recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lord Randolph Henry Spencer Churchill** (13. februar 1849–24. januar 1895) var ein britisk konservativ politikar, han var tredje son til den sjuande hertugen av Marlborough og far til Winston Churchill.

Randolph Churchill blei fødd på familieslottet Blenheim Palace og fekk første del av undervisninga si heime. I 1863 byrja han på Eton College, men utan å utmerke seg verken intellektuelt eller fysisk. Deretter tok han vidare utdanning ved Oxford, der han byrja i 1867 og blei uteksaminert i 1870.

I 1874 blei han vald inn i Parlamentet for det konservative partiet for kretsen Woodstock. Same år gifta han seg også med Jeanette (Jennie) Jerome, dotter av den amerikanske millonæren Leonard Jerome. Paret Churchill hadde to søner, Winston Leonard Spencer Churchill (1874–1965) og John Strange Churchill (1880–1947). Kona sine sosiale kontaktar hjelpte til å fremje Lord Randolphs tidlege karriere, men dei same kontaktene var også ei viss kjelde til uro fordi ho hadde ein rekkje elskarar; blant dei Edward Albert, framtidig konge av Storbritannia.

I sin tidlege politiske karriere angreip Lord Randolph både dei liberale og sine eigne konservative; gruppa rundt han blei etterkvart kalla «the forth party». I byrjinga av 1880-åra formulerte han ein ny politisk plattform for det konservative partiet, kalla «Tory democracy», ideen var at dei konservative burde fremje reform i staden for å motsetje seg det. Ved ein slik politikk ville dei konservative kunne utmanøvrere sine motstandarar i det liberale partiet. Lord Randolphs nye politiske linje slo gjennom og i 1884 blei han vald til formann i partiet.

Ved valet i 1885 vann dei konservative og Lord Randolph fekk stillinga som minister for India, året etter blei han finansminister. I desember 1886 gjekk han av, avgangen var eit taktisk spel for å utmanøvrere politiske motstandarar innan partiet, men han blei sjølv utmanøvrert og fekk ikkje nokon ny stilling i regjeringa.

Churchill heldt fram som meinig parlamentsmedlem, men helsa hans var dårleg. Dei siste åra av sitt liv brukte han mykje tid på reiser, sport og sosialt liv. Hausten 1894 drog han saman med kona si på ein lengre reise for å kome til krefter att, men han var så sjuk at han raskt måtte returnere og døydde 24. januar året etter.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| **Idse** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Vestlandet |
| **Koordinatar** | 58°59′08″N 05°56′12″E﻿Koordinatar: 58°59′08″N 05°56′12″E﻿

 |
| **Areal** | 4,9 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Storvarden (146 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Rogaland

 |

**Idse** er ei øy i Strand kommune i Rogaland. Næraste naboøy er Idsal i søraust. På Idse vert det drive fleire gardsbruk på sør- og austsida av øya. Her vert det dyrka potet, tomat, agurk, jordbær, blåbær og juletre. På nord- og vestsida er det hytteområde. Spesielt på Tangane og Kjeksevåg finst det hytter som skriv seg heilt tilbake til 1940-åra, då folk og familiar frå Stavanger og omland flykta frå byen under krigen og bygde «hytter» på Idse. I dei seinare åra har hytteutbygginga auka kraftig, noko som truleg har samanheng med gode samband til Stavanger/Sandnes-området. Det er i dag registrert mellom 300-400 hytter på øya. 

Grunnleggaren av den anerkjende «A. Idsøe AS» Kjøtt & Pølseforretning, med namn Tore Idsøe, stammar opphavleg frå Idse. A. Idsøe AS vart etablert i 1828, og er det eldste firmaet i Stavanger. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Sherlie Matthews** (fødd i 1934 i Los Angeles i California) er ein USA-amerikansk songar, låtskrivar og plateprodusent, mest kjend som korvokalist for mange artistar frå midten av 1960-åra og fram til i dag. 

Ho har sunge med artistar som Steely Dan, B.B. King, Barbra Streisand, Quincy Jones, Rita Coolidge & Kris Kristofferson, Burt Bacharach, Linda Ronstadt, Cher, The Rolling Stones, Lionel Richie, Ike & Tina Turner, Bill Cosby, Paul McCartney & Wings, Ella Fitzgerald, Billy Eckstine (*Senior Soul*, 1972), Steppenwolf, Neil Diamond, Bob Seger, The Temptations, Humble Pie, The Beach Boys, Seals and Crofts, Richard Harris, Crosby, Stills & Nash, Dickey Betts, Bob Dylan, Chuck Girard, Elton John og Keith Moon.

Nokre av innspelingane ho deltok på var mellom andre «Stayin' Alive» med Bee Gees, «With a Little Help from My Friends» med Joe Cocker, «Signed, Sealed, Delivered I'm Yours» med Stevie Wonder, «Black Cow» med Steely Dan, «The Bitch Is Back» med Elton John, «Sweet Home Alabama» med Lynyrd Skynyrd, «Take Me in Your Arms (Rock Me a Little While)» og «I Been Workin' On You» med The Doobie Brothers og «You're No Good» med Linda Ronstadt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sherlie Matthews» frå Wikipedia på engelsk, den 15. september 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Sherlie Matthews, Official site: Resume, pictures, songs, Circle of Love music, creation-Bible story, artwork, cartoons, poetry». Sherliematthews.com. Henta 15. september 2018. [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Washington Mills AS** (tidlegare **Orkla Exolon AS**) er ein norsk produsent av silisiumkarbid. Føretaket har ca. 135 tilsette, og held til på Gjølme i Sør-Trøndelag. Føretaket er eit hjørnesteinføretak i kommunen.

Bakgrunn
--------

Føretaket vart grunnlagt 4. juni 1962 med Orkla Grube Aktiebolag, Christiania Spigerverk og The Exolon Company, Tonawanda, New York, USA som eigarar. I dag er han ått av Washington Mills i USA.

Produkta vert hovudsakleg brukt til finkeramikk, skjæring, sliping og polering. Hovedprodukta vert brukt til skjæring av solcelleskiver og til bruk i produksjon av dieselpartikkelfilter, som bidreg til å reinsa avgassen frå dieselbiler. Produksjonen går hovudsakleg til eksport og føretaket eksporterer produkta sine til store deler av verda. I tillegg er det ein marknad for silisiumkarbid i Noreg.

Det er ytterlegare ein produsent i Noreg, Saint-Gobain CM, som produserer silisiumkarbid i Lillesand med foredlingsbedrift på Eydehavn.

Produksjonen
------------

Silisiumkarbid vert framstilt ved å brenna ei blanding av petrolkoks og kvartssand i opne bingeovner med temperatur på opptil 2500 gradar. Under brenninga skjer ein kjemisk prosess. Kraftforbruket pr. tonn produsert SIC utgjer ca. 8.500 kWh og føretaket brukar totalt ca. 100 GWh per år.

Etter brenning vert det knust og sikta silisiumkarbid til ulike kornstorleikar, finaste kornstorleik er i området 1 mikron (1/1000-dels millimeter). Føretaket produserer no i all hovudsak mikrokorn.

Dei kjøper inn ein del silisiumkarbid frå den amerikanske eigaren sin til videreforedling i tillegg til eigen produksjon. 

Utslippsløyva frå Forureiningstilsynet til Staten (SFT) tillèt utslipp av 150 tonn støv ved full produksjon. Føretaket hadde eit utslipp på 83 tonn i 2005. For svoveldioksid (SO2) tillèt ein utslepp av inntil 450 tonn ved full drift, utslippet i 2005 var på ca. 300 tonn. Føretaket har hatt ei positiv utvikling i reduksjon på utslipp til luft, og overheld utslippskrava frå SFT.

Produksjon av silisiumkarbid har ein relativt omfattande massetransport og produksjonsprosessen medfører utslipp av støvpartiklar og SO2.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Washington Mills» frå Wikipedia på bokmål, den 23. november 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til selskapet
**Idrottslaget Hødd** er eit idrettslag frå Ulsteinvik på Sunnmøre. Laget vart stifta 1. august 1919, og er mest kjend for fotballaget som var i eliteserien for menn i 1966, 1969–1972 og 1995. Klubben spelar i 2. divisjon, avdeling 1 (2020). 

Hødd vart i 2012 noregsmeistrar etter at dei vann over Tromsø i straffesparkkonkurranse.

Fotballpersonlegdomar som Åge Hareide og Jan Åge Fjørtoft har bakgrunn frå Hødd.

Historie
--------

Hødd rykte opp til toppserien for første gong i 1965 etter å ha vunne serien føre storlag som Brann og Rosenborg. Det vart nedrykk året etter, men Hødd kjempa seg tilbake til toppserien i 1968. Denne gongen klarte klubben å halde seg oppe på målskilnaden. Tida rundt 1970 vart stordomstida for Hødd med storspelarar som Kjetil Hasund og Otto Sundgot. Hødd rykte ned att i 1972.

Etter fleire sesongar i 1. divisjon, med ein visitt i Tippeligaen 1995 (3. sist), rykte klubben ned til 2. divisjon i 2006. Etter ein katastrofal vårsesong og trenarskifte, fekk Hødd ein god haust og sanka ein del poeng. Men det heldt ikkje til å berge plassen. Erik Brakstad sa opp som trenar etter sesongen.

Etter 2006-sesongen tilsette dei årets tippeligatrenar i 2002, Sture Fladmark, som ny hovudtrenar. Klubben satsa hardt på å nå målet om opprykk i 2007-sesongen. Klubben reduserte ikkje budsjettet nemneverdig, men styrkte spelarstallen og tilsette hovudtrenararen på fulltid. 20. oktober 2007, i nest siste serierunde, vart det klart at Hødd skulle spele i 1. divisjon i 2008. Hødd er per dags dato det laget som har spelt flest sesongar i Adeccoligaen.

Hødd vart cupmeister i 2012 etter å ha slått Tromsø på straffer i Cupfinalen i fotball for herrar 2012. Som fylgje av god nynorskbruk og promotering som "noregsmeister", so fekk Hødd ein Målblome av Sunnmøre mållag.

Eliteserielag: 1966, 1969–72 og 1995.

Kjende Hødd-spelarar
--------------------

* Kjetil Hasund
* Hallbjørn Hasund
* Otto Sundgot
* Åge Hareide
* Jan Åge Fjørtoft
* Ole Bjørn Sundgot
* Geir Hasund
* Arild Sundgot
* Lars Ivar Moldskred
* Morten Moldskred
* André Nevstad
* Magnus Myklebust
* Karl Oskar Fjørtoft

Adelskalender
-------------

|  | Namn | Kampar | Mål |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | André Nevstad | 682 | 91 |
| 2 | Otto Sundgot | 668 | 183 |
| 3 | Kjetil Hasund | 646 | 460 |
| 4 | Hallbjørn Hasund | 458 | 133 |
| 5 | Sindre Eid | 440 | 18 |
| 6 | Audun Wingsternes | 421 | 12 |
| 7 | Tor Meinseth | 406 | 30 |
| 8 | Per Dimmen | 402 | 21 |
| 9 | Jan Arild Roppen | 401 | 159 |
| 10 | John Åge Sundal | 378 | 60 |
|

Merittar
--------

* **Cupmeistrar**: 2012

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Idrottslaget Hødd» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mai 2013.*

1. ↑  «Målblome til Hødd».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Blåsarane

| * v
* d
* e
PostNord-ligaen, avdeling 1, 2020 |
| --- |
| 
* Alta
* Brattvåg
* Eidsvold Turn
* Florø
* Fløya
* Fredrikstad
* Hødd
* Kjelsås
* Kvik Halden
* Moss
* Senja
* Skeid
* Tromsdalen
* Vålerenga 2

 |
Skarpsno stasjon i farne tider.
Restar av perrongen mellom spora ligg att etter Skarpsno stasjon på det som no er Skøyen–Filipstadlinja. Fotografi frå 2009.
**Skarpsno stasjon** var ein stasjon i Oslo for lokaltrafikk mellom endestasjonen Oslo Vestbanestasjon og Skøyen stasjon på Drammensbanen, på den strekninga av Drammensbanen som vart teke ut or ordinær trafikk og omgjort til Skøyen–Filipstadlinja då Oslotunnelen var bygd for Drammensbanen mellom Skøyen og Oslo Sentralstasjon. Stasjonen vart opna i 1882 og lagd ned i 1973, same året som òg lokaltogstasjonen Bestun stasjon mellom stasjonane Skøyen og Lysaker på Drammensbanen vart lagd ned som stoppestad. 

Det er ikkje kjend korleis Skarpsno stasjonen såg ut opphavleg. Drammensbanen hadde vorte ombygd til dobbeltspor på strekninga i 1915-1920, og ein ny stasjon vart bygd i 1917 med stasjonsbygningen på gatenivå lågare enn dei to spora, medan plattforma låg mellom spora og fekk tilkomst frå ein inngang gjennom stasjonsbygningen og under spora. Stasjonsbygningen var i nybarokk stil, teikna av arkitekt Eivind Gleditsch, og vart rive i 1993 etter at heile anlegget hadde forfalle i lang.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk Jernbaneklubbs opplysningar om Skarpsno stasjon
* Ymse fotografi frå området på nettstaden *oslobilder.no*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Randi Heggemsnes Gustad** (fødd 2. mai 1977) er ein norsk jurist og tidlegare handballspelar frå Oslo. Linjespelaren vart europameister i 2004.

Gustad spelte i yngre år på oslolaget Refstad-Veitvet. I 1997 melde ho seg inn i byrivalen Nordstrand IF. Med Nordstrand vann ho både eit cup- og eit seriemeisterskap før ho la opp for godt i 2008.

Linjespelaren Gustad fekk sin landslagsdebut på Stord så seint som 26. mars 2004 mot Spania. Høgdepunktet på landslaget kom då ho spelte EM-finalen 2004 i Budapest, ein kamp Noreg vann med 27-25 over Danmark. Ho var også med i handball-VM 2005 i Russland, der ho fekk lite speletid og spelte sin siste landskamp 15. desember 2005 mot Kroatia. Gustad skåra 53 mål på sine 50 landskampar. Ved landslagsuttaka måtte ho ofte sjå at landslagssjef Marit Breivik jamnast vurderte Else-Marthe Sørlie og Elisabeth Hilmo som betre enn Gustad på linja.

Gustad er utdanna jurist og var i 2007 med å starte Advokatfirmaet G & G AS i Oslo. Ho har vore styremedlem i Antidoping Norge.

Merittar
--------

* EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
* VM 2005: Nr 9 med Noreg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Randi Gustad» frå Wikipedia på bokmål, den 17. desember 2016.*
**Nestor Bindebolt** er ein figur i den litterære verda som av den britiske forfattaren J.K. Rowling har skapt om Harry Potter og skulegangen på Galtvort. Han er medlem av Føniksordenen og jobbar som svartspanar. Han er skildra som ein høg, skalla mann av afrikansk avstamming med gullringar og ein øyrering. Nestor Bindebolt vart fyrste gong introdusert i Harry Potter og Føniksordenen, og han jobba då som dobbeltagent for Føniksordenen innanfor Magidepartementet. Han var ansvarleg for leitinga etter Sirius Svaart, men sidan han visste at Svaart var uskuldig gav han Departementet falsk informasjon om at Svaart var i Tibet.

Bindebolt kjende Jakob Potter, men han var ikkje med i den originale Føniksordenen. Bindebolt var ein av dei som meldte seg frivillig til å hente Harry Potter frå familien Dumling og ta han med til *Grimolds plass 12*.

Bindebolt deltok i slaget i Mysteriedepartementet og prova der at han var ein dyktig duellant sidan han klarte å slåst mot to dødsetarar på ein gong. Likevel vart han såra av Bellatrix DeMons.

I Harry Potter og Halvblodsprinsen har Bindebolt kome seg igjen etter skadane han fekk i kampen i Mysteriedepartementet, og han jobbar nå undercover som ein sekretær på statsministeren sitt kontor, til vern for statsministeren.

I filmane vert han spelt av den britiske skodespelaren George Harris.

Kjelder
-------
**Bent Larsen** (fødd 4. mars 1935 i Thisted, død 9. september 2010 i Buenos Aires) var ein dansk sjakkspelar og stormeister i sjakk. Han budde frå 1982 i Argentina.

Allereie i 1951 vart Bent Larsen nr 4 i den aller første verdsmeisterskapen i sjakk for juniorar i Birmingham. Han vart Internasjonal Meister i sjakk 19 år gamal i 1954, på grunnlag av bronsemedaljen på første bord for Danmark sitt lag under sjakk-OL i Amsterdam. Same året, 1954, vann han danmarksmeisterskapen for første gong, noko han gjentok i 1955, 1956, 1959, 1963 og 1964. I 1955 vann han den nordiske meisterskapen i sjakk, noko han gjentok i 1973. 

I 1956 vart Bent Larsen Danmark sin første stormeister. Det vart han etter gullmedalje for beste resultat på første bord i sjakkolympiaden (lag-VM i sjakk) i Moskva i 1956, der Bent Larsen mellom anna imponerte ved å spele remis mot verdsmeisteren Mikhail Botvinnik.

Bent Larsen blir rekna for den sterkaste danske sjakkspelaren gjennom tidene, og den som har dei klart beste prestasjonane i internasjonal sjakk. På sitt beste, i åra 1969-1972 var han rangert som nr 3 i verda. 

Bent Larsen vann Intersoneturneringa tre gongar, 1964 i Amsterdam, 1967 i Sousse i Tunisia og 1976 i Biel i Sveits. 

Tre gongar vann han også kvartfinale i kandidatturneringa, for så å tape i semifinalen. I 1965 tapte han i semifinalen mot tidlegare verdsmeister Mikhail Tal. I 1968 tapte han semifinalen mot Boris Spasskij, som deretter vann kandidatfinala seinare i 1968 og verdsmeisterskapen i 1969. Og i 1971 tapte han semifinalen 6-0 mot Bobby Fischer, som deretter også vann kandidatfinala i 1971 og verdsmeisterskapen i 1972.

For resultata i sjakkturneringane i 1967 - i tillegg til Intersoneturneringa vann han også turneringar i Havanna og Palma de Mallorca - vart han tildelt Sjakk-Oscar for 1967 som beste spelar dette året.

I 1970 spelte Bent Larsen første bord for «Resten av verda» i kampen mot Sovjetunionen - framom Bobby Fischer som dermed spelte på 2. bord. Bent Larsen klarte 1,5-1,5 i denne kampen mot den dåverande verdsmeisteren Boris Spasskij, og vann dessutan i fjerde runde mot stormeister Leonid Stein.

Larsen var kjend for nokså ofte å bruke uvanlege sjakkopningar. Han spelte for eksempel Birds opning (1. f4), og opningstrekket 1. b3 blir ofte kalla Nimzo-Larsen-angrepet til ære for han og Aaron Nimzowitsch.

Bent Larsen gav ut mange sjakkbøker, og var ein flittig sjakkjournalist.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ei samling med Bent Larsen sine parti[*daud lenkje*]
* Bent Larsen sine parti hos www.chessgames.com
* Bent Larsen sin rating hos Jeff Sonas Chessmetrics
* Omtale av Bent Larsen på 75-årsdagen hos Chessbase
* Minneord over Bent Larsen hos Chessbase
* Minneord over Bent Larsen hos The New York Times, vitja 11. september 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Hypsometrisk likning** er ei likning som gjev forholdet mellom lufttrykket og tjukkleiken av eit atomsfærelag så lenge ein har konstant temperatur og gravitasjon. Likninga vert utleidd av hydrostatisk likning og den ideelle gasslova. 

{\displaystyle \ h=z\_{2}-z\_{1}={\frac {R\cdot T}{g}}\cdot ln\left[{\frac {P\_{1}}{P\_{2}}}\right]}
der:

{\displaystyle \ h} = Tjukkleiken på laget i meter
{\displaystyle \ z} = Geopotensiell høgd i meter
{\displaystyle \ R} = Gasskonstant for tørr luft
{\displaystyle \ T} = Temperatur i kelvin
{\displaystyle \ g} = Tyngdeakselerasjon
{\displaystyle \ P} = Trykk
I meteorologi er {\displaystyle P\_{1}} og {\displaystyle P\_{2}} isobarflater og *T* er middeltemperaturen i laget mellom dei. I høgdemåling med Internasjonal Standard Atmosfære vert den hypsometriske likninga brukt til å rekne ut ei gjeve geopotensiell høgd i isoterme lag i den øvre og lågare stratosfæren.

Utleiing
--------

Hydrostatisk likning:

{\displaystyle \ P=\rho gz}
der {\displaystyle \ \rho } er tettleik, vert brukt som likning for hydrostatisk likning, skriven på differensialform:

{\displaystyle dP=-\rho \cdot g\cdot dz}
som kombinert med den ideelle gasslova 

{\displaystyle \ P=\rho RT}
for å elliminere {\displaystyle \ \rho } vert:

{\displaystyle {\frac {\mathrm {d} P}{P}}=-{\frac {g}{RT}}\,\mathrm {d} z}
Denne vert integrert frå {\displaystyle \ z\_{1}} til {\displaystyle \ z\_{2}}:

{\displaystyle \ \int \_{p(z\_{1})}^{p(z\_{2})}{\frac {\mathrm {d} P}{P}}=-\int \_{z\_{1}}^{z\_{2}}{\frac {g}{RT}}\,\mathrm {d} z}.
Ved å integrere venstre sida får ein: {\displaystyle \ln \left({\frac {P(z\_{2})}{P(z\_{1})}}\right)}.
**Nesttunvegen** er ein veg i Fana i Bergen. Han går sørover frå Paradisleitet til Skjoldskiftet der Fanavegen og Osvegen møtast. Vegen er ein del av Fylkesveg 582, og tidlegare ein del av Europaveg 68, Riksveg 14, Riksveg 1 og Riksveg 582. Han går gjennom Hop og Nesttun, og mellom anna Paradis haldeplass, Hop haldeplass, Nesttun terminal, Nesttun sentrum haldeplass og Nesttuntorget ligg langs vegen. Namnet vart vedteke i 1947. Tidlegare var Østre Nesttunvegen ein sideveg til Nesttunvegen gjennom Nesttun sentrum, men vegen vart stengd for biltrafikk og bygd om til gågate i 2003, og som trasé for Bybanen i 2010.

Knutepunkt
----------

* Lyskryss Paradisleitet
* Lyskryss Planovergang  Tjernvegen
* Lyskryss **582** Troldhaugvegen
* Sundts veg
* Rundkøyring **185** Hardangervegen
* Rundkøyring **E39**
* Rundkøyring Skjoldskiftet - **582** Fanavegen, **181** Apeltunvegen, **E39** Osvegen

Fotnotar
--------

1. 1 2 3 4  «Nesttunvegen». Bergen byleksikon. Henta 16. august 2016.
2. ↑  «Østre Nesttunvegen». Bergen byleksikon. Henta 16. januar 2015.
3. ↑  «Slik skal Ringvei Vest bygges». Bergensavisen. Henta 16. januar 2015.
**Benzodiazepin** er ei gruppe kjemisk skylde psykotrope medikament med potente antiepileptiske, angstdempande, muskelavslappande, anestetiske, respirasjonsdempande og søvnfremjande (sedative) verknader. 

Dei medisinske indikasjonane er først og fremst epilepsiåtak, akutt angst og søvnproblem. Kortvarig bruk er tilrådd, då benzodiazepin har rusverknad og er sterkt vanedannande. Benzodiazepin vert mykje brukte som illegale rusmiddel.

Farmakologiske eigenskapar
--------------------------

Benzodiazepin verkar liksom barbiturat ved binding til GABAA-reseptorar i sentralnervesystemet og bidreg til auka effekt av desse ved samverknad (interaksjon) mellom GABA og GABAA-reseptorar. 

Dei såkalla Z-medikamenta zopiklon og zolpidem er nær i slekt med benzodiazepina og verkar ved binding til GABAA-reseptorane, men har ingen antiepileptisk eller muskelavslappande effekt.

Biverknadane er mellom anna søvnkjensle, nedsett minne og svekka læring. Benzodiazepin kan medverka til hukommelsestap. Ved bruk ut over 1-2 veker er det stor risiko for å utvikla toleranse for dei angstdempande og søvninduserande eigenskapane. Benzodiazepin har respirasjonsdempande effekt, og i kombinasjon med alkohol eller opioidar kan dette vera dødeleg. Dette er mellom anna bakgrunnen for at bruk av benzodiazepin ikkje er tillate ved legemiddelassistert rehabilitering (LAR). Benzodiazepin står ikkje på lista over forbodne lækjemiddel i idretten.

Historikk
---------

Det første benzodiazepinet, klordiazepoksid (Librium), vart oppdaga i 1954 av austerrikaren Leo Sternbach (1908-2005) medan han arbeidde for lækjemiddelprodusenten Hoffmann-La Roche. I starten gav han opp arbeidet med forbindelsen Ro-5-0690, men han oppdaga stoffet på nytt i 1957 då ein assistent rydda laboratoriet. Trass i åtvaringar frå arbeidsgjevaren heldt Sternbach fram med forskinga som gav til kjenne dei bedøvande eigenskapane til forbindelsen. 

Då diazepam kom på marknaden i 1963, vart det sett på beste alternativet til dei dødelege barbiturata. På grunn av dei relativt få biverknadane, fekk lækjarane eit ganske sikkert lækjemiddel mot angst. Diazepam var det mest selde lækjemiddelet i USA frå 1969 til 1982. Først i 1973 fekk folk gjennom fjernsynsprogrammet *60 minutes* greie på dei alvorlege avhengigheitsproblema som er knytte til benzodiazepinar.

Døme på benzodiazepin
---------------------

* Alprazolam (Xanor)
* Diazepam (Valium, Vival, Stesolid)
* Flunitrazepam (Flunipam, Rohypnol)
* Klonazepam (Rivotril)
* Midazolam (Dormicum)
* Nitrazepam (Apodorm, Mogadon)
* Oxazepam (Alopam, Sobril)

Bakgrunnsstoff
--------------

Helsedirektoratet om benzodiazepin Arkivert 2010-10-04 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE

 |
Øya i 1892.
**Hyskeir** (skotsk-gælisk *Òigh-sgeir*) eller **Heyskeir** er ei lågtliggande øy i Indre Hebridane i Skottland. Fyret på øya markerer det sørlege innløpet til The Minch.

Hyskeir ligg 10 km sørvest for øya Canna og 14 kilometer vest for Rùm. Garbh Sgeir er eit skjer som ligg ved øya og landgangsstaden for Hyskeir ligg i kanalen mellom dei to. Ingen av øyane er busette.

Etymologi
---------

Hyskeir kjem frå det norrøne *sker* som tyder «skjer». *Òigh-sgeir* er gælisk for «jomfruskjeret».

Fyret
-----

Hyskeir fyr vart bygt i 1904. Det 39 meter høge fyret markerer sørenden av the Minch. Det vart teikna av David og Charles Stevenson. Fyrlykta står 41 meter over havet. 

Det kvite tårnet var bemanna fram til mars 1997 og var eit av dei siste fyra i Skottland som vart automatisert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hyskeir» frå Wikipedia på engelsk, den 15. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Murray, W.H. (1966) *The Hebrides*. London. Heinemann.

1. ↑  frå Harvie-Brown, J.A. og Buckley, T. E. (1892), *A Vertebrate Fauna of Argyll and the Inner Hebrides.* Pub. David Douglas. Edinburgh. Facing s. XXIV
2. ↑  «Hyskeir». Gazetteer for Scotland. Henta 15. februar 2010.

Koordinatar: 56°58′15″ N 6°40′35″ W﻿
*For fjellet med same namn i Pakistan, sjå Mitre Peak i Pakistan.* 

Mitre Peak på New Zealand is located in New Zealand
Mitre Peak på Sørøya

**Mitre Peak** er eit ikonisk fjell på Sørøya på New Zealand. Det er ein av dei mest fotograferte tindane i landet. For maoriane var fjellet kjent som **Rahotu**.

Den eigenarta fasongen på fjelltoppen har gjeve den namnet sitt, etter mitraen, hovudplagget til kristne biskopar. Det vart namngjeve av mannskapet på HMS «Acheron». 

Noko av årsaka til fjellet sin status er plasseringa. Nær kysten i Milford Sound, i Fiordland National Park, sørvest på Sørøya, er det eit fantastisk syn. Det stig til 1 692 meter over vassflata i fjorden, og er i røynda ei gruppe på fem tindar, sjølv om det ser ut som ein tind frå dei lettast tilgjengelege utsiktspunkta.

Kjelder
-------

1. 1 2  Danilo Hegg (25. april 2010). «Tramping and Climbing in Aotearoa». Henta 28. februar 2012.
2. ↑  Om Mitre Peak i Te Ara Encyclopedia of New Zealand

* *Denne artikkelen bygger på «Mitre Peak» frå Wikipedia på engelsk, den 28. februar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Bente** er eit kvinnenamn danna som ei kortform Benedikte som har opphav i det latinske *Benedictus*, 'signa'.

Bente har norsk namnedag den 8. oktober.

Andre former av namnet er Bende, Benta, Benthe og Bentha. Bent, Bengt, Bendik og Benedikt er nærskylde mannsnamn.

Bruk
----

Namnet var lite brukt på første halvdel av 1900-talet, men bruken tok til å veksa rundt 1960. Han voks til to toppar, ein på over 0,4% for Benedicte mot slutten av 1980-åra og ein på 0,25 % for Benedikte mot slutten av 1990-åra, og gjekk så raskt ned igjen. I 2009 var det 1 367 norske kvinner som heitte Benedikte og 2 633 som heitte Benedicte.

Namnet er brukt i Danmark og Noreg. Bente var blant dei mest brukte namna på nyfødde jenter i Noreg på 1950- og 1960-talet, men fall sidan raskt i popularitet.

Namneberarar
------------

* Bente Børsum (f. 1934), norsk skodespelar
* Bente Erichsen (f. 1949), norsk filmskapar og direktør
* Bente A. Landsnes (f. 1957), administrerande direktør ved Oslo Børs
* Bente Kahan (f. 1958), norsk musikar og skodespelar
* Bente Træen (f. 1958), norsk forfattar
* Bente Nyland (f. 1958), norsk geolog
* Bente Thorsen (f. 1958), norsk politikar (FrP)
* Bente Pedersen (f. 1961), norsk forfattar
* Bente Skari (f. 1972), norsk langrennsløpar
* Bente Nordby (f. 1974), norsk fotballspelar
* Bente Kvitland (f. 1974), norsk fotballspelar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bente» frå Wikipedia på bokmål, den 21. mars 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 33°7′41″N 35°47′8″E﻿

**Bental** (arabisk جبل الغرام, *Jabal al-Gharam*, 'Lystfjellet' eller جبل بنطل, *Jabal Bental*; hebraisk הר בנטל, *Har Bental*) er ein sovande vulkan nordaust i Golanhøgdene. Det har ei høgd på 1 171 meter over havet.

Geologi
-------

Fjellet er ein del av ei rekkje sovande vulkanar langs austsida av Golanhøgdene som Ramfjellet i nord og endar ved Tal Saki i sør. Fjellet ligg nord for Avital og dei deler same vulkanske lavakjelde. Bental vart danna i eit vulkanutbrot som danna ei vulkankjegle av vulkansk oske.

Fjellet
-------

Bental er dekt av palestinaeik og på toppen ligg ein skanse for Det israelske forsvaret som vart bygd på ein eldre syrisk skanse. Fjellet har god oversyn over dei syriske landområda Hermon og Golanhøgdene.

Den israelske busetjinga Merom Golan ligg ved foten av fjellet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Bental/Tal Al-Gharam» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
| Soroca |
| --- |
| Horisonten til SorocaHorisonten til Soroca |
| Styresmakter |
| Land  | Moldova |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2004) | 28 407 |
| Koordinatar | 48°10′″N 28°18′″E﻿Koordinatar: 48°10′″N 28°18′″E﻿ |
| Tidssone | EET (UTC+2) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.sr.com.md |
| Plassering |
| 

Soroca is located in Moldova
Plasseringa til Soroca i Moldova

 |

**Soroca** er ein by i Moldova ved elva Dnestr, om lag 160 km nord for Chişinău. Han har om lag 30 000 innbyggjarar, og han har ein forholdsvis stor minoritet av sigøynarar, noko som har gjort at byen stundom vert kalla «sigøynarane sin hovudstad»

Byen har opphavet sitt som ein mellomaldersk handelsstasjon for Republikken Genova. Seinare bygde fyrst Stefan III av Moldavia ei festning her i 1499, som byen er kjend for i dag. 

Festninga i Soroca.
Under den store tyrkiske krigen klarte John Sobieski og styrkane hans å forsvare festninga mot osmanarane. Byen var militært viktig under Prut-felttoget til Peter den store i 1711. Festninga vart plyndra av russarane under den russisk-tyrkiske krigen 1735-1739.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Soroca» frå Wikipedia på engelsk, den 5. februar 2008.*

1. ↑  tv.rambler.ru


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Folk samlar seg på Wall Street.
**Børskrakket i 1929**, også kjent som *den svarte torsdagen*, er eit av dei mest kjende børskrakka i historia. Krakket er også kjent som *den svarte tysdagen*, noko som viser til tysdagen i veka etter at krakket starta, då det var den dagen panikken braut ut for alvor og «alle» prøvde å selje seg ut av aksjemarknaden samtidig. Børskrakket på Wall Street i 1929 kom etter ein lang oppgangsperiode i amerikansk økonomi, og innleidde den store depresjonen på 1930-talet.

Hendingar
---------

Den 3. september 1929 sette børsen i USA ny rekord med 381,17 poeng. Etter denne toppen gjekk det nedover, kursen gjekk ned totalt 17 % i løpet av den neste månaden. I dei første vekene av oktober gjekk kursane først opp, før dei igjen gjekk nedover. Den *svarte torsdagen* viser til torsdag 24. oktober 1929, ein dag der totalt 12,9 millionar aksjar bytta eigar. Tysdag 29. oktober 1929 vart i ettertid kalla *den svarte tysdagen*, og rekordmange 16 millionar aksjar bytta eigar denne dagen. Denne rekorden vart ikkje slått før i 1969.[*treng kjelde*] I første omgang vart botnen nådd 13. november 1929 med 196,8 poeng. Børskursen auka noko i løpet av 1930, men i 1931 gjekk det nedover, botnen vart nådd 8. juli 1932 med 41,22 poeng. Børsen hadde dermed falle med 89 % sidan toppen i 1929.

Børskrakket utløyste ei internasjonal økonomisk krise med massearbeidsløyse i mange land. Dette fekk òg store politiske konsekvensar mange stader.

Kjelder
-------

1. ↑  Thorsen, Niels. «Børskrakket 1929» (på dansk). Den Store Danske på lex.dk. Henta 20. mars 2023.
2. ↑  «The Crash of 1929: A Selected Wall Street Chronology» (på engelsk). PBS. Henta 20. mars 2023.
3. 1 2  «stock market crash of 1929» (på engelsk). Britannica. Henta 20. mars 2023.
4. ↑  Billington, Lasse; Reisegg, Øyvind. «Wall Street-krakket i 1929» (på norsk bokmål). Store norske leksikon på snl.no. Henta 20. mars 2023.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
5. ↑  Jan Erik Auen. «Børskrakket i USA i 1929». NDLA. Henta 20. mars 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Børskrakket i 1929» frå Wikipedia på bokmål, den 28. desember 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Børskrakket i 1929**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* BBC Things

 |
Hypping av potetåker
**Hypping** er det å leggja jord i haugar ved røtene og dei nedste stengeldelane til dyrka plantar. Dette kan ein til dømes gjera for å verna dei mot vêr og vind eller skjerma dei for lys. Ein kan hyppa for hand med hakke eller grev, eller med traktorreiskapar.

Ein hyppar ofte poteter. Dette verner knollane mot lys, som elles kan føra til at dei dannar dei uønskte stoffa solanin, som er giftig, og klorofyll, som gjev dei grønfarge. Hyppinga gjev betre luftveksling i rotsona, grev ned ugras og verner dei mot smitte frå tørråte, ettersom sporene frå denne soppen kan vaskast ned frå blada. Ein rekner også med at hyppinga fører til større avling. 

Ein kan også hyppa purre. Det gjer at ein får ein større plantedel som er kvit, mørare og mildare på smak.

Ordsoge
-------

Ordet *hyppe* har kome inn i norsk frå mellomnedertysk eller plattysk, der 'hupen' tyder ‘hauge opp’, jf. ‘hope opp’.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Hypping». *Store norske leksikon*. 20. februar 2018. Henta 8. august 2018.
2. ↑  «Purre». *Store norske leksikon*. 20. februar 2018. Henta 8. august 2018.
3. ↑  «hyppe» i Nynorskordboka.
Nokre av stolpane som markerer vikingtidshuset på Borg med Borge kyrkje i bakgrunnen.
**Bøstad** er ein busetnad på Vestvågøy i den tidlegare kommunen Borge i Lofoten i Nordland, frå 1963 ein part av Vestvågøy kommune. Han er ein av dei mange stadene i Vestvågøy kommune som er rike på kulturminne frå forhistorisk tid og mellomalderen. 

Bøstad ligg ved Bøstadelva. Bøstad skule ligg på staden.

Kulturminne
-----------

På Borg på Bøstad har arkeologiske utgravingar brakt for dagen spor og leivningar etter ein stor bygning frå vikingtida som har fungert som høvdingsete. Bygningen er rekonstruert i full storleik og vert nytta til museum, Lofotr Vikingmuseum. Ikkje langt frå arealet der vikingtidsbygningen stod, ligg Borge kyrkje, som er den siste i ein rad av minst fem kyrkjer som har stått på same staden gjennom tidene. I området er det òg registrert fleire andre fornminne.

Kjelder
-------

1. ↑  «Bøstad», *www.norgeskart.no*, henta 7. november 2022

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bøstad i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
| **Soria** |
| --- |
| Hovudplassen i SoriaHovudplassen i Soria Hovudplassen i Soria |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Soria | Byvåpenet til Soria |
| **Flagget til Soria** | **Byvåpenet til Soria** |

 |
| Plassering |
| 

Soria is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Castilla y León |
| Provins | Soria |
| Grunnlagd | Romartida |
| Borgarmeister | Carlos Martínez Mínguez |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  271,8 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 39 344   144,8 /km² |
| Koordinatar | 41°46′″N 2°28′″W﻿Koordinatar: 41°46′″N 2°28′″W﻿ |
| Høgd over havet | 1063 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 42001- 42005 |
| **Nettstad:** www.ayto-soria.org |

**Soria** er ein by nord i det sentrale Spania og provinshovudstaden i provinsen Soria i den autonome regionen Castilla y León. Kommunen hadde opp under 40 000 innbyggjarar, nesten 40 % av innbyggjarane i provinsen. Han ligg ved elva Duero aust i regionen og byen er kjend for murane og kyrkjene. 

Opphavet til namnet er omstridd. Det kan ha kome frå den geske helten *Orias*, eller det kan kome frå *Daurias*, eit gammalt namn på elva Duero.

Historie
--------

Madonna del Mirón-eremitasjen, bygd på 500-talet av suebar
San Saturio-eremitasjen.
Området rundt Soria var busett av iberarar, som slo seg saman med keltarar og danna keltiberarar rundt 300-talet fvt. 

Under den romerske invasjonen av Spania, vart Soria omleira og innbyggjarane tok kollektivt sjølvmort for å sleppe unna slaveri. Etter at Vestromarriket fall, vart byen bygd opp att av suebar. Seinare, etter at arabarane erobra Spania, vart han viktig som ein by nær grensa til dei kristne områda, som på 700-talet hadde stabilisert seg på andre sida av Duero. 

I 869 var Soria senter for opprøret til Suleyman ibn-Abus mot Kalifatet Cordoba, som sende sonen sin Hakan for å stoppe det. Tidleg på 1100-talet vart byen erobra av Alfonso I av Castilla, og vart absorbert kongedømet León i 1134. På grunn av den strategiske plasseringa på grensa til kongedøma Castilla, Aragon, Navarra og León, vart Soria i mellomalderen senter for fleire konfliktar mellom dei. Alfonso VIII av Castilla gav som løn for støtta til byen fleire privilegium som dei fekk halde fram til moderne tider. I 1195 vart byen storma av Sancho VII av Navarra, men vart seinare gjenerobra og utvikla seg seinare stort.

Soria vart langt mindre viktig etter at Aragon og Castilla vart samla til eit kongedøme i 1479, og særleg etter eit påbod mot jødane i 1492. Under den spanske arvefølgjekrigen, tidleg på 1700-talet, gjekk Soria inn på Filip V si side. I 1808 vart byen erobra og sett i brann av franske troppar. 

Den økonomiske og sosiale krisa i Spania tidleg på 1900-talet og den spanske borgarkrigen med diktaturet til Francisco Franco som følgde, hadde negative innverknader på Soria og området rundt, som vart avfolka på grunn av stor fråflytting.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Soria» frå Wikipedia på engelsk, den 2. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Bjørn Grimnes** (fødd 24. september 1950) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Kongsberg Idrettsforening. Han deltok i spydkast, ei øving han i perioden 1972-78 vann tre NM-gull i. Hans fremste internasjonale resultat var femteplassen i dei olympiske sommarleikane 1972.

Aktiv
-----

Grimnes var i noregstoppen allereie i 1970-essongen, med 77,42 meter var han nummer to på årsstatistikken og tok òg sølv under friidretts-NM. Året etter forbetra han den personlege rekorden til 78,62 m.

Gjennom 1972-sesongen hadde han stor framgang. Under Bislett-leikane kasta han heile 84,70 m og vann føre ein så dyktig spydkastar som Miklós Németh frå Ungarn som oppnådde 84,06 m. Einast Terje Pedersen og Egil Danielsen av norske spydkastarar hadde då betre personbeste enn Grimnes. Grimnes deltok så i september 1972 i sommar-OL i München, der han kvalifiserte seg til spydfinalen som tolvte- og sistemann. I finalen heva han prestasjonane og kom på femteplass etter eit lengstekast på 83,08 meter, mindre enn halvannan meter bak bronsemedaljøren. Gull- og sølvvinnarane Klaus Wolfermann og Jānis Lūsis var i ei klasse for seg med høvesvis 90,48 m og 90,46 m.

Grimnes vart noregsmeister i spydkast i 1972, 1973 og 1978. Han pynta på den personlege rekorden då han nådde 84,90 m i 1973. I 1976 vart han nummer fjorten i dei olympiske leikane i Montreal.

Han sette personleg rekord i juni 1978 i med 88,32 m.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1970: Sølv – 73,74 m, bakom Arve Olsson (78,02 m)
* 1971: Bronse – 75,22 m
* 1972: Gull – 84,70 m, framom Jan Pedersen (73,72 m)
* 1973: Gull – 75 ,90 m, framom Harald Lorentzen (75,74 m)
* 1977: Bronse – 72,24 m
* 1978: Gull – 82,70 m, framom Terje Thorslund (79,14 m)
* 1979: Bronse – 77,52 m
* 1980: Bronse – 79,80 m

Kjelder
-------

* friidrett.no
Koordinatar: 46°52′42.5″N 9°16′48.5″E﻿

**Fil de Cassons** er eit fjell i Glarus-Alpane, i nærleiken av Flims i kantonen Graubünden i Sveits.

Sørsida vert kalla «Flimserstein» og ligg oppfor Flims. På vestsida av fjellet ligg det største synlege steinraset i verda, Flims-raset. 

Den enklaste måten å kome seg opp til Fil de Cassons er med ein svevebane frå Flims og oppå ryggen. Glarus-forkastinga, ein verdsarvstad, kryssar fjellet. 

Fil de Cassons er ofte utan snø om vinteren sidan han er ein rygg. Det høgaste punktet er til høgre.
Fil de Cassons, den breie ryggen til høgre. Frå venstre er fjella Piz Dolf, Piz Segnas og sju toppar av Tschingelhörner lengst til venstre
Glarus-forkastinga ved Piz Dolf (høgre) og Piz Segnes sett frå Fil de Cassons

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fil de Cassons» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* moh en/travel/getting\_around/cable-jernbanes/cassons-experiencing-nature.html Cassons – experiencing Nature myswitzerland.com
**Fri – foreningen for kjønns- og seksualitetsmangfold**, tidlegare *LLH - Landsforeningen for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner*, er ei norsk foreining som jobbar for eit samfunn der alle ope kan leve ut identiteten sin, kjærleiken sin, seksualiteten sin og kjønnsuttrykka sine basert på likeverd og samtykke. Namnebytet fann stad på landsmøtet 3. april 2016. Foreininga har røter i Det norske forbundet av 1948 (forkorta DNF 48).

Organisering
------------

Fri har lokale lag over heile landet leida av lokale syre. Foreininga har mange aktivitetsgrupper; dei fleste er organisert under Fri Oslo og Akershus. Fri har også ein ungdomsorganiasjon Skeiv ungdom. Fri har eit Landsstyre sett saman av leiarane frå lokallaga, og eit Sentralstyre med styremedlemer som vert valde av det høgaste organet Landsmøtet. Fri har nokre tilsette sentralt; resten jobbar på frivillig basis. Ingvild Endestad vart vald til ny leiar i Fri på Landsmøtet i 2016.

Historie
--------

20. mai 1950 vart det halde konstitueringsmøte i Oslo for den første norske foreininga for homofile - ein underavdeling av det danske *Forbundet af 1948*. I 1953 skifta organisasjonen namn til *Det norske forbundet av 1948 (DNF 48)*. Homofili var på denne tida straffbart i Noreg (Straffeloven § 213, 1902-1972) og dessutan ein psykiatrisk diagnose (WHO Diagnose 302 II: Seksuelt avvik - mental forstyrrelse). Det tok 15 år frå organisasjonen vart starta til nokon ope representerte han; Kim Friele var frå 1965 open om den seksuelle legninga si, og ho var redaktør for 'OSS', det første tidsskriftet til foreininga. Ho tok over som leidar av DNF i 1968, og vart i 1971 generalsekretær i DNF, ein posisjon ho hadde frem til 1989. I 1976 vart DNF 48 splitta, og ein fraksjon oppretta *Fellesrådet for homofile organisasjonar*. Desse to organisasjonane vart samla på ny då *LLH* vart oppretta 29. november 1992. På Landsmøtet i juni 2008 endra organisasjonen namn frå *Landsforeningen for lesbisk og homofil frigjøring* til det som tidlegare hadde vore forkortinga, nemleg *LLH - Landsforeningen for lesbiske, homofile, bifile og transpersoner*. Ein ynskte også å inkludere fleire kategoriar som til dømes interkjønna og aseksuelle. Etter fleire års diskusjon kom ein på Landsmøtet i april 2016 fram til det nye namnet *Fri – foreningen for kjønns- og seksualitetsmangfold*.

### Leiarar i LLH

* 1992–1998 Gro Lindstad
* 1998–2002 Knut Sverre Bjørndalen Røang
* 2002–2004 Tore Holte Follestad
* 2004–2008 Jon Reidar Øyan
* 2008–2011 Karen Pinholt
* 2011–2016 Bård Nylund
* Frå 2016 Ingvild Endestad - den første leiaren etter at foreininga tok namnet *Fri*

Kjelder
-------

1. ↑  Ny leder og nytt navn Arkivert 2016-04-16 ved Wayback Machine.. Besøkt 4. april 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Foreningen FRI
* Det Norske Forbundet av 1948 hjå Store norske leksikon
* Homobevegelsen i Noreg hjå Store norske leksikon
**Fiksjon** (frå latin *ficti, fictin*, som tyder 'innbilning, funne på') vert ofte nytta innanfor litteratur der det tyder den litteraturen som er oppdikta, altså skjønnlitteratur, i motsetning til fag- og dokumentarlitteratur.

Fiksjon kan tyde fylgjande:

* Ei oppdikta forteljing eller eit litterært verk med eit oppdikta innhald og ikkje basert på fakta.
* Ei løgn, oppdikta (jamfør «løgn og forbanna dikt»)
* I jus; noko som er usant, men presentert som sant av forteljaren.

Fiktive personar
----------------

Skjønnlitteratur kan omhandle verkelege personar, medan ein oppdikta person då er ein fiktiv person. Nokre fiktive personar vert oppfatta som om dei er faktiske og reelle personar når enten detaljane i skildringane blir omfattande nok til at lesaren er i tvil. Slike personar er for eksempel:

* Sherlock Holmes, skjønnlitterær figur i Arthur Conan Doyle sine bøker.
* Morgan Kane, skjønnlitterær figur i Louis Masterson sine (Kjell Hallbing) bøker.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
Kart over Indre London
**Indre London** (engelsk **Inner London**) er ei nemning på dei tolv bydelane i Stor-London som tradisjonelt har utgjort London by. Fram til 1965 utgjorde området grevskapet London. Unntaket er North Woolwhich, som blei overført til Newham og dermed høyrer til ytre London. Omgrepet blir òg brukt i ein meir avgrensa og uformell forstand om eit mindre område i indre bykjerne, og då gjerne i samband med omtale av storbyproblem. 

Bydelane som blir rekna med er: Camden, Greenwich, Hackney, Hammersmith and Fulham, Islington, Kensington and Chelsea, Lambeth, Lewisham, Southwark, Tower Hamlets, Wandsworth og Westminster. City of London blir ikkje administrert som ein del av Stor-London, men i enkelte samanhengar blir òg denne sjølvstendige byen rekna med, då visse tenester blir utført i samarbeid.

Newham har søkt om å bli omdefinert frå ytre til indre London. Årsaka til dette er at det blir gitt spesielle statlege overføringar til bydelane i indre London for å takle storbyproblem, og bydelsrådet i Newham meiner at bydelen slit like mykje med desse problema som dei i indre London.

Kart over Indre London til statistikkbruk
I enkelte samanhengar, spesielt i forhold til folketalstatistikk, blir ein annan definisjon der Haringey og Newham er inkludert brukt, medan Greenwich blir rekna som ein del av ytre London.
**Ids Hylke Postma** (fødd 28. desember 1973) er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Deersum. Han vart både europameister og verdsmeister i 1997, og verdsmeister og olympisk gullvinnar i 1998. I tida 1996-2000 vann han tre gullmedaljar i VM i enkeltløp, to på 1500 meter og ei 5000 m.

Postma kom på andreplass i firkamp-VM 1994, Johann Olav Koss vann meisterskapen. To år seinare vart han andremann både i EM i Heerenveen og firkamp-VM i Inzell, før han tok VM-gull på 5000 m under VM i enkeltløp på Hamar, 0,11 sekund framfor Keiji Shirahata frå Japan.

I 1997 triumferte Postma både i EM i Heerenveen og i firkamp-VM i Nagano. Under vinterleikane 1998 i Nagano vart han olympisk meister på 1000 meter og tok sølvmedaljen på 1500 meter, like bak norske Ådne Søndrål. På tampen av OL-sesongen forsvarte han VM-tittelen i heimlege Heerenveen. Både i 1999 0g 2000 sikra han seg gullmedaljen på 1500 m i enkeltløps-VM. 

Postma vart nummer to både i firkamp-VM 2000 og 2001, bak landsmennene høvesvis Gianni Romme og Rintje Ritsma. I 2001 kom han elles på tredjeplass i EM, same plasseringa fekk han i firkamp-VM 2003.

Postma sette to verdsrekordar, begge i OL-sesongen 1997/98. Den 29. november 1997 fekk han notert 1.49,81 på 1500 m i Berlin, og i mars 1998 vart han verdsmeister med rekordpoeng i firkampen.

Ids Postma er sidan 2009 gift med den tyske skeiseløparen Anni Friesinger.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ids Postma» frå Wikipedia på nederlandsk, den 6. november 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ids Postma» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 65°20′S 62°15′W﻿

**Cranebreen** er ein smal isbre som flyt 50 km aust-nordaustover gjennom ein djup dal og ut i Exasperationfjorden, på austkysten av Den antarktiske halvøya. Sir Hubert Wilkins fotografert breen frå lufta i 1928 and gave han namnet «Crane Channel», etter C.K. Crane frå Los Angeles, og rapporterte om at det såg ut til å vere ein kanal som skar over halvøya frå aust til vest. Namnet vart endra til «Cranefjorden» etter utforskinga langs vestkysten av halvøya i 1936 av British Graham Land Expedition, som synte at det ikkje gjekk nokon kanal frå austkysten slik Wilkins hadde trudd. Samanlikningar med bileta til Wilkins av denne breen, med dei som ein tok i 1947 av Falklands Islands Dependencies Survey syner at Wilkins sin «Crane Channel» er denne breen, sjølv om han ligg kring 120 km nordaust for posisjonen Wilkins opphavleg rapporterte.

Cranebreen flyt no tre gonger så raskt etter at Larsen B-isen kollapsa i 2002 då isbrem støtta opp om Cranebreen.

Sjå òg
------

* isbrear i Antarktis
* Isstraumar i Antarktis

Kjelder
-------

1. ↑  
«Cranebreen». *Geographic Names Information System*. US Geological Survey. Henta 22. november 2012.
2. ↑  
doi:10.1029/2004GL020697

Bakgrunnsstoff
--------------

* Retreat of Cranebreen at NASA Earth Observatory

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Cranebreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |