recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sander Post** (fødd 10. september 1984 i Viljandi i Estland) er ein estisk fotballspelar. Frå 2013 har han spelt for Flora Tallinn. 

Post debuterte for FC Elva i 16-årsalderen i 2001 som forsvarar. Etter to sesongar i Elva flytta han til JK Viljandi Tulevik. 19 år gamal begynte Post den profesjonelle karrieren sin hjå FC Flora i Tallinn, den største klubben i Estland, i 2004. Same sesongen hadde han eit kort opphald hjå JK Tervis Pärnu, der han spelte 19 kampar og skåra 8 mål.

16. juni 2005 skreiv Post under kontrakt med den danske 1. divisjonsklubben Vejle Boldklub på ein eittårs utlånsavtale, men fekk berre spela éin seriekamp for klubben. Sommaren 2006 vende han attende til Flora. Fram til 2008 spelte han mest som midtstoppar, men vart flytta til å spela som spiss fordi laget mangla ein spiss grunna skadeproblem. Post spelte bra i den nye rolla si og skåra 19 mål på 20 kampar.

21. august 2008 skreiv Post under for den nederlandske klubben Go Ahead Eagles på ein eitt års låneavtale for ca. € 60 000 med ein kjøpsklausul på € 200 000. Berre éin dag seinare skåra han det første målet sitt for Go Ahead Eagles i debutkampen sin i Eerste Divisie, den nest høgste divisjonen. I det 72. speleminuttet skåra han 1-1-målet mot RKC Waalwijk. Avtalen vart forlenga for ein ny sesong sommaren 2009.

I 2010 kom Post tilbake til Flora midt i sesongen. Han skåra 24 mål på 17 kampar i den estiske toppdivisjonen 2009/2010 og blei verdas mest effektive toppskårar i ein toppserie, med 1,412 mål per kamp.

Han starta 2011-sesongen i Estland med å skåra eit mål mot JK ​​Nõmme Kalju. 31. mars 2011 skreiv han under på ein treårskontrakt med Aalesund i Tippeligaen. AaFK var på leit etter ein erstattar for Tor Hogne Aarøy (204 cm) som forlét klubben for ein karriere i Japan.

Frå 2012 til 2013 spelte han i angrep for Aalesund i Eliteserien.

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk og internasjonal fotballstatistikk

Kjelder
-------

* Spelarprofil på Aalesund sine nettsider[*daud lenkje*]

*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå bokmålswikipediaen 15. juni 2011.*
Den arabiske halvøya i 1914.
Kongedømet Hadhramaut (fiolett) på 200-talet under den sabeiske-himjarttiske krigen. Det vart etter kvart annektert av Himjar.
**Hadhramaut**, **Hadhramout**, **Hadramawt** eller **Ḥaḍramūt** (arabisk حضرموت *Ḥaḍramawt*) er ein region som i dag utgjer Hadhramaut guvernement i Jemen på Den arabiske halvøya. Folket frå Hadhramaut vert kalla hadhramar og talar hadhramarabisk.

Geografi
--------

Region nær Seiyun i Hadhramautdalen.
Hadhramaut syner ofte til dei historiske sultanata Qu'ait og Kathir, som låg i protektoratet Aden og styrt av den britiske residenten i Aden fram til Sør-Jemen vart sjølvstendig i 1967. Den noverande guvernementet Hadhramaut utgjer omtrent dei same områda som dei to sultanata. Det består av ei smal, tørr kystslette avgrensa av ein bratt skrent opp til eit vidt platå (*al-Jawl*, i snitt 1370 moh.), med eit særs tynt netterverk av djupe wadiar (med elvar som renn av og til). Den udefinerte nordgrensa til Hadhramaut heller ned til ørkenen Rub' al Khali.

I eit vidare syn, omfattar Hadhramaut territoriet Mahra i aust heilt til dagens grense med Oman. Dette omfattar dei noverande guvernementa Hadramaut og Mahra, i tillegg til delar av Shabwah guvernement.

Hadhramane bur i folketette byar ved tradisjonelle vasstasjonar langs wadiane. Dei dyrkar kveite og hirse, dadlar og kokosnøtter, og noko kaffi. På platået gjetar beduinar sauer og geiter. Samfunnet er særs stammebasert med det gamle Seyyid-aristrokratiet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hadhramaut» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Richard N. Schofield, Gerald Henry Blake, *Arabian Boundaries: Primary Documents, 1853–1957 Volume 22*, Archive Editions, 1988, ISBN 1-85207-130-3, pg 220 ...should be made along the coast i vest as far as the DHOFAR-HADHRAMAUT frontier...
**Leevan Sands** fødd 16. august 1981 er ein bahamansk tresteghoppar frå Nassau. Han vann bronsemedaljen i øvinga i VM 2003 og i OL 2008.

Aktiv
-----

Våren 2002 sette Sands personleg rekord med eit tresteghopp på 17,50 meter under eit stemne i Odessa i delstaten Texas i USA. Han vart tredjemann i øvinga i så vel samveldeleikane 2002 i Manchester, som under verdsmeisterskapen 2003 i Paris/Saint-Denis. I VM 2005 vart Sands nummer fire, ein centimeter bak bronsemedaljør Marian Oprea frå Romania.

Under OL-finalen 2008 presterte Sands i tredje omgang sitt livs lengste tresteghopp på 17,59 meter. Med det hoppet vann han bronsen, 8 cm bak Nelson Évora og 3 cm bak Phillips Idowu. I dei komande store meisterskapane enda han som nummer 4 i VM 2009, nummer 7 i VM 2011 og nummer fem i OL 2012.

Leevan Sands i hoppet
### Doping

I februar 2006 testa Sands positivt på middelet levometamfetamin og vart straffa med seks månaders utestenging frå idretten grunna brot på doping-vedtektene.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2003 i Paris: Bronsemedalje – 17,26 m
* OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (16,35 m=nr 27)
* VM 2005 i Helsinki: Nr 4 – 17,39 m
* VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa (16,53 m=nr 21)
* OL 2008 i Beijing: Bronsemedalje – 17,59 m
* VM 2009 i Berlin: Nr 4 – 17,32 m
* VM 2011 i Daegu: Nr 7 – 17,21 m
* OL 2012 i London: Nr 5 – 17,19 m
* VM 2015 i Beijing: Nr 10 – 16,88 m
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i kvalifiseringa (16,53 m=nr 18)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leevan Sands» frå Wikipedia på tysk, den 26. juli 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Leevan Sands» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.
Distriktet Kolonjë innafor regionen Korçë i Albania
**Distriktet Kolonjë** (albansk: *Rrethi i Kolonjës*) var eit distrikt i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. I dag inngår området i regionen Korçë. Hovudstaden i distriktet var Ersekë.

Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag fordelte slik på dei nye kommunane:

| Bykommune | Landkommune | Noverande kommune |
| --- | --- | --- |
| Ersekë |  | Kolonjë |
| Leskovik |  | Kolonjë |
|  | Qendër Ersekë | Kolonjë |
|  | Qënder Leskovik | Kolonjë |
|  | Novoselë | Kolonjë |
|  | Barmash | Kolonjë |
|  | Mollas | Kolonjë |
|  | Çlirim | Kolonjë |
|

Referansar
----------

1. ↑  *A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania*, arkivert frå originalen 9. juni 2017, henta 3. november 2020
2. ↑  Regionreforma i 2000
3. ↑  Kommunereforma i 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Sätra brunns kyrkje
Nybygget
**Sätra brunn** er eit kurbad på feriestaden Sätra brunn i Sala kommun i Sverige. Det ligg på grensa mellom Fläckebo og Kile i Västmanlands län, og vart opna i 1700. Dermed er Sätra brunn eit av dei eldste kurbada i Sverige. I anlegget er det hundre bygningar.

Sätra brunn har sidan 2002 tilhøyrd Sätra Brunn økonomisk samskipnad. Verksemda består i hovudsak av konferansar, spa, rom med om lag 130 rom og ein restaurant. I anlegget er det òg ei sommarkyrkje. På brønnområdet er òg fleire verksemder som leier lokale som ikkje vert brukt i hovudverksemda. Desse driv til dømes med kunst og handverk, kafé, veterinærverksemd med urtemedisin, kunstgalleri, museum og nettbutikk for interiørdetaljar. Gjennom år har det vorte skapt eit kulturliv rundt Sätra brunn. Dei tilsette har blant anna organisert kabaretar i 1990-åra, og driv i dag konsertar, historiske turar og marknader. Sätra brunn er blitt eit populært reisemål for å feira jonsok.

Bygningar
---------

* BrunnshusBrunnshus
* BadanstaltenBadanstalten
* Store BroarneStore Broarne
* MellomtorpetMellomtorpet
* BergaboBergabo
* SosietethusSosietethus
* LegehytteLegehytte

Sjå òg
------

* Vasskjelde

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sätra brunn (spa)» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juni 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (svensk)
* Brunnsmuseet ved Sätra brunn (svensk)
**Clwyd** er ei elv i Denbighshire nord i Wales. Ho har utspringet sitt i Clocaenog-skogen rundt 8 kilometer nordvest for Corwen.

Elva renn først mot sør til Melin-y-Wig, der ho snur og fortset mot nordaust til Ruthin. Her forlèt elva den relativt tronge dalen og renn ut på slettene i Vale of Clwyd (walisisk: *Dyffryn Clwyd*), der ho renn saman med sideelva Clywedog like sør for Denbigh. Elva fortset nordover i breie meanderar gjennom den fruktbare Clwyd-dalen, og renn nokre kilometer nord for St. Asaph saman med sideelva Elwy, som er omtrent like stor som hovedelva. Vatnet frå dei to elvene kan ofte renne side ved side nedover dalen utan å bli blanda. Clwyd er påverka av tidvatnet nedstraums frå St. Asaph. Elva munnar ut i Liverpoolbukta i Irskesjøen ved Rhyl.

I 1277 bygde kong Edvard I slottet Rhuddlan Castle like ved Clwyd i Rhuddlan. For at forsyningslektarane hans skulle kunne nå fram til slottet, hyrte han inn 968 menn for å arbeide med det som vart kalla «den store grøfta». Ho retta ut den fem kilometer lange elvestrekningen som gjekk frå slottet til havet. Dette var ein enorm ingeniørmessig bragd, sjølv samanlikna med dagens standardar. Ved hjelp av satellittbilete er det framleis mogleg å sjå dei opphavlege svingane og bogane i Clwyd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Clwyd (elv)» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Hades med vakthunden Kerberos.
**Hades** (gresk ᾍδης, Hadēs eller Ἅιδης, Háidēs, 'usett') er namnet på dødsguden og det underjordiske dødsriket han herskar over i gresk mytologi. 

Hades blei framstilt som ein majestetisk eldre mann som kunne halda eit septer, ein kvist, eit overflodshorn, eit granateple eller ein kopp. På nokre greske vasar er han avbilda med blikket vend vekk frå dei andre gudane.

Mytologi
--------

Bortføringa av Persefone er den best kjende soga knytt til Hades. Vase frå rundt 340 f.Kr.
Hesiod fortel av Hades er son av Rhea og Kronos i sin *Theogonia*. Hades er dermed bror av gudinnene Demeter, Hestia og Hera og bror av Zevs og Poseidon, som han deler verdsherredøme med. Hades er gift med Demeter si dotter Persefone, som han har bortført frå den øvre jorda. Fordi Persefone åt av maten til Hades, må ho bu i underverda, men får venda tilbake til jorda og mor si halve året.

Dødsriket var sett på som ein mørk og dyster stad. Fram til midten av 400-talet f.Kr. var dette staden alle døde enda opp. Seinare førestilte ein seg også at særskilde sjelar gjekk opp i øvre luftlag (*aither*).

Ferjemannen Karon frakta døde over elva for å koma inn i dødsriket. Inngangen til Hades blei vakta av Kerberos, ein hund med tre hovud.

Namn
----

På attisk gresk var namnet Hades stort sett brukt om guden, men på andre dialektar blei det også brukt om den greske underverda. I alle høve bruket ei rekkje uttrykk Hades, som «Hades-porten», «Hades-hallen» og «vegen til Hades». Etter Homer si tid blei namnet Hades brukt ikkje berre om guden for dei døde, men også sjølve dødsguden eller til og med døden. Grekarane frykta å uttala det rette namnet hans. 

Hades hadde tilnamnet Polydegmon, 'den som tek imot mange gjester'. Han var også kjend under namnet Pluton, 'rikdomsgjevar', noko som viste til rikdommen – grøde, ferskvatn og mineral – jorda gav.

Kult
----

Tilbedingsbilde av Pluton og Persefone som grødegjevande par.
Som døden sjølv (Thanatos) vørde ikkje Hades bøner eller offer, og han blei lite dyrka i det gamle Hellas. Ein kjenner to unntak: Hades-kulten ved Elis, der tempelet opna éin gong i året for ein prest, og eit område tileigna han ved Minthe-fjellet nær Pylos. I tillegg blei namnet hans brukt på rituelle forbanningsstykke, ofte i samband med Demeter og Kore (Persefone) eller med erinyene, moiraene, Hekate, Hermes og Persefone.

Hades blei derimot dyrka som grødegud under namnet Pluton, ofte saman med Persefone. Paret var også kjend som Pluton og Kore eller Theos og Thea.

Andre religionar
----------------

I romersk mytologi hadde guden Pluto rolla til Pluton eller Hades. I norrøn mytologi finn ein Hel, som både var namnet på dødsgudinna og verda ho herska over.

Kjelder
-------

* Cotterell, Arthur (1997), «Hades», *A Dictionary of World Mythology*, Oxford University Press
* Henrichs, Albert (1998), «Hades», i Simon Hornblower and Antony Spawforth, *The Oxford Companion to Classical Civilization*, Oxford University Press

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hades**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 69°40′49″S 73°56′13″E﻿

**Sandefjordbukta** (*Sandefjord Bay*) var ei isbukt inst i Prydzbukta, ved austsida av Amery isbrem. Bukta finst ikkje lenger ettersom ho vart dekt av isen frå Amery isbrem. Ho låg inst i Prydzbukta og var kring kring 46 km brei. Vika grensa i vest til Amery isbrem, i aust til Publications isbrem, og i sør til fastlandet. 

Ho vart oppdaga i februar 1935, av kaptein Klarius Mikkelsen i kvalbåten «Thorshavn» og namngjeven etter Sandefjord i Noreg. Dei gav ho namnet Sandefjordbukta etter byen Sandefjord, som var senter for den norske kvalfangstindustrien. 

I amerikanske kjelder blir bukta kalla *Sandefjord Ice Bay* eller Sandefjordisbukta. Leddet «ice bay» eller «isbukt» vart lagt til namnet for ikkje forveksle ho med Sandefjordbukta på Peter I Øy.

Sjå òg
------

* Knattskjera
* Landing Bluff

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sandefjord Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 30. november 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Australian Antarktis Gazetteer Id 98

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Sandefjordbukta i Princess Elizabeth Land» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Plasseringa av distriktet (gult) i forbundslandet
Wartberg an der Krems ligg i norddelen av distriktet
Spital am Pyhrn ligg lengst søraust i distriktet
**Distriktet Kirchdorf an der Krems** er eit administrativt distrikt (Bezirk) i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 1239 km² og har 56 000 ibuarar (2017). Byen Kirchdorf an der Krems er administrasjonssenter for distriktet.

Kommuneskipnaden
----------------

Distriktet omfattar 23 kommunar, av dei ein bykommune og seks såkalla 'Marktgemeide'.

* Edlbach
* Grünburg
* Hinterstoder
* Inzersdorf im Kremstal
* Kirchdorf an der Krems
* Klaus an der Pyhrnbahn
* Kremsmünster
* Micheldorf in Oberösterreich
* Molln
* Nußbach
* Oberschlierbach
* Pettenbach
* Ried im Traunkreis
* Rosenau am Hengstpaß
* Roßleithen
* Schlierbach
* Spital am Pyhrn
* St. Pankraz
* Steinbach am Ziehberg
* Steinbach an der Steyr
* Vorderstoder
* Wartberg an der Krems
* Windischgarsten

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bezirk Kirchdorf an der Krems» frå Wikipedia på tysk, den 12. november 2017.*
**Sander Bernard Jozef Boschker** (fødd 20. oktober 1970 i Lichtenvoorde i Gelderland) er ein nederlandsk fotballspelar som har spela som keeper for Twente i nederlandsk Eredivisie. Han har òg éin landskamp for Nederland.

Boschker debuterte som proff-fotballspelar i 1989/90-sesongen for Twente. Han vart snart klubben sin førstekeeper, og spelte over 400 offisielle kampar for klubben. 33 år gammal gjekk han over til Ajax i 2003, men vart der reservekeeper for Maarten Stekelenburg. Etter éin sesong, der Ajax vart seriemeistrar, men Boschker ikkje fekk nokon seriekampar, vende han attende til Twente. I 2009/10-sesongen spelte han alle dei 34 seriekampane då Twente vart seriemeistrar i Nederland for første gong nokonsinne.

Etter å ha vorte seriemeister med Twente, vart Boschker teken ut i Nederland sin tropp til fotball-VM i 2010, som tredjekeeper. Han debuterte for landslaget 1. juni 2010 i ein privatlandskamp mot Ghana, der han kom inn som innbytar i pausen og spelte andre omgang. Han vart dermed den eldste spelaren som har landslagsdebutert for Nederland. Han fekk ikkje spela nokon kampar under VM.

| * v
* d
* e
Nederland sitt landslag – VM i fotball 2010 (sølvmedalje) |
| --- |
| 
* 1 Stekelenburg
* 2 van der Wiel
* 3 Heitinga
* 4 Mathijsen
* 5 van Bronckhorst
* 6 van Bommel
* 7 Kuyt
* 8 De Jong
* 9 van Persie
* 10 Sneijder
* 11 Robben
* 12 Boulahrouz
* 13 Ooijer
* 14 De Zeeuw
* 15 Braafheid
* 16 Vorm
* 17 Elia
* 18 Schaars
* 19 Babel
* 20 Afellay
* 21 Huntelaar
* 22 Boschker
* 23 van der Vaart
* Landslagstrenar: van Marwijk

 | Det nederlandske flagget |
|  |
**Aiguilles de Trélatête** er eit 3 920 meter over havet høgt fjell i Mont Blanc-massivet i dei franske Alpane. Grensa mellom det franske departementet Haute-Savoie og den italienske provinsen Aostadalen går over fjelltoppen. Fjellet har fire toppar, alle mellom 3920 og 3884 moh. Den sørvestlege toppen er den høgste og ligg eit par hundre meter inne på italiensk side av grensa. Til alle sider er Trélatête omgjeve av isbrear. Trélatête ligg om lag to kilometer sør for Dômes de Miage og om lag like langt nord for Aiguille des Glaciers.

Sommaren 1864 nådde dei to britiske fjellklatrarane Anthony Reilly og Edward Whymper toppen av Trélatête, assistert av dei franske fjellførane Michel Croz, Michel Payot og Henri Charlet. Dei fem var både på den høgste toppen og på den sørlege, tredje høgste toppen på Trélatête. 

Trélatête vert vanlegvis bestige frå den italienske sida.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aiguilles de Trélatête» frå Wikipedia på fransk, den 29. september 2013.*
**Sándor Rozsnyói** (24. november 1930–2. september 2014) var ein ungarsk friidrettsutøvar frå Zalaegerszeg som vann EM-gull på 3000 meter hinderløp i 1954 og OL-sølv i same øvinga i 1956.

Aktiv
-----

Rozsnyói vart den 28. august 1954 europameister under EM i friidrett 1954 i Bern. I hinderløpet spurta han frå alle konkurrentane på sisterunda og vann på tida 8.49,6, med Olavi Rinteenpää frå Finland og norske Ernst Larsen på dei andre medaljeplassane. Vinnartida vart godkjend som den fyrste offisielle verdsrekorden på distansen. I åra før 1954 hadde det ikkje eksistert ein felles standard for hindertevlingane. Rinteenpää hadde elles allereie i 1953 fått notert tida 8.44,4 i eit hinderløp. 

Dei neste åra vart hinderrekorden forbetra fleire gongar. Den 16. september 1956 sprang Rozsnyói i mål på 8.35,6 under ein landskamp mellom Ungarn og Tsjekkoslovakia i Budapest, og tok tilbake verdsrekorden som han hadde mista sommaren 1955. 

Rozsnyói vart i OL-finalen 1956 i Melbourne klart slått i spurten av briten Chris Brasher. Brasher vart i fyrste omgang diskvalifisert og Rozsnyói utropt til vinnar av løpet, då Brasher skulle ha hindra Ernst Larsen og tyskaren Heinz Laufer. Etter juryen hadde spurd Larsen og Laufer om den aktuelle hendinga vart diskvalifikasjonen av Brasher oppheva, og Rozsnyói tildelt sølvmedaljen og Ernst Larsen bronsemedaljen.

Etter leikane i Melbourne reiste Rozsnyói ikkje tilbake til Ungarn, grunna oppstanden i heimlandet same hausten. I staden slo han seg ned i Austerrike, der han vart nasjonal meister på 5000 meter i 1958.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sándor Rozsnyói» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2014.*
**Trøsdalen**, tidlegare skrive *Trausdalen*, *Trausdal* og *Drøsdal*, er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. 
Garden har matrikkelnummer 13.

Geografi
--------

Trøsdalen grensar i vest til Teige og Bjørnestad, i nordvest mot Myklebust, i nord til Lybakken, i aust mot Ramsgrø og Liane og i sør mot Ulvika.

Historie
--------

Busetjinga på Trøsdalenen kom på 1500-talet. 
Det var vorte fire bruk på garden på slutten av 1800-talet og Lybakken var skild ut som eigen gard i 1879.

Det har vore to sager og ein trevarefabrikk på garden.

Namnet
------

Det er usemje om tolkinga av namnet. Oluf Rygh meinte at det kom av draug i tydinga dauing. medan det i *Bygdebok for Hyllestad* står at namnet har samband med å tryte, som tyder å ta slutt, og viste til at garden var den øvste busetjinga langs Teigevassdraget, altså at busetjinga tok slutt der. Fyrstelekkjen i «Trautskogen» vert tolka på same viset.
I kjeldene er namnet skrive «Drønsdall» (1563), «Drøsdall» (1567), «Trøßdall» (1603), «Drøssedall» (1608), «Drøssdal» (1667) og «Drøsdahl» (1723).

Trøsdalen er ikkje brukt som stadnamn andre stader i landet. 

Klagenemda for stadnamnsaker hjå Statens kartverk godkjende skrivemåten «Trøsdalen» i 2003, og avslo samtidig å godkjenne «Trausdalen» og «Trausdal».

Gardsnamnet vert også brukt som slektsnamn, men det vert då skrive «Drøsdal».

Sjå òg
------

* Matrikkelgardar i Hyllestad kommune

Kjelder
-------

1. ↑  «Postnummerkart på nettstaden til Posten».  *Vitja 3. desember 2010*
2. 1 2  «Gardsleksikon på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv».  *Vitja 2. desember 2010*
3. 1 2 3 4 5  Inger Kellmer (1990). «Trausdalen : Gnr. 13». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 110. ISBN 8299219817.
4. ↑  «Oluf Rygh: «Trausdal» i *Norske Gaardnavne*».
5. ↑  ««tryte» i Nynorskordboka».  *Vitja 3. desember 2010*
6. ↑  Stemshaug, Ola og Sandnes, Jørn, red. (2007). «Trautskogen». *Norsk stadnamnleksikkon* (4 utg.). Oslo: Det norske Samlaget. s. 460. ISBN 978-82-521-4905-0.  CS1 maint: Multiple names: editors list (link)
7. ↑  «Oluf Rygh: «Trausdal» i *Norske Gaardnavne*».
8. ↑  «yr.no».  *Vitja 3. desember 2010*

Vidare lesnad
-------------

* Inger Kellmer (1990). «Trausdalen : Gnr. 13». I Finn Borgen Førsund. *Hyllestad bygdebok : Soga om folket* **I**. Hyllestad: Hyllestad kommune. s. 110-124. ISBN 8299219817.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Trausdalen» i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
* «Drøsdal» i matrikkelutkastet av 1950
* «Trausdal» i gardsmatrikkelen for 1886
**Säters kommun** er ein kommune i Dalarnas län i Sverige. Kommunen grensar til Falu kommun i nord, Hedemora kommun i aust, Smedjebackens kommun i sør, Ludvika kommun i vest og Borlänge kommun i nordvest. I tillegg grensar han til Hofors kommun i Gävleborgs län nordaust. Administrasjonssenteret i kommunen er Säter.

Landskapet i kommunen er kupert og skogkledd med mange vatn. Dalälven renn gjennom kommunen og dannar fleire ravinar. Säters kommun har lange tradisjonar innanfor gruve- og industriverksemd, og framleis finst det nokre mellomstore produksjonsføretak, men den største arbeidsplassen i kommunen i dag er Säters sjukhus.

Administrativ historikk
-----------------------

Kommunereforma i 1952 innebar at kommunane Silvberg og Gustafs vart slått saman til storkommunen *Gustafs*, samt at Säters landskommun vart innlemma i Säters *stad*. Det vart ikkje gjort forandringar i Stora Skedvi. Säters kommun vart oppretta i 1971 ved at Gustafs og Stora Skedvi slo seg saman med Säters stad.

Kommunevåpenet
--------------

Blasonering: *På sølvbakgrunn, ein smed som står på svart mark – kledd i raud hue, svarte bukser og sko, sokkar av gull og med ansikt og armar i gull – og heisar eit blått verktøy med svart skaft mot eit raudt smiemne som ligg på marka*.

Dette kompliserte våpenet, som vart teke i bruk allereie i 1642, vart fastsett av kongen på 1940-talet. Etter kommunesamanslåinga vart det diskutert endringar i det, men det vart berre gjort små forenklingar då våpenet vart registrert hjå Patent- och registreringsverket i 1987.

Tettstader
----------

Det er fire tettstader i Säters kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

| Nr. | Tettstad | Folketal |
| --- | --- | --- |
| 1. | **Säter** | 4 438 |
| 2. | Naglarby och Enbacka | 1 005 |
| 3. | Mora | 797 |
| 4. | Solvarbo | 332 |

Kjelder
-------

* Artikkelen var opphavleg basert på ei omsetjing av «Säters kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Säter – kommune» på Store Norske Leksikon.

Fotnote
-------

1. ↑  «*I fält av silver en på svart mark stående smed – klädd i röd luva, svarta byxor och skor, strumpor av guld och med ansikte och armar i guld – höjande ett blått verktyg med svart skaft mot ett en upphöjning liggande rött smidesämne*».

| * v
* d
* e
Kommunar i Dalarnas län i Sverige |
| --- |
|  | Avesta • Borlänge • Falun • Gagnef • Hedemora • Leksand • Ludvika • Malung-Sälen • Mora • Orsa • Rättvik • Smedjebacken • Säter • Vansbro • Älvdalen |  |
| Sjå òg: Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Kristian IV måla av Wuchters i 1638.
**Abraham Wuchters** (fødd kring 1608 i Antwerpen, død 23. mai 1682 i København) var ein nederlandsk målar.

I 1638 vart han tilsett som teiknelærar på Sorø Akademi og året etter vart han invitert til København som personleg teiknelærar for kong Christian IV.

Wuchters fekk etter kvart stor respekt for portretta sine av kongen og familien hans.

I 1645 flytta Wuchters inn på Københavns slott og budde der til han døydde. Med tida fekk han arbeide ved hoffet og seinare vart han kongeleg koparstikkar.

Wuchters var i Sverige i tidsrommet 1660-62, der han blant anna målte eksdronning Kristina.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Abraham Wuchters» frå Wikipedia på bokmål, den 11. november 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Abraham Wuchters hos SNL
* *Abraham Wuchters* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* LIBRIS
* BPN
* ULAN
* KulturNav

 |
| **Asino Асино** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
| Plassering |
| 

Asino is located in Russland

 |
| 

Asino is located in Tomsk oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Tomsk oblast |
| GrunnlagdBystatus | 18961952 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  90 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 27 290   303,2 /km² |
| Koordinatar | 57°0′″N 86°9′″E﻿Koordinatar: 57°0′″N 86°9′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | OMST (UTC+6)OMSST (UTC+7) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 636840 |
| Retningsnummer (tlf) | +7 38241 |
| Bilnummer | 70 |

**Asino** (russisk А́сино) er ein by i Tomsk oblast i Russland med om lag 27 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tsjulym, ei sideelv til Ob, rundt 90 km nordaust for Tomsk.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd i 1896 som busetnaden *Ksenijevka* eller *Ksenijevskij*, kalla opp etter systera til den siste russiske tsaren, Nikolai II, storfyrstinne Ksenija (Xenia) Aleksandrovna. I 1930 starta bygginga av jernbanen Tomsk–Ksenijevskoje. Byen skifta namn til Asino i 1933, etter jernbanestasjonen. Namnet Asino kjem av Asja, eit russisk diminutiv av Ksenija. Han fekk bystatus i 1952.

Økonomi
-------

Asino er eit sentrum for tømmerretta verksemd som hogst, treforedling og storskala utskipning av tømmer. I tillegg har området kjøtt- og mjølkekombinat og ein linfabrikk. 

Jordbruket i Asinoregionen er prega av rug, kveite og lin, samt oppdrett av kveg og svin. Førekomstar av torv, sand og leire finst òg i området.

Byen har elvehamn ved elva Tsjulym og ein jernbanestasjon.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad for Asino
* Vêr i Asino

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Asino» frå Wikipedia på bokmål, den 29. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Tomsk oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Tomsk |
| Våpenskjoldet til Tomsk oblast | Asino · Kedrovyj · Kolpasjevo · Seversk · Strezjevoj | Flagget til Tomsk oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Abrahám ben Sjemuél Abulafia** (fødd 1240; død etter 1291, truleg på Malta) var ein av dei første kabbalistane. Han vart fødd i Spania og studerte skriftene åt Maimonides og Hillél. I tjueårsalderen la han ut på eit liv i vandring. Den første profetiske boka si, *Sefer hajjasjár* (‘Den rettvises bok’) skreiv han i Patras (Pátra) i det noverande Hellas i 1279. Abrahám Abulafia drøymde om å viske ut skilnadene mellom jødedommen, kristendommen og islam. Året etter følgde han ei indre stemme og la ut på reise til Roma for å omvende pave Nicholaus III. Paven, som da var i Suriano (no kalla *Soriano*) i Viterbo-provinsen, fekk nyss om dette og gav ordre om at fanatikaren laut brennast på bål så snart han kom dit. Da Abulafia kom til Suriano den 22. august 1280 fekk han høyre ved den ytre byporten at paven hadde døydd av slag natta føre. Abulafia la så på vandring heimatt, der minorittane kasta han i fengsel. Han vart sett fri at fire veker seinare. Neste gong vi høyrer om Abulafia var han på Sicilia som ein profet og messias. Kort tid seinare braut han opp att, og han arbeidde saman boka *Sefer haót* (‘Teiknets bok’) på øya Comino ved Malta i åra 1285–1288. Det siste vi veit om han er at han skreiv si siste og truleg lettast tilgjengelege bok, *Imré Sjéfer*, i 1291.

Anna
----

«Abulafia» er òg namnet på eit tekstbehandlingsprogram i romanen *Il pendolo di Foucault* (1998) av Umberto Eco.

Sjå òg
------

* Gematrijjá

Kjelder
-------


* Abulafia's 'Life of the World to Come' Arkivert 2005-09-08 ved Wayback Machine.
* Abulafia's 'Light of the Intellect' Arkivert 2005-04-12 ved Wayback Machine.
* Abulafia
* JewishEncyclopedia.com Article
* «Abulafia» frå Engelsk Wikipedia


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
Demonstrasjon av korleis ein lager ein leirklint flettverk i Indiana.
Konstruksjon av ein vegg som kan stå imot syklonar i Darwin i Australia.
Ein **vegg** er ein loddrett struktur som skil ulike område frå kvarandre. Han kan vera eit skilje mellom innsida og utsida av ein bygning, eller mellom ulike rom inni bygningar.

Ordet «vegg» (norrønt *veggr*) kjem frå ei indoeuropeisk rot som tyder å 'sno' eller 'vinda'. Ordet *vidje* har same etymologiske opphav, noko som kan tyda på at veggar i førhistorisk tid var laga av *leirklint flettverk*.

Veggar kan ha éin eller fleire av følgjande funksjonar: *Bering* for bjelkelag eller tak; *vêrhud* mot klimapåkjenningar; *isolering* mot temperaturforskjellar, *skjerming* mot innsyn, *vern* mot inntrengjarar, eller *deling* av rom for ulike føremål. *Bereveggar* viser til alle ytter- og innerveggar som understøtter etasjeskiljarear og tak, medan *lettveggaer* viser til ikkje-berande, innvendige skiljeveggar.

Ein kan byggja veggar på mange måtar. Ein skil mellom *massivkonstruksjonar* og *skjelettkonstruksjonar*. Solide massivkonstruksjonar som murverk, lafteverk eller betong kan kombinera dei fleste funksjonene i éin og samme vegg, der det berande materialet er gjennomgaande i tverrsnittet av veggen frå utside til innside. Skjelettkonstruksjonar har eit berande skjelett av stolpar, sviller og skråstivarar. Opningene mellom desse berande delane må tettast med eit romavgrensande og isolerande materiale i mellomromma, eller få ei *kleding* på minst éi side av berekonstruksjonen. Bindingsverk er ein typisk skjelettkonstruksjon som anten må *utmurast* eller få ei kleding.

Kjelder
-------

1. ↑  Falk, Hjalmar og Torp, Alf: «Etymologisk Ordbog over det norske og det danske Sprog», Oslo 1991 ISBN 82-90520-16-6 s. 998, 981

* «vegg» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Vegg» frå Wikipedia på bokmål, den 7. desember 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**William Anthony Foulkes**, kjend som **Bill Foulkes**, (5. januar 1932–25. november 2013) var ein britisk engelsk fotballspelar, som nokre sesongar på 1980-talet var trenar på fleire norske fotballag. Han var midtstoppar på Manchester United i 17 sesongar, og var med å vinne Europacupen 1968, fire ligameisterskap og ein FA-cupfinale.

Foulkes debuterte på Manchester United desember 1952. Etter han tok rom i fyrstellevaren til United, fekk han sin debut på England sitt landslag mot Nord-Irland 2. november 1954, fleire landskampar fekk han ikkje. Både i 1956 og 1957 var han med å sikre siger for Manchester United i den engelske ligaen.

Foulkes kom frå München-ulukka i februar 1958 med lettare skadar og var på bana att allereie då United spelte sin fyrste kamp etter ulukka. Manchester United-trenar Matt Busby bygde etterkvart opp eit nytt storlag, eit lag Foulkes vann FA-cupen 1963 med. Våren 1965 vart han ligameister for tredje gong og to år etter for fjerde gong. Den 29. mai 1968 var han på plass i midtforsvaret då Manchester United vann 4-1 over Benfica i Europacup-finalen. Saman med Bobby Charlton var han då den einaste att av 1958-mannskapet. Foulkes spelte sin 566. og siste ligakamp i august 1969. Han skåra einast 7 ligamål, 4 av dei kom i triumfsesongen 1966/67.

I tida mellom 1981 og 1988 var Foulkes sysselsett som trenar for norske fotballag, etter tur IL Bryn, Steinkjer Fotballklubb, Lillestrøm Sportsklubb og Viking Fotballklubb, utan nemnande suksess.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bill Foulkes» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mai 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Eit reelt bilete. Kvart punkt på biletet samsvarar med eit punkt på objektet
**Bilete** i optikk syner til både det umiddelbare, åskådelege synsbiletet av eit objekt, og ei optisk avbilding av eit objekt, der avgrensa strålebuntar frå objektpunkta går gjennom det optiske systemet og vert samla i biletpunkt. 

Synsbiletet er betinga av ei avbilding på netthinna til auge. Det er det eigne optiske systemet til auge med hornhinne, pupill, linse osv. som avgjer avbildinga, men òg reflekterande og lysbrytande mediar mellom objektet og auget. For eit visst optisk system kan biletpunktet konstruerast ved hjelp av somme referansestrålar. Dersom biletpunktet kjem fram direkte som eit kryssingspunkt for referansestrålane, vert det kalla eit reelt bilete. Dersom det kjem fram indirekte, som eit kryssingspunkt for forlenginga av strålane bakover i forhold til stråleretninga, vert det kalla eit virtuelt bilete eller innbilt bilete. Avbildinga kan i begge tilfelle vere forstørra eller forminska, og denne verknaden vert utnytta i briller, mikroskop, luper, kikkertar og liknande.

Samansette bilete
-----------------

I tillegg til enkle reelle og virtuelle bilete, finst det bilete som er samansett av begge typar. Desse ligg til grunn for ein del iaugefallande optiske fenomen i naturen. 

I rolege dønningar på ei glatt vassflate ser ein fleire dobbelte speglbilete av skyer, hus, tre og anna. Kvart av desse består av to innbyrdes spegelvendte bilete som møter kvarandre i symmetrilinja. Det eine vert ført fram av den speglande sylinderflata til bølgjedalen, og er reell, spegelvendt og opp-ned. Det andre er eit opprett og spegelvendt bilete brakt fram av den speglande sylinderflata til bølgjeryggen. Sidan det eine spegelbiletet er opprett og det andre opp-ned, kan dei slutte seg til kvarandre og danne eit einskapleg dobbeltbilete. I solgitteret på ein småkrusa sjø, kan vi sjå slike dobbeltbilete som oppstår, går saman og sløkkjer i takt med rørslene til vassflata. 

Regnbogen vert òg danna av tilsvarande dobbeltbilete. Når sollyset vert brote, reflektert og brote på nytt i ein regndrope, oppstår det to solbilete, eitt reelt bilete føre dropen og eitt virtuelt bilete bak dropen. På grunn av den kromatisk aberrasjonen i dropen er bileta farga, og i ein særskild synsretning fell dei saman i regnbogestrålen.

Sjå òg
------

* Avbilding
* Camera obscura
* Linse

Kjelder
-------

* bilde – optikk. I *Store norske leksikon*. Henta frå:
| Wantage  |
| --- |
| MarknadsplassenMarknadsplassen Marknadsplassen |
| Plassering |
| 

Wantage is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Oxfordshire |
| Distrikt | Vale of White Horse |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 9 767 |
| Koordinatar |  51°35′″N 1°26′″W﻿Koordinatar: 51°35′″N 1°26′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | OX12 |
| Telefon-retningsnummer | 0 01235 7 |
| **Nettstad:** www.wantage.com |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Wantage**
 |

**Wantage** er ein liten by i Oxfordshire i England. Han er mest kjend som fødestaden til kong Alfred den store (ca. 849–899). Ein statue av han, laga av grev Gleichen, vart reist på marknadsplassen på 1800-talet. Fram til reforma av lokalstyret i England i 1974 låg byen i Berkshire.

Statuen av kong Alfred
Statuen vart betalt av Lord Wantage, som òg gav *Victoria Cross Gallery* til byen. Galleriet har måleri av fleire handlingar som førte til at det vart delt ut eit Victoria Cross, blant anna hans eigen heltedåd under Krimkrigen. Lord Wantage var òg med på å grunnlegge den engelske Raude Krossen.

Bynamnet kjem truleg frå eit keltisk stadnamn, truleg *Gwanet-inge*, som tyder «Hundeelva». Han er nemnt i *Domesday Book* (1086), då han kom i kongen sitt eige og hadde ein verdi på 61 pund. I 1190 vart byen gjeve til jarlen av Albemarle. Wantage fekk rett til å holde ein vekentleg marknad av Henrik III i 1216. Det er no to marknadsdagar i veka, onsdagar og laurdagar.

Det finst fleire historiske bygningar i Wantage. Den noverande soknekyrkja, vigd til apostlane Peter og Paulus, er på 1200-talet, og erstatta ei kyrkje på 900-talet. Ei vassmølle frå tida der Wantage var eit senter for ullhandel er bevart. Denne handelen oppstod etter at Wilts og Berks-kanalen vart bygd mot slutten av det 1700-talet.

Ein periode hadde byen ein trikk som knytte han med Great Western Railway, men med unntak av den tidlegare stasjonsbygningen i Mill Street er det ingenting igjen av linja. Jernbanestasjonen, som òg er nedlagd, ligg omkring 5 km frå byen.

Nest etter Alfred den store er den mest kjende innbyggjaren lyrikaren John Betjeman, som budde der frå 1972 til 1984.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wantage» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| **Amfipodar** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Infrarike:** | Protostomia |
| **Rekkje:** | Leddyr Arthropoda |
| **Underrekkje:** | Krepsdyr Crustacea |
| **Klasse:** | Storkreps Malacostraca |
| **Underklasse:** | Eumalacostraca |
| **Overorden:** | Peracarida |
| **Orden:** | **Amfipodar** AmphipodaLatreille, 1816 |

**Tanglopper** eller **amfipodar** er ei stor og artsrik krepsdyrgruppe som hovudsakleg lever i havet. Somme artar finst òg i ferskvatn eller på land. Gruppa omfattar nesten 8000 beskrivne artar, om lag 400 av dei er registrert i norske farvatn.

Kjenneteikn
-----------

Tanglopper flest er flattrykt frå sidene, med ryggen i boge som ein markert kjøl. Dei har 5-6 par gangbein i tillegg til 1-2 par gripeføter og 3 par symjebein. Bakst på kroppen har dei tre par *uropodar*, som definerer gruppa. Til skilnad frå mange andre krepsdyr manglar dei ryggskjold (*carapax*) og har som regel klar differensiering mellom mellom- og bakkropp.

Storleiken til tangloppene ligg vanlegvis mellom 2 og 60 mm, men somme djuphavsartar kan oppnå lengder på heile 30 cm.

Å artsbestemma tanglopper er rekna som særs vanskeleg.

Levesett
--------

Tanglopper er ei stor og mangfaldig gruppe organismar som utnyttar eit breitt utval av nisjar. Dei fleste artane er bentiske og vert ofte funne i samband med tang eller hydroidar, andre artar lever pelagisk frittsymjande eller kommensalt. Nokre få artar lever òg parasittisk.

Underordenar
------------

Kroppsbygnaden til ein typisk amfipod. 
1. Pleopodar, 
2. Telson, 
3. Uropodar, 
4. Første antennepar, 
5. Rostrum/pannehorn,
6. Bakerste gangbein,
7. Gripeføter eller *gnathopodar*,
8. Andre antennepar,
9. Hovudet
10. Mellomkroppen/pereon/thorax
11. Bakkropp/pleon/abdomen
12. Pleosom
13. Urosom
14. Fasettauge
**Gammaridea** er den vanlegaste underordenen tanglopper, og omfattar 5700 artar. Alle ferskvassformene høyrer til her. Slekta *Gammarus* omfattar nokre av dei viktigaste tangloppene både i fjæra og i norsk ferskvatn.

**Corophiidea** eller **spøkelseskreps** har langstrakte, sylindriske kroppar med færre lemmar enn andre tanglopper. Ein kjenner til 13 artar ved norskekysten, og dei fleste lever kommensalt på botnlevande organismar i område med mykje straum eller bølgjer. Nokre er òg parasittiske, t.d. kvallus *Paracyamus boopis*.

**Hyperiidea** lever pelagisk og vert kjenneteikna av enorme augo som dekkjer nesten heile hovudet. Mange av artane er kommensialistar eller parasittar på manetar eller salpar, men heilt frittsymjande former finst òg. Dei fleste hyperidane finst helst på litt djupare vatn.

**Ingolfiellidea** er den minste underordenen og omfattar berre to familiar. Dei er ikkje kjend frå norske farvatn.

Kjelder
-------

* Crustacea.net
* The Biology of Amphipods Arkivert 2007-09-08 ved Wayback Machine.
* Moen, Frank Emil & Svensen, Erling: *Dyreliv i havet - nordeuropeisk marin fauna* Kom forlag 2003

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur
* EOL

 |
**Tanja Damaske** (fødd 16. november 1971) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Aust-Berlin som i 1998 vart europameister i spjutkasting.

Aktiv
-----

Damaske enda på sjetteplassen i spjut-tevlinga både under EM 1994 og VM 1995. I 1995 vart ho tysk meister for fyrste gong, ein prestasjon ho gjentok årleg 1997-2000.

År 1997 kasta Damaske spjutet 67,12 meter under VM i Aten og tok bronsen, norske Trine Hattestad vann framom Joanna Stone frå Australia. Den 5. juli 1998 forbetra Damaske sin personlege rekord til 70,10 m då ho vann den tyske meisterskapen i Berlin. Under europameisterskapen i Budapest seks veker etterpå kasta Damaske 69,10 meter og vann gullmedaljen, med stor margin til dei andre to medaljevinnarane, russiske Tatjana Sjikolenko og finske Mikaela Ingberg.

Frå 1999 vart eit nytt spjut teke i bruk i kvinnefriidrett. Med dette spjutet kasta Damaske 66,91 meter i den tyske meisterskapen, førebels verdsbeste. Ein skade gjorde at ho stod over VM 1999 i Sevilla. Også til OL 2000 var ho utteken, melde også då avbod grunna skade.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1994 i Helsinki: Nr 6 – 61,32 m
* VM 1995 i Göteborg: Nr 6 – 62,32 m
* VM 1997 i Aten: Bronsemedalje – 67,12 m
* EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 69,10, framom Tatjana Sjikolenko (66,92 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tanja Damaske» frå Wikipedia på tysk, den 5. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Døgnvill**, **døgervill** eller å ha **jetlag** er ei kjensle av trøttleik og søvnplager som kan oppstå ved forstyrring av døgnrytmen. Dette er ein fysiologisk tilstand som kan oppstå ved skiftarbeid eller etter ei rask reise over fleire tidssoner. 

Det er særleg flyreiser frå vest til aust som kan gjera ein døgnvill. Kroppen har ein indre døgnrytme på om lag 25 timar. Det vil seia at det er lettare å innstilla seg etter ei reise vestover, som gjer døgnet lengre. Ein klarer som regel å retta opp døgnrytmen med 1 til 1,5 timar per døgn.

Når ein er døgnvill kan ein ha problem med å sovna, sova uroleg, vera trøytt på dagtid og ha lågt prestasjonsnivå. Ein kan også ha psykosomatiske plager. Det går an å korrigera den biologiske klokka med lys og eventuelt melatoninbehandling. Ein kan også førebygga å bli døgnvill ved å byrja innstillinga til den lokale tida før eller under reisa.

Kjelder
-------


* T5.2.1.1 «Jet lag»[*daud lenkje*], legemiddelhandboka.no
* «Døgnvill» i *Store norske leksikon*, snl.no.
To menn i New York lager en dødsmaske omkring 1908
**Dødsmaske** er ei avstøyping av ansiktet til ein person utført kort tid etter at dei har døydd. Dei er ofte blitt laga av gips, voks eller metall.

Ofte blei avstøypinga gjort i bivoks, som ein så trakk trukket forsiktig av ansiktet. Forma blei så fylt med leire eller liknande som då likna det opphavlege ansiktet. 

Tidlegare var det vanleg å laga dødsmasker av ansikta til kjende personar. Skikken var mest utbreidd i seinmellomalderen, men var også i bruk på 1800- og 1900-talet. Dødsmasker kunne vera utgangspunkt for skulpturar av den dei framstilte.

Under den franske revolusjonen laga Marie «Madame» Tussaud dødsmasker av framståande personar som var blitt avretta.

Kopiar av dødsmaska til L'Inconnue de la Seine (fransk for «den ukjende kvinna frå Seinen») var eit vanleg innslag på veggen til kunstnarar i bohemmiljøa i Paris etter 1900. Maska var inspirasjon for mange litterære verk.

* Dødsmaska til Blaise PascalDødsmaska til Blaise Pascal
* Napoleon si dødsmaske i bronse.Napoleon si dødsmaske i bronse.
* L'Inconnue de la SeineL'Inconnue de la Seine
* Bjørnstjerne Bjørnson si dødsmaske den 27. april 1910. Foto: Nasjonalbibliotekets bildesamlingBjørnstjerne Bjørnson si dødsmaske den 27. april 1910. Foto: Nasjonalbibliotekets bildesamling

Sjå òg
------

* Gravmaske, masker laga til ein person til gravlegginga, også kalla dødsmaske

Kjelder
-------

* «dødsmaske» (3. desember 2015) i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Dødsmaske» frå Wikipedia på bokmål, den 11. juli 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* The International Life Cast Museum
* Laurence Hutton Collection of Life and Death Masks Arkivert 2006-03-07 ved Wayback Machine.

1. ↑  «Marie Tussaud.», *Store norske leksikon*, 15. februar 2009
Emblemet til den spanske marinen
**Den spanske marinen** (spansk *Armada Española*) er den maritime delen av det spanske forsvaret og ein av dei eldste aktive marinestyrkane i verda. Armadaen har mellom anna utført bragder i verdshistoria som å oppdage Amerika, utføre den første jordomseglinga og oppdage sjøvegen frå Det fjerne austen til Amerika over Stillehavet (Urdaneta-ruta). I tre hundreår eskorterte den spanske marinen gallionkonvoiane i det omfattande handelsnettverket i Stillehavet frå Asia til Amerika og i Atlanterhavet frå Amerika til Europa. Den spanske marinen av den mektigaste styrken til sjøs i Europa frå tidleg på 1500-talet til midten av 1600-talet, og var ein av dei sterkaste i verda fram til tidleg på 1800-talet.

I 1987 bestod armadaen av 47 300 menneske, inkludert marinesoldatar, av desse om lag 34 000 vernepliktige. I 2002 vart alle greinene av det spanske forsvaret fullstendig omgjort til profesjonelle styrkar.. Dei største basane til den spanske marinen ligg i Rota, Ferrol, San Fernando og Cartagena.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Den spanske marinen**

* Offisiell nettside (spansk)
* (Spansk marinehistorie)
* Historia til spanske marinefolk
* 
* 
* El Arma Submarina Española (uoffisiell nettside)
* Arkivert 2007-05-14 ved Wayback Machine. (Den spanske marinen med bilete av spanske marinefartøy)
* Krigsskip i den spansk borgarkrigen
* BUQUESDEGUERRA.TK, spansk nettside om marinefartøy

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Spanish Navy» frå Wikipedia på engelsk, den 13. august 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑  Spanish army goes professional