recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Johan Lothe** (11. april 1855–29. august 1932) var ein apotekar, forretningsmann og stortingsmann frå Bergen. Han representerte valkrinsen Kalfaret og Høgre-partiet på Stortinget 1910-12. 

Lothe var son til ein apotekar, tok eksamen i farmasi i 1876. I 1882 tok han over som eigar av Svaneapoteket i Bergen etter far sin, dreiv dette sidan. Lokalt var han medlem av bystyret og formannskapet i byen, og medlem i hovudkomiteen i Bergen «for motarbeidelse av omstreifervæsenet». Særleg vert han hugsa i Bergen som preses i Bergens Museum, som då han i 1915 gjorde opptaket i å utvikle museet til ein kunnskapsinstitusjon.

Lothe var fyrste varamann til Stortinget 1903-06, møtte i 1903 frå 2. november. Møtte også i 1905-sesjonen frå 18. mars og i 1905-06-sesjonen. I 1903 var han medlem i Næringskomite nr 1, i 1905-06 i Valkomiteen. Hausten 1909 vart han vald til stortingsmann for einmannskrinsen Kalfaret. Perioden 1901-12 var han nestformann i Budsjettkomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bergens Tidende 29. august 1932
**Laurits K. Grønnevet** (27. oktober 1874–11. mars 1959) var ein norsk fiskar, bonde, postopnar og lokalpolitikar. Han var fødd på garden Sætre i Vartdal kommune, no Ørsta, på Sunnmøre. Han tok til som fiskar i open møringsbåt 15 år gammal. Seinare var han førar på eigne båtar. I 1921 slutta han som fiskar og vart postopnar, noko han var til 1944. 

L.K. Grønnevet, som han gjerne vart kalla, hadde mange offentlege verv og oppgåver. I heimkommunen vart han vald til headstyret i 1910. I 1912 vart han ordførar. Det var han i fleire bolkar, til saman i 14 år. Han var formann i forstandarskapet i Vartdal Sparebank. Medhjelpar til presten i Vartdal kyrkje var han i 36 år. 

Som ordførar var han medlem av fylkestinget. I åtte år sat han i fylkesskulestyret. Grønnevet sat ofte i lagretten. Oftast var det i jordskifte- og grensegangforretningar. I 1935 gjekk han, saman med andre, frå Ålesund til Kristiansund i høve vegskjøn. Dei mest krevjande oppgåvene han utførte for samfunnet, rekna han sjølv å vere arbeidet med matforsyninga under første verdskrigen, og formannsjobben i byggenemnda for Vartdal kraftverk.

Kjelder
-------

* *Minne og opplevingar oppskrivne av L.K.Grønnevet - Vartdal* Upublisert.
Surinamske Cynthia Mc Leod (til høgre) formidlar historie både som historikar og historisk forfattar.
Historikaren Leopold Ranke er rekna som ein av grunnleggjarane for historie som vitskap.
Ein **historikar** eller **sogegranskar** er ein som studerer og formidlar historie. Ein historikar prøver å sjå samanhengar mellom hendingar og samfunn i fortida. Han skil seg gjerne frå ein krønikeskrivar, som berre samlar og skriv ned hendingar, ved at han vurderer og tolkar stoffet. I dag har ein historikar gjerne høgare utdanning i historisk metode, men ein kan også verka som amatørhistorikar.

Historikarar blei opphavleg sett på som ein slags forfattarar som gav att historier eller soger frå fortida. I gammal gresk kultur hadde dei si eiga muse, Kleio. Først på 1800-talet endra synet seg, då ein under påtrykk frå mellom anna den tyske historikaren Leopold Ranke tok til å nytta grundigare kjeldekritikk og prøvde å forstå heile samfunn og samanhengar.

I dag blir historikarar gjerne rekna som vitskapsfolk, og det blir venta at dei skal prøva å gje eit sannferdig og rimeleg objektivt bilete av fortida. Samstundes blir framstillinga gjerne farga av eit visst historiesyn, til dømes ei tru på framsteg eller Guds styrande hand, eller tolkingar inspirerte av feminisme eller historisk materialisme.

Ein historikar kan interessera seg for eitt felt, som kan vera tidsavgrensa (til dømes til mellomalderen eller nittenhundretalet), stadsavgrensa (til dømes til lokalsamfunnet eller landet hans) og/eller konsentrert om eit emne (som undertrykte grupper eller kultur), men kan også ta for seg fleire ulike felt, eller prøva å samanfatta store periodar og tidsrom, endåtil heile verdshistoria. Det er stadig eit ideal å kunna fortelja historia slik ho blir forståeleg for andre, slik at forfattardelen av yrket framleis ikkje er heilt teken vekk.

Kjende historikarar
-------------------

### Antikkens Hellas

* Herodot
* Tukydid

|  |  |
| --- | --- |
| Romarriket
* Josefus
* Livius
* Polybios
* Sveton
* Tacitus
 | Keisarlege Kina
* Ban Gu
* Ban Zhao
* Sima Qian
* Sima Guang
 |
| Mellomalderen
* Are Frode
* Beda
* Eusebius av Cæsarea
* Georgios Sphrantzes
* Giovanni Villani
* Jean Froissart
* Laonicos Chalcocondyles
* Otto av Freising
* Paulus Diaconus
* Sulpicius Severus
* William av Newburgh
 | Den muslimske verda
* al-Masudi
* at-Tabari
* Joveyni
* Ibn Khaldun
* Ibn Rustah
 |

### Renessansen

* Andrea Alciato
* Étienne Pasquier
* Jan Dlugosz
* Jean Mabillon
* Lorenzo Valla
* Samuel Pufendorf

### Moderne tid

* Charles A. Beard
* Jacob Burckhardt
* Jacques Le Goff
* Edward Gibbon
* Ferdinand Lot
* Thomas Babington Macaulay
* Karl Marx
* Friedrich Meinecke
* Jules Michelet
* Theodor Mommsen
* Leopold von Ranke
* Theodor von Sickel
* Frederick Jackson Turner

Kjelder
-------

* «historiography». *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Online. 2007.
* John Tosh: *The Pursuit of History* (Pearson, 2006)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Koordinatar: 65°43′0″ N 15°16′0″ E﻿

Kyrkja i Tärnaby
**Tärnaby** (sørsamisk *Dearna*) er ein svensk tettstad i Storumans kommun i Västerbottens län, i landskapet Västerbotten. Tettstaden ligg 85 km sørvest for Mo i Rana i Nordland. Europaveg 12 frå Mo i Rana til Helsingfors passerer gjennom Tärnaby. I 2005 hadde tettstaden 553 innbyggjarar. Tärnaby ligg nær Hattfjelldal kommune i Nordland. 

Tärnaby er kjend for å ha fostra opp svenske alpinister på løpande band. Av dei 177 verdscupsigrane til Sverige gjennom tidene er 124 vunne av alpinistar frå Tärnaby. Fleire av dei mest kjende alpinistane frå Tärnaby har skibakkar kalla opp etter seg, som Ingemarbacken og Anjabacken.

Kjende folk frå Tärnaby
-----------------------

* Thomas Ringbrant, alpinist
* Ingemar Stenmark, alpinist
* Stig Strand, alpinist
* Bengt Fjällberg, alpinist
* Anja Pärson, alpinist
* Jens Byggmark, alpinist
* Elsa Laula Renberg, samisk aktivist og politikar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tärnaby» frå Wikipedia på bokmål, den 4. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Olesia Nikolajevna Zykina** (russisk skrift Олеся Николаевна Зыкина, fødd 7. oktober 1980) er ein russisk tidlegare sprintar frå Kaluga. Ho vart i 2002 europameister på 400 meter.

Aktiv
-----

13. juli 2001 presterte Zykina livsbeste 50,15 sekund på 400 m i Tula, Ho kom så på sjetteplass i VM-finalen på 400 m i Edmonton i 2001. I den same meisterskapen sprang ho Russland sitt lag i mål til bronse i 4 x 400 meter stafett. I 2002 forsvarte ho meistertittelen på distansen ved den russiske meisterskapen i friidrett. Under europameisterskapen 2002 i München sigra Zykina på 400 m då den tyske favoritten Grit Breuer vart slått med 0,25 sekund. På stafetten over 4 x 400 m meter møttest dei to som ankerkvinner, ei tevling der Breuer sikra tysk triumf framfor Zykina og Russland.

Zykina enda på sjetteplass på 400 meter ved VM i friidrett 2003. Russland sitt stafettlag, med Zykina på startetappen, kneip sølvmedaljen 0,01 sekund framom Jamaica. Også under Friidrett under Sommar-OL 2004 i Aten vann Zykina og Russland sølvmedaljen i 4 x 400 m stafett. Året etter vart Zykina for tredje gong i rad nummer 6 i ein VM-finale på 400 meter.

Kjelder
-------

* Olesya ZYKINA | Profile | World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Olesja Nikolajewna Sykina» frå Wikipedia på tysk, den 26. august 2023.*
***Året gjennom Børfjord*** er ein norsk kortfilm frå 1991 regissert av Morten Skallerud. 
Filminga vart gjort på 70 mm film, over fleire år og årstider. Filmen syner eit helt år i Børfjord i løpet av 12 minutt. Børfjord er eit fråflytta fiskevær i Finnmark. Filmen syner at om vinteren er det mest folketomt, medan sommarstider kjem sommargjestane til bygda. Filmkameraet vart flytta litt dag for dag, og slik vert ein teke kring heile fjorden tilsynelatande saumlaust gjennom det året som passerer. Ved hjelp av ein spesielt utvikla teknikk «køyrer» ein den 2,5 km lange vegen gjennom bygda i eitt samanhengjande bilete medan året går unna i 50 000-dobbel normal fart. 

Filmmusikken er musikkstykket *Twelve Moons*, komponert til filmen av Jan Garbarek. Filmen er tradisjonelt opningsfilm på den årlege 70 mm-festivalen på Cinemateket i Oslo.

Filmen vann Amandaprisen for beste kortfilm i 1991, og Grand Prix på Tammerfors kortfilmfestival i 1992.

Kortfilmen er tilgjengelig på nett via straumetenesten Filmbib.

Kjelder
-------

1. ↑  "Året gjennom Børfjord" på

Bakgrunnsstoff
--------------

* "ÅRET GJENNOM BØRFJORD" på
* "Året gjennom Børfjord" tidenes kortfilm på
* *Året gjennom Børfjord* ved The Internet Movie Database (IMDb)
**Venstreforbundet** (fi. *Vasemmistoliitto*, *Vas.*) er det sosialistiske venstrepartiet i Finland. Partiet blei skipa i 1990, etter at tanken om eit nytt venstreparti var lansert alt i 1987. Grunnleggjarane av partiet var det Demokratiske Forbundet for Finlands Folk, det Demokratiske Forbundet av Finske Kvinner og fleirtalet i det finske kommunistpartiet SKP. Desse oppløyste seg alle i Venstreforbundet. 

Leiaren i Venstreforbundet er Li Andersson. Det har ho vore sidan 2016.

Oppslutninga om partiet har lege stabilt rundt 10 prosent ved parlamentsvala heilt sidan starten.

Venstreforbundet er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.

Leiing
------

Claes Andersson var første leiar i Venstreforbundet.
### Partileiarar

* 1990–1998: Claes Andersson
* 1998–2006: Suvi-Anne Siimes
* 2006–2009: Martti Korhonen
* 2009–2016: Paavo Arhinmäki
* 2016– : Li Andersson

Kjelder
-------

1. 1 2  «Venstreforbundet» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Venstreforbundet**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**Det britiske arbeidarpartiet**, *Labour Party*, er eit sentrum-venstre-parti i Storbritannia. Den noverande leiaren er Jeremy Corbyn.

Tony Blairs leiarskap
---------------------

Etter Blair tok over leiarskapen i partiet, var det første han gjorde å fjerne den sosialistiske formålsparagrafen til partiet, paragraf 4 i partilovene om felleseige av produksjonsmidla. Denne og andre endringar i politikken til partiet i marknadsliberalistisk retning gjorde at nemninga *New Labour* blei mykje bruka om partiet, også av Blair og hans tilhengarar sjølve. Den nye retninga blei også kalla «den tredje vegen», annleis enn både høgrepolitikk og reformistisk sosialisme som Labour hadde stått for før. I utanrikspolitikken la Blair partiet enda tettare opp til USA, og støtta blant anna aktivt angrepskrigen mot Irak.

Minkande oppslutning
--------------------

Sjølv om Labour vann valet i 2005, var det med minkande oppslutning (godt under 40 prosent) og minska fleirtal i parlamentet, og dei indre motsetningane i partiet er store [*treng kjelde*]. Men den britiske valordninga med einsmannskretsar gjer at det er vanskeleg for misnøgde arbeidarpartimedlemmer å bryte ut og danne eit konkurrerande demokratisk-sosialistisk parti. Ein tidlegare Labour-representant, George Galloway, greidde likevel å bli vald inn i parlamentet i 2005, for venstrealliansen Respect.

Historisk arv
-------------

Det britiske arbeidarpartiet har ei lang og mangfaldig historie, der fargerike personlegdommar som blant andre Aneurin Bevan har spelt ei viktig rolle. Oppbygginga av velferdsstaten og nasjonaliseringa av samfunnsmessig viktige verksemder i Storbritannia etter andre verdskrigen var Labour sitt verk, og noko mange *labourites* er stolte over den dag i dag.

Kjelder
-------

1. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CiNii

 |
**German Oskarovitsj Gref**, tysk Hermann Gräf (fødd 8. februar 1964 i Panfilovo i Pavlodar oblast i Kasakhstan), er ein russisk politikar. Han var økonomi- og handelsminister i Russland frå 2000 til 2007.

Gref er etnisk tysk. Foreldra hans vart deporterte til Kasakhstan i 1941, saman med store delar av den etnisk tyske befolkninga i Sovjetunionen. Etter to års militærteneste studerte han jus ved statsuniversitetet i Omsk frå 1985 til 1990. Han flytta så til Leningrad/St. Petersburg. Etter å ha hatt diverse stillingar ved universitetet og byadministrasjonen der vart han henta til Moskva i 1998, då han vart viseminister for statlege eigedomar. I 2000 utnemnde president Vladimir Putin han til økonomi- og handelsminister. Han vart avsett då Viktor Zubkov tok over som ny statsminister i september 2007.

Gref er styremedlem i ei rekkje større russiske selskap, mellom anna det statlege gasselskapet Gazprom sidan 1999.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* German Gref, på det russiske økonomi- og handelsdepartementet sine nettsider på russisk.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (iba)

 |
Koordinatar: 72°45′S 3°30′E﻿

**Borgmassivet** er eit fjellmassiv som strekkjer seg over 50 km med toppar på over 2700 moh, langs nordvestsida av Pencksøkket i Dronning Maud Land, Aust-Antarktis. Det høgaste fjellet er på 2717 moh og er Høgsætet. Dei parallelle, isfylte dalane Raudbergdalen og Frostlendet går nordaustover gjennom massivet og deler toppane i tre grupper: 

1. Nord i Borgmassivet ligg toppen av Borga, eit stort, isdekt fjell med flat topp og mange eksponerte klipper.
2. Ut frå Borgmassivet ligg toppen av Ytstenuten.
3. Sør i Borgmassivet ligg toppen av Høgfonna.

Oppdaging og namngjeving
------------------------

Fjellet vart fotografert frå lufta av Den tredje tyske antarktisekspedisjonen (1938–1939), leia av kaptein Alfred Ritscher, men vart ikkje vist på rett stad på karta til ekspedisjonen. Det vart kartlagt i detalj av norske kartografar frå landmålingar og flyfoto av Maudheimekspedisjonen (1949–1952), leia av John Schjelderup Giæver. Det vart kartlagt på ny av flyfoto tekne av Den sjette norske antarktisekspedisjonen (1958–1959). Dei namngav det i samband med Borga, det høgaste fjellet i massivet.

Sjå òg
------

* Fjell i Dronning Maud Land

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Borg Massif» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Map «Ritscherhochland"
2. 1 2  U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Borgmassivet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR) Arkivert 2010-08-18 ved Wayback Machine.
* Composite Gazetteer of Antarctica

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Det europeiske friidrettsforbundet** eller **EAA** (frå engelsk: *European Athletic Association*) er den øvste styrande organisasjonen for europeisk friidrett. Forbundet har 50 nasjonale medlemsforbund, blant dei er Norges Friidrettsforbund. EAA er i sin tur medlemsorganisasjon i Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF). Hovudkontoret til EAA ligg i Lausanne og noverande president er Dobromir Karamarinov, som tok over etter avdøde Svein Arne Hansen.

Historie
--------

Under eit møte i IAAF i 1932 vart det sett ned ein eigen komité som skulle evaluera organiseringa av Europameisterskapa. 24. september 1933 under eit styremøte i IAAF Council vart *Den europeiske komitéen* skipa med Szilard Stankovits som president. Det fyrste møtet i *Den europeiske komitéen* vart halde i Budapest 7. januar 1934. Komitémedlemmane vart valde frå medlemane i IAAF fram til 1966. Samtidig blei komitéoppgåvene utvida til å gjelda fleire meisterskap.

1. november 1969 blei *Forbundet av europeiske medlemmer av IAAF* konstituert. Forbundsstatuttane blei godkjende av den fyrste EAA-kongressen i Paris 7. november 1970. Sidan den gongen har forbundet vore kjend som European Athletic Association.

Presidentar
-----------

* Adriaan Paulen, Nederland, (1969-1976)
* Arthur Gold, Storbritannia, (1976-1987)
* Carl-Olaf Homen, Finland, (1987-1999)
* Hansjörg Wirz, Sveits, (1999-2015)
* Svein Arne Hansen, Noreg (2015-2020)
* Dobromir Karamarinov, Bulgaria (2020-)

Meisterskap
-----------

EAA arrangerer både meisterskap og cupar i friidrett. Her er ei oversikt over meisterskapa til EAA:

* EM i friidrett
* EM i friidrett innandørs
* U23-EM i friidrett
* Junior-EM i friidrett
* EM i terrengløp
* EM i motbakkeløp

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Det europeiske friidrettsforbundet» frå Wikipedia på bokmål, den 2. september 2012.*
* *Meisterskapsoversikta er henta frå Wikipedia på engelsk om EAA, 2. september 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det europeiske friidrettsforbundet**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
**Sinn Féin**, som på irsk betyr *Vi sjølve*, er eit all-irsk politisk parti. Det vert ofte beskrive som den politiske fløyen av den irske republikanske arméen (IRA).

Partiet vart skipa i førstninga av 1900-talet, og arbeider for eit sameint Irland, det vil seie at Nord-Irland skal bli ein del av den irske republikken. 

Sinn Féin er det største nasjonalistpartiet i Nord-Irland sidan valet i 2001, da det overtok denne posisjonen frå Social Democratic and Labour Party (SDLP). Sinn Féin har for tida fire representantar i det britiske parlamentet, men møter ikkje, fordi dei da måtte sverje truskap til den britiske monarken. 

Sinn Féin har òg 14 medlemmer av den irske nasjonalforsamlinga i Dublin, og to representantar i EU-parlamentet, ein frå Nord-Irland og ein frå republikken Irland. 

Den første leiaren i Sinn Féin var Arthur Griffith, men først da Eamon de Valera tok over leiarskapen i 1917 etter Påskeopprøret tok partiet til å spele rolla som viktig kraft i den nasjonale frigjeringskampen. Noverande partileiar er Gerry Adams (sidan 1983).

Kjelder
-------

1. ↑  «CAIN: People: Biographies of People Prominent During 'the Troubles' - O» (på engelsk). 5. desember 2002. Henta 22. desember 2015. «In January 1970 Ó Brádaigh became President of PSF (1970-83)»
2. ↑  .

Bakgrunnsstoff
--------------

Politiske parti med røter frå Sinn Féin 1916-21

* Sinn Féin
* Fine Gael
* Fianna Fáil
* Workers' Party
* Republican Sinn Féin Poblachtach

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
***Sophie Scholl – Die letzten Tage*** (på norsk *Sophie Scholls siste dager*) er ein tysk film regissert av Marc Rothemund, med Julia Jentsch i hovudrolla som Sophie Scholl. Scholl var medlem av den antinazistiske gruppa Den kvite rosa under Den andre verdskrigen.

Prisar
------

Under filmfestivalen i Berlin fekk regissør Marc Rothemund sølvbjørnen for beste regissør, medan Julia Jentsch fekk sølvbjørnen for beste skodespelar. Filmen var nominert til Oscar-utdelinga i 2005 for beste utanlandske film.

Handling
--------

Filmen fortel om dei siste levedagane til Sophie Scholl, frå ho blir arrestert saman med broren Hans 18. februar 1943 i Ludwig-Maximilians-universitetet i München, for å ha delt ut pamflettar, til ho blir avretta med giljotin 22. februar. Avhøyra av ho blir vist, i tillegg til rettssaka mot ho og dei to andre tiltalte.

Filmen er ei detaljtru attgjeving av den faktiske historia, og grundig forsking ligg til grunn for filmen. Stor vekt er lagt på å gjenskape autentiske kulissar.

Kjelder
-------

1. ↑  *Freebase Data Dumps*, Google, Wikidata Q15241312
2. ↑  ; vitjingsdato: 24. desember 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side (tysk)
* Internet Movie database
Uri Avnery på ein Hadash-protest mot krigen i Libanon i 2006.
**Hadash** er eit venstreparti i Israel. Det definerer seg sjølv som eit jødisk-arabisk parti. Det har tre medlemer i parlamentet Knesset i dag (januar 2009).

Soge og namn
------------

Hadash vart skipa i 1973, da kommunistpartiet *Rakah* (no Maki) slo seg saman med andre venstregrupper. Hadash er eit akronym, og det står for *haĦazit haDemokratit leShalom ulShivyon* (på hebraisk החזית הדמוקרטית לשלום ולשוויון), som omsett betyr *Den demokratiske fronten for fred og likskap*, og det er òg det hebraiske ordet for *ny*. På arabisk er partiet kjent som *al-Jabhah al-Dimuqrāṭiyyah lil-Salām wa'al-Musāwah* (ar. الجبهه الدمقراطية للسلام والمساواة)

Politikk
--------

Partiet støttar evakuering av dei israelske busettingane på den okkuperte Vestbreidda, tilbaketrekking frå alle område tekne i 1967, og etableringa av ein palestinsk stat på desse områda. Dei støttar òg palestinske flyktningar sin rett til å vende tilbake eller få kompensasjon frå Israel. Hadash er òg aktiv i forhold til sosiale spørsmål og miljøspørsmål. 

Hadash definerer seg som eit ikkje-sionistisk parti. Det går inn for full anerkjenning av dei palestinske arabarane som ein nasjonal minoritet i Israel.

Etter at krigen mot Gaza starta i årsskiftet 2008-2009 har Hadash fleire gonger demonstrert mot krigen og for israelsk tilbaketrekking frå Gaza, åleine eller saman med Meretz.

Noverande Knesset-medlemer
--------------------------

1. Mohammad Barakeh
2. Hana Sweid
3. Dov Khenin

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (aljabha.org)
* Nettstad (hadash.org.il)
* Partisoge ved Knesset sin nettstad

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hadash» frå Wikipedia på engelsk, den 12. januar 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
***Håkon Håkonsen*** er ein film frå 1990, regissert av Nils Gaup. Filmen byggjer på boka med same namn, av Oluf Vilhelm Falck-Ytter. Filmen vart spelt inn i Stillehavet, Spania, England og Noreg. *Håkon Håkonsen* vart laga i samarbeid med The Walt Disney Company, og er blant dei største og mest påkosta norske filmane gjennom tidene.

Filmen si handling utspelar seg på midten av 1800-talet og handlar om Håkon Håkonsen som vert nøydd til å reise til sjøs i ein alder av 13 år, på grunn av dårleg økonomi i familien. Håkon lærer seg fort å bli sjømann, og opplever framande og spanande land, samt ein brutal styrmann som viser seg å vere både våpensmuglar og sjørøvar. På overfarten til Calcutta finn han ei ung jente som er blindpassasjer om bord. Dramatikken held fram når skuta forliser og Håkon endar opp på ei aude sørhavsøy.

Filmen har seinare blitt fullstendig restaurert, og i februar 2006 kom han ut på DVD.

Kjelder
-------

1. ↑  ; *Norsk filmografi*; vitjingsdato: 14. juli 2022.
Det venezuelanske riksvåpenet
Coat of arms made by Heraldist Fabio Cassani Pironti in 2006
**Det venezuelanske riksvåpenet** blei teke i bruk av Venezuela i 1836 og har gått gjennom småendringar til å få si noverande utforming. Riksvåpenet er eit skjold med tre felt som kvar har ein av trikolorfargane i flagget i botn. 

Det nedre feltet på skjoldet, som dekkjer heile breidda, er blått med ein springande kvit hest. Øvre venstre felt er raudt med ein kveitebunt i gull. Øvre høgre felt er gult med to krosslagde venezuelanske flagg og våpen – eit sverd, ein sabel og tre lansar – som er bundne saman med ei laurbærgrein. Hesten står for fridom og sjølvstende, våpena og flagga for siger i kamp og urfolk, og kornet for grøderikdom og unionen av 24 delstatar til ein republikk.

Over skjoldet er to krosslagde overflodshorn med ein rikdom av blømande vekstar. På venstre side er ei olivengrein og på høgre ei palmegrein som nedst er bundne saman med eit band i nasjonalfargane. På dette bandet står det fulle namnet på landet og to viktige datoar:

|  |  |
| --- | --- |
| *19 de Abril de 1810* (Statskuppet 19. april 1810) | *20 de Febrero de 1859*(Den føderale borgarkrigen braut ut 20. februar 1859) |
| *Independencia* ('Sjølvstende') | *Federación* ('Føderasjon') |
| *República Bolivariana de Venezuela* ('Den bolivarske republikken Venezuela') |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Coat of arms of Venezuela» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2011.*



* *Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley, femte utgåve 2008.
Burlington House sett frå Piccadilly
**Royal Astronomical Society** (**RAS**) er eit lærd selskap i Storbritannia grunnlagt i 1820. Det har som føremål å fremja studiet av astronomiske og geofysiske vitskapar. Selskapet organiserer vitskaplege konferansar i hovudkvarteret sitt i London og i resten av landet, vedlikeheld eit vitskapleg bibliotek med relevans for astronomiske, geofysiske og relaterte emne, deler ut prisar og legat og representerer Storbritannia nasjonalt og internasjonalt innnanfor forskingsområda i faget. Det har hovudkontor i Burlington House i London ved Piccadilly.  

Selskapet står for utgjevinga av fleire vitskaplege tidsskrift, i samarbeid med Wiley-Blackwell Publishing:  

* *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* (*MNRAS*)
* *Geophysical Journal International* (*GJI*
* *Astronomy & Geophysics* (*A&G*)

Kjelder
-------

1. ↑  The aims of the Society
2. ↑  Journals

* *Denne artikkelen bygger på «Royal Astronomical Society» frå Wikipedia på dansk, den 12. februar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Royal Astronomical Society**

* Royal Astronomical Society
* Burlington House
* blackwellpublishing.com Arkivert 2006-02-14 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Democratici di Sinistra**, DS, (på norsk **Venstredemokratane**) var eit politisk parti i Italia, det største av sentrum-venstre-partia, ein del av valalliansen l'Ulivo (Oliventreet). Den 14. oktober 2007 blei partiet ein del av det nye sentrum-venstre-partiet Partito Democratico.

DS blei danna i 1991 med namnet Partito Democratico della Sinistra PDS av eit fleirtal i Det italienske kommunistpartiet PCI (1921-1991). Første leiaren var Achille Ochetto. 

DS hadde tre fløyer eller hovudtendensar, og leiaren høyrde til sentrumsfløya i partiet. Venstrefløya utgjorde om lag 20 % av partimedlemmene, viste avrøystingar i partiet. Både høgrefløya og venstrefløya hadde organiserte tendensar (fraksjonar), noko som var fullt tillate i partiet. Sentrumstendensen var sosialdemokratisk, mens høgrefløya var liberal og venstrefløya venstresosialistisk. Den siste har no danna partiet Sinistra Democratica (SD). 

Fleire grupper frå det tidlegare italienske sosialistpartiet PSI gjekk også med i DS, sjølv om dei fleste medlemene kom frå det tidlegare kommunistpartiet. Andre frå det tidlegare kommunistpartiet utgjer kjernen i det nye reformkommunistiske partiet Rifondazione Comunista. DS hadde 12 medlemmer av EU-parlamentet, der dei høyrde til den sosialdemokratiske PES-gruppa. DS var medlemsparti i den Sosialistiske Internasjonalen av moderate sosialdemokratiske parti. Den internasjonale tilknytinga til det nye *Partito Democratico* er ikkje ultimo 2007 avklåra enno.

Kjelder
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
**Det italienske kommunistpartiet**, Partito Comunista Italiano (PCI), blei danna 21. januar 1921 under kongressen til Det italienske sosialistpartiet (PSI) i Livorno, da eit mindretal i møtelyden braut ut frå dette partiet. Den første leiaren i PCI var Amadeo Bordiga. Antonio Gramsci var også ein framtredande medlem av partiet. 

Partiet er oppløyst, og tidlegare medlemmer finst i Venstredemokratane (Democratici di Sinistra, DS), og i dei to noverande (reformerte) kommunistpartia PdCI og PRC («Rifondazione Comunista»). 

PCI blei forbode av Benito Mussolini si fascistregjering i 1926, og måtte halde fram verksemda si illegalt og i eksil. Den nye partileiaren, Antonio Gramsci, blei fengsla same året. Leiarskapen blei overtatt av Palmiro Togliatti, som også leidde partiet da det blei lovleg att i 1944. Partiet deltok i regjeringssamarbeid med fleire andre parti frå 1944 til 1947, da det blei tvinga ut på grunn av den kalde krigen som heldt på å utvikle seg. I 1948 gjekk PCI og PSI saman i *Den demokratiske folkefronten*, og blei såvidt slått av det kristelegdemokratiske partiet DC, som hadde full støtte frå både Paven og USA. PCI var det største opposisjonspartiet i heile etterkrigstida. 

Politisk utvikla PCI seg gradvis i retning eurokommunisme (/reformkommunisme), det vil seie ei fullt ut demokratisk og sjølvstendig linje, og hadde til dels stor suksess med det, såleis til dømes 34 % av stemmene ved valet i 1976. På den tida var partiet leidd av Enrico Berlinguer. Men i 1991 blei partiet likevel oppløyst, og fleirtalet danna Det demokratiske venstrepartiet (PDS) (no Venstredemokratane), som blei medlem i den Sosialistiske Internasjonalen, det vil seie eit sosialdemokratisk parti i vanleg moderne forstand. Mindretalet danna Partito della Rifondazione Comunista (PRC), som er eit reformkommunistisk parti, no leidd av Fausto Bertinotti. Ei enda mindre gruppe kløyvdest frå PRC og skipa Partito dei Comunisti Italiani (PdCI), som også er reformkommunistar, men har hatt taktiske usemjer med PRC i høve til regjeringssamarbeid.

Dersom nemninga «det italienske kommunistpartiet» blir nytta i dag, gjeld det eitt av dei to sistnemnde partia, altså anten PdCI eller PRC (Rifondazione), som begge kallar seg kommunistiske. Det sistnemnde er det største, med om lag 6 prosent av stemmene ved siste valet.

Kjelder
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Sosialistpartiet** (på nederlandsk **Socialistische Partij**, **SP**) er eit sosialistisk parti i Nederland. Det blei danna i 1972 som eit maoistisk parti, men forlet i 1991 formelt «marxismen-leninismen» som grunnlag, etter i praksis å ha gått bort frå desse dogmene lenge før. I 1994 fekk partiet sine første parlamentsmedlemmer, og i 1999 fekk det valt sin første medlem i EU-parlamentet, der det no har to. Der høyrer til dei venstregruppa GUE-NGL, Det sameinte europeiske venstre-Nordiske grøne venstre. Etter parlamentsvalet i 2010 var det det femte største partiet i Nederland, med 15 representantar i det nederlandske parlamentet. Leiar er Jan Marijnissen.

### Oppslutning ved parlamentsval 1994-2010

| Årstal | Mandat | Røyster |
| --- | --- | --- |
| 2010 | 15 | 9,8 % |
| 2006 | 25 | 16,6 % |
| 2003 | 9 | 6,3 % |
| 2002 | 9 | 5,9 % |
| 1998 | 5 | 3,5 % |
| 1994 | 2 | 1,3 % |

Kjelder
-------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  ; vitjingsdato: 8. april 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Engelskspråklege nettsider Arkivert 2005-02-05 ved Wayback Machine.
**Koralbok** er på germansk språkområde ei nemning ei samling firstemt utsette evangeliske koralar, det vil seie melodiar til bruk ved salmesongen i gudstenesta.

Historie
--------

Etter reformasjonen vart det gjeve ut songbøker og kyrkjesongbøker til hjelp for songen under gudstenesta. 
Den eldste melodisamlinga som vart trykt under namnet koralbok, var «*Choral-Gesangbuch*», utarbeidd av Daniel Speer i Stuttgart i 1692. Boka hadde notar med melodi og generalbass til 316 songar, og ho sette standard for utgjevingane i hundreåra som følgde.

Måten salmane var arrangerte på, og måten dei vart sungne på, har skifta gjennom tidene. Opphavleg var songen i tradisjonen etter Martin Luther rikt rytmisk nyansert. Gjennom hundreåra vart rytmen utjamna, slik at alle noteverdiane vart av same lengd, samstundes med at tempoet i songen vart redusert. 

Slik vart salmesongen oppfatta som musikalsk «daud». Dette vart i vart forsøkt bøtt på på ulikt vis i folkemusikken og ved orgelimprovisasjonar mellom strofane. På midten av 1800-talet kom det ut koralbøker med melodiar i meir opphavleg form, med rikare rytmikk.

Koralbøker i Noreg
------------------

I 1783 kom den første offisielle *Choral-Bog*, av Niels Schiørring. Den var laga for *Guldbergs salmebok* av 1778 og hadde besifra bass til 100 melodiar.

I 1801 kom H. O. C. Zincks *Koral-Melodier til den Evangelisk-christelige Psalmebog*. Denne omfatta 122 melodiar med besifra bass.

Den første norske koralboka var Ole Andreas Lindemans *Coral-Bog inneholdende de i Kingos, Guldbergs og den evangelisk christelige Psalmebog forekommende melodier* , autorisert ved kongeleg resolusjon 15. juni 1835 til udelukkende Brug ved Gudstjenesten i Rigets Kirker. 

15.12. 1877 vart *Koralbog indeholdende de i Landstads Salmebog forekommende melodier* autorisert. Boka var utarbeidd av Ludvig Mathias Lindeman. Boka inneheldt 142 salmemelodiar.

I 1926 kom *Koralbok for den norske Kirke* med 283 melodiar til salmane i *Landstads reviderte salmebok* og *Nynorsk salmebok*.

I 1985 vart *Norsk koralbok* autorisert, med melodiar til *Norsk salmebok*.

Mellom desse autoriserte koralbøkene er det gjevne ut fleire private koralbøker. Viktigast av desse var Per Steenberg si koralbok frå 1947. Denne boka gjekk eit lang steg i retning av å restaurere melodiane til dei opphavlege formene, ei line som vart vidareført i Norsk koralbok av 1985.

Kjelder:
--------

* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962
**Democraten 66 (D66)**, på norsk *Demokratar 66*, er eit sosialliberalt politisk parti i Nederland. Partiet er eit systerparti av Venstre i Noreg, og er medlem i Den liberale internasjonale. Partiet vart stifta i 1966. Leiaren sidan 2006 heiter Alexander Pechtold.

D66 har tatt del i fleire koalisjonsregjeringar, seinast regjeringa til Jan Peter Balkenende. Partiet trekte seg frå koalisjonen i juni 2006 og tvinga dermed fram eit nyval. Valresultatet vart det dårlegaste for D66 nokonsinne, det fekk 2,0 % av røystene og 3 representantar i nasjonalforsamlinga (av 150).

Partiet sjølv seier at det sentrale temaet deira er «individuell fridom, sosialt engasjement, like rettar og ytringsfridom. D66 siktar mot eit demokratisk, berekraftig og ope samfunn der individuell fridom, kopla med sosial samanheng, er norma.»

Ungdomsrørsla til D66 heiter *Jonge Democraten*.

### Oppslutning ved parlamentsval 1967-2012

| Årstal | Mandat | Røyster |
| --- | --- | --- |
| 2012 | 12 | 8,0 % |
| 2010 | 10 | 6,9 % |
| 2006 | 3 | 2,0 % |
| 2003 | 6 | 4,1 % |
| 2002 | 7 | 5,1 % |
| 1998 | 14 | 8,9 % |
| 1994 | 24 | 15,4 % |
| 1989 | 12 | 7,9 % |
| 1986 | 9 | 6,1 % |
| 1982 | 6 | 4,3 % |
| 1981 | 17 | 11,1 % |
| 1977 | 8 | 5,4 % |
| 1972 | 6 | 4,2 % |
| 1971 | 11 | 6,8 % |
| 1967 | 7 | 4,5 % |

Kjelder
-------

1. ↑  ; vitjingsdato: 24. februar 2022.
2. ↑  ; vitjingsdato: 2. april 2020.
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 28. september 2007, henta 5. april 2007

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisielle nettsider
* Offisielle nettsider på engelsk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC

 |
< **700-talet f.Kr./fvt.** > var eit hundreår med store endringar i fleire historisk viktige sivilisasjonar. I det gamle Egypt gjekk dei 23. og 24. dynastiar over til styre frå Nubia i det 25. dynastiet. Det nyassyriske riket nådde toppen av makta si, og erobra Kongedømet Israel og naboland.

700-talet f.Kr. er tradisjonelt rekna som byrjinga på den klassiske antikken.
Dette hundreåret koloniserte Hellas andre delar av Middelhavet og Svartehavet. Den første olympiaden vart ifølgje nokre kjelder halden i år 776 f.Kr. og Homer sine episke verk er vorte tidfesta til mellom 750 og 650 f.Kr. Den etruskiske sivilisasjonen spreidde seg i Italia, og etter segna var Roma grunnlagd i år 753 f.Kr.

India under jernalderen gjekk inn i sein vedisk tid. Vediske ritual blei nedskrivne i fleire presteskular i Brahmana-kommentarar, og dei tidlegare upanisjadane markerer byrjinga på vedantafilosofi.

Hendingar
---------

* Rundt 776 fvt: Dei første dokumenterte olympiske leikane vart haldne i Olympia i Hellas.
* 723 fvt: Nordriket av Israel vart hærteke av Assyria.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «8th century BC» frå Wikipedia på engelsk, den 2. august 2019.*

***<*   700-talet fvt.  *>***
Midwayøyane i Stillehavet.
**Midwayøyane** er ein atoll på 6,2 km² som er underlagt USA i det nordlege Stillehavet. Atollen består av øyane Sand Island, Spit Island og Eastern Island. Geologisk sett er atollen ein del av øygruppa Hawaii, sjølv om han ikkje er rekna til Hawaii i dag.

Historie
--------

Midwayøyane blei oppdaga av av kaptein N.C. Middlebrooks den 5. juli 1859. Kaptein William Reynolds la øyane formelt under USA i 1867, og dei vart då dei fyrste stillehavsøyane som vart annektert av USA. 

I 1903 vart øyane busette av arbeidsfolk som ville leggja telegrafkabel over Stillehavet. Dei innførte mange ukjende artar til øyane, t.d. kanarifugl, konglepalme, stovegran og kokosnøttpalme i tillegg til maur, termittar, kakerlakkar, tusenbein og mange andre insekttypar. Seinare same året vart ein radiostasjon oppretta på øya, og marinesoldatar vart plassert der.

Pan American Airlines begynte med sjøflyturar for rike turistar frå San Francisco til Kina så tidleg som 1935. Sjøflya mellomlanda ved Midwayøyane, så turistane fekk sjå øyane.

Frå 5. til 7. juni 1942 stod slaget ved Midway mellom USA og Japan. Øyane var strategisk viktige for USA også under Koreakrigen og den kalde krigen. 

Øyane er i dag svært viktige for dyrelivet sitt. Store mengder av verdsbestanden av laysanalbatross og svartfotalbatross hekkar på Midwayøyane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Midway Atoll» frå Wikipedia på engelsk, den 10. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Gloppenbåten teikna av Gabriel Gustafson. Den ytre heildregne lina er konturane av ein nordfjordfemkeiping. 
**Gloppenbåten** vart funnen i ei grav frå vikingtida på garden Ytre Hauge I Gloppen i Nordfjord. Gabriel Gustafson leia utgravinga av gravhaugen i 1890.
Treverket var ikkje bevart, men det vart funne båtsaum som låg på sin opphavlege plass. Gustafson og medarbeidarane målte opp plasseringa av båtsaumane, og kunne teikne båten. Då dei var ferdig å grave hadde gropa skap som ein båt. 

Båten hadde vore 8,50 meter lang, og omlag 1,80 meter brei.
Ein båtbyggjar, som var med på arbeidet, såg stor likskap mellom båtforma i grava og båtar bygde i seinare år. Måla, og plassering av banda var som på ein nybygd femkeiping. Banda hadde vore festa med lang båtsaum. Røene var ankerforma så dei greip om bandet. Det ser ut som banda har vore tynne. Borda, som mot skutane har vore over 25 cm breie har vorte hogde til ei tjukn på 1,5 cm av eikestokkar.

At båten har vore så lettbygd, syner at han har vorte bygd for ferdsel i smult farvatn, som til dømes på fjorden. Båten har hatt fem bordgangar, pluss ripa. Nyare femkeipingar bygde i Nordfjord, har eit bord mindre

Fotnotar
--------

1. ↑  Ø. Færøyvik, *Vestlandsbåtar - Frå oselvar til sunnmørsåttring*, Norske båtar bind V, Grøndal & søn forlag AS, 1987.

Kjelder
-------

* Thomas Lund (2018). «En analyse av båtgraver fra jernalder i Nord-Norge» (PDF). *- Masteroppgave i arkeologi*: 11.

* Berhard Færøyvik (1939). «Båtane i Sogn og Fjordane». I Berhard Færøyvik. *Fiskarsoga for Sogn og Fjordane, Band I*. Bergen: Sogn og Fjordane Fiskarlag. s. 22-24.
| **Fyn** |
| --- |
| Eit fynsk husEit fynsk hus |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Mellom Jylland og Sjælland |
| **Koordinatar** | 55°21′N 10°21′E

 |
| **Areal** | 2 984 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 131 (Frøbjerg Bavnehøj moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Region** | Region Syddanmark |
| **Største busetnad** | Odense (146 240 innb.)

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 447 060 (2006) |
| **Folketettleik** | 150 /km² |

**Fyn** (fleire andre språk: *Funen*) er den tredje største øya i Danmark etter Sjælland og Vendsyssel-Thy. Fyn ligg sentralt plassert i landet og har eit folketal på om lag 447 000 innbyggjarar (2006). Den største byen er Odense, som er forbunde med sjøen via ein kanal, sjølv om denne sjeldan er i bruk. Skipsverftet Odense stålskipsverk ligg utanfor sjølve byen. 

Fyn høyrer til det administrative området Region Syddanmark. Frå 1970 til 2006 var Fyn ein del av Fyn fylke, som òg inkluderte øyane Langeland, Ærø, Tåsinge og fleire mindre øyar. 

Fyn er forbunde med Sjælland via Storebæltbrua, som kan ta både bilar og tog. Storebæltbrua er eigentleg to bruer, ei låg bru som knyter Fyn til den mindre øya Sprogø midt i Storebælt, og ei lang hengebru resten av vegen til Sjælland. Hengebrua var den neste største i verda i sitt slag då den opna. Frå Fyn til Sprogø brukar toga ei bru som går parallelt til den låge brua, og er konstruert på liknande måte. Ein togtunnel knyter Sprogø i lag med Sjælland. 

To bruer knyter Fyn til det danske fastlandet, Jylland. Den første vart konstruert på 1930-talet, like før den andre verdskrigen for både bilar og tog. Den andre, ei hengebru, vart konstruert på 1970-talet og tar berre bilar. 

Bortsett frå Odense, ligg dei andre større byane langs kysten. Desse er Kerteminde (NØ), Nyborg (Ø), Svendborg (S), Fåborg (SV), Assens (V), Middelfart (NV) og Bogense (N).

Fyn er kjend for å vere fødesteaden til Hans Christian Andersen og komponisten Carl Nielsen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Funen frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Frank Emmelmann** (fødd 15. september 1961) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Schneidlingen som representerte Aust-Tyskland. Han vart i 1982 europameister på 100 meter.

Under EM i friidrett 1982 sigra Emmelmann på 100 meteren. To dagar seinare kneip han bronsemedaljen på 200 meter med ein margin på 0,01 sekund til fjerdemann. Ytterlegare to dagar etter vann han sølv i 4 x 100 m stafett for Aust-Tyskland og lagkameratane Detlef Kübeck, Olaf Prenzler og Thomas Munkelt, dømt framom Vest-Tyskland på same tid.

I august 1985 forbetra Emmelmann i Moskva den austtyske rekorden på 200 meter til 20,23 sekund, ei tid som var tysk rekord i 20 år. Juni 1986 sette han austtysk rekord på 100 meter i Berlin. Tida 10,06 sekund var landsrekord til 20?? Ved europameisterskapen 1986 i Stuttgart sikra han ein ny sølvmedalje på den korte stafetten, då i lag med Thomas Schröder, Steffen Bringmann og Olaf Prenzler.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Frank Emmelmann» frå Wikipedia på tysk, den 9. august 2023.*

* *Denne artikkelen bygger på «Frank Emmelmann» frå Wikipedia på engelsk, den 9. august 2023.*
**Keith Lionel McMillan** (16. april 1934–22. mars 2012) var ein engelsk fotograf og kunstnar. Han kom frå ein familie med mange kunstnariske talent: Mora var dansar, faren pianist og fotograf og broren kunstnar. Som barn viste McMillan at han var glad i musikk og friidrett, så mora melde han på ballett då han var åtte år gammal.

McMillan hadde ein karriere som ballettdansar, og dansa i mange ballettar. Sidan arbeidde han som fotograf og arbeidde for mange magasin frå 1967 til 1997. I 1968 fotograferte han dronninga av Storbritannia og familien hennar i høve gebursdagen hennar. Han fotograferte mange kjende folk som Tom Jones, Keith Richards, Roy Orbison, Mick Jagger, John Lennon, Yoko Ono, Henry Moore og Man Ray. Han skapte det ikoniske plateomslaget til det sjølvoppkalla debutalbumet til Black Sabbath, gjeve ut i 1970.

I 1980 regisserte han musikkvideoen for Paul McCartney-songen «Coming Up», og var musikkvideoregissør for ei rekkje artistar som Culture Club, Blondie, Pat Benatar, Queen, Bob Marley, Simple Minds, Kiss, Ian Gillan, Paul McCartney, Mike Oldfield, Motörhead, Kate Bush, Bananarama, Billy Squier, Ashford & Simpson, Foreigner, Wings og The Clash.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Keith McMillan» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juli 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Keith McMillan - The iconic Campaign shots. prweek.com (12. april 2012).
2. ↑  ACORN EVENT by Yoko Ono. imaginepeace.com (2008-06-13), an article on John Lennon and Yoko Ono that McMillan Photographed
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Norrström** er ei kort elv i Stockholm og det primære utløpet frå Mälaren til Austersjøen og den vassvegen som gav opphavet til grunnlegginga av Stockholm.

Norrström byrjar i Riddarfjärden ved Strömsborg, der Vasabron no strekkjer seg. Ved Helgeandsholmen deler Norrström seg i to greiner som har kvar sin barriere for å regulere vassføringa. I den sørlege greina, Stallkanalen, vert vatnet halde tilbake, og det er via den nordre greina at ein kan sjå dei største vassføringane, som ved Norrbro dannar små stryk. Etter Helgeandsholmen og stryka aust for Norrbro går Norrström over i eit breiare og rolegare løp. Her byrjar Strömmen som strekkjer seg ein bit vidare ut i Saltsjön. Ved Strömbron sluttar Norrström. 

Norrström har gjeve namn til nedslagsfeltet som vert danna av Mälaren og Hjälmaren med tilhøyrande vassdrag. Nedslagsfeltet er på 22 650 km². Etter middelvassføringa på 160 m³/s er Norrström det tiande største vassdraget i Sverige. Blant dei største tilløpselvane til Mälaren er Eskilstunaån, Arbogaån, Kolbäcksån og Fyrisån.

I Norrström vert det fanga hundrevis av laks og sjøaure kvart år og sportfiskarar er eit vanleg syn. I år 2000 vart det fanga ein laks her som vog nesten 22 kg. Det finst over 30 ulike fiskeslag i Norrström, noko som gjer ho til det artrikeste fiskeområdet i Stockholmsregionen. Sidan 1970-talet har det vore drive ein aktiv fiskeforvaltning, og laks og sjøaure er blitt sett ut.

Sjå òg
------

* Söderström
* Strömmen
* Stadsholmen
* Helgeandsholmen
* Historia til Stockholm
* Norrbro
* Stockholms ström

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norrström» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Samarbete för bättre vatten*, Vattenmyndigheten Norra Östersjön, (2008)[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Det er føreslått at denne sida blir fletta med *Innsjøstratifikasjon*. (Sjå eventuelt diskusjon)

Typisk blandingsmønster for ein dimiktisk innsjø.
**Stratifikasjon** er ein periode om sommaren og vinteren der vassmassane i ein innsjø er lagdelte. 

Under **sommarstagnasjonen** er vassmassane delte i eit varmt og produktivt lag kalla epilimnion, som ligg over eit kald, mørkt lag kalla hypolimnion. Denne lagdelinga om sommaren vert kalla sommarstratifikasjon. Denne termiske lagdelinga hindrar at vassmassane sirkulerer fritt, som dei gjer under fullsirkulasjonane om våren og hausten, og dei nedre vassmassane er då heilt avstengt frå kontakt med lufta. Samanlikna med sommarstagnasjonen er vinterstagnasjonen prega av liten planteplanktonproduksjon i vatnet. Det kjem mellom anna av dårlege lystilhøve, særleg om innsjøen er dekt med is og snø, og låge temperaturar. 

I epilimnion produserer planteplankton og større undervassplanter organisk stoff, og dermed vert det frigjort oksygen. Planter og dyr, samt nedbryting av organisk stoff, nyttar noko av dette oksygenet, men på grunn av sirkulasjonen i vatnet vil oksygeninnhaldet i epilimnion vere om lag i likevekt med oksygeninnhaldet i lufta. Under vinterstagnasjonen er derimot oksygenproduksjonen liten, og det vert nytta langt meir oksygen enn det som vert produsert. I hypolimnion er det derimot berre oksygenforbruk og ingen gassutveksling med lufta. I grunne eutrofe innsjøar kan det derfor bli oksygenmangel. Her vert det òg ofte danna forskjellige gassar, som hydrogensulfid, i botnvatnet. I tillegg blir det rikt på næringssalt som vert frigjort gjennom nedbryting av organisk stoff. I oligotrofe innsjøar er tilførsel og nedbryting av organisk stoff i djupvatnet liten, og slike innsjøar har mykje oksygen og lite næringssalt både i epilimnion og hypolimnion under sommerstagnasjonen.

Sjå òg
------

* Innsjøstratifikasjon

Kjelder
-------

* «sommerstagnasjon – limnologi» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «vinterstagnasjon – limnologi» i *Store norske leksikon*, snl.no.