recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 70°55′S 69°20′W﻿

**LeMay Range** er ei fjellkjede sentralt på Aleksanderøya i Antarktis. Ho er 64 km lang med toppar opp til 2 000 m som strekkjer seg frå nordvest til søraust frå Snick Pass til nordsida av Uranusbreen. Det vart oppdaga frå lufta av Lincoln Ellsworth den 23. november 1935, og nord- og austsida vart kartlagde frå bileta teken under flyturen av W.L.G. Joerg. Seinare vart dei observert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, og vart namngjeven av Rønne etter general Curtis LeMay i det amerikanske flyvåpenet som støtta ekspedisjonen med utstyr. Fjellkjeda was kartlagde på ny i detalj frå foto teken av RARE av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960.

Sjå òg
------

* Douglas Range

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «LeMay Range» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 58°13′42.985″N 8°7′16.680″E﻿

Tveit prestegard
**Tveit prestegard** (gnr./bnr. 110/1) ligg like sørvest for Tveit kyrkje i Kristiansand kommune i Vest-Agder.

Hovudbygningen er lafta i to etasjar og vart oppført mellom 1812 og 1820. Ved ei omfattende vøling i 1884–87 vart bygningen utvida med ei kontorfløy på vestre gavlvegg. Bygningen har liggjande panel utvendig. Det vart gjort om på romfordelinga i 1960-åra. Prestegarden vart freda i 1991.

Også ein gravhaug i prestegardshagen er freda. Det er elles gjort diverse funn i prestegardsområdet.

Tveit prestegard er staden der Tveit formannskapsdistrikt (kommune) vart konstituert 10. januar 1838. Kommunen vart slegen saman med Kristiansand i 1964.

Fotnotar
--------

1. ↑  Ifølgje Riksantikvaren, medan Opplysningsvesenets fond opererer med byggeår 1819–20.
2. ↑  Riksantikvaren
3. ↑  Sjå t.d. Universitetsmuseene Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine..
4. ↑  Tveit historielag

Kjelder
-------

* Tveit prestebolig Arkivert 2018-09-04 ved Wayback Machine. hos Opplysningsvesenets fond

* *Denne artikkelen bygger på «Tveit prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Haslum, Vidar; Pedersen, Magnhild Egerhei, red. (2010). *Stedsnavn i Tveit. En lokalhistorisk innsamling. Tveit prestegård. Gnr. 110. Tveit, Kristiansand, Vest-Agder*. Vidar Haslum/Tveit historielag.
* 

* Tveit prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Miljødirektoratets naturbase Arkivert 2014-07-14 ved Wayback Machine. om kartlegging av prestegardsgrunnen

 Commons har multimedium som gjeld: **Tveit prestegard**
**Maharashtri** (devanagari: महाराष्ट्री प्राकृत, ordrett «språket til imperiet») var eit indoarisk språk i det gamle India som var i bruk frå omkring 500 f.Kr. til 500 e.Kr. Språket var det offisielle språket til Satavahana-imperiet fram til dei første århundra av den kristne tidsrekninga. Under vernet av dette imperiet, vart m aharashtri det mest utbreidde folkelege språket (prākrit) i si tid, og vart talt frå Malwa og Rajputana i nord til Krishna og elveregionen Tungabhadra i sør.

Sanskrit mista høgstatusen sin som «formidlande språk» omkring 500 f.Kr. på omkring same tid som Maharashtri kom i bruk og utvikla seg til den dominerande av dei tre dramatiske prākritar. Skriftspråket vart berømt gjennom utbreiinga av dramaet Kālidāsa.

Regenten Hāla (regjerte 20-24 e.Kr.), som er nemnt i Puranaene som ein medlem av Satavahana-dynastiet, nytta seg av Maharashtri til å skriva Saptashati (सप्तशती) eller Gāthā *Saptashatī*, *Setubandh* (सेतुबंध) og *Karpurmanjari* (कर्पुरमंजरी).

Ei avart av maharashtri, kalla jaina maharashtri, vart òg nytta til å skriva fleire djain-tekstar. Satavahanakongen Haltes *Sattasai*, ein antologi på over 700 kjærleiksdikt, er eit av dei meste berømte verka på maharashtri.

I løpet av det 15. og det 16. hundreåret utvikla maharashtri seg til marathi, og det er òg opphav til dei moderne språka konkani, sinhala og dhivehi. Maharashtri overlevde òg lenge i den moderne delstaten Maharashtra, og var vidt utbreidd i det vestlege India og attpåtil så langt sør som til deler av India der ein snakkar kannada.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maharashtri» frå Wikipedia på bokmål, den 1. januar 2016.*
**Ilse Kristiina Lillak**, kjend som **Tiina Lillak**, (fødd 15. april 1961) er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar frå Helsinki som på heimebane i 1983 vart den aller fyrste verdsmeisteren i spydkasting. Lillak sette verdsrekord både i 1982 og i 1983.

Aktiv
-----

Nitten år gammal makta ikkje Lillak å kvalifisere seg til spydfinalen i sin meisterskapsdebut under Moskva-OL. I slutten av juli 1982 sette ho derimot verdsrekord med eit kast på 72,40 meter heime i Helsinki, medan ho ved europameisterskapen 1982 i Athen i byrjinga av september månad enda på fjerdeplassen med sine 66,26 meter, europameister vart greske Anna Verouli. Bronsevinnaren i meisterskapen, Sofia Sakorafa, også ho gresk, tok sist i september over som verdsrekordhaldar med 74,20 meter.

Den 13. juni 1983 tok Lillak i Tampere tilbake verdsrekorden då spydet landa på 74,76 meter. Nøyaktig to månader seinare, 13. august 1983, fann spydfinalen i den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett stad i heimbyen til Lillak. Føre siste omgangen leia britiske Fatima Whitbread framom Lillak og Verouli, Etter at dei to andre nemnde utøvarane hadde fullført tevlinga, slengde Lillak spydet 70,82 meter og vann med det gullmedaljen.

Under dei olympiske leikane 1984 tok Lillak med sine 69,00 meter sølvmedaljen bak Tessa Sanderson og framom Whitbread. To år seinare vart Lillak med 66,66 meter nummer fire i europemeisterskapen, nesten ti meter bak vinnaren Fatima Whitbread. Whitbread vann også VM 1987, Lillak enda då som nummer seks med 66,82 meter.

Lillak lukkast ikkje ta seg til finalen, korkje i Sommar-OL 1988 eller i VM 1991. Under EM 1990 vart ho nummer ti, i ei tevling landskvinna Päivi Alafrantti vann.

Lillak la opp i 1992, etter å ha vorte finsk spydmeister i 1980, 1981, 1983, 1985, 1986, 1987 og 1990.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1980 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (56,26 m =nr 14)
* EM 1982 i Aten: Nr 4 – 66,26 m
* VM 1983 i Helsinki: Gullmedalje – 70,82 m, framom Fatima Whitbread (69,14 m)
* OL 1984 i Los Angeles: Sølvmedalje – 69,00 m, bakom Tessa Sanderson (69,56 m)
* EM 1986 i Stuttgart: Nr 4 – 66,66 m
* VM 1987 i Roma: Nr 6 – 66,82 m
* OL 1988 i Seoul: Utslått i kvalifiseringa (60,06 m =nr 15)
* EM 1990 i Split: Nr 10 – 58,80 m
* VM 1991 i Tokyo: Utslått i kvalifiseringa (58,42 m =nr 15)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tiina Lillak» frå Wikipedia på tysk, den 3. august 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Svensk Pommern** (svensk *Svenska Pommern*; tysk *Schwedisch-Pommern*) var eit maktområde under den svenske krona frå 1600-talet til 1800-talet, langs det som i dag er kysten av Austersjøen i Tyskland og Polen. Etter den polsk-svenske krigen og trettiårskrigen, fekk Sverige kontroll over store område langs sørkysten av Austersjøen, mellom anna Pommern og delar av Schlesien og Preussen.

Sverige, som hadde halde til i Pommern med ein garnison i Stralsund sidan 1628, hadde fått effektiv kontroll over Hertugdømet Pommern med Stettin-traktaten i 1630. Med freden i Westfalen i 1648 og Stettin-traktaten i 1653, fekk Sverige Vest-Pommern eller *Vorpommern* med øyane Rügen, Usedom og Wolin og ei stripe av Aust-Pommern, eller *Hinterpommern*. Sverige heldt dei pommerske delane av Tyskland som eit len i Det tysk-romerske riket som *Reichsfürsten* (riksfyrstar). 

I 1679 mista Sverige det meste av områda av Pommern aust for Oder med Saint-Germain-en-Laye-traktaten og i 1720 mista Sverige det meste av områda sør for elvane Peene og aust for Peenestrom med freden i Stockholm. Desse områda vart avstått til Brandenburg-Preussen og vart innlemma i Brandenburgsk Pommern. I 1720 fekk òg Sverige attende kontrollen over resten av Pommern med freden i Frederiksborg, etter at desse vart tapt til Danmark i 1715. I 1814, som følgje av napoleonskrigane vart Svensk Pommern avstått til Danmark i byte mot Noreg i Kielfreden og i 1815, etter Wienerkongressen, vart det overført til Preussen.

Generalguvernørar
-----------------

* Sten Svantesson Bielke (1633-)
* Lennart Torstenson (1641-1648)
* Carl Gustaf Wrangel (1648-1650)
* Johan Oxenstierna (1650-1652)
* Axel Lillie (1652-)
* Otto Wilhelm Königsmarck (1679-1685)
* Nils Bielke (1687-1698)
* Johan August Meijerfeldt d.e. (1713-1747)
* Hans Henrik von Liewen d.y. (1766-1772)
* Carl Fredrik Sinclair (1772-1776)
* Fredrik Vilhelm von Hessenstein (1776-1791)
* Eric Ruuth (1792-1796)
* Philip von Platen (1796-1800)
* Hans Henric von Essen (1800-1807)
* *Okkupert av Frankrike* (1807-1809)
* Hans Henric von Essen (1809-1815)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Swedish Pomerania» frå Wikipedia på engelsk, den 16. november 2010.*
Svensk låglandsfe på Skansen.
Svensk låglandsfe
**Svensk låglandsfe** (svensk namn *Svensk låglandsboskap* SLB, òg kalla *Svensk Holstein*) er ein svensk kurase som stammar frå nederlandske og tyske dyr, hovudsakleg holstein-frisisk fe.
Fe av denne rasen kan vera svarte og kvite eller raude og kvite. I dag er svensk låglandsbuskap den dominerande kurasen i Sverige saman med svensk raudt og kvitt fe. I 2007 var det i underkant av 170 000 SLB-kyr i Sverige, og rasen aukar i utbreiing. 

På 1800-talet starta importen av Holstein-kyr til Sverige, primært til Skåne. I 1913 blei det oppretta ein eigen samskipnad for rasen i Sverige, og ein grunnla ei stambok. Rasen blei frå no av omtalt som «svensk låglandsboskap». Sidan slutten av 1970-talet har ein òg importert alsmateriale frå nordamerikansk holstein, slik at dei to rasane har blitt likare. Alsarbeidet auka mjølkeproduksjonen, men gav dårlegare kjøtproduksjon.

Svensk låglandsfe er 145-150 cm høge og veg 600-700 kg. Rasen er ein god mjølkerase, med gjennomsnittleg årsavdrått på ca. 9 000 kg mjølk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svensk låglandsboskap» frå Wikipedia på bokmål, og «Svensk låglandsboskap» frå Wikipedia på svensk den 3. mars 2015.*

1. ↑  *Nationalencyklopedin* multimedia plus, 2000 (uppslagsord Svensk låglandsboskap)

* Om rasen på NordGen Arkivert 2016-11-21 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* World Holstein-Friesian Federation
* Avelsföreningen för Svensk Låglandsboskap (ASL)
Volum 20 til 35 av Svenska Akademiens ordbok, som kom ut mellom 1954 og 2010.
***Svenska Akademiens ordbok***, forkorta **SAOB**, er eit etymologisk oppslagsverk over det svenske språket som blir gitt ut av Svenska Akademien. Det er det største oppslagsverket som har vorte gjeve ut i Norden.

Ved opprettinga av Svenska Akademien i 1786, vart det slått fast i vedtektene det skulle skrivast ei svensk ordbok. Med visse avbrot har arbeidet gått føre seg sidan då. Anders Fredrik Dalin utarbeidde på oppdrag frå akademien eit førebuande utkast til ei svensk ordbok, ein så kalla *ordboksstomme* i åra 1852–1867. Denne stammen kom sidan til å ligge til grunn for det første bandet, som var ferdig først i 1898.

I oktober 2021 var akademiet komme til ordet *åvägabringa*.

*Svenska Akademiens ordbok* må ikkje forvekslast med *Svenska Akademiens ordliste (SAOL)* som er ei normativ rettskrivingsordliste for svensk, eller med den nyutkomne Svensk ordbok utgitt av Svenska Akademien (SO).

SAOB kan samanliknast med *Ordbog over det danske sprog* og *Norsk Ordbok,* men er langt større enn desse ordboksverka.

SAOB er gratis tilgjengeleg via internett.

SAOB som referanse
------------------

Verket omfattar det svenske språket sidan 1521 (Gustav I:s Registratur), altså ikkje berre dei orda som høyrte til det levande språket på det tidspunktet eit hefte vart gitt ut. 

Då artiklane i SAOB har blitt publisert sidan 1898 inneheld mange av dei alderdommeleg informasjon. Det påverkar bruken av oppslagsorda og ein må derfor vere forsiktig med å nytte ordboka som referanse til notidsspråket, i sær gjeld det ord i starten av alfabetet.
Orda sin etymologi (opphav) endrast derimot ikkje med tida om ikkje ny forsking har komme fram til noko anna sidan artikkelen vart publisert. Ettersom mange heilt nye ord har komme inn i svensk sidan slutten av 1800-talet kjem supplementband til å bli gitt ut. 

Artiklane er ikkje berre etymologiske men gir òg mange eksempel på korleis eit ord eller ståande uttrykk har vore nytta, og korleis bruken eller stilnivået har vore endra, gjennom sitat, så kalla *språkprøver* eller *excerpter*; Gudrun Schyman blir sitert som eksempel under *taliban* for å vise på korleis dette ordet snøgt kom til å nyttast metaforisk. 

Eit anna aspekt er at stavinga av førsteforma ikkje behøver avspegle kva som var vanleg når artikkelen vart skriven, til dømes stavast i visse delar alle former av verk som värk, uavhengig av tyding. Ei annan ulempe er at bokstavar etter V saknast heilt, då desse banda enno ikkje er ferdige.

Sjå òg
------

* Svenska Akademiens ordlista
* Norsk Ordbok
* Ordbog over det danske sprog

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Lexikaliska institutet Arkivert 2012-12-11 ved Wayback Machine.
* Svenska Akademiens ordlista (SAOL)
* Svensk Ordbok (SO)
**Ny Musikk** er ein norsk interesseorganisasjon for samtidsmusikk som vart skipa etter initiativ frå Pauline Hall 17. september 1938, saman med mellom andre Harald Sæverud. Ny Musikk er ei nasjonal avdeling av International Society for Contemporary Music, ISCM. Medlemmer kan vere både aktive utøvarar, komponister og andre interesserte.

Ny Musikk arrangerer konserter, deltek på festivalar, driv bistand overfor nye kunstnarar via si lokalavdeling Ny Musikks Komponistgruppe, og er ellers pådrivar i ulike miljø der samtidsmusikken har interesse.
I perioden 1976-1988 hadde foreininga ansvaret for å drifta av Ny Musikks Ensemble, som var det første reine samtidsmusikkensemble i Noreg. Dette vart erstatta i 1989 av ensemblet Cikada, som sidan har hatt ein meir sjølvstendig funksjon i forhold til foreininga. 

I perioden 1978-1995 gav Ny Musikk ut kvartaltidsskriftet *Ballade*, som var et viktig debattforum for den nye musikken i Noreg. Etter 2000 har tidsskriftet *Parergon* i nokon grad fylt den same rolla, men hatt ei friare stilling i høve til foreininga. 

Ny Musikk har sitt sekretariat i Platous gate 18 (Oslo), og har lokale avdelingar i Østfold, Kristiansand, Stavanger, Bergen, Trondheim, Nordland, Tromsø og Harstad.

Leiarar
-------

* Pauline Hall (1938–1961),
* Finn Mortensen (1961–1964, 1966–1967),
* Arne Nordheim (1964–1966),
* Gunnar Rugstad (1967–1968),
* Kjell Skyllstad (1968–1970),
* Kåre Kolberg (1970–1973),
* John Ellingsen/Egil Kapstad (1973–1974,
* Gunnar Germeten jr./John Persen (1974–1976),
* Åse Hedstrøm (1976–1978),
* Per Lyng (1978–1979),
* Oddvar S. Kvam (1979–1979),
* Nils E. Bjerkestrand (1979–1982),
* Yngve Slettholm (1982–1986),
* Solveig Løchen (1986–1988),
* Geir Johnson (1989–1994),
* Peter Tornquist, ein av Pling-Plong-generasjonens skikkelsar (1995–2001),
* Lene Grenager (2001–2003) og
* Lars Petter Hagen (2003–2009)
* Øyvind Torvund (2009–2011)
* Anne Hilde Neset (2011–)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ny Musikk
* Cikada
* Parergon
* International Society of Contemporary Music
**Salstrofé i musikkbransjen** vert utdelt for visse tal selde plater, album og singlar. Det er bransjeorganisasjonane i kvart land som står for tildelinga, men plateselskapa må som regel betale ein kontingent for å få sertifisert salstala.

Noreg
-----

I Noreg er det bransjeorganisasjonane IFPI og FONO som tildeler salstroféa.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Trofé** | **Album** | **Singlar** | **Musikk-DVDar** |
| **Gull** | 15 000 | 5 000 | 5 000 |
| **Platina** | 30 000 | 10 000 | 10 000 |

Krava for albumtrofé vart endra 6. september 2006. Tilsvarande tal var tidlegare 20 000 og 40 000. Ein tel med nedlasting via internett og til mobil når ein reknar ut salstala. For singlar gjeld sal av heile låtar, mens for album må ein selje minst 3/4 av heile albumet.

USA
---

I USA er det bransjeorganisasjonen RIAA som tildeler salstroféa.

|  |  |
| --- | --- |
| **Trofé** | **Einingar** |
| **Gull** | 500 000 |
| **Platina** | 1 000 000 |
| **Diamant** | 10 000 000 |

Merknad: Før 1. januar 1989, blei gull gjeve ved ein million selde singlar, og platina ved to millionar selde singlar.

Storbritannia
-------------

I Storbritannia er det British Phonographic Institute som tildeler salstroféa.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Trofé** | **Album** | **Singlar** |
| **Sølv** | 60 000 | 200 000 |
| **Gull** | 100 000 | 400 000 |
| **Platina** | 300 000 | 600 000 |

Tyskland
--------

I Tyskland er det IFPI Deutschland/Bundesverband Phono som tildeler salstroféa.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Trofé** | **Album** | **Singlar** |
| **Gull** | 150 000 | 300 000 |
| **Platina** | 300 000 | 500 000 |

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Salstrofe i musikkbransjen» frå Wikipedia på bokmål, den 22. januar 2010.*

Fotnotar
--------

1. ↑  *Troféreglar frå IFPI*, arkivert frå originalen 13. juni 2007, henta 22. januar 2010
**Galina Tsjistjakova-Beskrovnaja** (fødd 26. juli 1962) er ein tidlegare lengdehoppar og tresteghoppar frå Izmajil, sørvest i det noverande Ukraina. I størsteparten av karrieren sin tevla ho for Sovjetunionen. Galina Tsjistjakova held den gjeldande verdsrekorden i lengdehopp med 7,52 meter. Hennar personlege rekord i tresteg er på 14,76 meter.

Karriere
--------

Galina Tsjistjakova vann lengdehopptevlinga under innandørs-EM i Athen i 1985 med eit hopp på 7,02. Året etter vann ho sølv under EM i friidrett i Stuttgart. Tsjistjakova hoppa 7,09, men austtyske Heike Drechsler hoppa lengre. Den 11. juni 1988 deltok Tsjistjakova i ei tevling i Leningrad, der ho sette verdsrekord i lengdehopp med 7,52. Underleg nok fekk ho ikkje meir enn ein bronsemedalje under sommar-OL 1988 i Seoul seinare same året. Her hoppa ho 7,11 meter.

Tsjistjakova vann fleire medaljar i lengdehopp og tresteg under innandørs-meisterskap, inkludert ein gullmedalje frå innandørs-VM i Budapest i 1989. Etter ein kneoperasjon i 1990 fann ho aldri tilbake til toppformen sin. Fram til no hadde Tsjistjakova representert Sovjetunionen, men ho vart russisk statsborgar ved unionsoppløysinga før ho etter nokre år vart slovakisk statsborgar. I 1995 gjorde ho eit comeback, og representerte Slovakia under sommar-OL 1996 i Atlanta, men kvalifiserte seg ikkje til finalen korkje i lengdehopp eller tresteg. Ho er no busett i Slovakia saman med familien sin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Galina Chistyakova» frå Wikipedia på engelsk, den 9. september 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Galina Tschistjakowa» frå Wikipedia på tysk, den 9. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Resultatliste frå iaaf.org
* «Galina Čisťakovová» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Svenska Högarna** er ei lita øygruppe og eit fyr aust for Möja i Stockholms skjergard i Sverige. Fyret ligg på den største av øyane, Storön, og er et einaste fyret i skjergarden med den klassiske jernforma teikna av arkitekt Nils Gustaf von Heidenstam. Før fyret vart bygd hadde det stått eit dagmerke med svarte og kvite striper å øya, og denne står i dag på øya Storkläppen i Östergötland. Svenska Högarna fyr vart tent 1874 med ein rapsoljelampe. I 1887 vart det sett inn ein parafin lampe og i 1966 vart fyret elektrifisert. I 1986 vart det sett opp solceller for å gje fyret straum. 

Det står ein vêrstasjon på øya. Sidan 1994 har fyret vorte eigd av Edward Sjöbloms stiftelse. Alle øyane er ein del av eit naturreservat. På øyane er det to jettegryter. Det er ikkje lett å gå i land på dei to øyane, og vêret må vere roleg for at båtane trygt kan legge til.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svenska Högarna» frå Wikipedia på engelsk, den 7. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Rowlett, Russ. «Lighthouses of Sweden: Stockholm Area». *The Lighthouse Directory*. University of North Carolina at Chapel Hill. Henta 23. februar 2009.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Saltholm** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Øresund |
| **Koordinatar** | 55°38′N 12°45′

 |
| **Areal** | 16 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Kommune** | Tårnby kommune

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 3 (2005)
 |

**Saltholm** er den 21. største øya i Danmark, og ligg i Øresund 5 kilometer aust for Amager og om lag 12 kilometer frå Rådhuspladsen i København. Øresundssambandet passerer øya om lag ei kilometer mot sørvest, der det er bygd ei kunstig øy, Peberholm, for å knyte saman undervasstunnelen frå Amager med brua over resten av Øresund.

Saltholm er på 16 km² og ikkje høgare enn 1-2 meter over havoverflata. Når det er stormflod, vert øya oversvømd. Det veks så godt som ingen tre på øya, som sidan sidan mellomalderen stor sett har vorte brukt som beiteland. Om lag 1 000 kyr beitar på øya om sommaren. Plantelivet er rikt og omfattar mellom anna blå iris, legeurtane bulmeurt og hjartespam og den sjeldne øresundshønsetarm. Dette førte i 1983 til at øya vart freda, og dei planane som låg føre om ein ny flyplass på øya vart lagt vekk. 

Flyfotografi frå juli 2011 av Saltholm, som ligg midt i biletet. Peberholm er å sjå som ei langstrekt, smal øy til høgre for Saltholm, og derfrå er Øresundbrua å sjå som ei tynn line over til Malmö i Sverige.
Øya har det rikaste fuglelivet i Danmark. I trekktida kan øya trekke til seg om lag 70 000 fuglar. 18 000 par fuglar ynglar kvart år på øya, som òg har den største kolonien av ærfuglar i landet. I tillegg har ein liten selkoloni tilhald her.

Saltholms soge
--------------

Saltholm er nemnd for fyrste gong i skriftlege kjelder i kong Valdermars jordebok, omkring år 1230, der det går fram at Valdemar Sejr skjenka øya til roskildebispen Niels. Saltholm vart i 1873 seld av den danske staten til bønder på Amager, og er i dag eigd av om lag 200 andelseigarar. Det har vore faste busetnadar på øya siden mellomalderen, men i 2002 hadde øya berre tre faste innbyggjarar. I åra 1919 til 1936 hadde øya ein skulebygning.

På øya har det vore teke ut kalkstein som vart brukt til mørtel, særleg til gjenoppbygginga av København etter dei omfattende brannane på 1700-talet. Det ervervsmessige uttaket av kalkstein tok slutt i 1935.

Under pestepidemien i 1709 vart Saltholm brukt som karantenestasjon. Alle utlendingar som ønska å vitje København skulle opphalde seg 40 dagar på øya. 

Militært har øya vore brukt som ein del av Københavns festning frå byrjinga av 1900-talet. Under den første verdskrigen vart det stilt opp to kanonbatteri på øya, og det vart utstasjonert soldatar. I 1915 vart det bygd eit trallebanespor mellom kanonane og hamna på øya for frakt av utstyr.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Julius von Hann** (23. mars 1839–1. oktober 1921) var ein austerriksk meteorolog og vert rekna som ein av dei viktigaste meteorologane i si tid, særleg innan klimatologi, og ein av fedrane innan meteorologi. Han handsama klimatologiske data for om lag heile jorda og skreiv mange avhandlingar. 

Han skreiv lærebøker i meteorologi og klimatologi som reknast som klassikarar innan faget. 

I signalhandsaming er Hann-vindauget ein vindaugsfunksjon kalla Hann-funksjonen, kalla opp etter han.

Utgjevingar
-----------

* *Die Erde als Ganzes, ihre Atmosphäre und Hydrosphäre*, 1872
* *Handbuch der Klimatologie*, 1883
* *Atlas der Meteorologie*, 1887
* *Lehrbuch der Meteorologie*, 1901

Han skreiv òg mange artiklar for *Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften*.

Kjelder
-------

* «Julius\_von\_Hann» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Julius von Hann» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Saltfjorden i nærleiken av Saltstraumen, sett vestover frå Ersvika
**Saltfjorden** er ein fjord i Gildeskål og Bodø kommunar i Nordland. Fjorden ligg på sørsida av sjølve Bodø og strekkjer seg 41 km austover til Tverlandet i botn av fjorden.

Fjorden har innløp i vest mellom Bliksvær i nord og Fleinvær i sør og går på nordsida av Sandhornøya, Straumøya og Knapplundøya. Mellom Sandhornøya og Straumøya går Beiarkjeften sørover til Nordfjorden og Beiarfjorden. Nord for Straumøya ligg sjølve Bodø og Bodø lufthamn ligg heilt ytst. På nordsida av Straumøya ligg grendene Seivåg og Straum. 

Mellom Straumøya og Knaplundøya ligg Saltstraumen, den sterkaste tidvasstraumen i verda. Salstraumen går over i Svefjorden som går vidare til Skjerstadfjorden og austover til Fauske. Nord for Knaplundøya ligg Godøynes og Løding inst i Saltfjorden.

Fv580 går på nordsida av Straumøya, Fylkesveg 17 går over Knaplundøya og langs austsida av fjorden. På nordsida av fjorden går Riksveg 80.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***«Please Mr. Postman»***  Singel av The Marvelettesfrå albumet *Please Mr. Postman* |
|  |
| **Utgjeve** | 21. august 1961 |
| **Innspelt** | Hitsville USA (Studio A); 1961 |
| **Sjanger** | Soul/pop |
| **Lengd** | 2:31 |
| **Selskap** | Tamla T 54046 |
| Låtskrivar(ar) | Georgia Dobbins, William Garrett, Brian Holland, Robert Bateman, Freddie Gorman |
| **Produsent** | Brianbert (Brian Holland & Robert Bateman) |
|
| The Marvelettes-kronologi |
| --- | *«Please Mr. Postman»* | «Twistin' Postman»(1961)

 |

|  |
| --- |
| ***«Please Mr. Postman»***  Singel av The Carpentersfrå albumet *Horizon* |
|  |
| B-side | «This Masquerade» |
| **Utgjeve** | 8. november 1974 |
| **Innspelt** | 1974 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 2:50 |
| **Selskap** | A&M 1646 |
| **Produsent** | Richard og Karen Carpenter |
|
| The Carpenters-kronologi |
| «I Won't Last a Day Without You»(1974) | *«Please Mr. Postman»* | «Only Yesterday»" (1975)

 |

«**Please Mr. Postman**» var debutsingelen til The Marvelettes for Tamla (Motown) og den første Motown-songen som nådde førsteplassen på Billboard Hot 100-lista i USA. Singelen klarte dette seint i 1961. Songen vart igjen ein hit i 1975 og nådde toppen av same liste, denne gongen med The Carpenters, .

Tidleg i 1961 prøvespelte The Marvelettes (då kalla «The Marvels») for Berry Gordy og Tamla/Motown. Marvels-medlem Georgia Dobbins trong ein original song for prøvespelinga og fekk ein bluessong av venen William Garrett, som ho så omarbeidde for gruppa. Dobbins forlet gruppa etter prøvespelinga og vart erstatta. Gordy signerte ein kontrakt med gruppa og leigde inn «Brianbert»—Brian Holland og Robert Bateman—for å skrive om songen ein gong til. Freddie Gorman var òg involvert i omskrivinga. 

Songen vart spelt inn med The Funk Brothers som backingband, inkludert Marvin Gaye på trommer. 

«Please Mr. Postman» har vorte spelt mange gonger av andre band, mellom anna The Beatles på albumet deira *With the Beatles* frå 1963. Her er han sunge av John Lennon. Seinare vart songen ein hitt for The Carpenters, som igjen førte songen til toppen av singellista i USA tidleg i 1975.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Please Mr. Postman» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2008.*
| **Plauen** |
| --- |
|  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Plauen | 

Plauen is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Sachsen  Chemnitz  Kreisfri by |
| Grunnlagd | 1100-talet |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  102,12 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006)   - folketettleik | 68 576   672/km² |
| Koordinatar | 50°29′0″N 12°7′0″E﻿Koordinatar: 50°29′0″N 12°7′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 412 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 08523-08529 |
| Telefon-retningsnummer | 03741 |
| Bilnummer | PL |
| **Heimeside:** www.plauen.de |

**Plauen** er ein by i Tyskland ved elva Weiße Elster i delstaten Sachsen med om lag 70 000 innbyggjarar. Byen ligg nær grensa til Bayern og Tsjekkia.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd av slavarar på 1100-talet og vart ein del av Böhmen i 1327 og av Sachsen i 1466. På 1800-talet vart Plauen eit senter for tekstilproduksjon, særleg blonder. I 1912 nådde Plauen toppen når det gjeld folketal med 128 000 innbyggjarar. 

I 1930-talet fekk Plauen den tvilsame æra av å halde det første nazimøtet utanfor Bayern.

Frå 1945 var byen ein del av den sovjetiske okkupasjonssonen i Tyskland, og frå 1949 til 1990 høyrte han til Aust-Tyskland. I løpet av denne perioden var det ein stor sovjetisk okkupasjonsgarnison i byen og dei siste åra låg det ein offisersskule for grensesoldater her (Grenztruppen der DDR). Innbyggjartalet i byen fall dramatisk etter den andre verdskrigen. Plauen var den første byen i tidlegare Aust-Tyskland som fekk ein McDonald's-restaurant.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Plauen**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Plauen frå Engelsk Wikipedia .*

ß

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**< 2100-talet** viser til det neste hundreåret etter den gregorianske kalenderen, som varer frå 2100 til 2199.

Atronomiske hendingar
---------------------

* To venuspassasjar vil oppstå, i 2117 og 2125.

* 16. juli 2186 vil ei solformørking på 7 minutt og 29 sekund, nær tidsgrensa for kva som er teoretisk mogleg og truleg den lengstvarande i 10 000-årsperioden frå 4000-talet f.Kr. til 6000-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «22nd century» frå Wikipedia på engelsk, og «22. århundre» frå Wikipedia på bokmål den 5. juli 2009.*

1. ↑  Eclipse of July 16, 2186, saros 139, NASA Eclipse Web Site.

***<*   2100-talet  *>***<< *2100* | *2101* | *2102* | *2103* | *2104* | *2105* | *2106* | *2107* | *2108* | *2109* | *2110* | *2111* | *2112* | *2113* | *2114* | *2115* | *2116* | *2117* | *2118* | *2119* | *2120* | *2121* | *2122* | *2123* | *2124* | *2125* | *2126* | *2127* | *2128* | *2129* | *2130* | *2131* | *2132* | *2133* | *2134* | *2135* | *2136* | *2137* | *2138* | *2139* | *2140* | *2141* | *2142* | *2143* | *2144* | *2145* | *2146* | *2147* | *2148* | *2149* | *2150* | *2151* | *2152* | *2153* | *2154* | *2155* | *2156* | *2157* | *2158* | *2159* | *2160* | *2161* | *2162* | *2163* | *2164* | *2165* | *2166* | *2167* | *2168* | *2169* | *2170* | *2171* | *2172* | *2173* | *2174* | *2175* | *2176* | *2177* | *2178* | *2179* | *2180* | *2181* | *2182* | *2183* | *2184* | *2185* | *2186* | *2187* | *2188* | *2189* | *2190* | *2191* | *2192* | *2193* | *2194* | *2195* | *2196* | *2197* | *2198* | *2199* >>
**PlayStation 4** (offisielt forkorta som **PS4**) er ein spelkonsoll frå Sony Computer Entertainment. Han vart avduka 20. februar 2013 under ein pressekonferanse som etterfylgjaren til PlayStation 3 og lansert i fjerde kvartal 2013.

PlayStation 4 var den fyrste spelkonsollen frå Sony til å stø x86-64 prosessor-arkitektur, og gjekk seg dermed bort frå Cell-arkitekturen som var i PlayStation 3. Bakgrunnen for dette var å gjera det lettare å utvikla dataspel for den nye konsollen, og med det trekkja til seg fleire dataspelutviklarar. Andre viktige spesifikasjonar til maskinvara er 8 GB minne av type GDDR5 og raskare Blu-Ray-lesar.

Av nye applikasjonar og tenester planlegg Sony å gje ut ein PlayStation App, som lèt eigarar av PS4 bruke smarttelefonar og nettbrett som sekundær skjerm for å utvide moglegheitene når ein speler. Selskapet planlegg også å lansera Gaikai, ei nettsky-basert teneste som kan tilby spel og innhald som kan lastast ned frå internett. I tillegg aukar fokuset på sosial speling ved å implementera ein dedikert knapp for deling av innhald på handkontrollen, som mellom anna kan dela innhald frå dataspel mellom vener.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «PlayStation 4» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juni 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell norsk heimeside Arkivert 2013-05-28 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Spelkonsollar frå Sony |
| --- |
| Stasjonære | 
* PlayStation
* PlayStation 2
* PlayStation 3
* PlayStation 4
* PlayStation 5

 | PlayStation-logo |
| Handhaldne | 
* PlayStation Portable
* PlayStation Vita

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Koordinatar: 65°50′S 65°43′W﻿

**Heap Island** er ei øy utanfor søraustkysten av Île Renaud i Biscoe Islands i Graham Coast i Antarktis, mellom Jurva Point og Bates Island. Ho vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1985 etter John A. Heap, ein havisspesialist i Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), 1955–62, som arbeidde i Antarktis med FIDS, 1955–56, med Commonwealth Trans-Antarctic Expedition, 1956–57, og med US Antarctic Research Program, 1962–63, og som seinare var leiar for Polar Regions Section ved Foreign and Commonwealth Office, og medlem av UK-APC frå 1976.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Heap Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 19. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Heap Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 32°48′ N 36°48′ E﻿

**As-Suwayda guvernement** (arabisk السويداء, *Muḥāfaẓat as-Suwaydā’*) er det sørlegaste av dei fjorten guvernementa i Syria. Det har eit areal på 5 550 km² og dannar ein del av den historiske regionen Hawran. Hovudstaden og den største byen er as-Suwayda.

Geografisk omfattar guvernementet nesten heile Jabal al-Druze, den austlege delen av Lejah, og ein del av den tørre, austlege steppa Harrat Ash Shamah.

Demografi og folkesetnad
------------------------

Guvernementet har ein folkesetnad på kring 370 000 innbyggjarar (est. 2011).
Det er det einaste guvernementet i Syria som har ein drusar-majoritet. Her bur òg ein større austleg-ortodoks minoritet, og eit lite muslimsk samfunn. 

Dei fleste innbyggjarane bur vest i guvernementet, særleg vest i Jabal ad-Duruz. Berre dei nomadiske beduin-stammenen lever i det ufruktbare området i Harrat Ash Shamah.

Inndelingar
-----------

|  |
| --- |
| 

Shahba
Salkhad
 **As-Suwayda**

 |

Guvernementet er delt inn i 3 distrikt (manatiq):

* As-Suwayda
* Salkhad
* Shahba'

Desse er vidare delt inn i ni underdistrikt (nawahi).

Byar og landsbyar
-----------------

Guvernementet inneheld tre byar, 124 landsbyar og 36 grender.

### Byar

* As-Suwayda
* Salkhad
* Shahba

### Landsbyar

* Al-Ajailat
* Al-Ghariyah
* Al-Kefr
* Ariqah
* Dama
* Lahetha
* Murduk
* Qanawat

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «As-Suwayda Governorate» frå Wikipedia på engelsk, den 4. april 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Statistikk frå  Arkivert 2007-03-29 ved Wayback Machine.
2. ↑  Country Data Page on Syria

| * v
* d
* e
Guvernement i Syria |
| --- |
| Aleppo**·** Damaskus**·** Daraa**·** Deir ez-Zor**·** Hama**·** Al-Hasakah**·** Homs**·** Idlib**·** Lattakia**·** Quneitra**·** Ar-Raqqah**·** Rif Dimashq**·** As-Suwayda**·** Tartus |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**PlayStation 5** (forkorta **PS5**) er ein spelkonsoll utvikla av Sony Interactive Entertainment. Konsollen vart annonsert i 2019 som ein oppfølgjar til PlayStation 4 og lansert den 12. november 2020 i Australia, Japan, New Zealand, Nord-Amerika, Singapore og Sør-Korea, og den 19. november 2020 i Europa.

Konsollen vart utgjeven i to variantar, ein grunnmodell med ein Ultra HD Blu-ray-kompatibel optisk diskstasjon, og ein digital variant som manglar denne stasjonen og fungerer som ein billegare modell for brukarar som føretrekkjer på kjøpe spel via digital distribusjon.

Kjernefunksjonane til PlayStation 5 femner ein solid-state drive (SSD) som er tilpassa rask datastrøyming for å gje betre lagringsyting, ein AMD GPU som kan produsere grafikk i 4K-oppløysning og vise opp til 120 bilete i sekundet, maskinvare-aksellerert strålesporing (ray tracing) for meir realistiske lyseffektar og refleksjon, Tempest Engine for tredimensjonale lydeffektar og bakoverkompatibilitet med dei fleste titlane utgjevne til PlayStation 4 og PlayStation VR.

Kjelder
-------

1. ↑  «PlayStation 5 innfrir på det aller meste». Tek.no. 6. november 2020. Henta 15. desember 2020.
2. ↑  «PS5 specs and features, including SSD, ray tracing, GPU and CPU for the PlayStation 5 explained». Eurogamer. 19. november 2020. Henta 15. desember 2020.
3. ↑  «PlayStation 5 prøver på mye nytt, og lykkes med det aller meste». Gamer.no. 6. november 2020. Henta 15. desember 2020.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Spelkonsollar frå Sony |
| --- |
| Stasjonære | 
* PlayStation
* PlayStation 2
* PlayStation 3
* PlayStation 4
* PlayStation 5

 | PlayStation-logo |
| Handhaldne | 
* PlayStation Portable
* PlayStation Vita

 |
Deltakarar i det amerikanske fjernsynsprogrammet *Twenty Questions*.
**20 spørsmål** er ein selskapsleik som går ut på å gjetta eit fastsett svar ved å stilla ja- og nei-spørsmål. Leiken oppmuntrar til deduksjon og kreativitet.
Leiken oppstod i USA på 1800-talet. Han er nemnd i *A Christmas Carol* av Dickens under namnet «Yes and No». 20 spørsmål blei først send på radio og fjernsyn i USA på 1940-talet. Det kom også seriar på BBC og NRK og i fleire andre land.

20 spørsmål på NRK
------------------

I Noreg er 20 spørsmål best kjend som eit radioprogram. Deltakarane skal spørja seg fram og resonnera med inntil 20 ja/nei-spørsmål, for å koma fram til eit ord som ein lyttar har sendt inn. Dersom dei ikkje klarer det, får lyttaren ein premie. Ordet blir gjort kjend for publikum og lyttarar, som dermed kan mora seg mens deltakarane famlar etter svaret.

Programmet gjekk på radio kvar veke frå 1947 til utpå 1980-talet med Rolf Kirkvaag som leiar. Programmet hadde mange lyttarar, og er blitt kalla «et av tidenes mest populære radioprogrammer.

Programmet blei send igjen frå 2006 med Knut Borge som programleiar. Det blei send på P1 og i fjernsynsopptak på NRK1. I august 2012 blei Trond-Viggo Torgersen ny programleiar. Mellom deltakarane finn ein Cille Biermann, Finn Bjelke, Trond-Viggo Torgersen, Lene Kongsvik Johansen, Helén Vikstvedt, Pernille Sørensen, Ingerid Stenvold, Øystein Bache eller Rune Gokstad. Tidlegare har folk som Knut Lystad, Kari Slaatsveen, Erik Fosnes Hansen, Linn Skåber og Anne Lindmo vore innom panelet. Programmet har også levande musikk i studio, under leiing av kapellmeister Eivind Thoresen Skarpaas.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 20 spørsmål ved NRK.no

Kjelder
-------

1. ↑  Walsorth, Mansfield Tracy. *Twenty questions: a short treatise on the game*, Holt, 1882
2. 1 2  «Radioklassikeren 20 spørsmål» (20.08.2004) ved nrk.no
3. ↑  Kyrre Dahl, Radio-klassiker gjenoppstår på NRK (27.08.04) ved Radionytt.no
4. ↑  «- Det kom som lyn fra klar himmel», dagbladet.no, 4. september 2012

* 20 spørsmål ved NRK.no

* *Denne artikkelen bygger på «Twenty Questions» frå Wikipedia på engelsk, den 10. desember 2012.*
Satellittbilete av Island
Eyjafjallajökull
**Isbreane på Island** dekkjer om lag 11 % av landarealet på øya og har hatt stor innverknad på landskapet i landet. 

Mange islandske isbrear ligg over vulkanane, slik som Grímsvötn og Bárðarbunga, som ligg under den største isbreen, Vatnajökull. Kalderaen til Grímsvötn er 100 km² stor og den til Bárðarbunga er 60 km². Når det oppstår vulkansk aktivitet under ein isbre kan dette føre til smelting av mykje is og vidare at smeltevatnet brått strøymer ut frå breen i ein katastrofeflom, på islandsk kalla jökulhlaup.

Dei største isbreane på Island
------------------------------

|  | Isbre | Areal |
| --- | --- | --- |
| 1 | Vatnajökull | 8100 km² |
| 2 | Langjökull | 953 km² |
| 3 | Hofsjökull | 925 km² |
| 4 | Mýrdalsjökull | 596 km² |
| 5 | Drangajökull | 160 km² |
| 6 | Eyjafjallajökull | 78 km² |
| 7 | Tungnafellsjökull | 48 km² |
| 8 | Þórisjökull | 32 km² |
| 9 | Eiríksjökull | 22 km² |
| 10 | Þrándarjökull | 22 km² |
| 11 | Tindfjallajökull | 19 km² |
| 12 | Torfajökull | 15 km² |
| 13 | Snæfellsjökull | 11 km² |

Sjå òg
------

* Islandsk geografi

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nasjonal landmåling på Island
**Isak Mikal Saba** (15. november 1875–1. juni 1921) var ein lærar og politikar frå Nesseby i Finnmark. 11. oktober 1906 vart han den fyrste samen som vart vald inn på Stortinget vald for Arbeiderpartiet.

Saba var son ein av gardbrukar, fiskar og handelsfaktor i Nesseby. Sjølv tok han eksamen ved Tromsø seminar i 1898 og tok straks til som lærar heime i Nesseby. I 1900 avla han i Kristiania eksamen for middelskulen. År 1902-03 las han til artium i Tromsø, grunna pengemangel braut han av studiane. I staden vart han lærar i Lebesby, seinare lærar og kyrkjesongar i Nesseby. Frå 1916 var han lærar i Vardø. Han vart vald inn i heradsstyret i Nesseby, der han var varaordførar 1907-10 og ordførar 1914-15.

Periodane 1906-09 og 1910-12 representerte Saba krinsen Øst-Finmarken på Stortinget, vald på Arbeidarpartiet sitt program. Det siste valet vart fyrst forkasta med 73 røyster med 34, ved nytt val 10. april vann Saba atter ein gong og tok sete i Stortinget den 27. april. I den fyrste perioden var han medlem av vegkomiteen, i den siste av næringskomite nr 1.

Saba arbeidde heile sitt vaksne liv for samane si sak. Mellom anna samla han inn samiske songar og folkemelodiar. Han deltok i arkeologiske utgravingar og var ein aktiv skribent. I 1906 skreiv han teksta til «Sámi soga lávlla». Denne songen vedtok Samekonferansen i 1986 skulle vere samane sin nasjonalsong.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Isak Saba NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

Bakgrunnsstoff
--------------

* Isak Saba Guovddáš Arkivert 2007-03-10 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
Koordinatar: 69°57′S 70°17′W﻿

**Clarsachbreen** er ein isbre som flyt sør mellom Prague Spur og Finlandia Foothills nord på Aleksanderøya i Antarktis. Breen vart fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947–48, og vart kartlagt frå bilete av D. Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey i 1960. Vidare kartlegging vart gjort frå flyfotografi teken av U.S. Navy 1966–67 og frå amerikanske Landsat-bilete frå januar 1974. Han fekk dette namnet av UK Antarctic Place-Names Committee i 1977. I planet har isbreen ein kontur som ser ut som ein clàrsach, eller ei irsk harpe.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Clarsach Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 4. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Clarsachbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Isakskatedralen** er eit museum og ei tidlegare kyrkje i St. Petersburg i Russland. Kyrkja var den største i Russland, og er i St. Petersburg. Tårnet ragar 101,5 meter over bakken. Ho vart oppkalla etter den greske helgenen Isak av Dalmatia (også kalla Isak av Konstantinopel). Den heilage Isak levde i siste halvdel av 300-talet og vart fengsla for å ha skulda keisar Valens for arianisme. Tsar Peter den store, grunnleggjaren av St. Petersburg, var fødd på festdagen for Isak, og såg han som vernehelgenen sin.

Isakskatadralen er den fjerde kyrkja i St. Petersburg som har vore vigd til helgenen Isak. Den fyrste Isakskyrkja var ei trekyrkje bygd 1707, og var åstad for Peter den store sitt bryllaup med den seinare keisarinna Katarina I.

Grunnsteinen til den andre isakskyrkja vart lagt ned i 1717, like ved elva Neva, omtrent der ryttarmonumentet over Peter den store står i dag. Ho vart innvigd i 1727. Kyrkja låg for nær elva, så grunnvatnet tærte på fundamenta. Ho vart råka av lynnedslag i 1735, og skadd av den påfylgjande brannen. Kyrkja vart sett i stand att, men i 1759 var setningsskadane i grunnen så omfattande at kyrkja vart stengd.

Vasilij Surikov: Isakskatedralen med bronseryttaren
I 1762 gav keisarinna Katarina II den italienske arkitekten Antonio Rinaldi i oppdrag å bygge ei ny isakskyrkje. Tomta til denne kyrkja vart lagd lenger bort frå elvebreidda, til staden der den noverande Isakskatedralen står. Bygginga tok lang tid, og i 1796 døydde Katarina II. Sonen, tsar Pavel, hadde ikkje interesse av å bruke masse pengar på å fullføre eit av mora sine prestisjeprosjekt. Han gav ordre om at planane skulle leggjast til side, og katedralen settast i brukbar stand så raskt som mogleg.

Interiør frå Isakskatedralen
Estetisk sett var denne løysinga lite tilfredsstillande, og det vart vedteke å erstatte katedralen med ein ny. I 1818 godkjende Aleksander I planane laga av den franske arkitekten Auguste de Montferrand. Byggeprosessen var krevjande, mellom anna måtte det byggast ei eiga jarnbane for å frakte dei 80 tonn tunge granittsøylene, som vart hogne ut heile.

Sovjetstyret stengde katedralen i 1928 og gjorde han om til museum. Museum er bygningen framleis, men i dag vert halde gudstenester i det eine sidekapellet.

Grunnplan
---------

|  |  |
| --- | --- |
| План Исаакиевского собора | 1 — Vestfasaden |
| 2 — Nordfasaden |
| 3 — Austfasaden |
| 4 — Sørfasaden |
| 5 — Altarrom |
| 6 — Katarina-kapellet |
| 7 — Alksander Nevskij-kapellet |
| 8 — Ikonostasen |
| 9 — Midtporten i ikonostasen |
| 10 — Midtsøyler som kuppelen kviler på |

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Isakskatedralen» frå Wikipedia på bokmål, den 1. april 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Isakskatedralen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC
* SkyscraperCenter

 |
Jezerca (2694 m) med Karanfil (2480 m) føre
Ei kløft elva Drin renn gjennom i Albania.
**Prokletije** (albansk: *Bjeshkët e Nemuna*) er ei fjellrekkje i Dei dinariske alpane og ligg i grenseområdet mellom Nord-Albania, Vest-Kosovo og Aust-Montenegro, og er prega av karstlandskap og isbrear. Det høgaste fjellet i Bjeshkët e Nemuna er Maja e Jezercës *(Jezercafjellet)*, som reiser seg opp til 2 694 m. Fjellet har bratte veggar og tindar som gjev det ein alpin utsjånad, som ein ikkje finn andre stader på Balkan. Den nest høgaste toppen i Bjeshkët e Nemuna *(Prokletije)* er Đeravica (2 656 m), som òg er det høgaste fjellet i Kosovo. Sentrale delar av desse fjella vert òg kalla Malësia e Madhe på albansk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Summitpost.org

Kjelder
-------

* Jovan Cvijić 1913: *Die Eiszeit im Prokletije und den umliegenden Gebirgen.*- Glas SKAN, XCI, Beograd. (serb.: Cvijić, J. 1921: Ledeno doba u Prokletijama i okolnim planinama.- Glasnik srpske Kraljevske Akad. XCL, 1913, XCIII.)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |