recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Skarpnebb** |
| Skarpnebb i sørlege BrasilFoto: Elis SimpsonSkarpnebb i sørlege BrasilFoto: Elis Simpson |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Skarpnebb Utbreiinga av Skarpnebb |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Tityrafamilien Tityridae |
| **Slekt:** | ***Oxyruncus*** |
| **Art:** | **Skarpnebb** *O. cristatus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Oxyruncus cristatus***Swainson, 1821 |

**Skarpnebb**, *Oxyruncus cristatus*, er ein sporvefugl med utbreiing i fjellrike område av tropisk Sør-Amerika og sørlege Sentral-Amerika frå Panama nord til Costa Rica. Han er einaste arten i den biologiske slekta *Oxyruncus* og er for tida rekna som einaste i familien Oxyruncidae.

Skildring
---------

Denne arten er 17 cm i lengd, og veg frå 35 til 42 gram. Han har ei olivengrøn overside med gult mot kanten av vengene. Hovud og hals har dominerande mørke striper på grått, undersida er bleikgul i grunnfarga med mørke flekker. Øvst og litt bak på hovudet finst ei lite synleg raud krone, hos hofuglen oransje. Krona har ein mørk kant hos begge kjønna og kjønna er elles mykje like. Nebbet er rettpeikande og kvast. Songen deira er ei kraftig, langtrekkjande lang trille som minkar i intensitet,  *'sjiiiiiiiiuuaa'* , to til tre gonger i minuttet. 

Fuktig til våt skog ved fjellsider er typiske habitat for skarpnebb, dei går opp til 1800 moh. i Venezuela.
Skarpnebb har ein diett av frukt hovudsakleg, men dei vil òg ta insekt, og hengjande akrobatisk opp ned i frå kvistar tar dei insektlarver. Dei vil òg streife rundt etter mat i fleirartsflokkar saman med tanagarar, vireoar og kotingaer. Hofuglane byggjer reiret, det er lite koppforma og ligg opent på enden av ei grein. Føda til ungane er oppgulp. 

Skarpnebb har vore lista saman med kotingaer, men er i dag ofte rekna som einaste medlemmen av familien Oxyruncidae. Nyare genetiske bevis peikar mot at han høyrer heime i familien Tityridae, den søramerikanske klassifiseringskomiteen tilrår at han haldast som *incertae sedis* framtil den nye plasseringa er stadfesta av fleire data.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger dels på «Sharpbill» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2010*

 **Referansar** 

1. 1 2  Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.
2. ↑  Ericson, P. G. P. D. Zuccon, U. S. Johansson, H. Alvarenga, and R. O. Prum. 2006. *Higher-level phylogeny and morphological evolution of tyrant flycatchers, cotingas, manakins, and their allies (Aves: Tyrannida).* Molecular Phylogenetics and Evolution 40:471-483.
3. ↑  Ohlson, J. I. R. O. Prum, and P. G. P. Ericson. 2007. A molecular phylogeny of the cotingas (Aves: Cotingidae). Molecular Phylogenetics and Evolution 42:25-37.
**Tordisfeltet** er eit oljefelt på Tampenområdet i Nordsjøen som ligg mellom Snorrefeltet og Gullfaksfeltet. 

Frå juni 1994 har Gullfaks C- oljeplatformen motteke og handsama petroleum frå Tordisfeltet. I tillegg til hovudstrukturen Tordis, vert feltet utgjort av strukturane Tordis Øst (1998), Borg (1999) og Tordis Sørøst (2001). Utvinninga av petroleum skjer med installasjonar på havbotnen. Det er bygd ut med ein sentral havbotnmanifold som er knytt til Gullfaks C. Til denne manifolden er det knytt sju separate satellittbrønnar og to havbotnrammer. Brønnstraumen blir overført til Gullfaks C i to røyrleidningar. Vatn til vassinjeksjon kjem i ein røyrleidning frå Gullfaks C. 

Statoil er operatør for Tordisfeltet. Feltet vart bygd ut av det tidlegare norske oljeselskapet Saga Petroleum

Kjelder
-------

* Olje- og energidepartementet: Fakta norsk petroleumsverksemd 2005. Nettversjon
* Fakta om Tordis Arkivert 2007-09-10 ved Wayback Machine. på
* Tordisfeltet Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. - Petroleumskartet, Norsk Oljemuseum
* Tordis feltet Konsekvensutredning Saga 1991 Oljedirektoratet
* Fakta om Tordisfeltet Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. Oljedirektoratet
Tord Gustavsen. Foto: Sheldon Levy

**Tord Gustavsen** (fødd 5. oktober 1970) er ein norsk jazzpianist. 

Han voks opp i Hurdal og busette seg seinare i Oslo. Gustavsen fekk utdanninga si frå jazzlinja ved Trøndelag musikkonservatorium 1993-96 og Universitetet i Oslo. 

Han har spelt i ulike samanhengar, mellom andre med Silje Nergaard, Siri Gjære, Kristin Asbjørnsen og Live Maria Roggen og med koret SKRUK. 

Musikaren er kjend gjennom Tord Gustavsen trio, med Harald Johnsen på dobbel bass, og Jarle Vespestad på trommer. Dei har gjeve ut tre CDar på det tyske plateselskapet ECM: *Changing Places*(2003), *The Ground* (2005) og *Being there* (2007). Musikken kan kanskje karakteriserast som melodisk lyrisk jazz og han har hausta gode kritikkar jamnt over. 

Våren 2008 hadde han tingingsverket ved VossaJazz. Ut frå arbeidet med dette kom også det utvida Tord Gustavsen Ensemble, som kan ha saksofonisten Tore Brunborg, bassisten Mats Eilertsen og trommeslagaren Jarle Vespestad og tidvis også songaren Kristin Asbjørnsen, skodespelaren Cecilie Jørstad og trommeslagaren Rune Arnesen med i duo-, trio-, kvartett- og kvintett-besetning. 

I 2009 gav han ut plata *Restored, Returned* med *Tord Gustavsens Ensemble*. Under Spellemannprisen 2009 vann dei i klassen jazz for denne plata.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside for T.G.
* Tord Gustavsen trio

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Kosjtsjej måla av Ivan Bilibin
**Kosjtsjej** (russisk skrift Коще́й) er ifølge slavisk folkeminne ein mannleg antagonist som kidnappar kona til helten i soger. Ingen av dei kjende sogene beskriv utsjånaden hans. Illustrasjonar framstiller han derimot som ein veldig gammal og stygg mann. Namnet hans stammar truleg frå ordet *kost* (rus. кость, pol. kość), som tyder «bein» og kan tyde på at han har ein skjelettaktig utsjånad.

Kosjtsjej kan ikkje drepast ved å øydeleggje kroppen hans. Sjela hans er gøymd i ei nål, i eit egg, i ei and, som er i ein hare, som er i ei kiste nedgraven under eit grønt eiketre på øya Bujan ute på havet. Så lenge sjela hans er trygg, kan han ikkje døy. Om kista blir graven opp og opna, vil haren prøve å rømme, om han blir drepen, vil anda prøve å fly vekk. Den som endeleg får egget i si hand har Kosjtsjej i si makt.

Folkeeventyr
------------

*Døden til Koschei den udødelege* er eit russisk eventyr nedskrive av Aleksandr Afanasiev i *Narodnye russkie skazki* og teke med i *The Red Fairy Book*, ei bok i den serien av eventyrbøker med ulike fargar som den skotske poeten Andrew Lang gav ut, kjend under namnet *Andrew Lang's Fairy Books*.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Kosjtsjej» frå Wikipedia på bokmål, den 22. august 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kosjtsjej**

* Sir James George Frazer (1854–1941). The Golden Bough.
* The Golden Bough by Sir James George Frazer (Project Gutenberg)
* The Death of Koshchei the Deathless
* Old Russia Entry on "Koshchey" Arkivert 2012-07-20 ved Wayback Machine.
*
Harald Sæverud (1967)
**Harald Sigurd Johan Sæverud** (17. april 1897–27. mars 1992) var ein norsk komponist. Han er særleg kjend for å ha laga musikk til *Peer Gynt* frå 1947, *Rondo Amoroso* og *Kjempeviseslåtten*, som blei skriven under den andre verdskrigen i sinne mot okkupasjonsmakta. Med ni symfoniar er Sæverud òg ein av dei fremste skandinaviske symfonikarane i det tjuande hundreåret.

Oppvekst og utdanning
---------------------

Sæverud blei fødd på Nordnes i Bergen, og budde mange år i Rådal i tidlegare Fana kommune, der eigedommen hans Siljustøl i dag er museum. I 1915 byrja Sæverud ved musikkakademiet i Bergen der han studerte piano. Han fekk òg undervising i musikkteori av Borghild Holmsen, ein anerkjend pianist og komponist med grad frå musikkonservatoriet i Leipzig. Etter fullført kurs i Bergen studerte Sæverud vidare i Berlin (1920–1921) og Paris (1925).

Musikken hans
-------------

Sæveruds musikk kan delast i to klare hovudkategoriar; pianostykke og orkesterverk. I tillegg til dei ny symfoniane hans inneheld orkesterproduksjonen fleire obo-, fiolin-, piano- og fagottkonsertar, og ein del éinsatsverk. 

Sæverud sin musikk til Ibsens *Peer Gynt* blei ein «antiromantisk» motsetnad til Grieg sine tonemåleri til stykket. Vidare enn dette er det ikkje lett å kategorisera musikken til Sæverud. Han blir ofte rekna som ein atonalist, men mykje av musikken hans er tydeleg tonal. Nokre karakteriserer han som ein komponist av «barbarisk» musikk, men fleire av verka hans speler på lyriske romantiske stemningar. Bruken av dissonanser er kanskje det folk flest kjenner att som det «sæverudske», men dette finst slett ikkje i all musikken hans.

Sjølv oppgav Sæverud ofte Wolfgang Amadeus Mozart og Joseph Haydn som dei viktigaste inspirasjonskjeldene sine.

Prisar og utmerkingar
---------------------

I 1957 vart Sæverud utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden, i 1977 vart han forfremja til kommandør. I 1979 vart Sæverud tildelt Norsk kulturråds ærespris, i 1986 fekk han Lindemanprisen og han vart tildelt juryens heiderspris under utdelinga av Spellemannprisen 1988.

Harald Sæverud døydde i Bergen, 94 år gammal.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Siljustøl museum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
Koordinatar: 60°23′28.068″N 5°19′56.960″E﻿

Kunst- og designhøgskolen i Bergen - resepsjon og studieadministrasjon i Strømgaten 1
Arkitekt Schak Bulls aldersheim frå 1884 vert i dag nytta av Kunst- og designhøgskolen i Bergen
Kunst- og designhøgskolen i Bergen - Avdeling for kunst
**Kunst- og designhøgskolen i Bergen**, tidlegare **Kunsthøgskolen i Bergen** (**KHiB**), også kalla **Bergen Kunsthøgskole** (**BKHS**), er ein vitskapleg høgskule i Bergen som tilbyd høgare utdanning innan visuell kunst og design. Høgskulen har avdelingar for *Kunst* og *Design*. Utdanninga omfattar fagområda fri kunst, visuell kommunikasjon, interiørarkitektur og møbeldesign. Skulen har om lag 350 elevar. Rektor frå 2014 - 2018 er Gerd Tinglum.

Skulen vart oppretta i 1996 då Vestlandets kunstakademi, (skipa i 1972), og Statens høgskole for kunsthåndverk og design, (skipa i 1909), vart samanslegne.

Kunst- og designhøgskolen i Bergen er ein av dei to sjølvstendige nasjonale institusjonane som tilbyd denne utdanninga. Den andre er Kunsthøgskolen i Oslo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kunsthøgskolen i Bergen» frå Wikipedia på bokmål, den 26. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Kunstkritikk.no, 06.05.14: Paula Crabtree ny rektor ved Kunsthøgskolen i Bergen.

* Kunst- og designhøgskolen i Bergen i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Referansar
----------

1. 1 2  Om Kunst- og designhøgskolen i Bergen
2. ↑  Leiargruppa ved Kunst- og designhøgskolen i Bergen
**Parken** (tidlegare: *Københavns Idrætspark* eller berre *Idrætsparken*) på Østerbro i København er det nasjonale fotballstadionet i Danmark og heimestadion for FC København. Sjølve bana målar 105 x 68 m medan lysanlegget er på 1400 lux.

Københavns Idrætspark vart innvia fyrst den 25. mai 1911, men det var ikkje før den 15. november 1990 at det vart sett i gang ei totalrenovering. Stadionet var den nest største byggeplassen i Danmark, berre overgått av Storebæltsambandet, i dei to åra ombygginga fann stad. Banen vart opna igjen den 1. september 1992 under det nye namnet Parken.

Etter ombygginga er det blitt spelt fleire viktige fotballkampar i Parken. Dei mest kjente er finalen i Cupvinnarcupen mellom Arsenal og Parma i 1994 og finalen i UEFA-cupen mellom Arsenal og Galatasaray i 2000. I tillegg er det blitt spelt fleire viktige kvalifiseringskampar av det danske herrelandslaget i fotball.

Det er blitt halde fleire konserter her med store artistar som Depeche Mode, U2, George Michael, Slipknot, Metallica, Michael Jackson, Robbie Williams, The Black Eyed Peas, Bruce Springsteen, Tina Turner og Pet Shop Boys. Parken var arena då Danmark arrangerte Eurovision Song Contest 2001.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Parken» frå Wikipedia på bokmål, den 6. desember 2010.*


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar** | **Arena for Eurovision Song Contest**2001 | **Etterfylgjar**Saku Suurhall |
**Harald Bjarne Slettebø** (1. april 1922–27. mai 2018) var ein norsk skulemann frå Eigersund, stortingsrepresentant 1973-77 for Anders Langes Parti.

Slettebø tok artium ved Rogaland landsgymnas i 1941 og cand.real.-eksamen ved Universitetet i Oslo i 1946. Etter eitt skuleår som lektor ved St. Svithuns skole i Stavanger, arbeidde han 1947-59 som lektor ved den 
kommunale høgre allmenskulen i Haugesund. Frå 1959 til 1989 var han rektor ved Stord gymnas.

Slettebø melde seg inn inn i Anders Langes Parti straks etter partiet vart stifta våren 1973. Ved storingsvalet 1973 vart han vald inn på Storinger frå Hordaland fylke. Perioden 1973-77 var han medlem av Justiskomitéen, og 1976–77-sesjonen var han parlamentarisk leiar for Anders Langes Parti, som i 1977 endra namn til Framstegspartiet. Slettebø var seinare medlem i Stord kommunestyre 1980–83 og i Hordaland fylkesting og fylkesutval 1984–87.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Harald Slettebø» frå Wikipedia på bokmål, den 22. september 2018.*
Koordinatar: 71°57′S 09°23′E﻿

**Kurzefjella** er ei rettlinja fjellkjede i Orvinfjella i Dronning Maud Land i Aust-Antarktis.. Ho går frå nord til sør mellom Holtedahlfjella og Conradfjella.

Kurzefjella vart kartlagd av kartografar av Norsk Polarinstitutt, ved hjelp av flyfoto og landmålingar gjort under Den sjette norske antarktisekspedisjonen i 1956–60. Dei vart kartlagde på ny frå landmålingar og flyfoto av Den sovjetiske antarktisekspedisjonen, 1960–61, som gav dei namn etter den sovjetiske astronauten Jurij Gagarin.

På engelsk nyttar ein namnet *Kurzeberge* på fjellkjeda som på norsk har namnet Holtedahlfjella, medan *Kurzefjella* på engelsk blir kalla *Gagarin Mountains*.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Kurzefjella». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR)

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Kurzefjella» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°55′24.704″N 10°45′29.988″E﻿

Parkteatret**Parkteatret**, Olaf Ryes plass 11, Grünerløkka i Oslo, vart etablert i 1907 under namnet Kristiania Bryggeri Grünerløkkens Kinematograf. Kinematograflokala vart teikna av arkitekt Frithjof Aslesen i tilknyting til en leiegard frå 1872.

I 1913 skifta etablissementet namn til Grünerløkkens Verdenstheater. Ei større ombygging vart gjennomført i 1918-22. Då fekk fasaden ny utforming, og kinoen fekk namnet Parkteatret. Den nye fasaden vart utforma i nyklassisistisk stil av arkitekten Erik Glosimodt.

I 1932 utførte målaren Paul Ansteinsson ei kunstnerisk utsmykking parallelt med vølingar ved arkitekt Jens Dunker. Enno ei vøling vart gjennomført i 1950-åra, medan det vart sett opp lysreklame på 1960-talet.

Parkteatret kino heldt det gåande som kommunal kino frå 1926, før verksemda vart avvikla i 1991. Frå 1992 til 2001 var staden scene for Nordic Black Theatre. I 2002 overtok Parkteatret Scene leiekontrakten. Initiativtakarar var Geir Johnson, direktør for ULTIMA Oslo Contemporary Music Festival, og Pål Steigan. Parkteatret Scene er eigd av Grünerløkka kulturhus AS, som òg driv Parkteatret Bar. Selskapet har sytt for ei omfattande vøling og rehabilitering av den gamle kinoen. Foajeen og salen vart restaurert og ombygd under leiing av arkitekt Henrik E. Nielsen.

Parkteatret er tildelt kvalitetsmerket Olavsrosa av stiftelsen Norsk Kulturarv.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Arc!
* Olavsrosa
* 

* Parkteatret i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

* *Denne artikkelen bygger på «Parkteatret» frå Wikipedia på bokmål, den 4. september 2013.*
| Lancaster  |
| --- |
| Lancaster frå Lancaster CastleLancaster frå Lancaster Castle Lancaster frå Lancaster Castle |
| Plassering |
| 

Lancaster i Lancashire is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lancashire |
| Distrikt | Lancaster |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 45 952 |
| Koordinatar |  54°3′″N 2°48′″W﻿Koordinatar: 54°3′″N 2°48′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | LA1 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1524 |
| **Nettstad:** www.lancaster.gov.uk |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Lancaster i Lancashire**
 |

 **Lancaster**  er ein by og det administrative senteret i grevskapet Lancashire i England. Han har kring 46 000 innbyggjarar og ligg ved elva Lune. Lancaster er ein busetnad i den større City of Lancaster, som totalt har kring 135 000 innbyggjarar og omfattar fleire andre byar, som Morecambe.

Lancaster har lenge vore eit senter for handel, kultur og utdanning og har gjeve namn til grevskapet det ligg i. Lancaster har fleire unike band til det britiske monarkiet. Huset Lancaster var ei grein av den engelske kongefamilien, medan hertugdømet Lancaster har store eigedomar på vegner av Elizabeth II, som sjølv er hertug av Lancaster. Lancaster har status som *city* sidan 1937 for den «langvarige tilknytinga til krona» og fordi han var «grevskapsbyen i hertugdømet til kongen»«. 

Med ei historie basert på hamna og kanalen ved byen, er Lancaster ein gammal busetnad, dominert av Lancaster Castle. Her ligg òg Lancaster universitet og eit område av University of Cumbria.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lancaster, Lancashire» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lancaster City Council
* Turistinformasjon
* Lancaster Guardian – vekesavis
* The Open Guide to Lancaster
* Lancaster i bilete

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Johan Ludvig Emil Dreyer** (13. februar 1852–14. september 1926) var ein dansk-irsk astronom.

Dreyer arbeidde hovudsakleg innafor to område: observasjon og katalogisering av tåker og stjernehoper, og astronomihistorie. I 1888 gav han ut *New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars* (posisjon for 7840 tåker og stjernehopar) som, saman med to supplement (1895 og 1908), enno er eit uunnværleg hjelpemiddel ved alle observatorium. Han redigerte og gav ut dei vitskaplege arbeida og korrespondansane til Tyge Brahe (på latin i 15 store bind), og skreiv i 1890 ein av dei mest kjende bøkene om astronomihistorie, *History of the Planetary System from Thales to Kepler* (utgjeven på ny i 1953, under tittelen *History of Astronomy from Thales to Kepler*).

Dreyer var direktør for Armagh observatorium i Nord-Irland frå 1882 til 1916.

Kjelder
-------

1. ↑  «obit. Dr. J. L. E. Dreyer». *Nature* **118** (2969): 454–455. 25. september 1926. Bibcode:1926Natur.118..454.. doi:10.1038/118454a0.
2. ↑  «**DREYER, John Louis Emil**». *Who's Who,* **59**: p. 508. 1907.  CS1 maint: Extra text (link)

* «Johan Ludvig Emil Dreyer», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 13. august 2014


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Siljustøl. Hovudbygningen er frå 1939, teikna av arkitekt Ludolf Eide Parr i samarbeid med Sæverud.
**Harald Sæverud Museum Siljustøl**, ei avdeling av KODE Kunstmuseene i Bergen, femner om ei stor part av det som var huset og eigedomen til komponisten Harald Sæverud og kona hans, Marie, og ligg i tidlegare Fana kommune, no i bydelen Ytrebygda i Bergen, om lag ein halv times bilkøyring sørover frå sentrum av byen. Harald Sæveruds arbeidsrom, flygel og personlege gjenstandar står slik dei var då han døydde i 1992. Huset og naturområdet ikring vart freda av Riksantikvaren i 2005.

Siljustøl vart offisielt opna som museum i samband med Harald Sæveruds 100-årsdag i 1997. Museet har som oppgåve mellom anna å fremme kunnskapen om Sæveruds liv og musikk. På museet vert det halde konsertar i samband med Harald Sævereuds fødselsdag og ved andre høve. Mellom anna har dei årlege Festspillene i Bergen arrangert konsertar her sidan 1994. Museums- og konsertverksemda høyrer inn under Edvard Grieg Museum Troldhaugen, som òg er ei avdeling av KODE Kunstmuseene i Bergen.

Eigedomen og ein part av huset, museumsdelen, vart i 1984 testamentert til ei stifting som vart kalla *Marie Hvoslef og Harald Sæveruds stiftelse til fremme for av norsk musikk og billedkunst*, og som skulle syte for at «Siljustøl skal beholde sin sjarme som støl». I 1993 vart museumsdelen av huset og eigedomen elles, overdrege til Bergen kommune. Eigedomen har eit stort og særs vent ute- turområde på i alt 176 mål, med mengd turstigar som publikum fritt kan gjere seg nytte av. Dette store naturområdet var ein viktig inspirasjon for Sæverud, som opphavleg hadde sett for seg eit tun med mange småhus på eigedomen, lik ein støyl. For Sæverud var ein støyl som eit sentrum i verda, halvt natur, halvt kultur.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsida til Harald Sæverud Museum Siljustøl
* 

* Harald Sæverud Museum Siljustøl i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Fri rettshjelp** er eit rettshjelpstilbod som er oppretta av det offentlege for å hjelpe personar med å kunne få juridisk bistand som dei kanskje elles ikkje ville hatt økonomi til.

Noreg
-----

I Noreg kan ein få fri rettshjelp i visse typar saker som er sett på som særskild viktige for velferda til folk. Tilbodet går ut på at staten, heilt eller delvis, dekkjer utgiftar og kostnadar som kjem i samband med advokatbistand, i og utanfor rettargang. Fri rettshjelp er dermed hovudsakleg advokatbistand som er subsidiert av staten, med føremål om å hindre rettstap som følgje av dårlig økonomi. 

Fri rettshjelp vert gjeve som fritt rettsråd, fri sakførsel eller fritak for rettsgebyr etter rettshjelplova, utenom i saker om idømming og fullbyrding av straff.

### Fritt rettsråd

Fritt rettsråd er fri rettshjelp utanfor rettargang.

Foruten advokatråd om rettseige spørsmål, omfattar fritt rettsråd også rein informasjon om rettsreglar og meir omfattande saksbehandling ved advokat, som utarbeiding av søknad, klage og korrespondanse med motpart m.v.

Som saker utenfor rettargang rekner ein også forliksrådsbehandling.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fri rettshjelp» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mars 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Meir informasjon om fri rettshjelp ved fri-rettshjelp.no
**Johan Sigurd Karlsen** (5. mai 1894–11. juni 1967) var ein norsk steinhoggar og politikar fødd i Fredrikstad. Han var stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag og Arbeidarpartiet i tida 1954-65.

Karlsen var son til ein steinhoggar. Han var sjølv steinhoggar og arbeidar ved ulike anlegg i åra frå 1908 til 1927. I 1927 fekk han stilling ved restaureringsarbeida på Nidarosdomen og arbeidde der sidan.

Karlsen engasjerte seg politisk og var 1929-35 formann i Strinda Arbeiderparti. Han var medlem av Strinda kommunestyre 1934-40, ordførar i kommunen i 1945, varaordførar 1945-47 og medlem 1951-55. Frå 1932 til 1958 hadde han plass i skulestyret i Strinda, formann 1938-1954. Han var også ein lang periode med i alderstrygdnemnda i Strinda, som varaformann 1945-51 og formann 1952-55. Perioden 1946-60 var han formann i sjukehusstyret i Strinda.

Av tillitsverv kan nemnast at Karlsen var formann 1948-53 i Sør-Trøndelag Tjenestemannslag, landsstyremedlem 1951-66 i Norsk Tjenestemannslag og 1958-66 medlem i representantskapet i Landsorganisasjonen.

Karlsen representerte Sør-Trøndelag på Stortinget frå nyår 1954 til hausten 1965. I den fyrste av dei tre fireårs valbolkane Arbeidarparti-mannen var på Stortinget var han medlem i Protokollkomiteen, sidan hadde han plass i Samferdslekomiteen til han forlet Tinget i 1965.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Harald Christian Strand Nilsen** (fødd 7. mai 1971) er ein norsk kiropraktor og tidlegare alpinist, fødd og busett på Gjøvik, som vann ein OL-bronse i kombinasjonen under vinterleikane 1994 på Lillehammer. Han vart norsk meister i super-G i 1995.

### Aktiv

Nilsen tok bronsemedaljen i NM-slalåm fire år på rad 1991-94. Alle fire gongane måtte han sjå seg slått av Finn Christian Jagge, og tre av åra også av Lasse Kjus. Det vart eit trekk ved hans år som aktiv alpinist at han stod i skuggen av dei store profilane i gullalderen for norsk alpinsport. Slik var det også då han under Vinter-OL 1994 syrgde for norsk storeslem under kombinasjonstevlinga, som vart avslutta med slalåm i Hafjell, enda på bronseplassen, etter olympiameister Lasse Kjus og sølvvinnar Kjetil Andre Aamodt.

I sin beste sesong, 1995-sesongen, vart Nilsen nummer 13 i verdscupen i alpine greiner. Han vann aldri noko verdscuprenn, andreplass i storslalåm i Kranjska Gora etter Alberto Tomba og det same i kombinasjonen i Kitzbühel etter Marc Girardelli, begge i januar månad 1995, var hans fremste prestasjonar. Seint i 1995-sesongen tok han si einaste gullmedalje då han vart norsk meister i super-G på Bjorli.

Etter han vart nummer ti i storslalåm under VM i alpine greiner 1996 i Sierra Nevada i Spania, sleit Nilsen med å få plass på dei norske representasjonslaga. Han la opp etter 2003-sesongen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Den heilage Katerina måla av Caravaggio med sverd og øydelagd hjul. Hjulet blei ofte tolka som eit spinnehjul.
**Karimesse** eller **karenmesse** (lat. *festum Katherine virginis*) er ein tradisjonell kristen merkedag til minne om den heilage Katarina av Alexandria. Dagen blir feira den 25. november, og er avmerkt på primstaven. Katarina har framleis namnedag denne dagen i alle dei skandinaviske landa.

Merket for dagen er som regel eit hjul, ettersom Katarina blei dømd til å radbrekkast på stegle og hjul, eit sverd, ettersom ho blei halshogd då hjulet brast, ei krone, ein mjølbinge eller ein rokk. Også hjulet blei ofte tolka som eit spinnehjul på ein rokk. Karimesse markerte byrjinga på spinnetida, og kunne òg brukast til lysstøyping eller klesvask. Om ein ikkje hadde fått kornet i hus denne dagen, måtte ein svelta i jula.

Andre namn på dagen var *Kari med rokken* (Seljord), *Kari vaskar* (Telemark) og *Mass mjølbinge* (Sunnmøre).

Kjelder
-------

* norsknettskole.no Arkivert 2005-01-24 ved Wayback Machine.
* dagsdato.no
* Lokalhistoriewiki, som har stoff frå *Norsk historisk leksikon* 2. utgåve, 3. opplag (2004)
**Johan Lauritz Rasch** (1. desember 1829–5. mars 1901) var ein sakførar, embetsmann og stortingsmann frå Kristiania.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Rasch var son til ein hamnefut. Han vart student i 1848 og cand. jur. i 1852. Deretter var han i fire år fullmektig hos sakførar i heimbyen. Frå 1856 arbeidde han i Fredrikshald (Halden), fram til 1876 som overrettssakførar, sidan som byfut 1876–1881. Åra 1881–1890 var han amtmann i Smaalenene. 

### Karriere

Han var ordførar i Fredrikshald frå 1865 til 1881. Elles var han styremedlem av Fredrikshalds bankkontor 1881–1887 og ei tid styreformann i Dalslandsbanen.

Rasch var Fredrikshald sin representant på Stortinget 1871–1873, 1880–1882 og på omframstortinget 1882. I den fyrste perioden var han sekretær i Stortinget og medlem av justiskomite nr 2, i den andre var han medlem av justiskomiteen.

Rasch døydde i Kristiania i 1901.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Johan Lauritz Rasch NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Karim Qazjymqanuly Masimov** eller **Kärim Qazjymqanuly Mäsimov** (fødd 15. juni 1965) er ein kasakhstansk politikar som var statsminister i Kasakhstan frå 10. januar 2007 til 24. september 2012.

Masimov er etnisk uigur. Han vart fødd i Tselinograd (seinare Astana, no Nur-Sultan).

Han vart utdanna mellom anna på *Patrice Lumumba-universitetet for folka sitt venskap* i Moskva og i Beijing og Wuhan i Kina. I 1991 jobba han i arbeidsministeriet i Kasakhstan. Frå 1992 til 1995 jobba han i Kina og Hong Kong for kasakhstanske kommersielle strukturar. Frå 1995 til 2000 hadde han leiarstillingar i fleire bankar i Kasakhstan. Han gjekk inn i regjeringa i 2000 som samferdselsesminister. I 2001 vart han visestatsminister, 2003 rådgjevar for presidenten. I 2006 vart han igjen visestatsminister. President Nursultan Nazarbajev utnemnde han som statsminister i januar 2007 etter at forgjengaren, Danial Akhmetov, gjekk av.

Masimov beherskar russisk, engelsk, kinesisk, arabisk og uigurisk. Han er gift og har tre born.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Karim Masimov**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Asker Skiklubb**er eit idrettslag i Asker kommune som satsar på breddeidrett, inkludert både fotball, friidrett og orienteringsløp.

Skiklubben vart stifta i desember 1889 på initiativ frå skiløparen og skisportpioneren Laurentius Urdahl, som òg var formannen i klubben i åra 1890-93. I 1923 kjøpte klubben sine fyrste areal i Asker sentrum, samstundes som fotball og friidrett blei tekne opp på programmet gjennom innlemminga av Asker Idrettsforening. Etter krigen kjøpte skiklubben eit område der det blei bygd fotballstadion og løpebanar, kalla Føyka. Skiklubben har med dette blitt ein av dei største eigdomseigarane i Asker sentrum.

Skiklubben har gradvis vakse fram til å vere Noregs største idrettslag, med 5 432 medlemmer (31-12-06) og 17 ulike aktivitetar organisert gjennom ulike idrettsgrupper: alpint, bandy, barneidrett, fotball, friidrett, hopp, handball, kajakk, langrenn, orientering og skiorientering, skiskyting, trim, turløp og volleyball. Til saman organiserer Skiklubben 7000 aktivitetar for medlemane. Klubben arrangerer turorinteringsløpet *Askeladden* saman med Asker Turlag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden for Asker Skiklubb

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BR orgnr

 |
**Peder Olssøn Nordmand** (d. 1. november 1676  ) var ein norsk kjøpmann og offiser.

Han var fødd kring 1615 i Idd, der faren var sokneprest. Peder slo seg ned i Halden der han dreiv handel. Då Tønne Huitfeldt i 1658 vart lens-mann for Idd og Marker, men samstundes i Danmark oppteken med å krige mot svenskekongen Karl X Gustav, vart Peder av statthaldar Niels Trolle utpeikt til fullmektig lens-mann.

Som lens-mann like ved svenskegrensa førebudde Peder og svogeren, tollaren Mathias Bjørn, tiltak for å slå tilbake det svenske angrepet på Halden den 14. september 1658. Peder var elles major ved det Smålenske Landdragonregiment. Han deltok såleis i stridar mot svenske angriparar også i 1659 og 1660. Under Gyldenløvefeiden i 1675 vart han forfremja til oberstløytnant.

På dagen eitt år etter Peder døydde, gav Mette Meng, enkja hans, etter hans eige ynskje, gods til gagn for fattigstellet i byen.

Kjelder
-------

* Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
Sather Tower («The Campanile»), Berkeley
**Peder Sæther** også kjend som **Peder Sather** (fødd 25. september 1810 Nordstun Nedre Sæter, Disenå i Odalen, Hedmark, død 28. desember 1886 i California) var ein norskfødd amerikansk bankmann. Sæthers foreldre var bonden Peder Larsen og Mari Kristoffsdatter, begge døde før guten var elleve år. Sæther arbeidde først som fiskar og gjekk også i banklære i Christiania før han utvandra til New York i oktober 1832. Han var i teneste hos Drexel & Co i Philadelphia før han saman med Edward W. Church flytta til San Francisco og skipa banken «Sather and Church». Sather and Church vart seinare integrert i Bank of California. Sæther vart ein velståande mann og var mellom grunnleggjarane av College of California, som seinare vart University of California, Berkeley.

Kjelder
-------

1. ↑  Stavanger Aftenblad, 10.februar 2011, s.8
2. ↑   lest 5.11.2012
3. ↑  Glåmdalen, 5.02.2011, s 16
4. ↑  Aftenposten 25.oktober 2012, s.10.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Pat Lewis** (fødd 23. oktober 1947) er ein amerikansk soulsongar og korvokalist som byrja opptre i 1960-åra. 

Tidleg i 1960-åra danna ho, systera Dianne og to vener (Betty og Jackie Winston) gruppa The Adorables, som spelte inn ei plate før dei byrja å syngje korvokal for Golden World Records. Lewis debuterte som soloartist i 1966 med «Can't Shake It Loose». Ho møtte den faste korgruppa til Motown Records, The Andantes, og ein dag då ei av jentene ikkje kunne møte opp for Stevie Wonder si innspeling av «Up-Tight», gjekk Lewis inn og gjorde det så bra at ho fekk fleire innspelinga for Motown. Ho fekk kontrakt med Solid Hit Bound Records og gav ut ei rekkje singlar, som «Look At What I Almost Missed», «Warning», «No One to Love», «No Baby No» og «The Loser». Frå seint i 1960-åra vart ho fast korsongar for Aretha Franklin, Isaac Hayes og seinare George Clinton. Ho skreiv fleire songar for Isaac Hayes.

Album
-----

* *Separation* (Motorcity, 1991)
* *The Best of Pat Lewis* (Motorcity, 1996)
* *This Is Gospel* (103rd Street Gospel Choir with Pat Lewis - 2CD - K-Tel, 2000)
* *A Gospel Christmas* (K-Tel, 2000)

Singlar
-------

* «Can't Shake It Loose» (1966)
* «Look at What I Almost Missed» (1966)
* «Warning» (1967)
* «No One to Love» (1967)
* «No Baby No» (1967)
* «The Loser» (1967)
* «Separation» (1991)
* «No Right Turn» (1991)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pat Lewis» frå Wikipedia på engelsk, den 16. august 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)

 |
**José Edmílson Gomes de Moraes** (fødd 10. juli 1976) er ein brasiliansk tidlegare fotballspelar frå Taquaritinga i delstaten São Paulo og som i 2002 vart verdsmeister med Brasil. Han var forsvarsspelar og hadde elles suksess i fotballklubbane São Paulo FC, Olympique Lyon og FC Barcelona.

### Klubbspel

Edmílson fekk kontrakt med São Paulo FC i 1995 der han var med å vinne to delstatsmeisterskap. Sommaren 2000 vart han overført til Olympique Lyon og bidrog til at klubben vart fransk seriemeister tre år på rad, 2002-04. I 2004 gjekk turen vidare til FC Barcelona der han fekk lite speletid den fyrste sesongen. Derimot gjorde han sitt til at det spanske laget i 2006 både vann den heimlege serien og så sigra i meisterligafinalen med 2-1 mot Arsenal FC. Han forsvann ut av fyrsteellevaren i 2007 og drog året etter vidare til heller kortvarige oppdrag i spanske Villareal CF, brasilianske Palmeiras, spanske Real Zaragoza og brasilianske Ceará SC. Han la opp i 2011.

### Landslagsspel

Edmílson fekk sin debut på Brasils landslag 18. juli 2000. Tett på to år seinare tok han plass i midtforsvaret til Brasil i VM-finalen i Yokohama, ein kamp Brasil vann med 2-0 over Tyskland. Under førebuingane til Fotball-VM 2006 vart han kneskadd og uaktuell for meisterskapen. Han skåra eitt mål i sine 42 landskampar. Det siste landslagsoppdraget hans fann stad i 2007.

### Merittar

* Verdsmeister: 2002 for Brasil
* Vinnar av meisterligaen: 2006 med FC Barcelona
* Delstatsmeister i São Paulo: 1998 og 2000 med FC São Paulo
* Fransk seriemeister: 2002, 2003, 2004 med Olympique Lyon
* Spansk seriemeister: 2006 med FC Barcelona

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edmílson» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2018.*
**Hamre** er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på vestsida av Kalandsvatnet og er delt i Indre Hamre i nord og Ytre Hamre i sør. 

Hamrevegen er kalla opp etter området og går over gardane.

Namn
----

Namnet kjem av det norrøne *hamarr* som tyder fjellhammar.

Historie
--------

I mellomalderen høyrte garden til Lyse kloster, og etter reformasjonen til Lyseklostergodset. Garden vart delt før 1522 i Indre og Ytre Hamre. Frå 1875-1876 var det brukarane på gardane som var sjølveigarar.

Ytre Hamre
----------

Ytre Hamre
Ytre Hamre ligg sør for Indre Hamre, på vestsida av Kalandsvatnet. Garden er langstrekt og strekkjer seg sørover på austsida av Klokkarvatnet, over Hamrenibbane og Hamresåta, over Jordavatnet og sør til Svartevatnet ved kommunegrensa til Os kommune. 

Ytre Hamre grensar mot Indre Hamre i nord, Nedre Titlestad i nordvest, Fana prestegård i vest, Nordvik i sørvest, Os kommune i sør, Kismul i søraust og Sæle i aust.

Indre Hamre
-----------

Indre Hamre
Indre Hamre ligg òg på vestsida av Kalandsvatnet og grensar til Ytre Hamre og Sæle i sør, Øvre Sandven i aust, Hatlestad i nord, Smørås i nordvest og Nedre Titlestad i vest.

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.
* Bergenskart Arkivert 2020-02-17 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 46°50′44″N 10°07′11″E﻿

**Piz Buin** er det høgaste fjellet i Vorarlberg i Austerrike og ein av dei høgaste toppane i fjellkjeda Silvretta, der det høgaste er Piz Linard (3 410 m). 

Det opphavlege namnet på språket retoromansk i den sveitiske kantonen Graubünden er *Piz Buin Grand*. Ein svært lik fjell topp i nærleiken er kalla *Piz Buin Pitschen*, og har same forma, men er litt lågare (3 255 m).

Ein kan nå Piz Buin frå Wiesbadener-hytta i Austerrike, krysse Vermuntbreen, klatre opp Wiesbadener-ryggen og så gå over Ochsentalerbreen til Buin-brotet. Frå brotet kan ein gå i sikksakk oppover til toppen der ein berre må overkomme ein 20 meter bratt skråning før ein kjem heilt til topps. Her finn ein eit gamalt trekors. Grensa mellom Sveits og Austerrike kryssar toppen frå aust mot vest. 

Namnet *Piz Buin* er også brukt som varemerke av eit solkremfirma, som har hovudkvarter i Vorarlberg, og som er kjend over heile verda.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Piz Buin solkrem
* Piz Buin på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 58°11′28.165″N 8°4′33.686″E﻿

Hamresanden langs Topdalsfjorden
Hamresanden langs elveutlaupet av Tovdalselva
**Hamresanden** er ei om kring 3 kilometer lang badestrand som ligg om lag ti kilometer frå Kristiansand sentrum. Badestranda har fått klassifiseringa Blått Flagg. Tre campingplasser og eit hotell er òg plasserte på Hamresanden. På varme sumardagar er sandstranda og vatnrutsjebanen særs populære badeplassar.

Hamresanden strekker seg frå Grovika og oppover langs Tovdalselva og sletta under bustadområdet Moneheia høyrer òg med til Hamresanden.

I 2010 fann norske arkeologer eit så kalla sarupanlegg, eit regionalt kultsenter frå traktbegerkulturen i yngre steinalder, ved Hamresanden. Anlegget er det fyrste i sitt slag som har vore påvist i Noreg.

Kjelder
-------

1. ↑  Hamresanden på visitnorway.no
2. ↑  Cato Guhnfeldt (1. oktober 2010). «Norges «mini-Pompeii»». Fædrelandsvennen. Henta 19. desember 2010.
3. ↑  Rossella Lorenzi (7. oktober 2010). «'Mini-Pompeii' Found in Norway». DiscoveryNews. Henta 19. desember 2010.  (en)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**Wolfgang Rottmann** (fødd 15. mai 1973) er ein austerriksk tidlegare skiskyttar frå Altenmarkt im Pongau som vart verdsmeister på 20 km i 2000 og teken for bloddoping i 2006.

### Aktiv

I 2000-sesongen, hans beste sesong, byrja Rottmann å hevde seg mot verdseliten. Han vart nummer to etter norske Frode Andresen i 7,5 km sprint i Östersund. Under VM i skiskyting 2000 i Holmenkollen vann han gullmedaljen på 20 km etter eit bomskot på siste skyting, sølvmedaljen gjekk til landsmannen Ludwig Gredler. Seinare i meisterskapen vart han nummer fem i fellesstarten. To år etter kom han på femteplass i sprintrennet då Vinter-OL 2002 vart avvikla ved Salt Lake City, ei plassering langt over det han elles presterte i Ol-sesongen.

Under VM i skiskyting 2005 på heimegrunn i austerrikske Hochfilzen gjekk Rottmann tredje etappen på laget som tok bronse i 4 x 7,5 km stafett.

### Doping

Då italiensk politi gjennomførte ein umeld dopingrazzia i huset der den austerrikske skiskyttartroppa oppheldt seg under Vinter-OL 2006 i Torino, stakk Rottmann og kollegaen Wolfgang Perner av frå leiren, heim til Austerrike. Begge vart då utestengde frå OL-troppa. Rottmann og fem andre utøvarar vart i 2007 dømde for å ha nytta seg av bloddoping, og for alltid stengde ute frå austerriksk idrett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wolfgang Rottmann» frå Wikipedia på tysk, den 15. januar 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Wolfgang Rottmann» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.
**Riksbanktegn** var koparmynt som vart utmynta på Kongsberg 1813–1815 i verdiane 6 og 12 riksbankskilling. Alle norske riksbanktegn er prega med årstalet 1813. Myntane vart inndregne mot slutten av 1815, men dei var likevel gyldige betalingsmiddel i Danmark i tida som følgde. 

I København og Altona i Danmark vart det utmynta riksbanktegn pålydande 2, 3, 4, 6, 12 og 16 riksbankskilling. Der var 12 sk riksbanktegn gyldig betalingsmiddel til 1818, 16-skillingen til 1839 og dei minste valørane heilt til 1843.

Myntane har påskrifta «RIGSBANKTEGN FOR 6 [eller 12] SKILLING» på reversen og monogrammet til kong Fredrik VI på adversen. Sidan myntane har eit forenkla preg og dei er utmynta i kopar, er dei oppfatta som ein slags erstatningsmynt, men dei sirkulerte som vanlege myntar.

Kjelder
-------


* Riksbanktegn i *Historisk leksikon*
* Dansk Mønt: Rigsbanktegn


| * v
* d
* e
Historisk oversyn over norske myntsystem og myntar |
| --- |
| Mellomalderen (frå ca 995) | kvartpenning · halvpenning · penning · brakteat (1110-1552)  |
| Mark (frå ca 1490) · skilling · penning | blaffert (1510-1522) · hvid (1483-1578) · søsling · skilling  |
| Riksdalar · mark · skilling (1540-1813) | skilling · mark · krone · spesidalar · dukat |
| Riksbanken (1813-1816): Riksbankdalar · riksbankskilling  | riksbankteikn |
| Noregs Bank, sølvmyntfot (1816-1875): Spesidalar · ort · skilling  | skilling species · ort · spesidalar |
| Noregs Bank, gullmyntfot: Kroner · øre (frå 1875) | eittøring - toøring - femøring - tiøring - femogtjueøring - femtiøring  kronestykke - tokrone - femkroning - tikroning - tjuekroning |
**Riitta Liisa Salin** (fødd **Riitta Liisa Hagman**, 16. oktober 1950) er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar frå Helsingfors, som vart europameister på 400 meter i 1974.

Aktiv
-----

Riitta Hagman deltok under europameisterskapen 1969 på Finlands lag på 4x400 meter stafett, eit lag som vart nummer åtte på ny finsk rekord 3.40,6. To år seinare vart det finske laget, med Hagman på andreetappen, nummer sju på den lange stafetten under EM i friidrett 1971, også då på ny landsrekord på 3.37,2.

Som Riitta Salin opplevde ho i 1974 under europameisterskapen i Roma sitt desiderte høgdepunkt på friidrettsbanen. Ho vann då 400-meterløpet på ny verdsrekord; 50,14 sekundar. På stafetten over 4x400 m sprang ho Finland inn til sølvmedalje på ny nasjonal rekord med tida 3.25,7, slått einast av Aust-Tyskland. Under sommar-OL 1976 i Montreal vart ho nummer sju på spesialdistansen 400 m, og nummer seks med Finlands lag på 4x400 stafett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Riitta Salin» frå Wikipedia på tysk, den 25. august 2014.*
MS «Christian IV» utanfor Kristiansand.
**MS «Christian IV»** var eit skip eigd av Color Line, som trafikkerte rutene Oslo - Hirtshals (1991 - 1994), Kristiansand - Hirtshals (1994 - 2008) og Larvik - Hirtshals (2008). Den 20. mai 2008 vart skipet seld til Stella Navis Russia som tok over skipet i byrjinga av av juli 2008. Med namnet «MS Julia» trafikkerte skipet Helsingfors — St. Petersburg fram til Stella Navis gjekk konkurs den 6. november 2008. Det er no den finske kreditoren Aktia Savings Bank som eig ferja som no er i opplag i Finland.

Fasilitetar
-----------

Restaurantar:

* Trattoria Riviera
* Captains Grill à la carte Restaurant
* Fairytale Buffét restaurant
* Seaside Café

Underhaldning:

* Irish Corner Pub
* Colorama Dancing
* Kino

Shopping:

* Taxfree Market
* Color Shop
* Perfume Shop

Olau Line
---------

Skipet vart bygd som MS «Olau Britannia» av AG Weser Seebeckswerft, Bremerhaven, Tyskland i 1982 og levert til Olau Line Ltd same året. Skipet vart då sett i rute mellom engelske Sheerness og nederlandske Vlissingen saman med systerskipet «Olau Hollandia». I 1989 vart begge skipa seld, sidan Olau bygde to nye og større skip til den ruta. «Olau Britannia» vart seld til Fred. Olsen & Co medan systerskipet vart seld til Nordström & Thulin Ab. Den 21. mai 1990 hadde skipet sin siste overfart mellom Sheerness og Vlissingen og fortsette etter det til Hamburg.

Fred. Olsen & Co
----------------

Ved Blohm & Voss verftet i Hamburg fekk skipet nye fargar og vart døypt om til «Bayard». I juni 1990 vart skipet sett inn i rute mellom Kristiansand og Hirtshals i somarhalvåret og Oslo og Hirtshals i vinterhalvåret. Same året vart skipet seld til Color Line A/S.

Color Line
----------

Då skipet vart levert til Color Line i 1991, fekk skipet namnet «Christian IV» og sett i rute mellom Oslo og Hirtshals. I 1994 bytta skipet rute ettersom den nyare og større MS «Color Festival» skulle ta over ruta mellom Oslo-Hirtshals. «Christian IV» gjekk då tilbake til ruta Kristiansand - Hirtshals. I 1999 fekk skipet fleire restaurantar og større konferanserom ved Fredericiaverftet i Danmark. Skipet vart igjen bygd om ved Remontowaverftet i Gdansk, Polen i 2005. Den 13. mars 2008 vart «Christian IV» erstatta av den nye og større ferja MS «Superspeed 1», som høyrer til den nye Superspeed-klassen til Color Line. Sidan MS «Superspeed 2» vart forsinka, måtte MS «Christian IV» vikariere for MS «Peter Wessel» på ruta Larvik - Hirtshals fram til MS «Superspeed 2» kom i juni 2008.

Tekniske data
-------------

* Byggeår: 1982
* Byggjestad: Tyskland
* Register: Norge
* Heimehamn: Kristiansand
* Tonnasje: 21699 BRT
* Lengde: 154 meter
* Bredde: 24 meter
* Djupgåande: 5,8 meter
* Klasse: Det Norske Veritas
* Max fart: 20 Knop
* Gjestekapasitet: 2048
* Lastekapasitet: 530

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Color Lines fartøy, bilder - fra «Fakta om Fartyg»». Arkivert frå originalen 26. mai 2012. Henta 19. april 2009.
**Riitta-Liisa Roponen**, til 2006 **Riitta-Liisa Lassila**, (fødd 6. mai 1978) er ein finsk langrennar frå Haukipudas i Norra Österbotten, som i tida 2005-15 vann tre gull-, ein sølv- og to bronsemedaljar i ulike verdsmeisterskap på ski, samt ein OL-bronse. Alle sju medaljane kom i anten stafettevlingar eller lagsprintar.

Riitta-Liisa Roponen
Lassila tok sølv i lagsprinten saman med Pirjo Manninen under Ski-VM 2005 i Oberstdorf, knappe tre sekundar bak den norske duoen Hilde Gjermundshaug Pedersen og Marit Bjørgen. Vinteren 2007 vann ho sin einaste siger i eit individuelt verdscuprenn då ho i Rybinsk gjekk til topps i 15 km fellesstart. Ved verdsmeisterskapen 2007 i Sapporo vart ho verdsmeister på lagsprinten i par med Virpi Kuitunen, dei same to og Aino-Kaisa Saarinen og Pirjo Manninen vann også 4 x 5 km stafett. To år seinare forsvarte dei fire kvinnene VM-tittelen i stafett då verdsmeisterskapen på ski fann stad i Liberec. Sidan vann Roponen bronsemedaljar i 4 x 5 km stafett både i Vinter-OL 2010, 
VM 2011 og VM 2015, alltid med Roponen på tredje etappe. Femteplassen på 15 km i Sapporo-VM er hennar beste individuelle plassering ein internasjonal meisterskap.

Per 31. desember 2017 hadde Roponen sju (1-2-3) pallplasseringar i individuelle tevlingar i verdscupen i langrenn. Ho vart nummer seks i verdscupen 2007, hennar beste sesong.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Riitta-Liisa Lassila-Roponen». olympedia.org. Henta 25. oktober 2022.