recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 40°51′28″N 29°07′12″E﻿

**Büyükada** (tyder «stor øy» på tyrkisk; gresk Πρίγκηπος eller Πρίγκιπος, *Prinkipos* eller *Prinkipo*) er den største av dei ni såkalla Prinseøyane i Marmarahavet, nær Istanbul, med eit areal på kring 5,4 kvadratkilometer. Ho høyrer offisielt til distriktet Adalar (*øyane*) i provinsen Istanbul i Tyrkia.

Det låg fleire gresk-ortodokse kloster på Prinkipos (no Büyükada) og dei omliggande øyane.

Eit nonnekloster på øya var eksilstad for dei bysantinske keisarinnene Irene, Eufrosyna, Zoë og Anna Dalassena. Det er nettopp denne serien av fyrstar (prinsar) som gav øya det greske namnet sitt.

Seinare vart òg medlemmar av den ottomanske sultanslekta til tider sendt i eksil til øya. Og etter deportasjonen sin frå Sovjetunionen i februar 1929 oppheldt Lev Trotskij seg fire år på Büyükada.

På 1800-talet vart øyane ein populært feriestad for dei rike i Istanbul, og viktorianske hytter og hus er framleis å skode på hovudøya Büyükada.

I Noreg er det mange som vil assosiere namnet Prinkipos med UKA ved Studentersamfundet i Trondhjem for 1969. UKErevyen *Prinkipo* vart det året kalla opp etter øya i Marmarahavet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Büyükada» frå Wikipedia på bokmål, den 5. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Bărăgansletta** (rumensk *Câmpia Bărăganului*) er ei slette sør i sentrale område av Romania og ein del av Den rumenske sletta. Ho ligg sør for elva Călmăţui, ei sideelv til Donau. Området er eit jordbruksområde som hovudsakleg vert nytta til dyrking av korn.

Klima
-----

Bărăgansletta har varme og tørre somrar og varmerekorden for heile Romania (44,5 °C) vart sett ved Ion Sion på denne sletta. Vintrane er kalde og kan stundom verte råka av snøstormar kalla crivăţ. Dette har òg gjeve opphav til namnet på sletta, som kjem frå kumansk. Namnet tyder 'staden der snøstormen rasar'.

På grunn av klimaet er området rekna som ein av dei mest ugjestmilde områda i Romania og dei kommunistiske styresmaktene i Romania massedeporterte mange menneske her i 1950-åra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bărăgan Plain» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Panait Istrati, *The Thistles of the Bărăgan*, Vanguard Press, New York, 1930
		- Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.  Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine. Walther Konschitzky, Peter-Dietmar Leber and Walter Wolf, *Deported to the Bărăgan 1951–1956*, Haus des Deutschen Ostens, Munchen, 2001


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Christophorus Henricus Diedericus Buys Ballot** (òg kalla Christoph Heinrich Diedrich Buys Ballot) (10. oktober 1817–3. februar 1890) var ein nederlandsk kjemikar og meteorolog, som Buys-Ballot si lov og Buys-Ballot-tabellen er kalla opp etter.

Han gjekk på gymnaset ved Zaltbommel og Hogeschool (i dag Universitet) i Utrecht. Etter at han fekk doktorgrad i 1844, vart han forelesar i mineralogi og geologi i Utrecht. Han la til teoretisk kjemi i 1846. I 1847 vart han professor i matematikk og frå 186] fram til han pensjonerte seg var han professor i fysikk.

Buys Ballot testa dopplereffekten for lydbølgjer i 1845 ved å bruke ei gruppe musikarar som spelte ein kalibrert tone på eit tog langs Utrecht-Amsterdam-linja.

Buys Ballot er best kjend for resultata han kom fram til i meteorologi, særleg i samband med å forklare retninga til luftstraumane i store vêrsystem. I tillegg grunnla han Det nasjonale nederlandske meteorologiske instituttet (KNMI) i 1854 der han var administrerande direktør fram til han døydde. Han var ein av dei første som innsåg behovet for internasjonalt samarbeid, og i 1873 vart han den første styreformannen i Den internasjonale meteorologiske komiteen, ein føregangar for Verdas meteorologiorganisasjon (WMO).

Buys-Ballot si lov seier at om ein person på den nordlege halvkula står med vinden i ryggen, så har han eit lågtrykk til venstre for seg. Den største arbeidsoppgåva hans i meteorologi var å utforske lange tidsseriar for å finne faktorar som gjekk igjen. Han var meir opptatt av å finne desse faktorane enn å forklare dei. Han medverka ikkje til meteorologiske teoriar, noko som kan verke overraskande sidan han var utdanna innan fysikk. Dette står i kontrast til amerikanaren William Ferrel, som levde samtidig, og som oppdaga Buy-Ballot si lov noko tidlegare.

Buys Ballot utvikla ein tabellmetode for å utforske periodisiteten i tidsseriar. I 1847 nytta han tabellen, som i dag er kalla opp etter han, til å avgjere perioden til solrotasjonen frå daglege observasjonar av temperatur i Nederland frå 1729 til 1846.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «C.H.D. Buys Ballot» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2007.*

Litteratur
----------

* Harold L. Burstyn «Buys Ballot, Christoph Hendrik Diederik» *Dictionary of Scientific Biography* volum 1, s. 628, New York: Scribners 1973.
* E. van Everdingen *C. H. D. Buys Ballot 1817-1890* The Hague 1953.
* O. B. Sheynin On the History of the Statistical Method in Meteorology, *Archive for the History of the Exact Sciences*, 31, (1984-5) 53-95.
* J. L. Klein *Statistical Visions in Time*, Cambridge: Cambridge University Press 1997.

Bakgrunnsstoff
--------------

* M. Buys-Ballot, «Note sur le rapport de l'intensite et de la direction du vent avec les ecarts simultanes du barometre», *Comptes Rendus*, Vol. 45 (1857), s. 765–768.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**C-type-asteroidar** er karbonhaldige asteroidar. Dei er den mest vanlege asteroidetypen og utgjer 75 % av alle kjente asteroidar. I det ytre av hovudbeltet utanfor 2,7 AE utgjer dei ein enda større del. Mengda av C-type-asteroidar kan vera større sidan C-typen er mykje mørkare enn dei fleste andre asteroidar bortsett frå D-typen samt andre typar som berre er vanlege i det aller yttarste av hovudbeltet.

Karakteristikkar
----------------

Denne typen asteroidar har like spektrum til karbonkondrittmeteorittar (type CI og CM) som har ein samansetning lik den som Sola har og det den primitive soltåka hadde, bortsett i frå at dei ikkje inneheld hydrogen, helium og andre flyktige stoff. Hydrerte (vassinnehaldande) mineral er identifiserte.

C-type-asteroidar er ekstremt mørke med albedoar typisk mellom 0,03 og 0,10. Mens eit større nummer av S-typar kan normalt sjåast med kikkert ved opposisjon, vil sjølv dei største C-typane krevja eit lite teleskop for å kunne sjåast. Den potensielt lysaste C-type-asteroiden er 324 Bamberga, men asteroiden har ein svært høg eksentrisitet slik at den sjeldan når høgaste magnitude.

Spektruma til C-typen inneheld moderat-sterk ultrafiolettabsorpsjon ved bølgjelengder under omtrent 0,4 μm til 0,5 μm, mens ved lengre bølgjelengder er dei stort sett trekklause og lett raudleg. Det såkalla vassabsorpsjonstrekket rundt 3 μm, som indikerer vassinnhald i minerala, er identifisert.

Den største C-type-asteroiden er 10 Hygiea, men SMASS-klassifiseringa plasserer den største asteroiden og asteroidebeltets einaste dvergplanet Ceres i C-kategorien av di den klassifikasjonen ikkje har ein G-type.

C-gruppe-asteroidar
-------------------

Sjå òg asteroidespektralklassar.

### Tholen-C-gruppe

I Tholen-klassifiseringa er C-typen plassert i lag med tre mindre talrike typar i ein breiare C-gruppe av karbonhaldige asteroidar:

* B-type
* C-type
* F-type
* G-type

### SMASS-C-gruppe

I SMASS-klassifiseringa inneheld den breiare C-gruppa dei følgjande typane:

* B-type
* kjerne-C-type – dei mest typiske C-type-asteroidane
* Cg- og Cgh-type – to typar som korresponderer med Tholen-G-type
* Ch-type – ein type med eit absorpsjonstrekk rundt 0.7 μm
* Cb-type – ein overgangstype mellom SMASS-C- og B-type
**Åggelby** (finsk **Oulunkylä**) er ein tidlegare kommune i landskapet Nyland i Finland. Kommunen hadde 3&503&2556&2 556 innbyggjarar i 1938. Åggelby var ein tospråklig kommune med svensk som majoritetsspråk (rundt 75 % svensktalende).

Åggelby kjøpesenter *Ogeli*
Åggelby vart utskilt frå Helsinge i 1921 og var eigen kommune fram til 1946. Dette året vart kommunane Brändö, Haga, Hoplax og Åggelby slått saman med Helsingfors. Åggelby er no ein bydel i Helsingfors som omfattar bustadsområda *Dammen*, *Grindbacka* og *Grinddal*.

Åggelby ligg nord for sentrum av Helsingfors og vest for Vanda å. Området vart utbygget som eit villaområde på byrjinga av 1900-talet. På slutten av 1900-talet vart busetnaden kraftig fortetta.

Jarnbanelinja nordover frå Helsingfors sentrum går gjennom Åggelby. Nord for jernbanestasjonen til
bydelen ligg Åggelby idrottspark (finsk: *Oulunkylän liikuntapuisto*) med kunstisbane og ishall.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Åggelby» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artikkel om Åggelby i Nordisk familjebok, bind 33, spalta 942, 1922
* *Uppslagsverket Finland*[*daud lenkje*], Åggelby
| Alofi |
| --- |
| Horisonten til AlofiHorisonten til Alofi |
| Styresmakter |
| LandLandsby | NiueAlofi North og Alofi South |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 581 |
| Høgd over havet | 21 m |
| Tidssone | UTC-11 (UTC-11) |
| Plassering |
| Alofi på Niue.Alofi på Niue.Alofi på Niue. |

**Alofi** er hovudstaden på den sjølvstyrande øya Niue i Stillehavet. Staden har 581 innbyggjarar (2006), og er med dette verdas minste hovudstad etter folketal.

Alofi er den største tettstaden på øya, og eit sosialt og økonomisk sentrum.
Staden ligg midt i Alofivika på vestkysten av Niue, nær det einaste passet gjennom korallrevet som omringar øya. 
Han er delt inn i Alofi nord og Alofi sør, der regjeringsbygningane ligg.

Staden har ekvatorialklima (tropisk regnskogklima) etter Köppen si klimaklassifisering, utan noka særleg tørketid. Frå juni til september har han likevel litt mindre nedbør enn elles. Gjennomsnittstemperaturen held seg rundt 25 ° C året rundt.

I januar 2004 blei Niue ramma av ein tropisk syklon som drap to personar og forårsaka store skader på bygningar i Alofi, mellom anna sjukehuset der. Etter dette blei dei offentlege bygningane flytta lengre inn på land til mindre utsette område.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alofi - The Capital of Niue Arkivert 2012-05-17 ved Wayback Machine. ved niuetotal.com

Kjelder
-------


* Alofi - The Capital of Niue Arkivert 2012-05-17 ved Wayback Machine. ved niuetotal.com

* *Denne artikkelen bygger på «Alofi» frå Wikipedia på bokmål, og «Alofi» frå Wikipedia på engelsk den 20. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Åge Fridtjof Hareide** (fødd 23. september 1953) er ein fotballtrenar og tidlegare fotballspelar. Hareide har mange års bakgrunn frå norsk og internasjonal fotball, både som spelar og trenar. 

Som spelar var han innom Hødd, Molde, Manchester City og Norwich City. Han spelte 50 kampar på det norske landslaget og laga 5 mål.

Som trenar har han trent det norsk fotballandslaget for menn, Molde, Helsingborg, Brøndby, Rosenborg og Örgryte. Han tok Helsingborg og Rosenborg til seriemeisterskap, og Molde og Helsingborg til kvart sitt cupmeisterskap. 

Han har, som Giovanni Trappatoni, Trond Sollied og Sven-Göran Eriksson, vunne seriegull i tre ulike, europeiske land.

Karriere som spelar
-------------------

|
|  |
| Klubb | Kamper\* | Mål\* | Periode |
| Noreg Hødd | 37\*\* | 2\*\* | 1970-1975 |
| Noreg Molde | 81\*\* | 21\*\* | 1975-1981 |
|  Manchester City | 24 | 0 | 1981-1982 |
|  Norwich | 40 | 2 | 1982-1984 |
| Noreg Molde | 72 | 10 | 1984-1987 |
|

\* Berre seriekampar.  

\*\* Berre eliteseriekampar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
Åkerman H14 i arbeid i Jyväskylä i Finland.
**Åkermans Verkstad AB** er ein tidlegare gravemaskinprodusent i Eslöv i Sverige. Åkermans utvikla seg til den fremste gravemaskinprodusenten i Sverige i etterkrigstida.

Tidleg historie
---------------

I 1872 starta Nils Håkansson ei smie i Eslöv, som han i 1878 selde til J. Ljungberg, som endra namnet til *Ljungbergska Gjuteriet*. I 1889 kjøpte Lars Petter Åkerman, ein av eigarane av Hvilans Mekaniska Verkstad i Kristianstad, føretaket og endra namnet til *Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad*. På denne tida var hovudprodukta glaskarmar av støypejarn, brannpumper, torvmaskiner og oppføring av brenneri. Åkerman døydde i 1897, og året etter vart føretaket gjordt om til aksjeselskap og fekk namnet *Aktiebolaget Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad*. I 1906 vart føretaket omorganisert endå ein gong og fekk namnet *Nya A.-B. Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad*, men i 1923 vart namnet endra attende til det tidlegare *Aktiebolaget Åkermans Gjuteri och Mekaniska Verkstad*.

I 1907 byrja føretaket produksjon av delar til dampkjelar, og i 1910 tok dei opp produksjon av støypte dampkjelar. Men fram til 1918 var det torv- og brennerimaskiner som var hovudprodukta. Produksjonen av dampkjelar vart lagd ned i 1923. På 1920-talet vart det produsert veghøvlar og vegvalsar.

Gravemaskinproduksjonen
-----------------------

I 1938 flytte Åkermans frå Eslöv sentrum, der Medborgarhuset ligg i dag, ut til lokale på Bruksgatan aust i Eslöv. I 1939 tok Åkermans til med gravemaskinproduksjon, og det var dette produktet som gjorde Åkermans internasjonalt kjend. Den fyrste gravemaskina, ei Åkerman 300, vart levert til Sjöbo Cementgjuteri. I desember 1965 vart føretaket børsnotert, men fram til 1988 var familien Linander den største eigaren. I 1971 kjøpte Åkermans gravemaskinavdelinga til Kockum-Landsverk og i 1981 kjøpte dei ein monaleg aksjepost i Brødrene Søyland A/S. I 1991 vart Åkermans sjølv kjøpt opp av VME Group og namnet vart endra til **VME Excavators AB**. Men **Åkerman** vart framleis nytta som varemerke fram til Volvo seks år seinare byrja å selja gravemaskiner under sitt eige namn. I 1995 kjøpte Volvo VME Group og endra namnet til **Volvo Construction Equipment**.

I 1999 var gravemaskinproduksjonen i Eslöv nedlagd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Åkermans Verkstad AB» frå Wikipedia på svensk, den 15. september 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nordbeck, Bo, *Museet ställer ut Åkermans historia'*[*daud lenkje*], Sydsvenskan, 23/2-2005 (Lenka 15/9-2007)
* Heimesida til Volvo Construction Equipment
* Historia til Volvo Construction Equipment
* Munktellmuseet i Eskilstuna Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* Facebook - Vi som jobbade på Åkermans Verkstad AB
**Resonans**, innan akustikk òg kalla **gjenklang**, er det fenomenet at eit svingedyktig system vil oppta energi og kome i sterke svingingar når det blir påverka av ei periodisk kraft med same frekvens som systemet sin eigen frekvens. 

Fenomenet er særs utbreidd i naturen i dei ulikaste formene. Held ein ein svingande stemmegaffel i nærleiken av ein annan med same svingetal, byrjar den siste å svinge. Maskiner kan kome i resonans ved bestemde turtal, dersom desse tilfeldigvis passar med eigensvinginga for maskina eller fundamenta til maskina. I teknikken kan slik resonans vere årsak til samanbrot av dei delane som kjem i resonans, fordi svingingane går over kva materialen toler. Bruer kan kome i resonans og bryte saman når det marsjerast i takt over dei. Ein har òg døme på at ei hengebru (Tacoma bridge) ved ein bestemd vindstyrke kom i så sterke svingingar at ho gjekk i stykke og fall i elva. 

Ved radio blir resonans brukt til avstemming av ein mottakerkrins på ei innkomande bølgje.

Kjelder
-------

* resonans. (23.12.2012) I Store norske leksikon. Henta frå:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Koordinatar: 69°20′S 65°10′W﻿

**Wakefield Highland** er eit snødekt høgland sentralt på Den antarktiske halvøya, som grensa i nord til Hermesbreen og toppen av Weyerhaeuserbreen og Aphroditebreen, i vest til toppen av Airybreen, Rotzbreen og Sellerbreen, og i sør til Flemingbreen og i aust til Lurabeebreen, Sunfixbreen og Grimleybreen. Han vart fotografert frå lufta av Ronne Antarctic Research Expedition (RARE) den 22. desember 1947. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i november 1960. Det er kalla opp etter vicomte Wakefield av Hythe, som støtta British Graham Land Expedition (BGLE), 1934-37. Namnet vart gjeve av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) og Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN).

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Wakefield Highland» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**«Fanteladda»** eller **«Vesle Kari Rud»** er namnet på ein slått med tilhøyrande segn som har vore fortald og spela i Valdres og Hallingdal. Til segna høyrer fleire ulike slåttar, som har vore spela både på langeleik og hardingfele. Langeleikslåtten som har vore nytta i Valdres skil seg til dømes frå hardingfeleslåtten med same namn. Slåttane med namnet «Vesle Kari Rud» er knytte til ein tredje slåttekrins. Det finst og ein slått frå Telemark, skriven ned etter Øystein Hovdestad frå Vinje, men namnet «Fanteladda». Denne er ikkje melodisk knytt til valdresforma.

### Segna

Segna fortel om ei jente, Kari Rud eller Fanteladda, som var så glad i å danse. Ho ville ikkje gje seg før daggry, er det fortald. Så var det ein dag det synte seg ein framandkar i døra, som baud ho opp til dans, og Kari sa ja. Mannen dansa med ho til ho var mest utsliten, og då spelemannen såg dette, la han ned fela, men fela heldt fram. Då fela vart lagt i skrinet sitt, heldt fela framleis på, medan Kari hang som ei sliten fille i armane på framandkaren. Då daggryet kom, kvarv den framande, og Kari låg daud att på golvet. Folk sa seinare at denne framandkaren var djevelen, som hadde vore ute etter ho.

Denne segna har ein moralsk bodskap: Hald opp med dansen i tide. Det finst ei liknande segn i England, der ein festlyd dansar på sundagen i kyrkjetida, og vert straffa av djevelen, som tvingar dei til å danse til dei stupar. Straffa for desse er at dei sistpå blir trolla i stein (jmfr Kivlemøyane).

### Slåttesteva

Til Fanteladda går stevet slik:

Fanteladda vilde ha seg mann
om ho sko ta`n frå eit anna land
Fanteladda ho var like god
om ho dansa forutan skor
Fanteladda ho var like kry
om ho dansa i Kongens by
Fanteladda ho var like sæl
om ho dansa seg spent i hel
Telemarksforma har stevet slik:

Fanteladda vørde ikkje om ho dansa seg spent i hel.
Stevet til Vesle Kari Rud:

Huttemetu, vesle Kari Rud
kom, skal du få danse metta di, du
E ska de snu, det må du tru
so lengje du står på føto di, du!
Minotauros.
**Minotauros** (gr. «Minos' okse») var eit vesen i gresk mytologi som var halvt menneske og halvt okse. Han heldt til i Labyrinten på Kreta, eit stort byggverk oppført av kong Minos og teikna av arkitekten og oppfinnaren Daidalos for å helde monsteret innesperra. Han vart til slutt drepen av helten Thesevs.

Segnet om Minotauros
--------------------

Før Minos vart konge, bad han havguden Poseidon om eit teikn, for å forsikre seg om at han, og ikkje bror hans, skulle arve trona. Poseidon sendte han ein kvit okse med vilkår om at Minos ville ofre oksen til han. Ein umåteleg velskapt okse kom opp frå havet, og kong Minos syntes han var så vakker at han heller ofra ein annan okse, og håpte at Poseidon ikkje ville gjennomskode det. Poseidon vart rasande då han oppdaga bedrageriet, og sørgde for at hustrua til Minos, Pasifaë, vart offer for ein brå galskap, og vart forelska i oksen. Ho bad Daidalos om hjelp, og han bygde ei hol ku av tre, dekt med kuskinn, der ho kunne gøyme seg og la oksen bedekke ho. Som følgje av dette fødde ho Minotaurosen.

Minotauros hadde menneskekropp, men hovud og hale som ein okse. Den var eit farleg og aggressivt vesen, og etter råd frå Orakelet i Delfi fekk kong Minos Daidalos til å konstruere ein veldig labyrint under palasset i Knossos for å halde Minotauros innesperra.

Det fall seg slik at sonen til Minos, Androgeos, vart drepen av atenarane, som var misunnelege for sigrane hans ved dei panathenske leikane. For å hemne sonen sin erklærte Minos krig. Han sigra, og forlangte at sju athenske gutar og sju jenter skulle førast til han kvart niande år for å gje dei til Minotauros. Då det var tid for den tredje ofringa, drog Thesevs for å drepe monsteret. Dottera til Minos, Ariadne, var forelska i han og hjelpte han med å finne vegen ut av labyrinten ved å gje han eit garnnøste. Thesevs rulla det ut medan han gjekk inn, og følgde tråden attende etterpå. Han drep Minotauros med eit magisk sverd han òg fekk av Ariadne, og førte dei andre atenarane ut av labyrinten.

Minos vart sint fordi Thesevs slapp unna, og stengte Daidalos og sonen Ikaros inne i labyrinten. Dei klarte å flykte ved å iføre seg vengjer, men Ikaros døydde i fluktforsøket; han flydde for høgt slik at sola smelta voksen som heldt vengjene saman.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Minotauros» frå Wikipedia på bokmål, den 24. april 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC

 |
**Minstemål** for fisk er reglar som skal verne fiskebestandar mot sterk beskattning på unge individ, før dei kan formeire seg.
Hovudregelen er at fiske i sjøen er fritt i norsk økonomisk sone. Men alle som fiskar i sjøen må følgje reglane for minstemål. Det gjeld både yrkesfiskarar og sportsfiskarar.

Reglane er innførte av Nærings- og fiskeridepartementet ved Fiskeridirektoratet.
Gjeldande forskrift er *Forskrift om gjennomføring av fiske, fangst og høsting av viltlevende marine ressurser (høstingsforskriften)* (iverksett 01.01.2022). 

I tillegg til minstemål inneheld forskrifta reglar for maskevidde, begrensning i bruk av ymse fiskeredskap, bifangst, fredning av ymse arter til ulike tider m.m.

Fisken skal målast frå snutespissen til enden av den ytterste strålen på sporen.

For ein del artar er det ulike minstemål i ulike havområde. For torsk er minstemålet nord for 62° N, 44 cm, og Sør for 62° N, 40 cm.

Kveite har eit minstemål på 80 cm.

Forskrifta om minstemål gjeld både yrkesfiskarar og sportsfiskarar.
Fiskeridirektoratet melder at målretta fiske på undermåls fisk kan verte straffa. Men målet med forskrifta er i større grad å få fiskarane til å fiske på stor og vaksen fisk.

Kjelder
-------

1. ↑  «Minstemål». Henta 14. mars 2022.
2. ↑  «Minstemål og tiltak for å begrense fangst av fisk under minstemål». Henta 16. mars 2022.
3. ↑  «Kvifor har vi minstemål også i fritidsfiske?». Henta 16. mars 2022.
**Paraíba**| Geografisk plassering
Delstat i Brasil |
| **Hovudstad** | João Pessoa |
| **Flatevidd**
 - Rangering i Brasil | 56440 km² 
. |
| **Folketal** (2005) 
 - Rangering i Brasil
 - Folketettleik | 3595886
.
63,71/km² |
| **Grunnlagd** |  |
| **Offisielle språk** |  |
| ' |  |
| **Nettstad** | [http:// ] |
| 

|  |
| --- |
| Flagg |
| **Flagg** |

 |
|  |

**Paraíba** er ein delstat nordaust i Brasil og grensar til delstatane Rio Grande do Norte i nord, Pernambuco til sør og Ceará til vest. I delstaten ligg Ponta do Seixas som er det austlegaste punktet på det amerikanske kontinentet og vendar mot Atlanterhavet. Paraiba dekker eit område på 56.439,8 km².

Hovudstaden er João Pessoa. Dei viktigaste byane er João Pessoa, Campina Grande, Santa Rita, Patos, Sousa, Cajazeiras og Cabedelo. Paraíba sin høgdeprofil er moderat, men ikkje veldig låg; 66 % av området ligg mellom 300 og 900 meter over havet.

Paraíba, Piranhas, Taperoá, Mamanguape, Curimataú, Peixes og Sanhauá er dei viktigaste elvene.

Klima
-----

Kysten har eit tropisk regnklima med mykje regn, særleg i vinterperioden (april til august). Klimaet endrar seg innover i landet, der det blir delvis steppe-landskap med lange tørkeperiodar.

Økonomi
-------

Økonomien i Paraíba er tufta på landbruket (sukkerrøyr, ananas, maniok, mais og bønner), på industrien (matraffinering, tekstil og framstilling av alkohol av sukker), kvegdrift (i det siste meir geiter i Cariri-regionen) og turisme. Paraíba har store arrangement som er godt kjende i Brasil og trekker mange turistar: Den største São João i verda samt Micarande (karneval utanfor det offisielle tidspunktet) med kjende brasilianske musikarar.

Historie
--------

På midten av 1500-talet etablerte portugisiske nybyggarar frå Pernambuco ei busetting ved munningen av Paraíbaelva som fekk namnet Filipéia de Nossa Senhora das Neves. Dette er i dag delstatshovudstaden João Pessoa.

Området viste seg snart veleigna for dyrking av sukkerrøyr, og franske, hollandske og portugisiske kolonistar førte ein langvarig kamp for å få kontroll over sukkerproduksjonen. Blant anna blei festninga Santa Catarina reist nær João Pessoa for å verne byen mot hollendarane, som skulle syne seg som ein stor trussel mot det Portugisiske herredømmet i kolonien Brasil.

| * v
* d
* e
Delstatar i Brasil |
| --- |
| Nord | Acre**·** Amazonas**·** Amapá**·** Pará**·** Rondônia**·** Roraima**·** Tocantins |  Brasil |
| Nordaust | Alagoas**·** Bahia**·** Ceará**·** Maranhão**·** Paraíba**·** Pernambuco**·** Piauí**·** Rio Grande do Norte**·** Sergipe |
| Sentralt vest | Goiás**·** Mato Grosso**·** Mato Grosso do Sul**·** Distrito Federal |
| Søraust | Espírito Santo**·** Minas Gerais**·** Rio de Janeiro**·** São Paulo |
| Sør | Paraná**·** Rio Grande do Sul**·** Santa Catarina |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Paralytisk skjelforgifting** (PSP) er ei form for skjelforgifting som gjer at ein kan få ei brennanende kjensle rundt munnen, tunga og i fingrane, kjenna seg svimmel og i nokre høve oppleva muskellamming og problem med å pusta. Ho kjem av at ein et skjel med visse toksin frå algar i seg.

Årsak
-----

Skjelartar som blåskjel tek til seg næring ved å filtrera vatn for planktonalgar. Nokre av desse algane kan innehalda toksin, og desse kan byggja seg opp i skjela. Slike toksin kan også samla seg i andre skaldyr som hummer, krabbe og snigel.

Symptom og føljger
------------------

Skjelforgifting kan medføra diaré, kvalme, oppkast, magesmerter, svimmelheit, forvirring og nerveskadar. I nokre tilfelle hender muskellaming og pustevanskar som kan vera livstruande.

Symptoma kan koma allereie 30 minutt etter at ein har ete giftige muslingar. Første indikator brukar å vere oppkast, kramper og diarré. Stikkingar i halsen, tunga og på leppene kan også finna stad. Deretter følgjer gjerne koordineringsvanskar for kroppen, veike musklar og andevanskar. Oftast treng ein ikkje behandla sjukdomen, for symptoma forsvinn etter 1-4 dagar, men veike musklar kan ein venta seg i fleire veker.
Ved høge doser saxitoksin vil det i regelen føre til senkt blodtrykk, hjartekrampe (angina pectoris) og til slutt hjertestans.

Ved 1-10 % av tilfella kan paralytisk skaldyrforgifting føre til dødsfall, og sjansen for dette er størst hjå eldre menneske og dei med nedsett immunforsvar.

Historie
--------

Ein har kjend til skaldyrforgifing lenge, men fann først samanhengen med algar på 1920-talet.

Referansar
----------

1. 1 2 3 4  «Skjellforgiftning». *Smittevernboka*. Folkehelseinsituttet. Arkivert frå originalen 22. mai 2012.
2. ↑  Andrinolo D.; Michea L.; Lagos N. (1999). «Toxic effects, pharmcokinetics and clearance of saxitoxin, a component of paralytic shellfish poison in cat». *Toxicon* **37** (3): 447–464.
3. ↑  de Carvalho M.; Jacinto J.; Ramos N. (1998). «Paralytic shellfish poisoning: clinical and electrophysiological observations». *Journal of Neurology* **245** (8): 551–554.

* *Denne artikkelen bygger på «Skjellforgiftning» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2018.*
**Bart Anthony van der Leck** (26. november 1876–14. november 1958) var ein nederlandsk målar, designar og keramikar, fødd i Utrecht.

### Liv og gjerning

Etter å ha vorte utdanna til glasmålar, studerte Leck på Rijksschool voor Kunstnijheid. Frå 1900 til -04 studerte han vidare ved Rijksakademie van beeldende kunsten i Amsterdam. Dei arbeida han laga i tida etter hundreårsskiftet syner påverknad frå impresjonismen.

Architype VanDerLeck er geometrisk skriftform frå 1941
I 1917 danna Leck, saman med Piet Mondrian, Theo van Doesburg og andre, grupperinga de Stijl. Saman med dei andre kunstnaranr utvikla han meir og meir abstrakte former. Allereie året før, 1916, hadde Leck drastisk redusert bruken av primærfargar i verka sine.

Leck var ein banebrytar for arbeid i geometriske former og reine fargar. Han hadde såleis ein avgjerande innverknad på den karakteristiske estetikken til De Stijl. Likevel braut han ut av gruppa, for å gå sine eigne vegar. Og i motsetnad til Mondrian løyste Leck seg aldri heilt frå realismen, noko som er berrsynt i mellom anna hans keramiske arbeid.

Han døydde i Blaricum i Nord-Holland.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bart van der Leck» frå Wikipedia på tysk, den 16. oktober 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BPN

 |
Nobelprisen  

Nobelprisen i medisin  
2005

**Barry J. Marshall**, M.D. (fødd 30. september 1951) er ein australsk lækjar og professor i klinisk mikrobiologi ved University of Western Australia (UWA). Han er kjend for å ha prova at bakterien *Helicobacter pylori* er den fremste grunnen til magesår. Dette var stikk i strid med gjeldande medisin i fleire tiår som hevda at magesår skuldast stress, krydra mat og for mykje syre.

Marshall var fødd i Kalgoorlie i Western Australia. Han var ferdig utdanna som lækjar ved University of Western Australia i 1974. Han møtte Robin Warren, ein patolog med interesse for gastritt, under spesialiseringa i indremedisin ved Royal Perth Hospital i 1981. Saman forska dei på samanhengen mellom spiralbakteriar og gastritt. Hypotesen om samanhengen mellom Helicobacter pylori og magesår og magekreft kom i 1982.

Teorien om *H. pylori* blei gjort til lått av etablerte vitskapsfolk og lækjarar, ein trudde ikkje at nokon bakteriar kunne leva i den sure magesekken. For å få folk til å sjå nærare på teorien hans drakk Marshall eit reagensrøyr med bakteriar og fekk raskt magesår. Magesåret kurera han med antibiotika.

I 2005, fekk han og Robin Warren Nobelprisen i fysiologi eller medisin «for si oppdaging av bakterien Helicobacter pylori og hans rolle ved gastritt og magesår». Professor Marshall driv framleis forsking på H. pylori og leiar eit laboratorium ved UWA.

Andre prisar
------------

* Albert Lasker Award for Clinical Medical Research i 1995
* Gairdner Foundation International Award i 1996
* Liste over andre prisar

Referansar
----------

* Marshall BJ. *Unidentified curved bacillus on gastric epithelium in active chronic gastritis.* Lancet 1983;1((8336):1273-1275. PMID 6134060.
* Marshall BJ, Warren JR. *Unidentified curved bacilli in the stomach patients with gastritis and peptic ulceration.* Lancet 1984;1(8390):1311-1315. PMID 6145023.
* Arkivert 2014-07-18 ved Wayback Machine.
*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Helicobacter pylori* Research Laboratory
* The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* ORCID
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Stortingets utvida utanriks- og forsvarskomité** er ein fast komité på Stortinget. Den har til oppgåve å drøfte med regjeringa viktige utanrikspolitiske, handelspolitiske og tryggingspolitiske spørsmål. Forhandlingane blir til vanleg haldne hemmelege. Andre utanrikspolitiske saker høyrer inn under den alminnelege utenriks- og forsvarskomiteen.

Medlemmar i den utvida utanrikskomiteen er alle dei faste medlemmane av utanriks- og forsvarskomiteen, i tillegg til stortingspresidenten og leiarane for stortingsgruppene.

Den utvida utanriks- og forsvarskomiteen vart skipa 20. oktober 2009, og erstatta den tidlegare Stortingets utvida utanrikskomité, som vart lagt ned 30. september 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

Stortinget.no om den utvida utanriks- og forsvarskomiteen Arkivert 2011-08-07 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Stortinget |
| --- |
| Presidentskapen | Riksvåpen |
| Fagkomitear: | Arbeid og sosial · Energi og miljø · Familie og kultur · Finans · Helse og omsorg · Justis · Kyrkje, utdanning og forsking · 
Kommunal og forvalting · Kontroll og konstitusjon · Næring ·Transport og kommunikasjon · Utanriks og forsvar |
| Andre komitear: | Fullmaktskomiteen · Valkomiteen · Arbeidsordningskomiteen · Utvida utanriks- og forsvarskomité |
| Etatar: | Sivilombodet · Ombodsmannen for forsvaret · Ombodsmannen for sivile vernepliktige · Riksrevisjonen · EOS-utvalet |
**Stortingets utvida utanrikskomité** var er ein tidlegare fagkomité på Stortinget. Han blei oppretta 22. oktober 1993, og avløyste då Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité. Komiteen blei lagt ned 30. september 2009, og blei då erstatta av Den utvida utanriks- og forsvarskomiteen.

Medlemmer i den utvida utanrikskomiteen
---------------------------------------

Basis for den utvida utanrikskomiteen var Stortingets utanrikskomité, som hadde 14 medlemmar. Desse var også medlemmar av Stortingets utvida utanrikskomité. I den utvida komiteen sat i tillegg Stortingspresidenten og visepresidenten (viss dei ikkje allereie var medlemmer av komiteen), vidare leiaren i forsvarskomiteen og inntil 11 medlemmar valde av Stortinget etter forslag frå valkomiteen.

Arbeidsområdet for den utvida utanrikskomiteen
----------------------------------------------

Viktige utanrikspolitiske, tryggingspolitiske og handelspolitiske saker blei drøfta med regjeringa i Stortingets utvida utanrikskomité. Medan utanrikskomiteen kunne beskrivast som ein saksførebuande komité, kunne den utvida utanrikskomiten beskrivast som ein konsulterande komité. Her møtte gjerne utanriksministeren, men også forsvars- eller justisministeren for å gjere greie for aktuelle saker. Ved denne konsultasjonsrolla mellom regjering og storting skilde den utvida utanrikskomiten seg frå arbeidsmåten i dei andre stortingskomiteane. Den var ein politisk tung komité med mange medlemmer, og møta hadde ein formell hierarkisk struktur.

Forhandlingane i den utvida komiteen var hemmelege, viss ikkje anna blei bestemt. Det same gjaldt for fellesmøte denne komiteen hadde med andre komitear. Leiaren kunne bestemme at også innkallinga til møtet skulle vere hemmeleg.  Regelen er at møtereferata ikkje skal offentleggerast før etter 30 år. Hemmeleghaldet har fleire gongar blitt kritisert som unødvendig og udemokratisk.

Den utvida utanrikskomiteen er vidareført i den noverande Stortingets utvida utanriks- og forsvarskomité, som har ei tilsvarande rolle og arbeidsmåte.

Fotnotar
--------

1. ↑  Anders C. Sjaastad: "Stortinget som utenrikspolitisk organ" i Fonn, Birgitte Kjos, Iver B. Neumann og Ole Jacob Sending: *Norsk Utenrikspolitisk Praksis. Aktører og prosesser*. Cappelen: Oslo, 2006
2. ↑  Anders C. Sjaastad: "Stortinget som utenrikspolitisk organ" i Fonn, Birgitte Kjos, Iver B. Neumann og Ole Jacob Sending: *Norsk Utenrikspolitisk Praksis. Aktører og prosesser*. Cappelen: Oslo, 2006

Bakgrunnsstoff
--------------

* Utanrikskomiteen hos Stortinget.no
|  |
| --- |
| **Smågauk** |
| SmågaukSmågauk |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Gaukefuglar Cuculiformes |
| **Familie:** | Gaukefamilien Cuculidae |
| **Slekt:** | *Cuculus* |
| **Art:** | **Smågauk** *C. poliocephalus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Cuculus poliocephalus***Latham, 1790 |

**Smågauk** (*Cuculus poliocephalus*) er medlem av ordenen gaukefuglar med leveområde i Afrika og Asia. I utsjånad kan han minne om ein liten europeisk gauk.

Smågauken er ca. 25-28 cm lang. Hannen har grått hovud og rygg, vengene og halen er mørkare grå. Bryst, buk og kroppssider er kremkvite med kraftige svarte tverrstriper, tydelegare enn på den europeiske gauken. Hoer kan likne hannar, men kan ha ei raudbrun fargeform med raudbrunt på hovud, flygefjør og hale, og med mindre tydelege og raudbrunt i tverrstriper på brystet og halsen. Smågauker har gul augering.

Song frå ein hannfugl
Smågauken lever hovudsakleg av insekt, særleg sommarfugllarver. Han er ein reirparasitt, legg egga sine i reira til songarar, som t.d. sørnattergal. Dei ser aldri ungane sjølve. Lætet frå hannen er skingrande stakkato tonar som kan skildrast som *sjåk-sjåk-sjiki-sjukku*. Ein kan høyre smågauken tidleg på morgonen, men han syng òg om natta. 

Utbreiingsområdet strekkjer seg frå Aust-Afrika til India og så langt aust som til sørlege Kina og Japan. 

Hekkeområda ligg i Himalaya, frå Afghanistan til Kina, dessutan i Japan. I indisk del av hekkeområdet skjer hekking i mai til juni. Smågauken er ein flyttfugl som trekkjer ned mot lågare område i Asia og vestover til Aust-Afrika.

Kjelder
-------

* Zimmerman, Dale A.; Donald A. Turner, David J. Pearson (1999). *Birds of Kenya and Northern Tanzania*. London: Helm. ISBN 0-7136-5079-6.
* Rowan, Mary Katherine (31. desember 1983). *The doves, parrots, louries, and cuckoos of southern Africa*. Taylor & Francis. s. 255. ISBN 9780908396665.
* *«Gackelkuckuck» frå Wikipedia på tysk, den 7. november 2011*

### Referansar
Fordeling av kentaurar og transneptunske-objekt.
**Smålekam** er ei fellesnemning for småobjekt i solsystemet som verken er planetar eller dvergplanetar. Definisjonen vart vedtatt i 2006 av Den Internasjonale Astronomiske Unionen. Dei følgjande objekta fell no under den nye definisjonen:

* alle småplanetar bortsett i frå dvergplanetane:

alle dei klassiske asteroidane; bortsett i frå den største, 1 Ceres, som er ein dvergplanet
alle kentaurane og neptuntrojanane
alle dei transneptunske-objekta, bortsett i frå dei største som klassifiserast som dvergplanetar, som t.d. Pluto og Eris
* alle kometane

Det er ikkje klargjort om ei nedre grense for størrelsen til smålekamar vil bli oppretta eller om definisjonen vil inkludera all materie ned til størrelsen til meteoroidar.

Bortsett i frå dei største som er i hydrostatisk likevekt, skil månar seg frå smålekamane ikkje i størrelse men i krinslaup. Månanes banar er ikkje sentrerte rundt sola men rundt andre objekt, slik som planetar, dvergplanetar og og andre smålekamar. 

Nokon av dei større smålekamane kan bli reklassifiserte dersom vidare undersøkingar kan bestemma om dei har hydrostatisk likevekt eller ikkje.

Banane til størstedelen av smålekamane er å finna i to område; asteroidebeltet og Kuiperbeltet. Desse belta har indre strukturar forårsaka av påverknadar frå dei større planetane, særleg Jupiter og Neptun, og har heller svakt definerte grenser. Andre område inneheld mindre objekt i mindre konsentrasjonar. Desse inkluderer nærjordsasteroidane, kentaurane, kometane og spreidde-skiva-objekta.

Dei minste makroskopiske objekta i bane rundt sola vert kalla meteoroidar. IAU har enno ikkje vedtatt nokon definisjon på kva ein meteoroide er, men ulike definisjonar definerer objekts så store som 50 m i diameter og så små som 100 µm som meteoroidar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Solsystemet har nå 8 planeter og 3 dvergplaneter»hos Institutt for teoretisk astrofysikkArkivert 2006-09-28 ved Wayback Machine.. Arkivert nettside.
* Offisiell pressemelding Arkivert 2007-01-03 ved Wayback Machine. frå IAU

| * v
* d
* e
Smålekamar i solsystemet |
| --- |
| 
* vulkanusasteroidar
* nærjordsasteroidar
* hovudbeltet
* jupitertrojanar
* kentaurar
* damokloidar
* neptuntrojanar
* kometar
* transneptunske objekt
	+ Kuiperbeltet
	+ den spreidde skiva
	+ Oortskya

 |
| 
* For andre objekt og regionar, sjå asteroidekategoriar
* binærasteroidar
* asteroidemånar
* meteoroidar og solsystemet.

* For ei komplett liste, sjå kjende småplanetar.

 |
**Even Larsen Loreng** (29. september 1852–5. mars 1942) var ein norsk offiser og gardbrukar, fødd i Veldre i Ringsaker. Han var stortingsmann frå valkrinsen Strinda i perioden 1910-12.

Loreng var son til ein gardbrukar. Etter han tok eksamen ved underoffiserskulen til artilleriet i 1875, underviste han på same skulen åra 1877-79. Han steig i gradane til sersjant 1877, furer 1885, kommandersersjant 1889 og stykjunker 1894. Frå 1888 til -99 var han tilsett i Statens vegvesen. I 1899 kjøpte han garden Stavne i Strinda, og dreiv denne i lang tid. Loreng var medlem i Strinda heradsstyre frå 1905, varaordførar frå 1908. Han var styreformann i Strinda Sparebank, og hadde elles mange verv.

Perioden 1910-12 representerte Loreng einmannskrinsen Strinda og partiet Høgre på Stortinget, der han var medlem i Vegkomiteen. I 1910-sesjonen var han permittert, grunna sjukdom, i dagane frå 23. mai til 12. juli.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Thomas Lee «Tommy» Jackson jr.** (31. mars 1926–9. desember 1979) var ein USA-amerikansk felespelar og vert rekna som ein av dei beste felespelarane gjennom tidene. Han spelte på hundrevis av countryplater frå 1940- til 1970-åra, og det er blitt sagt at han «truleg er å høyre på fleire countryplater enn nokon annan musikar».

Alt som barn spelte han fele med Johnnie Wright og Kitty Wells, og spelte som tenåring med Curley Williams og Paul Howard på Grand Ole Opry, før han var haleskyttar i Army Air Corps i andre verdskrigen.

Attende i det sivile i 1946, turnerte han med Whitey Ford og andre før han vart med i orkesteret til Red Foley på The Opry. Han byrja òg å spele som studiomusikar, stundom i lag med ei gruppe som bestod av Jerry Byrd, Louis Innis og Zeke Turner, og vart kjend som det første Nashville studio A-team. Jackson spelte på mange av Hank Williams sine klassiske innspelingar frå seint i 1940-åra, inkludert «Lovesick Blues».

I 1950-åra spelte han med Webb Pierce, Faron Young, Ray Price og i 1960-åra med artistar som George Jones og Bill Monroe, då han vart ein av dei mest etterspurde studiomusikarane i Nashville.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tommy Jackson (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Stubbs, Eddie (2012). «Tommy Jackson». I Paul Kingsbury. *The Encyclopedia of Country Music*. Oxford University Press. s. 243–244. ISBN 978-0-199-92083-9.
2. 1 2 3  Charles Wolfe, «Tommy Jackson – King of the 50’s Fiddlers», *Native Ground*. Henta 18. oktober 2018
3. 1 2  Biography by Bruce Eder, *Allmusic.com*. Henta 18. oktober 2018
4. 1 2  Tommy Jackson, *FindaGrave.com*. Henta 18. oktober 2018

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Disability-adjusted life year (DALY), år tapte på grunn av seksuelt overførbare sjukdommar (utanom hiv) per 100 000 innbyggjarar.
██ no data
██ ≤  25
██ 25-50
██ 50-75
██ 75-100
██ 100-200
██ 200-300
██ 300-400
██ 400-500
██ 500-750
██ 750-1000
██ 1000-2000
██ ≥  2000

**Seksuelt overførbare sjukdommar** er sjukdommar som typisk blir overførte gjennom seksuell omgang, som samleie, eller ved at infeksjon kjem i kontakt med uinfiserte slimhinner gjennom annan kontakt, som fødsel og amming. Mange av sjukdommane kan også smitta gjennom infisert blod eller blodprodukt, eller ved bruk av infiserte sprøyter. Andre kan ganske enkelt smitta gjennom hudkontakt.

I denne gruppa sjukdommar finn ein typiske kjønnssjukdommar som syfilis, gonoré, klamydia, blaut sjanker (ulcus molle), lymfogranuloma inguinale og granuloma venerum. Virus som hiv/aids, hepatitt B, herpes og papillomavirus, som kan føra til kjønnsvorter og fleire former for kreft, er også seksuelt overførbare

Seksuell omgang med fleire aukar risikoen for smitte av seksuelt overførbare sjukdommar, men ein kan også få dei gjennom ein enkelt kontakt med ein infisert person. Rett bruk av kondom ved samleie senker risikoen.

Sjukdommar som er forårsaka av bakteriar kan behandlast med antibiotika. Det finst vaksinar mot nokre av virusa, som ellers ofte kan hemmast med antivirusmedisin, sjølv om ein ikkje blir kvitt viruset.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sexually transmitted disease» frå Wikipedia på engelsk, den 1. februar 2010.*

* 

* «seksuelt overførbare sykdommer» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Yaimé Pérez Tellez** (fødd 29. mai 1991) er ein friidrettsutøvar frå Cuba som i 2019 vart verdsmeister i diskoskasting under meisterskapen i Doha. Sommaren 2019 sette ho personleg rekord i øvinga med 69,39 meter ved eit stemne i Sotteville i Frankrike.

Aktiv
-----

Pérez har vore ein av dei beste kvinnelege diskoskastarane sidan ho i Lausanne i 2015 sette personbeste med 67,13 meter. Ved Beijing-VM 2015 enda ho på fjerdeplassen, 7 centimeter bak bronsemedaljør Nadine Müller. I 2016 forbetra Pérez den personlege rekorden til 68,86 m, men mislukkast heilt i OL-finalen. 7. juli 2017 flytta ho sitt personbeste til 69,19 m i Sotteville, ein månad seinare vart ho på ny nummer 4 i eit Friidretts-VM. 16. juli 2019 var ho tilbake i Sotteville og presterte livsbeste då ho i sjette og siste omgang fekk opp eit kast på 69,39 meter. Nesten like langt kasta ho då ho i Doha i slutten av september, i den femte omgangen, «straffa» landskvinna Denia Caballero og vann VM-gull. Under dei olympiske leikane i Tokyo i 2021 la Pérez beslag på bronsemedaljen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (57,87 m =nr 30)
* VM 2013 i Moskva: Nr 11 – 60,33 m
* VM 2015 i Beijing: Nr 4 – 65,46 m
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 12 (-)
* VM 2017 i London: Nr 4 – 64,82 m
* VM 2019 i Doha: Gullmedalje – 69,17 m, framom Denia Caballero (68,44 m)
* OL i 2021 i Tokyo: Bronsemedalje – 65,72 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yaimé Pérez» frå Wikipedia på engelsk, den 12. oktober 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 31°47′49.92″N 34°49′16.68″E﻿

**Yad Binyamin** (hebraisk skrift יַד בִּנְיָמִין, tyder *Binyamin-minnesmerket*) er ein fellesbusetnad sentralt i Israel. Det er kommunsenteret i Nahal Sorek regionale kommuneog hadde i 2009 eit folketal på 3 200.

Historie
--------

Yad Binyamin vart opphavleg grunnlagd som ein religiøs busetnad og utdanningssenter i 1962 av Poalei Agudat Yisrael, i lag med kommunen Nahal Sorek. Han vart kalla opp etter den tidlegare kommunikasjonsministeren Binyamin Mintz, som døydde året før. I mange år var samfunnet eit senter for høgare jødisk utdanning, basert på yeshiva.

Under den einsidge frigjeringsplanen til Israel, flytta kring 200 familiar frå Gush Katif inn i prefabrikkerte hus i Yad Binyamin. Somme av dei er meint å plasserast i Hafetz Haim. Mange andre familiar har flytta til Netzer Harani.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yad Binyamin» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  1 100 evacuee families to stay together The Jerusalem Post, 7. november 2005
2. ↑  Shomron, Shifra (5. oktober 2013). «New Beginnings: Netzer Harani». *Jewish Press*. Henta 3. september 2015.

| * v
* d
* e
Nahal Sorek regionale kommune |
| --- |
| kibbutzim | Hafetz Haim |
| Moshavim | Bnei Re'em**·** Beit Hilkia**·** Yesodot |
| fellesbusetnad | Yad Binyamin |



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |