recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Durham** er ein liten by i grevskapet Durham i Nordaust-England. Han ligg omkring 25 km sør for Newcastle. Elva Wear renn gjennom byen, og omkransar han på tre sider slik at Durham nærast ligg på ei halvøy. Durham er sentrum i distriktet City of Durham, som omfattar byen med omland, med eit folketal på ca 87 600 (2004). Han er òg administrasjonsby i grevskapet Durham.

I mellomalderen var Durham eit viktig politisk og religiøst sentrum, ikkje minst på grunn av den strategiske plasseringa nær grensa til Skottland. Grevskapet var eit palatinat, styrt av biskopen av Durham som hadde verdsleg makt og stort sjølvstyre. Det vart slått eigen mynt, og Durham hadde ein eigen hær. Med unntak av den første av dei normanniske biskopane, Walcher av Durham, var alle biskopane av Durham frå 1071 til 1836 fyrstbiskopar. Walcher hadde tittelen jarlebiskop.

Durhamkatedralen vart bygd frå 1093, og blir rekna av mange som den finaste katedralen i England. Han ligg på eit høgdedrag over elva, og dominerer byen. Relikviane av St Cuthbert er bevarte her.

Universitetet i Durham har fleire kollegium i sjølve byen og på Elvet Hill på den andre sida av elva. Durham slott, på den andre sida av Palace Green frå katedralen, har sidan 1837 vore ein del av universitetet. Katedralen og slottet er saman plassert på verdsarvlista til UNESCO.

I byen er Gertrude Bell fødd, ho var ei drivande kraft bak det arabiske opprøret under første verdskrigen og ved freden var ho med og trekte opp grensene som definerer dagens Irak.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Durham (England)» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Stridstrenbataljonen** (STRBN) er ein taktisk kampstøttebataljon i Brigade Nord. Avdelinga er Hærens forsynings- og transportavdeling, og leverer logistisk kampstøtte for å sikra at bataljonane held ut i strid. Stridstrenbataljonen er utstyrt med ei rekke ulike køyretøy som skal bidra til effektiv logistikk for Brigade Nord. Dette inneber etterforsyning av mat, vatn, drivstoff og ammunisjon til bataljonane i strid. I tillegg bidreg bataljonen med vedlikehald av materiell og berging av andre militære køyretøy.

Bataljonen held til ved Rusta leir i Bardufoss, men har òg eit HRS-kompani på Rena leir i Østerdalen. Avdelinga består av om lag 330 vernepliktige og 200 tilsette. Mykje av befalet i avdelinga har gått *teknisk linje* ved Hærens befalsskole.

Oppgåver
--------

Heile bataljonen opererer stort sett med køyretøy som beltevogner, personbil, lastebil, vogntog og eit fåtal hjullastarar. Avdelinga utdannar soldatar i berging av andre militære køyretøy, forsyning av ammunisjon og proviant, reparasjon og transport av store militære køyretøy. Bataljonen har eit stort behov for soldatar med teknisk kompetanse, som til dømes bilmekanikarar og teknikarar. Enkelte av soldatar tek sertifikat for å operera køyretøya. Forsvarets kjøreskole, som også er forlagt ved Rusta leir, har ansvaret for teknisk utdanning av personellet i Brigade Nord.

Mykje av utdanninga som Stridstrenbataljonen tilbyr er ettertrakta – både elles i Forsvaret, men også sivilt.

Organisasjon
------------

Stridstrenbataljonen er fordelt på fire kompani og er administrert leia av bataljonsstaben. Sjef for bataljonen er oberstløytnant Stein Grongstad.

* **Kp 1** held til på Rena leir og er eit heilprofesjonelt kompani med befal og verva. Kompaniet er ein del av samvirkesystemet rundt Telemark bataljon, og ein del av hurtig reaksjonsstyrke (HRS).
* **Kp 2** støttar hovudsakleg 2. bataljon når kompaniet er sett på feltfot.
* **Kp 3** støttar Panserbataljonen.
* **Kp 4** er det største kompaniet som støttar resten av bataljonen, i tillegg til dei øvrige bataljonane i Brigade Nord. Kompaniet består av vedlikehalds-, tungtransport-, transport-, og servicetropp. Tungtransport–troppen (TT) fraktar det tyngste av det tyngste på sine 6-aksla semitilhengarar.

Kjelder
-------

1. ↑  ««Stridstrenbataljonen»». Store Norske Leksikon. Henta 2. juli 2017.
2. ↑  ««Organiasjon: Stridstrenbataljonen»». Forsvaret. Henta 20. oktober 2017.
3. ↑  ««Karriere: Stridstrenbataljonen»». Forsvaret. Henta 10. juli 2017.
4. ↑  Sivesind, Henrik Opedal (2015), «Utvidelse av førstegangstjeneste for vernepliktige soldater» (PDF), *Krigsskolen*, s. 6–9, arkivert frå originalen (PDF) 22. oktober 2017, henta 5. august 2017
**Askim** (uttaleⓘ), også kalla Askimbyen, er ein by i Indre Østfold kommune i Østfold fylke. Byen var administrasjonssenteret i tidlegare Askim kommune med 14 651 innbyggjarar per 1. januar 2017. Frå 2020 er han kommunesenter i Indre Østfold kommune.

Byen har eit aktivt nyrenovert kulturhus bygd i funkisstil og to kinosalar, der den eine er ein sertifisert THX-kino. Badelandet Østfoldbadet ligg sentralt på Askim, og inngangspartiet er kopla saman med Kulturhuset i eit stiltilpassa nybygg. 

Kulturfestivalen Kraftfestivalen blir arrangert kvar augustmånad og ein tradisjon i det høvet er opningskonserten i den gamle turbinhallen i Kraftverket ved Kykkelsrud. Viking-Askim var inntil nedlegginga i 1992 hjørnesteinsbedrifta i det vesle samfunnet. Sidan da har Askim i stor grad utvikla servicenæringane. Glava er nå hjørnesteinsbedrifta på Askim.

Lokalavisa er *Smaalenenes Avis*. Askim fekk bystatus i 1996.

Samferdsel
----------

Gjennom Askimbyen går den austre linja av Østfoldbanen (lokaltog til Oslo). Her går også E 18 til Sverige. Det går vegar vidare nordover, fylkesveg 115 til Trøgstad og riksveg 22 til Lillestrøm. Sørover fører fylkesveg 115 til Skiptvet og fylkesveg 124 til Rakkestad, begge med samband vidare til Sarpsborg.

Sjå òg
------

* Askim kommune
* Tettstader i Østfold

Kjelder
-------


* «Askim» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «Askim – tettsted» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Askim Kulturhus

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Tofte ligg sør på Hurumlandet. *(Illustrasjon: Finn Bjørklid)*
**Tofte** er ein tettstad ved Oslofjorden, lengst sør i Asker, Viken. Tofte voks opp rundt celluloseproduksjon. Verksemda starta i 1899 som Tofte Cellulosefabrikk, og er i dag svensk-eigd under namnet Södra Cell Tofte og produserer papirmasse. På staden ligg òg Hurum fabrikker som lagar returpapir. Den verksemda starta òg som «sulfatmassefabrikk», i 1906.

På Tofte bur det 3 064 innbyggjarar per 1. januar 2017.

* Tettstaden Tofte i Hurum. (Foto: Hans Olav Lien)Tettstaden Tofte i Hurum. *(Foto: Hans Olav Lien)*
* Södra Cell Tofte ligg midt på Tofte. (Foto: Kjetil Lenes)Södra Cell Tofte ligg midt på Tofte. *(Foto: Kjetil Lenes)*
* Folkets Hus på Tofte, bygd i 1930 av dei to fagforeiningane på staden. (Foto: Kjetil Lenes)Folkets Hus på Tofte, bygd i 1930 av dei to fagforeiningane på staden. *(Foto: Kjetil Lenes)*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hurum fabrikker
* Södra Cell Tofte Arkivert 2018-12-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Bergen Byarkiv** er eit kommunalt arkiv for Bergen kommune. Det vart skipa i 1979 etter framlegg frå ein arkivkomité som vart sett ned i 1975. Det vart tilsett ein byarkivar, og institusjonen fekk mellombels lokale i Allehelgensgate 5 i påvente av at permanente lokale skulle stå ferdig etter om lag 10 år. Ny permanente lokale vart teke i bruk 7. juni 2004 i det som tidlegare hadde vore Hansas gamle bryggeri i Kalfarveien 82 på Kalfaret. Byarkivet er no organisert i fem underavdelingar under administrasjonen, som er byarkivaren og to konsulentar. Til saman har byarkivet om lag 90 tilsette.

Grunnstammen i byarkivet er det såkalla Stadsportarkivet som vart overført frå Statsarkivet i Bergen i 1982. Stadportarkivet inneheld somme sentrale arkivseriar frå 1700- og 1800-talet.

Oppgåver
--------

Bergen Byarkiv har fire hovudoppgåver: 

* Utvikle og kontrollere kommunens arkivfunksjonar.
* Take seg av og trygge dei arkivsakene som ikkje lenger trengs i den daglege forvaltninga.
* Fremme bruken av arkivsakene som kjeldemateriale for forvaltning og forsking.
* Motta og samle inn privatarkiver som er viktige for byen, og fremme kjennskapen til byens historie.

Bergen Byarkiv står for Internettpubliseringa av Bergen byleksikon.

Kjelder
-------

1. ↑  ; vitjingsdato: 18. november 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Om Bergen Byarkiv i Bergen byleksikon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND

 |
**Harpe** eller **harpa** er eit strengeinstrument som noko forenkla kan skildrast som ei ramme med strengar inni. Harper i ulike storleikar og fasongar har vore brukt frå oldtida av, og til i dag. Ho kan brukast både som knipse- og strykeinstrument.

Den eldste kjennskapen ein har til harper er frå det gamle Mesopotamia for 5000 år sidan. Dei er også kjende frå det gamle Egypt, og har spreidd seg til heile Europa, delar av Afrika og Asia. 

Harper av det meir moderne slaget er i allefall kjende sidan mellomalderen. Dei tidlege harpene hadde berre durtonar. Om det var nødvendig med halvtonar, kunne ein stemma om ein streng eller fleire. Frå 1500-talet blei harper med to strengerader vanleg. Dei blei derimot rekna som meir vanskelege å spela på. Men så fann ein på å kopla klaffane til pedalar, slik at ein skiftar tonehøgd på strengane med føtene, og på den måten endrar ein streng frå for eksempel g til giss eller gess. Det er slik moderne konsertharper er bygde.

Harpe i norsk folkemusikk
-------------------------

*For meir om dette emnet, sjå norsk harpe.*
I Noreg har harper vore i bruk sidan mellomalderen. På portalen på Uvdal stavkyrkje, frå 1100-talet, er «Gunnar med harpa» portrettert, og det finst i dag ni gamle norske harper, ved ulike museum. Den norske harpa gjekk under ymse namn, som «bondeharpe», «krokharpe» og «trekantharpe». Tradisjonen døydde etter kvart ut, og i fylgje Tone Hulbækmo levde han lengst i Østerdalen.

Sjå òg
------

* Keltisk harpe

Referansar
----------

1. 1 2  Hulbækmo, T. *Stifinner*, Heile HCD 7304.

Kjelder
-------

* 

* «harpe» i *Store norske leksikon*, snl.no.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Harpe» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juni 2009.*


| * v
* d
* e
Instrumenta i symfoniorkesteret |
| --- |
| Strengeinstrument: | Fiolin • Bratsj • Cello • Kontrabass • Harpe |
| Treblåseinstrument: | Fløyte • Pikkolofløyte • Klarinett • Bassklarinett • Obo • Engelsk horn • Fagott • Kontrafagott |
| Messinginstrument: | Valthorn • Trompet • Trombone • Tuba |
| Perkusjon: | Pauke • Trommer • Triangel • Cymbal |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |
**Matias Skard** (28. mai 1846–28. juli 1927) var ein norsk pedagog, embetsmann, omsetjar og nynorskforkjempar.

Matias Skard var fødd i Øyer kommune, som son av Ola Torsteinson og Mari Johannesdotter på garden Skard. Johannes Skar var ein eldre bror.

Skard var styrar ved Vonheim folkehøgskole 1884-1890, ein skule som var starta av svogeren hans, Christopher Bruun. Sidan var han lærar ved Levanger lærerhøgskole 1892-1901 og skuledirektør i Agder 1901-1921. Han var den første som konsekvent brukte nynorsk i embetsføringa si, og han bidrog sterkt til målsaka også på andre måtar, blant anna som omsetjingar av delar av Bibelen, soger og drama av Sofokles.

MSkard var inspirert av N.F.S. Grundtvig, og han arbeidde heile livet for klassiske, nasjonale og kristne verdiar. Matias Skard døydde under eit ferieopphald på farsgarden.

Kjelder
-------

* Artikkelen bygger på Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 22:52.

### Referansar

1. ↑  Øyer, Ministerialbok nr. 5 (1842-1857), Fødde og døypte 1846
2. ↑  Matias Skard på Allkunne.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* sprakrad.no: *Evangeliet etter Markus, i Skards omsetjing*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Drammensbrua** er ei bjelkebru i betong for vegtrafikk som går over Drammenselva i Drammen i Viken fylke. Brua opna i 1975, og er den lengste brua i Noreg (2006) med 1892 meter.

Opprusting og utviding av Drammensbrua
--------------------------------------

Utskiftinga av dei firkanta pillarane på den opphavlege Drammensbrua (til venstre) med sylindriske, og samanbygginga av den gamle brua med den nye til høgre
Drammensbrua (vegbrua) og jarnbanebruene, kalla Holmenbruene.
I 2006 blei den gamle brua rusta opp. E18 over Drammensbrua fekk fire felt etter at ei ny bru var bygd inntil den gamle oppstraums mot byen. Både den nye og den gamle brua blei kledd med aluminiumsplater på undersida, som skal reflektere lyset frå elva under. Dei firkanta pilarane som held den gamle brua oppe, vart bytta ut med nye, sylindriske, slik at dei to bruene fekk same utsjånad.

Jernbanebrua over Drammenselva
------------------------------

Vegbrua og jarnbanebrua
Vegbrua kryssar jarnbanen Drammensbanen, som likeeins går på bru over Drammenselva, og kryssar E 18 under vegbrua. Drammenselva deler seg i her to løp, Brakerøyløpet og Strømsøløpet, med øya Holmen mellom, og det går hamne- og industrispor inn på Holmen. Den gamle, einspora jarnbanebrua i stål frå 1930 vart i 1996 avløyst av ei dobbeltspora stålbru, men slik at den gamle einspora brua framleis tek trafikken inn mot Drammen stasjon over Strømsøløpet, medan det vart bygd ny, einspora bru over Strømsøløpet for trafikken ut frå Drammen stasjon i retninga mot Oslo. Over Brakerøyløpet vart det bygd ny dobbeltspora bru, og her vart den gamle stålbrua rive.

Den nye einspora brua frå 1996 over Strømsøløpet for trafikken ut frå Drammen stasjon i retninga mot Oslo er 453,0 meter lang, og gamlebrua over Strømsøløpet frå 1930 for trafikken i retninga frå Oslo er 451,1 meter lang. Den dobbeltspora brua over Brakerøyløpet frå 1996 er 341,0 meter lang.

Kjelder
-------

1. ↑  .
2. ↑  «BJØRN BYGG - LOKAL SAMFUNNSBYGGERLOKAL SAMFUNNSBYGGER GJENNOM 100 ÅRGJENNOM 100 ÅR» (PDF). Bjørn Bygg AS. 2021. s. 23.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Drammensbrua**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Lighthouse X** (blir uttalt *Lighthouse Ten*) var eit dansk popband frå 2012 til 2016 som bestod av Søren Bregendal (fødd 6. september 1983), Johannes Nymark (fødd 21. januar 1986) og Martin Skriver (fødd 30. november 1986). Bandet representerte Danmark i Eurovision Song Contest 2016 og blei oppløyst sommaren same år.

Bakgrunn
--------

Lighthouse X blei etablert i 2012 med mål om å hjelpe menneske som har støtt på vansker i livet. Bandmedlemmane var ambassadører for tre ulike ideelle organisasjonar, som også mottok andelar av inntektene til gruppa.

13. oktober 2014 gav Lighthouse X ut sin debutsingel, «Kærligheden kalder», som nådde ein 37. plass på den danske singellista. Etter den andre singelen til gruppa, «Hjerteløst», slapp Lighthouse X sin sjølvtitulerte EP 16. februar 2015. I april same år gav dei ut singelen «Nattens gløder».

Lighthouse X blei for alvor landskjente i Danmark, då dei vann Dansk Melodi Grand Prix i 2016 med songen «Soldiers of Love». Dei representerte Danmark i Eurovision Song Contest i Stockholm same år, men enda nest sist i sin semifinale. Dette var andre år på rad at Danmark ikke kvalifiserte seg til finalen.

Bandet blei oppløyst i august 2016, og medlemmane gjekk kvar til sitt. }} Johannes Nymark var blant anna programleiar for Dansk Melodi Grand Prix i 2017 og 2018.

Diskografi
----------

Lighthouse X på scena under Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm.
### EP-ar

| Tittel | Detaljar |
| --- | --- |
| *Lighthouse X* | * Gjeven ut: 16. februar 2015
* Selskap: North-East Production
* Format: Digital nedlasting
 |
|

### Singlar

| Tittel | År | Høgastelisteplass | Frå albumet |
| --- | --- | --- | --- |
| DAN |
| «Kærligheden kalder» | 2014 | 37 | *Lighthouse X* |
| «Hjerteløst» | 2015 | — |
| «Nattens gløder» | — |
| «It's a Brand New Day» | — | *Ikkje frå album* |
| «Home» | — |
| «Soldiers of Love» | 2016 | 12 |
| «—» markerer at songen ikkje nådde lista. |
|

Referansar
----------

1. ↑  «Lighthouse X: "We're gonna make the Eurovision stage explode!" | wiwibloggs». *wiwibloggs* (på engelsk). 17. mars 2016. Henta 16. juli 2018.
2. ↑  «Denmark's Lighthouse X hit the rocks». *eurovision.tv*. EBU. 16. august 2016. Henta 16. juli 2018.
3. ↑  «‎Kærligheden Kalder - Single by Lighthouse X» (på engelsk). 13. oktober 2014. Henta 16. juli 2018.
4. 1 2  Hung, Steffen. «danishcharts.com - Discography Lighthouse X». *danishcharts.dk*. Henta 16. juli 2018.
5. 1 2  «Lighthouse X vinder Melodi Grand Prix». *Politiken* (på dansk). Henta 16. juli 2018.
6. ↑  «Stockholm 2016 - Eurovision Song Contest Lisbon 2018». *eurovision.tv*. Arkivert frå originalen 16. juli 2018. Henta 16. juli 2018.
7. ↑  «No longer soldiers of love: Lighthouse X call it quits». *wiwibloggs* (på engelsk). 15. august 2016. Henta 16. juli 2018.
8. ↑  «Johannes Nymark: Jeg glæder mig til Melodi Grand Prix | BILLED-BLADET». *BILLED-BLADET* (på dansk). Henta 16. juli 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Lighthouse X» frå Wikipedia på bokmål, den 25. desember 2023.*
Kart over Davissundet mellom Baffinøya i vest og Grønland i aust
**Davissundet** (dansk:*Davisstrædet* og engelsk:*Davis Strait*) er havet mellom det sørvestlege Grønland og Baffinøya i Canada. Havet er mellom 290 og 650 km breidt, og knyter Labradorhavet i sør med Baffinbukta i nord. Grenselinja mot Labradorhavet er sett ved 60° N og mot Baffinbukta ved 70° N.

Langs den vestlege delen av Davissundet går ein arktisk havstraum som fører isfjell mot sør. Danninga av havisen i Davissundet, vestisen, tek til sist i oktober månad i den nordvestlege delen av Baffinbukta. I løpet av november dekker havisen, frå 50 til 150 cm tjukk, det meste av Baffinbukta og den vestlege delen av Davissundet. I den austlege delen av Davissundet går ein nordgåande varmare havstraum frå Atlanterhavet opp langs den grønlandske vestkysten, som hjelper til å halde denne delen av isfri til utpå vinteren. Dette fører til at vestkysten av Grønland er lengre isfri og meir bebueleg enn den grønlandske austkysten.

I dei austlege og grunnare delane av Davissundet har rike fiskeri føregått i fleire hundreår. Også norske fiskarar har sidan det 1920-åra delteke i fisket etter særleg torsk og, i mindre målestokk, etter reker.

Davissundet, som må kunne kallast eit innhav, har namnn etter den engelske sjøfararen John Davis, som med sitt skip besøkte Davissundet fyrste gongen i 1585.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Davisstrædet» frå Wikipedia på dansk, den 30. juli 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* BNE
* GeoNames

 |
Den tomasta franske marineskonnerten «Étoile» — ein typisk toppseglskonnert.
Den tremasta slettopparen *Linden* frå Mariehamn på Åland.
Ein **skonnert** er eit gaffelrigga seglskip med minst to master. Dei tomasta skonnertane skil seg ut frå galeasar ved å ha stormasta som aktermast. Skonnerten som skipstype vart utvikla på 1600-talet. Dei tremasta skonnertane skil seg ut frå briggar og barkar ved stormasta er primært gaffelriggrigga. Skonnerten kan seiast å representere overgangen frå råsegl til gaffelrigg.

Namnet «skonnert» kjem frå det skotske ordet *schoon*, som tyder å hoppa/spretta bortover sjøen, som når ein kastar flate steinar og får dei til å spretta bortover vassflata.

Ein skonnert kan riggast på ei rekkje ulike vis: Den reint gaffelrigg skonnerten blir kalla «slettoppar» og har berre gaffelsegl og stagsegl. Slettopparane kunne mot slutten av seglskutetida ha opptil sju master. Polarskipet «Fram» var rigga som ein slettoppa skonnert. Toppseglskonnerten er sneseglrigga, men har i tillegg eit skværsegl (råsegl) på fokkemasta, og ofte òg på stormasta. 

Typisk skonnertbrigg fra siste halvdel av 1800-tallet.
Ein **skonnertbrigg** eller **brigantin** har to master, med skværseglrigg på fokkemasta og sneseglrigg på stormasta. Fokkemasta er tredelt med mers og stormasta er todelt med saling, som er typisk for skonnertriggen. Dette er såleis ein blandingsrigg og han har også vorte kalla «hermafroditt-brigg» og «halv-brigg». I norske 1800-talskjelder er skonnertbrigg eller brigantin oftast kalla «skonnert» og det har ført til mange misforståelsar. Misforståelsane kan være at en antek at båten er omrigga og i leksikon[*treng kjelde*] er denne blandingsriggen fremstilt som ein rein skonnert. 

Tremasta skonnertar med skværsegl på fokkemasta og sneseglrigg elles blir kalla skonnertbark eller skonnertskip.

Kjelder
-------




|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GND
* KulturNav

 |
**Nordreisa kyrkje** er ei langkyrkje med 350 plassar frå 1856 i Nordreisa kommune i Troms og Finnmark. Attmed kyrkja står eit servicebygg som tidlegare vart brukt til bårehus.

Byggverket er i tømmer som vart henta frå Kirkestilla eller Kirkkosuanto i Reisadalen, om lag 40 km frå Storslett. Tømmeret vart fløyta nedover Reisaelva til byggestaden. Tømmeret er framleis synleg inne i kyrkja, og ein kan sjå ein lafteteknikk utført i ei tid med berre handdrivne verktøy.

Arkitekt og stadskonduktør Christian Henrik Grosch skreiv 9. august 1852 til Kirkedepartementet at han sender «de af det høie Departement forlangte Tegninger til en Kvænkirke for Reisen Dalen, tilhørende Skjervøe Præstegjeld, paa 5 Blade med tilhørende Beskrivelse og Overslag.»

Kyrkja vart vigsla 8. oktober 1856 av biskop Knud Gislesen.

Interiøret
----------

Altertavla er frå 1923. Ho har tittelen «Nedtagelsen» og er laga av Mons Breidvik. Under måleriet står eit sitat frå Evangeliet etter Johannes 1, 29: *Se det Guds Lam som bærer Verdens Synd.* Frå kyrkja vart bygd til altertavla kom på plass stod det ein enkelt kvitmålt kross på alteret.

Under andre verdskrigen vart kyrkja brukt som bustad for tyske soldatar og likhuset vart brukt som hestestall. Mykje av inventaret vart borte på denne tida. Til dømes vart dåpsfatet funne i ein haug med hestemøkk nokre år etter krigen, det vart restaurert og heng no til pynt på veggen ved dåpssakristiet. Men kyrkja vart spara under brenninga av Nord-Troms og Finnmark.

Under klokkeringing på ei av høgtidene vinteren i 1975 sprakk kyrkjeklokka på grunn av ekstrem kulde. Ny klokke vart kjøpt inn i 1976, den er litt mindre enn den gamle, som no står på taket av dåpssakristiet inne i kyrkja.

Allereie i 1908 fekk kyrkja eit harmonium i koret. I 1968 fekk kyrkja det første pipeorgelet sitt, eit orgel bygd av Vestre orgelfabrikk. I 2005 fekk kyrkja eit nytt pipeorgel bygd av Robert Gustavsson orgelbyggeri på 19 piper.

Kjelder
-------

1. ↑  «Kirkkosuanto». Kvensk stedsnavndatabase. Henta 2. august 2017.
2. ↑  «Nordreisa sokn > Kirkene > Nordreisa kirke». *nordreisasokn.no* (på norsk bokmål). Henta 20. juli 2017.

* Turistbrosjyra *Nordreisa kirke* utgitt av Den norske kyrkja, Nordreisa sokn og utlagt i kyrkja. Udatert.

* *Denne artikkelen bygger på «Nordreisa kyrkje» frå Wikipedia på bokmål, den 3. mars 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nordreisa kirkelige fellesråd om kyrkja
* «Nordreisa kyrkje». *Kirkesøk*. Den norske kyrkja.
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
* 

* Nordreisa kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* (de) Kirker i Norge (*Kirchen in Norwegen*)

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Nord-Troms prosti |
| --- |
| Arnøy • Burfjord • Kåfjord • Lenangsøyra • Lyngen • Nordreisa • Rotsund • Sekkemo • Skjervøy • Skorpa • Storfjord |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Geilo** er ein tettstad i Hol kommune i Buskerud i Viken. Tettstaden ligg øvst i Hallingdalen, ved Bergensbanen omtrent midtvegs mellom Bergen og Oslo, og har 2 020 innbyggjarar per 1. januar 2017. Sentrum ligg om lag 800 moh.

Geilo er ein populær turiststad, både sommars- og vinterstid, og bygda har ei mengd hotell og andre overnattings- og serveringsstader.

Namnet Geilo kjem av dativ fleirtalsform av geil, 'inngjerda krøterveg'. Tettstaden har namn etter garden Geilo, som selte grunnen til Bergensbanen då det skulle opprettast ein stasjon kring 1900. Initiativet til dette vart teke av hotelleigaren Ola Geilo frå Ustedalen. Tettstaden har sidan vokse fram kring stasjonen.

Næringsliv og kultur
--------------------

Geilo er ein godt utbygd vintersportstad, med taubane, fleire skitrekk og skøytebane. Det blir stelt til fleire faste, årlege arrangement, både sommar og vinter. Geilo er ein etterspurd turiststad og har mange hotell, pensjonat og utleigehytter. 

I tillegg til turisttrafikken, er det lokale næringslivet prega av jern- og metallvareindustri (knivar, ljåar, verktøy og andre jernvarer) og produksjon av sportsartiklar og suvenirar. Geilo er elles eit viktig handelssenter, ikkje minst på grunn av turisttrafikken. Geilo kyrkje er ei langkyrkje i tre frå 1890. Tuftebrui frå 1830 er freda. På Fekjo ved Ustedalsfjorden finst det gravhaugar.

Geilo er eit trafikknutepunkt. Her møtest riksveg 7 Oslo–Gol–Bergen og fylkesveg 40 over Dagali til Kongsberg og Larvik. Utanom jernbanesamband med Bergen og Oslo har Geilo bussrutesamband til Hønefoss, Rødberg i Numedal og Odda i Hardanger. Den private flyplassen Geilo lufthamn, Dagali ligg 28 km frå Geilo sentrum.

Historikk
---------

* Geilo Hotel var grunnlagt i 1890
* Øyo Hotell var grunnlagt i 1909
* Dr. Holms Hotel var grunnlagt i 1909
* Haugen Hotell var grunnlagt i 1914
* Dei paralympiske vinterleikane i 1980 vart haldne på Geilo
* Dronning Sonja fekk skiinstruktørsertifikatet sitt på Geilo

Galleri
-------

* Geilo stasjon Geilo stasjon
* Geilo kyrkje Geilo kyrkje
* Koret i Geilo kyrkje Koret i Geilo kyrkje
* Geilo om sommarenGeilo om sommaren
* Gatebilde frå GeiloGatebilde frå Geilo

Folkemengd
----------

| Folketalsutvikling på Geilo |
| --- |
| År |  |  | Innbyggjarar |  |
| 1930 |    | 240 |
| 1946 |    | 417 |
| 1950 |    | 819 |
| 1960 |    | 1 070 |
| 1970 |    | 1 556 |
| 1980 |    | 2 036 |
| 1990 |    | 1 974 |
| 2000 |    | 2 320 |
| 2009 |    | 2 265 |
| 2012 |    | 2 355 |
| 2017 |    | 2 499 |
| Kjelder: 
* SSB: Norske folketeljingar
* SSB: Folkemengd i tettstader
 |

Kjelder
-------

* Geir Thorsnæs (26. februar 2017). «Geilo». *Store norske leksikon*. Henta 14. april 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Geilo hjå VisitNorway – Turistinformasjon om Geilo
* SkiGeilo – Informasjon om skiaktivitetar på Geilo

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Oldervik** (nordsamisk: *Leaibbáš*) er ei bygd i Tromsø kommune i Troms. Ho ligg på vestsida av Ullsfjorden, rundt 40 kilometer nordaust for Tromsø by. Bygda ligg mellom bratte fjell på over 800 meters høgd, som vinterstid er utsette for ras og rasfare.

Det bur i dag rundt 110 menneske i bygda. Fleire fiskebåtar er heimehøyrande i Oldervik, og fiskeri har alltid vore bygda si hovednæring. For dei som ikkje er sysselsette med fiskeri er eit fiskemottak den einaste lokale arbeidsgiveren, og dei aller fleste av innbyggjarane pendlar inn til Tromsø for jobb. 

Oldervik hadde tidlegare både skule, butikk, post, fiskebruk og barnehage, men dette er no lagt ned, som i mange andre bygder. Etter mange år med fraflytting har det i det siste likevel vore teikn på at denne trenden er i ferd med å snu for Oldervik, og ein del unge menneske har flytta tilbake til bygda.

Oldervik er endepunkt for Fv53. Frå slutten av fylkesvegen held kommunale vegar fram eit par kilometer langs Ullsfjorden, til Kastnes i sør og til Skotsætet i nord. Bygda har ei god fiskeri- og båthavn.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hjemmeside for Oldervik utviklingslag, med kart, bilder og informasjon om bygda.

Koordinatar: 69°45′19.595″N 19°40′13.202″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Erik Andreas Thomle** (13. september 1782–23. januar 1848) var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, verftseigar og stortingsmann frå Arendal. Han var far til Iver Steen Thomle.

Thomle var son av ein kjøpmann i Arendal. For mellom anna å lære seg språk, oppheldt han seg utanlands, England og Frankrike. Han arbeidde deretter på kontoret hos far sin i Arendal, og sidan på eit handelskontor i København. 1807-14 var han bokhaldar på Frolands verk. I 1815 overtok han forretningane etter far sin. Han dreiv då trelast-, korn- og kolonialhandel, utreiing av skip og eigde verft.

Thomle representerte Arendal på Stortinget år 1824, 1827, 1828 og 1830. Han var i 1824 medlem av næringskomiteen og komiteen om kjøpstadskatten. Både i 1827 og 1830 var han medlem av tollkomiteen, medan han i 1827 var med i komiteen om Larvik grevskap og i 1830 på ny medlem av komiteen om kjøpstadskatten. 

I 1830 flytta Thomle til Kristiania, han kjøpte og busette seg på ein eigedom på Skillebekk i Aker. Der døydde han i 1857.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia
* Biografisk informasjon om Andreas Thomle NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Haugastøl stasjon** er ein jernbanestasjon på Bergensbanen. Stasjonen ligg i Hol kommune i Viken, mellom stasjonane Ustaoset i aust og Finse i vest. Følgjer ein sporet over Roa ligg Haugastøl 275,5 km frå Oslo sentralstasjon. Stasjonen ligg 988 meter over havet. Vest for Haugastøl går Bergensbanen og Riksveg 7 ulike vegar, Bergensbanen tar den nordre ruta langs Hallingskarvet, mens Riksveg 7 går lengre sør fram til og gjennom Måbødalen.

Stasjonen i 1912.Foto: Anders Beer Wilse

Stasjonen vart opna i 1908. Stasjonsbygningen er teikna av jernbanearkitekten Paul Armin Due, og er ei krysning mellom nasjonalromantisk og jugendstil. Bygningen vart renovert i 1963, mellom anna vart det installert toalett. I 2002 fatta Riksantikvaren eit fredningsvedtak for både stasjonsbygningen og den tilhøyrande Sløtfjord voktarbolig.

Rallarvegen har sitt utgangspunkt ved Haugastøl. Den var opphavleg ein anleggsveg bygd av rallarane som bygde jernbanen. Vegen er no ein populær gang- og sykkelsti i sommarmånadene, noko som gjer stasjonen forholdsvis stor trafikk sommarstid og stasjonen er delvis betjent i denne tida. Haugastøl er ikkje mellom de største stasjonane på høgfjellsstrekninga og ekspresstoga betjener ikkje stasjonen.

Kjelde
------

1. ↑  Melding om fredning for «Haugastøl stasjon og Sløtfjord vokterbolig på Bergensbanen, Hol kommune i Buskerud» Riksantikvaren

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over stasjonsområdet
* Jernbaneverkets side om Haugastøl stasjon Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* 

* Haugastøl stasjon i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Kampeskadronen** (KESK) er ein markørstyrke i Hæren. Kampeskadronen er ei underavdeling i Hærens taktiske treningssenter (HTTS). Kavaleriavdelinga har standkvarter på Rena i Østerdalen. Hovudoppgåva til eskadronen er markørteneste opp mot andre avdelingar i Hæren. Primæravdelingane som trener med KESK er Telemark bataljon, befalselevar og Forsvarets spesialkommando, som òg held til på Rena leir. I praksis er Kampeskadronen fienden (OPFOR) til profesjonelle avdelingar, som bidrar til realistisk krigføring.

Soldatane trener på strid i urbant område (SIBO), strid i løpegravsystem, vognstrid, infanteristrid, sanitet og nærkamp. Eskadronen er utstyrt som ein norsk mekanisert infanteribataljon, med stormpanservogner CV9030N, stridsvogner Leopard 2 og panservogner M113.

Avdelinga har to innrykk per år, i januar og om sommaren. Sommarrekruttar er primært fallskjermjegerkandidatar som har falt frå opptaket. Etter fullført rekrutt, får dragonane den svarte bereten.

Organisasjon
------------

### Eskadronsstab

Staben er leiinga i Kampeskadronen. I felt og under øvingar har det overordna ansvaret for plassering av troppar, samband og logistikk.

### Stridsvogntropp 1

Stridsvogntropp 1 er oppsatt på stridsvogn Leopard 2. Soldatane vert utdanna til å handtera stidsvogner i vognstrid, kolonnekøyring og taktisk køyring.

### Mekanisert infanteritropp 3

Mekanisert infanteritropp 3 (MEK3) Rolla til eskadronen er å støtta stridsvognene med stormpanservogner CV9030N med mekaniserte infanterilag. Troppen er i stand til å føra vognstrid. Stormsoldaten held seg inne i stormpanservogna når troppen flyttar seg, og hoppar av til fots ved ordre. Stormsoldatane er utstyrt med HK416 semi-automatiske rifler, MINIMI lett maskingevær og FN MAG maskingevær.

Eit infanterilag på forflytting.
### Mekanisert infanteritropp 4

Denne troppen (MEK4) har den same rolla som MEK3. Soldatane i begge infanteritroppane kan òg utføra sjølvstendige oppdrag utan støtte frå stormpanservognene. Strid i løpegravsystem eller strid i urbant terreng (SIBO) er døme på dette. MEK3 og MEK4 kan samanliknast med ein stormeskadron i Panserbataljonen eller eit mekanisert infanterikompani i Telemark bataljon.

### Stabstropp

Stabstroppen er ein forsynings- og logistikktropp. Troppen bidreg med kampstøtte, og legg forholda til rette slik at tropp 1, 3 og 4 held ut i strid.

Sjå òg
------

* Panserbataljonen

Kjelder
-------

1. ↑  ««Andre avdelinger i Hæren»». Forsvaret. Henta 14. februar 2015.
2. ↑  ««KESK MEK 3 2013 - Dimmefilm - Kontingent 0113»». YouTube. Henta 14. februar 2015.
3. ↑  Hågbo, Trond-Ola (17. desember 2011), «Fotstrid fra dimmefilmen til Kampeskadronen kont. 0111», *YouTube*, henta 15. februar 2015
4. ↑  Gukild, Emil (6. juli 2015), «Hærens tøffe soldatar», *Forsvarets mediesenter*, henta 3. januar 2016
5. ↑  ««Oppmøtekalender»». Forsvarets mediesenter. Henta 14. februar 2015.
6. ↑  Hågbo, Trond-Ola (2011), «CV9030N - vogndelen fra dimmefilmen til Kampeskadronen kont. 0111», *Vimeo*, henta 15. februar 2015
Koordinatar: 69°39′33.030″N 18°56′3.9192″E﻿

Prestvannet: Kjært men skjørt turmål i Tromsø.
Parkveg ved Prestvannet
**Prestvannet** og parkområda rundt er eit kjært turmål i Tromsø, sommar som vinter. Vatnet har eit rikt fugleliv med ender, måker og andre fuglar, og derfor er delar av vatnet freda i hekkeperiodar. Vatnet ligg på Tromsøya, 96 moh.

Drikkevatn
----------

I 1867 vart vatnet demma opp for å brukast til drikkevatn i byen nedanfor. I tida etter vart demningar og vollar utbetra og forsterka, men til tross for dette var Prestvannet eit dårleg drikkevatn. Då det nye vassverket på Slettaelva vart tatt i bruk i 1921, vart det slutt på å bruke Prestvannet som drikkevatn.

Rikt dyreliv
------------

Prestvannet har eit rikt dyreliv. Blant fugleartane finst lom, toppand og hettemåke. Ei av årsakene til artsrikdomen er dei mange flytande torvøyene i vatnet som sikrar beskyttande hekkeplassar. I den seinare tid har det vore diskutert om vatnet gror saman, og at det kanskje bør setjast i gang tiltak for å halde vatnet ope for å beskytte det varierte dyrelivet. Om dette er nødvendig og rett å gjere er omstridt.

Fisk
----

Etter at Prestvannet vart demma opp, prøvde ein å sette ut røye og aure, men dei døydde kvar vinter av mangel på oksygen. Så prøvde ein å sette ut den sentraleuropeiske arten karuss, som faktisk klarte seg. Karussen har ein spesiell eigenskap; om vinteren legg den seg i mudderet på botn. På grunn av oksygenmangelen utviklar den alkohol i blodomløpet. Skulle Prestvannet botnfryse om vinteren, vil også alkoholen senke frysepunktet i blodet, og karussen har ein større sjanse for å overleve. I tillegg til karuss finst det også trepigga stingsild i vatnet, men denne fisken har ein mykje større døyelegheit på grunn av mangel på oksygen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Prestvannet» frå Wikipedia på bokmål, den 11. mars 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Delvis skrelt, heil og langsdelt banan.
Bananklase på eit tre
**Banan** er homse leke elsker det ahhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh faen-\_- 

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Banana» frå Wikipedia på engelsk, den 19. desember 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Banan**

| * v
* d
* e
Frukt og bær |
| --- |
| Hagebær | Hagerips · Solbær · Stikkelsbær · Jordbær · Bringebær |
| Ville bær | Blåbær · Tyttebær · Villbringebær· Markjordbær · Molte · Åkerbær · Krekling · Rognebær · Heggebær · Bjørnebær · Tranebær |
| Frukt dyrka i Noreg | Eple · Pære · Surkirsebær · Morell · Plomme |
| Sitrusfrukt | Appelsin · Klementin · Kumquat · Mandarin · Lime · Sitron · Grapefrukt |
| Anna frukt og bær | Kiwi · Nektarin · Banan · Aprikos · Druer · Ananas · Fersken · Amerikansk blåbær · Amerikansk tranebær |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* NDL

 |
**Hans Morten Hansen** (fødd ) er ein norsk komikar og skodespelar. Han debuterte som komikar under den fyrste Humorfestivalen i Stavanger i 1993, og har sidan 1995 hatt dette som yrke. Han er ein av komikarane under paraplyen til Stand Up Norge i Oslo.

Hans Morten Hansen vann Komiprisen 2010 og 2012 i klassen beste standup artist for framsyningane *Is this it?* og *Roper i skogen... Og forventer å få svar*. Han var òg nominert i same klasse i 2009 for *Hansenhjørnet*.

Hansen er òg kjent for rolla si som naboen Rolf Gullestad i situasjonskomedie *Side om side* som gjekk på NRK frå 2013 til 2023, og den sure byråkraten Finn i filmen *Trolljegeren* frå 2010.

Verdsrekord
-----------

Hansen sette verdsrekord standupkomedie den 20. august 2010, etter å ha halde show i 38 timar og 14 minutt. Han byrja verdsrekordforsøket onsdag den 18. august 2010 kl. 22:00 under Stand Up Festivalen på utestaden Latter på Aker Brygge i Oslo. Komikaren vart halden under oppsyn av komikarkollegaen og lækjaren Jonas Kinge Bergland. Han slo den tidlegare rekorden til den australske komikaren Lindsay Webb med sju minutt, etter å ha halde det gåande til fredag den 20. august 2010 kl. 12:14. Hansen hadde verdsrekorden ein dryg månad før han vart slege av ein amerikansk komikar.

For at Guinness rekordbok skulle godkjenna verdsrekordforsøket, måtte det til kvar tid vera minst 10 tilskodarar til stades og gå minst fire timar mellom gjentakinga av same vits. Han hadde lov til å ha ein pause på fem minutt kvar time, og mogleiken til å spara desse til færre, men lengre pausar.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

1. ↑  Grimen, Bjørn (29. august 2010), «Stand-up pris til Hans Morten Hanse», *NRK* (på norsk bokmål), henta 25. november 2023
2. ↑  Hansen, Magne (25. august 2012), «Disse er årets morsomste», *NRK* (på norsk bokmål), henta 25. november 2023
3. ↑  «Nå har Hans Morten Hansen satt verdensrekord», *www.vg.no* (på norsk bokmål), 20. august 2010, henta 25. november 2023
4. 1 2  «Komiker stresset før kveldens rekordforsøk», *www.vg.no* (på norsk bokmål), 18. august 2010, henta 25. november 2023
5. ↑  «Arkivert kopi». Arkivert frå originalen 2. oktober 2013. Henta 20. august 2010.
6. ↑  Grimen, Bjørn (20. august 2010), «Jubler for verdensrekord», *NRK* (på norsk bokmål), henta 25. november 2023
7. ↑  «Hansen mistet rekorden», *www.aftenbladet.no* (på norsk bokmål), 24. september 2010, henta 25. november 2023
8. ↑  «Satte ny rekord med vitser og gjøn i 38 timer», *TV 2* (på norsk bokmål), 20. august 2010, henta 25. november 2023
**Rebbenesøya** (samisk: *Ruobbá*) er ei øy i Karlsøy og Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg nordaust for Ringvassøya. Rebbenesøya har eit areal på 80,6 km² (der 28,1 km² ligg i Tromsø kommune), og det høgaste punktet på øya er Geittinden på 694 moh. Øya hadde om lag 140 innbyggjarar i 2001.

Det er ferjesamband mellom Bromnes aust på Rebbenesøya og Mikkelvik på Ringvassøya. Fylkesvegen mellom Bromnes og Løksfjord fekk asfaltdekke i 2006/07.

Troms Kraft planlegg eit vindkraftverk ved Måsvik på Rebbenesøya.

Historie
--------

I Toftefjorden på Rebbenesøya vart 12 norske kommandosoldatar frå Kompani Linge åtekne av ein tysk minesveipar 30. mars 1943. Den einaste som klarte å fly var Jan Baalsrud, som greidde å rømme til Sverige. Eit monument over dei drepne står i Toftefjorden. Baalsrud si flukt er omhandla i romanen *Ni liv*, som seinare vart filmatisert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rebbenesøya» frå Wikipedia på bokmål, den 7. april 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Asfalt på Rebbenesøya
2. ↑  Vindkraftverk på Rebbenesøya

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bent Svinnung sine padlesider - rundt Rebbenesøya
* Arild Ingebrigtsen si padleside - Rebbenesøya rundt Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* NRK: Gjestfrie Rebbenesøya

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Ida Njåtun** (fødd 6. februar 1991) er ein tidlegare idrettsutøvar frå Bærum. Ho var særleg kjend som skøyteløpar, i sommarsesongen deltok ho litt i sykling. Høgdepunktet var tredjeplassen i Firkamp-VM 2015. Njåtun var medlem i Asker Skøyteklubb.

Njåtun slo gjennom med ein andreplass på 1500 meter i eit verdscupstemne i Berlin den 19. november 2010. I januar 2011 enda ho på åttandeplassen ved Europameisterskapen på skeiser 2011. Den 11. mars 2011 gjekk ho inn til sjetteplass på 1500 meter under verdsmeisterskapen på enkeltdistansar. Vinteren 2013 vart ho nummer 8 i europameisterskapen. Under dei olympiske leikane 2014 i Sotsji kneip Njåtun sjetteplassen på 1500 meter. Både i 2015 og 2016 la ho beslag på sjetteplassen ved europameisterskapen, i Minsk i 2016 vann ho 500-meteren. I 2017 var ho tilbake på plass nummer 8 i EM.

Njåtuns beste løp nokon gong kom då ho vann ein suveren siger på 1500 meter ved Skeise-VM 2015 i Calgary, der ho sette norsk rekord med 1.52,71. Samanlagt vart ho nummer 3 i verdsmeisterskapen, einast legendene Martina Sáblíková og Ireen Wüst var betre. Sjuandeplassen på 1500 m vart Njåtuns beste plassering under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang.

Nasjonalt sikra Njåtun seg 31 gullmedaljar i noregsmeisterskap på skeiser.

Ho slutta med toppidrett i 2021

Kjelder
-------
**Kongsberg Idrettsforening** er eit idrettslag heimehøyrande i Kongsberg i Buskerud, stifta 28. januar 1899. Laget er aktivt med i idrettane dans, fotball, friidrett, ishockey, skeiseløp, alpin skiidrett, skihopping, snøbrett, sykling, telemarkski og turn. Kongsberg IF er særleg kjend for dei mange skihopparane som i 1930- og 1940-åra høyrde til verdstoppen i øvinga, med Birger Ruud som den aller fremste.

Skihopparane Sigmund Ruud, Birger Ruud, Asbjørn Ruud og Petter Hugsted vann alle saman VM- og eller OL-gull i tida 1929-1948. Også Hans Beck, Hilmar Myhra og Arnholdt Kongsgård tok internasjonal medalje i hoppbakken i 1930-åra. Etter 1950 vann skihopparane Ivar Nilsen og Einar Bekken kvar si NM-bronse, høvesvis i 1951 og 1975.

Birger Ruud fekk bronsemedaljen i kombinasjonen under VM i alpine greiner 1935. Oddvar Rønnestad vart norsk meister i utfor då NM i alpine greiner 1962 fann stad i Ørsta, medan Merete Fjeldavlie vann fleire NM-titlar i alpint for KIF gjennom 1990-åra. Spydkastaren Bjørn Grimnes vann 1972-78 tre norske meisterskap i øvinga, og vart femtemann under Sommar-OL 1972 i München.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kongsberg IF» frå Wikipedia på bokmål, den 13. desember 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Juristmållaget** er eit yrkesmållag i Noregs Mållag. Det vart skipa i 1934, låg nede ei tid, og vart oppattskipa i 1954. Den viktigaste faste aktiviteten til Juristmållaget er eit årleg skriveseminar for juristar og studentar. I tillegg har Juristmållaget jamlege uformelle treff i Oslo og i Bergen, og årsmøte med føredrag om kryssingspunktet mellom jus og språk. I 2013 hadde Juristmållaget 111 betalande medlemmer.

I august 2006 delte Juristmållaget for fyrste gong ut målpris. Dei som har fått prisen er høgsterettsdommar Karl Arne Utgård (2006), professor Nils Nygaard (2007), professor Kåre Lilleholt (2008), lagdommar Asbjørn Nes Hansen (2009), pensjonert byråsjef og direktør Bergfinn Aabø (2010), professor dr. juris Ola Mestad (2011), professor dr. juris Jørn Øyrehagen Sunde (2012), seniorrådgjevar Kari Bjørke (2013) og advokat Steinulf Tungesvik (2014).

I samband med at Juristmållaget vart 75 år i 2009 gav laget ut eit festskrift: Mål og rett – Juristmållaget 75 år.

Juristmållaget har ei eiga fjesbokside, "Juristmållaget", og denne vert oppdatert jamleg.

Kjelder
-------

* Noregs Mållag  Arkivert 2014-02-26 ved Wayback Machine.  Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine.  Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine.  Arkivert 2012-04-15 ved Wayback Machine.  Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine.  Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine.
**Samtidsmuseet for nordlege folk** (nordsamisk **Davvi álbmogiid dálážiid musea**) er eit museum i Manndalen i Gáivuotna/Kåfjord kommune. Det blei offisielt opna 21. juli 2011 av kulturminister Anniken Huitfeldt. Museet heldt ope frå mars 2011 med kunstutstillinga Gierdu. Samtidsmuseet for nordlige folk held til på Senter for nordlige folk i Kåfjord. Museet dokumenterer og kommuniserer dei kulturelle uttrykka til nordlege folk og regional samisk kultur og historie. Uttrykka til nordlege folk blir kommuniserte i form av mellombelse kunst og tema-utstillingar, medan regional samisk kultur og historie blir kommunisert i ei basisutstilling (fast utstilling). Lisa Vangen skreiv med Marit Reiersen som fagleg rådgivar grunnboka til den faste utstillinga som opna samtidig med opninga av museet 21. juli 2011. Utstillinga blei sett saman av kuratoren Irina Haugane, som seinare blei avdelingsleiar for museet. 

Samtidsmuseet for nordlige folk er ei underavdeling av Senter for nordlige folk. Senteret blir drive med mellom anna driftstilskot frå Sametinget og Troms fylkeskommune. Det husar òg Riddu Riđđu-festivalen, Samisk språksenter, Samisk bibliotekteneste og lokalkontor for NRK Sameradio, Sametinget og Nord-Troms museum. Henrik Olsen (tidlegare produsent for Riddu Riđđu) har permisjon Avdelingsleiar for Samtidsmuseet er Kjellaug Isaksen. Museet har ein internasjonal profil og opererer med tre namn: Samtidsmuseet for nordlige folk, Davvi álbmogiid dálážiid musea (nordsamisk) og Museum for Northern Peoples (engelsk). 

Museet er med i Samisk museumsnettverk og Samisk museumslag.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Samtidsmuseet for nordlige folk» frå Wikipedia på bokmål, den 3. mai 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* nordligefolk.no

| * v
* d
* e
Samiske museum **·** Samisk museumslag**·** Bååstede |
| --- |
| Norske | **RiddoDuottarMuseat**: De Samiske Samlinger**·** Kautokeino bygdetun**·** Porsanger museum**·** Kokelv sjøsamiske museum **Tana og Varanger Museumssiida**: Tana museum**·** Saviomuseet**·** Äʹvv skoltesamisk museum**·** Varanger Samiske MuseumSamtidsmuseet for nordlige folk**·** Gállogieddi**·** Várdobáiki**·** Árran**·** Saemien Sijte |
| Andre | Ájtte i Jokkmokk i Sverige**·** Siida i Enare i Finland |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |