recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Neuchâtel** |
| --- |
| Horisonten til NeuchâtelHorisonten til Neuchâtel |
| 

|  |
| --- |
| Kommunevåpenet til Neuchâtel |
| **Kommunevåpenet til Neuchâtel** |

 |
| Plassering |
| 

Neuchâtel is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Sveits |
| Kanton | kantonen Neuchâtel |
| Distrikt | Neuchâtel |
| Språk | fransk |
| Borgarmeister | Antoine Grandjean |
| Geografi |
| Flatevidd - kommune |  18,05 km² |
| Innbyggjarar  - kommune (desember 2010)   - folketettleik | 32 973   1 826,8 /km² |
| Koordinatar | 46°59.51′0″N 6°55.86′0″E﻿Koordinatar: 46°59.51′0″N 6°55.86′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 430 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 2000 |
| **Nettstad:** www.neuchatelville.ch |

**Neuchâtel** (tysk *Neuenburg*) er hovudstaden i den sveitsiske kantonen Neuchâtel ved Neuchâtelsjøen. Byen har 32 973 innbyggjarar (2010) og eit areal på 18 km². Byen ligg 430 meter over havet. Det store fleirtalet i byen har fransk morsmål.

Byen Neuchâtel ligg ved nordvestbreidda av Neuchâtelsjøen ved utløpet til elva Seyon, nokre kilometer aust for Peseux og vest for Saint-Blaise. Namnet Neuchâtel tyder «Nyslott» på norsk.

Neuchâtel universitet er frå 1909, og i tillegg er her handelshøgskule og andre høgskular. Byen har fleire museum og vitskaplege samlingar. Centre Dürrenmatt, som vart innvigd i 2000, presenterer Friedrich Dürrenmatt som forfattar, målar og teiknar. Notre Dame-kyrkja i byen er frå 1100–1200-talet. Neuchâtel slott var bustaden for tidlegare grevar og fyrstar av Neuchâtel. Dei eldste delane er frå 1100-talet og slottet husar no kantonadministrasjonen. 

Byen vart grunnlagd på 1000-talet og fekk byrettar i 1214.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Neuchâtel» frå Wikipedia på engelsk, den 12. august 2011.*

* Neuchâtel – by. I *Store norske leksikon*. Henta frå:

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2007-10-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* HDS
* NKC

 |
**Sverre Kornelius Eilertsen Støstad** (13. mai 1887–7. desember 1959), fødd i Stod, var ein norsk skogs- og anleggsarbeidar og politikar for Norges Kommunistiske Parti og Arbeidarpartiet.

Yrkeskarriere
-------------

Han blei fødd på husmannsplassen Auntrøa under Støstad i Stod i noverande Steinkjer kommune. Han var først jord- og skogsarbeidar fram til 1908, deretter anleggs- og bygningsarbeidar fram til 1918. Frå 1918 var han busett i Trondheim og arbeidde som assistent ved Trondheims offentlege arbeidskontor si handverks- og handelsavdeling. Han var sosialrådmann i Trondheim 1945–1957.

Politisk arbeid
---------------

Støstad melde seg inn i Arbeiderpartiet første gong i 1908 og fekk snart verv knytt til arbeidarrørsla i Trondheim. Han var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå 1921, men blei med over til Norges Kommunistiske Parti då partiet blei skipa i 1923, og blei då også den første formannen i NKP. Han markerte seg tidleg som ein del av NKP si høgrefløy og blei ikkje attvald som formann 1925.

Etter stortingsvalet 1924, der NKP gjorde eit dårlegare val enn venta, men der Sverre Støstad var blant dei få som NKP fekk vald inn på Stortinget, argumenterte Støstad for å samle dei tre arbeidarpartia. I tråd med dette deltok han på samlingskongressen mellom Arbeidarpartiet og Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti i 1927, og blei følgjeleg ekskludert frå NKP. Han representerte deretter Arbeidarpartiet på Stortinget fram til 1949.

Sverre Støstad var parlamentarisk leiar for Arbeiderpartiet si stortingsgruppe i tre periodar: Under Hornsrud si korte regjeringsperiode i 1928, i perioden 1935–1939 og i perioden 1945–1947.

Sverre Støstad var statsråd og sjef for sosialdepartementet (sosialminister) i Johan Nygaardsvold si regjering frå 1939–1945, medlem av Regjeringsdelegasjonen som fungerande sjef for Sosialdepartementet og Forsyningsdepartementet 14.–31. mai 1945. Han blei vurdert som statsministerkandidat for Arbeiderpartiet då Einar Gerhardsen trekte seg som statsminister i 1951.

Kjelder
-------

* «Sverre Støstad». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Lisa Kristoffersen** (13. april 1833–27. januar 1924), også kalla «Dyre-Lisa», «Bikkje-Lisa» og «Kristianias våkne samvittighet», var ein av original i Kristiania som tok på seg oppgåva som dyrevernar i byen.

Liv og virke
------------

Kristoffersen var fødd på Sagene og gifta seg ung. Ho og mannen flytta til USA, der dei blei i nærmare 25 år. I Chicago, der dei budde, engasjerte ho seg for velferda til dyra ved sida av å drive sitt eige vaskeri og strykeri.

Tilbake i Kristiania stod Kristoffersen på torget og selde frukt, bær og blomar. Ho måtte livnære seg sjølv og mannen, som var sjuk og utan arbeid. Ho tok gjerne oppstilling ved foten av Youngsbakken, Norabakken og Smithebakken, som var stadar der hestane streva med tunge lass og difor kunne vere utsette for sinnet til køyrekarane. Det samla seg gjerne folkemengder der ho var på ferde med sitt rutete sjal og paraply.

Bygardane mellom Bergensgate og Stavangergate på Bjølsen i Oslo med front mot Lisa Kristoffersens plass.
Kristoffersen naut stor respekt og var frykta blant kjørekarar og andre som ikkje behandla dyra med omsut. Dersom ein køyrekar ikkje lystra ho, fekk han kjenne knortekjeppen på ryggen. Om dette ikkje hjelpte blåste ho i politifløyta og overlet vedkommande til ein politikonstabel.

I 1907 skipa Kristoffersen, saman med vennar, ei av dei tidlegaste foreiningane for dyrevern i Kristiania, Foreningen mot mishandling av dyr (1859), som seinare blei til Dyrebeskyttelsen, og Norske Kvinners Dyrebeskyttelse i Kristiania (1893) var tidlegare ute. Ho tenestegjorde som inspektør i foreininga. Ho blei tildelt Kongens fortenestemedalje i sølv i 1921.

Ettermæle
---------

Etter at Lisa Kristoffersen døydde er ho blitt heidra som ein pioner for dyrevernrørsla. I 1934 fekk ho ein plass på Bjølsen kalla opp etter seg, Lisa Kristoffersens plass. 

I 1989 blei det oppretta ei stifting, Stiftelsen Lisa Kristoffersens Minde, til minne om henne og virket hennar. Stiftinga har som oppgåve å «yte støtte til aktivt dyrevernarbeide». Stiftelsen delar ut legat til dyrevernarar og organisasjonar som jobbar med dyrevern, og blir forvalta av Dyrebeskyttelsen Norge.

Kjelder
-------

1. ↑  Velle, Vegard (18. oktober 2019). «Lisa Kristoffersen, fra Sagene, var landets første dyrevernsaktivist. Nå hedres hun med blått skilt». *vartoslo.no* (på norsk bokmål). Henta 20. desember 2021.
2. ↑  «Om oss». *Dyrebeskyttelsen Norge* (på norsk bokmål). Henta 24. januar 2022.
3. ↑  «Kongens fortjenstmedalje». *Dagen*, 6. april 1921, side 1.
4. ↑  «Nøkkelopplysninger fra Enhetsregisteret - Brønnøysundregistrene». *w2.brreg.no*. Henta 20. desember 2021.
5. ↑  «Om oss». *Dyrebeskyttelsen Norge* (på norsk bokmål). Henta 20. desember 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Lisa Kristoffersen» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sanstøl, Jorunn: Jeg er Lisa Kristoffersen! i *Byminner* nr. 4-2009, s.42-44
* Nielson, Haakon B. : *Lisa Kristoffersen, dyrenes beste venn,* artikkel i Aftenposten 21/10-1981

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Roger Staub** (1. juli 1936–30. juni 1974) var ein sveitsisk skirennar som vart olympisk meister i storslalåm under Vinter-OL 1960. Han var frå Arosa i kantonen Graubünden.

Aktiv
-----

Staub debuterte i internasjonale meisterskap under vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo med ein fjerdeplass i utfor. Under VM i alpine greiner 1958 i Bad Gastein vann han sølvmedaljen i utfor, kom på delt bronseplass med franske François Bonlieu storslalåm og vart nummer fem i slalåm. Også i den alpine kombinasjonen(slalåm/utfor) kom han på tredjeplass.

Høgdepunktet som alpinist kom under vinter-OL 1960 i Squaw Valley i USA, då Staub vart olympisk meister i storslalåm, fire tidels sekund føre Pepi Stiegler frå Austerrike. I utfortevlinga kom han på femteplass. Han la opp som aktiv skirennar i 1961.

Staub omkom i 1974 under hanggliding i Verbier.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Roger Staub – Profil og resultatoversikt hos FIS

* *Denne artikkelen bygger på «Roger Staub» frå Wikipedia på tysk, den 23. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS
* Munzinger (sport)

 |
| Voskopojë |
| --- |
| Utsyn mot Voskopojë Utsyn mot Voskopojë |
| Styresmakter |
| Land  Region  Kommune | Albania  Korçë  Korçë |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 1 058 |
| Koordinatar | 40°38′0″N 20°35′25″E﻿Koordinatar: 40°38′0″N 20°35′25″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| 

Posisjonen til Voskopojë i Albania

 |

**Voskopojë** (gresk Μοσχόπολη, *Moskópoli*, arumensk *Moscopoli*) er ein tidlegare landkommune i regionen Korçë i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Korçë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Voskopojë 1 058 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var Voskopojë ein del av distriktet Korçë. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:

* Voskopojë
* Shipskë
* Krushovë
* Gjonomadh
* Lavdar

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Arne Wallem Lofthus** (23. september 1881–16. mai 1962) var ein norsk-dansk målar. Far hans var redaktøren Olav Lofthus.

Lofthus vart fødd i Bergen i 1881, og voks opp der. Han ynskte opphavleg å utdanna seg til arkitekt, og etter endt skulegang på Bergen Katedralskole arbeidde han eitt år på arkitektkontor. Deretter gjekk ferda til København. I 1899–1901 var Lofthus elev ved Den Tekniske Skole i byen. 

I 1901 kom Lofthus i kontakt med Joakim Skovgaard og vart ein av medarbeidarane hans i freskoutsmykkinga av Viborg domkyrkje. Dette samarbeidet varte fram til 1906, og Lofthus måla også portrett av Skovgaard. Vintrane 1902 og 1903 studerte han ved målarskulen åt Kristian Zahrtmann. I 1907 debuterte han som målar på Den frie Udstilling i København. 

Lofthus målte landskap, interiør, stilleben, blomemotiv og portrett, som oftast i avdempa fargar. Særleg er Lofthus vorten kjend for freskoteknikken sin. I tillegg til denne arbeidde han m.a. i olje, kol og akvarell. Bileta hans vert gjerne plasserte i forlenginga av impresjonismen. 

I 1907–08 studerte Lofthus i Paris, men busette seg permanent i København frå og med 1915. Lofthus tok likevel vare på kontakten med heimlandet. Han stilte også ut i Noreg og målte gjerne norske motiv, ikkje minst frå Bergen. I tillegg representerte han Noreg ved internasjonale utstillingar, t.d. i London, Budapest, Barcelona, Wien og Paris, og deltok på utstillingar i Stockholm og København. Bileta hans vart kjøpte inn av norske museum, samlingar og kunstforeiningar, m.a. Nasjonalgalleriet og Bergen Kunstmuseum. Han vann stor vyrdnad for dei framifrå portretta han måla av m.a. kona Sofie Lofthus, Bjørn Helland-Hansen (sistnemnde portrett heng i dag i Christian Michelsens institutt, Bergen), Nordahl Grieg, Joakim Skovgaard og Anders C. Svarstad.

Han utførte elles ei rad med dekorative verk, m.a. takdekoren i Bergens offentlege bibliotek, seks store motiv i Handelens og Sjøfartens hus i Bergen og gavlbiletet i Redernes hus i Oslo. Nasjonalgalleriet i Oslo eig fire små freskobilete og fleire akvarellar og oljemåleri av han. Ein del av verka hans er diverre gått tapt.

Kjelder
-------

* Utdjupande artikkel i Store Norske Leksikon. Forfattar: Marianne Yvenes.
* Store Norske Leksikon om Lofthus

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* ULAN
* KulturNav

 |
Voss Folkehøgskule
**Voss Folkehøgskule** på Voss er ein frilynt folkehøgskule som har vore i drift sidan 1895. Skulen ligg på garden Seim like vest for Vossavangen, og har seks linjer: 

* Data
* Film
* Frisport ekstrem
* Idrett & Friluftsliv
* Musikk
* Fitness

Skulen tek mot rundt 100 elevar kvart år.

Historie
--------

Skulen vart grunnlagt i 1895 av Lars Eskeland, men ideen om å ta til med folkehøgskule her kom i 1887 då Bjørnstjerne Bjørnson var på Voss. Ei gruppe unge menneske hylla diktaren ved å syngje «Ja, vi elsker» utanfor hotellet der han budde. Bjørnson spurde ved dette høvet dei unge om det var nokon folkehøgskule i bygda. Då svaret var nei, uttalte han: «Ungdom på Voss. Det er mit ønske at det på Voss må bli reist en folkehøiskole.» Skulens ideologi var inspirert av Nikolai Frederik Severin Grundtvigs idè om folkehøgskoler.

Voss Folkehøgskule som sjukehus
-------------------------------

Under den andre verdskrigen vart delar av folkehøgskulen tekne i bruk som sjukehus. Dette vara ved heilt til midt på 1950-talet då Fylkessjukehuset på Voss stod ferdig.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Voss Folkehøgskule sine heimesider

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Arne Moslåtten** (fødd 4. april 1948) er ein norsk musikar, komponist, musikklærar og rektor, men han er mest kjend som tekstforfattar og medlem av bandet Hellbillies.

Moslåtten handsamar fleire instrument, både fløyte, trekkspel og gitar. Han er utdanna faglærar ved Musikkonservatoriet i Bergen. I 1978 blei han rektor ved Ål musikkskule. I 1979 blei han med som gitarist i Toradertrioen og del av Tore Løvgreens orkester. Han har òg spela i *Kåd'nbandet* som ofte blir rekna som utgangspunktet for Hellbillies.

Moslåtten har lang erfaring innan folkemusikk og vann i 1986 Landskappleiken i klassa for «eldre folkemusikkinstrument». I tillegg har han turnert for Rikskonsertane. Han har fleire komposisjonar bak seg, mellom anna bestillingsverket «Brureferdi» i 1994.

Forfattar
---------

Moslåtten er medforfattar til eit undervisningsverk som omhandlar folkemusikken i Buskerud – «Kvint og kvart». Men han er likevel mest kjend for si rolle i Hellbillies. Songane blir omtala som sikre og presise i form, og med eit tematisk mangfold med presise observasjonar frå norsk bygdeliv. «Moslåttens tekster er så litterære at de er verd et nærmere studium» (Sveinung Nordstoga).

I 2008 vann han Edvard-prisen for tekstane til Hellbillies-plata *Spissrotgang*.

Litteratur
----------

* Sveinung Nordstoga: *Mål dagen og skriv eit dikt! Tekstmøte mellom Hellbillies og Olav H. Hauge* Essay i Norsk Litterær Årbok 2007 side 118.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Hellbillies

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* ISNI
* Discogs (artist)

 |
| **Voronezj** |
| --- |
| VoronezjVoronezj Voronezj |
|  |
| Flagget til Voronezj | Byvåpenet til Voronezj |
| **Flagget til Voronezj** | **Byvåpenet til Voronezj** | 
 |
| Plassering |
| 

Voronezj is located in Russland

 |
| 

Voronezj is located in Voronezj oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Voronezj oblast |
| Grunnlagd | 1586 |
| Borgarmeister | Alexandr Gusev |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  601 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 840 700   1 398,8 /km² |
| Koordinatar | 51°39′″N 39°12′″E﻿Koordinatar: 51°39′″N 39°12′″E﻿ |
| Høgd over havet | 140 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 3940xx |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)473 |
| Bilnummer | 36 |
| **Nettstad:** www.voronezh-city.ru |

**Voronezj** (russisk Воро́неж) er ein stor by sørvest i Russland, ikkje langt frå grensa til Ukraina. Han ligg ved Vornezjelva, 20 km frå munningen hennar i Don. Voronezj er det administrative senteret i Voronezj oblast og eit viktig trafikknutepunkt for jernbanen med linjer til Moskva, Rostov-na-Donu og Kiev. Han har om lag 840 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Voronezjelva vart først nemnd i Hypatiuskrønika i 1177. Byen vart grunnlagd 1585–1586 av tsar Fjodor I som ei festning for vern av den russiske landegrensa frå raid frå krim- og nogaj-tatarar. Det har derimot vore busetnader her sidan steinalderen. 

På 1600-talet voks Voronezj til ein mellomstor by, særleg etter at tsar Peter den store bygde eit skipsverft i byen, der Azovflotiljen vart bygd for Azovfelttoga i 1695 og 1696. Denne flåten, som truleg var den første som vart bygd i Russland, inkluderte det første russiske linjeskipet, «Goto Predestinatsia». 

Som følgje av skipsverftet vart Voronezj ei kort stund den største byen i Sør-Russland og det økonomiske senteret i ein stor og frodig region. I 1711 vart han det administrative senteret i Azov oblast, som vart ein del av Vornezj gubernija. 

På 1800-talet var Voronezj senteret for Den sentrale svartjordregionen. Fabrikkindustri (møller, talgsmelting, smørmaking, såpe, lêr og anna) og handel av brø, kveg, talg og hår utvikla seg i byen. Voronezj fekk jernbanesamband med Rostov-na-Don i 1868 og Moskva i 1871. 

Under den andre verdskrigen vart Voronezj åstad for nokre av dei hardaste kampane mellom russiske og tyske troppar. Han vart nytta som utgangsposisjon for det tyske åtaket på Stalingrad og var eit viktig kryssingspunkt over Don.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Voronezj**

| * v
* d
* e
Byar i Voronezj oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Voronezj |
| Våpenet til Voronezj oblast | Bobrov • Bogutsjar • Borisoglebsk • Buturlinovka • Ertil • Kalatsj • Liski • Novokhopjorsk • Novovoronezj • Ostrogozjsk • Pavlovsk • Povorino • Rossosj • Semiluki | Flagget til Voronezj oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 57°24′32.728″N 15°36′54.018″E﻿

Järnforsen 1937
**Järnforsen** er ein tettstad i Hultsfreds kommun i Kalmar län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 539 innbyggjarar.

Kyrkja i Järnforsen, Järeda kyrka, er frå 1771 og ligg ved breidda av Järnsjön like sør for tettstaden. Midt på 1980-talet blei det oppdaga at store mengder PCB lekka ut i Austersjøen frå Järnsjön. I 1993 – 1994 blei det derfor gjennomført eit pilotprosjekt der innsjøen blei sanert ved mudring. Ein sugde gifta opp frå botn og deponerte den på land, så i dag er Järnsjön ein fin innsjø å bade i.

Emån var viktig for den industrielle utviklinga på staden. Det same var jernbanen Vetlanda–Målilla som blei innvigd i 1906. Trafikken der tok slutt i 1961, men i 1987 kom det ein ny jernbane til Järnforsen. Då blei Emådalsbanan etablert. Han knyter saman industrianlegga i Vetlanda-Järnforsen-Pauliström.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Järnforsen» frå Wikipedia på bokmål, den 2. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Järnforsen på Hultsfreds kommunes hjemmesider Arkivert 2009-06-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Arne Larsen Økland** (fødd 31. mai 1954) er en tidlegare norsk fotballspelar frå Bømlo i Sunnhordland. Han var i mange år profesjonell fotballspelar i tysk og fransk fotball, og vert rekna som ein av dei beste spelarane på slutten av 1970-talet og starten av 1980-talet. Han spela 54 kampar og skåra 13 mål for det norske landslaget. Han var mellom anna med på sigrane over England i 1981, Italia i 1985 (der Økland skåra vinnarmålet) og Argentina i 1986.

Karriere
--------

Økland starta si toppseriekarriere i Vard Haugesund i 1976. Sjølv om Vard rykte ned, hadde Økland ein vellukka sesong, med 11 seriemål og spel på landslaget. Året etter gjekk han til Bryne FK, som han hjelpte til seriesølv i 1980. Same år vart han proff i tyske Bayer Leverkusen. 

Økland gjorde stor suksess i tysk fotball. Kort tid etter overgangen frå Bryne skora han hat-trick mot Bayern München i ein kamp som vert hugsa best fordi Økland vart kreditert eit fjerde mål, men var ærleg nok til å fortelja dommaren at ballen ikkje hadde vore inne. Økland var tre sesongar i den tyske klubben, der han skåra 43 mål på 101 seriekampar. Han var etter dette to år i franske Racing Club de Paris, før han kom attende til Bryne i 1985.

I si andre periode i Bryne hjelpte Økland klubben til sitt første, og til denne tid einaste, trofé då jærbuane vann cupen i 1987. Etter cuptriumfen la Økland opp som spelar. Han har seinare vore assistenttrenar for det norske landslaget og hovudtrenar i Viking FK. Han er no dagleg leiar for pizzakjeda Dolly Dimple's.

Bakgrunnsstoff
--------------

Leverkusen-who's who
**Arne Lothe** (fødd 22. mai 1938) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar og politimann frå Sandane i Gloppen kommune. Han vart norsk meister i sleggjekasting i 1967, 1968, 1972, 1973 og 1974. I tillegg vann han i perioden 1964-76 fem sølv- og to bronsemedaljar i norske meisterskap. Lothe var medlem i TIF Viking til 1970, sidan i Idrottslaget Gular.

Aktiv
-----

Lothe kasta over 60 meter fyrste gongen i 1963-sesongen. I ein «landskamp» mellom Vest-Noreg og Island på Aksla stadion i Ålesund smelte han til med 61,60 m. Året etter forbetra han sitt personbeste til 62,00 m i Odda. Same sesongen lukkast han vinne si fyrste NM-medalje, med di han under NM i friidrett 1964 sikra seg bronsen bakom Oddvar Krogh, noregsmeisteren, og Sverre Strandli.

I 1967-sesongen forbetra Lothe den personleg rekorden tre gongar, sist til 62,88 m då vann sitt fyrste NM-gull i Trondheim. Han forsvarte meistertittelen i 1968 og flytta i september personbeste til 62,96 m ved eit internasjonalt stemne på Krohnsminde i Bergen. Dei neste åra vart han sølvmedaljør i tre noregsmeisterskap på rad, 1969-71, desse sesongane var Magne Føleide norsk einar i sleggjekasting.

Lothe gjorde personbeste 11. mai 1971 med 63,32 m då han vart andremann i øvinga i landskampen mot Romania i Constanta. I same byen sette han personleg rekord med 64,26 m i ein ny landskamp mot Romania 22. september 1973, ein rekord han året etter flytta til 64,30 m i Halden. Åra 1972-74 vann Lothe tre NM-gull etter einannan. Han avslutta medaljehausten i NM med sølv i 1975 og 1976, då med Arild Busterud som sin overmann. Den 19. juni 1975 gjorde Lothe sitt livs lengste kast heim på Krohnsminde der sleggja landa etter ei luftferd på 65,16 meter.

Kjelder
-------

* friidrett.no
**Ján Čapkovič** (fødd 1. november 1948) er ein slovakisk tidlegare fotballspelar frå Bratislava som i 1969 var med om å vinne cupvinnarcupen i fotball med Slovan Bratislava. Angrepsspelaren deltok i 20 landskampar for Tsjekkoslovakia. Også tvillingbroren Jozef Čapkovič spelte landskampar for Tsjekkoslovakia.

### Klubbspel

Ján Čapkovič spelte på Slovan Bratislava frå 1967 til -77. Laget vann den tsjekkoslovakiske cupen i 1968 og tok seg sesongen etter heilt til finalen i den europeiske cupvinnarcupen. På St. Jakob-stadion i Basel den 21. mai 1969 skåra Čapkovič lagets tredje mål då Slovan vann 3-2 mot FC Barcelona i ein underhaldande kamp. Dei komande åra frå 1970 til 1975 sanka Čapkovič og Slovan Bratislava fire tsjekkoslovakiske meistertitlar og triumferte i tre slovakiske cupturneringar. Tida 1977-83 var Čapkovič aktiv på ČH Bratislava.

### Landslagsspel

Čapkovič spelte 20 landskampar i åra frå 1968 til 1974, skåra seks mål. I oktober 1968 var han med i det mannskapet Tsjekkoslovakia brukte under Sommar-OL 1968 i Mexico. Han deltok i den siste VM-kampen til Tsjekkoslovakia i VM i fotball 1970.

### Merittar

* Vinnar av cupvinnarcupen: 1969 med Slovan Bratislava
* Tsjekkoslovakisk seriemeister: 1970, 1974, 1975 med Slovan Bratislava
* Tsjekkoslovakisk cupmeister: 1968 og 1974 med Slovan Bratislava
* Slovakisk cupmeister: 1970, 1972, 1974 med Slovan Bratislava

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ján Čapkovič» frå Wikipedia på tysk, den 1. oktober 2018.*

* eu-football

| * v
* d
* e
Tsjekkoslovakia sitt landslag – VM i fotball 1970 |
| --- |
| 
* 1 Viktor
* 2 Dobiaš
* 3 Migas
* 4 Hagara
* 5 Horváth (kaptein)
* 6 Kvašňák
* 7 B. Veselý
* 8 Petráš
* 9 Kuna
* 10 Adamec
* 11 Jokl
* 12 Pivarník
* 13 Flešár
* 14 Hrivnák
* 15 Zlocha
* 16 Hrdlička
* 17 Pollák
* 18 F. Veselý
* 19 Jurkanin
* 20 Albrecht
* 21 Čapkovič
* 22 Vencel
* Landslagstrenar: Marko

 | Flagget til Tsjekkoslovakia |
|  |
**Vardar** eller **Axiós** (slavisk Вардар, gresk Ἀξιός eller Βαρδάρης, *Vardáris*, latinsk *Axius*) er den lengste elva i Nord-Makedonia og ei stor elv i Hellas. Ho er 388 km lang og har eit nedslagsfelt på om lag 25 000 km².

Elva har utspring ved Vrutok, nokre kilometer nord for Gostivar i Nord-Makedonia. Ho renn gjennom Gostivar, Skopje og inn i Veles, kryssar den greske grensa nær Gevgelija, Polýkastro og Axioúpoli, før ho munnar ut i Egearhavet i Sentral-Makedonía vest for Thessaloníki nord i Hellas. 

Nedslagsfeltet til Vardar dekkjer to tredjedelar av arealet til Nord-Makedonia, som enkelte kallar «Vardar Makedonia» etter elva. 

Dalen består av frodige landområde i periferieiningane Kilkís og Thessaloníki, Gevgelija og andre område. Elva er elles omgjeve av fjell. Motorvegane M1 og E75 i Hellas går langs heile dalen og nesten heilt til Skopje. 

Elvedalen har gjeve namn til *vardháris* eller *vardarec*, ein nordleg og vedvarande dalvind som bles ned heile dalen og fører med seg kalde forhold i Thessaloníki-området i Hellas. Han oppstår når det er høgare trykk over Aust-Europa enn over Egearhavet, som ofte er tilfellet om vinteren. Vinden er liknande mistralvinden i Frankrike.

Etymologi
---------

* Den mest aksepterte teorien på opphavet til namnet er at det har sitt opphav i tida då persarane okkuperte Makedonia. På antikt persisk språk tyder *var-darya* *open elv*. Namnet Vardários (Βαρδάριος) vart stundom nytta av dei gamle grekarane på 200-talet fvt. Det same namnet vart mykje nytta under tida med Austromarriket.
* Det liknande persiske ordet Bar-Darya (lang elv) er òg eit sannsynleg opphav.
* Ein annan teori seier at *Vardar* kjem frå thrakisk språk, frå *\*sword(o)-wori-*, «svart vatn».

Andre tydingar
--------------

Vardar er òg namnet på tre fotballklubbar - ein i Skopje, ein i Melbourne og ein i Clarkston i Michigan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vardar» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**Aga Khan** er tittelen på den andelege leiaren (imamen) for sjiasekta ismaili. Leiaren stammar frå den eldste sonen til Jafar as-Sadiq, Ismail ibn Jafar, medan mindretalet blant sjiaer følgjer imamlinja etter Musa al-Kazim. Jafar as-Sadiq skal igjen vera ein etterkomar av Muhammed gjennom dottera Fatima. 

Sjølve tittelen er sett saman av den tyrkiske militærtittelen *agha* ('adeleg' eller 'herskar') og herskartittelen *khan*. Han blei først gjeven til den 46. ismaili-imamen, Aga Hasan Ali Shah, av sjahen av Persia på 1800-talet. Dei britiske styresmaktene i India gav Aga Khan fyrsterang og ein statleg pensjon etter å ha hjelpt Charles Napier i erobringa av Sind i 1843-44.

Innehavarar av Aga Khan-tittelen
--------------------------------

1. Første Aga Khan: Hasan Ali Shah Mehalatee Aga Khan I (1800–1881), 46. imamen (1817–1881)
2. Andre Aga Khan: Ali Shah Aga Khan II (about 1830–1885), 47. imamen (12. april 1881–1885)
3. Tredje Aga Khan: Sir Sultan Mohamed Shah (1877-1957), 48. imamen (17. august 1885–1957)
4. Fjerde Aga Khan: Sjah Karim Al Husseini (f. 1936), 49. imamen (frå 11. juli 1957)

Den tredje aga khanen, ofte berre kjend som Aga Khan, var Sultan Mohamed Shah (1877–1957). Han var aktiv i indisk og pakistansk sjølvstendekamp og var med på skipa Muslim League i 1906. I 1918 gav han ut *India in transition*, eit viktig arbeid for den politiske prosessen som førte fram til indisk sjølvstende. I 1937-38 var han president for Folkeforbundet.

Sonesonen Sjah Karim al Husseini blei utpeikt til ny Aga Khan og den 49. imamen etter at farfaren døydde i 1957.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aga Khan» frå Wikipedia på engelsk, og «Aga Khan» frå Wikipedia på svensk den 16. august 2010.*
**Hjelmeland bygdemuseum** er eit lokalmuseum i Hjelmeland kommune i Ryfylke. Det er ei avdeling under Ryfylkemuseet. Sidan hausten 2007 har det halde til i Vågahuset i Hjelmelandsvågen, med inngang gjennom Hjelmeland bibliotek.

Historikk
---------

Hjelmeland bygdemuseum vart oppretta i 1975. Det lokale museumslaget Makkamjølsklubben stod for mykje innsamling, konservering og katalogføring av materiale. Etter ein avtale i 2006 blei gjenstandssamlinga i Hjelmeland bygdemuseum overført til Ryfylkemuseet.

Utstillingar
------------

Bygdemuseet har tre temautstillingar: Skomakarverkstaden, Eldhuset og Husmannsstova. Eldhuset viser ei rekkje gjenstandar som vart nytta i samband med matlaging. I skomakarverkstaden har ein prøvd å gjenskapa eit skomakarmiljø frå Hjelmeland. I ein periode hadde Hjelmeland heile 9 skomakarar. Husmannstova er også ei rekonstruksjon av svunnen tid. Hjelmeland var ei husmannsbygd og skal også ha fostra Noregs siste husmann, Aanen Holmen, som var husmann på Haugen under Fundingsland heilt til han døyde i 1980.

Kjelder
-------

* Hjelmeland bygdemuseum av Ryfylkemuseet

| * v
* d
* e
Ryfylkemuseet |
| --- |
| Nesasjøhuset • Kolbeinstveit • Guggedalsloftet • Røynevarden • Hålandstunet • Litunet • Jelsa skulemuseum • Kvednahola på Ritland • Stampa på Kvæstad • Øystad kvernhusanlegg • Hustveit • Industriarbeidarmuseet • Sinkgruvene i Allmannajuvet • Sauda museum  • Vigatunet • Hjelmeland bygdemuseum • Forsand bygdemuseum • Sjøhuset i Bergevik • Bibmus • Husmannsplassen Bakken  • Finnøy bygdemuseum • Bethel på Judaberg • Kvitsøy hummermuseum • «Brødrene af Sand» • Folkemusikkarkivet for Rogaland |
| **Hermetray****Lokalt namn: Thearnatraigh** |
| --- |
| Geografi |
| 

Hermetray is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 57°39′36″ N 7°2′56″ W﻿Koordinatar: 57°39′36″ N 7°2′56″ W﻿ |
| **Øygruppe** | Ytre Hebridane

 |
| **Areal** | 0,72 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Compass Knoll (35 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Ytre Hebridane

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Hermetray** (skotsk-gælisk *Thearnatraigh*) er ei folketom øy utanfor North Uist i Ytre Hebridane i Skottland. 

Måse og musvåk hekkar i klippene på øya.

Geografi og geologi
-------------------

Hermetray ligg i Sound of Harris langs the Minch. Ho ligg på sørsida av sundet, men høyrer adminsitrativt til Harris. Øya er 72 hektar stor og det høgaste punktet er Cnoc a' Chombaiste (Compass Hill) på berre 35 meter over havet. Berggrunnen består av gneis.

Martin Martin vitja øya i 1695 og skildra lyngheilandskap her.

Historie
--------

Namnet på øya har norrønt opphav, *Hermunðrs ey*, som tyder «Hermundsøya». Det er ukjend kven denne Hermund er. 

Seòlaid na h-Eala, ligg sør for øya og er kalla opp etter *Eala Bhàn* (Den kvite svanen), ein kjend *birlinn* frå 1600-talet.*Seòlaid* tyder lei eller ankringsplass..

I 1841 vart det registrert åtte innbyggjarar på øya, i ein enkel familie. Øya er ikkje lenger busett. I 1921 forliste det norske skipet «Puritan» ved øya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hermetray» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
2. ↑  Dwelly, Edward (1911). *Skotsk-gælisk ordbok*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Vardoúsia** (gresk Βαρδούσια) eller *Vardoussia* er ei fjellkjede i periferieininga Fokída i Hellas. Den høgaste toppen heiter Korakas (Κόρακας, i antikken Κόραξ, *Korax*) og er på 2 495 moh. Píndosfjella ligg i nordvest, medan Panetolikófjella ligg i vest. Fjellet er delt inn i tre delar: Nord-Vardoúsia, der den høgaste toppen er Sináni (2 059 m), den svært bratte Vest-Vardoúsia, der den høgaste toppen er Soúfles (2 300 m) og Sør-Vardoúsia med Kórakas som den høgaste toppen. Heile kjeda er om lag 30 km lang frå nord til sør og om lag 15 km brei. 

Frå toppen av fjella kan ein mellom anna sjå Panetolikó i vest, Sperkhiósdalen, Giónafjella i nordaust, og ein sjeldan gong kan ein sjå Maliábukta.

Av elvar som har sitt utspring i fjella finn ein Mórnos, Kókkinos og Évinos.

Nærliggande stader
------------------

* Vest: Artotína, Dikhório, Dáfnos, Diakópi
* Sør: Kállio
* Aust: Athanásios Diakós (Áno Mousounítsa), Mousounítsa, Koniákos, Trivídio

Fleire av desse landsbyane danna tidlegare kommunen Vardoúsia, frå 2011 ein del av den større kommunen Dorída.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Vardousia frå Engelsk Wikipedia .*
Systemet med troposfærisk spreiing kan etablere samband med stor kapasitet over store avstandar, medan vanleg radiolink er begrensa av synsvidde (line of sight - LOS) mellom relæstasjonane. Boswell Bay, Alaska. White Alice linkstasjon med troposfærisk spreiingantenne og matar.
Link med troposfærisk spreiing i Stillehavet
**Troposfærisk spreiing**, engelsk *troposcatter*, er ein metode å kommunisera med radiosignal i mikrobølgjeområdet over store avstandar – ofte opp til 300 kilometer, og ytterlegare avhengig av terreng- og klimafaktorar. Denne metoden for bølgeforplanting brukar troposfærisk spreiing-fenomenet, der radiobølgjer i UHF- og SHF-frekvensar vert tilfeldig spreidde etterkvart som dei passerer gjennom dei øvre laga av troposfæren. Radiosignal vert då overførte i ein smal stråle retta like over horisonten i retning av mottakar-banestasjon. Når signalet passerer gjennom troposfæren, vert noko av energien spreidd tilbake mot jorda, slik at mottakarstasjonen kan plukka opp signalet.

Referansar
----------

1. ↑  *FS-1037C Definition of tropospheric scatter*, arkivert frå originalen 20. mars 2016, henta 3. april 2017

* *Denne artikkelen bygger på «Tropospheric scatter» frå Wikipedia på engelsk, den 4. april 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* FS-1037C definisjon av tropospheric scatter Arkivert 2016-03-20 ved Wayback Machine.
* Russiske tropospheric stafett kommunikasjon nettverk
* Troposcatter kommunikasjon nettverk kart
* Jane er EIN/TRC-170(v)
* Tropospheric Scatter Kommunikasjonssystem Air Power Australia
* Tropospheric Scatter-Kommunikasjon - essentials
**Hjelpeverje** er ein person som er oppnemnd av overformynderiet (eller av tingretten etter forslag frå overformynderiet) til å bistå og forvalte verdiane for ein myndig person som på grunn av senil demens, utviklingshemming, sinnssjukdom eller andre grunnar ikkje kan vareta sine eigne interesser. Oppnemning av hjelpeverje har ikkje som verknad at den som får hjelpeverje er umyndiggjort. Hjelpeverjeordninga er regulert av Verjemålslova og med tilhøyrande forskrift.

Hjelpeverjen skal som hovudregel vere økonomisk forvaltar og rettsleg representant.

Personen kan sjølv søke om hjelpeverje, og skal som hovudregel samtykke i oppnemninga. Elles kan personen sine nærståande, styrar på sjukeheim mv søke om oppnemning av hjelpeverje. Det skal ligge ved lækjarattest til dømes frå tilsynslækjar som bekreftar behovet. 

Når det blir oppnemnt hjelpeverje skal det i oppnemninga bestemmast kva fullmakter hjelpeverjen skal ha - om hjelpeverjen skal bistå i alle saker, eller om her skal vere eit avgrensa oppdrag. Hjelpeverjen må i utgangpunktet levere årleg rekneskap til overformynderiet.

Det vanlege er at ein slektning blir hjelpeverje, men det kan også vere andre som tar på seg slike verv. Viss det er grunnar til det, og vanskeleg å skaffe nokon annan til å ta oppdraget, kan ein advokat bli oppnemnd som hjelpeverje. Hjelpeverje vil ha krav på dekning av utgifter, og vil også kunne krevje betaling for sitt arbeid. Dekning av utgifter og løn er det overformynderiet som godkjenner. Den som har fått oppnemnt hjelpeverje må i utgangspunktet dekke slike kostnader sjølv, men viss vedkomande ikkje har pengar vil kommunen måtte dekke kravet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Orientering til hjelpeverger Arkivert 2006-08-27 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Hjelpeverje» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mars 2009.*
**Hermod Skånland** (15. juni 1925–16. april 2011) var ein norsk økonom og sentralbanksjef frå Tromsø.

Biografi
--------

Hermod Skånland tok eksamen artium i 1944 og tok sosialøkonomisk embetseksamen i 1951 ved Universitetet i Oslo. Han starta karrieren sin ved forskningsavdelinga ved Statistisk Sentralbyrå, og vart økonomikonsulent i Finansdepartementet året etter. Han var tilsett ved Finansdepartementet i 19 år frå då av.

I 1971 vart Skånland direktør og nestformann for Norges Bank, og han vart sitjande som bankdirektør fram til 1985, då han tok over som sentralbanksjef etter Knut Getz Wold. I tillegg var Skånland formann i styret for Statistisk Sentralbyrå frå 1981 til 1993, styremedlem i Norges teknisk-naturvitenskapelige forskningsråd frå 1979 til 85 og styremedlem i Nordisk Investeringsbank frå 1976 til 1988.

Skånland var ein aktiv deltakar i den offentlege økonomidebatten. I 1980 vart han i det høve tildelt Fritt Ords honnør for *konsekvent, og på open og uredd måte, å ha festa merksemda på betenkelege sider ved utviklinga av økonomien i landet.*  Hausten 1992 deltok han i forsvaret av den norske krona. Skånland gjekk av som sentralbanksjef i 1993/1994, og vart etterfølgt av Torstein Moland. Etter det vart han professor ved Handelshøgskolen BI fram til 2003/2004. Han døydde på ein sjukeheim på Jaren i Gran kommune i Oppland.

Skånland var gift fram til kona døydde i 2000. Han etterlét seg ei dotter.

Verk av Skånland (utval)
------------------------

* *Det norske kredittmarked siden 1900*, 1967
* *Inntektspolitikkens dilemma*, 1981
* *The Central Bank and Political Authorities in some Industrial Countries*, 1984
* *En pengepolitikk for Norge. Etter solidaritetsalternativet*, i Sosialøkonomen, 1998
* *Doktriner og økonomisk styring. Et tilbakeblikk*, Norges Banks skriftserie nr. 36, 2004

Utmerkingar
-----------

* Fritt Ords honnør (1980)
* Riddar av St. Olavs Orden (1987)
* Kommandør av Luxembourgs fortenesteorden (1990)
* Kommandør med stjerne av Finlands løves orden (1998)
* Kommandør med stjerne av Den islandske falkeordenen (1998)
* Sosialøkonomprisen (1998)

Kjelder
-------

* Utdjupande artikkel om Skånland, skriven av Per Kleppe.
* Bokmålswikipedia om Hermod Skånland.
* Aftenposten, 17.04.11: Hermod Skånland er død. Om dottera.

| * v
* d
* e
Norske sentralbanksjefar |
| --- |
| Karl Gether Bomhoff (1893–1920)  • Nicolai Rygg (1920–1946)  • Gunnar Jahn (1946–1954)  • Erik Brofoss (1954–1970)  • Knut Getz Wold (1970–1985)  • Hermod Skånland (1985–1993)  • Torstein Moland (1994–1995)  • Kjell Storvik (1996–1998)  • Svein Gjedrem (1999–2010)  • Øystein Olsen (2011–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |
Koordinatar: 61°51′19″N 6°37′1″E﻿

Innvik kyrkje
Olden kyrkje
Utvik kyrkje
**Innvik prestegjeld** var eit prestegjeld i Den norske kyrkja. Innvik låg under Nordfjord prosti i Bjørgvin bispedøme.

Fram til og med 1842 femnde Innvik prestegjeld sokna Innvik, Olden, Utvik, Nedstryn, Oppstryn og Loen. Då vart Loen, Nedstryn og Oppstryn skild frå som det nyoppretta Stryn prestegjeld. Frå 1843 til prestegjeldsordninga vart nedlagd i 2004 var det sokna Innvik, Olden og Utvik som utgjorde Innvik prestegjeld.. Prestetenesta i området er frå 2004 leia av prosten i Nordfjord.

Då formannskapslovene vart innførte i 1838 vart Innvik eige formannskapsdistrikt. Innvik prestegjeld hadde frå reformasjonen til og med 1842 i hovudsak same utstrekkinga som Stryn kommune har i dag.

Innvik kyrkje i Innvik var hovudkyrkje i prestegjeldet, og presten hadde bustad på Innvik prestegard. Dei andre soknekyrkjene i prestegjeldet var frå 1842 Utvik kyrkje og Olden kyrkje. Før 1842 høyrde også Loen kyrkje, Nedstryn kyrkje og Oppstryn kyrkje inn under området til Innvik-presten.

Namnet vart på dansk skrive *Indvigens prestegjeld* og seinare *Indviken prestegjeld*.

Referansar
----------

1. ↑  «Kirkebøker, Sogn og Fjordane (Arkivert utgåve hjå Web Archive)». Arkivverket. Henta 8. februar 2012.
2. 1 2  Olav Jakob Tveit (1998). «Vikane». *Indre Nordfjord* (3 utg.). Oslo: Lunde. s. 145.
3. ↑  I. Geelmuyden (1870). *Kortfattet statistisk Haandbog over Kongeriget Norges Inddelinger i administrativ, retslig og geistlig Henseende, m.m. efter officielle Kilder*. Bergen. s. 36.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skanna kyrkjebøker for Innvik i Digitalarkivet
* Geistlig inndelingskart (1979)
Tropopausen er grensa mellom troposfæren og stratosfæren.
**Tropopausen** er ei grense i atmosfæren mellom troposfæren og stratosfæren.

Troposfæren er den lågaste av laga i atmosfæren og er det laget der det meste av vêret oppstår. Laget strekkjer seg frå overflata til ei høgd på om lag 17 km over ekvator og 7 km over polane. Stratosfæren strekkjer seg frå der troposfæren sluttar til ei høgd på om lag 50 km over jordoverflata. Tropopausen er altså høgare over ekvator enn over Nordpolen og Sørpolen, og derfor er òg tropopausen på sitt kaldaste over ekvator. 

Ved å måle den adiabatiske temperaturendringa i troposfæren og stratosfæren finn ein nivået der tropopausen ligg. I troposfæren fell temperaturen i snitt med 6,5 °C per km. I stratosfæren stig derimot temperaturen med høgda igjen på grunn av oppvarmingsprosessar i samband med ozonlaget som ligg i stratosfæren. I den høgda der temperaturen går frå å falle til å stige finn vi tropopausen. Den eksakte definisjonen frå World Meteorological Organization er: 

det lågaste nivået der temperaturendringa minkar frå 2 °C/km eller mindre, så lenge den midla temperaturendringa mellom dette nivået og alle høgare nivå innanfor 2 km ikkje stig over 2 °C/km.
Ein alternativ, dynamisk definisjon på tropopausen har ein ved å bruke potensiell virvling i staden for den vertikale temperaturgradienten. Det finst ingen universelle grenseverdiar, men den mest vanlege er at tropopausen ligg i nivået der den potensielle virvlinga er 2 PVU eller 1,5 PVU høgare enn ved overflata. PVU står for potential vorticity unit (potensiell virvlingseining). Denne grenseverdien har positive eller negative verdiar (t.d. 2 og -2 PVU) alt etter om overflata er på nordlege eller sørlege halvkule. Ved å definere tropopausen på denne måten, med ein positiv og negativ grenseverdi, må dei to flatene møtast nær ekvator ved å bruke ei anna type flate som t.d. flata for konstant potensiell tempratur.

Det er òg mogeleg å definere tropopausen ut frå kjemiske samansetningar. T.d. har den lågare stratosfæren mykje høgare konsentrasjon av ozon en den øvre troposfæren, men mykje lågare konsentrasjon av vassdamp.

Tropopausen er ikkje ei «hard» grense. Kraftige toreskyer, særleg i tropiske strøk, kan t.d. trenge inn i den lågare stratosfæren, og skape lågfrekvente vertikale svingingar. Slike svingingar startar lågfrekvente atmosfæreiske bølgjetog som kan påverke både atmosfæren og havstraumar i området. 


|  |
| --- |
| **Jordatmosfæren** |
|  
Troposfæren |
Stratosfæren |
Mesosfæren |
Termosfæren |
Eksosfæren
  |
|  
Tropopause |
Stratopause |
Mesopause |
Eksobase
  |
|  
Ozonlaget | Turbopause | Ionosfæren
  |
*Denne artikkelen handlar om innsjøen. For staden, sjå Kilpisjärvi.* 

Kilpisjärvi i Finland
**Kilpisjärvi** (eller *Gilbbesjävri*, nordsamisk: *Gilbbesjávri*) er ein innsjø på grensa mellom Finland og Sverige. Han ligg i den nordvestre delen av Enontekis kommune ved staden Kilpisjärvi i den *finske armen* i Lappland i det nordvestlegaste Finland. På den svenske sida ligg sjøen i Kiruna kommun i Norrbottens län (Lappland). 

Kilpisjärvi ligg i Dei skandinaviske fjella. På den finske sidan ligg fjelltoppane rundt 300–550 meter, og på den svenske sidan rundt 300 meter over vassflata. Strendene er tørre, karrige og steinete. Det mest kjente fjellet ved sjøen er Saana.

Kilpisjärvi er todelt, og vert delt av eit sund ved *Salmivaara* i den nordlege (øvre) *Ylinen Kilpisjärvi* (nordsamisk: *Bajit Gilbbesjávri*) og i den sørlege (nedre) *Alanen Kilpisjärvi* eller *Alajärvi* (*Vuolit Gilbbesjávri* eller *Vuolle-Gilbbesjávri*). Innsjøen har utløp gjennom Könkämä älv, Muonio älv og endeleg Torne älv til Bottenviken.

Kilpisjärvis samanlagte overflate utgjer 37 kvadratkilometer. Den største djupna på 57 meter ligg i den sørlege delen. I den nordlege delen er den største djupna på 47 meter. Gjennomsnittleg djupne er 19,5 meter. Innsjøen er islagt til slutten av mai og sjøen frys til i byrjinga av november.

Fiskebestand
------------

Harr, røye, sik og aure er dei viktigaste fiskeartane i Kilpisjärvi. Siken er utplassert i sjøen. Kilpisjärvi er ikkje eit godt fiskevatn. eit teikn på detta ser ein i den årlege sportsfiskekonkurransen *Vain kaksi kalaa (Berre to fiskar)*, som vert arrangert i byrjinga av mai. Trass i deltakartalet på fleire tusen våren 2006, resulterte konkurransen i null fanga fisk som oppfylte måla i høve til konkurransereglane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kilpisjärvi (innsjø)» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Statens miljöförvaltning: Suomen järvet 20-40 neliökilometriä (finsk)
2. ↑  Kartplatsen (Lantmäteriverket) (finsk)
3. ↑  Ahdin Sanomat 1-2/98 (Ympäristöntutkimuskeskus, Miljöforskningscentralen vid Jyväskylä universitet) (finsk)
4. ↑  Statens miljöförvaltning: Suomen vesistöjen jääolot (pdf) (finsk)
5. ↑  Fiskeriföreningen *Pohjoinen Kalaseura ry.* Arkivert 2007-02-09 ved Wayback Machine. (finsk)
6. ↑  Tävlingsarrangören *Saanankiitäjät* Arkivert 2007-05-09 ved Wayback Machine. (nordfinsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 18°39′N 72°08′W﻿

Trou Caïman is located in Haiti
Trou Caïman avmerkt på Haiti-kartet

**Trou Caïman** (bokstavleg «Kaimanhòlet» på fransk, nokre gonger kalla **Eau Gallée** lokalt) er ein saltsjø ved byen Thomazeau i Haiti som er kjend for gode moglegheiter for fuglekikking. Innsjøen er 9 km lang og 3 km brei, og har eit areal på om lag 16 km².

Han ligg nordvest for Croix-des-Bouquets i departementet Ouest, og i låglandet Plaine du Cul-de-Sac i nærleiken av fleire større saltsjøar som Etang Saumâtre i Haiti og Enriquillosjøen i Den dominikanske republikken.

Fuglar ein kan sjå ved sjøen er mellom andre hegre, flamingo, sivhøne, ringnebbdykkar, ibis og rikse.

Kjelder
-------

* «Trou Caïman» på Wikipedia på engelsk, innhenta 22. mars 2010.
* «Trou Caïman» på Wikipedia på fransk, innhenta 22. mars 2010.

### Referansar

1. ↑  *Haiti – A Basic Reference Book* av Patricia Schutt-Ainé m.fl. (Miami i Florida: Librairie Au Service de la Culture, 1994), s. 22.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Logo
**Blizzard Entertainment** (tidlegare *Silicon & Synapse*) er ein amerikansk dataspelutviklar og -utgjevar med hovudkontor i Irvine i California. Selskapet har vore ein av dei mest kjende og respekterte dataspelprodusentane sidan starten av 1990-talet etter suksessar som *StarCraft*, *Warcraft*-serien og *Diablo*-serien. Selskapet sitt system for spel på Internett (Battle.net) er eit av verdas mest brukte.

Blizzard Entertainment er eit dotterselskap av Vivendi Universal Games, ei avdeling i Vivendi Universal. Blizzard heitte *Silicon & Synapse* då dei vart stifta i 1991 av Allen Adham, Michael Morhaime og Frank Pearce. Dei skifta namn til Chaos før dei vart Blizzard Entertainment i 1994.

For tida utviklar og markedsfører selskapet Starcraft II, og det nyleg introduserte Diablo III.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Blizzard Entertainment
* battle.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* MusicBrainz (label)

 |