recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Himalaya og Tibetplatået styrer mykje av klimaet i Asia
**Klimaet i Asia** er eit av dei mest varierete og kontrastfylte klima i verda. Asia utgjer den største landmassen i verda, og er dobbelt så stort som Nord-Amerika, fem gongar så stort som Australia eller om lag 150 gonger større enn Noreg. På den eine sida finn ein Indiahavet og det tropiske Stillehavet, som har dei varmaste havoverflatetemperaturane i verda på ope hav. På den andre sida finn ein den arktiske kysten som har vinter året rundt. I hjarte av Asia finn ein Himalaya og Tibetplatået. Det er like stort som Sentral- og Vest-Europa til saman og har ei gjennomsnittleg høgd på nær 5000 m. Tibetplatået tvingar enorme luftmassar rundt seg, og utgjer ein svært viktig del av klimaet i store delar av Asia.

Store fjellsystem lagar vanlegvis eit todelt vêrsystem med vått vêr på eine sida og tørt vêr på den andre. Himalya og Tibetplatået skapar derimot den asiatiske monsunen, som fører til store klimatiske kontrastar i områda den råkar. I hovudsak fører monsunen kald og tørr luft sørvestover om vinteren, og varm og fuktig luft nordaustover om sommaren. Den mest berømte monsunen har ein i India, men monsunen i Kina påverkar levesettet til minst like mange millionar menneske. Til og med dei sørlege områda av Sibir vert påverka av dette intense og storstilte vêrmønsteret. 
Monsunen har derimot ein del positive sider, og opprettheld jordbruk og busetjingar frå India til Japan, eit område som har meir enn to milliardar menneske eller 30 % av folkesetnaden på Jorda.

Ein har òg mange andre vêrforhold som påverkar klimaet. Ørkenar frå tropane til Arktis ligg mellom fjellrekkjene eller er strødd utover dei indre områda av kontinentet. Temperaturskilnadane i Asia er ekstreme, og ein kan ha temperaturar over 50 °C i delar av India og under −50 °C i Sibir. Det varme vatnet i det tropiske Stillehavet fører til fleire tropiske syklonar, kalla tyfonar, enn nokon annan stad i verda. Desse råkar dei sørlege og austlege delane av Asia.
**Klimapolitikk** viser til aktivitetar og tiltak tatt i forhold til den globale oppvarminga.

Klimapolitikk er relevant som ei erkjenning av at menneskelege utslepp av drivhusgassar er årsak til ei generell oppvarming av atmosfæra. Ofte blir oppvarminga kalla drivhuseffekten.

I den internasjonal klimapolitikken er det lagt stor innsats i å forhandlingar om forpliktande avtalar mellom statar.
Eitt av verkemidla er handel med CO2-kvotar.
Det viktigaste vitskaplege grunnlaget for internasjonal klimapolitikk er rapportane frå FN sitt klimapanel.

På nasjonalt plan har klimapolitikken for det meste handla om korleis dei internasjonale måla om reduksjon av karbondioksid (CO2)- og KFK-utslepp kan oppnåast.

Eit sentralt tema her er erstatning av fossilt brensel i industri, transport og hushald med fornybare energikjelder og energiøkonomisering (ENØK). I mindre grad er fjerning av CO2 og ei betre forvaltning av karbonressursar i form av petroleum og skog sett i samanheng med klimapolitikk.

Det finst fleire haldningar i klimapolitikken. Den mest utbreidde haldninga i Europa er at utsleppa av drivhusgassar, framfor alt karbondioksid, bør reduserast for å unngå ei for sterk oppvarming av klimaet på jorda.

Enkelte land sine regjeringar – og enkelte politiske grupperingar i mange land – går derimot inn for ein passiv klimapolitikk, dvs. at dei ikkje vil sette i verk nokon klimapolitiske tiltak. Dette gjeld i første rekkje USA, med støtte spesielt frå Saudi-Arabia og Australia.

Ifølgje klimaforskarane sine berekningar inneber ein manglende klimapolitikk at øydeleggingar og tap av menneskeliv som følgje av meir ustabilitet i veret og stigande havnivå vil auke dramatisk i løpet av dei nærmaste tiåra.

**Kjelde:** Bokmålswikipediaen, art. med same namnet.
*Denne artikkelen handlar om byen i Ukraina. For innsjøen i Noreg, sjå Uman.* 
Koordinatar: 48°45′0″N 30°13′0″E﻿

**Uman** (ukrainsk Умань) er ein by i Tsjerkasy oblast (provins) sentralt i Ukraina, aust for Vinnytsia. Byen ligg ved breidda av elva Umanka og er det administrative senteret i Uman rajon (distrikt). For ukrainarane er Uman kjend for skildringa av haidamakopprøra i det lengste diktet til Taras Sjevtsjenko, *Haidamaky* (1843).

Historie
--------

Opphavet til byen er uklart, men han er særs gammal. Han er kjent frå 1616 då tatarane bygde eit forsvarsanlegg i byen og eit framtredande kossakregiment vart stasjonert i byen. I åra 1670–1674 var byen militært hovudkvarter for den delen av Ukraina som ligg på vestsida av Dnepr. Folketalet steig utover på 1600-talet då byen var ein del av Polen og han fekk byrettar i 1616 og i 1629 hadde den 6 000 innbyggjarar. I 1706 fekk han Magdeburgrettar.

I 1802 vart den storslåtte Sophienpark opna, anlagt av den polske greven Stanislaw Potocki og ingeniøren Ludwig Metzel, inspirert av dei engelske landskapsparkane. Parken har namn etter den greske hustrua til Potocki.

Under andre verdskrigen var det rett ved byen eit større slag mellom det tyske Wehrmacht og den raude armeen 15. juli–8. august 1941 der ei tysk pansergruppe rykte aust mot den austlege svingen av Dnepr og rundt 100 000 sovjetiske krigsfangar i ein stor knipetangsmanøver. Etter den tyske erobringa av byen vart over 14 000 jødar deporterte frå byen. Frå byrjinga av 1990-talet har byen vorte ein jødisk valfartsstad då grava til den sentrale rabbinaren Nachmann ligg her.

Næringsliv
----------

Hovudnæringa i byen er maskinindustri og farmasøytisk industri. Uman ligg sentralt kommunikasjonsmessig der motorvegane Kiev – Odessa og Vinnytsia – Kropyvnytskyj kryssar kvarandre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Uman» frå Wikipedia på engelsk, og «Uman (Ukraina)» frå Wikipedia på bokmål den 16. september 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Magocsi, A History of Ukraina, 1996, s. 297

Bakgrunnsstoff
--------------

* Uman informasjonsportal (ukrainsk)

| * v
* d
* e
Tsjerkasy oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Tsjerkasy |
|  | Horodysjtsje**·** Kamjanka**·** Kaniv**·** Khrystynivka**·** Korsun-Sjevtsjenkivskyj**·** Monastyrysjtsje**·** Sjpola**·** Smila**·** Talne**·** Tsjyhyryn**·** Uman**·** Vatutine**·** Zjasjkiv**·** Zolotonosja**·** Zvenyhorodka |  Ukraina |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Umaru Bangura** (fødd 7. oktober 1987 i Freetown) er ein sierraleonsk fotballspelar. I 2011-sesongen spelar han på midtbanen for Haugesund i den norske Tippeligaen.

Bangura spelte for Sierra Leone under U17-VM i Finland i 2003. Etter meisterskapen drog han til den engelske klubben Watford, men fekk ikkje arbeidsløyve i Storbritannia. Han drog til Noreg og Hønefoss i Adeccoligaen i 2006. Han var eit fast innslag på laget til Hønefoss til og med 2010-sesongen, då klubben spelte i Tippeligaen. Etter at Hønefoss rykte ned att til Adeccoligaen, skreiv Bangura under for Haugesund 29. november 2010, utan overgangssum.

Bangura debuterte for A-landslaget til Sierra Leone 3. september 2006 i ein kvalifiseringskamp til Afrikameisterskapen mot Togo. Han var fast på laget under Sierra Leone sine kvalifiseringskampar til fotball-VM i 2010.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå engelsk Wikipedia 19. april 2011.*

Fotnotar
--------

1. 1 2  Norsk og internasjonal fotballstatistikk
2. ↑  National Football Teams
|  |
| --- |
| **Umbramaurpitta** |
| UmbramaurpittaFoto: Francesco VeronesiUmbramaurpittaFoto: Francesco Veronesi |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** VU SårbarUtbreiinga av Umbramaurpitta Utbreiinga av Umbramaurpitta |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurrikser Formicariidae |
| **Slekt:** | *Grallaria* |
| **Art:** | **Umbramaurpitta** *G. milleri* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Grallaria milleri***Chapman, 1912 |

**Umbramaurpitta** (*Grallaria milleri*) er ein maurpitta, ein fugl som er typisk for artane i slekta si, *Grallaria*. Han er endemisk for Colombia og lever i departementa Caldas, Risaralda og Quindío på vestsida av den sentrale fjellkjeda av Andes, og dessutan på austsida av fjellkjeda i Tolima-departementet. Utbreiingsområdet er nord for Cali og sør for Medellín.

Skildring
---------

Umbramaurpittaen er ein mellomstor til stor maurpitta, med store kraftige bein, 18 centimeter i kroppslengd. Han er vesentleg brun, med kvit strupe og kvit buk. Eit mørkt flekkete område dannar ei brystband. Arten har habitat i våt underskog, på eller nær bakken, frå 1800 til 3140 moh.

Populasjonen er estimert til 1500 til 7000 individ og minkande. Arten er klassifisert som sårbar.

Kjelder
-------

* Krabbe, N.K. & Schulenberg, T.S. (2003). *Brown-banded Antpitta (Grallaria milleri)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2015). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 25. september 2015
* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Grallaria milleri*. Henta frå  den 25. september 2015

Referansar

1. 1 2  BirdLife International (2015)
2. ↑  Krabbe et al, 2003

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Umbramaurpitta**
**Sverre Andersen** (9. oktober 1936–1. november 2016) var ein norsk fotballspelar frå Stavanger. Han debuterte på Viking FK i 1952 og spela sin siste kamp i 1971. Høgdepunktet kom då han var med å verte cupmeister i 1959, han vart også seriemeister i 1958. Totalt spela han 482 kampar for Viking, 262 av dei var seriekampar. Andersen, som var målvakt, spela 41 landskampar i tidsrommet 1956-68.

### Landslagsspel

Andersen debuterte for det norske A-landslaget den 26. august 1956 i ein heimekamp mot Finland som enda med 1-1. Dei neste tolv åra var han alltid aktuell for målvaktsplassen på landslaget, fyrste tida i kamp med Asbjørn Hansen, seinare med Kjell Kaspersen. Den siste landskampen han spela var mot Polen den 9. juni 1968 der Noreg tapte 1-6.

### Klubbspel

I 1958 var Andersen målvakt for Viking som vann Avdeling A i Hovedserien, á poeng med Larvik Turn, og var klar for seriefinale mot Oslo-klubben Skeid. Viking vann finalekampen med 2-0 og tok dermed sin aller fyrste seriemeisterskap, Andersen og Edgar Falch var mellom nøkkelspelarane på laget. Begge to var også med då Viking året etter vann sitt andre NM-gull. Finalekampen i cupen gjekk mot Sandefjord og enda med 2-1-siger etter ekstraomgangar. No var også Olav Nilsen mellom dei som spela på meisterlaget.

Andersen vart kåra til årets fotballspelar i Noreg både i 1958 og 1962.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sverre Andersen» frå Wikipedia på bokmål, den 30. september 2012.*


1. ↑  Sverre Andersen er død Arkivert 2016-11-01 ved Wayback Machine. *Stavanger Aftenblad* (1. november 2016)
**Joanie Caucus** er ein fast figur i teikneserien Doonesbury. Ho har vore med sidan om lag 1972.

Skildring
---------

Joanie vart introdusert i serien hausten 1972, medan Mike Doonesbury og venen Mark Slackmeyer var på motorsykkeltur tvers gjennom USA. Joanie var ei sliten husmor i 30-åra, som tydeleg hadde fått nok av mann og barn. Då Mike og Mark synte seg, braut ho med husmorlivet og slengde seg på sykkelen, og vart fastbuande i Walden Commune. Joanie skilde seg sidan frå mannen, og tok opp studering, noko som gav ho ein glimrande eksamen i juss. Før ho kom så langt, arbeidde ho i barnehage, der ho gjorde kva ho kunne for å overtyde småjentene om å bryte kjønnsrollemønstra. Dette førte til mange ...interessante politiske debattar i sandkassa, særleg mellom femåringane Ellie og Steve. Mike steppa inn som vikar når Joanie laut vera andre stader, og heile barneflokken var synleg frå seg då Joanie reiste til byen for å studere. Dei følgde nøye med på studiet hennar, og Ellie ringte jamleg for å oppmuntre eller trøyste, og heile barneflokken feira det då ho endeleg fekk eksamen. 

Medan Joanie studerte, budde ho i lag med det svarte paret Kyle og Ginny, og vart trent i amerikansk demokrati ved å hjelpe Ginny i eit lokalval til det amerikanske senatet. Ginny tapte mot Lacey Davenport, som merkte seg Joanies evner, og gav ho fast jobb for seg. Joanie var i arbeid for Lacey til denne døydde om lag 1996. 

På denne tida møtte Joanie fleire menn, mellom desse Andy Lippincott, som synte seg å vera homofil. Ho var og noko i lag med presten Scot Sloan, men enda opp med den noko yngre journalisten Rick Redfern. Dei har halde lag sidan. I 1982 fekk dei sonen Jeff, som vart offer for tidsklemma, sidan ingen av dei hadde tid til å oppdra han. 

Joanie hadde dottera Joan Jr frå det første ekteskapet sitt. Ho vart til dagleg kalla J.J. Ho dukka uventa opp mot slutten av 70-talet for å "gjera opp" med mora, og har klandra ho for tapt barndom i alle år sidan. Sjølv om Joanie ikkje synte seg som idealet av ei mor, har ho tydeleg varme for Zonker Harris, som gav dette att ved å "passe på" Joanie og vurdere kjærastane hennar. Joanie har støtt vore juridisk rådgjevar for dei andre i serien om noko stod på, og tok seg slik sett av testamentet til Lacey då denne døydde.

Etter 1992 var Joanie i arbeid under Bill Clintons administrasjon. Frå 2001 har ho rekna seg som pensjonist, og er i dag ei aldrande kvinne i 70-åra. Ho har kanskje den mest omsorgsfulle rolla i teikneserien.
**Joanne Pavey** (fødd **Joanne Davis**, 20. september 1973), er ein britisk friidrettsutøvar frå Honiton som har tevla i mellomdistanse- og langdistanseløp. Ho vart europameister på 10 000 meter i 2014 og tok sølv på same distansen under det førre EM i 2012.

Aktiv
-----

Pavey deltok i fleire store meisterskap frå 1997, men det var fyrst ved EM i friidrett 2002 ho kom med i kampen om medaljane. I München-EM vart ho nummer fem på 1500 m, same plasseringa fekk ho under Sommar-OL 2004 i Aten, men då på 5000 m.

I 2006-sesongen kom Pavey på andreplassen på 5000 m under samveldeleikane, og på fjerdeplassen på same distansen ved friidretts-EM i Göteborg. Få veker etter europameisterskapen sette ho personleg rekord på 5000 m med 14.39,9.

Frå 2007-sesongen satsa Pavey mest på 10 000 meter. Ho sette personleg rekord i Watford med 31.26,9. I 2012 vann ho sølvmedaljen på 10 000 meter under friidretts-EM i Helsingfors, med tida 31.49,0 var ho i mål vel fire sekundar bak vinnaren Ana Dulce Félix frå Portugal. Seinare på sommarern vart Pavey nummer sju på mildistansen under Sommar-OL 2012 i London.

Pavey fekk sin store triumf då ho sigra i milløpet under EM i friidrett 2014 i Zürich. Løpet gjekk lenge i moderat tempo, og vinnartida vart ikkje betre enn 32.22,3. 40 år gammal vart Pavey den eldste europameister i friidrett nokon gong.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jo Pavey» frå Wikipedia på engelsk, den 21. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BBC Things

 |
*Den heilage Hieronymus i eit fjellandskap*, ca. 1515/24
**Joachim Patinir** var ein flamsk målar og teiknar som arbeidde i Antwerpen. Han var fødd kringom 1475/80 og døydde 5. oktober 1524. Patinir er kunsthistorisk viktig gjennom å gjere landskapsmåling til ein eigen sjanger.

### Liv og gjerning

Patinir var fødd i nærleiken av Dinant. Han gjekk i lære hos Gerard David i Brugge. I bileta sine fylgde han meisteren sin i behandlinga av landskapet. Til liks med sine samtidige, Hendrik Bles og Albrecht Altdorfer, vart landskapet eit hovudmotiv, medan forgrunnsfigurane mest er staffasje. Som landskapsmålar viser han, trass detaljrikdomen, eit blikk for det storslåtte og stemningsfylte. Måleria hans har ofte ein blåaktig tone.

Mellom dei mest kjende måleria til Patinir er; *Jesu dåp*, *Den heilage Kristoffer*, samt *Flukta til Egypt*, *Antonius freisting* og *Himmel og helvete*. I begge dei sistnemnde måleria syner han, med sin fantasifulle stil, likskapar med Hieronymus Bosch. Til skilnad frå Bosch la han mindre vekt på figurane og dess meir på landskapet med taggete fjell og knausar.

Han brukte ei arkaisk biletform med dobbelt perspektiv.

Patinir døydde i Antwerpen.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Joachim Patinir» frå Wikipedia på svensk, den 16. april 2012.*

* *Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BPN

 |
Eit av fem japanske måleri av 'Utryddinga av det vonde' viser Sendan Kendatsuba, ein vernar av buddhistisk lov, som overvinn vondskap.
**Vondskap** er eit abstrakt omgrep som kan visa til noko pinefullt og plagsamt eller det å ønska å gjera andre vondt. 
Det kan også definerast som den ytterste rekkjevidden av å gjera gale eller å mangla moral. Det finst mange definisjonar av vondskap, såvel som analysar av motiva for det. Element som ofte blir sett i samanheng med vondskap er likevel ubalansert oppførsel som omfattar formålstenlegheit, egoisme, ukunne og neglisjering.

I visse kulturar, særleg dei påverka av abrahamittiske religionar, blir vondskap gjerne sett på som ein dualistisk antagonistisk motsetnad til godskap, der det gode skal sigra over det vonde. 
Vonde hendingar er gjerne følgjer av synd eller å vanvyrde Gud.
Det vonde kan personleggjerast med ein skikkelse som Djevelen, Satan, Iblis og så bortetter.

I dharma-religionar er det gjerne slik at ein kan fri seg frå både det gode og det vonde gjennom å oppnå eining med verdsaltet. 
I kulturar påverka av buddhismen er både det gode og det vonde sett på som motsetningar som ein må fri seg frå gjennom å oppnå *sunyata,* tomheit frå dei.
I hinduismen er ikkje vondskap rekna som eit eige metafysisk prinsipp, men som noko som finst i lag med livet i verda, både i høve til menneske og tidsepokar (*yuga*). Liding og kosmisk uorden (*adharma*, mangelen på dharma) går ofte att i kampen mellom gudar (devaer) og demonar (asurarer).

Kjelder
-------

1. ↑  «vondskap» i Nynorskordboka.
2. 1 2  Bowker, John (2000), «Evil», *The Concise Oxford Dictionary of World Religions* (Oxford University Press,)
3. ↑  «Evil». Oxford University Press. 2012. Arkivert frå originalen 22. august 2012. Henta 14. april 2016.
4. ↑  Ervin Staub. *Overcoming evil: genocide, violent conflict, and terrorism*. New York, NY, USA: Oxford University Press, Pp. 32.
5. ↑  Caitlin Matthews, John Matthews. Walkers Between the Worlds: The Western Mysteries from Shaman to Magus. Inner Traditions / Bear & Co, Jan 14, 2004. P. 173.
6. 1 2  Paul O. Ingram, Frederick John Streng. *Buddhist-Christian Dialogue: Mutual Renewal and Transformation*. University of Hawaii Press, 1986. P. 148-149.
7. ↑  Browning, W.R.F. (2009), «evil», *A Dictionary of the Bible* (Oxford University Press)
8. ↑  Johnson, W. J. (2009), «evil», *A Dictionary of Hinduism* (Oxford University Press,)

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Evil» frå Wikipedia på engelsk, den 14. april 2016.*
**Sverre Helland** (18. september 1924–31. desember 2007) var ein gardbrukar og politikar frå Eikangervåg i Hordaland. Han var stortingsrepresentant for Senterpartiet frå 1969 til 1985.

Helland var son til ein gardbrukar, og tok i si tid over farsgarden. Frå 1947 til -51 arbeidde han som lærling i elektrofaget. Skuleåret 1951/52 gjekk han økonomilina ved Bondelagets folkehøgskole på Mysen. Åra frå 1957 til -60 utdanna han seg vidare på elektrolina ved Bergens tekniske skole. Same året som han fullførte skulen, grunnla han sitt eige firma, Helland Elektro & Co. Firmaet dreiv han til 1996.

Helland var heradsstyremedlem i Hamre herad perioden 1952-55. Seinare, etter kommunesamanslåingar, var han med i formannskapet i Lindås 1964-71, ordførar i perioden 1968-69.

Hausten 1969 vart Helland vald til å representere Hordaland og Senterpartiet på Stortinget. Gjennom seksten år var han tingmann, medlem 1969-77 i Industrikomiteen og 
1.10.1977-15. april 1983 av Finanskomiteen. Dei siste to og ein halv sesjonane møtte han i Justiskomiteen. Helland var politisk nestformann i Senterpartiet frå 1981 til -83.

Helland vart i 2005 tildelt Kongens Fortenestemedalje i gull.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
**Hêra** (gresk Ἧρη (jonisk) eller Ἧρα (attisk)) er ei gudinne i gresk mytologi.

Hera var dotter av Kronos og Rhea, søster og make av Zevs og dronning i Olympen. Med Zevs hadde ho borna Ares, Eileithyia, Hefaistos og Hebe. I følgje ein annan versjon var Hefaistos sonen hennar utan far, fødd som eit svar på at Zevs «fødde» Athene. Ho var vernar av ekteskapet og barnefødslar, og var mest tilbeden av kvinner. 

Ho var sett på som ei hemnlysten og straffande gudinne mot dei som terga henne. Ho forfylgde stadig elskarinnene til sin utru make og barna han fekk med dei. Dette motivet var spesielt framtredande i mytane om Herakles som ho forfylgde frå før han vart fødd og heile hans jordiske liv. Myten om opphavet til Mjølkevegen seier at Zevs plasserte spedbarnet Herakles ved Heras bryst utan hennar vitande, då ho oppdaga det reiv ho vekk ungen, og brystmjølka hennar spruta ut over himmelen. 

Etter at Herakles var teken opp til himmelen, forsona Hera seg med han og gav han dottera Hebe til ekte.

Hera sin heilage fugl var gauken, seinare var også påfuglen forbunden med henne. Granateplet var hennar spesielle symbol.

Romarane identifiserte henne med si gudinne Juno.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hera**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC

 |
Ein **politisk fange** er ein person som er fengsla eller på annan måte frarøva sin handlings- og ytringsfridom. Oftast fordi deira idéar eller reine nærvær, vert vurdert som ei utfordring eller trussel mot styresmaktene. Ein politisk fange er gjerne òg ein samvitsfange.

I mange høve har den politiske fangen gjerne vorte fengsla utan lovbelegg direkte gjennom utenomrettslige prosessar.

Det hender  òg at den politiske fange vert arrestert og dømt  der falske tiltaler, falske prov, og urettvise rettssaker vert brukt for å skjula det faktum at vedkomande er ein politisk fange. Dette er vanleg i situasjonar der utenomrettslig fengsling gjerne ville ført til nasjonal eller internasjonal fordøming for brot på menneskerettane til ein person med avvikande politiske synspunkt. Ein politisk fange kan òg vera ein person som på urettmessig vis har vorte frarøva høvet til kausjon eller prøvelauslating når det er rimeleg å tru at dette hadde vorte gjeve til ein annan person for eit liknande lovbrot, eller at spesielle rettslege tiltak har vorte sett i verk for å forhindra dette.

Spesielt i sistnemnde tilfelle kan det om personen vert vurdert som ein politisk fange eller ikkje, avhenga mykje av subjektive politiske perspektiv eller tolking av bevismaterialet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Politisk fange» frå Wikipedia på bokmål, den 10. februar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Amnesty International
* Jericho movement – politiske fangar USA
* Politiske fangar – Russland
* Politiske fangar Puerto Rico Arkivert 2019-03-05 ved Wayback Machine.
**Politisk søme**, også kalla **politisk korrektheit** etter det engelske uttrykket «politically correct, political correctness», er uttrykk som blir brukt, hovudsakleg i nedsetjande tyding, om ulike forsøk på å endre uttrykksformer eller sensurere ytringar som enkelte kan oppleve som støytande eller diskriminerande. Den noverande tydinga av uttrykket vart utbreidd først i USA i åra rundt 1990, og deretter i Vest-Europa og elles i verda.

I Noreg er uttrykket også brukt i nedsetjande tyding om personar som gjennomgåande fremjar lite kontroversielle synspunkt, eller som ukritisk vidareformidlar offentleg godkjente tale- og tenkjemåtar.

Historikk
---------

Det var særleg etter debatten som følgde utgjevinga av boka *The Closing of the American Mind*, skriven av Allan Bloom og utgjeve i 1987, at omgrepet *political correctnes* vart utbreitt i amerikansk samfunnsdebatt. I boka hevdar Bloom at høgare utdanning i USA i etterkrigstida har vorte prega av ei form for kulturrelativisme og ei overdriven openheit overfor andre kulturar, noko som ifølgje Bloom har gjort kritisk tenking omkring både eigen og andre sin kultur vanskeleg eller umogeleg.

Etter debatten om boka til Bloom vart «politisk søme» særleg brukt for å beskrive forsøk på tabuisering av ord, bilete eller tenkjemåtar som potensielt kunne komme til å støyte enkeltpersonar eller grupper. I enkelte samanhengar vart også klassiske verk innan litteratur og film stempla som potensielt støytande, og forsøkt fjerna frå pensum i skoleverket og ved universiteta. Ved å uttrykkje seg politisk korrekt – og ved å unngå politisk ukorrekte uttrykksmåtar – skulle ein hindre og førebyggje diskriminering av mellom anna kvinner, etniske eller religiøse minoritetar, homofile og utviklingshemma.

Kritikarar av politisk søme har i den seinare tida byrja å bruke omgrepet for å skildre det dei ser som trugslar mot ytringsfridommen, og til dels som eit uttrykk for ein falsk eller misforstått radikalisme, etter mønster av analysen i boka til Bloom. Enkelte kritikarar har også gjort eit poeng av å vere politisk ukorrekte i sin måte å uttrykke seg på, for eksempel ved å bruke eldre og ofte nedsetjande uttrykk på minoritetar, nettopp for å provosere fram ein reaksjon frå meiningsmotstandarane.

Sjå òg
------

* Eufemisme

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  Thorsen, Dag Einar (20. februar 2018). «Politisk korrekt». *Store norske leksikon*. Henta 28. mai 2018.
|  |
| --- |
| ***Pollachius*** |
| Sei, Pollachius virensSei, *Pollachius virens* |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Overklasse:** | Strålefinnefiskar Actinopterygii |
| **Orden:** | Torskefisk Gadiformes |
| **Familie:** | Torskefamilien Gadidae |
| **Underfamilie:** | †Gadinae |
| **Slekt:** | †***Pollachius***Nilsson, 1832 |

***Pollachius*** er ei slekt i torskefamilien som omfattar dei to artane lyr og sei (pale). Desse fiskane kan begge bli rundt ein meter lang og har ei sølvfarga sidelinje. Dei held til i Nord-Atlanteren, sei både i aust ved Europa og i vest ved Amerika. Begge er matfisk rekna som kvitfisk.

Lyr, *Pollachius pollachius*
Sei og lyr blir ofte steikte. I Noreg blir dei også mykje bruk til fiskekaker. På Shetland kler ein gjerne ungfisk i havre og steiker dei. På Orknøyane har ein tradisjonelt salta og tørka årsgamle fisk over torvbål. Salta og røykt fisk kan få ein lakseliknande raudfarge, og blir selt i Tyskland som *Seelachs*, 'sjølaks'. I Korea kan ein frysa og tine fisken fleire gonger for å få retten *hwangtae*, halvtørka han for å få *ko-da-ri*, eller tørka han heilt og eta han som *book-o*.

Forvekslingasartar
------------------

Fisk i slekta *Theragra* (som berlevågfisk) blei tidlegare rekna til *Pollachius*. På engelsk er dei kjende under namnet *pollock*, som òg viser til sei og lyr. Polartorsk (*Boreogadus saida*) blei òg tidlegare rekna til slekta.

Kjelder
-------


* Pollachius ved fishbase.org

---

* *Denne artikkelen bygger på «Pollock» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pollachius**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa
* ITIS

 |
| Montbard |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Montbard** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Bourgogne-Franche-Comté  Côte-d'Or |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  46,37 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 6 300   136/km² |
| Koordinatar | 47°37′″N 04°20′″E﻿Koordinatar: 47°37′″N 04°20′″E﻿ |
| Høgd over havet | 221 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 21500 |
| **Heimeside:** www.montbard.com |

**Montbard** er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Côte-d'Or i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 6 000 innbyggjarar. 

Montbard er ein liten industriby ved elva Brenne.

Historie
--------

Montbard ligg nær cistersianarklosteret i Fontenay, som kom på UNESCO si verdsarvliste i 1981.

Anne de Bourgogne og John av Lancaster, hertug av Bedford gifta seg i châteauet i byen i 1423. Det var kjøpt av Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon.

Montbard var heimbyen til Buffon sin samarbeidspartnar, Louis-Jean-Marie Daubenton, og staden der Jean-Andoche Junot (1771-1813) tok livet av seg.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Montargis |
| --- |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Centre  Loiret |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  4,46 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 15 030   3 370/km² |
| Koordinatar | 48°00′″N 02°44′″E﻿Koordinatar: 48°00′″N 02°44′″E﻿ |
| Høgd over havet | 85 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 45200 |
| **Heimeside:** www.montargis.fr |

**Montargis** er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Loiret i regionen Centre og har om lag 15 000 innbyggjarar. 

Byen ligg om lag 110 km sør for Paris og 70 km aust for Orléans, ved elva Loing i hjarte av regionen Gâtinais. 

Montargis er den nest sørlegaste byen i Loiret etter Orléans. Han ligg nær ein stor skog og hovudnæringane er lett industri og jordbruk, inkludert safran. På grunn av dei mange kanalane og bruene vert Montargis stundom kalla «Gâtinais sitt svar på Venezia». Sjølv om byen er forholdsvis moderne har han ein mellomaldersk sjarm i sentrum.

Historie
--------

Byen skal ha vore staden der sjalusigudinna Juno gjekk til åtak på Argus. Namnet Montargis skal ha kome frå det det latinske ordet *mons argi*. 
Alternativt nemner Julius Cæsar høvdingen Moritas som gav namn til ein by i området. Uansett oppstod byen i antikken, og det er funne fleire gallo-romerske gjenstandar her. 

Seinare var byen ein skanse for frankarkongen Klodvig I.

Montargis høyrte opphavleg til huset Courtenay, som bygde ei borg på ein ås ovanfor byen. Byen vart avstått til kongen av Frankrike i 1188. På 1300- og 1400-talet var byen residens for dei kongelege. 

### Hundreårskrigen

I 1427, under Hundreårskrigen, omleira Richard de Beauchamp, jarl av Warwick, byen med artilleri og byrja bombardementet den 15. juli. Under omleiringa saboterte innbyggjarane i Montargis dika til fleire vatn i området, og skapte ein flaum som drukna mange av engelskmennene. 5. september braut ein fransk styrke på 1 600 menn omleiringa, leia av Jean de Dunois og La Hire, kommandørar som seinare leia hæren til Jeanne d'Arc. Dette markerte den første viktige sigeren til Karl VII sin hær under krigen. 

Då Jeanne d'Arc vart skada etter ei mislykka omleiring av Paris i september 1429 reiste ho gjennom Montargis på veg til Gien.

Etter krigen gav Karl VI byen fleire privilegium. I 1490 erklærte etterfølgjaren hans, Karl VIII byen som *Montargis Le Franc* («Skattefrie Montargis»). Montargis slapp å betale skatt i tre hundre år fram til den franske revolusjonen.

### 1500-talet

I 1528 gav Kong Frans I byen til svigerinna si, Renée av Frankrike, Hertuginne av Ferrara og dotter av Louis XII. Etter at mannen hennar Ercole II, Hertug av Ferrara, døydde i 1559 flytta Renée til Montargis. Ho gav her ly til hugenottar som flykta frå forfølgingar i Paris og andre stader under hugenottkrigen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av skogen Paucourt i Montargis Arkivert 2005-12-17 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Montbéliard |
| --- |
| Château de Montbéliard Château de Montbéliard |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Bourgogne-Franche-Comté  Doubs |
| Først nemnd i | 985 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  15,01 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 27 570   1 837/km² |
| Koordinatar | 47°31′″N 06°48′″E﻿Koordinatar: 47°31′″N 06°48′″E﻿ |
| Høgd over havet | 337 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 25200 |
| Bilnummer | www.montbeliard.com |

**Montbéliard** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Doubs i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 30 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Byen vart først nemnd i 985 som *Mons Beliardae*, og vart eit grevskap i Det tysk-romerske riket på 1000-talet. Byen vart på gamaltysk kalla *Mömpelgard* og i 1397 gjekk grevskapet via giftarmål til Huset Württemberg. I 1524, 10 år tidlegare enn i Württemberg, innførte grev Ulrich og reformator William Farel protestantisme i Mömpelgard. Frå 1598 til 1608 bygde arkitekten Heinrich Schickhardt fleire landemerke i byen, som St. Martin, eit slott, ei bru, eit universitet og fleire hotell. 

Etter den franske revolusjonen vart byen ei kort tid innlemma i Den raurakiske republikken, og i 1793 annektert av Frankrike. Dette vart stadfesta i 1706 og av Reichsdeputationshauptschluss i 1806, då Württemberg som kompensasjon fekk andre område og vart eit kongedøme. 

Som følgje av styret under hertugane av Württemberg har byen i fleire hundreår vore ein protestantisk enklave i Frankrike.

Sjå òg
------

* Grevskapet Montbéliard

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| ***Song to the Siren***  Song av Tim Buckleyfrå albumet *Starsailor* |
|  |
| **Utgjeve** | Februar 1970 |
| **Innspelt** | 1969 |
| **Sjanger** | Folk |
| **Lengd** | 4:36 |
| **Selskap** | Straight |
| Låtskrivar(ar) | Larry Beckett, Tim Buckley |
| **Produsent** | Tim Buckley |
|
|

«**Song to the Siren**» er ein song skriven av Tim Buckley og låtskrivarpartnaren hans Larry Beckett og vart først gjeven ut på Buckley-albumet *Starsailor* i 1970. Han vart seinare gjeven ut på *Morning Glory: The Tim Buckley Anthology*.

Pat Boone var den første som gav ut ein versjon av songen, på albumet sitt *Departure* i 1969, altså før Buckley gav ut sin versjon. Songen er ein av dei mest kjende til Buckley, særleg etter at mange spelte han inn då Buckley døydde i 1975.

Bakgrunn
--------

Songen vart skriven i 1967, men Buckley var misnøgd med dei første forsøka han gjorde på å spele han inn. Han kom til slutt ut på *Starsailor* tre år seinare. Fjernsynsserien *The Monkees* hadde med ein versjon av songen spelt av Buckley på 12-strengsgitar. Denne står i kontrast til den meir frodige, klangfyllte versjonen på albumet hans. 

Songen referer til sirena som prøver å lokke sjømenn i havet i gresk mytologi. Sirena er ein mytisk vesen som er halvt kvinne, halvt fisk som syng vakkert for å villeie sjømennene og skipa deira.

Versjonen av This Mortal Coil
-----------------------------

Den mest kjende innspelinga av «Song to the Siren» er av This Mortal Coil. Han vart gjeven ut på singel i september 1983 og låg tre veker på den britiske singellista med ein 66. plass som høgaste plassering.. Singelen selde derimot jamt og trutt og låg heile 101 vekerpå indie-lista i Storbritannia. Songen kom ut på albumet deira *It'll End in Tears* i 1984. Etter singelen kom ut vart Buckley igjen oppdaga på midten av 1980-åra.

Denne versjonen vart nytta i David Lynch-filmen *Lost Highway* i 1997, men kom ikkje med på filmmusikkalbumet etter filmen. Lynch sa at This Mortal Coil-versjonen av songen inspirerte til dei to første albuma av Julee Cruise. Han hadde òg planlagt å nytte originalversjonen i filmen *Blue Velvet*, men fekk då ikkje løyve til dette.

Andre versjonar
---------------

Songen er òg spela av Robert Plant, Susheela Raman, John Frusciante, Half Man Half Biscuit, Sinéad O'Connor, John Grant og Bryan Ferry.

Songen er òg spelt på konsertar av mange artistar, mellom andre George Michael og David Gray.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Song to the Siren» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mars 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «This Mortal Coil single: Chart performance». Arkivert frå originalen 22. oktober 2008. Henta 29. mars 2011.
2. ↑  «The Rough Guide to Rock». Arkivert frå originalen 26. februar 2008. Henta 29. mars 2011.
3. ↑  The City of Absurdity: David Lynch's Blue Velvet
4. ↑  Sullivan, Caroline (29. mars 2011). «George Michael Live at Wembley review *The Guardian*». London. Henta 3. mai 2008.
5. ↑  «David Gray official discography». Arkivert frå originalen 30. april 2008. Henta 29. mars 2011.
***Songboka*** er tittelen på siste nynorskutgåva av Lars Søraas si songbok for bruk i skule og heim. Utgjevinga av desse songbøkene går attende til 1906, då Lars Søraas d.e. gav ut det første hefte med songar til bruk i skulen. Det heitte *Barnesange og sanglege* og var laga for bruk dei to første skuleåra. Fram til 1912 gav han ut i alt 12 hefte. I tillegg til det første for første- og andreklassingar, gav han ut fem hefte til på riksmål. Så kom tre hefte i *Metodisk veiledning* for læraren. Skulesongbokverket vart fullført med *Skulesongbok* I, II og III, som var landsmålsutgåver.

Lars Søraas hadde tenkt seg til å gi ut ei revidert utgåve på nynorsk, der han ville samle alt til ei bok. Dette rakk han ikkje før han døydde. Sonen Lars Søraas d.y. fullførde dette arbeidet saman med Andreas Rebbestad. Tittelen på denne bok som kom i 1929 var *Songbok*. Lars Søraas d.y. held fram med å revidere songbøkene, både på bokmål og nynorsk. Siste nynorskutgåva kom i 1960. Den siste på bokmål i 1964. 

Bøkene kom ut under Lars Søraas sit namn, utan å skilje mellom den eldre og den yngre.

Kjelder
-------

* Norvald Skreien: *Lars Søraas far og sønn* Oslo 2005
**Royal Navy**, forkorta til **RN** (norsk: *Den kongelege marinen*) er Storbritannias marine, og den eldste forsvarsgreina i landet. Han opererer eit stort tal fartøy og mellom desse er hangarskip, jagarar og fregattar, 15 atomubåtar i tillegg til luftfartøy og Storbritannias amfibiske infanteri, Royal Marines. RN er den største marinen i Vest-Europa.

Organisasjon
------------

RN ligg under det britiske forsvarsministeriet og vert administrert av Admiralitetsnemnda (*Admiralty Board*), som består av toppleinga i RN og forsvarsministeriet.

RN vert forvalta internt av Marinestyret (*Navy Board*) som består av dei øvste offiserane i marinen. Den øvste offiseren i teneste vert kalla *First Sea Lord* og er ein firestjerners admiral.

RN har fire operative greiner:

* Fleet Air Arm (Marinens flyteneste)
* Royal Marines (Marineinfanteriet)
* Surface Fleet (Overflateflåten)
* Submarine Service (Ubåttenesta)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Royal Navy Arkivert 2006-03-03 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)

 |
Koordinatar: 31°46′26″N 35°10′50″E﻿

**Herzlfjellet** (hebraisk הר הרצל), òg *Har HaZikaron* (hebraisk הר הזכרון, tyder «Minnefjellet»), er eit fjell der nasjonalgravplassen til Israel og andre minnesmerke ligg, på vestsida av Jerusalem ved sidan av Jerusalemskogen. Han er kalla opp etter Theodor Herzl, som grunnla den moderne politiske sionismen. Herzl si grav ligg øvst på åsen. Yad Vashem, som er eit minnesmerke til Holocaust, ligg vest Herzl. Israelarar falne i krig vert òg gravlagd der. Herzlfjellet ligg 834 meter over havet.

Historie
--------

Herzlfjellet har vore nasjonalgravplassen til Israel sidan 1951. Fire israelske statsministrar ligg gravlagd her: Levi Eshkol, Golda Meir, Yitzhak Shamir og Yitzhak Rabin (som er gravlagd ved sidan av kona Leah). Israelske presidentar er òg gravlagde på Herzlfjellet, og det same er andre jødiske og sionist-leiarar. Mange minnesmarkeringar og nasjonale feiringar vert haldne på Herzlfjellet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Herzl» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Herzlfjellet museum Arkivert 2012-03-04 ved Wayback Machine.
* Herzlfjellet på WikiMapia
* Finn ei grav på Herzlfjellet
**389** (CCCLXXXIX) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. I Romarriket i samtid var det kjent som året då Timasius og Promotus var konsular (eller sjeldnare, år 1142 ab urbe condita).

Hendingar
---------

* Theodosius den store feira sigeren sin over Magnus Maximus i Roma.

Fødde
-----

*

Døde
----

* Donatian av Reims (eller Donat), kristen biskop og helgen
* Mao, kinesisk keisarinne gift med Fu Deng (Tidlegare Qin)

Kjelder
-------

1. ↑  «Saint Donatien». *nominis.cef.fr* (på fransk). Henta 14. desember 2022.

**<<   300-talet   >>**
<< 300 | 301 | 302 | 303 | 304 | 305 | 306 | 307 | 308 | 309 | 310 | 311 | 312 | 313 | 314 | 315 | 316 | 317 | 318 | 319 | 320 | 321 | 322 | 323 | 324 | 325 | 326 | 327 | 328 | 329 | 330 | 331 | 332 | 333 | 334 | 335 | 336 | 337 | 338 | 339 | 340 | 341 | 342 | 343 | 344 | 345 | 346 | 347 | 348 | 349 | 350 | 351 | 352 | 353 | 354 | 355 | 356 | 357 | 358 | 359 | 360 | 361 | 362 | 363 | 364 | 365 | 366 | 367 | 368 | 369 | 370 | 371 | 372 | 373 | 374 | 375 | 376 | 377 | 378 | 379 | 380 | 381 | 382 | 383 | 384 | 385 | 386 | 387 | 388 | 389 | 390 | 391 | 392 | 393 | 394 | 395 | 396 | 397 | 398 | 399 >>
**382. marineinfanteribataljon** (russisk 382-й отдельный батальон морской пехоты) er ein sjølvstendig russisk marineinfanteribataljon som tilhøyrer marinebasen i Novorossijsk, Svartehavsflåten og er forlagt i Temrjuk ved Azovhavet.

Oppgåve
-------

Mellom anna har bataljonen til oppgåve å sikra jernbane og sjøtransport i området Novorossijsk.

Historie
--------

* 1995 - teken ut frå 810. marineinfanteribrigade på Krim og forlagt i Temrjuk, men er framleis ein del av brigaden organisatorisk.
* 2010—2011 - deltok i antiterroroperasjonar i republikken Dagestan.

Væpning i år 2000
-----------------

| Model | type | antal |
| --- | --- | --- |
| BMP-2 | stormpansarvogn | 61 |
| BTR-80 | transportpanservogn | 7 |
| 2S1 Gvosdika | sjøvdreven haubits | 6 |
| MT-LB | transportpanservogn | 2 |
|

Bataljonssjef
-------------

Bataljonssjef frå 2015 er oberstløytnant Gorin, Aleksandr Vladimirovitsj (russisk подполковник Горин Александр Владимирович (июнь 2015 — н.в.))
Lockheed C-130 Hercules skyt narrebluss.
Sea Hawk-helikopter demonstrerar narrebluss
**Narrebluss** (engelsk *decoy flare*) er ei varmekjelde ein skyta ut frå fly, helikopter, båtar eller kjøretøy for å narre varmesøkjande missil vekk frå det eigentlege målet sitt. I militære miljø omtalar ein gjerne narrebluss som *flare*.

Narrebluss er idag saman med chaff den mest nytta forma for vern på militære fly og helikopter. Chaff er elektrisk leiande folie eller fiber som forstyrrar radarsystem. Andre motmiddel for vern ein nyttar mot varmesøkjande missil er rundstrålande jammarar og direktive jammarar.

Målet med eit narrebluss vil til vanleg vera å trekkje siktepunktet til missilet sin søkjar vekk frå målet, ideelt slik at målet kjem utanfor missilsøkjaren sitt synsfelt. Det kan òg nyttast i høvet med maskering for å få målet til å likne minst mogeleg på eit ekte mål, då i kombinasjon med andre narremiddel (narrebluss, røyk, chaff eller jammarar).[1]

Kjelder
-------

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* SAAB: *BOL Ensuring Mission success for F/A-18* Mit Bildern von pyrophoren Hitzewänden
* Ernst-Christian Koch: *Pyrotechnic Countermeasures: II. Advanced Aerial Infrared Countermeasures, Propellants, Explosives, Pyrotechnics 31, No. 1* (PDF, 2006) Publikation zu spektral angepassten Wirkmassen
**Naressundet** (dansk *Nares Strædet*, engelsk *Nares Strait*) er eit sund mellom Grønland og Ellesmereøya i den nordlegaste delen av Nunavut i Canada. Sundet knyter Baffinbukta med Lincolnsjøen i Nordishavet. Frå sør til nord består sundet/passasjen av Smithsundet, Kane Basin, Kennedykanalen, Hall Basin og Robesonkanalen.

Danmark og Canada vart i 1964 samde om å kalle sundet opp etter den britiske sjøfararen og polarforskaren George Nares. Nares hadde gjennom ein ekspedisjon i 1875 og 1876 motbevist teorien om det isfrie Nordpolarhavet.

Einast i august er det mogleg for dertil eigna skip å sigle i sundet. Før 1948 vart det berre fem fartøy som hadde lukkast sigle gjennom sundet.

Den forblåste øya Hans Ø ligg i sundet. Både Canada og Danmark gjer krav på øya, som kan verte viktig om det vert opna ein sjøveg nord om Canada til Stillehavet. Ein held det for rimeleg at det finst naturrikdomar i form av olje, gass og mineral i området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nares Strædet» frå Wikipedia på dansk, den 26. august 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames

 |
**Donald Henry Rumsfeld** (fødd 9. juli 1932) er ein amerikansk politikar. Han var forsvarsminister i USA frå 1975 til 1977 og igjen frå 20. januar 2001 til 18. desember 2006.

Rumsfeld vart fødd i Chicago, med sveitsisk avstamming. Han studerte ved Princeton University, var marineflygar frå 1954 til 1957, og vart deretter vald inn i Representanthuset i USA. Han var NATO-ambassadør for US frå 1973 til 1974. I 1974 vart han stabssjef i Det kvite huset i Washington, D.C. og året etter den yngste forsvarsministeren USA hadde hatt, under president Gerald Ford. Han vart igjen forsvarsminister under George W. Bush i 2001. I 1977 mottok han Presidentens fridomsmedalje av president Jimmy Carter.

Den 8. november 2006 vart det kunngjort at han trekte seg som forsvarsminister som følgje av det dårlege resultatet for Det republikanske partiet ved Kongressvalet. Frustrasjon over tilhøva i Irak vart sett på som ein medverkande grunn til den dårlege valoppslutninga. Han vart etterfølgd av den tidlegare CIA-direktøren Robert Gates.

Referansar
----------

1. ↑   Bradley Graham, *By His Own Rules* (2009) s. 16, 31

* *Denne artikkelen bygger på «Donald Rumsfeld» frå Wikipedia på bokmål, den 29. september 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Kart over Dongtingsjøen, med dei største elvane som munnar ut i han
**Dongtingsjøen** er ein stor og grunn innsjø i den nordaustlege delen av provinsen Hunan i Kina. Han er basseng for Chang Jiang, storleiken på innsjøen varerier såleis mykje, avhengig av årstida. Provinsane Hubei og Hunan er kalla opp etter kvar dei ligg i høve til innsjøen. Hubei tyder «nord for sjøen» og Hunan tyder «sør for sjøen» på kinesisk.

På Han-dynastiet si tid var Dongtingsjøen den største innsjøen i Kina, men opp gjennom hundreåra har han skrumpa inn grunna landvinning for jordbruket. Han er no mindre enn Poyangsjøen, og rangert som den nest største innsjøen i Kina.

Geografi
--------

I perioden frå juli til september renn flaumvatn frå Chang Jiang ut i innsjøen. Han veks kraftig, og vidar seg ut frå normalt 2 820 km² til heilt opp i 20 000 km². Fire elvar munnar ut i Dongtingsjøen: Xiang Jiang, Zi Jiang, Yuan Jiang og Lishui. Dessutan munnar Xiao Jiang ut i Xiang Jiang tett ved Changsha, før Xiang Jiang munnar ut i innsjøen.

### Storbyar nær Dongtingtsjøen

* Yiyang
* Yueyang
* Changde

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dongtingsjøen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mars 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dongtingsjøen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Ulvsnesøy sett frå toppen av Brøknipa på Osterøy
**Ulvsnesøy**, **Olsnesøyni** eller **Olsnesøyna** (forma som er godkjend av Kartverket) er ei øy i Sørfjorden i Osterøy kommune. Øya ligg like utanfor Bruvik. 

I 1881 vart det oppretta ein skule for gutar i alderen 10 til 15 år på øya, *Ulvsnesøy skule*. Skulen vart starta som *Ulfsnesøens Opdragelsesanstalt i Nordhordland for vanartede og forvildede gutter*, og vart lagt ned i 1981. Gutane som budde og gjekk på skulen vart sende dit av styresmaktene på grunn av omsorgssvikt eller åtferdsproblem. Etter at skulen vart lagt ned i 1981 vart han omgjort til ein del av Bergen fengsel. I juni 2019 vart øya seld til ein privat eigar for 11,8 millionar kroner etter at fengselsdrifta hadde blitt avvikla tidlegare det året.

Kjelder
-------

* Bergen byarkiv Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine.
* Kriminalomsorga om fengselsavdelinga på Ulvsnesøy Arkivert 2017-05-31 ved Wayback Machine. (nynorsk)

Fotnotar
--------

1. ↑  Bøe, E. «Fengselsøy solgt for 11,8 millioner kroner». E24. Henta 8. juni 2019. «Ulvsnesøy i Hordaland ble solgt 3,6 millioner over prisantydning. Budgiverne knivet om øya, som de siste årene har blitt brukt som fengsel av kriminalomsorgen.»