recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Flyndrefisk** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Overklasse:** | Strålefinnefiskar Actinopterygii |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Underklasse:** | Neopterygii |
| **Infraklasse:** | Ekte beinfiskar Teleostei |
| **Orden:** | **Flyndrefisk** PleuronectiformesLinnaeus, 1758 |

**Flyndrefisk** (*Pleuronectiformes*) eller **flatfisk** er ein orden flate botnfisk som lever i salt-, brakk- og ferskvatn over heile verda. Det finst over 600 artar, dei fleste av desse finn me i Stillehavet. I norske farvatn finst det seksten artar, mellom dei kveite og raudspette.

Flyndrene er kanskje den fiskeordenen som er enklast å kjenna att. Fiskane i gruppa er flattrykt frå sidene, og ligg sidelengs på botnen. Begge augo sit på sida som vender opp, noko som gjev dei ein særs asymmetrisk utsjånad.

Kjenneteikn
-----------

Flyndrelarver er opphavleg bilateralsymmetriske, men under utviklinga frå larve til vaksen flyttar det eine auga seg frå den eine sida til den andre. Om det er den venstre eller den høgre sida som vender opp varierer frå familie til familie.

Oversida på ei flyndre er i regelen kamuflasjefarga og svakt avrunda. Undersida er flat og nesten alltid kvit. Augo sit høgare enn resten av kroppen, noko som gjer at fiskane i denne gruppa kan halda oppsyn med kva som skjer rundt dei sjølve når dei ligg nedgravne i sand.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Flyndrefisk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL
* NDL

 |
*Ordbog over det norske Folkesprog* (faksimiler)
***Ordbog over det norske Folkesprog*** er ei deskriptiv ordbok av Ivar Aasen gjeven ut i 1850. Ho var den første slike ordboka bygd på systematisk innsamling av norsk talemål. Boka er skriven på dansk, ettersom det ikkje fanst nokon norsk skriftnormal endå.

*Ordbog* var saman med *Det norske Folkesprogs Grammatik* frå 1848 forarbeid for *Prøver af Landsmaalet i Norge* som kom ut i 1853. Seinare skreiv Aasen også bøkene *Norsk Grammatik* i 1864 og *Norsk Ordbog* i 1873.

Kjelder
-------

1. ↑  Ivar Aasen: Ordbog over det norske Folkesprog (1850) Arkivert 2013-02-24 ved Wayback Machine. www.samlaget.no

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Ordbog over det norske Folkesprog» frå Wikipedia på bokmål, den 6. august 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bull, Tove. (2009, 13. februar). Ivar Aasen: utdypning i *Norsk biografisk leksikon*. Henta 6. august 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | **Ordbog over det norske Folkesprog** på Wikikilden (frie originaltekstar) |
**Sparebanken Sogn og Fjordane** (SSF) er den største banken i Sogn og Fjordane fylke med ein forvaltningskapital på ca 38 milliardar kroner og 270 årsverk. Banken har 13 salskontor og 21 bank-i-butikk filialar. Sparebanken Sogn og Fjordane har i tillegg kontor i Bergen. Hovudkontoret ligg i Førde i Sunnfjord. Banken er ein av dei første sparebankane i landet som har teke i bruk det nye lovverket til finansnæringa og danna to stiftingar; Sparebankstiftinga Sogn og Fjordane og Sparebankstiftinga Fjaler. Styreleiar i Sparebanken Sogn og Fjordane er Sindre Kvalheim. Bernt Reed er leiar i generalforsamlinga, som har 25 medlemer; 9 valde av innskytarane, 6 medlemer frå dei tilsette og 10 som representerer eigenkapitaleigar.

Konsern
-------

Sparebanken Sogn og Fjordane har følgjande dotterselskap:

* Bustadkreditt Sogn og Fjordane AS (tidlegare: SSF Bustadkreditt AS)
* Bankeigedom Sogn og Fjordane AS: (tidlegare: SSF Bankeigedom AS)
* Eigedomsmekling Sogn og Fjordane AS (tidlegare: SSF Eigedomsmekling AS)

Historie
--------

Formålet med sparebankane var frå starten av at dei skulle vere hjelp til sjølvhjelp for folk med små inntekter, og bidra til økonomisk sjølvstende og tryggleik for den enkelte. Sparebanken Sogn og Fjordane er over 160 år gamal og er bygd opp av over 25 sparebankar. Banken starta som Førde Sparebank i 1842. Sparebanken Sogn og Fjordane blei etablert 1. april 1988 ved ei samanslåing av Balestrand Sparebank, Gaular Sparebank, Gloppens Sparebank, Hornindals Sparebank, Innvik Sparebank, Leikanger Sparebank, Stryn Sparebank og Sunnfjord Sparebank. Sunnfjord Sparebank vart etablert i 1973 ved ei samanslåing av Askvoll Sparebank, Førde Sparebank, Jølster Sparebank og Vevring Sparebank. I 1975 blei Brekke Sparebank, Hyllestad Sparebank, Kyrkjebø Sparebank og Lavik Sparebank med og i 1984 kom Gulen Sparebank, Naustdal Sparebank og Sulen Sparebank med. Den 13.oktober 2003 blei Sparebanken Flora-Bremanger ein del av Sparebanken Sogn og Fjordane. Sparebanken Sogn og Fjordane har eit strategisk samarbeid med Gjensidige og lanserte i 2007 ein nasjonal nettbank med base i Førde, Gjensidige Bank. Frå 1. september 2010 har Sparebanken Sogn og Fjordane teke over drifta av Fjaler Sparebank i Dale og Bergen.

Visjon og verdiar
-----------------

Sparebanken Sogn og Fjordane har som visjon å vere ei drivkraft for fylket sitt. Banken har eit breitt kulturelt engasjement, og den er hovudsponsor for dei fleste store kulturarrangementa i fylket. I 2010 hadde banken sett av 30 millionar kroner av overskotet øyremerka gåver / utbytte som skulle gå til å understøtte det frivillige lagsarbeidet i fylket. Banken nemnar at stikkorda for sitt bidrag er mangfald, trivsel og nyskaping.

Sparebanken Sogn og Fjordane støttar også opp om, og prioriterar viktige tiltak som anleggsutbygging, breiddeidrett, nærmiljøtiltak og talentutvikling i sitt sponsorarbeid.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sparebanken Sogn og Fjordane sin nettstad
* Blogg for Sparebanken Sogn og Fjordane
* Heimeside for dei yngste kundane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
Periglasialt elveleie, «Steile Kieten», nær Belzig
**Fläming** er eit område og ei rekkje åsar som strekkjer seg over 100 km frå elva Elbe til elva Dahme i Tyskland og delstatane Sachsen-Anhalt og Brandenburg. Den høgaste toppen er Hagelberg på 201 meter over havet. Namnet Fläming har sitt opphav frå 1100-talet då flamske kolonistar slo seg ned i området etter å ha immigrert frå dei overfylte byane i Flandern.

I dag er Fläming eit landleg område, som ligg i nærleiken av storbyområdet til Berlin, og turisme har vorte ei viktig økonomisk næring. Med sine tre naturparkar (Hohe Fläming naturpark, Fläming naturpark og Nuthe-Nieplitz naturpark) er fokuset på turar, sykling og rekreasjon i naturen. Ein annan turistattraksjon er FlaemingSkate, som er den lengste rulleskeisebanen i Europa (190 km). 
Byane og landsbyane Ziesar, Belzig, Niemegk, Treuenbrietzen, Jüterbog, Baruth/Mark, Dahme/Mark, Wittenberg, Loburg, Möckern og Zerbst, i tillegg til kommunane Wiesenburg (Mark) og Rabenstein/Fläming, ligg i eller på grensa til Fläming.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Hoher Fläming naturpark**

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Fläming naturpark**

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Fläming frå Engelsk Wikipedia .*

Koordinatar: 52°00′N 12°45′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Flyktningruta er skilta og oppmerka helt frå Skullerudstua i Østmarka i Oslo til Grenselosmuseet i Eidskog.
Norske flyktningar under andre verdskrigen passerer den breie grensegata som er hogd i skogen mellom grenserøysane for å markere riksgrensa mellom Noreg og Sverige.
Plassen Sollia i Enebakk ligg langs Flyktningruta og var Milorgbase under andre verdskrigen Foto: Louise Brunborg-Næss

**Flyktningruta** er namnet på ei fottur-rute, ei såkalla historisk vandrerute, som fylgjer ein av de rutene mellom Noreg og Sverige som vart nytta av kurerar og flyktningloser under den tyske okkupasjonen av Noreg under den andre verdskrigen for å få meldingar, ustyr eller personar over grensa i løyndom og skjul for okkupasjonsmakta og norske medløparar. Ruta er merka opp som tursti med blå merking og skilt, og er til saman om lag 120 kilometer lang.

Flyktningeruta som oppmerka fottur-rute vart innvigd 9. juni 1995 i samband med jubileet for frigjeringa i 1945. I 2015 vart ruta merka på nytt og lansert som historisk vandrerute av lokalforeininga DNT Oslo og omegn i Den Norske Turistforening, Riksantikvaren og Foreningen Flyktningeruta. Ruta tek til ved Skullerudstua i Østmarka i Oslo og går austover gjennom kommunane Enebakk og Eidskog til Sverige. Langs ruta ligg det fleire hytter, koier, gardar og andre bygningar som vart nytta som skjul, til ly og til overnatting for flyktningar og kurerar, og fleire av dei er å rekne som kulturminne.

Ikring 50 000 nordmenn flykta til Sverige under andre verdskrigen. 250-300 av vart eskortert langs kurér-ruta Timian, ei rute som Milorg oppretta gjennom Østmarka i Oslo, der det elles for det meste vart frakta viktige meldingar, pengar og utstyr. Fottur-ruta Flyktningruta følgjer Timianruta fram til innsjøen Øyeren. Vidare austover går ruta frå Enebakkneset, gjennom Aurskog og fram til Norske Grenselosers Museum i ei lita nedlagd skulestove på Skjølåen i Eidskog. Ein avstikkar av fottur-ruta går inn til Skillingsmark i Sverige, der det var flyktningmottak under krigen.

Aust for Øyeren er fottur-ruta ei samansetting av fleire ruter som flyktningane hadde teke. Her var det aktivitet under heile krigen, både på private ruter og ruter som var organisert av Heimefronten, Milorg, og Den kommunistiske motstandsrørsla, Komorg. Desse rutene skapte eit nettverk som kunne nyttast på vegen til fridomen. Totalt kan 10-15 000 flyktningar ha teke seg over til Sverige i søndre parten av Hedmark og Akershus.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Flyktningeruta på lokalhistoriewiki.no.
* Flyktningruta på UT.no

Litteratur
----------

* Diese, Terje: Milorg område 13130, i *Søndre Aker Historielags Årbok for 1986*
* Berger, Aase. 1998. *Flyktningelos i grenseland* : *loser fra Halden til Grue Finnskog under Andre verdenskrig*. Lillehammer. ISBN 8278470375
* Ødegård, Tronn: På flukt i Østmarka under krigen, i *Medlemsblad for Østmarkas venner nr. 3/2005*.
* Lilleeng, Bjørn: Langs Flyktningeruta, i *medlemsblad for Østensjø Historielag 10/2012*.
* Saugstad, Even. 2012. *Østmarka fra A til Å*, Oslo. ISBN 8299541565
**Ormehòl**, òg kalla ei **Einstein–Rosen-bru**, er eit hypotetisk topologisk objekt i romtida som i røynda ville ha vore ein «snarveg» gjennom romtida. Eit ormehòl er som ein tunnell mellom to forskjellige punkt i romtida. 

For å forenkle forklaringa av ormehòl kan ein sjå for seg ei todimensjonal flate, der ormehòlet er eit røyr som knyter saman to forskjellige deler flata. Eit ormehòl ville ha vore analogt til dette, men i tre dimensjonar, som er vanskeleg å visualisere. 

Ein har ikkje funne noko bevis for ormehòl, men likningane i den generelle relativitetsteorien har gyldige løysingar som inneheld ormehòl. Den første ormehòl-løysinga ein fann var *Schwarzschild-ormehòlet*, som skildra eit evig svart hòl, men ein fann at denne typen ormehòl ville kollapse for raskt til at noko kunne krysse frå den eine til den andre sida. Ormehòl som kan kryssast i begge retningar er berre mogeleg om det finst eksotisk materie med negativ energitettleik som kan nyttast til å stabilisere dei.

I litteraturen
--------------

Ormehòl er eit vanleg element i science fiction sidan dei tillegg interstellar og intergalaktiske reiser innafor ein menneskeleg tidsskala. Dei har òg tent som metodar for tidsreiser.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wormhole» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ormehòl**

* What exactly is a 'wormhole'? answered by Richard F. Holman, William A. Hiscock and Matt Visser.
Koordinatar: 69°23′S 62°57′W﻿

**DeBusk Scarp** er ein nesten vertikal fjellvegg, 3,5 km lang og med ei høgd opp mot 300 m, ved sørsida av munningen av Binghambreen, på austkysten av Palmer Land. Fjellveggen vart fotografert frå lufta i 1928 av sir Hubert Wilkins og igjen i 1940 av medlemmar av U.S. Antarctic Service som kartla denne kysten. Han vart observert på ny av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, under Finn Rønne, som namngav han etter Clarence DeBusk, som var administrasjonssekretær i handelskammeret i Beaumont i Texas, og som assisterte RARE i førebuinga av reisa sørover.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «DeBusk Scarp» frå Wikipedia på engelsk, den 19. februar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «DeBusk Scarp». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. januar 2014.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «DeBusk Scarp» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Det belgiske orlogsflagget
Det kroatiaske orlogsflagget
Det japanske orlogsflagget
Det norske orlogsflagget
**Orlogsflagg** er eit flagg som viser nasjonaliteten til dei sjømilitære styrkane i eit land. For å kunne skilje sivile fartøy frå militære, er orlogsflagget i mange land forskjellig frå handelsflagget. Orlogsflagget vert ofte òg bruka som militærflagg.

I dei nordiske landa er orlogsflagga utstyrte med splitt eller splitt og tunge, som i det norske statsflagget. Dei skil seg dermed frå handelsflagga til desse landa. 

I nokre land er orlogsflagget danna med eit tillegg av symboler, gjerne knytt til sjøfart eller t sjømilitæret. 

Ei eiga gruppe orlogsflagg vert kalla *white ensigns* og har sitt opphav i det britiske orlogsflagget, ein kvit duk delt av ein raud kross og med unionsflagget i kantonen, det øvre hjørnet. Mange land som har vore britiske koloniar fører orlogsflagg etter dette mønsteret.

Litteratur
----------

*Album des pavillons nationaux et des marques distinctives. National flags and distinctive markings*, Service hydrographique et océanographique de la marine, Brest, 2000
**Cilla Black** (fødd **Priscilla Maria Veronica White**, 27. mai 1943–2. august 2015) var ein britisk songar, skodespelar og medieperson. Etter The Beatles var ho ein av dei største artistane frå Liverpool, og den einaste kvinnelege artisten frå denne byen som slo gjennom. Ho fekk aldri noko gjennombrot i USA, men satsa på ein karriere i Storbritannia.

Som tenåring jobba ho i garderoben til den legendariske klubben The Cavern og fekk sjansen til å prøvesynga der. The Beatles-manageren Brian Epstein hjelpte henne i gang. Ho fekk det store gjennombrotet sitt med Burt Bacharach-låten «Anyone Who Had a Heart», som nådde førsteplassen på salslistene i Storbritannia. Oppfølgjaren «You're My World» gjekk òg til topps på listene. Blant Cilla Blacks største hittar sidan er «Alfie», «Don't Answer Me», «Love's Just a Broken Heart», «Surround Yourself with Sorrow», «Something Tells Me» og «I Couldn't Take My Eyes Off You». Paul McCartney og John Lennon gav henne nokon læt, og Paul McCartney skreiv ein låt til henne. 

Frå slutten av 1960-talet var Black meir aktuell innan TV enn innan musikk. Ho presenterte underhaldningsprogrammet *Cilla* på BBC frå 1968 til 1976. Etter ei tid som komedieskodespelar på 1970-talet kom ho attende som programleiar på 1980-talet med underhaldningsshow som *Blind Date* (1985–2003) for London Weekend Television og *Surprise Surprise* (1984–2001) for ITV.

Kjelder
-------

1. ↑  Quist, Christina (2. august 2015). «Sangerinne og TV-stjerne Cilla Black er død». *VG Rampelys*. Henta 5. august 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Cilla Black» frå Wikipedia på engelsk, og «Cilla Black» frå Wikipedia på bokmål den 18. oktober 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Cilla Black ved Internet Movie Database
* Cilla Black Arkivert 2011-08-18 ved Wayback Machine. i BFI Film & TV Database
* Cilla Tre-episodar sine miniserie (44 min. 46 min. og 46 min.) på *TV*.*NRK.NO*, episode nr 3 av 3 som er tilgjengeleg til laurdag 8. august 2015 kl. 23.16

**Litteratur**

* *Step Inside.* London: Dent 1985. ISBN 0-460-04695-0.
* *What's It All About?*. Ebury Press 2003. ISBN 0-09-189036-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Be Thou My Vision**  

Be Thou my Vision, O Lord of my heart;  

Naught be all else to me, save that Thou art.  

Thou my best Thought, by day or by night,  

Waking or sleeping, Thy presence my light.  

Be Thou my Wisdom, and Thou my true Word;  

I ever with Thee and Thou with me, Lord;  

Thou my great Father, I Thy true son;  

Thou in me dwelling, and I with Thee one.  

Be Thou my battle Shield, Sword for the fight;  

Be Thou my Dignity, Thou my Delight;  

Thou my soul’s Shelter, Thou my high Tower:  

Raise Thou me heavenward, O Power of my power.  

Riches I heed not, nor man’s empty praise,  

Thou mine Inheritance, now and always:  

Thou and Thou only, first in my heart,  

High King of Heaven, my Treasure Thou art.  

High King of Heaven, my victory won,  

May I reach Heaven’s joys, O bright Heaven’s Sun!  

Heart of my own heart, whatever befall,  

Still be my Vision, O Ruler of all.  

*Dal­lan For­gaill (translated from the Irish by  
Ma­ry E. Byrne, Versified by El­ea­nor H. Hull)*  

**«Deg å få skode»**, på gamalirsk *Rop tú mo baile* og engelsk *Be Thou My Vision*, er ein irsk salme frå 700-talet. Teksten blei omsett til engelsk av Eleanor H. Hull i 1912. Melodien er ei irsk folketone. 

Salmen blei omsett til norsk av Arve Brunvoll i 1978, og blei i 1985 teke med i Norsk Salmebok. Med denne salmen blei det ei større interesse for irsk trusliv og musikktradisjon i norsk kyrkjesamanheng. Salmen blei seinare omdikta til bokmål av Eyvind Skeie, og framført av Hanne Krogh på plata *Vestavind* (1998), med tittelen «Irsk hymne» og opningslina *Vær du visjonen, å Herre, i meg*. 

Same folkemelodi blir òg nytta i den svenske popballaden «Gå inte förbi», med tekst av Ulf Schagerman og lansert som juleplate i 2003 av Sissel Kyrkjebø og Peter Jöback.

Kjelder
-------

1. ↑  Salme omsett til norsk (side 2)

* Youtube, orgel
* nrk.no | Salmer til alle tider: *Salmer fra vest*
* altamotettkor.no: *lydopptak*[*daud lenkje*]
* mp-info.net: *lydopptak*[*daud lenkje*]
| **Drogheda** |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Drogheda |
| **Byvåpenet til Drogheda** |

 |
| Plassering |
| 

Drogheda is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Leinster  County Louth |
| Grunnlagd | 911 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006) - Byområde | 35 090 28 973 |
| Koordinatar | 53°42′50″N 6°21′1″W﻿Koordinatar: 53°42′50″N 6°21′1″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Heimeside:** www.droghedaboro.ie |

**Drogheda** (irsk *Droichead Átha*) er ein industri- og hamneby i Republikken Irland. Han ligg i County Louth i provinsen Leinster på austkysten av Irland, 56 km nord for Dublin. Byen har 35 090 innbyggjarar (2006) og er den sjette største i landet, så vidt større enn Dundalk, som er administrasjonssete i County Louth, med 35 085 innbyggjarar (2006).

Elva Boyne renn gjennom byen og fram til 1898 var byen delt mellom County Meath og County Louth, sidan grensa mellom dei gjekk langs elva.

Historie
--------

Byen ligg nær staden Newgrange, ein gravhaug frå om lag 3200 f.Kr. Ein handelsplass og ein busetnad har eksistert på staden sidan romartida og vart då kalla Inver Colpa. Sjølve byen vart grunnlagd i 911 av danskar og fekk offisiell bystatus i 1194. Det irske parlamentet flytta til byen i 1494. Byen vart omleira to gonger under dei irske sambandskrigane. Under den andre omleiringa vart han erobra av Oliver Cromwell i september 1649 som ein del av Cromwell si erobring av Irland, der Cromwell massakrerte dei rojalistiske styrkane. Slaget ved Boyne i 1690 stod berre 6 km vest for byen ved breidda av elva Boyne ved Oldbridge. 

Drogheda sitt byvåpen viser ei stjerne og ein månesigd og har sitt opphav frå Rikard I av England (Løvehjarta), då Drogheda fekk byrettar Hugh de Lacy i 1194 under hans regjeringstid. 

Jarledømet Drogheda vart danna i adelskalenderen i Irland i 1661.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Drogheda» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turisme i Drogheda
* Arkitektur i Drogheda
* Hamna i Drogheda
* Drogheda handelskammer

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Orm Hansson Øverland** (3. desember 1783–26. april 1877) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nedstrand i Rogaland. Hans Øverland var sonen hans.

Far hans var gardbrukar. Sjølv vart han oppfostra hos ein farbror og overtok i 1809 garden hans. Han var lensmann frå 1819, og slutta som gardbrukar i 1847.

Øverland var stortingsmann for Stavanger amt i 1815-16, 1821 og 1822. På omframstortinget 1815-16 var han medlem av fire komitear, mellom dei var komiteen om landbruk, skogbruk og bergdrift og komiteen om allmugeskulelova. I 1821 var han medlem av tolv komitear, der i mellom om fisket ved Skudenes, om hummarfisket, om Tromsø seminar og allmugeskulestellet samt om brennevinsbrenning på landet. Han var elles sekretær i komiteen om Smaalenssaka.

Tildelt borgardådsmedaljen i sølv.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Orm Hansson Øverland NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Dei Nynorske Festspela** er ei årleg mønstring av nynorskorientert kultur. Alt frå litteratur og nynorskhistorie til musikk og biletkunst er representert. 

Festspela blei første gongen arrangerte i august 1992 under namnet «Nynorsk Festspelveke». Sidan 2000 har stiftinga Nynorsk kultursentrum hatt ansvaret for arrangementet, med Ivar Aasen-tunet som sentrum for tilstellingane. Festspela blir no haldne siste veka i juni. I 2006 markerte festspela også hundreårsjubileumet til Noregs Mållag.

Kvart år utnemner Dei Nynorske Festspela ein særskilt diktar som opptrer fleire gonger i løpet av veka dei held på, og ein kunstnar som stillar ut nokre av sine verk. I dei siste åra har mellom anna Olaug Nilssen, Frode Grytten, Åse-Marie Nesse, Einar Økland og Marie Takvam vore festspeldiktarar, medan Astrid Eidseth Rygh, Margreth Olin og Raymond Klæbo har vore festspelkunstnarar.

Prisen Årets nynorskbrukar blir også delt ut under festspela. Vinnarar av denne prisen har mellom anna vore Ringstabekk skole i Bærum, Martin Toft, redaktør for universitetsavisa Uniforum, den nynorske rappegruppa Side Brok og Kari Traa

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
|  |
| --- |
| ***«Days»***  Singel av The Kinks |
|  |
| B-side | «She's Got Everything» |
| **Utgjeve** | 28. juni 1968 |
| **Innspelt** | 23. og 27. mai 1968 i Pye Studios (No. 2), London |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 2:54 |
| **Selskap** | Pye 7N 17573 (UK)Reprise 0762 (US) |
| Låtskrivar(ar) | Ray Davies |
| **Produsent** | Ray Davies |
|
| The Kinks-kronologi |
| «Wonderboy»(1968) | *«Days»* | «Plastic Man»(1969)
 
 |

«**Days**» er ein song av The Kinks frå 1968 skriven av Ray Davies. Songen vart gjeven ut på singel og var opphavleg meint som ein del av albumet *The Kinks Are the Village Green Preservation Society*, der det i dag finst som eit bonusspor på CD-utgåva. 

Musikalsk er songen ein slags livleg ballade. Teksten er bittersøt på typisk Davies-maner. Songaren syng teksten til ein tidlegare kjærast som anten har gått frå han eller døydd. Personen er takknemleg for dagane dei hadde i lag. Teksten omhandlar korleis kjærasten framleis påverkar personen som syng han, «Though you're gone, you're with me every single day, believe me.»

Songen var ein viktig singel for Davies og The Kinks, og kom ut i løpet av eit år då salstala fall for bandet. Songen var meint som eit albumspor, men etter at den førre singelen, «Wonderboy», selde dårleg vart «Days» raskt gjeve ut som singel i lag med «She's Got Everything». Singelen nådde 12. plass i Storbritannia, men gjekk ikkje inn på lista i USA. Dette hjelpte ikkje dei neste singlane som ikkje klarte å nå Topp 30 i Storbritannia.

Andre utgåver
-------------

Kirsty MacColl spelte inn «Days» på albumet *Kite* i 1989. Han vart gjeven ut som singel og nådde 12. plass i Storbritannia, same plasseringa som The Kinks hadde klart med originalen i 1968. 

Andre artistar som har spelt songen er Petula Clark på albumet *Petula* i 1968, James Last i 1969 og Elvis Costello i 1991.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Days (The Kinks song)» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2009.*


| * v
* d
* e
The Kinks |
| --- |
| **Ray Davies** · **Dave Davies** · **Mick Avory** John Dalton · Gordon Edwards · Ian Gibbons · John Gosling · Bob Henrit · Andy Pyle · Pete Quaife · Jim Rodford |
| Studioalbum | *Kinks* · *Kinda Kinks* · *The Kink Kontroversy* · *Face to Face* · *Something Else by the Kinks* · *The Kinks Are the Village Green Preservation Society* · *Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire)* · *Lola versus Powerman and the Moneygoround, Part One* · *Muswell Hillbillies* · *Everybody's in Show-Biz* · *Preservation: Act 1* · *Preservation: Act 2* · *Soap Opera* · *Schoolboys in Disgrace* · *Sleepwalker* · *Misfits* · *Low Budget* · *Give the People What They Want* · *State of Confusion* · *Word of Mouth* · *Think Visual* · *UK Jive* · *Phobia* |
| Konsertalbum | *Live at Kelvin Hall* · *One for the Road* · *Live: The Road* · *To the Bone* |
| Tilknytte artiklar | Diskografi |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
**Alexander Archipenko** (30. mai 1887–25. februar 1964) var ein ukrainsk-amerikansk skulptør og grafisk kunstnar.

Liv og gjerning
---------------

*Kvinne kjemmer håret*, 1914
Byste av Taras Sjevtsjenko frå 1939 i Cleveland Cultural Gardens i Ohio.
Archipenko var fødd i Kiev i Ukraina, den gongen i Tsar-Russland. Han byrja måle i den impresjonistiske stilen, og utvikla seg vidare gjennom stilartar som kubismen og konstruktivismen. Han kom i 1908 til Paris, der han slutta seg til krinsen kring Pablo Picasso, og var ein tidleg talsmann for moderne, framfor alt den kubistiske, skulpturen.

På 1920-talet høyrde Archipenko med mellom dei mest radikale og dristige i utviklinga av skulptur. I verk frå denne tida er naturformene knapt til stades. Store utstillingar av verka hans fann stad i Berlin i 1922 og New York i 1924. Samstundes busette han seg i USA. Seinare vende han tilbake til ei meir røyndomsnær oppfatning av former. Dei vanlegaste materiala i skulpturane hans er stein eller metall.

I 1937 vart verk av Archipenko tek med på nazistane si utstilling i München av det dei kalla *Entartete Kunst*.

Han døydde i New York.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexander Archipenko» frå Wikipedia på svensk, den 5. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Alexander Archipenko**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Manytsj-Gudilo** (russisk Маныч-Гудило) er ein stor saltsjø i Kalmykia i Russland. Delar av han ligg innanfor Rostov oblast og Stavropol kraj. Han har eit areal på 344 km² og er i snitt berre 0,6 meter djup. Han renn ut i Azovhavet og elva endar nær Rostov-na-Donu. Temperaturen i området kan varierer frå -30 °C om vinteren til 40 °C om sommaren. Mange fugleartar held til her og området er ein del av Tsjernyje Zemli biosfærereservat.

Om det globale havnivå skulle kome til å stige om lag 25 meter ville vatn frå Azovhavet bryte inn i innsjøen og så flaume over i Den kaspiske senkinga rundt Kaspihavet (inkludert byar som (Astrakhan, Baku, Sumqayit og Rasjt).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Manych-Gudilo» frå Wikipedia på engelsk, den 29. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Manytsj-Gudilo
2. ↑  BBC - Saiga
3. ↑  Rostovskij Zapovednik - russisk naturreservat[*daud lenkje*]
4. ↑  Sea Level Rise Explorer
5. ↑  Flaumkart

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Manøverkrigføring** er motstykket til utmattingskrig. Medan utmattingskrig vert kjempa for å øydelegge fiendens ressursgrunnlag for å fortsette krigen, er manøverkrigføring meint å øydelegge fienden sin vilje til å fortsette krigen. Det er vanskeleg å måle denne viljen hjå fienden medan krigen går føre seg, men resultatet kan ein sjå ved fleire høve. Eit døme er operasjonen Desert Storm, der mange irakiske krigarar vart drepne, men etter krigen var den militære styrken til Irak stort sett intakt. Den som praktiserer manøverkrig vil i alle høve freista unngå direkte stridshandlingar i front, men i staden freista gå rundt fienden sine støttepunkt, infiltrere fiendens bakre område, der forsyningslinjene og støttefunsjonane finst, og å øydelegge desse. Det beste er likevel å øydelegge eller isolere hovudkvarteret til fienden, slik at frontlinja til fienden vil mangle situasjonsforståing, leiing og koordinering. Når denne frontlinja innser denne situasjonen, vil viljen til å fortsette krigen minska, for til slutt å forsvinne heilt.

Referansar
----------

1. ↑
**Hudsonelva** (engelsk Hudson River, mohikansk *Muh-he-kun-ne-tuk*) er ei elv i USA. Ho renn hovudsakleg gjennom delstaten New York, men markerer også ein del av grensa mellom New York og New Jersey. Hudsonelva har namn etter Henry Hudson, ein engelskmann som utforska elva i 1609. 

Hudsonelva sett frå Bear Mountain Bridge.
Kjelda til elva er Tear-of-the-Clouds-sjøen i Adirondackfjella. Ved Albany renn Mohawk-elva saman med henne, og deretter renn ho nesten rett sørover til ho munnar ut i Atlanterhavet mellom Manhattan i New York og New Jersey. 

Eriekanalen, som blei opna den 26. oktober 1825, bind saman Hudsonelva og Eriesjøen, slik at byane ved Dei store sjøane fekk vasstilgang til Atlanterhavet.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Hudsonfloden» frå Wikipedia på svensk, og «Hudson River» frå Wikipedia på bokmål den 27. august 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Manú** er ei elv i det søraustlege Peru, og ei sideelv til Madre de Dios. Ho har ei lengd på 356 kilometer, alt gjennom biosfærereservatet Manu nasjonalpark i Madre de Dios-regionen. 

Elva Manú blir til i den austlege skråninga av Andes mot Amazonasbassenget. Ho renn gjennom reservatet med same namn. Parken vart kunngjort i 1972 og i 1987 og er rekna som eit stort biosfærereservat, han kan huse ein av dei største konsentrasjonane av biologisk mangfald på jorda innanfor 19 098 km². Svært få menneske bur ved elvefaret. Parken er oppretta for vern, berre verksemd innan biologisk og antropologisk forsking kan gå føre seg der, dei skal vere avgrensa til observasjon av liv og økologiske prosessar i naturleg form. Dei fastbuande i parken er innfødde grupper av indianarar, hovudsakleg frå machiguenga.

Manú tømmer seg i Alto Madre de Dias, nedanfor utlaupet kalla berre Madre de Dios. Dette er nær byen Manu. Providencia og Piriquina er store sideelver til Manú.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Río Manú» frå Wikipedia på spansk, den 6. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på spansk oppgav desse kjeldene:*
		- *Perú: Compendio estadístico 2001* Sistema nacional Estadístico.
		- *Las aguas continentales de America Latina* av R. Ziesler og G.D. Ardizzone


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Aiguille du Dru
Aiguille des Grands Charmoz
Foto frå ca 1900 av fjellet Jungfrau, der Burgener omkom i 1910
**Alexander Burgener** (10. januar 1845–8. juli 1910) var ein sveitsisk fjellførar og fyrstebestigar av mange fjell, og av nye klatreruter, i vest-Alpane i perioden 1870-87.

Liv og gjerning
---------------

Burgener voks opp i enkle tilhøve på garden *Huteggen* i bygda *Eisten* i Saas-Fee. I ungdomen var han geitegjetar og dreiv som gemsejeger på Balfrin. 20 år gamal la han ut på sin fyrste tur som fjellførar. Heile livet var han busett i Eisten.

Burgener skal ha vore med påom lag 46 fyrstebestigingar, der i mellom klatreruter til toppar som var bestigne tidlegare. Saman med Albert Mummery føretok han 3. september 1879 den fyrste oppstiginga langs Zmuttgrat på Matterhorn. Dei same to kleiv i lag på fyrstebestigningane av Grands Charmoz (1880) og Aiguille du Grépon i Mont Blanc-massivet (5. august 1881). Tidlegare hadde Burgener saman med den britiske fjellklatraren Clinton Thomas Dent stått for den fyrste bestiginga av Lenzspitze (august 1870) og av Grand Dru (12. september 1878).

I 1899 besteig han austtoppen på Piz Palüs langs nordvestpillaren. Det fanst knapt ein einaste av dei kjende fjelltoppane i Vest-Alpane som han ikkje hadde vore på. I tillegg kom ein tur til fjellheimen i Kaukasus.

Burgener var teken av og omkom i eit snøskred på Jungfrau sommaren 1910, nær *Berglihütte* i Bern-Alpane.

### Fyrstebestigingar

* Lenzspitze, 1870
* Portjengrat, 1871
* Aiguille du Dru, 1878
* Zmuttgrat på Matterhorn, 1879
* Travers av *Col du Lion*, 1880
* Grands Charmoz, 1880
* Charpouaveggen på Aiguille Verte, 1881
* Aiguille du Grépon, 1881
* Frontier ridge på Mont Maudit, 1887
* Teufelsgrat på Täschhorn, 1887

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alexander Burgener» frå Wikipedia på tysk og «Alexander Burgener» frå Wikipedia på engelsk,, den 16. mars 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS

 |
Våpenskjoldet til Sovjetunionen.
Ein **sovjetrepublikk** var ei eiga styreform innanfor Unionen av Sosialistiske Sovjetrepublikkar, USSR, (Sovjetunionen). 

Unionen bestod formelt av likestilte sovjetrepublikkar som skulle ha eigne grunnlover, eigne lovgjevande forsamlingar og eigne styreorgan. Formelt hadde republikkane også rett til å tre ut av unionen. Sovjetunionen vart danna i 1922 og bestod då av den russiske, den kviterussiske, den ukrainske og den transkaukasiske sovjetrepublikken. Den ukrainske sosialistiske sovjetrepublikken og den kviterussiske sosialistiske sovjetrepublikken var til og med representert då SN vart skipa i 1948.

Sovjetrepublikkane kunne vidare delast inn i autonome republikkar i Sovjetunionen.

Liste over sovjetrepublikkane i unionen
---------------------------------------

* Den russiske sosialistiske føderative sovjetrepublikken
* Den ukrainske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den kviterussiske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den usbekiske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den kasakhiske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den georgiske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den tadsjikiske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den moldovske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den kirgisiske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den litauiske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den turkmenske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den armenske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den latviske sosialistiske sovjetrepublikken
* Den estiske sosialistiske sovjetrepublikken

### Dei baltiske sovjetrepublikkane

Dei latviske, estiske og litauiske sovjetrepublikkane står fast på at dei aldri har vore ein del av Sovjetunionen. Årsaka er at innlemminga av dei baltiske statane i 1940 var basert på Molotov-Ribbentrop-pakta frå 1939 og difor var ulovleg. Dei baltiske statane meiner difor at dei heldt fram å vere uavhengige statar under sovjetisk okkupasjon, og deira standpunkt får stønad frå EU, Den europeiske menneskerettsdomstolen, SN sitt menneskerettsråd og USA. Den russiske regjeringa hevdar på si side framleis at den sovjetiske annekteringa av dei baltiske statane var legitim. 

### Andre sovjetrepublikkar

* Den transkaukasiske sosialistiske sovjetrepublikken (Oppløyst i 1936)
* Den karelo-finske sosialistiske sovjetrepublikken (Vart innlemma i den russiske i 1956)

Kjelder
-------

* 

* «Sovjetrepublikk» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Lista over republikkar er henta frå Engelsk Wikipedia: Republics of the Soviet Union, henta inn 26. august 2012.*

### Fotnotar

1. ↑   Engelsk wikipedia: Republics of the Sovjet Union

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Alexander Wright Cappelen** (fødd 29. mai 1969 i Oslo) er ein norsk etikk- og økonomiprofessor ved Noregs Handelshøgskole (NHH).

Cappelen har hovudsakleg arbeidd innan forskingsområda skattepolitikk, rettferdig fordeling, næringslivsetikk og eksperimentell økonomi. Han er medlem av den nasjonale forskningsetiske komité for samfunnsvitskap og humaniora.

Cappelen er utdanna dr.oecon. ved NHH i 2000 og har òg *MPhil in Economics* frå Oxford University. Han har vore postdoktorstipendiat på Økonomisk Institutt ved Universitetet i Oslo. Han har vore knytt til Norges Forskningsråd sitt etikk-program. I 2003 sat han i utvalet som foreslo etiske retningsliner for Petroleumsfondet. Han var i perioden 2001–2005 leiar for Senter for økonomi og etikk ved NHH. Han har to gonger vunne Bronsesvampen, NHH-studentane sine førelesarpris. I 2006 fekk han Ingvar Wedervangs forskningspris for yngre forskarar.

Alexander Cappelen er son til skodespelaren Kari Simonsen og forfattaren Peder Wright Cappelen, og høyrer til den såkalla *Forlagsgreina* i den norske Cappelen-slekta.

Referansar
----------

1. ↑  Paraplyen, internavis for NHH-miljøet, 11. januar 2008: Cappelen fikk Bronsesvampen Arkivert 2011-06-13 ved Wayback Machine.
2. ↑  Nettavisen, 29. mai 2008: - Jobb med det du brenner for!

Kjelde
------

* Omsett frå «Alexander Cappelen», innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 23:32.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* CRIStin

 |
|  |
| --- |
| **Maoripetrell** |
| MaoripetrellMaoripetrell |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** VU Sårbar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | *Pterodroma* |
| **Art:** | **Maoripetrell** *P. pycrofti* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pterodroma pycrofti***Falla, 1933 |

**Maoripetrell** (*Pterodroma pycrofti*) er ein pelagisk fugl, ein medlem av slekta *Pterodroma*-petrellar, og ein av dei minste petrellane. Som hekkefugl er han endemisk for New Zealand. Han er ein flyttfugl som migrerer til sentrale og nordaustlege Stillehavet.

Fuglen er 26 til 28 centimeter i kroppslengd, og han veg ca. 160 gram. I hovudtrekk er denne arten kvit på undersida med lys grå overside. Utsjånaden er elles mykje lik flaggermuspetrell, men sistnemnde er lysare. Også maoripetrellar viser ein mørk markert 'M' på oversida i flukt, og undersida av vengknoken har berre ei kort svart linje i retning kroppsida.

Hekkekoloniane ligg på 12 små øyar på austkysten av New Zealand, dei største koloniane ligg på tre øyar: Red Mercury Island, Chickens Island og Double Island. Frå mai månad migrerer maoripetrellane nordover i Stillehavet. Dei er attende i hekkeområdet i september. Rugetida for det eine kvite egget er ca. 47 dagar og ungen er flygedyktig etter ca. 80 dagar, frå midten av mars til midten av april.

Føda til maoripetrellar er ikkje kjent.

Populasjonen er estimert til totalt 30 000-40 000 individ (2012) og aukande.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (rev. utg.), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Pterodroma pycrofti*. Henta frå  den 13. juni 2012.

### Referansar

1. 1 2  Heather og Robertson, 2005
2. 1 2  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Maoripetrell**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* EOL

 |
Alex Schwazer i 2008
**Alex Schwazer** (fødd 26. desember 1984) er ein italiensk friidrettsutøvar frå Sterzing i Bolazano-provinsen som i 2008 vart olympisk meister og i 2010 europameister i 50 km kappgang. Han er i perioden 2016-24 utestengd frå å delta i idrett, grunna i bruk av dopingmidlar.

Aktiv
-----

Schwazer tok bronsemedaljen i 50 km kappgang under verdsmeisterskapen 2005 med tida 3.41.54. To år etter kopierte han prestasjonenn då han vart tredjemann på same distansen ved VM i Osaka på sluttida 3.44.38, tidlegare i same meisterskapen enda han på niandeplassen på 20-kilometeren.

Under dei olympiske sommarleikane 2008 i Beijing tok Schwazer gullmedaljen på 50 km, over to minuttar framom Jared Tallent frå Australia. To år etter tok Schwazer ein ny gullmedalje, då på 20 km ved europameisterskapen i Barcelona. Denne medaljen fekk han etter at vinnaren i tevlinga, Stanislav Jemeljanov frå Russland, i 2014 fekk annullert sin prestasjon i Barcelona.

### Doping

Dagen før 50 km fann stad under Sommar-OL 2012 vart Schwazer stoppa av dopingkontrollen. Funn i ein tidlegare dopingtest viste spor etter det forbodne stoffet erythropoetin, og vart utestengd 3 år og 6 månader. I mai 2016 gjekk Schwazer til topps på 50 km under verdspokal-tevlinga, men atter vart han felt i dopingkontroll av ei eldre prøve, ei frå januar 2016. Denne gongen vart han dømd til åtte års utestenging, til 7. juli 2024.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2005 i Helsinki: Bronsemedalje på 50 km – 3.41.54
* VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje på 50 km – 3.44.38. Nr 10 på 20 km - 1.24.39
* OL 2008 i Beijing: Gullmedalje på 50 km – 3.37.09, framom Jared Tallent (3.39.27)
* EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje på 20 km – 1.20.38, framom João Vieira (1.20.49)
* VM 2011 i Daegu: Nr 7 på 20 km – 1.21.50

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alex Schwazer» frå Wikipedia på tysk, den 6. august 2018.*

* «Alex Schwazer» (på engelsk). Olympedia. Henta 10. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå filmen Pelle Politibil.* 
Pelle Politibil.
Pelle Politibil framfor Salten politistasjonen i Bodø (2016)
***Pelle Politibil*** er ein oppdikta snakkande politibil. Han har form som ei svart og kvit folkevognboble med auge på frontlyktene. Det finst fleire radio- og fjernsynsprogram og filmar om han. Figuren blei opphavleg skapt av politimannen Åge Magnussen i Bodø på midten av 1980-talet som eit ledd i trafikktryggingsarbeidet for barn.

Pelle Politibil hadde sin første opptreden i *Barnetimen for de minste* på NRK radio i 1986. Figuren var med i tre sesongar på radio og to bokutgjevingar.

Fjernsynsserien om bilen gjekk på NRK frå 1993. Serien er regissert av Svein Aronsen. Skaparen av Pelle Politibil, Åge Magnussen spelar rolla som politimannen «Onkel Rikhard», og Lars Andreas Larsen er forteljar og har stemma til Pelle. Songen om Pelle Politibil, *Pelle-sangen*, blei framført av Lennart Mårli og Steinar Toftesund. Han blei ein populær kjenningsmelodi for serien.

Den første filmen om politibilen, *Pelle Politibil*, blei laga i 2002. Seinare følgde *Pelle Politibil går i vannet* og *Pelle Politibil på sporet*.
Sistnemnde vann Amandaprisen for beste barne- og ungdomsfilm i 2013.

Pelle Politibil har også turnert landet rundt med ei førestilling som er sett av over 100 000 barn og vaksne. Bilen frå TV-serien har seinare blitt brukt i trafikkinformasjon for barnehagebarn.

Det er også blitt laga eit Gullstikka-nominert spel, leiketøy og andre kommersielle spin off-produkt med figuren.

Film og TV-produksjonar
-----------------------

* *Pelle Politibil* (TV-serie frå 1993)
* *Pelle Politibil* (film frå 2002)
* *Pelle Politibil går i vannet* (film frå 2010)
* *Pelle Politibil på sporet* (film frå 2013)

Kjelder
-------

1. ↑  *NRK TV - Pelle politibil*, www.nrk.no, henta 11. november 2016
2. ↑  «Amandaprisen», *Store norske leksikon*, henta 11. november 2016
3. ↑  «Møt Pelle Politibil», *www.bodo.no*, arkivert frå originalen 27. september 2016, henta 11. november 2016

* *Denne artikkelen bygger på «Pelle Politibil» frå Wikipedia på bokmål, og «Pelle das Polizeiauto» frå Wikipedia på tysk den 11. november 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Bjørn Hervik Nilsen** (15. juni 1937–6. februar 1966) var ein norsk friidrettsutøvar frå Stavanger som åra 1956-58 vann fem NM-gull på sprintdistansane 100 m og 200 meter. Nilsen, som var medlem av IL Skjalg, forbetra dei norske rekordane på både 100 og 200 m.

Aktiv
-----

Både i 1955 og 1956 tangerte Nilsen den norske rekorden på 200 meter, lydande på 21,5 sekundar, ein rekord sett av Haakon Tranberg i 1939. Den 30. juli 1956 sprang Nilsen inn til rekordtida 21,3 på Bislett stadion i Oslo. Ei veke seinare, den 5. august 1956 i Trondheim, tangerte han norsk rekord på 100 meter med 10,4 sekundar.

Den 23. mai 1957 forbetra Nilsen noregsrekorden på 100 eter til 10,3 sekundar under eit stemne på Vestbana i Stavanger. Seinare sommaren 1957 tangerte han sin eigen 200-metersrekord to gongar, før Carl Fredrik Bunæs gjorde det same. 26. juni 1958 flytta Nilsen den norske rekorden på 200 meter til 21,2 på Krohnsminde i Bergen, og tangerte rekordtida fem dagar seinare i Sandnes. Den 8. august 1958 forbetra han rekorden på distansen til 21,1 sekundar på Bislett stadion. Seinare i same sesongen vart han nummer to på 400 meter i ein landskamp i Oslo, tida 47,6 var hans beste på distansen og 0,2 sekund bak Audun Boysen sin noregsrekord.

Nilsen deltok i EM i friidrett 1958 i Stockholm. Han vart utslått i semifinalane både på 100 og 200 meter, etter å ha vorte tredjemann i sitt heat i begge tilfella. På 100 meter enda han på delt niandeplass med tida 10,8, medan han på 200 meter vart nummer sju på tida 21,5, best av dei som ikkje kvalifiserte seg til finalen. Åra 1956-58 vann han fem gullmedaljar i noregsmeisterskapen, tre strake på 100 m og to på 200 m. Han slutta tevla etter 1960-sesongen.

Nilsen døydde av kreft i 1966, etter å ha fullført tannlegestudiet i Tyskland.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1955: Sølvmedalje på 200 m – 22,2, bak Birger Marsteen (22,0)
* 1956: Gullmedaljar på 100 m – 10,5 og 200 m – 21,6
* 1957: Gulllmedalje på 100 m – 10,6, sølvmedalje på 200 m – 22,0 (bak Carl Fredrik Bunæs 21,3)
* 1958: Gulllmedaljar på 100 m – 10,7 og 200 m – 21,5

Kjelder
-------

* Friidrett.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Bjørn Nilsen» (på engelsk). Olympedia. Henta 4. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |