recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kapilar** (tamil கபிலர்) var ein tamilsk diktar frå den klassiske tida i Tamil Nadu. Medan han levde var han rekna som den kunnigaste diktaren i dei tamiltalande landa.

Liv
---

Lite er kjend om Kapilar sitt liv. Han var ikkje bunden til éin konge, som mange skaldar i tida hans var, men vandra mellom ulike kongedøme. Han var ofte hjå Vel Pari, velirhøvdingen for fyrstedømet Parampu, som han skildrar i dikta sine som ein god ven. Han spelte ei viktig rolle i forsvaret av Parampu i krigen mot dei sameina hærane frå Chola-, Chera-, og Pandiya-riket. Tamilske legender seier at Kapilar lærte fuglane og smådyra opp til å henta riskorn frå åkrar i nærområdet, noko som lét Parampu overleva omleiringa i tre år. 

Omleiringa slutta med drapet på Pari og nederlag for Parampu etter at nokre soldatar sveik landet sitt. Kapilar sine siste dikt i *Purananuru* skildrar korleis han tok Pari sine døtrer til fleire kongar for å finna makar til dei. Men kvar herskar nekta å gifta seg med dei, fordi dei reddast dei tre storkongane som hadde kjempa mot Pari. Kapilar spådde at rika deira ville verta til inkjes for vanvyrdnaden dei hadde vist han. Han gav døtrene til Pari i varetekt til nokre brahminar og drog til skogs. Overskrifta til det siste diktet han skreiv fortel at han døydde ved å svelta seg i hel etter vadakkirutthal-riten.

Dikt
----

Mange av Kapilar sine dikt har overlevd i Ettutokai, åtte tradisjonelle samlingar av klassiske tamilske dikt. I tillegg har *Kurinchippattu*, ein lengre song, og *Inna narpathu*, ei samling av korte dikt som skildrar førti sorgbringande ting, også overlevd. 

Det var sagt at Kapilar hadde ei særleg evne til å laga dikt på ståande fot med intrikat bruk av metaforar for å vekkja sterke kjensler. Dette diktet, som han kvede medan han forlét Parampu etter drapet på Pari, er eit døme:

*Om den svarte vandrestjerna vart til røyk*
*og eldkuler kom til syne*
*og sylvvandrestjerna viste seg*
*i dei sørlege himlane*
*var fortsatt åkrane fulle av korn*
*og buskane av blomar*
*og vidaugde ville kyr*
*beitte på godt gras*
*med kalvar*
*ved sida av bygdehusa*
*og landet kjende aldri tørke*
*fordi dei gode rådde der*
*men det ligg aude no, det gode landet*
*der sjasminblomar med grøne lauvblad*
*voks som tennene til ein ung villkatt*
*då faren til ungmøyane*
*med vene armringar*
*rådde der.*
-- Purananuru 117
Dikta som Kapilar skreiv på vanleg måte var kjende for ein delikat bruk av naturmetaforane som var kjernen i den klassiske tamilske diktingstradisjonen, noko dette diktet viser:

**Det venninna hennar sa:**
*Det er sant*
*at ei kjensle så sterk*
*må falma*
*men, å, mann frå fjella*
*der, etter torande regn,*
*små fossar sildrar*
*søte og mjuke*
*Svinn godhugen heilt*
*når elskhugen døyr?*
-- Kuruntokai 42
Metaforen av det torande ljodet av ein storm og det mjuke ljodet av småfossane som følgjar etter ein slik storm i det tamilske fjellandet er brukt her for å skildra korleis kjærleik utviklar seg. Sjølv om dei sterk, torande kjenslene kan ikkje vera i æve, kjem det likevel søte, mjuke kjensler i staden for dei.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Den kaspiske flotiljen** (russisk Каспийская флотилия, *Kaspijskaja flotilja*) er den eldste russiske militære flotiljen, stasjonert i Kaspihavet. Han fekk Ordenen av den raude fanen i 1945.

Den kaspiske flotiljen vart oppretta i november 1722 i Astrakhan etter ordre frå Peter den store. Han vart leia av admiral Fjodor Apraksin og deltok i den russisk-persiske krigen 1722–1723 og Den russisk-persiske krigen 1804-1813, og assisterte den russisk armeen i erobringa av Derbent og Baku under Den persiske ekspedisjonen 1796. Etter Gulistan-traktaten i 1813 vart flotiljen den einaste attverande i Kaspihavet. Baku vart den viktigaste basen i 1867.

Flotiljen deltok aktivt i den russiske revolusjonen for den raude armeen. Under den andre verdskrigen 1941-1945 sikra flotiljen viktige skipsruter for soldatar, militært utstyr og forskjellig last, særleg under slaget ved Stalingrad og slaget om Kaukasus.

Av kystforsvarsstyrkar og marineinfanteri er desse nemnde:

* 727. sjølvstendige marineinfanteribataljon forlagt i Astrakhan
* 414. sjølvstendige marineinfanteribataljon forlagt i Kaspijsk
* 46. sjølvstendige kystforsvarsmissilbataljon forlagt i Kaspijsk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Caspian Flotilla» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2013.*



  



1. ↑
**Felden** er eit 1272 meter over havet høgt fjell i Volda kommune på Sunnmøre. Fjellet ligg mellom Dalsfjorden i vest og Bjørkedalen i aust. Toppen ligg på ei ganske stor flate. Mot sør er høge flog, frå aust og vest er det godt framkomeleg.

På toppflata har det vore reist eit lite steinhus. I 1823 gav Jakob Persson Bjørkedal ei utgreiing om Felden til bispen i Bergen, Jacob Neumann. Bjørkedal og fleire andre voldingar føretok det året ein tur til topps på Felden. Han fortel at det oppmura steinhuset har vore seks alner langt og fire alner breitt, og har vore tekt av steinheller. Bjørkedal antok at steinhuset kan ha vore eit "Bedehus, hvor man i hedenske Tider tilbad sine Guder og Gudinder, hvilken Formodning ligesom stadfestes ved givne Navne paa de nærmeste staaende Klippetopper. Øst for Felden staar Freiahornet, og i sydøst staar Store- og Lille Toren". Han fortel at tre voldingar besteig Felden bortimot 80 år tidlegare, altså omkring 1745. Den gongen hadde huset stått, men taket hadde falle ned. Desse tre karane, Pål Hesteflot, Rasmus Rangsæter og Ola Sollid undersøkte staden. Dei fann "eendel Folkehaar og Negler, hvorved de betoges af Frygt" og forlet deretter staden omgåande. Bjørkedal fortel at sidan gjekk ingen til topps før enn i 1817. Nokre unggutar gjekk då opp, og "rev meget av Huusets Steene".

Christopher Andreas Holmboe, professor i austerlandske språk, støtta Bjørkedal sine vurderingar i eit foredrag halde i Kristiania i 1870. Han viser til at både buddhistar, hinduar, mongolar og arabarar i tidlegare tider tok vare på hår og neglar. Også Holmboe ser på fjellnamna, og antek at Felden i si tid har vore helga til guden Odin. Og "Asalæren byder til at klippe Neglene paa Liig for at forhale Forfærdigelsen af Skibet Naglefar der gjøres af døde Mænds Negler. Naar det nemlig blev færdigt skulde Verden forgaae".

Kjelder
-------

* *Dalsfjord*. Volda, 1967.
Grava til Trygve Bull på Vestre gravlund i Oslo
**Trygve Friis Bull** (13. august 1905–16. mars 1999) var ein norsk historikar, filolog og sosialistisk politikar frå Oslo. Han deltok i Mot Dag-gruppa. Under andre verdskrigen sat han i tysk fangenskap. Frå 1950-talet var han aktiv i norsk språkdebatt, der han stod på samnorsken si side, og var medlem av Språknemnda frå starten i 1952. Han møtte som fast stortingsrepresentant 1958-1964 og som vararepresentant 1964-1969 for Arbeidarpartiet. Han var ein engasjert EF-motstandar, og etter EF-avrøystinga valde han å gå ut av Arbeidarpartiet til fordel for Sosialistisk Valforbund, seinare Sosialistisk Venstreparti, der han var medlem av hovudstyret i perioden 1973-1975.

Kjelder
-------


* «Trygve Bull». Stortinget.no.

* Trygve Bull i Norsk biografisk leksikon

* *Denne artikkelen bygger på «Trygve Bull» frå Wikipedia på bokmål, den 14. april 2006, revisjon 738435*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Fife** (låglandsskotsk *Cooncil o Fife*, skotsk-gælisk *Siorrachd Fìobha*) er ein region i Skottland, som ligg mellom Firth of Tay og Firth of Forth. Dei indre områda grensar til Perth and Kinross og Clackmannanshire. Han var opphavleg eit av kongedøma til piktarane, kalla *Fib*, og vert ofte framleis omtalt som *Kongedømet Fife* i Skottland. 

Det er eit statthaldarskap og var eit grevskap fram til 1975. Det vert stundom kalla *Fifeshire* i eldre dokument og kart teikna av engelske kartografar og forfattarar. Ein person frå Fife vert kalla ein *fifer*.

Fife var ein region delt inn i tre distrikt, Dunfermline, Kirkcaldy og North-East Fife. Sidan 1996 har distriktsstyra vorte avskaffa og overtatt av eit sameint regionsråd. 

Fife er den tredje største regionen i Skottland ut frå folketal. Det har kring 360 000 innbyggjarar, og ein tredjedel av desse bur i dei tre største byane Dunfermline, Kirkcaldy og Glenrothes. Kirkcaldy er den største byen i Fife med rundt 50 000 innbyggjarar. 

Den historiske byen St. Andrews ligg på austkysten av Fife. Han er kjend for eit av dei eldste universiteta i Europa og som opphavsstaden for golf.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fife Direct
* Fife Today Arkivert 2008-05-16 ved Wayback Machine.
* Turistside
* The Fife Post
* Fife Coastal Path
* Fife Community Portal

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fife» frå Wikipedia på engelsk, den 14. desember 2009.*


| * v
* d
* e
Regionar i Skottland |
| --- |
| Skottlands flagg | 
* Aberdeen
* Aberdeenshire
* Angus
* Argyll and Bute
* Clackmannanshire
* Dumfries and Galloway
* Dundee
* East Ayrshire
* East Dunbartonshire
* East Lothian
* East Renfrewshire
* Edinburgh
* Falkirk
* Fife
* Glasgow
* Highland
* Inverclyde
* Midlothian
* Moray
* North Ayrshire
* North Lanarkshire
* Orkney
* Perth and Kinross
* Renfrewshire
* Scottish Borders
* Shetland
* South Ayrshire
* South Lanarkshire
* Stirling
* West Dunbartonshire
* West Lothian
* Ytre Hebridane (na h-Eileanan Siar)

 | Skottlands flagg |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| ***«Feker Libi»***  Song av Eden Alene |
|  |
| **Land** | Israel |
| **Språk** | Engelsk, hebraisk, arabisk, amharisk og kunstig språk |
| **Utgjeve** | 3. mars 2020 |
| **Sjanger** | Dancepop, afrobeat |
| **Lengd** | 03:04 |
| **Selskap** | Tedy Productions, AM Productions |
| Låtskrivar(ar) | Doron Medalie, Idan Raichel |
|

**«Feker Libi»** (amharisk skrift ፍቅር ልቤ) er ein israelsk song frå 2020 med songaren Eden Alene. Songen skulle ha vore det israelske bidraget i Eurovision Song Contest 2020 i Rotterdam i Nederland, men 18. mars 2020 avlyste EBU Eurovision Song Contest på grunn av koronaviruspandemien i Europa vinteren 2020. Songen vart utgjeven 3. mars 2020.

Eurovision Song Contest
-----------------------

«Feker Libi» skulle ha vore det israelske bidraget i Eurovision Song Contest 2020 etter at songaren Eden Alene vann *HaShir HaBa L'Eurovizion*, talenttevlinga som vel ut landet sitt bidrag til Eurovision Song Contest. 3. mars deltok Alene med fire songar i ein nasjonal finale på den israelske TV-kanalen Kan 11. Ein fagjury og tv-sjåarane kåra «Feker Libi» til vinnarsong. På grunn av koronavirusutbrotet i Europa vinteren 2020 såg EBU seg nøydd til å avlyse Eurovision Song Contest for å hindra spreiing av koronaviruset SARS-CoV-2 og den medfølgjande sjukdomen Covid-19. Songen fekk dimed aldri delteke i Eurovision Song Contest.

«Feker Libi» er skriven av Doron Medalie og Idan Raichel, og teksta er på fire språk. Tittelen er amharisk for 'elsklingen min', og artisten sjølv har jødiske etiopisk-fødde foreldre som innvandra til Israel under den jødiske masseinnvandringa frå Etiopia. Mesteparten av teksta er på engelsk, men delar av teksta er òg på amharisk, hebraisk, arabisk og eit oppdikta afrikansk-aktig språk.

Låtskrivaren Doron Medalie har skrive fleire israelske deltakerlåtar i Eurovision Song Contest, blant anna «Toy» som vann Eurovision Song Contest 2018 i Lisboa.

«Feker Libi» skulle ha delteke i den fyrste semifinalen av Eurovision Song Contest 2020. Semifinalen skulle ha vore arrangert i Rotterdam Ahoy i Nederland tysdag 12. mai 2020.

Kjelder
-------

1. ↑  Granger, Anthony (20. mars 2020). «Belgium: Hooverphonic Will Compete At Eurovision 2021» (på engelsk). Henta 20. mars 2020.
2. 1 2 3  «Eden Alene Songs for Israel in Eurovision 2020» (på engelsk). 27. februar 2020. Henta 3. mars 2020.
3. ↑  «‎Feker Libi by Eden» (på engelsk). Henta 3. mars 2020.
4. ↑  «Israel’s Eden Alene will sing 'Feker Libi' in Rotterdam». eurovision.tv. 3. mars 2020. Henta 3. mars 2020.
5. ↑  Svendsen, Maiken (18. mars 2020). «Eurovision Song Contest avlyst» (på norsk bokmål). Henta 20. mars 2020.
6. ↑  «Eden Alene». 4. februar 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Feker Libi» frå Wikipedia på bokmål, den 14. desember 2021.*
|  |
| --- |
| 
**Fastelavn*** Fastelavnssøndag
* Blåmåndag
* Feitetysdag

**Faste*** Oskeonsdag
 |

**Feitetysdag** eller **feittysdag** er tysdag føre oskeonsdag, og den siste dagen før fasta tek til. Som namnet seier, fell han alltid på ein tysdag. Dette er ikkje ein dag frå den kriste liturgien, men ein folkeleg festdag i oppkøyringa til den kristne fastetida. Det har vore tradisjon for å eta mykje feit mat på feitetysdagen for å vera best mogleg budd på fasteperioden, og for å tøma skapa for ingrediensar ein ikkje treng i fasta. Matskikkane har halde seg godt mange stader, endå det no er få som fastar etterpå.

Tidspunkt
---------

Datoen for feitetysdag varierer frå 3. februar til 9. mars ut frå når påska er. Feitetysdag fell på 21. februar i 2023, og på 13. februar i 2024.

Ulike namn og skikkar
---------------------

Fastelavensbolle
Feittysdagen er kjend under fleire namn. Eit av desse er *sjumålsdagen* fordi ein helst skulle eta sju måltid. Det vart brukt ein stav, *sjumålsstaven*, for å halda teljinga på måltida. Dagens siste måltid var gjerne eit stort smørbrød.

Eit anna namn er *kvitetysdag* fordi det ein åt, gjerne var kvitt, som egg, mjølk eller mjøl. Fastelavnsbollen er endå eit teikn på dette.

I Hardanger vart dagen kalla *grauttysdag* fordi ein åt rømmegraut. Fata vart jamleg oppfylte, og det vart sagt at skeia aldri måtte bli tørr.

I mange land er feitetysdagen kjend som *mardi gras* (fransk for ‘feitetysdag’) og er den siste dagen i karnevalet. Den mest kjende feitetysdagsfeiringa er karnevalet i Rio de Janeiro.

I engelsktalande land er dagen kjend som *Shrove Tuesday* (etter fortidsforma av *shrive*, som tyder *skrifte*), *Pancake Tuesday* eller *Pancake Day*. Dei to sistnemnde viser til skikken med å eta mange pannekaker av smør, egg og sukker ein skulle bruka opp føre fasta. Mange stader har ein tradisjonar der ein kappspring med pannekaker i panner i samband med feiringa av dagen.

Kjelder
-------

1. ↑  NRK Sogn og Fjordane: I dag er det feitetysdag
2. ↑  St. Olavs blogg Fetetirsdag
3. ↑  Store Norske Leksikon: fetetirsdag
4. ↑  St. Olavs blogg Fetetirsdag
5. ↑  Melitta Weiss Adamson, Francine Segan (2008). *Entertaining from Ancient Rome to the Super Bowl*. ABC-CLIO. «In Anglican countries, Mardis Gras is known as *Shrove Tuesday*-from *shrive* meaning "confess"-or *Pancake Day*-after the breakfast food that symbolizes one final hearty meal of eggs, butter, and sugar before the fast.»
6. ↑  BBC.co.uk: Shrove Tuesday, Lent.
Modell av forbrenningsmotoren Matteucci utvikla i samarbeid med Barsanti
**Felice Matteucci** (12. februar 1808–13. september 1887) var ein italiensk hydraulikkingeniør som er kjent for, saman med Eugenio Barsanti, å ha utvikla ein av dei fyrste motorane med indre forbrenning.

Matteucci var fødd i Lucca i Toscana i Italia. Han studerte hydraulikk og mekanikk i Paris og i Firenze. I 1851 råka han Barsanti som var oppteken av å laga ein motor med indre forbrenning. Matteucci fann ideane til Barsanti interessante og dei gjekk saman om å utvikla ein slik motor. Dei to ingeniørane tol til å utvikla ein motor med intern forbrenning og dette samarbeidet heldt fram heilt til Barsanti døydde i 1864. For soga om dette samarbeidet sjå atikkelen Barsanti og Matteucci. Matteucci klarte ikkje å halda fram drifta på eiga hand, så produksjonen vart lagt ned og Matteucci gjekk tilbake til den gamle jobben sin.

Sjå òg
------

* Eugenio Barsanti

Referansar
----------

1. ↑  *Barsanti e Matteucci*, Fondazione Barsanti e Matteucci. (vitja 17/4-2008)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ICCU

 |
**Kristofer Marius Hægstad** (15. juli 1850–21. november 1927) var ein norsk språkmann. Han var professor i norsk språk, med vekt på landsmål. Hægstad var fødd i Ålesund, men voks opp i Davik og i Bergen.

I 1898 vart Hægstad formann for ei nemnd som skulle finna fram til ei offisiell rettskriving for landsmål (nynorsk). Fleirtalet i nemnda ville gjennomføra ei radikal nyskaping, men Hægstad gjekk inn for små endringer av Ivar Aasen si skriftnorm. Departementet delte Hægstad sitt syn, og Hægstad-normalen vart med dette den fyrste offisielle rettskrivinga for landsmål.

Hægstad sat òg i fleire periodar på Stortinget for Venstre. Han vart òg den fyrste leiaren for Noregs Mållag, frå 1906 til 1909. 

Hægstad var far til målmannen og skulemannen Leiv Heggstad, og farfar til språkforskaren Kolbjørn Heggstad.

Hægstad døydde i Oslo.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Då nynorsken kom til universitetet – eit hundreårsminne av Kjell Venås
* Marius Hægstad: Norsk maallæra, 1905 www.sprakrad.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
| **Kaposvár** |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Kaposvár | Byvåpenet til Kaposvár |
| **Flagget til Kaposvár** | **Byvåpenet til Kaposvár** |

 |
| Plassering |
| 

Kaposvár is located in Ungarn

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Megye | Ungarn Ungarn  Sør-Transdanubia  Somogy |
| Først nemnd i | 1009 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  113,59 km² |
| Innbyggjarar  - By (2005)   - folketettleik | 67 954   598/km² |
| Koordinatar | 46°22′00″N 17°47′00″E﻿Koordinatar: 46°22′00″N 17°47′00″E﻿ |
| Høgd over havet | 82 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 7400 |
| Telefon-retningsnummer | 82 |
| **Heimeside:** www.kaposvar.hu |

**Kaposvár** (tysk *Kopisch, Ruppertsberg, Ruppertsburg*, kroatisk *Kapošvar, Kapuš(ar), Kapušvar*, tyrkisk *Kapoşvar*, serbisk *Kapošvar* eller Капошвар) er ein by i Ungarn, og hovudstad i fylket Somogy. Han ligg 186 km sørvest for Budapest ved elva Kapos.

Historie
--------

I følgje segna vart byen grunnlagd på sjå åsar. Området har vore busett dei siste sju tusen åra. Rundt år 400 fvt. var keltarar busett i området. 

Byen vart først som Kapos i dokument frå bispedømet Pécs i 1009. Den rektangulære motteborga vart rekonstruert som ei steinborg på 1400-talet. Borga vart øydelagd i 1702 etter ordre frå Leopold I av Det tysk-romerske riket.

Osmanarane erobra byen etter ei fem dagar lang omleiring i 1555. Han vart frigjort frå det osmanske styret i 1686.

I 1749 vart Kaposvár fylkeshovudstad. På 1800-talet utvikla byen seg kraftig sidan han låg ved jernbanen mellom Budapest og Zagreb. Kaposvár vart ein viktig industriby. 

I 1950 vart landsbyen Kaposszentjakab ein del av byen og i 1973 òg landsbyane Kaposfüred, Toponár og Töröcske.

I 1990 fekk Kaposvár, som ein by med meir enn 50 000 innbyggjarar, status som by med fylkesrettar. Sidan 1993 har han vore sete for ein biskop. Universitetet i Kaposvár vart grunnlagd i 2000.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kaposvár» frå Wikipedia på engelsk, den 28. september 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historia til byen Arkivert 2005-03-05 ved Wayback Machine.
* Luftfoto av Kaposvár

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 7°17′N 80°38′E﻿

Kandy is located in Sri Lanka
Kandy (Sri Lanka)

Utsyn over Kandy frå eit fjell i nærleiken **Kandy** (singalesisk මහ නුවර *mahā nuvara*, tamil கண்டி *kaṇṭi*) er hovudstaden for Central Province på Sri Lanka. Byen ligg om lag 500 moh. på Mahaweli-elva, på breidda av eit kunstig vatn bygd av Wickrama Rajasinha, den siste kongen for Kandy-riket. Byen har ein rik religiøs, kulturell og historisk arv, og har sidan 1988 vore på UNESCO si liste over verdsarv.

Historie
--------

Kandy vart grunnlagd i 1480 som «Senkadagalapura», eit namn med usikker tyding. Byen vart hovudstaden for det opplandske singalesiske kongedømet, ofte kalla «Kandy-riket». Kandy-riket vart verande sjølvstendig lenge etter dei andre delane av Sri Lanka kom under ulike europeiske kolonimakter, og vart dimed eit stort senter for singalesisk og buddhistisk kultur og lære. Byen kom under den britiske kolonimakta i 1815 etter at den singalesiske adelen reiste seg mot den siste kongen, som var ein tamil av sør-indisk opphav, og gav landet over til det britiske imperiet.

Byen i dag
----------

På grunn av si fortid som ei stormakt har Kandy ein rik kulturarv. Det finst fleire gamle tempel og bygningar i Kandy, og byen held på mange gamle tradisjonar. Den best kjende bygningen er Dalada Maligava, «tanntempelet», som var bygd mellom 1687–1707 og 1747–82, og inneheld ei av Buddha sine tenner. Knytt til tanntempelet er Esala Perahera, ei stor feiring som varer i ti dagar, og truleg er den største buddhistiske feiringa i verda. Den viktigaste delen av feiringa er eit svært opptog, med elefantar, prestar, musikarar, dansarar og trommeslagar, som ber ilåtet tanna til Buddha ligg i rundt byen. 

Byen er eit senter for utdanning av di at Peradeniya University, som er rekna som det beste universitetet på Sri Lanka, ligg nær byen. Størsteparten av teen som vert dyrka på Sri Lanka kjem frå området rundt Kandy. Fjella rundt byen er ei viktig kjelde for kalkstein. Det kjem òg fleire pilegrimar og meir sekulære turistar til Kandy kvart år.

Namna
-----

Namnet «Kandy» kjem frå eit singalesisk ord som tyder «fjell», og har sitt opphav i ei portugisisk forkorting av *Kanda Uda Rata* «riket oppå fjella» eller *Kanda Uda Pas Rata* «dei fem landa på fjella», som var dei gamle singalesiske namna for heile området. På singalesisk er det vanlegast å kalla byen for *maha nuvara*, som tyder «storby» eller «hovudstad».

Kjelder
-------


* **Kandy** i Encyclopædia Britannica (2007 utgåve).

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kandy**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Mattis Hætta**, kjend som **Simona Máhtte** på nordsamisk, (15. mars 1959–9. november 2022) var ein samisk songar, joikar og skodespelar. Han var aktiv under demonstrasjonane mot Alta-utbyggingen i 1979 og vart landskjend då han vann Melodi Grand Prix 1980 saman med Sverre Kjelsberg og songen «Sámiid ædnan». Songen vart nummer 16 av 19 i den internasjonale finalen same året.

Han var utdanna lærar ved Alta lærerhøgskole frå 1983 til 1986, og var aktiv i kulturlivet i Kautokeino. Hætta hadde og engasjement innan pantomime og joik ved Lule Stassteater i Luleå.

Som skodespelar jobba Hætta mellom anna med Beaivváš Sámi Našunálateáhter og i tv-serien *Hjerterått* i 2013.

Utgjevingar
-----------

* *Sámiid ædnan/Detsikavise* (MAI EP, 1980)
* *Låla* (MAI LP, 1981)
* *Samefolkets land* med Ole Ivars frå albumet *På cruise og tvers*

Kjelder
-------

1. ↑  Pedersen, Bernt Erik (2. mai 2014). «En joik tar aldri slutt». *Dagsavisen* (på norsk). Henta 1. august 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Mattis Hætta» frå Wikipedia på bokmål, den 10. november 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 32°13′0.84″N 34°49′28.55″E﻿

**Shefayim** (hebraisk skrift שְׁפָיִים, tyder 'Snaue høgder') er ein kibbutz sentralt i Israel 4 km nord for Herzliya langs middelhavskysten. Shefayim høyrer til Hof HaSharon regionale kommune. I 2009 hadde han 700 innbyggjarar.

Historie
--------

Kibbutz Shefayim vart grunnlagd i 1931 av immigrantar frå Polen. Namnet er teke frå Jesaja 41:18: «Eg opnar elvar på snaue høgder.» Under Palestinamandatet var Shefayim base for hemmeleg innvandring. Under den arabisk-israelske krigen i 1948 tok han i mot flyktningar frå kibbutzen Beit HaArava.

Tidleg i 1970-åra grunnla kibbutzen Polycad, ein plastfabrikk. Tidleg i 1980-åra vart Shafit bioteknologiverk oppretta. I midten av 1990-åra kjøpte dei Zirei Israel-fabrikken, som vart ein leiar innan israelsk bomullsindustri.

Kibbutz Shefayim er ein av dei rikaste medlemmane i kibbutzrørsla og var ein av få kibbutzar som ikkje trengde hamna i pengenaud og trong hjelp frå staten og bankane under nedgangstida i 1980-åra. Den største inntektskjelda til kibbutzen er Hutzot Shefayim, eit kjøpesenter. Andre inntektskjelder er eit hotell- og konferansesenter, og ein vasspark.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shefayim» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Shefayim
2. ↑  *kibbutz Shefayim history*, arkivert frå originalen 24. september 2015, henta 3. september 2015
3. ↑  The ideology is dead. Long live the deal, Haaretz

Bakgrunnsstoff
--------------

* Official Website Arkivert 2015-09-24 ved Wayback Machine.
* Shefayim water park Arkivert 2015-11-17 ved Wayback Machine. (he)
* Hotel Shefayim Arkivert 2006-02-07 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Hof HaSharon regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Ga'ash**·** Glil Yam**·** Shefayim**·** Tel Yitzhak**·** Yakum |
| Moshavar | Batzra**·** Beit Yehoshua**·** Bnei Zion**·** Kfar Netter**·** Rishpon**·** Udim |
| Andre landsbyar | Arsuf**·** Harutzim**·** Neve Hadassah |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
1. klasse
**Kvitstjerneordenen** (estisk: *Valgetähe teenetemärk*) er ein estisk orden. Han vart innstifta 7. oktober 1936 til minne om fridomskampen til det estiske folket. Ordenen vert tildelt estiske statsborgarar for innsats i statleg eller kommunal teneste og til utlendingar for fortenester av Estland. *Kvitstjerneordenen* er rangert som nummer fire av ordenane i Estland, etter *Terra Mariana-ordenen*, men før *Ørnekrossordenen*. Ordenen vart ikkje tildelt nokon i åra då Estland var innlemma i Sovjetunionen. Tildelinga vart gjenoppteken i 1995, etter at Estland på nytt hadde vorte sjølvstendig. Ordenen vart sist revidert ved lov i 2007. Presidenten er stormeister for *Kvitstjerneordenen*.

Inndeling
---------

*Kvitstjerneordenen* har ein øvste klasse og fem ordinære klassar, desse er kjede og 1.-5. klasse. *Riksvåpenordenen* har same struktur. Til *Kvitsjerneordenen* høyrer det også ein medalje.

Insignium
---------

Ordensteiknet for *Kvitstjerneordenen* er ei kvitemaljert sekstagga stjerne av gull. Mellom krossarmane er det plassert enkle strålar i gull. I midten av stjerna er det ei sekstagga stjerne i kvit emalje på gull. Baksida har innskrifta «7. X 1936». Ordensteikna for dei ulike klassane er identiske i alt unntatt storleiken. Ordensstjerna er i gull eller sølv, har seks taggar og det er ei sekstagga stjerne på. I midten har ordensstjerna det estiske riksvåpenet. Ordensbandet er raudt.

Tildeling
---------

Tildeling av ordenen skjer ved presidenten. Kjedet av *Kvitstjerneordenen* er i perioden 1995 til 2008 tildelt 8 personar. 1. klasse er i den same perioden tildelt 81 personar, 2. klasse 110, 3. klasse 335, 4. klasse 923 og 5. klasse 926 personar. Overrekkingar av ordenen skjer vanlegvis på den estiske sjølvstendedagen 24. februar, men kan i særskilde tilfelle også gjerast på andre datoar.

Bakgrunnsstoff
--------------

### Nettsider

* Order of the White Star, Estlands president.
* Decorations Act, Passed 19 December 2007, Estlands president.
* Statistika teenetemärkide andmisest Eestis, Riigikantselei.

### Litteratur

* «Estonia» i Guy Stair Sainty og Rafal Heydel-Mankoo: *World Orders of Knighthood and Merit*, andre bind, Buckingham: Burke's Peerage, 2006, s. 1102–1106.
**Mark Dennis González Hoffmann** (fødd 10. juli 1984) er ein chilensk fotballspelar som har spela for russiske CSKA Moskva.

Karriere
--------

Mark González vart fødd i Sør-Afrika, men flytte med mor si til Chile som tiåring. Der starta han karrieren sin i Santiago-klubben Universidad Católica. Han spela etter kvart på fyrstelaget deira og heldt fram der til 2004, då han vart kjøpt opp av spanske Albacete. Eigentleg skulle han ha gått over til Liverpool FC på lån i 2005, men vart nekta arbeidsløyve av britiske styresmakter. Medan han venta på dette, vart han lånt bort til spanske Real Sociedad. I 2006 fekk han arbeidsløyve og gjekk over til Liverpool.

Allereie i mai 2007 hadde Gonzáles skrive under kontrakt med spanske Real Betis, og spela for dei fram til sommaren 2009, då han gjekk over til russiske CSKA Moskva, som han spelar for enno.

Gonzáles har spelt på det chilenske landslaget sidan 2003, og deltok i VM i fotball 2010 i Sør-Afrika. Her skåra han i ein kamp mot Sveits, men Chile vart slått ut i åttandedelsfinalen mot Brasil.

| * v
* d
* e
Chile sitt landslag – VM i fotball 2010 |
| --- |
| 
* 1 Bravo Lagkaptein
* 2 Fuentes
* 3 Ponce
* 4 Isla
* 5 Contreras
* 6 Carmona
* 7 Sánchez
* 8 Vidal
* 9 Suazo
* 10 Valdivia
* 11 González
* 12 Pinto
* 13 Estrada
* 14 Fernández
* 15 Beausejour
* 16 Orellana
* 17 Medel
* 18 Jara
* 19 Fierro
* 20 Millar
* 21 Tello
* 22 Paredes
* 23 Marín
* Landslagstrenar: Bielsa

 | Flagget til Chile |
|  |

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia om Gonzales.
Koordinatar: 67°22′S 59°46′E﻿

**Sheehan Islands** er ei gruppe småøyar som ligg at søraustsida av Islay i William Scoresby Archipelago. Dei vart oppdaga 18. februar 1931 av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) under Mawson. Han namngav ei av øyane Sheehan Nunatak etter sir Harry Sheehan, assisterande sekretær i Finansdepartementet, som var sekretær i Australian Antarctic Committee i BANZARE. BANZARE kartla feilaktig Sheehan Nunatak som ein terrengdetalj bak kystlinja. At det var ei øygruppe vart oppdaga av mannskapet på RSS «William Scoresby» under Discovery Investigations på 27. februar 1936. Øyane vart kartlagde av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen i januar og februar 1937.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Sheehan Islands» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Tungesnes fyrstasjon ligg ved grensa mellom Kvitsøyfjorden og Byfjorden
**Kvitsøyfjorden** er ein fjord i kommunane Kvitsøy, Rennesøy og Randaberg i Rogaland. Han er ein sidefjord til Boknafjorden mellom Kvitsøy i vest, Mosterøy i Rennesøy i aust og Randaberg i sør. 

Fjorden har to innløp, eit sørleg mellom øya Alstein og Kvitsøy, og eit nordleg mellom Fjøløy fyr og Kvitsøy. Det sørlege innløpet grensar til Håsteinsfjorden i sør. Det nordlege innløpet grensar til Skudenesfjorden, som er ein del av Boknafjorden. Sør for Mosterøy ligg to andre øyar, Sokn og Bru, der Rennfastsambandet langs E39 går over. Aust for desse øyane held Kvisøyfjorden fram som Hidlefjorden og Byfjorden.
Mellom Mosterøy og Sokn ligg Askjesundet, med Hidlefjorden på andre sida, og mellom Bru og Sokn går Soknasundet. Mellom Bru og Randaberg ligg Byfjorden, som held fram austover til Åmøyfjorden og sentrum av Stavanger. Frå innløpet frå Skudenesfjorden til innløpet til Byfjorden er Kvitsøyfjorden om lag 9 km lang. 

Frå Randaberg er det ferjesamband til Ystabøhamn på Kvitsøy over Kvitsøyfjorden.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Kart over Shebaa-gardane
**Shebaa-gardane** (arabisk مزارع شبعا, *Mazāri‘ Šib‘ā*; hebraisk חוות שבעא, *Havot Sheba‘a* eller הר דוב, *Har Dov*) er eit lite, omstridd landområde på grensa mellom Libanon og Syria og dei israelskokkuperte Golanhøgdene. Området er kring 11 km langt og 2,5 km breitt. 

Striden om kven som eig Shebaa-gardane kom delvis frå det mislukka styret til det franske mandatet, og seinare det libanesiske og syriske styret, som ikkje klarte å trekkje grensa mellom Libanon og Syria. Dokument frå 1920- og 1930-åra indikerer at innbyggjarane då betalte skatt til den libanesiske staten. Frå tidleg i 1950-åra til Israel okkuperte Golanhøgdene i seksdagarskrigen var det i røynda Syria som regjerte over området.

I 1981 vart Shebaa-gardane annektert av Israel som ein del av Golanhøgdene, noko det internasjonale samfunnet ikkje har godtatt. Regionen har opplevd mykje vald etter at Israel trekte seg ut av Libanon i mai 2000. Hizbollah hevda at tilbaketrekkinga ikkje var fullført fordi Shebaa var på libanesisk - ikkje syrisk - territorium. Etter å ha studert 81 forskjellige kart, konkluderte Dei sameinte nasjonane med at det ikkje var noko bevis for at det fråflytta jordbrukslandet var libanesisk. Libanon har likevel ikkje gjeve opp kravet om territoriet. I august 2008 sa presidenten i Libanon, Michel Suleiman: «Nedteljinga for å frigjere resten av landet vårt har starta. Og i dag stadfestar eg at me vil nytte alle tilgjengelege og lovlege metodar til å oppnå dette målet».

Sjå òg
------

* Den syriske okkupasjonen av Libanon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shebaa farms» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Kaufman, Asher (2004). «Understanding the Sheeba Farms dispute». *Palestine-Israel Journal* **11** (1). Henta 24. mars 2014.
2. ↑  Israeli views on Shebaa farms harden, BBC
3. ↑  Israel and Militants Trade Fire Across Lebanese Border, New York Times
4. ↑  Shebaa farms – nub of conflict
5. ↑  Har Dov withdrawal not on the table
6. ↑  Sana Abdallah (24. mars 2014). «Libanon to Release Statement on National Resistance, Hizbollah Weapons». Middle East Times. Arkivert frå originalen 6. oktober 2008. Henta 24. mars 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Shebaa-gardane**

Koordinatar: 33°17′N 35°42′E﻿
Andvare
**Andvare** (norrønt *Andvari*) var namnet på ein dverg i norrøn gudelære. Han vakta ein stor gullskatt som mellom anna inneheldt ein stor ring, *Andvarenaut* eller *Andvareringen*. Ringen hadde den eigenskapen at den som eigde han vart rik.

Soga om Andvare
---------------

Andvare levde i fossen *Andvarefoss*, og hadde ei evne til å skapa seg om til ein fisk. I fossen hadde dvergen skapnad av ei gjedde, og skaffa seg mat der. Då æsene Odin, Høne og Loke kom forbi fossen fekk Loke sjå ein oter. Loke tok livet av oteren. Seinare tok dei inn hjå Reidmar. Reidmar kjende att oteren som sin eigen son Oter (Otr). I vreide lét han dei to andre sønene sine, Regin og Fåvne, binda Odin og Høne. Han kravde at Loke skulle henta så mykje gull at han skulle kunne dekkja oterskinnet.

Loke tok då vegen til Ran som gav han eit fiskenett. Dette klarte han å fanga Andvare med. Loke tok gull frå Andvare og passa på å ta med den magiske ringen Andvarenaut. Andvare lyste då ei forbanning over ringen. Forbanninga gjorde at ringen vart til ulukke for den som eigde han. Eigarane fekk gjerne ein brå og valdeleg død. 
Då Reidmar fekk skatten av Loke førte dette til ein stor krangel mellom Reidmar og sønene som til slutt førte til at dei alle saman døydde.

Inspirasjon
-----------

I Wagner sin ringsyklus *Nibelung* er Andvare kjend som Alberich. Den sleipe skapningen Gollum i verka til Tolkien kan òg minna om Andvare.
Den kasakhstanske steppa tidleg på våren
**Den kasakhstanske steppa** eller **Den kirgiskske steppa** er eit vidstrekt område med opne grassletter nord i Kasakhstan og i delar av Russland. Ho strekkjer seg vest til Den pontisk-kaspiske steppa og aust til Emindalen og dannar ein del av Den eurasiatiske steppa.

Geografi
--------

Steppa strekkjer seg meir enn 2 200 km frå området aust for Den kaspiske senkinga og nord for Aralsjøen, heilt til Altajfjella. Ho er den største tørre steppa på jorda og dekkjer om lag 804 500 km². Den kasakhstanske steppa ligg sør for Uralfjella, som ofte vert rekna som grensa mellom Europa og Asia. Mykje av steppa vert rekna som anten halvørken eller ørken. Det turanske låglandet ligg i den sørvestlege delen av steppa, men høgda aukar generelt austover og nordover på steppa, med eit par unntak. 

Den pontisk-kaspiske steppa ligg vest i vest og nordvest. I nord og nordaust ligg Den kasakhstanske skogssteppa, ein økoregion med treklynger av furu på grasslettene som dannar ein overgang mellom Den kasakhstanske steppa og skogane i Sibir. I sør ligg økoregionane Den kasakhstanske halvørkenen og Det kaskhstanske høglandet. Koktsjetav-massivet nord i sentrale delar av Kasakhstan ligg som eit isolert området i Det kasakhstanske høglandet og stikk seg opp frå den omliggande steppa. 

### Klima

Regionen får om lag 200 til 400 mm regn i løpet av eit år med mest nedbør i dei nordlege områda av steppa. Middeltemperaturen i juli varierer frå 20 °C til 26 °C og i januar frå -12 °C til -18 °C. Klimaet kan samanliknast med den kanadiske prærien. Stundom kan særs kraftige vind feie over slettene.

Plante- og dyreliv
------------------

På grunn av lite nedbør er det særs få tre på steppa, som hovudsakleg består av grassletter og store sanddekte område. 

Av dyr som ein kan finne på steppa er saigaantilope, sibirsk rådyr, ulv, rev og grevling.

Folk
----

Dei vestlege områda av Den kasakhstanske steppa er særs tynt folkesett med mellom to og tre menneske per kvadratkilometer. Lenger aust på steppa aukar folketettleiken til mellom fire og sju menneske per kvadratkilometer. Kasakstanarane utgjer majoriteten av innbyggjarane i området. Russland leiger om lag 7 360 km² av sletta i dei sørlege områda av steppa for den eldste romhamna i verda, Kosmodrom Bajkonur.

Kjelder
-------

  

* *Denne artikkelen bygger på «Kazakh Steppe» frå Wikipedia på engelsk, den 15. januar 2008.*

Sjå òg
------

* Den vestsibiriske sletta

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den kasakhstanske steppa på National Geographic
* worldwildlife.org
* saudiaramcoworld.com
* surfbirds.com
* Kart over Den kasakhstanske sletta Arkivert 2010-05-30 ved Wayback Machine.
**Rauno Miettinen** (fødd 25. mai 1949) er ein finsk, tidlegare kombinertløpar frå Kuopio. Han vann sølvmedaljen i kombinert under OL 1972 i Sapporo, og i VM 1978 i Lahti. Dessutan har han eit VM-sølv frå lagtevlinga under ski-VM 1982. Miettinen er ein av fire utøvarar som har vunne fem kombinert-sigrar i Holmenkollen.

Aktiv
-----

Miettinen vart europameister i kombinert for juniorar både i 1968 og 1969. Han imponerte stort med ein andreplass i Lahti-spelen i 1968. Endå meir oppsikt vekte han i 1969, då han vann kombinertrennet i Holmenkollen med stor margin til olympiameisteren Franz Keller, som vart nummer to. Gjennom 1970-sesongen fekk han med seg tre fjerdeplassar; i ski-VM i Štrbské Pleso, i Lahti og i Holmenkollen.

Både i 1971 og 1972 vann Miettinen kombinert i Holmenkollen. I vinterleikane 1972 tok han sølvmedaljen, bakom Ulrich Wehling frå Aust-Tyskland. På heimebane i Lahti-spelen vart han i OL-året nummer tre, også her bakom austtyskarar; Karl-Heinz Luck og Hans Hartleb. Også i 1973 kom han på tredjeplass i Lahti, bak Hartleb og Wehling, men han revansjerte seg og sikra seg sin tredje siger på rad i Holmenkollen. Året etter kom han for tredje året på rad på tredjeplass i Lahti, og vart nummer seks i ski-VM i Falun.

I 1975 vart Miettinen nummer to i Holmenkollen, men var langt bak vinnaren, Ulrich Wehling. Under vinter-OL 1976 i Innsbruck hamna Miettinen på fjerdeplassen. Derimot sigra han same året i kombinertrenna i både Lahti og i Holmenkollen, begge stadene framom norske Tom Sandberg. Ingen av dei sterke austtyskarane deltok korkje staden. Det gjorde dei derimot sesongen etterpå, og viste Miettinen til andreplassen i begge tevlingane. Konrad Winkler vann i Lahti, Wehling i Holmenkollen.

Miettinen tok sølvmedaljen i kombinert i ski-VM 1978 i Lahti, der sigerspallen var den same som i kombinertrennet året før; Winkler verdsmeister, Miettinen sølv og Wehling bronse. I Holmenkollen sikra Miettinen i 1978 sin femte siger i Holmenkollen, medan han vart nummer tre i Svenska skidspelen i Falun. I 1979 kom han på tredjeplass i Lahti-spelen og på andreplass i Holmenkollen.

Miettinen vart nummer ti i kombinert i ski-VM 1982 i Oslo. I same meisterskapen var han med på Finlands lag som tok bronsemedaljen i den aller fyrste meisterskapstevlinga for nasjonslag. Same sesongen gjekk han heilt til topps i kombinertrennet i Lahti. Under OL 1984 i Sarajevo vart Miettinen nummer fire, nett som i VM 1970 og OL 1976. Nokre veker etter dei olympiske leikane vann han kombinertøvinga i Svenska Skidspelen i Falun, med den ferske olympiameisteren Tom Sandberg på andreplass. Midt i mars månad 1984 avslutta Miettinen si tid som aktiv kombinertløpar i Rovaniemi. Der vart verdsmeisterskapen for lag avvikla og Finlands tre utøvarar; Miettinen, Jukka Ylipulli og Jouko Karjalainen tok VM-sølvet.

Miettinen vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1972, saman med Magne Myrmo.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* 

* (en) Rauno Miettinen – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 31°19′N 037°22′E﻿

**Qurayyat** (òg skrive **Al Qurayyat** eller **Gurayat**, arabisk القريات) er ein by i Al Jawf-regionen nord i Saudi-Arabia. Han ligg 30 km frå grensa til Jordan. Qurayyat hadde 147 550 innbyggjarar i folketeljinga i 2010. Han er ein liten by med ein særs stor marknad. Qurayyat er kjend for oliven og salt.

Qurayyat har aleine 116 162 innbyggjarar, men med landsbyar kring byen er det samla folketalet opp under 150 000 innbyggjarar i følgje folketeljinga i 2010. 

Byen har ein innanriksflyplass (IATA: URY, ICAO: OEGT) kring 10 km frå sentrum. Han vart driven av Saudia med ruter til Riyadh og Jidda.

Al-Hadithah lasteplass
----------------------

Al-Hadithah lasteplass er den største og viktigaste lasteplassen på land i kongedømet og Midtausten og ligg vest i provinsen Qurayyat med samband til landa Jordan, Syria, Libanon og Tyrkia, i tillegg til at hajj- og umrah-pilegrimar frå Tyrkia, Russland og Tsjetsjenia og andre land kjem inn i Saudi-Arabia her.

Vêr
---

Klimatiløhva i provinsen Qurayyat er til ein viss grad påverka av Middelhavet. Det fell noko snø i fjellområda kring byen.

Byggverk
--------

Det står to høge, bardunerte radiomaster nær byen med høgder på 468 og 458 meter.

Turisme
-------

Dei viktigaste turistmåla i Al Qurayyat er Ka'af-borga. Ho ligg i landsbyen Ka'af og ligg i nærleiken av den arkeologiske staden Saidi-borga i nordvest.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Qurayyat, Saudi Arabia» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Saudi-Arabia: Al-Jouf: Alquryyat». Geohive.
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 3. september 2014, henta 14. mars 2016
**Ravensbourne** er ei sideelv til Themsen i det sørlege London, der ho renn gjennom bydelane Bromley, Greenwich og Lewisham. Ho er omkring 17,5 km lang, og tek opp vatn frå eit område frå 180 km².

Elva har utspringet sitt ved Caesar's Well i Keston, omkring tre kilometer sør for Bromley. Ho renn først nordover, og det første stykket går gjennom allmenningar, inkludert Hayes Common og Bromley Common. Ho når så utkanten av Bromley. Etter dette går ho tildels i underjordiske kanalar.

Ved Catford renn Pool inn i Ravensbourne, og litt seinare møter ho òg Quaggy og fleire mindre bekker. Det siste stykket blir påverka elva av tidvatn; denne delen blir òg kalla Deptford Creek. Ravensbourne renn inn i Themsen ved Greenwich Reach nordaust for Deptford.

I *Domesday Book* (1086) vart det notert elleve kornmøller langs elva. Dagbokforfattaren John Evelyn kjøpte i 1668 ei av møllene for å måle fargepigment.

17. juni 1479 stod slaget ved Deptford Bridge mellom korniske opprørarar og kongelege styrkar. Slaga enda i fullstendig nederlag for opprørarane, og dermed slutten på det korniske opprøret.

Frå 1500-talet heldt mange mindre skipsbyggeri til langs elva på grunn av nærleiken til marineverftet Henrik VIII oppretta i Deptford. Elizabeth I adla Francis Drake ombord på «Golden Hind» på Deptford Creek då han i 1580 kom tilbake frå jordomseglinga si. Skipa låg på elva inntil det braut saman. Marineverftet vart nedlagt i 1869.

Det låg tidlegare ein stor kraftstasjon ved elva; denne er no riven og i 2000-åra byrja ei nyutvikling av området utanfor Deptford.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ravensbourne» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2011.*
Ein naturleg boge på Sheep Island
**Sheep Island** («Saueøya») er ei lita øy utanfor sørenden av Kintyrehalvøya i Skottland.

Sheep Island dannar i lag med Sanda Island og Glunimore Island ei lita øygruppe om lag 3 km sør for Kintyre.

Øya går stort sett frå nord til sør og er 600 meter lang og bratt langs vestsida. På det høgaste er ho 41 meter over havet. Det ligg ei grotte på vestsida og ein naturleg boge nordvest på øya. 

Som namnet tyder har det beita sauer her, men øya er i dag mest kjend som den viktigaste hekkestaden for lundefugl i Firth of Clyde. Frå her kjem fuglar frå nærliggande Ailsa Craig. Andre fuglar som hekkar på Sheep Island er teiste og alke.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sheep Island, Argyll» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2010.*


| * v
* d
* e
Øyar i Firth of Clyde |
| --- |
| Ailsa Craig/Creag Ealasaid • Arran/Eilean Arainn • Burnt Islands • Bute/Eilean Bhòid • Castle Island/Eilean a' Chaisteil • Davaar/Eilean Dà Bhàrr • Eilean Dearg • Eilean Dubh • The Eileans • Glunimore • Holy Isle/Eilean MoLaise • Horse Isle/Eilean nam Eich • Inchmarnock/Innis Mheàrnaig • Lady Isle/Eilean Mhoire • Pladda/Pladaigh • Sanda/Sandaigh • Sgat Mòr is Sgat Beag • Sheep Island • Great Cumbrae/Cumaradh Mòr • Little Cumbrae/Cumaradh Beag |

Koordinatar: 55°17′29″N 5°34′20″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ravklump med innkapsla bille.
Ravklump med innkapsla bille
Ravkjede.
*Sjå og Kveiterav*
**Rav** er eit materiale danna gjennom forsteining av kvae. Materialet er som regel gul- eller oransjefarga, men det finst også blå rav. Rav kan vera gjennomskinneleg og i nokre tilfelle gjennomsiktig.
Rav har vore verdsett for venleiken sin sidan steinalderen, og har vore brukt som smykkestein og til fleire andre typar pynt.

Danning
-------

Rav blir danna gjennom at kvaa ligg i havet i minst 30–50 millionar år. Etter denne lange tida utan oksygen, og under trykk, forandrer plantesafta seg, oljeinnhaldet minkar, og det blir danna rav. Ei overgangsform mellom kvae og rav som er meir porøs, blir kalla «kopal».

Bruk
----

Materialet har vore brukt i Skandinavia sidan steinalderen, særleg til smykker og spelebrikker. I bronsealderen var rav etterspurt i heile Europa, men dei einaste funnstadene låg ved Vesterhavet og Austersjøen. Ein har funne bronsealderrav frå Austersjøen i Hellas, Italia og på Balkan. I Skandinavia brukte folk ravet mindre sjølv, ein sjeldan gong som handtak på ei lita syl, eller som pynt på ein bronsegjenstand. Grunnen kan vera at materialet hovudsakleg blei sett på som eit byttemiddel for å få tak i bronse. 

Rav kan også brennast, og gjev då frå seg ei god lukt. Det er nært i slekt med røykjelse.

Eigenskapar
-----------

Når ein gnir på rav, blir det danna statisk elektrisitet. Orda «elektron» og «elektrisitet» er avleidde frå det greske ordet for rav, ēlektron (ήλεκτρον). På islandsk er òg ordet for elektrisitet (rafmagn) avleidd av rav.

Sjå òg
------

* Perle

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rav» frå Wikipedia på bokmål, og «Amber» frå Wikipedia på engelsk den 24. oktober 2009.*

Fotnotar

1. ↑  Andres J.Boyle: *Solskip og stjerneguder* (s. 173-4), forlaget Opphav, Fredrikstad 2008, ISBN 978-82-997845-0-4

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Rav**

* Rav ved netleksikon.dk (dansk)
* Fossiler.dk: Rav

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC

 |