recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Hordaland*** er ei avis som vert utgjeven på Voss i Vestland fylke. Avisa vart skipa i 1883. Fram til 1972 var Hordaland ei Venstre-avis, sidan den tid har ho vore partipolitisk ubunden. Dekningsområdet er kommunane Voss, Ulvik, Granvin, Vaksdal og Modalen. Avisa har ei husstandsdekning på over 93 prosent i Voss kommune, kring 85 prosent i Ulvik og Granvin. Hordaland kjem ut tysdag, torsdag og laurdag i tabloidformat (omlagt frå fullformat i oktober 2003), Gjennomsnittleg sidetal er kring 28. Avisa er eigd av eit familieaksjeselskap, med Astrid Kløve-Graue som hovudeigar. Terje Olsen er dagleg leiar. Redaktør er Geir Geitle som har hatt stillinga sidan 2015. 30 personar er tilsett i avisa, noko som representerer om lag 25 årsverk. Avisa vert redigert på nynorsk.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 10 133
  |
| 2001 | 10 049
  |
| 2002 | 9 959
  |
| 2003 | 9 908
  |
| 2004 | 9 742
  |
| 2005 | 9 708
  |
| 2006 | 9 585
  |
| 2007 | 9 600
  |
| 2008 | 9 582
  |
| 2009 | 9 489
  |
| 2010 | 9 386
  |
| 2014 | 8 342
  |

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Avisa Hordaland*
Koordinatar: 69°37′S 72°23′W﻿

**Desko Mountains** er ei fjellkjede på Rothschild Island, like nordvest for Aleksanderøya i Antarktis. Fjellkjeda strekkjer seg 20 nautiske mil (37 km) frå Bates Peak til Overton Peak og stig opp til kring 1 000 moh ved Enigma Peak på Fournier Ridge. Andre fjell er Goward Peak, Schenck Peak, Morrill Peak og Thuma Peak. I aust ligg Lazarev Bay, ei rektangulær bukt som skil austsida av Rothschild Island frå nordvestkysten av Aleksanderøya. 

Fjella vart delvis sett på avstand av F. Bellingshausen i 1821 og av Jean-Baptiste Charcot i 1909, men detaljane var lenge ukjende. Fjellkjeda vart fotografert frå lufta av U.S. Navy Operasjon Highjump og Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947 og kartlagd frå flyfotografi av D. Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey i 1960. Fjellkjeda vart ytterlegare kartlagd av U.S. Navy sine flyfotografi, 1966, og Landsat-bilete i 1975. Dei vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter offiser Daniel A. Desko i US Navy, befalshavande under Operasjon Deep Freeze, 1977.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Desko Mountains». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 4. desember 2012.
2. ↑
3. ↑  Desko Mountains, www.mountainsmounts.com/

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Desko Mountains» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Jens Schydtz** (14. mai 1792–25. mai 1859) var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann.

Schydtz var fødd i København. Faren vart seinare justitiarius i Bergen, og sonen vart i 1809 student frå katedralskulen der. I 1814 vart han cand. jur. i København. År 1815 vart han fullmektig ved politiretten i Bergen, året etter hos stiftamtmannen der. I 1828 vart han assessor i stiftsoverretten i Bergen. Han vart så amtmann i Søndre Bergenhus i 1834, eit embete han hadde fram til 1850. 1850-52 var han tollinspektør i Bergen. Til sist, frå 1852 var han stiftamtmann i Bergen.

Schydtz møtte på Stortinget fyrste gongen i 1833, som 1. representant for Bergen. Sidan var han representert på alle storting fram til og med 1854. Han var president i Lagtinget på alle tingsamlingane, med unnatak for 1854. Både i 1836 og 1845 var han president i riksrett. Han var på alle ting med i militærkomiteen, formann i 1839, 1845,1848, 1851, 1854. Elles var han i 1836-37 formann i to komitear om brennevinslova.

Han døydde i Bergen i 1859.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jens Schydtz NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
Koordinatar: 73°50′S 165°03′E﻿

**Aviatorbreen** er ein stod dalbre i Antarktis som er kring 100 km lang og 8 km brei, og som generelt flyt sørover frå platået i Victoria Land langs vestsida av Mountaineer Range og ut i Lady Newnes Bay mellom Cape Sibbald og Hayes Head der han dannar **Aviator bretunge**.

Isbreen vart fotografert frå lufta av kaptein W.M. Hawkes i US Navy på den historiske første flyturen frå New Zealand til McMurdo Sound den 17. desember 1955. Eit forsøk på å undersøke breen med helikopter og lande eit mannskap frå NZGSAE måtte avlysast då USS «Glacier» vart øydelagd av istrykket i desember 1958. Han vart namngjeven av NZGSAE, 1958–59, som ei hyllest til det farlege arbeidet pilotar og andre flyfolk gjorde under utforskinga og undersøkinga av Antarktis.

Aviator bretunge
----------------

Aviator bretunge i Antarktis er ei forlenging ut i Rosshavet av Aviatorbreen, mellom Wood Bay og Lady Newness Bay langs kysten av Victoria Land. 
Denne flytande istunga strekkjer seg kring 25 km utover i sjøen.<
Namnet vart tilrådd av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i samband med Aviatorbreen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aviator Glacier» frå Wikipedia på engelsk, den 15. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Aviatorbreen
* U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Aviator Glacier Tongue

1. ↑  Find the Data. «Glacier: Aviator Glacier, Antarctica». Henta 1. mars 2013. [*daud lenkje*]
2. ↑  Find the Data. «Glacier: Aviator Glacier, Antarctica». Henta 1. mars 2013. [*daud lenkje*]
3. ↑  Find the Data. «Glacier: Aviator glacier tounge in Antarctica». Henta 1. mars 2013. [*daud lenkje*]
4. ↑  Find the Data. «breen: Aviator bretunge i Antarktis». Henta 1. mars 2013. [*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Avisa **Orientering** kom i gang i årsskiftet 1952-1953, og gjekk inn i avisa Ny Tid i 1975. Grunnen til at den nye avisa kom til, var at mange syntest det var blitt veldig vanskeleg å komme til i pressa elles med synspunkt som var kritiske til NATO og vestleg kapitalisme generelt. Samtidig var dei sosialistane som danna avisa heilt uviljuge til å gå inn i Norges Kommunistiske Parti. Hovudgruppa i "Orienteringskretsen" var folk på venstre fløy av Arbeidarpartiet, som var misnøgde med den politiske utviklinga i dette partiet og med det dei meinte var mangel på fritt ordskifte. Dette var folk som Karl Evang, Sigurd Evensmo og Finn Gustavsen. Dei hadde og støtte frå gamle sosialdemokratar i arbeidarrørsla, blant dei Christopher Hornsrud.

Den politiske linja til Orienteringskretsen var eit «tredje standpunkt», verken høgresosialdemokratisk eller kommunistisk, med kritisk haldning til både Moskva og Washington, eit uavhengig sosialistisk standpunkt.

Ei god stund blei avisa prega av utanrikspolitiske spørsmål, fordi desse stod så sentralt under den kalde krigen, og fordi Orientering for mange var den «einaste råken i isen», det einaste organet der den internasjonale stoda kunne diskuterast på fritt grunnlag. Etterkvart kom også meir innanrikspolitiske spørsmål i fokus, særleg spørsmålet om det kunne utplasserast atomvåpen i Noreg. Da landsmøtet i Arbeidarpartiet i 1961 gjorde programvedtak som syntest å kunne opne for dette, blei Sosialistisk Folkeparti (SF) danna med utgangspunkt i Orienteringskretsen, og med Orientering som uoffisielt talerør for det nye partiet.

Da SF gjekk inn i det nye samlingspartiet SV (Sosialistisk Venstreparti) i 1975, blei bladet nedlagt og oppteke i SV-avisa Ny Tid (no uavhengig venstreorientert).
***Avesta***, tidlegare òg kalla *Zend-Avesta*, er ei samling av gammaliranske heilage skriftar innanfor trua parsisme. 

Ein meiner at dei viktigaste delane av tekstane er dei heilage openberringane til profeten Zarathustra, som vart skriven ned kring år 1000 f.Kr. Dei eldste delane meiner ein er noko eldre, medan dei yngre delane er skrivne 559-330 f.Kr.

Avesta bestod opphavleg av 21 bøker, men berre ei av desse er i dag bevart i sin heilskap, *Videvdad*. Innhaldet i dei tapte delane er likevel delvis kjend frå anna teologisk litteratur. Dette er liturgiske tekstar som prestane framleis nyttar under gudstenestene. Videvdad inneheld mellom anna skapingssoga, ei geografisk skildring av Iran og ein del mytiske soger. Yasht-samlinga inneheld hymner til dei enkelte gudane i parsismen.

Kjelder
-------

* 

* «Avesta - samling hellige skrifter» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Avesta» frå Wikipedia på dansk, den 12. februar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Avesta**
Koordinatar: 18°13′15″ N 63°3′6″ W﻿

**The Valley** er hovudstaden på den karibiske øya Anguilla, som er eit britisk oversjøisk territorium. Byen ligg i ein dal ved vika Crocus Bay nordvest på øya. Han har kring 2 000 innbyggjarar. 

Ettersom administrasjonen av Anguilla blei flytta til øya St. Kitts i 1825, har The Valley få bygningar frå kolonitida. Eit døme er likevel Wallblake House frå 1787, som i dag er i bruk som prestegard. The Valley har rettslokale, postkontor og eit museum ved National Trust.

Samferdsle
----------

The Valley har ei hamn som blir mykje brukt av kryssingsfartøy og større og mindre fritidsbåtar. I tillegg ligg Wallblake lufthamn rundt 3 km søraust for sentrum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Valley[*daud lenkje*] ved anguillaguide.com
* The Valley ved destination360.com

Kjelder
-------


* Public and Government Buildings Arkivert 2008-07-03 ved Wayback Machine. ved anguillaguide.com
* The Valley ved destination360.com

* *Denne artikkelen bygger på «The Valley, Anguilla» frå Wikipedia på engelsk, og «The Valley» frå Wikipedia på bokmål den 13. april 2013.*
| Penrith  |
| --- |
| MarknadsplassenMarknadsplassen Marknadsplassen |
| Plassering |
| 

Penrith i England is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Cumbria |
| Distrikt | Eden |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 14 756 |
| Koordinatar |  54°40′″N 2°45′″W﻿Koordinatar: 54°40′″N 2°45′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | PA10-11 |
| Telefon-retningsnummer | 01768 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Penrith i England**
 |

**Penrith** er ein by i Cumbria i England. Han er administrasjonssenter for distriktet Eden.

På 800- og 900-talet var han hovudstaden for Cumbria, som var ein delvis sjølvstendig nasjon. I 1070 vart området ein del av Skottland. Dei eldste gatene i byen kom til på 1200-talet.

Penrith slott vart reist i 1399, på staden der eit forsvarstårn hadde stått. Det vart etterkvart ei kongeleg festning, ått av Richard, hertug av Cloucester.

På St. Andrew's kyrkjegard ligg ifølgje segna ei kjempe og høgkonge av heile Cumbria gravlagt. Steinane som står rundt grava skal symbolisere villsvin som han drap i Inglewoodskogen.

På Beacon Hill rett utanfor byen står eit monument frå 1719 på eit stad der det sidan Henrik VIII si tid har vore ein varde (*beacon*). Det går ein tursti opp dit, og frå toppen er det god utsikta utover Edendalen.

William Wordsworth, systera hans Dorothy og den seinare kona hans Mary Hutchinson gjekk alle på skule i Penrith. Skulehuset er no ein kafé, *Tudor Coffee Room*.

I sentrum av byen står eit klokketårn, som vart reist i 1861 til minne om Philip Musgrave.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Penrith (England)» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Pensjon** er eit samleuttrykk for ei rekke offentlege og private ytingar som har det til felles at dei skal gje kompensasjon for bortfall av arbeidsinntekt eller mangel på slik inntekt enten ved varig yrkeshemmande sjukdom eller ved oppnådd avtalt alder.

Det norske folketrygdsystemet dekkjer behov i dei fleste livsfasar. Som pensjonsordning dekkjer det alder ved alderspensjonen og uførepensjonen om ein vert ufør. Dei offentlege pensjonene vert administrerte av Folketrygda. For å få full alderspensjon i Noreg krevst det etter at ein har budd i Riket i 40 år frå og med det kalenderåret ein fylte 17 år. Ordinær pensjonsalder er 67 år.

Tenestepensjonar vart først innført for offentleg tilsette, og tilsvarande ordningar finst i mange private bedrifter. Tenestepensjonar med skattefordel kan vera foretakspensjonar (ytingspensjonar) eller innskotspensjonar, og betalast ut frå fylte 67 år. Etter innføringa av obligatorisk tenestepensjon (OTP) i 2006, vil dei aller fleste få utbetalt ein viss tenestepensjon. Dei fleste nye tenestepensjonsordningane oppretta etter innføringa av OTP, er innskotspensjonar.

Ei anna ordning er Avtalefesta pensjon (AFP), som blir finansiert i fellesskap av arbeidsgjevarane og staten. AFP vart først innført i 1989 med pensjonsalder 66 år. Pensjonsalderen vart gradvis seinka og er i dag 62 år. 

Særaldersgrenser for særskilde yrkesgrupper gjev òg høve til pensjonering før fylte 67 år.
**Astrid Tveit** (fødd 26. juni 1957) er ein norsk tidlegare høgdehoppar. I tida 1973-86 var ho mellom dei aller beste kvinnelege høgdehopparane i Noreg, og vart noregsmeister sju gongar. Tveit, som var medlem av Lillehammer IF og sidan IL i BUL, har ein personleg rekord i høgdehopp på 1,90 meter.

Aktiv
-----

Tveit var 16 år gammal då ho vann si fyrste NM-medalje i seniormeisterskap. Same sesongen sette ho ein personleg rekord i høgdehopp på 1,75 m. Året etter forbetra ho den personlege rekorden til 1,80 m, tangering av noregsrekorden til Kari Karlsen. Tveit var då Noregs klart beste høgdehoppar på kvinnesida, ho tok i 1974-sesongen det fyrste av seks strake NM-gull i høgdehopp.

Den 1. juli 1976 sette Tveit norsk rekord med 1,83 m på Bislett stadion i Oslo. To dagar seinare forbetra ho rekorden til 1,84 m under eit stemne på Moelv. Særleg stor framgang hadde ho i 1977-sesongen. Tilbake på Moelv den 31. juli 1977 forbetra ho noregsrekorden med heile fem centimeter til 1,89 meter.

Mellom 1974 og 1982 deltok Tveit i alle dei tre europameisterskapane i friidrett i perioden, samt i sommar-OL 1976. Ho klarte å kvalifisere seg til finalen ein gong, då ho i EM 1978 gjekk over kvalifiseringshøgda 1,83 m. I finalen i Praha stoppa ho på 1,80 m og vart nummer ti.

Hennar beste høgdehopp på 1,90 meter kom 13. juni 1982 i Praha, eit hopp som var norsk rekord i fem år, til dess Hanne Haugland tok over som norsk rekordhaldar i høgde. Tveit er ein av sju norske, kvinnelege høgdehopparar som har gått over 1,90 m, Hanne Haugland, Tonje Angelsen, Anne Gerd Eieland og Stine Kufaas er dei fire som har hoppa høgre enn henne.

### Medaljar i norske meisterskap

* NM gull: 1974-79, 1981
* NM-sølv: 1982-83
* NM-bronse: 1973, 1986

### Plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM i friidrett 1974 i Roma: Utslått i kvalifiseringa – 1,78 m
* Sommar-OL 1976 i Montreal: Utslått i kvalifiseringa – 1,70 m
* EM i friidrett 1978 i Praha: Nr 10 – 1,80 m
* EM i friidrett 1982 i Aten: Utslått i kvalifiseringa – 1,85 m

Kjelder
-------

* friidrett.no
John Flamsteed var den første Astronomer Royal.
**Astronomar Royal** er eit embete i det kongelege hushaldet i Storbritannia. Det finst to embetsinnehavarar, ein Astronomar Royal og ein Astronomar Royal for Scotland. 

Embetet vart oppretta av Karl II av England den 22. juni 1675. Han hadde den 4. mars same år utnemnt John Flamsteed til «Kongens astronomiske observatør», og i juni beordra han bygginga av Royal Observatory Greenwich og oppretta det nye embetet formelt. Det skotske embetet vart oppretta i 1834.

Fram til 1972 var Astronomar Royal *ex officio* direktør for Royal Observatory Greenwich. Han får eit stipend på 100 pund i året; ein betydeleg sum då Flamsteed vart utnemnt men no berre ein symbolsk sum. Etter at ein fjerna direktørstillinga frå embetet har det først og fremst vore eit æresembete, rett nok med svært høg prestisje som vert tildelt den fremste britiske astronomen. 

Det fanst tidlegare òg ein Royal Astronomar of Ireland.

Liste over Astronomers Royal
----------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| John Flamsteed | 1675–1719 |
| Edmond Halley | 1720–1742 |
| James Bradley | 1742–1762 |
| Nathaniel Bliss | 1762–1764 |
| Nevil Maskelyne | 1765–1811 |
| John Pond | 1811–1835 |
| Sir  George Biddell Airy | 1835–1881 |
| Sir William Christie | 1881–1910 |
| Sir Frank Dyson | 1910–1933 |
| Sir Harold Spencer Jones | 1933–1955 |
| Sir Richard van der Riet Woolley | 1956–1971 |
| Sir Martin Ryle | 1972–1982 |
| Sir Francis Graham-Smith | 1982–1990 |
| Sir Arnold Wolfendale | 1991–1995 |
| Martin Rees, Baron Rees of Ludlow | 1995– |

Kjelder
-------

1. ↑  «Astronomer Royal». *The British Monarchy*. Royal Household. Arkivert frå originalen 8. mars 2016. Henta 23. juni 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Astronomer Royal» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2016.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* «Astronomer Royal» (på engelsk). The British Monarchy.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Røytinga** eller **Røytingja** er ei øy ytst på kysten utanfor Byrknesøy i Gulen kommune i Vestland. Øya har tidlegdevonske bergartar, og er dekt med atlantisk lynghei. Røytinga ligg like innanfor (austom) Vassøyane, og avgrensast av Fensfjorden i sør og øygarden i Sognesjøen i nord. Det er eit populært område for småbåtfolk, og på vestpynten av den vestre halvdelen av øya (Røytingkalven) står Røytingkalven fyr.

Området vart berørt av den kaledonske fjellkjedefoldinga, då det «nordamerikanske» kontinentet Laurentia støytte saman med det «nordeuropeiske» Baltika for 425 millionar år sidan. Vassøyane og Røytinga høyrer til Solundbassenget frå seinsilur og tidleg devontid. Desse småøyane og hovudøyane i Solund er dekte av konglomerat og sandstein som ligg oppå putelava. Solundbassenget oppstod gjennom ein kombinasjon av vulkanistisk havbotnspreiing og kystnære avsetningar då det nett her, for 420-410 millionar år sidan, var litt attende av havet (Iapetus) mellom Laurentia og Baltika. Formasjonen er restane av eit attverande havbasseng som var i bevegelse samstundes som avrenning frå det nye, kaledonske dekket i aust avsette sandstein oppå eldre bergartar i overgangen frå silur til devon. Bergartane på Vassøyane og Røytinga består såleis av drygt 400 millionar år gamle avsetningsbergartar.

Referansar
----------

1. ↑  Ramberg, Ivar B (red): *Landet blir til - Norges geologi*, 2007, side 113 og 192-194.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Gammalnorsk sau (utegangarsau) i Brønnøy i Nordland
**Gammalnorsk sau** er ein sauerase som er rekna som ein rest av den norske eller europeiske landrasen som har gitt opphav til islandske, færøyske og norske spælrasar. På vestlandskysten kan dyr av denne rasen gå ute heile året. Andre namn på sau av denne rasen er *villsau, steinaldersau, vikingsau, ursau og utegangarsau.*

Eigenskapar
-----------

Gammalnorsk sau veg mellom 30 og 45 kg. Alle vêrane og ein del av søyene har horn. Halen er stutt, og fargen på ulla varierer frå kvit over grå og brun til svart, oftast i kombinasjonar av fargane. Botnulla er kort og finfibra, dekkulla er meir grovfibra.

Gammalnorsk sau er utprega flokkdyr. Sauen er svært årvaken, det er alltid ein sau på vakt. Slik vernar han seg sjølv mot rovdyr. Sauerasen er derfor forsøkt i område med rovdyrproblem. 

Gammalnorsk sau gir slakt med låg slaktevekt, jamført med moderne sauerasar. Ettersom mykje gammalt slåttland er gått ut av bruk, finn sauene ofte beite på tidlegare innmark. Sauerasen er tilpassa skrinnare beite, og om han beitar på grasmark får ikkje kjøtet fullgod kvalitet. Dyr som har beita på land med minst 30 % lyng i vegetasjonsdekket, og som elles tilfredsstiller spesifikke krav, kan marknadsførast som Villsau frå Norskekysten.

Historie
--------

Villsau med lam på Bjåstad.
Den gammalnorske villsauen stammar sannsynlegvis frå sauer som steinalderfolket tok med seg nordover. 
Funn av 4500 år gamle fossile sauebein i Skipshelleren i Vaksdal kommune i Hordaland viser særtrekk som minner mykje om bein frå sau av rasen gammalnorsk sau. Også storleiken og forma på den gammalnorske sauen høver med desse beinfunna. Det er store genetiske fellestrekk med andre nordeuropeiske korthala sauer. 

Sidan rasen går i utgangardrift, vert det bruka mange hanndyr i avlen. Dette har bidrege til å oppretthalde det genetiske mangfaldet. Den gamle sauerasen vart bruka tilnærma uforedla mange stader på norskekysten fram til attenhundretalet. 

I 1912 vart det oppretta to avlsstasjonar for å berge det som var att av desse opphavlege sauene. Frå den eine avlsstasjonen har vi kystsau som vart grunnlaget for gammalnorsk sau. Frå den andre har vi korthalesau frå innlandet, som vart grunnlaget for moderne spælsau og gammalnorsk spælsau.

Selbjørn Villsaulag vart starta i 1956 med formål å fremje villsaudrift og ta vare på den gammalnorske sauen. Sidan har talet på dyr av den gamle sauerasen auka, spesielt i Austevoll i Hordaland.

Sjå òg
------

* Norsk Villsaulag

Referansar
----------

1. ↑  Nordisk genbank[*daud lenkje*]
2. ↑  *Norsk sau og geit: «Skeptisk til villsausatsing»*, arkivert frå originalen 14. desember 2007, henta 28. november 2010
3. ↑  Forskrift om vern av Villsau frå Norskekysten som geografisk nemning
4. ↑  *Skog og landskap*, arkivert frå originalen 11. oktober 2016, henta 29. november 2010

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk villsaulag
**Marianne Evelyn Gabriel Faithfull** (fødd 29. desember 1946 i London) er ein britisk songar, låtskrivar og skodespelar.

Faithfull slo gjennom i 1964 med låten «As Tears Go By», skriven av Mick Jagger, Keith Richards og Andrew Loog Oldham. Ho fylgde opp med tre hittar i 1965; «Summer Nights», «Come and stay with me» og «This Little Bird».

Dei neste åra var ho mykje i rampelyset som kjærast til Mick Jagger. I fleire år nytta ho store dosar av narkotiske stoff, og var sågar heimlaus ei tid.

Faithfull kom tilbake på musikkscena i 1979 med albumet *Broken English*, hennar musikalske høgdepunkt. I det kritikarroste albumet syng ho om kvinner som trassar tunge lagnader, men opprettheld sjølvrespekten. Musikkstilen i albumet er i slekt med tidleg synthpop, av musikkgrupper som Ultravox og Visage.

*Broken English* etablerte henne som musikant med ein heilt ny eigenart. Ho har sidan då spela inn musikkalbum og turnert jamt og samt.

Faithfull har som skodespelar medverka i fleire filmar, mellom anna i filmen *Marie Antoinette* frå 2006, der ho spela Maria Teresia.

Diskografi
----------

### Album

* *Broken English* (1979)
* *Dangerous Acquaintances* (1981)
* *A Child's Adventure* (1983)
* *Rich Kids Blues* (1985, innspela 1971)
* *Strange Weather* (1987)
* *Blazing Away* (1990), Live!
* *A Secret Life* (1995)
* *Kissin' Time* (2002)
* *Before the Poison* (2005)
* *Easy Come Easy Go* (2009)
* *Horses and High Heels*  (2011)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marianne Faithfull» frå Wikipedia på svensk, den 20. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Gammalnorsk spælsau** eller **gamalnorsk spælsau**, òg kjend som villsau, er ein sauerase som har halde på mange av eigenskapane til dei sauene som opphavleg var i Noreg og elles i Nord-Europa i eldre tid. Gammalnorsk spælsau er særs hardføre, og beitar som regel ute heile året.

Eigenskapar
-----------

Både vêrar og søyer kan ha horn eller vere kollete. Sauen skal ha kort hale (spæl) utan ullhår, kronelokk og tydeleg pannelugg, små øyro og livlege augo. Fargen på ulla kan variere breitt, frå svart gjennom, grått, blått og brunt til kvitt. Det er tydeleg skilnad mellom ullhår (tel) og dekkhår (tog). Ulla skal vere minst 17 cm over krysset. 

Ulla til den gammalnorske spælsauen høver godt for husflidsformål.

Historie
--------

Den gammelnorske sauerasen var einerådande i Noreg fram til 1600-1700-talet. Frå tidleg på 1700-talet vart det importert sauer med finare ull og høgre slaktevekter frå Storbritannia. Sidan etterkommarar av dei importerte sauene vart føretrekte i avlen, vart dei gamle lokale korthalesauene nesten utrydda. 

I 1912 vart det oppretta to avlsstasjonar for å berge det som var att av desse opphavlege sauene. Frå den eine avlsstasjonen har vi kystsau som vart grunnlaget for gammalnorsk sau. Frå den andre har vi korthalesau frå innlandet, som vart grunnlaget for moderne spælsau.

Gammalnorsk spælsau og moderne spælsau har stort sett same historie fram til rundt 1950. På 1960-70-talet vart det avla fram ein moderne spælsaurase med større og meir kjøtfulle dyr, og med meir vekt på kvit farge enn andre sider ved ullkvaliteten. 

Gammalnorsk spælsau vart offisielt definert som ein eigen rase i 2002, etter at *Landslaget for Gammalnorsk spælsau* var stifta i 2001.

Ætteboka for gammalnorsk spælsau er open, og spesielt når ein vel ut hanndyr for avlen legg ein vekt på å vidareføre dyr med eksteriør og rasepreg ein fann hos spælsauen før 1960. 

I dag er det truleg omkring 3000 vinterfôra søyer av rasen, som ikkje lenger er truga, men enno kan reknast som sårbar.

Kjelder
-------

1. ↑  Klepp, Ingun Grimstad (17. desember 2021). «spælsau». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  «Landslagets historie», *www.gammalnorskspelsau.no*, henta 28. september 2022

* Skog og landskap: Gammelnorsk spælsau Arkivert 2010-02-24 ved Wayback Machine.
Maria Riesch i 2009
**Maria Riesch**, gift *Höfl-Riesch* i 2011, (fødd 24. november 1984) er ein tysk tidlegare alpinist frå Garmisch-Partenkirchen som vann Verdscupen i alpine greiner 2011. Ho tok to gullmedaljar under Vinter-OL 2010 i Vancouver, og ein i Sotsji i 2014, dessutan vart ho verdsmeister i slalåm i 2009 og i superkombinasjon i 2013. Mellom 2007 og -14 vann ho ti medaljar (5-1-4) i OL og VM. Også hennar yngre syster Susanne Riesch har hevda seg på internasjonalt nivå i alpin skiidrett.

Aktiv
-----

Storvaksne Riesch, ho er 181 cm høg, forsynte seg grovt av medaljane i junior-verdsmeisterskapane 2001-04, der ho sanka ni medaljar, fem av dei i gull. 

Det internasjonale gjennombrotet kom i 2004-sesongen. I januar og februar månad vann ho tre renn i verdscupen, eitt i kvar av greinene utfor, super-G og slalåm, og enda på tredjeplass i verdscupen i alpine greiner 2004.

Dei neste to sesongane sleit Riesch med skadar, både skulder- og kneskadar, og klarte ikkje å hevde seg i dei renna ho stilte i. 1. desember 2006 vann ho i kanadiske Lake Louise det fyrste utforrennet i verdscupen for sesongen, men makta ikkje å fylgje opp i resten av 2007-sesongen.

Riesch var tilbake i verdstoppen i 2008-sesongen. Ho vann to tevlingar i verdscupen og sikra seg FIS-pokalane for både super-G og kombinasjonsgreina. Totalt vart ho nummer tre i verdscupen i alpine greiner 2008. Dei to etterfylgjande sesongane vart ho nummer to i verdscupen, begge gongane bakom verdseinaren Lindsey Vonn frå USA. Begge desse sesongane vann ho pokalen som beste kvinnelege slalåmrennar.

Riesch vann slalåmtevlinga under VM i alpine greiner 2009 i Val-d’Isère, hennar fyrste internasjonale medalje på seniornivå. Året etter vart ho under Vinter-OL 2010 i Vancouver olympisk meister både i slalåm og i superkombinasjon. I Vancouver vart ho elles den fyrste kvinnelege alpinisten som plasserte seg mellom dei ti beste i samtlege fem OL-greinene. 

I 2011 vann Riesch verdscupen i alpine greiner etter ein uvanleg tett strid med Lindsey Vonn. Ved sesongslutt stod Riesch med 1728 poeng, tre fleire enn Vonn. Gjennom sesongen vann ho seks verdscuprenn, men sigeren kom fyrst og fremst gjennom jamt godt prestasjonar i nær sagt alle dei fem greinene. Under verdsmeisterskapen 2011 heime i Garmisch-Partenkirchen tok ho bronsemedaljar i både utfor og super-G.

Riesch vann gullmedaljane i superkombinasjonen både under VM i alpine greiner 2013 og vinterleikane 2014 i Sotsji. Under VM i Schladming fekk ho elles bronsemedaljar i utfor, samt med Tysklands mix-lag i lagtevlinga. Medan ho i Sotsji sikra seg sølvmedaljen i super-G. Begge desse sesongane, 2013 og 2014, hamna Riesch på andreplassen i kampen om den store vinnarpremien i verdscupen i alpine greiner. Ho vann tre utforrenn i verdscupen 2014, og fekk dermed FIS-pokalen i den greina. Hennar 27. og siste siger i verdscupen kom i Cortina d'Ampezzo den 24. januar 2014. Ved sesongslutt la ho vekk konkurranseskia.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Maria Höfl-Riesch» frå Wikipedia på tysk, den 24. november 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| **Kaffarseglar** |
| KvitgumpseglarFoto: Derek KeatsKvitgumpseglarFoto: Derek Keats |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Seglarfuglar Apodiformes |
| **Familie:** | Seglarar Apodidae |
| **Slekt:** | *Apus* |
| **Art:** | **Kaffarseglar** *A. caffer* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Apus caffer***Lichtenstein, 1823 |

**Kvitgumpseglar** (*Apus caffer*) er ein fugl i seglarfamilien som lever Afrika sør for Sahara, men òg med spreidde førekomster av hekkande fuglar på Den iberiske halvøya.

Skildring
---------

Kvitgumpseglar i KwaZulu-Natal, Sør-AfrikaFoto: Alan Manson

Dette er små fuglar med kroppslengd på 14 centimeter og vekt på 22 gram. Karakteristisk for arten er den kvite overgumpen og djupt kløfta hale. Dei kan flyge med halefjørene samla i ein kileform slik at gaffelforma ikkje er synleg. Vengene er relativt lange, fjørdrakta mørk med ein kvit flekk i strupen i tillegg til kvitt på gumpen.

Utbreiingsområdet er stort sett Afrika sør for Sahara, lengst sør på kontinentet er dei trekkfuglar. Det finst dessutan hekkefuglar i Marokko og sør på Den iberiske halvøya som trekker sørover for overvintring.

Kvitgumpseglarar parasitterer svalereir for hekking, i Spania kan dei hekke i nedlagde bygningar.

Det finst ein godkjent observasjon av to individ i Noreg i 1986. I 2014 vart artsnamnet på norsk endra frå kafferseglar (bokmål: kafferseiler) til kvitgumpseglar.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert, men er trudd å vere aukande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «White-rumped swift» frå Wikipedia på engelsk, den 26. november 2017.*

Referansar

1. 1 2 3  Chantler, P. & Boesman, P. (2017) *White-rumped Swift (Apus caffer)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 26. november 2017
2. ↑  «Artsobservasjoner - rapportsystem for arter i Norge». Henta 25. november 2017.
3. ↑  Syvertsen, P. O. Norsk navnekomité for fugl (NNKF). *Endringer i norske navn på fuglearter i Vest-Palearktis*. (Vedlegg) Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 7.8.2014)
4. ↑  BirdLife International (2017) Species factsheet: *Apus caffer Arkivert 2016-09-09 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 26. november 2017

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kvitgumpseglar**
Koordinatar: 60°20′21″N 06°47′37″E﻿

Nyastølsfossen er ein av dei fire fossane Kinso dannar i Husedalen.
Kinso bru i Kinsarvik
Nedanfor Kinso bru
**Kinso** er ei elv i Ullensvang herad i Hardanger i Hordaland. Elva tek til på den nordvestlegaste delen av Hardangervidda, felle ned gjennom Husedalen gjennom ei rekkje spektakulære fossar, og munnar ut i Hardangerfjorden i Kinsarvik. Elva har gjeve namn til tettstaden Kinsarvik. Ho er varig verna mot kraftutbygging, og store delar av nedbørfeltet på 292 kvadratkilometer ligg innanfor grensene til Hardangervidda nasjonalpark.

Elveløp
-------

Elva tek til i to greiner: *Stora Kinso* som har utspring i fleire små vatn sør for Hårteigen, og *Vetla Kinso*, som kjem frå områda aust for *Høgahæ*. Dei to elvane møtest i *Nedsta Onkjelvatnet* (1 197 moh.). Dette er utspringet for hovudelva Kinso, som renn nordover derifrå til Veivatnet (1 172 moh.), den største innsjøen i vassdraget. Frå Veivatnet held Kinso fram mot nordvest gjennom ein brei og vid dal med fleire mindre innsjøar, til ho ved *Rjuvavatnet* (900 moh.) når kanten av den djupe og tronge Husedalen.

Frå *Rjuvavatnet* fell elva ned i Husedalen gjennom den 246 meter høge Søtefossen. Vidare nedover dalen renn elva over fleire botnforma hyller med fossar imellom. Etter Søtefossen kjem den tronge Nykkjesøyfossen, deretter den langstrakte, 180 meter høge Nyastølsfossen. Nedst ligg Tveitafossen, som er utbygd med eit lite kraftverk, Kinso Kraftverk. Nedanfor Tveitafossen vert dalen breiare, og Kinso møter sideelva Vivippo som kjem frå aust. Elva munnar ved Kinsarvik ut i Kinsarvikbukti i Hardangerfjorden, ved Kinsarvik kyrkje.

Flaum
-----

I november 1940 var det flaum i Kinso som gjorde stor skade på jordeigedomar ved utløpet. Faren for flaum har vorte redusert etter dette, ved å endra elveløpet frå to til eitt løp.

Også i 1743 skal det ha vore ein stor flaum i Kinso. Flaumen truga kyrkja og drog med seg delar av kyrkjegarden. I *Af Provst Nils Hertzbergs Optegnelser fra Ullensvang i Hardanger* står det at det vart halde for sanning at kista til Engel Ringøen, som var teken av flaumen og ført på fjorden, rak i land att i heimstøa hans på Ringøy.

Kjelder
-------

* *Artikkelen byggjer på artikkelen om Kinso frå wikipedia på bokmål.*
* Store Norske Leksikon om Kinso

Referansar
----------

1. ↑  «Om kyrkjene i Kinsarvik kall» på nettstaden Segner på nett hjå Høgskolen i Haugesund og Stord[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av nedste delen av Kinso teke i 1933.
* Om namnet Kinso i *Norsk stadnamnleksikon*
**Riksråd** var nemninga på riksorgan i høgmellomalderen i Noreg, Sverige og Danmark. 
Dei utvikla seg frå tidlegare kongsråd, og blei danna av dei fremste adelsfolka og geistlege i landa. Riksråda var sjølvstendige organisasjonar som kunne velja kongar, vedta handfestingar og formynda landet om kongen var mindreårig.

Det norske riksrådet er først nemnd i ein lov frå 1302 om arv og formyndarstyre. I 1319 fekk landet eit slikt formyndarstyre då treåringen Magnus Eriksson blei vald til konge. Det norske riksrådet varte fram til den dansk-norske reformasjonen i 1537. 

Det danske riksrådet blei avskaffa ved eit statskupp gjennomført av Fredrik III, etter at han hadde sikra seg kontroll over hæren under Karl Gustav-krigane. I åra fram til 1660 hadde riksrådet hatt sterk innflytnad, ettersom Fredrik III hadde måtta underskriva ei svært streng handfesting ved sitt kongeval i 1648.

Det svenske riksrådet hadde ei stormaktstid på 1600-talet, då det kom jamleg saman. Det blei oppløyst av Gustav III i 1789 då han fastsette talet på medlemmer i rådet til 0.

Kjelder
-------

* Opsahl, Erik & Imsen, Steinar. «Riksråd» (30. juli 2014), *Store norske leksikon*.
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Riksråd» frå Wikipedia på svensk, og «Riksrådet» frå Wikipedia på bokmål den 2. november 2014.*
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Sveriges riksråd» frå Wikipedia på svensk, den 2. november 2014.*
Ei solselle
**Solseller** eller **solceller** er elektroniske einingar som kan konvertera energien i solljos til elektrisk energi gjennom den fotovoltaiske effekten.

Den fyrste fotovoltaiske modulen vart bygd ved Bell Laboratories i 1954 og vart kalla eit *solbatteri*, men det var mest ein kuriositet sidan det var dyrt i produksjon. I 1960-åra byrja romindustrien å gjera den fyrste seriøse bruken av solseller for å gje straum til romfartøy. Gjennom romprogramma vart solselleteknologien betra og produksjonskostnadene gjekk ned. Under energikrisa i 1970-åra fekk sollselleteknologi merksemd som ein måte å produsera straum nede på jorda òg.

I dei siste åra har solselleteknologien hatt ei rask utvikling, og det har vore ei aukande bruk av solceller både i stor skala og for individuelle husstandar. Denne auken i popularitet kan tilskrivast fleire faktorar, inkludert reduserte kostnader, forbetra effektivitet og ei større bevisstheit om behovet for fornybar energi.[*treng kjelde*]

Solseller eller solceller er elektroniske einingar som kan konvertera energien i solljos til elektrisk energi gjennom den fotovoltaiske effekten. Når sollys treffer solcellepanelet, absorberer solcellene solenergien og frigjør elektroner, som deretter strømmer gjennom ledninger og produserer elektrisk strøm.. Solceller kan monterast på taket av bygningar eller integrerast i solcellepanel og solcelleparkar for å generera straum i større mengder.

Ein annan fordel med solceller er deira evne til å fungere i avsidesliggande område utan tilgang til straumnettet. Dette gjer solceller spesielt verdifulle for elektrifisering av landlige område og område i utviklingsland. Solceller blir også brukt i ulike bærbare elektroniske einingar som ladearmar, kalkulatorar og solcelleladarar.[*treng kjelde*]

Som ein fornybar energikjelde har solceller potensialet til å redusera avhengigheita av fossile brensel og bidra til å bremse klimaendringane. I tillegg kan dei bidra til å skape arbeidsplassar i solenergibransjen og stimulera økonomisk vekst.[*treng kjelde*]

Solceller er ein viktig del av den globale overgangen til meir bærekraftig energiproduksjon, og det blir gjort kontinuerlege forskings- og utviklingsarbeid for å forbetra solcelleteknologien ytterligare. Med stadig framgang kan solceller potensielt bli ein enda meir kostnadseffektiv og vanleg energikjelde i framtida.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  «How do Photovoltaics Work? | Science Mission Directorate», *science.nasa.gov*, henta 3. juni 2023
2. ↑  Hofstad, Knut (2. januar 2023). «fotovoltaisk effekt». *Store norske leksikon* (på norsk).
3. ↑  «Solceller: En komplett guide (pris, lønnsomhet, typer)», *modernebolig.no* (på norsk bokmål), 12. mars 2023, henta 14. juni 2023

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Solselle**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 62°40′29″N 7°25′38″E﻿

Veøy gamle prestegard Foto: Frode Inge Helland

**Veøy gamle prestegard** i Molde kommune ligg like nordvest for Veøy gamle kyrkje, rett utanfor kyrkjegardsmuren.

Prestebol for Veøy er omtala i 1661, men kyrkjestaden er frå mellomalderen. Det skal ifylgje Riksantikvaren ha vore nærare 20 bygningar her. Det som står att i dag, er den freda hovudbygningen saman med ei borgstove og ein låve forutan eit naust i Nørvågen (vel hundre meter aust-nordaust for kyrkja).

Hovudbygningen vert òg kalla Williamsborg og er eit laftebygg i to etasjar med ståande panel og saltak. Eigentleg dreier det seg om to bygningar som er sette inntil kvarandre, og det er ein nivåforskjell på om lag ein meter i terrenget mellom dei. Tømmeret i den nordlege delen av huset er datert til 1751–52, medan det i den sørlege delen er datert til 1753–54. Huset vart ombygd av William Coucheron-Aamodt i 1905–1906.

I tilknytning til prestegarden har det òg vore eit hageanlegg med fiskedam, men det verker ikkje som om dette har vore halde ved like.

Kjelder
-------

* 

* Veøy gamle prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Pentacon** er namnet på ein kameraprodusent, med opphav i restane frå Zeiss Ikon-fabrikken i Dresden i Tyskland etter andre verdskrigen.

Historie
========

Namnet *Pentacon* var opphavleg ei kamerarekkje, samandrege av merkenamnet Contax (opphavleg ei kamerarekkje frå Zeiss Ikon) og Pentagon, etter forma på prisma i spegelreflekskamera, som først vart produsert i Dresden. 

Planane for eit slikt spegelreflekskamera vart påbyrja i 1938 av Zeiss Ikon. I 1949 vart produksjonen av dette kameraet sett i verk av den aust-tyske delen av Zeiss Ikon (VEB Zeiss Ikon) som Contax S, men etter søksmål frå den vest-tyske delen av selskapet i Stuttgart, fekk den aust-tyske delen seinare ikkje lov til å bruka dette merkenamnet. Dei kamera som vart eksporterte fekk difor namnet Pentacon, medan dei framleis vart marknadsførte som Contax på heimemarknaden. Det aust-tyske selskapet bytte namn frå VEB Zeiss Ikon til VEB Kinowerke Dresden i 1958.

Dei første modellane var såleis merkte ulikt. Somme hadde Zeiss Ikon-logo, med eller utan VEB (Volkseigener Betrieb) skrive under, og andre hadde Pentacon-logo (Ernemann-tårnet i Dresden), med eller utan "ZI" (for "Zeiss Ikon") under.

I 1964 vart namnet *Pentacon* òg med i namnet på selskapet (*VEB Pentacon*). Selskapet vart oppløyst 30. juni 1991, medan rettane til merkenamnet *Pentacon* vart seld til linseprodusenten Schneider Kreuznach. Selskapet vart reetablert som *Pentacon GmbH* under Jos. Schneider-gruppa. Produksjonen er no flytta til Sør-Korea. Andre delar av VEB Pentacon vart seld til selskapet Noble, og høyrer no til Kamera Werk Dresden, som m.a. produserer panoramakamera under namnet Noblex og industrielle kamera under namnet Loglux.

Produkt
=======

35 mm spegelreflekskamera
-------------------------

* Contax S
* Contax D eller Pentacon
* Contax E eller Pentacon E
* Contax F eller Pentacon F
* Contax FB eller Pentacon FB
* Contax FM eller Pentacon FM
* Contax FBM eller Pentacon FBM

Kjelder
=======

Lenkjer
-------

* Pentacon GmbH
* Jos. Schneider Optische Werke

Litteratur
----------

Alexander Schulz: *Contax S. A History of the World's First 35 mm Prism SLR Camera*. Lindemanns Verlag, 2003.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
Vi kan-utstillinga på Frognerstranda, 1938.Foto: Mittet & Co as / Oslo Museum

Frå Vi kan-utstillinga, 1938. Oslo den største paviljongen til kommune med dekorasjonar av Aage Storstein.Foto: Mittet & Co as / Oslo Museum

**Vi kan-utstillingen** vart arrangert i Oslo frå 12. mai til 18. september 1938. Utstillingsområdet var på Frognerstranda ved Frognerkilen. Arkitekt Arne Korsmo teikna utstillingsområdet og utforma paviljongane. Elles arbeidde blant anna tilhengarar av funksjonalismen som Jacob Prytz og Thor Bendz Kielland i Foreningen Nyttekunst med planlegging og iverksetting av utstillinga.

På utstillinga vart det vist nye forbruksvarer frå Oslo-bedrifter. Vidare vart planar og arbeid i Oslo kommune, med nye velferdstiltak lansert av Arbeidarpartiet presentert. Oslo stod fram som eit optimistisk bilete på det moderne samfunnet og kulturen på 1930-talet, som var prega av sterk tru på tydinga av sakleg informasjon, faglighet og objektivitet.

Utstillinga var ein del av ein breiare kampanje i mellomkrigstida med ulike «kjøp norsk»-kampanjar.

Kjelder
-------

* Gram, Geirr Olav: *Oslo som «det moderne» - Vi kan-utstillingen 1938.* I Byminner nr.3-2008, s. 20-37
* *Denne artikkelen bygger på nb:Vi kan-utstillingen frå Wikipedia på bokmål 26. juli 2017*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Vi Kan - gå, sjå og lær»
* *Byminner* nr.4-2012 Temanummer i samband med utstillinga: OsloFunkis - ei utstilling om arkitektur og livsstil i Oslo 1925-1940, på Oslo Museum, avdeling Bymuseet frå 14. november 2012.
Koordinatar: 50°35′2″ N 4°55′8″ W﻿

**Pentire Head** er eit nes nord i Cornwall i England. Neset går nordvestover med Pentire Point i nordvest og The Rumps i nordaust. Opphavet til namnet kjem frå det korniske *pen* (hovud eller *head*) og *tir* (land). *Headland* tyder nes på engelsk. 

Pentire Point og Stepper Point står på kvar si side av munningen til River Camel. Sør for Pentire Point ligg den vesle feriestaden Polzeath.

På neset The Rumps stod ei klippefestning frå jernalderen. 

South West kyststi følgjer kysten rundt neset og mange turistbåtar seglar ofte rundt neset på veg til Padstow, som ligg i nærleiken. Neset er eigd av National Trust.

Galleri
-------

* Frå Pentire Point mot Polzeath og Trebetherick Point.Frå Pentire Point mot Polzeath og Trebetherick Point.
* Polzeath frå Pentire Point.Polzeath frå Pentire Point.
* Pentire Point mot Polzeath.Pentire Point mot Polzeath.
* Pentire Point og øya Newland.Pentire Point og øya Newland.
* Newland og Pentire Point i solnedgangNewland og Pentire Point i solnedgang
* Newland sett frå Pentire Point.Newland sett frå Pentire Point.
* The Rumps med festningsverka frå jernalderen.The Rumps med festningsverka frå jernalderen.
* På andre sida av Port Quin Bay frå austsida av Pentire Head.På andre sida av Port Quin Bay frå austsida av Pentire Head.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Pentire Head» frå Wikipedia på engelsk, den 17. januar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pentire Point ved Polzeath
* Bilete og informasjon frå Strolling Guides

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Jimmy Greaves**, fullt namn **James Peter Greaves**, (20. februar 1940–19. september 2021) var ein engelsk fotballspelar frå London som med sine 357 nettkjenningar har skåra flest mål i toppserien i engelsk fotball. Han er også tidenes toppskårar i Tottenham Hotspur med 266 mål. I seks sesongar vart han toppskårar i engelsk 1. divisjon.

Karriere
--------

### Klubbspel

Vinnarlaget til Tottenham i cupvinnarcupen 1963 med Greaves som nummer to frå høgre i fremre rekke
Greaves debuterte for Chelsea FC i august 1957. Over fire sesongar skåra han 124 ligamål før han i april 1961 vart overført til den italienske klubben AC Milan mot £80 000. Han treivst ikkje i Italia og returnerte til England og Tottenham Hotspur mot £99 999 allereie i desember same året. Med Tottenham vann han FA-cupen 1962, Cupvinnarcupen 1963 og FA-cupen 1967. Han skåra eitt mål i cupfinalen 1962 og to då Atlético Madrid tapte 1-5 i cupvinnarcupfinalen i Rotterdam. I mars 1970 gjekk han over til West Ham United då Tottenham samstundes syrgde for å få Martin Peters den motsette vegen. Våren 1971 la Greaves opp, allereie på veg inn i alkoholisme.

### Landslagsspel

Greaves skåra 44 landslagsmål på 57 kampar for England i tida 1959-67. Han deltok i VM i fotball 1962 og VM i fotball 1966. Under verdsmeisterskapen på heimebane i 1966 førte ein lettare skade til at Geoff Hurst med stor suksess tok over senterløpar-plassen og Greaves etter gruppespelet vart sitjande på reservebenken resten av meisterskapen. Straks føre VM-triumfen skåra Greaves fire mål i landskampen mot Noreg 29. juni på Ullevaal stadion i Oslo som enda med tap 1-6 for heimelaget.

### Merittar

* Verdsmeister: 1966 for England
* Vinnar av cupvinnarcupen: 1963 med Tottenham
* Vinnar av FA-cupen: 1962 og 1967 med Tottenham

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmy Greaves» frå Wikipedia på engelsk, den 1. oktober 2018.*
* Jimmy Greaves, international football player ved eu-football.info


| * v
* d
* e
England sitt landslag – VM i fotball 1962 |
| --- |
| 
* 1 Springett
* 2 Armfield
* 3 Wilson
* 4 Robson
* 5 Swan
* 6 Flowers
* 7 Connelly
* 8 Greaves
* 9 Hitchens
* 10 Haynes (kaptein)
* 11 Charlton
* 12 Hodgkinson
* 13 Kevan
* 14 Anderson
* 15 Norman
* 16 Moore
* 17 Douglas
* 18 Hunt
* 19 Peacock
* 20 Eastham
* 21 Howe
* 22 Banks
* Landslagstrenar: Winterbottom

 | Flagget til England |
|  |


| * v
* d
* e
England sitt landslag – VM i fotball 1966 (verdsmeistrar) |
| --- |
| 
* 1 Banks
* 2 Cohen
* 3 Wilson
* 4 Stiles
* 5 J. Charlton
* 6 Moore (kaptein)
* 7 Ball
* 8 Greaves
* 9 B. Charlton
* 10 Hurst
* 11 Connelly
* 12 Springett
* 13 Bonetti
* 14 Armfield
* 15 Byrne
* 16 Peters
* 17 Flowers
* 18 Hunter
* 19 Paine
* 20 Callaghan
* 21 Hunt
* 22 Eastham
* Landslagstrenar: Ramsey

 | Flagget til England |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)

 |