**Emne om Europa**

Europeisk historie

Europeisk geografi

Klima i Europa


Fysisk kart over Europa
Topografi i Europa
**Europa** vert rekna som eit av sju kontinent, men fysisk er verdsdelen den nordvestlege halvøya av den større landmassen kalla Eurasia (eller Afrika-Eurasia). Asia utgjer den austlege delen av denne samanhengande landmassen (om ein ser bort frå Suezkanalen som deler Asia og Afrika), og alle deler den same kontinentalsokkelen. Uralfjella i Russland utgjer den austlege grensa mellom Europa og Asia. Den søraustlege grensa er derimot ikkje fastsett. Ofte vert elvane Ural eller Emba rekna som mogelege grenser. Grensa held fram mot Kaspihavet, og så vidare over Kaukasus (her er det òg uklart kor grensa går) og Bosporus, Marmarahavet og Dardanellane. Mange geografar reknar derimot dei sørlege grensene til Aserbajdsjan og Armenia mot Iran, og Tyrkia si sørlege grense mot Syria, Irak og Iran som grensa mellom Asia og Europa på grunn av politiske og kulturelle årsaker. Middelhavet skil Europa frå Afrika. I vest grensar Europa mot Atlanterhavet. Island, som ligg nærmare Grønland (Nord-Amerika) enn det europeiske fastlandet, vert rekna som ein del av Europa. 

Det er ikkje alle som reknar Europa som eit kontient, fordi det ikkje er omgjeve av hav, og er meir kulturelt enn geografisk definert. 

Dei to største landområda i Europa er «det europeiske fastlandet» og Skandinavia i nord, som er skild frå kvarandre av Austersjøen. Tre store halvøyar, den iberiske, den italienske og Balkan strekkjer seg sørover frå fastlandet og ut i Middelhavet. 

Topografien i Europa er svært variert, ofte innanfor små område. I hovudsak er dei sørlege områda fjellkledde, medan området nordover frå Alpane, Pyreneane og Karpatane gradvis går over i åslendt landskap og store låge sletter, som er vidstrekte i aust. Dei nordlege delane av Europa består hovudsakleg av meir høgareliggande område igjen, som startar vest på Dei britiske øyane og held fram langs fjella og fjordane i Noreg. Innimellom finn ein fleire platå og elvedalar, som bryt med den grove topografiske inndelinga nemnd over.

Geologi
-------

*For meir om dette emnet, sjå Europeisk geologi.*
Geologien i Europa er svært variert og komplisert, og gjev opphav til svært mange forskjellige landskap over kontinentet, frå Dei skotske høglanda til dei bølgjande slettene i Ungarn

Elvar
-----

*For meir om dette emnet, sjå Elvar i Europa.*

Viktige elvar i Europa| Nr. | Elv | Lengd | Land |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Volga | 3 690 km | Russland |
| 2. | Donau | 2 860 km | Tyskland, Austerrike, Slovakia, Ungarn, Kroatia, Serbia, Bulgaria, Romania, Moldova, Ukraina |
| 3. | Ural | 2 428 km | Russland, Kasakhstan |
| 4. | Dnepr | 2 290 km | Russland, Kviterussland, Ukraina |
| 5. | Don | 1 950 km | Russland |
| 6. | Petsjora | 1 809 km | Russland |
| 7. | Kama | 1 805 km | Russland |
| 8. | Oka | 1 500 km | Russland |
| 9. | Belaja | 1 430 km | Russland |
| 10. | Dnestr | 1 352 km | Ukraina, Moldova |
| 11. | Rhinen | 1 320 km | Sveits, Liechtenstein, Austerrike, Tyskland, Frankrike, Luxembourg, Nederland |
| 12. | Elbe | 1 165 km | Tsjekkia, Tyskland |
| 13. | Vistula | 1 047 km | Polen, Ukraina, Kviterussland, Slovakia |
| 14. | Tagus | 1 038 km | Spania, Portugal |
| 15. | Loire | 1 012 km | Frankrike |
| 16. | Ebro | 960 km | Spania |
| 17. | Sava | 933 km | Slovenia, Kroatia, Bosnia-Hercegovina, Serbia |
| 18. | Seinen | 776 km | Frankrike |
| 19. | Po | 652 km | Italia, Sveits, Frankrike |

Innsjøar
--------

*For meir om dette emnet, sjå Innsjøar i Europa.*

Store øyar
----------

Island, Færøyane, Storbritannia, Irland, Isle of Man, Rockall, resten av Dei britiske øyane, delar av Asorane, Madeira, Balearane, Korsika, Sardinia, Sicilia, Malta, Dei joniske øyane, Kreta, Dei egeiske øyane, Åland, Gotland, Saaremaa, Hiiumaa, Jan Mayen, Kanariøyane og Svalbard.

Sletter og lågland
------------------

* Den austeuropeiske sletta, det mest vidstrakte landskapet i Europa
* Det nordeuropeiske låglandet
* Den pannoniske sletta
* Meseta er eit høgt platå sentralt i Spania (dekkjer om lag 40 % av landet)

Fjellkjeder
-----------

*For meir om dette emnet, sjå Fjellkjeder i Europa.*

Temperatur og nedbør
--------------------

*For meir om dette emnet, sjå Klima i Europa.*
Dei høge fjellområda i Europa har lågare temperatur og meir nedbør enn dei lågareliggande områda. Europa har mindre nedbør i aust enn i sentrale og vestlege delar av Europa. Temperaturskilnaden mellom sommar og vinter aukar gradvis frå kystområda i vest til det søraustlege innlandet i Europa. Irland har ein temperaturskilnad på om lag 15 grader mellom vinter og sommar, medan områda nord for Kaspihavet har temperaturskilnadar på 70 grader.

Land utan kyst
--------------

* Luxembourg
* Andorra
* Vatikanstaten
* San Marino
* Makedonia
* Serbia
* Sveits
* Liechtenstein
* Austerrike
* Ungarn
* Tsjekkia
* Slovakia
* Kviterussland
* Moldova
* Armenia
* Aserbajdsjan
* Kasakhstan

Øystatar
--------

* Island
* Storbritannia
* Irland
* Malta
* Kypros

Land som ligg i både Europa og Asia
-----------------------------------

* Georgia
* Aserbajdsjan
* Kasakhstan
* Russland
* Tyrkia
* Kypros

Land der hovudstaden har landet sitt namn
-----------------------------------------

* Luxembourg
* Monaco
* San Marino
* Vatikanet

Land der hovudstaden ikkje er den største byen
----------------------------------------------

* Kasakhstan (hovudstad: Astana; største by: Almaty)
* Liechtenstein (hovudstad: Vaduz; største by: Schaan)
* Malta (hovudstad: Valletta; største by: Birkirkara)
* San Marino (hovudstad: San Marino; største by: Serravalle)
* Sveits (hovudstad: Bern; største by: Zürich)
* Tyrkia (hovudstad: Ankara; største by: Istanbul)

Liste over land etter talet land dei grensar til
------------------------------------------------

* 14: Russland (Noreg, Finland, Estland, Latvia, Litauen, Polen, Kviterussland, Ukraina, Georgia, Aserbajdsjan, Kasakhstan, Kina, Mongolia og Nord-Korea)
* 9: Tyskland
* 8: Austerrike, Frankrike, Serbia, Tyrkia
* 7: Ungarn, Polen, Ukraina
* 6: Italia, Slovakia
* 5: Bulgaria, Kroatia, Romania, Sveits, Kviterussland, Spania, Kasakhstan
* 4: Belgia, Hellas, Albania, Republikken Makedonia, 
 Montenegro, Slovenia, Tsjekkia, Latvia, Litauen,
 Georgia, Armenia, Aserbajdsjan
* 3: Finland, Noreg, Luxembourg, Bosnia-Hercegovina
* 2: Sverige, Nederland, Andorra, Liechtenstein, Estland,
 Moldova
* 1: Danmark, Irland, Storbritannia, Monaco, Portugal,
 Vatikanet, San Marino
* 0: Island, Malta, Kypros
*

Geografi etter land
-------------------

| * v
* d
* e
Europeisk geografi |
| --- |
| Suverene statar | Albania**·** Andorra**·** Armenia**·** Austerrike**·** Aserbajdsjan**·** Belarus**·** Belgia**·** Bosnia-Hercegovina**·** Bulgaria**·** Danmark**·** Estland**·** Finland**·** Frankrike**·** Georgia**·** Hellas**·** Irland**·** Island**·** Italia**·** Kasakhstan**·** Kroatia**·** Latvia**·** Liechtenstein**·** Litauen**·** Luxembourg**·** Malta**·** Moldova**·** Monaco**·** Montenegro**·** Nederland**·** Nord-Makedonia**·** Noreg**·** Polen**·** Portugal**·** Romania**·** Russland**·** San Marino**·** Serbia**·** Slovakia**·** Slovenia**·** Spania**·** Storbritannia**·** Sveits**·** Sverige**·** Tsjekkia**·** Tyrkia**·** Tyskland**·** Ukraina**·** Ungarn |  |
| Biland, sjølvstyrte områdeog andre område med avgrensasjølvstende eller anerkjenning | Abkhasia**·** Adsjaria**·** Akrotíri og Dekélia**·** Færøyane**·** Gibraltar**·** Guernsey**·** Krim**·** Isle of Man**·** Jersey**·** Kosovo**·** Kypros**·** Nagorno-Karabakh**·** Nakhitsjevan**·** Åland |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Geography of Europe» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mars 2007.*