Detalj av strikkemønster med selburose.
Kommunevåpenet for Selbu kommune viser tre svarte selburoser på grå eller sølvfarga botn.
**Selburosa, selburose** eller **selbumønster** er eit ornament forma som ei stjerne eller rosett med åtte spisse blad. Ho har som tradisjonelt vore brukt i mønster på strikkeplagg frå Selbu i Trøndelag. Selburoser finst i ulike former, mønsterkombinasjonar og fargar, men oftast som svarte figurar på kvit botn. Plagg med med dette rosemønsteret kan kallast *selbuvottar*, *selbugenser*, *selbustrømper*, *selbustrikk* og så vidare.

Selburosa er truleg det meste brukte strikkemønstret i Noreg. Mønsteret er òg brukt utanfor grensene til landet som symbol på Noreg og norsk folkekunst. Selburose kan i engelsk strikketerminologi òg bli kalla *Selbu star* og *Norwegian star*.

Historikk
---------

Utstilte selbuvarer eller selbustrikk i 1944: strikka vottar, vantar, luer, strømper, skjerf og genser.Foto: Landbruksdepartementet, Heimeyrkekontoret/Arkivverket, Riksarkivet, digitalarkivet.no

Medan kvernsteinproduksjon lenge hadde vore viktigaste næringsveg i Selbu, blei kvernsteinar erstatta av valsemøller frå slutten av 1800-talet, og ein byrja leita etter nye måtar å få inntekter på.
Marit Guldsetbrua Emstad (fødd 1841) frå Selbu skal ha vore den første som leverte vottar med selburoser til Husfliden i Trondheim, i 1897. Ho kan ha henta inspirasjon frå eldre strikkeoppskrifter, treskurd og annan husflid. Liknande mønster finst òg i gamle mønsterbøker frå Italia, Frankrike, Sveits og Tyskland på 1500-1700-talet.

Selbu husflidsentral blei skipa i i 1934, og etter eit par år blei det laga 90 000 par selbuvottar. Tre fjerdedelar av produksjonen blei eksportert. I tillegg til selburosa kunne selbuvottane ha bilde av personar, dyr og plantar.

Bruk som symbol
---------------

Kommunevåpenet for Selbu kommune viser tre selburoser, definert som 24 spisse, svarte spissruter samla i tre rosettar, to over ein mot sølvbakgrunn. Den stiliserte blomen symboliserer den sentrale rolla til selbustrikken i kulturarven på staden. Våpenet vart godkjent i 1991.

Den Norske Husfliden har ei rosa selburose som merke. 

Då StatoilHydro endra namn til Statoil i 2009, presenterte selskapet ein ny logo for konsernet, ei lilla sekstakka stjerne med form som minna sterkt om selburosa brukt av Husfliden.

Galleri
-------

* Rett- og vrangsida på en lusekofte med selburoser i svart på kvitt.Rett- og vrangsida på en lusekofte med selburoser i svart på kvitt.
* Lusekofteliknande genser med strikka selbumønster og metallspenner i halssplitten.Lusekofteliknande genser med strikka selbumønster og metallspenner i halssplitten.
* Karen Garberg sorterer selbuvottar, luer, skjerf og andre strikkeplagg i 1944.Foto: ArkivverketKaren Garberg sorterer selbuvottar, luer, skjerf og andre strikkeplagg i 1944.Foto: Arkivverket
* Milorg-fenrik Terje Rollem iført karakteristiske nikkers og selbustrømpar tek over Akershus festning frå Wehrmacht-major Josef Nichterlein 11. mai 1945, få dagar etter frigjeringa etter krigen.Foto: Johannes Stage/Oslo Museum/digitaltmuseum.noMilorg-fenrik Terje Rollem iført karakteristiske nikkers og selbustrømpar tek over Akershus festning frå Wehrmacht-major Josef Nichterlein 11. mai 1945, få dagar etter frigjeringa etter krigen.Foto: Johannes Stage/Oslo Museum/digitaltmuseum.no
* Kommunevåpen for Ulvik kommune i Hordaland: «På raud grunn åtte gull spissruter i rosett.»Kommunevåpen for Ulvik kommune i Hordaland: «På raud grunn åtte gull spissruter i rosett.»
* Flagg som symbol for ei etnisk gruppe i Võru fylke i Estland. Flagget blei teke i bruk i 2013.Flagg som symbol for ei etnisk gruppe i Võru fylke i Estland. Flagget blei teke i bruk i 2013.

Sjå òg
------

* Oktagram, åttetakka stjerne

Merknadar
---------

1. ↑  «I sølv 24 sorte spissruter samlet i tre rosetter»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Selburose» frå Wikipedia på bokmål, den 14. oktober 2010.*

Referansar

1. ↑  «Skatten i srikkebokkista». *Dag og tid*. 24. februar 2017. s. 27.
2. ↑  Om selbumønsteret i Andemor Sundbøs *Kvarsdagsstrikk* frå 1994 (avfotografert bok frå Nasjonalbiblioteket)
3. ↑  *Selbu kommune om kommunevåpenet (2011)*, arkivert frå originalen 27. desember 2016, henta 11. januar 2018
4. ↑  «Statoil ASA». *Store norske leksikon*.
5. ↑  «Statoil sponser Husfliden etter 'logotyveri'». TV2.no. 19.11.2009.