recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Slaget ved Fimreite** i 1184 var det endelege slaget mellom kong Sverre og Magnus Erlingson om kongsmakta i Noreg. Begge hevda at dei var av kongeætt og gjorde krav på å bli konge i Noreg. Under slaget fall Magnus Erlingson og, i følgje soga, over 2000 av mennene hans. Slaget fann stad i Sogndalsfjorden ved Fimreite som ligg i dagens Sogndal kommune.

Slagets forløp
--------------

Kong Sverre hadde reist til Sogndal for å slå ned eit opprør som hadde kosta to av hans sysselmenn livet. Magnus Erlingson hadde fått nyss om at Sverre var i dei trakter. Etter å ha mobilisert i Bergen, og med sterk dansk støtte, reiste han innover Sognefjorden med sine 26 skip for å ta eit endeleg oppgjer med Sverre. Sverre, som berre hadde 14 skip, innsåg at situasjonen var ille. Men ved å oppeldna sine menn og med krigslist greidde han likevel å kjempa ned fienden.

Etter slaget
------------

Konsekvensane av slaget var at nesten heile det gamle aristokratiet vart utsletta og Sverre sette inn sine eigne menn i desse maktposisjonane. Dette var med på å sikra hans stilling som konge i Noreg.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Slaget ved Fimreite Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* Kan ha funne vikingskip Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine. Sogn Avis 15.07.2006
**Slaget ved Fort Albany** i 1688 var eit slag under Kong Vilhelm-krigen. Under Hudson Bay-toktet i 1686 hadde franskmennene, i fredstid, marsjert over land frå Quebec og erobra tre engelske handelsstasjonar ved James Bay. Franskmennene hadde etterlate ein garnison i Fort Albany i Ontario (og kanskje Moose Factory) og trengde attende eit skip med forsyningar og henta ut pels. Hudson's Bay Company fekk meldingar om tapa sine i januar 1687 og bad kongen om hjelp. Dette førte til eit år med diplomatiske forhandlingar. I 1688 sendte selskapet fem skip til bukta. To drog til den gjenverande stasjonen i York Factory, og eit gjenoppretta Rupert House som franskmennene hadde sett i brann, medan dei to siste drog til Fort Albany på vestkysten av James Bay. Dei hadde instruksar om å gjenopprette den engelske handelen og skulle ikkje nytte makt mot franskmennene, med mindre franskmennene gjorde dette først. 

Samstundes hadde Pierre Le Moyne d'Iberville fått kommando over «Soleil d'Afrique» og drog med forsyningar til Fort Albany. I september 1688 då han var på veg bort, dukka «Churchill» og «Yonge» opp. Dei segla opp elva og sette i land tjue mann som bygde ein barrikade. Engelskmennene hadde 85 menn og franskmennene 16 kanadiarar og nokre sjømenn. Fjorten dagar seinare starta dei å byggje eit fort då tre engelskmenn vart skotne. Våpenkvila var no broten og engelskmennene som var fleire enn franskmennene burde ha gått til åtak, men gjorde ikkje dette. Ved eit tidspunkt fraus alle tre skipa fast i isen for vinteren. I desember byrja engelskmennene å døy av skjørbuk. Iberville tok den engelske lækjaren til fange i håp om at fleire skulle døy. Ei slags våpenkvile oppstod mellom partane. Då nok engelskmenn hadde døydd av skjørbuk slo Iberville til. Han overfall ein gjeng tømmerhoggarar, tok 20 menn til fange og gjekk så til åtak på fortet. Stasjonen heldt ut i fleire dagar, men då berre åtte «friske menn» var att, overgav dei seg. 

På våren kapra han dei to skipa og på sommaren segla han over bukta til Fort Rupert og kapra der «Husband». På denne tida var England og Frankrike offisielt i krig med kvarandre, men denne meldinga hadde ikkje nådd bukta enno.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Battle of Fort Albany» frå Wikipedia på engelsk, den 2. februar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Online Dictionary of Canadian Biography: "Le Moyne D'iberville Biography"
* Arthur S Morton, 'A History of the Canadian West', no dato, but about 1950
* Newman, Peter C (1985). *Company of Adventurers: The Story of the Hudson's Bay Company*. Markham, ON: Viking. ISBN 0670803790.
**Volund smed**, **Velant**, **Wayland** er namnet på ein segngjeten smed, hovudpersonen i Volundarkvida og ei lang rekkje andre segner og fornaldertekster frå Nordvest-europa. Volund er og hovudpersonen i eit skodespel av diktaren Holger Drachmann. Bilete av smeden Volund finst og i fleire utgåver frå det angelsaksiske England. Han har soleis vore ein sentral segnfigur.

### Volundkvedet

Volund er på veiding i lag med brørne sine, Slagfinn og Egil. Dei er skildra som søner av finnekongen. I skogen finn dei tre møyar, Valkyrjer i somme utgåver, og dei tre stel fjørhamene deira. To av dei var døtrer av kong Lodve: Ladgunn svankvit og Hervor Alvit. Den tredje var Olrun, dotter av kong Kiar i Valland. Egil tok Olrun, Slagfinn tok Ladgunn, og Volund tok Hervor. Dei levde saman i Ulvdalane i sju år. Etter denne tida tok dei tre jentene av på hærferd og kom ikkje att. Egil og Slagfinn reiste i veg etter kvar sin, medan Volund var att i Ulvdalane.

Kong Nidud "njaradrotten" (kongen i Närike), tek sidan Volund til fange og tving han til å smi for seg. Volund er den hagaste av smedar. I fangenskapen får Volund kappa senene på både føtene og lyt krype på knea. Som hemn syter han for at sønene til kongen blir drepne, og valdtek Bodvild, dotter til kongen. Sidan lagar han ein fjørham og reiser sin veg.

### Gamalengelske kjelder

I det angelsaksiske diktet Déor er det fortald same soga, korleis Nithad vart sviken av Volund, og korleis Beadohild, dotter hans, vart med barn. I Béowulf kjem det fram at det er Volund som har smidd brynja til helten. Den angelsaksiske helten Waldere seier sameleis at det er Volund som har smide sverdet hans. I England finst og ein stad som er kalla Wayland´s Smithy. Dette er ein gravhaug nær Oxford.

### Didriks Saga

Didriks Saga fortel meir om følgjene av Volunds verk. Her er det fortald at Bodvild vart mor til helten Vidrik Verlandsson, som var i teneste hjå Didrik av Bern.

### Nyare bruk

Holger Drachmann skreiv eit lengre skodespel over segna om Volund. Seinare har òg J.R.R. Tolkien arbeidd med stoffet, og knyter han saman med segnene om Eärendil.

Kjelder
-------

* Volundarkvida
* Déor


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Sigmund Moren** (27. november 1913–4. februar 1996) var ein norsk forlags- og skulemann, samt barnebokforfattar frå Trysil. Han var son til Sven Moren, og bror til Halldis og Torleiv Moren.

Sigmund Moren studerte i Oslo på 1930-talet, formann i Studentmållaget i 1935. Frå 1935 til -37 var han lærar ved Elverum folkehøgskule. Deretter livnærte seg som skribent, mellom anna som teatermeldar med meir i Norsk Tidend gjennom tjue år, 1937-57. Han var formann i Bondeungdomslaget 1939-41 og 1946. I 1943 tok han cand.mag-eksamen ved Universitetet i Oslo. Frå 1945 til -56 arbeidde Moren i Gyldendal forlag. Deretter var han rektor ved Elverum folkehøgskule frå 1957.

Moren debuterte som barnebokforfattar i 1953 med *Dimmi får vener*, som vann Dammprisen 1953. Fire år seinare kom *Nattegjester på Jonsvangen*. I 1946 var han redaktør for leseverket *Norsk litteratur for ungdom*. Elles sette han barne- og skulebøker om til norsk og redigerte nye utgåver av faren Sven Moren sine bøker.

Moren var styremedlem i Det norske teatret frå 1951 og gjennom fleire år medlem i Norsk språkråd. Han var også initiativtakar til Festspillene i Elverum.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* SUDOC

 |
**Alassane Ado Dramane Ouattara** (fødd 1. januar 1942) er internasjonalt anerkjend som den rettmessige vinnaren av valet i Elfenbeinskysten i 2010, og dermed gjeldande president for Elfenbeinskysten. Av di den tidlegare presidenten Laurent Gbagbo ikkje har vore villig til å gje frå seg presidentskapet, har Ouattara fått ei vanskeleg byrjing på presidentperioden.

Ouattara er oppvaksen i Dimbokro i Elfenbeinskysten. Far hans er opphavleg frå Burkina Faso, noko som har gjort at Ouattara ikkje har fått stilla som presidentkandidat i landet før valet i 2010. Han har ein doktorgrad frå University of Pennsylvania, og vart utnemnd til ministerpresident i 1990 av dåverande president Félix Houphouët-Boigny. 

Bryllaupet med kona Dominique Nouvian Folloroux vart forretta av dåverande borgarmeister Nicolas Sarkozy. Kona er fransk og av jødisk herkomst, medan Ouattara sjølv er muslim.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alassane Ouattara» frå Wikipedia på bokmål og Wikipedia på engelsk, den 11. april 2011.*
*Sjå òg Alba (fleirtyding)*
Den anglikanske diakondrakten er ein alba med stola. Foto: Gareth Hughes

Ein **alba** (frå latin 'kvit') er ei fotsid, kvit messeskjorte (kappe) som liturgen brukar når han forrettar gudsteneste. 

Halsopning, ermvidde, ryggfoldar og stoff for albaer brukte av prestar i Den norske kyrkja er fastsett ved kongeleg resolusjon 30. mai 1980. Prestevikar, kateket og diakon brukar alba med trekantforma krage, stor ermvidde og ryggfoldar. Andre lekmenner kan bruke ein enkel kvit kappe.

Albaen har opphav frå antikken og tek opp igjen kjortelen frå oldkyrkja. Den «økumeniske albaen» som vert bruka i Den norske kyrkja, vart utvikla på 1950-1960 talet av katolske kunsthandverkarar sørover i Europa.

Den tradisjonelle romersk-katolske drakta som vart bruka i Danmark-Noreg før reformasjonen, vert enno bruka i Sverige og Finland.

Kjelder
-------

* *Gudstjensestebok for den norske kirke* ISBN 82-543-0716-4
* www.kyrkja.no
* KIRKETEKSTILENES BAKGRUNN OG BRUK Ved Turid Lundby (PDF)
**Mikhail Bakunin** (30. mai 1814–1. juli 1876) var ein anarkistisk tenkjar og aktivist. Han var Karl Marx sin hovudmotstandar innanfor den Første Internasjonalen.

Livssoge
--------

Bakunin kom frå den russiske landsbygd-adelen, men kom i sterk opposisjon til styresmaktene. Frå 1843 var Bakunin i Paris, der han møtte både Marx og Pierre Joseph Proudhon, og blei mykje påverka av begge. I 1848 deltok Bakunin aktivt i oppreisten i Dresden, og etter den blei slått ned, var han mesta åtte år i fengsel, av dei seks år i Russland. Han fekk da fengselsstraffa omgjort til livsvarig forvising til Sibir, men rømte i 1861 og for til utlandet igjen. Frå 1864 budde han i Italia, der han grunnla ein hemmeleg organisasjon kalla «Den internasjonale brorskapen».

Sosialistisk tenking
--------------------

Det han stod for politisk hadde modnast, og hovudpunkta kan samanfattast slik: Avskaffing av arveretten, felleseige av jord, kapital og produksjonsutstyr, ei føderativ organisering av samfunnet ved friviljuge samanslutningar og avskaffing av staten, og avskaffing av borgarleg familielovgiving, det vil seie full likestilling mellom kvinner og menn og at barn har eigne rettar og ikkje er foreldra sin eigedom. 

I 1867 slo Bakunin seg ned i Sveits, og stifta der organisasjonen «Internasjonal allianse for sosialistisk demokrati».

Konflikt med Marx
-----------------

I 1868 gjekk han inn i den Første Internasjonalen. Der kom han i konflikt med Marx, og Bakunin meinte Marx sin sentralisme var skadeleg for arbeidarrørsla og sosialismen. Bakunin og hans tilhengarar argumenterte med at den revolusjonære rørsla måtte praktisere den likskapen og fridomen som var målet, slik at ikkje mål og middel kom i motsetning til kvarandre. Marx på si side var redd for Bakunin sin sans for hemmelege smågrupper, som Marx meinte ville vere isolerte frå massane og ikkje bringe rørsla framover.

I 1871 kom Marx med forslag om danning av *politiske* arbeidarparti, sosialistiske *masseparti*, som reiskap for frigjering av arbeidarklassen. Men dette fekk ikkje særleg oppslutning i dei landa der anarkismen stod sterkt, særleg Italia, Spania og Frankrike, og Marx meinte da han måtte ta eit oppgjer med Bakunin. I 1872 blei Bakunin og tilhengarane hans ekskluderte, og leiinga for Internasjonalen flytta til USA. Men etter dette spelte Internasjonalen ikkje noka nemnande politisk rolle for utviklinga av arbeidarrørsla i Europa. 

Etter utestenginga frå Internasjonalen levde Bakunin eit meir tilbaketrekt liv, i Italia og Sveits, til han døydde.

Kjelder
-------



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Mikhail Talgatovitsj Devjatjarov** (fødd 25. februar 1959) er ein sovjetisk tidlegare langrennar frå Tsjusovoj som vart olympisk meister på 15 km i 1988 .

Devjatjarov markerte seg fyrste gongen då han vart nummer tre i eit verdscuprenn over 15 km i Sarajevo vinteren 1983. I mars 1984 vann han den fyrste av to verdscupsigrar då han toppa resultatlista etter ein 15 km i Murmansk.

Då Ski-VM 1987 vart avvikla i Oberstdorf, kneip Devjatjarov bronsemedaljen i ei jamn 15-km-tevling og han gjekk tredjeetappen på Sovjetunionen sitt sølvlag i 4 x 10 km stafett. Under dei olympiske leikane i Calgary vinteren 1988 vart han fjerdemann på opningsdistansen 30 km. Få dagar seinare vann han gullmedaljen på 15 km, ei 14-15 sekundar framom norske Pål Gunnar Mikkelsplass. Han avslutta leikane med å ta ein ny sølvmedalje i 4 x 10 km stafett med det sovjetiske mannskapet, nett som i Oberstdorf-VM året før vann Sveriges lag gullet.

Devjatjarov vart nummer 14 på tremila då Ski-VM 1989 fann stad i Lahti. Han la opp etter 1992-sesongen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
**Mikhail Fabianovitsj Gnesin** (3. januar 1883–2. februar 1957) var ein russisk jødisk komponist og pedagog frå Rostov-na-Donu. Frå 1945-1957 var han leiar for Gnesin-instituttet, som vart grunnlagt av dei tre systrene hans i Moskva.

Biografi
--------

Frå 1892 til 1897 studerte Mikhail Gnesin ved eit teknisk institutt i byen før han kom inn på konservatoriet i St. Petersburg i 1901. Her studerte han under m.a. Nikolaj Rimskij-Korsakov. I 1905 vart han utvist for å ha teke del i ein studentstreik under 1905-revolusjonen, men fekk koma inn att neste år. I 1908 vann Gnesin *Glinka-prisen* for komposisjonen *Vrubel*. Same året kom han saman med andre jødiske musikarar i St. Petersburg og starta ei foreining for jødisk folkemusikk. Dei politiske syna til Gnesin vart stadig meir sosialistiske i denne tida. 

Mikhail Gnesin reiste utanlands i 1911, til Berlin og Paris før han vendte attende til St. Petersburg. Her tok han no til å studera teater under Vsevolod Meyerhold og fekk også undervisa i praktisk musikk og tale ved den nyoppstarta skulen til Meyerhold. I 1913 vendte Gnesin tilbake til heimbyen Rostov-na-Donu, der han arbeidde som lærar fram til 1923.

Etter oktoberrevolusjonen i 1917 komponerte Gnesin mykje som var inspirert av jødisk folkemusikk. Dette vart oppmuntra av sovjetregjeringa på denne tida. I 1914 reiste Gnesin til Palestina for å søkja inspirasjon og vurderte å emigrera dit før han ombestemte seg og vendte attende til Sovjetunionen.

I 1923 vart Gnesin tilsett som lærar ved Gnesin-instituttet i Moskva og to år seinare vart han professor i komposisjon ved Konservatoriet i Moskva. Han heldt begge stillingane fram til 1935, professorstillinga fram til 1936. På 1930-talet vart tidene vanskelegare for Gnesin av di han var jøde. Han vart pressa til å slutta å komponera musikk som hadde eit "altfor jødisk tema".

Grava åt Gnesin
Etter andre verdskrigen vart Gnesin leiar for Gnesin-instituttet i 1945. Han fekk formelt behalda denne stillinga til han døydde i 1957, men leiarane i kommunistpartiet pressa han til å slutta å undervisa ved instituttet. Det vart også færre av komposisjonane hans i tida etter 1935. Han rakk likevel å få ein innverknad på m.a. Aram Khatsjaturjan og Tikhon Khrennikov som han hadde til elevar.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Mikhail Gnesin» frå Wikipedia på engelsk, den 27. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Mikhail Viktorovitsj Botvinov** (fødd 17. november 1967) er ein russisk-austerriksk tidlegare langrennar, fødd i landsbyen Lidinka i Tula oblast i dagens Russland. Han vann i 1999 VM-gull i 4 x 10 km stafett med Austerrike, og vart same sesongen nummer to i verdscupen i langrenn. 

Botvinov deltok i skimeisterskap for Sovjetunionen og seinare Russland i tida 1991-95. Desse åra var han avgjort sterkast i OL-sesongen 1994, hans beste individuelle plasseringar var to fjerdeplassar under vinterleikane på Lillehammer, medan han i Ski-VM 1995 i Thunder Bay gjekk Russland inn til bronse i 4 x 10 km stafett. Han tevla for Russland til og med sesongen 1996, då han etter usemje med det russiske skiforbundet utvandra til Austerrike og fekk plass på det austerrikske langrenns-landslaget.

Ved Ski-VM 1999 i Ramsau i Austerrike gjekk Botvinov tredje etappe for arrangørlandet i 4 x 10 km stafett, ei tevling som enda med austerriksk gull etter Christian Hoffmann vann innspurten mot norske Thomas Alsgaard, dei andre på vinnarlaget var Markus Gandler og Alois Stadlober. I same meisterskapen tok Botvinov bronsemedaljen på 50 km. 

Under Vinter-OL 2002 tok Botvinov sølv på 30 km bak lagkamerat Hoffmann og han vart femtemann på femmila. Fire år seinare spurta han i mål til bronse då OL-femmila 2006 enda med massespurt, slått einast av Italias Giorgio Di Centa og russaren Jevgenij Dementjev.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mikhail Botvinov, *olympedia.org*
* 

* (en) Mikhail Botvinov – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Mikhail Petrovitsj Krivonosov** (1. mai 1929–11. november 1994) var ein sovjetisk/kviterussisk friidrettsutøvar frå Kritsjev, som fyrst og fremst tevla i sleggjekast men òg i kulestøyt. Han vart europameister i sleggekast i 1954, og fekk OL-sølv i 1956, og eit EM-sølv i 1958. Hans personlege rekord var 67,32 m.

Aktiv
-----

Krivonosov gjekk på den kviterussiske høgskulen for fysisk kultur i Minsk fram til 1953. Der trena han seg opp til å verte den beste sleggjekastaren i heile Sovjetunionen. Han vart sovjetmeister både i 1952 (57,88 m), 1955 (63,53 m), 1957 (63,42) og 1958.

Under europameisterskapen i Bern forbetra han 29. august 1954 Sverre Strandli sin årsgamle verdsrekord med nesten ein meter til 63,34 m, og vart europameister framom nemnde Strandli. Han mista verdsrekorden til Stanislav Njenasjev i desember 1954.

I 1955-sesongen tok Krivonosov tilbake verdsrekorden med eit kast på 64,33 m i Warszawa i august, og la på til 64,52 m i Beograd i september. Gjennom 1956 sette han tre verdsrekordar; i april med 65,85 m, i juli med 66,38 m og den 22. oktober til 67,32 m. Den siste verdsrekorden sette han i Tasjkent, på veg til sommar-OL i Melbourne i slutten av november. Rekorden stod i elleve dagar, då Hal Connolly i Los Angeles kasta heile 68,54 m. Og i Melbourne var det Connolly som vann, 16 cm framom Krivonosov.

Krivonosov vann si siste meisterskapsmedalje under EM i friidrett 1958. Her vann han ein ny sølvmedalje, i kamp mot polakkane Tadeusz Rut og Olgierd Cieply, samt den unge ungararen Gyula Zsivótzky. Rut vart europameister, ein meter framom Krivonosov, som kasta slegga ti centimeter lengre enn bronsemannen Zsivótzky. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1952 i Helsingfors: Utslått i kvalifiseringa
* EM 1954 i Bern: Gullmedalje (63,34 m) framom Sverre Strandli (61,17 m)
* OL 1956 i Melbourne: Sølvmedalje (63,03 m) bakom Hal Connolly (63,19 m)
* EM 1958 i Stockholm: Sølvmedalje (63,78 m) bakom Tadeusz Rut (64,78 m)

Merknadar
---------

1. ↑  Russisk skrift Михаи́л Петро́вич Кривоно́сов

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:Mikhail Krivonosov» frå Wikipedia på engelsk, den 9. august 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Mikhail Krivonosov – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.

| * v
* d
* e
Europameistrar i sleggekast, menn |
| --- |
| **1934**: Ville Pörhölä | **1938**: Karl Hein | **1946**: Bo Ericson | **1950**: Sverre Strandli | **1954**: Mikhail Krivonosov | **1958**: Tadeusz Rut | **1962**: Gyula Zsivótzky | **1966**: Romuald Klim | **1969**: Anatolij Bondartsjuk | **1971**: Uwe Beyer | **1974**: Aleksej Spiridonov | **1978**: Jurij Sedykh | **1982**: Jurij Sedykh | **1986**: Jurij Sedykh | **1990**: Igor Astapkovitsj | **1994**: Vasilij Sidorenko | **1998**: Tibor Gécsek | **2002**: Adrián Annus | **2006**: Olli-Pekka Karjalainen | **2010**: Libor Charfreitag | **2012**: Krisztián Pars |
**2014**: Krisztián Pars | **2016**: Paweł Fajdek |**2018**: Wojciech Nowicki |**2022**: Wojciech Nowicki |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Mike Summerbee**, fullt namn **Michael George Summerbee**, (fødd 15. desember 1942) er ein engelsk tidlegare fotballspelar, fødd i Preston og oppvaksen i Cheltenham. Han vert hugsa for sine ti år i Manchester City, ein klubb han mellom anna vart ligameister med i 1968 og vann Cupvinnarcupen for i 1970.

Karriere
--------

### Klubbspel

Summerbee ligadebuterte i 1959, som 16-åring, for den dåverande tredjedivisjons-klubben Swindon Town. Sommaren 1965 vart han overført til Manchester City mot £35 000 og bidrog mykje til at klubben rykte opp frå 2. divisjon våren 1966. Høgrevengen Summerbee var ein av dei sentrale spelarane i det Manchester City-laget som vann fire trofe over tre sesongar, 1968-70; fyrst siger i ligaen, deretter finaletriumfar i FA-cupen, ligacupen og Cupvinnarcupen. Frå hausten 1975 til 1979 var Summerbee etter tur innom Burnley FC, Blackpool FC og Stockport County.

### Landslagsspel

Summerbee deltok i 8 landskampar for England. Dei tre fyrste kampane fekk han vårsesongen 1968, dei fem siste i tida frå november 1971 til 10. juni 1973. Hans einaste landslagsmål kom då England og Sveits spelte uavgjort 1–1 i ein EM-kvalifiseringskamp 10. november 1971 på Wembley stadion.

### Merittar

* Vinnar av Cupvinnarcupen: 1970 med Manchester City
* Ligameister: 1968 med Manchester City
* Vinnar av FA-cupen: 1969 med Manchester City
* Vinnar av den engelske ligacupen: 1970 med Manchester City

Kjelder
-------

* eu-football

---

* *Denne artikkelen bygger på «Mike Summerbee» frå Wikipedia på engelsk, den 18. april 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
Koordinatar: 36°0′N 3°0′W﻿

Kart over Aloboransjøen.
**Alboransjøen** er den vestlegaste delen av Middelhavet og ligg mellom Spania i nord og Marokko og Algerie i sør. Gibraltarsundet, som ligg i vestenden av Alobransjøen, knyter Middelhavet til Atlanterhavet.

Middeldjupna til havområdet er 1461 meter og på det djupaste er det 4920 meter.

Overflatestraumar i Alboranhavet renn austover og fører vatn frå Atlanterhavet inn i Middelhavet. Djupare straumar renn vestover og fører det saltare middelhavsvatnet ut i Atlanteren. Her finst ofte ein roterande sirkulasjon, kalla ein havkvervel, i Alboranhavet på grunn av denne utvekslinga av vassmassar. Alboranhavet er ein overgangssone mellom dei to hava og inneheld ei blanding av artar frå Middelhavet og Atlanterhavet. Her finst den største bestanden av tumler i det vestlege Middelhavet, samt den siste bestanden av nise i Middelhavet. Området er òg ein viktig fôrplass for havskjelpadder i Europa. Alboranhavet har òg viktige kommersielle fiskeplassar der det vert fiska sardiner og sverdfisk. I 2003 sette World Wildlife Fund den store bruken av drivgarn på dagsordenen. Drivgarna truar dei utryddingstrua bestandane av delfinar, skilpadder og andre havdyr.

Fleire småøyar ligg i havområdet, mellom anna Isla de Alborán. Dei fleste, sjølv dei som ligg utanfor kysten av Marokko, er kontrollert av Spania.

Ei fjellboge, kalla Gibraltarbogen, ligg rundt den nordlege, vestlege og sørlege sida av Alboranhavet. Gibraltarbogen består av Cordilleras Béticas i Sør-Spania og Riffjella i Marokko. Dese fjella vert rekna som Baetic-Rif-komplekset og er eit av dei områda ved Middelhavet som har størts biologisk mangfald på grunn av overgangen mellom Middelhavet og Atlanterhavet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alboran Sea» frå Wikipedia på engelsk, den 26. september 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Måløybrua** er den sjuande lengste brua i Noreg, og bind saman Vågsøy med fastlandet og er ein del av riksveg 15. Brua har totalt 34 spenn og den totale lengda er 1224 meter med to midtspenn på 125 meter og ei minste fri seglingshøgde på 42 meter.

Bygginga av Måløybrua starta i 1971 og ho vart opna 11. juni 1974 av kong Olav V, men allereie i desember 1973 kunne dei fyrste bilane køyre over. Brua var på eit tidspunkt den lengste i Noreg.

Det var ei rimeleg bruløysing i si tid, med ein pris på dryge 32 millionar kroner. Finansieringa var bompengar, men nedbetalinga vart ferdig tre år før tida og opphøyrde i 1984.

Måløybrua er bygd for å tole vind på opptil 75 m/s. I begge endar av brua er det sett opp tavler som viser aktuell vindstyrke og ho har fleire gonger vore stengd på grunn av for stor vindstyrke.

Når vinden blæs frå ein spesiell kant «syng» brua på ein strøken C.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ei side om historia til Måløybrua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* SSR (namn)

 |
**Mikhail Mikhajlovitsj Zosjtsjenko** (10. august 1894–22. juli 1958) var ein russisk forfattar.

Liv og verk
-----------

Zosjtsjenko i 1915/1916.
Zosjtsjenko vart fødd i St. Petersburg, som son av ein målar og ei skodespelarinne, og voks opp med sju sysken. Etter å ha fullført gymnaset studerte han frå 1913 til 1915 på det juridiske fakultetet i St. Petersburg. På denne tida skreiv han sine første forteljingar. Han avbraut studiane og melde seg frivillig som soldat i den første verdskrigen i 1915. I 1917 vart han dimittert frå hæren etter å ha vorte skada i eit gassangrep.

Etter den russiske revolusjonen tok Zosjtsjenko del i den russiske borgarkrigen som soldat i den raude arméen i 1918/19. Etter krigen livnærte han seg på forskjellig vis, og begynte å skriva meir frå 1920 av. Fleire av forteljingane hans vart trykte i satiriske tidsskrift i NEP-perioden. Ei første novellesamling kom ut i 1922, med tittelen *Nazar Iljitsj, herre av Sinebrjukhov sine forteljingar* (Рассказы Назара Ильича, господина Синебрюхова). Dei tragikomiske forteljingane vart godt mottekne av publikum og kritikarar. Den nye sovjetiske heltetypen, sovjetmennesket som kjempa seg gjennom kvardagen, kom òg til uttrykk i Zosjtsjenko sine forteljingar. Han nytta ein kvasi-munnleg forteljarstil, såkalla *skas*, som Gogol hadde nytta før han, og ofte svært enkelt språk. Han skreiv òg barneforteljingar, mellom anna om Lenin. Utover 1920-talet vart han ein av dei mest lesne forfattarane i Sovjetunionen, og forteljingane hans kom ut i høge opplag i samlingar, tidsskrift og aviser.

Etterkvart vende Zosjtsjenko seg vekk frå dei korte forteljingane og skreiv større verk. Han fjerna seg òg frå satire og humor, og eksperimenterte med ulike forfattargrep. 

Under den andre verdskrigen vart Zosjtsjenko evakuert frå det kringsette Leningrad til Almaty i Kasakhstan, og arbeidde i filmstudio der. Etter at kringsetjinga var broten i 1944, vende han attende til Leningrad og tok opp att forfattargjerninga si der.

Etter andre verdskrigen vart Zosjtsjenko eit offer for stalinismen, då arbeidet hans kom under sterk kritikk. Partisekretæren i Leningrad, Andrej Zjdanov, omtala den nye boka hans, *Før soloppgang* (Перед восходом солнца), som «eit ekkelt verk». Verka hans vart ikkje lenger trykte, og han vart ekskludert frå den sovjetiske forfattarforeininga i 1946. Frå 1946 til 1953 fekk han berre jobba som omsetjar. Først etter Stalins død i 1953 vart han rehabilitert og tatt opp att i forfattarforeininga, og i 1956, to år før han døydde, kom det i Sovjetunionen ut eit samlingsverk av forfattarskapen hans.

Kjeldee
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Michail Michailowitsch Soschtschenko» frå Wikipedia på engelsk, den 4. desember 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Kirkjubøargarður til venstre. Foto: Erik Christensen

**Kongsbonde** er ei nemning på Færøyane på ein som leiger og driv statsått jord, sokalla kongsjord.(på færøysk *kongsjørð* [kɔŋsːjøɹ]). Tidlegare var ein kongsbonde ein som dreiv jorda for kongen.

Stort sett er kongsjord den jorda som tilhøydre den katolske kyrkja fram til reformasjonen i 1538, og som deretter tlhøyrde kongen. Dette omfattar meir enn halvparten av arealet på Færøyane. I dag tilhøyrer kongsjorden det færøyske landsstyret som statseigedom. 

Kongsjord må sjåast på som ein motsetnad til privateigd odelsjord. Medan odelsjorda normalt blei delt mellom alle arvingar og derfor blei desimert til ho blei uutnyttbar, blei kongsjord verande udelt. Arvingane til kongsbondane har gjennom tradisjon utstrekt rett til å arva leigekontrakten, og kongsbondeslektene har derfor ofte dei beste forholda for drivverdige einingar og ein arverett som i nokon grad tilsvarer privat eigedom. 

Den største kongsgarden på øyane er Kirkjubøargarður i Kirkjubøur. Den noverande kongsbonden Patursson, som er ein etterkomar etter forfattaren og politikaren Jóannes Patursson, er 18. generasjon på garden. Ein annan kjend kongsgard ligg på øya Koltur, også driven av ein Patursson.

Kjelder
-------

1. ↑  «kongsbonde» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  Kongsbonde; denstoredanske.dk
3. ↑  «Kongsbonde» i *Det Norske Akademis ordbok*

* *Denne artikkelen bygger på «Kongsbonde» frå Wikipedia på bokmål, den 24. mars 2020.*

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Kongsvinger Kunstforening** er ei kunstforeining i Kongsvinger, skipa i 1978 av kunstnaren Rolf Grude. Foreininga har mellom fem og sju utstillingar i året med verk av kunstnarar som har vorte inviterte, eller som har søkt om å få stille ut, vandreutstillingar og andre utstillingar organisert av ymse institusjonar, og dessutan ei årleg utstilling av medlemane sin eigen produksjon.

Kunstforeininga hadde sine fyrste lokale i Jonas Lies gate i Kongsvinger. Frå 1982 fekk foreininga leige godt høvelege lokale til kontor og utstillingar i Aamodtgården i Øvrebyen i Kongsvinger, eit hus i empirestil frå 1798 i høgda oppunder Kongsvinger festning. Huset er eigd av ei stifting under  Kongsvinger museum (som no er eit konsolidert museum under driftsselskapet Anno museum). I Aamodtgården fekk foreininga til rådvelde totalt 110 rutemeter. Utstillingslokala er delt inn i eit hovudrom, eit mindre rom og ein gang, til saman 90 rutemeter. Her er tilhøva gode både når det gjeld kunstig og naturleg ljos. Lokala vart sett i stand med økonomisk stønad til oppussing frå Norsk kulturråd i kombinasjon med ein stor dugnadsinnsats frå medlemane og styret i kunstforeininga.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
Eit sirkelsegment (i grønt) er lukka mellom ein sekant/korde (stipla linje) og bogen, som har same endepunkt som korden.
Eit **sirkelsegment** er ein plan figur som er avgrensa av ein sirkelboge og ein korde. 

La **R** vere radiusen til sirkelen, **θ** er den sentrale vinkelen i radianar, **α** er den sentrale vinkelen i grader, **c** er lengda til korden, **s** er bogelengda, **h** er høgda på segmentet, og **d** er høgda til trekantdelen.

* Radiusen is {\displaystyle R=h+d=h/2+c^{2}/8h{\frac {}{}}}

* Bogelengda er {\displaystyle s={\frac {\alpha }{180}}\pi R={\theta }R}

* Kordlengda er {\displaystyle c=2R\sin {\frac {\theta }{2}}=R{\sqrt {2-2\cos \theta }}}

* Høgda er {\displaystyle h=R(1-\cos {\frac {\theta }{2}})=R-{\sqrt {R^{2}-{\frac {c^{2}}{4}}}}}

* Vinkelen er {\displaystyle \theta =2\arccos {\frac {d}{R}}}
* Arealet av sirkelsegment er:

{\displaystyle S=R^{2}\arccos \left({\frac {R-h}{R}}\right)-(R-h){\sqrt {2Rh-h^{2}}}}

{\displaystyle S=R^{2}\arccos \left({\frac {d}{R}}\right)-d\,{\sqrt {R^{2}-d^{2}}}}

{\displaystyle S=R^{2}\arcsin \left({\frac {c}{2R}}\right)-{\frac {c}{4}}\,{\sqrt {4R^{2}-c^{2}}}}

{\displaystyle S={\frac {1}{4}}\left(h^{2}+{\frac {c^{4}}{16h^{2}}}+{\frac {c^{2}}{2}}\right)\arccos \left({\frac {c^{2}-4h^{2}}{c^{2}+4h^{2}}}\right)-{\frac {1}{4}}\left({\frac {c^{3}}{4h}}-hc\right)}

Kjelder
-------

* sirkelsegment. (2012-02-14) I *Store norske leksikon*. Henta frå
**Jens Christian Meinich** (fødd 8. september 1787 Bragernes, død 12. januar 1855 Fluberg i Søndre Land) var ein norsk jurist og embetsmann. Han tok embetseksamen i 1813. Meinich var først sorenskrivar for Toten, deretter fut i Valdres, Hadeland og Land. Faren var Jørgen Christian Meinich (født 1746 i Danmark, død 1788), kjøpmann i Drammen. Mora var Bodil Marie Magelssen (1762-1832). Mora gifta seg i 1793 opp at med offiseren Johan Jørgen Krohn. Ekteparet og hennar to søner Jens Christian og Hans Thomas busette seg i Nordre Sedal i Land (eigedommen kalla «Kronborg» eller Kronviken). Jens Christian var halvbror av Peder Anker Krohn. Broren Hans Thomas omkom i 1806 under fløyting. Etter skilsmissa frå Krohn i 1805 overtok Bodil Marie eigedommen Kronborg som seinare gjekk vidare til sonen Jens Christian. 

Den eldste sonen Hans Thomas var jurist, politikar og embetsmann. Sonen Jørgen Henrik var jurist og industrimann. Dottera Bolette Sophie (1821-1870) gifta seg med lensmannen Erik Bratlie og var mor til politikar og embetsmann Jens Kristian Meinich Bratlie.

== Kjelder

Referansar ===

1. ↑  *Hadeland bygdebok*, bind 1, s. 369-370 (utgitt 1932 av Hadelands bygdebokkomite).
2. ↑  Knudsrød, Eva (1996): Meinich-familien i Horten og Borre. Borre historielag.  Arkivert 2007-08-17 ved Wayback Machine. vitja 25.januar 2012
3. ↑  Holst, R. Sommerfelt (1931): Slekten Krohn fra Kronborg og Ringerike. Oslo: Morten Johansens Boktrykkeri.
4. ↑  Digitalarkivet: Folketellinga for Lands, 1801.
5. ↑  Wasberg, Gunnar Christie (28. september 2014). «Jens Bratlie». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Siri Beate Hatlen** (fødd 5. mai 1957) er ein norsk sivilingeniør frå Noregs tekniske høgskole i 1980. Hatlen har sidan 2007 vore konserndirektør i Statkraft.

Hatlen hadde ulike leiarstillingar i Statoil frå 1984 til 1996. Etter det har ho arbeidd som konsulent og styremedlem ved ei rekkje verksemder, særleg i offentleg sektor. Ho var styreleiar i det statlege helseføretaket Helse Øst, og var ynskt som styreleiar i Helse Sør-Øst, men takka nei då helseminister Sylvia Brustad tilsette toppsjefen på eiga hand.

Hatlen er styreleiar i Vinmonopolet og Samlaget og styremedlem i Norsk Bremuseum, NTNU, Kongsberggruppen og Scanarc. Ho har tidlegare vore styreleiar i det statlege industrireisingsføretaket Siva, Undervisningsbygg og Statens lånekasse for utdanning. Hatlen har òg vore styremedlem i Oslo Lufthavn AS.

Ho er gift med Birger Magnus, konserndirektør i medieverksemda Schibsted, som ho òg har fire ungar med. Hatlen har, som mannen sin, også ein MBA frå INSEAD i Frankrike.

Hatlen skal vere president i Den olympiske organisasjonskomitéen for vinter-OL for ungdom 2016 på Lillehammer.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Dagens Næringsliv* 21. april 2007: «Styrkvinnen»
2. ↑  Aftenposten: «Sa nei til Brustad»
3. ↑  Businesswoman appointed head of Lillehammer 2016

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Jens Carl Peter Brandt** (20. juni 1848–10. august 1912) var ein norsk jurist, godseigar og politikar frå Frogn.

Brandt var son til ein offiser som i si tid deltok i krigen 1807-14. Sjølv vart han student i 1865 og cand. jur. i 1869. Åra 1869-75 var han overrettssakførar i Frogn. I 1875 overtok han storgarden Fron etter far sin, der han atttåt landbruk også dreiv sagbruk, høvleri, mylnebruk og teglverk.

Brandt var frå 1884 til 1912 medlem av heradsstyret i Frogn, ordførar 1884-95. Han var med og stifta Frogn sparebank i 1884, var styreformann til 1911. Også åstadskommissær.

Åra 1900-06 var Brandt stortingsrepresentant for Akershus amt. Han var medlem av Lagtinget og næringskomite nr 1, og i 1904 av komiteen som drøfta endringar i Stortinget sin forretningsorden. Brandt var interessert i fredsarbeid og deltok på fleire fredskongressar i Haag.

Han døydde på garden sin i Frogn i 1912.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Kongsvold Fjeldstue 27. august 2012. Foto: Alexander Lindbäck

**Kongsvoll Fjeldstue** er ei tidlegare fjellstue øvst i Drivdalen på Dovrefjell i Oppdal kommune i Trøndelag. Dei eldste bygningane på staden er frå 1720. Både Pilegrimsleia og Kongevegen går gjennom tunet. Frederik IV av Danmark-Noreg har såleis, som ein av mange, besøkt fjellstua. I dag eig staten fjellstua og ho blir driven som hotell. Ho er utgangspunkt for fleire av DNT sine ruter.

På Kongsvold finst ei utstilling om verneområda i nærleiken, og om Kongsvoll si historie. I tillegg finn ein ei samling med historiske gjenstandar frå tida som fjellstue. Sør for tunet ligg ein botanisk hage med fjellplantar. Hagen var opphavleg opparbeidd av Thekla Resvoll og låg få nord for stasjonsbygget på Kongsvoll stasjon. Hagen vart flytta for ein del år sidan og, er i dag ein forskingsstasjon driven av Vitskapsmuseet i Trondheim.

Kongsvoll hadde offisiell status som statleg fjellstue frå 1670 og heitte då «'Holet»' og låg to km lenger nord i Drivdalen, der Vårstigen går opp. I 1712 starta bygginga av det nye Kongsvoll, men under den store nordiske krigen i 1718 vart Kongsvold og dei andre fjellstuene over Dovrefjell brunne. Alle statlege fjellstuer i Sør-Noreg vart etterkvart overdratt til private. Kongsvoll vart testamentarisk tilbakeført til statleg eigarskap i 1974 av den siste private eigaren, Per Holaker, som døydde i 1973. Fram til staten overtok vart Kongsvoll driven både som fjellstue og gard.

Med utgangspunkt i Kongvoll Fjeldstue blir det kvar haust halde fuglehundprøver.

Referansar
----------

1. ↑  St.prp. nr. 73

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kongsvold Fjeldstue
* 

* Kongsvoll Fjeldstue i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Dovrefjell |
| --- |
| Kommunar | Dovre  • Folldal  • Oppdal |
| Stader og bygder | Dombås  • Folldal  • Hjerkinn  • Oppdal |
| Naturvern | Dovre nasjonalpark  • Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark  • Rondane nasjonalpark  • Fokstumyra naturreservat  • Hjerkinn/Kongsvoll/Drivdalen landskapsvernområde  • Fokstugu landskapsvernområde  • Knutshø landskapsvernområde  • Vesle Hjerkinn landskapsvernområde  • Hjerkinnholen naturreservat  • Veslehjerkinntjønnin naturreservat  • Åmotan-Grøvudalen landskapsvernområde  • Åmotsdalen landskapsvernområde  • Flåman naturreservat  • Nordre Snøfjelltjørn naturreservat  • Jora landskapsvernområde |
| Jernbane | Dovrebanen  • Drivstua stasjon  • Kongsvoll stasjon  • Hjerkinn stasjon  • Vålåsjø stasjon  • Fokstua stasjon  • Dovregubben |
| Vegar | Gamle kongeveg  • Vårstigen  • E6  • Fylkesveg 29 |
| Skysstasjonar | Drivstua Fjellstue  • Kongsvoll Fjellstue  • Hjerkinn Fjellstue  • Fokstua Fjellstue |
| Pilegrimsvandring | Pilegrimsleia over Dovrefjell  • Eysteinkyrkja  • Vesle Hjerkinn |
| Fjell | Snøhetta  • Svånåtindan  • Knutshøa  • Hjerkinnhøa  • Kolla |
| Fauna | Moskus  • Fjellrev  • Rein  • Jerv  • Trane  • Mogop  • Dovreløvetann  • Norsk malurt  • Dovrevalmue  • Dovrestjerneblom  • Knutshørapp |
| Litteratur | Einige og tru til Dovre fell  • Dovregubben  • Ferdaminne |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Siri Eftedal Seland** (fødd 22. mai 1966) er ein norsk tidlegare handballspelar frå Skien som i åra 1992-94 vann OL-sølv, VM-bronse og EM-bronse. Rykkrom-spelaren hadde sin styrke i skot frå golvnivå.

Eftedal spelte fyrst på det lokale laget Halsen IF, før ho prøvde seg ei tid hos Larvik Turn. Størst suksess hadde i Gjerpen Idrettsforening, eit lag ho vann fleire nasjonale turneringar med.

Eftedal debuterte på det norske landslaget den 16. oktober 1984, i kamp mot Island. Men det skulle gå åtte år før ho fekk vere med i ei stor meisterskaps-turnering. Under Sommar-OL 1992 i Barcelona sikra ho norsk finaleplass med ei skåring i sluttsekundane. I OL-finalen vart det norsk stortap mot Sør-Korea. Under Handball-VM 1993 på heimebane gjorde ho ein fin figur då Noreg vann bronsen etter 20-19-siger over Romania. Året etter var ho med å vinne bronsemedalje ved handball-EM i Berlin, i ein meisterskap der ho bidrog mindre. Eftedal spelte 110 landskampar og stod for til saman 258 nettkjenningar.

### Merittar

* OL 1992: Sølvmedalje etter 21–28 mot Sør-Korea
* VM 1993: Bronsemedalje etter 20–19 mot Romania
* EM 1994: Bronsemedalje etter 24–19 mot Ungarn

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Siri Eftedal» frå Wikipedia på bokmål, den 5. desember 2016.*


| * v
* d
* e
Handball Det norske kvinnelandslaget i handball under Sommar-OL 1992 Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1: Frøseth**·** 2: Sagstuen**·** 3: Hogness**·** 4: Sundal**·** 5: Goksør**·** 6: Svendsen**·** 7: Dahle**·** 8: Eftedal**·** 9: Henriksen**·** 10: Steen**·** 11: Pettersen**·** 12: Skotvoll**·** 13: Duvholt**·** 16: Tjugum**·** Landslagssjef: Jacobsen |
**Daimí Pernía** (fødd 27. desember 1976) er ein kubansk tidlegare friidrettsutøvar frå Pinar del Río som i 1999 vart verdsmeister på 400 meter hekk.

Pernía hadde svært stor framgang i 1999-sesongen. Den 10. juli vann ho langhekken ved universiaden i Palma på Mallorca med den gode tida 53,95 sekundar. Endå meir imponerte ho vel to veker seinare då ho i panamerika-leikane i Winnipeg sigra på 53,44 sekundar, i ein meisterskap der ho også sprang Cuba i mål til siger i 4 x 4 00 meter stafett. Fire veker etter, den 25. august, gjorde Pernía under VM i Sevilla sitt livs løp og vann 400 meter hekk med 0,01 sekunds margin til Nezha Bidouane frå Marokko, den forrige verdsmeisteren. Sluttidene 52,89 og 52,90 vart ståande som personleg rekord for begge.

Under dei olympiske leikane i Sydney hausten 2000 hamna Pernía på fjerdeplassen på langhekken, ho kom i mål på 53,68 sekundar, 0,11 sekund bak bronsevinnar Bidouane, russiske Irina Privalova vann gullet på 53,02 sekundar. Året etter kneip Pernía bronsemedaljen ved VM 2001 i Edmonton, trass i den heller svake tida 54,51 sekundar. Sidan i karrieren makta ho ikkje å hevde seg i dei største internasjonale meisterskapane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje – 52,89, framom Nezha Bidouane (52,90)
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 53,68
* VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje – 54,51
* OL 2004 i Aten: Utslått i forsøka (55,91 =nr 20)
* VM 2007 i Osaka: Nr 7 i 4 x 400 m stafett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Daimí Pernía» frå Wikipedia på tysk, den 1. august 2018.*
*For avisa, sjå Klassekampen.* 
**Klassekamp** er ein klassekonflikt innanfor marxistisk og sosialistisk teori. Striden mellom sosiale klassar hender som fylgje av klassane sin ymse makt og eigarskap over produksjonsmiddela.

Karl Marx sin klassekamp har ingenting å gjere med nokon nedarva kaste, og det er heller ikkje heilt det same som ein sosialistisk klasse i sosiologsk forstand, som i overklasse, underklasse og middelklasse (omgrep som er knytt til inntekt eller formue, men også til kulturelle preferansar). Under det kapitalistiske historiske utviklingsstadium som Marx skildrar forstår ein klasseinndelinga som plassering i det økonomiske systemet, eller den sosiale strukturen som eksisterer under kapitalismen.

Hovudtanke
----------

Marx opererer i hovudsak med to klassar, som omfattar det meste av befolkninga: proletariatet og borgarskapet. Andre klassar, slik som småborgarskapet, har karakteristikkar frå begge desse klassane. Proletariatet (eller arbeidarklassen) er arbeidstakarar i bedriftene, og borgarskapet (kapitalistar) eig bedriftene. Dei to klassane har dermed stikk motsette interesser, ved at arbeidstakarane ynskjer høgast mogleg lønn og best mogleg arbeidskår, medan borgarskapet vil at lønnsnivået skal vere så lågt som mogleg for å halde kostnadane nede. Denne interessemotsettinga er grunnlaget for kampen mellom klassane. 

Innanfor sosialismen er det ulike meiningar om korleis klassekampen skal verta sett på og definert. Karl Marx og Friedrich Engels, som var sentrale ideologar innanfor kommunismen, la fram grunnsynet sitt på klassekampen i skriftet *Det kommunistiske manifest* av 1848. Etter deira syn er klassekampen eit drivande element i historia (sjå historisk materialisme), og klassekampen mellom proletariatet og borgerskapet i kapitalismen, vil leia til proletariatet sin siger gjennom opprettinga av ei sosialistisk statsmakt.

Kjelder
-------

1. 1 2  Berg, Ole T. (18. juni 2020). «klassekamp». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
**Medvednica** er eit fjell sentralt i Kroatia, like nord for Zagreb, og markerer den sørlege grensa for det historiske området Zagorje. Den høgaste toppen på 1 033 m vert kalla Sljeme, eit namn som stundom vert brukt om heile fjellet. Medvednica kan omsetjast som «bjørnfjellet».

Det meste av Medvednica er ein naturpark, og dekkjer eit område på 228,26 kvadratkilometer. Om lag 63 % av parken er dekt av skog. 

Det ligg eit skisenter på nordsida av fjellet mot Sljeme. Senteret har vore vertskap for tre verdscuprenn i slalåm for kvinner, i januar 2005-2007. Det er planar om eit verdscuprenn i slalåm for menn her i februar 2008.

Det finst tre måtar å kome til toppen av fjellet på: Med bil, til fots (det finst mange turstiar) eller med ein hengebane, som startar frå den tidlegare landsbyen Gračani. Banen har gått sidan 1963, og tar fire passasjerar. Turen opp tar 23 minutt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Naturparken Medvednica

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Semule
**Semulegryn** (òg **semule** eller **semolina**) er små gryn laga ved å grovmala kveitekjernar, særleg dei frå durumkveite. Det blir brukt til å laga grautar, puddingar, pasta, kaker og couscous. Nokre stader viser omgrepet også til gryn laga av mais og ris.

  

Det italienske ordet «semolina» er danna frå *semolino*, eit diminutiv av *semola*, ‘kli’, og kjem frå latin *simila*, ‘fint kveitemjøl’. Semolina som blir brukt til å laga den tradisjonelle pastaen blir male frå durumkveite. Mange stader i verda har ein tradisjonelt brukt semulegryn frå kveite til å laga grautar, puddingar og kaker. Semule blir òg brukt til å laga knödel i det sentraleuropeiske kjøkkenet.

Semulegryn er mellom anna del av det tradisjonelle norske kosthaldet, og eit får kjøpt det i dei fleste daglegvareforretningar i Noreg. Det blir gjerne brukt som tjukningsmiddel, og kan brukast i rettar som semulegrynsgraut, semulegrynspudding, russedessert eller rømmegraut.

Næringsinnhald
--------------

100 gram semulegryn gjev 338 kcal (1416 KJ) og inneheld om lag 12 gram protein, 66 gram karbohydrat og 2 gram feitt.

Kjelder
-------

1. 1 2  «semulegryn». *Store norske leksikon* (på norsk). 20. februar 2018.
2. ↑  «Definition of SEMOLINA», *www.merriam-webster.com* (på engelsk), henta 2. mars 2023
3. ↑  «Semolina». *Oxford English Dictionary*. Henta August 25, 2019.
4. ↑  «Semulegryn, hvetegryn med informasjon, oppskrifter og næringsinnhold», *www.matoppskrift.no* (på norsk), henta 2. mars 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Semule» frå Wikipedia på bokmål, den 3. mars 2023.*
Koordinatar: 32°54′37.07″N 35°25′22.8″E﻿

**Inbar** (hebraisk ענבר, tyder Rav) er ein kibbutz nær Karmiel i Galilea nord i Israel. Inbar er den minste kibbutzen i landet, med berre kring 10 innbyggjarar.

Historie
--------

Inbar ligg på staden til den bibelske landsbyen Kfar Hananya, som var busett av jødar frå tida kring Det første tempelet fram til 1500-talet. Den bibelske landsbyen låg langs breidda av Nahal Tzalmon, og var kjend for keramikken sin som vart rekna som høg kvalitet. Rabbi Halafta, ein av dei store tolkarane av Mishnah, levde der i Talmud-tida, og er gravlagd der. På 1500-talet vart samfunnet fråflytta, og innbyggjarane flytta til Peki'in, der det fanst eit større jødisk samfunn. Mot slutten av 1970-åra, vart det reist ein mellombels leir, som ein del av HaMitzpim-programmet, for arbeidarar som bygde moshavim i nærleiken. Restane av bygningane som vart nytta i leiren vart utbetra av medlemmar frå samfunnet då dei budde der på Yom Ha'atzmaut i mai 1994.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inbar» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Inbar website

| * v
* d
* e
Merom HaGalil regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Parod |
| Moshavim | Alma**·** Amirim**·** Avivim**·** Dovev**·** Dalton**·** Hazon**·** Kerem Ben Zimra**·** Kfar Hoshen**·** Kfar Shamai**·** Meron**·** Shezor**·** Shefer**·** Tefahot |
| Fellesbusetnader | Amuka**·** Bar Yohai**·** Birya**·** Inbar**·** Kalanit**·** Kfar Hananya**·** Livnim**·** Or HaGanuz |
| Ikkje-jødiske landsbyar | Ein al-Asad (drusarar)**·** Rehaniya (tsjerkessarar) |