recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nardo Fotballklubb** er eit norsk idrettslag med base i bydelen Nardo i Trondheim, stifta 14. januar 1971. Laget er som namnet seier ein rein fotballklubb. Nardo spelar i rustraude trøyer og elles kvite fargar. I 2015 hadde fotballklubben kring 600 medlemer. A-laget for menn spelar i 2. divisjon avdeling 2 (2020).

Historie
--------

Nardo FK vart stifta av tidlegare medlemer i Nidelv Idrettslag. Gjennom 1970- og 1980-åra spelte klubben i den lågare lokale divisjonane i seriesystemet. I byrjinga av 1990-åra tok Nardo steget opp på nasjonalt nivå og spelte i åra mellom 1993 og 1996 på nivå to i norsk fotball. Roar Stokke, Arild Nordfjærn og Odd Inge Olsen var spelarar som utmerka seg i desse åra. Sidan 1997 har Nardo veksla mellom å spele på nivå tre og fire i serieordninga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nardo FK» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mai 2016.*
* *Denne artikkelen bygger på «Nardo FK» frå Wikipedia på bokmål, den 7. mai 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
PostNord-ligaen, avdeling 2, 2020 |
| --- |
|  | 
* Arendal
* Asker
* Bryne
* Bærum
* Egersund
* Fløy
* Fram Larvik
* Levanger
* Nardo
* Notodden
* Odd 2
* Rosenborg 2
* Sotra
* Vard Haugesund

 |  Noreg |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
**Prosjekt Gutenberg** (eller **Project Gutenberg**) er eit internasjonalt idealistisk initiativ for å skapa frie elektroniske utgåver av eldre litteratur. Litteraturen er så gamal at opphavsretten ikkje lenger er strengt gjeldande. Prosjektet er oppkalla etter boktrykkaren Johann Gutenberg.

Prosjekt Gutenberg vart grunnlagt Michael Hart i 1971.

Norske bøker på Prosjekt Gutenberg
----------------------------------

På grunn av at grensa for opphavsrett (i USA) er verk publisert før 1923, er det ikkje mykje litteratur på norsk som kan publiserast der. Av verk publisert i Noreg er berre to forfattarar representert, og begge på dansk, Henrik Wergeland og Henrik Ibsen.

Sjå òg
------

* Prosjekt Runeberg
* Prosjekt Gutenberg Australia‎

Kjelder
-------

1. 1 2  Hart, Michael S. «United States Declaration of Independence by United States». Project Gutenberg. Henta 17. februar 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* PGDP.net

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NLA

 |
**Prosjekt Gutenberg Australia** (eller **Project Gutenberg Australia**) er ei internettside som var grunnlagt i 2001 av Colin Choat. Sida er vert for frie elektroniske bøker og tekstar som er i det offentlege domenet i Australia. Innhaldet vert lagt inn av frivillige. Dette er ei søsterside til Prosjekt Gutenberg, men det er ingen formell kontakt mellom dei to organisasjonane. 

Grunna forskjellige lover innan kopirett i Australia og USA, har Prosjekt Gutenberg Australia ein del verk som ikkje er tilgjengeleg i det amerikanske Prosjekt Gutenberg. Mellom anna arbeid av Margaret Mitchell, George Orwell, H. P. Lovecraft og Dylan Thomas. 

Med introduksjonen av ein handelsavtale mellom USA og Australia, vil alle arbeid som var på sida når avtalen kom i kraft, framleis vere i det offentlege domene og vist på denne nettsida. Arbeid av forfattarar som døydde etter desember 1954 vil no først bli offentleg domene tidlegast i 2024.

Sjå òg
------

* Prosjekt Gutenberg
* Prosjekt Runeberg

Referansar
----------

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Prosjekt Gutenberg Australia si heimeside
**Prosentavtalen** er namnet på ein uformell del av avtalene om deling av innverknad i ulike delar av Europa mellom dei tre allierte stormaktene i anti-Hitler-alliansen under den andre verdskrigen. Prosentavtalen var utforma av den britiske statsministeren Winston Churchill under eit møte med den sovjetiske diktatoren Josef Stalin i 1944, og angav ein viss prosent britisk-amerikansk og sovjetisk innverknad i ein del europeiske land. 

Prosentavtalen kom i tillegg til dei formelle avtalene mellom «dei tre store» om delinga av Tyskland og kva som skulle skje med Austerrike. Tyskland blei delt i fire okkupasjonssoner (Frankrike fekk ein au), og Berlin likeins. Dette blei gjennomført sjølv om den tyske hovudstaden låg midt inne i den sovjetiske okkupasjonssona, og heile byen blei erobra av sovjetiske styrkar i april-mai 1945. Austerrike skulle bli eige land igjen, og nøytralt. Dette blei gjennomført da den sovjetiske okkupasjonen blei avslutta i 1955. 

Det ser i det heile ut som dei sovjetiske leiarane heldt seg strengt til både dei formelle og uformelle avtalene om deling av innverknad i Europa etter krigen. Såleis fekk ikkje dei greske kommunistane noka støtte frå Stalin under den greske borgarkrigen 1944-1949, sjølv om dei greske monarkistane mottok massiv militær og økonomisk støtte frå Storbritannia og USA. 

Store delar av Sovjetunionen låg i ruinar, og landet hadde mista opptil 27 millionar menneske under krigen. USA hadde hatt små tap i samanlikning (om lag ein halv million), den amerikanske industriproduksjonen var tredobla i løpet av krigsåra, og USA hadde atombomba. Den bereknande diktatoren Josef Stalin konsentrerte seg på bakgrunn av dette om å konsolidere den sovjetiske makta i det han meinte var avtalt sovjetisk maktsfære. Det er ikkje noko som tyder på at det var planar om sovjetisk åtak på Vest-Europa. 

Men i Aust-Europa blei den stalinistiske undertrykkinga stadig sterkare i åra fram til Stalin døydde i 1953. Særleg inntrykk gjorde det på mange i til dømes Noreg da stalinistane i Tsjekkoslovakia tok makta ved eit kupp i 1948, rett nok utan direkte sovjetisk militær innblanding. Dette fordi Tsjekkoslovakia var det einaste landet i Aust-Europa som hadde vore demokratisk før den andre verdskrigen.

Dei sovjetiske styrkane som frigjorde Aust-Finnmark frå nazistane hausten 1944, trekte seg ut frå norsk territorium våren 1945 i samsvar med inngåtte avtalar. 

Den delinga av Europa som låg i dei ymse avtalene om okkupasjonssoner og maktsfærer blei forsterka og permanent under den kalde krigen. Danninga av NATO (1949) og Warszawapakta (1955) kan også sjåast i den samanhengen.
**Dispersjon** av vassbølgjer omhandlar som regel dispersjon av frekvensen til bølgjene. Vatn vert i væskedynamikk som oftast sett på som eit dispersivt medium, som tyder at farten til bølgjefronten flyttar seg som ein funksjon av frekvensen, slik at faseeigenskapane til bølgjeforplantinga heile tida endrar seg i rom og tid. Bølgjer som er dispersive vil ha ulik fasefart og gruppefart, medan ikkje-dispersive bølgjer vil ha like fase- og gruppefart. 

Vassbølgjer som forplantar seg med lengre bølgjelengder og periodar, flyttar seg raskare enn dei som har kortare bølgjelengd og periode. Dette fenomenet vert uttrykt av det såkalla lineære dispersjonsforholdet gjeve ved: 

{\displaystyle \omega ^{2}=gk\,\tanh(kh)}.
Her er *ω* vinkelfarten, *g* er tyngdeakselerasjonen, *k* er bølgjetalet, og *h* er bølgjehøgda. Den hyperbolske tangenten tyder her at dispersjonen asymptotisk går mot null når *h* vert liten. Med desse vilkåra kan den lineære bølgjefarten uttrykkast som: 

{\displaystyle C={\sqrt {{\frac {g}{k}}\,\tanh(kh)}}}.
Desse likningane gjeld for perturbasjonsteoriutvidinga av andre orden. For tredje orden, som gjeld for djupt vatn, vert dispersjonsforholdet: 

{\displaystyle \omega ^{2}=gk\left(1+A^{2}k^{2}\right)}.
der *A* er bølgjeamplituden. Dette gjev at store bølgjer flyttar seg raskare enn mindre bølgjer med same frekvens. Dette fenomenet vert berre synleg når bølgjeamplituden vert stor.
|  |
| --- |
| ***Shine a Light***  Song av The Rolling Stonesfrå albumet *Exile on Main St.* |
|  |
| **Utgjeve** | 12. mai 1972 |
| **Innspelt** | Desember 1971 |
| **Sjanger** | Rock, gospel |
| **Lengd** | 4:16 |
| **Selskap** | Rolling Stones Records |
| Låtskrivar(ar) | Mick Jagger, Keith Richards |
| **Produsent** | Jimmy Miller |
|
|

«**Shine a Light**» er ein song av det britiske rockebandet The Rolling Stones på albumet *Exile on Main St.* frå 1972. 

Songen er som vanleg tilskriven låtskrivarane Mick Jagger og Keith Richards, men var i hovudsak ein Jagger-komposisjon. Han starta på songen tidleg i 1968 då gitaristen Brian Jones framleis var medlem av Stones. Songen heitte opphavleg «Get A Line On You» og omhandla dei aukande narkotikaproblema til Jones. Ei tidleg innspeling av songen vart gjort under innspelinga av *Beggars Banquet* i mars 1968. 

Etter Jones døydde i 1969 tok Jagger fram «Get A Line On You», skreiv han om og spelte han inn i juli 1970. Ei tredje innspeling av gjort i Olympic Sound Studios i London i desember 1971, som vart den endelege utgåva av songen, no med tittelen «Shine a Light». Denne utgåva hadde Jagger på vokal og produsenten Jimmy Miller på trommer i staden for Charlie Watts. Mick Taylor spelte elektrisk gitar, medan Bill Wyman kanskje spelte bass (begge har hevda dette og Taylor er nemnd på plateomslaget). Med på songen er òg koristane Clydie King, Joe Green, Venetta Field og Jesse Kirkland. Billy Preston speler både piano og orgel på innspelinga. Richards var ikkje med på songen. 

Første gongen «Shine a Light» dukka opp på konsertane til the Stones var i 1995. Ei akustisk utgåve vart spelt inn og gjeven ut på konsertalbumet *Stripped*. The Stones har spelt songen òg på seinare turnear. Songen har gjeve namn til filmen *Shine a Light* av Martin Scorsese, som omhandlar turneen A Bigger Bang. Eit album med musikk frå filmen vart gjeven ut i 2008.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shine a Light (song)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. mars 2009.*
**Eamon de Valera** (fødd **Edward George de Valera**, 14. oktober 1882–29. august 1975) var ein irsk opprørsleiar og politikar på Irland. Han var taoiseach (statsminister) i Republikken Irland tre gonger, og president frå 1959 til 1973. Han var også ein hovudperson bak den irske grunnloven.

De Valera var mest kjend som ein av leiarane av den irske kampen for sjølvstende frå Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland tidleg på 1900-talet. Han hadde ei leiande rolle under den irske sjølvstendekrigen og motstanden mot den anglo-irske traktaten under den irske borgarkrigen som følgde (1922–1923). Etter å ha gått ut av Sinn Féin i 1926, fordi rørsla boikotta det irske parlamentet, skipa han Fianna Fáil og blei regjeringsleiar i Den irske fristaten og seinare taoiseach) frå 1932 til 1948, 1951 til 1954 og 1957 til 1959, då han gav seg etter å ha blitt vald til irsk president. Den politiske ståstaden hans utvikla seg frå ein militant republikanisme til sosial og kulturell konservatisme.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Éamon de Valera» frå Wikipedia på engelsk, den 27. mars 2016.*

1. ↑  «Mr. Éamon de Valera». *Oireachtas Members Database*. Henta 1 June 2009.
2. ↑  Ferriter, *Judging Dev: A Reassessment of the Life and Legacy of Eamon De Valera*. (2007)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Fantasi og fuge i c-moll, BWV 562** er eit relativt kort stykke skriven for orgel av Johann Sebastian Bach. Stykket vart komponert medan han var i Weimar og så seinare utvida med ein fuge, truleg av Bach sjølv, seinare i livet hans. Stykket har ein interssane, tung appoggiatura-aktig harmoni.

Komposisjon
-----------

Bach vart hyrt av hertugen i Weimar, Wilhelm Erst, i 1709 som organist og medlem i hofforkesteret. Han vart særleg oppfordra til å utnytte det unike talentet sitt på orgel. I perioden i Weimar voks ryktet hans som organist og mange studentar vitja han for å lære teknikkane hans. Komponisten skreiv òg mange av dei største orgelverka sine i denne perioden, som Toccata og fuge i d-moll, BWV 565 og Preludium og fuge i E-dur, BWV 566. *Fantasi og fuge i C-moll* vart påbyrja i denne perioden, som ein enkel fantasi. Fugen vart lagt til i 1745, mest truleg av Bach, men kanskje òg av ein av studentane eller sønene hans. Stykket er eit av verka til Bach der det har gått veldig lang tid mellom når dei forskjellige satsane er skrivne.

Analyse
-------

Heile stykket varer mindre enn seks minuttar, og består av ein 81 taktar lang fantasi og ein uferdig fuge på berre 27 taktar. Fantasien har ein imponerande struktur og lyd, ei kjensle som vert skapt av det ein takt lang framkallande temaet i stykket, som stundom glir over i nye idear. Sjølv pedalbassen vert nytta til å spele dette temaet. Temaet inneheld mange appgiaturaer som gjev stykket ei lett virtuos kjensle. Fugen er skriven i 6/4-takt og nyttar ein enkel åttandedels rytme. Stykket endar brått i midten av den 27. takten.

Sjå òg
------

* Orgelverk av Johann Sebastian Bach

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fantasia and Fugue in C minor, BWV 562» frå Wikipedia på engelsk, den 24. april 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  Classical Archives
2. 1 2  Decca Records Publication No. 443 485-2
3. ↑  jsbach.org jsbach.org[*daud lenkje*]
4. ↑  Baroque music.org
5. ↑  Classical Archives 2
**Fantasi og fuge i c-moll, BWV 537** er eit stykke for orgel skriven av Johann Sebastian Bach. Det vart komponert medan han budde i Weimar.

Historie
--------

Gjennom livet sitt hadde Bach to tenesteperiodar i den vesle byen Weimar i dagens Tyskland. Byen hadde då kring 5000 innbyggjarar, men det var ein sterk kulturell tradisjon i byen. Her vart han tilsett i 1709 av hertugen i Weimar, Wilhelm Erst, som organist og medlem i hofforkesteret. Han vart særleg oppfordra til å nytte det unike talentet sitt på orgel. Og det var nettopp i denne perioden at han komponerte mange av dei største orgelverka sine, som Toccata og fuge i D-moll, BWV 565 og Preludium og fuge i E-dur, BWV 566. I denne perioden hans i Weimar vart han kjend som organist og han fekk besøk av studentar som kom får lære av teknikkane hans. Hans Fantasi og fuge i C-moll vart komponert den siste halvdelen av tenestetida hans i Weimar, men ein er ikkje sikker på kva år det var, truleg kring 1723, då Bach var Kappelmeister i Köthen etter den politiske uroa som oppstod i Weimar i 1717.

Analyse
-------

Den samla lengda til fantasi i musikk og fugen er om lag åtte minuttar, og han er skriven i 6/4-takt. Fantasien i stykket er ganske svulstig og særs utsmykka, og består av to ulike halvdelar som begge er basert på den same musikalske ideen. Eit interessant trekk med fantasien er at han i motsetnad til mange fantasiar på denne tida ikkje har ein kadens-liknande passasje, der musikaren kan vise fram virtuositeten sin. Fugen nyttar eit stødig tema fire gonger på rad og som er lett gjenkjenneleg kvar gong det dukkar opp på ny. Den totale lengda til fugen er 130 kontrapunktiske taktstrekar.

Sjå òg
------

* Orgelverk av Johann Sebastian Bach

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fantasia and Fugue in C minor, BWV 537» frå Wikipedia på engelsk, den 23. april 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  Classical Archives
2. 1 2  Baroque music.org
3. ↑  jsbach.org[*daud lenkje*]
4. ↑  8notes.com
5. ↑  Decca Publication No. 443 485-2
6. ↑  Allmusic.com
**Fani Khalkia** (gresk: (fødd 2. februar 1979) er ein gresk tidlegare friidrettsutøvar frå Larisa som tevla i hekkeløp. Ho vart olympisk meister på 400 meter hekk i 2004, og tok sølvmedaljen i same øvinga under EM 2006.

### Aktiv

Før 2004 hadde Khalkia ein personleg rekord på 400 m hekk på 56,40 sekundar. Gjennom OL-sesongen hadde ho enorm framgang i øvinga, og i semifinalen under sjølve Sommar-OL i Aten sette ho ny olympisk rekord med tida 52,77. I finalen fekk Khalkia notert 52,82, noko som heldt til ein klar siger.

To år seinare tok Khalkia bronsemedaljen under friidretts-EM 2006 med tida 54,02. Ho deltok også under VM 2007, der ho vart utslått i semifinalane.

### Doping

I 2008 avla Khalkia positiv dopingtest på ein treningsleir framfor Sommar-OL i Kina. Ho kom 
aldri tilbake i internasjonal friidrett.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 i Athen: Gullmedalje – 52,82, framom Ionela Târlea (53,38)
* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 54,02, bakom Jevgenija Isakova (53,93)
* VM 2007 i Osaka: Utslått i semifinalane (56,58 =nr 22)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fani Chalkia» frå Wikipedia på tysk, den 18. august 2015.*
Statue av Blankers-Koen i Rotterdam
**Fanny Blankers-Koen**, fødd Francina Elsje Koen, (26. april 1918–25. januar 2004) var ein nederlandsk friidrettsutøvar som vann fire gullmedaljar under Sommar-OL 1948 i London, i tillegg til fem EM-gull; to i Oslo 1946 og tre i Brussel 1950.

Aktiv
-----

Fanny Koen var frå landsbyen Lage Vursche i Utrecht-provinsen. Ho deltok i Sommar-OL 1936 i Berlin, der ho oppnådde to femteplassar; i høgdehopp og 4 x 100 meter stafett. To år seinare tok ho bronsemedaljane på både 100 m og 200 m då EM i friidrett 1938 fann stad i Wien. Under andre verdskrigen, i 1943, sette ho verdsrekord i høgdehopp med 1,71 m, og i lengdehopp med 6,25 m. 

Fanny Blankers-Koen si store tid som friidrettsutøvar tok til med to EM-titlar i friidretts-EM 1946 i Oslo. Ho vann 80 m hekk og sprang Nederland inn til klar siger på stafetten.

Under Sommar-OL 1948 var Blankers-Koen den store forgrunnsfiguren. I løpet av dagane 2.-7 august vann ho samtlege fire øvingar ho stilte i. Både på 100 meter og 200 meter var ho i ei klasse for seg, medan ho så vidt slo britiske Maureen Gardner på 80 m hekk. Til sist spurta ho forbi Australias og Canadas løparar på 4 x 100 m stafett og sikra gull til Nederland og lagvenninnene Xenia Stad-de Jong, Nettie Witziers-Timmer og Gerda van der Kade-Koudijs.

To år seinare var Blankers-Koen svært nær ved å kopiere prestasjonen frå London-OL då EM i friidrett 1950 vart avvikla i Brussel. Ho vann dei same tre individuelle øvingane 100 m, 200 m og 80 m hekk. I stafettløpet sprang ho atter sisteetappen og tok nesten att Storbritannias June Foulds, både Storbritannia og Nederland fekk sluttida, men dei britiske kvinnene vart kåra som vinnarar.

I sitt siste store meisterskap, Sommar-OL 1952 i Helsinki, vart Blankers-Koen nummer seks og sist då ho braut finaleløpet på 80 meter hekk, medan ho vart slått ut i kvartfinalane på 200 meter.

Fanny Blankers-Koen sette til saman 21 verdsrekordar i seks ulike øvingar; 100 m, 220 yards, 80 m hekk, høgdehopp, lengdehopp og femkamp. Ho slutta som aktiv i 1955.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fanny Blankers-Koen» frå Wikipedia på tysk, den 7. august 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BPN
* Munzinger (sport)
* Discogs (artist)

 |
Amerikanske militærfaner.
Ei **fane** er ein type flagg som ein vanlegvis ber på ei *fanestong*. Kvar einskild fane er unik og ofte rikt dekorert. Faner kan brukast som teikn for grupper, institusjonar, militæravdelingar og statsoverhovud.

Faner hadde opphavleg berre militær bruk, men har etterkvart blitt tekne i bruk i Noreg og mange andre land til fleire høve og av mange ulike organisasjoner. Difor har dei mange ulike utforningar.

Ein standart er ei fane som oftast er kvadratisk og blir brukt av kavaleriet – ei *ryttarfane*. På standarten er flaggduken berre rundt ein tredel så stor som på ei fane, av di standartane skal vere lette å føre til hest.

I Noreg vert faner nytta under ulike parader, til dømes under første mai og 17. mai.

Døme
----

* Skolefaner under feiringa av nasjonaldagen 17. maiSkolefaner under feiringa av nasjonaldagen 17. mai
* Heimelaga fane for ein barnehage, 17. mai 2005.Heimelaga fane for ein barnehage, 17. mai 2005.
* Ny rekonstruert  fane frå 1853 for Skutevikens Buekorps i BergenNy rekonstruert fane frå 1853 for Skutevikens Buekorps i Bergen

Sjå òg
------

* Våpenbanner
* Banner
* Flagg
* Feltteikn
* Standart
* Gonfalon
* Gonfanon

Kjelder
-------

1. ↑  Skaare, Kolbjørn; Moen, Sølvi Bennett (7. oktober 2019). «fane». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
Fannefjordtunnelen 
Foto:
Peter Fiskerstrand
 

**Fannefjordtunnelen** er ein 2743 meter lang undersjøisk vegtunnel som går under Fannefjorden mellom Molde (Lergrovika) og Bolsøya på Fv64. Tunnelen er ein del av den bompengefinansierte Skålavegen. Vegprosjektet vart opna 24. mai 1991 og vart nedbetalt sommaren 2005 etter ein periode med vederlag på 14 år.

Fannefjordtunnelen når 101 meter under havet, og største stigning er 9 %. Fotgjengarar kan ikkje ferdast i Fannefjordtunnelen.

I likskap med mange andre tunnelar i Noreg er Fannefjordtunnelen plaga med kondens. Kondensen kan føre til farlege situasjonar fordi bilrutene plutseleg doggar når ein køyrer inn i tunnelen.  Arkivert 2006-02-16 ved Wayback Machine.  Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.

Sjå òg
------

* Vegtunnelar i Noreg
* Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

Bakgrunnsstoff
--------------

* The World's Longest Tunnel Page

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |

  


Koordinatar: 62°44′22″N 007°16′06″E﻿
Fangeleiren på fiskevollen i Oslo
**Fangeleir Fiskevollen** eller **Ljanskollen fangeleir** var ein tysk fangeleir under andre verdskrigen. Leiren var i drift 1944–1945 og låg ved Fiskevollen på Ljan om lag ei mil sør for Oslo sentrum, mellom Mosseveien og Bunnefjorden.

Leiren var ein brakkeleir for opp til 250 fangar. Innanføre piggtråden hadde leiren fem fangebrakkar og fleire bygningar som romma kjøken og vaskerom. Utanføre gjerda låg eit bygg for kjøkken og kontor, eit for vaktmannskap og eit med vaktstove - og dessutan vakttårn.

Lite vitnar i dag om fangeleiren som låg her. Staden er per 2013 markert med ei lita informasjonstavle.
Fangeleir Fiskevollen var underlagd Grini fangeleir, og vart bygd hausten 1944 ettersom fangane skulle arbeida på eit større tankanlegg for olje og bensin ved Ljanskollen. For å sleppa å transportera fangane, vart Fiskevollen oppretta som ein mellombels leir. Mellom 500 og 600 fangar var innom i løpet av krigen.

Leiren var betre enn mange andre tyske fangeleirar, ikkje minst fordi fangane fekk inn ein del mat og tobakk utanfrå, og ein hadde nokon kontakt med omverda. Fangar som sat i leiren fortalde at særleg på nyåret 1945 var dei tyske vaktene vennlegsinna og liberale, fordi dei forstod at krigen var tapt. Tyskarane dreiv leiren fram til 7. mai 1945.

Etter frigjeringa tok norske styresmakter over, og leiren vart i nokre månader brukt til internering av «tyskertøser» inntil Statens interneringsleir for kvinner på Hovedøya vart opna.

Sjå også
--------

* Fangeleirane til okkupasjonsmakta i Noreg under andre verdskrigen

Kjelder
-------

1. ↑  Opplysninger på informasjonstavle på stedet, 2013

* Artikkelen er basert på oppslaget Ljanskollen leir i lokalhistoriewiki.no (versjonen av 18. juli 2013)
* Oslo kommune sitt turkart, Oslo sør, 2010
* Thune-Holm, Anton: Som fange i arbeidsleieren ved Ljanskollen leir sør for Oslo på Lurøy lokalhistorie og fotoarkiv

---

* *Denne artikkelen byggjer på «Fangeleir\_Fiskevollen» frå Wikipedia på bokmål, den 13. jan 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Miljøprosjekt Ljanselva: Kulturminne langs Ljanselva, side 4 - 5 ved Wayback Machine (arkivert 2013-11-10)
Byste av Ole Olsen (1850-1927)
**Ole Olsen** (4. juli 1850–9. november 1927) var ein norsk romantisk komponist. Han var og den fyrste dirigenten til Frimuraranes orkester i Noreg.

Biografi
--------

### Oppvekst i Hammerfest

Far til Ole Olsen var organist i Hammerfest. Ole var ein musikalsk gut, og som 6-7 åring var han vikar for faren.

På denne tida fanst det ikkje aviser. Difor gjekk ein politibetjent rundt i byen og las opp kunngjeringar og auksjonsplakatar. Ole fekk jobb som trommeslager. Når folk høyrde tromminga visste dei at det ville komme ei kunngjering.

### Studiar

Frå 1870 til 1874 studerte han ved musikkonservatoriet i Leipzig. Her komponerte han ein symfoni i G-dur og byrja på operaen *Stig Hvide*.

### Komponist i Oslo

Han flytta så til Christiania (Oslo) der han arbeide som komponist, dirigent og musikklærar. I åra 1877-80 vikarierte han i «Musikkforeningen» medan dirigenten Johan Svendsen var i utlandet. I 1879 gifta han seg med Marie, dotter til pianofabrikanten Karl Hals.

I 1884 vart han dirigent for «annen brigades musikkorps» i Oslo, og var 1899-1919 armémusikkinspektør med majors rang. Han var også aktiv i Kunstnerforeningen. 

I 1912 vann Olsen Petter Dass-medaljen. I 1920 vart det reist ein bauta med byste av han i Hammerfest. Han står på Ole Olsens plass i dag.

Musikk
------

Mest kjend er «Solefaldsang» frå operaen Svein Uræd til tekst av Nordahl Rolfsen. Han skreiv også operaen *Lajla*.

Olsen skreiv sjølv teksten til fleire av operaene sine. Ei skriftsamling, kalla *Digte*, vart gitt ut etter at han var død. Han er også kjend for *11 klaverstykker*, stykke for klaver i nasjonalromantisk stil. Olsen skreiv også ein suite for klaver og strykarar som er basert på desse stykka.

Kjelder
-------

* Høgskulen i Volda Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* Notar av Ole Olsen

Referansar
----------

1. ↑  «ET MUSIKALSK GENI» (PDF). *Frimurerbladet*. 2009. s. 16.
2. ↑  K.E. Harr, *Den vakreste reisen - Logbok fra en hurtigrute*, J.W. Cappelens forlag, 1993.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Ole Larssen Hammerstad** (29. januar 1817–8. august 1873) var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Østre Toten i Oppland. Han var far til Hans Olsson Hammerstad. Peder Paulsen Balke var farbror hans.

Far til Hammerstad var gardbrukar på Østre Toten. Sjølv fekk han etter han var konfirmert privatundervisning hos ein kapellan i mellom anna tysk og fransk, engelsk lærte han seg sjølv. I 1839 vart han gardbrukar på Nordli i Sørum, to år seinare overtok han slektsgarden Hammerstad, der mor hans var i frå. Hammerstad var medlem av heradsstyret i Østre Toten 1848-71, ordførar i 1849, 18568-61 og 1870-71.

Hammerstad representerte Kristians amt på Stortinget 1857-60 og 1865-69. Han var 1857 medlem av gasje- og pensjonskomiteen, 1859-60, 1865-66 og 1868-69 av både militærkomiteen og valkomiteen, samt 1865-66 av traktatkomiteen og 1869 av røysterettskomiteen. Han var medlem av kommisjonar om høvesvis skysslova 1858, skattestellet 1860, og vernepliktslova 1864.

Hammerstad døydde på garden sin i Østre Toten i 1873.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Ole Konrad Ribsskog** (8. desember 1865–26. januar 1941) var ein norsk skulemann og politikar som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget valbolken 1913-15.

Ribsskog var son til ein gardbrukar i Flatanger i Nord-Trøndelag. Han vart utdanna lærar frå Klæbu seminar i 1887, og arbeidde som lærar og kyrkjesongar i Flatanger, Spydeberg og Drøbak til han i 1893 vart tilsett ved folkeskulen i Trondheim. Frå 1918 var han skuleinspektør i Trondheim kommune. Han var medforfattar til *Trondhjems folkeskoles historie 1754-1911*.

Ribsskog var perioden 1913-15 innvald på Stortinget frå valkrinsen Bakklandet i Trondheim. Åra 1917–19 var han den fyrste Arbeidarparti-ordføraren i Trondheim, medlem av formannskapet var han frå 1907. Han var medlem av den statlege Skulekommisjonen av 1920. Ved kløyvinga av Arbeidarpartiet i 1921 melde han seg inn i Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, og var med i det partiet til partisamlinga i 1927.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Norsk Allkunnebok. IX. Bandet. 1959
* Biografisk informasjon om Ole Konrad Ribsskog NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Ole Olsen Haavardsrud** (fødd 2. januar 1876) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Svene sokn i Flesberg herad. Han var Venstre-representant på Stortinget i perioden 1916-18. 

Haavardsrud var son til ein gardbrukar i Svene. Skulevintrane 1894/95, 1895/96 og 1899/1900 var han elev ved høvesvis amtsskulen i Uvdal, skogskulen på Kongsberg og Kristiania tekniske elementærskole. I 1904 tok han over drifta av farsgarden Håvardsrud. Her var han tidleg ut med å byggje eit privat elektrisitetsverk.

Haavardsrud var medlem av Flesberg heradsstyre i periodane 1902-22 og 1929-34. Han varaordførar 1905-10 og 1932-24, og ordførar frå 1911 til -22. Ei tid bar han også revisor i Flesberg Sparebank og i Buskerud fylke.

I to valperiodar, 1910-12 og 1913-15, var Haavradsrud varamann til Stortinget frå Numedal krins. Perioden 1916-18 representerte same einmannskrinsen og partiet Venstre på Stortinget. Etter å ha vore ei stund i Jarnbanekomiteen, vart han seinare flytta over i Skog- og vassdragskomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Stortingsbiografi Arkivert 2016-08-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Sagtang** |
| SagtangSagtang |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Det gule riket Chromista |
| **Rekkje:** | Ochrophyta |
| **Underrekkje:** | Phaeista |
| **Klasse:** | Brunalgar Phaeophyceae |
| **Orden:** | Tang Fucales |
| **Familie:** | Fucaceae |
| **Slekt:** | *Fucus* |
| **Art:** | **Sagtang** *F. serratus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Fucus serratus***Linné, 1753 |

Skotspiss hos sagtang Fucus serratus som viser orange hannleg reseptakkel med konseptakler (gropar) som inneheld sædceller
Skotspiss hos sagtang Fucus serratus som viser sterile konseptakler som inneheld kvite hår, ikkje egge- eller sædceller
**Sagtang** er ei vanleg brunalge i strandsona i Noreg.

Utsjånad
--------

Ein kraftig brunalge som kan verte opp til 1 m høg. Planta er flat og noko vifteforma med 1-3 cm breie greiner. Tangen er alltid lett å kjenne på den sagtakka kanten, og har ei markert midtribbe som går over i ein tynn stilkforma del nedst. Han- og hoorgana (*receptaklane*) finst aldri på same planta. Dei veks fram om hausten som ein tjukkare del i vanlege greinendar og er omgjevne av ein steril sagtakka kant. Befruktinga går føre seg i april-mai.

Utbreiing
---------

Tangen finst langs atlanterhavskystane i Europa frå Svalbard til Portugal, på Kanariøyane og på austkysten av Nord-Amerika. Arten er introdusert på Island og Færøyane gjennom dei siste 1000 åra.

Førekomst i Noreg
-----------------

Tangen er vanleg langs heile kysten, også langt inne i fjordane. I eit normalt klippestrandprofil på skjerma kyst dannar sagtang eit markert belte (sagtangbeltet) frå like under lågvasslina til ned til om lag 2-3 m djupn, der tareartane tek over. Sagtang si grense oppover vert ofte brukt til å definere litoralsonen si nedste grense.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Fucus serratus» frå Wikipedia på engelsk, den 13. mars 2012.*
* Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Sagtang* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Sagtang* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasenRedigere på wikidata
* (en) *Sagtang* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Sagtang* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Sagtang* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Sagtang* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Sagtang* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Fucus serratus* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Fucus serratus* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Fucus serratus* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
|  |
| --- |
| **Sumpkrokodille** |
| SumpkrokodilleSumpkrokodille |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** VU SårbarUtbreiinga av Sumpkrokodille Utbreiinga av Sumpkrokodille |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Krypdyr Reptilia |
| **Orden:** | Krokodilleordenen Crocodilia |
| **Familie:** | Krokodille Crocodylidae |
| **Slekt:** | *Crocodylus* |
| **Art:** | **Sumpkrokodille** *C. palustris* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Crocodylus palustris***Lesson, 1831  |

**Sumpkrokodille** (*Crocodylus palustris*) er ein krokodilleart som lever i elvar og sumpområde i Sør-Asia. Krokodillen er ikkje kjend for å angripa menneske.

Hannar er større enn hoer, og har ei gjennomsnittslengd på rundt 4 meter. Hoer blir kjønnsmogne når dei er 1,8-2 meter lange. Dei legg 25-30 egg i holer under tørketida. Egg klekker typisk etter 55-75 dagar. Krokodillane grev også holer som kan brukast av éin eller fleire av dei, til dømes for å verna seg mot ekstreme temperaturar.

Sumpkrokodille er rekna som ein sårbar art. I 2013 rekna biologar med at det fanst under 8 700 vaksne eller halvvaksne individ.
Han finst i India, Sri Lanka, Nepal, Pakistan og Iran, med dei fleste i dei to første landa. Han er utrydda i Bangladesh, Bhutan og Myanmar. Større bestandar finst i midtløpet til Ganges (i delstatane Bihar og Jharkhand) og Chambal-elva (i Rajasthan og Madhya Pradesh). På Sri Lanka lever om lag halvparten av krokodillane i verneområde som nasjonalparkane Yala og Wilpatu og på Jaffna-halvøya.

Arten er truga av krypskyting, eggsanking og habitattap. Både kjøtet, skinnet og egga er ettertrakta, medan kroppsdelar blir brukt til medisin. Han blir også sett på som ein konkurrent av fiskarar, og er blitt drepen med vilje eller som ei følgje av å vikla seg inn i fiskeutstyr og drukna.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  Crocodylus palustris», *The IUCN Red List of Threatened Species*. Version 2014.1. Downloaded on 18 July 2014.

* Skei, Jon Kristian. «Sumpkrokodille» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 18. juli 2014.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sumpkrokodille**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* EOL

 |
**Theodora II** (fødd omkring 805/807 i Elissa i Paflagonia, død tradisjonelt sett til 11. februar 867 i Konstantinopel) var ei bysantinsk keisarinne, gift i 830 med keisaren Theofilos og regent etter at han døydde i mange år. Ho er ein helgen innan ortodoks kristendom.

Liv og virke
------------

Theodora var dotter av Marinos og Theoktiste. Theodora var syster av Bardas og Petronas, og dessutan av systrene Kalomaria, Sofia og Irane. Irane skal ha gifta seg med Sergios, bror av patriark Fotios I av Konstantinopel.

I 829 blei Theophilos keisar. Han var då 16 år og ugift. Året etter utropte stemora hans Eufrosyne eit brudesyn. Potensielle bruder frå kvar av themene i riket reiste frå heimtraktene sine til Konstantinopel, og Theodora var blant dei. Diktaren Kassia skal òg ha vore med.

5. juni 830 gifta Theodora seg med keisar Theophilos i Hagia Sophia. Keisaren regjerte fram til han døydde i 842. Deretter blei Theodora regent. 

Det var under hennar regentskap at det vart sett i gang ei kraftig forfølging av den paulicianske heresien. [treng referanse]

Theodora kjempa forgjeves mot styret til Bardas.

I 855 blei ho fråteken makta på hans oppmoding, og blei seinare dømt for å ha intrigert mot han. Ho blei send til eit kloster som nonne. 

Ho blei heilagkåra for handlingane sine i biletstriden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Theodora II» frå Wikipedia på bokmål, den 17. august 2020.*

Litteratur
----------

* Klaus-Peter Todt: «Theodora II av Austromarriket» i *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Band 11, Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6, Sp. 924–929.
* Erwin Fenster: *Theodora*. In: *Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas*. Band 4. München 1981, S. 298
* Effenberger, Arne. "Images of Personal Devotion: Mosaic and Steatite Icons." In *Byzantium: Faith and Power (1261-1557),* edited by Helen C. Evans, 209-214. New York: Metropolitan Museum of Art, 2004.
* Garland, Lynda (1999). Byzantine Empresses: Women and Power in Byzantium, AD 527–1204. London and New York: Routledge. ISBN 978-0-415-14688-3.
* Herrin, Judith (2001). Women in Purple:Rulers of Medieval Byzantium. London: Phoenix Press. ISBN 1-84212-529-X.
**Theodor Nilsson Stousland** (16. mars 1842–7. april 1910) var ein norsk lærar, gardbrukar og stortingsmann frå Søgne i Vest-Agder. Han var medlem av Venstre.

Stousland var son til ein gardbrukar. Han var fyrst sjømann, deretter omgangsskulehaldar i heimbygda. Han gjekk ut frå Holt seminar i 1864 og vart året etter tilsett som kyrkjesongar i Tveit. Tre år seinare, 1868, kjøpte han garden Ryten og vart gardbrukar òg. Åra 1893-99 var han lensmann i Søgne, sidan statsrevisor med arbeidsstad Christiania.

Stousland var 1874-93 jamt medlem av heradsstyret, ordførar 1880-85. Han var kasserar i sparebanken 1875-93, medlem av forlikskommisjonen 1877-93 og amtsrevisor 1882-86.

Stousland representerte Lister og Mandals amt på Stortinget 1889-1900 og 1902-06, samt einmannskrinsen Oddernes 1906-10. Han var 1889-94 medlem av protokollkomiteen, 1895-1900 sekretær i same. Større delar av 1902 møtte han som 1. varamann, medlem av kyrkjekomiteen. Han heldt i fram i den komiteen då han i 1903 på ny fekk fast stortingsplass, formann 1904-05. 1905-10 medlem av protokollkomiteen, formann i 1909-sesjonen. Stortingsvalet for Oddernes i perioden 1910-12 vart underkjent og det måtte omval til. Stousland tok difor sete i tinget fyrst 28. februar 1910. Kort etter vart han sjuk og døydde i Kristiania.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Koordinatar: 32°40′13.80″N 34°57′55.80″E﻿

**Tabungrotta** er ei grotte i Nahal Me'arot naturreservat i Israel ved Karmelberget. Grotta var busett i periodar i eldre steinalder (500 000 til kring 40 000 år sidan). I løpe tav denne perioden samla det seg avleiringar av sand og leire opp til 25 meter i grotta. Utgravingar indikerer at ho er ein av dei mest langvarige menneskelege busetjingane i Levanten.

Fem handøkser frå Tabun, grave ut i 1929-1934, i British Museum
Dei tidlegase og nedste avleiringane i grotta inneheld store mengder sjøsand. Dette og spor av pollen indikerer eit relativt varmare klima på den tida. Dei smeltane isbreane som dekte det meste av jorda fekk havnivået til å stige og kysten av Middelhavet til å trekkje seg inn over land. Kystsletta var smalare enn ho er i dag, og var dekt med savannevegetasjon. Dei som budde i grotta nytta handøkser av flint eller kalkstein ti å drepe dyr (gasellar, flodhestar, nashorn og ville kyr som levde på kystsletta) og til å grave opp planterøter. Etter kvart som reiskapane betra seg over tid, vart handøksene mindre og betre forma og skraper laga av tykke flak av flint, var truleg nytta til å skrape mat av bein og handsame dyreskinn.

Dei øvre nivåa av Tabungrotta bestor hovusakleg av leire og silt, og indikerer eit kaldare, meir fuktig klima. Materiala funnen i denne delen av grotta er frå Moustérienkulturen (kring 200 000 - 45 000 år sidan). Små flintreiskap av tynne flak dominerer desse nivåa.

Det er funne leivningane av ei neandertalarkvinne i Tabungrotta, datert til kring 120 000 år sidan. Det er eit av dei eldste menneskeskjeletta som er funne i Israel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tabun Cave» frå Wikipedia på engelsk, den 3. oktober 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Coppa, A; Grün, R; Stringer, C; Eggins, S; Vargiu, R. (September 2005). «Newly recognized pleistocen human teeth from Tabun Cave, Israel». *Journal of Human Evolution* **49** (3): 301–15. ISSN 0047-2484. PMID 15964608. doi:10.1016/j.jhevol.2005.04.005.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av skalle frå Tabun 1

| * v
* d
* e
Verdsarv i Israel og Aust-Jerusalem |
| --- |
| Israel | Gamlebyen i Akko**·** Bahá'í-bygningane**·** Røykjeslesruta - ørkenbyane i Negev: ( Avdat**·** Haluza**·** Mamshit**·** Shivta**·** Masada) **·** Stader for menneskeleg utvikling i Karmelberget: (Nahal Me'arot/ Wadi el-Mughara-grottene)**·** Bibelske tellar: (Tel Be'er Sheva**·** Tel Hazor**·** Tel Megiddo)**·** Den kvite byen i Tel Aviv**·** Grottene Maresha og Beit Govrin |
| Aust-Jerusalem | Gamlebyen og murane i Jerusalem |
Graffiti med det engelske tabuordet «fuck». (BUPA er ei helseverksemd)
**Tabuord** er ein type ord ein ikkje kan bruka i visse samanhengar fordi dei vil støyta folk. Alle språk har slike ord som er tabu. Det kan variera ut frå situasjonen om eit ord er tabu eller ikkje.

Ordforråd
---------

Tabuord kan koma frå område det er vanskeleg å snakka om, dei kan skildra noko samfunnet ser på som ureint, eller dei kan vera knytte til andre forbod, som namnetabu. Typiske norske tabuord har ofte med sex eller religion å gjera. 

Orda kan ha med sårbare saker å gjera, som rase (til dømes det amerikanske «N-ordet», *nigger*), eller ein kan vera redd for ordmagien, som trua på at ein kunne påkalla ulven ved å nemna namnet hans.

For å unngå tabuord kan ein nytta omskrivingar. Dersom eit tabu rundt eit omgrep er sterkt vil omskrivinga òg raskt kunne bli eit nytt tabuord.

Bruk
----

Dersom ord er totalt tabu, slik at dei aldri meir kan uttalast, vil dei etter kvart gå ut av språket. Dei fleste tabuorda har derimot ei lang soge bak seg, og er langt frå gløymde. Dette er fordi dei blir brukte trass i tabuet.

Tabuord kan brukast i uformelle situasjonar, til dømes om ein er saman med jamaldrande eller folk av same kjønn. Dei kan brukast for å uttrykka sterke kjensler, som sinne, då gjerne i form av banning.

For mange er tabuord òg tiltrekkande nettopp fordi dei er forbodne. Små ungar som lærer at nokre ord er stygge vil ofte gå rundt og seia akkurat desse stygge orda. For mange forsvinn ikkje denne impulsen med alderen. Tabuord er blitt skribla ned i tusenår; det er til dømes funne graffiti med tabuord i Pompeii og på runepinnar frå norrøn tid.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ungdom sjokkerer med tabuord – Bruk av tabuord blant dagens norske ungdom (adressa.no)
**William Brady**, kjent som **Liam Brady**, (fødd 13. februar 1956) er ein irsk tidlegare fotballspelar frå Dublin. Han var ein framifrå offensiv midtbanespelar, kjend for sin utsøkte teknikk og si evne til ballkontroll, som para med ein presis venstrefot og eit uvanleg blikk for spelet gjorde han til den fremste playmakeren i engelsk seriefotball dei siste åra fram til 1980.

Karriere
--------

### Klubbspel

Brady fekk sin ligadebut med Arsenal FC hausten 1973. Frå 1977 var han ein av dei dominante spelarane i engelsk 1. divisjon. Våren 1979 var han med på å sikre Arsenal FA-pokalen, etter ein sesong der han vart kåra til årets spelar i engelsk fotball. Sommaren 1980 vart han overført til den italienske klubben Juventus. Både i 1981 og 1982 vart han seriemeister med klubben frå Torino, i den fyrste sesongen sågar klubben sin toppskårar i Serie A med 8 nettkjenningar. Perioden 1982-87 var han aktiv for andre italienske fotballag: 1982-84 Sampdoria, 1984-86 FC Inter og til sist Ascoli. I mars 1987 skreiv han kontrakt med engelske West Ham United. Han fylgde klubben ned i 2. divisjon, la opp våren 1990.

### Landslagsspel

Frå 30. oktober 1974 til 16. mai 1990 spelte Brady 72 landskampar for Irland, skåra 9 mål. Det irske landslaget klarte ikkje å kvalifisere seg til noko internasjonal turnering i hans tid som aktiv spelar. 

### Merittar

* Vinnar av FA-cupen: 1979 for Arsenal FC
* Italiensk seriemeister: 1981 og 1982 for Juventus
* Finalist i Cupvinnarcupen: 1980 for Arsenal FC

Kjelder
-------

* eu-football
* *Denne artikkelen bygger på «Liam Brady» frå Wikipedia på engelsk, den 31. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 31°28′13.44″N 34°32′5.64″E﻿

**Sa'ad** (hebraisk skrift סַעַד, tyder Hjelp) er ein religiøs kibbutz i Negevørkenen sør i Israel. Han ligg nær Gazastripa og byane Sderot og Netivot og høyrer til Sdot Negev regionale kommune. I 2006 hadde han 599 innbyggjarar.

Historie
--------

Kibbutzen vart grunnlagd den 30. juni 1947, dagen etter Operasjon Agatha, av avgangselevar frå Bnei Akiva-rørsla. Han vart grunnlagd på liknande vis som ein tårn og palisade-busetjing frå seint i 1930-åra, og var den første religiøse kibbutzen som vart grunnlagd av sabraer.

I krigen i 1948 vart kibbutzen nesten fullstendig øydelagd av den egyptiske hæren. Det lokale museet «Ma'oz Mul 'Aza» (Skansen ved Gaza) fortel i detalj om krigen i området, ovanfor Gazastripa.

Etter krigen dyrka kibbutzen-medlemmane opp att jorda og landsbyen utvikla seg dei neste femti åra.

Økonomi
-------

Sa'ad er ein av dei største produsentane i Israel av gulrøter, ein fjerdedel av produksjonen i landet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sa'ad (kibbutz)» frå Wikipedia på engelsk, den 12. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Maoz Mul Aza.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (he)

| * v
* d
* e
Sdot Negev regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Alumim**·** Sa'ad |
| Moshavar | Beit HaGadi**·** Givolim**·** Kfar Maimon**·** Mlilot**·** Sharsheret**·** Shibolim**·** Shokeda**·** Shuva**·** Tkuma**·** Yoshivia**·** Zru'a**·** Zimrat |
| Fellesbusetnadar | Ma'agalim**·** Tushia |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
Chuburegionen i Japan.
**Chuburegionen** (中部地方, **Chūbu-chihō**) er ein japansk region som dekkjer den midtre og breiaste delen av Honshu, hovudøya i Japan. Chuburegionen ligg vest for Kanto og aust for Kansairegionen. Han har kyst mot Japan- og Stillehavet. Fleire fjell, som dei japanske Alpanae og nasjonalfjellet Fuji, ligg her. Den største byen er Nagoya.

Ni prefektur ligg i Chubu: Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Shozuoka, Toyama og Yamanashi. 

Chubu blir tidvis også delt inn i tre mindre regionar: Hokuriku i nordvest, Kōshin'etsu i nordaust og Tōkai i sør.

«Chūbu-chihō» tyder 'den sentrale regionen'. Den sentrale flyplassen Chubu Centrair internasjonale lufthamn ligg på ei kunstig øy 35 km sør for Nagoya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Chūbu region» frå Wikipedia på engelsk, den 30. april 2011.*


| * v
* d
* e
Regionar og prefektur i Japan |
| --- |
| Hokkaido | Hokkaido |
| Tōhoku | Akita · Aomori · Fukushima · Iwate · Miyagi · Yamagata |
| Kantō | Chiba · Gunma · Ibaraki · Kanagawa · Saitama · Tochigi · Tokyo |
| Chūbu | Aichi · Fukui · Gifu · Ishikawa · Nagano · Niigata · Shizuoka · Toyama · Yamanashi |
| Kansai | Hyōgo · Kyoto · Mie · Nara · Osaka · Shiga · Wakayama |
| Chugoku | Hiroshima · Okayama · Shimane · Tottori · Yamaguchi |
| Shikoku | Ehime · Kagawa · Kōchi · Tokushima |
| Kyushu | Fukuoka · Kagoshima · Kumamoto · Miyazaki · Nagasaki · Ōita · Saga · Okinawa |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NDL

 |
**Chukwuma «Bentley» Akabueze** (fødd 6. mai 1989 i Ilorin i Kwara) er ein nigeriansk fotballspelar som spela for Brann i Tippeligaen ut 2012-sesongen. Han spelar no for kinesiske Wuhan Zall FC.

Bentley var først på prøvespel hjå Lyn, men då dei allereie hadde de tillatne tre spelarane frå utanfor EØS-området, blei han ikkje tilbode kontrakt. Odd nytta då høvet til å signere angrepsspelaren.

Trass den låge alderen sin har Bentley allereie debutert og skåra for det nigerianske landslaget og blir rekna som eit stort talent. Han kom til Odd frå Kwara United FC i Nigeria.

Han fekk sin debut i Tippeligaen for Odd Grenland 5. august 2007, i heimekampen på Skagerak Arena mot Lyn, i ein kamp Odd vann 2-0 etter skåringar av Zbynek Pospech og Stefan Bärlin. Han gav målgivande til Stefan Bärlin si skåring.

Etter at Odd rykte ned til Adeccoligaen etter 2007-sesongen, fekk Bentley beskjed om å finne ein ny klubb viss han ville fortsetje på det nigerianske landslaget. Bentley valde å bli med Odd ned, og fekk etter kvart plass på førsteellevaren i Odd. I 2010-sesongen var Bentley toppskåraren til Odd i Tippeligaen, med 9 seriemål.

24. februar 2011 blei han samd med Brann om ein fireårig avtale. Han debuterte i Tippeligaen for Brann som innbytar i den andre seriekampen i 2011-sesongen, borte mot Lillestrøm.

Fotnotar
--------

1. 1 2  Norsk og internasjonal fotballstatistikk

*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå bokmålswikipediaen 19. mars 2011.*