recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Troels Andersen** (fødd 27. februar 1940) er ein dansk kunsthistorikar og fagbokforfattar, fødd i København. Han har utgjeve fleire biografiar om danske kunstnarar frå 1900-talet, mellom andre Asger Jorn og Franciska Clausen. Frå 1973 til 2004 var han leiar av Silkeborg Kunstmuseum i Silkeborg på Jylland, som seinare har fått namnet Museum Jorn.

Andersen studerte i åra 1961 til 1966 kunsthistorie, russisk, litteratur og kunst hjå universiteta i København, Moskva, Leningrad (Sankt Petersburg) og Amsterdam. Han var medskipar av Den eksperimenterende Kunstskole i 1961, og har vore redaktør av tidsskrifta *Information*, *CRAS* og *Billedkunst*. Frå 1966 til 1977 underviste han ved universiteta i Aarhus og København, og var i perioden 1978 -1984 leiar av Foreningen af Danske Kunstmuseer.

Bakgrunnsstoff
--------------

* bibliografi.dk: Troels Andersen Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**Ørjar Øyen** (fødd 19. februar 1927 i Brønnøy) er ein norsk professor i sosiologi og tidlegare rektor ved Universitetet i Bergen. 

Etter lærarutdanning ved Nesna lærarskole og arbeid som lærar i Glomfjord studerte Øyen sosiologi ved Universitetet i Oslo og sidan University of Washington i USA der Øyen tok mastergraden i 1953 og doktorgraden i 1962. Etter å ha vore vitskapleg assistent og universitetslektor ved Universitetet i Oslo, vart Øyen i 1968 professor ved Universitetet i Bergen. Han har vore professor emeritus sidan 1998. Øyen har hatt ei rad universitetsverv. Frå 1971-1973 var han dekanus ved Det samfunnsvitskaplege fakultetet, Universitetet i Bergen, og frå 1978-1983 rektor for Universitetet i Bergen.

Øyen har særleg arbeidd med sosiologiske spørsmål knytt til økologi og befolkning, samt interaksjon og sosial diffusjon. Mot slutten av karrieren har Øyen i vore oppteken av studentutveksling, internasjonalt universitetssamarbeid og forskningsetikk. Han har gjeve ut bøker som *Sosiologien i Bergen* (1994), *Forskningsetikk i forskerhverdag: Vurderingar og praksis* (saman med Bente Gullveig Alver, 1997), og med medforfattar Berta Dragicevic boka *Beyond Frontiers: 30th Anniversary of Inter-University Centre Dubrovnik* (2002).

Frå 1988 til 1995 var han generaldirektør ved Inter-University Centre i Dubrovnik, Kroatia og frå 1988 til 1991 president i Board of Directors, European Coordination Centre for Research and Documentation in Social Sciences i Wien. Vidare har Øyen vore formann for rådet for Chr. Michelsens Institutt. 

Øyen har motteke mange norske, utanlandske og internasjonale utmerkingar. Han har fått Norsk sosiologiforenings Hederspris, Western Society of Criminologys President's Award og er æresmedlem av Inter-University Centre i Dubrovnik. Øyen er Kommandør av St. Olavs Orden, og han er tildelt Kroatias Stjerneorden. Vidare er han Distinguished Honorary Citizen av Staten Washington i USA.

Bibliografi
-----------

* Publikasjonar av Ørjar Øyen i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC
* CRIStin

 |
**Blomqvist Kunsthandel**, ofte berre kalla **Blomqvist**, er eit norsk auksjonshus basert i Oslo. Blomqvist blei grunnlagt i 1870 som ein av dei første kunsthandlarane i Norden av Christian Walfrid Blomqvist. I dag er Blomqvist den største og eldste formidlar av kunst, antikvitetar, moderne design, sølv, smykkar, klokkar, glas, porselen, vin og meir i Noreg. Blomqvist held 6 auksjonar i året og har sidan 2006 halde separate nettauksjonar med meir enn 20 000 hammarslag per år.

Firmaet har i fleire periodar vore ein viktig utstillings- og omsetnadsstad for norsk biletkunst, både gjennom auksjonar og sal frå galleri. Mange norske kunstnarar har hatt separatutstillingar her, blant andre Thomas Fearnley, Christian Skredsvig, Johan Fredrik Eckersberg, Hans Gude, Mathias Stoltenberg, Olaf Isachsen, Johan Christian Dahl, Adolph Tidemand og August Cappelen. Edvard Munch har hatt elleve separatutstillinger hos Blomqvist.

Historie
--------

Blomqvist blei skipa i 1870 i Christiania av svenskfødde Christian Walfrid Blomqvist som rammemakeri og forgyllingsverkstad. Butikken heldt først til i Øvre Slottsgate 11. Han flytta til Toldbodgaten 22 i 1879 og innreia ein utstillingshall i andre etasje. Firmaet flytta til Karl Johans gate i 1883, og nevøen til Blomqvist, Walfrid Wasteson, overtok som leier i 1884. Han døydde i 1920, og sonen Thorleif Wasteson tok over leiinga. Frå 1914 har Blomqvist hatt dei noverande lokale sine i Tordenskiolds gate 5.

Kjelder
-------

1. ↑  «Vår historie». blomqvist.no. Arkivert frå originalen 28. september 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Blomqvist Kunsthandel» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Lossi** er ein norsk jultetradisjon frå Dalane og Strand kommune på Sørvestlandet som minner om luciafeiring, julebukk og til dels halloween. Lossi blir som regel feira 12. desember, natt til den 13. som blei rekna som den lengste natta i året.

Frå gamalt av har folk i Dalane og Strand kledd seg ut for å «skremma Lossi», ei slags vette. Dette blei gjort ved å kle seg ut, som troll eller hekser, med sot i fjeset eller kvite sekkar, og gå frå gard til gard for å skremma folk eller be om gåver. I eldre tid var vaksne folk med på å gå Lossi, men på 1900-talet blei skikken stort sett teken over av ungar. Ein kunne også bruka hestar til å skremma med. Lossiskikken skulle skremma vekk det vonde og gåvene var meint som ein slags lukkebringande offer.

Sokndal har tradisjonelt hatt lossitog.
I moderne tid minner lossiskikken mykje om julebukk elles i landet. Utkledde ungar går frå dør til dør, syng julesongar og får godteri.

Kjelder
-------

* Klippenberg, Arnt Olav (09.12.2000), «Lossi større enn Lucia og Halloween», *Stavanger Aftenblad* [*daud lenkje*]
* «Lossi-tog i lang rekke», *Avisen Agder*, 12.12.2009, arkivert frå originalen 5. mars 2016, henta 12. desember 2010
* «Lossi i regn og vind», *Dalane Tidende*, 15.12.2006 [*daud lenkje*]
Utbreiinga av pampasen i Sør-Amerika.
**Pampas** (gjennom spansk frå quechua, 'slette') er namnet på eit tørt, grasdekt sletteområde i Sør-Amerika. Pampasen ligg hovudsakleg i Argentina mellom Rio Negro, Atlanterhavet, munningen av La Plata, Rio Paraná og Chaco, men strekkjer seg også inn i Uruguay og i Rio Grande do Sul i Brasil.

Pampas i Rio Grande do Sul. Foto: Alex Pereira

Typisk pampasFoto: Ulfl

Pampaslandet er gammal havbotn som blei heva i tertiærtida og dekt av veldige elveavleiringar. Oppå desse blei det tilført løsslag av steppevindane. Dei øvste delane av pampasen er rikt innsette med humus og er dermed svært fruktbare. Overflata er jamn og klimaet mildt. Årleg nedbør er på rundt 500–900 mm og er størst ved kysten. Vintrane er tørre og har ein månadstemperatur mellom 8 og 25 °C. 

Pampasen er eit økonomisk kjerneområde for Argentina. Både klima og jordsmonn passar godt for vekstar som kveite, mais, lin, soyabønner, potet og vindruer. Kveghald er også viktig. Ein held store flokkar som tradisjonelt blir gjeta av gauchoar, og har stor kjøtproduksjon.

Sjå òg
------

* cerrado
* prærie
* svartjord

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Pampas**

Kjelder
-------


* «pampas» i Nynorskordboka.
* «Pampas» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Christian Bjelland** (fødd 29. januar 1954) er ein norsk næringslivsleiar, kunstsamlar og tidlegare styreleiar ved Nasjonalmuseet for kunst. 

Bjelland er utdanna ved Dartmouth College (AB '76) og Harvard Business School (MBA '78). Han har hatt stillingar som styreleiar i Kværner ASE, nestleiar i styret i Den norske Bank ASE og styremedlem ved Oslo Børs. Bjelland har òg vore styreleiar ved Rogaland kunstmuseum (1990-1998), Museet for Samtidskunst (1994-2000) og vart i 2000 oppnemnd av Kulturdepartementet som leiar for interimsstyret for «Prosjekt nasjonalt kunstmuseum». Ved skipinga av Nasjonalmuseet for kunst i januar 2003 vart Bjelland oppnemnd som styreleiar, eit verv han hadde fram til oktober 2008. 

Bjelland vart i 1994 utnemnd til riddar av 1. klasse av «Finlands kvite roseorden» og i 2005 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Same år vart han utnemnd til kommandør av «Finlands løveorden». Bjelland er honorærgeneralkonsul for Finland.

Han er gift med Teresita Alvarez. Dei har to born.

Kjelder
-------

* Omsett frå «Christian Bjelland (1954)», innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 20:13.

Fotnotar

1. ↑  «Finsk orden til honorærgeneralkonsul Christian Bjelland», Finlands Ambassade, Oslo.
**Johan Olof Hjalmar Lundbohm** (25. april 1855–4. april 1926), kjend som **Hjalmar Lundbohm**, var ein svensk geolog, kjemikar, bedriftsleiar og kunstekspert. Han var den første disponenten for gruveselskapet LKAB i Kiruna.

Hjalmar Lundbohm var son av lensmannen August Ferdinand Lundbohm og prestedottera Augusta Hammarin. Han studerte kjemi og geologi i Göteborg. I 1889 gjorde han si første reise til Lappland for å undersøka apatittførekomstane i Nord-Sverige som statsgeolog. Året etter kom han tilbake for å undersøka dei geologiske tilhøva i Kiirunavaara.

Då Den svenske riksdagen og det norske Stortinget avgjorde at Malmbanen skulle forlengjast frå Gällivare til Narvik, blei Lundbohm tilsett av LKAB i Kiruna. Lundbohm tok også over driftsansvaret i Malmberget.

Lundbohm reiste mye, og var seks gonger i USA. Han var god ven med prinsane Gustav Adolf og Prins Eugen. Kunstinteressa hans gjorde at han blei kjent med dei store kunstnarane i samtida, som Anders Zorn, Carl Larsson, Bruno Liljefors og Albert Engström, i tillegg til forfattaren August Strindberg. Han bygde også opp ei viktig kunstsamling.

Hjalmar Lundbohm blir i dag rekna som grunnleggjaren av byen Kiruna.

17. februar 1914 blei Lundbohm utnemn til kommandør av 2. klasse av St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

1. ↑  *Norges statskalender for året 1919*, efter offentlig foranstaltning redigeret af B. Rolsted, Kristiania: forlagt av H. Aschehoug & Co. (W. Nygaard), 1919, sp. 1163.

* *Denne artikkelen bygger på «Hjalmar Lundbohm» frå Wikipedia på bokmål, den 12. august 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |




* *Denne artikkelen bygger på «Hjalmar Lundbohm» frå Wikipedia på bokmål, den 12. august 2017.*
**Hjelme** er eit sokn i Øygarden. Hjelme gamle kyrkje vart bygd i 1875. 

**Hjelme** vart eigen heradskommune frå 1910, då han vart skilt ut frå Manger heradskommune. Fram til 1912 var namnet **Hjelmen**. Då vart det ved kongeleg resolusjon av 5. november 1912 endra til Hjelme. Ved kommunesamanslåinga i 1964 gjekk Hjelme kommune saman med ein del av Herdla kommune og vart den nye Øygarden kommune. Kommunen låg i Nordhordland, og før kommunesamanslåinga i 1964 grensa Hjelme i sør og sørvest til Herdla kommune og i aust til Manger. I nordvest ut mot Nordsjøen grensa Hjelme til Fedje kommune. I vest grensa kommunen mot Nordsjøen og havet.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for tidlegare Hjelme kommune frå 1920 til 1964:**

| 1.12.1920 | 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1964 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1003 | 1017 | 1063 | 1050 | 1027 | 956 |
|

Fotnotar
--------

1. ↑  Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921)
2. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
3. 1 2  Folkemengd i Hjelme 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Christen Andersen Neersten** (1757–17. september 1825) var ein norsk gardbrukar, lensmann og stortingsrepresentant.

Neersten vart døypt 2. juli på Løddesøl i Øyestad. Han er i ettertid særleg kjent som lensmannen som var med på å arrestera Kristian Lofthus under Lofthusreisinga. Han fekk tildelt ei sølvkanne for det, ho gjekk i 1816 med til å betale sølvskatten til Noregs Bank. I fylgje Tallak Lindstøl var han ein mann med kjempekrefter. Under ein krangel «tok han tre tøndesækker med rug iland samtidig, en i hver haand og en med tænderne, men da rømte slaaskjæmperne, som vilde ha tak i ham».

Han var 1. representant frå Nedenes amt til Stortinget i 1815. Han var medlem av valkomiteen og militærkomiteen. Neersten var òg 2. suppleant frå Nedenes og Robygdelagets amt til stortinget i 1824.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Lindstøl, Tallak (1857-1925) (1914). *Stortinget og statsraadet: samt tillæg*. Steen'ske bogtrykkeri. s. 628.
2. ↑  Biografisk informasjon om Christian Andersen Neersten NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

* *Denne artikkelen bygger på «Christian Andersen Neersten» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Christian Christoph Andreas Lange** (13. august 1810–10. mai 1861) var ein norsk historikar.

Bakgrunn og utdanning
---------------------

Lange var fødd på Stabekk som son av gardbrukar Balthazar Michael Lange (1782-1812) og Ovidia Margrethe Christine Messel (1787-1883).

Etter artium i 1827 tok han til å studere teologi, og han tok teologisk embetseksamen i 1833. Men alt i studietida hadde han fått stor interesse for språk og historie. I 1834 vart han tilsett som lærar i religion, norsk, geografi og historie ved Søkadettskulen i Stavern. Den sterke interessa for historiske kjelder førte han til København for å studere arnamagnæanske handskrifter, og han publiserte fleire mindre arbeid i 
*Samlinger til Det Norske Folks Sprog og Historie* 1834-1837. Han gav ut kopiboka til Hannibal Sehested for året 1645. Han ivra for eit betre bokhandlarsystem og oppretta sjølv bokhandel i Fredriksvern. På slutten av 1830-talet gjorde han fleire studiereiser rundt i Noreg, Danmark og i Tyskland, og han arbeidde med å samle stoff om dei norske klostra. I 1843 fekk han stipend for dette arbeidet.

Virke
-----

I 1845 vart Lange utnemnd til riksarkivar. Det store verket hans om norske klostre gav han ut 1845-1847. Han høyrde til krinsen «den norske historiske skulen» rundt Rudolf Keyser, Carl Unger og P.A. Munch, og såg si rolle i å samle og gje ut historiske kjeldeskrift. Han tok initiativet til *Diplomatarium Norvegicum*, og hadde ansvaret for dei første fem banda. Han var òg mannen bak *Norske Rigs-Registranter* 1523-1660, men han døydde like før første bandet kom ut. Som riksarkivar var han oppteken av å ordne og strukturere arkiva. Han laga *Norsk Forfatter-Lexicon 1814-1856*.

Han har fått ei gate i Oslo, Langes gate, oppkalla etter seg. Christian Lange fekk 9 born og mange etterkommarar, mellom dei er sonesonen fredsprisvinnaren Christian Lous Lange (1869-1938), og sonen hans, utanriksminister Halvard Lange (1902-1970).

Verk
----

* *De norske Klostres Historie i Middelalderen* (1845–47, 2. omarbeidd utgåve 1856)

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Norske samlinger*, bd. 2, utgitt av Lange.

| * v
* d
* e
Norske riksarkivarar |
| --- |
| Henrik Wergeland (1840–1845)  • Christian C. A. Lange (1845–1861)  • Peter Andreas Munch (1861–1863)  • Michael Birkeland (1863–1896)  • Henrik Jørgen Huitfeldt-Kaas (1896–1905)  • Ebbe Hertzberg (1905–1912)  • Kristian Brinch Koren (1912–1933)  • Asgaut Steinnes (1933–1960)  • Reidar Omang (1961–1964)  • Dagfinn Mannsåker (1965–1982)  • John Herstad (1983–2006)  • Ivar Fonnes (2006–2014)  • Inga Bolstad (2014–) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Hjalmar Andreas Georg Johannes Løberg** (16. desember 1830–5. februar 1906) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Vikedal i Ryfylke. Ole Løberg var far hans.

Løberg var berre 17 år gammal då han i 1848 vart gardbrukar på Solheim i Årstad i Hordaland, i dag i Bergen by. Han var medlem av heradsstyret og ordførar i Årstad i fleire år, også forlikskommissær.

Løberg hadde fast sete for Søndre Bergenhus amt på Stortinget i perioden 1868 til -82. Perioden 1883-85 var han 1. varamann og møtte heile 1883-sesjonen for Nils Juel, og tida 2. juli 1884 til 13. april 1885 i staden for Baard Haugland som hadde vorte statsråd. Mest heile tida frå 1868 til -83 var han medlem av næringskomite nr 1, perioden 1877-79 var det berre ein næringskomite, han var med i denne òg. Medlem av valkomiteen frå 1874 og alle seinare tingsamlingar han var med på. Elles med i røysterettskomiteen 1877-79 og skattekomiteen 1882. Både i 1883 og 1885 var han medlem av Lagtinget.

Løberg vart tiltala for «majestætsforbrydelse» for ein artikkel han skreiv i avisa «Hardanger» i 1877, i samband med at Johannes Johannesson Aga fekk ein medalje for sitt arbeid som landbrukar. Han vart då dømt til fengselstraff.

Han døydde på garden sin i Årstad i 1906.

Kjelder
-------


* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Hjalmar Løberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Christian Christiansen** (23. mai 1825–12. juli 1894) var ein norsk forretningsmann og fabrikkeigar frå Larvik. Han var stortingsmann for Larvik og Sandefjord i tida 1859-69 og valperioden 1874-76.

Christiansen var son til ein kjøpmann og fabrikkeigar. Han gjekk handelsskule i Leipzig og utdanna seg vidare i handelsyrket i Paris. Etter heimkoma til Larvik tok han over verksemda til faren og etablerte i tilleg ei rad bedrifter i Larvik som sysselsette mange menneske.

Christiansen var ordførar i Larvik i mange åra. Han representerte valkrinsen Larvik og Sandefjord på Stortinget fyrste gongen i 1859-60, då som medlem i Tollkomiteeen. Ved dei neste stortinga, 1862-63 og 1865-66, var han formann i same komiteen. Han møtte også på det overordentlege 1864-tinget. Stortinget 1868-69 var han medlem i Næringskomite nr. 2. I den tre år lange valperioden 1874-76 var han i 1874-sesjonen på ny med i Næringskomite nr 2, sidan hadde han plass i Jarnbanekomiteen. I 1886 møtte Christiansen på Stortinget som varamann frå Jarlsberg og Larviks amt, eit val som vart underkjent med 72 røyster mot 35.

År 1867 var Christiansen medlem i ein kongeleg kommisjon «om toldbehandling av varer og fartøier», deretter i 1875 med ein norsk-svensk komite om konsulatstellet og i 1879 i ein tollkommisjon.

I 1886 måtte Christiansen «overgi sit bo til skiftebehandling», og eiga hans seld. Frå 1888 budde han i Hedrum, men døydde i Kristiansand.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
To kokkar i arbeid i eit restaurantkjøkken i Paris 2005
**Kokk** (om kvinner òg **kokke**) er ein person som har til yrke, eller som har som fagutdanning, å lage mat. 

Kokkar kan lage alt frå hurtigmat til gourmetmat på serveringsstader eller restaurantar. Ein institusjonskokk arbeider i institusjonskjøkken, til dømes innan helse- og sosialsektoren, skolevesenet, fengselsvesenet, forsvaret m.v.

Kokkeutdanning
--------------

I Noreg utdannar ein seg til kokk ved å gå Vg1 «Restaurant- og matfag» og sidan Vg2 «Kokk- og servitørfag». Vg1 (Vidaregående kurs I) kokkfag omfattar emne som menylære, råstofflære, hygiene, spesial-kostlære, sal, service og språk. For å oppnå fagbrev eller sveinebrev, må ein avleggje forskriftsmessig prøve i faget.

Namn
----

Etternamn som Cook (engelsk) og Koch (tysk) er avleidde frå kokkeyrket.

Kjelder
-------

* Mittyrke.no Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine.
* Læreplan VGO kokkgfag Arkivert 2007-02-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
**Sundøybrua** er ei fritt-frambygg-bru i Leirfjord kommune i Nordland. Brua knyter Sundøya på austerenden av øya Alsten til fastlandet. Brua har ei lengd på 538 meter og eit hovudspenn på 298 meter. Seglingshøgda er 43,5 meter. Hovudspennet gjer at ho pr. 2005 har det nest lengste hovudspennet i verda for nokon fritt-frambygg-bru. Brua vart opna for trafikk den 9. august 2003, og er ein del av fylkesveg 220 i Nordland.

Historikk
---------

Sundøybrua vart bygd av entreprenørane NCC og Reinertsen Anlegg i eit arbeidsfellesskap. Prosjektleiar for prosjektet var Kurt E. D. Johnsen, Reinertsen Anlegg. Byggelediar for Statens Vegvesen, Nordland var Hallgeir Skog. Brua kosta 176 millionar kroner.

Brua sett frå aust, Sundøya til venstre
Vedtaket om å prioritere vegpengar til Sundøya, som har færre enn 150 innbyggarar, var lenge omstridd lokalt. Brua vart bygd etter lovnader frå sentrale politikarar. Bakgrunnen for lovnadene var at det ei tid var planar om å leggje kystriksvegen, Fv17, over Sundøya og i tunnell gjennom Søstrene mot Sandnessjøen. Dei som ønska å byggje brua lenger ute i fjorden, der Helgelandsbrua går i dag, meinte ein heller kunne byggje ei eiga bru til Sundøya.

Byggemateriale
--------------

Ved bygginga av Sundøybrua vart det brukt betong av typen C65 og LC60. Det vart pumpa lettbetong over 120 meter.

Tilslag for lettbetong vart importert frå Stalite i USA. Sundøybrua vart opna i august 2003 av samferdselsminister Torhild Skogsholm.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens Vegvesen om Sundøybrua Arkivert 2007-08-10 ved Archive.is
* Structurae om Sundøybrua
* Helgeland Arbeiderblad om bruopninga
* Lenkjer til fleire sider om Sundøybrua Arkivert 2005-02-20 ved Wayback Machine.
**Hjellegjerde** er eit norsk møbelkonsern. Morselskapet er Hjellegjerde ASA, og selskapet har salsselskap i Noreg, Tyskland, Storbritannia, Frankrike og USA. I Noreg har selskapet ein fabrikk i Sykkylven; Hjellegjerde Møbler AS. Hjellegjerde har òg produksjon i Litauen (Hjellegjerde Baltjia) og Thailand (Hjellegjerde Asia Co Ltd).

Historie
--------

Hjellegjerde møbler vart etablert i 1941 av brørne Otto og Mindor Hjellegjerde i bygda Sykkylven i Møre og Romsdal. Bedrifta starta med møbelproduksjon i kjellaren heime hjå Otto og Henny Hjellegjerde. I 1946 vart også den tredje broren, Ingvald Hjellegjerde med i firmaet.

Bedrifta har vore utsett for to brannar, den største av desse i 1981, der halvparten av fabrikken, ca. 4500 m2 gjekk tapt. Eit heilt livsverk gjekk opp i røyk, men andre generasjon saman med dei tilsette klarte å rydde opp att etter brannen og få produksjonen i gang igjen. Allereie månaden etter var produksjonen i gang igjen. I 1981 opna fabrikken ein ny og moderne fabrikkbygning.

Dagens situasjon
----------------

Sidan starten i 1941 og fram til i dag har Hjellegjerde gått frå å vere ei lita familiebedrift til å vere eit større børsnotert konsern med marknadspreiing over fleire kontinent; Europa, USA, Asia og Australia. Varemerket «Hjellegjerde» vert ofte målt til å vere det nest mest kjende i Noreg, og selskapet har ein sterk posisjon i heimemarknaden.[*treng kjelde*]

Selskapet har i løpet av 2000-talet flagga ut ein del av produksjonen. Dette har kome på bakgrunn av høge produksjonskostnadar i Noreg samanlikna med andre land. Det er i dag produksjon av salongar og kvilestolar ved fabrikkane i Litauen og Thailand.

Varemerke
---------

* *Hjellegjerde®* er felles varemerke for alle møblar produsert av konsernet.
* *Fjords®* blei lansert i januar 2006. Namnet skulle fungere som eit samlande marknadsnamn for selskapet sitt internasjonale program.
* *Dsigned®* dekker det skandinaviske modulsofakonseptet, dette er vidare inndelt i *LivingTM, InlineTM og MantovaniTM*
* *Scansit®* er selskapet sin kvilestolkolleksjon. Det meste av produksjonen foregår i Thailand.

Referansar
----------

1. ↑  Teknisk Ukeblad «Hjellegjerde kutter» Publisert 20. november 2008

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hjellegjerde - heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
*Svinesund*, 1793
**Christian August Lorentzen** (10. august 1749–8. mai 1828) var ein dansk målar. Han var ein allsidig målar som laga både sjanger-, landskaps- og slagmåleri.

### Liv og gjerning

Lorentzen var son til ein urmakar. I 1771 flytta han til København der han var innom kunstakademiet, men det er usikkert om han var elev ved institusjonen. Frå 1779 til -82 var han utanlands for å lære meir, vitja både Nederlanda, Antwerpen og Paris. På denne utanlandsreisa kopierte han verk av eldre meistermålarar.

Vel heimkomen fekk han fleire bestillingar på portrett og var i samtida ein etterspurd portrettmålar, til liks med Jens Juel. Lorentzen måla elles sjangermåleri av meir folkeleg karakter, samt bilete av slag og av landskap. Til dømes kosta den seinare kong Fredrik VI i 1792 på han ei reise til *Noreg*, der han måla norske landskap. I ei rad måleri, som til dømes *Slaget på Reden* frå 1801 og *Den rædsomste nat* frå 1807, dokumenterte han sentrale hendingar i krigane mot Storbritannia i tida 1801 til 1814. Frå ikring 1809 måla han i hovudsak portrett, landskap og scener frå Ludvig Holberg sine komediar.

Lorentzen vart i 1803 utnemnd til professor ved Modelskolen på kunstakademiet i København etter Jens Juel og tok i 1809-10 over som direktør ved kunstakademiet etter Nicolai Abildgaard. Gjennom desse posisjonane hadde han stor innverknad på den neste generasjonen av danske målarar, mellom dei Martinus Rørbye.

Lorentzen døydde i København.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christian August Lorentzen» frå Wikipedia på dansk, den 23. februar 2015.*

* *Christian August Lorentzen* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC
* ULAN
* KulturNav

 |
**Sune Nordgren** (fødd 8. mars 1948 i Lund i Sverige) er ein svensk museumsmann. Han var direktør for Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design frå 2003 til 2006. Han har tidlegare mellom anna vore direktør ved Baltic Centre for Contemporary Art i Gateshead i England.

Nordgren vart fødd i Lund, men voks opp i Åhus i Skåne. Mellom 1970 og 1974 utdanna han seg ved Grafikskolan Forum i Malmö og arbeidde i nærare ti år som kunstnar, formgjevar og illustratør. I 1975 starta han saman med kona si, Marianne, kunsttidsskriftet *Kalejdoskop*, og tre år seinare, i 1978, Kalejdoskop Förlag. Han har også arbeidd som kunstkritikar for *Sydsvenskan*, *Dagens Nyheter* og i radiokanalen P1 for Sveriges Radio. Frå 1986 til 1989 leidde han fleire kunstprogram for Sveriges Television. I 1990 vart han så sjef for Malmö konsthall, og seks år seinare, i 1996, direktør for *International Artists' Studio Program in Sweden* i to år. I 1998 vart han sjef for og fekk ansvaret for å byggje opp Baltic Centre for Contemporary Art i Gateshead. Han vart utnemnd til direktør for det norske Nasjonalmuseet i 2003, og fekk ansvaret for samanslåinga av Arkitekturmuseet, Kunstindustrimuseet, Museet for samtidskunst, Nasjonalgalleriet og Riksutstillingene til ein felles institusjon.

Nordgren si tid som direktør for Nasjonalmuseet har vore omdiskutert, på same måten som tida hans i Baltic Centre var det. I norske aviser har han vorte klaga for manglande kunstfagleg kompetanse, spesielt for å kunne lite om norsk kunsthistorie. Han har dessutan vorte kritisert for store underskot, for samarbeidsproblem og for å ta all kritikk personleg. Ei av utstillingane på Nasjonalmuseet måtte stenge grunna bemanningssituasjonen. Ein av dei fremste kritikarane hans har vore tidlegare kulturminister Lars Roar Langslet. Nordgren gav seinare til kjenne at han ikkje visste at Langslet hadde vore kulturminister.

Då han annonserte avgangen sin, sa Nordgren sjølv til Aftenposten at «kritikken har vore sterk og til tider så personretta at eg av og til har følt meg demonisert, men dette er ikkje grunnen til at eg har valt å seie opp stillinga.»

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑  «Styret overrasket over Nordgrens oppsigelse» på Aftenposten.no (11.08.2006).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Deutsche Film-Aktiengesellschaft** (**DEFA**) var det statlege filmselskapet i det tidlegare DDR. Etter den andre verdskrigen overtok selskapet det UFA eigde i det sovjetkontrollerte området.

Etter den tyske gjenforeininga vart selskapet oppløyst og det selskapet eigde vart privatisert. Filmane produsert hjå DEFA famnar omkring 950 spelefilmar, 820 animasjonsfilmar, meir enn 5 800 dokumentarar og nyhendesendingar og 4 000 tyske synkronisasjonar (dubbingar) av framandspråklege filmar. Opphavsretten til desse vert no halden av Progress Film-Verleih GmbH. Einedistributør for video og DVD er Icestorm Entertainment.

DEFA-filmene har dei siste åra oppleved ein renessanse både i Tyskland og i USA. Museum of Modern Art i New York hadde i oktober 2005 ein to vekers DEFA-festival.

Filmstudioa til DEFA
--------------------

* DEFA-Studio für Spielfilme i Potsdam-Babelsberg
* DEFA-Studio für Trickfilme i Dresden
* DEFA-Studio für populärwissenschaftliche Filme i Potsdam, Alt-Nowawes
* DEFA-Studio für Wochenschau und Dokumentarfilme i Berlin
* DEFA-Studio für Synchronisation i Berlin-Johannisthal
* DEFA-Kopierwerke i Berlin-Köpenick og Berlin-Johannisthal
* DEFA-Außenhandel i Berlin

Andre nettstader
----------------

* DEFA Film Library
* DEFA-Stiftung
* DEFA Fan Net Arkivert 2012-12-16 ved Archive.is
* Filmmuseum Potsdam Arkivert 2005-08-29 ved Wayback Machine.
* Studio Babelsberg

Denne artikkelen byggjer på «Deutsche Film-Aktiengesellschaft» henta frå Wikipedia på bokmål 6. februar 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Delikakløfta og fossen.
**Nervión** er ei elv nord i Spania som renn gjennom byen Bilbao og ut i Biscayabukta. Den siste del av elva vert òg kalla Bilbaoestuaret frå staden der Ibaizabalkanalen munnar ut i elva og ut til havet.

Geografi
--------

Elva er 72 km lang frå kjelda ved grensa mellom provinsane Burgos og Alava til havet og renn frå sør til nord. Like etter kjelda dannar elva ein 300 meter høg foss i Delikakløfta (Alava) og renn inn i provinsen Bizkaia etter å ha passert byen Orduña. Ho renn inn i Alava igjen gjennom byane Amurrio og Llodio. Elva renn så igjen inn i Bizkaia fram til ho munnar ut i Biscayabukta. Ho renn inn i storbyområdet til Bilbao ved Ugao-Miraballes. Tidvatnet påverkar elva 15 km innover frå munningen, ved gamlebyen i Bilbao.

Dei største sideelvane hennar er: 

* Frå vest:Cadagua og Galindo.
* Frå aust: Arratia, Ibaizabal og Asua.

Ibaizabal vert stundom rekna som ei like viktig elv, så systemet vert ofte kalla Nervion-Ibaizabal og den siste delen berre *Bilbaoestuaret*. Elva har eit nedslagsfelt på 1900 km².

### Kontrovers

Trass i at det spanske namnet er mykje i bruk i dag, er det tradisjonelle namnet på strekket mellom estuaret og Basauri, der både Ibaizabal og Nervión renn, *Ibaizabal* (som tyder «vid elv» på baskisk) i følgje historiske kjelder frå 1000-talet. Forfattaren Miguel de Unamuno (1864-1936) frå Bilbao, og borgarmeisteren i Bilbao, Javier Ybarra (1913-1977), kalla begge elva *Ibaizabal*. Geologiske og hydrologiske data støttar òg dette.

Historie og økonomi
-------------------

Frå antikken har Orduñapasset knytt indre område av Spania til Nerviondalen og vore økonomisk viktig. I mellomalderen var elva den naturlege grensa mellom herredømet Biscaya og grevskapet Castilla, og skatten vart innkravd her. Gjennom hundreåra har Nerviondalen vore ein viktig transportveg mellom Bilbao og resten av Spania. Jernbanen til Bilbao vart bygd gjennom dalen i 1870.

Samstundes utvikla Bilbao seg til eit viktig handelssenter med ei av dei viktigaste hamnene på nordkysten av Spania. Hamna ligg 15 km oppover i elva.

I dag er ikkje Nervión like økonomisk viktig, sidan det er bygd ei ny hamn ute ved kysten.

Miljø
-----

Etter eit hundreår med intens industriaktivitet ved elva, særleg dei siste 25 km av ho, var elva økologisk død med oksygennivå 20 % under det normale, og var ei av dei mest forureina elvane i verda. I 1990 sette dei lokale styresmaktene i gang planar for å betre tilhøva i elva, noko som har ført Nervion til ei langt reinare elv som igjen har fått eit rikt dyreliv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nervión» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mai 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Bilboko itsasadarra ibai zabala da». Santurtziko Udal Euskaltegia. Henta 11. mai 2009.  (baskisk)

Koordinatar: 43°19′31.82″N 3°01′09.74″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 67°54′0″ N 16°13′37″ E﻿

Hellemofjorden nordover frå Musken
Foto:
Helge Høifødt
 

Hellmobotn 
Foto:
Helge Høifødt
 

**Hellmofjorden** (lulesamisk *Oarjjevuodna*) er ein fjordarm av Tysfjorden i Hamarøy kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg om lag 29 km søraustover til Hellemobotn.

Fjorden har innløp mellom grenda Helland i vest og Hestneset i aust. Det er ikkje vegsamband innover i fjorden, men spreidde gardar ligg på begge sider. Eit godt stykke sørover ligg grenda Musken og her svingar fjorden austover, før han svingar søraustover. 

Fjorden er omkransa av høge fjell, men særleg den inste delen er bratt og høg. Her finn ein Gállotjåhkkå på 708 moh og Vuodnabattjåhkkå på 942 moh.

Namneformene «Hellemofjorden», «Oarjevuotna» og «Oarjievuodna» har alle vore brukt på kart eller vurdert brukt på kart, men vart avslått då formene *Hellmofjorden* og *Oarjjevuodna* vart vedtekne 8.8.1995.

Referansar
----------

1. ↑  Kartverket om namnet[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Løpet til *n. accessorius* til venstre på biletet.
**Nervus accessorius** (frå latin: «tilleggsnerven»), på norsk òg kalla **den ellevte hjernenerven**, eller ***nervus vagus* sin hjelpenerve**, er ein motorisk hjernenerve som innerverer *m. trapezius* og *m. sternocleidomastoideus*. Tidlegare trudde ein at delar av nerva kom frå hjernen, og han blir derfor rekna som ein av dei tolv hjernenervane. Sidan han er den nest nedste hjernenerven som går ut, så har han fått talet som den ellevte hjernenerven. 

*N. accessorius* spring ut frå dei fem til seks øvste halssegmenta av ryggmergen. Sidan nerverøtene går ut mellom dorsal- og ventralhornet frå den grå substansen i ryggmergen så klassifiserer ein det som ei spesiell somatisk motorisk nerve. Han går så opp gjennom foramen magnum i skallen, langs skallebasis og ned gjennom foramen jugulare saman med nervane *n. glossopharyngeus*, *n. vagus* og vena sinus sigmoideus. Så følgjer han vena jugularis nedover halsen og går ned til *m. sternocleidomastoideus* og gir motorisk innervasjon til heile den, og så ned til *m. trapezius* og innerverer den øvre delen. Den nedste delen blir teke av spinalnervar frå C3-C4.

Sjå òg
------

* Hjernenerve

Kjelder
-------

1. ↑  *Blumenfeld, Hal:* Neuroanatomy through Clinical Cases*, s. 354* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 18. oktober 2012, henta 14. desember 2012
Det fyrste OBOS-burettslaget, Etterstad 1 på Etterstad i Oslo, vart bygd i 1931.
**OBOS** er eit bustadbyggjelag, det vil seie eit partslag med føremål å byggje og administrere bustader for medlemane sine, partseigarane. Bustadsbyggjelaget OBOS, som med tida har vorte eit konsern med fleire dotterselskap, har hovudkontor på Hammersborg i Oslo og avdelingskontor i Fredrikstad, Hamar, Stavanger, Bryne, Tønsberg, Bergen og Trondheim.

OBOS var opphavleg eit bustadbyggjelag for Oslo, skipa 19. august 1929 som *Oslo og omegn Bolig- og Sparelag (OOBS)* av leiaren for bygningsarbeidarorgansiasjon i Oslo, Martin Strandli, saman med arkitekt Jacob Christie Kjelland. I 1935 endra bustadbyggjelaget namnet til Oslo Bolig- og Sparelag, avstytt til OBOS, samstundes som det vart gjort avtale med Oslo kommune om at OBOS skulle stå for bustadbygginga i Oslo som eit organ for kommunen. I samband med at grannekommunane Oslo og Aker vart slege saman som ei utviding av Oslo, vart avtalen lengd i 1948, og *Aker boligbyggelag* innlemma OBOS.

Frå 2014 er OBOS BBL det offisielle namnet på bustadbyggjelaget, etter at verksemda hadde vorte utvida både geografisk og når det gjeld forretningsområde. Bustadbyggjelaget er no eit konsern med dotterselskap som har store lutar av Sør-Noreg som område for verksemda si, òg femner om hotellbygningar og fleire kjøpesenter. OBOS har vorte slege saman med lokale bustadbyggjelag kringom i Sør-Noreg, til dømes Tønsberg og Nøtterøy BBL, Fredrikstad og Omegn Boligbyggelag, Hetland Boligbyggelag, Jæren Boligbyggelag, Hamar og Omegn Boligbyggelag, og har kjøpt ferdighusprodusenten Block Watne, skipa dotterselskapa OBOS-Banken, OBOS Forsikring, Obos Eiendomsforvaltning AS, Fornebu Utvikling AS, Basale AS, Gårdpass AS, Hammersborg Inkasso AS, Hammersborg Regnskap- og Innbetalingsservice AS, Megleroppgjør AS, OBOS Eiendomsdrift AS, OBOS Nye Hjem AS, OBOS Hetland Nye Hjem AS, OBOS Utleieboliger AS, OBOS eiendomsmeglere AS, OBOS Energi AS, OBOS Forretningsbygg AS, OBOS Håndverksenter AS, OBOS Prosjekt AS, OBOS Skadeforsikring AS, Oslogarasjene AS, Fobbl Service og Omsorg AS, Østfold Prosjekt AS.

Litteratur
----------

* Bjørn Bjørnsen, 2007, *Hele folket i hus* : *OBOS 1929-1970*, Oslo: Boksenteret, OBOS ISBN 9788299058858

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* BR orgnr

 |
Nervar rundt auget (markert med gult)
**Nervar** er strengar som sender informasjon i nervesystemet. Dei bind saman hjernen og ryggmergen med resten av kroppen, og sender sanseinntrykk eine vegen og rørsleimpulsar den andre. «Nerve» blir også brukt om liknande strenger i blad på plantar, og om ulike typar kjensler og oppførsel i ord som «å gå nokon på nervane» eller «nervøsitet».

Anatomi
-------

Mikroskopbilde av nerveceller hjå ein epilepsipasient.
Nervar er bygd opp av nervefiber, ofte av fleire ulike typar. Dei kan innehalda sensoriske nervefiber som sender nerveimpulsar frå føleorgan til sentralnervesystemet, og motoriske nervefiber som leier frå sentralnervesystemet til for eksempel musklar. Ofte finn ein også fiber som høyrer til det autonome nervesystemet. Dei ulike nervefibrane er isolert frå kvarandre av schwannske celleskjeder.

Teikning av blad med tydelege fjørnervar.

Botanikk
--------

I botanikk er nervar strengar som støttar opp blad og fører næring gjennom planten. Desse dannar tydelege linjer på overflaten til bladet. Nervane forgreinar seg etter ulike mønster som blir brukt til å skilja dei. Dei kan vera fjør-, hand-, boge- og likenerva. Fjørnerva blad, som er svært vanlege, har ein kraftig midtnerve som dannar utgangspunkt for mange mindre nervar. På likenerva blad, som gras, går nervane parallelt. Eit dømes på handnerva blad er lønn, medan konvall har bogemønster.

«Control your nerves on curves». Vegskilt i India.

Ordsoge
-------

Ordet «nerve» kjem gjennom latinsk *nervus* frå gresk *neuron* som tyder 'sene'. Ein bruker omgrep knytte til nerve i fleire uttrykk som har med kjensler og oppførsel å gjera, som å «ha nervar» framfor ein prestasjon. I overført tyding kan ein snakka om «nerve» som ei slags sterk kjensle eller kjerne i noko, eller om «livsnerve» som ei indre, berande kraft. Ein kan seia at «det går meg på nervane» om noko som er særs plagsamt eller «enerverande» om noko sterkt irriterande.

Ein har også forklart fleire psykiske lidingar med «nervane». «Nervesamanbrot» kan visa til sterke, psykoseaktige reaksjonar som fortviling, forvirring, redsle eller gråt. «Nevrose» viser til ulike psykiske lidingar der pasienten blir hemma i dagleglivet utan å mista skiljet mellom fantasi og røyndom (til forskjell frå psykose). Å vera «nervøs» kan visa til det å vera overfølsam eller uroleg, og kan vera knytt til stress eller angstlidingar. Ein finn også att det latinske ordet *nervosus* ('nervøs') i diagnosane *anorexia nervosa* og *bulimia nervosa*.

Kjelder
-------


* «nerve» i Nynorskordboka.
* «livsnerve» i Nynorskordboka.
* «blad/botanikk» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «nerve – medisin – 1» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «nerve/medisin» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «nervesammenbrudd» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «nevrose» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nerve**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
***Norske Ordsprog*** er ei ordspråksamling av Ivar Aasen, utgjeven 1856. 

|  |  |
| --- | --- |
| Visdommen kan ein dylja, men Daarskapen ikkje.

Norsk ordtak, etter Ivar Aasen: *Norske Ordsprog*  |  |

Ordspråka hadde Ivar Aasen samla på ferdene sine rundt om i landet. Norske Ordsprog er det største folkeminnearbeidet Aasen gav ut. Med *Norske Ordsprog* ville Aasen dra fram visdomen i folkedjupet for å auka vørdnaden for allmugen. Boka held eit høgt fagleg nivå, og ho har vore ei populært oppslagsverk både for amatørar og folkeminnegranskarar. 

Ordtaka er i 1881-utgåva sorterte etter nøkkelord, frå *A*: («Den som segjer A, fær og segja B») til *Øyra* «Ein lyt stundom spyrka Øyrom meir enn Augom» - med det ordtaket forstår Aasen at ein ofte må akte meir på kva kjende folk seier, enn det ein umiddelbart kan sjå. Vidare er det ein bolk med ordtak om årstider og dagar, før boka held fram med munnhell eller talemåtar. Ordtaka er gjevne att på landsmål, men forklaringane og fortalen er skrivne på dansk.

Utgåver
-------

Fyrsteutgåva kom i 1856. I 1881 gav Aasen ut ei omarbeidd og meir folkeleg innretta utgåve. Denne utgåva låg til grunn for ei ny utgåve i 1983, opptrykk 1989 (ved Johannes Gjerdåker, Vestanbok Forlag), og 4. utgåve i 2003 med tittelen Norske ordtak (ved Johannes Gjerdåker og Gudmund Harildstad, Vigmostad & Bjørke).

Kjelder
-------

* Aasentunet Arkivert 2007-11-10 ved Wayback Machine.
* Ivar Aasen: *Norske Ordsprog* 1881

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | **Norske Ordsprog** på Wikikilden (frie originaltekstar) |

* Norske Ordsprog på nb.no
**Norske Tekstilkunstnere** (**NTK**) er ein norsk interesseorganisasjon for biletkunstnarar som arbeider med tekstilkunst, det vera seg gjennom direkte bruk av tekstile materialar, teknikkar og uttrykk, eller som forheld seg til problemstillingar knytte til det tekstile mediet.

NTK driv SOFT galleri som ligg sentralt til i Kvadraturen i Oslo, i Rådhusgata 20. NTK driv òg kunstnaropphaldet AiR Green - Artist in Residence at Søndre Green farm. I tillegg gjennomfører dei fleire SOFT moments kvart år - ulike tekstile augneblunk rundt om i heile Noreg.

Historie og verksemd
--------------------

NTK blei oppretta i 1977 og er ein landsomfattande organisasjon og ein av dei 20 organisasjonane som har vore med i Norske Billedkunstnere frå byrjinga. Organisasjonen har rundt 200 medlemmar og kallar seg «kunstnarstyrt».

AIR Green
---------

AIR Green - Artist in Residence at Søndre Green farm er eit kunstnaropphald oppretta i 2016. Opphaldet er på Søndre Green gard som ligg rett ved Krøderen i Krødsherad kommune

Sjå òg
------

* Tegnerforbundet
* Haustutstillinga

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norske Tekstilkunstnere» frå Wikipedia på bokmål, den 18. november 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Norske Tekstilkunstnere
* Nettstaden til SOFT galleri
* *Soft magasin*
Koordinatar: 36°54′57.6″N 33°16′1.20″E﻿

**Sertavulpasset** (tyrkisk *Sertavul Geçidi*) er ein fjellovergang sentralt i Taurusfjella i Tyrkia på grensa mellom provinsen Mersin og provinsen Karaman på vegen frå Konya over Karaman til kysten av Middelhavet ved Anamur og Silifke.

Landskapet kring overgangen er forskjellig frå mange av dei andre overgangane i Taurusfjella sidan han er relativt flat. Karstlandskapet er dekt av kalksteinsklipper og mange slukhol, og terrenget er generelt vegetasjonsfattig. 

Servatulpasset var staden der den tysk-romerske keisar Fredrik I Barbarossa kryssa Taurusfjella under det tredje krosstoget før han drukna i elva Calycadnus (i dag *Göksu*) i 1190.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sertavul Pass» frå Wikipedia på engelsk, den 7. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Sertavul Geçidi, Karaman». Planetware. Arkivert frå originalen 17. oktober 2010. Henta 8. august 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 69°17′S 71°49′W﻿

**Dint Island** er ei klipperik øy i Antarktis. Ho vart truleg oppdaga frå lufta av U.S. Antarctic Service, 1939–41, og først kartlagd frå flyfoto teken av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, 1947–48, av D. Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey i 1960. Ho fekk dette namnet av UK Antarctic Place-Names Committee fordi ein særeigen dalbotn lagar ein bulk (dent på engelsk) på sørsida av øya.

Dint Island ligg 2 nautiske mil utanfor vestsida av Aleksanderøya i Lazarev Bay. Øya ligg kring 10 km søraust for Umber Island.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Umber Island
* Lazarev Bay

Kjelder
-------

1. ↑  «Dint Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Dint Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Sesam** |
| SesamSesam |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Leppeblomordenen Lamiales |
| **Familie:** | Pedaliaceae |
| **Slekt:** | *Sesamum* |
| **Art:** | **Sesam** *S. indicum* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Sesamum indicum***L. 1753 |

**Sesam** (*Sesamum indicum*) er ein eittårig planteart i familien Pedaliaceae, kjend for sine oljerike frø.

Sesamplanten er ein steppegrasplante med opprette, forgreina og tetthåra stenglar. 
Han blir ca. 90 cm høg. Blada er lansettforma. Blomane er kvite og traktforma og blir ca. 3 cm lange.
Frukta er ein kapsel med talrike flate frø. 
Planten har ei sterk lukt.

Sesamfrø kan brukast som eit mildt krydder og til bakverk. 
Frøa inneheld opptil 50 % olje, sesamolje, som kan stå lenge utan å bli harsk. Ho blir brukt som matolje og til såpe og margarinproduksjon. Pressrestane blir brukt til kraftfôr. 

Ein dyrker sesam i Asia, Afrika og Amerika. Planten var kjend av romarane, og har heilt frå oldtida vore dyrka i middelhavslanda.

Kjelder
-------

* «Sesam: plante». *Store norske leksikon*. 15. februar 2009. Henta 11. november 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Ada Brita Haug Grythe** (fødd 26. august 1934 i Stange, daud 14. august 2014) var ein norsk fjernsynsmedarbeidar med ein karriere på 38 år i NRK si barne- og ungdomsavdeling.

Karriere
--------

Ada Haug Grythe var cand.mag. og pedagog frå Universitetet i Oslo. Frå 1961 var ho tilsett i NRK, der ho særleg arbeidde med program for barn og ungdom. I løpet av 1960-talet var ho programleiar for *Tenpluggen* og *Vi unge*, og i 1970 var ho med på å utforma *Flimra*. Ho var nesteleiar i Barne-og ungdomsavdelinga frå 1974 til 1980, og programredaktør frå 1980 til 1991. Frå 1991 og fram til ho vart pensjonert i 1998 var ho ansvarleg for småbarnsprogramma.

Ho blei tildelt Kongens fortenstmedalje i gull i 1998. Ho blei òg heidra med den franske ordenen Palmes Académiques for arbeidet sitt med å spreia fransk språk og kultur i Noreg.

Ada Haug Grythe var gift med Odd Grythe, som døydde i 1995. Ho var barnebarn til målaren og kunstkritikaren Kristian Haug.

Kjelder
-------

1. ↑  «Ada Haug Grythe 70 år», *Stavanger Aftenblad*, 26. august 2004, s. 39.
2. ↑  «Ada Haug Grythe er død». NRK. 14. august 2014.
3. ↑  «Ada Haug Grythe». *Store norske leksikon* (på norsk). 29. september 2014.
4. ↑  «Slutter med dobbelt gull - Ada Haug går av etter 38 år». *Dagbladet*. 28.12.1998.
5. ↑  «Kongens gull til Ada Haug Grythe», *Aftenposten*, 22. desember 1998, s. 36.
6. ↑  «Barn er kresne TV-seere», *Bergens Tidende*, 25. august 1994, s. 24

* *Denne artikkelen bygger på «Ada Haug» frå Wikipedia på bokmål, den 18. april 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF

 |