recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Granittklipper ved Gwennap Head
**Gwennap Head** er det sørlegaste neset på sørkysten av Penwithhalvøya i Cornwall i England. South West kyststi følgjer nær kanten av neset. Den kjende knausen *Chair Ladder* er ein populær destinasjon langs neset og er populær å klatre opp. 

Kystvaktstasjonen på Gwennap Head
Farvatnet innanfor neset er eit travelt skipsfartområde og det står ein kystvaktstasjon på neset for å halde auge med trafikken. 

Dagmerke på Gwennap Head
Det står fleire kjegleforma seglmerke på Gwennap Head. Dagmerka er målt raude eller svart og kvit. Når ein er til sjøs bør ein alltid kunne sjå det kvite og svarte merket for å unngå grunnene nær neset. 

Gwennap Head er kjend for dei mange sjeldne fuglartane som er innom her, som gulnebblire, storjo, stormsvale og småspove. I tillegg finst ein koloni med hekkande havsuler i nærleiken.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biletgalleri av klatrarar på Chair Ladder
* Kystvakt på Gwennap Head Arkivert 2006-08-13 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gwennap Head» frå Wikipedia på engelsk, den 17. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Extracts from *A Complete Parochial History of the County of Cornwall*, Joseph Polsue, 1868


Koordinatar: 50°2′17″N 5°40′44″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Susan Te Kahurangi King** (fødd i 1951) er ein newzealandsk kunstnar som blei internasjonalt kjend i 2009.

King vart fødd i Te Aroha i 1951, som det andre av 12 barn. Som fireåring byrja ho mista evna til å snakke, og då ho var åtte hadde ho heilt slutta å snakke. 
Ho fekk aldri ein formell diagnose, men då ho var vaksen byrja syskena å sjå likskapar med symptom på autisme.

King teikna "utan avbrot" frå ho var fire og til ho var 26, gjerne Disney-inspirerte figurar og optiske mønster, og brukte penn, blekk, grafitt og fargeblyantar.
Deretter slutta ho brått. Familien hennar tok vare på alt ho hadde laga, 4000 teikningar, i håp om at ho skulle byrje igjen.

I 2006 byrja regissøren Dan Salmon på ein dokumentarfilm om henne, og viste arbeidet hennar til kuratorar. Den påfølgjande rosen og begeistringa førte til at King byrja å teikne igjen etter eit avbrot på tjue år. I oktober 2009 hadde ho si første soloutstilling, på Peter Fay Gallery i Sydney. I 2013 blei verka hennar viste ved den prestisjetunge Paris Outsider Art Fair. I 2015 hadde ho si første soloutstilling i USA, *Drawings from Many Worlds* ved Andrew Edlin Gallery i New York. I juli 2016 hadde ho si første museumsutstilling ved Institute of Contemporary Art i Miami.
I 2017 hadde ho utstillingar ved Marlborough Contemporary i London og Robert Heald Gallery i Wellington på New Zealand.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Biography | Susan Te Kahurangi King». susanking.com. Henta 22. juli 2016.
2. 1 2 3  «Pictures of Susan». Henta 5. mars 2016.
3. ↑  «Susan Te Kahurangi King Biography». susanking.com. Henta 22. juli 2016.
4. 1 2 3 4  «Explosive Drawing: Susan King’s Mash-ups, Strange Landscapes, and Other Worlds» (på engelsk). 8. november 2014. Henta 22. juli 2016.
5. 1 2  «This Outsider Artist Stopped Speaking As A Child, Communicates Solely Through Her Work». *The Huffington Post*. Henta 5. mars 2016.
6. 1 2  Øystein Runde (08.01.2016). «Susan Te Kahurangi King – ein kunstnar å verdsetje».
7. ↑  Rosenberg, Karen (20. november 2014). «Susan Te Kahurangi King: ‘Drawings From Many Worlds’». *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Henta 22. juli 2016.
8. ↑  «Susan Te Kahurangi King | Institute of Contemporary Art, Miami» (på engelsk). Henta 22. juli 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Susanthika Jayasinghe** (fødd 17. desember 1975) er ein srilankisk tidlegare friidrettsutøvar som utmerkte seg på 200 meter. Ho vart tildelt VM-sølv 1997, OL-sølv 2000 og VM-bronsen 2007 på distansen.

Aktiv
-----

Jayasinghe kneip sølvmedaljen på 200 meter under verdsmeisterskapen 1997, med personbeste-tida 22,39 var ho ein hundredels sekund framom Merlene Ottey frå Jamaica.

Eit par veker før Sommar-OL 2000 presterte Jayasiinghe livsbeste på 100 meter i eit stemne i Yokohama. Tida 11,04 sekund viste at ho var i god form framom det store målet, den olympiske 200-meteren. I OL-finalen i Sydney sprang ho sitt livs beste løp og vart klokka inn på 22,28 sekund. Med 21,84 sekund fekk Marion Jones frå USA beste tid, Pauline Davis-Thompson frå Bahamas fekk sluttida 22,27 og kom hårfint føre Jayasinghe. Etter at Jones i 2007 vart frådømt gullmedaljen, flytta IOK Jayasinghe opp på sølvplass. 

Under Friidretts-VM 2007 i Osaka kneip Jayasinghe bronsemedaljen på 200 meter med ein margin på to hundredels sekund til Torri Edwards frå USA. Ho kom heile 0,82 sekund etter den suverene vinnaren, Allyson Felix, og nesten tre tidels sekund bakom sølvmedaljør Veronica Campbell. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvartfinalane på 100 m (11,76=nr 31)
* OL 1996 i Atlanta: Braut kvartfinalane på 100 m
* VM 1997 i Aten: Sølvmedalje på 200 m – 22,39, bakom Zjanna Pintusevitsj (22,32)
* VM 1999 i Sevilla: Starta ikkje i kvartfinalane på 100 m
* OL 2000 i Sydney: Sølvmedalje på 200 m – 22,28. Nr 10 på 100 m – 11,33
* VM 2001 i Edmonton: diskvalifisert i forsøket på 200 m
* VM 2003 i Paris: Braut kvartfinaleløpet på 100 m
* VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje på 200 m – 22,63. Utslått i kvartfinalen på 100 m
* OL 2008 i Beijing: Utslått i semifinalane på 200 m (22,98=nr 14)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Susanthika Jayasinghe» frå Wikipedia på engelsk, den 2. august 2021.*

* «Susanthika Jayasinghe» (på engelsk). Olympedia. Henta 9. april 2023.
**Gwendolen Mary John** (22. juni 1876–18. september 1939) var ein britisk målar, fødd i Haverfordwest i Wales, som i størstedelen av livet måla i Frankrike.

Liv og gjerning
---------------

Gwen John studerte i tre år på Slade School of Art i London, før ho i fire månader var i lære hos James Whistler i Paris. I 1899 reiste ho tilbake til London, men slo seg i 1904 for godt ned i Frankrike. Frå 1911 budde ho i Meudon, ein forstad til Paris. Ho konverterte til katolisismen i 1913: «Religionen min og kunsten min er livet mitt».

'Rekonvalesenten', ca. 1923-24
'Katt', 1904-08
Arbeida hennar omfattar i hovudsak portrett av unge kvinner, mellom dei også av nonner. Nesten alle dei 158 kjende oljemåleria er i småformat, berre sjeldan over 60 centimeter i lengde eller høgde. Derimot finst det i tusental av teikningar og ei heil mengd akvarellar.

Offentleg var Gwen John lite kjend i samtida, hennar einaste separatutstilling fann stad på New Chenil Galleries i London. Frå 1960-åra har verk av henne vorte synt fram på fleire store utstillingar.

Ho døydde i Dieppe, straks etter utbrotet av andre verdskrigen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gwen John» frå Wikipedia på tysk, den 2. oktober 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
|  |
| --- |
| **Harr** |
| HarrHarr |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Orden:** | Laksefiskar Salmoniformes |
| **Familie:** | Laksefamilien Salmonidae |
| **Slekt:** | *Thymallus* |
| **Art:** | **Harr** *T. thymallus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Thymallus thymallus***Linnaeus, 1758 |

**Harr** *(Thymallus thymallus)* er ein fisk i laksefamilien. Han er spreidd utbreidd i Europa frå Uralfjella til Storbritannia. I Noreg finst han først og fremst i nord, i tillegg til somme vassdrag i Trøndelag og på Austlandet.

Kjenneteikn
-----------

Harren er lett å kjenne att på den lange og høge ryggfinna. Han er ein slank fisk med gråblank kropp og store skjel med mørke kantar. Snuta er spiss og litt flattrykt, med overbitt kjeft.

I Noreg kan han bli opp til 60 cm lang og vege 3,5 kilo. Den største registrerte vekta internasjonalt var heile 6,7 kg.

Levesett
--------

Harr lever i rennande vatn og innsjøar, ofte på ganske grunt vatn. Ofte finst arten i dei same miljøa som aure, sjølv om han helst vil ha litt svakare straum i vatnet. Merkingsforsøk har vist at dei gjer lange næringsvandringar langsetter faste rutar i vassdraget sitt. Harr lever hovudsakleg av botnlevande insekt, men òg ein del krepsdyr og blautdyr. Om sommaren er dessutan ofte òg overflateinsekt viktige.

Harren gyter om våren på grusbotn i rennande vatn. Hannen hevdar revir i storleiksområde frå nokre få kvadratmeter til bortimot 20 m², avhengig av korleis botnen ser ut. Det er plass til flest gyteplassar i kupert terreng, sidan hannane der ikkje naudvendigvis ser kvarandre like godt. Den territoriale åtferda er i stor grad avhengig av kroppsspråk og visuelle signal, og skjer oftast om dagen.

Gytande harr er særs aggressive mot kvarandre, uansett kjønn. Hannane og hoene utkjempar fleire rituelle kampar før dei endeleg gyter. Det vert ikkje greve nokon gytegrop, men hoa grev seg ned før ho slepp ut rogna si. Båe kjønn gyter med fleire partnarar.

Etter om lag tre veker klekker dei om lag 15 mm lange larvane or egga. Dei veks fort på ein diett av dyreplankton, og vert kjønnsmogne etter om lag 5-6 år.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Harr |
| Svensk | Harr |
| Dansk | Stalling |
| Engelsk | Grayling |
| Tysk | Europäische Äsche |
| Fransk | Ombre |
| Spansk | Tímalo |

Kjelder
-------


* Sandlund, Odd Terje: «Harr» i *Norges dyr - Fiskene 1* Cappelen 1992
* FishBase Arkivert 2013-09-22 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
**Harri Kirvesniemi** (fødd 10. mai 1958) er ein finsk tidlegare langrennsløpar frå Mikkeli, i over 20 år ein av Finlands aller beste. Han vart verdsmeister på 15 km i klassisk stil under Ski-VM 1989 i Lahti, og tok elles seks OL-medaljar og sju VM-medaljar i tida 1980-1998. Sidan 1984 er han gift med langrennsløparen Marja-Liisa Hämäläinen.

Aktiv
-----

Kirvesniemi fekk si fyrste meisterskapsmedalje under OL 1980 i Lake Placid, då han gjekk startetappen for det finske stafettlaget som kom på bronseplass etter Sovjetunionen og Noreg. 18 år seinare, under vinterleikane 1998 i Nagano kopierte han prestasjonen og tok si fjortande og siste OL-/VM-medalje. Atter var han startmann for Finlands bronselag, den gongen slått av Noreg og Italia. Det var femte gong Kirvesniemi fekk bronsemedalje etter ein olympisk stafett.

Den fyrste individuelle meisterskapsmedaljen tok Kirvesniemi under ski-VM 1982 i Oslo. Her enda han to tidels sekund bak sølvvinnaren på 15-kilometeren, Aleksandr Zavjalov frå Sovjet, og fekk bronse. Seinare i meisterskapen fekk han ein ny stafettbronse. To år seinare kopierte Kirvesniemi medaljehausten frå Oslo under vinterleikane i Sarajevo. Også der vart det bronsemedaljar på 15 km og i 4x10 km stafett. I 1985 vann Kirvesniemi si sjette meisterskapsmedalje i ski-VM i Seefeld, også det ein bronsemedalje, men då på 30 km. Som på 15 km under OL året før, var det Gunde Svan frå Sverige som stakk av med gullet.

Etter to medaljelause meisterskap i 1987 og 1988, oppnådde Kirvesniemi høgdepunktet som aktiv då han gjekk til topps på 15 km i klassisk stil under ski-VM 1989. På finsk heimegrunn i Lahti gjekk han i mål på tida 42.40,7 og slo den norske sølvvinnaren Pål Gunnar Mikkelsplass med 3,3 sekundar. På stafetten lukkast Finland, med Kirvesniemi på laget, å spurte inn til sølv i eit oppgjer der fire lag kjempa om VM-tittelen.

Kirvesniemi var nærast bombesikker å gå ein av stafett-etappane i VM- og OL-samanheng gjennom heile 1990-talet. Her var han med å vinne bronsemedaljar i ski-VM 1991 og vinterleikane 1992 og 1994, deretter tok Finland sølv etter Noreg i ski-VM 1995 og 1997, før det altså vart olympisk stafettbronse i 1998.

I 1998 vart Kirvesniemi tildelt Holmenkollmedaljen, saman med Fred Børre Lundberg, Larisa Lazutina og Aleksej Prokurorov.

### Doping

Under VM 2001 i Lahti vart Harri Kirvesniemi og fleire andre finske langrennarar tekne for bruk av doping etter tevlinga over 4x10 km stafett, og diskvalifisert. Han var då i sitt 43 år og la opp som aktiv utøvar.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Harri Kirvesniemi» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. februar 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
Alle placentale pattedyr er vivipare. Her føder ei søye sitt andre lam.
**Vivipar** (frå latin *vivus*, 'levande' og *parere*, 'å føde') er ei nemning for forplanting der embryoet blir utvikla inni kroppen til mora, og dermed blir fødde levande. Artar som er vivipare skil seg frå eggleggjande eller ovipare dyr, og frå ovovivipare dyr, der avkommet kjem levande ut, men har utvikla seg i uklekte egg inne i mora.

Dei fleste pattedyr er vivipare (kloakkdyr legg derimot egg). I tillegg føder skorpionar, nokre slekter av firfisle og nokre artar av fløyelsdyr, haiar og slangar levande ungar. 

Vivipar fjellrapp (*Poa alpina subsp. vivipara*) Foto: Jerzy Opioła

Ein kan også snakka om vivipare plantar der frøa tek til å spira og få blad og kanskje også røter før dei forlet morplanten. Mange mangrovevekstar er vivipare. Ein finn også eigenskapen i nokre grastypar, som fjellrapp, fjellbunke og geitsvingel. I tillegg til «ekte» vivipari kan plantar også ha vegetativ eller uekte vivipari, der det veks fram yngleknoppar der det vanlegvis kjem blomar.

Fordelen med å vera vivipar er at ein får fram velutvikla organismar som har større sjanse til å klara seg enn mindre utvikla. Ulempa er at mororganismen må bruka mykje av eigne krefter og næring for å utvikla dei.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vivipari» frå Wikipedia på svensk, den 12. juli 2009.*

* 

* «vivipar – botanikk» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* 

* «vivipar – zoologi» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vivipar**
**Knut Henry Eriksson** (23. januar 1920–8. januar 2000) var ein svensk mellomdistansøpar frå Krylbo i Avesta som vart olympisk meister på 1500 meter i 1948.

Eriksson deltok fyrste gongen internasjonalt ved EM i friidrett 1946 i Oslo, der han på Bislett stadion vann sølvmedaljen på 1500 m, gullmedaljen tok hans sterkaste konkurrent, landsmannen Lennart Strand. Den 15. juli 1947 kjempa dei same to drabeleg på 1500 m under den svenske meisterskapen i Malmö, også her vann Strand og sette samstundes verdsrekord på distansen med 3.43,0, Eriksson sette personleg rekord med 3.44,4.

Under dei olympiske leikane i London sommaren 1948 var svenskane dei største favorittane på 1500 m. Under trasige tilhøve med regn og sleip bane streva Strand på sisterunden med å verte kvitt Eriksson, men lukkast ikkje og på oppløpssida smatt Eriksson forbi og vann på tida 3.49,8, seks tidels sekund framom Strand.

Eriksson var busett i Gävle.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henry Eriksson» frå Wikipedia på tysk, den 20. august 2016.*
**Omleiringa av Luxembourg** var ei omleiring av Den første franske republikken av Luxembourg by som då var under Habsburgmonarkiet. Omleiringa varte frå 22. november 1794 til 7. juni 1795 under dei franske revolusjonskrigane. Sjølv om den franske hæren ikkje klarte å bryte gjennom bymurane rundt byen, som hadde rykte for å vere av dei kraftigaste i verda, måtte festninga til slutt overgje seg etter meir enn sju månader.

Luxembourg sitt lange forsvar var leia av Lazare Carnot, som kalla Luxembourg «den beste festninga i verda etter Gibraltar». Byen fekk slik kallenamnet «Norden sitt svar på Gibraltar». 

Den franske sigeren resulterte i at Sør-Nederland vart annektert av Frankrike den 1. oktober 1795. Det meste av Luxembourg (inkludert heile det moderne storhertugdømet), vart ein del av departement Forêts, som vart oppretta 24. oktober 1795.

Fotnotar
--------

1. 1 2 3 4  Kreins (2003), s.64

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Siege of Luxembourg (1794-1795)» frå Wikipedia på engelsk, den 29. januar 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Jean-Marie Kreins (2003). *Histoire du Luxembourg* (3. utg.). Paris: Presses Universitaires de France. ISBN 978-2-13-053852-3.
**Omnichord** er eit elektronisk musikkinstrument introdusert i 1981 av Suzuki Musical Instrument Corporation. Det består typisk av ei berøringsplate og knappar for dur-, moll- og septimakkordar. Den enklaste måten å spele instrumentet er å trykke akkkordknappane og sveipe over berøringsplata med ein finger eller eit plekter, slik ein ville gjort når ein klimprar på eit strengeinstrument. Instrumentet vart opphavleg designa som ei elektronisk autoharpe, men har blitt populært som eit individuelt instrument på eiga hand på grunn av den unike, ringande klangen og verdien som ein kitsch lekam.

Omnichord vert framleis produsert av Suzuki, men vert i dag kalla **Q-chord**. Det består av meir moderne variantar av eigenskapane til det originale Omnichord-instrumentet.

Sjå òg
------

* Tronichord
* Autoharpe

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Omnichord» frå Wikipedia på engelsk, den 22. november 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Hills, Bruce (2. juni 1982). «Device converts the musically illiterate into instant maestros». *The Deseret News*.
2. ↑  Orensten, Evan (20. desember 2007). «Suzuki Omnichord». *Cool Hunting*. Arkivert frå originalen 7. september 2011. Henta 22. november 2020.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Omnichord**

* Offisiell nettstad
**William von Wirén** (fødd 11. september 1894 i Suuresadama på Hiiumaa i Estland, død 23. november 1956 i Stockholm i Sverige) var ein estisk seglar som var med i dei olympiske leikane i 1928 i Amsterdam.

Karriere
--------

Von Wirén vann ein olympisk bronsemedalje i segling under sommar-OL 1928 i Amsterdam. Han var med på den estiske båten «Tutti V» som kom på tredje plass i 6 meter-klassen, bak den norske båten «Norna» og «Hi-Hi» frå Danmark. Mannskapet på «Tutti V» var Nikolai Vekšin, William von Wirén, Eberhard Vogdt og brørne Georg og Andreas Faehlmann. Seglasane vart gjennomførte på Zuiderzee i perioden 2. august til 9. august 1928.

OL-medaljar
-----------

* 1928 Det nederlandske flagget Amsterdam –  Bronse i segling, 6 meter-klassen (Estland)

Kjelder
-------

1. ↑  «Wiren, William Von» (på estisk). Eesti Spordi Biograafiline Leksikon. Henta 21. april 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «William von Wirén» frå Wikipedia på bokmål, den 21. april 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* William von Wirén i olympedia.org
| **Williamsburg** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
| Plassering |
| 

Williamsburg i Virginia is located in Virginia
Plasseringa i Virginia.

 |
| Styresmakter |
| Land |  USA |
| Delstat | Virginia |
| Fylke | Independent city |
| Borgarmeister | Clyde Haulman |
| Geografi |
| Flatevidd - By   - Land   - Vatn |  22,5 km²   22.1 km²   0.3 km² |
| Innbyggjarar  - By (2010)   - folketettleik | 14 068   625,2 /km² |
| Koordinatar | 37°16′15″N 76°42′25″W﻿Koordinatar: 37°16′15″N 76°42′25″W﻿ |
| Høgd over havet | 15 m |
| Tidssone - Ved sommartid | EST (UTC-5) EDT (UTC-4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 23185-23188 |
| Telefon-retningsnummer | 757 |
| **Heimeside:** www.williamsburgva.gov |

**Williamsburg** er ein by i Virginia i USA, nær Chesapeake Bay. Han har kring 14 000 innbyggjarar og den viktigaste næringa i byen er turisme. 

Heile landskapet rundt er rekonstruert slik det var i kolonitida. Delar av byen er inkludert i Colonial National Historical Park.

Historie
--------

Williamsburg var kolonihovudstad i Virginia frå 1699 til 1780 og vart grunnlagt som Middle Plantation, Her fremsette Patrick Henry i 1765 den historiske protesten mot Stempellova, og her vedtok koloniforsamlinga i Virginia i 1776 henstillinga si til Kontinentalkongressen om å erklære koloniane sjølvstendige av Storbritannia. Williamsburg har det nest eldste colleget i USA, College of William and Mary, grunnlagt i 1693. 

Den første avisa i byen vart grunnlagt i 1736. Byen vart mindre viktig etter ein brann 1780, då hovudstaden vart flytt til Richmond. Byen vart restaurert 1927–1935 etter bevart byplan, og fekk tilbake preget sitt frå 1700-talet i rein kolonistil. Rekonstruksjonen vart betalt av J. D. Rockefeller jr. Fleire utstillingshallar, mellom anna Capitol og Governor's Palace er haldne heilt i 1700-tals stil, òg når det gjeld inventaret.

Kjelder
-------

* «Williamsburg» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Omleiringa av Pemaquid** (2.-3. august 1689) var eit åtak av abenaki-indianarar på det engelske fortet i Pemaquid, då den austlegaste utposten i kolonien Massachusetts Bay (dagens Bristol i Maine). Det vart mogeleg organisert av den fransk-abenakiske leiaren Jean-Vincent d'Abbadie de Saint-Castin. 

Fortet i Pemaquid vart kommandert av løytnant James Weems og var svakt etter at dei fleste i garnisonen hadde desertert etter eit opprør året før då guvernør Andros vart styrta i Boston. Weems og garnisonen som var att heldt ut ein dag, men etter å ha mista mange mann overgav dei seg. Abenakiane let Weems og mennene hans dra attende til Boston.  Den 4. august brende abenakiane fortet ned og den nærliggande busetnaden Jamestown. 

Fort i Pemaquid vart bygd opp att i stein i 1692-1693 og erobra igjen av ein fransk-indiansk styrke i 1696.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Siege of Pemaquid (1689)» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Paltsits, Victor. *The Depredation at Pemaquid in August, 1689*

1. ↑  Webster, John Clarence. Acadia at the End of the Seventeenth Century. Saint John, NB, The New Brunswick Museum, 1979.
**Omblós** (gresk Ομπλός), *Oblos* eller *Omblos* er eit fjell nord i periferieininga Akhaía i Hellas. Fjellet er 720 meter høgt og toppen er forma som ein sukkertopp. Det ligg om lag femten kilometer søraust for Pátra og aust for Ovryá. Det heng saman med ei fjellkjede i sør som stig til 1 100 moh.

Nærliggande stader
------------------

* Ovryá, vest
* Kríni, nordvest
* Sarávali, nordvest
* Elikístra, nord

Geografi
--------

Mykje av fjellet er dekt av anten gras eller kratt, men ein har furuskog i nordaust. I nord renn elva Glávkos. I vest finn ein treklynger og enger. Omplósklosteret ligg på austsida av fjellet. 

Nabofjellkjeda er Panakhaikó og det ligg andre i aust, i nordaust og i sør. I vest ligg sletter og lågtliggande område. 

På klåre dagar kan ein sjå delar av Akhaía, Erýmanthos i sør, Skóllis og Móvri i vest, delar av Ilía, Etoloakarnanía og delar av Dei joniske øyane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Omplos frå Engelsk Wikipedia .*
Koordinatar: 64°19′S 62°57′W﻿

**Melchior Islands** er ei gruppe mange låge, isdekte øyar som ligg midt i Dallmann Bay i Antarktiske Arkipel. Ho vart først oppdaga og namngjevne av ein tysk ekspedisjon under Eduard Dallmann, 1873-74. Ho vart observert på ny og grovt kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, 1903-05. Charcot namngav det han trudde var den store austlege øya i gruppa *Île Melchior* etter viseadmiral Jules Melchior i Den franske marinen, men seinare landmålingar synte at Charcot si Île Melchior var to øyar, no kalla Eta Island og Omega Island. Namnet Melchior Islands har sidan vorte nytta for heile øygruppa med Eta Island og Omega Island som den austlegaste delen, medan Sigma Islands markerer nordgrensa til øyane. gruppa vart grovt kartlagd i 1927 av Discovery Investigations på RRS «Discovery», og kartlagd på ny av argentinske ekspedisjonar i 1942 og 1943, og igjen i 1948.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Melchior Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 20. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:  Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Melchior Islands» (innhald frå Geographic Names Information System).*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 66°00′S 63°30′W﻿

Nordlege Graham Land og omliggande øyar
**1** Den antarktiske halvøya, **2** James Ross Island, **3** D'Urville Island, **4** Joinville Island, **5** Dundee Island, **6** Snow Hill Island, **7** Vega Island, **8** Seymour Island, **9** Andersson Island, **10** Paulet Island, **11** Lockyer Island, **12** Eagle Island, **13** Jonassen Island, **14** Bransfield Island, **15** Astrolabe Island, **16** Tower Island
Eit frimerke frå 1944 frå Falklandsøyane med overstempling for bruk i Graham Land.
**Graham Land** er den delen av Den antarktiske halvøya som ligg nord for linja mellom Cape Jeremy og Cape Agassiz. Denne skildringa av Graham Land samsvarar med avtalen frå 1964 mellom britiske Antarctic Place-names Committee og amerikanske Advisory Committee on Antarctic Names, der namnet «Den antarktiske halvøya» vart godkjend som namn på den store halvøya i Antarktis, og namna Graham Land og Palmer Land for dei høvesvis nordlege og sørlege områda. 

Graham Land er kalla opp etter Sir James R. G. Graham, marineminister på tida då John Biscoe utforska vestsida av Graham Land i 1832. Området er gjort krav på Storbritannia (som ein del av Britisk Antarktis), Argentina (som ein del av Argentinsk Antarktis) og Chile (som ein del av Chilensk Antarktis).

Graham Land er den delen av Antarktis som ligg nærast Sør-Amerika.

Andre land
----------

Namnet «Graham Land» er ikkje anerkjent av alle land, som til dømes Argentina, som kallar det *Tierra de San Martín* (Saint Martin Land) i tillegg til at dei kallar den nordlege delen av halvøya *Trinidad*. Chile kallar heile Den antarktiske halvøya for *O'Higgins Land*.

Sjå òg
------

* British Graham Land Expedition

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Graham Land» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Graham Land

1. ↑  ESA Science & Technology: Graham Land

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Josh Leo** (fødd i 1953) er ein amerikansk gitarist, låtskrivar og plateprodusent, aktiv i Nashville.

I 1973 flytta han til Chicago og vart gitarist i det kortvarige Eddie Boy Band. Bandet reiste til Los Angeles to år seinare og spelte inn eit album for MCA Records. Eddie Boy Band var misnøgde med lydkvaliteten på albumet, og vart oppløyst kort tid seinare.

I 1979, fire år etter Eddie Boy Band vart oppløyst, turnerte Leo med J.D. Souther som gitarist. Dei neste få åra spelte han og turnerte han med Kim Carnes, Jimmy Buffett og Glenn Frey. I 1983 fekk han den første hitten sin då Crystal Gayle nådde toppen av *Billboard* Country Singles-lista med ein av songane hans, «Baby What About You». Same året byrja Leo å arbeide som produsent og produsere Timothy B. Schmit-albumet *Playin' It Cool* i 1984. I 1985 flytta Leo til Nashville for å fokusere på låtskriving og produksjon. Det første albumet han produsere der var Nitty Gritty Dirt Band-albumet *Hold On* i 1987. Eit av spora på albumet, «Baby's Got a Hold On Me», var skriven av Jeff Hannah og Bob Carpenter, og gav han den første hitten som produsent på countrysingellista. 

Seint i 1980- og i 1990-åra skreiv Leo songar og produserte album for mange country artistar og grupper, som Alabama, Restless Heart, Kathy Mattea, Reba McEntire og LeAnn Rimes, blant andre. I nyare år har han halde fram med dette for Brenda Lee, Lynyrd Skynyrd, Bad Company, Kenny Chesney og Dustin Lynch.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Josh Leo» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Josh Leo». Arkivert frå originalen 15. juli 2011. Henta 26. oktober 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
| **Graemsay** |
| --- |
| Geografi |
| 

Graemsay is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 58°54′ N 3°18′ W﻿Koordinatar: 58°54′ N 3°18′ W﻿ |
| **Øygruppe** | Orknøyane

 |
| **Areal** | 4,09 km²

 |
| **Høgaste punkt** | West Hill (62 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Orknøyane

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 21 (2001) |
| **Folketettleik** | 5,1 /km² |

**Graemsay** er ei øy i vestsenden av Scapa Flow i Orknøyane i Skottland. Det står to fyr på øya.

Geografi
--------

Hoy fyr
Graemsay frå Hoy
Graemsay ligg mellom Hoy og Stromness på Mainland. Mellom øya og Mainland ligg Clestrain Sound. Øya har eit areal på 4,09 kvadratkilometer og består hovudsakleg av jordbruksland. 

Geologisk består øya av gammal raud sandstein frå devontida med to vulkanske forkastingar. På nordsida finn ein granitt-skifer, noko som er sjeldan å sjå på Orknøyane. 

Graemsay er omgjeve av kraftige tidvasstraumar, lokalt kalla *roosts*. Det går ferje mellom øya og Stromness og Moaness på Hoy.

Dyreliv
-------

Av fuglar på øya finn ein tjeld, sandlo, raudstilk og storspove. Delar av øya er i stor grad urørt natur.

Historie
--------

Som mange andre øyar i Orknøyane er det samband til keltisk kristendom, kanskje frå før-norrøn tid. Det finst restar frå to tidlege kyrkjer, tileigna St. Bride og St. Columba, som begge er helgenar av irsk opphav. 

Det står to fyr på øya, Hoy High (nordaust) og Hoy Low (nordvest), begge bygde i 1851 av Alan Stevenson for sildeindustrien på 1800-talet. 

Nordvest for Point of Oxan i Burra Sound, ligg det søkkte skip, som vart søkkte med vilje under den andre verdskrigen for å blokkere innløpet til Scapa Flow

Skulen på øya lukka i 1996 og barna på øya må i dag ta båt til Stromness.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Graemsay» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
2. ↑  «Graemsay website». Henta 14. mars 2010.

  


| * v
* d
* e
Orknøyane |
| --- |
| Øyar i Orknøyane |
| Busette øyar | Mainland · Auskerry · Burray · Eday · Egilsay · Flotta · Gairsay · Graemsay · Hoy · North Ronaldsay · Papa Stronsay · Papa Westray · Rousay · Sanday · Shapinsay · South Ronaldsay · South Walls · Stronsay · Westray · Wyre |
| Andre øyar | Eynhallow · Helliar Holm · Lamb Holm · Switha · Swona |
| Byar og landsbyar | Kirkwall · Balfour · Finstown  · Houton · Longhope · Lyness · Stromness · Whitehall |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 53°32′07″N 10°09′27″W﻿


Plasseringa på Irland

**Omey Island** (irsk: *Iomaidh*) er ei tidvassøy nær Claddaghduff heilt vest i Connemara ved Irland. Det går ein veg over sanden til øya, men ved høgvatn er vatnet djupt nok til å dekke ein bil. 

Ruinane av eit kloster ligg på øya. Det vart bygd av St. Feichin og namnet på øya kjem frå det irske *Iomaidh Feichín* som tyder *Feichín si seng eller sete*. Ein meiner at klosteret vart bygd tidleg på 500-talet. 

Øya har fleire spor etter St. Feichín, som Den heilage brønnen heilt vest på øya. Det står òg ei gamal kyrkje på øya. Kyrkja var i fleire hundreår gravlagd under sand, men soknepresten i området fekk hjelp av lokale innbyggjarar og grave ho ut att. 

St. Feichín skal ha oppretta mange slike samfunn vest på Irland og vert rekna som ein av dei viktigaste dei tidlege grunnleggjarane irsk kristendom.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Omey Island frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Grameen Bank sitt kontor i hovudstaden Dhaka.

Nobelprisen  

Nobels fredspris  
2006

**Grameen Bank** (bengali: গ্রামীণ ব্যাংক) er ein bank i Bangladesh med fokus innan mikrofinans. Banken gjev mellom anna små banklån, kjend som mikrokreditt til fattige menneske utan store krav til trygging av lånet. Banken aksepterer òg innskot, tilbyr andre tenester, og administrerer fleire utviklingsretta verksemder, mellom anna føretak innan industri, telekommunikasjon og energi. Organisasjonen og grunnleggjaren, Muhammad Yunus, vart saman tildelt Nobels fredspris for 2006 «for deres bestrebelser for å skape økonomisk og sosial utvikling nedenfra».

Saman med Telenor, som eig 60 %, driv Grameen Bank mobiltelefonselskapet Grameen Phone.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Banken sin offisielle nettstad
* Artikkel i Bistandsaktuelt om mikrofinans - myter og virkelighet Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Gi de fattige bank artikkel i Dagbladet av Dag Ekelberg

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 62°27′8″S 60°8′11″W﻿

Topografisk kart over Livingston Island, Greenwich, Robert, Snow og Smith Islands.
**Williams Point** er eit nes som utgjer nordenden på Varna Peninsula og nordaustenden Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Det er skild frå Zed Islands i nord av Iglika Passage.

Oppdaginga av Sør-Shetlandsøyane vart først rapportert i 1819 av William Smith, kaptein på briggen «Williams» som hadde oppdaga dette neset den 19. februar det året. Ein publikasjon frå 1820 indikerer at Smith gåve namnet ‘Williams’ til eit nes i nærleiken. I nyare år har stadnamnet Williams Point vorte godkjend for neset som er nemnd her. 

Neset ligg 9,47 km nord for Miziya Peak i Vidin Heights, 8,8 km aust for Desolation Island, 1,5 km sør for Zed Islands og 5,5 km vest for Duff Point på Greenwich Island.

Kjelder
-------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Williams Point» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 33°26′50″N 36°33′33″E﻿

**Harran al-'Awamid** (arabisk حران العواميد) er ein by sør i Syria i Rif Dimashq guvernement, søraust for Damaskus. Han ligg på ei slette som strekkjer seg til myrområda Bahrat al-Qibliyah («Sørlege innsjøen», kjelda til Barada) langs ytterkanten av det frodige Ghouta-området vest og nord for Hauran. Av stader i nærleiken finn ein al-Kafrin og Judaydat al-Khas i sør, al-Atibah i nordaust, al-Abbadeh og al-Qisa i nord, al-Ahmadiyah i nordvest, Sakka i vest og Ghasulah og al-Ghizlaniyah i sørvest.

I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Harran al-'Awamid eit folketal på 12 117 i 2004. Han er det administrative senteret og den største staden i Harran al-'Awamid *nahiyah* («underdistrikt») som består av fire stader med eit samla folketal på 22 853 i 2004. Byen var kjend for leirmursteinsarkitekturen og tre basaltsøyler frå eit romersk tempel, som har gjeve namnet *Harran al-'Awamid* («Harran med søylene»). Sjølve søylene steig ut av taket på ein leirsteinsbygning, som i lag med mange av husa i byen ligg i ruinar i tempelet.

Historie
--------

Under osmansk styre seint på 1800-talet, vart Harran al-Awamid vitja av arkeologen William McLure Thomson, som hevda at det var Haran som er nemnt i Bibelen. Han noterte at plantasjen Bahrat al-Qibliyah var mogeleg ås jå frå taket på moskéen i landsbyen. Området var busett av beduinar (nomadar) og halvnomadiske arabarar.

Romersk tempel
--------------

Fordi ruinane av det romerske tempelet, som truleg er datert til regjeringstida til keisar Filip Arabaren (244-49 fvt.), ligg mellom ruinane av leirmursteinshusa i Harran al-Awamid, er ein ikkje viss på korleis planteikninga av tempelet såg ut. Men ein har funne at strukturen vart bygd på eit høgt podium, noko høgda til søylene indikerer. Plasseringa av dei synlege søylene var truleg i det nordvestlege hjørnet av tempelet. Søylene har ei høgd på kring 4 meter og ei breidde på 2 meter. Dei er bygd i ionisk stil frå svart basaltstein med utsmykka, graverte bokstavar.. Søylene bestod av anten seks eller sju delar som er sprekt opp eller slitne ned. Stilen på bokstavane liknar stilen på søyler på andre romerske tempel i Hauran-regionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harran al-Awamid» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Butler, Howard Crosby (1903). *Architecture and other arts* **2**. The Century Co.
* Thomson, William McLure (1886). *The land and the Book: or, Biblical illustrations drawn from the manners and customs, the scenes and scenery, of the Holy Land, by William M. Thomson*. Harper.

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2020-09-24 ved Wayback Machine.. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Rif Dimashq guvernement. (arabisk)
2. 1 2  Saliou, Catherine (1998). «Une Épitaphe De Harran El ‘Awamid» (PDF). *Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik* (122): 102–104.  (fransk)
3. ↑  Butler, 1903, s. 398.
4. ↑  Thomson, s. 414-415.
5. 1 2 3  Butler, 1998, s. 399.
6. 1 2  Thompson, s. 416.
Willie Johnston i 1969
**Wille Johnston**, fullt namn **William McClure Johnston**, (fødd 19. desember 1946) er ein britisk-skotsk tidlegare fotballspelar frå Glasgow som frå 1964 var venstreveng på Rangers FC og frå 1972 West Bromwich Albion. Johnston var ein kjapp og dribleflink spelar, men også ein hissig kar som vart utvist meir enn 20 gongar.

### Klubbspel

Johnston spelte på Rangers FC frå hausten 1964 til han i desember 1972 vart overført til engelske West Bromwich mot 138 pund. Den 27. april 1966 var han med då Rangers slo Celtic FC 1-0 i finaleomkampen på Hampden Park framfor 98 202 tilskodarar. Året etter tapte Rangers finalen i cupvinnarcupen 1967 mot Bayern München, etter ei skåring i 2. ekstraomgang. Fem år seinare vann Rangers cupvinnarcupen 1972 med 3-2 mot Dynamo Moskva, Johnston skåra då til 2-0 og 3-0. Gjennom seks og eit halvt år var han så ein profil i engelsk fotball med eit rimeleg godt West Bromwich-lag, men utan noko større klubbsuksess. Han avslutta fotballivet i fleire ulike fotballklubbar i tida 1979-85, heilt utan å utmerke seg. Han fekk likevel seg med cupfinalesigeren 1981 til Rangers FC, der han 1980-82 tente si andre periode med Glasgow-laget.

### Landslagsspel

Johnston deltok i 22 landskampar for Skottland. 9 av kampane kom over ein femårsperiode 1965-70, dei resterande 13 på mindre enn 14 månader i 1977-78. Johnston spelte sin siste landskamp då Skottland i Cordoba tapte 1-3 mot Peru, lagets fyrste kamp under VM i fotball 1978 i Argentina. Han lukkast aldri skåre for Skottland.

### Merittar

* Vinnar av cupvinnarcupen: 1972 med Rangers FC
* Skotsk cupmeister: 1966 og 1981 med Rangers FC

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Willie Johnston» frå Wikipedia på engelsk, den 28. september 2018.*

* eu-football

| * v
* d
* e
Skottland sitt landslag – VM i fotball 1978 |
| --- |
| 
* 1 Rough
* 2 Jardine
* 3 Donachie
* 4 Buchan
* 5 McQueen
* 6 Rioch (kaptein)
* 7 Masson
* 8 Dalglish
* 9 Jordan
* 10 Hartford
* 11 Johnston
* 12 Blyth
* 13 Kennedy
* 14 Forsyth
* 15 Gemmill
* 16 Macari
* 17 Johnstone
* 18 Souness
* 19 Robertson
* 20 Clark
* 21 Harper
* 22 Burns
* Landslagstrenar: MacLeod

 | Flagget til Skottland |
|  |
Alexander Wurz under Canda Grand Prix 2006
Bilen som Nigel Mansell vann førarmeisterskapet med for 1992 sesongen. Williams vann dessutan konstruktørtittelen dette året.
**WilliamsF1** er eit privat britisk formel 1-lag oppretta av sir Frank Williams og Patrick Head i 1977. Mellom 1980 til 1997 har laget vunne ni konstruktørtitlar og 7 førarmeisterskap.

Før 2006-sesongen braut Williams et langvarig samarbeide med BMW og i 2006-sesongen køyrde dei motorer frå Cosworth, med liten suksess.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **WilliamsF1**

* Offisiell nettside
* AT&T Williams Official Club

  


|  |
| --- |
| **Konstruktørar og førarar som konkurrerer i Formel 1 meisterskapen i 2008** |
| **Ferrari** | **BMW Sauber** | **Renault** | **Williams** | **Red Bull** | **Toyota** | **Toro Rosso** | **Honda** | **Super Aguri** | **Force India** | **McLaren** |
| 1  Räikkönen2  Massa | 3  Heidfeld4  Kubica | 5  Alonso6  Piquet | 7  Rosberg8  Nakajima | 9  Coulthard10  Webber | 11  Trulli12  Glock | 14  Bourdais15  Vettel | 16  Button17  Barrichello | 18  Sato19  Davidson | 20  Sutil21  Fisichella | 22  Hamilton23  Kovalainen |
**James Harold Wilson, baron Wilson av Rievaulx** (fødd 11. mars 1916 i Huddersfield i West Yorkshire, død 24. mai 1995 i London) var ein britisk Labour-politikar, som var statsminister i Storbritannia frå 1964 til 1970 og igjen frå 1974 til 1976.

Biografi
--------

Harold Wilson vart fødd i 1916. Han studerte økonomi i Oxford og byrja i studietida å interessere seg for politikk. Etter å ha arbeidt som statstenestemann under andre verdskrigen vart han i 1945 vald inn for valkrinsen Olmskirk i det britiske underhuset. Etter ei valreform i 1950 representerte han valkrinsen Hoyton ved Liverpool.

Kort etter valet til parlamentet fekk han første gongen sete i regjeringa og vart dermed den yngste statsråden i Storbritannia i historia. Han tredde tilbake i 1951 i protest mot innføringa av eigenandelar i det britiske helsevesenet.

Han fekk likevel seinare plass i Labour sitt skuggekabinett, som tiltenkt finansminister. I 1956 skapte han omgrepet «gnomane frå Zürich», som viste til sveitsisk valutaspekulasjon. Han stilte fånyttes som kandidat til posten som leiar for Labour i 1960, men då Hugh Gaitskell overraskande døydde i 1963 etterfølgde Wilson han som partileiar.

Labour vann ved parlamentsvalet 16. oktober 1964 eit knapt fleirtal, og Wilson vart statsminister første gongen. Etter ei kort, men vellukka regjeringstid vann Labour ein komfortabel majoritet på 99 mandat.

Utanrikspolitikken under Wilson vart prega av krisane i dei tidlegare britiske koloniane, spesielt i Rhodesia og Sør-Afrika. Wilson motstod presset frå USA om å sende styrkar til Vietnam. Etterkvart som økonomien i Storbritannia forverra seg, fall likevel oppslutninga frå veljarane. Då meiningsmålingane gjekk betre, skreiv Wilson ut nyval. Til stor overrasking tapte likevel Labour valet den 19. juni 1970, og Wilson vart etterfølgd som statsminister av Edward Heath. Trass det bitre nederlaget fortsette Wilson som partileiar og vart 6. mars 1974 statsminister på nytt, etter at Heath heller ikkje hadde lukkast i å føre ein politikk som førte til forbetring i økonomien til landet.

16. mars 1976 erklærte Wilson overraskande avgangen sin som statsminister og at han ville trekkje seg heilt frå politikken. Han opplyste at han alltid hadde planlagt å pensjonere seg ved 60-årsalderen. I røyndomen var han vorten klår over at han leid av Alzheimers syndrom.

Utanriksminister James Callaghan etterfølgde Wilson som statsminister den 5. april 1976. Wilson var likevel fram til 1983 innvald i parlamentet og vart deretter utnemnd til *Life peer* som *Baron Wilson of Rievaulx*. Etter 1985 trekte han seg nesten fullt bort frå ålmenta. Han døydde i 1995 av tarmkreft.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harold Wilson» frå Wikipedia på bokmål, den 2. august 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Melchior Schjelderup Olsson Fuhr** (1790–11. august 1869) var ein norsk sjømann, gardbrukar og stortingsmann frå Luster i Sogn.

Fuhr var son til ein gardbrukar i Luster. Sjølv tok han styrmannseksamen i Christiania i 1813. Fram til 1816 var han sjømann, deretter var han tilsett i ei handelsverksemd på Lærdalsøyri. Sidan kjøpte han garden Ottum i Luster og dreiv denne til han tok ut kår. 

Fuhr var 4. representant på Stortinget 1836 og omframstortinget 1836-37 frå Nordre Bergenhus amt, medlem av tollkomiteen. Fuhr vart på ny stortingsmann i 1842, då medlem av Lagtinget og kriminallovkomiteen. 1838-41 var Fuhr den fyrste ordføraren i Luster. Han var medlem av forlikskommisjonen 1835-42.

Melchior Fuhr døydde på Ottum-garden i Luster i 1869.

Kjelder
-------


* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Melchior Fuhr NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv
* Melchior Schelderup Olsson Fuhr Arkivert 2014-02-22 ved Wayback Machine. i *NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Leif Bjorholt Burull** (29. november 1895–18. november 1971) var ein norsk jurist fødd i Langesund og oppvaksen i Oslo, stortingsrepresentant 1945-49 for Høgre og kjøpstadene i Hedmark og Oppland.

Burull var son til ein sløydlærar. Sjølv studerte han jus ved Universitetet i Oslo, ferdig utdanna cand.jur. i 1920. Frå 1921 til 1923 var han dommarfullmektig i Sør-Hedmark, deretter fullmektig hos sakførar på Hamar til 1927. Sidan dreiv han eiga sakførarforretning på Hamar fram til 1971. Perioden 1950-65 var han offentleg oppnemnd forsvarar i domssokna Nord-Hedmark og Sør-Hedmark. Han hadde elles mange styreverv, så som styreformann i Hamar Sparebank frå 1955 til -71 og i Hamar Stiftstidende frå 1950 til -69.

Burull engasjerte seg i politikken for partiet Høgre og var medlem i Hamar bystyre i tida 1934–47. Han var formann i skulestyret 1939-41 og 1945-46. Hausten 1945 vart han vald til å representere kjøpstadene Hamar, Kongsvinger, Lillehammer og Gjøvik på Stortinget 1945-49. På Tinget var han medlem i Veg- og jarnbanekomiteen.

Burull var interessert i slektshistorie og gav ut fleire slektsskrift. Han var formann 1943-57 i Hedmark slektshistorielag.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Finn Helgesen** (25. april 1919–3. september 2011) var ein norsk skøyteløpar som vart olympisk meister på 500 meter under Vinter-OL 1948 i St. Moritz.

Aktiv
-----

Helgensen var rein sprint-løpar og hevda seg aldri på andre distansar enn 500 m. Han vann 500-meteren i noregsmeisterskapane 1947, 1949 og 1952. Under dei olympiske leikane i St. Moritz i 1948 gjekk han sitt livs snøggaste løp og vart klokka i mål på 43,1 sekundar. Han tok dermed gullmedaljen på 500 m, eitt tidels sekund framom tre løparar som fekk kvar si sølvmedalje, mellom dei landsmannen Thomas Byberg. Fire år seinare fekk Helgesen same tid, 44,0, som parkameraten Gordon Audley frå Canada under Vinterleikane 1952 i Oslo, men vart dømt etter i mål og enda på femteplass.

Helgesen var fødd i Drammen, men representerte Oslo Skøiteklub. Han døydde i Lørenskog.

Kjelder
-------

* 

* (en) Finn Helgesen – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.

* *Denne artikkelen bygger på «Finn Helgesen» frå Wikipedia på bokmål, den 20. desember 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Leif Haugen** (22. september 1917–26. februar 2001) var ein norsk langrennsløpar, som vart noregsmeister på tremila i 1948. Han var både fødd og døydde på Lillehammer, og representerte Mesnalien Skilag og seinare Lillehammer Skiklub.

### Aktiv

Haugen deltok på alle tre distansane under NM på ski 1946, der han vart nummer seks, sju og ni på 18 km, 30 km og 50 km. Seinare i sesongen kom han på tredjeplassen på femmila i Holmenkollen, eit slags noregsmeisterskap det og, sidan det var berre nordmenn som stilte til start. Arve Ulseth, som vann rennet, slo Haugen med fem-og-eit-halvt minutt.

I 1947 hadde Haugen framgang i langrennsløypa og fekk bronsemedaljen på 30 km og kom på femteplass på 50 km. På femmila i Holmenkollen vart han nummer fire. Under på NM på ski i 1948 gjekk han på 30-kilometeren sitt livs løp i løypene heime på Lillehammer. Med tida 1.42.48 slo han andremann, Olav I. Hagen, med 1 minutt og 44 sekund. Han deltok for Noreg under vinter-OL 1948 i St. Moritz på 50 km. Etter 40 km passerte han på åttande beste tid, men braut få km seinare.

Haugen deltok i 1950 i sine siste NM-renn og vart nummer fire på 18 km og åtte på 30 km.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1946: Nr 6 på 18 km
* Ski-NM 1947: Bronsemedalje på 30 km
* Ski-NM 1948: Gullmedalje på 30 km på Lillehammer
* Ski-NM 1950: Nr 4 på 18 km

Kjelder
-------

* P.Chr. Andersen:*Den nye olympiaboken*. 1957