recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*For songen, sjå The Bonnie Banks O’ Loch Lomond.* 

**Loch Lomond** (skotsk-gælisk *Loch Laomainn*) er ein innsjø i Skottland. Han er den største innsjøen på øya Storbritannia ut frå overflateareal og det ligg mange øyar i innsjøen, som Inchmurrin, den største øya i ein innsjø på Dei britiske øyane. Staden er ein populær feriestad og er omtalt i song.

Geografi
--------

Utsyn utover Loch Lomond mot nord ved Ben Lomond
Loch Lomond er ein innsjø som ligg i Highland-forkastinga, grensa mellom låglandet i det sentrale Skottland og Dei skotske høglanda. Innsjøen er 39 km lang og mellom 1,21 km og 8 km brei. Middeldjupna er kring 37 meter og den største djupna er 190 meter. Overflatearealet er 71 km² og han har eit volum på 2,6 km³. Av alle innsjøane på øya Storbritannia har han det største overflatearealet og det nest største vassvolumet etter Loch Ness. Berre Lough Neagh i Nord-Irland er større på Dei britiske øyane.

Tradisjonelt har innsjøen vore ei grense mellom Stirlingshire og Dunbartonshire, og Loch Lomond ligg for tida i regionane Stirling, Argyll and Bute og West Dunbartonshire. Sørsida av innsjøen ligg 23 km nord for Glasgow.

Loch Lomond er i dag ein del av of Loch Lomond and the Trossachs nasjonalpark. Ben Lomond ligg på austsida med ei høgd på 974 meter over havet.

Vegen A82 går langs vestsida av innsjøen. I lange tider var dette ein stad der det ofte oppstod trafikkork på grunn av mykje turistar her i sommarmånadane. Vegen vart oppgradert i 1980- og 1990-åra.

### Øyar

Frå toppen av øya Inchcailloch til Torrinch, Creinch, Inchmurrin og Ben Bowie
Innsjøen har over 30 øyar. Nokre av øyane kjem berre fram når vassnivået er lågt. Fleire av øyane er forholdsvis store til å ligge i innsjøar og Inchmurrin er til dømes den største øya i i ein innsjø på Dei britiske øyane. Som i Loch Tay er fleire av øyane såkalla crannogs, kunstige øyar som vart bygde i førhistoriske tid.

På ein av øyane i innsjøen, Inchconnachan, finst det kenguru.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loch Lomond» frå Wikipedia på engelsk, den 31. august 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  "Scotland’s Water Environment Review 2000-2006"[*daud lenkje*] SEPA.
2. ↑  *Whitaker's Almanack* (1991) London. J. Whitaker og Sons. s. 127.
3. ↑  «Loch Lomond Islands– Inchmurrin». Loch Lomond.net. Henta 31. august 2010.
4. ↑  «Introduction to Loch Lomond Islands». Loch Lomond, Callander og Trossachs. Henta 25. september 2008. [*daud lenkje*]
5. ↑  Worsley, Harry (1988). *Loch Lomond: The Loch, the Lairds and the Legends*. Glasgow: Lindsay Publications. ISBN 978-1-898169-34-5.
6. ↑  Scottish Daily Record, 06/06/2009 Colony of Wallabies set for cull

Bakgrunnsstoff
--------------

* Loch Lomond & The Trossachs National Park
* Loch Lomond data
* Turar i Loch Lomond-området
* Webkamera frå Loch Lomond
* Øyar i Loch Lomond Arkivert 2002-06-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Johanne Petrine Sonne** (fødd ) var ei dansk skodespelarinne.

Sonne var dotter av skodespelarinna Julie Amalie Bondesen (1843–1907) og overrettssakførar Hans Karsten Werchmeister Møller (1831–1891), og storesyster til skodespelaren Valdemar Møller (1885–1947).

Teater
------

Sonne debuterte på Folketeatret i København i 1892. Deretter verka ho ved Casino, Frederiksberg Teater, Det Ny Teater og igjen på Folketeatret frå 1927 til sin død.

Film
----

I 1907 debuterte Sonne på film som heks i *Fyrtøjet*. Ho var med i fleire Fy og Bi-filmar, og rekte i alt å medverke i fleire enn 50 stumfilmar. Heretter spelte ho i nesten 40 lydfilmar, ofte i mindre roller med komiske islett. Ho var kjend for små lune og elskelege roller som *morlille* eller gammaljomfru med ein hang til sladder.

Petrine Sonne var gift med kunstmålaren Carl Harry William Sonne (1875–1963) og blei mor til kunstmålaren Per Sonne (1906–1996).

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Petrine Sonne - dansk film database». *danskefilm.dk*. Henta 15. januar 2019.
2. ↑  «Petrine Sonne | Det Danske Filminstitut». *www.dfi.dk*. Henta 15. januar 2019.
3. ↑  «Petrine Sonne». *www.gravsted.dk*. Henta 15. januar 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Petrine Sonne» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2024.*
**Konrad av Konstanz** (tysk *Konrad von Konstanz*; latin *Conradus, Curtius*; Mal:Circa 900 – 26 November 975) var ein tysk biskop og helgen.

Liv
---

Konrad var medlem av den mektige Welf-familien, son av grev Heinrich av Altdorf. Etter utdanning ved katedralskulen i Konstanz blei han provost ved domkyrkja i byen. I 934 blei han utnemnd til biskop.

Han klarte unngå å bli innvikla i politikken i samtida, og sparte energien sin til biskopoppgåva. Han stod likevel nær keisar Otto I, som han følgde med til Italia i 962. Conrad drog på tre pilegrimsreiser til Jerusalem og fleire til Roma. Han grunnla ei rekkje kyrkjer på biskopeigedommane og sjukehuset i Kreuzlingen, med anmn etter ein del av den sanne krossen som Konrad hadde teke med frå Jerusalem og presentert til det.

Venerasjon
----------

Han blir minna som eit døme på mot på grunn av innsatsen til biskop Ulrich I av Dillingen, som var biskop av Konstance 1111-1127). Konrad sin *Vita* blei skriven kring 1120 av Udalschalk, ein munk ved St. Ulrich og St. Afra-klosteret i Augsburg, som han seinare blei abbed ved (1124 eller 1127 til ca. 1150 eller 1151). Konrad blei kanonisert ved Det fyrste laterankonsilet i 1123.

Ikonografi
----------

Heilage Konrad blir av og til framstilt som ein biskop som held ein altarkalk med ein edderkopp i eller over seg. Dette viser til ei historie om at ein gong medan han heldt messe fall ein edderkopp i kalken. På denne tida trudde ein at edderkoppar var dødeleg giftige, men Konrad drakk likevel Kristi blod, som vinen var blitt til, med edderkoppen i seg, som eit teikn på tru.

Sjå edderkoppar i kulturen.

Kjelder
-------

* Adriaan Breukelaar: «Konrad von Konstanz» i *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Band 4, Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7, Sp. 416–417.
* St. Patrick's Church: Conrad of Constance Arkivert 2019-12-29 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «San Corrado di Costanza» (på italiensk).
* «Saint Conrad of Constance» (på engelsk).
**Johanne Marie («Nanna») Meyer** (fødd ) var ein norsk jurist, og ein av dei fyrste kvinnelege juristane i Noreg. Som saksbehandlar og byråsjef i lovavdelinga i Justisdepartementet mellom 1903 og 1928 var ho sentral i ei rekkje reformar i Noreg. Ho var blant dei fyrste kvinnelege embetsfolka i Noreg.

Virke
-----

Meyer var syster av Ludvig Meyer som også blei jurist. Ho tok i 1880 eksamen frå «Guvernanteskolen» ved Nissens Pikeskole, den høgaste utdanninga som var open for kvinner på den tida. Frå 1881 arbeidde ho i elleve år som lærar ved Frk. Falsens Pigeskole. I 1892 tok ho examen artium, som ei av dei fyrste kvinnene, og i 1901 blei ho utdanna jurist. Frå 1903 til 1928 arbeidde ho i lovavdelinga i Justisdepartementet. Ho var involvert i ei rekkje lovendringar, som dei Castbergske barnelovene 1915 og Ektefelleloven av 1927, og er særleg kjend for si sentrale rolle då kvinner fekk tilgang til embete i staten i 1912. I 1916 blei ho sjølv embetsfolk då ho blei byråsjef i lovavdelinga. Nanna Meyer sokna politisk til Høgre. Ho var medlem i Norsk Kvinnesaksforening.

Kjelder
-------

1. ↑  Nanna Meyer i NBL
2. ↑  Moksnes, Aslaug (1984). *Likestilling eller særstilling?*. Gyldendal. s. 261. ISBN 8205153566.

* *Denne artikkelen bygger på «Nanna Meyer» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mars 2024.*
**Rosa Louise Parks** (4. februar 1913–24. oktober 2005), fødd **Rosa Louise McCauley**, var ei afroamerikansk sydame som er gjeven ein stor del av æra for starten på masserørsla for afroamerikanarar sine rettar i USB på 1950- og 1960-talet.

Aksjonen
--------

1. desember 1955, i Montgomery i Alabama, nekta Parks å gje frå seg setet i den «farga» delen av ein buss til ein kvit mann som kravde det, fordi den «kvite» delen var full. Motivet var at ho var lei av å verta behandla som ein annanrangs borgar. Ho vart arrestert, dømd og fengsla. Ho og fleire andre fekk nåde 18. april 2006 for brot mot raseskiljelovane.

Kvelden etter samla 50 leiarar i det farga miljøet seg, leia av den då ganske ukjende Martin Luther King jr. for å diskutera høvelege tiltak etter hendinga. Resultatet vart at heile det farga miljøet gjennomførte ein 381 dagar lang boikott av bussane i Montgomery, noko som førte til at eit stort tal bussar vart ståande parkerte i månadsvis; heilt til lovene som tillet segregering på offentlege kommunikasjonsmiddel vart oppheva. Denne hendinga var med på å setja i gang fleire protestar mot segregeringa.

I 1956 kom høgsteretten i USA fram til at segregering av svarte og kvite på bussar var grunnlovsstridig.

Rosa Parks og dåverande president i USA, Bill Clinton i 1996 då ho tok mot *Presidential Medal of Freedom*.

Bakgrunn og æresvisingar
------------------------

Parks hadde vore medlem av National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) og aktiv i borgarrettsrørsla sidan tidleg på 1950-talet, og vart etter dette eit føredøme i rørsla. Ho vart kalla *Borgarrettsrørsla si mor*. Rosa Parks fekk fleire æresprisar for engasjementet sitt, mellom anna Kongressen sin gullmedalje i 1999 og *Presidential Medal of Freedom* i 1996, begge er rekna mellom dei høgaste sivile utmerkingane i USA. I 1994 var ho æresgjest ved fredsfestivalen One Day of Peace Festival i Stockholm, der ho vart beden om å peika ut ein prisvinnar til ein fredspris til minne om henne for året etter, 40 år etter bussboikotten.

I 2001 fekk ho oppkalla etter seg ein park og eit museum i Montgomery. Ho døydde 24. oktober 2005 på ein pleieheim i Michigan, og vart som den første kvinna og den andre farga personen i USA si historie lagt på paradeseng i Kongressen fram til gravferda.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Today in History - December 1», *Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA*, henta 23. oktober 2023
2. ↑  «One Day of Peace Festival | A Life of Global Impact | Explore | Rosa Parks: In Her Own Words | Exhibitions at the Library of Congress | Library of Congress», *Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA*, henta 23. oktober 2023
3. ↑  «NAMES FACES». *Washington Post* (på engelsk). ISSN 0190-8286.

* Nettavisen om posthum benåding


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Dette er ei liste over **spanske monarkar**, det vil seie herskarar over eit samla Spania.

Føregjengarar til det spanske monarkiet var:

* Kongedømet til visigotarane
* Cordoba-kalifatet
* Kongedømmet Aragon
* Kongedømmet Castilla og Leon
* Kongedømmet Navarra

Ferdinand II av Aragon og Isabella I av Castilla regjerte gjennom personalunionen sin dei to kongedøma saman. Ferdinand la og under seg den søre delen av Navarra. Etter Isabella døydde overtok dottera hennar Joanna trona, men Ferdinand fortsette som regent fordi Joanna var sinnsjuk. Sonen til Joanna, Karl (seinare tysk-romersk keisar), etterfylgde henne. Då Ferdinand døydde i 1516 overtok han òg Aragon. I 1580, under sonen til Karl I, Filip II av Spania, vart òg Portugal innlema i kongedømmet. Med dette vart heile Den iberiske halvøya sameint under ein konge og namnet på riket vart forandra til Spania. Portugal vart igjen sjølvstendig i 1640, men namnet Spania vart enno brukt om unionen mellom Castilla og Aragon.

Huset Habsburg
--------------

Det er vanleg å rekne Karl I som den første kongen av Spania, sjølv om sonen Filip var den første til å bruke tittelen. (Nummereringa av monarkane held fram etter den kastiljanske linja.)

* Karl I: 23. januar 1516 – 16. januar 1556
* Filip II: 16. januar 1556 – 13. september 1598
* Filip III: 13. september 1598 – 31. mars 1621
* Filip IV: 31. mars 1621 – 17. september 1665
* Karl II: 17. september 1665 – 1. november 1700

Huset Bourbon
-------------

* Filip V: 16. november 1700 – 14. januar 1724
* Ludvig I: 14. januar – 31. august 1724
* Filip V (gjeninnsett): 6. september 1724 – 9. juli 1746
* Ferdinand VI: 9. juli 1746 – 10. august 1759
* Karl III: 10. august 1759 – 14. desember 1788
* Karl IV: 14. desember 1788 – 19. mars 1808
* Ferdinand VII: 19. mars 1808 – 6. mai 1808

Huset Bonaparte
---------------

* Joseph Bonaparte: 6. juni 1808 – 11. desember 1813

Huset Bourbon
-------------

* Ferdinand VII (gjeninnsett): 11. desember 1813 – 29. september 1833
* Isabella II: 29. september 1833 – 30. september 1868

### Interregnum

* 1868 – 1871

Huset Savoie
------------

* Amadeus I: 2. januar 1871 – 11. februar 1873

### Den første republikken

* Den første spanske republikken: 1873 – 1874

Huset Bourbon
-------------

* Alfonso XII 29. desember 1874 – 25. november 1885
* Alfonso XIII: 17. mai 1886 – 14. april 1931

### Den andre republikken

* Den andre spanske republikken 1931 – 1939
* Francisco Franco (diktator): 1939 – 1975

Huset Bourbon
-------------

* Juan Carlos I: 22. november 1975 – 19. juni 2014
* Felipe VI: 19. juni 2014 –
Røykstova på avdelinga Finnetunet i Svullrya
**Norsk Skogfinsk Museum** er eit kulturhistorisk museum for den skogfinske kulturen i Sør-Noreg. Museet vart skipa i 2005 av Gruetunet Museum, Finnetunet, Austmarka Historielag og Åsnes Finnskog Historielag, som frå då av vart omgjort til avdelingar under museet. Forvaltningsansvaret for deira samlingar av bygningar og gjenstandar, spreidde over store delar av den norske Finnskogen og i Solør, vart med dette overteke av museet. Samlinga er på om lag 350 000 objekt, både ymse arkiv og fotografi i tillegg til gjenstandar og antikvariske bygningar.

Museet har tilhald og utstillingslokale i Svullrya gamle skole i Svullrya i Grue kommune. Svullrya er ein liten tettstad som fungerer som det uoffisielle norske senteret i Finnskogen, det store skogsområdet på båe sider av riksgrensa mellom Solør i Noreg og Värmland i Sverige som innvandrande finnar busette seg i på 1600-talet og frametter.

Museet har som si oppgåve å utforske og formidle den særeigne kulturarven skogfinnane stod for, og med dette gjere dei og deira kultur kjent og respektert både av etterfølgjarane deira og i det norske samfunnet i det heile. Innvandringssoga, den tradisjonelle skogfinske jorddyrkinga ved svedjebruk, byggjeskikken og den skogfinske kombinasjonen av kristen tru og tradisjonell folketru, er hovudtema som dannar utgangspunktet for utforsking og formidling av dei særeigne draga i skogfinsk kultur.

Avdelingane til museet er i hovudsak opne for publikum i perioden juni-august. Der får publikum høve til å gjere seg kjent med livet på Finnskogen farne dagar, og levekåra, tradisjonane og kulturen hjå skogfinnane. I lokalet ved Svullrya gamle skole vert det kvart år skipa til ei større utstilling. Formidlinga til publikum går elles føre seg ved føredrag og guiding på avdelingane, og ved rundreiser med buss.

Kjelder
-------

* Norsk Skogfinsk Museum: Om museet

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Norsk Skogfinsk Museum**

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Mizuki Noguchi** (fødd 3. juli 1978) er ein japansk tidlegare langdistanseløpar som i 2004 vart olympisk meister i maratonløping.

Aktiv
-----

Noguchi vart i 1999 nummer to i VM i halvmaraton. Fram til 2004 deltok ho i 24 halvmaratonløp, 14 desse løpa vann ho. I mars 2002 sprang ho i Nagoya sitt fyrste maratonløp, der ho sigra på tida 2.25.35. Året etter vann ho Osaka maraton på 2.21.18. Seinare i 2003 sprang Noguchi inn til VM-sølv under verdsmeisterskapen i Paris/Saint-Denis, med sluttida 2.24.14 kom ho i mål 19 sekundar etter Catherine Ndereba frå Kenya.

I dei olympiske sommarleikane 2004 i Aten vart rollene omsnudd, her sigra Noguchi etter 2 timar 26 og 20 sekundar ute i Aten-gatene. 12 sekundar seinare sprang Catherine Ndereba inn til OL-sølv. Våren 2005 sette Noguchi asiarekord då ho vann Berlin maraton på sterke 2.19.12, hennar livs fortaste maratonløp. I november 2007 vann Noguchi Tokyo maraton på ny løyperekord, 2.21.37, og la der etter opp.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mizuki Noguchi» frå Wikipedia på tysk, den 26. juni 2019.*
* «Mizuki Noguchi» (på engelsk). Olympedia.org. Henta 18. april 2024.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)
* NDL

 |
**Espås-saka** er ei av dei mest omtalte og omfattande uoppklarte drapssakene i Noreg i nyare tid. **Trude Espås** (fødd 1975) var ei kvinne som vart valdteken og drepen i Geiranger den 8. august 1996. Saka har vore gjenoppteken fleire gonger, utan vidare resultat.

Saka
----

Trude Espås forsvann frå Geiranger 8. august 1996. Ho vart observert sitjande på eit utsiktspunkt like utanfor sentrum. Dagen etter vart det sett i gang ein omfattande leiteaksjon. Elleve dagar seinare vart ho funnen i ei steinur like utanfor sentrum av Sunnmørs-bygda. Dette utløyste ein massiv etterforskning, der m.a Kripos var involvert gjennom fleire år.

Arbeidet til politiet gjekk ut på å kartleggja alle identitetar og køyretøy i Geiranger drapsdagen. Alle namnelister frå hotell og campingplassar vart samla inn, og alle som hadde brukt kredittkort eller vorte observert vart lagd inn i databasane til politiet. Problemet til politiet var at mange av turistane som vitjar Geiranger kunne koma og forsvinna utan å leggja igjen spor som kunne knytast til identiteten deira.

Saka var spesielt vanskeleg for politiet ettersom Geiranger normalt ikkje har meir enn 270 fastbuande, medan det i turistsesongen kan vera fleire tusen innom den vesle bygda kvar dag. 3 100 vitne frå 37 land vart avhøyrde. Så langt er ingen sikta for drapet. Ein tysktalande mann er framleis etterlyst i saka, og politiet har forklart at denne mannen kan vera gjerningsmannen.

Saka medførte interesse frå mange klarsynte personar.
Politiet i Møre og Romsdal tok opp att den aktive etterforskinga av drapet på Trude Espås 1. september 2016.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Gir ikke opp Espås-saken», *BT.no*, 12. januar 2001
2. ↑  NTB (27. juli 2017). «Politiet har fått nye tips i Trude Espås-saken - 21 år etter drapet». *Nettavisen* (på norsk). Henta 9. desember 2020.
3. ↑  Espås-drapet kan forbli uoppklart]. *Nettavisen.no*, publisert 28.5.2006.
4. ↑  Ingen løsning i Espås-saken]. *VG.no* Publisert 31.01.1999.
5. ↑  «35 nye tips i Espås-saken», *VG.no*, 21.10.2002
6. ↑  Trym Mogen (1. september 2016), «Intensiverer etterforskningen av drapet på Trude Espås», *Dagbladet.no*

* *Denne artikkelen bygger på «Espås-saken» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Linda Klakken: *Jakten - på sporet av mannen som drepte Trude Espås* Kagge 2022 ISBN 9788248930853
**Gudbrand Eriksen Tandberg** (1775–4. februar 1849) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Norderhov i Buskerud.

Tandberg var gardbrukar på farsgarden og trelasthandlar. Han deltok i lokalt styre og stell som forlikskommissær og mykje nytta kommunemann.

Tandberg var stortingsmann for Buskerud amt 1815-16, 1824 og 1827-28, siste gongen møtte han frå 3. juli 1827 som varamann. I 1815-16 var han medlem av seks komitear, der i mellom om bondestandens næringsfridom samt komiteen om sagbruk og utskiping. Han var i 1824 medlem av komiteen om berg- og stellet, 1827 om jord- og fedrift og om bank- og pengestellet, medan han på omframstortinget 1828 var medlem av reglementskomiteen.

Han døydde på garden sin i Norderhov i 1849.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Gudbrand Eriksen Tandberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Trine Skymoen** (fødd 24. september 1959 i Skodje) er ein norsk diplomat. I april 2020 blei ho utnemnd til norsk ambassadør til Ungarn.

Karriere
--------

Skymoen er utdanna cand.polit. i statsvitskap med hovudfag i administrasjon og organisasjonsvitskap frå Universitetet i Bergen. Etter endt utdanning byrja ho i 1986 som aspirant i Utanriksdepartementet.

Skymoen hadde si fyrste utanlandsstasjonering i Elfenbeinskysten (1988–1991) og var deretter ved den norske delegasjonen til SN i New York (1991–1994). Frå 1994 til 1996 var Skymoen chargé d'affaires ad interim ved den norske ambassaden i Beograd i det som då var Den føderale republikken Jugoslavia. Skymoen var deretter frå 1996 tilbake i Oslo som rådgjevar i departementet før ho i 1998 blei utnemnd til ambassaderåd ved Den norske delegasjonen til OSSE i Wien. Ho blei i 2001 forfremma til ministerråd same stad. Frå 2003 til 2005 var ho seniorrådgjevar ved Statsministerens kontor, frå 2005 til 2008 var ho i leiinga for avdelinga for tryggleiksspolitikk og nordområda i Utanriksdepartementet og 2008 til 2009 var hun seniorrådgjevar i avdelinga for SN og globale spørsmål. I 2008 gjennomgjekk ho Forsvarets høgskole. 

Skymoen blei i 2009 utnemnd til norsk ambassadør i Bratislava i Slovakia. Etter ein periode som fagdirektør, blei Skymoen i juni 2014 utnemnd til ambassadør i Sør-Afrika. I november 2014 følgde sideakkreditering til Botswana. Hi hadde også ansvar for Lesotho, Madagaskar og Namibia.

Etter ein periode som seniorrådgjevar, blei Skymoen i april 2020 utnemnd til ambassadør i Ungarn.

Utmerkingar
-----------

I 2010 utnemnde kong Harald V 2010 Skymoen til riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen «for embetsforteneste».

Kjelder
-------

1. ↑  «Aspiranter til UD», *Aftenposten*, 23. juni 1986, s. 10.
2. ↑  Offisielt fra statsråd, regjeringen.no, 2. mars 2001.
3. ↑  Offisielt fra statsråd 6. mars 2009, regjeringen.no.
4. ↑  Offisielt frå statsrådet 20. juni 2014, regjeringen.no Lest 23. november 2014.
5. ↑  Offisielt frå statsrådet 14. november 2014, regjeringen.no Lest 23. november 2014.
6. ↑  Norges ambassadører, regjeringen.no Lest 23. november 2014.
7. ↑  kontor, Statsministerens (3. april 2020). «Offisielt frå statsrådet 3. april 2020». *Regjeringa.no*. Henta 13. juli 2020.
8. ↑  Tildeling av ordener og medaljer: Søk i arkivet, kongehuset.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Trine Skymoen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2024.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Curriculum Vitae of the Ambassador Arkivert 18. mai 2010 på Wayback Machine. Den norske ambassaden i Slovakia.
**Emilia-Romagna** er ein av tjue regionar i Italia og har Bologna som hovudstad. Regionen har eit areal på 22 123 km² og om lag 4,4 millionar innbyggjarar. Det er den nest rikaste regionen i Italia og mattradisjonane her frå er godt kjend.

Geografi
--------

Emilia-Romagna ligg nord i Italia og består av dei to historiske regionane Emilia og Romagna. Regionen ligg mellom Adriahavet i aust, elva Po i nord og Appenninane i sør.

Av andre regionar grensar Emilia-Romagna til Lombardia og Veneto i nord. og i sør til Toscana og Marche, samt republikken San Marino.

Emilia-Romagna er delt inn i ni provinsar:

* Bologna
* Ferrara
* Forlì-Cesena
* Modena
* Parma
* Piacenza
* Ravenna
* Reggio Emilia
* Rimini

Historie
--------

Emilia-Romagna var ein del av områda til etruskarane før det vart erobra av romarane. Namnet på regionen har røter tilbake til romartida og Emilia refererer til *via Æmilia*, ein viktig romerveg frå Roma til dei nordlege delane av Italia. *Romagna* er ei omforming av *Romània*, då Ravenna var hovudstad i den italienske delen av Austromarriket, og langobardarane haldt fram med å nytte namnet på området rundt Ravenna. Kystområda av Emilia vart styrt av austromarriket frå 540 til 751. I mellomalderen følgjer historia til Emilia og Romagna historia til individuelle byar. På 1500-talet vart dei fleste av desse byane innlemma i Kyrkjestaten, men områda til Parma, Piacenza og Modena vart verande sjølvstendige fram til Emilia-Romagna vart ein del av Kongedømet Italia i 1859–1861.

Demografi
---------

Byar i Emilia-Romagna med meir enn 50 000 innbyggjarar.

| Kommune | Innbyggjarar (2006 est.) |
| --- | --- |
| Bologna | 373 743 |
| Modena | 180 469 |
| Parma | 175 789 |
| Reggio Emilia | 157 388 |
| Ravenna | 149 084 |
| Rimini | 135 682 |
| Ferrara | 132 471 |
| Forlì | 112 477 |
| Piacenza | 99 340 |
| Cesena | 93 857 |
| Imola | 66 340 |
| Carpi | 64 517 |
| Faenza | 54 749 |

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Emilia-Romagna» frå Wikipedia på engelsk, den 2. desember 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Emilia-Romagna**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Regionar i Italia |
| --- |
| 
* Abruzzo
* Basilicata
* Calabria
* Campania
* Emilia-Romagna
* Friuli-Venezia Giulia
* Lazio
* Liguria
* Lombardia
* Marche
* Molise
* Piemonte
* Puglia
* Sardinia
* Sicilia
* Toscana
* Trentino-Alto Adige
* Umbria
* Valle d'Aosta
* Veneto

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Jorunn Veiteberg** (fødd 23. juli 1955 på Stord) er ein norsk kunsthistorikar og kurator, som frå 2002 til 2015 var professor II ved Kunsthøgskolen i Bergen.

Utdanning og karriere
---------------------

Veiteberg er utdanna med magistergraden i kunsthistorie ved Universitetet i Bergen i 1982, og har ein doktorgrad frå 2000 om norske plakatar. Hun har vore redaktør for *Kunsthåndverk*, i perioden 1998–2007, har vore kurator for utstillingar, og skrive fleire bøker, blant anna om bilethoggaren Ambrosia Tønnesen, turisten Catharine Hermine Kølle og Marianne Heske.

Prisar og utmerkingar
---------------------

I 2010 blei Veiteberg tildelt Norsk Forms Hederspris. I 2013 fekk ho æresprisen til Norske Kunsthåndverkere og i 2015 blei ho kåra til Årets nynorskbrukar. Ho var oppnemnd som medlem av Norsk kulturråd for perioden 2016–2019.

Kjelder
-------

1. ↑  Hedersprisen 2010 Arkivert 13. desember 2011 på Wayback Machine. fra Norsk Form
2. ↑  «Jorunn Veiteberg er Årets nynorskbrukar», *Norsk Tidend* nr. 2 2015 side 7
3. ↑  «Henie Onstad-direktør Tone Hansen ny leder i Kulturrådet». Kulturdepartementet. 18. desember 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Jorunn Veiteberg» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2024.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Jorunn Veiteberg i BIBSYS
* khib.no Arkivert 27. januar 2012 på Wayback Machine. cv
* Norsk videokunstarkiv, Jorunn Veiteberg intervjua av Marit Paasche
**Friuli-Venezia Giulia** er ein av fem autonome regionar i Italia. Han vart tidlegare kalla *Venezia Euganea*. Hovudstaden er Trieste (slovensk *Trst*, tysk *Triest*) og han har eit areal på 7 862 km² og om lag 1,2 millionar innbyggjarar. Med ei naturleg opning til sjøen for mange sentraleuropeiske land går det fleire hovudfartsårer i regionen mellom aust og vest i Sør-Europa.

Geografi
--------

Provinsane i Friuli-Venezia Giulia
Regionen ligg nordaust i Italia og grensar til Veneto i vest, Austerrike i nord, Slovenia i aust og Adriahavet i sør. Kystlengda til regionen er 111,7 km.

Friuli-Venezia Giulia er delt inn i fire provinsar: 

* Gorizia
* Pordenone
* Trieste
* Udine

Historie
--------

Namnet på republikken kjem frå det latinske namnet på byen Cividale, den gamle hovudstaden i det lombardiske hertugdømet kalla «Forum Iulii» («Julius sitt forum», kalla opp etter Julius Cæsar).
Regionen vart oppretta etter den andre verdskrigen for å løyse problemet med Trieste, som hadde mista sine naturlege bakland som var ein stor del av Venezia Giulia før det vart ein del av Jugoslavia. Derfor vart det avgjort at den historiske regionen Friuli skulle verte ein del av regionen til Trieste.

Økonomi
-------

Det vert dyrka korn, druer, sukkerroe og soppost, og kvegdrift er òg viktig. Av industri finn ein skipsverft i Trieste og Monfalcone, stålverk i Pozzuolo del Friuli, vingardarar som produserer vin og grappa og møbelproduksjon i Manzano og Brugnera.

Demografi
---------

Bortsett frå italiensk vert det tala friulisk i regionen, og det finst òg ein større slovensk og tysk minoritet. slovensk vert tala i provinsen Trieste og dei austlege områda av provinsane Gorizia og Udine, i området kalla Venetiansk Slovenia, som består av Resiadalen og dei øvre dalane til elvane Torre og Natisone, der mange av landsbyane har både italienske og slovenske namn. 

Byar i Friuli-Venezia Giulia med meir enn 50 000 innbyggjarar (2006 estimat):

| *Kommune* | Innbyggjarar |
| --- | --- |
| Trieste | 206 058 |
| Udine | 96 678 |
| Pordenone | 50 926 |

Merknader
---------

1. ↑  friulisk *Friûl-Vignesie Julie*, tysk *Friaul-Julisch Venetien*, slovensk *Furlanija - Julijska krajina*, venetiansk *Friul-Venezsia Jułia*

Kjelder
-------

1. ↑  *Database*, Wikidata Q8513

* *Denne artikkelen bygger på «Friuli-Venezia Giulia» frå Wikipedia på engelsk, den 2. desember 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Friuli-Venezia Giulia**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Regionar i Italia |
| --- |
| 
* Abruzzo
* Basilicata
* Calabria
* Campania
* Emilia-Romagna
* Friuli-Venezia Giulia
* Lazio
* Liguria
* Lombardia
* Marche
* Molise
* Piemonte
* Puglia
* Sardinia
* Sicilia
* Toscana
* Trentino-Alto Adige
* Umbria
* Valle d'Aosta
* Veneto

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
| **Engelberg** |
| --- |
| Horisonten til EngelbergHorisonten til Engelberg |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Engelberg |
| **Kommunevåpenet til Engelberg** |

 |
| Plassering |
| 

Engelberg is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | Obwalden |
| Distrikt | *ingen* |
| Språk | tysk |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  40,75 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 3 903   95,8 /km² |
| Koordinatar | 46°49′0″N 8°24′0″E﻿Koordinatar: 46°49′0″N 8°24′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 1015 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 6390 |
| **Nettstad:** www.gde-engelberg.ch |

**Engelberg** er ein kommune i kantonen Obwalden i Sveits. Kommunen har 3 903 innbyggjarar (2010) og eit areal på 41 km². Kommunesenteret ligg 1015 meter over havet. 21% av innbyggarane er utanlandske statsborgarar. Engelberg ligg i Uri-Alpane og den viktigaste feriestaden i dette området. av det sentrale Sveits. I mellomalderen var Engelberg kjend for utdanningshøva ved Engelberg kloster. Frå 1800-talet av vart Engelberg meir kjend som ferie- og kurstad, og er i dag ein magnet for både sommar- og vinterturisme. Dei næraste større byane er Luzern og Zürich. og er ein kjend vintersportstad.

### Geografi

Engelberg ligg 25 km sør for Vierwaldstättersjøen, i ein flat, brei dal. Kommunesenteret ligg 1 015 moh. Dalen er omkransa av høge fjell, med det 3 238 m høge fjellmassivet Titlis i sør som det høgste. I nord reiser seg ei fjellkjede med fleire opptil 2 800 m høge fjelltoppar. Rett i aust stig fjelltoppen Hahnen bratt mot himmelsjå.

Han er ein eksklave omgjeven av kantonane Bern, Nidwalden og Uri.

### Språk

Morsmålet til størstedelen av innbyggarane er tysk.

### Idrett

Hoppbakken Gross-Titlis ligg i Engelberg. I 1984 vart det halde verdsmeisterskap i skihopping for lag i bakken. Sidan 1980 har det så godt som årleg vore avvikla renn i verdscupen i skihopping. Norske sigrar har kome ved Per Bergerud i 1981 og 1983, Roar Ljøkelsøy i 2003/04-sesongen, Anders Jacobsen i 2006/07-sesongen og Anders Bardal i 2011/12-sesongen. Engelberg var arena for VM i alpint 1938, og har også vore arena for verdscuprenn i langrenn.

Skirennarane Annemarie Waser og Erika Hess er begge fødde i Engelberg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Engelberg» frå Wikipedia på tysk, den 29. juli 2011 og «Engelberg» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turisme
* Titlisbreen
* Brunni-området
* *Engelberg* på tysk, fransk og italiensk i det nettbaserte *Historisches Lexikon der Schweiz/Dictionnaire historique de la Suisse/Dizionario storico della Svizzera*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Utcubamba** er ei elv med nedslagsfelt i sørlege Amazonas-regionen i Peru. Øvre delar av bassenget er kjerneområdet for chachapoya-kulturen. Ho oppstår ca. 4000 moh. noko sør for den litle byen Leymebamba som ligg ca. 90 kilometer sør for regionhovudstaden Chachapoyas. 

Sørlege Utcubamba-dalen er høgtliggande og ein del av Andes. Elva er danna av ei rekkje småelvar, og renn først mot nord, deretter mot nordvest til ho tømmer seg i Marañón nær byen Bagua. Dette er òg staden som Chinchipe renn ut i Marañón frå motsett side. Utcubamba er ikkje egna for båtar, men ho gjev energi for fleire vasskraftverk i dalføret. Utcubambadalen er nytta til jordbruk og det tropiske klimaet saman med irrigasjonsdrift med vatn frå elva gjev høve til dyrking av produkt som maniok, mais, sukkerrøyr og banan. 

Namnet «Utcubamba» kjem frå quechua, av *utkhu*, ‘bomull’ og *pampa*, ‘mark’, dvs. ‘bomullsmarka’.

Kjelder
-------

1. ↑  Pearce, Adrian J.; Beresford-Jones, David G.; Heggarty, Paul (2020). «2.4 Early social complexity in northern Peru and its Amazonian connections» (på engelsk). University College London: 103–114. ISBN 978-1-78735-735-8.
2. ↑  Teofilo Laime Ajacopa (2007). *Diccionario Bilingüe: Iskay simipi yuyayk’anch: Quechua – Castellano / Castellano – Quechua* (PDF). La Paz, Bolivia: futatraw.ourproject.org. Henta 9. februar 2024.

* *Denne artikkelen bygger på «Río Utcubamba» frå Wikipedia på spansk, den 23. april 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Tapani Talo** (fødd i 1950 som **Tapani Tapanainen**) er ein finsk-amerikansk arkitekt, som òg har arbeid som lydteknikar. Han er mest kjend som studioteknikar for Rolling Stones Mobile tidleg og midt i 1970-åra.

Karriere
--------

Han vart fødd i Lahti i Finland i 1950 og flytta til Australia saman med foreldra då han berre var eitt år gammal. Familien returnerte til Finland i slutten av 1950-åra. Talo jobba som lydteknikar i Dipoli kongressenter i Otnäs i Esbo frå 1967 til 1972. Samtidig arbeidde han som frilansfotograf for ulike magasin og var òg DJ.

I desember 1972 drog han til Abbey Road Studios i London og enda opp med å jobba for George Martin sitt Associated Independent Recording-studio. I februar 1973 jobba han som teknikar på Black Sabbath sine konsertar i Europa, og frå desse opptaka laga dei livealbumet *Live at Last*. I mars same år var han i Frankrike for å spela inn eit album for bandet kalla Tucky Buzzard. Produsenten deira var Bill Wyman, som deretter hyra Talo til å jobba for Rolling Stones sitt mobilstudio. Der jobba han fram til 1977.

I 1974 byrja Talo arkitektstudia i London og heldt fram dei i Indiana etter at han flytta til USA i 1977. Sidan 2002 har han drive sitt eige studio, NY Super Studio Architects i New York.

Innspelingar
------------

* Black Sabbath: *Live at Last* (1973/1980)
* Traffic: *On the Road* (1973)
* The Rolling Stones: *Brussels Affair* (1973/2011)
* The Rolling Stones: *It's Only Rock 'n Roll* (1974)
* Deep Purple: *Burn* (1974)
* The Who: *Greatest Hits Live* (1974/2010)
* The Rolling Stones: *Black and Blue* (1976)
* Deep Purple: *Made in Europe* (1976)
* Led Zeppelin: *Led Zeppelin DVD* (1975/2003)
* Bad Company: *Run with the Pack* (1976)
* The Rolling Stones: *Love You Live* (1977)
* Rainbow: *Live in Germany 1976* (1976/1990)
* Status Quo: *Live!* (1977)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tapani Tapanainen» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juli 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  Huhtamäki, Mikael (30. desember 2012). «Rundilla Rollareiden kanssa» [On the Road with the Stones]. *Helsingin Sanomat* (på finsk). Henta 15. november 2019.
**St. Mary's Island** er ei lita sandsteinsøy nær feriestaden Whitley Bay i Tyne and Wear i England. Ho vart opphavleg kalla Bates Island, Hartley Bates eller Bates Hill då ho var eigd av familien Bates. Øya ligg utfor Curry's Point på fastlandet og ved fjøre sjø dukkar det opp ei steinlagt vegfylling inn til land. St. Mary's fyr frå 1898 står på øya. 

St Mary's fyr på St Mary's Island, sett frå fastlandet
I mellomalderen stod det eit kapell på øya tileigna St. Helena. I kappellet stod lykta Lady Light, òg kalla St. Katherine's Light. Lykta vart seinare tillagt Jomfru Maria, og øya vart slik kjend som St. Mary's Island. Det er omdiskutert om lykta vart nytta som fyrlykt for skipsfarten, eller om det berre var religiøst. Ved sidan av kapellet låg ein gravplass for munkar og lokale innbyggjarar. Spor etter kapellet vart øydelagd då fyret vart bygd der i 1898. 

St Mary's fyr på St Mary's Island, mot søraust
På 1800-talet var det eit vertshus på øya som heitte Square and Compass. Etter at bråkete kundar gjekk i land på nærliggande område utan lov, vart vertshusfamilien kasta bort frå øya i 1895. 

Fyret var i drift fram til 1984, då det vart teke ut av teneste.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «St Mary's Island, Tyne and Wear» frå Wikipedia på engelsk, den 24. januar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vener av St Mary's Island

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Elefant-neset i Gold Mohur.
**Gold Mohur** er eit område i Aden i Jemen som er kjend for badeområde og hotell.

Det er namnet på ein dal omkransa av bratte fjell, med strandområde ut mot havet.
Området har namn etter tre og buskar som veks i dalen, som flamboyant eller flammetre (*Delonix regia*), som også er kjend under hindinamnet *gulmohar* eller *gold mohur*.
I Gold Mohur finst eit elefantforma nes kjend som Elephant's Back. Her står Aden fyr.

29. desember 1992 blei Gold Mohur Hotel råka av ein bombeeksplosjon som drap ein hotellarbeidar og ein turist. 
Dette var det første terroriståtaket utført av al-Qaida. Målet var truleg amerikanske soldatar på veg til Somalia.

Kjelder
-------

1. ↑  
Julius Barras (1885), *The New Shikari at Our Indian Stations* **1**, s. 143
2. ↑  
Tom Henighan (2004), *Coming of Age in Arabia: A Memoir of Aden Before the Terror*, Penumbra Press
3. ↑  «Timeline: Al Qaeda's Global Context: Al Qaeda's First Attack». *Frontline: The Man Who Knew*. pbs.org. Henta 30. november 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gold Mohur Bay, Aden, Yemen in the 1960s - Aden Landscape

12°46′18.98″N 44°59′35.02″E﻿ / ﻿12.7719389°N 44.9930611°E﻿ / 12.7719389; 44.9930611

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Verdscupen i langrenn for menn i 1980-sesongen** omfatta 12 individuelle tevlingar og 2 stafettar. Tevlingane tok til 15. desember 1979 i og vart avslutta 15. mars 1980. Dei tolv individuelle renna bestod av sju tevlingar over 15 kilometer, to over 30 km og tre 50-kilometerar. Renna fann stad i Davos (2) i Sveits, Kastelruth i Italia, Reit im Winkl (2) i Vest-Tyskland, Ramsau i Austerrike, Le Brassus i SveitsLake Placid (3) i USA, Lahti (2) i Finland og Oslo (2) i Noreg.

Juha Mieto frå Finland sikra seg FIS-pokalen og vann to individuelle tevlingar. Også Nikolaj Zimjatov frå Sovjetunionen og Thomas Wassberg frå Sverige sigra i to tevlingar, medan nordmennene Lars Erik Eriksen, Ove Aunli, Jan Lindvall og Oddvar Brå vann kvar sitt verdscuprenn, til liks med sovjetiske Aleksandr Zavjalov.

Individuelt
-----------

| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Juha Mieto |  Finland | 134 |
| 2 | Thomas Wassberg |  Sverige | 126 |
| 3 | Lars Erik Eriksen |  Noreg | 111 |
| 4 | Oddvar Brå |  Noreg | 103 |
| 5 | Ove Aunli |  Noreg | 95 |
| 6 | Józef Łuszczek |  Polen | 88 |
| 7 | Harri Kirvesniemi |  Finland | 83 |
| 8 | Per Knut Aaland |  Noreg | 83 |
| 9 | Jan Lindvall |  Noreg | 77 |
| 10 | Nikolaj Zimjatov |  Sovjetunionen | 69 |
| 11 | Bill Koch |  USA | 62 |
| 12 | Anders Bakken |  Noreg | 62 |
| 13 | Aleksandr Zavjalov |  Sovjetunionen | 59 |
| 14 | Maurilio De Zolt |  Italia | 57 |
| 15 | Vasilij P. Rotsjev |  Sovjetunionen | 47 |
| 16 | Edi Hauser |  Sveits | 46 |
| 17 | Franz Renggli |  Sveits | 44 |
| 18 | Wolfgang Müller |  Vest-Tyskland | 43 |
| 19 | Jevgenij Beljajev |  Sovjetunionen | 41 |
| 20 | Sergej Saveljev |  Sovjetunionen | 39 |

Kjelder
-------

* *Sportsboken 80-81*. Dreyer Bok Stavanger. 1980.
**International Fund for Animal Welfare** (**IFAW**) er ein av dei største dyrevelferds- og naturvernorganisasjonane i verda. Organisasjonen arbeider for å redda individuelle dyr og verna om populasjonar, habitat og kjempa for betre vern. Brian Davies grunnla IFAW i 1969. IFAW opererer i over 40 land.

Historie
--------

International Fund for Animal Welfare (IFAW) blei grunnlagd i 1969, i dei fyrste forsøka på å stoppa kommersiell fangst av selungar på austkysten av Canada.

Med kontor i 15 land og prosjekt i over 40 land, er IFAW ein av dei største dyrevelferdsorganisasjonane i verda.

1. ↑  «International Fund for Animal Welfare About Page». Henta 28. juli 2014.
2. ↑  Young, Oran R (1989). «The Politics of Animal Rights: Preservationists vs. Consumptive Users in the North». *Studies / Inuit / Studies* **1** (13): 43–59. JSTOR 42869651.
3. ↑  «Animal welfare and conservation organisation ifaw unveils rebrand». *Bizcommunity*. Henta 29 June 2020.
4. ↑  «About IFAW». IFAW. Henta 28. juli 2014.
**Bente Angell-Hansen** (fødd 15. desember 1951) er ein norsk diplomat, frå 2018 leiar av overvakingsorganet til EFTA (ESA). Ho har vore norsk ambassadør til Austerrike og Ungarn.

Bakgrunn
--------

Angell-Hansen er utdanna cand.polit. med hovudfag i statsvitskap frå Universitetet i Oslo. I 1979 blei ho tatt opp ved Utanriksdepartementets aspirantkurs. I 1998 blei ho utnemnd til ekspedisjonssjef og protokollsjef i Utanriksdepartementet. Frå februar 2000 var ho fyrst ekspedisjonssjef ved Statsministerens kontor, der ho hadde ansvar for utanrikspolitiske saker. I 2005 blei Angell-Hansen utnemnd til ambassadør i Ungarn. I 2007 følgde utnemning til ambassadør ved den norske delegasjonen til SN i Genève, der ho blant anna har representert Noreg i menneskerettsrådet til SN. Utnemninga til utanriksråd i statsråd 8. april 2011 var fyrste gongen ei kvinne fekk den øvste administrative stillinga i Utanriksdepartementet. Den 8. april 2011 blei ho utnemnd til utenriksråd i Utenriksdepartementet, ei stilling ho overtok i august 2011 og hadde til juli 2014 då ho blei utnemnd til den norske ambassadøren i Wien. Ho var før dette ambassadør ved den norske delegasjonen til SN og andre internasjonale organisasjonar i Genève. Frå 1. januar 2018 er Angell-Hansen leiar av overvakingsorganet til EFTA (ESA).

Utmerkingar
-----------

Angell-Hansen er storkommandør av Storfyrst Gediminas av Litauens orden, innehaver av 2. klasse av den estiske Den kvite stjernas orden, og storoffiser av den argentinske Frigjeraren San Martins orden.

Kjelder
-------

1. ↑  «I kort dvale etter Clinton», *Aftenposten*, 13. november 1999, s. 17.
2. ↑  Offisielt fra statsråd, 3. april 1998.
3. ↑  Offisielt fra statsråd, 12. november 1999.
4. ↑  Offisielt fra statsråd, 13. mai 2005.
5. ↑  Offisielt frå statsrådet 26. oktober 2007.
6. ↑  Offisielt fra statsråd 8. april 2011.
7. ↑  Ambassadør Bente Angell-Hansen utnevnt til ny utenriksråd, pressemelding, Utenriksdepartementet, 8. april 2011.
8. ↑  «Bente Angell-Hansen blir ny president i ESA», ESA, 25. oktober 2917fra
9. ↑  Database over ordenstildelinger, Litauens presidentembete.
10. ↑  Bearers of decorations, Estlands presidentembete.
11. ↑  *Aftenposten*, 5. oktober 2001, s. 10.

* *Denne artikkelen bygger på «Bente Angell-Hansen» frå Wikipedia på bokmål, den 21. mars 2024.*
|  |
| --- |
| **Sneppål** |
| SneppålSneppål |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Infraklasse:** | Ekte beinfiskar Teleostei |
| **Overorden:** | Elopomorpha |
| **Orden:** | Ålefisk Anguilliformes |
| **Familie:** | Sneppålfamilien Nemichthyidae |
| **Slekt:** | *Nemichthys* |
| **Art:** | **Sneppål** *N. scolopaceus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Nemichthys scolopaceus***Richardson, 1848 |

**Sneppål** er ein lang og tynn ålefisk som lever pelagisk i Atlanterhavet. Namnet sitt har han fått frå kjevane, som i følgje han som først beskreiv han liknar nebbet hjå snipefuglane. Han er det einaste medlemen i sneppålfamilien som er påvist i Noreg, men er ikkje vanleg i våre farvatn.

Kjenneteikn
-----------

Sneppålen veg sjeldan meir enn nokre få gram, men kan likevel bli opptil halvannan meter lang. Dette kjem av at han er frykteleg tynn og langstrakt.
Leiv jensen

  

Halen til sneppålen er piskeforma og manglar ein tydeleg halefinne. Både rygg- og gattfinnane er lange med mange finnestrålar, elles har han ikkje mykje til finnar bortsett frå eit sett tynne brystfinnar midt på sida av kroppen. Kjevane er særs lange og tynne, og kan likna fuglenebb eller pinsettar. Overkjeven er lenger enn underkjeven. Begge er fylt med eit stort tal små børsteliknande tenner som vender bakover mot munnen. Berre den inste delen av kjevane kan lukkast heilt.

Sneppålen er mørkt brun eller grå på farge, og som regel mørkare på undersida. Gattfinnen og spissane på dei korte brystfinnane er nesten svarte.

Levesett
--------

Sneppålen lever pelagisk på djupner frå 200 til 2000 m, vanlegvis frå 400 til 1000. Her heng han loddrett i vatnet med hovudet ned, og feiar nebbet gjennom vatnet. Kosthaldet består for det meste av reker han fangar etter antennene.

Gytinga skjer i dei frie vassmassane. Sneppålen har ytre befruktning, og egga flyt pelagisk medan dei utviklar seg til *leptokefal*-larvane, som er karakteristiske for ålefiskane. Under utviklinga til vaksen fisk vert larvane hovudsakleg tynnare. Først når dei er om lag 30 cm lange liknar dei på dei vaksne.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Sneppål |
| Engelsk | Slender snipe eel |
| Tysk | Schnepfenaal |

Kjelder
-------

* Vøllestad, Leif Asbjørn: «Ålefisker», *Norges dyr - Fiskene 2* Cappelen 1992
* FishBase
* Monterey Bay Aquarium


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |
Namnetrekket til Daniel Nash Morgan, *Treasurer of the United States*.
Namnetrekket til Morgan Tsvangirai, statsminister i Zimbabwe.
**Morgan** er eit person- og slektsnamn. Det har tradisjonelt vore eit mannsnamn, men er i nyare tid også blitt brukt som kvinnenamn. Morgan har norsk namnedag den 8. desember.

Opphav
------

Namnet er ei anglifisert form av det walisiske *Morcant*. Medan namnet tradisjonelt har vore eit gutenamn i Storbritannia og Skandinavia, har det andre stader, som i USA, vore mykje brukt som jentenamn. Dette kan ha samanheng med den kvinnelege sogefiguren Morgan le Fay, og med det irske gudinna Morrigan. 

I Noreg er namnet særleg kjend gjennom bokseriehelten Morgan Kane.

Namneberarar
------------

### Førenamn

* Morgan Robertson (1861–1915), amerikansk forfattar
* Morgan Freeman (f. 1937), amerikansk skodespelar
* Morgan Andersen (f. 1966), norsk fotballspelar
* Morgan Gould (f. 1983), sørafrikansk fotballspelar

Annan bruk av namnet
--------------------

* Morgan Stanley, amerikansk bank
* Captain Morgan, et vestindisk rom-merke
* eininga morgan blir brukt innan genetikk

Kjelder
-------

* Hanks, Patrick; Hardcastle, Kate; Hodges, Flavia (2006), «Morgan», *A Dictionary of First Names*, Oxford University Press