recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mathias Bille Kjørboe** (28. april 1794–29. oktober 1859) var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann frå Moss.

Kjørboe var son til ein jurist. Han vart student frå katedralskulen i Kristiansand i 1810 og vart cand.jur. i 1815 i København. Der etter arbeidde han på sorenskrivarkontoret til faren i Østre Robygdelaget til han i 1817 vart underrettsprokurator i Kristiansand. 1821-23 var han konstituert sorenskrivar i Vestre Robygdelaget. Frå 1829 var han assessor i stiftsoverretten i Kristiansand, til han i 1843 fekk jobben som sorenskrivar i Lyngdal. Til sist var han frå 1852 stiftamtmann i Kristiansand og amtmann i Lister og Mandal.

Kjørboe møtte på Stortinget 1827, Omframtstortinget 1828 og Stortinget 1830 som representant frå Kristiansand. Han var i 1827 visesekretær i Stortinget, sekretær i Gasje- og pensjonskomiteen og i Redaksjonskomiteen. Også i 1828 var han visesekretær i Stortinget og elles sekretær i Odelstinget og medlem i komiteen om løyvingar til ministerkassa. I 1830 var han sekretær i Stortinget og Desisjonskomiteen, dessutan medlem i Justiskomiteen og Valkomiteen. Også i 1839 var han sekretær i Stortinget og medlem i Valkomiteen, og vidare formann i Veglovkomiteen og medlem i Protokollkomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
*For kommunen med same namn, sjå Askvoll kommune.* 

**Askvoll** er kommunesenteret i Askvoll kommune i Vestland fylke. Tettstaden har 726 innbyggjarar per 1. januar 2017, og ligg på nordsida av Vilnesfjorden.

I Askvoll ligg kommuneadministrasjonen og barne- og ungdomsskule, i tillegg til lensmannskontor, tannlækjeteneste, sjukeheim, veterinær og NAV-kontor. Staden har også ymse butikkar, hotel, bank og apotek. Her ligg også Askvoll kyrkje frå 1863, og Askvoll har vore kyrkjestad sidan mellomalderen. 

Frå Askvoll er det vegsamband via Riksveg 608 til Riksveg 609 som går mellom Førde langs sørsida av Førdefjorden og til Dale i Fjaler kommune langs nordsida av Dalsfjorden og med ferje frå Eikenes, og via Fv362 nordover på Askvollhalvøya. Det er også ferjesamband til Fure i Fjaler kommune på sørsida av Vilnesfjorden og til øyene Værlandet og Atløy lenger vest i Askvoll kommune.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Askvoll kommune Arkivert 2016-03-21 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Stortingsval** er ei nemning på det demokratiske valet til den norske nasjonalforsamlinga Stortinget. Etter den andre verdskrigen har det vore stortingsval kvart fjerde år. To år etter stortingsvala er det kommune- og fylkestingsval. Samstundes med stortingsval er det sametingsval. 
Ved stortingsval utgjer kvart fylke eit valdistrikt. Frå kvart fylke kan det veljast eit visst tal stortingsrepresentantar. Kor mange representantar kvart fylke får velja vert rekna ut etter folketalet i fylket og geografiske omsyn. Fylke med liten folkesetnad og langt frå maktsentrumet i Oslo har fått høvesvis fleire representantar i Stortinget. I dei seinare vala har ei stemme i Finnmark fylke telt dobbelt så mykje som ei stemme i Akershus fylke eller Oslo. Ordninga har vorte kritisert på grunn av skeivdelinga i talet på stemmer ein representant må ha for å koma inn. For å bøta på skeivdelinga er det innført ei ordning med utjamningsmandat.

Stortingsval
------------

* Stortingsvalet 2013 - 9. september 2013
* Stortingsvalet 2009 - 14. september 2009
* Stortingsvalet 2005 - 12. september 2005
* Stortingsvalet 2001 - 10. september 2001
* Stortingsvalet 1997
* Stortingsvalet 1993
* Stortingsvalet 1989
* Stortingsvalet 1985
* Stortingsvalet 1981
* Stortingsvalet 1977
* Stortingsvalet 1973
* Stortingsvalet 1969
* Stortingsvalet 1965
* Stortingsvalet 1961
* Stortingsvalet 1957
* Stortingsvalet 1953
* Stortingsvalet 1949
* Stortingsvalet 1945 - 8. oktober 1945
* Stortingsvalet 1936
* Stortingsvalet 1933
* Stortingsvalet 1930
* Stortingsvalet 1927
* Stortingsvalet 1924
* Stortingsvalet 1921
* Stortingsvalet 1918
* Stortingsvalet 1915
* Stortingsvalet 1912
* Stortingsvalet 1909
* Stortingsvalet 1906
* Stortingsvalet 1903
* Stortingsvalet 1897
* Stortingsvalet 1894
* Stortingsvalet 1891
* Stortingsvalet 1888
* Stortingsvalet 1885
* Stortingsvalet 1882
* Stortingsvalet 1879
| Royal Leamington Spa  |
| --- |
| ParadegataParadegata Paradegata |
| Plassering |
| 

Royal Leamington Spa is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Warwickshire |
| Distrikt | Warwick |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 66 149 |
| Koordinatar |  52°18′″N 1°32′″W﻿Koordinatar: 52°18′″N 1°32′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | CV31, CV32, CV33 |
| Telefon-retningsnummer | 01926 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Royal Leamington Spa**
 |

**Royal Leamington Spa** (òg kalla **Leamington Spa** eller berre **Leamington**) er ein badeby midt i Warwickshire i England. Byen har kring 65 000 innbyggjarar. Byen er kalla opp etter elva Leam som renn gjennom byen. Leamington ligg like ved treet Midland Oak som markerer midten av England.

Leamington er den største byen i den sørlege delen av Warwickshire (kommunen er nesten delt på midten av Coventry som i dag høyrer inn under West Midlands). Byen er delt opp i nord og sør av elva Leam, som stundom kan gå over breiddene sine. Byen vart mellom anna råka av ein kraftig flaum påsken 1998. Byen veks raskt, særleg sørover. Der er berre noko industri i byen (og stort sett ingen tungindustri) og dette ligg i den sørlege enden av byen, langs vegen ned til M40. Mange av innbyggjarane i byen er pendlarar til Coventry og Birmingham.

Leamington er kjend for sine hagar og parkar, særleg *Jephson Gardens*, like ved *Royal Pump Rooms* og like ved elva Leam. Denne parken vart særs hardt råka av flaumen i 1998, men er sidan vorte restaurert og utbetra ved hjelp av pengar frå det engelske nasjonallotteriet. På den andre sida av Leam, på Priory Terrace like ved soknekyrkja, finn ein beddingsopphaling ned til elva frå 1800-talet, bygt spesifikt til at lokale sirkuselefantar kunne kome til å drikke vatn frå elva. Hovudgata i byen heiter *The Parade*, der ein finn handelsenteret *Royal Priors* og mange butikkar, restaurantar og pubar.

Mange studentar og tilsette ved University of Warwick er busette i Leamington, noko som gjer at byen har eit godt natteliv, med mange barar og restaurantar.

Det finst ein stor del georgiansk og tidleg victoriansk arkitektur i byen, mellom anna mange georgianske villaer, som har gjeve Leamington eit noko storslått preg. Byen har i dag stort sett vokse saman med byen Warwick.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Royal Leamington Spa» frå Wikipedia på dansk, den 12. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Mathias Andreas Boye** (9. februar 1796–18. april 1872) var ein norsk skulemann, tollar og stortingsmann frå Kongsberg. Peter Christian Boye var ein eldre bror.

Boye var fødd på Kongsberg, der far hans då var rektor. Sjølv vart han i 1814 student frå Trondhjems skole. 1815-16 budde han i København, frå 1817 var han lærar ved den nyopretta lærde skulen i Drammen, overlærar der frå 1819. Frå 1825 var han konstituert rektor ved katedralskulen i Kristiansand. Han vart lova fast stilling når han hadde teke embetseksamen. Denne tok han aldri, likevel var han rektor i ei rekke av år. År 1849 vart han tollkasserar i Kristiansand, flytta i 1858 over i tilsvarande ombod i Larvik.

Boye møtte på Stortinget 1833 frå 28. mars som 1. varamann frå Kristiansand. Han var då medlem av kyrkjekomiteen. Mange år seinare, i 1857 og på overordentleg storting 1858, representerte han på ny byen på Stortinget. Då var han medlem av Lagtinget og tollkomiteen.

Han døydde i Larvik i 1872.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Mathias Boye NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
***Undertale*** er eit datarollespel utvikla av Toby Fox. I spelet styrer spelaren ein gutunge som har falle ned i undergrunnen, eit stort, åtskilt område under overflata av Jorda, som er sperra av ein magisk barriere. Spelaren møter ei rekke monster på ferda for å kome tilbake til overflata, i hovudsak gjennom kampsystemet i spelet, som kjem fram når spelaren konfronterer eller støyter på eit monster. I det turbaserte kampsystemet kan spelaren mellom anna unngå å ta skade gjennom å navigere unna prosjektil som kjem flygande over skjermen, og kan velje å spare monstera i staden for å angripe og drepe dei. Vala som spelaren gjer påverkar hendingsgangen i spelet, både dialogen, karakterane og historia.

Toby Fox har utvikla *Undertale* uavhengig, inkludert komponeringa av musikken. Spelet er inspirert av mellom anna dataspelseriane *Mother* og *Mario & Luigi*, skytespelet *Touhou Project*, internettkultur og den britiske komiserien *Mr. Bean*. *Undertale* vart lansert 15. september 2015 til Microsoft Windows og OS X, og 17. juli 2016 til Linux. Spelet selde over ein million eksemplar etter at det kom ut, og det vart nominert til fleire prisar.

Kjelder
-------

1. ↑  «ANMELDELSE: Undertale». Gamer.no. Henta 24. september 2016.
2. ↑  «Undertale Release Information for PC». GameFAQs. Henta 24. september 2016.
3. ↑  «Undertale Release Information for Linux». GameFAQs. Henta 24. september 2016.
4. ↑  «Uncovering the heart of Undertale». Eurogamer. Henta 24. september 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Undertale**
**Kjersti Marie Løken Stavrum** (fødd 1. mars 1969 Sarpsborg) er ein norsk journalist og redaktør, frå 2013 til 2016 generalsekretær i Norsk Presseforbund. Frå november 2016 var ho adm.dir. i Stiftelsen Tinius og Blommenholm Industrier.

Utdanning og stillingar
-----------------------

Stavrum er utdanna statsviter innan internasjonal politikk og har ein mastergrad i leiing.

Ho arbeidde i Aftenposten frå 1991 til 2002, og igjen frå 2005 til 2012, i åra 2005–2011 som featureredaktør og frå 2008 til 2012 òg som redaktør for aftanutgåva *Aften*. Ho var redaktør for *A-magasinet* og Osloby.no. 

Frå 2001 til 2004 var ho sjefredaktør i vekebladet *KK* og frå 2012 til 2013 avdelingsdirektør for kommunikasjon og eigne kanalar i NHO. Ho overtok som generalsekretær i Norsk Presseforbund etter Per Edgar Kokkvold i september 2013. I 2016 gjekk ho frå presseforbundet til direktørjobb i Schibsted-stiftelsen Tinius og Blommenholm Industrier AS.

Verv og prisar
--------------

Stavrum var leiar av Oslo redaktørsamskipnad frå 2008 til 2012 og er styremedlem i Stiftelsen Tinius og Blommenholm Industriar. Ho har vore styremedlem i International newsmedia marketing Association, INMA. Ho vart i 2003 kåret til «årets kvinnelege medieleiar».

Ho er leiar i Norsk PEN frå 2019 og er styremedlem i Ethical Journalism Network.

Frå 2019 er ho styreleiar i stiftelsen Cultiva. Ho er styremedlem i Faktisk.no.

I 2020 vart ho oppnemnd som leiar i den andre Ytringsfridomskommisjonen av regjeringa. I august 2021 kritiserte Begard Reza Stavrum for å driva gjengjeldelse mot ein varslar som følgje av hennes kritikk av kommisjonen.

Anna
----

Ho var i 2008 ein av fleire faste paneldeltakarar i talkshowet *Studio 5* som gjekk på TV-kanalen FEM. 

Ho er gift med Gunnar Stavrum, og er yngre syster av den tidlegare fotballspelaren, Kværner-direktør Karl-Petter Løken.

Kjelder
-------

1. ↑  «Kjersti Løken Stavrum overtar etter Kokkvold», *Aftenposten*, 12. april 2013. (besøkt 23. mai 2014)
2. ↑  «Kjersti Løken Stavrum slutter i Presseforbundet», *Aftenposten* 19. september 2016 (besøkt 22. september 2016)
3. ↑
4. ↑  Kulturdepartementet (14. februar 2020). «Presentasjon av medlemmene i Ytringsfrihetskommisjonen» (på norsk). Henta 14. februar 2020.
5. ↑  Begard Reza: Uredelig og usant fra Ytringsfrihetskommisjonen
6. ↑  «Forbanna flink». Dagbladet Magasinet. 31. mai 2003. Henta 14. november 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Kjersti Løken Stavrum» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kjersti Løken Stavrum**

* Kjersti Løken Stavrum ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Tverrsnitt av ein trestamme
**Kjerneved** er den inste delen av ein trestamme. Etter kvart som treet veks, døyr cellene ist i stammen og dannar kjerneveden. Linsepora i cellene i kjerneveden blir tetta igjen for å stoppa åtak frå parasittar, og hjå mange treslag blir cellene fylte opp med ulike stoff. Desse trea har ein annan, mørkare farge på kjerneveden enn på den ytre veden. 

Furu, einer, eik og ask har farga kjerneved, medan gran, osp og lind har same farge som på yta. Hjå furua er cellene i kjerneveden (vanlegvis kalla malme) fylt med kvae som gjer veden svært haldbar mot råte og insektåtak. Dette har husbyggjarar og snikkarar kjend til og utnytta opp gjennom tidene, som i gamle lafta hus, vindauge, båtar og stavkyrkjer. 

Bjørk er eit unntak og har ikkje kjerneved.

Tverrsnittet på denne furustokken viser tydeleg skiljet mellom yteved og kjerneved

Sjå også
--------

* Malmfuru
* Tyri

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kjerneved» frå Wikipedia på bokmål, den 7. desember 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kjerneved av furu
**Kjerringøy** er ei halvøy, eit fiskevær og ein tidlegare kommune som no ligg i Bodø. Her ligg Kjerringøy gamle handelsstad, som har vorte nytta til mange filminnspelingar, mellom anna filmatiseringa av *Jeg er dina* av Herbjørg Wassmo.

Poststaden Kjerringøy har i dag ca. 340 innbyggjarar, spreidde over eit stort område. Dei fleste er busette i Kjerringøy sentrum, på Fjære, Alsos, Os, Strandå, Eidet og Nevelsfjord. Kjerringøy har vegsamband til Bodø by via Riksveg 834.

Utanfor Kjerringøy sentrum ligg to øyar som tettstaden har fått namn etter: Store Kjerringøy og Litl-Kjerringøya. Det ligg òg mange mindre øyar, holmar og skjêr utanfor halvøya.

Historie
--------

Kommunen blei oppretta då Nordfold-Kjerringøy kommune blei delt 1. januar 1906. Kjerringøy hadde då 857 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei det meste av Kjerringøy med 524 innbyggjarar slått saman med Bodin og ein del av Sørfold til Bodin kommune. Denne blei seinare slått saman med Bodø.

5. desember 1972 havarerte to norske F-5-jagarfly på Kjerringøy.

Brennsundområdet i Kjerringøy kommune med 30 innbyggjarar blei på same tid slått saman med Leiranger, Steigen og delar av Nordfold og Hamarøy til den nye Steigen kommune.

Galleri
-------

* Kjerringøy handelsstad Foto: Harald GrovenKjerringøy handelsstad Foto: Harald Groven
* Kjerringøy kyrkjeKjerringøy kyrkje
* Halvøyas høgaste punkt, EidetindenHalvøyas høgaste punkt, Eidetinden

### Kjelder

1. ↑  Så kameratene dø: Den siste flyturen. Vg.no. Vitja 5. september 2020
2. ↑  F-5 - Kjerringøyulykken 1972 omtalt i VG i dag - Ulykken var med F-5`er. Gramsluftfartsblogg.blogspot.com. Vitja 5. september 2020

* *Denne artikkelen bygger på «Kjerringøy» frå Wikipedia på bokmål, den 1. februar 2006.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Destinasjon Kjerringøy
* Kjerringøy skildra som eit paradis på jord (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| **Amazonisfugl** |
| AmazonisfuglhannAmazonisfuglhann |
| AmazonisfuglhoeAmazonisfuglhoe |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Amazonisfugl Utbreiinga av Amazonisfugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Råkefuglar Coraciiformes |
| **Familie:** | Isfuglfamilien Alcedinidae |
| **Slekt:** | *Chloroceryle* |
| **Art:** | **Amazonisfugl** *C. amazona* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Chloroceryle amazona***Latham, 1790 |

**Amazonisfugl** (*Chloroceryle amazona*) er ein fugl i isfuglfamilien som lever innanfor alle land i Mellom-Amerika og store delar av Sør-Amerika aust for Andesfjella.

Skildring
---------

Dette er ein stor isfugl, ca. 30 centimeter i kroppslengd, hannfuglar kan vege opptil 121 gram, hoer 125 til 140 gram. Fjørdrakta har mørk grøn overside og kvit underside. Hovudet er grønt, men dei har ein kvit halsring. Hannar har eit breitt oransje brystband. Hos hofuglen er brystet grønt mot sidene, med eit kvitt sentralt felt.

Utbreiingsområdet er todelt. Frå sørlege Mexico gjennom Mellom-Amerika til nordvestlege Colombia. I tillegg eit samanhengande område av det meste av Sør-Amerika aust for Andes sør til og med Uruguay og nordaustlege Argentina, omtrent til La Rioja og Buenos Aires. Habitatet er elvebreidder, breidder av innsjøar, lagunar med brakkvatn og mangrovar ved kysten. Dei kan leve opptil 2500 moh. i Venezuela, elles under 1200 moh.

Som andre isfuglar er hovuddietten fisk. Mest vanleg jaktar dei frå ei grein, speidar etter byttet, og stupdukkar rett ned i vatnet etter byttet. Men det førekjem at dei «stillar» over vatnet før dei stupdukkar.

Storleiken på populasjonen er estimert til mellom 0,5 til 5 millionar kjønnsmodne individ og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC.

Kjelder
-------

Referansar

1. 1 2  Woodall, P. F. and G. M. Kirwan (2020). Amazon Kingfisher (Chloroceryle amazona), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.
2. ↑  BirdLife International (2021) Species factsheet: *Chloroceryle amazona*. Henta frå  den 13. januar 2021

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Amazonisfugl**
**Aslak Bolts jordebok** er ei jordebok erkebiskop Aslak Bolt fekk laga for Nidaros domkyrkje. Jordeboka vart laga på 1430-talet.

Bakgrunn
--------

Etter svartedauden fall inntektene kyrkja fekk frå jordeiegedommane sine. Det var derfor viktig å få betre orden i økonomien. Som et ledd i dette arbeidet vart det laga ei jordebok med oversyn over gardane, bruka, skyldpartane og rettane Nidaros domkyrkje åtte.

Boka bygde på eldre jordebøker frå 1200-talet og 1300-talet og informasjon erkebiskopen samla på visitasreisene sine.

Registrene i jordeboka er ordna topografisk etter fylke og skipreide, etter ei rute frå Beitstad i Inderøy og sørover til Sunnmøre; ei anna rute frå Namdalen og nordover i Hålogaland. Registeret gjev opplysningar om gardnamn, skyld før og etter svartedauden og ofte korleis kyrkja har fått hand om eigedommane.

Boka var i bruk i hundre år, fram til reformasjonen. Gjennom heile denne perioden vart registeret ajourført. Då erkebiskop Olav Engelbrektsson under reformasjonen flydde til Nederland, hadde han med seg jordeboka og andre arkivsaker. Her vart det teke vare på saman med arkivsakene Kristian II hadde tatt med då han rømte landet i 1523. Arkivet hamna sidan i Tyskland. I 1830 vart samlinga utlevert til Noreg.

Det meste av hovudteksten er skriven med same hand, på mellomnorsk med ein del svenske målmerke. 


|  |  |
| --- | --- |
| Duc pennam, rege cor,virgo Maria, recor(Før pennen, lei hjarta, jomfru Maria, eg bed deg)

Frå innleiingsbolken til Aslak Bolts ordebok   |  |

Trykte utgåver
--------------

P.A. Munch gav ut Aslaks Bolts jordebok allereie i 1852. Boka har vore ei viktig mellomalderkjelde i halvtanna hundreår. Oluf Rygh jamførte Munch si utgåve med handskriftet då han arbeidde med Norske Gaardnavne, og Rygh si retta utgåve finst i Riksarkivet. 

I 1997 gav Riksarkivet ved Jon Gunnar Jørgensen ut ei ny utgåve av jordeboka. Denne utgava er tospråkleg, slik at venstre oppslagsark er ordrett tolking eller avskrift, høgre oppslagsark er moderne bokmål.

Sjå og
------

* Trondhjems Reformats 1589

Kjelder
-------

* Jon Gunnar Jørgensen: *Aslak Bolts jordebok* Riksarkivet 1997 ISBN 82-548-0052-9
**Ellina Aleksandrovna Zvereva** (fødd 16. november 1960) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Dolgoprudnyj som representerte Sovjetunionen og seinare Kviterussland. Ho tevla i diskoskasting og vann gullmedaljen i øvinga i OL 2000 og i VM 1995, og VM 2001. Zverevas personlege rekord er på 71,58 meter.

Aktiv
-----

Zvereva enda på femte plass då ho meisterskapsdebuterte under Sommar-OL 1988 i Seoul. Same året sette ho sin personlege rekord i diskoskast på 71,58 m ved ei tevling i Leningrad. Ho vann si fyrste internasjonale meisterskapsmedalje ved EM 1994 i Helsinki der vart nummer to.

Under friidretts-VM 1995 i Göteborg kasta Zvereva 68,64 m og tok sitt fyrste gull, over meteren lengre enn tyske Ilke Wyludda. Året etter kneip Zvereva OL-bronse i øvinga under sommarleikane i Atlanta. I 1997 kompletterte ho medaljesamlinga med eit VM-sølv, gullet gjekk til nyzealandske Beatrice Faumuina.

Zvereva vann gull i diskoskasting både i 2000 og 2001. Hausten 2000 var ho heilt suveren i OL-finalen i Sydney, hennar lengstekast målte 68,40 m, medan toaren ikkje nådde 66 meter. Sommaren etterpå enda ho opphavleg på andreplass under friidretts-VM i Edmonton, men då russiske Natalja Sadova vart diskvalifisert for dopingbruk, tok Zvereva over fyrsteplassen i tevlinga.

Etter 2001-sesongen heldt Zvereva ikkje lenger eit toppnivå med kast over 65 meter. Ho vart utslått i kvalifiseringa under Sommar-OL 2004, og kom på sjetteplass både i EM 2006 og OL 2008. 47 år gammal la ho opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 5 – 68,94 m
* EM 1990 i Split: Nr 6 – 63,88 m
* VM 1991 i Tokyo: Nr 9 – 63,22 m
* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalifiseringa (nr 16 – 59,84 m)
* EM 1994 i Helsinki: Sølvmedalje – 64,46 m, bakom Ilke Wyludda (68,72 m)
* VM 1995 i Göteborg: Gullmedalje – 68,64 m, framom Ilke Wyludda (67,20 m)
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 65,64 m, framom Franka Dietzsch (65,48 m)
* VM 1997 i Aten: Sølvmedalje – 65,90 m, bakom Beatrice Faumuina (66,82 m)
* EM 1998 i Budapest: Nr 4 – 65,92 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 10 – 62,75 m
* OL 2000 i Sydney: Gullmedalje – 68,40 m, framom Anastasia Kelesidou (65,71 m)
* VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 67,10 m, framom Nicoleta Grasu (66,24 m)
* OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (nr 15 – 60,63 m)
* EM 2006 i Göteborg: Nr 6 – 61,72 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 6 – 60,82 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ellina Zvereva» frå Wikipedia på engelsk, den 19. august 2016.*
* *Denne artikkelen bygger på «Elina Swerawa» frå Wikipedia på tysk, den 19. august 2016.*

* «Elina Zverava» (på engelsk). Olympedia. Henta 13. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| Ellesmere Port  |
| --- |
| Ellesmere PortEllesmere Port Ellesmere Port |
| Plassering |
| 

Ellesmere Port is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Cheshire |
| Distrikt | Cheshire West and Chester |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 68 398 |
| Koordinatar |  53°17′″N 2°54′″W﻿Koordinatar: 53°17′″N 2°54′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | CH65, CH66 |
| Telefon-retningsnummer | 0151 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Ellesmere Port**
 |

**Ellesmere Port** er ein stor industriby og lastehamn i distriktet Ellesmere Port and Neston i Cheshire i England. Byen ligg nord for Chester, og har opp under 70 000 innbyggjarar. Byen ligg ikkje langt frå grensa til Wales, og fleire av innbyggjarane i byen er walisarar.

Skildring
---------

Byen er hovudsakleg industriell, og er dominert av oljeraffineriet til Shell på Stanlow og ein tidlegare ICI kjemisk verkstad. Byen er òg heimstad for ein Vauxhall Motors-fabrikk, der Opel Astra blir for produsert Storbritannia. Det er nokre turistattraksjonar, som båtmuseèt og «Blue Planet Aquarium».

Historie
--------

Byen Ellesmere Port vart stifta som ein utpost mot havet etter at Ellesmerekanalen vart bygd. Kanalen vart designa av William Jessop og Thomas Telford, for å binde saman elvane Severn, Mersey og Dee. Berre Mersey og Dee vart bundne saman, i 1795, sambandet til Severn vart aldri fullført. Kanalen vart forbunde til Mersey i ein landsby med namnet Netherpool, og området var kjent som Whitby Locks.

Landsbyen Netherpool endra gradvis til «Port of Ellesmere», og frå 1800-talet til Ellesmere Port. Det hadde vore busetjing i området sidan Domesday Book vart skriven. Mange av landsby- og stadnamna i området stammar frå gammalnorrønt, i likskap med store delar av Wirral-halvøya, som har vore busett av vikingar.

Etter opninga av Manchesterkanalen i 1894 og oljeraffineriet på Stanlow på 1920-talet voks byen slik at han fekk Great & Little Sutton, Hooton, Whitby, Overpool og Rivacre som forstader. I 1962 auka behovet for bustader enormt etter at Vauxhall Motors opna fabrikk i Ellesmere Port.

Dei siste 20 åra har fleire fabrikkar stengt, og arbeidsplassar gått tapt, men folkesetnaden har auka og det har kome mange nye butikkar. Likevel er næringslivet i Ellesmere Port fortsett basert på industri.

Venskapsbyar
------------

* Reutlingen i Tyskland

Kjende innbyggjarar
-------------------

* John Prescott, britisk politikar og minister, gjekk på skule i Ellesmere Port.
* Beverley Hughes, britisk politikar og minister
* Rob Jones, fotballspelar
* Johannah Leedham, basketballspelar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ellesmere Port» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ellesmere Port Standard (lokalavis)
* Båtmuseet
* Blue Planet Aquarium

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Eilev Hansson Tothammar** (1760–19. april 1823) var ein norsk gardbrukar, skipper og stortingsmann frå Sokndal i Rogaland. Han representerte i 1814 Stavanger amt på det fyrste Stortinget. Han var grandonkel til Ole Gabriel Ueland.

Tothammar vart fødd som trilling på garden med same namn, seinhaustes i 1760. Den 7. desember det året vart han og dei to trillingbrørne Gabriel og Johannes døypte i dåverande Sokndal kyrkje. Eine trillingbroren, Gabriel, gjorde karriere i det militære og enda opp som oberstløytnant i Kristiansand, den andre trillingbroren, Johannes, var dverg og budde på garden Åmot i Sokndal.

Eilev Tothammar reiste tidleg til sjøs i fart på Nederlanda. Han tok styrmannseksamen i København og fekk i 1793 borgarskap i Bergen. I mange år var han førar av skuter, heimehøyrande i Bergen, som gjekk i langfart til både Vest-India og Ostindia. Ved minst eitt høve var han i New York. Folketeljinga 1801 viser at han då var heime på garden sin i Sokndal, også ufredsåra 1807-14 var han heime. Desse åra var han «ivrig sjef for kystvernet».

Sommaren 1814 vart Tothammar vald til 2. representant frå Stavanger amt til det fyrste ordentlege Storting. Etter 1814 var han skipper på skip som storkjøpmannen Gabriel Kielland i Stavanger eigde. På ein tur frå Habana på Cuba braut virussjukdomen «den gule feber» ut om bord. Både Tothammar og mange av mannskapet vart smitta, men dei makta likevel å føre skuta heim til Stavanger. «Den gule feber» herja i Vest-India og USA i perioden 1819-22 og tok manssevis av liv.

Tothammar døydde heime på garden sin våren 1823. Den 17. mai 1904 reiste ungdomslaget i bygda ein tre meter høg bautastein på grava hans.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ellev Tothammar NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ellingsøy Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande på Ellingsøya i Ålesund kommune. Idrettslaget vart skipa i 1945 og er aktivt med i badminton, fotball, handball og cheerleading. Laga til Ellingsøy IL spelar i gule trøyer og elles blå fargar.

### Soge

Fotballaget til Ellingsøy IL markerte seg i dei fyrste 1970-åra. Etter opprykk frå 5. divisjon hausten 1971 gjekk laget heilt til topps i 4. divisjon Sunnmøre i 1973-sesongen. I 1974-sesongen deltok Ellingsøy i 3. divisjon Møre, ei serieavdeling der Sunndal IL stod att som vinnar ved sesongslutt. Av dei ti laga i avdelinga vart Ellingsøy nummer ni og rykte ned saman med Herd. Allereie hausten året etter rykte laget ned ytterlegare ein divisjon. Så frå 1976 deltok Ellingsøy IL i 5. divisjon. Sidan den tid har laget veksla mellom å spele på nivå 4 til 7.

### Ymse

Den seinare landslagsmålvakta Sten Grytebust var Ellingsøy-spelar frå 2005 til 2008.

Kjelder
-------

* NFF-side

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
**Elling Eriksson Wold** (28. februar 1844–18. november 1922) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Sør-Aurdal i Oppland. Han representerte Venstre.

Wold var son til ein gardbrukar. Han tok sjølv over farsgarden i 1868 og dreiv han vidare til han skøytte han over på son sin. Wold var medlem av heradsstyret i Sør-Aurdal frå 1868 til -99, og på ny 1904-07. Ordførar var han periodane 1870-81, 1883-91, 1893-98 og 1904-07. Han var valmann frå 1869 til skipnaden vart avvikla etter stortingsvalet i 1903. Frå 1876 til -99 var han forlikskommissær, heldt fram i ombodet frå 1903. Kasserar i sparebank 1868-79 og styrar av Bagn spareforening 1876-82. Åra 1902-03 var han medlem av representantskapet i Noregs Bank. 

Wold representerte Kristians amt på Stortinget frå 1892 til 1903 og Valdres krins perioden 1906-09. Han møtte første gongen på Stortinget den 12. mars 1888, som varamann og i staden for Walter Scott Dahl. På tinget fekk han sete i justiskomiteen. Som fast representant frå 1894 var han på alle stortinga medlem av budsjettkomiteen, sekretær 1898-1903 og 1906-09. Elles var han med i Lagtinget 1895-1903 og 1906-09, som sekretær dei to siste valbolkane. Også medlem av komiteen om manntalslova 1898-1900, av valkomiteen 1900-03 og 1908-09. I 1903 var han med i deputasjonen Stortinget sende til opninga av Ofotbanen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Royal Philharmonic Orchestra** (**RPO**) er eit symfoniorkester basert i London, skipa av sir Thomas Beecham i 1946. Orkesteret fekk tidleg lukrative innspelingskontraktar og viktige oppdrag som Glyndebourne Festival Opera og konsertar i Royal Philharmonic Society. Etter Beecham døydde i 1961 gjekk det langt dårlegare for orkester, som sleit med å overleve fram til midten av 1960-åra, då framtida vart sikra etter ein rapport frå Arts Council til tilrådde at det delvis skulle få offentleg stønad. Ei ny krise oppstod på same tida då det vart snakk om at orkesteret måtte droppe «Royal» frå namnet. 

Etter Beecham har RPO hatt sju hovuddirgentar, inkludert Rudolf Kempe, Antal Doráti, André Previn og Vladimir Ashkenazy. I dag er dirigenten Charles Dutoit. Andre som har vore nært knytt til orkesteret er sir Charles Groves, sir Charles Mackerras, Peter Maxwell Davies, Yehudi Menuhin og Leopold Stokowski.

I 2004 fekk orkesteret sin første permanente base i London i den då nye Cadogan Hall i Chelsea. RPO held òg konsertar i Royal Festival Hall, Royal Albert Hall og andre stader i Storbritannia og utlandet. Frå starten av har oreksteret vore aktiv i studio, og spelt inn musikk til mange filmar og på mange album. Mange av innspelingane med Beecham og andre er gjevne ut på CD.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Royal Philharmonic Orchestra» frå Wikipedia på engelsk, den 23. april 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* CiNii

 |
Eldre fotografi frå ein gravlund i Russland.
Varhaug gamle kyrkjegard i Hå kommune på Jæren.
**Gravlund** eller **gravplass** er eit område som er reservert for jordfesting av avlidne menneske, anten dei vert jordfesta i likkiste, eller i urne etter kremasjon. Gravplass for dei kremerte vert òg kalla urnelund. 

I Noreg og fleire andre land ligg gravlundane ofte ikring kristne kyrkjer, og det er då vanleg å kalle gravplassane for kyrkjegardar og tilsvarande. Nemninga gravfelt er som oftast nytta som eit arkeologisk nøytralt (ikkjereligiøst) omgrep for samlingar av graver frå førhistorisk tid for døde som har vorte jordfesta på seremonielt vis etter si tids sed. Men i europeiske språk kan ord som svarar til det norske ordet gravfelt òg verte nytta som eit generelt nøytralt alternativ til det som i vanleg språkbruk vert kalla kyrkjegardar eller har andre nemningar av religiøs karakter.

Gravlundar i Noreg
------------------

I Noreg er det ein lovfesta hovudregel at gravlegging skal skje på ein offentleg gravplass eller på ein gravplass som eit registrert trussamfunn har opparbeida etter å ha fått løyve i samsvar med lov frå 13. juni 1969 nr 25 om trudomssamfunn og ymist anna. Alle avlidne har rett til gravplass i den kommunen dei budde i då dei døydde, utan omsyn til kva trudoms- eller livssynssamfunn dei høyrde til, eller kva slags livssyn dei hadde. Gravlegging skal alltid gå føre seg med respekt for den religionen eller det livssynet den døde hadde. Gravlundar ikring kyrkjer som høyrer til Den norske kyrkja er såleis ikkje berre for dei som er medlemar av dette kyrkjesamfunnet. Same rett til gravplass i kommunen har dødfødde born når mora eller faren er busett i kommunen.

Ei grav er freda i 20 år, men fredingstida kan lengjast. Når ein gravlund vert lagd ned, skal arealet vere freda i minst 40 år etter siste gravlegging.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gravlund**

* Lov om gravplasser, kremasjon og gravferd (gravferdsloven).
Gravlaks med potetsalat.
**Gravlaks** eller **graven laks** er ein nordisk fiskerett laga ved graving av rå laks.

Namn og tillaging
-----------------

Laksefilet klar til graving.
I eldre tid pleide ein leggja fisk som skulle gravast ned i ei grop i jorda og dekka over for å sikra stabil temperatur. Dette er opphavet til namnet «graven» eller «gravlaks». Langvarig nedgraving med salt og sukker førte til fermentering som gjerne gjorde fisken meir lik rakfisk. På dansk og bokmål kan gravlaks også heita *gravet laks*, på svensk *gravlax* eller *gravad lax*, på finsk *graavilohi* og på islandsk *graflax*. I engelskspråkleg tradisjon bruker ein også *gravlax* som nemning for røykt laks, eller kan omtala gravlaks som *lox*. 

Ein typisk måte å grava laks på i dag er å marinera filetar i salt, sukker og dill.
Andre smakstilsetjingar kan vera pepar, peparrot, einebær, fennikel og akevitt eller andre typar alkohol. Så lèt ein fisken stå kaldt under lett press i 1-2 døgn. Omtrent kvar 12. time snur ein fisken og kan ausa over marinaden. Større filetar kan trenga opptil 4 døgn.

Servering
---------

Julekaldtbord med mellom anna gravlaks.
Ein kan servera gravlaks oppskoren i tynne skiver som små- eller forrett, anten med ulike typar brød eller med potet. Ofte bruker ein sennepssaus eller *gravlakssaus* til. Anna tilbehøyr kan vera eggerøre, pickle eller kapers.

Gravlaks kan ofte lagast som julemat, til dømes til eit kaldtbord.

Sjå òg
------

* Laks
* Lox
* Røykelaks
* Rakfisk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gravlaks Arkivert 2016-06-26 ved Wayback Machine. oppskrift med bilete ved godfisk.no
* Video ved spise.no

Kjelder
-------


* Gravlaks Arkivert 2016-06-26 ved Wayback Machine. godfisk.no
* Gravlaks with Sweet Mustard Sauce Arkivert 2013-12-26 ved Wayback Machine. Epicurious/Anders Viesad, 2003
* Smoked Salmon, Lox, Gravlax: Is There A Difference? , *Huffpost* (06/11/2013)
* Alaska Salmon Lox or Gravlax, alaskapublic.org
* Anders Viestad, Gravlaks Arkivert 2013-12-27 ved Wayback Machine. newscancook.com
* Tellus Works, Gravlaks (cured salmon)  Arkivert 2013-12-27 ved Wayback Machine. newscancook.com
* Gravad lax till jul, svd.se
**Elling Nilsson Villand**, daud i 1720, var ein av dei førande bøndene i øvre Hallingdal tidleg på 1700-talet. Han var leiar for oppstanden i Hovet i 1713.

Liv og ætt
----------

Elling var son av Nils Olsson Villand. Nils hadde nærpå sytt for at garden søre Villand hadde gått utor ætta, men Elling fekk kjøpt heile bruket attende over nokre år. Han byrja i 1686 med fire lobbøl, og hadde fått samla alt i 1699. 

Elling gifta seg med Åse Sveinsdotter Brattåker frå Hol. Dei hadde tre døtrar saman, Ragnhild Ellingsdotter Villand, som vart gift med Blank-Ola, og så Margit og Siri.

Politisk virke
--------------

Den store nordiske krigen førte mange ekstra skattar over bygdefolket i Noreg. Attåt skattlegginga vart bøndene tvinga til å huse dragonar frå den ståande hæren, noko som vart ei ekstra utgift for mange. I 1713 førte dette til bondereising, som tok til i Hovet, og spreidde seg nedetter til Ål. Grunngjevinga for oppstanden var den såkalla «dagskatten» frå 1712, som bøndene nekta å betala. Leiaren for oppstanden var Elling Villand, og han fekk støtte av bonden Olav Hovdegard frå Ål. Tidleg på året 1713 vart det nedsett ein kommisjon for å granske saka. Utover hausten var det framleis lite innkome av dagskatten, og soldatar vart sende til gardane for å krevja han inn. Då dei kom til Villand, svara Elling at han ikkje kjende til denne skatten, og nekta å betala dagskatt. Svaret Elling gav, er skrive ned: 

*Vi troer iche Kongen ved af dem, men de Sysselherrerne her hiemme har det i mellem sig. Ieg har noch penge og kand betalle siger hand... men Fanden smætte i mig...Ieg troer iche een schall betalle 1 skilling her i bøygden.*
Soldatane heldt fram frå gard til gard og fekk det same svaret. Då vart dei vare at bøndene hadde samla seg mot dei, og Elling førte dei. Skatten vart nekta betalt på same vis i Holet og i Ål. Men dei som hadde vore med på dette, vart tekne og sette på Akershus festning hausten 1714. Elling vart peikt ut som hovudmann, og laut gjera straffarbeid på festninga i to år. Ola Hovdegard fekk tre. Det synte seg i høyringa at Elling hadde fare med agitasjon mellom bøndene, og samla dei til motstand. I oktober 1714 vart straffa mildna til seks månader, og Elling slapp ut i desember same året. Han sat i 219 dagar. Men domen kravde at alt han åtte skulle overdragast til kongen, bo og middel. Dette vart av ein eller annan grunn ikkje panta ut, og Elling sat på Villand til han døydde.

Kjelder
-------

* Lars Reinton: *Villandane*, 1939
***Tanums store rettskrivningsordbok*** er ei norsk ordbok på bokmål som har vore redigert av professor Jakob Sverdrup, rektor Marius Sandvei, Bernt Fossestøl og Boye Wangensteen. Den kom først ut på Johan Grundt Tanum Forlag og seinare på Kunnskapsforlaget.

Den første utgåva av oppslagsverket, vart gjeven ut under tittelen ***Norsk rettskrivningsordbok*** i 1940, vart byrja på av Jakob Sverdrup i 1936 og fullført av Marius Sandvei etter at Sverdrup døydde i 1938. Etter dette har det komme ni nye utgåver av ordboka, og blant desse kom den tredje utgåva i 1961. Dei resterande utgåvene kom i 1974, 1979, 1983, 1989, 1996 og 2005. 1989-utgåva er kjend for å ha vorte trykt med feilaktig orddeling av tittelen på bokryggen: «*Tanums store rettskrivnings ordbok*».

Kjelder
-------

1. ↑  Wangensteen, Boye (red.) 1996. *Tanums store rettskrivningsordbok*, åttande utgåva. Oslo, Kunnskapsforlaget: Innhaldslista
2. ↑  Børsand, Amund (red.). «Tanum bør lese sine egne bøker». Henta 13. april 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 1996-utgåva av *Tanums store rettskrivingsordbok* digitalisert av Nasjonalbiblioteket
* 1979-utgåva av *Tanums store rettskrivingsordbok* digitalisert av Nasjonalbiblioteket
**Aslak Anders Persen Tornensis** (fødd 1965 i Masi) er ein norsk økonom og tidlegare lokalpolitikar for Høgre. Han vart vald til varaordførar i Kautokeino kommune den 31. oktober 2003 og hadde vervet til han søkte om fritak og fekk det på sommaren i 2006. Han hadde då hatt permisjon sidan tidleg i januar same året etter å ha vorte sikta for seksuell omgang med mindreårig. Tornensis vart sidan tiltalt for handlingane og dømd til fengselsstraff.

Varaordførar i Kautokeino
-------------------------

Aslak Anders Tornensis vart innvald som einaste representanten frå Høgre i kommunestyret i Kautokeino ved kommunevalet i 2003. Før konstitueringsmøtet hadde Høgre i Kautokeino inngått skriftleg avtale med Venstre om å stemme på deira kandidat i ordførarvalet. Då Tornensis fekk tilbod om vervet som varaordførar mot å stemme på ordførarkandidaten til Samefolkets Parti valde han å bryte den skriftlege avtalen, og det vart fleirtal for Klemet Erland Hætta som ordførar og Tornensis som varaordførar. Leiaren for Kautokeino Høgre gjekk etterpå ut og sa at det som hadde skjedd var skuffande.

Referansar
----------

1. 1 2  «Kjempet til fløyta gikk». Finnmark Dagblad. 4. november 2003. Henta 17. november 2011.
2. ↑  Møteprotokoll Kautokeino kommunestyre[*daud lenkje*]
3. ↑  «Varaordfører tilstår overgrep». Nettavisen. 2. august 2006. Henta 17. november 2011.
4. ↑  «Dahl ny varaordfører». Finnmark Dagblad. 23. oktober 2006. Henta 17. november 2011.
5. ↑  «Tar permisjon etter sex-siktelse». NRK Nordnytt. 5. januar 2006. Henta 17. november 2011.
6. ↑  «Innrømmet sex med mindreårig». Dagbladet. 18. desember 2006. Henta 17. november 2011.
7. ↑  «6 månader for sex-misbruk». NRK Nordnytt. 3. januar 2007. Henta 17. november 2011.
8. ↑  «Fikk strafferabatt». NRK Sápmi. 24. juli 2007. Henta 17. november 2011.
9. ↑  «Dramatisk ordførervalg i Kautokeino». NRK Finnmark. 1. november 2003. Henta 17. november 2011.
**Koppskatt** (tysk Kopf, hovud), på norsk **hovdeskatt**, var i historisk tid ein personskatt som vart innkravd ofte med same beløpet per skattepliktig hovud, uavhengig av økonomisk betalingsevne. Koppskatten var mykje utbreidd i mellomalderen, men er no med unnatak av Storbritannia longe gått ut av bruk i vestlege land. Han var mellom anna nytta i Noreg i 1891 som politisk verkemiddel for utviding av røysteretten, som då var knytt til eit census-system.

I Noreg vart koppskatt innkravd som ein «eingongsskatt» fleire gongar i 1680- og 1690-åra. Frå 23. september 1762 til 14. november 1772 vart det innkravt årleg koppskatt av alle, militære unnatekne. Frå 1773 til 1782 vart koppskatten «frivillig», kvar person skulle betale «etter evne».

I Storbritannia vart ein koppskatt, *Community Charge*, innført i 1989 (Skottland) og 1990 (England og Wales). Dette førte til kraftige reaksjonar, og utløyste koppskattopptøyar. Det var planar om å innføre han i Nord-Irland òg, men på grunn av opptøyane valde dei å ikkje gjere det. Frå 1993 vart han erstatta av *Council tax*, som jamvel om han er tufta på eit koppskattliknande prinsipp, i langt større grad tek omsyn til skilnader i inntekt og formue.

Sjå òg
------

* Skatt
Koordinatar: 41°47′N 20°32′E﻿

Landskap frå Korab
**Korab** (makedonsk *Голем Кораб*, *Golem Korab*; albansk *Korabi*) er det høgaste fjellet i Nord-Makedonia og Albania, og fjelltoppen dannar grensa mellom desse to landa. Korab ligg ved sida av fjellet Šar.

Fjellet har fleire toppar som strekkjer seg over 2000 meter. Dei viktigaste er: 

* Golem Korab (makedonsk Голем Кораб (Golem Korab) eller Кобилино Поле (Kobilino Pole)); høgd over havet 2 753 m (gamle data) eller 2 764 m (nyare data).
* Kepi Bar (2 595 m)
* Mala Korapska Vrata (2 425 m; eldre data)
* Kabash (2 395 m)
* Ciganski Premin (2 295 m)
* Plocha (2 235 m)
* Visoka Karpa (2 090 m).

Innimellom toppane kan ein finne store fjellblokker som strekkjer seg ned mot dalen der elva Radika renn på den nordmakedonske sida. Desse blokkene kan stundom ha bratte skråningar på over 500 m. Særleg utprega er dette i det alpine Kabash-området, der ein finn fleire svært bratte og utilgjengelege toppar. I dei høgaste områda, over 2 000 m, er klimaet alpint og har mellom anne spor av alpin flora.

Grensa mellom landa deler den høgaste toppen, Golem Korab.

Under den makedonske konflikten i 2001, heldt det ein front til i Korab, og det er framleis eit området med landminer rundt fjellet. Ein kan vitje fjellet frå den nordmakedonske sida etter kompliserte byråkratiske prosedyrar, i følgje med militæreskorte.

Den beste måten å klatre Golem Korab på er å knyte seg til ein internasjonal klatreekspedisjon som har ein årleg tur i byrjinga av september. Ekspedisjonen er organisert av klatreklubben PSD «Korab» - Skopje.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Korab på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* NKC
* GeoNames

 |
**Émile Henri Bernard** (28. april 1868–15. april 1941) var ein fransk målar og forfattar frå Lille. Han er særleg kjend for sine verk frå perioden 1886 til 1897, då han var aktiv mellom dei mest nyskapande målarane i samtida, noko han seinare skreiv inngåande om i bøkene han gav ut. Bernard vert rekna mellom dei postimpresjonistiske målarane, ganske særleg symbolismen.

*Tilgjevinga i Pont-Aven*, 1888
*Innhausting ved havet*, 1891

Liv og gjerning
---------------

Bernard var son til ein tekstilfabrikant. Familien flytta til Paris då Émile var 10 år gammal. 16 år gammal byrja han i lære hos målaren Fernand Cormon, der han vart kjend med Louis Anquetin og Henri de Toulouse-Lautrec. To år seinare braut Bernard av studiane hos Cormon, då han og læremeisteren hadde uforlikelege kunstsyn.

Vinteren 1886-87 møtte Bernard i Paris den nederlandske målaren Vincent van Gogh, begge to oppglødde over det visuelle møtet med japansk fargetresnitt. Bernard byrja elles snart å måle i ein pointillistisk stil. Våren 1887 reiste han til Normandie og Bretagne, saman med Anquetin. Bernard budde to månader i Saint-Briac-sur-Mer, før han reiste tilbake til Pont-Aven.

I Pont-Aven møtte så Bernard i august månad 1888 Paul Gauguin. Dei to målarane utvikla då syntetismen, ei kunstform der biletet framom alt utmerkar seg med skarpe og tydelege former og eit avgrensa fargespekter. Tre år seinare braut Bernard kontakten med Gauguin, då Gauguin fekk æra for stilretninga symbolismen.

Bernard la i 1893 ut på ei reise til Italia, og med finansiell stønad frå mesenen Antoine de La Rochefoucauld, til Egypt. Dei neste ti åra budde Bernard i Egypt, den gongen eit britisk protektorat. Han flytta i februar 1904 tilbake til Frankrike, der han var innom Paul Cézanne i Aix-en-Provence før han slo seg ned i Paris.

Resten av livet budde han for det meste i Paris.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Émile Bernard» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juli 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Émile Bernard**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |