recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Slaget på Santo Domingo*, eit måleri av January Suchodolski som viser ein kamp mellom dei polske troppane i fransk teneste og dei haitiske rebellane
**Den haitiske revolusjonen** (1791–1804) var ein periode med store konfliktar som omfatta det einaste slaveopprøret i Amerika som slavane har gått sigrande ut av. Resultatet vart at Haiti vart oppretta, som den fyrste sjølvstendige republikken som var styrt av ikkje-kvite. I tida før revolusjonen var Haiti ein fransk koloni og heitte Saint-Domingue.

Gjennom revolusjonen frigjorde afrikanarar og personar med afrikansk opphav seg frå fransk kolonisering og slaveri. Sjølv om det fann stad mange slaveopprør på denne tida, var det berre revolusjonen på Saint-Domingue i 1791 og utover som var framgangsrik nok for å frigjere ei heil øy.

Haiti gjekk frå å vere ein fransk koloni til ein sjølvstyrt stat gjennom ein prosess som sette djupe spor etter seg. Systemet som dei franske slaveeigarane etablerte, innebar vald og truslar for å få opp effektiviteten. Dette valdsbaserte systemet overlevde revolusjonen og heldt fram i den nyfødde republikken, ettersom ein kvit elite tok den politiske og økonomiske makta.

Historikarar har tradisjonelt rekna ein voodooseremoni i august 1791 med Dutty Boukman som den utløysande årsaka til revolusjonen, men eigentleg var bakgrunnen for opptøyane meir kompleks enn som så.

Kjelder
-------

* «Haitiska revoutionen» på Wikipedia på svensk, innhenta 23. april 2010.

### Referansar

1. ↑  «A Brief History of the Caribbean» av Jan Rogozinski (New York: Facts on File, Inc. 1999 – Revised Edition), s. 85, 116–118, 133, 158, 164–167 og 169.
2. ↑  «Haiti: Historical Setting» på Kreyol.com.
3. ↑  «Prelude to the Revolution: 1760 to 1789 Arkivert 2007-01-04 ved Wayback Machine.» by Bob Corbett.
**Daniel** og **Miguel Falcon Græsdal** (fødd 5. juli 1995 i Græsdal) er ein norsk trekkspelarar frå Skodje i Møre og Romsdal. Tvillingane er kjend for å spele duett. I 2010 vann dei NM-gull i klassen for duettar i trekkspel (til og med 15 år), då dei oppnådde fleire poeng enn konkurrentane sine (105). Norgesmeisterskapet vart halde i Mo i Rana. Året før vann dei NM-sølv i Orkdal (også til og med 15 år), og i 2012 vann dei bronse i Namsos (frå og med 15 år). Saman med Ørskog Trekkspelorkesters gammeldansgruppe fekk dei bronse i 2011 i Skien.

Duoen byrja å spele då dei var sju år gamle og held på framleis. Kvart år deltek dei på Distriktsmeisterskap og Norgesmesiterskap i trekkspel. Distriktsmeisterskapa har dei vunne fleire gongar, både som solistar og duo. Brørne spelar også for Ørskog Trekkspillorkester som dei har gitt ut plate med. Deira store draum er å vidareutvikle seg til dei er på eit høgt nivå, der dei kan bruke trekkspelet aktivt, til dømes til å undervise, delta på konsertar eller til dei kan halde eigne konsertar.

Kjelder
-------

1. ↑  NRK Møre og Romsdal (4. juli 2010): *Tvillingar (14) vann NM-gull*, henta 9. januar 2013
2. ↑  Kulturkalender.no (19. september 2010): *Norsk trekkspillparade på Akershus festning*, henta 9. januar 2013
3. ↑  Trekkspillforbundet.no (3. juli 2011): *Resultater fra NM i trekkspill 2011*  Arkivert 2012-07-31 ved Wayback Machine. henta 8. januar 2013
4. ↑  Drømmestripendet.no (2012): *Miguel og Daniel Falcon Græsdal*, henta 6. januar 2013

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Håvard Svendsrud m/ elever spiller Piccolo-polka av Harald Henschien*
**Mysen** er ein by i Indre Østfold kommune i Østfold. Han var administrasjonssenteret i Eidsberg kommune. Byen er eit kommunikasjons- og handelssenter med ein del industri, særleg næringsmiddelindustri, grafisk industri og verkstadindustri. Her ligg Heggen og Frøland tingrett. Det er også vidaregåande skole på Mysen. Like utanfor tettstaden ligg verksemda Edwin Ruud, eit distriktspsykiatrisk senter under Sykehuset Østfold. Det er travbane og utstillingsplass på bygda Momarken i nord.

Namnet «Mysen» kjem frå den gamle garden Mysen (norrønt *Mysin*, frå *Mosvin*), fordi tettstaden er reist på grunnen til garden. *Mosi* kjem frå 'myr', mens *vin* kjem frå 'eng'.

Historie
--------

Mysen blei til rundt stasjonen med same namn på Østre linje, jernbanelinja gjennom Indre Østfold-distriktet, som blei opna for trafikk i 1882. Etter fyrst å ha vore ein såkalla bygningskommune, blei Mysen sjølvstendig kommune 1. juli 1920, då han blei skild ut frå Eidsberg kommune. 1. januar 1961 blei Mysen slått saman med Eidsberg att. Rundt Mysen ligg også Hærland, Eidsberg, Trømborg og Slitu. Mysen har også Momarken travbane, fengsel. Eidsberg kommune vedtok at Mysen kan kalle seg by frå 1997.

Kultur og idrett
----------------

Museum på Folkenborg i søre del av tettstaden.

Mysen har eit fotballag i 3. divisjon, Mysen IF.

Samferdsel
----------

Europaveg 18 (Oslo–Ørje–Stockholm) går gjennom nordre del av busetnaden og blir kryssa av riksveg 22 Lillestrøm–Halden. Elles er den samband nordaustover til Rødenes via fylkesveg 123. Østfoldbanens austre linje har stasjon i Mysen, endestasjon for lokalsamband med Oslo. Herfrå går det bussruter til resten av indre Østfold og til Oslo.

Folk frå Mysen
--------------

* Helge Rykkja (1943—2020), forfattar, lokalpolitikar (Raudt), lærar
* Jan Garbarek (f. 1947), musikar, jazzsaksofonist, komponist
* Cecilie Løveid (f. 1951), diktar

Kjelder
-------

1. ↑  «Preposisjonsbruk». Språkrådet. 18. mars 2015.
2. ↑  Linje 9 Arkivert 2020-08-08 ved Wayback Machine.. ostfold-kollektiv.no. Vitja 11. mai 2020

* «Mysen – tettsted» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Eidsberg kommune Arkivert 2005-02-12 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
**Olympic Valley** (tidlegare kjend som **Squaw Valley**) er ein tettstad ved elva Truckee i Placer County aust i California i USA. Olympic Valley er kjend for å ha vore arrangørby for Vinter-OL 1960. I 2016 hadde Olympic Valley 823 innbyggjarar.

Olympic Valley ligg i fjellområda aust i California, ved breidda av elva Truckee, i nærleiken av Lake Tahoe på grensa mellom California og Nevada. Olympic Valley ligg kring 125 km unna delstatshovudstaten i California, Sacramento, kring 40 km unna delstatshovudstaden i Nevada, Carson City, og kring 50 km unna Reno i Nevada. Oppover fjella mot vest ligg Palisades Tahoe og OL-landsbyen.

Olympiske vinterleikar
----------------------

Utdjupande artikkel for dette emnet er Vinter-OL 1960.

Gondolbanen som fraktar personar opp til Palisades Tahoe.
Olympic Valley var arrangørby for Vinter-OL 1960, og er den minste byen OL har vore halden i. Under avstemminga om kvar ein skulle halda leikane vann Olympic Valley den fyrste runden med 30 stemmer, mot dei andre kandidatane, Innsbruck i Austerrike, Garmisch-Partenkirchen i Tyskland og St. Moritz i Sveits. Olympic Valley og Innsbruck gjekk vidare til andre runde, der Olympic Valley vann med 32 stemmer mot 30

665 personar frå 30 land deltok i leikane. Det var til saman åtte ulike idrettar: skiskyting, ishockey, kunstløp, hurtigløp, alpint, langrenn, kombinert og skihopp.

Palisades Tahoe, som fram til 2021 heitte Squaw Valley Ski Resort, var arena for OL-øvingane. Dette er eit av dei største vintersportsstadene i USA. Han er den nest største vintersportsstaden i Lake Tahoe-området, etter Heavenly Mountain Resort, som ligg lenger mot søraust. Olympic Valley Ski Resort er 15 km² stort og har 30 stolheisar.

1. ↑  «Olympic Valley (zip 96146), California». Sperlings Best Places. Henta 28. februar 2018.
2. ↑  Johanson, Mark (26. juli 2012). «5 Olympic Host Cities You’ve (Probably) Never Heard Of That You’ll Want To Visit». *International Business Times*.  CS1 maint: Date and year (link)
Polesie (i gult) på eit kart over Ukraina
**Polesie** (eller *Polesia* og *Palessie*) er ei av dei største myrlendte områda i Europa i sørvestlege delar av Den austeuropeiske sletta, hovudsakleg i Belarus og Ukraina, men òg delvis innanfor Polen og Russland. Sumpområdet i Polesie vert kalla Pinsk-myrene (etter byen Pinsk) eller Pripjat-myrene (etter elva Pripjat). 

Namnet Polesie har ei slavisk rot og tyder noko slikt som «skogområde». *Polesie* er den polske stavinga, belarusisk Палесьсе, *Paleśsie*; ukrainsk Полісся, *Polissia*; russisk Полесье, *Polesie*; latin: *Polesia*.

Ein innbyggjar i Polesie vert kalla *Palašuk* på belarusisk, *Polisjtsjuk* på ein lokal ukrainsk dialekt, *Poleszuk* på polsk og *Polesjtsjuk* på russisk

Geografi
--------

Polesie er eit myrområde mellom elva Pripjat i sørlege område av Belarus (Brest, Pinsk, Kalinkavitsjy, Homel), nordlege delar av Ukraina (i oblasta Volyn, Rivne, Zjytomyr, Kiev, og Tsjernihiv), og delvis Polen (Lublin) og Russland (Brjansk). Det er ei slette innanfor nedslagsområdet til elvene Vestre Bug og Pripjat. Dei to elvene er knytt saman av Dnepr-Bug-kanalen, som vart bygd i tida rundt Stanisław August Poniatowski, den siste kongen i Den polsk-litauiske realunionen.

Av store sideelver til Pripjat finn ein Horyn, Stokhod, Styr, Ptyts og Jasielda. Dei største byane i området er Pinsk, Stolin, Davyd-Haradok. Store myromådet vart frå 1960- til 1980-talet tørrlagd og brukt som jordsbruksområde. Ein meiner at dette har skada miljøet rundt elveleiet til Pripjat. 

Langt meir alvorleg er derimot etterverknadane etter Tsjernobylulukka. Store område vart forureina av radioaktive stoff, og området vert rekna som for farleg å bu i.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Polesia frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC

 |
Koordinatar: 24°20′N 52°36′E﻿

**Sir Bani Yas** (arabisk صير بنى ياس) er ei øy 170 km sørvest for Abu Dhabi, hovudstaden i Dei sameinte arabiske emirata. Ho ligg 9 km utafor Jebel Dhanna, som er kryssingspunkt til andre øyar som Dalma. Sir Bani Yas er 17,5 km frå nord til sør og 9 km frå aust til vest. Øya hadde tidlegare det største viltreservatet i Arabia. Det dekkjer 87 km² og vart oppretta i 1977 av sjeik Zayed Bin Sultan Al Nahyan. Takka vere tiår med bevaringsarbeid og økologiske investeringar, er øya no heimstad til tusenvis av frie dyr og fleire millionar tre og planter.

Historie
--------

Namnet Sir Bani Yas kjem frå bani yas-stamma, som var dei første som busette seg i Abu Dhabi. Sir Bani Yas er toppen av ein saltdom som vart skapt for millionar av år sidan av geologiske krefter. Dei første menneska kom til øya for fleire tusen år sidan. Ein har oppdage 36 arkeologiske funnstader på øya. Ein av dei eldste stadane er ruinane av eit nestoriansk kristent kloster, datert attende til 600 evt.

Sir Bani Yas vart først nemnt i europeisk litteratur kring 1590, då den venetianske gullsmeden Gasparo Balbi lista opp «Sirbeniast» som ei øy der ein ofte fann perler. Ho vart skildra i detalj i 1820- og 1850-åra av britiske marineoffiserar som kartla den nedre delen av Persiabukta.

I 1971 vart sjeik Zayed den første presidenten i Dei sameinte arabiske emirata, og valde øya som tilfluktsstad. I 1977 forbaud han all jakt på øya og starta å utvikle staden som eit viltreservat. Det vart planta millionar av tre og fleire dyreartar vart innført på øya, som gaselle, oryx, lama, nandu, sjiraff og struts. Då reservatet var oppretta, ønskte sjeik Zayed å dele resultata med verda, og opna øya for turistar i helgene. Desse turane vart så populære at ein ofte måtte bestille tur eit år i forvegen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sir Bani Yas Island» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Sir Bani Yas evt.IAS Guide». *adias-uae.com*. Abu Dhabi Islands Archeological Society. Henta 6. juni 2016.
2. 1 2  «Historical Timeline». *sirbaniyasisland.com*. Sir Bani Yas Island, Desert Islands. Henta 6. juni 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sir Bani Yas**

* Sir Bani Yas - Abu Dhabi Islands Archaeological Survey
* Desert Øyar ificial website

| * v
* d
* e
 Emiratet Abu Dhabi |
| --- |
| Byar og område | Abu al Abyad**·** Abu Dhabi**·** Al Ain**·** Al-Aryam**·** Al Jahar**·** Al Maryah Island**·** Al Mushrif**·** Al Nahyan**·** Dalma**·** Dasøya**·** Habshan**·** Halat al Bahrani**·** Khalifa by**·** Liwa-oasen**·** Marawah**·** Mussafah**·** Ruwais**·** Sila**·** Sir Bani Yas**·** Sowwah-plassen**·** Swaihan**·** Yasøya |
Sydneshaugen skole
**Det humanistiske fakultet** (tidl. Historisk-filosofisk fakultet (1946 - 2007)) er det største fakultetet ved Universitetet i Bergen. Fakultetet er blant dei beste innan sitt felt i Norden.

Fagtilbod
---------

Fakultetet har ca. 3700 studentar og 460 tilsette. I dag tilbyr fakultetet 12 årsstudium, 19 bachelorprogram, 27 masterprogram og 3 integrerte masterprogram. Leiar for fakultetet er dekana Margareth Hagen.

Institutta
----------

Fakultetet er delt inn i fire institutt og to senter:

* Institutt for arkeologi, historie, kultur- og religionsvitskap (AHKR)
* Institutt for lingvistiske, litterære, og estetiske studium (LLE)
* Institutt for framandspråk (IF)
* Institutt for filosofi og førstesemesterstudium (FOF)
* Senter for vitskapsteori (SVT)
* Senter for kvinne- og kjønnsforsking (SKOK)

Bygget
------

Fakultetet består av fleire bygg. HF-bygget ligg ved Sydnesplassen 7 på Sydneshaugen, Nygårdshøyden, ved Universitetsbiblioteket i Bergen og Johanneskyrkja. I tillegg benyttar fakultet auditorium og grupperom ved Sydneshaugen skole, Sydnesplassen 9, og fleire andre bygg i nærleiken. Dekanatet og den øvste administrasjonen ved fakultetet held til i Håkonsgaten. Griegakademiet held til ved Nygård skole.

Studentdemokrati og aktivitetar
-------------------------------

Humanistisk studentutval (HSU) er HF-studentane sitt talerøyr andsynes administrasjonen på fakultetet og universitetet elles. I tillegg til det studentpolitiske organiserer HSU fadderveka, ein årleg revy, eit arbeidslivsutval og studentpuben Ad fontes. I tillegg er det fleire fagutval som arrangerer fagrelaterte aktivitetar for studentane ved dei forskjellige faga.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fakultetet si heimeside
* HSU - Studentutvalet ved HF Arkivert 2013-10-08 ved Wayback Machine.

60°23′15.349″N 5°19′4.7604″E﻿
**Einar Eimhjellen** (fødd 4. mars 1938 i Naustdal) er ein norsk folkemusikar. Han er spelemann, organisator, og pådrivar for tradisjonsmusikk i Sunnfjord. Eimhjellen var med på å skipe Naustedalen spelemannslag i 1953. I fleire år var han musikalsk leiar for spelemannslaget. Han har og vore styreleiar for laget i mange år. Frå 1996 til 2000 var han styreleiar for Sogn og Fjordane Folkemusikklag. I 1980 skipa han runddansorkesteret Naustedølen. 

Einar Eimhjellen har gjeve ut platar saman med Naustedalen spelemannslag, Naustedølen, Naustedalen toradargruppe og Einar Eimhjellens gamaldansorkester. I tillegg til å sleppe egne plater, har Eimhjellen drive mykje innsamlingsarbeid. Mellom anna har han gjort lydopptak av spelemannen Nils Furnes på 1970- og 1980-talet. Han har og samla inn gamle slåttar frå Naustdal og Flora. Einar Eimhjellen har dessutan gjort innsamlingsarbeid i USA.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Sogn og Fjordane Folkemusikklag sin folkemusikkpris (2010)
* Kongens fortenestemedalje i sølv (2008)

Referansar
----------

* Fylkesleksikonet i NRK
* Folkemusikk.no Arkivert 2014-01-16 ved Wayback Machine.
* Lydopptak av Einar Eimhjellen kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga.
**Sigurd Lunde** (27. april 1916–21. januar 2006) var ein norsk biskop, komponist, forfattar og redaktør som også var kjend frå radio.

Liv og virke
------------

Etter at Sigurd Lunde vart ordinert som prest, studerte han journalistikk i USA. I 1942 vart han tilsett i Det norske misjonsselskap, mellom anna som redaktør av vekeavisa *Norsk misjonstidende* frå 1946. Frå 1952 til 1966 arbeidde han med religiøse program i NRK og starta radioprogrammet *Salmer til alle tider*. I 1976 vart Lunde utnemnd til biskop i Stavanger, der han var fram til han nådde pensjonsalderen i 1986. Lunde var elles blant anna medlem av Organisasjonane Song- og Melodibok-komiteane frå 1946 til 1955, og av Liturgikommisjonen, der han arbeidde med ei ny kyrkjesalmebok, frå 1972. 

Lunde døydde 21. januar 2006, 89 år gammal.
Han var far til NRK-journalisten Einar Lunde.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sigurd Lunde (biskop)» frå Wikipedia på bokmål, den 14. desember 2018.*

1. ↑  Sigurd Lunde; snl.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sigurd Lunde i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Bastian Thomas Laurits Johannesson Eidem** (31. januar 1859–1954) var ein norsk lærar, ordførar og stortingsmann frå Sykkylven. På Stortinget representerte han Venstre og mellom anna Tromsø by.

Foreldra var gardbrukarar. Sjølv tok han eksamen ved Tromsø seminar i 1877 og mellomskuleeksamen i 1881. Han var lærar i Lenvik 1877-79 og ved ein privatskule i Nannestad 1881-83. Frå 1884 til -92 var han styrar av ein privat mellomskule i Harstad, sidan 1892 var han lærar i Tromsø i ti år. Han underviste ved Tromsø lærarskule frå 1902 til -18. Åra 1919-26 var han borgarmeister i Troms. Den lange perioden 1912 til 1938 administrerte han hypotekbanken sitt lånekontor i Tromsø.

Eidem var formann i Tromsøs vinstrelag 1894-1925 og 1928-30. Han fekk plass i bystyret i Tromsø i 1896, perioden 1898-1919 var han medlem av formannskapet. Han var ordførar i byen 1900-1904, 1906 og 1910-13. 1928-31 var han atter medlem av Tromsø bystyre. Elles var han formann i Tromsø lærarforeining og i Troms lærarforeining. Han var og styremedlem av Det Norske Teatret frå 1915, formann 1917-18.

Eidem var med å skipe det første regionale mållaget i Nord-Noreg, Nordmannalaget, som var ein forløpar for Finnmark mållag. På skipingsmøtet 16. juli 1899 blei han vald til formann i laget.

I dei to valbolkane mellom 1913 og -18 representerte Eidem Tromsø krins og Venstre på Stortinget, heile vegen medlem av sosialkomiteen. Perioden 1925-27 var han 3. representant for Venstre og den samanslegne bykrinsen Bodø, Narvik, Tromsø, Hammerfest, Vardø og Vadsø. Han var då nestformann i justiskomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Riddarane av det runde bordet ser ein visjon av den heilage gralen. Illustrasjon frå rundt 1475.
**Riddarroman** eller *riddardikting* er ein type mellomalderdikting med riddarar som hovudpersonar. Den internasjonale nemninga *romanse* kjem frå fransk, ettersom sjangeren oppstod på det gammalfranske språket i Frankrike på byrjinga av det andre tusenåret, og i byrjinga viste til litteratur skriven på romanske språk som stamma frå vulgærlatin. Litteratur på occitansk, mellomalderspansk og italiensk og normannarengelsk følgde før sjangeren blei teken opp i germanskpråklege område. Sjangeren har høviske motiv, vanlegvis med riddarar og damer, fabeldyr som drakar, og kan i tillegg til eit mål om å underhalda også ha vore retta mot opplæring.

Riddarromanar har det til felles at dei handlar om ein riddar (eller tilsvarande, om handlinga føregår tidlegare enn riddartida) som blir stilt ovanfor ei vanskeleg oppgåve som han typisk vinn over og ved enden av soga framstår som ein helt. 

Det finst tre hovudsjangrar innan riddarromanane, som har fått franske nemningar: 

* *romans bretons* (bretonsk roman), inspirert av keltiske soger (som Tristan og Isolde og kong Artur). Blomstra seint på 1000-talet og tidleg på 1100-talet.
* *romans antiques* (fortidsromanen), skriven i mellomalderen men inspiret av og lånte material frå fortida og antikken. Denne sjangeren var inspirert av den klassiske epikken, som Iliaden og Odysséen.
* *romans d’adventure* (eventyrromanar), som utspelte seg i eksotiske miljø.

Ein framståande forfattar av riddarromanar var hoffdiktaren Chrestien de Troyes, som mellom anna skreiv Parsifal. Tristan og Isolde er ein kjend *roman breton*, det same er Robin og Marion av Adam de la Halle. Dei fleste forfattarane av desse verka verker å ha vore hoffdiktarar.

Fleire riddarromanar blei omsett til nordiske språk, som Eufemiavisene, som blei omsett til svensk på 1300-talet. Dei nordiske riddarromanane skil seg frå dei kontinentale, mellom anna i korleis dei formidlar kjønnsroller.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Riddarroman» frå Wikipedia på svensk, den 1. mars 2018.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:* 
		- *Den svenska litteraturen. Från forntid till frihetstid*, red. Lars Lönnroth och Sven Delblanc 1993

Referensar
1. ↑  Olsson, Bernt & Algulin, Ingemar, (1995): *Litteraturens historia i världen*, Stockholm: Nordstedts förlag. ISBN 9172274344.
2. ↑  Nolan, Barbara, (1992): *Chaucer and the Tradition of the Roman Antique*, Cambridge University Press..

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Nordisk meisterskap i handball 1970 for kvinner** fann stad i Moss i Viken dagane frå 6. til 8. november 1970. Noregs lag vann meisterskapen etter å ha vunne alle sin fire kampar og sanka 8 poeng.

Turneringa var avvikla med seriespel mellom alle dei fire deltakarlanda; Noreg, Danmark, Finland, Island og Sverige. Noreg slo Sverige med 13-3 om fredagen og heldt fram med å vinne 22-2 over Finland og 15-4 over Island om laurdagen. Sundag var det klart for avgjerande kamp mellom Noreg og Danmark, til dess sto begge landa med full poengpott. Framfor 1100 tilskodarar i Mossehallen var Noreg det dominerande laget til stillinga var 8-2, sidan knappa det danske laget ned på leiinga og sluttresultatet vart 8-7. Sverige vart med 4 poeng nummer tre i meisterskapen, Island tok 2 poeng og Finland reiste heim poenglause.

**Noreg**s lag bestod av målvaktene Eldbjørg Willassen, Tone Kluge og Siri Øverseth, rykkromspelararne Karen Fladset, Astrid Skei, Lille Børresen, Sigrid Halvorsen, Sissel Brenne og Grethe Tønnesen, linjespelar Bjørg Andersen og kantspelarane Berit Moen, Svanhild Berg og Astrid Knutsen. Fladset vart norsk toppskårar i turneringa med sine 24 nettkjenningar, Andersen fann nettet 12 gongar, medan 6 og 5 mål kom frå høvesvis Brenne og Børresen.
Koordinatar: 68°45′19.6″N 023°32′13.5″E﻿
**Šihččajávri** (tidlegare *Siccajavre*) er ein innsjø i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark, rundt 30 km søraust for Guovdageaidnu (Kautokeino) tettstad, nær grensa til Finland.

Meteorologisk stasjon
---------------------

Det står ein manuell meteorologisk stasjon ved innsjøen som måler lufttrykk, temperatur, fukt, vind, nedbør og snødjupne samt gjev vurdering av skykarakteristikkar, sikt, vêrtype og tilstanden på marka. Observasjonane vert sende til Meteorologisk institutt 3 - 8 gonger i døgnet. Stasjonen har vore i drift sidan 1912 og står for fleire vêrrekordar og er kjend for dei låge temperaturane.

Šihččajávri fjellstove
----------------------

Statens fjellstue på kring 100 kvadratmeter. Šihččajávri fjellstove er i Statsbudsjettet definert som ein ikkje-inntektsgjevande eigedom.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Šihččajávri» frå Wikipedia på bokmål, den 29. august 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Statsbygg
* Oversikt meteorologiske stasjoner Arkivert 2009-08-06 ved Wayback Machine.
* der ingen skulle tru at nokon kunne bu


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
| **Lüneburg** |
| --- |
|  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Lüneburg | 

Lüneburg is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Niedersachsen  Ingen  Lüneburg |
| Først nemnd i | 957 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  70,34 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik - Storbyområde | 72 057   1 024/km² 102 660 |
| Koordinatar | 53°15′0″N 10°24′0″E﻿Koordinatar: 53°15′0″N 10°24′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 17 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 21335-21339 |
| Telefon-retningsnummer | 04131 |
| Bilnummer | LG |
| **Heimeside:** www.lueneburg.de |

**Lüneburg** er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 70 000 innbyggjarar. Byen ligg om lag 50 km søraust for Hamburg og er administrasjonsstad i *landkreisen* med same namn. Byen dannar eit storbyområdet i lag med dei omliggande kommunane Adendorf, Bardowick og Reppenstedt med litt over 100 000 innbyggjarar. 

Elva Ilmenau, ei av sideelvane til Elbe, renn gjennom Lüneburg.

Den nazistiske krigsforbrytaren Heinrich Himmler tok sitt eige liv i Lüneburg etter at han vart fanga av den britiske hæren. Han svelde ein pille med kaliumcyanid før avhøyret av han byrja.

Historie
--------

Byen har sitt opphav i antikken og kan vere byen Leufana eller Leuphana (gresk *Λευφάνα*) som vart nemnd av Klaudios Ptolemaios (2.10) som ein by nord i Tyskland vest for Elbe. Alle er derimot ikkje einige om dette. 

I mellomalderen vart byen svært rik som følgje av handel med salt som vart utvinne ved å koke vekk vatnet som vart henta frå kjelder med særs salthaldig vatn i området. Det var fleire saltverk rundt byen, og saltet vart eksportert til dei omliggande lena. Langs den gamle saltruta vart det transport via Lauenburg til Lübeck og frå her vidare til alle kystområda i Austersjøen. Lüneburg var lenge ein av hovudstadane til hertugane av Braunschweig-Lüneburg, og byen og saltet her frå var ein av dei største medverkande faktorane til at Hansaen vart rik og mektig. 

Lüneburg vart først nemnd i 956. Etter ei lang oppgangstid vart han mindre viktig etter 1600. Saltgruvene vart stengde i 1980, og enda ein tusen år lang tradisjon med saltutvinning. I 1989 vart det oppretta eit universitet i byen. Det avskoga området som følgje av saltproduksjonen danna det unike landskapet kalla Lüneburger Heide (Lüneburgheiane eller vidda).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lüneburg» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juni 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lüneburg**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Frederik IX** (11. mars 1899–14. januar 1972) var eldste son av kong Christian X av Danmark og dronning Alexandrine av Danmark. Han var konge av Danmark frå 1947 til 1972.

I 1922 trulova kronprinsen seg med den greske prinsessa Olga, men trulovinga blei heva etter berre nokre månader. Den 24. mai 1935 gifta han sig i Storkyrkan i Stockholm med prinsesse Ingrid, dotter av kronprins Gustav Adolf og kronprinsesse Margaretha. 

Den 16. april 1940, sju dagar etter at landet var blitt okkupert av tyske styrkar, fekk kronprinsparet sitt først barn, Margrethe. Den vesle prinsessa blei sett på som eit lyspunkt i ei mørk tid. Under krigen kunne københavnarane ofte sjå kronprinsparet trilla rundt i hovudstaden med barnevogn eller sykkel. Etter kvart fekk dei prinsesse Benedikte den 29. april 1944 og prinsesse Anne-Marie den 30. august 1946.

Til forskjell frå tidlegare kongar valde Frederik IX å gjera karriere i marinen framfor hæren, og i 1945 blei han utnemnd til kontreadmiral. Han elska livet på sjøen, og som ein ekte sjømann hadde han òg tatoveringar. Han og dronning Ingrid vitja nær sagt kvar hamn i Danmark med kongeskipet «Dannebrog», og drog òg til Grønland og Færøyane. 

Frederik IX hadde òg ein stor lidenskap for musikk. Han var dirigent for fleire danske og utanlandske orkester, og skal òg ha vore ein dyktig musikar.
Han var også glad i å jakta, og heldt mange samlingar ved jakthytta si i Trend.

Kongen døydde den 14. januar 1972 etter kort tids sjukdom, og blei gravlagd i Roskilde domkyrkje. Med sitt varme og folkelege vesen hadde kongen redusert avstanden mellom kongefamilien og det danske folket.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fredrik IX av Danmark**

| * v
* d
* e
Danske regentar |
| --- |
| Kalmarunionen | 
* Margrete I
* Erik av Pommern
* Christoffer av Bayern
* Christian I1
* Hans I1
* Christian II1

 |  |
| Danmark-Noreg(Oldenburg) | 
* Fredrik I
* Christian III
* Frederik II
* Christian IV
* Frederik III
* Christian V
* Frederik IV
* Christian VI
* Frederik V
* Christian VII
* Frederik VI
* Christian VIII

 |
| Danmark(Glücksburg) | 
* Frederik VII1
* Christian IX
* Frederik VIII
* Christian X
* Frederik IX
* Margrethe II
* Frederik X

 |
| 1Høyrer til Fyrstehuset Oldenburg. |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ICCU

 |
**Andørja** (nordsamisk *Áttir*) er ei øy med flatevidde på ca 136 kvadratkilometer i Ibestad kommune i Troms. Øya er Nord-Europas fjellrikaste øy. Øya er også karakteristisk på grunn av ein 8 km lang fjord, Straumbotn, som omtrent deler ho i to. Det høgaste fjellet er Langlitinden, 1277 m.o.h. Andørja var tidlegare ein eigen kommune.

Samferdsle
----------

Øya har fastlandssamband til Salangen kommune over Mjøsundet via Mjøsundbrua, Ibestadtunnelen går mellom Andørja og Rolla.

Kommunesoge
-----------

Andørja var frå 1837 ein del av Ibestad formannskapsdistrikt. I 1926 vart Andørja, Astafjord og Gratangen utskilde frå Ibestad som eigne kommunar. Andørja hadde då 1 420 innbyggjarar.

1. januar 1964 vart Andørja og Rolløya i Skånland slegne saman til Ibestad kommune. Andørja kommune hadde på det tidspunktet eit folketal på 1 330. I dag bur det om lag 650 menneske på øya.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for tidlegare Andørja kommune frå 1930 til 1964:**

| 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1964 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1420 | 1465 | 1393 | 1330 | 1330 |
|

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistinformasjon frå Andørja

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑
2. 1 2 3  Dag Juvkam, *Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen* (SSB, 1999)
3. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
4. 1 2  Folkemengd i Andørja 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Oldenburg** (plattysk *Ollnborg*) er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 160 000 innbyggjarar. Byen ligg i vest i delstaten mellom byane Bremen og Groningen i Nederland ved elva Hunte. Byen er den fjerde største i delstaten etter Hannover, Braunschweig og Osnabrück. På tysk er byen offisielt kalla **Oldenburg (Oldenburg)** eller **Oldenburg (Oldb)** for å skilje han frå Oldenburg i Schleswig-Holstein.

Historie
--------

Oldenburg Slott
Byen vart først nemnd i 1108, då som *Aldenburg*. Han vart viktig fordi han låg ved ein vadestad over elva Hunte. Oldenburg vart hovudstad i Grevskapet Oldenburg (seinare hertugdøme, storthertugdøme og republikk), ein liten stat i skuggen av den mykje meir mektige hansabyen Bremen.

På 1600-talet var Oldenburg ein rik by i ei tid med krig og uro, og folketalt auka ein god del. I 1667 vart byen råka av ein katastrofal pest og kort tid etter øydela ein storbrann byen. Dei danske kongane, som vart hertugar av Oldenburg på denne tida, var ikkje særleg interessert i forholda i her og han vart mindre og mindre viktig. I 1773 enda det danske styret, og det var først då dei øydelagde bygningane vart bygd opp att i ein neoklassistisk stil. 

I 1893 opna ein kanal mellom Hunte og elva Ems og hamna i Oldenburg vart forbunde til Nordsjøen, noko som kraftig betra dei økonomiske forholda i byen. 

I 1945 etter den andre verdskrigen voks Oldenburg til meir enn 100 000 innbyggjarar då flytningar emigrerte til byen, som berre svakt råka av dei allierte sine bombetokt. I 1946 vart Oldenburg ein del av den nye tyske delstaten Niedersachsen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Byen Oldenburg**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Oldenburg frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Wolfsburg** er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 130 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Aller nordaust for Braunschweig. Wolfsburg grensar til *landkreisane* Gifhorn og Helmstedt.

Byen er ung og vart planlagt av nazistane som ein by for arbeidarane på fabrikkane til Volkswagen. Han vart grunnlagd i 1938 som **Stadt des KdF-Wagens** (Byen for KdF-bilen) rundt landsbyen Hesslingen i Gifhorn. *Kraft durch Freude* (forkorta *KdF* og tyder «styrke gjennom glede») vart ein tysk statskontrollert fritisorganisasjon, og eit av prosjekta var *KdF-Wagen*, som seinare vart kjend som Volkswagen Boble. Under den andre verdskrigen var det òg jeepar, fly og andre militærutstyr som vart bygd, hovudsakleg av slavearbeidarar og krigsfangar.

Etter den andre verdskrigen, i 1945, fekk byen sitt noverande namn etter Wolfsburg Slott, som ligg i byen. Det vart bygd rundt 1300 ved breidda av elva Aller. Eit anna slott vart òg bygd her etter 1600. I 1951 vart Wolfsburg ein kreisfri by. I november 2003 vart Wolfsburg omdøypt til Golfsburg i ei veke for å feire femtegenerasjonen av Volkswagen Golf.

Wolfsburg manglar historiske bygningar og attraksjonane i byen er nyare bygningar som Autostadt (eit stort bilmuseum i friluft), eit planetarium, Phaeno vitskapssenter og eit privat kunstmuseum (Kunstmuseum Wolfsburg) spesialisert på moderne kunst og samtidskunst.

Wolfsburg har gjennom tidene vorte rekna som ein uinteressant by i Tyskland utan kultur og turistattraksjonar, og har lenge heller ikkje hatt ein aktiv turistindustri. Med Autostadt, som opna i 2000 med fleire individuelle bilmuseum, restaurantar og eit hotell, og Phaeno vitksapssenter har fleire turistar byrja å trekke til byen.

Nokre nabobyar vart innlemma i Wolfsburg i 1972, som Fallersleben som i dag er ein bydel i Wolfsburg. Fallersleben var heimstad til August Heinrich Hoffmann (ofte berre kalla Hoffmann von Fallersleben), som skreiv teksten til den tyske nasjonalsongen (Das Lied der Deutschen).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Wolfsburg**

 Reiseguide for Wolfsburg frå Wikivoyage
* Wolfsburg på Dmoz Arkivert 2007-11-27 ved Wayback Machine.
* Autostadt
* Phæno - vitskapsmuseum
* Wolfsburg Kunstmuseum

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Wolfsburg frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**PT-76** (ПТ-76 Плавающий Танк) står for *Plavajusjtjij Tank* som tyder symjmande/amfibiestridsvogn. PT-76 kom til i byrjinga av 1950-talet av Sovjetunionen og vart mykje brukt om oppklaringsvogn i den sovjetiske hæren og i warszawapaktlanda.

Historie
--------

Etter andre verdskrigen såg Sovjetunionen eit behov av et nytt og lett manøvrerbart amfibiekjøretøy. I åra etter krigen vart der difor utvikla ei ny stridsvogn under Zj. Ja. Kotin. Denne skulle på bestilling frå hæren ha amfibie-egenskapar. Kotin fekk fram PT-76, og i 1953 starta produksjonen i Volgograds traktorfabrikk. I 1958 kom en ny variant, PT-76B, som vart produsert fram til 1963. 

Cirka 7 000 lette stridsvogner av typen PT-76 vart produserte, og av desse vart 2000 sende til andre Warszawapakt-land.

Sjå òg
------

* M551 Sheridan, som var USA:s "svar" på den russiske PT-76.

Kjelder
-------

* Foss, Christopher; *Jane's AFV Recognition Handbook*, Jane's, ISBN 0-7106-1043-2

* *Denne artikkelen bygger på «PT-76» frå Wikipedia på svensk, den 19. mars 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **PT-76**
**Amy Jade Winehouse** (fødd 14. september 1983 i Southgate i Enfield i London, død 23. juli 2011 Camden i London) var ein britisk soul-, jazz- og rhythm and blues-songar og låtskrivar. Ho debuterte med albumet «Frank» som selde til platina i 2003, og slo gjennom med hitlåta «Rehab» rundt juletider 2006. Ho gav ut to album; *Frank* og *Back to Black*. På Grammygallaen 2008 fekk ho 5 grammyprisar og er dermed den første kvinna frå Storbritannia som har vunne 5 grammyprisar på éin kveld.

Amy Winehouse levde eit turbulent liv. Ho vart utvist frå Sylvia Youngs teaterskole for born og unge då ho var 16 år, ho vart innlagd på avvenningsklinikk for narkotikamisbruk mange gonger, og ho måtte avlyse mange konsertar på kort varsel, blant anna på Øyafestivalen sommaren 2006. Mykje tyder på at ho hadde bipolar liding, og at alkoholbruken var ei form for sjølvmedisinering.

Amy Winehouse døydde 23. juli 2011 i London, 27 år gammal, og føyer seg inn i fenomenet som rockehistorikarane kallar 27 Club. Det vil seia store musikarstjerner som døydde 27 år gamle, t.d. Jimi Hendrix, Janis Joplin, Kurt Cobain og Jim Morrison.

Studioalbum
-----------

* 2003 - *Frank*
* 2006 - *Back to Black*

Singlar
-------

* 2003 - *Stronger Than Me*
* 2003 - *Take The Box*
* 2004 - *In My Bed/You Sent Me Flying*
* 2004 - *Pumps/Help Yourself*
* 2006 - *Rehab*
* 2006 - *You Know I'm No Good*
* 2007 - *Back To Black*
* 2007 - *Tears Dry On Their Own*

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑  NRK
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 4. mars 2012, henta 9. mai 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Koordinatar: 59°35′18″N 11°35′32″E﻿

Rødenes prestegardFoto: Ola Øgar Svendsen / Riksantikvaren

**Rødenes prestegard** ligg like vest for parkeringsplassen vest for Rødenes kyrkje.

Våningshuset er eit laftehus oppført rundt 1800. Det har ståande utvendig panel og saltak. Frå 1910 vart det stilmessige uttrykket endra meir mot sveitser, og i 1963 vart ei bryggarhusfløy på nordsida riven. Huset har vorte rehabilitert ei rekkje gongar, seinast i 2008–2014.

Våningshuset og eit stabbur frå 1918 er freda. Prestegardshagen er på om lag seks mål.

Opplysningsvesenets fond meldte i 2017 at prestegarden var til leige.

Fotnotar
--------

1. ↑  Opplysningsvesenets fond: Rødenes prestebolig Arkivert 2019-09-04 ved Wayback Machine.
2. ↑  Opplysningsvesenets fond: Rødenes prestebolig til leie Arkivert 2019-09-04 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «11 Rødenes prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 20–21.
* Opplysningsvesenets fond: En prestegård i Østfolds grenseland Arkivert 2019-09-04 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Rødenes prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 4. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Rødenes prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Trengereid Fabrikker på Trengereid ved Bergen i 1910, Tekstilindustrimuseet, originalfoto på Bergen Byarkiv).
**Trengereid Fabrikker** var ein tekstilfabrikk etablert på Trengereid, no i bydelen Arna i Bergen kommune, i 1895. Fabrikken produserte band og lisser, og hadde eige kraftverk. Produktspekteret var stort: alt frå isolasjonsband og etikettar, til BH-stropper og selar.

Skolisser frå Trengereid Fabrikker.
Fabrikken hadde tette band til industrigründerane i Arne Fabrikker i Ytre Arna; Peter Jebsen kjøpte rettane til Skulstadelva på Trengereid i 1878, og broren Johan Jebsen etablerte bandfabrikken Trængereid Fabrik der i 1895. Den yngste sonen hans, Karl Jebsen, tok over fabrikken på Trengereid i 1899, og i 1910 utvida han med ein fabrikk til: Karl Jebsens Baand- og Lidse-Fabrik. Denne låg på Solheim, nær Danmarks plass i Bergen. I 1915 vart den ein del av aksjeselskapet Trengereid Fabrikker.

Trengereid Fabrikker si avdeling på Solheim i Bergen (1911).
Silkesnor produsert ved Trengereid Fabrikker.
1970-talet førte med seg mange fusjonar og omorganiseringar: I 1974 fusjonerte Trengereid fabrikker med Oslo Baand & Lidsefabrikk og skifta namn til A/S Cebelle-Trengereid, etter Cebelle, varemerket til Oslo Baand og Lidsefabrik. Som ein del av denne prosessen fekk bedrifta ein ny produksjonsstad i Tistedalen ved Halden. I 1979 overtok Cebelle-Trengereid eit produksjonsanlegg for gåveband, Jul-I-Nor, og på 1980-talet kjøpte bedrifta fletteriet og hekleriet ved Teko Fabrikker i Bergen. I 1987 vart drifta på Trengereid lagt ned, og ved 100-års jubileet i 1995 var heile produksjonen samla i avdelinga Solheim på Danmarks plass i Bergen. I 1999 vart også denne avdelinga lagt ned.

Referansar
----------

1. ↑  «Trengereid Fabrikker, sett frå sjøen i 1910.» (på norsk bokmål). Henta 28. januar 2022.
2. ↑  «Lisser» (på norsk bokmål). Henta 28. januar 2022.
3. ↑  «Fabrikkbygget til Trengereid Fabrikker på Solheim i 1911.» (på norsk bokmål). Henta 28. januar 2022.
4. ↑  «Snor» (på norsk bokmål). Henta 28. januar 2022.

Kjelder
-------

* Bedriftsarkiv. BBA-2937/8 Trengereid Fabrikker/Cebelle-Trengereid, Bergen Byarkiv.
* Gjenstandar og trykksaker frå bedrifta, Tekstilindustrimuseet.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Trengereid Fabrikker» frå Wikipedia på bokmål, den 28. januar 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Trengereid Fabrikker på Digitalt Museum
* Trengereid Fabrikker på industrimuseum.no, nettstad for norske industrimuseum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* KulturNav

 |
Koordinatar: 59°28′8″N 11°10′26″E﻿

Skiptvet prestegardFoto: Vidar Iversen

**Skiptvet prestegard** ligg nord for Skiptvet kyrkje.

Hovudbygningen (våningshuset) vart hovudsakeleg oppført i 1784–88 og skal ha vore ferdig i 1838. Bygget vart omfattende vøla i 1880 og har sin noverande utsjånad frå den tida. Det dreier seg om eit laftebygg i to etasjar med ståande panel og delvis valma tak. Huset vart restaurert og oppgradert som tenestebustad i 2012.

Heile prestegardsanlegget er freda. Hovudbygningen og eit stabbur er eigd av Opplysningsvesenets fond, medan gardsdrifta (med driftsbygning og eit anna stabbur) er delt frå og seld.

Kjelder
-------

* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «27 Skiptvet prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 30–31.
* Opplysningsvesenets fond: Skiptvet prestebolig

* *Denne artikkelen bygger på «Skiptvet prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 4. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Skiptvet prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Fotnotar
--------

1. ↑  OVF

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Oskesky frå Grimsvötn i november 2004.
**Grímsvötn** er ei samling innsjøar på Island. Dei ligg på Det islandske høglandet på nordvestsida av isbreen Vatnajökull og er dekte av iskalotten til breen. Under dei ligg eit stort magmakammer og ein kraftig vulkan. Sjøane ligg i ei høgd på 1 725 moh. 

Grímsvötn har eit sprekksystem som går frå sørvest til nordaust og det massive utbrotet frå Laki i 1783–1784 var ein del av det same sprekksystemet. Grímsvötn hadde faktisk utbrot samstundes med Laki i 1783, men utbrotet her heldt fram til 1785. Fordi det meste av vulkanen ligg under Vatnajökull har dei fleste utbrota vore subglasiale.

Jökulhlaup
----------

Jökulhlaup: Skeiðarársandur 1996
Utbrotet under breisen fører jamleg til flaumutbrot kjend som jökulhlaup i fagterminologien. Utbrota kan smelte så mykje is at Grímsvötnkalderaen vert fylt med vatn slik at trykket vert stort nok til å løfte isdekket og mykje vatn strøymer ut i løpet av kort tid. På grunn av dette vert Grímsvötnkalderaen nøye overvaka av forskarar. Då det oppstod eit stort utbrot i 1996 visste geologane på førehand at ein stod overfor ein jökulhlaup i nær framtid. Flaumutbrotet oppstod først fleire veker etter utbrotet, men overvakinga gjorde at Hringvegur, den islandske ringvegen, vart stengd i tide. Ein del av vegen over Skeiðarásandur vart skylt bort av flaumen, men ingen vart skadd.

Siste utbrot
------------

28. desember 1998 og ei veke framover oppstod det eit utbrot ved Grímsvötn. I november 2004 oppstod eit anna utbrot som varte ei veke. Vulkansk oske frå utbrotet vart ført med vinden til det europeiske fastlandet og førte til kortvarige problem for flytrafikken til og frå Island. Ein fekk derimot ikkje flaumutbrot i nokre av desse tilfella.

På kvelden 21. mai 2011 starta det eit utbrot i Grímsvötn. Det var ikkje uventa, geologane hadde rekna med eit i 2011.

Bakteriar i innsjøen
--------------------

Sommaren 2004 fann forskarar bakteriar i Grímsvötn under isbreen. Dette var første gong ein har funne bakteriar i innsjøar under ein isbre. Innsjøane frys ikkje heilt til på grunn av varmen frå vulkanen. Bakteriane klarar òg å overleve på særs små mengder oksygen. 

Forskarar ser likskap mellom planeten Mars og Grimsvötn fordi det òg på Mars er spor etter vulkanisme og isbrear. Dette kan hjelpe forskarane i leitinga etter liv på Mars.

Sjå òg
------

* Innsjøar på Island
* Vulkanar på Island

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Grímsvötn» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2007.*

### Fotnotar

1. ↑  «Gos að hefjast i Grímsvötnum», *www.mbl.is* (på islandsk), henta 30. oktober 2019
2. ↑  Ingrid Splide (15. juli 2004). «I live – under 300 meter is». forskning.no. Henta 14. august 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Grímsvötn**

* Globalt vulkanisme program Arkivert 2007-07-15 ved Wayback Machine.
* Vulkanisme ved Grímsvötn
* Danning og tømming av innsjøane
* Bilete frå utbrotet i november 2004 Arkivert 2005-11-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Oberstdorf** er ein by og kommune (tysk *Markt*) i Oberallgäu i Bayern i Tyskland. Kommunen 
ligg i dei bayerske Alpane og grensar i sør til Austerrike. Obertsdorf kommune omfattar omfattar 229,9 km² og hyser 9 649 ibuarar (2021). Småbyen Oberstdorf ligg 813 meter over havet.

Oberstdorf er kjent som kurstad og vintersportsstad, og er eit populært utgangspunkt for fjellklatrarar. Med 17 000 gjestesenger og 2,5 millionar overnattingar i året, er Oberstdorf ein av Tysklands turistmagnetar.

I Oberstdorf ligg to internasjonalt kjente hoppbakkar: Schattenberg-bakken, som blir brukt under hoppveka, og ein skiflygingsbakke (Heini Klopfer-bakken) som er den tredje største i verda. Her finn ein blant anna 85 km skiløyper, 20 skiheiser og 44 km med alpinbakker.

Oberstdorf har arrangert verdsmeisterskap på ski i nordiske greiner i såvel 1987, som 2005 og 2021. Noregs troppar vart best i både 2005 og 2021.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oberstdorf» frå Wikipedia på bokmål, den 8. desember 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Oberstdorf**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Informasjon om Oberstdorf
* Oberstdorf - ei virtuell vandring Arkivert 2005-01-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Ngoni**, også skrive **n'goni**, er eit tradisjonelt strengeinstrument frå Vest-Afrika som minner om ein lutt. Det består av ein tom kropp av tre som er dekt med skinn frå geit eller okse og har opptil sju strenger. Halsen er rund og manglar gripeband. Ngonin blir spelt med fingrane, anten som ein lutt eller som ein gitar eller banjo, og kroppen blir nytta som tromme. Strengene, som vanlegvis av fiskeline, og er festa ved halsen med lêrreimer.

Bassekou Kouyaté og gruppa Ngoni ba speler på ulike ngoniar.
Instrumentet finst i ulike storleikar med ulike stemmingar,men alle er stemde etter femtoneskalaen. Ngoni blir spelt i store delar av Vest-Afrika men blir assosiert mest med griotar i Mali og musikkstilen wassoulou.

Nokre musikar som speler ngoni er Bassekou Kouyaté og Cheick Hamala Diabaté.

1. ↑  «Ngoni ba» (på engelska). Henta 21. februar 2021.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
2. ↑  «Ngoni micin» (på engelska). Henta 20. februar 2021.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
3. ↑  «The N'goni» (på engelska). Henta 21. februar 2021.  CS1 maint: Unrecognized language (link)