recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Prato** |
| --- |
| Horisonten til PratoHorisonten til Prato |
| Plassering |
| 

Prato is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Toscana  Prato |
| Borgarmeister | Marco Romagnoli |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  97 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 183 864   1757/km² |
| Koordinatar | 43°52′″N 11°5′″E﻿Koordinatar: 43°52′″N 11°5′″E﻿ |
| Høgd over havet | 65 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 59100 |
| Telefon-retningsnummer | 0574 |
| **Nettstad:** www.comune.prato.it |

**Prato** er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Prato i regionen Toscana og har om lag 180 000 innbyggjarar.

Historisk har hovudnæringa i Prato vore basert på tekstilindustrien. 

Sidan seint i 1950-åra har mange flytta til byen, først frå Sør-Italia og seinare frå utlandet. Sidan seint i 1980-åra har byen hatt eit stort kinesisk samfunn. Med meir enn 180 000 innbyggjarar er Prato den nest største i Toscana og den tredje største i Sentral-Italia etter Roma og Firenze. 

The Cathedral of Prato.

Historie
--------

I 1512 vart byen plyndra av spanske troppar sende av pave Julius II, som skulle ta tilbake Firenze for Medici-familien. Spanjolane tok livet av om lag 50 000 innbyggjarar i Prato og dette skremde Firenze så pass at dei overgav det republikanske styret og lét Medici ta over styret igjen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Prato» frå Wikipedia på engelsk, den 9. januar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Reiseguide
* Kultur i Prato Arkivert 2008-01-01 ved Wayback Machine.
* foto.prato.net Arkivert 2007-08-29 ved Wayback Machine.
* Biletgalleri på globopix.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Prawle Point** er eit nes sør i Devon i England og det sørlegaste punktet i Devon. 

Frå landsbyen East Prawle går det ein smal veg til ein liten parkeringsplass ved neset, som er eigd av National Trust. Sjølve neset består av høge klipper. Den nasjonale kystvakta har ein stasjon på neset. 

Utsyn austover frå Prawle Point
Området er kjent som tilhaldsstad for hekksporven, som i Storbritannia berre finst i dette området. 

Mange skip har forlist ved Prawle Point, sist gong i desember 1992 då skipet «Demetrios» frå Kina vart taua frå Dunkerue til Middelhavet for opphogging. Under eit uvêr i Den engelske kanalen, sleit skipet seg og «Demetrios» dreiv til Prawle Point der det gjekk på land og braut sund.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Prawle Point» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Larne, R og B. (2000). Shipwrecks of South Devon, s. 20. ISBN 1-899383-35-2
	+ Wreck of the Demetrios Arkivert 2008-08-28 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 50°12′6″N 3°43′19″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
**Aleksander Kwaśniewski** (fødd 15. november 1954) er ein polsk politikar og tidlegare statsleiar frå Białogard. Han var president i Polen frå 1995 til 2005, vald for Venstrealliansen (SLD).

Kwaśniewski utdanna seg i transportøkonomi ved universitetet i Gdansk. Han gjorde karriere i det statsleiande polske arbeidarpartiet og var sports- og ungdomsminister 1985–89. Frå 1989 til -91 var han president i Polens olympiske komité. Etter dei store politiske omveltingane i Polen stifta han i 1990 eit sosialdemokratisk parti (SdRP) og leia partiet til 1995. I 1991 var han med å stifte Venstrealliansen (SLD), leiar av alliansen frå 1993. Han var medlem 1991-95 av nasjonalforsamlinga Sejm.

Ved presidentvalet i 1995 fekk Kwaśniewski 51,7 prosent av røystene i andre valomgang og vann dermed over motkandidaten Lech Wałęsa. Kwaśniewski tok over som president 23. desember 1995 og førte ein markant provestlig reformpolitikk som opna for marknadsøkonomi og politisk-militær tilknyting til dei vesteuropeiske stormaktene og USA. Såleis vart Polen medlem i OECD i 1996 og NATO i 1999. Hausten 2000 var Kwaśniewski attvald i fyrste valomgang med 53,9 prosents oppslutnad. I den andre og siste presidentperioden hans gjekk Polen i 2004 inn i Europaunionen (EU). Han var president til 22. desember 2005 og vart etterfylgd av den sosialkonservative politikaren Lech Kaczyński.

Kjelder
-------

* Aleksander Kwaśniewski (26. februar 2020) i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
**Aleksandr Georgijevitsj Barysjnikov** (fødd 11. november 1948) er ein sovjet-russisk tidlegare kulestøytar frå Khabarovsk kraj som representerte Sovjetunionen. Han vann bronsemedaljen i øvinga både under OL 1976 i Montreal, EM 1978 i Praha og sølvmedaljen i OL 1980 i Moskva.

Aktiv
-----

Barysjnikov melde seg på i verdstoppen i 1972-sesongen med eit bestestøyt på 20,54 m, men mislukkast heilt ved Sommar-OL i München. Den 25. august 1974 i Moskva overraska han stort då han forbetra seg med over ein meter og sette europarekord med eit støyt på 21,70 meter, også årsbeste i verda. Prestasjonen vart ein framskuv for rotasjonsteknikken, ein teknikk nokre få kulestøytarar hadde byrja utprøve i dei fyrste 1970-åra. Under europameisterskapen i Praha like etter måtte han nøye seg med 20,13 m og fjerdeplass.

I dei olympiske sommarleikane 1976 vart Barysjnikov tredjemann med 21,05 m som best, 2 cm bak sølvmedaljøren Jevgenij Mironov og 5 cm kortare enn gullvinnar Udo Beyer frå Aust-Tyskland. To år seinare fekk Barysjnikov ein ny bronse ved Praha, også då med Beyer og Mironov som sine overmenn. Under Sommar-OL 1980 i Moskva støytte Barysnjnikov 21,08 m og kneip sølvmedaljen framom Beyer, dei begge kunne lite gjere med Vladimir Kiseljov som støytte kula 21,35 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1972 i München: Utslått i kvalifiseringa (18,65 m =nr 22)
* EM 1974 i Roma: Nr 4 – 20,13 m
* OL 1976 i Montreal: Bronsemedalje – 21,05 m
* EM 1978 i Praha: Bronsemedalje – 20,68 m
* OL 1980 i Moskva: Sølvmedalje – 21,08 m, framom Udo Beyer (21,06 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexander Georgijewitsch Baryschnikow» frå Wikipedia på tysk, den 21. mai 2020.*

* «Aleksandr Baryshnikov» (på engelsk). Olympedia. Henta 9. april 2023.
Plasseringa til Straumsnes i Fjaler

**Straumsnes** er ei bygd i Fjaler kommune i Sunnfjord i Vestland fylke. Bygda med kring 120 innbyggjarar ligg ytst i Dalsfjorden i Sogn og Fjordane fylke. I nesten 90 år har Åsnes ski vore produsert ved Skifabrikken Åsnes Skifabrikk. I oktober 2006 kjøpte Skigutane AS frå Voss 90 % av aksjane, og opprettheldt skiproduksjonen, men frå 2008 vart drifta på på Straumsnes avslutta. Bygda har vore prega av fråflytting; skule, butikk og post forsvann for ein del år attende. Bygda har framleis att fem gardar som driv for fullt, men med framtidsutsiktene for gardsdrifta vart det i 2005 vedtatt å inngå samdrift og bygge fellesfjøs. Fellesfjøset stod ferdig i 2007 og drifta vart starta opp 17. oktober 2007.

Det er tilrettelagt merka turstiar i fjellet, med vidt og storslått utsyn ut mot havgapet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Industri og næringsliv i Fjaler: Åsnes Skifabrikk på NRK fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
* Straumsnes Mjølk og Kjøt DA (Fellesfjøs)
SOFIA 26. april 2007.
Teleskop.
**Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy** (**SOFIA**) er eit prosjekt mellom den amerikanske romfartsorganisasjonen NASA og Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt (DLR). Eit ombygd Boeing 747SP har blitt ombygd for å huse eit spegelteleskop som er 2,5 i diameter. Teleskopet er meint for infraraude astronomiske undersøkingar 12 km inn i stratosfæren.

Flyet
-----

Boeing 747SP-flyet som husar teleskopet, vart opphavleg eit passasjerfly med produksjonserienummeret 21441. Flyet vart levert til Pan American World Airways i mai 1977 og gjeve namnet «Clipper Lindbergh» og døypt av enka etter Charles Lindbergh. American Airlines kjøpte flyet i 1986 og hadde det i si teneste fram til 1995. To år etter vart flyet kjøpt av NASA. Under prøveflygingar var flyet stort sett framleis i AA sine fargar. Ein svart firkant vart måla på der teleskopet skulle vere. I 2006 fekk flyet måla på ny utsjånad og året etter vart flyet gjeve attende det namnet «Clipper Lindbergh» av barnebarnet til Lindberg, Erik Lindbergh.

Flyet var i løpet av 2009 gjennom ei rekkje testflygingar, før ein kunne byrje med astronomiske observasjonar.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **SOFIA**

* USRA SOFIA Nettstad
* SOFIA Mission Profile Arkivert 2007-08-02 ved Wayback Machine. hjå NASA's Solar System Exploration
* SOFIA Website des DLR Arkivert 2006-06-16 ved Wayback Machine. (Tyskpspråkleg)
* SOFIA hjå Astronomy Picture of the Day

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
|  |
| --- |
| **Praktspett** |
| PraktspettPraktspett |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Praktspett Utbreiinga av Praktspett |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Spettefuglar Piciformes |
| **Familie:** | Spettefamilien Picidae |
| **Slekt:** | *Melanerpes* |
| **Art:** | **Praktspett** *M. pulcher* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Melanerpes pulcher***P.L. Sclater, 1870 |

**Praktspett** (*Melanerpes pulcher*) er ein liten til mellomstor hakkespett som lever i eit avgrensa område i sentrale, nordlege Colombia.

Skildring
---------

Praktspetten har kroppslengd på 17 til 18 centimeter. Som artsnamnet ymtar om er fjørdrakta fargerik, denne arten har kvit rygg og overgump, svarte venger med blåleg glans og svart stjert, eit svart band frå auga bak til skuldrene. Undersida er kvit med svarte tverrstriper, men nederst har han ein raud flekk midt på buken. Hals og brystområdet er i lyst gult. Panna er kvit, krona er kolsvart hos hoer, raud hos hannar, nakken flammeraud med gult nederst hos begge kjønn. Hoer er elles litt mindre enn hannar og har litt kortare nebb. Ein trur begge kjønn kan tromme, dei har eit høgt knirkande læte i tre tonar, men kan òg gje triller.

Leveområdet for praktspetten er skogshabitat mellom 400 og 1500 moh. Utbreiingsområdet er Magdalena-dalen. Dei er standfuglar.

Dietten er variert, dei plukkar insekt, biller og larver, termittar og liknande smådyr, men et òg fiken, bananar og andre frukter. Dei kan snappe insekt i flukt.

Populasjonen har ukjent storleik, men er trudd å vere stabil.

Kjelder
-------

* del Hoyo, J. Collar, N. & Christie, D.A. (2014). *Beautiful Woodpecker (Melanerpes pulcher)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 19. april 2015
* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Melanerpes pulcher Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 19. april 2015

Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av hofugl, foto av Félix Uribe, Flickr
Vokk på eit kinesisk restaurantkjøken.
Ein ferdig tillaga rett av kylling og grønsaker
**Vokk** eller **wok** (frå kantonesisk) er ein halvkuleforma gryte eller steikepanne laga av tynn jarnplate, av støypejarn eller av keramikk. Ho vert nytta til å steike på ein gong alle ingrediensane i ein matrett, skorne i småbitar, i løpet av stutt tid under høg temperatur i lite feitt eller olje. Ein vokk har gjerne eit par handtak som på ei gryte, eller eitt langt handtak som på ei steikepanne, og er forma for særleg å nyttast over eld, til dømes ei gassflamme. Denne typen gryter er mykje nytta i kinesisk og søraust-asiatisk matlaging, og har fått innpass i europeisk matlaging i den seinare tida.

I motsetnad til europeiske gryter og panner er det altså ikkje noka skilje mellom botn og vegg i ein vokk. Dette gjer det lettare snøgt å vende eller røre i maten under steikinga, så alle ingrediensane i retten får same temperatur og ikkje vert svidd. Den stutte steiketida gjer at vitamin, mineral, fibrar, farge og smak i matvarene vert teke godt vare på.

Snøggsteiking i ein vokk vert i Noreg ofte kalla å vokke eller wokke.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vokk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC

 |
**Marija Ivanovna Gusakova** (6. februar 1931–8. mai 2022) var ein sovjet-russisk langrennsløpar frå Rjazan oblast i Russland. Ho vart olympisk meister på 10 km under Vinter-OL 1960 i Squaw Valley og verdsmeister på 3 x 5 km stafett i 1962 i Zakopane.

Aktiv
-----

Gusakova fekk sin internasjonale meisterskapsdebut i Ski-VM 1958 i Lahti der ho vart nummer seks på 10 km. To år seinare vann ho den einaste individuelle langrennsøvinga for kvinner under dei olympiske leikane i Squaw Valley. På stafetten over 3x5 km var dei sovjetiske kvinnene store favorittar, ettersom dei hadde teke alle medaljane og fjerdeplassen på 10-kilometeren. Svært overraskande gjekk stafettgullet til Sverige, medan Gusakova og lagvenninnene fekk sølv.

Under Ski-VM 1962 i Zakopane starta Gusakova med å ta sølvmedaljen på 10 km, deretter fekk ho bronsemedaljen på 5 km, før ho avslutta med å vinne gull på 3x5 km stafett saman med Ljubov Baranova og Alevtina Koltsjina. Under Vinter-OL 1964 i Innsbruck tok ho bronsemedaljen på 10 km etter landslagskollegaene Klavdija Bojarskikh og Jevdokija Meksjilo.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
**Marija Vasiljevna Abakumova** (fødd 15. januar 1986) er ein russisk friidrettsutøvar frå Stavropol som tevlar i spydkasting. Ho vart verdsmeister i øvinga i 2011, og har elles vunne eitt OL-sølv og to VM-bronser i tida 2008-13.

Aktiv
-----

Abakumova markerte seg internasjonalt i 2007 med personbeste på 64,38 m, før ho i sitt fyrste verdsmeisterskap, VM i Osaka, vart nummer sju med 61,43 m. Under Sommar-OL 2008 i Beijing imponerte ho stort og sette ny personleg rekord med 70,78 m, ein prestasjon som gjorde henne til sølvmedaljør. Barbora Špotáková frå Tsjekkia vann med 71,42 m. Ved friidretts-VM 2009 i Berlin kasta Abakumova 68,92 m i kvalifiseringa, men i finalen stoppa ho på 66,06 m, eit resultat som heldt til bronsemedalje. 

Høgdepunktet for Abakumova på idrettsbana kom i Daegu 2011. Her vann ho gulllmedaljen i VM i friidrett 2011, etter å ha kasta heile 71,99 m, ny landsrekord og meisterskapsrekord. Barbora Špotáková måtte ta til takke med sølv, trass i sterke 71,58 m. Før sommarleikane 2012 i London låg prestasjonane på eit lægre nivå enn dei føregåande sesongane, likevel var 59,34 m og ein tiandeplass svakare enn ein kunne ha forventa.

Tidleg i 2013-sesongen kasta Abakumova 69,34 m, men utover i sesongen enda ho på meir beskjedne lengder. I VM på heimebane, VM i friidrett 2013 i Moskva, fekk ho bronsemedaljen med 65,09 m, nær fire meter bak vinnaren, Christina Obergföll frå Tyskland. På tampen av sesongen passerte Abakumova 70-metersstreken med eit kast på 70,53 m.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Marija Wassiljewna Abakumowa» frå Wikipedia på tysk, den 29. september 2014.*


| * v
* d
* e
Verdsmeistrar i spydkast, kvinner |
| --- |
| 1983: Tiina Lillak: | 1987: Fatima Whitbread: | 1991: Xu Demei: | 1993: Trine Hattestad: | 1995: Natalja Sjikolenko: | 1997: Trine Hattestad: | 1999: Mirela Manjani: | 2001: Osleidys Menéndez: | 2003: Mirela Manjani: | 2005: Osleidys Menéndez: | 2007: Barbora Špotáková: | 2009: Steffi Nerius: | 2011: Marija Abakumova: | 2013: Christina Obergföll | 2015: Katharina Molitor: | 2017: Barbora Špotáková: | 2019: Kelsey-Lee Barber: | 2022: Kelsey-Lee Barber |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Voksa** er ei 1,4 km² stor, låglendt øy, og ei øygruppe, sør for Sandsøya i Sande kommune på Sunnmøre. Til øygruppa høyrer øyane Hestholmen, Flatøya og Marøya, samt ei rad holmar og skjer. Mellom Voksa og Sandsøya er eit to km breidt sund, sundet mellom Sandsøya og Marøya (aust for Voksa) er vel ein kilometer breidt.

Voksa er matrikkelgard nummer 63 i Sande. Garden var delt mellom tre og fem brukarar gjennom 1600- og 1700-åra. På 1800-talet voks talet på brukar til ni, frå 1833 vart også Flatøya busett, dei andre øyane og holmane har aldri vore busette. Folketalet i Voksa var 35 i 1835 og steig til 68 i 1891. Gjennom 1900-talet låg folketalet noko lågare, men alltid over 50.

Sidan kringom 1965 har Voksa hatt ferjesamband med Kvamsøya, Åram og Larsnes. Veg til Sandsøya, bygt på fyllingar og med enkelte bruer, stod ferdig i 1978. Vegen går frå Voksa over Marøya til Varholmen og Sandsøya.

Kjelder
-------

* *Sandesoga. Band III*, Volda, 1997

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
| **Fylkesveg 50**  |
| --- |
| **50** |
| Mot Storestølen i Hol Foto: Jun Kwang HanMot Storestølen i Hol Foto: Jun Kwang Han |
| Strekning |
| Aurland – Hol |
| Fylkesveg 50 |
| Informasjon |
| Lengd | 94,0 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 50 |
| Restriksjonar |
| Kolonnekjøring | Heile veien(om vinteren) |

*Sjå òg Fylkesveg 50 (fleirtyding)*
Mot Botnatunnelen austfrå. Foto: Jun Kwang Han

Lysregulering i Låvisberget på grunn av smal veg.
Austre innkøyringa til Geiteryggtunnelen. Foto: Jun Kwang Han

**Fylkesveg 50** (**Fv50**) går mellom Fossheim i Aurland og Hol. Veglengda er 94 km, av dette 42,4 km i Sogn og Fjordane og 51,6 km i Buskerud.

Traséen går i Aurland langs Vassbygdevatnet, opp Låvisberget, gjennom tunnellar til Heimrebø i Aurlandsdalen som den følgjer til fylkesgrensa ved Geiterygghytta og følgjer så Sudndalen i Hol.

Historikk
---------

Vegen hadde tidlegare riksvegnummer 288. Vegen vart opna til Flåm i 1987 og vidare til Gudvangen då Gudvangatunnelen opna i 1991. Mellom 1991 og 2000 var riksveg 50 det første og einaste ferjefrie vegsambandet mellom Austlandet og Bergen. I november 2000 opna Lærdalstunnelen til Aurland, og riksveg 50 fekk endepunkt på Fossheim i Aurland.

Før 1962 var riksveg 50 namnet på vegen som i dag er europaveg 6 i Noreg, bortsett frå strekninga mellom Oslo og Svinesund i Østfold (då riksveg 1).

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Sogn og Fjordane**

Aurland

* Rundkøyring Fylkesveg 50 Fossheim, Fv243 til Fylkesveg 50 Havnen i Lærdal
* tunnel Vassbygdtunnelen (1058 m)
* Fv244 frå Steine bru til Bjelde (1,1 km)
* tunnel Hagatunnelen (690 m)
* tunnel Låvisberget tunnel 4 (410 m) (vendetunnel)
* tunnel Kroktunnelen 3 (270 m) (vendetunnel)
* tunnel Langetunnelen 2 (1350 m) (vendetunnel)
* tunnel Låvisberget tunnel 1 (260 m) (vendetunnel)
* tunnel Stondalstunnelen (2246 m)
* tunnel Berdalstunnelen (4266 m)
* tunnel Nesbøtunnelen (2510 m)
* tunnel Botnatunnelen (904 m)
* tunnel Vetlebotntunnelen (286 m)
	+ tunnel uvisst (ca. 2900 m) til Nyhellervatnet
* info Det høgaste punktet på vegen, Vestredalsvatnet (1160 moh.)

###  **Buskerud**

Hol

* Privat veg (gamleveien) utanom Geiteryggtunnelen → Geiterygghytta, 1240 moh.
* tunnel Geiteryggtunnelen (3281 m)
* Hol
* Fylkesveg 50 Hagafoss

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv50
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
* Statens vegvesen – kolonnekjøring

* Aksjonsgruppen for vinteropen Rv50 Arkivert 2007-01-18 ved Wayback Machine.
Prikling med priklepinne.
**Prikling** er omplanting av småplantar til ein ny vekseplass.

Teknikken blir gjerne brukt for grønsak- og blomsterplantar med lang veksetid. Ein sår då først tett for å spara kostbar veksthusplass. Når frøplantane har nådd ein viss storleik prikler ein dei til ein ny vekseplass der dei står mindre tett.
Etter prikling blir plantane meir lubne og får kraftigare rotsystem, slik at dei betre toler utplantinga på den endelege veksestaden.

Til prikling kan ein bruka ein priklepinne til å laga veksehol for plantane, og priklebrett for å fastsetja avstanden mellom dei.
Ein har også utvikla mekaniserte reiskapar til dette, til dømes prikleplog
og utplantingsmaskin.

Sjå òg
------

* Tynning

Kjelder
-------

1. 1 2  «Prikling», *Store norske leksikon*, 10. februar 2012, henta 31. august 2017
2. ↑  *Priklebrett*, Digitalt Museum
3. ↑  "*Prikleplog som ble konstruert av planteskolebestyrer Ragnvald Fleten. Redskapet er bygd opp på ei ramme som er montert på tvers bak en traktor.*, Digitalt Museum
4. ↑  "*Utplantingsmaskin - Holland Transplanter - i bruk på Sønsterud planteskole i Åsnes, Hedmark.*, Digitalt Museum
**Primadonna** (italiensk «førstedame») eller **prima donna**, opphavleg nytta i operaselskap, er den leiande songarinna i operahuset, den personen som dei viktigaste rollene ville vorte gjeven til. Primadonnaen var normalt, men ikkje nødvendigvis ein sopran. Den tilsvarande omgrepet på den mannlege hovudrolla (nesten alltid ein tenor) er «**primo uomo**».

Desse primadonnaene (*prime donne* på italiensk) vart ofte rekna som egoistiske, urimelege og irritable, med ein ganske høg oppfatning av seg sjølv som ikkje vart delt av andre. Om dei verkeleg er meir forfengelege eller meir temperamentsfulle enn andre songarar (eller andre folk i operahus) er ikkje underbygt; omgrepet skildrar ofte ein forfengeleg, motbydeleg og temperamentsfull person som ein trass irritasjon ikkje kan vere for utan.

Kjente primadonnaer har ofte fått operaentusiastar til å dele seg inn i rivaliserande «klubbar» som støtter ein songar over ein annan. Rivaliseringa mellom dei respektive fans av Maria Callas og Renata Tebaldi, til dømes, var ein av dei mest kjende, trass i venskapet mellom dei to songarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Primadonna» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  H. Rosenthal, H. and J. Warrack, *The Concise Oxford Dictionary of Opera*, 2nd Edition, Oxford University Press, 1979. s. 398. ISBN 0-19-311321-X
2. ↑  Susan Rutherford, *The Prima Donna and Opera, 1815-1930*, Cambridge University Press, 2006. ISBN 0-521-85167-X
3. ↑  Sjå til dømes George Jellinek, *Callas: Portrait of a Prima Donna*, Dover, 1986, s. 96 og *passim*. ISBN 0-486-25047-4

### Litteratur

* Rupert Christiansen, *Prima Donna: A History*, Viking, 1985. ISBN 0-670-80482-7

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
*Sjå òg fylkesveg 4 (fleirtyding)*.
**Fylkesveg 4 i Sogn og Fjordane** går mellom Sellevåg og Byrknes i Gulen kommune.

Trasear: Sellevåg – Eidsbotn (11,2 km), Skipavik – Byrknes (16,8 km), Mjømnevatnet – Mjømna kai (2,6 km), Sløvåg – Fivelstad (ca. 5 km), Brandangersundet – Ånneland (ca. 5 km)

4. november 2010 vart den nye fylkesvegstraséen mellom Ånneland og Sløvåg offisielt opna. Samtidig vart ferjesambandet mellom Skipavik og Sløvåg lagt ned. Strekninga mellom Sløvåg og Fivelstad hadde vore open for trafikk sidan desember 2008. Kostnadene var 215 millionar kroner, Brandangersundet bru inkludert.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

Nappsundbrua

 **Gulen**

Byrknesvegen

* Endepunkt Byrknes
* bro Mjømnesundbrua (381 m)
* bro Nappsundbrua (141 m)
* Arm Mjømna frå Mjømnevatnet til Mjømna kai (2,6 km)
* bro Mjåsundbrua (217 m)
* Kommunal veg Nordre Sandøyna frå Trollvika til Skjerjehamn
* Arm Byrknesvegen frå Ånneland til Skipavik

Fv4

* bro Brandangersundet bru (285 m)
* Arm Brandangervegen frå Brandangersundet til Sellevåg
	+ Kommunal veg frå Sellevåg til Brandanger (2,5 km)
* Arm Glenjevegen frå Fivelsdal til Eidsbotn
	+ Glenja
	+ **57** Eidsbotn
* **57** Sløvåg

Referansar
----------

1. ↑  Ingvild Ramstad (4. november 2010). «Opning av fv. 4 Sløvåg-Ånneland». Sogn og Fjordane fylkeskommune. Henta 5. november 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv4
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Marilyn Joy Waring** (fødd 7. oktober 1952 i Ngaruawahia) er ein newzealandsk akademikar, feminist, forfattar og politikar, kjent som grunnleggjar av feministisk økonomi.

Waring har vore aktivist for kvinner sine menneskerettar og miljø. Ho var politikar og parlamentsmedlem for det konservative partiet på New Zealand, og var parlamentsmedlem frå 1975 til 1984. Her var ho mellom anna leiar for Finanskomiteen og medlem av utanrikskomiteen. Waring vart internasjonalt kjent i 1984 då ho utløyste parlamentsvalet det året gjennom å støtta Labour-opposisjonen sitt framlegg om atomvåpenfri sone rundt New Zealand. 

I 1989 fekk Waring en D.Phil. i politisk økonomi frå University of Waikato med ei avhandling om SN sitt nasjonalrekneskapssystem. Den mest kjende boka hennar er *If Women Counted* frå 1988. Ho var styremedlem i sentralbanken i New Zealand frå 2005 til 2009 og har jobba som ekspert for fleire FN-organisasjonar. Marilyn Waring er no professor i offentleg politikk ved AUT University. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |


1. ↑  Waring, Marilyn J. (1989), *A woman's reckoning: a feminist analysis of the power of the internationally accepted conception and implementation of the United Nations System of National Accounts* (på engelsk), University of Waikato, henta 15. mai 2023
Koordinatar: 58°42′38.999″N 13°49′34.658″E﻿

**Mariestad** er ein svensk by i Västra Götalands län, i landskapet Västergötland. I 2011 hadde han 15 591 innbyggjarar. Mariestad er centralort i Mariestads kommun og var tidlegare residensstad i Skaraborgs län.

Byen har allsidig industri med bl.a. produksjon av kvitevarer, papir, emballasje og metallvarer. På ein holme i Tidan ligg kongsgarden Marieholm frå 1600-talet, som no er landshøvdingsresidens.

Namnet Mariestad inneheld namnet «Maria» i genitiv, tidlegare stava «Mariæ». Det har endra stavemåte i samsvar med den moderne uttala av «Marie». Mariestad blir på folkemunne kalla «Vänerns pärla» ettersom byen ligg vakkert til ved sjøen Vänern.

Byen blei grunnlagt i år 1583 av hertug Karl, som seinare blei Karl IX av Sverige. Han er oppkalla etter hustrua hans Maria av Pfalz. Mariestad er saman med Kalmar dei einaste byane i Sverige som har domkyrkje, men ingen biskop.

* Mariestad cirka år 17000Mariestad cirka år 17000
* MariestadMariestad
* Västerlånggatan i gamlebyen i Mariestad.Västerlånggatan i gamlebyen i Mariestad.
* Kunst i MariestadKunst i Mariestad
* Skjergarden ved Mariestad.Skjergarden ved Mariestad.
* Sykel- og gangbru over TidanSykel- og gangbru over Tidan

Kjelder
-------

1. ↑  «Tätorter 2015; befolkning 2010-2017, landareal, andel som överlappas av fritidshusområden». Statistiska centralbyrån. 5. april 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

 Reiseguide for Mariestad frå Wikivoyage

| * v
* d
* e
Sveriges residensstäder |
| --- |
| Noverande | AB: Stockholm • C: Uppsala • D: Nyköping • E: Linköping • F: Jönköping • G: Växjö • H: Kalmar • I: Visby • K: Karlskrona • M: Malmö • N: Halmstad • O: Göteborg • S: Karlstad • T: Örebro • U: Västerås • W: Falun • X: Gävle • Y: Härnösand • Z: Östersund • AC: Umeå •  BD: Luleå | Sveriges flagga |
| Avskaffa | L: Kristianstad • P: Vänersborg • R: Mariestad |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Marija Dimitrova Vergova-Petkova** (fødd 3. november 1950) er ein bulgarsk tidlegare diskoskastar frå Plovdiv. Ho vann sølvmedaljen i øvinga både under Sommar-OL 1976, Sommar-OL 1980 og EM 1982 og bronsemedaljen i VM 1983.

Aktiv
-----

Etter ha vorte nummer fire i sin internasjonale meisterskapsdebut i EM 1974, tok Marija Vergova andreplassen i diskoskastinga under dei olympiske sommarleikane i Montreal i 1976, einast Evelin Schlaak frå Aust-Tyskland kasta lengre. Den 13. juli 1980 i Sofia, straks føre Sommar-OL 1980 i Moskva, sette ho som Maria Vergova-Petkova ny verdsrekord med eit kast på 71,80 meter. I OL-finalen i Moskva eit par veker seinare vann ho OL-sølv nummer to, som i førre OL klart slått av austtyske Evelin Jahl, olympiameisteren sitt nye namn. Verdsrekorden stod elles i nesten tre år, til dess sovjetiske Galina Savinkova kasta 73,26 meter.

Under EM 1982 i Aten sikra Vergova-Petkova seg enno ein sølvmedalje, like framom Savinkova og 40 cm etter si eiga landskvinne Tsvetanka Khristova. Året vann Vergova-Petkova bronsemedaljen under verdsmeisterskapen i Helsinki, 2,5 meter bakom gullvinnar Martina Opitz og meteren bak sølvmedaljøren. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1974 i Roma: Nr 4 – 61,92 m
* OL 1976 i Montreal: Sølvmedalje – 67,30 m, bakom Evelin Schlaak (69,00 m)
* OL 1980 i Moskva: Sølvmedalje – 67,90 m, bakom Evelin Jahl (69,96 m)
* EM 1982 i Aten: Sølvmedalje – 67,94 m, bakom Tsvetanka Khristova (68,34 m)
* VM 1983 i Helsinki: Bronsemedalje – 66,44 m

Kjelder
-------

* «Mariya Vergova-Petkova» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Vik** er ein gard på Huftarøy i Austevoll kommune.

Historie
--------

Garden har fått namn etter den djupe, lune vika han ligg ved, nord for Vestre Vinnesvågen. Sidan namnet er i ubunden form, tyder det på at garden er særs gammal, noko funn i området òg tyder på. Her er funne spydspissar og økser frå både steinalderen og yngre og eldre jernalder. På den tida gjekk sjøen høgare enn no, og den gamle strandlinja er synleg oppfor Heimavikjo. På den tidlegare sjøbotnen stod husa i Vik i ein tunskipnad. 

Her er funne ei steinøks med finslipt yte og truleg har det vore fangstlæger for farande steinalderfolk alt for 10 000 år sidan. Her var gode fiske- og fangsttilhøve. 

Vik er første gongen nemnd i skriftlege kjelder i 1519, då Bjørn i Vig betalte 2 mark i skatt. Folk i Vik dreiv jordbruk og fedrift med noko fiske attåt. 

Vik var «Stigtsgods», og låg ei stund under kapitlet ved Nykyrkja i Bergen. Seinare eigde Enkjefattighuset i Bergen garden, før han vart løyst inn av brukarane i 1833. 

I dag er det nær 80 bruksnummer på garden. Sju av dei har noko jord, medan resten er hus, hytter og industritomter. Kommunen har i dag kjøpt noko parsellar til veggrunn, medan HSD har bygt ut ein tomt på 10 mål til rutebilstasjon og kontor.

Landbrukstilhøve
----------------

I martiklane på 1600- og 1700-talet vart det nemnt at garden hadde god åker og gode fisketilhøve, men hadde ikkje seter, kvern eller husmannsplass.

Det har alltid vore lite skog her, og folk brende lyng og brake, samt torv, som brensel. Utover 1900-talet fekk presten her, Kullmann, sett i gang eit skogplantingsprosjekt og på 1940-talet vart det planta store mengder norsk gran her.

Kjelder
-------

* Johan Tufteland (1991). *Austevoll 3 - Gard og ætt - Tidlegare Bekkjarvik kapellsokn*. Austevoll.
**Unn Merete Lie** (fødd 18. januar 1971) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Aremark i Østfold. Ho vann seks NM-gull og til saman 13 NM-medaljar i hovudmeisterskap i friidrett, fordelt på sleggekast og spjutkast. I tillegg tok ho NM-gull i lengde utan tilløp 1999 og 2000. Lie var medlem 1988-92 i Halden Idrettslag, 1993-94 i Aremark IF og 1995-2000 i Sportsklubben Vidar.

Perioden 1990-2000 sikra Lie seg i medalje i samtlege noregsmeisterskap, bortsett frå 1994. Ho vart norsk spjutmeister i 1990 og i 1997. Sleggjekast kom på NM-programmet i 1996, og Lie vann øvinga i fire år på rad frå 1997.

Lie sette personleg rekord i spjutkast med 51,94 meter i 1992. Etter ein ny type spjut kom i bruk kasta ho som lengst 47,96 meter i 1996. Sin personlege rekord i sleggjekast oppnådde Lie i 1999-sesongen. Ved eit stemne i Tampere 14. juli, forbetra ho sin eigen norske rekord med 1,18 m til 59,39 meter. Rekorden vart sletta i 2002 av Eva Danielsen.

### Medaljar i norske meisterskap

* **Sleggjekast**:
* Gull: 1997, 1998, 1999, 2000
* Sølv: 1996

* **Spjutkast**:
* Gull: 1990, 1997
* Sølv: 1991
* Bronse: 1992, 1993, 1995, 1996, 1999

Kjelder
-------

* friidrett.no
|  |
| --- |
| **Cistussongar** |
| Cistussongar, Cisticola juncidisFoto: J.M.GargCistussongar, *Cisticola juncidis*Foto: J.M.Garg |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Grassongarar Cisticolidae |
| **Slekt:** | *Cisticola* |
| **Art:** | **Cistussongar** *C. juncidis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Cisticola juncidis***Rafinesque, 1810 |

**Cistussongar**, *Cisticola juncidis*, er ein songar i den biologiske slekta *Cisticola*. Saman med ca. 21 andre sørlege songfuglslekter har *Cisticola* familiestatus som grassongarar, Cisticolidae. 

Han har eit stort utbreiingsområde, han hekkar i Sør-Europa, lever dessutan i Afrika utanfor ørkenar og regnskogar, og i sørlege Asia ned til nordlege Australia. Cistussongar er i hovudsak ein standfugl, men nokre austasiatiske populasjonar trekkjer sørover til varmare område om vinteren. Arten er ein sjeldan streiffugl til Nord-Europa, mest om våren. Det europeiske området er generelt i vekst, sjølv om nordlege bestandar er spesielt utsette for harde vintrar.

Cistussongaregg.
Cistussongar er svært små insektetande fuglar. Desse små sporvefuglane er funne i habitat av høgt gras, ofte nær vatn. Hannar er polygame, hoa byggjer reiret i djupt gras, ofte bunde til levande blad med mjukt vovne materialar av tørre plantar, spindelvev og gras. Reiret er koppforma og skult av samanbundne blad eller gras som er lagt over. Kullet er på 3-6 egg.

Denne songaren har brun overside, med kraftige mørke striper. Undersida er gråaktig, og halen er brei, kvit på tippen og i stadige rørsler, noko som gjev opphav til det alternative namnet for arten på engelsk 'Fan-tailed Warbler' eller viftestjertsongar på norsk etter viftestjertar. Dei vaksne hannane har mindre striper på hovudet og meir på ryggen enn hoene, men det er ingen stor skilnad mellom kjønna eller over det vide geografiske leveområdet.

Sjølv om cistussongar neppe forvekslast med andre songarar i Europa, der han er einaste *Cisticola*, er han mykje lik andre medlemmer av slekta. Dei er best skilt frå sine mange afrikanske slektningar med 'zit-zit-zit' songen sin, gjeven i flukt. Songen er alltid det enklaste identifikasjonskriteriet for denne slekta. Det er enklare å kjenne att læte frå desse fuglane enn å observere dei, og på grunn av den vesle storleiken, ca. 10 cm, ikkje alltid lett å kjenne igjen, spesielt utanfor hekkesesongen då dei sjeldan kjem ut av graset.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zitting Cisticola» frå Wikipedia på engelsk, den 10. oktober 2010*

### Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Videoar, lydopptak og bilete av cistussongar hos Internet Bird Collection
**Uno-X Norge** er ei landsdekkande kjede av sjølvbetente bensinstasjonar i Noreg. Kjeda har om lag 200 stasjonar frå Mandal i sør til Alta i nord.

Uno-X bensinstasjon i Kvinesdal.

Drivstoffmarknaden
------------------

Uno-X kjøper drivstoffet frå den internasjonale marknaden. Det er varekostnaden, skattar og avgifter som utgjer den største andelen av pumpeprisen.

Selskapa YX Norge, Uno-X Norge er det som utgjer Uno-X Mobility som er eit forretningsområde under Reitan Retail til Reitangruppen.

Produkt
-------

Uno-X tilbyd dei to mest selde drivstoffprodukta: 95 blyfri og diesel.

Svanemerket bilvask er den nye store satsinga til kjeda. I løpet av 2021 opna ei rekkje bilvaskehaller.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om oss», *Uno-X*, henta 5. desember 2022
2. ↑  «Drivstoffprisens oppbygning», *Uno-X*, arkivert frå originalen 5. desember 2022, henta 5. desember 2022
3. ↑  «Uno-X - Reitan», *reitan.no* (på engelsk), henta 5. desember 2022
4. ↑  «Uno-X med storsatsing på miljø: Svanemerker alle bilvaskehaller i Norge», *Svanemerket* (på norsk bokmål), henta 5. desember 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Uno-X» frå Wikipedia på bokmål, den 5. desember 2022.*
**Claire Hamill** (fødd 4. august 1954 som **Josephine Claire Hamill**) er ein britisk songar og låtskrivar. I tillegg til solokarrieren sin, har ho arbeidd med Wishbone Ash og Yes-gitaristen Steve Howe.

Biografi
--------

Claire Hamill har vore aktiv i musikkindustrien sidan ho var 17. I 1971 vart ho lansert som ein av dei første songar-låtskrivarane i Storbritannia og vart samanlikna med Joni Mitchell.

Debutalbumet hennar var *One House Left Standing*. Kort tid etter la ho ut på den første turneen sin, som oppvarmar for John Martyn. I 1973 turnerte ho i USA med Procol Harum og Jethro Tull, og kom attende til Storbritannia for å spele inn det neste albumet sitt, *October* ved Richard Branson sitt Manor Studio i Oxfordshire, det same studioet som Mike Oldfield brukte til å skrive *Tubular Bells*. Ho turnerte så med King Crimson.

I 1973 møtte ho Ray Davies frå the Kinks, som signerte ho for hans Konk-selskap for det tredje albumet *Stage Door Johnnies*, eit album som inneheld dei første coverversjonane hennar. Ho turnerte Amerika for andre gongen det året og så på turné i Storbritannia for Gilbert O'Sullivan. I tillegg spelte ho inn det som vart det siste albumet hennar i 1970-åra, *Abracadabra*.

Tidleg i 1980-åra arbeidde ho med Wishbone Ash, og er med på albuma deira *Just Testing* (1980) og *Number the Brave* (1981), og ho vart med gruppa på turneen deira i 1981-1982. Ho var attende som gjest på *Bare Bones* in 1999.

I 1979 song ho vokal på songen «Look Over Your Shoulder» på *The Steve Howe Album*.

I 1981 song ho på Jon and Vangelis-albumet *The Friends of Mr Cairo* og i lag med det britisk jazz/funk/fusion-gruppa Morrissey–Mullen på albumet *Life on the Wire* (1982).

I midten av 1980-åra byrja Hamill å lage New Age-musikk, som gav ho eit nytt publikum. Det første albumet hennar i 1980-åra var *Touchpaper*. Albumet *Voices* vart spelt inn i ein stil som Adiemus og Enya seinare nytta. Ho har halde fram å gje ut musikk dei siste 20 åra.

Diskografi
----------

* 1971: *One House Left Standing*
* 1973: *October*
* 1974: *Stage Door Johnnies*
* 1975: *Abracadabra*
* 1984: *Touchpaper*
* 1986: *Voices*
* 1988: *Love in the Afternoon*
* 1997: *Summer*
* 2004: *The Lost & the Lovers*
* 2007: *The Minor Fall the Major Lift: the Best of Josephine Claire Hamill*
* 2013: *The Meeting Of The Waters*
* 2019: *Over Dark Apples*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Claire Hamill» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Hill, Gary. «Claire Hamill – biography». Allmusic. Henta **7. september 2014**.
2. ↑  «Claire Hamill – credits». Allmusic. Henta 7. september 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* MusicBrainz (artist)

 |
Koordinatar: 77°28′S 169°14′E﻿

**Gamble Cone** er ei vulkankjegle 0,6 nautiske mil sør-søraust for Post Office Hill i Kyle Hills på Ross Island. Fjellet har ei høgd på kring 400 moh. Etter forslag frå P.R. Kyle, vart det namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (2000) etter John A. Gamble, ein geolog ved Victoria University of Wellington på New Zealand, som deltok i tre feltprosjekt Kyle leia under United States Antarctic Program, 1981–82, 1982–83, og 1984–85. Han arbeidde seinare med New Zealand Antarctic Programme under utforskinga av vulkanane i Vest-Antarktis 1989–90, som var eit samarbeid mellom Storbritannia, USA og New Zealand i Marie Byrd Land der det vart gjort omfattande arbeid på xenolittar i vulkansk fjell, inkludert ved Cape Crozier og Cape Bird på Ross Isand.

Kjelder
-------

1. ↑  «Gamble Cone». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 17. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Gamble Cone» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Fotballklubben Vigør** er eit idrettslag i Kristiansand, skipa 5. oktober 1918, med om lag 1000 medlemer. Lag driv ikkje berre med fotball, men er også aktiv med curling, innebandy og squash. I tillegg vert det drive med barneidrett og ei såkalla fotballfritidsordning. Vigør har fotballbane i bydelen Hellemyr og i ein idrettshall på Tinnheia er det to squashbaner og ei kunststoffbane for fotball.

I 1938 spelte Vigør seg fram til semfinale i fotballcupen. På nøytral bane i Larvik vart det tap 0-2 mot Mjøndalen. Sesongane 1967-69 spelte Vigør i 2. divisjon. Sven Otto Birkeland er den mest kjende spelaren frå 1960-åra. Sidan har karar som Tore André Dahlum, Andreas Lund, Espen Johnsen og Kristofer Hæstad kome frå Vigør til fotballklubbar høgre opp i seriesystemet.

I 2015 spelar Vigør på nivå fire i norsk fotball.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fotballklubben Vigør» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Richardsontalet** (Ri) er eit dimensjonslaust tal kalla opp etter Lewis Fry Richardson. Talte uttrykker forholdet mellom potensiell og kinetisk energi.

{\displaystyle Ri={gh \over u^{2}}}
der *g* er tyngdeaksellerasjon, *h* ein representativ vertikal lengdeskala, og *u* ein representativ fart. 

I straumar der tettleiksskilnadane er små (Boussinesq approksimasjon), er det vanleg å bruke den reduserte tyngda *g’*  og ein får då det densimetriske richardsontalet

{\displaystyle Ri={g'h \over u^{2}}}
som ofte vert brukt i atmosfæren eller i havstraumar.

Viss richardsontalet er mykje mindre enn 1, er ikkje oppdrifta viktig for straumen. Viss det er mykje større enn 1 er oppdrifta dominerande (på den måten at der er nok kinetisk energi til å homogenisere væskene). 
Når richardsontalet har storleiksorden lik 1 er straumen sannsynlegvis driven av oppdrift, og energien i straumen kjem frå den potensielle energien som opphavleg er i systemet.

Luftfart
--------

Innan luftfart er richardsontalet eit grovt mål på luftturbulens. Verdiane er vanlegvis mellom 10 og 0,1 og verdiane under 1 indikerer kraftig turbulens.

Oseanografi
-----------

I oseanografi får richardsontalet ei meir generell form som tar med effekten av lagdeling. Det er eit viktig mål for mekaniske effektar og tettleikseffektar i ei vassøyle. 

{\displaystyle Ri=N^{2}/(du/dz)^{2}}
der N er Brunt-Väisälä frekvensen.

Richardsontalet definert over er alltid positivt. Ein imaginær verdi av *N* indikerer ustabile tettleiksgradientar med aktiv konvektiv omvelting. I slike tilfelle gjev ikkje *N* kvantitativ meining, og storleiken av negative Ri har vanlegvis ikkje interesse. Når Ri er lite (vanlegvis mindre enn 1/4) er fartsskjeret stort nok til at ei væske kan slutte og vere stabil og lagdelt, og ein kan få noko blanding. Når Ri er stort vert turbulens vanlegvis motverka av lagdelinga.

Merknadar
---------

1. ↑  Enkelte kjenner dette forholdet betre som den resiproke verdien til kvadratrota av Richardsontalet, kalla Froudetalet.
**Richard Roman «Ric» Grech** (1. november 1946–17. mars 1990) var ein britisk rockemusikar og multi-instrumentalist.

Grech vart kjend i Storbritannia som bassgitarist i den progressive rockegruppa Family. Han vart med i bandet medan det stort sett var eit bluesband i Leicester kalla The Farinas. Våren 1969 trengde den tidlegare Cream gitaristen Eric Clapton og den tidlegare Traffic-frontmannen Steve Winwood ein bassist til supergruppa Blind Faith og valde Grech. Grech fortalte ikkje dette til Chapman og Whitney i Family før kvelden dei skulle spele Fillmore East i USA. Attende i England spelte Grech på *debutalbumet til Blind Faith* med Clapton, Winwood og trommeslagaren Ginger Baker. Dei spelte berre inn dette albumet. Grech og Winwood vart verande med Baker og skipa Ginger Baker's Air Force, ei supergruppe med Denny Laine (tidlegare i Moody Blues) på gitar, Chris Wood (tidlegare Traffic) på saksofon og fløyte, og fleire andre musikarar. Då denne gruppa vart nedlagd, skipa Winwood Traffic igjen med Wood og Jim Capaldi, og Grech vart med dei som bassist. Han spelte på to album med dei, før dei måtte gje han sparken på grunn av dop-problem.

Grech vart verande aktiv som studiomusikar og spelte med Rod Stewart, Ronnie Lane, Vivian Stanshall, Muddy Waters, Rosetta Hightower, The Crickets, Bee Gees og Gram Parsons. I 1973 gav han ut det einaste albumet under sitt eige namn, kalla *The Last Five Years*. Det inneheld songar Grech skreiv og spelte inn med Family, Blind Faith, Traffic, Ginger Baker's Airforce og andre mellom 1968 og 1973.

I 1974 vart Grech med i bandet KGB med Mike Bloomfield, Carmine Appice, Barry Goldberg og Ray Kennedy. Dei gav ut eitt album.

Grech trekte seg frå musikken i 1977 og flytta til Leicester, der han visstnok vart teppeseljar. I 1990 døydde han nyresvikt, 43 år gammal, som følgje av alkoholisme.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rick Grech» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juni 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Family Bandstand». Henta 2. mai 2018.
2. ↑  John Dougan. «Family | Biography». AllMusic. Henta 1. juni 2018.
3. ↑  «Rick Grech | Biography». AllMusic. Henta 1. juni 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «A detailed biography (Geocities.com)». Arkivert frå originalen den 27. oktober 2009. Henta 7. oktober 2010.
* AMG article on *The Last Five Years*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
| **Civitavecchia** |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Civitavecchia |
| **Byvåpenet til Civitavecchia** |

 |
| Plassering |
| 

Civitavecchia is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Lazio  Roma |
| Borgarmeister | Giovanni Moscherini |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  71 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 50 891   667/km² |
| Koordinatar | 42°06′″N 11°48′″E﻿Koordinatar: 42°06′″N 11°48′″E﻿ |
| Høgd over havet | 4 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 00053 |
| Telefon-retningsnummer | 0766 |
| **Nettstad:** www.comunecivitavecchia.it |

**Civitavecchia** er ein by i provinsen Roma i regionen Lazio i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen er ein hamneby ved kysten av Tyrrenhavet, om lag 80 km vest-nordvest for Roma, på andre sida av elva Mignone. Hamna er forma av to moloar og ein bølgjebrytar, der det står eit fyr. 

Civitavecchia tyder «gamal by».

Historie
--------

Den moderne byen vart grunnlagd oppå ein gamal etruskisk busetnad. 

Hamna vart konstruert av keisar Trajan på byrjinga av 100-talet. Namnet *Centum Cellae* vart først gong nemnd i skriftlege kjelder av Plinius den yngre (år 107 evt.). Opphavet til namnet er omstridd og det kan mellom anna referere til dei *centum* («hundre») hallane i villaen til keisaren. 

Seint i mellomalderen var *Centumcellae* ein viktig by for austromarane. Han vart erobra av sarasenarar i 828 og seinare ein del av Kyrkjestaten. 

Staden vart ei frihamn under pave Innocens XII i 1696. Som hovudhamna for Roma i moderne tider vart han okkupert av franskmennene i 1849. 16. april 1859 vart det opna jernbanesamband til Roma. Troppane til paven opna portane til festninga for den italienske generalen Bixio i 1870. 

Under den andre verdskrigen vart Civitavecchia hardt råka av dei allierte sine bombetokt, og mange sivile mista livet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Civitavecchia» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Port of Rome
* Bilete av Michelangelo-festninga Arkivert 2008-01-23 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |