recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Synnøve Anker Aurdal** (8. desember 1908–2. april 2000) var ein norsk tekstilkunstnar, kjend som ein fornyar av kunstforma. Ho var både fødd og døydde i Oslo.

Synnøve Anker utdanna seg på 1930-talet ved Prestgards vevskule på Lillehammer, og deretter ved Statens Kvinnelige Industriskole i Oslo. Ho heldt si fyrste utstilling hos Kunstnerforbundet i Oslo. Gjennom bruk av ulike materialar og teknikkar fornya ho tekstilhandverket, mellom anna tok ho i bruk modernistiske former. Mellom hennar fremste verk er *Høyseteteppet* frå 1961, eit bestillingsarbeid til Håkonshallen. Eit kjent verk frå seinare tid er *Rommet og ordene* frå 1977, det er utstilt i det islandske nasjonalbiblioteket i Reykjavik.

Frå 1983 hadde Aurdal årleg kunstnarløn frå den norske staten. Ho var elles riddar av St. Olav, og mottok Prins Eugen-medaljen. 

Ho var fyrst gift med målaren Leon Aurdal, seinare med Ludvig Eikaas.

Kjelder
-------

Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Opningsseremonien på Bislett stadion i 1946. Foto: Leif Ørnelund/Oslo Museum

**Holmenkollstafetten** er eit stafettløp gjennom gater og vegar i Oslo som Idrettsklubben Tjalve skipar til kvart år i fyrste halvdelen av mai og marknadsførar som «vårens vakraste eventyr». Stafetten er omlag 18 kilometer lang, med 15 etappar av ulik lengd. Start og mål for dei såkalla eliteklassene er på Bislett stadion i sentrum av byen, dei andre startar attmed St. Hanshaugen park. Rekna etter talet på påmelde er stafetten eit av dei største friidrettsarrrangementa i Noreg.

Stafetten vart arrangert for fyrste gongen i 1923 med 10 etappar frå Bislett stadion, opp til Besserud og attende til Bislett, og var då berre for menn. I 1928 vart stafetten lengd til 15 etappar og fekk den traseen som stort sett har vore følgt sidan, sjølv om det har vore gjort diverse endringar undervegs. Stafetten vart ikkje arrangert i 1937, i krigsåra 1940-1945 og i 1971. Frå 1975 fekk kvinner lov til å delta, frå 2006 vart det innført ei individuell klasse, og frå 2010 ei klasse for funksjonshemma.

I 2020 og 2021 vart stafetten avlyst grunna covid-19.

Kjelder
-------

* Idrettsklubben Tjalve: Soga om Holmenkollstafetten Arkivert 2017-06-06 ved Wayback Machine.
* Kart over traseen for Holmekollstafetten Arkivert 2016-12-08 ved Wayback Machine.
To svansar utsilte på Norsk skogmuseum. Den ovste har rivtenner og den nedste har skrapetenner.
**Tømmersvans** eller berre **svans** er ei sag nytta for å fella og kappa tømmer. 
Dei fyrste svansane var avkappa stokksager, men rundt 1860 kom det fabrikklaga svansane på marknaden. Desse var valsa, og hadde tynnare sagblad enn dei heimelaga svansane, og bladet smalna av mot enden. For at bladet skulle gli lettare i sporet var det vanleg, spesielt i sevjetida, å smørja det med til dømes parafin. 

Akkurat som stokksager kunne tømmersvansane ha fleire ulike typar tenner, men på grunn av at rivttenner var enklare å fila fekk desse stor utbreinad.

Tømmersvansen vart nytta for felling og kapping heilt til motorsagene tok over på 1950-talet.

Galleri
-------

* Ein svans med høveltennerEin svans med høveltenner
* Ein svans med høveltenner, påmontert ein sagkameratEin svans med høveltenner, påmontert ein sagkamerat

Referansar
----------

1. ↑  Thorseth, L. *Årringer - Skogbygda Trysil*, 2014.
2. ↑  Samset, I. *Fra muskler til maskiner i skogen*, Norsk skogmuseum, 2008.

| * v
* d
* e
Skogsreiskapar |
| --- |
| Handreiskapar | Øks **·** Stokksag **·** Svans **·** Bogesag **·** Kile **·** Brytjarn **·** Borkspade **·** Spett **·** Handspik **·** Løftekrok **·** Tømmersaks **·** Plantehakke **·** Planterør |
| Hestereiskapar | Stutting **·** Lunndrag |
| Ymse | Kjetting **·** Tømmernål **·** Tømmerklave |
Tømmerkistedam i Vefsn
Ein **tømmerkistedam** (kistedam, tømmerkiste) er ei demning lafta av rundtømmer.

Tømmerkista har to lafta tømmerveggar. Veggen mot vatnet og nedveggen er bundne i hop med tverrstokkar. Til nedveggen er dei låste fast til tømringa med vanlege lafteknutar. Oppstraums, på vassida, går tverrstokkane berre halvvegs inn i tømringa, slik at dei ikkje punkterer dammen. Tverrstokkane fungerer også som golvåsar i steinkistene. Steinkistene er fylte med store steinar som pressar tømmerstokkane ned og saman.

Ofte er slike dammar bygd med ein tetning på vassida. Tetningen er laga av ståande plank med not og fjør – gjerne dobbel not og fjør. Når denne planken vert driven ned i undergrunnen, blir dammen tett. Endå viktigare er det at tetningen hindrar isen i å få tak i tømringa og arbeide han sund.

Historisk bruk
--------------

Denne måten å byggje demningar på er kjent frå 1600-talet, og det var den vanlegaste damkonstruksjonen då fløytingsvassdraga vart utbygde på 1800-talet. Den høver særleg godt om grunnen er laus og det vil vere vanskeleg å lage fundament for ein steindam.

Dei enklaste dammane var brukte til demme opp utslåtte-enger, så engene kunne bli overfløymde ved vår- og regnflaum. Det hende at folk sette opp ein dam, så vatnet stod 30–40 cm over enga. Før dei slo, sleppte dei så vatnet. Dei kalla slik slått damslått. Denne driftsmåten har vore vanlegare i Sverige enn i Noreg (svensk: silängar, dammängar).

Meir kjend i Noreg er oppdemming av småtjern for å ha vatn til mølle eller sagbruk. Når vatnet vart sleppt, auka flaumen i bekken slik at dei fekk vatn på mølla. Der tilhøve låg til rette for det, har dei fleste gardane hatt eiga vassdriven sag eller mølle.

Etablering av tresliperia i 1870-åra førte til at tømmerfløytinga auka i omfang. Utbygging av fløytingsvassdraga vart organisert av tømmerkjøparane. Det vart investert mykje i å få effektiv fløyting av tømmeret, og tømmerkister vart brukt i fløytingsdammar og elveforbygningar.

Tømmerkister i vår tid
----------------------

Lafting av kistedam
Det er bygd kistedammar i vår tid òg. Då kan formålet ha vore å lage eit fiskevatn utav ei myr, eller det kan ha vore å ta vare på tømmerkistedammen som ein kulturhistorisk dokumentasjon.

I Midt-Noreg er det òg nybygde tømmerkistedammar som gjev vassreservoar for å få sikrare vassføring og mykje betre lønnsemd ved ei utbygging av minikraftverk. Ut frå ein økonomisk vurdering er kistedammane først og fremst konkurransedyktige i området 2 – 4 m damhøgde, men det finst eldre døme på dammar med meir enn 8 meters høgde.

Litteratur
----------

* Knut Skorpen: «Kistedammen på Langjordsætra» i *Far etter fedrane 2008* (Vefsn museum 2007) ISBN 978-82-90775-34-1

Bakgrunnsstoff
--------------

* Leif Lia: Tømmerkistedammar – eit alternativ for små kraftverk
* NVE Faktark 12-2003 Arkivert 2007-12-18 ved Wayback Machine.
**Arne Austeen** (1. juli 1911–4. mai 1945) var ein norsk offiser og jagerflygar under andre verdskrigen. Austeen fekk utdanninga si ved Hærens Flygeskole, og ved Little Norway i Canada. Han flaug blant anna Spitfire ved 64 skvadron, 611 skvadron og var skvadronsjef for norske 331 skvadron i 1943-1944. Han vart drepen under eit angrep på marinebåter i Flensburgerfjorden berre få dagar før krigen slutta.

Utmerkingar
-----------

For krigsinnsatsen sin vart Austeen tildelt St. Olavsmedaljen med ekegren, Krigsmedaljen og Haakon VIIs 70-årsmedalje, og dessutan britiske Distinguished Flying Cross.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arne Austeen» frå Wikipedia på bokmål, den 3. oktober 2018.*

Referansar
1. ↑  *Krigskorset og St. Olavsmedaljen med ekegren*. Oslo: Grøndahl Dreyer. 1995. s. 196. ISBN 8250421906.
2. ↑  Missing in action – The story about Arne Austeen Arkivert 2012-05-27 ved Archive.is, *Spitfire Pilots*, besøkt 03.12.2011

Litteratur
----------

* Tor Idar Larsen (2009). «Arne Austeen». *Gjøvik Årbok 2009*.
Gravminnet til Arnardo på Vestre Moland kyrkjegard i Lillesand 
Foto:
Anita A.Mechlenborg
 

**Arne Otto Lorang Andersen**, best kjend med kunstnarnamnet **Arnardo** eller **Arne Arnardo**, (fødd 19. oktober 1912 i Sarpsborg, død 4. mai 1995 i Oslo) var ein norsk artist og sirkusdirektør for sitt eige sirkus, Cirkus Arnardo. 

Arnardo byrja som trapesartist og anna, men vart landskjend då han i 1949 starta Noreg sitt første omreisande sirkus, *Cirkus Arnardo*. Der var han sirkusdirektør, tryllekunstnar, hypnotisør med meir. Arnardo vart heidra med mellom anna *Kongens fortenestemedalje* i gull. Cirkus Arnardo reiser framleis Noreg rundt i sommarhalvåret leia av etterkomarane. 

Arnardo utga sjølvbiografien *Sirkusliv* i 1962. I 1954 spela han sirkusdirektør i den norske spelefilmen *Cirkus Fandango*.

I 1983 var han tildelt Teskjekjerringprisen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Cirkus Arnardo sine heimesider
* Søkbar digitalkopi av Finn Jor og Jørn-Kr. Jørgensen: *I livets manesje – et møte med Arnardo og hans cirkus – i går, i dag og i morgen* (utgitt av Grøndahl Dreyer 1998)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arnardo» frå Wikipedia på bokmål, den 28. februar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF

 |
Koordinatar: 31°20′33″N 35°3′42″E﻿

**Yatirskogen** (hebraisk יער יתיר) er ein skog i Israel, i sørsida av Hebron-fjellet, i utkanten av Negevørkenen. Skogen dekkjer eit areal på 30 kvadratkilometer og er den største planta skogen i Israel.

Historie
--------

Yatir-reservoaret
Dei første trea vart planta i 1964 av Jewish National Fund etter initiativ frå Yosef Weitz. Skogen er kalla opp etter ein gammal levittisk by som låg her, Yatir, som det er nemnt i Gamletestamentet: «Etterkomarane av Aron, prestane, fekk desse byane: Hebron, fribyen for drapsmenn, med beitemarker, og Libna med beitemarker, Jattir og Esjtemoa med beitemarker» (Josva 21:13-14.)

Det er planta over fire millionar tre, hovudsakleg bartre som aleppofuru og sypress, men òg lauvtre som terebint, tamarisk, jujube, johannesbrød, oliven, fiken, eukalyptus og akasie, i tillegg til vindruer og forskjellig kratt. Yatirskogen har endra det tørre landskapet nord i Negev, trass i at mange ekspertar var pessimistiske. Det har vist seg å vere eit viktig økologisk verkemiddel for å hindre ørkenspreiing i høgdene nordaust for Beersheba.

Skogen ligg relativt høgt, mellom 400 og 850 meter over havet, i ein halvtørr region med ein årsnormalnedbør på 300-350 mm.

Sjå òg
------

* Skogar i Israel
* Jewish National Fund
* Yatir vingard

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yatir Forest» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jewish National Fund Arkivert 2016-12-02 ved Wayback Machine.
* Weizmann Institute's Yatir Forest
* Weizmann Institute study suggests that rising carbondioksid levels might cause forests to spread into dry environments

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Russiske bojarar frå 1500-1600-talet
**Bojar** (russisk боярин, bojarin; ukrainsk буй eller боярин, bulgarsk боляр eller болярин, rumensk *boiar*) var medlemmar av den aristokratiske føydaladelen som hadde høgast rang først i Kievriket og seinare i Russland og Litauen.

Bojarar var berre underlagt den herskande storfyrsten i riket. Dei fanst i Kievriket og seinare i Russland og Litauen (tilsvarande dagens Ukraina, Kviterussland, europeisk Russland og Litauen) frå 900- til 1600-talet. Tittelen blei òg nytta i Bulgaria, Serbia, Valakia og Moldavia. Bojarane utgjorde det herskande sjiktet av store godseigarar. Bojardumaen eller rådet av bojarar hadde ei viss makt i Moskva-staten (1480–1689), men tapte mykje av dette under Ivan den grusame. Dumaen blei avskaffa i 1711 av Peter den store.

Dei russiske bojarane blir tradisjonelt delte inn i tre kategoriar:

* Den urgamle moskovittiske adelen som hadde tent storfyrstane frå 1300-talet (mellom anna slektene Romanov, Godunov og Sjeremetjev).
* Fyrstane av Rurik-dynastiet som budde i Moskva etter at rika deira var blitt annekterte inn i Storfyrstedømmet Moskva (mellom anna slektene Sjujskij, Vorotynskij og Repnin).
* Utanlandske fyrstar frå Litauen og Den gylne horden som skal stamma frå Djenghis Khan (mellom anna slektene Belsk og Mstilavskij).

Kjelder
-------

1. ↑  Bjørnflaten, Jan Ivar (25. september 2019). «bojar». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «Bojar» frå Wikipedia på bokmål, den 14. desember 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC

 |
Moderne bokkunst har røter tilbake til dei eldste, handskrivne manuskripta. Her Dei heilage tre kongar som tilbed Jesus, illuminasjon i fransk pergament frå rundt 1380.
Ein av dei meste kjende illustrasjonane til bokkunstnaren Gerhard Munthe er illustrasjonane til praktutgåva av *Snorres kongesoger* frå 1899. Stilen hans er kjenneteikna ved ein stilisert og dekorativ behandling av strekar og flater inspirert av norsk folkekunst og biletvev. Motivet viser *Finn Arnesson set spydodden for brystet på Tore* frå Soga om heilag Olav.
**Bokkunst** er det å lage og utforme vakre bøker. Omgrepet omfattar både sjølve handverket og det visuelle og taktile utstyret i bøkene, det vil seie papiret, trykketeknikken, innbindinga, typografien, den grafiske designen og illustrasjonane. I bokkunsten er særleg den estetiske heilskapen i boka og samspelet mellom elementa viktig. For at bokhandverk av høg kvalitet skal kunne kallast kunst, er det hevda at utøvaren må tilføre noko eige og nytt og ikkje berre gjenta det andre har gjort før eller det som allereie ligg i teksten.

Noreg har og har hatt ei rad dyktige typografar, illustratørar og designarar som har sørgt for vakre bokutgjevingar. Somme av dei ar motteke Bokkunstprisen for arbeidet sitt.

|  |  |
| --- | --- |
| Dei fire evangelistane framstilte i det irske illuminerte manuskriptet Book of Kells. | Viktige element i bokkunsten i tillegg til illustrasjonar og grafisk design er bokomslaget og det handverksmessige bokutstyret. Biletet viser framsida på *Norge i det nittende aarhundrede* frå 1900. |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bokkunstsamlinga i Universitetsbiblioteket i Oslo
* Vakre historiske bokbind i Trondheim
* Schøyen-samlingen (manuskript, historiske bøker m.m.)
* Ei samling klassiske, engelske, illustrerte bøker (gjengitt i høg oppløysing)
* Norsk bokillustrasjon (døme frå Tegnerforbundets bibliotek)

* *Denne artikkelen bygger på «Bokkunst» frå Wikipedia på bokmål, den 12. januar 2009.*
**Salvatore Antibo** (fødd 7. februar 1962) er ein italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå Altofonte i provinsen Palermo. Han vart dobbelt europameister i 1990, på høvesvis 5000 og 10000 meter.

Aktiv
-----

Antibo fekk sin internasjonale meisterskapsdebut under friidretts-EM 1982, der han enda som sjettemann på 10 000 meter. Under Sommar-OL 1984 i Los Angeles vart han nummer fire på same distansen, slått med fire hundredels sekund av bornsevinnaren, Michael Musyoki frå Kenya.

Under friidretts-EM 1986 i Stuttgart var Antibo delaktig i den historiske triumfen for Italia på 10000 m. Han sprang då inn til bronsemedalje, 2-3 sekundar bak landsmennene Stefano Mei og Alberto Cova som tok gull- og sølvmedaljane.

Hausten 1988 vann Antibo sølvmedaljen på milløpet under dei olympiske sommarleikane i Seoul. Løpet, som gjekk i høgt tempo, vart vunne av marokkanaren Brahim Boutayeb vel to sekund før Antibo som sette italiensk rekord med 27.23,5. Den 29. juni 1989 forbetra han mil-rekorden til 27.16,5 under ein landskamp i Helsinki, der han drog med seg landsmannen Francesco Panetta til 27.24,1; enno 25 år seinare dei to beste tidene av Italeinske milløparar. 

Også i 1990-sesongen heldt Antibo fram å prestere på høgste nivå. I juli sette han i Bologna italiensk rekord på 5000 meter med tida 13.05,5. Under europameisterskapen 1990 i Split, som vart avvikla på tampen av sommaren, vann han gullet på 10 000 m med nær 23 sekundars margin til sølvmannen, norske Are Nakkim. Fem dagar seinare vann Antibo spurten på 5000 m og tok eit nytt EM-gull, fire tidels sekund føre briten Gary Staines.

Antibo deltok i 1992 i si tredje olympiade, i spanske Barcelona sprang han inn til fjerdeplass på 10 000 meter, nett som i 1984.

Antibo vart kjend for å vere ein løpar som sprang i vekslande tempo, trivis auka han farta monaleg, for så å sleppe tetfeltet.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1982 i Aten: Nr 6 på 10 000 m – 28.21,0
* VM 1983 i Helsinki: Nr 13 på 5000 m – 13.40,7
* OL 1984 i Los Angeles: Nr 4 på 10 000 m – 28.06,5
* EM 1986 i Stuttgart: Bronsemedalje på 10 000 m – 28.00,2
* VM 1987 i Roma: Nr 16 på 10 000 m – 28.33,7
* OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje på 10 000 m – 27.23,5, bakom Brahim Boutayeb (27.21,4)
* EM 1990 i Split: Gullmedaljar på 5000 m – 13,22,0, og 10 000 m - 27.41,2
* VM 1991 i Tokyo: Nr 20 på 10 000 m – 28.52,4
* OL 1992 i Barcelona: Nr 4 på 10 000 m – 28.11,3

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Salvatore Antibo» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juni 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Salvatore Antibo» (på engelsk). olympedia.org. Henta 15. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**N400** er ein målbar effekt på EEG-målingar av uventa språklege stimuli. Det viser seg som ein negativ defleksjon (topologisk distribuert over sentral-parietale delar av hovudet), med ein maksimumsverdi omtrent 400 millisekund (300-500ms) etter presentasjonen av stimulus (derfor N400-namnet). 
I taleforståingsmodellar blir N400 ofte sett på som ein effekt av semantisk integrering av ord i setninga, resultata er tolka som eit teikn på aktivering av ein semantisk komponent i løpet av prosesseringa.

Eit typisk eksperiment
----------------------

Eit typisk eksperiment som demonstrerer N400 kan bli sett opp på denne måten:

* Forsøkspersonen blir presentert for ei setning, eitt ord av gangen, og går til neste ord med å trykke på ein tast.
* Nokre setningar kan vere umarkerte, som *Eg liker å gå på tur om kvelden*.
* Nokre setningar har uventa eller avvikande ord, som *Eg tar kaffi med mjølk og hund*.
* Med å måle forsøkspersonen sin neurale aktivitet med hjelp av EEG og samanlikne effektane mellom venta og uventa ord, er det mogleg å måle N400. N400-effekten kjem fram som ein bølgjeeffekt på EEG-kurva omtrent 400ms etter uventa stimulus.

Tolkingar av N400 og N400 innanfor ulike domene
-----------------------------------------------

N400 er eit av dei mest utforska emna innanfor neurolingvistikken, og målingsresultata er relativt stabile. Diskusjonen rundt N400 går dels på kva vilkår som gjev N400 og kva konklusjonar det er mogleg å dra av desse målingane.

### Prosesseringskostnader

Ein av konklusjonane i forskinga er at amplituden til N400-effekten veks med stimule som er vanskelegare å integrere semantisk. I ein kontekst der «løver» vil vere naturleg («Sebraene sprang av garde, etter dei sprang ein flokk ...»), vil «kaninar» gje ein større N400-effekt enn «tigrar», men mindre enn «syklar» eller «DVD-spelarar». Dette blir tolka som eit teikn på at N400 måler kognitive prosesseringskostnader for å integrere visse ord i setnginga — det er vanskelegare å lage ein kontekst der kaninar, og sebraer, spesielt sebraer på flukt, får oss til å tenkje på løver. Når det gjeld effektar av N400 på syntaks er forskarane ikkje samde: Nokre finn effektar, andre ikkje.

### N400 og bilete

Også ikkjespråklege stimuli kan gje N400-effektar: Bilete av venta eller uventa tyding i setningar (som eit bilete av ein hund i staden for ordet «hund» i setjinga *Eg tar kaffi med mjølk og hund* gjev same N400-effekt som for språkleg stimuli, og viser at effekten ikkje er avgrensa til språkleg avkoding, men til ein generell semantisk prosess.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Anatomy of the N400 (pdf) Arkivert 2006-05-07 ved Wayback Machine.

* Music, language and meaning: brain signatures of semantic processing

* Kutas, M. Hillyard, S. 1980. Reading senseless sentences: brain potentials reflect semantic incongruity. Science 207, 203-205.

* Deacon, D. Dynowska, A. Ritter, W. Grose-Fifer, J. 2004. Repetition and semantic priming of nonwords: Implications for theories of N400 and word recognition. Psychophysiology 41 60-74.

* Colin M. Brown and Peter Hagoort (edit.), 2001. The Neurocognition of Language.
Koordinatar: 33°55′10″N 35°33′3″E﻿

**St. Georgbukta** (i Libanon òg kalla **Golfe de Saint-Georges**) er ei bukt på nordkysten av Beirut i Libanon. Beirutelva munnar ut i bukta. 

I følgje ei segn var det ved dene bukta St. Georg drap ein drake. Bukta byrjar ved Beirutneset og husar ein marina og det kjende landemerket Saint George Hotel. Hotellet har fått namn etter bukta, og strekkjr seg nord til Dbayeh marina. Høge bustadblokker og hotell ligg ved bukta i lag med ein promenade med palmetre, Corniche. Porta of Beirut dekkjer den austlege delen av bukta. 

St. Georgbukta i 1880.
Bukta var vertskap for ein verdsmeisterskap i segling i Fireball-klassen i 1971 og hadde fleire år ein internasjonal vasskikonkurranse frå 1955 fram til borgarkrigen byrja.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «St. Georgbukta» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Helen Gibson, «St. George The omnipresent", *Saudi Aramco World*, november/desember 1971
2. ↑  Gerry Loughran, «Games Arabs Play" *Aramco World Magazine*, Volume 23, Number 7, Summer 1972
Koordinatar: 59°55′36.275″N 10°44′27.377″E﻿

Tårnhuset på toppen av St. Hanshaugen. Dette tårnhuset, saman med tårnet på Gamle Aker kyrkje, er modell for logoen til Bydel St. Hanshaugen. Under flata framfor tårnhuset ligg det eit lukka drikkevassbasseng med eit grunt pyntebasseng på taket. Då tårnhuset vart bygd, var bassenget for drikkevatn ope. Foto: Helge Høifødt

Trappene frå toppen av St. Hanshaugen og ned mot uteserveringa i parken. Frå haugen er det godt utsyn i alle retningar over byen og omgjevnadene, og til Bunnefjorden og Indre Oslofjord med landet ikring
Foto:
Helge Høifødt
 

**St. Hanshaugen** er ei høgde med park på og ikring, som ligg sentralt i Oslos indre byområde, ikkje langt frå Gamle Aker kyrkje. Parken har gjeve namn til strøket ikring og til den administrative bydelen *Bydel St. Hanshaugen*, som parken ligg i.

Parken vart opparbeidd frå 1850-talet og framover, og var den fyrste parken kommunen tok seg av då tanken om eit offentleg parkvesen byrja gjere seg gjeldande i 1875. Tårnhuset på toppen av St. Hanshaugen, som vart bygd i samband med eit drikkevassbasseng for byen, kan sjåast frå mange kantar av byen. I tidlegare tider vart det heist opp merke etter eit fast system i masta på toppen av tårnet for å gje folk varsel om kva slags vêr som var i vente.

Restaurantbygningane i parken, fotografert ikring 1900.
Storleiken på parken er om lag 89 dekar, og han er om lag 800 meter lang i nord-sør-retninga. I indre Oslo er det berre Slottsparken som er større. Parken er avgrensa av gatene Geitmyrsveien mot aust og nord, Colletts gate og Ullevålsveien mot vest, og i sørenden av den vesle plassen Knud Knudsens plass (som fram til 1962 heitte St. Hansplassen). Toppen av haugen, der tårnhuset og drikkevassbassenget ligg, har ei høgd over havet på 83 meter, og dette er nok til å gje eit vidt utsyn over både dei sentrale områda av byen og over omgjevnadene. På taket av drikkevassbassenget ligg eit grunt basseng som berre er til pynt, men som likevel vert nytta som plaskedam av borna i området.

St. Hanshaugen vart opparbeidd som ein promenadepark i landskapsstil (ofte kalla «engelsk stil»), med gangvegar i slyng og bakkar gjennom terrenget, ein kunstig bekk med bru over og ein svanedam i nedste enden, og her er sett opp fleire skulpturar. Det vart opphavleg planta 1275 tre av ulike slag, som no har vorte gamle og store, og i fleire høve har dei måtte hoggast ned og erstattast med nyplantingar. I parken har det stått eit par restaurantbygningar, som seinare vart råka av brann og rivne, og ikkje vart oppattbygde. No er det friluftsservering i sommarhalvåret på ei terasse sør for Festplassen i sørskråninga av haugen.

På Festplassen i sørskråninga ligg det ei scene som tidlegare vart nytta til konsertar og underhaldningsframsyningar under såkalla parkkveldar, og som framleis vert nytta til ymse arrangement, mellom anna ein årleg parkkveld i regi av den kommunale Friluftsetaten, og dessutan fleire andre arrangement. I den seinare tida har det òg vore arrangert årlege festivalar på ettersommaren med friluftsframsyning på scenen av ein av dei gamle og velkjende spelefilmane.
Vaksen karakulsau.
Eit lam av karakulsau.
**Karakulsau** er ein sauerase som opphavleg kjem frå Sentral-Asia/sørvestlege Asia, men som no finst i mange delar av verda, særleg i det sørvestlege Afrika. Karakulsauen er ein såkalla *feitthalesau* eller *tjukkhalesau*. Dyra har ein brei hale der det er lagra ein næringsreserve som hjelper dei til å overleve under ekstreme tilhøve. Slik kan dei leve i område der temparaturen kan variere mellom 50 varmegradar C til 40 kuldegradar C. Karakulsauen kan dessutan gjere seg nytte av det salte vatnet som finst på steppene i Usbekistan.

Karakulsauen er kjend for at skinnet av nyfødde lam vert nytta som pelsverk, såkalla persianar. Når skinnet kjem frå foster som er aborterte av naturlege årsaker (abortar skjer etter måten ofte på grunn av dei karrige tilhøva desse dyra lever under), vert skinnet gjerne kalla *Breitschwanz*. Lammepelsen er til vanleg svart, men det finst òg til tider lam i ulike nyansar av gråbrunt, og i særsynte høve jamvel kvite. Dei vaksne sauene er grå. Søyene vert ofte nytta som mjølkedyr.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Karakulsau**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
*Sjå og Mannsbunad for Nordland og Troms*
**Nordlandsbunaden** for kvinner vart godkjend på årsmøtet i Hålogaland Ungdomslag i 1928. 

Ungdomslaga på Helgeland hadde i 1926 valt ein komité som skulle arbeide med bunadssaka. Ungdomslaga frå Vik i Sømna i sør til Meløy i nord samla saman klede og prydsaum som kunne vere utgangspunkt for ein felles drakt. Ei nemnd med Astrid Langjord, Anne Svare og Inga Rørvik sydde den første bunaden. Nemnda hadde elles hjelp av Dina Kulstad, Astrid Valberg, Åslauf Langjord og Ragnhild Værdalshaug – dei to sistnemnde broderte den første bunaden.

Mønsteret til livstykket vart utarbeidt etter ein brudekjole frå Ravassåsen i Vefsn. Stakken vart utforma slik dei bruka det i Nordland i same tidsperioden. Huva er ikkje rekonstruert, ho var i alminneleg bruk då den første bunaden vart sydd. 

Broderiet vart funne i Røyten i Vefsn på ein bringeklut og ei lomme. Det var brodert på grønt ullstoff. Eit broderi med dei same rosene og fargane skal òg ha vore funne på ein ullstakk frå Stø i Vesterålen frå slutten av 1700-talet.

Den første bunadsnemnda ville sy bunaden i grønt ullstoff, slik som i broderia frå Røyten, men sidan det var vanskeleg å få tak i grønt stoff, vart det til at dei lagde den første blå. Sidan er det sydd anten grøne eller blå bunader - den første tida flest grøne, no flest blå.

Utforming
---------

Arbeidet med bunaden skal gjerast nøyaktig, og alt materiale skal vere av beste slag.

Livet har broderte roser på ryggen. Livet sit fast i stakken, som er sid og har broderte roser nedst. 

Elles vert det bruka veske med broderi og sølvspenne, og rutet forkle og sjal. Skjorta er sydd i kvitt lin med broderier i kvitt.

Kjelder
-------

* Hålogaland Ungdomslag, bunadsnemnda, 1981: *Nordlandsbunaden for kvinner*
* Astrid Langjord: *Skrifter* (Vefsn kulturstyre 1984)

1. ↑  Karin-Johanne Ness: «Nordlandsbunaden for kvinner» i *Årbok for Helgeland 2009*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kvinnebunad for Nordland – Husfliden Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine.
* C. F. Wesenberg: *Norges bunader og samiske folkedrakter* - «Kvinnebunad fra Nordland (Vefsnbunad)»
Ein kopp kahwah.
**Kahwah** eller **kehwah** (قہوہ‎, også transliterert *qehwa, kehwa, kahwa*, er ein tradisjonell tedrikk frå Sør- og Sentral-Asia.

Han blir laga med grøne teblad og krydder som safran, kanelstang og kardemommekapslar. Ofte har ein også litt tørka frukt som eple, aprikos, dadlar, kirsebær eller rosin, eller nøtter som valnøtt, pistasj, mandlar eller kasju oppi.
Ein kan også ha roseblad i teen.

Nokre gonger blir drikken laga som ein rein urtete, utan teblada.
Drikken kan serverast med sukker eller honning.

Kahwah blir laga i Afghanistan, nordlege Pakistan (Khyber Pakhtunkhwa, Gilgit-Baltistan og nordlege Panjab), Kashmir og nokre delar av Sentral-Asia.

Blant kasjmirarar er drikken vanleg å servera til frukost, gjerne med bakverk som girda til.
Han kan vera drikke til eit festmåltid, og etter wazwan.

I Nord-Malabar i India blir kahwah gjerne servert etter eit måltid, typisk etter lunsj.

Kjelder
-------

1. ↑  Priya Prakash (13. april 2017), «6 Incredible Kahwa Tea Benefits, The Flavourful Kashmiri Green Tea», *NDTV Food* (NDTV)
2. ↑  *Kashmiri Kahwa*, Emperor Akbar Cardamoms, arkivert frå originalen 6. august 2017, henta 6. august 2017

* *Denne artikkelen bygger på «Kahwah» frå Wikipedia på engelsk, den 6. august 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

Oppskrifter
* tarladal.com
* food.com
Lokomotiv på Thamshavnbanen
**Salvesen & Thams lokomotiv 1–3** er tre elektriske lokomotiv bygde for Chr. Salvesen & Chr. Thams's Communications Aktieselskab av British Westinghouse Electrical and Manufacturing Company i Manchester (det elektriske) og W.G. Bagnall i Stafford (det mekaniske) til opninga av Thamshavnbanen i 1908, levert gjennom Elektrisk Bureau i Kristiania. Dei vert rekna blant dei fyrste vellukka ein-fasa vekselstraumslokomotiva i verda.

Alle tre lokomotiva vart skadde i sabotasjeaksjonar under andre verdskrigen, men dei vart bygde opp att, to lok av delar frå alle tre som vart gjevne nummera 2 og 3. Dei vart brukte i persontog fram til neste generasjon med kraftigare lokomotiv overtok i 1950, og etter det i skifteteneste fram til 1963. Nummer 2 vert i dag nytta i museumstog på banen.

Nr. 3 «Ohma Electra»
--------------------

Lokomotiv nummer 3 vart overteke av linjeforeninga Sanctus Omega Broderskab ved Noregs tekniske høgskule (NTH), i dag Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU) i Trondheim. Det kom til Gløshaugen torsdag 14. september 1972 ved 15-tida, og vart døypt **«Ohma Electra»** i samband med Phaestum Immatricularus den 21. september.

Det står der på ein 20 meter lang skinnegang av trikkeskjener og er enno køyrbart, men får straum frå ein kabel festa til ei skinne og ikkje frå pantografen på taket.

«Ohma Electra» er, saman med sitt systerlokomotiv nr. 2, verdas eldste ein-fasa vekselstraumslokomotiv som er operative.[*treng kjelde*]

Linjesamskipnaden AF Smørekoppen har òg eit lokomotiv på Gløshaugen, med namn D/L «Bjørkelangen». Dette er eit damplokomotiv levert til Urskog–Hølandsbanen i 1924.

Kjelder
-------

1. ↑  Mjøen 1983.
2. 1 2  «Bjørkelangen har fått en venn». *På Sporet* (Norsk Jernbaneklubb). november 1972. s. 21.

* *Denne artikkelen bygger på «Salvesen & Thams lokomotiv 1–3» frå Wikipedia på bokmål, den 9. oktober 2018.*

Litteratur
----------

* *Thamshavnbanen 1908–1983*. Thamshavnbanens Venner. 1983.
* «Thamshavnbanen». *På Sporet* (Norsk Jernbaneklubb). desember 1973. s. 26–33.  desember 1973. s. «Thamshavnbanen». *På Sporet* (Norsk Jernbaneklubb). desember 1973. s. 26–33.
**Cam** er ei sideelv til Great Ouse i det austlege England. Dei to elvene møtest sør for Ely, ved Pope's Corner. Via Great Ouse er Cam knytt til det engelske kanalsystemet. Elva renn gjennom Cambridge, og så omkring 65 km vidare før ho munnar ut i Nordsjøen. 

Ho heitte tidlegare **Granta**, og enno brukar mange som bur langs ho dette namnet. Eit av fleire eldre namn på Cambridge var Grentabrige, som etterkvart vart forvanska til Cambridge. Sidan byen hadde namn etter ei bru over elva, vart det etterkvart noko underleg av det ikkje var samsvar mellom namna, og Granta vart omdøypt til Cam. 

I 1702 vart det grunnlagt ein samskipnad for å bevare elva, som fekk ansvar for å sørgje for at ho var farbar for båttrafikk. Dette inkluderer blant anna drifta av tre sluser: Jesus-slusa, Bottisham-slusa og Baits Bite-slusa. Elva over Jesus-slusa, kalla Top River, er berre farbar for robåtar og prammar. Mellom Jesus-slusa og Mill Pond ligg eit populært turområde, der ein har god utsikt mot mange av bygningane til universitetet i Cambridge. 

Rokonkurransane mellom forskjellige universitetslag er ein gammal tradisjon. Dei føregår mellom Jesus-slusa og Bottisham-slusa. Nedanfor Baits Bite, i delen som blir kalla Lower River, ligg mange husbåtar. 

Dei viktigaste sideelvane heiter òg offisielt Cam, men den eine går gjerne under det gamle namnet Granta, medan den andre blir kalla Rhee.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Cam (elv)» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Cam i England**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Adrien Maurice de Noailles, 3. hertug av Noailles** (29. september 1678–24. juni 1766) var ein fransk aristokrat og soldat.

Liv og virke
------------

Han var son av Anne-Jules de Noailles og arva tittelen hertug av Noailles' då faren døydde i 1708. 

Han kjempa i den spanske arvefølgjekrigen (1710–1713) og vart finansminister frå 1715 til 1718. Han utmerkte seg i den polske arvefølgjekrigen (1733–1738) og vart slik fransk marskalk i 1734. Han tente i den austerrikske arvefølgjekrigen og vart utpeikt som kommandør av dei franske styrkane i mars 1743. Han vart slått i slaget ved Dettingen i juni 1743, men klarte med suksess å drive austerrikarane ut av Alsace-Lorraine året etter, sjølv han mista høve til å gjere stor skade på den austerrikske hæren då dei kryssa Rhinen. Av den grunn vart han av Storbritannia rekna som ein større fiende for Frankrike enn Austerrike. Seinare fungerte han som diplomat og hadde stor påverknad på utanrikspolitikken. 

I 1698, som comte d'Ayen, gifta han seg med Françoise Charlotte Amable d'Aubigné , niesa og arvingen til Madame de Maintenon og med ho fekk han seks born, fire døtrer og to søner. Dei to sønene hans, Louis de Noailles og Philippe de Noailles, hertug av Mouchy, vart òg franske marskalkar. 

Duc de Noailles vart gjort riddar av ordenen den gylne skinnet i 1702, ein spansk stormann i 1711, og riddar av Saint-Esprit-ordenen i 1724.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Adrien-Maurice, 3rd duc de Noailles» frå Wikipedia på engelsk, den 18. november 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Adrien Maurice de Noailles**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**Hiroya Saitō** (fødd 1. september 1970) er ein japansk, tidlegare skihoppar frå Yoichi på Hokkaido. Han vart olympiameister med Japans firemannslag under vinter-OL 1998 på heimebane i Nagano. I 1995 vann han VM-sølv i normalbakken i Thunder Bay i Canada.

### Aktiv

Saitō debuterte i verdscupen i Sapporo den 14. desember 1991. Fyrst vinteren 1995 hevda han seg mellom dei beste i verda. I januar 1995 kom han på sjetteplass i normalbakken i eit verdscuprenn Sapporo. Dette sikra han plass i den japanske troppen til VM 1995. Der tok Saitō svært overraskande sølvmedaljen i normalbakken, berre slått av lagkameraten Takanobu Okabe. Seinare i meisterskapen var Saitō var med på å ta bronsemedaljen for Japan i laghoppinga.

Dei tre vintrane 1996, 1997 og 1998 høyrde Saitō med i verdseliten i skihopping. Han vart nummer åtte i den totale verdscupen for 1995/96, dei to neste sesongane kom han begge gongane på femteplass. Saitō vann sin fyrste siger i eit verdscuprenn i Chamonix i desember 1995, den andre og siste vann han sesongen etter, i tyske Willingen.

Under VM 1997 i Trondheim tok Saitō si tredje VM-medalje, igjen i laghopp. Saman med Takanobu Okabe, Masahiko Harada og Kazuyoshi Funaki vart det sølv i storbakken i Granåsen. Dei same fire hopparane sikra året etter japansk OL-gull i lagtevlinga under OL 1998 i Nagano, der Japan vann med vel 35 poeng over sølvlaget Tyskland.

### Verdcupsigrar

| Dato | Stad | Land |
| --- | --- | --- |
| 17. desember 1995 | Chamonix | Frankrike |
| 2. februar 1997 | Willingen | Tyskland |

Saitō la opp i 2003.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hiroya Saitō» frå Wikipedia på bokmål, den 23. november 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Hiroya Saitō» frå Wikipedia på tysk, den 23. november 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Hiroya Saitō – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Hiroya Saito» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.
**Konstantios Kenteris** (fødd 11. juli 1973) er ein gresk tidlegare friidrettsutøvar frå Mytilíni. Sesongane 2000-02 vart han høvesvis olympisk meister, verdsmeister og europameister på 200 meter. I 2004 vart han utestengd for brot på dopingreglementet.

Aktiv
-----

Kenteris var ein av dei store sensasjonane under OL 2000 i Sydney. Han hadde ingenting spesielt å vise til før meisterskapen. Med eit framifrå 200 meter-løp og ein sterk finish vann han OL-gull på tida 20,09, briten Darren Campbell tok sølv på 20,14 sekundar medan Ato Boldon frå Trinidad og Tobago fekk bronsen på 20,20. 

Kenteris viste seg på ny som verdas beste 200-meterløpar ved å vinne VM 2001 i Edmonton på tida 20,04, med Christopher Williams frå Jamaica på sølvplass og Shawn Crawford og Kim Collins på delt bronseplass. Under EM 2002 i München vann Kenteris ein overlegen siger. Vinnartida på 19,85 sekundar var meisterskapsrekord og den aller beste tida av ein europear på ei låglandsbane.

Til Sommar-OL 2004 i Aten var Kenteris eit av arrangørlandet sine største gullhåp. Kenteris og sprintkollega Ekaterini Thanou møtte ikkje til dopingkontroll etter det som vart sagt å vere ei motorsykkelulykke. Bileta av Kenteris på sjukehuset førte til mistanke om at ulykka var ein bløff, målet var å unngå dopingkontrollen. Fjernsynsbileta viste ein sengeliggande Kenteris med løpsskoa på, eit høgst uvanleg syn for pasientar på sjukehus. Kenteris og Thanou fekk ikkje delta i Aten-OL. Han vart seinare utestengd for brot på dopingreglane, og kom aldri tilbake på friidrettsbanen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvartfinalane på 200 m
* OL 2000 i Sydney: Gullmedalje på 200 m – 20,09, framom Darren Campbell (20,14)
* VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje på 200 m – 20,04, framom Christopher Williams (20,20)
* EM 2002 i München: Gullmedalje på 200 m – 19,85, framom Francis Obikwelu (20,21)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Konstantinos Kenteris» frå Wikipedia på tysk, den 21. oktober 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Frank Nomer Fields** (2. mai 1914–18. september 2005) var ein USA-amerikansk kontrabassist som spelte på mange R&B-, rock and roll- og jazz-innspelingar i New Orleans.

I 1930-åra spelte han med lokale jazzgrupper og med bandleiaren Claiborne Williams. Etter å ha tent i US Navy under andre verdskrigen, vart han med i bandet til Dave Bartholomew som bassist, og vart ein av dei viktige studiomusikarane i Cosimo Matassa sitt J&M Studios i New Orleans, i lag med gitaristen Ernest McLean, trommeslagaren Earl Palmer, pianisten Salvador Doucette og saksofonistane Lee Allen og Red Tyler. Fields spelte på mange tidlege rhythm and blues- og rock and roll-innspelingar i New Orleans, som Fats Domino sin «The Fat Man» (innspelt i 1949), og mange av dei seinare hittane til Domino; Little Richard sin «Tutti Frutti» (1955) og dei seinare innspelingane hans for Specialty; og innspelingar av Professor Longhair, Smiley Lewis, Shirley & Lee, Lloyd Price, Huey «Piano» Smith, Ray Charles og mange andre. Fields var fleire år eldre enn dei fleste musikarane han spelte med. 

Han fortsette å arbeide som studiomusikar i New Orleans fram til tidleg i 1990-åra. Han spelte òg med Preservation Hall Jazz Band fram til minst 1994.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frank Fields» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Preservation Hall Jazz Band to perform», *The Rockmart Journal.*, November 9, 1994, p.7
2. ↑  Tom Lord, *The Jazz Discography*. Henta 16 October 2015
3. ↑  Bill Kohlhaasse, «Taking Bourbon Street on Road», *Los Angeles Times*, February 26, 1993. Henta 16 October 2015

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
| **Hisøy** |
| --- |
| Kolbjørn går i rute mellom Arendal sentrum og Kolbjørnsvik på Hisøy.Kolbjørn går i rute mellom Arendal sentrum og Kolbjørnsvik på Hisøy. |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sørlandet |
| **Koordinatar** | 58°26′05″N 08°45′17″E﻿Koordinatar: 58°26′05″N 08°45′17″E﻿

 |
| **Areal** | 8,0 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Skibbberhei (76 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Agder

 |

**Hisøy** er ei øy i Arendal kommune og ein tidlegare kommune i Aust-Agder fylke. Hisøy var saman med Froland, Fjære og Øyestad del av Øyestad formannskapsdistrikt frå 1837. Fjære vart eigen kommune i 1846. I 1850 vart òg Froland skilt ut medan Hisøy og Øyestad framleis var ei eining. 1. januar 1881 vart Hisøy skilt ut som eigen kommune. 

Hisøy sine utbygd område nær Arendal sentrum har fungert som ein forstad til Arendal by. Byen Arendal låg omkring hamnebassenget, fordelt på fleire kommunar. På 1700-talet fanst det kjøpmannsgardar i Kolbjørnsvik som formelt sett høyrte til byen Arendal. 

Båten Kolbjørn har i meir enn hundre år sørgt for transport tvers over hamnebassenget i Arendal til nabokommunen Hisøy og kommunesenteret Kolbjørnsvik. 

1. januar 1992 vart Hisøy, Arendal, Moland, Tromøy og Øyestad slått saman til dagens Arendal kommune. 

Hisøy er som øy ganske spesiell ved at ho har elveløp og ein innsjø på innsida, og fjordar og hav på motsett side. Nidelva sine to utløp, innsjøen Hølen, Arendal sitt hamnebasseng, Galtesund og Havsøysund er farvatn som grensar mot Hisøy. 

Kolbjørnsvik, Sandvika, Gullsmedengen, His og Flødevigen er kjende stader på Hisøy. 

Tilnærma all busetnad på Hisøy ligg innanfor tettstaden Arendal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hisøy» frå Wikipedia på bokmål, den 9. april 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Handelsmann og væreigar Erasmus B.K. Zahl var ein typisk representant for nordlandsslektene. Det var som dette at han vart foreviga gjennom Knut Hamsun sin karakter *Mack*.
Foto:
fotograf Finne
 

Nordlandsslekter blir ofte forbundne med dei talrike borgarleia i landsdelen. På Lauvøya sat mellom andre slektene Jentoft og Hveding.
Foto:
Commons-brukar *Knut*

**Nordlandsslekt** er eit omgrep som viser til eldre slekter av borgar- eller prestestand i Nordlanda, det vil seie dagens Nordland og Troms, og dessutan Finnmark. Desse slektene høyrde til dei førande samfunnslaga i landsdelen.

Forklaring av omgrepet
----------------------

Det finst ingen fastsett måte å avgrense kva slekter som lyt kallast nordlandsslekt. Somme kjenneteikn er at dei er kjende frå hundreåra før 1800-talet, at dei budde på landet og hadde borgarleg levemåte og yrke, at dei inngjekk ekteskap med kvarandre, at dei bar faste slektsnamn, noko som dei færraste av nordlendingar hadde, og at dei veldig ofte hadde røter i utlandet, særleg i Danmark og Hertugdøma.

Fleire nordlandsslekter er til dels inngåande skildra i skriftstykke frå mellom anna 1700- og 1800-talet. Mellom desse er reiseskildringar forfatta av Gustav Peter Blom, svenskane Johan Erik Forsström, Sven Nilsson og J.W. Zetterstedt, tyskaren Leopold von Buch og engelskmennene baronett Arthur de Capell Brooke og Frederick Metcalfe. Desse slektene sin kultur, mellom anna veremåte, selskapsliv og dans, skilte seg frå den til allmugen.

Det heiter seg at alle nordlandsslekter lèt seg føre tilbake til adelsslekta Benkestok. Ikkje alle, men likevel ei lang rekkje nordlandsslekter nedstammar kognatisk frå denne slekta. Av dei velkjende er slekta Ellingsen, der stamfaren Elling Christophersen (1676–1730) var oldebarnet til Margrethe Benkestok.

Til nordlandsslekter høyrer fleire landskjende menn, mellom andre handelsmann Erasmus B.K. Zahl, statsråd Sofus A.B. Arctander og statsråd Jakob M. Schøning.

Omgrepets alder
---------------

Omgrepet er av eldre dagar. Det er ofte nytta i historisk og genealogisk litteratur på 1900-talet. Somme år etter utgjevinga av Wilhelmine Brandts *Slægten Benkestok* (1904) omtalte S.H. Finne-Grønn denne boka som eit *genealogisk magasin for nordlandsslekter*.[*treng kjelde*] Omgrepet kjem elles føre mellom anna i Jakob Schønings *Nordlands-slegten Schøning i 360 aar* (1928), Johan Hvedings *Nordlandsslekten Hveding* (1944), Nils Parelius' *Nordlandsslekten Mentzonis opprinnelse* (1956) og Gerd Fjellstads *Fra adel til bumenn : Nordlandsslekter* (1996).

Referansar
----------

1. 1 2  Ytreberg, Nils Andreas: *Nordlandske Handelssteder* 1941. Tredje opplag, 1981.
2. ↑  Norsk biografisk leksikon: Wilhelmine Brandt – utdypning på *snl.no*.
3. ↑  Ellingsen, Charles: *Slekten Ellingsen : en gren av slekten Benkestok* 1990.
4. 1 2 3 4  *Bibsys*, arkivert frå originalen 3. desember 2017, henta 3. juni 2012
Koordinatar: 55°40′37.823″N 12°34′48.115″E﻿

Københavns slott slik det så ut etter Fredrik IVs endringar i 1720-åra og kort tid innan det reivst i 1731. Etter alle endringane som hadde blitt gjort tok slottet til å knake i sammenføyningane og fekk vanskar med si eiga vekt.
**Københavns slott** var eit kongeslott som i åra fra rundt 1370 til 1731 låg på Slotsholmen i København på same plassen som Christiansborg slott ligg i dag. Københavns slott blei reist på same plass som Absalons borg som reivst ned av Hansaen i 1369. 

Københavns slott i 1698. Ukjend kunstnar
Det markante tårnet låg mellom riddarsalen og portbygninga. Då Kristian IV blei krona i 1596 endra han noko på slottet og sette mellom anna spir med kopartak på tårnet. Opp gjennom åra endra dei fleste kongane på slottet slik at det etter kvart fekk vanskar med å bere si eiga vekt. Etter at Fredrik IV stod for store endringar i 1720-åra sprakk murane og bygningen var ikkje lenger formålstenleg som kongebolig. I 1731 avgjorde Kristian VI at slottet skulle rivast. 

Ruinane av Københavns slott ligg under Christiansborg og blei funne av arkeologar i 1902. I 1917 vert ruinane gravne ut og det har vore offentleg tilgang til dei frå 1924.

Kjelder
-------

* Christiansborg Slot fra de ældste Tider til vore Dage - Eremit.dk
* Om ruinane hos Slots- og Ejendomsstyrelsen

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Københavns slott**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Koordinatar: 78°19′S 85°3′W﻿

**Sullivan Heights** er ei kompakt fjellgruppe på opp mot 2760 moh i Mount Levack med mellom andre Mount Farrell, Mount Segers og Mamarchev Peak. Gruppa ligg 21 km aust-nordaust for Mount Tyree i Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Gruppa strekkjer seg over 20 km og inneheld Crosswell-, Ellen- og Daterbreen.

Fjella vart namngjevne i 1997 av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Cornelius Wayne Sullivan som var ein amerikansk oseanograf i United States Antarctic Program (USAP) og feltleiar for havisstudiar i McMurdo Sound, 1980–86, 1988 og 1989. Han hadde sidan fleire stillingar for ekspedisjonar til Antakrtis.

Kjelder
-------

* Sullivan Heights. Arkivert 2010-12-20 ved Wayback Machine. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Sullivan Heights» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |