recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Byrjinga på ei liste frå januar 1940
over 346 personar som skulle avrettast for diverse «motrevolusjonære» brotsverk. Lista er godkjend av Stalin.
**Moskvaprosessane** er ein samnemnar for tre rettssaker som vart førte mot tidlegare framståande personar i Sovjetunionen i åra 1936 til 1938. Prosessane i Moskva vart sette i verk etter drapet på leiaren av kommunistpartiet si avdeling i Leningrad, Sergej Kirov. 

Det har i ettertid vore hevda at Stalin sjølv stod bak dette for å kunne starte prosessane, men heller ikkje etter at arkiva vart opna har det komme noko prov for denne påstanden. Om lag 50 personar vart dømde i Moskvaprosessane, dei fleste til døden. Blant dei dømde var Nikolaj Bukharin, Lev Kamenev, Grigorij Zinovjev, Jurij Pjatakov, Karl Radek og Aleksej Rykov.

Rettssakene vart haldne med internasjonal presse til stades. Blant anna rapporterte den norske forfattaren Nordahl Grieg frå rettssakene, som au utgjorde grunnlaget for romanen *Ung må verden ennu være*. 

I samtida vekte rettssakene stor oppsikt, ikkje minst på grunn av at mange tidlegare leiande bolsjevikar vedgjekk både landssvik og konspirasjon. Skuldingane og tilståingane var falske. Blant anna har filosofen Slavoj Zizek lagt vekt på dei psykologiske mekanismane som fekk dei tiltalte til å tilstå slike skuldingar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* **The Red Book on the Moscow Trials** av Leon Sedov
* Court proceedings: THE CASE OF THE TROTSKYITE-ZINOVIEVITE TERRORIST CENTRE
* And they all confessed...
* Dewey-kommisjonen sin rapport

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
**Johannes Høsflot Klæbo** (fødd 22. oktober 1996) er ein norsk langrennar. Han vann bronsemedaljen i sprintøvinga under Ski-VM 2017 og vart same sesongen norsk meister i same øvinga.

Karriere
--------

Vinteren 2016 vann Klæbo tre av tevlingane då juniorverdsmeisterskapen i nordiske greiner fann stad i Râșnov i Romania, to individuelle og ei i stafett. Førjulssesongen 2016 overraska han med pallplassar i verdscuprenn i både Ruka og på Lillehammer. Under noregsmeisterskapen 2017 i Gran kommune vann han sprinttevlinga og tok sølvmedaljen på 15 km, slått einast av Didrik Tønseth. Den 18. februar tok han for fyrste gong steget til topps i eit verdscuprenn då han vann sprintrennet i Otepää i Estland. Like etterpå deltok han i Ski-VM 2017 i Lahtis og vann VM-bronsen i sprint, medan det vart fjerdeplass i lagsprinten ettersom lagkamerat Emil Iversen fall litt før målgang. 18. mars 2017 spurta han inn siger i 15 km fellesstart i Quebec i Canada og dagen etter vann han nok ein spurt i sjølve verdscupavslutninga. Dermed stod han som vinnar av langrennsturneringa i Canada og vinnar av sprintverdscupen 2017. I Verdscupen 2017 enda han på fjerdeplassen.

Gjennom november-desember 2017 viste Klæbo seg som den klart beste langrennaren i verda. I løpet av fire veker sanka han ikkje mindre enn sju sigrar i verdscuprenn; tre tevlingar i Ruka-turneringa, begge renna på Lillehammer, sprintøvinga i Davos og ein 15 km jaktstart i Toblach.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 2017: Gullmedalje i sprint, sølv på 15 km
* Ski-NM 2018: Gullmedalje i sprint
* Ski-NM 2019:
* Ski-NM 2020:
* Ski-NM 2021: Gullmedalje i sprint Trondheim
* Ski-NM 2022: Bronsemedalje på 10 km i Gran
* Ski-NM 2023:

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johannes Høsflot Klæbo» frå Wikipedia på tysk, den 19. desember 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Russlands tidssoner. Moskvatid i *raudt*.
**Tidssoner i Europa**:  

|  |  |
| --- | --- |
| blå | Vesteuropeisk tid (UTC+0, Greenwich middeltid) 
Vesteuropeisk sommartid (UTC+1) |
| lyseblå | Vesteuropeisk tid (UTC+0) |
| raud | Sentraleuropeisk tid (UTC+1) 
Sentraleuropeisk sommartid (UTC+2) |
| gul | Kaliningradtid (UTC+2) |
| oker | Austeuropeisk tid (UTC+2) 
Austeuropeisk sommartid (UTC+3) |
| grøn | Moskvatid (UTC+3) |

Bleik farge viser at landa ikkje har sommartid.

**Moskvatid** (russisk: моско́вское вре́мя – *moskovskoje vremja*), forkorta **MSK**, er ei tidssone som omfattar byen Moskva og det meiste av den europeiske delen av Russland, inkludert Sankt Petersburg. Ho er den nest vestlegaste av dei ni tidssonene i Russland.

Den 27. mars 2011 vart det innført «permanent sumartid» i heile Russland i samanheng med overgangen til sumartid. Moskvatida blei då låst til fire timar framføre UTC (UTC+4).
Den 26. oktober 2014 blei dette endra igjen, og Russland har etter dette «permanent vintertid». Dermed ligg Moskvatid no tre timar framføre UTC UTC+3..

I følgje eit dekret frå Folkekommissærane sitt råd frå 16. juni 1930 blei det innført dekrettid, som innebar at det blei lagt til ein time for alle tidssonene i Sovjetunionen, slik at moskvatid blei liggande tre timer føre UTC.

Moskvatid blir brukt til rutetabellar for tog, fly, skip, osb. over heile Russland. Moskvatid blir òg registrert på telegram og liknande, og blir ofte også brukt av radio- og TV-stasjonar over heile landet.

Bruk
----

Moskvatid blir nytta av heile Russland vest for Uralfjella, med unnatak av Kaliningrad oblast som nyttar austeuropeisk tid (UTC+2), Samara oblast og Udmurtia som nyttar samaratid (UTC+4), og Perm kraj, Basjkortostan og Orenburg oblast som nyttar jekaterinburgtid (UTC+5).

Tidlegare blei moskvatid også nytta i dei europeiske delane av Sovjetunionen:

* Kviterussland, frå 1930-1991
* Estland, frå 1940-1989
* Latvia, frå 1940-1989
* Litauen, frå 1940-1989
* Moldova, frå 1940-1991
* Ukraina, frå 1930-1990
* Kaliningrad oblast (Russland), frå 1946-1991
* Samara oblast (Russland), frå 1989-1991

I åra mellom 1922-30 og 1991-92 nytta Moskva austeuropeisk tid.

Referansar
----------

1. ↑  «Russia Abolishes Winter Time». Timeanddate.com. 28. februar 2011. Henta 26. november 2014.
2. ↑  «Russia Turns Clocks Back to «Winter» Time». RIA Novosti. 26. oktober 2014. Henta 26. november 2014.
Kart over krigsomådet i Donbas
Ruinar av Donetsk internasjonale lufthamn 24. desember 2014
**Krigen i Donbas**, òg kjend som **Krigen i Aust-Ukraina**, er ein pågåande konflikt i regionen Donetsbekkenet (Donbas/Donbass) aust i Ukraina. Han starta etter Den ukrainske revolusjonen i 2014 og Krimkrisa i 2014. Prorussiske separatistar i Donbas tok kontroll over statlege bygningar, og erklærte sjølvstende frå Ukraina. 6. april 2014 vart Folkerepublikken Donetsk erklært oppretta i oblasten Donetsk. 27. april same år vart Folkerepublikken Lugansk i Luhansk oblast erklært oppretta. Totalt 10 303 menneske hadde mista livet før 15. november 2017, og over 1,5 millionar var drivne på flukt.

Sjå også
--------

* Krigen i Ukraina

Kjelder
-------

1. ↑  With the UN putting the overall death toll at 10,303 by mid-November, of which 3,880 were confirmed as soldiers and 2,821 as civilians, an estimate of 3,602 rebel dead can be made
2. ↑  «Проект «Груз-200 из Украины в Россию».». Arkivert frå originalen 1. januar 2018. Henta 1. desember 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Krigen i Donbass» frå Wikipedia på bokmål, den 25. desember 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
Ein penn sett gjennom ei lupe.
Ei lupe nytta til å studera frimerke med.
**Handhalden lupe** er ei lupe, ei linse av klårt glas eller klår plast, som ein kan få både med og utan innebygd ljos til å lyse opp det objektet ein vil sjå på gjennom lupa. Handhaldne luper vert gjerne nytta gjerne ved ein lettare grad av svekka syn eller i situasjonar der ein treng forstørring i ein kortare tidsperiode, eller for å studera ting med små detaljar. Handhaldne luper kan ein få med forstørring på frå om lag 2 gongar til 20 gongar (2X-20X). Ekstra ljos på lupa kan vera naudsynt for svaksynte, men kan òg vere nyttig i andre samahangar..

Ei handhalden lupe er meir tolerant overfor variasjonar i avstand (eller unøyaktige innstillingar) enn andre luper. Dei rette avstandane mellom ague og lupa, og mellom lupa og det objektet ein skal sjå på, finn ein lettast ved å prøva seg fram. Det kan vera problematisk for brukaren å finna rett sittestilling, unngå refleksar i lupa frå ljoskjeldene i rommet, og å halda lupa og objektet i rett avstand frå augo.

Sjå òg
------

* Luper

Kjelder
-------


* Artikkelen var opphavleg basert på ei omsetjing av «Håndholdte luper Arkivert 2012-06-03 ved Wayback Machine.» på Wikipedia på bokmål og riksmål, den 13. juli 2009.
**William Byrd** (fødd 1540 eller seint i 1539, død 4. juli 1623) var ein av dei mest sentrale engelske komponistane i renessansen. Han voks opp som katolikk under dei store skiftingane i den engelske kyrkja og dette sette sitt preg på komponisten. Ein kjenner lite til dei yngre leveåra hans, men ein meiner at han var korgut i anten Westminster Abbey eller ved Det kongelege kapellet i London. I 1563 fekk han stilling som organist ved Lincoln Cathedral, ei stilling han hadde fram til 1572.

Alt før han hadde avslutta stillinga si i Lincoln, i 1569 eller 1570, fekk han tilbod om jobb som gentleman (songar) ved koret i Det Kongelege Kapellet i London, fordi ein av dei faste medlemmene i dette koret, Robert Parsons, drukna i ei tragisk ulukke i River Trent. Her fekk han jobbe under dronning Elisabeth og i tillegg til å verke som songar, delte han òg organistarbeidet med den viktige komponisten Thomas Tallis, ein nær ven som vert rekna som læraren til Byrd. Med løyve frå dronninga mottok desse to komponistane einerett på utgjeving av musikk i 1575, det første av sitt slag i England og dette monopolet gjorde sjølvsagt at samarbeidet deira berre vart endå tettare. Som eit direkte resultat av denne posisjonen, gav Tallis og Byrd ut ei motettsamling saman same året, «Cantiones Sacrae», der begge komponistane hadde medverka med 17 motettar kvar, truleg for å hylle dronning Elisabeth, som til då hadde regjert i nettopp 17 år. Bortsett frå motettsamlinga var ikkje samarbeidet deira spesielt fruktbart og etter at Tallis døydde i 1585, fekk Byrd ha denne utgjevarretten heilt åleine fram til 1596, då Thomas Morley overtok.

Byrd flytta til Harlington i London i 1577 og budde der fram til tidleg på 1590-talet, før han flytte vidare til Stondon Massey i Essex, der han levde fram til han døydde 4. juli 1623. Rettnok viser register at Byrd heldt fram virket sitt i Det Kongelege Kapellet, og ein kan lure på kva som var årsaka til at han flytte frå London. Kanskje Byrd vart lei av hofflivet eller kanskje han rett og slett vantreivst som katolikk i eit protestantisk miljø. Ved å flytte til Essex oppnådde han i alle fall det å kunne leve ut den personlege trua si i langt tryggare omgjevnader. Som kjent så var det å sverje til ei anna kyrkje enn den gjeldande statskyrkja på denne tida ganske farleg, sidan mange vart avretta nettopp på grunn av slike haldningar. Særleg under dronning Maria Tudor, med tilnamnet «den Blodige», var dette direkte livsfarleg, men heller ikkje Elisabeth viste nokon nåde, trass i at ho var noko meir open omkring religionsspørsmålet.

Av dei mange verka til Byrds er det verdt å trekkje fram messene hans, «Cantiones Sacrae», «Gradualia», «Psalmes, Songs and Sonnets» og «The Great Service».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «William Byrd» frå Wikipedia på bokmål, den 2. april 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Handley Page Halifax
**Handley Page Halifax** var eit britisk fire-motors tungt bombefly som vart nytta av mellom anna Royal Air Force under den andre verdskrigen. Flyet flaug føyrste gong 25. oktober 1939, og var i teneste under heile krigen. Det siste flyvåpenet som brukte Halifax var det pakistanske, som pensjonerte flya i 1961.

Flyet vart òg nytta av Royal Canadian Air Force, Royal Australian Air Force, Royal New Zealand Air Force og av flyvåpenet i ei rekkje andre land.

Handley Page Halifax *NA337* vart i 1995 heva frå Mjøsa. Flyet vart deretter restaurert og utstilt i Canada.
Det finst i dag berre tre nokolunde komplette Halifax på museum rundt omkring i verda. To av desse vart henta ut som relativt velbevarte vrak frå lokalitetar i Noreg. Eit av desse var var med på angrepet mot slagskipet «Tirpitz», og måtte nødlanda på innsjøen Hoklingen. Dette flyet vart henta ut i 1973. Eit anna fly vart heva frå Mjøsa og frakta til Canada i 1995. Eit fly landa i fjorden ved Malvik, og 4 overlevde av 6 i flymannskapet. Flyet vart funne av studentar frå Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet i 2014.

Etter 10 år med restaurering stod *NA337* ferdig på RCAF Memorial Museum i Canada. Halifax hadde stor betyding sett med norske auge. Fleire norske flygarar og flymannskap flaug Halifax-bombarar under krigen. Flyet vart òg nytta av 138 og 161-skvadronane som stod for ei rekkje slepp av agentar og utstyr i Noreg. Dette var operasjonar til støtte for MILORG og av SOE og SIS.

Spesifikasjonar
---------------

| Dimensjonar | Halifax B.Mk III |
| --- | --- |
| Vengespenn | 31,75 m |
| Lengd | 21,36 m |
| Høgd | 6,32 m |
| Vingeareal | 118,45 m² |
| Nettovekt | 17 345 kg |
| Ytingar |
| Toppfart | 454 km/t |
| Maksimal lasta vekt | 29 484 kg |
| Anna |
| Motor | 4× Bristol Hercules XVI stjernemotorar (1 615 hk kvar) |
| Bestykning | 9× 7,7 [[mm] mitraljøser |
| Våpenlast | Opptil 5 897 kg |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Handley Page Halifax» frå Wikipedia på bokmål, den 30. september 2018.*

1. ↑  «Studenter fant britisk bombefly på havets bunn». Adresseavisen. 24. oktober 2014. Henta 14. mars 2017.
2. ↑  «Arnfinn og Torbjørn så bombeflyet styrte i 1942». Adresseavisen. 25. desember 2014. Henta 14. mars 2017.
**Provinsen Trieste**|
|  |
| **Nasjon** |  Italia |
| **Region** | Friuli-Venezia Giulia |
| **Hovudstad** | Trieste |
| **Areal** | 212 km² |
| **Folketal** (2004) | 240 000 |
| **Folketettleik** | 1 132/km² |
| **Kommunar** | 6 |
| **Bilnummer** | TS |
| **Postnummer** | 34000-34100 |
| **Retningsnummer (tlf)** | 040 |
| **President** | Maria Teresa Bassa Poropat |
|  |
| Plasseringa til Trieste i Italia |

**Provinsen Trieste**  (italiensk *Provincia di Trieste*, slovensk *Tržaška pokrajina*) er ein provins i regionen Friuli-Venezia Giulia i Italia. Hovudstaden er byen Trieste. 

Han har eit areal på 212 km² og totalt 240 000 innbyggjarar (2004). Provinsen har ei kystlengd på 48,1 km og det er seks kommunar i provinsen.

Kommunane
---------

| Kommune | Folketal(31. august 2005) |
| --- | --- |
| Trieste | 206 334 |
| Muggia | 13 246 |
| Duino-Aurisina | 8 781 |
| San Dorligo della Valle | 6 023 |
| Sgonico | 2 129 |
| Monrupino | 832 |
|

Historie
--------

### Tidleg historie

Etter at Vestromarriket vart oppløyst vart området som utgjer provinsen Trieste okkupert av frankarar. Då Habsburg kom til makta på 1200-talet vart området delt mellom herrane i Duino, Trieste, San Dorligo della Valle og Muggia. Under regjeringstida til Maria Theresa av Austerrike og så Josef II auka den maritime handelen då det vart oppretta ei frihamn her. 

I 1809 vart området erobra av Napoleon sine troppar. Etter Napoleon sitt fall vart kommunane Duino, Sgonico og Monrupino ein del av Gorizia, medan Trieste vart ein «direkteby» i Det austerrikske riket. San Dorligo og Muggia vart ein del av Istria. Rapallotraktaten i 1920 gav Trieste og Istria til Italia etter tapet til Austerrike-Ungarn i den første verdskrigen.

### Etter den andre verdskrigen

Etter slutten av den andre verdskrigen, vart det frie området Trieste oppretta som ein fristat den 15. september 1947. 26. oktober 1954 kom Italia og Jugoslavia fram til ein avtale der området *de facto* vart delt mellom dei to statane. *Sone A* av fristaten vart provinsen Trieste og *Sone B* vart styrt av Jugoslavia. Provinsen Trieste vart formelt ein del av Italia 11. oktober 1977 med Osimotraktaten.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Province of Trieste frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Johan Wilhelm Midelfart** (4. april 1904–28. oktober 1975) var ein norsk kunstmålår og teiknar kjend som **Willi Midelfart**. Han er mest kjend for sine dekorasjonar i Oslo rådhus, med veggmåleriet *Det gror* i mottakssalen på rådhuset.Han var fødd i Oslo og døydde same staden.

Liv og gjerning
---------------

Midelfart gjekk i lære hos Per Krohg og Otto Sköld i Paris 1925-26, og studerte på Statens Kunstakademi under Axel Revold 1929-30 og 1939-40 hos Georg Jacobsen.

Midelfart reiste mykje og var godt kjend i litteraturen. Han var sosialist, og laget mange illustrasjoner til sosialistiske tidsskrift. Han illustrerte elles Arne Garborgs *Bondestudentar* (1934-utgåva) og Lise Lindbæks *Spania og vi* (1946).

Midelfart vart lagd merke til som skildrar av samfunnet. Mellom anna med dystre skildringar frå storbyen Berlin og andre byar. Hans sosiale og politiske engasjement kom til syne i kunst som avdekte folkets kår, framviste menneskeverdet i kvardagen og krigens elende. Mellom tendens-måleria hans er *Politiet angriper* frå 1932. Midelfart kom på Nasjonal Samlings liste over «ukunst», eit norsk motstykke til det nazi-tyske omgrepet «entartet» kunst.

Seinare på 1930-talet tok han til å måle lyse, naturlyriske landskap med kontrastrik farebruk. Desse verka var ei vending mot det idylliske.

Omframt dekorasjonane i Oslo Rådhus var Midelfart med å utsmykke norske passasjerbåtar. Rådhusfresken *Det gror* kan oppfattast som vitalistisk prega, med inspirasjonen frå Edvard Munchs verk, men vert like gjerne forstått som ein sosialistisk utopi, og eit idealbilete av det framtidige klasselause samfunnet.

Midelfarts verk finst mellom anna i Nasjonalmuseet og Drammen museum. Ei minneutstilling vart vist i Kunstnerforbundet i 1976.

Kjelder
-------

* Bokmålswikipedia
* *Norsk Allkunnebok, VIII. bandet*, 1957-58

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* ULAN

 |
**Handfesting** er eit dokument som seier korleis ein konge ønskjer å styre landet.

Handfestingane hadde i Danmark tradisjon lang attende i mellomalderen. Gjennom handfestinga fekk riksforsamlinga garantiar for korleis kongen ville styre før dei valde han til konge. Handfestinga slo fast pliktene til kongen og rettane til undersåttane, og gjennom handfestinga kunne riksrådet òg sikre seg medråderett i styringstida til kongen.

Kristian I var den første norske kongen som utarbeidde ei handfesting etter at det norske riksrådet valde hand til konge i juni 1449. Noreg hadde då ei tid hatt felles konge med Sverige og Danmark. Både Sverige og Danmark var valkongedømme, slk at riksrådet hadde tradisjon for å krevje ei handfesting av kongen. I Noreg gjekk derimot retten til krona i arv, slik riksrådet ikkje kunne krevje handfestingar av kongen. Når kongen likevel sette opp ei handfesting, hadde det samanheng med at det var to kandidatar til krona, dansken Kristian og svensken Karl Knutson, og begge sette opp ei handfesting for å sikre seg støtte i riksrådet.

Etter at Noreg mista riksrådet i 1536, var det berre lagt fram handfesting for det danske riksrådet, som stod for kongevalet. Dei danske kongane var like fullt medvitne om at dei etter norsk lov hadde arverett til den norske krona, og at rettane det danske riksrådet hadde i Noreg, ikkje var sjølvsagde, men avhengig av at dei valde ein konge med arverett til den norske krona. 

Den siste dansk-norske handfestinga vart sett opp av Fredrik III i 1648. Tolv år seinare vart eineveldet innført, og kongen fekk arverett til krona.

Kjelder
-------

* Geir Atle Ersland og Hilde Sandvik: *Norsk historie 1300—1625* Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5545-6
* Ståle Dyrvik: *Norsk historie 1625—1814* Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5546-4
Geografiske regionar i Tyrkia.
Tyrkia er delt inn i sju **regionar** (tyrkisk *Bölge*) og 21 underregionar (tyrkisk *Bölüm*), som vart definert på den første geografikongressen i Tyrkia i 1941. Regionane er delte inn berre for geografiske, demografiske og økonomiske årasker og har ikkje administrative funksjonar.

Regionar og underregionar
-------------------------

* Egearregionen

Delt inn i Egearregionen og Indre Vest-Anatolia.
* Svartehavsregionen

Delt inn i Vest-Svartehavet, Sentral-Svartehavet og Aust-Svartehavet.
* Sentral-Anatolia

Delt inn i Konya, Øvre Sakarya, Midtre Kızılırmak og Øvre Kızılırmak.
* Aust-Anatolia

Delt inn i Øvre Eufrat, Erzurum-Kars-regionen, Øvre Murat-Van og Hakkari-regionen
* Marmararegionen

Delt inn i Yıldız-regionen, Ergene-regionen, Çatalca-Kocaeli-regionen og Sør-Marmara
* Middelhavsregionen

Delt inn i Adana-regionen og Antalya-regionen.
* Søraust-Anatolia

Delt inn i Midtre Eufrat og Tigris-regionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Geographical regions of Turkey» frå Wikipedia på engelsk, den 27. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ali Yiğit, "Geçmişten Günümüze Türkiye'yi Bölgelere Ayıran Çalışmalar ve Yapılması Gerekenler", *Ankara Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama Merkezi, IV. Ulural Coğrafya Sempozyumu, "Avrupa Birliği Sürecindeki Türkiye'de Bölgesel Farklılıklar"*, pp. 34-35. Arkivert 2012-03-31 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Sildefisk** |
| Sardinar frå StillehavetSardinar frå Stillehavet |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Underklasse:** | Neopterygii |
| **Infraklasse:** | Ekte beinfiskar Teleostei |
| **Overorden:** | Clupeomorpha |
| **Orden:** | **Sildefisk** ClupeiformesGoodrich, 1909 |

**Sildefisk** (*Clupeiformes*) er ein orden beinfisk utbreidd i alle hav. Mange av artane er økonomisk viktige, om ikkje i like stor grad no som før. Somme artar lever òg i ferskvatn. Alle artane er sølvfarga og blanke plankton-etarar som lever i stim. Ein reknar gruppa som ei av dei meir primitive beinfiskgruppene ut frå finneplassering og indre anatomi.

I norske farvatn er det registrert seks artar sildefisk; sild, brisling, ansjos, sardin, maisild og stamsild. På verdsbasis reknar me med rundt 300 artar fordelt på fem familiar.

Skildring
---------

Sildefisk er sølvglinsande og har djupt kløfta halefinne. Finnestrålane er mjuke og har ledd. Mellom dei mest markante primitive trekka dei framviser kan me nemna at bukfinnane sit langt bak og brystfinnane langt nede mot undersida av dyret. Dei har symjeblære, som står i samband med svelget på dyret.

Alle sildefiskar er stimfisk som vandrar rundt i havet og beitar på plankton. Ein trur vandringsrutene deira er tillærte (ikkje genetisk betinga).

Kjelder
-------


* Hamre, Johannes & Gjøsæter, Harald: «Sildefisker» i *Norges dyr*, Cappelen 1992.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Sildefisk* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Sildefisk* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasenRedigere på wikidata
* (en) *Sildefisk* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Sildefisk* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Sildefisk* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Sildefisk* hos Fauna EuropaeaRedigere på wikidata
* (en) *Sildefisk* hos FossilworksRedigere på wikidata
* (en) *Sildefisk* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Sildefisk* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Clupeiformes* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Clupeiformes* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
***Ziggy*** er ein enkeltruta teikneserie påfunnen og først teikna av teikneserieteiknaren Tom Wilson, ein tilsett ved kortprodusenten American Greetings.

Hovudfiguren Ziggy er ein liten, breid, skalla og bukselaus teikneseriefigur som er nærmast kjemisk reinsa for fysiske trekk og som ser ut til å vera utan jobb, hobbyar eller nokon slags menneskeleg partnar i livet. Han har derimot eit menasjeri av kjæledyr: Den litle, kvite hunden *Fuzz*, katta *Sid* som er redd for mus, den uentusiastiske papegøya *Josh*, fisken *Goldie* og anda *Wack*. Den intense søtskapen i utsjånaden til alle rollefigurane står i krass motsetnad til den uendelege straumen av ulukker som rammar Ziggy. Det er kanskje denne kombinasjonen av ironisk søtskap og kjennspak elende som gjer serien så populær trass mangelen på direksjonell handling.

Ziggy dukka først opp i samlealbumet *When You’re Not Around* som vart utgjeve av American Greetings i 1968. Avisstripa byrja i juni 1971. I 1987 tok Tom Wilson II, sonen åt den første teiknaren, over som teiknar.

Julespesialen *Ziggy’s Gift* i 1982, som inneheldt Harry Nilsson-songen «Give, Love, Joy», fekk ein Emmy.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ziggy på uComics Arkivert 2006-03-03 ved Wayback Machine.
* Toonopedia
* The ZiGGY Collectibles Museum Arkivert 2007-10-12 ved Wayback Machine.

### Kjelder

* «Ziggy» på Engelsk Wikipedia
| **El Puerto de Santa María** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til El Puerto de Santa María | Byvåpenet til El Puerto de Santa María |
| **Flagget til El Puerto de Santa María** | **Byvåpenet til El Puerto de Santa María** |

 |
| Kallenamn «'**La ciudad de los 100 palacios *(Byen med dei 100 palassa)*»** |
| Plassering |
| 

El Puerto de Santa María is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Andalucía |
| Provins | Cádiz |
| Borgarmeister | Enrique Moresco |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  1 600 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 86 288   53,9 /km² |
| Koordinatar | 36°35′″N 6°14′″W﻿Koordinatar: 36°35′″N 6°14′″W﻿ |
| Høgd over havet | 6 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 11500 |
| Telefon-retningsnummer | +34 956 |
| **Nettstad:** www.elpuertosm.es |

**El Puerto de Santa María** (spansk for «Hamna til Jomfru Maria», lokalt berre kalla **El Puerto**) er ein by ved elva Guadalete i provinsen Cádiz i Spania. Byen har kring 85 000 innbyggjarar. 

Byen ligg 10 km nordaust for Cadiz tvers over Cadizbukta og er mest kjend for ferja El Vaporcito som har vore i drift i snart sidan 1930-åra og som fører passasjerar frå Cadiz til El Puerto.

Historie
--------

I følgje ei segn i Odysseen til Homer, rømde grekaren Menestheus etter den trojanske krigen med troppane sine gjennom Gibraltarsundet og nådde elva Guadalete. Her slo dei seg ned og kalla staden **Menestheus-hamna**.

I 711 kom dei arabiske maurarane frå Nord-Afrika og invaderte Sør-Spania. Dei kalla staden *Alcante* eller *Alcanatif*, som tyder «Salthamna», på grunn av den gamle saltindustrien til fønikarane og romarane.

I 1260 vart byen erobra av Alfonso X av Castilla og han kalla byen Santa María del Puerto. Han organiserte landfordelinga og gav byen byrettar under Krona Castilla. I hans *Cantigas de Santa Maria* CSM 367, syng Alfonso at han på mirakuløst vis vart helbreda frå oppsvulma føter etter å ha vitja kyrkja *Santa Maria do Porto*.

Kartet til De la Cosa.
Den andre ekspedisjonen til Kristoffer Columbus sette seg frå El Puerto de Santa María. Rormannen hans, Juan de la Cosa teikna verdskartet sitt (det første som inneheldt kysten av Den nye verda) i El Puerto i 1500.

Columbus vitja El Puerto i 1480 og fekk oppmuntring for reiseplanane sine. 
El Puerto var heimstad for fleire rike *cargadores*, handelsmenn som handla for Spania med Amerika. På 1500- og 1600-talet låg dei kongelege galeiane i vinteropplag her. 

På 1800-talet vart byen hovudkvarter for den franske armeen under den spanske sjølvstendekrigen under Jose Bonaparte (1801-1812).

Byen har i dag mange historiske bygg og monument.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **El Puerto de Santa María**

* Kulturinformasjon
* 360º rundtur i El Puerto de Santa Maria Arkivert 2008-05-13 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «El Puerto de Santa María» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Leon Bakst: *Portrett av Gippius*, 1906
**Zinaida Nikolajevna Gippius** (20. november 1869–9. september 1945) var ein russisk forfattar. Av verka hennar vert memoarane og poesien mest påakta, men ho skreiv også romanar og noveller.

Gippius var fødd i Beljov i Tula, der ho hadde anar i adelen. Ho debuterte som poet i 1888 og gifta seg året etter med forfattaren Dmitrij Merezjkovskij. Dei grunnla den religionsfilosofiske foreininga i St. Petersburg og gav ut tidsskriftet *Novyj Put*.

1905-revolusjonen radikaliserte Gippius og Merezjkovskij, som i etterkant av opprøret emigrerte til Paris. Etter oktoberrevolusjonen i 1917 returnerte dei til St. Petersburg, Paret kom i opposisjon til bolsjevikane og flykta i desember 1919 til Warszawa. Seinare var dei sentrale i den russiske emigrantkolonien i Paris. Paret var typiske for dei russiske flyktningane etter revolusjonen. Alle stader dei vart buande ei tid, opna dei litterære salongar og tok del i meiningsbrytingane. Både på 1920- og 30-talet var Gippius politisk aktiv og produserte ei rekke anti-kommunistiske hefte.

I dikta og prosaen sin svingar Gippius fram og tilbake mellom det jordiske og det andeleg-religiøse. Dei tidlege romanane, forteljingane og dikta hennar er no utdaterte og vert lite lesne. Derimot vert memoarane hennar lesne, utgjevne under tittelen *Ein gneiste av ord*. Boka inneheld portrett av forfattarar som Aleksandr Blok, Andrej Belyj og Vasilij Rozanov. Ho skildrar ekteskapet sitt med Merezjkovskij som eit erotisk lite vellykka ekteskap. Gippius spela på mange måtar ei mannleg rolle, ho kjende seg som ein mann fanga i ein kvinnekropp. Ho hadde nær kontakt med den russiske, religiøse sekta «khlystij», ei sekt som praktiserte rituell sjølvpisking med påfølgjande seksuelle orgiar. Seksualitet og bisarre figurar er eitt av mange karakteristika ved memoarane hennar. Mot slutten av 1930-åra kom ekteparet meir og meir på kant på med resten av det russiske eksilmiljøet, og hamna i ein posisjon som sette aktivisten Gippius på sidelina.

Gippius var kjend som ei militant, politisk, intellektuell, lidenskapeleg og lunefull kvinne, medan andre framheva henne som eit «kaldt intellekt» og ein «slange». Ho nytta ofte psevdonymet Anton Krajnij.

Ho døydde i Paris hausten 1945, knappe fire år etter ektemaken Merezjkovskij.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zinaida Hippius» frå Wikipedia på nederlandsk, den 11. juli 2011.*
* *Denne artikkelen bygger på «Sinaida Hippius» frå Wikipedia på tysk, den 11. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*For bukta, sjå Sildegapet.* 
***Sildagapet*** er ein nynorsk opera frå 2017 av Jostein Avdem Fretland (libretto) og Helge Sunde (musikk).
Han blei skriven som ei tingingsverk for Opera Nordfjord. Stykket tek for seg sildefisket i Måløy på 1950-talet, då folketalet i byen blei dobla i samband med fisket.

Operaen hadde fleire oppføringar i oktober 2017 i Operahuset i Nordfjord. Michael Pavelich var dirigent, Ronald Rørvik regissør, Åse Hegrenes og Sunniva Bodvin stod for scenografi og kostymedesign, Ovar Holmen var lysdesignar, Kati Sjøgren var maskør og Toni Herlofson var koreograf og regiassistent.

Roller
------

* Eivind Kandal som Håkon
* Martha Standal Pavelich som Inga
* Jonas Nyløy Navarsete som Guttorm
* Øystein Skre som Ragnar
* Jeanette Ekornåsvåg Goldstein som Tora
* Magne Fremmerlid som
* Helga Botn som Gunnhild
* Kristian Krokslett som Erling

Kjelder
-------

1. 1 2  «Produksjonar», *www.operanordfjord.no*, henta 14. juli 2021
2. ↑  «Sildagapet > Operahuset», *www.operahuset.no* (på norsk), henta 14. juli 2021
Koordinatar: 69°20′S 157°12′E﻿

**Eld Peak** er eit markant fjell, 800 moh, som ligg 6 nautiske mil søraust for Reynolds Peak på vestsida av Matusevichbreen i Antarktis. To kjegleforma fjelltoppar vart oppdaga i området frå «Peacock» den 16. januar 1840 av matros Henry Eld og William Reynolds under US Exploring Expedition (USEE) (1838–42). Den søraustlege toppen vart kalla opp etter Eld av løytnant Charles Wilkes. I 1959 undersøkte Phillip Law frå Australian National Antarctic Research Expedition fjella i området. Referansane til Wilkes synte at toppen som vart sett av Eld og Reynolds passa med bilete av toppane på vestsida av Matusevichbreen. Fjellet skildra her fekk derfor namnet som Wilkes gav.

Kjelder
-------

1. ↑  «Eld Peak». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Eld Peak» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 33°10′46″N 35°46′17″E﻿

**El Rom** (hebraisk skrift אֶל רוֹם, tyder 'Til høgda') er ein israelsk busetjing og ein kibbutz nord i Golanhøgdene som ligg i kommuneområdet til Golan regionale kommune. Det internasjonale samfunnet reknar israelske busetjingar i Golanhøgdene som ulovlege etter folkeretten, men dei israelske styresmaktene motset seg dette.

El Rom har eit folketal på kring 350 (2005).

Geografi
--------

Busetnaden ligg to kilometer vest for Hermon, i ei høgd på 1050 meter over havet. El Rom og den nærliggande moshaven Odem er dei to høgastliggande jødiske busetjingane i Israel etter Nimrod.

Historie
--------

Kibbutzen vart grunnlagd i 1971 av ei gruppe nybyggjarar frå *Machanot HaOlim* sionistungdomsrørsle. Sjølv om dei hadde tenkt å slå seg ned i Beit HaArava sør i Jordandalen, vart dei overtydd om å flytte til Golanhøgdene. Den første bysetjinga låg i nærleiken av den okkuperte syriske byen Quneitra, men denne vart øydelagd under Jom kippúr-krigen, og eit enormt stridsvognslag fann stad på slettene kring byen.

Klima
-----

El-rom har eit middelhavsklima med varme og tørre somrar og kjølige, fuktige vintrar. Sidan han ligg nord i Golanhøgdene og i ei høgd på over 1000 meter over havet, er klimaet ganske unikt samanlikna med resten av Israel. Sommaren, mellom mai og september, er nesten heilt tørr utan nedbør i det heile, og temperaturar kring 25-30 °C midt på dagen i juli og august. Nettene er kjølige på grunn av ein kontinental vind som bles frå dei store ørkenane i aust. Vintertemperaturen er lågast i januar og februar med 2-3 °C midt på dagen, og stundom under null grader. Regn byrjar å kome i september og endar kring mai, og fyller reservoara og gjev vatn til Genesaretsjøen. Årsnedbøren er i snitt 940 millimeter, og noko av dette kjem som snø i løpet av vinteren. Tåke er vanleg året gjennom.

Økonomi
-------

Økonomien er hovudsakleg basert på jordbruk, og det vert hausta eple, pærer, jordbær og vindruer.

Sjå òg
------

* israelskokkuperte territorium
* israelsk busetjing

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «El Rom» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Locality File» (XLS). Israelsk statistisk sentralbyrå. 2012. Henta 25. februar 2014.
2. ↑  «The Geneva Convention». BBC. 10. desember 2009.

| * v
* d
* e
Golan regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Afik**·** Ein Zivan**·** El Rom**·** Geshur**·** Kfar Haruv**·** Merom Golan**·** Metzar**·** Mevo Hama**·** Natur**·** Ortal |
| Moshavim | Alonei HaBashan**·** Ani'am**·** Avnei Eitan**·** Bnei Yehuda**·** Eliad**·** Givat Yoav**·** Haspin**·** Kanaf**·** Keshet**·** Kidmat Tzvi**·** Ma'ale Gamla**·** Neot Golan**·** Neve Ativ**·** Nimrod**·** Nov**·** Odem**·** Ramat Magshimim**·** Ramot**·** Sha'al**·** Yonatan |
| Fellesbusetnader | Kela Alon**·** Had Nes |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Zine El Abidine Ben Ali** (3. september 1936–19. september 2019) var ein tunisisk general og politikar. Ben Ali var president i Tunisia frå 7. november 1987, då han tok makta ved eit statskupp, til 14. januar 2011, då han måtte gå av etter omfattande demonstrasjonar i landet. Ben Ali leia regjeringspartiet Konstitusjonell demokratisk samling, som lenge var det einaste lovlege partiet i Tunisia.

Liv
---

Zine El Abidine Ben Ali var fødd i Hammam Sousse, ein kystby nordaust i Tunisia. Han gjorde militær og diplomatisk karriere før han vart med i regjeringa i 1978. Frå 1984 var han innanriksminister, og ansvarleg for kampen mot politisk opposisjon i eittpartistaten, inkludert islamske fundamentalistar. 1. oktober 1987 vart han statsminister, og dermed etterfylgjaren til presidenten. I november same året fekk han den 84 år gamle presidenten, Habib Bourguiba, erklært senil, og avsette han i eit ublodig kupp.

Politikken til Ben Ali har vore vestleg orientert. Han har tillatt andre politiske parti, og val, men vala har ikkje vorte rekna som frie og rettferdige av utanlandske observatørar. Særskilt er islamistane utestengde frå vala. I 1999 vart det for første gong heldt presidentval med motkandidatar til Ben Ali. Han vann offisielt dette valet med 99,7 % av røystene. 24. oktober 2004 vart han gjenvald, denne gongen med 94,5 % av røystene, i fylgje dei offisielle resultata.

I fylgje menneskerettsgrupper, som Amnesty International, var ytrings- og forsamlingsfridomen i Tunisia under Ben Ali alvorleg avgrensa. Det vart rapportert om tortur, og hundrevis av politisk fangar hadde site fengsla i mange år.

Ben Ali vart tvinga til å gå av 14. januar 2011, etter omfattande demonstrasjonar mot han i nesten ein månad. Han reiste i eksil til Saudi-Arabia.

Fotnotar
--------

1. ↑  Rassemblement Constitutionel Démocratique/التجمع الدستوري الديمقراطي

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
Koordinatar: 58°57′1.3032″N 14°2′13.538″E﻿
**Otterbäcken** er ein svensk tettstad i Gullspångs kommun i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2005 hadde tettstaden 764 innbyggjarar. 

På staden er det ei hamn i Vänern. Her er det òg eit bandylag, Otterbäckens Bandyklubb, som lenge har spelt i svensk 1. divisjon. 

Dampbåten «Otterbäcken», med Otterbäcken som heimehamn, kolliderte på Vänern natt til 9. september 1900 med lastedamparen «Agnhammar». «Otterbäcken» sokk umiddelbart på ca. fem famners djup, men samtlege av dei 14 personane om bord blei redda. Fartøyet blei seinare redda av bergingsfartøyet «Isbjörn».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otterbäcken» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Hvar 8 Dag*, 1. årgang 1900 s.835

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rederimarianne.com Det K-merkede fartøyet M/S Mariannes nettsted
* Otterbäckens Bandyklubb

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Sjå òg Heilagdagar i Noreg*
Ein **heilagdag** eller **helgedag** er i ein høgtidsdag avsett til gudstenestelege handlingar. Offentlege heilagdagar er dagar med lovfesta heilagdagsfred. 

Heilagdagsfreden har i Noreg til formål å 

* verne om det gudstenesta
* verne om den allmenne freden på heilagdagane og gje høgtida ro og vørdnad

Heilagdagslovgivinga vernar òg arbeidstakarane sine rettar til å få fri frå arbeid på heilagdagane. Heilagdagsfredning kan òg gjelde innan fiskeri, slik at det er forbode å setje eller trekke fiskereiskap på visse heilagdagar.

Bakgrunnen for dei kristne heilagdagane er det tredje bodordet om å holde kviledagen heilag. Dei første kristne heldt som jødane den sjuande dagen (laurdagen) som kviledag, i samsvar med tradisjonen frå Det gamle testamentet. Etterkvart byrja dei kristne å feire Jesu oppstode på søndagen, og søndagen tok plassen frå sabbaten som heilagdag. Likevel er det nokre kristne samfunn, mellom dei adventistane, som held på laurdagen som kviledag.

Talet på heilagdagar varierer frå land til land, og det har variert gjennom tidene.

Sjå òg
------

* Lov om helligdager og helligdagsfred
* Lov om 1 og 17 mai som høgtidsdager
* Fiske og fangst i sjøen på søn- og helligdager

Kjelder
-------

* *Almanakk for Noreg* 2008, Universitetet i Oslo ISBN 978-82-05-36607-7

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC
* NDL

 |
**Wikisource** er eit Wikimedia-prosjekt som tilbyr frie digitaliserte kjeldetekstar på ulike språk. Prosjektet inneheld hovudsakleg originaltekstar, men òg ein del brukarlaga omsetjingar.

Wikisource blei starta i 2003 og blei etterkvart delt i utgåver med ulike kjeldespråk. Først ute var hebraisk, i august 2004, som med eige skriftsystem skrive frå høgre mot venstre hadde særskilde tekniske krav. Prosjektet blei endeleg delt opp i ulike språk i 2005. Det norske Wikisource-prosjektet blei starta i juni 2006 og kalla Wikikilden.

I juni 2011 hadde det engelske Wikisource-prosjektet over 200 000 tekstar. Det var eitt av tre prosjekt med over 100 000 sider; dei andre to var det russiske og det japanske prosjektet. Norske Wikikilden hadde over 900 tekstar.

Sjå òg
------

* Google Books
* Prosjekt Gutenberg
* Prosjekt Runeberg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wikisource» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juni 2011.*

* Hva er Wikikilden? ved *Wikikilden*, vitja 23. juni 2011
* wikisource.org, vitja 23. juni 2011

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hovudside for alle Wikisource-prosjektar
	+ Wikikilden på norsk
	+ Wikisource på svensk
	+ Wikisource på dansk
	+ Wikisource på engelsk
	+ Wikisource på tysk
	+ Wikisource på fransk
Historisk etnografiske regionar
Regionar innanfor grensene til det moderne Litauen. Basert på kartet godkjend av Rådet for Vern av Etnisk Kultur, eit spesielt råd i opppretta av Seimas.

|  |  |
| --- | --- |
| ██ Litlelitauen
██ Samogitia
██ Aukštaitija | ██ Sudovia
██ Dzūkija |

Litauen kan delast inn i historiske og kulturelle regionar (kalla etnografiske regionar). Dei eksakte grensene er ikkje klare sidan regionane ikkje er offisielt politiske eller administrative einingar. Dei er avgrensa av kultur, som bondetradisjonar, tradisjonelt levesett, songar, soger osv. Til ein viss grad dekkjer dei forskjellige regionane forskjellige litauiske dialektar. I visse delar av enkelte regionar talar ein derimot dialektar frå andre regionar.

Regionar i politikk
-------------------

Ingen av regionane, bortsett frå Samogitia, har nokon gong vore ein politisk eller administrativ eining. Det har i det siste vore gjort forsøk på å setje grensene deira meir tydleg, sidan ein har planar om å endre systema med fylke i Litauen til etnografiske regionar, som vil få namna landskap (eintal - *žemė*, fleirtal - *žemės*). Dette kjem mellom anna av at 10 av fylka i Litauen ikkje har nokon særskild funksjon og at fylka berre er kunstig definert Prosjektet fekk støtte av den tidlegare presidenten Rolandas Paksas, men no er det usikkert om planane kjem til å verte fullført. Dzūkija fekk nyleg nytt våpenskjold og emblem som skal nyttast om planane vert fullført. Om reforma vert gjennomført vert det truleg berre fire landskap, ikkje fem, sidan det meste av Litlelitauen er ein del av Russland og mange litauarar vart vist bort. Innbyggjarane i det relativt små området som er att i Litauen er stort sett nykommarar, sidan dei fleste av dei lokale innbyggjarane døydde i den andre verdskrigen eller vart vist bort. Derfor vil Litlelitauen truleg verte ein del av Samogitia.

Trass i at regionane ikkje er politiske eller administrative einingar har dei fleste regionane sine eigne «hovudstader» (byar som vanlegvis vert rekna som hovudstadane deira). Desse byane er ikkje nødvendigvis dei største i regionen.

Regionane
---------

* Aukštaitija («Høglandet»). Regionen ligg nordaust i Litauen og inkluderer òg nokre historiske litauiske område sørvest i Latvia og det nordvestlege Kviterussland. Hovudstaden er Panevėžys, som òg er den største byen i regionen.

* Samogitia, (*Žemaitija*, «Låglandet»). Region ligg vest i Litauen. Hovudstad i Telšiai, største by i Šiauliai.

* Dzūkija (*Dzūkija* eller *Dainava*). Region søraust i Litauen, som òg inkluderer historisk litauiske område i Kviterussland og Polen. Hovudstaden er Alytus, største byen er Vilnius.

* Sūduva (*Sudovia* eller *Suvalkija*. Region sørvest i Litauen, inkluderer òg ein lite område av dagens Polen, og den minste etnografiske regionen. Hovudstaden Marijampolė, største byen er Kaunas.

* Litlelitauen (*Mažoji Lietuva*). Region ved kysten av Austersjøen, som òg inkluderer historiske litauiske område i Kaliningrad oblast og ein bit av Nord-Polen. Den største byen er Klaipėda.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Regions of Lithuania» frå Wikipedia på engelsk, den 26. januar 2008.*
**Zinaida Greceanîi** (fødd 7. februar 1956) er ein moldovisk politikar og var statsminister i Moldova frå 31. mars 2008 til 14. september 2009. Ho er den første kvinnelege statsministeren i landet. Ho er medlem i Partidul Comuniştilor din Republica Moldova, (*Republikken Moldovas kommunistparti*).

Greceanîi vart fødd i Tomsk oblast i Sibir i Den russiske føderasjonen i det dåverande Sovjetunionen. Foreldra hennar hadde vorte deportert dit i Stalin-tida. På slutten av 1960-talet fekk familien venda tilbake til Moldova. Ho studerte økonomi ved universitetet i Chisinau. Frå 1974 til 1994 jobba ho med finansspørsmål i lokaladministrasjonen i Briceni-regionen i Moldova.

Ho var visefinansminister frå 2000 til 2001 og første visefinansminister frå 2001 til 2002. President Vladimir Voronin utpeika ho til finansminister i februar 2002. 10. oktober 2005 vart ho første visestatsminister.

Etter at statsminister Vasile Tarlev gjekk av 19. mars 2008 utpeika president Voronin Greceanîi som statsminister. Regjeringa hennar vart godkjend av parlamentet med 56 av 101 røyster 31. mars. Greceanîi sa at regjeringa hennar ville ha hovudfokus på "frie media, ein aktiv dialog med det sivile samfunnet og uavhengige domstolar."

Greceanîi er gift og har to born.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå engelsk og tysk tysk wikipedia 13. oktober 2008.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Kewet Buddy
**Elbil Norge AS** er eit norsk selskap som produserer elbilar.

Produksjonskapasiteten vart i 2005 utvida til ein årsproduksjon på mellom 100 og 500 bilar.

Firmaet, som opphavleg heitte **Kollega Bil**, starta i 1992 med å marknadsføra den elektriske bilen **Kewet**, som vart produsert i Hadsund i Danmark. I 1995 var produksjonen vart flytta til Nordhausen i Tyskland, men etter ei stund vart den på nytt flytta attende til Hadsund. I 1998 kjøpte *Kollega Bil* i produksjonsrettigheitene og starta produksjon i Oslo. 

Ein ny modell, *Kewet Buddy* vart set i produksjon i 2005. Buddy er ein liten bil, mynta på bykjøring. Den er bygd på ei stålramme, med glassfiberkarosseri. Typisk rekkevidd mellom kvar opplading er 50 til 80 km, men rekkjevidda kan aukast til 150 km ved bruk av Li-Ion-batteri. Toppfarten er på 80 km/t.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Elbil Norge
* Norstart - Norsk Elbilforening[*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
Norske bilfabrikkar |
| --- |
| Bjering**·** Den norske automobilfabrikk **·** Elbil Norge **·** Geijer **·** Irgens **·** Mustad **·** Norsk automobilfabrikk **·** Stavern bilfabrikk **·** Think nordic **·** Troll **·** Vestby |