recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Illustrasjon av jordens magnetosfære under påvirkning av solvinden.
Ein **magnetosfære** er eit område rundt ein himmellekam med indre magnetfelt, der magnetfeltet har ein dominerande innverknad på rørsla til innkomande elektrisk ladde partiklar eller partiklar danna i atmosfæren til himmelekamen (ionisert av solvinden). Magnetosfæren vert danna ved at plasma i verdsrommet trykkjer på magnetfeltet, slik at det oppstår ei likevekt mellom dynamisk trykk frå plasmastraumen og magnetisk trykk frå magnetfeltet til himmelekamen. Magnetfeltet hindrar òg direkte inntrenging av plasma til magnetosfæren frå rommet. Den ytre grensa mellom magnetosfæren og det interplanetare rommet vert kalla **magnetopausen**. 

Magnetosfæren til jorda, ofte berre kalla **magnetosfæren**, strekkjer seg frå det øvste laget av ionosfæren og noko utover eksosfæren. Dei andre planetane i solsystemet som har ein magnetosfære er Jupiter, Saturn, Uranus og Neptun og Merkur. Det er òg påvist magnetfelt på Mars og jupitermånen Ganymede, men desse er for svake eller vekslande til å påverke rørsla til plasma i nemneverdig grad. Av dei nemnde planetane har Jupiter den desidert største magnetosfæren.

Sjå òg
------

* Magnetfelt
* Van Allen-belte

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Magnetosfæren» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juni 2013.*

* magnetosfæren. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå:

Bakgrunnsstoff
--------------

* (engelsk) What is the Magnetosphere? Arkivert 2008-02-11 ved Wayback Machine.
* (engelsk) The Exploration of the Earth's Magnetosphere

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* NDL

 |
**Hugleik Alvsson** var ein konge av Ynglingeætta, som rådde etter at Alrekssønene Yngve og Alv hadde drepe kvarandre. Han var son av Alv, og rådde på vegner av Yngvesønene Jorund og Eirik.

Ynglingesoga fortel at Hugleik var ein fredeleg konge, rik, men «knipin på gods». Han hadde mange spelemenn i følgjet sitt, som spela harpe, fele og gigje. Han var og i lag med seidmenn og trollmenn, skriv Snorre. Han vart jaga ut og felt av kongane Hake og Hagbard, og fall på Fyrisvollane. Hake sjølv felte han, fortel Snorre. Etter dette rådde Hake for Uppsala i tre vintrar, og kjempene hans var ute på hærferd. Søskenbarna til Hugleik, Jorund og Eirik, kom sidan attende og hemna han. 

Hugleik er berre nemnd i Ynglingesoga, nærast som eit innskot i ei rekkje på tre ættleder med samkongar: Alrek og Eirik, Yngve og Alv, Jorund og Eirik. Det er og noko overnaturleg med Hugleik, sidan han heng saman med trollkunnige folk (og ei mengd spelemenn). 

Hugleik kan knytast til namnet Hygelac. Hygelac er nemnd som hærkonge i Béowulf, og var konge over gautane noko seinare. Han er elles berre nemnd i Ynglingesoga, og ikkje i andre kjelder. Hake er bror av Hagbard, kjend frå forteljinga om Hagbard og Signe, og moglegvis same mann som *Hoc Healfdene*, nemnd i Béowulf. Her er han far til *Hnæf* og Hildeburh, som båe var blanda inn i Finnsborgstriden. Hnæf er omtala som *hocing* ('son av Hoc'), eller *healfdene*, eit namn som sidan feste seg som eigennamn (Halvdan).
**Haakon Bugge Mahrt** (20. februar 1901–25. juni 1990), opphavleg **Haakon Olsen**, var ein norsk forfattar og pressemann frå Vardø.

Haakon Olsen var son til ein kjøpmann i Vardø. Han tok utdanning i Paris i siste halvdelen av 1920-åra, med eksamen frå Sorbonne-universitetet i 1928. Mahrt debuterte i 1931 med essaysamlinga *Modernisme*. I dei neste åra gav han ut fleire romanar og novellesamlingar, til dømes novellesamlinga *Kjære Europa* i 1932 og romanen *Orkanen* i 1936. Boka om *Dikteren og eventyreren Arthur Rimbaud* kom ut i 1945, og den psykologiske krigsromanen *Bitter té* i 1946.

Frå 1946 til 1971 arbeidde Mahrt med pressesaker ved den norske ambassaden i Paris. I denn perioden skreiv han ei barnebok, og ein roman med handling lagd til 1700-talet; *Rømlingen fra Vardøhus*, utgjeven i 1961.

Mahrt er gravlagd i Oslo.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
* Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Magnetotermisk effekt** eller **termomagnetisk effekt** er eit samleomgrep på elektriske og termiske fenomen som oppstår når ein leiar som det går ein varmestraum gjennom, blir plassert i eit magnetfelt. Magnetotermisk effekt er nærskyldt med galvanomagnetisk effekt. Med eit fellesomgrep vert dei kalla for termoelektromagnetiske effektar.

Dersom varmestraumen går i x-retninga, og eit magnetfelt står vinkelrett på denne, i z-retninga, kan følgjande magnetotermiske effektar observerast: 

* ettinghauseneffekt og nernsteffekt, som gjev eit elektrisk felt i y-retninga, vinkelrett på både x- og z-retninga
* Righi–Leduc-effekt, som resulterer i ein temperaturgradient (temperaturfall eller -stigning) i y-retninga. Dessutan kan det oppstå eit elektrisk felt i x-retninga som svarar til ei forandring av den termoelektriske effekten til stoffet, og ei forandring i temperaturgradienten i x-retninga som svarar til at magnetfeltet har gjeve ei forandring i termisk konduktans.

Kjelder
-------

magnetotermisk effekt. I Store norske leksikon. Henta frå:
**Merthyr Tydfil** (walisisk *Merthyr Tudful*) er ein by og eit grevskapsdistrikt i det sørlege Wales. Byen ligg i det bevarte grevskapet Glamorgan. Han har kring 55 000 innbyggjarar. 

Før den industrielle revolusjon var Mertyr Tydfil ein liten landsby. Men han låg nær førekomstar av jernmalm, kol, kalkstein og vatn, noko som gjorde staden ideell for jernverk. Dette førte til at han i 1851 var den største byen i Wales, med 46 000 innbyggjarar. Sidan 1920-åra har byen jamt over hatt nedgangstider. 

Dagens grenser vart vedteke i 1974. Det tidlegare grevskapsdistriktet vart noko utvida, slik at det òg dekket Vaynor i Glamorgan og Bedlinog i Breconshire og det vart omdefinert til eit distrikt i Mid Glamorgan. 1. april 1996 vart det igjen eit sjølvstyrt grevskapsdistrikt. 

Fotballklubben i byen heiter Merthyr Tydfil F.C. med kallenamnet «The Martyrs». 

Merthyr Tydfil var vertskap for den nasjonale Eisteddfod i 1881 og 1901.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Merthyr Tydfil» frå Wikipedia på bokmål, den 15. desember 2009.*


| * v
* d
* e
Hovudområde i Wales |
| --- |
| Wales' flagg | Anglesey  · Blaenau Gwent  · Bridgend  · Caerphilly  · Cardiff  · Carmarthenshire  · Ceredigion  · Conwy  · Denbighshire  · Flintshire  · Gwynedd  · Merthyr Tydfil  · Monmouthshire  · Neath Port Talbot  · Newport  · Pembrokeshire  · Powys  · Rhondda Cynon Taff  · Swansea  · Torfaen  · Vale of Glamorgan  · Wrexham | Wales' flagg |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Anadyr** (russisk Ана́дырь) er ei elv i Tsjukotka heilt aust i Russland som munnar ut i Anadyrbukta. Elva er 1150 km lang og har eit nedslagsfelt på 191 000 km². Elva har ei middelvassføring på 1000 m³/s. 

Elva spring ut frå Anadyrplatået og renn først sørvestover og så austover. Ho munnar ut i Anadyrbukta i Beringhavet. Dei største sideelvane hennar er Jablon, Eropol og Majn frå høgre, og Tsjinejvejem, Belaja og Tanyurer frå venstre. Ved munningen ligg Anadyrskij Liman som får vatn frå Anadyr, Kantsjalan og Velikaja.

Historie
--------

Under ein kvalrossjakt i 1648 nådde Semjon Dezjnjov munningen til Anadyr. Frå limanen gjekk han oppover elva og grunnla Anadyrskij ostrog (fort). På 1700-talet vart Anadyr skildra av polfararen Dmitrij Laptev.

Økologi
-------

Elva renn gjennom eit tynt folkesett område dominert av tundra og eit rikt planteliv. Mykje av regionen har eit vakkert landskap med fleire markante fjell. Bakken er dekt av snø ni månader av året og elvane er dekte av is like lenge. 

Reinsdyr, som dei lokale innbyggjarane livnærer seg av, fanst ein gong i store tal, men reinsdyrpopulasjonen har i dag vorte dramatisk mindre etter at reinsdyrfarmane vart privatisert og omorganisert i 1992. 

Det finst ti artar laksefisk i Anadyr. Kvart år, den siste søndagen i april, er det ein isfiskekonkurranse på det isdekte estuaret til Anadyr. Festivalen vert lokalt kalla **Korfest**.

Området er stoppestad for mange trekkfuglar om sommaren, inkludert ringgås, brunnakke og stjertand.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistinformasjon Arkivert 2010-09-01 ved Wayback Machine.
* Villakssenter Arkivert 2007-10-18 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anadyr River» frå Wikipedia på engelsk, den 3. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Henny, Charles J. (Januar 1973) "Drought Displaced Movement of North American Pintails into Siberia" *The Journal of Wildlife Management* 37(1): s. 23-29 doi:10.2307/3799734
2. ↑  "Biologist's Journal 2001" Western Ecological Research Center, United States Geological Survey
**Vågan** er ein kommune i Lofoten i Nordland fylke. Han har grense til kommunane Hadsel i nord, Lødingen i aust, og til Vestvågøy over Sundklakkstraumen i vest.

Kommunen omfatter mest heile Austvågøy, Gimsøya og fleire mindre øyer, mellom anna Henningsvær og Skrova. Ein liten bit av Hinnøya høyrer òg til Vågan.

Tettstader i kommunen
---------------------

Vågan-tettstaden Svolvær med Svolvær kyrkje, teke i juni 2005
* Henningsvær
* Kabelvåg
* Skrova
* Svolvær

Næringsliv
----------

Fiskeindustri er den viktigaste næringsvegen, og Vågan er den største oppdrettskommunen og den nest største fiskerikommunen i Nord-Noreg. I tillegg til fiskeritenestar har kommunen òg ein av dei større verkstadindustriane i landsdelen. Andre viktige næringsvegar er reiseliv, handel og tenesteyting.

Kommunikasjoner
---------------

Vågan har dagleg flysamband med dei andre kortbaneflyplassane i området og stamrutenettet i Bodø. Svolvær blir dagleg vitja av Hurtigruta medan det finst snøggbåtsamaband til Stokmarknes, Bodø og Narvik. Ferjesamband er det til Skutvik/E6 og mellom Fiskebøl og Melbu mot Vesterålen, og det går bilferjer til Skrova, Brettesnes og Digermulen. Svolvær har gode bussruter i fleire retningar.

Kjente vågaværingar
-------------------

* Ole Juul (1852–1927), kunstmålar
* Jack Berntsen
* Kari Bremnes
* Mathias Normann (f. 1996), fotballspelar

Fråflytta hus på Gimsøy

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vågan kommune sine heimesider

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Vågan kommune**

| * v
* d
* e
Kommunar i Nordland |
| --- |
| Alstahaug • Andøy • Beiarn • Bindal • Bodø • Brønnøy • Bø • Dønna • Evenes • Fauske • Flakstad • Gildeskål • Grane • Hadsel • Hamarøy • Hattfjelldal • Hemnes • Herøy • Leirfjord • Lurøy • Lødingen • Meløy • Moskenes • Narvik • Nesna • Rana • Rødøy • Røst • Saltdal • Sortland  • Steigen • Sømna • Sørfold • Træna • Vefsn • Vega • Vestvågøy • Vevelstad • Værøy • Vågan • Øksnes | Nordland fylke |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
Rice and peas servert med jerk-krydra kylling og coleslaw.
**Rice and peas** (eller **peas and rice**) er ein tradisjonell anglo-karibisk risrett der risen blir tilreidd med bønner. 
Ein kan bruka ulike slag bønner, men ertebønner, kidneybønner og augebønner er vanlege typar. 

Bønnene i retten blir typisk kokt saman med allehandefrø og kvitlauk. Deretter kan ein tilsetja salt, pepar, chili (scotch bonnet), timian, lauk (vanlegvis vårlauk), raspa ingefær. Timian er ein svært viktig ingrediens i retten. Sjølv om ein kan bruka chili, pleier ikkje retten ha sterkt krydra smak, ettersom ein pleier bruka chiliane heile og ikkje oppskorne.
Ofte lèt ein retten koka i kokosmjølk, kokosvatn eller begge delar. I nokre variasjonar kan ein bruka svinefeitt, salta svinekjøt eller storfekjøt i staden for å salta, men han pleier innehalda lite kjøt eller kan vera heilt vegetarisk.

Bruk
----

Rice and peas er utbreidd som siderett på Jamaica, Trinidad og Tobago, Barbados og fleire andre engelskspråklege øyar i Karibia. 

Tradisjonelt har ein gjerne retten med sundagsmiddagen.
Ertebønner er særleg knytt til julemåltid. Ein kan servera rice and peas til ulike kjøtstuingar, fisk eller sjømat.
I nyare tid er det blitt vanleg å eta retten kva tid ein vil i veka, og med ulike hovudrettar. Jerk-krydra kylling er til dømes vanleg saman med rice and peas.

Liknande rettar
---------------

Blanda risretter er utbreidde i afrikansk-påverka kulturar i Amerika. Ein finn bønneretter som *Moros y Cristianos* på Cuba, *Moros de guandules con coco* i Den dominikanske republikken og *Hoppin’ John* eller *Carolina Peas and Rice* i USA.
Liknande retter finst også i Afrika, som akanretten waakye, som berre skil seg frå rice and peas ved at ein bruker andre urter og krydder.

Namn
----

I vanleg engelsk språkbruk i Storbritannia og størsteparten av USA viser «peas» til erter, medan det på karibisk og sørstatsengelsk typisk viser til bønnene som er brukt i denne retten.

Det skapte noko oppstyr då den britiske kjendiskokken Marco Pierre White, i ein reklamefilm for Knorr, presenterte ein såkalla jamaikansk rice and peas-rett med grøne erter og utan anna krydder enn buljong.

Kjelder
-------

1. 1 2  Felicity Cloake (8. oktober 2015), *How to make the perfect rice and peas*
2. ↑  
Sue Lau, «Jamaican Rice and Peas», *food.com*
3. ↑  «Quick Jamaican Rice and Peas Recipe», *Cook Like A Jamaican.*
4. ↑  
Elise Bauer, «Jamaican Rice and Peas», *Simply Recipes* ;
John Torode, «Jerk chicken with rice & peas», *BBC Good Food*
5. ↑  «pea, n.2.», *OED Online*, Oxford University Press, March 2017
6. ↑  Davina Hamilton (29/10/2013), *Marco Pierre White's ‘Insulting’ Jamaican Recipe Removed*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Quick Jamaican Rice and Peas Recipe av Fay ved cooklikeajamaican.com.
* Rice and peas. Oppskrift av Simon Rimmer ved BBC Food.
| Ribeauvillé |
| --- |
| Gate i Ribeauvillé med slottet i bakgrunnen. Gate i Ribeauvillé med slottet i bakgrunnen. |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Alsace  Haut-Rhin |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  32,21 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 4 929   153/km² |
| Koordinatar | 48°12′″N 07°19′″E﻿Koordinatar: 48°12′″N 07°19′″E﻿ |
| Høgd over havet | 240 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 68150 |

**Ribeauvillé** (elsassisk *Rappschwihr*; tysk *Rappoltsweiler*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 5 000 innbyggjarar.

Den pittoreske byen ligg om lag 15 km nord for Colmar og 75 km sør for Strasbourg.

Historie
--------

Byen vart på 700-talet kalla *Rathaldovilare* og byen gjekk frå biskopane av Basel til herrane av Rappoltstein, som var dei mest kjende adelsmenna i Alsace. Herrane av Rappoltstein verna dei omvandrande trubadurane i landet mot betaling.

Då familien forsvann i 1673 gjekk denne oppgåva som «konge over spelemenna» (*Pfeiferkönig*) vidare til greveane av Zweibrücken-Birkenfeld. Trubadurane hadde eit pilegrimskapell nær Rappoltsweiler tileigna vernehelgenen deira Maria von Dusenbach, og her heldt dei ein fest den 8. september kvart år. Ribeauvillé vart kalla *Rappoltsweiler* fram til 1800-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ribeauvillé**

* Turisside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Barbro Fagerbakk** (fødd 7. september 1983 i Narvik) er ein norsk programleiar og tidlegare *Farmen*-deltakar. Fagerbakk deltok i *Farmen* i 2004 saman med far sin, Eskil. Ho trekte seg frå programmet på grunn av ein brannskade. Etter Farmen har ho arbeidd med fleire fjernsynskonsept, mellom anna *Kjendisjakten*, som var eit norsk underhaldningsprogram som gjekk på TV 2 frå 2004 til hausten 2005, der ho var programleiar saman med Pia Haraldsen. I 2006 arbeidde ho saman med Øyvind Fjellheim i fotballprogrammet *Avspark lørdag*.

I 2007 gifta ho seg med kreftforskar Hans Petter Eikesdal. Ho busette seg like etter i Boston i USA, der ektemannen hennar er tilsett som kreftforskar ved Harvard. Sjølv byrja ho å studere statsvitskap.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Barbro Fagerbakk» frå Wikipedia på bokmål, den 31. august 2012.*

### Fotnotar

1. ↑  VG: Barbro trakk seg etter brannskade
2. ↑  TV 2: Gikk fra å være reality-stjerne til å bli programleder
3. ↑  VG: «Farmen»-Barbro er gravid
Kart frå 1600-talet av Jan Janssonius som viser Barbareskkysten, her skrive «Barbaria»
**Barbareskkysten** var namnet som vart gjeve til middelhavskysten av Nord-Afrika på 1800-talet, hovudsakleg området som vert avgrensa av dagens Marokko, Algerie, Tunisia og Libya. Berbarfolket har gjeve namn til området. I området rundt Middelhavet oppstod fleire viktige samfunn av grekarar, romarar, fønikarar og berberar, *imazighen*.

Sjølv om Barbareskkysten vart rekna for å vere ei språkleg eining, språket var 'berbar' (tamazight), var det i oldtida aldri ei politisk eining. Etter at islam hadde gjort inntoget sitt hadde dei ulike områda ein felles grunn til å sameinast, og slik kunne almohadane samle regionen under styret sitt. Dette dynastiet av imazighen herska òg over Spania (sjå maurarane).

Barbareskkaparane hadde eit dårleg rykte i Europa, desse sjørøvarane utførte raid i Middelhavet og store delar av Atlanterhavet opp til Island. Slavane dei tok, europearar og afrikanarar, vart selde på slavemarknader på Barbareskkysten.

Frå 1600-talet arrangerte europeiske handelsmakter straffe-ekspedisjonar for å slå desse kaparane. Den nederlandske sjøfararen Michiel Adriaenszoon de Ruyter var blant anna kjent som kaparjegar. I løpet av 1700-talet vart barbareskkaparane utrydda ved at stadane dei heldt i stor grad vart øydelagde av europeiske straffeekspedisjonar.

Det lukkast osmanarane å herske langs store delar av Barbareskkysten (Tamazgha), noko som òg medverka til å redusere kaparfarten. Berre den vestlege delen av dagens Marokko var utanom Det osmanske riket.

Sjå òg
------

* Maghreb

Kjelder
-------

1. 1 2  «Barbary | historical region, Africa | Britannica», *www.britannica.com* (på engelsk), henta 12. desember 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Barbareskkysten» frå Wikipedia på bokmål, den 25. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
|  |
| --- |
| ***Nobody Home***  Song av Pink Floydfrå albumet *The Wall* |
|  |
| **Utgjeve** | 30. november 1979 |
| **Innspelt** | April-november 1979 |
| **Sjanger** | Pianorock, kunstrock |
| **Lengd** | 3:26 |
| **Selskap** | Harvest Records (UK), Columbia Records (US)/Capitol Records (US) |
| Låtskrivar(ar) | Roger Waters |
| **Produsent** | Bob Ezrin, David Gilmour, James Guthrie og Roger Waters |
|
|

**«Nobody Home»** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen er gjeven ut på albumet deira *The Wall* i 1979. 

I denne songen skildrar hovudpersonen Pink det einsame livet sitt bak den mentale muren sin. Han har ingen å snakke med, og alt han har er ting rundt seg. Enkelte referansar til Pink sitt øydelagde ekteskap vert òg nemnd, og heile lydbilete til songen er som om han skulle vore spelt på eit piano i ein bar. Songen skildrar noko av det same Waters sjølv gjekk igjennom under turnéen til Pink Floyd i 1977, som var bandet sin første store stadionturné. Songen har òg referansar til Pink Floyd sin tidlegare frontfigur, Syd Barrett, som fekk svært dårleg psykisk helse etter omfattande narkotikabruk. Gilmour har i seinare intervju fortalt at songen skildrar korleis mange rockestjerner på turné tenkjer. 

Tekstlinjene 

*I got nicotine stains on my fingers*  

*I got a silver spoon on a chain*  

*Got a grand piano to prop up my mortal remains*

handlar derimot om Richard Wright, som hadde eit problem med kokain på den tida.

Fakta
-----

* Dette var den siste songen som vart skrive for *The Wall*.
* I songen kan ein høyre «Surprise! Surprise, Surprise!» i bakgrunnen, som er henta frå TV-serien *Gomer Pyle, USMC*.

Medverkande
-----------

* David Gilmour – bassgitar
* Roger Waters – vokal, EMS VCS 3
* Richard Wright – Prophet-5 synthesiser

med:

* Bob Ezrin – piano
* New York Symphony Orchestra

Personell per Fitch og Mahon.

Kjelder
-------

* Fitch, Vernon. *The Pink Floyd Encyclopedia* (3. utg.), 2005. ISBN 1-894959-24-8

1. ↑  Schaffner, Nicholas (2005). «Pigs on the Wing». *Saucerful of Secrets: The Pink Floyd Odyssey* (New utg.). London: Helter Skelter. s. 219. ISBN 1-905139-09-8.
2. ↑  Fitch og Mahon, s. 94.
**Magnhild Haalke** (12. august 1885–8. oktober 1984) var ein norsk forfattar frå Vikna i Nord-Trøndelag.

Liv
---

Ho var fødd som Magnhild Camilla Kvaale, og var den nest eldste i ein syskenflokk på ti.
Mor hennar var Kaja Augusta Wiig (1863–1948). Faren Knut Kvaale (1852–1942) var gardbrukar, lærar og kyrkjesongar.

Haalke utdanna seg som lærar. Ho verka i småskulen i over 30 år fram til ho tok avskjed i 1940.

Magnhild Haalke vart gift med målaren Hjalmar Haalke i 1922. Ho døydde i 1984, 99 år gammal.

Forfattarskap
-------------

Haalke debuterte 50 år gammal i 1935 med romanen *Allis sønn*. I denne romanen møter vi vesle Elling og mor hans, som begge strir fordi Elling er annleis enn andre born. Historia om han ender tragisk; han drep syster si. Denne tragedien til det uvanlege barnet er spesielt for Magnhild Haalke.

Ho er òg kjend for trilogien *Grys saga*, som omfattar *Åkfestet* (1936), *Dagblinket* (1937) og *Rød haust* (1941). Hovudpersonen her er ei einsam, ugift kvinne som på sett og vis har tapt sitt eige liv.

Haalke skreiv enno ein trilogi, *Serinas hus* (1955), *Munter kvinne* (1957) og *Serinas vei* (1962), novellesamlinga *Sol og skygge* (1971) og erindringsboka *Mot nytt liv* (1978).

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Gyldendals legat 1949
* Mads Wiel Nygaards legat 1953
* Doblougprisen 1980

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Hageberg, Arnbjørg (28. september 2014). «Magnhild Haalke». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk).
2. ↑  «Magnhild Haalke». *Store norske leksikon* (på norsk). 28. september 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
I matematikk nyttast omgrepet teljeleg (bokmål *tellbar*) for å skildre mengda element i ei mengd. Ei mengd er teljeleg viss ho inneheld ei endeleg mengd element, eller mengder element ikkje er fleire enn dei naturlege tala. Med andre ord er ei mengd teljeleg viss det er mogleg å telje dei ved hjelp av dei naturlege tala. Viss ei mengd er teljeleg, men ikkje endeleg, seier ein at ho er **teljeleg uendeleg**.

Mange vel å definere teljeleg som det som her blir kalla teljeleg uendeleg. I det tilfellet blir altså ikkje endelege mengder rekna som teljelege.

Definisjon
----------

To mengder er like store - dei har same kardinalitet - viss det finst ein ein-til-ein-korrespondanse mellom elementa i mengdene. At det finst ein ein-til-ein-korrespondanse mellom to mengder *A* og *B*, tyder at ein for kvart og eit element i *A* kan finne eit element i *B* slik at kvart og eit element i *B* korresponderer med nøyaktig eit element i *A*. Til dømes er mengdene {*a*,*b*,*c*,*d*,*e*} og {1,2,3,4,5}, like store fordi ein har korrespondansen *a*1, *b*2, *c*3, *d*4, *e*5. Denne korrespondansen kan òg uttrykkjast ved å seie at begge mengdene har fem element.

Ei uendeleg mengd *A* er teljeleg, viss det finst ein ein-til-ein-korrespondanse mellom *A* og mengda av dei naturlege tala, {\displaystyle \mathbb {N} }.

Døme
----

Mengda av rasjonale tal er teljeleg. Mengda av reelle tal, derimot, er ikkje teljeleg. At det ikkje finst nokre ein-til-ein-korrespondanse mellom dei relle og dei naturlege tala, kan bevisast ved Cantors diagonalargument.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tellbar» frå Wikipedia på bokmål, den 20. september 2011.*
**Telinet Energi AS** er eit norsk energileverandørsselskap som vart etablert i 2003.

Selskapet er miljøsertifisert gjennom ordninga Miljøfyrtårn og er klimanøytralt.[*treng kjelde*] Bedrifta tilbyr 100% fornybar energi gjennom opphavsgaranti på straum til både private hushald og bedrifter. 

Telinet sel produkt innan ENØK som anten skal
redusere straumforbruket eller vere elektriske alternativ til produkt som i dag
nyttar andre energikjelder gjennom dotterselskapet Telinet Miljøprodukter AS.
Salet av el-syklar gjerast på eit eige nettsted el-sykkel.no. I Sverige er
selskapet inne på slutbrukarmarknaden gjennom dotterselskapet Telinet Energi
AB. Telinet er produsent av fornybar energi, og har vindkraftverk på Öland i
Sverige. 

Telinet Energi har hatt førsteplass på
Konkurransetilsynets oversyn over spotpris  sidan veke 24 i 2012. På
Konkurransetilsynets oversyn over standard variabel pris har Telinet Energi
hatt den lågaste gjennomsnittlege prisen i 2011, 2012, 2013 og 2014.

Organisasjonsform: Aksjeselskap  

Org.nr: 985 283 648  

Etablert: 10. januar 2003  

Bransje: elektrisk energi

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Telinet Energi
* Telinet Miljøprodukter Arkivert 2012-11-15 ved Wayback Machine.
* Kraftprisoversikta til Konkurransetilsynet Arkivert 2015-02-06 ved Wayback Machine.
**Den norske tronfylgja** er ei liste over personar med arverett til den norske trona. 

Tronfylgja eller arverekkja til den norske trona er skildra i paragraf 6 i den norske grunnlova.

Paragrafen vart endra den 13. juli 1990, då kvinner fekk arverett. Tronfylgja var før 1990 *agnatisk*, då berre menn kunne arva trona. Etter 1990 er tronfylgja *fullt kognatisk*. Det eldste barnet arvar trona, uansett om det er ein prins eller ei prinsesse. 

Den siste setninga nedanfor betyr i praksis at systrene til kong Harald ikkje har arverett. 
Kronprins Haakon går føre den eldre systera si i og med at begge er fødde etter 1970 og før 1990.

Arvefølgen er lineal, saaledes at kun i lovligt Ægteskab født Barn af Dronning eller Konge, eller af en som selv er arveberettiget, kan arve, og at den nærmere Linje gaar foran den fjernere og den ældre i Linjen foran den yngre.
Blandt Arveberettigede regnes ogsaa den Ufødte, der strax indtager sit tilbørlige Sted i Arvelinjen, naar hun eller han fødes til Verden.
Dog tilkommer Arveret ikke nogen som ikke er født i ret nedstigende Linje fra den sidst regjerende Dronning eller Konge eller dennes Søster eller Broder, eller selv er dennes Søster eller Broder.
Naar en til Norges Krone arveberettiget Prinsesse eller Prins fødes, skal hennes eller hans Navn og Fødselstid tilkjendegives førstholdende Storthing og antegnes i dets Protokol.
For dem som ere fødte tidligere end Aaret 1971, gjelde dog denne Grundlovs § 6 saaledes som den blev vedtaget den 18de November 1905. For dem som ere født tidligere end Aaret 1990 gjelde ligevel at Mand gaar foran Kvinde.

Liste over den norske tronfylgja
--------------------------------

Noverande konge: H.M. Kong Harald V av Noreg

1. H.K.H. Kronprins Haakon Magnus av Noreg, son av kong Harald V.
2. H.K.H. Ingrid Alexandra av Noreg, dotter av kronprins Haakon Magnus
3. Prins Sverre Magnus av Noreg, son av kronprins Haakon Magnus
4. Prinsesse Märtha Louise av Noreg, dotter av kong Harald V.
5. Maud Angelica Behn, dotter av prinsesse Märtha Louise
6. Leah Isadora Behn, dotter av prinsesse Märtha Louise
7. Emma Tallulah Behn, dotter av prinsesse Märtha Louise

Sjå òg
------

* Liste over norske monarkar
«Hellige Olga menighet» (Moskvas og heile Russlands patriarkat) i Oslo
**Den ortodokse kyrkja i Noreg** er representert med kyrkjelydar både under Det økumeniske patriarkatet i Konstantinopel og Moskvas og heile Russlands patriarkat, det serbiske patriarkatet og nokre andre. Det var i 2008 ni ortodokse prestar og ein diakon som budde fast i Noreg.

Den russiske ortodokse kyrkja i Noreg
-------------------------------------

Etter oktoberrevolusjonen grunnla ei gruppe russiske emigrantar ei ortodoks kyrkjelyd i Oslo, «Hellige Nikolai menighet», men denne er *ikkje* underlagt Moskvapatriarkatet. Kyrkjelyden har heile tida vore underlagt erkebiskopen for russiske kyrkjelydar i Vest-Europa med sentrum i Paris, som igjen er ein del av Det økumeniske patriarkatet i Konstantinopel. 

«Hellige Treenighet Kirkeforening» vart danna i 2002 for å bidra til å gjere trua og tradisjonane til den russisk-ortodokse kyrkja tilgjengelege for norskspråklige. Foreininga er òg eit kontaktpunkt for norskspråklege i dei russisk-ortodokse kyrkjelydene i Noreg.

I Noreg er det tre kyrkjelydar underlagt Moskvapatriarkatet: 

* Kyrkjelyden Heilage Olga

«Hellige Olga menighet» (Moskvas og heile Russlands patriarkat) i Oslo har *Vår Frelsers ortodokse kirke*. Presten i Oslo forrettar òg gudstenester i kapellet som er vigd til Heilage Nikolai i Tromsø bymisjon sine lokaler. (Prest Kliment Huhtamäki)
* Kyrkjelyden Kristi åpenbaringsmenighet

«Kristi åpenbaringsmenighet» i Bergen har St. Sunniva kapell, men har òg halde til i Mariakyrkja. Presten i Bergen held òg stundom gudstenester i Stavanger.
* Kyrkjelyden Heilage Irina

«Hellige Irina menighet» i Stavanger feirar gudstenester i den katolske St. Svithuns kirke i Stavanger.
* Kyrkjelyden Heilage Trifon

Biskopen av Murmansk og Montsjegorsk har ansvaret for den russisk-ortodokse kyrkjelyden i Kirkenes, «Hellige Trifons menighet»
|  |
| --- |
| ***Brachiosaurus*** |
|  |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av Brachiosaurus Utbreiinga av *Brachiosaurus* |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Krypdyr Reptilia |
| **Orden:** | Saurischia |
| **Infraorden:** | †Sauropod Sauropoda |
| **Familie:** | †Brachiosauridae |
| **Slekt:** | †***Brachiosaurus***Riggs, 1903 |

**Brachiosaurus** var ein enorm planteetatande dinosaur. Brachiosaurus er klassifisert innan sauropodar og familien brachiosaurane. Brachiosaurus levde i Nordamerika i Juratida, for 145-150 millionar år sidan. 

Brachiosaurus var lenge den største kjende dinosauren, men har no vorte passert av fleire andre sauropodar: Ultrasaurus, Supersaurus, Argentinosaurus, Andesaurus og Paralititan. Nære slektningar var m.a. *Sauroposeidon*, *Pelerosaurus* og *Giraffititan*. Brachiosaurus vart skildra vitskapleg i 1903 og høyrer med mellom dei meir kjende dinosaurane. 

Skjelett i naturhistorisk museum i Berlin
Bein frå ein Brachiosaurus
Brachiosaurus er rekna å ha vore 25-26 meter lang og 12-14 meter høg. For lenge sidan rekna ein vekta til langt over 100 tonn, noko som ville plassere han i same klassen som blåkvalen. No ligg anslaga vanlegvis mellom 50 og 75 tonn. 

Frambeina var, som hos andre brachiosauridar, lenger enn bakbeina, noko som leidde til at dyra minna om gigantiske sjiraffar. Elles var dei svært like andre sauropodar. Brachiosaurus hadde ein lang hals og ein lang hale, sjølv om han, liksom hos andre brachiosauridar var kortare enn hos ein del andre Sauropodfamiliar.

Brachiosaurus var eit utprega flokkdyr, og som andre sauropodar tykkjest brachiosaurus å ha treivst best på store sletter nær sjøar eller andre vassdrag. Til skilnad frå diplodocidar kunne truleg Brachiosaurus og dei andre brachiosauridane ikkje reise seg på bakbeina.

Tidlegare såg ein på *Brachiosaurus brancai* frå Aust-Afrika som ein av fleire artar innom same slekta. No reknar vi han som ei eiga slekt, kalla Giraffatitan. Verdas størsta nokolunde komplette dinosaurskjelett finst i Berlin og høyrer til eit eksemplar av Giraffatitan.

Sjå òg
------

* Sauropodane
* Brachiosauridane
* Sauroposeidon
* Giraffatitan

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Brachiosaurus**

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Brachiosaurus** 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* EOL

 |
Koordinatar: 60°19′10″N 6°39′7″E﻿

**Ullensvang prestegard** ligg like nordvest for Ullensvang kyrkje på Lofthus i Hardanger.

Garden er nemnd første gong i 1309, og det har vore prestegard her samanhengande sidan, med eit lite opphold på fyrste halvdel av 1600-talet, då det var prestegard i Kinsarvik. Fleire hovudbygningar er kjende gjennom historia. Den noverande vart oppført etter at den førre vart riven i 1865, under sogneprest Hans Irgens. Det er eit halvannen etasjes laftebygg med liggjande panel og saltak. Hos Opplysningsvesenets fond vert det påpeika likheiter med Linstow sine typeteikningar for prestegardar på landet, utarbeidd i samarbeid med Jakob Sverdrup.

Hovudbygningen er freda saman med tre andre bygningar. Ei borgstove som ein trur er frå fyrste halvdel av 1800-talet, har form av ei røykstove med to rom og svalgang på vestsida. Eit stabbur i halvannan etasje er oppført rundt 1800. Det har svalgang på tre sider. Eit naust med hellelagt tak ligg ned mot strandkanten.

Biletgalleri
------------

* HovudbygningenFoto: RiksantikvarenHovudbygningenFoto: Riksantikvaren
* Etter ein orkan i 1806 fekk Nils Hertzberg oppført denne enetasjes hovudbygningen, som vart riven i 1865.Foto: RiksantikvarenEtter ein orkan i 1806 fekk Nils Hertzberg oppført denne enetasjes hovudbygningen, som vart riven i 1865.Foto: Riksantikvaren
* Prestegardstunet sett frå parkeringsplassen vest for kyrkjaFoto: RiksantikvarenPrestegardstunet sett frå parkeringsplassen vest for kyrkjaFoto: Riksantikvaren

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ullensvang prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 10. september 2019.*
* Gunnar Birkeland; Sigrunn Nerdal, red. (2015). «283 Ullensvang prestegard». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 227–228. Arkivert frå originalen 1. september 2019. Henta 10. september 2019.
* Opplysningsvesenets fond
* Ullensvang prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Ullern kyrkje** er ei i romansk korskyrkje i stein frå 1903 på eigedomen Holgerslyst på Ullern i Oslo. Eigedomen vart gitt som gåve til kommunen av hoffsjef Herman Severin Løvenskiold. Kyrkja er teikna av Harald Bødtker og vart innvigd 3. juni 1903 av biskop Anton Christian Bang.

Dei opphavlege teikningane til kyrkja var ved Georg Andreas Bull, stadskonduktøren i Oslo. Desse vart omarbeidd ved arkitekt Johan Storm Munch i 1899 og godkjend av kommunen. Teikningane gjekk tapt same år da garden Munch hadde kontor i brann ned. Oppdraget gjekk difor til Harald Bødtker som nett var tilsett som kommunearkitekt i Aker.

Den korsforma bygningen er dominert av eit kraftig midttårn. Tårnet er firkanta og har tre vindauge på kvar side. Det vert avslutta av eit pyramideforma spir dekt av kopar.

I åra 1939-1941 vart kyrkja restaurert av Domenico Erdmann.

Ullern kyrkje er rikt smykka ut og har tre galleri. Apsisen i koret er dominert av måleriet Kristi himmelfart som vart utført av Eilif Peterssen i 1908-1909. Det er måla al secco - på tørr murvegg. Måleriet var ei gåve frå statsminister Carl Otto LøvenskioldUnder måleriet er friser laga av Domenico Erdmann. I koret er òg ein bysantinsk baldakin boren av fire søyler i italiensk marmor.

I tverrskipa er Gabriel Kielland kunstnaren bak dei store glasmåleria som førestiller Kristus og evangelistane. Ved hovudinngangen er plassert eit bronserelieff av Wilhelm Rasmussen og i koret eit relieff av Anders Svor.

Preikestolen og døypefonten er begge frå 1903. Døypefonten er i kleberstein og laga av Joh. Grønseth & Co. Sølvfatet og vassmugga som høyrer til er frå gullsmedfirma David Andersen. Da kyrkja vart innvigd i 1903 hadde det eit orgel frå J.H. Jørgensens orgelfabrikk. Dette vart skifta ut med eit orgel frå Åkerman & Lund orgelbyggeri i 1987.

Referansar
----------

1. ↑  Kjeldene gjev opp ulikt tal på sitjeplassar, Oslo byleksikon skriv 900, Norsk kirkeleksikon 800. Kirkebyggdatabasen skriv 800.
2. ↑  Ullern kirke / Kirkesøk
3. 1 2 3  *Oslo byleksikon* side 592
4. 1 2  Ullern kirke av Geir Tandberg Steigan frå Arc!

Litteratur
----------

* Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - Norsk kirkeleksikon*, side 700, Vanebo forlag 1993, ISBN 82-75-27022-7
* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, side 592-593, ISBN 978-82-573-1760-7

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Ullern kyrkje i Oslo i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Vestre Aker prosti |
| --- |
| Bakkehaugen • Grefsen • Holmenkollen kapell • Majorstuen • Maridalen • Nordberg • Ris • Røa • Skøyen • Sørkedalen • Ullern • Vestre Aker • Voksen |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Sirkelkrok
**Sirkelkrok** er ein ongel som vert brukt både av yrkesfiskarar og sportsfiskarar. Han har fått namn etter utsjånaden, som nærmar seg sirkelform. Ein vitig detalj er spissen , som er benda minst 90 grader rett innover, mot leggen på andre sida av gapet.

Frislepp av fangst
------------------

Sirkelkroken er særleg godt eigna når ein fiskar etter fisk som skal sleppast fri. Det kan vere under fang og slepp fiske, der ein når fisket startar har bestemt at fisken skal sleppast fri. Det kan vere at det er reglar som gjer at fisken ein får ikkje er lovleg. Fisken held ikkje minstemål, eller det er andre, gjerne lokale reglar ein må fylje. For å hjelpe til å verne laksebestanden er det i mange elvar reglar for at hofiskar skal sleppast fri.
Skapet på denne ongelen, og då særleg den innbøygde spissen, gjer at han fester seg særleg lett i lepper eller munnvikar på fisken. Det vert då enklare å få fisken av kroken utan å skade han.

Fiske
-----

Når ein fiskar med sirkelkrok er det anbefalt å ikkje gjere raske tilslag. Sidan spissen vender inn kan ein då lett rykke kroken ut av munnen til fisken utan at han krøkjer.

Det finst svært mange utformingar av fiskekrokar, som og liknar på sirkelkrok. Men krokar der spissen ikkje er innbøygd, vil feste seg lenger inne i fisken, som då lettare vert skada om han skal sleppast fri.

Det er og viktig at agnet vert festa slika at det ikkje skjuler spissen på kroken.

Yrkesfiskarar brukar gjerne sirkelkrok under linefiske. Det er ein passiv fiskereiskap. Når fisken vil spytte ut att kroken etter å ha teke agnet, hukar sirkelkroken lett i leppe eller munnvik.

Kjelder
-------


* Fiske med sirkelkrok ved asgeiralvestad.no
Heis frå perrongen ned til undergang og utgang på ein jarnbanestasjon
Paternosterheis hjå universitetet i Wien
**Heis** eller **elevator** er ein kabin som er lagd for å transportere folk eller gods vertikalt frå eit nivå til eit anna i eit hus, eit tårn, eller mellom ulike nivå i ein by, ein park etc.

Prinsippet går ut på at kabinen, òg kalla heisstolen, vert løfta eller senka av eit ståltau som går over eit motordrive hjul i toppen av ein sjakt som heisen går opp og ned i langsetter stålskjener eller -føringar. I den andre enden av ståltauet som heisen heng i, er det festa ei motvekt som går opp og ned langsetter eine veggen i sjakta, og som gjer at det trengs mindre energi til å drive heisen. Ved hjelp av elektriske eller elektroniske signal vert motoren styrt frå både heiskabinen og frå ein plass attmed døra der heisen skal stogge, slik at heisen stoggar på det nivået ein ynskjer at heisen skal kome til, og som ein deretter vil at heisen skal gå til.

Men det finnast òg heisar som vert styrte av ein heisførar på fast plass inne i heiskabinen, særleg når det gjeld gamle personheisar for eit stort tal passasjerar, og det finnast dessutan såkalla paternosterheiser, der ein rad med heiskabinar går i sakte fart i ein endelaus rundgang frå botn til topp, og som ein kan gå rett inn i og ut av på det nivået eller etasjen ein ynskjer, utan at kabinen stoggar.

Heisar kan òg gå på skrå på skjener som ein slags kabelbane (som til dømes i vestenden av perrongane på den underjordiske Nationaltheatret jarnbanestasjon i Oslo). I staden for ståltau som kabinen vert heist opp og ned med, kan det vere nytta hydraulikk til å presse kabinen opp og senke han ned, især når heisen ikkje skal nå opp i særleg stor høgd.

Sams for alle heisar er at dei skal vere utstyrte med tryggingsmekanismar som hindrar at dei går snøggare enn dei skal, og som syter for at dei ikkje kan falle ned om vitale delar brotnar.

Som oftast er det sett offentlege autorisasjonskrav til dei som driv med bygging, montering, bruk og vedlikehald av heisar, og det offentlege har etablert ymse kontrollorndningar. I Noreg er det reglar om dette i Plan- og bygningsloven med føresegner.
Tilnærma grenser mellom Bosnia (marker lyst) og Hercegovina (markert mørkt)
Regionen **Bosnia** (**Bosna/Босна**) er historisk og geografisk den nordlege delen av det som i dag er Bosnia-Hercegovina. Regionen ligg hovudsakleg i Dei dinariske Alpane og strekkjer seg opp til dei sørlege områda av Den pannoniske sletta med elvane Sava og Drina som den nordlege og austlege grensa. Den sørlege middelhavsregionen av landet er Hercegovina.

Arealet av Bosnia er om lag 41 000 km², og utgjer om lag 80 % av heile Bosnia-Hercegovina. Det finst ingen verkelege grenser mellom dei to regionane, men uoffisielt ligg Hercegovina sør for Ivan-planina. 

Dei to regionane har vore eit geopolitisk område sidan mellomalderen, og namnet «Bosnia» refererer i regelen historisk og geopolitisk til båe regionane (Bosnia og Hercegovina). Den offisielle bruken av båe namna vart først teken i bruk seint i den osmanske perioden.

Historie
--------

*For meir om dette emnet, sjå Bosnisk historie.*
Frå midten av 1100-talet skipa ban Kulin ein uavhengig bosnisk stat. Frå 1360-talet inkluderte det bosniske kongedømet områda i Bosnia og det som seinare skulle verte Hercegovina. Som ein del av Det osmanske riket i fire hundre år (1463-1878) utgjorde Bosnia ein stat (*sanjak*) som inkluderte Hercegovina fram til midten av 1800-talet. Området fekk namnet Bosnia-Hercegovina i 1853 på grunn av ein politisk tvist.

Kjelder
-------

* W. Miller. *Bosnia before the Turkish Conquest*, The English Historical Review © 1898 Oxford University Press

* *Denne artikkelen bygger på «Bosnia (region)» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2007.*
***Nell*** er ein amerikansk film frå 1994, regissert av Michael Apted for Twentieth Century Fox. Hovudrollene er spela av Jodie Foster, Liam Neeson og Natasha Richardson. Filmen er basert på skodespelet *Idioglossia* av forfattaren Mark Handley. Filmen produsert av Jodie Foster og Renee Missel, etter ein idé frå Foster. Filmen er ikkje tilrettelagd for norske kinoar. 

Foster vann ein Screen Actors Guild-pris og publikumsprisen People's Choice for rolla si, og blei i tillegg nominert til Oscar for beste kvinnelege hovudrolle. Ho blei også nominert til to Golden Globe-prisar for både rolleskildringa og produsentarbeidet. Isham blei nominert til ein Golden Globe-pris for musikken sin.

Handling
--------

Ei jente, Nell (Foster), har vakse opp einsam langt ute i skogen saman med mor si, som leid av at halve andletet hennar var lamma. Soleis har ikkje Nell lært å snakke «reint», men har utvikla eit eige språk, omtala som «nellisk». Når mora døyr, blir dei to psykologane Jerry og Paula (Neeson og Richardson), sende opp for å greie ut om Nell er skikka for eit sjølvstendig liv. Dei lyt samstundes freiste å tolke språket hennar, og finn ut at ho i røynda er skikka til å greie seg sjølv, sit inne med stor evne til omsut for andre, og mykje visdom. Dei to psykologane blir glade i Nell, og i kvarandre, men lyt sidan overtyde rettsvesenet i California om at Nell er frisk, og ikkje lid av nokre psykiske syndrom. Sistpå greier Nell å ta ordet sjølv, og talar si eiga sak, slik at ho får løyve til å bu på plassen sin i skogen. Det lokale samfunnet sluttar opp om ho, og Jerry og Paula vernar om ho saman med venene sine. 

Initiativet til filmen kom frå Jodie Foster, og skodespelarparet Liam Neeson og Natasha Richardson vart òg gifte etter at filmen var ferdigstilt.

Kjelder
-------

1. ↑  «Priser til *Nell*». *People's Choice Awards*. Henta 23. august 2015.
2. ↑  «1995: Nominees & Winners». *People's Choice Awards*. Henta 23. august 2015.
3. ↑  «Jodie Foster». *Hollywood Foreign Press Association*. Henta 23. august 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
**Nelson Lakes National Park** ligg på Sørøya på New Zealand.

Parken vart oppretta i 1956 og dekkjer 1 020 km². Han ligg kring to større innsjøar, Rotoiti og Rotoroa, og omfattar også dalstrôk omkring, som til dømes langs elvene Travers, Sabine og D'Urville, dei øvre elvefara til Matakitaki, i tillegg til fjellrekkjer som Saint Arnaud Range og Mount Robert. Parken er eit populært område for camping, fotturar og sportsfiske.

Parken er administrert av det newzealandske miljødepartementet, Department of Conservation (DOC), som òg driv eit informasjonssenter i Saint Arnaud, der ein kan få oppdatert og påliteleg informasjon om alle aspekt ved nasjonalparken.

Tilkomst til parken
-------------------

Hovudtilkomsten til Nelson Lakes National Park er frå Lake Rotoiti og busetnaden Saint Arnaud, ved Highway 63, om lag 100 kilometer frå både Nelson og Blenheim. Ei anna rute går frå Lake Rotoroa, og tek av frå New Zealand State Highway 6 ved Gowanbridge. Der er bussruter mellom Saint Arnaud, Nelson, Blenheim og Picton.

Aktivitetar
-----------

Dei største leirplassane er ved breiddene til Lake Rotoiti, der er òg mindre plassar ved Lake Rotoroa.

Der er eit nettverk av fotturruter gjennom parken. Rutene varierer frå korte naturstiar ved Lake Rotoiti og Lake Rotorua, til fleire dagars villmarksturar. Av dagsturar er runden kring Lake Rotoiti, og turar opp på Saint Arnaud Range og Mount Robert. Dei mest populære langdistanserutene er Travers-Sabine Circuit og andre rundar kring Lake Angelus .

Andre aktivitetar i parken er fjellklatring, båtsport, sportsfiske og terrengsykling.

Rotoiti Mainland Island
-----------------------

Rotoiti Mainland Island er eit prosjekt som består av 825 hektar bøkeskog kring Lake Rotoiti. Prosjektet tek sikte på å fjerna innførte skadedyr som røyskatt, pungrev, veps og gnagarar, og oppattretta naturleg vokster av skogar og dyreliv.

Panoramautsikt over Lake Rotoiti og Saint Arnaud Range frå Robert Ridge

Sjå òg
------

* Nasjonalparkar på New Zealand

Referansar
----------

1. ↑  «Walks in Nelson Lakes National Park» (PDF). Department of Concervation. Februar 2012. Henta 23. juni 2013.
2. ↑  «Travers-Sabine Circuit». Department of Concervation. 2013. Henta 23. juni 2013.
3. ↑  «Nelson Lakes area MTB Trails» (PDF). Department of Concervation. Henta 23. juni 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nelson Lakes National Park frå Department of Conservation
* Friends of Rotoiti - ei frivillig gruppe som kjempar mot skadedyr.

| * v
* d
* e
Nasjonalparkar på New Zealand |
| --- |
| Nordøya | Egmont • Te Urewera • Tongariro • Whanganui |  |
| Sørøya | Abel Tasman • Aoraki/Mount Cook • Arthur's Pass • Fiordland • Kahurangi • Mount Aspiring • Nelson Lakes • Paparoa • Westland |
| Stewart Island/Rakiura | Rakiura |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Erik Ellingsen Lundesgaarden** (21. mars 1766–1. oktober 1843) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Buskerud.

Lundesgaarden var fødd i Ådalen i Buskerud, der faren var gardbrukar. Sjølv skaffa han seg garden Lundesgaarden i Norderhov i 1790, og kjøpte seinare opp grannegarden. Den store garden dreiv han til han i si tid delte han mellom to av sønene.

Til Lunder kyrkje gav han i 1806 eit kyrkjeorgel i gåve. Etter at orgelet var innsett, møtte ein del bygdemenn opp med økser og jarnspett for å få fjerna orgelet. Lundesgaarden gjekk då inn avtale om at han, og ettermannen hans på garden, skulle koste gratis organist. Sonen hans, Elling Eriksson Lundesgaarden, var sidan organist i 30 år (1830-60).

Lundesgaarden var 2. representant frå Buskeruds amt på Stortinget i 1821 og omframstortinget i 1822. Han var i 1821 medlem av fire komitear, mellom dei om bergverkslova. Både i 1821 og 1822 var han medlem av Lagtinget. Under riksrettane 1821 og -22 vart han utskoten av den påklaga.

Han døydde på garden sin i 1843.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Lundesgaarden, Erik Ellingsen». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg. Kristiania: Steen'ske bogtrykkeri. s. 565-566.
* Biografisk informasjon om Erik Ellingsen Lundesgaarden NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |