recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Afon Prysor** er ei elv i nordvestre Wales. Det ligg i fylket Gwynedd og har to tilsig, sideelva Afon Dwyryd som kjem via tettstadene Blaenau Ffestiniog og Ffestiniog, og dessutan sjølve Prysor som kjem sørvestfra via Trawsfynnyd.

Foto av sjøen Llyn Trawsfynydd med Trawsfynydd kjernekraftverk i bakgrunnen.
Afon Dwyryd ved Maentwrog.
Ved Trawsfynnyd i sør ligg det oppdemde reservoaret Llyn Trawsfynydd i Prysor-elva. Reservoaret er regulert med Maentwrog vasskraftverk (1928) og med sine 4,8 km² er det større enn den største *naturlege* innsjøen i Wales. Reservoaret har òg tent som kjølereservoar for Trawsfynydd kjernekraftverk (1965-91), som er nedlagt.

***Afon Dwyryd*** renn frå nord gjennom den glaciale og breie morenedalen Vale of Ffestiniog, som er eit jordbruksområde. Utspringa til elva under fjellet Moelwyn Mawr går via reservoaret Tanygrisiau og får tilsig av Afon Goedol, Afon Bowydd og Afon Cynfal. Ved tettstaden Ffestiniog under fjellet Elidir Fawr er eit pumpekraftverk installert på *Afon Dwyryd* sidan 1963 - Ffestiniog vasskraftverk med to reservoar. Siste, store sideelva er Afon Tafarn-Helyg før Dwyryd renn saman med Prysor.

Dei to elvene renn samla vidare og får tilsig av sideelva Afon y Glyn før dei når ut i bukta Tremadoc Bay i Irskesjøen, ved byen Penrhyndeudraeth like austom der elva Afon Glaslyn renn ut. Her nede er det eit lågt, salthaldig men vent sletteland. Nær utløpet passerer jarnbanen langs vestkysten av Wales, medan jernbana inne i vassdraget sørover frå Ffestiniog vart stengd på 1960-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Prysor (elv)» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Gjenforeiningskammer** (fransk *Chambres des Réunions*) var franske ting oppretta av kong Ludvig XIV i 1679. Føremålet med desse tinga var å utvide dei franske landområda. Ludvig hadde utvida dei franske grensene i ei rekkje krigar og fekk stadfesta desse i freden i Nijmegen i 1679 og freden i Aix-la-Chapelle i 1668. Arbeidet til tinga var å avgjere kva omliggande område, om nokon, som hadde høyrt til dei nye områda Frankrike hadde fått ved desse avtalane. I denne prosessen vart stader som Saarbrücken, Luxembourg, Zweibrücken og Alsace innlemma i Frankrike.

Ludvig baserte krava sine på gamle, nesten gløymde rettar til desse avhengige områda frå mellomalderen. Kongen tok derfor fordelen av det formelle innhaldet i allianseavtalane sine med dei tyske fyrstane ved å krevje landområda deira. Så snart tinga hadde lagt fram avgjerdene sine, blei områda okkuperte av franske styrkar. Sjølv om det ikkje var juridiske rettar i handlinga i det heile, tok Ludvig byen Strasbourg og byen Casale. Ludvig tok òg det meste av det som i dag er Luxembourg, som då var ein del av Det tysk-romerske riket. Riket var på denne tida oppteken med ein pågåande krig med Det osmanske riket.

Konfliktane som denne politikken førte til leia etter kvart fram til våpenkvilen i Ratisbon (Regensburg), der Ludvig fekk love til å behalde dei fleste områda. Ludvig ergra på seg det meste av Europa med politikken sin og det heile enda i niårskrigen i 1688. Krigen enda i 1697 med freden i Ryswick. Her gjekk Ludvig med på å gje attende det meste av områda som hadde vorte annektert til Frankrike med Gjenforeningskammera.

Kjelder
-------

1. 1 2  Henry Offley Wakeman (1965). *The Ascendancy of France*. London: Rivingtons. s. 258.

* *Denne artikkelen bygger på «Chambers of Reunion» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2012.*
**Det andre slaget ved Finisterre** var eit sjøslag som fann stad 25. oktober 1747 under den austerrikske arvefølgjekrigen i Biscayabukta utanfor Kapp Finisterre nordvest i Spania mellom ein britisk flåte på fjorten linjeskip kommandert av admiral Sir Edward Hawke og ein fransk konvoi, verna av ein skvadron på åtte franske linjeskip kommandert admiral Desherbiers de l'Etenduère. Det vart ein avgjerande britisk siger som sette Frankrike ute av spel på sjøen så lenge krigen varte. 

Sjøslaget var mykje likt det første slaget ved Kapp Finisterre den 14. mai 1747.

Franskmennene gjorde heiderleg motstand, og dei gode skipa deira gjorde at dei til ein viss grad klarte å svare mot britane. Britane segla gradvis forbi dei franske skipa og kapra dei. Comte de Vaudreuil på «Intrépide», det første skipet i den franske linja, vendte tilbake for å hjelpe admiralen sin, slik at begge skipa klarte å kome seg unna, men alle dei andre skipa vart kapra. 

Medan krigsskipa var opptekne segla dei franske handelsskipa, verna av Castor (26 kanonar) og «Content» (64 kanonar), som Desherbiers kunne spare, og dei segla vidare til Vestindia. Dei fleste av dei vart derimot avskorne og kapra i dei farvatna. 

Nederlaget gjorde dei franske styresmaktene overbevist om at dei var hjelpelause til sjøs, og gjorde ingen fleire forsøk på å kjempe seg gjennom den britiske blokkaden. Dette gjorde at dei fleste franske koloniane i Vestindia raskt vart utsett for svolt, og fredsforhandlingane gjekk derfor raskt unna. Kong Ludvig lovde å gje tilbake Nederlanda, som franskmennene hadde erobra, mot at dei koloniane fekk vende tilbake til normale tilstandar. Finisterre-slaga hadde òg ein effekt i den komande sjuårskrigen, då Kong Ludvig ikkje klarte å sende nok forsyningar og menn til Ny-Frankrike og resten av dei sårbare koloniane.

Involverte skip
---------------

### Britiske (Edward Hawke)

«Devonshire» 64/66 (flaggskip)  

«Kent» 74  

«Edinburgh» 70  

«Yarmouth» 64  

«Monmouth» 64  

«Princess Louisa» 60  

«Windsor» 60  

«Lion» 60  

«Tilbury» 60  

«Nottingham» 60  

«Defiance» 60  

«Eagle» 60  

«Gloucester» 50  

«Portland» 50  

nokre fregattar  

«Weazel» (kanskje ein korvett)

### Franske (des Herbieres de l Etenduère)

«Intrépide» 74 (Comte de Vaudreuil)  

«Trident» 64 (Marquis d Amblimont) - Kapra  

«Terrible» 74 (Comte du Guay) - Kapra  

«Tonnant» 80 (flaggskip )  

«Monarque» 74 (de la Bédoyère) - Kapra  

«Severn» 50/56 (du Rouret de Saint-Estève) - Kapra  

«Fougueux» 64 (du Vignau) - Kapra  

«Neptune» 70/74 - Kapra  

«Castor» 26  

«Content» 64  

konvoi på 252 skip
Koordinatar: 50°36′N 32°24′E﻿

**Pryluky** (ukrainsk Прилуки) er ein by ved elva Udaj i Tsjernihiv oblast, nord i det sentrale Ukraina. Han er det administrative senteret i Pryluky rajon (distrikt), medan sjølve byen er eit eige rajon i oblastet. I nærleiken ligg Pryluky flybase, ein viktig base under den kalde krigen og i dag den største flyplassen i Ukraina. Byen har kring 60 000 innbyggjarar (2011).

Historie
--------

Arkeologiske funn har synt at det har budd folk her i fire tusen år. Pryluky vart først nemnd i 1085 av fyrst Volodymyr Monomakh. Det låg då ei festning her. Byen vart ofte plyndra av austlege nomadiske folk og vart eit senter for dei øydeleggande krigane mellom dei rutenske fyrstane. I 1239 vart Pryluky øydelagd av mongolane. I 1362 vart byen erobra av Litauen.

Etter Lublinunionen i 1569 kom byen under polsk styre, og mange av innbyggjarane rømde til andre stader lenger aust. På 1600-talet tok kosakkane del i Khmelnytskyjopprøret. Byen hadde lenge ei viktig og mektig festning i nærleiken av grensa, men då grensa vart flytta lenger sør, vart byen mindre viktig.

Pryluky er på lista over dei eldste byane i Ukraina og i 1995 vart han erklært ein av dei historiske byane i landet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pryluky» frå Wikipedia på engelsk, den 18. september 2012.*


| * v
* d
* e
Tsjernihiv oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Tsjernihiv |
| Bakhmatsj**·** Bobrovytsia**·** Borzna**·** Horodnja**·** Itsjnja**·** Korjukivka**·** Mena**·** Nizjyn**·** Nosivka**·** Novhorod-Siverskyj**·** Oster**·** Pryluky**·** Semenivka**·** Snovsk |  Ukraina |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Det andre meksikanske keisardømet** (*Segundo Imperio Mexicano*) var ei kortvarig statsform i Mexico som eksisterte frå Den franske intervensjonen i Mexico i 1863 til avsettinga og avrettinga av keisar Maximilian I og gjeninnføringa av republikken.

Keisardømet blei oppretta med støtte frå Napoleon III av Frankrike, som ønskte meir kontroll og eit alliert monarki i Nord-Amerika. Ei folkerøysting utført under det franske militærstyret godkjende den austerrikske erkehertugen Ferdinand Maximilian av huset Habsburg-Lorraine som keisar. Han kom til landet i 1864 med kona si, Charlotte av Belgia.

Det nye monarkiet var støtta av ein mektig og konservativ lokal elite kjend som *hacendado* og hadde fransk, austerriksk og belgisk støtte. Det var i konstant konflikt mellom dei konservative og dei liberale, leia av den avsette presidenten Benito Juárez.
USA rekna keisaren som ein fransk marionettleiar, og gav støtte til dei liberale kreftene. Dei kravde at Frankrike skulle trekka troppane sine ut, noko landet til slutt gjorde. Etter ein kamp fall keisardømet i 1867, og Maximilian blei avretta 19. juni same året.

Sjå òg
------

* Det første meksikanske keisardømet

Kjelder
-------

1. ↑  *President Johnson biography*, arkivert frå originalen 9. mai 2012  The Miller Center

* *Denne artikkelen bygger på «Second Mexican Empire» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2017.*
**Celina Seghi** (fødd 6. mars 1920) er ein italiensk tidlegare alpin skirennar frå Abetone i provinsen Pistoia. På 1940- og 1950-talet var ho den dominerande kvinnelege alpinisten i Italia. Mellom 1937 og 1954 vann ho 25 italienske meistertitlar, fordelt på alle dei fire alpine greinene.

Aktiv
-----

Seghi var mellom favorittane under dei olympiske leikane 1948 i St. Moritz. Ho var nær å ta medalje i både utfor og kombinasjon, men enda opp på fjerdeplass i begge øvingane. I yndlingsgreina slalåm vart ho berre nummer 14.

Ved VM i alpine greiner 1950 i Aspen i delstaten Colorado låg ho på andreplass etter fyrste slalåm-omgangen, men måtte eitt steg ned i andre omgang og fekk dermed bronsemedaljen. Ho vart nummer 12 i storslalåm.

I 1952 deltok Seghi i Vinter-OL i Oslo og måtte som i 1948 nøye seg med ein fjerdeplass, denne gongen i slalåm. I storslalåm-tevlinga på Norefjell vart ho nummer sju. Ved den alpine verdsmeisterskapen 1954 i svenske Åre vart ho nummer ni slalåmrennet.

Ho la opp i 1956, 35 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Celina Seghi» frå Wikipedia på tysk, den 23. desember 2014.*

* 

* (en) Celina Seghi – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Det armenske høglandet** er ein del av Det transkaukasiske høglandet og utgjer forlenginga av fjellområdet Kaukasus, som òg vert kalla Aust-Armenia. Det meste av Det armenske høglandet ligg i Tyrkia, og ein liten del ligg i Iran. Så godt som heile Armenia ligg derimot innanfor Det armenske høglandet, og området strekkjer seg òg inn i vestlege område av Aserbajdsjan

Det totale arealet av området er om lag 400 000 km². Det høgaste punktet er fjellet Ararat på 5 165 meter. Området er ei blanding av lavaplatå, vulkankjegler og fjellkjeder med fjellstepper og halvvegs ørkenområde. Ein har fleire innsjøar i tektoniske fordjupningar (Sevansjøen, Vansjøen, Urmiasjøen). Sjølv om namnet ofte dukkar opp i internasjonale atlas, vert ikkje namnet brukt av Armenia sine naboland på grunn av politiske og historiske årsaker. 

Aprikosen er ein naturleg del av Det armenske høglandet, og i antikken vart han kjend som den armenske frukta. Det botaniske namnet er *Prunus armeniaca*, som kjem frå det latinske namnet for aprikos, armeniacum, som enkelte vitskapsfolk har knytt til det akkadiske namnet armanu.

Kjende fjelltoppar
------------------

Artos ved Vansjøen frå Akdamarøya

| Nr. | Fjell | Primærfaktor | Stad |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ararat | 5,137 m | Flagget til Tyrkia provinsen Iğdır |
| 2 | Aragats | 4,095 m | Flagget til Armenia provinsen Aragatsotn |
| 3 | Süphan | 4,058 m | Flagget til Tyrkia provinsen Bitlis |
| 4 | Kapudzhukh | 3,906 m | Flagget til Armenia Syunik, Flagget til Aserbajdsjan Ordubad |
| 5 | Azhdahak | 3,597 m | Flagget til Armenia provinsen Gegharkunik |
| 6 | Kezelboghaz | 3,594 m | Flagget til Armenia provinsen Syunik |
| 7 | Artos | 3,515 m | Flagget til Tyrkia provinsen Van |
|

Kjelder
-------

1. ↑   Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia
2. ↑  Raphael A. Ishkhanian, On the Origin and Earliest History of the Armenian People, trans. N. Ouzounian, (Montreal, 1989) 48; Raphael A. Iskhanian, Bnik hayeren paer ew hnaguyn p’okhar’ut’yunner (Yerevani Hamalsarani Hrat. 1989) 56.

Koordinatar: 39°17′1″N 43°22′19″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Science Circus** er eit mobilt vitensenter som har vore ei avdeling av Jærmuseet sidan 2002. Det hadde då drive som eiga stifting som Teknoteket Science Circus sidan 1986. Det hadde sitt utspring frå Teknoteket, Noregs eldste vitensenter, som var førløparen til Vitensenteret Teknisk Museum. 

Jærmuseet Science Circus reiser i hovudsak rundt til skulane i Rogaland, men har òg vore på turné både i Agder-fylka, på Island og på Færøyane. Målet er få born og ungdom til å verte nyfiken og undrande i høve til naturvitskap og matematikk, og stimulere interessa for desse faga innanfor alle delar av skulesamfunnet. Skulane vert vitja med show, interaktive eksperiment i matematikk, naturfag og astronomi, og undervisning av elevar. Science Circus held òg lærarkurs. Alle elementa er bygd opp etter hovudmåla i Kunnskapsløftet.

Vitensenter i Noreg
-------------------

Teknoteket i Norsk Teknisk Museum i Oslo var det fyrste vitensenteret i Noreg, skipa i 1986. Dette var ei eiga stifting fram 1. januar 2002, då Teknoteket fusjonerte med museet. I åra etter skipinga av Teknoteket i Norsk Teknisk Museum har vitensenter vorte ein viktig faktor i utdanninga fleire stader i Noreg, med store regionale og mindre, meir lokalprega vitensenter spreidde over heile landet

Fotnotar
--------

1. ↑  Soga om Vitensenteret i Oslo og opphavet til andre vitensentre.[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Science Circus - Eit omreisande vitensenter på hjul!
**Cellamare-konspirasjonen** av 1718 (fransk *Conspiration de Cellamare*) var ein konspirasjon mot den då verande regenten i Frankrike, Philippe d'Orléans (1674–1723). Antonio del Giudice, prinsen av Cellamare, tenkte ut konspirasjonen i Spania.

Bakgrunn og plott
-----------------

Antonio del Giudice var spansk ambassadør i det franske hoffet i 1715 under regjeringstida til Ludvig XIV av Frankrike. Ludvig døydde i september dette året og etterfølgjaren hans, Ludvig XV av Frankrike, var berre fem år, og vart teken vare på av hertugen av Orléans, som var nevø (og svigerson) til Ludvig XIV. Antonio del Giudice reiste til Frankrike under regentskapen til Philippe d'Orléans. 

Philippe d'Orléans, som komplottet var retta mot.
*Madame du Maine* var ringleiar for komplottet.
Etter ønske og press frå Guillaume Dubois, statssekretæren for utanrikssaker, danna Frankrike kvadrupelalliansen i lag med Storbritannia, Nederland og Det tysk-romerske riket for å kunne kjempe mot ein mogeleg personalunion mellom Frankrike og Spania, om den fem år gamle Ludvig XV skulle døy. Spania var då styrt av onkelen til Ludvig XV, Filip V, som hadde vore konge av Spania etter Karl II døydde i 1700. Den spanske arvefølgjekrigen hadde ført til freden i Utrecht i april 1713, og denne sa at verken Filip eller etterkomarane hans kunne arve den franske trona. 

Prinsen av Cellamare og ambassaden hans prøvde å avsetje Philippe d'Orléans frå makta og gjere Filip V regent for nevøen sin. Planen hadde stor støtte hos nokre av dei mest notoriske fiendane til Philippe d'Orléans, nemleg hertugen og hertuginna av Maine, Louis Auguste de Bourbon og kona Louise Bénédicte de Bourbon, som hadde innleia samtalar med den spanske statsministeren Giulio Alberoni - ein favoritt hos dronning Elisabeth Farnese. 

Hertugen av Richelieu var mellom andre ein del av komplottet. Han hadde på denne tida eit romantisk forhold til dottera til regenten, Charlotte Aglaé d'Orléans. Korrespondansen vart fanga opp av politiet og så rapportert til regenten, som handla raskt. Den 9. desember vart prinsen av Cellamare arrestert og send attende til Spania. Alberoni vart arrestert den 5. desember 1718 i Poitiers; hertuginna vart send i eksil til Dijon medan ektemannen hennar vart sett i fengsel i festninga Doullens i Picardie. Hertugen av Richelieu vart sett i Bastille der han seinare vart vitja av kjærasten Charlotte Aglaé d'Orléans i forkledning. 

Trass i dette vart alle dei skuldige medlemmane i komplottet benåda i 1720 og fekk reise heim att. 

Den 9. januar 1719 erklærte Frankrike krig mot Spania, etter at Storbritannia hadde gjort det same nokre veker tidlegare, den 27. desember 1718. 

To år seinare vart måla til Cellamare-konspirasjonen fornya med Pontcallec-konspirasjonen, der dei fire komplottleiarane vart avretta.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Cellamare Conspiracy» frå Wikipedia på engelsk, den 19. april 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *Den franske versjonen av artikkelen.*
**Cello** er eit strykeinstrument som er det djupaste i den moderne fiolinfamilien. Kontrabassen er det djupaste strykeinstrumentet, men blir ikkje rekna med i denne familien. I noteskrift blir cellostemmen vanlegvis notert i F-nøkkel, samt i C-nøkkel eller G-nøkkel i høgare register. Strengene er stemde i kvintar, nedanfrå og opp: C, G, d og a. Registeret til celloen spenner over heile fire og ein halv oktav, utan å rekna med flageolettar. Instrumentet har vanlegvis ein varm og fyldig klang, og det store toneregisteret gjer det godt egna både som solo- og ensembleinstrument. 

Celloen finst i fleire ulike konstruksjonsmønster, som stammar frå dei viktigaste fiolinmakarane gjennom historia. For celloens del er Antonio Stradivarius, Nicolo Amati, Matteo Gofriller og Domenico Montagnana nokre av desse, og deira konstruksjonsmønster blir kopierte den dag i dag.

Cellisten Pieter Wispelwey i 2007.
Celloen blir halden mellom knea og blir støtta mot golvet med ei utfaldbar støtta.

Ein person som spelar cello blir kalla ein *cellist*. Historisk viktige cellistar er mellom andre, Pau Casals, Gregor Piatigorsky, Jaqueline du Pré, Mstislav Rostropovich og Pierre Fournier. Blant dei nålevande kan ein nemna Lynn Harrell, Yo-Yo Ma, Janos Starker, Frans Helmerson og Truls Mørk.

I den seinare tida har ein variant av celloen kalla *elcello* dukka opp på marknaden. Dette gir nye moglegheiter for å bruka celloen til andre stilartar enn klassisk musikk.

Ordet «cello» er ei forkorting for italiensk *violoncello*, som tyder 'liten kontrabass'. På norsk kan ordet uttalast «sello» eller «tsjello».

Lydeksempel
-----------

* Élégie av Fauré for piano og cello (hjelp·info)

Galleri
-------

* Nærbilde av ein cello og boge.Nærbilde av ein cello og boge.
* Stol (òg kalla «hest» eller «spelhest») på cello Foto: «Turidoth»Stol (òg kalla «hest» eller «spelhest») på cello Foto: «Turidoth»
* Gummisordin på cello Foto: «Turidoth»Gummisordin på cello Foto: «Turidoth»
* Moderne celloboge Foto: Georg FeitscherModerne celloboge Foto: Georg Feitscher

Fotnotar
--------

1. ↑  «cello» i Nynorskordboka.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Cello» frå Wikipedia på svensk, den 17. juni 2009.*


| * v
* d
* e
Instrumenta i symfoniorkesteret |
| --- |
| Strengeinstrument: | Fiolin • Bratsj • Cello • Kontrabass • Harpe |
| Treblåseinstrument: | Fløyte • Pikkolofløyte • Klarinett • Bassklarinett • Obo • Engelsk horn • Fagott • Kontrafagott |
| Messinginstrument: | Valthorn • Trompet • Trombone • Tuba |
| Perkusjon: | Pauke • Trommer • Triangel • Cymbal |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |
**Talesyntese** er namnet på ein spesiell type dataprogram, som simulerer menneskeleg tale. Talesynteseprogram er av to typar. Dei kan enten lese opp tekst dei får som input (som når ein brukar får eit program til å lese opp e-posten for seg), eller dei kan generere tale ut frå eit visst sett av inputdata (som når programmet formidlar informasjon på grunnlag av inputdata, t.d. kan det generere ei setning *Neste buss går om 25 minutt.* ut i frå informasjon henta i ein busstabell, og kunnskap om kva klokka er akkurat no).

Ulike metodar for talesyntese
-----------------------------

Talesynteseprogram har lenge brukt den såkalla difonmodellen, i dei siste åra har dei også brukt Hidden Markov Models, eller HMM. Tidlegare har det og vore arbeidd med fullstendig syntetisk tale, der lydane har vorte produsert med å kombinere formantane for kvar lyd. Problemet med den syntetiske innfallsvinkelen er at resultatet blir nett syntetisk, ei stemme med «robotklang». Dei fonetiske eigenskapane til menneskeleg tale er langt meir komplisert enn berre dei lågaste formantane.

Eit alternativ til talesyntese er å spela inn alle replikkane ein vil at maskina skal seie, og så spele dei av i rett augneblink (t.d. beskjedar av typen «Neste stopp - Storgata» og «For opplysningar om saldo - tast fire». Problemet med dette alternativet er at systemet er lukka, det kan berre lese opp eit viss mengd setningar. Forsøk på å kombinere slike meldingar (t.d. ved å lese inn talord eitt og eitt og deretter setje dei saman til store tal) gjev svært dårlege resultat, i og med at setningsintonasjonen i dei ulike bitane ikkje passar saman.

Det motsette av talesyntese er taleattkjenning, dataprogrma som er i stand til å overføre tale til skrift.

Opne kjeldekode-versjonar av talesyntese
----------------------------------------

Universitetet i Edinburgh har utvikla den såkalla Festival-plattforma, som eir ei utviklingsplattform for talesyntese, og som er tilgjengeleg for engelsk, spansk, kroatisk og walisisk. For finsk er det no tilgjengeleg ein open syntetisator, Suopuhe, frå 2004.

Norsk talesyntese
-----------------

Den mest kjende norske talesyntesen er Telenors Talsmann. Elles har SINTEF arbeidd med talesyntese, det same gjorde Nordisk språkteknologi før dei gjekk konkurs.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
Fyrste band av *Scots Musical Museum*
***Scots Musical Museum*** er ei samling av tradisjonell skotsk folkemusikk gjeven ut i seks band frå 1787 til 1803. Ho var ikkje den fyrste samlinga av skotske folketonar, men har hatt stor tyding. Kvart band hadde rundt 100 songar, nokre av dei ukjende, og mange av dei blei del av repertoaret innan klassisk musikk.

Prosjektet blei byrja av James Johnson, ein musikkgravør og -seljar i tronge kår som elska gamle songar på skotsk og eit ønske om å ta vare på dei. Vinteren 1786 møtte han diktaren Robert Burns, som vitja Edinburgh for fyrste gong. Dei to fann ei felles interesse i dei gamle songane, og Burns blei ein entusiastisk bidragsytar til prosjektet. Det fyrste bandet kom ut i 1787, og hadde med tre songar av Burns. Han bidrog med 40 songar til bind 2, og stod til slutt bak rundt ein tredel av dei 600 songane i heile samlinga, i tillegg til å bidra redaksjonelt. Det siste bandet kom ut i 1803 og inneheldt den fyrste utgjevinga av «Handsome Nell», den aller fyrste songen til Burn.

I tillegg til å samla inn gamle songar, skreiv Burns også nye tekstar til gamle melodiar, og mange av songane som no er tillagde Burns har eldre røter. Songar i samlinga er mellom anna «Auld Lang Syne», «Lord Ronald, my Son» (betre kjend som «Lord Randal») og «My love is like a Red, Red Rose». Songane til Burns omfattar «The Battle of Sherramuir», «Scots Wha Hae», «Green Grow the Rashes», «Flow Gently Sweet Afton», «Ye Banks and Braes of Bonnie Doon», «Ae Fond Kiss», «The Winter it is Past», «Comin' Thro the Rye», «There Grows a Bonnie Brier Bush» og «John Anderson, My Jo».

Samlinga blei internasjonalt populær, og songar og melodiar frå henne blei arrangerte av komponistar som Joseph Haydn og Ludwig van Beethoven. Burns samarbeidde med George Thomson om *A Select Collection of Original Scottish Airs*, som kom ut frå 1793 til 1818, og inneheldt skotske folkesongar i «klassiske» arrangement.

Kjelder
-------

1. ↑  Rogers, Charles (1885). «The Scottish Minstrel: The Songs of Scotland Subsequent to Burns, with Memoirs of the Poets».

* *Denne artikkelen bygger på «Scots Musical Museum» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *The Scots Musical Museum*: Scores at the International Music Score Library Project

* Digitalisert utgåve av Scots Musical Museum ved National Library of Scotland.
* Island 7: Burns and Scottish Song
* Robert Burns - Travels and Music
**1585** (romartal MDLXXXV) var eit normalår som byja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 12. januar: Nederland gjekk over til Den gregorianske kalenderen

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1585.*

* 27. januar: Hendrick Avercamp, nederlandsk kunstmålar
* 9. oktober: Heinrich Schütz, tysk komponist
* Uriel Acosta portugisisk/nederlandsk jødisk filosof

Pave Gregor XIII døydde 10. april

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1585.*

* 10. april: Pave Gregor XIII
* 23. november: Thomas Tallis, engelsk komponist
* 27. desember: Pierre de Ronsard, fransk diktar
* Taqi al-Din, egyptisk oppfinnar

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
*Sjå òg fylkesveg 185 (fleirtyding)*.
**Fylkesveg 185 i Sogn og Fjordane** er einaste fylkesveg i Leikanger kommune. 

Vegen er sett saman av tre ikkje-samanhengande trasear: Njøs – Sæberg (2,6 km), Haug – Husabø (0,9 km) og Eggja – Valbrekka (1,8 km).

Fylkesvegen frå Njøs til Skitmyrane vart bygd på midten av 1960-talet, og erstatta den gamle bygdevegen. Vegen vart bygd vidare til Sæberg i samband med utbygging av Bustadfeltet Henjahaugane i andre halvdelen av 70-talet. På 60-talet var det snakk om å forlengja vegen, slik at me fekk samanhengande fylkesveg frå Njøs til Valbrekka, men planane vart lagde på is. Då kommunen prøvde å få liv i planane på slutten av 70-talet, var ikkje prosjektet aktuelt lenger for fylkeskommunen.

I februar 2012 har Leikanger kommune starta arbeid med reguleringsplan for fylkesvegen frå RV 55 til Skitmyrane. Føremålet med planen er å utvida vegen til fullbreidd, og å byggja gang- og sykkelveg langs køyrevegen. Tidlegare var det aktuelt å byggja ny veg opp Askedalen i staden for å rusta vegen opp over Njøs, men dette er lite aktuelt i dag.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

 **Leikanger**

* Njøs
* Endepunkt Sæberg

---

* Endepunkt Haug
* Endepunkt Husabø → kommunal veg Husabøvegen til  Leikanger

---

* Endepunkt Eggum
* Endepunkt Valbrekka → kommunal veg Valbrekkevegen til  Ytre Hamre og Eggjavegen til  Holum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv185
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar
**Tales** var ein filosof frå Milet som levde på 500- og 600-talet før vår tidsrekning og er rekna for å vera ein av dei fyrste store tenkarane i vestleg filosofi (/gresk filosofi) som vi kjenner til. Han var son av Examyes og Cleobuline. Dei fleste kjeldene fortel at foreldra hans kom frå Milet, men somme hevdar at dei var fønikarar. Tales studerte i Egypt der han fekk kjennskap til egyptisk og sumerisk mytologi. Han spådde ei solformørking som astronomar har komme fram til truleg hende i år 585 f.Kr..

Thales er den fyrste greske filosofen, vitskapsmannen og matematikaren vi kjenner til, sjølv om han hadde virket sitt som ingeniør. Han var truleg lærar for Anaksimander og han var den fyrste naturfilosofen i den milesiske skolen. Ingen av verka hans har overlevd til i dag, så det er vanskeleg å vera sikker på dei matematiske oppdagingane hans. Sjølv på tida til Aristoteles var det ingen som lenger hadde tilgang på verka hans, om han da i det heile skreiv nokon.

Fem euklidske teorem som ennå blir brukt i matematikken, blei oppdaga og bruka av Thales. Det mest kjende av desse teorema er truleg det at ein trekant teikna inni ein halvsirkel er ein rettvinkla trekant. Thales førte ikkje matematiske bevis slik vi gjer i dag. Som ingeniør var han meir praktisk retta og prøvde ut forskjellige storleikar og vinklar til han til slutt konkluderte med at det sannsynlegvis var riktig.

Som ein av dei fyrste vitskapsmennene meinte Tales at vatnet var «urstoffet» til alle ting eller det alt anna var bygd opp av (*arkhe*). Han oppdaga at rav hadde elektriske evner, og lett trekte til seg strå etter å ha blitt gnidd. På denne måten gav han namn til elektron, som vi nyttar den dag i dag. Tidlegare hadde elektron berre tydd «rav».

Kjelde
------

* Dagfinn Døhl Dybvig & Magne Dybvig (2003). *Det tenkende mennesket*. Trondheim: Tapir. ISBN 82-519-1864-2.

| * v
* d
* e
Før-sokratikarane |
| --- |
| Den miletiske skulen | Tales frå Milet ·Anaksimander ·Anaksimenes frå Milet |
| Den pythagoriske skulen | Pytagoras ·Alkmeon frå Krotone ·Filolaos frå Krotone ·Arkytas frå Tarente |
| Den efesiske skulen | Heraklit  |
| Den eleatiske skulen | Xenophanes ·Parmenides ·Zenon frå Elea ·Melissos frå Samos |
| Pluralisme | Anaxagoras ·Empedokles  |
| Atomisme | Leukippos ·Demokrit |
| Sofistar | Protagoras ·Prodikos ·Gorgias ·Hippias ·Kritias |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Freetown** er hovudstaden og den største byen i Sierra Leone. Byen er ein hamneby og ligg på Freetownhalvøya ved atlanterhavskysten. I 2008 hadde byen 1 070 200 innbyggarar. Byen er det økonomiske og kulturelle senteret i Sierra Leone. Bykommunen har ei flatevidd på 357 km².

Næring og samfunn
-----------------

Næringsverksemda i Freetown er i stor grad basert på hamna, der mesteparten av eksportvarene frå Sierra Leone vert skipa ut. Andre næringar er fiskeforedling, rismylner, oljeraffineri, diamantsliping og sigarettproduksjon.

Byen hyser landets største universitet, Fourah Bay College. Universitetet, som vart grunnlagt i 1827, spela nøkkelrolle for dei engelsktalande statane i Vest-Afrika.

Innbyggarane i Freetown har mangearta bakgrunn, både kva gjeld etnisitet og kultur. Her er innslag frå alle dei nasjonale stammene, men største folkegruppa er krioane, etterkomarar av frigjevne slavar frå Nord-Amerika, Vest-India og Afrika sjølv. Politisk er byen dominert av krioar, og talespråket til krio er det mest utbreidde i byen.

Spesialdomstolen for Sierra Leone, eit tribunal som er etablert for å dømme krigsforbrytarar, har setet sitt i Freetown.

Historie
--------

Bomullstreet (*Ceiba petandra*) i Freetown, som frigjevne slavar helga i 1792
Frigjevne slavar sende frå England med hjelp frå britiske slavemotstandarar busette seg første gongen i området i 1787. I 1792 vart byen Freetown grunnlagd av tidlegare slavar frå Nova Scotia. Innbyggjarane gjorde opprør i 1800, men den britiske kolonimakta tok tilbake makta over byen og byrja ekspandere i området. Dette leia til etableringa av kolonien Sierra Leone.

Mellom 1808 og 1874 var Freetown hovudstad i koloniriket Britisk Vest-Afrika. Byen voks snøgt i takt med at mange frigjevne slavar busette seg her, saman med afrikanske soldatar som kjempa for Storbritannia under Napoleonskrigane. Under andre verdskrigen opprettheldt Storbritannia ein orlogsbase i Freetown.

Krig prega Freetown på 1990-talet. Byen vart då okkupert av ECOWAS-troppar som hadde som mål å setje inn att Ahmad Tejan Kabbah som president. Seinare vart byen utsett for eit mislukka åtak frå *Revolutionary United Front* (RUF). Fem tidlegare leiarar for RUF vart tiltala ved Spesialdomstolen for Sierra Leone. To av desse døydde før dom fall, medan Issa Hassan Sesay vart dømd til 52 års fengsel, Morris Kallon 40 år og Augustine Gbao 25 år for mord, valdtekt, seksuelt slaveri og andre former for seksuell vald, utnytting av barnesoldatar, undertrykking og plyndring. Dommen vart avsagd 8. april 2009.

Notar
-----

1. ↑  NNDB
2. ↑  *Freetown capital city of Sierra Leone*, arkivert frå originalen 3. august 2009, henta 10. mars 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Freetown**

* The Special Court for Sierra Leone

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Akvariet i Bergen.
**Akvariet i Bergen** er eit akvarium som ligg på Nordnes i Bergen. Då det opna 27. august 1960 var det det største av sitt slag i Nord-Europa. Det vart finansiert av ein lokal innsamlingsaksjon som eit folkeopplysningsprosjekt. Det vert òg brukt ein del i forsking og undervisning.

I anlegget er det meir enn 60 akvarium og tre utandørsdammar med sjøløver, oterar, pingvinar og eit større med lokale fiskar og skaldyr. Det har òg ei tropisk avdeling med krypdyr og apar. Akvariet har fått fleire rekordar for avl og oppdrett av ymse fiskeslag, og har vorte omtala som Noregs beste pleieheim sidan så få fisk døyr av andre årsaker enn alderdom.

Til saltvasskummane vert det brukt meir enn 3 millionar liter vatn i døgnet. Dette heldt 6-7 gradar C, og vert pumpa opp frå om lag 130 meters djupn i Byfjorden.

Kjelder
-------

1. ↑  Bergen, Akvariet i, «Utendørs - Akvariet i Bergen», *www.akvariet.no* (på norsk bokmål), henta 25. februar 2019
2. ↑  Bergen, Akvariet i, «Tropisk - Akvariet i Bergen», *www.akvariet.no* (på norsk bokmål), henta 25. februar 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Akvarium i Noreg |
| --- |
| Akvariet i Bergen  | Atlanterhavsparken  | Drøbak akvarium  | Risør akvarium |

| * v
* d
* e
Dyreparkar i Noreg |
| --- |
| Akvariet i Bergen  | Amadeusparken  | Atlanterhavsparken  | Bjørneparken  | Kristiansand Dyrepark  | Langedrag Naturpark  | Polar Park  | Risør akvarium |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
Koordinatar: 59°3′S 26°44′W﻿

**Freezland Rock** er ei markant spiss klippe, 305 moh, 3,5 km vest for Bristol Island i Sør-Sandwichøyane. Klippa vart opphavleg kalla «Freezland Peak» av James Cook, etter Samuel Freezland, sjømannen som oppdaga klippa og dermed oppdaga Sør-Sandwichøyane i 1775. På kartet til Cook var klippa teikna som ei øy, og dette vart stadfesta i 1930 av mannskapet på RRS «Discovery II» under Discovery Investigations. Namnet vart då endra for å syne dette.

Kjelder
-------

1. ↑  «Freezland Rock». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 21. oktober 2012.
2. ↑  Alberts, Fred G. red. (June, 1995). *Geographic Names of Antarctica* (PDF) (second utg.). USA Board on Geographic Names. s. 259. Henta 14. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Freezland Rock» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Thomas Bligh** (1685–1775) var ein britisk soldat, mest kjend for tenestene hans under sjuårskrigen då han leia ei rekkje amfibiske operasjonar langs kysten av Frankrike.

Under den lange tenesta i den britiske hæren steig han til generalløytnant. I 1758 fekk han kommandere landgangen i Frankrike, 73 år gammal. Han leia det første raidet på Cherbourg i august og september 1758, og erobra og øydela festningsverka i byen. Han reiste så sørover kysten til Saint-Malo. Her vart han og styrkane råka av dårleg vêr, men fekk nokre av mennene sine på land. Ein større fransk styrke kom marsjerande dit frå Brest og i forsøket på å få mennene sine til sjøs att, mista han mellom 750 og 1000 mann i slaget ved Saint Cast. Restane av troppane segla til England.

Bligh vart dårleg teke imot då han kom heim. Kong Georg II ville ikkje ta imot han, noko som vart rekna som eit stort personleg nederlag, og han vart kritisert frå alle sider. Ein av dei få som støtta Bligh var den unge prinsen av Wales, seinare Georg III.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thomas Bligh» frå Wikipedia på engelsk, den 8. november 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Peerage of England
* West, Fred. *Crucible of War: The Seven Years' War and the Fate of Empire in British North America, 1754-1766*. Faber and Faber, 2001

1. ↑  West s.302-03
2. ↑  West s.304
3. ↑  West s.477

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
| **Wexford** |
| --- |
| Horisonten til WexfordHorisonten til Wexford |
| Motto «*Per Aqua et Ignem*» (*Gjennom vatn og eld*) |
| Plassering |
| 

Wexford is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Leinster  County Wexford |
| Grunnlagd | rundt 800 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  18,74  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006) - Byområde | 8 931 9 659 |
| Koordinatar | 52°20′15″N 6°27′35″W﻿Koordinatar: 52°20′15″N 6°27′35″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Heimeside:** www.wexfordcorp.ie |

**Wexford** (irsk *Loch Garman*) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Wexford og ligg nær søraustspissen av Irland. 

Byen ligg på sørsida av Wexford Harbour, ved ein fjord danna av elva Slaney. Han vart grunnlagd av vikingar omkring år 800, og fekk då namnet *Waesfjord*, 'fjorden ved mudderslettene'. Dette namnet har vorte forvrengd til det engelske namnet i dag. På grunn av dei vanskelege forholda med stadige endringar i sandbankane har hamna ikkje hatt stor kommersiell suksess. Derfor vart det på byrjinga av 1900-talet laga til ei ny hamn om lag 20 km lenger sør. Opphavleg heitte denne Rosslare Harbour, men i dag har ho namnet Rosslare Europort. Ho er ei djupvasshamn, som ikkje vert påverka av tidvatn og straumar. Alle store skip nyttar denne hamna, medan Wexford hamn berre vert nytta av fiskebåtar og andre mindre fartøy.

Byen følgjer hamna langs fjorden og elva, med ei hovudgate som går meir eller mindre parallelt med vasskanten. Hovudgata er om lag halvannan kilometer lang, og har fleire namn i løpet av denne strekninga. Nesten alle butikkar i sentrum av byen ligg langs denne gata. 

Wexford er forbunde til Dublin via jernbane og hovudvegen N11 (E1). Det er ei stor bru, ei av dei lengste i Irland, som går frå Wexford by til den andre sida av fjorden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wexford» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |

  


1. ↑  «Map of Wexford».
|  |
| --- |
| **Ekornfamilien** |
| Raudt ekorn Foto: Svein Jan HjelmesetRaudt ekorn Foto: Svein Jan Hjelmeset |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Gnagarar Rodentia |
| **Familie:** | **Ekornfamilien** SciuridaeFischer de Waldheim, 1817 |

**Ekornfamilien** er ei gruppe enkelttanna gnagarar i familien *Sciuridae* (frå gresk *skia*, 'skygge' og *oura*, 'hale', med andre ord «hale som kastar skugge»). I Noreg finst arten raudt ekorn som vanlegvis berre blir omtala som ekorn.

Artar
-----

Familien omfattar over 250 artar inndelt i rundt femti slekter. Dei dyra ein først og fremst tenkjer på som ekorn i nordlege delar av verda er dei som bur i tre, men også præriehundar og murmeldyr høyrer til ekornfamilien. 

Ekorn har ein hale med stritt hår, men ikkje nødvendigvis ein stor, pelskledd hale. Bakbeina er kraftige, og ekorna går ofte oppreist på to bein og bruker framføtene som «hender». Dei har fire frie tær med kraftige klør på frambeina og fem på bakbeina. Hovudet kan ha noko forskjellig form i ulike artar.

Trelevande ekorn
----------------

Trelevande ekorn er smidige klatrarar som lever i tre. Dei har ein hale som med sin tjukke pels er nesten like stor som resten av kroppen; denne vert brukt til å halda balanse og manøvrera ved hopp. Mange treekorn har spisse duskar på øyro. Artar som lever i nordområde går som regel i uekte dvale om vinteren.

Bakkelevande ekorn
------------------

Bakkelevande ekorn bur som regel under bakken, ofte i store koloniar. Til denne gruppa reknar me m.a. præriehundar og murmeldyr. Bakkelevande ekorn har oftast kort og robust pels, store augo og mindre øyro og hale enn dei trelevande slektningane sine. Fleire av artane går i ekte dvale.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
Koordinatar: 69°15′S 64°7′W﻿

**Hogmanay Pass** er eit pass på 1230 moh, like sørvest for Scripps Heights, frå toppen av Caseybreen til midten av Lurabeebreen, nordaust i Palmer Land i Antarktis. Passet vart først fotografert frå lufta av Lincoln Ellsworth i november 1935, og den sørlege delen vart kartlagd frå desse bileta av W.L.G. Joerg. Det vart fotografert på nytt av U.S. Antarctic Service i 1940, og av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947. Passet vart nytta av ei landmålingsgruppe frå Falkland Islands Dependencies Survey i desember 1960 og var ei god slederute. Det fekk dette namnet fordi dei kom til passet den siste dagen i 1960. Nyårsaftaen vert stundom kalla Hogmanay i Skottland.

Kjelder
-------

1. ↑  «Hogmanay Pass». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Hogmanay Pass» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Weymouth  |
| --- |
| Weymouth Harbour TramwayWeymouth Harbour Tramway Weymouth Harbour Tramway |
| Plassering |
| 

Weymouth i Dorset is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Dorset |
| Distrikt | Weymouth and Portland |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 52 950 |
| Koordinatar |  50°37′″N 2°27′″W﻿Koordinatar: 50°37′″N 2°27′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DT3, DT4 |
| Telefon-retningsnummer | 01305 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Weymouth i Dorset**
 |

**Weymouth** er ein kystby i Dorset i England. Han ligg omkring 8 km sør for Dorchester, og rett nord for Isle of Portland. Byen har ei lang sandstrand, og er ein av dei mest populære britiske feriebyane. Han er òg ein av inngangsportene til Jurassic Coast, som er ein verdsarvstad.

Namnet kjem av at byen ligg ved munningen av elva Wey. Området ved elveoset er saman med Radipolesjøen og eit naturreservat viktige stader for fugle- og fiskelivet i regionen.

Weymouth blir rekna som eit av dei første turistmåla i Storbritannia. Kong Georg III budde der i fjorten somrar mellom 1789 og 1805, noko som gjorde sjøbad og helseturisme svært populært. Arkitekturen langs strandgata er georgiansk, og i åsen over byen er eit stort bilete av kongen til hest skåra inn i den kvite kalken. Hesten er vendt vekk frå byen, og legenda fortel at kongen vart fornærma fordi han tok dette som eit teikn på at borgarane ikkje ynskte han velkomme, og at kunstnaren som stod bak han difor hengde seg. Turisme er er den viktigaste næringsvegen i Weymouth.

Ein meiner at Weymouth var den første hamna i England som vart råka av svartedauden, som kom med eit krydderskip i 1348.

Under første verdskrigen var Weymouth hovudtransitleir for dei australske og newzealandske styrkane.

Under andre verdskrigen var Weymouth og Portland viktigaste stadene, då det låg ein stor marinebase i Portland hamn, medan Weymouth hadde Nothe Fort. Desse installasjonane spelte ei viktig rolle i førebuingane til D-dagen.

Frå den historiske hamna går det no ferjer til Frankrike og Kanaløyane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Weymouth (Dorset)» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| ***This Masquerade***  Singel av George Bensonfrå albumet *Breezin'* |
|  |
| B-side | «Lady» |
| **Utgjeve** | 1976 |
| **Sjanger** | R&B/Jazz |
| **Lengd** | 8:03 (album), 3:18 (singel) |
| **Selskap** | Warner |
| Låtskrivar(ar) | Leon Russell |
| **Produsent** | Tommy LiPuma |
|
| George Benson-kronologi |
|  | *This Masquerade* | «Breezin'»(1976)
 
 |

«**This Masquerade**» er ein song skriven av Leon Russell. Songen kom ut som B-sida til singelen «Tight Rope» og på albumet *Carney* i 1972.

Songen er òg spelt inn av mange andre artistar. Helen Reddy spelte inn songen i 1972 på albumet *I am Woman* og eit konsertopptak av ho frå 1978 finst på *Live in London*. The Carpenters spelte inn ein versjon av songen i 1973 for albumet *Now & Then*, og som B-side til «Please Mr. Postman» i 1974. Shirley Bassey spelte inn songen i 1982 for albumet *All By Myself*. Andre artistar som har spelt songen er Hagood Hardy, Willie Nelson, Sérgio Mendes & Brasil '77, No Mercy, Robert Goulet, Bob Berg og Kenny Rogers. 

Songen vart ein hit for jazzgitarist/vokalisten George Benson, som spelte han inn i 1976 for albumet *Breezin'*. Denne nådde tiandeplassen på *Billboard* Hot 100 og tredjeplassen på Hot Soul Singles-lista. Benson vann Grammyprisen i 1977 for årets innspeling med songen, og var nominert til årets song og årets beste mannlege popvokal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «This Masquerade» frå Wikipedia på engelsk, den 5. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
Klimadiagram frå Akureyri
**Akureyri** er ein islandsk by og kommune. Han er med dei 17 253 innbyggarane sine (desember 2007) den fjerdestørste byen på Island, etter Reykjavík, Hafnarfjörður og Kópavogur. Byen ligg i fylket Norðurland eystra ved riksveg 1 (Hringvegur, ringvegen), og har au eigen flyplass. Kommunenamnet er
**Akureyrarbær** (Akureyriby).

Under andre verdskrigen var delar av den norske 330-skvadronen utstasjonert i Akureyri.

Historie
--------

Vikingen Helgi Magri Eyvindarson slo seg ned på staden på 800-talet. Den fyrste historiske kjelda som nemner Akureyri er ein dom frå 1562 der ei kvinne blei dømd for utruskap. På 1600-talet slo danske handelsfolk seg ned i Akureyri, i hovudsak på grunn av den gode naturlege hamna og det gode jordbrukslandet i området. Danskane bodde likevel ikkje i Akureyri heile året. Om vinteren blei husa låst og handelsmennene reiste heim. I 1778 blei det permanent busetnad i Akureyri, og åtte år seinare gav kongen av Danmark-Noreg staden kommunestatus, saman med fem andre stader. Kongen håpa å betre levevilkåra til islendingane, for til da hadde enda ikkje Island hatt bysentra. Det hjelpte likevel ikkje for Akureyri, staden økte ikkje frå innbyggartalet på tolv.

I 1836 mista staden statusen sin som kommune, men fekk han tilbake i 1862. Deretter begynte Akureyri å vokse, på grunn av den gode hamna, og ikkje minst på grunn av det gode jordbruket. Ein industri for vidareforedling av jordbruksprodukt voks fram og blei hjørnesteinen i byen. Gjennom 1900-talet trekte folk på Island inn mot byane, og Akureyri fekk sin del av desse nye byborgarane. Handels- og tenestenæringar har sidan vakse fram som dei viktigaste sysselsettingsområda, etter at produksjonsbedriftene har gått tilbake sidan 1990. 

Dei siste ti åra har fiskeindustri blitt meir viktig i Akureyri ettersom to av dei største fiskeribedriftene på Island, Samherji og ÚA, har hovudkontora sine her. 

Universitetet i Akureyri, Háskólinn á Akureyri, blei opna i 1987 og har veksande studenttal. Spesielt mange studentar er fjernstuderande.

Akureyri er vennskapsby med Ålesund.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Akureyrarbær

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |