recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Terje Andersson Mørland** (20. august 1854–5. juli 1937) var ein norsk verftseigar, sagbrukseigar, trelasthandlar, stortingsrepresentant og skipsreiar frå Moland i Aust-Agder.

Liv og gjerning
---------------

Mørland arbeidde i ungdomen på verft i Stokken, dagens Saltrød. Sidan leigde han inn arbeidslag, sjølv var han formann. I 1880 byrja han bygge ein bark på ein leigd slipp ved Strengereid. Dette seglskipet vart ferdigbygt i 1881, i fylgje DNV, og fekk namnet «Sichem». Dei fylgjande tiåra stod han for 23 nybygg og 5 innkjøpte. Det siste skipet, «Sambo», vart ferdigstilt i 1920. Sambo var det einaste seglskipet bygt av Mørland som hadde motor.

### Sagbruk og skipsverft

Gartha-verven med dampsaga låg på Nedre Gartha ved Strengereid. På det meste skal 100 personar ha vore i arbeid på bruket og verftet. Saga hadde eigen kjøledam for dampmaskina, og hadde utrusting til å trekke tømmeret opp or vatnet via ei tømmerrenne. Verven kunne bygge 2 seglskip om gongen.

Dyvik Bruk låg i Dyvika seks kilometer aust for Arendal. Mørland, fløytingsinspektør Lidvard Midttun og disponent G. Blichner tok over bruket i 1921 gjennom firmaet A/S Box. Dette selskapet moderniserte drifta. Sagbruket på Nedre Gartha i Holt vart rive og flytta til ytre Dyvika, der det vart forsynt med to oppgangssager. Dampmaskin som drivkraft vart bytt ut med elektrisk kraft.

Trelasthandelen gjekk dårleg frå kring 1920. Grunna sterk oppskriving av den norske krona fall trelastprisene i utlandet mykje. Sagbruka vart då liggjande inne med store lager av tømmer kjøpt for høge prisar. Fleire bruk i Agder innstilte drifta eller fekk nye eigarar. Også A/S Box fekk vanskar, og i 1928 gjekk Blichner og Midttun ut av firmaet.

Firmaet heldt dei neste åra fram verksemda som familieselskap leia av Mørland. Bruket vart drive vidare i ein mindre målestokk. Innteninga var jamt over lita, så i desember 1935 stansa drifta av bruket.

Mørland kjøpte kring 1901 Bomuldsvarefabrikken i Arendal, der han var disponent i mange år.

### Samfunnsaktivitet

Mørland hadde ei rekke verv i kristelege organisasjonar, samt barnevernsinstitusjonar som Barbu barneheim og seinare Arendal guttehjem. Han var også sterkt engasjert i å etablere to folkehøgskular i Agder, 'Risøy ungdomsskole for sjømenn' samt kjøpet av Risøya frå staten, i tillegg til oppstartinga av 'Sørlandets kristelige ungdomsskole'. Han var ei tid ordførar i Holt herad og 1890-1900 forlikskommissær i Holt.

Mørland representerte valkrinsen Arendal og Grimstad og partigruppa Samlingspartiet på Stortinget i perioden 1906-09. 1906-07 var han medlem av næringskomite nr 1, 1908-09 av næringskomite nr 2.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skipsbygging i Stokken
* Risør og Lyngør Mønstringskrets[*daud lenkje*]
* Bark Sichem 1881[*daud lenkje*]
* Norsk Skipsfartshistorisk Selskap Arkivert 2007-11-07 ved Wayback Machine.
* Skuteregisteret Aust Agder Arkivet
* Aust-Agder Kulturhistorisk senter

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Alta-Kautokeino-vassdraget** er ei elv i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke som startar på Finnmarksvidda ved grensa til Finland og fylkesgrensa mot Troms, og renn ut i Altafjorden. Elva er 229 km lang og har eit nedslagsfelt på 8963 km². Elva er med dette den 11. lengste i landet og den tredje lengste i Finnmark. Når ein ser på nedslagsfelt er elva den sjuande største i Noreg og framleis den tredje største i Finnmark. Elva renn igjennom Kautokeino kommune og Alta kommune. Øvre del av elva ned til Alta Kraftverk heiter Kautokeinoelva og nedre del heiter Altaelva.

Elva vart kjend under utbygginga av Alta Kraftverk, og demonstrasjonane mot utbygginga i åra 1979-1981.

Brukarar av vassdraget
----------------------

Kart over reguleringa av Alta-Kautokeino-vassdraget
I vassdraget er det to kraftverk, Alta kraftverk som er eigd av Statkraft SF og Čábardasjohka kraftverk som er eigd av Nord-Troms Kraftlag AL. Grunnvatnet frå vassdraget blir brukt til drikkevatnsuttak fleire stader. Største vassverk er Alta vannverk som pumpar ut grunnvatn til bruk i Alta by. Det vert drive med fiske i heile vassdraget. Vassdraget blir òg nytta som transportåre med båt, primært til privat bruk, men òg noko turisttrafikk.

### Verneområde

Dei delane som ikkje er utbygd, er verna mot utbygging i følgje verneplan II for vassdrag. 

Det finst to naturreservat i nedbørsområdet til vassdraget, og det er Goskamark naturreservat i Alta kommune og Máze naturreservat i Guovdageaidnu/Kautokeino kommune. Fleire område er foreslått verna.

Busetnad
--------

Det er lite busetnad langs elva sidan ho stort sett renn på Finnmarksvidda. Hovudtyngda av busetnad i nedbørsfeltet finst i området rundt Alta. Det bur om lag 7000-8000 menneske i nedbørsfeltet til vassdraget.

Tettstader ved vassdraget:

* Alta
* Øvre Alta
* Eiby
* Storelvdalen
* Gargia
* Máze
* Heammogieddi
* Mieron
* Kautokeino
* Siebe
* Áidejávri
* Ákšomuotki

Elvar og sideelvar
------------------

johka = elv på samisk

* Altaelva
	+ Eibyelva
	+ Gargiaelva
* Kautokeinoelva
	+ Mázejohka
	+ Lahpojohka
	+ Čábardasjohka
	+ Siebejohka
	+ Bizejohka
	+ Luhppojohka
	+ Hávgajohka

Attraksjonar
------------

* Alta Canyon, den største canyonen i Nord-Europa.
* Alta Kraftverk, den mest omstridde vassdammen i Noreg på 110 meter.
* Pikefossen, ein 8 meter høg foss 18 km sør for Máze.

Fiskeslag
---------

* Sik
* Gjedde
* Åbor
* Harr
* Aure
* Ferskvassrøye
* Lake

Nedanfor Alta Kraftverk er i tillegg desse sortane:

* Laks
* Sjøaure
* Sjørøye
* Ål

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alta-Kautokeinovassdraget» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Statistikk frå NVE*, arkivert frå originalen 24. november 2005, henta 4. mai 2008
2. ↑  *Side 21:* Rapport om Altavassdraget og Altafjorden[*daud lenkje*]

* + - NVE

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Even Rejerson** (22. oktober 1826–11. desember 1890) var ein norsk lærar og stortingsmann frå Laudal i Vest-Agder.

Rejerson var son til ein bonde på garden Fidje i Laudal. Han gjekk ut frå Holt seminar i 1846 og var dei neste seks åra lærar i Holum. 1852/53 underviste han ved døveinstituttet i Kristiansand og var så lærar i Mandal 1854-56. Den lange perioden frå 1856 til 1888 var han lærar og kyrkjesongar i Holum. Etter han fram til 1876 hadde budd på skulegarden i bygda, busette han seg sin eigen gard, Kaddeland. Frå 1887 vart han statsrevisor.

Han var medlem av heradsstyret i Holum frå 1866 til -89. Fire av åra var han ordførar i heradet, 18 år varaordførar. Dessutan forlikskommissær med mange kommunale verv.

Rejerson representerte Lister og Mandals amt på Stortinget i seks samanhengande valbolkar, 1871-1888. Heile tida var han medlem av protokollkomiteen, sekretær i komiteen frå 1880. Han vart medlem av Venstre si partiforeining då denne vart skipa i 1884.

Han døydde i Kristiania i 1890.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Even Rejerson NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Bondelensmannen** utgjorde i heile perioden frå 1500-talet og fram til midt på 1800-talet det lågaste trinnet i lokalforvaltninga i Noreg. Frå først av var han futens private tenar og representant i dei enkelte bygdene. Ein av bygdas «beste bønder» var vanlegvis lensmann. Det private forholdet til futen vart etter kvart avløyst av ei meir formell tilknyting til statsapparatet.

Det tok lang tid før lensmannen fekk noko form for fast løn for verksemda si. Men det var vanleg at han fekk del i bøtene som vart utskrivne utan at det var noko system i denne avløningsmåten. Utover på 1600-talet fekk lensmannen visse særrettar. Det viktigaste av desse privilegia var skattefridom for den garden lensmannen budde på. I enkelte distrikt vart lensmannen fritatt for skyssplikt, og nokre stader vart han også fri for tiend. Lensmannen vart også saman med ein av sønene sine fritatt for utskriving til militærteneste. Utover på 1700-talet vart det vanleg at lensmannen kunne krevje inn ei avgift som godtgjersle for vervet sitt, lensmannstollen. Denne tollen vart utlikna på bøndene i bygda.

Frå først av var funksjonane til lensmannen hovudsakleg knytt til rettsvesenet. Lensmannen gjorde stemningar, tok opp bevis, kunne samankalle ting og oppnemne lagretten, fanga forbrytarar og spore opp alle kongssaker i distriktet.

Ved sida av å vere rettsbetjent hjelpte lensmannen futen med innkrevjing av skattar. Lensmannen representerte politimyndigheita på staden og måtte halde arresthus. Han deltok i skifteforretningar og heldt auksjonar på vegner av sorenskrivaren, heldt utpantingar og andre utleggsforretningar.
**Borovitsji** (russisk Боровичи) er ein by i Novgorod oblast i Russland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg lengst nord i Valdajhøgdene, 160 km aust-nordaust for Novgorod. 

Byen ligg ved elva Msta og like oppfor frå Borovitsji ligg dei kjente Msta-strykA, som er populære hos turistar.

Historie
--------

Busetnaden vart først nemnt i 1495. Han fekk status som by i 1770 av Katarina II. Den viktigaste levevegen til byen var å lose skip gjennom stryka på elva Msta, som var ein del av ein viktig vassveg som knytte det sentrale Russland til Austersjøen (derfor finst eit ror på byvåpenet som vart godkjend av Katarina II). Men ved midten av 1800-talet hadde Msta-elva som transportrute vorte mindre viktig, og etter opninga av Volga-Austersjøkanalen og jernbanen Moskva–Sankt Petersburg.

På 1800-talet vart det i nærleiken av Borovitsji funne førekomstar av ei spesiell leire som egna seg til eldfast teglstein og den første fabrikken for produksjon av eldfast teglstein i området opna i 1855. I 1878 gjorde eit sidespor til jernbanen Moskva–Sankt Petersburg ved Uglovka-stasjonen det mogeleg å opprette fleire store fabrikker for slik produksjon i 1880. Òg i dag er ein stor del innbyggjarane tilsett i teglstein-industrien.

Under den andre verdskrigen var det ein krigsfangeleir i Borovitsji, der det frå 1944 til 1947 var fleire tusen fangar. Leiren vart oppløyst i 1953.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad for Borovitsji Arkivert 2008-01-17 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Borovitsji» frå Wikipedia på bokmål, den 17. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Novgorod oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Novgorod |
| Våpenskjoldet til Novgorod oblast | Borovitsji · Kholm · Malaja Visjera · Okulovka · Pestovo · Soltsy · Staraja Russa · Tsjudovo · Valdaj | Flagget til Novgorod oblast |
**Khajpudyrbukta** eller **Khaypudyrskajabukta** (russisk Хайпудырская губа) er ei bukt i Russland, som ligg i Petsjorahavet søraust i Barentshavet mellom kysten av Jugorskijhalvøya og låglandet og myrområda sør for øya Dolgij.

Det er fleire mindre bukter igjen i Khajpudyrbukta. Lengda på hovudbukta er om lag 80 km og munningen er om lag 60 km brei. Den mindre, inste bukta vert ofte rekna som ein del av sjølve Khajpudyrbukta. Forma hennar er rundare og ho ligg sørvest for den større bukta. Lengda til denne mindre bukta er 33 km og munningen mot nord er 15 km brei. Farvatnet er særs grunt og middeldjupet er berre 1-2 meter.

Overflatevatnet er om lag 7 °C varmt om sommaren, og bukta frys til tidleg om vinteren. Elvane Nauljakha, Talotajakha, Moreju og Korotaikha munnar ut i Khajpudyrbukta.

Bukta og det omliggande område høyrer til Nenetsia autonome okrug, som er ein del av Arkhangelsk oblast.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Khaypudyr Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juli 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Plassering Arkivert 2007-06-13 ved Wayback Machine.
* Fugleliv Arkivert 2009-01-02 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 68°30′N 59°30′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Berlevåg** er ein tettstad, eit fiskevær og administrasjonssenteret i Berlevåg kommune nordaust i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke, mindre enn éin halv breiddegrad frå den nordlegste staden i Finnmark.

Tettstaden ligg på nordkysten av Varangerhalvøya ved Barentshavet, inst i ei havbukt ved utløpet av Storelva. Folketalet i Berlevåg er 867 innbyggjarar per 1. januar 2017, som utgjer det aller meste av folketalet i kommunen.

Hurtigruta går innom Berlevåg. Berlevåg lufthavn har daglege avgangar til Hammerfest og Tromsø, i tillegg til Vadsø og Kirkenes. Dei viktigaste næringsvegane er fiske, fiskeforedling, handel, og offentleg og privat tenesteyting.

Frå 1913 til 1975 blei det bygt heile fire moloar for å verne hamna mot bølgjene frå Nordishavet. Etter ein storstorm i 1959 som raserte halvparten av Svartoksenmoloen blei det teke i bruk tetrapodar som ytterdekke på dei to ytste lange moloane.

Då tyskarane trekte seg attende på slutten av andre verdskrigen (frå september 1944 til februar 1945) brukte dei brend jords taktikk og alle bygningar i Berlevåg blei brende ned.

I bøker og på film
------------------

Berlevåg blei landskjend då filmen *Heftig og begeistret* som handlar om Berlevåg mannssangforening, fekk stor suksess i 2001. Berlevåg er også kjend frå Karen Blixens roman Babettes gjestebud.

Moloutbygging
-------------

* Varnesmoloen blei bygd mellom 1910-1926.
* Svartoksmoloen blei bygd mellom 1920-1963.
* Revnesmoloen blei bygd mellom 1964-1974.
* Varnesmoloen stod ferdig i 1970.
* Dampskipskaia stod også ferdig i 1974.

Kjelder
-------

1. ↑  «Berlevåg». Store norske leksikon. 26. oktober 2017. Henta 1. mars 2017.

| * v
* d
* e
Busetnader på 29. lengdegrad aust |
| --- |
| 29. austlege lengdegrad | **Berlevåg****·** Bugøyfjord**·** Bugøynes**·** **Båtsfjord****·** Kongsfjord**·** Neiden**·** **Vestre Jakobselv****·** **Vadsø** |
| I nærleiken | Austertana**·** Karlebotn**·** Nesseby**·** Polmak**·** Rustefjelbma**·** Skiippagurra**·** **Tana bru****·** Varangerbotn |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Bryne vidaregåande skule** er ein offentleg vidaregåande skule på Bryne i Time kommune.

Historikk
---------

**Rogaland Landsgymnas** vart etablert 1. september 1924 med 22 elevar og to lærarar. Landsgymnaset starta opp i det nye folkeskulebygget som Time kommune hadde reist i åra 1922-23. 

Hausten 1946 flytta gymnaset inn i nybygget som var ferdigstilt under krigen. I 1947 vart Rogaland Landsgymnas teke over av det staten og endra namn til **Rogaland offentlege Landsgymnas**.

Elevtalet auka og skuleåret 1962/63 var det 830 elevar. I 1960 hadde elevane teke i bruk ei ny klasseromsfløy, og to år seinare vart det reist ei vinkelfløy. I 1964 stod ein idrettshall ferdig.

I 1960 hadde gymnaset gått i gang med tre nye liner: latinline, som det hadde vore ved skulen før 1945, naturfagline og økonomisk line. Desse linene kom i tillegg til real- og engelsklina. Nokre tider var det òg liner for gresk og norrønt ved skulen.

I 1965 vart skulen teke over av Rogaland fylke og han fekk sitt tredje namn, **Bryne Gymnas**. I 1975 vart namnet endra til **Bryne vidaregåande skole**, og i 1994 til **Bryne vidaregåande skule**. 

I 2015 slo skulen seg saman med yrkesskulen Time vidaregåande skule og etablerte seg i nye bygg ved Hetlandsgata på Bryne. Den nye skulen har rundt 1500 elevar og er den største i Rogaland. Han er lokalisert i same kvartalet som Garborgsenteret og Forum Jæren.

Litteratur
----------

* Andreas Skartveit: *Vi kom til våre eigne*. I: Gudleiv Forr og Helge Vold (red.): *Landsgymnaset*. Samlaget 2007. ISBN 978-82-521-7138-9

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skulen sin nettstad
* Bryne vidaregåande skule 1924-1999 Arkivert 2001-08-26 ved Wayback Machine. av Jostein Berglyd
**Bugøynes** (finsk/kvensk *Pykeijä*, nordsamisk *Buođggák*) er ein stad og det einaste fiskeværet i Sør-Varanger kommune i Troms og Finnmark fylke. Det bur om lag 200 personar i Bugøynes.

Bugøynes vert òg gjerne kalla «Vesle-Finland» (*Pikku-Suomi*). Den lokale forfattaren Alf Salangi har omtalt henne som «Pikku-Finland».

Historie
--------

Bygda vart folkesett av finske innvandrarar på 1800-talet. Finsk er eit språk som enno er i dagleg bruk i bygda, men etterkvart er det berre blitt eldre folk som snakkar bugøynesfinsk.

Bugøynes er ein av få stader som unngjekk å verte nedbrent av tyske soldatar då dei trekte seg tilbake frå Nord-Troms og Finnmark under den andre verdskrigen. Staden er derfor prega av tett trehusbusetnad. Bugøynes kapell vart innvigd i 1989.

Då fiskebruket vart seld på tvangsauksjon i 1989, averterte folket heile bygda til sals i dei største avisene i landet. Det var eit rop om hjelp. I den seinare tida har kongekrabben vorte ein viktig ressurs for bygda, og har snudd pessimismen til optimisme. Her finst òg slipp og steintak for Statens hamnevesen.

Kjelder
-------

1. 1 2  Berg, Anne Mari Rahkonen (6. januar 2020), «Da nesten alle Bugøynes-væringer var finskættede», *NRK* (på norsk bokmål), henta 7. januar 2020

Bakgrunnsstoff
--------------

* Da nesten alle Bugøynes-væringer var finskættede. 6. januar 2020. NRK Kvensk

| * v
* d
* e
Busetnader på 29. lengdegrad aust |
| --- |
| 29. austlege lengdegrad | **Berlevåg****·** Bugøyfjord**·** Bugøynes**·** **Båtsfjord****·** Kongsfjord**·** Neiden**·** **Vestre Jakobselv****·** **Vadsø** |
| I nærleiken | Austertana**·** Karlebotn**·** Nesseby**·** Polmak**·** Rustefjelbma**·** Skiippagurra**·** **Tana bru****·** Varangerbotn |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
| Det kyrilliske alfabetet |
| --- |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | Ё | Є | Ж | Ѕ | З |
| И | І | Ї | Й | Ј | К | Л |
| Љ | М | Н | Њ | О | П | Р |
| С | Т | Ћ | Ќ | У | Ў | Ф |
| Х | Ц | Ч | Џ | Ш | Щ | Ъ |
|   | Ы | Ь | Э | Ю | Я |   |
| Utgåtte teikn |
| Ҁ | Ѹ | Ѡ | Ѿ | Ѻ | Ѣ | ІА |
| Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѯ | Ѱ |
|   |   | Ѳ | Ѵ | Ѷ |   |   |

**Ґ** er ein kyrillisk bokstav som vert uttala som *G* i «gut».
Han er den femte bokstaven i det ukrainske alfabetet og i belarusisk klassisk ortografi.

Bokstaven var brukt i eldre ukrainsk og belarusisk ortografi, men under Sovjetunionen vart han erstatta med *Г*.

I ukrainsk heldt diasporaen (spreidde folkegrupper) fram med å bruke han, og han har vorte gjeninnført i alfabetet etter at Ukraina fekk sjølvstende. Bokstaven har òg vorte føreslått gjeninnført i belarusisk, men det har til no ikkje hendt.

Kjelder
-------

1. ↑  Bosoni, Jørgen G. (27. januar 2023). «Ґ – kyrillisk bokstav». *Store norske leksikon* (på norsk).
**Norges Tekniske Vitenskapsakademi** vart skipa i 1955 i Trondheim og er ein ideell og sjølvstendig organisasjon som arbeider for «å fremje forsking, utdanning og utvikling innan dei tekniske og tilgrensande vitskapar, til beste for det norske samfunnet og for utviklinga av norsk næringsliv». Han har fire satsingsområde

* Betre rekrutteringa til teknologiske og naturvitskaplege fag
* Stimulere til auka forsking, innovasjon og næringsutvikling
* Skapt forståing i samfunnet for tydinga til teknologien
* Vidareutvikle ein møteplass for informasjon, kritikk og diskusjon

Tiltaka er prosjekt, seminar, møter, høyringsuttalingar og publikasjonar
Det har opptil 250 norske medlemmar under 65, og forutan desse er det eit par hundre utanlandske, alle rekruttert frå akademia og næringsliv. Forutan hovudkontor i Trondheim har ein kontor i Oslo, Stavanger og Bergen. Det blir leia av president Asbjørn Rolstadås frå NTNU.

Dei deler ut ein årleg ærespris for banebrytande teknologi, vinnaren blir òg teke opp som medlem og mottek eit diplom som blir delt ut på samskipnaden sitt årlege Teknologiforum. Samskipnaden har òg ein serie æresmedlemmer, mellom dei Jens Glad Balchen frå NTNU.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norges Tekniske Vitenskapsakademi» frå Wikipedia på bokmål, den 13. september 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Arne Bjørlykke, *Teknologi og samfunn – Norges Tekniske Vitenskapsakademi 1955-2005* (Tapir forlag, 2005)

1. ↑  ntva.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BR orgnr

 |
Detalj av ein primstav med merket for olsok som ei øks, nummr tre frå venstre. Vesle olsok eller olsokmesse er den mindre øksa til høgre.
**Olsok** (frå norrønt *ólafsvaka*) er festen for Olav den heilage, som vert feira på dødsdagen hans den 29. juli. Dagen er markert med ei øks på primstaven. Sidan 1930 har olsok vore offisiell flaggdag i Noreg.

Olavsvaka er ei tradisjonell nattevake med gudstenester før olsokdagen. Etterkvart blei nemninga «olsok» brukt om Heilag-Olav sin dødsdag 29. juli.

Før reformasjonen var olsok ein av dei viktigaste helgenfestane i Noreg. På grunn av Olav sin spesielle posisjon i norsk historie vart olsok nasjonal festdag òg etter reformasjonen.

Festivalstemning ved Olavsstøtta på Stiklestad under olsokdagane i juli 2013. Foto: Stiklestad Nasjonale Kultursenter

Olavsvaka vert halden i Nidarosdomen natt til 29.juli. Vaka startar med ei gudsteneste kl. 23.00. Gjennom heile natta er det tidebøner kvar heile time, fram til morgonsong kl. 06.00.
I moderne tid har dagen i Den katolske kyrkja i Noreg status som liturgisk høgtid, det vil seia ein dag det er obligatorisk å feira messe for Olav den heilage. I andre land vert Marta av Betania feira same dag.

Ólavsøka er nasjonaldag for Færøyane. 

Olsok har og i Noreg vorte namnedagen til Ole, Ola og Olav

Sjå òg
------

* Vesle olsok

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Olsok. (29. juli 2015). I Store norske leksikon.

| * v
* d
* e
Offisielle flaggdagar i Noreg |
| --- |
| Faste datoar | 
* 1. januar (Nyttårsdag)
* 21. januar (Prinsesse Ingrid Alexandras fødselsdag)
* 6. februar (Samenes nasjonaldag)
* 21. februar (Kong Haralds fødselsdag)
* 1. mai (Arbeidernes internasjonale kampdag)
* 8. mai (Frigjøringsdagen)
* 17. mai (Grunnlovsdagen)
* 7. juni (Unionsoppløysinga)
* 4. juli (Dronning Sonjas fødselsdag)
* 20. juli (Kronprins Haakons fødselsdag)
* 29. juli (Olsokdagen)
* 19. august (Kronprinsesse Mette-Marits fødselsdag)
* 25. desember (Første juledag)

 |
| Bevegelege datoar | 
* Første påskedag
* Første pinsedag
* Dagen for Stortingsvalg

 |
STAX SR-404 elektrostatiske høyretelefonar og SRM-006t røyrforsterkar.
Logo
**Stax** (japansk: 有限会社スタックス *Yugen-gaisha Sutakkusu*) er eit japansk føretak som produserer elektrostatiske høyretelefonar. Føretaket vart stifta i 1938 og produksjonen av dei fyrste elektrostatiske høyretelefonane, SR-1, tok til i 1960. 

Elektrostatiske høyretelefonar har høg inngangsimpedans og krev difor høg drivspenning (nokre hundre V, noko som kan oppnåast enten med å nytta signaltransformatorar eller effektforsterkarar med høg utgangsspenning. Nokre av høyretelefonane til STAX vert leverte med transformatorar og andre modellar med røyrforsterkarar, som arbeider med spenningar som høver for å driva elektrostatiske høyretelefonar. I motsetnad til røyreffektforsterkarar for svingspolehøgtalarar treng ikkje desse forsterkarane utgangstransformator.

Det er dei elektrostatiske høyretelefonane som har gjort STAX kjent, men føretaket har òg produsert elektrostatiske høgtalarar, tonearmar og pickupar til platespelarar, CD-spelarar, etc. 

I 1996 gjekk STAX konkurs, med starta opp att same året. I 2011 vart føretaket kjøpt opp av det kinesiske føretaket Edifier.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *STAX*
**Båtsfjord** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Båtsfjord kommune, nordaust i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke, mindre enn éin breiddegrad frå Knivskjellodden, den nordlegaste staden i Finnmark. Tettstaden ligg på Varangerhalvøya, ved botnen av Båtsfjorden, og har 2 151 innbyggjarar per 1. januar 2017. Det meste av busetnaden i kommunen er konsentrert til tettstaden. Her står Båtsfjord kyrkje.

Hovudnæringar i Båtsfjord er fiske og fiskeindustri. Båtsfjord er saman med Hammerfest dei største norske fiskeværa når det gjeld ilandført kvantum. Kaia har 7 000 skipsanløp årleg. Her finst sju fiskeforedlingsbedrifter, mellom anna filetfabrikkar med fryseri, og rekefabrikkar. Ingen andre stader produserer like mykje lodderogn og konsumlodde som Båtsfjord. Også havbruk har vorte ei viktig næring. Elles er her fleire mindre verkstader for fiskeflåten. Det har vore tre kvalfangststasjonar i Båtsfjord, der den første vart bygd i 1884 av skipsreiar O.B. Sørensen frå Sandefjord.

Båtsfjord har hurtigruteanløp og flyplass, Båtsfjord lufthamn. Flyplassen vart bygd ferdig i 1999 og har daglege ruteflyavgangar betent av Widerøe. Ishavsvegen, riksveg 891 over Båtsfjordfjellet (400 meter over havet), gir tettstaden vegsamband heile året.

Tettstaden Båtsfjord fekk berre mindre skadar under andre verdskrigen, og fungerte som forsyningsbase for det frigjorde Finnmark etter at tyskarane trekte seg tilbake.

Sjå òg
------

* Båtsfjord kommune

Kjelder
-------

1. 1 2  «Båtsfjord». Store norske leksikon. 7. april 2016. Henta 1. mars 2017.

| * v
* d
* e
Busetnader på 29. lengdegrad aust |
| --- |
| 29. austlege lengdegrad | **Berlevåg****·** Bugøyfjord**·** Bugøynes**·** **Båtsfjord****·** Kongsfjord**·** Neiden**·** **Vestre Jakobselv****·** **Vadsø** |
| I nærleiken | Austertana**·** Karlebotn**·** Nesseby**·** Polmak**·** Rustefjelbma**·** Skiippagurra**·** **Tana bru****·** Varangerbotn |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Gitte Madsen** (fødd 24. mars 1969) er ein dansk tidlegare handballspelar som i 1996-97 vart både olympisk meister, europameister og verdsmeister med Danmark sitt landslag. Over to periodar på til saman seks sesongar spelte ho på Bækkelaget SK, og tok i 1999 del i Bækkelaget sin triumf i EHF-cupvinnarcupen. Ho var rykkromspelar.

### Landslagsspel

Madsen deltok åra 1991 til 1998 i 120 av Danmark sine landskampar, skåra 288 mål. I Handball-VM 1993 tapte Danmark finalen mot det tyske mannskapet. To år seinare vann dei danske kvinnene bronsefinalen med 25–24 over Noreg. I 1996 sigra Danmark i så vel OL-finalen mot Sør-Korea i august som i EM-finalen mot Noreg i desember, då med finalesiffera 25–23. Madsen si triumfferd på landslaget enda med gullmedalje i verdsmeisterskapen 1997 i Berlin.

### Klubbspel

Madsen var Horsens-spelar til 1991. Frå hausten 1991 var ho aktiv på det norske topplaget Bækkelaget SK i fire sesongar. Deretter spelte ho 1995-97 for Odense og 1997/98 for Gudme OG. Ho avslutta med spel for Bækkelaget frå 1998 til ein ryggskade sette stoppar i 1999/2000-sesongen. 
Saman med spelarar som Anja Andersen, Sorina Teodorovic og Cecilie Leganger syrgde ho for at Oslo-laget i 1999 sigra både i den nasjonale cupen, seriemeisterskapen og finalane i EHF-cupvinnarcupen. Madsen skåra til saman 4 mål då Bækkelaget i mai 1999 slo spanske Mislata med 50 mot 35 mål i cupvinnarcup-finalen.

### Merittar

* OL-gull: 1996 med Danmark
* VM-gull: 1997 med Danmark
* EM-gull: 1996 med Danmark
* VM-sølv: 1993 med Danmark
* VM-bronse: 1995 med Danmark
* Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1999 for Bækkelaget SK
* Norsk meister: 1998/99 for Bækkelaget
* Norsk seriemeister: 1999 for Bækkelaget

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gitte Madsen» frå Wikipedia på fransk, den 8. november 2023.*
**Charlie Chaplin** — rollebilete frå filmen *Landstrykaren* (1915)
Sir **Charles (Charlie) Spencer Chaplin** (16. april 1889–25. desember 1977) var ein britisk skodespelar, filmregissør og komponist.

Chaplin vart fødd i London. Foreldra var fattige varietéartistar. Dei flytte frå kvarandre rett etter at Charlie vart fødd, og Charlie og broren Sydney voks opp hjå mora, Hannah Harriette Hill. I 1896 vart ho arbeidslaus og kunne ikkje forsyta borna, som fyrst vart sende til eit fattighus og deretter til ein barneheim.

Chaplin fylgde same lei som foreldra, og byrja som varietéartist då han var fem år. Han arbeidde som klovn i ei komediegruppe som vitja Canada og Sambandsstatane i 1910-13, og vart der oppdaga av ein amerikansk filmprodusent. Filmkarriera hans byrja med ein serie korte stumfilmar i 1914. Han vart ein av dei fyrste Hollywood-stjernene, og var mellom dei fåe skodespelarane som greidde overgangen frå stum- til ljodfilm på 1930-talet.

Chaplin ville ikkje ha amerikansk statsborgarskap. Under McCarthy-perioden fekk han store vanskar med dei amerikanske styresmaktene og vart nekta innreise i USA etter å ha vitja England i 1952. Chaplin flytte då til Sveits, der han budde fram til han døydde.

I 1975 vart han slått til riddar (KBE) i England.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*For månen til Pluto med same namnet, sjå plutomånen Styx.* 
Måleri av Styx frå 1400-talet av Priamo della Quercia.
*Ferd over Styx*. Etsing av Gustave Doré frå 1861.
**Styx** er i gresk mytologi den underjordiske elva som vert oppfatta som ei grense mellom livets rike og dødsriket.

Kharon var ferjekaren som på ein båt førte dei døde over elva Styx til Hades. Til betaling for skyssen la ein ein mynt, ein obol, under tunga på den døde. Om ein ikkje hadde gjort det fekk den døde ikkje passere Styx, men måtte i staden vere i eitt limbo midt mellom livet og døden i all æve. Ein del kjelder, både greske og romerske, seier liksom Dante at Kharon førte dei døde over Acheron og ikkje over Styx.

Gudinna Thetis gjorde de nyfødde sonen sin, Akhilles, usårleg gjennom å dyppe han i elva Styx. Men hælen som ho heldt i vart ikkje dyppa. Under den trojanske krigen vart Akhilles skoten i hælen av ei pil og døydde. Dette er opphavet til uttrykket akilleshæl.

Lik andre elvar hadde Styx ei eiga gudinne eller vassnymfe, som også vart kalla Styx. Ho var gift med titanen Pallas, og deira dotter var sigersgudinna Nike.

Galleri
-------

* Landskap med Kharon som kryssar Styx. Måleri av Joachim Patinier frå ca. 1515–1524.Landskap med Kharon som kryssar Styx. Måleri av Joachim Patinier frå ca. 1515–1524.
* Thetis dipping Achilles in the River Styx. Skulptur av Thomas Banks*Thetis dipping Achilles in the River Styx*. Skulptur av Thomas Banks

Sjå òg
------

* Gjall i norrøn mytologi
* Yomotsuhirasaka i japansk mytologi

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Styx» frå Wikipedia på svensk, den 31. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Styx**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
**Christian Andreassen** (19. januar 1828–5. oktober 1879) var ein norsk lærar, lensmann, politikar og avismann. Han var fødd i Ullsfjord i Troms, der far hans dreiv gardsbruk.

Andreassen var elev ved Tromsø seminar, men tok ikkje eksamen. Han var så lærar i Karlsøy. I 1848 flytta han til Nesseby i Aust-Finnmark der han var lærar og etter kvart også kyrkjesongar fram til 1860. Her var han eit år, 1857, også ordførar. Han var lensmann i Polmak frå 1860, deretter frå 1876 i Nesseby til han døydde i 1879.

Andreassen lærte seg samisk språk og omsette salmar og andre tekster til samisk, og skreiv også eigne salmar på samisk. Saman med Johan Eriksen Soffa gav han i 1873 ut den fyrste samiske avisa i Noreg, Muittalægje. Avisa vart gjeven ut fram til 1875, etter å ha kome i 33 nummer vart ho nedlagt grunna lågt opplag og dårleg økonomi.

Andreassen var 1877-79 1. varamann frå Finmarkens amt på Stortinget. Han møtte i 1878 frå 28. mars og heile 1879-sesjonen, i 1878 medlem av tollkomiteen, året etter av justiskomiteen. I 1879 gjorde Andressen framlegg om eit forbod mot kvalfangst med det som den gong var moderne fangstmetodar som dampbåt og harpun. Framlegget fekk fleirtal og vedtektene om kvalfredning tredde i kraft i 1881. Perioden 1. januar-31. mai var det forbod mot kvalfangst nærare land enn ei nautisk mil. Til grunn for striden låg ei oppfatning hos lokale fiskarar om at loddetorskefisket var avhengig av ein god kvalbestand. Andreassen vart i 1879 vald til 1. representant frå Finnmark på Stortinget 1880-82, men døydde i Vadsø straks etterpå.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia

Notar
-----

1. ↑  *Deatnu.net -* Trekk fra Tanadalens historie, arkivert frå originalen 15. desember 2008, henta 28. oktober 2010
2. ↑  Justis- og politidepartementet - *Bruk av land og vann i Finnmark i historisk perspektiv*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
**Viktor Aleksejevitsj Zubkov** (fødd 15. september 1941) er ein russisk politikar og økonom, og statsminister i Russland frå 2007 til 2008.

Zubkov var fødd i Arbat i Sverdlovsk oblast. Han vart utdanna frå 1960 til 1965 ved Leningrad jordbruksinstitutt i Pusjkin i Leningrad oblast. Etter endt militærteneste i 1967 jobba han i sovkhozar i Leningrad oblast. Zubkov var medlem av Sovjetunionens kommunistiske parti frå 1967 til 1991. Frå 1985 til 1991 hadde han leiande stillingar i kommunistpartiet i byen Priozersk (svensk *Kexholm*) og i Leningrad oblast. Etter oppløysinga av Sovjetunionen i 1991 gjekk han ut av kommunistpartiet. Fram til 1993 jobba han i Komitéen for eksterne forbindelsar i byadministrasjonen i St. Petersburg, der han jobba under Vladimir Putin. Frå 1993 til 2001 jobba han for det føderale skattevesenet i St. Petersburg. Frå 1995 var han medlem i partiet Vår heim er Russland (*Nasj Dom - Rossija*). I 1999 stilte han som kandidat ved guvernørvalet i Leningrad oblast, men kom berre på fjerdeplass med 8,6 % av røystene. Han var med på danninga av partiet Sameint Russland i 2001, men var partilaus då han vart statsminister.

I 2001 flytta han til Moskva som første visefinansminister i regjeringa til Mikhail Kasianov. Då Kasianov vart avsett av Putin i 2004 heldt Zubkov fram i regjeringa til Mikhail Fradkov. Zubkov leia avdelinga som skulle kjempa mot økonomisk kriminalitet. 12. september 2007 vart han nominert til stillinga som statsminister av president Putin. To dagar etterpå vart kandidaturet hans stadfesta av nasjonalforsamlinga, dumaen. Utnevninga av Zubkov til statsminister utløyste spekulasjonar om han er ein mogleg kandidat ved presidentvalet i Russland i 2008.

Zubkov er gift, og har ei dotter. Han er svigerfar til forsvarsministeren i Russland, Anatolij Serdjukov.

Kjelder
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (iba)

 |
**HART-protokoll**, **the *Highway Addressable Remote Transducer* Protocol**, er ein tidleg *feltbuss-protokoll*. Han baserer seg på standardsignalet 4-20 mA, og er i dag ein av dei mest brukte protokollane for instrumentering i industrien. HART-protokollen gjer det mogleg å kommunisera med eit instrument over instrumentkablane, med ein *HART-kommunikator*. Kommunikasjonen går føre seg ved hjelp av frekvensskifting, og gjer det mogleg å kommunisera med instrumentet utan å setja det i manuell stilling eller kopla noko ifrå. Standardiseringa av protokollen gjer at instrument frå ulike fabrikantar kan brukast om einannan og programmerast med den same kommunikatoren.

Protokollen vart utvikla av Rosemount Inc på 80-talet som ein proprietær protokoll for deira eigne instrument. Etterkvart utvikla det seg til HART, og vart ein open protokoll i 1986. Over femti produsentar av automatiseringsutstyr verda over brukar no denne protokollen.

Kjelder
-------

* Engelsk wikipedia
* Bjørnar Larsen. *Industriell måleteknikk for automatikarfaget.* Noreg 1996: Vett & Viten AS ISBN 82-412-0223-7
**2019** var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen.

Hendingar
---------

* 26. desember: Ei ringforma solformørking vil vera synleg frå Sør-Asia.

### Utlandet

### Noreg

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 2019.*

Døde
----

*Sjå òg Døde i 2019.*

Kjelder
-------

1. ↑  *NASA: Annular Solar Eclipse of 2019 December 26*, 15. september 2009, henta 7. august 2010

***<*   2000-talet  *>***<< 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | *2025* | *2026* | *2027* | *2028* | *2029* | *2030* | *2031* | *2032* | *2033* | *2034* | *2035* | *2036* | *2037* | *2038* | *2039* | *2040* | *2041* | *2042* | *2043* | *2044* | *2045* | *2046* | *2047* | *2048* | *2049* | *2050* | *2051* | *2052* | *2053* | *2054* | *2055* | *2056* | *2057* | *2058* | *2059* | *2060* | *2061* | *2062* | *2063* | *2064* | *2065* | *2066* | *2067* | *2068* | *2069* | *2070* | *2071* | *2072* | *2073* | *2074* | *2075* | *2076* | *2077* | *2078* | *2079* | *2080* | *2081* | *2082* | *2083* | *2084* | *2085* | *2086* | *2087* | *2088* | *2089* | *2090* | *2091* | *2092* | *2093* | *2094* | *2095* | *2096* | *2097* | *2098* | *2099* >>
| Det kyrilliske alfabetet |
| --- |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | Ё | Є | Ж | Ѕ | З |
| И | І | Ї | Й | Ј | К | Л |
| Љ | М | Н | Њ | О | П | Р |
| С | Т | Ћ | Ќ | У | Ў | Ф |
| Х | Ц | Ч | Џ | Ш | Щ | Ъ |
|   | Ы | Ь | Э | Ю | Я |   |
| Utgåtte teikn |
| Ҁ | Ѹ | Ѡ | Ѿ | Ѻ | Ѣ | ІА |
| Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѯ | Ѱ |
|   |   | Ѳ | Ѵ | Ѷ |   |   |

**Я** (Я я; kursiv *Я я*) er den siste bokstaven i det kyrilliske alfabetet, og blir ofte kalla **ja**.

I moderne slaviske språk blir bokstaven brukt i russisk, kviterussisk og ukrainsk til å uttrykka /ja/ i byrjinga av ord eler etter ein vokal og /a/ etter ein palatalisert konsonant, og i bulgarsk til /ɐ/ i trykksvake stavingar og til /ɤ̞/ (ein o-aktig midtre bakre urunda vokal) i trykksterke verb og enden av bestemte artiklar. Han finst òg i mongolsk og mange uralske, kaukasiske og tyrkiske språk brukt i område som tillhøyrde Sovjetunionen.

Я er avleidd av bokstaven jus (Ѧ ѧ) i det gamle kyrilliske alfabetet. Han blei utvikla gjennom russisk kursivskrift (*skoropis’*) ved at den venstre foten gradvis blei kortare før han forsvann heilt. Den midtre foten blei flytta mot venstre.

Я i andre alfabet
-----------------

Я ser ut som ein speglvendt stor R, og blir av og til brukt som dette i juksekyrillisk. Bokstaven er mellom anna brukt i logoen til musikkgruppa Korn, som «KoЯn».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ya (Cyrillic)» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mars 2012.*
***Finnmark Dagblad*** er ei avis utgjeven i Troms og Finnmark fylke. Med eit opplag på rundt 9 500 er ho den største avisa i tidlegare Finnmark fylke. Hovudkontoret ligg i Hammerfest, med lokalkontor i Alta, Lakselv og Honningsvåg.

Avisa kjem ut alle vekedagane. Ansvarleg redaktør er Lars Petter Einarsson, medan Gudrun B. Rollefsen er administrerande direktør.

*Finnmark Dagblad* har tidlegare heitt *Vestfinnmark Arbeiderblad* og *Vestfinmarken Socialdemokrat*. 

Det er A-pressa som eig avisa, medan ho igjen har aksjemajoriteten i den samiske avisa *Min Áigi* og eig vekesavisa *Finnmarksposten*, som kjem ut i Honningsvåg.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 10 015
  |
| 2001 | 10 131
  |
| 2002 | 9 994
  |
| 2003 | 9 561
  |
| 2004 | 9 404
  |
| 2005 | 9 225
  |
| 2006 | 9 196
  |
| 2007 | 9 188
  |
| 2008 | 8 813
  |
| 2009 | 8 070
  |
| 2010 | 7 713
  |
| 2014 | 6 079
  |

Bakgrunnsstoff
--------------

*

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.
***Monster Hunter 4*** er eit action role-playing game utvikla og gjeve ut av Capcom. Det er det fjerde spelet i *Monster Hunter*-serien og det andre som blei gitt ut på Nintendo 3DS. Det blei gjeve ut i Japan 14. september 2013. 26. januar 2014 blei ein forbetra utgåva med tittelen ***Monster Hunter 4G*** kunngjort for slepp i Japan den 11. oktober 2014, der spelarane kunne nytta lagra spelfiler frå *Monster Hunter 4*. Denne versjonen blei utgjeven i Nord-Amerika og Europa som ***Monster Hunter 4 Ultimate*** den 13. februar 2015. Den nye versjonen av spelet blei utgjeven saman med New Nintendo 3DS i alle regionar bortsett frå Australia, og i tillegg til den separate spelutgjevinga er det tilgjengeleg i ein pakke med ein 3DS XL-variant av den nyare konsolmodellen.

Som med andre spel i denne serien let *Monster Hunter 4* spelaren ta rolla som ein ny jeger, eller *Hunter*, som gjennomfører oppdrag og utfordringar om å jakta på farlege skapningar som finst på ulike stader. Når ein gjer desse oppgåvene får ein ulike gjenstander, som pengar og andre belønningar som blir brukt til å laga nye våpen, rustning, tilleggsutrusting, og tileigna seg betre helse og mellombelse forbetringsgjenstander ein kan bruka til seinare oppgåver. Spelarkarakteren blir ikkje forbetrar i seg sjølv i løpet av spelet, men evnene blir fastsette av våpen og rustning dei tek med seg inn i oppgåvene, og desse blir betre etterkvart som spelaren tek meir utfordrande oppgåver. Spelaren kan bruka ein av dei tolv grunnvåpentypar i spelet som kvar har ulike kampeigenskapar som spelaren må meistra. Han kan bytta mellom desse våpena før han legg ut på oppdrag.

Spelregissøren, Kaname Fujioka, sa at '**Monster Hunter *4* har større fokus på eventyr og historieframdrift enn dei føre *Monster Hunter*-titlane. Ein får tilgang til fleire baseleirar etterkvart som spelaren utviklar seg, og dette gav den største gjengen av dataspelkarakterar av noko *Monster Hunter*-spel til då.**

'**Monster Hunter *4* var det fyrste *Monster Hunter*-spelet til ein handhalden spelkonsoll som hadde fullt integrert multispelartillgang online. Tidlegare titlar i serien på PSP- og 3DS-konsollar tillet berre lokal tilkopling, sjølv om det var mogleg å spelta på nettet ved å lenka det opp til PlayStation 3- eller Wii U-konsollar.**

1. ↑  «Monster Hunter 4G Announced - News - Articles - Latest Gaming News - Retry Level». Arkivert frå originalen January 26, 2014. Henta 26. januar 2014.
2. ↑  «Monster Hunter 4 Ultimate headed to 3DS in early 2015».
3. ↑  Whitehead, Thomas. «Monster Hunter 4 Director Says It's All About 'Adventure'». Nintendo Life. Henta 22. juni 2016.
4. ↑  By Ishaan. September 19, 2012. 9:26pm. «Monster Hunter 4 Has Online Multiplayer, Out In March 2013». Siliconera. Henta 22. juni 2016.
**Fagernes** er ein tettstad i dalen Valdres, og har eit folketal på omkring 1800. Fagernes er kommunesenter for Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke, og er handels- og kommunikasjonssentrum for heile Valdres.

Geografi og samferdsle
----------------------

Fagernes er bygd på eit delta ved ei elv som munnar ut i Strondafjorden. Det går gangbru frå tettstaden ut til Vesleøya.

Tettstaden ligg knappe 200 km frå Oslo, og det er vel 300 km til Bergen via Filefjell. Det er også vegsamband over Golsfjellet til Gol i Hallingdal. I sommarhalvåret er det veg over Valdresflye til Gudbrandsdalen. 

Fagernes var endestasjon for Valdresbanen frå 1906 til banen vart nedlagd i 1988. 

Fagernes lufthamn, på Leirin, vart opna i 1987.

Næringsliv og turisme
---------------------

Fagernes har besøk av hyttefolk og turistar frå inn- og utland. Det er hotelldrift og andre overnattingstilbod med lange tradisjonar på staden. 

Friluftsmuseumet Valdres Folkemuseum har tilhald på halvøya Storeøya ved Fagernes.

Avisa *Valdres* har hovudkontor på Fagernes. Valdres Radio har også kontor i utkanten av tettstaden.

Tingnes kyrkje ligg på Fagernes.

I 2012 vart det vedteke at nye Valdres Lokalmedisinske Senter (LMS) skulle oppførast.

Rett ovanfor sentrum ligg idrettsanlegget Blåbærmyra. Valdreshallen som er tilknyttet ungdomsskulen, inneheld handballbane og 25 m symjehall.

Historie
--------

Otto Larsen Stuve fekk det fyrste statlege handelsløyve på staden i 1857, og han starta snart også hotelldrift her. Folk tok til å kalle staden Stuvenes, men Stuve fann sjølv på namnet Fagernes. Stuve vert rekna som grunnleggjar av Fagernes. 

Staden fekk eit kraftig oppsving i samband med at Valdresbanen i 1906 vart bygd ferdig fram til endestasjonen Fagernes. Byggjeakteviteten og veksten har halde fram gjennom heile 1900-talet.

Den 8. september 2007 tok Fagernes bystatus samstundes med at 150-årsjubileumet for grunnlegginga av staden vart feira.

Skulptur på Skiferplassen, til minne om mennesker og dyr ved Valdres Skiferbrudd, Øystre Slidre 
Foto:
John Erling Blad
 

| Folketalsutvikling på Fagernes |
| --- |
| År |  |  | Innbyggjarar |  |
| 1920 |    | 379 |
| 1930 |    | 553 |
| 1946 |    | 887 |
| 1950 |    | 982 |
| 1960 |    | 1 234 |
| 1970 |    | 1 646 |
| 1980 |    | 1 787 |
| 1990 |    | 1 783 |
| 2000 |    | 1 788 |
| 2009 |    | 1 762 |
| 2012 |    | 1 762 |
| Kjelder: 
* SSB: Norske folketeljingar
* SSB: Folkemengd i tettstader
 |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fagernes handelsstand
* Bilete frå Fagernes på Youtube

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Gamvik** er eit fiskevær i Gamvik kommune, nordaust i Finnmark. Staden ligg på den nordlegaste breiddegraden i Finnmark, «71 gradar nord», og ligg på nordkysten av Nordkinnhalvøya. I 2006 hadde han omtrent 200 innbyggjarar. Tradisjonelt har fiske vore hovudnæringa i Gamvik. Det siste fiskebruket blei lagt ned i 2008 etter ei rekkje oppstartar og nedleggingar dei siste 20 åra. Det blir i dag satsa mykje på turisme då verforholda gjer Gamvik til ein god stad for både havfiske og ferskvassfiske i Risfjordelva og Sandfjordelva. 

Slettnes fyr, verdas nordlegaste fastlandsfyr, ligg omtrent 4 km nord for Gamvik. Ved Slettnes ligg også Slettnes naturreservat, som er ein viktig hekkeplass for mange fugleartar, og mellom anna har Noregs nest største tjuvjokoloni. Vest for Slettnes ligg Steinvågen, der ein finn ein av Noregs best bevarte steinlabyrintar. I Gamvik ligg også Gamvik Museum.

Gamvik har eiga kyrkje og skule, og fekk også den første flystripa, Gamvik flyplass, i kommunen på 1970-talet, men etter opninga av Mehamn flyplass har stripa berre blitt brukt i nødsfall. Gamvik fekk, saman med resten av Nordkinnhalvøya vegsamband med fastlandet då riksveg 888 opna på slutten av 1980-talet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Norsk Fyrhistorisk Forening», *fyr.no*, henta 17. august 2020
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 12. mai 2010, henta 24. august 2010
3. ↑  Msn (7. juni 2016), «Gamvik Museum 71°N», *Museumsnett* (på norsk bokmål), henta 17. august 2020

Bakgrunnsstoff
--------------

* Har ventet i 100 år – først nå sikres fiskeværet mot uvær med ny molo (17. august 2020). NRK

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Kristoffer av Bayern** (26. februar 1416–6. januar 1448) var ein dansk, norsk og svensk konge.
Kristoffer var konge av Danmark frå 1440 som «Christoffer 3. af Bayern» (Christoffer III). 
Han var konge av Sverige frå 1441 og konge av Noreg frå 1442.

Kristoffer av Bayern var son av grev Johan av Pfalz og Catharina, syster til Erik av Pommern. I ungdomen gjorde han teneste hjå den tyske keisaren. I 1437 bad det danske riksrådet Kristoffer om å overta den danske trona, etter at Erik av Pommern hadde trekt seg attende til Gotland. Kristoffer sa ja til tilbodet, og den 9. april 1440 vart han hylla som konge på Viborg Landsting.

Tilhøva i Danmark var særs vanskelege. Både Noreg og Sverige hadde sagt opp unionen. Trass i dette greidde han å verta konge av alle tre kongerika. 

Kristoffer døydde av feber på festninga «Kernen» (Kärnan) i Helsingborg den 6. januar 1448. Han vart gravlagd i Roskilde Domkyrkje. Enkja, Dorothea, vart i oktober 1449 gift med kong Kristian I. 

Etter at Kristoffer døydde tilaud det danske riksrådet trona til hertug Adolf VIII, men han peika i staden ut systerson sin, grev Kristian av Oldenburg.

Sjå òg
------

* Norske regentar
* Svenske regentar
* Danske regentar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Christoffer 3. af Bayern 1416-48 frå Danmarkshistorien.dk

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |