recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jean François de Bette, 3. marki av Lede** (6. desember 1672–11. januar 1725) var ein belgisk militærkommandant i spansk teneste. Han var òg herre over lenet Lede i Flandern.

Han var fødd i Brussel, men tente Spania det meste av livet, mellom anna som general for Aragon og Mallorca. Den 31. mars 1703 vart han riddar av det gylne skinnet.

Han er mest kjend for deltakinga i kvadrupelalliansekrigen, då han kommanderte dei spanske soldatane som prøvde å erober Sardinia og Sicilia attende frå austerrikarane i 1718-1719. Han sigra i slaget ved Milazzo i 1718 og slaget ved Francavilla (1719). Kvadrupelalliansen bestod av Det tysk-romerske riket, England, Frankrike og Hertugdømet Savoie mot ønsket til spanjolane om igjen å kontrollere italienske områda som dei hadde dei siste tre hundre åra før freden i Utrecth i 1713.

Han var òg statthaldar på Sicilia i den korte okkupasjonstida av øya.

I 1720-1721 førte han eit suksessrikt tokt for å heve kringsetjinga av Ceuta av sultan Moulay Ismail. Han fekk status som stormann av Spania av kong Filip V av Spania i 1721. Han var òg leiar av det spanske krigsrådet i 1724, men døydde i Madrid året etter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jean François de Bette, Marquis of Lede» frå Wikipedia på engelsk, den 30. desember 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Belgisk adel[*daud lenkje*]
* Familietre[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Jean Galfione i 2005
**Jean Galfione** (fødd 9. juni 1971) er ein fransk tidlegare stavhoppar frå Paris. Han vart olympisk meister i øvinga under OL 1996 i Atlanta og tok elles tre bronsemedaljar i EM og VM i friidrett i tida 1994-98.

### Aktiv

Galfione høyrde til verdseliten i stavhopp frå han var 20 år gammal. Hans store gjennombrot kom då han tok bronsemedaljen i øvinga under EM 1994 i Helsingfors med eit hopp på 5,85 m. Året etter tok han bronse også i verdsmeisterskapen i Göteborg, knipe slått av sølvmannen Maksim Tarasov frå Russland.

Høgdepunktet opplevde Galfione då han vann den olympiske gullmedaljen i stavhopp i Atlanta 1996, på same høgda som Igor Trandenkov frå Russland og Andrej Tivontjik som representerte Tyskland. Både Galfione og Trandenkov klarde 5,92 m i fyrste forsøk, Tivontjik måtte ha to forsøk. Ingen av dei tre klarde neste høgda, dermed vart det utslagsgjevande for gullstriden at Trandekov hadde brukt fleire forsøk på lågare høgder enn Galfione.

Galfione tok bronsemedaljen i europameisterskapen 1998, fem centimeter under dei andre medljevinnarane. Våren 1999 vann han innandørs-VM ved å ta seg over 6,00 meter. I juni månad 1999 forbetra han den franske rekorden utandørs til 5,98 meter. Etter å ha gått over 5,70 m i kvalfiseringa under VM i friidrett 1999, bomma han i alle forsøka på opningshøgda, nett slik han hadde gjort i VM 1997.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1991 i Tokyo: Nr 10 – 5,40 m
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 8 – 5,70 m
* EM 1994 i Helsingfors: Bronsemedalje – 5,85 m
* VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 5,86 m, bakom Maksim Tarasov (5,86 m)
* OL 1996 i Atlanta: Gullmedalje – 5,92 m, framom Igor Trandenkov (5,92 m)
* VM 1997 i Aten: Nr 12
* EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje – 5,76 m, framom Danny Ecker (5,76 m)
* VM 1999 i Sevilla: Nr 11
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (5,55 m -nr 16)
* VM i 2005 i Helsingfors: Utslått i kvalifiseringa (5,45 m -nr 13)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jean Galfione» frå Wikipedia på tysk, den 11. september 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Jean Galfione» (på engelsk). olympedia.org. Henta 20. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Munzinger (sport)

 |
**Jean Marlene Saubert** (1. mai 1942–14. mai 2007) var ein USA-amerikansk alpin skirennar frå Roseburg i Oregon som vann ein sølv- og ein bronsemedalje under Vinter-OL 1964 i Innsbruck.

Aktiv
-----

Saubert markerte seg internasjonalt under VM i alpine greiner 1962 i Chamonix, der ho kom på sjetteplassen i storslalåm og vart nummer ni i utfor. To år seinare tok ho bronsemedaljen i slalåmrennet under Vinter-OL 1964 i Innsbruck, dei franske systrene Christine og Marielle Goitschel vann gull og sølv. Dei same tre utøvarane stakk avgarde med medaljane også i storslalåm; Marielle vart olympisk meister, Saubert og Christine Goitschel kom på delt andreplass.

I OL-året 1964 vann Saubert samtlege fire meister titlar i USA-meisterskapen alpine greiner, året i førevegen vart ho nasjonal meister i utfor og storslalåm. Saubert vart så nummer fire i slalåm då VM i alpine greiner 1966 vart avvikla i chilenske i Portillo, to hundredels sekund bakom landskvinna Penny McCoy på bronseplass.

Saubert døydde 65 år gammal i Bigfork i delstaten Montana.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Jean Saubert» frå Wikipedia på engelsk, den 20. desember 2014.*
Jennie Jerome i 1874
**Jeanette «Jennie» Jerome** (9. januar 1854–9. juni 1921), også kjend som **Lady Randolph Churchill**, var ei amerikansk, britisk gift sosietetskvinne. Ho var kjend for venleiken sin og seinare som mor til den britiske statsministeren Winston Churchill.

Jennie var dotter av den amerikanske forretningsmannen Leonard Jerome. Ho trefte Lord Randolph Churchill sommaren 1873 ved eit ball om bord på kryssaren «Ariadne» i Cowes på Isle of Wight. Han var 24 år gammal, medan ho enda berre var 19. Dei forlova seg etter berre å ha kjend kvarandre i tre dagar, og i 1874 gifta dei seg på den britiske ambassaden i Paris. Dei fekk to søner, Winston Churchill (1874-1965) og John Strange Churchill (1880-1947).

Jennie var ei mørkhåra, vakker og intelligent kvinne som hadde mange elskarar gjennom livet sitt, blant anna Edvard VII av Storbritannia.

Etter ektemannens død i 1895 var Jennie gift på nytt to gonger, frå 1900 til 1914 med George Cornwallis-West (1874-1951), og frå 1917 med Montagu Porch (1877-1965). Ho døydde i 1921 etter ein amputasjon av det eine beinet, som det var gått koldbrann i.

I 1974 blei det laga ein populær TV-serie om livet hennar, *Jennie*, med Lee Remick i hovudrolla.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* NDL

 |
**Industriel Engineering Limited** (**IEL**) var eit føretak i Vancouver i Canada som produserte motorsager. Føretaket vart stifta i 1943, då ei samanslutning av forretningsfolk i Vancouver kjøpte motorsagavdeling til Reed-Prentice og endra namnet til «Industriel Engineering Limited» .

IEL heldt fram med produksjonen av modellane K Timberhogg og K 5000, som Reed-Prentice hadde produsert. Timberhogg vart òg importert til Noreg og i 1946 var denne tomannssaga med i samanliknande testar utført av Landbruksdepartementet, Det norske skogforsøksvesen, Skogbrukets rasjonaliseringskomité og fleire store skogeigarar. I 1944 tok IEL til å produsera modell L, som hadde ein masse på 53 kg, og modell F, som var på berre 39 kg. Begge desse sagene var tomannssager. 

I 1946 tok IEL til å produsera ei einmannssag, kalla Beaver, på 15,8 kg. Saga hadde fløttørforgassar, som kunne roterast slik at ho skulle kunne nyttast både for felling og kapping. Beaver var ei av verdas fyrste einmannssager og på trass av ein noko svak motor gjekk salet bra. Beaver vart òg importert til Noreg, der ho var med i dei samanliknande testane. For å få fart på hogsten etter 2. verdskrig sendte Statens tømmerutval ei tilråing til Landbruksdepartementet om å importera 1000 einmannsmotorsager. Etter mykje om og men løyvde Stortinget kr 1.800.000 til å kjøpa dei 1000 motorsagene og det var kjøpt 800 PM Universal og 200 IEL Beaver. 

I 1948 kom det ei ny einmannssag, kalla AB Pioner, på 13 kg. Seinare kom det fleire modellar kalla Pioner. På trass av at salet av einmannssager gjekk bra helt IEL fram med å produsera store tomannssager, som dei selde til den nord-amerikanske vestkysten. 

I 1956 kjøpte Outboard Marine Corporation IEL og i 1958 vart produksjonen flytta til Peterborough i Ontario, der Outboard Marine produserte Johnson og Evinrude påhengsmotorar og grasklypparar. Motorsagene vart selde under merkenamnet «Pioner».

Referansar
----------

1. 1 2  Lee, D. *Chainsaws: A history*, Harbour Publ. 2006.
2. 1 2 3  Vevstad, A. *Motorsaga - fra tømmerfellingsmaskin til håndredskap*, i (red.) Fossum, T. Årbok for Norsk skogbruksmuseum nr 9, 1978 - 1981, Norsk skogbruksmuseum, 1981.
**Gary Andrew Pallister** (fødd 30. juni 1965) er ein engelsk tidlegare fotballspelar fødd i Ramsgate. Han var med om å vinne fire ligameisterskap, tre FA-cuppokalar og cupvinnarcupen 1991, samt ligacupen 1992 med Manchester United. Midtstopparen spelte elles på Middlesbrough FC.

Karriere
--------

### Klubbspel

Pallister spelte for Middlesbrough FC frå 1985. I august 1989 vart han overført til Manchester United mot rekordsummen 2,3 millionar pund. Dei neste åra var han fast midtstoppar på United, i spann med Steve Bruce. Frå sigeren i FA-cupen 1990 til ligatriumfen 1997 sanka Pallister ni meisterskapspokalar. Sommaren 1998 gjekk turen tilbake til Middlesbrough, der han var aktiv til 2001.

### Landslagsspel

Pallister spelte 22 landskampar for England i åra 1988, 1991 og 1993-96, utan å delta i noko stort meisterskap. Han var med då Noreg i 1993 slo England 2-0 i ein VM-kvalifiseringskamp på Ullevaal stadion i Oslo. Pallister skåra aldri på landslaget. 

### Merittar

* Vinnar av cupvinnarcupen: 1991 med Manchester United
* Engelsk ligameister: 1993, 1994, 1996, 1997 med Manchester United
* Vinnar av FA-cupen: 1990, 1994 og 1996 med Manchester United

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gary Pallister» frå Wikipedia på engelsk, den 17. oktober 2018.*

* eu-football

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Mekanikar arbeider med ei Damppumpe på ein fabrikk. Fotografert av Lewis Hine (1920)
Industriområde i Tyskland
Odda Smelteverk i Odda
**Industri** er ei form for økonomisk verksemd som er kjenneteikna av at

* Råvarer vert omskapte til ferdige produkt.
* Produksjonen går føre seg i stor skala og ved hjelp av maskiner og kraft utanfrå.
* Store førehandsinvesteringar er naudsynt om det skal verte utbytte av det.

Industrien er den andre sektoren i ei oppdeling av heile det økonomiske livet i tre sektorar: Primærnæringane er råstoffutvinning, gruvedrift, landbruk og fiske. Sekundærnæringane er industriverksemd og tertiærnæringane er handel, service og transport.

Det finst ulike typar industri, så som råvareindustri, tekstilindustri, bilindustri osb.

I vidare nemning er industri all slags næringsliv - som til dømes underhaldningsindustri eller filmindustri.

Dei mest vellukka verksemdene innanfor ei industrigrein har det med å vera anten dei selskapa som vart starta med ein stor innsatskapital, eller tidlege inovatørar som var fyrst ute med å få ein ny teknologi ut på marknaden.

Industrien vart eit hovudområde i næringslivet i Europa og Nord-Amerika under den industrielle revolusjonen. Gjennom ei rask utvikling av nye teknologiar, så som mekaniske vevstolar og dampmaskiner, vart dei gamle føydale og merkantile økonomiane kasta om. 

I Noreg har det vore foredla trevirke i sagbruk i fleire hundreår, men dette vert ikkje rekna som eigentleg industri. Den norske industrialiseringa tok til så smått i 1815, heldt fram på 1840-talet, med etableringa av spinneri og veveri som nytta mekanisk kraftoverføring frå elver og fossefall, men skaut fart for alvor først etter hundreårsskiftet, basert på hydroelektrisk energi.

Eit samfunn der industri er dominerande, vert kalla eit industrisamfunn. Slike samfunn har vore gjennom ein prosess med industrialisering. Eit samfunn der industri har vorte mindre viktig, kan kallast eit postindustrielt samfunn.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNE
* NDL

 |
Utsyn over fabrikkområdet til Odda Smelteverk i Odda
Eit symbol på industriområde
Eit **industriområde** er eit område som spesielt er sett av til etablering og drift av ymse verksemd knytt til industri. Det kan vera avstengt med eit gjerde, av tryggleiksomsyn. Eit industriområde kan ofte verta tilrettelagt av ein kommune, og avsett gjennom ein reguleringsplan. Industriverksemd vil ofte krevja store mengder transport, og kan gjeva opphav til forureining. Mellom anna difor er industriområda i nyare tid ofte skild frå bustadområde, og vert gjerne lagt til utkanten av ein tettstad eller ein by. 
Fram til byrjinga av 1900-talet vart gjerne arbeidarbustadane sett opp så nær fabrikkområdet som mogleg. Slik fekk arbeidarane kort veg til arbeidsstaden. Etter at bilismen voks fram er det ikkje så viktig å ha industrien nær bustadane. 
Eit industriområde kan ved nokre høve verta kalla bruk, som i sagbruk, fiskebruk eller jernbruk.

Sjå òg
------

* Byplanlegging
* Fabrikk
* Industristad
* Einsidig industristad
**Ernst Oddvar Baasland** (fødd 3. april 1945) er ein norsk teolog som frå 1998 til 2009 var biskop i bispedømet Stavanger i den norske kyrkja.

Baasland er fødd i Kristiansand. Han tok teologisk utdanning frå Misjonsskolen (noverande Misjonshøgskolen) i Stavanger og Menighetsfakultetet i Oslo, og vart cand.theol. i 1970. Etter eitt år som feltprest i Bodø kom han tilbake til Menighetsfakultetet der han var stipendiat frå 1972 til 1975. Han hadde under arbeidet med doktorgraden sin og etterpå ulike undervisningsstillingar ved Menighetsfakultetet, og han vart professor i det nye testamentet i 1984. Denne stillinga hadde han fram til han i 1998 vart utnemnd til biskop i Stavanger. I 2009 gjekk han av som biskop i samband med ein personleg konkurs knytt til eine sonen.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  «– Vanskelig å være biskop under konkursbehandling» Arkivert 2009-08-22 ved Wayback Machine. i *Vårt Land*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| 
 |
| 
 |

**Erobringa av Menorca** gjekk føre seg frå den 14. til den 21. september 1708, då øya Menorca vart erobra frå Spania av britisk-nederlandske styrkar på vegne av Karl VI av Det tysk-romerske riket, den austerrikske tronpretendenten til den spanske trona under den spanske arvefølgjekrigen. Britane annekterte seinare øya som sitt eige område under Freden i Utrecht i 1713.

Bakgrunn
--------

Sidan 1702 hadde ein kjempa ein krig om kven som skulle arve den spanske trona. Britane og nederlendarane støtta den austerrikske kandidaten, medan Frankrike og hennar allierte støtta ein fransk kandidat. I 1704 hadde ein engelsk-nederlandsk flåte erobra Gibraltar og slått ein spansk flåte i slaget ved Vélez-Málaga. Dei allierte styrkane hadde òg gått i land i Catalonia der dei erobra Barcelona i 1705. Katalanarane støtta i hovudsak den austerrikske kandidaten og mange vart med i styrkane til dei allierte.

Landgang
--------

General James Stanhope kommanderte styrkane som erobra Menorca.
Den 14. september 1708 gjekk ein engelsk-nederlandsk marinestyrke kommandert av general James Stanhope i land på øya Menorca og kringsette hovudstaden Port Mahon. Innbyggjarane på øya var som fleste katalanarar for Austerrike, og tok imot britane og nederlendarane som frigjerarar. Ei veke seinare overgav den fransk-spanske garnisonen seg.

Etterverknad
------------

Britane innsåg potensialet til Menorca som ein britisk marinebase og ønskte å ta full kontroll over øya. Dette vart anerkjend med freden i Utrecht. Etter dette auka handelen på øya og britane auka velstanden på øya ved å ved å byggje opp mange av festningsverka der.

Britane okkuperte øya av og på fram til 1802 då ho omsider vart gjeven attende til Spania for godt. I løpet av denne perioden vart Menorca ein viktig del av det britiske tryggleiksnettverket i Middelhavet med ein stor marinebase.

Sjå òg
------

* slaget ved Menorca
* Omleiringa av Menorca
* Invasjonen av Menorca i 1781
* Erobringa av Menorca

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Capture of Minorca (1708)» frå Wikipedia på engelsk, den 23. desember 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Chartrand, Rene. *Gibraltar 1779-83: The Great Siege.* Osprey, 2006.
* Rodger NAM. *Command of the Ocean: A Naval History of Britain, 1649-1815*. Penguin Books, 2006.
* Simms, Brendan. *Three Victories and a Defeat: The Rise and Fall of the First British Rike.* Penguin Books (2008)

1. ↑  Chartrand s.14
2. ↑  Simms s.64
3. ↑  Chartrand p.13-14
Koordinatar: 71°11′S 72°30′W﻿

**Eroica Peninsula** er ei isdekt halvøy som ligg nord for Beethoven Peninsula og Mendelssohnfjorden vest i Aleksanderøya i Antarktis. Enden av halvøya er Kosar Point, heilt vest på halvøya. Ho vart kartlagd frå trimetrogonfotografi teken under Ronne Antarctic Research Expedition, 1947–48, og frå kartlegging av Falkland Islands Dependencies Survey, 1948–50. Ho vart namngjeve av UK Antarctic Place-Names Committee etter *Eroica*-symfonien til Beethoven, i samband med Beethoven Peninsula. Eroica Peninsula er ei av åtte halvøyar på Aleksanderøya.

Sjå òg
------

* Derocher Peninsula
* Harris Peninsula
* Shostakovich Peninsula

Kjelder
-------

1. ↑  «Eroica Peninsula». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 6. januar 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Eroica Peninsula» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ernie Brandts
**Ernstus Wilhelmus Johannes Brandts**, kjend som **Ernie Brandts**, (fødd 3. februar 1956) er ein nederlandsk tidlegare fotballspelar som i 1978 var med å vinne UEFA-cupfinalen for PSV Eindhoven og nokre veker seinare fekk VM-sølv med Nederland sitt landslag under VM i fotball 1978.

### Klubbspel

Forsvarsspelaren Brandts seriedebuterte for De Graafschap i 1975 og var aktiv i laget til sommaren 1977. Dei neste ni sesongane tok han plass i forsvarsrekka til topplaget PSV Eindhoven. I sin fyrste sesong i PSV var Brandts med på å sikre klubben seriemeistertittelen og han deltok då PSV avslutta jubelsesongen 9. mai med siger 3-0 over franske SC Bastia i UEFA-cupfinalen. År 1986 vart Brandts seriemeister for andre gong med PSV. Straks etter gjekk turen vidare til Roda, deretter spelte han ein halv sesong i Maastricht. Sidan gjorde han teneste 1989-91 i belgiske Ekeren. Han avslutta 17 år med toppseriespel med ein siste sesong i De Graafschap.

### Landslagsspel

Brandts deltok i 28 landskampar i tida 1977-85. Han fekk plass i troppa til Fotball-VM 1978 i Argentina, der han òg var mellom dei 11 nederlendarane som møtte vertslandet til finalekamp. Kampen gjekk til ekstraomgangar og enda med tap 1-3 for Brandts og lagkameratane hans. Han stod for fem landslagsmål, dei to fyrste kom under nemnde verdsmeisterskap.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ernie Brandts» frå Wikipedia på tysk, den 23. april 2020.*

* eu-football

| * v
* d
* e
Nederland sitt landslag – VM i fotball 1978 (sølvmedalje) |
| --- |
| 
* 1 Schrijvers
* 2 Poortvliet
* 3 Schoenaker
* 4 Van Kraay
* 5 Krol (kaptein)
* 6 Jansen
* 7 Wildschut
* 8 Jongbloed
* 9 Haan
* 10 R. van de Kerkhof
* 11 W. van de Kerkhof
* 12 Rensenbrink
* 13 Neeskens
* 14 Boskamp
* 15 Hovenkamp
* 16 Rep
* 17 Rijsbergen
* 18 Nanninga
* 19 Doesburg
* 20 Suurbier
* 21 Lubse
* 22 Brandts
* Landslagstrenar: Happel

 | Det nederlandske flagget |
|  |


| * v
* d
* e
Nederland sitt landslag – EM i fotball 1980 |
| --- |
| 
* 1 Schrijvers
* 2 Wijnstekers
* 3 van de Korput
* 4 Hovenkamp
* 5 Krol (lagkaptein)
* 6 Poortvliet
* 7 R. van de Kerkhof
* 8 W. van de Kerkhof
* 9 Kist
* 10 Haan
* 11 Otto
* 12 Rep
* 13 Nanninga
* 14 Koster
* 15 Stevens
* 16 Doesburg
* 17 Vreijsen
* 18 Thijssen
* 19 Zondervan
* 20 van Breukelen
* 21 Brandts
* 22 Metgod
* Landslagstrenar: Zwartkruis

 | Det nederlandske flagget |
|  |
**Silvia** (fødd **Silvia Renate Sommerlath**, 23. desember 1943) er dronning av Sverige og gift med kong Carl XVI Gustaf av Sverige.

Silvia Sommerlath vart fødd i Heidelberg i Tyskland under andre verdskrigen, som einaste dotter til direktør Walther Sommerlath og den brasilianske kona hans Alice, fødd de Toledo.

Silvia tok studentereksamen i Düsseldorf i 1963 og under andre halvdel av 1960-talet utdanna ho seg til tolk i München. Ho arbeidde ei tid på Argentina sitt konsulat i München, deretter arbeidde ho med førebuingane til Sommar-OL 1972 i byen. I 1973 vart ho viseprotokollsjef for organisasjonskomitéen for Vinter-OL 1976 i Innsbruck i Austerrike.

Under dei olympiske leikane i München trefte Silvia den dåverande kronprinsen i Sverige, Carl Gustaf, og den 12. mars 1976 vart forlovinga deira kunngjort. Dei gifte seg 19. juni 1976 i Storkyrkan, domkyrkja i Stockholm, og fekk borna Victoria, Carl Philip og Madeleine.

Dronning Silvia vart tildelt Storkrossen av St. Olavs Orden i 1982.

Titlar
------

Hennar Majestet Dronning Silvia av Sverige

Galleri
-------

Silvia av Sverige
* Dronning Silvias monogramDronning Silvias monogram
* Kong Carl XVI Gustaf og Dronning Silvias fellesmonogramKong Carl XVI Gustaf og Dronning Silvias fellesmonogram
* Dronning Silvia og Michelle Obama i Det kvite huset i USA, 23. oktober 2009Dronning Silvia og Michelle Obama i Det kvite huset i USA, 23. oktober 2009
* Dronning Silvia og Kong Carl XVI Gustaf ankom Konserthuset i Stockholm i Sverige, dagen før bryllaupet til Kronprinsesse Victoria og Daniel Westling (no Prins Daniel), 18. juni 2010Dronning Silvia og Kong Carl XVI Gustaf ankom Konserthuset i Stockholm i Sverige, dagen før bryllaupet til Kronprinsesse Victoria og Daniel Westling (no Prins Daniel), 18. juni 2010

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er omsett frå «Silvia av Sverige» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mai 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
**Silvassa** (marathiskrift सिल्वासा, gujaratiskrift સેલ્વાસ) er ein storby og hovudstad i det indiske forbundsterritoriet Dadra og Nagar Haveli. Byen ligg rundt 32 meter over havet.

Silvassa har mange fabrikkar og industriar som gjev omfattande inntekter frå staten, noko som igjen gjev låg skatt i byen.

Folkesetnad
-----------

Ved den indiske folketeljinga i 2001 hadde Silvassa ein folkesetnad på 21 890, der 57 % var menn og 43 % var kvinner. 
 I Silvassa ligg lesekunnenivået på ca. 75 %, noko som er mykje høgare enn gjennomsnittet i India (59,5 %). Av dei som kan lesa er det 80 % menn og 68 % kvinner. Av folkesetnaden var det 15 % som var under seks år i 2001. 

Språka marathi og gujarati dominerer i byen, men Silvassa vert òg rekna som heimebyen til warli-kulturen. Dette er ei folkegruppe som snakkar warli, eit slags mellomstadium mellom marathi og gujarati.

I Silvassa finst ei stort mengd katolikkar, sidan byen var ein av dei portugisiske kolonibyane i India saman med Goa, Daman og Diu. Ein særprega indisk-portugisisk kultur har difor utvikla seg her.

Kjelder
-------

1. ↑  «Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)». Census Commission of India. Arkivert frå originalen 16. juni 2004. Henta 3. september 2007.
2. ↑  Dadra Nagar Haveli tourism

* *Denne artikkelen bygger på «Silvassa» frå Wikipedia på bokmål, den 13. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Silver Bells***  Song av Bing Crosby & Carol Richards med John Scott Trotter and His Orchestra |
|  |
| **Utgjeve** | Oktober 1950 |
| **Sjanger** | Julesong |
| Låtskrivar(ar) | Jay Livingston, Ray Evans |
|

«**Silver Bells**» er ein populær julesong, skriven av Jay Livingston og Ray Evans.

«Silver Bells» vart først framført av Bob Hope og Marilyn Maxwell i filmen *The Lemon Drop Kid*, filma i juli og august 1950 og gjeven ut i mars 1951. Den første innspelte versjonen var av Bing Crosby og Carol Richards med John Scott Trotter and His Orchestra, gjeven ut på Decca Records i oktober 1950. Etter Crosby- og Richards-innspelinga vart populære, vart Hope og Maxwell henta attende seint i 1950-åra for å filme på ny ein meir utførleg produksjon av songen.

Historie
--------

«Silver Bells» hadde først tittelen «Tinkle Bells.» Ray Evans sa «Me tenkte aldri på at *tinkle* hadde fleire tydingar, før Jay kom heim og den første kona hans sa, 'Er de galne? Veit de ikkje kva *tinkle* tyder?'» Ordet er slang for urinering.

Det har kome fleire soger om inspirasjonen til songen. Fleire magasin og intervju har sitert Jay Livingston på at inspirasjonen til songen kom frå bjøllene julenissane og folk frå Frelsesarmeen nytta på gatehjørna i New York City. Men i eit intervju med Ray Evans til NPR sa han at songen var inspirert av ei bjølle som stod på kontoret dei delte.

Songen gjekk inn på salslista i Storbritannia for første gongen i 2009, då ein duett med Sir Terry Wogan og Aled Jones vrt spelt inn for veldedige føremål. Singelen nådde 27. plassen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Silver Bells» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2017.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «The Lemon Drop Kid» in The American Film Institute Catalog of Motion Pictures (online database).
2. ↑  "Record Reviews", *Billboard*, Oct. 28, 1950, s. 40.
3. ↑  Furia, Philip & Lasser, Michael (2006). *America's Songs: The Stories Behind the Songs of Broadway, Hollywood, and Tin Pan Alley*. Routledge. s. 233.
4. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 25. mars 2016, henta 20. mars 2017
5. ↑
6. ↑  *American Songwriter Magazine*. July–August 1988. ««We wrote a song called 'Tinkle Bell,' about the tinkly bells you hear at Christmas from the Santa Clauses and the Salvation Army people. We said 'this is it, this will work for the picture,' so I took it home and played it for my wife. She said 'you wrote a song called 'Tinkle Bell'? Don't you know that word has a bathroom connotation?' So I went back to Ray the next day and told him we had to throw the song out, and we did.»»
7. ↑
8. ↑  Silver Bells Songfacts

Bakgrunnsstoff
--------------

* What's in a song? 'Silver Bells' — NPR interviews the author Ray Evans, with audio.
* **Pianonotar** for Silver Bells
* Heile songteksten på MetroLyrics
Sima kraftverk
**Sima kraftverk** er eit vasskraftverk i Simadalen i Eidfjord kommune i Vestland.
Kraftverket har to delar, Lang-Sima og Sy-Sima.

Kraftverket har eit omfattande nett av tunnellar og dammar og dei største magasina er Langvatn, Rundavatn, Rembesdalsvatn og Sysenvatnet. 
Alle desse dammane er steinfyllingsdammar.

Sy-Sima har to turbinar på 620 MW med årsproduksjon på 1640 GWh.
Lang-Sima har to turbinar på 500 MW med årsproduksjon på 1088 GWh.
Kraftverket er det nest største i Noreg målt i installert effekt. 

Produksjonen starta i 1980.

Kraftverket regulerer og tørrlegg dels fossane Vøringsfossen, Skytjedalsfossen og Rembesdalsfossen.

Eigarar er Statkraft 65 %, BKK 26,25 % og Sunnhordland Kraftlag 8,75 %.

Sjå òg
------

* Sysendammen

Kjelder
-------

* NVE Arkivert 2007-12-18 ved Wayback Machine.
* Om Sima kraftverk på nettstaden til Statkraft Arkivert 2007-12-17 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Sima kraftverk» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juli 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Snitt av ein linplante:  
 
1. Marg,  

2. Protoxylem  

3. Vedvev *(Xylem I)*  

4. Silvev *(Floem I)*  

5. Bastfiber *(Sclerenchyma)*  

6. *Cortex*  

7. Epidermis
**Silvev** (*floem*) er den delen av karvevet i ein plante som har som hovudoppgåve å leia løyste organiske stoff rundt i han. 
Den andre typen karvev er vedvev *(xylem)*.

Silrøyr dannar dei eigentlege leiingsbanane i silvevet. Eit silrøyr består av ei lang rekkje enkeltseller, silrøyrelement, som kvar har ei lengd på 0,1–0,5 mm. Skilleveggane (silplater) er gjennomhola som ein sil. Sellene er levande, men cytoplasma her er ikkje skarpt skild frå sellesafta, ettersom tonoplastmembranen manglar. Silrøyrelementa mister sellekjerna under utviklinga, og ein meiner at aktiviteten deira blir styrt frå parallelt liggjande følgjeseller som har kjerne.

Produkta frå fotosyntesen, særleg sukker (sukrose), blir leia frå blada gjennom silvevet til veksande organ og til lagringsorgan. 
Transporten av organiske stoff går frå selle til selle og passerer då silplatene. Ved slutten av vekstperioden blir silplatene hjå dei fleste plantar tilstoppa av eit polysakkarid, kallose. Om dette ikkje blir løyst opp igjen ved byrjinga av neste vekstsesong, må nye silrøyr dannast før sukkertransporten kan koma i gang. 

Nakenfrøa plantar og bregner har i staden for silrøyr svært lange silseller av meir primitiv bygnad med lite differensierte silfelt som finst over det meste av lengdeveggan til sella.

Kjelder
-------

* «Silvev» (8. mars 2012) i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Minnestein reist like sør for den gamle grensekroa nord for Christiansfeld, der dei «heimvende» sørjydane helste danskekongen då han kom ridande på den kvite hesten sin.
**Genforeningssten** eller er ein stein med innhogd tekst reist som minnesmerke for den danske Genforeningen i 1920, då delar av Slesvig blei tilbakeført til Danmark frå Tyskland.

Den mest kjende steinen står på staden der Christian X reid over den gamle grensa. På steinen står det:

> *Minde om Kong Chr. X, som her besteg den hvide Hest, Genforeningsdagen den 10 Juli 1920.*
> 
> 

Han ligg på Koldingvejen like før Frederikshøj Kro, den gamle grensekroa nord for Christiansfeld.

Frå 1920 til 1938 blei de reist 561 slike steinar, over halvdelen av dei i sjølve 1920. Genforeningen er såleis den enkeltståande hendinga i dansk historie som det er reist flest minnesmerke over.

Alle steinane blei freda i samband med hundreårsjubileet for gjenforeininga.

Galleri
-------

* Dover Rasteplads sør for FoldingbroDover Rasteplads sør for Foldingbro
* I Foldingbro like nord for KongeåenI Foldingbro like nord for Kongeåen
* Genforeningssten i Kruså til minne om møtet med danskar i Sør-Slesvig.Genforeningssten i Kruså til minne om møtet med danskar i Sør-Slesvig.
* Kombinert gjenforeinings- og frigjeringsstein i RavstedKombinert gjenforeinings- og frigjeringsstein i Ravsted
* Højskoleengen i RøddingHøjskoleengen i Rødding
* Ved Sønder Hygum kyrkjeVed Sønder Hygum kyrkje
* Sør for Kløften i HaderslevSør for Kløften i Haderslev
* Ved Øsby KirkeVed Øsby Kirke
* Ved Sønderborg SlotVed Sønderborg Slot
* I GlavendruplundenI Glavendruplunden

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Genforeningssten» frå Wikipedia på dansk, den 22. juni 2021.*
	+ *Wikipedia på dansk oppgav desse kjeldene:*
* Grænseforeningens side om genforeningssten
* Tidligere websted: *Kulturarvsstyrelsen: Nationale mindesmærker og mødesteder 1830 – 2000* på Wayback Machine  (*arkivert 25. juni 2003*).
**Gentile di Niccolò di Giovanni Massi** (1370–1427), betre kjend som **Gentile da Fabriano**, var ein italiensk målar under seingotikken, verksam i Firenze og fleire italienske byar. «Kongane tilber» vert rekna som sjølve meisterverket til Gentile.

*Kongane tilber*, 1423
*Maria med Jesusbarnet, helgenar og donator*
*Kroninga av Jomfrua*, ca. 1420

Liv og gjerning
---------------

Gentile var fødd i Fabriano i Marche. Han var truleg elev av Allegretto Nuzi. Mot slutten av hundreåret arbeidde han i heimbyen, kring om 1408/09 i Venezia. I 1409 fekk han i oppdrag å utsmykke Dogepalasset i Venezia med freskar, eit arbeid som vart fullført av målaren Pisanello.

Seinare var Gentile da Fabriano verksam i Brescia med oppdrag for Pandolfo III Malatesta. I 1422 fekk han medlemskap i målarlauget i Firenze. I den byen finn ein meisterverket «Kongane tilber» i Santa Trinita-kyrkja. I dette biletet sameinar Gentile naiv forteljarglede med høvisk eleganse og detaljrikdom; den skulpturelle forma som figurane har, er eit kjenneteikn for overgangen mellom seingotikken og renessansen.

Gentile arbeidde også i Siena og til sist i Roma. Kring 1426 vart han oppmoda av pave Martin V til å begynne på ein syklus som er vigd livet til Johannes Døyparen. I ei kyrkje i Roma, tileigna Johannes, måla han freskar frå Johannes sitt liv. Også dette verket vart fullført av Pisanello. Men det einaste freskomåleriet som er bevart er i domkyrkja i Orvieto.

Gentile da Fabriano var den første i ei rekke av framifrå målarar frå Umbria. Han var den viktigaste italienske representanten for den kunstretninga som vert kalla for internasjonal gotikk. Historisk viktige målarar som Pisanello og Jacopo Bellini var mellom elevane hans. Hans elegante stil hadde stor innverknad på mange florentinske målarar som var aktive i kjølvatnet av han. Denne stilen danna motstykket til den realismen som Masaccio nytta i sine verk.

Gentile da Fabriano døydde i Roma.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gentile da Fabriano**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Ein **spuriøs samanheng** er ein matematisk eller statistisk samanheng mellom to variablar, som ikkje byggjer på noko logisk samband mellom variablane. Samanfallet kan koma av at båe variablane er påverka av ein sams attanforliggjande variabel, eller at samanfallet berre er tilfelleleg.

Er storkar ein føresetnad for mange barnefødslar?Spuriøse samanhengar ovrar seg helst i forsking og studiar der ein ikkje har eit fullkome oversyn over kva som verkar inn på dei variablane ein granskar.

Eit døme på ein spuriøs samanheng finn me i ei dansk gransking, der ein fann at det var ein samanheng mellom talet på storkar i eit område og kor mange born som vert fødde i same området. Studien kom fram til at mengda storkar samvariera med mengda born: Di fleire storkar, di fleire born vert fødd. Endå om denne samanhengen kan byggja på grunnsolide empiriske data og statistiske utrekningar, manglar han heilt noko logisk uttyding. Samanhengen er spuriøs, med di me kan peika på sams variablar som synest verka både på mengda storkar i området, og barnefødslar, til dømes urbanisering. I byar får familiar færre born, og i byar er det få storkar.

Fåren for spuriøsitet gjer at all samfunnsvitskapleg gransking må ha stødige teoretiske grunnfeste.
Språkskifte i 1800-talet i sørlege Slesvig
Dansk og tysk kart som viser språkskiftet i sørlege Slesvig på 1800-talet
**Språkskifte** (engelsk *language shift*) er ein prosess der eit språksamfunn går over frå å bruka eit språk til å bruka eit anna. Ofte er det nye språket forbunde med høgare prestisje enn det andre. Skiftet av språk medfører derfor ofte òg ei endring av kultur og veremåte. Prosessen der samfunnet først blir tospråkleg og så gradvis går heilt over til det nye språket blir kalla for assimilasjon. Prosessen kan strekka seg over to eller tre generasjonar.

Frå sørlege Slesvig kjenner ein språkskiftet frå dansk og frisisk til tysk omgangsspråk. Andre døme er angelsaksarane si erobring av Storbritannia og fortrenginga av keltiske språk, og overgang frå nederlandsk til fransk i Brussel/Belgia.

Sjå òg
------

* Språkdød

Kjelder
-------

1. ↑  Bernard Comrie: *Sprachen, Gene und Vorgeschichte mit besonderer Berücksichtigung Europas.* i: Günter Hauska (Hrsg.): *Gene, Sprachen und ihre Evolution.* Universitätsverlag, Regensburg 2005. ISBN 3-930480-46-8

* *Denne artikkelen bygger på «Sprogskifte» frå Wikipedia på dansk, den 12. mai 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sørdansk Universitet Arkivert 2014-02-25 ved Wayback Machine.: *Sydslesvig-det slesvigske Babylon* Arkivert 25. februar 2014 ved Wayback Machine. 25. februar 2014 hos
* Language Shift in Australia and Canada
Bengalsk språkdemonstrasjon i Dhaka den 21. februar 1952.
**Språkrørsledagen** (bengali ভাষা আন্দোলন দিবস, *bhasha andolon dibosh*), også kalla språkmartyrdagen eller berre martyrdagen, er ein bangladeshisk nasjonaldag den 21. februar. Dagen er til minne om drapa på fleire fredelege demonstrantar frå den bengalske språkrørsla som fann stad på denne datoen i 1952.

Bakgrunn
--------

I 1948, året etter at Pakistan blei oppretta, blei mindretalsspråket urdu erklært som einaste offisielle språket i landet. Dette fekk stor motstand i det folkerike bengalitalande Aust-Pakistan, og den bengalske språkrørsla voks fram.

Dei pakistanske styresmaktene erklærte alle former for møte ulovlege. I motstand mot dette skipa studentar i Dhaka ein demonstrasjon den 21. februar 1952. Politiet prøvde å stoppa dei med tåregass og arrestasjonar. Då demonstrantar omringa den austbengalske lovgjevande forsamlinga opna politiet eld og skaut fleire av dei. Hendingane førte til sterke reaksjonar frå bengalarane. Butikkar, arbeidsplassar og offentleg transport gjekk med ein gong inn i ein storstreik. Neste dagen samla over 30 000 seg ved Universitetet i Dhaka. 

Året etter blei den 21. februar, kjend som «martyrdagen» minna med ein ny storstreik, og folk over heile provinsen hadde svarte merke i støtte for dei drepne. Til eit folkemøte i Dhaka kom det 100 000. I 1954 fekk bengali status som offisielt språk i Pakistan. Motsetnadane mellom aust og vest skulle likevel føre til ein blodig lausrivingskrig i 1971.

Shaheed Minar blei bygd nær medisinfakultetet i Dhaka til minne om språkmartyrane.

Markering
---------

Dagen blir markert årleg i Bangladesh og til ein viss grad i indiske Vest-Bengal. 

I 1999, etter ei oppfordring frå Bangladesh, erklærte UNESCO den 21. februar som internasjonal morsmålsdag.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Language Movement Day» frå Wikipedia på engelsk, og «Bengali Language Movement» frå Wikipedia på engelsk den 21. februar 2009.*
Kartplassering av Bylotøya
Byam Martinfjella på Bylotøya
**Bylotøya** ligg utfor nordenden av Baffinøya i Nunavut-territoriet i Canada, på i kring 71 grader nordleg breidd. Ho har ei flatevidd på 11067 km².

Øya er den største i verda som aldri har hatt fast busetnad. Men inuittar frå Pond Inlet og andre stader reiser nokså jamleg til Bylotøya. I jaktsesongen nyttar inuittar ein leir sørvest for Camp Graham Moore.

Fjella på Bylotøya er del av Byam Martinfjella, som høyrer til Baffinfjella i den arktiske cordilleraen. Angilaaqfjellet (1951 moh) er det høgste, andre høge fjelltoppar er Malikfjellet, Mount St. Hans og Mount Thule. Stupbratte berg langs kystlina er danna av prekambrisk dolomittstein. Om lag halve øya er dekt av is. Fleire av bretungene kalvar i sjøen.

Sirmilik nasjonalpark dekker mest heile øya. I dei stupbratte fjellsidene finst store koloniar av polarlomvi (over 300000), snøgås (100000) og krykkje. Aust på øya er eit område utpeika til reservat for flyttfugl; Bylot Island Migratory Bird Sanctuary. Over 50 ulike fugleartar er observert. Øyas strender mot Lancastersundet i nord er ein yngleplass for isbjørn. Kvitkval, grønlandskval, grønlandssel og ringsel er tidvis oppunder kysten.

Øya er oppkalla etter den britiske oppdagaren Robert Bylot.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bylot-Insel» frå Wikipedia på tysk, den 5. juli 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Jesus under bergpreika, måleri av Carl Heinrich Bloch
**Sæleprisingane** er opninga av Bergpreika, gjengjeve i evangeliet etter Matteus, 5:3-12. Delar av preika er òg å finna i evangeliet etter Lukas. Jesus skildrar i denne delen eigenskapar til ulike menneske, og koss dei skal bli lukkelege i himmelriket.

Innhald
-------

Teksten, slik han står i Matteusevangeliet:

*Sæle dei som er fattige i si ånd, himmelriket er deira.*
*Sæle dei som sørgjer, dei skal bli trøysta.*
*Sæle dei audmjuke, dei skal arva jorda.*
*Sæle dei som hungrar og tørstar etter rettferda, dei skal bli metta.*
*Sæle dei miskunnsame, dei skal få miskunn.*
*Sæle dei reine i hjartet, dei skal sjå Gud.*
*Sæle dei som skaper fred, dei skal kallast Guds born.*
*Sæle dei som blir forfølgde for rettferd skuld, himmelriket er deira.*
*Ja, sæle er de når folk for mi skuld spottar og forfølgjer dykk, lyg og talar vondt om dykk på alle vis. Gled dykk og jubla, for stor er løna dykkar i himmelen! Slik forfølgde dei òg profetane før dykk.*
Sæleprisingane er i Den norske kyrkja preiketekst på Helgemessesundag. Blant diktarar som har vorte inspirerte av teksten, er Petter Dass i si vise «Otte Lychsaligheder»

Referansar
----------

1. ↑  Mat. 5:3-12
2. ↑  Dokumentasjonsprosjektet
**Morten Harry Olsen** (fødd 15. august 1960) i Narvik), er ein norsk forfattar. Olsen har grunnfag i kriminologi frå Universitetet i Oslo og grunnfag i filosofi frå Universitetet i Tromsø. Han har hatt arbeid som ekspeditør, drosjesjåfør, nattportiér, journalist, omsetjar, kontorist, litteraturkritikar, forlagskonsulent og forlagsredaktør. Han har vore formann i Norsk Forfattersentrum (1989-1991), formann i arrangementskomitéen for Brageprisen (1991-1995) og nestformann i Den norske Forfatterforening (1997-1998). Frå 1988 til 1991 var han medlem av Den norske Forfatterforeningens litterære råd. I perioden 1992-1996 var han redaktør for Bokklubben krim og spenning. 

Olsen debuterte litterært i 1985 med novellesamlinga *For alt hva vi er verdt*, som vart påskjøna med Tarjei Vesaas' debutantpris. Fleire av bøkene hans har vekt betydeleg merksemd hjå kritikarane.

Utgjevingar
-----------

* *For alt hva vi er verdt* – noveller (1985)
* *Ganske enkelt sand* – roman (1986)
* *En dans til* – roman (1988)
* *Tråder* – essays (1989)
* *Mississippi* – roman (1990)
* *Syndenes forlatelse* – kriminalroman (1991)
* *Mannen som hatet duer* – skuespill (1992)
* *Begjærets pris* – kriminalroman (1993)
* *Tilfeldig utvalg* – kriminalroman (1996)
* *Naken for leseren, naken for Gud: et essay om romanen* – litteraturkritikk (1997)
* *Mord og galskap* – roman (2000)
* *Mississippi. neo* – roman (2002)
* *Størst av alt* – roman (2004)

Prisar
------

* Tarjei Vesaas' debutantpris 1985, for *For alt hva vi er verdt*
* Rivertonprisen 1993, for *Begjærets pris*
* Havmannprisen 2004, for *Størst av alt*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Morten Harry Olsens heimesider
* Kreativ Prosa v/Morten Harry Olsen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| Sélestat |
| --- |
| Klokketårnet og andre bygningar i SélestatKlokketårnet og andre bygningar i Sélestat Klokketårnet og andre bygningar i Sélestat |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Alsace  Bas-Rhin |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  44,45 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 17 179   386/km² |
| Koordinatar | 48°16′″N 07°27′″E﻿Koordinatar: 48°16′″N 07°27′″E﻿ |
| Høgd over havet | 173 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 67600 |
| **Heimeside:** www.ville-selestat.fr |

**Sélestat** (tysk *Schlettstadt*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Alsace, og har om lag 17 000 innbyggjarar.

Geografi
--------

Sélestat ligg sentralt i Alsace, 22 km nord for Colmar og 47 km sør for Strasbourg, ved den venstre breidda til elva Ill. Byen er rekna som eit kulturelt sentrum for området, med fleire gamle bygningar, som kyrkjene Sainte-Foy i romansk stil og Saint-Georges i gotisk stil, eit klokketårn frå 1618 i barokk og eit vasstårn i ny-mellomaldersk stil. Andre interessante bygg er rådhuset frå 1788, jernbanestasjonen frå 1880-åra og synagogen frå 1890-åra, i tillegg til fleire bygg frå renessansen og barokken.

Verdsarvstaden Det humanistiske biblioteket er likevel den viktigaste institusjonen i byen. Biblioteket blei grunnlagd med boksamlinga til humanisten Beatus Rhenanus (d. 1547), og omfattar fleire manuskript frå mellomalderen og renessansen.

Byen er også hovudsete for samtidskunstorganisasjonen *Fonds régional d'art contemporain Alsace* (FRAC Alsace) og arkeologiorganisasjonen *Pôle d'archéologie interdépartemental rhénan*.
Sélestat ligg nær vinområdet Alsace og andre kjende stader som Château du Haut-Kœnigsbourg.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sélestat» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mai 2014.*

* Histoire de la Bibliothèque Humaniste et de ses collections (suite) Arkivert 2014-06-28 ved Wayback Machine. bh-selestat.fr

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Agen |
| --- |
| Agen frå kanalen Agen frå kanalen |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Flagget til Agen** | **Byvåpenet til Agen** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Nouvelle-Aquitaine Lot-et-Garonne |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  11,49 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 30 170   2 626/km² |
| Koordinatar | 44°12′″N 00°37′″E﻿Koordinatar: 44°12′″N 00°37′″E﻿ |
| Høgd over havet | 48 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 47000 |
| **Heimeside:** www.agen.fr |

**Agen** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *préfecture* (administrasjonsstad) i departementet Lot-et-Garonne i regionen Nouvelle-Aquitaine og har om lag 30 000 innbyggjarar. 

Agen er eit katolsk bispesete, og er underbispedøe under erkebispedømet i Bordeaux.

I Frankrike er Agen kjend som «sviskehovudstaden», etter mattypen som det vert dyrka og produsert mykje av her.

Attraksjonar
------------

Domkyrkja i Agen, St. Caprais frå 1100-talet, er tileigna St. Caprasius og er ei av dei få store kyrkjene i Frankrike med eit dobbelt skip. Denne noko upraktiske løysinga kan vere ein eigenskap frå området, sidan det ligg liknande kyrkjer i nærleiken, som i Toulouse.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turisme i Agen
* Bispesete i Agen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* GeoNames

 |
**Morten Eilifsen** (fødd 6. januar 1984) er ein norsk, tidlegare langrennsløpar som representerte Henning Skilag. Han vart dobbelt noregsmeister i langrenn i 2008, med gull på 15 km og 30 km.

### Aktiv

Eilifsen debuterte i mars 2006 i verdscupen i langrenn og vart nummer 52 på femmila i Holmenkollen. Den neste verdscupdeltakinga fann stad på Beitostølen 24. nobember 2007, der han gjekk 15 km fristil. Han kom på niandeplass og tok dermed sine første verdscuppoeng. Dette vart hans beste individuelle verdscupplassering. Seinare i sesongen var han med på å vinne ein verdscupstafett i Falun, han gjekk tredjeetappen for Noregs andrelag som etter spurten sigra føre Noregs fyrstelag og Tsjekkia.

Under NM på ski 2008 overraska han og vart noregsmeister både på 15 kilometer og 30 km, og vann Kongepokalen. På tremila slo han sølvvinnaren Martin Sundby med 12 sekundar og bronsemannen Petter Northug med 33 sekundar. To dagar seinare brukte han 33.45,7 på 15 km, Ronny Hafsås på sølvplass fekk sluttida 33.49,3. Petter Northug fekk ein nytt NM-bronse etter å ha kome i mål på tida 34.08,9.

Eilifsen la opp som langrennsløpar på toppnivå i 2012.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 2007: Nr 10 på 15 km i Meråker
* Ski-NM 2008: Gullmedalje både på 15 km og 30 km i Trondheim
* Ski-NM 2009: Nr 6 på 15 km på Gjøvik
* Ski-NM 2010: Nr 4 på 15 km i Stokke
* Ski-NM 2011: Bronsemedalje på 50 km i Tromsø

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Morten Eilifsen – Profil og resultatoversikt hos FIS