recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ein kjerub frå mellomalderen, 1100-talet
**Kjerubar** er ein kategori englar som er omtalt i Bibelen. Det hebraiske ordet *keruvim* (hebraisk כרובים) er eit substantiv i fleirtal med usikker tyding. Det tilsvarande akkadiske ordet tyder 'å velsigne, lovprise/.

Kjerubane er nemnde 92 gonger i Bibelen, første gongen i 1. Mosebok 3:24, der vi får høyre at Gud har sett kjerubar med logande sverd til å vakte inngangen til hagen i Eden, etter at Adam og Eva er blitt forviste.

Kjerubar er englar med høg rang. I eit syn som er nedskrive i Esekiels bok følgjer kjerubar Guds himmelvogn.

Figurar som førestilte kjerubar høyrte med til utstyret som israelittane brukte i si tilbeding. På lokket av paktkista var det to kjerubar av hamra gull. På dei inste teltdukane i tabernaklet og på forhenget til det høgheilage var det brodert bilete av kjerubar. 

Kjerubane vert skildra med utsjånad som menneske, med fire andlet og fire venger. Beina deira var rette, føtene likna kalveklover, dei hadde menneskehender, og dei strålte som skinande bronse. Nokre gonger står det at dei hadde andlet som minna om andleta til menneske og dyr. I Esekiels syn har kvar engel fire andlet, det fyrste var eit kjerubandlet, det andre eit menneskeandlet, det tredje eit løveandlet og det fjerde eit ørneandlet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 1. Mosebok 3,24 - Bibelen nettutgåve
* «De syv englene som står for Guds trone» (på www.katolsk.no)
**Kjerstin Andersen** (fødd 25. november 1958) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Porsgrunn. Målvakta vann OL-sølv i 1988 og VM-bronse i 1986.

I yngre år spelte Andersen på Skiens Ballklubb. Etter ei tid melde ho overgang til Gjerpen IF, eit lag ho vart noregsmeister med i både 1985 og 1986.

Andersen debuterte på landslaget vinteren 1984. Då fyrstemålvakt Linn Siri Jensen vart skadd i opningskampen under Handball-VM 1986 stod Andersen fram med godt målvaktsspel og var ein viktig aktør då Noreg overraskande tok bronsemedaljen i meisterskapen i Nederland. To år seinare var ho sterkt delaktig då dei norske handballkvinnene vann sølv i Sommar-OL 1988 i Seoul. Andersen deltok også i VM 1990 då laget enda på sjetteplassen. Landslagstida hennar tok samstundes slutt etter 104 kampar.

### Merittar

* VM 1986: Bronsemedalje etter 23–19 mot Aust-Tyskland
* OL 1988: Sølvmedalje etter 20–23 mot Sør-Korea
* VM 1990: Nr 6 med Noreg
* Noregsmeister: 1985 og 1986 med Gjerpen IF

Kjelder
-------

* handball.no

| * v
* d
* e
Handball Det norske kvinnelandslaget i handball under Sommar-OL 1988 Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1: Johnsen**·** 2:Svendsen**·** 3: Sundal**·** 4: Hegh**·** 5: Goksør**·** 6: Hogness**·** 7: Singstad**·** 8: Haltvik**·** 9: Digre**·** 10: Steen**·** 11: Pettersen**·** 12: Skotvoll**·** 13: Midthun**·** 14: Eliasson**·** 16: Andersen**·** Landslagssjef: Jacobsen |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Kjetil Bjerkestrand** (fødd 18. mai 1955) er ein norsk pianist, komponist, produsent og arrangør.

Karriere
--------

Bjerkestrand har vore aktiv innan norsk musikkliv sidan nittenåttitalet, og har vore involvert i ei lang rekkje samarbeidsprosjekt. Eit utval artistar han har samarbeidd med i ei eller anna form er Dance With a Stranger, Jonas Fjeld, Marius Müller, A-ha, TNT, Bjørn Eidsvåg, Arve Tellefsen, Carola, Lynni Treekreem, Herborg Kråkevik, Ray Charles og Dee Dee Bridgewater.

I 2009 komponerte han musikk til teaterstykket om Sangen om den røde rubin, saman med Anne Grete Preus.
Bjerkestrand har også arrangert jolemusikk for Sissel Kyrkjebø, då ho opptrådte saman med *The Mormon Tabernacle Choir* i Salt Lake City. 

Debutplata hans som soloartist vart ikkje utgjeven før i 2010. Ho fekk namnet *Piano Poems*, vart innspelt i Kulturkyrkja Jakob i Oslo, og kom ut på Kirkelig Kulturverksted.

Bjerkestrand har vorte tildelt Gammleng-prisen i 1988 i klassen studiomusikk. For filmmusikken til Hotel Oslo fekk han og Furuholmen Edvard-prisen i 1998.

Filmmusikk
----------

Bjerkestrand har også komponert ein god del bakgrunnsmusikk til film og fjernsyn gjennom karrieren sin, ofte saman med Magne Furuholmen frå A-ha. Dei to har teke kunstnarnamnet *Timbersound*. Her fylgjer ei liste over filmmusikk komponert av Bjerkestrand:

* Veiviseren (1987)
* Hodet over vannet (1993)
* Ti kniver i hjertet (1994) med Magne Furuholmen
* *Eremittkrepsen* (1996) kortfilm
* Hotel Oslo (1997) Fjernsynsserie
* Solan, Ludvig og Gurin med reverompa (1998)
* 1732 Høtten (1998) med Magne Furuholmen
* Øyenstikker (2001) med Magne Furuholmen
* Karlsson på taket (2002)
* Deadline Torp (2005) Fjernsynsserie
* 37 og et halvt (2005) med Bent Åserud og Geir Bøhren.
* Lange flate ballær (2006)

Diskografi
----------

Her fylgjer ei liste over plateutgjevingar av Bjerkestrand, bortsett frå filmmusikken.

* *Gull, røkelse og myrra* (1995) med Tora Brunborg
* *Prima Luna* (1997) med Tora Brunborg
* *Piano Poems* (2010)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kjetil Bjerkestrand» frå Wikipedia på bokmål, den 9. april 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Side2.no anmelder Piano Poems. Arkivert 2010-05-25 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Platz des 18. März med Brandenburger Tor
**Platz des 18. März** er ein plass i Berlin som ligg i enden av Straße des 17. Juni, på vestsida av Brandenburger Tor. På andre sida av porten ligg Pariser Platz.

Namnet på plassen er eit minne om hendingar som fann stad den 18. mars: Marsrevolusjonen i 1848 og dei første frie folkekammervala i DDR i 1990, då veljarane med stort fleirtal slutta seg til ei tysk gjenforening.

Skilt med det nyaste namnet på Platz des 18. März.
Plassen har tidlegare heitt *Platz vor dem Brandenburger Tor* (1700-talet til 1934), *Hindenburgplatz* (1934-1958, etter presidenten Paul von Hindenburg som døydde i 1934), så igjen *Platz vor dem Brandenburger Tor* (1958-2000). I 1997 bestemte bydelsutvalet i bydelen Mitte at dei ville kalla plassen *Platz des 18. März 1848*. Dette blei ikkje støtta av senatet i Berlin under bygningssenator Jürgen Kleemann (CDU). Forbundsdagspresidenten Wolfgang Thierse (SPD) føreslo så *Platz des 18. März* som eit kompromiss, slik at plassen både blei kalla opp etter hendingane i 1848 og den demokratiske revolusjonen i 1990. Det nye namnet blei offisielt den 15. juni 2000.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Platz des 18. März» frå Wikipedia på bokmål, den 18. mars 2009.*
**Benny Anette Motzfeldt** (23. juni 1909–24. november 1995) var ein norsk kunsthandverkar (teikning, glas, måling). Ho er mest kjend for sine bidrag til glaskunsten med nye materiale og teknikkar.

Motzfeldt var fødd i Åsen. Ho var utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole (1931-35) og debuterte på Haustutstillinga i 1936 med teikningar og akvarellar. Lenge var ho i hovudsak aktiv teiknar, og vart engasjert som teiknar til glaskunst ved Christiania Glasmagasin (1955) og Hadeland Glassverk (1955-67). Seinare var ho kunstnarisk leiar ved Randsfjord Glassverk (1967-70), men flytta til Glasshytta ved PLUS i Fredrikstad som ho leidde i perioden 1970-79. Ho hadde sitt glas-gjennombrot med utstillinga saman med Synnøve Anker Aurdal på Röhska Museet i Göteborg (1970). Ei vandreutstilling gjekk i USA og Europa over fleire år (1976-82).

Store delar av samlinga hennar vart gitt det Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum og sett i permanent utstilling *Tre kvinner - tre kunstnere* (med Hannah Ryggen og Synnøve Anker Aurdal). Benny Motzfeldt døydde i Oslo.

Prisar
------

* Souvenirprisen (1964) for serien *Isfugler*
* Jacobprisen (1969) for sitt *Blekkhus*.
* Oslo bys kunstnerpris (1979)
* St. Olavs Orden, ridder av 1. klasse (1985)
* Prins Eugen-medaljen (Sverige, 1985)
* Anders Jahres kulturpris (1992). Pris på 450 000 kroner delt med Halldis Moren Vesaas.

Signaturar
----------

* BM årstal
* PLUS-BM

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Benny Motzfeldt» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mai 2013.*

1. ↑
2. ↑  omtale og bilete[*daud lenkje*] frå det Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
*Prosesjonen for dei heilage*, 1459-61
*Den heilage Katarina*, 1490-åra
**Benozzo Gozzoli** (ca 1420–4. oktober 1497) (opphavleg **Benozzo di Lese di Sandro**) var ein italiensk målar under renessansen, særleg kjend som freskomålar. Han var frå Firenze og døydde i Pistoia.

### Liv og arbeid

Gozzoli var son til ein skreddar i Firenze. Han gjekk i lære hos Fra Angelico i 1446 og fylgde denne til Roma og i 1447 til Orvieto, der han arbeidde fram til 1449. Sidan for han til Montefalco, der han i 1452 i klosteret San Francesco måla syklus freskar over legenda om Frans av Assisi. Han laga også *Marias himmelfart*, eit måleri som i dag er i pinakoteket ved Vatikanet.

I 1456 reiste Gozzoli til Firenze, der han åra 1459-61 pryda kapellet i Palazzo Medici Riccardi med freskar. 1463-64 budde han i San Gimignano. Han måla då mellom anna ein syklus på 17 freskar over teologen Augustin sitt liv.

Frå om lag 1468 budde Gozzoli i Pisa. Der laga han sitt «magnum opus», ein serie på 25 freskar over scener frå Det gamle testamentet. Fram til 1485 arbeidde han i byen. Mykje av dette arbeidet vart øydelagt under krigshandlingar i 1944.

Gozzoli laga heller få panelmåleri. *Madonna med fire helgenar* (1456), *Salomes dans* og *Thomas Aquinas triumf* er mellom dei som har vorte trekt fram.

Gozzoli døydde i 1497 i Pistoia, i nærleiken av Firenze og vart gravlagt i eit dominikansk kloster.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Benozzo Gozzoli**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Benozzo Gozzoli» frå Wikipedia på svensk, den 9. mai 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Benozzo Gozzoli» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mai 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Håvard Flo** (fødd 4. april 1970) er ein norsk tidlegare fotballspelar og -trenar frå grenda Flo i Stryn. I tida 1996-2004 deltok han i 26 landskampar og skåra 7 mål. Flo vert særleg hugsa for Noregs mål i VM-kampen mot Skottland under verdsmeisterskapen 1998 i Frankrike.

Håvard Flo spelte 1987-90 på Stryn IL sitt lag i tredjedivisjon. Frå 1991 til -94 var han Sogndal-spelar på nivå 1 og 2 i det norske seriesystemet. Perioden 1994-96 spelte for den danske toppklubben AGF Aarhus. Der etter gjorde han teneste 1996-99 i tyske Werder Bremen og 1999-2001 i engelske Wolverhampton. I Wolverhampton vart Flo meste berre nytta som innbytar. Sommaren 2001 gjekk han tilbake til Sogndal IL, der han var aktiv til 2010. Han var Sogndal sin toppskårar i serien i fleire sesongar, med 12 seriemål i 2006, 15 i 2007 og 8 i 2008-sesongen, alle sesongane på nivå 2 i seriesystemet.

Håvard Flo er fetter til brørne Jostein og Tore André Flo.

Kjelder
-------

eu-football

| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1998 |
| --- |
| 
* 1 Grodås (kaptein)
* 2 Halle
* 3 Johnsen
* 4 Berg
* 5 Bjørnebye
* 6 Solbakken
* 7 Mykland
* 8 Leonhardsen
* 9 T.A. Flo
* 10 Rekdal
* 11 Jakobsen
* 12 Myhre
* 13 Baardsen
* 14 Heggem
* 15 Eggen
* 16 J. Flo
* 17 H. Flo
* 18 Østenstad
* 19 Hoftun
* 20 Solskjær
* 21 Riseth
* 22 Strand
* Landslagstrenar: Olsen

 | Flagget til Noreg |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Kragerø kyrkje Foto: Sean Hayford O'Leary

Bamble kyrkje Foto: Trond Strandsberg

Sannidal kyrkje Foto: Trond Strandsberg

Drangedal kyrkje Foto: Hallvard Straume

Kroken kyrkje Foto: Trond Strandsberg

**Bamble prosti** er eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja. 
Prosten har sete i Kragerø. 
I geografisk utstrekking svarar prostiet til kommunane Bamble, Drangedal og Kragerø.

Prostiet er inndelt i sokn. 
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

Sokn i Bamble prosti
--------------------

### Kragerø kommune

* Tidlegare Kragerø prestegjeld
	+ Kragerø sokn
	+ Levangsheia sokn
	+ Skåtøy sokn

* Tidlegare Sannidal prestegjeld
	+ Sannidal sokn

### Bamble kommune

* Tidlegare Bamble prestegjeld
	+ Bamble sokn
	+ Herre sokn
	+ Stathelle sokn

* Tidlegare Langesund prestegjeld
	+ Langesund sokn

### Drangedal kommune

* Tidlegare Drangedal prestegjeld
	+ Drangedal sokn
	+ Kroken sokn
	+ Tørdal sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Bamble prosti på nettstaden til Den norske kyrkja

| * v
* d
* e
Prosti i Agder og Telemark bispedømme |
| --- |
| Arendal • Aust-Nedenes • Bamble • Kristiansand • Lister og Mandal • Otredal • Skien • Vest-Nedenes • Øvre Telemark |

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Bamble prosti |
| --- |
| Bamble • Drangedal • Gautefall • Helle • Herre • Kragerø • Kroken • Langesund • Sannidal • Skåtøy • Støle • Stathelle • Tørdal |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki

 |
**Prevalens**, frå latin *praevalens* gjeldande, med overtak, er eit omgrep innan epidemiologi som tyder kor stor del av ein populasjon som på eit tidspunkt har ein særskild sjukdom. For at omgrepet skal ha meining må ein altså vita kva undersøkelsestidspunktet er og kva for undersøkingspopulasjon det er snakk om. Prevalensen blir vanlegvis talt opp ein særskild dato eller avgrensa tidsrom, men kan òg vera relatert til ei hending, t.d. fødsel eller død. Det er som regel er det underforstått at undersøkingspopulasjonen er alle dei som er i fåre for sjukdommen eller tilstanden, t.d. berre kvinner om ein skriv om livmorhalskreft. Andre grupper blir det gjerne gjort spesielt greie for.

Eit døme på prevalensmåling er Folkehelseinstituttet sine to årlege dagar kor ein tel opp talet på dei som er råka av sjukehusinfeksjonar på helseinstitusjonar i Noreg. Hausten 2007 var dette 24. oktober og av 10 167 pasientar denne dagen hadde 639 sjukehusinfeksjon. Dette gjer ein prevalens på {\displaystyle {\frac {639}{10167}}=0,063=6,3\%}. Av desse var 188 postoperative sårinfeksjonar. Om ein reknar prevalensen av alle pasientar blir han 1,8%. Reknar ein han av berre dei 2 524 nyopererte, blir han 7,4%.

Prevalensen er avhengig av kor lenge sjukdommen varer og kor ofte han oppstår. Om pasientane etter kort tid er anten daude eller friske vil ein prevalensmåling gje få tilfelle. Om det er mange nye tilfelle (høg insidens) kan dette gje ein høg prevalens.

I praksis er det ofte vanskeleg å finne den verkelege prevalensen. M.a. er det berre diagnostiserte tilfelle som kjem med. Og for mange sjukdommar kan det gå lang tid frå dei oppstår til dei blir diagnostisert.

Kjelder
-------

1. ↑  Audun Øyri: Norsk medisinsk ordbok (Samlaget, 1988).
2. ↑  Resultater frå prevalensundersøkinga hausten 2007, frå Folkehelseinstituttet[*daud lenkje*]
3. ↑  Jørn Olsen, Kim Overvad og Svend Juul: "Kapittel 1: De epidemiologiske hyppighedsmål," i Analytisk epidemiologi. En introduktion, 2. utg (København: Munksgaard, 1998).
***Rome*** er ein kritikarrosa historisk fjernsynsserie produsert av HBO og BBC. Den fyrste sesongen av serien vart vist i USA mellom 28. august og 20. november 2005. I Noreg vart han vist på Canal + vinteren 2006, og vart vist på TVNorge hausten 2006.

Serien går føre seg i Roma i seinrepublikken. Julius Cæsar er akkurat ferdig med kampananjane sine i Gallia (Gallarkrigane), men kan ikkje vende heim til Roma på grunn av mangelen hans på samarbeid med senatet i den nemnde kampanjen. Cæsar sin borgarkrig mot Pompeius vert difor sentralt i serien. Samtidig får ein eit innblikk i oppveksten til Octavianus (seinare keisar Augustus) og dei dynastiske stridane mellom familien Julii og Junii, to av dei mektigaste familiane i Roma, og hendingane som til slutt kulminerer med mordet på Cæsar i 44 f.Kr..

Den overordna handlinga er sentrert rundt dei rike, mektige og historisk signifikante personane i Roma, men perspektivet i serien er gjennom auga til to vanlege soldatar, og deira daglegdagse liv i dei dårlegare strøka i Roma. Personane er Lucius Vorenus og Titus Pullo, to vanlege soldater og dei einaste personane som er nemnde i Julius Cæsar si forteljing om Gallarkrigane i *Commentarii de Bello Gallico*.

Rome vart nominert for 2 Golden Globe i 2005: for beste dramaserie og for beste skodespelarinne i ein fjernsynsserie, Polly Walker.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Fjodor Aleksandrovitsj Abramov** (29. februar 1920–14. mai 1983) var ein russisk forfattar.

Abramov melde seg som friviljug til forsvaret av Leningrad under andre verdskrigen. Han var alvorleg såra og sendt heim att. I 1956 vart han dosent i sovjetisk litteratur, men etter 1960 konsentrerte han seg om å skriva sjølv. I bøkene skildrar han den vanskelege situasjonen til nordrussiske bønder under og etter krigen. Tre av bøkene hans er omsette til norsk; *Morshjertet*, *Pelageja* og *Aljka*. Han vart straffa fleire gonger for å bryta Sovjetunionen sine retningsliner for litteratur.

Småplaneten 3409 Abramov er kalla opp etter Fjodor Abramov.

Bibliografi
-----------

* *Bratja i siostry*, 1958
* *Vokrug da okolo*, 1963
* *Dve zimy i tri leta*, 1969
* *Puti-pereputja*, 1973
* *Dom*, 1980

Kjelder
-------

* caplex.no
* Wikipedia på engelsk og svensk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Restaurering av måleri (sgraffito) på ein bygning i Bechyně i Tsjekkia.
**Bygningsvern** er det å ta vare på og verna bygningar av ulike slag, særleg bygninger av antikvarisk verdi. Bygningsvern spennar frå enkle tiltak og rehabilitering til omfattande restaurering og rekonstruksjon basert på grundige undersøkingar av ein aktuell bygning. Hensikta er å ta vare på dei ulike verdiane som er knytte til den enkelte bygningen: historiske verdier, kunstverdi og bruksverdi.

I Europa går det systematiske bygningsvernet tilbake til 1800-talet. Sentrale teoretikarar var franske Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc og engelske John Ruskin.
Ei viktig internasjonal verneforeining er International Council on Monuments and Sites.

I Noreg finst det organisasjonar for bygningsvern, som Fortidsminneforeningen stifta i 1844. Elles står ulike offentlege organ for bygningsvernet, som også er nedfelt i ulike lovar. 
En vesentlig del av bygningsvernet i Norge blir ivaretatt av offentlige organer på ulike nivåer som virker gjennom ulike lovbestemmelser. Strengest er det bygningsvernet som skjer gjennom Kulturminneloven gjev det strengaste vernet, medan Plan- og bygningsloven opner for å ivareta bygningar av antikvarisk verdi.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «bygningsvern». *Store norske leksikon* (på norsk). 30. juni 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Freda bygninger Arkivert 2016-04-24 ved Wayback Machine. ved miljostatus.no
Bygningarbeidarar i arbeid på eit tak i Paris i Frankrike.
**Bygningsarbeidar** er ein person som har som yrke å byggje eller gjere anna arbeid på alle typar byggverk og bygningar. Bygningsarbeidarane er vanlegvis spesialiserte i fag, som tømrarfaget, murarfaget, snikkarfaget, målar- og tapetserarfaget, elektrikarfaget og så bortetter, og er vanlegvis utdanna i faget på vidaregåande skule og som lærling i ei verksemd. Læretida vert då avslutta med ei fagprøve eller svenneprøve som gjev fag- eller svennebrev.

Dei fleste bygningsarbeidarar er tilsette i ei verksemd. Men det vert stendig meir vanleg at dei er sjølvstendige næringsdrivande som tek på seg oppdrag for verksemder på eige ansvar, og vert då såkalla kontraktørar.

Sjå òg
------

* Tømrar
* Byggmeister

Kjelder
-------


* «bygningsarbeider» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bygningsarbeidar**

* Bygningsarbeidarutdanningar på Kunnskapsdepartementets nettside Utdanning.no[*daud lenkje*]
**Byklima** er eit omgrep nytta om dei klimatiske tilhøva i eit byområde som skil seg frå tilhøva i dei landlege områda rundt byen. Utbygging av byar kan endre naturmiljøet drastisk, og føre til store endringar i det lokale klimaet. 

Når store flater av opne, vegetasjonskledde landområde vert endra til eit tettbygd bymiljø av asfalt og betong, så endrar dette strålings- og varmeeigenskapane, samt fukt- og vindtilhøva i området. Til dømes vil auka forureining påverke strålinga og samstundes gje fleire kondensasjonskjerner, slik at det lettare oppstår tåke. Albedoen vert endra, bygningsmassen fører til auka varmelagringsemne og vasstransport til og frå overflata vert stengd av. Den ujamne overflata i ein by endrar òg vindmønsteret, samt at varme skapt av den menneskelege verksemda i byen fører til eit markant bidrag til dei naturlege energi- og vasskjeldene. 

Når ein studerer byklima er det vanleg å skilje mellom bygrenselaget, som er grenselaget over taknivå i byen, og bygningslaget, som er bygningar, gater, lufta mellom bygningane osv.

Energibalansen
--------------

Ein kan skrive energibalansen for byvolumet som følgjer: 

{\displaystyle \ Q^{\*}+Q\_{F}=Q\_{H}+Q\_{E}+\Delta Q\_{S}+\Delta Q\_{A}}
der Q\* er netto strålingsbalanse, QF er antropogen varme, altså varmen som er tilført ved menneskeleg verksemd, QH er fluks av følbar varme, QE er fluks av latent varme, ΔQS er endringa i lagra varme i byvolumet og ΔQA er netto varmetilførsel ved adveksjon.

Det finst ikkje noko generell regel for korleis strålinga endrar seg i eit byområde i forhold til landområda rundt, fordi strålinga er avhengig av fleire faktorar. Auka forureining fører til at mindre sollys kjem ned til overflata, men samstundes vert varmetapet frå overflata redusert. I tillegg vil ein by ofte ha mindre albedo enn omgjevnadane, slik at mindre stråling vert reflektert tilbake til verdsrommet att. 

Transport av latent varme til og frå byvolumet er ofte langt mindre enn på landlege flater, fordi ein stor del av byflata er vasstett og nedbøren vert raskt drenert bort via avløpssystemet. Om natta er byomådet forholdsvis varmt, slik at doggfall og rimavsetjing vert langt mindre enn i omgjevnadane. 

Transport av følbar varme er ofte effektiv over byområdet, fordi vind som bles gjennom ein by skapar kraftig dynamisk turbulens, som fraktar varmen opp i atmosfæren, og i rolege vindforhold er gjerne konveksjonen sterk. 

Bygningar og gatemateriale i byar kan lagre store varmemengder som er tilført ved solstråling eller antropogen varme. Denne varmen vert lagra og frigjort om natta, slik at nattavkjølinga som oftast vert mindre i byar enn i omgjevnadane.

Effekten av at byar er varmare enn omgjevnadane vert kalla varmeøyeffekten.

Kjelder
-------

* Kåre Utaaker (1991). *Mikro- og lokalmeteorologi - Det atmosfæriske miljø på liten skala*. Alma Mater Forlag. s. 182-185. ISBN 82-419-0063-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
Paviljong i parkenFoto: ZorroIII

**Byparken i Mosjøen** er ein park i sentrum av Mosjøen, sør for Mosjøen vidaregåande skole. Parken vart etablert i tida 1900-1905 som eit klassisk hageanlegg med element frå ulike epokar innan hagekunsten. Etter plan utarbeidd av Sverre Pedersen 1925 vart parken utvida til det arealet han har i dag. Parken vart freda av Riksantikvaren som kulturminne i 2009, ei freding som vart markert som ein del av feiringa av kulturminneåret 2009. 

Gjennom eit arbeid som vart sluttført i 2008, vart halvdelen av parken restaurert med utgangspunkt i bilete og teikningar av parken slik han var i 1905. Ein fjerdedel av parken vart restaurert i samsvar med planane for parken i byplanen av 1948, og ein fjerdepart er utbygd i samsvar med moderne parkideal. Eit fjerde element i parken er paviljongen frå byplanen av 1925. Restaureringa av parken er leia av bygartnar Ragna Berg. Arbeidet er mellom anna finansiert ved at organisasjonar og einskildpersonar har betalt for utplanting av tre i parken.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Byparken i Mosjøen freda frå Riksantikvaren
* 

* Byparken i Mosjøen i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Morten Haga Lunde** (fødd 20. desember 1960 i Os i Hordaland) er ein pensjonert norsk flyoffiser (generalløytnant). Han var sjef for Etterretningstenesta fra 2016 til 2020. I 2021 vart han tilsett i Norges Rederiforbund.

Lunde er utdanna navigatør frå Luftforsvarets flygeskole og gjennomførte Luftkrigsskulen I og II 1985-87, Forsvarets stabsskole I og II og NATO Defence College i 2002. Han har tenestegjort ved 333 skvadron, 330 skvadron og KNM Tordenskjold og i Luftforsvarsstaben. Han var sjef for 335 skvadron 1994-98 og leia det norske C-130-bidraget til IFOR/SFOR i 1995-97. Han vart utnemnd til oberst i august 2002 og tilsett som sjef for Luftforsvarsstaben/Planavdelingen. 1. august 2003 vart han brigader og tilsett som Luftoperativ inspektør. Han vart utnemnd til generalmajor og tilsett som sjef for Avdeling for operasjoner og beredskapsplanlegging i Forsvarsdepartementet. Lunde vart deretter sjef for Forsvarsstaben/Operasjonsavdelingen og han var frå august 2010 til august 2013 nestkommanderande ved Forsvarets operative hovedkvarter. 23. august 2013 vart han utnemnd til generalløytnant og sjef for Forsvarets operative hovedkvarter.

Han var sjef for Etterretningstenesta fra januar 2016 til august 2020.

20. mars 2017 blei han kåra til Årets nynorskbrukar av Nynorsk kultursentrum.

Prisar og utmerkingar
---------------------

Lunde er berar av Forsvarets heiderskross, Forsvarsmedaljen med laurbærgren, Politimedaljen med laurbærgren, Forsvarsmedaljen med to stjerner, Forsvarets medalje for internasjonale operasjoner, Luftforsvarets vernedyktighetsmedalje med tre stjerner, NATO-medaljen (Jugoslavia), Oslo Militære Samfunds hederstegn og Politiets Afghanistanmedalje.

Kjelder
-------

Referansar

1. ↑
2. ↑  «Morten Haga Lunde blir ny sjef for Forsvarets operative hovedkvarter», *regjeringen.no*, 23. august 2013.
3. ↑  Han er Norges nye etterretningssjef, NRK, 22. mai 2015
4. ↑  «Etterretningssjef er Årets nynorskbrukar». *Framtida.no*. Arkivert frå originalen 21. mars 2017. Henta 20. mars 2017.
5. ↑  «Sjefsbytte på hovedkvarteret» Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine. *forsvaret.no*, 7. oktober 2015.
6. ↑  «Ny operativ toppsjef» Arkivert 2014-08-10 ved Wayback Machine. *forsvaret.no*, 23. august 2013.
7. ↑  «En høyaktuell øvelse » Arkivert 2015-04-03 ved Wayback Machine. Forsvaret, 12. mars 2015. Lest 17. mars 2015.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Morten Haga Lunde» frå Wikipedia på bokmål, den 17. januar 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Einar Steen-Nøkleberg** (fødd 25. april 1944) er ein norsk klassisk pianist.

Kjend internasjonal pianist
---------------------------

Steen-Nøkleberg har studert hjå Nicolai Dirdal og Hans Leygraf. Han har gjort meir enn 50 plateinnspelingar og er bland anna kjent for sine Grieg-tolkingar. Han er dessutan kunstnerisk leiar for Oslo Griegfestival.

Frå 1975 til 1981 var Steen-Nøkleberg professor i klaver på Staatliche Hochschule für Musik i Hannover, Tyskland. Han har ein internasjonal karriere som solist og har spelt i London, Paris, Berlin, Tokyo, Moskva, Mexico City, New York, Hamburg og København og vore på turne i USA og det tidlegare Sovjetunionen fleire gongar.

Utmerkingar
-----------

* Einar Steen-Nøkleberg har motteke St. Olavs orden for innsatsen sin som musikar.
* Spellemannprisen 1976 i klassen klassisk musikk/samtidsmusikk for albumet *Norsk barokk og galanterier* .
* Lindemanprisen i 1984.
* Gammleng-prisen i klassen klassisk i 1996.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Einar Steen-Nøkleberg

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Arthur Johan Ratche** (31. januar 1884–27. november 1956) var ein norsk journalist og forfattar, fødd i Bardal (då i Hemnes på Helgeland) av foreldra Ane Helene Jensdtr. frå Sund og Georg Martin Ratkje frå Bergen. Han vart gift i Trondheim 18.09. 1015 med Agathe van Severen og døydde i Oslo.

Arthur Ratche tok middelskole i Mosjøen og vart sidan journalist i Trondheim og Oslo.

|  |  |
| --- | --- |
| Da ungdomsskolen på Solhov i 1914 var blitt åpnet, var den norske nasjonale bevissthet blant elevene så liten, at det var vanskelig for deira lærere å få dem til å synge «Ja vi elsker» og «Gud signe Norigs land».

A. Ratche i *Finsk fare for Finnmark*   |  |

I ein artikkelserie i Morgenbladet i 1935, publisert i boka *Finsk fare for Finnmark* som kom i 1936, advarte han mot at delar av landet med stort kvensk innslag i framtida kunne bli ein del av eit storfinsk rike, sidan kvenane heldt på det kvenske språket og i liten grad gjekk opp i norsk kultur. Han meinte samane var meir nøytrale i denne spenninga, men advarte om at dei i tilfelle ei folkerøysting om tilslutning til Noreg eller Finland ville røyste slik dei sjølve fann det mest fordelaktig.

I 1937 fekk han Petter Dass-medaljen for aktivt arbeid i Nordlændingernes Forening og for Nord-Noreg.

Bibliografi:
------------

* 1930: *Forlags- eller haandverksmæssig bundne bøker*
* 1935: *Helgeland*
* 1936: *Finsk fare for Finnmark*
* 1941: *75 års kolonialhistorie 1866 - 20. april - 1941 : Joh. Johannson kolonial en gros Oslo*

Kjelder
-------

* Arkivverket - Digitalarkivet Kyrkjebok og folketeljing
* Teemu Ryymin 1998 Finske nasjonalisters og norske myndigheters kvenpolitikk i mellomkrigstiden Arkivert 2007-02-26 ved Wayback Machine.
* Terje Roghell: *Folk og slekt på Hemnesberget* Hemnes kommune 2007 ISBN 978-82-993491-7-8
**Arthur Soltvedt Møbelfabrikk**, også kjend som **Pega Møbler**, var ei familieverksemd som vart etablert i 1942 og var ein av dei første møbelprodusentane i Noreg med eit fokus på serieproduksjon. Verksemda var ein dei store aktørane innan norsk møbeleksport på 50- og 60-talet. Produksjonen vart avvikla i 2011.

Historie
--------

Arthur Soltvedt Møbelfabrikk på møbelmessa i Köln, 1960.
Foto:
Hordaland fylkesarkiv
 

Verksemda vart først etablert i Øystese under andre verdskrig, men vart flytta til Florvåg på Askøy, like utanfor Bergen, i 1948. 

Opphavleg bestod produksjonen av enkle soveromsmøblar, men etter at eit samarbeid vart starta med den danske designaren Ib Juul Christiansen i 1952 vart den første Pega-hylla utarbeidd. Pega-konseptet utvikla seg til den største suksessen til verksemda; ein serie med møblar som kunne kombinerast med kvarandre på ei stor mengde forskjellege vis.

Pega-systemet vart ei viktig eksportvare allereie etter få år, og i periodar kan så mykje som halvparten av produksjonen ha vore retta mot eksportmarknaden, hovudsakleg til USA og Tyskland. Scandialine og ScandiaCraft var ansvarlege for eksport av Pega Møbler til USA. 

Auka etterspurnad i utlandet førte til at verksemda flytta til nye lokale i Bakarvågen, eit lite stykke nord for Florvåg. Dette gav ei auke i golvareal frå 500m2 til 2 600m2 og mogelegheit for å tilsette ein større mengde personell.

I 1979 flytta verksemda på nytt; denne gong til nybygde fabrikklokale på Follese, på vestsida av Askøy, to år etter at det eigentleg var planlagd.

Frå 80-talet vart bedrifta offer for skiftet i bransjen frå tradisjonelle møbelprodusentar til store kjeder. Delar av eksportmarknaden forsvann, og behovet for tilsette fall kraftig. I 2003 var det berre 12 tilsette. Finanskrisen øydela siste rest av eksportmarknaden, og i 2011 valde leiinga å avvikle verksemda kontrollert før ein eventuell konkurs.

Arkiv
-----

Arkivmaterialet etter verksemda er overlevert Hordaland fylkesarkiv. Arkivet etter verksemda gjer eit godt innblikk i norsk møbelindustri og eksport til Europa og USA, særleg på 50- og 60-talet. Det omfattande korrespondansearkivet gjev innblikk i eksportsituasjonen generelt for norsk møbel- og trevirkeindustri.

Arkivet inneheldt også ei stor mengd reklamebrosjyrar frå Pega Møbler og andre møbelprodusentar; norske og utanlandske. Dette medfører at arkivet har ein nytteverd for studentar og forskarar innanfor fagfelta økonomi og kunsthistorie i tillegg til den historiske verdien av materialet.

Referansar
----------

1. ↑  : Familien Soltvedts klassiker, Bergens Tidende. Besøkt 17. desember 2012
2. 1 2  Fossen, Anders B.: Askøys historie III - Vår egen tid. Bergen 1998, s. 124
3. ↑  Fossen, Anders B.: Askøys historie III - Vår egen tid. Bergen 1998, s. 188
4. ↑  : Legger bedriften på hyllen, Bergens Tidende. Besøkt 17. desember 2012
**Elongasjon** er ein vinkelavstand, særleg vinkelavstanden til ein planet frå sola eller mellom ein planet og månen til planeten, sett frå jorda. Elongasjon kan for planetane innafor jordbanen berre nå ein viss, høgaste grenseverdi, for Merkur ca. 28° og for Venus ca. 46°. Elongasjonen til ein planet vert stundom òg definert som lengdeskilnaden til planeten frå sola. Fordi breiddene til planetnane alltid er små, er skilnaden på dei to definsjonane som regel ikkje viktig.

Elongasjonsperiode
------------------

Største elongasjonen til ein planet oppstår periodisk, med ein største austleg elongasjon etterfølgd av ein største vestleg elongasjon, og omvendt. Perioden er avhengig av den relative vinkelsnøggleiken til jorda og planeten, som sett frå sola. Tida det tar å fullføre ein periode er den synodiske perioden til planeten. 

La *T* vere perioden (til dømes tida mellom to største austlege elongasjonar), *ω* vere relativt vinkelsnøggleik, *ω*e jorda sin vinkelsnøggleik og *ω*p planeten sin vinkelsnøggleik. Så

{\displaystyle T={2\pi \over \omega }={2\pi \over \omega \_{p}-\omega \_{e}}={2\pi \over {2\pi \over T\_{p}}-{2\pi \over T\_{e}}}={T\_{e} \over {T\_{e} \over T\_{p}}-1}}
der *T*e og *T*p er jordåret og planetåret (altså tida det tar å gjere eit omlaup rundt jorda, kalla sideral periode).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elongation (astronomy)» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*



* «Elongasjon», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 26. mai 2016
Pegasusbukta på New Zealand
**Pegasusbukta** (*Pegasus Bay*) er ei bukt på austkysten til Sørøya på New Zealand.

Plassering
----------

Bukta er ei sandstrand og strekkjer seg frå Bankshalvøya til munningen av Waiparaelva. Byen Christchurch ligg i den sørlege enden av bukta.

Elver
-----

Elver som renn ut i Pegasus Bay, frå nord til sør er:

* Waiparaelva
* Ashleyelva
* Waimakaririelva
* Avon- og Heathcote-elva via Avon Heathcote-estuaret

Namngjeving
-----------

«The Pegasus» var namnet på seglskipet som undersøkte delar av Sørøya i 1809. Førstestyrmannen på briggen «Pegasus», William Stewart, gav namnet til Pegasusbukta. Kapteinen på skipet, Samuel Chase, gjer krav på å ha retta karta til James Cook ved å slå fast at «Banks Island» i røynda var ei halvøy.

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑  Peter Entwisle (2005). *Taka: a vignette life of William Tucker 1784-1817*. Dunedin: Port Daniel Press. s. 49. ISBN 0-473-10098-3. Henta 26. juli 2011.

* *Denne artikkelen bygger på «Pegasus Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2011.*

Koordinatar: 43°20′S 173°00′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* SUDOC
* GeoNames

 |
Pek-elva
**Pek** (serbisk Пек) er ei elv aust i Serbia. Ho er 129 km lang og ei sideelv til Donau frå høgre. Elva renn gjennom regionane Homolje, Zvižd og Braničevo.

Pek spring ut frå to kjelder, Veliki Pek og Mali Pek (*Велики Пек* og *Мали Пек*, som tyder Store og Vesle Pek).

Mali Pek kjem ned nordsida av fjellet Liškovac og renn sørvestover gjennom byen Majdanpek, eit av dei store gruvesentera i Serbia. Den andre elva, Veliki Pek eller Lipa, spring ut frå vestsida av fjellet Veliki Krš. Elva munnar ut i Donau aust for byen Veliko Gradište.

Pek har eit nedslagsfelt på 1230 km². Elva er svingete og har ei middelvassføring på 8,5 m³/s. I periodar når vassføringa i Donau er høg, kan vatn frå Donau renne oppover den nedre delen av Pek og snu vasstraumen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pek River» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ *Mala Prosvetina Enciklopedija*, tredje utgåve (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
	+ Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Claude Lévi-Strauss** (28. november 1908–30. oktober 2009) var ein fransk sosialantropolog, fødd i Brussel og død i Paris. Han var ein av dei antropologane i det 20. hundreåret med størst innverknad på faget, retninga han utvikla vert kalla strukturalismen. Fleire av arbeida hans har påverka fag som litteraturvitskap, folkloristikk, sosiologi og religionshistorie.

Liv og virke
------------

Frå 1935 til 1938 var Lévi-Strauss professor i sosiologi ved universitetet i São Paulo i Brasil. Deretter var han frå 1941 til 1945 tilsett ved New School for Social Research i New York, før han i 1946 til 1947 var fransk kulturattaché i Washington D.C. Frå 1950 arbeidde han ved École des Hautes Études i Paris og sidan 1959 som professor i sosialantropologi ved Collège de France i den same byen.

Lévi-Strauss var mykje oppteken av ulike samfunns filosofi og tenkemåte, deira oppfatning og klassifisering av tilværet. Han hevda at det menneskelege intellektet fylgjer dei same logiske grunnprinsippa overalt. Si strukturalistiske lære utvikla han til ein universalistisk modell til forståing av menneskelege samfunn og kulturar, der «gjenstandane» vert sett i eit globalt perspektiv. 

Ein grunnleggjande premiss for dei strukturalistiske teorisystema er postulatet om at menneskehjernen, fordi den alle stader er likt konstruert, sorterer inntrykka på same vis. Hjernen ordnar inntrykka gjennom motsetningar, kontrastar og relasjonar, ved å stille dei opp i binære opposisjonar.

Materialet henta Lévi-Strauss frå mytologi, folklore og sosiale organisasjonsformer. I sine analysar var han inspirert av franske antropologar og sosiologar som Marcel Mauss og Émile Durkheim, samt av nyare strukturell lingvistikk og marxistisk dialektikk.

Lévi-Strauss sikta mot å avdekke dei universelle strukturane som fører til ulike former for samfunn og religiøs praksis, til dømes totemisme andsynes kastesystem. 

Arbeidet hans påverka moderne filosofi. Mellom anna kritiserte han det eksistensialistiske synet til landsmannen Jean-Paul Sartre.

Kjelder
-------

* Sommerfelt, Axel: Claude Lévi-Strauss i Store norske leksikon på snl.no. Henta 31. oktober 2021.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**County Kildare** (irsk *Contae Chill Dara*) er eit grevskap i Republikken Irland søraust på Irland i provinsen Leinster. Namnet kjem frå irsk og tyder 'kyrkje' (*Cill*) 'ved eikene' (*Dara*)

County Kildare grensar til Meath i nord, Offaly og Laois i vest, Carlow i sør og Dublin og Wicklow i aust. Kildare eir ein del av storbyområdet til Dublin.

Store byar
----------

Byen Kildare er den eldste i grevskapet og den mest historierike. Naas (*Nás na Rí* på irsk, tyder 'møtestaden til kongar') er hovudbyen. 

Newbridge (*Droichead Nua*) er den største byen i Kildare og ligg sentralt i grevskapet, nær Curraghsletta. Han er ein raskt veksande by med over 20 000 innbyggjarar. 

Maynooth (*Maigh Nuad*) er det historiske utdanningssenteret i grevskapet. Her ligg Nasjonaluniversitet i Irland, Maynooth og St Patrick's College i Maynooth. Kilcock (*Cill Choca*) er ein by 6 km nord for Maynooth. 

Leixlip (*Léim an Bhradáin*) er eit industrisenter nord for Kildare med store fasilitetar for Intel og Hewlett-Packard, og den opphavlege heimbyen til Guinness, som har opphavet sitt i Leixlip Castle.

Celbridge (*Cill Droichid*) er den største byen på Irland med ei hovudgate og i nærleiken ligg Straffan med ein golfbane som var vertskap for Ryder Cup i 2006.

I Monasterevin (*Mainistir Éimhín*) ligg Moore kloster frå 500-talet, som vart grunnlagd av St. Evin.

Byar og landsabyar i Kildare
----------------------------

### Byar

* Athy
* Leixlip
* Newbridge
* Naas

Maynooth (10 000 innb.) og Celbridge (20 000 innb.) har begge søkt om bystatus. 

### Store landsbyar

* Allen, Allenwood, Ardclough
* Ballitore, Ballymore Eustace, Ballynadrumny
* Calverstown, Caragh, Carbury, Castledermot, Celbridge, Clane, Coill Dubh
* Eadestown
* Hawkfield
* Kilcock, Kilcullen, Kildare, Kildangan, Kill, Kilmead, Kilteel
* Lullymore
* Maynooth, Milltown, Monasterevin
* Narraghmore, Newbridge, Nurney
* Prosperous
* Rathangan
* Sallins, Straffan, Suncroft
* Two-Mile-House

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «County Kildare» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2007.*


| * v
* d
* e
Grevskap i Irland |
| --- |
| Connacht | Galway | Leitrim | Mayo | Roscommon | Sligo |
| Munster | Clare | Cork | Kerry | Limerick | Tipperary | Waterford |
| Leinster | Carlow | Dublin | Kildare | Kilkenny | Laois | Longford | Louth | Meath | Offaly | Westmeath | Wexford | Wicklow |
| Ulster | Antrim \* | Armagh \* | Cavan | Donegal | Down \* | Fermanagh \* | Londonderry \* | Monaghan | Tyrone \* |
| \* Grevskap i Nord-Irland (andre grevskap er i Republikken Irland) |

Koordinatar: 52°40′N 6°50′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Claude Nobs** (8. februar 1936–10. januar 2013) var ein sveitsar som grunnla og styrte Montreux Jazz Festival.

Nobs introduserer Bill Evans Trio under Montreux Jazz Festival, 12. juli 1978 (foto Brian McMillen)
Nobs var fødd i Montreux i Sveits. Medan han arbeidde som leiar for turistkontoret i Montreux, organiserte han den første jazzfestivalen i byen med artistar som Charles Lloyd, Keith Jarrett, Ron McLure og Jack DeJohnette. Festivalen vart raskt ein stor suksess og vart vidgjeten langt utafor Sveits. Nobs omforma raskt festivalen til ein internasjonal samlestad for jazzelskarar. I 2004 hadde festivalen over 200 000 vitjande. 

I 1973 vart Nobs direktør i den sveitsiske avdelinga av Warner, Elektra og Atlantic. På konsertalbumet til Jethro Tull, *Bursting Out* (spelt inn 28. mai 1978 i Bern), kan ein høyre Nobs annonsere bandet i starten av albumet. 

Nobs spelte munnspel på opningssporet på Chris Rea-albumet *Water Sign* i 1983.

Den 24. desember 2012 hadde Nobs ei ulukke medan han stod på ski i Sveits og hamna i koma. Han døydde 10. januar 2013, 76 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Claude Nobs» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Claude Nobs, Montreux Jazz Festival founder, dies». BBC News. Henta 13. november 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Montreux Jazz Festival
* Claude Nobs Foundation

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)

 |
Koordinatar: 34°47′N 36°16′E﻿

**Ayn al-Bardah** (arabisk عين الباردة, *‘Ayn al-Bārdah*, som tyder «kald kjelde») er ein gresk-ortodoks landsby i Syria, 55 km vest for Homs og 200 km nordvest for Damaskus. Han ligg i fjellet Sayeh, 850 meter over havet, oppom Den kristne dalen og med utsyn over Middelhavet.

Klima
-----

`Ayn al-Barda har middelhavsklima. Det snør i fjellsidene fleire gonger om vinteren. 

Al-`Ayn (kjelda)

Hovudattraksjonar
-----------------

Mange turistar stoppar i landsbyen på veg til den nærliggande borga Krak des Chevaliers. Dei flete av dei vitjar St. Elias-kyrkja i landsbyen. John Gardiner Kinnear skildra landsbyen på ei reise gjennom Midtausten i 1839:

> Sist veke reid T—— og eg opp til ein vakker, einsam stad, kring tre eller fire timar frå Beyrout [sic]. Han er, som det arabiske namnet seier, ein fontene av deilig kald vatn, som renn i overflod frå klippene, og ut i eit basseng under skuggane av flotte johannesbrødtre. Det er ingen landsbyar i nærleiken, men innanfor kort avstand står ein eller to einsame hytter blant hagar av vindruer og morbær. Staden ligg heilt øvst i den oppdyrka delen av fjellet og nedanfor ligg hagar og furuskogar, og over ville klipper og furu skog, og over det ville klipper og kratt. Lufta er klår, kjølig og frisk etter den trykkande atmosfæren i Beyrout; og utsynet over dei lågare områda dekte med vindruer og oliven og mørk furuskog, til det vide blå Middelhavet, er eit av dei vakraste eg nokon gong har sett.
> 
>

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ayn al-Bardah» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Kinnear, *Cairo, Petra, and Damascus in 1839: with Remarks on the Government of Mehmet Ali and on the Present Prospects of Syria*, 294.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

| Bachs klaverkonsert nr. 1 i D-moll |
| --- |
| *Andre sats* (8,5 MB) |
|  |
| Fulda symfoniorkester med Johannes Volker Schmidt |
| 

---

 |

 |
| *Problem med å høyra denne fila? Sjå mediahjelp.* |

Ein **solokonsert** er eit musikkstykke for eit soloinstrument med orkester.

Musikkforma blei utvikla i barokken og har sidan forandra seg lite. Typisk er konserten bygd opp slik at ein sakte mellomsats ramma inn av raske satsar i byrjinga og slutten. 

Populære instrument å skriva konsertar for under barokken var fiolin, obo, cembalo og mot slutten av perioden fløyte. I tidas løp er det likevel blitt laga solokonsertar for så godt som kvart instrument.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

| Beethovens pianokonsert nr. 4 i G-dur |
| --- |
| *Første sats* (19,1 MB) |
|  |
| Framført av MIT-orkesteret med Debbie Hu |
| 

---

 |

 |
| *Problem med å høyra denne fila? Sjå mediahjelp.* |

Under wienerklassisismen og romantikken utvikla solokonserten seg i retning av symfonien, slik at mange verk nærmast kan kallast symfoniar med soloinstrument (sjå til dømes Brahms).

Sjå òg
------

* Concerto grosso
* Sinfonia concertante

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Signeringa av Pekingkonvensjonen. Illustrasjon frå 1883 etter eit kinesisk måleri.
**Pekingkonvensjonen** av 18. oktober 1860 var ein tilleggsavtale til Tianjintraktaten, der dei framande maktene etter Den andre opiumskrigen påla Kina ytterlegare forpliktingar. 

Kina måtte opna hamna i Tianjin for oversjøisk handel, gje utanlandske flåteeiningar lov til fri ferdsel på elvane sine, og gje kinesiske borgarar lov til å emigrera på britiske skip. 

Dessutan måtte Kina betala krigsskadeerstatningar på ytterlegare 16 millionar liang og innrømma generell tollfridom for tekstilimporten. Kina måtte òg avstå halvøya Kowloon til den britiske kronkolonien Hongkong.

Delar av Ytre Mandsjuria vart overførte til Det russiske riket. Russarane fekk Ussuri kraj, ein del av det moderne Primorje, eit område som tilsvarer den gamle mandsjuiske provinsen Aust-Tartaria.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pekingkonvensjonen» frå Wikipedia på bokmål, den 22. september 2019.*

Litteratur
----------

* Jonathan D. Spence: *Chinas Weg in die Moderne*. München 2001. ISBN 3-423-30795-1