recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mads Østberg under Rally Norway 2007.
Bilen til Henning Solberg i Hamar under Rally Norway 2007.
**Rally Norway** er namnet på det norske rallyet som frå og med 2007-sesongen er ein del av World Rally Championship. Frå tidlegare er det berre Sverige som har arrangert rally-VM på snø. Køyring på snø og is vert sett på som veldig eksotisk i rallysamanheng og med bruken av Vikingskipet som servicehall og testmulighetene på WRC Test Camp på Haslemoen er Rally Norway en unik VM-runde.

Rallyet har utspring i Rally Finnskog Norway og KNA Kongsvinger.

Prøve-VM
--------

Et kandidatløp, populært kalla prøve-VM, vart arrangert den 10. og 11. februar 2006 med stor suksess. Start og mål gjekk frå Hamar, medan etappane gjekk til Lillehammer, Sjusjøen, Kongsvinger og Elverum m.m.

Det var Henning Solberg som til slutt vart vinnar av løpet. Lenge var Daniel Carlsson rett bak Solberg, men køyrde ut på SS12 og måtte bryte. På høvesvis andre og tredje plass kom dei norske talentena Mads Østberg og Anders Grøndal.

VM-status
---------

FIA avgjorde 5. juli 2006 i et møte i Paris at Rally Norway skulle få status som VM-runde. I første omgang for eit år, med mogleikar for fornya kontrakt etter dette. 18. oktober 2006 bestemte FIA at ingen av dei nye rundene skulle VM i 2008, mot at andre kandidatar skulle få prøve seg. Etter 2007 og 2008 vil alle VM-løpene bli likestilt, og FIA vil gi 16 runder VM-status.

Det første rally-VM på norsk snø vart held 15.-18. februar 2007. Vinnar var Mikko Hirvonen som leia rallyet frå og med første etappe. På 2.-plass kom Marcus Grönholm medan Henning Solberg vart beste nordmann på ein 3.-plass.

Vinnarar sidan 2006
-------------------

* 2006 (Kandidatløp): Henning Solberg
* 2007: Mikko Hirvonen

Organisasjon
------------

Frå byrjinga var Jim Carlsen dagleg leiar, men Even Wiger, som blant anna hadde hatt ansvar ovanfor myndigheitene, tok over den rolla i oktober 2005. Jim Carlsen er no sponsoransvarleg i organisasjonen. Under kandidatløpet var Bertil Klarin, med mangeårig erfaring frå Uddeholm Swedish Rally, løpsledar. Han er nå sportsleg rådgjevar og Stig Rune Kjernsli er løpsleder.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Ralf Bartels** (fødd 21. februar 1978) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Stavenhagen i Mecklenburg-Vorpommern som tevla i kulestøyt. Han vart europameister under EM i friidrett 2006 i Göteborg og tok sølvmedaljen i europameisterskapen 2010. I tillegg vann han to VM-bronsar og ein EM-bronse.

Aktiv
-----

Bartels innleia i 2002 ei fem år lang sigersrekke i kulestøyt i tyske friidrttsmeisterskap. Same sesongen vann han bronsemedaljen i øvinga under EM i friidrett 2002 i München. Året etter vart han nummer fem i VM 2003 i Paris/Saint-Denis, medan han vart åttandeman under Sommar-OL 2004 i Aten.

Den 29. mai 2005 i Schloss Engers forbetra han sin personlege rekord til 21,36 meter. Seinare i sesongen sikra han seg bronsemedaljen då kula under VM 2005 i Helsinki landa på 20,99 m. Toppforma heldt til neste sesong; ved europameisterskapen i Göteborg oppnådde han 21,13 m i siste forsøk og tok gullmedaljen etter å ha slått kviterussiske Andrej Mikhnevitsj med to cm.

Han vart så nummer sju under VM 2007 i Ōsaka. Sommarleikane 2008 i Beijing gjekk utan ein skadd Bartels. Under verdsmeisterskapen 2009 på tysk heimebane i Berlin lukkast han ta ein ny VM-medalje i bronse. I tredje omgangen forbetra han sin personlege rekord med ein centimeter til 21,37 m, einast verdsmeisteren Christian Cantwell frå USA og polske Tomasz Majewski sende kula lengre.

Under europameisterskapen 2010 i Barcelona tok Bartels sølvmedaljen med eit støyt på 20,93 m. Våren 2011 vann han EM innandørs i Paris med gode 21,16 m, men under VM i friidrett i Daegu enda han på tiandeplassen. Bartels makta ikkje kvalifisere seg til OL-finalen i London i 2012.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (19,41 m -nr 17)
* EM 2002 i München: Bronsemedalje – 20,58 m
* VM i 2003 i Paris: Nr 5 – 20,50 m
* OL 2004 i Aten: Nr 8 – 20,26 m
* VM i 2005 i Helsinki: Bronsemedalje – 20,99 m
* EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 21,13 m, framom Andrej Mikhnevitsj (21,11 m)
* VM 2007 i Osaka: Nr 7 – 20,45 m
* VM 2009 i Berlin: Bronsemedalje – 21,37 m
* EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje – 20,93, bakom Tomasz Majewski (21,00 m)
* VM 2011 i Daegu: Nr 10 – 20,14 m
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (20,00 m = nr 16)

Kjelder
-------


* «Ralf Bartels» (på engelsk). Olympic.org. Henta 26. desember 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Ralf Bartels» frå Wikipedia på tysk, den 1. juni 2015.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Maksimumet til ein paraboloide (raud prikk)
**Matematisk programmering**, **optimering** eller **optimalisering** er ein matematisk metode for å avgjere dei optimale verdiane for eit sett variablar x1, x2, ... xn. Dei optimale verdiane er det sett av verdiar som gjev ein gjeven målfunksjon (òg kalla objekt- eller preferansefunksjon) den høgaste (evt. lågaste) oppnåelege verdi. Målfunksjonen kan avhenge av nokre eller alle dei variable. Ofte vil dei variable vere unerkasta særlege vilkår, som at dei skal oppfylle gjevne likningar og ulikskapar eller at nokre eller alle skal vere heiltalige. Ein snakkar då om ein optimal verdi for målfunksjonen gjeven desse vilkåra (avgrensingane). Løysingsmetoden er avhengig av forma til målfunksjonen og vilkåra. 

Dersom alle funksjonane er lineære og det ikkje vert kravd heiltalsløysing, vert teknikken kalla lineær programmering. Den mest kjende metoden er her den såkalla simpleks-metoden, utvikla av amerikanaren George Dantzig i 1947. Ved dynamisk programmering vert det nytta ein avgjerslemetode i fleire trinn. 

Matematisk programmering, særleg lineær, men òg andre artar, vert nytta i praksis til dømes i oljeindustrien, ved utarbeiding av timeplanar i skule og ved makroøkonomisk planlegging. Matematisk programmering kan omfatte tusenvis av variablar og vilkår, slik at datamaskinar må nyttast for reknearbeidet, men omgrepet programmering viser ikkje her til datamaskinprogrammeringa. Ordet vart tidlegare nytta i den amerikanske hæren med tydinga «logistikk».

Kjelder
-------

* matematisk programmering. (2012-01-14) I *Store norske leksikon*. Henta frå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
*Sjå òg Gard (fleirtyding)*
**Gard** er eit mannsnamn og ein namnedel som kjem frå norrønt *Garðr*, 'gjerde, noko som vernar'. Namnet kan også vera eit slektsnamn, med anna opphav enn norrønt.

Gard har namnedag den 30. mai.

Namnet kom i bruk i Noreg på 1900-talet. Etter å ha vore i jamn, sjeldan bruk frå 1920, voks bruken raskt frå rundt 1965. Han fekk ny kraftig vekst på slutten av 1900-talet, og rundt 2000 fekk over 0,15 % av nyfødde namnet Gard. I 2009 var det 1 223 menn som heitte Gard i Noreg.

Det finst som både føreledd i namn som Gardar og Gardbrand, og etterledd i Ingard og Vegard. Kvinnelege former av namnet er Gerd og Gerda.

Namneberarar
------------

* Gard Espeland (f. 1949), norsk forfattar og redaktør
* Gard Erik Sandbakken (f. 1954), norsk forfattar
* Gard Bjørnstjerne Eidsvold (f. 1966), norsk skodespelar og instruktør
* Gard Folkvord (f. 1969), norsk lokalpolitikar og ordførar

Kjelder
-------

* 

* «Gard – mannsnavn» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Søk etter norsk namnestatistikk for Namnet Gard hjå Statistisk Sentralbyrå
Galtelandsteinen
**Galtelandsteinen** er ein runestein frå byrjinga av 1000-talet frå Evje i Evje og Hornnes kommune i Agder. Han stod truleg opphavleg ikkje langt unna det store gravfeltet på Verksmoen utanfor Evje sentrum. Steinen vart første gong skildra av biskop Thomas Wegner i 1639, og var då intakt. Seinare vart steinen slått sund, men mesteparten av innskrifta er bevart:

**arn (stin) risti þi(na) iftir bior (s)un sin (sa uar)tuþr iliþi þ(a)s knursoti iklat inis ko(þ)**
På moderne norsk er dette: 

Arnstein reiste denne steinen til minne om Bjor, son sin; han døydde i hæren då Knut angreip England. *Ein er Gud*
Kopi av Galtelandsteinen nær den opphavlege funnstaden
Innskrifta viser truleg til Knut den mektige sin invasjon av England i 1015. Steinen er blitt tolka som eit vitnesbyrd om at kristendomen hadde fått fotfeste i Noreg allereie før Olav den heilage. 

Fragmenta av steinen er tekne vare på ved Kulturhistorisk museum (KHM) i Oslo. Gravfeltet på Verksmoen blei utpeikt som tusenårsstaden til Evje og Hornnes kommune, og i det høvet blei det laga ein kopi av Galtelandsteinen som blei reist på staden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Galtelandsteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Galtelandsteinen på Digitalt Museum Arkivert 2014-03-22 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 53°5′13″ N 2°42′50″ W﻿

**Bickerton Hill** er to låge åsar av raud sandstein frå sørenden av Mid Cheshire Ridge i Cheshire, nordvest i England. Det høgaste punktet Raw Head ligg på den nordlege åsen og har ei høgd på 227 meter over havet. Delar av den sørlege åsen vert òg kalla Larkton Hill.

Det er spor etter busetnadar på åsen frå yngre steinalder eller bronsealderen. Jordvollane frå eit åsfort frå jernalderen, Maiden Castle, ligg på den sørlege toppen og har status som Scheduled Monument. Det har vore dagbrot og gruver for kopar i åsane sidan 1600-talet og eit maskinrom står att frå gruveindustrien. Fleire grotter finst i sandsteinen og somme har vore busette. 

Eit stort område av den sørlege åsen er verna som Site of Special Scientific Interest (SSSI) på grunn av biologien her. Mykje av åsen er eigd av National Trust. På platået på toppen er ei stor lyngslette, som er sjeldan i Cheshire.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Bickerton Hill» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mars 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bickerton Hill**
**Musa Kusa** (òg transibert som **Mussa Kussa** og **Moussa Koussa**, arabisk: موسى كوسا) (fødd 23. mars 1949) er ein libysk politikar og diplomat som var utanriksminister 2009-2011.

Kussa tenestegjorde 1980 som Libysk ambassadør i London, og han var etterretningssjef i Libya mellom 1994 og 2009. I mars 2009 etterfølgde han Abdel Rahman Shalgham som utanriksminister. 30. mars reiste han til London via Tunisia, og meddelte at han ville hoppe av, sidan han ikkje lenger kunne stø regimet til Gadafi.

Utdanning og arbeid
-------------------

Mussa Kussa tok på 1970-talet ein mastergrad i sosiologi ved Michigan State University i USA, før han reiste heim for å arbeide i heimlandet. Han gjorde diplomatisk karriere og var de facto ambassadør i Storbritannia frå 1979 til 1980, då han vart utvist frå Storbritannia som følgje av ein kommentar om at to libyske dissidentar som budde i London ville bli drepne.. Tilbake i Libya vart han etterkvart kjend som ein av dei næraste arbeidarane til Gadafi. Britiske styresmakter har mistenkt han for å ha spelt ei sentral rolle i planlegginga av åtaket på Lockerbie i 1988.

Mussa Kussa vart utnemnd til utanriksminister 4. mars 2009. Han skal ha hatt ein sentral posisjon i den diplomatiske heilomvendinga Libya gjennomførte etter tusenårsskiftet, der regimet øydela dei kjemiske våpna sine og vart teke inn i varmen att av fleire vestlege land.

Kjelder
-------

1. ↑  Libyan intelligence chief named FM in reshuffle. AFP 4. mars 2009.
2. ↑  Aftenposten 31.03.2010
3. ↑  sv:Mussa Kussa
4. ↑  Aftenposten 31.03.2010
5. ↑  NRK 31.03.2010
**Mary Stevenson Cassatt** (22. mai 1844–14. juni 1926) var ein USA-amerikansk målar og grafikar frå Pittsburgh i Pennsylvania. Kunsten hennar høyrer inn under impresjonismen.

Liv og gjerning
---------------

Cassatt var dotter til Robert Simpson Cassat, ein kar som stamma frå ei av dei rikaste bankierfamiliane i Pennsylvania, og Katherine Kelso Johnston, ei velutdanna kvinne som også kom frå ein bankfamilie. Gjennom eit fireårs opphald i Europa lærte ho allereie i barneåra å kjenne dei europeiske kunstskattane. I 1861 begynte ho å studere på Pennsylvania Academy of Fine Arts i Philadelphia. Frå 1874 budde ho i Frankrike, der ho i Paris heldt fram studiane ei kort tid. Med stor interesse studerte ho i Frankrike, Italia og Spania måleria til store meistrar som Correggio, Diego Velázquez, Tizian og Rubens. Hennar eigne bilete fekk åtgaum og vart stilt ut på salongen i Paris.

Målaren Edgar Degas overtala henne til å slutte seg til den nye rørsla av sjølvstendige målarar, som seinare utvikla seg til dei såkalla impresjonistane. „Eg aksepterte med glede. Den konvensjonelle kunsten nekta eg å drive med. Eg byrja leve." Degas og Cassatt var nære venner i årevis. Ho stilte ut saman med impresjonistane og bidrog vesentleg til at impresjonismen tidleg vart populær i USA. Allereie i 1877 skreiv ho til ein rik venninne i New York og fekk denne til å kjøpe bilete av Edgar Degas og Claude Monet.

*Losjen*, 1880
Hovudtema i kunsten hennar var kvinner, særleg mor-og-barn-temaet. Bileta hennar syner fram alle tenkelege situasjonar av levemåten til borgarskapen, slik han arta seg i dei siste tiåra av det 19. hundreåret; i lag med borna sine, lesande, tedrikkande eller i operahuset. Etter ho 1890 i Paris fekk sjå japanske fargetresnitt, hadde ho suksess med denne forma for kunst.

Etter 1877 budde også foreldra og systera hennar i Paris. Likevel fann Cassatt tid til å inspirere, oppmuntre og gje økonomisk stønad til unge, kvinnelege kunststudentar.

I 1904 vart ho utnemnd til riddar av den franske Æreslegionen. Tapet av synsevna gjorde at ho slutta å måle i 1914.

Ho døydde i Le Mesnil-Théribus i Oise i Frankrike.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mary Cassatt» frå Wikipedia på tysk, den 14. august 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mary Cassatt**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Koordinatar: 30°19′12″N 35°28′43″E﻿

**Wadi Musa**, (arabisk وادي موسى, tyder ‘Mosesdalen’) er ein småby i Ma'an guvernement sør i Jordan og aust for Petra.

Han er byen som ligg nærast den historiske oldtidsbyen Petra og har mange hotell og restaurantar for å huse turistane som vitjar denne staden. Kring to kilometer frå byen ligg ein beduinbusetnad.

I 2009 hadde Wadi Musa kring 26 100 innbyggjarar.

Namnet
------

*Wadi Musa* tyder ‘Mosesdalen’ på arabisk. Det vert sagt at profeten Moses passerte gjennom dalen og slo vatn frå ei klippe ved *Ain Musa* (Moseskjelda). Nabatearane bygde kanalar som førte vatn frå denne kjelda til byen Petra. Wadi Musa vart òg kalla «Vaktaren av Petra». «Arongrava», som vert sagt å vere gravstaden til Aron, bror til Moses, ligg i nærleiken på Jebal Hor.

Økonomi
-------

Byen ligg kring 250 km frå Amman, hovudstaden i Jordan, og 100 km nord for hamnebyen Akaba. Med meir enn 50 hotell og mange restaurantar, er hovudnæringa turisme.

Galleri
-------

* Wadi MusaWadi Musa
* Petra turistsenterPetra turistsenter

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wadi Musa» frå Wikipedia på engelsk, den 6. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ministry of Municipal Affairs
2. ↑  Visiting Moses' Well

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Underskrifta til Lenin som «Uljanov (Lenin)».
**Lenin** er eit russisk namn som blei brukt som dekknamn av kommunistleiaren Vladimir Iljitsj Uljanov, og var namnet han blei kjend under. Det er mykje nytta i sovjetisk og sosialistisk samanheng. Lenin er også blitt brukt som personnamn av andre.

Historie
--------

Vladimir Iljitsj Uljanov tok dekknamnet «Lenin» i 1901. Namnet blei kjend gjennom ein pamflett, *Sjto delat'?* (Что делать?), eller 'Kva må gjerast?', gjeven ut i 1902 og signert N. Lenin. Nøyaktig kvifor han valde namnet er ukjend, men ein reknar vanlegvis med at han kalla seg opp etter elva Lena i Sibir. Namnet kan tyda 'mannen frå Lena', og -in-endinga var vanleg i dekknamn på denne tida. Sosialdemokraten Georgij Plekhanov, som Lenin starta avisa *Iskra* saman med, nytta «Volgin» som dekknamn. Namnet Volgin kjem av elva Volga. Elva Lena er større og lengre enn Volga og renn i motsett retning. 
I april 1912 var elva elles åstaden for ein massakre av streikande arbeidarar utført av tsaren sine styrkar. Lena-massakren førte til arbeidaruro mange stader i Russland.

Stadnamn
--------

Fleire stader i Sovjetunionen fekk namn etter Lenin, men mange blei omdøypte etter at Sovjetunionen fall. Leningrad, no St. Petersburg, er det best kjende dømet. Andre er Leninogorsk, Leninsk, Leninsk-Kuznetskij og Leninskij i Russland, Lenin i Aserbajdsjan, Lenin i Tadsjikistan, Lenin i Turkmenistan, Leninskij i Kasakhstan, Lenine og Leninivka i Ukraina og Leninpol' i Kirgistan.

To byar som tidlegare heitte Leninsk i Kasakhstan og Turkmenistan har endra namna sine til høvesvis Bajkonur og Akdepe.
Leninfjellet, eller Pik Lenina, mellom Kirgisistan og Tadjikistan blei døypt om til Ibn Sina-fjellet i 2006.

I kulturen
----------

Lenin og avleiingar har vore nytta i litteratur, til dømes om den viktige figuren Lenina Crowne i dystopien *Brave New World* av Aldous Huxley frå 1932.

Namneberarar
------------

* Lalitha Lenin (fødd K.K. Lalitha Bai i 1940), indisk diktar
* Lenin El-Ramly (f. 1945), egyptisk dramatikar
* Lenín Moreno (f. 1953), ecuadoriansk advokat, politikar og visepresident
* Lenin Steenkamp (f. 1969), sørafrikansk fotballspelar
* Lenin Raghuvanshi (f. 1970), indisk dalitaktivist
* Lenin Arroyo (f. 1979), kostarikansk boksar
* Lenin Porozo (f. 1990), ecuadoriansk fotballspelar

* B. Lenin, indisk filmskapar
* Lenin Rajendran, indisk filmskapar
* Lenin M. Sivam, srilanskisk-kanadisk filmskapar

Kjelder
-------


* Robert Service (2000), *Lenin: a biography*, Harvard University Press, s. 136–7
* John Ayto & Ian Crofton (red.), «Lenin», *Brewer's Dictionary of Modern Phrase & Fable*, Chambers Harrap Publishers Ltd.
* Adrian Room (2010), «Lenin», *Dictionary of Pseudonyms: 13,000 Assumed Names and Their Origins*, McFarland
Koordinatar: 25°24′N 56°15′E﻿

**Wadi Wurayah** er eit område mellom byane Masafi, Khor Fakkan og Bidiyah i Dei sameinte arabiske emirata. Det har status som Ramsar-område. Området dekkjer 127 km².

Natur
-----

Wadi Wurayah er heimstad til meir enn 100 artar av pattedyr, fuglar, reptil, amfibiar, og meir enn 300 planteartar. Området er kjent for dei vakre fossane i Hajarfjella. Det er eit av få område i verda der den utryddingstruga arabiske tahren framleis går fritt. Ein trur òg det framleis kan vere arabisk leopard her, men denne arten er ikkje blitt sett sidan 1995.

Verneområde
-----------

Den 16. mars 2009 vart Wadi Wurayah det første verna fjellområdet i dei sameinte arabiske emirata.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wadi Wurayah» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «The Dei sameinte arabiske emirata (UAE) designates Wadi Wurayah nasjonalpark as its second Wetland of International Importance». The Ramsar Convention on Wetlands. Henta December 14, 2012.
2. ↑  Wadi Wurayah becomes the UAE's first mountain protected area, Wildlife Extra
|  |
| --- |
| **Marulkar** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Overklasse:** | Strålefinnefiskar Actinopterygii |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Underklasse:** | Neopterygii |
| **Infraklasse:** | Ekte beinfiskar Teleostei |
| **Orden:** | **Marulkar** LophiiformesGarman, 1899 |

**Marulkar** er ein orden beinfisk som lever i havet. Det er beskrive 265 ulike artar på verdsbasis, dei fleste av desse er djuphavsartar frå varme strok. I Noreg er det berre breiflabben som kjem jamleg føre, i tillegg har sargassoulken vorte observert èin gong.

Fisk rekna til marulkane lever på ein av tre ulike måtar: Nokre artar sym nær botnen, andre lever i tilknyting til drivande tang og atter andre lever på djupt vatn. Felles for dei fleste artane er at første finnestrålen i ryggfinnen er omdanna til ei slags «fiskestong»; ein kjøtfull flik som trekkjer til seg småfisk marulken kan eta. Hjå djupvassartane er det ofte lysorgan i fiskestonga.

Kjenneteikn
-----------

Marulkane er lettast å kjenna att på fiskestonga, som er til stades hjå dei aller fleste artane. Denne er delt opp i «stong» og «agn», og er omdanna frå første finnestrålen i ryggfinnen. Bukfinnane manglar eller sit framfor brystfinnane, noko som er eit teikn på skyldskap med torskefiskane. 

Opninga til gjellekammeret sit anten ved eller bak basis for brystfinnane, ved sjeldsynte høve kan ho òg sitja delvis framfor dei. Artar med symjeblære har ikkje samband mellom denne og svelget.

Kjelder
-------

* Jonsson, Bror: «Marulker» i *Norges dyr*, Cappelen 1992
* Fishbase

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL
* NDL

 |
**Musculus deltoideus**, på norsk **deltamuskelen**, er ein av musklane ytst på skulderen. Han gjev opphav til det avrunda omrisset til skuldra ved å dekkje til skulderleddet der han går frå kragebeinet, *clavicula*, skulderhøgda, *acromion*, og skulderbladet, *scapula* og ned til midt på overarmsbeinet, *humerus*. Muskelen er den viktigaste når ein skal løfte arma strak opp langs sida. Han kan i tillegg gjere mange andre rørsler sidan muskelfibrane går i ulike retningar. Muskelen er innervert av nerven *n. axillaris*.

Utspring og feste
-----------------

M. deltoideus har utspring frå laterale tredjedel av *clavicula*, *acromion* og skulderkammen, *spina scapulae*. Han er ei vidareføring av *m. trapezius* som festar på dei same plassane som *m. deltoideus* spring ut frå. Muskelbuken er ei brei og tjukk muskelplate med trekantform som går saman distalt og over i ei tjukk sene som festar lateralt på skaftet på *humerus* på *tuberositas deltoidea*. 

Mellom *m. deltoideus* og *m. pectoralis major* nedanfor *clavicula* blir det ei trekanta grop som ein kallar *trigonum deltoideopectorale*. Ut frå gropa kjem vena *v. cephalica* som krossar framom overarma og går lateralt ned arma i bindevevsdraget mellom olbogebøyarane og *m. triceps brachii*.

Rørsle
------

Muskelen har muskelfibrar som går i forskjellige retningar. Dette gjer at han kan utføre mange forskjellige rørsler ved å avgrense kva for fibrar som skal nyttast. Ein deler ofte *m. deltoideus* inn i tre delar, kragebeinsdelen, *pars clavicularis*, skulderhøgddelen, *pars acromialis*, og skulderkamdelen, *pars spinalis*. Når alle fibrane trekkjer seg saman, vil ein abdusere arma (løfte arma ut frå sida) når leddet er over 60°, medan når leddet er mindre en 60° vil bakre og fremre del verke som adduktorer (trekkjer arma ned langs sida).  *Pars clavicularis* ligg fremst og blir òg kontrahert ved fleksjon, innoverrotasjon og adduksjon, *pars acromialis* ligg i midten og abduserer hovudsakleg, medan *pars spinalis* som ligg bak er òg viktig ved ekstensjon, utoverrotasjon og adduksjon. Det er funne ut ved å nytte elektromyografi, EMG, som viser kva musklar og del av musklar som nyttast i ulike rørsler.

Referansar
----------

1. ↑  Dahl, Hans A. (2010). *Menneskets funksjonelle anatomi* (3 utg.). Cappelen akademisk forlag. s. 398.
Foto: Magne Langåker
**Storm Weather Shanty Choir** er eit seksmannskor frå øya Stord som syng gamle sjantiar.
Det vart starta i oktober 2000.

Mellom 2010 og 2020 har koret hatt tre landsdekkende turnéar i Noreg, to USA-turnéar og tre Japan-turnear, i tillegg til konsertar i Danmark, Sverige, Sveits, Nederland, Tyskland, England og Skotland. Storm Weather Shanty Choir er kjende for sine heftige og inkluderande konsertar og ein omtale frå ein konsert i Seattle i 2009 kan vere beskrivande: «Storm Weather Shanty Choir is like imagine Gogol Bordello singing shanties».[*treng kjelde*]

Den tidlegare seglskutesjømannen Haakon Steinar Vatle starta Storm Weather Shanty Choir etter å ha vore på seglas med Statsraad Lehmkuhl, kom tilbake til Stord og samla ein gjeng langhåra rockarar. Etter kvart er koret blitt kjende som eit fargerikt innslag i både folkemusikkmiljøet og i meir rocka musikkretsar. Koret har såpass mange bein i ulike leirar at dei ikkje berre har spela på Folkelarm to gonger, men også på by:Larm, og dei er årvisse gjengangarar på klubbar som Skuret, Det Akademiske Kvarter, Herr Nilsen og Riksscenen.

Koret
-----

* Haakon Steinar Vatle - sjantimann og akustisk gitar
* Ronny Sætre - baryton og perkusjon
* Rune Nesse - bass og perkusjon
* Vidar Vedå - bass og «karaokemaskin»
* Roald Kaldestad - lyrisk tenor, mandolin, gitar
* Gisle Østrem - lyrisk tenor, concertina

Diskografi
----------

* 2002 - *Cheer Up Me Lads!*
* 2004 - *Off to Sea Once More*
* 2005 - *Let Us Be Jolly and Drown Melancholy!*
* 2009 - *Way Hey (And Away We'll Go)*
* 2012 - *A Drop of Nelsons Blood*
* 2017 - *Live*
* 2021 - *Nine Rows of Teeth*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Marvell Thomas** (fødd 1941) er ein afroamerikansk klaverspelar mest kjend for arbeidet sitt innan Memphis Soul, og som son av mannen kalla «Memphis's other King», Rufus Thomas. Systera hans, Carla Thomas, vart kalla «Memphis Queen» etter gjennombrotet hennar med «Gee Whiz (Look at His Eyes)».

Thomas vart fødd i Memphis i Tennessee, og studiokarrieren byrja då han var 17 år gammal. Han var først studiopianist hos Stax Records. Han spelte på dei første nasjonale hittane til selskapet, som «Burnt Biscuits» (av den kortvarige gruppa The Triumphs, seinare spelt av Booker T. & the MGs), barndomsvenen William Bell sin «You Don't Miss Your Water», og den første hitten til selskapet, «Cause I Love You» (med den då seksten år gamle Booker T. Jones på saksofon), ein duett av Rufus og Carla Thomas. Han spelte òg på somme av innspelingane til Wilson Pickett ved Stax og i Muscle Shoals. I Muscle Shoals spelte han òg med Clarence Carter, Eddie Hinton og Denise LaSalle.

Thomas arbeidd ofte som klaverspelar og arrangør, og spelte på album av Johnnie Taylor, The Staple Singers, Little Milton, The Emotions, Albert King, Mavis Staples, Yvonne Elliman og Etta James.

Thomas var medprodusent og spelte klaverinstrument på Isaac Hayes-albumet *Hot Buttered Soul*.

Thomas har turnert med The Temptations, vore musikalsk leiar for Peabo Bryson, faren Rufus Thomas, systera Carla Thomas og Isaac Hayes.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marvell Thomas» frå Wikipedia på engelsk, den 15. august 2016.*

1. 1 2  «Memphis Downtowner Magazine - My 2 Cents». Memphisdowntowner.com. Henta 15. august 2016.
2. ↑  «Rufus and Carla Thomas». History-of-rock.com. Henta 15. august 2016.
3. ↑  «Marvell Thomas | Credits». AllMusic. Henta 15. august 2016.
4. ↑  Browne, Pat (15 June 2001). *The Guide to United States popular culture*. Popular Press. s. 371. ISBN 978-0-87972-821-2. Henta 30 May 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 31°50′40″N 35°24′51″E﻿

**Wadi Qelt** (arabisk وادي القلط; òg: *Wadi al-Qult*, *Wadi el-Qult*, *Wadi Kelt*, *Wadi Qilt* eller *Wadi Qult*) eller **Nahal Prat** (hebraisk skrift נחל פרת) er ein dal («wadi»; arabisk وادي *wādī*) eller elv («nahal»; hebraisk skrift נחל) som renn vest til austgjennom Judeaørkenen på Vestbreidda. Ho spring ut nær Jerusalem og endra nær Jeriko, nær Daudehavet.

Wadi Qelt har ein unik variasjon i plante- og dyreliv. St. Georg-klosteret og ei av dei eldste synagogene i verda, Shalom Al Yisrael-synagoga, ligg i Wadi Qelt, som er identifisert som den bibelske «Perat», nemnt i Jeremia 13:5.

Historie
--------

### Oldtida

Det ligg mange kloster og gamle kristne stader i Wadi Qelt. Ein har funne fleire akveduktar langs elva, den eldste datert attende til hashmoneiske tida (100-talet fvt.). Ein trur at Wadi Qelt-synagoga, bygd som ein del av eit hashmoneisk, kongeleg vinterpalass, er ei av dei eldste synagogene i verda. Staden var heimstad for vinterpalassa til dei hashmoneiske kongane og Herodes den store.

Qubur Bani Isra'in er ein stor steinstruktur som stig opp frå eit steinete platå oppom Wadi Qelt.

### Moderne tid

Området var okkupert av Israel i 1967, og delar av dalen vart då erklært eit naturreservat, Nahal Prat naturreservat.
Den 20. desember 1968 vart den israelske oberstløytnanten Zvi Ofer drepen i kamp i Wadi Qelt, medan han forfølgde arabiske militante som hadde kryssa Jordanelva. Han leia eliteeininga Haruv, og var tidlegare militærguvernør i Nablus og mottok ein israelsk æresmedalje.

Sjå òg
------

* Jordandalen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wadi Qelt» frå Wikipedia på engelsk, den 18. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Wadi Qilt (BibelenPlaces.com)
2. ↑  Ein Prat naturreservat
3. ↑  Oldest Synagogue Found in Israel Arkivert 2015-09-24 ved Wayback Machine. March 29, 1998. *Associated Press*
4. ↑  Israel's Oldest Synagogue, *Archeology,* Volume 51 Number 4, July/August 1998, Spencer P.M. Harrington
5. ↑  Jeriko - The Winter Palace of King Herod[*daud lenkje*]
6. ↑  The Tombs of the Children of Israel, *goisrael.com*
7. ↑  Nahal Prat naturreservat
8. ↑  Teveth, Shabtai (1969/1970) The Cursed Blessing. The story of Israel's occupation of Vestbreidda. Weidenfield & Nicolson. SBN 297 00150 7. Omsett frå hebraisk by Myra Bank. Page 347.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stader i Bibelen
Koordinatar: 59°55′32.4″N 10°44′43.4″E﻿

Fotballbanen Falck Ytters plass sett mot bustadblokkene i Bjerregaards gate i front og Ungers gate til høgre, fotografert i september 2007. Pyramidetaket på tårnet av Gamle Aker kyrkje kan skimtast i bakgrunnen til venstre i biletet. Høghuset til høgre i biletet høyrer til St. Hanshaugen studentby, eigd av Studentsamskipnaden i Oslo og Akershus. Foto: Helge Høifødt

**Falck Ytters plass** er ein offentleg plass på Ila i bydel St. Hanshaugen i Oslo. Plassen fekk namnet i 1933 etter barnebokforfattar og embetsmann Oluf Vilhelm Falck-Ytter (1832–1914). Ofte vert namnet på plassen skrive med *ch* i staden for *ck* i Falck, altså *Falch Ytters plass*, men det er ikkje rett.

Falck Ytters plass med Ilagarasjen under, fotografert i 1961. Bjerregaards gate i framgrunnen. Foto: Leif Ørnelund/Oslo Museum

Plassen er 5,2 mål stor og vert avgrensa av gatene Waldemar Thranes gate, Ungers gate, Bjerregaards gate og Brandts gate. Det offentlege arealet eller sjølve plassen, som for det meste er ein fotballbane med kunstgras, ligg oppå eit butikk- og bustadbygg kalla St. Hanshaugen senter, der det er garasje i fyrste høgda og i ein underetasje, og husvære i eit bygg langsetter Bjerregaards gate. Dette vart bygd på byrjinga av 2000-talet som ei ominnreiing og tilføying av ein ny etasje på det gamle garasjebygget som vart kalla Ilagarasjen, der det hadde vore fotballbane på taket om sommaren og islagt bandybane om vinteren, kjend som Ilabanen.
Koordinatar: 59°55′16.144″N 10°37′7.6836″E﻿

Eit område på Jar
**Jar** er eit strok aust i Bærum kommune, like vest for Lysakerelva, som er grensa mellom Oslo og Bærum. Namnet Jar, som opphavleg var namnet på ein gard (gnr. 38), kjem av det norrøne ordet jaðarr, som tyder *kant*, og som truleg syner til at Jar ligg på av kanten av den djupe elvedalen som Lysakerelva går i her. Området vart bygd ut på 1920- og 1930-talet med frittliggjande einebustader på store tomter. Frå 1970-talet har stroket vorte fortetta med fleire einebustader på dei store tomtene, slik at stroket framleis er dominert av villaer.

T-banelina Kolsåsbanen og trikkelina Lilleakerbanen går gjennom området, og har den felles haldeplassen Jar.

Fotnoter
--------

1. ↑  Borgen, Per Otto. 2006. Asker og Bærum leksikon, side 257. ISBN 82-91649-10-3

| * v
* d
* e
Delområde i Bærum kommune |
| --- |
| Bekkestua**·**  Bærums Verk**·**  Dønski / Rud**·**  Grav**·**  Haslum**·**  Hosle nord**·**  Hosle sør**·**  Høvik**·**  Jar**·**  Jong**·**  Kirkerud / Sollihøgda**·**  Kolsås**·**  Lommedalen**·**  Lysaker**·**  Løkeberg / Blommenholm**·**  Nadderud**·**  Rykkinn**·**  Sandvika / Valler**·**  Slependen / Tanum**·**  Snarøya**·**  Stabekk**·**  Voll**·**  Østerås / Eiksmarka**·**  Østre Bærumsmarka |
Gate i Løkken.
Ruin av ein tysk bunkers frå andre verdskrigen på Løkken strand.
**Løkken** er ein turist- og ferieby, opphavleg ei fiskarhamn, i Hjørring kommune i Vendsyssel i Danmark, i Region Nordjylland. Byen ligg ved Jammerbugt i Skagerrak, sørvest for Hjørring og nord for Aabybro. I 2014 hadde Løkken 1.589 fastbuande. Fram til kommunereformen i 2007 var Løkken ein av hovudbyane i Løkken-Vrå kommune.

Den eldste busettinga i Løkken er frå slutten av 1600-talet. Seinare utvikla byen seg til ein viktig
ladestad for handelen mellom Vendsyssel og Sør-Noreg, der dansk korn, smør og kjøtt vart bytta i norsk trelast og jarn. Enno finst det pakkhus frå dette som i Danmark vert kalla *skudehandelen*, som varte til om lag år 1900, og gikk føre seg mellom ladestader i Sør-Noreg og vestkysten av Jylland, særleg frå Vendsyssel, Ringkøbing, Thy og Han Herred. Til denne *skudehandelen* vart nytta *sandskuder* og *baggeskuder*, som var skip bygd for å kunne leggje til land på dei danske sandstrendene.

Løkken vart òg ein viktig fiskarby, som til tider var den tredje største langs vestkysten av Jylland. Ikring 1950 hadde byen om lag 50 båtar som vart drege opp på stranda. Fiskarmiljøet, med molo, båtplass, signalmast, tjæreplass og bergingshuset eksister framleis, men er no vorte kystfiskerimuseum, for det er berre få yrkesfiskarar att.

Løkken ligg i den sørlege enden av klinten Lønstrup Klint, som har den nordlege enden ved Lønstrup. Den 19 kilometer lange og særs breie stranda sørover til Rødhus er opa for køyring med bil året rundt. Frå Løkken er det òg nedkøyringar til Blokhus, Grønhøj og Saltum.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Beitstad** er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Nord-Trøndelag fylke, oppretta som Beitstad formannskapsdistrikt i 1837. Beitstad er i dag eit prestegjeld og sokn i Nord-Innherad prosti i Nidaros bispedømme.

1. januar 1904 vart Namdalseid skild ut frå Beitstad som eigen kommune. Beitstad hadde då 2 946 innbyggjarar. Vidare vart Malm utskild frå Beitstad som eigen kommune 1. juli 1913. Innbyggjartalet i Beitstad vart no 1 934.

1. januar 1964 vart Steinkjer storkommune danna ved samanslåing av Beitstad, Egge, Kvam, Ogndal, Sparbu, Steinkjer og Stod. Beitstad hadde ved samanslåinga 2 563 innbyggjarar.

Beitstad prestegjeld
--------------------

Beitstad prestegjeld femner Beitstad sokn i Steinkjer kommune, og Namdalseid sokn i Namdalseid kommune. Fram til 1913 heitte Beitstad sokn Solberg, og Namdalseid sokn heitte frå 1853 til 1894 Ås sokn, medan det før 1853 heitte Eid sokn. Malm sokn høyrde til under Beitstad prestegjeld til 1966 då soknet vart skild ut og overførd til det nye Verran prestegjeld saman med Verran sokn, som tidlegare hadde lege under Ytterøy prestegjeld.

### Kyrkjer i Beitstad prestegjeld

#### Beitstad sokn

(tidlegare kalla Solberg sokn)

* Beitstad kyrkje
* Bartnes kapell
* Sela fjellkyrkje
* Sela skulekapell

#### Namdalseid sokn

(tidlegare kalla Eid sokn og Ås sokn)

* Namdalseid kyrkje

### Tidlegare kyrkjer i Beitstad prestegjeld

* Kirkreit kyrkje
* Eid kyrkje på Namdalseid
* Lagtu kyrkje

#### Kyrkjer som er overførde til andre prestegjeld

* Malm kyrkje

Kjelder
-------

* Kart over gamle kommunegrenser i Trøndelag på Arkivverket sin nettstad Digitalarkivet.no Arkivert 2007-10-30 ved Wayback Machine.
* «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen» av Dag Juvkvam for Statistisk sentralbyrå.
* Arkivverket: «Kirkebøker, Nord-Trøndelag» Arkivert 2009-05-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Magdalenaeufonia** |
| Illustrasjon av Joseph Smit, 1886Illustrasjon av Joseph Smit, 1886 |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Magdalenaeufonia Utbreiinga av Magdalenaeufonia |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Finkefamilien Fringillidae |
| **Slekt:** | Eufoniaer *Euphonia* |
| **Art:** | **Magdalenaeufonia** *E. concinna* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Euphonia concinna***P.L. Sclater, 1855 |

**Magdalenaeufonia** (*Euphonia concinna*) er ein eufonia, ein fugl i ei biologisk slekt som normalt er klassifisert i finkefamilien. Arten er endemisk for Colombia med leveområde i Magdalenadalen.

Skildring
---------

Dette er ein liten eufonia, ca. 9 centimeter og kroppsvekt på rundt 10 gram. Fjørdrakta er typisk for slekta, og viser sterk kjønnsdimorfisme: hannen har mørkblå overside med lilla skjer, djupgul underside og panneflekk. Hannen hos denne arten har dessutan blå strupe og øvre del av brystet og eit karakteristisk svart band rett over nebbrota. Hofuglen er lys olivengrøn på oversida og har skittengul underside. Magdalenaeufoniaer lever i område med open eller halvopen skog, gjerne nær rennande vatn og på dyrka område med trevekst, frå 200 til 1800 moh. Her lever dei av frukt og bær, ofte frå misteltein.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere minkande, men er klassifisert som livskraftig.

Kjelder
-------

* Hilty, S. (2011). *Velvet-fronted Euphonia (Euphonia concinna)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2015). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 25. september 2015
* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Euphonia concinna*. Henta frå  den 25. september 2015

Referansar

1. ↑  Hilty, 2011
2. ↑  BirdLife International (2015)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Magdalenaeufonia**
Koordinatar: 31°55′18.48″N 34°46′24.96″E﻿

**Beit Oved** (hebraisk skrift בֵּית עוֹבֵד, tyder Arbeidarhuset eller Huset til Obed) er ein moshav sentralt i Israel. Han ligg i utkanten av Ness Ziona og høyrer til Gan Raveh regionale kommune. I 2006 hadde Beit Oved eit folketal på 306.

Etymologi
---------

Namnet er basert på to vers i Bibelen: «Der vart Guds paktkiste ståande i tre månader. Og Herren velsigna **Obed-Edom sitt hus** og alt det som høyrde han til.» (1. Krønikebok 13:14) eller: «Den som **dyrkar** si jord, kan eta seg mett, vitlaus er den som jagar etter fåfengde ting.» (Salomos ordtak 12:11)

Historie
--------

Moshaven vart grunnlagd i 1933 av ei gruppe bønder. Han vart grunnlagd etter Palestinaopprøra i 1929 då det vart grunnlagd mange jordbrukssamfunn i utkanten av jødiske byar og moshavaer for å betre tryggleiken.

Moshav Beit Oved

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Beit Oved» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juli 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Første Krønikebok kapittel 13
2. ↑  Salomos ordtak kapittel 12
3. ↑  Jewish National Fund (1949). *Jewish Villages in Israel*. Jerusalem: Hamadpis Liphshitz Press. s. 191.
4. ↑  Settlement of the Thousand, Kvutzat Shiller kibbutz Gan Shlomo

| * v
* d
* e
Gan Raveh regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Palmachim |
| Moshavim | Beit Hanan**·** Beit Oved**·** Ge'alya**·** Gan Sorek**·** Kfar HaNagid**·** Neta'im |
| Ungdomslandsbyar | Ayanot |
**Magdalene Sophie Buchholm** (15. mars 1758–12. august 1825) var ein norsk forfattar. Buchholm var lyrikar og den einaste norske kvinna som vart anerkjend som forfattar på slutten av 1700-talet. Ho vart i si tid hylla som «Nordens Sappho».

Familie
-------

Magdalene Sophie Buchholm var dotter av justisråd, seinare bergamtsforvalter Mogens Bentsen (1715–70) og Sophie Hellesdatter/Heltzen (1720–98). Ho vart gift med skipsprest, seinare sokneprest Peter Leganger Castberg (1752–1784) 12. september 1777. Som enke vart ho gift opp att 31. oktober 1785 med kjøpmann i Flekkefjord, seinare tollinspektør Joachim Frederik Buchholm (ca. 1762–1834). Ho var mor til lege og døvelæraren Peter Atke Castberg (1779–1823) og forfattaren Petrea Buchholm (1786-1870).

Liv og virke
------------

Buchholm verka frå 1770-åra i København, der ho var med i Norske Selskab. Dikta hennar vart gjevne ut i skriftene til Norske Selskab og i ulike tidsskrift. I 1793 gav ho ut diktsamlinga *Poesier* (gjenutgitt i utvida utgåve i 1806). I 1783 fekk ho Det Norske Selskabs heiderspris, ringen med den grønne sten, etter publiseringa av «heroiden» (eit oppdikta brev frå ei heltinne til sin elska) *Adeluds til Torkild Trondesen*. 

Ragna Nielsen har eit kapittel om Magdalene Buchholm i si bok *Norske kvinder i det 19de Aarhundrede.* 1 (1904).

Utgjevingar
-----------

* *Adeluds til Torkild Trondesen*, i Poetiske Samlingar, hf. 2, utg. av Det Norske Selskab, København 1783
* *Poesiar*, København, 1793. Digitalisert utgåve frå Nasjonalbiblioteket
* *Zetlitz' Minde*, i Det norske Nationalblad 1821, s. 129–130

Kjelder
-------

1. ↑  Cecilie L. Solberg: *Norsk kvinnelitteraturhistorie. Bind 1: 1600-1900*, Oslo: Pax, 1988, s. 35.
2. ↑  «Norske kvinner : 150 portretter», *www.nb.no*, henta 12. november 2021
3. ↑  «Diskrimineres og gjemmes bort», *Dagbladet*, 22. februar 2012.
4. ↑  Aasen, Elisabeth: *Kvinners spor i skrift. Supplement til norsk litteraturhistorie*, Oslo: Samlaget, 1986, s. 42.

* *Denne artikkelen bygger på «Magdalene Sophie Buchholm» frå Wikipedia på bokmål, den 12. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Magdalene Sophie Buchholm i Norsk biografisk leksikon
* Ragna Nielsen: *Norske Kvinder i det 19de Aarhundrede*. Det norske Aktieforlag. 1904.  S. 85-99.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
Lötschental i Dei sveitsiske Alpane.
Lötschental frå Fafleralp
**Lötschental** er den største dalen på nordsida av Rhônedalen i kantonen Valais i Sveits. Han ligg i Bern-Alpane, og elva Lonza renn ned dalen frå kjelda si ved Langgletscher.

Den vakre dalen strekkjer seg 27 km frå Lötschenlücke (3178 moh) ved toppen av Langgletscher til enden av dalen ved Steg/Gampel (630 moh). Han er omgjeve av over 3000 meter høge fjell, som Bietschhorn (3934 moh), Hockenhorn (3293 moh), Wilerhorn (3307 moh) og Petersgrat (3205 moh). Jungfrau-Aletsch verneområde er det mest bredekte område i Dei sveitsiske Alpane og vart gjort til ein naturleg verdsarvstad av UNESCO i 2001. Dette området omfattar sørlege og austlege delar av Lötschental.

Dei største landsbyane i Lötschental er Wiler og Kippel. Andre landsbyar i dalen er Ferden og Blatten. I alt bur det kring 1500 menneske i dalen. 

Lötschental vart truleg først busett i romartida, men var isolert frå resten av omverda fram til byrjinga av 1900-talet. Dalen var særleg vanskeleg å nå om vinteren, fram til Lötschbergbahn (BLS) (1907–1913) vart bygd ut og knytte dalen til ei internasjonale jernbanelinje. 

Turisme har i aukande grad teke over for jordbruk som hovudnæring i dalen, særleg etter at gondolbanen frå Wiler til Lauchernalp vart bygd i 1972. Lötschental er i dag ein populær vintersportstad.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn-Gebiet Arkivert 2007-09-28 ved Archive.is
* Turisme i Lötschental
* Gemeinde Kippel
* Webkamera frå Laucheralp
* *Lötschental* på tysk, fransk og italiensk i det nettbaserte *Historisches Lexikon der Schweiz/Dictionnaire historique de la Suisse/Dizionario storico della Svizzera*.
* Tschäggättä

Koordinatar: 46°25′N 7°50′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
Koordinatar: 55°46′28.711″N 13°30′37.573″E﻿
**Löberöd** er ein tettstad i Eslövs kommun og Höörs kommun i Skåne län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 1 097 innbyggjarar.

Historie
--------

Stasjonssamfunnet Löberöd, som ligg i Frosta härad, dåverande Malmöhus län, oppstod etter bygginga av Ystad-Eslövs järnväg (YEJ), som blei ferdigstilt i 1866.
YEJ blei overtatt av staten i 1941 og persontrafikken på strekninga Tomelilla-Löberöd-Eslöv tok slutt i 1981 (godstrafikken blei nedlagt alt i 1975). 

I 1899 blei Löberöds *municipalsamhälle* etablert, det var delt mellom kommunane Hammarlunda og Högseröd. Som ein kuriositet kan nemnast at idrettsplassen på staden, som låg i like nær tettstaden, låg i Gudmuntorp kommune. I 1952 blei Löberöd kommune danna gjennom samanslåing av Hammarlunda, Högseröd og Harlösa kommunar, før *municipalsamhället* blei oppløst ved årsskiftet 1954/55. Sidan 1971 tilhøyrer Löberöd Eslövs kommune. Ein kilometer vest for Löberöd ligg Löberöds slott.

Industrihistorie
----------------

* Löberöds Andelsmejeri var i drift frå 18. januar 1892 til 31. Desember 1969.

Kjende personar frå Löberöd
---------------------------

* Herman Österlund, (1873–1964), kunstnar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Löberöd» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Löberöd i Eslövsguiden Arkivert 2005-03-10 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Magdalenahalvøya ligg i Santander i Cantabria i Spania.
**Magdalenahalvøya** er ei 28 hektar
stor halvøy nær utløpet til Santanderbukta ved byen Santander i Cantabria på nordkysten av Spania.

Halvøya er eit populært rekreasjonsområde for både turistar og dei lokale innbyggjarane. Det historiske Palacio de la Magdalena ligg på halvøya med dei omliggande hagane og er ein kulturarvstad. Her finst òg ein liten dyrehage, tre av gallionane til den kantabriske sjømannen Vital Alsar Ramírez og to strender.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Magdalena Peninsula» frå Wikipedia på engelsk, den 20. september 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «El Palacio de la Magdalena». Ayuntamiento de Santander. 2002. Arkivert frå originalen 1. mars 2009. Henta 20. september 2009.
2. 1 2  «What to do in Santander, Spania». Tour Spania Travel Guides. Henta February 9, 2009. [*daud lenkje*]

Koordinatar: 43°28′9″N 3°45′58″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Vänern** er den største innsjøen i Sverige med eit areal på 5 650 kvadratkilometer og eit volum på 153 km³. I Europa er det han tredje største innsjøen etter Ladoga og Onega, og den 29. største i verda. Vänern ligg mellom landskapa Västergötland, Dalsland og Värmland.

Han ligg 44 meter over havet. Vänern er 106 meter på det djupaste medan gjennomsnittsdjupna er 27 meter. Innsjøen vert delt inn i to basseng: *Värmlandssjön* og *Dalbosjön*. Vatnet strøymer ut i Kattegat gjennom Göta älv. Vänern vert fylt på av fleire elvar: i nord av Klarälven, som heiter Trysilelva på norsk side og frå sør av vassdraga Tidan og Lidan. 

Bakgrunnen til namnet Vänern er ikkje heilt klar. I kjelder frå 1100-talet vart innsjøen kalla *Vænir*, noko som anten svarer til det *von*, noko ein voner skal skje, eller til ordet *ven*, vakker.

Følgjande byar ligg langs Vänern: Vänersborg, Lidköping, Mariestad, Kristinehamn, Karlstad, Säffle og Åmål.

Vänern er ein del av Göta kanal og er knytt med Nordsjøen/Skagerrak ved Göteborg gjennom Göta älv på den sørvestlege sida, og med innsjøen Vättern ved Karlsborg via Göta kanal.

Lurö skjergard, som ligg sør for Värmlandsnäs, er den største ferskvass-skjergarden i Europa.

Vänern er særs fiskerik, med 35 ulike fiskeartar, og eigen laksestamme.

Byar kring Vänern
-----------------

* Karlstad
* Kristinehamn
* Lidköping
* Vänersborg
* Åmål

| * v
* d
* e
Sveriges største innsjøar |
| --- |
| Sveriges flagg | Vänern 5 648 km² • Vättern 1 893 km² • Mälaren 1 120 km² • Hjälmaren 484 km² • Storsjön 464 km² • Siljan med Orsasjön 354 km² • Torneträsk 332 km² • Hornavan 252 km² • Uddjaure 210 km² • Bolmen 184 km² | Sveriges flagg |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* LIBRIS
* GeoNames

 |