recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karl I** (3. august 1654–23. mars 1730) var ein landgreve av Hessen-Kassel frå 1670 til han døydde.

Han var fødd i Kassel og var son av Vilhelm VI av Hessen-Kassel og Hedvig Sofia av Brandenburg, dotter til kurfyrste Georg Vilhelm av Brandenburg. Etter at faren døydde tidleg, styrte mora som regent fram til 1675. Karl styrte så dei neste 55 åra.

Under regjeringstida hans kom Kassel seg raskare etter trettiårskrigen enn andre regionar i Tyskland. Han bygde ein relativt stor arme, som han leigde ut til den som bestalte mest i den spanske arvefølgjekrigen.

Etter tilbakekallinga av ediktet i Nantes i 1685 i Frankrike, ønskte Karl dei utdrivne hugenottane velkomen og gav dei religionsfridom. Om lag 4000 hugenottar slo seg ned i Kassel. Karl stimulerte metallindustrien og var òg interessert i arkeologi.

Karl gifta seg med syskenbarnet Maria Amalia av Kurland (1653–1711), dotter til Jacob Kettler, hertugen av Kurland. Dei hadde sytten born, mellom anna Fredrik, konge av Sverige og landgreve av Hessen-Kassel, Sofie Charlotte, gift med Fredrik William av Mecklenburg-Schwerin, Vilhelm, landgreve av Hessen-Kassel, Marie Louise, gift med prins Johan Willem Friso av Oranien og Maximilian, gift med landgrevinne Friederike av Hessen-Darmstadt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Charles I, Landgrave of Hesse-Kassel» frå Wikipedia på engelsk, den 21. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* BPN

 |
Santana i 1971
Carlos Santana
**Santana** er ei musikkgruppe danna i San Francisco i 1967, kjend for sine mange utgjevingar av såkalla latinrock. Gruppa baserer sin musikk på komposisjonar og gitarspelet til grunnleggjaren, den leiande musikaren Carlos Santana.

Santana vart lagd merke til då gruppa framførte sin versjon av rockemelodien *Soul Sacrifice* ved Woodstock-festivalen i 1969. Kort etter festivalen fekk gruppa gitt ut sitt fyrste album, også kalla *Santana*, som vart ein stor suksess. Dei neste to åra kom dei suksessrike albuma *Abraxas* og *Santana III*.

Dei neste åra var det vanleg med skifte av musikarar i Santana. Carlos Santanas aukande interesse for tankane til guruen Sri Chinmoy leia gruppa over meir esoterisk musikk, men utan å fjerne seg heilt frå ein latinamerikansk musikkstil.

Santana har vorte tildelt åtte Grammy-prisar og tre Latin Grammy-prisar. Carlos Santana vart både i 1989 og 2003 tildelt Grammy-prisar som solo-artist.

Gruppa Santana har seldt meir enn 90 million musikkalbum.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Santana (band)» frå Wikipedia på engelsk, den 15. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**184** var eit skotår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Eggius og Aelianus var konsular (eller sjeldnare, år 937 ab urbe condita).

Hendingar
---------

* To opprør braut ut i Kina: Liangprovinsopprøret i dagens Wuwei, og Gul turban-opprøret, som truga Han-hovudstaden Luoyang.
* Beolhyu blei konge av det koreanske kongeriket Silla etter Adalla.

Døde
----

* Adalla av Silla
* Bo Cai, leiar for Gul turban-opprøret

**<<   100-talet   >>**
<< 100 | 101 | 102 | 103 | 104 | 105 | 106 | 107 | 108 | 109 | 110 | 111 | 112 | 113 | 114 | 115 | 116 | 117 | 118 | 119 | 120 | 121 | 122 | 123 | 124 | 125 | 126 | 127 | 128 | 129 | 130 | 131 | 132 | 133 | 134 | 135 | 136 | 137 | 138 | 139 | 140 | 141 | 142 | 143 | 144 | 145 | 146 | 147 | 148 | 149 | 150 | 151 | 152 | 153 | 154 | 155 | 156 | 157 | 158 | 159 | 160 | 161 | 162 | 163 | 164 | 165 | 166 | 167 | 168 | 169 | 170 | 171 | 172 | 173 | 174 | 175 | 176 | 177 | 178 | 179 | 180 | 181 | 182 | 183 | 184 | 185 | 186 | 187 | 188 | 189 | 190 | 191 | 192 | 193 | 194 | 195 | 196 | 197 | 198 | 199 >>
|  |
| --- |
| ***«(Love Is Like a) Heat Wave»***  Singel av Martha and the Vandellasfrå albumet *Heat Wave* |
|  |
| B-side | A Love Like Yours (Don't Come Knocking Everyday) |
| **Utgjeve** | 9. juli 1963 |
| **Innspelt** | Hitsville USA (Studio A); 1963 |
| **Sjanger** | Soul/pop |
| **Lengd** | 2:47 |
| **Selskap** | Gordy G 7022 |
| Låtskrivar(ar) | Holland-Dozier-Holland |
| **Produsent** | Brian Holland  Lamont Dozier |
|
| Martha and the Vandellas-kronologi |
| «Come and Get These Memories»1963 | *«(Love Is Like a) Heat Wave»* | «Quicksand»1963

 |

«**(Love Is Like A) Heat Wave**» er ein hitsong skriven av Holland-Dozier-Holland frå Motown og gjort populær av jentegruppa Martha and the Vandellas i 1963 og seinare av Linda Ronstadt på albumet hennar *Prisoner In Disguise* frå 1975.

Oversyn
-------

Songen var ein av fleire songar skrivne og produserte av låtskrivar- og produsenttemaet Holland-Dozier-Holland. «Heat Wave» var den andre hitten som samarbeidet mellom desse og the Vandellas skapte. Den første var «Come and Get These Memories». 

Songen vart produsert av komponert med ein gospel-takt, jazz-overtonar og call-and-response-vokal i doo-wop-stil. «Heat Wave» var med dette ein av dei første songane som vart eit døme på det som seinare vart kjend som «Motown Sound». Singelen var eit gjennombrot og nådde fjerdeplassen på Billboard-lista og førsteplassen på R&B-lista i USA.

Andre utgåver og ettermæle
--------------------------

Suksessen til «Heat Wave» populariserte både Martha and the Vandellas og Holland-Dozier-Holland og sementerte Motown som ei musikalsk stormakt. Songen har sidan vorte spelt av fleire andre artistar, mellom anna The Supremes (1967, òg på Motown), The Jam (1979 på *Setting Sons*), The Who på tidlege konsertar og det andre albumet deira A Quick One frå 1966, Joan Osbourne, Linda Ronstadt (som nådde femteplassen på Billboard-lista med songen) og Bruce Springsteen.

Medverkande
-----------

* Solovokal: Martha Reeves
* Korvokal: Rosalind Ashford og Annette Sterling
* Produsert av Brian Holland og Lamont Dozier
* Instrumentering av The Funk Brothers:
	+ Richard «Pistol» Allen: trommer
	+ James Jamerson: kontrabass
	+ Joe Hunter: elektrisk piano
	+ Robert White: gitar
	+ Eddie Willis: gitar
	+ Thomas «Beans» Bowles: saksofonsolo

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «(Love Is Like A) Heat Wave» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juni 2009.*
Vestfossen Kunstlaboratorium har tilhald i den tidlegare Vestfos Cellulosefabrik
**Vestfossen Kunstlaboratorium** er eit norsk senter for framvising av internasjonal samtidskunst, og har tilhald i den nedlagde Vestfos Cellulosefabrik på Vestfossen. Kunstlaboratoriet er skipa av kunstnaren Morten Viskum, og opna dørene for publikum i 2003. Det vart seinare organisert som ei stifting med Morten Viskum som dagleg leiar, og med løyvingar til drifta frå Øvre Eiker kommune, Buskerud fylkeskommune og Kulturdepartementet.

Utstillingane er avgrensa til sommartida, frå mai til oktober kvart år, men det vert teke sikte på å få til heilårsdrift i heile eller deler av bygningen. Hovudbygningen hyser hovudutstillinga for sesongen, som fyller fire etasjar. To unike separate utstillingar vert arrangert i dei to lokala med namna Galleri Star og Utstillingshallen.

Papir- og cellulosefabrikken som Vestfossen Kunstlaboratorium har tilhald i, vart sett i drift i 1886, og nedlagd i 1973 som fylgje av strukturrasjonaliseringa som på 1970-talet gjekk føre seg i denne typen industri. Fabrikkbygningen stod deretter tom fram til Morten Viskum kjøpte eigedomen i 2001. Lokala har ein unik, røff karakter som gjer Vestfossen Kunstlaboratorium til ein av dei mest eigna framsyningsstadene for samtidskunst i Noreg. Her har det vore utstillingar med verk av mellom anna Roy Lichtenstein, Louis Bourgeois, Robert Rauchenberg, Donald Judd, Anselm Kiefer, Claus Oldenburg, Cindy Sherman og Andress Serrano.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene til Vestfossen Kunstlaboratorium.
* Vestfossen Kunstlaboratorium på www.visitvestfossen.no Arkivert 2017-08-03 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| ***(I'm Not Your) Steppin' Stone***  Song av Paul Revere & The Raidersfrå albumet *Midnight Ride* |
|  |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 2:51 |
| Låtskrivar(ar) | Tommy Boyce and Bobby Hart |
| **Produsent** | Terry Melcher |
|
|

«**(I'm Not Your) Steppin' Stone**» er ein rockesong skriven av Tommy Boyce og Bobby Hart. Han vart først spelt inn av Paul Revere & the Raiders og kom ut på albumet deira *Midnight Ride*, utgjeve i mai 1966. 

Songen er enkel musikalsk med ein repeterande versprogresjon i E-dur, G-dur, A-dur og C-dur og eit repeterande mellomspel i alla breve i E-dur, G-dur, A-dur og G-dur.

Monkees-versjonen
-----------------

|  |
| --- |
| ***(I'm Not Your) Steppin' Stone***  Singel av The Monkeesfrå albumet *More of the Monkees* |
|  |
| A-side | «I'm a Believer» |
| **Utgjeve** | 12. november 1966 |
| **Innspelt** | 26. juli 1966Western Recorders Studio #1Hollywood, CA |
| **Sjanger** | * Garasjerock
* proto-punk
 |
| **Lengd** | 2:23 |
| **Selskap** | Colgems |
| Låtskrivar(ar) | 
* Tommy Boyce
* Bobby Hart

 |
| **Produsent** | 
* Tommy Boyce
* Bobby Hart

 |
|
| The Monkees-kronologi |
| «Last Train to Clarksville»(1966) | *(I'm Not Your) Steppin' Stone* | «A Little Bit Me, a Little Bit You»(1967)
 
 |

Songen er mest kjend som ein hit for The Monkees (US #20) i november 1966. Musikarane på innspelinga var Micky Dolenz (solovokal); Tommy Boyce (korvokal); Wayne Erwin, Gerry McGee og Louie Shelton(gitar); Bobby Hart (orgel); Larry Taylor (bass); Billy Lewis (trommer) og Henry Lewy (perkusjon).

Versjonane til Monkees på singelen og stereo- og monoversjonen av albumet er alle forskjellige.

Andre versjonar
---------------

Songen er blitt spelt inn av mange andre aritstar, som Liverpool Five, Sex Pistols, Tom Petty and the Heartbreakers, Vicious White Kids, Johnny Thunders, The Merton Parkas, Blutgräfin, Minor Threat, Denny Darrison & the Heavy Bertations, State of Alert, The Flies, The Farm, The Catalina Scramblers, The Feminine Complex, DS-13, Denki-Groove, Six Feet Under, The Trashmen, Intruder, The Untouchables, Modern Rocketry, Hot Nasties, Per Gessle, Les Thugs, Fang, The W.C. Fields Memorial Electric String Band, The Pivots, Deadlok, The Rebounds, Barbi and the Kens, argentinske Massacre, The Flares og britiske Scholars. 

Det var òg ein hit for Modern Rocketry i 1983 som nådde sjuandeplassen på den amerikanske Disco/Dance/House-lista og av PJ & Duncan i 1996, som nådde 11. plassen på UK Singles Chart.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «(I'm Not Your) Steppin' Stone» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Kim Cooper; David Smay (May 2001). *Bubblegum Music is the Naked Truth: The Dark History of Prepubescent Pop, from the Banana Splits to Britney Spears*. Feral House. s. 76. ISBN 9780922915699.
2. ↑  Whitburn, Joel, *Top Pop Singles 1955–1996*, ©1997 Record Research Inc. ISBN 0-89820-122-5
3. ↑  Warwick, Kutner, & Brown, *The Complete Book Of The British Charts: Singles and Albums*, Omnibus Press 2004, and Xit 86 (2013). ISBN 1-84449-058-0
Ei røys av skallar av amerikansk bison.
Ei riksgrenserøys på grensa mellom Sverige og Noreg; røys nummer 272
Ei **røys** er ei ihopkasta eller nedrasa dunge av stein eller anna materiale. I overført tyding kan ordet vise til ei stor, gjerne rotete mengd.

Ei større røys av stein som har laga seg til i terrenget av naturlege årsaker, vert vanlegvis kalla ei ur. Døme på menneskeskapte steinrøyser er rydningsrøysene, samankasta haugar av stein som er fjerna frå nydyrka eller oppdyrka mark og åker, slåtteengar og liknande. Andre menneskeskapte steinrøyser er dei såkalla varpa attmed ferdavegar og stigar, som folk har lagt opp gjennom tidene ved å ha kasta ein stein innpå når dei fór forbi, anten av overtru eller etter gamal tradisjon, sed og skikk. I førkristen tid vart det òg bygd steinrøyser over graver til nokre utvalde av dei avlidne, gravrøyser, som særleg i bronsealderen kunne vere store og ha ei dominerande plassering i landskapet.

Ein særleg type steinrøyser er dei såkalla grenserøysene som markerar riksgrensa mellom Noreg og grannelanda. Dei er meir som steinvardar å rekne.

Etternamn
---------

**Røys**, **Røyse** og **Røysi** er norske etternamn og namn på gardar.

Namneberarar
------------

* Heidi Grande Røys (f. 1967), norsk politikar, fornyingsminister

Sjå òg
------

* Varde
* Skred
* Rydningsrøys

Kjelder
-------

* «røys» i Nynorskordboka.
* Statistisk Sentralbyrå

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Røys**

* Søk etter norsk namnestatistikk for Røys, Røyse og Røysi hjå Statistisk Sentralbyrå
**Vestindisk-guineisk Kompagni** var eit dansk handelskompani med bakgrunn frå 1625, men formelt oppretta ved kongeleg privilegiebrev i 1671. Det hadde som føremål å kolonisera, driva handel og administrera dei danske koloniane på vegner av kongen. Selskapet fekk nasjonalt monopol på handel mellom Vestindia og Guinea, økonomiske særfordelar, eigen jurisdiksjon og einerett på sukkerraffinering innanfor kongeriket og koloniane. Som motyting måtte selskapet oppretthalda regelmessige seglingar mellom koloniane, selja ei viss mengd danske varer i koloniane og frakta gods for kongen vederlagsfritt.

Historie
--------

Selskapet endra namn i 1674 - til **Vestindisk-guineisk Kompagni**.

Kjelder
-------

* «Vestindisk-Guineisk Kompagni». Danmarkshistorien / Aarhus Universitet. Henta 10. februar 2016.

* Lauring, Kåre: "Dansk slavehandel - en underskudsforretning?" (Handels- og Søfartsmuseet på Kronborg: *Årbog 2010*; ISBN 978-87-7015-004-0; s. 101-137)

* *Denne artikkelen bygger på «Vestindisk-guineisk Kompagni» frå Wikipedia på bokmål, den 10. februar 2016.*



1. ↑  Lauring (2010), s. 105
Koordinatar: 68°33′S 78°15′E﻿

**Vestfold Hills** er eit område med runde åsar på nordsida av Sørdsdalbreen på Ingrid Christensen Kyst i Antarktis. Åsane dekkjer eit område på 411 km2 og er delt inn i tre halvøyar som strekkjer seg verstover med smale fjordar i mellom. Dei fleste av åsane er 30 til 90 meter høge og den høgaste av dei er nesten 160 meter over havet.

Geografi
--------

Vestfold Hills er stort sett snø- og isfrie og vert derfor klassifisert som ein antarktisk oase. Eit omfattande vassdrag med over 300 innsjøar og tjern ligg i åsane inkludert det som truleg er den største konsentrasjonen av meromiktiske (lagdelte) innsjøar i verda. Regionen inneheld 37 permanent lagdelte vatn, inkludert seks sjøbasseng og sju basseng som vert isolert frå havet til somme tider av året. Desse lagdelte bassenga er òg særs varierte. Dei varierer frå eit saltinnhald frå 4 g L-1 til 235 g L-1, med temperaturar frå -14 til 24 ºC, djupne frå 5 til 110 moh, i areal frå 3,6 til 146 hektar og eit overflatenivå frå 30 meter under havnivå til 29 meter over. Regionen inneheld ein stor innsjø.

Historie og namngjeving
-----------------------

Åsane vart oppdaga av kaptein Klarius Mikkelsen som i lag med kona og sju av mannskapet (mellom anna skipstannlegen Leif Sørsdal) på den norske kvalskuta «Thorshavn» gjekk i land her den 20. februar 1935. Caroline Mikkelsen vart dermed den første kvinna som sette fot på det antarktiske kontinentet. 

The Hills er kalla opp etter Vestfold, fylket i Noreg der Sandefjord, som var hovudkvarteret for kvalfangstindustrien på den tida, ligg. Desse åsane og somme av øyane utanfor vart kartlagde frå flyfoto tekne av Lars Christensen-ekspedisjonen (1936-37). Lincoln Ellsworth og Hubert Wilkins var òg i land i dette området i 1939, og området vart fotografert frå lufta av USN Operasjon Highjump (1946-47). I 1954 og 1955 gjekk ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) leia av Phillip Law i land her og utforska området. Davis-stasjonen vart oppretta av ANARE i januar 1957.

Nordenden av Stinear Lake, i dei snødekt Vestfold Hills.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vestfold Hills» frå Wikipedia på engelsk, den 29. april 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Swadling, K.M. et. al Fossil Rotifers and the Early Colonization of an Antarctic Lake. Quaternary Research **55**, 380–384 (2001)
2. ↑  Gibson, John A.E.; The meromictic lakes and stratified marine basins av Vestfold Hills, East Antarctica. Antarctic Science **11**(2), 175-92 (1999)
3. ↑  Cavicchioli, Ricardo. Cold-adapted archaea. Nature Reviews Microbiology **4**, 319-43 (2006)
4. ↑  Gibson, John A.E.; The meromictic lakes and stratified marine basins av Vestfold Hills, East Antarctica. Antarctic Science **11**(2), 175-92 (1999)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Vestfold Hills» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 23°30′ N 54°30′ E﻿

**Emiratet Dubai** (arabisk إمارة دبيّ, *Imārat Dubayy*) er eit av sju emirat i Dei sameinte arabiske emirata (UAE). Det er det nest største emiratet etter areal.

Dubai er hovudstaden i emiratet.

Regenten i emiratet er Muhammed bin Rashid Al Maktoum.

Historie
--------

To viktige hendingar tidleg i 1970-åra sette i gang den økonomiske utviklinga i emiratet. Det eine var at føderasjonen fekk sjølvstende i 1971. Den andre var oljekrisa i 1973 som førte til stor auke i oljeprisane og hjelpte statsøkonomien. Emiratet har fortsatt å bidra til BNPet til Dei sameinte arabiske emirata. Ein har sidan prøvd å flytte seg bort frå tradisjonell oljebasert økonomi til tenester som samferdsel og logistikk. Turismen i Duban medverkar òg stort til BNP.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Emiratet Dubai**

 Reiseguide for Dubai frå Wikivoyage
* www.Dubai.ae – Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
Flagget til Dei sameinte arabiske emirata Emirat i Dei sameinte arabiske emirata |
| --- |
| Emirat (hovudstad) | Emiratet Abu Dhabi (Abu Dhabi)**·** Emiratet Dubai (Dubai)**·** Emiratet Sharjah (Sharjah)**·** Emiratet Ajman (Ajman)**·** Emiratet Umm al-Quwain (Umm al-Quwain)**·** Emiratet Fujairah (Fujairah)**·** Emiratet Ras al-Khaimah (Ras al-Khaimah) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Relikvianee til Emilie de Vialar i Gaillac.
**Anne Marguerite Adelaide Emilie de Vialar** (12. september 1797–24. august 1856) er ein katolsk helgen, kjend som den heilage **Emilie de Vialar**, med minnedag den 17. juni. Ho grunnla nonneordenen *Josefssystrene av apparisjonen* (Sœurs de Saint Joseph de l'Apparition).

Emilie de Vialar var frå Gaillac nær Toulouse i Languedoc i Frankrike. Faren var baron Jacob Augustin de Vialar og mora var òg barondotter — baron de Portal hadde fått tittelen sin etter å ha verka som livlege for to franske kongar.

Emilie blei utdanna i Paris, men drog tilbake til Gaillac då ho var femten og mora døydde. Ungjenta kom i konflikt med faren for å motsetja seg eit arrangert ekteskap han hadde i tankane for henne, og for det han meinte var overdriven religiøs grubling og veldedig arbeid.

I 1832, då ho var 35, arva Emilie de Vialer ein formue etter morfaren og brukte han til å kjøpa eit hus i Gaillac der ho saman med tre andre kvinner tok seg av fattige sjuke og barn. Det kom etter kvart til fleire, og 1835 kunne dei starta ordenen *Josefssøstrene av apparisjonen* — «apparisjonen» viser til korleis erkeengelen Gabriel stod fram for Josef og bad han flykta til Egypt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Emilie de Vialar på katolsk.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Dei vestgermanske språka** er engelsk, frisisk, nederlandsk, afrikaans, plattysk (lågtysk), høgtysk og jiddisch. Dei inngår mellom dei germanske språka, som er den største språkgruppa mellom dei indo-europeiske språka. 

Det *opphavlege* germanske språket er ukjent i dag, da ein ikkje har skriftlege kjelder. Ein har likevel kunna konstruere eit *urgermansk* språk gjennom jamføring av dei ulike germanske språka. Dette språket utvikla seg til dei ulike germanske språka som sidan har funnest da germanske folkegrupper begynte å spreie seg over Nord-Europa i tida rundt Kristi fødsel. 

Dei germanske språka brukar å bli oppdelte i tre språkgrupper, austgermanske språk, nordgermanske språk og vestgermanske språk. Dei austgermanske språka har døydd ut. Dei nordgermanske språka kallar vi òg nordiske språk.

| * v
* d
* e
Germanske språk |
| --- |
| Austgermanske språk | 
* Gotisk
* Krimgotisk
* Vandalisk
* Burgundisk

 |
| Nordgermanske språk | 
* Urnordisk
* Norrønt
* Islandsk
* Færøysk
* Norn
* Norsk
* Dansk
* Svensk
* Elvdalsk

 |
| Vestgermanske språk | 
* Tysk
* Gammalsaksisk
* Angelsaksisk
* Jiddisch
* Plattysk
* Frisisk
* Nederlandsk
* Afrikaans
* Engelsk
* Skotsk
* Langobardisk

 |
| Germanskbaserte kreolspråk | 
* Rodi (basert på norsk og svensk)
* Romani (basert på norsk)
* Unserdeutsch (basert på tysk)
* engelskbaserte kreolspråk
* nederlandskbaserte kreolspråk

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* BNF
* BNF (data)

 |
Med nemninga **blandingsøkonomi** meiner ein vanlegvis den typen økonomi og samfunnsmodell som har utvikla seg i Norden dei siste hundre åra, og særleg sidan 1930-talet. 

Denne nordiske eller skandinaviske samfunnsmodellen er blant anna kjenneteikna av ei blanding av element frå kapitalistisk marknadsøkonomi og sosialistisk planøkonomi, derfor namnet blandingsøkonomi. 

Denne nordiske modellen skil seg dramatisk frå regulert kapitalisme og korporativisme under den klassiske fascismen og frå statskapitalisme under kommunistiske diktatur-regime, som det moderne Kina. Dette blant anna på grunn av den store rolla dei frie organisasjonane spelar i systemet, som derfor også blir kalla ein *forhandlingsøkonomi*. Men også sjølvsagt på grunn av det grunnleggjande at nordisk blandingsøkonomi byggjer på demokrati og ikkje diktatur.

Eit anna viktig element i blandingsøkonomien er velferdsstaten. I brei forstand kan for så vidt heile systemet kallast velferdstaten, og da forståast ikkje berre som eit system av trygder og skattefinansierte overføringar av ulike slag, men også eit system av kollektive rettar, ikkje minst for fagorganisasjonar, ei viss folkevald styring av økonomien og i det heile eit organisert arbeids- og samfunnsliv. 

Den demokratiske blandingsøkonomien og velferdsstaten står som samfunnsmodell i motsetning til den nyliberalismen som har vore på offensiven internasjonalt dei siste ti-åra.

Sjå òg
------

* Den nordiske modellen
**Blanka Paulů** (fødd 31. mars 1954) er ein tsjekkisk tidlegare langrennar frå Vrchlabí som tevla for Tsjekkoslovakia. Ho vann sølvmedaljen på 5 km under Ski-VM 1974, og elles OL-sølv 1984 og VM-bronse 1974, begge i 4 x 5 km stafett.

### Aktiv

Paulů kom med eit brak inn i verdseliten i kvinnelangrenn under verdsmeisterskapen i Falun, knappe 20 år gammal. På 5-kilometeren tok ho sølvmedaljen, mindre enn to sekund bakom sovjetiske Galina Kulakova, den sterkaste utøvaren i verda. Sidan i meisterskapen vart Paulů nummer fire på 10 km, og ho gjekk Tsjekkoslovakia inn til bronse på stafetten. Deretter fall ho ut i verdseliten, ein 10. plass på 5 km i Innsbruck 1976, var det beste ho oppnådde i vinterleikane 1976 og 1980.

Frå 1982 til ho la opp i 1984 makta Paulů atter å måle krefter med dei beste langrennsløparane i verda. Ho vann då to tevlingar i verdscupen i langrenn, fyrst ein 10-kilometer i Štrbské Pleso på tampen av 1982-sesongen, og så ein 5-kilometer i Sarajevo året etter. I Verdscupen 1983 enda ho på fjerdeplassen. Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo gjekk Paulů den andre etappen for det tsjekkoslovakiske laget som vann sølv i 4 x 5 km stafett, slått med 45 sekundar av dei norske gullmedaljørane. Paulů avslutta leikane med å verte nummer fire på 20 kilometer, fattige 3,3 sekundar unna Anne Jahren på bronseplass.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blanka Paulů» frå Wikipedia på tysk, den 18. november 2018.*

* *Denne artikkelen bygger på «Blanka Paulů» frå Wikipedia på engelsk, den 18. november 2018.*

* *Denne artikkelen bygger på «Blanka Paulů» frå Wikiedia på polsk, den 18. november 2018.*

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Emiren av Bokhara i 1911, fotografert av Sergei Prokudin-Gorski.
**Emir** (gjennom tyrkisk *emir* frå klassisk arabisk أمير [amīr], ‘leiar’) er ein historisk adeleg tittel i muslimske nasjonar i Midtausten og Nord-Afrika. 

På arabisk og farsi er ei anna tyding av ordet «emir» prins, meir nøyaktig, den mannlege etterkomaren av ein monark. Det kunne også tyde «kronprins». I denne tydinga er eit land som er styrt av ein emir kalla eit emirat, som Dei sameinte arabiske emirata.

Historie
--------

Opphavleg vart tittelen brukt som ein heiderstittel gjeven til etterkomarane til profeten Muhammed via dottera hans, Fatima Zahra. Fleire hundreår etter Muhammed vart tittelen brukt i ei vidare tyding, som til dømes tittelen brukt av høvdingar av beduinane i Arabia og av adelsmenn og tenestemenn i Det osmanske riket.

Avleia ord
----------

Tittelen mir og mirza, son av ein mir, er avleia av *emir*.

Den vestlege marinegrada admiral kjem frå det arabiske uttrykket *amir al-bahr*, «sjøkommandør».

Bruk
----

Kalifen brukte tittelen *amīr ul-mu’minīn*, «leiar av dei trufaste». 

Hamid bin Khalifa Al-Thani, emiren av Qatar.
Emir er også omgrepet brukt av det kuwaitiske al-Sabah-dynastiet for å vise til deira herskande monark sidan sjølvstendet 19. juni 1961. Qatar har på same måte brukt tittelen sidan 1971 og Bahrain gjorde det frå 1971 til 2002.

Føre kong Abdullah av Jordan, son av kong Hussein, vart krona, vart han vist til som «emir Abdullah». 

Ordet emir vert også brukt mindre formelt for leiarar i enkelte samanhengar — til dømes vert leiaren av ei gruppe pilegrimar til Mekka kalla *emir hadji*.

Emir som namn
-------------

Amir og Emir er vanlege muslimske mannsnamn. Amir blir òg brukt av sefardiske jødar.

### Kjende namneberarar

* Amir Kabir, persisk politikar
* Amir Khusro, indisk sufikunstnar
* Emir Kusturica, bosnisk filmregissør
* Amir Peretz, israelsk politikar

Kjelder
-------

* en:emir
* ancestry.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* BNF
* BNF (data)

 |
**Emilie Christine Frich** (4. oktober 1834–24. oktober 1928) var ein norsk forfattar.

Emilie Frich var dotter av brukseigaren og ordføraren Ole Øvre Richter (1801-1865) og Birgitte Lucie Wang. I 1859 vart ho gift med cand.theol. og seinare sokneprest og stiftprost David Christopher Frich (1833–1917). Dei var foreldre til forfattaren Øvre Richter Frich (1872-1945).

Etter at ektemannen gjekk av med pensjon i 1909, busette han og Emilie Frich seg i Briskebyveien 34 i Kristiania. Huset vart samanlikna med prestegardane ekteparet tidlegare hadde budd i, i Eid i Romsdal, Byneset ved Trondheim og på Vang ved Hamar.

Den einaste utgjevinga til Emilie Frich er den posthumt utgjevne *Minner fra et langt og lykkelig liv – nedskrevet for slekten i årene 1921-28*.

Bibliografi
-----------

* 1929: *Minner fra et langt og lykkelig liv – nedskrevet for slekten i årene 1921-28*, Hanches forlag

Kjelder
-------

1. ↑  *Nationen 1924.10.04*. 1924. s. 8.

* *Denne artikkelen bygger på «Emilie Frich» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2021.*

Litteratur
----------

* *Dette skrev kvinner*. Skolen. 1984. s. 72. ISBN 8257900109.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister

 |
| **Penza Пенза** |
| --- |
| Ei gate i PenzaEi gate i Penza Ei gate i Penza |
|  |
| Byvåpenet til Penza |
| **Byvåpenet til Penza** | 
 |
| Plassering |
| 

Penza is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Penza oblast |
| GrunnlagdBystatus | 16631663 |
| Borgarmeister | Roman Tsjernov |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  288,5 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 512 200   1 775,4 /km² |
| Koordinatar | 53°12′″N 45°1′″E﻿Koordinatar: 53°12′″N 45°1′″E﻿ |
| Høgd over havet | 150 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 4400xx |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)8412 |
| Bilnummer | 58 |
| **Nettstad:** www.penza-gorod.ru/ |

**Penza** (russisk Пе́нза) er ein by i Russland og er det administrative senteret i Penza oblast. Byen ligg ved elva Sura, 625 km søraust for Moskva. I 2007 hadde byen om lag 510 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Penza vart grunnlagd i 1663 som ein grensepost på det som då landegrensa til Russland mot søraust. Byen er kalla opp etter elva han opphavleg låg ved. Sidan byen opphavleg låg i eit grenseland vart dei fleste husa bygd av tre og byen utvikla seg utan noko overliggjande plan. På 1700-talet vart Penza eit viktig handelssenter.

I 1774 vart Penza tatt av opprørshæren til Jemeljan Pugatsjov, etter at borgarar i byen slapp kosakkane inn i byen. Dei første husa i stein starta å dukke opp etter 1801 og i 1809 hadde Penza fått over 13 000 innbyggjarar.

Under den russiske borgarkrigen starta dei tsjekkoslovakiske legionane eit anti-bolsjevikisk opprør i Penza. Under sovjetperioden utvikla byen seg som eit regionalt industrielt senter.

I dag
-----

I dag vert Penza rekna som eit regional senter for høgare utdanning. Byen har seks universitet, 13 høgskular og 77 offentlege skular. Penza er òg vertsby for tre teater, fire museum og tre kunstgalleri.

Topografisk sett skil Penza seg kraftig frå dei omliggande byene, med sitt bølgjande bakkelandskap og omkringliggande skogar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Penza» frå Wikipedia på bokmål, den 15. november 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2016-02-23 ved Wayback Machine.
* Penza Online

| * v
* d
* e
Byar i Penza oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Penza |
| Våpenskjoldet til Penza oblast | Belinskij · Gorodisjtsje · Kamenka · Kuznetsk · Nikolsk · Nizjnij Lomov · Serdobsk · Spassk · Sursk · Zaretsjnij | Flagget til Penza oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Ivor Raymonde** (22. oktober 1926–4. juni 1990), fødd **Ivor Pomerance**, var ein britisk musikar, låtskrivar, arrangør og skodespelar, mest kjend for sine særeigne orkesterarrangement for Dusty Springfield og andre i 1960-åra.

Liv og karriere
---------------

Han studerte ved Trinity College of Music, og tenestegjorde som Bevin Boy under andre verdskrigen. Han kom først inn i profesjonell musikk som jazz- og klassisk pianist. Han spelte i ulike storband og byrja å leia sitt eige band tidleg på 1950-talet. Deretter vart han musikksjef i BBC saman med Wally Stott. Han arbeidde tidvis som studiomusikar, og spelte på og arrangerte den britiske hitten til Johnny Duncan, «Last Train To San Fernando». Han arbeidde òg som skodespelar og støtta komikaren Tony Hancock i alle dei første TV-seriane til komikaren i 1956.

Han gjekk vidare til Philips Records, der han arbeidde som produsent med Frankie Vaughan – som han arrangerte hittane «Tower of Strength» og «Loop de Loop» for – Marty Wilde og The Springfields. Då Dusty Springfield gjekk solo i 1963, spelte han ein låt han hadde skrive for henne, som vart hennar første store hit, «I Only Want To Be With You», produsert av Johnny Franz. Denne nådde fjerdeplassen på UK Singles Chart, og han og tekstforfattaren Mike Hawker følgde han opp med den andre hitten til Dusty, «Stay Awhile». Raymonde heldt fram med å jobba som arrangør for Springfield gjennom 1960-åra, i tillegg til å arrangera og produsera hittar for Helen Shapiro, Billy Fury, The Walker Brothers, Susan Maughan, Ken Dodd, Alan Price, Honeybus, Eternal Triangle, Los Bravos, The Flies og mange andre.  På 1970-talet arbeidde han som arrangør og produsent hos DJM Records på albuma til skodespelaren Edward Woodward, og seinare arbeidde han med Ian Dury, Julio Iglesias og Richard Anthony.

Han hadde fire barn: Gail, Linda og Nicholas, og Simon Raymonde frå Cocteau Twins, medgrunnleggjar og manager for det uavhengige plateselskapet Bella Union.

Ei samling av Ivor Raymondes innspelingar, '*Paradise: The Sound Of Ivor Raymonde*, vart gitt ut på plateselskapet Bella Union i 2018

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ivor Raymonde» frå Wikipedia på engelsk, den 10. april 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Ivor Raymonde». *Discogs*. Henta 13. juli 2020.
2. 1 2 3  Biografi av Bruce Eder på Allmusic
3. 1 2 3 4  Lin Bensley (June 2020). «The Engine Room: Ivor Raymonde». *Record Collector #506* (London: Diamond Publishing): 128.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Ivösjön
Koordinatar: 56°4′19.326″N 14°23′51.299″E﻿
**Ivösjön** (tidlegare dansk: Iføsøen) i Sverige, er med ei overflate på 54 km² den største innsjøen i Skåne. Han ligg nær grensa mot Blekinge.

Ved Åsnen rett nord om Bromölla vart det funne eit fossil av det som er den eldste komplette blomen i verda, 85 millionar år gammal. Planter av denne slekta finst framleis mellom anna Sør-Afrika. Blomen har blitt fotografert av den verdskjende fotografen Lennart Nilsson. Området rundt Ivösjön er eit av dei mest fossilrike i verda og skjelett av m.a. dinosaurar er funnen her. Planar finst om eit fossilmuseum i området. 

Ivösjön har òg ved fleire undersøkingar vist seg vere den mest artsrike fiskesjøen i Sverige med ca. 25–30 fanga artar. Fisket er kjent blant sportsfiskarar. Den sjeldne mallen har blitt fanga i Skräbeån som drenerer Ivösjön og renn ut i Hanöbukten ved Möllefjorden, Nymölla.

I sjøen ligg Ivö som var eit bispesete i mellomalderen. Anders Sunesen sin biskopskjeller er ein dansk ruin frå denne tida. På Ivö finst òg eit kaolinbrot som var opphavet til den keramiske industrien som i meir enn hundre år fanst i Bromölla. Til Ivö går òg den einaste bilferja i Skåne frå Barum.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ivösjön» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| Viktige hendingar i karbon |
| Denne boksen: * vis
* diskuter
* endre
 |
| −360 —–−355 —–−350 —–−345 —–−340 —–−335 —–−330 —–−325 —–−320 —–−315 —–−310 —–−305 —–−300 —–−295 — | **Perm****Devon**TournaisiumViseanSerpukhoviumBashkiriumMoskvatidaKasimoviumGzhelium      | **Karbon****Penn-tida** |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|   | Paleozoikum |

 |
| Ein omtrentleg tidsskala for karbonSkala: Millionar år sidan |

**Pennsylvaniatida** eller **sein karbon** er ein epoke i karbon som varte om lag frå 318,1 ± 1,3 millionar år sidan til 299 ± 0,8 millionar år sidan. Som med dei fleste andre geologiske periodar er berglaga i perioden veldefinerte, men det nøyaktige start- og sluttidspunktet er usikkert med ein feilmargin på eit par millionar år. Pennsylvaniatida er kalla opp etter Pennsylvania, der det er rikt på bergartar frå denne epoken. 

I Nord-Amerika der bergartane frå perioden hovudskleg består av marin kalkstein, vert pennsylvaniatida nytta som ein periode mellom mississippitida og perm. I Europa er berglaga frå mississippi og pennsylvania meir eller mindre samanhengda og vert handsama i lag som karbon.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pennsylvanian» frå Wikipedia på engelsk, den 22. august 2008.*


| Karbontida |
| --- |
| Mississippitida | Pennsylvaniatida |
| Nedre/Tidleg | Mellom | Øvre/Sein | Nedre/Tidleg | Mellom | Øvre/Sein |
| Tournaisium | Viséum | Serpukhovium | Bashkirium | Moskovium | Kasimovium | Gzhelium |
**Stephen Gray** (1666–7. februar 1736) var ein engelsk fysikar og astronom. Han utførte grunnleggjande arbeid innan optikk og elektrisitet. Gray oppdaga skilnaden mellom elektriske isolatorar og leiarar.

Tidleg liv
----------

Gray vart fødd i Canterbury, og vart lært opp av faren sin og eldre bror i farging av klede, men interessa hans var innanfor vitskap og spesielt astronomi, og han lukkast med å utdanne seg sjølv innan desse emna, først og fremst gjennom rike venner som lét han nytte biblioteka deira og instrument.
Han laga sine eigne linser og konstruerte sitt eige teleskop, som han gjorde nokre mindre oppdagingar med, ikkje minst når det gjaldt solflekkar, og skaffa seg eit rykte for å gjere nøyaktige observasjonar. Nokre av rapportane hans vart publisert av Royal Society gjennom ein ven, Henry Hunt.
Seinare i livet arbeidde han på observatoriet i Cambridge, men på grunn av andre som hadde misskjøtt observatoriet vart Gray tvinga å flytte tilbake til Canterbury for å fortsetje jobbe innan klefargingsbransjen. Han flytta likevel snart til London og var assistent til John Desaguilers, som var seljar for Royal Society.

Seinare i livet vart Gray ramma av fattigdom og fekk gjennom innsats av John Flamsteed og Hans Sloane ein plass på London Charterhouse (eit hus for fattige gentlemen som hadde tent landet sitt). Det var under denne perioden Gray gjorde oppdagingane sine innanfor elektrisitetsleiing.

Oppdagingar
-----------

I byrjinga eksperimenterte Gray berre med statisk elektrisitet og nytta ein glasstube som friksjonsgenerator. I enden av denne glasstuben hadde han ein kork for å halde fukt ute. Han merkte likevel at korken tiltrekte seg små papirbitar, og dessutan at òg ein pinne som vart sett i korken trekte til seg små saker. Han følgde opp dette med lengre og lengre pinnar og tilslutt òg med trådar.
Dette vart seinare følgt opp med eksperiment når Gray var på besøk hos venene sine, med trådlengder opp til 800 fot, då viktigheita av å isolere tråden vart oppdaga. Gray visste ikkje om at metall leiar elektrisitet best, men nytta i staden hampetråd som leiar og silke som isolator.

I 1731 fekk Stephen Gray den første og i 1732 den andre Copleymedaljen sin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stephen Gray» frå Wikipedia på bokmål, den 16. februar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NDL

 |
Eit fengsel i USA frå om lag år 1907. Nedst i biletet er synt ein fange som vert straffa med slag, og på ei plattform over han er to fangar sett i gapestokken.
**Kroppsleg avstraffing** eller **korporleg avstraffing** er straffemetodar som er retta mot lekamen til den som skal straffast, fyrst og fremst for å pine eller drepe vedkomande, og dessutan ofte for å utsetje vedkomande for offentleg spott og vanære ved å la avstraffinga gå føre seg framfor eit publikum på ein offentleg stad.

Døme på kroppsleg avstraffing er rising, pisking, plassering av vedkomande i gapestokk på offentleg stad, kakstryking, avhogging av lekamsdelar som hender, armar, føtar og bein, og dødsstraffar som vert gjennomført på meir eller mindre langsam og pinefull måte: Steining, henging, halshogging, innesperring i gasskammer osb. 

Kroppsleg avstraffing har vore ein særs vanleg straffemåte opp gjennom historia, både som lekk i den offentlege retthandhevinga, og som åtgjerd i privat regi mot ulydnad og normbrot. Soleis har kroppsleg avstraffing særleg vore, og er framleis, ein lovleg eller tradisjonell straffemetode i private samanhengar mange stadar i verda når det gjeld born. Foreldre og andre føresette, til dømes skulelærarar, kunne rise born dei har ansvar for, eller straffe dei på andre meir eller mindre brutale måtar. Det finst òg framleis fleire land kvar mannen i familien har høve til straffe hustrua si meir eller mindre valdeleg, og at husfolket har høve til å straffe tenarane på liknande vis.

I dei fleste lands lover eller tradisjonelt fastsette føresegner om sjøfarten var det tidlegare vanleg å gje skipskapteinar høve til å straffe mannskapet på kroppen ved piskeslag eller på annan måte, og straffe dei med døden dersom dei gjorde mytteri.

Som statleg straffemetode er kroppsleg avstraffing avskaffa i mange land og erstatta med innesperring i fengsel eller andre former for fridomsinnskrenkingar, og for mindre alvorlege lovbrot med ulike former for økonomiske straffar (bøter) eller samfunnsteneste. Men ei rekkje land gjev framleis verdslege eller religiøse domstolar rett eller plikt til å døme lovbrytarar til kroppsleg straff. Dødsstraff ved til dømes steining, henging, skyting, halshogging, avretting ved hjelp av gift osb. vert soleis nytta i fleire land. Mellom anna vert det nytta dødsstraff ved henging, halshogging eller skyting i folkerike land som Iran, Saudi-Arabia og Kina, og i USA er det likeeins delstatar som framleis praktiserer dødsstraff.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* NDL

 |
Koordinatar: 83°45′S 55°0′W﻿

**Pensacolafjella** er ei stor fjellkjede i Antarktis, som strekkjer seg 450 km frå nordaust til sørvest, og består av Argentina Range, Forrestal Range, Dufek Massif, Cordiner Peaks, Neptune Range, Patuxent Range, Rambo Nunataks og Pecora Escarpment. Desse fjella ligg tvers over den store Foundationstraumen og Support Force-breen som renn nordover til Ronne isbrem.

Det vart oppdaga og fotografert den 13. januar 1956 under ein flytur over kontinentet under Operasjon Deep Freeze frå McMurdo Sound til Weddellhavet og attende. Det vart namngjeve av US-ACAN etter Pensacola i Florida, til minne om den historiske rolla til staden i å utdanne flygarar for U.S. Navy. Fjella vart kartlagde i detalj av USGS frå landmålingar og US Navy sine flyfoto, 1956-67.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pensacola Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 10. januar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «Pensacolafjella». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 19. oktober 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
**Det norske Veritas** (**DNV**) ei norsk stifting som har som vedtektsfesta føremål å verka for sikring av liv, verdiar og miljø. Det Norske Veritas vart skipa 15. juni 1864 av seks norske gjensidige sjøtrygdelag for at kontrollen av skip skulle gjerast av deira eige kontrollføretak, som òg skulle utvikle eigne reglar for klassifisering og skipsbygging og gje ut eit felles register over godkjende skip. På vegner av trygdelaga skulle Det norske Veritas stå for gransking av kvaliteten på skipa og gje kvart skip ein fastsett karakter ved å rubrisere skipet i ei såkalla klasse, og deretter opplyse om klassifiseringane i eit publisert register, og dessutan utarbeide regler for korleis skip skulle verte kontrollert og bygd.

Histore
-------

Hans Eleonardus Møller og Morten Smith-Petersen blir rekna som opphavsmennene til institusjonen.
Møller blei den første formannen i stiftinga, og hadde stillinga til han døydde i 1867. Han blei etterfølgd av Smith-Petersen. Den første direktøren i DNV var kapteinløytnant i marinen Nils Ihlen. Vidare blei det tilsett ein assistent for direktøren og 10 «besiktigelsesmenn» med base i dei største byane frå Oslo til Kristiansund.

Eigarskap
---------

I september 2013 fusjonerte Det Norske Veritas med Germanischer Lloyd. Stiftinga Det Norske Veritas er majoritetseigar i det nye selskapet, DNV GL.
I dag eig Det Norske Veritas (DNV) verksemder innanfor skipsklassifikasjon, sertifisering, rådgjeving, testing, inspeksjon og forsking gjennom det norsk-tyske konsernet DNV GL Group AS. Stiftinga Det Norske Veritas eig 63,5 prosent av aksjane i dette konsernet, og det tyske private investeringsselskapet Mayfair Vermögensverwaltungs SE eig dei resterande 36,5 prosent av aksjane.

Kjelder
-------

1. ↑  Nøkkelopplysninger fra Enhetsregisteret
2. ↑  Asbjørn Barlaup (red): *Det norske Veritas 1864-1964 - Sikkerhet til sjøs*, Det norske Veritas, Oslo, 1964. Oppgjeve i Wikipedia på bokmål.

* snl.no: Det Norske Veritas

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Stiftelsen Det Norske Veritas» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mars 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* BR orgnr

 |
Regionar med steppeklima
██ BSh, varmt steppeklima
██ BSk, kaldt steppeklima
**Steppeklima** (**BS**) skildrar hovudsakleg klimasoner utanfor arktiske strøk som har ein låg årleg nedbørsnormal (200-400 mm) og som i hovudsak har vegetasjon i form av småskog og kort gras. 

Köppen si klimaklassifisering omhandlar klimaet på steppene (BS) som området mellom ørkenområda (BW) og dei meir fuktige klimaområda der ein kan drive jordbruk. I tillegg har ein krav for temperatur og årstidsvariasjon i nedbør, slik at steppeklima ikkje gjeld for dei store skogområda i Canada og Sibir. Grenseverdien for nedbør finn ein ved å multiplisere den årlege middeltemperaturen i °C med 20, så legge til 280 om 70 % eller meir av den totale nedbøren kjem i det halvåret sola står høgast på himmelen (april-september på nordlege halvkule, oktober-mars på sørlege), eller legge til 140 om 30-70 % av den totale nedbøren kjem i denne perioden, eller 0 om mindre enn 30 % av den totale nedbøren kjem i denne perioden. Visst den totale nedbøren er mindre enn grenseverdien, men meir enn halvparten av grenseverdien vert klimaet klassifisert som steppeklima.

Døme
----

* Den kasakhstanske steppa
* Sertão i Brasil
* Prærien i USA og Canada
* Sahel i det sørlege området av Sahara.
* Store delar av audemarka i Australia, som krinsar rundt dei sentrale ørkenområda.

Fotnotar
--------

1. ↑  DRY LANDS AND DESERTIFICATION - National Science Foundation, Flanders, Belgium; Geography Department, University of Gent, Belgium.

| Klimasoner i Köppen si klimaklassifisering |
| --- |
| **Gruppe A: Tropisk** — Regnskog (Af) - Monsun (Am) - Savanne (Aw, As) |
| **Gruppe B: Tørt** — Ørkenklima (BW) - Steppe (BSh, BSk) |
| **Gruppe C: Temperert** — Fuktig subtropisk (Cfa, Cwa) - Maritimt (Cfb, Cwb, Cfc) - Middelhavsklima (Csa, Csb) |
| **Gruppe D: Kontinentalt** — Fuktig kontinentalt (Dfa, Dwa, Dfb, Dwb) - Subarktisk (Dfc, Dwc, Dfd) |
| **Gruppe E: Arktisk** — Tundra (ET) - Permafrost (EF) - Alpint (ETH) |
Stephenie Meyer under premieren på filmatiseringa av *Twilight*.
**Stephenie Meyer** (fødd 24. desember 1973) er ein amerikansk forfattar, kjend for den romantiske vampyrserien *Twilight*.

Liv
---

Meyer vart fødd som Stephenie Morgan i Hartford i Connecticut, som dotter av Stephen og Candy Morgan. Stephenie fekk ei uvanleg staving av namnet på grunn av oppkalling etter faren. Foreldra hadde fem andre barn i tillegg til henne: Seth, Jacob, Emily, Paul og Heidi. Då Stephenie var fire år, flytta familien hennar til Arizona.

Stephenie vart tildelt National Merit Scholarship på ungdomsskulen, og det brukte ho til å betale den vidaregåande skulegangen, som var på Brigham Young University i Provo i Utah. Ho studerte engelsk og konsentrerte seg om litteratur. Stephenie gifta seg med barndomsvenen Christian Meyer då dei begge var 21. Dei har tre søner, Gabe, Seth og Eli.

Stephenie Meyer er mormonar, medlem av Jesu Kristi kyrkje av siste dagars heilage, og har eit verdikonservativt livssyn som går igjen i bøkene hennar.

Verk
----

*Twilight* var første romanen til Meyer. Ho byrja skriva han etter ein draum då barna hennar var 1, 3 og 6 år gamle. I 2008 blei romanen *Twilight* oppdaga av eit breitt publikum og blei årets bestseljar. Etter suksessen med den første romanen har ho laga ein serie. Han inneheld bøkene *Twilight*, *New Moon*, *Eclipse* og *Breaking Dawn*. Ho held også på å skrive den femte boka, *Midnight Sun*. Alle bøkene som til no har kome på engelsk er også omsette til norsk, høvesvis med titlane *Evighetens kyss*, *Under en ny måne*, *Formørkelsen* og *Ved daggry*. Bøkene har selt over 70 millionar eksemplar over heile verda, og er omsette til rundt 37 språk.

Stephenie Meyer har også skrive ein science fiction-roman, *The Host*, eller *Verten* på norsk. Boka blei gjeven ut 6. mai 2008 i 750 000 eksemplar.

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑  «‘Twilight’ Author Accused of Plagiarism» av Melena Ryzik hjå The New York Times (05.08.2009).

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |