| Dalian大连市 |
| --- |
|  |
| Horisonten til DalianHorisonten til Dalian |
| Styresmakter |
| Land  Provins | Folkerepublikken Kina Liaoning |
| Geografi |
| Plassering |
| Plasseringa av Dalian (gul) i LiaoningPlasseringa av Dalian (gul) i LiaoningPlasseringa av Dalian (gul) i Liaoning |

**Dalian** (tradisjonell kinesisk skrift 大連, forenkla 大连, pinyin *Dàlián*, Wade–Giles «Ta4-lien2») er ein kinesisk subprovinsiell storby sør i provinsen Liaoning i Kina, på Pulandianhalvøya (tradisjonelle teikn 普蘭店搬到, forenkla 普兰店半岛, pinyin *Pǔlándìan bàndǎo*) ved kysten av Gulehavet. Dalian har eit areal på 13 237 km² og hadde om lag 6,2 millionar ibuarar i 2009. I sjølve storbyen budde knapt 3,6 millionar menneske.

Den subprovinsielle byen Dalian har jurisdiksjon over seks distrikt (区, pinyin *qū*), tre byfylke (市 *shì*) og eitt fylke (县 *xiàn*).

«Dalian» med forenkla kinesisk skrift øvst og tradisjonell skrift nedst.

Historie
--------

På 500-talet var Dalian ei av dei største hamnene i Kina. Under vår- og haustannaltida låg byen under staten Yan.

Storbritannia okkuperte området i 1858, ein okkupasjon som tok slutt i 1880-åra. Qing-dynastiet bygde ut byen til det viktigaste støttepunktet for nordflåten. Denne flåten gjekk tapt i 1895 under den fyrste kinesisk-japanske krigen, etter som Japan vann krigen. 

Frå 1898 til 1905 kontrollerte Russland området gjennom ein tvungen forpaktingsavtale. Okkupanten kalla byen for *Dalnij* og Lüshun for *Port Arthur*, desse to nabobyane er i dag samla. Bygginga av den transmandsjurske jarnbanen førte til stor aktivitet i byen. I denne perioden hadde byen mange russiske innbyggarar. Dalian og Vladivostok var då dei to endestasjonane for den transsibirske jernbanen.

Etter den russisk-japanske krigen 1904/05 okkuperte Japan byen i 40 år, som del av det japanske Kwantungterritoriet. Då japanarane etablerte Manchukuo i 1932 vart byen overført til dette japansk-styrte lydriket. Etter andre verdskrigen vart byen i realiteten styrt av Sovjetunionen. Fyrst i 1955 vart byen tilbakeført til kinesisk styre.

I 1984 vart Dalian ei særleg økonomisk sone i Kina.

Zhongshan-torget i Dalian
Dahei-fjellet på 663 meter over havet ligg sør i Dalian

Næring
------

Dalian har mykje fiskeindustri. Ein av dei viktigaste marinebasane i Kina ligg i Dalian. På grunn av sitt milde klima er byen ein ynda ferieby for dei nordlegaste delane av Kina.

Samferdsle
----------

Dalian Zhoushuizi internasjonale lufthamn (tradisjonelle teikn 大連周水子國際機場, forenkla 大连周水子国际机场, pinyin *Dàlián Zhōushuǐzǐ guójì fēijīchǎng*) er den flyplassen i Nordaust-Kina med størst trafikk.

Riksveg 201 i Kina ender opp i Dalian. Han byrjar i Hegang i provinsen Heilongjiang og fører via mellom andre Mudanjiang og Dandong sør til Liaodong-halvøya til Lüshunkou og Dalian. Også Kinas riksveg 202 endar opp i Dalian. Han tek til i Heihe i provinsen Heilongjiang, passerer gjennom Harbin og Shenyang, før han endar i Dalian.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Dalian» frå Wikipedia på bokmål, den 14. april 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dalian**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |