**James Craig, fyrste visegreve Craigavon** (8. januar 1871–24. november 1940) var ein framståande irsk unionistpolitikar, truleg den viktigaste på heile 1900-talet. Craig var leiar for Ulster Unionist Party og den fyrste statsministeren for provinsen Nord-Irland. Hsn vart britisk baronett i 1918 og vart forfemja inn i adelen som visegreve i 1927.

Liv
---

### Tidleg liv

James Craig vart fødd i den nordlege delen av grevskapet Down som det sjuande barnet og den sjette sonen av James Craig og Eleanore Craig (fødd Gilmore Browne). På morsida ætta han på ein velståande familie som åtte eigedom i Belfast og ein gard ved Lisburn.

Faren hadde skotsk slektsbakgrunn, og var ein oppkomlingskapitalist som hadde arbeidd seg opp og fram gjennom møllearbeid og linbleiking. Til slutt hadde han vorte millionær og eigar av whiskeydestilleriet Dunville & Co, som har vore ein av svært få irske whiskeyprodusentar som har skrive whiskey utan e, det vil seia på den skotske måten.</ref> Engelskspråklege Wikipedia -  .</ref>

Faren sende James Craig til skulegang på Merchiston Castle School i Edinburgh, Skotland. Etter skulegangen starta han med aksjemekling, og han skipa medkvart eige firma i Belfast.

### Militær karriere

James Craig meldte seg til teneste for den tredje battaljonen i Royal Irish Rifles i januar 1900 for å delta i den andre boarkrigen. Royal Ulster Rifles og Royal Irish Rifles var irskrekrutterte avdelingar i den britiske hæren, dei vart tilordna det nyskipa Imperial Yeomanry, og Craig tenestegjorde som løytnant. I mai 1900 vart han teken til fange av boarane, men vart slept fri på grunn av ein øyreskade. Då han friskna til vart han sett inn i teneste som deputy assistant director for Imperial Military Railways, der han skal ha utmerkt seg som ein dugande organisator. I juni 1901 vart han send heim på grunn av dysenteri, og då han friskna til att var krigen over. Han vart like etter forfremja til kaptein i tredje bataljon av Royal Irish Rifles. Det militære skal ha passa han godt, men Craig skal ha vore kritisk til profesjonaliteten og effektiviteten i den britiske hæren.

### Politisk karriere

Craig (nummer tre frå venstre) med resten av regjeringa, i 1921
Gravstaden, parlamentsområdet på Stormont i aust-Belfast
James Craig tok ogso sjølv ansvar for å delta i organiseringa av propaganda for Nord-Irland, si regjering og sitt parti i media både i Nord-Irland, i Storbritannia og elles gjennom rolla 
som president i Ulster Association ein periode frå 1922.

  

#### Regjeringane Craig (1921-1940)

The Cabinet in 1921. From left to right, Bates, Londonderry, Craig, Pollock, Archdale and Andrews

| Ministerpost | Namn | Periode |
| --- | --- | --- |
| Statsminister | James Craig, seinare 1. visegreve Craigavon | 7. juni 1921–24. november 1940 |
| Finansminister | Hugh Pollock | frå 7. juni 1921 |
| J.M. Andrews | frå 21. april 1937 |
| Minister for "Home affairs" | Richard Dawson-Bates | frå 7 juni 1921 |
| Utdanningsminister | Markien av Londonderry | frå 7. juni 1921 |
| James Caulfeild, 8. viscount Charlemont | frå 8. januar 1926–13. oktober 1937 |
| J.H. Robb | frå 1. desember 1937 |
| Landbruksminister | Edward Archdale | frå 7. juni 1921 |
| Basil Brooke | frå 1. desember 1937 |
| Arbeidsminister | J.M. Andrews | frå 7. juni 1921 |
| D.G. Shillington | frå 21. april 1937 |
| J.F. Gordon | frå 29. august 1938 |
| Handelsminister | Milne Barbour | Posten oppretta 16. juni 1925 |

Kjelder
-------

1. ↑   Art Byrne og Sean MacMahon: Great Northerners. Swords, Poolbeg 1994 ISBN 1-85371-106-3 s. 54.
2. ↑   Craig, James - first Viscount Craigavon i Oxford Dictionary of Biography..  Lese 16. juli 2019.
3. ↑   Engelskspråkleg Wikipedia James Craig, 1. viscount Craigavon,  - lese 16. juli 2019.
4. ↑   Avsnittet om militær karriere er eit samandrag av eit tilsvarande avsnitt frå engelskspråkleg Wikipedia:  , lese 16. juli 2019. St. John Ervine: Craigavon Ulsterman. London, George Alle & Unwin Ltd 1949 s. 54-65 gjev og detaljar om den militære karriera til Craig.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Innlegg frå James Craig i Westminster
* Oversyn: Arkivalia frå James Craig i britiske nasjonale arkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |