|  |
| --- |
|  |
| * Elektrisitet
* Magnetisme
 |
| 
Elektrostatikk

* Elektrisk lading
* Statisk elektrisitet
* Elektrisk felt
* Leiar
* Isolator
* Triboelektrisitet
* Elektrostatisk utlading
* Induksjon
* Coulomb-lova
* Elektrisk fluks
* Gauss-lova
* Elektrisk potensial energi
* Elektrisk dipolmoment
* Polarisasjonstettleik

 |
| 
Magnetostatikk

* Ampère-lova
* Magnetfelt
* Magnetisering
* Magnetisk fluks
* Biot–Savart-lova
* Magnetisk moment
* Gauss' magnetismelov

 |
| 
Elektrodynamikk

* Lorentz-kraft
* Elektromagnetisk induksjon
* Faradays lov
* Lenzs lov
* Forskyvingsstraum
* Maxwells likningar
* Elektromagnetisk felt
* Elektromagnetisk stråling
* Maxwell-tensor
* Poynting-vektor
* Liénard–Wiechert-potensial
* Jefimenkos likningar
* Virvelstraum

 |
| 
Elektrisk krins

* Straum
* Potensial
* Spenning
* Motstand
* Ohms lov
* Seriekrins
* Parallellkrins
* Likestraum
* Vekselstraum
* Elektromotorisk spenning
* Kapasitans
* Induktans
* Impedans
* Resonanskammer
* Bølgjeleiar

 |
| 
Kovariant formulering

* Elektromagnetisk felttensor
* Elektromagnetisk stressenergitensor
* Firestraum
* Elektromagnetisk firepotensial

 |
| 
Vitskapsmenn

* Ampère
* Coulomb
* Faraday
* Gauss
* Heaviside
* Henry
* Hertz
* Lorentz
* Maxwell
* Tesla
* Volta
* Weber
* Ørsted

 |
| * v
* d
* e
 |

**Elektrisk straum** er elektrisk ladning per tidseining. Ladningen kan vera elektronar i ein elektrisk leiar, ion i ein elektrolytt, eller elektronar og ion i plasma (ionisert gass).

Elektrisk straum er elektrisk ladning Q gjennom ei snittflate per tidseining:

{\displaystyle \mathrm {i} ={\frac {dQ}{dt}}.}
det t står for tid. For likestraum kan uttrykket forenklast til

{\displaystyle \mathrm {I} ={\frac {\mathrm {Q} }{\mathrm {t} }}.}
Det er her nytta liten {\displaystyle i} for tidsvarierande straum og stor I for konstant straum (likestraum). SI-eininga for elektrisk straum er ampere og vert forkorta A. 

Elektrisk straum fører til eit magnetfelt omkring leiaren. 

Vi definerer straumretninga gåande frå pluss til minus i ein last, og omvendt i ei kjelde. At elektrona faktisk flyttar seg motsett veg spelar inga rolle ved utrekningar.

Fart
----

Ein skil mellom fasefarten og driftfarten.

**Fasefart**: Om ein legg på ei pulsespenning mellom to elektriske leiarar vil ein spenningspuls bevega seg utetter dei elektriske leiarane, men ein fart (fasefart)

{\displaystyle v={\frac {c}{\sqrt {\varepsilon \_{r}}}},}
der {\displaystyle c=3\cdot 10^{8}} m/s er hastigheita til ei elektromagnetisk bølgje i vakuum og {\displaystyle \varepsilon \_{r}} er den relative permitiviteten til isolasjonen mellom leiarane. I eit krinskort til dømes er {\displaystyle \varepsilon \_{r}\approx 4,4}, så {\displaystyle v\approx 1,43\cdot 10^{8}} m/s, som er under halvparten av farten i vakuum. Dette er farten signala blir overførte med.

**Elektrondriftfart**: Om ein nyttar den klassiske partikkelmodellen kan ein finna ein gjennomslittsfart for elektronane, kalla driftfarten:

{\displaystyle u={m\;\sigma \Delta U \over \rho ef\ell },}
der m er molekylmassen til leiarmaterialet, {\displaystyle \sigma } er konduktiviteten, {\displaystyle \Delta U} er spenninga over leiaren, {\displaystyle \rho } er tettleiken til leiarmaterialet, {\displaystyle e} er elementærladninga, f er talet på frie elektron per atom og {\displaystyle \ell } er lengda på leiaren. I samband med vekselstraum i elnettet snur spennings- og strumretninga 50 gong per sekund, så netto elektrondrift blir svært liten; typisk mindre enn 1 \mu m/s.

Sjå òg
------

* Vekselstraum
* Likestraum

Referansar
----------

1. ↑  V. Acosta, C.L. Cowan og B.J. Graham, *Essentials of moden physics*, Harper & Row, 1973.
2. ↑  R.E. Hummel, *Electronic properties of materials*, 4. utg. Springer, 1985.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |