recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| 63 |

**Riksväg 63** i Sverige går på strekninga Karlstad - Filipstad - Ludvika.

Vegen er skilta mellom Ludvika i nord og Karlstad i sør.
Strekninga mellom Ludvika og Kopparberg deler den med Riksväg 50. Vegen er viktig for reiser mellom Värmland/Dalsland og Dalarna/Norrlandskusten. Det er derfor trafikkert av ganske mange lastebilar. Vegen går gjennom relativt tynt folkesett område, derfor er personbilstrafikken ikkje så tett.

Standard og planar
------------------

Vegen er landsväg heile vegen. Vest for Hällefors er den 7-9 meter brei, medel svingete, mest 90 km/h. Aust for Hällefors er den ganske svingete og smal, 6-8 meter brei. Vegen passerer gjennom alle tettstader, som Molkom, Filipstad, Persberg, Hällefors og Kopparberg.

Det finnast ei forstudie gjord på å retta ut visse kurver og utvide vegen litt på strekninga Lindfors-Brattfors. Det er ingen tidsplan for når dette skal hende og truleg blir det ikkje før etter 2015.

Historie
--------

Vegen hadde på 1950-talet vegnummeret 236 Karlstad-Molkom og 233 Molkom – Filipstad – Kopparberg (– Skinnskatteberg – Västerås).

Vegen går for det meste etter eit gammalt strekke. Milsteinane på ein del strekningar langs vegen syner det. Til og med kurvene syner det. Sidan 1950-talet skal riksvägar i Sverige byggast med kurver som ikkje er skarpare enn at ein kan ha ein fart på 90 km/h. Ikkje mykje har blitt bygd dei seinaste tiåra. Jamført med 1940-talet finnast det nyare veg nærast Karlstad som er frå 1970-talet. Ein ny gjennomfart gjennom Filipstad og sør for Hällefors fantest på 1960-talet men ikkje på 1940-talet.

Trafikkplassar og kryss
-----------------------

|  | Nr | Namn | Skilting |
| --- | --- | --- | --- |
|
|  | motorväg | Bergmotet | **E18** motorväg

```
Stockholm Oslo; **236** Hammarö
```
 |
|
|  |  |  ? | Rud Lorensberg |
|
|  |  | Stockfallsmotet | Stockfallet Skåre Djupdalen |
|
|  |  | i Molkom | **240** Kristinehamn |
|
|  |  | i Molkom | **240** Hagfors |
|
|  |  | i Filipstad | **246** Hagfors |
|
|  |  | i Filipstad | **26** Mariestad |
|
|  |  | nær Filipstad | **26** Mora |
|
|  |  | nær Hällefors | **205** Karlskoga, **244** Örebro *(rv 63 svinger)* |
|
|  |  | i Kopparberg | **233** Västerås |
|
|  |  | nær Kopparberg | **50** Falun Örebro |

Bakgrunnsstoff
--------------

1. ↑   KAK:s bilatlas 1946
2. ↑   KAK:s bilatlas 1966

| * v
* d
* e
 Riksvägar i Sverige (eksklusive europavegar i Sverige) |
| --- |
| 9 • 11 • 13 • 16 • 17 • 19 • 21 • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 31 • 32 • 34 • 35 • 37 • 40 • 41 • 42 • 44 • 46 • 47 • 49 • 50 • 51 • 52 • 53 • 55 • 56 • 57 • 61 • 62 • 63 • 66 • 68 • 70 • 71 • 72 • 73 • 75 • 76 • 77 • 80 • 83 • 84 • 86 • 87 • 90 • 92 • 94 • 95 • 97 • 98 • 99 |
Gamle Aker kyrkje i Oslo hadde takryttar i si tid, slik det framgår av denne teikninga frå ein artikkel i *Illustreret Nyhedsblad* i januar 1852. Då kyrkja vart restaurert, fekk ho det tårnet som ho har i dag.
**Takryttar** er nemninga på små tårn som er plassert på mønet på bygningar med saltak og liknande. I motsetnad til vanlege tårn, er takryttaren eit oppbygg på sjølve takkonstruksjonen, det vil seie at han vert boren oppe av taket utan å ha eit sjølvstendig fundament. Takryttaren kan vere ein pryd i seg sjølv, eller han kan bere klokker eller vere utstyrt med urskive som syner tida for dei som er i nærleiken. 

Takryttar på det gamle rådhuset i Commercy i Frankrike.
Borgund stavkyrkje har takryttar og ein klokkestøpul for kyrkjeklokkene attmed kyrkja. Borgund kyrkje, òg med takryttar, er å sjå i bakgrunnen. Fotografi frå 1880-1890
Takryttarar er ofte å sjå på kyrkjer, men òg andre typar bygningar kan ha slike. Fleire av stavkyrkjene har takryttar. Men korkje i stavkyrkjene eller andre mellomalderkyrkjer med takryttar og ikkje kyrkjetårn, var det vanleg at kyrkjeklokkene var plassert i takryttaren. Vanlegvis hang klokkene i eit sæskild stativ, ein klokkestopul, attmed kyrkja.

Kjelder
-------


* «Takryttar» i *Store norske leksikon*, snl.no. Henta 1. juli 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gunnarsjaa, Arne (1999). «takrytter». *Arkitekturleksikon*. Oslo: Abstrakt forlag. s. 770. ISBN 8279350071.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Eit **tverrsnitt** er i matematikk eit snitt gjennom ein lekam, vinkelrett på lengderetninga til lekamen, samt den plane flata som vert danna på denne måten. Denne flata vert kalla tverrsnittsflata eller tverrsnittsarealet. 

Tverrsnittsarealet ({\displaystyle A'}) til ein lekam sett frå ein viss vinkel er det totale arealet til den ortografiske projeksjonen av lekamen frå den vinkelen. Til dømes ein sylinder med høgda *h* og radius *r* har {\displaystyle A'=\pi r^{2}} når ein ser på sylinderen langs sentralaksen, og {\displaystyle A'=2\pi rh} når ein ser på sylinderen frå ei ortogonal retning. Ei kule har radius *r* har {\displaystyle A'=\pi r^{2}} når ein ser ho frå alle vinklar. Meir generelt kan ein rekne ut {\displaystyle A'} med følgjande overflateintegral: 

{\displaystyle A'=\iint \limits \_{\mathrm {top} }d\mathbf {A} \cdot \mathbf {\hat {r}} ,}
der {\displaystyle \mathbf {\hat {r}} } er ein einingsvektor som peikar langs synsretninga mot sjåaren, {\displaystyle d\mathbf {A} } er eit overflateelement med ein utoverretta normal, og integralet er berre teken over den øvste flata, den delen av flata som er «synleg» frå perspektivet til sjåaren.

Sjå òg
------

* Tverrsnitt i fysikk
* Snitt

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cross section (geometry)» frå Wikipedia på engelsk, den 15. september 2011.*
**Tvillingparadokset** er eit tankeeksperiment i teorien for den spesielle relativitetsteorien. I fylgje relativitetsteorien til Einstein går ikkje tida med same fart for alle observatørar. Tankeeksperimentet prøver å illustrere *tidsdilatasjonen* eller tidsforlenginga:

Eit einegga tvillingpar veks opp. Dei er sjølvsagt like gamle. Ein av dei vel å verta astronaut. Ho vert med på den fyrste menneskelege reisa til Alfa Centauri (den næraste stjerna med unnatak av Sola). Fartøyet fer med ein fart nær lysfarten. Romfararane når målet og returnerer til jorda. Kor lang tid er gått sidan ekspedisjonen starta? 

Relativitetsteorien seier oss at me må presisera nærare *kva for* tid me snakkar om. For tvillingen som vart med på reisa har det kanskje gått 10 år mellom avreise og heimkomst. På jorda har tida faktisk gått raskare og det har kanskje gått 40 år mellom dei to hendingane. Neste gong tvillingane har fødselsdag, må dei feira kombinert 30- og 60-årsdag! Merk at ingen av dei to har *gått glipp av* nokon år, dei har ganske enkelt opplevd at tida ikkje er absolutt. Grunnen til at tida går seinare for ho som reiser tur/retur Alfa Centauri, er den farten ho utset seg for. Den spesielle relativitetsteorien skildrar korleis høg fart (særleg ein fart nær lysfarten) fører til at tida går seinare.

Det verkelege paradokset kjem likevel fyrst fram når me snur på det. Relativitetsteorien seier at det ikkje finst absolutt rørsle, og difor kan kvart tregleikssystem hevdast å vera i ro. Men kva då viss me seier at astronauten har halde seg i ro? Sett frå det perspektivet er det tvillingen på jordkloten som har reist med høg fart og astronauten skulle kunna hevda at ho var den eldste! Kven av dei har rett? Forklåringa er at astronauten *skiftar* tregleikssystem i det ho snur for å venda attende til jorda, medan tvillingen på jorda heile tida er i same tregleikssystem. Det er altså ikkje sjølve akselerasjonen som medfører tidsforlenginga. Difor er det den jordfaste tvillingen som reknar rett.

Tidsdilatasjonen er for øvrig eksperimentelt stadfesta, til dømes gjennom Hafele–Keating-eksperimentet.

Sjå òg
------

* Gravitasjonell tidsdilatasjon
* Relativitetsteorien
* Lysfarten
* Albert Einstein

Kjelder
-------

1. ↑  Jain, Mahesh C. (2009). *Textbook Of Engineering Physics, Part I*. PHI Learning Pvt. s. 74. ISBN 8120338626. , Extract of page 74
2. ↑  Sardesai, P. L. (2004). *Introduction to Relativity*. New Age Internationa. s. 27-28. ISBN 8122415202. , Extract of page 27
3. ↑  Miller, Arthur I. (1981). *Albert Einstein's special theory of relativity. Emergence (1905) and early interpretation (1905–1911)*. Reading: Addison–Wesley. s. 257–264. ISBN 0-201-04679-2.
4. ↑  doi:10.1126/science.177.4044.166
5. ↑  doi:10.1126/science.177.4044.168
**Anna Verouli** (fødd 13. november 1956) er ein gresk tidlegare spydkastar frå Kalava. Ho vart europameister under friidretts-EM 1982 i Aten. Midt på 1980-talet var Verouli utestengd frå friidretten i eitt år etter påvist dopingbruk.

Aktiv
-----

Verouli passerte 60-metersgrensa i 1981-sesongen. Under europameisterskapen 1982 i Aten låg austtyske Antje Kempe i leiinga med 67,94 meter til femte omgangen. Då smelte Verouli til med 70,02 meter, ny personleg rekord. Med det kastet vann ho gullmedaljen framom Kempe og si eiga landskvinne Sofia Sakorafa på tredjeplass. Dei to medaljane var dei einaste medaljane som gjekk til vertslandet for meisterskapen.

Året etter, under VM i friidrett 1983 i Helsinki, vann også Tiina Lillak spydgull for vertslandet for meisterskapen. Bakom britiske Fatima Whitbread la Verouli beslag på tredjeplassen med eit bestekast på 65,72 meter, og tok dermed Hellas einaste medalje i den aller fyrste verdsmeisterskapen i friidrett.

Verouli forbetra den personlege spydrekorden til 70,90 meter i 1983 og til 72,70 meter i 1984. Under dei olympiske leikane 1984 i Los Angeles rauk ho ut i kvalifiseringa, med knapp margin, og ho testa positivt på dopingmiddelet nandrolon. Dermed vart ho diskvalifisert og deretter utestengd frå å tevle i 1985-sesongen.

I 1986 var Verouli tilbake på friidrettsbanen, og trass ho i at ho var aktiv til inn på 1990-talet, lukkast ho aldri sidan å blande seg inn i medaljestrid under dei store internasjonale meisterskapane. Hennar beste plassering var då åttandeplassen under europameisterskapen 1990 i Split.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1982 i Aten: Gullmedalje – 70,02 m, framom Antje Kempe (67,94 m)
* VM 1983 i Helsinki: Bronsemedalje – 65,72 m
* OL 1984 i Los Angeles: (utslått i kvalifiseringa), diskvalifisert
* EM 1986 i Stuttgart: Nr 10 – 57,06 m
* VM 1987 i Roma: Utslått i kvalifiseringa (60,60 m -nr 13)
* OL 1988 i Seoul: Utslått i kvalifiseringa (58,52 m -nr 19)
* EM 1990 i Split: Nr 8 – 59,32 m
* VM 1991 i Tokyo: Nr 10 – 59,12 m
* OL 1992 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (56,96 m -nr 21)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anna Verouli» frå Wikipedia på tysk, den 27. august 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Anna Verouli» (på engelsk). olympedia.org. Henta 15. februar 2023.
**Det økumeniske patriarkatet i Konstantinopel** er ei av dei femten sjølvstendige ortodokse kyrkjene. Ho er leidd av den økumeniske patriarken, som har status som «den fremste blant likemenn» av biskopane i den ortodokse kyrkja. Han er talsmann for den ortodokse kommunionen. Kyrkja har hovudsete i Istanbul. Sidan 1991 har Bartholomeos I vore økumenisk patriark.

Til det økumeniske patriarkatet høyrer dei ortodokse kyrkjelydane i Tyrkia (unntatt provinsen Hatay) og dessutan dei ortodokse i Vest-Europa, Amerika og Australia. I Hellas høyrer Kreta, Dodekanesa og Berget Atos under patriarkatet i Konstantinopel. Dessutan er delar av Nord-Hellas underlagt det økumeniske patriarkatet, men desse vert etter ei avtale frå 1928 mellombels administrert av Den greske ortodokse kyrkja.

Sjå og
------

* Heilage Nikolai ortodokse kyrkjelyd i Noreg

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den ortodokse kyrkja i Noreg

  


|  |
| --- |
| **Autokefaliske og autonome ortodokse kyrkjer** |
| **Autokefaliske kyrkjer** |
| **Dei fire gamle patriarkata:** Konstantinopel | Alexandria | Antiokia | Jerusalem **Dei fem nye patriarkata:** Russland | Serbia | Romania | Bulgaria | Georgia**Autokefaliske erkebispedømme:** Kypros | Hellas | Polen | Albania | Tsjekkia og Slovakia | Amerika\* | Ukraina\* |
| **Autonome kyrkjer** |
| Sinai | Finland | Estland\* | Japan\* | Kina\* |
| *Merket **\*** tyder at autokefaliet eller autonomiet ikkje er akseptert i heile den ortodokse verda.* |
Koordinatar: 31°41′20.37″N 35°10′11.35″E﻿

**Salomobassenga** (arabisk بركة السلطان سليمان القانوني, *Birkat as-Sultan Suleiman al-Kanuni*; hebraisk skrift בריכות שלמה, *Breichot Shlomo*) ligg sør på det sentrale Vestbreidda, like sør for den palestinske landsbyen al-Khader og kring 5 km sørvest for Betlehem.

Skildring
---------

Det nedre bassenget i 2013
Inne i ei romersk akvedukt frå Salomobassenga til Jerusalem.
Bassenga består av tre opne cisterner, kvar rettlinja basseng med eit 6 meter fall til det neste. Dei får vatn frå ei undergrunnskjelde. Kvart basseng er over 100 meter langt, 65 meter breie og 10 meter djupe og har ein samla vasskapasitet på 200 millionar liter. Bassenga har derfor spelt ei viktig rolle for vassforsyninga i området i mange hundreår.

Bassenga har blitt knytt til den velståande tida til kong Salomo (950 fvt.) som nemnt i Predikernes bok. Kong Salomo, som nemnt i Bibelen, laga desse bassenga for konene sine, som han visstnok hadde tusen av, så dei kunne bade der. 

Desse bassenga var ein del av vassforsyninga til Jerusalem i oldtida. Dei vart reparerte av Pontius Pilatus. Herodes den store (30 fvt.) fekk ført vatn frå bassenga via akvedukter til Herodion og truleg òg til Jerusalem. Under tyrkarane vart vatn frå desse bassenga ført til Jerusalem i fire tommar tjukke røyr lagt i 1902. Under det andre bassenget er ein pumpestasjon som førte vatnet til gamlebyen i Jerusalem. Desse røyra erstatta dei to eldgamle akveduktane. Det er ingen tvil om at dei både romarane og sarasenarane brukte dei og det er mogeleg at romarane forstørra reservoara eller restaurerte dei. I dag vert vatnet berre brukt av innbyggjarane som bur like ved.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Solomon's Pools» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Bromiley Geoffrey W (1995). The International Standard Bible Encyclopedia: E-J Wm. B. Eerdmans Publishing, ISBN 0-8028-3782-4
* Bussow, Johann (2011). *Hamidian Palestina: Politics and Society i distrikt of Jerusalem 1872-1908*. BRILL. ISBN 9004205691.
* Flavius, Josefus Antiquities
* Murphy-O'Connor, Jerome (2008) The Holy Land: An Oxford Archaeological Guide from Earliest Times to 1700 Oxford University Press US, ISBN 0-19-923666-6

Sawsan and Qustandi Shomali. A Guide to Betlehem and its Surroundings. Flamm Druck, Wagener GMBH, Waldbrol


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Års is located in Danmark
Plasseringa til Års

**Års** (dansk *Aars*) er ein by i Vesthimmerlands kommune i Region Nordjylland med 7328 innbyggjarar (2004). Før regionreforma 2007 var Aars administrasjonssenteret i Aars kommune.

Her ligg Vesthimmerlands Gymnasium, som opna i 1960. Mange kunstnarar, særleg Per Kirkeby, har sett sitt preg på byen med forskjellige skulpturar og byggverk. 

Namnet kjem truleg frå frå det norrøne ordet *árr* eller *ármadr* - på gammalengelsk *ar*, som på dansk tyder ombodsmannen eller jarlen til kongen. 

Tidlegare har *Aars* òg vorte nytta om Aarhus som då Ludvig Holberg lèt Peder Paars – i skjemtediktet av same namn – reise frå Kalundborg til *Aars*.

Historie
--------

Himmerland var i romartida landet til kimbrarane, men området har arkeologiske funn ved Tolstrup og Svendstrup frå 3200 f.Kr. Ei rekke gravfunn vitnar om stor aktivitet i bronsealderen. I keltisk jernalder starta det såkalla kimbrartoget - ei storstilt folkevandring av kimbrarar sørover omkring 120 f.Kr, der kimbrarar og teutonarar herja i Europa og slo romarane i seks store slag før hærføraren Marius slo kimbrarane i Nord-Italia den 29. juli 101 f.Kr.. 

Aars kyrkje har ein runestein frå vikingtida. På steinen står det skrive: 

*«Asser satte denne efter Val-Toke sin herre. Stenen siger, at den vil stå længe her. Den skal nævne Val-Toke».*
Toke skal ifølgje segnene vere son av Gorm den gamle, grunnleggjaren av Danmark som er gravlagd i Jelling.

Namnet *Aars* dukkar første gong opp i 1345, i *Repertorium Diplomaticum Regni Danici Mediævalis*. Men staden var ikkje stor i mellomalderen og renessansen, med kanskje 300 menneske i heile soknet. I 1688 var kongen fremste godseigar i soknet. Liveigenskapen hemma landbruksutviklinga, men landreforma 23. april 1781 gav høve for utskifting av jord og oppheving av adels- og landsbyforpliktingane. 

Dette medførte et oppsving fordi kvar bonde tok meir økonomisk initiativ. Den store veksten kom særleg 1848-1901, med stor vekst i korneksporten og opphevinga av laugsplikta i 1857. Nye heiområde vart pløgd opp og dyrka. I 1875 budde det 782 menneske i Aars sokn. Jernbanen som opna 1893 og 1899 gav ein enno større vekstimpuls og då starta for alvor industrialiseringa av handverket i området.

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.aars.dk (Aars kommune)
* www.vhim-gym.dk (Vesthimmerlands Gymnasium)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Års» frå Wikipedia på bokmål, den 22. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 32°25′0″N 35°41′0″E﻿

**Kufr 'Awan** (كفرعوان på arabisk) er ein landsby i Kourah nahiya i Irbid guvernement i Jordan. Der eit av fem område i storbyområdet Barqash. Han hadde kring 12 000 innbyggjarar i 2011.

Geografi
--------

Byen ligg i Irbid guvernement nordvest i Jordan, kring 35 km frå byen Irbid. Kufr 'Awan ligg mellom dei fire landsbyane Jdita og Kufr 'Abel i sør og sørvest og Bait 'Edis og Kufr Rakeb i nord. I tillegg ligg det arkeologiske området Al Kharja' i vest, som høyrer til Kufr 'Awan.
Kufr 'Awan ligg òg i nærleiken av Jordandaleni vest og fjella i Ajloun guvernement i sør.

Historie
--------

Byen ligg oppom den kjende romerske oldtidsbyen Pella, som var ein av ti byar i Dekapolis-forbundet.

Slaget ved Fahl mellom Rashidun-kalifatet og Romarriket fann stad i dette området. Like nedanfor den gamle staden står ein moské, til minne om ein av følgjeseveinane til profeten Muhammed, som døydde i slaget i januar 635.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kufr 'Awan» frå Wikipedia på engelsk, den 5. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
**Anders Beer Wilse** (12. juni 1865–21. februar 1949) var ein norsk fotograf. Han er best kjend for arbeidet med fotografisk dokumentasjon av Noreg, men han var òg portrettfotograf.

Anders Beer Wilse var fødd i Flekkefjord som son av stadsingeniør Lauritz Marius Wilse og Karoline Dorothea Beer. Han voks opp i Kragerø, drog til sjøs 13 år gammal og tok eksamen ved Horten Tekniske Skole på Karljohansvern i Horten i 1882.

I 1884 emigrerte han til USA. Her kjøpte han i 1886 sitt første kamera. Han arbeidde både som jernbaneingeniør og kartteiknar, og i 1897/98 etablerte han ei fotografiforretning i Seattle. Han klarte seg godt som fotograf, og i 1901 flytta han og familien attende til Noreg. Her starta han ei fotografisk forretning i Christiania, først i Nedre Slotsgd. 13, flytta seinare til Prindsensgd. 25 og i 1920 til Drammensveien 20, noverande Henrik Ibsens gate. Den siste adressa hadde han deretter så lenge han levde.

I løpet av første halvdelen av 1900-talet reiste Wilse på kryss og tvers over hele Noreg og vart med ein enorm produksjon kjend som landets store landskaps- og turistfotograf. Han fotograferte særleg vakre og talande «postkortmotiv», men òg idyllisk bygdeliv, kjende og ukjende personar. Norsk Folkemuseum og Oslo Bymuseum har store samlingar av Anders B. Wilse sine negativplater. Mange av fotografia er tilgjengelege på internett i Galleri NOR, Nasjonalbibliotekets fotoarkiv. Bileta hans har stor kulturhistorisk verdi. I 1925 vart Wilse tildelt Kongens fortenestmedalje i gull.

Anders B. Wilse gav i 1936 ut boka *En emigrants ungdomserindringer*.

Wilsearkivet
------------

I 2014 vart Wilsearkivet frå 1900–1949 ein del av Noregs dokumentarv. Arkivet tilhøyrer Norsk folkemuseum, Nasjonalbiblioteket, Norsk Teknisk Museum, Norsk Maritimt Museum, Oslo Museum, Preus museum og inneheld mellom anna ca. 167 300 negativ, ca. 61 800 originalpositiv av dei rundt 40 000 i album.

Galleri
-------

* Tømmerhoggarar og douglasgran i Seattle fotografert av Wilse i 1900.Tømmerhoggarar og douglasgran i Seattle fotografert av Wilse i 1900.
* Norske soldatar i 1928.Norske soldatar i 1928.
* Eid kyrkje i Nordfjord fotografert i 1931.Eid kyrkje i Nordfjord fotografert i 1931.
* NSB type 66 fotografert i 1945.NSB type 66 fotografert i 1945.
* Gravmonument på kyrkjegarden i KragerøGravmonument på kyrkjegarden i Kragerø

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Anders Beer Wilse i Fotografregisteret.
2. ↑  «Wilsearkivet 1900-1949». Kulturrådet. 1. desember 2014. Henta 4. januar 2015.
3. ↑  «Nominasjon av Wilsearkivet 1900-1949» (PDF). Henta 4. januar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Anders Beer Wilse i Galleri NOR


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |
**Anders Castus Gudbrandsson Svarstad**, ofte berre **A. C. Svarstad**, (22. mai 1869–22. august 1943) var ein norsk kunstmålar frå Hole i Buskerud som er best kjend for sine bylandskap.

Gate i Brugge av Anders Svarstad frå 1910. Olje på lerret, Bergen Kunstmuseum
London hamn
Svarstad var son til ein målar. Frå 1886 var han i tre år elev ved den seinare kunstskulen i Kristiania. Sidan livnærde han seg som dekorasjonsmålar i hovudstaden til etter 1900. Inn i mellom arbeidet studerte han kunst i Nord-Amerika 1895-97, og i Paris med handverksstipend hos Gustave Courtois til 1898 og deretter i København hos Lauritz Tuxen og seinare hos Christian Krohg. 

Svarstad sine måleri er mest bybilete frå Belgia, Tyskland og Italia, der han budde i fleire år, og frå Noreg. Måleria hans er forma i ein kraftig stil og haldne i ein lysfattig, men sjølvstendig koloritt. Særleg fargane svart og raudt går att i bileta hans. Elles måla han ein del gode portrett, mellom andre av Sigrid Undset som han var gift med frå 1912 til 1925.

Frå 1926 dreiv han ein målarskule i Oslo saman med Søren Onsager.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anders Svarstad» frå Wikipedia på svensk, den 25. februar 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Anders Giske** (fødd 22. november 1959) i Kristiansund er ein tidlegare norsk fotballspelar, ei tid sportsleg leiar i Sogndal IL. Han spela for norske og vesttyske fotballklubbar, derimellom Sportsklubben Brann, Lillestrøm Sportsklubb, FC Nürnberg og FC Köln. Mellom 1979 og -89 spela han 38 landskampar for Noreg. Han er far til Madeleine Giske.

### Klubbspel

Giske starta spele fotball for den lokale klubben Goma IL. Sesongane 1977 og -78 spela han for tredjedivisjonsklubben Kristiansund FK. Klubben var nær ved å rykke opp i dåverande andredivisjon, men lukkast ikkje. Frå 1979 spela Giske for Brann i toppdivisjonen, der han var med i 16 kampar og nedrykk i sin fyrste sesong. Etter nytt nedrykk i 1981, reiste han til Lillestrøm og spela ein sesong i klubben, der han fekk med seg ein bronsemedalje i serien.

I 1983-sesongen var Giske tilbake i Brann. Etter utmerka spel vart Giske hausten 1983 overført til til tyske FC Nürnberg. Han markerte seg straks i Bundesliga, men Nürnberg rykte ned i den første sesongen hans. Giske fekk så kontrakt med Bayer Leverkusen sommaren 1984, men gjekk mykje skadd, og hausten 1985 returnerte han til FC Nürnberg. Sesongen 1985/86 berga klubben plassen i Bundesliga såvidt, fotballbladet Kicker plukka likevel Giske ut på «rundas lag» fem gongar. Dei tre neste sesongane var han kaptein og den best betalte spelaren på Nürnberg.

Giske vart i 1986 vald til «årets spelar» av norske sportsjournalistar. Bladet Kicker tok han med på «årets lag» for sesongen 1986/87, etter å ha vorte kåra til banas beste i åtte kampar, nest flest i Bundesligaen den sesongen.

Våren 1989 forlet Giske Nürnberg til fordel for FC Köln, der han skulle overta etter Jürgen Kohler som var overført til Bayern München. Köln erobra andreplassen i ligaen 1990, kom til semifinalen i UEFA-cupen og i 1991 til finalen i den tyske cupen.

Kontrakten med Köln gjekk ut våren 1992, etter ein god sesong av Giske. Han fekk tilbod om ny kontrakt, men Giske hadde allereie bestemt seg for å busette seg i heimlandet, grunna ein mindre ryggskade. Der spela han ei kort tid for Brann, før han la bort fotballskoa.

### Landslagspel

Anders Giske spela 38 landskampar. Han spela stort sett midtstoppar eller venstreback på landslaget, og fekk dermed lite nytta offensive kvalitetar. Høgdepunktet for Giske på Noregs landslag var den berømte 2-1-sigeren over England hausten 1981. I 1987 vart Giske utnemnd til landslagskaptein av Tord Grip, ei rolle han også hadde etter at Ingvar Stadheim overtok som landslagstrenar. Giske spela sin siste landskamp mot Jugoslavia på Ullevaal stadion den 14. juni 1989. Kampen enda med norsk tap 1-2.

### Merittar

* Seriebronse 1982 med Lillestrøm
* Seriesølv 1990 med Köln
* Cupsølv 1991 med Köln

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Anders Giske hos Brann Arkivert 2016-03-07 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anders Giske» frå Wikipedia på bokmål, den 20. oktober 2012.*
**Ekstremvêret Agda** var eit ekstremvêr som råka Møre og Romsdal og Sør-Trøndelag sør for Trondheimsfjorden den 14. januar 2003. Det var det første ekstremvêret av fem dette året, men det siste av to i løpet av vinteren 2002/2003. Det første ekstremvêret var Yrjan den 17. desember 2002. 

Agda gav full til sterk storm. Kraftigast vind vart målt på Kråkenes fyr ved Stad, med ein middelvind på 37,5 m/s, som er orkan. Svinøy fyr litt lenger nord målte 31 m/s, medan Ona fyr fekk 29 m/s, begge desse sterk storm. 

Alle hurtigbåtsamband i Møre og Romsdal stoppa opp, samt tre ferjesamband. Det vart registrert mindre skadar på bygningar åg ein seglbåt gjekk ned i ei småbåthamn.

Kraftigast vind
---------------

| Stasjon | Middelvind (m/s) | Vindkast (m/s) |
| --- | --- | --- |
| Kråkenes fyr | 37,5 | 44 |
| Svinøy fyr | 31 | 39 |
| Ona | 29 | 38 |
| Vinjeøra | 27 | - |
| Sula | 26 | 34 |
| Ørland | 25 | 35 |
| Halten fyr | 24 | 32 |
| Ytterøyane fyr | 24 | 33 |
| Tingvoll | 23 | - |

Fotnotar
--------

1. ↑  Kjell Herskedal (14. januar 2003). «Mer storm i vente». Sunnmørsposten. Henta 29. september 2008.

Sjå òg
------

* Ekstremvêr i Noreg

| * v
* d
* e
Ekstremvêr i Noreg 2000-2009 |
| --- |
| 2000 | Reidun • Sølve • Tora |
| 2001 | Ulf • Valdis |
| 2002 | Yrjan |
| 2003 | Agda • Bengt • Clara • Dyre • Edda |
| 2004 | Finn |
| 2005 | Gudrun • Hårek • Inga • ~~Jostein~~ • Kristin • Loke • Mona |
| 2006 | Narve • Oda |
| 2007 | Per • Rita |
| 2008 | Sondre • Tuva • Ulrik • Vera • Yngve |
| 2009 | - |
| Ekstremvêr i Noreg 1995-1999  • Ekstremvêr i Noreg 2010-2019 |
'Maria Magdalena i ekstse'. Måleri av Artemisia Gentileschi frå 1610-talet.
**Ekstase** er ein sinnstilstand kjenneteikna av medvitsendring, ofte av religiøs karakter. Tilstanden kan førekoma saman med ei intens kjensle av lukke, velvere, høgare innsikt enn andre eller ein idé om å vera særskild utvald. I daglegtale kan «ekstase» også visa til ulike former for vill glede, oppgløding eller oppspiling.

I ekstase kan merksemda til eit individ trekkast tilbake frå omverda, ofte i ein slik grad at den «henrykte» er fullstendig urørleg og uvitande om kva som føregår rundt seg og til og med utan medvit om sitt eige eg, tid og rom. Samstundes kan ekstasen opplevast som ei utviding av medvitet der den ekstatiske kan ha ei kjensle av å vera totalt gjeven til ein idé eller førestilling, eller ei mystisk sameining (*unio mystica*) med ei kjensle av å vera eitt med ein guddom eller verdsaltet.

Ved nokre former for ekstase kan ein oppleva hallusinasjonar frå ulike sanseområdee. Dei kan fortona seg som syn eller openberringar, ofte av stor venleik og intensitet.

Ekstatiske tilstandar er kjende frå ei rekkje ulike religiøse tradisjonar. Tilstanden kan framkallast gjennom askese, dans, musikk, sjølvsuggesjon eller visse rusmiddel som narkotika. Han kan også skuldast nevrologiske sjukdommar som epilepsi eller psykiatriske lidingar som dissosiativ liding.

Ordet «ekstase» kjem via gammalfransk *estaise* frå seinlatin *extasis* og opphavleg frå gresk ἔκστασις, *ékstasis*, 'sinnsforvirring, begeistring', 
sett saman av ex-, 'ut av' og stasis, 'stilling'.

Sjå òg
------

* eksaltasjon
* transe

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  «Ekstase», *Store norske leksikon*, 22. juni 2012
2. 1 2  Ulrik Malt (7. november 2014), «Ekstase», *Store medisinske leksikon*
3. 1 2  «ekstase» Arkivert 2016-03-08 ved Wayback Machine. *Bokmålsordboka*
4. ↑  «ecstasy (n.)», *Online Etymology Dictionary*

Bakgrunnsstoff
--------------

Litteratur
* James, William (1902): *Varieties of Religious Experience*, Psychology of Religion
* Laski, Marghanita (1961): *Ecstasy. A study of some Secular and Religious Experiences*, London, Cresset Press, omtale Arkivert 2008-01-19 ved Wayback Machine.
* Laski, Marghanita (1980): *Everyday Ecstasy*, Thames and Hudson, ISBN 0-500-01234-2.
* Leary, Timothy (1967): *The Politics of Ecstasy*

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
Bayou ved Arkansas Post i Arkansas 
Ein **bayou** er eit lite vassområde med sakterennande eller stilleståande vatn. Han kan til dømes oppstå som ein meander som er blitt isolert frå hovudløpet til ei elv eller liknande. I mange bayouar kjem dei einaste straumane frå vind eller tidvatn. Det kan òg vera tala om ei mindre forgrening av ei elv der vatnet går vesentleg saktare enn hovudløpet. Mange bayouar huser skaldyr som krepsdyr og muslingar, til dømes Bayou Coquille i det sørlege Louisiana, som har namn etter coquille- muslingen.

Ordsoge
-------

*Bayou Landscape* (1886) av Joseph Rusling Meeker.
Ordet «bayou» kjem truleg frå eit ord frå choctaw, *bayouk*, som betyr ‘lite vassfar’. Ordet blir typisk brukt i dei amerikanske sørstatane, ikkje minst i den delen av Louisiana som blir kalla Acadia, der uttrykket òg er knytt til cajun-kulturen. Den kreolske kulturen der blir òg ofte knytt til bayouomgrepet. Men uttrykket blir brukt frå Texas til Alabama.

Houston i Texas blir kalla «Bayou City», hovudsakleg på grunn av den lange Buffalo Bayou, som går gjennom byen. New Orleans har sin eigen bayou, Bayou St. John, og i området kring denne byen finst det mange bayouar.

I kulturen
----------

Balzamine-plantasjen ved Bayou Terrebonne i Louisiana (1857) av Marie Adrien Persac.
I populærkulturen, ikkje minst i grøssarfilmar, blir bayouar ofte knytt til noko mystisk, dystert eller spøkjelsesaktig. Fleire songar nemnar dei, som Roy Orbison sin «Blue Bayou», som kanskje er best kjend med Linda Ronstadt som artist. Creedence Clearwater Revival har songen «Born on the Bayou» på albumet *Bayou Country*, og den gamle Hank Williams-hitten «Jambalaya» heiter eigentleg «Jambalaya (On the Bayou)» og har ei linje i omkvedet som går «Son of a gun, we'll have big fun on the bayou». I filmen *Forrest Gump* har Forrest ein rekebåt, «Jenny», liggande i Bayou La Batre i Alabama.

Kjende døme
-----------

* Bayou Bartholomew
* Bayou Corne
* Bayou La Batre
* Bayou Lafourche
* Bayou St. John
* Bayou Teche
* Big Bayou Canot
* Buffalo Bayou
* Cypress Bayou

Kjelder
-------

1. ↑  Online Etymology Dictionary Arkivert 2011-06-06 ved Wayback Machine. *Dictionnaire de l'Académie française*, 9th edition Arkivert 2012-02-25 ved Wayback Machine.
2. ↑  Shilcutt, Katharine (24. oktober 2016). «What's a Bayou Anyway?». *Houstonia*. Arkivert frå originalen 2. januar 2019. Henta 1. januar 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Bayou» frå Wikipedia på dansk, den 25. april 2023.*
Ein **sarod** er eit indisk klimpreinstrument som truleg er utvikla frå senya-rebaben, eit indisk/persisk instrument som vart spela i India fram til 1800-talet. Saroden er eit lutt-liknande instrument med kropp av eitt emne av indisk mahogny eller teak med gripebrett av stål utan tverrband. Kroppen av instrumentet er trekt med geiteskinn, og stolen står i press mellom strengene og geiteskinnslokket. Saroden har fire spelestrenger, seks rytme- og grunntonestrenger og 15 resonansstrenger. Ein klimprar på strengene med ein «djaba» — eit plekter laga av kokosnøtt.

Sarod-liknande instrument kan sjåast i utskjeringar frå det første hundreåret av den moderne tidsrekninga i Champa-tempelet og på veggmåleri i Ajanta-grottene. Det liknar òg på rababar frå Afghanistan og Kashmir. Saroden vart endra av Amir Khusru på 1200-talet. I moderne tid har ustad Ali Akbar Khan innført endringar av instrumentforma for å betre lydkvaliteten.

Vidkjende sarodspelarar er Ali Akbar Khan, Sharan Rani og Amjad Ali Khan.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Alt» om saroden frå sarod.com
* Sharan Rani sin nettstad Arkivert 2011-04-13 ved Wayback Machine.
* Ali Akbar Khan sin nettstad Arkivert 2009-06-20 ved Wayback Machine.
* Saroden sitt opphav og alder Arkivert 2005-03-08 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Sardin** |
| SardinSardin |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Orden:** | Sildefisk Clupeiformes |
| **Familie:** | Sildefamilien Clupeidae |
| **Slekt:** | *Sardina* |
| **Art:** | **Sardin** *S. pilchardus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Sardina pilchardus***Walbaum, 1792 |

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Sardin |
| Svensk | Sardin |
| Engelsk | Sardine, pilchard |
| Tysk | Sardine |
| Fransk | Sardine |
| Spansk | Sardina |
| Russisk | Sardina (Сардина) |

**Sardin** er ein liten sildefisk som lever i store stimar ved europakysten nord til sørlege delar av Nordsjøen. Arten er særs viktig for fisket i Sør-Europa der det årleg vert fanga 300–400 000 tonn, hovudsakleg til hermetikk.

I norske farvatn finst sardinen sporadisk ved nordsjøkysten, men er ikkje vidare vanleg.

Kjenneteikn
-----------

Sardinen liknar mykje på sild, men har 3–5 beinstriper nedst på gjellelokket. Skjela er dessutan større og sit lausare fest til huda. Ryggen er grønaktig i motsetnad til blå som hjå silda, og rett bak gjellelokka har dei oftast ein mørk flekk.

Sardinar er små fisk som sjeldan vert større enn 20 centimeter.

Levesett
--------

Sardinen er ein stimfisk som oftast er å finna høgt oppe i vassmassane. Dei trivst best på 25–55 meters djupn om dagen og noko grunnare om natta, men kan påtreffast heilt ned til 100 m. Som så mange andre sildefisk et ho hovudsakleg små planktonkreps, men òg fiskeegg og -larvar.

Sardinar ved kysten av Nord-Europa gyter to gonger i året, om våren og hausten. Hoene produserer 50 000–60 000 egg som dei slepp ut i dei frie vassmassane. Dei 4 millimeter lange larvane vert klekte etter om lag tre døger, og veks fort dei første par åra. Når fisken vert kjønnsmogen er han vanlegvis opp mot 20 centimeter. 

Bestanden i Middelhavet kan gyta heile året.

Kjelder
-------

* Hamre, Johannes & Gjøsæter, Harald: «Sardin» i *Norges dyr - fiskene 2* (Cappelen 1992)
* *Sardina pilchardus* i FishBase.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *sardin* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *sardin* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasenRedigere på wikidata
* (en) *sardin* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *sardin* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *sardin* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *sardin* hos FishBaseRedigere på wikidata
* (en) *sardin* hos FossilworksRedigere på wikidata
* (en) *sardin* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *sardin* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Sardina pilchardus* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Sardina pilchardus* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL
* NDL

 |
|  |
| --- |
| ***Miss Sarajevo***  Singel av Passengers med Luciano Pavarottifrå albumet *Original Soundtracks 1* |
|  |
| B-side | «Bottoms (Watashitachi no Ookina Yume)»«Viva Davidoff» |
| **Utgjeve** | november 1995 |
| **Innspelt** | 1995 |
| **Sjanger** | Rock, opera |
| **Lengd** | 5:19 (album)4:32 (radio edit) |
| **Selskap** | Island |
| **Produsent** | Brian Eno |
|
| U2-kronologi |
| «Hold Me, Thrill Me, Kiss Me, Kill Me»(1995) | *Miss Sarajevo* | «Discothèque»(1997)
 
 |

«**Miss Sarajevo**» er den einaste singelen frå album *Original Soundtracks 1* frå 1995 av U2 og Brian Eno, under psevdonymet Passengers. Luciano Pavarotti syng ein operasolo på songen. Songen finst òg på samleplata *The Best of 1990-2000* og vart spelt av George Michael på albumet hans *Songs from the Last Century*. Songen nådde ikkje lista i USA, men 6. plass i Storbritannia og Topp 10 i mange europeiske land, mellom anna Noreg der han nådde 10. plass. Bono har omtalt «Miss Sarajevo» som sin favoritt U2-song.

Historie
--------

Den amerikanske journalisten Bill Carter foreslo for Bono ein ideo om å filme ein dokumentar om motstandsrørsla i Sarajevo. Bono produserte ikkje berre filmen, men finansierte òg prosjektet. Dokumentaren omhandla ein venleikskonkurranse som vart halden i det krigsøydelagde Sarajevo i Bosnia. Vinnaren vart den 17 år gamle Inela Nogić]].

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Miss Sarajevo» frå Wikipedia på engelsk, den 25. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Just the 2 of U». *The Irish Times*. 27. februar 2009. Arkivert frå originalen 6. desember 2012. Henta 25. april 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* U2.com - teksten
Leonard Nimoy som mr. Spock
**Spock** er ein oppdikta person/karakter i *Star Trek*. Han vert av nokre referert til som sjølve symbolet på eit rasjonelt tenkjande vesen, i motsetnad til dei fleste menneske. Spock vart først spela av Leonard Nimoy i den originale Star Trek - serien, og vart òg vist i den animerte *Star Trek*-serien, ei to-delt episode av Star Trek. Vidare "The Next Generation", åtte av *Star Trek -* sine filmar, og mange *Star Trek* romanar, teikneseriar og tv-spel. I tillegg, har mange aktørar portrettert ulike stadium av Spock sin raske vekst som skuldast effekten frå Genesis-planeten. Dette kjem til synes i *Star Trek* filmen av 1984 - Star Trek III: "The Search for Spock". I 2009-filmen *Star Trek*, tok Nimoy opp att si rolle saman med Zachary Quinto, som avbilda ein yngre versjon av karakteren, eksisterande i ei alternativ tidslinje. Båe tok sine roller i 2013 oppfølgjaren *Star Trek Into Darkness* og Quinto tok opp att si rolle i 2016 *Star Trek Beyond*.

Spock gjer teneste ombord på romskipet *Enterprise*, som vitskapsoffiser og styrmann, og seinare som sjef for to iterasjonar av fartøyet. Spock er ei blanding av menneske- og Vulcan-arv som fungerer som eit viktig plot-element i mange av framstillingane til figuren. Saman med Kaptein James T. Kirk og Dr. Leonard "Bein" McCoy, er han ein av dei tre sentrale figurane i den originale *Star Trek* - serien og film. Etter at han avslutta frå Starfleet, fungerer Spock som ein Føderasjon-ambassadør, som hjelper til å lette det anstrengde tilhøvet mellom Føderasjonen og Klingon Empire. I sine seinare år, fungerer han som Føderasjonen sin Ambassadør til "Romulan Star Empire" og vert involvert i dei ulukkelege forsøka på å redda Romulus frå ei suparnova. Dette fører til at han må leva resten av sit liv i Úden parallelle tidslinjen innført i *Star Trek* (2009).

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑  *The Star Trek Encyclopedia*. ISBN 0-671-53609-5.
3. ↑  «Zachary Quinto Is Spock».
4. ↑  *Star Trek: Countdown*. s. 98. ISBN 978-1-60010-420-6.

* *Denne artikkelen bygger på «Mister Spock» frå Wikipedia på bokmål, og «Mister Spock» frå Wikipedia på engelsk den 14. desember 2017.*
**Tungt væpna pansra kampvogn** er ei pansra kampvogn til liks med stormpanservogn og pansra personellkjøretøy. Den skal ha ein direkteskytande kanon med eit kaliber på minst 75 millimeter, og veg minst 6 tonn utan nyttelast. Vogna skal ikkje falla inn under definisjonane for pansra personellkjøretøy, stormpanservogn eller stridsvogn. Nyttelast i denne samanhengen er vekt av ammunisjon (avdam), drivstoff, smøreolje og hydaulolje, reservedelar, verktøy og eventuell snorkel for djupvading samt mannskap og deira utstyr.

Døme på tungt væpna pansra kampvogn er: 
PT-76

* AMX-10RC
* ERC 90 Sagaye
* SU-76
* BMR-625-90
	+ Scorpion
	+ JPK-90
* M-24
* AMX-13
* EBR-75
* Panhard

Referansar
----------

1. ↑  «NATO/IFOR : OSCE Agreement - January 26, 1996». Henta 28. oktober 2018. «The term "heavy armament combat vehicle" means an armoured combat vehicle with an integral or organic direct fire gun of at least 75 millimeters calibre, weighing at least 6,0 metric tons unladen weight, which does not fall within the definition of an armoured personnel carrier, or an armoured infantry fighting vehicle or a battle tank.»
Koordinatar: 28°00′14″N 34°27′55″E﻿

**Tiransundet** (arabisk مضيق تيران, *Maḍīq Tīrān*) er dei smale sunda mellom Sinaihalvøya og Den arabiske halvøya i innlaupet til Akababukta frå Raudehavet. Avstanden mellom dei to halvøyane er kring 13 km. Tiransundet er kalla opp etter Tiran som ligg i innløpet 5-6 km frå Sinai, der Multinational Force and Observers har ein observasjonspost for å overvake at Egypt opprettheld trygg sjøfart i sunda slik det vart avtalt i den israelsk-egyptiske fredsavtalen.

Sanafir ligg aust for Tiran, søraust for det grunne sundet mellom Tiran og Saudi-Arabia, ei øy som høyrer til Saudi-Arabia, men som blir administrert av Egypt. 

Sjøvegen inn til den einaste hamnebyen i Jordan, Aqaba og den einaste hamnebyen til Israel ved Raudehavet, Eilat, går gjennom Tiransunda. 90 % av den israelske olja passerte gjennom Tiransunda. Tiransundet er derfor strategisk viktig for sjøfarten i både Egypt, Jordan, Israel og Saudi-Arabia. Den utløysande faktoren for seksdagarskrigen i 1967 var at Egypt sperra Tiransundet for israelske skip på veg til eller frå Eilat. 

Eit prosjekt for å byggje ei 15 km lang bru over sundet mellom Egypt og Saudi-Arabia er under vurdering av dei egyptiske styresmaktene.

Sjå òg
------

* Sanafir
* Tiran

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Tiransundet» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Robert Priewasser, Tiran Island and Straits of Tiran. Unexplained Sovereignty over an Island in the Context of the Arab-Israeli Conflict (Saarbrücken: Akademikerverlag, 2013)
2. ↑  Oren, Michael B. (2002). *Six Days of War: June 1967 and the Making of the Modern Middle East*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-515174-7.
3. ↑  Shlaim, Avi; Louis, William Roger (13. februar 2012). *The 1967 Arab-Israeli War: Origins and Consequences*. Cambridge University Press. s. 224. ISBN 978-1-107-00236-4. «90 % of Israeli oil was imported through the Straits of Tiran»
4. ↑  Najla Moussa. «Bridge connecting Egypt, Saudi-Arabia considered» Arkivert 2007-03-12 ved Wayback Machine.. *Daily News Egypt*. 2. mars 2006.

* 

* «Tiranstredet» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Årmod** (norrønt  *Ármóðr*) var ein islandsk skald som levde på 1100-talet på Orknøyane.

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 85, 86 og 88). Ein haust, truleg 1148, kom han, saman med skalden Odde Litle, til Ragnvald Kale Kolsson jarl på Orknøyane. Dei vart godt mottekne og jarlen gjorde dei til hirdmenn. Under eit stort julegjestebod fekk Årmod eit gullslege spjot i gåve av jarlen, og Årmod gjorde då dette diktet:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Eigi metr inn ítri*
*allvaldr gjafar skaldi*
*Yggs við aðra seggi*
*élstœrir mér fœra.*
*Snjallr bar glæst með gulli*
*grundar vǫrðr at mundum*
*buðlungr nýztr it bezta*
*blóðkerti Ármóði.* | Den herlege hovding,
som heren fører,
lét ikkje andre
løna skalden;
heimjords-trygdaren,
budlungen hæve,
gav Årmod i gåve
eit gullslege sverd.
(norsk omsetjing: frå Orknøyingasoga) |  |

Sumaren 1151 drog Ragnvald jarl ut frå Orknøyane med 15 storskip, for å fare på pilegrimsferd til det heilage landet. Fleire skaldar var med på ferda og mellom dei var Årmod. I Orknøyingasoga er ferda skildra over fem kapittel (86-90) og det meste handlar om sjølve reisa og berre kort om opphaldet i det heilage landet. I soga er det frå denne ferda sitert tre av dei dikta som vi har etter Årmod; lausavisene vers 2, 3, 4.

Det er ikkje kjent korleis det gjekk med Årmod etter pilegrimsferda, og ein veit heller ikkje når han døydde.

Referansar
----------

1. 1 2  Orknøyingasoga omsett av Gustav Indrebø (Oslo 1929)
2. ↑  Lausavise av Årmod (Skaldic Project)
3. ↑  Lausavise av Årmod – dei segla forbi Northumberland
4. ↑  Lausavise av Årmod – om dronning Ermingjerd i Narbon (Ermengarde av Narbonne)
5. ↑  Lausavise av Årmod – dei låg verfaste ved Kreta

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 511) av Finnur Jónsson
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie bind II (side 167/168), av Finnur Jónsson
**Frøyland og Orstad kyrkje** ligg i tettstaden Orstad i Klepp kommune, nær grensa til Time kommune, og tettstaden Kvernaland, i Rogaland. Kyrkja vart innvigd 14. desember 2008 og har plass til 630 menneske. Kyrkja er den første i Den norske kyrkja som har ein kyrkjelyd som strekk seg over to kommunar, og den første kyrkja i Den norske kyrkja med dåpsbasseng. Kyrkja er bygd i ei svak amfiform, noko som gjer oversikten bra frå hele kyrkjesalen.

Vinteren 2006 starta gravinga for det nye kyrkjebygget, og bygginga tok to år. Utgiftene til bygginga av kyrkja vart delte likt mellom Klepp og Time kommunar: Kvar av dei betalte 21 millionar. I tillegg vart det samla inn om lag 10 millionar kroner, og det vart lagt ned dugnadsarbeid for om lag same summen. Til saman kom kyrkja på 62,5 millionar kroner.

Kunst
-----

Altartavla er laga av Per Odd Aarrestad. I våpenhuset er det kunst av Tor Lindrupsen. Eit kapell er dekorert av Reidun Rugland.

Kjelder
-------

* 

* *Denne artikkelen bygger på «Frøyland og Orstad kirke» frå Wikipedia på bokmål, den 12. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Frøyland og Orstad kirke på Kyrkjesøk

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Jæren prosti |
| --- |
| Bore • Bryne • Dirdal • Frøyland og Orstad • Gjesdal • Klepp • Ogna • Oltedal • Orre • Orre gamle • Nærbø • Nærbø gamle • Time • Undheim • Varhaug • Ålgård |
Koordinatar: 63°39′26.028″N 8°34′19.499″E﻿

Hopsjøen ved Melandsjøen på Hitra i Dolmsundet ved Frøyfjorden
**Frøyfjorden** er ein fjord mellom øyane og kommunane Frøya og Hitra i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 36 km frå vest til aust.

Fjorden har innløp i vest mellom Sletringen fyr i nord og Morodden i sør. Det ligg særs mange holmar og skjer på kvar side av fjorden, men særleg på nordsida av Hitra. Dei vestlegaste av desse øyane vert kalla Bipøyan. Riksveg 714 kryssar den austlege delen av fjorden via den 5,3 km lange Frøyatunnelen. Tunnelen går frå Dolmøya på nordsida av Hitra og over til Hammarvika. 

På Frøya ligg i tillegg bygdene Flatval og Titran ved fjorden. På Hitra har Frøyfjorden to sidefjordar, Straumfjorden i vest og Barmfjorden i aust.

I vest grensar fjorden mot Ramsøyfjorden og i aust mot den sørlege delen av Frohavet.

Fjorden er ikkje djup, berre vel 100 meter, men med særs laus og dårleg havbotn. Då Frøyatunnelen vart prosjektert og bygd på 90-talet måtte tunneltraseen endrast og heile tunnelen frysestøypast.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |