recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Hammarsjön
**Hammarsjön** er ein innsjø i Kristianstads kommun i nordaustre Skåne. Hammarsjön er ein grunn slettesjø som Helge å renn gjennom. Han er ein del av Kristianstads vattenrike og har eit rikt fugleliv. Rundt sjøen finst fleire speleplassar der ein kan sjå fuglelivet frå særskilt oppsette fugletårn. Spesielt interessante stader er Ekenabben på austsida og Åsums ängar på vestsida. Òg Helge å nord for Hammarsjön er av stor interesse for fuglekikkarar. 

Hammarsjön hadde tidlegare ei vik aust for sentrum av Kristianstad, Nosabysjön eller Nosabyviken. Denne vart drenert og tørrlagt av den engelske ingeniøren John Milner mellom 1859 og 1870. Her finst det lågaste punktet i Sverige og her ligg òg sjukehuset i byen. Langs vollen mot Hammarsjön, som vart forsterka etter flaumar i 2002, går jernbanelinja mellom Kristianstad og Åhus.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hammarsjön» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vattenriket

Koordinatar: 55°58′30″N 14°13′00″E﻿
**Kurt Mosbakk** (fødd 21. november 1934) i Orkdal er ein norsk tidlegare offentleg tenestemann og Arbeidarparti-politikar.
Han er utdanna siviløkonom, og var konsulent 1959–1968, kontorsjef i AOF 1968-1969 og i LO 1969–1974, fylkeskontorsjef i Finnmark 1974–1975, fylkesrådmann i Finnmark 1976–1986, fungerande fylkesmann i Finnmark i 1990, samt fylkesrådmann i Østfold 1988–1997. Han var spesialrådgjevar i Østfold fylkeskommune 1997–1999.

Mosbakk var nestformann i AUF 1964–1967, personleg sekretær i Forsvarsdepartementet 1964–1965, medlem av Akershus fylkesting 1972–1974, varaordførar i Lørenskog 1972–1974, og formann i Akershus Arbeidarparti 1969–1974.

Kurt Mosbakk var statsråd og sjef for Handels- og skipsfartsdepartementet 9. mai 1986 - 31. desember 1987 (handelsminister) i Gro Harlem Brundtland si andre regjering. Han var deretter handelsminister og sjef for Handelsavdelinga i Utanriksdepartementet 1. januar 1988 - 13. juni 1988 i same regjering.

Kurt Mosbakk mottok Kongens fortenstmedalje i gull i 2006.

Kjelder
-------

* «Kurt Mosbakk». Stortinget.no.


| * v
* d
* e
Norske handelsministrar |
| --- |
| Erik Brofoss (1947-54) **·** Oscar Torp (1954) **·** Nils Langhelle (1954-55) **·** Arne Skaug (1955-62) **·** Oscar Chr. Gundersen (1962-63) **·** Kåre Willoch (1963) **·** Erik Himle (1963-64) **·** Trygve Lie (1964-65) **·** Kåre Willoch (1965-70) **·** Otto Grieg Tidemand (1970-71) **·** Per Kleppe (1971-72) **·** Hallvard Eika (1972-73) **·** Jens Evensen (1973-74) **·** Einar Magnussen (konstituert) (1974-76) **·** Hallvard Bakke (1976-79) **·** Reiulf Steen (1979-81) **·** Kari Gjesteby (1981) **·** Arne Skauge (1981-83) **·** Asbjørn Haugstvedt (1983-86) **·** Kurt Mosbakk (1986-88) **·** Jan Balstad (1988-89) **·** Kaci Kullmann Five (1989-90) **·** Eldrid Nordbø (1990-91) **·** Bjørn Tore Godal (1991-94) **·** Grete Knudsen (1994-96) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Målfrid** er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Dei norrøne namna *Málfriðr* og *Malmfriðr* er sett saman av 'malm', og *fríðr*, 'ven'. 

Maalfrid, Malmfrid, Malfrida, Molfri, Molfrid og Molfrie er variantar av namnet. Det finst på færøysk som Málfríð og på islandsk som Málfríður. Målfrid har norsk namnedag den 6. oktober; same dato har den færøyske varianten namnedag på Færøyane.

Bruk
----

Målfrid var særleg mykje brukt i norsk samanheng i åra rundt 1930, då over 0,40 % av jentebarn kunne få namnet.
I 2009 var det 2473 kvinner som heitte Målfrid i Noreg. 80 heitte Malfrid, 27 heitte Maalfrid og 17 heitte Molfrid.

Namneberarar
------------

* Målfrid Grude Flekkøy (f. 1936), norsk psykolog og barneombud
* Målfrid Persson (f. 1954), norsk keramikar
* Malfridur Adalsteinsdottir (f. 1960), islandsk kunstnar
* Målfrid J. Frahm Jensen (f. 1963), norsk forfattar
* Maalfrid Brath (f. 1965), norsk forretningskvinne

Kjelder
-------

* 

* «Målfrid» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Søk etter norsk namnestatistikk for Målfrid hjå Statistisk Sentralbyrå
* *Denne artikkelen bygger på «Målfrid» frå Wikipedia på bokmål, den 6. oktober 2009.*
**UK Albums Chart** er ei musikkliste som viser salsposisjonen til musikkalbum i Storbritannia. Lista er utarbeidt av The Official UK Charts Company og er basert både på fysisk sal og digital nedlasting. 

Eit vekentleg «Album Chart Show» vert sendt på sundagar på BBC Radio 1 (topp 40) og lista vert publisert i *Music Week* (topp 75) og på nettsida OCC (top 100).

For å kunne hamne inne på lista på albuma vere over ei viss lengd og over ein viss pris. Det må ha meir enn tre spor eller vere 20 minuttar lang og ikkje vere klassifisert som eit billigalbum. Eit billigalbum kostar mellom £0,50 og £3,75. I tillegg vert samlealbum, som fram til januar 1989 var ein del av hovudlista, i dag ført opp på ei eiga liste.

Sjølv om albumsal som regel skapar høgare inntekter for artistane over tid, får denne lista mindre mediamerksemd enn UK Singles Chart, fordi det totale salet til eit album er viktigare enn den høgaste plasseringa på denne lista. Ein frykta lenge at digital nedlasting skulle truge det tradisjonelle albumet, men i 2005 vart det sett ny rekord for albumsal i Storbritannia med 126,2 millionar selde album.

Den offisielle britiske albumlista var i starten lista til *Melody Maker* frå 8. november 1958 til mars 1960 (sjølv om *Record Mirror* publiserte listene frå 28. juli 1956); *Record Retailer*-lista frå 1960 til 1969 og The Official UK Albums Chart frå 1969 til i dag. I 1970-åra vart lista avslørt på torsdagar på BBC Radio 1, og seinare på onsdag kveld. I oktober 1987 vart annonseringa flytta til mandag. Sidan oktober 1993 har lista vorte annonser tpå sundagar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «UK Albums Chart» frå Wikipedia på engelsk, den 20. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Official Charts Company - Album Chart Rules Arkivert 2012-05-22 ved Wayback Machine. Henta 20. januar 2015.
2. ↑  «Blunt boosts record labels' 2005». BBC. 6 January 2008.
3. ↑  Warwick, Neil; Kutner, Jon; Brown, Tony (2004). The Complete Book Of The British Charts: Singles and Albums (3rd ed.). London: Omnibus Press. ISBN 1-84449-058-0.
**Luciano Sušanj** (fødd 10. november 1948) er ein kroatisk politikar og tidlegare friidrettsutøvar frå Rijeka som tevla for Jugoslavia på 400 m og 800 m. Han vart i 1974 europameister på 800 meter.

Idrett
------

Både i 1969 og 1971 vann Sušanj 400 meter under Balkanleikane. I 1973 vann han same distansen på tida 46,38 sekundar under EM innandørs i Rotterdam.

Deretter gjekk han over til å konkurrere på 800 meter. Åra 1973-76 vart han fire gongar balkanmeister. Vinteren 1974 vart han innandørs europameister på 800 m i Göteborg på tida 1.48,07.

Under europameisterskapen i Roma i september 1974 rykte Sušanj frå feltet ei 220 meter før målstreken og spurta i mål i einsam majestet, over halvtanna sekund føre andremann, Steve Ovett frå Storbritannia. Vinnartida 1.44,07 var ny europarekord.

Sušanj var ein av favorittane på 800 i sommar-OL 1976 i Montreal. I finalen makta han ikkje å fylgje verdsrekordtempoet til kubanaren Alberto Juantorena, og vart klokka i mål som sjettemann på tida 1.45,75.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1974 i Roma: Gullmedalje på 800 m – 1,44,07, framom Steve Ovett (1.45,77)
* OL 1976 i Montreal: Nr 6 på 800 m – 1.45,75

Politikk
--------

Sušanj var 1990-92 medlem av det fyrste parlamentet i Kroatia. I 2000 vart han på ny parlamentsmedlem, då for eit regionalt parti. Han braut med partiet i 2003 og var med på å danne Det sjølvstendige regionalpartiet (ARS).

I 2001 vart Sušanj vald til leiar av Kroatias friidrettsforbund..

Kjelder
-------

1. ↑  «Luciano Sušanj» (på engelsk). Sports-Reference. Arkivert frå originalen 4. desember 2016. Henta 29. januar 2017.

* (en) Luciano Sušanj – Profil på nettsida til IAAF

* *Denne artikkelen bygger på «Luciano Sušanj» frå Wikipedia på tysk, den 1. september 2014.*
Koordinatar: 59°9′3.3804″N 10°26′4.5888″E﻿
**Mågerø** er ei lita halvøy nordaust på Tjøme i Ytre Oslofjord, 18 km sør for Tønsberg, i Færder kommune. Mågerø har gått gjennom mange namneendringar og har mellom anna hatt namn som Måkerøy, Måkerø og no sist Mågerø. Opphavleg var Mågerø namnet på halvøya, men då Noreg vart medlem av NATO vart namnet endra til Måkerøy av estetiske omsyn[*treng kjelde*]. Sidan er namnet endra tilbake til det opphavlege Mågerø.

Mågerø har båthamn, båtbyggeri og militær luftovervakingsstasjon. Luftforsvarets stasjon Mågerø eller Control and Reporting Centre (CRC) Mågerø er den største arbeidsplassen i kommunen etter Tjøme kommune. Her ligg òg kongefamilien sin private feriebustad. Av tryggingsgrunnar er den plassert ved det militære området. Mågerø hadde i over 40 år tre umiskjennelege radardomar som landemerke, synleg for båttrafikk og andre. Desse vart fjerna sommaren 2006.

Kjelder
-------

1. ↑  «Mågerø». Kartverket / Faktaark. Henta 24. januar 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Zoombart kart og luftfoto over Mågerø

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Lucie Idlout** (fødd **Tatanniq Lucie d'Argencourt**, 1972/1973) er ein kanadisk songar og låtskrivar frå Iqaluit i Nunavut. Ho er dotter av Leah Idlout-Paulson og barnebarn av Joseph Idlout.

Karriere
--------

Etter å ha gjeve ut fleire EP-ar gav Idlout ut sitt fyrste lange album, *E5-770, My Mother’s Name*, i 2004. Tittelen viste til mor hennar og dei kanadiske styresmaktene si behandling av inuittar, som dei brukte å identifisera ved hjelp av nummer frå merke i staden for namn. E5-770 var nummeret tildelt mor hennar. Denne politikken blei formelt innført i 1944, men varte frå 1941 til 1978. Albumet inneheldt songen «Birthday», som blei brukt i filmen *Crime Spree* av Dan Birman, der Gérard Depardieu og Harvey Keitel spelte. Etter å ha oppnådd ein del nasjonal og internasjonal merksemd blei Idlout godt kjend i media etter at ho opna for The White Stripes då dei heldt konsert i heimbyen hennar Iqaluit 27. juni 2007.

Det andre albumet hennar, *Swagger*, kom ut i februar 2009. Album inneheld songen «Lovely Irene», som seinare blei omarbeidd med eit barnekor frå Iqaluit og kalla «Angel Street». Songen inspirerte ordføraren i Iqaluit, Elisapee Sheutiapik, til å starta ein kampanje for å auka merksemda kring vald i nære relasjonar i Canada ved å be kanadiske byar om å kalla ei gate i byen Angel. I 2014 hadde byar som Iqaluit, St. John's, Edmonton, Regina, Fredericton, Yellowknife og Kamloops følgd oppfordringa.

Hausten 2009 spelte Idlout inn ein ny song, «Road to Nowhere», til *Great Canadian Song Quest* på CBC Radio 2. Ho har sidan skrive musikk til filmskaparen Zacharias Kunuk sin film *Inuit Knowledge and Climate Change*, og for fleire fjernsynsprogram. I 2012 spelte Idlout ei gjesterolle som ein lesbisk strupesongar i *Arctic Air* på CBC.

Filmskaparen Shane Belcourt har nemnd Idlout, ein nær ven av systera si Christi, som ein påverknad på temaa i filmen *Tkaronto* frå 2007.

I 2017 opptredde Idlout i Alan Zweig sin dokumentarfilm *There Is a House Here*.

Album
-----

* *E5-770, My Mother’s Name* (2004)
* *Swagger* (2009)

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Lucie Idlout Bio». Arkivert frå originalen 14. juli 2011.
2. 1 2 3  Rayner, Ben (Feb 19, 2009). «Music Lucie Idlout: true grit from Canada's far north Tough singer toned down the fire for a more accessible second CD». *The Star* (Toronto). Henta 3. oktober 2009.
3. ↑  Ben Rayner, "Canada's coolest?
4. ↑  Jason MacNeil, "Lucie Idlout beats writer's block".
5. ↑  Peter Varga, "Former Iqaluit mayor promises to revive Angel Street anti-violence campaign".
6. ↑  Jennie Punter, "'I didn't have time to filter': A Métis filmmaker reveals the inspiration for his impressive debut feature" Arkivert 2008-11-21 ved Wayback Machine. *The Globe and Mail*, 14. august 2008.
7. ↑  "Trailer for Alan Zweig’s TIFF-bound ‘There is a House Here’".

* *Denne artikkelen bygger på «Lucie Idlout» frå Wikipedia på engelsk, den 6. november 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Kurt Hermann Eduard Karl Julius Schwitters** (20. juni 1887–8. januar 1948) var ein tysk kunstnar som er særleg kjend for ein collageteknikk som han sjølv kalla *Merz*. Han gav også ut eit tidsskrift som heitte *Merz* (1923-32). Schwitters sin produksjon, som vert rekna til stilretninga dadaisme, omfattar både måleri, grafikk, typografi og skulptur, med meir.

### Liv og gjerning

Abstrakt komposisjon av Schwitters
Schwitters var fødd i Hannover i Tyskland. Etter kunststudiar ved kunstakademiet i Dresden i tida 1909-14, saman med mellom andre Otto Dix og George Grosz, vende Schwitters heim til Hannover og byrja på sitt kunstnarliv som postimpresjonist. Etter som han leid av epilepsi, slapp han å verte innkalla til krigsteneste under fyrste verdskrigen. Men kunsten hans vart påverka av krigen og arbeida hans vart stendig dystrare og meir ekspresjonistiske i uttrykket.

I juni 1918 stilte Schwitters ut fleire semi-abstrakte, ekspresjonistiske landskap på Herwarth Walden sitt galleri *Der Sturm* i Hannover. Utstillinga førte til at han kom i kontakt med medlemer av avantgarden i Berlin, mellom dei Raoul Hausmann, Hannah Höch og Hans Arp.

Schwitters heldt fram å skape verk i ein hovudsakleg ekspresjonistisk stil til året 1919. Hans fyrste abstrakte collage, særleg påverka av Arp, skapte han i slutten av 1918. Collageteknikken sin gav han namnet *Merz*, etter ein bit frå teksten *Commerz Und Privatbank* i collaget *Das Merzbild* frå vinteren 1918-19. Mange år seinare, i 1937, vart *Das Merzbild* synt fram som eit sentralt bilete i utstillinga *Entartete Kunst* ('degenerert kunst'). Biletet var utstilt under frasen 'Nehmen Sie Dada Ernst', før nazistane kort tid etterpå øydela måleriet.

Det store gjennombrotet for Schwitters skjedde i slutten av 1919, etter hans fyrste separatutstilling på Der Sturm-galleriet, saman med publiseringa i august det året av det dadaistiske kjærleiksdiktet *An Anna Blume*. Han vidareutvikla merzmetoden på fleire andre felt enn måleri, også i skulpturar, noko som førte til at han laga rom-installasjonar som han kalla *Merzbaue*. I same ånd forma han lyd-diktet *Ursonate* frå 1922-32, eit diktverk som einast består av abstrakte fonem.

Hytta på Hjertøya, der Schwitters mellombels budde 1932-37
Gravminne over Schwitters i Hannover
Schwitters flykta frå Nazi-Tyskland i 1937, det året verket hans vart utstilt av nazistane til spott og spe. Han busette seg då i Noreg, der han hadde opphalde seg i periodar tidlegare på 1930-talet. Mellom andre stader budde han på Hjertøya ved Molde. Seinare for han til Storbritannia, der han døydde i 1948.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kurt Schwitters» frå Wikipedia på svensk, den 1. september 2013.*

Notar
-----

1. ↑  Kurt und Ernst Schwitters Stiftung
2. ↑  Kurt Schwitters, Center George Pompidou, 1994, s. 47

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kurt Schwitters**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**UEFA-cupfinalen i fotball 1987** stod mellom svenske IFK Göteborg og skotske Dundee United og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 6. mai på Ullevi i Göteborg framfor 50 023 tilskodarar, returkampen 20. mai på Tannadice Park i Dundee med 20 911 på tribunane. IFK Göteborg vann pokalen med samanlagt 2-1.

### Kampane

Heime på Ullevi skåra Stefan Pettersson kampens einaste mål for det svenske laget i det 38. minutt av fyrste omgang.

På bortebane i Dundee sende Lennart Nilsson IFK Göteborg i føringa midtvegs i fyrste omgang. Då kampen var ein time gammal utlikna John Clark til 1-1 for heimelaget, utan det hindra at svenskane sin kaptein Glenn Hysén kunne heve UEFA-trofeet etter dommaren bles for full tid.

### Laga

Vinnarlaget **IFK Göteborg** bestod av Thomas Wernersson, Mats-Ola Carlsson, Glenn Hysén (kaptein), Peter Larsson, Stig Fredriksson, Magnus Johansson, Tord Holmgren, Michael Andersson, Tommy Holmgren, Stefan Pettersson, Lennart Nilsson, Roland Nilsson, Lars Zetterlund.

**Dundee United** mønstra Billy Thomson, Maurice Malpas, David Narey (kaptein). Paul Hegarty, John Holt, Jim McInally, Billy Kirkwood, David Bowman, Eamonn Bannon, Paul Sturrock, Ian Redford, John Clark, Iain Ferguson, Kevin Gallacher, Dave Beaumont.

### Dommarar

Siegfried Kirschen frå Aust-Tyskland var kampleiar i Göteborg, Ioan Igna frå Romania i Dundee.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1987 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2019.*
**Anne Briand** (fødd 2. juni 1968) er ein fransk tidlegare skiskyttar frå Mulhouse. Ho vann OL-gull for Frankrike på 3 x 5 km stafett under Vinter-OL 1992 i Albertville. I 1995 vart ho verdsmeister på 7,5 kilometer. Same sesongen vann ho i verdscupen i skiskyting for kvinner.

### Aktiv

Briand var lite kjend før OL-sesongen 1992. Under vinterleikane i Albertville i heimlandet, då skiskyting for kvinner for fyrste gong stod på øvingsprogrammet, vart ho nummer sju i begge dei individuelle tevlingane. Etter at lagkameratane Corinne Niogret og Veronique Claudel hadde gjort gode etappar, fullførte Briand OL-stafetten for Frankrike ved å vinne stafetten over 3 x 5 km med 23 sekunds margin til Tyskland.

Under VM i skiskyting 1993 i bulgarske Borovets vart Briand nummer fire på 7,5 km, før ho i 4 x 5 km stafett spurta frå Russlands ankerkvinne i kampen om sølvmedalje. Dei same fire franske kvinnene som vann VM-sølv på stafetten i 1993, sikra seg og Frankrike bronsemedaljar på stafetten også under Vinter-OL 1994 på Lillehammer. Før leikane var komne så langt, hadde Briand vunne sølvmedaljen på 15 km, Myriam Bédard frå Canada vann OL-gullet.

Briand vann gullmedaljen på 7,5 km då VM i skiskyting 1995 vart avvikla i italienske Antholz. I den same meisterskapen og i VM 1996 fekk ho gleda av å gå Frankrike inn til si både fjerde og strake medalje på VM-stafetten, begge gongane ein sølvmedalje.

Ho la opp etter 1999-sesongen og har sidan arbeidd som dyrlækjar.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Briand» frå Wikipedia på tysk, den 5. mars 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Anne Briand-Bouthiaux» (på engelsk). olympedia.org. Henta 26. januar 2023.
**Finalen i UEFA-cupen fotball 2006** fann stad på Philips Stadion i Eindhoven 10. mai 2006 framfor 36 500 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom spanske Sevilla FC og engelske Middlesbrough FC. Det spanske laget vann heile 4-0 og tok den fyrste av to pokalar i UEFA-cupen.

### Kampen

Brasilianaren Luís Fabiano sende Sevilla framom med ei skåring i det 27. minutt. Etter over 50 målallause kampminuttar skåra italienaren Enzo Maresca to mål, 77 og 83 minuttar ut i kampen. Eit par minuttar før sluttsignalet fastsette innbytaren Frédéric Kanouté frå Mali resultatet til 4-0 for det spanske laget.

Lagoppstillingane, Sevilla i kvitt
Herbert Fandel frå Tyskland dømde kampen.

### Laga

**Sevilla** sitt vinnarlag bestod av Andrés Palop, Daniel Alves, Javi Navarro (kaptein), Julien Escudé, David Castedo, Jesús Navas, José Luis Martí, Enzo Maresca, Adriano Correia Claro, Luís Fabiano, Javier Saviola og innbytarane Frédéric Kanouté, Renato Dirnei Florêncio, Antonio Puerta.

**Middlesbrough**-mannskapet: Mark Schwarzer, Stuart Parnaby, Chris Riggott, Gareth Southgate (kaptein), Franck Queudrue, James Morrison, George Boateng, Fábio Rochemback, Stewart Downing, Mark Viduka, Jimmy Floyd Hasselbaink, Massimo Maccarone, Yakubu Aiyegbeni, Lee Cattermole.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2006 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 15. september 2019.*
**Anne Grethe Erlandsen** (fødd 8. oktober 1956) er ein norsk oversjukepleiar, helseadministrator, direktør og politikar for Høgre. 16. oktober 2013 vart ho utnemnd til statssekretær for helse- og omsorgsminister Bent Høie.

Utdanning
---------

Anne Grethe Erlandsen tok sjukepleiarutdanning ved Østfold sykepleierskole som ho vart uteksaminert frå i 1979. Ho tok seinare vidareutdanning innan helseadministrasjon ved Høgskolen i Østfold 1984 og prosjektleiarutdannelse same stad 2005.

Karriere
--------

Anne Grethe Erlandsen arbeida først som sjukepleiar ved Sentralsykehuset for Østfold og Innherred sykehus i perioden 1979 til 1980. Frå 1980 til 1982 underviste ho i sjukepleie ved Østfold sykepleierskole. Deretter var ho sjukepleiar og avdelingssjukepleiar ved Sarpsborg sykehus fremj til 1984. Frå 1984 til 1989 var ho Østfolds fylkesleiar av Norsk Sykepleierforbund. Deretter var ho oversjukepleiar og klinikkoversjukepleiar ved Sarpsborg sykehus/Østfold sentralsykehus frem til 1997.

Erlandsen vart i 1997 Helse og sosialsjef i Trøgstad kommune, ei stilling ho hadde fram til 1999, då ho tok over som Personal– og organisasjonssjef i Sarpsborg kommune. Frå 2000 var ho Kommunesjef helse og sosial i same kommune, ei stilling ho hadde fremj til 2004. I 2004 vart ho prosjektleiar for samhandling mellom Sykehuset Østfold og kommunane i Østfold.

Anne Grethe Erlandsen har sidan 2006 vore direktør for kommunikasjon og samhandling ved Sykehuset Østfold, ei stilling ho vart løyvd permisjon frå då ho vart utnemnd til statssekretær.

Politiske verv
--------------

Anne Grethe Erlandsen var medlem av Sarpsborg bystyre og formannskap i perioden 1992–1999.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Grethe Erlandsen» frå Wikipedia på bokmål, den 13. mars 2016.*

1. ↑  «En kontrollfrik fyller 50». *Sarpsborg Arbeiderblad*. 7. oktober 2006. Henta 30. november 2013.
2. 1 2  «Anne Grethe Erlandsen blir statssekretær». *NRK Østfold*. 16. oktober 2013. Henta 30. november 2013.
3. 1 2  «Anne Grethe Erlandsen ny statssekretær». *Fredriksstad Blad*. 16. oktober 2013. Henta 30. november 2013.
4. 1 2  «Anne Grethe Erlandsen ny statssekretær». Sykehuset Østfold. 16. oktober 2013. Henta 30. november 2013.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  «Statssekretær Anne Grethe Erlandsen (H)». Helse- og omsorgsdepartementet. Henta 30. november 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Arvesynda blir ofte knytt til Syndefallet til Adam og Eva. Teikning av Bartholomeus Spranger frå rundt 1600.
**Arvesynd** er den teologiske neminga for synd som kvart menneske ifølgje kristen lære er fødd med. Arvesynda består både av skyld som er blitt arva og av dei ibuande syndige tendensane og mangel på gudsfrykt i mennesket.

Læra om arvesynd er skissert av Paulus i Rom 5,12–19 og vidare utvikla av kyrkjelærarane i Oldkyrkja som bakgrunn for den kristne læra om frelse og grunngjeving for barnedåpen. Arvesynda blei vanlegvis sett på som ein følge av eit historisk syndefall av stamfaren til menneskja, Adam (1 Mos 3). Nyare teologar søker ofte å halda på teorien uten den historiske grunngjevinga. 

Trua på arvesynd er utbreidd i ulike kyrkjesamfunn, men rekkjevidda og vesenet til denne synda er tolka ulike. Den lutherske læra finst i Den augsburgske vedkjenninga, art. 2, og i Melanchthons apologi, ad art. 2.

Kjelder
-------


* «Arvesynd» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 4. januar 2015.
*Denne sida finst òg på høgnorsk — sjå «Hn/Måleblenda».*
Måleblende
Ei **måleblenda** (**flow orifice**) er eit måleelement for måling av gjennomstrøyming ved hjelp av Bernoulli-prinsippet. Måleblenda er ei plata med eit hòl i. Når mediet strøymer gjennom måleblenda, oppstår det eit *trykkfall*. Storleiken på trykkfallet er avhengig av gjennomstrøyminga. Trykkfallet vert målt med ein differansetrykkmålar, som då vert del av eit flowmeter.

Gjennomstrøyminga er ikkje proporsjonal med trykkfallet over måleblenda, men med kvadratrota av trykkfallet. For å rekna trykkskilnaden om til eit tal for gjennomstrøyming, trengst det eit *rotutrekk*. Rotuttrekket er vanlegvis lagt inn i måleomformaren eller i regulatoren. Dersom det er indikator på måleomformaren, må det vera rotuttrekk i han, om ikkje indikatoren er analog med ulineær skala.

Matematisk utleiing
-------------------

Det totale trykket i eit strøymingsrøyr er sett i hop av to komponentar. Fyrst kjem det statiske trykket som er sjølvstendig frå strøymingsrata og gjeve som:

{\displaystyle P\_{\mathrm {stat} }=Po+\rho gh}.
der Po er det ytre trykket, ρ er tettleiken åt mediet, g er tyngdeakselerasjonen og h er høgdi som mediet har over nivået der Pstat vert rekna ut.

Det andre tilskotet til totaltrykket er det dynamiske trykket, som berre er ein funksjon av strøymingsrørslemengdi og dimed av strøymingsrata. Dette er gjeve som:

{\displaystyle P\_{\mathrm {dyn} }=\rho \*(v^{2})/2}.
der v er strøymingsfarten.

Energikonserveringi for strøyming i røyr er gjeve ved Bernoulli-likningi:

Ptot = Pstat + Pdyn = konstant.
som gjev trykkbalansen i måleblenda:

{\displaystyle P\_{\mathrm {1} }+(1/2)\rho \*(v\_{\mathrm {1} }^{2})+\rho \*g\*h\_{\mathrm {1} }=P\_{\mathrm {2} }+(1/2)\rho \*(v\_{\mathrm {2} }^{2})+\rho \*g\*h\_{\mathrm {2} }}.
der P1, ro1 og P2, ro2 er uttrykk for ytre trykk og tettleik på kvar si sida av måleblenda.

Går ein ut frå at væska er ikkje-kompressibel, slik at ro1 = ro2 = ro, og at strøymingi er horisontal, slik at h1 = h2 =0, kan ein setja opp:

P1 - P2 = (1/2)\*(v2^2-v1^2)
Sidan væska er ikkje-kompressibel, må volumstrøymingi før og etter måleblenda vera den same:

q = A1\*v1 = A2\*v2
der A1, v1 og A2, v2 er strøymingsareal og strøymingsfart like etter måleblenda. Innsett i likninga for energikonservering gjev dette

P1 - P2 = (1/2)\*ro\*v1^2\*((A1/A2)^2 - 1)
og sidan q = A1\*v1 gjev dette

q = (A2 / sqrt(1 - (A2/A1)^2) )\* sqrt(2\*(P1-P2)/ro)
der strøymingsrata vert ein funksjon av trykkfallet i blenda.
**Anne Jonsdotter** (ca. 1602-1673) var ein norsk godseigar på Helgeland. 

Foreldra hennar er ikkje kjende. Det er påstått at ho var av adelsslekta Benkestokk på Meløy, men det er neppe rett. Det er meir sannsynleg at faren var ein innvandra skotte, Jon Sinclair, som budde på Tjøtta, men det er òg berre ein spekulasjon.

Anne Jonsdotter vart i 1624 gift med Petter Jakobson Falk som vart fut på Helgeland. Frå futegarden på Nord-Herøy og seinare frå garden Tjøtta samla dei seg eit stort jordegods. Då ho vart enkje ca. 1643, var samla landskyld 47 våg fiskeleige, men ho fortsette godssamlinga og i 1660 åtte ho gardar med ei samla landskyld på 56 våg. Om lag 90 bønder var leiglendinger på godset. 

Som enkje var ho òg verje for Tjøtta, Herøy og Dolstad kyrkjer, og ho åtte ei jekt som vart brukt til å føre tørrfisk til Bergen.

Anne og Petter Falk fekk 9 born, blant dei Maren Pettersdotter Falk som var mor til diktarpresten Petter Dass.

Kjelder
-------

* Arnt O. Åsvang: *Slekten Falch I* (1979)
* Kåre Hansen: *Petter Dass - mennesket, makten og mytene* (2006)
**Anne Brontë** (17. januar 1820–28. mai 1849) var ein engelsk forfattar. Ho var den yngste av dei tre Brontë-systrene; Charlotte var den eldste og Emily den mellomste. I 1845 gav dei tre systrene ut ei diktsamling under mannlege pseudonym; Anne sitt var «Acton Bell».

Anne Brontë var dotter av ein fattig irsk prest i den engelske kyrkja, og ho budde det meste av livet med familien sin i soknet Haworth på lyngheiane i Yorkshire. I nokre år gjekk ho på kostskule. Då ho var 19 år forlét ho Haworth og arbeidde som guvernante mellom 1839 og 1845. Etter å ha forlate lærarjobben sin oppfylte ho dei litterære ambisjonane sin. Ho skreiv eit bind poesi saman med søstrene sine, *Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell* i 1846, og to romanar. *Agnes Grey* byggjer på erfaringane hennar som guvernante, og vart gitt ut i 1847. Den andre og siste romanen hennar, *The Tenant of Wildfell Hall*, kom i 1848 og er rekna som ein av dei første gjennomførte feministiske romanane i ettertida. Livet hennar var kortvarig då ho døydde av tuberkulose i ein alder av berre 29 år.

Hovudsakleg på grunn av at gjenutgjevinga av *The Tenant of Wildfell Hall* vart forhindra av Charlotte Brontë etter at døydde, er ho mindre kjend enn systrene sine, Charlotte, forfattar av fire romanar, blant anna *Jane Eyre*, og Emily, forfattar av *Wuthering Heights* (*Stormfulle høyder*). Likevel har romanane hennar, slik som dei til systrene, vorte klassikarar i engelsk litteratur.

Bibliografi
-----------

* *Agnes Grey*, 1847
* *The Tenant of Wildfell Hall* (norsk *Kvinnen på Wildfell Hall*), 1848

Kjelder
-------

1. ↑  «Ann Brontë Remembered in Scarborough» Arkivert 2012-07-28 ved Wayback Machine.. *www.annebronte.scarborough.co.uk.*

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Brontë» frå Wikipedia på bokmål, den 19. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Anne Brontë**

* Anne Brontë ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Ein **måleomformar** er ein komponent som konverterer frå ein storleik til ein annan. Det kan til dømes vera at eit akselerometer gjev ut ei spenning som er proporsjonal med aksellerasjonen, men at ein ynskjer å overføra dette signalet via ei 4 - 20 mA straumsløyfe. I dette tilfelle vil måleomformaren si oppgåve vera å konvertera frå spenning til straum. På grunn av at måleomformarar sender ut eit signal vert òg omgrepet **transmitter** (sendar) nytta. 

Innan moderne instrumentering vert måleverdiane som oftast omforma til digital form. Det analoge signalet frå sensoren vil då verta sampla (tasta) og kvantisert av ein innebygd AD-omformar, slik at ein endar opp med ein sekvens av binære ord, som så vert overført til mottakaren. Den binære sekvensen vert pakka etter ein eller annan protokoll og overført (på bit-seriell form) til mottakaren, som til dømes kan vera ein dataloggar eller eit reguleringssystem. Tidlegare var det vanleg å nytta RS-232, RS-485, o.l. men nyare instrumentering nyttar som oftast ei eller anna form for pakkesvitsja nett. 

Om mottakaren er ein regulator som inngår i ei lukka reguleringssløyfe er det viktig at signalet ikkje vert unødig forsinka, ettersom reguleringssløyfa vert ustabil om forseinkinga er for stor i høve til den dominerande tidskonstanten i «prosessen» som vert regulert.

Sjå og
======

* Instrumentering
* PLS
**UEFA-cupfinalen i fotball 1986** stod mellom spanske Real Madrid og vesttyske FC Köln og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 30. april på Santiago Bernabéu i Madrid framfor 85 000 tilskodarar, returkampen den 6. mai på Olympiastadion i Vest-Berlin med 21 185 på tribunane. Real Madrid vann pokalen med samanlagt 5-3.

### Kampane

På Santiago Bernabéu tok vesttyskarane leiinga ved Klaus Allofs i det 29. minutt. Sidan tok heimelaget over og leia 2-1 ved pause etter nettkjenningar frå Hugo Sánchez og Rafael Gordillo. I den andre omgangen auka Real Madrid til 5-1 etter to mål av Jorge Valdano og eitt siste av innbytaren Santillana Alonso.

Heimekampen til FC Köln fann stad på Olympiastadion i Vest-Berlin. Ei skåring i kvar av omgangane, den fyrste frå Uwe Bein og den andre frå Ralf Geilenkirchen ordna siger 2-0 til Köln. UEFA-pokalen fylgde likevel Real Madrid-spelarane heim til Spania.

Lagoppstillingane i Madrid, Real Madrid i kvitt.

### Laga

Vinnarlaget til **Real Madrid** bestod av Agustín Rodríguez, José Antonio Salguero, Jesús Ángel Solana, José Antonio Camacho, Juanito Gómez, Rafael Martín Vázquez, Rafael Gordillo, Míchel González, Jorge Valdano, Emilio Butragueño, Hugo Sánchez, Chendo Porlan, Antonio Maceda, Ricardo Gallego, Santillana Alonso.

**Köln**-spelarane var Harald Schumacher, Paul Steiner, Andreas Gielchen, Dieter Prestin, Karlheinz Geils, Ralf Geilenkirchen, Mathias Hönerbach, Uwe Bein, Olaf Janßen[[, Pierre Littbarski, Klaus Allofs, Thomas Häßler, Norbert Dickel, David Pizanti, Robert Schmitz.

### Dommarar

Englendaren George Courtney bles i fløyta i Madrid, Bob Valentine frå Skottland i Vest-Berlin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1986 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 28. august 2019.*
Det lysande blå i denne atomreaktoren er Cherenkov-stråling som er eit resultat av elektron som reiser raskare enn lysfarten under vatn.
**Overlyssnøggleik** eller **overlyshastigheit** syner til informasjon eller reiser som har ein snøggleik som er raskare enn lysfarten (*c* = 299 792 458 m/s). Emnet er populært innanfor fysikk og science fiction.

Spekulasjonar og høve for FTL-reise (Faster-than-light)
-------------------------------------------------------

Det finst mange spekulasjonar om korleis ein kan sende informasjon eller eit eventuelt fartøy raskare enn *c*. 

### Ormehòl

Eit ormehòl er «snarvegar» gjennom romtida frå ein stad i universet til ein annan. Ormehòla vil gje ein høve til å reise frå den eine enden til den andre raskare enn lyset vil brukt langs den vanlege ruta. Dette er eit fenomen frå generell relativitetsteori. For å lage eit ormehòl må ein endre topologien for romtida. Dette kan vere mogeleg innanfor den såkalla kvantegravitasjonen. For å halde eit ormehòl ope må ein ha regionar med negativ energi. Slik eksotisk materie med negativ energi finst kanskje ikkje. Ein har funne ut at om ein kunne lage eit ormehòl så kan dei brukast til å lage tidslike lykkjer i romtida, som vil gje høve til å reise i tid.

Takyon
------

Takyon er hypotetiske partiklar med overlysfart. Takyon har ein imaginær masse, men utgjer likevel verkeleg energi og rørslemengd. Fysikarar flest tvilar på at takyona eksisterer. Desse «partiklane» gjev oss forutan kausalitetsproblem òg problem ved å destabilisere vakuum.

Dagens resultat
---------------

Det har lenge vore kjend at det teoretisk sett er mogeleg for gruppefarten til lyset kan overgå lysfarten. Eit nyleg eksperiment gjorde slik at gruppefarten av laserstråler reiste gjennom veldig korte avstandar gjennom cesiumatom (Cs) 300 gonger raskare enn lysfarten. 

I 2002 sende fysikaren Alain Haché pulsar i ein gruppefart tre gonger raskare enn lysfarten over ein lang avstand for aller første gong. Pulsane vart sende gjennom ein 120 meter lang kabel laga av ein type krystall, men det er ikkje mogeleg å bruke denne teknikken for å sende informasjon raskare enn c.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Overlyssnøggleik» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2013.*
**Owe Jonsson** (23. november 1940–29. september 1962) var ein svensk friidrettsutøvar frå Växjö som under EM i friidrett 1962 vart europameister på 200 meter.

Jonsson vart svensk meister på 200 m åra 1960-62, og på 100 m i 1961 og 1962. Den 30. august 1961 sette han svensk rekord på 200 m med 21,2, ein rekord han få veker seinare forbetra til 21,0, for så, den 1. oktober, å forbetre den til 20.8 sekundar. 10. juli 1962 flytta han den nasjonale rekorden til 20,7, ein rekord som vart ståande til 1976-sesongen.

I september 1962 deltok Jonsson på 100 meter då friidretts-EM fann stad i Beograd. Her var han slått ut allereie etter forsøksløpet. På 200 m derimot, imponerte han med å vinne på 20,8 sekundar i forsøket, dagen etter kvalifiserte han seg til finalen på distansen med tida 21,0. I finalen 16. september møtte han dei erfarne løparane, franske Jocelyn Delecour og polske Marian Foik, den unge italienaren Sergio Ottolina, samt tyske Heinz Schumann og briten David Jones. På oppløpsida la Jonssom dei andre løparane bak seg og vann på ny meisterskapsrekord, 20,7 sekundar, framom Foik og Ottolina på 20,8.

Berre 13 dagar etter EM-triumfen omkom Jonsson i ei bilulukke mellom heimstaden og Alvesta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Owe Jonsson» frå Wikipedia på svensk, den 10. juni 2015.*
Overvakingskamera
**Overvaking** er den aktiviteten som menneske gjer for å samla informasjon om åtferd, aktivitetar og hendingar utført av andre menneske og dyr. 

Motivasjonar for å overvaka: 

* Læring
* Påverka og utvikla
* Kontrollera

Teknologisk (data) overvaking
-----------------------------

Datamaskiner og nettverk knyter menneske gjennom overføring av elektronisk informasjon. Det store fleirtalet av overvakingssystem inneber overvaking av data og trafikk på Internett. Det er altfor mykje data som strøymer gjennom Internett for enkelt-personar til å manuelt søkja gjennom dette. Dermed er det etablert automatiserte rutinar som kan overvaka nettrafikken og rapportera interessante treff i ord eller setningar. Det er òg eit mål for nokon å kunna overvaka datamaskiner ved at spesiell utvikla programvare vert installert på desse.

Politisk motivert overvaking
----------------------------

Politisk motivert overvaking er metodar som vert nytta for å overvaka menneske for å få oversyn over handlingsmønster, dette for å avdekka om det er personar eller grupperingar som er i konflikt med gjeldande styresett. Motivasjonen for politisk overvaking er å kunna få informasjon om den enkelte personen er i samsvar med den "aksepterte", gjennomførte politikk. Overvaking i det gamle Aust-Tyskland er eit døme på dette. (Stasi).

Overvaking i Noreg
------------------

I Noreg har PST som tidlegare heitte Politiets overvakingsteneste med ansvar for å overvaka tryggleiken til borgarane. PST har følgt med på aktivitetar hos folk som har eller har hatt tilhøyrsle til dei politiske ytterfløyene i lang tid. Døme på dette er dei som tidlegare har vore medlemmar av kommunist partiet AKP (M-L) og enkelte høgreekstreme grupperingar. I tillegg prøver ein å fanga opp religiøse grupperingar som er kjent for å bruka vald og terror som verkemiddel.

Andre aktivitetar som vert overvakt er valutatransaksjonar med henblikk på ulovleg plassering av pengar frå lovbrot eller som finansiering av kriminell verksemd, barneporno og anslag mot tryggleiken i datanettverka.

Politiet i Noreg brukar òg overvaking av narkotika-nettverk og tilset «moldvarpar» for å infiltrera dei som tenar pengar svart.

Referansar
----------


* *Denne artikkelen bygger på «Overvåkning» frå Wikipedia på bokmål, den 17. mai 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Overvåking i Store Norske Leksikon
* IV Rettslig grunnlag for PSTs oppgaver og overvåking ved stortinget.no
**Ole Ingebrigtsen Soelberg** (11. oktober 1798–2. januar 1874) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Soknedal i Sør-Trøndelag. Han var stortingsmann i lang tid, møtte fyrste gongen i 1833 og siste gongen i 1854, samt ordførar i Strinda i fleire periodar. Han var far til Lars Soelberg.

Soelberg var fødd og oppvaksen på garden Søre Solberg i Soknedal. Sjølv tok han underoffiser-eksamen i 1818 i Trondheim. 1818-39 var han overjeger ved holtålske, seinare selbuske kompani av det trondhjemske nasjonale jegerkorps. Han var gardbrukar på farsgarden i Soknedal til 1835, kjøpte då garden Hegdalen i Strinda. Året etter selde han Hegdalen og kjøpte Øvre Rotvoll i same herad. Soelberg selde i 1860 Rotvoll-garden til amtet, som oppretta Rotvoll landbruksskule der (skulen vart flytta til Skjetlein i 1900), han kjøpte samstundes bruket Hesthagen ved Gløshaugen i Strinda.

Soelberg representerte Nordre Trondhjems amt på Stortinget 1833, 1836, 1836-37, 1842, 1845, 1851 og 1854. Han var medlem av militærkomiteen 1833, kyrkjekomiteen 1836, bevilgningskomiteen 1836-37, protokollkomiteen (1842 og 1845) og i 1842 komiteen om embetsgardar. Medlem av Lagtinget både 1851 og 1854, elles med i militærkomite nr. 2 i 1851 og vegkomiteen i 1854.

Soelberg var i ein mannsalder jamt ordførar i Strinda. Fyrste gongen 1839-41, og sidan 1843, 1847-49, 1856-57 og 1860. Han var også forlikskommissær og sparebankdirektør.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ole Soelberg hos Strinda historielag
* Biografisk informasjon om Ole Ingebrigtsen Soelberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Hallesby si grav på Vestre Aker gravlund i Oslo
**Ole Kristian Hallesby** (5. august 1879–22. november 1961), opphavleg frå Aremark, var ein norsk professor i teologi ved Menighetsfakultetet i Oslo.

Som student inntok Hallesby eit radikalt liberal-teologisk standpunkt, men han blei seinare ein av dei mest energiske motstandarane av liberal teologi i Noreg. Han spela ei leiande rolle på det såkalla Calmeyergatemøtet i Calmeyergatens misjonshus i 1920, der sentrale representantar for norsk kyrkje- og organisasjonsliv avviste samarbeid med liberale teologar. Ole Hallesby var formann i Den norske Santalmisjon 1902-1906, og formann i Det norske lutherske Indremisjonsselskap frå 1923 til 1956. Han var også den sentrale personen då Norges Kristelige Student- og Skoleungdomslag blei stifta i 1924. 

Under 2. verdskrigen stifta han saman med biskop Eivind Berggrav og Ludvig Hope organisasjonen Kristent Samråd.Han var formann i den mellombelse kyrkjeleiinga frå våren 1942 og fram til han blei arrestert og send til Grini mai 1943. Her sat han fram til krigen var over.

Ole Hallesby var ein kjend og ettertrakta predikant, og den kompromisslause forkynninga hans utløyste mellom anna den såkalla helvetesdebatten, som blei utløyst av ein radiotale i januar 1953. Hallesby kom til debatt med biskopen i Hamar, Kristian Schjelderup, i spørsmålet om «helvetet hører hjemme i kjærlighetens religion» (sitat frå biskop Schjelderup). Hallesby etablerte seg gjennom denne striden som ein av dei kraftigaste og mest etterspurte, men også omstridde, predikantar og kristne talarar i Noreg. 

Hallesby meldte også Arnulf Øverland til politiet for blasfemi i 1933 på grunn av foredraget «Kristendommen, den tiende landeplage».

For mange vil Ole Hallesby framfor alt bli hugsa som forfattaren av religiøse bøker som *Fra bønnens verden* og *Daglig fornyelse*.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikiquote | Wikifrasar på bokmål har ei samling med sitat som gjeld Ole Hallesby. |

* Time Magazine Arkivert 2011-11-30 ved Wayback Machine. - artikkel om Ole Hallesby, 1.mars 1954.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Ole Johannes Brunæs** (fødd 4. februar 1936 på Brunæs, død 24. februar 2019 i Sandefjord) var ein norsk industrileiar og politikar. Han var stortingsrepresentant frå Vestfold og for partiet Høgre tida 1989 til 2001.

Brunæs voks opp i Oslo, då far hans var president i Norges Industriforbund. Han gjekk ut av befalsskulen i 1957 og utdanna seg deretter til sivilingeniør i skipsmaskinteknikk ved Noregs tekniske høgskole (NTH) i Trondheim. Etter eit par år ved Nakskov Skibsværft i Danmark fekk han ei konstruktør-stilling ved Framnæs Mekaniske Værksted i Sandefjord. Frå 1973 var han teknisk direktør i firmaet. I 1986 gjekk Brunæs over til å vere administrerande direktør i eigarselskapet Framnæs Industriutvikling. Deretter var han 1988-89 øvste sjef i ingeniørfirmaet Keftech i Tønsberg. Han var elles ei tid formann i Norske sivilingeniørers forening.

Brunæs engasjerte seg politisk i Høgre og var perioden 1980-83 bystyremedlem i Sandefjord. Hausten 1989 vart han vald inn på Vestfold-benken i Stortinget, og sidan attvald to gongar. Han var då medlem i Sosialkomitéen til 1993, sidan i åtte år i Samferdslekomitéen, 1993–2001. I si tredje stortingsperiode var Brunæs sjukmeld i tre år fram til desember 2000, Ellen Gjerpe Hansen møtte då i staden.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Anne Dorthe Tanderup** (fødd 24. april 1972) er ein dansk tidlegare handballspelar frå Århus. Perioden 1994-97 vann ho to EM-gull, OL-gull og VM-gull med det danske landslaget. 

Tanderup var rykkromspelar. Ho fekk sin landslagsdebut i februar 1991 og deltok i 88 landskampar fram til 1997, skåra 180 mål. Frå VM 1993 til VM 1997 sanka Tanderup meisterskapsmedalje i kvar einaste internasjonal turnering med Danmark sitt landslag. Det tok til med sølv i verdsmeisterskapen i Noreg, heldt fram med gull i EM 1994, bronse i VM 1995, OL-gull i Atlanta 1996, nytt EM-gull i 1996 og VM-gull 1997. 

Tanderup var aktiv i Brabrand IF til 1991. Sesongen 1991/92 spelte ho for austerrikske Hypobank Niederösterreich og var med på å vinne meisterligaen. Deretter gjorde ho teneste i Viborg HK, den danske klubben som i 1994 vann EHF-cupen og i fire år i rad, 1994-97, vart danske seriemeistrar. Dessutan vann Viborg og Tanderup den nasjonale cupmeisterskapen 1994, 1995 og 1997.

Ein kneskade gjorde at ho la opp etter VM 1997.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Dorthe Tanderup» frå Wikipedia på dansk, den 20. desember 2020.*
* *Denne artikkelen bygger på «Anne Dorthe Tanderup» frå Wikipedia på fransk, den 20. desember 2020.*
**Anne Heggtveit** (fødd 11. januar 1939) er ein kanadisk tidlegare alpin skirennar, fødd i Rockliffe Park i delstaten Ontario, som i 1960 vart olympisk meister i slalåm og verdsmeister i kombinasjonen. Besteforeldra hennar utvandra frå Noreg.

Aktiv
-----

15 år gammal deltok Heggtveit i VM i alpine greiner 1954 i Åre i Sverige, og imponerte ved å verte nummer sju i slalåm og ni i utfor. Likevel vart mange overraska då ho så vann storslalåmrennet i Holmenkollen Kandahar. Året etter vart ho skadd, og ho nådde ikkje å kome i god form til Vinter-OL 1956. I 1958 enda Heggtveit på sjuandeplass i utfor og åttandeplass i slalåm då VM i alpine greiner 1958 fann stad i Bad Gastein i Austerrike.

Høgdepunktet for Heggtveit kom under OL i Squaw Valley i California den 26. februar 1960. Etter fyrste omgangen i slalåmrennet leia ho med 1,5 sekund på Marianne Jahn frå Austerrike og med over tre sekundar til norske Inger Bjørnbakken på tredjeplass. Både Jahn og Bjørnbakken rann svake andreomgangar, Jahn vart sågar diskvalfisert. Dermed vann Heggtveit OL-gullet med over tre sekunds margin til sølvvinnar Betsy Snite frå USA, og var sju sekundar føre bronesemedaljør Barbi Henneberger frå Tyskland. Saman med tolvteplassar i både utfor og storslalåm førte det suverene slalåmrennet til at Heggtveit også vann gullmedaljen i kombinasjonen, ei papirtevling som einast gjaldt som VM-øving.

Ho la opp etter OL-sesongen.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Anne Heggtveit» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2015.*
* (en) Anne Heggtveit – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.
**Finalen i UEFA-cupen fotball 2003** fann stad på Estadio La Cartuja i Sevilla 21. mai 2003 framfor 52 972 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom FC Porto frå Portugal og Celtic FC frå Glasgow i Skottland. Porto vann UEFA-pokalen med 3 mål mot 2.

### Kampen

Sekundar før pausesignalet sende Derlei Silva det portugisiske laget i føringa. To minuttar etter pausen bringa Henrik Larsson balanse i stillinga. I det 54. minutt tok Porto leiinga 2-1 ved Dmitrij Alenitsjev. Allereie tre minuttar seinare syrgde Larsson på ny for at laga stod likt. Fleire mål kom ikkje før ordinær tid var ute. 

Lagoppstillingane, Porto i blått/kvitt
I fyrste ekstraomgang fekk Celtic-stopparen Bobo Baldé sitt andre gule kort og måtte stige av bana. Sigersmålet til Porto kom fem minuttar før slutt då Derlei Silva skåra etter ein retur frå Celtic-målvakta. Portos Nuno Valente vart utvist med to gule kort straks før dommaren bles av kampen.

Ľuboš Micheľ frå Slovakia dømde kampen.

### Laga

**Porto** sitt vinnarlag bestod av Vítor Baía, Paulo Ferreira, Jorge Costa, Ricardo Carvalho, Nuno Valente, Dmitrij Alenitsjev, Costinha, Maniche Ribeiro, Deco, Derlei Silva, Capucho Rocha og innbytarane Ricardo Costa, Pedro Emanuel, Marco Ferreira.

**Celtic**-mannskapet var Robert Douglas, Joos Valgaeren, Bobo Baldé, Johan Mjällby, Paul Lambert, Neil Lennon, Stilijan Petrov, Alan Thompson, Chris Sutton, Henrik Larsson, Ulrik Laursen, Jackie McNamara, Shaun Maloney.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2003 UEFA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 12. september 2019.*