recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Trond Fredrik Ludvigsen** (fødd 22. juni 1982 i Alta) er ein norsk fotballspelar som spelar for Bodø/Glimt.

Han kom til Bodø/Glimt i 1998 etter å ha vore innom klubbene Frea, Bossekop og Alta (A-laget) sine ungdomsavdelingar.

Ludvigsen debuterte for Bodø/Glimt i 1999 då han var berre var 16 år og 314 dagar, og han er ein av dei yngste som har spelt i eliteserien. Han har spelt 35 U-21 kampar for Noreg, og har lagd 16 landslagsmål for Noregs U-21 landslag.

I 2001 vart Ludvigsen seld til den tyske klubben Hertha Berlin, men vart året etter leigd ut til Rosenborg Ballklub. Deretter var han ein ny periode i Bodø/Glimt, før han gjekk til Brann i 2005.

Ludvigsen skreiv under ein treårskontrakt med Brann, og debuterte for klubben 23. juli 2005. 17. desember 2008 skreiv han under treårskontrakt med Bodø/Glimt.

| **Bodø/Glimt – Spillerstallen 2011** |
| --- |

| **Keeperar** |
| --- |
| Noreg 12 Jonas Kolstad |
| Noreg 25 Ivar Andreas Forn |

| **Forsvar** |
| --- |
| Noreg 2 Karl Morten Eek |
| Noreg 3 Per Verner Vågan Rønning |
| Noreg 4 Martin Bjørnbakk |
| Noreg 5 Thomas Jacobsen |
| Noreg 11 Mounir Hamoud |
| Noreg 17 Ruben Imingen |
| Noreg 22 Morten Bjørnskau Johannesen |

| **Midtbane** |
| --- |
| Noreg 8 Michael Haukås |
| Noreg 18 Christian Berg |
| Noreg 21 Daniel Stensland |
| Noreg 24 Anders Karlsen |
| Noreg 26 Daniel Berntsen |
| Noreg 29 Thomas Rønning |

| **Angrep** |
| --- |
| Noreg 9 Jim Johansen |
| Noreg 10 Aram Khalili |
| Noreg 14 Trond Fredrik Ludvigsen |
| Noreg 15 Erlend Robertsen |
| Noreg 16 Ruben Want |
| Noreg 19 Håvard Sakariassen |

| **Trenar** |
| --- |
| Noreg Kåre Ingebrigtsen |
**Trond Georg Kirkvaag** (21. juni 1946–16. november 2007) var ein norsk komikar, skodespelar og imitator fødd i Oslo, som har laga ei rekke humorprogram på NRK gjennom over 30 år. Kirkvaag er son av den tidlegare NRK-programleiaren Rolf Kirkvaag. Han er best kjent for sitt mangeårige samarbeid med Knut Lystad og Lars Mjøen i komikartrioen KLM, og for serien *Trotto Libre* som han laga saman med Otto Jespersen.

Trond Kirkvaag blei tilsett i NRK i 1968. Ein av dei tidlege suksessane hans var *Buffalo Bløffs internasjonale vegg-til-vegg-show* frå 1973 som han laga saman med Jon Skolmen. Programmet vann Chaplin-prisen på Montreux-festivalen. Tre år seinare vann Kirkvaag og Skolmen både Gullrosa, Chaplin-prisen og Presseprisen i Montreux for *The Nor-way to broadcasting*, eit humoristisk program om kringkastinga si historie i Noreg.

Samarbeidet med Lystad og Mjøen starta i 1976 med *Nynytt*, eit satirisk nyheitsprogram som i stor grad var inspirert av britiske humorseriar som *Monty Python's Flying Circus*. I 1978 lagde trioen den fyrste av i alt fire seriar om *Brødrene Dal*. Andre KLM-seriar inkluderer *MRK Fjærsynet*, *Skai-TV* og *Nachspiel*. I tillegg har trioen laga Montreux-bidraga *Diplomatix* og *The Rise and Fall of an Olympic Village*, så vel som spelefilmen *Noe helt annet*. KLM vann Leonardstatuetten i 2001.

|  |  |
| --- | --- |
| Ja, det ser ikkje ut til at vi får kontakt med Calgary, så der har vi nok ei døme på at den finske producaren ikkje heilt kveit kva han driv med på... Kvei–... **Kveit** skal det vel vara... Det er ein feil her... Ikkje **kveit** står det her ja – ikkje heilt **kveit** kva han driv med på.

Trond Kirkvaag parodierer Sølve Grotmol i Skai-TV (1988)   |  |

I 1996 laga Kirkvaag sketsjprogrammet *Trotto Libre* saman med Otto Jespersen, der Kirkvaag skapa rollefigurane *Skræmmer'n* og *Jacob Winche-Lanche*. Etter at Kirkvaag og Jespersen avslutta samarbeidet, har Kirkvaag vore på skjermen med sitt eige talkshow, *Showtalk*. 
Våren 2007 blei det kjent at Kirkvaag hadde kreft.

Trond Kirkvaag lanserte 1. august 2007 sjølvbiografien *Kom ikke nærmere. Jeg og far* der han blant anna skildrar korleis det var å vekse opp i 1950-åra med ein NRK-kjendis som far. Han har tidlegare skrive kriminalromanen *Kongen* som blei utgjeven i 1999.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historia om Trond KirkvaagNorsk Rikskringkasting
* Store Norske Leksikon om Trond Kirkvaag.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNE
* MusicBrainz (artist)

 |
Inne i løpet mot Breivika (T2). 
Tunnelinnslaget på fastlandsida. 
**Tromsøysundtunnelen** er ein undersjøisk vegtunnel på europaveg 8 i Tromsø kommune i Troms. Tunnelen går under Tromsøysundet mellom Tomasjorda på fastlandet og Breivika på Tromsøya. Tunnelen har to løp der T2 er 3500 og T1 er 3386 meter. Han når 102 meter under havet, og største stigning er 8,2 %. Tromsøysundtunnelen vart opna i 1994. Han gav betre trafikkapasitet over (under) Tromsøysundet etter at kapasiteten over Tromsøbrua vart for liten.

Tromsøysundtunnelen var Noregs einaste undersjøiske tunnel med to løp i 16 år før Knappetunnelen og Bjørvikatunnelen vart opna i 2010. Tunnelen har 15 tverrslag mellom løpa. Det er ikkje tillate for fotgjengarar og syklistar å ferdast i Tromsøysundtunnelen.

I 2010 fekk tunnelen nye vegskilt med ljos i som viser fartsgrensene, dette vart gjort for å gjera det lettare å sjå dei sjølv gjennom alt sotet som legg seg på skilta.

I 2012 fekk tunnelen automatisk trafikkontroll (fotoboksar) med gjennomsnittsmåling.

Sjå òg
------

* Kvalsundtunnelen
* Ryatunnelen
* Vegtunnelar i Noreg
* Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

### Bruer i området

* Tromsøbrua
* Sandnessundbrua
* Håkøybrua

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tromsøysundtunnelen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. august 2016.*

1. ↑  *Nasjonal vegdatabank* , Wikidata Q55698494
2. ↑  «Tromsøysundtunnelen». *Nasjonal vegdatabank*.
3. ↑  «Trafikkdata Ev8 Tromsøysundtunnelen T1». Statens vegvesen.
4. ↑  «Trafikkdata Ev8 Tromsøysundtunnelen T2». Statens vegvesen.
5. ↑  Første tunnel med gjennomsnittsmåling[*daud lenkje*]. Statens vegvesen

Bakgrunnsstoff
--------------

* brannmannen.no - Sinnrikt tunnelsystem i Tromsø Arkivert 2016-08-16 ved Wayback Machine.
* Teneste for å sjekka om Tromsøysundtunnelen er open eller stengt

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 60°28′57.360″N 6°39′7.9992″E﻿

Granvin bruk inst i Granvinsfjorden
Utsikt utover Granvinsfjorden. Fotografi frå slutten av 1800-talet
**Granvinsfjorden** er ein fjordarm av Hardangerfjorden i Voss herad. Fjorden startar der Indre Samlafjorden deler seg i Granvinsfjorden mot nordaust og Utnefjorden mot søraust. Dei ytste delane av fjorden ligg òg innanfor Ullensvang kommune. 

Innløpet til fjorden ligg mellom Furenes ved Tjoflot på austsida og Håstabbenes på vestsida og strekkjer seg 9,5 km nordaustover til sjølve Granvin. Om lag 2 km inn i fjorden ligg Kvanndal og frå her går det ferjesamband sørover til Utne og Kinsarvik. 

2,5 km lenger inn i fjorden ligg bygdene Folkedal på nordsida og Hamre på sørsida. Frå her og inn til botn ved Eide i Granvin er det ingen andre busetnader. Fjorden er omgjeven av høge fjell som Oksen og Ingebjørgfjellet i sør og Gråfjellet, Kalvbakkehøgdi, Steinsethorgi og Smøreggi i nord. Dei to på sørsida av fjorden er dei høgaste, begge over 1200 meter over havet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Satellittbilete av limanar langs svartehavskysten
Liman danna av elvemunningane til Dnepr og Søndre Bug
Dnester liman ved elvemunningen til Dnestr
Ein **liman** er ein type innsjø som er danna ved munningen til ei elv blokkert av ein banke av sediment. Limanen kan vere maritim (banken er laga av elva som renn ut i sjøen) eller fluvial (banken er laga av ei større elv ved samanløpet).

Namnet vert brukt om denne type innsjøar langs den vestlege og nordlege kysten av Svartehavet, i tillegg til den lågare delen av Donau. Døme på limanar er Varnasjøen i Bulgaria, Razelmsjøen i Romania og Dnester liman i Ukraina.

Etymologi
---------

Ordet er eit låneord frå russisk лиман (liman), men opphavet kjem frå det mellomaldergreske λιμένας som tyder *bukt* eller *hamn*. Ordet vart spreidd av tyrkarane då dei okkuperte den vestlege og nordlege kysten av Svartehavet.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Liman (landform)» frå Wikipedia på engelsk, den 23. februar 2007.*
Fladda-chùain sett mot Skye
Fladda-chùain nordover mot Shiant Isles
**Fladda-chuain** er ei øy som ligg nord for Trotternishhalvøya på Skye i Indre Hebridane i Skottland.

Namnet kjem frå det norrøne *Flatey*, som tyder «flat øy», og *Cuan*, som er eit skotsk-gælisk ord for «hav» (eller «bukt» på irsk og gælisk). Sistnemnde viser truleg til the Minch, som vert kalla *An Cuan Sgìth* («Skyehavet») eller *Cuan na Hearadh* («Harrishavet»).

Historie
--------

Fleire segner er knytte til Fladda-chuain.

Det ligg nokre ruinar av eit kapell her, som er sagt å vere bygt av ein O'Gorgon i tida til heilage Columba.

Den siste kjende innbyggjaren på øya vart kalla Am Muileach Mòr, som anten tyder «den store Mullmannen» eller «mannen på neset»

I 2002 gjekk atomubåten HMS «Trafalgar» på grunn ved Fladda-chuain.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fladda-chùain» frå Wikipedia på engelsk, den 14. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. s. 174. ISBN 1841954543.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Flaggermuspetrell** |
| FlaggermuspetrellFoto: Wikipedia-brukar AvicedaFlaggermuspetrellFoto: Wikipedia-brukar Aviceda |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** VU SårbarUtbreiinga av flaggermuspetrell Utbreiinga av flaggermuspetrell |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormfuglfamilien Procellariidae |
| **Slekt:** | *Pterodroma* |
| **Art:** | **Flaggermuspetrell** *P. cookii* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pterodroma cookii***G. R. Gray, 1843 |

**Flaggermuspetrell** (*Pterodroma cookii*) er ein pelagisk fugl og ein medlem av slekta *Pterodroma*-petrellar, ein av dei minste petrellane. Som hekkefugl er han endemisk for New Zealand. Han er ein flyttfugl som migrerer til austre og nordlege Stillehavet.

Fuglen er 26 til 29 centimeter i kroppslengd, og han veg ca. 200 gram. I hovudtrekk er denne arten kvit på undersida med lys grå overside. Det kvite nedst på framhovudet går over i lyst grått øvst på panna. Han har ein mørk flekk rundt auga. Oversida viser ein mørk markert 'M' i flukt. Undersida av vengknoken har berre ei kort svart linje i retning kroppsida. Nebbet er lite og svart, men beina er blålege med gult på symjehuda.

Hekkekoloniane ligg på tre små øyar i New Zealand, langt dei fleste hekkar i store koloniar på Little Barrier Island, nokre få par på Great Barrier Island og Codfish Island. Frå april månad migrerer flaggermuspetrellane til havområdet utanfor og mellom Chile og California, somme spreier seg nord til Alaskabukta. Dei er attende i New Zealand omkring august. Nokre få kan overvintre ved hekkekoloniane. Flaggermuspetrellen hekkar i djupe hòler, opp til fem meter inn i bakken. Rugetida for det eine kvite egget er ca. 47 dagar og ungen er flygedyktig etter ca. 88 dagar, frå midten av mars til midten av april.

Flaggermuspetrellar et mest blekksprut, men tar òg noko småfisk og krepsdyr.

Populasjonen er estimert til totalt 670 000 individ og er aukande.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Pterodroma cookii Arkivert 2012-10-21 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 13. juni 2012.

### Referansar

1. 1 2 3  Heather og Robertson, 2005
2. 1 2  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Videoar, bilete og lydopptak av flaggermuspetrellear hos Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ITIS

 |
**Fritz Røed** (15. august 1928–20. desember 2002) var ein norsk kunstnar og bilethoggar, fødd på Bryne på Jæren.

Kunst
-----

Røed er kjend for nyskapande, ofte muntre skulpturar som han gjerne måla. *Sverd i fjell*, til minne om samlinga av Noreg, er truleg det best kjende kunstverket hans, og pregar heile landskapet der det står ved Møllebukta i Hafrsfjord. Elles er verk av Røed brukt til å utsmykka fleire norske byar. Han er særleg representert i Bryne, med statuar av Arne Garborg og Veslemøy. I Bryne sentrum ligg òg Fritz Røed Skulpturpark, som blei opna i oktober 2004 og inneheldt ti skulpturar av kunstnaren, mellom andre Lita søndagsprinsesse.

Kunstnaren blei mellom anna påverka av Adam Fischer og Jean Osouf. 

### Nokre kjende verk

* *Sverd i fjell*, monument ved Hafrsfjord
* *Snill gutt* statuetten som vert delt ut av norske pressefotografar

Livssoge
--------

Røed blei fødd i Bryne sentrum. Han flytta til Oslo med familien sin då han var ungdom, og utdanna seg ved Statens håndverks- og kunstindustriskole og Statens kunstakademi. Deretter studerte han ved Akademiet i København i København (1951) og Académie de la Grande Chaumière i Paris (1952). Han debuterte på Haustutstillinga i 1956.

Frå 1970-talet budde Røed i den italienske kunstnarkolonien Villa Faraldi i Liguria, der han skulle leva livet ut, men med årlege opphald i Mexico og Noreg.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Fritz Røed på comune.villa-faraldi.im.it Arkivert 2006-05-13 ved Wayback Machine. (engelsk)
* Om skulpturen *Mobilen* i Horten
* Fritz Røed Skulturpark Arkivert 2006-02-07 ved Wayback Machine.

### Kjelder

* International Research Institute of Stavanger AS (IRIS) Arkivert 2005-12-16 ved Wayback Machine.
**Poststad** er eit geografisk område med felles postnummer. Det er eit stadnamn som blir brukt saman med postnummer for å adressera post.
Poststad kan også visa til ein stad som har postkontor.

Større poststader kan ha fleire ulike postnummer, og større verksemder eller organisasjonar kan ha eige postnummer. I Norge blir poststaden oppgjeven etter postnummeret i adressa.

Sverige
-------

Poststaden i Sverige - *postort* på svensk - fell ikkje alltid saman heilt med andre administrative eller statistiske inndelingar, som kommune, *församling*, *småort* eller *tätort*. For å unngå forvekslingar har Posten i Sverige ofte måtta lage eigne namn på postorter. Desse har ofte fått ei så stor gjennomslagskraft at dei heilt har erstatta det tidlegare namnet. 

Til dømes heitte Höör i Skåne opphavleg «Hör». På 1800-talet skreiv ein ofte «Här» i staden for stadnamet på lokale sendingar. Derfor hamna mange brev meint for lokal distribusjon i til dømes Stockholm akkurat i Hör. På grunn av det fekk postorten stavinga Höör. Denne stavinga blir no nytta òg for tätorten, församlingen og kommunen.

Namnet «Upplands Väsby», skapt av Posten i 1919, vart frå 1952 namnet på ein kommune.

Sjå òg
------

* Postnummer
* Adresse

Kjelder
-------

1. ↑  «Adressering». Posten Norge. Henta 14. november 2018.
2. ↑  «Varför stavas Höör med två ö?». Arkivert frå originalen 11. mai 2018. Henta 11. mai 2018.  Arkivert 2018-05-11 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Postort» frå Wikipedia på svensk, den 24. mai 2013.*
Koordinatar: 69°15′S 69°55′W﻿

**Schokalsky Bay** er den austlegaste bukta på Aleksanderøya i Antarktis, 17 km brei ved innløpet og 11 km lang. Ho ligg mellom Mount Calais og Cape Brown langs austkysten av Aleksanderøya og George VI isbrem i George VI Sound. Hamptonbreen kalvar store mengder is ut i bukta ved Schokalsky Bay. Isen er i stykke og ujamn, så bukta høver seg ikkje for slederuter inn mot Aleksanderøya. Bukta vart oppdaga frå avstand i 1909 og grovt kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot som, trudde det var eit sund og kalla det «Detroit Schokalsky» etter Julij M. Sjokalskij, ein russisk geograf, meteorolog og oseanograf. Charcot nytta skrivemåten Schokalsky som mannen sjølv nytta då han transkriberte namnet sitt. Kysten i nærleiken vart fotografert frå lufta og bukta vart grovt kartlagd i 1937 av British Graham Land Expedition, men Charcot sin «Detroit Schokalsky» vart ikkje identifisert. Landmålingar utført av Falkland Islands Dependencies Survey i 1948 identifiserte denne bukta som kjennemerket opphavleg namngjeve av Charcot.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Schokalsky Bay» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Namn på ulike språk |
| --- |
| Mulesel |
| Svensk | Mulåsna |
| Dansk | Mulæsel |
| Engelsk | Hinny |
| Tysk | Maulesel |
| Fransk | Bardot |
| Spansk | Burdégano |
| Russisk | Losjak (Лошак) |

Gamalt mulesel i Oklahoma
Eit **mulesel** er avkommet etter ein hingst av hest og ei eselhoppe. Den liknar på det meir vanlege muldyret, som er avkommet etter ei hoppe av hest og ein eselhingst.

Eit mulesel er for det meste noko mindre enn muldyr, men finst, som muldyr, i alle storleikar - for ein stor del avhengig av størrelsen på foreldra. 

Eit mulesel er ikkje i stand til å få avkom: Det er berre eitt kjent tilfelle der ei mulesel-hoppe har fått avkom, og det er ingen kjende tilfelle av at mulesel-hingstar har fått avkom. Dette fordi eit esel har 62 kromosom, ein hest har 64. Muleselet får dermed 63 kromosom, noko som skapar store vanskar når det skal lagast kjønnsceller med halvparten av dei 63 kromosoma.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The American Donkey and Mule Society
* Why Not Hinnies?

Fotnotar
--------


* *Denne artikkelen bygger på «Mulesel» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2009.*
**Bredon Hill** er ein ås i Worcestershire i England, sørvest for Evesham i Vale of Evesham. Åsen høyrer geologisk sett til Cotswolds og høyrer til Cotswolds Area of Outstanding Natural Beauty. Toppen har ei høgd på 299 meter over havet. 

På toppen står eit lite steintårn kalla Parsons Folly (eller Kemerton Tower). Tårnet vart bygt på midten av 1700-talet for John Parsons, MP (1732–1805), ein godseigar, og var meint som sommarbustaden hans. Tårnet vart eit velkjent landemerke og ein trur det kan ha inspirert til bygginga av Broadway Tower.

På åsen er det òg restar etter eit åsfort frå jernalderen, kalla Kemerton Camp. Elmley Castle ligg på nordsida av åsen, og her er òg ruinane etter eit mellomalderslott.

Landsbyar
---------

Rundt åsen ligg landsbyane

* Kemerton
* Bredon & Bredon's Norton
* Eckington
* Great Comberton
* Little Comberton
* Elmley Castle, Bricklehampton & Netherton
* Ashton under Hill
* Beckford
* Overbury & Conderton

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bredon Hill» frå Wikipedia på engelsk, den 3. april 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Page, W. ed. (1913). *Victoria County History: A History of the County of Worcester*, Volume III
* Elrington, C.R. ed. (1968). *Victoria County History: A History of the County of Gloucester*, Volume VIII.

Koordinatar: 52°3′37″N 2°3′46″W﻿
**Posten Noreg AS** er eit norsk heileigd statleg konsern, organisert som eit aksjeselskap som vart skipa i 2002. Selskapet har ansvar for postgangen i Noreg. Konsernet driv også godsfrakt og anna. Posten er ein av dei største selskapa i Noreg med verksemd over heile landet. Tone Wille har vore konsernsjef i Posten sidan oktober 2016, medan Anne Carine Tanum har vore styreleiar sidan 2022.

Posten driv både med levering av fysiske sendingar og tilbyr elektroniske tenester, som Digipost. Leveransane kan skje både ved eigne bod og gjennom alliansepartnarar. Posten utfører tenester både for privatpersonar og føretak. Dei fleste kundane held til i Norden, men gjennom samarbeidspartnarar kan Posten tilby tenester over heile verda.

Soge
----

Posten Noreg er eit av dei eldste og største statlege selskapa i Noreg. Selskapet har sine historiske røter attende til det postverket som vart skipa av Kristian IV av Danmark-Noreg i 1647. Posten Noreg hadde eit postmonopol fram til 2016, på grunnlag av at ein ville ha tilnærma likt posttilbod i heile landet.

 Norsk postboks frå 2003.
Saman med dotterselskapa CityMail og CityMail Danmark deler Posten Noreg ut post til 5,2 millionar husstandar i Skandinavia, og er det nordiske postselskapet som når ut til flest medlemmar. Posten har også kjøpt opp ein god del mindre transportselskap, mellom anna NorCargo og Box, som i likskap med CityMail no opererer under namnet Bring.

Konsernet omsette i 2006 for 23,7 milliardar kroner. Verksemda utfører vel 23 000 årsverk, har 10.000 postbod og sjåførar, der 2.000 er landpostbod.

Kjelder
-------

1. ↑  «Selskapsform og styring», *Posten Norge* (på norsk), henta 15. september 2022
2. ↑  «Konsernledelsen», *Posten Norge* (på norsk), henta 15. september 2022
3. ↑  «Styret», *Posten Norge* (på norsk), henta 15. september 2022
4. ↑  Seglsten, Johan (13. juli 2022). «postmonopolet». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).

* *Denne artikkelen bygger på «Posten Norge» frå Wikipedia på bokmål, den 22. april 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Posten Noreg**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Posten Norge AS i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* BR orgnr

 |
Plassering på kartet
Kart over Schoutenøyane
**Schoutenøyane** eller **Biak** (*Kepulauan Schouten*) er ei øygruppe utanfor Ny-Guinea vest i Stillehavet. Øyane høyrer til Indonesia.

Geografi
--------

Schoutenøyane ligg utanfor kysten i provinsen *Papua*, ved den nordaustlege delen av *Cenderawasih Bay* (*Geelvink-baai*). Geografisk ligg øyane i Melanesia.

Øygruppa dekker eit areal på om lag 3 100 km², fordelt på dei større øyane

* *Biak*, hovudøya, ca 2 600 km²
* *Num*, ca 84 km²
* *Numfoor*, ca 335 km²
* *Supiori*, ca 660 km²
* *Yapen* (Korridu), ca 2 424 km²
* samt ei rad mindre øyar.

Hovudøya har i kring 70 000 innbyggarar. Største staden er *Biak City* på sørkysten av øya. Høgste fjelltoppen er i kring 1 400 moh og ligg på Yapen.

Historie
--------

Den spanske sjøfararen Álvaro de Saavedra var truleg den fyrste europearen som såg Schoutenøyane. I 1528 kalla han øyane for *Isla de Oro*. Ein annan spanjol, Yñigo Ortiz de Retez, var der i 1545. Nederlendarane Willem Schouten og Jacob Le Maire «nyoppdaga» øyane i 1616 under deira ekspedisjon i Stillehavet.

Øygruppa var nederlandsk koloni, som Indonesia elles.

Under andre verdskrigen okkuperte Japan øya Biak frå 1942 til 1944.

Bakgrunnsstoff
--------------

* om Biak


* *Denne artikkelen bygger på «Schoutenöarna» frå Wikipedia på svensk, den 22. mars 2011.*
Minnesmerke for Fritz R. Huitfeldt ved Tryvannshøyden.
**Nicolay Fritz Reichwein Huitfeldt** (fødd 19. mai 1851 i Borgund i Ålesund, død 24. april 1938) var ein norsk idrettsleiar og forretningsmann. Han er mest kjend for Huitfeldt-bindinga frå 1894, som er ei skibinding med jernøyre for tærne på begge sider av skia, heldt saman med gjennomgåande boltar og lêrreimar over vrista og rundt hælen. Bindinga vart seinare utbetra ved at tåjernet vart laga i eitt stykke gjennom skia og bøygd opp på begge sider (1897), samt at hælreima kunne regulerast med eit strammeapparat (1904, Høyer-Ellefsens strammar). Han hadde seinare ein eigen skifabrikk. 

Han var sekretær i Foreningen til Ski-Idrettens Fremme (Skiforeningen) 1886–93, der han tok initiativ til flyttinga av Husebyrennet til Holmenkollen i 1892. Huitfeldt var òg kjend som friluftsmann og hoppdommar og gav ut fleire bøker og artiklar om jakt, fiske, kokekunst, skiløping og hoppstil. Det vart reist ein bauta ved Tryvannstårnet i Nordmarka i 1946 av Skiforeningen. 

Huitfeldt var medlem av Skiklubben Ull.

Han har fått Huitfeldt Point, eit nes i Antarktis, kalla opp etter seg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fritz R. Huitfeldt» frå Wikipedia på engelsk, den 16. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
Laminert leirstein frå bresjøen Missoula i Montana.
Ein **bredemd sjø** eller **bresjø** eller ein sjø som er demd opp av ein isbre. Dei vert ofte danna i sidedalane til ein isbre, mellom isen og fjellet, men dei kan òg dannast i senkingar oppå sjølve isen, men er då som regel små. Om dei vert danna under isen i store senkingar vert dei kalla subglasiale sjøar. Subglasiale sjøar er vanlege på Island der varmen frå dei vulkanske områda smeltar breen på undersida. 

Om isen kollapsar slik at dei bredemde sjøane vert raskt tømde, kan det føre til katastrofale flaumar. På Island vert slike uttømingar kalla jøkulhlaup, og har ofte ført til øydeleggingar på vegar og bruer. I Noreg har ein òg tidlegare hatt bresjøar som har ført til farlege flaumar, mellom anna Brimkjelen ved Jostedalsbreen og fleire sjøar under Svartisen. Den mest kjende bresjøen i Noreg er Demmevatnet som vert demd opp av ein vestleg utløpar av Hardangerjøkulen, Rembesdalskåki. Vasstrykket frå sjøen løfta opp breen og rann under isen og medførte alvorlege flaumar i Simadalen, mellom anna i 1893 og 1937. Etter flaumen i 1893 vart det bygd ein tappingstunnel gjennom fjellet for å hindre vasstande i å verte stor noko til å skape flaum. 

Under den siste istida vart det danna særs store bredemde sjøar. Dei kunne ligge mellom isskiljet og hovudvasskiljet eller danna lange uregelmessike råk langs dalsidene. Ein har funne strandlijer og terrassar (seter) med sand og silt (kvabb) frå slike sjøar nord i Gudbrandsdalen og Østerdalen. Jutulhogget vart til dømes grave ut av vatnet frå ein stor sjø, Nedre Glomsjø, i Østerdalen som flauma over i Tylldalen.

Bredemde sjøar gjev hovudsakleg grus og finmateriale kalla kvabb som avsetningar. Kvabb er eit særs fruktbar jordsmonn og er mellom anna kjend frå Red River Valley i Nord-Dakota i USA. Kvabb i Noreg ligg som regel for høgt til at han kan nyttast som dyrkingsjord i stort omfang.

Kjelder
-------

* «bredemt sjø» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Frithjof Wilborn** (fødd 12. november 1961) er ein tidlegare programleiar i TV 2 og tidlegare fotballspelar i Sportsklubben Brann og Strømsgodset IF. 

Dei ti fyrste åra av livet sitt budde Frithjof Wilborn i Fredrikstad, før faren fekk jobb i Asker og familien flytte dit. Han viste tidleg talent for fotball, og spela for fyrstelaget til Asker allereie som elleveåring. Etter gymnaset tok han eitt år på musikk- og teaterlinja ved Romerike folkehøgskole. Han har elles studert ex.phil. gått eitt år på jusstudiar, og er utdanna lærar med hovudvekt på samfunnsfag og drama.

I 1982 begynte han å spela for Strømsgodset, og spelte 72 kampar for klubben. Han gjekk over til Brann i 1986, og spela om lag 60 kampar for dei fram til han la opp som fotballspelar i 1988.

Etter dette jobba Wilborn sju år som lærar på Lillehammer og fire år som frilansjournalist i *Bergensavisen* og *Gudbrandsdølen*. I 1995 fekk han jobb i TV 2-sporten. Sidan har han vore programleiar for seriar som *Mestermøtet*, *Vil du bli millionær?*, *Farmen*, *Mine damer og herrer*, *Skaperen* og *Jeg gjør hva som helst*. I løpet av karrieren sin kåra VG-lesarane Wilborn til den kjekkaste mannen i Noreg. Han var òg programleiar for 10-årsjubileet til TV 2 saman med Nadia Hasnaoui i 2002, og i 2005 leidde han showet i Oslo Spektrum som markerte at det var 100 år sidan Haakon VII kom til landet.

Wilborn hadde ein lang konflikt gåande med TV 2. Etter 11 og eit halvt år i kanalen slutta han den 31. januar 2008. I april 2009 tiltredde han som dagleg leiar i Os Fotball, og hausten 2009 vart han programleiar på ny, denne gongen for TV Norge med serien *Hvem kan slå Ylvis?*. Kvart år leier han òg NM i morellsteinspytting på Morellfestivalen på Lofthus i Hardanger.

TV-program Frithjof Wilborn har leidd
-------------------------------------

* 2009 Hvem kan slå Ylvis? (TV Norge)
* 2006 Skaperen (TV2)
* 2005 Jeg gjør hva som helst (TV2)
* 2004 Nettopp nå (TV2)
* 2003 Farmen (TV2)
* 2003 TV2-aksjonen (TV2)
* 2002 Mine damer og herrer (TV2)
* 2002 TV2s 10årsjubileum (TV2)
* 2001 Vil du bli millionær? (TV2)
* 2000 Mestermøtet (TV2)
* 1999 Tribunefeber (TV2)
* 1995 TV2-sporten (TV2)

Kjelder
-------

* Artikkelen er basert på bokmålswikipedia om Frithjof Wilborn.
* Wilborn på filmfront.no
* Dagbladet 19.02.07 - portrett med Frithjof Wilborn.
* TV2 Underholdning - Frithjof Wilborn skilles.
Postmuseet
**Postmuseet** i Noreg vart etablert i 1947, og ivaretar eit nasjonalt ansvar for posthistorie. Etter å ha vore lokalisert i Oslo i alle år, konsoliderte Postmuseet våren 2003 med Maihaugen museum i Lillehammer. I juni 2004 opna ei ny utstilling i Postgarden på Maihaugen. I 2010 skifta det konsoliderte museet Maihaugen namn til Lillehammer museum.

Historie
--------

Postmuseet vart etablert i samband med Postens 300-årsjubileum i 1947, men dei fyrste tankane om eit norsk postmuseum kom så tidleg som i 1885. I sirkulær nr. 11 frå Poststyret dette året heiter det: «De ved Postanstalterne beroende, Postvæsenet tilhørende inventarsager, der ikke lenger benyddes, bedes snarest muligt insendt til Departementets 3die Postadministrasjonskontor».

Noregs fyrste frimerke
Det skulle likevel gå fleire år før utviklinga gjekk vidare. I 1901 deltok Poststyret med ei mindre postavdeling på ei kulturhistorisk utstilling på Norsk Folkemuseum på Bygdøy. Fyrst i 1935 fekk saka eit meir offisielt preg. Departementet overlét til Postdirektøren å skaffa husrom og oppretta eit eige Postmuseum, og den 15. april 1947 vart museet opna. Lokalane lå i sjuande etasje i Hovudpostgarden i Oslo. Museet bestod av ni sammenhengde rom på til saman 400 m². Utstillinga inneheldt blant anna modellar av skip og køyretøy, våpen, posthorn, skilt og frimerke.

I åra fram til 2003 var museet lokalisert i posthuskvartalet ved hovudpostgarden i Oslo. I 2003 konsoliderte Postmuseet med Maihaugen. Museet og samlingane vart flytta til Maihaugen på Lillehammer.

Utstillingar på Maihaugen
-------------------------

Museet held i dag til i Postgarden i Byavdelingen i friluftsmuseet på Maihaugen. I Postgarden finst den historiske utstillinga «Post underveis», og på Maihaugen stasjon finst utstillinga «Posten på skinner» - ei utstilling om ambulerande postekspedisjonar på tog. I hovudbygningen på Maihaugen finst utstillinga «Norske frimerker», der alle norske frimerke er stilt ut.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Postmuseet» frå Wikipedia på bokmål, den 13. oktober 2018.*

1. ↑  Marine- og Post-Departement, sirkulær nr.11, 6.5.1885
**Uncle Duke** er ein fast figur i teikneserien *Doonesbury*, frå om lag 1972. Duke var inspirert av journalisten Hunter S. Thompson i magasinet *Rolling Stone*, og arbeidde som denne i bladet den første tida, men tok snart til å leva sitt eige liv. Han er utan skruplar, naiv, spekulativ og har hatt ei lang rekkje oppdrag i amerikansk utanriksteneste, ope og fordekt.

### Skildring

Duke er alltid avbilda med solbriller og sigarett med munnstykke. Han er notorisk blandingsmisbrukar, og har prøvd det meste. Dette hindrar ikkje at han støtt er ute på eit eller anna oppdrag i amerikansk teneste. 

Etter karrieren i Rolling Stone, vart Duke guvernør på Amerikansk Samoa, og seinare ambassadør til Kina. Her møtte han Mao Tse-Tung og tolken hans, «Honey Huan», som vart trufast ved sida hans, tidvis til plage og tidvis til hjelp, til ho gjekk lei av han etter tretti år. Duke har vore i arbeid for oljeindustrien, og vore lobbyist for NRA. Som utsending for oljeindustrien vart han teken som gissel i Iran i 1979. Der kom han uvitande til å setja i verk Gisselkrisa i Iran, og vart sloppen fri i lag med dei andre. Seinare var han i arbeid for Donald Trump, og sette i gang eit spekulativt universitet i Haiti, der han nærpå vart teken av dage og levde ei tid som Zombie til han vart kjøpt fri av Zonker Harris. 

Duke åtte ein landstad i Colorado, teke vare på av vaktmeisteren Zeke Brenner. Då Duke ei tid vart rekna som daud, tente Brenner gode pengar på ei bok om han, og kom seinare til å setja fyr på ranchen. Duke fekk tilhald hjå Mike og Zonker, og kom til å skyte ned Brenner då denne sneik seg inn til J.J. Brenner overlevde, og dei har hatt eit ubalansert forhold til denne dag. Dukes verste problem i Colorado var at John Denver budde rett ved, og pla sitja i bekkefaret og syngje til Duke tok fram hagla. 

Duke freista og på å drive barneheim på ranchen sin, og oppdaga at han hadde ein son, Earl, i borneflokken. Earl er smartare og meir til stades enn faren. 

I 2000 stilte Duke som presidentkandidat i USA. Stripesekvensen tok store delar av året, og det vart i tillegg laga animerte kampanjar med han, der han vart intervjua av mellom andre Larry King. Han vann naturleg nok ikkje, og seinare hugsa han ikkje noko av det heile, sidan han hadde røyka tett med hasj heile vegen. Når rusen tek han, vil dei andre figurane vera i dialog med "mini-D", ei mindre utgåve av han som kjem opp frå hovudet hans. 

Duke er ikkje i røynda onkelen til Zonker, men ein nær ven av familien. Han ber tittelen «onkel» som eit slags æresmedlem av Harris-familien. Zonker er då og den einaste som stiller opp for han. 

For tida driv han og Earl ein CIA-finansiert kampanje for å berge unna mislikte statsleiarar frå u-land i konstitusjonell krise. Dei hyra mellom andre Jeff Redfern til å arbeide for seg, noko som nærpå kosta Jeff livet.
**Kavaratti** (malayalam കവരത്തി, mahl ކަވަރައްދޫ er den tredje største øya og hovudstaden i det indiske forbundsterritoriet Lakkadivane (Lakshadweep) i Arabiahavet.

Av dei 10 113 innbyggjarane som budde på øya under folketeljinga i 2001 var 55 % menn og 45 % kvinner. Lesekunnenivået låg på 78 %, mykje høgare enn landsgjennomsnittet på 59,5 %. Lesekunnenivået var 83 % blant menn og 72 % blant kvinner. 12 % av innbyggjarane var mindre enn seks år gamle. Nesten alle innbyggjarane på Kavaratti er muslimar – på den vesle øya finst heile 52 moskear.

Det første lågtemperaturs avsaltingsanlegget i India opna i Kavaratti i mai 2005. Anlegget, som kosta 50 millionar rupi, var forventa å kunna produsera 100 000 liter ferskvatn per dag.

Kjelder
-------

1. ↑  Census of India
2. ↑  «Desalination: India opens world’s first low temperature thermal desalination plant». IRC International Water and Sanitation Centre. 31. mai 2005.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**György Sárosi** (16. september 1912–20. juni 1993) var ein ungarsk fotballspelar og trenar, fødd i Budapest og død i Genova. Senterløparen var ein av dei beste fotballspelarane i verda i siste halvdelen av 1930-åra.

### Klubbspel

Sárosi byrja spele fotball på Mugyetemi. Allereie i 1929 gjekk han over til storklubben Ferencváros, der han var aktiv heilt til han la opp i 1948. Med Ferencváros vann han fem gongar den ungarske fotballserien og like mange gongar den nasjonale cupmeisterskapen. Tre sesongar var han toppskårar i den nasjonale serien. Ved fire høve var Sárosi med å spele Ferencváros fram til finale i mitropacupen, ei klubbturnering for lag i Mellom-Europa i tida 1927-40, einast i 1937 stod han att som vinnar av cupen i 1937. Med 49 mål på 43 kampar var han den klare skyttarkongen i turneringa. I alt spelte Sárosi 383 meisterskapskampar for Ferencváros og skåra 351 mål.

### Landslagsspel

Sárosi spelte 62 landskampar i tida 1931-43 og skåra 42 mål. Han deltok i Fotball-VM 1934 og 1938 og skåra i alle sine fem VM-kampar. I 1938-meisterskapen var han lagkaptein og reduserte til 1-3 då Ungarn i Marseille den 19. juni tapte finalen mot Italia med 2-4. 19. september 1937 skåra Sárosi sju mål då Ungarn på heimebane i Budapest slo Tsjekkoslovakia 8-3, i den andre omgangen stod han for to ekte hattrick, det fyrste innom elleve minuttar, det andre på åtte minuttar.

### Merittar

* VM-sølv: 1938 for Ungarn
* Vinnar av mitropacupen: 1937 med Ferencváros
* Ungarsk seriemeister: 1932, 1934, 1938, 1940 og 1941 med Ferencváros
* Ungarsk cupmeister: 1933, 1935, 1942, 1943 og 1944 med Ferencváros

Trenar
------

Frå 1948 til 1960 var Sárosi trenar for sju ulike klubblag i Italia, mellom andre Juventus som han i 1952 leidde til siger i Serie A.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «György Sárosi» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juni 2018.*

* eu-football

| * v
* d
* e
Ungarn sitt landslag – VM i fotball 1934 |
| --- |
| 
* 1 Avar
* 2 Bíró
* 3 Dudás
* 4 Futó
* 5 Háda
* 6 Kemény
* 7 Lázár
* 8 Markos
* 9 Palotás
* 10 Polgár
* 11 Sárosi
* 12 Somlai
* 13 Sternberg (kaptein)
* 14 A. Szabó
* 15 G. P. Szabó
* 16 Szalay
* 17 Szűcs
* 18 Tamássy
* 19 Teleki
* 20 Toldi
* 21 Vágó
* 22 Vincze
* Landslagstrenar: Nádas

 | Flagget til Ungarn |
|  |


| * v
* d
* e
Ungarn sitt landslag – VM i fotball 1938 (sølvmedalje) |
| --- |
| 
* 1 Balogh
* 2 M. Bíró
* 3 S. Bíró
* 4 Cseh
* 5 Dudás
* 6 Háda
* 7 Kohut
* 8 Korányi
* 9 Lázár
* 10 Pálinkás
* 11 Polgár
* 12 B. Sárosi
* 13 G. Sárosi
* 14 Sas
* 15 Szabó
* 16 Szalay
* 17 Szűcs
* 18 Titkos
* 19 Toldi
* 20 Turay
* 21 Vincze
* 22 Zsengellér
* Landslagstrenar: Dietz & Schaffer

 | Flagget til Ungarn |
|  |
| **Massa** |
| --- |
| Horisonten til MassaHorisonten til Massa |
| Plassering |
| 

Massa is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Toscana  Massa-Carrara |
| Borgarmeister | Fabrizio Neri |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  94 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt    - folketettleik | 66 097   703/km² |
| Koordinatar | 44°2′″N 10°8′″E﻿Koordinatar: 44°2′″N 10°8′″E﻿ |
| Høgd over havet | 65 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 54100 |
| Telefon-retningsnummer | 0585 |
| **Nettstad:** www.comune.massa.ms.it |

**Massa** er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Massa-Carrara i regionen Toscana og har om lag 65 000 innbyggjarar.

I lag med tvillingbyen Carrara er Massa verdskjend for utvinning og produksjon av marmor.

Historie
--------

Frå 1400- til 1800-talet var Massa hovudstad i det sjølvstendige fyrstedømet (seinare hertugdømet) Massa og Carrara, styrt av familiane Malaspina og Cybo-Malaspina.

I 1829 vart byen gjeven til den austerrikske greina av Huset Este. I 1859, under samlinga av Italia vart han ein del av Kongedømet Sardinia.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Massa» frå Wikipedia på engelsk, den 9. januar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Massa**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Kawasaki Heavy Industries Kobe sitt hovudkontor er i bygningen Kobe Crystal Tower
**Kawasaki Heavy Industries, Ltd.** (川崎重工業株式会社, Kawasaki Jūkōgyō Kabushiki-gaisha) er eit internasjonalt føretak med base i Japan. Hovudkvartera ligg i i byane Minato-ku, Tokyo og i Kobe. Føretaket vart skipa i 1896 og er kalla opp etter grunnleggjaren Shozo Kawasaki. Namnet har ingenting med byen som heiter Kawasaki å gjere.

Kawasaki Heavy Industries er godt kjend for sine motorsyklar og terrengkjøretøy, men produsererer og tog, luftfartøy, produkt for industri og romfart. Føretaket driv dessutan skipsbygging gjennom dotterselskapet Kawasaki Shipbuilding Corporation.

Utvalde produkt
---------------

* Kawasaki ZX-6RKawasaki ZX-6R
* Kawasaki c751b passasjertogKawasaki c751b passasjertog
* Kawasaki Ki-45 frå andre verdskrigKawasaki Ki-45 frå andre verdskrig
* Kawasaki skipsverft i KobeKawasaki skipsverft i Kobe

Bakgrunnsstoff
--------------

* khi.co.jp Arkivert 2008-03-03 ved Wayback Machine. Kawasaki Heavy Industries, nettstad
* Forum Kawasaki - Kawasaki online
**Jelena Porsanger** (fødd i 1967 i Loparskaja i Sovjetunionen) er ein forsker innan samisk kultur og historie. Ho var rektor ved Samisk høgskole i Kautokeino frå 2011 til 2015.

Liv og virke
------------

Jelena Porsanger voks opp i landsbyen Loparskaja i innlandet av Kolahalvøya, sentralt i det kildinsamiske området. Familiebakgrunnen hennar er likevel frå det skoltesamiske området nær grensa mellom Russland og Finland, og faren skal ha snakka skoltesamisk. Foreldra forska på nordlys ved Polar-geofysisk institutt ved Kola vitskaplege senter under Det russiske vitskapsakademiet, og Jelena vart difor tidleg stimulert til ein akademisk karriere.

Utover 1970-talet byrja det å verta aukande interesse for det samiske, og då det kom ei samisk-russisk ordbok lærte Porsanger seg kildinsamisk på eiga hand. Av farmora lærte ho i tillegg finsk, og ho drog seinare til Helsingfors for å studera, der ho òg måtte læra seg nordsamisk.

I 1998 byrja Porsanger som førsteamanuensis  ved Senter for samiske studium ved Universitetet i Tromsø, i 2000 blei ho tilsett som forskar og førelesar og i 2005 som seniorforskar. Forskinga hennar på munnlege og skriftlege kjelder til den austsamiske urfolkreligionen frå 1500- til 1900-talet førte fram til doktoravhandlinga «Bassejoga čáhci»: Gáldut nuortasámiid eamioskkoldaga birra álgoálbmotmetodologiijaid olis («Vatna i den heilage elva»: Kjeldene til den austsamiske religionen sett i lys av urfolkmetodologi), som ho forsvarte ved Universitetet i Tromsø i januar 2006. Det var den første disputasen som hadde føregått på samisk i Noreg. Porsanger har sagt at inspirasjonen til oppgåva kom frå frustrasjon over kor lite som var skrive om austsamisk kultur og religion, og at det som var skrive var «urettmessig generalisert».

Ho vart tilsett ved Samisk høgskule i Kautokeino, der ho sidan 2010 har leidd eit forskingsprosjekt for utvikling av metodologi, dokumentasjon, bevaring, vern og lagring av árbediehtu – tradisjonell samisk kunnskap. 1. august 2011 vart ho rektor ved høgskulen.

Porsanger har òg vore med i ekspertpanelet til SN sitt forum for urfolksaker.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  Siw Ellen Jakobsen (juni 2007). «Med himmelen som tak». *Bladet forskning*. Arkivert frå originalen 1. desember 2017. Henta 26. november 2017.
2. ↑  Randi Solhaug (20. januar 2006). «Første disputas på samisk». Universitetet i Tromsø : Nyhetstorget. Arkivert frå originalen 11. juni 2007. Henta 26. november 2017.
3. 1 2  «Jelena Porsanger blir ny rektor». Samisk høgskole. 2011. [*daud lenkje*] (daud lenkje juli 2017)

* *Denne artikkelen bygger på «Jelena Porsanger» frå Wikipedia på bokmål, den 26. november 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Jelena Porsanger i BIBSYS
* Publikasjonar av Jelena Porsanger i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Siw Ellen Jakobsen. Med himmelen som tak Arkivert 2017-12-01 ved Wayback Machine. (Portrett i Bladet forsking nr 2/2007)
**Jelena Dmitrijevna Polenova** (27. november 1850–19. november 1898) var ein russisk målar og designar. Ho var ei yngre syster av målaren Vasilij Polenov.

Liv og gjerning
---------------

Polenova studerte ved ein måleriskule i heimbyen St. Petersburg frå 1859 til 1869. Denne skulen var open også for kvinner og vart driven av 'Selskapet til framhjelp for kunsten'. Pavel Tsjistjakov var læraren hennar, frå 1864 fekk ho også Ivan Kramskoj til lærar. 1869-70 studerte ho i Charles Chaplin sitt atelier i Paris.

Seinare la ho ut på reiser til Tyskland og Italia (1875), og ho utdanna seg vidare innan kunsten under eit opphald i Paris (1879). Medan den russisk-tyrkiske krigen stod på i 1877-78 arbeidde ho på eit militærhospital i Kiev.

I 1870-åra arbeidde Polenova hovudsakleg med vassfargar. Landskapsmåleria i vassfargar vart fyrste gongen vist offentleg i 1882, ved ei utstilling i St. Petersburg og Moskva. Dei vart der godt mottekne og rosa av kritikaren Vladimir Stasov.

'Draken', 1895-98
Tidleg på 1890-talet flytta Polenova til Moskva, der ho kom i tett kontakt med familien Savva Mamontov. Ho byrja spele ei framståande rolle i aktivitetane omkring Abramtsevokolonien, ei konservativ slavofil kunstretning i Russland mot slutten av 19. hundreåret. I 1885 organiserte Polenova og Jelizaveta Mamontova ein snikkar- og treskjeringsverkstad på Abramtsevo.

Polenova tok del i utviklinga av ein nasjonal versjon av *art noveau* innanfor Abramtsevokolonien. Med sine illustrasjonar av russiske eventyr og slavisk mytologi vart ho ein føregangar i den romantiske varianten av jugendstil/art noveau. Temaene og motiva i kunsten hennar frå denne tida er mykje like Ivan Bilibin sine, og delvis Viktor Vasnjetsov sine.

Jelena Polenoa døydde i 1898 i Moskva, av seinfylgjer etter ho skadde hovudet under ei ulukke to år i førevegen.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Jelena Dmitrijewna Polenowa» frå Wikipedia på tysk, den 25. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NKC

 |
MP5 maskinpistol
**MP5** er ein maskinpistol frå den tyske fabrikanten Heckler und Koch. Han skyt 9×19mm Parabellum-ammunisjon, og har magasin for 15 og 30 patronar. 

Våpenet er tilgjengeleg med både fast kolbe, faldekolbe og skuvkolbe. 

MP5 blir rekna som eit særs nøyaktig våpen, som det òg er lett å lære seg å meistre. Det er svært liten rekyl når ein skyt med dette våpenet, om ein ikkje skyt heilautomatisk. Det er fire moglege skytemåtar: Enkeltskot, dobbeltskot, tre skot eller heilautomatisk. Kva alternativ som er tilgjengelege varierer mellom dei ulike modellane. Den som blir bruka i det norske Heimevernet har to måtar, enkeltskot og heilautomatisk. 

Opphavleg heitte våpenet *HK54*, og det fekk namnet MP5 etter at den tyske hæren tok den i bruk som «Maschinenpistole 5» i 1966. Det har sidan vorte teke i bruk av militær- og politistyrkar i ei rekkje land, mellom dei Noreg. 

MP5 finst i mange ulike variantar, blant anna desse som er i bruk i det norske forsvaret: MP5A2 (med fast kolbe) og MP5A3 (med skuv-kolbe).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «MP-5» frå Wikipedia på bokmål, den 29. desember 2006.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
| **Masnedø** |
| --- |
| Gamal kanonstilling på MasnedøGamal kanonstilling på Masnedø |
| Geografi |
| **Stad** | Mellom Sjælland og Falster |
| **Koordinatar** | 54°59′N 11°54′E

 |
| **Areal** | 1,68 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Kommune** | Vordingborg kommune

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 156 (2005) |
| **Folketettleik** | 93 /km² |

**Masnedø** er ei dansk øy mellom Sjælland og Falster. Øya har eit areal på 1,68 km² og 156 innbyggjarar. Ein kan kome til Masnedø via Masnedsund bru frå Sjælland, eller via Storstrøm bru frå Falster. Dei to bruene danna tidlegare ein hovudveg for bilar og jarnbane mellom dei to større øyane, men i dag tar Farøbruene seg av det meste trafikken over sundet.

I 1912 vart det bygd ei militær festning på øya. Festninga var noko av det første tyskarane tok i 1940 då dei invaderte Danmark. I 1974 vart festninga lagt ned, og omgjort til eit kunstgalleri og som ein stad for musikkfestivalar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |