recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kabylane** (kabylsk: *Iqbaylyen* eller *Leqbayel*) er eit berbarfolk som har det tradisjonelle heimlandet sitt i høglanda Kabylia i den nordaustre delen av Algerie. Dei tel vanlegvis 4 millionar, eller 6–9 millionar dersom ein tek med dei som har busett seg andre stader enn i Kabylia.

Namnet er avleidd frå namnet på fjellregionen nord i Algerie, der dei tradisjonelt kjem frå. Opphavet er det arabiske ordet ‘qabîlah’, som tyder 'stamme', med fleirtal ‘qaba'il’.

Kabylane snakkar det tamazightiske språket kabylsk. Sidan «Berbarvåren» i 1980 har dei stått i fronten for kampen for ei offisiell anerkjenning av berbarspråket i Algerie.

Den kabylske regionen vert vanlegvis kalla *Al Qabayel* («stammane»), men innbyggjarane kallar han *Tamurt Idurar* («fjellandet») eller *Tamurt Leqvayel* («kabyllandet»). Han er ein del av Atlasfjella og ligg i den vestlege enden av Middelhavet.

Landbruksområdet til kabylane er det tettast busette i Algerie. Kabylane dyrkar oliven og fiken, som gjev overskot til sal, i tillegg til frukt, grønsaker og ein del kveite og bygg. Dei held også storfe, men stort sett berre for pløying. Det er lite februk fordi det er knapt med beite i området. Eigedommane deira er små (1 til 2 hektar) og jorda forholdsvis lite fruktbar.

Kjelder
-------

* «Kabyle people» på Wikipedia på engelsk.
* «Kabyler» på SNL.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Prosjektet *Kabylepedia*
Ein **isoterm prosess** er ein termodynamisk prosess der temperaturen i systemet er konstant: Δ*T* = 0. Dette skjer vanlegvis når systemet er i kontakt med eit varmereservoar på utsida og prosessen skjer sakte nok til at systemet heile tida kan tilpasse seg temperaturen til reservoaret gjennom varmeutveksling. Alternativt kan ein ha eit system som ikkje utvekslar varme med omgivnadane i det heile tatt (*Q* = 0). Ein slik prosess vert kalla ein *adiabatisk prosess*.

Tenk deg ein ideell gass der temperaturen berre er avhengig av den indre energien, som er ein funksjon av den midla kinetiske energien til eit molekyl i rørsle. Viss den indre energien er konstant, vil òg temperaturen vere konstant. Viss ein tenkjer seg at talet på mol *n* i tillegg er konstant har ein:

{\displaystyle \Delta U=nR\Delta T=0\,}
men dette betyr, i følgje den ideelle gasslova at

{\displaystyle \Delta (PV)=0\,}
slik at

{\displaystyle P\_{i}V\_{i}=PV=P\_{f}V\_{f}\,}
der {\displaystyle P\_{i}} og {\displaystyle V\_{i}} er trykk og volum i starttilstanden, {\displaystyle P\_{f}} and {\displaystyle V\_{f}} er trykk og volum i sluttilstanden, og variablane *P* og *V* står for trykk og volum for tilstandane i løpet av ein isoterm prosess.

Trykket kan òg skrivast som

{\displaystyle P={nRT \over V}\,}
Ut i frå termodynamikken si første lov er arbeidet *W* lik varmen *Q* som er utført på systemet.

{\displaystyle Q=W\,}
Dette betyr at i løpet av isoterm prosess må all varmen som blir tilført systemet omgjerast til arbeid, som så må utførast på omgivnadane. Altså vil all energi inn i systemet kome ut att, og den indre energien og dermed temperaturen til systemet vil vere konstant.

Det gule området er lik arbeid
Eit minimalt arbeid av denne prosessen kan uttrykkast som

{\displaystyle dW=Fdx=PSdx=PdV}
Derfor kan heile arbeidet til prosessen frå A til B integrerast:

{\displaystyle W\_{A\to B}=\int \_{V\_{A}}^{V\_{B}}dW=\int \_{V\_{A}}^{V\_{B}}PdV}
Frå den ideelle gasslikninga får vi:

{\displaystyle W\_{A\to B}=\int \_{V\_{A}}^{V\_{B}}PdV=\int \_{V\_{A}}^{V\_{B}}{\frac {nRT}{V}}dV=nRT\ln {\frac {V\_{B}}{V\_{A}}}}
I ein isoterm prosess får vi derfor følgjande likning:

{\displaystyle W\_{A\to B}=Q=nRT\ln {\frac {V\_{B}}{V\_{A}}}}
Carnotsyklus for ein varmemotor i eit temperatur-entropi diagram. Dei horisontale linjene er isotermar.
Ein kan ha isoterme prosessar i alle slags system. Forskjellige delar av syklusen i ein varmemotor blir utført isotermt og kan tilnærmast som ein Carnotsyklus.

Sjå òg
------

* Adiabatisk prosess
* Syklisk prosess
* Isobar prosess
* Isokor prosess
* Poyltrop prosess
**Israel Ruong** (26. mai 1903–6. april 1986) var ein samisk språkforskar og professor i samisk språk og kultur ved Uppsala universitet.

Israel Ruong vart fødd i Arjeplog, og hadde pitesamisk som morsmål. Han tok lærarutdanning i Luleå, og doktorerte på avhandlinga *Lappische Verbalableitung argestellt auf Grundlage des Pitelappischen* i 1943. Ruong vart professor i 1963.

Ruong arbeidde med ulike sider av samisk språk, særleg med morfologi. Han publiserte også fleire lærebøker, mellom anna *Min sámegiella*, som set saman lærebokleg pedagogisk progresjon med systematisk grammatikk til eit heile.

Ruong var også oppteken av praktisk arbeid med språket, han var mellom anna ein av mennene bak Bergsland-Ruong-rettskrivinga frå 1948.

Bibliografi
-----------

* *Formlära* (1957)
* *Niilas ja su sii'da* (1965)
* *Dovdagat ja bargot* (1967)
* *Min sámegiella* (1970)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Bragerevyen** er skolerevyen ved Kongsbakken videregående skole i Tromsø. Han blir halden kvart år rundt jul/nyttår, med premiere første nyttårsdag. Det er òg den revyen som har hatt flest førestillingar i heile landet. 

Revyen hadde den første premieren sin 1. januar 1930 på teiknerommet på skolen. Den seinare forfattaren og historikaren Nils Ytreberg vende seg til ein av jenteklassane ved Tromsø Offentlige Høyere Allmennskole, som seinare endra namn til Kongsbakken videregående skole, med spørsmål om å lage underhaldningskabaret. Førestillinga skulle vere til inntekt for *Bladet Tromsø* sitt årlege lotteri, «Julegrisen», som då hadde 10-årsjubileum. Sidan den gongen har revyen vore sett opp i juleferien kvart einaste år, unntatt eitt år då rektoren på skolen nekta elevane å gjennomføre revyen. Revyen vart òg sett opp i krigsåra, men då under streng sensur av okkupasjonsmakta. Bragerevyen er ein av dei eldste amatørrevyane i landet, og ein av dei aller eldste amatørrevyane med kontinuerlege oppsetjingar i landet.

Kongsbakken skole har sidan slutten av 1800-talet hatt eit studentsamfunn med namnet Bragesamfunnet. Dei var dei første til å arrangere revyen, men etter kvart som Bragesamfunnet gjekk i oppløysing, heldt revyen stand og har vart heilt fram til i dag. Då revyen skulle få namn, vart ikkje elevane samde om han skulle heite Bragerevyen eller Bragiaden. Revyen skiftar difor namn annakvart år. I oddetalsår heiter revyen Bragiaden, medan han i partalsår heiter Bragerevyen.

Bragerevyen blir fullt og heilt arrangert av elevane på skolen. Tidlegare elevar og andre revyengasjerte i byen fungerer som frivillige instruktørar. Svært mange kulturarbeidarar, musikarar og skodespelarar hadde den første sceneopptredenen sin på revyane i Tromsø. Mellom bragianarar som no jobbar innan kultur, finn ein Espen Lind, Kristian Fr. Figenschow jr. og Finn Arve Sørbøe. Bragerevyen vann kåringa av Årets tromsøværing i 2007.

Tidlegare revyar
----------------

* Bragerevyen 2012: *Tatt av Brage*
* Bragiaden 2011: *En god Bragefølelse*
* Bragerevyen 2010: *Gratulerer med Bragen!*
* Bragiaden 2009: *Viva la Brage!*
* Bragerevyen 2008: *Bragenismen - bare den artigste overleve!*
* Bragiaden 2007: *No brage det laus*
* Bragerevyen 2006: *Verdens nordligste brageri*
* Bragiaden 2005: *75 år, en bragd*
* Bragerevyen 1990: *Fallossomhalsen*
* Bragiaden 1989: *Abrakabrage*
* Bragerevyen 1988: *Når teppet fallera*
* Bragiaden 1987: *Bragsuccess — kæm sa det?*
* Bragerevyen 1986: *Bra´gebrocken*
* Bragiaden 1985: *Bra’ gemén*
* Bragerevyen 1984: *Bragevisjoner: en galleforestilling*
* Bragiaden 1983: *Kongsbragen*
* Bragerevyen 1982: *Bragen derpå*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bragerevyen si heimeside Arkivert 2010-12-29 ved Wayback Machine.
* Bragerevyen si facebookside

Kjelder
-------

* Wikipedia på bokmål
* Bragerevyen si facebookside

  



|  |
| --- |
| **Skolerevyane i Tromsø** |
| Barfotrevyen | Bragerevyen | Krokenrevyen | Monkeyrevyen | Polarshow | Tindtrollrevyen | Tromsøpalmen | Tromteateret |
| Faktor | Namn | Symbol |
| --- | --- | --- |
| 1024 | yotta | Y |
| 1021 | zetta | Z |
| 1018 | exa | E |
| 1015 | peta | P |
| 1012 | tera | T |
| 109 | giga | G |
| 106 | mega | M |
| 103 | kilo | k |
| 102 | hekto | h |
| 101 | deka | da |
| 10−1 | desi | d |
| 10−2 | centi | c |
| 10−3 | milli | m |
| 10−6 | mikro | µ |
| 10−9 | nano | n |
| 10−12 | pico | p |
| 10−15 | femto | f |
| 10−18 | atto | a |
| 10−21 | zepto | z |
| 10−24 | yokto | y |

**Yotta** (symbol **Y**) er eit SI-prefiks i SI-systemet. Verdien representerer 1024 eller 1 000 000 000 000 000 000 000 000.

Ved skriving av prefiksar framfor symbolet for ei måleeining, skal prefikset også skrivast med «Roman Upright» font, og utan mellomrom mellom prefikset og einingssymbolet. Merk at liten y står for Yocto, den minste eininga i SI-systemet.

Yotta vart teken inn i systemet i 1991, og kjem frå gresk ὀκτώ (*okto*), som tyder *åtte*, fordi det tilsvarer 10008. Per i dag er yotta det største SI-prefikset, men det er venta nye og større prefiks.

### Kjelde:

* Justervesenet[*daud lenkje*]
Brage sittande med ei harpe. Måleri av Carl Wahlbom.
**Brage** er i den norrøne gudetrua ein klok og veltalande gud for dikting og skaldekunst. Han er også kjøkenmeisteren i Valhall. 

Brage er son av Odin og gift med Idunn. Han har ein nokså anonym plass i den norrøne mytologien, og dette kan tolkast slik at Brage berre av ein av dei mange skikkelsane til Odin.

Brage opptrer i *Loketretta*, forteljinga der Loke lager uro i gjestebodet til Æge. Han er den første som fortel Loke at han ikkje er ønskt, og den første til å truga han:

14. Brage kvad:

"Var eg utanfor,
Æges-halli
so nær deg som no:
hovudet ditt
eg i handi mi bar;
då læta du fekk for di lygn."
15. Loke kvad:

"Du er ov-kar i sessen,
men aldri slaget meir,
Brage benkje-pryda!
Kom ut og slåst,
um sinna du er,
djerv mann drev seg 'kje lenge."

Namnet Brage
------------

«Brage» er i dag brukt som gutenamn. Ein finn det òg i namn som Brageprisen, ein norsk litteraturpris, i Brage Forlag, Brage Fagbokhandel og Fotballklubben Brage. Bragefeltet er eit oljefelt i Nordsjøen.

Kjelder
-------

* Loketretta omsett av Ivar Mortensson-Egnund, 1928
**Quincy D. Watts** (fødd 19. juni 1970) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Detroit som vart olympisk meister på 400 meter i 1992, og dessutan vann gullmedaljar med USA i 4 x 400 m stafett i OL 1992 og VM 1993.

Watts var til 1990 aktiv på 100 og 200 meter, på råd frå trenaren satsa han deretter på 400 m. I 1991 fekk han plass i VM-troppa til USA og sprang den andre etappen under verdsmeisterskapen i Tokyo, der han fekk sølvmedalje i 4 x 400 m stafett, fattige 0,04 sekund bakom Storbritannia.

Året etter sletta Watts i Barcelona den 24 år gamle olympiske rekorden på 400 m i semifinalane. Tida 43,71 sekundar vart ikkje ståande rekord til lengre enn i finalen, då han sjølv forbetra den til 43,50 og vann ein suveren siger framfor tittelforsvararen Steve Lewis. Watts tok OL-gull også i 4 x 400 m stafett, saman med lagkameratane Andrew Valmon, Michael Johnson og Steve Lewis. Samstundes sette dei verdsrekord i øvinga med tida 2.55,7 og forbetra USA sin gamle rekord frå 1968 med 0,4 sekund.

I 1993 vart Watts fjerdemann på 400 meter då friidretts-VM fann stad i Stuttgart. På den lange stafetten var han med på ein historisk prestasjon då USA sitt mannskap; Andrew Valmon, Watts, Butch Reynolds og Michael Johnson, den 22. august forbetra verdsrekorden til 2.54,29 og vann med over 5,5 sekundar til gode på nummer to i tevlinga. Rekorden står framleis ved lag i 2017.

Etter 1993 makta ikkje Watts å kome under 45,0 på 400 meter og han la opp i 1997.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje i 4 x 400 m stafett (2.57,57)
* OL 1992 i Barcelona: Gull på 400 m – 43,50, og i 4 x 400 m stafett (2.55,7)
* VM 1993 i Stuttgart: Gull i 4 x 400 m stafett (2.54,2), nr 4 på 400 m – 45,05

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Quincy Watts» frå Wikipedia på engelsk, den 6. august 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Isotopar** av eit grunnstoff er atomkjernar som har likt atomnummer (Z) men ulik atomvekt. Dei er altså det same grunnstoffet, men har ulik masse og derfor noko ulike eigenskapar. Ordet *isotop* tyder «same stad», ettersom isotopane av eit grunnstoff står på same i det periodiske systemet.

Ein atomkjerne har eit visst tal med proton som avgjer kva grunnstoff det er og kva atomnummer det har. Ulike isotopar har like mange proton, men ulikt tal med nøytron. I vitskapleg nomenklatur skriv ein isotopar med namnet på grunnstoffet med talet på nukleon (proton og nøytron) i atomkjernen som eit tal etterpå, t.d. Jern-57, Uran-238 eller Helium-3. Med symbol skriv ein talet på nukleon med eit heva tal framfor grunnstoffsymbolet, t.d. 57Fe, 238U, 3He).

Innverknad av isotopar på kjemiske reaksjonar
---------------------------------------------

Ettersom det er talet proton (og motsvarande elektron) som avgjer korleis eit grunnstoff reagerer med andre stoff, har ulike isotopar framleis same kjemiske reaksjonar som desse stoffa. Den einaste forskjellen er at tyngre isotopar reagerer noko seinare. Dette er særleg tydeleg i hydrogen-isotopane protium (1H) og deuterium (2H), ettersom den siste er dobbelt så tung som den første. For tyngre atom med større atomnummer er den ekstra vekta lita samanlikna med resten av atomet, og det er derfor liten forskjell på isotopane.

Innverknad av isotopar på kjernereaksjonar
------------------------------------------

Det isotopar verkar inn på, er korleis atomkjernen oppfører seg. Nøytron kan stabilisera atomkjernen ved å halda proton frå kvarandre. Proton er positivt lada og vert støytte frå kvarandre, medan nøytron ikkje har ladning. Mange nøytron i kjernen gjer han derimot ustabil. Alle grunnstoff har stabile isotopar, med eit gunstig tilhøve mellom proton og nøytron, og ustabile isotopar, som lett går frå kvarandre og blir til andre grunnstoff. Stabile isotopar finst i store mengder i naturen medan ustabile isotopar er mykje sjeldnare. Dei naturlege ustabile isotopane kjem eigentleg frå kjerneprosessar som tek til i stjerner og supernovaer.

Bruk av isotopar
----------------

Ein kan bruka isotopar til merking og måling. Ulike atom av same grunnstoff kan ikkje skiljast frå kvarandre, men ulike isotopar vibrerer med frekvensar som skil seg frå kvarandre. Den kjende karbon-isotopen 14C er ustabil, og vil degenerera med tid. Derfor kan ein bruka han til å finna ut kor gammalt biomateriale er. 

Isotopar er òg svært viktige i kjernefysikken, både når det gjeld atomkraft og atomvåpen. For å få til ein reaksjon treng ein nokre særskilde isotopar av eit stoff. Den berømte tungtvatnaksjonen på Rjukan i Noreg gjekk ut på å hindra tyskarane i å få vatn som inneheldt deuterium-isotopar, som dei kunne ha brukt til å laga atomvåpen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Alv Gjestvang** (13. september 1937–26. november 2016) var ein skeiseløpar frå Østre Toten. Han vann bronsemedaljen på 500 meter under Vinter-OL 1956 og ein sølvmedalje på same distansen under Vinter-OL 1964. Gjestvang var Noregs beste skeisesprintar i over ti år, og var norsk rekordhaldar på 500 m frå 1956 til 1968. Han var medlem av Skreia IL til 1959, deretter Hamar IL i 1960-sesongen og sidan Oslo IL i mange sesongar. 

Gjestvang vart juniormeister i 1955. Under dei olympiske vinterleikane 1956 i Cortina d'Ampezzo overraska han med sterke 41,0 sekundar på 500 m og vann bronsen, einast storfavoritt Jevgenij Grisjin og Rafael Gratsj frå Sovjetunionen skreid fortare. Ved Vinter-OL 1960 i Squaw Valley enda han på sjetteplass på spesialdistansen.

Då Vinter-OL 1964 fann stad i Innsbruck var Gjestvang ein av tre løparar som fekk notert sluttida 40,6 sekundar, personleg rekord for hans del. Dei tre aktuelle løparane fekk kvar si sølvmedalje, slått med eit halvt sekund av Richard McDermott frå USA.

Gjestvang vann 500-meteren i skeise-NM seks gongar; 1956, 1959-60, 1963-65. Han sette norske rekordar med 42,0 i 1956, 41,9 i 1959, og 40,8 og 40,7 sekundar i 1963. Den siste rekorden stod i fem år, til dess Roar Grønvold og Johan Lind begge vart klokka inn til 40,6 sekundar under eit stemne på Bislett stadion i februar 1968.

Kjelder
-------

1. ↑  Matias Ytterstad (27. november 2016). «Alv Gjestvang (79) er død». Dagbladet. Henta 27. november 2016.

* *Alt om skøyter 1968*.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki

 |
**Luigi Rossi** (1598–20. februar 1653) var ein italiensk komponist under tidlegbarokken.

Rossi var fødd i Torremaggiore ved Foggia i Kongedømmet Napoli.
Han studerte i Napoli under den kjende madrigalkomponisten Giovanni de Macque.
Han verka som komponist, songar og luttspelar hjå Medici-fyrstane i Firenze og hjå Borghese-familien og kardinal Antonio Barberini i Roma. 
Frå 1633 og livet ut var hanorganist ved S. Luigi dei Francesi. 

I 1632 skreiv han kantaten *Lamento della Regina di Svetia* etter at svenskekongen Gustav Adolfs døydde under slaget ved Lützen. Han skreiv også ein kantate då Karl I av England døydde.

I 1641 gjekk han i teneste hjå pave Urban VIII i Roma. Der blei hans første opera, *Il palazzo d'Atlante incantato*, oppført i 1642. Dei neste åra følgde fleire kantatar og oratorium. Rossi er rekna som ein meister av kantateforma. I alt skreiv han over 250 kantatar. Kammerkantatane hans er rekna som dei beste frå 1600-talet. 

Det franske hoffet kalla Rossi til Paris i 1646. Der blei den andre og siste operaen hans, *Orfeo*, oppført året etter med den berømte kastratsongaren Atto Melani i hovudrolla. Oppføringa la grunnlaget for at at den italienske operaforma fekk fotfeste i Frankrike. 

I ei kantatesamling frå 1646 blir Rossi presentert som musikar hjå kardinal Antonio Barberini. Giacomo Antonio Perti omtalte i 1688 dei tre komponistane Rossi, Giacomo Carissimi og Antonio Cesti som «dei tre største lysa i profesjonen vår».

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  Denis Arnold; Tim Carter. Alison Latham, red. «Rossi, Luigi». *The Oxford Companion to Music*. Oxford University Press.

* *Denne artikkelen bygger på «Luigi Rossi» frå Wikipedia på bokmål, den 4. februar 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fritt tilgjengelege notar av Luigi Rossi ved International Music Score Library Project (IMSLP)

* 

* Fritt tilgjengelege notar av Luigi Rossi i Choral Public Domain Library (ChoralWiki)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
**Alv Martin Askeland** (fødd 6. oktober 1911 i Haugesund, død 11. august 2003) var ein norsk sokneprest, målmann og salmeforfattar. 

Askeland studerte teologi ved Menighetsfakultetet og vart ordinert som prest i 1942. I 1945 gifta han seg med Sara Aga. I perioden 1945–55 var han hjelpeprest i Tysnes. I tillegg til det vanlege prestarbeidet samla han mykje minnesmateriale frå området som inkluderte mange gamle tradisjonar frå 1800-talet. Frå 1956 til 1978 var han sokneprest. Frå 1963 var han også prost i Nordre Sunnhordland prosti.

Askeland var den fyrste styreformannen i Norsk Bokreidingslag etter nyskipinga i 1971. Elles var han mellom anna med på å skipe Ivar Aasen-sambandet i 1965, og han var formann i Prestemållaget mellom 1970 og 1972. I ei rekkje år var han og ein sentral person i Vestmannalaget. 

Gjennom arbeidet sitt bar han fram tanken om eit bygdeuniversitet, og dette vart i 1974 ein realitet gjennom den frilynte folkehøgskulen Raulandsakademiet. Seinare motstod han norsk medlemskap i EU, og i 1997 gav ut ei bok som heitte *Folkesuvereniteten, Stortinget og Grunnlovi: kontra norsk medlemskap i EU*

Alv Askeland gav ut salmesamlinga *Kyrkjeljod* i 1988. Siste delen av livet budde han på Utne, der kona hans var frå.

Verkliste
---------

* *Kyrkjeljod. Salmar - eigne og umsette* (Norsk Bokreidingslag, 1988)

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1982 Kongens fortenestmedalje i gull
* Æresmedlem i Norsk Måldyrkingslag
* Æresmedlem i Vestmannalaget
* Æresmedlem i Vestlandske Mållag

Kjelder
-------

* «Alv Askeland» i Allkunne, innhenta 18. desember 2009.

### Referansar

1. ↑  Sundalsslekt i Mauranger, del 2, Stord kommune[*daud lenkje*]
2. ↑  Mikal Heldal, Preikesundag i Onarheim kyrkje Tysnes kystlag Arkivert 2013-10-02 ved Wayback Machine.
3. ↑  Om Raulandsakademiet på nettstaden deira Arkivert 2010-02-21 ved Wayback Machine..
4. ↑  Bokhylla.no
Koordinatar: 29°53′44.16″N 35°3′36.35″E﻿

**Yotvata** (hebraisk skrift יָטְבָתָה) er ein kibbutz langs Aravahvegen sør i Negev i Israel. Han har kring 310 medlemmar og i alt 700 innbyggjarar. Aravahdalen er ein tørr ørken med mindre enn 30 mm nedbør i året og temperaturar som ofte går over 40 °C om sommaren og 20 °C om vinteren.

Han ligg kring 40 km nord for Raudehavet og var den første og i dag den største og mest velståande kibbutzen i Hevel Eilot regionale kommune. Han er relativt langt unna større byar (41 kilometer nord for Eilat og 130 kilometer sør for Dimona, og er senteret i regionen med skule, kommunekontor, samfunnssenter, sportssenter, kino, konsertsal og ei lokal flystripe.

Historie
--------

Ein Radian
Yotvata vart grunnlagd i 1951 som ei Nahal-busetjing kalla **Ein Radian**. I 1957 vart han den første kibbutzen som vart grunnlagd sør i Aravah-regionen av Ihud HaKvutzot VeHakibbutzim. Kibbutzen er kalla opp etter ein israelittisk leir som er nemnt i Fjerde mosebok 33:34 og Femte mosebok 10:7: «Derifrå drog dei til Gudgod og frå Gudgod til **Jotba**, eit land med mange bekker.»

Grunnleggjarane var ei lite gruppe menn og kvinner i 20-årsalderen som nettopp var ferdig med militærtenesta og ønskte å leve eit pionerliv i ørkenen. Dei hadde store utfordringar der med den steikande sola, varmen, vassmangelen, salt jord og vatn, avgrensa transporthøve og ingen sikre inntektskjelder. Dei prøvde å dyrke mange typar jordbruksvarer utan hell, medan daddelplantasjane såg ut til å gå bra i dei tørre tilhøva. 

Yotvata - 2003
Etter kvart fekk dei midlar til å starte med meieridrift, for å levere mjølk til Eilat.

Kjelder
-------

1. ↑  «Locality File» (XLS). Israelsk statistisk sentralbyrå. 2009. Henta 8. april 2015.
2. ↑  «Israel In Numbers» (PDF). Central Bureau of Statistic.
3. ↑
4. ↑
5. ↑  *Mapa's concise gazetteer of Israel*. Yuval El'azari (ed.). Tel-Aviv: Mapa Publishing. 2005. s. 217. ISBN 965-7184-34-7.  (he)
6. ↑  «Yotvata website».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* «Hai Bar Animal and naturreservat Raudehavet Desert». *redseadesert.com*. Henta 1. oktober 2008.

| * v
* d
* e
Hevel Eilot regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Eilot**·** Elifaz**·** Grofit**·** Ketura**·** Lotan**·** Neot Semadar**·** Neve Harif**·** Samar**·** Yahel **·** Yotvata |
| Fellesbusetnader | Be'er Ora**·** Shaharut |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Teja Gregorin** (fødd 29. juni 1980) er ein slovensk skiskyttar frå Ljubljana som vann VM-sølv på 15 km i 2009 og OL-bronse på jaktstarten i 2014. I 2012 gjekk ho for Slovenias lag som tok sølv på mixstafetten under VM i Ruhpolding.

### Aktiv

Gregorin debuterte i verdscupen i 2003 i finske Kontiolax. I 2007 lukkast ho å oppnå eit par fjerdeplassar i verdscuprenn. Under VM i skiskyting 2009 overraska ho i koreanske Pyeongchang og vart nummer to på 15 km, bakom Kati Wilhelm frå Tyskland, med norske Tora Berger på bronseplassen. 

Ved VM i skiskyting 2012 i Ruhpolding gjekk Gregorin andreetappen for Slovenia sitt sølvlag på mixstafetten, dei andre på laget var Andreja Mali, Klemen Bauer og Jakov Fak. Både i 2012 og 2014 kom ho på pallen i fellesstartane under verdscuprenna i Holmenkollen, siste gongen var ho i mål knapt fire sekundar bakom vinnaren, slovakiske Anastasija Kuzmina. Månaden før hadde ho under Vinter-OL 2014 i Sotsji frå 15. posisjon gått inn til bronsemedaljen på 10 km jaktstart.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Teja Gregorin» frå Wikipedia på tysk, den 7. mars 2015.*
Signatur
**Helene Schjerfbeck** (10. juli 1862–28. januar 1946) var ein finlandssvensk målar. Ho er blant anna kjent for ein ei rekkje ekspressive sjølvportrett og motiv i ein uttrykksfull konsentrasjon og forenkling med markant linjerytme og sparsomme, fint berekna fargeaksentar.

Liv
---

Schjerfbeck var fødd i Helsingfors i det dåverande Storfyrstedømet Finland.

Åra 1877-79 studerte ho for Adolf von Becker og i 1880-åra var ho elev på Académie Colarossi i Paris. Også i 1890-åra var ho mykje i Paris, der ho blant anna arbeidde i Albert Edelfelt sitt atelier 1896–97. Si første separatutstilling hadde Schjerfbeck i Helsingfors 1917 med hjelp av kunsthandlar Gösta Stenman, som òg ordna med den første utstillinga hennar i Stockholm i 1937, der ho slo igjennom 75 år gammal. Etter utenlandsoppholdene og åtte års lærarverksemd i Helsingfors til 1902, levde ho resten av livet sitt stille og isolert i finske småbyar. Schjerfbeck vart verande ugift. Ho døydde i Saltsjöbaden i Sverige.

Verk
----

Frå tidlege historiske og realistiske måleri utvikla Schjerfbecks malarkunst seg i modernistisk retning. Ho målte seinare primært stilleben og uttrykksfulle sjølvportrett i eit mot alderdomen stadig meir redusert og koloristisk sparsomt måleri. Berømte måleri er blant anna *Konvalescenten* (1888) og *Självporträtt med svart bakgrund* (1915).

Schjerfbeck var sjukeleg og budde lenge i sjølvvald isolasjon i Hyvinge og seinare i Ekenäs. Dei siste åra sine heldt til ho i Sverige, i Saltsjöbaden. I Hyvinge finst framleis *Sininen talo* («Blåa huset») der Schjerfbeck budde. Huset er ikkje blått idag (det er gult no). Også ei gate i Hyvinge ber namnet hennar, *Helenenkatu* (Helenegatan), i tillegg til ein restaurant på denne gata, *Ravintola Helene* (Restaurant Helene). Restauranten ligg der heimen til Schjerfbeck ei tid låg.

Ei betydeleg samling av Schjerfbecks verk finst idag på Gyllenbergs konstmuseum i Helsingfors.

Livet hennar ligg til grunn for Rakel Liehus roman *Helene*, som vart nominert til Litteraturprisen til nordisk råd frå Finland.

Galleri
-------

* «Såra soldat i snøen», 1880«Såra soldat i snøen», 1880
* «Danseskoen», 1882«Danseskoen», 1882
* «Jenteportrett», 1885«Jenteportrett», 1885
* «Jente i profil», 1887«Jente i profil», 1887
* «Rekonvalsenten» (Konvalescenten), 1888«Rekonvalsenten» (Konvalescenten), 1888
* «På veg til kyrkja», 1900«På veg til kyrkja», 1900

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Helene Schjerfbeck» frå Wikipedia på bokmål, den 4. januar 2015.*

1. 1 2  Helene Schjerfbeck omtalt i *Store norske leksikon*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Helene Schjerfbeck på Åbo kunstmuseum Arkivert 2004-10-22 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Air** (fransk for «arie») er ein variant av den musikalske songforma og namnet på forskjellige songliknande vokale- eller instrumentale komposisjonar. 

Vokale air-komposisjonar til lutt og blokkfløyte vart populære i hoffet til Elisabeth I, mot slutten av 1500-talet og hadde ei blomstringstid fram til 1620-talet. Komponisten og luttspelaren John Dowland gav i 1597 ut *First Booke of Songs or Ayres*. Av dei mest kjende lutt-airane hans finst «Come again», «Flow my tears», «I saw my Lady weepe» og «In darkness let me dwell». Sjangeren vart utvikla av mellom andre Thomas Campion.

Airen kom seinare til å framførast ved særskilde hoff-festar der gjestene ofte hadde på seg prangande drakter som minna om makeradedrakter. Denne typen airar vert kalla *courtly masquing ayre*. Komponisten og zinkespelaren John Adson publiserte i 1621 *Courtly Masquing Ayres*.

Barokken og klassisismen
------------------------

Populære døme på airar er den tredje orkestersuiten til Johann Sebastian Bach, *Air* og Air frå Water Music, i Suite i F-dur, HWV 348, av Georg Friedrich Händel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Air (music)» frå Wikipedia på engelsk, og «Air (musik)» frå Wikipedia på svensk den 10. april 2010.*
Gepideriket 539-551.
**Gepidane** (skyldt til *Gepanta*, «dei gåverike» ordlekkjen \**gjav, gåve*), var namnet på det eine av dei tre gotiske folkeslaga som danna sjølvstyrde kongedøme i tidleg mellomalder. Dei budde det meste av tida attmed vestgotarane.

Nemninga gepidar vart sett på folket i følgje Jordanes av di dei kom sist over Austersjøen, og Jordanes tyder det som «seinfør». Han skriv beint ut at dette folket «er seintenkte, og tunge og trå i kroppen». 

Frå byrjinga heldt gepidane seg attmed elva Wisla i dagens Polen. Derifrå eggja kong Fastida dei ut i hærtok mot burgundarane og vann over dei. Dette skal ha hendt på 300-talet. Mot slutten av det hundreåret fall gepidane under hunarane, som slo dei gotiske folka i 375. Som dei andre gotarfolka gjekk dei over til arianismen på 300-talet. 

Gepidarfolket vart lenge under hunisk styre, og slost for kong Attila i Slaget på Katalaunarmarka i 451. Då Attila døydde to år etter, slo gepidane seg fri frå hunarane i 454, og oppretta eit rike i Pannonia under kong Ardarik. Her slost dei mellom anna med herulane og vann over dei. 

Gepidekongedømet vara ved i om lag hundre år, til Langobardarane vann over dei i Slaget ved Asfeld i 552. Kong Kunimund vart drepen i slaget, og dottera Rosamunda vart tvungen inn i ekteskap med Alboin, sonen til langobardarkongen Audoin. 

Gepidane er rekna som nærskylde med austgotarane.

Kjelder
-------

Jordanes: Gotesoga
**Helene Margrete Bøksle** (fødd 1. april 1981) er ein norsk songar og skodespelar. Ho skriv det meste av materialet sitt sjølv, i framfører ein blandingsjanger mellom folkemusikk, pop og folkrock. Ho fekk det store gjennombrotet sitt i 2009 med juleplata *Det hev ei rose sprunge*, som selde til platinaplate til trass for at ho ikkje vart marknadsført. Bøksle har òg ved fleire høve sunge saman med Bjørn Eidsvåg, David Urwitz, Kurt Nilsen, Secret Garden og Vamp.

Bakgrunn
--------

Bøksle er dotter av Ivar Bøksle og vaks opp på Frydnes inst i Harkmarkfjorden utanfor Mandal. Ho er utdanna ved Nordisk Institutt for Scene og Studio.

Musikkarriere
-------------

Som 13-åring song Bøksle under utdelinga av Nobels fredspris. Hausten 2003 deltok ho i talentkonkurransen *Kjempesjansen* på NRK saman med Hannah Wilder på hardingfele. Ho stilte med låten «Heiemo og nykkjen», ei moderne framføring av mellomalderballaden «Nøkken som belar». Ho kom til finalen, der ho framførte den tyske folkevisa og julesalmen «Det hev ei rose sprunge», og enda på fjerdeplass. Jula 2003 opptredde ho under Frelsesarmeens julekonsert med «Det hev ei rose sprunge».

I september 2004 sette Bøksle opp musikktilstellinga *Elverhøy* i Ravnedalen i Kristiansand. Den trekte over 5 000 tilskodarar, og arrangementet vart seinare gjenteke tre år på rad.

Bøksle har levert vokal til temamusikken til videospelet *Age of Conan: Hyborian Adventures*, komponert av Knut Avenstroup Haugen i 2009. Denne musikken mottok ei rekkje prisar, milom anna Hollywood Music Awards for beste spel-musikk. Same år opptredde ho òg på Spellemannprisen 2009 med utdrag derfrå, og i oktober var ho med i NRK-programmet *Beat for beat*.

I 2010 turnerte Bøksle i Kina med musikarane Markus Lillehaug Johnsen (gitar) og Stein Inge Brækhus (perkusjon) i regi av Rikskonsertane, med 17 konsertar på to veker. Vesle julaftan og 2. juledag 2010 hadde Bøksle ein halv times julekonsert med Kringkastingsorkestret (KORK) på NRK1 med over 700 000 sjåarar.

I 2011 deltok Bøksle i Melodi Grand Prix 2011 med melodien «Vardlokk». I den fyrste delfinalen på Ørlandet 15. januar gjekk ho direkte vidare til finalen i Oslo Spektrum.

Diskografi
----------

* 2006: *Elverhøy*
* 2008: *Age of Conan: Hyborian Adventures* (spelmusikk)
* 2009: *Morild*
* 2009: *Det hev ei rose sprunge* (juleplate)
* 2010: *Det hev ei rose sprunge* (2010-versjon med to nye innspelingar)
* 2010: Kurt Nilsen – *Have Yourself a Merry Little Christmas* («Gje meg handa»)
* 2013: *Svalbard*
* 2014: *Godnatt, min skatt*
* 2014: *Stormy Nights* (Single)

Roller som skodespelar
----------------------

* *Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga* (1998 og 1998)
* *Vildanden* – Hedvig
* *Nattergalen* – Hovudrolle (2006)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Helene Bøksle» frå Wikipedia på bokmål, den 7. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Teieplikt** er ei plikt til å hindre andre å få adgang eller kjennskap til visse opplysingar. Teieplikt kan følge av lov, instruks eller avtale. I Noreg har teieplikt lovhjemmel i forvaltingslova §13 bokstav a-g. Brot på teieplikten kan medføre straff, erstatningsansvar, disiplinære reaksjonar mm. Kva for nokre opplysingar som er omfatta av teieplikt, vil vere spesifisert i ei føresegn eller ei semje. 

Dei vanlege formene av teieplikt omfattar gjerne opplysingar som rører ved ein person sin fysiske og psykiske helse og opplysingar som på annan måte høyrer til privatlivet hans. Det kan også vere kommersielle opplysingar og informasjon som kan vere til skade for fellesskapet dersom han vert offentleg kjend, jf. fvl. §19. 

Somme yrkesgrupper er pålagde teieplikt gjennom lovgjevinga. Dette gjeld til dømes helsearbeidarar, advokatar, prestar, offentleg tilsette som handsamar fortruleg informasjon og personar i forsvaret.

I ein del tilfelle kan det oppstå konflikt mellom teieplikt og andre omsyn, slik som opplysingsplikt eller opplysningar offentlegheita burde få kjennskap til. Døme kan vere opplysingar om forsvaret som ein meiner folk bør informerast om – eller informasjon som kan hjelpe å forhindre eller oppklare brotsverk. Unntaka er gjerne grunna i offentleg kontrollbehov. Unntaka er ofte kombinert med reglar som opplysingsplikt eller innsynsrett for offentlege.

Kjelder
-------

1. ↑  «Lov om behandlingsmåten i forvaltningssaker (forvaltningsloven) - Lovdata», *lovdata.no*, henta 5. oktober 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Taushetsplikt» frå Wikipedia på bokmål, den 23. februar 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Koordinatar: 67°53′00″N 18°33′00″E﻿

**Kebnekaise**, nordsamisk **Giebmegáisi** eller **Giebnegáisi**, er det høgaste fjellet i Sverige og ein del av Dei skandinaviske fjella.

Ei fjellrekke i Kiruna kommune har dei to høgaste fjelltoppane i Sverige, Nord- og Sørtoppen. Sørtoppen er dekt av ein isbre, slik at høgda vert endra etter kor mykje breen smeltar. Dei siste tiåra har breen vorte mindre. Sommaren 2004 var han 2103 moh. Det høgste punktet i Sverige på fast fjell er nordtoppen åt Kebnekaise på 2097 moh.

Namngjeving
-----------

Det svenske namnet *Kebnekaise* er avleia av *Giebmegájsse* (lulesamisk) eller 
*Giebmegáisi* (nordsamisk), som tyder «grytefjellet». Dette er eit underleg namn, ettersom fjellet slett ikkje liknar ei gryte. Det gjer derimot fjellet Duolbagorni (Tolpagorni) i nærleiken. Namngjevinga kan ganske enkelt ha skuldast ein feil då ein laga det første generalstabskartet over området i 1889. Samar som bur i området hevder at det rette namnet eigentleg er *Basievaare*, «det heilage fjellet».

Klatring
--------

Den fyrste som klatra opp på Kebnekaise var den franske geografen Charles Rabot (1856-1944). Han klatra opp i samband med ein ekspedisjon og nådde toppen den 22. august 1883. 

Nær fjellet ligg Kebnekaise fjällstation, der det vert organisert toppturar med fjellførar. Sørtoppen kan klatrast av normalt fjellvande folk om dei nyttar den vestre ruta frå fjellstasjonen. Ein noko lengre veg går frå Kungsleden via Singivagge. Den austlege ruta vert nytta av fjellførarane og har enklare klatremoment. Nordtoppen krev spesialkunnskap og -utstyr for ei trygg oppstiging.

Hendingar
---------

I mars 2012 styrta eit norsk militærfly i vestveggen av fjellet. Alle fem ombord omkom.

Kjelder
-------

1. ↑  Kai Jæger Kristoffersen; Oliver Rønning (7. august 2018). «Sverige har fått nytt høyeste punkt etter rekordvarme». *NRK.no*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Føyno (Føyen) skipreide** var ei av elleve skipreider i Sunnhordland, tidlegast i historia kjent som **Kåravik skipreide**. Begge namna er gjevne etter stader i Stord kommune, høvesvis øya Føyno og Kåravik (Kårevik), gard og bustadfelt i Leirvik.

Geografisk område etter gammal inndeling:

* Stord sokn
* Bømlo sokn
* Bremnes sokn
* Moster sokn (unnateke området sør for Bømlafjorden)
* del av Fitjar sokn (øyane vest for Trollosen og Eggøyosen)
* del av Eid sokn (søre delen av øya Huglo).

Geografisk område etter noverande inndeling:

* Stord kommune
* Bømlo kommune (unnateke Aga krins)
* del av Fitjar kommune (øyane vest for Trollosen og Eggøyosen)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene. 1872 vart Føyno tinglag oppløyst og erstatta av Finnås tinglag og Stord tinglag.

Referansar
----------

1. ↑  Arkivverket: Matrikkel 1838
2. ↑  Arkivverket: Om Føyen tinglag

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Hordaland med skipreidene innteikna (frå *Norsk historisk leksikon*)
**Gerard van Honthorst** eller *Gerrit van Honthorst* (4. november 1592–27. april 1656) var ein nederlandsk målar under barokken, både fødd og død i Utrecht. Han var ein av dei få nederlandske målarane med internasjonalt ry i samtida, ofte kalla for Utrechts Caravaggio grunna bruken av chiaroscuro.

Liv og gjerning
---------------

'Den fortapte sonen', 1623
Honthorst var ei tid elev av Abraham Bloemaert. I 1616 reiste han til Italia og fullførte utdanninga si i Roma, der han i særleg grad studerte verk av Caravaggio. Han arbeidde elles for mektige oppdragsgjevarar som kardinalen Scipione Caffarelli-Borghese og bankieren, markgreven Vincenzo Giustiniani, ein samlar av Caravaggio-verk. Han møtte den italienske målaren Guido Reni og arbeidde saman med han.

Kring 1620 kom Honthorst tilbake til Utrecht og gifta seg med kusina si. År 1622 vart han teken inn i målarlauget i Utrecht. Der trefte han den fordrivne vinterdronninga, Elisabeth Stuart, og vart hyra til å undervise borna hennar. Han kjøpte seg eit stort hus og opna målarverkstad i byen. I 1628 oppheldt han seg i London, saman med eleven Joachim von Sandrart. I London arbeidde han for kong Karl I, og måla mellom anna eit allegorisk bilete med portrett av den kongelege familien.

På 1630-talet måla Honthorst nokre bilete frå dansk historie til danskekongen, Kristian IV, og mellom anna eit portrett av kongsdottera Leonora Kristine. Fyrstane av Oranje, Fredrik Henrik og Vilhelm II utnemnde han til hoffmålar i 1637 og gav han talrike oppdrag. Ettersom han fekk så mange oppdrag i Haag opna han der den andre målarverkstaden sin, og frå 1637 var han medlem av målarlauget i Haag, aktiv i byen til 1652.

I verka sine blanda Honthorst element både frå Abraham Bloemaert og frå Caravaggio. For det meste vende hans seg mot nattleg belysning med bruk av kjertelys eller lampelysa. Desse bileta plar ha ein noko kraftigare gulfarge i lysninga og svakt gjennomsiktige skuggar. Han måla også mange framifrå portrett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gerrit van Honthorst» frå Wikipedia på tysk, den 7. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gerard van Honthorst**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
G20-landa  
(19 medlemsland markert med blått, EU markert med lyseblått)
**G20** er eit uformelt forum for drøfting av økonomiske problemstillingar. I forumet deltek leiande industrialiserte land og leiande utviklingsland.

G20 er samansett av dei 20 største økonomiane i verda. Medlemmer (2008) er dei 19 statane Argentina, Australia, Brasil, Canada, Frankrike, India, Indonesia, Italia, Japan, Kina, Mexico, Russland, Saudi-Arabia, Storbritannia, Sør-Afrika, Sør-Korea, Tyrkia, Tyskland og USA i tillegg til Den europeiske unionen. I tillegg deltek Det internasjonale pengefondet (IMF) og Verdsbanken.

På dei årlege G20-møta samlast finansministrane og sentralbanksjefane i medlemslanda for å diskutere dagsaktuelle politiske og økonomiske saker.

G20-landa står for 85-90 prosent av brutto nasjonalprodukt i verda og 80 prosent av utanrikshandelen. Landa har to tredeler av befolkninga i verda.

|  |
| --- |
| G20-medlemer:1. Argentina
2. Australia
3. Brasil
4. Canada
5. Frankrike
6. India
7. Indonesia
8. Italia
9. Japan
10. Folkerepublikken Kina
11. Mexico
12. Russland
13. Saudi-Arabia
14. Sør-Afrika
15. Sør-Korea
16. Tyrkia
17. Tyskland
18. Storbritannia
19. USA
20. EU
 |

Historie
--------

G20 overtok rolla til G33 som igjen avløyste G22. Planane om ei slik gruppe kom fram under G7-møtet i Köln i Tyskland i juni 1999, og gruppa vart formelt etablert under møtet til G7-finansministrane 26. september 1999. Det konstituerande møtet vart halde 15. desember-16. desember 1999 i Berlin.

CG20-møte
---------

(Lista er ikkje komplett)

* 1999: Berlin i Tyskland
* 2000: Montreal i Canada
* 2001: Ottawa i Canada
* 2002: Delhi i India
* 2003: Morelia i Mexico
* 2004: Berlin i Tyskland
* 2005: Beijing i Kina
* 2006: Melbourne i Australia
* 2007: Cape Town i Sør-Afrika
* 2008: São Paulo i Brasil
* 2008: Washington D.C. i USA
* 2009: London i Storbritannia
* 2010: Nairobi i Kenya
* 2011: New Zealand
* 2012: Storbritannia
* 2013: St. Petersburg i Russland

Kjelder
-------


* NTB i ABC-nyheter

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Gros-de-Vaud** er eit distrikt i kantonen Vaud i det sørvestlege Sveits. Distriktet, som ligg sentralt i Vaud, har eit areal på 231 km² og hadde 37 315 innbyggarar i 2009. Echallens er hovudstad i distriktet.

1. juli 2011 omfattar Gros-de-Vaud 44 kommunar, ni færre enn tre år tidlegare. Echallens er den einaste kommunen med meir enn 5 000 innbyggarar. Dei andre kommunane er Assens, Bercher, Bettens, Bioley-Orjulaz, Bottens, Boulens, Bournens, Boussens, Bretigny-sur-Morrens, Chapelle-sur-Moudon, Correvon, Cugy, Daillens, Denezy, Essertines-sur-Yverdon, Etagnières, Fey, Froideville, Goumoëns, Jorat-Menthue, Lussery-Villars, Martherenges, Mex, Montilliez, Morrens, Neyruz-sur-Moudon, Ogens, Oppens, Oulens-sous-Echallens, Pailly, Penthalaz, Penthaz, Penthéréaz, Peyres-Possens, Poliez-Pittet, Rueyres, 
Saint-Barthélemy, Saint-Cierges, Sullens, Thierrens, Villars-le-Terroir, Vuarrens og Vufflens-la-Ville.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gros-de-Vaud (Bezirk)» frå Wikipedia på tysk, den 12. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* HDS
* GeoNames

 |
| **Kehl** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Kehl | 

Kehl is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Baden-Württemberg  Freiburg  Ortenaukreis |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  75.06 km² |
| Innbyggjarar  - By (2012) | 33991 |
| Koordinatar | 48°34′″N 7°49′″E﻿Koordinatar: 48°34′″N 7°49′″E﻿ |
| Høgd over havet | 139 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 77694 |
| Telefon-retningsnummer | 07851, 07854, 07853 |
| Bilnummer | OG, KEL, LR, WOL |
| **Heimeside:** www.kehl.de |

**Kehl** er ein by sørvest i Tyskland i Ortenaukreis i Baden-Württemberg. Han ligg ved elva Rhinen, like ovanfor den franske byen Strasbourg.

Historie
--------

Landsbyen Kehl vart første gong nemnd i 1038. I 1338 vart den første permanente brua mellom Kehl og Strasbourg opna. I 1678 vart byen erobra av Frankrike, og han vart rekna som ein del av forsvarsverket til Strasbourg. Landsbyen vart derfor omgjort til ei festning i 1683 av den franske arkitekten Vauban. Annekteringa av byen og området kring til Frankrike vart anerkjend med freden i Ryswick i 1697, men gjeve attende til Det tysk-romerske riket og markgrevskapet Baden året etter. 

I 1774 fekk Kehl tyske byrettar av markgreve Karl Fredrik av Baden. Under den store franske krigen vart Kehl igjen slått saman med Strasbourg under Den første franske republikken, før han vart gjeven attende til Baden (no eit kurfyrstedøme) i 1803. Etter ei kort tid under Austerrike, vart byen endeleg gjeven attende til Baden (no eit storhertugdøme) i 1815 og festninga vart riven ned. 

I 1840-åra kom den første jernbanen til byen og i 1861 vart den første jernbanebrua bygd og det første direkte sambandet mellom Paris og Wien gjekk her. 

Etter den første verdskrigen og Versaillestraktaten vart hamna i Kehl plassert under fransk administrasjon dei neste sju åra, for å hindre eit mogeleg tysk åtak mot den franske byen Strasbourg på den andre sida.

Under den andre verdskrigen, etter slaget om Frankrike, vart Kehl omgjort til ein forstad av Strasbourg. Etter krigen vart alle innbyggjarane drivne ut av Kehl og det vart verande slik fram til 1953, då byen vart gjeven attende til Vest-Tyskland og flyktningane kunne vende heim att. 

I 2009 vart NATO-toppmøtet i Tyskland og Frankrike halden i Strasbourg og Kehl.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kehl» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Wikisource link to Part III». *Treaty of Versailles*. Wikisource.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kehl**

* Offisiell nettstad
* Bilete av Kehl Arkivert 2011-10-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Gerard Dou** eller **Gerrit Dou** (7. april 1613–9. februar 1675) var ein nederlandsk sjangermålar i barokken. Grunna sin lidenskap for noggranne detaljar og sin fullenda teknikk, vert han rekna som grunnleggjaren av finmålinga (miniatyrmåleri) i Leiden, ein tradisjon som heldt seg i byen langt inn i det 18. hundreåret. Dou var både fødd og døydde i Leiden.

Liv
---

*Sjølvportrett*, 1640-50
Dou var lærling hos faren, glasmålaren Douwe Janszoon. Frå 1624 gjekk han i lære hos Bartholomeus Dolendo, deretter i to år hos Pieter Couwenhorn og 1628-31 hos Rembrandt. Dou tok etter Rembrandts tidlege måte å måle på, og meisters behandling av chiaroscuro.

Inspirert av François Duquesnois plasserte Dou gjerne modellen i ei vindaugsopning smykka med relieff. Slik vart den avbilda personen framsynt i fullt dagslys, medan bakgrunnen, interiøret var innsveipt i eit dunkelt lys. Dette gjorde Dou både i sjølvportrett og i øvrige verk.

Frå 1632 arbeidde Dou sjølvstendig i Leiden. Etter 1640 var han særleg kjend for gode sjangerbilete i miniatyrformat. Scenene går for det meste føre seg i mørke og tronge rom. Gjennom heile livet heldt Dou fram med å avbilde både folk og dei minste hendingar med spiss pensel og ein miniatyrprega måte å måle på. I 1648 vart han medlem av Sint-Lucasgildet i Leiden, og var ein berømt målar i samtida.

*Tenestejente i eit vindauge*, ca. 1660

Gjerning
--------

Heilt fram til han døydde var Dou leiar for kunstnarkrinsen til dei nederlandske finmålarane. Mellom dei som gjekk i lære hos han finn ein Godfried Schalcken, Gabriel Metsu, Frans van Mieris den eldre, Pieter van Slingeland, Jan van Staveren, Quiringh van Brekelenkam, Domenicus van Tol, Arie de Vois, Bartholomeus Maton og fleire.

Dou utvikla, trass si tidkrevjande finmåling, ein overraskande produktivitet som gjer at han er representert i mange museum. Ca. 200 verk av Dou er kjende. Dei viktigaste verka er no i Rijksmuseum  i Amsterdam, Louvre i Paris og National Gallery i London.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gerard Dou» frå Wikipedia på tysk, den 10. mai 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gerard Dou**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BPN

 |