recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Loch Tummel** (skotsk-gælisk *Loch Teimhil*) er ein lang, smal innsjø, 7 km nordvest for Pitlochry i Perth and Kinross i Skottland .

Geografi
--------

Innsjøen er om lag 11 km lang frå aust til vest og litt under 1 km brei. Han vart ein del av Tummel vasskraftsystem då Clunie Dam vart bygd av Wimpey Construction i austenden i 1950. Dette heva vassnivået med 4,5 meter. Det går vegar langs innsjøen på både nord- og sørsida, og frå her er det fleire stader flott utsyn over naturen omkring innsjøen. Her finn ein mellom anna 'Queen's View' på nordsida, der dronning Victoria skal ha stått og sett på naturen i 1866. Frå her kan ein sjå Schiehallion i bakgrunnen. 

Like ved starten på innsjøen kryssar Tummel Bridge elva River Tummel. Dette er to bruer, og den første vart bygd av General Wade i 1730, medan ei moderne bru har erstatta denne.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loch Tummel» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Loch Tummel på Scotland247

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Loch Tummel**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Loch Tay** (skotsk-gælisk *Loch Tatha*) er ein innsjø sentralt i Dei skotske høglanda i Skottland, i distriktet Perthshire.

Han er ein lang og smal innsjø med ei lengd på 23 km og ei breidde på kring 1,5-2 km. Han er den sjette største innsjøen i Skottland ut frå areal og over 150 meter djup på det djupaste. 

Ben Lawers på nordsida er med ei høgd på 1214 meter over havet det 10. høgaste fjellet på Dei britiske øyane. 

Restaurert crannóg i Loch Tay
Killin ligg ved enden av innsjøen og Kenmore ved utløpet til River Tay. Dei mindre busetnadane Acharn, Ardeonaig og Ardtalnaig ligg på sørsida av innsjøen, medan Fearnan og Lawers ligg på nordsida. Innsjøen får vatn frå elvane Dochart og Lochay, samt fleire mindre elvar. 

Det er populært med laksefiske i innsjøen. 

Innsjøen og området rundt er omtalt i den tradisjonelle skotske 'Loch Tay Boat Song'.

I jernalderen budde folk på menneskeskapte øyar i innsjøen, kalla crannogs. Ein har funne meir enn 20 slike crannogs, som i dag ligg under vatn. Ein crannog er gjennoppbygd sør i innsjøen.

Galleri
-------

* Loch Tay ved Kenmore (om vinteren)Loch Tay ved Kenmore (om vinteren)
* Loch Tay ved Kenmore (om sommaren)Loch Tay ved Kenmore (om sommaren)
* Loch Tay CrannogLoch Tay Crannog
* Loch Tay mot aust frå MorenishLoch Tay mot aust frå Morenish
* Loch TayLoch Tay

Bakgrunnsstoff
--------------

* Killin Arkivert 2020-06-11 ved Wayback Machine.
* The Scottish Crannog Centre

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 69°47′2″N 30°5′41″E﻿

**Bøkfjorden** (nordsamisk *Báhčeveaivuotna*) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. 

Fjorden strekkjer seg 22 km sørover til Elvenes og munningen til Pasvikelva i botn av fjorden og passerer Kirkenes. Ved Kirkenes greinar Bøkfjorden seg i to smale armar. Den austre skjer inn til Elvenes, der Pasvikelva munnar ut, den vestre går inn Langfjorden.
Frå utløpet til botnen av fjordarmen Langfjorden er fjorden 33 km lang. 

Kirkenes og Bøkfjorden. Hurtigruteskipet MS «Lyngen» ligg til kai.
Fjorden har innløp mellom Transperskjeret på Kjelmøya i vest og Gråtaren i aust. Den ytste delen av fjorden går på austsida av Skogerøya. På søraustsida av Skogerøya går fjordarmen Korsfjorden sørvestover til Kirkenes lufthamn. På Skogerøya ligg òg dei små fjordarmane Krokfjorden og Sølferbotn. Reinøya er ei anna øy som ligg midt i fjorden søraust for Skogerøya. Søraust for Reinøya igjen ligg grenda Ropelv. 

Ved Kirkenes går Langfjorden sørvestover. Tvers over fjorden for Kirkenes ligg bygda Jakobsnes. Frå her går fjorden inn det siste stykket til Elvenes og Pasvikelva. Fv354 går langs austsida i den indre delen av fjorden.

Kjelder
-------

1. ↑  Askheim, Svein; m. fleire. Bøkfjorden. Store norske leksikon. Fri artikkel. Vitja 26. august 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| ***Mean Mr. Mustard***  Song av The Beatlesfrå albumet *Abbey Road* |
|  |
| **Utgjeve** | 26. september 1969 |
| **Innspelt** | 24.–29. juli 1969,EMI Studios, London |
| **Sjanger** | Rock |
| **Lengd** | 1:06 |
| **Selskap** | Apple |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

**Mean Mr. Mustard** er ein song av The Beatles på albumet *Abbey Road* frå 1969. Songen er skriven av John Lennon, men tilskriven på vanleg vis Lennon/McCartney.

Lennon skreiv «Mean Mr. Mustard» i India då han var ved meditasjonsleiren til Maharishi saman med dei andre i The Beatles, inspirert av ei historie han las i avisa, ifølge han sjølv. Historia handla om ein slem gjerrigknark som gøymde pengane sine for å hindre at folk skulle tvinge han til å bruke dei. 

Tony Bramwell, forfattar av boka *Magical Mystery Tours, My Life With The Beatles*, har gjeve ei anna forklaring: *«Det var ei gammal posedame som pla henge utanfor Knightsbridge end i Hyde Park, London, nær miltærforlegningen. Ho hadde alt ho eigde i plastposar og slepte dei rundt i parken. Eg er ganske sikker på at ho hadde noko med songen å gjere.»*

I det første utkastet til teksten var Mustard si syster kalla Shirley. Lennon endra det til Pam da han såg høve til å få ein overgang til songen «Polythene Pam», som kjem like etter «Mean Mr. Mustard» på *Abbey Road*. Songen vart spelt inn med «Sun King» som eit samanhengande stykke.

Soga i songen er om den gjerrige mannen med ein stygg munn. Han har ei syster kalla Pam som har ein flott kropp, men andlet som ein mann og har søppelsekk til klede. 

Mange har feilaktig trudd at verselinja «keeps a ten bob note up his nose» refererte til kokain då songen kom ut og enkelte radiostasjonar nekta å spele songen på grunn av dette, men i røynda er «bob» eit populært namn for ein skilling, som tilsvarte 12 gamle pence på 1960-talet før dissimilasjonen av pengesystemet på byrjinga av 1970-talet. Ein *ten-bob* var derfor den minste pengesetelen på The Beatles si tid.

Medverkande
-----------

* John Lennon – solo- og harmonivokal, rytmegitar, piano, maracas
* Paul McCartney – harmonivokal, fuzzbass
* George Harrison – sologitar
* Ringo Starr – trommer, tamburin

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teksten
* Alan W. Pollack om «Mean Mr. Mustard»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mean Mr. Mustard» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2009.*
Mecklenburgische Seenplatte etter solnedgang frå ei høgd på om lag 8 km.
**Mecklenburgische Seenplatte** er det største samanhengande systemet av innsjøar og kanalar i Tyskland. Det ligg sør i Mecklenburg-Vorpommern, og vert stundom kalla «landet av tusen sjøar». 

*Seenplatte* inkluderer Müritz nasjonalpark, som inneheld den største innsjøen i Tyskland, i tillegg til fuglereservata *Feldberger Seenlandschaft*, *Mecklenburgische Schweiz* og *Nossentiner/Schwinzer Heide*.

Som med innsjøplatåa i Pommern og Masuria vart òg *Mecklenburger Seenplatte* danna under den siste istida. Dei mange innsjøane er restar etter isen som trekte seg tilbake for om lag 12 000 år sidan. 

Området rundt Mecklenburgische Seenplatte er flatt, har lite innbyggjarar og er stort sett dekt av skogar, innsjøar og myrområde. Sjølve innsjøane er populære for båtturar og fiske. Dei er naturlege habitat for mange planter og dyr, inkludert utryddingstruga artar.

Kjelder
-------

1. ↑  Tourismusverband »Mecklenburgische Seenplatte« e. V. Land av tusen innsjøar.

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Mecklenburg Lake District frå Engelsk Wikipedia .*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mecklenburgische Seenplatte

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* GeoNames

 |
**Jacob Kristensson Austbø** (4. april 1856–30. oktober 1925) var ein norsk sildekjøpar, gardbrukar, bankmann og stortingsmann frå Rennesøy. Erik Austbø var bror hans.

Austbø var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han privatskule i Stavanger og på amtsskulen. Åra 1875-84 dreiv han innariks sjøfart, under sildefiska kjøpte han opp sild som han fekk salta og sidan ført til marknads. I 1885 tok han over garden Nordbø i heimbygda Rennesøy, og dreiv sidan den garden. Fram til 1892 var han også kasserar i Rennesøy Skillingsbank, sidan var han styreformann for banken i 25 år. Austbø var ordførar i Rennesøy frå 1892 til 1913, og i lengre tid forlikskommissær. I fleire år var han formann i amtsskulestyret. I 1922 vart han medlem av både ein parlamentarisk skulekommisjon, og av ein departemental skysslovkomite.

Austbø representerte einmannskrinsen Hesbø og Hafrsfjord på Stortinget i fire påfølgjande periodar, 1910-21. I den første treårsbolken var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen. Sidan var han med i landbrukskomiteen, i tida 1916-21 som sekretær i komiteen. Alle sesjonane var han medlem av Lagtinget. Austbø kom innatt på Stortinget i 1925, då som 5. representant for Rogaland fylke. Der var han nestformann i kyrkje- og skulekomiteen til han døydde. Han var heile tida medlem av Venstre.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hengyang (gul) i Hunan
Ymse fotos frå Hengyang
**Hengyang** (kinesisk: 衡 阳 / 衡 陽, pinyin: *Héngyáng*) er eit byprefektur sentralt og litt sør i provinsen Hunan i Folkerepublikken Kina. Byprefekturet har eit areal på 15 279 km² og 7 141 462 innbyggjarar i 2010. Av desse budde 936 789 menneske i storbyen. Hengyang ligg ved elva Xiang Jiang, ca 500 km sør for Changsha.

Byprefekturet Hengyang omfattar fem distrikt (区 *qū*), to byfylke (市 *shì*) og fem fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Hengyang er ein sterkt veksande industriby og det største trafikknutepunktet i Hunan. Mellom industrigreinene i byen finst kjemisk, jordbruks- og gruveutstyrs-, tekstil-, papir- og matvare-industri. I prefekturet er det bly-, sink-, kol- og tinngruver.

### Samferdsle

Snøggtoget mellom Wuhan og Guangzhou går gjennom området. Også Jingguangbana, som er den eldre toglinja mellom Beijing i nord og Guangzhou i sør, har stoppestad her. Denne sterkt trafikkerte jernbanelinja er også innom mellom andre Shijiazhuang, Handan, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Shaoguan.

Kinas riksveg 107 går gjennom området. Han fører frå Beijing til Shenzhen og er innom provinshovudstadene Shijiazhuang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Guangzhou. Også Kinas riksveg 322 tek til i Hengyang og fører via Guilin og Nanning i den autonome region Guangxi fram til grensa mot Vietnam ved Vennskapsporten.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hengyang» frå Wikipedia på bokmål, den 6. mai 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Hengyang» frå Wikipedia på engelsk, den 6. mai 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Jacob Otto Lange** (12. november 1833–26. mai 1902) var ein norsk forstmann og politikar for partiet Venstre, statsråd i den fyrste Steen-regjeringa.

Lange var fødd i Stavanger, der far hans var prest, men for størstedelen oppvaksen i Asker. Sjølv studerte han forstvesen i Tyskland og var 1858-59 forstassistent på Hedemarken. Frå 1860 var han overførster ved Kongsberg sølvverk og frå 1876 styrar av skogskulen på same staden.

På Kongsberg var han medlem av bystyret, ordførar 1875-76. Han var forlikskommissær 1876-91 og hadde elles mange kommunale verv.

Lange var i periodane 1877-79, 1883-91 stortingsrepresentant frå Kongsberg. I den fyrste stortingsperioden var han medlem av vegkomiteen. Sidan var han 1883-87 sekretær i næringskomite nr 1, 1888 formann i same. Han var medlem av Lagtinget frå 1883, visepresident 1884 og president 1888-91. Elles medlem av valkomiteen 1883-91 og landbrukskomiteen 1889-91. 1883-84 var Lange president i riksretten mot medlemene av Selmer-ministeriet.

Lange var medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm i Johannes Steen si fyrste regjering frå mars 1891 til juni 1892, då han vart sjef for revisjonsdepartementet fram til regjeringa gjekk av den 1. mai 1893.

Han vart i 1892 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Carl Friedrich Bøbert var svigerfar hans.

Lange døydde i Kristiania i 1902.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jacob Lange (1833-1902) NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Jacob van Eyck** (fødd kring 1590. død 26. mars 1657) var ein nederalandsk adelsmann og musikar. Han er ein av dei best kjende musikarane i Nederland på 1600-talet som klokkespelar, og ein ekspert i klokkestøyping og stemming. I tillegg var han organist, ein blokkfløytevirtuos og komponist

Van Eyck var fødd blind i ein adelsfamilie i den vesle byen Heusden. I 1625 reiste han heimefrå og vart klokkespelar i Domtårnet i Utrecht, i 1628 vart han direktør for klokkespelet i Utrecht. René Descartes, Isaac Beeckman og andre vitskapsmenn hylla kunnskapen hans innan akustikk, klokkestøyping og stemming og klokkespelar kom til Utrecht for å studere hos han. 

Jacob van Eyck komponerte *Der Fluyten Lust-hof* (*Fløytas lysthage*). Utgåver av dette verket kom ut i 1644, 1646, 1649, 1654 og 1656. *Der Fluyten Lust-hof* er ei særs omfattande samling med solostykke for sopran blokkfløyte. Stykka er varierte og inneheld folkesongar, dansemelodiar, kyrkjeverk, salmar og songar for dagen. Sjølv i dag er desse forholdsvis utfordrande for ein dyktig blokkfløytist.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jacob van Eyck» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internet side om Jacob van Eyck og *Der Fluyten Lust-hof*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Jacob Jordaens** (19. mai 1593–18. oktober 1678) var ein flamsk målar under barokken, fødd og død i Antwerpen. Saman med Peter Paul Rubens og Anthonis van Dyck syrgde han for at den såkalla Antwerpen-skulen fekk eit eit framifrå ry for sine måleri og andre biletverk.

Liv og gjerning
---------------

*Sjølvportrett med kone og dottera Elisabet*, 1621/22
*Dei fire evangelistane*, ca. 1625-30
Jordaens gjekk mellom 1607 og -15 i lære hos målaren Adam van Noort i heimbyen. I unge år samarbeidde Jordaens med ein annan av Noorts elevar, Peter Paul Rubens, og tok sterke inntrykk av han. Til liks med Rubens måla Jordaens altartavler, både mytologiske og allegoriske bilete. Etter Rubens døydde i 1640 var Jordaens den fremste målaren i Antwerpen kva gjaldt oppdrag for dei store formata.
Elles viser Jordaens sine måleri ein tydeleg påverknad frå den italienske målaren Caravaggio og hans bruk av chiaroscuro. Også norditalienske målarar som Jacopo Bassano og Paolo Veronese har gjeve impulsar til Jordaens. Han let seg også inspirere av dei realistiske uttrykka i hollandsk biletproduksjon, kanskje særleg av Brueghel-familien; Jan Brueghel den eldre var ein samtidig med Jordaens.

Ved sidan av å vere suksessrik målar, var Jordaens ein framifrå designar av veggteppe, biletvevar.

Bortsett frå eit opphald i England i 1641, arbeidde Jordaens heile livet i Flandern. Etter han i 1645 konverterte til kalvinismen fekk han også oppdrag frå den katolske kyrkja.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jacob Jordaens» frå Wikipedia på engelsk, den 2. oktober 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Jacob Jordaens**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Jacob Roll** (10. januar 1794–23. november 1857) var ein norsk gardbrukar, brukseigar og stortingsmann frå Spydeberg i Østfold.

Roll var son til ein sorenskrivar. Han overtok garden Haugen i Spydeberg frå far sin, der han også hadde sagbruk og mylnebruk. Frå 1837 til -41 var han den fyrste ordføraren i Spydeberg, på ny ordførar 1847-51. Tida 1843-56 var han forlikskommissær.

Roll representerte Smaalenenes amt på Stortinget frå 1836 til 1851. Han møtte første gongen 26. mai 1836 og på omframstortinget 1836-37 som 1. varamann, i staden for Ole Korfitssen Lund. Sidan var han fast representant. Han var 1836 medlem av kyrkjekomiteen, 1839, -45 og -48 av militærkomiteen og 1851 av militærkomite nr 1. Elles var han medlem av næringskomite nr 2 i 1842 og av valkomiteen i 1851.

Han døydde på eigedomen sin i Spydeberg i 1857.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). *Stortinget og statsraadet : 1814-1914. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg*. Kristiania: Steen'ske bogtrykkeri. s. 724-725.
* Biografisk informasjon om Jacob Roll frå Spydeberg NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Jacobine «Bina» Buch** (24. oktober 1843–31. mars 1934) var ein norsk forfattar og velgjerar.

Familie
-------

Jacobine Buch var dotter av prosten og politikaren Hans Cato Aall (1807–62, av slekta Aall) og Karen Nicoline Harris. Ho vart gift den 2. mai 1864 i Holla med sokneprest Johan Ludvig Frithjof Buch (1831-1892).

Liv og virke
------------

Jacobine Buch voks opp som prestedotter i Brunlanes. Som 20 år gammal nygift prestefrue kom ho i 1864 til Værøy i Lofoten. Opphaldet her vart av stor tyding for ho, og i 1880-åra skreiv ho to bøker om tilvera som prestefrue – *Livet i Prestegaarden* (1887) og *Erindringer fra et syvaarigt Ophold paa en af Lofotøerne* (1889). Bøkene hennar vart omsette til svensk, finsk og tysk.

Saman med Hedvig Bie og Marie Blegen skreiv ho småskriftet *Nødraab frå Statskirken* (1890).

Ho engasjerte seg i velgjerande arbeid for Frelsesarmeen, Dyrebeskyttelsen og innsette i fengsla i landet.

Bibliografi
-----------

* 1887: *Livet i Prestegaarden – nogle velmente Alvorsord nærmest til Landets Prestefruer*, Malling, Kristiania
* 1889: *Erindringer fra et syvaarigt Ophold paa en af Lofotøerne*, Mittet, Kristiania

#### Omsette utgåver

*Livet i Prestegaarden*:

* 1900: *Lifvet i prästgården* (svensk)
* 1903: *Tärkeä kysymys* (finsk)

*Erindringer fra et syvaarigt Ophold paa en af Lofotøerne:*

* 1891: *Wirken des heiligen Geistes auf den Lofoten-Inseln* (tysk)

Kjelder
-------

1. ↑  Ministerialbok for Hammerfest prestegjeld 1843-1856 (2001Q): Fødte og døpte: 1844-02-07
2. ↑  «Slægten Aall : Tillæg I», *www.nb.no*, henta 12. november 2021
3. ↑  «Kirkejubileum Værøy 1999», *www.nb.no*, henta 12. november 2021
4. ↑  «Livsblader : medmennesker jeg møtte», *www.nb.no*, henta 12. november 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Jacobine Buch» frå Wikipedia på bokmål, den 12. november 2021.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *Dette skrev kvinner*. Skolen. 1984. s. 41. ISBN 8257900109.
**Jacob Hersleb Sodemann** (11. september 1780–17. juli 1849) var skuleinspektør, lærar, teolog og stortingsrepresentant i 1814 til Stortinget i 1814. Han representerte Trondhjem.

Sodemann vart fødd på Aure prestegard som son av sokneprest Lorns Holst Sodemann og Sara Rebekka Hersleb. Han vart utdanna teolog og vart tilsett som lærar ved Trondhjems borgerlige realskule i 1811, var inspektør frå 1812 til 1846. I 1815-16 var han sekretær i Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab og medlem av same frå 1811. 

Han fekk Vasaorden, men bar den aldri.

Kjelder
-------

* Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet*, samt tillæg. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø samt tillæg digital utgåve side 807-808
* Biografisk informasjon om Jacob Hersleb Sodemann NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

* *Denne artikkelen bygger på «Jacob Hersleb Sodemann» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mars 2014. revisjon 11441356*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Grima naturreservat** er eit naturreservat i Gulen kommune i Vestland. Det ligg på den store øya Grima rett nord for Byrknesøya. Føremålet med fredinga er å bevara kystmyrområde i øygarden i Sognesjøen. Arealet er på 1483 dekar og utgjer om lag 1/4 av det samla arealet av dei seks naturreservata i Gulen når ein ser bort frå Vassøyane naturreservat.

Myrressursane her og på austre Sløvåg blir kategorisert som *svært viktige*.

Regjeringa la 18. juni 2004 fram ein eigen verneplan for myr i Sogn og Fjordane. der 20 myrområde i fylket blei verna. Grima er eit av dei større områda målt i areal. Bakgrunnen var Stortingsmelding nr 68 (1980–81) *Vern av norsk natur* som fastslo målet om å verne eit representativt naturutval i Noreg. Verneområda i fylket blei registrert i
perioden 1971–1985 av botanikarar ved Vitskapsmuseet i Trondheim. Det var og synfaringar i 1999 og 2000 utført av Fylkesmannens miljøvernavdeling, og Direktoratet for naturforvalting anbefalte vern i januar 2004.

Reglar for reservatet
---------------------

* Det må ikkje settast i verk tiltak som kan skade eller forstyrre naturmiljøet.
* Vegetasjonen er freda mot skade og øydelegging.
* For dyrelivet gjeld Viltlova og forskriftene tilknytt denne.
* Nye dyrearter må ikkje bli innført.
* Motorisert ferdsel, camping, riding med meire er forbode.

Referansar
----------

1. ↑  Biologisk mangfald i Gulen kommune[*daud lenkje*] – kartlegging for Gulen kommune, oktober 2005, side 21.
2. ↑  Verneplan for myr i Sogn og Fjordane fylke – Miljøverndepartementet 18. juni 2004.
3. ↑  Verneplan for myr i Sogn og Fjordane fylke - Miljøverndepartementet 18. juni 2004, side 4.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forskrift om verneområdet - Lovdata.
* Beskrivelse av naturreservatet[*daud lenkje*] - Miljøstatus. Besøkt 9. november 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Naturbase

 |
**Henrik Mohn Dahl** (8. januar 1844–16. juni 1909) var ein prest, lærar, forfattar og stortingsmann frå Bergen. Niels Griis Alstrup Dahl var farfar hans. Medlem av Stortingets venstreforening i den fyrste perioden på Stortinget, representere Moderate Venstre i den andre.

Dahl var son til ein prest og gjekk sjølv prestevegen. Han vart student i 1862 og cand. theol. i 1868. 1870-72 var han personalkapellan i Os, slutta då grunna svak helse og drog til Sør-Europa og sanatorieopphald. Då han kom heim til Noreg, tok han til som lærar ved Jakob Sverdrup sin folkehøgskule i Sogndal. Frå 1878 til 1896 var Dahl styrar av skulen. Han gav ut ei lesebok for folkehøgskulen, ei kyrkjehistorie og ei songbok.

Dahl var ordførar i Sogndal 1888-93. Han møtte på Stortinget frå 1. mars 1885 for Nordre Bergenhus amt i eigenskap av 1. varamann for amtet. Dahl møtte då for Knut Kirkhorn og var medlem av kyrkjekomiteen. Han bad seg fri frå stortingsval i 1885, men kom inn på Stortinget i perioden 1889-91 som 5. representant frå amtet. Den perioden var han medlem av justiskomiteen. 

Dahl døydde ugift i Sogndal i 1909. Formuen testamenterte han bort til gode formål.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Dahl, Henrik Mohn». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 182-183.
* Biografisk informasjon om Henrik Dahl NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Henrik Anker Bjerregaard** (1. januar 1792–7. april 1842), fødd på Ringsaker, var ein norsk forfattar og journalist, og ein sentral person innan norsk litteratur i generasjonen før Welhaven og Wergeland. Dei mest kjende verka hans er «Sønner av Norge», som til ein melodi av Christian Blom i ein periode vart nytta som Noreg sin nasjonalsong, og syngjespelet *Fjeldeventyret* med musikk av Waldemar Thrane.

Bjerregaard var påverka av romantikken, og norsk bygdeliv var eit viktig emne for litteraturen hans. Han freista grunnlegga ein norsk dramatisk litteratur, og la med det grunnen for forfattarar som kom etter.

I 1830 blei han høgsterettsdommar, og forfattarskapen hans tok slutt. Han har fått ei gate i Oslo oppkalla etter seg, Bjerregaards gate, og ei gate i Bergen, Bjerregårds gate.

Verk
----

* *Fjeldeventyret* (1820) - syngjespel
* *Clara, eller Uskyldighedens Magt* (1827) - skodespel
* *Blandede Digtninger*, 2 bd. (1829-1830)
* *Magnus Barfods Sönner* (1830) - skodespel
* *Krydsbetjenten* (1848) - vaudeville

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bøker av Henrik Anker Bjerregaard digitaliserte hjå Nasjonalbiblioteket
* Om «Et Fjeldeventyr» Arkivert 2007-07-04 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Statens Kunstakademi** var ein norsk utdanningsinstitusjon i Oslo for kunstmålarar og bilethoggarar. Akademiet vart oppretta i 1909 etter vedtak i Stortinget. 

Akademiet var den høgste utdanningsinstitusjonen i Noreg for biletkunst. I byrjinga var det tre professorklassar, ein for teikning, ein for måleri og ein for bilethoggarkunst. Dei første professorane var målarane Christian Krohg og Halfdan Strøm, og bilethoggaren Gunnar Utsond.

Statens kunstakademi har halde til i mange ulike bygningar i Oslo, og har opp gjennom åra vore gjennom store struktuelle endringar.

I 1971 vart kunstakademiet høgskule. Frå 1996 har kunstakademiet vore ein del av Kunsthøgskolen i Oslo, og i 2005 vart det slege saman med Statens Håndverks- og Kunstindustriskole (SHKS) og gjekk inn i det nyoppretta Fakultet for Visuell Kunst. I dag gjev skulen tilbod om eit treårig bachelorprogram og eit toårig masterprogram, med fordjuping i måleri, fotografi, skulptur – installasjon – performance, digital kunst og kunstteori.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kunsthøgskolen i Oslo

Kjelder
-------

* «Statens Kunstakademi» henta frå bokmålswikipedia 24. juni 2006.
**Statherium** (gresk Ρυαξ (*statheros*), tyder «stabil, fast») er den siste geologiske perioden i paleoproterozoikum. Han varte i perioden som byrja for 1800 millionar år sidan og enda for 1600 millionar år sidan. Perioden er ikkje basert på stratigrafi, men definert kronometrisk.

I denne perioden dukka dei første komplekse eincella livsformene opp.

På dei fleste kontinent i perioden finn ein anten nye soklar eller enden på kratonisering av foldebelter.

Superkontinent Columbia oppstår i byrjinga av perioden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Statherian» frå Wikipedia på engelsk, den 18. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- «Statherian Period». GeoWhen Database. Henta 18. august 2008.
		- James G. Ogg (2004). «Status on Divisions of the International Geologic Time Scale.» (PDF). *Lethaia* **37**: 183–199. doi:10.1080/00241160410006492.


| Proterozoikum |
| --- |
| Paleoproterozoikum | Mesoproterozoikum | Neoproterozoikum |
| Siderium | Rhyacium | Orosirium | Statherium | Calymmium | Ectasium | Stenium | Tonium | Kryogenium | Ediacara |
Statare på Ven i 1933, på veg heim frå mjølking
Statarlänga i Blomsholm
Frå kjøkkenet hjå ein statareFoto: Nordiska museet

**Statare** var i Sverige og Finland ein gift landbruksarbeidar som fekk (ein stor del av) løna si gjennom naturalytingar (stat tyder in natura) frå landeigaren. Stataren var nøydd til å arbeide for landeigaren.

Skildring
---------

Ordninga var mest utbreidd på dei store landeigedomen i det sørlege Sverige, og arbeidarane vart ofte tilsett på eitt-årige kontraktar, i motsetnad til torpare som hadde lengre avtaler, frå mellom 10 til 50 år.

Kontraktane gjekk ut i siste veka av oktober, under den såkalte *slankveckan*. Det var då mogleg for statare å flytte og prøve å få arbeid på andre gods. Somme fekk høve til å flytte. Uttrykket *slankveckan* stammar frå at denne veka var dei utan arbeid og måtte klare seg heilt sjølve.

Dei hadde ofte svært dårlege vilkår, særlege bustadene der dei vart konsentrert saman i såkalte *Statarlänga* kunne vere uisolerte og trekkfulle. Dette var særleg utbreidd i Skåne. Men dei kunne òg få bustad i hus for ein- eller to-familiar som kunne vere av betre standard.

Sjølv om statarane formelt sett berre var knytte til eittårskontraktar. Desse kontraktane var uråd å seie opp i perioden. Statare vart i praksis liveigne for landeigaren der dei var bundne til. Andre ordningar hjå landeigaren forsterka denne bindinga til fordel for landeigaren som gjelda dei eksempelvis kunne opparbeida på butikken til landeigaren. Så lenge gjelda ikkje kunne løysast ut, kunne dei heller ikkje ta arbeid andre stadar, og måtte forlenge avtalen. Ektefellane var ikkje formelt plikta til å arbeide, men i praksis ikkje. Eit typisk arbeid desse kvinnene fekk var å mjølke kyrne. Dette arbeidet auka inntektene for landeigarfamilien, men det kunne auke inntektene litt for statarefamilien òg.

Historie
--------

Stataresystemet utvikla seg frå midten av 1700-talet, men vart endeleg avskaffa på slutten av 1945 då ein gjekk over til kontantløn.

Livet til statarane er skildra i svensk litteratur, m.a. av Ivar Lo-Johansson og Moa Martinson. Når ein les denne litteraturen, så levde desse menneska under slaveliknande vilkår - sjå liveigenskap.[*treng kjelde*]

Sjå òg
------

* Liveigen
* Husmann

Kjelder
-------

1. 1 2  «statare». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 8. mai 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Statare» frå Wikipedia på bokmål, den 7. august 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statare i Store norske leksikon
* *Statarna* novellesamling av Ivar Lo-Johansson
**Władysław Nikiciuk** (fødd 9. mars 1940) er ein polsk tidlegare spjutkastar, fødd i Dsjevjatkovitsji i Kviterussland. Han vann bronsemedaljen i øvinga ved europameisterskapen 1962 og sølvmedaljen ved europameisterskapen 1966.

Aktiv
-----

I 1962 tok Nikiciuk bronsen ved europameisterskapen i Beograd med eit kast på 77,66 m, bakom Jānis Lūsis og Viktor Tsybulenko, som begge representerte Sovjetunionen. I 1964-sesongen sette Nikiciuk personleg rekord i Warszawa med eit kast på 84,89 m, men lukkast ikkje å hevde seg i medaljestriden under Sommar-OL i Tokyo. Ved Friidretts-EM 1966 sikra han seg sølvmedaljen, atter slått av verdseinaren Jānis Lūsis. Den 23. juni 1968 i finske Saarijärvi presterte begge kastarane sitt livs beste kast. Lūsis sette verdsrekord med sine 91,98 meter, medan Nikiciuk sletta den polske rekorden til Janusz Sidło då spjutet landa på 86,10 m. Under dei olympiske leikane i Mexico-byen fire månader seinare enda Nikiciuk på fjerdeplassen. Ved Europacupen i friidrett 1970 i Stockholm sigra Nikiciuk med eit kast på 82,46 m, framom Jānis Lūsis, den regjerande olympiameisteren, og Klaus Wolfermann, den neste olympiske meisteren i spjutkast.

Nikiciuk vart sjufaldig polsk meister i spjutkasting; 1962, 1964, 1967, 1968, 1970, 1971, 1973.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1962 i Beograd: Bronsemedalje – 77,66 m
* OL 1964 i Tokyo: Nr 9 – 73,11 m
* EM 1966 i Budapest: Sølvmedalje – 81,76 m, bakom Jānis Lūsis (84,48 m)
* OL 1968 i Mexico-byen: Nr 4 – 85,70 m
* EM 1969 i Aten: Nr 8 – 77,48 m
* EM 1971 i Helsinki: Nr 7 – 80,56 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Władysław Nikiciuk» frå Wikipedia på engelsk, den 13. mai 2021.*
**Geir Grung** (13. desember 1926–16. mars 1989) var ein norsk arkitekt fødd i Bergen. Grung var son av funkisarkitekten Leif Grung. Han flytta tidleg frå Bergen og fekk base i Oslo etter utdanninga. Han hevda seg tidleg, og fekk stor inspirasjon frå læremeisteren sin på Statens håndverks- og kunstindustriskole, Arne Korsmo. Vasskraftanlegga til Hydro Energi i Røldal-Suldal er arkitektoniske meisterverk. Anlegga vart teikna i 1968. Grung har òg teikna transformatorstasjonar og administrasjonsbygget til A/S Tyssefaldene i Tyssedal.

Litteratur
----------

* Bøe, Alf: *Geir Grung; arkitekten og hans verk*, Oslo 2001.
* Møllerhaug, Nicolas H.: «Røldal Suldal kraft- ein romodyssé.» I Dag og Tid nr. 9 laurdag 1. mars 2003.
* Fødsels- og dødsdato frå utdjupande artikkel om Grung skriven av Elisabeth Seip for NBL.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
Geir Zahl, Janove Ottesen og Terje Vinterstø under ein konsert i København i 2005.
**Geir Zahl** (fødd 19. mai 1975) er gitarist i, og ein av grunnleggjarane av, det norske rockebandet Kaizers Orchestra. 

I Kaizer-samanheng vert han kalla «Hellraizer» Kaizer. Det som blei til Kaizers Orchestra starta heilt attende i kring 1990, då det var to 15 årige barndomskameratar Janove Ottesen og Geir Zahl som danna bandet Blod, Snått & Juling på Bryne. Dei spela i kjellaren heime hjå Geir Zahl og brukte kassettspelaren ofte til opptak. 

Etter at dei flytta til Bergen, skifta dei etter ei lita stund namn til Gnom, og fekk gitt ut sin første cd, kalla *Mys*.
Kaizers Orchestra platedebuterte i 2001 med Ompa til du dør. Saman med Janove Ottesen vann Geir Zahl Edvard-prisen for denne plata i klassen «Populærmusikk - rock».

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Geir Zahl**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Hakka** (tradisjonell kinesisk skrift 客家話, forenkla 客家话, pinyin *Kèjiāhuà*) er ein av dei mange dialektane eller språka som med eit fellesnamn blir kalla kinesisk. Det store fleirtalet av dei som snakkar dette språket, høyrer til hakkafolket.

Utbreiinga av hakka i Kina og på Taiwan.
Hakka blir tala i Guangdong, Fujian, Jiangxi, Guangxi, Sichuan, Hunan og Guizhou i Kina, i tillegg til mellom anna Sabah i Malaysia, Singapore og Taiwan. Språket er ikkje gjensidig forståeleg med mandarin, wu, sør-min eller andre kinesiske språk. Namnet «hakka» kjem av *hak* 客 (mandarin *kè*), 'gjest' og *ka* 家 (mandarin *jīa*), 'familie'. Blant dei som sjølv snakkar språket, blir det kalla *hak-ka-fa/-va* 客家語, *hak-fa/-va*, 客語, *tu-gong-dung-fa/-va* 土廣東話, eller *ngai-fa/-va* "亻厓"話 ('språket vårt').

Utbreiing av sinittiske språk

Språkhistorie
-------------

Hakkaene kom ved forskjellige migrasjonsbølgjer frå det nordlege Kina til dei sørlege områda, som no utgjer kjerneområdet for hakka-folket. Migrasjonane var for det meste utløyste av uro og krigar. Hakkaene kom frå dagens Henan og Shaanxi, og dei tok med seg det kinesiske talemålet som var utbreidd der den gongen. Seinare har talemålet i desse områda utvikla seg til dialektar av moderne mandarinspråk.) Hakka er eit nokså konservativt språk, og det ligg generelt mykje nærare middelalderkinesisk en noko anna moderne kinesisk språk. Ein kan finne mange arkaiske trekk i moderne hakka, som slutt-konsonantane -p -t -k, noko ein òg høyrer i andre moderne sørkinesiske språk, men som er gått tapt i mandarin. 

Gjennom folkevandringar kan hakka ha plukka opp element frå dei språka som dei kom i kontakt med undervegs. Ein finn vokabular som hakka har sams med min og hmong-mien.

Dialektar
---------

Ettersom hakkaene kom nordfrå i forskjellige migrasjonsbølgjer, og desse tildels vart nokså spreidde, har hakkaspråket utvikla mange dialektar – i Guangdong, Fujian, Jiangxi, Guangxi, Sichuan, Hunan, Guizhou, Hainan, Taiwan og Singapore.

Den dialekten som blir rekna som standard for språket, er meixianhua, som blir tala Meixian i det indre austlege Guangdong. Det offisielle kinesiske systemet for å skrive hakka med latinske bokstavar (romanisering) vart utvikla i 1960 med utgangspunkt i meixianhua.

Kjelder
-------

### Notar

1. ↑  Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007
2. ↑  Chinese, Gan ved ethnologue.com
3. ↑  Hakka Migration
4. ↑  Language

### Litteratur

* David Prager Branner: *Problems in Comparative Chinese Dialectology — the Classification of Miin and Hakka*. Trends in Linguistics series, no. 123. 2000. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 31-101-5831-0.
* Mataro J. Hashimoto: *The Hakka Dialect. A linguistic study of Its Phonology, Syntax and Lexicon.* University Press, Cambridge 1973. ISBN 0-521-20037-7
* S. Robert Ramsey: *The Languages of China*, Princeton University Press, Princeton, N.J. 1987. ISBN 0-691-06694-9

---

* *Denne artikkelen bygger på «Hakka» frå Wikipedia på bokmål, den 28. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
Koordinatar: 77°32′S 163°5′E﻿

**Noxon Cliff** er ei aust-vestgåande klippe ved sørenden av Flint Ridge i Asgard Range i Victoria Land. Klippa ligg kring nordsida av Commonwealthbreen der han stig 50 til 150 m over isbreen. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) (1997) etter John F. Noxon, som var nytta synleg spektroskopi for målingar av sporgassar i stratosfæren, som nitrogenoksid. I 1975 byrja han å måle nitrogedioksid som ein fuksjon av breiddegrad og oppdaga aat det var ein kraftig minke over den arktiske lufta, sanalikna med verdiane ved lågare breiddegrader. Dette uventa fenomenetet, som fekk implikasjonar for den seinare forskinga på ozonhol, vart kjend som «Noxon cliff». I 1978 segla Noxon med RV «Hero» frå Ushuaia, og fekk raskt stadfesta at ei «klippe» i nitrogenoksiden òg finst i atmosfæren over Antarktis.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Noxon Cliff» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Del av kunstverket *Another Place*
**Antony Gormley** (fødd 30. august 1950 i London) er ein engelsk kunstnar. 

Gormley studerte ved Ampleforth College og Trinity College i Cambridge fram til 1971, då han drog til India og Sri Lanka for å studera buddhismen. Tilbake i England i 1974 fullførte han studia sine ved ulike institusjonar i London.

Kunstnaren tek som oftast utgangspunkt i menneskekroppen, gjerne sin eigen, som han omformar til skulpturar ved hjelp av metallformer. Verka hans er i regelen reinska for individuelle kjenneteikn, og formene er ofte reproduserte fleire gonger.

I 1994 vann Gormley den prestisjefylte britiske Turnerprisen for *Field for the British Isles*.

Kjende kunstverk
----------------

I Noreg er Gormley mest kjend for å ha sett opp ei rekke rustne avstøypingar av seg sjølve på Solastranda ved Stavanger lufthamn, Sola, kunstverket gav han tittelen *Another Place*, 'Ein annan stad'. Installasjonen har og vore sett opp i Tyskland, Belgia og England.

Kunstverket Broken Column - *avbroten søyle* er sett opp på utvalde stadar i Stavanger sentrum. 23 like, sandblåste jernavstøypingar av kroppen til Gormley er sett opp frå hamna og opp til Rogaland Kunstmuseum ved Mosvatnet. Ved Akershus festning i Oslo er det sett opp eit kunstverk av Gormley til minne om dei norske jødane som vart sende til konsentrasjonsleirar i Tyskland under den andre verdskrigen. 

*Quantum Cloud* i London.
I Storbritannia er han mest kjend som kunstnaren bak skulpturen *Angel of the North* ('engelen frå nord'). Skulpturen er plassert utandørs i landskapet ved Gateshead nord i England. Stålskulpturen *Quantum Cloud* i London, med ei høgd på 30 meter, har og fått merksemd.

Kjelder
-------

1. ↑  NRK (11. juni 2004), «Kunst på nettet», *NRK* (på norsk bokmål), henta 13. mai 2019
2. ↑  Hadland, Wenche Lamo (15. februar 2008), «Rustne menn, ser vi dem?», *NRK* (på norsk bokmål), henta 13. mai 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside
* Intervju med Gormley, av Edward Lucie Smith i RealMedia format
* Intervju med Gormley av F. David Peat
* Gateshead Council si side om *Angel of the North*
* Gormley side ved Tate Gallery[*daud lenkje*]

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Antony Gormley**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Torgeir Andersen** (16. februar 1916–5. februar 1991) var ein norsk politikar frå Nøtterøy i Vestfold. Han var stortingsrepresentant frå Vestfold for partiet Høgre i tida 1969-77.

Andersen var son til ein skipper. Han tok eksamen på handelsgymnas i 1936 og arbeidde ved Vestfold kjemiske fabrikker frå 1936 til 1965, dei tre fyrste åra som bokholdar, sidan 1939 som kontorsjef til 1965. Frå 1958 var han også kontorsjef ved A/S Norsk Betongvarefabrikk til han i 1969 kom inn på Stortinget.

Andersen var medlem i Nøtterøy kommunestyre frå 1952 til 1971, som ordførar 1960-69. Perioden 1964-69 var han i tillegg ordførar for fylkestinget i Vestfold. Hausten 1969 vart han vald inn på Stortinget og vart attvald fire år seinare. Han sat dei tre fyrste sesjonane i Administrasjonskomiteen og dei fem siste i Sosialkomiteen. Elles var han sekretær i Stortinget i sesjonen 1971-72.

Etter han forlét Stortinget dreiv han frå 1978 til 1990 eige rekneskapsfirma.

Kjelder
-------

* «Torgeir Andersen». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**1481** (romartal MCDLXXXI)

Hendingar
---------

Kong Christian I av Danmark døydde i 1481. Måla av Michel Sittow
### Utlandet

* Portugisarane byrja bygginga av borga São Jorge da Mina på Gullkysten.

### Noreg

Fødde
-----

* 1. juli: Christian II konge av Danmark-Noreg

Døde
----

* 21. mai: Kong Christian I av Danmark

**<<   1400-talet   >>**
<< 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 >>
**1471** (romartal MCDLXXI) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* Mars: Edvard IV kom tilbake til England for å krevja krona.

### Noreg

*

Fødde
-----

Albrecht Dürer vart fødd i 1471.
* 21. mai: Albrecht Dürer, tysk biletkunstnar
* 7. oktober: Fredrik I av Danmark

Døde
----

* 18. januar: Keisar Go-Hanazono av Japan
* 25. juli: Thomas a Kempis, tysk-nederlandsk forfattar
* 26. juli: Pave Paul II

* Pachacutec, inkaherskar

**<<   1400-talet   >>**
<< 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 >>
Første nummer, 1. februar 1836.
***Den Constitutionelle*** (på folkemunne «Nella») var ei norsk dagsavis som kom ut i Christiania frå 1836 til 1847.

*Den Constitutionelle* blei grunnlagd av den danskfødde bokhandlaren Johan Dahl med juristane Carl Fougstad, U.A. Motzfeldt og A.M. Schweigaard som dei første redaktørane. Fougstad trekte seg ut av redaksjonen etter eit år.

Avisa fungerte som eit organ for krinsen rundt *Intelligenspartiet* med Johan Sebastian Welhaven som frontfigur i kampen mot *Patriotene* og deira leiar, Henrik Wergeland, og er derfor ei verdefull kjelde til kunnskap om dei politiske motsetningane på denne tida.

Camilla Collett forfattardebuterte i *Den Constitutionelle* i 1842 med essayet «Nogle Strikketøisbetragtninger».

Frå september 1841 til juli 1846 stod diktaren Andreas Munch for redaksjonen. I 1845 kosta dette han den vesle posten han hadde som kopist i Finansdepartementet, som straff for nokre artiklar som hadde stått i bladet. I juli 1846 blei bladet overteke av den ivrige skandinavisten G.A. Krogh, men det hadde utspelt rolla si, og i april 1847 blei det slått saman med *Den norske Rigstidende*.

Kjelder
-------

1. ↑  Husby, Egil (1943). *Den Constitutionelle: et dagblad for hundre år siden*. Sverdrups Bokhandel.
2. ↑  «Den Constitutionelle 24.3.1842». *www.nb.no* (på norsk). Henta 11. mars 2018.

Litteratur
----------

* *Salmonsens konversationsleksikon. Anden udgave*.
* E. Husby, *Den Constitutionelle. Et Dagblad for hundre år siden* (1943)
* Rune Ottosen, «Den Constitutionelle», i Idar Flo *Norske aviser fra A til Å. Norsk presses historie 1660–2010. 4.* Oslo 2010: Universitetsforlaget. s. 84. ISBN 978-82-15-01604-7.
* «Den Constitutionelle» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Ceauru** er namnet på ein kunstig innsjø i Romania som aldri vart bygd. Arbeidet vart starta i 1965 av det kommunistiske styret og innsjøen skulle få vatn frå fire elvar. Prosjektet vart rapportert ferdigstilt, men berre den innleiande byggefasen vart gjennomført. Tre milliardar lei vart avsett og brukt på innsjøen, som visstnok skulle dekke om lag 200 km², ha ein kapasitet på 150 millionar m³, og ligge sørvest for Târgu Jiu i Gorj fylke. Ceauru var framleis teikna inn på kart i 2007.

Historie
--------

I 1965 starta styresmaktene i Romania arbeidet med å lage den menneskeskapte innsjøen Ceauru, ved hjelp av ei demning. Elvane Jiu, Tismana, Bistrița og Jaleș skulle fylle opp innsjøen. Dei tre sistnemnde elvane fekk endra elvefaret sitt for at dei skulle nå innsjøen. Over 2500 innbyggjarar måtte flytte frå dalen der innsjøen skulle ligge og husa deira vart øydelagde. I 1968 vart innsjøen rapportert ferdig for Nicolae Ceaușescu og byrja å dukke opp på kart.

Berre den første fasen av prosjektet vart derimot gjort ferdig. Eit dike vart bygd rundt den planlagde innsjøen. Fase to var å byggje sjølve demninga. Innsjøen skulle ha to funksjonar, ta imot flaumvatn når det var trong for det og verne gruvene i området, samt gje vatn til ein kraftstasjon som var under bygging lenger nede i dalen.

Det mislukka prosjektet vart oppdaga då ein person frå det rumenske kommunistpartiet vitja staden. Alle leiarane i byggeprosjektet vart arrestert og direktøren, kalla Dăncescu, vart dømd til døden. Etter kvart endra Ceaușescu dommen til 20 år i fengsel og sende han for å arbeide på Donau-Svartehav-kanalen, der han døydde.

Seinare vart det bygd ein innsjø lenger nede i elva for å gje vatn til kraftverket der, men i tørkeperiodar går denne innsjøen tom for vatn.

I dag
-----

I dag har det vokse skog i området der innsjøen ville ha vore, og på fleire kart er innsjøen framleis teikna inn.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Lake Ceauru» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Ovidiu Ciutescu, Aura Stoenescu, «Megaescrocherie: Lacul-fantomă de la Ceauru» («Den store svindelen. Fantomsjøen ved Ceauru») Arkivert 2016-03-03 ved Wayback Machine. i *Jurnalul Național*, 16. juni 2007, på rumensk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Gorj fylke med Ceauru teikna inn sørvest for Târgu Jiu Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine.
* Faktisk kart frå Wikimapia
**Den afghanske borgarkrigen i perioden 1992-1996** var, ulikt i den fyrste perioden, ein krig mellom mange forskjellige islamistiske grupper. 

Han starta etter at den sosialistiske presidenten Mohammed Najibullah vart styrta av islamistiske terroristar i 1992, etter nærmare 14 år med brutal krigføring mellom kommunistar og radikale islamistar. Dei erklærte at Afghanistan var ein islamsk stat. Den nye regjeringa innførte islamsk lov. Men mange av islamistane meinte at dei ikkje var strenge nok, og fortsette å kjempe mot den nye regjeringa. Abdul Rashid Dostum, som opphavleg var ein av dei mektigaste generalane til den kommunistiske regjeringa til Najibullah, slutta seg til opprørarane i 1992, og sviket til den svært viktige generalen betydde mykje for ADFP og Najibullah sitt fall. Han vart alliert med den nye, mildt islamistiske, kuppregjeringa, kjend som *Den islamske staten Afghanistan*, fram til 1992, då han og gruppa hans, Junbish-i-Milli, igjen bytta side, og bestemte seg for å styrte den nye islamistiske regjeringa. Dei fekk støtte frå Usbekistan, Russland og nokre andre land. Det var allereie borgarkrig mellom regjeringa (den islamske staten) og svært ekstreme islamistar som meinte at den nye regjeringa ikkje følgde reell islamsk lov.