recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Enezenaide do Rosario da Vera Cruz Gomes** (fødd 10. november 1979), kjend som **Naide Gomes**, er ein tidlegare friidrettsutøvar frå São Tomé og Príncipe som frå 2001 representerte Portugal. Ho vann EM-sølv i lengdehopp i 2006 og 2010. I hallmeisterskap sikra ho seg to EM-gull og eitt VM-gull i lengdehopp og eitt EM-gull i femkamp.

Aktiv
-----

Gomes deltok for São Tomé og Príncipe ved OL 2000, rauk då ut i forsøket på 100 meter hekk.

Frå 2001 var Gomes portugisisk statsborgar. Våren 2002 vart ho nummer to i femkampen ved hall-EM, på plassen bak russiske Jelena Prokhorova og plassen føre svenske Carolina Klüft. I 2004 gjekk Gomes til topps i femkampen i hall-EM med 4 794 poeng og personbeste. Året etter sigra ho i lengdetevlinga ved hall-EM 2005 med 6,70 meter.

Ved europameisterskapen vann Gomes sølv med 6,84, 9 cm kortare enn russiske Ljudmila Koltsjanova. I hall-EM 2007 i Birmingham toppa Gomes tevlinga med eit hopp på 6,89 m. 21. juli 2007 hoppa ho i Madrid for fyrste gong 7 meter, målt til 7,01 m. Ved verdsmeisterskapen 2007 i Osaka låg Gomes etter fem omgangar på andreplass med bak Tatjana Lebedeva. I siste omgang hoppa Ljudmila Koltsjanova og Tatjana Kotova lenger enn Gomes og ho vart nummer 4.

Ved hall-VM 2008 i Valencia vann Gomes med eit bestehopp på 7,00 m. Under eit stemne i Stockholm 22. juli 2008 forbetra ho landsrekorden sin til 7,04 m, ein rekord ho sju dagar seinare flytta til 7,12 meter i Monaco. I OL 2008 lukkast ho derimot ikkje kvalifisere seg til finalen. I Berlin-VM 2009 enda ho med 6,77 m på fjerdeplass, tre centimeter unna bronsemedaljøren.

Under europameisterskapen 2010 i Barcelona hoppa både Gomes og latviske Ineta Radēviča 6,92 m og lengst i tevlinga. Radēviča vann gullmedaljen då ho hadde eit mykje lengre nestbestehopp enn Gomes.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2000 i Sydney: Utslått i forsøket på 100 m
* EM 2002 i München: Nr 10 i lengdehopp og 18 i sjukamp
* OL 2004 i Aten: Nr 13 i sjukamp – 6 151 poeng
* VM 2005 i Helsinki: Nr 7 i sjukamp – 6 189 poeng
* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje i lengdehopp – 6,84 m, bakom Ljudmila Koltsjanova (6,93 m)
* VM 2007 i Osaka: Nr 4 i lengdehopp – 6,87 m
* OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa i lengdehopp
* VM 2009 i Berlin: Nr 4 i lengdehopp – 6,77 m
* EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje i lengdehopp – 6,92 m, bakom Ineta Radēviča (6,92 m)
* VM 2011 i Daegu: Nr 10 i lengdehopp – 6,26 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Naide Gomes» frå Wikipedia på tysk, den 4. juli 2020.*
* *Denne artikkelen bygger på «Naide Gomes» frå Wikipedia på engelsk, den 4. juli 2020.*
Ein norsk skipsførar og ein kvinneleg matros på ferja MF «Bastø I» på veg inn mot Moss.
**Sjøkaptein** (engelsk: *master mariner*) er ein dekksoffiser med kvalifikasjonar til å tenestegjere på skip uavhengig av bruttotonnasje og fartsområde som ansvarshavande vaktoffiser, overstyrmann og skipsførar.

I Noreg er tittelen sjøkaptein ein verna tittel som innehavarar av kompetansesertifikat dekksoffiser klasse 1 i samsvar med *forskrift om kvalifikasjonar og sertifikat for sjøfolk* har einerett til. Sertifikatet er det høgaste kvalifikasjonsdokumentet som vert utskrive til dekksoffiserar.

Tittelen indikerer såleis berre kvalifikasjonane til innehavaren, og tyder dermed ikkje nødvendigvis at vedkomande faktisk er mønstra som skipsførar. På same måte treng ikkje ein skipsførar nødvendigvis å vere sjøkaptein, så lenge det ikkje er krav om dette sertifikatet på skipet han tenestegjer på.

Referansar
----------

1. ↑  stcw, «What are the STCW Requirements for Master Mariner?», *www.edumaritime.net* (på engelsk), henta 7. august 2020
2. 1 2  «Forskrift om kvalifikasjoner og sertifikater for sjøfolk - Lovdata», *lovdata.no*, henta 7. august 2020

* *Denne artikkelen bygger på «Sjøkaptein» frå Wikipedia på bokmål, den 29. mars 2018.*
Aelius Donatus avbilda i Nürnbergkrønika
**Aelius Donatus** levde på 300-talet og var ein romersk grammatikar og lærar i retorikk. Det einaste faktumet som er kjent om livet hans er at han var lærar for Hieronymus.

Donatus var forfattar av ein grammatikk i to delar: *Ars minor*, òg kalla «den mindre donaten», og *Ars major*, «den større donaten». Den mindre donaten, som var ei elementærbok, vart mykje spreidd under mellomalderen og vert òg nytta inn i nyare tid. 

Han har òg skrive ein delvis ufullstendig kommentar til dramatikaren *Terence*, kompilert frå andre kommentarar, men sannsynlegvis ikkje i den opphavlege forma si.

Donatus argumenterte for eit tidleg system av interpunksjon, beståande av punkt plasserte i tre suksessivt høgare posisjonar for å indikere suksessivt lengre pausar, som cirka motsvarer det moderne kommateiknet, kolon og punktum. Dette systemet vart nytta fram til 600-talet, då eit meir avgrensa systemet laga av Isidore av Sevilla kom i bruk.

Aelius Donatus må ikkje forvekslast med Tiberius Claudius Donatus, som òg var forfattar av ein kommentar (tolking) av Aeneiden, og som levde kring 50 år seinare.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aelius Donatus» frå Wikipedia på svensk, den 24. mai 2020.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
		- Engelsk Wikipedia
		- Bra Leksikonet av bøker, 1974

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Ars Minor online (arkivert nettstad)
* The Ars Major online (arkivert nettstad)
* Latin texts of some of Aelius Donatus, med *Ars Minor* og alle delane av*Ars Major*
* Terence-kommentaren på nettet
* Corpus Grammaticorum Latinorum (arkivert nettstad)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Kastellet haldeplass.
**Kastellet** er namnet på eit område i Bydel Nordstrand i Oslo. Området har namnet sitt etter Kastellet gard, opphavleg husmannsplass under Nordseter gard. Plassen vart seld som eigen gard i 1784. Bygningane låg like sør for dagens Kastellet haldeplass på Ekebergbanen. Eigedomen strekte seg frå Bråten i sør til Sørli i nord, og frå Kongevegen (no Ekebergveien) i aust til sjøen i vest.

På Kastellet er Kastellet brannstasjon.

Kastellet låg lenge i grenselandet mellom skulekretsane og dei tidlegare bydelane Bekkelaget og Nordstrand. I 2004 stod nye Kastellet skule ferdig, og omtrent samstundes vart bydelane slegne saman, slik at både Bekkelaget, Kastellet og Nordstrand no er skulekretsar i Bydel Nordstrand.

Kastellet er òg ein av grunnkretsane i Oslo, men grunnkretsen omfattar berre eit mindre område mellom Ekebergveien og Solveien. Altså er denne skulekretsen mykje mindre enn skulekretsen med det same namnet.

Referansar
----------

1. ↑  Bekkelagshøgda Lokalhistoriske forening om Nordseter og Kastellet
2. ↑  Utdanningsetatens nettside om Kastellet skole
3. ↑  «Geografiske inndelinger». Oslo kommune. Henta 11. mai 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Kastellet (Oslo)» frå Wikipedia på bokmål, den 11. november 2019.*
**Uigurisk** er eit tyrkisk språk som blir tala av uigurar. Det blir tala av rundt 8,5 millionar menneske i Kina og 300 000 i Kasakhstan, i tillegg til fleire andre land. Dei fleste uigurar i Kina bur i den autonome regionen Xinjiang, der uigurisk er offisielt språk saman med kinesisk.

Som mange andre tyrkiske språk er uigurisk eit agglutinerande SOV-språk med vokalharmoni. Det deler ikkje substantiv inn i nominalklassar som kjønn. Særeige for uigurisk, særleg for nordlege dialaktar, er vokalreduksjon og omlyd.

Slektskap
---------

Gammaluigurisk blei tala i uigur-rika i Xinjiang rundt 800–1000-talet. Dette språket er nesten identisk med gammaltyrkisk.

Moderne uigurisk høyrer til den austlege delen den uigurisk-tyrkiske språkgruppa, som også omfattar salarisk, vest-jugurisk og fleire mindre språk. Usbekisk utgjer den vestlege delen av språkgruppa. Ordforrådet i språket er sterkt påverka av kinesisk, russisk og arabisk, medan lydlæra er påverka av iranske og tokariske substrat.

Skriftspråk
-----------

Internettkafé i Khotan med uigurisk og kinesisk skilt.
Uigurisk blir i dag skrive med eit tilverka arabisk alfabet i Kina, men har tidlegare også vore skrive med latinske bokstavar. Ein gjekk over frå arabiske til latinske bokstavar i 1960, og tilbake igjen til eit tillempa arabisk alfabet i 1983. I Kasakhstan bruker ein kyrilliske bokstavar. 

Dei eldste uiguriske tekstane går tilbake til 700-talet. Dei blei skrivne med det persiske sogdianalfabetet som etterkvart blei utvikla til det gamle uighuralfabetet. Eldre uigurisk litteratur er hovudsakleg buddhistisk.

Kjelder
-------

* *Artikkelen bygger på «Uigurisk» frå Wikipedia på bokmål, den 26. mars 2012.*
* *Artikkelen bygger på «Uyghur Turkic languages» frå Wikipedia på engelsk, og «Uyghur alphabets» frå Wikipedia på engelsk den 26. mars 2012.*
* «uigurisk» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Fotnotar

1. ↑  Ethnologue-tal frå 1990

| * v
* d
* e
Tyrkiske språk |
| --- |
| Tsjuvasjisk | tsjuvasjisk |
| Sørtyrkiske språk | khalajisk**·** gagausisk**·** tyrkisk**·** krimtyrkisk**·** turkmensk**·** aserbajdsjansk**·** quashkaisk |
| Austtyrkiske språk | uigurisk**·** usbekisk**·** salarisk |
| Vesttyrkiske språk | basjkirsk**·** karatsjaiisk**·** karaimsk**·** kumyksk**·** tatarisk**·** barabask **·** krimtatarisk |
| Sentraltyrkiske språk | nogaisk**·** karakalpakisk**·** kasakhisk**·** kirgisisk |
| Nordtyrkiske språk | jakutisk**·** dolgansk**·** khakassisk**·** altaisk**·** salarsk**·**
nordaltaisk**·** tsjulymsk**·** sjorisk**·** tuvinsk**·** karagassisk |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NDL

 |
Forsvarets Musikkorps Nord-Norge speler i Generalhagen under Festspillene med Jan Høiland som solist og Terje Boye Hansen som gjestedirigent. Foto: Even Thorbergsen (2007)

**Festspillene i Nord-Norge** (FINN) er eit årleg kulturarrangement i Harstad i Noreg. Festspela føregår i juni, vanlegvis ei veke rundt midtsommar, og blei første gong haldne i 1965. 
Dei har som føremål å styrka kunst- og kulturlivet i Nord-Noreg, og omfattar til dømes konsertar, teater- og filmførestillingar og kunstutstillingar og seminar. I tillegg til hovudfestspela held ein pgså Nordnorsk Ungdomskulturfestival og Barnas Festspill. Det blir også laga arrangement utanfor Harstad, og turnéverksemd i landsdelen.

Utvalde profilar
----------------

Festpillene i Nord-Norge har fleire år utnemnd ein festspelkomponist, mellom anna Terje Rypdal (1988), Synne Skouen (1990), Olav Anton Thommessen (1996) og Anneli Drecker (2002). Fleire festspelprofilar har også vore musikarar, som Mari Boine (1996), Kari Bremnes (1998) og kulturutøvarar som dekkjer fleire kunstuttrykk, som Nils-Aslak Valkeapää (1991) og Ketil Bjørnstad. Elles har ein vald utøvarar av mange ulike former for kultur, som 
dansaren Solveig Leinan Hermo (1989), forfattaren Lars Saabye Christensen (1997), skodespelaren Bjørn Sundquist (1999) og kunstkompaniet Pikene på broen (2007).

Tilskiping
----------

Festspillene i Nord-Norge blir arrangerte av ei stifting med same namn. Noverande direktør er Tone Winje (2014).

**Direktørar**

* 1965–1966 Kåre Ystanes
* 1966–1969 Paul A Ramm
* 1969-1977 Rolf Vestvik
* 1977-1984 Arvid Matheussen
* 1984–1991 Bjørn Hulleberg
* 1991–1996 Ola Bruun
* 1996–2001 Tove Karoline Knutsen
* 2001–2002 Inger Anne Utvåg
* 2002–2003 Erik M Bugge
* 2003–2011 Birger Carlsen
* 2011– Tone Winje

Kjelder
-------


* «Festspillene i Nord Norge» (9. desember 2012), *Store norske leksikon*.
* Direktører, festspillnn.no
* Tidligere Festspillkomponister, festspillnn.no
* Tidligere Festspillkunstnere, Festspillutstillere og Festspillprofiler, festspillnn.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Sjøheimevernet, SHV** er den maritime delen av Heimevernet. Organisasjonen har avdelingar langs heile kysten av Noreg. SHV er organisert med fire kommandoar, Nord-Noreg (Tromsø), Midt-Noreg (Trondheim), Vest-Noreg (Bergen) og Sør-Noreg (Stavern), og i tillegg Sjøheimevernets utdannings- og kompetansesenter (SHV UKS) i Bergen. Avdelingane er sett opp med kystmeldepostar, hurtigbåtar og andre fartøy. 

Sjøheimevernet sitt oppdrag er å gjennomføre sjømilitær kontrollteneste og suverenitetshevding i norsk sjøområde i fred, mobilisering og krig. Ved mobilisering disponerer SHV ca. 235 fartøy, 77 hurtigbåtar og 77 kystmeldepostar. Dei fleste av SHV-fartøya er i dagleg drift på fiske og fangst. Nokre få av fartøya blir drivne av SHV-støtteforeiningar på idealistisk grunnlag. Hurtigbåtar høyrer til svert ofte privatpersonar, men blir i fred leigd av SHV ved behov.

Sjøheimevernet er under omorganisering og utvikling. Det vert satsa mykje på to hurtigbåtklassar som er eigde og drivne av SHV: Hårek-klassen og Gyda-klassen. Desse er mellom anna plattform for dei nyforma bordingslaga. Det vert lagt ned mykje resursar i å utdanne og trene båtmannskap og bordingslag. Sjøheimevernet har ei eiga utdanningsavdeling som er lagt under Heimevernsskulen Dombås, men som ligg på KNM Tordenskjold i Bergen. SHV har òg eit eige utskrive befalskurs på Befalsskulen for Sjøforsvaret i Horten. Sjøheimevernet samarbeider mykje med Sjøforsvaret for å utnytte dei kapasitetane som finst der.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forsvarsnett om Sjøheimevernet[*daud lenkje*]
* UBSHV Arkivert 2004-04-26 ved Wayback Machine.
* KNM Tordenskjold/SHV Arkivert 2004-04-26 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Kastanjetannvaktel** |
| KastanjetannvaktelFoto: Francesco VeronesiKastanjetannvaktelFoto: Francesco Veronesi |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Kastanjetannvaktel Utbreiinga av Kastanjetannvaktel |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Hønsefuglar Galliformes |
| **Familie:** | Tannvaktelfamilien Odontophoridae |
| **Slekt:** | *Odontophorus* |
| **Art:** | **Kastanjetannvaktel** *O. hyperythrus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Odontophorus hyperythrus***Gould, 1858 |

**Kastanjetannvaktel** (*Odontophorus hyperythrus*) er ein bakkelevande fugl i tannvaktelfamilien og er endemisk for Colombia med utbreiing i sentrale og vestre del av Andesfjella i Colombia.

Skildring
---------

Kastanjetannvaktlar er 25 til 29 centimeter i kroppslengd og kan vege i området 350 til 390 gram, der hannfuglar er tyngst. Fjørdrakta er i det store kastansjebrun, men med mørk brun overside og svarte sjatteringar. Rundt auga og øyra er fjørene grå til kvite. Nebbet er svart, beina lysare grå og kan ha blåleg tone. Arten syner kjønnsdimorfisme i fjørdrakta ved at hofulgar har meir grått, bryst og buk har mørk gråleg farge, men strupeområdet er som hos hannar.

Det naturlege habitatet for denne tannvaktelen er høgtliggande, subtropiske skogar, i høgder på 1600-2800 moh.

Kastanjetannvaktlar søkjer føde i nedfallslauv på bakken og tar bær og frø. Dei kan opptre i grupper på opptil 9 individ og er mest sannsynleg standfuglar. Forplantingsbiologien er lite kjent. Ein trur fuglar av denne arten kan legge egga i april til mai månad.

Kastanjetannvaktelbestanden er estimert til ca. 3 500-15 000 individ totalt og er trudd å vere minkande.

Kjelder
-------

* Carroll, J. P. & Kirwan, G. M. (1994). *Chestnut Wood-Quail (Odontophorus hyperythrus)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 12. april 2015
* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Odontophorus hyperythrus Arkivert 2015-09-24 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 12. april 2015

Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kastanjetannvaktel**
Nærbilde av ulike valmuefrø
Tørka frøkapslar og frø.
**Valmuefrø** er frø frå opiumsvalmuen (*Papaver somniferum*). Dei blir brukt til matlaging, mellom anna i ei rekkje former for bakverk.

Dei er små, nyreforma frø som er mindre enn ein millimeter lange. Ein treng rundt 3 300 frø for å få eit gram. Dei kan vera svarte, blågrå eller kvitlege på farge.

Historie
--------

Gamle medisinke tekstar frå ulike oldtidskulturar nemner valmuefrø. Til dømes lister den egyptiske papyrusrullen kjend som Ebers Papyrus, skriven ca. 1550 f.Kr. opp valmuefrø som eit beroligande middel. Den minoiske kulturen (ca. 2700-1450 f.Kr.), ein bronsealderkultur på Kreta, dyrka valmuar for frøa deira, og brukte ei blanding av mjølk, honning og opium til å roa gråtande spebarn. The Også i Sumer er det kjend at dei dyrka valmuefrø.

Bruk
----

Valmuefrø blir ofte brukte til baking. Dei kan brukast heile i deigen eller på skorpa. Ein kan også mala dei til ein deig som til dømes kan brukast som fyll eller i sausar. Ein kan også pressa valmueolje frå dei.

Dei farga er mest brukte i europeisk matlaging, medan dei lyse er mest brukte i sørasiatisk mat.

Produksjon
----------

| Valmuefrøproduksjon – 2016 |
| --- |
| Land | (tonn) |
| Tsjekkia Tsjekkia | 28 574 |
| Tyrkia Tyrkia | 18 205 |
| Spania Spania | 13 377 |
| Ungarn Ungarn  | 8 948 |
| Frankrike Frankrike | 5 777 |
| **Verda** | **92 610** |
| Kjelde: FAOSTAT ved SN |

I 2016 blei det produsert 92 610 tonn valmuefrø i verda. Det største produsentlandet var Tsjekkia, som stod for 31 % av verdsproduksjonen, følgd av Tyrkia og Spania.

Stoffinnhald
------------

Frøa til alle valmuar ligg inne i ein stor frøkapsel. Sidan valmuefrø kjem frå same type plante som blir brukt til å laga opium, kan dei innehalda små mengder av dei stoffa som finst i opium, som morfin. Opium blir laga av saft frå frøkapselen. Frøa inneheld noko opiumsstoff sjølv, og kan også ha litt stoff frå safta. Årstida og kor godt frøa er vaska vil påverka kor mykje av stoffet som finst i dei.

Det viktigaste smaksstoffet valmuefrø inneheld er 2-pentylfuran.

Kjelder
-------

1. ↑  Mørland, Jørg (13. februar 2009). «Valmuefrø». *Store medisinske leksikon*. Henta 14. august 2017.
2. ↑  *Yearbook of Agriculture*. United States Government Printing Office. 1896. s. 203.
3. 1 2  
McGee, Harold (2004). *On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen*. Simon and Schuster. s. 513. ISBN 978-0-684-80001-1.
4. 1 2  «Poppy seeds recipes». *BBC Food*. Henta 21. august 2018.
5. ↑  Raghavan, Susheela (2006). *Handbook of spices, seasonings, and flavorings*. CRC Press. s. 158. ISBN 978-0-8493-2842-8.
6. 1 2  «Poppy seed production in 2016, Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists)». UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT). 2017. Henta 10 June 2018.
7. ↑  Yiu H. Hui, *Handbook of Food Science, Technology, and Engineering*. CRC Press 2006. ISBN 0-8493-9848-7

* *Denne artikkelen bygger på «Poppy seed» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2018.*
| **Feøy** |
| --- |
| Hamna på FeøyHamna på Feøy |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Nordsjøen |
| **Koordinatar** | 59°22′55″N 05°09′22″E﻿Koordinatar: 59°22′55″N 05°09′22″E﻿

 |
| **Høgaste punkt** | 32 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Rogaland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 33
 |

**Feøy** er ei øygruppe i Karmøy kommune som ligg mellom Karmøy og Utsira. Feøy har 33 fastbuande og det er mange hytter på øyane. Det er dagleg rutebåt til Haugesund. 

På første halvdel av 1900-talet var det drive gruvedrift etter nikkel på Feøy, som elles har vore prega av gardsbruk og fiske. Mange gardshus er i dag omgjort til feriebustader. I dag er det ein god del villsau som beiter store delar av året. I tillegg er det ein del oppdrettsanlegg på Feøy. 

Feøy er ei populær ferieøy med skjergardsliknande viker og kanalar, og idylliske friluftsområde. Mange har bygd hytte eller skaffa seg eldre hus som dei nyttar til feriebustad. Det er òg mogeleg å leige hytte eller hus her om sommaren. Ved kaien der rutebåten Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. legg til kai ligg det ein liten landhandel etter gammal stil.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Spisshalesnipe** |
| Spisshalesnipe på TaiwanFoto: Alder ShareSpisshalesnipe på TaiwanFoto: Alder Share |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** VU SårbarUtbreiinga av spisshalesnipe Utbreiinga av spisshalesnipe |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Snipefamilien Scolopacidae |
| **Slekt:** | *Calidris* |
| **Art:** | **Spisshalesnipe** *C. acuminata* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Calidris acuminata***Horsfield, 1821 |

**Spisshalesnipe** (*Calidris acuminata*) er ein vadefugl i snipefamilien. Arten hekkar i nordaustre Sibir og trekker til Ny-Guinea og Australia.

Spisshalesnipa måler 17-21 cm centimeter, og veg 60 gram. Ho er ei brunspetta snipe med raudbrun krone, mørk øyestripe, kvit augebryn og kvit augering. Undersida er kvit, beina gulgrøne og nebbet er gråbrunt med grønleg base og svakt det er nedbøygd. I hekkedrakt er oversida farga med nøttebrunt og gulbrune fjørkanter, brystet er oransjebeige. Brystet og kroppsidene er kraftig svartflekka. Ikkje-hekkedrakt er utan svarte flekker på strupe bryst og sider, og drakta har blassare farger. Ungfuglar er meir raudlege enn vaksne utan hekkedrakt. 

Spisshalesnipa er ein sterk trekkfugl, hekkar i Sibir, mellom elvane Lena og Kolyma, og trekker til Australia, Ny-Guinea, nokre få til New Zealand, Vanuatu, Fiji og Ny-Caledonia. Utanom hekketida beitar og kviler spisshalesniper i flokkar saman med andre vadefuglartar ved ferskvass og saltvasslaguner. Spisshalesnipa er ein sjeldan streiffugl til Vest-Europa.

Populasjonen er estimert til ca. 100 000 hekkande par i Sibir, (2009) og er stabil.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005

### Referansar

1. ↑  Svensson, Lars et al (2011). Gyldendals store fugleguide. Gyldendal norsk forlag. ISBN 978-82-05-41882-0.
2. ↑  Barrie Heather og Hugh Robertson
3. ↑  BirdLife International (2012) Species factsheet: *Calidris acuminata*. Henta frå  den 23. oktober 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Calidris acuminata** 

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Spisshalesnipe**
**Kronprinsesse Märtha av Noreg** (fødd 28. mars 1901 i Stockholm, død 5. april 1954 i Oslo) var kronprinsesse av Noreg frå 1929 til ho døydde i 1954.

Märtha vart fødd i Stockholm i Sverige 28. mars 1901 som svensk og norsk prinsesse av slekta Bernadotte. Ho var nest eldste dotter av prins Carl Bernadotte av Sverige og prinsesse Ingeborg av Danmark. Fram til ho døydde var Märtha den høge beskyttarinna for Norges Lotteforbund.

Ho vart gift 21. mars 1929 i Vår Frelsers kirke, i dag Oslo Domkyrkje, med kronprins Olav V av Noreg. Dei to var syskenbarn.

Olav og Märtha fekk barna prinsesse Ragnhild av Noreg (seinare Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen), prinsesse Astrid av Noreg (no Prinsesse Astrid, fru Ferner) og prins Harald av Noreg (no kong Harald V av Noreg).

Märtha døydde 5. april 1954 i Oslo. Kronprins Olav vart i 1957 konge av Noreg, som Olav V.

Titlar
------

* 1901–1905: Prinsesse Märtha av Sverige og Noreg
* 1905–1929: Prinsesse Märtha av Sverige
* 1929–1954: Kronprinsesse Märtha av Noreg

Dekorasjonar
------------

Kronprinsesse Märtha vart 3. august 1942 tildelt storkors med kjede av St. Olavs Orden for «innsats for Norges sak under krigen».

I tillegg var ho innehavar av St. Olavsmedaljen og Kong Haakon VIIs jubileumsmedalje 1905–1930.

Av utanlandske dekorasjonar var ho innehavar av Kong Georg VIs kroningsmedalje, Kong Christian Xs frihetsmedalje, Minnemedaljen for Kong Frederik VIIIs 100-årsdag og Kong Gustaf Vs 70-årsmedalje.

Galleri
-------

* Kronprinsesse Märthas monogramKronprinsesse Märthas monogram
* Kronprinsesse Märtha (død) og Kronprins Olav (seinare Kong Olav V, død), juni 1950Kronprinsesse Märtha (død) og Kronprins Olav (seinare Kong Olav V, død), juni 1950
* Det kongelege mausoleet, i den kvite sarkofagen kviler Kong Haakon VII og Dronning Maud, i den grøne kviler Kong Olav V og Kronprinsesse Märtha, 12. august 2006Det kongelege mausoleet, i den kvite sarkofagen kviler Kong Haakon VII og Dronning Maud, i den grøne kviler Kong Olav V og Kronprinsesse Märtha, 12. august 2006

Kjelder
-------

1. 1 2 3  *Norges Statskalender 1948* s. 1091-1092.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
|  |
| --- |
| **Sjøpølse** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Underrike:** | Bilaterale dyr Bilateria |
| **Infrarike:** | Deuterostome dyr Deuterostomia |
| **Rekkje:** | Pigghudingar Echinodermata |
| **Underrekkje:** | Echinozoa |
| **Klasse:** | **Sjøpølse** HolothuroideaBlainville, 1834 |

**Sjøpølse** (Holothuroidea) er ei biologisk gruppe innan pigghudingar. Dei har pølseforma kropp utan fast skjelett, men med spreidde kalklekamar i den tjukke lêrhuda, og med ein kraftig hudmuskelsekk innanfor. I motsetnad til andre pigghudar har kroppen hovudaksen (munn–analopning) parallelt med underlaget. Sjøpølsene får derved ein viss ytre likskap med leddormar, og denne likskapen er forsterka ved at den radiære symmetrien er lite tydeleg. Sjøpølser lever av plankton eller organisk avfall på havbotnen.

Klassen omfattar ca. 1200 nolevande artar på verdsbasis, og 31 artar er kjende frå Noreg.

*Holothuria tubulosa* (a - tentaklar, b - analopning, c - sugeføter på buksida, d - papillar på ryggsida)

I kulturen
----------

I Aust-Asia har sjøpølsa lange tradisjonar innen mat og medisin. I Japan, der ho blir kalla namako (ナマコ、海鼠) blir ho brukt på ulike måtar, men det er vanleg å eta henne saman med annan sjømat og grønsaker marinert i riseddik. Innmaten, kalla konowata (コノワタ、海鼠腸), blir også eten, og det samme gjeld rogna, som blir kalla konoko (コノコ、海鼠子). Rogna kan etast rå, men blir ofte tørka til trekanta flak, og er rekna som ein delikatesse. Både konowata og konoko kan etast med eddik eller med salt. 

Sjøpølsa blir også brukt tørka i tradisjonell kinesisk medisin.

Kjelder
-------

1. 1 2  Sømme, Lauritz S. (9. august 2018). «sjøpølser». *Store norske leksikon* (på norsk).

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Sjøpølse» frå Wikipedia på bokmål, den 19. november 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNE
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL
* NDL

 |
|  |
| --- |
| **Spissmus** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Overklasse:** | Tetrapodar Tetrapoda |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Eulipotyphla |
| **Infraorden:** | Eucynodontia |
| **Familie:** | **Spissmus** SoricidaeFischer von Waldheim, 1814 |

**Spissmus** (*Soricidae*) er ein familie av insektetarar. Dei liknar mus på utsjånad, men skil seg frå dei på mange vis ettersom mus er gnagarar medan spissmus er insektetarar. Familien omfattar nokre av verdas minste pattedyr, knøttspissmus er verdas nest minste etter pygméspissmusa (*Suncus etruscus*).

Skildring
---------

Spissmus har ein lang, spiss snute, små augo og avrunda øyre som er noko samankrølla. Dei lever mest av insekt og makkar, men nokre artar kan òg ta smådyr av sin eigen storleik. Dei fleste har moskuskjertlar slik at mange rovdyr let vera å eta dei. Nokre har giftig munnvatn, og kan difor drepa byttet sitt ved å bita det.

Livsløp
-------

Spissmus lever ganske kort, ofte ikkje stort meir enn eit år eller kortare. I løpet av denne tida kan ei hospissmus få fleire kull med to til ti ungar i kvart. Dei vert fødde blinde og nakne.

Spissmus i Noreg
----------------

I Noreg finst seks artar, nemleg krattspissmus (*Sorex araneus*), dvergspissmus (*Sorex minutus*), knøttspissmus (*Sorex minutissimus*), lappspissmus (*Sorex caecutiens*), taigaspissmus (*Sorex isdodon*) og vasspissmus (*Neomys fodiens*). Sistnemnte et ofte fiskerogn og kan gjere skade.

Andre tydingar
--------------

Namnet «spissmus» vert òg bruka om dyr som ikkje høyrer til gruppa: springspissmus og trespissmus.

Kjelder
-------

* «Artstre:Krattspissmus (vanleg spissmus)». Miljolare.no.

### Fotnotar

1. ↑  Frislid, Ragnar; Jensen, Birger (1994). *Norsk pattedyrhåndbok*. H.Aschehoug & Co. (W.Nygaard), Oslo. s. 322. ISBN 82-03-16641-5.
2. 1 2  Artsdatabanken: Artsnavnebasen Nynorske artsnamn blei forandra til «krattspissmus» og «knøttspissmus» september 2009

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Spissmus**

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Spissmus** 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
**Tobias Stimmer**, (7. april 1539–4. januar 1584), var ein sveitsisk kunstmålar og teiknar. Han er særleg kjend for det astronomiske urverket i Strasbourg.

Liv og gjerning
---------------

Portrett av Jakob Schwytzer og Elisabeth Lochmann, 1564
Hauz zum Ritter
Stimmer var fødd i Schaffhausen i Sveits, der faren var skulemeister. I 1564 måla han eit bilete av legen og naturforskaren Conrad Gesner i Zürich, og dobbelportrett av Jakob Schwytzer og kona hans. Frå 1567 stammar eit portrett av ordføraren i Zürich, Bernhard von Cham. Året etter hadde han illustrasjonsoppdrag både i Basel og i Strasbourg. Same året måla han fasaden på *Haus zum Ritter* i Schaffhausen. 

1569-70 arbeidde Stimmer i Como, der han hadde i oppdrag å teikne portrett av historikaren Paolo Giovio. Etter heimkoma slo Stimmer seg ned i Strasbourg. Der jobba han som illustratør for boktrykkarane Johann Fischart og Bernhard Jobin. 1571-74 laga han ei astronomisk klokke i domkyrkja i Strasbourg, på oppdrag frå matematikaren og astronomen Conrad Dasypodius.

I 1576 gav Basel-forlaget Thomas Guarin ut ein biletbibel basert på teikningar av Stimmer. Denne representerer høgdepunktet i Stimmer sitt virke som illustratør. Frå 1576 til 1578 måla han 13 allegoriske figurar under taket på det nye slottet i Baden-Baden.

Stimmer døydde i 1584 i Strasbourg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tobias Stimmer» frå Wikipedia på tysk, den 27. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tobias Stimmer**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* HDS

 |
**Geoffrey Hastings**, ukjend levetid, var ein britisk fjellklatrar. Han var truleg frå Yorkshire-distriktet.

Den 3. september 1889 var Hastings i fylgje med William Cecil Slingsby på den fyrste kjende toppturen til Brekketindane, eit grensefjell mellom kommunane Ørsta, Stranda og Sykkylven i Møre og Romsdal.

 Aiguille du Plan
I august 1892 var Hastings med i eit klatrelag på fire som traverserte Aiguille du Grépon, og eit år seinare var han mellom dei fire klatrarane som tok seg opp sørvestveggen på 3 673 moh høge Aiguille du Plan. Både Albert Mummery og J. Norman Collie var med på begge desse bragdene, William Cecil Slingsby på den siste.

Sommaren 1895 var Hastings, saman med mellom andre Mummery og Collie, med på den historiske ferda til Nanga Parbat. I forsøket på å nå toppen vart Mummery og to gurkhaer tekne av eit snøras og forsvann. Nanga Parbat vart fyrst kliven 58 år seinare.

Hastings var medlem av Yorkshire Ramblers Club frå 1894 til 1897.

Kjelder
-------

* Kristofer Randers: *Søndmøre*.

1. ↑  *Yorkshire Ramblers Club*, arkivert frå originalen 11. oktober 2016, henta 22. september 2016
**Todd Howard** (fødd 6. oktober 1970) er ein amerikansk dataspelregissør, designar og produsent. Han sit for tida som speleregissør og sjefsprodusent hos Bethesda Game Studios, der han har leia etableringa av *Fallout 3* og *The Elder Scrolls*-speleserien. Magasinet GamePro kåra han til ein av dei 20 mest innverknadsrike personane innan speling dei siste 20 åra. Han har òg vorte kåra til ein av IGN sine største spelskaparar nokon gong. Han fekk ein av dei høgaste utmerkingane i bransjen då han blei kåra til beste spillregissør av Academy of Interactive Arts and Sciences i 2012. I 2014 mottok han «Lara of Honor». Todd Howard er ein av utviklarane som har vore med på å lage dei tre *Game of the Year*-prisvinnarane *The Elder Scrolls IV: Oblivion*, *Fallout 3* og *The Elder Scrolls V: Skyrim*. Han har også vore innvolvert i utviklinga av spel som *Fallout 4* og *Fallout 76*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Todd Howard» frå Wikipedia på engelsk, den 17. august 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Todd Howard ved IMDB
* Todd Howard ved RAWG

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
Sør-Preussen (Südpreussen) og departementa Posen, Kalisch og Warschau, 1801-1807.
**Sør-Preussen** (tysk *Südpreußen*; polsk *Prusy Południowe*) var ein provins i Kongedømet Preussen frå 1793 til 1807. Det vart oppretta frå dei annekterte områda etter den andre delinga av Polen og inkluderte regionane Stor-Polen og Masovia. Hovudstaden i provinsen var Warszawa, som vart lagt til i 1795 etter den tredje delinga. Han vart derimot administrert av Generaldirektoratet (*General-Direktorium*) i Berlin. I 1806 hadde provinsen 1 503 508 innbyggjarar. 

Sør-Preussen utgjorde områda mellom prøyssisk Schlesien, distriktet Netze og elvane Wisła og Pilica. Det var vidare delt inn i Kammerdepartement Posen (Poznań), Kalisch (Kalisz) og Warschau (Warzsawa).

Tyske kolonistar vart invitert til å slå seg ned i provinsen. Dei som slo seg ned i adelshusa vart kalla *Hauländer*, medan dei som slo seg ned på kongen sine landområde vart kalla *Kolonisten*.

Etter Napoleon Bonaparte sin siger i den fjerde koalisjonskrigen og det store polske opprøret i 1806 vart områdde Sør-Preussen ein del av Hertugdømet Warszawa, ein fransk klientstat etter Tilsit-traktatane i 1807. Etter Wienerkongressen i 1815, vart det delt mellom det prøyssiske storhertugdømet Posen og Kongress-Polen, ein del av Det russiske keisardømet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* FAQ for Posen, Sør-Preussen og Neuostpreussen Arkivert 2008-07-27 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «South Prussia» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Koordinatar: 64°44′23.248″N 10°46′53.530″E﻿

Frå Sør-Gjæslingan
**Sør-Gjæslingan** er eit fråflytta fiskevær som ligg i Nærøysund kommune i Trøndelag. Området har ei gruppe småøyar ut mot havstykket Folla, og ligg 5 mil sørvest for Rørvik. Det vart freda som eit kulturmiljø i 2010 og ligg under kystmuseet i Nord-Trøndelag. Det er i dag satsa på turistnæring her. Fiskeværet var tidlegare det største på Namdalskysten, med opp til 4 000 fiskarar samla under skreifisket, og eit av dei største fiskeværa sør for Lofoten.

Gjester kan bu i dei gamle rorbuene og oppleve lokal historie og natur. Det er utleige møterom med sanitæranlegg og servering av mat. Ein kan også bestille båtar for fisketurar på havet eller for ferdsel på sjøen.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Sør-Gjæslingan». Store Norske Leksikon. Henta 4. september 2013.
2. ↑  «Opplev Sør-Gjæslingan». kystriksveien.no. Henta 4. september 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

* sor-gjaeslingan.no - Offisiell heimeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| **Salina** |
| --- |
| SalinaSalina |
| Geografi |
| 

Salina is located in Italia

 |
| **Stad** | Tyrrenhavet |
| **Koordinatar** | 38°33′55″N 14°50′00″E﻿Koordinatar: 38°33′55″N 14°50′00″E﻿ |
| **Øygruppe** | Dei eoliske øyane

 |
| **Areal** | 26,8 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Fossa delle Felci (962 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Italia |
| **Region  Provins** | Sicilia  Messina

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 2 300 (2005) |
| **Folketettleik** | 86 /km² |

**Salina** er den nest største av Dei eoliske øyane etter Lipari i Tyrrenhavet utanfor nordkysten av Sicilia i Italia. Den største byen på øya har same namn. Ho har eit areal på 27 km². Øya er danna av seks no inaktive vulkanar. Dei to yngste og høgaste er kalla Fossa delle Felci (962 m) og Monte dei Porri (860 m). I den greske perioden vart øya kalla Dídyme (Δίδυμη), eit gresk namn som referer til dei to fjelltoppane som «tvillingar». Det moderne namnet kjem frå produksjon av havsalt, som skjedde på sørenden av øya. 

Salina er den frodigaste av Dei eoliske øyane og druer frå Salina vert nytta til å lage Malvasiavin. Den lokale varianten heiter *Malvasia delle Lipari*. Øya eksporterer òg kapers til utlandet. 

Det er tre landsbyar på Salina: Santa Marina, Malfa og Leni. Øya har vore busett heilt tilbake til bronsealderen og har vorte utbygd og fråflytta mange gonger gjennom tusenåra. I 1544, då Spania erklærte krig mot Frankrike, bad den franske kongen Frans I, den osmanske sultanen Suleiman om hjelp. Sistnemnde sende ein flåte leia av Khair ad Din (òg kjend som Barbarossa) som slo spanjolane ved Salina og klarte å ta Napoli frå dei. I løpet av desse kampane vart Dei eoliske øyane avfolka. Seinare emigrantar kom frå Italia, Sicilia og Spania. Område på øya, inkludert dei to fjelltoppane, vart ein del av eit naturreservat i 1981. Det bur i dag om lag 2 300 innbyggjarar på Salina. 

Michael Radford sin oscarvinnande film *Postmannen* frå 1994 vart delvis filma på Salina.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Salina Island» frå Wikipedia på engelsk, den 31. oktober 2007.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Ezio Giunta, dir. (2005). «Panarea». *Estateolie 2005\*The Essential Guide (English version of Tourist Guidebook)*: 66-79.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turisme på Dei eoliske øyane Arkivert 2011-05-15 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Kreditt** (av latin *credere*, «å tru») tyder at ein av partane i eit gjensidig forpliktande kontraktforhold får utsett plikta til å prestere ytinga si, i forhold til det tidspunktet avtalemotparten leverer ytinga si. Kreditt vert brukt mest som omgrep for lån av pengar, og kjøp av ting på avbetaling, slik at plikta til å betale vert utsett. I prinsippet er også førehandsbetaling ei form for kreditt, men då til fordel for seljaren av varene. Ein som yter kreditt vert gjerne kalla kreditor, medan den som mottek kreditt vert kalla debitor.

Kreditt laga i banksystemet
---------------------------

Pengemengda i Noreg 1995–2009. Lilla er kreditt frå bankane, blå er eksisterande pengar.
Fraksjonsreservesystemet har gjeve bankane høve til å lage kreditt kvar gong dei gjev ut eit lån, fordi publikum i staden for å krevje pengar (kontantar), brukar bankkreditten til transaksjonar (betalingar, overføringar). Kreditt i banksystemet er bokføring hjå banken som viser kven som skuldar kven kva, og ved betalingar vert det overført kreditt frå ein konto til ein annan. Kreditt utgjer i dag omtrent 90 % av alle pengane våre (M2), samanlikna med pengar frå sentralbanken, basispengemengda (M0).

Ifølgje Basel II treng bankane berre ha kapitaldekking på minst 8 % når det gjeld utlån (laga kreditt). Viss alle kontoinnehavarane prøvde å ta ut pengane sine på ein gong, ville bankane berre kunne utbetale det dei har i kapitaldekning, og gå tomme for pengar. Heile banksystemet baserer seg på at vi ikkje vil krevje kontantar, men bruke kreditt for transaksjonane våre.

### Inflasjon og deflasjon

Fordi 90 % av det vi brukar som pengar er kreditt frå banksystemet, og fordi kreditt vert laga når banken skriv ut eit lån og sletta når lånet vert nedbetalt, er inflasjon og deflasjon hovudsakleg drive av gjeldsvekst. Om landet har auka gjeldsvekst når det gjeld produksjon av varer, vil landet oppleve inflasjon. Om total mengd lån i landet vert nedbetalt raskare enn nye lån vert tekne opp, vert resultatet deflasjon.

Kjelder
-------

* Statisitisk Sentralbyrå – M0, M1, M2

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE

 |
Koordinatar: 34°46′52″N 36°8′35″E﻿

**Al-Sisiniyah** (arabisk السيسنية, òg skrive **Sisnyeh**) er ein by nordvest i Syria i Tartus guvernement, søraust for Tartus. Av stader i nærleiken finn ein Safita i nord, al-Bariqiyah i nordaust, Habnamrah og Marmarita i aust, al-Zarah i søraust, al-Tulay'i i sørvest, Buwaydet al-Suwayqat i vest og Beit al-Shaykh Yunes i nordvest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde al-Sisiniyah eit folketal på 2 667 i 2004. Han er det administrative senteret i al-Sisiniyah *nahiyah* («underdistrikt») som består av 19 stader med eit samla folketal på 22 018 i 2004. Innbyggjarane i byen er hovudsakleg alawittar og kristne, og begge desse samfunna har sin eigen *mukhtar* («landsbyleiar»).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Sisiniyah» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Al-Sisiniyah Nahiyah Population». Syrisk statistisk sentralbyrå. 2004. Arkivert frå originalen 24. september 2020. Henta 29. juni 2014. . Archive: [*daud lenkje*]
2. ↑  Balanche, Fabrice (2006). *La région alaouite et le pouvoir syrien* (PDF) (på fransk). Karthala Editions. ISBN 2845868189.
**Öran** er ein innsjø på grensa mellom kommunane Huddinge og Haninge på Södertörn sør for Stockholm, og i landskapet Södermanland i Sverige.

Öran er ein sur og næringsfattig skogssjø, med badeplass i den sørvestlege delen av innsjøen. Ein liten del av innsjøen er avhalden for sportsfiske. Öran har vore svartelista for høge kvikksølvverdiar i fisk.

Vest for innsjøen ligg Paradisets naturreservat, med fleire turstiar, der ein av dei, *Brinksligan*, passerer vestbreidda av Öran. Òg Sörmlandsleden passerer innsjøen, ved sørsida.

Skogsområdet vest og sør for Öran vert kalla Hanveden, og huser òg innsjøane Långsjön, Svartsjön, Ormputten, Ådran og Tornbergssjön.

Ca. tre kilometer sørvest for Öran ligg Tornberget, som er det høgaste punktet i Södertörn, med 111 meter over havet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Öran» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om innsjøen Öran på Huddinge kommuns nettside

Koordinatar: 59°9′N 18°4′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ólavsøka 2012 med færøyske politikarar, prestar og eit kor framfor Lagtingshuset.
**Ólavsøka** (‘olavsvoke’, det same som *olsok*) er den færøyske feiringa av olsok den 28. og 29. juli, som er nasjonaldagen deira. *Á Ólavsøku* feirar færøyingane den norske kongen Heilag-Olav, som døydde 29. juli 1030 på Stiklestad).

Ólavsøkan er ei sameining av politikk og kristendom. Færøyingane er det einaste nordiske landet som valde olsok som nasjonal heilagdag både religiøst og politisk. Heilag-Olav var norsk konge, men arbeidde for å få Færøyane inn under den norske krona. 

Ólavsøka er den færøyske forma for det latinske *vigilia sancti Olavi* (*vigilia* = *vøka* på færøysk og tyder ‘voke/vake’). Helgenkongen Olav har alltid hatt ein sentral plass i færøysk religiøs og politisk tradisjon og kultur.

På denne dagen vert Lagtinget på Færøyane opna i hovudstaden Tórshavn. Medlemene av Lagtinget, medlemer av Færøyane sitt landsstyre, biskop, alle prestane og dei høgste embetsmennene går i prosesjon frå Lagtingshuset til Tórshavn domkyrkje. Etter ei gudsteneste (St. Olavsmesse) går dei attende til Lagtingshuset der lagmannen held opningstalen.

Sjå òg
------

* Olsok

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ólavsøka-webcam 2005 Arkivert 2004-08-11 ved Wayback Machine.
* Portal.fo - Ólavsøkuskrúðgongan 2005 (Bilete frå Ólavsøkaprosesjonen med lagmannen framme)
* Stamps.fo - Postverk Føroya[*daud lenkje*]
* Lisbeth Nebelong: Færøysk fest med undertoner Arkivert 2005-08-27 ved Wayback Machine.
* Drekin.fo - Havnar Roðrarfelag Arkivert 2017-05-17 ved Wayback Machine. (på færøysk, alt om kapproing med færøybåtar)
Militært anlegg på øya.
Inchmickery frå Cramond/Silverknowes
**Inchmickery** er ei lita øy i Firth of Forth i Skottland. Ho ligg om lag 1,5 km nord for Edinburgh.

Namnet kjem frå det skotsk-gæliske *Innis nam Bhiocaire*, som tyder *Sokneprestøya*, og indikerer at det kan ha vore ein gammal prestebustad her. 

Inchmickery er berre 100 meter brei og 200 meter lang. Under den andre verdskrigen vart det bygd eit artilleri på øya. Øya er ikkje lenger busett, men mykje a det militære anlegget er framleis intakt. Bygningane vart mellom anna nyttar i scenar i filmen *Complicity*.

Øya er i dag eit RSPB-reservat (fuglereservat) og ærfugl, splitterne og forskjellige måseartar hekkar her. Ho var tidlegare òg hekkestad for den sjeldne rosenterne, men desse er no flytta bort frå Firth of Forth. Det ligg to skjer utanfor Inchmickery, kalla Cow og Calf (ku og kalv).

Inchmickery var tidlegare kjend for østers og var dekt av mose og lav.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inchmickery» frå Wikipedia på engelsk, den 10. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑

| * v
* d
* e
Øyar i Firth of Forth |
| --- |
| Bass Rock • Craigleith • Cramond Island • Eyebroughy • Fidra • Inchcolm • Inchgarvie • Inchkeith • Inchmickery • The Lamb • Isle of May |
| Alloa Inch (elveøy), Rosyth Castle (tidlegare øy) |

Koordinatar: 56°0′39″N 3°16′24″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 33°2′10″N 37°11′53″E﻿

**As-Safa** (arabisk **الصفا**, *Aş-Şafā*), òg kalla **Tulul al-Safa** (arabisk **تلول الصفا**, *Tulūl Eṣ-Ṣafā*), arabisk for *Al-Safa-åsane*, er eit fjellendt område som ligg sør i Syria, nordaust for vulkanplatået Jabal Al-Arab. Det består av eit basaltisk lavafelt, som dekkjer eit område på 220 kvadratkilometer medm minst 38 sinderkjegler. Dette vulkanfeltet ligg innanfor den nordlege delen av det massive alkaline vulkanfeltet Harrat Ash Shamah som strekkjer seg frå sørlege Syria, gjennom austlege Jordan til Saudi-Arabia. Regionen er ekstremt tørt. Ein kokande lavasjø vart osbervert i Es Safa midt på 1800-talet. 

Regionen vart ofte nytta av drusarar gjennom historia som gøymestad i krigstider. Heile regionen ligg i dag innanfor As-Suwayda guvernement. Berre vandrande beduinar vitjar stundom området, i tillegg til somme arkeologar. Safaitiske inskripsjonar vart først oppdaga i området i 1857 og vart namngjevne etter regionen.

Vulkanar i Es Safa
------------------

* Tell el Aqzass (*Tell el Aqzass*) 889 m.

* Tell ed Ders (*Tell ed Ders*) 878 m.

* Jabal Rghēli (*Jabal Rgheli*) 874 m.

* Tell Darayir Šimāli (*Tell Darayer Shimali*) 844 m.

* Tell Um Ħwār (*Tell Um Hwar*) 818 m.

* Tell Um el Janbrīs (*Tell Um el Janbris*) 808 m.

* Tell Darayir Qebli (*Tell Darayir Qebli*) 803 m.

* Tell ‘Ali (*Tell Ali*) 770 m.

* Tell al Khēl (*Tell el Kheil*) 765 m.

* Tell Eş Şafa (*Tell Es Safa*) 739m.

* Tell Ţarrān (*Tell Tarran*) 731 m.

* Jabal Sīs (*Jabal Sees*) 692 m.

* Tell Zqēţa (*Tell Zqeita*) 670 m.

* Jabal el Jarīn (*Jabal el Jareen*) 657 m.

* Jabal Abū Ghanem (*Jabal Abu Ghanem*) 632 m.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Es Safa». Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. .
* Satellittbilete av Es Safa frå NASA Arkivert 2006-10-11 ved Wayback Machine.
* Bilete av vulkanen Es-Safa Arkivert 2014-01-19 ved Wayback Machine.