recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Linda Haglund** (15. juni 1956–21. november 2015) var ein svensk friidrettsutøvar frå Stockholm som vann sølvmedaljen på 100 meter i europameisterskapen 1978. Hennar svenske rekord på 11,16 sekundar frå 1980 gjeld også i 2019.

Aktiv
-----

Haglund var Sveriges beste sprintar på kvinnesida i tida 1974-81. I denne perioden vann ho sju SM-gull på 100 meter og fem på 200 meter. Allereie 16 år gammal deltok ho i olympiske sommarleikar. Både i EM 1974 og OL 1976 tok ho seg til semifinalane på 100 m, men rauk ut etter løp på høvesvis 11,72 og 11,41 sekundar.

Under europameisterskapen 1978 i Praha sprang Haglund inn til sølv på 100 meter, to og fire hundredels sekund føre nummer tre og nummer fire i løpet, vinnaren Marlies Göhr var i ei heilt eiga klasse. To dagar seinare vart Haglund nummer sju i finalen på 200 meter. Den 1. juli 1979 forbetra ho den svenske rekorden på 200 meter til 22,82 sekundar under eit stemne i Sittard i Nederland.

Ved dei olympiske leikane i Moskva i juli 1980 forbetra Haglund sin to år gamle nordiske rekord på 100 meter med to hundredels sekund i finalen. Tida 11,16 sekundar heldt likevel ikkje til medalje, bronsemedaljen gjekk til austtyske Ingrid Auerswald på 11,14.

### Doping

Sommaren 1981 testa Haglund under den svenske friidrettsmeisterskapen positivt på bruk av anabole steroidar. Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF) stengde henne ute frå idretten i 18 månader. Ho makta ikkje å kome tilbake til tidlegare sprintnivå og la opp i 1984.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1972 i München: Utslått i forsøka på 100 m (11,97 =nr 35)
* EM 1974 i Roma: Utslått i semifinalane på 100 m (11,72 =nr 14)
* OL 1976 i Montreal: Utslått i semifinalane på 100 m (11,41 =nr 14)
* EM 1978 i Praha: Sølvmedalje på 100 m – 11,29. Nr 7 på 200 m – 23,07
* OL 1980 i Moskva: Nr 4 på 100 – 11,14. Utslått i semifinalane på 200 m (23,11 =nr 12)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Linda Haglund» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juni 2019.*
* *Denne artikkelen bygger på «Linda Haglund» frå Wikipedia på svensk, den 12. juni 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS
* Munzinger (sport)

 |
Ein **planemo** er ein planetliknande himmellekam, noko tyngre enn Jupiter. Til skilnad frå Jupiter og andre planetar, krinsar ikkje planemoane om noko stjerne, men flyttar seg fritt i verdsrommet. 

Astronomane Ray Jayawardhana frå University of Toronto og Valentin D. Ivanov frå Europaan Southern Observatory (ESO) oppdaga to såkalla planemoar som krinsar om kvarandre i 2006.

Planemo-paret, som går under nemninga Oph 162225-240515, ligg kring 400 lysår frå jorda i eit stjernedannande område i stjernebiletet Slangeberaren. Den eine planemoen er omkring sju gonger tyngre enn Jupiter, og den andre kring dobbelt så tung.

Avstanden mellem dei to planemoane er kring seks gonger større enn avstanden mellom sola og Pluto. Alderen deira er estimert til å vere kring èin million år. 

Jayawardhana og Ivanov meiner at planemo-paret er danna som resultat av samantrekningar i ei gass-sky, på same måte som dobbelstjerner blir til.

Kjelder
-------

* Delphin, Inger Lise A. (14. februar 2009). Planemoer. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå .
**Nicolai Julius Sørensen** (14. september 1850–14. september 1923) var ein norsk folkehøgskulemann, forfattar, journalist/redaktør og politikar, fødd i Råde i Østfold.

Sørensen var son av ein gardbrukar i Råde og budde der til han var ti år gammal. Då flytta familien til Christiania. Han vart student frå Gjertsens skole i 1869 og tok juridisk embetseksamen i 1876. I studentåra var han dels journalist, huslærar eller lærar på folkehøgskule. Han og Ole Five dreiv folkehøgskule på Såner 1873-74 og i Vestby 1874-75.

1876-78 var Sørensen fullmektig på Johan Sverdrup sitt advokatkontor, samt medarbeidar i *Verdens Gang*. I 1878 oppretta han Alfheim høiskole, ein skule som dei neste tolv åra heldt hus i ulike herad i Østfold. Som høgskuleforstandar gav han ut bladet *Heimdal* og skreiv fleire bøker.

Sørensen redigerte 1878-81 også avisa *Østlandske Tidende* som kom ut i Fredrikstad. Her publiserte han tre artiklar og to dikt om kongedømme og republikk. Etter pålegg frå justisdepartementet vart han tiltala ringeakt for majesteten, og i underretten 20. januar 1881 dømt til 60 dagars fengsel og å dekke sakskostnadene. Dommen vart 7. juli same året stadfesta i Høgsterett og han sona deretter dommen i Fredrikstad rådhus.

I 1881 kjøpte Sørensen garden Foss i Askim. Han vart medlem av formannskapet i heradet og var ordførar i to år. 1883–88 representerte Sørensen Smaalenenes amt og partiet Venstre på Stortinget. Fyrste perioden var han medlem av justiskomiteen, siste perioden var han sekretær i justiskomite nr 2.

1888–93 gav Sørensen ut avisa *Posten* i Christiania og Skien. 1892–1918 var han statsrevisor.

Sørensen deltok i stiftinga av Norges fredsforening i 1885 og arbeidde sidan aktivt for denne, stifta i 1895 Kristiania fredsforening. 1898–1907 redigerte han tidsskriftet *Fred*. Elles heldt han foredrag for fredssaka og for fråhaldssaka.

Han døydde 1923 i Kristiania.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia
* Biografisk informasjon om Nicolai Julius Sørensen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Nicolas Catinat** (1. september 1637–22. februar 1712) var ein fransk offiser og marskalk av Frankrike under Ludvig XIV. 

Han gjekk inn i den franske garden i ung alder og utmerkte seg i omleiringa av Lille i 1667. Han vart brigader ti år seinare, *maréchal de camp* i 1680 og generalløytnant i 1688. Han tente med stor ære under felttoga i 1676–1678 i Flandern under den fransk-nederlandske krigen og deltok seinare i forfølginga av valdensarane i 1686. Etter å ha teke del i omleiringa av Philippsburg under opninga av niårskrigen og han vart kommandant for dei franske soldatane i den søraustlege krigskodeplassen i krigen. I 1691 kryssa han inn i grevskapet Nice, og erobra byane Nice og Villefranche. 

Sigrane hans mot hertugen av Savoie i slaget ved Staffarda i 1690, og slaget ved Marsaglia i 1693, var av dei største bragdene hans. I 1693 vart Catinat marskalk av Frankrike.

I byrjinga av den spanske arvefølgjekrigen vart Catinat sett til å leie operasjonane i det nordlege Italia, men han vart hindra av ordrane frå det franske hoffet og dei svake styrkane. Han vart utmanøvrert av Eugene av Savoie og leid eit nederlag i Carpi. Kort tid etter vart han erstatta av marskalk Villeroi. Som nestkommanderande for Villeroi vart dei franske styrkane igjen slått av Eugene i slaget ved Chieri. Catinat døydde i Saint-Gratien i 1712.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nicolas Catinat» frå Wikipedia på engelsk, den 25. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.
* de Broglie, Emmanuel (1902). *Catinat*. Paris.
* Treasure, Geoffrey (1967). *Seventeenth Century Frankrike*. New York.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Kenneth Klev
**Kenneth Ryvoll Klev** (fødd 15. oktober 1978) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Bærum. Han var venstrehendt rykkromspelar.

Klev spelte på Bodø HK frå 1997 til 99. Deretter var han ein sesong i Kragerø IF, og frå 2000 til 2004 i Sandefjord TIF. Med Sandefjord vart noregsmeister i 2001/02 og i 2003. Han heldt så fram i dansk klubbhandball med Aalborg og ein halv sesong i Tvis Holstebro. I desember 2005 vart Klev overført til spanske Balonmano Altea. 2007/08-sesongen gjorde han teneste i tyske Gummersbach. Frå hausten 2008 til 2012 spelte han for Bergischer HC. Han avslutta med å spele for Haslum Håndballklubb i 2012/13-sesongen.

Klev debuterte på Noregs landslag 15. mars 2002 med siger mot Island, og avslutta 16. juni 2012 med siger over Ungarn. Han fekk aldri noko sentral rolle i mannskapet, men deltok for Noreg under Handball-EM 2012 for menn i Serbia. Gjennom 51 landskampar skåra han 81 mål.

Kjelder
-------

* handball.no
* *Denne artikkelen bygger på «Kenneth Klev» frå Wikipedia på bokmål, den 18. april 2021.*
**Bernt Korslund** (23. november 1889–11. juli 1974) var ein norsk småbrukar og politikar frå Eidsvoll i Akershus. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i fire valperiodar mellom 1934 og 1957.

Korslund arbeidde heime på farsgarden, før han i 1908 byrja arbeide på ymse veg- og jarnbaneanlegg. Han overtok farsgarden i Eidsvoll allereie i 1911, men heldt fram som anleggsarbeidar i åra fram til 1915. Vintrane 1916-21 dreiv han skogsarbeid i tillegg til gardsdrifta, medan han i åra 1922-25 skøytte på gardsinntekta med anleggsarbeid.

I 1928 var Korslund med å stifte Morskogen skog- og landarbeiderforening og varr den fyrste formann i foreininga. Han var formann i Akershus landbruksselskap i perioden 1945-61.

Korlsund var med i formannskapet i Eidsvoll kommune frå 1922 til 1955, varaordførar i kommunen 1937-47. Han var stortingsrepresentant frå Akershus i tida 1934-45, vald for Arbeidarpartiet. Etter å ha vore ute ein valperiode kom han innatt på Stortinget frå varamannsplass i Akershus fylke i valperiodane 1950-53 og 1954-57. I begge periodane møtte han fast, ettersom den valde representanten Halvard Lange var utanriksminister samanhengande 1946-63. Korslund var i begge desse valperiodane, 1950-53 og 1954-57, medlem i Administrasjonskomiteen. Han var elles 1951-57 medlem av landsstyret i Arbeidarpartiet.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Kenneth Høie** (fødd 11. september 1979) er ein norsk fotballkeeper frå Haugesund som spelar for Djurgårdens IF.
Han har tidlegare spelt for klubbane Haugar, Haugesund, Sogndal, Bryne, Start og Bodø/Glimt. 

Kenneth Høie kom til Bryne før 2003-sesongen, og var også ei tid aktuell for den skotske eliteserieklubben Dundee United i 2004. I 2005 gjekk han til Start der han var delvis fyrste- og delvis andrekeeper. I 2006 signerte Høie ei ny toårskontrakt med Start. I byrjinga av 2007-sesongen blei Høie degradert til tredjekeeper, og ble etter kvart lånt ut til Bodø/Glimt i 1. divisjon.

Bodø/Glimts fyrstekeeper Pavel Londak blei langtidsskada etter to serierundar i 2007-sesongen. Sidan klubben då berre hadde éi speleklar målvakt på A-laget, søkte dei om dispensasjon frå Norges Fotballforbund til å hente inn Kenneth Høie som erstatning. Høie stod fast som fyrstekeeper medan han var i Bodø/Glimt, og fekk 10 kamper under låneoppholdet. Etter at han kom tilbake til Start til haustsesongen var Høie fyrstekeeper. Han var så i Start til og med 2012-sesongen. 

Frå mars til og med mai 2012 spelte Høie 11 kampar for Elfsborg, og hadde den høgste redningsprosenten av målvaktene i Allsvenskan i den perioden. 25. juni 2012 presenterte Djurgårdens IF Høie som si nye målvakt, med ei kontrakt på 2,5 år.

Referanser
----------

1. ↑  Fra landslagsaktuell til arbeidsledig[*daud lenkje*]
2. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------
**Nicoline Berg Kaasin** (fødd i 1989) er ein norsk songar og dansar.

I 2008 var ho med i konkurransen om hovudrolla i *Grease* på TVNorge, der ho kom på 2. plass.

I 2015 var ho med i TV2-programmet The Voice. Her imponerte ho alle dei 4 dommarane, som ynskte å jobbe vidare med ho. Ho valde til slutt Sondre Lerche som mentor. Nicoline enda opp som finalist i konkurransen.

I 2016 deltok ho i NRK sin *Stjernekamp*, der ho kom heilt til finalen. Ho enda på 2. plass, etter Knut Anders Sørum. 

Berg Kaasin er éin av ti finalistar i den norske Melodi Grand Prix-finalen send på NRK 10. mars 2018. Låten ho skal delta med heiter «Light Me Up», og er skriven av Berg Kaasin saman med Johan Larsson (OnklP & De Fjerne Slektningene) og Emilie Adams (The Stream). 

DISKOGRAFI| År | Tittel |
| --- | --- |
| 2016 | No Suitcase |
| 2016 | Real Life |
| 2017 | Znap |
| 2018 | Light Me Up |
| 2022 | Maskorama duet |

Referansar
----------

1. ↑  «Budstikka - – Føles som en drøm jeg snart våkner fra». *www.budstikka.no* (på norsk). 30. juni 2015.
2. ↑  «Nicolines opptreden førte til stående applaus og mentorkrangling». *TV 2* (på norsk). (no-nb)
3. ↑  AS, TV 2. «Øyvind, Filip Bernard, Nicoline og Yvonne er The Voice-finalistene!». *TV 2* (på norsk). Henta 6. januar 2018.
4. ↑  NRK. «Her er artistene i MGP 2018». *NRK* (på norsk bokmål). Henta 15. januar 2018.
**Peder Furubotn** (29. august 1890–28. november 1975) var ein norsk kommunistisk politikar frå Brekke i Sogn, og leiar for den aktive kommunistiske motstandskampen mot den tyske okkupasjonsmakta under andre verdskrigen.

Alt i 1920-åra var vestlendingen Furubotn ein av leiarane i Norges Kommunistiske Parti. Han var medlem i leiinga i den Tredje Internasjonalen (Komintern) 1930-1938, og oppheldt seg tidvis i Sovjetunionen. På denne tida verkar det som Furubotn følgde Josef Stalin sine skiftande politiske linjer. 

Under okkupasjonen blei Furubotn den reelle leiaren av NKP. Han og krigsleiinga til partiet oppheldt seg i fjella i Valdres, og sjølv om tyskarane sette inn store styrkar for å få tak i han, greidde dei det ikkje. Det var da han fekk heidersnamnet «Noregs Tito».

Men i 1949 var Tito og Stalin bitre fiendar, og Furubotn og hans folk blei utestengde frå NKP som «titoistar». Det er framleis strid blant historikarane om i kor stor grad dette oppgjeret bygde på reelle politiske motsetningar eller om det mest var tale om personlege motsetningar. Furubotn var utan tvil ein stri personlegdom. Det kan likevel vere grunn til å tru at nettopp denne striheita gjorde at leiinga i Moskva meinte dei ikkje kunne lite på at Furubotn heldt seg til den «rette» linja i denne tida med sterk konflikt med ein annan stridbar kommunistisk motstandsmann, Josip Tito. Blant tilhengarane av Furubotn var det mange unge motstandsfolk som hadde komme til NKP frå Arbeidarpartiet eller AUF under krigen, og dette bidrog også truleg til ein otte blant førkrigskommunistane i partiet med omsyn til lojaliteten til «furubotnikane». 

Ei rekkje av desse ekskluderte «furubotnikane» spelte viktige roller i norsk politikk sidan. Det gjeld mellom andre faglege tillitsvalde som Ragnar Kalheim og Roald Halvorsen, som var aktive i motstanden mot norsk EF(EU)-medlemskap i 1960-åra og 1970-åra, og var sentrale i danninga av Sosialistisk Valforbund i 1973, som blei til Sosialistisk Venstreparti i 1975.

Furubotn sjølv spelte derimot ikkje noka betydeleg politisk rolle etter 1950.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |
Kunstnarisk framstilling av MESSENGER-sonden ved Merkur
Oppskytinga av MESSENGER.
Eitt av dei fyrste MESSENGER-bileta av til då ufotografert terreng på Merkur.
**MESSENGER** (akronym for **MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging**) var ein NASA-sonde skoten opp 3. august 2004. Han gjekk i bane kring Merkur mellom 17. mars 2011 og 30. april 2015, då han var tom for drivstoff og styrta inn i Merkur på eit venta tidspunkt. Romsonden karaktiserte den mineralske samansetninga til merkuroverflata, den geologiske historia til planeten, naturen til magnetfeltet, storleiken på og forholda i planetkjernen, leita etter flyktige stoff ved polområda og studerte naturen til eksosfæren og magnetosfæren over ein periode på meir enn fire år. Ferda var den første til Merkur på over 30 år - den førre ferda til Merkur var Mariner 10, som avslutta oppdraget ved Merkur i 1975.

Namnet til sonden kjem av at guden Merkur, som var opphavet til Merkur sitt namn, var dei romerske gudane sin bodbringar.

Fyrste nærpassering
-------------------

Den 14. januar 2008 fann **Mercury Flyby 1** stad med ein minsteavstand på 200 km. Under passeringa vart område som hittil var ukjente fotografert. I tillegg vart det òg tatt UV- og IR-skanningar og lasermålingar.

Viktige datoar
--------------

* 3. august 2004: oppskyting frå Jorda
* 2. august 2005: passering av Jorda
* 24. oktober 2006: passering av Venus
* 5. juni 2007: andre passering av Venus
* 14. januar 2008: fyrste nærpassering av Merkur
* 6. oktober 2008: andre nærpassering av Merkur
* 29. september 2009: tredje nærpassering av Merkur
* 18. mars 2011: baneinnsetjing

Kjelder
-------

1. ↑  *NASA Completes MESSENGER Mission with Expected Impact on Mercury's Surface* - NASA
2. ↑
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 30. juli 2009, henta 2. januar 2008
4. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Bernt Sverre Evensen** (8. april 1905–24. august 1979) var ein norsk skøyteløpar og syklist. Han slo igjennom for fullt som skøyteløpar i 1927, då han vann både NM, EM og VM i eit og same år. Evensen er den første nordmann som vann olympisk gull, ved å vinne 500 m under Vinter-OL 1928 i St. Moritz. Dette var forøvrig ein siger han delte med den finnske skøyteløparen Clas Thunberg. Under dei same leikane, vann Evensen også sølv på 1,500 m og bronse på 5,000 m. På 10,000 m var han på ein førebels andreplass, 0,1 sekund bak Irving Jaffee, då løpet måtte stoggast grunna mildvær.

Under Vinter-OL 1932 i Lake Placid, kom Evensen på ein andreplass på 500 m. Han og Ivar Ballangrud var dei einaste europeiske skøytekøparane under desse leikane. Dette kan nok skuldast på at løpa vart arrangert i amerikansk pack-stil, der alle skøyteløparane starta samtidig. Dette var eit format som var ukjend for euopeiske skøytarar flest.

Som syklist vann Evensen 11 norske meisterskap. I 1928 vart han tildelt Egebergs Ærespris. Etter den andre verdskrigen var Evensen ei stund trenar for Oslo Skøiteklub.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bernt Evensen hjå SkateResults.com Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* Evert Stenlund sine sider om Adelskalenderen Arkivert 2007-02-12 ved Wayback Machine.
* Historiske verdsrekordar  frå *International Skating Union*
* Medaljestatistikk frå *Norges Skøyteforbund* - pdf

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
**Bernt Severinsen** (6. juni 1866–6. november 1935) var ein norsk arbeidsmann og polikar frå Løten i Hedmark, busett på Sætre i Hurum. Han var stortingsmann 1922-24 frå Buskerud for Høgre.

Bernt Severinsen var son til ein jordlaus husmann. Sjølv arbeidde han i 1890-åra på papirfabrikken Granfos Brug i Bærum. Like etter år 1900 flytta han til Hurum, der han sidan var blyloddar på ein dynamittfabrikk.

I Hurum var Severinsen medlem av kommunestyret, ei tid også med sete i formannskapet. Gjennom stortingsvalet 1921 fekk han plass på Stortinget. «Han var ikke særlig aktiv på Stortinget, men var en drivende kraft i valgarbeidet» og vart tillagt ein del av æra for at partiet Høgre i 1921 vann tre av dei fem plassane i valkrinsen Buskerud. «Det sies at han ikke en eneste gang de tre årene på Stortinget grep ordet, men var desto mer aktiv i komitearbeidet.» Stortingsbolken 1925-27 var han fyrste varamann frå Buskerud.

Kjelder
-------

* «Kommune – styr deg selv», 1987

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Peder Aslak Berntsson Owren**, også kjend som **P.A. Owren**, (7. desember 1876–5. juni 1954) var ein gardbrukar frå Fåberg i Oppland som representerte Oppland fylke og Arbeiderdemokratene på Stortinget i perioden 1925-27, møtte òg som varamann i både 1919 og 1920.

Owren var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han Elverum ungdomsskole i 1892/93 og tok eksamen ved landbruksskulen på Hove i Fåberg i 1899. I 1901 tok han over farsgarden Lekshus i bygda Mesna, ein gard han dreiv til 1932. Jamsides gardsdrifta sysla han med skog- og tømmerhandel til 1914, medan han i tida 1911-26 dreiv eit dampysteri med landhandel. Då han i 1932 skøytte garden over på eldste sonen, starta han opp ein pelsdyrfarm med avl av sølv- og platinarev. 

Periodane 1913-22 og 1925-28 var Owren ordførar i Fåberg herad. Han var også formann i det kommunale skogutvalet. Valbolken 1919-21 var han 1. varamenn til Stortinget frå einmannskrinsen Søndre Gudbrandsdalen. Han møtte då fire gongar i staden for Johan Castberg, den valde representanten, som var medlem i Justiskomiteen. Owren lukkast ikkje å kome inn på Stortinget 1922-24, men nådde opp gjennom Stortingsvalet 1924. Han var såleis medlem i Militærkomiteen i tingbolken 1925-27.

Elles var Owren formann 1918-21 i skattetakstkomiteen for Oppland fylke, medlem 1923-37 i tilsynsnemnda (styret) for Oppland fylkessjukehus og 1929-32 i tilsynskommisjonen for Eidsvoll-, Rauma-, Dovrebanen. I tida 1940-44 og 1945-?? var han formann i Norges Pelsdyrlag.

Kjelder
-------

* Biografisk informasjon om Peder Aslak Owren NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Karl Friedrich Kurz** (23. september 1878–26. juni 1962) var ein tysk/sveitsisk/norsk forfattar.

Karl Friedrich Kurz er fødd nær Freiburg, Bremgarten i Tyskland. Som barn flytta han med foreldra til Basel i Sveits. Han ønskte å bli kunstmålar og begynte på akademiet i Karlsruhe.

Det var tilfeldigheiter som gjorde han til skribent og forfattar. Etter å ha ført eit omflakkande tilvære med omfattande reiseverksemd i m.a. aust-Asia og Japan, slo han seg ned i Noreg der han skreiv romanar på tysk. Han var påverka av Knut Hamsun og henta inspirasjon frå naturen og folkelivet ved Sognefjorden og i Sunnfjord.

Romanane vart svært populære i Tyskland og vart selde i store opplag. I 1934 fekk han Schillerprisen og Volkspreis frå Schweizerische Schillerstiftung i Zürich.

Han budde først i Solund, så ved Vadheim i Høyanger kommune før han i 1924 slo seg ned i Vårdal i Dalsfjorden i Askvoll kommune i Sunnfjord. Der budde han til 1950. Då forlet han familien sin og flytta til Nessjøen (Nese) i Fjell kommune på Sotra i Hordaland. Han budde der til han døde i 1962, 84 år gamal.
Kurz gav ut 10 romanar og fleire novellesamlingar. Dei etterlatne papira hans er for det meste komne bort.

Karl Friedrich Kurz ligg gravlagt på kyrkjegarden i Holmedal i Dalsfjorden, Sunnfjord.

Bibliografi
-----------

### Bøker - eit utval

* 1914 – *Der Held von Björnnäs : Nordische Erzählung* (München: Albert Langen)

* 1914 – *Mitternachtsonne und Nordlicht : mit 16 Vollbildern und 34 Textbildnissen nach Strichzeichnungen des Verfassers* (Frauenfeld: Druck und Verlag von Huber & Co)

* 1927 – *Die goldene Woge : roman* (Berlin: Georg Westermann)

* 1930 – *Im Königreich Mjelvik : roman* (Berlin: Georg Westermann)

* 1931 – *Herren vom Fjord : roman* (Berlin: Georg Westermann)

* 1935 – *Tyra, die Märcheninsel : roman* (Berlin: Georg Westermann)

* 1936 – *Herrn Erlings Magd : roman* (Berlin: Gerhard Stalling Verlagsbuchhandlung)

* 2002 – *Herskap ved fjorden : roman* (Leikanger: Skald). ISBN 82-7959-033-1  [Originaltittel: Herrn Erlings Magd : roman ; omsett frå tysk av Heidi Helle og Rolf Losnegård]

Kjelder
-------

* Om Karl Friedrich Kurz i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane Arkivert 2016-04-25 ved Wayback Machine.
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Karl Friedrich Kurz i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* ISNI
* NKC

 |
**Peder Karolus Jonsson Fylling** (26. september 1818–3. november 1895) var ein norsk folkeminnesamlar og lokalhistorikar frå Skodje på Sunnmøre. Han reiste i kring på Sunnmøre og i Romsdal, skreiv opp tradisjon, samla skinnbrev og fornsaker. Tobandsverket *Folkesagn* (1874 og –77) er hans hovudverk. Ei tredje samling segner kom ut i 1942.

### Livsskildring

Peder Fylling var eldst av to brør og såleis etla til å ta over bruket på Fylling i Skodje etter faren. Veik helse i mange av hans yngre år førte til at han tok seg kår og overlet garden til den yngre broren. Sjølv busette han seg i ei stove på garden. Helsa var tid om til betre, i desse periodane reiste han i kring i heimbygdene og i det store Borgund prestegjeld i det heile og sanka tradisjonsstoff. Første boka hans, med tittelen *Historisk-antikvariske Bemærkninger over Borgunds Præstegjeld paa Søndmøre, samt Giskeætten* kom i 1859 (ny utgåve 1875; *Bidrag til Borgunds ældre Historie*). Ved sidan av hovudverket *Folkesagn* skreiv han elles *Bidrag til Veø ældre Historie* (1875), *Giskeætten* (1883) og *Om Gaarden Blindheim* (1884).

Dei historiske og mytiske segnene har ymse særmerkt, som gjer dei verdfulle. Forma er stiv og ufolkeleg og språket i bøkene hans er gamaldags bokmål. Framstillinga er noko ukritisk.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok, IV. Bandet*. 1952.
**Peder Nikolai Leier Jacobsen** (13. mai 1888–31. januar 1967) var ein norsk gardbrukar, fiskar og politikar frå Trondenes i Troms, som representerte Arbeidarpartiet i Troms på Stortinget i tida 1945-61.

Jacobsen var son til ein småbrukar og fiskar, og var sjølv fiskar frå 14-årsalderen. I 1911 reiste han til USA, der han arbeidde på skipsverft. Han vende heim til Noreg og tok i 1919 over farsgarden Vollstad, som han dreiv i kombinasjon med fiskje og båtbygging. Frå 1923 var han medlem i heradsstyret i Sandtorg. Han var ordførar i Sandtorg frå 1935 til han vart avsett av okkupasjonsmakta i 1941. Våren 1945 kom han tilbake i ordførarsetet, ein posisjon han hadde til 1951.

Ved stortingsvalet i 1945 vart Jacobsen fyrste vararepresentant frå Troms. Då tredjerepresentanten til Troms Arbeidarparti, Søren Berg Moen, vart sjuk straks etter valet, møtte Jacobsen på Stortinget allereie 4. desember 1945. Etter Moen døydde i mai 1946 var Jacobsen fast representant. Ved dei neste tre stortingsvala stod Jacobsen på såkalla sikker plass og hadde sete på Stortinget til 1961. Han var i alle tingåra medlem i Landbrukskomiteen. 

Jacobsen var formann i Sør-Troms Arbeidarparti frå 1922 til 1936. Han var medlem av landsstyret i Norsk Bonde- og Småbrukarlag frå 1951 til 1963, formann frå 1956. Han var også med i ei rekke offentlige komitear og utval.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Peder Juel von Cappelen** (24. januar 1763–11. mars 1837) var ein norsk kjøpmann og stortingsmann. Han var fødd i Skien, der faren mellom anna var skipsreiar og sagbrukseigar. Didrich von Cappelen var bror hans.

Cappelen lærte kjøpmannskap i utlandet og hos far sin i Skien. I 1784 tok han borgarskap på Strømsø i Drammen, godt hjelpen av ein større formue i farsarv. Denne formuen auka han med stor handel i trelast og annan grossisthandel. Han kjøpte i 1795 Eidsfos Jernverk, 1801 Jarlsberg verk og seinare Kongsberg jarnverk.

I 1808 fekk Cappelen bygt 'Austad gård' i Skoger, etter seiande ved hjelp av svenske krigsfangar, og budde der i mange år. Han tok initiativet til å få bygt den fyrste brua over Drammenselva, ho vart bygd 1812-13. Til universitetet gav han 10000 riksdalar. Under den økonomiske krisa 1817-20 skal Cappelen ha vore den einaste storkjøpmannen i Drammen med solide finansar.

Cappelen var 1. representant frå Drammen til Stortinget 1815-16. Han var medlem av sju komitear, mellom dei om land-, skog- og bergvesen, om utskiping og om kjøpstad i Grimstad.

Cappelen vart tildelt Medaljen for borgardåd. Han døydde på Eidsfoss i 1837.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Thomle, E. A.: Familien (von) Cappelen i Norge og Danmark, Christiania, 1896

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Peder Cappelen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
| Fareham  |
| --- |
| Fareham handlesenterFareham handlesenter Fareham handlesenter |
| Plassering |
| 

Fareham is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Hampshire |
| Distrikt | Fareham |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 57 896 |
| Koordinatar |  50°51′″N 1°11′″W﻿Koordinatar: 50°51′″N 1°11′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | PO14 - PO15 |
| Telefon-retningsnummer | 01329 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Fareham**
 |

**Fareham** er ein marknadsby i det søraustlege Hampshire i England, mellom Southampton og Portsmouth. Han er administrasjonssenter for distriktet Fareham. Andre byar i nærleiken er Gosport i sør, Portchester i aust og Wickham i nord. Distriktet har totalt 108 972 innbyggjarar (2002).

Byen ligg på leire, og dette har ført til at produksjon av teglstein, takstein og pipeelement har vore ein viktig næringsveg. Teglsteinane *Fareham Red* er velkjente i England, og er blant anna brukt til å bygge Royal Albert Hall i London. Hovudnæringsvegen er no handelsbedrifter. I tillegg har mange bedrifter plassert sine servicetelefonsentralar i Fareham. 

Byen ligg ved nordvestenden av Portsmouth hamn, og elva Wallington renn fordi Fareham og ut i hamneområdet. Av den grunn har Fareham òg ei rik maritim historie. Royal Navy har sjøkrigsskulen sin der, med over 2000 elevar.

Fareham har alltid blitt overskugga av naboane sine, og sjølv om byen har opplevd stor vekst og har mange innbyggjarar er det liten grunn til å tru at han får status som *city* i nær framtid.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fareham» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Ei motstandsgruppe frå Vilinus Ghetto
**Fareynigte Partizaner Organizatsye** (FPO) var ei jødisk motstandsgruppe frå Vilne-ghettoen under andre verdskrigen. Gruppa vart etablert av kommunistar, bundistar og venstre-sionistar, og leiarane var Abba Kovner og Yitzhak Wittenberg. 

FPO vart skipa 21. januar 1942, og tok mottoet *«Vi vil ikkje la dei føre oss som dyr til slaktehuset!»*

FPO vart motarbeidd av dei ghetto-leiarane som samarbeidde med tyskarane («Judenrat»). 

Måla til FPO var å etablere sjølvforsvar i ghettoen, å sabotere tyske industrielle og militære aktivitetar og å slutte seg til kampen dei sovjetiske partisanane og Den Raude Arméen førte mot nazistane. 

Men tidleg i 1943 fanga tyskarane ein motstandsmann som røpa for mykje og etter tyske trugslar overleverte Judenrat Wittenberg til Gestapo. FPO sette han fri att gjennom væpna aksjon, og stabla på beina ein liten milits. Men Judenrat gav endå ein gong etter for tysk press og trugslar, støtta av delar av ghettobefolkninga, og på grunn av det måtte FPO gi seg i denne omgangen. Wittenberg let seg ta til fange og gjorde sjølvmord i cella. 

Men då nazistane kom for å utslette ghettoen likevel seinare same året, samla FPO-medlemene seg igjen. Sidan Judenrat utleverte kampvillige jødar til tyskarane, fór FPO no ut i skogane for å halde fram kampen derifrå. 

FPO deltok i frigjeringa av Vilne frå nazistane i 1944, saman med sovjetiske styrkar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fareinigte Partizaner Organizacje» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Chronicles of the Vilna Ghetto: wartime photographs & documents - vilnaghetto.com Arkivert 2015-02-20 ved Wayback Machine.
* About the Holocaust Arkivert 2006-06-18 ved Wayback Machine.
* Jewish Partisan Group Near Vilna Arkivert 2015-06-02 ved Wayback Machine.
* Kurzbiographien
* Partisan Rachel Rudnitzky After Liberation
* Partisans in Vilna
* Partisans of Vilna
* Rozka Korczak & Abba Kovner with members of the United Partisan Organization (FPO) Arkivert 2007-04-27 ved Wayback Machine.
* Vilna Partisans
* FPO-marsj Arkivert 2008-04-08 ved Wayback Machine.
**Thomas Strunz** (fødd 25. april 1968) er ein tidlegare fotballspelar frå Duisburg i Tyskland som vart europameister i 1996. Med Bayern München vann han som defensiv midtbanespelar både UEFA-cupen, bundesligaen og den nasjonale cupmeisterskapen.

### Klubbspel

Strunz spelte på MSV Duisburg frå 1986 til -89. Han fekk sin debut i den vesttyske toppserien bundesligaen den 31. august 1989 med Bayern München, ein klubb han gjorde teneste i fram til 1992. Der etter var han VfB Stuttgart-spelar i tre sesongar til han sommaren 1995 på ny fekk kontrakt med Bayern München. Her var han dei neste fem åra med på vinne UEFA-cupen i 1996 og sidan tre bundesliga-titlar, så vel som den tyske cupmeisterskapen ved to høve. Ved utgangen av år 2000 vart han vraka frå Bayern-troppa og la opp.

### Landslagsspel

Strunz debuterte på Tyskland sitt landslag i oktober 1990, men det var fyrst i 1993 han byrja etablere seg i landslaget. Han deltok i tre av kampane under verdsmeisterskapen 1994 i USA og skåra sitt einaste landslagsmål då Tyskland tapte 2-3 mot Bulgaria i ein EM-kvalifiseringskamp i Sofia den 7. juni 1995. Strunz spelte fem av dei seks kampane til Tyskland under Fotball-EM 1996, mellom dei heile finalen mot Tsjekkia, ein kamp som enda med tysk triumf på «golden goal». Sidan hausten 1996 var han ute av landslaget i to år og kom ikkje med i VM-troppa 1998. Derimot deltok han over ein 10-månaders periode i sju landskampar, til dess han vart bytta ut i ein EM-kvalifiseringskamp mot Nord-Irland i september 1999. I alt opptredde han 41 gongar i landslagsdrakta.

### Merittar

* Europameister: 1996 for Tyskland
* Vinnar av UEFA-cupen: 1996 med Bayern München
* Vesttysk/tysk seriemeister: 1990, 1997, 1999 og 2000 med Bayern München
* Tysk cupmeister (DFB-pokal): 1998 og 2000 med Bayern München

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas Strunz» frå Wikipedia på tysk, den 27. juni 2018.*

* eu-football

| * v
* d
* e
Tyskland sitt landslag – VM i fotball 1994 |
| --- |
| 
* 1 Illgner
* 2 Strunz
* 3 Brehme
* 4 Kohler
* 5 Helmer
* 6 Buchwald
* 7 Möller
* 8 Häßler
* 9 Riedle
* 10 Matthäus (kaptein)
* 11 Kuntz
* 12 Köpke
* 13 Völler
* 14 Berthold
* 15 Gaudino
* 16 Sammer
* 17 Wagner
* 18 Klinsmann
* 19 Kirsten
* 20 Effenberg
* 21 Basler
* 22 Kahn
* Landslagstrenar: Vogts

 | Flagget til Tyskland |
|  |



| * v
* d
* e
Tyskland sitt landslag – EM i fotball 1996 (europameistrar) |
| --- |
| 
* 1 Köpke
* 2 Reuter
* 3 Bode
* 4 Freund
* 5 Helmer
* 6 Sammer
* 7 Möller
* 8 Scholl
* 9 Bobić
* 10 Häßler
* 11 Kuntz
* 12 Kahn
* 13 Basler
* 14 Babbel
* 15 Kohler
* 16 Schneider
* 17 Ziege
* 18 Klinsmann (lagkaptein)
* 19 Strunz
* 20 Bierhoff
* 21 Eilts
* 22 Reck
* 23 Todt
* Landslagstrenar: Vogts

 | Flagget til Tyskland |
|  |
Andøybrua
Kvalsaukan bru
Sortlandsbrua
Hadselbrua
**Vesterålsbruene** er ei nemning som vert brukt om dei fire bruene Andøybrua, Kvalsaukan bru (Kvalsaukbrua), Sortlandsbrua og Hadselbrua i Vesterålen. **A/S Vesterålsbruene** var òg namnet på selskapet som vart skipa for å ta hand om bruprosjekta.

Tanken om vegsamband mellom dei største øyane i Vesterålen kom så smått opp på 1950-talet, og i 1960 nemnde Vesterålen Interkommunale Kommunikasjonskomité opp ei aksjonsgruppe som skulle planleggje forprosjekt for bruer over Risøysundet, Sortlandssundet og Langøysundet. I 1966 vart det etablert selskap for kvar av bruene. Då selskapa søkte Samferdselsdepartementet om partialobligasjonslån i 1970, gjorde samferdselsminister Håkon Kyllingmark det klårt at dei tre selskapa måtte slå seg saman til eitt om dei skulle kunne ha von om å få realisert bruplanane i laupet av ikkje altfor lang tid. Det førte til at selskapet A/S Vesterålsbruene vart stifta i oktober 1970, med ordføraren i Sortland, P.C. Reinsnes, som styreformann.

10. juni 1971 sa Stortinget ja til bygginga av Vesterålsbruene. Då var også Kvalsaukbrua over Hognfjorden komen med i prosjektet, men ho skulle byggjast som riksvegsprosjekt og ikkje finansierast med bompengar. Det vart avgjord at Andøybrua og Kvalsaukbrua skulle byggjast fyrst, så Sortlandsbrua, og til sist Hadselbrua.

Andøybrua og Kvalsaukbrua vart tekne i bruk 5. september 1974. 4. juli 1975 vart Sortlandsbrua teken i bruk, etter eit halvt år kortare byggjetid enn det ein hadde rekna med. For Hadselbrua var det usemje om trasévalet, og dette forseinka byggjeprosessen. Hadselbrua vart teken i bruk 1. juli 1978. Andøybrua var vorten offisielt opna då ho stod ferdig i 1974. 26. september 1978 opna kong Olav V offisielt dei siste tre Vesterålsbruene. Bruene (med unntak av Kvalsaukbrua) hadde bompengar fram til 1986. Dei vart nedbetalte tre år tidlegare enn det var kalkulert med. A/S Vesterålsbruene vart avvikla i 1987.

Seinare vart også to andre vegprosjekt bygd i Vesterålen. Det ferjefrie vegsambandet til Bø med Ryggedalstunnelen vart opna i 1980, og vegen mellom Sigerfjorden og Djupfjorden, med Brokløysatunnelen og Djupfjordstraumen bru, vart opna i 1983. Desse vegane var ikkje bompengefinansierte eller del av Vesterålsbruene, men dei med var viktige for samferdsla i Vesterålen. Med høyrer det òg at Hadsel kommune fekk bygd bru mellom Stokmarknes og Børøya i 1967. Børøybrua vart ein del av vegsambandet mellom Langøya og Hadseløya då Hadselbrua opna i 1978.

Kjelder
-------

Denne artikkelen byggjer på «Vesterålsbruene» henta frå Wikipedia på bokmål 6. mars 2008. Bokmålsartikkelen oppgjev desse kjeldene:

* Alf Oxem: *P. C. Reinsnes - samfunnsbyggeren.* Sortland kommune 2006. ISBN 978-82-991889-2-0
* Hadsel bygdebok, bind 2. Forfattarar: Edgar Hovland, Dag K. Andreassen, Inger-Johanne Johnsen. Bergen 2000. ISBN 82-993564-2-3
**Fargesirkelen** er eit skjema over fargestoffa. I fleire hundre år har ein prøvd å finne eit system der ein kunne nytte fargane på best mogleg måte. Det er fleire oversikter over fargane, m.a.:

* Ittens fargesirkel
* NCS-fargelekam
* NCS-fargesirkel
* NCS-fargetrekant

NCS (Natural Colour System) er eit standardisert kommunikasjonsystem for fargar, også kalla *det naturlege fargesystemet*.

Fargane
-------

### Primærfargar

Primærfargane eller grunnfargane er gult, raudt og blått. Desse kan ein ikkje blande seg fram til. 

### Sekundærfargar

Sekundærfargane er fargane ein får når ein blandar to av primærfargane. Dette er dei tre fargane grøn, lilla og oransje. Ein får grøn av å blande gult og blått, lilla av å blande raudt og blått, medan ein får oransje av å blande raudt og gult. 

### Tertiærfargar

Tertiærfargane er dei fem fargane raudoransje, raudfiolett, blåfiolett, blågrøn og gulgrøn.

Fargekontrastar
---------------

Kontrast har ein når ein tydleg kan skilje fargane frå kvarandre. 

### Mengdekontrast

Mengdekontrast eller kvantitetskontrast er storleiksforholdet mellom to eller fleire fargeflatar. Fargeforskaren Johannes Itten sette opp eit skjema uttrykt med tal for fargeforholdet til primær- og sekundær-fargane. Brukar ein til dømes ein rein gulfarge og ein rein fiolettfarge, må ein ha 3 delar grønt og 9 delar fiolett for at ikkje ein av fargane skal stikke seg ut. Her er skjemaet:

| Gult | Oransje | Raudt | Fiolett | Blått | Grønt |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 3 | 4 | 6 | 9 | 8 | 6 |

### Kald-varm-kontrast

Den største kald-varm-kontrasten ein kan få er mellom raudoransje og blågrønt. Me får ein kald-varm-kontrast når varme og kalde fargar blir sette opp mot kvarandre. Kalde fargar er t.d.: blå, grøn og lilla. Varme fargar er t.d.: oransje, gul og raud.

Kjelder
-------

* *Teikning Form Farge* av Britt Ring Amundsen.
**Thomas Sopwith** (18. januar 1888–27. januar 1989) var ein engelsk pioner innan luftfart og ein kjend seglar. Under første verdskrigen var Sopwith med og etablerte flyprodusenten Sopwith Aviation Company Ltd. som laga det kjende jagarflyet Sopwith Camel.

I mellomkrigstida vidareførte Sopwith flyproduksjon med firmaet Hawker Aircraft Ltd. som blant anna produserte jagarflyet Hawker Hurricane, kjend frå slaga om Storbritannia.

Sopwith var ein ivrig seglar og fekk bygd yachten «Philante» som støttefartøy. Etter andre verdskrigen vart skipet overteke av den norske staten som kongeskip og omdøypt til KS «Norge» - kongeskipet «Norge».

Kjelder
-------

* Thomas Sopwith i Britannica
* *Denne artikkelen bygger på Thomas Sopwith frå Wikipedia på bokmål 6. mai 2018*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Thomas Sopwith, Aircraft Pioneer In 2 World Wars, Is Dead at 101», nekrolog i The New York Times, 28. januar 1989
* Artikkel om Thomas Sopwith (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Forskjellige personsøkjarar
Ein **personsøkjar** er eit mobilt apparat som kan motta enkle meldingar i form av radiosignal som vert sende frå til dømes ein telefon. Personsøkjaren fungerer berre éin veg, slik at han berre kan ta imot meldingar (ikkje senda og kvittera for meldingar). Personsøkjaren var det fyrste mobile teleutstyret som vart populært i marknaden og var eit særs nyttig hjelpemiddel før mobiltelefonen var allemannseige, sidan han gjorde det mogeleg å nå folk i farten på ein enkel måte. Dei kunne ta imot eit telefonnummer og så gå til den næraste fasttelefonen og ringja attende.

Som offentleg teneste har meldings- og tekstfunksjonane på mobiltelefonen fullstendig teke over bruksfelta til personsøkjaren. Somme verksemder, som til dømes sjukehus, har framleis interne personsøkjartenester med «biparar» eller «summarar» som varslar medarbeidarar om at dei må ta kontakt.

Televerket dreiv ei offentleg personsøkjarteneste frå 1984. I 1986 dekte tenesta landet slik at 70 % av befolkninga hadde tilgjenge. Tenesta vart nedlagd 1. september 2003 etter mindre enn 20 år i drift.
**Thomas Weelkes** (kring 25. oktober 1576–30. november 1623) var ein engelskorganist og komponist som særleg er kjend for madrigalane sine. Verka hans er hovudsakleg vokale og omfattar både verdslege madrigalar og religiøse anthem og liturgisk musikk. Han skreiv også musikk for orgel, virginal og viola da gamba.

Noter for madrigalen «Since Robin Hood» av Weelkes, trykka i 1608.

Liv
---

Weelkes kom truleg frå Sør-England, men lite er kjend om det tidlege livet hans.
Han vart organist ved Winchester College i 1598, og flytta om lag 1601 til domkyrkja i Chichester. I 1602 blei han «bachelor of music» ved Universitet i Oxford, og i 1603 gifta han seg med Elizabeth Sandham.

Frå 1609 byrja Weelkes få refsingar frå kyrkjeautoriteten for offentleg fyll, banning og for tenesteforsømming, og han vart sparka frå posten i 1617. Han fekk så ein ny posisjon som organist, men klarte igjen ikkje å fylle tenesta.[*treng kjelde*] 
Etter at kona døydde i 1622 trekte han seg heilt tilbake, og døydde sjølv året etter i London.

Verk
----

Thomas Weelkes er rekna som ein av dei største madrigalkomponistane frå England på 1600-talet. 
Det er att rundt 100 madrigalar etter komponisten. Dei er kjenneteikna av livleg rytme, ordmåling og fullendt struktur og form. Weelkes vert også hugsa for dei kreative musikalske bileta og for meisterleg kontrapunkt. 

Det er kjend at Weelkes skreiv 41 anthem; 25 av desse er kjende for ettertida i fullsendig eller restaurert form. Han komponerte både anthem for fulle kor («full anthem») og med soloparti («verse anthem»). Han skreiv musikk til 10 anglikanske gudstenester (*service*). Ingen av desse finst i fullstendig form i dag, men tre er blitt rekonstruerte.

Komponisten skreiv ei mindre mengd instrumentalmusikk som er mindre kjend. Den alvorlege consortmusikken hans er ein kontrast til dei livlege madrigalane.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  
«Thomas Weelkes», *Encyclopædia Britannica*, britannica.com
2. 1 2 3  Lynn Vought. «Thomas Weelkes - Biography». Allmusic. Henta 6. april 2010.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Thomas Weelkes» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fritt tilgjengelege notar av Thomas Weelkes i Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
* Gratis notar by Thomas Weelkes på Werner Icking Music Archive (WIMA)
* Fritt tilgjengelege notar av Thomas Weelkes ved International Music Score Library Project (IMSLP)

* Thomas Weelkes biography on *Here Of A Sunday Morning* website.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| Lincoln **City of Lincoln** |
| --- |
| Castle Square, LincolnCastle Square, Lincoln Castle Square, Lincoln |
| Plassering |
| 

Lincoln i England is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lincolnshire |
| Distrikt | Lincoln |
| Grunnlagd | 1. hundreåret fvt. |
| Borgarmeister | Karl McCartney |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  35,69 km² |
| Innbyggjarar  - By (2008)   - folketettleik | 88 400   2 476,9 /km² |
| Koordinatar |  53°14′″N 0°32′″W﻿Koordinatar: 53°14′″N 0°32′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | LN1-LN6 |
| Telefon-retningsnummer | 01522 |
| **Nettstad:** www.lincoln.gov.uk |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Lincoln i England**
 |

**Lincoln** er ein by og eit administrativt distrikt i Lincolnshire i England. Byen er det administrative senteret i grevskapet, og hadde rundt 88 500 innbyggjarar i 2008.

Historie
--------

Dei eldste spora etter busetnad i Lincoln er frå det første hundreåret før Kristus. Under den romerske okkupasjonen av Storbritannia tok veksten i området til for alvor, for så å gå tilbake då romerene drog i år 410. Byen voks på nytt fram mot år 1000, trass i mange angrep frå vikinger. 

Domkyrkja i Lincoln sett frå Castle Hill.
Bygginga av domkyrkja i Lincoln tok til i 1072, og han stod ferdig berre 20 år seinare i 1092. Katedralen har i dag 250 000 turistar i året.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lincoln i England**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 35°36′1″N 36°10′43″E﻿

**Slinfah** (arabisk **صلنفة**, **Ṣlenfah**) er ein ferieby i Syria, grunnlagd i 1929, som administrativt høyrer til Al-Haffah-distriktet i Latakia guvernement. Han ligg 1130 meter over havet i An-Nusayriyahfjella, 50 km aust for Latakia. I følgje folketeljinga i 2004 har byen 1 847 innbyggjarar, og 19 518 innbyggjarar om ein tar med dei 25 kringliggande landsbyane i Slinfah nahiyah (nahiyah). Innbyggjarar er hovudsakleg alawittar.

Med mildt vêr om sommaren er Slinfah ein av dei mest populære turistdestinasjonane i Syria, både hos lokale og utlendingar. Byen har kalde vintrar med mykje snø. 

Det høgaste punktet i Slinfah er toppen Profeten Yunis som ligg 1300 meter over havet. Det nærliggande Shooh-fjellet er dekt med 500 hektar furuskog. Den historiske Salah Ed-Din-borga ligg berre 13 km vest for Slinfah.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Slinfah» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Slinfah nahiyah folketal
2. ↑  Rosen, Nir. Assad's alawittar: An entrenched community. *Al Jazeera English*. 2011-10-12.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Latakia tourist attractions» (på arabisk). syrisk Ministry of Tourism. Henta 15. juni 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Lincoln Ellsworth** (fødd 12. mai 1880 i Chicago, død 26. mai 1951) var ein amerikansk oppdagar.

Han var son av James Ellsworth og Eva Frances Butler, fødd i Chicago i Illinois.

Far til Lincoln Ellsworth, James, var ein velståande kolgruveeigar som donerte 100 000 dollar for å finansiere Roald Amundsen-ekspedisjonen til Nordpolen i 1925 med flygemaskinane «N–24» og «N–25».

Ellsworth deltok som navigatør på «N–24» der Leif Ragnar Dietrichson var flygar og Oskar Omdal mekanikar, medan Hjalmar Riiser-Larsen var flygar, Roald Amundsen sin navigatør, og Karl Feucht mekanikar på «N–25». Dei to luftskipa starta frå Ny-Ålesund på Svalbard den 21. mai 1925. Dei landa på 87° 44' nord, men hadde store vanskar med å kome i lufta igjen. «N–24» var skadd og måtte etterlatast. Først 15. juni hadde dei fått laga ein provisorisk startbane på 500 meter på isen der dei makta å ta av med «N–25» og kome velberga tilbake til Spitsbergen.

Saman med Amundsen er Ellsworth og mannskapet ombord i luftskipet «Norge» blitt kreditert for å ha vore dei første til å oppdage Nordpolen frå lufta under ei flyging frå Ny-Ålesund på Spitsbergen til Alaska i mai 1926.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lincoln Ellsworth» frå Wikipedia på bokmål, den 2. januar 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Tor Bomann-Larsen (2003). *Roald Amundsen ein biografi*. Oslo. ISBN 82-02-22519-1.
* Einar-Arne Drivenes og Harald Dag Jølle, red. (2004). *Norsk Polarhistorie*. Gyldendal. ISBN 82-05-32654-1.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lincoln Ellsworth ved south-pole.com (en)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |