recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Åarjelhsaemien Teatere AS**, tidlegare **Åarjelhsaemien Teatere** (sørsamisk for 'sørsamisk teater'), er eit teater i Mo i Rana på Helgeland i Nordland. Teateret deler lokale med Nordland Teater i Rådhusalleen 6 i Mo i Rana sentrum. Det blei skipa 1. januar 1985 av sørsamar frå Noreg og Sverige som ei amatørteatergruppe med eit sete i Mo i Rana og eit anna i Tärnaby i Storuman kommune i Västerbottens län. I 2008 blei det delt inn i ein norsk og ein svensk del. 9. september 2012 blei den norske delen omdanna til eit AS med Sametinget, Nordland fylkeskommune og Rana kommune som eigarar.

Teateret har som mål å synleggjera sørsamisk kultur og språk gjennom musikk og teaterkunst. Forsøk på å revitalisere det sørsamiske språket står sentralt i førestillingar for barn og unge. I førestillinga *Der Stjernan Bor* (2010) fekk barn og unge delta i framføring av sørsamisk språk, tekstframføring, skodespelarteknikk og dans. Familieførestillinga *GON*, som hadde premiere i mars 2009 i Tärnaby, og som blei vist under Vinterlysfestivalen i Mo i Rana i 2010, var berre på sørsamisk. Det same gjaldt barneførestillinga *Saajve Sijte*.

Teateret har produsert ein monolog om Elsa Laula Renberg, en «joikikal» om barnebokfiguren Plopp i 2016 og bidratt til førestillinga *Tjidtjie - mamma* i 2017.

Teatersjef per 2022 er Kristin Solberg.

Kjelder
-------

1. 1 2  Marit Ulriksen: Vil ikke eie sydsamisk teater, Rana Blad, 7. mars 2012
2. ↑  Sydsamisk teater har blitt AS Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine. Scenekunst i Nordland, 9. september 2012
3. 1 2 3 4  *ÅARJELHSAEMIEN TEATERE – NORGE. ÅRSMELDING 2010* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 16. desember 2013, henta 24. april 2022
4. ↑  Plupp - teaser[*daud lenkje*]; asteatere.no
5. ↑  Tjidtjie- Mamma har premiere under Olavfestdagene[*daud lenkje*]; asteatere.no
6. ↑  «Gaskesadth», *Åarjelhsaemien Teatere* (på norsk bokmål), henta 24. april 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Åarjelhsaemien Teatere» frå Wikipedia på bokmål, den 24. april 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Åarjelhsaemien Teatere**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BR orgnr

 |
Koordinatar: 54°10′N 3°2′W﻿

Chapel Island
**Chapel Island** er ei kalksteinsøy i Leven-estuaraet i Morecambe Bay i England, om lag 1 km frå kysten ved Bardsea i området Ulverston Sands. Øya høyrer til Furnessøyane i grevskapet Cumbria og det historiske området Lancashire. Øya er om lag 400 meter lang og om lag 100 meter brei med eit areal på 3 hektar. 

Chapel Island vart kalla Harlesyde Isle i 1593 og fekk det noverande namnet sitt i 1795. På 1300-talet bygde cisterciensarmunkar frå Conishead kloster i nærleiken eit kapell på øya for å tene reisande og fiskarar i området. Det er ingenting att av dette kapellet i dag, men Thomas West skreiv at ruinane framleis var synlege i 1774. I 1821 bygde derimot oberst Thomas Richard Gale Braddyll noko som skulle likne ruinar av kapellet på øya. Desse er framleis synlege og vert stundom feilaktig rekna som dei opphavlege. 

Det finst flotte strender på Chapel Island og bortsett frå eit lite området lengst nord er ho neste overgrodd av bjørnebær. Ein kan gå til øya ved lågvatn, men Morecambe Bay er berykta for kvikksand og som regel renn Ulverston-kanalen mellom øya og fastlandet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Chapel Island» frå Wikipedia på engelsk, den 26. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ A Story of the Growth of Ulverston, av Dorothy Ashburner. Utgjeve 1993.
Ulike frukostblandingar på eit hotell.
**Frukostblanding** eller **kornblanding** er ei tørr blanding laga av korn og eventuelt bitar av frukt, nøtter, sjokolade og liknande som ein kan eta med mjølk eller yoghurt og eventuelt også frisk frukt eller bær til. Kornet kan vera gryn, rista eller puffa. Kornblandingar kan vera laga av heile korn, korndelar eller forma deig. Dei blir ofte brukte til frukost.

Kornblanding er ei amerikansk oppfinning som skil seg frå tradisjonell graut og velling ved at ein kan eta retten kald, utan å koka han først. Retten er knytt til helsekostrørsla seint på 1800, då folk oppsøkte sanatorium med ulike helseproblem som ofte blei knytte til fordøying. Kornblandingar skulle bøta mot den tidlegare proteinrike dietten deira. Seinare blei dei eit utbreidd kommersielt produkt som var lett å lagra og laga til. Utviklinga av kornblandinga er også knytt til endringar i jordbruks- og mølleteknologi og industrialiseringa i matproduksjonen.

Kornblandingar er vanlegvis fabrikkfremstilte og pakka klar til servering, men ein kan også setja saman sine eigne blandingar. Dei kan bestå av ulike kornslag som mais, ris eller kveite, tørka frukt, nøtter og søtemiddel i form av sukker eller honning. Andre tilsettingsstoff kan vera sjokolade og matfarge. Nokre produkt er også tilsette vitamin. Marknadsføringa legg ofte vekt på helsefordelar, vektkontroll og til dømes fiberinnhald i blandingane. Mange frukostblandingar har svært høgt sukkerinnhald og gjev sterk blodsukkerstiging etter inntak.

Vanlege frukostblandingar er müsli og ulike typar cornflakes.

Sjå òg
------

* Nestlé
* Kellogg Company
* Soll, tradisjonell rett av knust flatbrød med mjølk og sukker

Kjelder
-------

1. 1 2  «Oppskrift: Kornblanding», *Opplysningskontoret for brød og korn* (på norsk bokmål), henta 2. august 2021
2. ↑  Santlofer, Joy (2012). «Cereal, Cold» (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-973496-2. doi:10.1093/acref/9780199734962.001.0001/acref-9780199734962-e-0145.
3. ↑  Smith-Drelich, Hannah (23. juli 2015). «breakfast cereal» (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-931339-6. doi:10.1093/acref/9780199313396.001.0001/acref-9780199313396-e-59.

* *Denne artikkelen bygger på «Frokostblanding» frå Wikipedia på bokmål, den 2. august 2021.*
**Cathrine Zaborowski** (fødd 3. august 1971) er ein norsk tidlegare fotballspelar som vart europameister med Noreg i 1993. Ho fekk elles sølv i EM 1989, VM 1989 og EM 1991. Dessutan vann ho seks pokalar med Asker SK, fire i serien og to i cupen.

Zaborowski spelte på det norske topplaget Asker SK i åra frå 1987. Med klubben vann ho fire seriegull og to cupfinalar i sesongane frå 1988 til 1992. Etter 1993 var ho aktiv på North Carolina University sitt fotballag i USA.

Over ein seksårsperiode deltok Zaborowski i 68 landskampar for Noreg og skåra 7 mål. Allereie 17 år gammal var ho i 1988 med då Noreg vann ein uoffisiell verdsmeisterskap, etter finalesiger mot Kina. Sidan spelte ho tre EM-finalar i rad, den siste i 1993 enda med norsk triumf over vertslandet Italia. Den 30. november 1991 i Guangzhou var ho med på det norske laget som tapte 1-2 mot USA i VM-finalen.

### Merittar

* Europameister: 1993 for Noreg
* EM-sølv: 1989 og 1991 for Noreg
* VM-sølv: 1991 for Noreg
* Seriemeister: 1988, 1989, 1991 og 1992 med Asker SK
* Noregsmeister: 1990 og 1991 med Asker SK

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cathrine Zaborowski» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2018.*
Dyrøy kyrkje Foto: Lise Løvland

**Håkon Adelstein Mosling** (fødd 16. april 1840 i Trondheim, død 7. oktober 1914 på Narestø i Flosta) var ein norsk byggmeister og arkitekt som særleg arbeidd som kyrkjearkitekt.

Mosling budde fleire stader i Noreg; i Trondheim, Steinkjer og Oslo. Som ein del av arkitektpraksisen opererte han òg som byggmeister og i ein periode hadde han høvleri og snikkarverkstad i Steinkjer. Dei siste 20 åra av arbeidslivet var han tilsett som teiknar for forsvaret på Akershus festning.

Han skal ha blitt utdanna i Hannover, men er ikkje nemnt som student i protokollar frå den tekniske høgskulen. Somme av kyrkjebygga Mosling teikna kan tyde på lite skolering og fleire av teikningane gjekk gjennom omfattande korrektur av arkitekt Jacob Wilhelm Nordan i samanheng med godkjenning på vegne av Kyrkjedepartementet. 

Mosling var arkitekt for Meløy kyrkje - saman med Jacob Wilhelm Nordan -, Brønnøy kyrkje, Sakshaug kyrkje, Grong kyrkje, Heggstad kyrkje og Dyrøy kyrkje. Han teikna òg Levanger kyrkje, Namsos kyrkje, Skjerstad kyrkje og Lebesby kyrkje, alle fire er seinare brent ned.

I tillegg til kyrkjer, teikna han landstaden Solvold i Bodø, seinare riven, prestegard i Buksnes, ein telegrafstasjon i Rørvik og eit hus på Strinda.

Kjelder
-------

* Norsk kunstnerleksikon, b. 2 : H-M, side 975-976, digital utgåve
**Håkon Särnblom** (fødd 3. mars 1966) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Oslo som deltok i høgdehopp. I 1994 vart han nummer fire i høgde-tevlinga under europameisterskapen i Helsinki. Mellom åra 1986 og -92 vann han fem NM-titlar i øvinga. I si tid som aktiv var han medlem av klubbane Oslo Idrettslag, IK Tjalve, og til sist IF Minerva. Han er gift med Hanne Haugland.

Aktiv
-----

Särnblom fekk sitt gjennombrot i 1986-sesongen då han var Noregs beste høgdehoppar og fleire gongar forbetra den personlege rekorden, sist til 2,18 m under eit stemne i Haugesund i slutten av juli. Den 10. mai 1987 slo han til med 2,23 m og ny norsk rekord under eit stemne i Göteborg, men makta ikkje heilt å fylgje opp vidare i sesongen.

I juli 1990 forbetra han i London sin norske rekord til 2,25 m, og 11 månader seinare la han på til 2,26 m. Denne noregsrekorden stod i berre ei veke, ettersom Steinar Hoen klarte 2,27 m på Nadderud stadion i Bærum den 22. juni. Särnblom tok tilbake noregsrekorden 21. juli då han gjekk over 2,28 m i svenske Strömstad. Han fekk vere norsk rekordhaldar i høgdehopp i nøyaktig 14 dagar, under noresgmeisterskapen på Fana stadion forbetra Heon noregsrekorden til 2,29 m, Särnblom fekk sølv med 2,25 m. 

Särnblom deltok både VM i friidrett 1991 og Sommar-OL 1992, utan å nå finalane. Sitt livs beste hopp gjorde han likevel under ein stor meisterskap, EM i friidrett 1994 i Helsinki. Her forbetra han den personlege rekorden med tre centimeter til 2,31 meter og vart nummer fire. Han kom likevel i skuggen av Steinar Hoen, som tangerte sin ferske noregsrekord på 2,35 m og vart europameister. Särnblom deltok i VM i friidrett 1995 og vart slått ut i kvalifiseringa.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1986: Gull – 2,13 m, framom Jan Hegland (2,10 m)
* 1987: Bronse – 2,17 m
* 1988: Gull – 2,19 m, framom Jan Langøy (2,17 m)
* 1989: Gull – 2,21 m, framom Gisle Ellingsen (2,19 m)
* 1990: Gull – 2,22 m, framom Gisle Ellingsen (2,21 m)
* 1991: Sølv – 2,25 m, bakom Steinar Hoen (2,29 m)
* 1992: Gull – 2,17 m, framom Thomas Røkenes (2,14 m)
* 1993: Bronse – 2,17 m
* 1994: Sølv – 2,21 m, bakom Steinar Hoen (2,30 m)
* 1995: Sølv – 2,23 m, bakom Steinar Hoen (2,25 m)

Kjelder
-------

* friidrett.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Håkon Särnblom» (på engelsk). Olympedia. Henta 4. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Håkon Kolmannskog** (fødd 5. juni 1974) er ein norsk avis- og forlagsmann frå Trondheim. Kolmannskog har vore engasjert i dei venstreradikale miljøa kring RV/Raudt og Raud Ungdom, og i målrørsla.

Kolmannskog starta den politiske karrieren si i Raud Ungdom, og vart sidan vald inn i sentralstyret. Han markerte seg i studentpolitikken for *Rød Front* i Trondheim. Seinare var han med å attreisa *Rød Front* ved Universitetet i Oslo. 

Frå 1996 til 1998 var Kolmannskog leiar i Norsk Målungdom. Perioden vert fyrst og fremst hugsa for Aksjon for språkleg rettferd i skulen (AFSRIS), der Norsk Målungdom protesterte mot framlegget til ny opplæringslov. I fleire år var han også aktiv i Studentmållaget i Oslo, mellom anna som nestleiar.

Han var tilsett som debattredaktør i avisa Klassekampen i nokre år, før han vart tilsett som leiar for det nyoppretta Forlaget Manifest i 2006. Sidan august 2012 har han vore forlagssjef i Det Norske Samlaget.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Familie- og forbrukardepartementet** er eit tidlegare norske departement.

1956-1972
---------

Familie- og forbrukardepartementet vart først oppretta 21. desember 1956 under Regjeringa Gerhardsen III.

Aase Bjerkholt var den første statsråden i departementet. Ho hadde då vore konsultativ statsråd for familie- og forbrukarsaker sidan 1. august 1955. 

Departementet vart lagt ned den 7. mai 1972, under Regjeringa Bratteli I. Dåverande statsråd Inger Louise Valle blei den første statsråden i det nyoppretta Forbrukar- og administrasjonsdepartementet.

1990
----

Under Regjeringa Syse vart det på nytt oppretta eit departement med namnet Familie- og forbrukardepartementet, med verknad frå 1. januar 1990. Forbrukar- og administrasjonsdepartementet vart lagt ned 31. desember 1989, og administrasjonssakene i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet vart frå denne datoen overført til det nyoppretta Arbeids- og administrasjonsdepartementet. 

Det nye Familie- og forbrukardepartementet vart lagt ned allereie 31. desember 1990, under Regjeringa Brundtland III, og arbeidsoppgåvene overført til det nye Barne- og familiedepartementet.

Historie
--------

Departementet har fleire gongar skifta namn og delvis oppgåver.

* Forbrukar- og administrasjonsdepartementet 8. mai 1972 - 31. desember 1989
* Familie- og forbrukardepartementet 1. januar 1990 - 31. desember 1990
* Barne- og familiedepartementet 1. januar 1991 - 31. desember 2005
* Barne- og likestillingsdepartementet 1. januar 2006-

Sjå også
--------

* Norske familie- og forbrukarministrar
* Norske departement

Kjelder
-------

* Familie- og forbrukardepartementet hos Regjeringen.no
Douglas Mawson si gruppe gjer krav på Mac. Robertson Land for den britiske krona under BANZARE.
**British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition** (**BANZARE**) var ein forskingsekspedisjon til Antarktis mellom 1929 og 1931 som omfatta to reiser i løpet av dei to australske somrane. Ekspedisjonen var eit samarbeid innan Det britiske samveldet og føremålet var meir geopolitisk enn vitskapleg. Storbritannia, Australia og New Zealand finansierte ekspedisjonen.

Leiaren av BANZARE var Douglas Mawson, og som ekspedisjonsskip vart RRS «Discovery» nytta, tidlegare nytta av Robert Falcon Scott på Discovery-ekspedisjonen i 1901–04. BANZARE kartla kystlinja av det antarktiske kontinentet og oppdaga Mac. Robertson Land og Princess Elizabeth Land, òg ved hjelp av eit småfly.

Det geopolitiske innhaldet til ekspedisjonen kom til syne gjennom at Mawson proklamererte av britisk statsvelde over dei fem områda der dei gjekk i land. Desse områda vart i 1933 overdrege til Australia.

BANZARE hadde òg vitskapleg innhald og publiserte 13 bind rapportar om geologi, oseanografi, jordmagnetisme, zoologi og botanikk mellom 1937 og 1975.

Sjå òg
------

* Antarktisekspedisjonar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «BANZARE» frå Wikipedia på bokmål, den 24. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *B.A.N.Z. Antarctic Research Expedition 1929–1931 Reports* (1937–1975), Adelaide: BANZAR Expedition Committee & Mawson Institute for Antarctic Research, University of Adelaide.
* Collis, Christy (2004) The Proclamation Island Moment: Making Antarctica Australian. *Law Text Culture 8*:1–18.
* Price, A. Grenfell (1962) *The Winning of Australian Antarctica: Mawson's BANZARE voyages, 1929–31: based on the Mawson Papers*, Sydney: Angus & Robertson.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Douglas Mawson 1882-1958
**Fredsegen i Augustenborg** er eit eiketre planta av tyskarane i 1871 etter at Preussen vann Alsace og det nordlege Lorraine frå Frankrike i Den fransk-prøyssiske krigen 1870-71.

Eika står på Jægerpladsen. Her låg opphavleg ein av fire dammar der jegerane til hertugen vaska hundane sine etter jakt. Jegerane budde i husa kring plassen, som har namn etter dei. Opphavleg var eiketreet omgitt av eit stakitt for å verna det mot hærverk. Tyskarane hadde også forsynt treet med eit skilt der det stod *Sieges Eiche* ('Sigerseika').

Treet skulle minna om sigeren, men var også eit uytryk for at tyskarane no ønska fred. Det blei markeret ved å plante fleire fredseiker i det tyske riket og dermed også i Sønderjylland, som var under preussisk styre frå 1864 til 1920. Det er ikkje mange av dei opphavlege fredseikene som har overlevt frem til i dag. Nokre av dei er blitt erstatta av nye tre, medan andre er blitt fjerna. Fredsegen på Jægerpladsen i Augustenborg er ei av dei få danske fredseikene som har overlevd.

Danmarks Naturfredningsforening har utnemnt fredseika i Augustenborg til «Evighedstræ». Dette fann stad ved ei diplomoverrekking på Jægerpladsen den 4. april 2012, der borgarmeisteren fekk overrekt diplomet. Danmarks Naturfredningsforening peiker ut og merker gamle tre som skal stå «for evigt». Formålet er å redde så mange gamle tre som mogleg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fredsegen i Augustenborg» frå Wikipedia på dansk, den 23. februar 2022.*
	+ *Wikipedia på dansk oppgav desse kjeldene:*
		- Hans Lind: *Augustenborg som det var engang*, 1994
		- Danmarks Naturfredningsforening

Bakgrunnsstoff
--------------

* "De gamle træer skal leve evigt i Sønderborg" Arkivert 13. april 2014 ved Wayback Machine. hos Dn.dk, Danmarks Naturfredningsforening
* Om "Evighedstræer" Arkivert 13. april 2014 ved Wayback Machine. hos Danmarks Naturfredningsforening
* "Evighedstræer i Sønderborg" Arkivert 13. april 2014 ved Wayback Machine. ved Friluftsraadet.dk
'Det første kysset på ti år! —eller— møtet mellom Britannia & Borgar François'. Karikaturteikning av James Gillray frå 1803.
**Fredstraktaten i Amiens** blei underskriven av den 25. mars 1802 av Joseph Bonaparte og Charles Cornwallis som ein «endeleg fredsavtale» mellom Frankrike og Storbritannia.
Han enda Dei franske revolusjonskrigane.

Gjennom avtalen lova britane å gje Malta tilbake til maltesarordenen, Egypt tilbake til Tyrkia, Ceylon til Nederlanda og Trinidad til Spania. Britane anerkjente den franske republikken og kong Georg III fjerna den historiske tittelen «Konge av Frankrike» frå dei andre titlane sine. Franskmennene lova å trekkja seg tilbake frå Napoli og Roma.

Freden kom i stand etter at William Pitt den yngre hadde gått av som britisk statsminister i 1801. Han blei erstatta av Henry Addington, som straks tok kontakt med Napoléon Bonaparte (bror til Joseph Bonaparte) med eit framlegg til fredsavtale. Sjefsforhandlarane for Frankrike var Charles-Maurice de Talleyrand og Joseph Bonaparte og for Storbritannia Robert Jenkinson, 1. jarl av Liverpool.

Freden varte ikkje lenge. Napoleonskrigane braut ut i 1803, og i 1804 var William Pitt d.y. igjen britisk statsminister.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fredstraktaten i Amiens» frå Wikipedia på bokmål, den 27. februar 2019.*

Litteratur
----------

* Lindqvist, Herman (2008): *Napoleon*, ISBN 8251623952
Fana Sparebank på Nesttun
**Fana Sparebank** er ein sjølvstendig sparebank som blei etablert i 1878. Banken har ein forvaltningskapital på 19,4 milliardar kroner og er den 16. største sparebanken i landet målt etter gjennomsnittleg forvaltningskapital (2020). I konsernet er det ca 150 tilsette. 

Fana Sparebank har dotterselskapet Fana Sparebank Eiendom AS og Fana Sparebank Boligkreditt AS. Bankens hovudkontor er på Nesttun, den har også avdelingar i Åsane, Markeveien, Lagunen og på Straume (Fjell kommune).

Banken starta som ein liten lokal bygdebank i ei leigd stove på Fanahammeren. I 2008 låg hovudkontora til banken på Nesttun, han hadde òg filialar og kontor i Åsane, Torget, Markeveien, Minde, Midtun, Lagunen og Sandsli.

Administrerande direktør for Fana Sparebank er Lisbet K. Nærø, styreleiar Nils Magne Fjereide.

Dotterselskap og tilknytte selskap
Fana Sparebank Eiendom AS er eit heileigd selskap av Fana Sparebank. Selskapet er ein veletablert aktør på den lokale eigedomsmarknaden i stor Bergen.
Fana Sparebank Boligkreditt AS er eit heileigd dotterselskap av Fana Sparebank med konsesjon til å drive kredittføretaksverksemd.
Frende Forsikring består av søsterselskapa Frende Livsforsikring og Frende Skadeforsikring. Selskapet blei starta i 2007 og har hovudkontor i Bergen. Fana Sparebank er ein av fjorten eigarbankar i holdingselskapet.
Verdipapirføretaket Norne Security blei etablert i 2008 med hovudkontor i Bergen. Selskapet har tre forretningsområder; netthandel, aksjemekling og corporate finance. Selskapet er eigd av tretten andre frittståande sparebankar og Fondfinans.
Brage Finans er eit finansieringsselskap med hovudkontor i Bergen som blei stifta i 2010. Banken er representert på eigarsida i selskapa saman med ei rekkje andre sparebankar i Noreg.
Eiendomskreditt AS blei etablert i 1997 og er eit frittståande kredittføretak eigd av åttifem sparebankar frå heile landet.
I tillegg er også Fana Sparebank medeigar i kredittforeininga for sparebankar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fana Sparebank
* Fana Sparebank Eiendom Arkivert 2018-08-09 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fana Sparebank» frå Wikipedia på bokmål, den 10. desember 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |

  



1. ↑  «Sparebankenes årsregnskaper», *www.finansnorge.no* (på norsk), henta 28. juni 2022
Fanadhalvøya.
**Fanad** er ei halvøy mellom Lough Swilly og Mulroy Bay på nordkysten av County Donegal i Republikken Irland. Det går ein skilta tursti rundt halvøya. 
Fanad har ei ujamn kystlinje med mange fine område for fiske etter lyr. 

Fanad var sete for overkongane av Irland frå Cenel Connell. Congal Mac Fergus Fanad var overkonge av Irland frå år 700 fram til han døydde i 710. Dei skotske kongane har òg aner tilbake til Fanad. Irske familiar frå Fanad inkluderer O'Breslin-Fanad, O'Donnel, O'Tunny, MacSweney og Clinton. Drottsetet til Cenel Connell-makta låg ved Cashelmor nordvest på Fanad.

Fanad fyr
Det står eit fyr ytst på Fanad. Fyret blei bygd i 1818 og er 13 meter høgt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fanad Head fyr Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Nettside om Fanad Arkivert 2007-10-13 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fanad» frå Wikipedia på engelsk, den 21. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*For musikkforma, sjå Messe i musikk*
**Messe** (av latin *missa*, opphavleg knytt til verbet *mittere*, som tyder 'sending', jfr. *missio*), er ei nemning som er nytta om den sentrale liturgiske handlinga i den kristne gudstenesta. Messa inneheld nokre faste ledd, som ikkje har vore skift på sidan mellomalderen. Sjølve ordet *Missa* er opphavleg knytt til utsendingsbodet som vert teke opp att ved enden: *Gå i fred, ten Herren med glede*, eller *Messa er til endes, gå i fred*.

Messeledda
----------

Dei faste ledda i høgmessa er kalla *Ordinarieledda*, som etter regelen skal vera med i kvar gudsteneste:

* Kyrie
* Gloria
* Credo
* Sanctus
* Agnus Dei
* Ite, Missa est.

Attåt dette kjem det til nokre utskiftbare ledd, kalla *proprieledd*:

* Introitus (før Kyrie)
* Graduale
* Alleluia/Tractus/Sekvens (mellom Gloria og Credo)
* Offertorium (etter Credo)
* Communio (Nattverd. (etter Agnus Dei).

Attåt desse kjem det til nokre talte ledd: Helsing, canon og fadervår, som støtt er med, og proprieledda kollekt, Epistel, Evangelium, bøn og prefasjon. I den norske gudstenesta vert desse stort sett haldne ved like.

Messa har ei klår dramaturgi, som vert ivareteke gjennom ledda. Denne dramaturgien har vore så solid at det har synt seg vanskeleg å rokke ved han på mange hundreår.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
**Familien Sars** var ein velståande familie i det norske borgarskapet i andre halvdelen av 1800-talet. Familien var barnerik, og hadde eit stort kontaktnett. Mykje av det dåverande norske kulturlivet, for ikkje å seia det akademiske og politiske livet, kom til å stå nær denne familien.

Historie
--------

Maren Cathrine Welhaven gifta seg med Michael Sars, begge oppvaksne i Bergen, då ho var knapt 20 år gamal. Michael hadde ho kjent sidan barndommen som ein ven av broren hennar, Johan Sebastian. Ho hadde nettopp fått eit soknekall i Kinn i Sunnfjord, og Michael vart sokneprest i Manger i Nordhordland 9 år seinare. Livet var hardt for Maren som prestekone. Ho deltok i arbeidet og forskinga til mannen sin samtidig som ho skulle oppsede ein jamleg aukande barneflokk. Maren fekk 14 barn i dei 23 åra ho var prestefrue. Berre 9 av desse nådde vaksen alder.

Etter at dei heimebuande sønene Ernst og Ossian vart professorar i 1874, fekk fru Maren råd til større gjestfridom og vart ei verdsett vertinne for den leiande liberale salongen i hovudstaden.

I laupet av 19 år budde familien Sars på fire forskjellige stader i Frognergata, no kjent som Nobels gate, til slutt i ein gamal tømmervilla på hjørnet av Bygdøy allé. Her døydde Maren Sars, 87 år gamal.

### Familiemedlemmer

* Michael Sars, zoolog og prest. Han hadde sjølv kome frå lågare kår, og var son av ein skippar. Difor kom det som noko av ei overrasking at han vart gift med Maren Welhaven. Michael hadde vore ein god ven av diktaren Johan Sebastian Welhaven.

* Maren Sars, fødd Welhaven, var søster av Johan Sebastian. Maren vart ei driftig matrone. Ho fødde 14 born, men 5 døydde tidleg. Dei borna som voks til, var:

* Mally Sars, som vart gift med Thorvald Lammers.

* Kia Sars

* Georg Ossian Sars

* Ernst Sars

* Johanna Sars

* Elisa Sars

* Olaf Sars

* Susanne Sars

* Eva, som vart gift med Fridtjof Nansen (Eva Nansen).

Maren Sars hadde ein vid omgangskrins, og huset rekna mellom anna Peter Christen Asbjørnsen og Bjørnstjerne Bjørnson som faste gjester.

Kjelder
-------

* Maren Sars – utdypning (NBL-artikkel)
* Michael Sars – utdypning (NBL-artikkel)
Pågatåget Rio-Kalle, namngjeve etter fotballspelaren Karl Oskar «Rio-Kalle» Svensson (1925-2000). Toget står på Triangeln Station i Malmö.
Pågatåget Hjalmar Gullberg på Malmö centralstation
**Pågatåg** er nemninga for lokaltog i Skåne og somme tilligjande område i Sverige. Dei vert drivne av det private selskapet Arriva på vegner av administrasjonsselskapet for kollektivtransporten i regionen, Skånetrafiken. Arriva er eit opphavleg engelsk selskap som i 2010 vart eit heileigd dotterselskap av det tyske selskapet Deutsche Bahn.

Jarnbanestasjonar som vert trafikkert med pågatåg er mellom anna Malmö, Lund, Landskrona, Helsingborg, Ystad, Ängelholm, Kristianstad, Simrishamn, Eslöv og Höör, Markaryd i Kronobergs län og Karlshamn i Blekinge län og Laholm og Halmstad i Hallands län.

Pågatåga har fått nemninga si av di kvart av togsetta vert namngjeve etter kvar sin verkelege eller fiktive *påg*, den skånske nemninga for gut (svensk: *pojke*). Ei kvinne, forfattaren Victoria Benedictsson, fekk òg eit togsett oppkalla etter seg, men då med det mannsnamnet ho nytta som sitt pseudonym som forfattar, Ernst Ahlgren. Togsetta vart soleis i si tid berre oppkalla etter verkelege eller fiktive gutar eller menn. Men seinare har mange togsett fått namn etter dei rette namna på verkelege eller fiktive kvinner.

Pågatåga kan til dømes vere namngjevne etter reelle personar som den vidgjetne operasongaren Birgit Nilsson eller forfattaren Hjalmar Gullberg, eller slike fiktive personar som Nils Holgersson frå barneboka til Selma Lagerlöf, Jätten Finn (jotunen Finn), som ifylgje ei segn snøgt bygde domkyrkja i Lund i mellomalderen utan å få vederlaget han skulle ha hatt, og Vita Karin, ein gjengangar på Snogeholms slott etter ei kvinne, Lilla Karin, som skal ha arbeidd på slottet på slutten av 1700-talet og døydd tragisk etter å ha vorte narra og mishandla.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pågatåg**
Koordinatar: 71°24′S 12°43′E﻿

**Deildedalen** er ein liten dal som er delvis fylt med is og har opning i nord, mellom Deildenapen og eit liknande fjellmassiv like vest i Austre Petermannkjeda i Wohlthatmassivet i Dronning Maud Land. Han vart oppdaga og kartlagt frå flyfoto av Den tredje tyske antarktisekspedisjonen i 1938–39. Han vart kartlagt frå flyfoto og landmålingar av Den sjette norske antarktisekspedisjonen i 1956–60 .

«Deilde» er eit gammalt namn for eit grensemerke eller ein grensestein.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Deildedalen Valley» frå Wikipedia på engelsk, den 25. februar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Deildedalen». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. januar 2014.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Deildedalen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Wolfgang Peter Selzer** (fødd 25. juni 1946) er ein tysk tidlegare kappgjengar frå Torgau i Sachsen som vann ein sølvmedalje og to bronsemedaljar i europameisterskapane 1969-74, alle 50 km. Han representerte Aust-Tyskland.

Peter Selzer vart austtysk meister i 50 km kappgang i 1966, 1967 og 1973. Under dei olympiske sommarleikane 1968 i Mexico vart han fjerdemann på same distansen. Året etter gjekk han inn til sølv i europameisterskapen i Aten, frågått einast av landsmannen Christoph Höhne. To år seinare måtte dei to austtyskarane eitt trinn ned på sigerspallen i den neste europameisterskapen, i Helsinki var det Venjamin Soldatenko frå Sovjetunionen som gjekk fortast. Etter ein femteplass i Sommar-OL 1972, lukkast Selzer i 1974 take ein tredje EM-medalje i rad, ein ny bronsemedalje.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1966 i Budapest: Nr 11 – 4.33.57
* OL 1968 i Mexico-byen: Nr 4 – 4.33.10
* EM 1969 i Aten: Sølvmedalje – 4.16.09, bak Christoph Höhne (4.12.32)
* EM 1971 i Helsinki: Bronsemedalje – 4.06.11
* OL 1972 i München: Nr 5 – 4.06.06
* EM 1974 i Roma: Bronsemedalje – 4.04.28

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Peter Selzer» frå Wikipedia på tysk, den 7. juni 2019.*
**Serchio** er den tredje lengste elva i Toscana i Italia med ei lengd på 126 km. I antikken vart elva kalla *Ausar*. Ut i frå vassføring er ho den nest største, etter Arno.

Hovudkjelda til elva er i fjellsida til Monte Sillano (1 864 moh) og ho mottar ei anna grein, Serchio di Gramolazzo ved Piazza al Serchio.

Elva kryssa så Garfagnana frå nord til sør, frå Sillano til ein stad forbi Castelnuovo di Garfagnana. Frp her renn ho gjennom Mediadalen ved kommunen Barga og kryssar Borgo a Mozzano-området. Denne delen av elva er demma opp fleire stader og ho mottar siddelvane Edron, Tùrrite Secca, Tùrrite di Gallicano, Turrite Cava og Pedogna frå høgre og frå venstre Fiume, Castiglione, Sillico og Lima. Sistnemnde, som har utspring høgt i Appenninane, er den viktigaste sideelva med ei middelvassføring på meir enn 20 m³/s. 

Etter elva renn ut på Luccasletta, der ho mottar Freddana, snur Serchio vestover og kryssar Filettole og renn inn i provinsen Pisa. Her renn ho gjennom kommunane San Giuliano Terme og Vecchiano før ho munnar ut i Liguriahavet eit par kilometer nord for Pisa.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Styret over elva
* Turisme

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Serchio frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**Peter Elisæus Marstrander** (15. april 1883–29. august 1967) var ein norsk teolog, mangeårig rektor ved Det praktisk-teologiske seminar ved Universitetet i Oslo. 

Prestesonen Marstrander var fødd på Vega. Han vart cand.theol. i 1908 og studerte deretter ved Universitetet i Marburg og Universitetet i Heidelberg. Sidan var han personalkapellan i Fusa 1909-14 og Korskyrkja i Bergen 1914-17.

Frå 1917 var Marstrander knytt til Universitetet i Oslo. Dei fyrste åra, tida fram til 1925, var han universitetsstipendiat i systematisk teologi, samstundes var han frå 1918 også husfar ved Studenterhjemmet. Frå 1926 var han hovudlærar ved Det praktisk-teologiske seminar og frå 1937 til -53 rektor. I 1920-åra gav han fire bøker om ulike sider ved teologien og kristentrua, på hans eldre dagar kom *Nattverden og vi*, samt samleverket *En bok om prekenen*.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* ISNI

 |
**Deildegast** (av tysk *geist*) er i norsk folketru ein attergangar eller eit gjenferd (spøkelse) etter ein person som i levende live har flutt grensemerke (deilder) mellom gardar. Målet med slik flytting var utviding av eigen eller slekta sin eigedom. Etter dauden vert ein slik person ein deildegast. Deildegasten må prøva å flytta deilden attende til rett plass. Oppgåva er umogleg, og attergongaren skal uttrykkja misnøya si med skrik og stønning. Om eit levande menneske flyttar merkesteinen attende på plass, kan deildegasten få fred og spøkeriet ta slutt.

Deildegastar er blitt kalla skogagastar i Setesdal og Åmli og heigastar andre stader.

Deildegastar i litteraturen
---------------------------

Minnet om deildegastane er å finna i Draumkvedet, der dei er skildra slik:

*So kom eg meg åt manne dei*
*dei bar på gloande jord*
*Gu` nåe dei synduge såline*
*som flytte delder i skog*.
Deildegasten vert rekna som ein variant av myta om Sisyfos og steinen hans. Denne typen attergongar er òg med i diktet *Dømd* i Haugtussa av Arne Garborg.

*Eg gjekk som ærelause Svein*
*og flutte denne Deildestein;*
*eg braut mitt Ord, og braut mi tru*
*og kann kje millom Vénir bu.*
*Eg finn kje Fred og Faderfamn,*
*Gud hjelpe meg i Jesu Namn!*

Kjelder
-------

1. 1 2  Andreas Faye (1948). *Norske Folke-Sagn*. Oslo: Norsk Folkeminnelags Forlag. s. 75–76.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Deildegast Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. på Åsgard - det mystiske bibliotek
* Deildegast Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine. på

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Turmarsj** er ein sport der ein går arrangerte turar. I Noreg blir mange av turmarsjane arrangert av Norges Turmarsjforbund sentralt, og ei rekke lokale turmarsjforeningar.

Sporten passar for alle menneske, små og store, og ein treng ikkje andre eigenskapar for å delta enn turglede. Ein treng ikkje eingong kunne gå, då det ikkje er uvanleg å sjå barnevogner og rullestolar ute i løypa. Det er ingen konkurranse, tidtaking eller vinnarar, berre høve til trim og sosialt samhald, samt moglegheiter for å vere med på bussturar og andre turar til steder i inn- og utland for å delta i turmarsjar andre stader. For å delta betaler ein ei deltakaravgift som varierer frå 10 til litt over 100 NOK, avhengig av om ein berre ønskjer IVV-stempel i deltakarbeviset eller medalje i tillegg til IVV-stempelet.

Distansane ein går varierer frå 5 til over 20 km, og terrenget varierer mellom asfalterte sentrumsgater, landevegar, skog og fjell. Det er ein god måte å bli kjent med eigen by eller bygd eller andre delar av landet.

Turmarsjane var populære like etter krigen og på 1980- og 1990-talet.

Etter år 2000 har interessa dalt og mange turmarsjar har blitt avlyste eller lagt ned permanent.

Organisering
------------

I Noreg er turmarsj organisert i Norges Turmarsjforbung som igjen er medlem av Internationaler Volkssportverband (IVV).
Satellittbilde av Turkanasjøen.
**Turkanasjøen** er ein endorheisk saltsjø som ligg hovudsakleg i Riftdalen i Kenya, men med det nordaustlege hjørnet i Etiopia. Grensene i området er delvis omstridde, særlig med omsyn til Ilemi-triangelet.

Sjøen blei ei tid kalla Rudolfsjøen etter Rudolf av Austerrike.

Han er omtrent 6 405 km² stor, og på det meste 109 meter djup. Han er ein sodasjø med rikt fiske- og fugleliv og er ein av dei største ørkeninnsjøane i verda. Sjøen ligg i Turkanasjø-nasjonalparkane, og skil Turkana fylke i vest og Marsabit fylke i aust.

Sjøen er best kjend for dei arkeologisk viktige funna av dei to millioner år gamle fossila av Homo habilis.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

1. ↑  Lake Turkana *Lakepedia.com*

* *Denne artikkelen bygger på «Turkanasjøen» frå Wikipedia på bokmål, den 20. april 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Turkanasjøen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* GeoNames

 |
Bjørnsjøen i Nordmarka er eit av fiskevatna det trengs fiskekort frå Oslomarkas Fiskeadministrasjon for å drive sportsfiske i.
**Oslomarkas Fiskeadministrasjon**, avstytta **OFA**, vart skipa i 1936 etter initiativ frå foreiningane Arbeidernes Jeger- og Fiskeforening og Oslo Sportsfiskere for å gjere det lettare for ålmenta å drive med sportsfiske i vatna og vassdraga i utmarka ikring Oslo, mellom anna ved å samordne og effektivisere det arbeidet dei lokale jeger- og sportsfiskarforeiningane hadde drive med oppaling og utsetting av fisk i desse vatna. 

Oslomarkas Fiskeadministrasjon står no for kultiveringa og tilsynet av fleire enn 400 vatn og vassdrag, inklusive Akerselva, òg har overteke administrasjonen av fiskerettane til desse vatna og elvene. Alle som ynskjer å fiske i desse vatna og vassdraga, må kjøpe seg rett til å fiske ved å skaffe seg fiskekort frå Oslomarkas Fiskeadministrasjon, og er elles pliktig til å rette seg etter dei føresegnene som er fastsett for fisket i dei einskilde vatna og vassdraga. Men born under 18 år treng ikkje fiskekort.

Fiskeadministrasjons arbeid er hovudsakleg finansiert av inntektene ved salet av fiskekort, og ved sal av eigne publikasjonar, særleg ei nyttige bok om kvar og korleis ein kan fiske, kva slags fisk ein kan vente å få, kva slags reiskap det er lovleg å nytte, og anna av interesse for sportsfiskarar, skildra for kvart einskild vatn og vassdrag og illustrert med kartutsnitt. I fleire av vatna og elvane i marka kring Oslo er det drikkevassrestriksjonar, det vil seie at vatnet er drikkevatn for byen, slik at det er forbode å fiske og drive anna aktivitet som kan ureine vatnet eller elva.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oslomarkas Fiskeadministrasjons internettsider med mellom anna opplysningar om prisar på fiskekort og høve til å kjøpe.
**Turja** (russisk Турья́) er ei elv i Sverdlovsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Sosva frå venstre. Elva er 150 km lang og har eit nedslagsfelt på 1 160 km². Elva har ei middelvassføring på 2,64 m³/s. 

Elva har utspring i myrområde på austsida av dei sentrale Uralfjella. Ho renn austover gjennom eit relativt ope og tildels myrlendt landskap, og munnar ut i Sosva rundt 25 km aust for Krasnoturjinsk. Elva er 10-40 meter brei. Ho frys til i slutten av oktober og er dekt av is fram til månadsskiftet april/mai. Byer ved Turja er Krasnoturjinsk og Karpinsk.

I 1943 vart det bygd ei demning over elva ved Krasnoturjinsk. Det resulterande Bogoslovskoje-reservoaret er 18 meter djupt, rundt 0,5 km breitt og 8 km langt og når heilt til nabobyen Karpinsk. Det er seinare òg bygd fleire demningar lengre opp i elva

Elva er forureina som følgje av industrien i området, som Bogoslovskij aluminiumsverk, ein kyllingfabrikk, og eit kraftverk, i tillegg til avløp frå byane Krasnoturjinsk og Karpinsk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forureininga i elva Turja. Arkivert 2008-02-25 ved Wayback Machine. (russisk)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Turja» frå Wikipedia på bokmål, den 1. november 2008.*
| **Fylkesveg 816**  |
| --- |
| **816** |
| Strekning |
| Rørvika – Henningsvær i Vågan |
| Fylkesveg 816 |
| Informasjon |
| Lengd | 7,7 km |
| Status | fylkesvegnasjonal turistveg |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 816 |

*Sjå òg fylkesveg 816 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 816** (**Fv816**) går mellom Rørvika og Henningsvær i Vågan kommune. Veglengda er 7,7 km.

Bruene til Henningsvær vart opna i 1983, og avløyste ferjesambandet mellom Festvåg og Henningsvær, som vart sett i drift i 1959.

Vegen går inn i Nasjonal turistveg Lofoten som ein av fleire sideveger til europaveg 10.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

Henningsvær bru
Henningsvær

###  **Nordland**

Vågan kommune

* Fylkesveg 816 Rørvika
* bro Engøysundet bru (194 m)
* bro Henningsvær bru (257 m)
* Endepunkt Henningsvær

Referansar
----------

1. ↑  Turistveg.no: Lofoten
2. ↑  Informasjon frå Statens vegvesen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv816
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
*Denne artikkelen handlar om det moderne talemålet i Oslo. For det tradisjonelle oslomålføret, sjå vikamål.* 
**Oslomål** eller **oslodialekt** er det austnorske talemålet som vert tala i Oslo. Det representerer i dag i stor grad eit kontinuum og/eller samanfall mellom vikamålet, det tradisjonelle oslomålet, og Oslo-varianten av dansk-norsken, eit koinéspråk som oppstod seint på 1700-talet og tidleg på 1800-talet, og som er påverka av det danske skriftmålet. Omgrepet *standard austnorsk* har eit dårleg definert utgangspunkt i oslomål.

I nyare tid har vikamålet (austkantmålet, assosiert med Oslo Aust) byrja å falla saman med koinévarianten (vestkantmålet, assosiert med Oslo vest), der drag frå austkantmålet aukar i omfang i vestkantmålet (slik som til dømes fleire a-endingar), og drag frå vestkantmålet aukar i omfang i austkantmålet (slik som bortfall av kløyvd nemneform i gjerningsord).

Kjelder
-------

1. ↑  «Oslo – språk» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  «Standardtalemålet — fins det?» - Artikkel frå 2010 av Svein Lie i *Språklig Samling*
3. ↑  «Oslo-språket blir likere» Arkivert 2008-03-19 ved Wayback Machine. - forsking.no-artikkel frå 14. mars 2008
**Reichenbachfall** er ei rekkje fossar i elva Aare nær Meiringen i kantonen Bern sentralt i Sveits. Dei har eit samla fall på 250 m. Med ei høgd på 90 m er Øvre Reichenbachfalla ein av dei høgaste kataraktfossane i Alpane. Det er lett å nå fossane med kabelbanen Reichenbachfall-Bahn.

Eit vasskraftverk regulerer i dag vassføringa i Reichenbachfalla til visse tider av året. 

Holmes og Moriarty kjempar til døden ved Reichenbachfalla. Teikning av Sidney Paget.
Reichenbachfalla om natta
I populærkulturen er fossane kjend som staden der helten til Sir Arthur Conan Doyle, Sherlock Holmes, har den endelege kampen med erkefienden sin Moriarty.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reichenbach Falls» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mars 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Reichenbachfall-Bahn
* Bilete[*daud lenkje*]
* Bilete frå Sherlock Holmes Society of London Arkivert 2008-12-04 ved Wayback Machine.
* «Reichenbach Falls» ved BBC Four Film & Drama
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | Originaltekst av **Reichenbachfall** ved Wikisource. |
**Oslo Soul Children** er eit norsk kor med barn og tenåringar frå Oslo-området. Koret syng originalskriven og arrangert musikk som har element frå pop, rock, soul, R'n'B og gospel.

Koret har 50 medlemmer som er plukte ut ved audition. Fleire av koristane i Oslo Soul Children har vore solistar ved oppsettingar av Les Miserables, Annie og Olsenbanden Junior. Dei har også gitt norsk tale til «Løvenes Konge», «Goodboy», «Peter Pan» og for Disney Channel. 

Ragnhild Hiis Ånestad er dirigent for koret (2015).

Prisar
------

Koret, ved dirigenten, fekk i 2010 Petter Dass-prisen for arbeidet sitt, som representerer folkeleg kristen tru prega av si breie og glade formidling av tru på Gud.

Diskografi
----------

* «Livsglede 1» juni 2001
* «Shine» juni 2002
* «Julestjerne» november 2003
* «Jump» september 2004 - DVD oktober 2005
* «Livsglede 2» februar 2006 – DVD januar 2007
* «Shout» desember 2007
* «Hope» august 2008 (singel)
* «Number One» juni 2009 (singel)
* «Kviskre ei bønn» november 2009 (singel)
* «Livsglede 3» februar 2010
* «Beautiful Day» juni 2010 (singel)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oslo Soul Children» frå Wikipedia på bokmål, den 9. desember 2010.*
	+ Kjelde for nb-artikkelen Arkivert 2010-12-30 ved Wayback Machine.
* VL: Petter Dass-prisen til Oslo Soul Children Arkivert 2010-12-10 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til koret Arkivert 2015-12-08 ved Wayback Machine.
Utsyn over verdsutstillinga. Måleri av Édouard Manet, no ved Nasjonalgalleriet.
Verdsutstillinga i Paris i 1867
**Verdsutstillinga i Paris i 1867** (fransk *Exposition Universelle*) var ei verdsutstilling som blei halden på Champ-de-Mars i Paris frå 1. april til 31. oktober 1867. Ho var den sjuande verdsutstillinga i rekka.

50 226 utstillarar frå ei rekkje land tok del i utstilllinga, som blei vitja av over 9 millionar menneske.

Norsk deltaking
---------------

Verdsutstillinga i Paris i 1867 var den første der vertskapet stilte nasjonale paviljongar til disposisjon for deltakarane. Det var eigne hus i parken der ein kunne visa nasjonal folkekultur. Noreg deltok i utstillinga med eit stabbur. På denne tida var Noreg i union med Sverige, og hadde ikkje nokon eigen utenrikspolitikk. Det blei derfor viktig for kultur og næringsliv å visa seg fram i utlandet.

Kjelder
-------

1. ↑  Peter Butenschøn. «Norge på verdensutstillingene». Arkivert frå originalen 20101125085323.
2. ↑  «Norge en ivrig nasjon på 1800-tallet». forskning.no. 11.6 2002. Arkivert frå originalen 3. oktober 2006. Henta 4. januar 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Verdensutstillingen i Paris (1867)» frå Wikipedia på bokmål, den 4. januar 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Kommunevåpenet til Hof
Hof kommune på kart over Vestfold
**Hof** er ein tidlegare innlandskommune nord i Vestfold fylke. I den tidlegare kommunen ligg Hof sentrum, Sundbyfoss og Eidsfoss, kjend for det nedlagde jarnverket Eidsfos Jernverk. Kommunen omfatta den sørlege delen av den store innsjøen Eikeren (19 moh.) med vassdraget ovenfor til Hillestadvannet (37 moh.), i tillegg til dei skogkledde åsane på begge sider. Desse når sørvest for Eikeren Vestfjellet, som er det høgste punktet i Vestfolds på 634,04 moh. «Vassvegen» med vatna Hillestadvannet, Haugestadvannet, Bergsvannet og Eikeren har vore eit gammalt fløytingsvassdrag. Av arealet kommunen utgjorde på 164 km², er 129 km² skogsareal, 15 km² jordbruksareal og 15 km² vasspegel. 

Kommunevåpenet blei godkjent i 1992 og har tre gull sjøblad, 2 over 1, mot ein raud bakgrunn. Våpenet symboliserer vassliljene som finst i dei mange vatna i den tidlegare kommunen.

Hof kommune blei slått saman med Holmestrand kommune 1. januar 2018.

Samferdsel
----------

Fylkesveg 35 (Gardermoen–Hønefoss–Tønsberg) går langs Eikeren på austsida og vassdraget sørover. Fylkesveg 32 (Hillestad–Hvittingfoss–Skien) kryssar Fylkesveg 35 i Sundbyfoss. Frå Åskrysset på Europaveg 18 går Fylkesveg 32 til Sundbyfoss. Elles går fylkesvegar sørover via tettstaden Andebu til Tønsberg (Fylkesveg 312) og nordaustover til Sande (Fylkesveg 319). Fylkesveg 35 sørover og fylkesvegane 32/315 følgjer delvis traseane til dei smalspora jarnbanene Tønsberg–Eidsfoss og Holmestrand–Hvittingfoss, som blei lagt ned i 1938.

Bilete
------

* Hof mellomalderkyrkje
Foto:
Trond StrandsbergHof mellomalderkyrkje
Foto:
Trond Strandsberg
* Radiomaster på Skibergfjell i HofRadiomaster på Skibergfjell i Hof
* Eidsfoss hovudgard
Foto:
Robert E. HaraldsenEidsfoss hovudgard
Foto:
Robert E. Haraldsen

Kjelder
-------

1. ↑  «Forskrift om sammenslåing av Hof og Holmestrand kommuner». Lovdata. 18. mars 2016. Henta 25. januar 2018.

* Geir Thorsnæs og Sten Lundbo (1.1.2018). «Hof – tidligere kommune». *Store norske leksikon*. Henta 3. januar 2018.


| * v
* d
* e
Kommunar i Vestfold |
| --- |
| Færder**·** Holmestrand**·** Horten**·** Larvik**·** Re**·** Sande**·** Sandefjord**·** Svelvik**·** Tønsberg | Vestfold fylke |
| **Tidlegare kommunar:** Andebu**·** Borre**·** Botne**·** Brunlanes**·** Hedrum**·** Hof**·** Lardal**·** Nøtterøy**·** Ramnes**·** Sandar**·** Sem**·** Skoger**·** Stokke**·** Strømm**·** Stavern**·** Tjølling**·** Tjøme**·** Våle**·** Åsgårdstrand |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)

 |