recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Det store arktiske statlege naturreservatet er ei av dei største villmarkene på jorda.
**Det store arktiske statlege naturreservatet** (russisk Большой Арктический государственный природный заповедник; *Bolsjoj Arktitsjeskij posudarstvennyj prirodnyj zapovednik*) er eit naturreservat i Krasnojarsk kraj i Russland. Med eit areal på 41 692 km² er reservatet det største i Russland og Eurasia, og eit av dei største i verda. 

Det vart grunnlagd 11. mai 1993 av Resolusjon nr. 431 frå dei russiske styresmaktene. Naturreservat i Russland vert kalla *zapovednik*.

Øyane i Karahavet som høyrer til Det store arktiske statlege naturreservatet har ei overflate på 4 000 km². Av øyane her finn ein Kirovøyane, Voroninaøya, Izvestij TSIK-øyane, Arktitsjeskij Institut-øyane, Sverdrupøya, Ujedinenijaøya og fleire andre mindre øyar. Denne delen representerer om lag heile det naturlege og biologiske mangfaldet på øyane i den austlege delen av Karahavet i Nordishavet.

Mange dyr og planter held til i naturreservatet utan å verte forstyrra av menneske. Av dyr i reservatet finn ein isbjørn, fjellrev, snøugle, reinsdyr og kvitkval.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Great Arctic State Nature Reserve» frå Wikipedia på engelsk, den 3. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Naturreservat Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine.
		- Bilete på bigartic.ru
		- unep-wcmc.org Arkivert 2009-11-12 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wild Russia:  &
**Dingwall**  (skotsk-gælisk **Inbhir Pheofharain**) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 5000 innbyggjarar og var tidlegare burgh. Dingwall ligg på nordaustkysten av Skottland ved Cromarty Firth, ein sidearm til Moray Firth. Næraste større by er Inverness 23 kilometer sørvest for Dingwall.

Etymologi
---------

Det engelske namnet Dingwall er avledet av det norrøne *Þingvöllr* som tyder tingvoll eller tingstad. Det gæliske namnet Inbhir Pheofharain tyder «munningen til Peffery».

Historie
--------

Utsikt over Dingwall mot Ben WyvisFoto: Leo Wildi
.
Dingwall vart truleg grunnlagd i norrøn tid, som ein grensepost mellom det nordlege norrøne jarledømet som kontrollerte Orknøyane, Caithness og Sutherland, og dei skotske områda lenger aust og sør. Lokale historikarar trur det var orknøyjarlen Torfinn Sigurdsson Rike som grunnla Dingwall rundt 1050.

Byen kom ikkje under kontroll av dei skotske kongane før omkring år 1200, og i 1226 gav Aleksander II av Skottland byen status som kongeleg burgh. Borga, som truleg hadde eksistert frå norrøn tid, vart utvida og var ein viktig strategisk festning. Under den skotske sjølvstendekrigen var borga teken av soldatane til Edvard I av England.

Dingwall vart sete både for jarledømet Ross og det seinare grevskapet Ross-shire. Angus Lord of the Isles erobra Dingwall i 1411 under forsøket sitt på å få kontroll over jarledømet Ross. Han måtte likevel trekkje seg tilbake, men sonen hans Aleksander vart respektert som jarl av Ross i 1438 og regjerte frå Dingwall.

Anna
----

Victoria park
Det lokale fotball-laget er Ross County, dei spelar i skotsk førstedivisjon. Heimebana er Victoria Park.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dingwall» frå Wikipedia på bokmål, den 2. november 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  David MacDonald. «A Brief History of Dingwall» (på engelsk). Henta 2. november 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*For elva med same namn sjå Miasselva.*

| **Miass Миасс** |
| --- |
|  |
| Flagget til Miass | Byvåpenet til Miass |
| **Flagget til Miass** | **Byvåpenet til Miass** | 
 |
| Plassering |
| 

Miass is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Tsjeljabinsk |
| Grunnlagd | 1773 |
| Borgarmeister | Viktor Ardabjevski |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  112 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 153 600   1 371,4 /km² |
| Koordinatar | 55°00′0″N 60°06′0″E﻿Koordinatar: 55°00′0″N 60°06′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 340 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | YEKT(UTC+5)YEKST (UTC+6) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 4563xx |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)3513 |
| **Nettstad:** www.gorod.miass.ru |

**Miass** (russisk Миа́сс) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland. Han ligg 96 km frå Tsjeljabinsk, ved elva Miass, på austsida av dei sørlege Uralfjella. Byen har like over 150 000 innbyggjarar. 

Miass vart grunnlagt i 1773 som ein busetnad for fabrikk ved ei kopargruve, og fekk bystatus i 1926. Under 1800-talet var utviklinga drive av oppdaginga av dei rikaste gullreservane i Ural. Gjennomsnittleg årleg utvinning av gull frå Miass-regionen var rundt 640 kg. På midten av 1800-talet gjekk gulldrifta tilbake og utviklinga av Miass bremsa dermed òg opp.

I 1941 vart ein bilfabrikk bygt i Miass, som framleis er i drift som lastebilfabrikken UralAZ, som i dag er den viktigaste verksemda Miass. Selskapet UralAZ produserer tre-akslars allhjuldrifts lastebilar med høg framkommelegheit i terreng, og eksporterer 8 % av produksjonen. UralAZ har 105 000 tilsette. 

Den eldste delen av byen består av 1800-tals trehus med originale balkongar og dørkarmar. Eit hus som høyrte til gullgruveadministratoren Simonov er òg bevart.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om byen Miass
* Kart over Miass
* Miass for reisande
* Klima

| * v
* d
* e
Byar i Tsjeljabinsk oblast |
| --- |
| Administrativt senter. Tsjeljabinsk |
| Våpenet til Tsjeljabinsk oblast | 
* Asja
* Bakal
* Jemanzjelinsk
* Jurjuzan
* Juzjnouralsk
* Karabasj
* Kartaly
* Kasli
* Katav-Ivanovsk
* Kopejsk
* Korkino
* Kusa
* Kysjtym
* Magnitogorsk
* Miass
* Minjar
* Njazepetrovsk
* Oziorsk
* Plast
* Satka
* Sim
* Snezjinsk
* Trjokhgornyj
* Troitsk
* Tsjebarkul
* Ust-Katav
* Verkhnij Ufalej
* Verkhneuralsk
* Zlatoust

 | Flagg til Tsjeljabinsk oblast |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Unstrut** er ei elv i Thüringen og Sachsen-Anhalt i Tyskland og ei av sideelvane til Saale frå venstre med ei lengd på 192 km. Ho har sitt utspring nord i Thüringen nær Dingelstädt (vest for Kefferhausen i Eichsfeld-området). I dei nedre områda renn ho inn i Sachsen-Anhalt og munnar ut i Saale nær Naumburg. Byar langs Unstrut er mellom anna Mühlhausen, Sömmerda, Bad Frankenhausen, Artern, Roßleben og Freyburg. Av sideelvar finn ein Gera, Wipper, Helme og Lossa.

I lag med Saale dannar Unstrut vindistriktet Saale-Unstrut. Den kjende musserande vinen Rotkäppchen vert produsert i kjellarane i Freyburg.

Etymologi
---------

Strödu på gamal høgtysk tyder «myraktig krattskog», og forstavinga un- gjer denne meininga sterkare, noko som tyder at Unstrut er eit svært myraktig område. I 575 vart elva kalla Onestrudis, på 600-talet Unestrude og i 994 Vnstruod.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Unstrut frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
**MiSide** er ei internett-satsing frå Fornyingsdepartementet. Nettportalen MiSide er eit prestisjeprosjekt for Fornyingsdepartementet og statsråd Heidi Grande Røys. Målsetnaden er at kvar innbyggjar i Noreg skal få ein sams nettportal for kontakt med offentlege styresmakter. Departementet hadde ikkje sikra seg retten til nynorskversjonen av nettadressa, www.miside.no Arkivert 2020-02-18 ved Wayback Machine.. Eigaren Fjell kommune lét i januar 2006 departementet få overta adressa, men la inn ei prøvetid på eit halvt år. Om Språkrådet finn at det etter eit halvt år er god nynorsk språkføring på nettstaden, vil departementet få nettadressa til odel og eige.

Målsetnad med MiSide
--------------------

Fornyingsdepartementet tek sikte på å lansera ein versjon av nettportalen MiSide i løpet av 2006, med ein fullstendig versjon seinare. 
Målsetnaden er å utvida MiSide frå berre å inkludere tenester frå statlege etatar til og å tilby kommunale tenester. Eit døme på dette kan vera elektronisk søknad om plass i barnehage. For det andre ynskjer departementet å utvida MiSide til også å verta ei felles trygg postkasse for personlege meldingar mellom kvar enkelt innbyggjar og offentlege verksemder. Ein vil til dømes kunna få svar på søknader, skatteoppgjeret og melding om at bilen må til periodisk kontroll – alt samla i same elektroniske postkasse.

Kjelder
-------

* Vil låne bort miside.no Arkivert 2007-03-10 ved Wayback Machine. Artikkel i Vestnytt
* www.noreg.no/minside/[*daud lenkje*]
* Fornyingsdepartementet får låna nettadressa miside.no Wikinytt
* Helomvending for MinSide  Artikkel i VG
* Ny løsning for MinSide[*daud lenkje*] Pressemelding frå Fornyingsdepartementet
Ein pyroelektrsk sensor
**Pyroelektrisitet** får ein når ein hemimorf krystall ved oppvarming vert elektrisk. Krystallen er positiv på den eine sida og negative på den motsette sida, når krystallen er kutta i ei særskild retning i forhold til krystallaksane. Vert krystallen avkjølt vert han elektrisert omvendt. Overflateladninga opptrer som ei følgje av polarisasjon av stoffet. Ladningane på overflata trekkjer til seg ion frå lufta, slik at overflata raskt vert nøytralisert. Når polarisasjonen blir mindre, til dømes ved at stoffet vert avkjølt etter først å vere oppvarma, vil iona som er trekt inn, gje eit overskot av motsett elektrisitet utan at stoffet derfor er polarisert motsett veg. 

Pyroelektrisitet opptrer i til dømes turmalin og kvarts, men har ikkje hatt noko praktisk bruk. 

Ein skil mellom falsk og ekte pyroelektrisitet. Falsk pyroelektrisitet skuldast at det ved oppvarming eller avkjøling opptrer elastiske spenningar som fører til polarsiasjon (piezoelektrisitet). Ekte pyroelektrisitet skuldast at atoma i krystallgitteret gar eit permanent elektrisk moment, og at dette varierer i storleik med temperaturen. Som regel er den ekte pyroelektrisiteten liten i forhold til den falske.

Kjelder
-------

* pyroelektrisitet. (2012-02-23) I *Store norske leksikon*. Henta frå
**Osmund Faremo** (23. november 1921–16. april 1999) var ein norsk arbeidarpartipolitikar, motstandsmann og målmann. Han vart vald inn på Stortinget frå Aust-Agder i fem periodar, frå 1965 til 1985. Han var vararepresentant i periodane 1958–1961 og 1961–1965. Faremo var ordførar i Bygland kommune i periodane 1958–1959 og 1963–1966, og varaordførar i 1962–1963.

Faremo var fødd i Hylestad i Aust-Agder. Under krigen slutta motstandsmannen Faremo seg til Milorg. I februar 1943 vart han arrestert av Gestapo og etter kvart send til konsentrasjonsleirar i Tyskland og Austerrike, som såkalla Nacht und Nebel-fange. Faremo vart sett fri med Dei kvite bussane, og gav i 1987 ut boka *Takk for livet, Emil*, om tida i fangenskap. 

Osmund Faremo tok initiativet til å skipe Løvebakken Mållag i 1974, og var formann i laget frå 1978 og fram til og med 1985.
Han var formann i Norsk-Jugoslavisk Samband og Venner av Israel i Norsk Arbeiderbevegelse (VINA).

Han var far til politikaren Grete Faremo.

Stortingets presidentskap
-------------------------

* 11. oktober 1977–30. september 1981 Sekretær i Lagtinget

Stortingskomitéar
-----------------

* 1981–1985 medlem i Forsvarskomitéen
* 1977–1981 medlem i Kommunal- og miljøvernkomitéen
* 1977–1981 medlem i Valkomitéen
* 1973–1977 nestformann i Administrasjonskomitéen
* 1973–1977 medlem i Valkomitéen
* 1969–1973 sekretær i Kommunal- og miljøvernkomitéen
* 1969–1973 sekretær i Kommunalkomitéen
* 1969–1973 medlem i Valkomitéen
* 1965–1969 varamedlem i Valkomitéen
* 1965–1969 medlem i Kommunalkomitéen

Utmerkingar
-----------

Faremo mottok Kongens fortenstmedalje i gull i 1993. Han fekk Ordenen av det jugoslaviske flagget med stjerne og vart i 1970 tildelt DDR sin æresmedalje for kamp mot fascismen. I 1998 fekk Faremo Forsvarsforeningens medalje. I 1979 var han heidra med målpris frå Bygland Mållag og i 1981 fekk han heidersteikn frå Norske Kommunars Sentralforbund. I 1987 vart Faremo kåra til «Årets Setesdøl».

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stortinget.no - Biografi
USGS-forskarar utforskar pimpstein på kanten av ein pyroklastisk straum frå Mount St. Helens
Bergartar frå Bishop Tuff, pimpstein til venstre og fiamme til høgre.
**Pyroklastiske bergartar** er bergartar som er samansett av vulkanske brotstykke, pyroklastar, og vulkansk oske som vert utstøytt ved eksplosive vulkanutbrot.

Pyroklastiske bergartar kan variere i klaststorleikar frå dei største agglomerata til særs fin oske og tuff. Pyroclastar av ulik storleik vert klassifisert som vulkanske bomber, lapilli og vulkansk oske. Oske vert rekna for å vere pyroklastisk fordi han er eit fint støv som består av vulkanske bergartar. Ein av dei mest spektakulære formene for pyroklastiske avsetningar er ignimbritt, som vert avsette i særs varme blandingar av gass og oske i pyroklastiske straumar.

Kjelder
-------

* «Pyroklastisk bergart». *Store norske leksikon*. 14. februar 2009. Henta 17. november 2013.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Pyroclastic rock» frå Wikipedia på engelsk, den 17. november 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pyroklastisk bergart**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC

 |
**Pyroklor** er eit mineral danna som eit oksid av niob, kalsium og natrium, (Ca,Na)2Nb2O6(O,OH,F), med kubisk symmetri. Det inneheld noko thorium. Mineralet kan ha fargar som svart, sjokoladebrunt, raudbrunt, raudoransje, oransje gulbrunt og gult. Det kan opptre i metamikt tilstand.

Pyroklor vart først skildra frå Stavern av F. Wöhler i 1826, etter eit funn av by N.O. Tank. Det vart gjeve namnet «pyroklor» av J.J. Berzelius. Namnet er sett saman av dei greske orda for 'grønt' og 'eld', og viser til fargen det vanlegvis får når det blir tent på.

Mineralet finst fleire stader i Noreg, og er vanleg på syenittpegmatittar ved Larvik og Langesundsfjorden. Det er også mellom anna funne på Alnö i Sverige, nær Schelingen, Kaiserstuhl i Baden-Württemberg, i Eifel i Tyskland, i Lovozerofjella på Kolahalvøya, i Narssarssuk på Grønland, i Pandaåsen nær Mbeya i Tanzania, på Roumaøya i Guinea og på Mt. Weld i nærleiken av Laverton i Vest-Australia.

Ein varietet som opptrer i karbonatittar blir kalla koppitt.

I den større pyroklorgruppa finn ein mellom anna òg *mikrolitt* (med meir tantal enn niob) og *betafitt* (som skal ha meir titan enn niob og tantal), *coulsellitt*, som er kjenneteikna av mangan- og jerninnhald, *elsmoreitt*, *ralstonitt* og *roméitt*, sistnemnde kalla opp etter Jean Baptiste Louis Romé de L'Isle, far til krystallografien og kjenneteikna av høgt antimoninnhald.

Det finst ein stoffklasse av uorganiske samband med same eller liknande struktur som mineralet pyroklor.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  «Pyrochlore» (PDF), *Handbook of Mineralogy*
2. 1 2 3  «Pyrochlore Group», *Mindat*
3. 1 2  «Pyrochlore Mineral Data», *Webmineral*
4. 1 2 3 4 5  «pyroklor». *Store norske leksikon* (på norsk). 24. januar 2023.
5. ↑  «Coulselite Group», *Mindat*
6. ↑  
«Roméite Group», *Mindat*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pyroklor**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Mia Amor Mottley** (fødd 1. oktober 1965) er ein barbadisk politikar. Ho blei statsminister i landet den 25. mai 2018 etter at partiet hennar, Barbados Labour Party, vann parlamentsvalet. Mottley blei dermed den fyrste kvinnelege statsministeren på Barbados.

Liv og virke
------------

Mottley er jurist. Ho studerte ved London School of Economics i Storbritannia.

I 1991 gjekk Mottley inn i politikken. Ho representerte partiet Barbados Labor Party (BLP). Frå 1991 til 1994 var ho senatmedlem. I 1994 blei ho vald inn i parlamentet. Ho fekk straks regjeringsoppgåver, og mellom 1994 og 2008 hadde ho ei rekkje ulike ministerpostar. Ho har vore minister for utdanning, kultur og ungdom (1994–2001), justisminister og innanriksminister (2001–2006), visestatsminister (2003–2006) og minister for økonomi og utvikling (2006–2008). Frå 2008 til 2010 var ho partileiar i BLP og opposisjonsleiar i parlamentet. Ho vann att partileiarvervet i 2013. Mottley var første kvinne både som justisminister og som opposisjonsleiar.

Ved valet 24. mai 2018 vann BLP alle dei 30 seta i House of Assembly. Mottley blei teken i eid som statsminister av generalguvernør Sandra Mason dagen etter valsigeren. Ho var den fyrste kvinnelege statsministeren sidan Barbados blei uavhengig frå Storbritannia i 1966. Dette var også fyrste gong i historia til landet at kvinner var i postane som generalguvernør og som statsminister.

Referansar
----------

1. ↑  «Mia Amor Mottley», The Inter-American Dialogue. Lest 26. mai 2018.
2. ↑  «Mona Academic Conference, The University of West Indies, Mona». Henta 26. mai 2018.
3. 1 2  «Mia Mottley is sworn in as new Prime Minister» Arkivert 2018-07-23 ved Wayback Machine. *Barbados Today*, 25. mai 2018. Lest 26. mai 2018.
4. ↑  «Honourable Mia Amor Mottley, QC, MP» (på engelsk). Henta 26. mai 2018.
5. 1 2  «Women in Politics in Barbados», Caribbean Elections. Lest 26. mai 2018.
6. 1 2  «Barbados General Election Results - 24 May 2018», Caribbean Elections. Lest 26. mai 2018.
7. ↑  «Barbados elects Mia Mottley as first woman PM», *BBC News*, 25. mai 2018. Lest 26. mai 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Mia Mottley» frå Wikipedia på bokmål, den 29. august 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mia Mottley**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Osogovo** (bulgarsk og makedonsk Осогово) eller **Osogovska Planina** (Осоговска планина eller Осоговска Планина) er eit fjell på grensa mellom Bulgaria (provinsen Kjustendil) og Nord-Makedonia (kommunane Kočani og Kriva Palanka). Fjellet er om lag 110 km langt og 50 km breitt, og den høgaste toppen er Ruen (Руен) på 2 251 meter. Den brattaste fjellsida er mot vest, og strekkjer seg ned frå Tsarev Vrv (Царев Врв; «Tsarens topp»).

Osogovo er den nordlegaste og høgaste delen av Osogovo-Belasitsa-gruppa, og ligg mellom dalane Kjustendil og Kamenitsa, og elvedalane Dobro pole, Bregalnitsa og Kriva Reka. Vestsida av fjellet er bratt, medan søraust sida er slak, og fjellet inneheld mykje polymetall.

Det er mange segner knytte til opphavet til namnet Osogovo, men den mest vidkjende er soga frå saksiske gruvearbeidarar som grov etter gull og sølv i området. I følgje denne soga kjem namnet av dei gamle germanske orda «osso» (gud) og «gov» (stad), som i lag tyder «ein gudommeleg stad».

Plantelivet inkluderer tre som eik, alm, agnbøk, ask, hassel og andre opp til om lag 1000 meter. Over her finn ein stort sett bøketre, og over 1 800 meter finn ein stort sett gras og einer. Fjellbekkane inneheld barbe, årbuk og fjellaure. Området inneheld òg den sjeldne alpine salamanderen.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Osogovo frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Vilhelm I av Württemberg** (27. september 1781–25. juni  1864), fødd i Lübein, var konge av Württemberg.

Han var son av kong Fredrik I av Württemberg (1754–1816) og Augusta av Brunswick-Wolfenbüttel (1764–1788).

Han gifta seg 8. juni 1808 i München med prinsesse Charlotte av Bayern (1792–1873), dotter av kong Maximilian I av Bayern (1756–1825) og prinsesse Augusta Wilhelmine av Hesse-Darmstadt (1765–1796). Dei vart skilde i 1814.

Vilhelm I med kona Pauline og borna sine.
I 1816 gifta han seg med kusina si, prinsesse Katarina Pavlovna av Russland, i St. Petersburg. Seinare same året blei Vilhelm konge av Württemberg etter far sin. Med Katarina fekk han to døtrer; Marie og Sofie, seinare dronning av Nederland. Katarina døydde i 1819.

I 1820 gifta Vilhelm seg med ei anna kusine, Pauline av Württemberg, i Stuttgart.

Med den tredje kona si hadde han tre born:

* Katharina (1821-1898), som skulle bli mor til Vilhelm II av Württemberg
* Karl I av Württemberg (1823-1891)
* Augusta (1826-1898)

Vilhelm I døydde på Schloss Rosenstein i Stuttgart.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Wollert Konow (fleirtyding).* 

**Wollert Konow** (8. november 1779–3. oktober 1839) var ein norsk kjøpmann og stortingsmann frå Bergen. 

Konow var son var kjøpmannen Friedrich Ludwig Konow (1746–98) og Anna Hedvig Rieck (1756–1810) og bror av August og Thomas Konow. Han gifta seg med Cecilie Catharina Krogh (1777–1821) i 1800.

Wollert Konow arbeidde for faren med eksport, men verksemda gjekk konkurs då faren døydde. Med hjelp frå agenten Wollert D. Krohn starta han og broren August verksemda Konow & Co. som blei det største firmaet på Vestlandet innan fiskeeksport og kornimport. Landet dreiv omfattande utanrikshandel og hadde store skipsfartsinteresser og omfattande bankierverksemd. 

Konow var stortingsmann for Bergen 1815–16 og 1827–28. Han døydde i Venezia.

Han var far til Carl Konow (1806–76) og farfar til Harald Georg Christian Konow (1841–83), Wollert Konow (S.B.) (1845–1924) og Wollert Konow (H.) (1847–1932).

Kjelder
-------

* «Wollert Konow – 1779-1839» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Wollert Konow – utdypning – 1 (NBL-artikkel)
* Biografisk informasjon om Wollert Konow (1779–1839) NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Vilhelm Hammershøi** (15. mai 1864–13. februar 1916) var ein dansk målar frå København. Han måla både portrett, bygningar, landskap og interiør. Særleg kjend vart han for sine, ofte fargefattige, interiørbilete.

Liv og gjerning
---------------

*Fire rom*, 1914
*Interiør med læsende ung mand*, 1898
Hammershøi var son til ein rik butikkeigar og vart undervist i teikning frå åtteårs-alderen, då han hadde vist eit stort kunstnarisk talent. Mellom 1879 og 1884 vart han utdanna ved Det Kongelige Danske Kunstakademi i København under Frederik Vermehren. Han studerte også under Frederik Rohde, Vilhelm Kyhn og P.S. Krøyer. Hammershøi fekk suksess tidleg, særleg internasjonalt vart han lagt merke til.

Stilen til Hammershøi skilde seg, midt i 1880-åra, lite frå kva andre yngre målarar nytta. Derimot var han i val psykologiske tema forut for si tid, og vart heller alltid forstått av det borgarlege publikum. Eit portrett av systera hans vart i 1885 avvist frå konkurransen om Neuhausens premie. Avvisinga leia etter kvart til at *Den frie udstilling* kom i stand frå 1891, Hammershøi var ein av stiftarane av denne.

Paletten hans bestod allereie då av ein harmonisk tonalitet av grå og duse fargar, frå mjuk svart til kvitt, noko han meistra som få andre. Interiøra hans frå 1880-åra viser at han også meistra det dramatiske spranget frå intenst mørke til fullt lys. Mange av måleria hans er frå København, og frå heimane hans i Strandgade 30 og seinare Strandgade 25. Figurane i bileta vert ofte sett bakfrå, eller i profil. Her sporar ein påverknad frå Johannes Vermeer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vilhelm Hammershøi» frå Wikipedia på dansk, den 9. september 2012.*

* *Vilhelm Hammershøi* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**iPhone XS** og **iPhone XS Max** er smarttelefonar utvikla av Apple og fabrikkert av Foxconn.

Dei vart lanserte 12. september 2018. Saman med iPhone XR er dei tolvte generasjon av iPhone. iPhone XS er 143,6 × 70,9 mm stor, medan iPhone XS Max er 157,5 × 77,4 mm stor. Båe har OLED med ei oppløysing på 458 ppi. Skjermstorleiken på iPhone XS er på 5,8 tommar.

Telefonane har kapslingsgrad IP 68 mot støv og vatn, og støtte for dobbelt SIM-kort. Dei vart leverte i fargane i svart, kvit eller gull. Salet av XS og XS Max vart avvikla etter at Apple annonserte nye modellar i 2019, iPhone 11 Pro og iPhone 11 Pro Max.

Referansar
----------

1. ↑  Appleinsider: *Foxconn Taking Charge of Vast...*
2. ↑  Apple: *iPhone XS: Specs*

| * v
* d
* e
iOS og iOS-baserte produkt |
| --- |
| iPhone | 
* iPhone
* 3G
* 3GS
* 4
* 4S
* 5
* 5C
* 5S
* 6 og 6 Plus
* 6S og 6S Plus
* 7 og 7 Plus
* 8 og 8 Plus
* X
* XR
* XS og XS Max
* 11
* 11 Pro og 11 Pro Max
* 12 og 12 mini
* 12 Pro og 12 Pro Max
* 13 og 13 mini
* 13 Pro og 13 Pro Max
* 14 og 14 Plus
* 14 Pro og 14 Pro Max

iPhone SE (1. • 2. • 3.)
 |  |
| iPad | 
* iPad
* iPad Air
* iPad Pro

 |
| Andre | 
* Apple TV
* Apple Watch
* iPod Touch

 |
| Tenester | 
* App Store
* iCloud
* iMessage
* Pay

 |
**Vilhelm II av Tyskland** (27. januar 1859–4. juni 1941), døypt Friedrich Wilhelm Albert Victor, med tittelen prins av Hohenzollern, var keisar av Tyskland i tida 1888-1918. Vilhelm II var den siste tyske keisaren og kongen av Preussen. Han vart fødd i Potsdam og døydde i Doorn i Nederland. 

Vilhelm II og kona Auguste Viktoria av Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg, som han gifta seg med i 1881
Vilhelm II var son til keisar Fredrik III av Tyskland og keisarinne Viktoria. Keisarinna var dotter til dronning Victoria av Storbritannia. Vilhelm II var soleis soneson både av keisar Vilhelm I av Tyskland og dronning Victoria av Storbritannia.

Vilhelm II var tysk keisar og konge av Preussen frå 1888 til 1918. I 1890 lét han Otto von Bismarck gå av som tysk rikskanslar. 

Etter nederlaget i fyrste verdskrigen gjekk han av som keisar og flykta til Nederland, der han døydde i 1941.

Vilhelm II og Noreg
-------------------

Vilhelm II og leiande tyske krinsar reiste om somrane ofte langs kysten av Noreg. Mellom anna var keisaren innom i Balestrand og i Odda. Reisene gjekk ofte føre seg på krigsskip, og keisaren fekk synt fram Tyskland si flåtemakt. 

Då Ålesund brann i 1904 fekk Vilhelm organisert hjelp til gjenoppbygging av byen. Ålesund vart bygd opp i mykje tyskinspirert jugendstil.

I 1913 fekk Vilhelm II reist ein kjempestatue av vikinghelten Fridtjof den frøkne på Vangsnes, og statuen av kong Bele ved gravhaugane i Balestrand. Reisinga av statuane var uttrykk for ei ovundring av vikingtida.

1. august 1888 vart Vilhelm tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.

Bakgrunnsstoff
--------------

**Nettlenkjer**

* NRK Sogn og Fjordane sitt fylkesleksikon om Wilhelm II. Mellom anna kan ein sjå programmet «Tysk keisar i norsk fjord».
* \* William of Germany Arkivert 2008-08-21 ved Wayback Machine.; Engelsk bok frå 1913 om Wilhelm II. Nettutgåve ved Prosjekt Gutenberg.

**Litteratur**

* Henningsen, Bernt: (m.fl.): *Tyskland og Skandinavia : 1800-1914 : impulser og brytninger*, Berlin 1997. ISBN 91-7100-542-0

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Hans Óttar Lindberg Tómasson** (fødd 1. august 1981) er ein islandsk-dansk handballspelar, fødd i Høje-Taastrup i Danmark. Han vart europameister 2012 og verdsmeister 2019 med Danmark. Lindberg, som er høgrekant-spelar, vann EHF-meisterligaen 2013 for HSV Hamburg og EHF-cupvinnarcupen 2018 for Füchse Berlin.

Karriere
--------

### Klubbspel

Lindberg spelte frå 1999 til 2005 for Helsinge, eit lag der han utmerkte seg som ein av dei mestskårande i den danske handballserien. Etter to sesongar i Viborg HK, gjorde han i tida 2007-16 teneste for den tyske bundesliga-klubben HSV Hamburg. Han var då med om å vinne DHB-pokalen 2010, bundesliga 2011 og EHF-meisterligaen 2013. Både i 2010 og 2013 stod Lindberg att som toppskårar i bundesliga. I den 27. serieomgangen våren 2015 vart han alvorleg skadd etter å ha støytt saman med målvakta til Füchse Berlin. Eine nyra var så skadd at det tok om lag 10 månader før han atter kunne spele kamp. I januar 2016 byrja Lindberg spele for Füchse Berlin, ettersom HSV Hamburg sleit med økonomien. Han skåra 6 av måla då Füchse Berlin sigra 28-25 over franske Saint-Raphael i finalen i EHF-cupvvinarcupen.

### Landslagsspel

Lindberg debuterte for Danmark sitt landslag i 2003. Han var med om å vinnee bronse under VM 2007, men fekk lite speletid. Sidan den gong har Lindberg og Lasse Svan delt på å spele høgrekant i landslaget. Lindberg var mellom anna med på 
sikra Danmark EM-gull i 2008 i Norge, VM-sølv i 2011 og EM-gull i 2012. Under verdsmeisterskapen 2019 i Tyskland/Danmark vart han skadd mot Chile, men vende tilbake i finalen og spelte nokre minutt i slutten av kampen. Grunna skade i EM-troppa 2022, vart han kalla inn og deltok, 40 år gammal, i tre av EM-kampane.

### Merittar

Hans Lindberg i HSV Hamburg-drakt
* VM-gull: 2019
* EM-gull: 2008 og 2012
* VM-sølV: 2011 og 2013
* EM-sølv: 2014
* VM-bronse: 2007
* EM-bronse: 2022
* Vinnar av EHF-ligaen: 2013 for HSV Hamburg
* Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 2018 for Füchse Berlin
* Tysk seriemeister: 2011 for HSV Hamburg
* Tysk cupmeister: 2010 for HSV Hamburg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans Lindberg» frå dk, den 3. februar 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Sara Caroline Lundberg** (fødd 18. mai 1971) er ein svensk illustratør og forfattar. Boka hennar *Vita Streck och Öjvind* (2011) var nominert til Nordisk råds barne- og ungdomslitteraturpris 2013.

Sara Lundberg har utdanninga si frå McDaniel College i Westminster i Maryland i USA. Ho har kandidateksamen i teater og kunst derfrå i 1994, deretter studerte ho på Konstfack i Stockholm til 2000 og på Kungliga Konsthögskolan i Stockholm til 2008. 

I 2009 vann ho Augustpriset for boka *Skriv om och om igen* saman med Ylva Karlsson, Katarina Kuick och Lilian Bäckman. Same året debuterte ho som forfattar med biletboka *Vita Streck*, utgjeve av Alfabeta förlag. *Vita Streck och Öjvind* vart nominert til Augustpriset i barne- og ungdomsklassen i 2011.

Bibliografi i utval
-------------------

* 2013 - *Öjvind och världens ände*
* 2011 - *Vita Streck och Öjvind*
* 2011 - *Emblas universum*
* 2010 - *Sommar*
* 2009 - *Skriv om och om igen*
* 2009 - *Vita Streck*

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 2009 - Augustpriset
* 2012 - Elsa Beskow-plaketten
* 2013 - Expressens Heffaklump

Kjelder
-------

1. ↑  «Nationalmuseum - Sara Lundberg Sara Lundberg», *emp-web-84.zetcom.ch*, henta 19. november 2021
2. ↑  «Sara Lundberg hos norden.org». Arkivert frå originalen 6. november 2013. Henta 3. november 2013.
3. ↑  *Augustpriset 2009*, arkivert frå originalen 24. april 2011, henta 19. november 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Sara Lundberg» frå Wikipedia på bokmål, den 19. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sara Lundberg**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
*Ørestad er òg eit tidlegare namn på ein storby som ein meinte ville utvikle seg i Øresundsregionen, København - Malmøområdet, etter bygginga av Øresundsbrua.*
Komplekset Karen Blixen Park i Ørestad.
**Ørestad** er namnet på ein bydel i København som dels er utbygd, dels er under utbygging på øya Amager, i området mellom Københavns sentrum og Københavns Lufthavn på Kastrup.

Bydelen er planlagt med utgangspunkt i Københavns metro, som har seks stasjonar her: Islands Brygge, DR Byen, Sundby, Bella Center, Ørestad og Vestamager. På Ørestad stasjon stoppar dessutan regionaltog, Øresundstog og somme av IC-toga på strekninga mellom jarnbanestasjonen på flyplassen og sentralstasjonen i København, Hovedbanegården.

Fleire føretak og institusjonar har flytta til Ørestad. Til dømes flytta Danmarks Radio (DR) heile verksemda si hit i slutten av 2006, der den såkalla DR-Byen, med sin eigne metrostasjon, har konserthus i tillegg til lokale for radio- og TV-verksemda. Ved DR-byen ligg òg IT-Universitetet. Det største messesenteret i Skandinavia, Bella center, ligg òg i Ørestad. Ved Islands Brygge har ein part av København Universitetet tilhald. Dessutan har Ørestad eit stort kjøpesenter.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Ørestad**

* ITU
* Metro
* Fields
* DR

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND

 |
**Ørkenen Sur** viste til ein stad i Brooklyn der arbeids- og bustadlause skandinavar, sæleg nordmenn, og andre heldt til på 1920- og 1930-talet.
«Ørkenen Sur» var ein lut av ei søppelfylling i Red Hook i Brooklyn der folk levde i skur bygd av det som var å finne av høveleg materiale, som tjørepapp, oljefat som kunne hamrast ut til plater og liknande. 
Det var for det meste sjømenn utan hyre som budde her på 1920-talet.
Dei blei først råka av nedgangen i internasjonal skipsfart i 1921. Etterkvart sende den store depresjonen fleire folk ut i armoda, og fleire folk kom til. På det meste kunne opp til 500 bustadlause halda til på søppelfyllinga.

Det var bymisjonæren Karl Holm frå Gjesdal som sette namnet «Ørkenen Sur» på kolonien, med tilvising til israelittane si ørkenvandring i Bibelen. Holm gjorde ein stor innsats for utstøytte og fattige nordmenn som budde i Ørkenen Sur. I perioden 1926 til 1934 vitja han kolonien 307 gonger, og samla inn pengar til støtte for dei som budde der. Andre som engasjerte seg for å hjelpa slumbuarane var Andreas Nilssen Rygg, redaktør for *Nordisk Tidende* frå 1912 til 1929, og boksaren Peter «Pete» Olai Sandstøl frå Moi.

Nordmenn som budde i «Ørkenen Sur» fekk ikkje støtte frå amerikanske styresmakter, ettersom dei ikkje var amerikanske statsborgarar. Noreg nølte også med å gje dei hjelp, men etterkvart fekk ein del av dei hjelp til å venda heim.

I 1934 blei slumbyen riven. Alle som budde her måtte registrera seg og fekk eit tilskott på 21 dollar i månaden, slik at dei kunne skaffa seg ein betre stad å bu.
På området er det i staden laga park og idrettsplass.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ørkenen Sur» frå Wikipedia på bokmål, den 2. oktober 2018.*

Referansar
1. 1 2 3 4  NRK (21. desember 2010), «Ørkenen Sur», *NRK* (på norsk bokmål), henta 6. mai 2019
2. ↑  The Red Hook WaterStories team, «Ørkenen Sur - Norwegian Documentary, 2015», *Red Hook WaterStories* (på engelsk), henta 6. mai 2019
3. ↑   Jon Michelet: *En sjøens helt - skytteren*, s. 221 og s. 191
4. 1 2 3  Anders Leon Andersen (18. februar 2008). «Amerikaturen ble tragedie for mange». *Aftenbladet*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Ørkenen Sur. Den norske uteliggerkolonien i Brooklyn* lokalhistorisk skildring av norske sjømenn i New York på 1920-tallet, av Thor Gotaas og Roger Kvarsvik, utgitt i 2010, ISBN 978-82-430-0493-1
* På bunnen i Brooklyn. Bokomtale ved nrk.no
* Ørkenen Sur. Norsk dokumentar ved nrk.no
**Hans Jacob Hofgaard** (9. oktober 1817–15. september 1894) var ein norsk gardbrukar og stortingmann.

Hofgaard var fødd i Drammen, son til ein proprietær. Han vart utdanna til forretningsdrift og var handelsbetjent i Skien frå 1836, der han i åra 1844-48 var kjøpmann. I 1850 tok han over farsgarden Sjåstad i Lier, som han rydda og dyrka opp til å verte den med mest jordvidde i heile Buskerud. Han grunnla det fyrste meieriet i Lier og sette i gang ein trevarefabrikk og dreiv planteskule.

Frå 1853 til 1877 var han medlem av Lier heradsstyre. Han representerte Buskeruds amt på Stortinget i tida 1862-66, der han sokna til dei konservative grupperingane. På 1862-63-Tinget var han medlem av kyrkjekomite nr 2, i 1865-66 medlem av bankkomiteen.

Hofgaard deltok i 1880-åra i den politiske debatten, mellom anna ved å gje ut fleire småskrift. Han var elles mykje interessert i kyrkjelege spørsmål.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Loch Awe** (skotsk-gælisk *Loch Obha*) er ein stor innsjø i Argyll and Bute i Skottland. Han har gjeve namn til ein landsby ved breidda, som vert kalla anten Loch Awe eller Lochawe.

Innsjøen
--------

Loch Awe med nokre av øyane i innsjøen, mellom anna Innis Chonan
Han er den tredje største innsjøen i Skottland ut frå overflatearealet som er 38,5 kvadratkilometer. Han er den lengste innsjøen i Skottland med ei lengd på 41 km frå ende til ende, og ei gjennomsnittleg breidde på 1 km. 

Innsjøen går hovudsakleg frå sørvest til nordaust, omtrent parallelt til dei to fjordane Loch Etive og Loch Fyne. Via River Awe og Loch Etive vert innsjøen drenert vestover frå nordenden og ut i Atlanterhavet.

Vasskraft
---------

Det er to vasskraftverk ved Loch Awe. Den eine er ein vanleg turbinstasjon der ein har demd opp River Awe i Pass of Brander, og så fører vatnet gjennom underjordiske røyrleidningar til Loch Etive. 

Den andre er eit meir uvanleg pumpekraftverk der ein nyttar ein kunstig innsjø i åsen over innsjøen. Vatnet vert pumpa opp i dette reservoaret i periodar med mykje vatn, og så seinare nytta til straumproduksjon når straumbehovet er størst.

Turisme
-------

Loch Awe er kjend for aurefiske. Det kjem òg laks gjennom innsjøen, som går vidare til River Orchy. Det ligg fleire ruinar av gamle slott på øyar i Loch Awe og i nordenden ligg eit av dei mest fotograferte slotta i Skottland, Kilchurn Castle, som om sommaren kan vitjast etter ein kort båttur.

Historie
--------

Det var frå Loch Awe og det omliggande området at Campbell-klanen etablerte seg som ein mektig familie. I 1308 slo Robert the Bruce MacDougall-klanen i slaget ved Pass of Brander nedanfor innsjøen.

Sjå òg
------

* Innis Chonnell - ei øy i innsjøen

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Loch Awe community
* Videoreise i St Conan's Kirk, Loch Awe[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Minnestein over Hans Lind i Andenes sentrum

|  |  |
| --- | --- |
| Kjære kjerring!          Kor du levve, –staar de te saa bra med deg?saktes sku eg før ha skrevve,men du veit kor d'e med meg –:eg mankere skrivar-hanna, –mi e bra nokk te sett bruk, men ho e'kje viars mjuklenger te aa føre penna,vi ha aller vorre venna,veit du, - dæffør ser her ut –nett saa ætte akkar-sprut,de vell solke saa førbanna.

Hans Lind «Lofot-brev» i *Nordlandsvisor*  |  |

**Hans Oluf Lind** (fødd 1. september 1866 på Andenes, død 3. mars 1935 i Johannesburg i Sør-Afrika) var ein norsk diktar, kjent for diktsamlinga *Nordlandsvisor*, som kom ut i 1910.

Lind voks opp på Andenes. Då han var ni år gamle døydde mora, og to år seinare døydde òg faren. Dermed vart Hans og dei seks syskena sett bort, og Hans kom til handelsmann Johan Ellingsen i Hovden i Bø. Etter at han var konfirmert, tok han middelskolen på Lillehammer, og arbeidde så som handelsbetjent på Breistrand i Øksnes og i Henningsvær.

Etter nokre års opphald i USA frå rundt 1890, der han jobba på ein fabrikk for landbruksmaskiner i Chicago, drog han i 1898 til Sør-Afrika. Han gifta seg i Durban i 1901 med Johanna Bordewich, dotter av kjøpmann Bordewich i Henningsvær. Fram til 1918 budde han vekselvis i Oslo og i Sør-Afrika, der han jobba i eit gullgruveselskap i Johannesburg. Etter dette budde han igjen i Oslo, og var kontorsjef i firmaet Wittusen & Jensen. I 1932 flytta han og kona tilbake til Sør-Afrika, etter at døtrene deira allereie hadde flytta dit. Hans Lind døydde av tuberkulose i Johannesburg 3. mars 1935.

Hans Linds diktsamling *Nordlandsvisor* vart skriven på dialekt, vekselvis frå ulike delar av Nordland. Han skildrar folkeliv og arbeidsliv, særleg under vinterfisket etter skrei. Den første utgåva kom ut i 1910, og diktsamlinga er vorten gjenutgitt i 1936, 1958, og 1977. I den siste utgåva er fleire av dikta tonesett, blant anna av komponisten Ketil Vea. Denne utgåva er illustrert av Karl Erik Harr. I 1999 gav Dag Kajander ut CD-ein «Feskarliv anno 1900» med 15 av Hans Linds viser med Kajanders musikk.

*Nordlandsvisor* var den einaste boka Hans Lind fekk utgjeve, men han hadde òg einskilde dikt og forteljingar på trykk i blad og tidsskrift. Han etterlét seg manuskript til fleire romanar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Nordlandsvisor* frå 1910 i digitalisert utgåve hjå Nasjonalbiblioteket
* Nils M. Knutsen (1991). «Frå Petter Dass til Hans Lind til Arvid Hanssen : Eit riss av nordnorske viser i 300 år». *Fra Ottar til Oluf : artikler om nordnorsk litteratur*. Tromsø: Cassiopeia. s. 99-125. ISBN 8299219914.
* Andøy Historielag: Hans Lind (skrive av Tormod Nordeng)
* Kuling.net: Hans Lind - forfattar frå Andøya[*daud lenkje*] (skrive av Åsa Elstad)
* Kuling.net: «Brev heimana» av Hans Lind[*daud lenkje*] (med lenkje til lydfil)
* Kuling.net: «Lofot-brev» av Hans Lind[*daud lenkje*] (med lenkje til lydfil)

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans Lind» frå Wikipedia på bokmål, den 25. april 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Området omfatta av blokaden (2009).
**Blokaden av Gazastripa** viser til ein blokade av Gazastripea som vart iverksett av Egypt og Israel i juni 2007 etter at Hamas hadde teke kontroll over det palestinske territoriet etter konflikt med den rivaliserende gruppa Fatah. Blokaden avløyste dei økonomiske sanksjonane mot den palestinske sjølvstyremakta som tok til etter at Hamas vann 74 av 132 plassar ved valet til den lovgjevande forsamlinga i Palestina 26. januar 2006.

I byrjinga var blokaden omfattande, men han har gradvis blitt avgrensa slik at han ikkje har vore til hinder for humanitær hjelp. I 2012 erklærte Hamas at blokaden var overvunnen. Dei seinare åra har blokaden berre omfatta våpen og materiale som kan nyttast i krigføring og produksjon av våpen. Israelske marinestyrkar overvaker blokaden frå sjøsida med ei offisiell grenseline tre nautiske mil frå kysten. Egypt på si side byggjer ei underjordisk stålsperring for å hindra at blokaden vert omgått ved bruk av tunnelar.

Kjelder
-------

1. ↑  Hamas warns Israel it will extend range of rocket fire over raids Al Jazeera
2. ↑  Qatar visit breaks Gaza ice, delights Hamas Reuters
3. ↑  Boat trying to break Gaza blockade seized by Israeli navy Times of Israel

* *Denne artikkelen bygger på «Blokaden av Gazastripen» frå Wikipedia på bokmål, den 9. august 2020.*
Koordinatar: 59°01′36.43″N 10°31′26.89″E﻿

Tristein er tre holmar som ligg omlag to nautiske mil sør for øya Store Færder i Færder nasjonalpark i Færder kommune. Færder fyrstasjon er plassert på den midtre av øyane.Foto: Karl Ragnar Gjertsen

**Tristein** er ei lita øygruppe i Ytre Oslofjord. Øygruppa ligg i den parten av Færder kommune som tidlegare var Tjøme kommune i Vestfold fylke. Det er som namnet seier, tre øyar i øygruppa. I tillegg er det fleire små skjer mellom og omkring øyane. Færder fyrstasjon er plassert på den midtre av øyane.

Omtrent to nautiske mil nord for Tristein ligg øya Store Færder. Der låg frå 1697 eit kolfyrt kystfyr. Det vart nedlagt då eit nytt fyr vart sett i drift på Tristein i 1857. Ruinar kan sporast etter den gamle fyrstasjonen. Fyrstasjonen fortsette å heite Færder også etter flyttinga, og det er truleg difor Tristein ofte vert kalla *Lille Færder*.

Namnet Færder har vorte godt kjend gjennom den årlege Færderseilasen med over tusen konkurrerande seglbåtar. Av namnet skulle ein kanskje tru at seglasen hadde vendepunktet sitt rett ved Store Færder eller ved Færder fyrstasjon, men slik er det ikkje. Ytterpunktet for dei største båtklassane i Færderseilasen er Tristeingrunnen. Dette er ei grunne om lag ei nautisk mil sørom Tristein.

Kjelder
-------



* *Denne artikkelen bygger på «Tristein» frå Wikipedia på bokmål, den 24. august 2005.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Amorim i Győr-rdakt
**Eduarda Idalina Amorim Taleska** (fødd 23. september 1986) er ein brasiliansk handballspelar frå Blumenau i Santa Catarina-delstaten, som vart verdsmeister med Brasil i 2013. Sidan 2009 har ho vore venstre rykkromspelar i den ungarske klubben Győr. Amorim vart kåra til verdas beste kvinnelege handballspelar 2014 av Det internasjonale handballforbundet (IHF).

Amorim spelte på lag i heimlandet til 2006. I februar 2006 byrja ho spele på Kometal Skopje i Makedonia. Då Kometal var i ferd med å gå konkurs vinteren 2009, vart Amorim og fleire andre spelarar løyst frå kontraktane. Sidan den gongen har ho vore aktiv i Győr og vunne tre meisterligapokalar med det ungarske laget, høvesvis 2013, 2014 og 2017. 

I åra frå 2007 til 2017 har Amorim delteke i fem verdsmeisterskap og alle tre sommarleikane i perioden. Ho var sentral då Brasil vann verdmeisterskapen 2013 etter finalesiger 23-22 mot vertslandet Serbia. I den meisterskapen vart ho også kåra til den beste spelaren i meisterskapen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eduarda Amorim» frå Wikipedia på tysk, den 10. desember 2017.*

* «Duda Amorim» (på engelsk). Olympedia. Henta 19. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Loch Arkaig** er ein innsjø i Lochaber i Skottland, vest for Great Glen. Han er om lag 19 km lang og ligg 43 meter over havet. Den største djupna i innsjøen er om lag 91 meter. 

Innsjøen får vatn frå Dessarry og Pean, som renn gjennom dalar med same namn. Dei munnar ut i innsjøen heilt i vest ved busetnaden Strathan. Fjella i Lochaber ligg i nord og Forest of Locheil i sør. Innsjøen vert drenert av River Arkaig heilt aust i innsjøen, og denne renn vidare austover til Loch Lochy, gjennom Achnacarry.

Det ligg to små øyar aust i innsjøen. På den største av desse, Eilean Loch Airceig, ligg ruinane av eit kapell og den tidlegare gravstaden til Cameron-klanen. Ein veg frå Great Glen følgjer nordsida av innsjøen til Strathan og frå der stiar vidare til Knoydart, Glenfinnan og Loch Morar.

I 1746 vart det sagt at midlane til jakobittane vart gøymd her, den såkalla Loch Arkaig-skatten. 

Som med mange andre skotske innsjøar skal det ein gong ha vore ein kelpie i innsjøen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loch Arkaig» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Innsjøen på Gazetteer for Scotland

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Eduard Sjevardnadze** (25. januar 1928–7. juli 2014) var ein sovjetisk og georgisk politikar. Han var utanriksminister i Sovjetunionen i tida 1985-90 og president i Georgia frå 1995 til 2003.

Politisk karriere i Sovjetunionen 1948-1990
-------------------------------------------

Eduard Sjevardnadze vart fødd i Mamati i Georgia. Han starta si politiske karriere i Sovjetunionen, først i den georgiske sovjetrepublikken, seinare på sentralt nivå. I 1948 gjekk han inn i kommunistpartiet der han klatra i gradene. I 1959 blei han vald til medlem av Georgias Øvste Sovjet. I 1965 blei han georgisk minister med ansvar for offentleg orden, eit embete han hadde til 1972. Han hadde då rang av politigeneral. I 1972 blei han førstesekretær i Georgias Kommunistparti og dermed den øvste leiaren i sovjetrepublikken Georgia. Som leiar i republikken var han ansvarleg for at det blei slått ned på opposisjonelle og nasjonalistar. I 1976 blei Sjevardnadze innvald i Sentralkomiteen i Sovjetunionen og i 1978 forfremma til kandidat i Politbyrået. Frå 1985 til 1990 var Sjevardnadze sovjetisk utanriksminister.

Politisk karriere i Georgia 1992-2003
-------------------------------------

Etter at Sovjetunionen hadde gått i oppløysing vende han tilbake til Georgia, som no var blitt sjølvstendig, og gjekk inn i politikken der. Då president Zviad Gamsakhurdia, som Sjevardnadze hadde fått fengsla på 1970-talet, blei tvungen til å gå av i eit kupp i januar 1992, blei Sjevardnadze utnemnd til leiar av statsrådet som overtok makta. Presidentembetet blei tre år seinare gjenoppretta og Sjevardnadze stilte til val. Han blei vald til president med over 70 prosent av stemmene i november 1995 og sikra seg ny periode ved valet i april 2000, truleg etter valfusk. Under den såkalla *Roserevolusjonen* i november 2003 blei han tvungen til å gå av.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eduard Sjevardnadse» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |