recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Monrad Oskar Norderval** (fødd 28. januar 1902 i Ålesund, død 24. desember 1976) var ein norsk teolog og forfattar. Han gjekk under tilnamnet «ishavspresten» fordi han hadde vore med ei ishavsskute på selfangst. Han vart cand.theol. ved Det teologiske fakultet ved Universitetet i Oslo i 1928. Norderval tok praktisk teologisk eksamen same stad i 1929. Eksamen i samisk tok han ved Universitetet i Oslo 1930. Han var ordinert til prest i Tromsø domkyrkje 27. juni 1929 av biskop Eivind Berggrav.

Norderval var biskop i Nord-Hålogaland bispedømme frå 1962 til 1972. Før det var han hjelpeprest i Skjervøy 1929, sokneprest i Tana 1929-1935, sokneprest i Ørsta 1935-1948 og sokneprest i Ålesund 1948-1961.

Norderval hadde eit sterkt engasjement for kristne som vart forfylgde. Han var ein av stiftarane av Misjon bak Jernteppet. Han var første formannen i denne organisasjonen.

Bibliografi
-----------

* *Himmel og hav* (1948), (dikt)
* *Fangstmenn på de to hav* (1957)
* *Mannen og båten* (1958)
* *På bølge 2,4* (1959)
* *Guds flammekastere* (1961)
* *Slegge og ambolt* (1962)
* *Den veldige veien* (1964)
* *Sangen i Eliat* (1967)
* *Fyret og seileren* (1967)
* *Det gode tilbudet* (1971)
* *Av sjømannsblod* (1972)
* *I det hyggelige hjørne* (1973)
* *Kommandobru eller prestesliperi* (1974)
* *Vulkansk jord* (1976)

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Riddar 1. klasse av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden 1960
* Språklig samlings litteraturpris 1973
|  |
| --- |
| ***Her kommer Julius***  Song av Terje Formoe |
|  |
| **Utgjeve** | 19. mai 1983 |
| **Lengd** | 2.42 |
| **Selskap** | Terje Formoe Records |
| Låtskrivar(ar) | Terje Formoe |
|

**«Her kommer Julius»**, også kjend som **Juliussangen**, er ein norsk barnesong skriven og komponert av Terje Formoe. Songen vart framført for første gong i Kristiansand Dyrepark den 19. mai 1983.

Bakgrunn
--------

Formoe tok kontakt med dåverande direktør i Kristiansand Dyrepark, Edvard Moseid, om å lage ein kassett med tema rundt dyra i dyreparken. Dette fekk han avslag på, men Moseid sa at han kunne skrive ein song om sjimpansen Julius. I løpet av to timar laga Formoe ferdig både tekst og melodi, og innspelinga vart ferdig i akkurat tide til å kome i fjerde og siste episode av NRK-serien om Julius. Songen vart urframført av Formoe i Kjuttaviga amfiteater den 19. mai 1983.

Songen om Julius vart ein slager, og gjekk sin sigersgang i radioprogrammet *Norsktoppen* på NRK Radio. Seinare same året vart songen utgjeven på Formoe-albumet *Livet er toppen!*

Kjelder
-------

1. 1 2  «Juliussangen». Kristiansand Dyrepark. Henta 1. juli 2020.
2. ↑  «Julius-sangen er 30 år». NRK. 16. mai 2013. Henta 1. juli 2020.
|  |
| --- |
| ***Her Majesty***  Song av The Beatlesfrå albumet *Abbey Road* |
|  |
| **Utgjeve** | 26. september 1969 |
| **Innspelt** | 2. juli 1969 |
| **Sjanger** | Varieté, folk |
| **Lengd** | 0:23 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

**Her Majesty** er ein song av The Beatles på albumet *Abbey Road* frå 1969. Songen er skriven av Paul McCartney, men som vanleg tilskriven Lennon/McCartney.

Songen kjem heilt til slutt på albumet, men opphavleg skulle den plasserast mellom songane «Mean Mr. Mustard» og «Polythene Pam», men når McCartney høyrte songane i denne rekkefølgja likte han ikkje samansetninga. «Her Majesty» vart teken bort, men lydmannen hadde ståande ordre om å aldri kaste noko The Beatles spelte inn. Han la den korte songen mellombels heilt til slutt på bandet. Då medlemmene høyrte songen på denne måten vart dei begeistra over den tilsynelatande tilfeldige effekten av ein såkalla *skjult song*. «Her Majesty» er derfor historisk sett den første skjulte songen ein kjenner til, sidan han ikkje er lista på omslaget.

På albumet er det ein 14 sekundar lang, stille pause mellom «The End» og «Her Majesty». Etter pausen kjem det eit høgt utbrot. Det er den aller siste akkorden til songen «Mean Mr. Mustard» som slik introduserer «Her Majesty» og som igjen endar brått sidan den siste tonen på songen hamna i starten på songen «Polythene Pam».

Sjølve songen er ein enkel song for akustisk gitar om ein gut som drøymer om ei jente, «hennar majestet», men ved eit høve har Paul McCartney sunge «Her Majesty» for dronninga av England:

*Her Majesty's a pretty nice girl,*
*but she doesn't have a lot to say*
*Her Majesty's a pretty nice girl*
*but she changes from day to day*

Medverkande
-----------

* Paul McCartney – solovokal, akustisk gitar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Her Majesty» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:* 
		- Turner, Steve. *A Hard Day's Write: The Stories Behind Every Beatles' Song*, Harper, New York: 1994
* Everett, Walter (1999). *The Beatles As Musicians: Revolver Through the Anthology*. Oxford University Press. ISBN 0195129415.

1. ↑  Everett 1999, s. 271.
2. ↑  Allmusic review, «A slightly hammy folk song»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tekst Arkivert 2005-11-22 ved Wayback Machine.
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Roraima.* 
Koordinatar: 5°11′N 60°46′W﻿

**Monte Roraima**, òg kjend som **Cerro Roraima**, **Pico do Roraima**, eller berre **Roraima** er verdas høgste *tepui*, platåfjell, med eit toppunkt på 2 810 moh. og ei gjennomsnittleg platåhøgd på 2 500 moh. Roraima ligg på grensa mellom Venezuela, Brasil og Guyana. Det er det høgste punktet i Guyana medan både Venezuela og Brasil har andre fjell som er høgare.

Roraima er eit platåfjell av sandstein som stig opp av eit landskap med skog og savanne. Det er eit av fleire tepuiar i Canaima nasjonalpark i Venezuela og Roraima utgjer eit hjørnepunkt i sørvest for omrisset av nasjonalparken. Desse platåfjella i parkområdet er sett på som nokre av dei eldste geologiske formasjonane ein finn på jorda. Dei er datert til prekambrium, geologar trur tepuiar oppstod for ca. to milliardar år sidan. I heile Gran Sabana i Venezuela finst det 97 slike platåfjell. 

Fjellsidene rundt Roraima er steile og bratte, men det finst ei rute opp til platået frå venezuelansk side som ikkje krev klatring og som er mykje brukt av turistar med utgangspunkt frå byen Paratepui.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Monte Roraima» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mai 2007.*
**Knutskyrkja i Harme** er ei kyrkje nemnd i Aslak Bolts jordebok. *Harme* er eit gammalt namn på Velfjorden i Brønnøy.

I følgje jordeboka åtte «Knutzkirkia j Harme» desse eigedommane:

* «Af bølit j Harme»
* «Af Dilstadhom» (Lese som Dolstad, truleg heller Hillstad i Velfjord, Brønnøy
* «Af Brekko» (Brekk i Vik, Sømna)
* «Af nørdra Husom» (Nordhus, Brønnøy)
* «Af mid Husom»
* «Af Hognastadom» (Hongset, Brønnøy)
* «Af Raudhello» (Rødhylla, Brønnøy)

Kyrkja kan vere identisk med St. Knuts kyrkjeruin på Tilrem. Denne kyrkja gjekk ut or bruk i tida omkring svartedauden. Ruinen vart delvis utgravd av Einar Høvding på 1930-talet.  Tilrem var ein viktig ting- og marknadstad. Truleg har kyrkja vore oppført av danske misjonærar utsende av kong Knut. Jordeboka til erkebiskop Aslak Bolt nemner eigedommar kyrkja åtte, men som det ikkje lenger vart betalt leige for. At eigedomstilhøvet er nemnde i fortid, ved at verbforma *åtte* er bruka, tyder på at kyrkja ikkje lenger var i bruk då jordeboka vart skriven omkring 1430.

Det er likevel enno usikkert om ruinen på Tilrem verkeleg er Knutskyrkja.

I 2007 vart ruinane konserverte, og 2. pinsedag 2008 vart det igjen halde gudsteneste i kyrkjeruinene på Tilrem.

Referansar
----------

1. ↑  *Aslak Bolts jordebok* ved Jon Gunnar Jørgensen, Oslo 1997 ISBN 82-548-0052-9
2. ↑  Munnleg meddeling frå bygdebokredaktør Kjell Jacobsen, Vefsn
3. ↑  Øystein Ekroll: «Guds hus i stein og tre» i *Helgeland historie* 1994 ISBN 82-90148-55-0
4. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 12. desember 2007, henta 21. mai 2008
5. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Knutskyrkja i Harme i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
*For grunnleggaren av Vartdal Fiskeriselskap, sjå Knut Vartdal.* 

**Knut Vartdal d.y.** (fødd 1. oktober 1940 i Vartdal i noverand Ørsta kommune) er ein norsk siviløkonom og tidlegare fiskeridirektør.

Liv og virke
------------

Vartdal er utdanna siviløkonom fra NHH i 1966 og arbeidde deretter som vitskapleg assistent ved Norges Handelshøyskole (NHH) og som salsstyresekretær i Noregs Sildesalslag. Frå 1968 til 1971 var han statssekretær i Fiskeridepartementet i Regjeringa Borten under fiskeriminister Einar Moxnes. I oktober 1972 vart han direktør i Norges Fiskeriforskningsråd, men alt 4. november same året vart han på nytt statssekretær i Fiskeridepartementet under fiskeriminister Trygve Olsen i Korvald-regjeringa. 

Fra 1973 til 1977 var han vararepresentant på Stortinget for Senterpartiet frå Møre og Romsdal. Han var fiskeridirektør fra oktober 1973 til oktober 1978. Deretter var han dagleg leiar av Vartdal Fiskeriselskap AS og flytta attende til Ålesund.

Vartdal har hatt ei rekkje verv i fiskeriorganisasjonar, som Noregs Sildesalslag og Fiskebåtredernes Forbund. Han har og vore direktør i Akers Managment Teams fiskeriprosjekt i Ghana. 

Fiskeripioneren Knut Vartdal var farfar hans.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Knut Vartdal (1940)» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mars 2023.*
	+ Wikipedia på bokmål oppgir desse kjeldene
* *Knut Vartdal 75 år* - Omtale i Aftenposten 1. oktober 2015
* *Knut Vartdal 70 år* - Omtale i Aftenposten 1. oktober 2010
* *Knut Vartdal* i Hvem Hva Hvor 1974 side 171


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Koordinatar: 32°50′2.08″N 34°58′54.17″E﻿

**Bat Galim** (hebraisk בת גלים) er eit nabolag i Haifa i Israel ved foten av Karmelberget og kysten av Middelhavet. Bat Galim er kjent for promenaden og sandstrendene.

Historie
--------

Bat Galim var den første jødiske busetnaden i det moderne Haifa. Nabolaget vart grunnlagt i 1920-åra som ein hageby med private heimar designa av Bauhaus-arkitekten Richard Kaufmann. Under Palestinamandatet var Bat Galim underhaldningsstrøket i Haifa. Casino, eit kjent byggverk på promenaden i Bat Galim, husa ein kafé der britiske offiserar brukte å gå, men vart aldri nytta til gambling. Det var òg eit senter for vassport i landet og det vart bygt eit symjebasseng der.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bat Galim» frå Wikipedia på engelsk, den 28. september 2014.*

1. ↑  «Haifa Municipality - Aliya Web Site». .haifa.muni.il. Arkivert frå originalen 12. oktober 2013. Henta 29. september 2014.
2. ↑  «Can Bat Galim be saved? - Israel Travel, Ynetnews». Ynetnews.com. 20. juni 1995. Henta 29. september 2014.
3. ↑  *Rule Britannia: The British Influence and the Maccabiah Games*, arkivert frå originalen 9. mai 2013, henta 28. september 2014
*Eit 1 517 meter høgt fjell på sørsida av Gjende i Jotunheimen ber òg namnet **Knutshø***

**Knutshøa** er eit fjell i Oppdal i Trøndelag. Det har ei høgd på 1 690 meter over havet og er det 800. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Knutshøa består av tre toppar. Søre Knutshøa er den høgste med 1 690 moh, medan Nordre Knutshøa er 1 684 moh og Midtre på 1 617 moh. 

Etter at botanikaren Matthias Numsen Blytt vitja området i 1836 fekk Kongsvoll-Knutshø-området ry for å ha ein særs artsrik flora. Sidan reiste ei mengd forskarar og amatørar hit, og den tidvis intense botaniseringsaktiviten førte til at området i 1911 blei det første i Noreg som fekk status som botanisk verneobjekt. I dag er Knutshø Sør-Norges mest kjente plantefjell.

Sjå òg
------

* Høgaste fjell i Noreg

Referansar
----------

1. ↑  *Floraen i Drivdalen* Arkivert 2013-10-17 ved Wayback Machine. på drivdalen.no
2. ↑  *Dovrefjells flora* Arkivert 2013-03-24 ved Wayback Machine. på ntnu.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Monte Carlo-metoden** er ein breitt nytta klasse med algoritmar som blir nytta for å simulere ulike fysiske og matematiske system. Dei skil seg frå andre simuleringsmetodar (som t.d. molekylærdynamikk) gjennom å vere stokastiske, det vil sei ikkje-deterministiske i noka form – vanlegvis gjennom å bruke slumptalsgeneratorer (oftast nyttast endå pseudoslumptalsgeneratorar) – i tilhøve til deterministiske algoritmar. På grunn av algoritmane sin uføresette natur og dei mange berekningane som er innblanda er Monte Carlo-metodar særs nyttige ved hjelp av databerekningar.

Ein **Monte Carlo-algoritme** er ein numerisk Monte Carlo-metode som blir nytta for å finne løysingar til matematiske problem (som kan ha fleire variablar) som ikkje kan løysast enkelt med andre numeriske metodar som t.d. integralrekning. Effektiviteten aukar i relasjon til andre numeriske metodar når mengda dimensjonar i problemet aukar.

Namnet på metoden kjem frå det berømte kasinoet i Monte Carlo, der den tilfeldige og ikkje-deterministiske prosessar avgjer utfallet i roulette og andre hasardspel.

Monte Carlo og tilfeldige tal
-----------------------------

Monte Carlo-simulasjonsmetodar treng ikkje ekte tilfeldige tal for å vere brukbar. Mange av dei kraftigaste teknikkane brukar deterministiske, pseudotilfeldige-sekvensar, noko som gjer det enkelt å køyre simuleringa fleire gonger. Den einaste kvaliteten som vanlegvis er naudsynt for å gjere gode simuleringar er at rekkja med pseudotilfeldige tal er «tilfeldig» nok på éit eller anna vis.

Det tyder at det avheng av kva som skal testast. Typisk må tala passere ei rekkje statistiske testar. Teste at tala er uniformt distribuert eller følgjer andre ynskte distribusjonar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Monte Carlo-metoden» frå Wikipedia på bokmål, den 15. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Davenport, J. H. «Primality testing revisited». doi:http://doi.acm.org/10.1145/143242.143290 Check `|doi=` value (hjelp). Henta 16. januar 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
**Knut Torstensen Sjøli** (20. februar 1877–1955) var ein norsk bygnings-handverkar og politikar frå Sand sokn i Nord-Odal. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1916 til 1945.

Sjøli var son til ein gardbrukar og tømrar. Også han tok opp tømraryrket og arbeidde som bygnings-handverkar frå femtenårsalderen. Han melde seg inn i Arbeidarpartiet i Hedmark og vart engasjert i politikken i Nord-Odal. Frå 1907 var han heradsstyremedlem i 30 år. Ein periode var han også varaordførar. Han var mellom anna med i skulestyret, helserådet, soknerådet, overlikningsnemnda og den kommunale gjeldskomiteen. Dessutan var han medlem i styra til det lokale elektrisitetsverket og i Tuberkulosehjemmet. Han var i si tid også medlem av Hedmark fylkesskattestyre og varamann til Riksskattestyret.

Sjøli vart vald inn på Stortinget hausten i 1915, som representant frå einmannskrinsen Vinger og Odalen, attvald 1918. Frå 1922 var han stortingsrepresentant for valkrinsen Hedmark, etter at valordninga var lagd om. Etter at Arbeidarpartiet vart sprengt i to i 1923, slutta store delar av tidlegare DNA-veljarar i Hedmark opp om det nye Norges Kommunistiske Parti. Dermed hamna Sjøli på varamannsplass ved Stortingsvalet 1924, og møtte på Tinget nokre få dagar i 1926-sesjonen og til saman tre veker i 1927. Gjennom stortingsvalet 1927 kom han inn att på Stortinget. Sidan vart han attvald i 1930, 1933 og 1936, og var såleis stortingsmann heilt til 1945. På Stortinget var Sjøli medlem 1916-18 i Justiskomite nr 2, 1919-21 i Universitets- og fagskulekomiteen, 1922-24 og 1928-30 i Justiskomiteen, 1931-36 i Protokollkomiteen og 1937-45 i Kommunalkomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Stuberg** er ein gard på Fedje som høyrer til Nedrelandet. Nedrelandet omfattar den nedre delen av matrikkelgarden nr. 168, altså alle bruka utanom Kopper og Husa. I motsetnad til desse to vart Stuberg og dei andre bruka på Nedrelandet kalla plassar i skriftlege kjelder. Desse var både mindre og hadde dårlegare jord enn Kopper og Husa. 

Den første delen av namnet kjem av det gammalnorske «stoð». Dette tyder stolpe eller støtte, og kan vere knytt til det bratte berget der Stuberg ligg. Stuberg er ein av dei eldste gardane på Fedje og vart først nemnd i 1522. 

Garden ligg sentralt ved hovudhamna mellom Muren, Grenda og Vika. I 1970 fekk Statens vegvesen ei tomt på garden og det vart bygd ferjekai for bilferja MF «Fedje». Sambandet var til Rossneset i Radøy og Hoplandssjøen i Austrheim fram til 1990, då det vart bygd nytt ferjeleie på Sævrøyna i Austrheim.

Kjelder
-------

* Arvid Skogseth (1997). *Fedje og folket: Gards- og ættesoge for Fedje*. Fedje kommune.

### Fotnotar

1. ↑  Oluf Rygh (1910). *Norske Gaardnavne* **11**. s. 426.
**Studentradioen i Bergen** (**SriB**) er ein studentdriven, reklamefri nærradiostasjon i Bergen. Ho er byens eldste nærradio, og har halde på sidan 1982. Tidlegare år, frå midten av 1960-talet, hadde studentar i Bergen hatt sendingar i høve studentervekene.

SriB er ein del av Studentradioane i Noreg (SiN) og har rundt 180 frivillige medarbeidarar. I tillegg løner dei éin fulltidstilsett og to deltidstilsette; henhaldsvis ansvarleg redaktør, dagleg leiar og teknisk sjef, som tilsetjast av styret. Kanalen er ikkje-kommersiell, og mottek støtte frå Velferdstinget Vest. Radioprogramma er sortert under sju redaksjonar; underhaldning, nyhende og samfunn, kultur, musikk og humor og underhaldning, aktualitet og nettredaksjonen, samt ei teknisk avdeling på tvers av heile organisasjonen.

Frå 2009 til 2017 var lokalradioen hovudkonsesjonær for lokalradiofrekvensane på FM i bergensområdet, og fylte sendetida saman med ei rekke andre lokalradioar. Sidan september 2017 er Studentradioen i Bergen ein 24-timarsradio utan underkonsesjonærar. Frå 5. februar 2019 vart radiokanalen også tilgjengeleg på DAB i Hordaland. Den er framleis tilgjengeleg på nett og på FM.

Kjente personer som har vært medlem av SRIB inkluderer blant annet Karl Ove Knausgård, Tore Renberg, Arill Riise, Christian Mikkelsen og Desta Marie Beeder.

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.srib.no.



1. ↑  «Knausgård gjør comeback som radioprogramleder», *www.vg.no* (på norsk bokmål), henta 8. oktober 2020
2. ↑  «Debatt: – Dette er nøkkelen til Bergens suksess», *www.bt.no* (på norsk bokmål), henta 8. oktober 2020
3. ↑  endret 17:02, Nettredaksjonen Martine Å Markussen Publisert 30/08/2014 12:00 Sist, «Radiotryne: Arill Riise», *Studentradioen i Bergen (FM 107,8)* (på engelsk), henta 8. oktober 2020
4. ↑  endret 17:02, Studentradioen i Bergen Anine Johnsen og Marianne Monstad Publisert 16/08/2014 12:00 Sist, «Radiotryne: Olav og Christian fra Vinterhagen», *Studentradioen i Bergen (FM 107,8)* (på engelsk), henta 8. oktober 2020
5. ↑  endret 17:02, Nettredaksjonen Elisabeth Urdal Publisert 08/08/2014 14:00 Sist, «Radiotryne: Desta Marie Beeder», *Studentradioen i Bergen (FM 107,8)* (på engelsk), henta 8. oktober 2020
**Knut Westad** (16. juli 1955–29. mars 2017) var ein norsk kunstnar, teikneserieteiknar og illustratør.

Westad var spesielt kjend for arbeidet sitt med teikneserien *Fantomet*. På 1980-talet var han blant dei mest iherdige leverandørane av forsideillustrasjonar til bladet. Etter kvart byrja han òg å levera hovudforteljingar til *Fantomet*, som den fyrste norske kunstnaren i staben til serien. På slutten av 1980-talet produserte han serien *Tåkehauk* for *Bellona-magasin*, kor han fekk vist andre sider av talentet sitt.

Etter lengre tids sjukdom, der han mellom anna mista førleiken i høgrehanda, trente han seg opp til å teikna med venstrehanda. I 1998 og 2001 publiserte Thule forlag fyrste og andre bind i serien *Tigalo*, der Westad både teikna og skreiv manus. *Tigalo* var opphavleg planlagt som ein trilogi, men det tredje bindet kom aldri.

Westad var òg teiknaren til dei nye utgjevingane i serien *Ingeniør Knut Berg på eventyr* frå 2007 til 2009, som hadde manus av Jon Bing og Tor Åge Bringsværd.

Referansar
----------

1. ↑  «Informasjon Knut Westad» (på norsk). Bøe begravelsesbyrå. Henta 28. april 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
**Knutna Nävar** (knytte nevar) var ei kommunistisk musikkgruppe frå Göteborg som var aktive på 1970-talet. Dei gav ut to plater gjennom det Svenske Kommunistiske Parti sitt plateselskap Proletärkultur, og to singlar vart utgjevne av Clarté ML. Nokre av deira mest kjende songar er *Sången om Stalin*, *Det är något konstigt med friheten*, *Arbetarbröder* og *Balladen om Ho Chi Minh*.

Mange av melodiane er lånt frå klassiske kampsongar, som den italienske 'Bella Ciao', men òg frå klassiske amerikanske songar som til dømes songar av Joe Hill og Woody Guthrie.

Per i dag er det svært vanskeleg å få tak i Knutna Näver sine plater i fysisk format, og dei få kopiane som finst er svært mykje verd. Knutna Nävar sin musikk florerer i fildelingsnettverk og på YouTube.

Diskografi
----------

* De svarta listornas folk (1973)
* Hör Maskinernas Sång (1973)
* Vi slåss för vår framtid (1972)
* Dom ljuger
* Internationalen och andra revolutionära arbetarsånger

Bakgrunnsstoff
--------------

* Progg.se om Knutna nävar Arkivert 2012-09-18 ved Wayback Machine.
* CD-omslaga til Knutna nävar
* Knutna Nävar på MySpace

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Paracaskulturen** utvikla seg i tidleg horisont frå 700 f.Kr. til om lag år 0 i det geografiske området mellom dei to elvane Ica og Pisco i det som i dag er Ica-regionen i Peru, medrekna halvøya Paracas. Nordleg grense for kulturinnverknad var dagens by Chincha, 200 km sør for Lima, medan sørleg grense var Yauca i Arequipa-regionen som ligg 150 km sørom Nazca. 
Kronologisk kom paracas etter chavín, og vart etterfølgd av nazcakulturen og wari. Det mest framståande særdraget hjå kunst og handverk frå paracaskulturen er den framifrå tekstilkunsten deira med mellom anna bruk av alpakkaull. 

Paracaskulturen utvikla seg i to steg: *Paracas Cavernas* og *Paracas Necrópolis*.

Ein har funne antikvitetar frå *Paracas Cavernas* som kan daterast fram til år 200 f. Kr. den største folkesetnaden var då i Tajahuana, ved grensa til Icaelva, i Ocucajeområdet. Cavernas (menn i hòler) har namn etter gravskikken i perioden. Gravene hadde form av ei djup flaske med eit golv på 5 til 6 meter i diameter. Dei døde blei pakka inn i kunstferdige tekstilar og plassert på golvet.

Den politiske eininga paracas var den første militaristiske staten i den andiske verda. Militarismen vart nytta til å verne eige territorium. Statsgrensene var ofte eit resultat av sterkt permanente krigar.

Oldtidsminne frå *Paracas Necrópolis* er frå ca år 200 f.Kr. til nokon etter år 0. Pisco - Paracas er det sentrale området i utviklinga no.

Kjelde
------

* Cultura Paracas, Wikipedia-artikkel på spansk
Åk for vassbering
**Åk** er ein bere- eller dragereiskap for menneske eller dyr. 

Åk for menneske kan òg kallast *børetre*, *herdatre* eller *vassele*. Det er laga av eit trestykke som blir lagt over skuldrene, bak nakken, eller over eine skuldra. På kvar side heng ein ei bør, til dømes ei vassbøtte. Eit åk har ofte tau med krokar i enden på kvar side for å gjera det lettare å hekta på bører. Den delen som tynger beraren kan vera skoren til for å gjera beringa lettare.

Tradisjonelt spansk åk for to oksar.
Åk for dyr er ei treramme som særleg blir brukt til trekkoksar. Det finst ulike utformingar som kan festast til nakke, hovud eller framom mankehøgda

Ordsoge
-------

* Ordet *åk* kjem frå norrønt *ok*, og har samanheng med ordet øyk (hest).
* Ordet herdetre (på Helgeland utt. *haLatre*) tyder 'skuldertre'.

Symbolsk bruk
-------------

Bonde under åket til den polske overklassen. Sovjetisk propagandaplakat frå 1939.
I romarriket var «åket» ei galgeforma oppstilling av tre spyd som ein overvunnen fiende måtte gå under, som eit teikn på underkasting. Det latinske ordet for «åk» i denne tydinga er *ingum*.

I overført tyding kan åk visa til trældom, til dømes under ei framand makt eller ein samfunnsklasse, eller til særs tungt arbeid.

Galleri
-------

* Ungjente på den nederlandske øya Marken med bøtter i åk, mellom en 1890 og 1900.Ungjente på den nederlandske øya Marken med bøtter i åk, mellom en 1890 og 1900.
* Mann i Nordaust-India ber eigedelar over ei skulder på eit åk. Ca. 1920.Mann i Nordaust-India ber eigedelar over ei skulder på eit åk. Ca. 1920.
* Mann på Bali ber steinar i eit åk. Før 1940.Mann på Bali ber steinar i eit åk. Før 1940.
* Kvinner i Nanjing i Kina ber korger til marknaden i åk.Kvinner i Nanjing i Kina ber korger til marknaden i åk.

Kjelder
-------

* nynorskordboka

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Åk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 28°36′42.5″N 77°13′9.3″E﻿

Det indiske nasjonalmuseet i New Delhi.
**Det indiske nasjonalmuseet** (engelsk *National Museum*) er eit museum i New Delhi som blei skipa i 1949, kort tid etter at India fekk sjølvstende. Museet inneheld kunst og historiske objekt frå indisk historie og nokre utanlandske objekt i ei samling av over 200 000 gjenstandar, og er eitt av ei største i landet. Det blir drive av kulturdepartementet og turistdepartementet i India.

Det indiske nasjonalmuseet ligg sentralt i New Delhi, på hjørnet mellom Janpath og Maulana Azad Road. Det er stengd på måndagar.

Buddhautskjering på elfenbein i Det indiske nasjonalmuseet.

Historie
--------

Planane for museet blei laga av Gwyer-komiteen i 1946. Etter ei utstilling av utvalde indiske gjenstandar ved Royal Academy i London vinteren 1947/48 blei den same samlinga vist fram i Delhi. Utstillinga blei halden i Rashtrapati Bhavan i 1949, og var ein stor suksess. 15. august 1949 blei det indiske nasjonalmuseet innvigd her av dåverande guvernør-general C. Rajagopalachari. Samlinga blei verande i den indiske presidentbustaden Rashtrapati Bhavan fram til ein eigen museumsbygning stod klar. 

Nasjonalmuseumbygningen blei teikna av arkitekten Ganesh Bikaji Deolalikar. Grunnsteinen for denne bygningen blei lagt av statsminister Jawaharlal Nehru 12. mai 1955. 18. desember 1960 blei museet opna av visepresident S. Radhakrishnan.

Dansejenta frå Mohenjo-Daro.
Miniatyrmåleri av Visjnu og Laksjmi frå rundt 1810.

Samling
-------

Samlinga er stilt ut i tre etasjar. Blant galleria finst ei stor samling objekt frå Indusdalsivilisasjonen, mellom anna skulpturar som «dansejenta frå Mohenjo-daro» og «prestehovudet», segl, keramikk og leiketøy. Museet har også utstillingar knytt til utviklinga av indisk skrift og myntar, buddhistisk kunst og indiske miniatyrmåleri.

Kjelder
-------

1. 1 2  About us, nationalmuseumindia.gov.in
2. ↑  Visting, nationalmuseumindia.gov.in
3. 1 2  Story of a Genesis, *Indian Express*
4. ↑  History, nationalmuseumindia.gov.in
5. ↑  Collections, nationalmuseumindia.gov.in

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
*Kali* eller bruspulver i krukker.
**Bruspulver**, nokre gonger kalla **slikkepulver**, er ei blanding av natron og ei fast syre som sitronsyre eller askorbinsyre. Det vert òg sett til smak- og søtstoff som druesukker og/eller vanleg røyrsukker. Innhaldet av syre og bikarbonat er slik at det blir utvikla CO2, kolsyre ved kontakt med vatn. 

Ein opplever det som eit søtt eller syrleg pulver som bruser i munnen. Tidlegare var det innpakka i ein papirpose, men i dag kjem det innpakka i eit røyr eller tett pose som skal halde verkestoffa tørre.

Bruksområde og nærskylde fenomen
--------------------------------

Bruspulver var opphavleg meint å lage brus ved å blande det i eit glas med vatn.
Born oppdaga fort at smaken vart meir intens om ein nytta det som godteri. Ein strødde det då t.d. i handa og slikka det i seg, derav namnet *slikkepulver* eller ein kunne putte det direkte i munnen, men det vart ofte for kraftig effekt.
Bruspulver kan òg tilsetjast anna godteri, t.d. kjærleik på pinne.

Det er den same typen verknad ein finn i bakepulver og andre hushaldningskjemikaliar som ein nyttar til å lage porøs deig til kake.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bruspulver» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rohde bruspulver Arkivert 2016-11-07 ved Wayback Machine.
| **Ertholmane** |
| --- |
| Christiansø in 2001Christiansø in 2001 |
| Geografi |
| **Stad** | Austersjøen |
| **Koordinatar** | 55°19′N 15°11′E |
| **Tal på øyar** | 3 |
| **Store øyar** | Christiansø, Frederiksø, Græsholm |
| **Areal** | 39 ha (samla) km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Danmark |
| **Kommune** | Høyrer berre til staten

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 96 (2008)
 |

«Gate» på Christiansø
Christiansø og Bornholm
**Ertholmane** òg ofte berre kalla **Christiansø**, er ei lita øygruppe 18 km nordaust for Bornholm i Austersjøen. I dag har øyane eit permanent folketal på 96 (2008) og eit areal på 39 hektar. Ertholmane høyrer til Danmark og er det austlegaste punktet i landet. 

Ertholmene består av tre hovudøyar, *Christiansø* (kalla opp etter Christian V), *Frederiksø* (kalla opp etter Fredrik IV) og *Græsholm*, pluss fleire holmar og skjer. Dei mest kjende av desse er Tat og Østerskær, det austlegaste punktet i Danmark. Christiansø har eit areal på 22,3 hektar, Fredriksø 4 og Græsholm 11. Berre Christiansø og Frederiksø er busett, medan Græsholm er eit fuglereservat. Sundet mellom Christiansø og Frederiksø, ei godt verna hamn, er kryssa av ein gongbru, som ein kan dra til sides for å la større fartøy passere. 

Fiskarar frå Bornholm har gått i ly på Ertsholmane sidan mellomalderen. Den første permanente busetnaden her kom som eit resultat av den dansk-svenske konflikten seint på 1600-talet. Danmark trengde ein marinebase sentralt i Austersjøen, og ei festning vart bygd på Christiansø og Frederiksø i 1684, som ein utpost for den danske marinen fram til 1855. Folkesetnaden var på det høgaste i 1810, då det budde 829 menneske her. Mange historiske bygningar er i dag heimar for folka som bur der i dag, og andre vert leigd ut til sommarturistar kvart år. Øya og bygningane her har endra seg lite dei siste 300 åra. Christiansø er omringa av tjukke granittmurar med gamle kanonar som peiker ut mot havet, og er eit flott område for turistar. Ein tidlegare del av fortet, *Store Tårn* på Christiansø har hatt eit fyr dei siste 200 åra, medan eit lite rundt tårn på Frederiksø, *Lille Tårn,* fungerer som eit museum. 

Øyane er eigd av state, og høyrer ikkje til noko kommune eller region. Dei vert styrt av ein administrator som vert utpeikt av den danske regjeringa. Hovudnæringane på øya er fiske og turisme, og kvart år kjem det om lag 80 000 turistar her, dei fleste på dagstur frå Bornholm.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ertholmane**

* Heimeside
* WikiMapia kart av Ertholmane

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Ertsholmene frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Ein **gneisteteljar**  er ein teljar som vert nytta til å registrere ioniserande stråling. Han består av to elektrodar skilt med luft eller ein annan gass og påtrykt ei spenning like under han som vil skape eit gneisteoverslag. Passerer ein ioniserande partikkel i feltet mellom elektrodane, vil iona gjere at det likevel oppstår ein gneiste.

Historie
--------

Den første forma for gneisteteljar, spissteljaren, vart oppfunnen av Hans Geiger i 1913. I denne var den positive elektroden ein spiss, og berre nær spissen var feltet sterkt nok til å skape ein gneiste. Geiger–Müller-teljaren, som er ei vidareutvikling av spissteljaren, er i røyndomen òg ein gneisteteljar, men her blir ikkje gneisten registrert direkte, men straumen han fører med seg. Den eigenlege gneisteteljaren med to parallelle plater som elektrodar vart freista utvikla i 1940- og 1950-åra. Forsøka førte til konstruksjon av gneistekammeret, som kan seiast å vere ei rekkje gneisteteljarar stilt saman. Som enkel teljar har gneisteteljaren ikkje vist seg så praktisk som scintillasjonsteljaren og halvleiarteljaren.

Kjelder
-------

* gnistteller. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå:
Jåsundbrua inst i Grønsfjorden ved innløpet til Lenesfjorden
**Grønsfjorden** eller **Grønsundsfjorden** er ein fjord som ligg på grensa mellom kommunane Lindesnes og Lyngdal i Agder fylke. Fjorden er 12 km lang, og går frå Vaholmen sør for Austre Seli og langs heile vestsida og nordsida av sjølve Lindesneshalvøya. Ved Jåsund ligg innløpet til Lenefjorden som held fram vidare nordover. Samla sett er lengda frå innløpet til Grønsfjorden til botn av Lenesfjorden 20 km. 

På det djupaste, utanfor Hundingsland, er fjorden 172 meter djup, medan han er grunnast inne ved Jåsund der han berre er 3,5 meter djup.

Bortsett frå øya Austre Seli ligg Revøy på vestsida av fjorden. Revøy har brusamband over til fastlandet over Revøysundet. Bortsett frå nordsida inst i fjorden, er begge sidene av Grønsfjorden vidare innover fjorden forholdsvis glatte med få store bukter og viker. Midt i fjorden ligg to små øygrupper, Førøyan og Midtfjordøyane. Nordaust for Førøyan ligg Epledalsbukta, medan Hovdebukta ligg nord for Midtfjordøyane. Like før Jåsund ligg Osevågen eller Åsevågen nord for sundet. Innløpet til vågen er smalt, berre om lag 60 meter breitt.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Madelung-konstanten** vert nytta til å finne elektrostatisk potensial for eit enkelt ion i ein krystall ved å tilnærme iona som punktladningar. Han er kalla opp etter Erwin Madelung, ein tysk fysikar.

Fordi aniona og kationa i ein ionisk sambinding vert tiltrekt til kvarandre på grunn av dei motsette ladningane deira, krevst det ei viss energimengd for å skilje iona. Denne energien må tilførast systemet for å bryte anion-kation-bindingane. Energien som må til for å bryte desse bindingane for 1 mol av eit ionisk stoff under standardtilhøve er gitterenergien.

Madelungkonstanten gjer at ein kan rekne ut det elektriske potensialet *Vi* til alle ion i gridfeltet til ionet ved posisjonen *ri*

{\displaystyle V\_{i}={\frac {e}{4\pi \epsilon \_{0}}}\sum \_{j\neq i}{\frac {z\_{j}}{r\_{ij}}}\,\!}
der *rij* =|*ri* - *rj*| er avstanden mellom det *i*-te og *j*-te ionet. I tillegg er 

*zj* = mengda ladninga til det *j*-te ionet
*e* = 1.6022×10−19 C
4 π ε0 = 1.112×10−10 C²/(J m).
For NaCl er αM = 1,7476 og for ZnS er αM = 1,6381.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Madelung constant» frå Wikipedia på engelsk, den 1. november 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Madelung E (1918). «Das elektrische Feld in Systemen von regelmäßig angeordneten Punktladungen». *Phys. Zs.* **XIX**: 524–533.
**Knøttene** er ein teikneserie skapt og teikna av amerikanske Charles M. Schulz. Serien heitte **Peanuts** på engelsk, og gjekk frå 2. oktober 1950 fram til 13. februar 2000, då Schulz døydde. 

Knøttene starta som *Li'l Folks* (Småfolk), som blei gjeven ut ein gong i veka i avisa St. Paul Pioneer Press på heimstaden hans. Serien gjekk i avisa frå 1947 fram til han blei kjøpt opp av
United Feature Syndicate i 1950. Serien måtte då bytta namn til *Peanuts* for ikkje å bli forveksla med ein annan serie som heitte *Li'l Abner*. Schulz skal ha vore misfornøgd med namnet, og ville heller bruka uttrykket «Gode gamle Charlie Brown», frå den aller første stripa, som tittel.

Charlie Brown er med i den første gjengen av «knøtt», og er delvis basert på Schulz sin eigen barndom. Andre opphavlege deltakarar er hunden hans, beaglen Snoopy, og dei to andre barna Shermy og Patty. Snoopy fekk etter kvart ein utvida rolle som tenkande og skrivande hund, og i tillegg kom fleire personar til. Desse kjem gjerne inn som småbarn, som ikkje kan snakka og bruker bleier, men tek etter kvart igjen dei andre i serien og får same alder.

På norsk heiter Charlie Brown som oftast Baltus Brun. Snoopy har halde på namnet sitt, men fuglevennen hans, som heiter Woodstock på engelsk, har skift kjønn i den norske utgåva og går under namnet Fredrikke.

Den siste originale Knøttene-stripa blei teikna den 3. januar 2000 og publisert i avisene den 12. februar, dagen etter at Schulz døydde.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
**Knut Larsson Uksnøy** (15. januar 1882–25. mars 1960) var ein norsk fiskar, organisasjonsmann og politikar. Han var fødd på Uksnøya som då låg i Haram på Sunnmøre, seinare overflytta til Sandøy i Romsdal. 

Knut Uksnøy tok til som fiskar 15 år gamal, og vart skipper på eigen båt då han var 22. Han vart med i Harøens Fiskeriforening i 1898. Han var pådrivar ved skipinga av Sunnmøre og Romsdal Fiskerforening i 1915. Like eins gjekk han sterkt inn for skiping av Norges Fiskarlag i 1926. I ein avisartikkel i februar 1927, skisserte han korleis omsetninga av storsild burde organiserast. Ideane hans låg til grunn då Storsildlaget vart skipa seinare same året. Her sat han i styret frå starten og til 1933. 1944–1945 var han formann i Sunnmøre Fiskarlag.

Under 2. verdskrigen freista NS å få kontroll over Norges Fiskarlag. Det lukkast ikkje. Sidan Knut Uksnøy var kritisk til leiinga i fiskarlaget i andre saker tok NS utsegnene hans til fordel for seg. Det var det ikkje grunnlag for. Likevel førte det til at Knut Uksnøy vart suspendert frå Norges Fiskarlag på landsmøtet i 1945. Ei medårsak til suspensjonen kan ha vore at Sunnmøre Fiskarlag, der han var formann, låg i strid med Norges fiskarlag om organiseringa av fiskeriomsetninga. Uksnøy gjekk til rettssak mot fiskarlaget. Han fekk medhald i Trondheims byrett i 1948. Etter at partane inngjekk forlik, var suspensjonen oppheva og Knut Uksnøy fekk erstatning. I 1953 vart han utnemnd til æresmedlem i Norges Fiskarlag. 

Knut Uksnøy skreiv manusskriftet til fiskarfilmen *Ut mot havet*, som var ferdig i 1955. Han leidde arbeidet med utgjevinga av *Fallboka for Møre og Romsdal*, som Sunnmøre fiskarlag gav ut i 1959. 
Uksnøy stod på førsteplass på lista til Aktive Fiskarar ved Stortingsvalet i 1936. Ved Stortingsvalet i 1945 vart han 1. vara representant for Bondepartiet i Møre og Romsdal. Han møtte og på Stortinget ei kortare tid.

Knut Uksnøy fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1959.

Kjelder
-------

* Harald Kjølås: Fiskarhøvdingen i *100 år 100 navn Personer som har preget hundreåret på nordvestlandet* Sunnmørsposten Forlag 2000
* Pål Christensen og Abraham Hallenstvedt: *I kamp om havets verdier. Norges Fiskarlags historie*. Norges Fiskarlag 2005
* stortinget.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF

 |
Koordinatar: 36°18′N 34°00′E﻿

**Paradeniz** (tyder «halvsjøen») er ein lagune langs kysten av Middelhavet i Tyrkia. Han er ein del av eit lagunesystem som består av fire innsjøar. 

Paradeniz ligg i distriktet Silifke i provinsen Mersin, i deltaet til elva Göksu. Han ligg på vestsida av deltaet, sørvest for byen Arkum, nord for neset İncekum og aust for byen Taşucu.

Austsida av innsjøen ligg meir eller mindre parallell til kysten av Middelahvet. I snitt er innsjøen mindre enn 50 meter frå sjøen og i nrodaust er det ein smal kanal ut til sjøen. Saltinnhaldet i lagunen er 19 ‰, som er mindre enn saltinnhaldet i Middelhavet. Lagunen dekkjer kring 4 km² og middeldjupna er kring 1,5 meter.

Økologi
-------

Paradeniz er i lag med omliggande område eit viktig område for hekkande og overvintrande vassfugl. Ein har tald 302 forskjellige fugleartar kring Paradeniz Det vert òg fiska i Paradeniz. Ved å kontrollere den smale kanalen ut til sjøen, vert fiskane fanga. Mest kjend er Paradeniz for fangsten av blåkrabbe.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Paradeniz» frå Wikipedia på engelsk, den 16. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Göksu
2. ↑  *Økologi*, arkivert frå originalen 31. juli 2012, henta 16. august 2012
Parabolantenne
**Parabolantenne** er ein type antenne for mottak av høgfrekvente radiosignal (mikrobølgjer) frå direktestrålande sendarar.

Namnet kjem av at tverrsnittet av reflektor på antenna er parabelforma (med parabelens opning mot sendaren) og såleis gjer det mogleg å fokusere parallelt innkomande strålar mot eit punkt på antenna der eit mikrobøljgehovud er plassert. Ein annan spesiell eigenskap ved parabolantenner er at innkommande parallelle strålar reiser like lang veg til fokuspuktet og vil difor vere i fase med kvarandre og signalet vert såleis forsterka.

Parabolantenner vert nytta i det meste av satellittbasert kommunikasjon og distribusjon, det gjeld både overvaking, punkt-til-punkt-kommunikasjon og kringkasting. Antenna må då plasserast innanfor satellitten sitt dekkingsområde og parabolen vert difor retta mest mogleg mot satellitten.
For kringkastingsføremål nyttar ein geostasjonære satellittar som går i bane over ekvator ganske rett sør for oss, berre nokre grader til aust eller vest

Slike antenner vert også nytta i telekommunikasjon i såkalla punkt-til-punkt radiolinjesystem, sjølv om reflektoren her vanlegvis er skjult bak eit deksel så den ikkje ser parabolforma ut.
Ediktet i Fontainebleau
**Ediktet i Fontainebleau** (oktober 1685) var eit edikt gjeven ut av Ludvig XIV av Frankrike, òg kjend som **tilbakekallinga av ediktet i Nantes**. Ediktet i Nantes av 1598, hadde gjeve hugenottane rett til å praktisere religionen sin utan fare for å verte forfølgd av staten. Sjølv om protestantane hadde mista sjølvstendet sitt på tilfluktsstader under Richelieu, kunne dei leve relativt trygt. Frå starten var religiøs toleranse i Frankrike ei kongeleg sak, og ikkje ei folkesak. At ikkje alle tilslutta seg til hans religion, passa dårleg inn med synet til Ludvig XIV om eit perfekt einevelde. Etter å ha fått alt anna som han ville mislikte Ludvig XIV sterkt at det var kjettarar blant undersåttane sine.

Med ediktet i Fontainebleau kalla Ludvig XIV attende ediktet i Nantes og gav ordre om å øydeleggje kyrkjene til hugenottane, samt stenge alle protestantiske skular i landet. Dette forsterka den offisielle forfølginga av hugenottane, som alt hadde eksistert sidan *dragonnaden* vart skapt i 1681 for å skremme hugenottane til å konvertere til katolisismen. Dei neste tjue åra forlet derfor mange protestantar landet, estimata varierer frå 210 000 til 900 000. Dei søkte tilflukt i England, Dei sameinte Nederlanda, Sverige, Sveits, Brandenburg-Preussen, Danmark, Det tysk-romerske riket, Sør-Afrika og Nord-Amerika.

Effektane av ediktet
--------------------

Plakett til minne om ediktet i Nantes
I praksis førte tilbakekallinga til at Frankrike opplevde ein tidleg ekspertflukt, sidan mange dugande handverkarar rømde landet, inkludert designerar som Daniel Marot. Hugenottane tok med seg kunnskapen sin, som hadde stor effekt på kvaliteten til silke, speglglas, sølvsmedarbeid, urmaking og møbelsnekkararbeid i område dei flytta til. 

Somme herskarar, som Fredrik Wilhelm, hertug av Preussen og kurfyrste av Brandenburg, som gav ut ediktet i Potsdam seint i oktober 1685, oppfordra protestantane til å søke tilflukta i områda hans.

Kjende hugenottar som forlet Frankrike
--------------------------------------

* Jean Chardin
* Denis Papin
* Jean Barbot

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edict of Fontainebleau» frå Wikipedia på engelsk, den 17. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  "The fate of Catholics at the hands of a triumphant Parliament in England suggests that the Protestants in France would have been no better off under more popular institutions," observed R.R. Palmer, *A History of the Modern World*, rev. ed. 1956:164.
2. ↑  Palmer, *eo. loc.*
3. ↑  Spielvogel, *Western Civilization — Volume II: Since 1500* (5th Edition, 2003) s.410

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tilbakekallinga av ediktet i Nantes Arkivert 2012-01-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
Edinburgh of the Seven Seas i 2004
**Edinburgh of the Seven Seas** er den einaste busetnaden i øygruppa Tristan da Cunha. På øya er han berre kjend som «busetnaden» (eng. *The settlement*) eller «landsbyen» (eng. *The village*) sidan det ikkje finst andre busetnader.

Edinburgh of the Seven Seas er rekna for å vera den mest avsidesliggjande busetnaden på jorda og ligg 2 173 kilometer frå næraste busetnad, som er St. Helena. I landbyen er det ei lita hamn, eit postkontor og bustaden til administratoren, som leiar dei lokale myndigheitene.

Kart over Edinburgh of the Seven Seas

Historie
--------

Landsbyen vart grunnlagd på øya Tristan da Cunha i 1816 av ein sersjant Glass etter at Storbritannia annekterte Tristan da Cunha. For å hindre eventuelle franske forsøk på å redde Napoleon frå fangenskapen på St. Helena heldt ein militærgarnison til på øya. Han blei der fram til slutten an andre verdskrig

Edinburgh of the Seven Seas er oppkalla etter Prins Alfred, hertug av Edinburgh, den andre sonen til Dronning Victoria, for å ære at han vitja øya i 1867.

I 1961 vart busetnaden skada av eit vulkanutbrot og alle innbyggjarane måtte evakuerast til landsbyen Calshot i Hampshire i Storbritannia. I 1963 flytta dei fleste attende og bygde landsbyen opp att. Hamna fekk namnet «Calshot Harbour» etter den mellombelse heimen dei hadde under utbrotet.

Landsbyen sett frå havet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edinburgh of the Seven Seas» frå Wikipedia på engelsk, den 29. april 2020.*

1. ↑  «Saint Helena Independent» (PDF). 25. mars 2011. s. s. 3. Arkivert frå originalen (PDF) 20. juli 2011.
2. ↑  «Tristan da Cunha Settlement of Edinburgh of the Seven Seas». Henta 30. januar 2016.
3. ↑  Courtney, Nicholas (2004). The Queen's Stamps. ISBN 0-413-77228-4, side 28. Vitjinga fann stad då hertugen [[jordomsegling|segla jorda rundt] på HMS *Galatea*. Tristan da Cunha postkontor gav ut fire frimerke i 1967 for å feire hundreårsjubileet for hendinga.
4. ↑  «Tristan da Cunha's Calshot Harbour». Henta 30. januar 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Edith Ronne Land** er ein sektor av Antarktis som ligg mellom 36 °V og 80 °V sør for Filchner-Ronne isbrem. Han grensar til Palmer Land og Ellsworth Land i vest, Queen Elizabeth Land i sør og Coats Land i aust. Her finst i tillegg til isbremmen Berkner Island, den nest største øya i Antarktis, og fleire andre øyar som stig opp av isbremmen. 

I motsetnad til andre sektorar i Antarktis, som normalt ligg mellom to lengdegradslinjer og strekkjer seg heilt til 60 °S, omfattar Edith Ronne Land ikkje Den antarktiske halvøya og dei kringliggande øyane. 

Edith Ronne Land vart namngjeve av Chile etter Edith Ronne, kona til Finn Rønne som leia Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) i 1947-48. Opphavleg var det venta at dette landområdet skulle bli like omfattande som dei andre sektorane i Antarktis, men seinare utforsking synte at Filchner-Ronne isbrem strekte seg lenger sør enn ein hadde trudd, noko som tydde at landområdet av Edith Ronne Land er relativt lite.

Tidlegare namnebruk
-------------------

Opphavleg vart namnet gjeve i 1947 av Finn Rønne om landområdet som ligg sør for den store isbremmen han oppdaga inst i Weddellhavet. Dette samsvarar i hovudsak med det ein i dag kallar Queen Elizabeth Land. I 1957-1957 fann ein ut at isbremmen var større enn tidlegare kartlagd, og strekte seg lenger sørover, slik at det ikkje vart mykje att av Edith Ronne Land, og US Advisory Committee on Antarctic Names godkjende i 1968 offisielt namnet Ronne Ice Shelf for den store isbremmen (og tok ikkje med Filchner isbrem som ligg mellom Berkner Island og Coats Land).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edith Ronne Land» frå Wikipedia på engelsk, den 11. januar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Tierra Edith Ronne. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
2. ↑  Ronne Ice Shelf. USGS Geographic Names Information System.
3. ↑  Ronne Family: Antarctic Explorers.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |