*Memento mori*, «hugs at du skal døy», ein italiensk vanitasskulptur i tre frå 1800-talet som syner eit halvt levande og eit halvt daudt og oppløyst kvinnehovud.
Vanitasmotiv av den franske kunstmålaren av Simon Renard de Saint-André (1613–1677).
**Vanitas** (frå latin, 'det forgjengelege') er eit kristent inspirert motiv eller tema i målarkunst, skulptur og skjønnlitteratur som legg vekt på å minne tilskodaren om å ta omsyn til at livet her på jorda er forgjengeleg, og alle difor må leve slik det høver seg når ein ser alt i eit vidare perspektiv. Ordet *vanitas* skriv seg frå innleiinga til *Forkynnaren (Preikaren)* (1:2) i *Det gamle testamentet* i Bibelen, der det i den latinske vulgata-omsetjinga heiter «Vanitas vanitatum omnia vanitas», 'det forgjengelege ved forgjengelegdomen', som sikter til alt det tomme, fåfengte og forgjengelege i den jordiska verda.

Bileykunst
----------

I biletkunsten vert dette temaet som oftast symbolisert ved stillebenoppstillingar av daudingskallar, daude dyr, visne blomar, ljos som nesten er brunne ned, lamper som har slokna, ur (som har stoppa), timeglas som har runne ut eller er i ferd med renne ut, visna blomar eller skrøpelege og forgjengelege gjenstandar som glas, porselen, såpebobler, nøtter, frukt, fisk ogliknande.
Dei kan også innehalda element som *dance macabre* (daudingdans) og liknande. Slike symbol vert i mange høve kombinert med framstillingar av levande unge kvinner eller menn, slik at kontrasten mellom det levande og blømande og det daude og forgjengelege vert framheva. 

Vanitas var eit sentralt motiv i biletkunsten på 1600-talet, og var særleg populært i Nederlanda.

Skjønnlitteratur
----------------

I skjønnlitteraturen kan ein visa til *vanitas* ved hjelp av symbol, som hovudskallen i *Hamlet* av William Shakespeare, eller det kan vera bodskapen i ei forteljing, som i *Vanity Fair* av William Thackeray.

Galleri
-------

* Dance macabre (daudingdans), tresnitt av Michael Wolgemut (1434-1519) nytta i Hartman Schedels Liber Chronicarum («Verdssoga»), Nürnberg 1493.*Dance macabre* (daudingdans), tresnitt av Michael Wolgemut (1434-1519) nytta i Hartman Schedels *Liber Chronicarum* («Verdssoga»), Nürnberg 1493.
* Allegori over  forgjengelegdomen av den spanske kunstmålaren Antonio de Pereda (1634).*Allegori over forgjengelegdomen* av den spanske kunstmålaren Antonio de Pereda (1634).
* Nicolas Régnier, Allegori over  forgjengelegdomenNicolas Régnier, *Allegori over forgjengelegdomen*
* Paul Cezanne, Pyramide av daudingskallar.Paul Cezanne, Pyramide av daudingskallar.
* Pieter Claeszoon, Vanitas, stillebenPieter Claeszoon, Vanitas, stilleben
* Juan Valdez Leal, Finis gloriae mundi («Slutten på den herlege verda»)Juan Valdez Leal, *Finis gloriae mundi* («Slutten på den herlege verda»)
* Philippe de Champaigne, Stilleben med daudingskallePhilippe de Champaigne, *Stilleben med daudingskalle*
* Frans Hals: Ung mann med daudingskalle (Vanitas), om lag 1626-28.Frans Hals: *Ung mann med daudingskalle (Vanitas)*, om lag 1626-28.
* Elfenbeinsskulpturen Sovande barn av den tyske skulptøren  Leonhard Kern (1588-1662)Elfenbeinsskulpturen *Sovande barn* av den tyske skulptøren Leonhard Kern (1588-1662)

Kjelder
-------

1. 1 2  Esaak, Shelley. «vanitas painting». About.com. Arkivert frå originalen 3. april 2013. Henta 8. januar 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vanitas**