recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Døme på ein sudoku med låg vanskegrad (løysing)
Ein **sudoku**, òg kalla **su doku**, er eit slags talkryssord der ein skal plassere siffer inne i eit rutemønster. Det klassiske og opphavlege rutemønsteret består av 9·9 ruter som igjen er delt inn i ni mindre boksar på 3·3 ruter. Oppgåva går ut på å plassere sifra 1 til 9 slik at kvar av dei loddrette kolonnene, vassrette radene og 3·3-boksane inneheld sifra 1 til 9 éin gong. Oppgåva er eigentleg ikkje matematisk, det kunne i prinsippet like gjerne vorte bruka ni bokstavar eller ni fargar.

Kor vanskeleg oppgåva er, avheng av plasseringa av dei tala som er fylt inn på førehand. I sudokuen til høgre, kan ein til dømes sjå at talet 8 må stå i den midterste ruta i 3·3-boksen nede til venstre. Grunnen er at 8 alltid skal vera ein stad i ein 3·3-boks. Talet kan ikkje vera i den øvste eller nedste rada i boksen (rad 7 og 9 i sudokuen), sidan desse to vassrette radene inneheld talet frå før. 8 kan på same måte heller ikkje stå i den første eller tredje loddrette kolonnen; desse inneheld òg 8. Den midterste ruta i boksen er derfor den einaste moglege plasseringa.

Namnet
------

Namnet kjem av dei japanske orda for «tal» (sū) og «éitt» eller «aleine» (doku), og er ei forkorting av frasen «数字は独身に限る» *(Sūji ha dokushin ni kagiru)*, eit ordspel som er bygd på at tala må stå aleine.

Sudoku i Noreg
--------------

Fleire norske aviser begynte med sudoku våren/sommaren 2005. *Dagens Næringsliv* var først ute med å presentere sudoku, med ein lengre omtale av fenomenet og ei oppgåve laurdag 28. mai (løysing i same avis). Avisa starta med daglege sudokuar 18. juni. Desse er laga av Mark Huckvale og blir sagt å ha berre éi mogleg løysing. I tillegg skal dei kunne løysast logisk utan bruk av prøving og feiling. Oppgåvene til Huckvale skal ifølgje opphavsmannen kunna løysast på under ein halvtime.

*Adresseavisen* presenterte ein sudoku tysdag 31. mai (med løysing dagen etter), og begynte med daglege sudokuar laurdag 4. juni. *Aftenposten* (morgon) begynte med lynsudoku måndag 6. juni. I lynsudoku skal ein plassere sifra 1 til 6 i seks boksar med 2·3 ruter. Neste avis som kasta seg på sudoku-bølgja var *Stavanger Aftenblad*, som begynte med oppgåver torsdag 9. juni. Alle avisene presenterer løysinga på oppgåva i neste utgåve av avisa.

Andre aviser med sudoku-oppgåver er *Bergens Tidende*, *Brønnøysunds Avis* (lynsudoku), *Bladet Tromsø*, *Troms Folkeblad* og *VG*.
**Sue Monk Kidd** (fødd 12. august 1948) er ein amerikansk forfattar som er best kjend for romanen *The Secret Life of Bees* (på norsk *Bienes hemmelige liv*) som ho gav ut i 2002.

Oppvekst og utdanning
---------------------

Sue Monk Kidd vart fødd i Sylvester i Georgia, og vart uteksaminert frå Texas Christian University som sjukepleiar i 1970. Etter eksamen arbeidde ho som sjukepleiar og sjukepleielærar.

Starten på forfattarkarrieren
-----------------------------

Ho starta som skribent etter at eit essay ho skreiv i ein skriveklasse, vart utgjeve i magasinet *Guideposts*, og etterpå trykt oppatt i *Reader's Digest* (*Det Beste*). Ho heldt fram med å skriva for *Guideposts*.

Skrivestil
----------

Dei første bøkene hennar, *God’s Joyful Surprise* (1988) og *When the Heart Waits* (1990), er andelege sjølvbiografiske forteljingar der ho fortel om korleis ho opplever kontemplativ kristendom. *The Dance of the Dissident Daughter* (1996) tek opp tema frå feministisk teologi.

Ho brukte tre og eit halvt år på å skriva den første romanen sin, *The Secret Life of Bees*. Den andre romanen, *The Mermaid Chair* (på norsk *Havfruestolen*), vart utgjeven i 2005.

Sue Monk Kidd har sagt seg påverka av Henry David Thoreau, Kate Chopin, Thomas Merton og Carl Jung.

Ho bur no i Charleston i South Carolina, saman med ektefellen og to born.

Norske omsetjingar
------------------

* *Bienes hemmelige liv* (Bazar 2005) ISBN 978-82-8087-019-3 (8280870199) (Finst òg som lydbok, ISBN 978-82-02-25486-5 (8202254868))
* *Havfruestolen* (Bazar 2006) ISBN 978-82-8087-113-8 (8280871136)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell vevside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Brit Pettersen Tofte** (fødd 29. november 1961) er ein tidlegare norsk langrennar frå Lillehammer. Ho vart nummer to i verdscupen i langrenn både i 1982- og i 1983-sesongen, og nummer tre i 1985- og i 1986-sesongane. Til saman vann ho ti renn i verdscupen og kom på pallen 23 gongar. I løpet av si internasjonale skikarriere vann ho seks VM- og OL-medaljar. Ho tok ni gullmedaljar og fekk tre kongepokalar frå ulike NM på ski. Pettersen, som representerte Søre Ål IL, er gift med Hans Erik Tofte.

Aktiv
-----

Pettersen kom med i OL-troppen i 1980 og fekk gå opningsetappen på Noregs stafettlag som tok bronse etter DDR og Sovjetunionen. To år seinare fekk ho æra av å gå Noreg inn til VM-gull i 4x5 km stafett på heimebane i Holmenkollen, dei andre på laget var Anette Bøe, Inger Helene Nybråten og Berit Aunli. I same verdsmeisterskapen vart Pettersen nummer tre på 5 km og kom på fjerdeplassen på 10 km.

Saman med Nybråten og Aunli tok Pettersen ein ny stafettsiger under vinter-OL 1984, då saman med Anne Jahren. Pettersen gjekk sterke løp i alle OL-tevlingane i Sarajevo; ho tok bronsemedaljen på 10 km og vart nummer seks både på 5 km og 20 km. I VM 1985 i Seefeld vart ho nummer sju og sist av dei fem norske deltakarane på 5 km, dermed fekk ho ikkje plass på stafettlaget. Derimot gjekk ho inn til sølv på 20 km, ei tevling der dei fire norske utøvarane toppa resultatlista, med Grete Ingeborg Nykkelmo aller øvst. 

Pettersen deltok på 5 km og 10 km i ski-VM 1987 i Oberstdorf. Ho sikra seg ein bronsemedalje på 10 km, og vart nummer seks på 5 km. Under vinter-OL 1988 i Calgary gjekk ho dei same to distansane, men måtte nøye seg med 11. og 14. plass. Ved sesongslutt i 1988 la ho opp som langrennsløpar.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* Vinter-OL 1980 i Lake Placid: Bronsemedalje på stafetten
* Ski-VM 1982 i Oslo: Bronsemedalje på 5 km, gullmedalje på stafetten
* Vinter-OL 1984 i Sarajevo: Bronsemedalje på 10 km, gullmedalje på stafetten
* Ski-VM 1985 i Seefeld: Sølvmedalje på 20 km
* Ski-VM 1987 i Oberstdorf: Bronsemedalje på 10 km
* Vinter-OL 1988 i Calgary: Nr 11 på 5 km

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1980: Bronsemedalje på 10 km og på 20 km i Asker
* Ski-NM 1981: Bronsemedalje på 5 km og 10 km på Eidsvoll
* Ski-NM 1982: Gullmedalje på 20 km, sølv på 5 km og på 10 km
* Ski-NM 1983: Gullmedalje på 5 km og 20 km, bronse på 10 km på Lillehammer
* Ski-NM 1984: Gullmedalje på 5 km og 10 km i Hof
* Ski-NM 1985: Sølv på 5 km og 20 km, bronse på 10 km i Tromsø
* Ski-NM 1986: Gullmedalje på 10 km og sølv på 20 km på Vang
* Ski-NM 1987: Gullmedalje på 5 km i Steinkjer
* Ski-NM 1988: Sølvmedalje på 10 km på Vang

### Ymse

I 1983 mottok Pettersen Porsgrunds Porselænsfabriks Ærespris og i 1986 vart ho tildelt Holmenkollmedaljen.

### Ymse

Pettersen har arbeidd i forsikringsbransjen og seinare utstyrsfirmaet Swix. Ein periode var ho styremedlem i Norges Skiforbund.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Brit Pettersen» (på engelsk). Olympedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Reidar Svare** (18. oktober 1899–13. juli 1976) var ein norsk folkeminnesamlar og lokalhistorikar.

Reidar Svare vart fødd på Mølremma i Marka i Vefsn, der foreldra Berithe Jensdtr og Hans Svare dreiv gard. Reidar Svare utdanna seg som sivilagronom med eksamen frå NLH 1926. Året etter vart han tilsett som redaktør for avisa *Norig* i Skien. Sidan vart han sekretær i Norges nyttevekstforening. I 1937 fekk han arbeid i Vefsn Sparebank i Mosjøen, der han arbeidde i 30 år, sist som kontorsjef. 

Innsamlinga av tradisjonsstoff og folkeminne var først ein fritidssyssel. Han var spesielt opptatt av målføre, språkhistorie og stadnamntyding. Reidar Svare skreiv ei mengd avisartiklar og ei rekkje bøker. Han var også medarbeidar i *Norsk Allkunnebok* Bøkene hans er skrivne på nynorsk eller radikalt bokmål - men han skreiv nynorsk når han fekk velje språkform sjølv.

Bibliografi:
------------

* *Far etter fedrane*, utg. av Vefsn historielag, 1950
* *Vefsn sparebank gjennom hundre år. 1860-1960.* Utg. av Vefsn Sparebank, 1959
* *Vefsn Meieri 1885–1960*, utg. 1960
* *Hattfjelldal kommune hundre år- 1862-1962*, utg. 1962
* *Gamle stadnamn i Vefsn*, 1964
* *Helgeland Maskinforretning A/S gjennom hundre år. 1940-1965*, utg. 1965
* *Sett og sagt*, 1967
* *Skulestellet i Vefsn fram til 1900 : Lærar, klokkar og prestebiografiar*, Vefsn bygdebok særbind I, 1970
* *Frå gamal tid*, Vefsn bygdebok særbind II, 1973

Kjelder
-------

* Kjell Jacobsen «Reidar Svare» i *Vefsninger*, Vefsn museumslag 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
Vassa i Thailand. Foto: Tevaprapas

**Vassa** (pali *vasso*, sanskrit *varsja*, 'regn') er nemninga på den buddhistiske skikken for vandrande munkar med å halda seg i ro under regntida, tre månader frå rundt juni til oktober. Tilbaketrekkinga skal ha blitt innført av Buddha sjølv, delvis fordi reise var vanskeleg på denne tida, og delvis fordi ein gåande munk kunne skada mykje spirande liv på denne tida. Medan vassa er ei viktig tid innan theravada-buddhisme, er skikken lite utbreidd innan mahayana. 

Under vassa held munkar og nonner seg éin stad, og kan driva med mykje konsentrert meditasjon. Nokre stader, til dømes i Thailand, kan også lekfolk gå i kloster og leva etter munkereglane i denne tida. Andre kan la vera å eta kjøt, drikka alkohol eller røyka, noko likt kristne former for faste.

Vassa tek til dagen etter fullmåne i den åttande månaden av måneåret, dagen etter asalhapodja. Førstedagen av vassa blir feira gjennom gåvegjeving til lokale tempel. Dette kan vera eit festleg høve, som i den veldige lysfesten i Ubon Ratchathani i Thailand. Tida tek slutt med høgtida kathina, i Laos og Thailand også wan awk pansa/pavarana.

Skikken med å slå seg ned éin stad førte først til faste samlingsstader og seinare til opprettinga av faste buddhistkloster.
Nokre retningar innan mahayana, som zen og tibetansk buddhisme, kan ha former for tilbaketrekking til andre tider enn vassa-tida.

Kjelder
-------

* «vassa». *A Dictionary of Buddhism*. Red. Damien Keown. Oxford University Press, 2003. Oxford Reference Online. 7. juli 2009.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Vassa» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juli 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vassa**
| **Brissagoøyane****Lokalt namn: Isole di Brissago** |
| --- |
| Flyfoto av BrissagoøyaneFlyfoto av Brissagoøyane |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Lago Maggiore

 |
| **Tal på øyar** | 2 |
| **Store øyar** | San Pancrazio, Isola di Sant’Apollinare

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Sveits |
| **KantonDistrikt** | TicinoLocarno

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Brissagoøyane** (italiensk: *Isole di Brissago*) er to øyar i Sveits del av Lago Maggiore, nær Ronco sopra Ascona og Brissago i Ticino.

På 1800-talet var dei eigd av den engelsk-irske Richard Fleming, som var gift med ei russiskfødd kvinne, Antonietta. Ekteparet utvikla hagane på øya. James Joyce vitja øya etter at Fleming var død og budde i huset som hadde vore hans. 

* VillaVilla
* Botanisk hageBotanisk hage
* Grande IsolaGrande Isola

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Isole di Brissago» frå Wikipedia på engelsk, den 6. november 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* 

Koordinatar: 46°08′00″N 8°44′06″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Vasily Albertovitsj Arkhipenko** (fødd 28. januar 1957) er ein ukrainsk tidlegare friidrettsutøvar som spesialister seg i 400 meter hekk og som representerte Sovjetunionen.

Arkhipenko tok bronsemedaljen i 400 meter hekk ved europameisterskapen 1978 i Praha, med tida 49,77 sekund kom han i mål fem hundre dels sekund bak lagkameraten Dmitrij Stukalov, begge to var over sekundet bak den suverene vinnaren, vesttyske Harald Schmid. Den 5. august 1979 sprang Arkhipenko sitt livs løp i Torino der han vart andremann på 48,34, vinnaren Schmid sette europarekord med 47,85 sekund.

Under dei olympiske sommarleikane 1980 i Moskva vann Arkhipenko sølv på langhekken, med tida 48,86 enda han 0,16 sekund bakom Volker Beck frå Aust-Tyskland. I sitt siste store meisterskap, EM i friidrett 1982, kom han med tida 48,68 på fjerdeplass, fattige 0,04 sekund etter bronsemedaljøren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wassyl Archypenko» frå Wikipedia på tysk, den 6. juli 2020.*

* «Vasily Arkhipenko» (på engelsk). Olympedia. Henta 13. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Brita Lund** (24. juni 1886–29. januar 1966) frå Grodås i Hornindal kommune tok på seg oppdrag innanfor strikking og nyttevev før ho reidyrka biletvev. 

Brita Lund vaks opp på garden Lund som den eldste av fem sysken. Ho hadde fleire huspostar i Norfjord og i Oslo, men kom heim til Hornindal der ho tok på seg strikkearbeid for bygdefolk. Lund hadde si eiga strikkemaskin. Etter kvart gjekk Lund over til meir kunstferdige måleri og til slutt vart det biletvev ho satsa på. 

På 1600-talet var biletveving ein utbreidd tradisjon på bygdene i Noreg, men frå om lag 1800 vart det så å seie slutt med denne forma for norsk prydkunst. Brita Lund er ei av dei som har teke vare på denne tradisjonen.

Då Brita Lund var om lag 45 år, var ho eit år hjå den kjende biletveverska fru K. Sexe i Nordheimsund. Lund har vove om lag 50 store kreasjonar med motiv frå bibelen, historia, norrøne mytologi og frå segner og eventyr. Teppene har vorte stilt ut og seld både i inn- og utland, mellom anna til Haakon VII og dronning Maud.

Kjelder
-------

* Solfrid Otterdal Lien, Kulturhistorisk leksikon: *Biletveverska Brita Lund*
* Allkunne.no: *Brita Lund* Arkivert 2018-03-08 ved Wayback Machine.
Vasilij og Konstantin av Jaroslavl
**Vasilij og Konstantin** er to ortodokse helgenar frå Jaroslavl. 

Den brutale khan Batu og den store horden hans invaderte Rutenia i 1236 og sette alt i brann. Tatarar la fyrstedøma Rostov og Jaroslavl, hovudbyen Vladimir, og mange andre byar nord i Rutenia under seg. Tida under tatarane var ei særs vanskeleg tid for Rutenia, men i løpet av denne perioden levde fleire kjende personar, som til dømes knjazane Vasiliij og Konstantin. Dei styrte i sine arvedistrikt med gudsfrykt og deltok ikkje i uesemja mellom dei russiske knjazane, for dei tok godt vare på farsarva si, reparerte skadane etter tatarane sin invasjon, og bygde opp att ruinerte katedralar og kyrkjer.

I 1242 drog den unge knajz Vasilij med mot til Den gylne horde for å fredeleggjere khan Batu. Året etter drog han i horden saman med storhertugen av Kiev, Jaroslav (1190-1246). Trass i mykje sorg aksepterte Vasilij alle byrdene og uretten med audmjukskap og bad ofte. Vasilij var ein god mann, men livet hans vart ikkje langt. Vinteren 1249 kom Vasilij til Vladimir for å møte slektningen sin, storhertug St. Aleksander Nevskij (minnefestdag 6. desember (23. november i den julianske kalenderen)), vart sjuk og døydde 8. februar.

Kroppen til St. Vasilij vart plassert i Uspenskij-katedralen i Jaroslavl på den nordre sida. Vasilij sin yngre bror, knajz Konstantin, arva broren sitt styre for ei stund. Steppenomadar frå sør var på plyndringstokt i området. I 1252 plyndra dei fyrstedømet Suzdal. 3. juli 1267 kom hordar av tatarar nær Jaroslavl. Konstantin trefte på tatarane saman med hans væpna styrke og på ei høgd nær elva Kotorosl oppstod eit blodig slag. Mange soldatar på begge sider døydde. Den unge knjaz Konstantin døydde i slaget som ein martyr. Han gav livet sitt for den ortodokse trua og landet sitt sjølvstende. Kroppen til St. Konstantin vart med ære gravlagd nær kroppen til bror hans St. Vasilij.

Etter to hundre år, då det skulle gravast ei grøft til ein ny katedral, vart leivningane til dei to brørne oppdaga, og dei var like heile som den dagen dei vart gravlagd. Det var mange mirakel og lækjingar knytte til desse leivningane.

Minnefestdagar
--------------

* 5. juni (23. mai i den julianske kalenderen) – minnefestdagen for oppdaginga av leivningane
* 21. juni (8. juni i den julianske kalenderen) – minnefestdagen for Rostov og Jaroslavl si helgensamling
* 16. juli (3. juli i den julianske kalenderen)

Kjelde
------

* Orodoks helgenkalender
Plassering av Miraflores blant dei 43 distrikta i Lima
Miraflores med strandområdet i venstre kantFoto: Christian Van Der Henst S.

Distriktet **Miraflores** i Lima er eitt av 43 distrikt i provinsen Lima, setet for hovudstaden Lima i Peru. Distriktet er kjent for handlegater, blomstrande parkar og strender. Distriktet vart grunnlagt under namnet San Miguel de Miraflores 2. januar 1857. Etter slaget ved Miraflores under Stillehavskrigen fekk Miraflores nemninga 'Ciudad Heroica', «Den heroiske staden».

Geografi
--------

Landarealet i distriktet er oppgjeve til 9,62 km². Det administrative sentrum ligg 79 moh.

### Nabodistrikt

* Nord: San Isidro og Surquillo
* Aust: Surquillo og Santiago de Surco
* Sør: Barranco og Santiago de Surco
* Vest: Miraflores har strandlinje mot Stillehavet

Demografi
---------

Frå og med folketeljinga i 2002 har denne administrative eininga ein folkesetnad på 92 815 personar og ein folketettleik på 9 648,1 personar/km ². I 1999 var det 27 489 husstandar i distriktet.

Kultur og utdanning
-------------------

Distriktet er eit kulturelt sentrum, med teater, kinoar og kunstgalleri. Universidad Cientifica del Sur ligg i Miraflores.

Underhaldning
-------------

Distriktet har mange kafear, pubar, restaurantar og butikkar, dette trekkjer til seg mykje av folkesetnaden i Lima på sundagar. Vidare finst loppemarknadar og kunstutstillingar i Parque Kennedy, det sentrale torget i Miraflores. Larcomar er eit kjøpesenter med utsikt over Stillehavet frå Miraflores, og er svært populær blant turistar, unge og folk i middels til øvre sosioøkonomiske klassar. Handlesenter har restaurantar, iskrembutikkar, arkadar, bowlingbaner, nattklubbar, barar og det mest moderne kinoen i heile Lima. 

Calle de las Pizzas i sentrum av Miraflores er ein favorittstad for tenåringar og unge vaksne i Lima. Det er mange pubar som er fulle kvar helg. 

Miraflores har òg blitt eit reisemål for turistar som ynskjer å sjå Lima. Surfing vart introdusert i Peru frå Miraflores. Carlos Dogny reiste til Hawaii på 1930-talet, såg folk som surfa der og innførte sporten til Peru. Saman med vennar skipa han den prestisjetunge Club Waikiki ved stranda i Miraflores.

Historie
--------

Høghus i Miraflores. Til venstre er den gamle nedkjørselen til strandområdet.
Distriktet har ein arkeologisk stad, Huaca Pucllana, ein førinka adobe- og leirpyramide frå ein før-inkaperiode, mellom 200 og 700 e.Kr. 

Under Stillehavskrigen kom bydelen til å bli åstaden for slaget ved Miraflores i 1881. 2000 menneske døydde, og distriktet vart plyndra og brent av chilenske invasjonsstyrkar.

Costa Verde
-----------

Costa Verde-området, «den grøne kysten», har fleire strender som trekkjer til seg surfarar og strandfolk i sommarmånadene. Den steina strendene er likevel ikkje så populære blant badegjestene som dei store, sandstrender i sørlege Lima, til dømes Santa Maria del Mar, Punta Hermosa og Punta Negra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Miraflores» frå Wikipedia på svensk, den 8. november 2010*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
**Peter Joakim Kristian Pedersson Slotsvik** (3. februar 1861–20. september 1924) var ein norsk lærar, ungdomslagsleiar og avismann frå Borgund, aktiv i Østfold.

### Liv og gjerning

Slotsvik var son til ein leiglending på garden Slotsvik på Ellingsøya i Borgund på Sunnmøre. Han var frå 1882 lærar fleire stader, sist i Eidsberg til 1902. Frå 1901 var Slotsvik redaktør i Indre Smaalenenes Avis, to år seinare vart han også eigar av avisa. Han styrte avisføretaket, som kom ut i Mysen, til han døydde.

Slotsvik skreiv skodespelet *Hovedøtrene* (1900) og gav i tida 1909 til -22 ut fem små bøker med forteljingane *Storfossen*, *Utpaa stupe*, *Brita-Lars*, *Hemn* og *Brukseigaren*.

Slotsvik var sentral då Noregs Ungdomslag vart skipa i Trondheim i 1896. Frå skipinga og fram til 1899 var han formann for landssamanslutninga. Lokalt skipa han Eidsiva ungdomslag, der han var formann 1895-1900. I 1918 vart han, som den fyrste, utnemnd til æresmedlem i Noregs Ungdomslag.

Kjelder
-------

* Allkunne
* Folketeljing 1865 for Borgund
**Andikhásia** (gresk Αντιχάσια), òg kalla *Antikhassia*, *Antihasia* og *Antihassia*, er eit fjell nord i periferieiningane Tríkala og Lárisa i Thessalía i Hellas. Fjellet er ein del av fjellkjeda Píndos. Fjellet er 1 416 meter høgt og er om lag 40-50 km langt frå aust til vest og 15-20 km breitt frå nord til sør. Elva Piniós renn sørvest for fjellet. 

Fjellet har gjeve namn til kommunen med same namn vest i Lárisa. 

Skogar dominerer dei lågareliggande områda av fjellet og inneheld furu og gran. Dalområde, grassletter, buskar og berre område dominerer dei høgareliggande områda. Rundt fjellet ligg landsbyar og skogsvegar, i tillegg til ein del turstiar. 

Frå toppen av fjellet kan ein sjå Khásiafjella i nord, fjella nordvest i Lárisa, Den thessaliske sletta og nokre nærliggande fjell og dei sentrale Píndosfjella, som Lákmos.

Næraste stader
--------------

* Oxýnia, nordvest
* Agiófyllo, nordvest
* Tsioúka, nordaust
* Agreliá, søraust
* Koniskós, sør
* Vlakháva, sør
* Trygóna, sørvest
* Pévka, sørvest

Stader i fjellet
----------------

* Flambourési, sentralt
* Gávros, sentralt
* Longá, aust
* Mavréli, søraust
* Skepári, sentralt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Antichasia» frå Wikipedia på engelsk, den 22. august 2007.*
**Peter Alan Mueller** (fødd 27. juli 1954) er ein USA-amerikansk skeiseløpar og -trenar frå Madison i Wisconsin. Han vart olympisk meister på 1000 meter i 1976, og var 2003-09 trenar for det norske skeiselandslaget.

### Skeiseløpar

Mueller markerte seg med ein sjetteplass i sprint-VM 1974. To år seinare var han heilt suveren då han vann den olympiske gullmedaljen på 1000 meter under Vinter-OL 1976 i Innsbruck, vinnartida 1.19,32 var over sekundet betre enn det andremann presterte. Ved sprint-VM 1976 i Vest-Berlin kom han på tredjeplass, slått av verdsmeister Johan Granath og sin eigen landsmann, Dan Immerfall. Året etter var det ein annan landsmann, Eric Heiden, som gjekk til topps i sprint-VM i Alkmaar, med nettopp Mueller på ein soleklar andreplass.

I 1979 enda Mueller som fjerdemann i verdsmeisterskapen i sprint, og i OL-året 1980 vart han nummer sju. Under Vinter-OL 1980 på heimebane i Lake Placid skreid han inn til femteplass på 1000 meter. Han la vekk konkurranseskeisen ved sesongslutt.

### Skeisetrenar

Mueller var på frå 1980-åra trenar for løparar som Bonnie Blair, Dan Jansen og seinare nederlendarane Marianne Timmer og Gianni Romme. Frå 2003 var han norsk landslagstrenar til han hausten 2009 vart oppsagd, skulda for å ha vore nærgåande mot skeiseløparen Maren Haugli.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Peter Mueller» frå Wikipedia på nederlandsk, den 30. november 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Frå Håkonarspelet i samband med markeringa av Tusenårsstaden Gulatinget i Eivindvik i 2005 
Foto:
Nina Aldin Thune
 

**Håkonarspelet** er eit historisk spel som har blitt oppført i Hordaland og Sogn og Fjordane, første gongen i 1997.

Spelet er skrive av Johannes Heggland og er i fem sjølvstendige delar, ein for kvar stad det har vore oppført. Dette har bl.a. vore på Marinebasen Haakonsvern, Fitjar og Seim i Hordaland og på Flolid ved Eivindvik i Sogn og Fjordane.

Spelet har hatt skodespelarar frå Sogn og Fjordane Teater og Hordaland Teater i leiande roller og ei rekke lokale skodespelarar og statister i andre roller. Tanken var at spelet skulle oppførast kvart år, men det har vist seg å vera vanskeleg. Dette skuldast særleg at både organisering, tilrettelegging og gjennomføringa av sjølve spelet i stor grad har vore basert på dugnadsinnsats frå lokale eldsjelar.

I 2000 blei alle delane sett saman til eit spel og framført på Bergenhus festning.

I samband med opninga av Tusenårsstaden Gulatinget i 2005 blei delar av spelet også framført.

I august 2010 skal Håkonarspelet igjen visast på Håkonshaugen på Seim i Lindås.

* Frå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
Foto:
Nina Aldin ThuneFrå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
Foto:
Nina Aldin Thune
* Frå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
Foto:
Nina Aldin ThuneFrå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
Foto:
Nina Aldin Thune
* Frå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
Foto:
Nina Aldin ThuneFrå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
Foto:
Nina Aldin Thune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Håkonarspelet i Eivindvik
* Håkonarspelet på Seim Arkivert 2006-11-09 ved Wayback Machine.
* Håkonarspelet på Fitjar[*daud lenkje*]
* Håkonarspelet på Haakonsvern/Håkonshella Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Bilde frå spelet på Flolid ved Eivindvik 2005 Arkivert 2006-02-19 ved Wayback Machine.
| Mirande |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Midi-Pyrénées Gers |
| Grunnlagd | 1287 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  23,42 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 3 568   152/km² |
| Koordinatar | 43°18′″N 00°14′″E﻿Koordinatar: 43°18′″N 00°14′″E﻿ |
| Høgd over havet | 170 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 32300 |

**Mirande** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *sous-préfecture* i departementet Gers i Midi-Pyrénées. Kommunen har om lag 3 500 innbyggjarar og ligg ved elva Baïse.

Historie
--------

Mirande vart grunnlagd i 1280 nær Saint-Jean de Lézian av Bernhard IV, greve av Astarac. Fram til 1800-talet var Mirande omringa av ein bymur med fire portar. Over byen stod slottet til greven, og i 1297 vart byen hovudstad i grevskapet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistkontoret i Mirande

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Håkon Njøten** (fødd 31. juli 1985) er ein norsk songar frå Eivindvik i Gulen kommune.

Karriere
--------

Håkon Njøten vart landskjend i fjernsynsprogrammet Idol på TV 2 i 2004. Njøten var ein publikumsfavoritt, men vart til slutt slått ut av konkurransen og enda på ein femteplass. Kjartan Salvesen gjekk av med sigeren.

Njøten var også medlem av rockebandet Skin-Deep Stain som bestod av han sjølv, Henrik Tveit og Bjarte Sandal. Bandet spelte på fleire konsertar i 2004, mellom anna på Brann stadion saman med Kurt Nilsen og Bryan Adams.

Sommaren 2006 gav Njøten ut singelen *Som sommeren*. Dette vart debuten hans som soloartist, og det einaste han har gjeve ut på eiga hand pr. 2010. I dag er Njøten vokalist i elektropop-bandet The Micropops. Bandet vart kåra til *Ukens Urørt* i 2008, og har gjeve ut fleire singlar og ein cd.

I 2010 deltok Njøten i Melodi Grand Prix i bandet *The Diamond* saman med Matias Tellez og Axel Vindenes, men vart slått ut i delfinalen.

Njøten bur i Bergen, der han også jobbar som marknadsførar for artistar og med konsept innan den norske musikkbransjen gjennom skipinga *Hoge*.

Kjelder
-------

* Artikkelen er delvis omsett frå bokmålswikipedia om Njøten.
* Bokmålswikipedia om Melodi Grand Prix 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sida til Skin-Deep Stain Arkivert 2008-10-10 ved Wayback Machine.
* The Micropops på Myspace.
**Cathrine Sandnes** (fødd 19. mars 1972 i Sør-Korea) er ein norsk journalist og tidlegare idrettsutøvar.

Cathrine Sandnes har sidan 2014 vore dagleg leiar i tankesmia Manifest og leiar for Manifest forlag. 

Sandnes har vore journalist sidan byrjinga av 1990-talet, fyrst i *Natt og Dag* og *Morgenbladet*, og frå 1994 i *Arbeiderbladet* (*Dagsavisen*). Ho har vore kulturredaktør i Dagsavisen i to periodar, 1998–2000 og 2002–2005. Ho var redaktør for boka *Matriark* saman med Beate Nossum og Christina S. Erichsen (1999), og gav i 2002 ut boka *Reisen østover* om VM i fotball 2002. I 2016 gav ho ut "Angrep eller forsvar" Boka var skriven saman med Ingeborg Eliassen og vekte stor debatt om Noregs forsvar og kampflykjøp. 

Sandnes er ein markert samfunnsdebattant innanfor felta feminisme, litteratur og idrett. Ho fekk i 2004 Gullpennen for arbeidet sitt som skribent. 

Sandnes har var redaktør i tidsskriftet *Samtiden* frå 1. april 2006 og fram til 2014. Sommeran 2007 vart *Samtiden* kåra til årets tidsskrift av Tidsskriftsforeningen og våren 2008 vart det kåra til det beste tidsskriftet i Noreg av NRK P2. 

Cathrine Sandnes er også ein av dei fremste kvinnelege karateutøvarane i Noreg gjennom tidene. Ho er 13 gonger noregsmeister i karate, noregsmeister og bronsemedaljør i EM i kickboksing og har ei rekkje triumfar i internasjonale karatestemne. Ho vann ein kongepokal i 2003. Sandnes la opp den aktive idrettskarrieren etter NM i 2003.

Sandnes har skrive faste spalter i ei rekkje medium, mellom anna i *KK*, *Dagsavisen* (om sport) og *Dagbladet*, der ho framleis skriv. Ho har vore litteraturkritikar i *Aftenposten*, og er ein mykje brukt debattleiar og debattant om norsk samtidslitteratur. 

Sandnes har vore redaktør og konsulent for ei rekkje norske sakprosabøker, blant anna Åsne Seierstads "En av oss" og "To søstre", Anders Hammer sine "Drømmekrigen" og "Heia Kabul" og Karl Ove Knausgård og Fredrik Ekelunds "Hjemme - borte". 

Ho er gift med tidlegare RV-leiar og nasjonalbibliotekar, Aslak Sira Myhre.

Kjelder
-------

* «Cathrine Sandnes» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 2. januar 2010.

### Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Cathrine Sandnes i NRK Forfatter.
*For steinhallen i Bergen, sjå Håkonshallen.* 

**Håkons Hall** er ein fleirbrukshall på Lillehammer. Han vart opphavleg bygd som den største av to ishockeyarenaer til vinter-OL 1994. Arenaen kan på det meste romme om lag 11 500 tilskodarar, og er med det den nest største fleirbrukshallen i Noreg, etter Telenor Arena i Bærum. Hallen vart opna 28. desember 1993, som den 27. ishallen i Noreg.

Hallen er teikna av Østgaard arkitekter A/S ved arkitekt Terje Grønmo.

Dei to viktigaste ishockeyturneringane som er spelte i hallen, var ishockeyturneringa under OL og VM 1999. Under handball-VM 1999 for damer vart det spelt fleire kampar i Håkons Hall, mellom anna finalekampane. I handball-EM 2008 for menn vart også semfinalane og finalekampane spelte der. Hallen var også arena for Junior Eurovision Song Contest 2004. Arrangementet Spellemannprisen vart i fleire år halde i Håkons Hall. Også Idrettsgallaen har vorte halden der.

I dag vert hallen driven som eit sportssenter med mellom anna to handballbanar, seks volleyball– eller badmintonbanar, to squashbanar, ein stor moderne klatrevegg som er motorisert, golfsimulator og styrkerom.

Norges Olympiske Museum ligg også i Håkons Hall. Saman med dei andre olympiske arenaene på Lillehammer, utgjer den ein del av Lillehammer Olympiapark.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Håkons Hall» frå Wikipedia på bokmål, den 12. september 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Cato Guntveit** (fødd 6. august 1975 i Bergen) er ein norsk fotballspelar, som i 2011 spelar for Øystese i 3. divisjon. Han spelte mesteparten av karrieren sin for Brann der han òg var kaptein. Han har òg spelt for Aberdeen og Fana.

Guntveit debuterte for Brann som 20-åring i 1995 og vart, spesielt i tida før Hallvar Thoresen vart sparka som trenar, nytta mykje på sidebackane. Etter at Kjell Tennfjord tok over som Brann-trenar vart det mindre speletid på Guntveit, og i dei neste sesongane var han mykje inn og ut av laget.

I 1998-sesongen fekk han igjen moglegheit som back, men vart den store syndebukken då Brann tapte for Viking i den tradisjonsrike 16. mai-kampen. Han var så skuffa over sin eigen innsats at han nekta å gå bak Brann si fane under hovudprosesjonen i Bergen på 17. mai. Ironisk nok kom det store gjennombrotet hans berre nokre få veker etterpå. Guntveit vart flytta opp på høgresida av midtbanen av laget sin nye trenar Harald Aabrekk, der han umiddelbart vart ein suksess. Han fekk mykje av æra for Brann sin gode haustsesong i 1998 og bidrog sterkt til at Brann tok bronsemedaljen i eliteserien i 1999 og at klubben nådde cupfinalen same året.

Hausten 1999 vart han utanlandsproff i den skotske Premier League-klubben Aberdeen. Der markerte han seg som pliktoppfyllande spelar, men sleit òg i periodar med skader. Sommaren 2002 bestemte Guntveit seg for å returnera til Brann, men det tok nesten eit år før han vart speleklar på grunn av ein mystisk skade. Då han endeleg kom på banen, fekk han mykje av æra for at Brann gjorde ein svært god haustsesong i 2003 etter ein elendig start på sesongen.

I 2004 vart Guntveit Brann sin lagkaptein, men då Brann vann cupen var det utan Guntveit på banen under cupfinalen mot Lyn på grunn av for mange gule kort. Han beheldt kapteinsvervet til tross for at Brann henta landslagskaptein Martin Andresen før 2005-sesongen.

Guntveit la opp som profesjonell fotballspelar etter 2010-sesongen, men skal spela 3. divisjonsfotball for Øystese i 2011.

Guntveit blir rekna som ein spelar med ein oppofrande spelestil, som er kjent for å gå på smarte løp. Samstundes vert det peika på at han manglar stabilitet. Han passar best som indreløpar på midtbanen eller som kantspelar, men allsidigheita hans har gjort at eigenskapane hans er blitt ofra for Brann sitt behov for ein back dei siste sesongane.
**Håkon Olav Randal** (9. juli 1930–22. juli 2012) var ein norsk høgrepolitikar frå Eivindvik i Gulen kommune. Randal var son til ordføraren Søren Randal.

Biografi
--------

Randal arbeidde som lærar, rådgjevar og skulestyrar i åra 1962 - 1973 m.a. ved ungdomsskular i Manger og Bremnes. Han vart stortingsrepresentant for Hordaland frå 1973 til 1985, og var medlem av presidentskapen i Stortinget 1981-1985, og medlem av Høgre sitt gruppestyre i same periode. Frå 1984 til 1998 hadde Randal så stillinga som fylkesmann i Hordaland. 

Randal hadde ei lang rekkje politiske verv. Av desse kan nemnast medlemskap av fylkesskulestyret i Hordaland 1972-1974, leiar i Mongstad-utvalet frå 1985, leiar i rådet for tusenårsjubileet for Den norske kyrkja 1988 - 1995, styremedlem og styreleiar i Hordaland Høgre 1977-1979, medlem av sentralstyret i Høgre 1977-1984 og 1. viseformann i Høgre 1980-1984.

Vidare var Randal leiar i Bergen Forsvarsforening 1989-1993 og president i Norsk Forsvarsforening frå 2001. Frå 2006 var han formann i Hordaland Senior Høgre. 

Randal vart utnemnd til storriddar av Islands Falkeorden med stjerne i 1996. Randal var også frimurar.

Stortingskomitear
-----------------

* 1973–1977 varamedlem i Den førebuande fullmaktskomitéen
* 1973–1977 medlem i Kyrkje- og undervisningskomitéen
* 1977–1981 nestformann i Den førebuande fullmaktskomitéen
* 1977–1981 medlem i Kyrkje- og undervisningskomitéen
* 1977–1981 nestformann i Fullmaktskomitéen
* 1981–1985 leiar i Den førebuande fullmaktskomitéen
* 1981–1985 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1981–1985 formann i Kommunal- og miljøvernkomitéen
* 1981–1985 varamedlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1981–1985 formann i Fullmaktskomitéen

Kjelder
-------

* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Håkon Randal.[*daud lenkje*]
* Bokmålswikipedia om Håkon Randal.
* Profil hjå Hordaland Høgre.[*daud lenkje*]
* Biografi på Stortinget.no

Fotnotar

1. ↑   BT.no, 23.07.12: Håkon Randal er død

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Smelthytta på Røros.
**Rørosmuseet** er ei museumsstifting i Røros-distriktet som arbeider for å ta vare på og utvikla dei kulturhistoriske verdiane i området.
Museet har eit spesielt ansvar for verdsarvstaden Røros, sørsamisk kulturhistorie, bergverkshistorie og bygningsvern. 
Rørosmuseet har tre besøksstader som er opne for publikum: Smelthytta, Olavsgruva og Sleggveien.

Rørosmuseet har ei stor samling av gjenstandar, foto, kart, tegninger og arkivmateriale frå bergstaden Røros og bygdene rundt. Arbeidet med å byggja opp dei kulturhistoriske samlingane tok til i 1930, då Røros Museumsforening blei stifta. Sommaren 1930 blei det halde ei stor utstilling i Aasen-garden. 25 år seinare fekk museet permanente lokale for samlinga i steinhuset ved Doktortjønna. I 1988 blei samlinga flytta til det nye museumsbygget i Smelthytta. Etter at den opphavlege Smeltehytta brann ned i 1975 teikna arkitekten Sverre Fehn eit nytt bygg til tomta. Til slutt reiste ein i staden ein kopi av den gamle Smeltehytta.

Ein del av samlingane til Rørosmuseets har tilhøyrd Røros Kobberverk. Det dreier seg om den historiske gjenstandssamlinga til koparverket, ein del av verksarkivet og gjenstander museet overtok då verket blei nedlagd i 1977. 

I tillegg til eit 30-tals bygningar som tilhøyrer museet, forvaltar det også 57 bygninger og ca. 50 tekniske anlegg, eller rester av anlegg, som tidlegare
tilhøyrde Røros Kobberverk og no har staten som eigar.

Kjelder
-------

1. ↑  Dag og tid 31. januar 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Rørosmuseet» frå Wikipedia på bokmål, den 15. januar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
**Jaroslav Vladimirovitsj Rybakov** (fødd 22. november 1980) er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Mogilnov i dåverande Sovjetunionen, i dag i Kviterussland. Han tevla i høgdehopp og vart europameister i øvinga i 2002 og verdsmeister i 2009. I alt vann Rybakov to gull-, tre sølv- og ein bronsemedalje i dei store utandørsmeisterskapane i tida 2001-09. Hans personlege rekord innandørs på 2,38 m er frå 2005.

Aktiv
-----

Rybakov og landsmannen Vjatsjeslav Voronin kom til å dele andreplassen i høgdetevlinga under VM i friidrett 2001 i Edmonton, berre tyskaren Martin Buß var betre enn dei to russarane. Året etter var Rybakov den einaste som klarde å ta seg over 2,31 m ved EM i friidrett 2002 i München, ei tevling som vart avvikla i vått og kjølig vêr.

Hans fremste konkurrent gjennom åra vart svenske Stefan Holm. Svensken, som fekk bronsemedaljen i München-EM, vann innandørs-VM i 2003 føre Rybakov. Ofte gjekk Holm sigrande ut av duellane, men under IAAF sitt avsluttande stemne i Monaco i 2003 vann Rybakov då han hadde færre riv enn Holm.

Som året i førevegen vann Holm innandørs-VM 2004 med Rybakov på sølvplass. Under dei olympiske leikane 2004 i Aten enda Rybakov på sjetteplass med 2,32 m. Trass i at han svinga seg over heile 2,38 m ved innandørs-VM 2005 i Madrid, rakk det ikkje til meir enn sølv, Stefan Holm gjorde sitt livs beste hopp då han lukkast ta seg over 2,40 meter. Ved verdsmeisterskapen i Helsingfors sommaren 2005 vann Rybakov bronsemedaljen, slått av Jurij Krymarenko frå Ukraina og kubanaren Víctor Moya.

I 2006 gjekk Rybakov til topps i høgdehopp i innandørs-VM i Moskva og vart nummer fem i EM 2006 i Göteborg. Året etter vann han sitt tredje VM-sølv med ny personleg rekord utandørs på 2,35 m i verdsmeisterskapen i Osaka. Tre hopparar stoppa på vinnarhøgda 2,35 m. Donald Thomas frå Bahamas vart gullvinnar føre Rybakov, medan Kyriakos Ioannou frå Kypros fekk bronsen. Under sommarleikane i Beijing i 2008 tok Rybakov si fyrste bronsemedalje i ein internasjonal meisterskap, som i VM året før med same høgde som vinnaren.

Rybakovs største triumf kom då han vann gullmedaljen i høgdehopp under friidretts-VM i Berlin i 2009. Han var ein av fire utøvarar som stoppa på 2,32 m. Både han og kyprioten Ioannou lukkast i sine fyrste forsøk på 2,32 m, men Rybakov vann då Ioannou måtte ha tre forsøk på 2,28 m, Rybbakov nøgde seg med to. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 2,33 m, delt med Vjatsjeslav Voronin
* EM 2002 i München: Gullmedalje – 2,31 m, framom Stefan Holm (2,29 m)
* VM i 2003 i Paris: Nr 9 – 2,25 m
* OL 2004 i Aten: Nr 6 – 2,32 m
* VM i 2005 i Helsingfors: Sølvmedalje – 2,29 m, delt med Victor Moya
* EM 2006 i Göteborg: Nr 5 – 2,30 m
* VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje 2,35 m, bakom Donald Thomas (2,35 m)
* OL 2008 i Beijing: Bronsemedalje – 2,34 m, bakom Germaine Mason (2,34 m)
* VM 2009 i Berlin: Gullmedalje – 2,32 m, framom Kyriakos Ioannou (2,32 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jaroslaw Wladimirowitsch Rybakow» frå Wikipedia på tysk, den 21. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Cathrine Fabricius Hansen** (fødd 18. desember 1942) er ein danskfødd norsk germanist. Ho var professor i germanistikk ved Universitetet i Oslo, opphavleg ved dåverande Germanistisk institutt, seinare ved det sammenslåtte Institutt for litteratur, områdestudiar og europeiske språk.

Fabricius-Hansen vart mag. art. i allmenn språkvitskap i København i 1969 og arbeidet som amanuensis og stipendiat ved Institut for Germansk Filologi ved Københavns universitet 1969-1975. I 1975 vart ho tilsett ved Germanistisk institutt ved Universitetet i Oslo, frå 1986 som professor. Ho vart dr. phil. i 1987.

Ho har blant anna vore instituttstyrer ved Germanistisk institutt, prodekan ved Det historisk-filosofiske fakultetet, medlem av Det akademiske kollegiet, og er dessutan medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab. Ho har vidare ei rekkje andre nasjonale og internasjonale verv.

Fabricius-Hansen fekk Københavns universitets gullmedalje i 1966. I 2000 fekk ho den norske Fridtjof Nansens belønning for framragande forsking, i 2002 fekk ho den tyske Jacob og Wilhelm Grimm-prisen og i 2003 fekk ho Konrad Duden-prisen.

Ho er mellom anna involvert i arbeidet med å revidera det fjerde bandet av Dudens tyske grammatikk.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  uio.no:Cathrine Fabricius Hansen
2. ↑  Duden.de: Cathrine Fabricius Hansen

* *Denne artikkelen bygger på «Cathrine Fabricius Hansen» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mars 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Strážovfjella i Slovakia
Manínska tiesňava (Manínkløfta) i Strážovfjella
**Strážovfjella** (slovakisk *Strážovské vrchy*) er ei fjellkjede nordvest i Slovakia, og ein del av Dei indre Vest-Karpatane og Fatra-Tatra-området. Dei ligg mellom byane Trenčín, Považská Bystrica, Rajec, Prievidza og Bánovce nad Bebravou, og grensar til Dei kvite Karpatane og elva Váh i nordvest og vest, Javorníky i nord, Malá Fatra i aust, elvane Vtáčnik og Nitra i sør og Váh Inovec i sørvest. Det høgaste fjellet er Strážov (1213 moh)

Strážovfjella og Súľovfjella er verna som ein del av Strážovfjella landskapsvernområde sidan 1989. Súľovklippene i nordvest er eit naturreservat. 

Det ligg mange varmekjelder i området og dette har ført til utviklinga av fleire kurstader i området, som Trenčianske Teplice eller Rajecké Teplice.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Strážov Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Strážovfjella**

* Dei rolege Strážovåsane på Spectacular Slovakia

Koordinatar: 48°55′N 18°30′E﻿
Koordinatar: 46°44′14.3″N 08°40′53.6″E﻿

**Bristen** er eit 3 073 m høgt fjell i Glarus-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Uri, sør for Silenen. Bristen framstår som ei symmetrisk, trekanta pyramide i heile Reusstal og kan også sjåast frå Urnersee. Fjellet er rett og slett eit kjennemerke for kantonen Uri.

Geografi
--------

Bristen ligg i kring tre kilometer sør for den samnemnde landsbyen Bristen i Maderanertal og fire kilometer nord for fjellet Piz Giuv. Bristen og Piz Giuv er skilde frå ein annan av Portlilücke, eit 2506 moh høgt skar. Lenger sør er Oberalppass, seks kilometer lenger aust går dalen Etzlital opp mot det høgste fjellet i området, Oberalpstock. Knapt fire kilometer i vest ligg Gurtnellen i Reusstal.

Mot nord frå toppen av Bristen går ein fjellrygg, som etter 200 meter delar seg i to armar, nordvestryggen og nordaustryggen. Ved foten av nordaustryggen ligg, 2095 moh, det vesle fjellvatnet Bristensee. Mot vest fell ein rygg bratt ned mot Fellital. Mot sør fører ei egg over til 2 853 m høge Zwächten, egga held fram mot Portlilücke.

Fjellhytta Etzlihütte ligg aust for fjellet, 2 052 moh.

Geologi
-------

Geologisk høyrer Bristen til det nordlege Aar-massivet. Regionen sør for Maderanertal består dessutan av fleire ulike bergartar. Mellom anna den skråstilte og innfelte klorittserisitt-gneisen, skifer, kvartsporfyr og amfibolittar. Fyrst lenger sør finn ein Aare-granitt. Området kring Bristen er kjent for sine mangfaldige, ulikearta bergkrystallar og mineral.

### Fyrsteklatring

Bristen vart truleg klive rett så tidleg av gemsejegerar eller krystall-leitarar. Den fyrste sikre turist-bestiginga fann stad 23. juli 1823. Ein lækjar som stamma frå Altdorf, Karl Franz Lusser. gjekk saman med lokale folk under leiing av Hans Indergand. Ruta dei valde gjekk langs nordaustryggen, som òg i dag er den vanlegaste vegen til topps.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bristen» frå Wikipedia på tysk, den 19. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bristen på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
I statistikk seier **lova om store tal** at gjennomsnittet av tilfeldige utval frå ein populasjon truleg ligg i nærleiken av gjennomsnittet av heile populasjonen.

I sannsynsteori seier lova om store tal at gjennomsnittet av ei følgje av stokastiske variablar med same sannsynsfordeling konvergerer mot den felles forventningsverdien deira, når mengder variablar går mot uendeleg.

Til dømes kan ein på ein vanleg spelterning få eit av tala 1, 2, 3, 4, 5, 6, som for eit kast alle er like sannsynlege. Derfor er den venta verdien av eit enkelt terningkast 

{\displaystyle {\tfrac {1+2+3+4+5+6}{6}}=3.5.}
I følgje lova om store tal om ein kasta mange terningar, så vil gjennomsnittet deira truleg vere nær 3,5, og ein vil kome stadig meir nøyaktig nær dette talet etter kvart som ein kastar fleire og fleire terningar.

Den svake lova
--------------

**Den svake lova om store tal** seier at viss *X*1, *X*2, *X*3, ... er ei uendeleg følgje av uavhengige stokastiske variablar med same forventningsverdi μ, så vil gjennomsnittet av dei *n* første variablane

{\displaystyle {\overline {X}}\_{n}=(X\_{1}+\cdots +X\_{n})/n}
konvergere mot μ når *n* går mot uendeleg. Meir presist, for eit kvart positivt tal ε er

{\displaystyle \lim \_{n\rightarrow \infty }\operatorname {P} \left(\left|{\overline {X}}\_{n}-\mu \right|<\epsilon \right)=1.}
For å bevise dette, nyttar ein Tsjebysjevs ulikskap. La

{\displaystyle \operatorname {var} ({\overline {X}}\_{n})={\frac {\sigma ^{2}}{n}}.}
Ved Tsjebysjevs ulikskap, får vi

{\displaystyle \operatorname {P} (\left|{\overline {X}}\_{n}-E{\overline {X}}\_{n}\right|\geq \epsilon )\leq {\frac {\operatorname {var} ({\overline {X}}\_{n})}{\epsilon ^{2}}}.}
Det følgjer at

{\displaystyle \operatorname {P} (\left|{\overline {X}}\_{n}-E{\overline {X}}\_{n}\right|\leq \epsilon )=1-\operatorname {P} (\left|{\overline {X}}\_{n}-E{\overline {X}}\_{n}\right|>\epsilon )\geq 1-\operatorname {P} (\left|{\overline {X}}\_{n}-E{\overline {X}}\_{n}\right|\geq \epsilon )\geq 1-{\frac {\sigma ^{2}}{\epsilon ^{2}n}}.}
Når *n* går mot uendeleg, går dette uttrykket mot 1.

Den sterke lova
---------------

**Den sterke lova om store tal** seier at viss *X*1, *X*2, *X*3, ... er ei uendeleg følgje uavhengige stokastiske variablar med same sannsynsfordeling med forventningsverdi μ < ∞ og endeleg varians, så er

{\displaystyle \operatorname {P} \left(\lim \_{n\rightarrow \infty }{\overline {X}}\_{n}=\mu \right)=1.}

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Store talls lov» frå Wikipedia på bokmål, den 15. september 2011.*