Koordinatar: 35°6′5″N 36°9′40″E﻿

**Al-Qadmus** (arabisk القدموس, òg skrive **al-Qadmous** eller **Kadmus**) er ein by nordvest i Syria i Tartus guvernement, nordaust for Tartus og 14 km søraust for Baniyas. Av stader i nærleiken finn ein Kaff al-Jaa og Masyaf i aust, Wadi al-'Uyun og al-Shaykh Badr i sør, Hammam Wasel, al-Qamsiyah og Maten al-Sahel i sørvest, Taanita i vest, al-Annazeh i nordvest og Deir Mama i nordaust. Han ligg like aust for kysten av Middelhavet og ruinane av ei borg står på eit platå kring 850 meter over havet, like oppom byen.

I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå hadde al-Qadmus eit folketal på 5 551 i 2004. Han er det administrative senteret i al-Qadmus *nahiyah* («underdistrikt») som består av 25 stader med eit samla folketal på 22 370 i 2004. Innbyggjarane i al-Qadmus er hovudsakleg ismailittar og alawittar, som kvar for seg utgjer kring halvparten kvar. Landsbyane i området rundt er hovudsakleg busett av alawittar.

Ei viktig mellomalderborg står i Al-Qadmus. Ho tente som hovudkvarteret for ismailittane i Syria, kjend som assasinar i krossfarartida. I dag ligg borga stort sett i ruinar, og i lag med spreidde hus frå den osmanske tida, er området eit turistmål. Det står ein stor moské med ein åttekanta minaret i Al-Qadmus. Byen er òg senter for tobakksproduksjon i Syria.

Historie
--------

### Mellomalderen

Festninga i al-Qadmus vart erobra av krossfarar-kongen Bohemond I av Antiokia i 1129. In 1130-31 vart ho erobra attende av lokale muslimske styrkar. Festninga vart seinare seld til ismailittane (då kalla assasinar) i 1132 av den muslimske *emiren* av al-Kahf, Sayf al-Mulk ibn Amrun. I 1167 skreiv Benjamin av Tudela at al-Qadmus var hovudsetet til assasinane. Sjølv om det finst få detaljar, skifta al-Qadmus eigarar fleire gonger mellom assasinane og krossfararane, før ho endeleg kom under assasinane sin kontroll.

Al-Qadmus vart erobra og annektert til Mamelukk-sultanatet av Baibars i 1273. Han var framleis kontrollert av ismailittane, men dei var lojale overfor sultanatet under den periodevise regjeringstida til sultan an-Nasir Muhammed (1294-1340). Då den nordafrikanske vitskapsmannen Ibn Batuta vitja al-Qadmus i 1355, under mamelukkane, noterte han at han var ein del av Masyaf *niyabah* («guvernement»), som var underlagt Tripoli. Seinare vart dette guvernementet rive laus frå Tripoli og overført til provinsen Damaskus då han vart vitja av al-Qalqashandi i 1412. Skattar på bomullsstoff og silke vart avskaffa i distriktet av forskjellige mamelukk-sultanar seint på 1400-talet.

### Den osmanske tida

I 1683, under Det osmanske riket, vitja den muslimske geografen Abd al-Ghani al-Nabulsi al-Qadmus og noterte at *emiren* av festninga høyrte til Tanukhi-klanen, eit arabisk folk som opphavleg kom frå Batanea-området sør i Syria under bysantinsk styre og flytta gradvis nordover.

I 1830-åra øydela Ibrahim Pasha av Egypt festninga i al-Qadmus under den egyptiske invasjonen av Levanten. Al-Qadmus var setet for ismailittane på den tida. Han var òg senter i eit distrikt som bestod av 177 landsbyar. Dei leiande familiane i byen, og dei som emirane kom frå, var Hejawiyah og Suwaydaniya. I 1840-åra vart det drive lobbyverksemd frå dei osmanske styresmaktene med ismailittar-leiarane i al-Qadmus slik at ismailittar kunne folkesetje den fråflytta byen al-Salamiyah, aust for Hama. Press frå det omliggande, sentrale alawittar-området førte til at mange flytta til al-Salamiyah, sjølv om byen framleis var politisk og økonomisk viktig i regionen og tente ei kommanderande rolle i dei sentrale an-Nusayriyah-fjella, liknande rolla Safita hadde. Innbyggjarane i Al-Qadmus var dugande handelsfolk og handverkarar. Byen var eit senter for bønder frå al-Annazah, Talin og al-Shaykh Badr og eksporterte varene sine til storbyar som Hama, Tripoli og Beirut.

Medan dei fleste ismailittane i Syria skifta truskapen sin til Qasim Shahi-linja av Aga Khan III i 1887, vart ismailittane i Qadmus og Masyaf verande trufaste med Muhammed Shahi-linja. Dei er kjende som «Ja'afariya»-sekta og i 1990-åra talde dei kring 15 000. Bydelen i al-Salamiyah der mange av innbyggjarane frå al-Qadmus slo seg ned, vart kalla «al-Qadamisa», etter byen dei kom frå.

### Moderne tid

I desember 1918, under det syriske kystopprøret leia av Saleh al-Ali mot dei okkuperande franske styresmaktene, prøvde franske styrkar stasjonerte i al-Qadmus å angripe skansen til al-Ali i nærliggande al-Shaykh Badr. Al-Ali og styrkane hans slo franskmennene nær landsbyen Wadi al-Oyun. Fordi ismailittane som leia al-Qadmus hadde alliert seg med franskmennene, gjekk al-Ali like etter til åtak på denne byen. Dei franske styrkane kom til støtte, men vart slått ein gong til den 21. februar 1919. I juli 1919 forhandla franskmennene og al-Ali fram ein fredsavtale, men denne vart broten av franskmennene då dei frå basen sin i al-Qadmus, brende ned landsbyen Kaff al-Jaz. Al-Ali gjekk derfor til motåtak mot al-Qadmus.

Før Baathist-styret tok over makta i 1963, var dei oppbygde områda i al-Qadmus hovudsakleg konsentrert like sør og aust for citadellet, der dei fleste husa var bygde tett inntil kvarandre. Dette området hadde ein gammal *souk* («marknad») og den ismailittiske moskéen. I 1970- og 1980-åra, under presidenten Hafez al-Assad, vart byen utvida nordover mot aust-vest-vegen mellom Masyaf og Baniyas. Krysset med denne hovudvegen vart handelssenteret i byen.

Den politiske og samfunnsøkonomiske stillinga til Al-Qadmus i dei sentrale kystfjella i området, vart langt mindre viktig etter 1970. Dette kom særleg av at den nærliggande al-Shaykh Badr vart gjort til distriktsenteret det året, noko som tok mykje fokus bort frå al-Qadmus, og landsbybuarane i området drog til al-Shaykh Badr for ymse tenester. I tillegg gjorde dei betre samferdsletilhøva mellom Baniyas og området innanfor det lettare for folk frå Hammam Wasel, al-Annazah og Talin å dra til Baniyas i staden for al-Qadmus.

Tidleg i juli 2005 braut det ut vald mellom somme ismalittar og alawittar i al-Qadmus. Kampane starta etter at nokre unge alawittar byrja å snakke med nokre ismalittar-kvinner, noko som forarga nokre mannlege ismailittar. Då slektningane til kvinnene klaga til den alawittiske politisjefen i byen, nekta han å bli involvert i saka. Mange alawittar boikotta så ismailttiske butikkar i al-Qadmus, særleg møbelforretningar og godteributikkar. Dei lokale ismailittiske kjøpmennene vart sinte då inntektene gjekk ned og byrja å kaste steinar mot alawittiske butikkar. Same kvelden tok alawittar hemn ved å plyndre og brenne ned 27 ismailittiske butikkar, og gjorde øydeleggingar verdt kring 10 millionar syriske pund. Ein 75 år gammal mann frå byen vart drepen i handlinga og 13 andre vart skadde. Striden enda då to bataljonar frå den syriske hæren frå ein nærliggande militærbase stengde vegen inn til al-Qadmus og arresterte og avhøyrte kring 500 mistenkte. Ein sivil delegasjon frå al-Qadmus møtte den syrisk presidenten Bashar al-Assad i eit forsøk på å roe ned situasjonen i byen. Den alawittiske politisjefen i al-Qadmus vart erstatta av ein kristen som vart rekna som nøytral.

Kjelder
-------

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2020-09-24 ved Wayback Machine.. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Tartus guvernement. (arabisk)
2. ↑  Great Britain-Naval Intelligence Division. Syria: April 1943. (1944). Page 416.
3. 1 2 3 4  Shora, 2008, s. 226-230. Artikkel[*daud lenkje*] skriven av Joshua Landis og publisert 2005-07-28.
4. 1 2 3  Lee, s. 179.
5. ↑  Stevenson, 1907, s. 128.
6. ↑  Bosworth, 1989, s. 789.
7. ↑  Daftary, 1992, s. 5.
8. ↑  Raphael, s. 106.
9. ↑  Holt, s. 263.
10. ↑  Daftary, 2007, s. 402.
11. ↑  Bosworth, 1989, s. 291.
12. ↑  Jidejian, 1980, s. 79-80.
13. ↑  Lyde, 1860, s. 46.
14. ↑  Ainsworth, 1852, s. 88.
15. ↑  Bibliotheca Sacra and Theological Review. **5**. (1848). Allen, Morrill, and Wardwell.
16. ↑  Daftary, 1998, s. 202.
17. 1 2 3  Balanche, Fabrice (2006). *La région alaouite et le pouvoir syrien* (på fransk). Karthala Editions. ISBN 2845868189.
18. ↑  Daftary, 1998, s. 203.
19. ↑  Sluglett, 2010, s. 493.
20. ↑  Moosa, 1987, s. 282.
21. ↑  Moosa, 1987, s. 283.
22. 1 2  Syrian Authorities Ban Human Rights Activist from Leaving Country. *Kuwait News Agency*. 2005-07-14.

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Qadmus» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Ainsworth, W. Harrison, red. (1852). *The New Monthly Magazine and Humorist* **94**. Chapman and Hall.
* Bosworth, Clifford Edmund (1989). *The Encyclopaedia of Islam: Fascicules 111-112 : Masrah Mawlid, Parts 111-112*. BRILL. ISBN 9789004092396.
* Daftary, Farhad (1992). *The Isma'Ilis: Their History and Doctrines*. Cambridge University Press. ISBN 0521429749.
* Daftary, Farhad (1998). *A Short History of the Ismailis: Traditions of a Muslim Community*. Edinburgh University Press. ISBN 0748609040.
* Daftary, Farhad (2007). *The Isma'ilis: Their History and Doctrines*. Cambridge University Press. ISBN 0521850843.
* Holt, Peter Malcolm (1995). *Early Mameluk Diplomacy, 1260-1290: Treaties of Baybars and Qalāwūn with Christian Rulers*. BRILL. ISBN 9004102469.
* Jidejian, Nina (1980). *Tripoli Through the Ages*. Dar el-Mashreq Publishers.
* Lee, Jess (2010). *Syria Handbook*. Footprint Travel Guides. ISBN 1907263039.
* Lyde, Samuel (1860). *The Asian Mystery Illustrated in the History, Religion, and Present State of the Ansaireeh Or Nusairis of Syria*. Longman.
* Moosa, Matti (1987). *Extremist Shiites: The Ghulat Sects*. Syracuse University Press. ISBN 0-8156-2411-5.
* Raphael, Kate (2011). *Muslim Fortresses in the Levant: Between Crusaders and the Mongols*. Taylor & Francis US. ISBN 0415569257.
* Shora, Nawar (2008). *The Arab-American Handbook: A Guide to the Arab, Arab-American, and Muslim Worlds*. Cune Press. ISBN 1885942141.
* Sluglett, Peter (2010). *Syria and Bilad al-Sham under Ottoman Rule: Essays in Honour of Abdul Karim Rafeq*. BRILL. ISBN 9004181938.
* Stevenson, William Barron (1907). *The Crusaders in the Aust: A Brief History of the Wars of Islam with the Latins in Syria During the Twelfth and Thirteenth Centuries*. Cambridge University Press.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |