recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Guldbergs salmebok i utgåve ved N. Schørring, ei utgåve med noter til salmane
**Psalme-Bog eller En Samling af gamle og nye Psalmer** (Guldbergs salmebok) er ei salmebok som vart utvikla av biskop Ludvig Harboe og Ove Høegh-Guldberg og autorisert i 1778.

Bakgrunn
--------

Den nær einveldige danske statsministeren Ove Høegh-Guldberg og biskopen i Sjælland, Ludvig Harboe, fekk kong Kristian VII til å oppnemne seg til ein tomannskommisjon som skulle utvikle ei ny salmebok. Dei ønskte å modernisere Kingos salmebok, først og fremst ved å reinska ut dei salmane som ikkje hadde den naudsynte «riktighet, verdighet og styrke» eller hadde for svak poesi. For å erstatte salmane dei ville ta ut av den autoriserte salmeboka, fekk Birgitte Cathrine Boye kongeleg stønad for å skrive eller omsetje salmar.

«En Samling af gamle og nye Psalmer»
------------------------------------

Salmeboka har 438 salmar som er henta frå desse kjeldene:

* 32 frå Hans Thomissøns salmebok
* 101 frå Kingos salmebok
* 144 frå Erik Pontoppidans salmebok
* 161 nye salmar, av desse 24 frå Tyskland, 133 frå Danmark og 2 frå Noreg.

124 av dei 133 nye danske salmane i boka er skrivne av Birgitte Christine Boye. Dei to norske er skrivne av Johan Vibe. Boye omsette òg salmar, slik at i alt 146, ein tredel av salmane, kan knytast til henne.

Redaksjon og autorisasjon
-------------------------

Boka er ordna etter kyrkjeåret, med utvalde salmar for kvar søndag og elles salmar for andre kyrkjelege handlingar. Vidare har boka nokre morgon- og kveldssalmar og mot slutten heile 38 salmar med Jesu liding som tema.

Guldbergs salmebok introduserte nokre pietistiske salmar frå Pontoppidans salmebok til bruk i norske kyrkjelyder. Gjennom Niels Schiørrings koralbok til Guldbergs salmebok kom somme nye salmemelodiar i bruk.

Salmeboka kom ut fyrste gong i 1778, og trykt i nye opplag i åra som følgde. Ho vart autorisert og teken i bruk i København i 1781 og i byane i 1783 - men så vart den mektige statsminister Guldberg styrta, og innføringa av boka i landdistrikta vart utsett. Boka fekk seinare større utbreiing i Noreg enn i Danmark, og då Noreg fekk sitt eige styre i 1814, var boka ei av tre autoriserte salmebøker i Noreg - ved sida av Kingos salmebok og Evangelisk-christelig Psalmebog.

Kjelder
-------

* P.E. Rynning (1954): *Salmediktingi i Noreg* Det norske Samlaget
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962

| * v
* d
* e
Den norske kyrkja sine salmebøker |
| --- |
|  Kingos salmebok (Kingo; 1699) | Guldbergs Salmebog (Guldberg; 1778) | Evangelisk-christelig Psalmebog (1798) | Christianiatillægget (1853) | Landstads kirkesalmebog (Landstad; 1869) | Hauges salmebok (Hauge; 1873) | Nokre Salmar (Blix; 1892) | Landstads reviderte (Jensen; 1924) | Nynorsk salmebok (Støylen, Hognestad og Hovden; 1925)  | Salmer 1973 (1973) | Norsk Salmebok (1985) (1985) | Salmer 1997 (1997)  | Norsk salmebok 2013 (2013)  |
|  |
| --- |
| ***Blackbird***  Song av The Beatlesfrå albumet *The Beatles* |
|  |
| **Utgjeve** | 22. november 1968 |
| **Innspelt** | 11. juni 1968, EMI Studios, London |
| **Sjanger** | Folk |
| **Lengd** | 2:19 |
| **Selskap** | Apple |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

|  |  |
| --- | --- |
| Blackbird singing in the dead of night
Take these broken wings and learn to fly.

Paul McCartney   |  |

**«Blackbird»** er ein song av The Beatles frå dobbeltalbumet *The Beatles* (òg kjend som *The White Album*). «Blackbird» vart skriven av Paul McCartney, som vart inspirert medan han var i Skottland etter rasehendingane i USA våren 1968.

Musikalsk var McCartney inspirert av Bach sin *Bourrée i E-moll*, eit kjent klassisk gitarstykke. Songen vart spelt inn 11. juni 1968 i Abbey Road Studios med George Martin som produsent. Songen inneheld berre McCartney på vokal og akustisk gitar, samt ein svak tramperytme. Mot slutten av songen kan ein høyre ein faktisk svarttrost (*blackbird* på engelsk) som syng i bakgrunnen.

Medverkande
-----------

* Paul McCartney – vokal, akustisk gitar, lydbandsløyfer, tramping

Andre versjonar
---------------

Mange artistar har spelt denne songen, mellom anna Donovan, Phish, the Grateful Dead, Billy Preston, Kenny Rankin, Keller Williams, Carly Simon, Bonnie Pink, the Guess Who, Arturo Sandoval, Jesse McCartney, Dionne Farris, Crosby, Stills & Nash, Doves, Brad Mehldau, Harpers Bizarre, Bobby McFerrin, Jaco Pastorius, Dave Grohl, John Denver, Drake Bell, Aimee Mann, Dave Matthews Band, O.A.R. Elliott Smith, Justin Hayward, Marillion og Maria João & Mário Laginha.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Songteksten Arkivert 2008-12-28 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blackbird (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Walter Everett (1999). *The Beatles as Musicians: Revolver through the Anthology*. New York, London: Oxford University Press. s. 190. ISBN 978-0-19-512941-0.
2. 1 2  Mark Lewisohn (1988). *The Beatles Recording Sessions*. New York: Harmony Books. s. 137. ISBN 0-517-57066-1.
| Blackburn  |
| --- |
| SentrumSentrum Sentrum |
| Plassering |
| 

Blackburn is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lancashire |
| Distrikt | Blackburn with Darwen |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  24,5 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 106 451   4 344,9 /km² |
| Koordinatar |  53°44′″N 2°28′″W﻿Koordinatar: 53°44′″N 2°28′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | BB1 – BB2 |
| Telefon-retningsnummer | 01254 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Blackburn**
 |

**Blackburn** er ein by i Lancashire i England, 35 km nordvest for Manchester. Han er administrasjonsby for den sameinte styresmakta Blackburn with Darwen og har kring 105 000 innbyggjarar. 

Blackburn ligg på det store kolfeltet vest for Penninane og var under den industrielle revolusjonen var Blackburn eit sentrum for tekstilindustrien. Spinnemaskinen vart oppfunnen her i 1764. I dag har byen eit tekstilmuseum. Industrien er i dag meir allsidig. 

I dag er han kanskje mest kjend som heimstaden til Blackburn Rovers FC. Byen vart nemnd av The Beatles i songen «A Day in the Life». John Lennon hadde fått auge på ein artikkel i *Daily Mail* om at ein skulle fylle alle hola i asfalten på gatene til byen, og dermed skreiv han linja «I read the news today. Oh, boy. 4000 holes in Blackburn Lancashire». Dette har gjeve namn til den uoffisielle fanzinen, til fotballklubben, *4000 Holes*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Blackburn» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Blackburn with Darwen Council

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**«Black or White»** er ein song skriven av Michael Jackson som vart gjeven ut på albumet *Dangerous* i 1991. «Black or White» er ei blanding av hard rock, dance og hip hop. Songen handlar om likskap mellom menneske, uavhengig av rase.

Musikkvideo
-----------

Musikkvideoen til Black or White opnar med ei scene der ein gut (Macaulay Culkin) spelar høg musikk på rommet sit, medan foreldra (spela av Tess Harper og George Wendt) er i stova og prøver å lese avisa eller sjå på tv. Faren ber etterkvart sonen om skru av musikken og leggje seg. Istaden for å gjere som faren gav beskjed om, hentar guten fram eit par kjempehøgtalarar og plasserer dei bak lenestolen der faren sit. Deretter koplar han til ein gitar og vrir volumkontrollen frå *Loud* ('høgt\), til *Louder* ('høgare') og til slutt «ARE YOU NUTS!?!» ('Er du galen?'). Så slår han ein akkord som knuser vindauga og sender lenestolen med faren ut taket og halvvegs rundt jorda. Sjokkert seier mora «I am afraid your father is going to be very upset when he gets back» ('Eg er redd faren din vil vera svært opprørt når han kjem tilbake').

Sjølve songen byrjar medan faren reiser skrikande rundt halve jorda og landar i Afrika, der ein flokk knurrande løver vert jakta på av ei gruppe jegerar. Faren, som ikkje heilt trur det han ser, observerer Michael Jackson som dansar saman med jegerane. Komande sceneskift viser så Michael Jackson som opptrer saman med ulike folkegrupper ikledd sine folkedrakter. 

Eit mellomspel byrjar når Michael Jackson dukkar fram frå eit flammehav og blant anna proklamerer: *«I ain't scared of no sheets; I ain't scared of nobody»* som viser til Ku Klux Klan og deira lakenkappar. Macaulay Culkin og nokre andre born framfører så ein rapp som eigentleg Bill Bottrell står bak. Etterpå står Michael Jackson på ei kulisse av den amerikanske fridomsstatuen og syng hovudtemaet igjen. Til slutt ser ein nærbilete av forskjellige personar som morphar saman med kvarandre medan dei syng. I det songen sluttar ser ein fotografane bak kamera og settet der den siste scena blir spela inn. 

Istaden for gå i svart, viser den uklipte utgåva av musikkvideoen ein svart panter som smyg seg ut frå settet og ned på gata. Panteren viser seg etterkvart å vere Michael Jackson sjølv. No går det føre seg ei kontroversiell scene der Michael Jackson utfører nokre av sine spektakulære dansesteg, før han knuser rutene på ein bil, tek seg til skrittet og knuser eit butikkvindauga medan han skrik så eit lysskilt merka "Royal Arms Hotel" etterkvart går i bakken og eksploderer. Michael Jackson morphar så attende til ein panter og forlet området. På slutten kjem ein *The Simpsons*-parodi av byrjinga, der Homer ber sonen Bart om å slå av musikken. 

På grunn av lengda og undertonane av seksualitet og vandalisme, vert dei siste fire minuttane sjeldan vist på tv. I dagane etter at Jackson døydde i 2009, vart derimot heile musikkvideoen til «Black or White» vist på både MTV og VH1.
**Statistisk mekanikk** er ei grein innan sannsynsteori som inkluderer matematiske reiskapar for å handsame store mengder innan mekanikk, som omhandlar rørsla til partiklar eller lekamar når dei vert påverka av ei kraft. Statistisk mekanikk vert stundom kalla *statistisk fysikk* og vert òg sett på som ei grein under fysikk og kjemi.

Det gjev eit rammeverk for å knyte mikroskopiske eigenskapar til individuelle atom og molekyl til makroskopiske eigenskapar til stoff som ein kan observere i kvardagen. Ein forklarer termodynamikk som eit naturleg resultat av statistikk og mekanikk (klassisk og kvante) på mikroskopisk nivå. Det kan særleg nyttast til å rekne ut termodynamiske eigenskapar til stoff frå spektroskopisk data til individuelle molekyl. 

Denne emna til å gjere makroskopiske føresegner basert på mikroskopiske eigenskapar gjer at statistisk mekanikk i somme høve er eit betre reiskap enn termodynamikk. Begge teoriar er styrt av termodynamikken si andre lov gjennom eigenskapen entropi. Entropi i termodynamikk kan ein derimot berre vite empirisk, medan entropi i statistisk mekanikk er ein funksjon av fordelinga av tilstanden til kvar mikroskopisk del av systemet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Statistical mechanics» frå Wikipedia på engelsk, den 18. februar 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Chandler, David (1987). *Introduction to Modern Statistical Mechanics*. Oxford University Press. ISBN 0-19-504277-8.
* Huang, Kerson (1990). *Statistical Mechanics*. Wiley, John & Sons, Inc. ISBN 0-471-81518-7.
* Kroemer, Herbert; Kittel, Charles (1980). *Thermal Physics (2nd ed.)*. W. H. Freeman Company. ISBN 0-7167-1088-9.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
* McQuarrie, Donald (2000). *Statistical Mechanics (2nd rev. ed.)*. University Science Books. ISBN 1-891389-15-7.
* Dill, Ken; Bromberg, Sarina (2003). *Molecular Driving Forces*. Garland Science. ISBN 0-8153-2051-5.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Natthimmellys over horisonten, teken frå ISS.
Kometen Lovejoy passerer føre natthimmellyset til jorda den 22. desember 2011
**Natthimmellys**, ofte omtalt med det engelske namnet **airglow**, er er ein veldig svak emisjon av lys av ein planetarisk atmosfære. I tilfellet med jordatmosfæren vert dette optiske fenomenet skapt av at nattehimmelen aldri blir heilt mørk, sjølv etter at effektane med stjernelys og diffust sollys frå den andre sidan er fjerna. Natthimmellys kjem av kollisjonar mellom atom og molekyl som fell mot atmosfæren frå solvinden eller verdsrommet. Lyset ligg over heile himmelen og kjem hovudsakleg frå to område i atmosfæren, i høgda 80-130 km og 150-300 km. 

Sett utanfrå vil jorda omgje seg med ei lysande sky kalla **geokorona**. 

Natthimmellys må ikkje forvekslast med polarlys, sjølv om nokre av spektrallinjene er dei same.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Airglow» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2012.*

* natthimmellys. I *Store norske leksikon*. Henta frå:
Benjamin Franklin sitt glasharmonika. Ei av glasklokkene er vist oppe til høgre.
**Glasharmonika** eller **glasharpe** er eit musikkinstrument som vart oppfunnen av Benjamin Franklin i 1761. Han var på besøk i England og høyrde Edmund Delaval spille på (ståande) glas og vart imponert. Han ville vidareutvikla instrumentet. Det gjorde han ved å tre glasklokker med hol i botnen inn på ein felles horisontal aksel. Ein pedal festa til ei sveiv fekk akselen og dei ulike stemde glasklokkene til å rotere. Ved nøye gradering av storleiken til glasklokkene fann Franklin fram til ein meir presis og konsekvent skala enn det som var mogleg ved å stemme klokkene med vatn. Når kanten av glasklokkene ligg så nær kvarandre, kan ein mykje enklare få fram akkordar og løp enn når glasa står ved sidan av kvarandre. Musikaren må vera fuktig på fingrane og røra kanten på klokkene, dermed oppstår vibrasjonar i klokkene og det vert skapt tonar. 

Eit halvt hundreår tidlegare hadde irlendaren Richard Pockrich skapt musikk ved å stryka kanten på drikkeglas med fukta fingrar. Glasa vart stemd ved å fylle dei med ulike mengder vatn.

I Amerika vart oppfinninga til Franklin ganske populær, men i Mellom-Europa fekk det mykje større gjennomslag. Marianne Davies, ein virtuos som vart kjent med familien Mozart i 1773, gjorde at instrumentet vart godt kjend. Instrumentet hadde glanstida si i Europa fram til omtrent 1830. I Storbritannia kunne det likevel høyrast i varietélokale og nokre gonger på evangeliske møte utover 1800-talet. På 1900-talet fekk glasharmonikaen nytt liv ved den tyske virtuosen Bruno Hoffmann.

Til kunstbiennalen i Venezia i 2015 skreiv den norske samtidskunstnaren Camille Norment, verket «Rapture» for kor og glasharmonika.

Mozart, Carl Philipp Emanuel Bach, Beethoven, Donizetti, Richard Strauss, Damon Albarn, Tom Waits, Hasse, Jan Erik Mikalsen (Oslo), Régis Campo, Etienne Rolin, Philippe Sarde, Michel Redolfi, Cyril Morin, Stefano Giannotti, Thomas Bloch, Guillaume Connesson har komponert stykke for glasharmonika.

Glasharmonika / Thomas Bloch (2007).

Video
-----

* Youtube - video: *Glassharmonika*, Cristal Baschet, ondes Martenot
* P.Tchaykovsky: Sugar Plum Fairy Dance Glass Duo
* J.S. Bach: Toccata and Fugue in D minor Glass Duo

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Glassharmonika» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2020.*

1. ↑  Moore, Dorian. «OCA: Venice Biennale 2015» (på engelsk). Arkivert frå originalen 2. mars 2017. Henta 22. november 2020.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Thomas Bloch – glasharmonika concertist homepage – http://www.thomasbloch.net
* Glas Duo
* Jan Erik Mikalsen (Oslo) – *Weeps and Ghosts* (mp3, partitur) / Glasharmonika, Quartet.
Bymur rundt Ávila i Spania
**Bymurar** var vanleg frå oldtida og inn i mellomalderen. I hovudsak er dei omtala som bymurar sjølv om det også fanst murar som Den kinesiske muren og Atlanterhavsmuren som strekte seg langt unna bygrensene og som blei bygd for å slutte inn eit større område.

Bymurar vart bygd så seint som på 1800-talet, sjølv om dei då ofte vart bygd av tre (i motsetning til av stein) og stort sett omkring mindre og utsette busetjingar. Bymurar hadde også tårn og var ofte omgitt av vollar.

Bakgrunnen for bymurar blir sett i samanheng med oppblomstringa av bystatane. Murane var lenge ugjennomtrengelege for dei angripande hærane som då måtte omleire byen i staden.

For å komme seg inn og ut av av murane måtte ein passere gjennom ein byport. 

Den mest verdfulle verksemda var plassert mest verna. Dårlegare og uønskt verksemd fekk ofte plass i nærleiken av eller utanfor murane.

### Nokre byar som i dag har bymur eller rest av slik mur

* Visby i Sverige
* Neubrandenburg i Tyskland
* Nürnberg i Tyskland
* Luzern iSveits
* Vilnius i Litauen (delvis)
* Brasov i Romania
* Dubrovnik i Kroatia
* Toledo i Spania
* Istanbul i Tyrkia
* Jerusalem

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BNE
* NDL

 |
**Morten Ludvig Sundt** (6. april 1809–1. juni 1891) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann, fødd og død i Stavanger.

Sundt var son til ein kjøpmann i Stavanger. Sjølv reiste han til Christiania der han studerte teologi ei tid. Han gav opp studiane og vart gardbrukar i Hole i Buskerud. Fyrste tida på storgarden Haug og seinare på ein annan storgard, By. I 1867 flytta han til garden Søtland i Eidsberg og dreiv denne nokre få år. På 1870-talet budde han i Kristiania, folketeljinga 1875 fortel at han levde av «Livrente og statiskt arbeide».

Sundt representerte Buskeruds amt på Stortinget frå 1851 til 1866. Dei tre fyrste tingsamlingane, 1851, 1854 og 1857, var han medlem av budsjettkomiteen. På 1859-60-tinget var han medlem av tollkomiteen og Lagtinget, Lagtinget var han elles medlem av i alle dei seinare stortingssesjonane han deltok på. Både i 1862-63 og 1865-66 var han medlem av næringskomite nr 2. På det overordentelege storting 1864 var han medlem av komiteen om senkinga av innsjøen Øyeren.

På sin eldre dagar flytta den barnlause Sundt tilbake til fødebyen Stavanger.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Folketeljinga 1875

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Morten Müller** (28. februar 1828–10. februar 1911) var ein norsk landskapsmålar. Han er særleg kjend for sine romantiske tablå av fjordar og furuskogar. Müller var fødd i Holmestrand i Vestfold, og døydde i Düsseldorf i Tyskland.

Liv og gjerning
---------------

*Norsk kystlandskap med folkeliv*, 1857
*Utsikt over Bondejordet med omgivelser*, 1868
Müller gjekk 1847-48 i lære hos Adolph Tidemand og Hans Gude i Düsseldorf i Tyskland. Seinare heldt han fram kunststudiane ved akademiet i byen under Johann Wilhelm Schirmer. Müller mottok påverknad frå August Cappelen og Marcus Larsson som han arbeidde i lag med i Stockholm frå 1850 til 1851.

Frå 1866 til 1873 bodde Müller i Oslo, der han frå 1870 saman med Knut Bergslien underviste på Johan Fredrik Eckersbergs målarskule. Deretter busette han seg i Düsseldorf og arbeidde der fram til han døydde.

I 1874 vart Müller hoffmålar og medlem av akademiet i Stockholm.

Müller vart tidleg ein omtykt målar. Arbeida hans er prega av teknisk godt utført måling, og effektfull framsyning av norsk natur. Bileta vart laga i atelier, der han var svært produktiv.

Verk
----

(utval)
Nasjonalgalleriet i Oslo har seks bilete av Morten Müller, Bergens Museum to og Stockholm museum tre.

* *Norsk landskap* (Nasjonalgalleriet)
* *Ved Hardangerfjordens utløp*, (1866) (Nasjonalgalleriet)
* *Furuskog* (i Galerie zu Hamburg)
* *Stor furuskog*
* *Sinclairs landgang i Romsdalen*, med historisk staffasje av Tidemand (1876)
* *Nattlig fiskefangst i Norge*
* *Norsk fossefall med furuskog* (1879)
* *Norsk fiskehavn ved Christianiafjorden* (1880)
* *Norwegische Waldgegend mit Elentieren*
* *Norsk urskog* (1883)
* *Norwegische Fernsicht* (1886)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Morten Müller» frå Wikipedia på bokmål, den 4. desember 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Utstilling i Baroniet i Rosendal Arkivert 2006-10-12 ved Wayback Machine.
* *Fossestrk* 1895 Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* *Skogsidyll*
* *Sommer ved fjorden*
* *Fjordlandskap*
* *Sinclairs landgang i Romsdalen* 1876 Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* ULAN
* KulturNav

 |
**Morten Grabert Viskum** (fødd 2. februar 1965) er ein norsk kunstnar fødd i Helsingør i Danmark. Han byrja på Statens kunstakademi i Oslo i 1993, etter å ha avbrote seks år med veterinærstudium. Han var ferdig med utdanninga si i 1997.

Morten Viskum fekk mykje omtale i Noreg i 1995 etter at han i løpet av to dagar plasserte eit glas med olivenetikett på, men med ei rotteunge inni, i hyllene med olivenglas i kvar av tjue utvalde daglegvareforretningar i fem av dei største byane her i landet. Etter dette «rotte/olivenprosjektet» vart han sett på som ein særs kontroversiell samtidskunstnar. Han styrkte sitt ry som kontroversiell då han seinare nytta ei avkappa hand frå eit lik som målarpensel i verk med tittelen: «Hånden som aldri sluttet å male».

Viskum arbeider med installasjonar, performance, fotografi og måleri, og har vore representert på mange utstillingar i innland og utland. I 2003 opna han Vestfossen Kunstlaboratorium i den nedlagde Vestfos Cellulosefabrik på Vestfossen i Øvre Eiker kommune, ein kunsthall for framsyning av internasjonal samtidskunst. Viskum er òg kunstsamlar, og har ei privat kunstsamling på meir enn 700 kunstverk av 226 kunstnarar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* snl.no: Morten Viskum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Morten Diderik Emil Lambrechts** (4. oktober 1824–28. mai 1900) var ein norsk jurist og politikar. Han var fødd i Christiania, der faren var prokurator, seinare lensmann i Eiker.

Lambrechts vart student frå latinskulen i Drammen i 1840, cand. jur. i 1844. 1846 var han kopist i finansdepartementet, året etter same stilling i indredepartementet. Perioden 1844-57 var han elles ein etterspurd manuduktør. Frå 1853 var han byråsjef i indredepartementet, 1857 konstituert sivildommar i Christiania. År 1866 vart han den fyrste justitiarius i byretten i Christiania. Frå 1872 var han assessor (dommar) i høgsterett, høgsterettsjustitiarius i 1887.

Han var medlem av kongelege kommisjonar; om tilsynet med den private dampskipsfart, i unionskommisjonen 1854 om omordning av konsulatvesenet av kommisjonen om formuestilhøve mellom ektefellar 1873-75. Han var i mange år formann i kontrollkommisjonen for Gaustad asyl.

Lambrechts møtte på Stortinget fyrste gongen den 12. mars 1869, som varamann i staden for Ole Jacob Broch. På stortinga 1871-73, 1874-76 og 1882-84, der han representerte Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger, høyrde han til den konservative retninga, sjølv om han var meir moderat enn hine representantane frå hovudstaden. Han var medlem tollkomiteen i 1869, av protokollkomiteen 1871-76 og Lagtinget, fullmaktskomiteen og næringskomite nr 2 i 1880-82. I 1874 avslo han å verte statsråd i Frederik Stang sitt ministerium.

Han døydde 1900 i Kristiania.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Lambrechts, Morten Diderik Emil». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: [Steenske bogtrykkeri]. s. 521-522.
* Biografisk informasjon om Morten Lambrechts NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Morten Andreas Rosendahl** (30. januar 1808–20. januar 1892
) var ein kjøpmann, industrieigar og skipsreiar frå Bergen. Han representerte heimbyen på Stortinget i tida 1859-64.

Rosendahl var son til ein kjøpmann. Han tok sjølv kjøpmannseksamen og dreiv som kjøpmann frå 1831. I 1845 grunnla han ei industriverksemd i Fana som omfatta spinneri, reperbane og nålfabrikk. Seinare byrja han også å reie ut skip. Han var styreformann i Bergen brannforsikringsselskap frå 1868 og i sjøforsikringsselskapet Æolus. Perioden 1870-90 var han forlikskommissær.

Rosendahl var medlem i Bergen bystyre frå 1847 til 1888, dei fyrste åtte åra med sete i formannskapet. Over ein periode på femten år, 1850-64, var han ein av dei fremste kandidatane på valtinga i høve stortingsval. Han var stortingsmann 1859-60 , 1862-63 og på omframtstortinget 1864. Både i 1859-60 og 1862-63 var han medlem i Næringskomite nr 1, medan han i 1864 var med i Komiteen om senkinga av Øyeren.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
«Norges Skaal»
Eilif Peterssen sitt historiemåleri *En Aften i Det norske Selskab* frå 1892 viser den patriotiske herreklubben for norske studentar i København frå 1770-talet. I profil i døropninga bak står Johan Nordahl Brun, som skreiv «Norges Skaal» («For Norge, Kiempers Fødeland») i 1782.
**«Norges Skaal»**, betre kjend under førstelina «For Norge, Kiempers Fødeland», er ei drikkevise av studenten og den seinare biskopen Johan Nordahl Brun (1745-1816). Visa vart skriven for Det norske Selskab i København i 1771.

Innhaldet i visa vart oppfatta som opprørsk mot kongemakta, og då ho vart forsøkt trykt i 1772, vart ho stansa av sensuren. 

«Norges Skaal» vart første gong trykt i Noreg i 1784. Songen var då allereie ein velkjend selskapssong. Under nasjonsbyggingsperioden på 1800-talet fekk han ein uoffisiell status som norsk nasjonalsong; Henrik Wergeland kalla songen ein «norsk marseillaise».

Melodien vert tilskriven André Grétry.

Teksten
-------

*For Norge, Kjæmpers Fødeland,*
*Vi denne Skaal vil tømme,*
*Og naar vi først faae Blod paa Tand,*
*Vi sødt om Frihed drømme;*
*Dog vaagne vi vel op engang*
*Og bryde Lænker, Baand og Tvang;*
*For Norge, Kjæmpers Fødeland,*
*Vi denne Skaal udtømme!*
*Hver tapper Helt, blandt Klipper fød,*
*Vi drikke vil til Ære;*
*Hver ærlig Norsk, som Lænker brød,*
*Skal evig elsket være!*
*Den vrede Livvagts Vaabenbrag*
*Forklarer trolig Nordmænds Sag.*
*Hver ærlig Norsk, blandt Klipper fød,*
*Vi drikke nu til Ære!* 
*En Skaal for Dig, min kjække Ven,*
*Og for de norske Piger!*
*Og har Du en, saa Skaal for den!*
*Og Skam faae den, som sviger!*
*Og Skam faae den, som elsker Tvang*
*Og hader Piger, Viin og Sang!*
*En Skaal for Dig min kjække Ven,*
*Og for de norske Piger!* 
*Og nok en Skaal for Norges Fjeld,*
*For Klipper, Snee og Bakker!*
*Hør Dovres Echo raabe: «Held!»*
*For Skaalen tre Gang takker.*
*Ja tre Gang tre skal alle Fjeld*
*For Norges Sønner raabe Held;*
*Endnu en Skaal for Dig mit Fjeld,*
*For Klipper, Snee og Bakker*

Innspelingar
------------

| År | Songtittel | Albumtittel | Artist | Platetype | Platemerke og katalognummer |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sept. 1909 | «For Norge Kjæmpers Fødeland, vi denne Skaal vil tømme» |  | Halfdan Rode med orgel | Akustisk 78-plate | Gramophone 2-82757Gramophone 282253 |
| 1995 | «Norges Skaal» | *Norges skål! – Norske drikkeviser gjennom 200 år* | Sangselskabet Guldbergs Akademiske Kor | CD | GAK 195 |
| 2004 | «Norges Skaal» | Evige Asatro |  Glittertind | CD | KARMA052 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Solo (fleirtyding).* 
Solodans innan den indiske danseforma kathak.
Leo Bei speler bassolo i 2019.
**Solo** (italiensk for ‘åleine’) er ei sjølvstendig framføring innan musikk. Det kan visa til eit stykke, ei framføring eller ein artist. Ein person som opptrer åleine kan ein kalla **solist**. Artistar som opptrer for seg sjølv i staden for med ei musikkgruppe kan ein kalla soloartistar, eller ein kan seia at dei gjer solokarriere.

Eit solo musikkstykke kan framførast med eller utan akkompagnement. I tillegg til musikk kan ein også bruka omgrepet om soloteater og solodans.

Solo i klassisk musikk
----------------------

Det er blitt skrive verk for soloinstrument med eller utan akkompagnement i alle periodar av vestleg musikkhistorie sidan renessansen. Nokre av desse er blitt skrivne av eller for virtuosar for å syna fram dei tekniske ferdigheitene deira til publikum, eller for å utforska den tekniske kapasiteten til eit instrument. Soloverk kan også vera laga for undervisingsføremål. 

Sidan barokken har ein kalla verk for ein eller fleire solistar med orkesterakkompagnement for konsert eller solokonsert. Sonate er ei anna form for musikkverk som ofte er skriven for soloinstrument.

Motsatsen til soloparti blir kalla tutti, der alle instrumenta i eit orkester eller ei stemme speler.

Solo i populærmusikk
--------------------

Innan jazz og populærmusikk omfattar solo ein instrumental del spelt av eit instrument, ofte improvisert. Ein improvisasjonssolo er ein del der den opphavlege melodien blir variert eller erstatta av raske sekvensar av tonar frå til dømes bluesskalaen eller modale skalaer som byggjer på akkordane i stykket, men ikkje treng danna ein melodi. Soloen blir utført på eit enkeltinstrument, ofte elgitar, keyboard eller eit blåseinstrument, og blir ved visse høve teken over av eit anna instrument. Det finst også trommesoloar og bassoloar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Solo». *Musikkordboken*.
2. ↑  «solist» i Nynorskordboka.
3. ↑  «solo». *Store norske leksikon* (på norsk). 30. juni 2014.
4. ↑  Kennedy, Michael KennedyMichael; Bourne, Joyce BourneJoyce (21. mai 2013). Bourne, Joyce, red. «Solo» (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 9780199578108. doi:10.1093/acref/9780199578108.001.0001/acref-9780199578108-e-8503.
5. ↑  Bordman, Gerald; Hischak, Thomas S. (2004). «Solo Performances» (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 9780195169867. doi:10.1093/acref/9780195169867.001.0001/acref-9780195169867-e-2878.
6. ↑  David Fuller, «Solo», *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, 2. utg. red. Stanley Sadie og John Tyrrell (London: Macmillan Publishers, 2001).

* *Denne artikkelen bygger på «Solo» frå Wikipedia på svensk, den 8. april 2019.*
**Nancy Catherine Greene Raine** (fødd 11. mai 1943) er ein kanadisk politikar og tidlegare skirennar, fødd i Ottawa i Ontario, oppvaksen i Rossland i British Columbia. Ho vann verdscupen i alpine greiner både i 1967 og 1968. I 1968 vart ho olympisk meister i storslalåm og verdsmeister i kombinasjon.

Idrett
------

Greene vart nummer fem i utfor då VM i alpine greiner 1962 vart avvikla i franske Chamonix. To år etter måtte ho to plassar ned på resultatlista i utfor under Vinter-OL 1964 i Innsbruck. Ved alpin-VM 1966 i Chile rann ho ut i utforrennet, men kom på fjerdeplass i storslalåm og sjuandeplass i slalåm. 

Den 7. januar 1967 vann Greene i tyske Oberstaufen det alle fyrste rennet i verdscupen i alpine greiner for kvinner. I løpet den fyrste veka i verdscupen sigra ho i alle dei fire fyrste verdscup-tevlingane; to renn i Oberstaufen, samt i to renn i Grindelwald i Sveits. Ho vann ei tevling i slalåm, to i storslalåm og ei i utfor. Saman med tre triumfar ved sesongslutt i USA, vann ho verdscupen i alpine greiner 1967 med 176 poeng mot franske Marielle Goitschel sine 172 poeng. Også i 1968-sesongen vart Greene vinnar av verdscupen, men då med langt større margin til toaren. Ho vann til saman 14 verdscuprenn; tre i utfor, åtte i storslalåm og tre i slalåm.

Under Vinter-OL 1968 i Grenoble vann Greene ein suveren siger i storslalåm. Med sin aggressive stil vann ho med heile 2,64 sekundars margin til franske Annie Famose på sølvplassen. I slalåm var Greene den einaste som var i nærleiken til å utfordre Marielle Goitschel, men vart 0,29 sekundar for sein i mål og fekk sølv. Dei to medaljeplasseringane saman med ein tiandeplass i utfor var nok til å sikre Greene VM-gull i kombinasjonen.

Næring og politikk
------------------

Greene var fram til 1973 kanadisk landslagstrenar. Ho og ektemaken Al Raine investerte i oppbygginga av fleire anlegg for skiturisme, mellom andre ved Whistler som vart nytta under Vinter-OL 2010. Heilt frå 1970-åra har dei vorte kritisert både av urfolks- og naturvernmiljø for å gå inn i område som er viktige for indianarar og andre.

Frå 1993 støtta Greene aktivt det høgreorienterte Canadas Reformparti. Sidan 2009 er ho medlem av senatet i Canada, der ho representerer Canadas konservative parti (CPC).

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Nancy Greene» frå Wikipedia på tysk, den 7. desember 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
Nybyggjaren Sol Star, 
Fotballspelaren Sol Campbell.
**Sol** kan vera førenamn for menn og kvinner.

Det norske kvinnenamnet Sol (med lang o) har opphav ordet sol og viser dermed til sola. 
Som engelsk mannsnamn kan Sol (kort o) vera ei kortform for namn som Solomon.

Føreleddet *Sol-*, som finst i mange kvinnenamn, kan koma frå *sól*, 'sol' og visa til den norrøne gudinna Sol, frå *salr*, 'hus' eller frå *sölr*, 'gul'. Døme på namn med Sol- som førsteledd er Solbjørg, Solgunn, Sollaug, Solveig og Solvor. Namnedelen finst også som sisteledd, til dømes i spanske Marisol.

Bruken av namnet i Noreg
------------------------

Namnet Sol er ikkje sikkert påvist som personnamn før på 1900-talet. 
I 2009 var det 368 kvinner som hadde Sol som førenamn.

Bruk i kultur
-------------

Sol Angelica er ein person i *Sagaen om Isfolket* av Margit Sandemo.

Namneberarar
------------

### Menn

* Sol Start (1840-1917), tysk-amerikansk nybyggjar
* Sol Lesser (1890–1980), USA-amerikansk filmskapar
* Sol Campbell (f. 1974), kallenamn for Sulzeer Jeremiah Campbell, engelsk fotballspelar

### Kvinner

* Sol Kjøk (f. 1968), norsk kunstnar

Sjå òg
------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Sol hjå Statistisk Sentralbyrå

Kjelder
-------

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4
|  |
| --- |
| ***Glass Onion***  Song av The Beatlesfrå albumet *The Beatles* |
|  |
| **Utgjeve** | 22. november 1968 |
| **Innspelt** | 11. september 1968 |
| **Sjanger** | psykedelisk rock |
| **Lengd** | 2:17 |
| **Selskap** | Apple |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

«**Glass Onion**» er ein The Beatles-song frå dobbeltalbumet The Beatles som vart gjeven ut i 1968. Songen er skriven av John Lennon, men tilskriven på vanleg vis Lennon/McCartney.

«Glass Onion», som vart produsert av George Martin og innspelt den 11. september 1968, er innhaldsmessig ein lang referanse til kjende Beatles-songar som eit svar til alle tilhengjarane som stadig leitte etter skjulte meiningar i tekstane. Essensen, slik Sigmund Freud ein gong sa at «av og til er ein sigar ikkje noko anna enn ein sigar», hos Lennon er at av og til representerer ikkje orda noko anna enn seg sjølv. «Glass Onion», «glaslauken», spelar på eit kjent engelsk slenguttrykk «know one's onions» som på norsk tyder «kunne sine ting». Når Lennon då syng at «The Walrus was Paul» er det ein referanse til songen «I Am the Walrus» der The Beatles opptredde i kostyme og dessuten er påstanden er bevisst løgn, kvalrossen var i røynda John Lennon:

*I told you about the walrus and me, man*
*You know that we're as close as can be, man*
*Well here's another clue for you all*
*The walrus was Paul*

Referansar til Beatles-songar
-----------------------------

Andre Beatles-songar som vert nemnd i «Glass Onion» er:

* «Strawberry Fields Forever»
* «There's a Place»
* «Within You Without You»
* «I'm Looking Through You»
* «Lady Madonna»
* «The Fool on the Hill»
* «Fixing a Hole»

Om Lennon lukkast i å dempe overivrig analyselyst er ei annan sak. Faktisk kan songen ha hatt ein stikk motsett effekt. Han kom sjølv tilbake til songen nokre år seinare i ein annan song som kommenterte artisten sjølv; «God» på sitt første solo-album: «I was the walrus but now I'm John.»

I dag er *Glass Onion* vorte eit omgrep for å analysere ein Beatles-song.

Medverkande
-----------

* John Lennon – vokal, akustisk gitar
* Paul McCartney – bassgitar, piano, blokkfløyte, vokal
* George Harrison – sologitar
* Ringo Starr – trommer, tamburin
* George Martin – strykearrangement inkludert:
	+ Henry Datyner – fiolin
	+ Eric Bowie – fiolin
	+ Norman Lederman – fiolin
	+ Ronald Thomas – fiolin
	+ John Underwood – bratsj
	+ Keith Cummings – bratsj
	+ Eldon Fox – cello
	+ Reginald Kilby – cello

Personell per Ian MacDonald

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Glass Onion» frå Wikipedia på bokmål, den 8. februar 2009.*
* MacDonald, Ian (2005). *Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties* (2nd revised utg.). London: Pimlico (Rand). ISBN 1-84413-828-3.

1. ↑  Jim DeRogatis, Greg Kot. *The Beatles vs. The Rolling Stones: Sound Opinions on the Great Rock 'n' Roll Rivalry*. s. 79.
2. ↑  MacDonald 2005, s. 311–14.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Songteksten Arkivert 2005-11-03 ved Wayback Machine.
* Alan W. Pollack sine notat om «Glass Onion»
|  |
| --- |
| ***«Proud»***  Song av Tamara Todevska |
|  |
| **Land** | Nord-Makedonia |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 8. mars 2019 |
| **Sjanger** | Popballade |
| **Lengd** | 03:00 |
| **Selskap** | Dimitrov |
| Låtskrivar(ar) | Darko Dimitrov, Robert Bilbilov, Lazar Cvetkoski, Kosta Petrov, Sanja Popovska |
|

**«Proud»** (norsk 'stolt') er ein popballade frå 2019 som vert framført av den makedonske songaren Tamara Todevska. Songen var det makedonske bidraget til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel. Songen enda på sjuandeplass i finalen, noko som var den beste plasseringa i Nord-Makedonia i Eurovision Song Contest til då.

Bakgrunn
--------

Tamara Todevska framfører «Proud» under ei av prøvene i Tel Aviv i 2019.
«Proud» vart internt vald ut av Makedonsk radio og televisjon som det makedonske bidraget til Eurovision Song Contest 2019. Songen er komponert av Darko Dimitrov, Robert Bibliov og Lazar Cvetkoski, medan Kosta Petrov og Sanja Popovska har skrive teksta. Songen vert framført av Tamara Todevska, som tidlegare deltok i Eurovision Song Contest i 2008 saman med Rada Vrchakovski og Adrian Gaxha.

«Proud» skulle opphavleg ha vorte utgjeven 4. mars 2019, men vart utsett med fire dagar, slik at utgjevinga fall saman med den internasjonale kvinnedagen. Songen handlar om å vere stolt over den ein er og ikkje la deg affisere av andre som meiner ein ikkje er god nok.

### Eurovision Song Contest

I januar 2019 vart Nord-Makedonia trekt ut til å delta i semifinale 2 av Eurovision Song Contest. Semifinalen vart halden i Expo Tel Aviv i Israel torsdag 16. mai, og Nord-Makedonia hadde startnummer 17 – det nest siste bidraget ut på scena. I avrøystinga vart songen blant dei ti beste i semifinalen, og kvalifiserte seg dimed til finalen laurdag 18. mai. Dette var fyrste gongen sidan 2012 at Nord-Makedonia kvalifiserte seg til finalen.

I finalen vann «Proud» juryavrøystinga framfor Sverige. Men i telefonavrøystinga vart songen nummer tolv og enda til slutt på sjuandeplass samanlagt med 305 poeng. Dette var den beste plasseringa til Nord-Makedonia i Eurovision Song Contest.

Kjelder
-------

1. ↑  «Tamara Todevska - North Macedonia — Tel Aviv 2019». Henta 7. mai 2019.
2. ↑  «FYR Macedonia: Tamara Todevska to Sing "Proud" at Eurovision» (på engelsk). 8. februar 2019. Henta 7. mai 2019.
3. ↑  «North Macedonia's Tamara Todevska presents 'Proud' for Tel Aviv». 8. mars 2019. Henta 7. mai 2019.
4. ↑  «Second Semi-Final of Tel Aviv 2019». EBU. Henta 5. mai 2019.
5. ↑  «Second Semi-Final: Last 10 acts qualify for Eurovision 2019 Grand Final». EBU. 16. mai 2019. Henta 17. mai 2019.
6. ↑  «North Macedonia». Henta 17. mai 2019.
7. ↑  «North Macedonia win Eurovision 2019 jury voting as EBU clarifies mistake in Belarusian voting» (på engelsk). 22. mai 2019. Henta 26. mai 2019.
8. ↑  «North Macedonia – Eurovision Song Contest». eurovision.tv. mai 2019. Henta 26. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Proud (Tamara Todevska-sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 23. desember 2021.*
**Mahayana** (sanskrit महायान, mahāyāna, 'stort køyretøy') er den eine av dei to store hovudretningane innan buddhismen i dag, der den andre er theravada. Somme tider skil ein ut tibetansk buddhisme (*vajrayana*) frå mahayana.

Mahayana-retninga oppstod i India rundt 100-talet f. Kr. eller 100-talet e. Kr. og spreidde seg etter kvart til Aust-Asia. Han blei den viktigaste retninga i Kina, Korea, Japan og Vietnam, og har spreidd seg med utvandrar frå desse landa til store delar av verda.

Retninga legg vekt på hjelp frå bodhisattvaer, folk som har oppnådd ei høg grad av oppvakning, til å hjelpa alle levande vesen til å frigjera seg frå den sanselege verda. Ho var ein reaksjon mot den sterke vektlegginga av munkesamfunn og ideala om *arhatar*, enkeltpersonar som har gjeve opp den materielle verda.

Innan mahayana blir annan buddhismene kalla *arhatyana* eller *hinayana*, 'lite køyretøy'.

Utbreiing i Noreg
-----------------

*Sjå og Buddhisme i Noreg*
I Noreg finst fleire mahayana-grupper, til dømes Rinzai Zen Senter (zen-buddhisme) og Karma Tashi Ling buddhistsamfunn (tibetansk buddhisme).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mahayana» frå Wikipedia på bokmål, den 13. januar 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Buddhistforbundet
* Rinzai Zen Senter
* Karma Tashi Ling buddhistsamfunn
* Foundation for the preservation of the Mahayana Tradition (Tibetansk buddhisme)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Kim Ojo** (fødd 2. desember 1988) er ein nigeriansk fotballspelar som spelar for KRC Genk. Han er spiss og spelte for den norske klubben Brann til og med 2012-sesongen. Han har tidlegare spelt for Nybergsund IL og er 192 cm høg.

Ojo var Nybergsund sin toppskårar i 1. divisjon i tre sesongar på rad, med 10 mål i 2008, 14 mål i 2009 og 13 mål i 2010. I mai 2010 uttalte han at han ikkje var interessert i å spele for dåverande Tippeliga-leiar Tromsø, som på det tidspunktet var ute etter nye angrepsspelarar. Han ville heller spele for Inter Milan under Jose Mourinho. Men 8. desember 2010 blei det klart at Ojo hadde signert kontrakt med Sportsklubben Brann. Kontrakten strekkjer seg til og med 2013-sesongen.

Ojo debuterte i Tippeligaen for Brann i første serierunde i 2011-sesongen, heime mot Rosenborg 20. mars 2011. Han skåra i den kampen 1-0-målet for Brann etter 11 minutt. 2011-sesongen i Brann vart ein stor suksess for Ojo. Han spelte fast på laget og vart Brann sin toppskårar i serien, med 15 mål.

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk og internasjonal fotballstatistikk
2. ↑
3. ↑  *Brann.no Kim Ojo signerte for Brann*, arkivert frå originalen 11. desember 2010, henta 19. mars 2011
Natriumklorat (NaClO3)
Som dei andre alkalimetalla er **natrium** reaktivt og dannar **sambindingar** med mange andre stoff. Fleire av natriumsambindingane spelar ei stor rolle i industri, forsking eller samfunnet elles.

Natriumhydrogenkarbonat
-----------------------

**Natriumhydrogenkarbonat** (NaHCO3) er eit kvitt pulver som smakar surt. Det gjev frå seg karbondioksid ved oppvarming og ved kontakt med vatn, særleg surt vatn. På grunn av dette karbondioksidet vert natriumhydrogenkarbonat mellom anna brukt i pulverapparat for brannsløkking, og i bakepulver. 

Eldre namn for natriumhydrogenkarbonat er natriumbikarbonat og natron. Natron blir brukt som hevingsmiddel i kakebaking, men er i dag mest vanleg som ein del av bakepulver. Bakepulver inneheld i tillegg til natron natriumpyrofosfat og kalsiumfosfat, som gjev ei meir kontrollert frigjering av karbondioksid under hevinga enn natron åleine gjer.

Natriumkarbonat
---------------

**Natriumkarbonat** eller **soda**, Na₂CO₃, er natriumsaltet til kolsyre. 

Natriumkarbonat utan vatn er eit kvitt pulver. Det viktigaste hydratet, natriumkarbonat dekahydrat, òg kalla **krystallsoda**, Na₂CO₃·10H₂O, gjer klåre fargelause krystallar. Når natriumkarbonat løysast i vatten blir løysinga basisk.

I industrien er natriumkarbonat ein viktig natriumkjelde ved m.a. glasproduksjon. I næringsmiddelindustrien blir natriumkarbonat nytta som eit surhetsregulerande middel og har E-nummer E 500.

Natriumhydroksid
----------------

Kuler av lut.
**Natriumhydroksid** (NaOH), og kjend som lut, er eit viktig uorganisk stoff. Det vert produsert ved elektrolyse av ei natriumkloridløysning. Fleire typar elektrolyseceller eignar seg til dette. 

Døme på bruk av natriumhydroksid:

* som reagens i organisk kjemi
* til syntese av uorganiske sambindingar
* i papirindustri
* i laboratoriet
* i hushaldet, til reingjering
* i framstilling av visse matvarer

Krystallar av natriumklorid

Natriumklorid
-------------

Reint natrium er svært eksplosivt viss det t.d. kjem i kontakt med vatn. Rein klor er ein giftgass og eit av dei (for menneske) giftigaste stoffa som finst. Men når desse to farlege grunnstoffa inngår ei kjemisk binding, vert resultatet uskuldig **natriumklorid** (NaCl), som er det ein vanlegvis bruker som bordsalt. Det finst i store mengder i sjøvatn saman med mange andre mineral. Ein måte å vinna ut natriumklorid på, er å fordampa sjøvatn ved hjelp av solenergi. Denne prosessen er ikkje lønsam i dag. Natriumklorid vert for det meste utvunne frå underjordiske avsetningar.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Natriumsambindingar**
**Florian Schwarthoff** (fødd 7. mai 1968) er ein tysk tidlegare hekkeløpar frå Dortmund. Han vann sølvmedaljen i 110 meter hekk under EM 1994 og bronsen i same øvinga under Sommar-OL 1996.

Aktiv
-----

Schwarthoff var bestemann på korthekken i Tyskland over ti år frå 1987. Tre gongar, 1987, 1988 og 1990, vann han den vesttyske meisterskapen, sidan vart han ni gongar tysk meister i øvinga.

Frå 1991 til 2002 tok Schwarthoff seg jamt til finalen i dei internasjonale meisterskapane, med eit par mislukka semifinaleløp som unnatak. Etter femteplassar i OL 1992 og VM 1993, sprang han inn til sølv på tida 13,16 då europameisterskapen 1994 fann stad i Helsinki, einast verdsrekordhaldaren Colin Jackson sprang fortare.

Den 2. juli 1995 i Bremen sette Schwarthoff ny tysk rekord i 110 meter hekk med tida 13,05 sekundar, ein prestasjon på internasjonalt toppnivå. Dermed var han ein av dei store favorittane ved verdsmeisterskapen i Göteborg i august, men snubla i semifinalen i fyrste hekken og rauk ut. Under sommarleikane i 1996 i Atlanta kneip Schwarthoff bronsemedaljen framom Jackson, USA-amerikanarane Allen Johnson og Mark Crear makta han ikkje å fylgje. 

Schwarthoff vart fjerdemann i VM 1997 og i EM 1998. I Aten-VM 1997 kom han i mål to hundredels sekund bakom bronsemedaljøren, året etter hadde han tre hundredels sekund opp til bronseplassen i europameisterskapen. I sin siste store finale, EM-finalen 2002 i München, vart han atter nummer fire, fem hundredels sekund bakom vinnaren av bronsen. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1987 i Roma: Utslått i semifinalane (13,98=nr 15)
* OL 1988 i Seoul: Utslått i kvartfinalane (13,67=nr 17)
* EM 1990 i Split: Utslått i semifinalane (13,59=nr 9)
* VM 1991 i Tokyo: Nr 7 – 13,41
* OL 1992 i Barcelona: Nr 5 – 13,29
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 5 – 13,27
* EM 1994 i Helsinki: Sølvmedalje – 13,16, bakom Colin Jackson (13,08)
* VM 1995 i Göteborg: Braut semifinalen (=nr 16)
* OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 13,17
* VM 1997 i Aten: Nr 4 – 13,20
* EM 1998 i Budapest: Nr 4 – 13,23
* VM 1999 i Sevilla: Nr 7 – 13,39
* OL 2000 i Sydney: Nr 6 – 13,42
* VM 2001 i Edmonton: Braut semifinalen (=nr 15)
* EM 2002 i München: Nr 4 – 13,37

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Florian Schwarthoff» frå Wikipedia på tysk, den 11. august 2019.*

* *Denne artikkelen bygger på «Florian Schwarthoff» frå Wikipedia på engelsk, den 11. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |