recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ana Đurić** (fødd 12. oktober 1978 i Beograd som **Ignjatović**), kjend under artistnamnet **Konstrakta** (serbisk-kyrillisk Констракта), er ein serbisk songar og låtskrivar. Ho solodebuterte musikalsk i 2019 med singelen «Žvake». Tre år etter vann ho songtevlinga *Pesma za Evroviziju* med songen «In corpore sano». Ho representerte Serbia i Eurovision Song Contest 2022 i Torino med same song.

Bakgrunn
--------

Đurić vart fødd i Beograd i dåverande Jugoslavia, no i Serbia. Ho har drive med musikk sidan ungdomstida og tok artistnamnet Konstrakta som 20-åring då ho studerte arkitektur. Namnet er basert på engelske ordet *construct* (norsk 'setje saman, byggje'), fordi ho likte å setje saman rytme og musikk på ein nærast matematisk måte.

Konstrakta opptredde regelmessig med den serbiske musikkgruppa Mistakemistake, og i 2007 var ho med på å skipe bandet Zemlja Gruva. Bandet oppnådde stor suksess dei påfølgjande åra i Serbia, gjennom studioalbum som *WTF Is Gruvlend?* (2010) og *Šta stvarno želiš?* (2016).

Fyrst som 41-åring, i 2019, solodebuterte Konstrakta med singelen «Žvake», etterfølgd av «Neam šamana» året etter. I 2022 var ho ein av 36 artistar til å delta i den serbiske songtevlinga *Pesma za Evroviziju*, der vinnaren fekk representere Serbia i Eurovision Song Contest. Ho deltok med songen «In corpore sano» og vann både jury- og sjåaravrøystinga i finalen laurdag 5. mars 2022. Som vinnar var ho den serbiske representanten i Eurovision Song Contest 2022 i Torino i Italia. I finalen 14. mai kom ho på ein femteplass, som var det beste resultatet til Serbia sidan 2012, då Željko Joksimović enda på tredjeplass.

Kjelder
-------

1. 1 2  Sretenović, Katarina. «Ana Đurić: Muzika je najbolja terapija». *zena* (på serbisk). Henta 6. mars 2022.
2. ↑  Sretenović, Katarina. «Ana Đurić: Muzika je najbolja terapija». *zena* (på serbisk). Henta 6. mars 2022.
3. ↑  «Zemlja Gruva - Wtf Is Gruvlend? av Zemlja gruva» (på norsk bokmål). 1. januar 2010. Arkivert frå originalen 6. mars 2022. Henta 6. mars 2022.
4. ↑  «Sta Stvarno Zelis? av Zemlja Gruva» (på norsk bokmål). 17. juni 2016. Henta 6. mars 2022.
5. ↑  «Konstrakta på Apple Music». *Apple Music* (på norsk bokmål). Henta 6. mars 2022.
6. ↑  «Serbia: Konstrakta will take 'In Corpore Sano' to Italy 🇷🇸». *Eurovision.tv* (på engelsk). 5. mars 2022. Henta 6. mars 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Konstrakta» frå Wikipedia på bokmål, den 1. november 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Stavern bilfabrikk AS** vart stifta 6. november 1917 i Stavern i Vestfold og tok til å produsera lastebilar i 1919. Dei fyrste av desse hadde elektrisk drift
. Motorane, på 5 kW (7 hk) vart produserte av Sola elektromaskinfabrikk og batteria vart importerte frå USA. Nyttelasta var på 2 tonn og køyrelengda mellom kvar opplading var 60 - 70 km. Bilane hadde heilgummidekk. 

Elbilane var ingen suksess og i 1920 gjekk fabrikken over til Continental bensinmotorar med ei effekt på 30 kW (40 hk). Sjølv om både Statens vegvesen og NSB investerte i lastebilar frå Stavern gjekk det sevje med salet og i 1924 vart føretaket nedlagt. Det vart i alt produsert rundt 40 lastebilar i Stavern. Ein av desse finst framleis og står utstilt på Norsk køyretøyhistorisk museum på Lillehammer.

I Statens vegvesen si teneste
-----------------------------

Ein av *lasteautomobilane* som Statens vegvesen kjøpte kosta kr 16.000 og vart nytta til å grusa vegane i Sogn og Fjordane. I korrespondanse mellom amtsingeniør Christopher Engebreth Brock i Bergenhus amt og ein kollega, Carl Crøger i Oppland, går det fram at Statens vegvesen Oppland òg hadde ein lastebil frå Stavern bilfabrikk. I eit svarbrev til Brock fortalte Crøger at bilen på eit år hadde tilbakelagt over 3000 km og at han var «særdeles vel fornøjet» med han.

Kjelde
------

1. 1 2  Kvamme, P. *Trollmenn & askeladdar: Norges kuriøse bilproduksjon*, Det Norske Samlaget, 1999.
2. ↑  *Historie*, Meny.
3. 1 2 3 4  Askeland, K. *Historia om maskindrifta i Statens vegvesen Sogn og Fjordane*, Skald, 2002.

| * v
* d
* e
Norske bilfabrikkar |
| --- |
| Bjering**·** Den norske automobilfabrikk **·** Elbil Norge **·** Geijer **·** Irgens **·** Mustad **·** Norsk automobilfabrikk **·** Stavern bilfabrikk **·** Think nordic **·** Troll **·** Vestby |
Isfjell ved Kapp York på Grønland.
**Isfjell** er ismassar som flyt laust i havet etter å ha brote laus frå ein isbre eller innlandsis. Små isfjell kan «kalva» ned bratte bresider, større fjell vert brotne laus av tidvatnet. Isfjell kan driva lange leier og vera farlege for sjøferdsla. Fyrst til å tyda ut korleis isfjell kom til, var russaren Mikhail Lomonosov.

Eit isfjell som har losna frå Perito Moreno-isbreen i provinsen Santa Cruz i Argentina.
Isfjell i Bransfieldsundet i Sørishavet.

Geografi
--------

Nord i verda vert dei fleste isfjella danna i mai, medan ein har få fjell mellom august og januar. Dei fleste isfjella her kjem frå Grønland og vert førte av Labradorstraumen mot Newfoundlandbankane, der dei typisk når fram til 43°N. Det kjem også mindre isfjell frå andre landområde i Arktis, som Svalbard. Isfjella herfrå driv med havstraumane søretter eller går på grunn og vert stort sett liggjande stille til dei smelter. Mange isfjell på veg søretter flyt framom austsida av Bjørnøya, men vert tekne av havstraumar og førte nordetter att på vestsida av Bjørnøya. Det vart observert isfjell ved kysten av Finnmark i 1881 og 1929. Hendinga sumaren 1881 bar åt etter eit langt bel med nordlege vindar. Isfjell frå brear på Franz Josef land kan koma inn mot Kolahalvøya.

I Sørishavet vert det danna digre isfjell ved kantane av innlandsisen på Antarktis. Desse bryt laus frå isbremmar frå hovudflaket og har flate oversider og loddrette sidevegger. Dei største kan ha ei flatevidd på fleire tusen kvadratkilometer, og ei høgd på opptil 60 meter over vatnet. Dei store sørlege isfjella kan driva så langt nord som til 40° S.

Illustrasjon som viser kor stort eit isfjell kan vera under vassyta i høve til den synlege massen.

Fysiske eigenskapar
-------------------

Ein av grunnane til at isfjell er so farlege, er at dei som regel er mykje større under vassyta enn det som er synleg over vatn. Dette for di tettleiken i rein is er ca. 920 kg/m³ og tettleiken åt sjøvatn er ca. 1025 kg/m³. Difor ligg vanleg om lag 90 prosent av eit isfjell under vassyta.

Isfjellet B15 er det største som nokosinne er registrert. Det losna frå Rossbarrieren i 2000 og hadde eit areal på 11 000 km². I november 2002 kløyvde B15 seg i to.

Ei kjend ulukke forårsaka av eit isfjell er Titanic-forliset nord i Atlanterhavet.

Sjå òg
------

* Kalving

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Isfjell» frå Wikipedia på bokmål, den 16. september 2010.*

* 

* «isfjell» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Isfjell**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BBC Things
* NDL

 |
**Kontinentaldrift** eller **kontinentdrift** er teorien omkring dei langsame rørslene i jordskorpa. Den moderne forståinga vart utarbeidd på 1960-talet, men teorien har røter langt tilbake. To av forløparane til denne teorien er *teorien om kontinental drift* og *havbotnspreiing*.

Teorien til Wegener
-------------------

Wegners si eiga rekonstruksjon av kontinentaldrift, 1929.
I 1912 lanserte den tyske geofysikaren Alfred Wegener teorien om kontinentaldrift. Denne teorien gjekk ut på at alle kontinenta ein gong hadde vore samla i eitt kjempekontinent, Pangaea, og ifølgje Wegener «sprakk» dette områdde opp for 200 millionar år sidan, slik at kontinenta dreiv frå kvarandre.

Litosfæren består av ulike plater som grensar til kvarandre i ulike plategrenser. Kontinentalplater utgjer kontinent og tørt land. Havbotnplater (oceanplater) utgjer havbotn.

Dei ulike grensene blir identifisert ved måling av jordskjelvaktivitet, og blir delt inn i divergerande, konvergerande og transforme grenser. Havbotnspreiing skjer langs divergerande grenser, eller midthavsryggar, der det blir danna ny havbotn. Konvergerande plategrenser oppstår der to eller fleire plater kolliderer. Ved kollisjon mellom kontinentalplater vil det byggjast fjellkjeder (orogenese), ved kollisjon mellom havbotnsplate og kontinentalplate vil havbotnsplata bli pressa under kontinentalplaten på grunn av den ulike oppbygginga og eigenvekta til platene. Dette blir kalla ei subduksjonssone. Den nedadgående (subderte) plata vil etter kvart bli pressa så djupt ned at smelting byrjar. Smelta material stig til overflata, og dannar ein vulkanboge. Ved kollisjon mellom to havbotnsplater vil den eldste (den kaldaste) plata bli pressa under den yngste, og øybogar vil dannast av vulkansk aktivitet.

Sjå òg
------

* Isostasi
* Platetektonikk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kontinentaldrift» frå Wikipedia på bokmål, den 25. september 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
| **Isernia** |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 

Isernia is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Molise  Isernia |
| Borgarmeister | Avv. Gabriele Melogli |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  68,74 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 21 500   313/km² |
| Koordinatar | 41°36′″N 14°14′″E﻿Koordinatar: 41°36′″N 14°14′″E﻿ |
| Høgd over havet | 423 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 86170 |
| Telefon-retningsnummer | 0865 |
| **Nettstad:** www.comune.isernia.it |

**Isernia** er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Isernia i regionen Molise og har om lag 20 000 innbyggjarar.

Byen ligg på ein rygg mellom elvane Carpino og Sordo. Isernia er eit senter for produksjon av pasta, gråsteinsmurar og broderi.

History
-------

Ein har funne spor etter menneske ved Isernia som er minst 700 000 år gamle, og i følgje magasinet *Science* er dette eit av dei eldste teikna på bruk av eld hos mennesket.

*Aesernia* var ein by i Samnium og ein del av området til stamma Pentri. Han vart først nemnd i skriftlege kjelder i 295 fvt. Etter at samnittane var underlagt av romarane vart det oppretta ein koloni her med latinske rettar i 264 fvt. Byen vart nemnd igjen i 209 BCE som ein av 18 koloniar som var trufast mot Roma under den tøffaste tida under den andre punarkrigen. Under forbundsfellekrigen støtta han Roma og vart forsvart mot samnittargeneralen Vettius Cato av Marcus Claudius Marcellus, men måtte gje tapt i 90 fvt. etter ei lang omleiring. Romarane tok byen tilbake i 84 fvt. og vart så hardt råka at Strabo omtalar byen som fullstendig forlaten. 

Både Julius Cæsar og Augustus sende koloniar til staden, men utan suksess før Nero koloniserte staden på ny. I dag kan ein framleis sjå ruinane av ein akvedukt og ei romersk bru. 

Etter fallet til Romarriket vart Isernia fleire gonger rasert. Han vart øydelagd av sarsenarane i 800, plyndra av Markward av Anweiler, greve av Molise, i 1199, og sett i brann i 1223 av soldatane til Fredrik II. I 1519 vart han frigjort av Karl V av Det tysk-romerske riket og vart ein fri by.

Jordskjelv i 847, 1349, 1456 og 1805 førte til store øydeleggingar. 

På grunn av bruene over elva i byen vart byen bombardert under den andre verdskrigen. 

I 1970 vart Isernia hovudstad i provinsen med same namn, etter at provinsen vart oppretta frå delar av provinsen Campobasso.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Isernia**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Isernia frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*«polarklima» omdirigerer hit. For andre tydingar av ordet, sjå arktisk klima.* 
Delar av verda med kontinentalklima ifølgje Köppen
**Kontinentalklima**, **polarklima** eller **innlandsklima** ein type klima ein vanlegvis har i indre område av store kontinent på midlare breidder på den nordlege halvkula. Dette er klimagruppe D i Köppen si klimaklassifisering. Klimaet har vintertemperaturar som er låge nok til at ein kan ha lengre periodar med snø kvart år, og relativt lite nedbør som hovudsakleg kjem om sommaren, sjølv om austkystområde (hovudsakleg i Nord-Amerika) kan ha meir jamn nedbørsfordeling gjennom året. Berre få område i Iran nær Tyrkia, og Sentral-Asia har mest nedbør om vinteren, som vanlegvis smeltar tidleg på våren og gjev kortvarige flaumar. 

Desse områda har vanlegvis skog eller sletter med høgt gras som vegetasjon, og inkluderer mange av dei mest produktive jordbruksområda i verda. Alle slike klima har minst tre månader med middeltemperaturar over 10 °C og vintrane har minst ein månad med middeltemperatur under −3 °C. 

Dei fleste områda høyrer til fuktig kontinentalklima med kodane Dfa, Dwa (kalde og tørre vintrar, lange varme somrar) eller Dfb og Dwb (kalde vintrar og lange, milde somrar med anten nedbør jamnt fordel gjennom året (DfB) eller tørre vintrar (Dwb)). 

Kontinentalklima er prega av kalde luftmassar om vinteren og varme luftmassar om sommaren, som oppstår på grunn av høg sol og lange dagar. Område med kontinentalklima har ein som regel anten langt frå hav, eller i kyststrøk der vinden vanlegvis bles frå land. Slike område kan få ganske høge temperaturar om sommaren, ikkje ulikt tropisk klima, men er ofte mykje kaldare enn område med andre klima på same breiddegrad om vinteren. 

Subarktisk klima (Dfc) har svært kalde, lange og tørre vintrar, men med minst ein månad over 10 °C.

Døme
----

* Midtvesten i USA
* Sørlege område av Canada
* Delar av Kina
* Det meste av Russland

Ein finn ikkje denne type klima på den sørlege halvkula fordi ein ikkje har dei store landmassane her på midlare breidder. Dei sørlegaste delane av Afrika og Australia er påverka av havområda rundt, medan Sør-Amerika er for smalt til at kalde luftmassar kan bygge seg opp. Antarktis ligg sjølvsagt utanfor midlare breidder. 


| Klimasoner i Köppen si klimaklassifisering |
| --- |
| **Gruppe A: Tropisk** — Regnskog (Af) - Monsun (Am) - Savanne (Aw, As) |
| **Gruppe B: Tørt** — Ørkenklima (BW) - Steppe (BSh, BSk) |
| **Gruppe C: Temperert** — Fuktig subtropisk (Cfa, Cwa) - Maritimt (Cfb, Cwb, Cfc) - Middelhavsklima (Csa, Csb) |
| **Gruppe D: Kontinentalt** — Fuktig kontinentalt (Dfa, Dwa, Dfb, Dwb) - Subarktisk (Dfc, Dwc, Dfd) |
| **Gruppe E: Arktisk** — Tundra (ET) - Permafrost (EF) - Alpint (ETH) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
Eit **konstruerbart tal** er eit reelt tal *c* som er slik at punktet (*c*,0) er konstruerbart etter (i alle fall) dei fylgjande reglane for konstruerbare punkt, liner og sirklar:

* Origo (0,0) og einingspunkta (1,0) og (0,1) er konstuerbare.
* Gjeve to punkt *P* og *Q* er den rette lina som inneheld *P* og *Q* konstruerbar.
* Gjeve to punkt *P* og *Q* er sirkelen *C* med sentrum i P og Q på periferien konstruerbar.
* Gjeve ei line *l* og eit punkt *P* er den rette lina som inneheld *P* og er parallell med *l* konstruerbar.
* Gjeve ei line *l* og eit punkt *P* er den rette lina som inneheld *P* og står normal (matematikk)t på *l* konstruerbar.
* Gjeve to liner *l* og *m* er skjeringspunktet *P* mellom linene konstruerbart (føresett at det eksisterer).
* Gjeve to sirklar *C* og *D* er skjeringspunkta *P* og *Q* mellom sirklane konstruerbart (føresett at dei eksisterer).

Me jobbar her med Euklidsk geometri i planet. Reglane for konstruerbare punkt skal reflektera kva me kan gjera med ein passar og ein umerka linjal.

Mengda av konstruerbare tal omfattar alle rasjonelle tal og dannar ein underkropp av dei reelle tala. Spesielt kan det visast at dersom *c* > 0 er konstruerbar, så er også kvadratrota av *c* konstruerbar. Det kan også visast at kubikkrota til 2 *ikkje* er konstruerbar. Dette løyser eit av dei klassiske problema i geometrien, nemleg dobling av kuba. Teorien for konstruerbare tal gjev også ei negativ løysning på problemet med tredelinga av vinkelen.

Sjå også
--------

* Klassiske problem i geometrien
* Kropp i matematikk
|  |
| --- |
| ***«Stay»***  Song av Anna Odobescu |
|  |
| **Land** | Moldova |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 25. januar 2019 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 03:00 |
| Låtskrivar(ar) | Georgios Kalpakidis, Thomas Reil, Jeppe Reil, Maria Broberg |
|

Anna Odobescu framfører «Stay» under ei av prøvene i Tel Aviv i 2019.
**«Stay»** (norsk 'bli') er ein popsong frå 2019 som vert framført av den moldovske songaren Anna Odobescu. Songen vann den moldovske songtevlinga *O melodie pentru Europa 2019* og var det moldovske bidraget til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.

Bakgrunn
--------

«Stay» er skriven av eit låtskrivarlag beståande av tysk-greske Georgios Kalpakidis, danskane Thomas og Jeppe Reil og svenske Maria Broberg. Songen vart send inn til den moldovske tevlinga *O melodie pentru Europa* på tv-kanalen Moldova 1 i mars 2019. Songen vart framført av Anna Odobescu og vann tevlinga. Gjennom sigeren vart songen det moldovske bidraget i Eurovision Song Contest 2019.

I januar 2019 vart Moldova trekt ut til å delta i den andre semifinalen av Eurovision Song Contest. Semifinalen vart arrangert i Expo Tel Aviv i Israel torsdag 16. mai, og Moldova har startnummer 3. «Stay» enda på ein 12. plass i semifinalen og var dimed ikkje kvalifisert til finalen laurdag 18. mai.

Sporliste
---------

| Digital nedlasting |
| --- |
| Nr | Tittel | Lengd |
| 1. | «Stay» | 3:00 |
| 2. | «Stay» (Alternativ edit) | 3:00 |
| 3. | «Stay» (Instrumentalversjon) | 3:00 |

Kjelder
-------

1. ↑  «Anna Odobescu». Henta 5. mai 2019.
2. ↑  «Maria Broberg - Heaven Can Wait». Henta 5. mai 2019.
3. ↑  «Anna Odobescu sings Moldova's melody for Europe this year». EBU. 2. mars 2019. Henta 5. mai 2019.
4. ↑  «Second Semi-Final of Tel Aviv 2019». EBU. Henta 5. mai 2019.
5. ↑  «Second Semi-Final: Last 10 acts qualify for Eurovision 2019 Grand Final». 16. mai 2019. Henta 17. mai 2019.
6. ↑  «‎Stay – Single by Anna Odobescu». *iTunes* (på engelsk). Henta 5. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Stay (Anna Odobescu-sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 26. desember 2021.*
Kontinentalstiging (*Continental rise* på ei skjematisk framstilling ██ Sediment ██ Berglag ██ Mantel 
Skjematisk framstilling av havbotnen
**Kontinentalstiging** er eit havbotnområde som ligg mellom kontinentalskråningar og djuphavssletter. Kontinentalstigingsområdet har ei slak stiging. Kontinentalstiginga kan også reknast som del av djuphavsslettene.

Ein finn kontinentalstigingsområde over heile verda. Dette er den siste delen av grensa mellom kontinenta og den djupaste delen av havet. Miljøet i kontinentalstiginsområdet er unikt, og blir grundig studert av oseanografar i håp om å finna ut meir om havet og geologisk historie.[*treng kjelde*]

I kontinentalstigingsområda kan ein finna undervasshøgder danna av store mengder oppsamla sediment. Sedimenta er typisk sand og bitar av korall og stein.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

1. ↑  Bryhni, Inge (28. september 2014). «kontinentalstigning». *Store norske leksikon* (på norsk).
2. ↑  «Landskap», *www.ngu.no*, henta 6. mai 2019
3. ↑  Burk, C.A.; Drake, C.L. *The Geology of Continental Margins*. Springer. s. 18.

* *Denne artikkelen bygger på «Continental rise» frå Wikipedia på engelsk, den 6. mai 2019.*
Eit **kontekstfritt språk** er språket generert av ein kontekstfri grammatikk.

Innanføre programmeringsspråk har kontekstfrie språk ei rekkje bruksområde. Dei fleste aritmetiske uttrykk er genererte av kontekstfrie grammatikkar. Innanføre kompilatorteknikk er teorien om kontekstfrie språk òg viktig.

I chomskyhierarkiet er kontekstfrie språk omtalt som dei formelle språka som genererer ein type 2 grammatikk.

Døme
----

Eit døme er språket {\displaystyle L=\{a^{n}b^{n}:n\geq 1\}}. Dette språket er generert av grammatikken {\displaystyle S\to aSb~|~ab}. Det er akseptert av einpushdownautomat definert ved{\displaystyle M=(\{q\_{0},q\_{1},q\_{f}\},\{a,b\},\{a,z\},\delta ,q\_{0},z,\{q\_{f}\})} der {\displaystyle \delta } er definert som:

{\displaystyle \delta (q\_{0},a,z)=(q\_{0},az)}

{\displaystyle \delta (q\_{0},a,a)=(q\_{0},aa)}

{\displaystyle \delta (q\_{0},b,a)=(q\_{1},\varepsilon )}

{\displaystyle \delta (q\_{1},b,a)=(q\_{1},\varepsilon )}

Eigenskapar
-----------

Kontekstfrie språk er lukka under følgjande operasjonar. Det vil altså seia at for to kontekstfrie språk L og P, så vil resultatet av operasjonen framleis vera eit kontekstfritt språk.

* Kleenestjerna av L
* Reverseringa av L
* Unionen av L og P
* Konkateneringa av L og P
* Biletet under ein homomorfisme (eller ein invers homomorfisme)
* Det sirkulæret skifta av språket

Kontekstfrie språk er altså ikkje lukka under komplement og snitt.

Sjå òg
------

* Chomsky normalform
* Pushdownautomat
* Pumpelemmaet for kontekstfrie språk

Litteratur
----------

* Sipser, M. (1996), *Introduction to the Theory of Computation*, PWS Publishing Co.
* Kozen, D.C. (1997), *Automata and Computability*, Springer.
Senteret for jordskjelvet i Tangshan
Tangshan 1976
**Jordskjelvet i Tangshan** (kinesisk: 唐山大地震, pinyin: *Tángshān dàdìzhèn*) var ein naturkatastrofe som råka storbyen Tangshan i Hebei-provinsen i Kina. Jordskjelvet fann stad klokka 03.42.54 lokal tid den 28. juli 1976. I fylgje kinesiske styresmakter hadde jordskjelvet styrke 7,8 på Richterskalaen. Jordskjelvet varte mellom 14 og 16 sekundar. 16 timar seinare kom eit etterskjelv som målte 7,1 på Richterskalaen. 

Talet på døde var i følgje telegrambyrået Xinhua 242 419. Jordskjelvet i Tangshan var såleis det jordskjelvet på 1900-talet som kravde flest menneskeliv.

Episenteret låg 20 km sørvest Tangshan og fann stad på 22 kilomerts djupne, langs den 40 km lange Tangshan-forkastinga. Forkastinga sprakk opp grunna dei tektoniske kreftene som vart utløyst då Amurplata sklei over Eurausiaplata. Eit landområde på om lag 6 km x 8 km i Tangshan vart rasert. Mange av dei som overlevde det første skjelvet vart innesperra under raserte bygningar. Åttifem prosent av bygningane i byen fall enten saman eller var falleferdige. Skjelvet gjorde skade også i storbyane Tianjin og Beijing. 5,3 millionar hus vart heilt eller delvis øydelagde. Skjelvet kunne merkast så langt unna som Xi'an i Shaanxi-provinsen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1976 Tangshan earthquake» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mai 2013.*
**Jori Mørkve** (fødd 29. desember 1980) er ein norsk idrettsutøvar som er medlem i Voss Skiskyttarlag og IL Eldar.

Mørkve er mest kjend som skiskyttar. I perioden 2001-16 deltok ho i nesten 50 renn i verdscupen i skiskyting, med ein 18. plass på sprinten i Khanty-Mansijsk i 2007 som beste individuelle plassering. Sine beste prestasjonar i verdscupen gjorde ho i stafettar, fyrste gongen med tredjeplassen saman med det norske laget som deltok i Hochfilzen i desember 2006.

Etter nokre gode stafettetappar fekk Mørkve plass på det norske laget i mixstafett under VM i skiskyting 2007 i Antholz. Saman med Tora Berger, Emil Hegle Svendsen og Frode Andresen gjekk ho det norske laget inn til bronsemedalje. I same meisterskapen fekk ho bronse også med det norske kvinnelaget i 4 × 6 km stafett; Tora Berger, Ann Kristin Flatland og Linda Grubben var lagkameratane hennar.

Mørkve har sikra seg to sølvmedaljar på 15 km i NM i skiskyting, fyrste gongen i 2010 og andre gongen i 2013. Ved begge høva møtte ho si overkvinne i Tora Berger. Mørkve har elles NM-bronsar frå 2005 og 2011.

Mørkve har også delteke i langrenn, då på nasjonalt nivå og helst i stafettevlingar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jori Mørkve» frå Wikipedia på tysk, den 6. mai 2016.*
Skelligøyane
Skellig Michael
Little Skellig
**Skelligøyane** er to små øyar med bratte klipper om lag 16 km vest for Bolus Head på Iveragh i County Kerry i Irland. Dei er kjend for dei store koloniane med havsule og lundefugl og for eit tidleg kloster som står på UNESCO si verdsarvliste.

Little Skellig
--------------

Den minste øya heiter Little Skellig (*Sceilig Bheag* på irsk). Ho er stengd for ålmenta og har den største kolonien med havsule i Irland, og kanskje òg i verda, med nesten 30 000 par. Ho ligg om lag 1,5 km aust for Great Skellig.

Great Skellig
-------------

Great Skellig eller Skellig Michael (*Sceilig Mhichíl* på irsk) er den største av dei to øyane. Ho har ei høgd på 230 meter over havet. Nær toppen ligg det eit kloster frå 500-talet som står på UNESCO si verdsarvliste.

Dyreliv
-------

Begge Skelligøyane er kjend for sine store koloniar med sjøfugl og i lag utgjer dei eit av dei viktigaste sjøfuglområda i Irland, både i talet på fugl og i mangfald av artar. 

Av dei hekkande fuglane finn ein havsvale, havsule, havhest, havlire, krykkje, lomvi, alke og lundefugl. Ein kan òg sjå enkelte alpekråke og vandrefalk. 

I havområde rundt finn ein òg dyr som gråsel, brugde, vågekval, delfin og lærskilpadde. Øyane har mange flotte dykkestader på grunn av det klåre vatnet, det mangfaldige dyrelivet og undervassklipper ned til 60 meter.

Sjå òg
------

Sjå òg eigne artiklar for kvar av dei to øyene Great Skellig og Little Skellig.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skelligøyane» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verdsarv- Skellig Michael
* Ei prosjekt side om Skelligøyane Arkivert 2007-04-09 ved Wayback Machine.
* Skelligøyane - Ei nettside med detaljert informasjon om korleis vitje øyane
* SkelligsRock - Ei nettside om historia og dyrelivet på øya Arkivert 2007-08-07 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 51°46′N 10°32′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
**Konstitusjonell sedvanerett** er rettsreglar basert på sedvane som regulerer tilhøva mellom dei øvste statsmaktene – lovgjevande, utøvande og dømmande makt. Det britiske politiske systemet er det best kjende eksempelet på ein statsrettspraksis som i hovudsak baserer seg på konstitusjonell sedvanerett, men også Israel og New Zealand har vore utan skriftleg grunnlov. Mange av dei viktigaste endringane i det norske statsrettslege systemet har blitt til gjennom konstitusjonell sedvanerett, mellom anna innføringa av parlamentarisme. 

Konstitusjonell sedvanerett kan vere i strid med reglar i eit land si skrivne grunnlov (konstitusjon), eller utfylle den på eit punkt der konstitusjonen sjølv ikkje gir noko eintydig svar. Konstitusjonelle sedvanerettsreglar blir rekna å ha lik trinnhøgde som konstitusjonen sjølv, noko som gjer at vanleg lov ikkje er nok for å setje den til side. Det krevst at sjølve den skrivne konstitusjonen blir endra, noko som i dei fleste land krev ei form for kvalifisert fleirtal (vanlegvis to tredelar). Læra om konstitusjonell sedvanerett har blitt utvikla av norske rettsteoretikarar etter kvart som det på fleire punkt har blitt lite samsvar mellom korleis den norske statsretten er *de jure* og korleis den er *de facto*. Dette kan mellom anna forklarast med grunnlovskonservatisme, der det å behalde dei opphavlege grunnlovsreglane av mange blir sett på som å ha ein eigen verdi. I mange land, for eksempel Frankrike, er det tradisjon for å nyskrive konstitusjonen ved større endringar i styresettet.

Eit døme på konstitusjonell sedvanerett i Noreg, er at Grunnlova av 1814 føreset ei personleg kongemakt. I alle fall etter 1905 er dette ikkje lenger tilfelle. Parlamentarismen vart innført i strid med reglane i Grunnlova av 1814, som sa at Kongen sjølv valde sitt råd (regjeringa) - og det står i § 12 enda. Parlamentarismen fekk sitt gjennombrot i 1884, men kom inn i grunnlova § 15 først i 2007, med ein regel om at statsrådar pliktar å gå etter mistillitsforslag. Andre eksempel på konstitusjonell sedvanerett er domstolane sin prøvingsrett av forvaltningsvedtak, og domstolane sin prøvingsrett av om lover er i strid med Grunnlova. Legalitetsprinsippet blir også rekna å vere konstitusjonell sedvanerett.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Grunnlova hos Lovdata
* Rune Slagstad *Rettens ironi* (nyutgjeving av doktorgrad frå 1987) ISBN 82-530-2337-5
**Kontaktpotensial** eller **kontaktspenning** er den elektriske spenninga som opptrer når to kjemisk eller fysisk sett ulike elektriske leiarar eller halvleiarar kjem i kontakt med kvarandre. Kontaktpotensialet kjem av at den midlare frigjeringsenergien for leiingselektron varierer frå stoff til stoff.

Ferminivåa som representerer eit midlarar energinivå for ledningselektrona, ligg ulikt i tilhøve til energien for elektron ved overflata av leiarane. Når stoffa kjem i kontakt med kvarandre, vil leiingselektrona innstille seg i termisk likevekt slik at ferminivåene kjem på same potensial, medan overflatepotensiala blir ulike. Denne potensialskilnaden blir kalla kontaktspenninga mellom dei to stoffa. Om fleire stoff blir knytt i serie, vil potensialskilnaden mellom det første og siste vere lik summen av kontaktpotensiala ved kvart enkelt samband. I ein slutta straumkrins blir summen av alle kontaktpotensiala lik null, så lenge alle kontaktflatene har same temperatur. Kontaktpotensialet kan då ikkje skape noko straum i krinsen. Om kontaktflatene har ulik temperatur, oppstår ein elektromotorisk spenning lik summen av alle kontaktpotensiala, og dette gjev opphav til termoelektriske straumar.

Kjelder
-------

kontaktpotensial. () I Store norske leksikon. Henta frå:
**Kontantstønad** er ei statleg ordning for utbetaling av pengar til småbornsforeldre som ikkje nytter statleg barnehage.

Noreg
-----

I Noreg vert kontantstønad gjeven til foreldre med born mellom eitt og to år som ikkje eller berre delvis nyttar barnehageplass med statleg driftstilskot. Kontantstønaden vart vedteken ved lov av 16. juni 1998.

Støttebeløpet blir fastsett av Stortinget og utgjer i 2014 5000 kroner per månad for born mellom 13 og 18 månader og 3303 kroner i månaden for born mellom 19 og 23 månader.

Dersom barnet går i deltids barnehage, blir det betala ut redusert kontantstønad. Stønaden er den same anten barnet lever saman med berre den eine av foreldrene eller begge. Som hovudregel blir kontantstønaden betalta ut til den som barnet bur fast saman med. Kontantstønaden blir administrert av NAV.

I mars 2005 vart det utbetalt kontantstønad for 72 921 eitt- og toåringar. Talet på mottakarar har gått ned i takt med at barnehagane er bygd ut. I 2014 var talet 20 846 same månad.

Historikk og politikk
---------------------

Kontantstønaden er politisk omstridd. Ordninga vart vedteken etter eit framlegg frå regjeringa Bondevik, men mot stemmene til Arbeidarpartiet og Sosialistisk Venstreparti.

Argumenta for kontantstønaden har vore å auke valfridomen i omsorgsformer for småborn, å gje småbarnsforeldre meir tid til samvær med eigne born og gjere overføringane frå staten meir like mellom familiar som bruker og ikkje bruker barnehagar med offentleg stønad.

Motstandarane av kontantstønaden hevdar at han svekkar likestillinga mellom kvinner og menn ved at yrkesdeltakinga til småbarnsmødre blir redusert, og at stønaden reduserer takta i utbygging av barnehagar.

Regjeringa Stoltenberg II reduserte kontantstøtnaden frå å gjelde fra eitt til tre år, til eitt til to.

Kjelder
-------

* «kontantstøtte». Store norske leksikon. 20.11.2014. Henta 6. september 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om kontantstønad på NAV
**Carles Puigdemont Casamajó** (fødd 29. desember 1962) er ein spansk politikar. Han var President de la Generalitat de Catalunya, øvste politiske leiar av Catalonia, tidlegare ordførar i Girona. Han snakkar katalansk, spansk, engelsk, fransk og rumensk.

Han er fødd i Amer (la Selva) 29. desember 1962, og bur i Girona, er gift og har to barn. Han har ein grad i katalansk filologi frå Universitetet i Girona og har hatt ein karriere som journalist i El Punt, der han etterkvart blei redaktør, og sjefsredaktør i Catalonia Today, ei dagsavis på engelsk som han var med på å starta.

Utanom den tida han var direktør for Kulturhuset i Girona (2002-2004), har han alltid vore tilsett i spanske media. Han har vore aktiv i politikken sidan han første gong blei nominert som kandidat for partiet CiU i november 2006, då blei han vald inn for Girona i parlamentet for Catalonia. Som parlamentsmedlem har han vore leiar for Kultur- og språkkommisjonen og medlem i Aksjonen for utanriks og EU-relasjonar, og Kommisjonen for ungdomspolitikk.

Puigdemont blei sidan ordførarkandidat for nasjonalistane i Girona både i 2007 og 2011. I 2011 blei han den første ikkje-sosialistiske ordføraren i landet så lenge det har vore demokratisk. I ordførartida hans var han medlem i styret i Association of Municipalities for Independence (AMI), leiar i Komiteen for kulturhistorisk arv, president i den Spanske føderasjonen for kommunar og provinsar (FEMP) og visepresident i det katalanske kommuneforbundet. I lokalvalet i mai 2015 fekk han fornya tillit som ordførar. Frå juli 2015 til januar 2016 var han president i Association of Municipalities for Independence (AMI).

12. januar 2016 blei han offisielt innsett som den 130. presidenten i Catalonia.

I eit ekstraordinært møte på ettermiddagen den 27. oktober 2017 erklærte det katalanske parlamentet at regionen er ein sjølvstendig republikk. Ein time etter tok senatet i Spania over styringa av regionen, i tråd med paragraf 155 i den spanske grunnlova. Regjeringa og president Carles Puigdemont blei avsett fordi dei har arbeidt for å skilja Catalonia frå Spania, noko som er ulovleg etter grunnlova. Senatet i Madrid utlyste samstundes nyval i regionen 21. desember.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carles Puigdemont i Casamajó» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mars 2016.*


1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 26. september 2016, henta 27. oktober 2017

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Carles Puigdemont**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* Munzinger (iba)

 |
*L’Équipe* under Tour de France.
***L’Équipe*** (som er fransk for *laget* i meininga *fotball-lag* og liknande) er ei fransk dagsavis som skriv om sport og idrett og nyhende knytt til dette, og er ei av dei mest leste dagsavisene i landet. Avisa, som no er eigd av selskapet Groupe Amaury, vart skipa 28. februar 1946 som ein etterfølgjar til sportsavisa *L’Auto* («Bilen»), som hadde vorte forbode i 1944 etter den tyske okkupasjonen av store delar av Frankrike under den andre verdskrigen. Jacques Goddet, som hadde leia *L’Auto* under den tyske okkupasjonen, nytta seg av sitt samband med motstandsrørsla for å få rehabilitert avisa og utgjeve ho under ein annan tittel, og *L’Équipe* kom ut tre gongar i veka frå 28. februar 1946 med undertittelen «le stade, l'air, la route». Frå 1948 kom *L’Équipe* ut som dagsavis.

I dag har *L’Équipe* fått undertittelen *Le Quotidien du sport et de l’automobile* («Dagsavisa for sport og bil») og tek for seg alle typar av sport, men med hovudvekt på fotball, rugby, motorsport og sykkelsport. Dessutan gjev dei ut bøker om sport, og frå 1980 eit vekentleg sportsmagasin kalla  *L’Équipe Magazine*. Frå 2006 har det òg kome ut eit *L’Équipe Féminine*, og frå 1998 har det vorte drive ein fjernsynskanal med namnet L’Équipe TV.

Tour de France
--------------

 *L’Équipe* under Tour de France
Jacques Goddet under Tour de France i 1962.
Henri Desgrange, som i si tid var sjefsredaktør i avisa *L’Auto*, forgjengaren til *L’Équipe*, skipa i 1903 det vidgjetne sykkelrittet Tour de France. Jacques Goddet (1905-2000), som i 1931 hadde overteke etter Henri Desgrange som direktør for avisa *L'Auto*, vart i 1936 direktør for Tour de France cycliste («sykkel-Tour de France» som dette rittet vert kalla for å skilje det frå andre former for Tour de France), og hadde denne stillinga fram til 1987.

Tour de France vert arrangert og er eigd av selskapet Amaury Sport Organisation (A.S.O.), som inngår i den gruppa som òg er eigar av *L’Équipe*. Den same gruppa, Groupe Amaury, står òg attom avisene og magasina *Le Parisien/Aujourd'hui en France*, *L'Echo Républicain*, *France Football* og *Vélo Magazine*, og altså *L'Équipe* og *L'Équipe Magazine*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *L’Équipe* på nett
***Sketches by Boz*** var det fyrste litterære verket til Charles Dickens som blei gjeve ut. Boka kom ut i 1836 og var sett saman av skisser av ulike personar, stader og hendingar som var blitt gjevne ut i tidsskrift frå 1833. Dickens skreiv under signaturen *Boz* i desse tidsskrifta, og dette gav namn til tekstsamlinga. *Sketches by Boz* var byrjinga på Dickens sin karriere som forfattar.

Tittelsida til den andre serien (1836) av George Cruikshank.
Populariteten til Dickens sine tekstar blei forsterka av detaljerte illustrasjonar av nøkkelscenar og karakterar i sogene hans. George Cruikshank illustrerte den fyrste utgåva av *Sketches by Boz*.

Opphav
------

«Mr Minns and his Cousin» (opphavleg kalla «A Dinner at Poplar Walk») var det fyrste skjønnlitterære verket Dickens nokonsinne gav ut. Det stod på trykk i *The Monthly Magazine* i desember 1833. Dickens heldt fram med å skriva for bladet, men ingen av desse tekstane var signerte før i august 1834, då «The Boarding House» blei trykt under det merkelege pennenamnet «Boz».

Dickens tok pseudonymet frå eit kallenamn han hadde gjeve den yngre broren sin Augustus, som han kalla «Moses» etter ein figur i *The Vicar of Wakefield* av Oliver Goldsmith. Dette blei omforma til «Boses» og så forkorta til «Boz». Namnet blei opphavleg uttalt /ˈboʊz/, men er i dag vanlegvis uttalt /ˈbɒz/.

Tekstskissene blei gjevne ut i ulike blad, som *The Morning Chronicle*, *The Evening Chronicle*, *The Monthly Magazine*, *The Carlton Chronicle* og *Bell's Life in London*, mellom 1833 og 1836.

Den fyrste utgåva av *Sketches by Boz* blei gjeven ut av John Macrone i to seriar. Den fyrste kom ut i to band i februar 1836, berre ein månad før utgjevinga av det fyrste nummeret av *The Pickwick Papers* (1836–37), og så ein *Second Series* i august 1836. Etter at Dickens gjorde suksess kjøpte han rettane til materialet frå Macrone.

Kjelder
-------

1. ↑  G. M. Miller, *BBC Pronouncing Dictionary of British Names* (Oxford UP, 1971), p. 19.

* *Denne artikkelen bygger på «Sketches by Boz» frå Wikipedia på svensk, og «Sketches by Boz» frå Wikipedia på engelsk den 7. desember 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Sketches by Boz* på Internet Archive.
* *Sketches by Boz* Arkivert 2005-11-27 ved Wayback Machine. - lettlesen HTML
* *Sketches by Boz* - Stor, utskrivingsbar HTML
Okular
Eit **okular** er den linsa i eit optisk instrument, til dømes ein kikkert eller eit mikroskop, som vender mot auget (latin: *oculus*), motsett objektivet.

Okularet verkar som lupe og *forstørring|forstørrar* det biletet som blir danna i brennpunktet til objektivet. Forstørringa får ein ved å dividere brennvidda til objektivet med brennvidda til okularet. 

Okularet består, i likskap med objektivet, av fleire linseelement. Desse er sett saman for å hindre forvrenging på grunn av lysgjennomgangen i glas (forskjellige farger lys blir brote ulikt, og gir dermed uklart bilete). Nyare linseverk bruker òg forskjellige glassortar med forskjellig brytingsindeks.

Okular med forskjellige eigenskap og utforming
----------------------------------------------

* Galilean okular Galilean okular
* Kepler okular Kepler okular
* Dolond okular Dolond okular
* Herschel okular Herschel okular
* Huygens okular Huygens okular
* Ramsden okular Ramsden okular
* Kellner okular Kellner okular
* Plössl okular Plössl okular
* Steinheil okular Steinheil okular
* Monocentric okular Monocentric okular
* Orthoscopic okular Orthoscopic okular
* König okular König okular
* Erfle okular Erfle okular
* RKE okular RKE okular
* Nagler okular Nagler okular
* Nagler 2 okular Nagler 2 okular

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Okular» frå Wikipedia på bokmål, den 18. februar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------
**Martin Smeby** (8. september 1891–1. februar 1975) var ein norsk bygningsmann, papirarbeidar og politikar frå Søndre Land i Oppland. Han var stortingsmann for Arbeidarpartiet og Oppland frå 1934 til 1957.

Smeby var son til ein småbrukar og bygningsmann. Til liks med faren utdanna han seg til bygningsmann og arbeidde som snikkar fram til 1920. Då fekk han jobb ved Land Træsliperi og Pappfabrik, der han var papirarbeidar til 1945. Frå 1916 var han fagorganisert og i mange år formann i den lokale avdelinga av Norsk Papirindustriarbeiderforbund. Han var styremedlem i Oppland faglege samorganisasjon og 1932-37 medlem i representantskapet i Landsorganisasjonen.

Smeby var medlem i Søndre Land heradsstyre frå 1919. Han var varaordførar 1922-25, ordførar 1928-33, varaordførar på ny 1937-39, og ordførar 1940-41 og 1945.

Valbolken 1928-30 var Semby tredje vararepresentant til Stortinget frå Oppland. Ved stortingsvalet 1933 vart han vald inn på Tinget, og med fire attval vart han verande stortingsmann for Arbeidarpartiet heilt til 1957. På Stortinget var han medlem 1945-49 i Skog- og vassdragskomiteen og frå 1950 i Justiskomiteen til han forlet Tinget hausten 1957. Siste seks sesjonane var han også visepresident i Lagtinget.

I åra etter andre verdskrigen var Smeby medlem frå 1948 i Komiteen om lån til vanskeligstilte kommunar, styremedlem i Lånekassen for jordbrukere og medlem hovudstyret i Noregs vassdrags- og elektrisitetsvesen.

Kjelder
-------

* «Martin Smeby». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Mateja Svet** (fødd 16. august 1968) er ein slovensk tidlegare skirennar frå Ljubljana som representerte Jugoslavia. Ho vann VM-gull i slalåm i 1989 og tok i alt seks medaljar i VM- og OL-tevlingar i tida 1987-89.

### Aktiv

Svet deltok i sitt fyrste verdenscuprenn som sekstenåring og vann to storslalåmrenn i verdscupen i 1986-sesongen, sytten år gammal. Under VM i alpine greiner 1987 i Crans-Montana sikra ho seg tre medaljar; fyrst ein bronse i super-G, så sølv i storslalåm bak Vreni Schneider frå Sveits og til sist ein bronse i slalåm.

Under Vinter-OL 1988 i Calgary tok Svet sølv i slalåm, også då fann ho si overkvinne i Vreni Schneider. Gjennom 1988 var Svet den beste kvinnelege storslalåm-rennaren i verda og vart dermed vinnar av FIS-pokalen 1988 for den greina.

Høgdepunktet for Svet kom i VM i alpine greiner 1989 i Vail i den USA-amerikanske delstaten Colorado, der ho vart verdsmeister i slalåm med klar margin til sølvvinnar Vreni Schneider. I tillegg fekk ho bronsemedaljen i storslalåm-tevlinga, men fyrst etter at den opphavlege bronsemedaljøren, Christelle Guignard frå Frankrike, vart dømd for brot på dopingreglementet.

Svet vann sju verdscuprenn, seks i storslalåm og eitt i slalåm. Den siste sigeren oppnådde ho i Veysonnaz i Sveits den 5. februar 1990. Etter 1990-sesongen la ho vekk konkurranseskia, 21 år gammal.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Mateja Svet» frå Wikipedia på tysk, den 10. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Mateja Svet – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Mateja Svet» (på engelsk). olympedia.org. Henta 25. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
Martin Strandli ( 28. januar 1890–14. januar 1973), var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet og kommunal tenestemann i Oslo, namngjeten for å ha skipa bustadbyggjelaget Oslo Bolig og Sparelag (OBOS) (då kalla OOBS) i 1929 saman med arkitekt Jacob Christie Kielland. 

Martin Strandli var fødd og oppvakse i Stange i Hedmark og flytta som ungdom til Oslo, der han budde då han døydde. Han var opphavleg utdanna som snikkar, og arbeidde som byggjeleiar i åra 1922 til 1933, og som hovudkasserar i Bygningsindustriarbeiderforbundet i åra frå 1933 til 1937 og 1945 til 1946. Frå 1937 var han styreformann på heiltid i bustadbyggjelaget OBOS, fram til han vart arrestert av den tyske okkupasjonsmakta i 1942. Han var direktør i Oslo Bolig og Sparelag (OBOS) i åra 1946 til 1960, og med det ein drivande kraft attom den storstilte bustadutbygginga i Oslo i åra etter den andre verdskrigen, serleg utbygginga av dei fyrste drabantbyane i dei områda som tidligare hadde vore landbruksområde i Aker kommune. I 1950 var han heidra med St. Olavs Orden, og i 1958 med Oslos eigen St. Hallvard-medaljen, ei heider til dei som har gjort ein særs verdfull innsats for Oslo by.

Kjelder
-------

* snl.no: Martin Strandli
| **Lützelau** |
| --- |
| Lützelau sett frå Etzel, Ufenau til venstreLützelau sett frå Etzel, Ufenau til venstre |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Zürichsjøen

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Sveits |
| **KantonDistrikt** | Kantonen SchwyzHöfe

 |

**Lützelau** (gammalhøgtysk for «lita øy») er ei øy i Zürichsjøen i Sveits mellom Rapperswil (1,6 km unna) og Freienbach (3,0 km unna).

Geografi
--------

Lützelau ligg i Höfe i kantonen Schwyz. Sidan 1200-/1300-talet har høyrt til Rapperswil. Øya er 430 meter lang frå aust til vest og 150 meter frå nord til sør.

Historie
--------

Øya var først nemnd i 741 då det låg eit nonnekloster her, som vart bygd av alemannisk adelskvinna Beata, dotter til Rachinbert og kona til Landolt. I år 744 vart klosteret seld til Einsiedeln kloster. Seint i mellomalderen selde Einsiedeln til hertugane av Rapperswil. Frå 1500-talet låg sjukehuset *Heiliggeistspital*, som frå 1810 var eit karantenesjukehus. Restane av det tidlegare klosteret frå 700-talet vart grunnlagd i 1964.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lützelau» frå Wikipedia på engelsk, den 6. november 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side

Koordinatar: 47°13′15.97″N 8°47′35.49″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* HDS
* GeoNames

 |
**Operasjon** i matematikk er eit generelt omgrep for ein framgangsmåte til å avleie nye storleikar ut frå gjevne storleikar. Døme på matematiske operasjonar er addisjon, multiplikasjon, divisjon og derivasjon. 

Moderne algebra kan karakteriserast som studiet av generelle operasjonar og eigenskapane deira. Etter dei krava som vert stilt til dei forskjellige operasjonane, vert ein leia til algebraiske omgrep som gruppe og ring. Desse omgrepa omhandlar først og fremst binære operasjonar, som virkar på to gjevne element og til desse assosierer eit nytt element som eit resultat av operasjonen. Addisjon og multiplikasjon av to tal er døme på binære operasjonar. 

Derivasjon er ein operasjon som berre virkar på eitt element, og er slik ein unær operasjon som ofte vert kalla for ein operator. Lineære operatorar spelar ei stor rolle i analysen og vert handsama i operatorteorien, som særskild omfattar teorien for differensialoperatorar.

Kjelder
-------

* operasjon. (2012-01-16) I *Store norske leksikon*. Henta frå