den beste tida på 5000 m av ein nordmann det året. Endå betra var han på 10 000 m, der han sette ny norsk rekord med 28.36,4, ein rekord han same sesongen mista til Arne Risa som presterte 28.24.4. Både Risa og Halle deltok på mila i Helsingfors-EM, men Halle gjorde eit svakt løp og vart nummer 29.

Halle vart norsk meister på 5000 m då han i august 1972 i Stavanger slo Knut Børø i spurten og kom i mål på tida 13.56,0. Nokre veker seinare gjorde han eit godt løp under OL i München og kvalifiserte seg til finalen på distansen. I finalen sprang Halle inn til sjuandeplass på tida 13.34,4, ny norsk rekord med tre sekundar i høve til den gamle.

I juni 1974 forbetra han den norsk milrekorden til 28.23,4 på Stockholm stadion under ein landskamp mellom Sverige, Noreg og Aust-Tyskland. Rekorden stod berre i fire veker, då Knut Børø i landskampen mot Bulgaria vann 10 000 m på 28.14,6. På 5000 m forbetra Halle den personlege rekorden til sterke 13.27,6 på Bislett stadion i slutten av juli, men var likevel berre nummer fire på distansen i Noreg gjennom 1974. Dermed fekk han berre delta på 10 000 m under EM i friidrett 1974 i Roma, der han braut løpet.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1969: Bronsemedalje på 5000 m – 14.15,6
* 1970: Sølvmedalje på 5000 m – 14.13,6, bakom Arne Kvalheim (14.13,6)
* 1971: Sølvmedalje på 5000 m – 14.05,8, bakom Arne Kvalheim (14.05,0)
* 1972: Gullmedalje på 5000 m – 13.56,0, framom Knut Børø (13.57,8), og bronsemedalje på 1500 m – 3.46,7
* 1973: Sølvmedaljar på 5000 m og 10000 m (14.14,8 og 29.46,8), bakom Knut Børø (14.08,0 og 29.43,6)
* 1974: Bronsemedalje på 5000 m – 14.05,8

Kjelder
-------

* friidrett,no