Koordinatar: 48°18′0″N 25°56′0″E﻿

**Tsjernivtsi** (ukrainsk skrift Чернівці́, rumensk *Cernăuți*) er ein by sørvest i Ukraina, ved den øvre leia til elva Prut. Tsjernivtsi er det administrative senteret i Tsjernivtsi oblast (provins) - den nordlege, ukrainske delen av den historiske regionen Bukovina. Byen har kring 240 000 innbyggjarar (2001).

I lag med byen Lviv vert Tsjernivtsi rekna som eit kulturelt senter i det vestlege Ukraina. Historisk sett var Tsjernivtsi derfor kalla «Vesle Wien». Byen er òg eit stort trafikknutepunkt for veg og jernbane og husar ei internasjonal lufthamn.

Namn
----

I tillegg til det ukarainske namnet Tsjernivtsi har byen ulike namn på andre språk som har blitt brukt av desse språkgruppene gjennom tidene: Rumensk *Cernăuți*, tysk og jiddisch *Czernowitz*, polsk *Czerniowce*, ungarsk *Csernovic*, russisk Черновцы́, Tsjernovtsy (til 1944 Чернови́цы, Tsjernovitsy).

Geografi
--------

Tsjernivtsi ligg i den historiske regionen Bukovina, som òg strekkjer seg inn i Romania i sør. Byen ligg 248 meter over havet og er omgjeve av skogar og sletter. Elva Prut renn gjennom byen.

**Klima**


| Klimadata for Tsjernivtsi |
| --- |
| Månad | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Varmerekord °C | 15.3 | 21.3 | 24.6 | 30.7 | 33.5 | 35.6 | 37.4 | 37.7 | 36.3 | 31.0 | 23.8 | 17.9 | 37,7 |
| Normal maks. temp. °C | 0.1 | 1.7 | 7.2 | 14.5 | 20.4 | 23.1 | 25.1 | 24.6 | 19.6 | 13.8 | 6.1 | 0.9 | 13,1 |
| Døgnmiddeltemp. °C | -2.9 | -1.8 | 2.7 | 9.2 | 14.9 | 18.0 | 19.8 | 19.1 | 14.3 | 8.8 | 2.6 | -1.9 | 8,6 |
| Normal min. temp. °C | -5.7 | -4.7 | -0.9 | 4.6 | 9.8 | 13.3 | 15.1 | 14.4 | 9.9 | 4.9 | -0.2 | -4.4 | 4,7 |
| Kulderekord °C | -30.7 | -29.0 | -20.7 | -13.6 | -2.0 | 3.0 | 7.4 | 3.4 | -4.4 | -9.7 | -17.5 | -28.0 | −30,7 |
| Nedbør (mm) | 26 | 30 | 32 | 47 | 75 | 88 | 97 | 75 | 50 | 36 | 32 | 33 | 621
 |
| Normal mengd nedbørdagar | 7 | 7 | 11 | 16 | 17 | 18 | 15 | 13 | 13 | 13 | 12 | 9 | 151 |
| *Kjelde: Pogoda.ru.net* |

Historie
--------

Måleri av Anastasija Markovitsj i høve 600-årsjubileet til byen.
Frå 1775 var Tsjernivtsi ein del av den austerrikske provinsen Bukovina; før denne tida hadde byen høyrt til det rumenske fyrstedømmet Moldavia. Dei bukovinske byane Siret og seinare Suceava var dei første hovudstadene i fyrstedømmet. Da Austerrike-Ungarn vart oppløyst i 1918 vart området kring Tsjernivtsi innlemma i Romania, og slik vart det verande til 1940, då området vart okkupert av Sovjetunionen. I løpet av andre verdskrigen vart området tilbakeført til Romania, men deretter teke over av Sovjetunionen att og innlemma i Den ukrainiske sovjetrepublikken. Sidan 1991 har Tsjernivtsi vore del av det sjølvstendige Ukraina.

Tsjernivtsi var staden for den aller første jiddische språkkonferansen.

Folkesetnad
-----------

1. januar 1998 var folketalet i byen ca. 295 000. Av desse var ca. 172 000 ukrainarar, 46 000 russarar, 29 000 rumenarar (av desse ca. 15 000 moldavarar), 7 000 polakkar.

Ifølgje den offisielle ukrainske folketeljinga frå 2001 var folketalet på det tidspunktet ca. 240 600 og talet på nasjonalitetar 65. Av desse var 189 000 (79,8 %) ukrainarar, 26 700 (11,3 %) russarar, 14 400 (6,1 %) rumenarar, 1 400 (0,6 %) polakkar, 1 300 (0,6 %) jødar og 2 900 (1,2 %) høyrde til andre folkegrupper.

I 1930 var befolkninga ifølgje ei rumensk folketeljing 26,8 % jødisk, 23,2 % rumensk, 20,8 % tysk, 18,6 % ukrainsk og 1,5 % russisk. Det jødiske samfunnet i byen talde om lag 50 000 menneske, og ca. helvta av dei overlevde krigen takk vere intervensjon frå ein rumensk advokat og reserveoffiser som heitte Theodor Criveanu.

I Romania blir byen Cernăuţi rekna å ha ei rik historie som eitt av dei viktigaste rumenske kultur- og utdanningssentera.

Romania opna generalkonsulat i Tsjernivtsi i mai 1999.

Folk frå Tsjernivtsi
--------------------

* Paul Celan (1920–1970) , diktar, omsettar

Kjelder
-------

Fotnotar

1. 1 2  «Bukovyna Week in Austria». *Den*. Zjytariuk, Natalia. Henta 12. september 2012.
2. 1 2  «Bukovina. The beech tree land». *Ukraina Cognita*. Arkivert frå originalen 28. juli 2011. Henta 12. september 2012.
3. 1 2  About number and composition folketettleik = auto | folketal of CHERNIVTSI REGION by data All-ukrainsk Population Census '2001[*daud lenkje*]
4. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР от 9 августа 1944 года Об уточнении наименований городов:…Черновицы,…Украинской ССР
5. ↑  «Pogoda.ru.net» (på russisk). May 2011. Henta 3 juli 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «Chernivtsi» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juni 2005.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den offisielle nettstaden åt byen Tsjernivtsi (på ukrainsk og engelsk)

| * v
* d
* e
Tsjernivtsi oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Tsjernivtsi |
|  | Hertsa**·** Khotyn**·** Kitsman**·** Novodnistrovsk**·** Novoselytsia**·** Sokyrjany**·** Storozjynets**·** Vasjkivtsi**·** Vyzjnytsia**·** Zastavna |  Ukraina |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |