recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Borghild Eline Rud** (20. mars 1910–25. juni 1999) var ein norsk teiknar og illustratør. Ho utdanna seg ved Statens håndverks- og kunstindustriskole og Statens Kunstakademi under Halfdan Strøm og Jean Heiberg.

Rud var frå Ringsaker i Hedmark. Ho var knytt til Arbeidermagasinet/Magasinet for Alle frå 1929 til 1970. Dessutan illustrerte ho ei lang rekke bøker, mellom anna Arne Garborgs *Haugtussa*, Knut Hamsuns *Markens Grøde* og Asbjørnsen og Moes folkeeventyr. Ho er særleg kjend for teikningane til Alf Prøysen sine bøker om Teskjekjerringa og til laurdagspetitane hans i Arbeiderbladet. Illustrasjonane hennar var jamnast utført med lett handføring i ein naturalistisk stil, ofte med bruk av blyant.

Rud fekk kulturdepartementets biletbokpris i 1974 for illustrasjonane til broren, forfattaren Nils Johan Rud si bok *Ole Soppnisse*. Same prisen hadde ho fått seks gongar tidlegare, i perioden 1958 til 1972, for seks andre bøker.

Borghild Rud budde og arbeidde i Nittedal i Akershus. Åra 1948 til 1951 budde Alf Prøysen og kona som nygifte i eit anneks på garden til Borghild Rud og mannen Wilhelm Prestø.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Borghild Rud» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kort biografi på Nittedalsporten Arkivert 2006-06-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Torino Football Club** er ein fotballklubb i Torino i Italia. Klubben vart stifta i 2005 og vert rekna som ein direkte etterfylgjar av **Torino Calcio**, ein klubb som vart skipa i 1906. Torino FC spelar i Serie A, det høgste nivået i italiensk fotball.

Torino hadde si stordomstid i 1940-åra, då *Grande Torino* i perioden 1943-49 vann fem seriemeisterskap, mellom anna fire på rad. Den 4. mai 1949 omkom så godt som heile laget i ein flystyrt straks aust for Torino. Sidan den tid har Torino vunne Serie A ved eitt høve, i 1975/76-sesongen. Klubben har fem nasjonale cupfinale-sigrar, den fyrste kom i 1935 og den siste i 1993. I 1992 tok laget seg fram til finalespel i UEFA-cupen, der det etter dei to kampane mot Ajax Amsterdam samanlagt stod 2-2, og det nederlandske laget vann turneringa på regelen om bortemål.

Forgjengaren Torino Calcio vart slegen konkurs i 2005. Dette førte til at ein ny klubb vart stifta, og denne fekk overta den konkursråka klubben sin plass i seriesystemet. Torino FC har sidan 2006 spela heimekampane sine på Stadio Olimpico, eit stadion som opphavleg vart bygt til VM i fotball 1934. Heile anlegget vart nybygd for bruk under opnings- og avslutningsseremonien til vinter-OL 2006. Klubblaget Torino spelar i burgunderraude trøyer og kvite bukser.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torino F.C.» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Bygningen Rådmannsgården, òg kalla Garnisonssjukehuset, som har hysa Oslo Kunstforening frå 1937.Foto: Istvan Virag

**Oslo Kunstforening** er ei kunstforeining som driv eit galleri for samtidskunst i Rådhusgata 19 i Oslo, ein bygning frå fyrste halvparten av 1600-talet, og den eldste av bygningane som er teke vare på frå Christiania. Kunstforeininga hadde tidlegare lokale i St. Olavs plass 5 i Oslo frå 1882, saman med Kunstindustrimuseet fram til 1904, og har hatt dei noverande lokala i Rådhusgata frå 1937.

Kunstforeininga vart skipa i 1836 av diktaren J.S. Welhaven, bokhandlaren Johan Dahl og juristen og politikaren Frederik Stang. Førebileta var Københavns Kunstforening frå 1820-talet, Kunstverein i Dresden frå 1828, og Düsseldorf frå 1829, og meininga var at det kunstinteresserte publikum skulle vere med på å syte for at det vart ein fast utstillingsstad for biletkunst i Noreg. Dette gjekk føre seg eit par år før det vart vedteke å etablere Nasjonalgalleriet. Eit fast galleri som vart skipa i 1849, vart i hovudsak overteke av Nasjonalgalleriet seinare.

Foreininga er ein ikkje-kommersiell medlemsorganisasjon, og er den eldste kunstinstitusjonen og medlemsorganisasjonen i norsk kulturliv. Hovudmålet er å stø norske kunstnarar, og å presentere internasjonale kunstnarar for fyrste gong i Noreg. Frå 1986 har kunstforeining delt ut årlege kunststipend med stønad frå dåverande Sparebanken Oslo og Akershus, og i 2008 tok Sparebankstiftelsen DNB i samarbeid med Oslo Kunstforening til å dele ut stipend til ein utvald kunstnar etter ein kunstfagleg juryering. Foreininga mottek elles økonomisk stønad til drifta frå Oslo kommune og Kulturrådet.

Då kunstforeininga ser det som ein del av sitt oppdrag å bidra til at norske og internasjonale kunstnarar vert ålment kjende, arbeider foreininga kontinuerleg med at kunstnarar som er aktuelle i foreininga sitt utstillingsprogram vert skrivne inn i Wikipedia.

Kjelder
-------

* Oslo byleksikon, femte utgåva
* Oslo Kunstforenings opplysningar om seg sjølv
* Internettsidene til Oslo Kunstforening
**Torjus Torjusson Hemmestveit** (13. november 1860–9. juni 1930) var ein norsk-amerikansk skihoppar, kombinertløpar og langrennar frå Morgedal i Kviteseid. Han var medlem av Morgedal IL i Telemark. I 1928 vart han og broren Mikkjel Hemmestveit tildelt Holmenkollmedaljen for sigrane sine i Husebyrennet.

Liv
---

Hemmestveit var fødd på garden Brekke i Morgedal, og voks opp der til familien flytta til garden Hemmestveit i nærleiken av Brekke. Han og den tre år yngre broren Mikkjel reiste i 1881 frå heimbygda til den norske hovudstaden og starta Noregs første skiskular. Torjus vann det kombinerte rennet i Husebyrennet i 1883 og 1888. I 1888 vann han også femmila. 

Få månader etter den doble sigeren i Husebyrennet emigrerte han til broren Mikkjel Hemmestveit i Red Wing i delstaten Minnesota i USA. Dei to brørne vart det neste tiåret pionerar i nordamerikansk skiidrett, særleg i skihopping. Torjus Hemmestveit sette i 1893 verdsrekord i skihopping med eit hopp på 103 fot, 31,4 meter. Han slo då broren sin to år game verdsrekord med ein fot.

Kjelder
-------

* Skiforeningen.no med PDF-fil på vinnere av Holmenkollmedaljen Arkivert 2007-02-24 ved Wayback Machine.
* Slektssøk etter Hemmestveit på norwayheritage.com
* Aurora Ski Club i Red Wing Minnesota Arkivert 2012-03-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
**Oslo Sanitetsforening** (OSF), skipa 26. februar 1896 som Norske Kvinners Sanitetsforening, er ein underorganisasjon i Oslo under den landsdekkjande norske foreininga Norske Kvinners Sanitetsforening (N.K.S.). Oslo Sanitetsforening er med dette den eldste av dei mange lokale sanitetsforeiningane under Norske Kvinners Sanitetsforening etter at dette vart namnet på den landsdekkjande foreininga i 2011. Foreininga er religionsfri og politisk nøytral, og hjelper andre utan omsyn til nasjonalitet, religion eller politisk overtyding. 

Med unnatak av administrasjonen av foreininga, vert alt arbeid i Oslo Sanitetsforening gjort av friviljuge i samsvar med føremålsparagrafen for Norske Kvinners Sanitetsforening om å mobilisere til friviljug innsats innanfor helse- og sosialområdet, med særleg fokus på kvinner. Foreininga arbeider framfor alt med å betre mentalt og sosialt velvere etter den definisjonen som Verdsorganisasjonen for helse (WFO) har gjeve av omgrepet helse, som stadfest at god helse er meir enn fråvære av sjukdom og lyter.

Sanitetsforeniniga har i si lange historie stått for sjukepleiarutdanning, hjelpepleiarutdanning, drive revmatismesjukehus og stått for revmatikaromsorg, gjeve stønad til revmatologisk forsking, tuberkulosebehandling, friluftsskule og institusjon for psykisk utviklingshemma i Oslo, skipa skular for helsesystrer og helsestasjonar for mor og born. I 1916 skipa foreininga eit fond for kreftforsking. Mange av dei oppgåvene som sanitetsforeininga tok på seg, vart seinare teke over av det offentlege helsestellet.

Sjå òg
------

* Oslo Sanitetsforening Eiendom AS

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oslo Sanitetsforening
* Norske Kvinners Sanitetsforening
**Chacaosundet** eller **Chacaokanalen** (spansk *Canal de Chacao*) i Los Lagos-regionen i Chile, skil Chiloé-øya frå fastlandet. 

Sundet gjev ei opning med skipslei frå Ancudfjorden ut mot Stillehavet. På det smalaste er sundet ca. 2300 meter breitt. Leia har ei minste djupne på 12 famnar (22 meter) og straumtilhøva er rekna som farlege.

Sundet vart skapt under dei kvartære istidene med etterfølgjande isbrear som rann ned frå Andesfjella til kysten. 

Ei bru over sundet er under bygging og er planlagt tatt i bruk tidleg i 2026. Per november 2022 er nær ein tredel av byggearbeidet fullført. Brua vil ha fire køyrefelt, ho vil bli den lengste hengebrua i Latin-Amerika og skal haldeast oppe av tre betongtårn, kvart ca. 200 meter høgt.
Eit konsortium på tre selskap, medrekna det norske Aas-Jakobsen, fekk kontrakten på prosjektet i 2014.

Ei kraftleidning i luftspenn med ei spennlengd på 2680 meter som kryssar Chacaosundet blei tatt i bruk i 1993. Tårna i kvar ende av dette spennet er 179 meter høge.

Kart over Chacaosundet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på «Chacao Channel» frå Wikipedia på engelsk, den 5. mars 2023*

Referansar

1. ↑  *Google Earth*
2. ↑  United States. Defense Mapping Agency. Hydrographic Center (1976). *Sailing directions for South America*. Defense Mapping Agency, Hydrographic Center. s. 338.
3. ↑  José Manuel Alvarado, Soychiloé, *Puente Chacao alcanza un 32% de avance: se encontraría operativo en 2026*. 18. november 2022. Henta 6. mars 2023
4. ↑  *Chacao Bridge - Chile* Informasjonsside om Chacao-brua frå ingeniørselskapet Aas-Jakobsen. Henta 5. mars 2023
5. ↑  Transelec S.A. *Transelec annual report 2014*, s.8. Henta 5. mars 2023

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Chacaosundet**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Botolv Hov** (8. mars 1922–11. juni 2020) var ein norsk industrigründer og Arbeidarparti-politikar. Han var fødd i Fresvik i Vik kommune (tidlegare Leikanger kommune), og store delar av året busett på Styvi i Nærøyfjorden i Aurland kommune. Hov var medskipar av Fresvik Bærlag i 1956, og bygde privat fryseri for bær i 1957. Han starta Fresvik Produkt AS i 1980 for å produsere element for kjøleromsveggar. Fresvik Produkt utvikla seg til ei suksessverksemd med 50 tilsette og ei omsetning på kring 50 millionar kroner i 2001.

Hov sat i Leikanger kommunestyre i to periodar, ein av dei i formannskapet. Etter at han flytta til Styvi, sat han ein periode i Aurland kommunestyre.

I tillegg hadde han fleire andre tillitsverv i begge kommunar. I 1993 opna han og ektemaken Kjellaug gardsmuseum og starta gardsturisme på Styvi. Hov gav i 2006 ut historieboka *Styvi i Nærøyfjorden* på Skald forlag.

Botolv Hov er tildelt Kongens fortenestemedalje i sølv.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 2006 – *Styvi i Nærøyfjorden* (Leikanger: Skald). ISBN 82-7959-078-1

Kjelder
-------

* Om Botolv Hov i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane Arkivert 2016-12-21 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aritklar av eller om Hov i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
Ein **elektrode** er eit materiale som fungerer som leiar for elektrisk straum til eller frå ei væske, ein gass, ein lekamsdel osv, eller til ein annan elektrode. Ved elektrolyse er det vanleg å bruke elektrodar av karbon, sidan metall lett kan oksidere. Når det blir sett spenning mellom to elektrodar, blir den negative kalla katode, og den positive for anode. Elektrodane i brytarar og andre elektriske kontaktar bør ha veldig liten motstand, spesielt når spenninga er liten, sidan kontaktflata i røyndomen er mindre enn han ser ut som, eller at ureinskapar på overflata kan gjere at straumen berre går gjennom delar av kontaktflata. Gode kontaktar for låge spenningar, til dømes til signaloverføring, kan ofte vere belagt med gull fordi gull har god leiingsevne, men fyrst og fremst av di gull ikkje oksiderer.

Sjå òg
------

* elektrolytt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elektrode» frå Wikipedia på bokmål, den 26. februar 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Apatitt** er ei mineralgruppe som omfattar dei mest alminnelege fosfatminerala som finst i små mengder i nesten alle magmatiske bergartar, i dei fleste metamorfe bergartar, og utgjer hovudbestanddelen av einskilde sedimentære bergartar, som fosforitt. Apatitt opptrer som heksagonale krystall eller i massiv form og kan ha mange ulike fargar. Hardleiken er 5. Vanleg apatitt eller fluorapatitt har samansetnaden Ca5(PO4)3F, men apatittgruppa omfattar òg ei rekkje andre mineral med til dels komplisert kjemisk samansetnad. Dei viktigaste apatittane forutan fluorapatitt er hydroksylapatitt og klorapatitt (monoklin symmetri). Britholitt inneheld større mengder lantanoidar og silisium. Karbonat-fluorapatitt (tidlegare francolitt) og karbonat-hydroksylapatitt (tidlegare dahllitt) er ikkje lengre godkjende som eigne mineral, men er variantar av fluorapatitt og hydroksylapatitt. Apatitt spelar ei stor rolle som fosforkilde for plantene, både ved forvitring og som råmateriale for framstilling av kunstgjødsel (fosforgjødsel). Òg verdifulle lantanoider, t.d. europium, kan utvinnast av apatitt.

Tidlegare var det Sør-Noreg drift på gonger av apatitt, særleg ved Ødegården i Bamble, produksjon opp til 10 000 tonn i året. Store apatittleier blir drive på Kolahalvøya i Russland, der Norsk Hydro er involvert. Den viktigaste fosfatproduksjon kjem likevel frå sedimentære fosforittleier i USA og Nord-Afrika.

Til apatitt-gruppa høyrer òg pyromorfitt, mimetesitt og vanadinitt (sjå pyromorfitt).

Namnet apatitt er av gresk *apate*, som tyder 'bedrag' og -itt, då mineralet er lett å ta feil av.

* 
* 
* Slipt apatittSlipt apatitt
* 
*

Kjelder
-------

* Raade, Gunnar. Apatitt (24. februar 2012). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Gemological Institute of America, *GIA Gem Reference Guide* 1995, ISBN 0-87311-019-6
2. 1 2 3 4  Apatite. Webmineral

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Apatitt**
Koordinatar: 66°25′S 100°35′E﻿

**Apfelbreen** er ein isbre som er kring 9 km brei og 35 km lang, og som flyt vest-nordvest langs sørsida av Bunger Hills og endar i Edisto istunge. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av U.S. Navy Operation Highjump, 1946–47, og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Earl T. Apfel, ein geologiprofessor ved Syracuse University, som var geolog under U.S. Navy Operation Windmill i 1947–48, og som var med på å opprette astronomiske kontrollstasjonar langs Queen Mary, Knox og Budd Coast.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Apfel Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 14. januar 2014.*

1. ↑  «Apfel Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 11. mai 2011.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Apfel Glacierid=520» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
I denne figuren, eit stamtre for språka **2**,  **5**, **9** og **31**, er **7** urspråket for **5** og **9**, medan **6** er urspråket for **2** og **7**, medan **15** er urspråket for alle.
Eit **urspråk** er eit språk som eit gruppe språk eller grupper av språk stammar frå. Eit urspråk saknar ofte direkte kjelder, slik som skrifter skrivne på språket. Å seie at ei gruppe språk er skylde med kvarandre, er det same som å seie at dei stammar frå det same urspråket. Postuleringa av urspråk byggjer på stamtreteorien, som illustrert i figuren til høgre.

Døme
----

Alle samiske språk stammar frå det samiske urspråket, det vil seie ursamisk. Samisk og andre greiner av den uralske språkfamilien stammar frå ururalsk. Alle dei germanske språka stammar frå urgermansk. Vidare stammar urgermansk, urkeltisk, uritalisk, urslavisk og andre greiner av den indoeuropeiske språkfamilien frå urindoeuropeisk.

Metode
------

I den historisk-komparative lingvistikken nyttar ein den komparative metoden for å rekonstruere eit urspråk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* urspråk. Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Panorama utsyn over Urkiola. Frå venstre til høgre: Anboto, Alluitz, Aitz Txiki, Untxillaitz.
Unzillaitz med Oiz i bakgrunnen
Anboto
**Urkiola** er ei fjellkjede i Baskarfjella i Bizkaia, nær Durango, vest i regionen Baskarland i Spania. Det høgaste fjellet i fjellkjeda er Anboto (1331 moh). Fjellkjeda går frå vest til aust og er ein del av vasskiljet mellom Atlanterhavet og Middelhavet.

Fjella består av fleire kalksteinsmassiv, frå vest til aust: 

* Sierra de Aramotz (800 moh)
* Ezkubaratz (1010 moh)
* Mugarra (980 moh)
* Untxillaitz (900 moh)
* Aitz Txiki (791 moh)
* Alluitz (1043 moh)
* Anboto (1331 moh)

Sør for kalksteinstoppane ligg to avrunda fjelltoppar, Saibigain og Urkiolamendi (1011 moh).

Heile området er ein del av Urkiola naturpark oppretta av dei baskiske styresmaktene for å bevare det rike naturområdet, ofte kalla «Vesle Sveits». Området ligg nær Bilbao.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Urkiola naturpark

Panorama av Urkiola frå Saibigain. Frå venstre til høgre: Eskubaratz, Mugarra, Untxillaitz, Aitz Txiki, Alluitz, Anbotoryggen, Anboto. I bakgrunnen Ganekogorta (venstre) og i midten Oiz.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Urkiola» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mai 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Lidia Elena Șimon** (fødd 4. september 1973) er ein rumensk tidlegare langdistanseløpar som i 1998 vart europameister 1998 og verdsmeister 2001 i maratonløping. Ho vann elles OL-sølv 2000 og to VM-bronsar på same distansen, samt ein EM-bronse på 10 000 meter.

Aktiv
-----

Șimon vann si fyrste internasjonale medalje då ho i 1997 vart nummer tre i maratonløpet under verdsmeisterskapen i Aten, vel to minuttar bak vinnaren Hiromi Suzuki frå Japan. Året etter vann Șimon ein ny bronsemedalje, då på 10 000 m i europameisterskapen i Budapest. Sonia O’Sullivan frå Irland vann milløpet etter ein sterk sisterunde, medan portugisiske Fernanda Ribeiro kneip sølvmedaljen framom Șimon. Under VM 1999 tok Șimon endå ein bronsemedalje då ho atter satsa på maratonløpet, der ho enda 42 og 39 sekundar bak medaljevinnarane i mål.

Under Sommar-OL 2000 i Sydney tok Șimon eitt steg opp på sigerspallen til sølvmedalje, slått med åtte sekundar japanske Naoko Takahashi. Året etter kjempa Șimon om sigeren ved VM i Edmonton mot ein annan japansk maratonløpar, Reiko Tosa, og vann gullmedaljen med ein margin på seks sekundar. Sidan deltok Șimon i internasjonale meisterskapløp til 2012, utan ho makte sanke fleire medaljar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1994 i Helsinki: Nr 10 i maraton – 2.36.14
* VM 1995 i Göteborg: Nr 10 i maraton – 2.33.18
* OL 1996 i Atlanta: Nr 6 i maraton – 2.31.04
* VM 1997 i Aten: Bronsemedalje i maraton – 2.31.55
* EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje på 10 000 m – 31.32.6
* VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje i maraton – 2.27.41
* OL 2000 i Sydney: Sølvmedalje i maraton – 2.23.22, bakom Naoko Takahashi (2.23.14)
* VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje i maraton – 2.26.01, framom Reiko Tosa (2.26.06)
* OL 2004 i Aten: Braut maraton
* VM 2007 i Osaka: Nr 5 i maraton – 2.31.26
* OL 2008 i Beijing: Nr 8 i maraton – 2.27.51
* VM 2009 i Berlin: Nr 21 i maraton – 2.32.03
* EM 2010 i Barcelona: Nr 10 i maraton – 2.36.52
* OL 2012 i London: Nr 45 i maraton – 2.32.46

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lidia Şimon» frå Wikipedia på engelsk, den 10. august 2018.*

* «Lidia Șimon» (på engelsk). Olympedia. Henta 8. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Pohjola** er eit område som ofte vert nemnt i finsk mytologi. *Pohja* tyder nord, og Pohjola viser enten til polarområdet generelt, eller, som i Kalavala-eposet, til Sameland. I den verkelege verda dekkjer Pohjola delar av fylka Lappland og det gamle Kajanaland i Finland

Pohjola kan òg vera ein reint mytisk stad som er kjelda til alt vondt - eit lagnadstungt, evig kaldt land i det fjerne nord som var kjelda til sjukdommar og frost. Landet er fienden til Väinölä, som er Kalevala-landet.

Pohjola i Kalevala
------------------

I mytologien herskar den vonde og mektige heksa Louhi over Pohjola. Meistarsmeden Seppo Ilmarinen smir Sampo for henne etter at ho har bede om det og gjev den til henne som pris for å få gifta seg med dottera hennar. Sampo er ei trollkvern som mel fram overflod for folket i Pohjola.

Det roterande loket på Sampo er òg eit symbol på den stjernespekka himmelkvelven som snurrar rundt ein akse eller pilar som står i midten av verda. Denne pilaren, verdstreet, stod der stjernehimmelen ikkje rørte seg, altså i Pohjala, litt nord for horisonten til finnane. Det meste av Kalevala-stoffet dreiar seg om korleis Sampo vart til og sidan gøymd av heksa Louhi inni eit stort fjell i mørke Pohjola, og deretter om krigen menneska frå sør førte for å «frigjera» han til sitt eige bruk. Det enda med at Sampo vart knust og mista det ovviktige loket sitt, på same måte som verdstreet på Nordpolen vart øydelagt.

Andre personar frå Kalevala ønska òg å gifta seg med Pohjola-jenter, mellom anna eventyraren Lemminkäinen og den store vismannen Väinämöinen. Louhi bad då om storverk som kunne måla seg med Sampo frå dei, til dømes å skyta Tuonela-svana. Dersom friaren til slutt fekk dottera, heldt ein bryllaup med store ete- og drikkegilde i den store festsalen i Pohjola.

Anna
----

* Dotter av Pohjola er eit symfonisk tonedikt av Jean Sibelius
**Golijska Moravica** eller berre **Moravica** (serbisk Голијска Моравица eller Моравица) er ei elv vest i Serbia. Med ei lengd på 98 km, han er den lengste kjeldeelva til Zapadna Morava og dannar i lag med Đetinja elva Velika Morava. Namnet tyder *vesle Morava* på serbisk.

Golijska Moravica spring ut frå vestsida av fjellet Golija og renn nordover gjennom regionen Stari Vlah. Området elva renn gjennom er tynt folkesett, men det ligg fleire grender langs elva, ofte samla i grupper.

Golijska Morava renn så gjennom Ivanjica-senkinga mellom fjella Čemerno i aust og Mučanj i vest. Ved enden av senkinga renn elva forbi klosteret *Sveti Arhanđeli*. Vidare renn elva gjennom Arilje-senkinga, mellom fjella Golubac i aust og Blagaja i vest. Her mottar ho den største sideelva si, Rzav. Den siste delen av elva renn over Tašti-sletta, mellom fjella Blagaja, Krstac og Crnokosa. Nær landsbyen Pilatovići renn Golijska Morava saman med Đetinja og dei dannar Zapadna Morava, den lengre kjeldeelva til Velika Morava.

Golijska Moravica drenerer eit område på 1486 km² og høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet. Kraftpotensialet i elva er ikkje utbygd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Golijska Moravica» frå Wikipedia på engelsk, den 28. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
		- Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Elektrofor frå 1800-talet.
Ein **elektrofor** er ein kapasitiv generator som vert nytta til å produsere elektrostatisk ladning via prosessen elektrostatisk induksjon. Den første utgåva vart oppfunnen i 1762 av den svenske professoren Johan Carl Wilcke,

Ein elektrofor består av ei isolerande plate (opphavleg kalla ei «kake» av harpikshaldig stoff som bek eller voks, men i moderne versjonar vert plastikk nytta) og ei metallplate med eit isolerande handtak. Først vert den isolerande plata ladd gjennom friksjonselektrisk effekt ved å gni han mot pels eller eit tøystykke. Metallplata vert så plassert oppå den isolerande plata. Isolatoren overfører ikkje mykje av ladningen til metallet, fordi den mikroskopiske kontakten er dårleg. I staden for vil det elektrostatiske feltet til den ladde isolatoren føre til ladning i metallplata for at dei skal fråskiljast. Det vert utvikla to ladningsområde - den positive ladningen i plata vert tiltrekt til sida som vender ned mot isolatoren, og ladar denne positivt, medan den negative ladningen vert fråstøytt til sida som vender oppover, og lader denne negativt, medan heile plata totalt sett vert elektrisk nøytral. Sida som vender oppover vert mellombels jorda (som kan gjerast med å røre plata med ein finger), og trekke ut den negative ladningen. Til slutt vert metallplata, som no berre inneheld ein ladning (den positive i dømet her) løfta. Plata kan no nyttast i eksperiment. 

Georg Christoph Lichtenberg nytta elektroforar til å skape dei merkelege treliknande figurane kalla Lichtenberg-figurar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Electrophorus» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Pancaldi, Giuliano (2003). *Volta, Science og Culture in the Age of Enlightenment*. Princeton Univ. Press. ISBN 0691122261. , s.73
2. ↑  «Electrophorus». *Encyclopaedia Britannica, 11th Ed.* **9**. The Encyclopaedia Britannica Publishing Co. 1910. Henta 26. februar 2011. , s.237
3. ↑  Jones, Thomas B. (2007). «Electrophorus and accessories». *Thomas B. Jones website*. Univ. of Rochester. Henta 26. februar 2011.
**Johan Mathiassen Moe** (17. januar 1875–22. oktober 1950) var ein svensk-norsk gardbrukar og politikar som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1927 til 1945.

Mathiassen var son til ein bonde i Kville sokn i Bohuslän. Han flytta til Sandar i Noreg i 1894 og arbeidde i to år som tenestekar på eit gardsbruk. Sidan var han i fire år køyrekar i Kristiania og forpakta så gardsbruk. I 1903 han reiste tilbake til Sandar og arbeidde i sju år på Framnes mekaniske verksted. Etter han hadde vorte norsk statsborgar kjøpte han i 1910 ein gard på Mo i Sandar, og dreiv denne i lang tid.

Mathiassen var medlem av Sandar heradsstyre frå 1913 til 1940, mest heile tida hadde han plass i formannskapet. Elles var han i mange år medlem i likningsnemnda og i fattigstyret.

Hausten 1927 vart Mathiassen vald til stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet, den aller fyrste Arbeidarparti-representanten frå valkrinsen Vestfold. Sidan vart han attvald både i 1930, 1933 og 1936. Den fyrste treårsbolken var han medlem i Protokollkomiteen, frå 1931 hadde han fast plass i Landbrukskomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Aust-fasaden av Louvre
**Kolossalorden** er ein arkitektonisk søyleorden med søyler eller pilastrar som strekkjer seg over to eller fleire etasjar, ofte i heile høgda til fasaden. Søyler i vanleg etasjehøgd kan flankera vindaugs- eller døropningar i kvar etasje mellom kolossalsøyler eller -pilastrar. Kolossalordenen kan gjera bruk av alle dei klassiske søyleordenane; dorisk, jonisk, korintisk osb. Systemet kom i bruk i renessansen, og eit tidleg døme er kyrkja Sant'Andrea i Mantova av Alberti, påbyrja i 1472. Michelangelo brukte kolossalsøyler i fasadane på Capitol i Roma, oppført frå 1564 til 1568. Kolossalordenen var særleg utbreidd i manierismen og barokken og blei teke opp igjen i historismen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kolossalorden» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juli 2020.*

Litteratur
----------

* Ahlstrand, Jan Torsten.; *Arkitekturtermer*. Lund: Studentlitteratur, 1976, ISBN 91-44-02852-0

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)

 |
*Sjå òg Point of Ayre på Isle of Man og Point of Ayre på Orknøyane.*
Koordinatar: 53°21′15″N 3°18′59″W﻿

Point of Ayr fyr ved Talacre.
**Point of Ayr** (walisisk *Y Parlwr Du*) er det nordlegaste punktet på fastlandet i Wales. Det ligg like nord for Talacre i Flintshire, ved munningen til River Dee. Det ligg sørvest for Liverpool Bay i Irskesjøen. Området er eit fuglereservat og ein del av sanddyneområdet Gronant og Talacre, som har status som Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse).

I mange år vart det drive kolgruver her. Dei første gruvene opna i 1865 og vart lukka 23. august 1996.

Point of Ayr er staden der naturgassen frå Irskesjøen vert ført i land. 

Det står eit fyr på Point of Ayr frå 1776, men det har ikkje vore i drift sidan 1844. Det står på stranda Talacre ved munningen til River Dee.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Point of Ayr» frå Wikipedia på engelsk, den 22. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Point of Ayr*, Miners Advice, henta 22. januar 2010
2. ↑  *Lighthouse at Point of Ayr*, Stay in Wales, henta 22. januar 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Johan Joachim Meyer** (29. oktober 1860–23. januar 1940) var ein norsk arkitekt og registrator av eldre byggekunst.

Prestesonen Meyer var fødd i Bømlo. Etter å ha gått Trondhjems Tekniske Læreanstalt utdanna han seg vidare i Hannover og var frå 1885 lærar på Statens handverks- og kunstindustriskule i Kristiania. Frå 1910 til 1933 var han professor i ornamentikk og formlære ved Norges tekniske høgskole i Trondheim.

Meyer er særleg kjend for sine studiar i gammal norsk byggeskikk og handverk. 1899-1905 gav han ut trebandsverket *Norsk træskjærerkunst*. Etter ei studieferd til Orknøyane gav han og Lorentz Dietrichson ut *Monumenta Orcadica* i 1906. Frå 1908 gav Meyer ut ei rekke bøker i serien *Fortids kunst i Norges bygder*, eit verk som vart avslutta med band 19 i 1942. Gjennom penneteikningar, akvarellar gav han i dette verket att oppmålingar og husbunad frå bygder i Telemark, Numedal, Østerdalen, Gudbrandsdalen og Sunndalen.

Frå 1905 til 1930 var Meyer formann i tilsynsnemnda for restaureringsarbeidet på Nidarosdomen. I den samanheng skreiv han boka *Kristkirken i Nidaros*, utgjeven 1914. Han skreiv òg bolkar i *Norsk Kunsthistorie* (1925).

Han døydde i Askim.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
For kompakte todimensjonale flater utan grenser, vil kvar løkke på flata kunne trekkast saman utan å forlate flata. Flata er då topologisk homeomorfisk til ei kule. Poincarés førehandstru seier at det same gjeld for tredimensjonale rom.
Ingen av dei to løkkene på denne torusen eller smultringen kan trekkast saman til eit punkt utan å forlate flata. Ein torus er derfor ikkje homeomorfisk til ei kule.
**Poincarés førehandstru** er ein hypotese sett fram av den franske matematikaren Henri Poincaré i 1904. Noko upresist seier førehandstrua at ei kvar lukka flate, som er enkeltsamanhengande i rommet, kan omdannast til ei kuleflate på ein kontinuerleg måte. Det vil sei utan at ein riv flata sund og set ho saman att. At flata er enkeltsamanhengande tyder at ho er samanhengande og at alle løkker på flata kan trekkast saman til eit punkt utan å forlate flata. Eit døme på ei flate som ikkje er enkeltsamanhengande er ein smultring. Ei løkke gjennom holet og rundt smultringen, kan ikkje trekkast saman utan å skjere gjennom smulitringen og dermed forlate flata. 

Poincarés førehandstru var lenge eit av dei store uløyste problema i matematikken. I 2002-2003 la den russiske matematikaren Grigorij Perelman fram eit bevis for førehandstrua. Det var så langt og komplisert at det tok fleire år før det vart endeleg verifisert av fleire høgtståande matematikarar.

Kjelder
-------

* Poincarés formodning. (2012-01-31) I *Store norske leksikon*. Henta frå
*«Hliðskjálf» omdirigerer hit. For musikkalbumet av Burzum, sjå albumet Hliðskjálf.* 
Miniatyrfigur i sølv frå rundt 900 som truleg viser Odin på trona Lidskjalv med ulvene Gjere og Freke og ramnane Hugin og Munin. Funnen ved Lejre i Danmark i 2009, utstilt i Roskilde Museum.Foto: Mogens Engelund

**Lidskjalv** (norrønt *Hliðskjálf*) er høgsetet til Odin i norrøn mytologi. Det står i borga hans Valaskjalv i Åsgard. Frå setet ser Odin ut over heile verda, og veit kva kvart menneske gjer. Lidskjalv er omtalt i Den yngre Edda (Gylvaginning), og er også nemnd i dei eldre eddadikta *Grimnesmål*, der Odin og Frigg sit i høgsetet, og *Skirnesmål*, der Frøy lurer seg til å sitja der og ser jotunkvinna Gjerd.

Snorre Sturlason skriv i Edda: *«Þar er einn staðr, er Hliðskjálf heitir, ok þá er Óðinn settist þar í hásæti, þá sá hann of alla heima ok hvers manns athæfi ok vissi alla hluti þá er hann sá.»* Omsett: «Det er ein stad som heiter Lidskjalv; og når Odin sette seg i høgsetet der, då såg han ut over alle heimsbolkar, såg kva kvar mann tok seg føre, og mintes sidan alt han såg.»

* Frigg og ektemannen Odin på trona Lidskjalv med utsyn over heile verda. Teikning av Lorenz Frølich til Den ældre Eddas Gudesange som kom ut i 1895.Frigg og ektemannen Odin på trona Lidskjalv med utsyn over heile verda. Teikning av Lorenz Frølich til *Den ældre Eddas Gudesange* som kom ut i 1895.

Kjelder
-------

1. ↑  Snorre Sturlason, Den yngre Edda (til nynorsk ved Erik Eggen), Samlaget (1984), s. 27

* *Denne artikkelen bygger på «Lidskjalv» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juni 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Store norske leksikon, Lidskjalv
* Heimskringla.no, Gylvaginning

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Utbreiinga av Kongedømet Toledo i 1590.
**Kongedømet Toledo** var ei kristent kongedøme i mellomalderen i det som i dag er det sentrale Spania, skapt etter Alfonso VI av León erobra Toledo i 1085.

Bakgrunn
--------

I april 1065 omleira emir Al-Muqtadir frå Zaragoza byen Barbastro, med støtte frå 500 riddarar frå Sevilla. Guvernøren, grev Ermengol II av Urgel mista livet i kampane og eit par dagar seinare fall byen. Den iberiske og franske garnisonen vart utsletta og dette enda krosstoget til pave Aleksander II på Den iberiske halvøya.

Rundt same tid braut emir Al-Muqtadir forholdet med Castilla, og Ferdinand I førte tropar til Zaragoza - tok Alquezar - og gjekk så inn i Valencia. Trass i at han var underlagt Castilla, førte emir Al-Mamun av Toledo ein styrke støtta av svigersonen emir Abd al-Malik. Mamun fjerna Abd al-Malik frå trona og innlemma Valencia i Kongedømet Toledo. Ferdinand vart særs sjuk og trekte seg frå felttoget og døydde i desember 1065. Riket hans vart då delt mellom dei tre sønene hans: Sancho II i Castilla, Alfonso VI i León og Garcia i Galicia.

I mai 1085, etter å ha spelt dei muslimske kongane mot kvarandre og slått koalisjonen mellom taifaene Sevilla, Badajoz og Zaragoza, klarte Alfonso VI å gå inn i Toledo. Taifaen Toledo vart innlemma i Castilla og byen vart gjort hovudstad i León og Castilla.

«Kongedømet Toledo» var ikkje i røynda eit sjølvstendig kastiljansk kongedømet, men var heller ei offisiell nemning for det såkalla Nye Castilla, som skilde dei nyerobra muslimske områda frå «Gamle Castilla». Det var likevel ei administrativ eining med sine eigne institusjonar. I lag med dei andre kastiljanske landområda, vart det ein del av Kongedømet Spania då Castilla og Aragón vart slått saman under Isabella I av Castilla og Ferdinand II av Aragón.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kingdom of Toledo» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2009.*
**Molekylærgenetikk** er ei grein i genetikken som omhandlar utforskinga av arvemassen på molekylærnivå (DNA-nivå). 

Då dei molekylærbiologiske metodane vaks fram på 1970- og 1980-talet vart det mogeleg å studere aresmassen i detalj. Då DNA-molekylet si oppbygging vart kartlagd i 1953, vart også grunnen lagt for den molekylære genetikken. Genetikken opna nye vegar til rein framstilling av arveanlegg samt stadium av oppbygging og funksjon. På denne måten har ein isolert og studert gener frå menneske, dyr, plantar og mikroorganismar på DNA-nivå. Ein viktig del av den molekylære genetikken går ut på å fastlegge sambandet mellom mutasjonar i einskilde gener og oppkomsten av genetiske sjukdomar. Dessutan studerer ein grunnleggande biologiske prosessar, som regulering av genane sin aktivitet og arvemassen si spreiing. Molekylærgenetikken har eit stort tal praktiske og teoretiske nytteområde, t.d. I planteforedling, framstilling av lækjemiddel, evolusjonslære og fleire greiner av medisinen, m.a. bakteriologi, virologi, immunologi og medisinsk genetikk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Molekylärgenetik» frå Wikipedia på svensk, den 9. februar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Moldeelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho kjem frå fjellområda mot grensa til Masfjorden kommune i Hordaland, og renn derfrå i vestleg retning til ho munnar ut i Eidsfjorden ved Dalsøyra. Elva er 7,1 km lang, og har eit nedbørfelt på 15,8 km². Middelvassføringa ved munningen er 1,66 m³/s.

Elva byrjar i myrområda i Skitnedalen, søraust for Dalsfjellet. Ho renn derfrå først mot sør til Norddalsstølen, der ho snur mot vest og fell bratt ned mot Setsstølen innerst i Dalsdalen. Ved Dale lauper ho saman med sideelvane frå Nordalen i nord og Vyrkjesdalen i sør. Det er busetnad og jordbruksområde på begge sider av elva frå Dale til elvemunningen ved Dalsøyra, og òg i Nordalen opp til og med Nordalsvatnet.

Vasskvalitet og fiske
---------------------

I likskap med andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Moldeelva på siste delen av 1900-talet negativt påverka av sur nedbør. Men geologien i Moldevassdraget skil seg ut i tilhøve til dei fleste andre vassdraga i kommunen, for i dei øvre og nordlege dela av vassdraget består berggrunnen for det meste av prekambrisk amfibolitt og gabbro. Desse meir basiske bergartene motverker surheta i nedbøren og bidrog til ein betre vasskvalitet og betre tilhøve for fisk i desse dela av vassdraget. Lengjer sør i vassdraget er berggrunnen surare og mindre eigna til å motstå sur nedbør. Heile vassdraget var likevel periodevis surt, og ei biologisk undersøking av botndyr ved munningen av elva viste at vassdraget var blant dei beste i kommunen med omsyn til botndyr, sjølv om botndyrfaunaen her òg var middels påverka av det sure vatnet. Dei vatnkjemiske undersøkingane vart stadfesta av status for fiskebestandane, då Nordalsvatnet hadde betre tilhøve for fisk enn i Moldevatnet lenger sør i nedbørfeltet, der ørretbestanden døydde ut alt på 1960-talet. I Nordalsvatnet var det òg ein viss nedgang i fiskebestandane, men dette skjedde ikkje før på 1980-talet.

Kjelder
-------

1. 1 2  NVE Atlas Arkivert 2011-03-06 ved Wayback Machine. *Norges vassdrags- og energidirektorat*
2. ↑  Annie Elisabeth Bjørklund: *Naturressurskartlegging i Gulen kommune, Sogn og Fjordane: Miljøkvalitet i vassdrag*, Rådgivende Biologer AS, Rapport nr. 155, mars 1995, ISBN 82-7658-050-5

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Kart over Levanten under krosstoga, kongedømet Jerusalem i sør.
**Kongedømet Jerusalem** var eit kortvarig kristent kongedøme som vart grunnlagt i 1099 då Jerusalem vart hærteke, under det fyrste krosstoget. Kongeriket vart grunnlagt i området kring Jerusalem i eit område som nokonlunde tilsvarar dagens Israel. Det bestod fram til 1291.

Godfred av Boullion vart vald til den fyrste kongen, men han ville ikkje bera ei kongekrone der Jesus hadde bore ei tornekrone, så han tok i staden tittelen «Vernar av Den heilage grava». Då han døydde vart bror hans konge som Baldvin 1. og han vart krona til konge juledag. Mot slutten bestod kongeriket berre av nokre få byar på kysten, til dømes Akko, då var sjølve Jerusalem gått tapt.

Seinare har fleire fyrstehus gjort krav på tittelen, av di dei ikkje var samde om kven som var nærmaste arving til kongane av Jerusalem. Mellom anna gjer kong Juan Carlos I av Spania krav på tittlen **konge av Jerusalem**. Det italienske fyrstehuset Savoy har gjort krav på tittelen. Det same gjorde dogane av Venezia. I tillegg har det austerrikske fyrstehuset Habsburg gjort det same.

| * v
* d
* e
Krossfararstatar |
| --- |
| Levanten | Kongedømet Jerusalem**·** Fyrstedømet Antiokia**·** Grevskapet Edessa**·** Grevskapet Tripoli**·** Kongedømet Cilicia**·** Kongedømet Kypros |
| Latinsk Hellas | Det latinske riket**·** Kongedømet Thessalonika**·** Fyrstedømet Akaea**·** Hertugdømet Aten**·** Hertugdømet Filippopolis**·** Hertugdømet Neopatria**·** Hertugdømet Arkipelet**·** Triarkatet Negroponte**·** Pfalzgrevskapet Kefalonia og Zakynthos**·** Herredømet Khios**·** Republikken Venezia (Stato da Màr)**·** Maltesarordenen |
| Baltikum | Den tyske riddarordenen (Klosterstaten til Den tyske riddarordenen)**·** Sverdbroderordenen (Terra Mariana)**·** Dobrinerriddarane (Dobrzyńlandet) |
**Kongedømet Mallorca** var grunnlagd av Jakob I av Aragón, òg kjend som *Jakob erobraren*. Etter den førstefødde sonen hans, Alfonso, døydde, skreiv han eit testamente i 1262 der kongedømet skulle gå til sonen hans Jakob. Då Jakob I døydde i 1276, gjekk kongemakta Aragón til den eldste sonen Peter og kongedømet Mallorca gjekk til Jakob, som regjerte som Jakob II av Mallorca. Det same testamentet sa at kongen av Mallorca var ein vasall under kongen av Aragón.

Erobringa av Mallorca av Jakob I av Aragón (1229).
Kongedømet omfatta Balearane: Mallorca, Menorca (som framleis var under muslimsk styre før 1231, då dei overgav seg til Jakob I), Ibiza og Formentera. Kongen var òg herre over grevskapa Roussillon og Cerdanya, i tillegg til områda Jakob I hadde i Oksitania - Montpellier, vicomtdømet Carlat, i Auvergne og baroniet Aumelas, nær Montpellier.

Då Jakob I døydde valde den nye kongen av Mallorca, Jakob II å ikkje betale skatt til Peter III, og først i 1279 vart Konggedømet Mallorca igjen underlagt kongen av Aragón. Kongen av Mallorca var frå no nøydd til å opphalde seg i Catalonia. Mangelen på eit hoff på Mallorca gjorde øyane destabiliserte, og at det ikkje fanst nokre institusjonar her bortsett frå monarkiet. 

James III av Mallorca var berre ni år då han tok over trona og ein trengde eit styre til å ta over landet medan han var barn. Situasjonen var vanskeleg og kongedømet hamna i store finansproblem. I 1343 invaderte Peter IV av Aragón Balearane og året etter grevskapa Roussillon og Cerdanya. James III klarte berre å halde på dei franske områda sine. Desse selde han til kongen av Frankrike i 1349 og sette kurs mot Mallorca. Her vart han slått og drepen i slaget ved Llucmajor den 25. oktober 1349. Med dette vart kongedømet Mallorca innlemma i krona Aragón for godt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kingdom of Majorca» frå Wikipedia på engelsk, den 1. oktober 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- A Mediterranean emporium - The Catalan kingdom of Majorca, by David Abulafia, ISBN 0-521-89405-0


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 32°05′N 36°06′E﻿

**Zarqa guvernement** (arabisk *محافظة الزرقاء* *Muħāfazat az-Zarqāʔ*, lokale dialektar *ez-Zergā* eller *ez-Zer'a*) er det tredje største guvernementet i Jordan etter folketal. Det administrative senteret og den største byen i Zarqa guvernement er byen Zarqa. Han ligg 25 km aust for den jordanske hovudstaen Amman. Den nest størte byen i guvernement er Russeifa.

I Zarqa guvernement ligg dei største militær- og flybasane i Jordan.

Historie
--------

Byen Russeifa.
Azraqborga.
Qasr Amra, ein verdsarvstad.
Området som Zarqa guvernement dekkjer har vore busett sidan bronsealderen, mellom anna av ammonittane og nabatearane, som bygde fortet kalla Qasr al Hallabat, som òg vart nytta som fort av romarane, og så som ørkenpalass av omajadane.
Dei viktigaste historiske stadane er ørkenpalassa til omajadane, som Qasr Amra på verdsarvlista, Qasr al Hallabat, Qasr Shabib i sentrum av Zarqa, i tillegg til Azraqborga.

Etter dei osmanske tyrkarane bygde Hedjaz-banen i byrjinga av 1900-åra, vart Zarqa eit strategisk trafikknutepunkt mellom Damaskus og Medina, og byane langs banen byrja å vekse. Den arabiske legionen frå Jordan, leia av Glubb Pasha, hadde hovudbasen sin i Zarqa.

Geografi
--------

Zarqa guvernement grensar til Mafraq guvernement i nord og nordaust, Amman guvernement i sør og sørvest, Jerash og Balqa guvernement i vest. Det grensar òg til Saudi-Arabia heilt søraust. Det meste av guvernementet består av Den syriske ørkenen og er tett folkesett. Dei to byane Zarqa og Russeifa er høvesvis den nest og fjerde største i Jordan.

Demografi
---------

Folketeljinga i 2004 syner at folketalet i Zarqa guvernement var 727 268. Jordansk statistikkdepartement estimerte at folketalet i 2010 var 910 800.

Administrativ inndeling
-----------------------

Zarqa guvernement er delt inn i tre departement:

|
|  |
Nahiyaer i Zarqa guvernement etter folketal (2004)|  | Nahiya | Arabisk namn | Folketal (2004) | Adm. senter |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Al-Qasaba nahiya | لواء قصبة الزرقاء | 450 102 | Zarqa |
| 2 | Russeifa nahiya | لواء الرصيفة | 268 237 | Russeifa |
| 3 | Hashemiyya nahiya | لواء الهاشمية | 46 311 | Hashemiyya |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zarqa Governorate» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Jordan National Census of 2004 Table 3-1* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 22. juli 2011, henta 4. oktober 2015
2. ↑  *2004 Census* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 22. juli 2011, henta 4. oktober 2015

Balqa guvernement

| * v
* d
* e
Guvernement i Jordan  |
| --- |
| Nord | Ajloun**·** Irbid **·** Jerash**·** Mafraq |  |
| Sentral | Amman**·** Balqa**·** Madaba**·** Zarqa |
| Sør | Aqaba**·** Karak**·** Ma'an**·** Tafilah |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Steven Davis** (fødd 1. januar 1978 i Ballymena i Antrim) er ein nordirsk fotballspelar som har spela på midtbanen for Rangers i skotsk Premier League, og for det nordirske fotballandslaget.

Davis debuterte som profesjonell fotballspelarar hjå Aston Villa i engelsk Premier League, der han spelte den første kampen sin i september 2004. Han gjekk til Fulham sommaren 2007, og vidare på lån til Rangers i Skottland i januar 2008. Overgangen til Rangers vart permanent sommaren 2008, for ein overgangssum på 3 millionar pund. Han har vorte seriemeister i Skottland med Rangers to gonger, i 2009 og 2010, og vart kåra til årets spelar i Skottland i 2010.

Davis debuterte for Nord-Irland sitt A-landslag 9. februar 2005 i ein privatlandskamp mot Canada. Han skåra det første landslagsmålet sitt 8. oktober 2005 i ein VM-kvalifiseringskamp heime mot Wales. 21. mai 2006 vart han Nord-Irland sin yngste landslagskaptein i nyare tid, i ein kamp mot Uruguay.

| * v
* d
* e
Nord-Irland sitt landslag – EM i fotball 2016 |
| --- |
| 
* 1 McGovern
* 2 McLaughlin
* 3 Ferguson
* 4 McAuley
* 5 J. Evans
* 6 Baird
* 7 McGinn
* 8 Davis (lagkaptein)
* 9 Grigg
* 10 Lafferty
* 11 Washington
* 12 Carroll
* 13 C. Evans
* 14 Dallas
* 15 McCullough
* 16 Norwood
* 17 McNair
* 18 Hughes
* 19 Ward
* 20 Cathcart
* 21 Magennis
* 22 Hodson
* 23 Mannus
* Landslagstrenar: O'Neill

 | Flagget til Nord-Irland |
|  |
Lidköping sitt byvåpen
Lidköping om lag år 1700
Torgbroen over Lidan
Limtorget
Östra Hamnen
**Lidköping** er ein svensk by i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. Den er centralort for Lidköping kommun. I 2011 hadde byen 25 644 innbyggarar. 

Byen ligg ved utløpet til Lidan i Kinneviken i sørenden av Vänern. 

Lidköping fekk bystatus i 1466 av Sverige sin dåverande konge Kristoffer av Bayern og er den eldste byen ved Vänern. Byen vert delt i to av Lidan. Nya Staden på vestsida vart bygd i 1670-åra av Magnus Gabriel de la Gardie. Her flytta han eit jaktslott som til 1882 gjorde teneste som rådhus. I dag er bygget eit handverksmuseum. Store delar av Gamla Staden vart øydelagd i ein brann i 1849. Nikolaikyrkan frå mellomalderen vart gjenreist i 1853. På Kållandsö nordvest for byen ligg Läckö slott.

Kjelder
-------

* Lidköping. (15.11.2011) I *Store norske leksikon*. Henta frå:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |