recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hobøl asylmottak** , eller **Hobøl statlige asylmottak** er det einaste asylmottaket i Aust-Norge med ei Tilrettelagt Avdeling, TA (tidligare kalt "forsterka avdeling"). 
Denne type avdelingar blei første gong oppretta i 2005 ved 4 asylmottak i
Norge. TA skal vere eit tilbod for asylsøkarar med psykiske lidingar 
eller med andre problem av psykososial og atferdsmessig karakter. Det 
dreier seg om personar som ofte har problem med å fungere 
tilfredsstillande i ordinære mottak og som har trong for god rettleiing 
og tett psykososial hjelp og oppfølging. Alle plassane i TA er 
nasjonale, dvs. det kan søkast om plass i TA frå asyl- eller 
transittmottak over heile landet. TA har døgnbemanning. Hobøl mottak med TA har 24 tilsette med sosial- og helsefagleg utdanning 
og mange års relevant erfaring innan dette fagfeltet. TA arbeider tett 
med primær- og spesialisthelsetenesta, ulike tenester i Hobøl kommune, lokalt politi, lokale lag og organisasjonar mm. Hobøl mottak 
har 2 avdelingar – ei ordinær avdeling med 130 plassar og TA med 20 
plassar. Driftsansvarleg for mottaket er Ostra Consult AS.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Adresseliste for forsterkede avdelinger (publisert 25.10.2005) Arkivert 2007-10-27 ved Wayback Machine.
* Evaluering av forsterket avdeling
* Kritisk til mottak
* Asylsøkeres psykiske helse - Brukermedvirking og resultater[*daud lenkje*]
* Rapport fra tilsyn 2011 – Hobøl statlig mottak[*daud lenkje*]
* Hobøl asylmottak Heimeside Arkivert 2021-10-31 ved Wayback Machine.
**Guleskjeret naturreservat** er eit naturreservat (fuglereservat) i Gulen kommune i Vestland. Formålet med fredinga er å bevara hekkande sjøfugl i øygarden i Sognesjøen. Arealet er på berre 20 dekar, der 2 daa er landareal og 18 daa sjøareal.

Regjeringa vedtok i 1993 Verneplan for sjøfugl som anviste 57 fuglereservat på i alt 11 km² langs kysten av Sogn og Fjordane. Planen er basert på dei første verneforslaga frå 1977, vidare Stortingsmelding nr 68 (1980-81) *Vern av norsk natur* som fastslo målet om å verna eit representativt naturutval i Noreg, og første høyringsforslag om sjøfuglvern i Sogn og Fjordane frå 1984. Det blei i tida 1977–88 halde synfaring og utreidd 350 sjøfugllokalitetar i fylket. Forarbeidet i delplanen til fylket blei sendt ut på høyring i 1991 som *Verneplan for sjøfugl – delplan 5 Sogn og Fjordane*. Hovudmålet er å verna hekkeplassane i fylket, med mål om å sikra hekkeplassar for halve bestanden av dei mest vanlege sjøfuglane, og heile bestanden av dei mest sjeldne hekkefuglane i fylket.

I Gulen kommune fekk Lihellene naturreservat og Kvernøyna naturreservat andreprioritet, mens de øvrige tre sjøfuglreservata fekk tredjeprioritet som vernelokalitetar.

Reglar for reservatet
---------------------

* Det må ikkje bli sett i verk tiltak som kan skade eller forstyrre naturmiljøet.
* Det er forbode å ferdast i området eller forstyrre fugl i hekkeperioden.
* Det er våpen- og jaktforbod og bandtvang, og utsetting av vilt er forbode.
* Ferdsel, camping, og oppankring nærare enn 50 meter er forbode.

Referansar
----------

1. ↑  Sogn og Fjordane - Sjøfuglreservat Arkivert 2011-08-27 ved Wayback Machine. – Miljøstatus.
2. ↑  *Verneplan for sjøfugl – delplan 5 Sogn og Fjordane*[*daud lenkje*] – Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, 1991.
3. ↑  *Verneplan for sjøfugl – delplan 5 Sogn og Fjordane*[*daud lenkje*] - Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, 1991, side 52.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forskrift om verneområdet - Lovdata.
* Kart over naturreservatet[*daud lenkje*] - Miljøstatus. Besøkt 9. november 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Naturbase

 |
**Lugnaquilla** (irsk *Log na Coille*, som tyder ‘Skogsøkket’) er eit fjell i County Wicklow i Republikken Irland. Det er det høgaste fjellet i Leinster og det 13. høgaste fjellet på Irland. Det er det høgaste fjellet i Wicklowfjella aust på Irland og er eit av fjorten fjell på Irland over 3 000 fot med ei høgd på 925 moh. På klåre dagar kan ein sjå austover, over Irskesjøen til åsane på Llŷnhalvøya og fjella Snowdonia i Wales.

Sidan det ligg nær hovudstaden Dublin er toppen av Lugnaquilla ofte vitja. Ofte vert fjellet berre kalla Lug. Lugnaquilla er eit stort fjell med ein stor platåliknande topp. På begge sider er det bratte dalbotnar.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Lugnaquilla». Henta 15. januar 2007.
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 28. september 2007, henta 20. oktober 2007

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lugnaquilla» frå Wikipedia på engelsk, den 20. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Datagenererte panoramabilete frå toppen: Nord Sør Indeks
**Gulen og Masfjorden Utvikling AS**, (**GMU**), er eit utviklingsselskap for næringslivet i nabokommunane Gulen kommune i Sogn og Fjordane og Masfjorden i Hordaland.
GMU har kontor i Sløvåg industriområde med lokale i bygga til Wergeland Holding. Dette er strategisk plassert, då det er fleire verksemder som er basert akkurat i Sløvåg, men GMU har som målsetjing å utvikla næringsliv overalt i Gulen og Masfjorden.

GMU sitt arbeid
---------------

GMU si verksemd kan bestå i å gje folk opplæring i å skipa eiga verksemd, laga i stand utviklingsprosjekt for eksisterande verksemder eller andre fellesprosjekt, eller å vera kontaktledd mellom næringsliv og det offentlege. Dagleg leiar driv aktivt med etablerarrettleiing.

GMU samarbeider både med Innovasjon Norge, Gulen Næringsråd og med ulike næringsfond i kommunane. Dagleg leiar i GMU er Torill Torsvik Størkersen.

Aktuelle prosjekt
-----------------

29. juni 2010 vart verksemda Sløvåg Næringsbygg skipa av GMU, i samarbeid med ymse verksemder i Gulen og Masfjorden. Målsetjinga med dette er å få oppretta eit næringsbygg og næringshage, der dei ulike verksemdene i Sløvåg kan nytta ulike fellestenester.
GMU jobbar også med selskapet Fjordgass AS (eitt av selskapa innanfor Wergeland Holding) for å prosjektera gassrøyrleidning for å frakta gass frå Trollfeltet inn til Sløvåg.

Kjelder
-------

* GMU sine offisielle nettsider.[*daud lenkje*]
* Kom-an.no om GMU[*daud lenkje*]
* Firmapresentasjon på purehelp.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forretningsplan for GMU 2009[*daud lenkje*]
**Dan Jansen** (fødd 17. juni 1965) er ein tidlegare skøyteløpar frå West Allis i Wisconsin i USA. 

Før OL 1988 i Calgary var Jansen blant gullfavorittane på 500 og 1000 meter. Nokre timar før starten på 500-meteren fekk Jansen ein telefon med beskjed om at søstera hans var i ferd med å døy av leukemi. Nokre få timar etter at han hadde snakka med søstera, fekk han beskjeden om at ho var død. Same kvelden fall Dan Jansen under 500-meterløpet, og seinare i leikane fall han igjen på 1000 meter.

Under OL i Albertville 1992 var Dan Jansen igjen favoritt. Året før hadde han sett verdsrekord på 500 meter. Men også dette OL vart mislykka, med ein fjerdeplass på 500 meter og 26. plass på 1000 meter.

OL på Lillehammer i 1994 skulle bli Jansens siste sjanse til å vinne ein olympisk medalje. Mellom 1992 og 1994 var Jansen den einaste som hadde gått 500 meter under 36 sekund, ein prestasjon han hadde gjenteke fire gonger. På Lillehammer kom Dan Jansen på ein åttandeplass på 500 meter, og det såg ut til at han skulle bli utan olympisk medalje. På 1000 meter, fekk Jansen endeleg revansj og tok gull og sette ny verdsrekord. Medaljen dedikerte han til den avdøde søstera si. Dan Jansen vart innlemma i United States Olympic Hall of Fame i 2004.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi fra ESPN Classic
* The Dan Jansen foundation

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
| **Fylkesveg 550**  |
| --- |
| **550** |
| Strekning |
| Odda – Tørvikbygd i Kvam |
| Fylkesveg 550 |
| Informasjon |
| Lengd | 80,8 km |
| Status | fylkesvegnasjonal turistveg |
| Ferjestrekningar | 1 |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 550 |

**Fylkesveg 550** (**Fv550**) går mellom Odda og Tørvikbygd i Kvam. Ferjesambandet mellom Utne og Kvanndal er del av Rv550. Vegen (bortsett frå ferjestrekningane) er 80,8 km lang.

Strekninga mellom Utne og Jondal er føreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne. Veistrekninga vart bygd parsellvis mellom 1874 og 1965.

Vegen mellom Utne og Jondal er ein del av Nasjonal turistveg Hardanger.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Hordaland**

Odda

* Fylkesveg 550 Odda
* Rundkøyring **551** Eitrheim
* tunnel Eitrheimtunnelen (1682 m)
* tunnel Ednatunnelen (231 m)

Ferjekaien på Utne. Ny biloppstillingsplass vart bygd på 1980-talet. Då vart også vegen omlagt frå krysset oppom Utne kyrkje. Trafikken til og frå ferja gjekk tidlegare opp ei smal, svingete og bratt brekke som går opp like ved hotellet. Vegen innom Utne vart lagd ned nærare fjorden. Før det kunne gjerast måtte friluftsmuseet til Hardanger Folkemuseum flyttast.
Ullensvang

* Fv109 frå Nå til Reiseter (3,6 km)
* tunnel Agatunnelen (607 m)

* Arm frå Utne til Utne ferje (0,3 km) (artikkel)
	+ Fylkesveg 550 ferje ferje frå Utne til Kinsarvik
	+ **550** ferje ferje frå Utne til Kvanndal

Jondal
Jondal

* Herand
* tunnel Jonatunnelen (731 m)
* tunnel Monsatunnelen (137 m)
* Fv105 frå Jondal til Krossdal (9,8 km), Fv107 til Hesvik i Kvinnherad (26,3 km)
* ferje Ferje frå Jondal (20 min, 1 tur/time)

Kvam

* til Tørvikbygd ferje
* **49** Tørvikbygd

Referanse
---------

1. ↑  Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne Arkivert 2007-10-25 ved Wayback Machine. (sjå avsnitt om Jondal-Utne)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv550
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar

* Ferjeinfo Jondal-Tørvikbygd
**Füssen** er ein by og ein kommune med 15 800 ibuarar i regionen Allgäu, sørvest i Bayern i Tyskland. Byen ligg 808 meter over havet og er den høgstliggjande byen i Bayern. Gjennom byen renn elva Lech. Kommunen er 43,5 km² vid.

Füssen utvikla seg under romarriket gjennom vegstrekninga Via Claudia Augusta som knytte den tyske byen Augsburg saman med maktbastionar i Nord-Italia. I tida 1486-1505 fekk biskopane i Augsburg bygt Hohe Schloss over mellomalderbyen Füssen og gjorde borga til sin sommarbustad. Ein fredsavtale mellom Habsburgmonarkiet og kurfyrstedømet Bayern vart inngått her 22. april 1745. 

I dag er regionen rundt Füssen eit mykja nytta reisemål, kjent for kongeslotta Neuschwanstein og Hohenschwangau, som begge ligg nærområda til byen.

Skiskyttaren Michael Greis er frå Füssen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Füssen» frå Wikipedia på tysk, den 12. november 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Füssen**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Førsteklatring** eller **førstebestiging** er eit omgrep eller ei utmerking som fortel kven som først klatra opp på eit fjell, eller klatra ei gitt rute. Førsteklatringar er viktige og respekterte fordi dei står for sjølve utforskinga av fjellet, og risikoen er høgare for den første klatraren/ane enn dei som kjem seinare. 

Dei fleste førsteklatringane opp på mindre fjell gjorde før 1850 vart stort sett utført på grunn av yrke, slik som jordbruk, kartlegging eller oppmåling. Etterkvart vart klatring meir ein sport så mindre tilgjengelege fjell vart klatra. Sidan dei fleste toppar no er klatra, vil framtidige førstebestigningar dreie seg om å vere første person eller gruppe som klatrar ei ny rute opp eit fjell.

Kjende førsteklatringar
-----------------------

| År | Fjell | Klatrar | Rute |
| --- | --- | --- | --- |
| 1358 | Rocciamelone | Bonifacius Rotarius |  |
| 1876 | Storen | William Cecil Slingsby |  |
| 29. mai 1953 | Mount Everest | Edmund Hillary og Tenzing Norgay | Søraust-ryggen |
| 31. juli 1954 | K2 | Achille Compagnoni og Lino Lacedelli | Abruzzi-ruta |
| **Kecskemét** |
| --- |
| Plassering |
| 

Kecskemét is located in Ungarn

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Megye | Ungarn Ungarn  Den sørlege store sletta  Bács-Kiskun |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  321,36 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 108 286   337/km² |
| Koordinatar | 46°54′01″N 19°41′30″E﻿Koordinatar: 46°54′01″N 19°41′30″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 6000 |
| Telefon-retningsnummer | 76 |
| **Heimeside:** www.kecskemet.hu |

**Kecskemét** (utt. *Ketsjkemet*) (kroatisk *Kečkemit, Kečkemerac*) er ein by sentralt i Ungarn. Med om lag 110 000 innbyggjarar er han den åttande største byen i landet og fylkeshovudstad i Bács-Kiskun.

Kecskemét ligg halvvegs mellom Budapest og Szeged, 86 km frå begge to, og nesten like langt frå dei to store elvane i landet, Donau og Tisza.

Historie
--------

Dei første spora etter menneske i nærleiken av byen er om lag fem tusen år gamle. Sarmatianarar invaderte området i det 1. hundreåret fvt. Frå byrjinga av 1200-talet var det sju landsbyar med om lag 200-300 innbyggjarar rundt ei kyrkje, men dei vart alle øydelagd under den mongolske invasjonen av Ungarn. 

Kecskemét låg langs ei av dei viktige handelsrutene og vart ein toll- og handelsstad. Ein av Ludvig den store sine dokument nemner han som ein by i 1368. Utviklinga til Kecskemét nøyt godt av plasseringa si og han vart ein marknadsby. 

Byen vart erobra av osmanarane, men vart verna ved at dei betalte skatt direkte til pashaen i Buda. 

Dyreavl var ei viktig næring for Kecskemét og nesten 30 000 kyr beita på den nesten 2 000 km² store sletta som byen låg på. Mot slutten av 1700-talet var denne næringa mindre viktig då produksjon av vin tok seg opp etter at store delar av landet hadde vorte råka av sjukdom på vindruene som øydela vingardane. I 1870-åra vart det oppretta store vinplantasjar rundt byen som vart hovudnæringa til Kecskemét. I denne perioden vart hovudplassen, rådhuset, fleire palass og handelshus bygd. 

Den raske utviklinga stoppa opp i samband med den økonomiske krisa i verda i 1929-33, etterfølgt av den andre verdskrigen og det nye politiske systemet etter krigen. Utviklinga til Kecskemét vart blokkert på slutten av 1950-åra og fleire nye landsbyar vart danna ut frå område som tidlegare høyrte til byen. I 1950 vart byen fylkeshovudstad i det største fylket i landet, Bács-Kiskun.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Luftfoto av Kecskemét
* Historie Arkivert 2008-05-04 ved Wayback Machine.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Kecskemét frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 60°44′S 44°26′W﻿

**Baldred Rock** er ei klippe i Fitchie Bay ved Laurie Island i Sør-Orknøyane. Ho ligg like utanfor sørsida av Ferrier Peninsula, 1 km aust-søraust for Graptolite Island. Denne klippa vart kartlagt av Den skotske nasjonale antarktisekspedisjonen under William Speirs Bruce i 1902–04 og vart seinare kalla «Bass Rock» etter likskapen til Bass Rock i Skottland. Namnet Bass Rock var òg nedskrive på kart som eit alternativt namn på ei øy i Joinville Island-gruppa. For å unngå forveksling av desse namna tilrådde UK Antarctic Place-Names Committee i 1954 eit heilt nytt namn for klippa i Fitchie Bay. Baldred Rock er kalla opp etter St. Baldred, den første eremitten som skal ha budd på den skotske Bass Rock.

Kjelder
-------

1. ↑  «Baldred Rock». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. januar 2014.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Baldred Rock» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Mary MacKillop**, òg kjend som **Mother Mary of the Cross** (15. januar 1842–8. august 1909) var ei australsk nonne, og ho vart den første australiaren som vart saligkåra og heilagkåra. Dette vart ho då pave Johannes Paul II saligkåra henne i Sydney den 19. januar 1995. Ho vart heilagkåra i ein offisiell seremoni 17. oktober 2010. Saman med presten Julian Tenison Woods grunnla ho i 1866 kongregasjonen «Systrer av St. Josef av Jesu heilage Hjarte» (*Sisters of St Joseph of the Sacred Heart – RSJ*), eller *Josephites* og *Brown Joeys* som dei òg vert kalla.

Gjennom heile virket sitt var Mary MacKillop oppteken av å gi utdanning og hjelp til dei svakaste i det australske samfunnet. I ein periode med svært lågt utdanningsnivå i landet bygde ho opp ein nonneorden som etablerte mange skular for fattige barn. Ho grunnla den første katolske gratisskulen i landet og var svært sentral i arbeidet med å byggja opp eit katolsk skuleverk ved sida av det offentlege.

Internt i kyrkja var MacKillop ein kontroversiell figur, delvis på grunn av samarbeidet sitt med fader Woods. Kontroversane nådde eit høgdepunkt då ho i 1871 vart ekskommunisert av biskop Sheil, og nonnene i ordenen hennar fekk forbod mot å ha kontakt med henne. Ekskommunikasjonen vart oppheva av Sheil på dødsleiet hans, og ho vart òg frifunnen av ei gransking frå Vatikanet.

MacKillop vart i oktober 2010 Australias første helgen, då pave Benedikt XVI heilagkåra henne. Med dette vart ho òg ein av svært få helgenar som har vore ekskommuniserte frå kyrkja. Forut for heilagkåringa godkjende Vatikanet to mirakel som skal ha skjedd etter forbønna hennar. I begge tilfella skal det ha vore personar vart lækja for kreft.

Minnestein i gata på staden der Mary MacKillop vart fødd.

Kjelder
-------

1. ↑  «Nun becomes first Australian saint» (på engelsk). Al Jazeera. Henta 17. oktober 2010.

* *Denne artikkelen bygger på «Mary MacKillop» frå Wikipedia på bokmål, den 21. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Maryam Yusuf Jamal**, opphavleg **Zenebecha Tola**, (fødd 16. september 1984) er ein etiopisk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Bahrain. Ho vart verdsmeister på 1500 meter i 2007 og 2009, i 2012 vann ho bronsemedaljen på distansen i Sommar-OL.

Aktiv
-----

Tola/Jamal er ein av fleire, opphavleg afrikanske løparar, som sidan 2002 har hatt suksess under framandt flagg. Ho flykta frå Etiopia i 2004 til Sveits, og fekk året etter statsborgarskap i Bahrain. Same året, den 14. juni 2005 i Rieti, sette ho personleg rekord på 1500 meter med tida 3.56,7. Under i Friidretts-VM i Helsinki kom ho på femteplass. 

I verdsmeisterskapen 2007 i Osaka vann Jamal gullmedaljen på 1500 m etter å ha slått russiske Jelena Soboleva i spurten, ein utøvar som året etter vart stroken frå sølvplassen. Jamal vart sabotert under OL-finalen i Beijing og enda som nummer fem. I 2009 forsvarte ho topplassen på 1500 meter ved Berlin-VM m og tok ein ny gullmedalje. Sidan la ho beslag på bronsemedaljen då dei olympiske leikane fann stad i London sommaren 2012. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 4.02,49
* VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 3.58,7, framom Iryna Lisjtsjynska (4.00,6)
* OL 2008 i Beijing: Nr 5 – 4.02,7
* VM 2009 i Berlin: Gullmedalje – 4.03,74, framom Lisa Dobriskey (4.03,75)
* OL 2012 i London: Bronsemedalje – 4.10,74

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Maryam Yusuf Jamal» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2022.*

* «Maryam Jamal» (på engelsk). Olympedia. Henta 17. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Erik Arnesson Riisnæs** (12. april 1819–13. februar 1881) var ein norsk lærar, gardbrukar og stortingsmann frå Masfjorden.

Far hans var gardbrukar på Risnes i Masfjorden, og kyrkjesongar i prestegjeldet. Sjølv gjekk han årleg 8-14 dagar i skule og vart elles undervist av faren og ei bestemor. I 1835 vart han skulehaldar i Lindås sokn og tre år seinare lærar i fastskulen i fiskeværet Fedje. I 1839 tok han til på seminaret på Stord, eksamen derifrå i 1841. Han vart omgåande tilsett som lærar og kyrkjesongar i Sandnes sokn i 1841 , og tok noko etter over farsgarden Risnes. Han vart i 1880 lensmann i Lindås.

Riisnæs representerte Søndre Bergenhus amt på Stortinget frå 1857 til 1873. Han var medlem av vegkomiteen 1857, 1859-60 og sekretær i same 1862-63, 1865-73. Vidare var han sekretær i jarnbanekomiteen på omframstortinget 1864 og medlem i same komiteen i 1871. Han var medlem av Lagtinget og valkomiteen 1868-73, i 1869 medlem av røysterettskomiteen.

Han døydde på garden sin i 1881.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Koordinatar: 30°41′N 35°37′E﻿

**Dana biosfærereservat** er det største naturreservatet i Jordan, sør i den sentrale delen av landet. Dana biosfærereservat vart grunnlagd i 1989 i området i og rundt landsbyen Dana og Wadi Dana som består av 308 km².

Busetnad
--------

Landskap i Danareservatet
Landskap i Danareservatet
Rummana-leiren
Ata'ta-folket er innfødde innbyggjarar i Dana biosfærereservat. Historia går attende 400 år, men dei første busetjingane her går attende meir enn 6000 år. Det er gjort funn som kan vere frå eldre steinalder, i tillegg til egyptiske, nabateiske og romerske busetjingar i Dana.

Geografi
--------

Dana biosfærereservat ligg frå ei høgd på 1500 meter over havet på Qadisiyah-platået til det lågtliggande ørkenområdet Wadi Araba. Den varierte geologien i Dana består av kalkstein, sandstein og granitt. I Wadi Dana finn ein vinderoderte sandsteinskipper. Dana er det einaste naturreservatet i Jordan som kryssar fire biogeografiske soner: Middelhavet, iransk-turansk, saharo-arabisk og den sudanske penetrasjonen.

Plante- og dyreliv
------------------

Den mangfaldige naturen i Dana har 703 planteartar, 215 fugleartar, og 38 forskjellige artar pattedyr.

### Planter

Dana har noko av det mest mangfaldige plantelivet i landet og vegetasjonen består mellom anna av fønikiske einer, eviggrøne eiker, sanddyner, akasie og klipper. Dana er det sørlegaste området i verda der det veks middelhavssypress, *Cupressus sempervirens*. Det finst òg hundrevis av endemiske planteartar i Dana. Mange planter, særskild tre og kratt, veks i høglandet i naturreservatet.

### Utryddingstruga artar

Nubisk steinbukk, syrisk gullrisk, karakal, og raudfalk held til i Wadi Dana og er utryddingstruga. Planar om å redde artane vart lagt fram av Global Environment Fund i 1994. I tillegg finst den største hekkekolonien av syrisk gullrisk i Dana naturreservat. Jakt er mellom anna ein av trugslane for desse dyra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dana biosfærereservat» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4 5 6 7  «Dana Biosphere». Royal Society for the Conservation of Nature, 2008. Arkivert frå originalen 22. mai 2015. Henta 1. oktober 2015.
2. 1 2 3 4 5  *Jordan Eco & Nature*. Jordan Turisme Board, 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dana biosfærereservat Arkivert 2015-05-22 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Naturreservat i Jordan |
| --- |
| Ajloun skogsreservat**·** Azraq våtmarksreservat**·** Dana biosfærereservat**·** Dibeen skogsreservat**·** Mujib naturreservat**·** Sharhabil Bin Hassneh økopark**·** Shaumari dyrereservat **·** Wadi Rum |
| **Aughinish****Lokalt namn: Each Inis** |
| --- |
| Kveldsstemning på AughinishKveldsstemning på Aughinish |
| Geografi |
| 

Aughinish is located in

 |
| **Stad** | Galway Bay |
| **Koordinatar** | 53°09′N 09°04′W﻿Koordinatar: 53°09′N 09°04′W﻿

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Irland |
| **Grevskap** | County Clare

 |
| Demografi |
| **Folketal** | Om lag 50
 |

**Aughinish** (stundom skrive *Aughnish*; *Each Inis* på irsk) er ei lita øy nord i County Clare på Irland ved sørkysten av Galway Bay.

Øya var opphavleg ein del av fastlandet, men i 1755 vart område råka av ein tsunami etter eit massivt portugisisk jordskjelv. Britane bygde så den noverande vegfyllinga frå County Galway og ut til øya for å tene troppane deira i Martello tower på øya. I dag er dette framleis den einaste vegen til øya, så ein må om County Galway for å kome ut til øya. 

Øya er om lag 3 km lang og 1,5 km brei frå nord til sør og har om lag 50 innbyggjarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aughinish» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Mary Hamilton»eller «The Fower Maries***  Song |
|  |
| **Sjanger** | Child-ballade |
| Låtskrivar(ar) | Anonym |
|

**«Mary Hamilton,»** eller **«The Fower Maries»** («The Four Marys»), er ein kjend 1500-talsballade frå Skottland basert på ei tilsynelatande oppdikta hending om ei hoffdame for ei dronning av Skottland. I folkeviseregistera er han Child-ballade 173 og Roud 79.

I alle versjonar av songen er Mary Hamilton ei hoffdame for dronninga av Skottland, men kva for ei dronning det er snakk om er ikkje nemnt. Ho vert gjort gravid av ektemannen til dronninga, kongen av Skottland, og føder barnet hans. Mary tar livet av spedbarnet - i somme versjonar kastar ho barnet på sjøen eller druknar det, og i andre set ho det ut i kulden. Brotsverket vert sett og ho vert dømd. Balladen fortel om Mary sine tankar om livet sitt medan ho ventar på dødsdomen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mary Hamilton» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  University of California, Fresno. «Mary Hamilton [Child 173]». *Folklore ballads*. Henta 14. februar 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Mary Hamilton* i forskjellige variantar
Forfattaren Nicoline eller Nini Roll Anker.
**Nikoline** er eit personnamn med gresk opphav. Ein annan skrivemåte nytta i dag er **Nicoline**, i eldre tid var namnet også skrive **Nekoline**. Namnet er hokjønnsforma av Nikolaus. 

På 1900-talet var namnet litt nytta rundt 1900 og hadde ei oppbløming att i mellomkrigsåra. Namnet var mest bruka frå Sogn og Fjordane og nordover, med ein topp i Møre og Romsdal. I etterkrigstida vart namnet lite nytta, men i dei siste åra har namnebruken teke seg opp att, ca 15–30 jenter har fått namnet Nikoline/Nicoline kvart år i perioden 1996–2005. I Noreg i 2006 har 271 Nikoline som fyrste førenamn, medan talet for Nicoline er 201.

### Kjende namneberar

* Nikoline Werdelin – dansk forfattar, teiknar og teikneserieskapar.
* Nicoline Roll Anker – norsk forfattar, kjend som Nini Roll Anker.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ola Stemshaug, Kristoffer Kruken: *Norsk personnamnleksikon*. Det Norske Samlaget. Oslo 1982. ISBN 82-521-2036-9
* Søk i namnestatistikken hjå Statistisk Sentralbyrå
* SSB: «Jenters første fornavn. Antall 1996-2005»
**Dan John Rune Waern** (fødd 17. januar 1933) er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar frå Sköldinge i Södermanlands län. Han vann EM-sølv på 1500 meter under EM 1958 i Stockholm og sette mange svenske rekordar på 800 m og 1500 m.

Aktiv
-----

Waern sletta den 6. august 1956 i Göteborg den 12 år gamle svenske 1500-meterrekorden til Gunder Hägg. Waern vart klokka inn på tida 3.42,0, ei rekordtid Ingvar Ericsson forbetra seinare i sesongen. Under Melbourne-OL i november 1956 rauk Waern ut i kvalifiseringsløpet, 0,2 sekundar unna finaleplass. 11. juli 1957 tok han tilbake den svenske rekorden på 1500 meter med eit løp på 3.40,8. Den 24. august sette han med tida 1.48,9 også svensk rekord på 800 meter, ein rekord han forbetra til 1.48,6 allereie 1. september. Seinare i september månad tok Rolf Gottfridsson med 1.48,2 over nasjonsrekorden. Den 4. oktober i Aten forbetra Waern rekorden til 1.48,1. På tampen av 1957 vart han tildelt Svenska Dagbladets gullmedalje.

Ved europameisterskapen 1958 i friidrett i Stockholm tok Waern sølvmedaljen på 1500 meter på tida 3.42,1. Elles i 1958 flytta han to gongar verdsrekorden på ekstradistansen 1000 meter, ein rekord han i 1959 forbetra til 2.17,8. 27. juli 1959 pressa Waern i Malmö den nasjonale rekorden på 800 meter ned til 1.47,8. Den 8. september det året forbetra han også sin svenske rekord på 1500 m til 3.40,7.

Under dei olympiske leikane i Roma i 1960 sprang Waern i mål til fjerdeplass på 1500 m på den nye nasjonale rekordtida 3.40,0. Få veker etter gjorde Waern sitt livs beste 1500-meterløp. Den 18. september på Nya Ullevi i Göteborg pressa han olympiameisteren Herb Elliott heilt inn til målstreken og fekk sluttida 3.38,6, to tidels sekund bak Elliott. 25. august 1961 sette Waern sin siste svenske rekord då han i Borås sprang 800 meter på 1.47,5. Den rekorden stod til Anders Gärderud slo den i september 1968, medan Waern sin svenske rekord på 1500 m overlevde til 1971.

Waern var svensk meister på 1500 meter seks år i rad; 1956-61. Åra 1958-60 vart han også dobbeltmeister gjennom å vinne 800-meteren.

Hausten 1961 stengde Svenska Friidrottsförbundet Waern ute frå all friidrett på livstid grunna brot mot amatørreglane. Han hadde teke mot pengar frå arrangørar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1956 i Melbourne: Utslått i forsøket (3.48,8=nr 13)
* EM 1958 i Stockholm: Sølvmedalje – 3.42.1, bakom Brian Hewson (3.41,9)
* OL 1960 i Roma: Nr 4 – 3.40,0

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dan Waern» frå Wikipedia på svensk, den 26. juni 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Dan Waern» (på engelsk). Olympedia. Henta 5. mars 2023.
**Mary av Teck** (fødd 26. mai 1867 på Kensington Palace, London, død 24. mars 1953) var britisk dronning og gift med Georg V av Storbritannia.

Ho var dotter av prins Francis, hertug av Teck, og Mary Adelaide av Cambridge; mor hennar var dotterdotter til Georg III av Storbritannia.

Mary forlova seg med prins Albert, hertug av Clarence i 1891, eldste son av den komande Edvard VII av Storbritannia. Seks veker etter forlovelsen døydde Albert av lungebetennelse.
Mary forlova seg med Alberts yngre bror, som seinare blei Georg V.
Dei gifta seg den 6. juli 1893 i *the Chapel Royal*, St. James's Palace i London.

### Barn

1. Edvard VIII av Storbritannia.
2. Georg VI av Storbritannia.
3. Mary, (1897–1965) gift 1922 med earl Henry av Harewood, (1882–1947).
4. Henry av Gloucester, (1900–1974) gift 1935 med Alice Montagu-Douglas-Scott, (1901–2003).
5. Georg av Kent, (1902–1942) gift 1934 med Marina av Hellas, (1906–1968).
6. John, (1905–1919).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* Munzinger (iba)

 |
*For krigsveteranen og juristen, sjå Erich Kästner*

H.C. Andersen-prisen 1960
Kästner-minnesmerke i Dresden
**Erich Kästner** (23. februar 1899–29. juli 1974) var ein av dei mest berømte tyske forfattarane i det tjuande hundreåret, kjend for eit breitt publikum for satiriske dikt og humørfylte, skarpsindige barnebøker.

Kästner voks opp i ein handverkarfamilie i Dresden, og tok lærarutdanning 1913-19; avbrote av at han 1917-1918 deltok i eit artillerikompani i fyrste verdskrigen. Krigen gjorde sterkt inntrykk på han, og han vart pasifist. Etter krigen studerte han tysk historie og teatervitskap ved Universität Leipzig. Han tok doktorgrad i 1925 på ei avhandling om Fredrik II og tysk litteratur, og arbeidde deretter som journalist og kritikar. 

Han var mellom anna tilknytt veketidsskriftet *Die Weltbühne*, som vart leia av Kura Tucholsky og seinare Carl von Ossietzky. Forfattarskapen er utprega antifascistisk, med spor av retninga Neue Sachlichkeit. Han skreiv òg lettare komediar.

Kästners mest kjende barnebok er *Emil og detektivane* frå 1928. Boka var oppsiktsvekkjande for samtida i og med den realistiske samtidsskildringa frå bymiljøa; tidlegare spenningslitteratur for barn vart gjerne lagt til eksotiske eller eventyrlege miljø. Boka vart raskt ein suksess, og er omsett til nærare 60 språk. Den fyrste filmen vart laga i 1931. Kästner skreiv òg *Lise og Lotte eller omvendt* frå 1949, som er førelegget for filmen *Foreldrefellen* frå 1998 med Lindsay Lohan i hovudrolla.

Kästner vart i 1959 tildelt stort fortenstkors av Forbundsrepublikken Tysklands fortenstorden.

Bibliografi
-----------

* *Herz auf Taille*, 1928
* *Emil und die Detektive*, 1928 (norsk: *Emil og detektivane*)
* *Lärm im Spiegel*, 1929
* *Ein Mann gibt Auskunft*, 1930
* *Arthur mit dei longa Arm*, 1931
* *Pünktchen und Anton*, 1931 (norsk: *Prikken og Anton*)
* *Der 35. Mai*, 1931 (norsk: *Den 35. mai*)
* *Das verhexte Telefon*, 1932
* *Fabian. Die Geschichte eines Moralisten*, 1932 (norsk: Fabian)
* *Gesang zwischen den Stühlen*, 1932
* *Das fliegende Klassenzimmer*, 1933 (norsk: *Det flygande klasseværelset*)
* *Drei Männer im Schnee*, 1934
* *Emil und die drei Zwillinge* 1934 (norsk: *Emil og dei tre tvillingane*)
* *Die verschwundene Miniatur*, 1935
* *Doktor Erich Kästners Lyrische Hausapotheke* 1936
* *Georg und die Zwischenfälle*, 1938
* *Das doppelte Lottchen*, 1949 (norsk: *Lise og Lotte eller omvendt*)
* *Die Konferenz der Tiare*, 1949
* *Die dreizehn Monate*, 1955
* *Die Schule der Diktatoren*, 1957
* *Als ich ein kleiner Junge war*, 1957
* *Notabene 45, ein Tagebuch*, 1961
* *Das Schwein beim Friseur*, 1962
* *Der kleine Mann*, 1963
* *Der kleine Mann und die kleine Miss*, 1967 (norsk: *Milli og Peter Millimeter*)

Bakgrunnsstoff
--------------

* dhm.dei *kronologisk biografi*
* erich-kaestner-museum.dei
* kaestnerimnetz.wordpress.com, privat fan-side

Kjelde
------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta tysdag 22. februar 2011, klokka 23:04.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Mudanjiang (gul) i Heilongjiang
**Mudanjiang** (kinesisk skridt 牡丹江; pinyin *Mǔdānjiāng*) er eit byprefektur i provinsen Heilongjiang i Kina, søraust i provinsen. Byprefekturet, som er det sørlegaste i Mudanjiang, grensar mot provinsen Jilin i sør og mot grannelandet Russland i aust (frå byen Mudanjiang er det 248 km til Vladivostok). Byprefekturet Mudanjiang har eit areal på 40 435 km² og 2 798 723 innbyggjarar (2010). Vel 800000 av innbyggjarane bur i byen/byområdet Mudanjiang.

Byprefekturet Mudanjiang omfattar fire bydistrikt (区 *qū*), fire byfylke (市 *shì*) og to fylke (县 *xiàn*).

Samferdsle
----------

Riksveg 201 i Kina går gjennom prefekturet. Vegen tek til i Hegang i provinsen Heilongjiang og fører via mellom andre Mudanjiang og Dandong sør til Liaodong-halvøya til Lüshunkou/Dalian.

Også riksveg 301 i Kina går gjennom området. Han går frå Suifenhe i Heilongjiang via mellom andre Mudanjiang, Harbin og Qiqihar til Manzhouli i Indre Mongolia.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Mudanjiang» frå Wikipedia på bokmål, den 10. april 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Mudanjiang» frå Wikipedia på engelsk, den 10. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mudanjiang**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| **Mugdrum Island** |
| --- |
| Mugdrum sett frå NewburghMugdrum sett frå Newburgh |
| Geografi |
| 

Mugdrum Island is located in

 |
| **Stad** | Firth of Tay |
| **Koordinatar** | 56°22′ N 3°15′ W﻿Koordinatar: 56°22′ N 3°15′ W﻿

 |
| **Areal** | 0,13 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 4 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Fife

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Mugdrum Island** er ei øy i Firth of Tay, utanfor byen Newburgh i Fife, aust i Skottland.

Geografi
--------

Mugdrum er ei lågtliggande, sivdominert øy med sunda North Deep og South Deep på kvar side. Øya har eit areal på 0,13 km².

Historie
--------

Namnet kjem frå *muc-dhruim*, som er skotsk-gælisk for *svinerygg*. Namnet vart opphavleg nytta om kysten innanfor øya.

Siva på øya vart tidlegare hausta inn for halmtekking og for å verne potetene under omlasting. Fram til 1926 låg det ein gard på øya. Øya er i dag eit naturreservat underlagt Tay Valley Wildfowlers' Association.

I Laing Museum i Newburgh kan ein sjå ei utstoppa utgåve av ein katt med to hovud som vart fødd på Mugdrum på 1800-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mugdrum Island» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  «Historical perspective for Mugdrum Island». Gazetteer for Scotland. Henta 25. mars 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Flyfoto av øya Arkivert 2010-04-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Manmohan Singh** (fødd 26. september 1932) er ein indisk politikar, og statsminister i India sidan 22. mai 2004. Han er medlem av Den indiske nasjonale kongressen (*Indian National Congress*, ofte kalla *Kongresspartiet*), og er den første sikhen som vart statsminister i India.

Singh vart fødd i landsbyen Gah i Punjab, som no er ein del av Punjab-provinsen i Pakistan. Han studerte økonomi og tok mastergrad på Panjab-universitetet i Chandigarh, han har òg ein lågare grad frå St. John's College ved universitetet i Cambridge og doktorgrad frå Nuffield College ved universitetet i Oxford.

Singh jobba i yngre dagar som økonom for Det internasjonale pengefondet (IMF). Frå 1982 til 1985 var han leiar for den indiske sentralbanken. I 1991 vart han finansminister i regjeringa til P. V. Narasimha Rao, som sat til 1996. I den posisjonen gjennomførte han økonomiske liberaliseringsreformer. Frå 1998 til 2004 var han opposisjonsleiar i overhuset i det indiske parlamentet mens koalisjonsregjeringa til det hindu-nasjonalistiske Bharatiya Janata-partiet sat ved makta. Ved parlamentsvalet i 1999 lukkast han ikkje i å bli vald inn i underhuset. Han er dermed den einaste indiske statsministeren som aldri har sete i underhuset. Singh har sete i overhuset som representant for Assam sidan 1995.

Ved det indiske parlamentsvalet i 2004 vart Kongresspartiet det største partiet, og koalisjonen Den sameinte framstegsalliansen (*United Progressive Alliance*), leia av Kongresspartiet, vart den største blokka i parlamentet. Alliansen danna ei mindretalsregjering, med støtte av Venstrefronten (*Left Front*). Leiaren av Kongresspartiet, Sonia Gandhi, overraska ved å ikkje ta statsministerposten sjølv, men nominerte Singh.

Manmohan Singh gifta seg i 1958 med Gursharan Kaur, dei har tre døtrer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå engelsk wikipedia den 23. februar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Ensemblevarsling** (*Ensemble Prediction System* - EPS) er ein metode som dei fleste moderne operasjonelle vêrvarslingssenter nyttar for å kunne sjå kor usikre eit varsel er. Det går ut på at ein køyrer ei rekkje modellar der ein har endra litt på startvilkåra. Dei forskjellige modellane vert så kombinert og dannar eit probabilistisk varsel som kan seie noko om sannsynet for at visse vêrsituasjonar skal oppstå. 

På grunn av dei kaotiske eigenskapane til atmosfæren er ein varslingsmodell særs sensitiv for små endringar i startvilkåra til modellen. Ein varslingsmodell må ha startvilkår, som er observasjonsdata henta frå observasjonsnettverket på bakken, satellittdata og anna, som han nyttar til å rekne ut den vidare utviklinga til vêret. Det har vist seg at ein særs liten endring i startvilkåra, det kan vere å flytte ei trykkflate 10 meter opp i atmosfæren, kan få store konsekvensar for kva vêr som vert varsla, særleg 5-10 dagar fram i tid. Dette er hovudårsaka til at ein i dag stort sett ikkje kan varsle meir enn 5-7 dagar fram i tid før varsla vert for usikre. 

Med eit ensemblevarsel gjer ein ørsmå endringar i startvilkåra. Ei køyring, kontrollkøyringa, får stå urørt, medan ein gjer ei positiv endring på den eine halvdelen og ei tilsvarande negativ endring på den gjenverande halvdelen. Til dømes flytter ein trykkfeltet opp 10 meter i ei køyring, flytter ein det ned 10 meter i ei anna. I ein troposfære på 10 km høyrest kanskje ei endring på berre 10 meter lite ut, men dette kan få store konsekvensar for utfallet. 

Når alle køyringane er ferdig vert dei handsama på mange forskjellige måtar. Ofte vert køyringane samla i såkalla «cluster» (grupper) der køyringar med liknande løysingar vert samla i same cluster. Om ein har mange cluster kan det tyde på at varselet er særs usikkert med mange forskjellige mogelege utfall. Ein kan lage såkalla spaghettiplott, som t.d. kan vise temperaturen på ein spesifikk stad der temperaturgrafen frå kvar enkel køyring er lagt oppå kvarandre. Ein annan måte er kart som syner sannsynet for at ein parameter (som regel temperatur, nedbør eller vind) går over ein viss terskel, t.d. kor mange av modellkøyringane som har temperatur over eit visst nivå i eit område. Ein tredje metode er epsigram, som er ei grafisk framstilling av alle varsla av ei rekkje parametrar for ein spesifikk stad. 

Sjølv om ein har mange forskjellige modellkøyringar er det langt frå sikkert at dei har fanga opp heile utfallsrommet, så det er framleis mogeleg å få andre vêrsituasjonar enn dei ensemblet til ei kvar tid varslar, men desse vert rekna som usannsynlege, i alle fall innanfor dei sju-ti første dagane.

Månads- og sesongvarsling
-------------------------

For å lage vêrvarsel som går ein månad eller lenger fram i tid vert som regel ensemblevarslingsmetoden nytta.

Sjå òg
------

* Kaosteori
* Vêrvarsling
**Ambrosius Holbein** (fødd ca. 1494 i Augsburg, død ca. 1519 i Basel) var ein tysk målar og grafikar.

*Portrett av ein gut med blondt hår* (1516)
Ambrosius Holbein var son til Hans Holbein d.e. og eldre bror til Hans Holbein den yngre. Han fekk truleg utdanning i verkstaden til faren i Augsburg før han nokre år reiste rundt og tok målaroppdrag og gjorde studiar. I 1515 deltok han i utsmykkinga av hovudhallen i eit kloster i Stein am Rhein. Frå seint i 1515 var han og broren, Hans Holbein d. y. truleg tilknytt verkstaden til Hans Herbst i Basel. I 1517 vart Ambrosius Holbein teken opp i kunstarlauget Zum Himmel i Basel, og i 1518 fekk han borgarstatus i byen. Han utførte illustrasjonsoppdrag for forleggjarane i Basel, og han måla portrett og tok på seg utsmykkingsoppdrag, på same viset som faren og broren.

Det finst ingen spor etter han verken i arkiv eller andre stader etter 1519, og ein held det for truleg at han må ha døydd det året eller kanskje året etter.

Kjelder
-------

* Oskar Bächtsmann and Pascal Griener - *Hans Holbein* Princeton University Press, Princeton, USA 1997
* «Ambrosius Holbein», henta frå Wikipedia på tysk 27. august 2006, som oppgjev denne kjelda:
	+ Katalog for utstillinga *Die Malerfamilie Holbein in Basel*, Kunstmuseum, Basel 1960

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ambrosius Holbein**

* Biografi og utsnitt av Basilica San Paolo fuori le mura Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Hans Holbein den eldre si teikning av sønene Ambrosius og Hans d.y.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* HDS

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Amen (fleirtyding).* 
**Amen** (hebraisk אָמֵן, āmēn), arabisk gammalgresk ἀμήν‎, amên; arabisk آمین‎, 
āmīn(a); arameisk/klassisk gammalsyrisk ܐܡܝܢ‎, 'amīn) ) er ein liturgisk sluttformel som tyder 'det står fast'. 

Ordet vert bruka til å avslutte bøner, som i Salmane 41,14: «Lova vere Herren, Israels Gud, frå æve til æve! Amen, amen.» Ordet kan stå uomsett i Bibelen, eller det kan vere omsett med 'sanneleg', som når Jesus innleier ei utsegn med eitt eller to *amen*: «Sanneleg, sanneleg, eg seier deg: Den som ikkje blir fødd på nytt, kan ikkje sjå Guds rike.»

Innanfor kristen liturgi vert ordet bruka til å avslutte Fadervår og når kyrkjelyden skal slutte seg til ei bøn eller velsigning. 

I eit folkeleg munnhell heiter det «sikkert som amen i kyrkja» om ting vi kan kjenne oss sikre på at vil inntreffe.

Referansar
----------

1. ↑  Payne Smith, Robert (1879). *Thesaurus Syriacus*. Oxford: The Calerndon Press. s. 118.
2. ↑  Sal. 41,14
3. ↑  Joh. 3,3
**Amedeo Modigliani** (fødd 12. juli 1884 i Livorno i Italia, død 24. januar 1920 i Paris i Frankrike) var ein italiensk kunstmålar, skulptør og teiknar.

Liv
---

'Sitjande akt (1917). Koninklijk Museum voor Schone Kunsten i Antwerpen.
Steinhovud laga av Modigliani
Modigliani var fødd i Livorno. Heimbyen hadde ein stor jødisk folkesetnad, og han vart fødd inn i ein velståande sefardisk familie. Broren Giuseppe Emanuele Modigliani var ein sosialistisk politikar. 

I 1895 vart han ramma av lungebetennelse og nokre år seinare fekk han tyfus etterfølgd av lungebetennelse. I rekonvalesensperioden bestemte han seg for å byrje å måle, og mor hans ordna det slik at han fekk studere hos landskapsmålaren Guglielmo Micheli i Livorno.

Modigliani studerte sidan ved kunstakademiet i Venezia og Firenze og kom i 1906 til Paris. Utan å slutte seg til spesiell gruppe eller rørsle tok Modigliani det han ville frå Toulouse-Lautrecs og Cézannes målingar, den afrikanske skulpturen, fauvistane, kubismen og andre eksperimentelle målarstykke av Pablo Picasso og Georges Braque. Desto meir avgjerande var møtet med den rumenske skulptøren Constantin Brancusi; mellom 1910 og 1913 la han all sin energi på bilethogginga.

Da Modigliani, allereie svekt av sjukdom, vart tvinga til å slutte på grunn av at meiselstøvet trengde ned i lungene, utnytta han manga av skulpturen sine effektar i portretta sine og i nakenstudia, framfor alt det karakteristisk forlengde hovudet, den lange, opphøgde naseryggen og den lange halsen.

I juli 1917 møtte han kvinna i sitt liv - den unge kunststudenten Jeanne Hébuterne (fødd 6. april 1898). Dei flytta saman og 29. november 1918 vart dottera Jeanne fødd. I januar 1920 vart Modigliani sjuk, med nyrebetennelse og tuberkuløs meningitt, og han vart innlagd på Hôpital de la Charité i Paris, der han døydde natta mellom den 24. og 25. januar 1920. Eit par dagar seinare gjorde Jeanne (som var gravid i niande månaden) sjølvmord gjennom å kaste seg ut frå eit vindauge i sjette høgda.

Myten om Modigliani som en «Montparnasseeksentrikar» - stilig, fattig, stolt og dopa eller full - vart skapt av forfattarvennene hans, særskilt etter hans bortgang berre 35 år gammal. Myten gløymer den intensive konsentrasjonen om målinga dei siste åra av livet hans.

Modigliani ligg gravlagd på Père Lachaise i Paris, der Jeanne Hébuterne au kviler. Dotter deira vart teken hand om av Modiglianis syster i Firenze. Som vaksen skreiv ho ein biografi om far sin - «Modigliani, mannen og myten». Det vart au laga ein film om livet hans, «Montparnasse 19» frå 1957 med Gérard Philipe i hovudrolla.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Amedeo Modigliani**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*Frukost med krabbe*
*Bankett med skinke*, 1656
**Willem Claeszoon Heda** (1594–ca 1680) var ein målar under den nederlandske gullalderen som spesialiserte seg på stilleben. I sin sjanger var han ein av dei viktigaste representantane for den såkalla Haarlem-skulen.

Liv og gjerning
---------------

Heda var son til byarkitekten i Haarlem. Han arbeidde sjølv i Haarlem, der han var medlem av Sint-Lucasgilde, målarlauget. Elles er lite kjent om livet hans. Sonen Gerret Willemsz. Heda og Maerten Boelema de Stomme var mellom dei som var lærlingar hos han.

Heda måla helst små stilleben, bilete prega av orden og det gjennomført enkle. Måleri av matbord, etter måltidet er over, komponerte han med sikker hand, der han plasserte tøy, glas og metallvarer, samt mat i ein tilforlateleg heilskap. Han var ein meister i å gjenskape teksturen i objekta, måleria spegla røyndomen. Heda brukte lite fargar i verka, dei har endåtil vorte kalla for monokrome. Stillebena hans har vorte nemnt som bankettar eller frukostar. Heda brukte ofte dei same objekta i måleria sine. 

Om lag 70 verk finst att etter Heda. Verket *Fruktskål og druer* er i Nasjonalgalleriet i Oslo.

Måleri
------

* StillebenStilleben
* StillebenStilleben
* StillebenStilleben

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Willem Claeszoon Heda» frå Wikipedia på engelsk, den 20. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Willem Claeszoon Heda**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BPN
* ULAN
* KulturNav

 |