recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 16°0′N 44°48′E﻿

**Barāqish** eller **Barāḳish** (arabisk skrift براقش) er ein by nordvest i Jemen, 190 km aust for Sana'a i provinsen al-Jawf. Byen ligg i wadien Farda. Romarane og grekarane kalla byen Athlula (eller Athrula).

Barakish var busett frå tidlege tider og ein generasjon har bygd husa sine over ruinane av tidlegare. Ein kan framleis sjå ruinane av ein kuppel, ein moské, ein brunn og eit tårn, i tillegg til mange potte- og glaskar. Det budde folk i byen fram til 1960-åra, men han er no fråflytta og fortida okkupert av militæret.

Historie
--------

Den gamle byen var omgjeven av 14 meter høge murar, som framleis er synleg i dag. Muren hadde 57 tårn og to portar. Inskripsjonar nemner at muren vart bygd av sabearar i 450 fvt. Byen var på sitt viktigaste kring 400 fvt. då han vart hovudstaden i kongedømet til minearane. Minearane flytta hovudstaden sin til Qarnawu, og Barakish vart verande eit slags religiøst senter. 

Arkeologar meiner at ruinane av eit tempel sør i byen vart tileigna guden Athtar. Tempelet er særs typisk i mineisk stil og består av 16 søyler og saumar. Det finst eit anna tempel i sentrum av byen, men berre fire av søylene står framleis. 

Ei gruppe italienske arkeologar oppdaga nyleg eit tempel med taket intakt. Inni fann dei ei rekkje steintavler eller alter med oksehovud i endane, og ein trur det har vore tileigna ein gud for læking. 

Ein romersk hær passerte gjennom byen i 20-åra fvt. kommandert av Aelius Gallus. Ein har funne grava til den romerske kavaleristen P. Cornelius i byen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Baraqish» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Nokre gonger også skrive *Baragish* etter den lokale jemenittiske uttalen (t.d. i *Encyclopaedia Brtannica*, 1911)
2. ↑  Cass. Dio 53.29.8; Strabon 820.
3. ↑  Strabon: *Geographica* (xvi. 4. 22).
4. ↑  Rich, J.W. (1990): Cassius Dio: the Augustan Settlement (Roman History 53-55.9), p165

Bakgrunnsstoff
--------------

* World66
* Bilete
**Anne Wiggins Brown** (9. august 1912–13. mars 2009) var ein amerikansk-norsk operasongar (sopran), songpedagog og iscenesetjar frå Baltimore i USA.

Som dotter av ei songlærarinne fekk Anne Brown tidleg skulering innan song, men vart nekta songutdanning i heimbyen grunna reglar om raseskilje. Utdanninga si fekk ho difor ved Morgan College og etter kvart, instituttet for musikkunst ved Juilliard School i New York. Ho vart kjend verda over gjennom rolla som Bess i George Gershwin sin folkeopera *Porgy and Bess*, som vart urframført ved The Alvin Theatre i New York 10. oktober 1935. Rolla Bess vart spesielt skriven for stemma hennar. Deretter hadde ho roller på Broadway, var med i fleire oppsetjingar av *Porgy and Bess*, samt figurerte i filmen om Gershwin, *Rhapsody in Blue*.

Etter omfattande turnéverksemd frå 1942 og to avbrotne ekteskap, reiste Brown på turné til Europa og busette seg i 1948 i Oslo, der ho vart gift med skihopparen Thorleif Schjelderup og vart norsk statsborgar. På 1950-talet heldt ho fram karrieren sin i oppsetjingar som Gian Carlo Menotti sin *The Medium and The Telephone*. Helsemessige årsaker gjorde til at ho trekte seg tilbake tidleg, men heldt fram som songpedagog, med Åse Kleveland, Karin Krog, Elizabeth Norberg-Schulz, Liv Dommersnes, Liv Ullmann, Anne Nyborg, Ranveig Eckhoff og Sølvi Wang som nokre av dei mest kjende elevane.

Anne Brown har fått fleire prisar, mellom anna Musikkritikarprisen i 1950, Oslo bys kunstnerpris i 1990 og Norsk kulturråds ærespris i 2000. I 1999 vart ho æresborgar av Baltimore. Brown gav ut memoarboka *Sang fra frossen gren* på Aschehoug forlag i 1979.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Anne Brown er død», NRK 13. mars 2009
* Biografi (på engelsk) Arkivert 2007-09-17 ved Wayback Machine.
* Kort biografi (på engelsk) Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* Biografi (på engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Jon Jørundson Mannsåker** (28. september 1880–29. februar 1964) var ein norsk prest og stortingsrepresentant for Venstre.

Biografi
--------

Mannsåker vart fødd i Odda. Han tok lærareksamen på Stord i 1901, fekk tittelen cand. theol. i 1911, praktisk teologisk eksamen og prestevigd i 1912. Same år vart han styrar av Hardanger Folkehøgskule. Denne stillinga beheldt han heilt fram til 1928, og kombinerte henne med å vera hjelpeprest i Ullensvang 1914 - 1928. I 1928 vart Mannsåker utnemnd til residerande kapellan på Voss og same året vald inn på Stortinget for Venstre. Han var Stortingsrepresentant for Venstre fram til 1933, då han slutta i stillinga for å verta residerande kapellan i Trefoldighets menighet i Oslo. Dette året vart Kristeleg Folkeparti skipa, fordi Venstre sitt nominasjonsmøte ikkje ville nominera Nils Lavik på den ledige stortingsplassen etter Mannsåker. I åra 1940 - 1950 var Mannsåker sokneprest i Trefoldighets menighet. I åra 1948 - 1952 representerte han Venstre i Oslo bystyre, og i perioden 1954 - 1957 var han varamann til Stortinget frå Oslo.

I 1963 fekk Mannsåker Kongens fortenestmedalje i gull for sitt livslange ungdoms- og fråhaldsarbeid.

Mannsåker var ein ihuga målmann, og var den første teologen som skreiv eksamensoppgåvene sine på nynorsk. Han var og den første presten i Oslo som tala og skreiv nynorsk. 

Mannsåker var opptatt av musikk, og særleg kyrkjemusikk. I 1936 gav han ut ei ny norsk koralbok, saman med kantor A. Sandvold. 

Mannsåker vart i 1912 gift med Anna Erika Stueland. Borna deira var evnerike. Dei fem borna som voks opp var politikaren Bergfrid Fjose, historikaren Dagfinn Mannsåker, omsetjaren Jørund Mannsåker, legen Vidar Mannsåker og presten Inge Mannsåker.

I dag står ein bautastein med ein byste av Jon Mannsåker på tunet til Hardanger Folkehøgskule på Lofthus.

Kjelder
-------

* Wikipedia på bokmål om Jon Mannsåker
* Store Norske Leksikon om Jon Mannsåker
* Store Norske Leksikon sin utdjupande artikkel om Bergfrid Fjose. Forfattar: Odd Sverre Hove.
* Jon Mannsåker på Stortinget.no
* Skanna kyrkjebøker med fødde og konfirmerte i Ullensvang, 1887 - 1939
**Anne Gjevang** (fødd 24. oktober 1948 i Oslo) er ein norsk operasongar. Ho syng altstemme, og har ofte sunge i operaer av Wagner.

Karriere
--------

Gjevang har si musikalske utdanning m.a. frå Santa Cecilia-konservatoriet i Roma. Ho blei uteksaminert derifrå i 1971, same året som ho heldt konsertdebuten sin som songarinne. Ho utdanna seg vidare ved musikkhøgskolen i Wien, der ho tok eksamen i 1973. Ho song i sin fyrste opera allereie i 1972, og har hatt ein lang og innhaldsrik karriere etter dette.

I Noreg har ho mellom anna sunge hovudrollene i både *Frøken Julie* og *Carmen* ved Den Norske Opera. På verdsbasis har ho sunge solo med både Berliner Philharmoniker, Chicago Symphony Orchestra og London Philharmonic Orchestra og opptredd i Metropolitan Opera i New York by, på La Scala i Milano, på operaen i Zürich, i Paris, på Royal Opera House i London og på festspela i Bayreuth.

Anne Gjevang har også vore avløysande operasjef på Den Norske Opera frå Paul Curran gjekk av 1. januar 2012 til Per Boye Hansen overtok stillinga 1. august.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1985/86: Kritikarprisen
* 1993: Lindemanprisen

Kjelder
-------

* «Anne Gjevang» i *Store norske leksikon*, snl.no.

### Fotnotar

1. 1 2   Profil hjå Wagneropera.no
2. ↑  «Boye Hansen blir ny operasjef». Nrk.no. 26.09.2011. Henta 08.03.2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 58°48′41.468″N 14°57′42.602″E﻿

Askersund
**Hammar** er ein svensk tettstad i Askersunds kommun i Örebro län i landskapet Närke. I år 2005 hadde tettstaden 289 innbyggjarar og var den minste tettstaden i kommunen. Hammar ligg på begge sider av skjergard i nordre Vättern, cirka 10 kilometer søraust for Askersund og var eigen kommune til 1971.

Staden er det ein i Sverige kalla *bruksort*, ein tettstad bygd opp om ei bedrift. I Hammar låg Hammars glasbruk, grunnlagt i 1854 og nedlagt i 1992. Her produserte ein flasker for brus, øl og sprit. Dei som jobba der, pendlar no til Askersund eller Motala. Hammars Bryggeri ligg midt i tettstaden. Hammars kyrka er frå 1827 og hadde opphavleg plass til 1350 personar. Delar av inventaret i kyrkja er frå mellomalderkyrkja som noverande kyrkje erstatta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hammar (Närke)» frå Wikipedia på bokmål, den 2. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hammars glasbruk Arkivert 2005-01-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Jon Jørgensen Reitan** (6. september 1822–13. februar 1903) var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Ålen i Sør-Trøndelag. Aktiv opplysningsmann. Anders Jørgensen Reitan var bror hans.

Reitan var fødd på Nesvollgrubben i Ålen, far hans vart så gardbrukar på Reitan og attåt stiger ved Ålens koparverk. Reitan vart seminarist frå Klæbu seminar i 1859. Han dreiv farsgarden Reitan og var lærar i Ålen frå 1862 til 1888. Ordførar i heradstyret i Ålen i perioden 1863-97. I tillegg til desse omboda var han forlikskommissær i over 40 år. Han stifta 'Aalens sogneselskap' og var formann i selskapet til han døydde, etter over 40 år i leiinga.

Reitan representerte Søndre Trondhjems amt på Stortinget 1883-88. I perioden 1883-85 var han medlem av Lagtinget og næringskomite nr 2. I den andre perioden 1886-88, var han medlem i vegkomiten og i Lagtinget.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jon Jørgensen Reitan NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Anne Haavie** (1809–18. april 1888) er kjend som komponist av melodien til Aasmund Olavsson Vinjes dikt «Blåmann (Blåmann bukken min)».

Anne Rebekka Holmsen vart fødd i Enebakk. Fødselsdagen hennar er ikkje kjend, men ho vart døypt 4. februar 1810. Kanskje var ho fødd 4. desember 1809, slik det var opplyst ved konfirmasjonen hennar i 1824, før datoen vart retta til 4.02.1810, som var dåpsdatoen. 
Foreldra hennar var Petrana Kristiansdtr. og Holm Holmsen. Dei var gardbrukarar på Vik i Enebakk. Mora døydde same året som Anne vart konfirmert og ho flytta då til garden Børter, heimgarden til faren. 

Anne flytta sidan til Hobøl, der ho trefte Ole Haavie. Dei flytta inn til Kristiania og gifta seg her 16. januar 1857. I hovudstaden arbeidde Ole som lærar. Anne Haavie var heimeverande husmor. Dei fekk ingen barn.

Melodien vart første gong trykt anonymt i *Melodiar til Knutsens, Bentsens og Johnsons Børnesange* i 1870 og året etter i *Norske Visor aat Skulom* redigert av Ingvar Bøhn. Først i 1884 vart melodien trykt med opplysning om at Fru Anne Haavie var komponisten. Det var i *Folkesangboken* redigert av Jacob N. Kobberstad og Ole Koppang. Etter det har namnet følgt melodien i song- og visebøker, men ingen opplysningar om Anne Haavie var kjende før Kristoffer Kruken i 2002 publiserte ein artikkel om henne i *Dag og Tid*.

Kjelder
-------

* Kristoffer Kruken, Opphavskvinna til Blåmann, i *Dag og Tid* 9. november 2002, s. 16 og 17.
* Terje Aarset, *Den nynorske songskatten*, Bergen 2009, s. 14 -- 17.

Fotnotar

1. ↑  Akershus fylke, Enebakk, Ministerialbok nr. I 4 (1806-1814), Fødde og døypte 1810, side 22-23
2. ↑  Enebakk, Ministerialbok nr. I 6 (1815-1832), Konfirmerte 1824, side 513-514
3. ↑  Enebakk, Ministerialbok nr. I 6 (1815-1832), Døde og begravede 1824, side 233-234.9

---

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Haavie» frå Wikipedia på bokmål, den 20. desember 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)

 |
Koordinatar: 63°6′34.528″N 16°21′3.3048″E﻿

Ragunda gamla kyrka
Hammarforsens kraftverk
**Hammarstrand** er ein svensk tettstad i Jämtlands län i Jämtland. Det er administrasjonssenter i Ragunda kommun og i 2005 hadde tettstaden 1 061 innbyggjarar. Staden ligg ved Indalsälven, om lag 100 km søraust for Östersund og 130 km nordvest for Sundsvall.

Namnet indikerer at det har vore ei strand på staden, og før 1796 låg Hammarstrand ved breidda av den dåverande Ragundasjön, som i austlege ende hadde det 35 meter høge fossefallet Storforsen, òg kalla Gedungsen. For å gjere det lettare å fløyte tømmer byrja ein å lage ein kanal på sørsida av fossen. Men vårflaumen 6.-7. juni 1796 feide med seg heile kanalen og opna elva for det elveleiet ho hadde før siste istid. På fire timar vart heile den 25 km lange Ragundasjön tømd for tre millionar kubikkmeter vatn. Det gamle elveløpet og Gedungsen blei tørrlagt og blir kalla no Döda fallet. Det er ei av dei største naturkatastrofane i Sverige nokonsinne.

I staden for ein stor sjø med ein foss i austlege ende, fekk ein no eit område som folk etter kvart tok i bruk. Fossen låg no i vestenden og blei kalla Hammarforsen, og var god for kverner og til andre føremål, så folk byrja å busette seg her. Midt på 1800-talet blei det oppdaga ei jernhaldig kjelde der det før hadde vore sjø, og det blei etablert eit badehotell. I 1900 fekk staden posthus, seinare kom andre sentrumsfunksjonar. I 1928 blei ein kraftstasjon etablert. Då Fors, Stugun og Ragsunda kommunar blei slått saman i 1974, blei Hammarstrand vald som administrasjonssenter.

Ragunda gamla kyrka er frå 1400-talet, bygd av ein raud granitt som blir kalla ragundagranitt og låg like ved stranda av Ragundasjön. Midt på 1800-talet blei det bygd ei ny kyrkje nord for den gamle.

Hammarstrand var òg kjend for sin bob- og akebakke. Den første VM-konkurransen blei arrangert i 1967, sidan var det VM der både i 1975 og 1981. EM har blitt arrangert i 1970, 1976, 1978 og 1986. Dei milde vintrane har derimot gjort at banen ikkje har vore i bruk dei seinare åra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hammarstrand» frå Wikipedia på bokmål, den 2. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Jon Lauvland Pettersen** (fødd 17. oktober 1975) er ein norsk trommeslagar og låtskrivar frå Hadsel kommune i Vesterålen.

Madrugada
---------

Pettersen var ein av dei opphavlege medlemmene i rockegruppa Madrugada, eller ØX, som ho heitte i byrjinga. Pettersen spelte i lag med bassist Frode Jacobsen og gitarist Marius Almås Johansen. Sivert Høyem kom til noko seinare. 

I 1997 flytta bandet til Oslo, og gitarist Johansen vart på denne tida erstatta av Robert Burås. Pettersen spelte på den fyrste EP-en til bandet som kom i 1998, og også på den fyrste plata, *Industrial Silence* frå 1999, som bandet vann Spellemannprisen 1999 for. I åra 1998 - 2001 gav bandet ut fleire EP-ar. Lauvland Pettersen er kreditert som co-låtskrivar på mange av songane til gruppa.

CD nummer to; *The Nightly Disease* kom i 2001. Han vart innspelt i USA, framleis med Lauvland Pettersen bak trommene, men han forlét bandet i 2002. Simen Vangen erstatta han som trommeslagar.

Andre prosjekt
--------------

Seinare har Lauvland Pettersen starta opp jazzgruppa *Milestone Refinery*, m.a. saman med Gudmund Østgård, som spelte gitar i Madrugada ei kort stund. Bandet gav ut cd-en *Citric Love* i 2004. 

Lauvland Pettersen er i dag (2012) tilsett som dagleg leiar i Hurtigrutens Hus Hadsel KF.

Kjelder
-------

* *Fødselsdato er henta frå mail frå Jon Lauvland Pettersen, 11. februar 2011.*
* Profil på Groove.no
* Melankolske nordlendinger: Et intervju med Madrugada.

Referansar

1. ↑   NRK.no om Madrugada
2. ↑  Citric Acid på Rockipedia[*daud lenkje*]
3. ↑  «Jon Lauvland Pettersen». Hadsel kommune. 22. mars 2012. Arkivert frå originalen 11. juni 2015.
**Anne Elisabeth Holtsmark** (21. juni 1896–19. mai 1974) var ein norsk professor i filologi. 

Ho var den første kvinnelege filologen med stilling på Det historisk-filosofiske fakultetet ved Universitetet i Oslo. Ho var professor i norrøn filologi ved universitet frå 1949 til ho gjekk av i 1961. I 1936 vart ho dr.philos med avhandlinga *En islandsk scholasticus fra det 12. århundre*. 

Holtsmark skreiv talrike avhandlingar og artiklar, først og fremst innanfor norrøn filologi. Utgjevinga hennar *Norrøn mytologi*. *Tru og mytar i vikingtida*, Oslo 1970, har kome i stadig nye opplag, òg i omsetjing til andre språk. Framstillinga byggjer på ei kritisk gransking av edda- og skaldediktinga, studiar av samtidas biletkunst og handverk, arkeologiske funn, runeinnskrifter og stadnamn.

I 1961 vart ho utnemnd til æresdoktor ved Islands universitet.

Utgjevingar
-----------

* *Norrøn mytologi*. Oslo: Samlaget. 1970.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anne Holtsmark» frå Wikipedia på bokmål, den 24. mai 2020.*

1. ↑  Aftenposten -Æresdoktor ved Islands universitet (13.10.1961, s.2)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
Typisk klint.
**Klint** er i Danmark eit ord for ein større, steil skrent av fjell, stein- eller jordmasse. I Danmark er dei fleste klintar samansett av moreneavleiringar frå istida med større eller mindre innhald av leire, eller av ein sedimentær bergart som vert kalla moler, nokre stadar som veggar av kalk og på Bornholm av granitt. Høgda på klintane er ei fylgje av at materialet i dei heng tilstrekkeleg samanhengande til å kunne stå som ein fast vegg sjølv om bølgjene frå havet heile tida grev dei ut nederst.

Møns klint.
Klint ved Elsegårde.
Klintar lagar seg såleis til der bølgjeslaga ved høgvatn og under storm går til åtak på det nederste partiet av skrenten og får massane ovanfor til å rase ned. Slike tilhøve er det mange av i Danmark, mellom anna langs vestkysten av Vendsyssel, på Djursland, på austkysten av Stevns på Sjælland og på austkysten av Møn. Dersom ein klint inneheld meir eller mindre einsarta materiale (sand, leire, krit), vil han ha tilnærma loddrett eller svakt skrånande fall ned mot havet, alt etter evna materialet har til å henge saman. Men dersom det nedre partiet av klinten er av blaut materiale (krit) og materialet over er hardare (bryozokalk, som er berggrunnen i Danmark i store område), vil den øvre og fastare delen kunne henge mykje ut over det underlaget som har vorte borte før overhenget fell ned til sist, slik det mellom anna kan sjåast på Stevns Klint.

I Sverige nyttar ein ordet klint om både steile skrentar inn i landet, og om frittliggjande bergveggar eller abrasjonskantar, der klinten er nemninga på flata ovanfor skrenten, medan sjølve skrenten vert kalla *klintkant*.

Sjå òg
------

* Klippe

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vendsyssel Historiske Museums nettutstilling om klinten i Rubjergområdet
**Gaston Étienne Ghislain Reiff** (24. februar 1921–6. mai 1992) var ein belgisk langdistanseløpar frå Braine-l'Alleud i Vallonsk Brabant. Han vart olympisk meister på
5000 meter i 1948, den aller fyrste frå Belgia som vann OL-gull i friidrett.

Reiff vart sjettemann på 5000 meter då EM i friidrett 1946 fann stad i Oslo. Han store stund kom med 5000-meteren under Sommar-OL 1948 i London. Han og Emil Zátopek frå Tsjekkoslovakia hadde lagt alle bakom seg, då spurten tok til. Ingen av dei ville gje seg, men Reiff trekte lengste strået og vann på tida 14.17,6, to tidels sekund framom Zátopek. To år seinare spurta Reiff om sølvmedaljen på halvmila då friidretts-EM vart avvikla i heimlandet, og måtte gje tapt for franske Alain Mimoun; Zátopek var då i ein klasse for seg.

Reiff deltok også under Sommar-OL 1952 i Helsinki, der han braut han 5000-meterløpet. Si beste tid på 5000 m, 14.10,8, oppnådde han i 1951. Han la opp i 1958.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gaston Reiff» frå Wikipedia på nederlandsk, den 10. august 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
| Redruth  |
| --- |
| kornisk | Resrudh |
| Fore Street, sentrum i RedruthFore Street, sentrum i Redruth Fore Street, sentrum i Redruth |
| Plassering |
| 

Redruth is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Cornwall |
| Distrikt | Cornwall |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 12 352 |
| Koordinatar |  50°14′″N 5°13′″W﻿Koordinatar: 50°14′″N 5°13′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | TR15 |
| Telefon-retningsnummer | 01209 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Redruth**
 |

**Redruth** (kornisk: **Rysrudh**) er ein by og eit verdsleg sokn i Cornwall i England. Han ligg omkring halvanna mil vest for Truro og to mil austom St. Ives.

Historisk var Redruth ein liten marknadsby, inntil han byrja å vekse under koparboomen på 1700-talet. Gruvedrifta i Cornwall var mest fokusert på tinn, medan kopar hadde mindre tyding. Med auka behov for kopar under den industrielle revolusjonen vart Redruth, som var omgjeve av større koparførekomstar, raskt eit av dei største og rikaste sentera for gruvedrift i Storbritannia. Folkesetnaden steig påviseleg i denne perioden.

Mot slutten av 1800-talet importerte Storbritannia det meste av koparen det var behov for, og gruveindustrien i Cornwall møtte nedgangstider. Mange av gruvearbeidarane emigrerte til Nord- og Sør-Amerika, Australasia og Sør-Afrika. Den siste kommersielle gruva i Cornwall, South Crofty, låg ved Pool mellom Redruth og Camborne. Han vart stengd i mars 1998.

Folketalet gjekk som følgje av nedleggingane ned, og det verdlege soknet, som omfattar nokre område utanfor sjølve byen, hadde ved folketeljinga i 2001 12 352 innbyggjarar.

Blant kjende innbyggjarar finn ein William Murdoch (1754–1839) som var ein av pionerene innanfor gassdriven belysning. Han budde i Redruth frå 1792, og skal ha brukt gassbelysning i huset sitt, noko som er eit av dei første døma på slik nytte av gass. Skodespelaren Kristin Scott Thomas og trommeslagaren Mick Fleetwood frå Fleetwood Mac vart fødde i Redruth, medan forfattaren og komikaren Rory McGrath voks opp og gjekk på skule der.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Redruth» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Kurt Willy Oddekalv** (27. juli 1957–11. januar 2021) var ein norsk miljøvernar og miljøaktivist. Han var aktiv i Norges Naturvernforbund, men vart ekskludert gjennom ei avrøysting etter intern usemje i 1993. Han skipa deretter Norges Miljøvernforbund som han leidde frå oppstarten i 1993 og fram til han døydde.

Oddekalv var utdanna tømrar. Før Oddekalv vart miljøvernar på heiltid tidleg på 1990-talet, arbeidde han ti år som byggmeister. Han var òg innom Heimevernet. Då han var i militæret vart han sersjant og var ein periode befal for seinare statsminister Jens Stoltenberg.

Oddekalv avslørte i 2015 at han trudde på chemtrails. Han har òg stilt seg skeptisk til vaksinar og EMF-stråling. Dei seinare åra av livet sitt leid han av fleire slag og trekte seg gradvis frå media. 

Oddekalv døydde 11. januar 2021 etter å ha falle gjennom isen på Bahusvatnet nær heimen sin i Bergen kommune. Han vart 63 år gamal.

Kjelder
-------

1. ↑  «Stort flertall for å kaste ut Oddekalv». *Aftenposten*. 23. juni 1993. s. 4.
2. ↑  «17 år med eget forbund». *Bergens Tidende*. 14. desember 2009. s. 5.
3. ↑  Intervju i tidsskriftet *Megafon*, Bergen, februar 2009
4. ↑  «– Jeg vet at det har blitt sprayet mye». Telemarksavisa. 8. mai 2015.
5. ↑  «Vaksineskeptikere mot vaksinelegen». *Bergensavisen*. 21. februar 2015.
6. ↑  «Oddekalv har alliert seg med ekstreme!». Vepsen. 24. juli 2013.
7. ↑  «Miljøaktivisten Kurt Oddekalv er død». *Document*. 11. januar 2021. Henta 12. januar 2021.
8. ↑  «Kurt Oddekalv gikk gjennom isen og døde». *VG*. 11. januar 2021. Henta 12. januar 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
Koordinatar: 30°50′40″N 46°53′20″E﻿

**Hammarmyrene** er eit stort våtmarksområde i Irak og ein del av Tigris-Eufrat-systemet i Dei mesopotamiske sumpene. Desse omfattar òg Hawizeh og Qurnamyrene. Hammarmyrene dekte tidlegare eit område på 2 800 km² med permanent våtmark og til somme tider av året dekte dei 4 500 km². I 1990-åra vart dei derimot nesten heilt øydelagde av dreneringsprojekt, men har i nyare tid vorte til dels gjenoppretta. 

Hammarmyrene strekte seg mellom Nasiriyah og Basra og låg sør for elva Eufrat, som var hovudvasskjelda. Midt i området låg den store Haur al-Hammar, den største innsjøen i den nedre delen av Eufrat. I tillegg kom vatn frå Tigris inn i systemet via Qurnamyrene.

Drenering
---------

Seint i 1970-åra vart det rapportert at delar av myrområda vart drenerte. Dear av Haur Aluwez hadde blitt avstengd av dike og drenert for at ein kunne leite etter olje. Deretter vart nordlege og vestlege delar av Haur al-Hammar drenert for å utvikle Vest-Qurnah-feltet. Under den iransk-irakiske krigen vart den sørlege delen av Haur al-Hammar knytt til Al-Basrah-kanalen og så til Persiabukta, noko som auka saltnivået i våtmarksområdet.

Den største skaden skjedde tidleg i 1990-åra, då styresmaktene under Saddam Hussein gjorde fleire øydeleggjande dreneringsprosjekt, dels som hemn for 1991-opprøra. Rapportar indikerte at straumen frå Eufrat vart leia inn i Den tredje eva, ein stor dreneringskanal. Innan 2002 var Hammarmyrene og Haur al-Hammar heilt borte.

Delvis reetablering
-------------------

Etter den amerikanske invasjonen av Irak i 2003, vart jordvollar og dreneringsverk øydelagde og myrområdet vart igjen fylt med vatn. I åra etter har vegetasjonen teke seg kraftig opp att i vestlege delar av Hammarmyrene, og dei austlege delane er fylt med vatn. Reetableringa av våtmarksområdet har skjedd langt raskare enn venta, men det er framleis langsiktig fare for naturen i området på grunn av forureining og uthenting av vatn frå Eufrat.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hammar Marshes» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  The Physical Characteristics of the Mesopotamian Marshlands, edenagain.org
2. 1 2  Scott, D. A Directory of Wetlands in the Middle East[*daud lenkje*], earthscape.org
3. ↑  Haur al-Hammar Arkivert 2009-01-03 ved Wayback Machine. birdlife.org
4. ↑  Iraq Marshlands Restoration Program[*daud lenkje*], iraqmarshes.org

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hawr al-Hammar Gallery, edenagain.org
*Helgenen Sebastian sitt martyrium*, ca. 1470
**Andrea Mantegna** (1431–13. september 1506) var ein italiensk kunstmålar og gravør under renessansen. Han var aktiv i Mantova.

Liv og verk
-----------

Mantegna var fødd i ein landsby ved Padova. Han var son til ein snikkar og voks opp i enkle kår. I barneåra var han gjætar. Elleve år gammal byrja han, grunna sitt talent for teikning, i lære hos Francesco Squarcione i Padova, samstundes med Giovanni Bellini. Hans fyrste arbeid var ei altartavle. Her gjekk han i lære til i 1447 rauk uklar med læremeisteren. Deretter gjekk han i teneste hos markgreven av Gonzaga i Mantova. Frå 1456 var han hoffmålar hos Gonzaga, med eit avbrot i 1488/89 då han hadde oppdrag i Firenze, Pisa og Roma. I Roma arbeidde han med å lage måleri til det apostoliske palasset for pave Innocens VIII.

Mantegna var sterkt påverka av bilethoggaren Donatello. Beundringa hans for den romerske antikken påverka i sin tur både svogeren Giovanni Bellini og Albrecht Dürer. I verka sine nytta Mantegna ofte eit ekstremt perspektiv, kombinert med relieff parallelt med biletplanet. Fargane står ofte skarpt mot einannan, det kroppslege er grundig framstilt. Bileta hans var ofte meir realistiske enn Bellini sine; figurane hadde meir individuelle drag.

I takfresken i *Camera degli Sposi* i Palazzo Ducale i Mantova framstilte Mantegna for fyrste gong i den vesterlandske kunsten eit perspektiv som viser ei opning mot himmelen. Opninga er ramma inn av ein balustrade der englar, menneske og dyr tittar ned. Denne djerve komposisjonen, kalla *sotto in sù*, med sitt underperspektiv og sterkt forkorta framstilling, vart eit forbilde for seinare kunstnarar, særleg under barokken.

Han var gift med systera til Bellini, og hadde tre søner som også var målarar. Correggio og Raibolini er dei mest kjende elevane hans.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrea Mantegna» frå Wikipedia på tysk, den 22. november 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Andrea Mantegna**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Reductio ad absurdum** (latin for «reduksjon til det absurde»). Uttrykket kan sporast tilbake til gresk *ἡ εις άτοπον απαγωγη* (*hi eis átopon apagogi*), «reduksjon til det umogelege», vart ofte nytta av Aristoteles), òg kjend som eit **apagogisk argument** eller **reductio ad impossibile**, er ein type logisk argument der ein tenkjer seg ein påstand for argumenteringa si skuld som så medfører til eit absurd resultat, og så tenkjer ein seg at den opphavlege tanken må ha vore vore galen sidan han førte til dette absurde resultatet. Dette er òg kjend som **indirekte bevis** eller **bevis ved kontradiksjon**.

I formell logikk vert *reductio ad absurdum* brukt når ein formell kontradiksjon kan verte utleidd frå ein premiss og medføre at ein kan konkludere med at premissen er usann. Om ein kontradiksjon er utleidd frå eit sett med premissar, viser dette at minst éin premiss er usann, men at andre metodar må nyttast for å avgjere kva for ein.

I filosofi og daglegtale
------------------------

Den følgjande samtalen er eit døme på *reductio ad absurdum*:

A — *All tru er av lik validitet og kan derfor ikkje nektast.*
B — *Om det er korrekt, vil C ha rett i trua si, sjølv om C trur på noko nesten ingen andre trur på, slik som at jorda er flat.*
A — *Sant.*
B — *Da kan ei tru nektast.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Mark** er ei pengeeining som vart brukt i Nord-Europa frå slutten av mellomalderen, først som ei rekneeinig for ei viss mengd sølvmynt. Sølvverdien av en mark mynt kunne variere mellom ulike land. Den Kølnske marka tilsvarte 8 unser sølv (233,856 g sølv) eller ca. 4,8g gull. Den første utmynta markmynten vart slått i Lübeck i 1502, i samband med det lybske myntsystemet.

Norsk mark
----------

Norsk 4 mark frå 1671, utmynta av Kristian V
Mark vart innført som pengeeining i Noreg rundt 1500 då kong Hans innførte det lybske pengesystemet i Danmark og Noreg. I Noreg var marka den første tida ikkje ein mynt, men ei rekneeining for pengar. 16 skilling vart talde som ei mark. Tilsvarande vart 192 penningar talde som ei mark. 

Systemet bygde på den kølnske marken som var om lag 230 gram sølv. Gjennom åra hadde pengeverdien og sølvinnhaldet i mynten falle, så då marka vart innført i Noreg, var verdien av marka om lag 1/13 av verdien av ei mark sølv. Ut over 1500-talet fall verdien av marka meir i Danmark-Noreg enn han gjorde i Tyskland. Da dalaren vart innført i 1540, gjekk det 3 norske mark på dalaren, og 1 3/4 lybsk mark på ein dalar med same sølvinnhaldet. Etter den nordiske sjuårskrigen (1563–70) var gjekk det to norske mark på ein lybsk mark. I 1625 vart det i Danmark-Noreg bestemt at det skulle gå seks mark på ein riksdalar kurant. Marka var i bruk til ho i 1816 vart erstatta av mynteininga ort.

Då tiendpengeskatten vart innkravd i 1521, ser vi av skattelistene at ei mark var verd det same som ein lodd (knapt 15 gram) sølv. Vi ser også at vi for ei mark pengar kunne kjøpe to reveskinn, eit oterskinn eller 3/4 våg (13-14 kg) tørrfisk. 

Den første markmynten vart utmynta i Nidaros av erkebiskop Olav Engelbrektsson (1523-1537).
På Austlandet vart nemninga mark også seinare brukt om 24-skillingen, som offisielt hadde nemninga ort.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Markmynt utmynta i Nidaros av erkebiskop Olav Engelbrektsson (1523-1537.
* 4 mark-mynt utmynta i Kongsberg av kong Fredrik IV i 1723:

Kjelder
-------

* Lybsk myntregning i *Norsk historisk leksikon*
* Mynthistorie:

| * v
* d
* e
Historisk oversyn over norske myntsystem og myntar |
| --- |
| Mellomalderen (frå ca 995) | kvartpenning · halvpenning · penning · brakteat (1110-1552)  |
| Mark (frå ca 1490) · skilling · penning | blaffert (1510-1522) · hvid (1483-1578) · søsling · skilling  |
| Riksdalar · mark · skilling (1540-1813) | skilling · mark · krone · spesidalar · dukat |
| Riksbanken (1813-1816): Riksbankdalar · riksbankskilling  | riksbankteikn |
| Noregs Bank, sølvmyntfot (1816-1875): Spesidalar · ort · skilling  | skilling species · ort · spesidalar |
| Noregs Bank, gullmyntfot: Kroner · øre (frå 1875) | eittøring - toøring - femøring - tiøring - femogtjueøring - femtiøring  kronestykke - tokrone - femkroning - tikroning - tjuekroning |
**Andrea Jaeger** (fødd 4. juni 1965) er ein tidlegare profesjonell tennisspelar frå USA. 

Jaeger vart fødd i Chicago i Illinois. Ho vart profesjonell som 14-åring og steig raskt i rankinga opp til nummer to i verda. Ho konkurrerte mot mellom andre Chris Evert, Martina Navratilova og andre toppspelarar frå den tida. I 1982 nådde ho single-finalen i Grand Slam-turneringa French Open og året etter i 1983 var ho finalist i Wimbledon. Ho tapte begge finalane mot Navratilova. Seinare har Jaeger vedgått at ho tapte Wimbledon-finalen i 1983 med vilje, fordi ho hadde vitja Navratilova i bustaden hennar dagen før finalen. Under finalen vart Jaeger redd for at ho hadde øydelagt konsentrasjonen til Navratilova så mykje at ho ikkje orka å prøva å vinna finalen.

I 2006 vart Jaeger nonne i Den anglikanske kyrkja.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrea Jaeger» frå Wikipedia på bokmål, den 3. januar 2010.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Kurt Roland Hamrin** (fødd 19. november 1934), kjend som **Kurre Hamrin**, er ein svensk tidlegare fotballspelar frå Stockholm. Han var i årevis Sveriges beste høgreveng og spelte i VM-finalen 1958. Perioden 1956-71 var han aktiv i fem italienske klubblag der han hadde suksess med ACF Fiorentina og AC Milan, med siger i europacupfinalen 1969 som høgdepunktet.

### Klubbspel

Hamrin var AIK-spelar fram til 1956. Sommaren 1956 reiste han til Italia og spelte dei to neste sesongane på først Juventus og så Padova. I 1958 vart han overført til Fiorentina, eit lag han spelte på i ni år. Med laget frå Firenze vann han i 1961 både den nasjonale cupmeisterskapen og cupvinnarcupen. Også i 1966 vann Fiorentina og Hamrin den italienske cupen. Etter overgangen til Milan i 1967 vart han seriemeister i 1968 og skåra våren begge måla då Milan vann finalen i cupvinnarcupen med 2-0 over Hamburger SV. Den 28. mai 1969 avslutta han tida i Milan med siger 4-1 over AFC Ajax i finalen i europacupen i fotball. Til sist spelte han 1969-71 på SSC Napoli.

### Landslagsspel

Hamrin jublar for mål i VM-semifinalen 1958
Hamrin spelte 20 landskampar for Sverige før han reiste til Italia i 1956. Der etter kom han tilbake på landslaget i VM i fotball 1958 i heimlandet. Her var han ein sentral spelar då Sverige tok seg til VM-finalen mot Brasil. I semifinalen på Nya Ullevi i Göteborg skåra han eit kunstmål då han på eigenhand tok seg gjennom det vesttyske forsvaret og frå dødlinja skrudde ballen i nettet. VM-finalen enda elles med svensk tap 2-5. Sidan spelte Hamrin sju landskampar i tida 1962-65 og enda opp med 32 kampar og 16 mål i landslagsdrakta.

### Merittar

* Finaletap i verdsmeisterskap: 1958 med Sverige
* Vinnar av cupvinnarcupen: 1961 med ACF Fiorentina og 1968 med AC Milan
* Italiensk cupmeister: 1961 og 1966 med ACF Fiorentina
* Italiensk seriemeister: 1968 med AC Milan
* Vinnar av europacupen: 1969 med AC Milan

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kurt Hamrin» frå Wikipedia på svensk, den 23. juni 2018.*

* eu-football Arkivert 2018-06-23 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Sverige sitt landslag – VM i fotball 1958 (sølvmedalje) |
| --- |
| 
* 1 K. Svensson
* 2 Bergmark
* 3 Axbom
* 4 Liedholm (kaptein)
* 5 Johansson
* 6 Parling
* 7 Hamrin
* 8 Gren
* 9 Simonsson
* 10 Selmosson
* 11 Skoglund
* 12 T. Svensson
* 13 Öberg
* 14 Gustavsson
* 15 Börjesson
* 16 Haraldsson
* 17 Håkansson
* 18 Löfgren
* 19 Källgren
* 20 Mellberg
* 21 Berndtsson
* 22 Ohlsson
* Landslagstrenar: Raynor

 | Flagget til Sverige |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS

 |
**Jon Jonsen Hyenes** (9. juli 1805–30. juli 1884) var ein norsk klokkar, kyrkjesongar og lærar. Han var frå Hyen i Gloppen kommune. Hyenes var lærar i den første fastskulekrinsen i Gloppen. Jon Hyenes var haugianar og Hans Nielsen Hauge vitja veneflokken sin i Gloppen minst to gonger kring 1800.

Hyenes som på folkemunne gjekk undet namnet Skule-Jo, kom opp i ein hard konflikt med sokneprest Jørgen Meier Heffermehl. Krinsen kring Skule-Jo var konservativ, og klaga presten Heffermehl inn for biskopen for måten han skjøtta gjerninga si på. Dei ville heller ikkje ha han som ordførar, og arbeidde aktivt for å hindre at han skulle halde fram som stortingsmann. Ved valmannsvalet i 1850 fekk Skule-Jo 130 røyster, medan Heffermehl berre fekk tre. Heffermehl svor hemn for nederlaget: Han skulda kyrkjesongaren Skule-Jo for dårleg framferd i tenesta, og fekk han avsett i 1850. Bygdefolket vart så arge at lensmannen ei tid var redd for «den offentlige sikkerhed». 50 mann kom ihop og fekk sakførar til å formulere krav om at Heffermehl vart avsett. Presten på si side hemna seg mot aksjonistane ved å nekte dei nattverd og barnedåp, og gjekk i 1851 like godt til motklage på både Skule-Jo og heile prestegjeldet. Heffermehl fekk fri sakførsel av regjeringa, medan Skule-Jo måtte koste saka sjølv. Saka gjekk heilt til Høgsterett. Skule-Jo vart avsett, og vart ruinert ved utpanting. Heffermehl fekk øydelagt si politiske karriere på striden. 
Anders Lothe har skildra hendinga i boka *Striden millom sokneprest Jørgen Meier Heffermehl og Skule-Jo*.

Kjelder
-------

* Om Jon Jonsen Hyenes i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane Arkivert 2016-04-27 ved Wayback Machine.
* Gravminner i Norge
**Andreas Hjartbro Bube** (fødd 13. juli 1987) er ein dansk friidrettsutøvar frå Gladsaxe som vann sølvmedaljen på 800-meteren i europameisterskapen 2012 i Helsinki.

Aktiv
-----

Bube tevla i yngre mest i 400 meter og 400 meter hekk. I desse distansane, øvingane sette han personleg rekordar med 52,41 sekundar på langhekken i 2007, og med 46,48 sekundar på 400 meter i 2009. Frå 2010 satsa han på 800 meter, ein distanse han gjorde personbeste på med tida 1.46,10 ved eit stemne i Gent i Belgia sommaren 2011. Ved VM i Daegu i slutten av august forbetra han den personlege rekorden til 1.45,48 i semifinalen. Endå fortare sprang han i Brussel i det siste DL-stemnet i den same 2011-sesongen, der han vart klokka inn til 1.45,04.

800-meterfinalen under europameisterskapen 2012 i Helsinki gjekk unna i eit lågt tempo til oppløpssida. Bube heldt på å vinne løpet med ein sugande spurt, han enda opp med sølv 0,08 sekund bakom Jurij Borzakovskij frå Russland. Vinnartida var så svak at 26 av dei 36 EM-deltakarane sprang fortare i kvalifiseringa. Tre veker etter Helsinki-EM sette Bube den 20. juli 2012 personleg rekord med 1.44,89 i Monaco.

Bube enda på fjerdeplass på 800 meter i Friidretts-EM 2014 og sjetteplass i 2018.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2010 i Barcelona: Utslått i forsøka (1.51,91 =nr 26)
* VM 2011 i Daegu: Utslått i semifinalane (1.45,48 =nr 11)
* EM 2012 i Helsinki: Sølvmedalje på 800 m – 1.48,69
* OL 2012 i London: Utslått i forsøka (1.46,40 =nr 26)
* EM 2014 i Zürich: Nr 4 på 800 m – 1.45,21
* VM 2015 i Beijing: Utslått i forsøka (1.48,94 =nr 36)
* EM 2016 i Amsterdam: Utslått i semifinalane (1.47,55 =nr 9)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i semifinalane (1.45,87 =nr 16)
* EM 2018 i Berlin: Nr 6 – 1.45,92

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andreas Bube» frå Wikipedia på tysk, den 20. juni 2019.*
Koordinatar: 59°55′0.72480″N 10°44′8.6460″E﻿

**Myntkabinettet** (eller **Universitetets Myntkabinett**) er ei myntsamling som er del av Kulturhistorisk museum og blir vist fram ved Historisk museum i Oslo.

Historie
--------

Myntkabinettet blei grunnlagd i 1817 gjennom innkjøpet av ei samling på over 6 000 antikke myntar, etter initiativ frå universitetsbibliotekaren Georg Sverdrup. Under andre styraren av samlinga, C.A. Holmboe, auka omfanget til over 43 000 gjenstandar. 

Oldsaksamlingen og Myntkabinettet heldt opphavleg til i ulike universitetetsbygningar i Oslo, men flytta inn i Urbygningen då universitetetsbygga stod ferdige i 1852. I 1904 flytta dei vidare til nybygget til Historisk museum.

Frå 1999 blei Myntkabinettet ein del av *Universitetets kulturhistoriske museer*, som i 2004 endra namn til Kulturhistorisk museum.

Samling
-------

Museet inneheld i dag over ein kvart million objekt frå heile verda; til dømes

* Ordens- og medaljesamlingane til Fridtjof Nansen og Roald Amundsen
* Frederik Schjöth si samling av kinesiske myntar
* 20 000 greske og romerske myntar
* 5 000 europeiske vikingtidsmyntar
* drygt 20 000 norske vikingtid- og mellomaldermyntar frå skattefunn og funn under norske kyrkjegolv.
* samlingar av norsk og europeisk mynt frå nyare tid
* pengesetlar, medaljar og ordenar frå heile verda

Bakgrunnsstoff
--------------

* khm.uio.no Arkivert 2007-08-21 ved Wayback Machine. om museet
* apollon.uio.no Arkivert 2007-06-04 ved Wayback Machine. Historisk museums historie
**Reddi**, stilisert **REDDI**, er eit dansk-svensk punkrockband som består av trommeslagaren Ihan Haydar, vokalisten og gitaristen Mathilde «Siggy» Savery og Ida Bergkvist på bass. Bandet vann *Dansk Melodi Grand Prix 2022* med låten «The Show» og representerte Danmark i Eurovision Song Contest 2022 i Torino.

Bakgrunn
--------

Bandet vart sett saman for deltakinga i Dansk Melodi Grand Prix 2022. Bandet spelar musikk inspirert av 1970-talspunk og 1980-talsrock. Det hentar også inspirasjon frå nyare sjangrar og artistar som P!nk, Katy Perry og Green Day.

Bandet vart sett saman av trommisen Ihan Haydar saman med den danske musikkprodusenten Lars Pedersen, kjend som Chief1. Haydar spelte tidlegare i det danske bandet L.I.G.A. og spelte trommar då Soluna Samay representerte Danmark med «Should’ve Known Better» i Eurovision Song Contest 2012. I tillegg til Haydar består bandet av danske Mathilde «Siggy» Savery og svenske Ida Bergkvist. Gitaristen Agnes Roslund var også medlem av bandet, men forlet det hausen 2022. Årsaka var at ho flytta heim til Sverige for å studere ved ein musikkskule.

Reddi hadde si fyrste store offentlige framsyning 5. mars 2022, då det deltok i Dansk Melodi Grand Prix 2022 på DR1. Gruppa fekk flest poeng i avrøystinga og vann tevlinga med songen «The Show». Bandet fekk dimed representere Danmark i Eurovision Song Contest i mai 2022. Bandet deltok i den fyrste semifinalen tysdag 10. mai, men kvalifiserte seg ikkje til finalen etter å ha vorte nummer 13 av 17 i semifinalen. Dette var andre år på rad at Danmark vart slege ut av semifinalen. 

Songen «The Show» er skriven av Ihan Haydar og vokalisten Savery, saman med Julia Fabrin, som var ein av skribentane bak 2013-vinnaren «Only Teardrops». Chief1 og låtskrivaren Remee har også vore med på å skrive vinnarbidraget.

Diskografi
----------

### Singlar

* 2022 – «The Show»
* 2022 – «Bad Pop Song»

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  «Denmark: The girl-punk-rock-band Reddi wins Melodi Grand Prix 2022». *Eurovisionworld* (på engelsk). 5. mars 2022. Henta 5. mars 2022.
2. ↑  «Denmark brings 'The Show' to Turin: REDDI win 'Melodi Grand Prix' 🇩🇰». *Eurovision.tv* (på engelsk). 5. mars 2022. Henta 5. mars 2022.
3. ↑  «Girl power! Rockgruppe vinder Dansk Melodi Grand Prix». *DR* (på dansk). 5. mars 2022. Henta 5. mars 2022.
4. ↑  «Nu er de kun tre: Guitaristen er smuttet». *Ekstrabladet* (på dansk). 5. mars 2022. Henta 4. desember 2022.
5. ↑  «REDDI win Dansk Melodi Grand Prix 2022 and will represent Denmark at Eurovision with "The Show"». *wiwibloggs* (på engelsk). 5. mars 2022. Henta 5. mars 2022.
6. ↑  «REDDI - Denmark - Turin 2022». *Eurovision.tv* (på engelsk). Henta 19. juni 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Reddi» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
«Finale» skrive med rette, oblike og kursive bokstavar.
4 shapes of Adobe Arabic font (Normal, Italic, Bold, Bold-Italic)
**Kursiv** er ein måte å skriva latinske bokstavar på der bokstavane heller mot høgre og sit tettare saman enn elles. Skrifta er danna etter italienske handskrifter frå renessansen. Ho blei først teken i bruk som trykkeskrift og spreidd i Europa av Aldus Manutius. Innan typografi skil ein mellom ekte kursiv, ein skrifttype utvikla for å skriva i kursiv, og rette bokstavar som er skråstilte elektronisk.

Kursiv var ein handskrifttype som utvikla seg i Italia parallelt med antikvaskrift. Denne typen var raskare å skriva og bokstavane tok mindre plass enn rett skrift. To skrifttradisjonar fekk særleg stor tyding for seinare trykt kursiv: Humanistisk kursivskrift og paveleg kanselliskrift. Humanistisk kursiv frå kanselliet til Petrarca var utgangspunkt for Francesco Griffo, som skar typane i aldinsk kursiv for Aldus Manutius. Kanselliskrift (*cancelleresca*) blei utvikla av Ludovico Arrighi til det pavelege kanselliet. Ho blei brukt av skrivemeistrar som Giovanni Palatino og Antonio Blado, og blei også brukt som utgangspunkt for trykt kursiv i Europa.

Opphavleg trykte ein heile bøker i kursiv. På 1500-talet tok ein i bruk kursiv og antikvaskrift i same bok, men først i fråskilde delar av boka. Etterkvart brukte ein dei også i same tekst, før kursiv fekk sin noverande rolle som framhevande skrift. Kursive versalar (store bokstavar) blei utvikla i 1524; før dette hadde ein brukt rette versalar framfor kursive minusklar.

Kjelder
-------


* kursiv Arkivert 2007-02-19 ved Wayback Machine. ved typografi.no

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kursiv**

* kursiv Arkivert 2007-02-19 ved Wayback Machine.. Utvikling og bruk ved typografi.no
*Harpiemadonnaen*, 1517
**Andrea del Sarto** (16. juli 1486–29. september 1530) var ein italiensk målar under renessansen. Han vart fødd i Gualfonda ved Firenze som *Andrea d’Agnolo di Francesco di Luca di Paolo del Migliore*.

Liv og gjerning
---------------

Han var son til ein skreddar, noko som var grunnen til at han fekk tilnamnet Sarto. Han gjekk fyrst i lære hos ein gullsmed. Ein målar vart merksam på kor dyktig han var til å teikne, og ordna det så han fekk plass hos teiknaren og målaren Piero di Cosimo. Seinare arbeidde Sarto ein stund hos Franciabigio, men han tok meir etter Leonardo, Michelangelo og Fra Bartolommeo. Stilane til desse målarane sameina han i sitt eige uttrykk, som sterkt understrekar fargen utan å forsømme forma og biletstrukturen.

Frå 1509 til 1514 måla Andrea del Sarto på oppdrag frå servittordenen. Han laga freskar i Sant 'Annunziata-kyrkja i Firenze, med motiv frå livet til Filippo Benizzi, om tilbedinga av frelsaren og Maria møy og jomfrufødselen. Mellom 1515 og 1526 arbeidde han på ein syklus om livet til Johannes døyparen. Desse verka er prega av frisk naturlegheit, jakta på varierte eigenskapar, dyktige arrangement og grupperingar, harmoniske fargar og grasiøs samansetning kombinert med fin teikning.

Han døydde i Firenze.

* Måleri av Andrea del Sarto
* St Michael og John Gualbert, 1528St Michael og John Gualbert, 1528
* Portrett av ein mannPortrett av ein mann
* Den heilage treeininga, 1518Den heilage treeininga, 1518

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Andrea del Sarto» frå Wikipedia på tysk, den 29. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |