recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Józef Szmidt** (fødd 28. mars 1935) er ein polsk tidlegare tresteghoppar, fødd i Miechowwice i Schlesien. Frå 1958 til 1964 vann han alle dei internasjonale meisterskapsøvingane i tresteghopp. Han vart to gongar europameister, fyrst under EM 1958 i Stockholm og så EM 1962, og to gongar olympisk meister; under OL 1960 i Roma og OL 1964 i Tokyo. Szmidt var den fyrste tresteghopparen som braut 17-metersgrensa då han sette verdsrekord med 17,03 m i 1960.

Aktiv
-----

Han var tyskfødd, Josef Schmidt, men familien valde å verte buande då heimbyen etter andre verdskrigen vart innlemma i Polen. Szmidt vart i i 1958 den fyrste polske tresteghopparen som passerte 16-metersstreken. Same sesongen vann han ein klar siger i tresteghopp under europameisterskapen i Stockholm med sterke 16,43 m, versdrekordeigaren Oleg Rjakovskij vart nummer to.

Under den polske meisterskapen i Olsztyn den 5. august 1960 hoppa Szmidt 17,03 meter, ny verdsrekord, og vart dermed den fyrste tresteghopparen som hoppa over 17 meter. Ein månad seinare, under dei olympiske leikane i Roma, vann han gullmedaljen med olympisk rekord, 16,81 meter, framom dei sovjetiske utøvarane Vladimir Gorjajev og Vitold Kreer. Også under europameisterskapen 1962 i Beograd tok han gullmedaljen føre to hopparar frå Sovjet og likeeins under dei olympiske leikane i Tokyo i 1964.

Szmidt vart nummer fem i friidretts-EM 1966. I den tynne lufta i Mexico-byen hoppa han under Sommar-OL 1968 16,89 meter, berre 14 cm bak hans eigen gjeldande verdsrekord føre finalen. Men det heldt berre til sjuandeplass i ei fenomenal tevling der verdsrekorden vart flytta fleire gongar, til sist av Viktor Sanejev til 17,39 m. Szmidt tok avskjed med ein 11. plass i europameisterskapen 1971 i Helsingfors, 36 år gammal.

Til saman vann Szmidt ti polske meistertittlar i tresteghopp; 1958, 1960, 1962-63, 1965-67 og 1969-71. I 1961 vart han polsk meister i lengdehopp. Han deltok også i sprinttevlingar i den nasjonale meisterskapen og kapra sølvmedaljar på 200 meter; 1953 og 1958, samt på 100 meter i 1958.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1958 i Stockholm: Gullmedalje – 16,43 m, framom Oleg Rjakovskij (16,02 m)
* OL 1960 i Roma: Gullmedalje – 16,81 m, framom Vladimir Gorjajaev (16,63 m)
* EM 1962 i Beograd: Gullmedalje – 16,55 m, framom Vladimir Gorjajev (16,39 m)
* OL 1964 i Tokyo: Gullmedalje – 16,85 m, framom Oleg Fedosejev (16,58 m)
* EM 1966 i Budapest: Nr 5 – 16,45 m
* OL 1968 i Mexico by: Nr 7 – 16,89 m
* EM 1969 i Aten:
* EM 1971 i Helsingfors: Nr 11 – 15,62 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Józef Szmidt» frå Wikipedia på tysk, den 17. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
| Keynsham  |
| --- |
| Keynsham High StreetKeynsham High Street Keynsham High Street |
| Plassering |
| 

Keynsham is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Somerset |
| Distrikt | Bath and North East Somerset  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 15 533 |
| Koordinatar |  51°25′″N 2°30′″W﻿Koordinatar: 51°25′″N 2°30′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | BS31 |
| Telefon-retningsnummer | 0 117 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Keynsham**
 |

**Keynsham** er ein by i grevskapet Somerset i England. Han har kring 15 500 innbyggjarar og ligg mellom Bristol og Bath i Sørvest-England. Han vart oppført i Domesday Book som Cainesham, som ein trur tyder «heimen til St. Keyne». 

Området kring byen har vore busett sidan førhistorisk tid og her finst òg spreidd restar etter romarane. Han vart ein marknadsby i mellomalderen etter at Keynsham Abbey vart grunnlagd kring 1170. Han ligg ved staden der elvane Chew og Avon renn saman og har vore råka av kraftige flaumar fleire gonger. Chew Valley Lake vart derfor skapt for å kontrollere vasstanden i elva. Den store flaumen i 1968 sette store delar av byen under vatn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Keynsham» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 66°40′S 54°09′E﻿

**Jøkelen** eller **Mount Elkins** er eit mørkt, bratt fjell med tre store toppar, det høgaste på 2300 moh. Denne toppen ligg i Napier Mountains i Enderby Land. Enderby Land er ein del av Australsk Antarktis i Aust-Antarktis. Fjellet vart kalla opp etter Terence James Elkins, ein forskar på ionosfæren under Australian National Antarctic Research Expeditions ved Mawson-stasjonen i 1960.

Plassering
----------

I nærleiken av Jøkelen ligg Cape Batterbee (9,2 km mot nord), Young Nunataks (7,4 km i sør), Sørtoppen (30 km i aust), Newman Nunataks (2,6 km i vest), Mount McMaster (9,7 km i vest), og Kjerringa (5,7 km i nordaust). Den næraste forskingsstasjonen er Mawson-stasjonen, ein australsk forskingsstasjon mot søraust. Molodjozjnaja-stasjonen, ein tidlegar sovjetisk forskingsstasjon som vart lagt ned i 1989, ligg sørvest for Mount Elkins.

Mount Elkins er det høgaste fjellet i Napier Mountains.

Historie
--------

Mount Elkins vart først kartlagd av norske kartografar frå flyfoto tekne under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–37, og vart av dei kalla Jøkelen. Det vart kartlagd på ny av ANARE frå flyfoto tekne frå an ANARE i 1956. Napier Mountains vart først vitja av ei landmålingsgruppe under ANARE frå Mawson-stasjonen i 1960. Gruppa vart leia av Syd Kirkby.

Kjelder
-------

1. ↑  Geographic Names Information System (GNIS) of US Geological Survey: Mount Elkins. Vitja 22. april 2013.
2. ↑  Gazeteer av Australian Antarctic Data Centre: Mount Elkins. Vitja 22. april 2013.

«Mount Elkins». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 1. mars 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Elkins» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Sjiva med Uma. Skulptur frå 1300-talet.
**Sjiva** (sanskrit शिव, 'Śiva') ofte òg stava **Shiva**, er ein viktig guddom i hinduismen. Han blir kalla den øydeleggjande guden i trimurtien, og blir framstilt som ein ustyrleg og kraftfull, men òg godgjerande gud som kjempar mot vondskap.

Mange hinduar ser på Sjiva som den viktigaste forma av Gud. Desse blir kalla *sjaivittar*.

Familie
-------

Sjiva er gift med Uma, som også er kjend under mange andre namn og inkarnasjonar, som Parvati, Lalitha og Sati. Sjølv blir ikkje Sjiva fødd på jorda, men vitjar henne i si eiga gudeform.

Sjiva og Uma er foreldre til Ganesja (Ganapati) og Kartikeja (Murugan).

Form
----

Moderne sjivastatue i Bangalore.
Dansande Sjiva, *Nataradja*.
Lingam er dei oppreiste sylindriske steinfigurane, og symboliserer guden Sjiva. Kvar av dei er her stilt saman med yoni («stad» i meininga ein stad), som er dei liggjande figurane som kvar lingam står i. Desse liggjande figurane er livmora som symboliserer gudinna Sjakti og den kvinnelege krafta. Foto frå ein heilagdom i Varanasi i India.
I hinduisk mytologi er Sjiva ein asket som ofte sit fordjupa i meditasjon på heimfjellet sitt Kailasj. Det er òg i denne stillinga ein gjerne ser han på bilde og i skulpturar. Ei anna vanleg form er den dansande Sjiva, *Nataradja*, som dansar øydelegginga, og dermed gjenfødinga av verda.

Av utsjånad blir guden gjerne framstilt som ein halvnaken asket kledd i eit dyreskinn, med kremeringsoske på huda og langt, utselt hår der det sit ein halvmåne. Sjiva blir likevel ikkje tilbeden i denne forma, men som ein enkel rundt eller avlang stein, *lingam*.

Symbol
------

Guden har eit tredje auge i pannen som står for visdom og kan senda ut ustyrleg øydeleggjande energi. Han har tre vassrette linjer (vibhuti) som pannemerke og held ein trefork. Desse kan mellom anna symbolisera trimurtien.

Andre viktige symbol ein gjerne finn saman med guden er ei tromme som skal vera opphavet til aum-lyden, ein kobra rundt halsen, og elvegudinna Ganga som strøymer frå håret hans.

Bakgrunnsstoff
--------------


| * v
* d
* e
Hindugudar |
| --- |
| *Trimurtien:* | 
* Brahma
* Visjnu
* Sjiva

 | Symbol for Visjnu og nærskylde gudar.Trefork, vanleg symbol for Sjiva og nærskylde gudar. |
| *Avatarar av Visjnu* | 
* Matsya
* Kurma
* Varaha
* Narasimha
* Vamana
* Parasjurama
* Rama
* Krisjna
* Balarama eller Buddha
* Kalki

 |
| *Andre kjende gudar* | 
* Dattatreja
* Ganesja
* Garuda
* Hanuman
* Kama
* Murugan
* Nandi

 |
| Landsbygudar, lokale gudar og vernegudar | 
* Ajjanar
* Ajjapppan
* Aravan
* Dikpala
* Muthappan

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NCL
* NKC
* BBC Things

 |
The battle between the young Ismail and Shah Farrukh Yassar of Sjirvan.
**Sjirvan** (aserbajdsjansk *Şirvan*), òg skrive **Shirvan**, **Sharvan**, **Shirwan**, **Shervan**, **Sherwan** og **Šervan**, er ein historisk region aust i Kaukasus, og framleis er dette namnet i bruk om området i dag. I dag er regionen eit industri- og jordbruksområde i Aserbajdsjan som strekkjer seg frå vestkysten av Kaspihavet og elva Kura og med senter kring Shirvansletta.

Shirvanshah var i mellomalderen tittelen på den persiske herskaren over området. Dei styrte området sjølvstendig eller som vasallar av større rike frå 800 til 1607, då safavidane tok over området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shirvan» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Barthold, W. "SHirwan , Shirwan or Sharwan." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Edited by: P. Bearman , Th. Bianquis , C.E. Bosworth , E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2009.
2. ↑  Shirvan Plain (plain, Azerbaijan) *Encyclopædia Britannica*

Koordinatar: 39°55′55″N 48°55′13″E﻿
«Orenburg», BS-136
**BS-136 «Orenburg»** (russisk БС-136 "Оренбург") er ein russisk undervassbåt. Fartøyet oppstod som del av ubåtklassen Delta. Det er seinare blitt modifisert, og somme tidar er det kategorisert som del av Delta III Stretch.

«Orenburg» har operert som moderskip for miniubåten i Paltus-klassen, som er brukt til havforsking, bergingsoppdrag og etterretningsinnsamling på djupt hav.

Lengda på fartøyet er 166 m.

Historie
--------

**K-129** var identiteten til fartøyet då det gjekk i teneste i 1981.

Sjå òg
------

* Liste over atomubåtar i teneste
* Liste over ubåtklassar i teneste
* Russiske marinefartøy i aktiv teneste
* Liste over atomubåtar

Referansar
----------

1. ↑  *Analysis - Russia seeks submarine advantage in Arctic*, hisutton.com, 20. september 2016, henta 27. juli 2019
2. ↑  *Paltus Class - Project 1083.1*, arkivert frå originalen 9. august 2016, henta 9. juli 2019
3. ↑  «PLASN-9786 Delta III Stretch - 2005 BS-136 Orenburg, Ex-K-129, 1x Losharik». cmano-db.com. Henta 10. juli 2019.
**Ladestad** (bm. *ladested*) er ei eldre nemning for byar med avgrensa privilegium samanlikna med kjøpstadene. I norsk lovgjeving var det viktigaste praktiske skiljet at ladestadene valde stortingsrepresentantar i lag med dei omkringliggjande landkommunane (herada, medan kjøpstadene valde stortingsrepresentantar for seg. Dette skiljet vart oppheva ved grunnlovsendring i 1952.

Historisk var omgrepet ladestad bruka frå 1500-talet om hamner eller strender der kjøpstadborgarar dreiv regelmessig eksport av trelast. Etter formannskapslovene av 1837 fekk ladestadene høve til å opprette kommunestyre (bystyre), og omgrepet vart etter kvart nytta om byar som stort sett hadde same handelsrettar som kjøpstadene, men som likevel hadde lågare status og prestisje enn ein kjøpstad. I tillegg til kretsinndelinga ved stortingsval låg skilnaden i at ladestadene hadde færre offentlege tenester enn kjøpstadene, og dermed lågare administrasjonsutgifter. 

Mot slutten av 1950-åra var det 20 ladestader med eige kommunestyre i Noreg.

Kjelder
-------

* Torgrim Barding: *By* i *Norsk Allkunnebok* (1950)
* Historisk Leksikon: Ladested
* Steinkjerleksikonet – Ladested
**Ladji Doucouré** (fødd 28. mars 1983) er ein fransk friidrettsutøvar frå Juvisy-sur-Orge i Essonne-departementet som har tevla internasjonalt i hekkeløp og sprint. Han vann VM-gull på 110 meter hekk og i 4x100 m stafett i 2005.

Aktiv
-----

Doucouré debuterte i VM i friidrett 2003, der han rauk ut i semifinalane som den beste av dei som ikkje kvalifiserte seg til finalen. I 2004 sette han fransk rekord på korthekken med 13,18 sekundar då han vann den franske meisterskapen. Han forbetra rekorden til 13,06 i ein semifinale under dei olympiske leikane i Aten i 2004. Med beste tid av alle utøvarane før finalen, var han favoritt til OL-gullet. I finalen leia han til han snubla i siste hekken, kom så i mål som sistemann i feltet.

I 2005 forbetra han sin franske rekord til 13,02 under eit såkalla Golden League-stemne i Paris. Den 15. juli same sesongem forsvarte han sin franske meistertittel på 110 meter hekk. Vinnartida på 12,97 sekundar var fransk rekord og den beste i verda i 2005-sesongen. Ein månad seinare vart han i Helsingfors verdsmeister med eit løp på 13,07 sekundar, ein hundredels sekund føre kinesaren Liu Xiang og tre hundredels sekund føre Allen Johnson frå USA. Dagen etter hekketriumfen sprang Doucouré startetappen då Ronald Pognon, Eddy De Lépine og Lueyi Dovy fylgde opp og syrgde for at Frankrike vann VM-gull på 4 x 100 m stafett, to hundedels sekund framom Trinidad og Tobago.

Doucouré opplevde under friidretts-VM 2007 det same han var ute for i VM 2003, han rauk ut i semfinalane med ein utslagsmargin på eitt hundredels sekund. Året etter vart han nummer fire i OL-finalen på 110 m hekk i Beijing. Med tida 13,24 sekundar var han sju og seks hundredels sekund bak dei to USA-amerikanarane som tok sølv og bronse, men over tre tidels sekund bak den suverene vinnaren, Dayron Robles frå Cuba.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i 2005 i Paris: Utslått i semifinalane (13,54 =nr 9)
* OL 2004 i Aten: Nr 8 – 13,76
* VM i 2005 i Helsingfors: Gullmedaljar 110 m hekk – 13,07, samt 4x100 m stafett – 38,08
* EM 2006 i Göteborg: Utslått i semifinalane (13,87 =nr 12)
* VM 2007 i Osaka: Utslått i semifinalane (13,36 =nr 9)
* OL 2008 i Beijing: Nr 4 – 13,24, bakom David Oliver (13,18)
* EM 2010 i Barcelona: Utslått i semifinalane (13,80 =nr 10)
* OL 2012 i London: Utslått i semifinalane (13,75 =nr 22)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ladji Doucouré» frå Wikipedia på tysk, den 18. oktober 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ladji Doucouré» (på engelsk). olympedia.org. Henta 20. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* Munzinger (sport)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Strandebarm** er eit område og ei bygd i Kvam herad. 

I området Strandebarm er det 4 bygder: 

* Innstranda (folketal 182 i 2003)
* Strandebarm (687)
* Omastrand (295)
* Mundheim (168)

Strandebarm kyrkje er ei langkyrkje bygd i 1876. Byggverket er i tre og har 550 plassar.

Fjellstrand AS er eit skipsverft som held til på Omastrand.

Tidlegare kommune
-----------------

Strandebarm er også ein tidlegare sjølvstendig kommune i Hordaland, oppretta i 1837 som Strandebarm formannskapsdistrikt. I 1862 vart Strandebarm delt i to, då Jondal vart skilt ut som eige herad. Strandebarm hadde etter frådelinga 1 663 innbyggarar. 1. januar 1902 skjedde ei ny deling i det Varaldsøy vart skilt ut som eigen kommune. Strandebarm hadde etter denne delinga 1 661 innbyggarar. 1. januar 1965 vart det meste av Strandebarm med 1 545 innbyggere slått saman med delar av Varaldsøy, Jondal og Kvam til det nye Kvam herad. Samtidig vart området Kysnesstranda i Strandebarm med 100 innbyggjarar slått saman med det meste av Jondal til den nye Jondal kommune.

Folketalsutvikling
------------------

**Folketalsutvikling for tidlegare Strandebarm kommune frå 1902 til 1965:**

| 1.1.1902 | 1.12.1920 | 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1965 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1661 | 1641 | 1612 | 1731 | 1700 | 1631 | 1645 |
|

Folk frå Strandebarm
--------------------

* Torkel Lillefosse (1868–1946), botanikar
* Kaj Skagen (f. 1949), forfattar
* Jon Fosse (f. 1959), forfattar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Strandebarm» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2007.*
* Kvam kommune[*treng kjelde*]
* Folketal i skulekrinsar Kvam 2003 Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine.

Fotnotar
--------

1. ↑  Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921)
2. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
3. 1 2 3  Folkemengde i Strandebarm 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Trond Arne Bredesen** (fødd 4. februar 1967) er ein norsk tidlegare kombinertrennar og skihoppar frå Gran i Oppland som vann verdscupen i kombinert i 1989. Under VM 1987 vann han sølv i den individuelle kombinerttevlinga, to år seinare vart han verdsmeister med Noregs tremannslag i Lahti og tok bronsen individuelt. Bredesen, som var medlem av Gran Idrettslag på Hadeland, vart noregsmeister i 1990.

Karriere
--------

Bredesen debuterte i verdscupen i kombinert på tampen av 1986-sesongen med ein sjetteplass i Strbske Pleso. Vel ei veke etter han i 1987 vart nummer to i verdsmeisterskapen for juniorar, overraska han stort då han i verdsmeisterskapen i Oberstdorf kom i mål som tredjemann i kombinert-øvinga. Han vart tildelt bronsemedaljen, men etter meisterskapen vart den opphavlege sølvvinnaren, USA-amerikanske Kerry Lynch, diska på grunn av doping, og Bredesen fekk VM-sølvet. Bredesen vann også ein annan sølvmedalje i lagtevlinga i same meisterskapen, saman med Hallstein Bøgseth og Torbjørn Løkken.

På nyåret 1988 vann Bredesen i Le Brassus sitt fyrste renn i verdscupen. Under vinterolympiaden i Calgary gjekk han i mål til ein ellevteplass. 1989-sesongen vart hans beste sesong. Han vann tre av dei seks verdscuprenna han deltok i og vart vinnar av verdscup-pokalen. I VM i Lahti i 1989 tok han bronse i den individuelle øvinga og vann gullmedalje i lagtevlinga, saman med brørne Trond Einar og Bård Jørgen Elden.

Etter ein tredjeplass i St. Moritz i desember 1989, lukkast Bredesen ikkje å hevde seg heilt i toppen internasjonalt i kombinertøvinga. Derimot vann han i 1990 sitt einaste NM-gull, med over minutts margin til Trond Einar Elden på sølvplass og Knut Tore Apeland som fekk bronsen.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1986: Nr 6 i Strbske Pleso
* 1987: VM-sølv i Oberstdorf og nr 2 i Holmenkollen
* 1988: Vinnar i Le Brassus
* 1989: Vinnar i Saalfelden, Reit im Winkl og Lake Placid
* 1989/90: Nr 3 i St. Moritz
* 1991: Nr 8 i Falun

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1986: Nr 4 på Vang
* Ski-NM 1987: Nr 4 i Steinkjer
* Ski-NM 1988: Bronsemedalje på Vang
* Ski-NM 1989: Nr 10 i normalbakken i Vikersund
* Ski-NM 1990: Gullmedalje på Gjøvik

Han la opp etter 1991-sesongen og er i 2012 busett på Skreia i Østre Toten.

Kjelder
-------


* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* «Trond-Arne Bredesen» (på engelsk). FIS. Henta 12. desember 2022.
* «Trond Arne Bredesen» (på engelsk). Olympedia. Henta 23. juni 2022.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Trond-Arne Bredesen» (på engelsk). FIS.
* «Trond Arne Bredesen» (på engelsk). Olympedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Mazar-e-Quaid** (مزار قائد‎), også kjend som **Jinnah-mausoleet** eller **Nasjonalmausoleet** i Pakistan, er eit gravmonument i Karachi. Det huser leivningane etter *Quaid-e-Azam* ('den store leiaren') Muhammad Ali Jinnah, grunnleggjaren av Pakistan. Det omfattar også grava til Jinnah si syster Fatima Jinnah, også kalla *Māder-e Millat* eller 'mor til nasjonen', og Liaquat Ali Khan, den første statsministeren av Pakistan. 

Mausoleet blei utforma i 1960-åra i ein modernistisk stil inspirert av eldre muslimsk arkitektur.
Det stod ferdi i 1970, og er blitt eit symbol på Karachi. Mausoleet er eit av dei mest vitja turistmåla i Karachi.

Arkitektur
----------

Utforminga av Mazar-e-Quaid blei inspirert av Samanidemausolet i Bukhara i Usbekistan.
Mausoleumsbygningen blei utforma av arkitekten Yahya Merchant. Han er bygd av kvit marmor med kurva mauriske bogar og kopargitter på ein opphøga plattform som er 54 kvadratmeter stor. 
Det er 43 meter høgt. Kvar vegg har ein inngang.

Mausoleet ligg i ein 53 hektar stor park. Femten fontener leier fram til plattformen frå ei side; på dei andre sider går terrasserte avenyar til portane. Inne i bygningen heng ei grønfarga lysekrone med fire etasjar gjeve i gåve frå Folkerepublikken Kina. Mausoleet blir lyst opp om natta av lyskastarar.

Inne i gravkomplekset ligg tre graver på ei rekkje og ei anna i nord. Den nordlege grava, som er dekorert med svart blomemønster, tilhøyrer Fatima Jinnah. Av dei andre tre gravene tilhøyrer den nordlegaste Liaquat Ali Khan, den første statsministeren av Pakistan. I midten er Nurul Amin, ein visepresident av Pakistan, gravlagd. I den sørlegaste ligg *sardar* Abdur Rab Nishtar. Jinnah er gravlagd ei ein eigen sarkofag. Alle gravstadene er laga av italiensk kvit marmor.

Tyding
------

Det blir halde offisielle og militære seremoniar her ved spesielle høve, som 23. mars (Pakistan Day), 14. august (den pakistanske sjølvstededagen), 11. september (dagen Jinnah døydde) og 25. desember (fødselsdagen til Jinnah). Høgståande representantar frå andre land vitjer også mausoleet ved offisielle vitjingar.

Sjå òg
------

* Wazir Mansion, fødestaden til Jinnah i Karachi
* Governor-General's House, den offisielle residensen til Jinnah i Karachi
* Quaid-e-Azam Residency, residensen til Jinnah i Balochistan der han budde dei siste dagane av livet
* Jinnah House, Muhammad Ali Jinnah sitt hus i Mumbai i India
* Quaid-e-Azam House, Muhammad Ali Jinnah sitt hus i Karachi

Kjelder
-------

1. ↑  , Mazar-e-Quaid on Pakistan Tourism Development Corporation website, Retrieved 8 April 2016
2. ↑  Martyris, Nina (17. juni 2005). «A Jinnah mausoleum in Mumbai?». *The Times of India*. Arkivert frå originalen 11. august 2011. Henta 26. mars 2012.
3. ↑   Shrines & Tombs in Pakistan, Henta 8. april 2016
4. ↑  , henta 8. april 2016
5. ↑  «Archived copy». Arkivert frå originalen 15 September 2010. Henta 27. september 2010. , henta 8. april 2016
6. ↑

* *Denne artikkelen bygger på «Mazar-e-Quaid» frå Wikipedia på engelsk, den 15. februar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mazar-e-Quaid**
**Nils Trulsson Bru** (15. mars 1776–15. juni 1823) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Mosterøy i Rogaland.

Bru var fødd på garden med same namn, og tok i si tid over farsgarden i Mosterøy. Han var 3. representant frå Stavanger amt på omframstortinget i 1814, og vald til 1. representant frå amtet til Stortinget 1815-16. Det sistnemnde valet vart forkasta med 74 mot 10 røyster, då han var under tiltale frå lovverket. 22. april 1816 vart Bru frikjend ved dom i underretten. Aktor som hadde lagd ned påstand om straff på «ære og liv» vart dømd til å betale ei bot 10 riksdalar. 

Bru var 2. representant på Stortinget 1821 og omframstortinget 1822 for same valkrinsen som før. Han var i 1821 medlem av åtte komitear. Mellom dei om fisket ved Skudenes, om hummarfisket, sildehandelen i Bergen, brennevinslova, brennevinsbrenning på landet og formannskapslova.

Bru døydde 1823 på garden sin i Mosterøy.

Kjelder
-------

* Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet*, B. 1 D. 1 : Biografier A-K, digital utgåve side 133

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Nils Trulsson Bru NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
Mayrhofen
Torget i Mayrhofen
**Mayrhofen** er ein kommune i distriktet Schwaz i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 178,7 km² og i kring 3 800 ibuarar. Landsbyen Mayrhofen ligg øvst i Zillertal og på austbreidda av elva Ziller, 633 meter over havet.

Turisme er hovudnæring i Mayrhofen. Næringa voks fram etter det frå 1879 vart bygt redningshytter i fjellområda kring Zillertal. Og med opninga av Zillertalbahn i 1902 steig tilførsla av fjellturistar.

Skiheisane Penkenbahn og Ahornbahn, i drift frå høvesvis 1954 og 1969, gjorde Mayrhofen til eit internasjonalt kjent feriemål. Ein ny Ahornbahn frå desember 2006 med plass til 160-personar i kvar vogn, gjer gondolbanen til den største i Austerrike.

Vinter-, sommar- og kongressturismen gjer Mayrhofen til det nest største turistmålet i Tirol. Årleg overnattar ein million turistar i kommunen, der det finst 630 km skiløyper, heilårs skianlegg, og stigar for terrengsykling og fjellvandring.

Fjellklatraren Peter Habeler er frå Mayrhofen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mayrhofen» frå Wikipedia på tysk, den 18. desember 2016.*
**Antimaterie** kan skildrast som materie der innhaldet er antipartiklar i staden for partiklar.

Ifølgje grunnleggjande skildringar av universet finst tolv ulike typar av materiepartiklar (sjå standardmodellen) og fire typar kraftberande partiklar. Til desse materiepartiklane og kraftberande partiklane vert speglbileta deira kopla med omsyn til visse symmetriar. Til dømes har ein antipartikkel lik elektrisk ladning som den tilsvarande partikkelen sin, men motsett forteikn. Bortsedd frå ladningen trur ein at ein partikkel og tilsvarande antipartikkel er identiske. Ulikskapar mellom partiklar og antipartiklar blir kalla symmetribrot, til dømes av CPT-symmetri, ladningskonjugasjon (Charge conjugation), paritet (Parity) og tidsreversering (time reversal). Dette ville i så fall òg vere eit brot med gjengse fysiske teoriar (som den spesielle relativitetsteorien).

Antipartiklar vart først postulert av Paul Dirac då han definerte ein Lorentz-invariant schrödingerlikning for elektronet. Dirac fann ved dette at når ein sameinte den spesielle relativitetsteorien med kvantemekanikk oppstod to ekvivalente løysingar med motsett forteikn. Partikkelen med positivt forteikn vart tolka som antipartikkelen til elektronet, positronet. Positronet vart påvist nokre år seinare av amerikanaren Carl D. Anderson.

Ifølgje kvantefeltteori skapast partiklar og antipartiklane deira heile tida og dette påverkar direkte oppfatninga vår av vakuum. Noko vakuum i klassisk forstand finst ikkje då partikkel/antipartikkel-par dannast heile tida ved slike kvantefluktuasjonar. Livslengda til kvantefluktuasjonane er avgjort av Heisenbergs uskarpleiksrelasjon i forma

{\displaystyle \delta E\cdot \delta t\sim \hslash }
som seier at energi kan lånast frå inkjestads i korte tidsintervall.

Ein trur at det eksisterte like eller neste like mykje antimaterie som materie i universet ein mikroskopisk brøkdel av eit sekund etter big bang. Antimaterien annihilerte derimot så med tilsvarande materie, slik at antimaterien i stor grad forsvann. At vi i dag berre observerer materie kan skuldast at det var eit lite overskot av materie ved big bang, men det kan òg skuldast ein liten partikkel-antipartikkel asymmetri i vekselverknadane mellom elementærpartiklane, samt ein termodynamisk ustabilitet i det tidlege universet.

Sjå òg
------

* Standardmodellen
* Elementærpartikkelfysikk
* CERN
* Big Bang

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Antimaterie» frå Wikipedia på bokmål, den 26. mars 2012.*

1. ↑  

	* «antimaterie» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things

 |
Maskinpistolen Thompson
**Thompson**, eigentleg **M1**, er ein amerikansk maskinpistol. Det fulle offisielle namnet i amerikansk teneste var **Submachine Gun, Calibre .45ACP, M1 (Thompson)**. Kaliber .45 ACP ("Automatic Colt Pistol") er det same som 11,25mm, og den same ammunisjonen som i tenestepistolen Colt 1911. 

Våpenet vart verdskjent under *forbodstida* (primært som *gangstervåpen*), under namnet **Tommygun**. Produsenten hadde klart å få det likestilt med pistolar og rifler, og våpenet kunne dermed i stor grad kjøpast i kva jarnvareforretning som helst i USA. Maskinpistolar generelt før, under og lenge etter andre verdskrigen fekk dermed tilnamnet *tommygun*.

Maskinpistolar generelt oppstod som eit behov frå første verdskrigen, da det kom fram at infanteriet trong eit handhalde våpen med rask skot-takt i skyttargravskrigen. Dei første maskinpistolane vart produserte og leverte heilt på slutten av første verdskrigen, det gjeld òg forløparen til Thompson M1.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «M1 (Thompson)» frå Wikipedia på bokmål, den 29. desember 2006.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Matthew Kiprotich Birir** (fødd 5. juli 1972) er ein kenyansk tidlegare hekkeløpar som i 1992 vart olympisk meister i 3000 meter hinder.

Birir sette juniorverdsrekord i 3000 m hinder i 1991. Under Sommar-OL 1992 stod medaljestriden på hinderløpet til sist mellom tre kenyanarar, Birir vann etter å ført løpet dei siste par rundane. 
I verdsmeisterskapen 1993 hamna Birir på fjerdeplassen då to landsmenn og italienaren Alessandro Lambruschini slo han i spurten. Tre år seinare vart Biri på ny fjerdemann i hinderløpet då dei olympiske sommarleikane 1996 fann stad i Atlanta. Atter måtte han sjå to landsmenn og Lambruschini føre seg på resultatlista, men då utan å vere på høgde før oppløpet.

Birir sin personlege rekord på 8.08,1 kom ved eit GP-stemne i Roma 8. juli 1995, der han vart nummer tre bakom to landsmenn.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1992 i Barcelona: Gullmedalje – 8.08,5, framom Patrick Sang (8.09,5)
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 4 – 8.09,4
* OL 1996 i Atlanta: Nr 4 – 8.17,1

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Matthew Birir» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2020.*
**Vjatjeslav Aleksandrovitj Fetisov** (fødd 20. april 1958) er ein russisk tidlegare ishockeyspelar og politikar frå Moskva. Med Sovjetunionen sitt landslag i ishockey vann han sju VM-gull og to OL-gull i tida 1978-90. Fetisov var idrettsminister 2002-08 under presidentstyret til Vladimir Putin. 

Fetisov vert rekna som ein av dei beste forsvarsspelarane i ishockeyhistoria. Han spelte for ishockeyklubben CSKA Moskva frå 1976 til 1989, eit lag han vart sovjetmeister med 13 år i rad. Deretter spelte han i National Hockey League i Nord-Amerika til 1998, perioden 1989-94 på New Jersey Devils. Sidan var han frå 1994 til -98 Detroit Red Wings-spelar, ein klubb han vann Stanley Cup med i 1997 så vel som i 1998.

Fetisov var lagkaptein for det sovjetiska ishockeylandslaget i mange år. Han deltok i ishockey-VM fyrste gongen i 1977 og siste gongen 1991. Verdsmeister vart han i 1978, 1981-83, 1986, 1989 og 1990 og olympisk meister i 1984 og 1988.

I 2002 vart Fetisov utnemd til idrettsminister i Russland. Dei neste seks åra sette han i verk ei storstilt utbbygginga av idrettsarenaer i Russland. År 2007 hadde han ei framståande rolle då Russland vart tildelt dei olympiske vinterleikane 2014 i Sotsji.

Sjå også
--------

* CSKA Moskva

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wjatscheslaw Alexandrowitsch Fetissow» frå Wikipedia på tysk, den 20. november 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 45°59′35.1″N 7°25′1.7″E﻿

**Mont Blanc de Cheilon** er eit 3 870 meter høgt fjell vest i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjelltoppen ligg vest for Pigne d'Arolla nær grensa mot Italia. Fjellet reiser seg opp for enden av dalen *Val des Dix*. Mont Blanc de Cheilon har ein mektig nordvegg, ved foten av denne deler Cheilonbreen seg i to brearmar.

Startpunkt for å nå toppen kan vere den i nord liggande *Cabane des Dix* (2 928 m) eller den austleg liggande *Cabane des Vignettes* (3 158 m).

### Klatresoge og-ruter

11. september 1865 steig dei to fyrste på toppen. Dei to var Jakob Johann Weilenmann og J. Felley.

Normalruta til Mont Blanc de Cheilon går over *Col de Cheilon* 3 243 m) og vestryggen til toppen.

Ein kan også klive over til austryggen, med nedstiging langs vestryggen. Dertter går ein over den austlege sidearma av Cheilongletscher på *Col de la Serpentine* (3 547 m) og frå denne langs austegga til fjelltoppen.

Om vinteren kan ein også kome til topps på Mont Blanc de Cheilon med turski. Ein går også då langs vestryggen, opprettar eit skidepot og går dei siste meterane til topps til fots.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mont Blanc de Cheilon» frå Wikipedia på tysk, den 17. november 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mont Blanc de Cheilon på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Matthias Conrad Peterson** (fødd 21. september 1761 i Schleswig, død 14. februar 1833 i Trondheim) var ein danskfødd kjøpmann og pressemann som virka i Trondheim. Han er kjent som den første som feira grunnlovsdagen 17. mai offentleg.

Peterson var son av ein skomakar og vaks opp i enkle kår. I 1782 kom han med skip til Trondheim og 
her blei han resten av livet. I starten arbeidde han ved ymse handelsverksemder fram han i 1818 fekk eige handelsløyve. Peterson tok aktivt del i forretningslivet i Trondheim; han var initiativtakar til byens børsliv og fekk plats i direksjonen i Noregs Bank da den vart stifta i 1816. I tillegg leverte han stadig artiklar til *Adresseavisen*. Han blei tilsett som redaktør i avisa i 1795.

17. mai-feiring
---------------

I 1815 tok Peterson initiativ til feiring av 17. mai i Trondheim. Han ville gjere 17. mai til ein stor nasjonal festdag. I 1824 skreiv han i *Adresseavisen*: 

«Hvor viktig maa ikke Anledningen til saadan en aarlig Fest blive for den tilvoxende Ungdom!»
I 1826 gjekk tusenvis i tog frå Ilevollen i Trondheim, og toget vart òg eit høgdepunkt i feiringa i 1827.

Kjelder
-------

1. ↑   Matthias Conrad Peterson i Norsk biografisk leksikon
2. 1 2  Matthias Conrad Peterson Arkivert 2014-05-12 ved Wayback Machine. frå Trondheim.no (Vitja 12. mai 2014)
3. 1 2  Stein Erik Kirkebøen: «Kampen om toget» – Aftenposten 16.mai. 2008 (Vitja 12. mai 2014)
**Antigua**, også kjent som *Waladli* eller *Wadadli* lokalt, er ei øy i Karibia og ein del av øystaten Antigua og Barbuda.
Antigua er den største øya i staten, og ligg 40 km sør for Barbuda. Dei høyrer begge til Leewardøyane. Øyane blei tidlegare styrt som ein britisk koloni før dei blei ein sjølstendig stat i Det britiske samveldet den 1. november 1981.

Antigua tyder «gammal» på spansk, og har namn etter eit religiøst bilde i domkyrkja i Sevilla, *Virgen de la Antigua*. Namnet Waladli kjem frå dei innfødde karibane og betyr omlag «vårt eige». Det blir også skrive Wadadli etter ein calypsosong.

Øya har ein omkrins på rundt 87 km og eit areal på 281 km². Etter folketeljinga i 2011 hadde ho 80 161 innbyggjarar. Over 31 000 menneske bur i hovudstaden St. John's som ligg nordvest på øya. Byen har ei djup hamn som gjer det mogleg for store turistskip å leggja til kai. Andre større busethingar er All Saints (3 412 innbyggjarar) og Liberta (2 239 innbyggjarar), etter folketeljinga i 2001.

Den naturlege hamna English Harbour på søraustkysten er kjend for å gje ly for store stormar. Staden har ein restaurert britisk maritim kolonistasjon kalla «Nelson's Dockyard» etter kaptein Horatio Nelson. English Harbour og nabolandsbyen Falmouth er blitt kjende reisemål for seglskip og yachtar der dei kan ankra opp og ta inn forsyningar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Antigua & Barbuda Independence Festival», *Antiguanice*
2. ↑  Kessler, Herbert L. & Nirenberg, David (2012): *Judaism and Christian Art: Aesthetic Anxieties from the Catacombs to Colonialism*, University of Pennsylvania Press, s. 270
3. ↑  Murphy, Reg: «Common Myths», *Archaeology Antigua*. Waladli versus Wadadli.
4. ↑  CIA: The World Factbook Arkivert 2017-09-20 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Antigua» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juni 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rogozinski, Jan (2000): *A Brief History of the Caribbean from the Arawak and the Carib to the Present*, Penguin Putnam, Inc
* Morse, Jedidiah (1797): «Antigua» i: *The American Gazetteer*, Boston, Massachusetts: At the presses of S. Hall, and Thomas & Andrews

 Reiseguide for Antigua frå Wikivoyage
* Kart over Antigua Arkivert 2018-07-15 ved Wayback Machine.
* Kitesurfing in Antigua
* Antigua Barbuda Department of Tourism

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
| **Fylkesveg 252**  |
| --- |
| **252** |
| Ved Tyin hotellVed Tyin hotell |
| Strekning |
| Tyin – Eidsbugarden |
| Fylkesveg 252 |
| Informasjon |
| Lengd | 19,3 km |
| StatusFylke | fylkesvegOppland |
| Kvalitet | Grusdekke |
| Tilstøytande vegar |
|  |
| Restriksjonar |
| Vinterstenging | Heile vegen(oktober - juni) |

*Sjå òg fylkesveg 252 (fleirtyding)*.
**Fylkesveg 252** (**Fv252**) er vegstrekninga som går mellom det tidlegare Tyin Hotell og Eidsbugarden. Strekninga er 19,3 km lang. Vegen er normalt vinterstengd, vanlegvis mellom oktober og juni. Fylkesveg 252 er ein av dei få riksvegane som har fått halde grusdekket sidan han har verdi i forhold til Nasjonal verneplan for vegar og bruer. Dei andre er mellom anna fylkesveg 258 (Gamle Strynefjellsveg) og fylkesveg 886 (Bjørnstad–Jacobselv).

Med utgangspunkt ved fylkesveg 53, ved det tidlegare Tyin Hotell ved sørenden av Tyin, går vegen langs den austre breidda av Tyin til Tyinholmen ved nordenden av Tyin og frå der vidare til Eidsbugarden ved austenden av Bygdin.

Vegen vart bygd først på 1950-talet og første bilen køyrte vegen i september 1954. Vegen kom til som ei forlenging av riksvegen mellom Eidsbugarden og Tyinholmen og hadde status som riksveg heilt til forvaltingsreforma trod i kraft 1. januar 2010. Frå denne datoen har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Oppland**

Vang kommune

* **53** Tyin Hotell
* Endepunkt Eidsbugarden

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv252
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
Figur av ein antiklinal
Antiklinar med synklinal heilt til høgre (USGS). Merk mannen som står føre formasjonen for å få inntrykk av skalaen.
Antiklinal nær Bcharre i Libanon.
Ein **antiklinal** er namnet på den oppbøygde delen av ein fold der dei eldste laga er inst. Uttrykket må ikkje forvekslast med *antiform*, som er eit skildrande uttrykk for alle oppbøygde foldar. Om ein ikkje veit alderen på laga i folden (om det ytste eller inste laget er eldst), så skal ein nytta antiform. 

PÅ geologiske kart kan ein ofte sjå antiklinalar som rekkjer av berglag som vert gradvis eldre mot midten av folden fordi toppen av kjernen i folden fortrinnsvis har erodert til eit djupare berglag i forhold til dei lågareliggande sidene av folden. Laget heller bort frå senteret, eller «bølgjetoppen» av folden. 

Om ein antiklinal stupar (skråner i forhold til jordoverflata) vil overflatelaget danna *V*-ar som peiker i retninga til hellinga. 

På kvar side av ein antiklinal finn ein ofte synklinalar, men foldinga kan stundom vere slik at dei kan vere vanskeleg å skilje frå kvarandre. Folder oppstår som regel under formendring av jordskorpa på grunn av kompresjon i samband med fjelldanning.

Sjå òg
------

* Homoklinal
* Makhtesh
* Monoklinal
* Synklinal

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Antiklinal**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anticline» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2010.*
Aconcagua
**Matthias Zurbriggen** (15. mai 1856–21. juni 1917) var ein sveitsisk fjellklatrar, rekna som ein av dei store fjellklatrarane og -førarane på 1800-talet. Han klatra over alt i Alpane, i Sør-Amerika, i Himalaya og på New Zealand. Zurbriggen var med på ei rad oppsiktsvekkande fyrstebestigingar, den best kjende av Aconcagua i 1897, høgste fjelltoppen på dei amerikanske kontinenta.

### Liv og gjerning

Matthias Zurbriggen var fødd i Saas-Fee i Sveits. Han forlét heimen då han var 13 år gammal. Dei neste åra reiste han rundt og tok seg arbeid og tenester ulike stader. Under bygginga av Marinelli-Hütte på austsida av Monte Rosa kom hans evner som fjellklivar for ein dag. Sidan var han i lang tid aktiv som fjellførar, til han i 1892 vart oppdaga av Martin Conway.

Eit heilt år utforska Conway og Zurbrigsen brear og fjelltoppar i Karakorum. Dei kleiv til topps på grannefjellet til Baltoro Kangri, og med sine 6 890 meter over havet sette dei ny høgderekord, ingen hadde vore så høgt før.

Zurbriggen Ridge på Aoraki/Mount Cook på New Zealand er oppkalla etter han. Den 14. mars 1895 gjorde Zurbriggen den fyrste oppstiginga langs egga, noko som samstundes var den andre toppturen nokon gong, og den fyrste solo-klatringa. Fyrstebestiginga hadde funne stad 11 veker tidlegare.

14. januar 1897 var Zurbriggen i Argentina. Den dagen steig han til topps på Aconcagua, 6 958 moh. i Andesfjella, nok ein gong gjennomførte han fjellferda åleine. Kort tid etter stod han på toppen av Tupungato, då hadde han fylgje av Steven Vines.

Seinare reiste Zurbriggen i Tian Shan og la i 1902 ut på ein lengre ekspedisjon i
Himalaya. I 1906 var han atter på Monte Rosa, deretter slutta han livet som fjellklatrar.

Siste tiåret levde Zurbriggen eit landstrykarliv i heimlandet. 21. juni 1917 vart han i 
Genève funnen hengd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Matthias Zurbriggen» frå Wikipedia på tysk, den 9. oktober 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Matthias Zurbriggen» frå Wikipedia på engelsk, den 9. oktober 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS
* ICCU

 |
**Dikt og Sanning** er eit såkalla *Einstaka dikt* Ivar Aasen skreiv i 1855. Det er eit av dei lengste og mest filosofiske dikta frå Aasen si hand. I tone og tanke minner det mykje om Følg Kaldet, skrive av Henrik Wergeland i 1844.

Tema
----

Aasen set opp eit program for seg sjølv i dette diktet. Han syner og ei livstilnærming som er klårt religiøs. Han er først og fremst på leit etter Sanninga, og samanliknar ho med «braud i munnen», for sjela. Han oppmodar til å leite etter sanninga, og seier ho kan finnast jamvel i «fille-dungen» som nokon annan plass. 

Aasen skil her, som ofte elles, mellom sanning og løgn. Han meiner at ein skal koma bortom det ytre skinet og leite etter andre og meir varuge verdiar i livet. Han vonar at sanninga skal vinne fram til sist (Dette kan jamnførast med diktet *Til lags åt alle* eller Etterstev i Symra).

Væl vendest Mannen etter Tid og Tame,
og Sanningi kann faa ein ymis Lit:
men Mannen er daa innantil dan same,
og so er sanningi i Mannsens Vit.
Tankegangen kan samanliknast med synet Aasen har på danning, mellom anna i artikkelen Om Dannelsen og Norskheden frå 1857. Han skil oftast mellom indre og ytre danning, og sanningsomgrepet hans er tydeleg knytt til denne tanken. 

Det er diktaren si oppgåve å få sanninga fram, seier Aasen her:

So skal dat fylgja saman, Dikt og Sanning:
dat eine styrkja skal dat andre stødt,
at folket paa det rette maa faa Kanning,
og dat maa verda fast i Hugen røtt:
at saalar-Syni klaarna kann og vidna
og sjaa, kor myket veent i Verdi er:
at inste Hugen mjukna kann og blidna
og faa dan heile Folkeslegti kjær:
at falska truer kverva kann og slakna
og ærlegt Vit og ærleg vilje vakna,
at Ungdoms Hugen verda før og sterk
til store tankar og til gode verk.
Diktet avdekkjer at Aasen kunne ha eit kosmopolitisk og særs romantisk syn og grunngjeving for verket og tankane sine. Noko av tankestoffet her kan ein kjenne att hjå den skotske diktaren Robert Burns.

Kjelder
-------
**Matthias de Zordo** (fødd 21. februar 1988) er ein tysk friidrettsutøvar frå Bad Kreuznach, som tevlar i spydkast. Han vart verdsmeister i øvinga i 2011 i Daegu, året i førevegen fekk han EM-sølv. Zordo har kasta spydet 88,36 m som lengst, og vart tysk meister i 2010 og 2011. Han har sidan 2007 tevla for SV Saar 05 Saarbrücken.

### Aktiv

Zordo vart i 2007 europameister for juniorar i Hengelo med eit kast på 78,59 m, hans årsbeste og personlege var åtte centimeter lenger. I 2008-sesongen forbetra han sin personlege rekord til 82,51 m. Så langt kasta han ikkje i 2009, då han som best noterte 80, 15 m. Han fekk sølv i den tyske meisterskapen i spydkast, bakom Mark Frank. 

24. mai 2010 sette Zordo ny personleg rekord med 83,09 m. To veker seinare la han på til 84,38 m og viste han høyrde heime i verdseliten. Seinare i juni 2010 overraska han med å vinne spydtevlinga i europameisterskapen for lag i Bergen, der han med 83,80 m slo verdmeisteren Andreas Thorkildsen. I juli vann han sin fyrste tyske meisterskap. Den 31. juli gav han Thorkildsen hard kamp om spyd-gullet under EM i friidrett 2010 i Barcelona, Zordo tok sølvmedaljen etter ei spanande tevling med nemnde Thorkildsen. Zordo kasta heile 87,81 meter, tre meter over hans tidlegare bestenotering.

I 2011-sesongen vann Zordo den tyske meisterskapen i spydkast i Kassel, før han den 3. september, under verdsmeisterskapen i Daegu i Sør-Korea, sigra over den regjerande meisteren Andreas Thorkildsen. To veker seinare sette han ny personleg rekord med 88,36 m då han finalen i «Diamond League» i Brussel. Han vann stemnet og gjekk også forbi Thorkildsen i samandraget for «Diamond League»-stemna for 2011.

Zordo var plaga av skader heile 2012-sesongen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje - 87,81 m, 56 cm bakom Andreas Thorkildsen
* VM 2011 i Daegu: Gullmedalje - 86,27 m, framom Andreas Thorkildsen (84,82 m)
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mal:Iaaf name

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Matthias de Zordo» frå Wikipedia på tysk, den 1. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
Matthías Jochumsson.
**Matthías Jochumsson** (11. november 1835–18. november 1920) var ein islandsk forfattar. 

Han var fødd på garden Skógar som låg omtrent 100 meter frå havet i den austlege skråninga ned mot Þorskafjörður, under Vaðalfjöll. Saman med foreldra sine budde han der på garden til han var 11 år. Matthías dreiv sidan med ymse arbeid, men mest på sjøen og med gardsarbeid, men òg med handel på Flatey.
Matthías byrja på latinskolen da han var 24 år gammal. 

Matthías Jochumsson har skrive mange soger og dikt, som til dømes skodespelet Skugga-Sveinn og salmen Lofsöngur som seinare vart tonesett og vart til Islands nasjonalsong. Han omsette Frithiofs saga  og Feltskjærens forteljingar til islandsk. Han var ei stund redaktør for Þjóðólfur. Siste delen av livet budde han på Sigurhæðir på Akureyri, der han sjølv bygde seg hus. Før dette var han prest i Oddi i Rangárvellir og ei tid budde han i Móar på Kjalarnes. Det står eit monument over Matthías på Skógar og på Sigurhæðir på Akureyri er det eit museum til minne om han.

Referansar
----------

1. ↑  Z.Topelius, *Fjórða saga herlæknisins: Maður hafnar hamingju sinni*, Rafbókavefurinn, 31/3-2015..

* *Denne artikkelen bygger på «Matthías Jochumsson» frå Wikipedia på islandsk, den 1. april 2021.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)

 |
Eit **digitalt skilje** er ein økonomisk eller sosial ulikskap som endrar seg som følgje av at forskjellige grupper i samfunnet får ulik tilgang til teknologi. Ikkje alle menneskje har pengar til datamaskin eller nettilkopling, og ikkje alle har den kunnskapen dei treng for å kople seg opp og halde utstyret gåande.

Noreg i dag
-----------

I Noreg brukar ein skulen til å utbreie og forbetre den digitale kompetansen til befolkninga, og styresmaktene har løyvt store summar for å sikre at barn får bruke datamaskin og Internett i skulekvardagen. Digitale ferdigheiter står på pensum i så å seie alle fag på alle klassesteg. I Noreg i dag handlar ikkje skiljene så mykje om tilgangen til teknologi, men bruksmønsteret ein benyttar. Alle elevar i den vidaregåande skulen må ha tilgang til datamaskin, og får dette dekkja av staten gjennom lånekassen. Difor handlar skiljene meir om både kva kunnskap ein person har om teknologien, og korleis han brukar den.

Kjelder
-------

* Løvskar, Trude. "Informasjonskløfter og digtale skilje".
*