Sir **Ian Holm** (fødd **Ian Holm Cuthbert**, 12. september 1931 i Goodmayes i Essex) er ein engelsk skodespelar som er kjend frå teaterverk og mange filmroller. Han mottok ein Tony Award i 1967 for beste mannlege skodespelar for opptredenen som Lenny i *The Homecoming* og ein Laurence Olivier Award for beste mannlege skodespelar i 1998 for tittelrolla i *King Lear*. Han vart nominert til Oscar-prisen i 1981 for birolla som friidrettstrenaren Sam Mussabini i *Ildvognene*. Andre velkjende filmroller han har spelt er Ash i *Alien*, Fader Vito Cornelius i *Det femte element* og hobbiten Bilbo Lommelun i Peter Jackson sine filmatiseringar av Ringdrotten og Hobbiten av J.R.R. Tolkien.

Bakgrunn
--------

Ian Holm Cuthber var fødd av skotske foreldre i Goodmayes i Essex. Mora, Jean Wilson (fødd Holm) var sjukepleiar og faren, James Harvey Cuthbert var psykiater og ein av pionerane for elektrosjokkterapi. Han hadde ein storebror, Eric, som døydde i 1943. Ian Holm gjekk på den uavhengige skulen Chigwell School i Essex. Foreldra hans flytta til Mortehoe i Devon og deretter Worthing der Ian blei med i ei dramaforeining. Eit besøk til tannlegen førte til at han fekk helsa på Henry Baynton, ein vidkjend Shakespeare-skodespelar som hjelpte Holm å trena seg opp til å bli tatt inn på Royal Academy of Dramatic Art, der han sikra seg ein plass i 1949. Studia hans blei avbrotne eitt år seinare då han blei innkalla til militærteneste i den britiske hæren. I denne tida vart han stasjonert i Klagenfurt i Austerrike og vart forfremja til visekorporal. Studia vart avbrotne for andre gong då han melde seg frivillig til å reisa på skodespelarturné i USA i 1952. Holm vart endeleg uteksaminert frå RADA i 1953. I studietida hadde han blitt tilbode «spydberar»-roller ved teateret i Stratford. Han vart tildelt stadig viktigare roller og blei verande der i 13 år.

Karriere
--------

Holm var ei etablert stjerne ved Royal Shakespeare Company i Stratford før han gjorde sitt inntog på fjernsyn og film. I 1965 spelte han Richard III in BBC-serien *The Wars of The Roses*, basert på RSC-produksjonen av skodespela, og gradvis vart han eit kjent namn med mindre roller i filmar som *Å, for en herlig krig* (1969), *Nicholas and Alexandra* (1971), *Mary, Queen of Scots* (1971) og *Young Winston* (1972). I 1967 vann han ein Tony Award for beste mannlege skodespelar som Lenny i *The Homecoming* av Harold Pinter. In 1977 var Ian Holm med i miniserien *Jesus fra Nasaret* som saddukearen Zerah og spelte ein skurkaktig marokkanar i *March or Die*. Året etter spelte han J.M. Barrie i den prisvinnande BBC-serien *The Lost Boys*, der sonen hans, Barnaby Holm spelte den unge George Llewelyn Davies.

In 1981 spelte han Frodo Lommelun i ein radioversjon av Ringdrotten av J.R.R. Tolkien.

Holms første filmrolle som fekk ringverknader var som den svikefulle androiden Ash i filmen Alien (1979) av Ridley Scott. Måten han portretterte Sam Mussabini på i *Ildvognene* (1981), gjorde han fortent til ein spesialpris under Filmfestivalen i Cannes og ein Oscar-nominasjon for beste mannlege skodespelar i ei birolle. Heime i England vann han BAFTA-prisen i same kategori for same film. I 1980-åra hadde han minneverdige roller i *Time Bandits* (1981), *Greystoke: Legenden om Tarzan, apenes konge* (1984) og Terry Gilliams *Brazil* (1985). Han spelte forfattaren av Alice i Eventyrland, Lewis Carroll, fantasifilmen *Dreamchild* (1985) der Dennis Potter hadde skrive manus.

I 1989 vart Holm nominert til ein BAFTA for TV-serien *Game, Set and Match*. Serien er basert på romanane av Len Deighton og fortel historia om ein offiser (Holm) som oppdagar at hans eiga kone er ein fiendtleg spion. Han heldt fram med å framføra Shakespeare, og spelte saman med Kenneth Branagh i filmen *Henry V* (1989) og spelte Polonius i Mel Gibson-versjonen av *Hamlet* (1990). Holm og Branagh samarbeidde på nytt i *[[Mary Shelley's Frankenstein* (1994), der han spelte Victor Frankenstein, faren til Branaghs rollefigur.

Holm vart stadig meir kjend i løpet av 1997 då han spelte to prominente roller, som den stressa, men fintfølande presten Vito Cornelius i *Det femte element* og den forpinte advokaten i *Den søte ettertid*. I 2001 spelte han i *From Hell* som legen William Withey Gull. Same året portretterte han Bilbo Lommelun i den banebrytande filmen *Ringenes herre: Ringens brorskap*. He gjorde ein ny opptreden i den siste filmen i trilogien; *Ringenes herre: Atter en konge* (2003). For dette vann han ein delt heiderspris frå Screen Actors Guild tildelt skodespelarane i filmen. Han gjentok rolla som den eldre Bilbo Lommelun i filmane *Hobbiten: En uventet reise* (2012) og *Hobbiten: Femhærerslaget* (2014).

Holm har to gonger blitt nominert til Emmy-prisen. Ein gong for ei kringkasting av ei oppsetning av King Lear i 1999, og ein annan gong for ei birolle i HBO-filmen *The Last of the Blonde Bombshells* med Judi Dench i 2001. Holm har lese inn voice-over for mange britiske fjernsynsdokumentarar og reklamar.

Ian Holm har vore med i to David Cronenberg-filmar: *Naken lunsj* (1991) and *eXistenZ* (1999). Han var favorittskodespelaren til Harold Pinter, dramatikaren som ein gong utbraut: «Han tek på seg skoen min, og han passar!» Holm spelte Lenny i uroppsetninga av Pinters meisterverk *The Homecoming*.

Holm har spelt Napoleon Bonaparte tre gonger: fyrst i fjernsynsserien *Napoleon and Love* (1972); deretter i Terry Gilliams komiske *Time Bandits* (1981) og til slutt, i 2001, spelte han den falne leiaren i eksil i filmen *The Emperor's New Clothes*.

Personleg liv
-------------

Ian Holm har vore gift fire gonger. Dei fyrste tre ekteskapa hans enda i skilsmisse. I 1991 gifte han seg med si tredje kone, skodespelaren Penelope Wilton, i Wiltshire. Dei spelte saman i fjernsynsserien *The Borrowers* (1993) på britisk TV. Dei skilde seg i 2001. I dag er han gift med kunstnaren Sophie de Stempel, som har lært av og sete modell for Lucian Freud.

Ian Holm har fem born; tre døtrer, (Jessica, Sarah-Jane and Melissa) og to søner (Barnaby og Henry) med tre kvinner, inkludert dei fyrste to av dei fire konene hans.

Holm vart behandla for prostatakreft i 2001.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Ian Holm er utnemnd til Commander of the British Empire av den britiske dronninga

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ian Holm» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juni 2015.*

Fotnotar
--------

*Engelsk Wikipedia oppgav desse fotnotane:*

1. ↑  «Ian Holm Biography». *filmreference*. 2008. Henta 22 juni 2015.
2. ↑  «Ian Holm». *Channel 4 Film*. 2008. Henta 22 juni 2015.
3. ↑  «Ian Holm – Family and Companions». *Yahoo!7 Movies*. 2008. Arkivert frå originalen 14. januar 2006. Henta 22 juni 2015.
4. 1 2  Ian Holm with Steven Jacobi (2004). *Acting My Life – Ian Holm*. Bantam Books. ISBN 978-0-593-05214-3.
5. ↑  «The Tolkien Library review of the Lord of the Rings Radio Adaptation».
6. ↑  Brantley, Ben. THEATER REVIEW; Talk About a Reality Show. A Pinter Classic Is It. The New York Times 21 July 2001.
7. 1 2 3 4  Holm, Ian; Jacobi, Steven (2004). *Acting my Life*. London: Bantam Press. s. 220, 224, 313ff. ISBN 0-593-05214-5.
8. ↑  *England and Wales Marriages 1984–2005*, arkivert frå originalen 4. november 2015, henta 22. juni 2015

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |