**Sandnes kommune** er ein kommune på Nord-Jæren og sørlege Ryfylke i Rogaland fylke. På Jæren grensar Sandnes kommune mot Stavanger og Sola i nordvest, og mot Klepp, Time og Gjesdal i sør. I Ryfylke grensar Sandnes mot Sirdal og Bykle i aust og mot Strand og Hjelmeland kommune i nord.

Kommunen er med sine 000000000082548.000000000082 548 innbyggjarar den ellevte mest folkerike kommunen i Noreg. Gjennom dei siste tjue åra fram til år 2020 har innbyggjartalet i kommunen årleg auka med eit gjennomsnitt på 1,9 %. Byen Sandnes saman med Stavanger gjer ut for tettstaden Stavanger/Sandnes, den tredje mest folkerike tettstaden i Noreg.

Historie
--------

Sandnes om natta, sett frå Bogafjell (sør for byen). E39 på veg inn mot byen. Stavanger heilt i bakgrunnen
Sandnes si historie kan sporast attende heile 6-7.000 år. Frå 1664 av er det registrert busetnad. 
I 1860 fekk Sandnes status som kommune (ladestad), og feirar med det 150 års jubileum i 2010. I 1965 vart Sandnes kommune utvida med delar av gamle Hetland kommune, dette galdt Riska sogn og Dale krins. Resten av Hetland kommune gjekk inn i Stavanger. Heile gamle Høyland og Høle kommunar gjekk òg inn i Sandnes. 

I samband med kommunereforma 2020 blei Sandnes kommune slått saman med tidlegare Forsand i Ryfylke. Med det fekk kommunen utvida flatevidda frå 304 til 1041 km², og fekk ei grense mot nabofylket Agder.

Sandnes var lenge mest kjend for teglverk- og pottemakarindustri. Byen ligg inst i Gandsfjorden, og leirgrunn finst mest alle stader i byen. På austsida av byen er det mest leirgrunn. 

Føretak som har drive med teglstein og pottemakeri heilt opp til nyare tid er Gann Graveren, og Simonsen-familien. I den seinare tid har produksjon av tekstiler og syklar vore viktigare. Føretak som Jonas Øglænd A/S og Pioneer sette sitt preg på byen. Cubus vart og starta i Sandnes. I dag er det olje, forsking, data og eit godt forretningsmiljø som pregar byen.

Sandnesgauken
-------------

I kommunevåpenet eller byvåpenet finn ein Sandnesgauken. Ein Sandnesgauk er ein leirgauk, som kan nyttast som eit leiketøy til å spela på. Ved å blåsa i ein Sandnesgauk kan ein laga tre forskjellige tonar, og gaukegalen er særskilt lett å få til. Leirgauken minner òg om ein fugl som står med hovudet under vengen. 

Det er sagt at slike gaukar vart delte ut for å skapa blæst om leirprodukt frå Sandnes. Ein person som er frå Sandnes kan kalla seg sandnesar, sandnesbu eller sandnesgauk.

Kjøpesenterkommune
------------------

I Sandnes kommune finn ein store kjøpesenter, både i sentrum og utanfor. Vågen Amfi ligg i ein gamal fabrikk ved kaia i Sandnes, medan Steen & Strøm Kvadrat ligg på Lura i Sandnes nord. Her er det mange slike store butikkar, og fleire føretak.

Kjende sandnesgaukar
--------------------

* Jonas Christian Øglænd (1847–1931), industrigrunnleggjar
* Elise Ottesen-Jensen (1886–1973), føregangskvinne innan kvinnerørsla
* Torkel Ravndal (1936–2004), vektløftar
* Julie Ege (1943–2008), skodespelar
* Solveig Aareskjold (f. 1949), forfattar
* Bjørg Tørresdal (f. 1958), stortingspolitikar
* Linda Medalen (f. 1965), fotballspelar, OL-medaljist, politibetjent, lokalpolitikar
* Bjørn Maaseide (f. 1968), sandvolleyballspelar
* Charles Tjessem (f. 1972), kokk
* Thomas Dybdahl (f. 1979}, musikar

Kjelder
-------

1. ↑  ssb.no: Tettsteder. Folkemengde og areal, etter kommune.
2. ↑  «Endringer i de regionale inndelingene». Statistisk sentralbyrå. 17. januar 2020. Henta 8. mars 2020.
3. ↑  «Arealstatistikk for Norge». Kartverket. 20. desember 2019. Henta 8. mars 2020.
4. ↑  «Sandneser, sandnesbu eller gaug?»[*daud lenkje*] i *Sandnesposten* 24.03.2009

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsidene til Sandnes kommune

| * v
* d
* e
Kommunar i Rogaland |
| --- |
| Bjerkreim  • Bokn  • Eigersund  • Gjesdal  • Haugesund  • Hjelmeland  • Hå  • Karmøy  • Klepp  • Kvitsøy  • Lund  • Randaberg  • Sandnes  • Sauda  • Sokndal  • Sola  • Stavanger  • Strand  • Suldal  • Time  • Tysvær  • Utsira  • Vindafjord | Rogaland fylke |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |