recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kiva.org** er ein frivillig organisasjon som har som mål å sameine folk gjennom lån for å redusere global fattigdom. Gjennom bruk av Internett og eit verdsomspennande nettverk av mikrofinansinstitusjonar lèt Kiva enkeltpersonar låne ut ned til 25 amerikanske dollar (kring 150 norske kroner) for å hjelpe til med å finansiere småbedrifter eigde og drivne av personar frå låginntektsgrupper kring i verda.

Lån gjennom Kiva gjev 0 % renter til utlånarane, og Kiva sjølve krev ikkje renter frå låntakarane. Det finst planer om å krevja 2 % renter frå mikrofinansinstitusjonane frå utpå året i 2007. Låntakarane betalar noko renter til dei lokale mikrofinansinstitusjonane som administrerer enkeltlåna, men Kiva.org hevdar at dei held auga med kor mykje renter som blir kravde og at dei ikkje vil arbeide med institusjonar som krev urettferdige eller unødig høge renter. Kiva-låntakarane har ein historisk tilbakebetalingsrate på 100 %. Kiva arbeider med regulatorar for å kunna lata mikrofinansinstitusjonar tilby variable renter til ulike låntakarar.

Korleis verkar det?
-------------------

Kiva let mikrofinansinstitusjonar kring i verda avertere profilar av kvalifiserte lokale entreprenørar på Internett. Utlånarane er kven som helst som har eit kredittkort eller ein PayPal-konto. PayPal-konto treng ein elles berre når ein vel å taka ut att pengar. Utlånarane les profilane på Internett og bestemmer seg for éin eller fleire entreprenørar dei ønskjer å finansiere delar av lånet til. Kiva samlar inn lånekapitalen frå desse individuelle utlånarane og overfører han til mikrofinanspartnarane sine, dei såkalla *feltpartnarane*, som i sin tur distribuerer pengane og administrerer låna. Etter kvart som lånet blir tilbakebetalt av entreprenøren, overfører feltpartnarane pengane tilbake til Kiva. Når lånet er heilt tilbakebetalt, kan Kiva-utlånarane trekkje tilbake kapitalen sin att eller låne han ut att til ein annan entreprenør.

PayPal tek ikkje noko gebyr for Kiva-transaksjonar. Kiva distribuerer 100 % av lånet til entreprenøren. Utlånarane mottek ikkje noka rente eller annan profitt. Feltpartnaren som administrerer lånet tek renter frå entreprenøren.

Sjå òg
------

* Crowdfunding

Kjelder
-------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 6. oktober 2008, henta 12. april 2007
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 6. oktober 2008, henta 12. april 2007
3. ↑  Kiva FAQ: «To date, Kiva.org’s repayment rate is 100%.»
4. ↑  Kiva FAQ
5. ↑  Kiva FAQ

---

* «Kiva (organization)» på Engelsk Wikipedia

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kiva.org
* KivaFriends.org - gruppe for Kiva-brukarar.
* Kiva-blogg Arkivert 2008-10-04 ved Wayback Machine.
* *Bivings-rapporten* om Kiva
* Kiva sin leiar på Clinton Global Initiative Panel Arkivert 2009-02-08 ved Wayback Machine.
* Kiva på PBS Frontline
* Kiva-leiaren sin presentasjon til e-MBA-klassen ved University of San Francisco Arkivert 2009-01-05 ved Wayback Machine. 19. desember 2006
* Kiva på NPR «All Things Considered»
* Matt Flannery, Kiva CEO og medstiftar, på Digital Village Radio Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Nicholas D. Kristof: «You, Too, Can Be a Banker to the Poor», i *New York Times*, 27. mars 2007
**Kittil Halvorsson Askildt** (24. november 1900–6. september 1978) var ein norsk friidrettsutøvar, fødd og død i Sauherad. I tida 1925-33 vart han sjufaldig norsk meister i diskoskasting. Han var medlem i idrettslaget Hermod.

### Aktiv

Askildt deltok i Sommar-OL 1924 i Paris og vart femtemann i diskos med eit bestekast på 43,40 meter, medan han kulestøyt vart nummer 15. Same sesongen kom han bronseplass i diskoskast under noregsmeisterskapen i Oslo. Åra 1925 og 1926 vann han NM-gull i diskoskast med totallengdene 81,63 m og 82,84 m, fram til dess vart øvinga avgjort utifrå best kast samanlagt med både høgre og venstre hand. I den sistnemnde meisterskapen, 22. august 1926 på Bislett stadion i Oslo, vart Askildt norsk meister på norsk rekord, medan han med si beste hand kasta diskosen til skandinavisk rekord på 46,48 meter, hans livs lengste kast. I 1927 vart han norsk meister for tredje gong med meir moderate 42,11 m.

År 1928 kasta Askildt 42,75 m i noregsmeisterskapen og fekk bronse i diskoskast. Under Sommar-OL 1928 i Amsterdam var han norsk flaggberar, og enda på trettandeplassen med 42,57 meter. Dei neste to åra presterte Askildt bestekast på høvesvis 45,42 m og 45,11 i NM, noko som gav han gullmedaljen i begge meisterskapane. Etter sølv i spesialøvinga ved NM 1931 bakom Harald Stenerud, tok Askildt NM-gull nummer 6 i 1932 og nummer 7 i 1933. I den siste meisterskapen sigra han med eit kast 45,42 m, fattige 10 cm framom unge Helge Sivertsen.

Kjelder
-------

* friidrett.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ketil Askildt» (på engelsk). Olympedia. Henta 23. februar 2023.
**Kivatsjfossen** er ein 10,7 meter høg kaskadefoss i Russland. Han ligg i elva Suna i Kondopoga rajon i republikken Karelia og har gjeve namn til Kivatsj naturreservat, grunnlagd i 1931.

Kivatsj er stort sett kjend på grunn av Gavrila Derzjavin, ein russisk diktar som vart inspirert av fossen og skreiv diktet «Foss», eit av dei viktigaste russiske dikta frå 1700-talet. Mange ønskte å sjå fossen som Derzjavin dikta om. Ein av desse var Aleksander II av Russland, som fekk lagt ein ny veg til fossen, eit lysthus på høgresida av elva og ei bru like nedanfor. 

I 1936 tok sovjetarane noko av vatnet frå elva til eit lokal vasskraftverk, som førte til mindre vatn i fossen, medan dei nærliggande fossane Girvas (14,8 m) og Por-Porog (16,8 m) vart heilt øydelagde. Sjølv om han ikkje er like flott som han var er Kivatsj framleis ein populær attraksjon i Karelia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kivach waterfall» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Turistinformasjon
		- Bilete Arkivert 2006-07-16 ved Wayback Machine.
		- Offisiell side for Karelia

Koordinatar: 62°16′5″N 33°58′48″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Kitherónas** (gresk Κιθαιρώνας) er ei fjellkjede sentralt i Hellas mellom Viotía i nord og Attikí i sør. Ho består hovudsakleg av kalkstein og er 1 409 moh. på det høgaste. Nordaustsida av kjeda er danna av fjellet Pástra.

Fjellkjeda var åstad for mange hendingar i gresk mytologi og var særleg heilag for Dionysos. Oidipus vart avslørt på fjellet, medan Aktaion og Pentheos vart skild frå kvarandre her. I historiske tider var fjellet åstad for slaget ved Plataea i 479 fvt. og det var mykje småslosting her før sjølve slaget. I seinare tid var det bygd festningsverk både ved Plataea og Erythres sidan fjellet var ei omstridt naturleg grense mellom Aten og Theben (Thíva). Folket i Plataea personifiserte fjellet som deira opphavlege konge: «Plataearane kjenner ingen konge bortsett frå Asopos og Kithairon før han, den sistnemnde gav namnet sitt til fjellet, den førstnemnde til elva» (Pausanias 9.1.1).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kithairon» frå Wikipedia på engelsk, den 23. august 2007.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Theoi.com: Kithairon


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Oddvar Sigmund Nes** (fødd 27. desember 1938 i Volda, død 18. september 2016) var ein norsk professor i nordisk språkvitskap, særleg nynorsk, ved Universitetet i Bergen.

Det meste av den faglege produksjonen til Oddvar Nes fell innom namnegranskinga, og han har særleg arbeidt med etymologiske spørsmål. Det kjem til uttrykk alt i magistergradsavhandlinga hans i germansk målvitskap, «Studiar i dei eldste nordvestlandske fjordnamna». Nes har vidare arbeidt med leksikografi, dialektar og fonetikk. 

Saman med Jarle Bondevik og Terje Aarset har Oddvar Nes stått bak Ivar Aasen-selskapet, og dei tre har sidan 1992 stått føre eit omfattande vitskapleg arbeid med å gje ut dei etterlatne skriftene åt Ivar Aasen, med notar, innleiingar og kommentarar.

Oddvar Nes har vore namnekonsulent for fylkeskartkontora i Sogn og Fjordane og Hordaland, og var namnekonsulent for Vestlandet. Han har i tillegg vore redaktør for tidsskriftet *Namn og Nemne* (1984-2004).

Oddvar Nes var tilsett ved Universitetet i Bergen frå 1964 til han gjekk av ved aldersgrensa som 70-åring i 2008. Han fekk i 2009 kongens fortenestmedalje i sølv for innsatsen sin.

Litteratur
----------

* Akselberg, Gunnstein og Jarle Bondevik (red.) 1998. «Ord etter ord. Heidersskrift til Oddvar Nes 27. desember 1998.» Bergen: Norsk Bokreidingslag.
* Nes, Oddvar. 2008. «Nes om namn. Heidersskrift til Oddvar Nes på 70-årsdagen 27. desember 2008.» Redigert av Gunnstein Akselberg og Ole-Jørgen Johannesen og med bibliografi redigert av Jarle Bondevik og Ole-Jørgen Johannesen. Bergen: Norsk Bokreidingslag.

Referansar
----------

1. ↑  «Oddvar Nes 1938-2016». Sagabok. Henta 12. januar 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CRIStin

 |
Katzenbuckel, det høgaste fjellet i Odenwald
Kart som viser Odenwald i Tyskland
**Odenwald** er ei fjellkjede sør i Hessen og nord i Bayern og Baden-Württemberg i Tyskland. Namnet kan ha sitt opphav som *Odins Wald* («Odin sin skog»), men «Odes sin skog» er sannsynlegvis meir rett. 

Odenwald grensar til elva Neckar i sør og til elva Main i aust og heller slakt mot nord og vest. Den høgaste toppen er Katzenbuckel på 626 m. Odenwald er ein friluftstad for innbyggjarar i Mannheim og Frankfurt og er kjend for den reine lufta. Ein gong var det eit helsesanatorium her av den grunn. I skogane kan ein finne blåbær, jordbær og sopp. 

Det finst fleire vakre landsbyar i området, som Weinheim ved Bergstraße og Michelstadt sentralt i Odenwald. Her finn ein brusteinslagde gater og arkitektur frå mellomalderen. Området har relativt få turistar. Byspreiing og forureining har vorte eit aukande problem i utkanten av området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odenwald» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juni 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
| Culross  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Cuileann Ros |
| Ei gate i CulrossEi gate i Culross Ei gate i Culross |
| Plassering |
| 

Culross is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Fife |
| Tradisjonelt grevskap | Fife  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 395 |
| Koordinatar |  56°3′″N 3°38′″W﻿Koordinatar: 56°3′″N 3°38′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 0 |
| Telefon-retningsnummer | 0 0 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Culross**
 |

 **Culross**  er ein by i regionen Fife  i Skottland. Han har kring 400 innbyggjarar. Han vart grunnlagt som ein hamneby ved Firth of Forth, ifølgje tradisjonen av sankt Serf på 400-talet. sankt Kentigern (òg kjent som sankt Mungo) skal ha vorte født der. 

På 1500- og 1600-talet var byen eit sentrum for gruveindustri. I tillegg var saltkoking ein viktig næringsveg. Tydinga som hamneby bortfalt i stor grad i løpet av 1700-talet. 

På 1900-talet vart det registrert at Culross har fleire unike historiske bygningar, og National Trust for Scotland har arbeidt for å verne desse, og eig fleire av dei. Blant bygningane er Culross Town House, ein tidlegare rettsbygning og fengsel; Culross Palace frå 1500-talet, Study frå 1600-talet og ruinane av klostret Culross Abbey frå 1200-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Culross» frå Wikipedia på bokmål, den 2. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
| Has |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Has** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Kukës |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  400 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 16 790 |
| Koordinatar | 42°12′0″N 20°25′0″E﻿Koordinatar: 42°12′0″N 20°25′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Has kommune innafor regionen KukësHas kommune innafor regionen Kukës |

**Has** er ein by og ein kommune i regionen Kukës i Albania. Kommunen ligg nordaust i landet og grensar i vest til regionen Shkodër, i aust til nabolandet Kosovo.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Krumë vart slått saman med landkommunane Fajza, Gjinaj og Golaj. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Krumë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde dei fire kommunane som i dag utgjer storkommunen Has, til saman hadde 16 790 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Has.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. ↑  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Oddvar Støme** (fødd 5. januar 1933 i Kiberg) er ein norsk filolog, forfattar og tidlegare bonde.

Liv og virke
------------

Oddvar Støme er utdanna lærar ved Tromsø lærarskole 1954. Støme har arbeidd som lærar i Vardø, Kirkenes og Kiberg før han drog sørover. Han skreiv i godt vaksen alder ei hovudfagsoppgåve i norsk om heimemålet. Støme har òg vore dosent i norsk ved Universitetet i Tartu i Estland.

Støme bygde opp ein gard i Komagvær på 1970-talet.

### Bøker og artiklar

I 1989 skreiv Støme hovudfagsoppgåve om kibergsdialekten. I 1994 blei denne grunnlaget for ei bok, *Vår eigen stemme*. Samtidig gav han ut ei lita bok, *Syn betre enn segn*, med barndomsminne.

I 2007 gav Støme ut ein kortversjon av hovudfagsoppgåva om kibergsdialekten, i boka *Partisanbygda Kiberg. Fiskeværet mellom øst og vest*.

Strøme har vore ein ivrig skribent om målsak. Våren 1991 var Støme reiseskrivar i Noregs Mållag og reiste rundt i Finnmark og fortalde korfor nynorsken høvde som skriftmål i Finnmark.

Støme har ivra for å få Karl Akres målsyn fram i lyset.

Støme har også engasjert seg i urfolksspørmål, samepolitikk og striden rundt Finnmarkseigedommen.

Bibliografi
-----------

* *Kibergsdialekten. Ein kystdialekt i Finnmark*. Hovudoppgåve i norsk, Universitetet i Oslo 1989?, 198 s. (nynorsk)
* *Vår eigen stemme*, Tartu Ülikool Kirjastus, Tartu 1994, 133 s. (nynorsk)
* *Syn betre enn segn*, Tartu 1994 (nynorsk)
* "Kibergsmålet. Ein kystidialekt i Finnmark", i Einar Niemi (red.): *Partisanbygda Kiberg*, Kiberg bydelag 2007, side 294-310 (nynorsk)

Referansar
----------

1. ↑  «Nasjonalbiblioteket», *www.nb.no*, henta 3. mai 2021
2. ↑  «Nasjonalbiblioteket», *www.nb.no*, henta 3. mai 2021
3. ↑  «Nasjonalbiblioteket», *www.nb.no*, henta 3. mai 2021
4. ↑  «Nasjonalbiblioteket», *www.nb.no*, henta 3. mai 2021
5. ↑  «Nasjonalbiblioteket», *www.nb.no*, henta 3. mai 2021

Kjelder
-------

* "Språk, krig og barndom", *Finnmarken*, tirsdag 11. oktober 1994.
* "Kommentar" i *Utdanningsnytt*, mandag 9. september 2019
* "Oddvar Støme" på nb.no
* "Oddvar Støme" på bibsys


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Bolero** er ein songsjanger med opphav i Aust-Cuba seint på 1800-talet som del av trova-tradisjonen. Han oppstod uavhengig av den eldre spanske daseforma med same namn. Cubansk bolero er kjenneteikna av sofistikerte tekstar som tek for seg kjærleik. Han er blitt kalla den «typiske latinamerikanske romantiske songen frå 1900-talet» ("quintessential Latin American romantic song of the twentieth century").

Til skilnad frå *canción*, ei enklare form med fleire tema, utvikla ikkje bolero seg direkte frå ein europeisk lyrisk tradisjon, som omfatta italiensk opera og canzone, og var utbreidd i byområde som Havana på same tid. I staden oppstod han som ein tyoe romantisk folkedikting som blei utøvd av ein ny type trubadur frå Santiago de Cuba, kjende som *trovadores*. Pepe Sánchez er rekna som far til denne rørsla og forfattaren til den fyrste boleroen, «Tristezas», skriven i 1883. Ophphavleg blei boleroar sungne av einskilde *trovadores* som speltegitar til. Over tid blei det vanleg for *trovadores* å spela i grupper som *dúos*, *tríos*, *cuartetos* osb. Takka vera Trío Matamoros og seinare Trío Los Panchos blei bolero utbreidd og populær i Latin-Amerika, USA og Spania. Samstundes var Havana òg blitt ein frodig møtestad for boleroskaparar som kom saman for å komponera og improvisera nye songar; denne rørsla blei kalla *filin*, frå det engelske ordet *feeling* eller ‘kjensle’. Mange av dei meste variege stykkene frå sjangeren blei skrivne då og spreidde gjennom radio og kabaretframføringar av songarar som Olga Guillot og Elena Burke, akkompagnert av orkester og storband.

Boleroar er vanlegvis i 4/4-takt. Musikalsk kan komposisjonar og arrangement ha ei rekkje former. Denne fleksibiliteten har gjort at boleroar har vore del av repertoaret til kubanske son- og rumba-ensemble, i tillegg til spanske copla- og flamenco-songarar, sidan tidleg 1900-tal. Av og til har boleroar smelta saman med andre former til nye undersjangrar, som bolero-son, som var populær på 1930- og 1940-talet, og bolero-cha, som var populær på 1950-talet. I USA blei selskapsdansen rhumba utvikla som ei tilpassing av bolero-son på 1930-talet. Boleroar er også del av afrikansk rumba-repertoar utøvd av mange artistar frå Kinshasa til Dakar, etter at ei rekkje bolero-innspelingar blei distribuerte til radioar der som del av G.V. Series. Sjangeren blei også populær i Vietnam, der han blei utgangspunkt for ein songstil som var på moten i Sør-Vietnam før Saigon fall i 1975, og har halde på populariteten blant vietnamesarar.

Kjelder
-------

1. 1 2  Party, Daniel (2014). Horn, David; Shepherd, John, red. *Bloomsbury Encyclopedia of Popular Music of the World, Volume 9: Genres: Caribbean and Latin America* (på engelsk). Bloomsbury Publishing. s. 62–67. ISBN 978-1-4411-3225-3.
2. ↑  Bigott, Luis Antonio (1993). *Historia del bolero cubano, 1883-1950* (på spansk). Ediciones Los Heraldos Negros. s. 59. ISBN 978-980-6323-17-9.
3. ↑  Bigott (1993) pp. 202, 213, 224.

* *Denne artikkelen bygger på «Bolero» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2023.*
Koordinatar: 33°11′40″N 35°44′54″E﻿

**Odem** (hebraisk אֹדֶם eller אודם) er ei israelsk busetjing, ein moshav shitufi, som ligg nord i Golanhøgdene. Han ligg i Har Odem, i ei høgd på 1090 meter over havet, og er den nest høgastliggande busetjinga i israelskokkuperte territorium. Han er omgjeve av Odemskogen. *Odem* tyder *rubin* og syner til raudfargen på berget i fjellet her. Fjellet er ein utdøydd vulkan. Det internasjonale samfunnet reknar israelske busetjingar i Golanhøgdene som ulovlege etter folkeretten, men dei israelske styresmaktene motset seg dette.

Dei israelske styresmaktene godkjende grunnlegginga av busetjinga i 1975, og ei gruppe ungdomar slo seg ned i den fråflytta syriske militærbasen. Dei fleste av dei første nybyggjarane flyttar der frå, hovudsakleg på grunn av låge temperaturar og kraftig vind. Dei som var att tok i mot ei ny gruppe i 1981 og den noverande busetjinga vart grunnlagd. Folkesetnaden var kring 150 i 1993, kring ein tredjedel av dei var barn. Odem vert styrt av Golan regionale kommune.

Hovudnæringa er ein fabrikk som produserer plastikk for møblar og ein optikkfabrikk som produserer vernelenser og briller. Odem Mountain Winery ligg òg her.

Sjå òg
------

* Israelskokkuperte territorium

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Odem» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «The Geneva Convention». BBC. 10. desember 2009.

| * v
* d
* e
Golan regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Afik**·** Ein Zivan**·** El Rom**·** Geshur**·** Kfar Haruv**·** Merom Golan**·** Metzar**·** Mevo Hama**·** Natur**·** Ortal |
| Moshavim | Alonei HaBashan**·** Ani'am**·** Avnei Eitan**·** Bnei Yehuda**·** Eliad**·** Givat Yoav**·** Haspin**·** Kanaf**·** Keshet**·** Kidmat Tzvi**·** Ma'ale Gamla**·** Neot Golan**·** Neve Ativ**·** Nimrod**·** Nov**·** Odem**·** Ramat Magshimim**·** Ramot**·** Sha'al**·** Yonatan |
| Fellesbusetnader | Kela Alon**·** Had Nes |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Ei gruppe kvinnelege odissidansarar.
Ei gruppe mannlege odissidansarar i truppen Rudrakshya.
**Odissi** eller **orissi** (oriya ଓଡ଼ିଶୀ, oṛiśī) er ein klassisk indisk dans frå delstaten Odisha aust i India. Han er hovudsakleg ein dans for kvinnelege dansarar, men kan også utførast av menn. Dansen oppstod som rituell tempeldans i det gamle Nord-India. Han følgjer prinsippa i det gamle sanskritverket *Natyasjastra*, og har eit grunnleggjande mønster til felles med bharata natyam frå Sør-India. Mange av positurane i dansen finst også i eldgamle skulpturar. Ein viktig teknikk er *tribhangi*, ei tredeling av kroppen der dei ulike delane bøyer seg på ulike måtar. I tillegg til grasiøse kropps- og handrørsler bruker ein livfulle løft og sprang.

Som mange andre indiske tradisjonar gjekk forløparen til odissidans gjennom ein tilbakegang fram mot 1900-talet som følgje av manglande støtte frå fyrstar og undertrykking frå den britiske kolonimakta. På 1940-talet var det svært få utøvarar att. Seinare gjekk han gjennom ei gjenoppliving som bygde på utøvinga til dei siste dansarane, rekonstruksjonar frå gamle manuskript, dikt og biletkunst. I dag er odissi ei utbreidd kunstform i India og utlandet.

Ei odissiframsyning blander to ulike danseformer: *Nritta*, ein ornamenterande teknikk som ikkje skal formidla tyding, og 
*abhinaya*, ei forteljande form der stilisert miming ved hjelp av mudraer og ansiktsuttrykk fortel ei historie eller forklarer eit tema. Dei fleste dansane er vigde guden Krisjna, kjend som Jagannath i Odisha. Typiske emne for odissidans er kjærleiken mellom Radha og Krisjna. Dikt frå *Gita Govindam* er også som regel del av kvar førestilling.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om odissidans Arkivert 2012-10-28 ved Wayback Machine. ved shaktibhakti.com (engelsk)

Kjelder
-------

1. ↑  T.d. 
Odissi Dance Company i Australia,
Kala the Arts i Storbritannia og
Odissi Dansproduktion i Sverige

* Anjana Rajan, ODISSI, artindia.net
* odissi, britannica.com
* Odissi Arkivert 2013-07-19 ved Wayback Machine. MIT Natya, mit.edu
* Odissi Dance, kalathearts.co.uk
**Thirlmere** er eit reservoar i Lake District nasjonalpark i England. Det går om lag frå sør til nord med ei demning i nordenden. Langs austsida går A591-vegen og på vestsida ein annan mindre veg.

Historie
--------

Kart over reservoaret frå 1925
Før reservoaret vart bygt var det to mindre innsjøar her - *Leathes Water* og *Wythburn Water*. Etter kvart som industribyen Manchester voks på 1800-talet vart det kravd stadig større mengder vatn. Vassnivået her vart heva ved at Manchester Corporation bygde ei demning i nordenden av Thirlmere, i 1890–1894. Reservoaret gav så vatn til Manchester via Thirlmere Aqueduct, om lag 160 km lang. 

Det var sterk lokal motstand mot bygginga av reservoaret, mellom anna fordi dei flotte klippene rundt vatna vart lagt under vatn.

Geografi
--------

Namnet på innsjøen vert stundom nytta om heile dalen, som går frå Grasmere i sør til Vale of Keswick i nord. Det høgaste punktet i dalen er Dunmail Raise. 

Helvellyn-ryggen ligg aust for Thirlmere. I vest ligg det fleire fjell, som Armboth Fell og Raven Crag, begge med flott utsyn over innsjøen. 

Reservoaret og dalen rundt vert i dag forvalta av United Utilities.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thirlmere» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* BBC Things

 |
Koordinatar: 37°22′N 128°24′E﻿

**Pyeongchang** (uttalt på koreansk [pʰjʌŋtɕʰaŋ]) er eit fylke i provinsen Gangwon i Sør-Korea.

Fylket ligg i Taebaekfjella med høgder på frå 800 til 1000 meter over havet, noko som gjer staden til ein god vintersportsstad. Det finst fleire buddhisttempel i området, blant anna Woljeongsa. Pyeongchang ligg 180 km austom Seoul.

Fylket vart arrangør av Vinter-OL 2018, etter å ha søkt om dette to gonger tidlegare og tapt. Pyeongchang er den tredje asiatiske arrangørstaden for Vinter-OL etter dei to japanske byane Sapporo og Nagano.

Alpin-bakken
22. juni 2006 var byen ein av tre finalister til å få arrangere Vinter-OL 2014, men tapte kampen saman med Austerrike med Salzburg mot russiske Sotsji. Pyeongchang har tidlegare tapt kampen om å få arrangere Vinter-OL 2010. Staden arrangerte VM i skiskyting 2009. Fylket bestemte seg tidleg for å delta i konkurransen om Vinter-OL 2018, OL-søknaden er bygd rundt vintersportsstaden Alpensia Resort. etter å ha tapt avstemminga om å få verta arrangørstad i 2014. IOK valde byen som ein av tre kandidatar til å få arrangere vinter-OL i 2018, der dei to andre var München og Annecy. Avgjerda om kven som fekk arrangementet, vart teken i Durban 6. juli 2011.

Kjelder
-------

1. ↑  PyeongChang Warming Up for 2018 Winter Olympics *The Korea Times*
2. ↑  PyeongChang Submits Application File to IOC *The Korea Times*
3. ↑  «Nordic skiing steadily growing in popularity». Yonhap News Agency. 16. februar 2011. Henta 16. februar 2011.

* *Denne artikkelen bygger på «Pyeongchang» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Reiseguide for Pyeongchang frå Wikivoyage
### Generelle

* (en) Pyeongchang-gun: Offisielt nettsted
* (en) Galbijim wiki om Pyeongchang
* (en) Gangwon-provinsens nettsted

### Olympiske

* (en) (ko) PyeongChang 2018
* (en) GamesBids.com om Pyeongchang

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Pyramidane i Giza
**Pyramidar** kallar ein fleire byggverk som har vore bygd av fleire folk opp gjennom historia. Dei har hatt form som høye byggverk som smalnar mot toppen, liknande ein pyramide innan geometri. 

Best kjend er pyramidane frå Egypt i oldtida, pyramidane i Egypt, som var forma som pyramidar i full forstand. Dei var gravstad for fleire av faraoane. Dei hadde òg tempel i nærleiken, der det vart skipa til fleire seremoniar. 

Ein omtalar òg andre byggverk som pyramidar. Best kjend er kanskje forskjellige byggverk som vart bygd av fleire folkeslag i Amerika i prekolumbiske sivilisasjonar. Desse hadde ikkje form som fullstendige pyramidar, men som høge byggverk med skrånande sider. Dei vart nytta til religiøse seremoniar, som til dømes menneskeofring. 

I Mesopotamia, på Kanariøyane og Maldivene har det vore liknande byggverk.

Galleri
-------

* Kheopspyramiden
* Djosers trappepyramide
* Månens Pyramide, Mexico by
* Güímarpyramiden på Tenerife

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
Den uslipte diamanten
Dei ni største steinane etter delingane (ikkje i same skala)
**Cullinan-diamanten** er den største diamanten i verda, funnen i januar 1905. Diamanten vart kjøpt av regjeringa til Transvaal for 150 000 pund og gjeve til Edvard VII av Storbritannia. Uslipt vog han ca 3100 karatar (vel 600 g). Cullinan-diamanten vart slipt til 9 større steinar og 96 små briljantar, og desse tilhøyrer no dei britiske kronjuvelane. Ca 66 % gjekk bort under
slipinga.

Han er kalla opp etter direktøren for Premier Diamond Mine (Transvaal) Company, eigaren av gruvene der han vart funnen.

Den største polerte steinen vert kalla **Cullinan I** eller *Great Star of Africa*, og er på 530.4 karat. Han var den største polerte diamenten i verda fram til 1985 då Gullen Jubilee-diamanten vart funne på 545,67 karat, òg denne frå Premiergruva.

Kjelder
-------

* Cullinan-diamanten. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå .

1. ↑  Overview of the different Cullinan diamants[*daud lenkje*]
Pyramidetak på Markustårnet i Venezia.
**Pyramidetak** er slike tak på bygningar som er forma som ein regulær pyramide med kvadratisk grunnflate. Det er ei anna nemning på den typen tak som elles vert kalla telttak, som har ei form som liknar telt med ei einaste, sentralt plassert stong til å halde duken oppe. Nemninga *pyramidetak* vert helst nytta om dei telttaka som er forma som ein regulær pyramide med kvadratisk grunnflate, altså tak som er konstruerte på den måten at fire einsforma takflater med trekanta form dannar ein spiss. Difor er det bygningar eller bygningsdelar med ei kvadratisk grunnflate som har pyramidetak, til dømes tårn på kyrkjer eller tårn på andre bygningar.

Skisse av pyramidetak, ei form for telttak.
Då nemninga *telttak* på sett og vis er internasjonal ved å verte nytta på same måte i fleire språk med vedkomande språk sine eigne ord, som til dømes *tälttak* på svensk, *Zeltdach* på tysk og *tented roof* på engelsk, kan det sjå ut til at denne nemninga er i ferd med å erstatte nemninga *pyramidetak*.

Sjå òg
------

* Telttak

Kjelder
-------

1. ↑  Hagen, Håvard (12. april 2013). «Pyramidetak». *Store norske leksikon*. Henta 22. august 2018.
Deltakarlanda i fotball-EM 1980
Lagoppstillingane til EM-finalen
**Europameisterskapen i fotball 1980** var den sjette europameisterskapen i fotball. Meisterskapen vart avvikla i Italia i tida 11. til 22. juni 1980. Vest-Tyskland vart europameister etter 2-1 over Belgia i finalen på Stadio Olimpico i Roma. Dei 14 kampane var fordelt på fire byar; Napoli, Roma, Milano og Torino.

Omframt vertsnasjonen Italia, med friplass, hadde England, Belgia, Spania, Nederland, Tsjekkoslovakia, Hellas og Vest-Tyskland kvalifisert seg til sluttspelet. 31 land deltok i kvalifiseringa, fordelt på sju grupper, som gjekk av stabelen i tida frå mai 1978 til mars 1980.

Dei åtte deltakarlanda var i sluttspelet fordelt i to like store grupper. Vinnarane av gruppene gjekk direkte til finale, medan toarane i gruppene gjorde opp om bronseplassen. Bronsefinalen i Napoli enda uavgjort 1-1 mellom vertslandet Italia og Tsjekkoslovakia, og vart avgjort med straffeskyting. Straffesparktevlinga vart ikkje avgjort før Fulvio Collovati bomma på Italias niande straffe.

Med sine tre mål vart Klaus Allofs frå Vest-Tyskland den spelaren som laga mest nettsus.

### Finalen

EM-finalen fann stad på Stadio Olimpico i Roma framfor 47 864 tilskodarar. Midtspissen Horst Hrubesch gav vestyskarane leiinga i det 10. minutt. Belgia utlikna på straffespark ved René Vandereycken då det var spelt ein halv time av andre omgang, før Hrubesch vart matchvinnar i det 88. minutt.

**Vest-Tyskland** stilte med fylgjande mannskap på Stadio Olimpico: Harald Schumacher, Manfred Kaltz, Bernard Dietz (kaptein), Uli Stielike, Karlheinz Förster, Hans-Peter Briegel, Bernd Schuster, Hansi Müller, Karl-Heinz Rummenigge, Horst Hrubesch og Klaus Allofs. Bernhard Cullmann kom inn for Briegel i det 55. minutt.

For **Belgia** spelte: Jean-Marie Pfaff, Eric Gerets, Walter Meeuws, Luc Millecamps, Michel Renquin, Julien Cools (kaptein), René Vandereycken, Wilfried Van Moer, Raymond Mommens, François Van Der Elst og Jan Ceulemans.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «UEFA Euro 1980» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2015.*


| * v
* d
* e
Europameisterskapen i fotball |
| --- |
| Frankrike 1960**·** Spania 1964**·** Italia 1968**·** Belgia 1972**·** Jugoslavia 1976**·** Italia 1980**·** Frankrike 1984**·** Vest-Tyskland 1988**·** Sverige 1992**·** England 1996**·** Belgia-Nederland 2000**·** Portugal 2004**·** Austerrike-Sveits 2008**·** Polen-Ukraina 2012**·** Frankrike 2016**·** *Pan-Europa 2021* |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Fota Island** (*Oileán Fhóta* på irsk) er ei lita øy i Cork Harbour i Irland, like nord for den større øya Cóbh. Her ligg den einaste dyreparken på Irland og det historiske Fotahuset med dekorative hagar og ein golfbane med 18 hol.

Fota dyrepark
-------------

Parken opna i 1983 med mål om å verne det globale dyrelivet. Parken har meir enn 70 artar av eksotiske dyr i opne naturlege omgjevnadar. Av dyr i parken finn ein struts, sjiraff, kenguru, sebra og antilope. Om lag alle dyra på øya kan gå fritt på det over 200 tusen kvadratmeter store området, bortsett frå geopardane og andre rovdyr som held til i inngjerda område. Mange av dyra i Fota er utryddingstrua.

Fotahuset og hagane
-------------------

Fotahuset vart bygd på 1700-talet og ombygd fleire gonger på 1800-talet. Gjennom 1900-talet forfall huset heilt til taket fall saman. Huset vart restaurert ved hjelp av EU og private midlar og gjenopna for ålmenta i 2002. Huset har over 70 rom. 

Fotahagane består av ein botanisk hage med tre og buskar, høge murar og terrassar. Hagen har mange sjeldne og eksotiske buskar og tre, i tillegg til ein stor rosehage.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fota Island» frå Wikipedia på engelsk, den 14. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fota dyrepark
* Fotahuset og hagane
* Fota Island golfbane

Koordinatar: 51°53′57″N 8°17′54″W﻿
|  |
| --- |
| **Pygmespissmus** |
| PygmespissmusPygmespissmus |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Pygmespissmus Utbreiinga av Pygmespissmus |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Eulipotyphla |
| **Familie:** | Spissmus Soricidae |
| **Slekt:** | *Suncus* |
| **Art:** | **Pygmespissmus** *S. etruscus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Suncus etruscus***Savi, 1822 |

**Pygmespissmus** (*Suncus etruscus*) er ein art i spissmusfamilien. Pygmespissmusa er rekna som verdas minste pattedyr etter masse. I snitt veg ho berre 1,8 g.

Skildring
---------

Pygmespissmusa har raudleg gråbrun pelsfarge på oversida og er bleikgrå på undersida. Hovudet er relativt stort og har prominente utståande øyre, medan snuten er lang, fleksibel og har mange følsomme vêrhår. Om vinteren blir pelsen tettare, og om kroppstemperaturen går under 12 °C kan arten hibernera midlertidig.

Spissmusa måler normalt 30–52 mm utan hale, som i seg sjølv gjerne måler 24–32 mm. Vekta utgjer cirka 1,3–2,5 g (i snitt 1,8 g). Til samanlikning veg det minste pattedyret i Noreg, dvergspissmusa (*Sorex minutus*), omtrent det dobbelte (2–6 g, i snitt cirka 4 g).

Arten har svært høgt stoffskifte og må eta det dobbelte av si eiga vekt kvart døgn. Hjartet slår 25 slag i sekundet (1 511 slag i minuttet). I praksis må pygmespissmusa fanga og ete 20–30 insekt eller liknande dagleg.

Som andre spissmus lever arten stort sett åleine, men i paringstida kan hoa og hannen leva saman gjennom drektigheitstida på cirka 27–28 dagar og medan ungane er avhengige (i cirka 3–4 veker). Storleiken på kullet er normalt 2–6 ungar. I fangenskap kan pygmespissmus leva i opp mot 2 år, men vilt sørger gjerne ugler for at dyra ikkje blir gamle nok til å døy ein naturleg død. Pygmespissmusa er elles utsett for predasjon frå kattar, øgler, slangar, fugler og ei rekkje andre dyr.

Leveområde
----------

Arten finst stort sett mellom 10° og 40°N på tvers av Eurasia. Dette omfattar det sørlege Europa (frå sør i Portugal, Spania og Frankrike) og nordlege Afrika, Vesleasia og Midtausten og videre austover gjennom delar av sørlege Asia, sør for Himalaya (inkludert Malaysia). Det finst også nokre koloniar av pygmespissmus i Nigeria.

Inndeling
---------

Inndelinga følgjer Menon (2014).

* Soricidae, spissmusfamilien
	+ Crocidurinae, kvittannspissmus
		- *Suncus*
			* *S. etruscus*, pygmespissmus
				+ *S. e. micronyx*
				+ *S. e. nitidofulva*
				+ *S. e. nudipes*
				+ *S. e. perrotteti*
				+ *S. e. pygmaeoides*

Kjelder
-------

1. 1 2  Jürgens, K. D. (2002). Etruscan shrew muscle: the consequences of being small. *Journal of Experimental Biology*, **205**(15), 2161-2166.
2. ↑  Menon, Vivek (2014) *Indian Mammals: A Field Guide*. Hachette UK, 20. jun. 2014 - 528 sider. ISBN 978-9350097618

* *Denne artikkelen bygger på «Pygméspissmus» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mai 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
**Kasein**, også kalla **ostestoff**, er det dominerande fosfoproteinet som finst i frisk mjølk og ostemasse. Når kasein koagulerar ved hjelp av løype, vert det av og til kalla parakasein. I fri tilstand i mjølk, er det eit kalsium-salt. Kasein vert ikkje koagulert ved varme åleine. Det kan fellast ut ved hjelp av syrer og løype, eit proteolytisk enzym frå magen til ein kalv.

Kasein består av eit ganske stort tal prolin-peptid som ikkje verkar på kvarandre. Det er heller ingen disulfidbruer. Som resultat av dette har kasein relativt lite sekundær- og tertiærstruktur. Dermed denaturerer det heller ikkje særleg lett. Ein annan konsekvens er at hydrofobe grupper hamnar på utsida av proteinet og gjer det uløyseleg i vatn. I mjølk er kaseinet derfor i ein suspensjon av miceller som vert halde saman av kalsiumion. 

I tillegg til å bli drukke i form av mjølk, vert kasein brukt i lim, bindemiddel og som vernane belegg. Reint protein er uløyseleg i vatn og nøytrale saltløysingar, men løyser seg lett i alkaliske løysningar og i natriumoksalat og natriumacetat.

Ved fordøying av kasein vert det danna peptidsekvensar kalla casomorfinar. Nokre menneske med autisme, ADHD og Aspergers syndrom er sensitive mot casomorfinar og gluten-peptid.

Sjå og
------

* Kaseintempera, ein måleteknikk der kasein inngår som emulgator i bindemiddelet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Sefardisk ḥaróset med eple, pærer, rosiner, fiken, appelsinjus, raudvin, pinjekjernar og kanel. Foto: Olve Utne

Askenasisk ḥaróset med valnøtter, vin, kanel, honning og eple. 
**Haróset** (hebraisk חֲרוֹסֶת *ḥărōset*) er ei blanding av frukt, nøtter, vin eller eddik og eventuelt krydder som blir bruka som ein av dei symbolske matrettane under det jødiske sedermåltidet på dei to første kveldane av pesah (den jødiske påska). Haróset symboliserer mørtelen som israelittane bruka under slaveriet i Egypt.

Sefardisk haróset
-----------------

### Spanske og portugisiske sefardím

Spanske og portugisiske sefardím i Vest-Europa (Italia, Frankrike, Belgia, Nederland og Storbritannia; og i mindre grad òg i Hamburg-området og Skandinavia) og Amerika lagar tradisjonelt ein ḥaróset som inneheld både frisk frukt (t.d. eple), tørka frukt (t.d. rosiner), nøtter, kanel og raudvin. Som nøtter brukar ein oftast mandlar og/eller valnøtter; er ein allergisk mot nøtter, kan ein bruke pinjekjernar eller solsikkefrø i staden. Det er mykje variasjon i oppskriftene frå stad til stad og frå familie til familie. Andre ingrediensar som stundom blir bruka inkluderer fiken, pærer, appelsinjus, eddik, banan og kokos — og nokre gonger til og med eit ørlite grann finmolen teglstein.

Når ein lagar sefardisk ḥaróset, legg ein først den tørka frukta i bløyt i vinen (eller appelsinjusen), deretter finhakkar eller raspar ein nøttene og dei friske fruktene. Nokre kokar dei tørka fruktene, andre kokar alle ingrediensane og nokre blandar alt rått. Sefardisk ḥaróset har oftast finhakka ingrediensar og det ferdige resultatet er oftast mørkt av farge, liknar på tjukt fikensyltetøy i konsistens og lèt seg lett forme. Mange sefardím trillar haróseten til olivenstore kuler for servering.

Askenasisk ḥaróset
------------------

Askenasisk ḥaróset (jiddisch *charóises*) er mykjegodt likeeins over heile det askenasiske kulturområdet: Ein blandar grovhakka eple, grovhakka valnøtter (eller mandlar), kanel og litegrann raudvin og eventuelt honning. Askenasím kokar ikkje ḥaróseten sin. Det ferdige resultatet er oftast ein lysebrun til grå, lettvoren masse med tydeleg tekstur.

| * v
* d
* e
Pesah |
| --- |
| Sentrale delar | Haggadá sjel pesah · Moses · Utgangen av Egypt |
| Sedermåltid | Haróset · karpás · marór · massá · zeroa |
| Anna | Hol hammo‘éd · mimouna · pesah sjení |
Vinskvetten under ei framsyning i Stavanger i 2006
**Vinskvetten** (tidlegare *Salhusvinskvetten*) er ei revy- og musikkgruppe som vart stifta under ein lokal revy (Nornarevyen (Salhus Revy og Teater) ) i Salhus i 1975. Då var gruppa ein parodi på Salhuskvintetten. I mange av tekstane på strilamål tek gruppa utgangspunkt i livet i Salhus, med ferjekai og tekstil-industri (Salhus Trikotasjefabrikk). Gruppa spela inn eit fjernsynsprogram i 1983, som fekk tittelen «Livet i Råthôlo». Gruppa har gjeve ut fleire musikkalbum, tre av desse er prisløna med gullplate.

Opphavleg var det fulle namnet på gruppa «Salhusvinskvetten Vodka Cinzano» som spela på det fulle namnet til «Salhuskvintetten Olkabilamo» - eit kjent og kjært namn frå Ønskekonserten på NRK. Dei har òg spela inn ein song i same stil, kalla «Å!! Før ei suppa» der teksten handlar om ei makelaus suppe som blei servert av Gunn på ferja mellom Sævråsvåg og Duesund.

Ein av dei mest kjende songane til Vinskvetten er «Ferjebillettøren». I songen nyttar Peder den makta han har fått tildelt då han seier *«Ikkje kjør inn på ferjå før eg sei kjør inn på ferjå. Kjør inn på ferjå. Kom an kom an!»*

Andre songar som gruppa er godt kjend for er «Dans på Grasdal», «Tannlegen vår», «Sokkane», «Kronesautomaten» og «Data-Dagros».

Med i Vinskvetten
-----------------

I starten var det mykje utskifting, men desse har vore med frå 1986:

* Bjørn Jensen, gitar og vokal
* Gunnar Låstad, bass og vokal
* Arild Totland, trommer og vokal
* Jarle Farestveit, trekkspel og vokal
* Øyvind Østerbø, gitar og vokal
* Gunnar Polden, lys- og lydteknikar

### Utgjevingar

* 1988: *Platå*, seld i 25000 eks. Gullplate
* 1991: *På Helså Laus*, seld i 25 212 eks. Gullplate
* 1994: *På Nye Eventyr*
* 1997: *Rånnyen og Kveitebollen*, seld i 32 402 eks. Gullplate
* 2000: *Dei beste* (samleplate)
* 2002: *Du Sa Det Va Forbi Bi Bi...*
* 2005: *Stapp-Mett*
* 2019: *Dei fem UimotSlåelige*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vinskvetten på Rockheim Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine.
* Om Vinskvetten på Bjørn Jensen sin nettstad
* Vinskvetten - fin årgang 1975 på

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Fernand Grosjean** (5. mai 1924–19. august 2015) var ein sveitsisk, tidlegare skirennar frå Genève. Han vann sølvmedaljen i storslalåm under alpin-VM 1950.

Aktiv
-----

Grosjean deltok i 1948 Vinter-OL i heimlandet. I St. Moritz gjorde han det best i utforløypa, der han kom på åttandeplassen. To år seinare kom han på andreplass i storslalåm-tevlinga under verdsmeisterskapen i Aspen i deltstaten Colorado. Med tida 2.35,7 var han 1,3 sekundar bak verdsmeisteren Zeno Colò frå Italia.

Grosjean heldt fram med å gjere det best i storslalåm, både under Vinter-OL 1952 i Oslo og to år deretter, i alpin-VM 1954 i Åre kom han på 11. plass i øvinga.

Mellom 1947 og 1955 vann Grosjean fire sveitsiske meisterskap. Den fyrste meistertittelen kom i alpin kombinasjon, medan dei tre siste titlane vann han i spesialøvinga storslalåm; 1952, -54 (delt med Georges Schneider) og -55.

I 1952 vann han i Chamonix slalåmrennet i den såkalla Arlberg-Kandahar-tevlinga.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Fernand Grosjean – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.

Kjelder
-------

1. ↑  «Grosjean : «J'ai profité de chaque instant»» (på fransk). Le Figaro. 23 August 2015. Henta 24 August 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Fernand Grosjean» frå Wikipedia på engelsk, den 7. november 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Fernand Grosjean» frå Wikipedia på fransk, den 7. november 2012.*
Drektig sebra. Grant's sebra har ei fostertid på 12-13 månader.
**Fostertid** er den tida eit ho-pattedyr går med eit foster. Tida vert rekna frå siste paringsdagen fram til fødselen. Eit hodyr som går med eit foster vert kalla drektig. 

Lengda på fostertida er mykje ulik hos dei ulike dyreslaga og kan variere ikkje lite innan same arten. Fostertida er jamt over lengst hos dei store dyra og stuttast hos dei små, og ho er høvesvis lenger hos dyr som lever og føder i ope lende enn hos dyr som lever og føder gøymde i jordhòl. Ho er og jamt over lengre hos dyr med lågt fostertal.

Syrisk hamster har stutt fostertid.
Elefantfoster i ulike utviklingsstadie. Afrikansk elefant har ei fostertid på rundt 22 månader.
Blant dei pattedyra som har stuttast fostertid, er syrisk hamster med berre 16 dagar. Afrikansk elefant har den lengste, med rundt 660 dagar.

Fostertid hjå menneske
----------------------

Hjå menneske reknar ein som regel svangerskap frå slutten av siste menstruasjon. Eit svangerskap av normal lengd varer då i 40 veker, og eit foster med ei fostertid på mellom 259 og 294 dagar blir rekna som fullbore.

Oversyn
-------

| Husdyr | Gjennomsnittleg fostertid i dagar |
| --- | --- |
| Kanin | 31 |
| Mink | 53 |
| Tamkatt | 63 |
| Hund | 63 |
| Svin | 114 |
| Geit | 151 |
| Sau | 148 |
| Kyr | 281 |
| Hest | 335 |
| Kamel | 400 |

| Ville dyr | Gjennomsnittleg fostertid i dagar |
| --- | --- |
| Mus | 19 |
| Rotte | 22 |
| Ekorn | 36 |
| Røyskatt | 42 |
| Ulv | 63 |
| Tiger | 107 |
| Løve | 108 |
| Bjørn | 210 |
| Sjimpanse | 236 |
| Isbjørn | 240 |
| Mår | 278 |
| Spermkval | 480–500 |
| Elefant | 630 |

Kjelder
-------

* Gustav Nærland i *Norsk Allkunnebok* (1953)

* *Denne artikkelen bygger på «Fostertid» frå Wikipedia på engelsk, den 30. desember 2009.*
Abba Kovner
**Abba Kovner** (1918–1987) var ein litauisk jødisk diktar og skribent som for det meste skreiv på hebraisk. Han vart òg ein partisanleiar under andre verdskrigen. Han var søskenbarn med den israelske kommunistleiaren Meir Vilner.

Kovner vart fødd i Sevastopol på Krim, men flytta så med familien sin til Vilne, som då låg i Polen. Han vart aktiv medlem i den sosialistiske og sionistiske ungdomsrørsla Hashomer Hatzair.

I juni 1941 kom det nazi-tyske åtaket og okkupasjonen, og Vilne-ghettoen vart etablert. Abba Kovner kom snart til at ei motstandsgruppe måtte skipast. Han var ein av leiarane i partisangruppa Fareynigte Partizaner Organizatsye (FPO), og leidde mellom anna åtak på tyske mål frå skogane rundt Vilne. Han har òg vorte skulda for valdshandlingar mot polske og litauiske sivile.

Etter at Vilne vart frigjort frå nazistane av den sovjetiske Raude Arméen, var Kovner aktiv i å hjelpe jødar til Palestina. Dit fór han sjølv òg, og han deltok i den israelske sjølvstendekrigen.

I 1970 fekk Kovner «israelprisen» i litteratur.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Abba Kovner» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Chronicles of the Vilna Ghetto: wartime photographs & documents - vilnaghetto.com Arkivert 2015-02-20 ved Wayback Machine.
* Abba Kovner Biography
* Abba Kovner and Resistance in the Vilna Ghetto Arkivert 2005-09-20 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |