recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arne Torolf Strøm** (1. oktober 1901–2. april 1972) var ein norsk politikar frå Oslo som var aktiv for Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti og Arbeidarpartiet. Stortingsrepresentant frå 1945 til 1961.

Liv og gjerning
---------------

Far til Strøm arbeidde i postvesenet. Sjølv tok han telegraf- og radiodutdanning og arbeidde som fullmektig i teleyrket frå 1931. Frå 1930 til 1946 redigerte han i Telegrafbladet. Avdelingssjef i Telegrafverket 1948-61 og distriktssjef i Østfold frå 1962 til -71. I tida 1945-59 var han formann i Telegrafmennenes Landsforbund.

På 1920-talet engasjerte Strøm seg for Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti og var leiar av ungdomsorganisjonen (NSU) i partiet frå 1926. Året etter var han sentral i forhandlingane som leia til at NSU og Venstrekommunistisk Ungdomsfylking, Arbeidarpartiet sin ungdomsorganisasjon, vart slått saman til Arbeidernes Ungdomsfylking. Det sosialdemokratiske moderpartiet slo seg samstundes saman med Arbeidarpartiet.

Under den tyske okkupasjonen av Noreg vart han arrestert og internert i fangeleiren Grini frå 28. februar 1943. Fire månader seinare vart han send til Sachsenhausen i Tyskland, fyrste då andre verdskrigen var over vart han sett fri.

Strøm representerte Arbeidarpartiet og Akershus fylke på Stortinget frå 1945 til 1961. I den fyrste valbolken var han sekretær i Odelstinget. Deretter var han dei to neste valperiodane varapresident i Lagtinget, før han den siste fireårsbolken var president i same. Frå 1945 til -50 var han medlem av Post-, telegraf- og kystfartskomiteen, deretter av Utanrikskomiteen til 1954. Resten av tida Stortinget var han medlem av Samferdslekomiteen, frå hausten 1956 om nestformann.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arne Strøm» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mars 2015.*

* *Norsk Allkunnebok* X.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Plasseringa til Val di Fiemme i Trentino.

**Val di Fiemme** (tysk *Fleimstal*) er ein dal i Trentino-Alto Adige nord i Italia i fjellområdet Dolomittane.

Dalen består av kommunane: 

* Valfloriana
* Capriana
* Anterivo
* Castello-Molina di Fiemme
* Carano
* Cavalese (administrativt senter)
* Varena
* Daiano
* Tesero
* Ziano di Fiemme
* Panchià
* Predazzo

I lag med Val di Fassa og Val di Cembra utgjer dalen nedslagsfeltet til Avisio. 

Austerrike og Italia krangla lenge om suverenitet over dalen og ei løysing på konflikten kom først i 1971.

Som ein turistattraksjon er Val di Fiemme mest kjend som eit skisportområdet, og har vore vertskap for Ski-VM i både 1991,2003 og 2013. Området var kandidat til 2011 men dei tapte for Oslo om Ski-VM 2011.

Val di Fiemme sitt skiområdet heiter Val di Fiemme-Obereggen. 

I området nær Cavalese har det vore to store kabelvognulukker, ein i 1976 og ein i 1998. I 1985 kollapsa Val di Stava-demninga og 268 menneske i Tesero mista livet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Regionen Sør-Tyrol
* Informasjon frå Blue Book om Val di Fiemme
* Offisiell nettside
* VM i ski i 2003 - offisiell nettside
* Skiinformasjon for Dolomittane

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Val di Fiemme frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Magne Lerheim** (14. desember 1929–13. mars 1994) var ein norsk jurist og embetsmann frå Langevåg, dåverande Borgund kommune, no i Sula kommune i Møre og Romsdal. Han var også politikar for Venstre og Det Nye Folkepartiet, der han var partiformann.

Som jusstudent var han leiar av Studentvenstrelaget i 1952. Han vart cand. jur. i 1957. Han var formann i Unge Venstre frå 1960 til 1962. I 1963 var han statssekretær i kyrkje- og undervisningsdepartementet i den kortliva regjeringa Lyng, i tida 28.08-25.09.1963. Frå 1965 til 1973 var han første varamann på Stortinget for Venstre i Hordaland. Frå 14.02.1966 til 30.04.1967 var han igjen statssekretær, denne gongen i finansdepartementet under Ole Myrvoll i regjeringa Borten. Då Venstre vart splitta i 1972 gjekk han over i Det Nye Folkepartiet. Han vart formann i det nye partiet frå 1973 til 1978. 

Han var universitetsdirektør ved Universitetet i Bergen frå 1977 til 1990.

Kjelder
-------

* «Magne Lerheim». Stortinget.no.

* Heimstad er henta frå NBL-artikkel om Lerheim, skriven av Astrid Forland.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Universitet og samfunn. Festskrift til Magne Lerheim. (*Bergen, 1989, Alma Mater Forlag A/S*)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Alkekonge** |
| AlkekongeAlkekonge |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig**Status i Noreg:** LC LivskraftigUtbreiinga av Alkekonge Utbreiinga av Alkekonge |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Alkefamilien Alcidae |
| **Slekt:** | ***Alle*** |
| **Art:** | **Alkekonge** *A. alle* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Alle alle***Linnaeus, 1758 |

**Alkekonge** er ein fugleart i alkefamilien.

Skildring
---------

Alkekongen er den minste av alkefuglane, og det einaste medlemen i si fugleslekt. Han vert 19-21 cm lang med eit vengespenn på 34-38 cm. Vaksne fuglar er svarte på hovud, nakke, rygg og vengar, med kvite undersider. Stjerten er liten, avrunda og svart. Nedre delen av ansiktet og sidene på halsen vert kvite i vinterdrakta. Nebben er kort og butt. Flukta er direkte, med kjappe svirrande vengeslag på grunn av dei korte vengane.

Læte
Alkekongane kjem med eit utval av kvitring og kallerop i hekkekoloniane. På sjøen er dei stille.

Utbreiing og taksonomi
Fuglen hekkar i Arktis. Der er to underartar:

* *A. a. alle* hekkar på Grønland, Island, Spitsbergen og Novaja Zemlja.
* *A. a. polaris* hekkar på Franz Josef Land.

Førekomst i Noreg
Alkekongen hekkar ikkje langs fastlandet, men er ein vanleg vintergjest langs kysten i nord, meir spreidd i sør.

Hekking og levevis
Alkekonge-egg
Symhande alkekonge
Alkekongane hekkar i store koloniar i fjellsider ved kysten. Paret legg 1 egg i sprekkar og under steinar. Polarmåse og polarrev er dei viktigaste fiendane, men også isbjørnen kan forsyne seg av egga i hekkekoloniane.

Føde
Fuglane finn maten når dei dukkar i sjøen. Maten er hovudsakleg krepsdyr, i tillegg hoppekreps, virvellause dyr og små fisk. Ved hekkeplassane samlar fuglane seg i svermar både når dei skal ut på sjøen og når dei vender tilbake.

Trekktilhøve
Mot vinteren dreg fuglane sørover og overvintrar langt nord i Atlanterhavet. Stormar kan blåse fuglane lengre mot sør enn der dei normalt overvintrar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Little Auk» frå Wikipedia på engelsk, den 15. januar 2011.*

Referansar

1. ↑  Stokke BG, Dale S, Jacobsen K-O, Lislevand T, Solvang R og Strøm H (24. november 2021). «Fugler: Vurdering av alkekonge Alle alle for Svalbard. Norsk rødliste for arter 2021.». Artsdatabanken. Henta 12. mars 2022.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
2. ↑  «Artsdatabankens artsopplysningar». Artsdatabanken. 12. mars 2022. Henta 12. mars 2022.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Alkekonge, sjøkonge |
| Svensk | Alkekung |
| Dansk | Søkonge |
| Engelsk | Little Auk, Dovekie |
| Tysk | Krabbentaucher |
| Fransk | Mergule nain |
| Spansk | Mérgulo atlántico |
| Russisk | Ljurik (Люрик) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
Val Poschiavo
**Val Poschiavo** (tysk *Puschlav(tal)*) er ein dal i den italiensktalande delen av den sveitsiske kantonen Graubünden eller Grisons. Den største byen i dalen er Poschiavo. Han grensar i nord til Berninapasset (*Passo del Bernina*) og i sør til den italienske grensa med den italienske byen Tirano like på andre sida av grensa i enden av dalen. Ei grein av just across the border at the end of thedalen. A branch of the smalsporsbanen Rhätische Bahn frå Tirano over Berninapasset til St. Moritz-området er den einaste jernbanesambandet mellom Italia og det austlege Sveits, og den høgastliggande jernbanevegen i Europa. 

Dei to kommunane i Val Poschiavo, Poschiavo og Brusio, dannar distriktet Bernina i kantonen. Byar, landsbyar og grender i dalen er mellom andre Miralago, Brusio, La Rasiga, Campascio, Zalende, Viano, Cavaione, Campocologno, Prada, San Carlo, Privilasco, Sant'Antonio, Annunziata, Pagnoncini, Cantone, Li Curt, Sfazù, Müreda, Motta, Cologna, Cavaglia, Pedecosta og Angeli Custodi.

Av sidedalar finn ein: Val di Campo, Val dal Teo, Val Varuna, Val Saento. Dalen vert drenert av elva Poschiavino. Utanom Lago di Poschiavo er innsjøar i området Lago Bianco, Lago Braita, Lago Campascio, Lago Crocetta, Lago Dügural, Lago Matt, Lago Ombra, Lago Roan, Lago di Saoseo, Lago Teo og Lago di Val Viola.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Val Poschiavo» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mars 2012.*

Koordinatar: 46°18′32″N 10°3′41″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* HDS
* LIR
* NKC
* GeoNames

 |
**Elin Synnøve Kristiansen** (fødd 9. juli 1968) er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Åsnes som vann VM-gull i lagtelinga i 1995, individuelt sølv i 1988 og bronse i 1900 og tre stafettsølv og eitt lagsølv i tida 1988-91. Ho var medlem av Vestre Trysil Idrettsforening.

Aktiv
-----

Kristiansen var med i skiskytings-VM i 1987 utan å utmerke seg, men slo til med ein andreplass på 10 km bakom Anne Elvebakk då kvinnene sitt verdmeisterskap i skiskyting for 1988 vart avvikla i franske Chamonix. I same meisteskapen vart det sølvmedalje også på stafetten, i lag med Mona Bollerud og Elvebakk. Kristiansen vann nye stafettsølv ved VM 1990 i Holmenkollen og VM 1991 i Lahti, heile vegen bakon vinnarlag frå Sovjetunionen. Under VM i Holmenkollen sikra ho seg òg ein bronsemedalje på 7,5 km. 

Under vinterleikane 1992 i Albertville vart Kristiansen nummer ni på 15 km, to år seinare enda ho på tiandeplassen på 7,5 km då Vinter-OL 1994 fann stad på Lillehammer. Saman med Annette Sikveland, Gunn Margit Andreassen og Ann Elen Skjelbreid vart ho verdsmeister i lagtevlinga i Antholz i 1995.

Kristiansen vart nummer to i verdscupen i skiskyting 1988. Ho sigra i seks verdscuprenn i seks ulike land i tida frå januar 1988 til desember 1993, likt fordelt på sprint og normalprogram.

Ho vart norsk meister i normalprogrammet i 1988 og 1990.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Elin Kristiansen». olympedia.org. Henta 15. november 2022.
Ein utgåve av Magna Carta frå 1225.
**Magna Carta**, latin for *Det store papiret*, bokstavleg tala, er eit engelsk charter frå 1215 som avgrensa makta til dei engelske monarkane, i dette tilfellet kong Johan, slik at dei ikkje fekk absolutt makt (einevelde, absolutisme). Magna Carta var resultatet av usemjer mellom paven og kong Johan og baronane hans over rettane til kongen. Magna Carta kravde at kongen gav frå seg visse rettar og respekterte visse juridiske prosedyrer, og at han godtok at makta til kongen kunne bindast av lova. Magna Carta blir av mange sett på som første steget i ein lang historisk prosess som leidde til konstitusjonelt styre.

Den viktige retten i den engelskspråklege verda om at ingen frie menn kan straffast utan å bli dømt av likemenn (ein jury) etter lovane i landet sitt kjem frå Magna Carta.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The British Library
* magnacharta.com Arkivert 2011-04-10 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
| **Rivoli** |
| --- |
| Horisonten til RivoliHorisonten til Rivoli |
| Plassering |
| 

Rivoli is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Piemonte  Torino |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  29,5 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 50 694   1717/km² |
| Koordinatar | 45°4′″N 7°31′″E﻿Koordinatar: 45°4′″N 7°31′″E﻿ |
| Høgd over havet | 390 m |
| Diverse annan informasjon |
| Telefon-retningsnummer | 011 |
| **Nettstad:** www.comune.rivoli.to.it |

**Rivoli** er ein by i provinsen Torino i regionen Piemonte i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg 14 km vest for Torino og grensar i tillegg til kommunane Pianezza, Caselette, Alpignano, Collegno, Rosta, Grugliasco, Villarbasse, Rivalta di Torino og Orbassano.

Historie
--------

Sjølv om ein ikkje har funne verken arkeologiske funn eller historiske kjelder, trur ein at område rundt Rivoli har vore busett av keltisk stammer før romarane erobra området. Dei første spora etter mennske er frå det 1. og 2. hundreåret evt. og høyrer til romerske gravstader.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Rivoli» frå Wikipedia på engelsk, den 2. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Magne Jonsson Rongved** (27. juni 1858–28. oktober 1933) var ein gardbrukar, lensmann og stortingsmann frå Haus i Hordaland. Han representerte Søndre Bergenshus amt på Stortinget frå 1903 til 1906.

Rongved var son til ein gardbrukar på Rongve i Haus. Sjølv tok han i 1879 eksamen ved artilleriet sin underoffiserskule i Kristiania. Han avanserte til sersjant og kommandersersjant, stykjunker frå 1902 til -09. I 20 år dreiv han farsgarden på Rongve og var elles ordførar i Haus i 12 år. Tingbolken 1900-03 var han 1. varamann til Stortinget frå Søndre Bergenhus, møtte i 1903 frå 11. mai i staden for Tornøe, medlem Landbrukskomiteen. Valperioden 1903-06 var han 3. representant frå same amtet, sat då i Vegkomiteen. Rongved høyrde til Moderate Venstre.

Frå 1. september 1909 var Rongved lensmann i Hamre til han i desember 1927 slutta i ombodet. Jamsides var han ei tid formann i forliksrådet og formann i forstandarskapet i Hamre og Åsane Sparebank, samt medlem i heradsstyret.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Sjå òg Magne Rommetveit (1956), stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet*

**Magne Rommetveit** (4. oktober 1918–6. januar 2009) var ein norsk professor i nordisk målvitskap ved Universitetet i Oslo og styrar ved Avdeling for nynorsk ved Leksikografisk institutt.
Rommetveit var sentral i utarbeidinga av fleire ordbøker, mellom anna Norsk Ordbok, Norsk landbruksordbok og Nynorskordboka. Han mottok NFFs ordbokpris 2000 for Med andre ord.

Han vart utnemnd som heidersmedlem i Noregs Mållag i 1998. Magne Rommetveit såg tidleg kor viktig fjernsynet og radioen ville vere for nynorsken, og var difor sentral oppstarten i Kringkastingsringen.

Leksikografien vart det vitskaplege arbeidsfeltet hans. Han byrja i Ibsen-ordboka i 1950, og heldt fram med Norsk landbruksordbok, der han utarbeidde eit fagkartotek på 80 000 ord. NLO låg føre i to store band i 1978 med oppslagsord på sju språk, og var den fyrste store terminologiordboka som var skriven inn elektronisk. Same år vart han dosent, seinare professor, i nordisk målvitskap, og var leiar for nynorskavdelinga ved Norsk leksikografisk institutt ved Universitetet i Oslo til han gjekk av med pensjon hausten 1988. I hans tid vart Nynorskordboka (1986) fullført, og band 2 av Norsk Ordbok kom ut.

Synonymikk og omgrepsdefinering var sentrale leksikografiske deldisiplinar for Magne Rommetveit. Nytten av dette fekk han synt fram læreboka På godt norsk (1981) som han skreiv i lag med andre, og som vart ei svært mykje brukt lærebok i nynorsk for offentleg tilsette. Enda viktigare er den store synonymordboka Med andre ord (1985), som har kome i fleire auka utgåver, siste gongen i 2007. For dette verket fekk han i 2000 Norsk faglitterær forfatterforenings ordbokspris.

Hovudoppgåva for nynorskavdelinga ved Norsk leksikografisk institutt i mesteparten av den tida han var der (1978-1987), var elles å få redigert Nynorskordboka, som kom for første gong i 1986. To sentrale verk i nynorsk leksikografi vart dermed det akademiske livsverket til Magne Rommetveit.

Rommetveit var fødd på Stord.

Kjelder
-------

* Hege Lothe: Magne Rommetveit er død Arkivert 2016-08-18 ved Wayback Machine.. Henta 11. februar 2009. Bruka med løyve.

Referansar
----------

1. ↑  Almenningen, Olaf (2009): Magne Rommetveit (1918-2009); *Norsk tidend,* februar 2009, s. 18; Noregs Mållag
2. ↑  Forfattarside hjå Det norske samlaget

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forfattarside hjå Samlaget
* Magne Rommetveit er død Arkivert 2016-08-18 ved Wayback Machine. frå Noregs Mållag

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 29°47′50.27″N 35°0′41.04″E﻿

**Elifaz** (hebraisk skrift אֱלִיפַז) er ein kibbutz i Arabahdalen, nær Eilat, heilt sør i Israel. Han er ein del av Hevel Eilot regionale kommune.

Kibbutzen vart grunnlagd i januar 1983 av nybyggjarar frå Nahal. Grunnleggjarane var israelarar frå Jerusalem, Bat Yam, Haifa og Nahariya. Kibbutzen høyrer til kibbutz HaArtzi-rørsla. Det bur 45 innbyggjarar i landsbyen.

Namnet «Elifaz» var inspirert av ein person i Job (t.d. Job 2:11). I Negev er det òg andre stader med namn etter to andre «vener» av Job: Mahane Bildad i sentrale område and moshaven Tzofar i nord i Arava.

I 2012 vart kibbutzen historisk då han var den første kibbutzen i Israel som tok i mot drusarar som innbyggjarar..

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elifaz, Israel» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «First drusarar kibbutzmedlemmar say they're 'enveloped with love'». Haaretz. Henta 9. september 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)

| * v
* d
* e
Hevel Eilot regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Eilot**·** Elifaz**·** Grofit**·** Ketura**·** Lotan**·** Neot Semadar**·** Neve Harif**·** Samar**·** Yahel **·** Yotvata |
| Fellesbusetnader | Be'er Ora**·** Shaharut |
**Guri Johannessen** (fødd 2. november 1911 i Hol, daud 11. november 1972) var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho var stortingsrepresentant frå Buskerud frå 1957 fram til ho døydde.

Johannessen jobba i unge år som servitør og dreiv på 1930-talet ei kaffistove. Frå 1935 var ho husmor. Ho var medlem av Hol kommunestyre frå 1952 til 1959, dei siste para åra òg av formannskapet. I 1957 vart ho vald inn på Stortinget for første gong, og ho vart gjenvalgt tre gonger, men døydde i løpet av den siste perioden. Dei tre første periodane var ho medlem av sosialkomiteen, den siste av landbrukskomiteen.

Ho var medlem av landsstyret i Arbeidarpartiet frå 1963 til ho døydde.

Kjelder
-------


* Terje Nordby (red.): *Storting og regjering 1945–1985.* *Biografier*, Kunnskapsforlaget 1985.
* «Guri Johannessen». Stortinget.no.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Guri Johannessen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Elias Didrichsen** (12. januar 1824–18. april 1888) var ein lærar, kjøpmann og stortingsmann frå Moi i Rogaland. Didrik Sigbjørnsen var far hans.

Didrichsen vart seminarist frå Holt seminar i 1842, Dei neste tre åra var han privatlærar i Sokndal. I 1845 vart han tilsett som førstelærar ved folkeskulen i Flekkefjord, ei stilling han hadde til han i 1873 vart styrar og rekneskapsførar for brennevinssamlaget i byen. Han var medlem av bystyret frå 1851 til han døydde, i til saman fjorten år var han ordførar. Forlikskommisær frå 1867.

Didrichsen representerte Flekkefjord på Stortinget periodane 1871-76 og 1880-88. Både 1871-73, 1874-76 og 1880-82 var han medlem av kyrkjekomiteen, sekretær 1876 og 1880-82. Dei to siste valperiodane på Stortinget var han medlem av næringskomite nr 2.

Våren 1888 døydde han i Kristiania under stortingsopphaldet.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Didrichsen, Elias». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 193.
* Biografisk informasjon om Elias Didrichsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Breiing av gras med rive i Bygland ein gong på 1800-talet.
**Rive** (norrønt *hrífa*), eller **rake** – mest i bymål og engelsk, er ein jordbruksreiskap som blir bruka til mange forskjellige arbeidsoperasjonar. Ho kan mellom anna brukast til å breia nyslege gras for at det skal tørka snøggare, raka saman halvtørt gras i såter for at det skal trekkja til seg mindre dogg om natta, raka saman tørrhøy i vålar når det skal køyrast inn, osb. River blir òg bruka for å raka unna gras som ligg på marka attmed hesjene, slik at det ikkje rotnar eller myglar.

River har eit langt skaft på opp mot 2 m, med eit ca. 75 cm langt tverrtre, kalla «hovudet», på ender. Hovudet er litt krumt og det sit ei rad med 10 til 15 tindar i det. Tidlegare var alle delane av river laga av tre. Det er viktig at tindane er laga av ein tresort som er seig og hadde høg brotstyrke. Fleire tresortar, som tindved, ask, bjørk, einer, hassel har vorte nytta. Furuset har målt og samanlikna bøyefastheita til tindved, hegg, bjørk og einer. Han fann at tindved skilde seg ut som det sterkaste av tresortane han samanlikna med, men hegg og bjørk kom òg bra ut. Under bruk hendte det at ein braut av ein eller fleire tindar. Ein laut då sett i nye; det kalla ein å «tinda» riva. På alle gardar laut ein ha eit høveleg laget av tindeemne og/eller ferdige tindar. Ein nytta ofte mørke vinterkveldar til å laga tindar og vøle river og anna reiskap. På moderne river er som oftast hovudet og tindane laga av plast, medan skaftet er av tre. Plasttindar er meir robuste enn tretindar, men dei kan ikkje byttast ut om dei vert brotne av.

På sokalla «jarnriver» er hovudet og tindane laga av stål, medan skaftet kan vera av tre eller aluminium. Slike river blir nytta for å spreia grus på mindre vegar, jamna ut jord i hagar og parkar, osb.

Som namnet røpar blir «lauvriver» nytta for å raka sama lauv med. Dei har ofte eit vifteforma hovud av plast.

Galleri
-------

* Kone som set såte med rive i Primorska i Slovenia i 1959.Kone som set såte med rive i Primorska i Slovenia i 1959.
* Bruk av river for å snu flathøy i Estland.Bruk av river for å snu flathøy i Estland.
* Bruk av river for å snu flathøy i Tyskland.Bruk av river for å snu flathøy i Tyskland.
* Kvinne med rive.Kvinne med rive.
* Kvinne med rive og sigd.Kvinne med rive og sigd.
* Jarnrive.Jarnrive.
* Lauvrive.Lauvrive.
* Lauvriver i bruk.Lauvriver i bruk.

Sjå òg
------

* Høygaffel
* Eldrake

Kjelder
-------

1. ↑  «rive» i Nynorskordboka.
2. ↑  «Rive eller rake?». Språkrådet. Henta 8. februar 2023.
3. ↑  K. Furuset, *Tindved Hippophae rhamnoides som emnetre for rivetinder*, Blyttia - Norgen botaniske annaler, 67(3), 2009, ss. 179-182.

| * v
* d
* e
Jordbruksreiskapar |
| --- |
| Jordarbeiding, planting og såing | 
* Spade
* Hakke
* Grev
* Spett

 |
| Gjødsling og vatning | 
* Greip
* Bøtte

 |
| Innhausting | 
* Ljå
* Sigd
* Slegel
* Soll
* Høygaffel
* Rive
* Lauvkniv
* Potethakke
* Myrski

 |
| Husdyrstell | 
* Råkkå
* Bøtte
* Hakkelsesmaskin
* Rotfruktkvern
* Soplime
* Kost

 |
| Foredling av mjølk | 
* Separator
* Kinne
* Smørsil

 |
**Elias Gustaf Adolf Wessén** (15. april 1889–30. januar 1981) var ein svensk språkforskar. Han var medlem av Svenska Akademien frå 1947 og fram til han døydde (stol nummer 16).

Wessén var professor i nordiske språk ved Stockholms högskola frå 1928 til 1947 og tok initiativ til danninga av Svenska språknämnden i 1944. Den etymologiske ordboka *Våra ord, deras uttal och ursprung* (1961) blir rekna som ein klassikar. Han skreiv òg trebandsverket *Svensk språkhistoria*, ein konsis *Isländsk grammatik* og svenske grammatikkar berekna på dansk- og norskspråklige.

I tillegg til medlemskapet sitt i Svenska Akademien, var han medlem av Kungliga Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien. Han vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1956.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Wessén, Elias» (på svensk). Svenska Akademien. Henta 3. oktober 2016.
2. 1 2  «Elias Wessén». *Store norske leksikon*. Henta 3. oktober 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Elias Wessén» frå Wikipedia på bokmål, den 16. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Ein fisk på havbotnen.  
*Foto: Mark Pellegrini, 2005*
**Kamuflasje** (av fransk *camouflage*) er maskering mot å verte oppdaga eller eit villeiande tiltak. Døme er stripene på tigrar eller på feltuniformene til moderne soldatar. Teknikken er òg utnytta i kunst.

Naturleg kamuflasje
-------------------

Nokre dyr og plantar har farger som passar inn i omgjevnaden, eller evne til å skifte farge.

Militær kamuflasje
------------------

Ein kamuflert militær skarpskyttar 
I rundt 100 år har militære institusjonar utnytta effekten av kamuflasje. Føremålet er å gjere objektet verre å oppdage, verre å skilje ut frå omgjevnadane og å gjere ei mengd av slike objekt vanskeleg å telje.

Kamuflasjeteknikken inneber å gjere forma utydeleg ved å manipulere kontur, farge og mønster. Farga skal skilje seg lite frå miljøet, og mønsteret skal medverke til å skjule konturane av objektet. Den menneskelege hjernen er konstruert slik at den har problem med å tolke observasjonen som eit objekt skilt frå omgjevnadane om mønsteret bryt opp konturane.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kamuflasje**

* TATE ETC.: Art, Culture and Camouflague Arkivert 2006-06-17 ved Wayback Machine. (engelsk)
**Flavius Magnus Magnentius** (d. 353 ) var ein romersk keisar eller tronrøvar (usurpator) frå 350 til 351.

Magnentius var fødd i Samarobriva (Amiens) i Gallia. Han var av romersk herkomst og tenstegjorde i den romerske hæren. 
Han var kommandør for keisarvaktene *Ioviani* og *Herculiani* under keisar Konstans. Då hæren blei misnøgd med oppførselen til Konstans, utropte han Magnentius til keisar i staden. Utropinga fann stad i Autun den 18. januar 350. Konstans dreiv då jakt ved Pyreneane, borte frå troppane sine, og blei overraska og drepen av styrkane til Magnentius ved Helene (nær Perpignan).

Magnentius blei anerkjend i vestdelen av Romarriket som *augustus*. Han utnemnde Decentius till *cæsar*. Han kom i strid med Konstantius II og blei nedkjempa av han i det blodige slaget ved Mursa i 351. I 353 tok han sitt eige liv.

Kona hans, Justina, blei seinare gift med keisar Valentinian.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Zosimus, ii.58
2. 1 2  Crawford 2016, s. 71.

* Cameron, Averil, and Peter Garnsey *ed.*, *The Cambridge Ancient History*, Vol XIII, Cambridge University Press, 1988.
* Crawford, Peter (2016). *Constantius II: Usurpers, Eunuchs, and the Antichrist*. Pen & Sword.
* Pierre Bastien, *Le Monnayage de Magnence (350 – 353)*, Wetteren (Belgium), Édition numismatique romaine, 1983

* *Denne artikkelen bygger på «Magnentius» frå Wikipedia på engelsk, og «Magnentius» frå Wikipedia på svensk den 5. august 2019.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

* Carlquist, Gunnar: *Svensk uppslagsbok. Bd 17*, Svensk Uppslagsbok AB, Malmö 1937, s. 1201.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* HDS

 |
Koordinatar: 57°3′51.325″N 9°56′6.2664″E﻿

Brua over Limfjorden frå Nørresundby til sentrum av Aalborg.
Lindholm Høje fotografert i 2004.
**Nørresundby** er den luten av Aalborg i Danmark som ligg i Aalborg kommune nord for Limfjorden. Tidlegare var Nørresundby, som ligg i landskapet Vendsyssel, ein eigen by, kjøpstad (købstad), og ein forstad til Aalborg.

Folketalet i Nørresundby er på 21 671 (2012), medrekna dei lutane av Nørresundby som heiter Lindholm, Nørre Uttrup og Bouet. Talet på innbyggjarar i Nørresundby vert i statistisk samanheng rekna inn i det samla folketalet for Aalborg, men likevel slik at det går fram kor mange av innbyggjarane i Aalborg som bur høvesvis nord og sør for Limfjorden. 

I *Nørresundby Centrum* ligg mellom anna Nørresundby Kirke, Nørresundby Torv og den eine enden av Limfjordsbroen, ei bru over Limfjorden for bilar, fotgangarar og syklistar som bind saman sentrum i Nørresundby med sentrum i sjølve Aalborg. Bydelen Lindholm med Lindholm jarnbanestasjon ligg vest for Nørresundby, og gjennom Lindholm går den gamle hovudvegen vestover til Thisted. Vest for Lindholm ligg òg Aalborg Lufthavn, og nordafor ligg bydelen Nørre Uttrup, som grensar mot området Aalborg Kaserner og landsbyen Hvorup. Nordaust for Nørre Uttrup og aust for Nørresundby finn ein motorvegen som går i tunnel under Limfjorden, og dessutan den gamle hovudvegen mot Hjørring.

I Nørresundby ligg òg den vidgjetne *Lindholm Høje*, som er namnet på eit arkeologisk granska gravfelt frå jarnalderen og vikingtida på ein bakke i ei høgd av 42 meter over havet. Her er sundet på det smalaste, så gravfeltet ligg tett ved det som frå gamal av har vore ein viktig overfartsstad for samband over sundet mellom Vendsyssel på nordsida og resten av Jylland på sørsida. På området er det funne over 700 graver frå tida frå om lag år 500 og fram til år 1000, dei fleste av dei er brente graver (det vil seie at den døde har vore brent før jordfestinga), og fleire hundre steinsettingar. Det er dessutan funne restar av ein by i området.

Fotnotar
--------

1. ↑  Nyt fra Danmarks Statistik – Byopgørelsen 1. januar 2011

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Gömmaren** er ein innsjø i Huddinge kommun i landskapet Södermanland i Sverige. Utløpa til innsjøen går vigd Fullerstaån til Trehörningen.

Innsjøen har rikeleg med fisk, og blant artane som finst her, er åbor, gjedde, mort og sørv. Regnbogaure, amerikansk bekkerøye og aure har vorte sett ut i innsjøen. For fiske i Gömmaren må ein ha eit eige fiskekort.

Det er òg sett ut signalkreps i innsjøen, etter at han opphavlege krepsebestanden vart ramma av krepsepest. Gömmaren inngår i Gömmarens naturreservat med 20 hektar av innsjøen har eit overflateareal på. Naturreservatet, som er på ca 700 hektar, strekkjer seg frå Gömmaren til Masmo, Kungens kurva og Segeltorp.

Gömmaren er særs populær på sommaren, på grunn av høve for soling og bading. Vatnet i innsjøen er klårt, med god sikt. Regnvatnet er den einaste vasskjelda til Gömmaren, med unntak av ein liten bekk som munnar ut ved sørvestbreidda av innsjøen. Nedbøren sig sakte gjennom den næringsfattige grunnen rundt innsjøen.

Gömmaren er kjeldesjø for Fullerstaån, og utgjer ein av dei ytste utpostane Tyresån-vassdraget, som munnar ut i Kalvfjärden i Austersjøen ved Tyresö slott, ein strekning på ca. 23 km i luftavstand.

Galleri
-------

* Gangstien ved GömmarenGangstien ved Gömmaren
* Gömmaren hausten 2010Gömmaren hausten 2010
* AustsidaAustsida

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gömmaren» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Informasjonstavle på plassen (svensk)
* Enligt "Natur Huddinge"

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gömmaren sjödjupskarta
* Gömmaren Huddinge naturguide

Koordinatar: 59°15′08″N 17°55′11″E﻿
|  |
| --- |
| **Nøtteskrikje** |
| NøtteskrikjeNøtteskrikje |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Nøtteskrikje Utbreiinga av Nøtteskrikje |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Kråkefamilien Corvidae |
| **Slekt:** | *Garrulus* |
| **Art:** | **Nøtteskrikje** *G. glandarius* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Garrulus glandarius***Linnaeus, 1758 |

**Nøtteskrik**(**j**)**e** er ein fargerik fugl med eit høgt skrik, som høyrer til kråkefamilien. Om hausten samlar ho ofte eikenøtter og anna vinterføde. Ho vitjar av og til foringsbrettet i vinterhalvåret og kan vere eit ettertrakta bytte for hønsehauken. Nokre kallar nøtteskrikja for *skauskjære*.

Nøtteskrikje.

Utsjånad
--------

Nøtteskrikja er 35 cm lang, og vekta er 140–150 gram. 
Vingene er svarte og kvite med eit blått felt og svarte tverrband.
Issen har svarte og kvite fjør som kan reisast i ein topp når nøtteskrikja er opphissa. Nebbet er kraftig og spiss. Det kan brukast til å opne nøtter og til graving.

Utbreiing
---------

Nøtteskrikja finn ein over eit stort område som strekker seg frå Vest-Europa og Nordvest-Afrika til Asias Stillehavskyst og ned til Søraust-Asia. I Noreg lever nøtteskrikja over det meste av landet. Vi kan finne ho i skog og meir opne område med spreidde tre. Om hausten kan ho trekkje inn mot tettbygde strok for å samle hassel- og eikenøtter. Vi kan også sjå fuglen i potetåkeren.

Mat
---

Nøtteskrikja et insektlarvar, mark, edderkoppar, smågnagarar, fugleegg, fugleungar, frø og frukt. Om hausten et ho nøtter. Nøttene grev ho ned til vintermat, og ho huskar godt kvar dei ligg gøymt.

Hekking
-------

Nøtteskrikje-egg
Reiret er flatt og blir bygd oppe i eit tre eller i eit stort buskas. Det blir bygd av kvistar og plantestenglar og fôra med tørt gras. Dei legg dei 4 – 6 egga i mai/juni, og ungane blir klekte etter 16–17 dagar. Båe foreldra deler på å mate avkommet. Etter 21 – 23 dagar forlet ungane reiret. Når ho syng, høyrast det ut som langtrukne prekært–prekært.

Åtferd
------

Det vanlege kallet er eit varselkall som er eit hardt, raspande skrik, og det vert nytta når ulike rovdyr blir oppdaga. Nøtteskrikja er òg kjent for å herme andre arter så nøyaktig at det kan vere umogleg å skile dersom ein ikkje ser fuglen. Den kan til og med herme ljodet frå fuglen ho angrip, slik som kattugla, noko ho nådelaust gjer ved angrep om dagen. Om natta er det likevel nøtteskrikja som kan vere rov for ugla, og om dagen er ho bytte for til dømes hønsehauk og vandrefalk.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nøtteskrikje**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* NDL

 |
**Strilesoga** er eit historieverk eller eit bokverk i til saman fem band, utgjeve i tidsrommet 1996 til 2001. Målsettinga til strilesoga er å fortelja soga eller historia til strilane.

Fyrsteamanuensis John Ragnar Myking, fylkesarkivar i Hordaland fylke Egil Nysæter og professor Ingvild Øye var med i redaksjonen for Strilesoga. Egil Ertesvaag var med i redaksjonen fram til 1995.

* 1. "Frå steinalder til vikingtid" (1996), forfattar Svein Indrelid, biletredaktør Ronny B. Skaar. ISBN 82-514-0480-0
* 2. "Frå vikingtid til 1650" (1997), forfattar Jarle Sulebust, biletredaktør Ronny B. Skaar og Elin K. Stoveland. ISBN 82-514-0520-3
* 3. "Frå 1650 til 1800" (1998), forfattar Atle Døssland, biletredaktør Tine Eikehaug. ISBN 82-514-0544-0
* 4. "Frå 1800 til 1914" (1999), forfattar Karl Egil Johansen og Atle Døssland, biletredaktør Tine Eikehaug. ISBN 82-514-0554-8
* 5. "Frå 1914 til i dag" (2001), forfattar Egil Ertresvaag, biletredaktør Anne Aune. ISBN 82-514-0600-5

Soga om strilesoga
------------------

Nord- og Midhordland sogelag gjorde i 1985 framlegg om eit samla historieverk for området. På Strilelandet var det ei nyvekt interesse for eiga historie og eigen kultur. Sogelaget sette ned ei nemnd som i 1987 la fram ein plan for verket som grunnlag for søknader om tilskot. Stiftinga Regionsoga for Nord- og Midhordland vart etablertt i 1991 etter at det økonomiske grunnlaget var nokolunde sikra. I 1992 kunne dei første forfattarane ta til med arbeidet.
Koordinatar: 53°2′S 73°23′E﻿

**Mount Drygalski** er ein isfri ås, 210 meter over havet, som ligg 0,7 nautiske mil søraust for Atlas Cove, nær nordvestenden av Heardøya i det sørlege Indiahavet. Åsen vart grovt kartlagd på eit skissekart frå 1882 teikna av fenrik Washington Irving Chambers ombord på USS «Marion» i løpet av redninga av det forliste mannskapet på den amerikanske selskuta «Trinity». Han vart meir nøyaktig kartlagd og namngjeven av Den første tyske antarktisekspedisjonen i 1902. Professor Erich von Drygalski, leiaren for den tyske ekspedisjonen, var eit medlem av laget som gjekk i land og undersøkte området mellom Rogers Head og toppen av dette fjellet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Drygalski, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.
2. ↑  «Drygalski, Mount». *Gna-GeographicNamesOfTheAntarctic1stEdition1981\_djvu*. s. 576. Henta 16. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Map of Mount Drygalski og nordvestkysten av Heardøya
* Map of Heard- og McDonaldøyane, med alle store terrengdetaljar Arkivert 2014-02-11 ved Wayback Machine.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Drygalski, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***«That’s Rich»***  Song av Brooke Scullion |
|  |
| **Land** | Irland, Storbritannia |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 19. januar 2022 |
| **Sjanger** | Pop, poprock |
| **Lengd** | 03:01 |
| **Selskap** | V2 Records Benelux |
| Låtskrivar(ar) | Brooke Scullion, Izzy Warner, Karl Zine |
|

**«That’s Rich»** (norsk omsetjing 'det er vel mykje') er ein popsang frå 2022 med den nordirske songaren Brooke Scullion. Songen var det irske bidraget i Eurovision Song Contest 2022 i Torino i Italia.

Om songen
---------

«That’s Rich» er skriven av Scullion sjølv, saman med dei britiske låtskrivarane Izzy Warner og Karl Zine. Songen var den fyrste Scullion skreiv, og ho hadde ingen planar om å sende han inn til RTÉ for deltaking i den irske finalen til Eurovision Song Contest. Då ho etter kvart forstod kva potensial songen hadde, og samstundes fekk støtte frå plateselskapet, sende Scullion han inn til *Eurosong*, den irske uttakinga til Eurovision Song Contest. Songen vart plukka ut til å delta i *Eurosong* 4. februar 2022. I tevling mot fem andre bidrag, vann «That’s Rich» ein klår siger hos både den internasjonale juryen og hos tv-sjåarane. Ein remastra versjon av songen kom ut 12. februar.

«That’s Rich» handlar om å erte og gjere narr av ein tidligere elskar. Songaren meiner den tidlegare elskaren er sjølvoppteken og syng: «Du dyttar meg alltid ned. Vel, eg har nyheiter til deg, du seier eg brukar deg no – det er vel mykje av deg».

«That’s Rich» deltok i den andre semifinalen av Eurovision Song Contest torsdag 12. mai 2022, der han enda på 15. plass av 18 bidrag. Siden songen ikkje vart blant de ti beste i semifinalen, kvalifiserte han seg ikkje til finalen laurdag 14. mai.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (2022) | Høgasteplassering |
| --- | --- |
| Det irske flagget Irland (IRMA) | 54 |

Kjelder
-------

1. ↑  Griffiths, George (24. januar 2022). «Irish Eurovision 2022 hopeful Brooke Scullion wants to change the game with rock-pop bop That's Rich». *Official Charts Company*. Arkivert frå originalen 2. februar 2022. Henta 5. februar 2022.
2. 1 2 3  «"Bye Bye Fool!" — Brooke teases a self-obsessed former lover with "That's Rich" lyrics». *wiwibloggs* (på engelsk). 5. februar 2022. Henta 15. mars 2022.
3. 1 2  «🇮🇪 Ireland: Brooke Unveils Remastered Version of "That's Rich" For Eurovision 2022». *Eurovoix* (på engelsk). 12. februar 2022. Henta 15. mars 2022.
4. ↑  «Second Semi-Final of Turin 2022». *Eurovision.tv* (på engelsk). Henta 19. juni 2022.
5. ↑  «Irish Singles Charts, Week 20 2022 – Week Ending 20 May 2022». *www.irma.ie*. IRMA – Irish Recorded Music Association. Henta 23. mai 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «That’s Rich» frå Wikipedia på bokmål, den 5. desember 2022.*
Kelly Clarkson opptrer i 2010.
**Kelly Brianne Clarkson** (fødd 24. april 1982) er ein amerikansk songar fødd i Texas. Ho var med i fyrste sesong av *American Idol* i 2002, og vann heile konkurransen. Då ho deltok i *World Idol*, vart ho likevel slått av Kurt Nilsen.

Kelly Clarkson er den *idol*-artisten som har hatt størst suksess i verda, om ein ser på platesal. Debutsingelen hennar, «A Moment Like This», kom rett inn på førsteplassen på US Billboard Hot 100 og laga ny rekord for det høgaste hoppet til førsteplassen i historia til topplista. Singelen blei den som selde mest i USA i 2002.

Diskografi
----------

* 2003 – *Thankful*
* 2004 – *Breakaway*
* 2007 – *My December*
* 2009 – *All I Ever Wanted*
* 2011 – *Stronger*
* 2012 – *Greatest Hits - Chapter 1*
* 2013 – *Wrapped In Red*
* 2015 – *Piece by Piece*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Kelly Clarkson Web

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Munzinger (pop)

 |
**Ajía Dynatí** (gresk Αγία Δυνατή, *Sankt Dynati*) er det nest høgaste fjellet på Kefaloniá (1 131 moh) etter Énos (Mavrovounó). Det er òg det tredje høgaste fjellet i Dei joniske øyane etter Énos og Eláti på Levkáda. Mellom fjellet sine toppar er det små høgsletter der den største heiter Fálari. Fálari har rykte på seg for å produsere den beste fetaosten i Hellas. 

Fjellet strekkjer seg over kommunane Palíki, Pýlaros, Sámi og Argostóli. Ved Ajía Dynatí på 1500-talet vart det bygd eit kloster kalla Panajía Themáton. Mange tradisjonelle landsbyar, som Makryótika, Divaráta og Pouláta, ligg i fjella. 

I mytologien er Ajía Dynatí steinen som Kronos kasta på Jorda etter Zevs fekk makt. Rhea, kona til Kronos, gav han steinen inntulla i klede for at han skulle ete han, fordi Kronos hadde ete alle borna hennar. Då Kronos svelte steinen fekk han vondt. Rhea kunne då føde barnet hans Zevs på Kreta utan at Kronos visste om det. Då Zevs fekk makt kommanderte han Kronos til å kaste steinen til Jorda i lag med borna han hadde ete. Opphavet til Ajía Dynatí, Sank Dynati, er ukjend sidan det ikkje finst nokrekjende helgenar med dette namnet. 

Mange italienarar vart drepne av tyskarar på Ajía Dynatí under den berykta massakeren av divisjon Acqui.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Agia Dynati» frå Wikipedia på engelsk, den 22. august 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Blåpetrell** |
| Blåpetrell under ringmerkingFoto: Bruno NavezBlåpetrell under ringmerkingFoto: Bruno Navez |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Blåpetrell Utbreiinga av Blåpetrell |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | *Halobaena* |
| **Art:** | **Blåpetrell** *H. caerulea* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Halobaena caerulea***Gmelin, 1789 |

**Blåpetrell**, *Halobaena caerulea*, er ein liten petrell i stormfuglfamilien som lever pelagisk, sirkumpolart i Sørishavet, nær Antarktis. Blåpetrell er monotypisk i slekta *Halobaena*, og er ofte sett på som nærskyld kvalfuglar som dei liknar mykje.

Blåpetrellen har blågrå overside samt lys eller kvit underside. I flukt er ein mørk 'M'-forma figur over venger og rygg synleg, typisk for kvalfuglar. Til forskjell frå kvalfuglar har blåpetrell eit smalt, *kvitt* haleband, og nebbet er kort. Han er litt større enn kvalfuglane, ca. 29 cm i kroppslengd og 200 gram i masse.

Dei plukkar føda frå havoverflata, først og fremst krepsdyr, blekksprut og småfisk. Dei kan følgje skip og samle seg ved kvalar som beitar.

Blåpetrellar hekkar på sub-antarktiske øyar i Indiahavet, Macquarie-øya (Australia) og Sør-Georgia. Utanom hekkesesongen spreier dei seg i Sørishavet, mellom pakkisen og ca. 40° S.

Verdspopulasjonen var estimert til minst 3 millionar individ i 2004, og er stabil.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (rev. utg.), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Halobaena caerulea Arkivert 2012-10-13 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 19. juni 2012.

### Referansar

1. 1 2 3  Heather og Robertson, 2005
2. 1 2  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Videoar, bilete og lydopptak av blåpetrellar hos Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS

 |
**Bolaks AS** er eit oppdrettsselskap i Fusa i Vest-Noreg.

Selskapet blei skipa av brørne Egil, Reidar og Trygve Holmefjord. Dei byrja med å setja ut 50 laksar i Eikelandsosen i 1973, fortsette med 350 til i 1974, og i 1975 blei selskapet skipa og produksjonen auka. Same året starta Trygve Holmefjord eit fryseri, der det blei lagra laks og fôr til laksen. I 1976 fekk dei konsesjon for oppdrett av laks, aure og regnbogeaure.

I 1977 bygde selskapet eit eige slakteri, og året etter blei settefiskanlegget Sævareid Fiskeanlegg skipa, med stor innverknad av Holmefjord-brørne og lokale oppdrettarar. Etter kvart steig produksjonen, og i 1982 bygde dei ein smolthall på Lammaneset i Fusa. Fire år etter bygde dei eit nytt slakteri og eit nytt hovudkvarter på same lokalitet. I 1985-86 stod Bolaks for ca. 25 % av all rognproduksjon frå atlantisk laks i Noreg.

Osen Fisk blei kjøpt opp av Bolaks i 1983 og lisensen til Osen Fisk blei flytta til Fusa. Gjennom fleire oppkjøp har Bolaks 9 konsesjonar for oppdrett av matfisk.

Rudolf, ein 30 kilos oppdrettslaks, er eit resultat av avlsarbeidet som Bolaks har gjort for å få fram stor og rasktveksande fisk.
|  |
| --- |
| **Blåknapp** |
| BlåknappBlåknapp |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Dipsacales |
| **Familie:** | Kaprifolfamilien Caprifoliaceae |
| **Underfamilie:** | Dipsacoideae |
| **Slekt:** | *Succisa* |
| **Art:** | **Blåknapp** *S. pratensis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Succisa pratensis***Moench |

**Blåknapp** (*Succisa pratensis*) er ei fleirårig plante i kardeborrefamilien som er utbreidd i Europa, Asia, og Nord-Afrika.
Stengelen er kring 40 cm høg, snau og blank nedst. Planta har tjukke blanke blad som oftast er snaue. Han har halvkuleforma korg som er om lag 2 cm brei. Krona er blå eller blåfiolett med lange kronrøyr. Griffelen og mjølknappane stikk ut. 

Kvit blåknapp med bie.
Planta blømer kring august månad på fuktige stader, beite og lyngmark. I Noreg er ho vanleg langs kysten i sør. Blåknapp veks nord til Vesterålen, men er meir fåtalig inne i landet.

Kjelder
-------

* Svensk wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
**Bokstavrim**, også kalla **allitterasjon**, er ei form for rim der ord som rimer har lydlikskap i byrjinga av dei fyrste trykksterke stavingane. Ein oppnår bokstavrim ved å rima like konsonantar med kvarandre, medan vokalar ofte kan forma rimet både når dei er like og ulike.

Bruk av bokstavrim
------------------

Bokstavrim var eit viktig verkemiddel i norrøn dikting. Det er òg blitt nytta i nyare norsk (og anna) dikting, men meir som verkemiddel enn som påkravd del av diktet. 

Fordi eit uttrykk som inneheld bokstavrim høyrest fint ut kan det òg bli brukt som verkemiddel utanfor diktarkunsten, til dømes i talar, overskrifter eller i faste uttrykk.

Døme
----

* Faste uttrykk:
	+ **S**ynd og **s**kam
	+ Skjels **å**r og **a**lder

* Frå Håvamål (tredje verset)

|  |  |
| --- | --- |
| **E**lds er þörf,
þeims **i**nn er **k**ominn
ok á **k**né **k**alinn;
**m**atar ok váða
er **m**anni þörf,
þeim er hefr um **f**jall **f**arit.
(Kjelde: heimskringla.no) | **E**ld han treng
som **i**nn er **k**omen
og om **k**ne **k**ulsar.
Til **m**at og klede
den **m**ann hev trong
som hev i **f**jellet **f**ari.
(I nynorsk omsetjing av Ivar Mortensson-Egnund) |

* Frå «På stengrunn» (1925) av Rudolf Nilsen

De unge **b**jerkene i svarte **b**yen
de står og **b**ruser med sitt **l**yse **l**øv,
som om de åndet **s**tore **s**kogers vårluft
og ikke **s**korstensrøk og gate**s**tøv.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |