recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Det offisielle merket som syner pilegrimsleiene til Trondheim og Nidaros domkyrkje.
Milestolpe for pilegrimsleia i Hamar
**Pilegrimsleia** i Noreg er eit moderne oppmerka nett av turvegar knytte til tradisjonen frå mellomalderen om å gå til fots på pilegrimsferd til Trondheim (Nidaros) som lekk i dyrkinga av Heilag-Olav. Leia er på til saman på 1200 km merka og tilrettelagde turvegar som går frå ulike utgangspunkt og fram til vestfronten av Nidaros domkyrkje, og er bunden saman av natur- og kulturminne som tidlegare har hatt religiøs meining:

* Leia Oslo – Trondheim: Pilegrimsleia over Dovrefjell
* Leia Oslo – Hamar (austleg rute)
* Leia Svenskegrensa – Stiklestad – Trondheim
* Leia Skardøra – Trondheim «Romboleia»
* Leia gjennom Østerdalen
* Leia Grong – Stiklestad

Arbeidet med kartfesting og merking av Pilegrimsleiene i Noreg, og naudsynleg rydding av vegfar som høyrer til leia, tok til i 1994, og vart førebels planlagt å vare fram til 2010. Leia frå Oslo til Trondheim og Stiklestad vart opna i 1997.

Statens kartverk har godkjend både *Pilegrimsleia* og *Pilegrimsleden* som skrivemåtar for stadnamnet i norsk.

Kystpilegrimsleia
-----------------

Norskekysten var sjølvsagt ein viktig farveg til Nidaros, ettersom det stort sett var lettare å take seg fram i til sjøss enn over land i tidlegare tider. Både norske og utanlandske pilegrimar valfarta her, anten for å reise heile vegen til Nidaros, eller for å vitje mange av dei lokale pilegrimsmåla. Eit eige prosjekt kalla Kystpilegrimsleia har teke for seg denne sida av ferdsla til Nidaros og andre heilage stader i mellomalderen, og lagt til rette for moderne pilegrims-seglas.

Valfartsstaden Nidaros er omtalt i historiske kjelder allereie i 1075 – i Adam av Bremen sitt bokverk «Bremens Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum». Her er også dei ulike pilegrimsrutene til Nidaros nemnt, mellom anna kystpilegrimsleia: «Viss ein seglar frå Ålborg eller Vendsyssel i Danmark, kjem ein i løpet av ein dag over til Viken, som er ein by i Noreg (truleg Oslo). Derfrå held ein til venstre og seglar langs Noregs kyst, og på den femte dagen når ein fram til byen Trondheim. Ein kan også reise ein anna veg, som fører frå danskane sitt Skåne over land til Trondheim. Men denne vegen over fjella tek lengre tid, og ettersom han er farefull, blir han unngått av reisande.» Sjøvegen – Kystpilegrimsleia – utgjorde såleis, ifølgje Adam av Bremen, den viktigaste mest brukte ferdselsåra til Nidaros, sjølv om også sjøvegen kunne vere farefylt, med skiftande vêr og piratar.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Miljøstatus Norge*, arkivert frå originalen 17. mars 2009, henta 6. september 2008
2. ↑  Statens kartverk[*daud lenkje*]
3. ↑  Boka er omsett til norsk: Adam av Bremen: *Beretningen om Hamburg stift, erkebiskopenes bedrifter og øyrikene i Norden* : *Fra latin, med innledning, noter og register ved Bjørg Tosterud Danielsen og Anne Katrine Frihagen* : *Etterord ved Helge Ingstad*. Oslo 1993. Aschehoug. ISBN 82-03-20028-1

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pilegrimsvegane til Nidaros

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Provinsen Napoli**|  |
| **Nasjon** |  Italia |
| **Region** | Campania |
| **Hovudstad** | Napoli |
| **Areal** | 1 171 km² |
| **Folketal** (2005) | 3 092 859 |
| **Folketettleik** | 2 641/km² |
| **Kommunar** | 92 |
| **Bilnummer** | NA |
| **Postnummer** | 80121-80147, 80010-80079 |
| **Retningsnummer (tlf)** | 081 |
| **President** | Riccardo Di Palma |
|  |
| Plasseringa til Napoli i Italia |

**Provinsen Napoli**  (italiensk *Provincia di Napoli* ) er ein provins i regionen Campania i Italia. Hovudstaden er byen Napoli og det er 92 kommunar i provinsen.

Demografi
---------

Provinsen Napoli er den provinsen med høgast folketettleik i Italia. I følgje det statlege statistikkbyrået i Italia låg dei seks kommunane med høgast folketettleik (Portici, Casavatore, San Giorgio a Cremano, Melito di Napoli, Napoli og Arzano) i provinsen, og det same gjorde 11 av dei 15 øvste. Han har eit areal på 1 171 km² og totalt 3 092 859 innbyggjarar (2005). 

Kart over provinsen Napoli.

| Største kommunar | Innbyggjarar |
| --- | --- |
| Napoli | 983 797 |
| Giugliano in Campania | 108 492 |
| Torre del Greco | 88 540 |
| Pozzuoli | 82 503 |
| Casoria | 81 871 |
| Castellammare di Stabia | 65 794 |
| Afragola | 63 483 |
| Marano di Napoli | 58 978 |
| Portici | 57 062 |
| Ercolano | 55 310 |

Turisme
-------

Capri.
Området er ein stort turistdestinasjon i Italia med mange særs kjende turistattraksjonar. Pompeii, den utgravde romerske byen som vart gravlagd av Vesuv i år 79 er av dei mest populære i Italia.

Dei tre øyane Ischia, Procida og Capri i Napolibukta er òg kjende destinasjonar. På Capri finn ein den kjende blå grotta. 

Sorrentinahalvøya (og byen Sorrento) har lenge ver ein stor turistdestinasjon og er mellom anna kjend for drikken Limoncello og dei lukseriøse klippene ved havet med villaer, slott, vakttårn , kyrkjer og i Vico Equense gamle gardshus.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side Arkivert 2010-12-20 ved Wayback Machine.

Fotnotar
--------

1. ↑  *ItalianCookingandLiving*, arkivert frå originalen 29. august 2003, henta 9. desember 2007
2. ↑  *SorrentoTourism.com*, arkivert frå originalen 10. juni 2007, henta 9. desember 2007

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Province of Napoli frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Keith Forsey** (fødd 2. januar 1948) er ein engelsk popmusikar og plateprodusent.

Forsey byrja karrieren som trommeslagar for The Spectrum i 1960-åra og som trommeslagaren i Udo Lindenberg sitt Panik Orchester fram til 1976, då han òg spelte perkusjon for Amon Düül II. Seint i 1970-åra var han ein pioner innan disco og arbeidde med artistar som Lipstique, Claudja Barry, La Bionda og Boney M. Han vart trommeslagaren til Giorgio Moroder og spelte på Donna Summer sine discoplater, inkludert *Bad Girls*. Forsey sitt eige band, Trax, eit samarbeid med Pete Bellotte, var ikkje like populært.

Som Moroder byrja Forsey å produserte musikk sjølv. I 1982 produserte han debutplata til Billy Idol, *Billy Idol* og gjennombrotsalbumet til Icehouse *Primitive Man*. Oppfølgjaren til Idol i 1983, *Rebel Yell*, vart ein stor hit. I 1983 samarbeidde han med Moroder og Irene Cara som låtskriva rpå «Flashdance... What a Feeling» for filmen *Flashdance*. I 1984 vann songen Oscarprisen. Han var òg medlåtskrivar på meir filmmusikk etter dette, som *Ghostbusters*, *Beverly Hills Cop*, *The NeverEnding Story* og *The Breakfast Club*. Hitten «Don't You (Forget About Me)» frå *The Breakfast Club* vart opphavleg tilbode til Simple Minds, som avslo. Men eter at Bryan Ferry, Billy Idol og fleire andre artsitar avslo, vurderte Simple Minds songen på nytt og dei tok han til topp 10 i mange land. 

I 2003 produserte Forsey det amerikanske gitarpopbandet Rooney.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Keith Forsey» frå Wikipedia på engelsk, den 25. april 2022.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Bronson, Fred (1. oktober 2003). *The Billboard book of number 1 hits*. Random House Digital, Inc. s. 616–. ISBN 978-0-8230-7677-2. Henta 24. august 2011.
2. ↑  Captain Scarlet and the Mysterons - The Vault - Chris Bentley - Signum Books - 2017
3. 1 2 3  Michael Sutton. «Keith Forsey | Biography & History». AllMusic. Henta 25. april 2022.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Keith Forsey ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Keith Forsey-diskografi på Discogs

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
**Brahman** er i hinduismen namnet på den høgaste røynda, som alt som finst kjem frå. Omgrepet er særleg viktig i Vedanta-filosofien, og i hinduiske sekter med denne som utgangspunkt. Upanisjadane, som er dei eldste tekstane innan Vedanta, skildrar Brahman på ulike måtar. Det er æveleg, endelaust og grenselaust, og er den urikkelege kjelda for alt i allheimen. Brahman er årsaka til verda og alle skapningar. Det finst i alt og over alt, og er det innarste eget for alle vesen. 

Forskjellige skular innan Vedanta gjev ulike tolkingar av kva grunnhåtten til Brahman er og kva tilhøvet mellom Brahman og verda er. Advaita-skulen hevdar at Brahman er den einaste sanninga, medan den empiriske verda me oppfattar er ei innbilling, som er fylgja av ei vrangførestelling (*maja*) som me er fanga i. Brahman er ubrigda være, og har korkje eigenskapar eller personlegdom. Guddomar folk dyrkar, som Visjnu eller Sjiva, er tolka som bilete av Brahman i inbillingsspegelen. 

Visisjtadvaita-skulen tolkar Brahman som ein personleg gud, vanlegvis Visjnu. Brahman er dimed ikkje eigenskapslaus, men har kvar mogleg lyteløyse og fullkomenskap. Verda me oppfattar er ei strålande og ærefull ytringsform for dette Brahmanet. Brahman tek to former, den grenselause Guden (som vert kalla *Isjvara* eller *Parabrahman*), og den grensa verda (som sjølv tek to former, sjeler eller *tsjit* og stoff eller *atsjit*). Tilhøvet mellom desse formene kan samanliknast med tilhøvet mellom sjela og kroppen. 

Dvaita-skulen nektar at Brahman og verda kan vera det same. Gud, sjel, og den materielle verda er heilt forskjellige. Brahman er det same som guden Visjnu, som har kvar mogleg fullkomenskapar og sameiner i seg sjølv både være, ånd og lukke. Verda er avhengig av han, av di det er han som skapa verda, og han som gjev kvar sjel fridom til å bere seg åt. Men å samanlikna han med verda er gudsspott.
**Keith Harwood** (1940–3. september 1977) var ein amerikansk lydteknikar som er mest kjent for arbeidet sitt i Olympic Studios med musikarar som David Bowie (på *Diamond Dogs* i 1974), Pretty Things og Ron Wood. Harwood samarbeidde lydteknisk på Rolling Stones-albuma *It's Only Rock 'n' Roll* (1974) og *Black and Blue* (1976) med høvesvis brørne Andy og Glyn Johns. Han var òg lydteknikar på ei rekkje Led Zeppelin-album, mellom anna *Houses of the Holy* (1973), *Physical Graffiti* (1975) og *Presence* (1976).

I 1977 hadde Harwood vore med på miksinga av Rolling Stones-albumet *Love You Live* i Olympic Studios i London. På veg heim frå økta sovna han ved rattet som følgje av utmatting. Bilen hans køyrde av vegen i Sør-London i Queens Ride i Barnes, og inn i eit gammalt platantre, og drap han straks. Rolling Stones dedikerte *Love You Live* til minne om Harwood. Marc Bolan døydde i ei bilulykke same stad to veker seinare.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Keith Harwood» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Buckley, David (2005) [1999]. *Strange Fascination - David Bowie: The Definitive Story*. London: Virgin Books. s. 179. ISBN 978-0-75351-002-5.
2. 1 2  Pegg, Nicholas (2016). *The Complete David Bowie* (Revised and Updated utg.). London: Titan Books. s. 369. ISBN 978-1-78565-365-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
| Braemar  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Bràigh Mhàrr |
| Braemar frå MorroneBraemar frå Morrone Braemar frå Morrone |
| Plassering |
| 

Braemar is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Aberdeenshire |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 839 |
| Koordinatar |  57°1′″N 3°24′″W﻿Koordinatar: 57°1′″N 3°24′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | AB35 |
| Telefon-retningsnummer | 0 13397 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Braemar**
 |

**Braemar** (skotsk gælisk **Braigh Mharr**) er ein landsby i regionen Aberdeenshire  i Skottland. Han har kring 1000 innbyggjarar, og ligg omkring 80 km vest for Aberdeen. Han ligg nær den øvre delen av elva Dee. 

Landsbyen arrangerer årleg høglandsleikar, *Braemar Gathering*. Leikane vart truleg starta på 1000-talet av Malcolm Canmore. I 1715 vart dei brukt for å dekke over starten på det første jakobittopprøret. Sidan 1832 har dei vorte arrangert av *Braemar Royal Highland Society*. Desse lekane blir tradisjonelt vitja av den britiske kongefamilien, som har sommerresidensen sin på Balmoral slott i Aberdeenshire. 

Braemar slott vart påbegynt av John Erskine, jarl av Mar i 1628. Eigarane bur enno i slottet, men delar av det er ope for publikum om sommaren. 

Braemar er ein av dei to stadane som har den britiske kulderekorden. Det har to gonger vore registrert -27.2 °C i Braemar: 11. februar 1895 og 10. januar 1982. (Det andre staden er Altnaharra, som registrerte same temperatur 30. desember 1995.)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Braemar» frå Wikipedia på bokmål, den 3. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Aung San** (13. februar 1915–19. juli 1947) var ein burmesisk general, nasjonalist og frigjeringshelt. Han var far til nobelprisvinnaren Aung San Suu Kyi.

Biografi
--------

Aung San vart fødd i Natmauk midt i Britisk Burma (seinare Myanmar). Han er kjend som den mest populære nasjonalistlederen i Myanmar, og hadde ein stor del av æra for at landet oppnådde sjølvstende frå britane i 1948. Før andre verdskrigen var han overbevist antibritisk, og han allierte seg med japanarane under krigen, men skifta side for å kunne leie burmesarane til sjølvstyre. 

Statue av Aung San
Fleire familiemedlemmer hadde gjort seg gjeldande innanfor nasjonalistrørsla sidan britane annekterte Burma i 1886, og sjølv vart han sekretær i studentrådet på Rangoon University og leidde saman med U Nu studentstreiken der i 1936. Etter at Burma vart skild frå India i 1937 og han sjølv avslutta utdanninga i 1938, arbeidde han for den nasjonalistiske organisasjonen Dobama Asi-ayone («We-Burmans Association»), og vart generalsekretær i 1939. 

Medan han i 1940 søkte stønad frå utanlandsk hald for frigjeringskampen, vart han kontakta i Kina av japanarane. Dei hjelpte han å opprette ein burmesisk militærstyrke som skulle hjelpe dei med å invadere Burma i 1942. Hæren, Burma Independence Army, voks seg større enn japanarane hadde rekna med, og hadde ein tendens til å ta over kontrollen i dei okkuperte områda. 

Som forsvarsminister i marionetteregjeringa til Ba Maw begynte Aung San etter kvart å tvile på lovnadene frå Japan om burmesisk sjølvstende, sjølv om dei uventa skulla vinne krigen. Han var misnøgd med måten dei handsama burmesiske styrkar på. Difor vendte han seg i mars 1945 til britane. 

Etter at Japan overgav seg i august 1945, prøvde britane å inkorporere Aung San sine styrkar i den britiske hæren, men han heldt toppleiarane tilbake og forma «the People’s Volunteer Organization». Under dekke av å vere ein veteranorganisasjon som jobba for sosial stønad, opererte dei som ein privat politisk hær skapt til å erstatte BNA i kampen for sjølvstende. 

I 1944 brukte Aung San undergrunnsnasjonalistrørsla the «Anti-Fascist People’s Freedom League» (AFPFL), som han sjølv hadde vore med på å starte, for å bli leiar for det utøvande rådet i Burma i 1946. Han var i praksis statsminister, men var underlagt veto frå den britiske guvernøren. Etter å ha konferert med den britiske statsministeren Clement Attlee i London, annonserte han den 27. januar 1947 avtala som garanterte Burma full fridom innan eitt år. I valet på lovgivande forsamling i april 1947, vann AFPFL 196 av 202 plassar. Trass i at kommunistane skulda han for å vere ei «forlenga hand for britisk imperialisme», kom han opp med resolusjonen for burmesisk sjølvstende utanfor the British Commonwealth. 

Den 19. juli 1947 vart statsminister Aung San og seks kollegaer, mellom anna bror hans, skotne i regjeringslokala i Rangoon medan rådet hadde møte. Ein politisk rival, U Saw, vart seinare avretta for å ha teke del i drapa.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
*Om nasjonalparken i Australia, sjå Saint Arnaud Range National Park.*
Fjellrekkja sett frå vest over Lake Rotoiti.
Alpint område like vest for Saint Arnaud Range
**Saint Arnaud Range** er ei fjellrekkje sentralt nord på Sørøya på New Zealand. Ho ligg mellom Lake Rotoiti og det øvre tilsigsområdet til elva Wairau River, og utgjer den austlege grensa til nasjonalparken Nelson Lakes National Park.

Dei lågare områda er først og fremst tilvaksne med sørbøkskogar, medan høgareliggjande område, over 1600 m.o.h. er alpine.

Rekreasjon
----------

Turvegen Saint Arnaud track reiser seg på vestsdia av fjellrekkja frå busetnaden Saint Arnaud.

Skisportområdet Rainbow Ski Area ligg på austsida av fjellrekkja.

Referansar
----------

1. ↑  «St Arnaud Field Trip». Department of Conservation. Henta 17. februar 2014.

Koordinatar: 41°54′S 172°52′E﻿

* *Denne artikkelen bygger på «Saint Arnaud Range» frå Wikipedia på engelsk, den 17. februar 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
*Denne artikkelen handlar om elva i Tyrkia og Syria. For kommunen i Israel, sjå Sajur i Israel.* 
Koordinatar: 36°39′35″N 38°04′14″E﻿

**Sājūr** (arabisk نهر الساجور) er ei 108 km lang elv som spring ut i Tyrkia og som munnar ut i Eufrat i Syria. Ho er den minste av dei tre elvane som munnar ut i Eufrat i Syria, og den einaste sideelva til Eufrat frå høgre. Det har budd folk kring Sajur sidan eldre steinalder.

Sājūr er 108 km lang og 60 km av dette er i Tyrkia. Ho har to kjeldeelvar som renn saman sør for Gaziantep. Frå der renn Sājūr søraustover til ho kryssar grensa til Syria. Elva renn så om lag austover til ho munnar ut i Eufrat på høgresida i området som i dag er reservoaret danna av Tishrindemninga. I Syria skjer elva seg gjennom ein dal på Manbijsletta mellom 20 og 100 meter djup, og opp mot 500 meter brei. Middelvassføringa er kring 4 kubikkmeter per sekund, men i februar og mars kan dette auke til 7 kubikkmeter per sekund.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sajur River» frå Wikipedia på engelsk, den 12. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Kolars & Mitchell 1991, s. 109
2. ↑  Rawlinson 1880, s. 137–138
3. ↑  Besançon & Sanlaville 1985, s. 8
Koordinatar: 25°20′N 55°16′E﻿

**Deiraøya** er ei gruppe kunstige øyar i Dubai i Dei sameinte arabiske emirata. Prosjektet var opphavleg planlagt som ein del av Palm Islands og vart kalla Palm Deira.

Tidleg i oktober 2007 var 20 % av den opphavlege palmeøya ferdig, og ein hadde nytta 200 millionar kubikkmeter sand, og i 2008 var over ein fjerdedel ferdig. I november 2008 vart planane endra og sidan 2008 har prosjektet vore lagt på is.

I oktober 2013 annonserte utviklaren Nakheel at prosjektet var endra og at dei kom til å kalle øya 'Deira Island'. Deira Island vil ha kring 1400 butikkar, eit hotell og eit amfiteater.

Galleri
-------

* Deira Island on 1 May 2007Deira Island on 1 May 2007
* Deira Island on 8 May 2008Deira Island on 8 May 2008

Sjå òg
------

* The World

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Deira Island» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 30. juni 2009, henta 6. juni 2016
2. ↑  Nakheel's unfinished projects
3. ↑  Falling construction costs favour developers

Bakgrunnsstoff
--------------
**Eskil Kinneberg** (fødd 17. mai 1992) er ein norsk orienteringsløpar frå Gjerdrum som vart verdsmeister på mellomdistansen i 2018, og fekk gullmedalje med Noregs stafettlag i VM 2017 og VM 2018.

I 2016 vann Kinneberg sølv i stafetten under europameisterskapen i Jeseník i Tsjekkia. Året etter sprang han den fyrste etappen i VM-stafetten i 2017, saman med Magne Dæhli og Olav Lundanes syrgde han for norsk triumf. Dei same tre karane sigra også i stafetten ved EM 2017 i Ticino. Under verdsmeisterskapen 2018 i Latvia lukkast Kinneberg vinne mellomdistansen, 6 sekund føre den sveitsiske medaljegrossisten Daniel Hubmann. For andre året i rad vann Kinneberg også gull i VM-stafetten. Han tok seg då av den andre etappen, medan Gaute Steiwer opna og Magne Dæhli avslutta for det norske mannskapet. Tre år seinare var Kinneberg med på å vinne sølv for Noreg i VM-stafetten.

### Medaljar og plasseringar i verdsmeisterskap

* VM 2017: Gull i stafett, nr 5 på klassiskdistansen
* VM 2018: Gull på mellomdistansen og i stafett
* VM 2021: Sølv i stafett, nr 6 på mellomdistansen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eskil Kinneberg» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juli 2023.*
**Ingeborg Marianne Svabø** (1797–1861) var ei norsk gjestgjevarkone og jordmor frå Sygnefest i Gulen kommune.

Faren hennar, Johannes Gloppe, flytte til Gulen frå Solund for å ta over gjestgjevarstaden på Sygnefest. Her voks Ingeborg Marianne opp. Ho gifte seg med Peder Davidson Svabø, som hadde flytt til Sygnefest frå Indre Kroken i Luster. På heimstaden hadde han drive landhandel. Johannes Gloppe vart drepen i 1822, og Svabø tok over gjestgjevarstaden etter dette.

Soknepresten i Eivindvik var på den tida prost Niels Griis Alstrup Dahl. I 1825 søkte han Nordre Bergenhuus Amt om at Ingeborg måtte få tilskot til å ta jordmorutdanning i Oslo for seinare å jobba som jordmor i Eivindvik prestegjeld. På den tida omfatta det noverande Gulen kommune, og store delar av Solund og Hyllestad på nordsida av Sognefjorden. Trass i motstand frå amtmannen, fekk Ingeborg opplæring og vart tilsett som jordmor i 1828. Med det vart ho den fyrste jordmora i ytre Sogn. På den tida var jordmortenesta nymotens i Noreg, og vart ofte møtt med skepsis fordi det braut med dei gamle fødselsskikkane.

Peder Svabø skal ha vore brutal og drikkfeldig, og i 1834 måtte han selje gjestgjevarstaden Sygnefest til bergensaren Lars Antoniussen. I 1839 vart Svabø dømd til tukthus i 10 år for å ha mishandla kona. Ingeborg gjorde teneste som jordmor fram til 1844.

Etter at straffa til Peder Svabø var sona, vart dei buande i eit lite hus på Sygnefest av pengar frå fattigstyret.

Ho døydde i Gulen i 1861.

Kjelder
-------

* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Ingeborg Marianne Svabø. Arkivert 2015-04-23 ved Wayback Machine.
* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Handels- og gjestgjevarstaden Sygnefest. Arkivert 2012-05-27 ved Archive.is
Typisk landskap frå Esker Riada, i County Westmeath
**Esker Riada** (*Eiscir Riada*) er eit system av eskerar eller rullesteinsåsar som strekker seg gjennom midten av Irland, mellom Dublin og Galway.

Eskerane går gjennom fylka Dublin, Meath, Kildare, Westmeath, Offaly, Leitrim, Longford, Roscommon og Galway. Ein stor del av systemet ligg i Teernacreeve-området i Westmeath, og går frå Kilbeggan til Tyrrellspass. 

Eskerane har form som relativt låge åskammar danna av sand, grus og kampesteinar. Dei blei lagde att av vatn som fløymde under isbreane, og kom fram i lyset då breane smelta på slutten av den siste istida for rundt 10 000 år sidan.

Historisk tyding
----------------

Det irske namnet *Eiscir Riada* gjev ein indikasjon på tydinga til eskerane. *Eiscir* tyder 'skilje' og *Riada* tyder 'veg'.

Etter eit slag ved Maynooth i år 123 blei Irland delt inn i to politiske regionar langs eskerlina – Leath Cuinn ('Conn sin halvdel') i nord og Leath Mogha ('Mogha sin halvdel') i sør.

Fordi det ligg litt høgare enn omlandet gjev Esker Riada ein veg gjennom myrlandet i midten av Irland. Sidan gammal tid har det vore ein veg mellom aust og vest på Irland. Det gamle gæliske namnet på området er *An tSlí Mhór*, som tyder ‘den store vegen’. Han var ein av dei fem store vegane på Irland som band saman Clonard Abbey, Durrow Abbey og klosterbusetjinga ved Clonmacnoise, som blei grunnlagd på staden der elva Shannon renn gjennom Esker Riada.

I kontrast til dei omliggjande myrlandet gjev den sandhaldige brejorda i eskerane veldrenet jord av relativt god kvalitet, og er nyttig for jordbruk.

I dag
-----

Hovudvegen N6 frå Dublin til Galway går framleis i stor grad langs Esker Riada, og staden er framleis eit viktig jordbruksområde. Dublin-delen byrjar ved High Street ved sida av Wood Quay, og går sørvest gjennom Kilmainham til Greenhills Road.

Eskerane er blitt ei kjelde for byggjemateriale, og det er blitt henta ut mykje sand og grus. Den negative miljøpåverknaden frå denne verksemda er blitt kritisert, og Offaly County Council har verna området i ein County Development Plan, med forslag om å få Esker Riada erklært som ein verdsarvstad.

Kjelder
-------

1. ↑  «Archived copy» (PDF). Arkivert frå originalen (PDF) 19. juli 2011. Henta 23. mars 2008.
2. 1 2 3  Esker Riada
3. ↑  Geology of British Isles « The Isles Project
4. ↑  ireland.com / Focus / Heritage Ireland
5. ↑  What lies beneath ; It has taken millions of millennia for the Irish landscape to evolve - and the result is unique in its diversity, writes Eileen Battersby - Science - redOrbit
6. ↑  «Section 2 Development Strategies and Policies:» (PDF). Arkivert frå originalen (PDF) 19. juli 2011. Henta 22. mars 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «Esker Riada» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2020.*
Kyrkja som er teikna av Jensen & Skodvin Arkitektkontor.Foto: Shekko

**Tautra Mariakloster** er eit katolsk kvinnekloster på øya Tautra i Trondheimsfjorden. Tautra ligg i Frosta kommune i Nord-Trøndelag. Nonnene i klosteret høyrer til cisterciensarordenen.

Klosteret ligg ikkje langt frå ruinane av Tautra kloster frå mellomalderen, som var eit munkekloster frå den same ordenen. Tautra Mariakloster vart grunnlagt i provisoriske bygningar i 1999. Grunnsteinen til eit nytt kloster vart så lagt ned av dronning Sonja 8. mai 2003. Den 25. mars 2006 vart klosteret gitt status som sjølvstendig priorat. Klosterbygningane vart tatt i bruk i 11. juli 2006.

I mars 2007 vart det nye bygget, som er teikna av Jensen & Skodvin Arkitektkontor, kåra til «årets bygg» for 2006 av byggebransjen i Noreg.

Klosterkyrkja vart vigsla 12. mai 2007. Ved dette høvet var òg dronning Sonja til stades.

Kommunestyret i Frosta nominerte i oktober 2011 klosteret som kulturminne.

Relikviar
---------

I samband med vigslinga vart det lagt inn relikviar av følgjande helgenar i altaret: den heilage martyren Maria Goretti (1890–1902), den salige bulgarske biskopen og martyren Eugenius Vincent Bossilkov CP (1900–1952), den heilage Benedikt av Nursia (ca 480-547), den heilage karmelittsøstera og kyrkjelæraren Teresa av Lisieux OCD (1873–1897), den salige spanske trappistoblaten Rafael Arnáiz Barón OCSO (1911–1938) og den salige sardinske trappistsøstera Maria Gabriela Sagheddu OCSO (1914–1939).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tautra Mariakloster» frå Wikipedia på bokmål, den 7. august 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Viste frem nytt kloster» – NRK Trøndelag, 9. august 2006
2. ↑  «Bønnestund i Guds frie natur» Arkivert 2008-10-24 ved Wayback Machine. – Trønder-Avisa, 9. august 2006
3. ↑  *Adresseavisen: «Tautra-klosteret er årets bygg»*, arkivert frå originalen 27. desember 2014, henta 6. august 2012
4. ↑  NRK: «Klosteret på Tautra årets bygg»
5. ↑  katolsk.no: «Kirkevigsel på Tautra»
6. ↑  «Nominert som kulturminne»[*daud lenkje*] Stjørdals-Nytt 13. oktober 2011, besøkt 14. oktober 14. oktober 2011
7. ↑  Frå biografien om Teresa av Lisieux på katolsk.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tautra Mariakloster sin nettstad
Ein regulær dekagon
Ein **dekagon** er i geometrien ein polygon med ti sider og ti vinklar. I ein regulær dekagon har alle sider lik lengd og alle vinklar er lik 144°. Schläfli-symbolet er {10}.

Arealet til ein regulær dekagon med sider med lengde *a* er gitt av

{\displaystyle A={\frac {5}{2}}a^{2}\cot {\frac {\pi }{10}}={\frac {5a^{2}}{2}}{\sqrt {5+2{\sqrt {5}}}}\simeq 7.694208843a^{2}.}

Konstruksjon
------------

Ein regulær dekagon kan ein konstruere med passar og linjal. Ein metode er å ta utgangspunkt i konstruksjonen av ein pentagon, og trekke ei line frå kvart hjørne av pentagonen, gjennom sentrum (M) i sirkelen, og ut til sirkelbogen. Slik får vi markert fem nye punkt på sirkelen, og vi kan gjere femkanten om til ein tikant.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Definisjonar og eigenskapar til ein dekagon med interaktive animasjonar

| * v
* d
* e
Polygonar (mangekantar) |
| --- |
| Trekantar | Rettvinkla**·** Likesida**·** Likebeint |
| Firkantar | Kvadrat**·** Rektangel**·** Rombe**·** Parallellogram**·** Trapes**·** Drake |
| Regulære former | Trekant · Firkant · Pentagon · Heksagon · Heptagon · Oktogon · Enneagon · Dekagon · Hendekagon · Dodekagon · Triskaidekagon · Tetradekagon · Pentadekagon · Heksadekagon · Heptadekagon · Oktadekagon · Enneadekagon · Icosagon · Chiliagon · Myriagon |
| Stjerneformer | Pentagram**·** Heksagram |
Koordinatar: 75°2′S 136°30′W﻿

**Erickson Bluffs** er ei rekkje kjenneleg fjellskrentar som strekkjer seg frå Gilbert Bluff til Mount Sinha, langs sørvestkanten av McDonald Heights, nær kysten av Marie Byrd Land i Antarktis. Ein del av skrentane vart fotograferte frå lufta av U.S. Antarctic Service i 1939–41. Dei vart kartlagte av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65 og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Albert W. Erickson, leiaren for ei biologigruppe som undersøkte selar, kvalar og fuglar i pakkisen i Bellingshausenhavet og Amundsenhavet med USCGC «Southwind» og dei to helikoptera ombord, 1971–72.

Kjelder
-------

1. ↑  «Erickson Bluffs». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 6. januar 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Erickson Bluffs» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Møhlenpris i Bergen
Ein av museumstrikkane frå Bergens Tekniske Museum på veg ned gjennom Møhlenpris på den lina museet har lagt frå museet, opp Olaf Ryes vei, over Nygårdshøyden og ned mot sentrum framfor Den Nationale Scene.
**Møhlenpris** er eit strøk i Bergenhus bydel sentralt i Bergen. Strøket strekker seg frå vestskråninga av Nygårdshøyden i aust til Damsgårdssundet i vest. Møhlenpris omfattar 0,32 km² med 2 397 innbyggarar 1. januar 2014. Puddefjordsbrua passerer over Møhlenpris. 

Bydelen har namn etter Jørgen Thor Møhlen, òg kjend som Jørgen Thormøhlen. Kongen overdro området til han etter at det i mellomalderen hadde vore beitemarker for Munkeliv kloster, seinare takmark for byen med namnet Vestre Sydnes. Jørgen Thormøhlen sette opp eit trankokeri her 1671, ei reiparbane i 1678, eit saltkokeri og eit såpekokeri i 1682, og han hadde òg ei oljemølle og ei tønnemakarbu (bøkkarbu) her. Thormøhlen gjekk konkurs i 1696, og verksemdene vart deretter avvikla med tida, med unnatak av saltkokeriet, som svigersonen tok over i 1719.

Verksemdene til Thormøhlen hadde gjeve grobotn for ein forstad med 600–700 fastbuande, men elles var området for det meste berre opne marker då det vart innlemma i Bergen by i 1877. Utbygginga tok til då Olaf Ryes vei vart bygd i 1880 som hovudåre opp til Nygårdshøyden, og gav beinveges samband til sentrum. Området vart regulert som små kvartal i ein kvadratisk plan, med større husvære med høgare standard i leigegardane mot Nygårdsparken. Mjellem & Karlsen mekaniske verksted, skipa i 1894, med verksemda si i Thormøhlens gate i området, bidrog til utbygginga av leigegardar for å gje sine arbeidarar husvære i nærleiken av arbeidsstaden.

I 1899 vart Møhlenpris idrettsbane (kalla *legepladsen*) teke i bruk, og i 1911 vart det lagt trikkeline til Møhlenpris, og Bergens elektriske Sporvei la i 1913 administrasjonen og trikkehallen med verkstader, no Bergens Tekniske Museum, til Thormøhlens gate. Møhlenpris skole vart teke i bruk i 1912. Kommunen reiste bustadblokker på nedsida av Professor Hansteens gate i åra frå 1918 for å avhjelpe husnauden etter bybrannen i 1916, Puddefjordsbrua kom i 1956, og tunnelen gjennom Nygårdshøyden i 1984.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bergen byleksikon: Møhlenpris

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Møhlenpris» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* MusicBrainz (area)

 |
Rektasensjon og **deklinasjon** som sett frå innsida av ei himmelkule. Hovudretninga til systemet er vårjamdøger, den oppstigande knuten i ekliptikken (raud) på himmelekvator (blå). Deklinasjonen vert målt nordover eller sørover frå himmelekvator, langs timesirkelen som passerer gjennom punktet det er snakk om.
**Deklinasjon** er ein av koordinatane for himmelobjekt, gjeve som vinkelavstanden frå himmelekvator og forkorta til DEC (symbol ***δ***). Deklinasjonen vert vanlegvis gjeven i grader, minutt og sekund. I dette systemet er det nordlege polpunktet på +90°, himmelekvator på 0° og himmelens sørpol -90°. Deklinasjonen kan kombinerast med rektasensjon for å definere posisjonar på himmelkvelvingen

Sjå òg
------

* Himmelkoordinatar
* Ekliptikk
* Ekvatorialt koordinatsystem
* Geografisk koordinatsystem
* Rektasensjon

Kjelder
-------


* «Deklinasjon: astronomi», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 21. mars 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* MEASURING THE SKY - A Quick Guide to the Celestial Sphere[*daud lenkje*]
Taubane. Trekkvaieren kan sjåast under berekabelen. Opphenget er forma slik for at gondolen skal kome seg forbi dei traversa på mastene som held berekabelen oppe.
Taubanen til toppen av Teide på Tenerife.
Taubane i Longyearbyen på Svalbard som tidlegare frakta kol, men no er teke ut or bruk.
**Taubane** (tidlegare òg skrive *togbane*, der *tog* tyder *tau*), òg kalla **svevebane**, er eit transportmiddel som går i luftspenn for frakt av personar eller gods. Taubanen har ein gondol (eit innelukka rom, mest for persontransport) eller ei anna form for transportkasse som heng i ein arm ned frå ei innretning med hjul som rullar på oversida av ein tjukk vaier som er opphengde i to eller fleire master over ei kort eller lang strekning, og har ein tynnare vaier kopla til ein vinsj for å drege gondolane. Det er òg tryggleiksystemer som skal kunne bremse eller stogge gondolane i ein naudsituasjon.

Taubaner med gondolar for i hovudsak å frakte personar, vert ofte òg kalla gondolbanar.

Ei taubane bør byggjast i ei strekning med stigning, dersom ho ikkje skal ha ein vinsj i kvar ende. Når bana ligg i stigning, er ho gjerne bygd med to berekablar for kvar sin gondol. Dei er kopla saman på den måten at den gondolen som går opp nyttar den som går nedover som motvekt, samstundes som den gondolen som går nedover vert bremsa av godolen som går oppover. Slik spararst det energi til å drive bana. Same prinsippet vert nytta på kabelbanar, som er baner som går på skjener i bratt terreng.

Nokre taubaner i Noreg
----------------------

Harastølsbanen i Luster i Sogn. Foto: Guttorm Flatabø

* Hangursbanen på Voss. No avvikla gondolbane som i si tid gjekk frå litt oppom jarnbanestasjonen på Vossavangen til toppen Hanguren. Dei to gondolane heitte Dinglo og Danglo.
* Harastølsbanen i Luster i Sogn. Bana går opp lia til Harastølen (Lyster Sanatorium) og var nytta til både person- og godstrafikk
* Ulriksbanen i Bergen. Bana går opp til fjelltoppen Ulriken. Ho er ei gondolbane og vert nytta til persontrafikk. Dei to gondolane heiter Perle og Bruse.
* Yndesdalsbanen i Luster i Sogn. Bana kryssar Veitastrondsvatnet og garden Osphola, og går mellom gardane Yndesdal i Luster og Ugulsvik. Bana vart nytta til godstrafikk, men personar har også teke turen på «strengen».
* Krossobanen på Rjukan

Lovregulering
-------------

Taubanelova har nærare reglar om løyve til å bygge taubaner, skitrekk med vidare, og kontroll med desse.

Sjå òg
------

* Løypestreng

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lov om anlæg av taugbaner og løipestrenger mv. av 14. juni 1912 nr 1

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
*For den danske samnemningen, sjå sjakkspelaren Erik Andersen.* 

**Erik Andersen** (fødd 20. mars 1952) blei i 2010 dømd for seksuelle overgrep mot mindreårige gutar i store delar av Sør-Noreg på 1990-talet og fram til 2007. Under etterforskinga blei han av politiet og media kalla «Lommemannen», fordi han skal ha lurt gutar til å kjenna etter ting i lommene hans. I januar 2008 hadde politiet oversyn over 160 tilhøve dei meinte «Lommemannen» stod bak. Kripos meinte om lag 300-400 unge gutar hadde vore utsett for gjerningsmannen.

Rettsoppgjer
------------

I byrjinga av januar 2008 blei Erik Andersen arrestert og sikta for å vere «Lommemannen». Den første forsvarsadvokaten hans var Tor Erling Staff. Han bytte i slutten av april 2008 til advokat Gunhild Lærum.

24. august 2009 blei tiltalen mot Andersen offentleggjord. Tiltalen omfatta til saman 66 ulike overgrep eller forsøk på overgrep. Dei to mest alvorlege tiltalepunkta gjaldt handlingar som blir likestilt med valdtekt, mot gutar på 7 og 11 år. Desse to og 11 andre tiltalepunkt gjaldt også seksuell omgang med barn under 14 år. I tiltalen var elles eit fleirtal av tiltalepunkta beskrive som forsøk på straffbar handling. 

Rettssaka starta i Follo tingrett 2. november 2009. Saka blei avslutta i juni 2010. Andersen blei den 14. juni 2010 dømd til 9 års forvaring med ei minstetid på 6 år, i tråd med aktor sin påstand. Han blei dømd for overgrep mot 66 gutar, mellom anna eitt tilfelle av valdtekt av ein sju år gammal gut i Hordaland, og fleire brot på våpenlova. I vurderinga av om Andersen skulle få forvaringsstraff, som betyr fengsel på ubestemt tid, la retten vekt på at Andersen hadde fått diagnosen pedofil av dei psykiatrisk sakkyndige, som meinte det er stor fare for at han vil kunne begå nye seksuelle brotsverk. Andersen blei òg dømd til å betale 2,5 millionar i erstatning til gutane, i tillegg til ein halv million i sakskostnadar.

Andersen blei lauslaten i november 2014 etter å ha sona minstetida si (inkludert varetekt).

Kjelder
-------

1. ↑  Bjørge, R. & Madsen, E. (14. juni 2010). «Dømmes til ni års forvaring». NRK Hordaland.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
2. ↑  Tommelstad, B. Hammerstad, K. Ravndal, D. & Lundh, F. (14. juni 2010). «Derfor dømmes Lommemannen til forvaring - VG». VG.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
3. ↑  ««Lommemannen» er løslatt – flyttet til Hordaland». *www.vg.no* (på norsk bokmål). Henta 11. august 2019.
**Ericka Maria Thrash Engelstad** (24. februar 1947–17. juli 2018) var ein norsk arkeolog. Ho var professor ved Institutt for arkeologi og sosialantropologi ved Universitetet i Tromsø.

Engelstad hadde doktorgrad (ph.d.) i antropologi frå University of Wisconsin-Madison i USA frå 1980. Ho var tilsett ved Universitetet i Tromsø frå 1981, først ved Tromsø museum, og frå 1991 ved Det samfunnsvitskaplege fakultet. Ho hadde gjesteprofessorat ved universiteta i Cambridge, Berkeley og Uppsala. I 2006 vart ho utnemnd til æresdoktor ved Uppsala universitet og i 2012 til æresdoktor ved Göteborgs universitet.

Det primære forskingsfeltet hennar var arkeologi over steinalderen, blant anna med vekt på bergkunst. Ho var vidare mykje oppteken av arkeologien som samfunnsvitskap, og då særleg kjønnsperspektivet.

Engelstad deltok i utgravingar og forskingsprosjekt i Finnmark (Alta-Kautokeinovassdraget, Iverfjord), Tysfjord, Karelen og Sør-Afrika.

Engelstad var redaktør for *Norwegian Archaeological Review* i perioden 1991-2001 og av KAN - Kvinner i Arkeologi i Noreg 1992-95. Ho var styremedlem i Instituttet for sammenlignende kulturforskning.

I 2005 redigerte ho (saman med Siri Gerrard) artikkelsamlinga *Challenging situatedness.* Gender, culture and the production of knowledge (Eburon).

Kjelder
-------

1. ↑  Dødsannonse i *Nordlys* 21. juli 2018.
2. 1 2 3  «Engelstad, Ericka» Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine. UiT Norges arktiske universitet. Lest 25. oktober 2015.
3. ↑  «Filosofie hedersdoktorer», Uppsala universitet. Lest 25. oktober 2015.
4. ↑  «Hedersdoktorer lyfter språk, litteratur och genus», Göteborgs universitet, Lest 25. oktober 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Ericka Engelstad» frå Wikipedia på bokmål, den 10. februar 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Ericka Engelstad i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* Publikasjonar av Ericka Engelstad i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* CRIStin

 |
Teide, Tenerife (Spania).
**Dekadevulkanane** er seksten vulkanar identifisert av International Association of Volcanology and Chemistry of the Earth's Interior (IAVCEI) som vert nøye følgd med på grunn av deira tidlegare store, øydeleggande utbrot og plassering nær folkesette område. Desse vulkanane vert tett studert og eit av måla til IAVCEI er å gjere folk merksame på farane. Andre mål er å forstå vulkanane og farane dei utgjer betre, slik at ein kan redusere konsekvensane av slike naturkatastrofar. Vulkanane er kalla opp etter prosjektet som vart starta som ein del av eit prosjekt sponsa av Sameinte Nasjonar kalla Internasjonalt tiår for reduksjon av naturkatastrofar.

Dei seksten dekadevulkanane
---------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Avatsjinskij-Korjakskij i Kamtsjatka i Russland
* Colima, Jalisco og Colima i Mexico
* Etna på Sicilia i Italia
* Galeras i Nariño i Colombia
* Mauna Loa i Hawaii i USA
* Merapi i Sentral-Java i Indonesia
* Nyiragongo i Den demokratiske republikken Congo
* Mount Rainier i Washington i USA
 | * Sakurajima i Kagoshima prefektur i Japan
* Santamaria/Santiaguito i Guatemala
* Santorini i Kykladane i Hellas
* Taalvulkanen i Luzon i Filippinene
* Teide på Kanariøyane i Spania
* Ulawun i New Britain på Papua New Guinea
* Unzen i Nagasaki prefektur i Japan
* Vesuv i Napoli i Italia
 |
**Erica Alfridi** (fødd 22. februar 1968) er ein italiensk tidlegare kappgjengar frå Tregnago i Verona-provinsen. Ho vann sølv i kappgang ved EM 1998 og bronse ved EM 2002.

Aktiv
-----

Alfridi meisterskapsdebuterte internasjonalt med ein femteplass i VM 1997. Året etter kneip ho sølvmedaljen på 10 km ved europameisterskapen i Budapest, sekundet framom Susana Feitor frå Portugal og fem skundar attom gullvinnaren, hennar eiga landskvinne Annarita Sidoti.

Frå 1999 tevla dei kvinnelege kappgjengarane i 20 kilometer. Her vart Alfridi nummer seks i VM 1999 og nummer fire både i Sommar-OL 2000 og VM 2001. I september 2001 vann ho distansen under Mellomhavs-leikane i Rades i Tunisia, der ho og landskvinna Elisabetta Perrone på andreplass fekk same tid. Alfridi avslutta internasjonalt med å vinne bronsemedaljen på 20 km då europameisterskapen 2002 fann stad i München.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1997 i Aten: Nr 5 på 10 km – 43.59,7
* EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje på 10 km – 42,54, bak Annarita Sidoti (42.49)
* VM 1999 i Sevilla: Nr 6 på 20 km – 1.32.04
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 på 20 km – 1.31.25
* VM 2001 i Edmonton: Nr 4 på 20 km – 1.29.48
* EM 2002 i München: Bronsemedalje på 20 km – 1.28.33

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erica Alfridi» frå Wikipedia på tysk, den 7. juni 2019.*
*Allegori over god regjering*, 1338
*Jesus vert boren fram i tempelet*, 1342
**Ambrogio Lorenzetti** eller **Ambruogio Laurati**, fødd omkring 1290 i Siena og død omkring 1348 i Siena, var ein italiensk målar som arbeidde i Siena; truleg var han elev av Duccio.

### Liv og gjerning

Saman med den eldre broren Pietro Lorenzetti laga Ambrogio Lorenzetti ein del freskar og altartavler med religiøse motiv, i hovudsak i Siena og Assisi. Det første beviset på eksistensen av eit timeglas finst i eit av måleria hans; *Allegori over god regjering* (1338). Han døydde sannsynlegvis av byllepest.

Lorenzetti sameina målarstilen i Siena med den florentinske kunsten. Han makta å utvikle motiva og stilen til Giotto og Simone Martini. Kjenneteikna på hans tidlege verk er klare og faste former, samt rein og skarpt attgjevne fargar. Dei seinare arbeida hans viser ei romoppfatning som er nær ei perspektivisk framstilling.

I *Palazzo Pubblico* i Siena utførte Lorenzetti arbeid i *Sala dei Nove*, og han laga freskar i loggiaen og i *Sala del Mappamondo*.

Utvalde verk
------------

* *«Madonna lactans»* (omkring 1330)
* *Allegori over god regjering* (1338)
* *Tronande Madonna med barnet, englar og helgenar* (omkring 1340)
* *Jesus vert boren fram i tempelet* (1342)

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ambrogio Lorenzetti» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mai 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| **Bielsko-Biała** |
| --- |
| Rådhuset i Bielsko-BiałaRådhuset i Bielsko-Biała Rådhuset i Bielsko-Biała |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Bielsko-Biała | Byvåpenet til Bielsko-Biała |
| **Flagget til Bielsko-Biała** | **Byvåpenet til Bielsko-Biała** |

 |
| Plassering |
| 

Bielsko-Biała is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Schlesiske voivodskap |
| Byrettar | 1312 Bielsko1723 Biała |
| Borgarmeister | Jacek Krywult |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  124,51 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 176 678   1419/km² |
| Koordinatar | 49°49′21″N 19°2′40″E﻿Koordinatar: 49°49′21″N 19°2′40″E﻿ |
| Høgd over havet | 262-1117 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 43-300 til 43-382 |
| Telefon-retningsnummer | +48 033 |
| Bilnummer | SB |
| **Nettstad:** www.um.bielsko.pl |

**Bielsko-Biała** (tysk *Bielitz-Biala*; tsjekkisk *Bílsko-Bělá*) er ein by sør i Polen med om lag 175 000 innbyggjarar. 

Bielsko-Biała består av to tidlegare byar på kvar side av elva Biała, **Bielsko** og **Biała**, som vart slått saman i 1951. Han ligg i Schlesiske voivodskap (sidan 1999) og var tidlegare hovudstad i Bielsko-Biała voivodskap (1975-1998).

Historie
--------

Det noverande sentrumet i byen vart truleg utvikla på første halvdel av 1200-talet. På denne tida vart det bygd ei borg på ein ås. Borga står framleis i dag. 

På andre halvdel av 1200-talet inviterte Piast-hertugar av Opole (Oppeln) tyske nybyggjarar til landområdet mellom Schlesien og Vesle-Polen for å kolonisere Dei schlesiske Beskidane. Nærliggande busetnader vest for Biała var Nikelsdorf, Kamitz, Alt-Bielitz (i dag Stare Bielsko), Batzdorf og Kurzwald. Nærliggande busetnader aust for elva var Kunzendorf, Alzen og Wilmesau. I fjella like ved låg Lobnitz og Bistrai.

Etter delinga av Hertugdømet Oppeln i 1281 gjekk Bielsko til hertugane av Cieszyn (Teschen). Byen vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1312 då ein hertug av Cieszyn gav han byrettar. Frå 1457 var Biała grensa mellom Schlesien (i Det tysk-romerske riket) og Vesle-Polen. Byen Biała vart grunnlagd på motsett side av Biała i 1723.

Under den første delinga av Polen i 1772 vart Biała annektert av Habsburgmonarkiet til Austerrike, inkludert Galicia. I 1918 vart begge byane ein del av Den andre polske republikken, sjølv om størstedelen av innbyggjarane var tyskarar. Under den andre verdskrigen vart byen annektert av Nazi-Tyskland og den jødiske folkesetnaden vart send til Auschwitz konsentrasjonsleir. Etter den raude arméen frigjorde byen i 1945 vart den tyske folkesetnaden drive bort.

Byen Bielsko-Biała vart oppretta 1. januar 1951 då dei to byane Bielsko og Biała vart slått saman.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bielsko-Biała» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Ambjørg Sælthun** (27. juli 1922–2. januar 2012) var ein norsk bonde og senterpartipolitikar.

Sælthun var medlem i talrike lag, som Norske Kvinners Nasjonalråd, og leiar i fleire av dei, som Sogn og Fjordane Bondekvinnelag, Senterkvinnene og Nordens lands kvinner.

Ho var stortingsrepresentant i tidsrommet 1973-1985, og varapresident i Stortinget i 1981 til 1982.

Sæthun var opphavleg frå Ål i Hallingdal, men busette seg på Seltun i Lærdal. I tillegg til politikken var ho engasjert i målrørsla, mellom anna som styremedlem i Det Norske Samlaget og i det målpolitiske rådet til Det Norske Teatret.

Ambjørg Sælthun er mor til politikaren Lasse Sælthun og NRK-medarbeidaren Ragnhild Sælthun Fjørtoft.

Referansar
----------

1. ↑  «Ambjørg Sælthun er død». NRK Sogn og Fjordane. 5. januar 2012.
2. ↑  «Sælthun, Ambjørg». stortinget.no. Henta 5. januar 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Ambjørg Sælthun» Arkivert 2013-10-29 ved Wayback Machine. i NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* «Ambjørg Sælthun». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |