recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**John James Audubon**, opphavleg franske namn **Jean-Jacques Audubon** (26. april 1785–27. januar 1851), var ein fransk-USA-amerikansk ornitolog, naturhistorikar, jeger og målar. Han er særleg kjend for å ha måla, skildra og katalogiserte Nord-Amerikas fuglar i boka *Birds of America*.

### Liv og gjerning

*Jaktfalkar*
*Vandredue*, 1838
Foto av John J. Audubon på hans eldre dagar
Audubon, som var fødd i Les Cayes i den franske kolonien Saint-Domingue (i dag i Haiti), 
utdanna seg i sin første ungdom i Paris til målar under Jacques-Louis David. I 1803 utvandra han til USA og levde deretter som farmar i Pennsylvania og dreiv ivrig ornitologiske studiar.

1826 reiste Audubon tilbake til Europa, der han møtte dei fremste naturforskarane i samtida og byrja utgjevinga av sine framifrå kolorerte teikningar av amerikanske fuglar: *Birds of America*. Boka kom ut i fire band, med 435 måleri, i London i tida 1828-39. År 1829 vende Audubon tilbake til Nord-Amerika og skreiv tekst til dei førnemnde teikningane. Illustrasjonar og tekst vart utgitt som *American ornithological biography*, eit fembandsverk som kom ut i Philadelphia frå 1831 til -39.

Etter eit nytt besøk i Europa slo han seg ned på Manhattan ved New York og byrja på eit biletverk over pattedyra i Nord-Amerika; *The quadrupeds of America*. Verket kom ut i Boston mellom 1843 og -49 i form av tre band. Med teksta til *Biography of American quadrupeds* (Philadelphia 1846-50) fekk han hjelp av John Bachman.

Dei livaktige skildringane til Audubon var bygt på langvarige undersøkingar i naturen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «John James Audubon» frå Wikipedia på dansk, den 1. november 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **John J. Audubon**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Ingerid Blanca Juell Dal** (fødd 2. august 1895 i Kristiania, død 27. februar 1985) var ein norsk filosofiorientert språkforskar som er kjent for bidraga sine til germansk lingvistikk.

Dal tok examen artium (1914) og studerte filologi ved Universitetet i Oslo.
Etter den første verdskrigen studerte ho matematikk og lingvistikk ved Universitetet i Heidelberg, der ho tok ein doktorgrad
med avhandlinga *Lasks Kategorienlehre im Verhältnis zu Kants Philosophie* om Immanuel Kant (1925).
Den andre doktorgraden sin tok ho ved Universitetet i Oslo med dr.philos.-avhandlinga *Ursprung und Verwendung der altnordischen Expletivpartikel of, um* (1930). Dal overtok professoratet i germansk filologi etter Jakob Sverdrup same stad (1939–65).

Ho var spesielt interessert i Thomas Mann, Ernst Cassirer og Wilhelm von Humboldt, og skreiv blant anna ein grammatikk som vart mykje brukt i Noreg og Tyskland. Interessene hennar famna òg om engelsk, gotisk, nordisk, høgtysk, nedertysk og nederlandsk, og ho var ein forkjempar for riksmål. Legatet *Professor Ingerid Dal og søster Ulrikke Greve Dals pris for humanistisk forskning* (200 000 kroner i 2007) vert utdelt årleg.

Ingerid Dal var dotter av forfattaren Signe Greve (1867–1944) og lektor Adolf Martin Dal (1863–1948).

Utmerkingar
-----------

* Oppteken i Det Norske Videnskaps-Akademi (1940)
* Nansenfondets pris for framifrå vitskapleg forsking (1955)
* Goethemedaljen i sølv (1960) og gull (1976)
* æresmedlem av Norsk forening for språkvitenskap

Utgjevingar
-----------

* *Kurze deutsche Syntax auf historischer Grundlage* (1942)

Kjelder
-------

1. ↑  *Ingerid Dal – germanist med verdensry*, kronikk i Aftenposten (21.11.1995)
2. ↑  Ottar Grønvik, *Ingerid Dal* i Norsk Biografisk Leksikon

* *Denne artikkelen bygger på «Ingerid Dal» frå Wikipedia på bokmål, den 20. november 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digitaliserte bøker av Dal og om Dal hos Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**John Halvorsen** (fødd 17. august 1966) er ein norsk tidlegare langdistanseløpar som voks opp på Sætre i Hurum og seinare i Canada. Han vart norsk meister sju gongar på bane, fem gongar på 10 000 m og to på 5 000 m i tida 1986-93. Halvorsen var medlem av IF Graabein i 1984, seinare representerte han Minerva.

Aktiv
-----

Halvorsen vart lagd merke til fyrste gongen då han i 1984 vann NM i terrengløp for juniorar. To år seinare, i sin siste juniorsesong, imponerte han med 28.27,3 då han vann 10 000 meter i noregsmeisterskapen, 17 sekundar før andremann. I 1987 forsvarte han NM-tittelen på 10 000 meter, og han sette nye personlege rekordar på 1500 m og 5 000 m med høvesvis 3.45,4 og 13.52,0.

År 1988 slo Halvorsen seg inn i den europeiske eliten på 10 000 m med tida 27.47,4. I noregsmeisterskapen kom han på andreplass då han sette personleg rekord på 5 000 m med 13.34,6, to sekundar bak Are Nakkim. Under dei olympiske leikane i Seoul kvalifiserte Haøvorsen seg til finalen på 10 000 m, men enda på 16. plass etter å ha sprunge saktare i finaleløpet enn han gjorde i kvalifiseringa.

Halvorsen kom på 10. plass då VM i terrengløp fann stad i Stavanger våren 1989. Den 14. juli same året gjorde han sitt livs snøggaste 5 000-meterløp då han vart nummer to i eit stemne på Crystal Palace i London, tida 13.20,4 var 0,6 sekund bakom den 13 dagar gamle noregsrekorden til Are Nakkim. Året etter var han nær den elleve år gamle noregsrekorden til Knut Kvalheim på 10 000 m, då han gjorde unna sitt livs beste milløp. Sluttida 27.43,3 var vel to sekundar bak den norske rekorden.

Sesongane 1991 og 1992 gjorde Halvorsen sterke enkeltløp på 5 000 m såvel som 10 000 m. Men både i Tokyo-VM 1991 og Barcelona-OL året etter svikta han når det gjaldt som mest. I Barcelona kvalifiserte han seg til 10 000-meterfinalen med 28.21,5, for så å sprekke og verte sist av dei som fullførte finalen. Etter OL trappa han ned treningsmengda og presterte på eit noko lågare nivå dei siste tre åra han var aktiv. Han la opp i 1995.

Halvorsen vann også fleire kanadiske meisterskap i terrengløp.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1986: Gullmedalje på 10 000 m – 28.27,3, framom Oddmund Roalkvam (28.44,6)
* 1987: Gullmedalje på 10 000 m – 28.51,0, framom Are Nakkim (29.09,1)
* 1988: Sølvmedalje på 5 000 m – 13.34,6, bakom Are Nakkim (13.32,6)
* 1989: Sølvmedalje på 1500 m – 3.44,2, bak Lars Ove Strømø (3.43,7)
* 1991: Gullmedalje på 10 000 m – 29.09.9, framom Bjørn Nordheggen (29.18,7)
* 1992: Gullmedaljar på 5 000 m – 13.39,0, og på 10 000 m – 28.28,0
* 1993: Gullmedaljar på 5 000 m – 13.52,4, og på 10 000 m – 29.10,9

### Deltaking i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 16 på 10 000 m – 28.39,3
* VM i terrengløp 1989 i Stavanger: Nr 10 på 10 km
* EM 1990 i Split: Nr 12 på 10 000 m – 28.17,4. Utslått på 5 000 m (13.35,5=nr 16)
* VM 1991 i Tokyo: Utslått på 5 000 m (nr 31- 14.14,8), braut 10 000 m
* OL 1992 i Barcelona: Nr 19 på 10 000 m – 29.53,9

Kjelder
-------

* friidrett.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* «John Halvorsen» (på engelsk). Olympedia. Henta 3. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Firarsnøggleik** eller **firarhastigheit** til ein lekam er i fysikk, og særleg i spesiell og generell relativitet, er ein firarvektor (vektor i den firedimensjonale romtida) som erstattar klassisk snøggleik (ein tredimensjonal vektor). Han vert vald slik at lysfarten er konstant i alle tregleikssystem.

I relativitetsteori vert hendingar skildra i tid og rom, og dannar i lag ei fire-dimensjonal romtid. Historia til ein lekam går langs ei kurve i romtida, parameterisert av ein kurveparameter kalla eigentida til lekamen. Denne kurva vert kalla verdslinja. Firarsnøggleiken er endringa av både tid- og romkoordinatane med omsyn til eigentida til lekamen. Firarsnøggleiken er ein tangentvektor til verdslinja.

For samanlikning: i klassisk mekanikk vert hendingar skildra av deira (tredimensjonale) posisjon i kvar augneblink av tida. Vegen til ein lekam er ei kurve i det tredimensjonale rommet, parameterisert av tida. Den klassiske snøggleiken er endringa av romkoordinatane til ein lekam med omsyn på tida. Den klassiske snøggleiken til ein lekam er ein tangentvektor til denne kurva.

Firarsnøggleiken til verdslinja {\displaystyle \mathbf {x} (\tau )} er definert som:

{\displaystyle \mathbf {U} ={\frac {\mathrm {d} \mathbf {x} }{\mathrm {d} \tau }}}
der {\displaystyle \tau \,} er eigentida.

Storleiken av denne tidrom-farten er alltid lik lysfarten. Vi rører oss både gjennom tid og rom. Jo raskare vi rører oss gjennom rommet dess langsamare rører vi oss i tidretninga. Dette tyder at lekamar som rører seg raskt gjennom rommet, eldast langsamare.

Sjå òg
------

* firarvektor, firarakselerasjon, firarrørslemengd, firarkraft.
* Spesiell relativitet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Four-velocity» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juni 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Einstein, Albert (1920). *Relativity: The Special and General Theory*. Sett om av Robert W. Lawson. New York: Original: Henry Holt, 1920; Reprinted: Prometheus Books, 1995.
* Rindler, Wolfgang (1991). *Introduction to Special Relativity (2nd)*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-853952-5.
**Argyll and Bute** (skotsk-gælisk *Earra-Ghaidheal agus Bòd*) er ein av 32 regionar og eit statthaldarskap i Skottland. Det administrative senteret er i Lochgilphead.

Argyll and Bute dekkjer det nest største adminsitrative området i Skottland. Inkludert øyane er det over 3000 km kystlinje, noko som vert hevda å vere meir enn heile Frankrike.

Regionen grensar til Highland, Perth and Kinross, Stirling og West Dunbartonshire. Grensa går langs Loch Lomond.

Den noverande regionen vart skipa i 1996 då det vart teke ut av regionen Strathclyde, som var eit todelt lokalstyre med 19 distrikt. Argyll and Bute vart slått saman av distrikta Argyll og Bute og valkrins i distriktet Dumbarton. Dumbarton, kalla 'Helensburgh and Lomond', omfatta byen Helensburgh og bestod av området vest for Loch Lomond, nord for Firth of Clyde og hovudsakleg aust for Loch Long.

Regionen omfattar òg det meste av det historiske grevskapet Argyll (Argyll minus Morvern-området nord for Mull, som vart ein del av Highland i 1975), delar av grevskapet Bute (Isle of Bute) og delar av grevskapet Dunbartonshire (Helensburgh og Lomond).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Argyll and Bute» frå Wikipedia på engelsk, den 7. desember 2009.*


| * v
* d
* e
Regionar i Skottland |
| --- |
| Skottlands flagg | 
* Aberdeen
* Aberdeenshire
* Angus
* Argyll and Bute
* Clackmannanshire
* Dumfries and Galloway
* Dundee
* East Ayrshire
* East Dunbartonshire
* East Lothian
* East Renfrewshire
* Edinburgh
* Falkirk
* Fife
* Glasgow
* Highland
* Inverclyde
* Midlothian
* Moray
* North Ayrshire
* North Lanarkshire
* Orkney
* Perth and Kinross
* Renfrewshire
* Scottish Borders
* Shetland
* South Ayrshire
* South Lanarkshire
* Stirling
* West Dunbartonshire
* West Lothian
* Ytre Hebridane (na h-Eileanan Siar)

 | Skottlands flagg |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
Puncak Jaya på Ny-Guinea er det høgste fjellet i Indonesia
**Puncak Jaya** (tidlegare **Carstenszpyramida**) er eit 4 884 meter høgt fjell på den indonesiske delen av Ny-Guinea. Det er det høgste fjellet på den australske kontinentalplata, og det høgste fjellet i Oseania.

Puncak Jaya er det høgste fjellet mellom Himalaya og Andesfjella og det er det høgste fjellet som ligg på ei øy. Puncak Jaya ligg i fjellkjeda Sudirman Range eller Dugundugoo i dei vestlege delane av det sentrale høglandet i provinsen Papua i den indonesiske delen av Ny-Guinea.

Puncak Jaya vart fram til 1960-talet kalla for Carstenszpyramida etter den nederlandske oppdagaren Jan Carstensz. På ein klar dag i 1623 fekk han som den første europear auge på isbreane på toppen av fjellet. Carstensz vart i samtida gjort til lått i Europa då han fortalde at han hadde sett snø på eit fjell nær ekvator. Isbreane finst framleis på toppen af Puncak Jaya, men mildare klima har ført til at dei har vorte stendig mindre.

Fjellet vart klive første gongen i 1962 av eit turlag leia av den austerrikse fjellklatraren Heinrich Harrer, dei andre deltakararane var Albert Huizenga, Russell Kippax og Philip Temple.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Puncak Jaya» frå Wikipedia på dansk, den 7. januar 2011.*


| * v
* d
* e
Seven Summits |
| --- |
| Asia | Mount Everest (8848 moh) |
| Sør-Amerika | Aconcagua (6962 moh) |
| Nord-Amerika | Denali (6190 moh) |
| Afrika | Kilimanjaro (5893 moh) |
| Europa | Elbrus (5642 moh) eller Mont Blanc (4810 moh) |
| Antarktis | Vinson Massif (4892 moh) |
| Oceania | Puncak Jaya (4884 moh) eller Mount Wilhelm (4509 moh) eller Mount Kosciuszko (2228 moh) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Ariane Ehrat** (fødd 17. februar 1961) frå Schaffhausen er ein sveitsisk tidlegare skirennar. Ho vann sølvmedaljen i utfor under VM i alpine greiner i 1985.

Ehrat var utforspesialist. I verdsmeisterskapen i alpint 1982 i Schladming kom ho på 14. plass i øvinga. Under vinter-OL 1984 i Sarajevo kom ho i mål på fjerdeplass, landsmennene Michela Figini og Maria Walliser sørgde då for sveitsisk dobbeltsiger. Eitt år seinare tok Ehrat sølv under VM i alpint 1985 i Santa Caterina, på same tid som Katharina Gutensohn, Michela Figini sikra seg eit nytt internasjonalt meisterskap i utfor.

Ehrat gjekk aldri til topps i eit verdscuprenn. Første pallplasseringa fekk ho i utforrennet i Sarajevo 5. februar 1983, ho vart då nummer tre. Hennar beste tevling utanom VM-utforen 1985, var utforrennet i Val-d'Isère 7. desember 1983 då ho var einast åtte hundredels sekund bakom vinnaren Irene Epple frå Vest-Tyskland. Sidan ho ikkje plukka poeng i andre greiner enn utfor og etterkvart super-G, vart ein 22. plass i verdcupen i alpint 1984 hennar beste plassering i samandraget.

Sidan ho la opp som aktiv alpinist i 1986 har Ehrat arbeidd i turistindustrien.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ariane Ehrat» frå Wikipedia på tysk, den 18. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Ariane Ehrat – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Opphaldsløyve** er løyvet ein person får til å opphalda seg i eit land han ikkje er statsborgar i. Nokon som har opphaldsløyve i eit land har rett til å bu og i nokre høve også arbeida der. Dei har derimot som regel ikkje røysterett og kan ikkje stilla til val. Ofte er dei også utelukka frå arbeid innan offentleg sektor, nasjonal tryggleik, og frå å eiga visse typar eigedom, til dømes jordbrukseigedom. Dei kan ikkje få pass av landet dei har opphaldsløyve i, og er som regel ikkje omfatta av konsulatvern.

Noreg
-----

I Noreg treng utlendingar som ikkje er EØS-borgarar, opphaldsløyve for å opphalda seg i landet i meir enn tre månader. Opphaldsløyve gjev ikkje rett til å arbeida i Noreg; for det treng ein arbeidsløyve. Permanent opphaldsløyve gjev ein derimot lov til å arbeida og opphalda seg i landet så lenge ein ønskjer. 

Utlendingsdirektoratet (UDI) handsamer søknader om opphaldsløyve. Utanlandske statsborgarar kan få permanent opphaldsløyve etter å ha vore i landet i tre år samanhengjande, med godkjende løyver. Desse løyvene kan vera gjenforeining med familie, arbeidsløyve som faglært og asyl eller opphald på humanitært grunnlag. Ein kan ikkje ha vore utanfor landet i meir enn sju månader i løpet av desse tre åra. Ein må også ha gjennomført ei viss opplæring i norsk og samfunnsfag. Søknaden kan bli avslått om ein er straffa for ei kriminell handling som kan medføra utvising.

EØS-borgarar (i 2010 gjaldt dette ikkje borgarar frå Bulgaria og Romania) har automatisk rett til å bu og ta arbeid i Noreg gjennom Schengen-avtalen. Dei må likevel registrera seg hjå politiet eller eit Servicesenter for utanlandske arbeidstakarar.

Sjå òg
------

* Arbeidsløyve
* Utlendingslova
* Visum

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Permanent residency» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2010.*

* Kven kan få permanent opphaldsløyve? Arkivert 2011-01-11 ved Wayback Machine. ved udi.no
* Opphaldsløyve Arkivert 2011-10-13 ved Wayback Machine. ved noreg.no
* Oppholdstillatelse ved bip.no
**Arieș** (ungarsk *Aranyos*) er ei elv i Transilvania i Romania som renn gjennom fylka Alba og Cluj.

Ho har kjelda si i Bihorfjella, ein del av Apusenifjella. Arieș oppstår nær landsbyen Mihoiești der dei to elvane Arieșul Mare og Arieșul Mic renn saman. Elva har ei lengd på om lag 164 km. Ho renn ut i Mureș nær landsbyen Gura Arieșului (*Székelykocsárd* på ungarsk), nær landsbyen Luduș (*Marosludas* på ungarsk).

Byane Câmpeni (*Topánfalva* på ungarsk), Baia de Arieș (*Aranyosbánya* på ungarsk), Turda (*Torda* på ungarsk) og Câmpia Turzii (*Aranyosgyéres* på ungarsk) ligg ved elva. Den øvre dalen, Țara Moților, er eit vakkert område og eit viktig gruveområde (Roșia Montană) med gull, sølv og uran.

Elva vart først nemnd i 1075 som Aranas.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arieș River (Mureș)» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Administraţția Națională Apelor Române - Cadastrul Apelor - București
		- Institutul de Meteorologie și Hidrologie - Rîurile României - București, 1972
		- Trasee turistice - Județul Alba
		- Trasee turistice - județul Cluj
		- Kniezsa István- Erdély földrajzi nevei
**Oppkuven-Smeddalen naturreservat** (4 105 dekar) er ein lite påverka grenselokalitet for subalpin barskog) vart oppretta 23. juni 1995 og ligg på Krokskogen i Ringerike kommune. Oppkuven (704 moh.) er ein av dei høgaste toppane i Nordmarka med vid utsikt i ulike himmelretningar. Toppartiet er småkupert med kollar, myrdrag og småvatn. Smeddalen skjær inn i Oppkuven-massivet som ein trong sprekkedal frå aust-nordaust. Skogbildet er dominert av storvokse, gammal gran. Området utgjer eit vakkert og eigenarta skoglandskap i Nordmarka. Dei botaniske verneverdiane er særs høge i Markasammenheng.

Den såkalla Gamla på Oppkuven er eit av Noregs eldste levande grantre, rekna med å vere heile 458 år gammal i 2003. Då ho vart oppdaga i 1994 trudde ein at treet kunne vere Nordens eldste gran (Rolstad et al. 1996), men så fann M. Niklasson og T. Zielonka ei eldre gran i Vilhelmina i Nord-Sverige som ein reknar med er heile 587 år (ref. Svensk Botanisk Tidskrift, 1999, vol 93, s. 287-293). I Rollag finst det dessutan eit par grantre som òg er eldre, den såkalla *Minneskleivgrana* (ca. 479 år) og *Dyrenatten-grana* (ca. 473 år). På Oppkuven finn ein òg *Smaltjernsgrana* (ca. 425 år) og *Gjelleråsen-grana* (ca. 411 år).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oppkuven-Smeddalen naturreservat» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juli 2012.*

* Direktoratet for naturforvaltning, faktaark[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Naturbase

 |
|  |
| --- |
| ***Rock and Roll***  Singel av Gary Glitterfrå albumet *Glitter* |
|  |
| A-side | «Rock and Roll Part 1» |
| B-side | «Rock and Roll Part 2» |
| **Utgjeve** | 1972 |
| **Innspelt** | 1971 |
| **Sjanger** | Glamrock, poprock |
| **Lengd** | 3:02 (Part 1)3:10 (Part 2) |
| **Selskap** | Bell Records |
| Låtskrivar(ar) | Gary Glitter, Mike Leander |
| **Produsent** | Mike Leander |
|
| Gary Glitter-kronologi |
|  | *Rock and Roll* | «I Didn't Know I Loved You (Til I Saw You Rock 'n' Roll)»(1972)
 
 |

«**Rock and Roll**», òg kjend som «**The Hey Song**», er ein song av den britiske glamrockartisten Gary Glitter som kom ut i 1972 som singel og på albumet *Glitter*. Han vart skriven av Glitter og Mike Leander og er delt i to delar: Part 1 er ein vokal versjon som omhandlar historia til rock and roll, medan Part 2 hovudsakleg er ein instrumental. Begge delane vart populære i Storbritannia og songen gjekk til andreplassen på den britiske singellista. På konsertane sine brukte Glitter å slå dei to delane saman. 

I USA var det den instrumentale delen (Part 2) som vart mest populær og nådde sjuandeplassen på Billboard Hot 100. Part 2 av songen er ofte nytta på forskjellige sportshendingar i Canada og USA, særleg når heimelager scorar (eller vinn). 

Kallenamnet «The Hey Song» kjem av det einaste ordet i Part 2 er «hey». 

I 2005-2006 vart Glitter dømd for utukt mot mindreårige jenter i Vietnam. NFL bad då laga om å stoppe å spele songen, sjølv om Glitter alt hadde vorte dømd og fengsla for eige av barnepornografi i Storbritannia i 1997. NFL har gjeve løyve til ein coverversjon av songen av Tube Tops 2000 som no vert nytta i staden.

Populærkultur
-------------

Part 2 av songen er nytta i mange filmar, som 

* *The Sandlot* (1993)
* *Reality Bites* (1994)
* *D2: The Mighty Ducks* (1994)
* *Happy Gilmore* (1996)
* *Eddie* (1996)
* *The Full Monty* (1997)
* *Small Soldiers* (1998)
* *Any Given Sunday* (1999)
* *The Beautiful Game* (1999)
* *Bedazzled* (2000)
* *The Replacements* (2000)
* *Sugar & Spice* (2001)
* *Moonlight Mile* (2002)
* *Like Mike* (2002)
* *Meet the Fockers* (2004)
* *The Longest Yard* (2005)
* *Ice Princess* (2005)
* *Semi-Pro* (2008)
* *Four Christmases* (2008)
* *South Park* episode «Elementary School Musical» (2008)
* "Causa y Efecto" (2009)

Andre versjonar
---------------

Andre artistar som har spelt inn songen er D.I. Phish, The Human League, *DNA* (med Rick Derringer og Carmine Appice) og Doctorin' the Tardis (i røynda The KLF). 

The Black Keys bygde songen «Howlin' For You» kring den særeigne trommerytmen i «Rock and Roll». Songen har òg eit liknande gitarriff som Gary Glitter-songen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rock and Roll (Gary Glitter song)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. desember 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Column: Why did NFL muzzle Gary Glitter?». Yahoo! Music news. 15. september 2006. Henta 20. august 2008.
2. ↑  «The Fresh Air Interview: The Black Keys». Henta 12. desember 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
Koordinatar: 68°25′S 65°9′W﻿

**Rock Pile Peaks** er ei samling fjelltoppar opp til 1110 moh mellom Wilson Pass og Rock Pile Point på Bermel Peninsula ved Bowman Coast i Graham Land i Antarktis.

Toppane vart fotograferte frå lufta av Sir Hubert Wilkins i 1928 og Lincoln Ellsworth i 1935, og vart grovt kartlagd frå bilete av W. L. G. Joerg i 1937. Dei vart igjen fotograferte frå lufta av U.S. Antarctic Service (USAS) i 1940 og så kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey i 1947. Namnet Rock Pile Peaks vart foreslått av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee i 1952. Namnet kjem frå Rock Pile Point, eit namn som vart gjeve til Bermel Peninsula av USAS, 1939–41, men sidan flytta av Advisory Committee on Antarctic Names til det austlege neset på halvøya.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Rock Pile Peaks» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Guillaume** (fødd 11. november 1981 i Luxembourg) er prins og arvestorhertug av Luxembourg og eldste son av storhertug Henri av Luxembourg og storhertuginne Maria Teresa av Luxembourg.

Biografi
--------

Guillaume vart fødd på sjukehuset Maternité Grande-Duchesse Charlotte i Luxembourg. Han har fire yngre sysken: Félix av Luxembourg, Louis av Luxembourg, Alexandra av Luxembourg og Sébastien av Luxembourg. Gudforeldra hans er erkehertuginne Marie Astrid av Austerrike og prins Guillaume av Luxembourg. Sjølv er Guillaume gudfar til prins Sébastien, prins Paul Louis av Nassau, prins Emmanuel av Belgia, prinsesse Ariane av Nederland og prins Noah av Nassau.

Arvehertug
----------

Guillaume har vore arving til den luxembourgske trona sidan far hans vart storhertug i 2000. Om han ein gong vert storhertug vil han få namnet Guillaume V. Ei av oppgåvene hans sidan 2001 har vore å vere æresstyreleiar for den økonomiske utviklinga i Luxembourg. Han var tidlegare aktiv i Kraizberg Foundation, ein veldedig institusjon for funksjonshemja.

Guillaume har representert Luxembourg under fleire feiringar, mellom anna då prins Christian av Danmark var døypt i januar 2006, då dronning Sonja av Noreg feira bursdagen sin i juli 2007 og då kronprins Willem-Alexander av Nederland feira 40-årsdagen sin i september 2007.

Personleg liv
-------------

Då Guillaume feira 30-årsdagen sin gav han intervju der han sa at han var i eit forhold, men at dei trong meir tid til å vurdere ei mogleg framtid i lag. 26. april 2012 annonserte hoffet at kjærasten hans var den belgiske grevinna Stéphanie de Lannoy. Dei har felles avstamming frå den austerrikske hertugen Charles Marie Raymond d'Arenberg. Guillaume og Stéphanie de Lannoy gifta seg 19. og 20. oktober 2012. Den fyrste delen av bryllaupet var privat, medan det religiøse bryllaupet med gjester frå heile verda fann stad dagen etter.

10. mai 2020 fekk han og arvestorhertuginna det fyrste barnet sitt, sonen prins Charles.

Guillaume er interessert i musikk og idrett; han spelar piano og likar fotball, symjing og volleyball. Han pratar luxembourgsk, fransk, tysk, spansk og engelsk. Han representerer ofte foreldra sine i utlandet.

Sjå òg
------

* Bryllaupet mellom arvestorhertug Guillaume og grevinne Stéphanie de Lannoy

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Guillaume, Hereditary Grand Duke of Luxembourg» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2012.*

Fotnotar
--------

1. 1 2  Le Grand-Duc héritier, monarchie.lu
2. ↑  «HRH Prince Guillaume Jean Joseph Marie, Hereditary Grand Duke of Luxembourg» (på engelsk). 11. november 2011. Henta 25. oktober 2012.
3. ↑  «Guillaume et Stéphanie se financent demain» (på engelsk). Wort.lu. Henta 25. oktober 2012.
4. ↑  «Mariage princier au Luxembourg 20 octobre 2012» (på fransk). Noblesse et Royautés. Arkivert frå originalen 11. mai 2012. Henta 25. oktober 2012.
5. ↑  «Naissance du Prince Charles - Déclaration du Prince Guillaume - Cour Grand-Ducale de Luxembourg - Mai 2020». *www.monarchie.lu*. Henta 11. mai 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**Guillaume** er eit fransk mannsnamn med opphav i det germanske namnet *Wilhelm*, og svarer soleis til det norske førenamnet Vilhelm. Namnet *Wilhelm* er samansett av *will*, 'vilje', og *helm*, 'hjelm, vern'.

Ettersom namnet *Guillaume* er ei romansk versjon av namnet *Wilhelm*, er dei historiske personane som på norsk er kjende under namnet *Wilhelm*, kjende under namnet *Guillaume* i dei fransktalande landa. Til dømes er *Guillaume le Conquérant* den same normanniske erobrarkongen som er kjend som Wilhelm Erobraren i Noreg, *Guillaume IV du Royaume-Uni* den same som Vilhelm IV av Storbritannia, og *Guillaume II d'Allemagne* den same som Wilhelm II av Tyskland. 

*Guillaume* er òg nytta som etternamn. Eitt av fleire døme er Charles Édouard Guillaume (1861-1938), ein sveitsisk fysikar som fekk Nobelprisen i fysikk i 1920. Dessutan finst *Guillaume* i geografiske namn som i *Sillé-le-Guillaume*, ein kommune i departementet Mayenne i Frankrike.

### Dei ulike variantane av førenamnet i dei romanske språka

* Aragonsk: Guillén
* Katalansk: Guillem
* Spansk: Guillermo
* Fransk: Guillaume
* Normannisk (Ancien normand): Williame
* Franc-comtois: Vuillaume
* Italiensk: Guglielmo
* Mellomalderlatin: Willelmus
* Latin: Gulielmus
* Oksitansk: Guilhèm
* Portugisisk: Guilherme

### Dei ulike variantane av førenamnet i dei germanske språka

* Tysk: Wilhelm
* Engelsk: William, frå normannisk *Williame*
* Dansk: Vilhelm
* Norsk: Vilhelm, Vilhjelm
* Islandsk: Vilhjálmur
* Nederlandsk: Willem
* Svensk : Vilhelm, Wilhelm

### Dei ulike variantane av førenamnet i dei keltiske språka

* Bretonsk : Gwilherm
* Goideliske språk (gælisk) : Liam
* Walisisk : Gwilym

Sjå òg
------

* Vilhelm
**Guido Reni** (4. november 1575–18. august 1642) var ein italiensk målar under barokken. Han er særleg kjend som kolorist og teiknar, og vert rekna som den som fullenda den eklektiske klassisismen. Dei ofte melodramatiske framstillingane hans av motiv i eit så vidt spekter som *Kristus*, *Lucretia* og *Kleopatra* var svært ettertrakta i samtida.

### Liv og gjerning

Reni vart fødd inn i ei musikarfamilie i Calvenzano, i nærleiken av Bologna. Ni år gammal vart han sett i lære hos Denis Calvaert, der også Francesco Albani og Domenichino var lærlingar. Reni og Albani stod kvarandre nær, men dette endra seg til rivalitet alt ettersom dei voks opp. Før Reni fylte tjue, slutta han seg til det rivaliserande 'Accademia degli Incamminati', leia av Ludovico Carracci. Åra 1602-14 arbeidde han i Roma saman med Albani. Under pave Paul Vs tid fekk han stor merksemd og hadde høg prestisje. 

Reni forlét Roma og reiste til Bologna etter ein reprimande frå kardinal Cristoval Rojas de Spinola under pave Urban VIII. I Bologna etablerte Reni ein omtala og produktiv målarskule. Han arbeidde sidan i Bologna, med unnatak for ei reise til Ravenna. Saman med tre lærlingar utsmykka Reni kapellet i katedralen med sitt berømte måleri «Israelittane samlar mammon».

Renis kanskje mest kjende verk er *Aurora*, ein 19-20 kvadratmeter stor freske laga til 'Casino Rospigliosi' i Roma. Fresken er frå 1612-14.

*Aurora*, 1612-14

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Guido Reni» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
I teorien om formelle språk er **pumpelemmaet for kontekstfrie språk** eit lemma som skildrar ein fundamental eigenskap for kontekstfrie språk. Lemmaet er ei generalisering av pumpelemmaet for regulære språk.

Lemmaet vert ofte nytta for å føra eit motseiingsbevis for at eit formelt språk ikkje er kontekstfritt. Det kan ikkje nyttast til å bevisa at eit formelt språk faktisk er kontekstfritt.

Formell definisjon
------------------

Viss eit språk L er kontekstfritt eksisterer det ei pumpelengde som er større enn éin sånn at kvar og ein streng s i språket som er lengre enn pumpelengda kan delast inn i følgjande streng {\displaystyle s=uvwxy} der u, v, w, x og y er substrengar. Vidare må dei følgjande krava vera oppfylte for at det skal vera eit kontekstfritt språk

1. |vwx| ≤ *p*,
2. |vx| ≥ 1, og
3. uv*n*wxny er i *L* for kvar og ein n ≥ 0.

Uformell forklaring av definisjonen
-----------------------------------

Om ein følgjer den formelle definisjonen vert det sagt at v og x vert gjentekne eit vilkårlig tal gongar i strengen og utgjer pumpinga av strengen. Alle kontekstfrie språk har denne eigenskapen, viss ikkje er ikkje det formelle språket eit kontekstfritt språk. Endelege språk oppfyller pumpelemmaet ved å la pumpelengda vera den maksimale strenglengda i språket pluss éin. Pluss éin følgjer frå prinsippet om at det skal kunne pumpast, altså at det er ein substreng som skal kunne repeterast eit vilkårlig tal gongar.

Litteratur
----------

* Michael Sipser (1997). Introduction to the Theory of Computation. PWS Publishing. ISBN 0-534-94728-X.  Seksjon 1.4: Nonregular Languages, ss. 77–83. Seksjon 2.3: Non-context-free Languages, ss. 115–119..
**John Michael Humphrey** er ein bassist som har turnert med gitaristen Scott Henderson sidan 1998, i lag med trommeslagaren Kirk Covington, som ein trio. I lag spelte dei inn *Well To The Bone* i 2003. Humphrey har òg vore tilsett som bass-instruktør for Musician Institute i Hollywood.

Humphrey og Scott Henderson hadde tidlegare spelt i lag i gruppa til Jean-Luc Ponty under «Fables»-turneen i 1986. 

Frå 1990 til 1995 spelte Humphrey bass for Carole King. Han spelte med ho i 1992 på albumet hennar *The Colour of Your Dreams*, og i 1994 på *In Concert*, og han deltok i PBC-videoproduksjonen *Carole King, In Concert*.

Humphrey har tidlegare turnert som medlem av gruppa Savoy Brown, han spelte med dei i 1981 på albuma deira *Rock'n'Roll Warriors* and *Greatest Hits Live*.

Humphrey har tre brør som òg er profesjonelle musikarar: skodespelaren Mark Humphrey speler trommer, Paul Humphrey speler klaverinstrument og gitar og Andy Humphrey er ein gitarist. Paul og Andy er òg songarar og låtskrivarar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Øyvind Myhre** (fødd 2. januar 1945) er ein norsk forfattar av science fiction og fantastisk litteratur frå Fluberg i Søndre Land. Han er utdanna som sivilingeniør i teknisk fysikk frå Norges Tekniske Høgskole (NTH).

Utgjevingar
-----------

1974 *Aster* (Roman)
1975 *Snøen på Nix Olympica* (Noveller)
1976 *Kontrabande* (Roman)
1976 *De siste tider: en fantasi om frihet* (Roman)
1977 *Demoner i dagslys: tretten fortellinger* (Noveller)
1978 *Sabotørene* (Roman)
1979 *Magiske verdener: fantasilitteraturen fra Gilgamesj til Richard Adams* (Litteraturhistorie)
1979 *Kongen og gudene* (Roman)
1980 *En himmel av jern* (Roman)
1981 *Grønlandsfarerne* (Roman)
1982 *1989* (Roman)
1983 *Makt* (Roman)
1983 *Datakultur: (en forfatters farvel til skrivemaskinen)* (Debattbok)
1984 *Følge en drøm* (Roman)
1985 *Pålgrims vandring* (Roman)
1986 *Møt meg i Moolawatana* (Noveller)
1991 *Mørke over Dunwich*
1992 *GPS car information system*
1993 *Skyld* (Roman)
1995 *Stjerner over Tharsis* (Noveller)
1997 *Vindens datter, Bjørnens bror* (Roman)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| Ústí nad Labem |
| --- |
| Horisonten til Ústí nad LabemHorisonten til Ústí nad Labem |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Ústí nad Labem | Byvåpenet til Ústí nad Labem |
| **Flagget til Ústí nad Labem** | **Byvåpenet til Ústí nad Labem** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Kraj | Tsjekkia  Ústí nad Labem kraj |
| Først nemnd i | 1056 |
| Geografi |
| Flatevidd - By - Storbyområde |  94 km² 874 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011)   - folketettleik - Storbyområde | 95 003   999/km² 243 878 |
| Koordinatar | 50°40′″N 14°02′″E﻿Koordinatar: 50°40′″N 14°02′″E﻿ |
| Høgd over havet | 218 m |
| Diverse anna |
| Telefon-retningsnummer | 400 01 |
| **Heimeside:** www.usti-nl.cz |
| Plassering |
| Plassering av  Ústí nad LabemPlassering av Ústí nad Labem |

**Ústí nad Labem** (tysk *Aussig an der Elbe*) er ein by i Ústí nad Labem kraj Tsjekkia. Byen ligg heilt nord i landet, om lag 20 km frå grensa til Tyskland ved E55 mot Dresden. Byen ligg, som namnet nemner, ved elva Elbe (tsjekkisk Labe). Han har nesten 100 000 innbyggjarar, og er den niande største byen i landet.

Ústí ligg i eit fjellområde der elvane Bílina og Elbe (Labe) renn i hop, og er både ein viktig elvehamneby og jarnbaneknutepunkt. Byen er mellom anna fødestad for målaren Anton Raphael Mengs.

Elbe flyt gjennom byen
Fram til 1945 var majoriteten av folkesetnaden tysktalande. 31. juli 1945 oppstod det ein eksplosjon ved eit nærliggande ammunisjonslager, og den kommunistiske revolusjonsgarden gav utan nærmare undersøking skylda på den tyske folkesetnaden. Mange tysktalande vart då avretta.

Under den tsjekkoslovakiske tida fanst det mykje tungindustri både i og utanfor byen, mellom anna kjemisk industri og ein kunstgjødselfabrikk midt i sentrum. På grunn av utslepp frå desse fabrikkane var byen ein av dei skitnaste i Europa. Skogområda rundt byen vart sterkt skada av forureining.

Ústí nad Labem fekk internasjonal merksemd i 1999 då ein bygde ein kontroversiell mur for å skilje romanifolk og etniske tsjekkarar frå kvarandre. Etter kraftige protestar vart muren riven ned att av dei tsjekkiske styresmaktene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ústí nad Labem» frå Wikipedia på svensk, den 24. mars 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ústí nad Labem**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Tzolk'in** (mayansk uttale: [t͡sol ˈkʼin]) er namnet gjeve av mayanistar på den 260 dagar lange mesoamerikanske kalenderen som stammar frå mayasivilisasjonen under det prekolumbianske Mesoamerika.

Tzolk'in, grunnsyklusen til mayakalenderen, er ein framståande komponent i samfunnet og rituala til dei gamle og moderne mayaene. Tzolk'in er framleis brukt av flere mayasamfunn i det guatemalske høglandet. Medan bruken har spreidd seg i denne regionen, er denne praksisen motarbeidd av evangelikale kristne konvertittar i nokre mayasamfunn.

Ordet *tzolkʼin*, som tyder «inndeling av dagar»,[*treng kjelde*] er ein vestleg neologisme frå språket yukatansk maya. Moderne mayagrupper som har oppretthalde ei uavbrote teljing i over 500 år i tzolk'in, nyttar andre omgrep i språka sine. Til dømes nyttar kʼiche-folket omgrepet *Aj Ilabal Qʼij* [aχ ilaɓal ʠiχ] eller *Rajilabal Kʼij* [ɾaχ ilaɓal ʠiχ], 'sansen for dagen' eller 'omgangen av dagane'[*treng kjelde*] og kaqchikel-folket nyttar omgrepet *Chol Qʼij* [tʃol ʠiχ], 'organiseringa av tid'.[*treng kjelde*] Namna på denne kalenderen hjå dei prekolumbianske mayaene er ikkje allment kjende. Den tilsvarande postklassiske aztekarkalenderen vart kalla *tonalpohualli* på nahuatl.

Kjelder
-------

1. ↑  frå den reviderte *Guatemala Mayan Languages Academy*-ortografien, som er føretrekt av lingvistane ved Summer Institute of Linguistics

* *Denne artikkelen bygger på «Tzolkʼin» frå Wikipedia på engelsk, den 30. desember 2022.*
**Vulkansk platå** er eit platå danna gjennom vulkansk aktivitet. Det finst to hovudtypar: lavaplatå og pyroklastiske platå.

Lavaplatå
---------

Pajaritoplatået i New Mexico i USA er eit døme på eit vulkansk platå.
Lavaplatå blir danna av lettflytande basaltisk lava gjennom ei rad rolege utbrot (utan eksplosjonar) gjennom ei rekkje ventilar. 

Når desse utrbota skjer fleire gonger etter kvarandre kan dei dekkja det opphavlege landskapet og byggja opp eit platå som kan innehalda lavasletter, sinderkjegler, skjoldvulkanar og andre vulkanske landformer. I nokre høve kan lavaplatå vera del av ein enkelt vulkan. Eit døme på dette er den store skjoldvulkanen Level Mountain nord i Britisk Columbia i Canada.

Andre døme på lavaplatå er Columbia-platået i Nord-Amerika og det undersjøiske Ontong Java-platået i Stillehavet.

Pyroklastisk platå
------------------

Pyroklastiske platå blir danna av store pyroklastiske straumar og er danna av pyroclastiske bergartar: agglomerat, tefra, vulkansk oske omdanna til tuff, mafiske eller felsiske mineral. Pyroklastiske platå blir også kalla ignimbritt-platå.

Nokre døme er Shirasu-Daichi, som dekkjer nesten heile sørlege Kyūshū i Japan, og North Island Volcanic Plateau på Nordøya på New Zealand.

Central Plateau på Nordøya som viser tre aktive vulkantoppar: Snødekte Ruapehu (venstre), koniske Ngauruhoe (midten) og den breie Tongariro (høgre)

Kjelder
-------

1. ↑  Wood, Charles A.; Kienle, Jürgen (2001). *Volcanoes of North America: United States and Canada*. Cambridge: Cambridge University Press. s. 121. ISBN 978-0-521-43811-7. OCLC 27910629.
2. ↑  «Kyushu -- GLGArcs». *www.glgarcs.rgr.jp*. Arkivert frå originalen 10. april 2016. Henta 25. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Volcanic plateau» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mai 2019.*
**Øyvind Skaanes** (fødd 29. mai 1968) er ein norsk tidlegare langrennsløpar frå Trondheim som representerte Strindheim IL. I VM 1991 i Val di Fiemme vann han saman med Terje Langli, Vegard Ulvang og Bjørn Dæhlie gull på 4 x 10 km stafett. Han vart noregsmeister på 50 km i 1990. I tillegg har han ein sølv- og ein bronsemedalje frå noregsmeisterskap.

Karriere
--------

Skaanes debuterte i verdscupen i desember 1989 i US-Amerika med ein 13. plass. Hans beste individuelle resultat i verdscupen er to sjetteplassar. Fyrste gongen på 15 km i Trondheim i mars 1990, siste gongen på 30 km i Oberstdorf i desember 1996 (der det var sju norske løparar mellom dei åtte fremste på resultatlista).

Skaanes gjekk mange gode renn allereie i junioralderen. Sitt store gjennombrot fekk han i 1990-sesongen, då han vann sitt einaste noregsmeisterskap som senior. På NM-femmila på Gjøvik slo han sølvmedaljevinnaren Tor Håkon Holte med over tre minuttar. Året etter gjekk Skaanes sitt livs løp då han under Ski-VM 1991 gjekk fyrsteetappen på Noregs lag på 4 x 10 km stafett. Han rykte frå konkurrentane allereie tidleg på etappen og gav Noreg eit stort forsprang. I realiteten avgjorde han tevlinga. Dei neste fire sesongane var han langt unna internasjonalt nivå, og vart heller ikkje sidan så god som han hadde vore i 1990 og -91. 

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og verdscuprenn

* 1990: Nr 6 på 15 km i Trondheim
* 1991: Nr 10 på 50 km i Holmenkollen, nr 15 på 30 km i VM i Val di Fiemme
* 1992: Nr 34 på 15 km i Lahti
* 1993: Nr 18 på 15 km i Ulrichen
* 1994: Nr 38 på 50 km i Holmenkollen
* 1995: Nr 50 på 50 km i Holmenkollen
* 1996: Nr 20 på 50 km i Holmenkollen
* 1996/7: Nr 6 på 30 km i Oberstdorf
* 1997/8: Nr 10 på 10 km på Beitostølen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1989: Nr 9 på 15 km på Geilo
* Ski-NM 1990: Gullmedalje på 50 km på Gjøvik
* Ski-NM 1991: Bronsemedalje på 15 km i Misvær
* Ski-NM 1992: Nr 6 på jaktstarten i Trondheim
* Ski-NM 1993: Nr 11 på 10 km på Lillehammer
* Ski-NM 1994: Nr 8 på 30 km i Vegårshei
* 1995: -
* Ski-NM 1996: Nr 10 på 50 km i Stryn
* Ski-NM 1997: Sølvmedalje på 10 km i Mo i Rana
* 1998: -
* Ski-NM 1999: Nr 9 på 10 km i Skrautvål

Skaanes la opp etter 1999-sesongen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Øyvind Skaanes» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mai 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Øyvind Skaanes i fis-ski.com
**Nesodden** eller **Nesoddlandet** er ei kileforma halvøy frå fastlandet i sør mot nord, avgrensa av Indre Oslofjord på vestsida, og på austsida av Bunnefjorden, den sørgåande armen ut frå Indre Oslofjord i nord. Øyane Steilene og Ildjernet ligg på vestsida av halvøya, og Langøyene og Skjærholmene ligg i Bunnefjorden nordaust for halvøya. Så godt som heile halvøya og øyane Steilene, Ildjernet, Langøyene og Skjærholmen høyrer til Nesodden kommune.

Halvøya stig bratt opp frå sjøen på både sidene. Særleg bratt er det på vestsida, langs forkastinga mot Indre Oslofjord. Berggrunnen er gneis som inngår i det søraustnorske grunnfjellområdet. Men øyane Steilene, Ildjernet, Langøyene og Skjærholmene er delar av eit innsynkingsområde med kambrosilurisk kalkstein og skifer som høyrer til Oslofeltet.

Inne på halvøya er terrenget småkupert. Her er jordbruksland, myrlendte søkk og åsar med skog, med Toåsen på 220 meter over havet som den høgaste. Det er eit stort innslag av lauvtre på Nesodden, særleg eik, og på Eikheim er eiketre freda som botanisk naturminne.

Namnet
------

Namnet Nesodden kjem av norrønt *Nesoddi*, som er samansett av dei to orda *nes* og *oddi*, der *oddi* tyder «landtunge, smalt nes». Kan hende denne samansetninga av to synonym med litt ulike valørar, *nes* og *smalt nes*, sikter til at Nesodden smalnar gradvis mot nord, der spissen har fått namnet Nesoddtangen, som er ei rad av tre synonym med litt ulike valørar?

Kjelder
-------

* snl.no:Nesodden

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ekebo/Eikheim naturminne i Miljødirektoratets naturdatabase[*daud lenkje*]
Den spanske venstresosialisten **Andres Nin**, eller **Andreu Nin**, blei fødd 4. februar 1892 og forsvann 20. juni 1937. 

Han kom frå ein fattig familie i Tarragona, der faren var skomakar og mora småbonde. Nin flytta til Barcelona, arbeidde som lærar og journalist, og slutta seg til Det spanske sosialistiske arbeidarpartiet PSOE i 1917. Han var blant grunnleggjarane av Det spanske kommunistpartiet PCE, og arbeidde sidan i Sovjetunionen, for både den Tredje Internasjonalen (Komintern) og den Raude Faglege Internasjonalen RFI (Profintern). Han blei kjend med Lev Trotskij, og slutta seg til den sovjetiske Venstreopposisjonen mot Josef Stalin og hans støttespelarar. 

Da han kom tilbake til Spania var Nin med og grunnla Kommunistisk Venstre, som var tilknytt den internasjonale Venstreopposisjonen som den no heitte etter at mange av «trotskistane» måtte flykte eller blei utviste frå Sovjetunionen. Nin respekterte Trotskij, men var usamd med han om enkelte ting, mellom anna var Trotskij imot samanslåinga av Kommunistisk Venstre og Arbeidar-og Bondeblokka, som Trotskij såg på som «høgrekommunistar». Nin danna likevel saman med Joaquin Maurin frå Arbeidar- og Bondeblokka partiet POUM i 1935. Partiet markerte seg som eit radikalt, anti-stalinistisk alternativ til Det spanske kommunistpartiet PCE, og kritiserte skarpt Moskvaprosessane da desse tok til i Sovjetunionen. 

Etter Folkefronten vann valet i 1936, og Franco sette i gang den spanske borgarkrigen, organiserte POUM ein sterk milits til forsvaret mot fascismen. Nin blei justisminister i delstatsregjeringa i Catalunya, men blei fjerna etter ei tid på grunn av sovjetisk press. Det same gjaldt andre POUM-medlemmer i offentlege posisjonar. I juni 1937 blei så Nin og mesteparten av leiinga i POUM arresterte av det republikanske politiet. Etter den 20. juni 1937 var Andres Nin sporlaust borte. Ein reknar med at agentar frå det sovjetiske politiske politiet stod bak forsvinninga.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
Vanleg konstruksjonskvalitet
Puslespelet Tårnet i Hanoi konstruert i kryssfiner. Legg merke til at det lyse ytre laget er av høgkvalitetsfiner medan den mørkare kjernen her er av dårlegere kvalitet.
**Kryssfiner** er ein type konstruksjonsvirke som er laga ved at tynne lag av finer er limt lagvis saman. Til vanleg slik at fibrane i kvart lag ligg 90 grader på kvarandre. Oftast er det og med eit odde tal lag, slik at plata får best mogleg eigenskapar mot å slå seg. Dermed kjem også fibrane i dei ytste laga normalt til å ligge parallelt. Platene vert limde saman, oftast med eit fenol-formaldehydlim under stort trykk. Dette gjer kryssfiner til eit slags komposittmateriale.

Ei vanleg grunngjeving for å bruke kryssfiner i staden for heiltre eller stavlimt heiltre, er evna til å motstå sprekking, krymping og vriding. Ofte er også kryssfiner sterkare enn heiltre.

Kryssfiner i bjørk.

Bruk
----

Kryssfiner vert brukt i mange samanhengar der ein treng ei sterk plate som kan motstå sprekking, krymping og vriding. Kryssfiner kan og inngå som berande element som til dømes i ytterflata på ei flyveng. Kryssfiner kan framstillast med dobbelkrumme flater og vere heilt sjølvberande som i skroget på ein sculler. Kryssfiner har vore brukt i båt- og flyindustrien sidan andre verdskrigen. Eit kjent døme er det britiske bombeflyet De Havilland Mosquito som i all hovudsak var laga i tre.

Sjå og
------

* Sponplate
* MDF

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kryssfiner» frå Wikipedia på bokmål, den 9. januar 2021*

### Fotnotar

1. ↑  *Plywood basics*, arkivert frå originalen 2. november 2008, henta 9. januar 2021
2. ↑  *Handbook of Finnish Plywood, Finnish Forest Industries Federation, 2002, ISBN 952-9506-63-5* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 27. september 2007, henta 9. januar 2021
3. ↑  "Milestones in the History of Plywood" Arkivert 2011-07-17 ved Wayback Machine. APA - The Engineered Wood Association. Vitja oktober 22, 2007. "plywood is often called the original engineered wood product because it was one of the first to be made by bonding together cut or refashioned pieces of wood to form a larger and integral composite unit stronger and stiffer than the sum of its parts."

Bakgrunnsstoff
--------------

* APA – The Engineered Wood Association (formerly known as the American Plywood Association)
* Canadian Plywood Association – Plywood Manufacturing Process, Grades and Specifications, Engineering Design Values, Technical Literature, Mill Contact Info, Environmental Practices, International Certification, Hobby Ply-Plans
* Sellers, Terry. 1985. *Plywood and Adhesive Technology.* New York: Dekker. ISBN 0-8247-7407-8
* Yahoo about Article On Plywood Grades
* Handbook of Finnish Plywood

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |