recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Giglio** |
| --- |
| Campes på GigiloCampes på Gigilo |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Tyrrenhavet |
| **Koordinatar** | 42°21′N 10°54′E﻿Koordinatar: 42°21′N 10°54′E﻿ |
| **Øygruppe** | Dei toskanske øyane

 |
| **Areal** | 23,8 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Poggio della Pagan (496 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Italia |
| **Region  Provins** | Toscana  Grosseto

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 1 553 (2005) |
| **Folketettleik** | 63 /km² |

**Giglio** er ei øy og ein kommune i Italia og ein del av Dei toskanske øyane, utanfor nordvestkysten i provinsen Grosseo.

Geografi
--------

Mellom øya og fastlandet ligg eit 16 km breitt sund. Øya er fjellkledd og det høgaste punktet er Poggio della Pagan med ei høgd på 496 moh. Øya er dekt av middelhavsvegetasjon med store furuskogar og fleire vingardar som produserer den kjende vinen Ansonaco. Kysten er 27 km lang, og består av klipper og fleire stemmningsvekkande bukter: Arenella, Cannelle, Caldane og Campese, den største bukta med ein liten landsby med same namn.

Historie
--------

Øya er truleg 4,5-5 millionar år gamal og har vore busett sidan jernalderen. Seinare vart ho truleg ein militær skanse for etruskarane. Under romartida var ho ein viktig base i Tyrrenhavet, til dømes nemnd av Julius Cæsar i *De Bello Gallico* og av diktaren Rutilius Claudius Namatianus.

I 805 vart ho donert av Karl den store til klosteret Tre Fontane i Roma og kom seinare inn under familiane Aldobrandeschi, Pannocchieschi, Caetani og Orsini og kommunen Perugia. I 1241 øydela den sicilianske flåten til keisar Fredrik II den genuesiske flåten. Frå 1264 kom Giglio inn under Reublikken Pisa og frå her gjekk ho seinare til Medici-familien. Ho vart råka av fleire åtak frå sarasenarane, som først gav seg i 1799. 

I tillegg til historia har øya alltid vore kjend for gruvene sine. Mange søyler og byggverk i Roma vart bygd med granitt frå Gigilo.

Transport
---------

Isola del Giglio har samband til Toscana mellom Porto Santo Stefano og Orbetello Scalo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Giglio» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Giglio**

* Turistinformasjon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* NKC
* GeoNames

 |
Vedkløyvar
**Vedkløyvar** er ein reiskap med ei øks eller ein kile som ofte blir driven av eit hydraulisk stempel og brukt til å kløyva ved. Ein legg veden som skal kløyvast mellom stempelet og kilen, og stempelet dyttar veden med stor kraft mot kilen, der han blir kløyvd. Moderne vedkløyvarar har ei vogge til veden, medan dei aller enklaste modellane legg veden på ein bjelke. Moderne vedkløyvarar kan ha eit transportband der veden kan førast til tilhengjarar eller i storsekkar. Kilen kan vera forma som ein kross, slik at veden blir delt i fire delar.

Farer ved bruk
--------------

Særleg eldre vedkløyvarar har mange faremoment. Nokre modeller hadde eit stempel som gjekk fram og tilbake kontinuerleg, med klemfaren dette kunne medføra. På nokre modellar blei veden lagd på ein bjelke, der ein ofte måtte halda i veden for å balansera han. 
På moderne vedkløyvarar er styringshendlane utforma slik at ein må ha begge hendene på dei, og dermed er klemfaren minimert. Fliser og vedbitar kan framleis spretta og forårsaka skade. Hanskar, vernebriller og visir kan difor vera viktige verneutstyr for operatøren.

Fliskløyvar
-----------

Fliskløyvar er ein liknande reiskap i mindre skala for å laga fliser til opptenning til vedfyring, ofte driven med handkraft.

Sjå òg
------

* Sponkniv, handreiskap til å laga fliser for opptenning.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vedkløyver» frå Wikipedia på bokmål, den 23. januar 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1991 for menn** vart avvikla i Heerenveen i Nederland helga 9. og 10. februar. 39 utøvarar frå 20 land deltok i meisterskapen, av dei fire frå Noreg.

Tittelforsvararen Johann Olav Koss frå Noreg vart suveren verdsmeister, meir enn 2,7 tidspoeng føre italienaren Roberto Sighel. Koss vann dei tre lengste distansane, Peter Adeberg som representerte det samla Tyskland gjekk fortast på 500 m.

### Skeise-VM 1991


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Johann Olav Koss |  Noreg | 157,396 |
| Sølv | Roberto Sighel |  Italia | 160,125 |
| Bronse | Bart Veldkamp |  Nederland | 160,391 |
| 4 | Leo Visser |  Nederland | 160,392 |
| 5 | Tomas Gustafson |  Sverige | 160,860 |
| 6 | Thomas Bos |  Nederland | 161,530 |
| 7 | Danny Kah |  Australia | 161,575 |
| 8 | Geir Karlstad |  Noreg | 162,282 |

Dato: 9./10. februar 1991

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschap schaatsen allround mannen 1991» frå Wikipedia på nederlandsk, den 5. desember 2020.*
**Kristine Moody** (fødd 27. mars 1972) er ein norsk redaktør og journalist oppvaksen i Oslo, som er best kjend som kortvarig redaktør av bladet *Memo* i 2006.

Av utdanning har ho ein mastergrad i historie frå Edinburgh University, med spesialfelt krigshistorie 1300–1500-talet. Før ho vart tilsett i Memo, var ho trainee i *Financial Times* i London, aksjekommentator for fjernsynskanalen CNBC, og journalist og assisterande redaksjonssjef i *Kapital*.

Ho er dotter av den kjende investoren Svein Haga, og styremedlem i investeringsselskapet hans Turramurra.

Kritikk og kontroversar
-----------------------

Moody vart i mars 2006 tilsett som redaktør i det nystifta bladet *Memo*, men trekte seg allereie som redaktør i september same år grunna at dei tilsette var misnøgde med leiarstilen hennar og korleis ho framstod i det offentlege. *Memo* vart nedlagt av eigaren *Dagbladet* rett etterpå. 

Moody vart av eigarane, dei tilsette og mange lesarar oppfatta som kontroversiell etter å ha uttrykt støtte til USA sin invasjon av Irak. I eit intervju i samband med Irak-krigen sa ho mellom anna at ho meinte det var verre at folk vart forfølgde grunna samvit eller politisk meining, enn at dei vert ramma av ei bombe fordi dei var på feil stad til feil tid. Det vekte også oppsikt og debatt då ho støtta trykkinga av dei mykje omtala Muhammed-karikaturane, samt då ho i den aller fyrste leiarartikkelen i *Memo* skreiv at «noen ganger er vestlige verdier best».

Moody vart også felt av PFU etter at ho på framsida av det fyrste nummeret kalla ein tilfeldig deltakar frå ein demonstrasjon mot publisering av Muhammed-karikaturane for ei «sosial bombe». Den fornærma truga med søksmål overfor bladet og Moody.

Ho vart på nytt truga med søksmål då ho forsvarte ein artikkel i bladet som hevda at Ellen Kathrine Lie, vinnaren av *Skaperen* på TV 2, ikkje var oppfinnaren av produktet ho vann det populære røyndomsdramaet med, men berre er importør av eit koreansk produkt. Advokat John Christian Elden og PR-byrået JKL Oslo, som arbeidde for vinnaren av *Skaperen* på TV 2, meinte *Memo* si sak om juks var ein planta «skitpakke», noko redaktøren nekta for.

I det siste nummeret av *Memo*, som aldri kom ut, var planen å ha ein artikkel som var sterkt kritisk til både det norske rettsvesenet og den norske pressa, i samband med avsløringane av norske justismord, med fokus på Moen-saka.

Fotnotar
--------

1. ↑  Dagens Næringsliv 2. mai 2007: «Børspessimist tapte millioner»
2. ↑  Tora Morset (7. september 2006). «Moody går av». Dagbladet.no.
3. ↑
4. ↑  [*daud lenkje*]
5. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Råkjøreren modige Moody (Dagbladet, 2006)
***Half-Life 2*** er eit fyrste-persons skytespel utvikla av Valve Corporation gjeve ut den 16. november 2004 til Windows, Xbox, Xbox 360, PlayStation 3, OS X, Linux og Shield Portable. Spelet kom ut etter ei femårig utvikling med eit budsjett på $ 40 000 000, der ein vesentleg del av prosjektet vart leke og distribuert på Internett. Spelet vart utvikla saman med Valve si Steam-programvare. Spelet introduserte spelemotoren Source. Grunna Steam var det det fyrste enkeltspelar spelet som kravde online produktaktivering.

*Half-Life 2* fekk slik som sin forgjengar strålande kritikkar. Det fekk ros for sin avanserte fysikk, animasjon, lydar, AI, grafikk og historie. Spelet vann 39 Game of the Year-prisar og fekk tittelen «Game Of The Decade» på Spike Video Game Awards i 2012. Pr. februar 2011 har *Half-Life 2* selt over 12 million eksemplar.

Oppfylgjarar
------------

Sidan utgjevinga av *Half-Life 2* har Valve Corporation utgjeve eit ekstra nivå og to oppfylgjarar. Nivået *Half-Life 2: Lost Coast*, var meint å finne stad mellom nivåa «Highway 17» og «Sandtraps». Det er fyrst og fremst ein presentasjon av høg-dynamisk rekkevidde (HDR) teknologi. Den fyrste tilleggspakke oppfylgjaren, *Half-Life 2: Episode One*, finn stad rett etter hendingane i *Half-Life 2*, der spelaren igjen tek på seg rolla som Gordon Freeman, og der Alyx Vance speler ei endå større rolle. *Half-Life 2: Episode Two* held fram direkte etter avslutninga av *Episode One*. Her skal Alyx og Gordon finne vegen til White Forest-basen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Half-Life 2» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisell The Orange Box-nettstad
* Offisell Valve-nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (release-group)

 |
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1995 for menn** vart avvikla i Baselga di Piné i Trento-provinsen i Italia helga 11. og 12. februar. 35 utøvarar frå 19 land deltok i meisterskapen, av dei tre frå Noreg.

Rintje Ritsma frå Nederland vart verdsmeister, etter å ha vunne både 1500 meter og 10 000 m på meisterskapens andre dag. Om laurdagen gjekk Hiroyuki Nozaki frå Japan den kjappaste 500-meteren, før Frank Dittrich som representerte Tyskland fekk bestetid på 5 000 m.

Skeise-VM 1995
--------------


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Rintje Ritsma |  Nederland | 160,992 |
| Sølv | Keiji Shirahata |  Japan | 161,864 |
| Bronse | Roberto Sighel |  Italia | 162,851 |
| 4 | Takahiro Nozaki |  Japan | 163,110 |
| 5 | Dave Tamburrino |  USA | 163,603 |
| 6 | Andrej Anufrijenko |  Russland | 163,614 |
| 7 | Hiroyuki Noake |  Japan | 163,897 |
| 8 | Neal Marshall |  Canada | 164,132 |

Dato: 11./12. februar 1995

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschap schaatsen allround mannen 1995» frå Wikipedia på nederlandsk, den 10. desember 2020.*
**Kometen Hale–Bopp** (tidlegare kjend som **C/1995 O1**) vart observert i 1995 og rekna som den sterkast lysande kometen på fleire tiår. I heile 18 månadar kunne me sjå kometen frå Jorda, meir enn dobbelt så lenge som førre rekordhalder, Den store kometen av 1811.

Hale-Bopp vart oppdaga 23 Juli 1995, eit godt stykke frå Sola, og reiste forventningar om ei betydelig opplysing av Jorda. Sjølv om det er veldig vanskeleg å spå i kvar stor grad den kjem til å spreie lys, så møtte Hale-Bopp dei fleste spådomane i det den passerte aphel 1 April 1997. Kometen vart kalla den Store Komet av 1997.

Oppdaging
---------

Kometen vart først oppdaga i 1995 av to sjølvstendige observatørar, Alan Hale og Thomas Bopp, begge i USA.

Hale hadde brukt hundrevis av timar i søk etter kometar utan hell, og følgde med på kjende kometar frå oppkjørselen sin i New Mexico då han plutseleg kom over Hale-Bopp rett etter midnatt. Kometen hadde ein tilsynelatande storleiksklasse på 10.5 og låg nære kulehopet M70 i konstellasjonen av Skytten. Hale oppdaga først at det ikkje var nokon fjerne objekt nær M70, og konsulterte umiddelbart ein katalog med kjende kometar, der han fann ut at det ikkje var nokon kjende i dette området. I det same han oppdaga at objektet bevega seg i forhold til stjernene i bakgrunnen, sendte han ein epost til Central Bureau for Astronomical Telegrams, der dei klarlegg astronomiske oppdagingar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Comet Hale-Bopp» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mars 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |

  



1. 1 2 3  «JPL Small-Body Database Browser: C/1995 O1 (Hale–Bopp)». 8. april 2015 last obs. Henta 13. juni 2016.
2. ↑  «Solex 10 estimate for Next Perihelion of C/1995 O1 (Hale-Bopp)». Henta 13. juni 2016.
**Ole Kristofer Randers** (fødd 1. april 1851 Aremark, Østfold, død 15. mars 1917 Kristiania) var ein norsk diktar, kritikar og embetsmann. Randers er i dag særleg kjend for turboka *Sunnmøre*, eit verk som har kome i fem ulike utgåver sidan ho kom ut fyrste gongen i 1890.

Randers var son til ein lækjar, og soneson til Ole Randers. Han voks opp i Ålesund frå slutten av 1850-åra, der faren var distriktslækjar. Etter å ha utdanna seg til jurist i 1873, var han frå 1875 til 1914 tilsett, fyrst i Indredepartementet og sidan i Landbruksdepartementet.

I 1879 gav Randers ut den fyrste av fleire diktsamlingar. Lyrikaren Randers var mykje påverka av romantikarar som Johan Sebastian Welhaven og Andreas Munch. Både tematisk og i form braut dei med samtidas radikale litteratur, og vart heller lite påakta. Ein alt sterkare konservatisme og elitisme peika i same lei. Samlinga *Norsk Natur* frå 1887, med mange dikt stadfest til Sunnmøre og fjellheimen der, gjev til kjenne hans friskaste lyriske uttrykk.

Randers var frå 1870-åra ein ivrig fjellvandrar. I året 1890 kom han med *Søndmøre. Reisehaandbog*, eit verk skrive på oppdrag frå Aalesund-Søndmøre Turistforening. Boka, som seinare har fått tittelen *Sunnmøre*, har kome i fire reviderte og utvida utgåver; 1898, 1930, 1962 og 1989. Verket, kjend som «Randers-boka», var heilt opp til 1990-talet den sentrale boka for fjellturistar på Sunnmøre.

Ein statue av Randers, forma av Arnold Haukeland, vart reist på Rønneberghaugen i Ålesund i 1951. Då Rønneberghaugen vart sprengt vekk i fyrste halvdel av 1970-åra, vart statuen flytta inn mot bydelen Nørve, og langt seinare plassert på byfjellet Aksla.

Kjelder
-------

1. ↑  Norsk Biografisk Leksikon lese 14.8.2013.
2. ↑  Randers, Kristofer (1890): *Søndmøre. Reisehaandbog*. Kristiania: Cammermeyer.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND

 |
**Vítězslav Veselý** (fødd 27. februar 1983) er ein tsjekkisk friidrettsutøvar frå Hodonin som tevlar i spydkast. Han vart europameister i øvinga i 2012 i Helsingfors. Åra 2010-12 vart Veselý tsjekkisk meister i spydkast. Sin personlege rekord, 88,34 m, sette han under kvalifiseringa til spydfinalen under sommar-OL 2012.

### Aktiv

Veselý markerte seg internasjonalt då han kasta 81,20 meter og sette personleg rekord i kvalifiseringa til OL-finalen i spydkast i Beijing i 2008, men i sjølve finalen vart han sist av dei tolv deltakarane med 76,76 m. Året etter var han langt unna å kvalifisere seg til finalegruppa under verdsmeisterskapen i Berlin. 

Han forbetra den personlege rekorden til 86,45 m i eit stemne i Olomouc i mai 2010. Seinare i sesongen vart han nummer ni i EM. Veselý var nær ved å vinne medalje då han gjorde sitt best kast for året 2011 under VM-finalen i Daegu, med 84,11 m mangla han 19 cm på bronsemedaljen.

Tidleg i juni 2012 vann Veselý «Diamond League»-stemnet på Bislett stadion i Oslo, med 88,11 m sette han personleg rekord med det lengste kastet i verda så langt i sesongen. Han imponerte ikkje i kvalifiseringa til EM-finalen, hadde berre det tiande lengste kastet. Etter eit mislukka fyrstekast i finalen fekk han i andre omgang til eit kast som målte 83,72 m, nok til å sikre seg EM-tittelen. Derimot imponerte han stort i kvalfiseringa til OL-finalen i London i byrjinga av august, der han med 88,34 m presterte årsbeste i verda. I sjølve finalen sleit han, men klarte til sist 83,34 m, noko som gav han ein fjerdeplass i tevlinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2008 i Beijing: Nr 12 – 76,76 m
* VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (75,76 m)
* EM 2010 i Barcelona: Nr 9 – 77,83 m
* VM 2011 i Daegu: Nr 4 – 84,11 m
* EM 2012 i Helsingfors: Gullmedalje – 83,72 m, 49 cm framom Valerij Iordan frå Russland
* OL 2012 i London: Nr 4 – 83,34 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vítězslav Veselý» frå Wikipedia på tysk, den 1. september 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Vítězslav Veselý» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2012.*

* «Vítězslav Veselý» (på engelsk). Olympedia. Henta 17. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1994 for menn** vart avvikla på Ruddalens idrottsplats i Göteborg helga 12. og 13. mars. 34 utøvarar frå 18 land deltok i meisterskapen, av dei tre frå Noreg.

Johann Olav Koss frå Noreg vart verdsmeister for tredje gong, og er pr 2020 den siste norske verdsmeisteren i full firkamp. Koss var også bestemann på 1500 meter og 10 000 m. Nederlendaren Ids Postma, som vart andremann i meisterskapen, leia etter 500-meteren, medan norske Kjell Storelid fekk bestetid på 5 000 m.

Skeise-VM 1994
--------------


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Johann Olav Koss |  Noreg | 167,233 |
| Sølv | Ids Postma |  Nederland | 168,457 |
| Bronse | Rintje Ritsma |  Nederland | 168,566 |
| 4 | Keiji Shirahata |  Japan | 168,976 |
| 5 | Hiroyuki Noake |  Japan | 169,054 |
| 6 | Kjell Storelid |  Noreg | 170,027 |
| 7 | Andrej Anufrijenko |  Russland | 170,137 |
| 8 | Bart Veldkamp |  Nederland | 170,323 |
| 9 | Steinar Johansen |  Noreg | 170,780 |

Dato: 12./13. mars 1994

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschap schaatsen allround mannen 1994» frå Wikipedia på engelsk, den 9. desember 2020.*
**Horgen stavkyrkje** var ei stavkyrkje ved Horgen-gardane (gnr. 279 og 280) i Gran kommune i Innlandet fylke. Kyrkja var anneks til Nikolaikyrkja, hovudkyrkja i Gran. I 1570-åra vart jordegodset til kyrkja lagt under Nikolaikyrkja og inventaret overført til Hamar domkyrkje. I Jens Nilssøn si visitasskildring frå 1590-åra er kyrkja omtala som øyde, altså ute av bruk. I sorenskrivaren si utgreiing frå 1743 vert det sagt at kyrkja var «bygt af reiseplancher med spidse taarne paa», altså ei stavkyrkje. Men kyrkja var «nedfalden». Ifølgje Riksantikvaren er det funne eit gravfelt i forlenginga av gardstunet mot sør.

Fotnotar
--------

1. ↑  Sigurd Kolsrud, red. (1929). *Oslo og Hamar bispedømes jordebok 1574–1577 (Povel Huitfeldts stiftsbok)*. Oslo. s. 190–191.
2. ↑  Yngvar Nielsen (1885), red. (1981). *Biskop Jens Nilssøns visitatsbøger og reiseoptegnelser 1574–1597*. Carl Zakariasson. s. 285.
3. ↑  Brendalsmo, s. 89.

Kjelder
-------

* *Hadeland. Bygdenes historie* **1**. 1932. s. 270.
* Jan Brendalsmo: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Oppland (Riksantikvaren, 2015), s. 89
* 

* Horgen stavkyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

* *Denne artikkelen bygger på «Horgen stavkirke» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mai 2019.*
**Gulow Andorsen** (21. juni 1791–28. juli 1867) var ein norsk skipper og forretningsmann frå Mandal, samt stortingsmann for Kristiansand i 1836.

Andorsen var son til ein skipper, og vart sjølv skipper i ung alder. Deretter arbeidde han på kontoret til handelsforretninga G.F. Reinhardt i Kristiansand, der han i 1822 vart kompanjong i firmaet; Reinhardt & Co. I 1836 gjekk han ut av firmaet og etablerte si eiga forretning i Mandal, samstundes fekk han styringa over handelshuset Wattne & Co.

I si tid i Kristiansand var han borgarrepresentant og forlikskommissær, medan han i Mandal vart den fyrste ordføraren i byen. Andorsen representerte Kristiansand på Stortinget 1836, medlem av tollkomiteen. Han vart friteken for å møte ved det overordentlege storting 1836-37, grunna forretningar.

Han døydde i fødebyen Mandal, 76 år gammal.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Gulow Andorsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Modell av hormonet glukagon.
**Hormon** (frå gresk *horman*, 'set i gang') er molekyl som verker som bodberarar frå ei celle til ei anna celle eller cellegruppe. Alle fleircella organismar produserer hormon, også plantar. Hormona kan verka over kortare eller lengre avstand. 

Dei er del av det endokrine systemet, som saman med sentralnervesystemet samordnar grunnleggjande livsprosessar som fordøying og forplanting. Endokrine celler frigjev hormona i blodomløpet, andre kroppsvæsker eller direkte til nabovev.

Alle cellene i kroppen kan produsera fleire molekyl som regulerer produksjonen av andre molekyl, anten i cella sjølv eller i naboceller. Dei klassiske hormona regulerer kroppen på eit overordna nivå, heile organismefunksjonen. Dei kan òg ha meir lokale verkeområde.

Hormona kan verka på fleire ulike måtar, til dømes ved å binda seg til særskilde reseptorar på utsida av cella, ved å trenga inn i cellekroppen og starta eller stoppa ein reaksjon der, eller ved å utløysa programmert celldød. Mellom anna i fosterstadiet og puberteten kan hormon setta i gang innvikla utviklingskjeder som påverkar utviklinga til heile kroppen.

Struktur
--------

Hormona me kjenner best finst i virveldyr. Desse hormona blir delte inn i fire grupper:

1. **Aminoderiverte hormon** er kjemiske sameiningar med utgangspunkt i aminosyrene tyrosin eller tryptofan.
2. **Peptidhormon** er laga av aminosyrer lenka saman i lenker ved hjelp av peptidbindingar. Lange kjeder med hundrevis av aminosyrer blir kalla protein. Nokre protein kan òg fungera som hormon, til dømes insulin og nokre veksthormon. Desse blir ofte kalla **polypeptidhormon**.
3. **Stereoidhormon** er baserte på kolesterol.
4. **Lipid-** og **fosforlipidhormon** er bygde på ulike slags feitt.

Døme på hormon
--------------

* ACTH
* ADH
* Adrenalin
* Aldosteron
* FSH
* Gestagen
* Glukagon
* HCG
* Insulin
* Kalsitonin
* Kortisol
* LH
* Melatonin, som er laga av Serotonin
* MSH
* Oksytosin
* Parathormon
* Progesteron
* Prolaktin
* Testosteron
* Thyroksin
* Trijodthyronin
* TSH
* Veksthormon
* Østrogen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
***Völkerball*** er det andre konsertalbumet til Rammstein og det sjuande totalt. Det blei lansert 17. november 2006. Hovudopptaka er gjort i amfiteateret i den franske byen Nimes 23. juli 2005. I tillegg er det med opptak frå London, Tokyo og Moskva. Albumet blei lansert i tre utgåver i november 2006. Felles er et 60-tals USA-inspirert omslag i gullskrift på svart bakgrunn, og designelementa går igjen i detaljer på innsida av omslaga.

Standard edition
----------------

Standard edition har eitt digipack-cover, som har seks sider, som i utbretta form dannar ein kross. Sidene er pryda med svart/kvitt-fotografi tatt av den franske fotografen Frederic Batier. Pakken inneheld ein CD og ein DVD. Sporoversikt:

### Live-CD (amfiteateret i Nimes)

1. «Intro»
2. «Reise, Reise»
3. «Links 2 3 4»
4. «Keine Lust»
5. «Feuer Frei!»
6. «Asche zu Asche»
7. «Morgenstern»
8. «Mein Teil»
9. «Los»
10. «Du riechst so gut»
11. «Benzin»
12. «Du Hast»
13. «Sehnsucht»
14. «Amerika»
15. «Sonne»
16. «Ich Will»

### Live-DVD

#### Frå Nimes

1. «Reise, Reise»
2. «Links 2 3 4»
3. «Keine Lust»
4. «Feuer Frei!»
5. «Asche zu Asche»
6. «Morgenstern»
7. «Mein Teil»
8. «Stein um Stein»
9. «Los»
10. «Du Riechst So Gut»
11. «Benzin»
12. «Du Hast»
13. «Sehnsucht»
14. «Amerika»
15. «Rammstein»
16. «Sonne»
17. «Ich Will»
18. «Ohne Dich»
19. «Stripped»

#### Frå Brixton Academy i London

1. «Sonne»
2. «Rein Raus»
3. «Ohne Dich»
4. «Feuer Frei!»

#### Frå Club Citta i Tokyo

1. «Mein Teil»
2. «Du Hast»
3. «Los – Trailer»

#### Frå Sport Complex Olympiski i Moskva

1. «Moskau» (Special)

Special Edition
---------------

Special Edition har også eit Digipack-cover og har i tillegg til innhaldet i Standard Edition ein ekstra DVD med to dokumentarar:

* *ANAKONDA IM NETZ*
* *Making of the Album* *Reise, Reise*

Limited Edition
---------------

Ein av Rammsteins hittil mest eksklusive innpakningar består av ei 190 siders bildebok med svart/kvitt-bilete frå turneen og har to CD-ar og to DVD-ar på innsida av omslaget Boka har måla 27 x 31 cm. Limited Edition begge DVD-diskane frå Special Edition, men har i tillegg to CD-ar med heile konserten. 
Sporoversikt:

### Live-CD 1

1. «Intro»
2. «Reise, Reise»
3. «Links 2 3 4»
4. «Keine Lust»
5. «Feuer Frei!»
6. «Asche zu Asche»
7. «Morgenstern»
8. «Mein Teil»
9. «Stein um Stein»
10. «Los»

### Live-CD 2

1. «Du Riechst So Gut»
2. «Benzin»
3. «Du Hast»
4. «Sehnsucht»
5. «Amerika»
6. «Rammstein»
7. «Sonne»
8. «Ich Will»
9. «Ohne Dich»
10. «Stripped»
11. «Outro»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
Hovudbygget frå General Birchs gate
Noregs veterinærhøgskole sett frå Sognsveien
**Veterinærhøgskulen** , tidlegare **Noregs veterinærhøgskole** (NVH), blei oppretta i 1935 og utdannar veterinærar og dyrepleiarar og har ein omfattande forskingsaktivitet innanfor akvamedisin, mattryggleik, komparativ medisin og på sjukdommar, helse og dyrevelferd hjå pattedyr. Forskinga spelar ein sentral rolle som grunnlag for undervisinga og den faglege utviklinga.

Høgskulen driv ein omfattande doktorgradsutdanning, og tilbyr også to engelskspråklege, internasjonale masterstudium - eitt i mattryggleik og eitt i akvamedisin.

I 2014 blei NVH slått saman med Universitetet for miljø- og biovitenskap til éin institusjon under namnet Noregs miljø- og biovitskaplege universitet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Norges veterinærhøgskole 50 år : 1935-1985*. Oslo, 1985. ISBN 82-991213-0-2
* «Norges veterinærhøgskole 60 år» I: Norsk veterinærtidsskrift 1995; nr. 4. (side 265-554)
* Norges veterinærhøgskole si heimeside
* Den norske veterinærforening
* Veterinærinstituttet
* Mattilsynet
* Veterinærmedisinsk Oppdragssenter AS (VESO)
* Veterinærkatalogen (legemiddel dyr)

Kjelder
-------

1. ↑  Kai Einar Tilley, «NMBU opprettet i statsråd», lifesciences.no
**Vidkun Quislings si fyrste regjering** vart proklamert gjennom ei radiotale i Norsk rikskringkasting (NRK) den 9. april 1940. «Regjeringa» vart ikkje sitjande lenge, for allereie 15. april oppretta Høgsterett mot Quisling sitt ynskje det såkalla Administrasjonsrådet. Josef Terboven vart innsett som tysk administrator (Reichskommissar). Quisling si regjering vart i røynda avsett. På hausten 1940 fekk Quisling trass i dette rolla som politisk leiar for Josef Terboven sine kommissariske statsrådar.

Vidkun Quisling si fyrste regjering
-----------------------------------

* Regjeringssjef og utanriksminister: Vidkun Quisling
* Professor Birger Meidell, kyrkje- og undervisingsminister
* Politisjef Jonas Lie, justisminister
* Dr. Gulbrand Lunde, sosialminister
* Direktør Albert Viljam Hagelin, handels- og forsyningsminister
* Arkitekt Tormod Hustad, landbruksminister
* Professor Ragnar Schancke, arbeidsminister
* Godseigar Fredrik Prytz, finansminister
* Major Ragnvald Hvoslef, forsvarsminister

Sjå òg
------

* Liste over norske regjeringar
* Noreg under den andre verdskrigen
* Vidkun Quisling si andre regjering
**Gullstandard** er eit pengesystem der pengeeinninga er uttrykt som ei fast vektmengd gull, og der ein kvar kan krevje å få pengesetlane løyste inn i gull eller få gull i bytte for setlar.

England innførte gullstandard i 1816, som det første landet i verda. Ut over 1800-talet følgde dei fleste landa etter. I Noreg vart gullmyntfoten innført i 1875, i staden for den eldre sølvstandarden. I Russland og Japanvart gulstandarden innført i 1897.

Etter norsk gullstandard skulle grunnlaget for pengesystemet vere gull, og pengeeininga var ei krone med same verdi som vekta av 25/62 eller 0,40323 g fint gull. Gullstandarden var i Noreg suspendert frå 1914 til 1916, 1920-1928 og for godt frå 1931. I gjeldande lovverk har kroneverrdien ikkje noko formell samanheng med gullverdien.

Gullstandarden vart suspendert i dei fleste land under første verdskrigen. I England vart han suspendert for godt 21. september 1931, og dei skandinaviske landa og dei fleste samveldelanda følgde etter.

Former for gullstandard
-----------------------

Gullstandarden kan gjennomførast som

* Gullmyntfot - slik at ein kan veksle pengesetlar inn i gullmynt. I lanfd med dette systemet vil det sirkulere noko gullmynt ved sida av pengesetlane.
* Gullbarrestandard - slik at ein kan krevje å veksle større summar i pengesetlar inn i store gullbarrar, oftast på 12,5 kg.
* Gullvalutastandard - slik at ein kan veksle pengesetlane inn valuta frå eit land som har gullmyntstandard eller gullbarrestandard.

Kjelder
-------

* Johan Einarsen i *Norsk Allkunnebok* (1954)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NDL

 |
**Dosso Dossi**, eigentleg **Giovanni di Luteri**, (ca 1486–1542) var ein italiensk målar. Han vert rekna til den såkalla Ferrara-skulen og døydde i nettopp Ferrara.

Liv og gjerning
---------------

*Mytologisk scene*, ca. 1524
Dossi var truleg elev av Lorenzo Costa, og vart sterkt påverka av venetiansk kunst. I 1512 var han i arbeid i Mantova og i 1532 i Trento. Elles arbeidde han mest i Ferrara, der han frå 1514 var i sysla til fyrstehuset i byen, lengste tida som leiande hoffmålar. Her arbeidde han også med utsmykkingar av teaterrom og keramikk, såkalla majolikaer.

Han måla både altarbilete og mytologiske og allegoriske framstillingar. Dei fleste tema henta han frå antikken og frå kristendomen. Eit visst romantisk drag i ein del verk kan vere inspirert av venen og åndsbroren Ludovico Ariosto. Mellom andre laga Dossi bilete som det allegoriske *Dei tre stadia i menneskelivet*, dei antikke *Circe og elskarane hennar i eit landskap* og *Aeneas og Akhates ved den libyske kysten*, samt *Kristi fødsel* og *Kvile under flukta frå Egypt*, begge med tema frå Bibelen. Han måla elles fleire gode portrett, mellom andre av hertugen Herkules II av Este.

Dossi var den leiande målaren i Ferrara i det 16. hundreåret. Han merka seg særleg ut gjennom bruken av lysande fargar, og elles med fantasi og humor. Dossi forma også det reine sjangermåleriet og la mykje arbeid i attgjevinga av dei små ting, som frukt og blomar. Han arbeidde ein del i lag med broren Battista Dossi; fleire veggmåleri i Ferrara-slottet og ein heil del andre verk synest å ha kome i stand gjennom dette arbeidsfellesskapet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dosso Dossi» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dosso Dossi**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Historisk rekonstruksjon av ein utrusta romersk centurion.
Kenotafen til Marcus Caelius, som var centurion i legion XIIX og fall i slaget ved Teutoburgerskogen
**Centurion** (latin *centurio*; gresk κεντυρίων, *kentyríōn* eller ἑκατόνταρχος, *hekatóntarkhos*) var ein profesjonell militær befalingsmann i den romerske hæren. Etter Marius sine militærreformer i 107 f.Kr. hadde ein centurion kommando over eit *centurie* på omtrent 100 menn, der 20 var ikkje-stridende støtte.

Ein centurion bar truleg en sølvforgylt rustning som vyrdeteikn. Ein senior centurion kommanderte kohortar eller hadde seniorstabposisjon i sin legion. Ein hadde også centurionar i den romerske marinen. I den bysantinske hæren var dei også kjende under nemninga *kentark* (gresk κένταρχος, *kentarchos*).

Kjelder
-------

1. ↑   «centurion (n.)», *Online Etymology Dictionary*
2. ↑  «Marius Reforms the Legions», *UNRV History*
3. ↑   Kazhdan, Alexander, red. (1991): *Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford University Press, ISBN 978-0-19-504652-6, s. 1120–1121

* *Denne artikkelen bygger på «Centurion» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juni 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Signe Swensson** (23. november 1888–22. april 1974) var ein norsk lege og Høgre-politikar. Ho var stortingsrepresentant frå 1931 til 1936.

Medisinsk karriere
------------------

Signe Swensson hadde studenteksamen frå Trondhjems katedralskole frå 1911, lærerinneeksamen frå Kristiania lærerskole frå 1912, medisinsk embedseksamen frå 1922 og dessutan studium i hudsjukdomar ved Rikshospitalet og klinikkar i Paris, Berlin, Wien, New York og Chicago. Swensson var lærar ved folkeskolen i Trondhjem 1913–1917, kandidat ved Trondhjem sykehus, Ullevål sykehus og Rikshospitalet 1923–1925, distriktslege på Frøya og fiskerilege på Titran og Halten vinteren 1926, fiskerilege på Skrova i Lofoten vinteren 1927 og lege med hudsjukdomar som spesialitet i Trondhjem frå 1927. Frå mai 1945 var ho styrer ved poliklinikk og sjukehusavdeling for veneriske sjukdomar hos kvinner i byen.

Politikk
--------

Swensson var aktiv i politikken og organisasjonslivet som formann i Trondhjems Kvinneråd frå 1930, innvald på Stortinget frå Trondheim og Levanger 1931–1936, formann i Norges Yrkeskvinners Landsforbund 1936–1946, medlem av Trondheim bystyre 1937–1947, medlem av Statens bustadsplankomite av 1938 og viseformann i Trondheim skulestyre 1939–1945. Ho var viseformann og fungerande formann i Norsk Kvinnesaksforening. På Stortinget var ho sekretær i Helsekomiteen 1931–1933 og medlem av Universitets- og fagskolekomiteen 1934–1936. Som stortingskandidat i 1930 brukte ho slagordet «Signe Norge, Signe Høire, Signe Swensson!» på plakatar.

Familie
-------

Ho var dotter av den svenskfødde kjøpmannen Pehr Gustaf Swensson og syster av overlege Nils Victor Swensson.

Kjelder
-------

1. ↑  Øksendal, Lars; Jenssen, Frank; Skjøtskift, Ingrid; Fjellbu, Arne, red. (1993).

---

* *Denne artikkelen bygger på «Signe Swensson» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Signe Swensson». Arkivert 2016-08-16 ved Wayback Machine. Norsk senter for forskingsdata.

| * v
* d
* e
Leiarar for Norsk Kvinnesaksforening |
| --- |
| 
* Hagbard Emanuel Berner
* Anna Stang
* Ragna Nielsen
* Anna Bugge
* Ragna Nielsen
* Randi Blehr
* Fredrikke Marie Qvam
* Randi Blehr
* Aadel Lampe
* Fredrikke Mørck
* Anna Hvoslef
* Kitty Bugge
* Margarete Bonnevie
* Dakky Kiær
* Ingerid Gjøstein Resi
* Marit Aarum
* Signe Swensson
* Eva Kolstad
* Clara Ottesen
* Kari Skjønsberg
* Karin M. Bruzelius
* Sigrun Hoel
* Irene Bauer
* Siri Hangeland
* Bjørg Krane Bostad
* Kjellaug Pettersen
* Siri Hangeland
* Berit Kvæven
* Torild Skard
* Margunn Bjørnholt
* Marit Nybakk
* Karin M. Bruzelius
* Anne Hege Grung

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Tunge** |
| TungeTunge |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** Datamangel |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Orden:** | Flyndrefisk Pleuronectiformes |
| **Familie:** | Tungefamilien Soleidae |
| **Slekt:** | *Solea* |
| **Art:** | **Tunge** *S. solea* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Solea solea***Linnaeus, 1758 |

**Tunge, tungeflyndre, sjøtunge** eller **skosole** (*Solea solea*) er ein flyndrefisk i tungefamilien.
Fisken kan verta opptil 20 år gammal, 70 cm lang, og vega 4 kg.

Tunga vert rekna som ein velsmakande flyndrefisk. 

Han er utbreidd langs kysten av Atlanterhavet, frå Senegal opp til Trondheimsfjorden i nord. I tillegg finst han i mesteparten av Middelhavet og langs kysten av Sør-Afrika. Om vinteren trekkjer han seg tilbake til dei noko varmare vatna i sør i Nordsjøen.

Dei små auga sit tett saman på den høgre sida til fisken. Dette gjer at han kan liggja halvveges nedgraven i sanden medan han ventar på at eit potensielt bytte skal koma forbi.
I likskap med andre flyndrer har sjøtunga vanleg fiskeform som ung, men går tidleg gjennom ein metamorfose der det eine auget flyttar seg. Dette skjer når fisken er ca. ein centimeter stor.

Kjelder
-------

1. ↑  «Tunge Solea solea (Linnaeus, 1758)». Artsdatabanken. Henta 15. juli 2018.

Litteratur
----------

* Torsvik, Mortensen, Nedreaas (red.) Fiskeribiologi ISBN 82-529-1720-8
Fiskemjøl
**Fiskemjøl** er mjøl produsert av inntørka fiskeavfall, overskotsfisk og av slik fisk som ikkje vert rekna som mat for menneske. Tidlegare vart fiskemjøl laga av fisk eller fiskeavfall som vart tørka naturleg i lufta, men no vert mjølet laga av kunstig tørka råstoff. Fiskemjøl vert for det meste nytta til dyrefôr, mellom anna for gris, fjørfe, pelsdyr og oppdrettsfisk.

Fiskemjøl er særs verdfullt som dyrefôr på grunn av høgt innhald av protein, om lag seksti til sytti prosent, kalsiumfosfat og anna mineralstoff. Under den andre verdskrigen vart det òg laga fiskemjøl til menneskeføde, men i normale tider har ikkje slik produksjon vorte nokon suksess. Det har til tider likevel vore ein mindre produksjon av fiskemjøl til menneskeføde som matvarehjelp til folk i katastrofeområde, og dette går då føre seg etter dei særleg strenge krava til råstoffet og produksjonsutstyr som gjeld for matvarer.

Kjelder
-------

1. 1 2  «fiskemel». *Store norske leksikon* (på norsk). 25. april 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* NDL

 |
Signaletterretningsanlegg i Storbritannia
**Signaletterretning** (**SIGINT**) er ein etterretningsdisiplin som baserer seg på oppfanging av signal, til dømes ved radiospaning. SIGINT inneber ofte kryptoanalyse og dechiffrering.

Mellom organisasjonar som hovudsakleg driv signaletterretning er Etterretningstenesta (Noreg), Government Communications Headquarters (Storbritannia), National Security Agency (USA), Defence Signals Directorate (Australia), Communications Security Establishment (Canada) og Försvarets radioanstalt (Sverige).

Signaletterretning (SIGINT) er delt i fleire nye element - sambandsetterretning (COMINT), elektronisk etterretning (ELINT) og FISINT.

Disiplinen består i å fanga opp elektromagnetiske impulsar frå fienden av militær interesse. Eiga innsamling av slike impulsar kan vera i verksemd over lang tid på ein passiv måte, slik at fienden ikkje oppdagar det.
Det er viktig å etablera eit normalbilete over kva for signaler som finnst innafor gjevne område, slik at ein kan oppdaga endring i dette biletet og freista tolka kva dette kan tyda på. Difor må SIGINT drivast 24/7 heile året om det skal ha avgjerande verknad på den strategiske situasjonen. Dette gjeld ikkje like mykje på operasjonelt og taktisk nivå.

Referansar
----------

1. ↑  Polmar, Norman "The U. S. Navy Electronic Warfare (Part 1)" *United States Naval Institute Proceedings* October 1979 p.137

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Signaletterretning» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juni 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* NSAs oversyn over SIGINT (engelsk)
* USAF brosjyre om kjelder for etterretning (engelsk)
* Etterretningsprogrammer og system (engelsk)
Koordinatar: 40°22′25″N 49°51′9″E﻿

**Regjeringsbygget** (aserbajdsjansk *Hökumət evi*) i Baku er eit regjeringsbygg for forskjellige ministrar i Aserbajdsjan. Bygget ligg ved Neftchiler aveny mot Baku Bulvar ved Azadliqplassen‎. Baksida av bygget går langs den travle Uzeyir Hajibeyov gate i sentrum av Baku. Regjeringsbygget vart oppført for 5500 personar.

Historie
--------

Regjeringsbygget på eit sovjetisk frimerke
I 1924-1927 vart det planlagd fleire store regjeringsbygg for Baku. I 1934 annonserte sovjetiske styresmakter eit anbod for bygginga av Baku Sovjet-palass (seinare omdøypt Regjeringsbygget). Konkurransen vart vunnen av dei kjende arkitektane Lev Rudnev, V.O. Munts og K. Tkatsjenko (deltakar). Med somme endringar i prosjektet, vart bygginga av Regjeringsbygget utført frå 1936 til 1952. Bygginga førte òg til bygginga av Leninplassen (seinare kalla Azadliqplassen, eller Fridomsplassen) føre byggverket. I 1955 vart det reist eit monument til Vladimir Lenin ved Azadliqplassen, laga av D.M. Garyaghdi. I tillegg til hovudbygget vart det bygd fleire andre bygg i 1960- og 1970-åra kring plassen, som hotella Azerbaijan og Absheron. Leninstatuen vart seinare fjerna av sjølvstenderørsla i Aserbajdsjan etter Svart januar og Leninplassen fekk namnet Fridomplassen (Azadliqplassen).

Etter sjølvstendet
------------------

Bygningen husa etter sjølvstendet i 1991 mange organisasjonar og føretak. Etter at bygningen vart renovert, vart alle føretaka flytta til andre stader i byen og kontora vart nytta av statsorganisasjonar.

I 2006 starta ei renovering av bygg og dette prosjektet var ferdig i 2010. Bygningen ligg i sentrum av Baku og er av dei mest vitja attraksjonane i Aserbajdsjan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Government House, Baku» frå Wikipedia på engelsk, den 17. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Reconstruction of Government House in Baku cost $40 million». Arkivert frå originalen 6. juli 2011. Henta 17. april 2012.
2. ↑  
«Илюстрация "Руднев Л. В. Мунц В. О. Дом правительства (Баку)" в Большой Советской Энциклопедии». Henta August 18, 2010.
3. ↑  «HÖKUMƏT HÖKUMƏT EVİNƏ KÖÇÜR: YAXIN VAXTLARDA NAZİRLƏR KABİNETİ YERİNİ DƏYİŞƏCƏK». Arkivert frå originalen 17. juli 2011. Henta 18. august 2010.
4. ↑  «Reconstruction of Government House in Baku cost $40 million». Arkivert frå originalen 6. juli 2011. Henta 18. august 2010.
5. ↑  
«Sites of Interest in Baku». Henta 18. august 2010.
Koordinatar: 60°30′17″N 6°37′57″E﻿
**Folkedal kraftverk** ligg ved Folkedal i Granvin herad i Hordaland. 
Vasskraftverket utnyttar eit fall på 336 meter i Folkedalselva mellom Svortetjørn og Øvre Folkedal. Krokavatnet er magasin for kraftstasjonen og kan regulerast med åtte meter.

Kraftverket vart bygd i 1939 av Granvin herad, og opprusta i 1962. 

Årleg produksjon er på ca 9.21 GWh. Installert effekt er 0.95 MW.

Det er planar om oppgradering av anlegget. Dei gjekk i utgangspunktet på å hente vatn også frå Kvanndalselva til kraftverket, men dette er det no gått bort frå. Etter dei opphavlege planane skulle kraftverket få ein produksjon på 60 GWh årleg. Dei noverande planane vil føre til at kraftverket skal få ein årleg produksjon på 25,5 GWh etter utbygging og opprusting.

Det er det interkommunale Indre Hardanger Kraftlag AS som eig kraftverket.

Andre nettstader
----------------

* Eldre fotografi av Folkedal kraftverk, nedst på sida[*daud lenkje*]

Kjelder
-------

* «Melding om planlegging av Folkedal kraftverk i Folkedalselva», Indre Hardanger Kraftlag, september 2004[*daud lenkje*]
* Hordaland: «Vel minste alternativet i Folkedal», 4. januar 2008 Arkivert 2008-01-05 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Folkedal kraftverk» frå Wikipedia på bokmål, den 8. juli 2008.*
|  |
| --- |
| ***I See the Rain***  Singel av The Marmaladefrå albumet *There’s A Lot Of It About* |
|  |
| B-side | Laughing Man |
| **Utgjeve** | 25. august 1967 |
| **Studio** | CBS Studio i London |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 4:05 |
| **Selskap** | CBS Records |
| Låtskrivar(ar) | Junior Campbell, Dean Ford |
| **Produsent** | Mike Smith |
|
| The Marmalade-kronologi |
| «Can’t Stop Now»(1966) | *I See the Rain* | «Man in a Shop»(1967)
 
 |

«**I See the Rain**» er ein song frå 1967 av The Marmalade, skriven av sologitaristen William Junior Campbell og vokalisten Dean Ford.

Dette var den tredje singelen deira for CBS Records etter at dei i 1966 endra namn frå Dean Ford and the Gaylords og byta selskap frå Columbia (EMI) til CBS. Singelen kom ut eitt år før den første suksessen deira i Storrbritannia, «Lovin' Things». Den sjølvskrivne innspelinga vart hylla av Jimi Hendrix som «den beste innspelinga i 1967»

Singelen gjekk til topps i Nederland det same året. Graham Nash frå The Hollies bidrog til innspelinga, men singelen gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia. Songen, som har ein typisk psykedelisk stil frå midten av 1960-åra, har sidan blitt ein kultklassikar og har blitt covra av artistar som Susanna Hoffs frå The Bangles og Matthew Sweet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «I See the Rain» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «I See the Rain - Marmalade - Song Info». *AllMusic*. Henta 4. august 2019.
2. ↑  «Marmalade - Biography & History». *AllMusic*. Henta 4. august 2019.
3. ↑  «Under the Covers, Vol. 1 - Susanna Hoffs, Matthew Sweet - Songs, Reviews, Credits». *AllMusic*. Henta 4. august 2019.
**Bergeronprosessen** eller **Bergeron-Findeisen-prosessen** er prosessen bak danning av nedbør i kalde skyer ved at iskrystallar veks. Dette skjer mest på midlare og høgare breiddegrader. Teorien bak prosessen blei framsett av den svenske meteorologen Tor Bergeron i lag med den tyske meteorologen Walter Findeisen.

Vassdampen sitt mettingstrykk er større over vatn enn over is. Derfor vil vatnet vere ute av likevekt med vassdamptrykket i kalde skyer og vil fordampe for å nå likevekt. Isen kondenserer vassdampen og veks til større iskrystallar. Etter kvart vil iskrystallane bli store nok til å falle. Då kan dei kollidere med andre iskrystallar og vekse seg enno større. Denne kollisjonsprosessen kallar ein koalesens. Ein meiner i dag at dette er ein av dei mest vanlege metodane ein får danna nedbør på, sidan dei fleste skyene i atmosfæren er kalde. Det er som regel berre på lågare breidder, som tropiske strøk, at ein har varme skyer der temperaturen ikkje er under 0 °C nokon stad i skya.
|  |
| --- |
| **Bergfrue** |
| BergfrueBergfrue |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Sildreordenen Saxifragales |
| **Familie:** | Sildrefamilien Saxifragaceae |
| **Slekt:** | Sildreslekta *Saxifraga* |
| **Art:** | **Bergfrue** *S. cotyledon* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Saxifraga cotyledon***L. 1753 |

**Bergfrue** (*Saxífraga cotyledon*) er ein fleirårig fjellplante i sildrefamilien.

Utsjånad
--------

Bergfrua har ein basal bladrosett. Rosetten veks i fleire år før han vert så kraftig at han kan blomstre. Då spring det ut ein kraftig blomsterstand med meir enn hundre kvite blomstrar; bergfrua kan blomstre i mange veker. Oftast er bergrua rundt 25 cm høg, men ho kan nå meir enn halvmeteren Etter fruktmogninga døyr bladrosetten. Nye bladrosettar for nye planter vert laga ved vegetativ formeiring i åra før plante blømer.

Økologi
-------

Bergfrua veks i bergsprekker og på fjellhyller, gjerne på utilgjengelege stader. Helst vil ho ha kalkhaldig berg. Ho treng luft med god råme, difor veks ho ofte under fosserøyk. Ho har hovudleveområdet sitt i Noreg, men finst òg i Jämtland og i Lapplandsfjella, på Island, i Alpane og i Pyreneane.

Kultur
------

Bergfrua er kåra til norsk nasjonalblomster (ved sida av røsslyng), fylkesblomster i Møre og Romsdal og kommuneblomster i Valle kommune. Ho har mange folkelege namn:

* Fjelldronning
* Bergabrur
* Lilja
* Venegut
* Sifylle (Telemark)

Etter bløminga døyr bladrosetten. Dei små bladrosettane er frå vegitativ formeiring tidlegare år

Kjelder
-------

* Johannes Lid *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
* C.A:M. Lideman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8
* Knut Fægri: *Norges planter* J.W. Cappelens Forlag 1958
* Botanisk museum

1. ↑  «Nasjonalblomst og fylkesblomster», *nhm2.uio.no*, henta 17. februar 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bergfrue**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa

 |
**Folgefonntunnelen** er ein vegtunnel som går under Folgefonna frå Eitrheim i Ullensvang kommune til Austrepollen i Kvinnherad kommune. Folgefonntunnelen vart opna av samferdsleminister Terje Moe Gustavsen og den danske kollegaen, trafikkminister Jacob Buksti den 15. juni 2001. Delar av kostnadane med tunnelsen vert betalt med bompengeinnkreving. Folgefonntunnelen er ca. 11,1 kilometer lang. I samband med prosjektet vart det bygd 1,3 km ny veg i Kvinnherad. I Odda vart det bygd 300 meter ny veg, i tillegg til 100 meter lokalveg. 

Tunnelen betra sambandet mellom ytre og indre delar av Hordaland fylke. I tillegg opna vegen for ein ny køyreveg mellom Oslo og Bergen. For å vidareføra prosjektet vart det òg bygd ein tunnel mellom Austrepollen og Jondal, den såkalla Jondalstunnelen. Denne opna i september 2012.

Referansar
----------

1. 1 2  *Nasjonal vegdatabank* , Wikidata Q55698494
2. ↑  «Trafikkdata Fv49 Folgefonntunnelen». Statens vegvesen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Folgefonntunnelen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |