recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Piotrowice** |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 


 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Masoviske |
| Sołtys |  |
| Borgarmeister | Joanna Jedlińska |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  8 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2013) | 352 |
| Koordinatar | 52°0′14″N 21°16′31″E﻿Koordinatar: 52°0′14″N 21°16′31″E﻿ |
| Høgd over havet | 94 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 05-480 |
| Telefon-retningsnummer | +48 22 |
| Bilnummer | WOT |

**Piotrowice** er ein landsby i Polen. Han ligg ved elva Wisła, om lag 350 km sør for Austersjøen og like langt nord for Karpatane. Landsbyen har 352 innbyggjarar (2013). Han dekkjer eit område på 8 km².

Geografi og klima
-----------------

Piotrowice ligg på begge sider av Wisła. Han ligg midt på Den masoviske sletta i ei høgd på om lag 94 meter over havet. Det er en innsjø i landsbyen.

Innsjø
Klimaet i Piotrowice er fuktig kontinentalt. Middeltemperaturen er -2 °C i januar og 18 °C i juli. Temperaturen når ofte 30 °C om sommaren. Den normale årsnedbøren er 680 mm og den våtaste månaden er juli, hovudsakleg i form av regnbyger.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Piotrowice**

Kjelder
-------

1. ↑  Pjåtråvitse
2. ↑  GUS. Lokal databank
**Rebecca Scott**, kjend som **Beckie Scott**, (fødd 1. august 1974) er ein kanadisk tidlegare langrennar frå Vegreville i delstaten Alberta som vart olympisk meister på 10 km under Vinter-OL 2002 og tok sølv i vekslingsstafetten fire år seinare.

Scott slo gjennom internasjonalt i OL-sesongen 2002. Under dei olympiske vinterleikane i Salt Lake City kom ho i mål til tredjeplass i 10 km skiathlon, hårfint framom tsjekkiske Kateřina Neumannová. Men etter at den opphavlege vinnaren Olga Danilova og toaren Larisa Lazutina vart diskvalifiserte for bruk av eit prestasjonsfremjande medikament, vart ho etter leikane kåra til OL-vinnar. I tillegg vart Scott nummer fire på den ordinære 10-kilometeren i same Vinter-OL og nummer fem i sprinttevlinga.

Ved Ski-VM 2003 i Val di Fiemme enda Scott på fjerdeplass på sprinten og på sjetteplass i 10 km skiathlon. To år seinare fekk ho endå ein fjerdeplass i eit ski-VM, då på 15 km skiathlon.

Scott avslutta si tid som aktiv med sin beste sesong, OL-sesongen 2006. Frå desember 2005 til mars 2006 vann ho alle sine fire rennsigrar i verdscupen, og enda på andreplass i verdscupen i langrenn 2006, einast Marit Bjørgen plukka fleire poeng. Under Vinter-OL 2006 i Torino vart ho nummer fire i sprintøvinga, nummer seks i 15 km skiathlon, før ho tapte gullkampen mot Sverige i vekslingsstafetten og saman med lagkamerat Sara Renner måtte nøye seg med eit OL-sølv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Beckie Scott» frå Wikipedia på engelsk, den 17. januar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Beckie Scott – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Beckie Scott» (på engelsk). olympedia.org. Henta 25. januar 2023.
| Nassau |
| --- |
| Nassau sett frå Fort Charlotte i 1984 Nassau sett frå Fort Charlotte i 1984 |
| Styresmakter |
| Land  Øy | Bahamas  New Providence |
| Gjenoppbygd | 1695 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  207 km² |
| Innbyggjarar  - By (2000)   - folketettleik | 210 832   1 019/km² |
| Koordinatar | 25°4′″N 77°20′″W﻿Koordinatar: 25°4′″N 77°20′″W﻿ |
| Høgd over havet | 10 m |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.bahamas.gov.bs |
| Plassering |
|  |

*For andre tydingar av ordet, sjå Nassau*
**Nassau** er hovudstad og kommersielt senter på Bahamas. Byen har eit folketal på like over 200 000, og om lag 70 % av heile folkesetnaden på Bahamas. 

Lynden Pindling internasjonale flyplass, den store flyplassen for Bahamas, ligg om lag 15 kilometer vest for sentrum, og har daglege flygingar til storbyar i USA, Canada, Storbritannia og Karibia.

Nassau var tidlegare Charles Town, men vart brend til grunne av spanjolane i 1684, og seinare bygd opp att med namnet Nassau i 1695 til ære for Kong William III (tidlegare Prins av Orange-Nassau)

Byen ligg på øya New Providence, og har ei vakker hamn der den gamle koloniarktitekturen er blanda med nyare bygg. Det tropisk klimaet og dei naturskjønne omgivnadane har gjort Bahamas til ein populær turistattraksjon, med rykte for avslappande dagar og spanande natteliv. 

Temperaturane på somarstid stig sjeldan over 33 °C, og om vinteren held dagtemperaturen seg mellom 20 og 26 °C, og går sjeldan under 10 °C. 

Byen ligg berre 290 km frå Miami i Florida, USA, noko som òg har medverka til turismen, særleg etter forbodet mot amerikanske reiser til Cuba tredde i kraft. Den verdskjende feriekomplekset Atlantis på den nærliggande Paradise Island, og står for ein stor del av turismen på øya. Komplekset gjev òg jobb til over 6 000 bahamanarar. 

Byen er åstad for Junkanoo, ein energisk og fargerik gateparade med dansande folk i fargesprakande kostyme. Feiringa pågår 26. desember og 1. januar, frå tidleg morgon til seint på kveld.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Natal (raud) si plassering i Afrika
**Natal** var ein britisk koloni i Søraust-Afrika. Kolonien vart danna 4. mai 1843, etter at regjeringa i Storbritannia hadde annektert boar-republikken Natalia. Den 31. mai 1910 vart kolonien slått saman med tre andre koloniar til Sør-Afrika-sambandet, og samstundes omgjort til provins. I dag heiter provinsen KwaZulu-Natal.

Opphavleg var kolonien om lag halvparten så stor som dagens provins, med nordgrense langs elvane Tugela og Buffalo. På hi sida elvane låg det sjølvstendige kongedømet Zululand.

Krass strid med zulu-folket leidde til evakuering av Durban. Pressa av britiske styrkar gav boerane i 1844 etter og aksepterte at Storbritannia tok over området. Ein britisk guvernør vart utnemnd og mange nybyggjarar emigrerte frå Europa, også nokre frå Noreg, til Natal og til Kapp-kolonien. Britar starta i 1860-åra opp med omfattande dyrking av sukkerrøyr. Då farm-eigarane hadde vanskar med å rekruttere zuluar til arbeid på plantasjane sine, skipa britane ut frå India tusenvis av indarar til kontraktsarbeid i sukkerrøyr-næringa i Natal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Colony of Natal» frå Wikipedia på engelsk, den 24. april 2017.*
Koordinatar: 86°5′S 158°58′W﻿

**Beck Peak** er eit fjell, 2650 meter over havet i aust flank of Amundsenbreen, som ligg 2 nautiske mil nordvest for Mount Stubberud på ryggen som stig ned frå den nordlege delen Nilsen Plateau i Dronning Maudfjella. Denne toppen vart truleg først kartlagd frå fotografi teken frå lufta og frå bakken under Byrd-ekspedisjonen, 1928–30. Det vart kartlagd i større detalj av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960–64. Fjellet vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Andreas Beck, som var mannskap og is-los på Sørpolekspedisjonen til Amundsen i 1910–12. Roald Amundsen gav eit anna fjell namnet «Mount A. Beck», men namnet vart flytta til dette fjellet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Beaver Rocks». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 2. april 2013.
2. ↑  «Gna-GeographicNamesOfTheAntarctic1stEdition1981\_djvu». s. 191. Henta 2. april 2013.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Beck Peak» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Svetlana Irekovna Isjmuratova**, tatarsk *Svetlana İrek qızı İşmoratova* (fødd 20. april 1972) er ein russisk skiskyttar av tatarsk etnisk opphav. Ho er olympisk meister på 15 km frå OL i Torino i 2006 og fleire gonger verdsmeister på stafett.

Svetlana Isjmuratova var fødd i Zlatoust i Tsjeljabinsk oblast. Far hennar var skitrenar, og ho begynte å stå på ski som femåring, men først i 1996 gjekk ho over frå langrenn til skiskyting. Ho vann sitt første VM-gull på stafetten i Pokljuka i 2001. I OL i Salt Lake City i 2002 fekk ho bronse med stafettlaget. I VM i Khanty-Mansijsk i 2003 fekk ho sølv på fellesstarten og bronse på jaktstarten. I 2006 vann ho sitt første verdscuprenn, og kvitta seg med stempelet som evig toar, etter at ho hadde fått andreplass 12 gonger. I OL i Torino nådde karrieren hennar eit nytt høgdepunkt då ho vann gull på 15 km og var med å vinna gull med stafettlaget.

Isjmuratova la opp som skiskyttar etter 2006-sesongen. I desember 2007 vart ho vald inn i det russiske parlamentet, Dumaen, for partiet Sameint Russland.

Kortfatta merittliste
---------------------

(per 28. februar 2006)

* Verdscupen samanlagt:
	+ 6. plass (1999/2000)
* Verdsmeisterskap:
	+ 4 gull, 2 sølv, 1 bronse (beste individuelt: sølv på fellesstart, 2003)
* Olympiske leikar:
	+ 2 gull (15 km, Torino 2006), 1 bronse
* Verdscuprenn:
	+ 2 gull, 13 sølv, 9 bronse

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Svetlana Ishmuratova». olympedia.org. Henta 15. november 2022.
Mikroskopbilete av keratintrådar inne i celler
**Keratin** er ei gruppe fiberdannande protein. Dei er sterke og uoppløyselege, og dannar harde, ikkje-mineraliserte strukturar som ein finn hos krypdyr, fuglar, amfibiar og pattedyr. 
Ordet «keratin» kjem frå gresk *keratos* (κέρατος), genitivsforma av *keras* (κέρας) som tuder 'horn'

Det kan eksistere ulike typar keratin i eit enkelt dyr.
Av anna biologisk materiale er det berre kitin som har samsvarande eigenskapar i seigleik.

Variantar av keratin
--------------------

Keratin er den vektigaste strukturkomponenten som veks frå huda:

* *α-keratin* i hud, hår, ull, horn, negler, klør og hóvar hos pattedyr
* *β-keratin* som er hardare og finst i negler og i klør hos reptil, skjela hos skjelpadder, i fjør, nebb og klør hos fuglar, piggar hos piggsvin og i det larvedanna tekstilet silke. Desse keratina vert hovudsakleg danna i betaflak, men ein finn betaflak òg i *α-keratin*.

Leddyr som krepsdyr har ofte delar av rustningane sine eller eksoskjeletta laga av keratin, nokre gonger i kombinasjon med kitin.

Kvalbardeplater hos kvalar som filtrerer føda er av keratin.

Keratin kan vere integrert i kitinfosfatisk materiale som gjer ut for skalet og seta hos mange armføtingar.

Keratin finst òg i fordøyingssystemet hos mange dyr, til dømes rundormar som òg har eit ytre lag av keratin.

Sjølv om det ikkje finst prov, trur ein at skjel, klør, nokre av armeringar og nebba hos dinosaurar bestod av keratin.

Kjelder
-------

* «keratin» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* keratin (n.), etymonline.com
* *Denne artikkelen bygger på «Keratin» frå Wikipedia på engelsk, den 26. november 2009*
Koplingsbolten på undersida av semitraileren går i inngrep med svingskiva på trekkvogna.
Svingskive på trekkvogn. Spaken som stikk ut vert nytta for å løysa ut koplingsbolten ved fråkopling.
**Svingskive** er ei kopling mellom ei trekkvogn og ein semitrailer. Semitraileren kviler på svingskiva og er låst til ho med ein koplingsbolt. Svingskiva er opplagra på trekkvogna slik at ho er fri til å vippa i lengderetning. Svingskiva er innsett med feitt på toppen slik at semitraileren kan rotera fritt i svingar. Trekkvogna og semitraileren kan slik røra seg relativt fritt i høve til kvarandre. Koplingsbolten og svingskiva tek òg opp horisontale krefter.

For å hindra slitasje på svingskiva lyt ho smørjast jamleg. Eit alternativ til smørjing er å plassera eit lag med teflon over svingskiva. Teflonlaget er om lag ein cm tjukk og tek form etter svingskiva.

Ved tilkopling vert høgda på semitraileren og trekkvogna tilpassa slik at det såvidt er opning mellom dei. Ei lita opning er ynskjeleg for at ein ikkje skal skrapa av feittet på skiva. Moderne trekkvogner er utstyrte med luftfjøring som gjer det lett å regulera høgda på trekkvogna før samankopling. Når trekkvogna vert rygga inn under semitraileren vert koplingsbolten som stikk ned frå semitraileren automatisk låst av ein arm som går i lås attom bolten. Ved fråkopling må koplinga løysast ut med ein spak som stikk ut på sida av svingskiva.
| **Svetogorsk Светогорск** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Byvåpenet til Svetogorsk |
| **Byvåpenet til Svetogorsk** | 
 |
| Plassering |
| 

Svetogorsk is located in Russland

 |
| 

Svetogorsk is located in Leningrad oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Leningrad oblast |
| Grunnlagd | 1887 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 15 327 |
| Koordinatar | 61°06′30″N 28°51′30″E﻿Koordinatar: 61°06′30″N 28°51′30″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Retningsnummer (tlf) | +7 81378 |
| **Nettstad:** svetogorsk.ru |

**Svetogorsk** (russisk Светого́рск, finsk *Enso*) er ein industriby i Leningrad oblast i Russland med om lag 15 000 innbyggjarar. Han ligg på Det karelske neset, ved elva Vuoksa, ein kilometer frå den russisk–finske grensa og fem kilometer frå den finske byen Imatra. 

Byen vart grunnlagd i 1887 som *Enso*. Under den andre verdskrigen vart den opphavlege karelske folkesetnaden evakuert til Finland og sovjetiske borgarar flytta til byen etter krigen (hovudsakleg frå Ukraina, Kviterussland og Russland) og i 1948 vart byen omdøypt til Svetogorsk.

Industri
--------

Før vinterkrigen var byen heimstad for store fabrikkar som høyrte til det finske tremasse- og papirkonsernet Enso-Gutzeit Oy (no Stora Enso). I fredsavtalen vart den nye finsk-sovjetiske grensa bevisst trekt for å etterlate fabrikkomplekset på sovjetisk side. Den største verksemda i byen er framleis tremasse- og papirindustri.

OAO *Svetogorsk*, ein av dei største papirfabrikkane i Russland, er den største arbeidsgjevaren i byen. Med eit fabrikkområde på to kvadratkilometer produserer OAO *Svetogorsk* tremasse, papir og kartong. Sidan desember 1998 har OAO *Svetogorsk* hatt International Paper som majoritetseigar. Ved utgangen av 2001 arbeidde 3 000 menneske på fabrikken.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisielt nettstad Arkivert 2003-11-01 ved Wayback Machine.
* International Paper

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Svetogorsk» frå Wikipedia på bokmål, den 1. februar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Leningrad oblast |
| --- |
| Administrativt senter: St. Petersburg (administrativt fråskild) |
| Våpenskjoldet til Leningrad oblast | Boksitogorsk · Gattsjina · Ivangorod · Kamennogorsk · Kingisepp · Kirisji · Kirovsk · Kommunar · Ljuban · Lodejnoje Pole · Luga · Nikolskoje · Novaja Ladoga · Otradnoje · Pikaljovo · Podporozje · Primorsk · Priozersk · Sertolovo · Siasstroj · Sjlisselburg · Slantsy · Sosnovyj Bor · Svetogorsk · Tikhvin · Tosno · Volosovo · Volkhov · Vsevolozjsk · Vyborg · Vysotsk | Flagget til Leningrad oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Natalja Sergejevna Gontsjarova** (4. juni  1881–17. oktober 1962) var ein russisk avantgardemålar (kubofuturisme), klesdesignar, forfattar, illustratør og scenograf.

Liv og gjerning
---------------

*Kvinner med river*, 1907
*Syklisten*, 1913
Natalja Gontsjarova vart fødd i landsbyen Nagajevo nær Tula i Russland i 1881. Fyrst studerte ho skulptur ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur, men hoppa over til målarstudiet i 1904. Ho var sterkt inspirert av dei enkle framstillingane i russisk folkekunst. I sine eigne verk etterlikna ho folkekunsten samstundes so ho baka inn trekk frå fauvismen og kubismen. Saman med ektemannen Mikhail Larionov utvikla ho rayonismen. Dei to vart dei viktigaste stamfedrene i den prerevolusjonære russiske avantgarden som organiserte utstillinga *Eselhalen* i 1912, og som stilte ut saman med Der Blaue Reiter i München same året.

*Eselhalen* vart oppfatta som eit målretta brot med vesteuropeisk kunst, og for etableringa av ein sjølvstendig russisk skule innan moderne kunst. Likevel er påverknaden frå russisk futurisme lett påviseleg i Gontsjarovas seinare måleri. Opphavleg oppteken av ikonmåling og det enkle og endeframme i russisk folkekunst, vart Gontsjarova berømt i Russland for sine futurist-verk så som *Syklisten* og hennar seinare rayonist-arbeid. Som leiande mellom Moskvas futuristar organiserte ho og ektemaken provoserande førelesingskveldar, mykje i same gata som sine italienske motstykke. Gontsjarova var også involvert i grafisk design, ho skreiv og illustrerte ei bok i ein futuristisk stil.

Gontsjarova var medlem av den tyske avantgarde-gruppa Der Blaue Reiter frå ho vart danna i 1911. I 1915 byrja ho å teikne ballettkostymar og designe oppsetjingar i Geneve. Designen til balletten *Liturgi* tok ho til med i 1915. Sergej Djagilev hyra inn Gontsjarova, Léonide Massine og Igor Stravinskij til forarbeidet med *Liturgi*. Ho flytta til Paris i 1921 der ho utforma fleire scenekulissar til Sergej Djagilev og Ballets Russes.

Gontsjarova vart fransk statsborgar i 1939, og døydde i 1962 i Paris.

### Ymse

Gontsjarova sitt måleri *Epleplukking* frå 1909 vart 2007 auksjonert bort i London for 9,8 millionar US-dollar. Dette var den høgste prisen nokon gong for eit måleri måla av ei kvinne. Året etter, 2008, gjekk eit anna bilete av Gontsjarova for ein enno høgre pris. Eit stilleben frå 1912 kalla *Blomane* vart seld for 10,8 millionar US-dollar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Natalia Goncharova» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Natalja Benediktovna Lisovskaja** (fødd 16. juli 1963) er ein sovjetisk-russisk friidrettsutøvar som tevla i kulestøyt for Sovjetunionen. Ho dominerte kuleøvinga i siste halvpart av 1980-talet med VM-gull 1987 og OL-gull i 1988 som høgdepunkt. Under eit stemne i Moskva i 1987 sette ho med 22,63 m dagens (2014) gjeldande verdsrekord.

### Aktiv

Lisovskaja sette verdsrekord med 22,63 m i Moskva den 7. juni 1987, ein rekord ingen sidan har vore i nærleiken av. Nokre veker seinare vart ho verdsmeister i kulestøyt i Roma. Med eit støyt på 21,24 m slo ho austtyske Kathrin Neimke med tre små centimeter. Året etter vart Lisovskaja olympisk meister i Seoul på suverent vis. Med 22,24 m var ho godt over meteren lenger enn dei andre medaljevinnarane, Kathrin Neimke og kinesiske Li Meisu.

Både under europameisterskapen 1990 og i verdsmeisterskapen 1991 tok Lisovskaja sølvmedaljar i kuletevlinga. Astrid Kumbernuss vart europameister med 20,38 m, mot Lisovskaja 20,06 m, med VM-gullet vart vunne av Huang Zhihong frå Kina med 20,83 m mot Lisovskajas 20,29 m. Ved VM i friidrett 1993 vart Lisovskaja nummer fem med 20,02 m.

Lisovskaja er gift med sleggjekastaren Jurij Sedykh. Paret har vore busett i Paris i Frankrike sidan fyrste halvdel av 1990-åra.

Merknadar
---------

1. ↑  Russisk skrift Наталья Лисовская

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Natalja Benediktowna Lissowskaja» frå Wikipedia på tysk, den 7. september 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Nataliya Lisovskaya» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Anna Gavalda** (fødd 9. desember 1970) er ein fransk lærar og prislønt forfattar.

Gavalda blei fødd i Boulogne-Billancourt i Hauts-de-Seine ved Paris, men familien flytta frå forstaden til landlegare omgjevnader i Eure-et-Loir der ho voks opp to brør og ei syster. Etter at foreldra skilde lag blei ho send til ein katolsk jenteskule, Saint-Esprit à Saint-Cloud. Ho gjekk deretter på Lycée Molière i Paris før ho tok ein mastergrad ved Sorbonne.

Medan ho arbeidde som fransklærar på ein vidaregåande skole, debuterte Gavalda med ei novellesamling under tittelen *Je voudrais que quelqu'un m'attende quelque* i 1999. Boka blei både ein kritikar- og salssuksess, ho selde meir enn 750 000 eksemplar i heimlandet Frankrike og vann «Grand Prix RTL-Lire» i år 2000. Boka blei omsett til mange språk, inkludert norsk (*Eg vil at nokon skal vente på meg*) og selde i tjuesju land til saman. Boka fekk mykje ros og er vald ut på bibliotek og skolar over heile verda på fleire språk. 

Gavalda sin første roman, *Je l'aimais* (*Eg elska ho*) blei gjeven ut i Frankrike i februar 2002 og seinare same år på norsk. Inspirert av sviket i eige ekteskap, blei også denne boka ein stor litterær suksess og ein bestseljar, og blei etterfølgt av den korte barneboka *35 kilos d'espoir* (*35 kilo med håp*).

I 2004 kom den tredje romanen hennar, *Ensemble c'est tout*, (*Saman er ein mindre aleine*). Han skildrar livet til fire menneske som bur i eit husvære, ein kjempande ung kunstnar som arbeider som reingjerar om natta, ein ung aristokratisk mistilpassa postkortseljar, ein kokk og ei eldre bestemor. Denne boka, på 600 sider, er ein bestseljar i Frankrike og er blitt omsett til nær 40 språk.

Fram til 2007 var bøkene seld i meir enn 3 millionar eksemplar i Frankrike. *Ensemble c'est tout* blei skapt om til ein vellykka film i 2007 av Claude Berri, med Audrey Tautou og Guillaume Canet. Den første romanen, *Eg elska ho*, blei filma i 2009 av Zabou Breitman.

Gavalda er skilt, mor til to og bur i byen Melun i Seine-et-Marne, ca. 50 km søraust for Paris. I tillegg til å skrive romanar, medverkar ho òg i magasinet Elle.

Verk
----

Den første boka er omsett til norsk av Ragnar Hovland, dei fem neste av Tove Bakke.

* 1999 – *Je voudrais que quelqu'un m'attende quelque part* (*Eg vil at nokon skal vente på meg*, 2001)
* 2002 – *35 kilos d'espoir* (*35 kilo med håp*, 2008)
* 2002 – *Je l'aimais* (*Eg elska ho*)
* 2005 – *Ensemble, c'est tout* (*Saman er ein mindre aleine*)
* 2008 – *La Consolante* (*Lykka er ein sjeldan fugl*, 2009)
* 2009 – *L'Échappée belle* (*Ein vakker dag*, 2010)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Anna Gavalda» frå Wikipedia på engelsk, den 14. februar 2011*

* «Anna Gavalda», *Larousse*
* «Anna Gavalda», *mondalire.com*

### Referansar

1. ↑  «35 kilo med håp». NRK. Henta 14. februar 2011.
2. ↑  Le Figaro - Livres : Une plume qui vaut de l'or
3. ↑  «Oppslag i Bibsys på fatfattaran». Bibsys.no. Henta 14. februar 2011. [*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Piotr Lisek** (fødd 16. august 1992) er ein polsk friidrettsutøvar frå Duszniki som tevlar i stavhopp. Han vann sølvmedaljen i VM 2017 og tok broner i VM 2015 så vel som i VM 2019.

Aktiv
-----

### Doping

Lisek testa ved den polske friidretts-meisterskapen i juni 2012 positivt på metylheksanamin og vart utestengd frå idrett i seks månader.

### Meisterskap og rekordar

Lisek vart sjettemann i europameisterskapen 2014 med 5,65 meter. Året etter tok han han seg over 5,80 m i fyrste forsøk då VM fann stad i Beijing, det same gjorde landsmannen Paweł Wojciechowski og franske Renaud Lavillenie, alle tre fekk ein bronsemedalje. I 2016 enda Lisek på fjerdeplass både i europameisterskapen og i sommarleikane.

Ved verdsmeisterskapen 2017 i London gjorde Lisek personbeste med 5,89 m og kneip sølvmedaljen framom Reynaud Lavillenie, verdsmeister vart Sam Kendricks frå USA med 5,95 m. Den 1. august 2018 sette Lisek i Wittenberg polsk rekord med 5,94 meter. I juli 2019 forbetra han rekorden til 6,01 m ved DL-stemnet i Lausanne. Berre få dagar seinare, den 12. juli, svinga han seg over 6,02 meter då han sigra ved DL-stemnet i Monaco.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2014 i Zürich: Nr 6 – 5,65 m
* VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 5,80 m
* EM 2016 i Amsterdam: Nr 4 – 5,50 m
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 4 – 5,75 m
* VM 2017 i London: Sølvmedalje – 5,89 m, bakom Sam Kendricks (5,95 m)
* EM 2018 i Berlin: Nr 4 – 5,90 m
* VM 2019 i Doha: Bronsemedalje – 5,87 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Piotr Lisek» frå Wikipedia på engelsk, den 24. september 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
**Aurskog** er ein norsk tettstad som ligg i den nordlege delen av Aurskog-Høland kommune. Aurskog var før kommunesamanslåinga i 1966 ein eigen kommune med tettstadane Aurskog, Aursmoen, Finstadbru, Lierfoss, og Korsmo. Tettstadane Aurskog og Aursmoen har i dag meir eller mindre vakse saman, og vert naturleg sett på under eitt.

Aursmoen er handelsområdet, og har i tillegg til to små butikksenter fleire butikkar av ymse slag. I dei seinare åra har mange reagert på at staden, som har om lag 5000 innbyggjarar, har heile tre daglegvarebutikkar.

Aurskog huser golfbanen Aurskog Golfpark som opna i 2005.

Kjende verksemder i bygda er PDC Tangen (prenteverk, læremateriell), Stenquist emballasje og Bakelittfabrikken som produserer øvingsammunisjon.

Kjende personar frå Aurskog
---------------------------

* Eyolf Soot (1858–1859), ingeniør
* Stein Ove Berg (1948–2002), visesongar
* Anette Tønsberg (f. 1970), skøyteløpar
* Lasse Ottesen (f. 1974), skihoppar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
**Mantaro** (quechua *Hatunmayo*: 'den store elva') er ei elv i det sentrale Peru med utlaup til Ene og er ein del av Amazonasbassenget. Ho er 724 kilometer lang, har eit nedslagsfelt på 15 410 km² og startar i Cordillera Rumi Cruz, 5220 moh. nordvest for innsjøen Junín. Mantaro kryssar Junín-regionen (provinsane Junín, Yauli, Jauja, Concepción og Huancayo) og renn gjennom Huancavelica-regionen og møter Apurímac kor Ene startar som òg er grensepunktet mellom regionane Ayacucho, Cuzco og Junín. Men delar av Pasco-regionen går òg inn i elvebassenget. 

Landskap ved Mantaro
På turen gjennom Mantaro-dalen gjev elva vatn til jordbruk i den vidaste dalen i det sentrale Andes. Dalen gjev ein monaleg jordbruksproduksjon i Peru. I Tayacaja-provinsen i Huancavelica ligg Montaro kraftstasjonar, eit vasskraftverk som gjev årleg 7000 GWh, meir enn 30 % av av all (20 000 GWh) årleg elektrisk energi produsert i vasskraftverk i Peru.
Tablachaca-dammen over kraftstasjonane har endra hovedlaupet for Mantaro i årleg 5 månader slik at det blir mykje avkorta. Om det oppgavlege elvefaret blir rekna med i lengda på Mantaro, har ein funne at kjeldene til Mantaro nordvest for Junín-sjøen er dei fjernaste kjeldene til Amazonas-elva.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «Río Mantaro» frå Wikipedia på spansk, den 27. april 2008*

Referansar

1. 1 2  Contos, James; Nicholas Tripcevich. «Correct placement of the most distant source of the Amazon River in the Mantaro River drainage». *Area* **46** (1): 27–39. doi:10.1111/area.12069.
2. ↑  «General aspects about the Mantaro hydroelectric complex». Henta 26. desember 2022.
**Auruncifjella** (italiensk *Monti Aurunci*) er ei fjellkjede sør i Lazio, sentralt i Italia. Dei er ein del av Antiappenninane, ei gruppe som strekkjer seg frå Appenninane til Tyrrenhavet. Dei grensar i nord til Ausonifjella og området Pico og Campodimele, austover til Ausentedalen og i sør til elva Garigliano.

Namnet kjem frå den gamle stamma Aurunci. Fjella består av ein regionspark, Parco Naturale dei Monti Aurunci, oppretta i 1997.

Monti Aurunci består hovusakleg av sprø kalkstein, som vert meir fast mot kysten av Gaeta. Høgda varierer frå åsar til Monte Petrella på 1 533 meter over havet. Andre høge toppar er Redentore (1 252 m) og Monte Sant'Angelo (1 402 m).

Sjå òg
------

* Appenninane
* Antiapenninane
* Lazio

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aurunci Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 9. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Parco Naturale dei Monti Aurunci

Koordinatar: 41°21′15″N 13°39′18″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Jørgen Holmboe** (fødd 8. november 1902 i Hammerfest, død 29. oktober 1979) var ein norsk-amerikansk meteorolog

Frå ekspedisjonen til Ellsworth. Frå venstre: Chris Braathen (flyteknikar), Oluf Dahl (chief steward), Bernt Balchen pilot, Olsen (2nd mate), Lincoln Ellsworth (i midten med tversover-sløyfe), Jørgen Holmboe (litt bak), Hubert Wilkins (dress og slips), Magnus Johannessen, Bård Holth. Midtste rekke (f.v.): Harald Bigseth, Harald Holmboe og telegrafist Walther J. Lantz. Bak (f.v.): Bjarne Larsen, dr. Reals Berg, Ingvald Strøm og Lauritz Liavaag.
Han gjekk på skule i Tromsø og tok eksamen i Bodø. Han var vitskapleg assistent hos Vilhelm Bjerknes frå 1927 til 1929 og tok tok cand.real. i 1930. Han arbeidde som meteorolog i Tromsø frå 1929 til 1937. Han vart professor ved Massachusetts Institute of Technology i USA frå 1937 og frå 1940 ved University of California i Los Angeles.

I lag med E. Forsyth og W. Gustin gav han ut ei større lærebok, *Dynamic Meteorology*, i 1945. Han vart vald inn i American Meteorological Society og American Geophysical Union, samt utanlandsk medlem Det Norske Vidskaps Akademi

Utvalde verk
------------

* *On the Theory of Cyclones* (artikkel i lag med Jakob Bjerknes. 1944)
* *Dynamic Meteorolology* (New York: John Wiley and Sons, Inc. 1952)
* *On the instability of stratified shear flow* (Universitetsforlaget. 1966)
* *Instability of baroclinic three-layer models of the atmosphere* (Universitetsforlaget. 1968)

Kjelder
-------

* «Jørgen\_Holmboe» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC
* MGP

 |
**Manta** er ein mellomstor hamneby ved Stillehavskysten i Ecuador. Han ligg i Manabíprovinsen og var ein handelsby i førkolumbisk tid. I dei siste 50 åra har folkesetnaden i byen vokse til 200 000. I dag er tunfiske den viktigaste næringa for byen. Byen har òg turisme og kjemisk industri. Ein internasjonal lufthamn, Eloy Alfaro international, ligg ved byen og her er òg ei relativt stor skipshamn. 

Ecuador har gått inn i ein avtale med Sambandsstatane om å gje løyve til Sambandsstatane til å nytte lufthamna i Manta som base for overvakingsflygingar mot narkotikatrafikk. Avtalen var ein av mange forhold som reiste folkeleg motstand mot den tidlegare presidenten i landet, Lucio Gutiérrez. Den 20. april 2005 måtte Gutiérrez rømme frå landet etter sterke demonstrasjonar og motstand i kongressen.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Manta (Ecuador)» frå Wikipedia på tysk, den 7. desember 2005.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Manta**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Svetlana Vladimirovna Sjkolina** (fødd 9. mars 1986) er ein russisk friidrettsutøver som tevlar i høgdehopp. Ho vart verdsmeister i øvinga i Moskva i 2013. Personleg rekord er på 2,03 meter.

Aktiv
-----

Svetlana Sjkolina under VM 2013 i Moskva
Sjkolina deltok i si fyrste store meisterskapstveling i Beijing under Sommar-OL 2008, der ho vart nummer 14 med 1,93 meter. Året etter kom ho på sjetteplassen i VM i friidrett 2009 i Berlin, etter å ha gått over 1,96 m.

I friidretts-EM 2010 i Barcelona vart ho ståande med 1,97 m og fjerdeplass, utan heilt å melde seg på i medaljekampen. Med same høgda enda ho som nummer fem ved friidretts-VM 2011 i Daegu. 

Sjkolina nådde eit høgre nivå i 2012-sesongen. Under sommarleikane i London var ho ein av tre deltakarar som klarde å svinge seg over 2,03 m. Ettersom ho måtte ha tre forsøk på høgda, enda ho opp med bronsemedaljen, landskvinna Anna Tsjitsjerova gjekk også over 2,05 meter og vart olympisk meister.

I 2013 var det klart for verdsmeisterskap i Moskva. Her vart Skjolina åleine om å ta seg over 2,03 m, noko ho gjorde i fyrste forsøk, og tok gullmedaljen framom Brigetta Barrett frå USA som måtte ta til takke med sølv, slik ho hadde gjort i London-OL året før.

### Doping

Då dopingprøvene frå Sommar-OL 2012 var testa på ny, fann IOK at Sjkolina då hadde vore dopa. Alle hennes resultat frå 2012 til 2015 blei annullerte og ho mista medaljen frå Sommar-OL 2012.

Referansar
----------

1. ↑  
«Svetlana Shkolina» (på engelsk). Olympedia. Henta 14. mars 2023.
2. ↑  
«Doping Irregularities at the Olympics» (på engelsk). Olympedia. Henta 14. mars 2023. «Svetlana Shkolina: 2012 London – HJ (3) – Retroactively stripped of all her results from 2012 to 2015 after being found guilty of participating in doping programmes in 2012 and 2013»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svetlana Shkolina» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
**Manuel Göttsching** (fødd 9. september 1952) er ein tysk musikar og låtskrivar. 

Som leiar av gruppa Ash Ra Tempel og Ashra, ein av dei mest kjende tyske gruppene i 1970- og 1980-åra, i tillegg til karrieren som soloartist, har han vore ein av dei viktigaste gitaristane innan sjangeren Kosmische Musik. Han deltok òg i innspelingane til Cosmic Jokers. Stilen og teknikken hans har påverka mange artistar innan ambient musikk påverka av Brian Eno og Berlin-skulen i elektronisk musikk i 1980- og 1990-åra. Albumet hans frå 1984, *E2-E4*, har vore ei inspirasjonskjelde i utviklinga av house og elektronisk musikk generelt. 

I 2000 gav Göttsching og Klaus Schulze ut eit studioalbum og eit konsertalbum som Ash Ra Tempel.

Diskografi
----------

### Soloalbum

* 1974: *Inventions for Electric Guitar*
* 1984: *E2-E4*
* 1991: *Dream & Desire*
* 2005: *Die Mulde*
* 2005: *Concert for Murnau*
* 2005: *E2-E4 Live*
* 2007: *Live at Mt. Fuji*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Manuel Göttsching på MySpace
* intervju (tysk)
* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
***Tuss og Troll*** er ein norsk teikneserie basert på eventyr. Teikneserien gjekk i Norsk Barneblad i tidsrommet 1944 - 1955. Sidan 1945, unnateke 1947, har Tuss og Troll kome som julehefte.

Innhald
-------

I starten var det norske folkeeventyr som vart teikna. Fyrste eventyret som var teikna, både i Norsk Barneblad og i juleheftet, var «Mons Raudskjegg». Seinare har det og vorte brukt eventyr av H.C. Andersen og frå 1001 natt. Likeeins er det brukt stoff frå lokale eventyrsamlingar.

Tekstskrivarar
--------------

* Øyvind Dybvad, 1945-55 og 1993-2001
* Johannes Farestveit, 1956-86
* Olav Norheim, 1987
* Anders Kvåle Rue, 1987
* Velle Espeland, 1992-99
* Gard Espeland, 2000-02

Nokre år var fleire av desse saman om teksta.

Teiknarar
---------

Øyvind Dybvad, som stod bak ideen om teikneserien, fekk Jens R. Nilssen som teiknar. Han teikna så lenge serien gjekk i Norsk Barneblad. Frå juleheftet i 1956 overtok Solveig Muren Sanden. Ho teikna trolla snillare enn Jens R. Nilssen. Han teikn troll og miljø i ein stil inspirert av Theodor Kittelsen. Siste åra har Håkon Aasnes teikna saman med Solveig Muren Sanden.

Kjelde
------

* Knut A Brandal «Tuss og Troll - teikna eventyr» i *Tuss og Troll* Jula 2008
* aasentunet.no
**Hans Fredrik Gude** (13. mars 1825–17. august 1903) var ein norsk kunstmålar under romantikken. Han var ein av våre fremste nasjonalromantiske målarane i Noreg. 

Hans Gude var noko av eit vedunderbarn og fekk undervisning av Johannes Flintoe allereie som tolvåring, deretter gjekk han på Tegneskulen. 16 år gammal kom han til Düsseldorf i 1841. Her fekk han privatundervisning i eitt år før han fekk plass ved kunstakademiet i byen.

Gude arbeidde det meste av si yrkestid i Tyskland, der han som lærar først var knytt til Düsseldorf, deretter Karlsruhe og i dei siste tjue åra Berlin.

Gude mottok ei rekkje norske og utanlandske ordenar og æresutnemningar. I 1893 vart han tildelt Storkorset av St. Olavs Orden. Hans Gude var den første som vart gravlagd på Æreslunden på Vår Frelsers gravlund i Kristiania, da denne vart innvigd i 1903.

Verk
----

*Brudeferd i Hardanger*, 1848
Landskapsmåleria formidlar det storfelte i det norske landskapet, i mange tilfelle knytt til høgfjellet. Seinare vart motivkrinsen meir knytt til kysten. Bruken av lys og skugge, skyer og solgjennombrot er typisk i mange av Gudes måleri. Gude hadde stor innverknad som lærar og inspirator for ein generasjon norske kunstmålarar. Hans økonomiske støtte til mange yngre kunstnarar var med å legge grunnen for ein gullalder i norsk målarkunst.

*Høifjæld*, 1857
Hans mest kjende måleri er Brudeferd i Hardanger, som han måla saman med Adolph Tidemand. Gude måla landskapet og Tidemand personane. Måleriet vart til på bestilling til det store tablået i 1849 på Christiania Theater, der eit stort mannskor urframførte ein song av Halfdan Kjerulf (melodi) og Andreas Munch (tekst) over same tema. Både Tidemand og Gude var heime i Noreg dette året grunna dei revolusjonære hendingane i Sentral-Europa.

* 1848 - Brudeferd i Hardanger (saman med Adolph Tidemand)
* 1857 - Høifjæld
* 1862 - Brenninger
* 1872 - Innseilingen til Christianiafjorden

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hans Gude**

Nettstader
* Kunstnere i Akershus. Biografi og om tilknytinga hans til fylket.
* Slektstreet til Hans Gude på Geni.com

Litteratur
* Frode Haverkamp. *Hans Gude*. Aschehoug, 1992
* Hans Gude. *Af Hans Gudes liv og værker : kunstnerens livserindringer*. Utgitt og med en biografisk indledning af Lorentz Dietrichson. 1899

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Hans Holmboe** (8. oktober 1798–23. mai 1868) var ein norsk skulemann og politikar. Han var rektor ved Bergen Katedralskule, og stortingsrepresentant i perioden 1833-1864. Holmboe er spesielt kjent for sitt samarbeid med Henrik Wergeland mot den sokalla jødeparagrafen i den norske grunnlova. Som tingmann høyrde Holmboe fyrst til opposisjonen, men inntok litt etter litt eit meir moderat standpunkt og vart i si siste tid rekna som ei av regjeringa sine mest trufaste støttarar.Som medlem og formann i Stortinget sin kyrkjekommisjon hadde han stor innflytelse på det norske skulevesenet. Han gav ut fleire småskrifter og ei mengd avisartiklar om pedagogiske spørsmål.

Holmboe vart blind i 1850, men vart likevel oppmoda om å halde fram i stillinga som rektor ved skulen. Som tilsett ved skulen underviste Holmboe mellom anna den norske pedagogen og skribenten Nordahl Rolfsen, som har skrive ein tekst Arkivert 2007-09-26 ved Wayback Machine. om Holmboe sine siste dagar som rektor.

Holmboe vart fødd i Ervik på Trondenes i Troms i 1798, og var son av Jens Holmboe og Anna Margrethe Irgens. Han gifta seg med Welgjerd Endriette Løberg den 24. desember 1825. 

Hans Holmboe døydde 23. mai på Sande i Vestfold, 69 år gammal. Han har i ettertid fått Hans Holmboes gate på Nygårdshøgda i Bergen oppkalla etter seg.

Kjelder
-------

* Tallak Lindstøl:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914, digital utgåve, side 394-395
* Biografisk informasjon om Hans Holmboe NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Hans Hvide Bang** (fødd i 1922, daud 13. februar 1999) var ein norsk fotograf og filmmakar. 

Bang var på fleire område ein pioner innan norsk naturfilm. Omkring 1950 overvintra han på Grønland med eit enkelt filmkamera av «opptrekkstypen». Den gongen var overvintringa i seg sjølv eit vågestykke, der ein var avhengig av kva ein kunne oppnå med rifla i øydemarka for å sikre forsyningar, og av vêrgudane og isforholda for å bli henta heim av fangstskute neste sommar. Delar av filmen frå opphaldet vart vist på fjernsyn, då NRK mange år seinare portretterte Bang. 

Han filma mykje for Per Høst, og gjorde mellom anna vesentlege delar av opptaka til filmen «Same Jakki» (1957). Som stillfotograf dokumenterte han samisk liv og levesett på 1950-talet. 

Då Helge Ingstad drog på si første vinlandsferd til New Foundland var Bang fotograf. Han hadde òg oppdrag for NRK sin naturredaksjon og for BBC. 

Bang arbeida for Redningsselskapet, og laga film om verksemda deira. Eit av stillbileta hans, ei redningsskøyte i storm, er blant dei mest publiserte bileta i Noreg. Han var medlem av samskipnaden Norske Naturfotografer og knytt til biletbyrået Samfoto.

Bibliografi
-----------

* *Når havet kaller. Festskrift for Redningsselskapet* (Redaktør Oddvar Nilsen), Norvest Forlag 1981 ISBN 82-90330-13-8

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* KulturNav

 |
**Hans Hagerup Krag** (9. august 1829–8. mai 1907) var ein offiser, vegingeniør, vegdirektør i Noreg 1874-1904. Hans Peter Krag var far hans.

Krag var fødd i Grong. Han gjekk krigsskulen og var artillerioffiser i 1850. Frå 1853 var han vegingeniør i state, og stakk i 1857 ut ruta for Geirangervegen. Krag var kontorsjef i vegdirektoratet frå 1866, sjølv vegdirektør 1874-1904. Han var ein framsynt mann som gjorde særs mykje for samferdsla i Noreg. Mellom anna var han sentral ved etableringa av Haukelivegen mellom Telemark og Odda, ved Strynefjellsvegen i 1894, og lanserte i 1896 planane for Sognefjellsvegen. Han var sentral også då dedet vart bygt veg til Holmenkollen og Voksenkollen, samstundes som ein sikra friareal for folket i Oslo by.

Krag var fleire gonger på studieferder i utlandet. Han var mykje i Sveits og forstod tidleg at Noreg hadde ei framtid som mål for turistar. I 1868 var Krag med å skipa Den Norske Turistforening, æresmedlem 1897, og var elles oppteken av å fremje friluftslivet.

Krag døydde 1907 i Kristiania.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok VII*. 1956

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
**Jørgen Juve** (22. november 1906–12. april 1983) var ein norsk fotballspelar og journalist frå Porsgrunn som var kaptein på det såkalla Bronselaget. Med sine 33 langslagsmål står han øvst på skåringsstatistikken til det norske fotballandslaget.

### Klubbspel

Juve, som var son til ein garvar, spelte på Urædds Ballklubb i heimbyen til 1926, som nett den sesongen tok seg til semfinalen i NM. Etter 2-2 mot Odd frå grannebyen Skien, måtte det omkamp til, ein kamp den komande noregsmeisteren Odd vann 3-0. Frå 1927 til han la opp i 1938 spelte Juve i osloklubben Lyn. I 1928 deltok han i sin einaste cupfinale då Lyn tapte 1-2 mot Ørn frå Horten.

### Landslagsspel

Juve debuterte på det norske landslaget 3. juni 1928 som høgreback då Finland vart slått 6-0 på si heimebane. I sin fjerde landskamp, ein vennskapskamp i Oslo mot {{Nederland]],var Juve flytta opp i angrepet. Som senterløpar skåra han tre av dei fire måla då Noreg utlikna til sluttresultatet 4-4, etter å ha lege under 0-3. I løpet av dei sju neste landskampane skåra han 16 mål og hadde mykje av æra for at Noreg vart nordisk meister 1929-32.

Frå 1934 var Juve atter forsvarsseplar, oftast som senterhalf i ei trebackslinje. I 1936 var han kaptein på det berømte Bronselaget som vann bronsemedalje under Sommar-OL i Berlin. Noreg slo ut Tyskland i kvartfinalane og vann 3-2 over Polen i bronsefinalen. Året etter spelte han sin 45. og siste landskamp då Noreg tapte 1-5 mot Danmark i København.

Juve var «på topp både som back, senterhalf og senterforward», men «[s]tørst berømmelse høstet han som den uforlignelige angrepsleder... Han hadde et makeløst tilslag på ballen og en skuddsikkerhet som vi ikke har sett hos noen annen norsk spiller».

### Ymse

Etter at han slutta som aktiv spelar reiste Juve rundt i landet og instruerte ei rekke fotballag. Han var trenar i Skeid i 1939 og 1940, samt i Lyn i fleire periodar.

I det sivile liv arbeidde Juve som journalist i Dagbladet og Tidens Tegn.

### Merittar

* OL-bronse: 1936 med Noreg
* Nordisk meister: 1929-32 med Noreg
* NM-sølv: 1928 med Lyn

Kjelder
-------

1. ↑  Magnus Breili:*Fotballbokn*. 1967e

* *Denne artikkelen bygger på «Jørgen Juve» frå Wikipedia på bokmål, den 5. oktober 2015.*


| * v
* d
* e
Noreg sitt landslag – VM i fotball 1938 |
| --- |
| 
* 1 Amundsen
* 2 Andersen
* 3 Andreassen
* 4 Andresen
* 5 Brustad
* 6 Brynildsen
* 7 Eriksen
* 8 Frantzen
* 9 Hansen
* 10 Henriksen
* 11 Holmberg
* 12 Holmsen
* 13 Ileby
* 14 Isaksen
* 15 Johannessen
* 16 Johansen
* 17 Juve
* 18 Kihle
* 19 Kvammen
* 20 Martinsen
* 21 Nordby
* 22 Ulleberg
* Landslagstrenar: Halvorsen

 | Flagget til Noreg |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Hans Jørgen Christian Aall** (4. november 1806–24. februar 1894) var ein norsk jurist, embetsmann og politikar.

Aall var fødd på Nes jernverk og var son av eidsvollmannen Jacob Aall. Han vart student frå Drammen i 1822. Til å byrje med studerte han filologi, men gjekk over til jus. I 1827 vart han cand. jur. og var deretter fullmektig hos Søren Anton Wilhelm Sørenssen.

År 1829 vart Aall auditør i Bergenske brigade, og attåt dispasjør frå 1838. Frå 1840 var han assessor i Bergens stiftsoverrett. Nokre år var han ordførar i Bergen.

I 1846 vart Aall amtmann i Bratsberg amt. Han budde i Gjerpen, ei tid hadde han kontor på storgarden Borgestad. Aall arbeidde iherdig for å få bygt jarnbane frå Drammen til Skien, og for kanalane i Skiensvassdraget. Han hadde ein stor del av æra for at Skotfosskanalen vart bygt. Denne letta tømmerfløtinga og gjorde at båtar frå telemarksvatna kunne sigle til Skien og til sjøs. Ei byste av han vart i 1897 reist ved slusene på Løveid i Skotfoss.

Aall var ordførar i Bergen 1839-41, 1843-44 og 1846. Han var stortingsrepresentant for Bergen by i 1842 og 1845. I 1842 var han sekretær i kriminallovkomiteen iog i komiteen om embetsgardar, medan i i 1845 var president i Odelstinget og formann i justiskomite nr 2. Aall kom på Stortinget på nytt i 1851, men representerte då Bratsberg amt. Også i 1854, 1859–60, 1862–63, 1864 og 1868–1869 representerte han amtet på Stortinget. Han var frå 1851 stortingspresident på alle desse tinga, med unnatak for det overordentlege storting i 1864, då var han visepresident. Aall var formann for valkomiteen i 1851 og i 1854, for militærkomité nr 2 i 1851, for både fullmaktskomiteen og adressekomiteen i 1854, for vegkomiteen i 1859-60, for militærkomiteen i 1862-63, og for stemmerettskomiteen i 1868-69.

I 1865 var Aall formann i ein kommisjon om Kongsberg sølvverk, og frå 1878 var han formann i hovudskylddelingskommisjonen.

Då Aall i 1877 gjekk av som amtmann, fekk han borgardådsmedaljen i gull. Samstundes gav Stortinget han kr 6 000 kroner i årleg pensjon, «som Anerkjendelse af hans Fortjenester af Fædrelandet».

Aall, som medan han var amtmann i Bratsberg hadde budd i Gjerpen, flytta til Christiania då han gjekk frå embetet. Han døydde i hovudstaden i 1894.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jørgen Aall, den yngre NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND

 |