recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 60°22′53.695″N 5°19′45.721″E﻿

VilVite - Bergen Vitensenter
**VilVite** er eit såkalla vitensenter på Marineholmen attmed Puddefjorden i Bergen. Senteret er eigd og drive av Bergen Vitensenter AS, og er lagd for at publikum skal kunne skaffe seg lærdom innanfor faga matematikk, naturvitskap og teknologi ved sjølv å eksperimenter med det utstyret som vert stilt til rådvelde for dei. Her er både avansert og enkelt utstyr som publikum kan prøve ut og leike seg risikofritt med, og det er lagt vinn på å skape ei uhøgtidleg atmosfære der dei skal få tiltru til si eiga forståing og sine eigne evner. Føremålet er å få fram kor spanande det er å utforske, eksperimentere og drive med innovasjon.

VilVite er eit resultat av blant anna ein donasjon frå Norsk Hydro på 100 millionar kroner. Senteret har hovudfokus på hav, vêr og energi. Eit spesielt fokus er det på olje og gass og klimaforsking. Dette knyter senteret opp mot Bergen og Vestlandet sin eigenart. I tillegg er emna kropp, kreativitet og bølgjer representert mellom totalt 75 apparat og eksperiment. Senteret held og «forskarkurs» for born og unge og populærvitskaplege foredrag i helgane. Senteret er lagt til rette for å take imot skuleklasser.

VilVite er for folk i alle aldrar og med ulik forkunnskap og føresetnader, men er framfor alt meint for born og unge under utdanning. Difor har VilVite òg ein mobil avdeling kalla *VilVite på hjul* som vitjar skulane i fylka Hordaland og Sogn og Fjordane for å gje elevar og lærarar ein annleis skuledag. På programmet står populærvitskaplege show med ulike eksperiment, ei utstilling med naturfag- og matematikkeksperiment der elevane skal drive med forsking på eiga hand i matematikk, fysikk, biologi og kjemi, og til sist undervisningstimar for elevar der det vert teke utgangspunkt i kompetansemåla i naturfag og matematikk i Kunnskapsløftet. Tanken med dette opplegget er å gjere elvar og lærarar nyfikne, og slik stimulere til bruk av engasjerande forsøk i undervisninga.

Administrasjon og eigarforhold
------------------------------

Selskapet Bergen Vitensenter AS vart stifta hausten 2005 og er eigd av Bergen kommune, Hordaland Fylkeskommune, Universitetet i Bergen, Høgskolen i Bergen og Bergen Næringsråd.

Opphavleg hadde senteret tilhald på Høgskolen i Bergen, men kunne 31. mai 2007 opne i dei noverande lokala på Marineholmen, som er ein ombygd og utvida verkstadhall på det nedlagde skipsverftet som låg her. VilVite har her 3800 rutemeter til rådvelde, derav 2700 rutemeter til utstilling, laboratorium og «klasserom». Det er til saman om lag 60 tilsette i meir enn 33 årsverk, av dei 25 fast tilsette. Resten er deltidstilsette studentar og skuleelever. Administrerande direktør er Svein Anders Dahl.

Tilleggsinntekter for senteret er utleige av lokale til konferansar, arrangering av fødselsdagsfeiring for born og sal av leiker o.l. i eigen butikk.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **VilVite**

* VilVite sine nettsider
Koordinatar: 27°19′50″N 88°37′0″E﻿

**Gangtok** er delstatshovudstad i Sikkim, nordaust i India. Han har eit folketal på rundt 50 000. Byen ligg om lag 1 780 moh. Det offisielle språket her er nepali, men innbyggjarar talar også engelsk, hindi og fleire lokale språk. 

Whitehall, regjeringsbygningen i Gangtok
Den viktigaste næringsvegen i Gangtok er turisme, med naturen rundt Himalayafjella, buddhistiske heilagdommar og dei ulike lokale kulturane som viktige trekkplaster. Byen har mellom anna eit tibetologisk museum. Høgsesong for turistnæringa er april-juni og september-november. Vintertemperaturen ligg rundt nullpunktet, medan han varierer mellom 13 og 21 grader om sommaren.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gangtok» frå Wikipedia på svensk, den 31. mars 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |

  


1. ↑  «Gangtokmunicipalcorporation.org». Gangtokmunicipalcorporation.org. Henta 30. desember 2012.
| Stromness  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Strumis |
| StromnessStromness Stromness |
| Plassering |
| 

Stromness is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Orknøyane |
| Tradisjonelt grevskap | Orknøyane |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 2 200 |
| Koordinatar |  58°58′″N 3°18′″W﻿Koordinatar: 58°58′″N 3°18′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | KW16 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1856 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Stromness**
 |

**Stromness** er den nest største byen i han skotske øygruppa Orknøyane, med 2 000 innbyggjarar og ligg sørvest på den største øya Mainland. Byen fekk status som burgh i 1620 og har ferjesamband til Scrabster på det skotske fastlandet. 

Namnet Stromness kjem frå det norrøne namnet *Straumrnes*. På 1300-talet omtalar kjelder staden som *Strumnay*. Namnet *Stromness* dukkar opp for første gongen i 1544. 

Forfattaren George Mackay Brown blei fødd og budde mesteparten av livet i Stromness.

Historie
--------

*Orknøyingane si saga* fortel at i september 1152 tok jarl Harald Maddadsson tilflukt for fetteren sin Erlend Haraldsson og Svein Asleivsson i festninga Castle Cairston ved Straumnes (Stromness). To år seinare var tilhøvet snudd og Erlend vart drepen. 

Stromness hadde gode tider på 1600- og 1700-talet, då byen vart ein stoppestad for handelsskipa på veg frå den nye verda. 

Krigane mellom England og Frankrike gjorde at ferdsel i Den engelske kanalen var knytt til stor risiko, og mange skip la om ruta til nord for Skottland og brukte Stromness som stoppestad. 

Stromness var eit sentralt punkt for Hudson Bay Company, som i 1670 avgjorde seg for å ha staden som siste stopp på veg til Canada og som første stopp på veg til Europa. Stromness hadde på det tidspunktet berre 13 hus. Dette markerte starten på ein langvarig oppgangsperiode.

Stromness

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stromness» frå Wikipedia på bokmål, den 3. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Vilaine** (bretonsk *Gwilen*) er ei elv i Bretagne vest i Frankrike. Ho har sitt utspring i departementet Mayenne (53), og munnar ut i Biscayabukta og Atlanterhavet ved Tréhiguier i Morbihan. Ho er 225 km lang, og er knytt til elva Rance via Ille-Rance-kanalen i kommunen Évran.

Elveløpet
---------

Elva renn gjennom fire departement (Mayenne, Ille-et-Vilaine, Loire-Atlantique og Morbihan) og fire større byar (Rennes, Vitré, Redon og La Roche-Bernard).

Det er bygd tre demninga rundt Vitré for å hindre flaum:

* 1978 Valière-demingen
* 1982 Haute-Vilaine-demingen
* 1995 Villaumur-demingen

Hydrologi
---------

Elva har ei vassføring mellom 2 og 1 500 m³/s.

Transport
---------

Vilaine er ein del av kanalsystemet i Bretagne. Delen frå Rennes til Atlanterhavet er framkomeleg for mindre fartøy. I Rennes er elva forbunde med Canal d'Ille et Rance og i Redon kryssar ho Canal de Nantes à Brest.

Sideelvar
---------

Dei største sideelvane til Vilaine er: 

* Ille - Vaunoise
* Seiche
* Oust
* Isaac

Kjelder
-------

* NoorderSoft database over vassvegar

* *Denne artikkelen bygger på «Vilaine» frå Wikipedia på engelsk, den 23. april 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Nobelprisen  

Nobels fredspris
  
2016

**Juan Manuel Santos Calderón** (fødd 10. august 1951) er ein colombiansk journalist, økonom og konservativ politikar som har vore president i Colombia sidan august 2010. Han representerer Partido Social de Unidad Nacional («det sosiale partiet for nasjonal eining», også kalla *Partido de la U* eller «U-partiet»), som Santos er ein av grunnleggjarane og leiarane av.

Santos blei vald til å vera president i landet frå 7. august 2010 til 7. august 2014 etter å ha sigra over motkandidaten Antanas Mockus i det nasjonale presidentvalget i 2010. Under presidentvalget i 2014 blei han gjenvald for fire nye år, etter å ha sigra over Óscar Iván Zúñiga (CD) i andre valgrunde.

Juan Manuel Santos har tidlegare vore forsvarsminister i Colombia. Han var då involvert i fleire politiske skandalar, som ein intervensjon i Ecuador mot FARC-geriljaen). Han har også vore minister for finans og offentleg kreditt.

Santos kjem frå ein velståande og svært tradisjonell colombiansk familie. Grandonkelen hans Eduardo Santos var den 20. presidenten i landet frå 1938 til 1942, medan fetteren Francisco Santos Calderón var visepresident under Álvaro Uribe.

Santos vart tildelt Nobels fredspris i 2016.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Juan Manuel Santos» frå Wikipedia på bokmål, den 26. desember 2014.*

Fotnotar

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
**Vilde Bjerke** (fødd 26. juni 1960) er ein norsk artist, skodespelar og forfattar.

Bakgrunn
--------

Bjerke er dotter av diktaren André Bjerke og skodespelaren Henny Moan, og stedptter av Ole Paus, som vart sambuaren til mora i 1973. Foreldra hennar introduserte namnet Vilde i Noreg med henne. På farssida er Vilde Bjerke syster av Tone Bjerke og tidlegare svigerinne til Olav Bjørshol – far til Ari Behn – og på morssida er ho syster av Ole Paus sin son Sole.

Bjerke har gått på Toneheim folkehøgskole og Østlandets Musikkonservatorium, der ho utdanna seg til bratsjist. I tillegg har ho teke mellomfag i fransk, teatervitskap og litteraturvitskap ved Universitetet i Oslo. Ho er busett på Lillehammer.

Arbeid
------

Bjerke debuterte som tekstforfattar som 13-åring i 1973 med songen «Blomsten» på Ole Paus si plate *Blues for Pyttsan Jespersens pårørende*. Han skreiv òg songen «Og en for Vilde» til henne, utgjeven på plata *Ole Bull Show*, òg frå 1973. Om stefaren uttalte ho seinare: «Han var som en far i fem år. Han spilte nyskrevne tekster for meg og inspirerte meg til å spille gitar og skrive. Han var viktig for hele utviklingen min».

Ho har hatt fleire mindre skodespelarroller, blant anna i Bentein Baardson si oppsetjing av *Peer Gynt* på NRK, og dessutan i Magnus Nilssons *Solmomentet* på svenske SVT i 1989. Som artist er Bjerke mest kjend for albumet *Alene* (2004). Vilde Bjerke har sidan 1978 jobba aktivt for å formidla forfattarskapen til faren. Ho held førestillingar, har gjeve ut CD-er med barneversa til André Bjerke, og dessutan skrive boka *Du visste om et land – Om min far André Bjerke* (2002).

Kjelder
-------

1. ↑  Varden 2. juni 2015, s. 41
2. ↑  «Ari forsonet med far». VG.
3. ↑  Teaterdronningen
4. ↑  *Fyrverkeriet Vilde* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 28. november 2018, henta 20. november 2021
5. ↑  På Vildes veier, Utdanning 9. mai 2014, s. 28–31
6. ↑  Vilde Bjerke i pappa fotspor

* *Denne artikkelen bygger på «Vilde Bjerke» frå Wikipedia på bokmål, den 20. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Samanleggbart strykebrett.
Eit **strykebrett** vert brukt som underlag ved stryking og damping av klede.

Historie
--------

Under glatting med varm jarnpanne i Kina kunne klede verte strekt mellom to personar,slik at det ikkje var i kontakt med underlaget. Ellers har det vore vanleg med fast underlag når tekstilar skal glattast. Under banking av klede i Korea vart det brukt steintaburettar. Vikingane hadde glattebrett, gjerne av kvalbein når dei brukte glattestein. Og mangling med mangletre vart utført på ei glatt bordplate.

Underlag ved stryking
---------------------

Ved stryking med strykejarn egnar det seg godt å ha ei fast, noko stor plate under. Rundt i heimane har kjøkkenbordet ofte tent dette formålet. For å få høgare bord og betre arbeidsstilling, har ei plate vorte lag over to stolryggar.

I 1858 var det teke patent på eit strykebrett som gjorde det lettare å stryke ermar og buksebein. Det samanleggbare strykebrettet vart patentert i 1866. Det har og vore vanleg med strykeskap der strykebrettet var hengsla og kunne slåast saman inne i skapet.
**Ganzhou** (kinesisk skrift 赣州, pinyin *Gànzhōu*) er eit kinesisk byprefektur i provinsen Jiangxi i det sentrale Kina. Arealet er på 39 379,64 km². Folketalet ved folketeljinga i 2010 var 8 361 447, av desse budde 1 977 253 i urbane område i Zhanggong, Nankang og Ganxian.

Historie
--------

Keisar Gaozu frå Han-dynastiet oppretta i år 201 eit fylke i dette området. På den tid var det minimalt med han-kinesarar der, og dei heldt for det meste til på slettelandet ved elva Gan. Denne sørlege bielva til Chang Jiang, via Poyangsjøen, danna den viktigaste kommunikasjonslenka mellom det sentrale Kina og områda i sør, og langs denne elva kunne ein dyrke ris. 

Under Sui-dynastiet vart fylket oppgradert til prefektur, og det hadde då namnet **Qianzhou** (虔州). Under Song-dynastiet flytta stendig fleire han-kinesarar inn frå nord, dei lokale stammane vart drivne opp i fjellandet. Særleg etter at det nordlege Song-dynastiet sin hovudstad Kaifeng fall, auka den han-kinesiske tilflyttinga dramatisk. Namnet vart offisielt endra til Ganzhou under det sørlege Song-dynastiet.

Seint på 1800-talet vart Ganzhou opna som ei av dei mindre traktatshamnene for utanlandske selskap. 
Den vanlege vestlege translittereringa av namnet var då **Kanchow**.

Mellom 1929 og 1934 var Ganzhou del av Jiangxisovjetet, ein av basane for Det kommunistiske partiet i Kina. Her låg kommunistane sin hovudstad Ruijin, som gjentekne gongar var forsøkt omringa av Kuomintang.

Folk frå Ganzhou
----------------

* Gao Xingjian (f. 1940), kinesisk og fransk forfattar, mottakar av Nobelprisen i litteratur

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  «The Nobel Prize for Literature 2000». Nobelprize.org. «The Nobel Prize in Literature for 2000 goes to the Chinese writer Gao Xingjian "for an œuvre of universal validity, bitter insights and linguistic ingenuity, which has opened new paths for the Chinese novel and drama".»

* *Denne artikkelen bygger på «Ganzhou (JIangxi)» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juni 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |

  

Koordinatar: 25°52′N 114°56′E﻿
Koordinatar: 32°0′58.68″N 34°49′58.07″E﻿

**Gannot** (hebraisk skrift גַּנּוֹת, tyder 'Hagar') er ein moshav sentralt i Israel. Han ligg nær Hiriya, no Ariel Sharon-parken, og høyrer til Loddalen regionale kommune. I 2006 hadde han 513 innbyggjarar, i 2013 kring 1200 då mange bønder leiger små hus på landområdet.

Landsbyen vart først grunnlagd i 1950 av demobiliserte soldatar, men seinare fråflytta. Han vart grunnlagd på ny i 1955 av Rassco (Rural Suburban Settlement Company) og tok i mot innbyggjarar frå heile landet. Namnet er henta frå Amos 9:14;

> Då vil eg venda lagnaden for Israel, folket mitt. Dei skal byggja opp att nedrivne byar og bu i dei. Dei skal planta vinmarker og drikka vinen. Dei skal stella til **hagar** og eta frukta.
> 
> 

Gannot-krysset, eit kryss mellom hovudveg 1 og hovudveg 4, ligg nær moshaven.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ganot» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Loddalen regionale kommune |
| --- |
| Moshavim | Ahi'ezer**·** Ganot**·** Hemed**·** Mishmar HaShiva**·** Nir Tzvi**·** Tzafria**·** Yagel**·** Zeitan |
| Andre landsbyar | Kfar Chabad |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Jiří Holeček** (fødd 18. mars 1944) er ein tsjekkisk tidlegare ishockeyspelar frå Praha som vart verdsmeister 1972, 1976, 1977 med Tsjekkoslovakia. I tida 1966-78 var han elles med om å vinne fem VM-sølv, OL-sølv, OL-bronse og VM-bronse.

Holeček var målvakt på Tsjekkoslovakia sitt landslag frå 1966 til -78, ein periode der han sikra seg elleve VM-/OL-medaljar. Høgdepunktet var då laget gjekk til topps i Ishockey-VM 1972 i heimbyen hans. Sidan var han sterkt delaktig då Tsjekkoslovakia sigra i verdsmeisterskapen 1976. Han fekk målvaktsplassen på "All Star Team" i fem ulike verdsmeisterskap.

Holeček spelte på Košice frå 1963 til -73. Sidan var han aktiv i Sparta Praha til 1978, då han flytta til Vest-Tyskland. Der var han 70 München-seplar i to sesongar og ein sesong i Essen-West.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jiří Holeček» frå Wikipedia på tysk, den 15. november 2019.*

* «Jiří Holeček» (på engelsk). Olympedia. Henta 19. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC

 |
*Stilleben med vilt, grønsaker og frukt*, 1602
**Juan Sánchez Cotán** (25. juni 1560–8. september 1627) var ein spansk målar frå Orgaz i Toledo, best kjend som målar av stilleben.

### Liv og gjerning

Cotán var ein av dei viktigaste stilleben-målarane i Spania på 1600-talet. Biletet *Stilleben med vilt, grønsaker og frukt* er det eldste kjende spanske stilleben. Måleria hans er gjenkjennelege med sine karakteristiske steinfat dekte med grønsaker og vilt, eller dei syner opphengde frukter og vilt. Han måla fata i forkant, for så å fylle desse med gjenstandane. Desse bileta kom til å danne standard for det tidlege spanske stilleben, former som andre seinare vidareførte.

Cotán var truleg elev av Blas de Prado. Han budde lenge i Toledo, der han laga historiemåleri og portrett. Kring hundreårsskiftet byrja han å nærme seg stilleben-sjangeren, sannsynlegvis baserte han bileta sine også på klassiske førebilete som han fann i romersk mosaikk.

I august 1603 la Cotán ned verkstaden sin og gjekk i Kartäuserkloster Santa Maria de El Paular i Rascafría. Der måla han religiøse motiv. År 1612 reiste han til klosteret Cartuja de Granada i Granada for å verte munk. Året etter tok han plass som klosterbror i same klosteret. I klosteret heldt han fram med å måle.

Trass i det innskrenka klosterlivet påverka Cotán fleire spanske målarar tidleg på 1600-talet. Særleg inspirerte han mange av dei stillleben-målarane som kom etter han. Til dømes kopierte Juan van der Hamen y León i bileta sine dei enkelte gjenstandane som Cotán nytta i sine måleri.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Juan Sánchez Cotán» frå Wikipedia på tysk, den 11. desember 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* BNE

 |
| **Fylkesveg 854**  |
| --- |
| **854** |
| Målselv kyrkjeMålselv kyrkje |
| Strekning |
| Målsnes – Rundhaug i Målselv |
| Fylkesveg 854 |
| Informasjon |
| Lengd | 44,6 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 854 |

*Sjå òg fylkesveg 854 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 854** (**Fv854**) går mellom Målsnes og Rundhaug i Målselv kommune. Vegen er 44,6 km lang.

Vegen byrjar ved Rundhaug og går nordover forbi Fleskanesan, kryssar E6 ved Bukta/Olsborg og går vidare nordover langs austsida av Målselvfjorden til Målsnes.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Troms**

Målselv kommune

* Endepunkt Målsnes
* Fv184 frå Minde til **858** Solbakken i Balsfjord kommune
* Målselv
* Fylkesveg 854 Olsborg, felles trasé til Bukta
* Fylkesveg 854 Bukta
* **87** Rundhaug

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv854
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Carsten Thomassen** (15. mai 1969–14. januar 2008) var ein norsk journalist og forfattar. Han hadde arbeidd som utanriksreportar for Dagbladet i ni år då han blei skoten og drepen i samband med eit åtak mot Hotel Serena i Kabul i Afghanistan.

Bakgrunn
--------

Carsten Thomassen hadde bakgrunn frå oppvekst i Frankrike og på Madagaskar, der far hans var misjonær. Han var utdanna ved Gimlekollen Mediesenter og hadde grunnfag historie. Han starta si journalistiske karriere i redaksjonen i Natur og Ungdom sitt tidsskrift. I 1990-åra byrja han i avisa *Klassekampen* og slutta der etter at redaktør Paul Bjerke blei oppsagt i 1997. Han arbeidde også ei tid som frilans for *Dagens Næringsliv*, og for *Vårt Land* sommaren 1998. Thomassen arbeidde i *Dagbladet* frå 1999, og blei fast tilsett i 2001. Han arbeidde i avisa si samfunns- og utanriksavdeling.

Bibliografi
-----------

* Gunnar Ringheim, Carsten Thomassen (red.) og Jan L. Dahl (bildered.): *Bølgen som traff oss alle* (2005) (ISBN 978-82-7683-411-6)
* Anne Hege Simonsen, Jon Bakkerud og Carsten Thomassen: *Feighetens våpen - Kampen mot minene*  (1997) (ISBN 82-02-17633-6)

Kjelder
-------

1. ↑  VG: Dagbladet-journalist drept, publisert 14. januar 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Joachim Dahl** (28. juni 1892–31. juli 1972) var ein norsk stuert, fagforeiningsleiar og politikar frå Bergen som representerte Arbeidarpartiet og Bergen by på Stortinget i tida 1945-53. 

Dahl utdanna seg ved Bergen stuertskole i 1910. Dei neste fire åra var han kokk og stuert i utanriksfart. Frå 1914 til -16 gjorde han teneste i marinen, før det vart nye to år i utanriksfart. Perioden 1918 til 1921 var han styrar av Bergen provianteringsråd. Der etter var han restauratør til 1923. I 1924 vart han tilsett som overkelnar og vikarinspektør på Hotel Rosenkrantz, ei stilling han hadde til 1932.

Sidan var Dahl 1932-33 fastløna tillitsmann i Norsk stuert- og kokkforbund og 1933-54 i Norsk Sjømannsforbund. I store delar av denne perioden var han også formann i Bergens-avdelinga av Norsk Sjømannsforbund. Frå 1954 til 1962 var han styrar ved Sjømennenes Helseheim på Vestlandet.

Dahl var medlem av Bergen bystyre i periodane 1934-40 og 1945-46. Hausten 1945 vart han vald til stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå bykrinsen Bergen, attvald i 1949. Alle sesjonane på Stortinget hadde han plass i Sjøfarts- og fiskerikomiteen, nestformann 1950-53.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Første teikninga av Fjallkona etter Johann Baptist Zwecker i *Icelandic Legends* frå 1866.
**Fjallkonan** (Fjellkvinna) er ei kvinneleg lekamleggjering av Island. Ho blei først skildra i *Ofsjónir* frå 1752 av Eggert Ólafsson og først namngjeven i diktet «Íslands minni» av Bjarna Thorarensen. Sidan dette har Fjallkonan blitt eit utbreidd islandsk symbol.

Ho blei først avbilda i ei engelsk bok, *Icelandic Legends* (1864-1866), teikna av tyske J.B. Zwecker etter ei skildring gjeven av omsetjaren Eiríkur Magnússon. Dette bildet skildra han så i eit brev til Jón Sigurðsson:

Dette bildet av ei kvinne er meint å representera Island, sidan ho på hovudet har ei krone av is som flammar sprutar opp frå. På skuldra har ho ein ramn, den mest typiske fuglen til Island — Odin sin gamle ven. [...] Ein måse sigler over vatnet og det sydande tidshavet, og historiske runestavar flyt i land innan rekkevidd for kona; ho har allereie ein av dei i handa. Dei skal stå for litteraturen og historia til landet vårt. Over kvinna er ein nattehimmel med stjerner og måne. Bak henne er fjell med toppar bada i månelys.
Eit blad kalla *Fjallkonan* kom ut i Reykjavík frå 1884 til 1911. Nettstaden *fjallkonan.is* er eit prosjekt frå Reykjavik museum som formidler islandsk kvinnehistorie.

Ei kvinne utkledd som Fjallkonan dukka første gong opp under Islandsdagane i Winnipeg í Canada i 1924. Sidan 1944 har kvinner kledde som Fjallkonan lese opp dikt under den islandske nasjonaldagen 17. juni ei rekkje stader på Island.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | Teksten til **Íslands minni** ved Wikisource (is). |

* Bladet *Fjallkonan* ved timarit.is
* Liste over kvinner som har fungert som fjellkoner i Reykjavik fram til 2007 Arkivert 2006-02-12 ved Wayback Machine. ved hitthusid.is
* fjallkonan.is (engelsk utgåve)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fjallkonan» frå Wikipedia på engelsk, den 27. mai 2011.*

* *Denne artikkelen bygger på «Fjallkonan» frå Wikipedia på islandsk, den 27. mai 2011.*

* Fjallkonan Arkivert 2006-02-12 ved Wayback Machine. ved hitthusid.is
* Sautjándi júní ved murderiseverywhere.blogspot.com

Fotnotar

1. ↑  Skildring av Fjallkonan i eit brev frå Eiríkur Magnússon til Jón Sigurðsson. Omsett frå engelsk.
**Joachim Kirst** (fødd 21. mai 1947) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Neustadt an der Orla i Thüringen som representerte Aust-Tyskland. Han vart europameister i tikamp både i 1969 og 1971.

Joachim Kirst i 1968

Aktiv
-----

Kirst sette personleg rekord med 7 861 poeng då han vart femtemann i tikampen under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen. Året etter forbetra han seg til heile 8 279 poeng, ny austtysk rekord. Ved friidretts-EM i Aten same året var han suveren bestemann med sine 8 041 poeng, meir enn 200 poeng framom sølvmedaljøren. Både i 1970 og 1971 var Kirst mellom dei aller beste mangekjemparane i verda, med årsbeste på høvesvis 8 131 og 8 206 poeng. Han forsvarte i august 1971 EM-tittelen i tikamp ved meisterskapen i Helsinki. Til Sommar-OL 1972 i München kom ikkje Kirst som ein av dei store favorittane, men leia likevel etter fyrste konkurransedagen. På øving nummer seks i tikampen, 110 m hekk, snubla han i den tredje hekken og fall. Dermed braut han tevlinga og la deretter opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1968 i Mexico by: Nr 5 – 7 861 poeng
* EM 1969 i Aten: Gullmedalje – 8 041 poeng, framom Herbert Wessel (7 828)
* EM 1971 i Helsinki: Gullmedalje – 8 196 poeng, framom Lennart Hedmark (8 038)
* OL 1972 i München: Braut tikampen

Kjelder
-------

* *Friidrott*, årgangane 1969-73. Nyhamnsläge.
* «Joachim Kirst» (på engelsk). Olympedia. Henta 9. april 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Typisk landskap i Hunsrück.
Ruine Balduinseck mellom Mastershausen og Buch
**Hunsrück** er ei låg fjellkjede i Rheinland-Pfalz i Tyskland som høyrer til Mittelgebirge. Ho grensar til elvedalane til Mosel i nord, Nahe i sør og til Rhinen i aust. Hunsrück held fram som fjella Taunus på austsida av Rhinen. På andre sida av Mosel ligg Eifel. Sør for Nahe ligg Pfalz. 

Mange av åsane er ikkje høgare enn 400 meter. Det ligg fleire kjeder med høgare toppar innfor Hunsrück, som alle har sitt eige namn: (Schwarzwälder) Hochwald, Idarwald, Soonwald og Binger Wald. Den høgaste av toppane er Erbeskopf på 816 meter. 

Av byar innanfor Hunsrück finn ein Simmern, Kirchberg og Idar-Oberstein, Kastellaun, og Morbach. Frankfurt-Hahn flyplass, ligg òg i området. 

Klimaet i Hunsrück er forholdsvis vått med ein god del regn. Skifer vert vunne ut i fjella.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå HEIMAT- og HEIMAT3 - ein tysk miniserie som vart filma i Hunsrück

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Hunsrück frå Engelsk Wikipedia .*

| * v
* d
* e
Mittelgebirge |
| --- |
| Bayerischer Wald | Böhmerwald | Eifel | Elbsandsteingebirge | Erzgebirge | Fichtelgebirge | Dei frankiske Alpane | Frankenwald | Harz | Hessisches Bergland | Hunsrück | Lausitzer Bergland | Oberpfälzer Wald | Odenwald | Pfälzerwald | Rhön | Sauerland | Schwabisk Alb | Schwarzwald | Spessart | Taunus | Thüringer Schiefergebirge | Thüringer Wald | Vogelsberg | Westerwald | Zittauer Gebirge |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Jiří Holík** (fødd 9. juli 1944) er ein tsjekkoslovakisk ishockeyspelar frå Havlíčkův som vart verdsmeister 1972, 1976 og 1977.

### Klubbspel

I 1963 byrja Holík på militærtenesta. Han tok då til å spele på Dukla Jihlava, hæren sitt idrettslag. Dei neste 15 år tente han laget. Med Jihlava vann han sju ligapokalar, seks samanhangande åra 1967-72 og den siste i 1974. I 1978 flytta han til Tyskland og var aktiv to sesongar i SB Rosenheim, før han flytta til Wien i Austerrike, der han etter tur spelte for WAT Stadlau og Wiener EV fram til han la opp i 1985.

### Landslagsspel

Holík deltok i samtlege fire OL-turneringar i tida 1964-76 og vann medalje i alle. I 1964 og 1972 fekk han bronse, i 1968 og 1976 tok han og lagkameratane sølv. Frå 1965 til 1977 spelte han kvart år på VM-laget til Tsjekkoslovakia og vart verdsmeister i 1972 i Praha, 1976 i Katowice og 1977 i Wien.

Gjennom 319 landskampar skåra Holík 132 mål for Tsjekkoslovakia, einast to spelarar har spelt fleire internasjonale kampar. Han er eller den spelaren som har flest kampar i verdsmeisterskap.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jiří Holík» frå Wikipedia på tysk, den 12. mai 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC

 |
| **Fylkesveg 851**  |
| --- |
| **851** |
| Strekning |
| Brandhaug i Bardu – Sjøvegan i Salangen |
| Fylkesveg 851 |
| Informasjon |
| Lengd | 19,1 km |
| Status | fylkesveg |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 851 |

*Sjå òg fylkesveg 851 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 851** (**Fv851**) går mellom Brandhaug i Bardu kommune og Sjøvegan i Salangen kommune. Vegen er 19,1 km lang.

Vegen tar av frå E6 ved Brandhaug og går vestover til Sjøvegan der han møter Fv84.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Troms**

Strokkenesbrua
Bardu kommune

* Fylkesveg 851 Brandhaug
* Fv153 frå Kistefossen til Fagertun (8,1 km)
* bro Kistefossbrua (ca. 40 m)

Salangen kommune

* Fv153 Fagertun
* bro Strokkenesbrua (80 m)

Sjøvegan. Fv84 følgjer stranda. Fv851 tar av innover litt til høgre for midten av biletet.
* **84** Sjøvegan

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv851
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
Koordinatar: 56°07′N 15°29′E﻿

**Hasslö** er ein tettstad og ei øy i Karlskrona kommun i Blekinge län i Sverige. I 2020 hadde tettstaden 1 689 innbyggjarar.

Hasslö er ein gammal fiskarkommune med fiskehamnene Hallarna og Garpen. Det er òg eit lite, tidlegare marineverft i Garpen, no reparasjonsverkstad for mindre fartøy.

Hasslö har om lag 1 600 fastbuande, og ytterlegare 1 000 vitjande i sommarmånadane. Øya vert ofte kalla «Vesle Hawaii» på grunn av klimaet og den store badeturismen frå Sverige, Tyskland og Danmark. Hasslö har bru til fastlandet og har utvikla seg til ein pendlerforstad til Karlskrona. Likevel opplever øya fråflytting, og mange av husa er i dag sommarhus for hovudsakleg svenske hytteeigarar.

Den svenske sosialdemokratiske diktaren og agitatoren Fabian Månsson (1872-1938) var fødd og oppvaksen på Hasslö, og ein statue av han er reist i sentrum. Hasslö har eiga kyrkje og ein årleg festival, *Hasslödoppet*, med sirkus og konsertar av tidvis kjende svenske band.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hasslö» frå Wikipedia på bokmål, den 6. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Grini bru på Røabanen. Brua går over Lysakerelva, som danner grensa mellom Oslo og Bærum.
Hovseter haldeplass på Røabanen i Oslo.
Eit togsett på den gamle forstadsbanen Røabanen kryssar Sognsvannsbanen på brua ved utkøyringa frå Majorstuen stasjon. Vognene har skistativ på utsida, som var vanleg i skisesongen.
**Røabanen** er den eine av dei to linjene på T-banenettet i Oslo som krysser grensa mellom kommunane Oslo og Bærum, og med dette òg grensa mellom fylka Oslo og Akershus. Banen har endehaldeplass på Østerås i Bærum.

Røabanen ved Makrellbekken haldeplass i 1958.
Den andre linja som krysser grensa mellom Oslo og Bærum er Kolsåsbanen, som er knytt til Røabanen på Sørbyhaugen rett ovanfor Smestad haldeplass i Oslo.

Opphavleg var Røabanen ein forstadsbane med utgangspunkt på Majorstuen i Oslo, opna fram til Smestad i Oslo i 1912, lengd til Røa i Oslo i 1935 og fram til Grini i Bærum i 1948, til Lijordet i 1951 og til Østerås i 1972. Saman med Holmenkollbanen og Sognsvannsbanen vart Røabanen lengd den andre leia, frå Majorstuen stasjon til Nationaltheatret undergrunnsstasjon i Oslo sentrum, gjennom ein fellestunnel som vart opna i 1928.

Til liks med Holmenkollbanen og Sognsvannsbanen, vart Røabanen bygd og drive av aksjeselskapet Holmenkolbanen A/S, som vart teke over av A/S Oslo Sporveier i 1975, men ikkje formelt før i 1991.

Røabanen vart ombygd i 1995 til T-banestandard med straumskjener og planfrie kryssingar med vegar i samband med at dei vestlege forstadsbanelinjene vart kopla saman med dei austlege T-banelinjene på Stortinget T-banestasjon i Oslo sentrum dette året. Det vart då sett i drift ei pendelrute mellom Østerås og endestasjonen Ellingsrudåsen på T-banelinja Furusetbanen i Oslo.

Bakgrunnsstoff
--------------
Framskåp skåre av Skjåk-Ola (1744–1803) frå Skjåk. Skåpet har stått på ein gard i Bøverdalen og er no på Norsk Folkemuseum, NF.1936-0384. Foto: Anne-Lise Reinsfelt
.
**Framskåp** eller **framskap** er ein type møbel som vart vanleg på 1700- og 1800-talet i norske bygdemiljø, og vart utforma i fleire ulike stilartar i samsvar med lokale moteretningar. Sams for framskåpa er at dei står fram frå ein vegg i stasstova og har ein underdel og ein overdel skild frå kvarandre med eit ope rom. Overdelen kan vere eit skåp eller eit arrangement med hyller for tallerkenar, kanner og krus. Underdelen kan ofte vere djupare eller breiare enn overdelen. Skåpet kan ha brotne hjørne for å gjeve eit litt avrunda inntrykk. 

Framskåpa har vanlegvis vore fint utforma snikkararbeid som har vore dekorert på ymse vis. Somme stadar, som til dømes i Gudbrandsdalen, har treskurd i barokk på kyrkjeinventar inspirert utforminga av skåpa, andre stadar, som i Telemark har rosemåling med rokokkopreg vore tonegjevande, eller som i Valdres, oppdeling av flatene i fyllingar etter renessansens mønster.
Alt-tast på Windows-tastatur.
**Alt** er tasten som ligg til venstre for mellomromstasten på normale tastatur. Han er ein modifiseringstast som kan endra funksjonen til andre tastar, ved at ein held Alt nede samtidig som ein trykkjar den andre tasten. 

Alt-tasten vert ofte nytta i tastekombinasjonar, gjerne saman med Ctrl eller Shift. Ein kan visa til slike samansetjingar ved å skriva tastenamna med eit pluss- eller minusteikn imellom, til dømes «Alt+F4» eller «Alt-F4».

På motsett side av mellomromstasten ligg AltGr, som har omtrent same funksjon, men som også har nokre tilleggsfunksjonar, som å visa til spesialteikn oppgjevne nede og til høgre på andre tastar.

Tastekombinasjonar
------------------

Nokre vanlege tastekombinasjonar i Windows:

* **Alt+F4** avsluttar det aktive programmet
* **Ctrl+Alt+Del** startar systemet på nytt, eller opnar ein oppgåvevelgar som gjev deg høve til å lukka enkelte program.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alt (tast)» frå Wikipeda på bokmål, den 12. september 2009.*

.
**Hatkrimgruppa** er ei eining i det norske politiet som etterforskar hatkriminalitet i Oslo politidistrikt. Gruppa handsamar saker som omhandlar hatkriminalitet, og jobbar samstundes med å auke kompetanse i feltet. Gruppa blei oppretta 1. september 2014, og held til på Manglerud, søraust i Oslo.

I laupet av 2013 blei 14 av totalt 55 registrerte hatkriminalitetssaker oppklara, og det finst truleg høge mørketal. Fem av sakene er framleis under etterforsking, medan 36 av dei er uoppklårt. Storparten av sakene omhandla rasediskriminering, medan den nest største gruppa omhandla hat mot lesbiske, homofile, bifile og transpersonar. 32 av sakene var valdssaker, 11 var trusselsaker og 14 var diskrimineringssaker.

Sjå òg
------

* hatkriminalitet
* hatgruppe
* rasisme

Kjelder
-------

1. 1 2  Ludvigsen, Silje (29. august 2014). «Lager hatkrimgruppe i Oslo». P4.no. Henta 20. januar 2015.
2. 1 2  Engesbak, Reidar (11. september 2014). «Prioriterer hatkriminalitet». Blikk.no. Arkivert frå originalen 3. februar 2015. Henta 20. januar 2015.
3. 1 2  Bach, Tor (27. februar 2014). «Få saker og mye blir henlagt». Vepsen. Arkivert frå originalen 3. februar 2015. Henta 20. januar 2015.
**Jo-Bu Senior** var den fyrste norskproduserte  motorsaga. Ho vart produsert av Jo-Bu Mekaniske Verksted AS i Drøbak. Saga kom på marknaden i 1948 og vart produsert til 1955. I 1948 var tomannssager enda vanlege og i byrjinga vart saga kalla «Einmannssaga Jo-Bu». Jo-Bu Senior hadde ein masse på 17,5 kg, som var lite i høve til dei fleste andre sager på denne tida, men alt for mykje til at saga kunne nyttast til kvisting. Ho vart difor berre nytta til felling og kapping.

I 1948 hadde dei fleste motorsagene breie sverd, som hadde lett for å setta seg fast om stammen klemte. For å hindra dette hadde nokre sager smale bogesverd, men bogen gjorde at det kunne vera vanskelegare å koma til om trea stod tett, eller om det låg stein og røter attmed stammen. Jobu Senior hadde smalt sverd, med trinse i enden, noko som reduserte problemet med klemming. Nokre motorsager med bogesverd vart importerte og prøvd ut i Noreg, men etter at Jobu Senior kom på marknaden forsvann interessa for bogesverdsagene. Ein annan føremon med smalt sverd er at det vert muleg å nytta kile ved felling. 

Motoren var ein Aspin totaktsmotor med eit slagvolum på 125 cm³, som med eit turtal på 4000 o/min hadde ein effekt på rundt 4 hk. Saga var utstyrt med flottørforgassar som måtte roterast 90° når saga vart nytta for felling. 

Jo-Bu produserte sjølv kjeda, som gjekk utanpå sverdet. Kjeda hadde ein fart på berre 4,4 m/s, men saktegåande kjede var vanleg på denne tida. Det var manuell smøring av kjeda.

I 1952 kom den mykje lettare Jo-Bu Junior på marknaden, så både Senior og Junior var i produksjon samstundes frå 1952 til 1955. Det vart produsert rundt 7300 Jo-Bu Senior.

Galleri
-------

* Ei Jobu Senior, produsert i 1949. I fronten av sylinderen ser ein eksosmanifolden. Det var ingen lyddempar.Ei Jobu Senior, produsert i 1949. I fronten av sylinderen ser ein eksosmanifolden. Det var ingen lyddempar.
* Saga i fellingsposisjon. Forgassaren, med luftinntaket på toppen, er rotert 90°.Saga i fellingsposisjon. Forgassaren, med luftinntaket på toppen, er rotert 90°.
* Senior sett frå høgre side.Senior sett frå høgre side.
* Jo-Bu Senior på 1950-talet, truleg på Totenåsen.Jo-Bu Senior på 1950-talet, truleg på Totenåsen.

Referansar
----------

1. 1 2  Larsen, Ø.R. (red.), *Jo-Bu: Skogen og folket*, Follo museum, 2013.
2. ↑  Samset, I. *Fra muskler til maskiner i skogen*, Norsk skogmuseum, 2008.
**César Auguste Jean Guillaume Hubert Franck** (10. desember 1822–8. november 1890) var ein belgisk pianist, organist og komponist.

Franck blei fødd i Liège. Far hans hadde store ambisjonar for han, og ville at han skulle bli konsertpianist. Han studerte ved konservatoriet i Liège før han begynte ved Pariskonservatoriet i 1837. I 1842 drog han til Belgia for ein periode, men drog tilbake til Paris i 1844 og blei der resten av livet sitt.

César Franck ved orgelet
Franck var ein god pianist, og gjorde snart mange konsertturnar. Likevel var det orgelet som skulle bli arbeidsplassen, og han blei tilsett som organist i St. Clotilde-kyrkja i 1858, noko han held fram med resten av livet. Frå 1872 og livet ut var han òg orgelprofessor ved Paris-konservatoriet. Blant elevane hans var Vincent d'Indy, Ernest Chausson og Henri Duparc. Som organist var han særleg kjend for sin store improvisasjonskunst, og det er på grunnlag av berre 12 større orgelverk Franck av mange vert rekna som historia sin største orgelkomponist etter Bach.

Mange av Franck sine verk utnyttar ei «syklisk form» (bruk av same tema i fleire satsar av eit verk). Musikken hans er ofte kontrapunktisk kompleks, med eit harmonisk språk som er lett romantisk, med noko innverknad frå Richard Wagner.

Francks popularitet kviler i stor grad på nokre få verk komponert i slutten av levetida; særleg symfonien (1886–88), dei «symfoniske variasjonane» for piano og orkester (1885), *Preludium, koral og fuge* for solopiano (1884) og ein sonate for fiolin og piano (1886).

Det siste verket han fullførte (og eitt av hans største) er koral nr. 3 i a-moll. Franck døydde i 1890 og blei gravlagt på Cimetière du Montparnasse i Paris.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «César Franck» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mai 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **César Franck**

Wikifrasar Engelsk Wikiquote har ei sitatsamling som gjeld: **César Franck**

* Fritt tilgjengelege notar av César Franck ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Gabi Zange,** fødd **Gabi Schönbrunn**, (fødd 1. juni 1961) er ein tidlegare tysk skeiseløpar frå Crimmitschau i Sachsen som representerte Aust-Tyskland. Ho vart europameister i 1981 og nummer to i Skeise-VM 1985, dessutan vann ho tre olympiske bronsemedaljar.

Schönbrunn tok tredjeplassen i europameisterskapen 1981 i Heerenveen. Vinteren 1984 vart ho europameister i Alma Ata før ho sikra austtysk trippelsiger då ho vart nummer tre i skeise-VM i Deventer, slått av verdsmeister Karin Enke og Andrea Mitscherlich. Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo fekk ho bronsen på 3000 meter, på ny bak dei same to landskvinnene, men her med Mitscherlich på toppen av sigerspallen. Året etter vart Schönbrunn toar i Skeise-VM 1985, nesten tre tidspoeng etter Mitscherlich. Som Gabi Zange reiste ho heim frå vinterleikane 1988 i Calgary med bronsemedaljar både på 3 000 og 5 000 meter, i begge øvingane bak dobbelt gullmedaljør Yvonne van Gennip frå Nederland og dobbelt sølvmedaljør Andrea Ehrig-Mitscherlich.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:» frå Wikipedia på engelsk, den 10. februar 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
*Valdtekta av Helena*, 1530-39
*Odyssevs og Penelope*, 1563
**Francesco Primaticcio** (30. april 1504–1570) var ein italiensk målar, skulptør og arkitekt som arbeidde i Frankrike. Arbeida hans vert rekna til stilretninga manierismen.

### Liv og gjerning

Primaticcio var frå Bologna. Han var fyrst lærling hos Innocenzo da Imola. Deretter gjekk han i lære hos Giulio Romano og medverka då denne dekorerte Palazzo del Tè i Mantova. Han fekk så i 1532, saman med Rosso Fiorentino, oppdrag av Frans I av Frankrike i å delta i utsmykkinga av Fontainebleau. Ballsalen i Fontainebleau er Primaticcio sitt mest omfattande arbeid. Han arbeidde også som arkitekt, og laga teikningar til delar av slotta Fontainebleau og Saint Germain. Dessutan laga han planen til huset Valois sitt gravkammer i klosterkyrkja Saint-Denis.

Primaticcio hadde også stor innverknad på fransk bilethogging, til dømes slutta skulptøren Germain Pilon heilt opp om stilen hans. Under ei reise i Italia kjøpte Primaticcio, på franskekongen si rekning, opp dels antikke originalskulpturar, dels gipsavstøypingar etter berømte klassiske skulpturar. Desse vart så nytta til å lage prektige bronsefigurar.

År 1559 var han styrar for dei kongelege bygningane. Etter Rosso Fiorentino var død, utøvde han eit reint diktatur innan fransk kunst.

Som ein sann renessansekunstnar sysla Primaticcio også med dekorasjonsmåling, gullsmedkunst, møbeldesign, ornamentering og portrettmåling.

Han døydde i Paris i 1570.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Paul Van Haver** (fødd 12. mars 1985 i Brussel), betre kjend som **Stromae** [stromaj], er ein franskspråkleg artist og låtskrivar av belgisk-rwandisk opphav. Han har utmerka seg både i hip-hop og elektronisk musikk. Stromae blei fyrst kjend med sangen «Alors on danse», som låg på fyrsteplass på hitlistene i fleire veker i ei rekkje land i Europa.

Biografi
--------

Paul Van Haver vart fødd av rwandisk far og belgisk mor. I ein alder av elleve viste Paul Van Haver allereie interesse for musikk og gjekk på l'Académie Musicale de Jette, der han studerte musikkhistorie og lærte å spele trommer.

I 2000 opptredde han som rappar under artistnamnet Opmaestro, som han seinare endra til Stromae («Maestro»). Det var under dette aliaset van Haver blei kjend.

Som attenåring grunnla Stromae ei rapgruppe som heite Suspicion, saman med rapparen «Jedi» i Eichof. De produserte blant anna sangen og musikkvideoen «Faut que t'arrête le rap». Jedi bestemte seg for å forlate rapduoen litt seinare.

For å finansiere si private vidaregående utdanning, jobba van Haver deltid i turistnæringen, men hans prestasjonar på skulen var ikkje opp til standarden. Det var fyrst seinare, då han hadde byrja på l' Institut National de Radioélectricité et Cinématographie, at han gav ut sitt fyrste album, *Juste un cerveau, un flow, un fond et un mic*.

I 2008 signerte han ei 4-års platekontrakt med Because Music og Kilomaître. I 2009 jobba Paul som læregutt ved den musikalske radiostasjonen NRJ Brussel. Vincent Verbelen, Music Manager, blei imponert over talentet til Stromae då han høyrde hans fyrste singel «Alors on danse», og bestemte seg for å lufte låta på NRJ for fyrste gong. Responsen frå lyttarane var av ein ekstrem entusiasme. Salet steig raskt til nummer éin i Belgia i løpet av berre nokre få veker. Vertigo Records, ein etikett med Mercury Records Frankrike (Universal Music Group), signerte han for ein verdsomspennande lisensieringsavtale kort tid etter dette.

I mai 2010 hadde han nådd fyrsteplass på hitlistene i Hellas, Nederland, Tyskland, Austerrike, Sveits, Italia, Danmark, Belgia og Tsjekkia.

Diskografi
----------

### Studioalbum

* *Cheese* (2010)
* *Racine carrée* (2013)
* *Multitude* (2022)

### EP-ar

* *Juste un cerveau, un flow, un fond et un mic…* (2007)

### Mixtapar

* *Freestyle Finest* (2006)
* *Mixture Elecstro* (2009)

### Videoalbum

* *Racine carrée Live* (2015)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* «Alors on danse» på YouTube
**Côa** (portugisisk *Rio Côa*) er ei sideelv til Douro i sentrale og nordaustlege delar av Portugal. Ho er ein av få portugisiske elvar som renn frå sør til nord. Ho renn gjennom kommunane Sabugal, Almeida, Pinhel, Figueira de Castelo Rodrigo og Foz Côa, alle i distriktet Guarda.

I Côadalen finst det eldgamle utskjeringar i stein og mange stader med steinalderkunst. Teikningane vart verdskjende då det vart gjort planar om å byggje ei demning i elva som ville leggje heile Côadalen og steinutskjeringane under vatn. Sjølv om utbygginga alt var i gang, førte protestar frå lokale innbyggjarar, vitskapsfolk og media til at utbygginga stoppa opp i 1995, men då var alt ein stor del av teikningane i området Canada do Inferno under vatn. Côadalen arkeologiske park opna i 1996 og vart i 1998 ein del av UNESCO si verdsarvliste.

Côa var åstad for Côa-slaget under Napoleonskrigen på Den iberiske halvøya. Det ligg fleire borger langs elva, som Sabugal og Pinhel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Côa» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juni 2008.*

Fotnotar
--------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 9. juni 2007, henta 24. juni 2008
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |