recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Louvre i Paris er eit stort og kjend museum som syner fram kunst- og kulturskattar frå fleire land og frå mange århundre.
**Museum** er institusjonar som samlar og syner fram kulturskattar og andre ting me kan læra av eller berre har glede av å sjå, både slikt som menneske har laga i gamal og ny tid, og døme på det som finst i naturen. Det er soleis museum med samlingar av geologiske stein- og mineralprøver, fossil, arkeologiske funn, ny og gamal målarkunst og skulptur, gamle bygningar og heile gardstun, båtar og skip og så bortetter. Dei fleste musea er meir eller mindre sterkt spesialiserte.

Ein definisjon vedteken av ICOM (*International Council of Museums* eller 'Det internasjonale museumsrådet') på generalforsamlinga i København i 1974 seier at eit museum er «ein ikkje-kommersiell varig institusjon som skal tena samfunnet og samfunnsutviklinga; som er open for publikum; som samlar inn, vernar, forskar i, formidlar og stiller ut materielle vitnesbyrd om menneska og deira omgjevnader for studie-, utdannings- og underhaldningsføremål».

Sjå òg
------

* Kategori:Museum i Noreg

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE
* NDL

 |
*Sjå òg Børrøyfjorden i Nordland.*
Utsikt frå Siggjo.  
 *Foto: Vegard Økland*
**Børøyfjorden** er ein 11 km lang sidefjord til Bømlafjorden og Hardangerfjorden i Bømlo kommune. Fjorden ligg litt sør for midten av kommunen mellom øyane Børøy, som fjorden er kalla opp etter, i vest, Moster i aust og sjølve Bømlo i nord og vest. 

Fjorden har innløp mellom Totsholmen i aust og Barodden på Midtøya i vest. Frå her strekkjer fjorden seg generelt nordover, men har ei rekkje viker og osar langs heile lengda, i tillegg til fleire små øyar. Like innanfor innløpet ligg Russøya og rett aust for denne igjen ligg delar av tettstaden Moster ved Grindheimvågen. Mosterhamn ligg på andre sida av øya ved Bømlafjorden. Fra Børøyfjorden kjem ein gjennom Tungholmsundet til Håvikosen og Håvikvågen. Frå Håvik inst i Håvikvågen, stig Siggjo rett opp til 474 meter over havet. Ved Tungeholmsundet går Røyksundkanalen som fører nesten 2 km austover til Spyssøysundet og Gassasundet vest for Spyssøy. Vest for Håvik og Siggjo ligg Finnåsvika og inst i vika ligg grendene Finnås og Sakseid. Frå Sakseid går Kulleseidkanalen ut til Trøytarosen, Vornesosen, Hiskosen og sørom Hiskjo ut mot havet. I Finnåsvika ligg Ulvesøya og sør for denne Børøya, som har ei lita grend lengst sør.
**Music for the Royal Fireworks** (**HWV 351**, «Musikk for kongeleg fyrverkeri») er ein musikalsk suite komponert av Georg Friedrich Händel i 1749 då han var tilsett hos kong Georg II av Storbritannia for fyrverkeriet i Green Park i London den 27. april 1749. Dette var for å feire slutten på den austerrikske arvefølgjekrigen og signeringa av Aix-la-Chapelle-traktaten i 1748.

*A VIEW of the FIRE-WORKES and ILLUMINATIONS at his GRACE the Duke of RICHMOND'S at WHITEHALL and on the River Thames on Monday 15 mai 1749. Performed by the direction of Charles Fredrick Esq.* Håndmålt etsing.
Musikarane spelte i eit spesialbygt bygg som vart teikna av Servandoni, ein teaterdesigner. Musikk var bakgrunnsmusikk for det kongelege fyrverkeriet som var konstruert av Thomas Desguliers, son til presten og vitskapsmannen John Theophilus Desaguliers. Framsyninga var derimot ikkje like suksessfullt som musikken var. Den enorme trebygningen tok fyr etter at eit lågrelief av kong Georg II kollapsa. Musikken hadde vorte framført offentleg seks dagar tidlegare, den 21. april 1749, då det var ei full øving av musikken i Vauxhall Gardens. Over tolv tusen menneske, som kvar betalte to shilling og seks pence, kom for å sjå, og skapte ein tre timar langt trafikkork av hestevogner fordi hovudruta sør for elva var stengd etter at ein boge i den nybygde London Bridge hadde kollapsa.

Då musikken vart publisert, ønskte Händel å presentere verket som ein ouverture, men krona hadde alt gjeve det tittelen «Music for the Royal Fireworks», som propaganda til fordel for den elles upopulære avtalen og monarken.

Musikk og instrumentering
-------------------------

*Music for the Royal Fireworks* opnar med ein fransk ouverture og inneheld ein bourrée og to menuettar. 

Verket består av fem satsar:

1. *Ouverture*: Adagio, Allegro, Lentement, Allegro
2. *Bourrée*
3. *La Paix*: Largo alla siciliana
4. *La Réjouissance*: Allegro
5. *Menuett I og II*

Det vart instrumentert for eit stor blåseensemble som bestod av 24 oboar, 12 fagottar (og ein kontrafagott), ni trompetar, ni valthorn, tre par pauker og fleire skarptrommer. 

Det fulle ensemblet speler på alle satsane bortsett frå den rolege *Bourrée* og den første menuetten, som berre vert spelt av oboar, fagottar (og strykarar).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Music for the Royal Fireworks» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mai 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Great Britain. Board of Ordnance. London : trykt av W. Bowyer, seld av R. Dodsley og M. Cooper. 1749.
2. ↑
3. ↑  Fr. Chrysander, *Water-Music, Firework-Music, Concertos and Double Concertos for Full Orchestra by George Frederic Handel*, trykt på ny 1965, Gregg Press Inc. New Jersey, U.S.A.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fireworks Music: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.
**Eddie Daniels** (fødd 19. oktober 1941) er ein amerikansk musikar og komponist. Sjølv om han er mest kjend som jazz-klarinettist, har han òg spelt alt- og tenorsaksofon, og i tillegg klassisk musikk på klarinett.

Biografi
--------

Daniels var fødd i New York City i ein jødisk familie. Mora var frå Romania. Han voks opp på Manhattan Beach i Brooklyn i New York City. Han vart interessert i jazz som tenåring. Det første instrumentet hans var altsaksofon, og 15 år gammal spelte han i ein ungdomskonkurranse ved Newport Jazz Festival. 13 år gammal spelte han òg klarinett.

Daniels har turnert og spelt inn musikk med mange band, små grupper og orkester, og vore mange gonger på fjernsyn. Sidan 1980-åra har han hovudsakleg fokusert på klarinett. I 1989 vann han Grammyprisen for å ha spelt Roger Kellaway sitt arrangement av *Memos from Paradise*. Han har òg spelt med artistar som Freddie Hubbard, Richard Davis, Don Patterson og Bucky Pizzarelli.

Eddie Daniels har spelt med Thad Jones, og i nyare tid som gjesteartistt for Gordon Goodwin's Big Phat Band på albumet *Swingin' For The Fences*. 

I 2009 komponerte den sveitsiske komponisten og saksofonisten Daniel Schnyder ein *Solokonsert for klarinett og orkester* kalla *MATRIX 21* for Eddie Daniels og dediserte denne til han.

Diskografi
----------

### Som leiar

* *First Prize!* (Prestige, 1966)
* «Nepenthe» med John Patitucci, Chuck Loeb and Dave Weckl

(GRP, 1990)

* *Memos From Paradise* (GRP,1988)
* *Brief Encounter* (Muse,2006)

### Som sidemann

Lite utval. 

**Med George Benson og Joe Farrell**

* *Benson & Farrell* (CTI, 1976)

**Med Richard Davis**

* *Muses for Richard Davis* (MPS, 1969)

**Med Johnny Hammond**

* *Higher Ground* (Kudu, 1973)

**Med Yusef Lateef**

* *10 Years Hence* (Atlantic, 1974)

**Med Airto Moreira**

* *Virgin Land* (Salvation, 1974)

**Med Don Patterson**

* *The Return of Don Patterson* (Muse, 1972)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eddie Daniels» frå Wikipedia på engelsk, den 31. august 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Sorin Tudor (10 November 2010). «Eddie Daniels: Mama mea este românca!» (på rumensk). webcultura.ro. Henta 31. august 2014.
2. 1 2  Yanow, Scott. «Eddie Daniels: Biography». Allmusic. Henta 12. desember 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* CiNii
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Dagar i menstruasjonssyklusen
**Menstruasjon**, **mensen**, **det månadlege, tante raud** osb. er nemingar brukte om ei blødning frå vagina som dei fleste kvinner i fruktbar alder har om lag ein gong i månaden (gjennomsnittleg kvar 28. dag). Blødninga er eigentleg ei utsondring av både blod og slimhinnerestar.

Menstruasjonssyklusen er ein fysiologisk syklus som er styrt av kjønnshormon og er ein naudsynt prosess for reproduksjon. Store apar, som sjimpansar og orangutangar, har også menstruasjonssyklusar, men hjå dei fleste andre pattedyra finn vi i staden østrus-syklus. Denne artikkelen handlar hovudsakleg om menstruasjon hjå menneske.

Syklusen tek til ved at kvinnekroppen frigjev ei eggcelle (somme gonger fleire) frå eggstokkane, noko som blir kalla eggløysing. Medan egget vandrar ned eggleiaren bygger det seg opp ei slimhinne i livmora. Viss egget blir befrukta vil det slå seg til ro der og veksa. Viss det ikkje skjer noka befrukting vil kroppen skilja ut livmorsslimhinna, som kjem ut saman med blod som menstruasjon. Dersom menstruasjonen uteblir reknar ein det gjerne som eit teikn på at ein er blitt gravid, sjølv om det ikkje alltid treng vera det. 

Menstruasjonen tek til under puberteten til normalt fruktbare kvinner ein stad mellom åtte og seksten års alder, men i gjennomsnitt i tolvårsalderen. Den første menstruasjonen blir feira i mange kulturar med ein overgangsseremoni. Etter overgangsalderen, typisk mellom 45 og 55 års alder, sluttar kvinner å menstruera og kan dermed ikkje lenger få barn. Også denne overgangen er viktig i mange kulturar, til dømes kan kvinner ha friare reglar for kva som er sømeleg klesdrakt.

Sjå òg
------

* Menstruasjonsbind

Kjelder
-------

1. ↑  At what age does a girl get her first period? Arkivert 2008-10-24 ved Wayback Machine. frå *Menstruasjon and the Menstrual Cycle*, National Women's Health Information Center (accessed June 11, 2005).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Menuett i G-dur** er eit klaverstykke som finst i *Anna Magdalena Bachs notebok* frå 1725. Det vart tidlegare tilskrive Johann Sebastian Bach (BWV Anh. 114), men vert no vanlegvis tilskrive Christian Petzold.

Noteboka det er snakk om høyrte til den andre kona til Johann Sebastian Bach, Anna Magdalena, og er ei samling av musikk av forskjellige komponistar frå seint på 1600-talet og tidleg på 1700-talet, mellom andre François Couperin, Georg Böhm, Johann Sebastian Bach sjølv og kanskje noko av sønene hans (som Carl Philipp Emanuel Bach). Dei fleste av kommentarane i noteboka vart gjort av Anna Magdalena sjølv. Berre få komponistar er identifiserte i boka. Menuett i G-dur er eit av dei mange anonyme verka. I 1970-åra vart stykket identifisert frå ein cembalosuite av organisten Christian Petzold frå Dresden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Minuet in G major, (BWV Anh. 114)» frå Wikipedia på engelsk, den 29. april 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Wolff, Christoph. «Bach. III. 7. Johann Sebastian Bach. Works», *Grove Music Online*, red. L. Macy (henta 21 December 2006), grovemusic.com (krev medlemskap)
2. ↑  Williams, Peter F.. 2007. *J.S. Bach: A Life in Music*, p. 158. Cambridge University Press.
3. ↑  Schulenberg, David. 2006. 
The Keyboard Music of J.S. Bach*, s. 522 and elsewhere.*
4. ↑  Bach-Jahrbuch 1978, s. 54.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Notebok for Anna Magdalena Bach: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.
* Menuett i G-dur frå free-scores.com
Soyabønnespire og mungbønnespire.
**Bønnespirer** er ein type matspire laga av bønner. Fleire ulike bønneslag kan brukast til føremålet, men mungbønner og soyabønner er særleg utbreidde. Bønnespirer kan etast rå, kokt eller steikt. Dei kan også varmast i mikrobølgjeomn.

Tradisjonen med å eta spirer har gamle røter i Asia, der bønnespirer blir brukte i ulike rettar, som salatar, suppar, wokrettar og vårrullar.

Bønnespirer har ein mild delikat og er sprøe i rå tilstand.
Mungbønnespirer er 2-3 mm tjukke og kvite, med bleikgul farge i begge endar. Det grøne bøneskalet kan sitja på eller ikkje.

* Mungbønnespirer med skal.Mungbønnespirer med skal.
* Bønnespirer laga i glas.Bønnespirer laga i glas.
* Bønnespirer i mold (ikkje til å eta).Bønnespirer i mold (ikkje til å eta).
* Kongnamul er ein koreansk rett laga av soyabønnespirer.Kongnamul er ein koreansk rett laga av soyabønnespirer.

Kjelder
-------


* «Bønnespirer» Arkivert 2014-08-26 ved Wayback Machine. frukt.no
* «Spirer» Arkivert 2014-10-29 ved Wayback Machine. frukt.no

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bønnespirer**
Koordinatar: 60°41′28.802″N 5°43′23.484″E﻿

Innløpet til Indre Osterfjorden. Vassneset ligg til høgre på bilete og i føregrunnen ligg Romarheimsfjorden.
**Indre Osterfjorden** er ein del av fjordsystemet rundt Osterøya, og ligg på nordsida av øya. Fjorden ligg i kommunane Osterøy og Vaksdal. Han strekkjer seg 7 km austover og skiftar namn til Eidsfjorden der fjorden snur nordaustover. Lengda av Indre Osterfjorden medrekna Eidsfjorden er 12 km. Om lag 2 km vest for innløpet til Eidsfjorden kjem Veafjorden opp frå sør. 

Fjorden har innløp i vest ved Vassneset, det nordlegaste punktet på Osterøy, og går først søraustover til Grøssvikvågen, ein 1,5 km lang våg ved Grøssviki. Frå her svingar fjorden nordaustover og så søraustover igjen rundt Sverrestuven, ein ås på 298 moh. Aust for Sverrestuven stikk neset Klubben sørover i fjorden, og her kjem Veafjorden opp frå sør. Fjorden held fram austover, forbi Kallandsklubben i sør til Bylgjaneset og Hesjedalsfossen der Eidsfjorden held fram vidare nordaustover til Eidslandet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
**The Music Corporation of America**, vanlegvis berre kjent som **MCA**, var eit USA-basert musikkføretak. MCA publiserer musikk, bøker og driv eit plateselskap.

MCA vart grunnlagt som eit «musikkbooking»-agentur basert i Chicago i 1924 av Jules Stein. Firmaet var pionerar med å praktisere band på turne. Tidleg framståande MCA-booka artistar inkluderte King Olvier og Jelly Roll Morton.

Lew Wasserman vart raskt forfremma og sett til å styre MCA i nesten 40 år. Under leiinga hans ekspanderte firmaet til fjernsyn (grunnla EMKA, Ltd. som eig Paramounts filmbibliotek før 1948 og Revue Studios, toppleverandøren av fjernsyn for alle kringkastingsnettverk i 30 år). Wasserman ekspanderte òg MCA med å kjøpe Universal Studios i 1962, snudde det rundt og gjorde det om til filmstudio. Andre leiarar i firmaet er Sidney Sheinberg, som var styreleiar for MCA, og Ned Tanen, tidlegare sjef for Universal Pictures.

MCA gjekk inn i platebransjen i 1962 med oppkjøpet av det USA-baserte Decca Records, som inkluderte Coral Records og Brunswick Records. Desse etikettane vart lagt under MCA Records tidleg på 1970-talet. Firmaet gjekk inn i forlagsbransjen i 1975 med oppkjøpet av G. P. Putnam's Sons. I 1979 kjøpte det opp ABC Dunhill Records med dotterselskapa ABC Records, Paramount Records, Impulsive Records, Dot Records og Dunhill Records. Chess Records vart kjøpt i 1985 medan Motown Records vart kjøpt i 1988 og selt igjen til Polygram i 1993.

GRP Records og Geffen Records vart kjøpt opp i 1990, det same året som MCA Corporations holdingselskap vart kjøpt opp av Matsushita-gruppa.

Seagram Company Ltd. kjøpte i 1995 80% av aksjane i *MCA INC.* og same år droppa dei nye eigarane MCA-namnet og firmaet endra struktur til Universal Studios og musikkdivisjonen deira, *MCA Music Enternainment Group* vart døypt om til Universal Music Group. I 1996 selde Seagram G. P. Putnam's Sons til Pinguin Group. I 1998 kjøpte Seagram PolyGram frå Phillips og fusjonerte det med Universal Music Group. Når Seagram Company Ltd. så vart kjøpt opp av det franske selskapet Pernod Ricard, vart Universals holding selt til Vivendi Universal.

Våren 2003 vart MCA Records lagt under Geffen Records. Deira country-etikett MCA Nashville Records er enno i drift.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Music Corporation of America» frå Wikipedia på bokmål, den 23. januar 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Universal Music Group si heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC
* MusicBrainz (label)

 |
Ulike typar eddik i flasker.
**Eddik** er ei væske som anten er lagd eller har kome til av seg sjølv ved at ei alkoholhaldig væske har gjæra på grunn av eddiksyrebakteriar, *Acetobacter aceti*, som så godt som alltid finst i lufta. Gjæringa er ein oksidasjonsprosess, og krev difor at det er oksygen til stades.

Eddik vert nytta i matlaging, til konservering av mat, i næringsmiddelindustrien osb. God eddik, som må lagrast lufttett og kjølig, skal vere klår og ha ein rein og sterk og sur smak som ikkje er skarp.

Hovudinnhaldet i eddik er eddiksyre og vatn. Dessutan finst det andre emne, alt ettersom kva slags alkoholhaldig væske som har gjæra av seg sjølv eller har vore sett til gjæring på til dømes industrielt vis. Etter det råstoffet som vert nytta, får ein vineddik, spriteddik, frukteddik, øleddik, malteddik osb. I somme eddiktypar vert det tilsett fruktsafter og krydder.

Vidgjeten er den franske vineddiken, som vert laga ved at vin står i kar på ein varm stad, og etter nokre veker er gjæra eller surna til eddik; det franske ordet for eddik, *vinaigre*, tyder «sur vin». For å få fart på gjæringa ved snøgt å få opp mengda av eddiksyrebakteriar, kan litt gamal eddik setjast til vinen.

Industrielt kan eddik lagast på ein snøgg måte ved å nytte 10 % sprit tilsett litt øl eller vørter som råstoff, og late dette risle over høvelspon av bøketre medan luft på om lag tretti gradar celsius vert blåst opp i væska for fart i oksydasjonsprosesen. Eddiksyre kan dessutan lagast kjemisk og tilsetjast vatn, aromastoff og farge til eddiken har brukbar styrke, lukt og utsjånad.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
**Idrijca** er ei elv som renn gjennom Idrijaåsane og Cerknoåsane i Slovenia. Ho er 60 km lang. Elva spring ut nær Vojsko, renn nordvestover, og etter å ha passert Idrija snur ho nordvestover. Ho renn gjennom Spodnja Idrija og Cerkno før ho munnar ut i Soča i Most na Soči.

Øvre Idrijca
Sluser nær Idrija
Elva har eit nedslagsfelt på om lag 598 km². Dei største sideelvane hennar er Belca, Zala, Cerknica og Bača frå høgre og Nikomlja, Kanošica og Trebušica frå venstre. Ei av sideelvane frå høgre er òg Jezernica, som kjem frå Divjesjøen. Ho er berre 55 meter lang og den kortaste elva i Slovenia. 

Elva har mykje fisk, mellom anna laks, regnbogeaure og harr. Tidlegare vart det drive tømmerfløyting ned Idrijca til Idrija, der tømmreret vart nytta som stivarar i kvikksølvgruva Idrija. Det vart laga spesielle sluer for dette frå 1600-talet og ut 1800-talet. 

Området i øvre Idrijca er ein del av Øvre Idrijca naturpark. Dette omfattar mange karstformasjonar. Under den andre verdskrigen stod eit sjukehus som høyrte til motstandsrørsla her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Idrijca» frå Wikipedia på engelsk, den 17. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Kart over Idrijca Arkivert 2017-07-29 ved Wayback Machine.. Geopedia.si
	+ Øvre Idrijca naturpark Arkivert 2008-06-09 ved Wayback Machine.


Koordinatar: 46°09′N 13°46′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
Baron **Menno van Coehoorn** (ca. mars 1641–17. mars 1704) var ein nederlandsk soldat og militæringeniør. Han gjorde mange viktige våpennyvinningar innan omleiringar og festningsverksteknikkar. Han vert òg kalla «den hollandske Vauban» (*Hollandse Vauban*) etter den kjende franske motparten hans Sébastien Le Prestre de Vauban.

Han fekk ei særs god militær utdanning og 16 år gammal var han kaptein i den nederlandske hæren. Under dei engelsk-nederlandske krigane tok han del i forsvaret av Maastricht i 1673 og omleiringa av Grave i 1674, der han nytta ein liten bombekastar (kalla coehorn) som han fann opp med stor effekt mot den franske garnisonen. Han vart forfremma til oberst for handlingan i slaget ved Seneffe (1674), og var òg til stades under slaget ved Kassel (1677) og slaget ved Saint Denis (1678).

Coehoorn fekk mykje kunnskap og innsikt i bygging av festningsverk ved å erobre mange av dei sjølv. Det første verket han publiserte, *Versterchinge de Vijfhoeks met alle syne Buytenwerken* (Leeuwarden, 1682), gav han merksemd. Coehoorn fekk byggje om mange festninsgverk i Nederland. Han formulerte ideane sine i hovudverket hans *Nieuwe Vestingbouw op een natte of lage horisont* i 1685, der han greidde ut om tre forskjellige festningssystem. 

I niårskrigen (1689–1697) tente Coehoorn som brigader. I slaget ved Fleurus utmerkte han seg stort og han forsvarte Namur, ei festning han sjølv hadde bygd, då ho vart kringsett av franskmennene i 1692. Namur vart teken av Vauban, men Coehoorn fekk hemn tre år seinare i omleiringa av Namur i 1695, då Coehoorn tok attande Namur, trass i at Vauban hadde brukt mellomtida til å utbetre festninga. Coehoorn vart generalløytnant og generalinspektør for dei nederlandske festningane, og han fekk mykje heider. Han kommanderte eit korps i armeen til hertugen av Marlborough frå 1701 til 1703, og i dei mange omleiringane i Nederlanda i desse åra var den tekniske dugleiken hans høgt verdsett. Den raske raseringa av festninga av Bonn og omleiringa av Huy i 1703 vart store suksessar for han. I starten av det påfølgjande felttoget der han var på veg til Marlborough døydde han av apoplexi i Wijkel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Menno van Coehoorn» frå Wikipedia på engelsk, den 22. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 1911 *Encyclopædia Britannica*
* Coehoorn på fortified-places.com Arkivert 2006-05-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BPN

 |
Målselv kyrkje
Bardu kyrkje
Balsfjord kyrkje
Malangen kyrkje
**Indre Troms prosti** var eit tenestedistrikt i Nord-Hålogaland bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten hadde sete på Bardufoss. Prostiet svarte til kommunane Balsfjord, Bardu, Lavangen, Målselv og Salangen i geografisk utstrekking. 1. januar 2020 vart prostiet innlemma i Senja prosti.

Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

Sokn i Indre Troms prosti
-------------------------

### Målselv kommune

* Tidlegare Målselv prestegjeld
	+ Målselv sokn
	+ Øverbygd sokn

### Salangen kommune

* Tidlegare Salangen prestegjeld
	+ Salangen sokn

### Lavangen kommune

* Tidlegare Salangen prestegjeld
	+ Lavangen sokn

### Bardu kommune

* Tidlegare Bardu prestegjeld
	+ Bardu sokn

### Balsfjord kommune

* Tidlegare Balsfjord prestegjeld
	+ Balsfjord sokn
	+ Malangen sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Indre Troms prosti på nettstaden til Den norske kyrkja

Fotnotar
--------

1. ↑  Nord-Hålogaland bispedømme: Senja prosti — i ny og større utgave

| * v
* d
* e
Prosti i Nord-Hålogaland bispedømme |
| --- |
| Alta • Hammerfest • Indre Finnmark • Indre Troms • Nord-Troms • Senja • Tromsø • Trondenes • Varanger |

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Indre Troms prosti |
| --- |
| Balsfjord • Bardu • Elvenes • Heggelia • Kirkesnesmoen • Lavangen • Malangen • Mestervik • Målselv • Nedre Bardu • Nordkjosbotn • Salangen • Salangsdalen • Storsteinnes • Øverbygd • Øvre Bardu |
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Tord Sigvaldaskald** (*Þórðr Sigvaldaskáld*) var ein islandsk skald som levde på byrjinga av 1000-talet. Han var far til skalden Sigvat Tordarson (Sigvat Skald), og han må difor ha blitt fødd ein gong før 980.

Snorre skriv om Tord Sigvaldaskald i soga om Olav den heilage, der det blir sagt at han var lenge hjå Sigvalde jarl og seinare hjå bror hans, Torkjell Høge. Etter den tida vart Tord kjøpmann, og han må òg ha vore på herjing i vesterveg. Der møtte han Olav Haraldsson, vart hans mann og følgde han sidan.

Tord der nemnt i tåtten om Sigvat Skald, og han er òg nemnt i ei lausavise av Sigvat Skald der det er skrive slik: «Tord, far min, var der tidlegare, hos kongen (Olav)». Tord er òg oppført i *Skaldatal* som skald hos Sigvalde jarl (der av namnet), men noko dikt av Tord er ikkje kjent. Truleg døydde han før 1030.

Han skal ha vore bestefar til skaldane Ottar Svarte og Ravn Hrutafjording (*Hrafn Hrútfirðingr*).

Kjelder
-------

### Notar

1. ↑  På norrønt er strofa slik: *-faðir minn vas þar þenna Þórrøðr- konung, forðum*. Namnet *Þórrøðr* er her ei eldre, tostavingsform (dissyllabisk) av *Þórðr*.
2. ↑   *Hrútfirðingr*= folk frå Hrutafjördur på Island.

### Referansar

1. ↑  Soga om Olav den heilage (kap.43) (Snorres kongesoger) red. Finn Hødnebø og Hallvard Magerøy (Oslo 1993) ISBN 8252141390
2. ↑  «Tåtten om Sigvat skald», heimskringla.no
3. ↑  Lausavise av Sigvatr Þórðarson (Skaldic Project)
4. ↑  Skáldatal på norrønt, frå is.wikisource

### Bakgrunnsstoff

* Den oldnorske og oldislandske litteraturs histore av Finnur Jónsson (1.bind, side 543)
Kommunar i Sogn og Fjordane, delt i regionane Nordfjord, Sunnfjord, Ytre Sogn og Indre Sogn.
**Indre Sogn** er ikkje ei fast geografisk avgrensing, men vert ofte brukt som ei fellesnemning for kommunane og landområdet inst i Sognefjorden. Når ein deler Sogn i to geografiske område, Indre Sogn og Ytre Sogn, omfattar Indre Sogn kommunane Aurland, Luster, Lærdal, Sogndal, Vik og Årdal. Området midt i Sogn, altså dei kommunane som ligg lengst vest i Indre Sogn, vert av og til omtala som Midtre Sogn. 

Indre Sogn har eit samla areal på 8 584 km² og 28 756 innbyggjarar per 27. februar 2020.

Kommunar i Indre Sogn
---------------------

Indre Sogn består av seks kommunar:

| Nr | Våpen | Navn | Innbyggere | Målform |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1420 |  | Sogndal kommune | 7 348 | Nynorsk |
| 1421 |  | Aurland kommune | 1 712 | Nynorsk |
| 1422 |  | Lærdal kommune | 2 205 | Nynorsk |
| 1424 |  | Årdal kommune | 5 572 | Nynorsk |
| 1426 |  | Luster kommune | 5 026 | Nynorsk |
| 1417 |  | Vik kommune | 2 748 | Nynorsk |

Tidleg historie
---------------

Manntalet frå 1701 frå Ytre og Indre Sogn futedøme viser at prestegjelda som vart plassert i Indre Sogn var Lærdal, Sogndal, Luster og Hafslo, medan prestegjelda Vik, Leikanger, Aurland, Voss, Askvoll og Eivindvik var i Ytre Sogn

Ein matrikkel frå 1723 inkluderer desse skipreida i Indre Sogn: Lærdal, Borgund, Årdal, Luster, Marifjøra, Solvorn, Sogndal og Norum. Skipreida i Ytre Sogn var i 1723 Aurland, Nærøy, Systrond, Tjugum, Kvamsøy, Vik, Klævol, Lavik og Utvær.

Amtstida
--------

Då Nordre Bergenhus Amt, det som i dag er Sogn og Fjordane fylke, vart oppretta i 1763 vart amtet delt i fire futedøme: Ytre Sogn og Indre Sogn, Nordfjord og Sunnfjord.

I 1917 gav Det Statistiske Centralbyraa ut "Norges Civile, Geistelige og Judicielle Inddeling", og i tabell 3 finn vi "Rikets inddeling amtsvis i prestegjeld; og sogn, bykommuner og herreder, lensmandsdistrikter, tinglag, sorenskriveri og fogderi." Her kan vi sjå at futedømet heiter Sogn, men at det er delt inn i Indre Sogn og Ytre Sogn sorenskriveri. I Indre Sogn finn ein: Jostedalen, Lærdal, Hafslo, Årdal, Luster og Sogndal. I Ytre Sogn finn vi Aurland, Balestrand, Leikanger, Vik, Lavik], Gulen og Sulen.

Moderne bruk
------------

Jordskiftesoknet til Indre Sogn Jordskifterett omfattar kommunane Aurland, Luster, Lærdal, Sogndal, Vik og Årdal.

Sogn regionråd er eit samarbeidsorgan for kommunane i Indre Sogn: Aurland, Luster, Lærdal, Sogndal, Vik og Årdal. Regionrådet jobbar med rammevilkår for busetnad og næringsliv, samt med samordning.

Sjå òg
------

* Indre Sogn prosti
* Sogn og Fjordane fylke
* Nordre Bergenhus Amt

Kjelder
-------

1. ↑  Statistisk sentralbyrå: Folkemengde 27. februar 2020
2. ↑  Statistisk Sentrabyrå Folkemengd 1. januar 2012 og endringane i 2011. Sogn og Fjordane.
3. ↑   Arkivverket - DigitalarkivetYtre og Indre Sogn fogderi, Manntall 8, 1701
4. ↑  Arkivverket - Digitalarkivet Ytre og Indre Sogn, Matrikkel , 1723
5. ↑  Store Norske Leksikon Nordre Bergenhus amt
6. ↑  Det Statistiske Centralbyraa Norges Civile, Geistelige og Judicielle Inddeling
7. ↑  Indre Sogn Jordskrifterett
8. ↑  Sogn regionråd: Om Sogn regionråd
**The Power Plant Contemporary Art Gallery** er eit kanadisk offentleg galleri for samtidskunst i sentrum av Toronto i Ontario, i Harbourfront Centre. Det er registrert som ein kanadisk velgjerdsorganisasjon som blir støtta av medlemmer, sponsorar, donorar og finansieringsorgan på alle nivå. Det blei fyrst skipa som kunstgalleri ved Harbourfront i 1976, og blei offisielt opna i 1987 i dei noverande lokala sine. Galleriet har presentert nytt og nylege verk av levande kanadiske og internasjonale kunstnarar, og hatt både store separatutstillingar og tematiske gruppeutstillingar.

Frå The Power Plant Contemporary Art Gallery. Utstillinga *STROKE* av Paulo Nazareth (2022). Foto: Henry Chan.
I 1976 skipa Harbourfront Centre kunstgalleriet, opphavleg ved Bill Boyle Artport. Den fyrste direktøren var Anita Aarons. Harbourfront Corporation gav galleriet høve til å renovera det gamle krafthuset (*powerhouse*) på staden som nye lokale. Denne bygningen var frå, og hadde husa varme- og kjølingsutstyr for den store Toronto Terminal Warehouse (no Queen's Quay Terminal) og nabobygningen hans, The Ice House (i dag Harbourfront Centre Theatre).

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «The Power Plant» frå Wikipedia på engelsk, den 20. april 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Torbjørn Anderssen** (fødd 3. mars 1976) er ein norsk formgjevar.

Anderssen voks opp i Biristrand i Gjøvik. Han tok hovudfag i design ved Kunsthøgskolen i Bergen i 2002. Etter dette var han med på å grunnlegga merket Norway Says, som seinare har vunne fleire prisar, saman med Andreas Engesvik og Espen Voll. Denne gruppa har mellom anna utforma tekstilar, møblar, glas og lamper.

I arbeidet sitt har han vore oppteken av å betre kommunikasjonen og forholdet mellom norske designarar og ferdigvareindustrien, og gjennom arbeidet i Norway Says har han bidrege til å få fram andre enkeltverksemder, som møbelprodusenten L.K. Hjelle og tekstilprodusenten Gudbrandsdalens Uldvarefabrik. Bladhaldaren «Papermaster», som er utforma av Anderssen for Swedese, er innkjøpt av Victoria and Albert Museum i London.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 2003 Norsk Designråds merke for god design
* 2005 Norsk Forms pris for unge formgivere
* 2007 Torsten og Wanja Söderbergs pris

Kjelder
-------

1. ↑  norskdesign.no Hal sofa og stol og møbelstoffet Odal Arkivert 2011-10-28 ved Wayback Machine.

---

* Knut Olav Åmås [red.]: «Anderssen, Torbjørn» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008).
* «Torbjørn Anderssen i Norway Says» hjå Kunsthøgskolen i Bergen.
* «Torbjorn Anderssen Arkivert 2010-01-14 ved Wayback Machine.» hjå Swedese.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* KulturNav

 |
Apis avbilda på ei egyptisk kiste frå det tjueførste dynastiet, ca. 1000 f.Kr.
**Apis** var ein gud i egyptisk mytologi med form som ein okse eller oksehovud.
Han var særleg viktig i Memfis seint i det gamle Egypt, der ein levande okse blei tilbeden som han i tempelet til Ptah. Daude Apis-oksar blei balsamerte og gravlagde. Dyretilbedinga fortsette under seinare styre som persarane og særleg ptolemearane. Ho tok slutt under romarane rundt 400-talet.

Apis med oksehovud.

| Apis  med hieroglyfar |
| --- |
|  (oftast)

egyptisk *hp*, koptisk *Hap* |

Framstilling
------------

Apis blei ofte framstilt som ein okse, nokre gonger med ein soldisk mellom horna. Han kunne også visast som eit menneske med oksehovud.

Etterkvart blei inkarnasjonen av Apis i ein levande okse stadig viktigare. Denne oksen skulle vera svart med visse kvite merke: Ein trikant i pannen, ei gribbevenge på ryggen og ein halvmåne på høgre side. Vidare skulle ein finna eit skarabémerke under tunga og doble hår i halen.

Dyrking av Apis
---------------

Funnet av ein ny Apis-okse blei feira over heile landet. Når ein Apis-okse døydde blei derimot hendinga markert med sorg og faste og seremoniar som varte i 70 dagar. Etter balsamering blei døde Apis-oksar bisette i Serapeion, no Saqqara, utanfor Memfis. Denne staden blei utgraven i 1851 av den franske egyptologen Auguste Mariette. Dei store oksesarkofagane med opplysingar om fødselen og døden til dyra bidrog mykje til tidfestinga av gammal egyptisk historie. 

Under ptolemearane blei Oserhap (Apis-Osiris) identifisert med guden Serapis i Sinope som fekk heilagdommen Serapeion i Alexandria. 

* Relieff av Apis under guden Ra. Frå 643 f.Kr.Relieff av Apis under guden Ra. Frå 643 f.Kr.
* Statue av Apis frå det trettiande dynastiet i Egypt, funne i Saqqara og no utstilt i Louvre.Statue av Apis frå det trettiande dynastiet i Egypt, funne i Saqqara og no utstilt i Louvre.
* Mynt med Apis gjeven ut under Julian den fråfalne av Romarriket.Mynt med Apis gjeven ut under Julian den fråfalne av Romarriket.

Kjelder
-------


* «Apis - religion» i *Store norske leksikon*, snl.no.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Apis (god)» frå Wikipedia på engelsk, den 1. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Guden Apis**
Koordinatar: 25°22′7″N 51°33′7″E﻿

**The Pearl-Qatar** (arabisk اللؤلؤة قطر) er ei kunstig øy i Doha i Qatar, som dekkjer nesten fire millionar kvadratmeter. Det er det første landområdet i Qatar som er tilgjengeleg for sjølveige for utlendingar. I januar 2015 var det kring 12 000 innbyggjarar på øya. Dette var opp frå 5 000 innbyggjarar våren 2012 og 3 000 innbyggjarar våren 2011.

Når øya er ferdig utbygd vil The Pearl danne over 32 km med ny kystlinje med 18 831 bustader for 45 000 innbyggjarar. Øya skal stå ferdig i 2018.  Øya er blitt utvikla av United Development Company og planlagt og designa av Callison. Øya ligg 350 meter frå kysten ved West Bay Lagoon-området i Doha.

Namn
----

Namnet «The Pearl» eller «Perla» vart vald fordi øya er bygd over ein av dei tidlegare, store perledykkestadane i Qatar. Qatar var ein av dei viktigaste perlehandlarane i Asia før japanarane fann opp dei billigare kulturperlene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Pearl-Qatar» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. 1 2  Pearl-Qatar to expand offerings with new entertainment center i 2015
3. ↑  «Deal to provide key services for Pearl-Qatar». *The Gulf Times*.
4. ↑  *Number of residents in The Pearl-Qatar exceeds 3 000*, arkivert frå originalen 25. april 2012, henta 25. oktober 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Pearl-Qatar Arkivert 2018-07-27 ved Wayback Machine. – offisiell nettstad
* The Pearl-Qatar
Koordinatar: 45°30′N 12°25′E﻿

Torcello
**Torcello** er ei roleg og tynt folkesett øy i nordenden av Venezialagunen. Ho vert rekna som det eldste området ved Venezia som har vore kontinuerleg folkesett og var ein gong den største busetnaden i Republikken Venezia.

Historie
--------

Etter Romarriket sitt fall vart Torcello ei av dei første øyane i lagunen som vart folkesett av folk frå Veneti som flykta frå *terra firma* (fastlandet) for å søke ly frå dei stadige invasjonane til barbarane, særleg etter at Attila øydela byen Altinum og alle omliggande busetnadar i 452. Sjølv om Veneto-regionen formelt høyrte til det austromerske eksarkatet Ravenna sidan slutten av den gotiske krigen, var det utrygt på grunn av dei mange invasjonane frå germanarane og dei mange krigane. Til slutt flykta òg biskopen av Altino til øya og i 638 vart Torcello offisielt bispesete, noko det var i meir enn tusen år, og innbyggjarane av Altinum førte med seg leivningane av St. Eliodorus, som no er vernehelgen for øya. 

Torcello handla med Konstantinopel og hadde nære kulturelle band til byen, men etter Vestromarriket sitt fall, og som ein heller fjerntliggande utpost i Austromarriket, hadde ho i praksis sjølvstyre. Torcello voks raskt som eit politisk og økonomisk senter. På 900-talet hadde ho minst 10 000 innbyggjarar og var mektigare enn Venezia. Hovudnæringa vart eksport av salt på grunn av marsklandet rundt øya. Etter kvart grodde derimot lagunen rundt øya til eit myrområde og frå 1100-talet var gullalderen til Torcello over. Det vart etter kvart umogeleg å segle til øya og dei veksande myrområda førte med seg malaria, slik at innbyggjarane til slutt forlet øya og reiste til Murano, Burano eller Venezia. I dag bur det kring 60 menneske på øya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torcello» frå Wikipedia på engelsk, den 5. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Torcello**

* Satellittbilete frå Google Maps

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* GeoNames

 |
*Denne artikkelen handlar om slåtten. For avisa, sjå Gudbrandsdølen Dagningen.* 
**Gudbrandsdølen** eller **Gyllar-Jørn** er ein slått som hovudsakleg har vore spela i Telemark. Slåtten går i tidssignaturen 6/8, og er i tradisjon etter Håvard Gibøen som for det meste funne i Dale-spelet etter han.

Generelt
--------

### Namnet

Namnet *Gyllar-Jørn* er etter ein sylvsmed frå Gudbrandsdalen som forsikring i Telemark og forgylte søljer for folk. Det skriv seg frå eit slengjestev:

Kjenner du rett til han Gudbrandsdølen
Åt opp maten og drakk opp ølet,
Låg med jenta på bakstefjøle (Rauland).
eller:

Gudbrandsdølen, gudbrandsdølen,
sala hesten og ridde på stølen
Gudbrandsdølen, gudbrandsdølen,
Ville gifte seg, ikkje tør`n.
Gudbrandsdølen, gudbrandsdølen,
åt upp dravlen og drakk upp ølet (Tinn).
### Variantgruppa

Slåtten er katalogisert som nr 110 i band I av hardingfeleverket. Tre variantar er frå Vest i Telemark, og fire frå aust. Lars Hovden kunne to variantar av slåtten, og Johannes og Gunnar Dale spela begge i tradisjon etter bestefaren Knut Dale. Både Dale og Hovden har slåtten etter Håvard Gibøen. Slåtten var og nytta av Svein Løndal og Eilev Smedal.

* a: *Gudbrandsdølen/Gyllar-Jørn*, etter Lars Hovden, Høydalsmo, Lårdal [*daud lenkje*]. Nedskrift Truls Ørpen 1932 om lag (Ø 78).

* b: *Gudbrandsdølen*, etter Lars Hovden, Høydalsmo [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1932 (G 1020). Hovden hadde denne forma etter Kjetil Håvardsson, son av Håvard Gibøen. Variantane a og b skriv seg frå to ulike kjelder.

* c: *Gyllar-Jørn*, etter Gunnar Dale, Tinn [*daud lenkje*]. Nedskrift Truls Ørpen 1930 (Ø 396).

* d: *Gyllar-Jørn,* etter Johannes Dale, Tinn [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1955 (G 1004). Både Johannes og Gunnar hadde slåtten etter morfaren Knut Dale. Brørne former ut slåtte noko ulikt. Varianten etter Gunnar har nokre tak som slenger inn på Jenta med garde.

* e: *Gudbrandsdølen*, etter Olav R. Berge og Aslaug Rikardsdotter Groven, Rauland [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1918 (G 614a). Det var Aslaug, mor til Eivind, som song stevet om Gudbrandsdølen. Groven song sjølv inn stevet for NRK på eldre dagar. Dette er og den knappaste forma.

* f: *Gudbrandsdølen*, etter Mattis M. Kleppen, Sauland [*daud lenkje*]. Nedskrift Eivind Groven 1955 etter minne (G 614c). Groven lærte slåtten alt i 1920, men skreiv han ikkje opp før 1955. Kleppen byrjar ulikt dei andre formene, som for det meste byrjar nede på tersen.

### Supplementsform

Nr 166: *Knebukseslåtten*, etter Kjetil Løndal, Tuddal. Nedskrift Eivind Groven 1970 (G 1895). Slåtten er i form etter Ole Kolsrud frå Heddal, og Løndal lærte han av Anund Haugan frå Heddal.
Craigleith frå hamna i North Berwick
**Craigleith** er ei lita øy i Firth of Forth utanfor North Berwick i East Lothian i Skottland. Namnet kjem frå det skotsk-gæliske *Creag liath* som tyder «grå stein». Ho er 24 meter over havet på det høgaste. 

Craigleith er ei rekkje øyar nær North Berwick i lag med Bass Rock, Fidra og The Lamb. Av dei fire øyane er ligg Craigleith nærast hamna i byen. Som dei andre øyane har Craigleith ein fuglekoloni. Craigleith er ein lakkolitt, ein lavadom. Det finst mykje spor etter gammal vulkansk aktivitet i Lothian, som Bass Rock og Arthur's Seat. Craigleith består av essexitt, som er populær å lage curlingsteinar av.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Craigleith» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.

1. ↑  «Overview of Craigleith». Gazetteer for Skottland. Henta 8. februar 2010.

| * v
* d
* e
Øyar i Firth of Forth |
| --- |
| Bass Rock • Craigleith • Cramond Island • Eyebroughy • Fidra • Inchcolm • Inchgarvie • Inchkeith • Inchmickery • The Lamb • Isle of May |
| Alloa Inch (elveøy), Rosyth Castle (tidlegare øy) |

Koordinatar: 56°04′N 2°43′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 66°22′S 114°13′E﻿

**Whittlebreen** er ein kort kanalbre som flyt nordaust til Colvocoresses Bay og endar i ei lita bretunge 11 km nordvest for Williamsonbreen. Han vart skissert ned frå flyfoto tekne under U.S. Navy Operasjon Highjump (1946–47), og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter dr. J.S. Whittle, assisterande kirurg på sluppen «Vincennes» under US Exploring Expedition (1838–42) leia av løytnant Charles Wilkes.

**Whittle bretunge** er ein liten isbre tunge som strekkjer seg ut i sjøen frå Whittlebreen ut i Colvocoresses Bay. Han vart kartlagt frå flyfoto tekne av U.S. Navy Operasjon Highjump (1946–47), og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i samband med Whittlebreen.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Whittle Glacier» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Sega Saturn** er ein spelkonsoll, utvikla av Sega og oppfølgjaren til Mega Drive. Han vart lansert 22. november 1994 i Japan, 11. mai 1995 i Nord-Amerika og 8. juli 1995 i Europa. Konsollen har ein dobbel CPU med 32-bit-arkitektur og åtte prosessorar. Spela til Saturn er i CD-ROM-format, til skilnad frå forgjengaren der spela vart leverte på spelekassettar.

Utviklinga av Saturn byrja i 1992, same året som Sega lanserte arkademaskinen 3D Model 1. Konsollen vart designa rundt ein ny CPU frå det japanske elektronikkfirmaet Hitachi, og fekk inkorporert ein ekstra VDP (video display processor) tidleg i 1994 for å kunne konkurrere betre med den komande PlayStation frå Sony.

Saturn var opphavleg ein suksess i Japan, men greidde ikkje å selje i store kvantum i Vesten. I USA miste Sega raskt store delar av marknaden etter at Nintendo 64 debuterte der i slutten av 1996. Salet av Saturn vart avvikla i Nord-Amerika og Europa i 1998. Saturn selde 9,26 millionar eksemplar globalt og er sett på som eit kommersielt mistak. Ein faktor som medverka til dei skuffande salstala kan vere at Sega ikkje greidde å gje ut eit nytt spel i *Sonic the Hedgehog*-serien til konsollen, kjent i utviklingsfasen som *Sonic X-treme*.

Saturn fekk fleire verdsette spel i løpet av tida på marknaden, som *Nights into Dreams*, *Panzer Dragoon*-serien og *Virtua Fighter*-serien, men har eit blanda ettermæle på grunn av ein kompleks design av maskinvaren og svak støtte frå tredjepartar. Oppfølgjaren til konsollen, Dreamcast, vart lansert november 1998 i Japan og i slutten av 1999 i Nord-Amerika og Europa. Avgjerda om å avvikle Saturn i 1998 førte til at den vestlege marknaden var heilt utan nye Sega-spel i over eitt år, noko som medverka til at Sega gjekk med eit økonomisk underskot i 1999.

Referansar
----------

1. ↑  NG Hardware: Saturn (Januar 1995). «Sega has spent the last nine months or so playing catch-up with Sony after a publisher-friend tipped Sega off about the power of PlayStation.». *Next Generation* **1** (1): 44–45.
2. ↑  «Sonic fans release long lost tech demo of unfinished Saturn game». Eurogamer. Henta 18. august 2018.
3. ↑  «Sega Corporation Annual Report 2000» (PDF). Sega Corporation. Henta 18. august 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sega Saturn**

| * v
* d
* e
Spelkonsollar frå Sega |
| --- |
| Heimekonsollar | 
* Master System
* Mega Drive
* Saturn
* Dreamcast

 | Sega-logo |
| Handhaldne | 
* Game Gear
* Nomad

 |
Hyrkania
**Hyrkania** (gresk Ὑρκανία, Hyrkania, gammelpersisk 𐎺𐎼𐎣𐎠𐎴, *Varkâna*, middelpersisk 𐭢𐭥𐭫𐭢𐭠𐭭, *Gurgān*, akkadisk *Urqananu*) er ein historisk region av land søraust for Kaspihavet (som derfor ein gong blei kalla *Det hyrkanske hav*et) i dagens Iran, avgrensa i sør av Elburzfjella og i aust av fjellkjeda Kopet Dag. Dei iranske provinsane som dekker delar av dette området er Mazandaran, Gilan og Golestan.

Historie
--------

Landet blei skildra som skogdekt og rikt på ville dyr, og berre fruktbart ved kysten. I dei tidlegaste tidene var det folkesett av tapurane, amardane, gelarane og kadusiarane. Tapl, Zodrakarta og Hyrkania blei omtalt som byar. Kring 800 f.Kr. blei Hyrkania erobra av assyrarane.

Seinare i antikken var landet underlagt oldtidsriket Media med ein satrap (guvernør), sidan var det ein underprovins av det persiske Akamenideriket, og deretter var det ein provins i etterfølgjarane til riket: Selevkideriket, Partia og Sasanideriket. Hyrkania grensa mot Partia i aust (seinare kjent som Abarshahr), Dihistan i nord, Media i sør og Mardia i vest. Etter at Sasanideriket fall i år 651 var Hyrkania kjent som Tabaristan.

==Sjå òg==#

* Hyrkansk skog

Kjelder
-------

1. ↑  Woodhouse (1910), s. 1013
2. 1 2  Lendering (1996)
3. ↑  Sherwin-White & Kuhrt (1993), s. 81

* *Denne artikkelen bygger på «Hyrkania» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mai 2023.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Lendering, Jona (1996): «Hyrcania», *Livius*
* Sherwin-White, Susan M.; Kuhrt, Amélie (1993): From Samarkhand to Sardis: A New Approach to the Seleucid Empire, University of California Press
* Woodhouse, S. C. (1910): English-Greek Dictionary: A Vocabulary of the Attic Language Arkivert 24. februar 2021 på Wayback Machine. 24. februar 2021 hos . University of Chicago Library
| Craigavon  |
| --- |
| Central Way i CraigavonCentral Way i Craigavon Central Way i Craigavon |
| Plassering |
| 

Craigavon is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Nord-Irland |
| Region | County Armagh |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 60 199 |
| Koordinatar |  54°27′″N 6°23′″W﻿Koordinatar: 54°27′″N 6°23′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | BT64, BT65 |
| Telefon-retningsnummer | 028 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Craigavon**
 |

**Craigavon** er ein by i Armagh i Nord-Irland, nær den store innsjøenLough Neagh. Han vart oppretta som ein *new town* i 1965 for å avlaste Belfast, og fekk namn etter James Craig, 1. visegreve Craigavon, som var den fyrste statministeren i Nord-Irland og har vore ein heltefigur i nordirsk unionisme. Portadown og Lurgan vart innlema i byen, som fekk eit regelmessig gatenett.

Byen er administrasjonssenter for distriktet Craigavon, og nesten tre fjerdedelar av distriktet sitt rundt 80 000 innbyggjarar bur der. Det er òg i Craigavon Europaveg 18 startar, som har endepunktet sitt i Sankt Petersburg i Russland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Craigavon» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |