Den **tilpassa CFE-avtalen** er ei tilpassing av CFE-avtalen om konvensjonelle styrkar i Europa etter den kalde krigen. Avtalen vart underskriven 19. november 1999 ved Organisasjonen for tryggleik og samarbeid i Europa (OSSE) sitt toppmøte i Istanbul i 1999. Den viktigaste skilnaden i høve til den tidlegare avtalen er at «taket» på avtalefesta materiell på ein blokk-til-blokk basis (NATO mot Warszawapakta) ville erstattast med eit system av nasjonale og territorielle tak. Vidare vart traktaten tilpassa slik at den ville gje meir inspeksjonar og nye mekanismar laget for å forsterka partane si evne til å gje eller nekta samtykke for stasjonering av utanlandske styrkar på deira territorium.

Den tilpassa traktaten skulle tre i kraft når alle 30 statar-partar har ratifisert avtalen. I august 2006 var det berre Kviterussland, Kasakhstan, Russland Ukraina har gjort det. NATO-medlemsstatane knytte sin ratifikasjon av den tilpassa CFE-traktaten til oppfyllinga av Russland sine politiske forpliktingar i 1999 OSSE-Toppmøtet i Istanbul (såkalla «Istanbul-forpliktingar») til å trekkja attende styrkane sine frå Georgia og Moldova.

Russland har kritisert denne samanknytinga, som det reknar som kunstig, og har ved fleire høve stilt spørsmål ved relevansen av den tilpassa CFE-traktaten, sidan han ikkje er ratifisert av NATO-landa.

Samanhengen mellom Russland si uttrekking og ratifisering frå NATO-land
-----------------------------------------------------------------------

I oppløpet til OSSE sitt toppmøte i Istanbul i 1999, var NATO-medlemmane opptekne av tre problemområde i traktaten. Først av alt, understreka dei at dei ville halda fram eksistensen av russiske utstyrbegrensningar i "flanke" regionen, som var godt i overkant av Traktaten sine grenser. For det andre, var dei imot eit russisk militært nærvær i Georgia — eit nærvær som var utover det nivået som er autorisert av den georgiske styresmakter. For det tredje, var dei opptekne av den russiske, militære tilstadevere i Moldova som mangla eksplisitt samtykke av dei Moldovanske styresmakter. NATO-medlemmar insisterte på ein pakke av tiltak som er designa for å løysa desse problema.

Under toppmøtet vart 30 av OSSE sine medlemsland, inkludert NATO - medlemsland og Russland, som signerte den tilpassa CFE-traktaten, samde om å trekkja seg frå Republikken Moldova, redusera utstyrsnivå i Georgia, og verta samde med dei georgiske styresmakter på den modalitetar og varigheitar av russiske styrkar stasjonert på territoriet til Georgia, og redusera sina styrkar i flankane til avtalt nivå av den "Tilpassa CFE-Traktaten". Desse avtalene vart kjend som "Istanbul-Forpliktingar" og finnast i 14 av vedlegga til "CFE- siste akt" og i fråsegna fra toppmøtet i Istanbul i 1999.

Om Moldova seier fråsegna at CFE-partane "velkomnar engasjement av den russiske Føderasjonen for å fullføra tilbaketrekking av russiske styrkar frå territoriet til Moldova *ved utgangen av 2002*" 
Russland nekta sidan 2002 at det nokon gong har gjort ei klår forplikting til å trekkja sina troppar, men Russland trekkte 58 toglaster av utstyr og ammunisjon frå Transdniestria.

Russland hevdar at den har oppfylt alle sina forpliktingar ved å underteikna avtaler med Georgia for å avvikla Batumi og Akhalkalaki basar og trekkja attende russiske troppar stasjonert det ved utgangen av 2008. Så lenge ikkje alle troppar som er trekt tilbake frå Georgia og Moldova, NATO-medlemmar nektar å ratifisera traktaten. Dette omfattar riving av attverande base (etter 2008) i Georgia: Gudauta base ligg i Abkhasia. Dette har vorte sett på som eit forsøk på å utsetja ratifiseringa. Abkhasia er ein de facto uavhengig "break-away" republikk innanfor dei internasjonalt anerkjende grensene i Georgia. I 2002 og 2006 vart folkerøystingar halde der Abkhazarar røysta for sjøvstende med klår margin.

Tidslinjen
----------

* November 1999 – Russland og Georgia, underteikna ein traktat om status av russiske soldatar som var att i Georgia.
* November 1999 – Russland og Moldova underteikna ein avtale for å verta einige om status av russiske soldatar att i Moldova på den andre konferansen til å revidera drift av traktaten i 2001.
* 2000 – Russland ratifiserte avtalen.
* 2001 – Den andre konferansen for revidering av traktaten vert halde, men ikkje-NATO-land hadde enno ikkje ratifisert avtalen.
* 2007 – Den russiske presidenten Vladimir Putin erklærer at Tilpassing av CFE-avtalen er død, fordi NATO hadde ikkje ratifisert avtalen.
* 2007 – NATO-land krevde at Russland skulle trekkja russiske soldatar frå Moldova og Georgia før dei vilde ratifisera avtalen.
* Juli 2007 – Russland suspenderte ratifisering.
* November 2007 – Russland trekkjer seg heilt frå avtalen.

### Signert

Signert på November 19, under OSSES toppmøte i Istanbul i 1999 av 30 statar:
Armenia, Aserbajdsjan, Kviterussland, Belgia, Bulgaria, Canada, tsjekkia, Danmark, Frankrike, Georgia, Tyskland, Hellas, Ungarn, Island, Italia, Kasakhstan, Luxembourg, Moldova, Nederland, Noreg, Polen, Portugal, Romania, Russland, Slovakia, Spania, Tyrkia, Ukraina, Storbritannia, og Usa.

Fire land ville ikkje signera traktaten når dei vart med i NATO, til trass for ei førebels avtale om å gjera det: Slovenia og dei tre Baltiske land: Litauen, Estland og Latvia. Desse landa er i stand til å gjera det fordi traktaten kan ikkje slutta seg til alle dei opphavlege underskrivarane har ratifisert den.

### Ratifisert

Ratifisert av 4 av dei 30 som har underteikna:

* Kviterussland
* Kasakhstan
* Russland (Ratifisering suspendert i 2007)
* Ukraina

Moldova og Georgia sa at dei ikkje ville ratifisera avtalen dersom Russland ikkje trekkjer sina styrkar frå deira territorium, særleg russiske troppar stasjonert i breakaway republikkar Abkhasia og Transnistria. Dette har vorte NATO-landa sin grunn til å avstå frå å ratifisera i 2007.

Russland suspenderte sin ratifisering på den 14 juli 2007 blant på grunn av kjøling av tilhøvet mellom USA og Russland.

Sjå òg
------

* Organisasjonen for Tryggleik og Samarbeid i Europa (OSSE)
* Toppmøtet i Istanbul i 1999

Referansar
----------

1. ↑  NATO, *Questions and Answers on CFE*, n.d. p. 2,  (PDF) .  Missing or empty `|title=` (hjelp)
2. ↑  On July 8, 2004, the European Court of Human Rights stated in a ruling that the Russian army "stationed in Moldovan territory [is] in breach of the undertakings to withdraw them completely given by Russia at the OSCE summits in 1999 and 2001."
3. ↑  V. SOCOR, "Moscow presses for CFE ratification in run-up to NATO and OSCE summits", October 31, 2006,  .  Missing or empty `|title=` (hjelp)
4. ↑  (Russian)Mal:Ru icon War and Peace: NATO says ready to ratify CFE Treaty Arkivert March 3, 2016, ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «Tilpassing av CFE-avtalen» frå Wikipedia på bokmål, den 16. april 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den Tilpassa Konvensjonelle Styrkjer i Europa-Traktaten på ein Augneblunk — Arm sin Control Association
* Avtala om Tilpasning av avtala om Konvensjonelle Styrkjer i Europa OSSE nettstaden
* "Modning partnarskap" — russiske forsvarsministeren, Sergej Ivanov, *NATO Review*, (vinter 2005)
* History of NATO – Atlantiske Allianse - BRITISKE REGJERINGA nettstaden