recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nikolaj Vasiljevitsj Puzanov** (7. april 1938–3. januar 2008) var ein sovjet-russisk skiskyttar frå Kysjtym i Tsjeljabinsk oblast. Han tok sølvmedaljen i den individuelle øvinga under verdsmeisterskapen 1965 på Elverum og vart olympisk meister med Sovjetunionen i 4x7,5 stafett i 1968.

Aktiv
-----

Perioden 1962-69 deltok Puzanov i alle dei internasjonale meisterskapane i skiskyting. I 1965 vann han sølvmedaljen på 20 km under VM i Elverum, seks tidels sekund føre Antti Tyrväinen frå Finland, og vel 22 sekundar bak verdsmeisteren Olav Jordet. I same meisterskapen gjekk han på Sovjetunionen sitt stafettlag som fekk bronse. To år seinare vart det VM-sølvmedalje på Puzanov og dei andre på Sovjetunionen sitt stafettlag. Under vinterleikane i Grenoble i 1968 vart han så olympisk meister i skiskyting i nettopp stafett, då han og lagkameratane Aleksandr Tikhonov, Vladimir Gundartsev og Viktor Mamatov vann 4 x 7,5 km stafett, framom Noreg og Sverige.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i skiskyting 1962 i Tavastehus: Nr 4 på 20 km
* VM i skiskyting 1963 i Seefeld: Nr 8 på 20 km
* Skiskyting under Vinter-OL 1964 i Innsbruck: Nr 10 på 20 km
* VM i skiskyting 1965 på Elverum: Sølvmedalje på 20 km, bronsemedalje i stafett
* VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen: Nr 13 på 20 km
* VM i skiskyting 1967 i Altenberg: Sølvmedalje i stafett
* Skiskyting under Vinter-OL 1968 i Grenoble: Gullmedalje i stafett, nr 6 i 20 km
* VM i skiskyting 1969 i Zakopane: Nr 4 på 20 km

Merknadar
---------

1. ↑  Russisk skrift Николай Васильевич Пузанов

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* *Denne artikkelen bygger på «Nikolai Wassiljewitsch Pusanow» frå Wikipedia på tysk, den 23. november 2013.*
Den vene jotunkvinna Gjerd. Trykk av W.G. Collingwood (1854 - 1932).
**Gerd** eller **Gjerd** er eit førenamn frå norrønt *Gerðr* avleidd av *garðr* i tydinga «gjerde» eller «vern», og frå lengre kvinnenamn med denne endinga (t.d. Valgjerd). På tysk kan Gerd vera ei kortform av Gerhard.

Gerd har namnedag i Noreg og Sverige den 23. mars.

Namneformer
-----------

Kvinnenamnet har ei anna form, Gerda, medan mannsnamnet kan ha formene Gert og Geert. Eit mannsnamn frå same rot (utan i-ljodbrigde) er Gard.

Namnelekkene *-gjerd* (òg stava *-gerd*) finst i ei rekke kvinnenman, som Asgjerd, Hallgjerd og Ingjerd.

Bruk
----

Namnet Gerd er kjend på Island frå 900-talet, men i Noreg først frå 1800-talet. Gerd var blant dei mest brukte namna på nyfødde jenter i Noreg i perioden ca. 1910–1950.

Norrøn mytologi
---------------

Gjerd er namnet på ei gyger i norrøn mytologi som Frøy forelska seg i og gifta seg med, skildra i Skirnesmål.

Namneberarar
------------

Minneplate for den tyske gallerieigaren Gerd Rosen.
### Kvinner

* Gerd Nyquist (1913–1984), norsk forfattar
* Gerd Kirste (1918-2004), norsk politikar
* Gerd Åsta Hjelm Arnesen (1919–2003), norsk komponist og tekstforfattar
* Gerd Mårtensson (f. 1919), svensk skodespelar
* Gerd Brantenberg (f. 1941), norsk forfattar
* Gerd Dvergsdal (f. 1946), norsk politikar
* Gerd-Liv Valla (f. 1948), norsk fagforeiningsleiar
* Gerd Janne Kristoffersen (f. 1952), norsk politikar
* Gerd Kvale (f. 1955), norsk psykolog

### Menn

* Gerd von Rundstedt (1875-1953), tysk offiser
* Gerd Albrecht (f. 1935), tysk dirigent
* Gerd Müller (f. 1945), tysk fotballspelar
* Gerd Binnig (f. 1947), tysk fysikar, vann nobelprisen i 1986

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Gerd» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mars 2009.*
*Sjølvportrett*, 1668
*Brevet*, ca. 1655
**Gerard ter Borch** (Terborch) (x. desember 1617–8. desember 1681) var ein nederlandsk sjangermålar frå Zwolle, aktiv under den såkalla nederlandske gullalderen i målarkunst.

Liv og gjerning
---------------

Borch var elev av faren Gerard. Frå seinast 1632 utdanna han seg vidare i Amsterdam, der Willem Cornelisz Duyster kan ha vore ein av læremeistrane hans. Eit par år seinare gjekk han i lære hos Pieter de Molijn i Haarlem, der han i 1635 vart medlem av Sint-Lucasgildet. I Haarlem vart han også påverka av Frans Hals.

Han la ut på lengre reiser til både England, Tyskland og Frankrike. I 1640-41 var han i Roma, der han måla små portrett på kopar av *Jan Six* og *Ei ung kvinne*. Han var innom Münster medan Fredskongressen 1646-48 pågjekk, og måla *Münster-avtalen vert underskriven*.

Borch vart invitert til Madrid, der han fekk oppdrag og vart slått til riddar av kong Filip IV. Han vart rettnok nøydd å reise heim til Nederlanda, truleg vart han utsett for intrigar. Etter ei tid i Haarlem busette han seg i Deventer, der han fekk borgarrett i 1655 og jamvel sete i byrådet.

I måleria til Borch kan ein sjå påverknad frå både Rembrandt og spansk målarkunst av Diego Velázquez. Den spanske hoffportrett-stilen nytta Borch til å lage miniatyrar á la Hans Holbein.

Borch er ein av dei fremste representantane for portrettkunst og sjangermåleri i Nederlanda. Han er korkje djuptloddande eller særleg mangesidig, men er ein meister på sitt vesle og avgrensa område. Figurane hans agerer stillferdig og er noko tilbaketrekte, men er både levande og truverdige som karakterar, Få målarar har så fint som Borch har hatt auge for korleis uttrykket fell til ro i eit ansikt, når personen er oppteken av eitt eller anna, ei dame som musiserer eller skreller eit eple.

Han døydde i Deventer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gerard ter Borch» frå Wikipedia på dansk, den 28. oktober 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Erik Andreas Thomle jr.** (fødd 16. april 1849 i Christiania, død 12. august 1936 i Oslo) var norsk jurist, statsarkivar og genealog. Han var son av assessor August Thomle og Helene Marie Fredrikke Binneballe.

Han vart student frå Nissens latin- og realskole i 1868, ex. philos. i 1869 og cand. jur. med laud 19. desember 1873.

Thomle var konstituert sorenskrivar i Holt i 1876, og vart tilsett i Justisdepartementet i 1877. Han vart tilsett som assistent i Riksarkivet i 1879, frå 1881 vart han fast tilsett, i 1886 vart han utnemnd til "fuldmægtig" (frå 1898 kalla archivar). Han var konstituert riksarkivar i 1905, 1911-1912 og i 1913. I 1914 vart han stiftsarkivar (frå 1919 statsarkivar) for Stiftsarkiva i Kristiania. I si tid i Riksarkivet tok Thomle initiativ for å få samla inn landets kyrkjebøker.

Som genealog var Thomle ein av stiftarane av den norske avdelinga av Samfundet for dansk-norsk Genealogi og Personalhistorie i 1879. Han var styremedlem der heilt til den norske avdelinga i 1926 danna si eiga foreining, Norsk Slektshistorisk Forening.

E. A. Thomle publiserte ei rekke monografiar og tidsskriftartiklar, og var redaktør i *Norsk tidsskrift for genealogi, personalhistorie, biografi og litteraturhistorie*, som kom ut med 16 hefte frå 1906 til 1926. Han var òg med på å gje ut fleire kjeldeskrifter, mellom anna fleire band av *Norske Rigs-Registranter* og *Norske Herredags-Dombøker*.

Utvald bibliografi
------------------

* Borgermester Anders Jenssøn Helkands optegnelser (1891)
* Biografiske Efterretninger om Studenterne fra Aaret 1868: samlede i Anledning af deres 25 Aars Studenter-Jubilæum (1893)
* Hoved-register til Den norske turistforenings årbøger 1868-93 (1894)
* Familien (von) Cappelen i Norge og Danmark (1896)
* Fortegnelse over Regjeringsraadet og Rigsforsamlingens Medlemmer (1902)
* Westye Egebergs slægt: genealogiske og personalhistoriske efterretninger (1910)
* Familien Hofgaard i Norge: genealogiske og personalhistoriske oplysninger (1911)
* En gren af Tordenskjolds-familien (1912)
* Familien Thomle: genealogiske og personalhistoriske Oplysninger (1913)
* Studenterne fra 1868: festskrift i anledning af deres femtiaars-jubilæum den 2. september 1918
* Slegten Stenersen fra Vaalen i Gausdal samt andre slegtgrene fra Vaalen (1924)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Nikolaj Sergejevitsj Morilov** (fødd 11. august 1986) er ein russisk langrennar frå Perm. Han vann to VM-medaljar og ein OL-medalje i perioden 2007-10. I 2007 fekk han sølv i parstafetten under verdsmeisterskapen, to år seinare tok han bronsen i sprintøvinga ved Ski-VM 2009. Til sist vann han i 2010 ein OL-bronse i parstafett.

### Aktiv

Morilov deltok i verdscupen i langrenn frå desember 2004 til vinteren 2017. Han spesialiserte seg i sprint og vann tre tevlingar i sprintøvinga, to av desse i etapperenn i Tour de ski. Hans einaste verdscuptriumf elles kom då han vann sprinttevlinga i Rybinsk 22. januar 2010. Omframt desse enkeltrenna, var Morilov med om å vinne fire parstafettar i verdscupen i tida frå desember 2009 til januar 2013.

Under verdsmeisterskapen 2007 i Sapporo stilte Russland med Vasilij V. Rotsjev og ankermann Morilov på parstafetten. På oppløpet kjempa Morilov og Italias Cristian Zorzi om sigeren. Dei to utøvarane fekk same sluttid, målfoto viste at gullet gjekk til Italia og sølvet til Russland. To år seinare spurta Morilov over målstreken til bronsemedalje i sprinttevlinga ved Ski-VM 2009 i Liberec, einast nordmennene Ola Vigen Hattestad og Johan Kjølstad var kjappare. Under dei olympiske vinterleikane 2010 i Vancouver vart det ein ny bronsemedalje på Morilov, etter at parkamerat Aleksej Petukhov måtte gje tapt mot Tysklands ankermann Axel Teichmann i kampen om sølvplassen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nikolai Sergejewitsch Morilow» frå Wikipedia på tysk, den 17. mars 2019.*
|  |
| --- |
| ***Geothallus tuberosus*** |
| Geothallus tuberosus*Geothallus tuberosus* |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** CR Kritisk truga |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Levermosar Marchantiophyta |
| **Klasse:** | Marchantiopsida |
| **Underklasse:** | Sphaerocarpidae |
| **Orden:** | Sphaerocarpales |
| **Familie:** | Sphaerocarpaceae |
| **Slekt:** | *Geothallus* |
| **Art:** | ***G. tuberosus*** |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Geothallus tuberosus***Campb. 1896 |

***Geothallus tuberosus*** er ein utrydddingstrua levermose. Han er einaste art i slekta *Geothallus*.

Skildring
---------

*G. tuberosus* er thalloid, med bladliknande utvekstar som sit langs eit tjukt, djupgrønt stilkaktig thallus. Baksida av thallus ber mange flaskeaktige utvekstar, som husar kjønnsorgana, som sit på kvar si plante (serkjønna). 

Til motsetnad frå artane i slekta *Sphaerocarpos*, dannar *G. tuberosus* knollar. Desse veks ytst på thallus og er svarte. Sporofyttane sit rett på thallus, til skilnad frå *Fossombronia longiseta*, som han elles er til forveksling lik. Hjå *F. longiseta* sit sporofyttane ytst på lange seta. Denne arten ber heller ikkje kjønnsorgana inne i «flasker», og thallus er gjerne ein ljosare grønfarge.

Utbreiing
---------

Arten er svært sjeldan, og er berre dokumentert i eit lite område i det sørlege California, nær San Francisco. Han veks i blautt jordsmonn, og er svært utryddingstrua.

Kjelder
-------


* Gene Wolery, M. & Doyle, W. T. (1969) *The Bryologist* 72(**3**), 413-7.
* NatureServe Comrehensive Species Index[*daud lenkje*] Vitja 28. juli 2008.
**Nikolaj Gavrilovitsj Tsjernysjevskij** (24. juli 1828–29. oktober 1889) var ein russisk forfattar.

Liv og gjerning
---------------

Tjernysjevskij var fødd i Saratov. Han studerte ved St. Petersburg universitet, der han i 1855 skreiv ei magisteravhandling om *Kunstens estetiske forhold til røyndomen*, eit arbeid som vart forbode av undervisningsministeren Avraam Norov. Åra 1855-57 fekk han i tidsskriftet *Sovremennik* publisert nokre skarpsindige studiar om den Pusjkin-Gogolske perioden i russisk litteratur.

Snart gjekk Tsjernysjevskij over til å skrive om politiske og økonomiske emne, påverka av John Stuart Mill sine idear. Kort etter at liveigenskapen vart oppheva i 1861 vart *Sovremennik* forbode. Samstundes vart Tjernysjevskij innesperra i Peter-Paulfestninga, der han sat fengsla i to år (1862-64). Trass mangel på prov på at han hadde brote noko lov, vart han dømd og forvist til Sibir. Fyrst i 1883 fekk han løyve til å vende vestover att, til Astrakhan. Dei siste åra av livet var han oppteken med å omsetje Georg Weber si verdshistorie. År 1889, siste leveåret, fekk han flytte til fødebyen.

Fyrst etter Tjernysjevskijs død kunne dei trykte skriftene hans publiserast på ny, med visse unnatak. Mellom hans beste litteraturkritiske arbeid høyrer studiane om Lev Tolstojs *Barndomen* og *Ungdomen*, og krigsstubbane frå Krim og Kaukasus. Allereie under fengselstida i St. Petersburg skreiv han den utopiske samfunns- og ekteskapsromanen *Sjto djelat?* (*Kva bør gjerast?*, 1885). Romanen hadde stor innverknad på den revolusjonære studentrørsla, trass i den godlynte, tildels harmlause tonen. Verket var fram til 1900 strengt forbode. Tjernysjevskijs *Samla skrifter* kom ut 1905-06 i ti band.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Nikolaj Tsjernysjevskij» frå Wikipedia på svensk, den 3. februar 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Teresa Teng** (kinesisk skrift 鄧麗君, pinyin *Dèng Lì Jūn*; 29. januar 1953–8. mai 1995) var ein songar frå Taiwan. Ho vert rekna som ein av dei mest innverknadsrike songarane i Asia og vert ofte omtalt som «Asias evige popdronning» og «Asias songdronning».

Teng var kjend for dei romantiske balladane sine og revolusjonerte kinesisk populærkultur i løpet av 1970- og 1980-talet. Ho kopla saman Aust- og Søraust-Asia ved å snakka og synga på ulike språk, inkludert mandarin, kantonesisk, japansk, hokkien, indonesisk, engelsk og italiensk. I tillegg snakka ho fransk og thai.

Teng døydde av eit alvorleg astmaanfall medan ho var på ferie i Thailand i 1995, i ein alder av 42 år.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Teresa Teng» frå Wikipedia på bokmål, den 12. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Teresa Teng**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NLA
* CiNii
* BBC Things

 |
*Denne artikkelen handlar om landsbyen i Tartus guvernement. For byen i Golanhøgdene (Cæsarea Filippi), sjå Banias.* 
Koordinatar: 35°10′56″N 35°56′25″E﻿

**Baniyas** (arabisk بانياس, *Bāniyās*) er ein by i Tartous guvernement, nordvest i Syria, ved foten av Qalaat el-Marqab (der krossfararborga Marqab eller Margat står), 55 km sør Latakia (i antikken Laodikea) og 35 km nord for Tartous (i antikken Tortosa). Han er eit katolsk bispesete under det latinske namnet **Balanea**, ei stilling som i dag er ledig.

Han er kjend for frukthagane og eksport av tømmer. I dag er han mest kjend for oljeraffineriet nord for byen, eit av dei største i Syria. Her ligg òg eit energiverk. 

Det ligg framleis mange sitrushagar i dei grøne åsane kring byen. På toppen av ein av åsane står borga Margat, ei stor johanittarborg bygd av svart basaltstein.

Historie
--------

I fønikisk tid var han ein viktig hamneby, som grekarane kalla **Balemia**. Det kan ha vore i hellenistisk tid at byen lånte namnet **Levkas** (i følgje Stephanus Byzantius) frå øya vest i Hellas. Byen Balanaea, som er det latinske namnet, var ein koloni under Aradus (Strabon, XVI, 753), og vart plassert av Stephanus Byzantius i Fønikia, men høyrte til den romerske provinsen Syria. Den første kjend biskopen i byen var til stades ved Konsilet i Nikea i 325 (Lequien, Oriens Christ. II, 923). 

Under den syriske borgarkrigen rapporterte opprørarar at ein massakre fann stad den 2. mai 2013, utført av regjeringsstyrkane. «Syrisk soldatar, med støtte av væpna menn frå nærliggande alawittarlandsbyar, strøymde inn i byen, sette hus i brann og brukte knivar, skytevåpen og slagvåpen til å drepe folk i gatene.»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Baniyas» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Syrians flee 'massacres' in Baniyas and al-Bayda," BBC (4. mai 2013). Henta 5. juli 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Nicolò Arrighetti». *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company. 1913.
* Gcatholic.org- Titular Sees[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
Sovjeunionents utenriksminister Molotov underteiknar bistandspakten mellom Sovjetunionen og **Terijokiregeringa** 2. desember 1939. Ståande frå venstre: Zjdanov, Vorosjilov, Stalin og Kuusinen.
**Terijokiregeringa** (etter byen Terijoki i Karelen) eller *Finlands demokratiske republikks folkeregjering*, var ei sovjettru quislingregjering Stalin utropte under den finske vinterkrigen. Regjeringa var leia av Otto Ville Kuusinen. Regjeringa vart utnemnd 1. desember 1939, og ho vart oppløyst 12. mars 1940, då krigen tok slutt.

Regjeringsmedlemmene var:

* Regeringsordførar og utanriksminister Otto Wille Kuusinen
* Viseordførar og finansminister Mauri Rosenberg
* Forsvarsminister Akseli Anttila
* Innanriksminister Tuure Lehén
* Landbruksminister Armas Äikiä
* Undervisningsminister Inkeri Lehtinen
* Minister for karelske saker Paavo Prokkonen

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Terijokiregeringen» frå Wikipedia på svensk, den 22. oktober 2008.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
		- G.Mannerheim, "Minnen", del II, Holger Schildts förlag, Helsingfors, 1951
**Terje Inge Aarset** (fødd 7. desember 1945) er ein norsk filolog som er professor i norsk språk ved Høgskulen i Volda.

Aarset er fødd i Årsetdalen på Vartdal i Ørsta kommune. Han tok examen artium i Volda i 1966, og lærareksamen på same stad i 1968. Han tok hovudfag i nordisk på Universitetet i Trondheim i 1974, og han har også universitetsutdanning i tysk. I 2009 gav han ut praktverket *Den nynorske songskatten*, som av lesarane til Dag og Tid vart kåra til årets nynorskbok same året.

Terje Aarset har teke initiativet til å gi ut fleire eldre bøker på nytt. Han har mellom anna vore medredaktør til nyutgåver av skrifter av Ivar Aasen. Han har skrive bibliografiar og samla bakgrunnsstoff til biografiar og diktsamlingar av andre forfattarar. Han skriv og artiklar i aviser, særleg om forfattarar, dikt og songar.

Bibliografi
-----------

### Utgjeve åleine

* *Den nynorske songskatten* (2009)

### Saman med andre

* Ivar Aasen: *Ordbok over det norske Folkesprog*. Ny utgåve saman med Kristoffer Kruken (2000)

### Bibliografiar og opplysningar

* Steinar Buset: *Eg ser ei dagrand-. Dikt og prosa i utval. (1980) Bibliografi s. 55-62*
* Arnt Eikremsvik: *Det høyrest sus av vengjeslag*. (198) Redigert saman med Heidi Eikremsvik. Bibliografi, ordforklaring med meir s. 75-88

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Terje Aarset i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Terje Kojedal** (fødd 16. august 1957) er ein tidlegare fotball- og ishockeyspelar frå Hamar. Mellom 1981 og 1989 spelte han 66 landskampar på det norske fotballandslaget, alltid som midtstoppar.

Kojedal voks opp på Storhamar, der han fram til 1980 deltok i ishockey med Storhamar Idrettslag og i fotball med Hamarkameratene. Han fekk med seg litt over 100 ishockeykampar som både back og løpar i Storhamar i perioden 1973–80, før han valde å satse einast på fotball. Fram til 1985 spelte han på Hamarkamaratene, vart då overført til franske FC Mulhouse. Etter tre sesongar i Mulhouse var han Valenciennes-spelar i ein sesong. Deretter gjekk turen sommaren 1989 tilbake til Hamarkamaratene, la opp for godt i 1992.

Storvaksne Kojedal debuterte for det norske fotballandslaget i 1981 og fekk snøgt fast plass i fyrsteellevaren. I 1984 var han med på det norske landslaget som deltok i Sommar-OL i Los Angeles. Kojedal skåra eitt einaste landslagsmål, det kom då Noreg vann 4–1 over Austerrike i 1989.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Terje Kojedal» frå Wikipedia på bokmål, den 9. oktober 2015.*


| * v
* d
* e
Fotball piktogram ~~0~~
Det norske herrelandslaget i fotball – Sommar-OL 1984 ~~0~~ Dei olympiske ringar |
| --- |
| 
* 1 Thorstvedt
* 2 Fjælberg
* 3 Kojedal
* 4 Eggen
* 5 Sirevåg
* 6 Ahlsen
* 7 Mordt
* 8 Herlovsen
* 9 Gran
* 10 Sundby
* 11 Kollshaugen
* 12 By Rise
* 13 Vaadal
* 14 Johansen
* 15 Berg
* 16 Krogsæter
* 17 Seland
* Trenar: Fossen

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Mannsnamn** er personnamn som hovudsakleg blir gjevne til menn. Slike namn kan òg knytast til andre vesen eller ting for å gjera dei «mannlege». 

Mange kulturar skil mellom manns- og kvinnenamn, andre stader er dette mindre viktig. Ein kan også ha ein større eller mindre del namn som kan brukast av begge kjønn.

Utforming
---------

Mannsnamn av germansk opphav ender gjerne med ein konsonant eller ein trykklett vokal, som regel e (som i Sverre), unntaksvis ein a (som i Ola), i (som i Ari) eller o (som i Bjøro). I latinske tradisjonar har dei ofte endingar som -o eller -us, medan mannsnamn av gresk opphav kan enda i -os (i nominativsforma). Mange mannsnamn i desse tradisjonane er korte, som einstavingsnamna Odd og Ulf, noko det blir peika og gjort om på i kjønnssatiren *Egalias døtre*, men det finst òg fleire lange namn, som Kristoffer eller Torarin. 

I vestleg tradisjon er det lite vanleg at mannsnamn blir forma ut frå kvinnenamn, eller at kvinnenamn går over til å bli mannsnamn, medan ein oftare ser ein slik overgang motsett veg. I nokre høve går det til og med så langt at kvinner «stel» namn frå menn, noko ein særleg ser i USA, der ei rekke namn (som Lindsay, Meredith og Kimberly), som opphavleg hovudsakleg blei brukte av menn, i dag i stor grad blir rekna som kvinnenamn. Dette endrar ikkje at det stadig finst kjønnsnøytrale namn som kan brukast fritt av begge kjønn.

### Tyding

* Namna viser ofte til strid, som våpen (til dømes skandinavisk Odd og Geir) eller krigarar (som Herman og Ludvig).
* Ein kan vera kalla opp etter dyr, som Bjørnar 'bjørn' og Are 'ørn'.
* Andre opphav kan vera gudar (til dømes Hari eller Inge), yrke (til dømes Georg ‘bonde’), utsjånad (til dømes hårfarge, som Bruno ‘brun’ eller Rufus ‘raud’) og avstamming (til dømes Finn og Scott).
* I engelsk tradisjon har mange slektsnamn, til dømes Harrison og Ashley, blitt til mannsnamn, gjerne ved at ein først har teke dei som mellomnamn.

Norske mannsnamn
----------------

I norrøn tid laga ein gjerne namn ved å setja saman to delar der andre delen viste kjønnet til namneberaren. Av mannlege namneendingar kan nemnast -ar, -bjørn, -finn, -geir, -mund, -odd, -stein, -tor og -vald. Nokre av desse delane er i dag mannsnamn i seg sjølv.

Fotnotar
--------

1. ↑  Til dømes på Hawaii før amerikaniseringa, sjå John E. Reinecke: «Personal Names in Hawaii» i American Speech, Vol. 15, No. 4. (Dec. 1940), pp. 345-352.
2. ↑  behindthename.com for Kimberly, 
Lindsay og
Meredith
**Niels Thomassen Friis** var ein norsk krigar og prest som levde på 1600-talet.

Det er nærmast uråd å greie ut om dei mange Friisættene i Norderlanda i seinmellomaldaren. I Danmark er det på 13- og 1400-talet ei tylft med Friisar som fører segl og ulike våpen.

Niels Thomassen Friis tok artium ved Trondheim katedralskole i 1656, deltok så som student i forsvaret av Københamn fire år seinare, for så å dra til sjøs med Cort Adelers nye orlogsflåte.

Han vart residerande pastor til Vanylven i 1669. Grunna forsvaret av Københamn hadde han òg kongeleg benådingsbrev på Volda frå 1667, "dog forsaavidt han i Lærdom og Levnet viste sig værdig dertil". Då gamlepresten i Volda døydde sommaren 1673, heiste Friis straks segl for dette nye kallet. Året etter vart han dømd til å miste kappe og krage. Han hadde drabeleg verna sitt nye embete samt ei straffepiska kvinne som han hadde teke til seg. Det var nett som om han heiste marinens krigsflagg over Volda kyrkje, så at dei meir normale prestane som bispen sende for å halda altergang, slett ikkje torde nærme seg kyrkja.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Valdemar Rørdam: De danske og norske Studenters Deltagelse i Kjøbenhavns Forsvar, s.158,192.
**Niels Norman** (også skrive **Nils Normann**; 27. desember 1770–3. april 1836) var ein norsk prest og stortingsmann, fødd i Trondheim.

Norman var son til ein handelsmann i Trondheim. Sjølv studerte han teologi i København og vart cand.theol. i 1796. Frå 1797 til 1803 var han lærar ved den høgre skulen i fødebyen, deretter var han sokneprest i Tranøy i 15 år. Sidan var han sokneprest i Leikanger i Sogn, før ferda gjekk vidare til Asker prestegjeld i 1822.

Norman kom til Leikanger i 1816. Der fekk han i gang skulestellet og oppretta eit folkebibliotek. Frå 1819 fekk han på plass *grendemennene*, eit nettverk med moralens tilsynsmenn - ein i kvar grend. Deretter oppretta han ein arbeidsanstalt der fattige fekk ull til å arbeide med, for slik å innskrenke tigginga. Biskop Claus Pavels tok fram dei store lovorda då han vitja Leikanger i 1819. Han skreiv at han fann dei moralske tilhøva i prestegjeldet uavlastelege. Regjeringa innstilte Norman som Pavels sin etterfylgjar i bispestolen, men kongen utnemnde Jacob Neumann til ny biskop. Norman vart i staden utnemnd til den nye biskopen sin etterfylgjar som sokneprest i Asker.

Norman var 2. representant for Finmarkens amt på Stortinget 1815-16. På tinget var han medlem av ei 15-16 komitear. Mellom anna var han med i kyrkjekomiteen, og i komiteane som drøfta sal av embetsgardar, om kongetiend i Østerdalen, og allmugen sin rett til å kjøpe soknekyrkjer.

I 1824 var Norman fyrste varamann til Stortinget frå Akershus amt. Han døydde som sokneprest i Asker.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Terje Eggum (1999). *Leikanger kyrkje : frå mellomalderen til idag*. Leikanger: Skald forlag. ISBN 8279590099.
* Biografisk informasjon om Niels Norman NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Niels Arntzen Sem** (10. februar 1782–19. desember 1859) var ein norsk embetsmann, stortingsrepresentant, stortingspresident i 1830 og 1845.

Sem var fødd i Ringebu i Oppland, der faren var prest. Han vart student i 1801 og tok latinsk juridisk eksamen i 1806. Same året vart han utnemnd til stiftsoverrettsprokurator i Kristiansand stift. I 1809 vart han regimentskvartermeister, i 1811 overauditør og i 1812 prokurator ved alle over- og underrettar i Noreg og Danmark, med unnatak for høgsterett, landsover-, hov- og stadsretten. I 1815 vart han den fyrste advokaten i Noregs Høgsterett.

År 1823 vart Sem utnemnd til sorenskrivar i Jæren og Dalane. Fem år seinare, 1828, vart han amtmann i Buskerud amt. Etter tre år der vart han i 1831 stiftamtmann i Akershus stift, og i 1837 stiftamtmann i Kristiansand stift og amtmann i Lister og Mandal amt. Frå 1846 til 1857 var han stiftamtmann i Kristiania.

Sem var innvald på Stortinget 1824, 1827 for Stavanger amt, for Buskerud amt i 1830, og for Kristiansandby i 1842 og 1845. Han var stortingspresident både i 1830 og i 1845. Dessutan var han lagtingspresident i 1824, 1830 og 1845. Ei samtidig skildring talar om «hans alsidige Dannelse, hans lyse Hoved og hans udmærkede Veltalenhed», og hans «totale Mangel paa Arbeidslyst».

Sem var formann i den kongelege kommisjonen som i 1833 innleia statens arbeid med saka som i 1837 munna ut i formannskapslovene.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Niels Arntzen Sem NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

1. ↑  *Ellevte ordentlige Storthing: en Samling af Karakterskildringer*. Christiania, 1845, s. 40–41.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Tereza Montsjeva Marinova** (fødd 5. september 1977) er ein bulgarsk tidlegare friidrettsutøvar frå Pleven som i 2000 vart olympisk meister i tresteghopp.

Aktiv
-----

Marinova vann trestegtevlinga i junior-VM 1996 med eit hopp på 14,62 m. Etter sjetteplass i verdsmeisterskapen 1997 i Aten, lukkast ho å sikre seg bronsemedaljen under europameisterskapen i Budapest året etter.

I OL-finalen i tresteg i Sydney hausten 2000 smelte Marinova til med sitt livs beste tresteghopp, eit hopp som målte 15,20 m og gav henne gullmedaljen med ein margin på 20 og 22 centimeter til dei andre medaljevinnarane. Eit halvår seinare vann Marinova tresteg også under innandørs-VM 2001 i Lisboa, målt til 14,91 m som best. På seinsommaren i 2001 vann ho bronsemedaljen då friidretts-VM fann stad i Edmonton i Canada. I sitt siste store internasjonale meisterskap, Göteborg-EM 2006, vart ho nummer seks i trestegfinalen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1997 i Aten: Nr 6 i tresteghopp – 14,34 m
* EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje i tresteghopp – 14,50 m
* OL 2000 i Sydney: Gullmedalje i tresteghopp – 15,20 m, framom Tatjana Lebedeva (15,00 m)
* VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje i tresteghopp – 14,58 m
* EM 2006 i Göteborg: Nr 6 i tresteghopp – 14,20 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Teresa Marinowa» frå Wikipedia på tysk, den 24. mai 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Tereza Marinova» (på engelsk). olympedia.org. Henta 14. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Willam Boyce** (døypt 11. september 1711 i London, død 7. februar 1779 i Kensington i London) var ein av få viktige engelskfødde komponistar på 1700-talet.

Biografi
--------

Boyce song i koret ved St. Pauls katedral. Etter stemmeskiftet studerte han musikk med Maurice Greene. I 1734 fekk han den første profesjonelle posten sin som organist ved Oxford Chapel, og han fortsette med ei rekkje liknande postar før han vart utnemnd *Master of the King's Musick* i 1755 og organist ved Chapel Royal i 1758.

Boyce vart gradvis døv, og etter at han ikkje lengre klarte å fortsetje som organist trekte han seg tilbake og arbeidde på *Cathedral Music*, eit verk over engelsk kyrkjemusikk frå 1500- til 1700-talet som Maurice Greene hadde starta. Trebindsverket med oversyn over komponistar som William Byrd, Henry Purcell og Thomas Tallis var i over hundre år standardverket om engelsk kyrkjemusikk.

Musikk
------

Boyce skreiv mange kyrkjelege og verdslege vokalverk, odar, songar, kantatar, sceneverk og instrumentalmusikk (8 symfoniar, 15 triosonatar, 12 overturar 3 concerti grossi og klaververk).

Boyce var ved sida av Thomas Arne ein av dei svært få av dei engelske komponistane i tida som tolde samanlikning med dei kontinentale kollegaene sine. Til skilnad frå dei fleste andre klarte Boyce stort sett å unngå den forføriske innverknaden Georg Friedrich Händel.

Etter Willian Boyce døydde vart musikken hans gløymd. Først på 1900-talet opplevde instrumentalmusikken hans, særleg symfoniane og kammermusikken, fornya interesse.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «William Boyce» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juli 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
	+ Basert på artiklar om William Boyce på tysk og engelsk Wikipedia 10. februar 2009


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
| Goathland  |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 

Goathland is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | North Yorkshire |
| Distrikt | Scarborough |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 407 |
| Koordinatar |  54°24′″N 0°43′″W﻿Koordinatar: 54°24′″N 0°43′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | YO22 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Goathland**
 |

**Goathland** er ein landsby i North Yorkshire i England i Storbritannia. Byen husar færre enn 500 innbyggjarar og er mest kjend som den fiktive byen Aidensfield i serien *Med hjartet på rette staden*, då det er her denne serien vert spelt inn. Fleire av stadane frå serien, som postkontoret, baren og verkstaden, er faktiske stader i landsbyen, og fleire av innbyggjarane har vore statistar.

Goathland Hotel, også kjent som Aidensfield Arms i *Med hjartet på rette staden*.
Landsbyen ligg i nasjonalparken North York Moors, og store delar av området rundt eigast av hertugdømet Lancaster.

Goathland stasjon er òg kjend som jernbanestasjonen i Galtvang i Harry Potter-filmane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Goathland» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Willi Storn**, eigentleg *Willibald Christopher Storn*, (fødd 26. februar 1936) er ein norsk-austeriksk biletkunstnar, fødd i Wien, men busett i Noreg sidan 1957.

Storn arbeider med foto, måleri og grafikk. Bileta er gjerne figurative, fargesterke og fabulerande, og dei har i periodar vore prega av Storns synspunkt den aktuelle samfunnsdebatten. Ofte legg han inn ord og setningar i motiva.

I 1969 vekte Storn hissig debatt var då han i Unge Kunstneres Samfund presenterte utstillinga «Coca-Donald samfunn-ikke ta meg», ein kaotisk modell av forbrukarsamfunnet. I 1970 var han i blant inititativtakarane til kunstnargruppa Gras. I 1972 lagde han grafikk som oppmoda folk til å røyste *nei* til EEC. I 1974 utførte han ei 200 meter lang utsmykking på Høyenhall T-banestasjon i Oslo, «Veien til Utopia». Biletserien vitna om kjerleik til livet og fortviling over urett og liding. Frisen vart seinare fjerna som følgje av hærverk.

Han utforma diplomet til Nobels fredspris i 2015, 2016 og 2017. 

Storn er m.a. representert ved Nasjonalgalleriet, Museet for Samtidskunst, Riksgalleriet og Norsk Kulturråd.

Kjelder:
--------

* Oslo kunstforening Arkivert 2011-07-24 ved Wayback Machine.
* Bærum kunstforening[*daud lenkje*]
* *Norges Kunsthistorie* (Gyldendal 1983) ISBN 82-05-12264-4
**Cupvinnarcupfinalen i fotball 1977** fann stad på Olympisch Stadion i Amsterdam 11. mai 1977, framfor 65 000 tilskodarar. vesttyske Hamburger SV vann finalen, den 17. i sitt slag, med siffera 2-0 mot tittelforsvarar RSC Anderlecht frå Brussel.

### Kampen

Lagoppstillingane
Etter ein mållaus fyrste omgang tok det over halvtimen av den andre før det vart endring i målprotokollen. Hamburg vart då tildelt straffespark og venstrevengen Georg Volkert netta sikkert. Ti minuttar seinare la den sentrale midtbanespelaren Felix Magath på til sluttresultatet 2-0.

Engelendaren Pat Partridge dømde kampen.

### Laga

**Hamburg** sitt vinnarlag bestod av: Rudi Kargus, Manfred Kaltz, Hans-Jürgen Ripp, Peter Nogly (kaptein), Peter Hidien, Caspar Memering, Felix Magath, Ferdinand Keller, Arno Steffenhagen, Willi Reimann og Georg Volkert, alle saman vesttyskarar.

**Anderlecht** mønstra fylgande mannskap: Jan Ruitewr, Gilbert Van Binst, Erwin Vandendaele (kaptein), Jean Thissen, Hugo Broos, Jean Dockx, Ludo Coeck, Arie Haan, François Van der Elst, Peter Ressel og Rob Rensenbrink.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1977 European Cup Winners' Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mai 2018.*
Currach på land. Foto: Benji Borden

**Curach** eller **currach** er ein båt bygd på ei ramme av tynne lekter. Over ramma er det strekt seglduk som er smurt med tjære på begge sider. Tidlegare vart det brukt skinn, gjerne okseskinn og ramma var da av vidje. Curach er mest kjent frå vestkysten av Irland og Skottland.

Historisk båt
-------------

Curach vart nemnt skriftleg av Julius Cæsar som såg ein slik båt som segla på Nordatlanteren. Seinare er det mogleg at Brendan sjøfararen brukte ein slik båt på si ferd til Nordamerika rundt år 530. I 1978 segla historikaren Tim Severin frå Irland til Newfoundland i ein slik båt.

Konstruksjon og bruk
--------------------

Konstruksjon og utforming er spesiell for vestkysten av Irland og Skottland der den varierer i storleik og form. Historia syner at curachar blei brukt til fiske og transport langs kysten og på elvene. Framleis vert det bygd slike båtar. Det vert og skipa tevling i kapproing med curach.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Curachklubb
**William Baffin** (1584–23. januar 1622) var ein engelsk sjøfarar og oppdagar. Ingenting er kjend om hans tidleg liv. Gissingar har gått ut på at han var fødd i London og kom frå små kår. Gradvis skal han ha kome seg fram gjennom flid og iherdig arbeid.

Liv og gjerning
---------------

Namnet hans vert nemnd fyrste gongen i 1612, i samband med ein ekspedisjon som var på leit etter ein nordvestpassasje. Ekspedisjonen var under kaptein James Hall si leiing, Baffin fylgde med som sjefslos. Hall vart elles drepen i kamp med lokale innbyggjarar på vestkysten av Grønland. Dei neste to åra var Baffin hyrt til teneste i kvalfangsten ved Spitsbergen, som på det tidspunktet vart kontrollert av *Muscovy Company*. Fyrste året gjorde han teneste som los om bord på flaggskipet i kvalflåten, *Tiger*. Andre året var han los om bord på eit av flåten sine to oppdagarskip, *Thomasine*.

I 1615 byrja han i selskapet, kompaniet som arbeidde med oppdaginga av Nordvestpassasjen. Han assisterte kaptein Robert Bylot som los på det litle skipet *Discovery*, som på denne ferda undersøkte Hudsonsundet grundig. Presisjonen i Baffins observasjonar av tidevatn og hans astronomiske observasjonar vart stadfesta av Edward Parry, då hans ekspedisjon reiste gjennom dei same farvatna, to hundreår seinare (1821).

Året etter segla Baffin atter som los på *Discovery*. På turen opp Davissundet oppdaga ekspedisjonen bukta som no er oppkalla etter han. Frå Baffinbukta segla dei inn i dei ulike sunda som strålar ut frå denne, og som han gav namna Lancastersundet, Smithsundet og Jonessundet, til ære for karane som finansierte sjøferda hans. På denne sjøreisa segla han om kring 270 nautiske mil lenger nord enn føregangaren John Davis. Baffin snudde ved om lag 77° 45' nordleg breidd, fyrst 236 år seinare for sjøfararar lenger nord om Nord-Amerika.

Alt håp om å oppdage ei sjørute til India i dei farvatna syntest å vere ute. Over tid skulle det elles verte stilt spørsmål om Baffins oppdagingar. Tvilen om sanningsverdet skulle fyrst verte rydda or vegen med gjenoppdagingane til James Ross i 1818. Baffin gjekk vidare i teneste hos *British East India Company*, og i 1617-19 føretok han ei sjøreise til Surat i Britisk India. Etter tilbakekomsten vart han påskjøna av selskapet for særleg verdifulle undersøkingar av Raudehavet og Persiabukta, undersøkingar han hadde gjort under sjøreisa.

Tidleg i 1620 segla Baffin atter mot Austen. I det engelsk-persiske overfallet mot Kishm i Persiabukta, ein innleiande manøver til erobringa av Hormuz, vart han såra, og døydde av skadane 23. januar 1622. Ved sidan av verdien av hans geografiske oppdagingar, vert Baffin hugsa for sine nøyaktige, vitskaplege og magnetiske observasjonar, herunder avlesinga av lengdegrader i rom sjø gjennom observasjon av måneavstand.

Både Baffinøya og Baffinbukta er oppkalla etter han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «William Baffin» frå Wikipedia på engelsk, den 24. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Cupvinnarcupfinalen i fotball 1983** fann stad på Nya Ullevi i Göteborg 11. mai 1983, framfor 17 804 tilskodarar. Det skotske laget Aberdeen FC vann finalen, den 23. i sitt slag, etter ekstraomgangar med 2 mål mot 1 for spanske Real Madrid.

### Kampen

lagoppstillingane
Eric Black sende Aberdeen i føringa i det 7. minutt, sju minuttar seinare utlikna Juanito Gómez på straffespark. Så gjekk det nesten 100 minuttars spel før det tredje og avgjerande målet kom; i det 112. minutt vart innbytaren John Hewitt matchvinnar for skottane med ei heading.

Gianfranco Menegali frå Italia dømde kampen.

### Laga

**Aberdeen** sitt vinnarlag: Jim Leighton, Doug Rougvie, Alex McLeish, Willie Miller (kaptein), John McMaster, Neale Cooper, Gordon Strachan, Neil Simpson, Peter Weir, Eric Black og Mark McGhee. Målskårar Black vart bytta ut med komande matchvinnar John Hewitt i det 87. minutt.

**Real Madrid** mønstra: Agustín Rodríguez, Juan José Jiménez, John Metgod, Paco Bonet, José Antonio Camacho, Ángel de los Santos, Ricardo Gallego, Uli Stielike, Isidro Díaz, Juanito Gómez og Santillana Alonso. Isidoro San José spelte ekstraomgangane i staden for Camacho og Pepe Salguero tok plassen til Isidro Díaz frå det 103. minutt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1983 European Cup Winners' Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2018.*
**Antoine Forqueray** (fødd september 1672 i Paris, død 28. juni 1745 i Mantes-la-Jolie) var ein fransk komponist og kongeleg kammermusikar, og ved sidan av Marin Marais den viktigaste gambisten ved hoffet til Ludvig den 14.

Biografi
--------

Familien Forqueray stamma frå Chaumes-en-Brie i Seine-et-Marne. Antoine Forqueray er den andre i ei line av komponistar som omfattar faren Michael I (1650-1714), broren Michael II (1681-1757) og Nicolas Gilles (1703-1761), alle organistar, og ikkje minst sonen Jean-Baptiste (1699-1782) som lik faren var gambist og komponist.

I aprilnummeret 1682 av tidsskriftet *Mercure Galant* vert det sagt at den særs unge bassgambespelaren Forqueray fekk æra av å spele for Ludvig den 14, og kongen avgjorde at unge musikaren skulle oppfostrast ved hoffet og få opplæring i gambespel. Etter at Forqueray hadde utvikla seg til ein virtuos gambist vart han utnemnd til musikar (*musicien ordinaire*) ved det kongelege kapellet (*La Chambre du Roy*). 

I kapellet musiserte han saman med François Couperin, Robert de Visée og andre. Under hans framføringar akkompagnerte kona hans han på cembalo fram til 1710. Han vart ved hoffet til han trekte seg tilbake i 1730, og busette seg då i Mantes-la Jolie. Sonen Jean-Baptiste Forqueray overtok stillinga hans ved hoffet i 1742.

I Versailles fekk han ikkje berre ry for improvisasjonane sine, men han skreiv òg gambemusikk. Sonen samla ein del av musikken i *Pièces dei Viole* (1747), som i tillegg til gambestykka inneheldt ein versjon av stykka for cembalo. Musikken hans er av ein ganske robust italiensk karakter i motsetnad til den affekterte og sterkt ornamenterte stilen som var vanleg i Frankrike den gongen, og som til dømes pregar verka til Marin Marais.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Antoine Forqueray» frå Wikipedia på tysk, 02. mars 2009 og «Antoine Forqueray» frå Wikipedia på fransk, 28. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verk av og om Antoine Forqueray i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket

### Notar

* Fritt tilgjengelege notar av Antoine Forqueray i Werner Icking Music Archive (WIMA)
* Fritt tilgjengelege notar av Antoine Forqueray ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
Koordinatar: 54°N 2°W﻿: 
**Slaget om Storbritannia** (engelsk *Battle of Britain*, tysk *Luftschlacht um England*) er nemninga på den luftoffensiven som Aksemaktene utkjempa mot Storbritannia sommaren og hausten 1940. Slaget er den første militære kampanjen som heilt og fullt vart utkjempa med lufttyrkar. På  aksemaktene si side stod Luftwaffe (det tyske luftvåpenet) og ein mindre italiensk kontingent, på Storbritannia si side stod dei britiske Royal Air Force og Fleet Air Arm og ein enkelt canadisk jagarskvadron.

Tyskland sitt mål for offensiven var å skaffa seg luftherredøme over sørlege Storbritannia ved å svekkja RAF sin kampflykommando og gjera mogeleg Operasjon Sjøløve, ein regulær invasjon av Storbritannia over Den engelske kanalen. Namnet på slaget kjem frå ein kjend tale den dåverande britiske statsministeren Winston Churchill heldt i Underhuset: «Det general Weygand kalla *slaget om Frankrike*, er over. Eg forventar at *slaget om Storbritannia* er nær ved å byrja …».

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Slaget om Storbritannia» frå Wikipedia på bokmål, den 26. desember 2017.*

Litteratur
----------

Skandinavisk
* Davies, Norman. Europa i krig 1939-1945: Ingen enkel siger, Gyldendal, Oslo 2007, ISBN 978-82-05-38330-2
* Tamelander, Michael. Slaget om Västeuropa: flygkrig, strategi och politik sommaren 1940. Historiska Media (2005), ISBN 91-85377-41-4
**Cupvinnarcupfinalen i fotball 1996** fann stad i Kong Baudouin-stadion i Brussel 8. mai 1996, framfor 37 500 tilskodarar. Paris Saint-Germain vann finalen, den 36. i sitt slag, med sluttsiffera 1-0 over Rapid Wien.

### Kampen

Lagoppstillingane
Midtstopparen Bruno N'Gotty på PSG skåra kampens på eit frispark 28 minuttar ut i fyrste omgang.

Pierluigi Pairetto frå Italia dømde kampen.

### Laga

**Paris Saint-Germain** sitt vinnarlag var: Bernard Lama (kaptein), Patrick Colleter, Bruno N'Gotty, Paul Le Guen, Alain Roche, Laurent Fournier, Daniel Bravo, Raí Oliveira, Vincent Guérin, Youri Djorkaeff og Patrice Loko. Raí Oliveira vart skadd tidleg i kampen og bytta ut i det 12. minutt med Julio Dely Valdés. I det 77. minutt kom Francis Llacer inn på bana i staden for Fournier.

**Rapid Wien** mønstra: Michael Konsel (kaptein), Michael Hatz, Trifon Ivanov, Peter Schöttel, Peter Guggi, Dietmar Kühbauer, Andreas Heraf, Stephan Marasek, Peter Stöger, Christian Stumpf og Carsten Jancker. Stumpf måtte vike plass i pausa for Zoran Barisic.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1996 UEFA Cup Winners' Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2018.*
**William Cornysh den yngre** (òg skrive **William Cornish**) (ca. 1465 – oktober 1523) var ein engelsk komponist, dramatikar, skodespelar og poet.

Liv
---

I dei einaste overlevande dikta hans, som vart skriven i Fleet Prison, hevdar han at han vart dømd på falskt grunnlag og derfor uskuldig dømd. Det er ikkje kjend kva han vart dømd for. Det er ikkje sikkert han er komponisten av musikken ein finn i *Eton Choirbook*, som i så fall er skriven av faren, som òg heitte William Cornysh, og som døydde kring 1502. Den yngre Cornysh hadde eit prestisjeyrke hos kongen, som *Master of the Children* ved Chapel Royal og ansvarleg for den musikalske og dramatiske underhaldninga ved hoffet og under viktige diplomatiske hendingar som Field of the Cloth of Gold og besøk frå andre hoff frå Frankrike og Det tysk-romerske riket. Denne stillinga hadde han til han døydde.

Musikkverk
----------

Eton Choirbook (samla kring 1490 - 1502) inneheld fleire verk av Cornysh: *Salve Regina* (som finst i fleire andre kjelder òg), *Stabat mater*, *Ave Maria mater Dei*, *Gaude virgo mater Christi* og ein tapt *Gaude flore virginali*. Caius Choirbook (c 1518-20) inneheld ein *Magnificat*. Andre kjelder refererer til tapte verk, tre messer, ein annan *Stabat mater*, ein annan *Magnificat*, *Altissimi potentia* og *Ad te purissima virgo*. Han skreiv òg verdsleg vokalmusikk og den kjende engelske religiøse hymnen *Woefully arrayed*. Det finst òg eit utvida og noko lærd tredelt instrumentalt verk basert på steg i heksakkord, *Fa la sol* og eit anna stykke utan tittel. Desse verdslege verka finn ein i den såkalla *Fayrfax Book* (kopiert i 1501).

Om all den tidlege religiøse musikken er av den same Cornysh (den yngre) som den verdslege musikken, så var han ein komponist med stor breidd, men ikkje utan sidestykke. Enkelte av verka dukkar opp nesten to tiår etter at den eldre Cornysh døydde, så desse er mest truleg av den yngre Cornysh.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «William Cornysh» frå Wikipedia på engelsk, den 3. april 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Diktet har tittelen «The Knight and the Lady»; nummer 20 i *The Nw Oxford Book of English Verse*, 1972.

Litteratur
----------

* Scholes, Percy (1970) *The Oxford Companion to Music*; 10. utg. Oxford University Press; s. 259

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Fritt tilgjengelege notar av William Cornysh i Werner Icking Music Archive (WIMA)
* 

* Fritt tilgjengelege notar av William Cornysh i Choral Public Domain Library (ChoralWiki)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |