recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Wrexham** (walisisk **Wrecsam**) er ein industriby i det nordlege Wales. Han er kjernen i grevskapsdistriktet Wrexham. Kring ein tredjedel av innbyggjarane i distriktet bur i sjølve Wrexham by.

Byen var tidlegare eit av dei tyngste industrialiserte områda i Nord-Wales, med teglsteinproduksjon, stålverk og mange kolgruver. Alt dette er no nedlagt, og det enorme jarnbanenettverket i og rundt byen blei fjerna på 1960-talet. Mange ynskte etter det å flytta vekk frå byen, men på grunn av mangelen på arbeidsplassar og mange bustader på marknaden var det umogleg å finna nok kjøparar som var villige til å betala akseptable prisar. Byen gjekk difor inn i ei økonomisk krise.

Den negative trenden blei til ein viss grad snudd i løpet av 1990-åra, gjennom program som gav støtte til lettare industri som etablerte seg i området. Store område som var skadd av kolgruvedrift har blitt sett i stand som industriområde. 

Byen har framleis nokon av dei fattigaste områda i Wales, som bydelen Caia Park. I 2003 braut det ut opptøyar der då lokale ungdomar gjekk til åtak på kurdarar som dei meinte fekk urettferdige fordeler. Då politiet kom blei det kasta brannbomber mot dei.

Kultur
------

St. Giles kyrkje i Wrexham.
Den lokale fotballklubben er Wrexham AFC og spelar i engelske ligaer. Llanelli Scarlets er ein av dei fire profesjonelle rubgyklubbene i Wales som spelar i Celtic League. 

Det nasjonale Eisteddfod vart arrangert i Wrexham i 1888, 1912, 1933 og 1977. Ein uoffisiell Eisteddfod blei halden der i 1876. 

Det nyaste kollegiet til University of Wales, North East Wales Institute of Higher Education (NEWI), ligg i Wrexham.

Den viktigaste anglikanske kyrkja i Wrexham er St. Giles. Kyrkjetårnet er rekna som eit av Wales' sju underverk. Det katolske Wrexham bispedømme har sete i byen, med katedralen Wrexham katedral.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wrexham» frå Wikipedia på bokmål, den 29. juni 2020.*
Oka munnar ut i Volga i Nizjny Novgorod.
Oka i Nizjny Novgorod.
Oka i Moskva oblast, nær Serpukhov.
**Oka** (russisk Ока́) er ei elv sentralt i Russland og den største sideelva til Volga frå høgre. Ho renn gjennom Orjol, Tula, Kaluga, Moskva, Rjazan, Vladimir og Nizjegorod og nesten heile elva kan nyttast til skipsfart, heilt opp til byen Kaluga. Elva er over 1500 km lang. Den russiske hovudstaden, Moskva, ligg langs ein av sideelvane til Oka, Moskvaelva.

Namn og historie
----------------

Max Vasmer knyter namnet på elva til det gotiske *аƕа*, gammal høgtysk *aha*, latinsk *aqua*, som alle tyder anten «vatn» eller «elv» (jfr. Aa) Oleg Trubatsjev sporer opphavet av namnet tilbake til baltiske språk. Det var det baltiske folket galindiane som levde på vestsida av Oka før slavarane kom hit.

Historisk har elva gjeve namn til Øvre Oka fyrstedøme oppfor Tarusa. Ein av dei største russiske byane Nizjnij Novgorod vart grunnlagd for å verne området der Oka renn ut i Volga. Qasim-khanatet, ein muslimsk stat, okkuperte dei nedre delane av Oka på 1400- og 1500-talet.

Landemerke
----------

Langs breidda av elva finn ein mange historiske og kulturelle stader, som mellomalderklostera i Murom, moskeane og minaretane i Kasimov, dei festningsliknande kremlane i Kolomna og Serpukhov, minnesmerka over Vasilij Polenov og Sergej Jesenin, dei utgravne ruinane av Gamle Rjazan og Det gamle Sjukhovtårnet.

Prioksko-Terrasnyj biosfærereservat ligg på venstresida av elva overfor byen Pusjtsjino og er kjend som eit område der visentar formeirar seg.

Sideelvar
---------

* Ugra
* Zjizdra
* Upa
* Protva
* Gus
* Nara
* Moskva
* Pra
* Osiotr
* Pronja
* Para
* Moksja
* Tiosja
* Kljazma

Byar ved Oka
------------

* Orjol
* Beljov
* Tsjekalin
* Kaluga
* Aleksin
* Tarusa
* Serpukhov
* Kasjira
* Protvino
* Pusjtsjino
* Kolomna
* Rjazan
* Kasimov
* Murom
* Pavlovo
* Navasjino
* Gorbatov
* Dzerzjinsk
* Nizjnij Novgorod

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oka River» frå Wikipedia på engelsk, den 22. oktober 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Vasmer's Etymological Dictionary, vol. 3, s. 127.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Oka**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
| Çarçovë |
| --- |
| Styresmakter |
| Land  Region  Kommune | Albania  Gjirokastër  Përmet |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 918 |
| Koordinatar | 40°7′1″N 20°32′24″E﻿Koordinatar: 40°7′1″N 20°32′24″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| 

Posisjonen til Çarçovë i Albania

 |

**Çarçovë** (gresk Τσαρτσόβα, *Tsartsóva* eller Κεράσοβο, *Kerásovo*) er ein tidlegare landkommune i regionen Gjirokastër i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Përmet.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Çarçovë 918 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var Çarçovë ein del av distriktet Përmet. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:

* Çarçovë
* Vllaho – Psilloterë
* Biovizhdë
* Zhepë
* Draçovë
* Iliar – Munushtir
* Strëmbec
* Pëllumbar
* Kanikol

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Olaf Moriarty Solstrand** (fødd 29. juli 1982 i Oslo) er ein norsk teikneserieforfattar frå Åfjord kommune i Sør-Trøndelag, no busett i Ski. Han har skrive Disney-teikneserier for Egmont sidan 2001, og vart då den første norske Disney-forfattaren sidan 1980-åra. Den første historia hans, «Donald for en dag», vart publisert i *Donald Duck & Co* nr. 26/2003, og er teikna av Nuñez.

16. juni 2006 skapte Solstrand nettstaden Nettserier.no, ein nettstad som fungerer både som utstillingsvindauge for lovande norske serietalent, og ein stad der serieteiknarar kan finne kvarandre og utveksle tilbakemeldingar og røynsler.

13. september 2010, under den årlege teikneseriefestivalen Raptus, vart Solstrand tildelt "Raptusprisen" for sin innsats for teikneseriar i Noreg.

Referansar
----------

1. ↑  Solstrand, Olaf. «Nettserier.no». Nettserier.no. Henta 14. august 2006.
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 4. mars 2016, henta 30. juli 2011

Bakgrunnsstoff
--------------

* Andeby Online
* Olaf Moriarty Solstrand i Inducks
* Eiga nettside
* Nettserier.no
**Heerenveen** (vestfrisisk *It Hearrenfean*) er ein kommune i provinsen Friesland i Nederland med 50 175 ibuarar per 1.4.2016, og med eit flatemål på 187,8 km². Knapt 30 000 menneske bur i sjølve byen Heerenveen, resten held hus i 15 landsbyar.

Rådhuset i Heerenveen
Byen Heerenveen vart grunnlagd i 1551. Han har særleg vokse mykje etter andre verdskrigen, og er i dag ein av dei største i Friesland. Byen er særleg kjend for skeisehallen Thialf, der det sidan 1970 har vort arrangert over 40 ulike internasjonale meisterskap i lengdeløp på skeiser. Også den lokale fotballklubben SC Heerenveen har markert seg med sine nasjonale prestasjonar. Sykkelfabrikanten Batavus, med om lag 700 tilsette, har ei over hundreårig historie og eksporterer over halvparten av den årlege produksjonen.

Ymse
----

Økonomen Wim Duisenberg og skeiseløpararane Falko Zandstra og Sven Kramer er frå Heerenveen.

Ei rad norske fotballspelarar har gjort teneste i SC Heerenveen, mellom dei Børre Meinseth, Thomas Holm, Daniel Berg Hestad, Christian Grindheim, Tarik Elyounussi og Martin Ødegaard. 

Utsyn over Heerenveen

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Heerenveen» frå Wikipedia på nederlandsk, den 15. mars 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Eit taoisttempel i Wudangshan
 **Wudangshan**  (kinesisk: 武当山, pinyin: *Wǔdāng Shān*) er ei fjellkjede i provinsen Hubei i Kina, rett sør for byen Shiyan.

Fjella er kjent for sine mange taoistiske kloster. Nokre av dei var akademiske senter, andre stader praktiserte ein kampsport, eller meditasjon, tradisjonell kinesisk medisin, taoistiske jordbruksmetodar eller liknande. Under tang-dynastiet (618-907) vart den første gudstenestestaden, Fem drakar-tempelet, bygt.

Dei mange klostera i fjella vart tømt, skada eller øydelagde under kulturrevolusjonen. I 1994 vart dei oppførte på UNESCO si liste over verdsarven, og spelar ei rolle for turismen.

Palassa og templa i Wudangshan, som vart bygt som eit organisert kompleks under ming-dynastiet, har bygningar som går tilbake til 600-talet. Dei er noko av det ypperste i eldre kinesisk kunst og arkitektur.

Wudangklostra har ofte vore kulissar i kinesiske kampfilmar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wudangshan» frå Wikipedia på bokmål, den 30. juni 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* UNESCO-skildring av Wudangshan

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
*Wuhu er òg namnet på eit fylke i Anhui.*
Wuhu om kvelden.
**Wuhu** (kinesisk: 芜湖, pinyin *Wúhú*) er eit byprefektur i provinsen Anhui i det sentrale Kina. Folkesetnaden vert estimert til 2 245 600 i 2004.

Administrasjon
--------------

Wuhu i Anhui
Wuhu administrerer fire bydistrikt og tre fylke.

* Jinghu distrikt (镜湖区), *Jìnghú Qū* ;
* Sanshan distrikt (三山区), *Sānshān Qū* ;
* Jiujiang distrikt (鸠江区), *Jiūjiāng Qū* ;
* Yijiang distrikt (弋江区), *Yìjiāng Qū* ;
* Wuhu fylke (芜湖县)
* Fanchang fylke (繁昌县)
* Nanling fylke (南陵县)

Samferdsel
----------

Riksveg 205 passarer gjennom området. Han byrjar i Shanhaiguan i Hebei og endar opp sør i Shenzhen i provinsen Guangdong. Undervegs er han innom mellom anna Tangshan, Tianjin, Zibo, Huai'an, Nanjing, Wuhu, Sanming, Heyuan og Huizhou.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wuhu» frå Wikipedia på bokmål, den 11. november 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «Voss herad».*

**Voss herad** er eit herad i midlùten av Vestland fylke. Heradet grensar i vest til Vaksdal, i sudvest til Kvam, i aust til Ulvik, og i nord til Aurland og Vik. Heradet er vorte vidka fleire gonger; i 1964 då Voss, Vossestrand (Strondi) og Ævanger vart slegne saman og i 2020 då Gronvin herad vart del av heradet.

Voss er eit innlandsherad og knutepunkt for ferdsla, og er med 1 805 kvadratkilometer det største heradet både i tidlegare Hordaland, og i Vestland fylke. 91 % av viddi er fjellende som ligg høgre en 300 meter yver havet. Heradet er eit umtykt skidmål og bygdi hev fostra fleire kjende skidløyparar. Nord for Vossavangen ligg skidlendi med Voss fjellheisar. Dei seinare åri er det òg bygt skiddrag og skidløypor i Myrkdalen, vel 2 mil frå stjornarstaden i heradet. Detta var i samband med utbyggjingi av Voss Fjellandsby. 

Ein frå Voss vert oftast i dag kalla vossing, men eldre namn er «ein voss» *m*, «ei vossa» *f* og mangtal «vesser».

Namnet
------

Namnet Voss kjem frå gamalnorsk *Vǫrs* og kann ha vore eit tidlegare namn på Vangsvatnet. Kva det kjem frå er uvisst, men eit mogelegt upphav er roti *\*u̯er-* som er knytt til *vatn*.

Voss er i dag eitt av fjore herad som offisielt nyttar nemningi *herad*.

Kjeldor
-------

1. ↑  «Innbyggjarnamn», *Språkrådet* (på norsk), henta 25. november 2020
2. ↑  Norsk stadnamnleksion, Voss.
3. ↑  Norsk stadnamnleksion, Voss.

Emne i bakgrunn
---------------

* Offisiell vevgard
**Kgalema Motlanthe** (fødd 19. juli 1949) var president i Sør-Afrika frå 25. september 2008 til 9. mai 2009, og visepresident av African National Congress (ANC). Han overtok det som stod att av presidenskapsperioden til Thabo Mbeki då denne trekte seg.

Motlanthe blei fødd i Johannesburg som son av ein gruvearbeidar. Han tok del i studentopprør, fagforeiningsarbeid og kampen mot apartheid med ANC. I desember 2007 blei han visepresident i ANC. Motlanthe blei teken inn i regjeringa som minister utan portefølje i juni 2008, for å klargjera ein enklare overgang frå den Thabo Mbeki si avgåande regjering til den som blei vald i 2009.

Mothlanthe blei vald til ny president av den sørafrikanske folkeforsamlinga den 25. september og teken i eid same dag. 
Han fekk 269 av 351 gjevne stemmer. Kgalema Mothlante tok over etter at Ivy Matsepe-Casaburri hadde vore stadfortredande president i ein dag.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kgalema Motlanthe» frå Wikipedia på bokmål, og «Kgalema Motlanthe» frå Wikipedia på engelsk den 26. september 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
*Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «UFO».*

UFO i Brasil.
**UFO** er eit *Uidentifisera Fljugande Objekt*. Ordet vart upphavleg nøytt um objekt som enno ikkje var identifisera, men hev i det seinare nær sagt vorte ein samtyding til fartyi åt romvesen.

Dagsens nyfikna etter UFO-ar byrja etter at Kenneth Arnold hevda å ha sét ein «fljugande tallerk» 24. juni 1947 i nærleiken av Mount Rainier i Washington. Sidan dét hev UFO-ane vore ei kjelda til segner, songar, bøker, filmar og dokumentarar i hopetal.

Under ei meiningsmåling i  Sambandsstatane i 1996 kom det fram at 71 % av alle amerikanarar trudde at styremaktene deira heldt informasjon um UFO-ar burte frå ålmenta.

I Noreg høyrer me med ujamne millomrom gjetord og segner um at folk sjølve hev sét elder på onnor vis havt med UFO-ar å gjera. Døme på dét er UFO-ringen på Espevær og nattljosi i Hessdalen.

Peikar
------

 Arkivert 2011-05-15 ved Wayback Machine. - UFO Norge, organisasjon som samlar inn observasjonar i Noreg

‎‎
**R. Kelly** (fødd **Robert Sylvester Kelly**, 8. januar 1967 i Chicago i Illinois) er ein amerikansk R&B-songar og plateprodusent som gjerne blir kalla Kongen av R&B.

Karriere
--------

Kelly tok til å opptre seint i 1980-åra, og debuterte med gruppa *Public Announcement* i 1992. Han starta solokarrieren sin i 1993 med plata *12 Play*. Han er kjend for mange hitsinglar, m.a. «Bump n' Grind», «Your Body's Callin'», «I Believe I Can Fly», «Gotham City», «Ignition (Remix)», «If I Could Turn Back the Hands of Time», «The World's Greatest», «I'm a Flirt», og rap-operaen «Trapped in the Closet». Kelly vann tre Grammy-prisar for «I Believe I Can Fly» i 1998. 

Kelly har skrive, produsert og laga remixar av songar og plater for mange artistar, til dømes Aaliyahs debutalbum frå 1994, *Age Ain't Nothing But a Number*. Kelly blei nominert til Grammy-prisen i 1996 for å ha skrive Michael Jackson-songen «You Are Not Alone». I 2002 og 2004 slapp R. Kelly ut samarbeidsplater med rapparen Jay-Z. Han har også vore gjestevokalist for andre hip-hopparar, til dømes Nas, Sean Combs og Fat Joe.

Recording Industry Association of America har anerkjent R. Kelly som ein av dei mestseljande musikkartistane i USA med 40 millionar selde plaster. I tillegg er han ein av fem svarte artistar som har hamna blant dei beste 50 på den same lista. Billboard kalla R. Kelly den mest framgangsrike R&B-artisten gjennom dei siste 25 åra i mars 2011. Kelly har sloppe 12 solostudioalbum og selt over 100 millionar plater på verdsbasis. Dette gjer han til den mest framgangsrike mannlege R&B-artisten i 1990-talet, og ein av dei mestseljande musikarane nokonsinne.

R. Kelly slapp nyleg albumet *Black Panties* der «My Story» er ein av singlane.

Diskografi
----------

* 1992: *Born into the 90's*
* 1993: *12 Play*
* 1995: *R. Kelly*
* 1998: *R.*
* 2000: *TP-2.com*
* 2002: *The Best of Both Worlds*
* 2003: *Chocolate Factory*
* 2004: *Happy People/U Saved Me*
* 2004: *Unfinished Business*
* 2005: *TP3.Reloaded*
* 2007: *Double Up*
* 2009: *Untitled*
* 2010: *Love Letter*
* 2012: *Write Me Back*
* 2013: *Black Panties*

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «R. Kelly» frå Wikipedia på engelsk, den 8. september 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **R. Kelly**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Slovakisk Karst i Slovakia
**Slovenský kras** eller **Slovakisk Karst** er ei fjellkjede i Dei slovakiske malmfjella i Karpatane, sør i Slovakia. Det består av store karstsletter og platå. Sidan 1973 har området vår del av eit landskapsvernområde og i 2002 vart Slovakisk Karst nasjonalpark oppretta. Det er eit biosfærereservat i UNESCO og grottene i området er innskrivne på UNESCO si verdsarvliste.

Kjenneteikn
-----------

Den høgaste toppen er Jelení vrch på 947 moh. Viktige elvar i området er Slaná (Sajó), the Štítnik og Turňa. Slovakiske Karst ligg i den nordlege tempererte sonen og har eit kontinentalklima med fire klåre årstider. Området består av fleire lag kalkstein og dolomitt frå mesozoikum, og under dette sandstein, kalkstein og skifer. Slettene er dekte av eik- og agnbøkskogar, åsar med eikeskog og karstgroper med gran. Lengst nord finn ein bøkeskogar. 

Zádielska tiesňava (Zádielkløfta)
Slettene (platåa) inneheld mange karstformasjonar, som karstgroper med diametrar på opp til 250 meter og djup på opp til 45 m, kjegleforma åsar og blinddalar. 

Området er kjent for dei mange grottene, som Domicagrotta, Ochtinská aragonittgrotte (*Ochtinská aragonitová jaskyňa*), Gombasekgrotta (*Gombasecká jaskyňa*) og Jasovskágrotta (*Jasovská jaskyňa*). Desse er opne for ålmenta. Andre grotter er Krásnohorskágrotta (*Krásnohorská jaskyňa*) og Hrušovskágrotta (*Hrušovská jaskyňa*).

Regionen inneheld karstsjøar og den største av desse er *Jašteričie jazero*.

Inndeling
---------

Frå vest til aust er fjellområdet inndelt som følgjande: 

* *Jelšavský kras*
* *Koniarska planina* (Koniarskasletta)
* *Plešivská planina* (Plešivskásletta)
* *Silická planina* (Silickásletta)
* *Turnianska planina* (Turnianskasletta); Sjå òg Turňa
* *Horný vrch* (Øvrefjellet)
* *Dolný vrch* (Nedrefjellet)
* *Zádielska planina* (Zádielskasletta)
* *Jasovská planina* (Jasovskásletta)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Slovak Karst» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2008.*

Koordinatar: 48°35′N 20°35′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Stjernemaurvarslar** |
| StjernemaurvarslarhannStjernemaurvarslarhann |
| StjernemaurvarslarhoeStjernemaurvarslarhoe |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Stjernemaurvarslar Utbreiinga av Stjernemaurvarslar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | *Pygiptila* |
| **Art:** | **Stjernemaurvarslar** *P. stellaris* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Pygiptila stellaris***Spix, 1825 |

**Stjernemaurvarslar**, *Pygiptila stellaris*, er ein liten maurvarslar i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Pygiptila***.

Stjernemaurvarslar er 14 centimeter i lengd og veg 23 gram. Dette er ein kort og tjukkfallen fugl med kort hale. Hannen har gråleg fjørdrakt med mørk hette, nakke, venger og hale. Han har fleire vengeband av små kvite flekker. Han har ein skult kvit flekk på ryggen. Hofuglen har eit gulbrunt preg, hovud i brunt til olivengrønt, raudbrune vengefjør og oversida er blågrå. 

Dei lever i par, i familiegrupper eller i fleirartsflokkar i trekroner i høgvaksen skog. 

Arten har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar med utbreiingsområdet innanfor landa Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Fransk Guyana, Peru, Surinam og Venezuela.

Kjelder
-------

* Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.
* BirdLife International (2014) Species factsheet: *Pygiptila stellaris Arkivert 2015-09-24 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 20. august 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Stjernemaurvarslar**

* Videoar, bilete og lydopptak av stjernemaurvarslar hos Internet Bird Collection
Hendingar
---------

### Utlandet

* oktober: Canal du Midi var ferdig.

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1680.*

* 1. januar: Baladji Visjvanath, indisk fyrste

Døde
----

Per Brahe, døydde 12. september

*Sjå òg Døde i 1680.*

* 12. september: Per Brahe, svensk guvernør
* 28. oktober: Giovanni Lorenzo Bernini, italiensk arkitekt

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
Intens stjernevind frå stjerna nede i biletet dannar den her blålege Bobletåka (NGC 7635) etter som stjernevinden kolliderer med kald gass i det interstellare mediet.
**Stjernevind** er ein straum av ladde partiklar, for det meste proton og elektron, som konstant vert send ut frå yta til stjerner. Stjernevind kan føra til store massetap for stjerner, noko som særskilt er tilfellet for Wolf-Rayet-stjerner. Solvinden er stjernevinden som vert danna av sola.

Stjerner som er unge og enno ikkje har kome seg på hovudserien, er fleire døme på stjerner med sterke stjernevindar. Stjernevinden til desse unge stjernene kan koma opp på ein styrke tusen gonger solvinden. Denne stjernevinden vil krasja med gassen som ligg kring stjerna i form av gasskyer. Kollisjonen fører til at gasskyene vert ioniserte og at det vert danna ekspanderande sjokkbølgjer i det interstellare mediet kring stjerna. Stjerner som er so gamle at dei er på veg bort frå hovudserien og på veg til å verta raude kjemper vil òg senda bort mykje masse gjennom stjernevinden.

Generelt vil stjerner som er massive senda av garde mykje av massen sin medan dei enno på hovudserien gjennom stjernevinden. Ei stjerna som hadde 120 solmassar ved fødselen kan senda bort opp til 50 solmassar av massen sin. Sameleis kan massetapet for ei stjerna som hadde ein fødemasse på 60 solmassar koma opp på rundt tolv solmassar.

Sjå òg
------

* solvind

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen baserer seg i hovudsak på artikkelen «stellar wind» s. 390 i **Philip's Astronomy Encyclopedia** utgjeven i 2002.*

1. ↑  «An Expanding Bubble in Space» Vitja 6. desember 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
Det argentinske riksvåpenet
**Det argentinske riksvåpenet** er danna av ein todelt ellipse med nasjonalfargane lyseblått og kvitt i botn. Ein opprett stav med ei frygisk hue på toppen er avbilda bak to helsande hender. Ein laurbærkrans omkransar skjoldet og Maisola stig opp over det. Den frygiske hua er eit symbol for fridom medan den oppstigande sola står for ei ny tid og ein ny nasjon. Maisola (*Sol de Mayo*) er også eit argentinsk nasjonalsymbol.

Våpenskjoldet til *Asamblea General Constituyente* frå 1813.
Riksvåpenet blei innført i si noverande form i 1944, men har opphav i våpenskjoldet til nasjonalforsamlinga frå 1813. Det blei først brukt til å forsegla eit dekret 22. februar det året. 13. april gav nasjonalforsamlinga ut nye myntar med dette merket på baksida. Frå 27. april blei det rekna som riksvåpen.

Riksvåpenet er hovudmerket på det argentinske presidentflagget.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------


* *Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley, femte utgåve 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «Coat of arms of Argentina» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2011.*
Dei første tolv taktane av den tredje satsen
**Fiolinkonsert i a-moll**, BWV 1041, vart komponert av Johann Sebastian Bach i 1748.

Hoffet til den unge prins Leopold ved Köthen vart det nest siste steget i den profesjonelle karrieren til Bach frå organist ved Arnstadt i 1703, til kantor ved Leipzig, frå 1723 til han døydde. Han hadde vore Konzertmeister ved Weimar (1708-1717) før han vart tilsett som Kapellmeister i Köthen, der han var i seks år. Her skreiv han mykje instrumental musikk (og lite kyrkjemusikk), men det meste av dette har gått tapt. Av dei som finst att er Brandenburgkonsertane og tre andre konsertar for solofiolin, mellom anna konserten i a-moll.

Struktur og analyse
-------------------

Stykket har tre satsar: 

1. *Allegro moderato*
2. *Andante* — med eit tema i ostinatostil.
3. *Allegro assai*

Motiva i temaet i Allegro moderato dukkar opp i forskjellige kombinasjonar og er fråskilde og intensivert gjennom satsen. 

I Andante nyttar Bach eit pågåande mønster i bassdelen som vert gjenteke heile vegen i satsen. Han fokuserer på variasjon i dei harmoniske forholda. 

I den siste satsen støttar Bach seg til bariolage-figurar for å skape slåande akustiske effektar.

Transkripsjon
-------------

Klaverkonsert i g-moll, BWV 1058, er eit arrangement av denne konserten for piano eller cembalo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fiolinkonsert i a-moll av Bach» frå Wikipedia på engelsk, den 27. april 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Concerto for violin, strings & continuo No. 1 in A minor, BWV 1041* på Allmusic av Roger Dettmer. Henta 27. april 2010.

### Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fiolinkonsert i a-moll: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Det absolutte nullpunktet** for temperatur er 0 K eller -273,15 °C. Sjølve nullpunktet er umogleg å nå, men det er ei viktig teoretisk og eksperimentell grensa. Ved denne temperaturen sluttar alle kjemiske prosessar på molekylær-/atomnivå å fungere ettersom dei ikkje kan ha nokon energi. Liv kan dermed ikkje eksistera ved denne temperaturen.

Det absolutte nullpunktet er nullpunkt for temperaturmåleininga kelvin. Temperatur oppgjeven i Kelvin vert difor òg kalla *absolutt temperatur*.

Teorien om eit absolutt nullpunkt vart først omtalt av Guillaume Amontond i 1702. Han la merke til at gassar trekte seg saman når ein kjølte dei ned. Han lurte difor på om det fanst ein temperatur der volumet av gassen vart null. I dag veit me at alle gassar vil endra fase før dei når nullpunktet, og at dei ikkje trekker seg saman så mykje, men at teorien hans om eit nullpunkt var rett.

Klassisk termodynamikk fastslår at all termisk rørsla stoppar opp ved det absolutte nullpunktet og entropien til eit system går mot null (Nernsts lov). Denne førestillinga vert noko modifisert av kvantemekanikken, som seier at det vil vera nokre kvantefluktuasjonar ved det absolutte nullpunktet og at entropien går mot ein konstant som ikkje nødvendigvis treng vera null.

Det nærmaste ein har kome til nullpunktet, var 500 pikoKelvin (0.5×10−9 K), ved MIT i 2003.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Det absolutte nullpunktet» frå Wikipedia på bokmål, den 19. februar 2008.*

### Fotnoter

1. ↑   MIT News Office
**Anders Hove** (8. januar 1885–14. februar 1978) var ein norsk lærar og politikar frå Fåberg i Oppland, som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1945 til 1957.

Hove var son til ein gardbrukar og tok eksamen ved amts-landbruksskulen i 1906. Tre år seinare tok han eksamen ved Hamar lærarskule og skulte del neste to åra i Valset i dåverande Romedal herad. Frå 1911 arbeidde han i skulen i Lillehammer heilt til han vart vald inn på Stortinget hausten 1945, formelt til 1955. Før han vart vald til tingmann sat Hove fleire periodar i bystyret og formannskapet i Lillehammer, og hadde elles mange ulike tillitsverv, som til dømes styreformann i Lillehammer samvirkelag 1928-46 og i avisa Dagningen 1932-48.

Hove vart vald inn på Stortinget som representant for kjøpstadene i Hedmark og Oppland, og vart attvald frå same krinsen i 1949. Ved stortingsvalet 1953 var ordninga med by- og landkrinsar oppheva, og Hove vart vald å representere Oppland fylke. I alle tre periodane på Tinget var han medlem av Kyrkje- og undervisningskomiteen.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. 1955
* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Det aserbajdsjanske flagget i dag, og i perioden 1918–1920
Flagget til den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken 1952–1991
**Det aserbajdsjanske flagget** er sett saman av tre horisontale linjer i fargane blå, raud og grøn rekna ovanfrå, med ein kvit halvmåne og ei åttetagga stjerne midt på den raude linja. Dei åtte taggane på stjerna representerer dei åtte greinene av det tyrkiske folket, og tyrkarane er også symboliserte ved den blå fargen. Den grøne fargen representerer islam, og den raude står for framgang og utvikling. Flagget vart offisielt teke i bruk 5. februar 1991. Eit liknande flagg var også i bruk seint på 1910-talet, fram til Aserbajdsjan vart annektert av Sovjetunionen.

Under Sovjet-perioden hadde Aserbajdsjan fire ulike flagg. I perioden 1921–1937 eit raudt flagg med dei kyrilliske bokstavane *ССРА* (*SSRA*) i gull i det øvre venstre hjørnet. Deretter fekk flagget hammar og sigd, og bokstavane vart bytte til *AzSSR* skrivne med latinske bokstavar. I 1940 vart dei latinske bokstavane bytte ut med dei kyrilliske *АзССР* (*AzSSR*). Den siste utgåva av flagget vart vedteken 7. oktober 1952 og var raud med ei tynn blå stripe nedst. Bokstavane vart fjerna, og i staden vart omrisset av ei stjerne plassert over hammaren og sigden.

Den nest høgaste flaggstonga i verda står i Baku, hovudstaden i Aserbajdsjan. På flaggstonga heng verdas største flagg. Flaggstonga er 162 meter høg, medan flagget måler 70 x 35 meter og veg 350 kg.

Sjå òg
------

* Det aserbajdsjanske riksvåpenet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aserbajdsjans flagg» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mai 2011.*

1. ↑  «Azerbaijan: Baku welcomes the world's highest flag… and a strong wind». Globalvoicesonline. Henta 25. mai 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det aserbajdsjanske flagget**

| * v
* d
* e
Asiatiske nasjonalflagg |
| --- |
| Afghanistan**·** Armenia**·** Aserbajdsjan**·** Aust-Timor**·** Bahrain**·** Bangladesh**·** Bhutan**·** Brunei**·** Burma**·** Dei sameinte arabiske emirata**·** Filippinane**·** Georgia**·** India**·** Indonesia**·** Irak**·** Iran**·** Israel (Palestina)**·** Japan**·** Jemen**·** Jordan**·** Kambodsja**·** Kasakhstan**·** Kina (Hong Kong**·** Macao) Kirgisistan**·** Kuwait**·** Kypros**·** Laos**·** Libanon**·** Malaysia**·** Maldivane**·** Mongolia**·** Nepal**·** Nord-Korea**·** Oman**·** Pakistan**·** Qatar**·** Russland**·** Saudi-Arabia**·** Singapore**·** Sri Lanka**·** Syria**·** Sør-Korea**·** Tadsjikistan**·** Taiwan**·** Thailand**·** Turkmenistan**·** Tyrkia**·** Usbekistan**·** Vietnam |
Albania sitt flagg. Storleikstilhøve 5:7
Albanske flagg i Tirana.
**Det albanske nasjonalflagget** har raud grunnfarge med ei svart dobbeltørn i midten. Det stammar frå våpenskjoldet til Gjergj Kastriot Skanderbeg, som leidde Albania i eit vellykka opprør mot Det osmanske riket på 1500-talet. Dette førte til i ein kort periode av albansk sjølvstende frå 1443 til 1478. Det noverande flagget vart innført 7. april 1992. 

Ørna er eit albansk nasjonalsymbol. Dobbeltørna stammar frå Romarriket. Same ørn er også avbilda på det albanske riksvåpenet.

Historiske flagg
----------------

Tidlegare albanske statar, som det albanske kongedømmet og det kommunistiske Albania, har hatt flagg som i grunnform har vore det same. Kongedømmet førte flagget med ørna som nasjonalflagg, medan statsflagget også hadde den såkalla *Skanderbeg-hjelmen* som på toppen har eit geitehovud med horn.

Då landet var okkupert av Italia under andre verdskrigen fekk flagget element frå det italienske riksvåpenet. 
Under kommunismen vart ei raud stjerne med gult omriss plassert over ørna. Stjerna vart fjerna i 1992.

* Det albanske flagget 1914-1920.Det albanske flagget 1914-1920.
* Det albanske flagget 1939-1943.Det albanske flagget 1939-1943.
* Det albanske flagget 1946-1992.Det albanske flagget 1946-1992.

Andre flagg
-----------

Nasjonalflagget blir bruka på land også av statlege styresmakter og forsvaret. Til sjøs er det eit statsflagg, det vil seie i bruk av statlege fartøy. Sivile fører til sjøs eit handelsflagg som har ei svart stripe i raud duk. Orlogsflagget har den svarte dobbeltørna på kvit duk med ei raud stripe under. For skip som høyrer til reserven er stripa blå, medan skip frå kystvakta fører flagg der denne stripa er grøn. 

* HandelsflaggHandelsflagg
* OrlogsflaggOrlogsflagg

Bakgrunnsstoff
--------------

 **Litteratur** 

* *Album des pavillons nationaux et des marques distinctives. National flags and distinctive markings*, Service hydrographique et océanographique de la marine, Brest, 2000
* *Flaggenbuch (Flg.B.). Bearbeitet und herausgegeben vom Oberkommando der Kriegsmarine*, Verlag der Reichsdruckerei, Berlin, 1939

Kjelder
-------


* *Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley, femte utgåve 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «Flag of Albania» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juli 2011.*


| * v
* d
* e
Europeiske nasjonalflagg |
| --- |
| Albania**·** Andorra**·** Armenia**·** Aserbajdsjan**·** Austerrike**·** Belgia**·** Bosnia-Hercegovina**·** Bulgaria**·** Danmark**·** Estland**·** Finland**·** Frankrike**·** Georgia**·** Hellas**·** Irland**·** Island**·** Italia**·** Kroatia**·** Kviterussland**·** Kypros**·** Latvia**·** Liechtenstein**·** Litauen**·** Luxembourg**·** Malta**·** Moldova**·** Monaco**·** Montenegro**·** Nederland**·** Nord-Makedonia**·** Noreg**·** Polen**·** Portugal**·** Romania**·** Russland**·** San Marino**·** Serbia**·** Slovakia**·** Slovenia**·** Spania**·** Storbritannia**·** Sveits**·** Sverige**·** Tsjekkia**·** Tyrkia**·** Tyskland**·** Ukraina**·** Ungarn**·** Vatikanstaten |
**Peder Asbjørn Solberg** (27. desember 1893–23. juni 1977) var ein norsk bonde og politikar. Han var fødd og delvis oppvaksen i Oslo og busett på Degernes i Østfold. Solberg representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1945 til 1961.

### Liv og gjerning

Solberg var son til ein gardbrukar i Rakkestad. Han gjekk i 1911-12 Smaalenenes amts skogskule. I 1913-14 var han avmålar for Saugbrugsforeningen i Halden og 1915-16 heradsblinkar i Rakkestad og Degernes. Frå 1917 til -20 var han heradskasserar og likningssekretær i Degernes. I 1918 tok han over svigerfaren sin gard i Degernes.

Før krigen hadde Solberg ei rekke lokale verv, mellom anna var han formann i likningsnemda, skulestyret og overformynderiet. Han hadde også leiarverv i indremisjonen og santalmisjonen. Heilt mot slutten av andre verdskrigen var han sambandssjef for heimestyrkane i Degernes. Frå 1946 til -65 var han styreformann i Rakkestad og Degernes brannkasse.

Solberg var ordførar i Degernes i 1945. Hausten 1945 kom han inn på Stortinget som representant for Kristeleg Folkeparti i Østfold, og var fast representant i fire periodar fram til 1961. Frå 1961 til 1965 var han fyrste vararepresentant. På Stortinget var han 1945-49 medlem i Post-, telegraf- og kystfartskomiteen, 1950-53 i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen, samt 1958-65 i Landbrukskomitéen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Talcott Parsons** (13. desember 1902–8. mai 1979), fødd og oppvaksen i Colorado, er kan henda den mest kjende amerikanske sosiologen. Han grunnla funksjonalismen, og hadde stor innverknad på sosiologien på 1950- og 1960-talet. Han var knytt til Harvard-universitetet nesten heile livet sitt, og utvikla eit teoretisk system for samfunnsanalyse, kalla *strukturell funksjonalisme*.

Mønstervariablar
----------------

I *The Social System* (1951) legg Parsons fram eit sett av *mønstervariablar*, som seier noko om samhøvet ein sosial aktør har med andre sosiale aktørar:

| Dimensjon | Ekspressiv | Instrumentell |
| --- | --- | --- |
| Status | Askripsjon | Prestasjon |
| Relasjonsfunksjon | Diffus funksjon | Spesifikk funksjon |
| Samhandlingstype | Partikulær | Universell |
| Kjenslerelasjon | Affektiv | Affektiv nøytral |
| Orientering | Kollektivorientering | Ego-orientering |

Til dømes vil relasjonane mellom aktørane i ein institusjon som familien, som vert prega av nære kjensleband, oftast vera *ekspressive*. Medan samhøvet mellom ein seljar og ein kunde på ein marknad vil vera *instrumentell*. Dimensjonen *ekspressiv*/*instrumentell* svarar til ein viss grad til skiljet Ferdinand Tönnies lagar mellom *Gemeinschaft/Gesellschaft* for å skildra menneskelege relasjonar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Asbjørn Dybwad** (fødd 1924 i Tromsø, død 1973) var ein norsk forsikringsagent, forfattar, målar og radiokåsør. Han arbeidde ei tid som forsikringsagent, og det gav han eit innblikk i nord-norske forteljingar som han hugsa og bygde vidare på i bøkene og kåseria sine. Dybwad har av Arthur Arntzen vore karakterisert som «storlygar» i positiv forstand. På 1960-talet var han fast i radioprogrammet «Søndagsposten». Han var med på etableringa av Nordnorsk Forfatterlag. 

Han blei heidra av Humorfestivalen i Tromsø i 2007, der han blei profilert ved at dei forskjellige aktørane på festivalen skulle tolke humoren hans som eit av innslaga sine.

Bibliografi
-----------

* *Kraftkost og andre historia*, Tromsø Bokhandels forlag (1964) og Samlaget (1990)
* *Møljekalas*, Tromsø Bokhandels forlag (1966) og Samlaget (1988)
* *Hemmel og hav*, Tromsø Bokhandels forlag (1972), også i oppsetning med Hålogaland Teater (2001)
* *De skinnhelliges samfunn*, roman, Dreyer forlag (1973) omslag av Karl Erik Harr
* *Samlede skrøner*, Angelica forlag (2000), (*Kraftkost*, *Møljekalas* og *Hemmel og Hav* i en utgivelse) illustrert av Ulf Dreyer og Dagfinn Bakke

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
Den tyske byen Eberbach har eit talande våpen med ein rebus: *Eber* ('villsvin') og *bach* ('bekk').
**Talande våpen** er ei nemning brukt i heraldikken om våpenskjold som har figurar og/eller fargar (tinkturar) som viser namn gjennom ordspel eller rebusar. Praksisen er kjend frå mellomalderen, og har blitt vidareført til moderne tid, og ein finn dei i skjolda til stader, slekter og personar.

Talande landskapsvåpen
----------------------

Våpenet til Castilla y León samansett av kastell (slott) og løve. Segl frå 1300-talet
Talande våpen er kjend frå fleire stader i Europa frå mellomalderen av, til dømes dei spanske områda Kastilla med eit kastell og Leon med ei løve. 

Det finst ei lang rekkje talande våpen for utanlandske stader, til dømes Falkenberg med ein falk på eit berg, Łódź (polsk for båt) med ein båt, Bern og Berlin med bjørnar, og Oxford ('oksevad') med okse og bølgjesnitt. 

I norske kommunevåpen finn ein fleire talande våpen, mellom anna Skien med ski, Porsgrunn med porsblom, Moland med ein dobbel sparre som liknar bokstaven M, og Ringerike med ein ring.

Talande slektsvåpen
-------------------

Gjedde brukt som heraldisk symbol for Ove Gjedde. På ein lysestake i Tjølling kirke.
Fra norsk mellomalder kjenner ein til ein med personnamnet Hauk som hadde ein hauk i skjoldet i seglet sitt. Frå 1600-talet av blei det populært å ta våpenfigurar og slektsvåpen som viste til slektsnamnet, til dømes *Bergh* uttrykt med berg (fjelltoppar), Heyerdahl med en hegre på to fjell, *Holberg* med eit uthola berg, *Leopoldus* og Løvenskiold med ei løve, Morgenstierne med ei stjerne, *Post* med ein vasspost, *Teilmann* med ei trane som held ein teglstein og mange fleire.

Namn frå våpen
--------------

«Talande våpen» kan også tidvis brukast om tilfelle der ei slekt har teke namn frå eit våpen med bilde av noko. Dette skjedde særleg då den dansk-norske unionskongen gav adelen påbod om å ta faste slektsnamn i 1526. Slik fekk slekta Bjelke namnet sitt frå to «bjelkar» (liner i våpenet), Huitfeldt (raud skråbjelke på sølvbotn, altså eit kvitt felt) og Rosenkrantz (roser i hjelmteiknet).

Slektsforskarar i nyare tid har somme tider gjeve «heraldiske namn» til slekter ut frå skjolda deira. I desse høva er «talande våpen» ei mindre treffande nemning.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Talende våpen» frå Wikipedia på bokmål, og «Canting arms» frå Wikipedia på engelsk den 13. september 2009.*

Litteratur
----------

* Hallvard Trætteberg: *Norske by- og adelsvåben*, utgitt av Kaffe Hag, Oslo 1933
* Hans Krag: *Norsk heraldisk mønstring fra Fredrik IV’s regjeringstid 1699-1730*, Drøbak 1942 - Kristiansand S 1955
* Hans Cappelen: *Norske slektsvåpen* Oslo 1969 (2. opplag 1976)
* Herman L. Løvenskiold: *Heraldisk nøkkel*, Oslo 1978
* Hans Cappelen og Knut Johannessen: *Norske kommunevåpen*, Oslo 1987
* Harald Nissen og Monica Aase: *Segl i Universitetsbiblioteket i Trondheim*, Trondheim 1990
* Ottfried Neubecker: «Heraldik. Kilder, brug, betydning», København 1979 (omsett og omarbeidd for Skandinavia av Nils G. Bartholdy)
**Asbjørn Øverås** (4. april 1896–13. oktober 1966) var ein norsk skolemann og historikar. Han var rektor ved Orkdal landsgymnas 1923–38 og ved Trondheim Katedralskole 1938–66.

Virke
-----

Øverås hadde sin første lærarjobb i heimbygda Eresfjord berre 18 år gammal. Han tok så artium, jobba ei tid som journalist og litt som lærar. Han tok til på jusstudiet, men vende attende til skolen. I 1923 blei han styrar ved eit nyoppretta privat landsgymnas i Follo i Orkdal. Han blei mag.art. i 1929, og dr.philos. i 1937 med ei avhandling om Bjørnstjerne Bjørnson og Romsdalen.

I 1938 tok han over embetet som rektor ved Trondheim katedralskole. Under andre verdskrigen blei han av styresmaktene forvist til Stavanger i nokre år. Etter krigen søkte han eit professorat ved Noregs lærarhøgskole, men han blei ikkje vurdert som kvalifisert til dette. 

Øverås var godt kjend i skulekretsar. Han var ein periode leiar for nordiske rektormøte og redaktør for *Norsk pedagogisk tidsskrift*. I 1953–54 hadde han et studieopphald i USA. Dette resulterte i boka *Indianarar og indianarproblem i Sambandsstatane* (1955). Han var seinare skolerådgiver for Unesco i Indonesia.

Øverås har eit stort og mangfaldig forfattarskap. Mest kjend er nok noregshistoria han skreiv for gymnaset samman med John Midgard. Den kom i sju utgåver. Han var òg medforfattar i eit historieverk for ungdomsskolen, og han var hovudredaktør for Trondheim katedralskoles historie.

I 1953 blei han utnemnd til riddar av første klasse av St. Olavs Orden. Øverås var formann i Noregs Mållag frå 1949 til 52.

Bibliografi
-----------

* 1928 Romsdals soga. 1 : Fornalderen og sogetida, Brun
* 1936 I Bjørnsons fote-far : "Faderen" og "En glad gut", Gyldendal
* 1941 Romsdals soga. 2 : Dansketida, Brun
* 1942 Olav Gullvåg, Norli
* 1949 Frederik Moltke Bugge: Kulturarbeid og kulturstrid i 1830-40 åra, Aschehoug
* 1955 Indianarar og indianarproblem i Sambandsstatane, Aschehoug

Biografi
--------

* Trygve Ræder: *Asbjørn Øverås i profil*. Det Norske Samlaget 1976.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Asbjørn Øverås». *Allkunne.no*. Henta 31. desember 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI
* SUDOC

 |
**Asbjørn Lindboe** (19. juni 1889–8. mars 1967) var ein norsk jurist og embetsmann frå Trondheim. Han var justisminister 1931-33 og fylkesmann i Nord-Trøndelag. Jacob Lindboe var far hans.

### Liv og gjerning

Lindboe vart cand.jur. i 1914 og var sorenskrivarfullmektig i Nordfjord 1914–15, fullmektig hos byfuten i Trondheim 1915–19 og overrettsakførar same stad 1919–31, som høgsterettsadvokat frå 1925.

Valperioden 1923-25 representerte han Frisinnede Venstre i bystyret i Trondheim. Han var medlem i landsstyret i Bondepartiet frå 1938 og medlem av styret i Norges Grønlandslag frå det vart skipa i 1931.

Frå 1931 til -33 var han justisminister i bondeparti-regjeringane leia av Peder Kolstad og deretter Jens Hundseid. Frå 1933 var han sorenskrivar i Inderøy, ei stilling han hadde fram til han vart avsett av okkupasjonsstyresmaktene i 1943. I november 1945 vart han utnemnd til fylkesmann i Nord-Trøndelag, eit embete han hadde frå 1946 til han gjekk av for aldersgrensa i 1959. Han flytta då til Bærum, der han døydde.

Lindboe gav i 1944 ut boka *Privat rettergang*.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok*. VIII. bandet. 1957

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
Hovslagar i Italia.
**Hovslagar** er nemninga på ein person som skor hestar, det vil seie å tilpasse hestehoven og hesteskoen til kvarandre ved å skjere til hoven, og deretter feste skoen til hoven med ein særskild type spikrar, sokalla hesteskosaum.

Verktøykassa til ein hovslagar og ulike hestesko
Hesteskoa er vanlegvis laga av jarn. I tidlegare tider vart dei framstilt i dei lokale smiene, og difor var det smeden på staden som skodde hestane og soleis lett kunne tilpasse skoa til hestehovane. I vår tid er det vanlegvis standardiserte, maskinsmidde hestesko i ulike storleiker som vert nytta, og hovslagar har vorte eit eige yrke. I Noreg er hovslagarutdanninga to år med skule og to år i lære.

Hovslagaryrket vart mest utsletta ei tid etter at arbeids- og transporthestane vart utkonkurrert av traktorar og bilar. Men hestehaldet har auka i den seinare tida etter at hesten har vorte eit populært sports- og fritidsdyr, og faget har fått nytt liv.

Sjå òg
------

Hestesko

Bakgrunnsstoff
--------------

* Utdanning.no sin yrkesutdanning av hovslagar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
**Asbjørn Andersen**(14. juli 1941–16. mars 1994) var ein norsk kontorarbeidar, byråkrat og politikar frå Holt i Aust-Agder som representerte Arbeidarpartiet og Aust-Agder på Stortinget 1985-89.

Andersen var son til ein sliperiarbeidar. Sjølv gjekk han handelsskule og tok examen artium. Der etter arbeidde han 1960-62 i industrien og var sjømann. Frå 1963 til 1970 var han tilsett ved Arendal kemnerkontor. Sidan 1971 arbeidde han som kommunekasserar i dåverande Tromøy kommune, siste åra også som økonomisjef i kommunen.

Valperioden 1964-67 var Andersen medlem i Arendal bystyre. Sidan, 1976-79, kom han med i det fyrste direktevalde fylkestinget i [[Aust-Agder], der han også fekk plass i fylkesutvalet.

Andersen var kandidat for Arbeidarpartiet i Aust-Agder ved alle fem stortingsvala i tida 1973 til 1989. Berre ved eitt av desse vala lukkast han få ein stortingsplass. Etter stortingsvalet 1985 tok han plass på Aust-Agderbenken og var medlem i [Forbrukar- og administrasjonskomiteen]] til 15. mai 1986. Då Gro Harlem Brundtland rykte inn på statsministerkontoret tidlegare i mai, flytta Arbeidarpartiet om på representantane i Tinget og Andersen hadde resten av perioden sete i Kommunal- og miljøvernkomiteen. Elles var Andersen vararepresentant til Stortinget i tre periodar. Han var i fleire år landsstyremedlem i Arbeidarpartiet.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |