recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Salmer 1973 - Liturgikommisjonens prøvehefte*** var godkjent som salmebok ved kongeleg resolusjon 7. september 1973. 

Frå 1954 til 1967 vart det arbeidd med å lage ei felles salmebok for Den norske kyrkja. Dette arbeidet drog ut i tid. Salmer 1973 var tenkt å fylle eit behov i overgangstida før ei ny kyrkjesalmebok var ferdig, samtidig som liturgikommisjonen ville få klargjort kva slags salmestoff som kunne gli inn i ulike kyrkjelege samanhenger.

Heftet hadde salmar på bokmål og nynorsk. I tillegg vart det forsøkt einskilde tekster på svensk og dansk.

| * v
* d
* e
Den norske kyrkja sine salmebøker |
| --- |
|  Kingos salmebok (Kingo; 1699) | Guldbergs Salmebog (Guldberg; 1778) | Evangelisk-christelig Psalmebog (1798) | Christianiatillægget (1853) | Landstads kirkesalmebog (Landstad; 1869) | Hauges salmebok (Hauge; 1873) | Nokre Salmar (Blix; 1892) | Landstads reviderte (Jensen; 1924) | Nynorsk salmebok (Støylen, Hognestad og Hovden; 1925)  | Salmer 1973 (1973) | Norsk Salmebok (1985) (1985) | Salmer 1997 (1997)  | Norsk salmebok 2013 (2013)  |
**Anders Christian Sjaastad** (fødd 21. februar 1942) er ein statsvitar og politikar frå Oslo, medlem av Høgre. Han var 1985-97 stortingsrepresentant for Oslo, og forsvarsminister 1981-86 i Willoch-regjeringa. Sjaastad var leiar i Europabevegelsen i Noreg 1989–92, og av Oslo Høgre 1996–2000.

Sjaastad tok examen artium i 1962, og vart mag.art. i statsvitskap frå Universitetet i Oslo i 1969. Han var formann i Den Konservative Studenterforening i 1965, og i Det Norske Studentersamfund i 1967. I tida 1968-70 var Sjaastad forskningsstipendiat ved Institutt for statsvitenskap ved Universitetet i Oslo. År 1970 vart han tilsett ved Norsk Utenrikspolitisk Institutt (NUPI) som forskar, og var også informasjonssjef i NUPI fram til han vart statsråd i 1981. 

Sjaastad var statsråd i Forsvarsdepartementet frå 14. oktober 1981 til 25. april 1986, straks før regjeringa til Kåre Willoch gjekk av. I desse åra, 1981-86, var Sjaastad medlem av sentralstyret i Høgre, noko han også var i tida 1996–2000. Frå 1985 hadde Sjaastad fast sete i Stortinget til år 1997. Frå våren 1986 til hausten 1993 var han medlem av samferdslekomiteen, den siste fireårsbolken fram til 1997 var han nestleiar i justiskomiteen. 

Etter å ha mista plassen på Stortinget i 1997, byrja han atter å arbeide i NUPI.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Anders Fannemel** (fødd 13. mai 1991) er ein norsk skihoppar frå Hornindal, som er medlem av Hornindal IL. Han har ein sølv- og ein bronsemedalje frå noregs
meisterskap i skihopp.

### Aktiv

Fannemel debuterte i verdscupen med ein 10. plass på Lillehammer 5. desember 2009. Resten av sesongen og 2011-sesongen makta han ikkje å fylgje opp.

Fyrst i 2012-sesongen slo Fannemel seg inn på nasjonalt toppnivå. Under NM i hopp i Granåsen fekk han bronse, bak vinnaren Anders Bardal og Bjørn Einar Romøren. Fire veker seinare, under VM i skiflyging i Vikersundbakken den 25. februar 2012, hoppa han heile 244,5 m og var berre to meter bak verdsrekorden. Sidan han mislukkast med andrehoppet, kom han på 13. plass i tevlinga. I slutten av mars månad tok han NM-sølv i normalbakken på Voss, bak Anders Jacobsen.
15. februar 2015 sette Fannemel ny verdsrekord i skiflyging med eit hopp på 251,5 meter. Det var 1,5 meter lenger enn den gamle rekorden som Peter Prevc hadde sett dagen i førvegen i same bakke.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 2010: Nr 10 på Lillehammer
* 2012: Nr 7 i verdscupen i Sapporo. Nr 13 i skiflygings-VM i Vikersund, og med på det norske laget som vart nr 4 i laghoppinga i same meisterskapen. Nr 2 i laghopping verdscup i skiflygning i Planica
* 2013: 2 tredjeplassar i verdscupen laghopping, i Planica og Klingenthal
* 2014: Tok sin fyrste verdscupsiger i Nizjnij Tagil i Russland.
* 2015: 2 andreplassar og verdsrekord i verdscupen i skiflygning i Vikersund.
* 2017: Verdenscupsiger for 4. gong i Engelberg laurdag den 16. desember

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* 2009: Nr 9 i normalbakken på Raufoss
* 2010: Nr 8 i storbakken i Trondheim
* 2012: Sølvmedalje i normalbakken på Voss, bronsemedalje i storbakken i Trondheim

Kjelder
-------

1. ↑  NRK.no - «Fannemel tok rekorden tilbake til Norge», 15. februar 2015

* «Anders FANNEMEL» (på engelsk). FIS. Henta 5. februar 2022.
* «Anders Fannemel» (på engelsk). Olympedia. Henta 5. februar 2022.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Domesday Book** (engelsk), «Dommedagsboka», er ein matrikkel for landeigedom i England. Opplysningane var nedteikna etter befaling frå Vilhelm Erobraren i tida frå desember 1085 til august 1086. 

Ei side i *Domesday Book*
Matrikkelen var utarbeidd fordi normannarane mangla oversyn for å kunne krevje inn riktige skattar frå landet dei hadde erobra i England. Verket omfattar ikkje heile England, mellom anna manglar London, truleg fordi ei registrering der ville blitt for omfattande. Likevel er boka ei svært viktig kjelde for informasjon om tilhøva i England for nær tusen år sidan.

Domesday Book er skriven på pergament, og har eit band i folio- og eit i kvartformat. Boka i kvartformat inneheld ei nedteikning av eigedommane i tre grevskap, og er truleg ein del av det opphavlege eigedomsregistret; skriftet i folioformat inneheld ei oversikt over eigedommane i tretti andre grevskap, og er truleg eit samandrag av originalen. Totalt skal verket ha innehelde oppgåver over 13 418 forskjellige busetnader i England sør for Ribble og Tees, som den gongen utgjorde grensa mot Skottland. 

Opplysningane vart innsamla ved at innbyggarane i kvar landsby vart samla og under eid måtte gjere greie for kvar einskild eigedom, både omfang og verdi. Dei nedskrivne opplysningane som fanst i boka fekk sidan verdi som fremste prov i rettssaker som gjaldt tvist om landeigedommar –dommen stod då fast som dommen på dommedag; derav namnet på boka.

«Dommedagsboka» vert oppbevart i *London's Public Record Office*. I 1783 kom ho i ei trykt utgåve i to band (med to supplementsband 1811-1816). Ei faksimileutgåve av ein del av det gamle handskriftet vart utgjeven i 1862. «Dommedagsboka» har gjennom åra vore gjenstand for ivrige og inngåande studie, og ho har gjeve verdifulle bidrag til forståinga av Englands økonomiske og kulturelle historie i den tidlege mellomalderen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettutgåve

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Anabar** (russisk Анаба́р) er ei elv i Sakha i Russland, like vest for Lena. Elva er 939 km lang og har eit nedslagsfelt på 100 000 km². Elva har ei middelvassføring på 498 m³/s. 

Nedslagsfeltet hennar strekkjer seg til Putoranfjella, som utgjer den høgaste delen av Det sentralsibirske platået.

Elva munnar ut i Anabarbukta, som vert rekna som den austlegaste fjorden i Russland og punktet der klimaet vart for tørt for at isbreane kunne dannast under siste glasiale maksimum. Her kan ein sjå ein klar overgang frå fjordar til elvadelta med Lenadeltaet like aust for munningen til Anabar. 

Området rundt Anabar er kjend for å innehalde dei største førekomstane av diamantar i verda utanfor Afrika og Australia. Desse førekomstane gjorde Sovjetunionen til ein av dei største produsentane av diamantar og er framleis ei stor næring i området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anabar River» frå Wikipedia på engelsk, den 3. november 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
*Giovanna Tornabuoni*, 1489-90
**Domenico Ghirlandaio**, eigenleg *Domenico di Tommaso Bigordi*, (1449–11. januar 1494) var ein italiensk målar under ungrenessansen. Han var både fødd og døydde i Firenze, og høyrde til den såkalla florentinske skulen.

### Liv og gjerning

Ghirlandaio vart av faren lært opp til gullsmed, men vann framfor alt ry for sine prestasjonar som freskomålar. Han skapte ein høgtidleg stil som speglar utviklinga til det florentinske måleriet, før Leonardo da Vinci. Hans tidlegaste kjende verk er freskane ovanpå familien *Vespucci* sitt altar i Ognissanti-kyrkja i Firenze, måla i 1472/73. Seinare måla han i den same kyrkja *Sankt Hieronymus* og *Nattverden*, begge i 1480.

I 1481-82 var Ghirlandaio i Roma og måla to freskar i Det sixtinske kapell. Den bevarte fresken, *Apostlane Petrus og Andreas får kallet*, er eit døme på Ghirlandaios bruk av folk han kjende, som vitne til ei religiøs hending. I freskane i Sassettikapellet i *Santa Trinità* i Firenze innlemma han mellom anna portrett av medlemene av dei mektige familiane Medici, Sassetti og Spini. Øvrige verk av Ghirlandaio er mellom anna *Kunngjeringa*, *Jomfru Marias fødsel* og fleire måleri med motivet *Madonnaen med helgenen*.

Michelangelo var elev Ghirlandaio, og lærte teknikken med freskomåleri av han.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Denne artikkelen bygger på «Domenico Ghirlandaio» frå Wikipedia på bokmål, den 18. mars 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
|  |
| --- |
| **Skvallerkål** |
| SkvallerkålSkvallerkål |
|
| **Status** |
| **Status i Noreg:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Skjermplanteordenen Apiales |
| **Familie:** | Skjermplantefamilien Apiaceae |
| **Underfamilie:** | Apioideae |
| **Slekt:** | Skvallerkålslekta *Aegopodium* |
| **Art:** | **Skvallerkål** *A. podagraria* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Aegopodium podagraria***L. 1753 |

**Skvallerkål** (*Aegopodium podagraria*) er ei fleirårig plante i skjermplantefamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia. 
Planta vert kring 60 cm høg, men kan nå 100 cm. Ho er bladrik og veks oftast i tett bestand. Skvallerkål har krypande jordstengel som blir brukt til formeiring. Nedre blad er delte to-tre gonger, øvre blad er enkelt trekopla. 
Blomane er kvite, av og til raudlege, og sit på skjermar. Skvallerkål blomstrar frå juni til september.

Botanisk illustrasjon av skvallerkål.
Skvallerkål føretrekk næringsrik jord og halvskugge.
Planta stammar frå Mellom-Europa, og er blitt spreidd av menneske til andre delar av Europa, Asia, Nord-Amerika og Oseania. 
Ho veks gjennom heile Noreg, men er sjeldan i nord.

Skvallerkål kan etast og har tradisjonelt blitt brukt til urtemedisin. Han blei dyrka i klosterhagar i mellomalderen. Planta kan verka urindrivande og betennelseshemmande. Det vitskaplege namnet *podagraria* viser til den historiske bruken som middel mot podagra. I dag er skvallerkål helst rekna som eit ugras som lett kan ta over eit område og er vanskeleg å bli kvitt.

Namn
----

Andre namn på planta er bygras, embetsmannskål, grisekål, gåselabb, hanefot, skaldergras, svenskekål, tyskarkål og tysskål. Eit islandsk namn er *geitakál*. På dansk blir ho kalla *skvallerkål* og på svensk *kirskål, kers, qualler* eller *skvallerkål*.
Det vanlegaste engelske namnet er *ground elder*, andre namn er *bishop's elder, bishop's goutweed, bishopsweed, bishopswort, goutweed, ground ash, herb gerard, Jack-jump-about, pigweed, English masterwort* eller *wild masterwort*. Tyske namn er *Giersch, Geissfuss, Podagrakraut* og *Zipperleinskraut*. På fransk heiter planta *egopode podagraire* eller *herb-aux-goutteux*.

Kjelder
-------

* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
* Svensk Wikipedia.

Referansar

1. 1 2  Solstad H, Elven R, Arnesen G, Eidesen PB, Gaarder G, Hegre H, Høitomt T, Mjelde M og Pedersen O (24. november 2021). «Karplanter: Vurdering av skvallerkål Aegopodium podagraria for Norge. Norsk rødliste for arter 2021.». Artsdatabanken. Henta 13. mars 2022.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
2. ↑  «Artsdatabankens artsopplysningar». Artsdatabanken. 13. mars 2022. Henta 13. mars 2022.
3. 1 2 3 4 5  «SKVALLERKÅL», *Urtekildens planteleksikon*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Skvallerkål**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Bekkjarvik, om lag midt i det gamle Våg skipreide, ligg i Austevoll kommune, men høyrde før 1964 til Fitjar kommune.
**Våg skipreide** var ei av elleve skipreider i Sunnhordland. Kva for stad som har gjeve namn åt skipreida er uklart.

Geografisk område etter gammal inndeling:

* Austevoll sokn
* Møkster sokn
* Fitjar sokn (unnateke øyane vest for Trollosen og Eggøyosen)

Geografisk område etter noverande inndeling:

* Austevoll kommune
* Fitjar kommune (unnateke øyane vest for Trollosen og Eggøyosen)
* del av Bømlo kommune (Aga krins)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene. 1866 vart Våg tinglag oppløyst og erstatta av Fitjar tinglag, tilsvarande Fitjar kommune og sokn, mens Austevoll og Møkster vart lagde til det nyoppretta Sund tinglag.

Fotnotar
--------

1. ↑  Fitjar kommune frå Sogn og Fjordane fylkesarkiv
2. ↑  Arkivverket: Matrikkel 1838
3. ↑  Arkivverket

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Hordaland med skipreidene innteikna (frå *Norsk historisk leksikon*)
**Rica de Oro** (spansk 'rik på gull') er ei fantomøy som ein lenge trudde låg i det nordvestlege Stillehavet, ikkje langt unna Rica de Plata ('rik på sølv'), ei anna fantomøy. Namnet på øya har sitt opphav i den spanske oppdagingstokta på 1500-talet. Øya blei først rapportert av den spanske sjøfararen Francisco Gali, som høyrde rykta blant portugisarane i Macao i 1582. Fem år seinare fekk Pedro de Unamuno i oppdrag frå den spanske krona til å finne øya - utan å lukkast.

Fleire hundreår gjekk utan hell samstundes som øya blei avteikna på kart over Stillehavet. Sjølv om mange etter kvart tvilte på eksistensen av øya, var fleire ekspedisjonar på utkikk etter henne, mellom anna hollendaren Abel Janszoon Tasman. 

Ein trudde lenge at øya låg ein stad mellom 29°N og 35°N, medan James Cook avteikna øya på 30°N, 155°A utan at han sjølv hadde sett henne. I 1801 meinte kaptein Crespo på skipet «El Rey Carlos» at han observerte øya og plasserte henne 34°N, 169°A.

Fantomøya Rica de Oro var sist avteikna så seint som i *Times Survey Atlas* i 1922.

Kjelder
-------

* Stommel, Henry. 1984. *Lost Islands. The story of islands that have vanished from nautical charts*. University of British Columbia Press: Vancouver

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rica de Oro y de Plata; Hawaii? i The Spanish Lake (The Pacific since Magellan, Volume I) av O. H. K. Spate
**Nernsteffekt** er ein termomagnetisk effekt oppdaga av Walther Nernst. Når det gjennom ein elektrisk leiar som er ført inn i eit magnetfelt, går ein varmestraum på tvers av retninga til magnetfeltet, oppstår ein elektromagnetisk spenning på tvers av magnetfeltet og av retninga til varmestraumen. Nernsteffekt kan nyttast for å omgjere termisk energi til elektrisk energi i såkalla termomagnetiske generatorar. Den omvende effekten, der ein elektrisk straum gjennom ein leiar i eit magnetfelt gjev varmetransport, blir kalla ettinghauseneffekt.

Effekten er kvantifisert av Nernstkoeffisienten |*N*|, som er definert som

{\displaystyle |N|={\frac {E\_{Y}/B\_{Z}}{dT/dx}}}
der {\displaystyle E\_{Y}} er *y*-komponenten til det elektriske feltet som kjem av magnetfeltet sin *z*-komponent {\displaystyle B\_{Z}} og temperaturgradienten {\displaystyle dT/dx}.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nernst effect» frå Wikipedia på engelsk, den 15. februar 2013.*

* nernsteffekt. I Store norske leksikon. Henta frå:
**Hartmut Losch** (11. september 1943–26. mars 1997) var ein tysk friidrettsutøvar frå Angermünde i forbundslandet Brandenburg, som representerte Aust-Tyskland. Han vart europameister i diskoskasting i 1969, tre år tidlegare tok han sølvmedaljen i same øvinga, også då i EM. 192 cm høge og 120 kg tunge Losch var medlem av ASK Potsdam, og døydde i Potsdam.

Aktiv
-----

Losch sette personleg rekord med 58,38 meter i 1964. Han deltok for Tyskland under sommar-OL i Tokyo, og kvalifiserte seg til finalen med eit kast på 56,56 m. I finalen måtte han nøye seg med 52,08 m og ellevteplass. To år seinare kom han på sølvplassen i EM 1966 i Budapest. I ei uvanleg jamn tevling oppnådde han 57,34 m og mangla åtte centimeter på vinnarkastet til landsmannen Detlef Thorith.

Til liks med dei aller fleste andre, samtidige diskoskastarar forbetra Losch den personlege rekorden med fleire meter i desse åra kring 1970. I OL-sesongen 1968 persa han med 62,72 m. Han kasta opp mot den personlege rekorden under dei olympiske leikane i oktober og vart nummer fire i øvinga. I 1969 lukkast Losch å verte europameister i diskos, vinnarkastet i Aten målte 61,82 m. To år seinare forbetra han persen til 63,76 m. I den same sesongen kom han på femteplass i EM i Helsingfors.

Losch heldt fram å forbetre den personlege rekorden, i 1972 til 64,36 m. Men under OL i München var han langt unna å nå finalen. I 1974 kasta han 63,88 m, men kom ikkje med i Aust-Tysklands tropp til EM i Roma.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1964 i Tokyo: Nr 11 – 52,08 m
* EM 1966 i Budapest: Sølvmedalje – 57,34 m, bakom Detlef Thorith (57,42 m)
* OL 1968 i Mexico by: Nr 4 – 62,12 m
* EM 1969 i Aten: Gullmedalje – 61,82 m, framom Ricky Bruch frå Sverige (61,08 m)
* EM 1971 i Helsingfors: Nr 5 – 60,86 m
* OL 1972 i München: Utslått i kvalifiseringa (56,64 m, nr 22)

Kjelder
-------

* *Friidrott*, ymse årgangar. Hälsingborg

* *Denne artikkelen bygger på «Hartmut Losch» frå Wikipedia på tysk, den 20. august 2013.*
Barkassar var dei største robåtane om bord på orlogsfartøy. Biletet viser det 110 fot høge, kanadiske skuleskipet «Fair Jeanne» som sender ut barkassar (*longboats*) under ein reenactment-oppvising til minne om 1812-krigen (Den britisk-amerikanske krigen).Foto: Mark F Thomas, 2012

Barkassar er i vår tid oftast motordrivne. Biletet viser barkassen «Angelika», ein elvebåt (flatbotna pram), i hamneområda i Hamburg i Tyskland.Foto: 2009
 
**Barkasse** (frå seinlatin *barca*, «bark») er ein skipsbåt, det vil seia ein stor type lettbåt.

I tidlegare tider var barkassar dei største lettbåtane krigsskip hadde på dekk. I dag vert nemninga «barkasse» brukt om ein motorbåt med ope- eller halvope dekk. Han er større enn jolle og gigg, som er mindre lettbåtar.

* Konstruksjonsteikning av ein svensk barkasse utstyrt med mortar 1776.Konstruksjonsteikning av ein svensk barkasse utstyrt med mortar 1776.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Barkasse» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mai 2020.*

1. ↑  Oppslagsordet «barkasse» i *Store norske leksikon*
2. ↑  Bokmålsordboka: «Barkasse»

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Barkasse**
Plasseringa av Barlindbotn
**Barlindbotn** er ei lita grend i Kinn kommune i Vestland.

Barlindbotn ligg inst i Eikefjorden i Flora kommune. Barlindbotn var frå gamal tid jakt- og sankingsområde for folka som budde i Eikefjord (rett på hi sida av fjorden), det var ein viktig fiskeplass, spesielt for sild, det var mykje eik i områda, som blei hogd ned og frakta vekk med båt. I mellomalderen blei Barlindbotn jord under storbonden i Hovland (Eikefjord), men Barlindbotn blei ikkje nokon bustad før seinare. Rundt år 1914 var det to gardar i Barlindbotn, det var såkalla plassar, husmenn under bonden i Hovland. Utover 1900-talet auka folketalet, og det blei lagd til skule, butikk, posthus, postrute og båtrute til Florø. Det blei bygd tønneverkstad i Kalsvika, å lage tønner var eit gamalt handverk i Sunnfjord.

Folka som levde i Barlindbotn levde av sjølvbergingsjordbruk og fiske. Elva i Barlindbotn heiter Sageelva, som fekk namnet etter eit sagbruk som låg der. Elva renn ned frå Jagedalsvatnet.

Barlindbotn er rikt på dyre og planteliv. Nord for Barlindbotn ligg Sandvikbotn naturreservat, eit freda område for alt planteliv. I Barlindbotn finst også ei eiga hjortestamme og i fjorden ei eiga sildestamme. Barlindbotn settefiskanlegg er ein viktig industri i dag. Barlindbotn er òg eit hytteområde.

I 2007 blei det òg sett bjørn i Barlindbotn, dette var det mykje om på nyhenda.

* Posthuset frå 1947
* Barlindbotn settefiskanlegg
* Sumaridyll
Koordinatar: 33°38′59″ N 35°26′36″ E﻿

**Barja** (برجا) er ein kystby i Chouf distrikt i Libanon i Libanonfjella guvernement. Med kring 31 500 innbyggjarar (2012), ligg Barja 32 kilometer sør for Beirut, halvvegs mellom hovudstaden og Sidon. Byen dekkjer eit areal på 7,3 kvadratkilometer og det høgastepunktet i kommunen er 310 meter over havet.

Historie
--------

Namnet Barja kjem opphavleg frå det gamle greske ordet *taparkhia*, som tyder «kultursenter», og det assyriske ordet *burgas*, som tyder 'ei åsrekkje oppom sjøen'. Ein person frå Barja vert ofte kalla 'barjawi'.

Byen vart bygd på midten av 1900-talet og var kjend for det rike jordsmonnet, vasskjeldene, kalksteinen og grusførekomstane, i tillegg til den strategiske plasseringa langs kysten av Libanon. Tidlege næringar var fiske, jordbruk og lett tekstilproduksjon. 

Mykje av byen vart øydelagd av eit øydeleggjande jordskjelv som råka Chouf distrikt i 1956. 

Under den libanesiske borgarkrigen (1975-1990) flytta hundrevis av unge menn og kvinner frå Barja til forskjellige land som Australia, Brasil, USA, Canada og Storbritannia. Med god hjelp frå forskarforbund som Rafic Hariri, kunne desse unge menneska frå Barja ta høgare utdanning ved forskjellige universitet.

Klima
-----

Barja har eit mildt middelhavsklima med ein middeltemperatur som varierer mellom 11 - 27 °C. Rundt byen vekst det pinjelunder, oliventrehagar og her finst mange friluftsområde.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Barja» frå Wikipedia på engelsk, den 17. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Chouf distrikt, Libanonfjella guvernement |
| --- |
| Hovudstad: **Beitedine** |
| Byar og landsbyar | Ain Qani**·** Ammatour**·** Baakline**·** Barja**·** Barouk**·** Bakaata**·** Beitedine**·** Beykoun**·** Bourjain**·** Boutmeh**·** Brih**·** Damour**·** Daraya**·** Deir el Qamar**·** Dibbiyeh**·** El Bireh**·** Gharife**·** Jahlieh**·** Jiyyeh**·** Joun**·** Kahlouniye**·** Kfarfakoud**·** Mazraat el chouf**·** Maasser**·** Moukhtara**·** Mtolleh**·** Serjbel**·** Shheem**·** Zaarourieh |  |
| Kjende landemerke | Beiteddinepalaset**·** Fakhredinepalasset**·** Deir el Qamar-synagoga**·** Fakhredine-moskeen**·** Al Shouf-seder naturreservat |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Lokala til Den Norske Klub ved St James's Square i bygningen til høgre på bildet.
**Den Norske Klub** er ein sosial klubb i London. Han vart stifta 17. mai 1887. Medlemmer av klubben er nordmenn busette i London eller britar med tilknyting til eller interesse for Noreg. Klubben er den eldste av sitt slag i Storbritannia, og er framleis ein viktig møteplass for det norske samfunnet i London.

I dag
-----

I 1997 vart *Norway House* selt, og etter eit par år då klubben delte lokale med den danske klubben i London, flytta Den Norske Klub til *Naval & Military Club*, også kjent som *The In and Out* i 2000.

Dei noverende lokala til klubben ligg ved St James's Square, mellom Piccadilly Circus og Pall Mall. Han deler bygning, og har nært samarbeid, med *The Naval and Military Club*.

Kongeleg beskyttelse
--------------------

Kong Haakon VII vart den fyrste beskyttaren for klubben. Kong Olav V var ærespresident frå 1957 til han døydde i 1991. Kong Harald V og dottera, prinsesse Märtha Louise, er æresmedlemmer i dag.

Litteratur
----------

* Gabriel Conradi: *Den norske klub i London 17. mai 1887 - 17. mai 1937*

Kjelder
-------

1. ↑  *Den Norske Klub – The Norwegian Club in London* (på engelsk), henta 8. desember 2018

* *Denne artikkelen bygger på «Den Norske Klub» frå Wikipedia på engelsk, den 10. november 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Den norske klubb
Den afrotropiske regionen
**Den afrotropiske regionen** eller *den etiopiske regionen* er ein av åtte biogeografiske regionar eller økosoner. Han omfattar Afrika sør for Sahara, Madagaskar og andre øyar vest i Indiahavet, sørlege og austlege delar av den arabiska halvøya, ein sørleg del av Iran og den sørvestlegaste delen av Pakistan. Størstedelen av regionen har eit tropisk klima.

Eit tjukt ørkenbelte skil regionen frå den palearktiske regionen i nord. Sør for Sahara ligg to belte av tropiske grassletter og savanne som går frå Atlanterhavet i vest til Det etiopiske høglandet i aust. Ein mosaikk av savanne og skog går over i tropisk lauvfellande skog og regnskog i områda rundt ekvator. Lenger sør finst fleire ørkenar, som Kalahari. Heilt i sør ligg Cape floraregion, eit område med middelhavsklima der ein finn plantar som også har slektningar i Den australske regionen, som *Protea* frå Proteaceae-familien.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Afrotropical realm» frå Wikipedia på engelsk, den 20. desember 2016.*
Koordinatar: 37°11′2″N 36°33′23″E﻿

**Den amanske porten** (latinsk *Amani Portae*) eller **Bahçepasset** (tyrkisk *Bahçe Geçidi*) er ein fjellovergang i provinsen Osmaniye sør i det sentrale Tyrkia. Overgangen kryssar dei nordlege Amanusfjella mellom Cilicia og det sørlege Anatolia og det nordlege Syria. Det er ein av to fjellovergangar over Amanusfjella i lag med Den syriske porten lenger sør. Den amanske porten vart nemnd i antikken i Nabonidus-krønika.

Passet spelte ei viktig rolle fram mot slaget ved Issus. Etter at ein del av armeen til Aleksander den store okkuperte Den syriske porten, valde Darius III av Persia å føre armeen sin gjennom Den amanske porten og sette armeen sin mellom dei to makedonske armeane ved byen Issus. Dei makedonske styrkane slo seg saman før dei gjekk til åtak mot Darius, og utfallet vart tap for persarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Amanian Gate» frå Wikipedia på engelsk, den 7. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Amanus Mountains». livius.org. Henta 7. august 2012.
2. ↑  «The Slaget ved Issus». livius.org. Henta 7. august 2012.
*Dette omgrepet har fleire tydingar.*

---

**Nasjonalgarden** utgjer ein stor del av USAs militære reserve. Nasjonalgarden vart etablert ved militsloven av 1903, som samla dei ulike delstatsmilitsane i ein nasjonal struktur. Nasjonalgarden blir styrt av kvar enkelt delstat, med mindre militsane blir kalla inn til føderal teneste. Nasjonalgarden må ikkje forvekslast med reservestyrkane til kvar av dei føderale forsvarsgreinene.

Nasjonalgarden består av to greiner. **Arménasjonalgarden** inngår i den amerikanske armeen og utgjer omkring halvparten av den ståande hæren og ein tredel av støtteorganisasjonen. **Flynasjonalgarden** inngår i det amerikanske flyvåpenet. Begge blir administrert på nasjonalt nivå av Nasjonalgardebyrået, som er ein felleskommando for Armédepartementet og Flyvåpendepartementet.

Nasjonalgarden er kjent for slagordet sitt i annonser: «Éi helg i månaden, to veker i året». Dette viste til tida ein person måtte vere i aktiv teneste i Nasjonalgarden for å kunne vere nasjonalgardist, med dei ytingane det medfører. Slagordet vart likevel forkasta under krigen i Irak då det vart klart at nasjonalgardister no var monaleg meir tid i aktiv teneste.

Før terrorangrepet 11. september 2001 var det etablert praksis at gardistar ikkje trong å tenestegjere meir enn seks månader i utlandet til ei kvar tid. På grunn av påkjenninga på aktive avdelingar etter angrepet vart tenestetida utvida til 18 månader. Ytterlegare belastningar på militære styrkar som resultat av invasjonen av Irak medførte at den moglege tenestetida i utlandet vart utvida til 24 månader.

Avdelingar i Nasjonalgarden kan mobiliserast til ei kvar tid på ordre frå presidenten for å supplere dei regulære militære styrkane, og ved fråsegn om unntakstilstand frå guvernøren i delstaten der avdelinga høyrer heime. I motsetnad til vanlege reservistar kan nasjonalgardister ikkje mobiliserast individuelt (unntatt ved frivillig overføring), men berre som del av den respektive avdelinga.

Historie
--------

Gjennom heile det 19. hundreåret var den regulære armeen liten, og militsane utgjorde brorparten av styrkane under den meksikansk-amerikanske krigen, starten på den amerikanske borgarkrigen og den spansk-amerikanske krigen. I 1903 vart delar av militsen organisert som ein reservestyrke for den amerikanske armeen, under namnet Nasjonalgarden. I første verdskrigen utgjorde Nasjonalgarden 40 prosent av dei amerikanske divisjonane i Frankrike. I andre verdskrigen danna Nasjonalgarden 19 divisjonar. 140 000 nasjonalgardister vart mobilisert i Koreakrigen og over 63 000 for golfkrigen.

Etter andre verdskrigen – då flyvåpenet vart utskilt frå armeen – vart flyavdelingar i Nasjonalgarden organisert som Flynasjonalgarden. Det er ingen marinenasjonalgarde på grunn av ei forordning i grunnlova som forbyr delstatane å ha krigsskip i fredstid.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nasjonalgardebyrået Arkivert 2007-02-28 ved Wayback Machine.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Nasjonalgarden» frå Wikipedia på bokmål, den 28. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NDL

 |
Eit britisk Lee Enfield-gevær
**Gevær** er eit tohands skytevåpen med langt løp berekna for langhaldsskyting (til dømes over 100 meter). Gevær kan anten ha glattbora løp (til dømes haglegevær) eller rifla løp (til dømes riflegevær).

Opphav
------

Ordet *gevær* kjem av det tyske ordet «*gewehr*» i tydinga *verje*, ei nemning på eit våpen nytta av den einskilde soldat. Nemninga indikerte ikkje kva for våpentype det gjaldt. Tidlegare kan ein ha meint «sidegevær», som kårde, sabel og liknande eller «kortgevær». Dei første handhaldne kanonane som var opphavet for arkebusen tok til å dukke opp alt på 1200-talet. Frå midten av 1400-talet vart desse utforma slik at vi no kan kalle desse dei første gevær; med tenningslås, kolbe og løp. Dei blei nytta fram til førstninga av 1600-talet. Den vart erstatta av musketten som vart nyta frå 1500-talet og fram til dei vart erstatta av rifla på midten av 1800-talet.

Gevær i Noreg
-------------

Ein veit ikkje visst når gevær første gongen vart fyrt av i Noreg, men ein veit at gevær var mellom våpena då sjørøvaren Bartolomeus Voet plyndra Bergen i 1429.

Det mest kjente norske geværet er Krag-Jørgensen M/1894, som var standardgevær i det norske forsvaret frå 1894 fram til andre verdskrig. Forløparen var Jarmann M/1884, som òg var norsk.

Typar
-----

Ein har i dag desse typane gevær:

* Glattbora gevær (gevær utan løpsrifling)
* Rifle (gevær med løpsrifling)
* Karabin (kort gevær)
* Haglegevær (grovkalibra gevær som skyt hagl)
* Automatgevær (rifle med heilautomatisk eld)
* Maskingevær (tyngre automatgevær)

Maskinpistol blir ikkje rekna som eit gevær, heller ikkje en pistol, men som ein eigen klasse imellom desse.

Bruk
----

Gevær kan nyttast til jakt, skytesport og militært bruk. Til jakt og sportsskyting nyttar ein repetergevær eller halvautomatisk gevær, fordi heilautomatiske skytevåpen er forbode til alt anna enn militær bruk. Halvautomatiske gevær med militært utsjånad er òg forbodne til jakt, ifølge våpenlova.

Referansar
----------

1. ↑  History Channel - Tales Of The Gun: Early Guns
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 23. august 2007, henta 11. august 2010
| Gex |
| --- |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Auvergne-Rhône-Alpes Ain |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  32,02 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 7 844   245/km² |
| Koordinatar | 46°20′02″N 06°03′30″E﻿Koordinatar: 46°20′02″N 06°03′30″E﻿ |
| Høgd over havet | 617 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.gex.fr |

**Gex** er ein liten by og kommune i aust i Frankrike. Han ligg i departementet Ain, berre 5 km frå grensa til Sveits og 16 km frå Genève. Han er ein av tre *sous-préfecture* i Ain.

Historie
--------

Byen gav namnet sitt til Pays de Gex, som i løpet av tidene har høyrt til både Frankrike, Sveits og Hertugdømet Savoie. 

Med Freden i Wien i 1815 vart Gex plassert i tollregionen til Sveits og nøytralisert. Resolusjonen som omhandla Pays de Gex vart annullert av artikkel 435 i Versaillestraktaten. I november 1923 flytta Frankrike tollkontoret sitt til Gex, og saka kom opp føre Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie, som avgjorde til fordel for Sveits. Eit kompromiss vart gjort i 1932.

Historisk har innbyggjarane i byen snakka ein dialekt av frankoprovensalsk språk.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Madonna med barn målt i eggtempera av Robert Campin rundt 1440.
Rismarker i Louisiana måla av Thomas Hart Benton om lag 1928.
**Eggtempera** er ei blanding av vatn, egg og fargepigment; ein av dei eldste kjende målingstypane bruka i kunst- og dekormåling. Ordet *temperare*  er latin og tyder *blande i rett forhold*. 

Eggtempera er ein av fleire slag tempera.
Eggeplomme er ein emulsjon som inneheld både olje og vassløyselege emne. Eggeplomma verkar samstundes emulgerande, det vil seie at ho gjer det lettare å blande olje og vatn, noko ein nyttigjer seg ved framstilling av tempera.

Historie og bruksområde
-----------------------

Eggtempera er ved sida av enkaustikk og fresko blant dei eldste målarteknikkane, kjend frå seinantikken. Eggtemperateknikk var mykje bruka i Europa i mellomalderen fram til slutten av 1400-talet. Målinga vart særleg bruka på panel, gjerne preparert med gessogrunning. Frå slutten av mellomalderen vart det utvikla nye målingsblandingar, både temepera og rein oljemåling, som var meir elastisk og høvde betre på lerret.

Eggtempera alltid vore bruka i ikonmåling, og inspirert av fargekrafta i ikona har kunstnarar i vår tid på nytt byrja ta i bruk eggtemperamåling.

I Skandinavia har eggtempera spesielt vore bruka til dekor av møblar. Eggtempera er høveleg dekormåling sidan det er ei spesielt slitesterk måling som held godt på fargane, og ikkje gulnar slik oljemåling gjer. I Skandinavia har òg vore vanleg å blande noko linolje i eggtemperaen.

Framstilling
------------

For å framstille eggtempera må ein skilje eggeplommen frå kviten, for så å stikke hòl på plomma med ei nål, slik at plommehinna ikkje vert med i blandinga. Det er viktig å bruke ferske egg, sidan dei eigenskapane eggeplomma har som løyse- og bindemiddel for fargepigmentet vert svekka når plomma oksyderer.

Plomma vert så blanda med reinsa eller destillert vatn, i forholdet 1:9 – 1:6 (plomme:vatn), tynnast til grunningsstròket. Til slutt blandar ein fargepigment, gjerne naturfargar som held fargeglansen over tid. 

Eggtempera skal brukast den dagen målinga er blanda, men nokre dropar eddik gjer at målinga kan halde seg nokre dagar i kjøleskap.

Kjelder
-------

* Guillem Ramos-Poquí (1997): Ikonmaling
* Annie Sloan & Kate Gwynn (1995) : Klassisk interiørmaling
* Pontus Tunander (1996): Dekorativ målning
Egg på høgkant
**Eggebalansering** er ein skikk som går ut på å plassera egg på høgkant. Han er kjend frå kinesisk kultur, og er også blitt spreidd til USA.

Sjølv om den ovale forma til egg gjer dei vanskeleg å setja på høgkant, har eggeskal vanlegvis fleire irregulære felt som gjer at ein kan setja dei opp utan større problem. Folketru i samband med kinesisk nyttårfeiring, drakebåtfeiringa duanwu og vårjamdøgn knyter eggebalansering til krafter frå månen eller sola, men ein kan utføra eggebalansering kva tid som helst.

Historie
--------

Eggebalansering er blitt knytt til lichun, perioden i den kinesiske kalenderen som markerer byrjinga på våren ({{lang|zh|春) den 4. eller 5. februar når sola har lengdegradskoordinatane 315°. Denne dagen balanserte ein ferske egg på den breie enden. 

I Taiwan har skikken tidvis vore knytt til drakebåtfeiringa duanwu i staden, på den femte dagen i den femte månaden av det kinesiske året.

### USA

Ein artikkel i bladet *Life* frå 1945 rapporterte om *an egg-balancing craze* i Chungking (den dåverande hovudstaden i Kina) under lichun det året. Denne artikkelen og liknande rapportar førte til ei liknande eggbalanseringsdille i USA, men halden på vårjamdøgn ved den vestlege byrjinga av våren i staden. Ideen om at egg er lettare å balansera denne dagen er sidan blei eit amerikansk vandresoge, og ein har tidvis halde eggebalanseringsarrangement denne dagen. I 1976 byrja kunstnaren Donna Henes frå New York å organisera eggebalanseringsseremoniar med det erklærte målet om å oppnå fred i verda og internasjonal harmoni. Dette blei til årlege hendingar i New York.

Andre metodar
-------------

Ein kan gjera det lettare å balansera eit egg (eller juksa) ved å strø salt på overflata ein har tenkt å balansera egg på. Saltkrystalla gjer flata meir ujamn, slik at egget kan balansera mellom krystallar. Når egget står stødig kan ein blåsa bort resten av saltet, slik at metoden blir vanskeleg å merka.

Columbi egg er ei soge som går ut på at Christofer Columbus skal ha kome på ein enkel måte til å få eit egg til å balansera på: Ved å banka det i bordet.

Kjelder
-------

1. 1 2  Ukichiro Nakaya (Februar 2001) [1947]. «Egg of Li Chun». *Essays* (på japansk) **5**. Iwanami Shoten.
2. ↑  -{姜}-義鎮 (3. juni 2002). *《台灣民俗與特產》* (på kinesisk). 臺灣: 武陵出版有限公司. ISBN 957351205X.
3. ↑  Schmid, Randolph. "Equinox Returns and Eggs Keep Balancing". Associated Press, 20. september 1987.
4. ↑  Mikkelson, David & al. *Snopes.com*: "Infernal Egguinox". 2012.
5. ↑  Huang, Ottavia. *Hmmm, This Is What I Think*: "Dragon Boat Festival: Time to Balance an Egg". 24. juni 2012. Vitja 3. november 2013.
6. ↑  Annalee Jacoby (19. mars 1945). «Eggs Stand on End in Chungking». *Life*: 36–37.
7. ↑  Martin Gardner (May–June 1996). «The great egg-balancing mystery». *Skeptical Inquirer* **20**. Arkivert frå originalen 21. februar 2007.
8. ↑  «The New Yorker». 4. april 1983.

* *Denne artikkelen bygger på «Egg balancing» frå Wikipedia på engelsk, den 20. juli 2020.*
*For namnet Khaled, sjå Khalid.* 

**Khaled** (fødd 29. februar 1960), opphavleg **Khaled Hadj Brahim**, òg kjend som **Cheb Khaled**, er ein algerisk songar, kjend for rai-musikken sin og fleire store slagerar, som «Aicha» og «Didi».

Khaled blei fødd i Oran i Algerie, som er opphavet til den algeriske rai-musikken. Han utvikla raskt ei interesse for å utøva, og byrja å underhalda i bryllaup og omskjeringsseremoniar. Som fjortenåring gav han ut sin første singel, «Trig Lycee», 'skulevegen'. Musikaren var med på utviklinga av musikken på det tidlege 1980-talet, då ein tok i bruk fleire vestlege instrument og nye studioteknikkar. 

Han blei kjend som «kongen av rai» under Oran-festivalen i 1985. Etter å ha motteke fleire trugsmål frå fundamentalistiske muslimar på grunn av «umoralsk» innhald i songane og livet sitt, flytta han til Frankrike i 1986. 

Fram til 1992 var han kjend som «Cheb Khaled», 'den unge Khaled'. Dette året la han vekk tittelen og gav ut albumet *Khaled*, som gjorde han til stjerne i Frankrike. I 1993 blei han den første utøvaren av «verdsmusikk» som fekk ein pris på MTV.

Khaled syng hovudsakleg på arabisk og fransk. Han har samarbeidd med mange ulike artistar, mellom anna innan hip hop-verda, med israelske Noa og med den indiske songaren Amar.

Utgjevingar
-----------

I tillegg til fleire algeriske utgjevingar i 1970- og 80-åra har Khaled gjeve ut desse albuma:

* 1987: *Kutché* med Safy Boutella
* 1992: *Khaled*
* 1993: *N'ssi, N'ssi*
* 1997: *Sahra*
* 1998: *Hafla*
* 1999: *1, 2, 3 Soleils* med Faudel og Rachid Taha
* 1999: *Kenza*
* 2004: *Ya Rayi*
* 2012: *C'est la vie*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Platemeldingar på leopardmannen.no
* Bakgrunn og musikalsk samarbeid på soundonsound.com (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Khaibarpasset med utsyn mot Afghanistan.
Khaibarporten (*Baab e Khyber*) på Jamrud-vegen i Yaghistan.
**Khaibarpasset** (tidlegare *Khyberpasset*) er eit fjellpass som ligg på grensa mellom Pakistan og Afghanistan.
Passet går gjennom nordaustre Safed Koh, ein del av Hindukushfjella. Khaibarpasset er rundt 53 km langt og når opp til 1072 moh. Det bind saman byane Kabul og Peshawar.

Historisk var Khaibarpasset ein viktig del av Silkevegen. Det har også vore brukt av ei rekkje erobrarar i begge retningar, mellom anna Darius I av Persia, Aleksander den store, Djengis khan og andre mongolar, Mahmud Ghaznavi, Muhammad Ghori og Ranjit Singh.

Då britane okkuperte i området befesta dei passet. Etter første verdskrigen fekk dei bygd ein jernbane gjennom passet. Jernbanen mellom Jamrud nær Peshawar og den afghanske grensa nær Landi Kotal blei opna i 1925. Under andre verdskrigen reiste britane «draketenner» (hitlertenner) av sement for å hindra ein mogleg tysk tankinvasjon av India.

Kjelder
-------

1. ↑  Khyberpasset i *Store Norske Leksikon*.
2. ↑  «Introducing The Khyber Pass». Lonelyplanet.com. 24. mars 2009. Henta 12. november 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Khaibarpasset**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* NDL

 |
| Pantin |
| --- |
| Canal de l'Ourcq av Pantin Canal de l'Ourcq av Pantin |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Île-de-France Seine-Saint-Denis |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  5,01 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 53 000   10 579/km² |
| Koordinatar | 48°53′35″N 02°24′46″E﻿Koordinatar: 48°53′35″N 02°24′46″E﻿ |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.ville-pantin.fr |

**Pantin** er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 6,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og rundt 55 000 innbyggjarar. 

Hovudkvarteret til sykkelprodusenten Motobecane låg ein gong i Pantin.

Namn
----

Namnet Pantin vart først nedteikna i 1067 som *Pentini*. Dette kjem kanskje frå det romerske slektsnamnet Pentinus, ein variant av Pantaenus eller Repentinus, men dette er noko usikkert.

Historie
--------

I 1860 vart byen Paris utvida ved å leggje område frå nabokommunane inn under byen. I dette tilfellet vart ein liten del av kommunen Pantin overført til Paris.

I 1867 vart ein del av Pantin og kommunane Romainville og Bagnolet slått i saman for å danne kommunen Les Lilas.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Pantropisk** er eit biogeografisk omgrep for ei utbreiing som omfattar tropiske regionar i alle verdsdelar. Omgrepet kan omfatta ein enkelt art, ei biologisk slekt eller ein større familie.

Grupper med utviklingslinjer ein kan føra langt tilbake har større sjanse for å vera pantropiske, ettersom dei kunne befolka kontinenta før dei skilde lag. Grupper kan også bli pantropiske gjennom langdistansepreiing, til dømes kokospalme som er blitt utbreidd ved hjelp av havstraumar. Menneskeleg transport, både vilja og utilsikta, kan også vera opphav til pantropisk utbreiing.

Nokre pantropiske grupper er mellom anna planteslektene *Acacia* og *Bacopa*.

Kjelder
-------

1. ↑  Andrés Moreira-Muñoz (2010). «Asteraceae: Chile's richest family». *Plant Geography of Chile*. Plant and Vegetation **5**. Springer. s. 221–248. ISBN 978-90-481-8747-8. doi:10.1007/978-90-481-8748-5\_8.
2. ↑  
Anders Barfod, «pantropisk udbredelse», *Den Store Danske*, Gyldendal, henta 17. desember 2016
3. ↑  Andrés Moreira-Muñoz (2010). «Geographical relations of the Chilean flora». *Plant Geography of Chile*. Plant and Vegetation **5**. Springer. s. 87–128. ISBN 978-90-481-8747-8. doi:10.1007/978-90-481-8748-5\_3.

* *Denne artikkelen bygger på «Pantropical» frå Wikipedia på engelsk, den 17. desember 2016.*
**Siren Sundby** (fødd 2. desember 1982) er ein norsk seglar, oppvaksen i Son i Vestby kommune. Ho representerer Soon Seilforening. 

Etter tre års ingeniørstudium på Danmarks Tekniske Universitet er ho no busett i Oslo, der ho tek Master i Innovasjon og Entreprenørskap ved Handelshøgskolen BI. 

Siren Sundby byrja å segla optimistjolle allereie som seksåring, og avanserte til europajolle i 1998. I 1999 og 2000 vann ho junior-VM i europajolle, og som 17-åring kvalifiserte ho seg til OL 2000. 

I 2003-sesongen vart ho europameister, verdsmeister og vann prøve-ALTE i europajolle. Ho forsvarte VM-gullet i 2004, og var stor favoritt til å ta gullmedaljen under OL i Athen i 2004. Ho hadde favorittstempel og vann ein klår gullmedalje, sjølv etter å ha vorte diskvalifisert i ein av seglasane.

Sundby la opp, men gjorde comeback under OL i Beijing i 2008 som styrmann i Ynglingklassa med Alexandra Koefoed og Lise Birgitte Fredriksen.

Sundby vart vald til *Årets kvinnelege seglar* av Det internasjonale seilforbundet i 2003. Same år mottok ho òg Porsgrunds Porselænsfabriks Ærespris.

Ho er systera til Christoffer Sundby, som deltok i 49-klassa i ALTE i Athen i 2004, og gift med Christopher Gundersen, som deltok i 49-klassa i ALTE i Beijing 2008.

I 2011 var ho med i tredje utgåve av *Mesternes Mester* på NRK, og starta hausten 2011 som konsulent i Capgemini Consulting.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Siren Sundby» frå Wikipedia på bokmål, den 18. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Siren Sundby**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Mats Bertil Fransson** (fødd 1. juni 1962) er ein svensk tidlegare handballspelar frå Lysekil som i 1990 vart verdsmeister med Sveriges landslag. Han var målvakt og vart elles svensk meister 1982 med IK Heim og norsk meister med IL Runar så vel som Sandefjord TIF.

Fransson vart svensk meister i 1982 med IK Heim, ein klubb som høyrde heime i Göteborg. Under verdsmeisterskapen 1990 danna han målvaktspar med legendariske Mats Olsson, ein meisterskap som enda med svensk gullmedalje etter finalesiger 27 - 23 over Sovjetunionen. Perioden 1984-99 deltok Fransson i 95 landskampar for Sverige.

Perioden 1992-98 var Fransson Runar-spelar. Han var sterkt delaktig i at klubben vann NM-gull i 1992 og 1995/96. I 2002 kom Fransson tilbake til Noreg, spelte då for Sandefjord TIF til 2005. Med Sandefjord vann han ytterlegare to NM-gull; 2002/03 og 2003. Sidan var han atter Runar-spelar 2005-07, før han trappa ned med spel for HK Herulf på nivå 2 i det norske seriesystemet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mats Fransson» frå Wikipedia på svensk, den 14. april 2021.*
Statue av Busby utanfor fotballbana Old Trafford i Manchester
**Matthew William Busby** (26. mai 1909–20. januar 1994) var ein skotsk fotballspelar og -trenar, særleg kjend frå si tid som trenar for Manchester United på 1950- og 1960-talet. Høgdepunktet nådde han då Manchester-klubben i 1968 vann Europacupen.

Karriere
--------

### Spelar

Busby spela høgrehalf for den engelske klubben Manchester City frå 1929 til -36 og deretter for Liverpool FC fram til 1940. Under 2. verdskrigen, 1941-43, spela Busby 38 kampar og skåra fem mål for Hibernian FC i ein eigen regional fotballiga i Skottland. Busby spela ein landskamp for Skottland, ein kamp mot Wales i Cardiff i 1933 som enda med siger 3-2 for heimelaget. Hans einaste triumf som spelar kom då Manchester City i 1934 vann den engelske cupfinalen med 2-1 over Portsmouth.

### Trenar

Våren 1945 fekk Busby tilbod om å trene Manchester United. Hans tid som lagsjef (*manager*) i Manchester United var svært suksessfylt, med fem ligameisterskap (1952, 1956, 1957, 1965 og 1967) og to sigrar i FA-cupen (1948 og 1963). I 1968 leia Busby klubben til topps i den gjævaste klubbturneringa, Europacupen. Manchester United vart dermed den fyrste engelske klubben som vann Europacupen.

Busby var med under flyulukka i München i 1958, der 23 menneske omkom, mellom dei åtte United-spelarar. Busby vart hardt skadd i ulukka, så assistenten tok over leiinga av laget for ei tid. Frå september til desember 1958 var Busby, mellombels, landslagssjef for Skottlands landslag i seks kampar.

Eitt år etter sigeren i Europacupen i 1968 pensjonerte Busby seg og vart avløyst av Wilf McGuiness. McGuiness lukkast lite, så Busby leia Manchester United våren 1971.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Matt Busby» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2012.*

---

* *Rothmans Football Yearbook 1980-81*. London og Sydney


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* CiNii
* Munzinger (sport)

 |