recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**MS «Bahamas Celebration»** (tidlegare MS «Prinsesse Ragnhild») er eit skip som var ått av Color Line. Skipet gjekk på cruiseferjelinene til reiarlaget i rutene Oslo–Kiel, Bergen/Stavanger–Hirtshals og Oslo-Hirtshals i perioden 1981 til 2008. MS «Bahamas Celebration» er eit av dei største skipa i verda i sin klasse. Ho har vore gjennom to større oppgraderingar sidan ho vart bygd i 1981, og framstår i dag som eit fullt moderne skip, med alle kvalifikasjonar som rutetrafikken treng. Skipet vart fyrst oppkalla etter Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen.

MS «Prinsesse Ragnhild» vart sett i drift i januar 1981 og segla for Jahre Line på ruta Oslo–Kiel fram til 1990. Det vart seinare overtatt av Color Line og var i mange år flaggskipet til selskapet. I 1992 vart ho ombygd og forlenga ved det spanske verftet Astilleros i Cadiz. Med ulike eigarar har skipet trafikkert overfarten Oslo–Kiel i 23 år. I desember 2004 vart det erstatta av MS «Color Fantasy» på ruta frå Noreg til Tyskland.

Frå 27. april 2005 trafikkerte skipet ruta Bergen/Stavanger–Hirtshals. I november 2007 avgjorde reiarlaget å leggje ned ruta frå Vestlandet til Hirtshals i Danmark, difor fekk MS «Prinsesse Ragnhild» ruta frå Oslo til Hirtshals, då forgjengaren MS «Color Festival» vart seld for nærmare 400 millionar kroner. Den 6. mai 2008 vart også denne ruta lagt ned og skipet lagt i opplag i Sandefjord.

22. april 2008 gjekk Color Line ut i ei pressemelding og sa at ruta Oslo–Hirtshals skal leggjast ned, og MS «Prinsesse Ragnhild» seljast. Dette vart grunngitt med at ruta opplevde negativ vekst.

3. september 2008 vart skipet selt til det amerikanske reiarlaget Celebration Cruise Holdings for om lag 180 millionar kroner. Dermed er 27 år i teneste mellom Noreg, Tyskland og Danmark over. Skipet seglar no under namnet MS «Bahamas Celebration» og fungerer som cruiseskip i fast rutetrafikk mellom Port Everglades og Bahamas. Bildekket er ikkje i bruk på denne ruta. Resten av skipet har fått nokre moderate oppdateringar som fylgje av at skipet skal fungere i cruisemarknaden, mellom anna har det vorte utstyrt med fasilitetar som symjebasseng og spa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «MS «Prinsesse Ragnhild»» frå Wikipedia på bokmål, den 16. september 2011.*
**Romaniotiske jødar** eller **romaniotes** (gresk Ῥωμανιῶτες, *Rhomaniótes*; hebraisk רומניוטים‎) er ei greskspråkleg jødisk folkegruppe som stammar frå dei austlege middelhavslanda. Dei er eit av dei eldste jødiske samfunna som finst, og det eldste jødiske samfunnet i Europa. Romaniotane har vore, og er framleis, historisk forskjellige frå sefardar, men mange av desse slo seg ned i Hellas under osmanarane etter utvisinga av jødane frå Spania og Portugal etter 1492, og har påverka romaniotisk kultur.

Språket deira var jevanittisk, ein gresk dialekt som inneheldt hebraisk og nokre arameiske og tyrkiske ord, men dagens romanioter snakkar moderne gresk eller språka i dei nye heimlanda sine. Namnet deira er avleudd frå endonymet Rhomanía (Ῥωμανία), som viser til det austromerske riket ("Romariket", Βασιλεία Ρωμαίων). Det fanst større romaniot-samfunn i mellom anna Salonika, Ioannina, Arta, Preveza, Volos, Chalcis, Thebes, Korinth, Patras og på øyane Korfu, Kreta, Zakynthos, Lesbos, Chios, Samos, Rhodos og Kypros.

Størstedelen av den jødiske folkesetnaden i Hellas blei drepen i Holocaust etter at aksemaktene okkuperte Hellas under andre verdskrigen og dei fleste jødane blei deporterte til nazistiske konsentrasjonsleirar. Etter krigen emigrerte dei fleste som overlevde til Israel, USA og Vest-Europa. I dag er det framleis romaniotiske synagogar i Khalkida (som representerer den eldste jødiske forsamlinga på europeisk jord), Ioannina, Veria, Aten, New York by og Israel.

1. ↑  Mattheou, Dimitris (8. april 2010). *Changing Educational Landscapes: Educational Policies, Schooling Systems and Higher Education - a comparative perspective* (på engelsk). Springer Science & Business Media. s. 160. ISBN 978-90-481-8534-4.
Nilov kloster på Stolbnyj i Seligersjøen. Bilete er teke av Sergej Prokudin-Gorskij i 1910.
**Stolobnyj** er ei øy i Seligersjøen i Tver oblast i Russland, om lag 10 km nord for byen Ostashkov.

Nilov kloster
-------------

På øya står Nilov kloster, som vart grunnlagd av St. Nilus i 1594 og som tidlegare tok imot 40 000 pilegrimar kvart år. I dag er klosteret eit av dei flottaste nyklassisistiske byggverka i Aust-Europa. Enkelte av kyrkjene ved klosteret er bygd på 1600-talet, vollmurane er frå 1812 og den store katedralen vart bygd i 1821-1825.

Under den andre verdskrigen var klosteret ein NKVD-leir der om lag 7000 polske krigsfangar sat fanga som eit resultat av Molotov-Ribbentrop-pakta. Nesten alle fangane vart avretta i april 1940 i Kalinin (i dag Tver) og så gravlagd i massegraver i Mednoje. Dette vart kjend som Katynmassakren. Av dei drepne var polske offiserar, advokatar, politimenn, lærarar, legar og andre medlemmer av intelligentsiaen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stolobny Island» frå Wikipedia på engelsk, den 9. august 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Benjamin B. Fischer. «The Katyn Controversy: Stalin's Killing Field Arkivert 2010-03-24 ved Wayback Machine.». «Studies in Intelligence», Vinteren 1999–2000.
2. ↑  Sanford, George. «Katyn And The Soviet Massacre Of 1940: Truth, Justice And Memory». Routledge, 2005.

 Commons har multimedium som gjeld: **Stolobnyj**
Betlehemsenglane med «Gloria in Excelsis Deo» på eit banner gravert av J.R. Clayton.
Over altaret i Grane kyrkje les vi gloria-teksten «Æra vere Gud i det høgste.
**Gloria in Excelsis Deo**, på norsk *Ære vere Gud i det høgste*, er innleiingsorda til det andre faste leddet i den katolske messa, òg kalla «Den store doxologi» og «Hymnus angelicus», «Engelhymnen». Det siste namnet viser til Lukas 2,14, englesongen på Betlehemsmarka då Jesus vart fødd.

Soge
----

Innleingsorda *Gloria in excelsis Deo* er henta frå Juleevangeliet, resten er fri dikting, kjend i kjelder frå 800-talet, men med røter i hymner av Athanasius frå 300-talet. Salmen er eldre, han var inntatt i julemessa av pave Telesforus (125 - 136). Slik er han rekna som ein av dei eldste salmane i den kristne kyrkja, bortsett frå salmene i Salmenes bok. Hymnen vart først bruka som morgonhymne i tidebøna, frå 600-talet kom han inn i julenattsmessa. Etterkvart vart hymnen eit ledd i den ordinære søndagsmessa.

I *Norsk salmebok* er det opplyst at salmen er frå 100-talet, omarbeidd av Hilarius av Poitiers, som døydde 368.

Bruk
----

*Gloria in excelsis Deo* fell bort i fastetida, i adventa og på bots- og sørgedagar. Leddet er heller ikkje med i rekviemesser. Melodien som vert brukt varierer med kyrkjeåret. 

### I evangeliske gudstenester

I den evangelisk-lutherske gudstenesta vart dette messeleddet bruka dels med latinsk tekst, dels i omsetjing. *Gloria*-leddet vart òg gjendikta i metrisk form, i ein salmen skriven av Nicolaus Decius i 1523, omsett til dansk alt i 1529 som salmen «Alene Gud i Himmerik». seinare «Gud, einast Gud i himmelhøgd» (nr 787 i Landstads kirkesalmebog/Nokre Salmar , nr 20 i Nynorsk salmebok og nr 264 i Norsk salmebok). 

I Norsk salmebok er salmen teken inn som nr. 942.

Tekst
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Gloria in excelsis Deo,
et in terra pax hominibus bonae voluntatis.
Laudamus te,
Benedicimus te,
Adoramus te,
Glorificamus te,
Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam,
Domine Deus, Rex caelestis, Deus Pater omnipotens.
Domine fili unigenite, Jesu Christe,
Domine Deus, Agnus Dei, Filius patris,
Qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
Qui tollis peccata mundi,
suscipe deprecationem nostram.
Qui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis.
Quoniam tu solus sanctus,
Tu solus Dominus,
Tu solus Altissimus, Jesu Christe,
Cum Sancto Spiritu in gloria Dei Patris.
Amen. | Ære vere Gud i det høgste
og fred på jorda blant menneske som Gud har glede i!
vi lovar deg
vi prisar deg
vi tilbed deg
vi opphøgjer deg
Vi hyllar deg for din store herlegdom
Herre Gud, himmelske konge, allmektige Fader.
Herre, Guds einborne Son, Jesus Kristus,
Guds Lam,
som bar all verdsens synder,
miskunna deg over oss.
Du som sit ved Faderens høgre hand,
høyr vår bøn.
For du åleine er heilag.
Du aåleine er Herre.
Du åleine er Den Høgste, Jesus Kristus,
med Den Heilage Ande i Faderens herlegdom.
Amen. |

Kjelder
-------

* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962
* J. N. Skaar (1879): *Norsk Salmehistorie* F. Beyers Forlag
* *Norsk salmebok* Verbum 1985 ISBN 82-543-0261-8

Fotnotar

1. ↑   Bibeltekst ved bibelen.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
Statsarkivet i Bergen
**Statsarkivet i Bergen**, Årstadvegen 22, er ein del av Arkivverket og tek hand om eldre arkivmateriale frå statlege organ på lokalt og regionalt nivå i Hordaland og Sogn og Fjordane. Institusjonen vart oppretta i 1885, og vart fram til 1919 kalla Stiftsarkivet i Bergen. Fram til 1921 heldt statsarkivet til i Klosteret 17 («Bethlehem»). Sommaren 1921 flytta statsarkivet til Årstad til ein nyoppført bygning (arkitekt Egill Reimers), som i 1924 fekk diplom frå Houens fonds diplom for god arkitektur. Bygningen er oppført i stein og med tydeleg inspirasjon frå eldre steinbygningar i Bergen og Selje kloster.

Statsarkivet i Bergen hadde dei geistlege arkiva frå Sunnmøre til 1929, og materiale for Rogaland til det vart oppretta eige statsarkivkontor i Stavanger i 1949.

Under andre verdskrig 1940-1945 vart arkiva (stort sett) flytta ut, og bygningen brukt av dei tyske okkupasjonsstyrkane som kontor for generalen for dei tyske landstridskreftene (Hermann Tittel 1940-1941, Bruno Ortner 1941-1942, Kurt Badinski 1942-1943, Hans Wagner 1943-1944, Karl von Beeren 1944 og Johann de Boer 1944-1945) på Vestlandet, for bykommandanturet og den tyske feltkrigsretten. Tyskarane tok mange bygningar på Årstad, og bygde eit større bunkersanlegg, panservogngarasje og ei barakk for det tyske militærpolitiet på tomten til statsarkivet. 

I 1975 vart det oppført ein konserveringspaviljong (arkitekt Peter Helland-Hansen) på grunnmuren til Tyskarbarakka, og i 1992-1993 vart det bygd eit magasintilbygg (arkitekt Hans Jacob Hansteen). Den samla magasinkapasiteten er etter bygging av nye magasin i 2011 34 000 hyllemeter. Ombygging og rehabilitering av det gamle bygget var ferdig hausten 2012.

I 2001 kom Lepraarkiva i Bergen, som er å finne ved Bergen byarkiv, Stiftelsen St. Jørgen, Norsk Medisinsk fødselsregister og Statsarkivet i Bergen, inn på UNESCO si liste Memory of the World. Samtidig kom manuskriptet til "Et dukkehjem" av Henrik Ibsen inn på same lista.

Stifts-/statsarkivarar i Bergen
-------------------------------

* 1885-1903: Cand. jur. Thomas Brown Lie Hermansen (1853-1903)
* 1903-1933: Dr. philos. Just Bing (1866-1954)
* 1934-1960: Cand. philol. Einar Jansen (1893-1960)
* 1960-1971: Cand. jur. Ragnvald Martin Samdal (1908-1976)
* 1971-1995: Cand. philol. Egil Øvrebø (1928-2011)
* 1995- : Cand. philol. Yngve Nedrebø (1954-)

Litteratur
----------

* Hartvedt, Gunnar Hagen; *Bergen Byleksikon*, Oslo 1994, ISBN 82-573-0485-9
* Statsarkivet i Bergen. Dokumentene forteller (Riksarkivaren, skriftserie 16, 2004)
* Bergensposten, 1998-.  ISSN 1501-4436

Nettsider
---------

* Statsarkivet i Bergen  Arkivert 2009-02-05 ved Wayback Machine.
* Memory of the World index
* Kunsthistorie.com
**Ola Olsen** (25. oktober 1891–13. april 1973) var ein norsk funksjonær og politikar frå Bømlo i Hordaland. Han var 1954-61 stortingsrepresentant frå Hordaland, vald for Kristeleg Folkeparti.

Far hans var bøkker og emissær. Sjølv gjekk han Framnes ungdomsskule i Hardanger 1909/10 og var sidan kontorsjef ved Wichmann motorfabrikk frå 1911 til 1954.

I 1913 stifta Olsen fråhaldslaget Losje Wichmann og seinare var han styremedlem i Hordaland IOGT. Åra 1918-24 var han formann i Bremnes Misjonsforeining, eit lag tilslutta Det norske misjonsselskap. Han var også formann i Bremnes Helselag og i Den indre sjømannsmisjon sitt lokallag på Bremnes. Tida 1951-60 var han landsstyremedlem i Den indre sjømannsmisjon.

Olsen var med i Bremnes heradsstyre 1928-31. Hausten 1953 vart han vald til å representere Hordaland fylke og Kristeleg Folkeparti på Stortinget. Han vart attvald fire år seinare, og var begge fireårsperiodane medlem i Militærkomiteen.

Olsen vart heidra med fleire utmerkingar. Etter andre verdskrigen tok han for sin innsats i krigsåra imot den britiske «The Kings Medal for Courage in the cause of Freedom». I 1950 vart han tildelt Norges Vels medalje for arbeidet som kontorsjef ved Wichmann motorfabrikk og i 1964 vanka Kongens fortenstemedalje i gull på han.

Olsen skreiv jubileumsboka *Wichmann Motorfabrikk A.L. 1903-1953* og ein artikkel «Glimt frå okkupasjonsåra», i *Sunnhordland Årbok 1965*.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Jan Werner** (25. juli 1946–21. september 2014) var ein polsk friidrettsutøvar. Han vart i 1969 europameister på 400 meter, tre år tidlegare vann han EM-gull i 4 x 400 meter stafett for Polen.

Werner var fjerdemann på 400 meter ved EM i friidrett 1966 i Budapest. I den same meisterskapen sprang han startetappen for det polske vinnarlaget i 4 x 400 m stafett. 3. juni 1967 tangerte Werner europarekorden på 200 meter då han i Warszawa vart klokka i mål på tida 20,4. Under dei olympiske sommarleikane 1968 i Mexico-byen glapp ein finaleplass på 400, før han med Polen kom på fjerdeplass i 4 x 400 m stafett. Året etter vann han gullmedaljen på 400 meter då EM i friidrett vart avvikla i Athen. To år seinare sikra han seg bronsemedaljen ved EM i Helsinki, der han også fekk med seg ein sølvmedalje i 4 x 400 m stafett. Som i førre sommar-OL rauk han i 1972-OL ut or 400-meteren i semifinalen. Han deltok i Sommar-OL 1976, der han sette personbeste med 45,44 og vart nummer 8 på 400 m, samt tok sølv i 4 × 400 meter stafett.

Werner var polsk meister på 200 meter i 1967, 1969 og 1971, samt på 400 m i 1968, 1970, 1971 og 1976.

Kjelder
-------

* world athletics

* *Denne artikkelen bygger på «Jan Werner (Leichtathlet)» frå Wikipedia på tysk, den 11. august 2023.*
Inne i vengen på Holvikjekta
**Holvikjekta** er ei nordfjordjekt, eigd av  Nordfjord Folkemuseum. Ho vart bygd i 1881 på Sandane i Gloppen. Byggmeister var Jakob Apalsæt, Gloppen. Jekta er klinkbygd. Eigarar var fire bønder frå Sandane.
Holvikjekta er 19,70 meter lang, 8,30 meter brei og 2,95 meter djup. Den store råseglmasta var 25,75 meter lang. Fremste delen av kjølen, framlotet, var sidare enn det som var vanleg på tilsvarande jekter. Dette før at ho skulle vere god å styre. Råseglet (skomfarseglet) var sauma saman av 32 dukar. Samla pris for den nye jekta, medrekna segl, skrog og rigg var 3800 kroner. 

Det vart som regel tre turar til Bergen kvar vår/sommar. Lasten var for det meste ved. Holvikjekta var på 40 lester. Kvar lest 3 mål ved. Jekta bar då 120 mål vårkløyvd ved. Av lettare haustkløyvd ved var lasta opp i 150 mål. Siste turen til Holvikjekta var ein last med telefonstolpar til Osterfjorden. Det var i 1906. Det var og siste året Holvikjekta vart sjøsett.

I 1909 kjøpte Nordfjord sogelag jekta for 400 kroner. Seinare vart naustet og kjøpt for 400 kroner. Då Nordfjord Folkemuseum vart skipa i 1920 overtok dei Holvikjekta. Gloppen kommune kjøpte grunnen der nastet står. Og sidan har jekta stått der som ho opprinneleg hadde vinteropplag.
I 2021 vert det arbeidd for å få i stand eit nytt bevarings- og formidlingsbygg på same staden.

Fotnotar
--------

1. 1 2 3  Stig Tore Lunde, *Sensasjonelt autentisk vestlandsjekt* Kysten Utgave 2 - 2021.
2. 1 2 3  Ola Sande, *Jekter og jektebruk i Nordfjord* Årbok for Nordfjord 1953.
3. ↑  Bernhard and Øystein Færøyvik, *Inshore craft of Norway*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pedersen, Bjørn Tore : JEKTA Eventyrets farkost. Museumsforlaget Trondheim 2019
**Næringslivets Hovedorganisasjon** (NHO) er ein landsomfattande interesseorganisasjon som arbeider for å styrke konkurranseevna til norsk næringsliv. Medlemmene er næringslivsføretak med verksemd i Noreg.

Historie
--------

NHO vart stifta 1. januar 1989, då dei tre organisasjonane Norges Arbeidsgiverforening (N.A.F.), Norges Industriforbund (NI) og Norges Håndverkerforbund (NH) vedtok å slå seg saman. Før etableringa av NHO hadde N.A.F hovudansvaret for arbeidsgjevarfunksjonane, medan NI og NH arbeidde med ønæringspolitiske spørsmål. Den nye organisasjonen var frå starten av landsomfattande.

Dagens situasjon
----------------

NHO er den største interesseorganisasjonen for norske verksemder. Det er hovudsakleg verksemder i den private sektoren som kan bli medlem i NHO. Statelege og kommunale føretak kan berre bli medlemmer om dei arbeider under vanlege konkurransemessige vilkår. Medlemskontingenten utgjer 1,25 promille av lønsutbetalingane den einskilde verksemda har per år, med eit minstebeløp på 500 kr. Organisasjonen har i dag ca. 20 000 medlemmer, og dei fleste finst blant små og mellomstore føretak. Medlemsbedriftene har totalt ca. 508 000 arbeidsplassar, og samla bidreg NHOs medlemsbransjer med ca. 40 % av den økonomiske verdiskapinga. Lokalt er arbeidet organsiert med 15 regionforeiningar.

Tore Ulstein er president og John G. Bernander er administrerande direktør i NHO. Svein Oppegaard er direktør for arbeidslivspolitikk, Ole Erik Almlid er direktør for kommunikasjon og samfunn, Petter Haas Brubakk for næringspolitikk og Geir F. Høiby for organisasjon og økonomi.

NHO sitt arbeid
---------------

NHO tek opp næringspolitiske saker som medlemsbedriftene er opptekne av. NHO gjennomfører tarifforhandlingar med arbeidstakerorganisasjonane (til dømes Landsorganisasjonen) på vegner av medlemsbedriftene. NHO gjev medlemsbedriftene advokathjelp ved tvistar om arbeidsrettslige spørsmål.

Landsforeiningar i NHO
----------------------

Det er 21 landsforeiningar i NHO, og desse dekkjer ulike bransjar.

* Abelia
* Bensinforhandlernes Bransjeforening (BBF)
* Byggenæringens Landsforening (BNL)
* Energi Norge
* Fiskeri- og Havbruksnæringens Landsforening (FHL)
* Logistikk- og transportindustriens Landsforening (LTL)
* Mediebedriftenes Landsforening (MBL)
* NHO Håndverk
* NHO Idrett
* NHO Grafisk
* NHO Luftfart
* NHO Mat og Bio
* NHO Mat og drikke
* NHO Reiseliv
* NHO Service
* NHO Transport
* Norges Bilbransjeforbund (NBF)
* Norsk Industri
* Norsk Teknologi
* Oljeindustriens Landsforening (OLF)
* Rederienes Landsforening (RLF)

Bakgrunnsstoff
--------------

Næringslivets Hovedorganisasjon

* *Denne artikkelen bygger på «Næringslivets Hovedorganisasjon» frå Wikipedia på bokmål, den 14. mai 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BR orgnr

 |
Hammershaimb på eit frimerkje frå 1980.
**Venceslaus Ulricus Hammershaimb** (25. mars 1819–8. april 1909), òg kjend som **V. U. Hammershaimb** eller **Venzel Hammershaimb**, var ein færøysk prest og filolog. Hammershaimb vert rekna som grunnleggjar av det noverande færøyske skriftspråket. Han ferda rundt på Færøyane og samla inn munnlege kvad og soger, dette vart grunnlaget for det moderne færøyske språket. Slik kan han liknast med Ivar Aasen.

Bakgrunn
--------

Hammershaimb var av tysk ætt på farssida, men voks opp på Færøyane og kjende seg som færøying. Han vart utdanna som teolog i København der han vart kjend med den danske presten og filosofen Grundtvig, men busette seg på Færøyane i 1855, der han var prest på Streymoy. Heile tida interesserte han seg for, og studerte, dei ulike dialektane av morsmålet sitt, færøysk. Han vart prost på Færøyane i 1867, og var på Lagtinget i tre periodar. Han budde med kona i Danmark frå 1878 til han døydde i København i 1909.

Minnestein for Hammershaimb i Sandavágur.

Lingvistisk arbeid
------------------

I 1846 gav Hammershaimb ut ei bok om *færøisk ortographie* eller rettskriving. Denne boka har vore gjeldande for færøysk språkføring opp til vår tid. Skriftspråket la han sterkt opp til det norrøne utgangspunktet. Til slutt vart det eit kompromiss, som er akseptabelt for alle dei færøyske dialektane. I tillegg ligg ikkje skriftspråket alt for fjernt frå gamle tekstar, og andre nordiske språk.

Verk
----

Første band av Hammershaimbs *Færøsk Anthologi* frå 1891.
* 1848: *Meddelelser fra en rejse på Færøerne 1847–48*
* 1851: *Færøske kvæder I*
* 1855: *Færøske kvæder II*
* 1884: *Føroyingasøga útløgd úr íslendskum*
* 1891: *Færøsk Anthologi I–II*

Kjelder
-------

1. ↑  Karker, Allan (3. januar 2023). «V.U. Hammershaimb» (på dansk). Den Store Danske i lex.dk. Henta 31. januar 2023.
2. ↑  «V. U. Hammershaimb (1819-1909)» (på færøysk). snar.fo.

Litteratur
----------

* Gerson - H. Hansen: *Dansk Biografisk Lexikon*, Bd. IV, Gyldendalske Boghandels Forlag, København 1892 , Artikkel om Hammershaimb:
* W.B. Lockwood: *An Introduction to Modern Faroese*, Føroya Skúlabókagrunnur, Tórshavn 1977 (Einleitung), 4. Auflage 2002
* Eyðun Andreassen: *Faroese Ballads and the Faroese Ballad Dance. A Bibliography*:  Arkivert 2004-11-05 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Venceslaus Ulricus Hammershaimb**

* Hammershaimb.dk (Dansk side, en slektning av Hammershaimb)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Wald Drageseth**  (22. mars 1920–27. august 1994) var ein norsk industrimann, hotellmann og politikar frå Selje i Nordfjord. 

Av utdanning hadde han metallfagskulen i Førde og handelskule på Nordfjordeid. Etter å ha vore driftsleiar på Rekord Skjortefabrikk på Gjøvik eit par år, flytte han i 1946 heim til Selje og starta Selje Skjortefabrikk. Han starta opp i kjellaren i barndomsheimen. I 1948 flytte fabrikken inn nybygg. I 1960 var det 90 arbeidarar ved fabrikken.

Saman med broren Asbjørn starta Wald Drageseth Selje Bruk AS i 1960. Her vart det produsert plastbåtar. 

Wald Drageseth starta i 1975 Selje Hotell, i eit nybygg med 30 gjesterom.

Då broren overtok Selje Bruk i 1976, Starta Wald Selje Plastindustri, der det og vart produsert båtar. 

Wald Drageseth sat i Selje kommunestyre 1953-1967. Han var formann i Nordfjord kommunikasjonsnemnd, og stod sentralt i arbeidet for ny Strynefjellsveg og for flyplassen på Sandane.

Wald Drageseth fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1984.

Kjelder
-------

* Harald Kjølås: «Eventyret i Selje» i *100 år 100 navn. Personer som har preget Nordvestlandet*. Sunnmørsposten Forlag 2000
**Amsterdamsche Football Club Ajax**, til vanleg omtala som **Ajax**, også kalla **Ajax Amsterdam** eller **AFC Ajax**, er ein nederlandsk fotballklubb frå Amsterdam. Klubben spelar sine heimekampar på Amsterdam ArenA i Amsterdam. 

Ajax har tre gongar vunne Europacupen, og ein gong kvar meisterligaen, UEFA-cupen og cupvinnarcupen. Klubben har vorte seriemeister 30 gongar i Nederland, og har vunne fotballcupen 17 gongar. Ajax har fostra spelarar som Johan Cruijff, Johan Neeskens, Frank Rijkaard, Marco van Basten og mange andre toppspelarar.

### Soge

Ajax vart grunnlagt i 1900. Namnet er etter den greske, mytologiske helten Ajax. Klubben vann landsmeisterskapet første gongen i 1918, utan å ha tapt ein einaste seriekamp. Sidan har klubben alltid spela i toppdivisjonen i Nederland.

Ajax hadde sin gullalder i tida 1969-73. Klubben vann europacupen i 1971, 1972 og 1973. Samstundes vart Ajax både seriemeistrar i Nederland i 1970, 1972 1973 og cupmeistrar i 1970, 1971, 1972 og 1973. Spelarar som Cruijff og Neeskens var av øvste verdsklasse og merka seg ut på eit lag med mange dyktige spelarar.

Sist i 1980-åra var heimekampane til Ajax prega av hooligans på tribunane. Dette og muter i samband med ein kamp mot Austria Wien førte klubben ut i eit uføre. Enden var at det kom nye folk i alle leiarposisjonar.

Ajax nådde eit nytt høgdepunkt midt på 1990-talet, klubben vann UEFA-cupen 1993 og 
meisterligaen i 1995, den heimlege seriemeisterskapen i 1994, 1995 og 1996 og den heimlege cupen i 1993. I 1995 vart Bosman-dommen avsagt og heile åtte av førstelagspelarane signerte for storklubbar utanlands. Etter ei vanskeleg tid har Ajax sidan vunne fleire seriemeisterskap i Nederland, men har ikkje makta nå dei avgjerande finalerundane i dei store klubbturneringane.

Ajax er ein av dei fire klubbane som har vunne alle dei store europeiske fotballturneringane for klubbar; europacupen, meisterligaen, cupvinnarcupen og UEFA-cupen. Bayern München, FC Barcelona og Juventus er dei andre tre klubbane som har makta denne bragda.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ajax Amsterdam» frå Wikipedia på bokmål, den 23. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side (nederlandsk)
* Offisiell side (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Taksonomi** er praksisen og studien av klassifisering. Ordet blir òg brukt som substantiv: ein taksonomi, eller ei taksonomisk ordning om ei spesiell klassifisering. Ordet har røter i det greske τάξις, som tyder 'orden', 'arrangement', og νόμος, som tyder 'løyve' eller 'vitskap'. Opphavleg blei taksonomi berre brukt om klassifisering av organismar. I ein vidare, meir generell forstand kan taksonomi referere til ein klassifikasjon av ting eller omgrep, så vel som til dei prinsippa som ligg til grunn i ein slik klassifisering. Mange taksonomiar har ein hierarkisk struktur, men dette er ikkje eit krav. Taksonomi brukar taksonomiske einingar, kjent som takson.

Bruksområder
------------

Wikipedia kategoriar illustrerar taksonomi og ein full taksonomi av Wikipedia kategoriane kan automatisk bli uthenta. Nyleg har det blitt vist at ein manuelt-konstruert taksonomi, lik bereknings leksikonet WordNet, kan nyttast til å forbetre og restrukturere Wikipedia taksonomien.

Historie
--------

Antropologar har observert at taksonomiar som regel er vovne inn i lokale kulturelle og sosiale system, og blir nytta til forskjellege sosiale funksjonar. Kanskje den mest kjende og innverknadsrike studien om folkeleg taksonomi er Émile Durkheim sin The Elementary Forms of Religious Life. Ein nyare studie av folkeleg taksonomi (inkludert resultatet frå fleire tiår av empirisk forskning) og diskusjonen av dets forhold til vitskapleg taksonomi kan finnast i Scott Atran sin Cognitive Foundations of Natural History. Folkelege taksonomiar av organismar har vist seg å i store delar stemme overeins med den vitskaplege klassifikasjonen, i alle fall for dei større og meir openbare artane, som betyr at det ikkje stemmer at folkelege taksonomiar berre er basert på utilitaristiske karakteristikkar.

I det syttande århundret tok den tyske matematikaren og filosofen Gottfried Leibniz utgangspunktet i arbeidet til filosofen Ramon Llull frå Mallorca, og hans system for å prosedyrisk generere konsept ved å kombinere eit fast sett med idéar, når han ønskte å utvikle eit alfabet av menneskelege tankar.

Sjå også
--------

* Kunnskapsrepresentasjon
* Ordforråd
* Biologisk systematikk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Taxonomy (general)» frå Wikipedia på engelsk, den 5. januar 2014.*

### Referansar

1. ↑  «taksonomi» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  Zirn, Cäcilia, Vivi Nastase and Michael Strube (2008). «Deriving a large scale taxonomy from Wikipedia» (PDF). *Proc. of the 22nd Conference on the Advancement of Artificial Intelligence, Vancouver, B.C. Canada*: 1440-1445.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
3. ↑  Ponzetto, S. Navigli, R. (2009). «Large-Scale Taxonomy Mapping for Restructuring and Integrating Wikipedia» (PDF). *Proc. of the 21st International Joint Conference on Artificial Intelligence (IJCAI 2009), Pasadena, California*: 2083-2088.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
4. ↑  Boulding, Kenneth; Khalil, Elias (2002). «Evolution, Order and Complexity». *Taylor & Francis*: 9. ISBN 9780203013151.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
| Takaka |
| --- |
| Horisonten til Takaka på New ZealandHorisonten til Takaka på New Zealand |
| Styresmakter |
| Land  Region | New Zealand New Zealand  Tasman |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 1149 |
| Koordinatar | 40°51′″S 172°48′″E﻿Koordinatar: 40°51′″S 172°48′″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | +12 (UTC) +13 (UTC) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 7110 |
| **Nettstad:** www.tasman.govt.nz/tasman/settlements/takaka/ |
| Plassering |
| 

Takaka på New Zealand is located in New Zealand

 |

**Takaka** er ein liten by som ligg i den søraustlege enden av Golden Bay, i nordenden av Sørøya på New Zealand, ved den nedste delen av elva Takaka River. Han ligg ved byrjinga av den svingete vegen som følgjer elvedalen før han klatrar over Takaka Hill, og bind Golden Bay saman med den tettare busette kyststripa i Tasman Bay i søraust.

Jordbruk, skogbruk, muslingoppdrett, kalksteinsbrot og turisme er dei viktigaste lokale næringsvegane. Området kring Takaka er mineralrikt, og gull, jarnmalm, kopar, sølv og asbest finst alle i lokalområdet, men ingen i kommersielt utvinnbare mengder. Området kring Takaka Hill er også kjent for grottesystema som ligg der, med den djupaste vertikale sjakta på New Zealand, Harwood's Hole, i nærleiken. Der er også eit stort Fonterra meierianlegg i Takaka. Dei siste seksti åra har området trekt til seg mange fargerike mennesker frå heile verda, som livnærere seg av kunst, kunsthandverk og andre kreative syslar, og som freister skape seg eit godt liv i kontrakt til storsamfunnets ideal om konkurranse og profitt. 

Byen er også kjend for Te Waikoropupu Springs (eller Pupu Springs), kjeldene som har det klåraste ferskvatnet i verda.

Referansar
----------

1. ↑  «QuickStats About Takaka». *2006 Census*. Statistics New Zealand. Henta 9. januar 2013.
2. ↑  Jessie Horton. «Crystal Clear Te Waikoropupu Springs». Henta 9. januar 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Takaka, New Zealand» frå Wikipedia på engelsk, den 9. januar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Nils Blommér: *Frøya får smykket tilbake av Heimdall*, 1846.
**Brisingamen** (*Brísingamen*), brisingasmykket eller halsringen til dvergane, var det underbare smykket Frøya bar i norrøn gudelære.

Fire dvergar smidde smykket, og Frøya fekk det etter at ho tilbrakte ei natt med kvar av dei. Anna betaling ville ikkje dvergane ha. Dei fire smedane blir kalla brisingane, og Berling var namnet på ein av dei. Alfrigg, Dvalin og Grerr kan ha vore namnet på dei andre.

Smykket blir omtalt i to andre samanhengar i dei norrøne forteljingane. I Trymskvida går det i tusen bitar når æsene føreslår at Frøya skal gifta seg med jotna Trym, og ho reagerer med sinne. Seinare låner Tor smykket når han kler seg ut som henne og dreg til Trym sjølv.

I ei forteljing stel Loke smykket, og Heimdall hjelper gudinna med leitinga. Då han finn Loke gjer dei to gudane seg om til selar som kjemper om smykket. Til slutt går Heimdall av med sigeren og gjev smykket tilbake til Frøya.

Smykket er òg nemnd som *Brosingamen* i det angelsaksiske dikteposet Beowulf, der det blir sagt at Hama (truleg guden Heimdall) tok det tilbake til «den skinande borga», truleg Valhall. I diktet blir Brosingamen likna med eit kostbart smykke som dronninga av Danmark gjev til helten Beowulf som takk for at han drep monsteret Grendel. Beowulf gjev det vidare til dronninga si, Hygd, etter at han kjem tilbake til Götaland. 

**Frå Trymskvida:**

|  |  |
| --- | --- |
| Reið varð þa Freyia
oc fnasaþi,
allr ása salr
vndir bifðiz,
sta/cc þat iþ micla
men Brisinga
Mic veiztv verþa
vergiarnasta,
ef ec ek meþ þer
i iotvnheima. | Vreid vart då Frøya
så ho frøste,
og åsa-salen
all han bivra.
Ned spratt bjarte
brisinga-menet.
"Manngal dei meg
meiner vera,
om eg ek med deg
til Jotunheimen."  |
**3200 Phaethon** er ein Apollo-, Merkur-, Venus- og Mars-kryssande asteroide med uvanlege data, og kan vera ein utdøydd komet.

Simon Green og John K. Davies oppdaga 3200 Phaethon (1983 TB) nær dei søkte gjennom IRAS-data for objekt med rørsle, i bilde frå 11. oktober 1983. Asteroiden blei annonsert 14. oktober i IAEC 3878 saman med optisk bekrefting av Charles T. Kowal, som rapporterte at han var asteroidisk i utsjånad. IAEC 3881 publiserte au snart observasjonane til Fred Whipple. Dei var at «baneelementa til 1983 TB vist på IAEC 3879 er så og seie like snittbaneelementa til 19 geminidar (meteorar) fotografert med spesialkamera for meteorar: super-Schmidt meteor camera». Phaethon viste seg difor å vera den lenge etterlyste kjelda til meteorstormen geminidane.

Den mest bemerkelsesverdige eigenskapen til Phateone er at han kjem nærare sola enn nokon annan nummerert asteroide, perihel er berre på 0,140 AE —som er 58 % av baneradiusen til planeten Merkur. Overflatetemperaturen ved perihel kan nå ~1025 K. Difor har han blitt namnsett etter den greske myten om Faeton, son av solguden Helios.

Utsjånaden til Phaethon (bane, storleik, reflektans og samband til ein årleg meteorstorm) kan samanliknast med ein komet, bortsett frå at Phaethon aldri har blitt sett med koma, gass- eller støvhale. Difor er han klassifisert som ein apolloasteroide men er sett på som ein inaktiv eller utdøydd kometkjerne.

Phaethon er klassifisert som ein B-typeasteroide fordi han er samansett av mørkt materiale; dette au passar bra med komethypotesen. Han måler 5,10 km i diameter.

Phaethon vil passere relativt nære jorda 14. desember 2093, med minsteavstand på 0,0194 AE (2,9 mill. km).

  

*... | førre asteroide| **3200 Phatheon**| neste asteroide| ...*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Chesterfield** er ein marknadsby eit administrativt distrikt i Derbyshire i England. Han ligg på staden der elvane Rother og Hipper møtes. 

Byen fekk marknadsrettar frå kong Johan utan land i 1204. Han voks sakte men sikkert fram til 1800-talet, då han fekk velstandstider på grunn av jernbanen. Chesterfieldlinja, som var ein del av North Midland-linja mellom Derby og Leeds, vart starta av George Stephenson i 1837. Under konstruksjonen oppdaga ein ei stor kolåre. Stephenson starta opp eit gruveselskap, som tok ut både kol og jernmalm i området. Stephenson budde i Tapton House i Chesterfield resten av livet, og er gravlagt i Trinity Church.

Det mest kjende landemerket til byen er spiret til kyrkja Saint Mary and All Saint. Det blir kalla «the crooked spire» («Det skeive tårnet») og toppen lenar seg nesten 3 meter til sidan i tilhøve til midtpunktet til tårnet. Dette skuldast truleg bruk av vått tømmer eller for få støttestag. Meir fargerike forklaringar er at spiret var så sjokkert over å høyre at ei jomfru gifta seg i kyrkja, at det bøygde seg for å sjå nærare på det, eller at ein smed i Bolsover skodde Djevelen feil, og at Djevelen så i store smerter hoppa over tårnet og slo det ut av stilling.

Boremaskinene som vart brukt under konstruksjonen av Kanaltunnelen vart laga i Chesterfield av Markham & Co. som no ikkje lengjer har nokre lokale der.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Chesterfield» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
Volva på eit færøysk frimerke av Anker Eli Petersen.
**Voluspå** (norrønt *Vǫluspá*, 'Volvas spådom') er eit eddadikt som handlar om fortida og framtida, byrjinga og slutten, i den norrøne gudelæra. NFS Grundtvig, ein av dei første som arbeidde vitskapleg med eddadikting, karakteriserte det i 1807 som ein kosmogoni, det vil seia eit kosmologisk dikt.

Voluspå er både ei forteljing om korleis verda blei til og ein domedagsprofeti. Opphavet til Voluspå er ukjent, men ein reknar med at det anten er dikta i Noreg eller på Island seint på 900-talet. Somme forskarar meiner det kan vera noko yngre. Det er prega av brytinga mellom heiden og kristen tid.

Ein finn Voluspå i to større handskrifter; den eldre Edda og Hauksbók. Diktet er ganske ulikt i dei to handskriftene, rekkefølgja på strofene er ulike, og nokre av dei finst berre i eitt av dei to handskrifta. Mange av strofene står og i Snorra-Edda.
Gjendikting ved Knut Ødegård i "Edda I", 2013.

Innhald
-------

Voluspå tek til med at Odin går til ei volve for å få henne til å spå om framtida. Før ho tek fatt på spådommen, vender ho blikket attende mot opphavet for skaparverket og vidare frametter mot notida – tida Voluspå blei skrive. Etter det følgjer spådomen hennar om framtida. I skremmande bilete skildrar ho korleis verda går under i Ragnarok og æsene fell. Like før verda går til grunne, kjemper Tor, som den einaste attlevande guden, ein siste gong med Midgardsormen. Slaget endar med at sola sloknar og verda søkk i havet. I dei siste strofene fortel volva korleis jorda stig opp att frå havet, og ei ny verd blir til.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Voluspå**

* Voluspå, gjendikting og kommentarar av Knut Ødegård i Edda-dikt I (Cappelen Damm 2013)
* Voluspå Omsetjing av Ivar Mortensson-Egnund
* Völuspá Arkivert 2006-10-11 ved Wayback Machine. Norrønt
**Ludvig Harboe** (16. august 1709–15. juni 1783) var ein dansk historikar og geistleg, biskop i Trondheim stift 1746–48, frå 1757–83 i Sjælland stift.

Foreldra hans var prost Johannes Harboe og Marie, fødd Petersen.

Utdanning og arbeid
-------------------

18 år gammal var han send til gymnaset i Hamburg. Sidan studerte han ved universiteta i Rostock, Wittenberg og Jena før han vende heim til Broager for å fullføre dei teologiske studia, før han i 1735 reiste til København.

Frå 1738 gav han i lag med Jacob Langebek ut *Dänische Bibliotek oder Sammlung von alten und neuen gelehrten Sachen aus Dännemark*. I 1738 vart han prest, først som tysk kapellan ved Garnisonskirken i København. 

Frå 1741 til 1745 var han visitator på Island. Formålet var å skaffe pålitelege opplysningar om dei kyrkjelege tilhøva på Island, å innføre konfirmasjonen og å ta i bruk *Pontoppidans forklaring til Luthers katekisme.*

Biskop
------

I 1743, medan Harboe var på Island, vart han utnemnd til biskop i Trondheim. Etter å ha blitt vigsla til biskop kom han til Trondheim i 1746. I breva til 
Kyrkjekollegiet påtalte han mange usømmelege folkeskikkar, og som han aktivt stridde mot. I løpet av dei to åra som biskop, visiterte han det meste av stiftet, heilt opp til Vardøhus.

I 1748 reiste han attende til København og gifta seg der med bispedottera Frederikke Louise Hersleb (1720–1780). Han vart biskopens assistent, og då denne døydde i 1757, vart han utnemnd til ny biskop. 

I 1777 fekk Harboe og Ove Høegh-Guldberg i oppdrag å leie arbeidet med å utforme ei ny salmebok. Denne *Guldbergs salmebok* vart særprega ved at ein tredel av salmane var skrivne av Birgitte Cathrine Boye.

Kjelder
-------

* Biografi *Dansk biografisk leksikon, tillige omfattende Norge for tidsrummet 1537-1814*, Udgivet af C. F. Bricka, 19 bd, Gyldendal, 1887–1905

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Johann Adolf Hasse** (fødd 25. mars 1699 i Bergedorf ved Hamburg, død 16. desember 1783 i Venezia) var ein tysk komponist.

Han starta som operasongar, tenor, i Hamburg i 1718 og Braunschweig i 1721, og debuterte i 1721 i operaen *Antiochus*. Frå 1722 studerte han komposisjon hos Nicola Porpora og Alessandro Scarlatti i Napoli. Operaen hans *Sesostrate* hadde premiere i 1726 og vart ein så stor suksess at han vart ein kjend komponist i heile Italia. Året etter, i 1727, vart han kapellmeister ved konservatoriet i Venezia. I 1730 gifta han seg med songarinna Faustina Bordoni, og han skreiv sidan alltid primadonnapartia i operaene sine for ho. 

I 1731 vart paret tilsett ved hoffoperaen i Dresden, han som kapellmeister og ho som songar. Før 1740 var han mest i Italia der han skreiv fleire operaer og dominerte scenen. I 1733 kom han til London for å sette opp operaen sin *Artaserse* og konkurrere med Georg Friedrich Händel, men gav ganske snart opp konkurransen. Av økonomiske årsaker vart han og hustrua avsette frå tenestene deira i Dresden i 1763. Han reiste då først til Wien der han komponerte for hoffoperaen, og til slutt til Venezia. 

Hasse skreiv over 70 operaer, 14 oratorium, 5 Te Deum, fleire messer, eit rekviem, diverse misererer, litanier, motettar, salmar, kantatar, klaverkonserter og sonatar, fløytekonserter med meir. Han sette opp nesten alle librettoane til Pietro Metastasio, fleire av dei meir enn ein gong. 

Få komponistar som var så kjende i levetida si har vorte så grundig gløymd som Hasse. Årsaka er nok at han for det meste skriv for smaken som rådde på denne tida, den han kjente og kunne tilfredsstille. Paret Hasse danna ein spydspiss for den italienske operaen både kompositorisk og når det gjaldt utføring. Operakomponisten Christoph Willibald Gluck avviste seinare denne smaksretninga som han meinte bestod av endelause ariar komponert etter same mal for å vise dugleiken til songarinna, med einsformige moduleringar og slett orkestrering, men på den andre sidan òg med elegant flytande melodiar som viste songstemma sine mogelegheiter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johann Adolf Hasse» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Sjølvportrett
**John Bauer** (4. juni  1882–20. november  1918) var ein svensk målar og illustratør. Han er er mest kjend for sine eventyrillustrasjonar av troll, på lik linje med Theodor Kittelsen i Noreg. 

John Bauer var fødd i Jönköping. Han studerte først ved Kungliga Konsthögskolan i Stockholm, og seinare i Italia og Tyskland. Allereie i 1907 blei eventyrsamlinga *Bland tomtar och troll* gjeven ut, og snart fekk han status som den høgast respekterte eventyrkunstnaren i Sverige. John Bauer er representert på Nationalmuseum i Stockholm, Göteborgs konstmuseum og Malmö museer. 

Han drukna saman med kona og sonen då dampbåten «Per Brahe» forliste på Vättern i 1918.

Utvalde illustrasjonar
----------------------

* Fenrisulven og Tyr (1911)Fenrisulven og Tyr (1911)
* Trollörten;  frå Bland tomtar och trollTrollörten; frå *Bland tomtar och troll*
* God kväll, farbror! Hälsade pojken; frå Bland tomtar och troll (1915)*God kväll, farbror! Hälsade pojken*; frå *Bland tomtar och troll* (1915)
* Tuvstarr*Tuvstarr*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **John Bauer**

* John Bauers Museum, Jönköping
* Malerier av John Bauer hos Projekt Runeberg
* John Bauergymnasenes nettstad Arkivert 2006-01-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
| **Offenburg** |
| --- |
| Sentrum i OffenburgSentrum i Offenburg Sentrum i Offenburg |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Offenburg | 

Offenburg is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Baden-Württemberg  Freiburg  Ortenaukreis |
| Først nemnd i | 1148 |
| Ordførar | Edith Schreiner (CDU) |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  78,39 km² |
| Innbyggjarar  - By (2012)   - folketettleik | 57 328   731/km² |
| Koordinatar | 48°28′0″N 7°56′0″E﻿Koordinatar: 48°28′0″N 7°56′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 163 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 77652, 77654, 77656 |
| Telefon-retningsnummer | 0781 |
| Bilnummer | OG, KEL, LR, WOL |
| **Heimeside:** www.offenburg.de |

**Offenburg** er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg med om lag 57 000 innbyggjarar. Byen er den største i *landkreisen* Ortenaukreis.

Geografi
--------

Offenburg ligg nær Rhinen mellom Karlsruhe og Freiburg. Den franske byen Strasbourg ligg rett vest på andre sida av Rhinen. Offenburg ligg ved munningen av elvedalen Kinzig. Kinzig renn ut av Schwarzwald og møter Rhinen nær Kehl.

Historie
--------

Byen vart først nemnd i skriftlege kjelder frå 1148. I 1240 hadde Offenburg alt vorte ein fri keisarby. Byen vart nesten heilt øydelagd under niårskrigen. I 1803 mista Offenburg statusen sin som fri keisarby og kom inn under storhertugdømet Baden.

*Offenburger Programm*, som innehaldt tretten krav «i innbyggjarane av Baden sitt namn», vart kunngjort i Offenburg 12. september 1847 i oppkjøringa til den badenske revolusjonen under revolusjonane i 1848. Dette var det første demokratiske kravet i Tyskland. Offenburger Programm kravde grunnleggande rettar og menneskerettar, i tillegg til pressefridom og ein progressive sturktur for inntektsskatt. 19. mars 1848 vart kravet stadfesta av 20 000 medlemmar av Offenburg folkeforsamling.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Offenburg**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Offenburg frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| **Skjelryggmaurfugl** |
| Hannfugl i Cordillera del Cóndor, Ecuador.Foto: Ana AgredaHannfugl i Cordillera del Cóndor, Ecuador.Foto: Ana Agreda |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Skjelryggmaurfugl Utbreiinga av Skjelryggmaurfugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | *Willisornis* |
| **Art:** | **Skjelryggmaurfugl** *W. poecilinotus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Willisornis poecilinotus***Cabanis, 1847 |

**Skjelryggmaurfugl**, *Willisornis poecilonotus*, er ein maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Willisornis***. Han er ofte eit medlem av slekta *Hylophylax*. 

*W. p. lepidonota*, hofugl øvst hannfugl nedst; illustrasjon av John Gerrard Keulemans, 1892
Skjelryggmaurfugl er ca. 13 centimeter lang, hannen har ei mørk gråleg fjørdrakt, hoa er meir raudbrun. Vengene er svarte med lyse kantar på dekkfjører og flygefjører - skjelmarkeringar. Det finst variantar av drakta med underartar i utbreiingsområdet, til dømes har hannen av *W. p. gutturalis* i nordaustre Peru og tilstøytande vestre Brasil ein svart strupe. 

Denne arten er ein typisk maurfølgjar.

Arten har habitat i tropiske våte låglandsskogar med utbreiingsområdet i Amazonas innanfor landa Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Fransk Guyana, Guyana, Peru, Surinam og Venezuela.

Kjelder
-------

* Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.
* BirdLife International (2014) Species factsheet: *Willisornis poecilinotus*. Henta frå  den 24. august 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Skjelryggmaurfugl**

* Videoar, bilete og lydopptak av skjelryggmaurfugl hos Internet Bird Collection