recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Fernand Cormon
*Caïn*, 1880
**Fernand Cormon**, opphavleg **Fernand-Anne Piestre**, (24. desember 1845–20. mars 1924) var ein fransk målar. I samtida var han ein kjend historiemålar i Frankrike, som oftast måla ut frå religiøse tema. Seinare vende han seg meir mot måling av portrett. Målarstilen hans vert rekna til den såkalla akademiske realismen. Han var både fødd og døydde i Paris, der han omkom i ei trafikkulukke.

### Liv og gjerning

Cormon byrja studere måling hos Jean-François Portaels i Brussel. I 1863 flytta han tilbake til Paris, der han vart elev hos Alexandre Cabanel og Eugène Fromentin. Han stilte i 1868 fyrste gongen ut i 'Salon de Paris'. I 1880-åra leia han sin private kunstskule. Mellom elevane hans, som fekk arbeida sine avviste av salongen ettersom dei hadde andre målsettingar og stilar enn det aksepterte, var Henri de Toulouse-Lautrec, Louis Anquetin, Eugène Boch, Émile Bernard og Vincent van Gogh.

I 1880 vart Cormon utnemnd til Æreslegionen. Han la då ut på reiser til Tunisia og Bretagne. Cormon vart i 1898 leiar på 'École nationale supérieure des beaux-arts' og medlem av 'Académie des Beaux-Arts'. Henri Matisse, som hadde vorte henta til skulen av Gustave Moreau, føregangaren til Cormon, måtte etter usemje med Cormon forlate lærarposten sin.

Cormon heldt heile tida fast på den akademiske stilen i kunstverka sine. Han spesialiserte seg på bibelske og forhistoriske scener. Dei er ofte haldne i mørke fargetonar, gjerne med ei skarpt lys på det sentrale i biletet. I det sju meter lange måleriet *Caïn*, som i 1880 var ein sensasjon på 'salongen', illustrerte han eitt av versa i *La legende des siècles* av Victor Hugo. Til dette verket arbeidde Cormon med kvar enkelt figur etter modell, samstundes studerte han funn gjort av arkeologisk forsking for å få dei rett utstaffert. Måleriet vart kjøpt av den franske stat og er i dag utstilt i Musée d'Orsay i Paris.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Cormon bei artcyclopedia

Notar
-----

1. ↑  Lawrence Gowing: *Matisse*, Lichtenberg, München 1997, ISBN 3-785-28406-3, S. 200
2. ↑  Caroline Mathieu: *Musée d’Orsay*. Édition de la Réunion des Musées Nationaux, Paris 1987; Zitat Victor Hugo ebenda. ISBN 2-7118-2124-2, S. 202–205;

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |


* *Denne artikkelen bygger på «Fernand Cormon» frå Wikipedia på tysk, den 9. januar 2011.*
|  |
| --- |
| **Fossekall** |
| FossekallFossekall |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Fossekall Utbreiinga av Fossekall |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Fossekallfamilien Cinclidae |
| **Slekt:** | Fossekallfamilien *Cinclus* |
| **Art:** | **Fossekall** *C. cinclus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Cinclus cinclus***Linnaeus, 1758 |

**Fossekallen** (*Cinclus cinclus*) er ein fugl i fossekallfamilien som er utpeikt som nasjonalfugl i Noreg. Fossekallen finst i store delar av Europa og nordvestre Asia.

Fuglen er brunsvart med kvit hakelapp, liten og rundvoren, med stutt stjert. Han held særleg til langs fossestryk, elvar og vatn. 

Fossekallen er delvis trekkfugl, og medan dei gjerne held seg i nordlege område om sommaren flyg mange av dei sørover om vinteren. Mange fuglar trekkjer til dømes frå Noreg og nord-Sverige til sør-Sverige om vinteren. Ein kan likevel finna fossekallar i vassdrag og vatn i Noreg året rundt. 

Fuglen dykkar til botnen etter føde og bruker vengene til å symja. Han et hovudsakleg larvar av små vassdyr. Fossekallen kan òg eta insekt på land som han finn mellom steinar og ved vassbredden.

Reiret er rundt med ein liten opning på eine side. Det blir bygd på ein avsats, i ei kløft eller under ei bru, nær vatn. Fossekallen legg 3–6 egg som blir klekka etter 14–18 dagar.

Bakgrunnsstoff
--------------

### Kjelder

* «Fossekall» på bokmålswikipedia
* «Strömstare» på svensk Wikipedia
Koordinatar: 84°50′S 145°00′W﻿

**Mercerstraumen** , tidlegare kalla **Ice Stream A**, flyt vest til Gould Coast til sør for Whillansstraumen i Antarktis. Han er den sørlegaste av fleire store isstraumar som flyt frå Marie Byrd Land og ut i Rossisen. Isstraumane vart undersøkt og kartlagt av mannskap frå USARP i løpet av fleire feltsesongar frå 1983–84 og namngjeve Ice Stream A, B, C, etc. etter plasseringa deira frå sør til nord. Namnet vart endra av US-ACAN i 2002 til ære for John H. Mercer (1922–87), ein geolog frå Institute of Polar Studies (no Byrd Polar Research Center) ved Ohio State University, som kartla morener oppom Reedybreen og i Ohio Range ved enden av Horlickstraumen, den store sidebreen til Mercerstraumen.

Sjå òg
------

* Isbrear i Antarktis
* Isstraumar i Antarktis

Kjelder
-------

1. ↑  «Mercer Ice Stream». *Geographic Names Information System*. United States Geological Survey. Henta 28. desember 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mercer Ice Stream» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
«**Say Yes**» er den siste songen på Elliott Smith sitt album frå 1997, *Either/Or*, og ein av dei tre songane frå albumet som vart brukt i filmen *Good Will Hunting*.
«Say Yes» er ein of Smith sine mest kjende songar.
I eit intervju sa Smith at songen var skriven om «Ein særskilt person, og det gjer eg nesten aldri. «Eg var verkeleg forelska i nokon».
Smith framførte songen ofte,
også under fulle bandkonsertar, der han gjerne spelte songen solo på ein akustisk gitar.
Death Cab for Cutie har spela inn ein coverversjon av songen. Songen vart også spela av ein skodespelar i ei episode av fjernsynsserien One Three Hill.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wikipedia» frå Wikipedia på engelsk, den 4. januar 2009.*

.

|  |
| --- |
| **Elliott Smith** |
| **Studioalbum:** *Roman Candle* | *Elliott Smith* | *Either/Or* | *XO* | *Figure 8* | *From a Basement on the Hill* | *New Moon* |
| **Songar:** *No Confidence Man* | *Needle in the Hay* | *Say Yes* | *Miss Misery* | *Baby Britain* | *Happiness* | *Son of Sam* |
| **Filmar:** Lucky Three | Strange Parallel |
Koordinatar: 85°15′S 091°00′W﻿

**Thiel Mountains** er ei isolert, hovudsakleg snødekt fjellkjede i Antarktis som er 72 km lang. Fjella ligg om lag mellom Horlick Mountains og Pensacolafjella og strekkjer seg frå Moulton Escarpment i vest til Nolan Pillar i aust. Av fjell i fjellkjeda finn ein Ford Massif (2810 moh), Bermel Escarpment og ei gruppe toppar i aust nær Nolan Pillar. Fjella vart observert og først plassert av USARP Horlick Mountains Traverse Party, 1958-59. Fjella vart kartlagd av USGS Thiel Mountains i 1960-61 og 1961-62.

Thiel Mountains vart namngjeven av US-ACAN etter dr. Edward C. Thiel, som var seismolog ved Ellsworth-basen og Pensacolafjella i 1957. 

Fylling av drivstoff i Thiel Mountains
Eit drivstoffdepot ligg nær Thiel Mountains for flyreiser mellom Patriot Hills og Amundsen-Scott-stasjonen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thiel Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Thiel Mountains
2. ↑  Sørpolen Flights

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
| Thionville |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Thionville** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Lorraine  Moselle |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  49,86 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 40 907   820/km² |
| Koordinatar | 49°21′″N 06°10′″E﻿Koordinatar: 49°21′″N 06°10′″E﻿ |
| Høgd over havet | 150 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 57100 |

**Thionville** (tysk *Diedenhofen*, luxembourgsk *Diedennuewen*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 40 000 innbyggjarar. Byen ligg nær elva Moselle

Historie
--------

  

Området var i antikken busett av den germanske alemannarstamma. Kyrkjemøtet i Thionville vart halde her frå 2. februar 835 med 43 biskopar. Det gjeninnsette Keisar Ludvig I av Det tysk-romerske riket og omstøytte dei tidlegare dommane hans, som han alle var uskuldige i, og avsette erkebiskopen av Reims, Ebbo. 28. februar 835 innrømte Ebbo i Mainz at Ludvig ikkje hadde gjort nokre av lovbrota som gjorde at han vart avsett som keisar i Det tysk-romerske riket. 

Eskil, erkebiskop av Lund vart fengsla i Thionville då han kom tilbake frå ei pilegrimsferd til Roma i 1153.

Omleiringa av Thionville skjedde i juni 1639 under trettiårskrigen.

Forfattaren François-René de Chateaubriand vart etterlaten for å døy under Condé sin militære *émigré*-ekspedisjon mot Thionville i 1792. 

I åra 1870-1918 var Thionville ein del av Tyskland med det tyske namnet *Diedenhofen*.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Thionville**

* Thionville perso

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
PIV3, *City Bee*
Ford Think, Museum Autovision
**Think nordic** er ein norsk batteridriven bil med plastkarosseri, produsert i Aurskog-Høland. 

Firmaet vart stifta i 1990 under namnet **Pivco**. Produksjon skjedde i Stanseveien, i Groruddalen i Oslo. 
Den fyrste prototypeserien, PIV2, var ferdig i 1994. Den neste prototypeserien var PIV3, som òg vart kalla *City Bee*. Det vart produsert om lag 120 eksemplar av denne typen, som mellom anna var med i prøveprogrammet *Station car* i Nordcalifornia. Bilen vart òg i stort mon utprøva i Noreg og var mellom anna ei tid tilgjengeleg som utleigebil hjå Statoil.

Prototypeserien PIV3 hadde nokre manglar og var ikkje klar til å settast i serieproduksjon. Det vart difor sett i gang eit stort utviklingsprosjekt for å utvikla ein bil som kunne serieproduserast. Dette arbeidet tok meir tid enn venta og økonomien tok til å skranta.

Think City
Det enda med at Pivco i 1999 vart oppkjøpt av Ford, som hadde naudsynt økonomi for å gjera ferdig bilen. *Think City*, som den nye modellen vart heitande, vart sett i serieproduksjon og over 1000 bilar vart produsert, men Ford stogga produksjonen då det viste seg at det ikkje lenger var krav om å produsere *nullutslepp*-bilar for California.

Verksemda vart difor kraftig redusert og i januar 2003 vart firmaet seld til Kamkorp Microelectronics, som er eigd av forretningsmannen Kamal Siddiqis. Det vart deretter arbeid med å utvikla ein mikro-buss for bruk i byar. Fleire prototypar vart utvikla, men køyretøyet kom ikkje i sal. Verksemda gjekk konkurs den 28. februar 2006, men den 9. mars same år vart buet Think Nordic kjøpt opp av ei gruppe norske investorar, der Inspire AS car den viktigast investoren, men Jan Otto Ringdal og nokre av dei tilsette i Think var òg sentrale partnarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Think Nordic» frå Wikipedia på bokmål, den 12. oktober 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Thinc Nordic
* Hovudfagsoppgåve om Think Arkivert 2009-09-20 ved Wayback Machine.
* Think histori Arkivert 2005-05-04 ved Wayback Machine.
* Gamle gründere reddet Think i Aurskog
* Norstart - Norsk Elbilforening[*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
Norske bilfabrikkar |
| --- |
| Bjering**·** Den norske automobilfabrikk **·** Elbil Norge **·** Geijer **·** Irgens **·** Mustad **·** Norsk automobilfabrikk **·** Stavern bilfabrikk **·** Think nordic **·** Troll **·** Vestby |
Koordinatar: 77°49′S 162°42′E﻿

**Ferrarbreen** er ein isbre i Antarktis. Han er kring 55 km lang og flyt frå platået i Victoria Land vest for Royal Society Range til New Harbour i McMurdo Sound. Isbreen snur til høgre (austover) nordaust for Knobhead, der han flyt inntil Taylorbreen. Frå der held han fram austover langs sørsida av Kukri Hills til New Harbour.

Han vart oppdaga av Discovery-ekspedisjonen, (1901–04) under kaptein Robert Falcon Scott, som namngav breen etter Hartley T. Ferrar, ein geolog på ekspedisjonen. Namnet Ferrarbreen vart opphavleg gjeve både til denne delen av breen og delen av Taylorbreen nedanfor høresvingen. Thomas Griffith Taylor, ein geolog på Terra Nova-ekspedisjonen, under Scott, fann bevis for at dei to delane ikkje var ein enkel isbre, men to brear som låg inntil kvarandre. Scott gav då namna Ferrarbreen og Taylorbreen til dei to breane. Taylorbreen svingar til venstre ved Cavendish Rocks og flyt aust langs nordsida av Kukri Hills.

Sjå òg
------

* Dunbreen
* Isbrear i Antarktis

Kjelder
-------

1. ↑  «Ferrar Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. januar 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ferrarbreen». NASA Earth Observatory. Arkivert frå originalen 24. september 2008. Henta 14. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Ferrarbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ferrecella er den midterste av dei tre sirkulasjonscellene på kvar halvkule.
Ei **ferrelcelle** er ei atmosfærisk sirkulasjonscelle ein finn mellom hadleycella og polarcella på midlare breidder. Ho er kalla opp etter William Ferrel, som skildra vestavindsbeltet på mildare breidder. I Nord-Atlanteren er vestavindsbeltet den nordlege delen av den generelle luftsirkulasjonen rundt høgtrykk i subtropiske strøk. Ferrelcella er termisk indirekte, noko som betyr at kinetisk energi blir omforma til indre eller potensiell energi. Den verkelege atmosfæriske sirkulasjonen er derimot meir kompleks en det forenkla sonale straummønsteret ein kunne venta seg. Ein kan òg argumentere for at ferrelcella ikkje eksisterer i det heile tatt, og ho er mykje mindre markant enn hadley- og polarcella.

Jetstraumar
-----------

I vestavindsbeltet blir varmluft ved overflata driven nordover av trykksystem og tvungen til å stige over kald luft som blir driven sørover. Corioliseffekten får den nordlege luftstraumen, som blir tvinga oppover i høgda av kald- og varmfrontar, til å bøye av til høgre og danne vestlege jetstraumar i høgda. Straumen i høgda blir ikkje påverka av trykksystem som tvingar han tilbake mot subtropene. Men når friksjon får straumen til å sakke av, kan lufta over polarfronten flytte seg nordover og søkke ned i polarområda. Lufta strøymer så bort frå polområda langs bakken i samband med den polare austavinden.

Sjå òg
------

* Atmosfærisk sirkulasjon

Referansar
----------

* Laing, David (1991). *The Earth System: An Introduction to Earth Science* Wm. C. Brown ISBN 0-697-07952-X
**Fernando Mamede Mendes** (15. juli 1937–31. mars 2016) var ein portugisisk fotballspelar frå Seia som vann cupvinnarcupen 1964 med Sporting Lisboa.

Mendes spelte på Sporting Lisboa i 12 år frå 1956. Midtbanespelaren var med å vinne den portugisiske toppserien i 1958 og på ny i 1962. I 1963 var han med då Sporting vann den spanske cupen for sjette gong, etter finalesiger 4-0 over Vitoria Setubal. Sesongen etter tok Sporting seg til finalen i cupvinnarcupen, ei turnering laget vann etter fyrst 3-3 og så siger 1-0 i omkampen mot MTK Budapest på Heysel-stadion i Brussel.

Frå landslagdebuten i 1959 spelte Mendes 21 landskampar for Portugal til 25. april 1965. I VM-kvalifiseringskampen mot Tsjekkoslovakia i Bratislava braut han eine beinet. Etter dette kom han aldri tilbake på same nivå som før. Han fekk mindre speletid i Sporting og tok til sist ein sesong, 1968/69 i Atlético CP.

Merittar
--------

* Vinnar av cupvinnarcupen: 1964 med Sporting Lisboa
* Portugisisk seriemeister: 1958, 1962, 1966 med Sporting Lisboa
* Portugisisk cupmeister: 1963 med Sporting Lisboa

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fernando Mendes» frå Wikipedia på engelsk, den 18. september 2018.*

* eu-football
| **Merdø** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sørlandet |
| **Koordinatar** | 58°25′29″N 08°48′07″E﻿Koordinatar: 58°25′29″N 08°48′07″E﻿

 |
| **Høgaste punkt** | Dynnvikheia (19 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Agder

 |

**Merdø** er ei øy i Arendal kommune og tidlegare ei uthamn ved Skagerrakkysten. Merdø ligg sør for Arendal, ut mot havet like ved innseglingsfyra Store og Lille Torungen. 

Ein reknar med at Merdø fekk fast busetnad på 1300-talet, og at busetnaden oppstod i nær tilknyting til stadig aukande seglskutetrafikk i Skagerrak. Merdø er avmerkt på alle gamle nederlandske sjøkart frå 1580 og var ein av dei viktigaste uthamnene ved Skagerrak. Merdø hamn ligg mellom øya Merdø og staden Revesand på Tromøy, hamneområdet vert òg kalla Revesandsfjorden. Hamna har to høve for inn- og utsegling, gjennom Vestre Gabet eller Østre Gabet. På Merdø var det tollbu, losstasjon, skule og butikk. 

På Merdø ligg eit vel bevart gammalt skipperhus som i dag er Merdøgaard Skjærgårdsmuseum, som høyrer til Aust-Agder kulturhistoriske senter i Arendal. Gravrøyser frå jernalderen finst to stader på øya. Lengst vest på Merdø ligg Gravene; ein lokalitet som vart nytta som gravplass for sjøfolk. 

På 1800-talet levde folk av sjøfart, losing og fiske. I år 1900 var det 26 busette hus med totalt 144 innbyggjarar. Tollstasjonen vart nedlagd 1960, losstasjonen i 1971 og postkontoret i 1975.

På 1900-talet har Merdø i stadig større grad vorte ein ferie- og turiststad. Den gamle busetnaden er i dag så godt som fråflytta, men husa vert stadig nytta som sommarbustader. Merdø har òg mange hytter frå 1900-talet. Merdø har fleire fine badeplassar med gode sandstrender, og er ein populært utfartsstad for folk i Arendal. Det går båt til og frå Merdø mange gonger kvar dag i sommarsesongen.

Stadnamnet Merdø kjem truleg frå ordet «merd» som er eit gammalnorsk ord for ruse (fiskeruse). Namnet viser til hamnebassenget innanfor øya. Bassenget har form som ei ruse med munningen vestover og botn mot aust. Hamna har god ankerbotn og er nemnd i alle skildringar av norskekysten. 

Geologisk er Merdø ein del av israndavsettinga Raet , og nesten heile Merdø inngår i Raet landskapsvernområde. Merdø har òg ein sjeldan flora, men øya gror no stadig til med meir lauvskog og einerkratt. Merdø høyrte tidlegare til Tromøy kommune, men frå 1992 vart Tromøy innlemma i Arendal kommune. 

Forfattaren Jonas Lie lèt romanen *Losen og hans hustru* hente motiv frå Merdø.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Merdø» frå Wikipedia på bokmål, den 9. april 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Båtruta frå Arendal til Merdø Arkivert 2006-01-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Korrekt oppsett av kulene før start
**9-ball** (eller **niarball**) er ein variant av biljard, med historiske røter i USA heilt tilbake til 1920-talet. Spelet kan spelast av eit kva som helst tal spelarar, sjølv om det mest vanlege er at to personar speler mot kvarandre. 

Niarball har blitt den mest vanlege biljardforma i konkurransesamanheng.

Spelet
------

Det blir spelt på eit vanleg biljardbord med seks lommer, og med ti kuler. Køballen, som vanlegvis er kvit, vert slått mot éin eller fleire av dei ni andre kulene. Dei andre kulene er nummererte frå éin til ni. Målet med spelet er å putte niarballen på ein måte som er lovleg etter reglane.

Dei fleste reglane er like på både profesjonelt og amatørnivå. 

I niarball må spelaren alltid treffe kula med det lågaste nummeret med køballen, før køballen treffer eventuelle andre kuler. Dette betyr ikkje at kulene må puttast i denne rekkjefølgja; ein kan putte alle kuler så lenge køballen treffer kula med lågast nummer først. Ettersom niarball ikkje er eit meldespel, kan ein òg putte niarballen på denne måten, og dermed vinne spelet. Ein spelar vinn òg dersom han puttar niarballen når han bryt i det første støtet.

Spelarane vekslar på å spele, og beheld turen dersom ein puttar ei kule. Dersom ein bommar, gjer ein feil eller vinn, blir det nestemann sin tur. Dersom ein gjer ein feil får motstandaren leggje køballen kvar som helst på biljardbordet før turen sin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «9-ball» frå Wikipedia på bokmål, den 2. mai 2008.*
Koordinatar: 57°31′00″N 12°41′00″E﻿
**Kinna** er ein svensk tettstad og centralort i Marks kommun i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2005 hadde tettstaden 14 555 innbyggjarar. Kinna ligg cirka 29 kilometer sørvest for Borås og 50 km søraust for Göteborg. 

Den noverande tettstaden har oppstått ved at «gamle» Kinna (som blei köping i 1947) i løpet av 1970-talet voks saman med dei nærliggande tettstadene Skene og Örby. Administrativt vart Kinna nedlagt som eigen kommune i 1971, då fleire kommunar i området blei slått saman til den nye storkommunen Mark.

Folkesetnaden i tettstaden fordeler seg omtrent som følgjer mellom dei tre tidlegare tettstadene (2005):

* Kinna 7 000 innb.
* Skene 5 500 innb.
* Örby 2 000 innb.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kinna» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Marks kommun

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Jordalsbø til venstre og Bygland kyrkjebygd til høgre.
**Jordalsbø** er ei grend i Bygland kommune, omlag tre kilometer nord-aust for Bygland sentrum, mellom Lidi i sør og Skreland i nord. Forbi Jordalsbø i sør renn Søråni. På norsida renn Nordåni. Mellom dei to elvane ligg Jordalsbø. Grenda har namn etter den gamle garden Jordal. Han må ha femna om heile det noverande Jordalsbø.

Fylkesveg 3802 går frå Bygland kyrkjebygd til Jordalsbø. Lokalt er denne vegen kalla Jordalsvegen.

Søråni kraftverk og småkraftverket Nordåni kraftverk ligg i grenda.

Kjelder
-------

* Denne artikkelen bygger på «Jordalsbø Arkivert 2020-06-26 ved Wayback Machine.» frå Setesdalswiki Arkivert 2020-08-09 ved Wayback Machine. den 23. juni 2020. Innhaldet er tilgjengeleg under GNU Free Documentation License 1.3.
	+ Setesdalswiki oppgav desse kjeldene:
		- Reidar Bolling, *Gards- og ættesoge for Bygland*, utgjeve av Bygland bygdesogenemnd, 1952, side 254
		- Reidar Vollen, *Bygland gard og ætt*, bind VII, utgjeve av Bygland kommune, 2012, side 519-564

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jordalsbø Arkivert 2020-06-26 ved Wayback Machine. i Setesdalswiki
**Holy Island** (walisisk *Ynys Gybi*) er ei øy på 39 km² på vestsida av Anglesey, nord i Wales. Mellom dei to øyane går eit smal, buktande sund. Øya vert kalla «Holy» på grunn av dei mange ståande steinane, gravkammera og andre religiøse stader på øya. Øya har kring 13 500 innbyggjarar. 

Holy Island i Anglesey i Wales

Historie
--------

Irske sjørøvarar invaderte Anglesey etter at romarane trekte seg ut av Britannia. Cunedda starta først krigføring mot irane, men det vart til slutt Cadwallon Lawhir som slo irane på Holy Island.

Natur
-----

Det er fleire naturlege habitat på øya, som mudderflater, sanddyner, marskland og strender. På vestsida av øya ligg Holyhead Mountain med det høgaste punktet i grevskapet på 220 meter over havet.

Transport
---------

Holy Island har to vegsamband til Anglesey. Den eine er ei fylling som ber både veg og jernbanelinje, og den andre er over ei vegbru.

Den største byen på øya er hamnebyen Holyhead, og frå her går det passasjerbåtar til Dún Laoghaire og Dublin i Irland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Holy Island, Anglesey» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Anglesey naturhistorie

Bakgrunnsstoff
--------------

* Holy Island

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Epihone** er ein gitarfabrikant som vart kjøpt opp av Gibson på slutten av 1950-talet. I dag er Epihone ein av gitartypane til Gibson. Epiphone var då ein av Gibson sine argaste konkurrentar på denne typen gitarar med bua topp. Epiphone laga òg bassgitarar, banjoar og andre strengeinstrument. Etter Andre verdskrig vart selskapet kraftig svekka, noko som gjorde at Gibson etter kvart kunne kjøpe dei opp.

Soge
----

Historia om Epiphone går tilbake til 1870-talet i Smyrna i Tyrkia, der den greske grunnleggaren Anastasios Stathopoulos laga sine eigne feler, luttar og Lioutoar. Stathopoulos flytta til USA i 1903, og heldt fram med å lage sine eigne instrument, i tillegg til mandolinar, frå New York City. Anastasios døydde i 1915, og son hans, Epaminondas, tok over. Etter to år vart selskapet kalla The House Of Stathopoulos. 

Like etter Første verdskrig starta selskapet å lage banjoar. Selskapet skifta namn til Epiphone Banjo Company i 1928, og same året starta dei produksjonen av sine første gitarar. Epi Stathopoulo døydde i 1943. Uheldigvis gjekk selskapet over til brørne hans, Orphie and Frixo, som ikkje hadde det som skulle til for å drive eit selskap, og i 1951, etter ein fire månadar lang streikeaksjon, flytta selskapet frå New York til Philadelphia. Selskapet vart kjøpt opp av sin argaste komponent, Gibson, i 1957. 

Frå tidleg på 1970-talet vart Epiphone-gitarar laga i Japan, og frå 1980-talet i Korea, og dei siste åra frå Kina.

Casino
------

Den mest kjende Epiphone-modellen etter at Gibson tok over er Casino. Casino har same forma som ein Gibson ES-330 gitar. Han har ein svært tung lyd, og skal vere ein svært god rytmegitar. 

Casion er mest kjend for å vere brukt av The Beatles, først av Paul McCartney i 1964. To år seinare hadde både John Lennon og George Harrison kvar sin Epiphone Casino frå 1965.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Epiphone**

* Offisiell side
* Epiphone SG modellar Arkivert 2007-04-09 ved Wayback Machine.
* Klassiske Epiphone-gitarar Arkivert 2007-04-08 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
Koordinatar: 59°8′38.026″N 18°7′56.093″E﻿
**Jordbro** er ein tettstad i Haninge kommun i Stockholms län i landskapet Södermanland i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 9 316 innbyggjarar.

Geografi
--------

Midt i Jordbro ligg det ein jernbanestasjon på Nynäsbanan som deler Jordbro i retninga nord/sør.

I det sentrale Jordbro ligg det ein del bustadblokker, hovudsakleg bygd på 1960- og 70-talet. Nord og sør for sentrum ligg det nokre yngre villaområde. Aust for bustadområdet passerer veg 73, som går mellom Stockholm og Nynäshamn. 

Vest for jernbanen ligg det eit relativt stort industriområde, Jordbro företagspark, med fleire lager- og industrilokale av varierande storleik. Mellom anna er det hovedkontor og produksjonsanlegg for Coca-Cola samt distribusjonslager for Dagab, Lagena, Osram og Åhléns.

Service
-------

I Jordbro sentrum (cirka 300 meter aust for stasjonen) er det eit helsesenter, tannlegevakt, apotek, to matbutikkar og fleire småforretningar, eit par kaféer/restaurantar og eit bibliotek.

Historie og kultur
------------------

Regissøren Rainer Hartleb følgde i over 30 år livet i fleire familier i Jordbro. Arbeidet resulterte i fleire dokumentarfilmar, til dømes *Från en barndomsvärld* (1974) og *En pizza i Jordbro* (1994) somvann ein Guldbagge.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jordbro» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Atrechtunionen (Arras) (gult) og Utrechtuninoen (lys blått) (1579)
**Atrechtunionen** (fransk *Arras*) var ein union mellom Dei sørlege Nederlanda, grevskapet Hainaut, Artois, Lille, Douai og Orchies som vart underskriven 6. januar 1579. I denne unionen erklærte dei lojalitet til den spanske kongen Filip II og Don Juan de Austria som var statthaldaren hans. I dag ligg Artois i Frankrike, Lille delvis i Frankrike, Hainaut ligg i Belgia og dei franske departementa Oise og Nord.

Andre regionar som var for unionen, men som ikkje skreiv under avtalen, var Namur, Luxembourg og Grevskapet Limburg. På 1500-talet kom belgisk Limburg under fyrstbispedømmet Liège, medan det historiske området Limburg berre var ein mindre del av dagens nederlandske Limburg. Hertugen av Parma, Alexander Farnese, byrja kampen sin mot separatistane (medlemmer av Utrechtunionen) i dette området. I Wallonia låg dessutan òg to kalvinistiske «enklavar», Tournai og Valenciennes, som måtte overvinnast innan området kunne leggast heilt under spansk kontroll.

I avtalen var dei følgjande punkta nedfelt:

* Ingen utanlandske troppar skulle ha garnisonar i området.
* Statsrådet skulle settast opp på same måte som på Karl V si tid.
* To tredjedelar av statsrådet sine medlemmer skulle bestå av representantar frå alle medlemsstatane.
* Alle privilegia som områda hadde før åttiårskrigen skulle gjeninnførast.
* Katolisismen var den einaste religionen. Alle andre religionar (til dømes kalvinismen) skulle avskaffast.

Det siste punktet gjorde det umogeleg for Dei nordlege Nederlanda å skrive under på avtalen. Desse områda var først og fremst under påverknad av protestantismen (kalvinisme), og deira motreaksjon var å inngå Utrechtunionen 23. januar 1579.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Unionen i Atrecht» frå Wikipedia på bokmål, den 16. februar 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Michael North: Geschichte der Niederlande. München ²2003 (Beck’sche Reihe) ISBN 3-406-41878-3
Koordinatar: 58°36′23.785″N 8°52′14.592″E﻿

**Holt** er ei bygd i Tvedestrand kommune i Aust-Agder. Fram til og med 1959 var Holt ein eigen heradskommune. Holt kyrkje ligg sentralt i Holt, sameleis Holt skole og ei avdeling av Tvedestrand videregående skole, skulen som frå 1907 var Holt Landbruksskule.

Landbruk og skogbruk var lenge viktigaste næringsvegane i Holt, ein posisjon industri i 1950 hadde overteke. Frå 1738 til 1959 var Næs Jernverk ein stor sysselsetjar. Det nedlagde jarnverket er sidan omgjort til museum, eigedomen elles er omgjord til golfbane.

Holt vart i 1837 oppretta som eige formannskapsdistrikt. Folketalet steig frå 2 324 i 1801 til 4 148 i 1865 og 4 344 i 1900. Etter den tid minka det til 3 424 i 1946, for så å stige att, ved samanslåinga hadde Holt kommune 3 759 ibuarar.

1. januar 1960 vart Holt, Dypvåg og Tvedestrand slått saman til den nye kommunen Tvedestrand.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. V. Bandet. 1954

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| **Fossano** |
| --- |
| Fossano slott Fossano slott |
| Plassering |
| 


 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins |  Italia  Piemonte  Cuneo |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  130 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 24 550 |
| Koordinatar | 44°33′″N 07°44′″E﻿Koordinatar: 44°33′″N 07°44′″E﻿ |
| Høgd over havet | 375 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 12045 |
| Telefon-retningsnummer | 0172 |

**Fossano** er ein by og kommune i Piemonte i provinsen Cuneo i Italia. Han er den fjerde største byen i provinsen etter Cuneo, Alba og Bra.

Han ligg langs jernbanelinja frå Torino til Cuneo og til Savona.

Dei største næringane i byane er konditorvarer, kjemikaliar, metallurgi og tekstilar.

Det ligg eit massivt slott med fire høge tårn, starta av Filippo d'Acaia i 1314 og gjort ferdig i 1332.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Fossano**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Atomvinter** er det populære namnet på eit scenario der storstilt bruk av atomvåpen fører til global nedkjøling.

Scenariet vart første gongen presentert i tidsskriftet Ambio i 1982. Eit spesialnummer om moglege miljøverknader av atomkrig inneheldt ein artikkel om verknader på atmosfæren, skriven av Paul Crutzen og J. Birks. Dei berekna at inntil 70% av ozonlaget kunne bli brote ned og peikte for første gongen på verknaden av dei forventa store mengdene av røyk (støv) som ville bli utløyst.

Slik det vart observert i Hiroshima, Nagasaki og tyske byar i 1945, gjev store byar i brann ein intens varme som igjen fører store mengder sot og partiklar opp i stratosfæren til jorda. Der vil partiklane blokkere for solinnstrålinga, og blir verande i stratosfæren over ein tidsskala av år. Vindane vil effektivt breie ut partikkellaget i retning aust-vest, og ville i scenariet dekke den nordlege halvkula nord for 30°. Dei tjukke svarte skyene ville stenge ute alt sollys over fleire veker, slik at temperaturen ved bakken ville falle med mellom 20 °C og 40 °C i perioden.

Kombinasjonen av mørke, drepande frost og høge dosar av radioaktiv stråling frå atomnedfall ville skade all plantevekst.

Ein noko tilsvarande situasjon som atomvinter ville oppstå ved tilstrekkeleg store meteornedfall eller ved utbrotet av ein supervulkan.

Sjå òg
------

* Fimbulvinter.
* Atomkrig

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Atomvinter» frå Wikipedia på bokmål, den 9. april 2012.*
Sjølvgåande jordbor på belter.
**Jordbor** er ein bor som vert nytta for å bore i jord, for å laga hol for gjerdestolpar og liknande. 

Traktormontert jordbor.
Det finst ulike typar. Små jordbor, drevne med handmakt, vert nytta til lett hagearbeid og liknande. Ein kraftigare type er utstyrt med ein liten bensinmotor, slik at dei kan nyttast der ein ikkje kjem til med større maskinar. Traktormonterte jordbor vert nytta innan jordbruk, til arbeid i parkar og liknande. Den traktormonterte typen vert dreven frå kraftuttaket på traktoten, eller men ein hydraulikkmotor. Det finst òg jordbor som vert monterte på gravemaskinar og sjølvgåande jordbor. Dei større typane vert nytta for å bora hol for fundamentpålar.

Sjå òg
------

* Bor
* Fjellbor
* Isbor

| * v
* d
* e
Kommunalmaskinar |
| --- |
| Lette anleggsmaskinar | Frontlastar  | Vegskrape  | Jordbor |
| Parkmaskinar | Jordfres  | Trommel  | Grasklyppar  | Lauvblåsar |
| Snørydding | Snøplog | Snøskjer  | Snøfresar  | Strøbil |
| Transport | Industritraktor  | Tilhengar  | Lastebil |
| Renovasjon | Feiemaskin  | Spylebil  | Søppelbil  | Søppelkompaktor  | Slamsugar |
**Holy Loch** (skotsk-gælisk *An Loch Sianta/Seunta*) er ein *sea loch* eller ein fjord i Argyll and Bute i Skottland. Han er ein fjordarm på austsida av Firth of Clyde. Han er om lag 1,5 km brei og 5 km lang. Byen Dunoon på Cowalhalvøya ligg ved Clyde like sør for Holy Loch. Ein trur at namnet *Holy Loch* kjem frå 500-talet då St. Munn gjekk i land der etter å ha reist frå Irland.

Under den andre verdskrigen vart fjorden nytta av Royal Navy som ubåtbase, og her vart utført mange testar og øvingar med ubåtane. Mellom 1961 og 1992 hadde den amerikanske marinen ein ubåtbase her.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Holy Loch Marina
* Benmore botaniske hage Arkivert 2008-12-05 ved Wayback Machine.
* Informasjon om Holy Loch
* USS Hunley (AS-31) i Holy Loch Arkivert 2008-02-28 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Holy Loch» frå Wikipedia på engelsk, den 15. januar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Holy Loch**

Koordinatar: 55°59′13″N 4°55′59″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Atrioventrikulær septumdefekt**, forkorta AVSD, er ein medfødd hjartefeil som har utgangspunkt i skiljeveggane (latin *septum*) mellom framkammera (lat. *atrium*) og mellom hjartekammera (lat. *ventrikkel*). Andre namn brukt tidlegare er AV-kanal og «endocardial cushion defect». AVSD utgjer om lag 3 % av dei medfødde hjartefeila, noko som utgjer om lag 0,2 pr. tusen levande fødde born. Det er ein sterk samanheng mellom trisomi 21 (Downs syndrom) og AVSD, noko under halvparten av dei med AVSD har Downs syndrom. Dette talet kan venteleg endra seg med moderne fosterdiagnostikk.

Diagnose
--------

Mistanke om AVSD kan komma av teikn på hjartesvikt. Ein kan òg høyre bilyd ved lytting med stetoskop. Ein kjem som regel fram til rett diagnose med ei ultralyd-undersøking, ekkokardiografi. Røntgen-bilete kan seia noko om ekstra blodstraum gjennom lungene og dermed kor alvorleg feilen er.

Anatomiske variantar
--------------------

Klaffane mellom framkammer og hjartekammer vil alltid vera påverka, graden av hol i skiljeveggane er variabel. I røynda er trikuspidal- og mitralklaffen erstatta av ein felles klaff.

Ubehandla er pulmonal hypertensjon (høgt blodtrykk i lungekretsløpet) eit problem, dette kan utvekla seg til Eisenmengers syndrom. Born med AVSD får problem med pulmonal hypertensjon tidlegare og sterkare enn til dømes dei med vanleg hjartekammerdefekt.

Eit ekkokardiogram av ein komplett defekt. Den vassrette lina går tvers over den felles klaffen, og ein kan sjå kor septum skulle ha vore.
### Komplett

Det er eit samanhengande hol frå ein stad i framkammerskiljeveggen til ein stad nede på hjartekammerskiljeveggen. Dei to klaffane mellom framkammer er tydeleg erstatta av ein felles klaff. Høgre og venstre side av hjarte er somme tider ikkje like store. Defekten blir då kalla ubalansert.

### ASD primum

Hjartekammerskiljeveggen er tett, det er eit hol i framkammerskiljeveggen heilt ned mot den felles klaffen, som kan vera meir eller mindre lekk og meir eller mindre funksjonelt todelt. Sett bort frå eventuelle klaffeproblem blir dette som ein atrieseptumdefekt.

### Berre ventrikkelseptumdefekt

Det er tett mellom framkammera, men hol mellom hjartekammera. Dette holet blir som ein vanleg ventrikkelseptumdefekt, men den abnorme klaffen kan gjera kirurgisk lukking meir utfordrande.

Behandling
----------

Defekten kan som oftast korrigerast kirurgisk, med god langtidsprognose. Klaffefeil og ubalanse mellom storleiken på hjartekammera kan gjera korreksjon umogeleg, nokre pasientar får derfor får tilbod om Fontan-sirkulasjon eller ikkje noko kirurgisk tilbod i det heile. Forstyrringar i hjarterytmen er ein ikkje uvanleg komplikasjon.

Kjelder
-------

* Tysk wikipedia
* Gersony WM, Rosenbaum MS: Congenital heart disease in the adult. New York, 2002.
Beitande holstein-frisisk ku i Nederland.
**Holstein-frisisk fe** er ein storferase som stammar frå Nederland og Schleswig-Holstein, men er blitt avla fram til verdas fremste melkerase i USA og Canada. Rasen er no utbreidd over heile verda. Mange populasjonar av kyr produserer eit årleg gjennomsnitt på meir enn 7000 kg mjølk. Holstein-frisisk fe er store dyr som ofte er kjenneteikna av svarte og kvite teikningar. Dei kan også vera hovudsakleg svarte, hovudsakleg kvite eller raude og kvite på farge.

Frå 1970-åra byrja rasen å fortrenga mange lokale storfetypar som mjølkeprodusent i dei fleste vesteuropeiske landa. I eit land som Nederland er ca. 90 % av oksene i avlen av amerikansk opphav. I Sverige er han ein av dei to dominerande storferasane, kjend som svensk låglandsfe eller svensk holstein. Rasen har ikkje hatt stor tyding i Noreg, men foreininga Norsk Holstein blei stifta i 2000.

Kjelder
-------


* «Holstein-frisisk fe» (21. desember 2010). I *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 28. april 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC

 |
Sverige sine erobringar ved freden i Roskilde (gult, raudt, lil,la)
**Freden i Roskilde** er ei nemning på ei fredsavtale mellom Sverige og Danmark-Noreg. Den 26. februar 1658 vart avtala inngått i Roskilde. Kong Karl X Gustav av Sverige hadde frå Jylland gått over isen på Storebelt mot København med hæren sin. Freden var eit forsøk på å hindra eit totalt nederlag for Danmark-Noreg i Karl Gustav-krigen. Karl X Gustav var ikkje nøgd med avtala, og heldt same år fram med krigen heilt til han døydde i 1660. Freden i København den 27. mai 1660 stadfesta med enkelte endringar Roskilde-freden, men attendeførte Bornholm og Trondhjems len.

Sverige fekk ved freden i Roskilde Skåne, Blekinge, Halland (for godt, i freden i Brömsebro av 1645 hadde Sverige fått Halland i 30 år), Bohuslän, Bornholm og Trondhjems len.

Sverige sine erobringar ved freden i Roskilde, markert med grønt

Bakgrunnsstoff
--------------

* Freden\_i\_Roskilde på Wikisource

| * v
* d
* e
Avtalar i Karl Gustav-krigane (1654–1660) |
| --- |
| 1. Kėdainiai – 2. Kėdainiai – Rinsk – Königsberg – Tyszowce – Marienburg – Elbing – Labiau – Vilna – 1. Wien – Radnot – 2. Wien – Wehlau – Bromberg – Taastrup – Roskilde – Valiesar – Haag – Oliva – København – Cardis |
| **Felttog** |
Koordinatar: 56°38′50.29″N 4°53′52.07″W﻿

**Buachaille Etive Mòr** (skotsk-gælisk *Buachaille Eite Mòr*, som tyder «den store gjetaren frå Etive»), generelt berre kalla *The Buachaille* eller *The Beuckle*, er eit fjell øvst i Glen Etive i Dei skotske høglanda i Skottland. Det har nesten ei perfekt pyramideform sett frå hovudvegen A82, og er eit av dei lettast gjenkjennelege fjella i Skottland, ofte vist på postkort og kalendrar. 

Buachaille Etive Mòr består av ein nesten 8 km lang rygg og er nesten omkrinsa av River Etive og sideelvane hennar. Ryggen består av fire toppar: Stob Dearg (1022 m), Stob na Doire (1011 m), Stob Coire Altruim (941 m) og Stob na Bròige (956 m). Stob Dearg og Stob na Bròige er begge Munroar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Buachaille Etive Mòr» frå Wikipedia på engelsk, den 3. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Chris Crocker, *Database of British Hills Arkivert 2008-01-18 ved Wayback Machine.* (2005)

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Lysgårdsbakkane |
| --- |
| Lysgårdsbakkane |
|  |
| **Namn** | Lysgårdsbakkane |
| **Plassering** | Lillehammer |
| **Byggeår** | 1993 |
| **Bakketype** | Storbakke / normalbakke |
| **Tekniske data** |
| **K-punkt** | 123 m (storbakken) |
| **Bakkestorleik (HS)** | 138 m / 100 m |
| **Bakkerekord** | 146 m (storbakken) |
| **Tilløp - lengde** |
| **Tilløp - vinkel** |
| **Høgde på hoppet** |
| **Snøggleik på hoppet** |
| **Vinkel på hoppet** |  |
| **Vinkel ved K-punkt** |  |
| **Tilskodarkapasitet** | 40,000 |
| **Klubb** |  |
| **Andre bakkar** |  |

**Lysgårdsbakkane Hoppanlegg** er eit skihoppanlegg på Lillehammer i Oppland. Bakkane ligg ved Kanthaugen ovanfor Stampesletta på Lillehammer, og blei bygd til OL på Lillehammer i 1994. Anlegget består av ein storbakke og ein normalbakke, pluss stolheis. Arenaen har ein tilskodarkapasitet på ca. 40 000.

Den store bakken (HS138) har bakkerekord 146 meter, sett av Simon Ammann under verdscupen i skihopping 6. desember 2009(kvalifiseringsrennet). Normalbakken (HS100) har bakkerekord 107,5 meter, sett av Karl Geiger under verdenscupen i skihopping, 6. desember 2013.

Etter at den store bakken blei ferdig utbygd og modernisert i 2007, har begge bakkene nå plastunderlag, slik at dei òg kan bli brukt til hopping i sommarhalvåret.

Dei to bakkane deler slette. Sletta i Lysgårdsbakkane blei brukt under opnings- og avslutningsseremoniane under OL i 1994. Under opningsseremonien blei OL-elden teke inn på arenaen med eit skihopp. Ole Gunnar Fidjestøl blei vald ut til å hoppa med OL-elden, men han fall i landinga og skada seg under trening med elden to dagar før seremonien. Dermed blei det reserven Stein Gruben som hoppa med elden under opningsseremonien.

Saman med Holmenkollen i Oslo og Granåsen i Trondheim er Lysgårdsbakkane nasjonalanlegg for skihopping i Noreg. Det blir arrangert verdscuprenn i den store bakken kvart år.

Lysgårdsbakkane fekk i 1993 utmerkinga Betongtavla, som blir delt ut av Norsk Betongforening i samarbeid med Norske Arkitekters Landsforbund. Lysgårdsbakkane erstatta Balbergbakken, som blei nedlagt då Lysgårdsbakkane blei opna.

* 
* 
*

Sjå òg
------

* Lillehammer Olympiapark

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lillehammer Olympiapark: Fakta om Lysgårdsbakkane Hoppanlegg Arkivert 2008-12-29 ved Wayback Machine.
* Skisprungschanzen-Archiv om Lysgårdsbakkane

| * v
* d
* e
Hoppbakkane i Verdscupen i skihopping 2008/2009 |
| --- |
| - | Rukatunturi-bakken, *Kuusamo* | Granåsen, *Trondheim* | Stadio del Trampolino, *Pragelato* | Gross-Titlis-bakken, *Engelberg* |
| Hoppveka | Schattenberg-bakken, *Oberstdorf* |
Olympiabakken, *Garmisch-Partenkirchen* |
Bergisel-bakken, *Innsbruck* |
Paul-Ausserleitner-bakken, *Bischofshofen* |
| - | Kulm, *Bad Mitterndorf/Tauplitz* |
Wielka Krokiew-bakken, *Zakopane* |
Whistler Olympic Park-bakken, *Whistler* |
Ōkurayama-bakken, *Sapporo* | |
| FIS Team Tour | Mühlenkopfschanze, *Willingen* |
Vogtland Arena, *Klingenthal* |
Heini Klopfer-bakken, *Oberstdorf* |
| Den nordiske turneringa | Salpausselkä-bakken, *Lahti* |
Puijo, *Kuopio* |
Lysgårdsbakkane, *Lillehammer* |
Vikersundbakken, *Vikersund* |
| - | Letalnica, *Planica* |
arkademaskinBubble Bobble arkademaskin
**Bubble Bobble** er eit arkadespel laga av Taito og utgjeve i 1986 og seinare portert til ei rekkje heimedatamaskinar og spelkonsollar. Spelet er eit plattformspel som fylgjer dei to drakane Bub og Bob som må gå igjennom 100 ulike brett for å redde dei to kjærastane sine. Bub og Bob må blåse bobler på monstre for deretter sprekke dei. Ein kan og samle opp objekt for poeng. Desse dukkar opp anten tilfeldig, eller ved å sprekke bobler. Brukar ein for lang tid på sprekke boblene, kjem monstra seg laus på eiga hand, hissigare og raskare enn før. Nyttar ein for lang tid på å fullføre eit brett, dukkar spøkelset Baron von Blubba opp og jagar etter dei til dei har mista eit liv, eller har fullført brettet.

Den sanne slutten
-----------------

Ved brett 100 ventar sjølve sjefsmonsteret. Fullfører ein sistebrettet i einspelarmodus, gjev spelet beskjed om at ein ikkje nådde den sanne slutten. Spelaren vert så transportert til eit tilfeldig brett mellom 50 og 80. Spelar to stykk saman, kjem Bub og Bob saman igjen med kjærastane sine, men dette viser seg og å vere ei falsk slutt. Spelarane vert ikkje transportert til eit tidlegare brett, men får istaden beskjed om å skrive 8 teikn ned på eit papirark. Teikna er ein kode som kan skrivast inn ved tittelmenyen. Det får spelet inn i ein vanskelegare supermodus, der alle monstra er bytta om. Å slå spelet i denne modusen, er einaste måten å nå den sanne slutten.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bubble Bobble at Arcade History.
* Bubble Bobble hjå the Killer List of Videogames
* Bobble hjå Open Directory Project[*daud lenkje*]
* frå tidsskriftet Retro Gamer, utgåve 8[*daud lenkje*]
* Guide ved Strategywiki.org
Aubrey Beardsleys ikoniske illustrasjonar til *Lysistrata*, 1896.
***Lysistrata*** (attisk gresk: Λυσιστράτη, «Hær-oppløysing») er eit av dei bevarde skodespel som vart skrive av den attiske komedieforfattaren Aristofanes i antikkens Hellas. Blant hans andre kjende stykke er *Skyene* og *Froskane.* *Lysistrata* vart opphavleg oppført i antikkens Athen i år 411 f.Kr.

Det er ei komisk forteljing om den usedvanlege misjonen til ei kvinne for å få ein slutt på Peloponneskrigen. Denne krigen var samstundes med Aristofanes då han skreiv sin komedie. Kvinna Lysistrata overtalar andre greske kvinner til å nekta sina menn seksuell omgang ved å gå til «*sexstreik*» for å tvinga mennene i Athen og Sparta til forhandlingsbordet og sørgja for fred. Denne strategien sørgde derimot for å flamme opp ein strid mellom kjønna. 

Skodespelet avslører dei seksuelle tilhøva i eit mannsdominert samfunn. Den dramatiske strukturen representerer ei endring frå konvensjonane i dei gamle komedie i Athen, ein tendens som er typisk for karrieren til denne forfattaren. Stykket vart produsert det same året som *Thesmophoriazusae*, eit anna stykke som fokuserte på kjønnsroller, berre to år etter Athens katastrofale nederlag i Den sicilianske ekspedisjon.

*Lysistrata* har vorte hyppig sett opp òg i moderne tid, blant anna på Nasjonalteateret i Oslo. Stykket er omsett til norsk av blant annan Bjørn Endreson.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lysistrata» frå Wikipedia på bokmål, den 10. november 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Detaljert samandrag av handlinga med analysar (engelsk)
* Utdrag frå manuskriptet *Lysistrata* tilpassa av Edward Einhorn. (engelsk)
* Essay om kjønn og makt i \**Lysistrata* (engelsk) Lysitrata i Store norske
* Filmen Lysitrata Video