recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Korporal** (via fransk, frå italiensk «førar», av *capo* «hovud») er ei militær grad for meinige (verva eller vernepliktige) soldatar eller underoffiserar. I Romerriket blei dei kalla dekurion.

Noreg
-----

I Noreg er korporal (korp) ei grad i Hæren og Luftforsvaret, tilsvarande *utskriven leiande meinig* (ULM) i Sjøforsvaret. Den norske korporalsgrada tilsvarar NATO-grada OR-4. Etter at disiplinærreglementet av 1987 blei innført, har ei korporalsgrad ikkje lenger noko juridisk tyding. Korporalsgrada blir ofte tildelt lagførarar eller til meinige med stillingar i tropps- eller kompanistaben. Det er varierande praksis frå avdeling til avdeling. Ein korporal fekk kr 18,40 kr ekstra pr. dag i 2009.

Det blir skilt mellom tre underkategoriar:

1. Utskrive befalskurs utdammar *UB-korporalar*, desse blir i sjøforsvaret kalla *kvartermeisteraspirant*), ein vernepliktig som gjer teneste som befal og skal behandlast som befal.
2. Befalsskuleelev, elev på befalsskulen i utdanningsåret.
3. Korporal, ein vernepliktig som har blitt forfremma til korporal fordi stillinga hans krev det eller for godt utført arbeid. Graden er mellombels, og når korporalen dimmiterer er han igjen meinig. Distinksjonane til ein korporal er to vinklar, mens ein ULM har ei krone.


Militære grader i Noreg

**Hæren/Luftforsvaret:** Meinig/Flysoldat – Korporal – Sersjant – Fenrik – Løytnant – Kaptein – Major – Oberstløytnant – Oberst – Brigader – Generalmajor – Generalløytnant – General

**Sjøforsvaret:** Utskriven meinig – Utskriven leiande meinig – Kvartermeister – Fenrik – Løytnant – Kapteinløytnant – Orlogskaptein – Kommandørkaptein – Kommandør – Flaggkommandør – Kontreadmiral – Viseadmiral – Admiral
**Elgygytgynsjøen** (russisk Эльгыгытгын) er ein innsjø på Tsjuktsjihalvøya nordaust i Sibir i Russland. Han har ein diameter på om lag 15 km og er 175 meter på det djupaste. Innsjøen ligg i eit nedslagskrater etter ein meteoritt og kraterkanten har ein diameter på 18 km. Krateret vart danna for 3,6 millionar år sidan (pliocen).

Innsjøen er interessant for forskarar fordi han ikkje har vore dekt av isbrear. Dermed har 400 meter med sediment bygd seg opp i botn av innsjøen og lagra informasjon om førhistoriske klimaendringar.

Dyreliv
-------

Tilhøva i Elgygytgynsjøen er harde for fiskelivet. Derfor finst det berre tre permanente fiskeartar i innsjøen, tre typar av aure, Salvelinus boganidae, S. elgyticus og Salvethymus svetovidovi (langfinna aure). Dei to siste artane er endemiske for Elgygytgynsjøen. Røye har vorte sett ut i innsjøen i nyare tid.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dr. Matt Nolan ved University of Alaska Fairbanks
* Polekspdisjonar til sibirsk innsjøar PhysOrg.com.
* Aure
* Arctic char introduction: Utsetting av røye[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
*Må ikkje forvekslast med Eli Ryg*.

**Eli Rygg** (fødd 22. september 1955 på Veblungsnes i Rauma kommune) er ein norsk barnepleiar, forfattar, songar og underhaldar. Ho vart landskjend som programleiar i barne-TV-programmet Portveien 2, saman med Jarl Goli og (seinare) Terje Strømdahl. Programma vart sende på NRK på 1980-talet. Sidan har ho arbeidd mellom anna med frokost-TV og barneradio, vore omreisande eventyrfortellar og medverka på ei rekke barneplater.

Liv og virke
------------

Eli Rygg er fødd og voks opp på Veblungsnes, ikkje langt frå Åndalsnes, i Møre og Romsdal. Som 12-åring flytta ho med familien til Levanger. 
Ho gjekk på folkehøgskole i Skogn og på Inderøy. Ho vart tenåringsmor til ei dotter i 1973, og studerte barnepleie på Skatval og arbeidde deretter på Stjørdal. Ho bur i dag på Son og har tre barn, to jenter og ein gut.
Hennar bakgrunn har ført til at ho er særleg opptatt av barnevern og at ho har skrive barnebøker.

Eli Rygg debuterte som barnebokforfattar i 1998.

Radio og TV
-----------

I 1985 flytta ho til Oslo for å vere med på *Portveien 2* på Barne-TV på NRK.
Ho har seinare vore med i *Teodors julekalender* og *Frokost-TV* på NRK1, *Barn ingen hindring* på NRK2 og radioprogrammet *Revehiet* på P4 Radio Hele Norge.

I 1987 var ho kåra til *Årets TV-Navn* av *Se og Hør*.

Forfattar
---------

Ho har skrive fleire barnebøker og har lese opp eventyr med stønad frå Rikskonsertane.
Ho har skrive barnebøkene *Hvor gammel blir en bølge?* frå 2001, som handlar om sorg og om å døy ung, og *Jeg sa ikke kom inn* frå 2005 som er ei bok om seksuelle overgrep mot barn. Ho har dessutan vore spaltist i A-pressen si barneside «Barnekroken» i fleire år. Spalta har blitt trykt i 27 aviser.

Referansar
----------

1. ↑  Nergård, Halldis (4 February 2006). «Langt fra Portveien». *Adresseavisen* (på Norwegian).  CS1 maint: Unrecognized language (link)
2. 1 2  «50 år 22. september: Eli Rygg» (på Norwegian). Norwegian News Agency. 30 August 2005.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
3. ↑  «Eli hønemor» (på Norwegian). Norwegian News Agency. 16 September 1999.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
4. ↑  «Frøya med Årets TV-navn for femte gang». *Hitra-Frøya* (på Norwegian). 22 December 2009. s. 13.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
5. ↑  List of publications Arkivert 2012-02-29 ved Wayback Machine. in BIBSYS

Bibliografi i utval
-------------------

* 2007: *Koppen med skår i - En bok om skilsmisse*, Gyldendal. ISBN 978-82-05-37449-2
* 2005: *Jeg sa ikke kom inn*, Gyldendal. ISBN 978-82-05-34582-9
* 2001: *Hvor gammel blir en bølge?*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kort biografi på Gyldendal forlag sine nettsider[*daud lenkje*]
* Intervju i Sinn & Samfunn 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
«Le déjeuner sur l'herbe» ('Frukost i det grøne') (1862-1863).
**Édouard Manet** (23. januar 1832–30. april 1883) var ein fransk målar. Han var den mest markerte kunstnaren i overgangen mellom realisme og impresjonisme og blir rekna som ein av dei tidlegaste profilane i den kunstneriske modernismen.

Manet blei tidleg påverka av den realistiske framstillinga av verda, slik han såg det i arbeida til tidlegare kunstnarar som Diego Velázquez, Frans Hals og Francisco Goya. Han blei ein av dei første kunstnarane som brøyt mot den dominerande akademiske tradisjonen i Frankrike på 1800-talet, og fleire av arbeida hans, som «Le déjeuner sur l'herbe» ('Frukost i det grøne', 1861-1863) og «Olympia» (1863-1865), blei mottekne med stor debatt i det franske samfunnet.

Édouard Manet var fødd og døydde i Paris.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Art Gallery - Edouard Manet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Çoruh** (tyrkisk) eller **Tsjorokhi** (georgisk ჭოროხი; armensk Ճորոխ *Tsjorokh*, gresk Άκαμψις *Akampsis*) er ei elv som spring ut i Mescitfjella nordaust i Tyrkia. Ho renn gjennom byane Bayburt, Ispir, Yusufeli og Artvin, langs Kelkit-Çoruh-forkastinga, før ho renn inn i Georgia, der ho munnar ut i Svartehavet like sør for Batumi og nokre få kilometer nord for den tyrkisk-georgiske grensa. 

I *Periplus Ponti Euxini* av Arrian vert ho kalla Άκαμψις *Acampsis*; Plinius kan ha forveksla ho med *Bathys*.

Biologisk mangfald
------------------

Çoruhdalen ligg i den økologiske sonen i Kaukasus, som av World Wild Fund for Nature og Conservation International vert rekna som ein stad med særleg stort biologisk mangfald. Çoruhdalen vert av tyrkiske bevaringsorganisasjonar rekna som eit viktig planteområde, eit viktig fugleområde, eit nøkkelområde for biologisk mangfald og er utpeikt som eit høgprioritert verneområde. Dalen er rik på planteliv og her finst 104 nasjonalt utryddingstrua planteartar der 67 av dei er endemiske for Tyrkia.

Fritid
------

Çoruh har vorte kalla ein juvel for økoturisme og den siste gjenverande ville elva i Tyrkia, og vert marknadsført for gode høve for elvepadling.

Demningar
---------

Det er planlagt bygd i alt 13 demningar i Çoruh-elva som ein del av vasskraftutbygging. men i alt er 27 demningar planlagde i heile vassdraget. Fleire av dei er alt bygd, som Derinerdemninga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Çoruh River» frå Wikipedia på engelsk, den 11. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  William Smith, *Dictionary of Greek and Roman Geografi*, **1**:216 (1854).
2. ↑  WWF Global 200 Regions
3. ↑  Conservation International Biodiversity Hotspots
4. 1 2  Ozhatay N, Byfield A & Atay S 2005, 122 Important Plant Areas of Turkey, for WWF Turkey, Istanbul, Turkey.
5. ↑  Magnin G & Yarar M 1989, Important Bird Area i Turkey, Dogal Hayati Koruma Dernegi, Turkey.
6. ↑  Eken G, Bozdogan M, I˙sfendiyaroglu S, Kılıç DT & Lise Y, (editörler) 2006, Key biodiversity areas i Turkey, Doga Dernegi, Ankara, Turkey.
7. ↑  United Nations Development Programme: Europa & CIS, "Eastern Tyrkia Becomes Tourist Destination" [*daud lenkje*]
8. ↑  ENCON 2006, ‘Yusufeli Dam and Hydroelectric Power Project Environmental Impact Assessment’, Ankara, Turkey.
**«Él»** (spansk for 'han') er ein singel av Lucía. Songen er skriven av Francisco Cepero og Ignacio Román.

Corporación de Radio y Televisión Española valde «Él» internt til å representere Spania i Eurovision Song Contest 1982 i Harrogate i Storbritannia. Songen vart framført på spansk av Lucía, og er skriven av Francisco Cepero og Ignacio Román. Musikken var ein tango som delvis forårsaka ein sensasjon av di tevlinga fann stad i Stobritannia, og mange koplar tango til Argentina, eit land Storbritannia var i krig med på denne tida. I finalen enda Spania på tiandeplass med 52 poeng; ti frå Kypros, åtte frå Israel og Tyrkia, sju frå Vest-Tyskland og Sveits, seks frå Finland, fire frå Belgia og eitt frå Luxembourg og Jugoslavia. Dirigenten var Miguel Angel Verona.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Él (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 21. april 2014.*

* «Official Eurovision Song Contest site, history by year, 1982.» (på engelsk). Eurovision.tv. Henta 21. april 2014.
* «Detailed info and lyrics, The Diggiloo Thrush, "Él".» (på engelsk). diggiloo.net. Henta 21. april 2014.
Tekstilkunstnaren Else Poulsson (1909–2002) er særleg kjend for biletteppet i bystyresalen i Oslo rådhus. Foto: Kjetil Bjørnsrud, 2008

**Else Poulsson** (24. mars 1909–10. februar 2002) var ein norsk teiknar, designar og tekstilkunstnar. Ho er særleg kjend for biletteppet bak ordførarpodiet i bystyresalen i Oslo rådhus. Hovudmotivet er Sankt Hallvard. Teppet er vove av Else Halling (1899–1987). Ho står òg bak tapetet i salen til Tryggingsrådet i SN i SN-bygningen i New York, med anker, kveite og hjarte som skal symbolisera tru, håp og kjærleik.

Kjelder
-------

1. ↑  Alfsen, Glenny (20. februar 2017). «Else Poulsson». *Norsk kunstnerleksikon* (på norsk bokmål).
2. ↑  «Norway’s permanent place in the Security Council», *Norgesportalen* (på engelsk), henta 2. august 2020

* *Denne artikkelen bygger på «Else Poulsson» frå Wikipedia på bokmål, den 2. august 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* ISNI
* KulturNav

 |
**Elsa R. Skjerven** (11. desember 1919–29. oktober 2005) var ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Ho var statsråd og sjef for Familie- og forbrukardepartementet (familie- og forbrukarminister) i Per Borten si regjering frå 1965 til 1971, i til saman 5 år, 5 månader og 5 dagar. Som vararepresentant til Stortinget møtte ho til saman 76 dagar.

Biografi
--------

Elsa Skjerven var fødd i Oslo. Ho tok eksamen i elementær musikkteori ved Musikkonservatoriet i 1941, og utdanna seg som lærar ved Elverum lærerskole i 1943. Ho var gymnastikklærar ved Levanger lærerskole, Innherred sykepleierskole og Strinda realskole og gymnas. Ho budde i Trondheim i 40 år, og var medlem av bystyret i 23 år. Mot slutten av denne tida var ho kommunalråd i kultur- og undervisningssektoren i åtte år. I 1982 flytta ho til Bærum, der ho levde til ho døydde.

Verv
----

* Medlem av Trondheim bystyre frå 1959 til 1983, frå 1972 også medlem av formannskapet
* Vararepresentant til Stortinget i periodane 1965–1969, 1969–1973 og 1973–1977
* Medlem av Sør-Trøndelag fylkesting frå 1979 til 1982
* Medlem av Kringkastingsrådet
* Medlem av Marknadsrådet
* Medlem av landsstyret i Kristeleg Folkepartis Kvinner i 12 år.
* Formann for Kristeleg Folkepartis Kvinner frå 1974 til 1976.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Norske Kommuners Sentralforbunds heidersteikn frå 1983
* Æresmedlem i Kristeleg Folkeparti frå 1985

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elsa Skjerven» frå Wikipedia på bokmål, den 7. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Elsa Skjerven hos stortinget.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Lyngen-linja** var den siste forsvarslinja Tyskland bygde i Lyngen i Troms fylke mot slutten av andre verdskrigen. Linja skulle stansa russisk framrykking mot Narvik.

Det einaste vegsambandet mellom Troms og Finnmark gjekk gjennom Storfjord. Dersom vegen sør for Skibotn vart sprengt av tyskarane, ville det nestan umogleg å koma landevegen til sørlege delar av Troms og nordlege delar av Nordland..

Hitler si ordre
---------------

Hitler gav ordre om at Nord-Troms og Finnmark skulle brennast. Ordren vart gjeven av Hitler gjennom Reichskommisar Terboven, og lydde slik:

*På grunn av befolkningens ringe beredvillighet til frivillig evakuering har der Führer samtykket i Reichkommisars forslag og befalt at hele den norske befolkning østenfor Lyngenfjord for sin egen sikkerhets skyld skal tvangsevakueres og alle boliger nedbrennes, resp. ødelegges. Øverstkommanderende for Nord-Finland er ansvarlig for at Führerbefalingen gjennomføres hensynsløst. Medlidenhet med befolkningen er ikke på sin plass.*

Bakgrunn
--------

Tyskarane var overtydde om at russarane ville invadere så langt sørover i Noreg som til Narvik. Difor vedtok tyskarane å oppretta den såkalla Lyngen-linja som forsvarslinje. Linja kravde store ressursar, fordi alle festningsanlegg, vegar og bruer knytta til denne linja skulle vera ferdig innan 1. mai 1945. I Kvesmenes–Lyngen-området vart mange sovjetiske krigsfangar i oktober 1944 sett inn i arbeidet med Lyngen-linja. Linja var ei omfattande byggverksemd som tyske styrkar gjennomførte, med sovjetiske krigsfangar som arbeidskraft.

Etter krigen
------------

Lyngenlinja går frå svensk/finsk grenseområde, og følgjer fjellet utover mot Storfjorden. Området er vanskeleg tilgjengeleg, og mange område rundt linja kan enno vera uoppdaga etter krigen. Det er bygd store bunkersanlegg langs heile fjellet, og mange har funne effektar og våpen frå dagane til krigen i desse områda.

Etter krigen vart det bygd norske anlegg i Skibotndalen, med forlenging på Brennfjell og Helligskogen. Dei hadde som føremål å sinka ein fiende frå aust (Sovjetunionen). Desse anlegga er no nedlagde, men i fjella oppover Skibotndalen kan ein finne mange stillingar som er intakte og kan verta tekne i bruk på kort varsel.

Sjå òg
------

* Frøy-linja

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lyngenlinjen» frå Wikipedia på bokmål, den 7. mai 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tvangsevakueringa av Finnmark og Nord-Troms
* Karlsen, Jonny. Hit, men ikke lenger. Heimevernsbladet. 3/2016
**Ole Martin Pettersson Gausdal**, ofte **O.M. Gausdal**, (13. juni 1860–21. desember 1960) var ein norsk lærar, gardbrukar, kjøpmann og redaktør frå Geiranger. Han var stortingsmann for Arbeidarpartiet.

Gausdal var fødd og oppvaksen på fjellgarden Gomsdal i Geiranger sokn i dåverande Sunnylven herad. Han vart seminarist frå Tromsø i 1880. Deretter var han lærar i Lenvik frå 1880, sidan i Nordreisa frå 1881 til 1890. Han var gardbrukar 1883-92 og 1903-09, i mellomtida dreiv han handel i Nordkjos i Nordreisa. Åra 1903-09 var han også heradskasserar i Nordreisa, deretter i same stilling 1909-11 i Tromsøysund, dit han flytta i 1909. Han vart redaksjonssekretær i Nordlys 1910, redaktør 1912-15. Bolken 1913-15 var han ordførar i Tromsøysund.

Gausdal var ordførar i Nordreisa 1890-92, og var formann i både skulestyre og fattigstyre. I 1900 var han med å stifta Arbeidarpartiet sitt fylkesparti i Troms i 1900. Han var fyrste varamann til Stortinget i dei tre valperiodane frå 1903 til 1912. I 1904 møtte han på tinget 12. mars-7. mai frå krinsen Tromsø amt, medlem av Lagtinget og tollkomiteen. Periodane 1913-15 og 1916-18 representerte han krinsen Tromsøysund på Stortinget, medan han 1919-21 representerte Lyngen krins på tinget. Heile tida 1913-21 var han medlem av Militærkomiteen. Her gjorde han framlegg om absolutt nedrusting for og gjekk inn for avskaffing av verneplikta. I den siste valbolken var han også medlem av den førebuande fullmaktskomiteen. Både 1918, -19 og -20 var han delegat ved interparlamentariske fredsmøte. Gausdal var i 1920 mellom dei som røysta for norsk medlemskap i Folkeforbundet. Han var elles medlem av lufttrafikkommisjonen av 1919 og av Den sivile forsvarskommisjonen av 1920.

Gausdal braut med Arbeidarpartiet i 1921, og melde seg inn den nystifta partigruppa sosialdemokratane. Same året var han mellom stiftarane av Nordreisa sosialdemokratiske forening, der han var formann i ni år. Han nådde ikkje opp ved stortingsvalet hausten 1921.

Frå 1922 til -32 var Gausdal kontrollør for skattlegginga av tobakk og sjokolade.

På sine eldste dagar flytta han til Ålesund, der han seinare døydde.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ole Nærlieie** (1887–1955) var ein norsk spelemann frå Flesberg i Numedal. 

Han voks opp på husmannsplassen Lanerud under Nærli gard ved elva Lona i Lyngdal. Han heitte først Ole Knutsen, men tok namnet Nærlieie då han flytta frå garden.

Nærlieie flytte til Kongsberg alt i 1910, og budde det meste av livet sitt der. Her hadde han arbeid som brannkonstabel. Han hadde spelet sitt frå mellom andre Narve Hytta, Ole Haugan og Gullik Sandbek.

I si tid var han mykje nytta som dansespelemann, og vidgjeten som ei god kjelde. Han spela mykje i festleg lag både i Flesberg og i Numedalslaget i Oslo. Han var og aktiv i Bondeungdomslaget på Kongsberg.

Han hadde spela mykje med Ole Hakkelberg frå Svene, og desse spela og saman i NRK i 1932. Elles var Ole Nærlieie smålåten og spela lite på kappleik eller i radio elles. Olav K. Bratås, Hellik Juveli og Leif Aasane førte spelet hans vidare i Numedal.

Ole Nærlieie sat og inne med ei rekkje runddans-slåttar, mange av dei etter Ole Haugan.
**Ole Martin Årst** (fødd 19. juli 1974) er ein norsk tidlegare fotballspelar som er best kjend for sine tre periodar som Tromsø-spelar. Angrepsspelaren Årst vart norsk meister med laget i 1996. I åra frå 2000 til 2007 spelte han 22 landskampar for Noreg og skåra to mål.

### Klubbspel

Årst spelte for Tromsø 1995-97, 2003-07 og 2012-13. Han vart toppskårar i den norske eliteserien i 2005. Elles var han i si karriere innom dei norsk laga Skarp, Sogndal IL og IK Start, samt svenske Mjällby og dei belgiske klubbane RSC Anderlecht, Gent og Standard Liège.

### Landslagsspel

Frå vinteren 2000 til vinteren 2007 aksla Årst den norske landslagstrøya 22 gongar, men einast fem gongar i viktige kvalifiseringskampar. Han skåra Noregs mål då det vart tap 1-2 mot Skottland i VM-kvalifiseringskamp på Ullevaal stadion i 2005, og då Noreg tapte med dei same siffera mot Mexico i San Francisco i 2006.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ole Martin Årst» frå Wikipedia på italiensk, den 18. april 2016.*
Ein ovnsmodell frå Wigelands Wærk, skåret av Ole Nilsen Weierholt i 1792 
Foto:
Stylegar
 

**Ole Nielsen Weierholt** (1718–1792) er først og fremst kjend som modellskjerar for jernverka i Aust-Agder, særleg Næs jernverk, men òg Froland verk. Han skar modellar i tre til støyping av jernomnar i rokokkostil, og blir ofte kalla *Sørlandets rokokkomeister*. 

Ole Nielsen var fødd på Sagene i Austre Moland, i dag ein del av Arendal kommune. Han arbeidde som tømrar og snikkar, og stod for ei rekke byggjeoppdrag på kyrkjene i distriktet på midten av 1700-talet, m.a. Austre Moland kyrkje og Tromøy kyrkje. 

Han skar ei rekke omnsmodellar for Næs; mest kjend er Kammerherren frå Morland, som er ein kopi etter ein eldre modell. Motivet er henta frå Apostelgjerningane, og er mellom anna nytta av Rembrandt i eit måleri. 

Ole Nielsen skar òg omnsmodellar for Froland verk og for jernverk i Nedre Telemark.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ole Nielsen Weierholt i Norsk biografisk leksikon

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Ole Nilsen Weierholt» frå Wikipedia på bokmål, den 19. september 2012.*
Portrett av Oda Krohg, måla av Christian Krohg. Biletet heng i Nasjonalgalleriet i Oslo.
**Oda Krohg** (11. juni 1860–19. oktober 1935) var ein norsk kunstmålar. Før ho gifta seg heitte ho **Oda (Døpt Othilia Pauline Christine) Lasson**. Ho var syster av revysongarinna Bokken Lasson. 

Ho var leiande av kvinnene i Kristianiabohemen, ei kortvarig kulturpolitisk rørsle på 1880- og 90-talet. Hans Jæger vart rekna som leiar for bohemgruppa. 

Oda gifta seg med forretningsmannen Jørgen Engelhardt i 1881 og fekk to barn med han, før ho flytte frå han i 1883. Ho skilde seg formelt i 1888. Kring 1885 vart ho elev av Erik Werenskiold og Christian Krohg. Ho gifta seg med Krogh i 1888, og fekk to barn med han, Nana og Per.

Oda Krohg er kjend for sine landskapsbilete, mellom anna «Sommernatt ved Kristianiafjorden» (1886), «Japansk lykt» (ca. 1887) og «Kinesisk lykt» (1889). Ho måla òg portrett av mellom anna Aasta Hansteen, Ivar Arosenius, Gunnar Heiberg og Christian Krohg.

I boka *Syk Kjærlighet* frå (1893) skildra Hans Jæger eit trekant-tilhøve, der Jæger hadde sterk kjærleik til ei kvinne som skulle gifta seg med ein målar. Oda Lasson skal vera modell for denne kvinna.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Oda Krohg**

Litteratur
----------

* Ketil Bjørnstad: *Oda! : dokumentarroman*, Oslo 2003 ISBN 82-05-32535-9

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |
**Odd Bondevik** (fødd 20. juni 1941 i Sauda, død 6. september 2014 i Drammen) var ein norsk teolog som var biskop i Møre bispedøme i Den norske kyrkja frå 1991 til 2008.

Bondevik var fødd i Sauda. Då han var åtte år, flytta familien til Oslo fordi faren, Kjell Bondevik, tok til på Stortinget som representant for Kristeleg folkeparti. I 1960 tok Odd Bondevik fatt på teologistudiet og i 1967 tente han verneplikta som feltprest. Tidleg i 1969 reiste han til Japan som misjonær for Det Norske Misjonsselskap (NMS). I 1978 kom han heim for å ta over stillinga som misjonssekretær ved NMS sitt hovudkontor. Frå november 1980 gjekk han inn i stillinga som generalsekretær og vart med det øvste leiar i den eldste misjonsorganisasjonen i Noreg. Han hadde denne stillinga til han vart vigsla til biskop i Møre 17. november 1991.

Odd Bondevik var syskenbarnet til den norske statsministeren Kjell Magne Bondevik.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* ISNI

 |
Nedre Vøyenfossen i Akerselva på Sagene med bygningane til ein nedlagd tekstilfabrikk (spinneri) til venstre, fotografert i 2007. Foto: John Erling Blad

Dei mange kvinnene som arbeida i tekstilfabrikkane på Sagene er heidra med skulpturgruppa «Fabrikkjentene på Beierbrua» frå 1986 av Ellen Jacobsen, oppsett ved austre enden av Beierbrua over Akerselva. Bygningane til nedlagde Hjula Væverier i bakgrunnen.
Kart over Sagene frå om lag 1900.
**Sagene** er eit strok på båe sider av Akerselva i Sagene bydel i Oslo. Stroket Sagene, som har gjeve namn til bydelen Sagene, har fått sitt namn etter sagbruka som låg attmed fossane i Akerselva i dette området i si tid.

Frå midten av 1800-talet vart dei mange store og små fossefalla i Akerselva energikjelda for fleire industriverksemder, mellom anna tekstilfabrikkar, og Sagene vart dominert av fabrikkbygningar og av bustadsområde for industriarbeidarar. På siste halvparten av 1900-talet vart mesteparten av industrien langs Akerselva lagd ned, og fabrikkbygningane anten teke i bruk til andre føremål eller rivne og erstatta av nybygg. Men på Sagene er teke vare på fleire store fabrikkbygningar og innslag av anna gamalt bygningsmiljø, mellom anna bygningane kring tunet på det gamle gardsbruket Vøienvolden gård.

Arbeidermuseet, ei avdeling av Oslo Museum som særleg tek for seg det tidlegare industrimiljøet langsetter Akerselva, ligg på Sagene, i Sagveien på vestsida av Beierbrua over Akerselva. Industriarbeidarmiljøet i denne luten av Oslo er skildra skjønnlitterært av forfattaren Oskar Braaten, som sjølv budde på Sagene. Særleg er han namngjeten for skildringane av livet til dei såkalla *fabrikkjentene*, dei kvinnene og jentene som hadde sitt arbeid på dei store kvinnearbeidsplassane som tekstilfabrikkane i dette området var i si tid.

Litteratur
----------

* Moland, Tallak. 2011. *Historien om Akerselva* : *gjennom de siste 400 år*. Oslo: Christiania forlag. ISBN 978-82-997321-1-6

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene til Sagene Torshov Historielag. Arkivert 2009-01-25 ved Wayback Machine.
* Internettsidene til Bydel Sagene.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Ein klase kokebananar.
**Kokebanan** eller **mjølbanan** (engelsk også *plantain*) er bananar ein hovudsakleg et etter å ha varmebehandla dei, til skilnad frå etebanan, som ein et rå. Kokebanan er viktig basisføde i Vest- og Sentral-Afrika, Karibia, Sentral-Amerika og nordlege og kystnære delar av Sør-Amerika. Plantar frå slekta *Musa* stammar frå tropiske delar av Søraust-Asia og Oseania, mellom anna Malay-arkipelet (dagens Indonesia, Malaysia, Brunei og Filippinane) og Nord-Australia.

Ein kan bruka kokebananar når dei er mogne eller umogne. Dei er stiverike med nokså nøytral smak og er mjuke når dei er varmebehandla. Sidan bananar dannar frukt heile året, er kokebanan ein stabilt tilgjengeleg matvare. 

Kokebananar er meir eller mindre komplekse hybridar av fleire artar i bananslekta, hovudsakleg *Musa acuminata* og *Musa balbisiana*. Omgrepet kan visa til ulike kultivarar som ein vanlegvis varmebehandlar før ein et dei. Det finst likevel ingen botanisk skilnad mellom vanleg banan og kokebanan. Varmebehandling er meir ein skikk enn ei nødvendig handling for mange bananar. Ein kan i røynda eta mogne kokebananar råe når mykje av stiva deira er omdanna til sukker. I nokre land der ein berre et nokre få banankultivarar kan ein ha eit klart skilje mellom typar brukte som etebanan og typar brukte som kokebanan. I andre land der det finst fleire kultivarar gjer ein ikkje skilnad på koke- og etebanan.

Kjelder
-------

1. ↑  «Musa species (banana and plantain)» (PDF). Arkivert frå originalen (PDF) 28. februar 2014. Henta 12 April 2007.
2. ↑  J. Redhead (1989). M. Boelen, red. *Utilization of Tropical Foods: Trees*. FAO Food and Nutrition Paper. Food and Agriculture Organization of the United Nations. s. 32. ISBN 9789251027769.

* *Denne artikkelen bygger på «Kokebanan» frå Wikipedia på bokmål, og «Plantain» frå Wikipedia på engelsk den 19. februar 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kokebanan**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BBC Things

 |
**Karl Johan August Theodor Scheerer** (28. august 1813–19. juli 1875) var ein tysk-norsk bergmann og mineralog. 

I 1830-åra var han kjemikar og hyttemeister ved Modum Blaafarveværk, og frå 1841 lektor i metallurgi, proberkunst og fabrikklære ved Universitetet i Christiania. Scheerer oppdaga, skildra og sette namn på heile 16 nye sjeldne mineral frå norske pegmatittgangar, der fem framleis gjeld som førstegangsskildringar (euxenitt-(Y), wøhleritt, polykras-(Y), melifanitt og astrofyllitt). Han oppdaga nikkelmineralet pentlanditt frå Espedalen og påviste nikkelinnhaldet i dei norske nikkelførande kismalmane. Frå 1848 var han professor ved Bergakademiet i Freiberg i Sachsen. 

Han gav ut *Lehrbuch der Metallurgie* (2 bind, 1846–53).

Kjelder
-------

* «Karl Johan August Theodor Scheerer». *Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014*. 14. februar 2009.



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Johan Theofron Munktell** (20. mars 1805–2. juli 1887) var ein svensk industrialist, fødd i Kärrbo, Västmanland. Han gjekk i lære hjå Gustaf Broling i Stockholm, som då var ein av dei beste metallurgane i Sverige. Då han var 17 år gamal vart Munktell tilsett ved Kungliga Myntverket, der han var ansvarleg for å utvikla nye myntprentemaskiner. Samstundes tok han til å interresera seg for dampmaskiner.

I 1832 flytta Munktell til Eskilstuna, der han stifta Eskilstunas Mekaniska Werkstad. På 1930-talet gjorde han ei studiereise til England, for å sette seg inn i moderne støypejarnteknologi.

Munktell var ein nyskapande person og firmaet hans var med på å føra Sverige inn i den industrielle tidsalderen. I 1853 produserte firmaet det fyrste damplokomotivet i Sverige; det vart kalla «förstlingen». I 1859 laga firmaet det fyrste treskjeverket i Sverige.

I 1879 vart firmaet eit aksjeselskap og bytta namn til «Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag». Sjølv om son hans, som òg heite Theofron, og systersonen hans, Theofron Boberg, hadde kome inn i leiinga var Johan Theofron aktiv til han døydde 82 år gamal. Han mottok ei rekkje utmerkingar for arbeidet han hadde utført for Eskilstuna og Sverige.

Johan Theofron Munktell.

Eit viktig produkt for Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag var damplokomobilar. I 1913 starta firmaet traktorproduksjon. Den fyrste traktoren, med typebetegnelsen 30-40, hadde ein masse på 8,3 tonn. I 1932 gjekk firmaet saman med J & C G Bolinders Mekaniska Verkstads AB i Stockholm. Det nye firmaet vart liggande i Eskilstuna og fekk namnet AB Bolinder Munktell. I 1943 tok AB Bolinder Munktell til å samarbeide med Aktiebolaget Volvo i Göteborg og i 1950 vart AB Bolinder Munktell oppkjøpt av Volvo.

Sjå òg
------

* Bolinder Munktell

Bakgrunnsstoff
--------------

* Karlsson, H. *Theofron Munktell – den tekniske innovatören*, Eskilstuna Komun Arkivert 2010-08-28 ved Wayback Machine. (Lenka 29/8-2007)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* LIBRIS

 |
**Theodor Liebknecht** (19. april 1870–6. januar 1948) var ein tysk sosialistisk politikar. Han var son av Wilhelm Liebknecht og bror til Karl Liebknecht. 

Liebknecht var fødd i 1870 i Leipzig. Han blei først politisk aktiv etter at broren var blitt myrda i 1919. I motsetning til bror sin blei han aldri kommunist, men han melde seg heller aldri inn i SPD (det største sosialdemokratiske partiet i Tyskland). 

Theodor Liebknecht var aktiv innanfor Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands (USPD), som var eit alternativt venstresosialdemokratisk parti. Liebknecht var formann for USPD frå 1924 til 1931. Dette året gjekk partiet og Liebknecht inn i det nye Sozialistische Arbeiterpartei (SAP). Etter at nazistane hadde tatt makta i Tyskland flykta Liebknecht til Sveits.

Theodor Liebknecht døydde i Altendorf i den sveitsiske kantonen Schwyz i 1948.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Theodor Liebknecht» frå Wikipedia på dansk, den 19. november 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Koordinatar: 57°40′30.551″N 14°5′4.1028″E﻿

Taberg
**Taberg** er ein svensk tettstad i Jönköpings kommun i Jönköpings län i Småland. I 2005 hadde tettstaden 4 223 innbyggjarar. Han ligg like sør for sentralstaden Jönköping.

Ved tettstaden finst det eit lite fjell med same namn (Taberg), som er 343 meter høgt og dermed det nest høgaste punktet i Småland etter Tomtabacken. Tabergsbusetjarane har tatt malm frå fjellet sidan 1400-talet, kanskje alt før, men det var først på 1600-talet at bergverksverksemda starta for alvor. På 1800-talet var bergverk og jernhandsaming den viktigaste binæringa for folkesetnaden i heile vestre Småland. Mot slutten av hundreåret stoppet utvinninga, for så å bli gjenopptatt frå og med utbrotet av andre verdskrigen i 1939. Det var då ein gjorde dei største inngrepa i naturen, bl.a. to store, opne dagbrot som ein framleis kan sjå. I gruvene i fjellet blir det arrangert visningar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Taberg» frå Wikipedia på bokmål, den 4. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Suffragettar i eit tablå som Fridomsgudinna og følgjarane hennar. Postkort frå 1913.
**Tablå** (frå fransk *tableau*, 'tavle') kan visa til eit måleri, eit scenebilete eller ei oppstilling av figurar som gjev att ei scene. 
Ein kan også bruka urørlege eller delvis rørlege figurar (automatar) til å danna tablå.

Levande tablå (*tableau vivant*) kan vera ei gjengjeving av historiske eller kunstneriske scener av ei gruppe menneske. Eit kjent døme på eit levande tablå var ei scenisk framstilling av måleriet *Brudeferd i Hardanger*, som blei vist fram ved Kunstnerforeningen si festforestilling i Christiania Theater i mars 1849. Til tablået las ein opp diktet «Der aander en tindrende Sommerluft varmt over Hardangerfjords Vande» av Andreas Munch, med musikk av Halfdan Kjerulf.

Liknande tablå kan brukast innan skodespel eller revyar, gjerne mot slutten av framføringa, der ei oppstilt gruppe av skodespelar dannar ei målerisk scene.
Tablå var viktige verkemiddel til å skapa stemning for symbolisten Maurice Maeterlinck.

Symbolisme var viktig også i tidleg film. *Vampyr* (1932) av Carl Theodor Dreyer hadde til dømes scener som kunne likna levande tablå skapt etter Edvard Munch sine tidlege måleri.

Sjå òg
------

* tavle
* tabell

Kjelder
-------

1. ↑  «Brudeferd i Hardanger», *Store norske leksikon*, 10. desember 2015, henta 21. desember 2016
2. ↑  Arntzen, Knut Ove (6. januar 2016), «Teater», *Store norske leksikon.*, henta 21. desember 2016
3. ↑  Jullian, Philippe, *The Symbolists*. (Dutton, 1977) ISBN 0-7148-1739-2

* tablå i *Norsk Ordbok*
* «tablå» i Nynorskordboka.
* «Tablå», *Store norske leksikon*, 24. november 2011

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Symbolism (arts)» frå Wikipedia på engelsk, den 21. desember 2016.*
**Tabell** er ein oversiktleg presentasjon av fakta, ofte delt inn i rader og kolonnar, og ofte med tittelradar. Vanlegvis består tabellar av skildrande fakta som kan uttrykkjast i tal, men òg tekst.

Historie
--------

Tabellar har lenge vore ein reiskap i reknskap og berekningsorientert arbeid, til dømes leire frå Sumer er rundt år 2000 fvt. ved multiplikasjon og inverterte tal. Desse vart brukt fordi det var lettare å multiplisere med inverterte tal enn divisjon med eit tal, og sluttresultatet er det same. Når bank, handel, skipsfart, folketeljingar og naturvitskap som astronomi vart utvikla, auka behovet for matematiske tabellar (oppslagstabell).

Den skotske matematikaren John Napier publiserte i 1614 den første kjende logaritmetabell. Slike tabellar gjer at multiplikasjon kan erstattast av addisjon, som kan gjere utrekningane mykje enklare.

Den engelske matematikaren og oppfinnaren Charles Babbage utvikla i 1822 ein prototype av differensmaskinen sin, som var utstyrt høve til utskrift. Målet var å produsere sjøkart ved berekning av polynom med hjelp av differensmetoden.

Innan folketeljing utvikla det seg tidleg på 1600-talet ein forløper til relasjonsdatabasen, der ei rekkje tabellar er knytt til kryssreferanser eller indeks, til dømes fødselsbok, dødsbok, husoversiktar og kyrkjebøker. På den måten kan du følgje ein individuell og ein familie gjennom ulike tider og stader, og etablere familietre og stamtavler.

Forskjellige tabellar
---------------------

Ein tabell kan innehalde enkle statistiske data, som følgjer:

|  | Kolonne A | Kolonne B |
| --- | --- | --- |
| Rekkje 1 | A1 | B1 |
| Rekkje 2 | A2 | B2 |
| Rekkje 3 | A3 | B3 |

Ein tabell kan òg innehalde bilete, for å tydeleggjere eller gjere faktamengda enklare:  

Vidare er det òg mogeleg å kombinere tabellar med diagram, slik at dei kompletterer kvarandre:

Sjå òg
------

* Diagram
* Statistikk
Hubble-bilete sette saman til ein animasjon. Dei syner utviklinga til glødande gass blåsen vekk frå T Tauri-stjernesystemet XZ Tauri.
**T Tauri-stjerner** er unge stjerner som på eit Hertzsprung–Russell diagram ligg til høgre for hovudserien. Namnet kjem frå den variable stjerna T Tauri som òg er prototypen for denne stjernekategorien. Karakteristisk for for T Tauri-stjerner er emisjonslinjer som indikerer ein utvida gassatmosfære, gass som strøymer inn mot eller ut frå stjerna med høg fart, nærliggjande mørke skyer det føregår stjernedanning og ein høg proporsjon av litium, som det snøgt vert tomt for på andre stjerner.

Mange T Tauri-stjerner viser trekk som peikar mot ein sterk og kontinuerleg straum av materie frå stjerneoverflata, kjend som T Tauri-vind. T Tauri-stjerner finn ein ofte i nærleiken av Herbig–Haro-objekt, og T Tauri sjølv ligg i sentrumet til eit Herbig–Haro-objekt. T Tauri-stjerner er ofte mindre massive enn sola; tyngre stjerner går anten gjennom T Tauri-fasen medan dei enno er dulde bak opphavsskya eller har ein annan utsjånad i den same fasen i stjernelivet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på artikkelen «T Tauri-star» s. 415-16 i **Philip's Astronomy Encyclopedia** utgjeven i 2002.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
*Sjå òg artikkelen om fjernsynsprogrammet Tabloid*
**Tabloid** er eit omgrep som kan visa til både form og innhald i ei avis. Det er det minste avisformatet, og blir teke i bruk av stadig fleire aviser. Samstundes kan «tabloid» visa til ei lettvint og gjerne populistisk framstilling.

Ordet blei opphavleg sett saman av *tablett* og *-oid*, '-aktig', og registrert som eit varemerke for piller i 1884 av Burroughs-Wellcome. Men omgrepet fekk snart ei utvida tyding om noko som var lite og lettvint, og blir i dag hovudsakleg brukt innan medieverda.

Formatet
--------

Formatet, som blei til i 1918, fekk namn etter den tabloide stilen. Ei avis i tabloidformat måler 597 x 375 mm når ho er open. Ein fordel med tabloidformatet er at avisa blir lettare å handtere under lesing, noko som særleg blir sett pris på ved lesing på kollektive transportmiddel. Særleg i 2000-åra har stadig fleire aviser gått over til tabloidformat.

Innhald
-------

Tabloidaviser har ord på seg for å legga vekt på sensasjonelle oppslag og overflatisk stoff.

I Noreg vil mange innskrenka «tabloidavis» til berre å visa til aviser som blir selde i laussal, med *VG* og *Dagbladet* som dei to største døma. Andre store norske aviser som no blir utgjeve i tabloidformat, men som vanlegvis ikkje blir rekna som tabloidaviser, er *Aftenposten*, *Dagens Næringsliv*, *Klassekampen* og Adresseavisa.
**Odd Arvid Strømstad** (fødd 27. juli 1952 i Evje) er direktør i TV-produksjonsselskapet Warner Bros. Norge. Han starta selskapet Dinamo Live (i 1999) som seinare vart kjøpt opp av Dinamo Story AS, og deretter Warner Bros. International. Strømstad jobba i NRK i over 20 år, dei siste åra som prosjektleiar og prosjektsjef. Strømstad utvikla og produserte ei lang rekkje TV-program for NRK. Han er utdanna i NRK og har kjernekompetansen sin som TV-produsent av store hendingar.

Karriere
--------

Strømstad har m.a. vore ansvarleg for Nobels Fredspriskonsert (20 år), Spellemannprisen (8 år i NRK og 6 år for TV2), revitaliseringa av Melodi Grand Prix, Landeplage og *Football for Africa*. Han produserte dagleg det 3 timar lange *Vindu mot Lillehammer* under Vinter-OL 1994 og Eurosong (Eurovision Song Contest) til heile Europa i 1996. 

Han kom i Guinness rekordbok med konserten til Katie Melua på Trollfeltet – 303 m under havet - den djupastliggjande konserten nokonsinne. Han er ansvarleg for over 200 musikkprogram for NRK, t.d. spesialprogram med Paul McCartney, Elton John, David Bowie, Pink Floyd, Whitney Houston, A-ha og Ole Paus. Han produserte konserten til A-ha i Frognerparken og webcasten / dvd-en deira, *Homecoming*. Denne var, saman med Madonna, den mest vellukka webcasten målt i nett-treff til då. 

Strømstad har motteke 3 Amandaprisar og 2 Gullruter.

Han er gift med NRK-journalisten Nina Owing og har tre born.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Odd Arvid Strømstad» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2009.*
**Odd Fuglem** (fødd 18. juli 1940) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Selbu i Nord-Trøndelag som vart noregsmeister på 5 000 og 10 000 meter under NM i friidrett 1968. I 1967 vart han noregsmeister i 8 kilometer terrengløp. Han var medlem i Selbustrand IL.

Aktiv
-----

Fuglem vart andremann på 5 000 m ved Nordisk meisterskap i friidrett 1963, to år seinare kom han tredjeplass på same distansen i den nordisk meisterkapen. 1. juli 1964 vart Fuglem den fyrste nordmannen som sprang 5 000 meter på under 14 minutt. Med tida 13.53,4 forbetra han den sju år gamle norske rekorden på distansen med over 10 sekund, ein rekord som hadde tilhøyrt Ernst Larsen. Allereie under Sommar-OL 1964 i Tokyo i oktober forbetra Thor Helland rekorden med eitt sekund.

Men før ein kom så langt, hadde Fuglem forbetra Helland sin ferske noregsrekord på 10 000 meter. 2. september i Oslo sprang Fuglem i mål på tida 29.09,4, ei norsk rekordforbetring på vel 18 sekund og samstundes også nordisk rekord med over 11 sekund. Denne norske rekorden flytta Fuglem i 1967 til 29.02,8 ved eit stemne i Stockholm. På Bislett stadion i Oslo sette 11. juli 1968 sin tredje nordiske rekord på mila då han kryssa mållinja etter 28.53,8.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1962 i Drammen: Bronsemedalje på 5 000 m
* 1963 i Trondheim: Sølvmedalje på 5 000 m
* 1964 i Gjøvik: Sølvmedalje på 10 000 m
* 1965 i Haugesund: Sølvmedalje på 5 000 m
* 1966 i Bærum: Sølvmedalje på 10 000 m
* 1967 i Trondheim: Sølvmedalje på 5 000 m og 10 000 m
* 1968 på Kongsvinger: Gullmedalje på 5 000 m og 10 000 m

I norske meisterskap i terrengløping vann Fuglem på 8 km sølv i 1963 og 1964, bronse i 1966, gull i 1967 og sølv i 1968, medan det på 3 km vart bronse i 1963 og sølv 1964 og 1968.

### Personlege rekordar

* 5 000 m: 13.52,2 (1968)
* 10 000 m: 28.53,8 (1968)

Kjelder
-------

* friidrett.no
* Arbeiderbladet 2. juli 1964
* Arbeiderbladet 3. september 1964
* Arbeiderbladet 12. juli 1968
| Évreux |
| --- |
| Domkyrkja Saint-ThaurinDomkyrkja Saint-Thaurin Domkyrkja Saint-Thaurin |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Évreux |
| **Byvåpenet til Évreux** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Normandie Eure |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  26,45 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 51 198   1 936/km² |
| Koordinatar | 49°01′27″N 01°09′12″E﻿Koordinatar: 49°01′27″N 01°09′12″E﻿ |
| Høgd over havet | 92 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.evreux.fr |

**Évreux** er ein by og kommune i Normandie i Frankrike. Han er òg *préfecture* (hovudstad) i departementet Eure.

Namnet på byen kjem frå den galliske stamma Eburovices. Byen ligg nær elva Iton, og innbyggjarane her vert kalla *ébroïcienne(s)* (kvinner) og *ébroïciens* (menn).

Historie
--------

Den første familien av grevar i Évreux var etterkomarar av sonen Rikard I, hertug av Normandie, fekk utanfor ekteskap. Mannslinja døydde derimot ut med grev William i 1118. 

Visstnok skal eit spøkelse kalla «Gobelin» ha spøkt i Évreux på 1100-talet. Dette gav opphav til det moderne ordet «Goblin» 

Grevskapet gjekk vidare til Agnes, syster til William, og kona til Simon de Montfort-l'Amaury (d. 1087) og lordane av Montfort-l'Amaury. Amaury III av Montfort gav byen til kong Filip Augustus i 1200. Filip den rettvise gav i 1307 byen vidare til bror sin, Louis d'Évreux, og Filip den Lange gjorde grevskapet i Évreux om til adelskap av Frankrike i 1317.

Filip d'Évreux, son av Louis, vart konge av Navarre då han gifta seg med Jeanne, dotter av Louis den hissige. Sonen deira Karl den onde og barnebarnet deira Karl den edle var òg kongar av Navarre. Sistnemnde gav grevskapet Évreux, Champagne og Brie til Kong Karl VI av Frankrike i 1404. 

I 1427 vart grevskapet Évreux skjenka til Sir John Stuart av Darnley (c. 1365-1429) av Kong Karl VII. John Stuart var kommandør i den skotske livgarden til kongen, og i 1423 hadde han motteke storgodset Aubigny. I februar 1427/8 fekk han rett til å innkvarterte den kongelege hæren til Frankrike for sigeren deira over engelskmenna.

Då Stuart døydde gjekk grevskapet tilbake til krona. Byen vart igjen gjeve bort i perioden 1569-1584 som appanasje for Frans, Hertug av Anjou, og i 1651 vart han til slutt gjeve til Frédéric Maurice de La Tour d'Auvergne i byte for fyrstedømet Sedan.

Byen vart annektert av Frankrike då familien La Tour d'Auvergne døydde ut i 1802. Han vart kraftig øydelagd under den andre verdskrigen, og det meste av sentrum er bygd opp att.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Domkyrkja i Evreux Arkivert 2006-08-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
| Étampes |
| --- |
| Rue Thiers i Pontoise Rue Thiers i Pontoise |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Île-de-France  Essonne |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  40,92 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 23 300   569/km² |
| Koordinatar | 48°26′″N 02°10′″E﻿Koordinatar: 48°26′″N 02°10′″E﻿ |
| Høgd over havet | 66 m - 156 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 91150 |
| **Heimeside:** www.mairie-etampes.fr |

**Étampes** er ein kommune i dei sørlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 48,1 km frå sentrum av Paris, og er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Essonne.

Étampes, i lag med nabokommunane Morigny-Champigny og Brières-les-Scellés, dannar eit byområde med 26 604 innbyggjarar (1999). Dette urbane området er ein drabantby til Paris.

Historie
--------

Étampes (latinsk: *Stampae*) eksisterte på byrjinga av 600-talet og tidleg i mellomalderen vart han ein del av den franske krona. I løpet av mellomalderen var det fleie rådsforsamlingar her og det mest kjende fann stad i 1130, som førte til at Innocent II vart rekna som den rettmessige paven. I 1652, under borgarkrigen Fronde vart byen hardt råka av dei kongelege troppane leia av Henri de la Tour d'Auvergne frå Turenne.

Geografi
--------

Étampes ligg ved elva Chalouette, ei sideelv til Juine.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Épernay |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Champagne-Ardenne  Marne |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  22,69 km² |
| Innbyggjarar  - By (2004)   - folketettleik | 26 000   1 145/km² |
| Koordinatar | 49°02′″N 03°57′″E﻿Koordinatar: 49°02′″N 03°57′″E﻿ |
| Høgd over havet | 72 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 51200 |
| **Heimeside:** www.epernay.fr |

**Épernay** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Marne i regionen Champagne-Ardenne og har om lag 25 000 innbyggjarar.

Geografi
--------

Épernay ligg 140 km nordaust for Paris langs jernbanelinja til Strasbourg. Byen ligg ved den venstre breidda til Marne i enden av den vakre Cubrydalen som kryssar han.

Historie
--------

Épernay (Sparnacum) høyrte til erkebiskopane av Reims frå 400- til 900-talet, då han kom inn under grevane av Champagne. Han vart hardt råka under Hundreårskrigen og vart sett i brann av Frans I i 1544. Byen stod imot åtak frå Henrik av Navarre i 1592, og Armand de Gontaut fall under åtaket som gjorde at byen til slutt vart erobra. I 1642 vart byen, i lag med Château-Thierry, oppgradert til hertugdøme og overført til duc de Bouillon.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |