Oslo Nye TeaterFoto: Jorge Brazil

Centralteatret etter ombygging
Niels Juels gate 15Foto: Jan-Tore Egge

Blokk i Myrahagen borettslagFoto: Digitalt fortalt

Grand hotell i NamsosFoto: O.C. Dahl

**Jens Gram Dunker** (17. februar 1892–25. august 1981) var ein norsk arkitekt. Han er rekna som ein av dei leiande eksponentane for funksjonalisme i Noreg.

Utdanning og virke
------------------

Dunker gjekk på Den kongelige tegneskole i 1910-11 og studerte 1911-14 ved Technische Hochschule i Dresden. Etter eksamen der var han på ei rekkje studiereiser og var assistent ved fleire arkitektkontor i Kristiania: Morgenstierne & Eide, Arnstein Arneberg og Harald Hals. I 1919 etablerte han eigen arkitektpraksis. Same året fekk han eit gjennombrot då han vann førstepremie i ein arkitektkonkurranse om bygg til Det Nye Teater saman med Gudolf Blakstad.

Teaterbygget kan illustrera både Dunker og Blakstad si utvikling og gjennombrotet til funksjonalismen i Noreg. Dunker byrja som nyklassisist og bevega seg over i funksjonalismen. Bygget var planlagd for Uranienborgveien 11, men blei oppført i Rosenkrantz' gate 10 først i 1927-29. Vinnarutkastet i konkurransen var i rein nyklassisk stil, mens det endelege resultatet i dag kan gjenkjennast som «funkis», ikke minst fasaden.

Dunker leverte viktige bidrag til norsk funksjonalisme gjennom ulike bygningstypar: bygardar, bustadblokker, rekkjehus, villaer, teater og hotell. Han dreiv også restaureringsarbeid ved Oscarshall, ved fleire kyrkjer og ikkje minst som slottsforvaltar frå 1938 til 1962 (med avbrot i 1942-45, då han blei hindra av NS). Dunker blei premiert i ei rekkje konkurransar, og han bidrog også med prosjekt som ikkje blei gjennomført, sjølv om nokre av dei blei innkjøpt.

I tillegg til det reint arkitektoniske var Dunker oppteken av møblar og brukskunst. Han utforma til dømes inventaret til Leirskogen kyrkje i Sør-Aurdal. Han skreiv også ein god del om brukskunst for Foreningen Brukskunst, og var ein flittig bidragsytar til tidsskriftet *Byggekunst*. I tillegg var han ein dyktig teiknar. Norsk Arkitektmuseum har mange av penneteikningane hans, særleg frå utanlandsturar der han studerte arkitektur.

Dunker hadde ei rekkje tillitsverv i Oslo Arkitektforening og Norske arkitekters landsforbund (han var periodevis visepresident i sistnemnde). Han blei tildelt ei rekkje ordenar og medaljar, mellom dei St. Olavs Orden (1945) og Kongens fortjenstmedalje i gull, og fleire utanlandske ordenar.

Dunker er gravlagd ved Vår Frelsers gravlund.

Arbeid i utval
--------------

(I Oslo med mindre anna er nemnd.)

* Inventar til Leirskogen kyrkje i Sør-Aurdal (saman med Anders Bugge; innvigd 1924)
* Det Nye Teater, Rosenkrantz' gate 10 (med Gudolf Blakstad, 1927-29, etter siger i arkitektkonkurranse i 1919; tildelt Houens fonds diplom 1930)
* Villa i Uranienborg terrasse 1 (1932)
* Rekkehus i Gange-Rolvs gate 2-2D (sammen med Nicolai Beer, 1932)
* Rekkehus i Nobels gate 1-1G (sammen med Nicolai Beer, 1932)
* Ominnredning av Parkteatret, Olaf Ryes plass 11 (1932)
* Baroda Kirke, Ysterivegen 9, Svingvoll, Gausdal kommune (1932)
* Ombygging av Centralteatret, Akersgata 38 (1934)
* 4 boligblokker for AS Myrahagen, no eit OBOS-borettslag, Bentsebrugata 16-18 (med Georg Rohde, 1937-38)
* Teglvilla, Niels Juels gate 34 (med Georg Rohde, 1938)
* Restaurering av Fåvang kyrkje (1948–51)
* Restaurering av Oscarshall, Bygdøy (1950-åra)
* Restaurering av Slidre kyrkje (1955-56)
* Hvit paviljong, utviding ved Årvoll skole (1962)
* Grand hotell, Kirkegata 9, Namsos (1962)

Referansar
----------

1. ↑  Wenche Findal (1996). *Norsk modernistisk arkitektur: Om funksjonalismen*. J.W. Cappelens forlag. s. 46-47. ISBN 82-02-16296-3.
2. ↑  Noen av Dunkers illustrasjoner har funnet veien til bøker. Se f.eks. Guthorm Kavli og Gunnar Hjelde (1973). *Slottet i Oslo: Historien om hovedstadens kongebolig*. Dreyer.
3. ↑  Gravferdsetaten i Oslo kommune
4. ↑  Leirskogen kirke i Norges kirker
5. ↑  Europeana Collections
6. ↑  *Myrahagen borettslag*, arkivert frå originalen 7. november 2017, henta 4. desember 2017
7. ↑  Niels Juels gate 15 i Kulturminnesøk
8. ↑  Lorentz U. Pedersen (2001). *Fåvang kirke* (2. utg.). Fåvang menighetsråd. s. 12-14.
9. ↑  Slidre kirke i Norges kirker
10. ↑  Osloskolen Arkivert 2016-03-12 ved Wayback Machine. jf. Norsk kunstnerleksikon.
11. ↑  Gjenreisingsarkitektmatrikkelen

Kjelder
-------

* Jens Gram Dunker i Norsk kunstnerleksikon
* Jens Dunker i Norsk biografisk leksikon
* Knut Are Tvedt, red. (2010). *Oslo byleksikon* (5. utg.). Kunnskapsforlaget. ISBN 978-82-573-1760-7.

* *Denne artikkelen bygger på «Jens Dunker» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2017.*