recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arno** er ei elv i Toscana i Italia og den viktigaste elva i sentrale område av Italia etter Tiber. 

Elva har utspring i Mount Falterona i Casentino-området i Appenninane og renn først sørover. Elva snur vestover nær Arezzo og renn gjennom Firenze, Empoli og Pisa før ho munnar ut i Tyrrenhavet ved Marina di Pisa. Med ei lengd på 241 km er ho den lengste elva i regionen. Dei største sideelvane hennar er Sieve (60 km), Bisenzio (49 km), Ombrone, Era, Elsa, Pesa og Pescia. Nedslagsfeltet er om lag 8 200 km² og drenerer følgjande område: 

* Casentino i provinsen Arezzo utgjer den øvre delen av elva fram til ho renn saman med Maestro della Chiana-kanalen.
* Val di Chiana ei slette som vart drenert på 1700-talet, og som fram til då hadde vore eit myrområde som høyrte til Tiber sitt nedslagsfelt.
* Øvre Valdarno, ein lang dal som i aust grensar til Pratomagno-massivet og i vest til åsane rundt Siena.
* Sieveområdet, som fører til Arno like før Firenze.
* Midtre delar av Valdarno med sletta der Firenze, Sesto Fiorentino, Prato og Pistoia ligg.
* Nedre Valdarno med ein dal med viktige sidelvar som Pesa, Elsa og Era og området der Arno renn ut i Tyrrenhavet etter Pontedera. Elva har svært varierande vassføring som varierer frå 6 m³/s til meir enn 2 000. Munningen av elva var ein gong nær Pisa, men er i dag fleire kilometer vestover.

Arno renn gjennom Firenze, der ho renn under bruene Ponte Vecchio og Ponte Santa Trinita (bygd av Bartolomeo Ammannati, inspirert av Michelangelo). Elva skapte tidlegare ofte flaum i byen, sist gong under den kjende flaumen i 1966 der elva hadde ei vassføring på 4 500 m³/s etter at det kom 437,2 mm nedbør i Badia Agnano og 190 mm i Firenze på berre 24 timar. 

Vassføringa til Arno er svært avhengig av nedbørsmengda i området og kan gå frå å vere nesten heilt uttørka til nesten flaumaktig på berre få dagar. Der Arno renn ut av Appenninane har måleinstrument målt verdiar mellom 0,56 m³/s og 3 540 m³/s. Nye demningar bygd oppfor Firenze har betra dette problemet dei siste åra. 

Under flaumen i Firenze, 4. november 1966 kollapsa ein jordvoll og minst 40 menneske mista livet og øydela mykje verdifull kunst og sjeldne bøker. Nye bevaringsteknikkar var inspirerte av katastrofen, men sjølv 40 år etter var det framleis hundrevis av kunstverk som ventar på å verte restaurerte.

Galleri
-------

* Arno i FirenzeArno i Firenze
* Arno i Pisa, nær Ponte della FortezzaArno i Pisa, nær Ponte della Fortezza
* Breidda av Arno sett frå Ponte Vecchio i FirenzeBreidda av Arno sett frå Ponte Vecchio i Firenze
* Munningen til Arno nær PisaMunningen til Arno nær Pisa

Kjelder
-------

1. ↑  Alison McLean (2006). «This Month in History». *Smithsonian* **37** (8): 34.

* *Denne artikkelen bygger på «Arno River» frå Wikipedia på engelsk, den 17. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Arno**

* adbarno.it

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Olea Crøger** (27. april 1801–21. november 1855) var kanskje den første store folkevise- og folkeminnesamlaren i Noreg, sjølv om ho har komme i skuggen av Ludvig Mathias Lindeman og Magnus Brostrup Landstad som publiserte mykje av materialet hennar.

Olea Crøger var frå Heddal i Telemark, dotter av Helle Margrethe Neumann og soknepresten Johannes Crøger.

Livsverket
----------

Sjølv om det var Olea Crøger som samla mange av folkevisene i *Norske Folkeviser* som Landstad gav ut i 1853, er ho berre så vidt nemnd i forordet. Sameleis leverte ho meir melodimateriale til Lindemans *Norske fjeldmelodier* enn nokon annan. Mellom dei melodiane/visene ho skreiv opp, finn vi nokre av dei mest kjende balladane: «Liti Kjersti og Bergekongen», «Falkvor Lomannsson» og «Åsmund Frægdegjeva». Crøger skreiv ned tonane ved hjelp av siffernoteskrift utvikla for salmodikonspel.

I 1839 flytta Olea med dei to systrene sine til Seljord, og her kjøpte dei den tidlegare lensmannsgarden Hegnin, som dei dreiv i lag. Olea underviste i tillegg i song på Kviteseid Seminar. I Seljord kom ho i kontakt med presten M.B. Landstad. Dei to kom til å samarbeide om å redde mykje av det som var att i munnleg tradisjon av folkedikting i Vest-Telemark. Ho starta arbeidet før både Jørgen Moe, L.M. Lindeman og M.B. Landstad, og ho møtte mykje motgang. 

I seinare år har det viktige innsamlingsarbeidet til Olea Crøger blitt meir verdsett enn før.

Ettermæle
---------

Livet hennar Olea Crøger dannar bakgrunnen for nokre av romanane til Gudrun Brauti Knutslid og Ingebjørg Mælandsmo. Edvard Hoem har òg skrive eit stykke til 200-årsdagen for Magnus Brostrup Landstads fødsel; som ei hyllest til Magnus Brostrup Landstad og Olea Crøger.

Kjelder
-------

* Profilar i norsk folkemusikk og folkedans
* Tilsvarande artikkel på bokmålswikipediaen, som oppgjev til hovudkjelde Wagn,Anne Haugen: Olea Crøger - ein underkjent pioner (2007) (Hjartdal historielag) Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* NBL-artikkel om Crøger, skriven av Sigurd Aa. Aarnes.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Sedvanerett** er eit juridisk omgrep for rettsreglar som har blitt danna ved at eit bestemt handlingsmønster, opptreden eller oppfatting av rettar og plikter har blitt følgt over lang tid og blitt rettsleg forpliktande for rettssubjekta.

For at ein sedvane skal sjåast på som rettsleg bindande blir det normalt kravd at den har blitt følgt konsekvent i lang tid og at rettssubjekta på dette feltet har sett den som bindande. Eit anna sentralt moment er om andre rettskjelder taler mot at sedvanen er gjeldande rett. Sedvanerett er særleg vanleg i land som har eit dårleg utvikla rettssystem, men det har framleis stor betydning også i betre utvikla rettssystem.

I norsk rett spelar framleis sedvanerett ei stor rolle særleg innanfor kontraktsretten, forvaltingsretten og i statsretten. I statsretten i form av konstitusjonell sedvanerett. I internasjonal rett er sedvanerett ein faktor i internasjonal privatrett og i folkeretten (folkerettsleg sedvanerett).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* BNE
* NDL

 |
**Arnold Johannes Hyacinthus Mühren** (fødd 2. juni 1951) er ein nederlandsk tidlegare fotballspelar som vart europameister 1988 for Nederland og vann UEFA-cupen 1981 med Ipswich Town og cupvinnarcupen 1987 med Ajax.

### Klubbspel

Etter ein fin sesong i FC Volendam var Mühren knytt til storklubben Ajax i tida 1971-74, der den eldre broren Gerrie Mühren var fast på fyrstelaget. Sjølv fekk han lite speletid og gjekk i 1974 over til Twente, der han vart verande i fire sesongar og fekk sin fyrste meistertittel då laget frå Enschede vann den nasjonale cupfinalen 1977. I 1978 vart han overført til Ipswich Town i England for £150 000. Han var på plass då Ipswich vann UEFA-cupen våren 1981. Sesongane frå 1982 til 1985 gjorde han teneste i Manchester United, der han skåra eitt mål i finalen i FA-cupen 1983. Siste sesongen i United var han ute av fyrste-ellevaren, gjekk så tilbake til Ajax sommaren 1985. Med Ajax Amsterdam vann han den nederlandske cupen i 1986, så vel som i 1987. Høgdepunktet med Ajax var likevel triumfen i cupvinnarcupen 1987.

### Landslagsspel

Nederland under EM 1988, Arnold Mühren lengst til høgre i fremste rekke
Mühren deltok i perioden 1978-88 i 23 av Nederland sine fotballandskampar og skåra tre mål. Han fekk sin landslagsdebut i Tunis, men møtte vente tre år på sin neste landskamp. I 1981 spelte han fem kampar og skåra to mål i den for Nederland mislukka VM-kvalifiseringa. Etter fire-og-eit-halvt år utanfor landslaget spelte han sine 15 siste landskampar over ein periode på 18 månader i tida fram til EM-finalen 1988. Han høyrde til fyrste-ellevaren i alle fem EM-kampane, finalen som enda med siger 2-0 over Sovjetunionen vart han siste i landslagstrøya.

### Merittar

* Europameister: 1988 for Nederland
* Vinnar av UEFA-cupen: 1981 med Ipswich
* Vinnar av cupvinnarcupen: 1987 med Ajax
* Nederlandsk cupmeister: 1977 med Twente og 1986, 1987 med Ajax
* Engelsk cupmeister: 1983 med Manchester United

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arnold Mühren» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2018.*

* eu-football Arkivert 2018-09-01 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Nederland sitt landslag – EM i fotball 1988 |
| --- |
| 
* 1 Van Breukelen
* 2 Van Tiggelen
* 3 Troost
* 4 R. Koeman
* 5 Winter
* 6 Van Aerle
* 7 Vanenburg
* 8 Mühren
* 9 Bosman
* 10 Gullit
* 11 Van 't Schip
* 12 Van Basten
* 13 E. Koeman
* 14 Kieft
* 15 Koevermans
* 16 Hiele
* 17 Rijkaard
* 18 Suvrijn
* 19 Krüzen
* 20 Wouters
* Landslagstrenar: Michels

 | Det nederlandske flagget |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI

 |
**May Elisabeth Hansen** (fødd 8. mai 1953 i Fredrikstad) er ein norsk SV-politikar. Ho vart innvald på Stortinget frå Østfold i 2001 og attvald i 2005. SV tapte sitt Østfold-mandat ved stortingsvalet 2009, og Hansen gjekk dermed ut av Stortinget.

Hansen er utdanna sjukepleier frå Menighetssøsterhjemmets sykepleierskole 1971–1974 og jordmorskole åra 1975–1976. Hansen arbeidde deretter som jordmor, blant anna ved Moss sjukehus , Vålar kommune, Fredrikstad sjukehus og Rygge kommune.

Stortingskomitear og andre stortingverv
---------------------------------------

* 2005–09: innpiskar SV.
* 2005–09: medlem av familie- og kulturkomiteen
* 2005–09: medlem av valkomiteen
* 2001–05: medlem og første nestleiar av familie-, kultur- og administrasjonskomiten

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «May Elisabeth Hansen» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stortinget.no - Biografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Arnmødlingætta**, også kalla **Arnungane**, var ei av dei mektigaste stormannsættene i Noreg frå sein vikingtid til langt inn i den norske mellomalderen.

Truleg ætta arnmødlingane frå Arnmod jarl, ein hovding som fall i slaget ved Hjørungavåg kring 986. Sonen Arne Arnmodsson var far til fleire søner som sette sitt stempel på noregssoga, dessutan var dottera Ragnhild gift med Hårek frå Tjøtta. Tre av sønene til Arne; Finn, Torberg og Arne, var mellom dei fremste i hæren til kong Olav Haraldsson, medan den fjerde sonen, Kalv Arnesson var mellom førarane for bondehæren då det stunda til slag på Stiklestad i 1030.

Torberg Arnesson gifte seg med Ragnhild, dotter til Erling Skjalgsson. Han budde på Giske, og er stamfar til Giskeætta, den mektigaste ætta på Sunnmøre til 15. hundreåret. Dottera Tora var hustru til kong Harald Hardråde, dei seinare kongane av Hardrådeætta var hennar etterkomarar.

Dotter til Finn Arnesson, Ingebjørg, var fyrst gift med Torfinn Sigurdsson jarl på Orknøyane og dermed stammor til dei seinare orknøyjarlane. Sidan vart ho gift med kong Malcolm Canmore og såleis mor til kong Duncan av Skottland. Ei anna dotter, Sigrid, var gift jarlen Orm Eilevsson og stammor til jarlane i Gautland og til Erling Skakke.

Son til Arne Arnesson, Jon, var gift med ei sondotter til Tore Hund, og fekk hand om Bjarkøy-godset. Jon Arnesson vart då ættefar til Bjarkøyætta.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok* I. bandet. 1949
Ulike køller frå arrerntefolk i Australia.
Danmarks kongevåpen inneheld to «vildmænd» med klubber i handa
**Klubbe** (av norrønt *klubba*) eller **kølle** (frå dansk av same norrøne opphav) er ein reiskap eller eit slagvåpen som kan brukast til å slå med. Ei klubbe kan brukast til å truga eller utføra vald med, til dømes av krigarar eller politifolk, eller til ulike spel og idrettar, som golf, ishockey eller krokket. Klubber kan også ha seremonielle roller, til dømes som ei formanns- eller ordførarklubbe.

Ei klubbe kan vera laga av ei tjukk grein, eller ein stokk med handtak i eine enden og ein tjukkare eller utstikkande slagdel i den andre.

Klubber i heraldikk
-------------------

Klubber kan også vera del av heraldiske våpen. Kommunevåpenet til Sør-Fron kommune syner ei klubbe som skal minne om at Kolbein sterke slo sund Torsfiguren til Dale-Gudbrand i dette området under innføringa av kristendommen, som Snorre Sturlason skriv om i soga om Olav den heilage. Det danske kongevåpenet inneheld to såkalla villmenn med klubber i handa.

Sjå òg
------

* Balltre
* Batong

Kjelder
-------

* «klubbe» i Nynorskordboka.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Klubbe**
**Mysore** (kannada ಮೈಸೂರು *maisūru*) er ein by i den indiske delstaten Karnataka, og er kjend som den kulturelle hovudstaden til staten. Byen var hovudstaden til Mysoreriket fram til 1948, då riket blei innlemma i den sjølvstendige staten India. Mysore var også det gamle namnet til Karnataka.

Mysore er best kjent for universitetet, kulturlivet, museum og palass, og for mysore pak, ein smuldrete søtsak som er svært populær i Sør-India.

Kommunikasjon
-------------

Mysore har motorveg og jarnbaneliner til Bangalore som har vidare samband med Chennai i sør og Mumbai i nordvest. Den nye motorvegen har korta ned den 135 km lange reisa mellom byane frå rundt tre timar til halvparten. Fleire statsvegar bind Mysore saman med andre byar i området.

Ein trugande statue av Mahisha Asura er sett opp på Chamundi. Foto: Rohith Ajjampur

Tempelet til Tsjamundesjvari *(Foto: Rohith Ajjampur)*

Namnesoge
---------

Ei legende fortel at området rundt Mysore ein gong høyrde til demonkongen Mahisha Asura, som blei så mektig at han truga heile verda. Gudinna
Tsjamundesjvari slost mot han i ti blodige dagar og fridde verda frå han. Namnet hans sat likevel igjen på byen som *Mahisuru*, sett saman av *Mahisha* og *uru*, 'by'. Namnet blei forkorta gjennom bruk og deretter anglifisert til *Mysore*.

Denne forteljinga er svært viktig innan hindumytologi, og tempelet til Tsjamundesjvari på toppen av Chamundifjella i byen er ein viktig valfartsstad. Under navaratrihøgtida kvart år feirar ein sigeren over demonen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mysore» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2005.*

Fotnotar

1. ↑  «Table 2: PR cities 1 lakh and above» (XLS). *Provisional Population Totals, Census of India 2011*. Registrar General and Census Commissioner of India. Arkivert frå originalen den 1. april 2012. Henta 3. mars 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mysore**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Nobelprisen  

Nobelprisen i medisin
  
2014

**May-Britt Moser** (fødd 4. januar 1963 i Fosnavåg) er ein norsk psykolog og professor ved NTNU, der ho er leiar for *Centre for Neural Computation*. I 2014 fekk ho Nobelprisen i medisin saman med eksmannen Edvard Moser og deira faglege mentor John O'Keefe, som starta forskinga dei fekk prisen for. Prisen vart tildelt for deira arbeie på gitterceller i entorhinalkorteks. 

May-Britt Moser saman med ektefellen hennar, Edvard Moser. Biletet blei tatt då statsminister Erna Solbergs vitja NTNU i mars 2014. Foto: Henrik Fjørtoft/NTNU Komm.avd.

Moser har doktorgrad frå Universitetet i Oslo. Ho har særleg bidrege betydeleg innanfor studiet av hippocampus, med særleg vekt på hugset og evna til romleg orientering.

Utdanning og forskning
----------------------

May-Britt Moser vart utdanna psykolog frå Universitet i Oslo i 1990. Ho fullførte doktorgraden i nevrofysiologi ved Universitet i Oslo i 1995, med rettleiing frå professor Per Andresen. May-Britt Moser var postdoc ved senteret for nevrovitenskap, Universitet i Edinburgh, Skottland, frå 1994 til 1996. I denne perioden var jobba ho også ved laboratoriet til John O'Keefe ved University College London i to månadar. 

May-Britt Moser vart utnemnd til fyrsteamanuens i biologisk psykologi ved NTNU i 1996, og professor i nevrovitenskap i 2000.

Referansar
----------

1. ↑  «Leaders», ntnu.edu. Vitja 6. oktober 2014.
2. ↑  The 2014 Nobel Prize in Physiology or Medicine - Press Release Nobelprize.org. Vitja 6. oktober 2014.
3. ↑  Moser, M-B. (1995). *Structural correlates of spatial learning in the hippocampus of adult rats*. Thesis for the degree of Ph.D, University of Oslo (Defended, 9 December 1995)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av May-Britt Moser i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* CRIStin

 |
Koordinatar: 51°17′57″N 7°21′17″E﻿

**Kluterthola** (tysk *Kluterthöhle*) er den største grotta i Tyskland med ei lengd på 5,6 km. Ho ligg utanfor byen Ennepetal i Sauerland. 

Kluterthola vart danna av utvasking av eit 12,5 meter tjukt lag av kalkstein i devontida for omtrent 370 millionar or sidan. På grunn av klimaet, er det også brukt som feriestad for astmatikarar. Grotta har ein konstant temperatur på 10 °C.

Under andre verdskrigen funrget Kluterthola som bomberom for innbyggjarane i Ennepetaler under luftåtak. 

Hola er brukt som et sanatorium og turisthole. I tillegg til vanlige turar har ein tilbod om opplevingsturar der ein vert ført lengre inn i grotta gjennom smale passasjar. Grotta vert vitja av i snitt kring 44 000 personar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kluterthöhle» frå Wikipedia på tysk, den 19. november 2013.*
	+ *Wikipedia på tysk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 1. oktober 2013, henta 19. november 2013

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Koordinatar: 59°54′30.064″N 10°46′32.210″E﻿

**Klosterenga** eller **Klosterenga park**, òg kjend som **Klosterenga skulpturpark**, er ein særleg utforma park som ligg i Gamlebyen i Oslo, opp mot stroket Galgeberg, rett attmed Oslo fengsel.

*Den fleirkulturelle plassen* under oppbygging i 2007 Foto: Helge Høifødt

Parken er kjend som Klosterenga skulpturpark, ettersom han er dominert av steinskulpturar, basseng og anna som skulptøren Bård Breivik (1948-2016) stod for utforminga av, og som vart opna i 1999. Utforminga var meint å gjere kunstneriske uttrykk frå ulike kulturar kring i verda tilgjenglege for dei som vitja parken, og såleis auke den ålmenne respekten for kvarandres kulturar. Samstundes skulle den kunstneriske utforminga av skulpturparken ha eit landskapsmessig og økologisk aspekt. Hovinbekken, som er eit av dei mest sentrale og lukka elveløpa i Oslo, rann gjennom området i røyr og vart opna for å gje vatn til kunstnarisk utforma steinrenner gjennom parken. Utbygginga av parken var frå Bård Breivik si side rekna som er prosjekt som skulle halde fram over tid, og var ikkje fullt ferdig då han døydde.

Klosterenga er eit 30 mål stort langstrekt areal i retninga nordvest-søraust, avgrensa av muren kring Oslo fengsel i nord, Nonnegata og bustadblokkene nord for Schweigaards gate i sør, Grønlands park i vest og Kjølberggata og Galgeberg i aust. Gjennom parken går Jarlegata, og i aust ligg det ein idrettsplass.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Klosterenga park: fotografi, soga til Klosterenga.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki

 |
Klassisk klunkeflaske
**Klunkeflaske** eller *klukkeflaske* er ei flaske som er snevra inn slik at ho liknar på eit timeglas. Over- og underdelen er bundne saman med anten eitt eller fem opne tynne røyr. Klunkeflaska vart gjerne nytta til servering av brennevin.

Klunkeflasker med eitt ope røyr vil nesten alltid klukke. Når ein skjenker må lufta i flaska passere den eine innsnevringa, og då vil luftboblene lage ein klukkande lyd (klunking). Når flaska så vert snudd rett veg, går lufta opp i den øvre kolben og klukkar så igjen om det er nok væske. Skjenkinga kan derfor føre til meir moro enn med vanleg karaffel. Klunkeflaska vart fort populær og vart nytta både i borgarleg og folkeleg drikkekultur. Den er produsert både i klart, røykfarga og grønt glas.

Flasker med fem opne tynne røyr vil berre klunke om flaska er nesten full og ein heller med bratt vinkel slik at væska dekker alle fem røyra. Danske flasker kan ha denne konstruksjonen.

Klunkeflaska vart eit populært produkt då glasindustrien starta opp i Noreg på 1700-talet. Då var ho alt vel kjent på dei tyske glasverka. Fasongen har røter attende til seinmellomalderen då det vart populært med ulike typar skjemteflasker.

I Noreg har det vore produsert klunkeflasker ved Nøstetangen, Hurdal, Gjøvik og Hadeland glassverk. På Gjøvik Glassverk vart klunkeflaskene produserte i klart glas med standard storleikar 1/4, 1/2, 3/4 og 1 pott. Klunkeflasker var særs populære som romantiske kuriositetar på midten av 1800-talet. Det blir framleis laga klunkeflasker, m.a. på Hadeland Glassverk, men det er ingen stor produksjon. I dag blir klunkeflasker gjerne nytta til akevitt.

Litteratur
----------

* Korshavn, Jan Håvard (1994): *Norsk empire glass. Gjøvigs Glasværk 1807-1843.* Gjøvik. ISBN 82-09323-21-2
* Polak, Ada (1958): *Glassboken.* Oslo.
* Østby, Jon Birger (1983): *Nomenklatur for drikkestell*, med tegninger av Torill Sand. Oslo

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Klunkeflaske» frå Wikipedia på bokmål, den 27. mai 2013.*

1. ↑  Polak (1958) s. 58.
2. ↑  Korshavn (1994) s. 143.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Klunkeflaske frå Hadeland i DigitaltMuseum
**Seigdragigseigenskapar** er eit omgrep som fortel korleis dreiemomenter til ein motor endrar seg i høve til turtalet når lasta aukar. Når turtalet går ned på grunn av auka last, minkar effekta, men dreiemomentet aukar. Når dreiemomentkurva er bratt og toppen ligg ved eit lågt turtal seier ein at motoren har «gode seigdragingseigenskapar».

I samband med saktegåande køyretøy, som til dømes traktorar, er det eit føremon at dreiemomentet aukar når lasta aukar, ettersom ein då ikkje treng å skifta til eit lågare gir så snøggt som ein ellers måtte. Når ein koplar fri motoren for å skifta gir i låg fart stoggar køyretøyet og ein lyt «ta laust» att etter girskiftet, noko som slit på koplinga. «Elastisiteten» som ein «seig» motor innfører kan gjera at ein kan halda fram i same gir når ein til dømes under pløying kjem til ein liten motbakke eller til eit område med tung jord. Om girkassen er synkronisert kan ein gira ned snøggare, men ved låg fart stoggar likevel køyretøyet. 

Når eit køyretøy held høg fart rekk ein å skifta til eit lågare gir utan at køyretøyet stoggar, men farten vert likevel redusert noko medan motoren er fråkopla. Når girkassen er synkronisert går det snøggare å gira ned og ein taper mindre fart. Personbilar vart difor utstyrte med synkroniserte girkassar frå 1930-talet og utover. For lastebilar, der girkassen vert utsett for mykje større dreiemoment, tok det lengre før det vart vanleg med synkroniserte girkassar og for traktorar endå lengre. At ein traktormotor hadde gode seigdragingseigenskapar har ofte vorte nytta som eit salsargument. 

For dieselmotorar ligg toppen på dreiemomentkurva ved eit mykje lågare turtal enn for forgassarmotor, noko som kjem av at forbrenninga er strekt ut over eit lengre tidsrom i dieselmotorar. Det er likevel stor skilnad mellom ulike motorar. 
Nokre traktormotorar, som til dømes den tosylindra dieselmotoren Bolinder Munktell 1052, som vart nytta i Bm 230 Viktor og beltetraktoren BM 230 Bamse, var kjent for å ha uvanleg gode seigdragingseigenskapar. I nostalgiske krinsar vert han difor av og til omtala som «den legendariska sägdragaren». 

Når køyretøyet er utstyrt med hydrodynamisk dreimomentforsterkar, som er vanleg på anleggsmakiner, er ikkje seigdragingseigenskapane til motoren like viktige. Grunnen til at dreimomentforsterkar ikkje er så utbreidde på lastebilar og landbrukstraktorar er at dei har større tap enn mekaniske girkassar. Moderne girkassar har i nokon grad redusert betydninga av seigdragingseigenskapane og ved utvikling av nye motorar vert det ofte lagt meir vekt på andre eigenskapar, som høg verkningsgrad og fullstendig forbrenning av drivstoffet, for å oppfylla miljøkrava som etter kvart tek til å verta lovfesta.
Vršatec
Plasseringa til Dei kvite Karpatane
**Dei kvite Karpatane** (tsjekkisk *Bílé Karpaty*; slovakisk *Biele Karpaty*) er den vestlegaste fjellkjeda i Karpatane. Dei er ein del av Dei slovakisk-moraviske Karpatane og ligg på grensa mellom Tsjekkia og Slovakia. Det høgaste fjellet er Veľká Javorina på 970 meter over havet, etterfølgd av Chmeľová på 926 moh. Makyta på 923 moh. og Veľký Lopeník på 911 moh. 

Det ligg verna landskapsområde på begge sider av fjellet, Biele Karpaty landskapsvernområde i Slovakia, grunnlagd i 1979 og Bíle Karpaty landskapsvernområde i Tsjekkia, grunnlagd i 1980. Desse områda har eit rikt dyre- og planteliv og nokre av artane er endemiske, særleg nokre orkidéar som berre veks på engene i Dei kvite Karpatane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «White Carpathians» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bíle Karpaty landskapsvernområde Arkivert 2010-12-15 ved Wayback Machine.
* Biele Karpaty landskapsvernområde på Slovakia.travel

Koordinatar: 49°00′N 18°00′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 35°44′N 36°42′E﻿

**Zāwiya** (arabisk جبل الزاوية, ǧabal az-Zāwiya) eller **Rīḥā** (arabisk جبل ريحا, ǧabal Rīḥā), mellomalderen òg **Banī-ʻUlaym** (arabisk جبل بني عليم, ǧabal Banī-ʻUlaym) er eit høgland i Idlib guvernement nordvest i Syria. Det ligg kring 36 byar og landsbyar i området kring Zawiya. Dei største byane er Rīḥā (Arīḥā) og Maʻarrat an-Nuʻmān.

Zāwiya danar den sørlege gruppa i Belusmassivet vest i Aleppoplatået. Nord og nordvest for fjellet ligg Roujsletta. Ghābsletta ligg på vestsida. Sør for fjella ligg sletene ved Ḥamā, og på austsida ligg Idlibsletta.

Den gjennomsnittlege høgda til Zāwiya er 750 m. Det høgaste punktet er Ayyūb (939 m). Vestsida av fjellet er bratt, medan austsida heller slakt. Mange kjelder spring ut på vestsida og flyt ned til Rouj- og Ghābsletta.

Fjellet omfattar to massiv skild av av ein dal med mange arkeologiske funn, slik som den antikke byen Bārā. Den nordlege delen av fjellet vert kalla Arbaʻīn (arabisk جبل الأربعين) (877 moh). Den antikke byen Ebla ligg nordaust for fjellet og den antikke byen Apamea ligg i sørvest.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zawiya Mountain» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Shelton, Tracey.On the front lines of Syria's guerrilla war. *Al Jazeera English*. Henta 30. mars 2014.
|  |
| --- |
| **Smalkjempe** |
| SmalkjempeSmalkjempe |
|
| **Status** |
| **Status i Noreg:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Leppeblomordenen Lamiales |
| **Familie:** | Kjempefamilien Plantaginaceae |
| **Slekt:** | Kjempeslekta *Plantago* |
| **Art:** | **Smalkjempe** *P. lanceolata* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Plantago lanceolata***L. 1753 |

**Smalkjempe** (*Plantago lanceolata*) er ein fleirårig plante i kjempeslekta som har ei sirkumpolar utbreiing .

Planta er om lag 25 cm høg med opprette blad, oftast med lange granne hår. Blada, som er lansettforma, er samla i ein rosett. Stenglane er lodne og femkanta. Akset er avlangt, stundom mest kulerundt. Smalkjempe har gulbrune kronbladflikar og gulkvite mjølknappar. Kapselen har eitt eller to frø, som er rifla på innsida. Planten blømer kring mai. Ha veks på enger, bakkar og turt lende. 

I Noreg er smalkjempe heimleg eller komen inn med tidleg jordbruk. Han veks nord til Troms, og er funnen opp til 1000 m høgde i Hol.

Kjelder
-------

1. ↑  Reidar Elven mfl. (2022). *Norsk flora* (8. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 951.

---

* Svensk Wikipedia.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Smalkjempe ved *Urtekildens planteleksikon*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Maximilian II** (11. juli 1662–26. februar 1726) òg kjend som **Max Emanuel** eller **Maximilian Emanuel**, var ein Wittelsbach-herskar av Bayern og ein kurfyrste (*Kurfürst*) i Det tysk-romerske riket. Han var òg den siste guvernøren i Dei spanske Nederlanda og hertug av Luxembourg. Han var ein dugande soldat og ambisjonane hans førte han i konfliktar som avgrensa dei ultimate dynastiske måla hans.

Han var fødd i München med Ferdinand Maria av Bayern og Henriette Adelaide av Savoie (d. 1676) som foreldre. Besteforeldra på morsida var Victor Amadeus I av Savoie og Christine Marie av Frankrike. Christine Marie var den andre dottera til Henrik IV av Frankrike og den andre kona hans Marie de' Medici.

Maximilian Emanuel etterfølgde faren sin i 1679. Han deltok i 1683 i tyrkarane utanfor Wien, utmerkte seg dei følgjande åra ved Gran, Buda, Mohács og Beograd, og vart i 1690 den keisarlege general ved Rhinen og kjempa kvar etterfølgjande sommar heilt til freden i Rijswijk (1697) ved Rhinen, i Italia eller i Dei spanske Nederlanda, der han var guvernør sidan 1691. I 1698 vart sonen hans med Maria Antonia av Austerrike, kurfyrsten Joseph Ferdinand, gjennom testamente innsett som arvtakar av heile det spanske monarkiet, men den unge prinsen døydde den 6 februar 1699, og enda dermed dei strålande utsiktene for familien. I mellomtida hadde Maximilian Emanuel i 1694 gifta seg med dotter til polske kongen Johan III Sobieski, Theresa Kunigunda.

Då den spanske arvefølgjekrigen braut ut (1701), stod han ved sida av broren sin, kurfyrste Joseph Clement av Köln i Frankrike, i staden for keisaren si side, lokka av lovnader om kongeleg vørdnad, og om mogleg kanskje overta keisarkrona etter Leopold I døydde. I løpet av krigen kommanderte han med store heider, men vart så i 1704 som følgje av den fransk-bayerske nederlaget på ved Höchstadt forvist frå landet sitt, og sidan 1706 saman med broren sin erklært lovlaus av den nye keisaren, Josef I. Først ved freden i Baden (1714) vart dette oppheva, og Maximilian Emanuel returnerte til Bayern i 1715. Han vart etterfølgd av den eldste sonen sin frå det andre ekteskapet sitt, Karl Albert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maximilian II Emanuel, Elector of Bavaria» frå Wikipedia på engelsk, og «Maximilian II Emanuel» frå Wikipedia på svensk den 21. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Spencer, Charles. *Blenheim: Battle for Europe.* Phoenix (2005). ISBN 0-304-36704-4

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* BPN

 |
*For andre byar med same namn, sjå Ludlow (fleirtyding).* 
Ludlow i 2013.
**Ludlow** er ein spøkjelsesby i Las Animas County i Colorado i USA. Han er ein forlaten kolgruveby, og er særleg kjend for Ludlowmassakren som fann stad her i 1914. Den tidlegare busetnaden ligg ved byrjinga av ein canyon like oppunder Sangre de Cristo-fjella, ein del av Rocky Mountains. Han ligg langs vestsida av Interstate 25-vegen, om lag 19 km nord for byen Trinidad. 

Ludlow var senter for ein bitter og langvarig konflikt mellom gruvearbeidarar og gruveeigarane. I løpet av fleire månader omkom over hundre arbeidarar og familiane deira, mange av dei i Ludowmassakren den 20. april 1914. 

Ludlow-monumentet her er reist til minne om dei drepne i Ludlowmassakren. Fagforeininga United Mine Workers Association kjøpte massakreområdet i 1917 og reiste eit monument i granitt. I 2003 blei det utført hærverk på monumentet - to hovud og ein arm frå statuane blei brotne av og stolne. Dette gav støytet til ei kampanje for å reparera monumentet og få nasjonal anerkjenning for det. I 2009 fekk «Ludlow Tent Colony Site» status som «National Historic Landmark».

Kjelder
-------


* «History hike: Ludlow massacre site to the Hastings mining disaster», examiner.com
* Ludlow Town Colony Site, National Historic Landmark program
* Mike McPhee, «Mining strike site in Ludlow gets feds' nod», *The Denver Post* (06/28/2009)

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Ludlow, Colorado» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juli 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete og informasjon om Ludlow (ghosttowngallery)
* Spøkjelsesbyinformasjon (ghosttowns.com)
* Kart til Ludlow

Koordinatar: 37°20′00″N 104°35′00″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Small Change***  Studioalbum av Tom Waits |
|  |
| **Utgjeve** | Oktober 1976 |
| **Innspelt** | 15.-29. juli 1976 |
| **Sjanger** | Jazz, viser |
| **Lengd** | 49:28 |
| **Selskap** | Asylum |
| **Produsent** | Bones Howe |
|
| Tom Waits-kronologi |
| *Nighthawks at the Diner*(1975) | *Small Change* | *Foreign Affairs*(1977)
 
 |

***Small Change*** er det fjerde albumet til Tom Waits frå 1976 på Elektra/Asylum Records. Det vart spelt inn i juli 1976. 

Albumet består hovudsakleg av rolege pianoballadar, men inneheld òg nokre raskare jazzprega spor som «Step Right Up» og «Pasties and a G-string» der han nærmast rappar fram teksten. Temaet til albumet er einsemd, sakn og drikkeproblem. Waits skildrar ei urban verd med karakterar som er nattmennesker og drukkenboltar, folk ute i kulden og folk med store personlege problem. Settingane inkluderer horer, stripparar og taparar og Waits syng songane med ei sår og ru stemme i lag med piano, ståbass og saksofon. Waits presenterer noko av denne verda med humoristiske tekstar, som på «The Piano Has Been Drinking» og «Bad Liver and a Broken Heart» med tekstlinjer som: 

> 
> Well I got a bad liver and a broken heart,  
> 
> yea I drunk me a river since you tore me apart,  
> 
> and I don't have a drinking problem,  
> 
> cept when I can't get a drink
> 
> 
> 

Opningssporet, «Tom Traubert's Blues», er i stor grad basert på den gamle australske songen «Waltzing Mathilda», særleg refrenget som er nesten identisk ord for ord. Songen vart spelt inn av Rod Stewart på albuma *Lead Vocalist* og *Unplugged and Seated* under tittelen «Tom Traubert's Blues (Waltzing Matilda)».

Albumet fekk gode kritikkar og då det kom ut vart albumet det mestselgande Waits hadde hatt til då og nådde 89. plass på den amerikanske albumlista, den høgaste plasseringa hans fram til *Mule Variations* i 1999.

Modellen som er strippar på plateomslaget er Cassandra Peterson.

Innhald
-------

Alle songar er skriven av Tom Waits.

1. «Tom Traubert's Blues (Four Sheets to the Wind in Copenhagen)» – 6:39
2. «Step Right Up» – 5:43
3. «Jitterbug Boy» – 3:44
4. «I Wish I Was in New Orleans» – 4:53
5. «The Piano Has Been Drinking (Not Me)» – 3:40
6. «Invitation to the Blues» – 5:24
7. «Pasties and a G-String» – 2:32
8. «Bad Liver and a Broken Heart» – 4:50
9. «The One That Got Away» – 4:07
10. «Small Change» – 5:07
11. «I Can't Wait to Get Off Work» – 3:17

Medverkande
-----------

* Harry Bluestone – fiolin
* Jim Hughart – bass
* Ed Lustgarden – cello
* Shelly Manne – trommer
* Lew Tabackin – tenorsaksofon
* Tom Waits – vokal, piano
* Jerry Yester – strykearrangement, dirigent

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Small Change» frå Wikipedia på engelsk, den 18. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* MacLaren, Trevor, «Tom Waits: Small Change», 2004 March 2 *All About Jazz.com* link

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
**Zeami Motokiyo** (ca. 1363–ca. 1443), òg kalla **Kanze Motokiyo**, var ein japansk estetikar, skodespelar og dramatikar. 

Silkebroderi av ei scene frå soga om Takasogo *frå 1800-talet.*
Zeami lærte skodespelaryrket av faren Kanami, og vidarutvikla sarugaku-stykka hans til dramaforma no. Då shogun Ashikaga Yoshimitsu fekk sjå dei opptre i 1374, avgjorde han at Zeami skulle få ei kunstutdanning ved hoffet, og utvikla eit nært forhold til guten. Han blei ein viktig mesén for teatertroppen som Zeami tok over etter faren i 1384, og byrja ein femhundre år lang tradisjon for at shogunen støtta no-teateret.

Ein reknar med at Zeami skreiv over 50 skodespel. Blant dei var *Izutsu*, *Hagoromo*, *Koi no omoni* og *Takasago*. Stykka tek for seg krig, kjærleik, kunst, lidenskap og frelse, og har lyrisk tekst som utøvarane syng og dansar til.

I tillegg til virket som skodespelar og dramatikar, og dei teoretiske verka *Fūshi kaden* òg kalla *Kadensho*, skreiv Zeami òg praktiske instruksjonar for skodespelarar og etablerte no-teateret som ei seriøs kunstform. Bøkene hans er òg fulle av estetiske standardar basert på den spirituelle kulturen i Japan.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Zeami» (på engelsk). Oxford University Press. 1. januar 2010. ISBN 978-0-19-957419-3. doi:10.1093/acref/9780199574193.001.0001/acref-9780199574193-e-4325.
2. ↑  Louis Crompton (2003). *Homosexuality and Civilization*. Harvard University Press. s. 424.

* *Denne artikkelen bygger på «Zeami Motokiyo» frå Wikipedia på bokmål, den 15. august 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NLA

 |
**Performance** (engelsk for framsyning) er ein kunstfagleg term for tverrkunstneriske uttrykk som blandar saman nokre eller eit fleirtal element frå biletkunstens, teaterets, dansens og musikkens område til ei samansmelting som korkje er det eine eller det andre. Performanckunst er gjerne tilsynelatande upretensiøse framsyningar med berre ein aktør som gjer seg nytte av ulike verkemiddel, der ikkje minst bruken av eigen kropp er det sentrale. 

Performacekunst er meint å ha si verknad ved at det skjer her og no, og vert ofte utført som lekk i ei kunstutstilling på visningstader og museum for samtidskunst, men kan òg verte framført spontant i det offentlege rom elles, til dømes på gater eller torg. Film- eller videoopptak av performance eller performanceliknande framsyningar kan vere eit kunstverk i seg sjølv, og vert ofte synt fram på fjernsynsskjermar på kunstutstillingar.

Den omveltinga av den rådande kunstoppfatninga og leitinga etter nye vegar for biletkunsten som futurismen, dadaismen og surrealismen representerte, kan sjåast på som forgjengarar til den moderne performancekunsten. Men omgrepet performance vart ikkje teke i bruk før på byrjinga av siste halvparten av 1900-talet, frå omlag 1950 - 1960-åra. Biletkunstnarar byrja då å uttrykkje seg gjennom *performance* for å utvide biletkunsten frå å vere ei representasjon av eit motiv, til å verte noko levande som gjekk føre seg der og då. Mange av desse tidlege performancekunstnarane kunne vere dansarar og musikarar i tillegg biletkunstnarar. Men det dei ville ha fram, skulle ikkje uttrykkast som dans, men som ei form for abstrahert levande biletkunst som vart til ved handlingane og dei inntrykka og røynslene som handlingane gav.

Bakgrunnsstoff
--------------

* snl.no: Performance

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
**Ludolf Krohn** (eller Ludolph) (fødd 24. oktober 1741 i Bergen, død 27. februar 1795 i Luster) var ein norsk prest. Foreldra var snikkar Johan Jürgen Krohn (Cron) (død 1743) som innvandra til Bergen frå Altona ved Hamburg og Alhed With. Krohn tok teologisk eksamen i Bergen i 1761. Han var residerande kapellan i Innvik prestegjeld i Nordfjord 1764-1772 (før 1842 omfatta Innvik prestegjeld også Stryn, Loen og Olden). Sokneprest først i Norddal 1772-1784, deretter var han sokneprest i Dale i Luster 1785-1795. Gift med Mette Christine Reutser (1739-1766), deretter med Maren (Mein) Cathrine Høgh (Høeg) (1749-1827). Mein Cathrine Høghs onkel var handelsmannen Hans Henrik Holtermann som kjøpte delar av Giskegodset og seinare fekk han òg hand om Austrått.

Ludolf Krohn var far til offiseren Johan Jørgen Krohn og klokkar i Norddal Ivar H. Krohn (1770-1839). Klokkaren Ivar H. Krohn var far til boktrykkar og avisgründer Johan Jørgen Krohn. Med Ludolf kom familienamnet Krohn til Sunnmøre.

Norddal (Dale) kyrkje.
Dale kyrkje i Luster.
I Krohns tid vart den nye kyrkja i på Dale bygd - han la ned grunnsteinen for kyrkja 1782 og skreiv då i kallsboka: «Mandag d. 6.mai 1782 blev Grundstenen for Nordalens Kirke for paany at opbygges af Tømmer - hvortil Zions Gud av Naade give Lykke lagt af mig og hold en Tale over Gen. 28. Kap. 22 Vers (1.Mos. 22,28». Krohn fekk hand om mesteparten av Dalsbygda («Indre Dale med Kiilstistøl») på ein auksjon i 1777. Han gav 631 riksdalar for jorda med alle «paastaaende Jord Brugene tilhørende Huser samt al anden tilliggende Herligheder».  På Ivergarden i Dalsbygda er det reist ein minnestein over presten Ludolf. I 1773 Krohn vart tidleg medlem av *Syndmøre practiske Landhuusholdningsselskab* (det første «landhusholdningsselskap» i landet) med sorenskrivar Melchior Falch og presten Hans Strøm i spissen.

«Biskop Arentz anså ham for en meget heldig Katheket» skriv Lampe.

Referansar
----------

1. ↑  Digitalarkivet. Døde i Bergen 1668-1815.
2. ↑  Johan Jürgen fekk borgarbrev i 1726. Digitalarkivet: Borgerskap i Bergen 1600-1751.
3. 1 2  Lampe, Johan Fredrik (1895): *Bergens Stifts Biskoper og Præster efter Reformationen: Biografiske Efterretninger.* Kristiania: Cammermeyers Boghandel.
4. ↑  Dale, Bjørn Jonson (1996): Ørstingar - ættebok for Ørsta. Del 1 1600-1900.
5. ↑  Tafjord, Leonhard og Terje Linge (1997): Ættebok for Norddal. 2. utgåve. Valldal: Norddal kommune.
6. ↑  Grunn og gror. Kultursoge, band IV (redigert av Ivar Kleiva). Norddal bygdebøker, 1976, s.22
7. ↑  Tafjord, Leonhard (1955): Norddal bygdebok. Hus og heim, gard og grend. Valldal: Norddal kommune, s.333.
8. ↑
9. ↑
10. ↑  Solli, Gunnar (1931): Møre Landbruksselskap 1831-1931. Utgjeve av selskapet. Molde.
**Ludovic Guily** (fødd 10. juli 1976) er ein fransk tidlegare fotballsspelar som vann Meisterligaen 2006 med FC Barcelona. Den kortvaksne offensive midtbanespelaren er kjend etter sine år i Olympique Lyonnais, AS Monaco, FC Barcelona, AS Roma og Paris Saint-Germain. Han spelte 17 landskampar for Frankrike i perioden 2000-05 og skåra tre mål.

Giuly debuterte på Olympique Lyon i 1994 og vart overført til AS Monaco sommaren 1998. Med Monaco vart han fransk seriemeister i 2000 og ligacupvinnar i 2003. I 2004 var han kaptein på laget som tok seg heilt til finalen i meisterligaen. Han vart midtvegs i 1. omgang skadd pg måtte forlate bana i ein kamp som enda med tap 0-3 mot FC Porto.

Same sommaren gjekk turen til FC Barcelona. Både i 2005 og 2006 vart Giuly spansk seriemeister, i 2006 var han med på sine største triumf på fotballbana då det katalanske laget vann meisterligaen. Sesongen 2007/08 spelte han på AS Roma, eit lag som vann den nasjonale cupen i 2008. Frå sommaren 2008 spelte han i tre år på Paris Saint-Germain, og også her fekk han med seg ein pokal då laget vann den franske cupmeisterskapen i 2010. Han reiste i 2011 tilbake til AS Monaco, der han spelte ein sesong, det same gjorde han så i Lorient i 2012/13. Sidan den tid har han spelt fotball på amatørnivå.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ludovic Giuly» frå Wikipedia på tysk, den 11. juni 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BNF
* BNF (data)

 |
**Aasmund Kulien** (4. mai 1893–18. oktober 1988) var ein gardbrukar, fødd i Kristiansand, oppvaksen og busett i Greipstad i Vest-Agder. Han var stortingsmann for Arbeidarpartiet og Vest-Agder i tida 1937 til 1953.

Kulien var son til ein tømrar og jordbrukar. 15 år gammal fekk han arbeid i eit gartneri i Kristiansand, og arbeidde i gartnaryrket til 1920. Åra 1910 til -13 gjekk han også på teknisk kveldsskule. I 1922 tok han over eit gardsbruk på Nodeland i Greipstad, og dreiv dette til han vart pensjonist.

Frå 1928 var Kulien medlem i Greipstad heradsstyre, og var med til NS-styret avvikla heradsstyret i 1942. Valperioden 1934-36 møtte han ei tid på Stortinget som vararepresentant frå Vest-Agder. Hausten 1936 vart han vald til stortingsrepresentant frå same valkrinsen for Arbeidarpartiet. Ni år seinare vart han attvald, også i 1949 fekk han fornya tillit og sat såleis på Stortinget til 1953. Alle stortingssesjonane var han medlem i Landbrukskomiteen.

I tillegg til sitt politiske engasjement hadde Kulien fleire ulike tillitsverv. Han var mellom anna medlem 1946-60 av Direksjonen i Det Kongelige Selskap for Norges Vel, tida 1947-61 med i styret av Det norske hageselskap og formann siste sju åra, samt formann 1956-65 i Vest-Agder landbruksselskap og 1946-49 medlem av hovudstyret i Gartnerhallen.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
**Tine Rustad Kristiansen**, gift Albertsen (fødd 12. februar 1980) er ein norsk handballspelar frå Lørenskog. Ho vart europameister med Noreg i 2008, og vann meisterligaen i 2011 med Larvik Håndballklubb.

Kristiansen spelte på Fjellhammer IL til 2002. Ho melde då overgang til Larvik HK og var med på å dominere norsk serie- og cuphandball i 13 år. Vanlegvis spelte ho venstre rykkrom-spelar, men også playmaker. Vinteren 2016 tok ho turen til Molde HK, men greidde ikkje å hindre at laget rykte ned frå eliteserien.

Kristiansen fekk sin landslagdebut 4. mars 2005 mot Spania, og den siste 25. september 2011 mot Russland. Ho fekk vere med i ein einaste meisterskap, handball-EM 2008, ei turnering som enda med norsk gull etter at Spania vart feia av handballparketten med sluttsifra 34-21 i finalen. Kristiansen deltok i 43 landskampar og skåra 52 mål.

### Merittar

* EM 2008: Gullmedalje etter 34-21 mot Spania
* Vinnar av meisterligaen: 2011 med Larvik HK
* Vinnar av cupvinnarcupen: 2005 og 2008 med Larvik HK
* Seriemeister: 11 gongar med Larvik HK
* Noregsmeister: 12 gongar med Larvik HK

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tine Kristiansen» frå Wikipedia på bokmål, den 7. mai 2017.*
**Arnold Weiberg-Aurdal** (18. juni 1925–3. februar 2016) var ein norsk stortingsrepresentant, bonde, heradsagronom og forfattar frå Sykkylven.

### Liv og gjerning

Weiberg-Aurdal var fødd i Ålesund, der faren Bastian M Weiberg-Aurdal var privatpraktiserande lege. Oppveksten fekk han Karigarden på Velle i Sykkylven, som faren åtte. Sjølv gjekk han befalsskule og utdanna seg til sivilagronom ved Noregs landbrukshøgskule i 1953, og var sidan heradsagronom i både Stranda og Sykkylven. 

Weiberg-Aurdal var stortingsrepresentant for Senterpartiet frå 1969 til 1985. I alle år på Tinget var han medlem av samferdslekomiteen, formann frå 1973 til 1981. Den siste fireårsperioden på Stortinget var han også medlem av den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen. 

Weiberg-Aurdal var med i kommunestyret i Sykkylven i årevis, ordførar i åtte år. Han var også medlem av fylkestinget i Møre og Romsdal, og var elles med i ei rekkje styre og utval, såvel kommunale, statlege og private.

Som forfattar har han skrive ei rad med bøker, slektshistorier og jubileumsskrift.

Arnold Weiberg-Aurdal fekk tildelt Kongens fortenestmedalje i gull i 2003.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Arnold Weiberg-Aurdal». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
Koordinatar: 22°17′N 46°44′E﻿

**Layla** (arabisk لیلى) er ein by sentralt i Saudi-Arabia. Han er hovudbyen i Al-Aflaj-oasen i Riyadh-regionen, kring 330 km sør for hovudstaden, Riyadh. Ein trur at byen er kalla opp etter Layla av Bani 'Amir, ei kvinne frå 600-talet frå den lokale stamma Bani 'Amir, som vart udøydeleggjort i diktet av kjærasten Qays ibn Al-Mulawwah. Romansen mellom Qays og Layla er kanskje den mest kjende i arabisk litteratur, og vart omtalt av den persiske diktaren Nizami i *Layla wal Majnun* («Layla og galningen»). Fleire stammer har styrt byen over to tusen år, mellom anna Kaab ibn 'Amir, så 'Uqayl ibn 'Amir. Folketalet i byen og dei omliggande landsbyane og grendene er nesten 76 000, hovudsakleg beduinar frå Dawasir-stamma. Layla ligg ved sidan av ein innsjø med same namn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Layla (town)» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Byar i Saudi-Arabia |
| --- |
| Al Lith**·** Al Qunfudhah**·** Arar**·** Abha**·** Abqaiq**·** Al Bahah**·** Bareq**·** Bisha**·** Buraydah**·** Dammam**·** Dhahran**·** Diriyah**·** Duba**·** Ha'il**·** Hafar Al-Batin**·** Hofuf**·** Al Jawf**·** Jeddah**·** Jizan**·** Jubail**·** Taif**·** Khamis Mushait**·** Al-Kharj**·** Khobar**·** Al Majma'ah**·** Mekka**·** Medina**·** Najran**·** Qatif**·** Ras Tanura**·** Khafji**·** Riyadh (hovudstad)**·** Ta'if**·** Tabuk**·** Unaizah**·** Yanbu' al Bahr |