recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Strabon** (gresk Στράβων, latin *Strabo*, fødd 63/64 fvt. død kring 24 evt.) var ein gresk historikar, geograf og filosof. I dag blir Strabon best hugsa for verket sitt på 17 bind, *Geografika*, som bokstavleg tyder «geografi». Det presenterer ei utfyllande forteljing om folk og stader frå ulike regionar i den kjende verda på den tida.

Strabon var fødd inn i ein rik familie frå Amaseia i Pontos, i dag Amasya i Tyrkia, som på den tida nyleg hadde vorte del av Den romerske republikken. Han studerte under ulike geografar og filosofar, først i Nysa, seinare i Roma. Filosofisk sett var han ein stoikar og politisk var han tilhengjar av romersk imperialisme. Seinare drog han på viktige reiser til blant andre Egypt og Etiopia. Det er ikkje kjent når hans *Geografika* vart skriven, men kommentarar i verket plasserer den endelege versjonen innanfor styret til keisar Tiberius. Nokre meiner han starta å skrive rundt år 7, andre rundt 18. Kong Juba av Maurousia sitt dødsfall i år 23 er derimot nemnd. 

Strabon si *Historie* er nesten heilt tapt. Strabon siterer seg sjølv, og andre klassiske forfattarar nemner at han fanst, men det einaste overlevande dokumentet er eit fragment av papyrus som no tilhøyrer universitetet i Milano.

Fleire ulike tidspunkt har vorte foreslått for kva tid Strabon døydde, men dei fleste meiner det var kort tid etter år 23.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Strabon» frå Wikipedia på bokmål, den 7. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Christian Erlandsen** (2. mars 1926–10. oktober 2016) var ein norsk psykiater og politikar frå Oslo som representerte Hedmark fylke og partiet Høgre på Stortinget frå 1977 til 1985.

Far til Erlandsen var ingeniør. Sjølv studerte han medisin frå 1944, og vart utdanna cand.med. i København i 1952. Frå 1955 til 1958 var han lege ved Sanderud sykehus på Ottestad i Hedmark. I tida 1958-62 dreiv han allmennpraksis i Stange herad. Han engasjerte seg i politikken og var medlem i Stange kommunestyre 1964-77 og 1987-95.

Etter å ha utdanna seg til spesialist i psykiatri i 1963, vart Erlandsen same året på ny tilsett ved Sanderud sykehus. Frå 1969 til 1977 var han overlege på sjukehuset, eit tiår seinare var han sjeflege i to periodar på til saman fem år. I mellomtida var han stortingsrepresentant 1977-85 frå Hedmark, heile tida som medlem av Sosialkomiteen, sekretær i komiteen i den siste fireårsperioden. Valperioden 1989-93 møtte han elles nokre veker på Tinget som varamann.

Erlandsen var 1985-87 avdelingsdirektør i Helsedirektoratet og 1989-91 fylkespsykiater i Hedmark og Oppland.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Kreator (2018)
**Kreator** er ei thrashmetallgruppe frå Tyskland som har halde det gåande sidan debuten med *Endless Pain* i 1985. Saman med to andre tyske band, Sodom og Destruction, gav dei ljod til den europeiske retninga innanfor thrash metal, kalla for teutonisk thrash. Kreator vert rekna mellom pionerane innanfor thrashmetall og ekstremmetall i Europa. Dei to fyrste utgjevingane, *Endless Pain* og *Pleasure to kill*, har vore inspirasjonskjelde for mange av dei seinare svartmetall- og daudmetallgruppene i Skandinavia.

Kreator var på høgda av si musikalske makt med utgjevinga av LP-en *Extreme Aggression* i 1989, atter ein klassikar innanfor thrashmetallen. Seinare utgjevingar har møtt blanda kritikkar, men gruppa kom sterkt attende i 2001 med *Violent Revolution* der dei synte at dei var attende i form med god gamaldags åttitalsthrash.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kreator**

* Offisiell nettstad
* Uoffisiell fanside med nyhende, bilete og artiklar Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Christian Albrecht Jakhelln** (31. desember 1863–7. mai 1945) var ein norsk forretningsmann og politikar frå Bodø. Han var ordførar i Bodø i 10 1/2 år fordelt på 1899-1900, 1902, 1908-10, 1917 og 1919-22, dessutan varaordførar i 7 1/2 år.

Jakhelln arbeidde frå 1879 i faren sitt firma Christian Jakhelln, påbyrja av farfaren, forretningsmannen og politikaren Christian Jackhelln. Gjennom fleire år arbeidde han også utanlands. Han var medeigar i firmaet frå 1895. Frå 1896 til 1917 var han russisk visekonsul. Han var elles ein sentral aktør i Bodø Handelsstands Forening.

Jakhelln var medlem i Bodø bystyre frå 1895 til 1931, med unnatak for valperioden 1911-13. Som fyrste vararepresentant til Stortinget 1922-24 frå kjøpstadene i Nordland, Troms og Finnmark, vart han kalla inn då Karl Ivarsson døydde. På Stortinget hadde han sete i Lagtinget. I 1922 var han medlem i Universitets- og fagskulekomiteen, i 1923-24 i Konstitusjonskomiteen.

Kjelder
-------

* Nordlandsposten 8. mai 1945

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
| **Sortavala Сортавала** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Byvåpenet til Sortavala |
| **Byvåpenet til Sortavala** | 
 |
| Plassering |
| 

Sortavala is located in Russland

 |
| 

Sortavala is located in Karelia

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Karelia |
| GrunnlagdBystatus | 1100-talet1783 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 19 532 |
| Koordinatar | 61°42′″N 30°40′″E﻿Koordinatar: 61°42′″N 30°40′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 18679x |
| Retningsnummer (tlf) | +7 81430 |
| Bilnummer | 10 |
| **Nettstad:** www.sortavala.karelia.ru |

**Sortavala** (russisk Сортавала) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg ved nordbreidda av Ladoga. Byen er ein viktig stasjon på jernbanen Viborg–Joensuu.

Historie
--------

Sortavala-området vart første gong registrert i svenske kjelder frå 1468. Russiske dokument nemner han først som «Serdovol» eller «Serdobol» i 1500. Busetnaden Sortavala er nemnt frå 1582. Han vart avstått til Sverige etter krigen om Ingermanland (1610-1617). Den noverande byen ser ut til å ha vorte grunnlagt i 1632.

Med freden i Nystad i 1721 kom busetnaden under Russland saman med resten av Finland, og vart gjeve det russiske namnet **Serdobol**. Han vart kjend for sine marmor- og granittbrot, som sørgde for dei nødvendige materiala til tsaren sine palass i Sankt Petersburg og omegn. I 1812 vart området lagt inn under det nyoppretta storhertugdømet Finland.

I 1917 var byen ein del av det nyleg sjølvstendige Finland. Han vart påført omfattende skadar etter sovjetisk massebombardment under vinterkrigen, og gjennom freden i Moskva vart Finland tvunge til å avstå byen til Sovjetunionen. Heile folkesetnaden i byen vart evakuert for første gong. Som med resten av Finsk Karelen vart Sortavala teke tilbake att av Finland under framhaldskrigen 1941–1944, og dei fleste av dei evakuerte vendte tilbake til heimane sine. Etter våpenkvilen i 1944 vart finnane igjen evakuert og byen avstått igjen. Etter krigen vart byen folkesett av slaviske folk.

Fram til 1940 var breidda av Ladoga sørvest for Sortavala ein av dei få relativt tett folkesette områda nord for Det karelske neset som var folkesett av karelar.

* Ruskeala Park nær SortavalaRuskeala Park nær Sortavala
* Marmorsjøen i RuskealaMarmorsjøen i Ruskeala
* Foss i RuskealaFoss i Ruskeala

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Sortavala» frå Wikipedia på bokmål, den 31. januar 2009.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  The Soviet bombing of Sortavala in pictures

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sortavala, uoffisiell nettsaed

| * v
* d
* e
Byar i Republikken Karelia |
| --- |
| Hovudstad: Petrozavodsk |
| Våpenskjoldet til Republikken Karelia | Belomorsk · Kem · Kondopoga · Kostomuksja · Lakhdenpokhja · Medvezjegorsk · Olonets · Pitkjaranta · Pudozj · Segezja · Sortavala · Suojarvi | Flagget til Republikken Karelia |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Stourbridge  |
| --- |
| Kanalvegen til StourbridgeKanalvegen til Stourbridge Kanalvegen til Stourbridge |
| Plassering |
| 

Stourbridge is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | West Midlands |
| Distrikt | Dudley |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 56 549 |
| Koordinatar |  52°27′″N 2°9′″W﻿Koordinatar: 52°27′″N 2°9′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Stourbridge**
 |

**Stourbridge** er ein by innanfor det administrative distriktet Dudley (Metropolitan borough) i West Midlands i England. Historisk har byen vore ein del av Worcestershire. 

I dag omfattar det forstadane Amblecote, Lye, Norton, Oldswinford, Pedmore, Wollaston Wollescote og Wordsley (DY8). Byen har kring 55 000 innbyggjarar og store delar av dei er pendlarar til Birmingham og Black Country (eit laust definert område i West Midlands). Stourbridge er inkludert i den parlamentariske valkretsen Stourbridge.

Stourbridge var eit sentrum for glasindustri sidan 1500-talet og fram til 1800-talet.

Historie
--------

I hundreår var Stourbridge innanfor det gamle soknet til Oldswinford i Worcestershire og var kjent som Bedcote. Sidan 1974 har Stourbridge vore ein del av distriktet Dudley.

Stourbridge vart skriven i «Sturbrug» eller «Sturesbridge» i domstolsrullane til Worcestershire i 1255. Mellomalderbyen låg innanfor herregodset Swynford (eller Swinford). Busetnaden innanfor det mindre herregodset Bedcote, som lenge var namnet på byen, og er i dag bevart i eit gatenamn. Swinford er nemnt i eit angelsaksisk charter frå rundt 950, og då skrive «Suineforde», eit namn som òg er nemnt i *Domesday Book* då herregodset var eigd av William Fitz Ansculf, ein av dei mektigaste normanniske herrane. Han styrte eigedommane sine frå festninga si på bakketoppen i Dudley. 

Stourbridge har namnet sitt frå elva Stour, som renn gjennom byen og har i hundreår utgjort grensa mellom Worcestershire og Staffordshire. Grensa vart flytta nokre kilometer lengre nord i 1966 då det urbane distriktet Amblecote (tidlegare i Staffordshire) vart lagt inn under borough Stourbridge. Dette opplegget varte i åtte år inntil det vart oppheva ved lokalstyrelova av 1972 i 1974 da Stourbridge vart lagt inn under borough Dudley og vart ein del av det større fylket West Midlands.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stourbridge» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑   A brief history of Stourbridge

Bakgrunnsstoff
--------------

* River Stour Arkivert 2007-03-17 ved Wayback Machine.
* Internettguide til Stourbridge

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Punkalaidun** er ein kommune i landskapet Birkaland i Finland. Kommunen har cirka 3 300 innbyggjarar og eit areal på 364,05 km² der 2,93 km² er vatn. Punkalaidun er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Huittinen, Humppila, Loimaa, Urjala og Sastamala. Før 2005 høyrde Punkalaidun kommune til landskapet Satakunta.

Ein av dei største arbeidsgjevarane i kommunen er SHT-Tukku, eit selskap som produserer og importerer utstyr for gravleggingar. Fabrikken sysselset om lag hundre handverkarar og har ei stort mengd modellar av kister. Punkalaidun kommune har den beste sysselsetjingssituasjonen i regionen. Arbeidsledige arbeidssøkarar i november 2016 var 123 personar eller 9,6 prosent.

Referansar
----------

1. ↑  Bengt Östling (2. februar 2017). «Flyktingar ger nytt liv åt finska Punkalaidun, känt för sina likkistor — Arbeidsliv i Norden» (på svensk).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Sosiale roller** er summen av dei normene som knyter seg til den oppgåva eller stillinga du har i eit bestemt sosialt system eller i ei sosial gruppe. Normalt sett spelar du fleire ulike roller på ein dag. Det kan vere som familiemedlem, skuleelev, medlem i vennegjengen, mobiltelefonbrukar, busspassasjer, butikktilsett eller kinogjengar, utan at det vanlegvis byr på særlege problem. 

Av og til kan det oppstå rollekonfliktar. Vi skil mellom to hovudtypar av slike konfliktar:

• Normene for rolla er uklare eller motstridande; når ein skal gå inn i ei rolle ein ikkje er skikkeleg kjend med, og er usikker på normene for rolla. For eksempel når ein har fått ein ny jobb og ikkje har fått opplæring i kundebehandling, da blir du usikker på korleis ein skal oppføre seg. 

• Det er konflikt mellom to roller; når det kjem ein situasjon der du må velje kva rolle du skal ver i. For eksempel når ein elev har foreldre som jobbar på skulen, og vil kalle dei mamma eller pappa. Da må eleven velje om han skal spele rolla som elev, eller familiemedlem.

Sjå òg
------

* Sosialpsykologi
* Sosialisering
* Kjønnsroller
* Samfunnsklasse
* Sjølvbilete

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Storvengpetrell** |
| Foto frå Tasmania, AustraliaFoto: JJ HarrisonFoto frå Tasmania, AustraliaFoto: JJ Harrison |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Storvengpetrell Utbreiinga av Storvengpetrell |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | *Pterodroma* |
| **Art:** | **Storvengpetrell** *P. macroptera* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pterodroma macroptera***Smith, 1840 |

**Storvengpetrell** (*Pterodroma macroptera*) er ein sjøfugl i stormfuglfamilien med sirkumpolar utbreiing over hav, til vanleg i eit belte mellom ca. 30 og 50° sør.

Skildring
---------

Fuglen er heilt mørkebrun med unntak av eit variabelt bleika område nær nebbrota. Nebbet er svart. Han kan skiljast frå grålire og smalnebblire med den heilt mørke undervengen, det tjukke, butte nebbet, og ulike jizz (særpreg). Den liknande lysbeinlire har eit lyst rosa nebb og skiljast med det. Petrellar i slekta *Procellaria* er større og flyg med mindre byksande flygemønster.

Han hekkar på den sørlege halvkula mellom 30 og 50 grader sør med hekkekoloniar på Tristan da Cunha, Gough Island, Crozet-øyane, Prince Edward Islands, Kerguelen-øyane og på kysten av Sør-Australia og nordlege New Zealand. Han er ein sjeldan tilfeldig gjest til Stillehavet utanfor kysten av California, USA.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Great-winged Petrel» frå Wikipedia på engelsk, den 2. desember 2012.*

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Pterodroma macroptera*. Henta frå  den 2. desember 2012.

### Referansar

1. ↑  «Report of the California Bird Records Committee:». Henta 2. desember 2012. [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Storvengpetrell**
| **Dorogobuzj Дорогобуж** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Byvåpenet til Dorogobuzj |
| **Byvåpenet til Dorogobuzj** | 
 |
| Plassering |
| 

Dorogobuzj is located in Russland

 |
| 

Dorogobuzj is located in Smolensk oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Smolensk oblast |
| Først nemnd i | 1150 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  10 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 11 470   1 147 /km² |
| Koordinatar | 54°55′12″N 33°18′28″E﻿Koordinatar: 54°55′12″N 33°18′28″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Retningsnummer (tlf) | +7 48144 |
| Bilnummer | 67 |
| **Nettstad:** admin.smolensk.ru/~dorogob/ |

**Dorogobuzj** (russisk Дорогобуж, polsk *Dorohobuż*) er ein historisk by i Smolensk oblast i Russland med om lag 11 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Dnepr, 85 km aust for Smolensk.

Historie
--------

Dorogobuzj og Dnjepr før revolusjonen i 1917.
Byen oppstod før den mongolske invasjonen av Russland som ei festning for å forsvare Smolensk mot åtak frå aust. I 1508 sende Vasilij III italienske meisterhandverkarar dit for å bygge eit trefort på staden. Byen vart plyndra under urotida og folkesetanden vart redusert til berre ti mann i 1614. Mellom 1611 og 1668 høyrte byen til det polsk-litauiske samveldet. Byen har seinare overlevd andre invasjoner og fleire brannar.

Attraksjonar
------------

Stadane av størst historisk interesse ligg utanfor sjølve byen. Aleksino-godset frå 1700-talet var kjend for oppdrett av Orlov-hingstar. Boldinklosteret frå 1400-talet vart renovert av Godunovfamilien på slutten av 1500-talet. Godunovene førte opp ein femkupla katedral, eit refektorium med spir og eit søyleliknande klokketårn på staden. I følgje Peter Baranovskij representerte klosteret det best bevarte 1500-tals klosterkomplekset i Aust-Europa. Klosteret vart sprengd under tilbaketrekkinga til tyskarane i 1943, men er vorte delvis gjenoppbygd på 1990-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historie og monument i Dorogobuzj Arkivert 2005-02-09 ved Wayback Machine. (russisk)
* Om Dorogobuzj på Mojgorod (russisk)

| * v
* d
* e
Byar i Smolensk oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Smolensk |
| Våpenskjoldet til Smolensk oblast | Demidov · Desnogorsk · Dorogobuzj · Dukhovsjtsjina · Gagarin · Jartsevo · Jelnja · Potsjinok · Roslavl · Rudnja · Safonovo · Sytsjovka · Velizj · Vjazma | Flagget til Smolensk oblast |
**Sosialistisk Valforbund** var ein allianse av sosialistar på venstresida i norsk politikk i åra 1973-1975. Alliansen blei inngått av fire partar: Sosialistisk Folkeparti, Demokratiske Sosialistar (AIK), Norges Kommunistiske Parti og partilause venstreorienterte. DS var eit framhald av delar av "Arbeiderbevegelsens Informasjonskomite mot norsk medlemskap i EF", dei organiserte EF/EU-motstandarane i Arbeidarpartiet. Desse fire gruppene hadde stått saman i syn og argumentasjonsmåte i kampen mot norsk medlemskap i EF før folkerøystinga i 1972, og etter sigeren for nei-folket følte dei at det var naturleg å gå saman i eit samla alternativ ved stortingsvalet i 1973. 

Sosialistisk Valforbund viste seg å vere ein stor suksess. Over 11 prosent av stemmene og 16 representantar på Stortinget, det beste resultatet for noko parti til venstre for Arbeidarpartiet sidan brakvalet for NKP i 1945. 

Valforbundet hadde gått til val på eit konkret program på 33 punkt alle partane var samde om. Etter valet ville dei fleste gå vidare i samlingsprosessen, og skipe eitt felles parti. Da var det nødvendig å avklare fleire prinsipielle spørsmål, og da viste det seg store motsetningar, særleg mellom dei fleste SFarane på den eine sida og dei fleste NKParane på den andre. 

Samlingsprosessen gjekk likevel vidare, og enda med at Sosialistisk Venstreparti blei skipa i 1975. Dei enkelte partane fekk frist ut året 1976 med å avvikle eigne organisasjonar. Det viste seg da at fleirtalet i NKP ikkje gjekk med i SV, men valde å oppretthalde sitt eige parti. Dette trass i at leiaren, Reidar T. Larsen, gjekk over til det nye samlingspartiet.

Såleis kan ein seie at Sosialistisk Venstreparti i stor grad er eit framhald av Sosialistisk Valforbund, men utan dei fleste kommunistane. 

Dei aller fleste medlemmene i partiet SV kom frå SF, Arbeidarpartiet, eller var nye i politikken.

| * v
* d
* e
Tidlegare politiske parti i Noreg |
| --- |
| 
* Arbeiderdemokratene
* Barn-Eldre
* Centrum
* Demokratiske Sosialistar
* Fedrelandspartiet
* Fellesliste mot framandinnvandring
* Folkeaksjonen mot Bompengar
* Framstegspartiet (1957)
* Frie Venstre-veljarar
* Frihetsvernet
* Frisindede Venstre Fylkeslistene for Miljø og Solidaritet
* Kristent Konservativt Parti
* Kvit Valallianse
* Det Liberale Folkepartiet (1972-1988)
* Liberale Folkeparti (1957)
* Moderate Venstre
* Nasjonalalliansen
* Nasjonal Samling
* Noregs Demokratiske Parti
* Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti
* Norsk Folkeparti
* Norsk Sosialdemokratisk Parti
* Politisk Alternativ Hordaland
* Det Politiske Parti
* Reformpartiet
* Rettferdspartiet
* Samefolkets Liste
* Samfundspartiet
* Samlingspartiet
* Samlingspartiet Ny Fremtid
* Sjukehuslista for bevaring av Vestfold lokalsjukehus
* Stopp Innvandringen
* Sosialdemokratane
* Sosialistisk Folkeparti
* Sosialistisk Valforbund
* Folkeavstemningspartiet/Tverrpolitisk Liste
* Tverrpolitisk Kyst- og Distriktsparti

 |
| **Sjå òg:** Politiske parti i Noreg |
|  |
| --- |
| **Pungreker** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Infrarike:** | Protostomia |
| **Rekkje:** | Leddyr Arthropoda |
| **Underrekkje:** | Krepsdyr Crustacea |
| **Klasse:** | Storkreps Malacostraca |
| **Underklasse:** | Eumalacostraca |
| **Overorden:** | Peracarida |
| **Orden:** | **Pungreker** MysidaHaworth, 1825 |

**Pungreker** eller **rekeborn** (*Mysida*) er ein orden små krepsdyr som lever over heile verda. Dei liknar på små reker, men kan skiljast frå dei ved at dei har fjorten-seksten bein på framkroppen i staden for ti. Desse kan dog vera vanskelege å få auga på. Ein skil dei frå kril på at dei manglar gjeller (unnateke *Lophogastrida*).

Dei fleste pungreker er små (2-80 mm, i norske farvatn vanlegvis 10-20 mm) og slanke småkreps med mange veldig små todelte bein som vert brukt til å symje med. Dei har godt utvikla ryggskjold som dekker mesteparten av overkroppen, og fasettaugo på stilk. Det finst nesten 1000 beskrivne artar mysider, og dei lever på alle havdjupner. Dei fleste er altetarar som filtrerer algar, plankton og drivande detritus or vatnet.

Kjelder
-------


* Brusca & Brusca: *Invertebrates*, Sinauer Associates 2003
* Moen, Frank Emil & Svendsen, Erling: *Dyreliv i havet - nordeuropeisk marin fauna*, Kom forlag 2003
* NeMys Arkivert 2008-04-22 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
Koordinatar: 55°25′48.6″N 11°33′24.3″E﻿

**Sorø klosterkyrkje** ligg i Sorø på Sjælland i Danmark og vart reist som gravkyrkje for Hvide-slekta. Biskop Absalon av Lund tilhøyrde slekta og i 1161 kalla han inn cisterciensermunkane frå Esrum kloster for å byggje kyrkja. Ho vart reist i datidas nye materiale, teglstein. 

Sankt Bendts kyrkje i Ringsted blei reist om lag på same tid og begge kyrkjene blei oppført av teglstein. Det er funne restar av teglomnar i området og Valdemar I av Danmark bygde Valdemarsmuren ved Dannevirke av teglstein i perioden 1160-80.

Absalon er gravlagd i kyrkja. Blant øvrige som ligg gravlagd her er dei danske kongane Valdemar Atterdag og foreldra hans Kristoffer II av Danmark og Eufemia av Pommern. Den norske og danske kongen Olav Håkonsson - barnebarn av Valdemar Atterdag - ligg òg her. Av andre kjende folk finn ein Ludvig Holberg.

Bygninga
--------

Sorø klosterkyrkje er samansett av eit langt hovudskip og sideskip, krossarmar og høgkor. Kyrkja har 2 x 2 sidekapell. Over kross-skjeringa er det plassert ein takryttar. Hovudskipet får ljos frå ei rad høgtsittande rundbogevindauge som avsluttast mot aust med eit dobbeltvindauge med halvsøyler og omløpande rundstav. Under taket går ei rundbogefrise med dvergsøyler, på gavlen på nordre krossarmen er det bevart ei stigande rundbogefrise som ved ei restaurering på 
1800-talet blei kopiert på gavlen på søre krossarmen. 

Sørmuren er noko omdanna etter at bogegangen vart riven på byrjinga av 1800-talet. Sokkelen i nordre sideskip med dvergsøyler er ein kopi frå 1800-talet av eit sokkelfragment funne i kjellaren under nordre krossarmen. 

Vestgavlen er opphavleg sjølv om utsmykkinga med halvsøyler og bogeslag blei fjerna på 1800-talet og erstatta med glatt murverk i sildebeinsmønster. Nordre sideskip har opphavleg hatt ein vestinngang som no er blenda og står som ei innvendig nisje. Den noverande vestdøra blei opna på 1700-talet og portalinnfatninga er frå 1800-talet.

Referansar
----------

1. ↑  Kirkehistorie.dk
2. ↑  Klosterkirken Arkivert 2013-12-31 ved Wayback Machine. frå Sorø Klosterkirke
3. ↑  Stilling side 291
4. ↑  Valdemarsmuren

Litteratur
----------

* Niels Peter Stilling: *Danmarks kirker*, Politikens Forlag A/S 2000, København (dansk), ISBN 87-56760-59-0.
Frihedsstøtten i København. Fotografert i 2005 av Hans Andersen
**Stavnsbåndet** var ei ordning innan landbruket i Danmark på 1700-talet. Ordninga vart innført i 1733 av kong Kristian VI av Danmark-Noreg. Innføringa kom etter ynskje frå godseigarar og militære. Stavnsbåndet batt mannlege bønder mellom 14 og 36 år til å verta buande på det godset eller herregarden der dei hadde vorte fødd. Seinare vart ordninga utvida til å gjelda bønder mellom 4 og 40 år. Stavnsbåndet vart berre gjort gjeldande for Danmark, og ikkje i andre delar av Danmark-Noreg.

På 1730-talet var Danmark inne i ei landbrukskrise, som mellom anna skuldast sviktande etterspurnad frå land ein eksporterte til. Mange folk flytta frå landsbygda til byane. Slik vart det få folk att til å bu og leiga jord på storgardane. Militæret såg at rekrutteringsgrunnlaget til landmilitsen gjekk ned.

Stavnsbåndet vart opheva som ledd i ein landbruksreforma (Landboreformerne) av 20. juni 1788 med ei overgangsperiode fram til 1800. Kronprinsregenten, den seinare kong Fredrik VI av Danmark-Noreg, oppheva stavnsbåndet etter råd frå medarbeidarane sine

Det viktigaste resultatet av arbeidet til «Den Store Landbokommission» var opphevinga av stavnsbåndet. Ordninga vart oppheva gradvis og over lang tid. Ein frykta at samfunnet skulle gå i oppløysing, om ein fekk ei brå skifting. 

I starten vart berre dei som var under 14 år løyste frå stavnbåndet. Etter ei tid òg dei som var over 36 år, og deretter dei som hadde gjort militærteneste.

Først frå og med året 1800 hadde alle bønder lov til i prinsippet å busetja seg der dei sjølve ynskte. Bøndene høyrde slik ikkje lenger med til eit gods sitt inventar.

Til eit varig minne om opphevinga av Stavnsbåndet vart minnestøtta Frihedsstøtten reist i København.

Sjå òg
------

* bonde, bondesamfunn, træl, slave, bondegard, hoveri, liveigenskap, føydalisme

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stavnsbåndet» frå Wikipedia på dansk, den 12. desember 2005.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Michael Howard** (fødd 7. juli 1941) er ein britisk politikar for Det konservative partiet i Storbritannia. Han er eit mangeårig medlem av det britiske parlamentet og har tidlegare tenestegjort som arbeidsminister, miljøminister og innanriksminister i regjeringane til Margaret Thatcher og John Major.

Michael Howard blei fødd i Wales som son av jødiske innvandrarar frå Romania. Han blei parlamentsmedlem i 1982 for valkretsen Folkestone and Hythe. I 1985 blei han undersekreterær for handels- og industridepartementet. Etter valet i 1987 blei han minister for *Local Government*.

I 1990 blei Howard med i regjeringa då han erstatta Norman Fowler som arbeidsminister (Secretary of State for Employment). Etter valet i 1992 blei han miljøvernminister og innanriksminister (home secretary) i 1993, ei stilling han hadde til dei konservative tapte valet i 1997. Då John Major gjekk av som partileiar etter valnederlaget var Howard ein av kandidatane til å overta stillinga, men kom sist av fem i den første valrunden, og valde då å støtta William Hague.

Howard vart vald til leiar for Dei konservative 6. november 2003 som einaste kandidat etter at Iain Duncan Smith tapte eit tillitsvotum ei veke tidlegare. Etter nok eit konservativt valnederlag i 2005 gjekk Howard av og David Cameron blei ny partileiar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Howard» frå Wikipedia på svensk, den 15. desember 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
Bloggaren Noha Atef føreles om bruk av sosiale medium i samband med den egyptiske revolusjonen i 2011.
**Sosiale medium** er medium (kanalar eller plattformer) som ved hjelp av nettbasert teknologi (Internett og mobiltelefon) opnar for interaksjon mellom to eller fleire menneske (*brukarar*). 

Ein definisjon av sosiale medium er ei gruppe internettbaserte applikasjonar som byggjer på det ideologiske og teknologiske grunnlaget til Web 2.0, og som tillet skaping og utveksling av brukargenerert innhald. Med interaksjon mellom brukarane meiner ein mellom anna deling, vurdering (rating) og tagging, eller å poste kommentarar til bilete, artiklar eller anna innhald og informasjon hjå andre brukarar. 

Døme på sosiale medium er nettsider som Facebook, Twitter, Google+, LinkedIn, ResearchGate, YouTube, MySpace, Gowalla, men også spel via spelkonsollar (t.d. PlayStation, Xbox, Nintendo eller andre web-baserte spelplattformer og spelkanalar), wikiar, blogging, vlogging og crowdsourcing. Sosiale medium blir i hovudsak drifta på reklamebasert verksemd.

I motsetnad til tradisjonelle medium (TV, avis, radio) er det brukarane som set føringa for kva innhaldet skal vere, og ikkje ein overordna aktør/avsendar. Sosiale medium er framheva som eit viktig middel for at motstandsrørsle skal nå fram i autoritære statar. Dette har vore nemnt som eit viktig trekk ved Den arabiske våren og oppstanden i Iran etter valet i 2009. Like viktig er det at autoritære statar har tilpassa seg den nye medieverda, og har nytta sosiale medium for å identifisere demonstrantar og det er innført innfløkt sensur.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sosiale medier» frå Wikipedia på bokmål, den 24. august 2012.*

Referansar
----------

1. ↑  Kaplan Andreas M. Haenlein Michael, (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media, Business Horizons, Vol. 53, Issue 1, p. 59-68.
2. ↑  En revolusjon av retweets? Arkivert 2012-06-27 ved Wayback Machine. Minerva om sosiale medium i autoritære statar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sosiale medium**

* Museum of Social Media
**Dorothy Ada Shirley** (fødd 15. mai 1939) er ein britisk tidlegare høgdehoppar frå Manchester som vann EM-bronse i 1958 og OL-sølv i 1960.

Aktiv
-----

Shirley hoppa over 1,67 meter då europameisterskapen 1958 vart avvikla i Stockholm, einast Romanias Iolanda Balaș og sovjetiske Taisija Tsjentsjik kom over henne. Under Sommar-OL 1960 i Roma tok tre utøvarar seg over 1,71 meter i fyrste forsøk. Av desse fekk Dorothy Shirley og polske Jarosława Jóźwiakowska kvar si sølvmedalje for prestasjonen, medan Iolanda Balaș ikkje stoppa før etter ho hadde gått over 1,85 meter.

I september 1962 vart Shirley nummer 4 ved EM i Beograd, med 1,67 meter enda ho seks centimeter under bronseplassen. Sju år seinare, i hennar fjerde og siste europameisterskap, hoppa ho livsbeste 1,74 meter, vart likevel ikkje betre enn nummer 11.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1958 i Stockholm: Bronsemedalje – 1,67 m
* OL 1960 i Roma: Sølvmedalje – 1,71 m
* EM 1962 i Beograd: Nr 4 – 1,67 m
* EM 1966 i Budapest: Nr 8 – 1,65 m
* OL 1968 i Mexico-byen: Utslått i kvalifiseringa (1,68=nr 20)
* EM 1969 i Aten: Nr 11 – 1,74 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dorothy Shirley» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2022.*
Hubble-bilete av stavspiralgalaksen NGC 1300
**Stavspiralgalaksar** eller **stangspiralgalaksar** er spiralgalaksar som på tvers over galaksekjernen i skiveplanet har eit band av stjerner. Sterke stavar er med i Hubble-klassifiseringa. Svakare stavar er meir vanlege mellom spiralgalaksar, og rundt 60 % av spiralgalaksane har stavar. Infraraude observasjonar, mindre sensitive til støvabsorpsjon og påverknad frå unge stjerner, indikerer at kanskje ein enno større del av spiralgalaksane har stavar; mellom dei Mjølkevegen. 

Stjernedynamikken i ei galakseskiva kan oppretta ein stav grunna ustabilitet. Staven kan so seinare bli til ein ringstruktur over tid; mange stavar har selskap av ringar av stjerner.

Stavar kan endra den kjemiske samansetnaden til gassen i ein galakse ved at strøyming gjennom staven blandar gass som opphavleg låg ved forskjellige radiusar og soleis starta med ulik kjemisk samansetnad.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «barred spiral galaxy» s. 48 i* Phillip's Astronomy Encyclopedia *utgjeven i 2002.*

| * v
* d
* e
Galakse |
| --- |
| Morfologi | Elliptisk galakse · Linseforma galakse · Spiralgalakse · Stavspiralgalakse · Irregulær galakse · Dverggalakse · Ringgalakse |  |
| Struktur | Supermassivt svart hòl · Bolning · Stav · Disk · Spiralarm · Galaksehalo · Mørk materie-halo |
| Aktive galaksekjernar | Relativistisk jet · LINER · Radiogalakse · Seyfert-galakse · BL Lacertae-objekt · Blazar · Kvasar |
| Vekselverknad | Stjernestraum · Vekselverkande galakse · Galakse med eksplosiv stjernedanning · Satellittgalakse · Galaksehop · Superhop |
| Lister | Næraste |
**Michael Philip Des Barres, Marquis Des Barres** (fødd 24. januar 1948) er ein engelsk skodespelar og musikar. I Noreg er han mest kjend som karakteren Murdoc i TV-serien MacGyver. Des Barres har vore vokalist i glamrock-bandet Silverhead frå 1972 til 1974. Han danna bandet Detective saman med Michael Monarch i 1975. Des Barres fekk også opptre saman med bandet Power Station under Live Aid-konserten i Philadelphia i 1985. 

Tidleg på 1990-talet vart Des Barres invitert av Roger Taylor, John Deacon og Brian May for å etterfølgje Freddie Mercury som hovudsongar i gruppa Queen. Des Barres takka nei, då han meinte at han sjølv ikkje var den rette typen til å erstatte Freddie Mercury. 

Des Barres har spelt i fleire TV-seriar, mellom anna *Frasier,* *Ellen*, *Nip/Tuck, Bones.* Til saman har han spelt i over 30 filmar, og i over 100 TV-serie episodar. 

Michael Des Barres og ekskona Pamela Des Barres har ein son, Nicholas Dean Des Barres (fødd 30. september 1978).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Venus flugefangar med bytte
Ein **kjøtetande plante** er ein plante som får næringa si ved å fanga og bryta ned dyr, som regel insekt. Desse plantane veks særleg i tynt eller næringsfattig, særleg nitrogenfattig, jordsmonn. Dei uvanlege plantane har fascinert forskarar sidan Charles Darwin skreiv den første avhandlinga om dei i 1875.

Plantane kan fanga dyr på ulike måtar. 

Dei mest kjende er kanskje klappfellene, ei felle av to blad med hår på utsida som kan minna om eit munngap. Inni fellene skil plantane ut ei raudleg nektar som luktar søtt og trekker til seg insekt. På innsida har dei òg små hår som merkar seg kontakt og rørsle frå andre. Ved kontakt klappar fella halvvegs igjen, og dersom insektet byrjar å kava for å koma seg ut registrerer fella dette og går heilt igjen.

Tettegras er ei klisterfelle.
Nokre plantar bruker klister som insekta sit fast på, og kan deretter rulla blada sine rundt dei, eller halda dei fast med slimete hår.

Nokre har traktforma kanne-feller som byttet dett nedi og ikkje kan koma seg ut av, fordi trakta er for glatt, bratt eller hårete.

Vassplantar kan bruke blærer til å trekka inn vatn og uheldige insekt i eit lite dragsug.

Etter at dei har fått tak i byttet sitt, et plantane det ved hjelp av nedbrytande enzym.

  

**Ulike kjøtetande plantar:**
«Klappfeller»

* Venus fluefangar (*Dionaea muscipula*)
* begerplantar (*Sarracenia*)
* kannebærarar (*Nepenthes*)
* *Aldrovanda*
* *Darlingtonia*
* *Heliamphora*
* australsk kannebærar (*Cephalotus*)
* *Brocchinia reducta*

«Fluepapir»

* soldogg (*Drosera*)
* tettegras (*Pinguicula vulgaris*)
* *Drosophyllum*
* *Triphyophyllum*
* *Byblis*

«Blærefeller»

* blærerot (*Utricularia*)
* *Polypompholyx*
* *Genlisea*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kjøtetande plante**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Øyvind Sørensen** (fødd 1887 i Fredrikstad, død 1962) var ein norsk teiknar. Han blir rekna av fleire som Noregs første avisteiknar. 

Sørensen var tilsett i *Aftenposten* 1909–1914 og 1918–1962, og i *VG* 1914–1918. Han vart særleg kjend for sine treffsikre portrett, mellom anna i Aftenpostens *A-magasinet*. Han teikna òg i vekebladet *Urd*, i vittigheitspressa og i andre vekeblad og julehefte. Han illustrerte over 60 bøker, m.a. Henrik Haugstøl sine bøker om det gamle Christiania. Den mest kjende av illustrasjonane hans er dei til *Trangviksposten* (4.–7. samling), som han vart knytt til i 1914. Dessutan deltok han på ei rekke utstillingar med frittståande arbeid, og er representert i Nasjonalgalleriet.

Litteratur
----------

* Nilsen, Harald. *Forsøk på et portrett av Øyvind Sørensen : Fragmenter av en avistegners liv* (Oslo, 1963). 39 s. *Særtrykk av Aftenposten.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Øyvind Sørensen, Oslo Museum

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Øyvind Sørensen» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* KulturNav

 |
**Sortland** (nordsamisk: *Suortá*) er ein by og administrasjonssenteret i Sortland kommune i Nordland med 5 345 innbyggjarar per 1. januar 2017. Byen ligg ved Sortlandssundet lengst aust på Langøya, ved Sortlandsbrua over til Hinnøya. Tettstaden strekker seg frå Gambukta i nord til og med bustadfeltet Nord-Steiro i sør. Byen er det viktigaste handels- og servicesenter i Vesterålen. Sortland tettstad har frå 1997 bystatus etter kommunalt vedtak.

Sortland er kalla «den blå byen ved sundet», eit resultat av hovudprosjektet til Sortland kommune i samband med tusenårsmarkeringa i 2000.

I byen kjem dagsavisa *Bladet Vesterålen*, dekker dei fem kommunane i Vesterålen, Lødingen og Kvæfjord i Troms, og lokalavisa *SortlandsAvisa* ut. er blir òg nettavisa VOL Vesterålen Online redigert, som er ei felles regional nettavis for lokalavisene i Vesterålen, Lødingen og Kvæfjord (SortlandsAvisa, Andøyposten og Bladet Vesterålen).

På Sortland ligg Sortland vidaregåande skole. Her opna 2014 eit større kulturhus, «Kulturfabrikken», med blant anna bibliotek, kino, konferansesenter og Sortland Museum, avdeling av Museum Nord.

Sortland har fast hurtigruteanløp.

Sjå òg
------

* Sortland kommune
* Tettstader i Nordland

Kjelder
-------

* «Sortland – tettstedet». *Store norske leksikon*. 28. august 2016. Henta 20. februar 2017.
**Klara Amalie Skoglund** (fødd 22. september 1891 i Oslo, død 8. mai 1978) var ein norsk industriarbeidar og stortingpolitikar for Arbeidarpartiet.

Skoglund vart fødd i Oslo som dotter av Edvard og Magna Enger. 1905–1909 arbeidde ho som hushjelp, og 1925–40 som arbeider ved Askim Gummivarefabrikk. Ho engasjerte seg i fagforeiningsarbeidet i Askim kjemiske arbeiderforening, først i 1925 som sekretær og seinare som styremedlem og viseformann. I 1930 vart ho med i Norsk kjemisk industriarbeidarforbund sitt hovudstyre. Samstundes sat ho ein periode som formann for Askim Arbeiderpartis kvinneforening 1926–1927.

Som tillitsvalt var ho eit tøff forhandlar, og det vert fortalt at ein av direktørane ved Askim Gummivarefabrikk ved eit høve skal ha sagt i frustrasjon: «Jeg begriper ikke hvordan De er blitt gift, fru Skoglund; De sier jo bare 'nei, nei' hele tiden..»

Etter andre verdskrig vart Skoglund vald inn på Stortinget frå Østfold, samstundes som ho vart med i Arbeidarpartiets landsstyre. Stortingsperioden 1945–1949 sat ho i Universitets- og fagskolekomiteen, deretter sat ho to periodar i Kyrkje- og undervisingskomiteen (1950–1953 og 1954–1957).

Kjelder
-------

* «Klara Amalie Skoglund». Stortinget.no.


---

* *Denne artikkelen bygger på «Klara Amalie Skoglund» frå Wikipedia på bokmål, den 19. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Øyvind Ravna** (fødd 10. april 1961 i Vadsø) er ein norsk jurist som er professor i rettsvitskap ved Universitetet i Tromsø.

Utdanning og forsking
---------------------

Ravna er oppvaksen i Tana i Finnmark. Han er utdanna jordskiftekandidat (cand.agric.) frå Universitetet for miljø- og biovitenskap i 1987. Frå 1988 til 2004 var han tilsett ved Finnmark jordskifterett, der han var fylkesjordskiftesjef frå 1993 og jordskifterettsleiar frå 2001. Frå 2004 til 2008 var han stipendiat ved Det juridiske fakultet ved Universitetet i Tromsø. Han tok den juridiske doktorgraden (doctor juris) på avhandlinga «Rettsutgreiing og bruksordning i reindriftsområder».

Forskingsfelta til Ravna er samerett, rettskultur og tingsrett; under dette også rettar til land og naturressursar, prosessrett, jordskifte og folkerett. Dei seinare åra har han særleg forska på rettsspørsmål knytt til Finnmarksloven og rettsidentifiseringsprosessen i Finnmark. Ravna har vore engasjert i forskingsoppdrag for Samerettsutvalet (NOU 2007:14) og i feltutgreiingar for Finnmarkkommisjonen. Han underviser i samerett og er leiar av urfolkslovgruppa til Arctic Thematic Network on Arctic Law. Ravna er òg redaktør av det juridiske fagtidsskriftet Arctic Review on Law and Politics. Ravna vart i 2008 tildelt Noregs jordskiftekandidatsamskipnad sin fagpris og i 2011 nominert til Universitet i Tromsøs formidlingspris. Studieåret 2011–2012 var han gjesteforsker ved Native American Center and Law School, University of Montana, USA.

Bøkar og filmar
---------------

Ravna debuterte som dokumentarforfatter i 1993 med boka *I russisk villmark*, og seinare følgde *Skogsfugljakt med skjellende hund* (1994) og *Mitt russiske nord* (1996), *Vandringer i Grenselandet* (1997), *En reise i det russiske nord* (2000), *Tundraens folk* (2001), *Kampen om tundraen – nenetserne og deres historie* (2002) og *Reindriftsfolk* (2007). Med unntak av den siste, hentar desse åtte bøkane tema frå det nordlege Russland. Ravna har òg delteke i filmproduksjonar. I filmane *Reisen tilbake* (1999), *Mørke skyer over Nestsjang* og *Arven fra GULag-tiden (brevet til Vladimir)*, medverkar Ravna med høvesvis manuskript, regi, fotografering og produksjon.

Referansar
----------

1. ↑  Rettsutgreiing og bruksordning i reindriftsområder En undersøkelse med henblikk på bruk av jordskiftelovgivningens virkemidler, 2008. ISBN 9788205387300
2. ↑  NOU 2007:14 Samisk naturbruk og retts­-situasjon fra Hedmark til Troms
3. ↑  University of the Arctic Thematic Network on Arctic Law
4. ↑  Arctic Review on Law and Politics
5. ↑  NRK Sápmi: Nominert til formidlingspris 01.03.2011

* *Denne artikkelen bygger på «Øyvind Ravna» frå Wikipedia på bokmål, den 2. april 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Øyvind Ravna i BIBSYS
* Publikasjonar av Øyvind Ravna i forskingsdokumentasjonssystemet CRIStin
* www.ravna.no Nettstad
| Ürümqi, 烏魯木齊 |
| --- |
| Andre namn | tidlegare: Dihua, pinyin: Wūlǔmùqí, wade-giles: Wū-lǔ-mù-ch'í, uigurisk: ئۈرۈمچى |
| Utsyn over Ürümqi frå Hong Shan-høgda. Utsyn over Ürümqi frå Hong Shan-høgda. |
| Styresmakter |
| Land  Region | Folkerepublikken Kina  Xinjiang |
| Borgarmeister | Jerla Isamudin |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  10,989 km2 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 2,681,834   244/km² |
| Koordinatar | 43°48′″N 87°35′″E﻿Koordinatar: 43°48′″N 87°35′″E﻿ |
| Høgd over havet | ca. 900 m |
| Tidssone | UTC + 8 (UTC+8) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 830000 |
| Telefon-retningsnummer | 991 |
| Bilnummer | A |
| **Heimeside:** |
| Plassering |
| Plassering av Ürümqi |

**Ürümqi** *(mongolsk: «fagert beite»)*er ein by på prefekturnivå og regionshovudstad i den autonome regionen Xinjiang i Nordvest-Kina. Byen ligg ved foten av Tian Shan-fjella. I Guinness rekordbok held Ürümqi rekorden for å vera byen som ligg lengst unna noka kystlinje. Klimaet i byen er turt med svært varme somrar og svært kalde vintrar.

Infrastruktur
-------------

Byen er sterkt veksande på grunn av ein medviten innflyttingspolitikk frå kinesisk side, og er no den største byen i Vest-Kina. Størstedelen av innbyggjarane er no Han-kinesarar, og den nest-største gruppa er uigurar. Frå 1990-åra har byen fått både jarn- og stålverk, produksjon av jordbruksmaskiner, samt produksjon av sement, tekstil, kjemiske og petrokjemiske produkt, papir og lêr.

Kommunikasjonen i byen er god, med både jarnbanesamband, eigen flyplass og godt utbygd vegnett. Her ligg også fleire regionsuniversitet og høgskular.

Administrative einingar
-----------------------

Nummerert kart over Ürümqi

  

Prefekturet Ürümqi er delt inn i 9 distrikt og fylke. 4 av desse ligg i byområdet.

1. Tianshan
2. Saybagh
3. Xinshi
4. Shuimoghou
5. Toutunhe
6. Dabanche
7. Midong
8. Ürümqi

Kjelder
-------

* «Ürümqi» i *Store norske leksikon*, snl.no. av Cato Næverdal.
* Engelsk og Bokmålswikipedia om Ürümqi, henta inn 1. april 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Michael Grundt Spang** (14. juni 1931–13. november 2003) var ein norsk forfattar og journalist. Spang arbeida for Dagbladet og Verdens Gang. Han var særleg kjend som kriminaljournalist, kriminalforfattar og samfunnsdebattant. I dei mange bøkene og artiklane sine uttrykte han ei gjennomgåande konservativ og systemtru haldning til norsk rettspleie og kriminalomsorg. Boka *Torgersen-saken* var eit tilsvar til Jens Bjørneboe si bok *Tilfellet Torgersen*, der Bjørneboe argumenterte for at den drapsdømte Fredrik Fasting Torgersen hadde vorte utsett for justismord.

Spang sin roman *Operasjon V for vanvidd* vart filmatisert i 1970. Saman med Kjell Syversen vann han i 1981 Nordvisjonens tevling om beste manuskript for TV-krim. Dramaet vart filmatisert i 1984 av NRK som *SK 917 har nettopp landet*. I 1985 vart romanen *Spionen* dramatisert som høyrespelserie av NRK Radio.

Utgjevingar
-----------

* *Den ukjente morder* – sakprosa (1965)
* *En morder går løs* – kriminalroman (1966)
* *Operasjon V for vanvidd* – kriminalroman (1968)
* *Malkersaken* – kriminalroman (1969) (saman med Arild Feldborg)
* *Justismordet* – kriminalroman (1972)
* *Torgersensaken* – sakprosa (1973)
* *Aksjon Ullersmo* – kriminalroman (1975)
* *Du står ved stupet* – kriminalroman (1980)
* *Spionen* – kriminalroman (1982)
* *Spionen som lengtet hjem* – kriminalroman (1985)
* *Treholtsaken: Hva skjedde?* – sakprosa (1986)

Prisar
------

* Rivertonprisen 1985, for *Spionen som lengtet hjem*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Ralph Harold Boston** (fødd 9. mai 1939) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Laurel i Mississippi, som vart olympisk meister i lengdehopp i 1960 og seinare vann OL-sølv i 1964 og OL-bronse i 1968. I tida 1960-65 sette han fem verdsrekordar i øvinga og tangerte gjeldande verdsrekord ein gong.

Den 12. august 1960 sette Boston i Walnut ny verdsrekord med eit lengdehopp som målte 8,21 meter, og sletta dermed den 25 år gamle verdsrekorden til Jesse Owens. Vel tre veker seinare vann han den olympiske gullmedaljen i lengdehopp under Sommar-OL 1960 i Roma, etter å han nådd 8,12 m, ein centimeter lengre enn landsmannen Bo Roberson. Seint i mai 1961 flytta Boston verdsrekorden til 8,24 m under eit stemne i Modesto, og la på ytterlegare fire centimeter då han sigra i øvinga i ei tevling i Moskva i juli månad.

Sommaren 1962 vart Igor Ter-Ovanesjan frå Sovjetunionen verdsrekordhaldar etter eit hopp på 8,31 m. I august 1964 tangerte Boston den rekorden i Kingston på Jamaica, før han ein månad seinare sette ny verdsrekord med 8,34 m i Los Angeles. Ved dei olympiske sommarleikane 1964 i Tokyo kneip Boston sølvmedaljen i siste omgangen, noko overraskande slått av briten Lynn Davies, men framom sin vanlegvis sterkaste konkurrent, Igor Ter-Ovanesjan.

Boston sette sin siste verdsrekord og gjorde sitt lengste hopp i Modesto i mai 1965, då han landa på 8,35 m. Tre år seinare kompletterte han medaljesamlinga med ein bronsemedalje under Mexico-OL 1968, der landsmannen Bob Beamon vann etter eit utruleg hopp som vart målt til 8,90 meter, og samstundes sletta Boston sin tre år gamle rekord.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ralph Boston» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |