recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**St. Paulus-øya** er ei flat lita øy (eller faktisk to småøyar i høg sjø) utanfor øya Malta. Ho har ikkje vore busett på mange år. 

I år 60 gav den romerske guvernøren i Palestina, Porcius Festus, Paulus lov til å reise frå Caesarea Maritima til Rome for å stille for retten for kjetteri føre keisar Nero. Han vart plassert på ein handelsgallei i lag med mange andre folk, inkludert venene evangelisten Lukas og Aristarcus. Dei gjekk om bord i eit større skip på Kreta og på reisa her i frå kom dei ut for eit uvêr. Paulus skal ha roa alle om bord og fortalte at dei snart skulle kome trygt til land. I følgje Apostelgjerningane dreiv dei i land ved øya Melita og innbyggjarane der tok godt vare på dei og alle om bord i skipet vart redda. Enkelte hevdar at det var på St. Paulus-øya at skipet dreiv i land.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diskusjonar om Paulus nådde Malta i det heile tatt og kor dei evt. dreiv i land Arkivert 2005-09-08 ved Wayback Machine.
* Kyrkjer og monument tileigna Paulus Arkivert 2007-07-06 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «St Paul's Island» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2008.*

Koordinatar: 35°57′55″N 14°24′2″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Charlottenborg sett frå Kongens NytorvFoto: Mahlum

**Charlottenborg** er ein bygning ved Kongens Nytorv i sentrale København i Danmark. Her ligg mellom anna Det Kongelige Danske Kunstakademi. 

Den eldste delen av Charlottenborg stammar frå slutten av 1670-talet.

Historie
--------

Hagen bak Gyldenløves palé, det noverande Charlottenborg på Kongens Nytorv. 
Ein kan sjå Ulrik Frederik Gyldenløve med fjørpryda hatt midt i bildet. Måleri av Jacob Coning frå 1694. 
Charlottenborg i 1870-åra. Frå J.P. Trap: *Kongeriget Danmark* 2. utgåve 1879
Charlottenborg blei oppført for Ulrik Frederik Gyldenløve i åra 1672-1683 og var ein av dei første større bygningane som blei oppførte ved Kongens Nytorv, som då var nytt. Bygningen var i tillegg eun av dei første barokkbygningane som blei bygga i Danmark.

### Kunstakademiet

Det danske Kunstakademiet blei formelt oppretta i 1754 og overtok ein stor del av Charlottenborg. I 1787 blei paléet endeleg overdratt til akademiet som eigedom, og brukt av dei til våre dagar, bortsett frå i ein periode etter brannen i København i 1795, då fleire institusjonar flytta inn midlertidig.

Kjelder
-------

1. ↑  Charlottenborg frå Den Store Danske
2. ↑  ARKITEKTUREN FRA 1660 - CA. 1754, Charlottenborg fra Dansk Arkitektur Center (besøkt 27. juni 2014)

* *Denne artikkelen bygger på «Charlottenborg (Danmark)» frå Wikipedia på bokmål, den 26. november 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Charlottenborg i Danmark**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Kunsthal Charlottenborg
* Charlottenborgfondet Arkivert 2009-01-01 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 55°40′48.7″N 12°35′13″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 59°3′30.395″N 10°1′26.303″E﻿

Bøkeskogen i mai. Lauvet er enno ungt og lysegrønt.
**Bøkeskogen i Larvik** er det fyrste offentlege friområdet i landet, skjenkt i 1884 av godseigar Treschow til innbyggjarane i byen Larvik. Området blei i 1980 verna etter Naturvernlova som landskapsvernområde. Biologisk blir skogen klassifisert som smylebøkeskog.

Området ligg sentralt i Larvik, mellom bysentrum og E18, oppe på Raet. Det finst to felt med mindre gravhaugar frå jernalderen i området. Dei er ikkje arkeologisk utgravne.

Skogen blir eigd og driven av Statskog, som skøyter skogen som parkskog, dvs. at ein lèt trea oppnå ein så høg alder og så store dimensjonar som mogleg, og at ein held kontroll med forynginga for å halde ved lag ein etter måten open skog der det er mogleg å ferdast. I seinare år har ein sett åtak av bøkeullus, og ein har måtta ta ut ein del tre som det har gått bøkeullus i for å hindre smitte. Årleg blir det felt ca. 100m3, som for det meste går til ved.

Bøkeskogen har heilt sidan 1800-talet fungert som utfluktsstad for folk i byen, og har blitt mykje brukt til byfestar og markeringar. Det har gjennom åra eksistert ei rekkje severingsstader i Bøkeskogen. I dag finst det ein restaurant (*Bøkekroa*) og ei friluftsscene her. Larvik kommune har opparbeidt gangstigar i området.

Bøkeskogen er eit samlingspunkt for folk i Larvik på 17. mai.

Ei byste av forfattaren Sigurd Mathiesen, utført av Jens Munthe Svendsen, blei reist ved «Trappene» i Bøkeskogen i 1971, på dagen hundre år etter at forfattaren blei fødd.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* Naturbase

 |
Festing av skaut til åmlibunaden. 
Foto:
Eirik Newth
 

Eit **skaut** er eit hovudtørkle eller sjal som dekker mesteparten eller heile håret og hovudet til ei kvinne. Skaut kan ha ulik utforming og knytast eller draperast på ulike vis.

Nemninga «skaut» blei opphavleg brukt om eit firkanta, kvitt stykke klede av lin eller bomull. Ordet betyr «hjørne» eller «snipp» («noko som er skote fram»), og viser til tøystykket når det er bretta til ein trekant og før det blir knytt på hovudet. I norsk tradisjon har plagget særleg blitt brukt som «koneskaut» av gifte kvinner, i blant stiva og bunde over ein valk. Ein har knytta tørkledet bak på hovudet eller under haka.

Sjå òg
------

* Durag
* Hijab
* Skjerf
* Turban
* Slør
* Bandanna
* Dupatta

Kjelder
-------

1. ↑  Oppslagsordet «skaut» i *Det Norske Akademis ordbok*
2. ↑  Noss, Aagot (1924-2015). *Krone og skaut: jente-, brure- og konehovudbunader i Hordaland*. Oslo: I samarbeid med Norsk folkemuseum. s. 26. ISBN 8203221548.

* *Denne artikkelen bygger på «Skaut» frå Wikipedia på bokmål, den 31. oktober 2023.*
**London Metropolitan University** (forkorta **LMU** eller **London Met**) er eit universitet i London. Det vart oppretta i august 2002 som ei samanslåing av London Guildhall University og University of North London. Det har ein campus i City of London, ved Moorgate, Tower Hill og Aldgate, og ein i Islington. 

Studia er i stor grad profesjonsretta, med særleg vekt på naturvitskap og teknologi.

Universitetet driv arkivet, biblioteket og museet The Women's Library, som omfattar Fawcett Societys arkiv og anna material knytte til historia til feminismen. Det har òg to andre særsamlinger, Trade Union Congress Library og Irish Studies Collection.

Rangeringar
-----------

London Metropolitan University vart rangert som nummer 126 av 126 britiske universitet på Complete University Guide si liste for 2016 og som nummer 118 av 119 britiske universitet på *The Guardian* si 2016-liste.

I QS World University Rankings for 2014 var universitetet rangert på plass 701 av universiteta i verda.

Kjelder
-------

1. ↑  University League Table 2016 - Complete University Guide
2. ↑  University league tables 2016 - The Guardian
3. ↑  World University Rankings® 2014/15 - QS Top Universities

* *Denne artikkelen bygger på «London Metropolitan University» frå Wikipedia på bokmål, den 25. september 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **London Metropolitan University**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* BBC Things

 |
Koordinatar: 63°1′7″ N 7°21′51″ E﻿

Atlanterhavsvegen, Storseisundet bru, Lauvøyfjorden
**Atlanterhavsvegen** er eit vegstykke på riksveg 64 på Nordmøre i Møre og Romsdal. Vegen er 8274 meter lang og går frå Vevang i Eide til Kårvåg i Averøy og avløyste 7. juli 1989 ferjesambandet mellom Ørjavik og Tøvik i dei to kommunene. Anlegget består blant anna av åtte bruer på til saman 891 meter og går over ein heil del holmar og skjer. Vegen kosta 122 millionar 1989-kroner og var delvis bompengefinansiert. Bommen blei fjerna i juni 1999. 

Traseen vegen følgjer blei opphavleg planlagt for jernbane tidleg på 1900-talet, men den ideen blei skrinlagd for godt i 1935. Planlegging av vegstrekninga kom i gang på 1970-talet. Bygginga starta 1. august 1983.

Atlanterhavsvegen er landets åttande best besøkte naturbaserte turistattraksjon (2004) med 283 500 besøkande. Vegstrekninga er foreslått til nasjonal turistveg.

Århundrets byggverk i Noreg
---------------------------

I september 2005 blei Atlanterhavsvegen kåra til Århundrets byggverk 1905–2005.

Bruer på Atlanterhavsvegen frå vest mot aust
--------------------------------------------

* Vevangstraumen bru, 119 meter - seglingshøgd 10 meter
* Hulvågen bruer, 3 bruer på til saman 239 meter - seglingshøgd 4 meter
* Storseisundet bru, 260 meter - seglingshøgd 23 meter
* Geitøysundet bru, 52 meter - seglingshøgd 6 meter
* Store Lauvøysund bru, 52 meter - seglingshøgd 3 meter
* Lille Lauvøysund bru, 115 meter - seglingshøgd 7 meter

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* Arkivert 2006-06-22 ved Wayback Machine.
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Hakke Hakkespett** (engelsk **Woody Woodpecker**) er ein amerikansk teiknefilmfigur som opptrer i 194 teiknefilmar av den amerikanske animatøren Walter Lantz som blei produserte for Universal Studios mellom 1940 og 1972. Figuren er maskot i temaparken Universal Studios Hollywood. Hakke Hakkespett har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

Walter Lantz i 1990
Hakke Hakkespett er ein hakkespett med menneskelege trekk og har mykje til felles med kvitbrynsvartspett, både i fysisk framtoning og i den kjende latteren sin. Inspirasjonen til figuren skal likevel ha kome frå ein eikespett som forstyrra Walter Lantz og kona hans Grace under bryllaupsreisa deira til June Lake i California i 1940. Ein hakkespett av denne typen heldt dei vakne med bråk utanfor hytta deira om natta, og då det begynte å regna fann dei ut at han hadde hakka hol i taket til hytta. Walter ville helst skyta fuglen, men Gracie føreslo at han skulle laga ein teiknefilm om han i staden.

Hakke Hakkespett blei skapt i 1940 av Lantz og storyboardkunstnaren Ben Hardaway, som tidlegare hadde utvikla karakterane Bugs Bunny (Snurre Sprett) og Daffy Duck, ved Warner Bros. Cartoons. Utforminga og eigenskapane til hakkespetten utvikla seg i løpet av åra, frå ein galen fugl med skrikande utforming til ein meir raffinert karakter som likan meir på Chuck Jones sin versjon av Bugs Bunny. 
Hakke Hakkespett fekk fyrst røyst av Mel Blanc, som blei etterføgd i kortfilmane av Danny Webb, Kent Rogers, Dick Nelson Ben Hardaway og til slutt Grace Stafford, kona til Walter Lantz.

Galleri
-------

* Woody Woodpecker-stjerna på Hollywood Walk of FameWoody Woodpecker-stjerna på Hollywood Walk of Fame

Kjelder
-------

1. ↑  «Woody Woodpecker Theatrical Cartoon List». Big Cartoon Database. 16. juli 2012.
2. ↑  Denis Gifford. «Woody Woodpecker shoots to the top of the cartoon tree: From the archive, 4 July 1972 | Film». *The Guardian*. Henta 1. august 2016.
3. ↑  Lenburg, Jeff (1999). *The Encyclopedia of Animated Cartoons*. Checkmark Books. s. 156–158. ISBN 0-8160-3831-7.
4. ↑  Brennan, Shannon. «Walter Lantz Biography». Rovi. Henta 30. januar 2019.
5. ↑  Zickefoose, Julie (10. mars 2009). «Woody The Acorn (Not Pileated) Woodpecker». NPR. Henta 22. januar 2010.
6. ↑  Lenburg, Jeff (2006). *Who's Who in Animated Cartoons: An International Guide to Film & Television ... - Jeff Lenburg – Google Books*. ISBN 9781557836717. Henta 3. oktober 2012.
7. ↑  Rovin, Jeff (1991). *The Illustrated Encyclopedia of Cartoon Animals*. Prentice Hall Press. s. 288–289. ISBN 0-13-275561-0. Henta 8 April 2020.
8. ↑  A. Folkart, Burt (19. mars 1992). «Gracie Lantz Dies; Invented Woody Woodpecker». *Los Angeles Times*. Henta 24. august 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Hakke Hakkespett» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2021.*
* *Denne artikkelen bygger på «Woody Woodpecker» frå Wikipedia på engelsk, den 29. oktober 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NLA

 |
**Internasjonal kvinne-meister i sjakk** (WIM), engelsk Woman International Master, er den nest høgast rangerte vanlege sjakktittelen som Verdssjakkforbundet FIDE tildeler berre til kvinner. Tittelen er livsvarig.

Tittelen rangerer under Kvinne-stormeister i sjakk, men over Kvinne-FM i sjakk og Kvinne-CM i sjakk.

FIDE innførte tittelen i 1950, då med namnet International Women Master, IWM. Dette var den høgaste kvinnetittelen fram til tittelen Kvinne-stormeister vart innført i 1977.

WiM-tittelen blir tildelt for prestasjonar på eit klart lågare nivå enn den vanlege Internasjonal meister i sjakk-tittelen, og også noko under nivået for FIDE-meister i sjakk (FM). 

Krava til WIM-tittelen er i korte trekk at spelaren må ha klart sterke prestasjonar, i 2 eller 3 sjakkturneringar, med til saman minst 27 sjakkparti. Sjakkturneringane må vanlegvis vere på minst 9 rundar. Prestasjonane må etter Verdssjakkforbundet sitt ratingsystem tilsvare ein rating på minst 2250. Dei viktigaste andre krava, er at spelaren må ha spela mot minst 3 spelarer med WIM-tittelen eller spelarar med høgare rangert tittel i turneringa, at minst halvparten av motstandarane må ha ein offisiell FIDE-tittel, og at minst ein tredjedel av spelarane må vere frå eit anna land.

Det blir også kravd at spelaren på eit eller anna tidspunkt har hatt eigen rating på over 2200.

Her er også reglar som gir WIM-tittelen automatisk til dei som til dømes gjer gode prestasjonar i Kvinne-verdsmeisterskapen for juniorar. Gjeldande reglar finst i FIDE sin handbok på nettet. 

  

FIDE si ratingliste pr 1. april 2021 viser at 837 kvinner har WIM-tittelen.

Det er fem norske spelarar som har fått WIM-tittelen: Ingrid Dahl, Ellen Hagesæther, Sheila Barth Sahl, Silje Bjerke og Katrine Tjølsen. I tillegg fekk vi ein sjette spelar med denne tittelen då Olga Dolgova melde overgang frå Latvia til Noreg frå 17. april 2023 , og ein sjuande spelar då Viktorija Ni melde overgang frå USA til Noreg frå 14. oktober 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verdsjakkforbundet FIDE si heimeside

Fotnotar
--------

1. ↑  1.0. Requirements for the titles designated in 0.31. Reglane i FIDE si handbok
2. ↑  FIDE si ratingliste
3. ↑
4. ↑  FIDE-titlar tildelt under presidental board 1-2010
5. ↑  FIDE transfers, sjå lista for 2023
6. ↑
**Høgskolen i Buskerud og Vestfold** er ein statleg høgskule som fanst frå 1. januar 2014 til 31. desember 2015, då han gjekk saman med Høgskolen i Telemark for å danna Høgskolen i Sørøst-Norge.

Historie
--------

Høgskolen vart skipa 1. januar 2014 ved at Høgskolen i Buskerud og Høgskolen i Vestfold vart slegne saman til ein høgskule. Høgskulen er regionalt forankra, og har campusar (studiestadar) i Drammen, Vestfold, Kongsberg og Ringerike. Søknaden om å slå saman høgskulane i fylka Buskerud og Vestfold vart levert til Kunnskapsdepartementet 20. september 2012, etter at styra ved båe høgskulane hadde vorte samde 27. august 2012 om å tilrå samanslåing. Ein viktig premiss for samanslåinga var at alle fire campusane skulle halde fram, og at auken i talet på studieplassar i framtida skulle gå føre seg på alle dei fire campusane. Rektoren og styreleiaren ved Høgskolen i Vestfold, Petter Aasen, vart vald til rektor for den nye høgskulen.

Høgskulen hadde som ambisjon å utvikle seg til eit universitet som er profesjons- og arbeidslivsretta. Som ein lekk i prosessen fram mot å verte eit universitet, gjorde styret i Høgskolen i Buskerud og Vestfold og styret i Høgskolen i Telemark vedtak 4. juni 2015 om å rå regjeringa til å slå saman desse to skulane under namnet Høgskolen i Sørøst-Norge. Ved kongeleg resolusjon 19. juni 2015 vart dette vedteke, med verknad frå 1. januar 2016.

Høgskolen i Buskerud og Vestfold hadde fire fakultet:

* Fakultet for humaniora og utdanningsvitenskap
* Fakultet for helsevitenskap
* Fakultet for teknologi og maritime fag
* Handelshøyskolen og fakultet for samfunnsvitenskap

Høgskolen i Buskerud og Vestfold skal tilby profilerte, forskingsbaserte studieprogram innanfor fagområda:

* helsevitskap og optometri
* teknologi og maritime fag
* lærarutdanningar på alle nivå
* humaniora og samfunnsvitskap
* økonomi- og administrasjonsfag.

Rektoratet for høgskulen hadde hovudsete og kontor på Campus Drammen og Campus Vestfold, styresekretariatet og administrerande direktør har tilhald på Campus Drammen, medan postadressa og postmottaket ligg til Campus Kongsberg. Målt etter talet på studentar, som var om lag 9 500, var høgskulen den nest største av dei då 19 høgskolane i Noreg.

Kjelder
-------

1. ↑  Offisielt fra statsråd 26. oktober 2012
2. ↑  
«Om Høgskolen i Sørøst-Norge – HSN», *usn.no*, henta 27. februar 2017
3. ↑  «Aasen valgt til rektor», *hibuhive.no*, arkivert frå originalen 3. desember 2013, henta 27. februar 2017

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
Statlege høgskolar og universitet i Noreg |
| --- |
| Universitet | 
* Agder
* Bergen
* Nord
* NMBU
* NTNU
* Oslo
* Oslomet
* Stavanger
* Søraust-Noreg
* Tromsø

 |
| Vitskaplege høgskolar | 
* Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo
* Høgskolen i Molde
* Kunsthøgskolen i Oslo
* Noregs handelshøgskole
* Noregs idrettshøgskole
* Noregs musikkhøgskole

 |
| Regionale høgskolar | 
* Innlandet
* Samisk
* Vestlandet
* Volda
* Østfold

 |
| Andre statlege høgskolar | 
* Forsvarets høgskole
* Politihøgskolen
* Høgskolen og utdanningssenteret for kriminalomsorga

 |
**Bjarne Fjærtoft** (7. november 1899–28. august 1981) var ein norsk jurist og politikar frå Jondal. Han var stortingsrepresentant frå Møre og Romsdal i tida 1954-61, vald for partiet Venstre.

Far til Fjærtoft var frå matrikkelgarden Nøre-Fjørtoft i Haram herad på Sunnmøre. Han slo seg til som lensmann i Jondal. Sonen vart student i 1920 og tok cand.jur.-eksamen i hovudstaden i 1924. Deretter var han i to sakførarfullmektig i Vadsø. I 1927 slo Bjarne Fjærtoft seg ned i sunnmørsbyen Ålesund og var aktiv både som overrettssakførar og som forretningsførar for Ålesund Kreditorforening i 20 år, i tillegg var han samstundes kommisjonær for 'Norges Hypotekforening for Næringslivet'. I 1946 fekk han stillinga som byfut i Ålesund, eit yrke han hadde til han vart pensjonert i 1969.

Fjærtoft var medlem i Ålesund bystyre 1947-55, ordførar 1950-51. Men framom alt hadde han ei mengd tillitsverv, både i kommunen, på fylkesnivå og i private verksemder. 

Hausten 1953 fekk Fjærtoft andreplassen på Møre og Romsdal Venstre si stortingvalliste, og vart vald inn på Stortinget med god margin. Fire år seinare vart han attvald til ein ny tingperiode. Dei fire fyrste åra på Tinget var nedlem i Administrasjonskomiteen, dei fire siste i Samferdslekomiteen. Han tok ikkje attval i 1961.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stortingsbiografi» henta den 9. februar 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Tibetansk framstilling av livshjulet.
Livshjulet som eit enkelt hjul.
Livshjulet i eit kinesisk relieff frå 1100- eller 1200-talet.
**Livshjulet** er eit bilete innan buddhismen som viser mønsteret for *samsara*, det forgjengelege jordelivet. Hjulet er særleg kjend frå tibetansk buddhisme. Det kan òg kallast dharmahjulet, lovhjulet, gjenfødingshjulet, samsarahjulet eller lidingshjulet. Det blir òg kalla *chakra*, frå sanskritordet som tyder 'hjul'.

Oppbygging
----------

Sjølve hjulet blir halde opp av Jama, dødsguden, som har peniser over alt som lever. I dei to øvre hjørna sit alltid to figurar eller symbol, til dømes ein måne, ein buddha eller ein bodhisattva.

### Ytre sirkel: Tolv ledd

Den ytre sirkelen viser ein kjede med tolv ledd som viser årsaka til at me lever eit liv fylt av karma og dermed òg samsara. 

Dei tolv ledda er 

* uvit, symbolisert av ein blind mann
* gjerningar, symbolisert av ein pottemakar
* medvit, uttrykt gjennom ein apekatt
* kropp og hug, symbolisert av to eller fleire folk i ein båt
* dei fem sansane og hugen, vist som eit hus med fem vindauge og ei dør
* kontakt mellom sansane og det ein kan sansa, uttrykt av eit elskande par
* kjensler, her i form av ein mann med ei pil i auget
* tørste, symbolisert av ein mann som drikk
* griping, vist med ein mann som plukkar frukt frå eit tre
* tilbliing, uttrykt gjennom ei gravid kvinne eller eit par i ei seng
* fødsel
* alderdom og død, vist gjennom ein gammal mann eller eit lik

### Nest ytst: Dei seks rika

Innanfor dette finst framtredande framstillingar av dei seks sfærane (rika) der dei ulike skapningane høyrer heime: Gudane, halvgudane, menneska, dyra, dei svoltne spøkelsa, og demonane. Ein boddhisattva passar på kvart rike.

### Nest inst: Dei to karmavegane

Det finst to karmavegar, ein svart til høgre som viser korleis dårleg karma fører til gjenføding på eit lågare nivå, og ein kvit til venstre som viser korleis god karma fører til gjenføding på eit høgare nivå.

### Den inste sirkelen

I midten av livshjulet jagar ein gris, ein hane og ein slange etter kvarandre. Desse dyra står for negative eigenskapar som dannar grunnlaget for karma og dermed bind oss til livet på jorda: uvit, attrå og hat.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det buddhistiske livshjulet**

| * v
* d
* e
Buddhistiske omgrep |
| --- |
| anatman · dei fem rettesnorene · den gylne middelvegen · den åttedelte vegen · dharma · karma · livshjulet · nirvana · samsara · *Fire edle sanningar*: dukkha · samudaya · nirodha · magga |
**Arnt Kristoffersen Seljelid** (3. februar 1832–6. januar 1880) var ein norsk fiskar, gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Mo på Helgeland.

Han var frå Dalsgrenda i Mo, far hans var gardbrukar. I yngre år var han fiskar, frå 1859 var han gardbrukar på Seljelid i Hemnes. Fram til 1874 var han leiglending, sidan var han sjølveigar. Han var medlem av heradsstyret i Hemnes frå 1863, ordførar frå 1869 til han døydde.

Seljelid var stortingsmann for Nordlands amt 1871-79. Den fyrste perioden, 1871-73, var han medlem av næringskomite nr 1, dei to neste periodane av gasje- og pensjonskomiteen, medlem av Lagtinget i 1879. Han vart vald for ein ny stortingsperiode, 1880-82, men døydde heime på garden sin i Hemnes før tinget vart opna.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Arnt Kristoffersson Seljelid NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Ein Oselvar
Halsnøybåten er sauma saman med lindebasttau.
**Halsnøybåten** er namnet som vert brukt på ein båt som det i 1896 vart funne restar av på Halsnøy i Kvinnherad i Vestland. Båtrestane vart funne i ei myr. Dei låg under nokre store steinar. Av det som vart funne vart to bord, ein keip og eit band tekne vare på. Dette er no på Bergen Sjøfartsmuseum. Halsnøybåten ser ut til å hatt mykje felles med Nydambåten. Han har vorte C14-datert til 335 e. Kr. ± 65 år.

Så langt ein kan sjå av funnmaterialet har båten vore ein færing på 17-18 fot, vel fem meter. Båten har vore av furu. Han har hatt eit breitt botnbord og to bordomfar over det. Borda er tilhogne av kvartkløyvde stokkar. Ein finn klampar for å surre banda til borda. Borda er sauma saman med tau av lindebast, som går gjennom to millimeter store hol. Det har og vore trekilar i hola for å tette båten og å hjelpe til i samanbindinga. 

Bernhard Færøyvik, tok i 1934 for seg restane etter funnet, som var under oppbevaring på Oldsaksamlinga ved Universitet i Bergen. Han målte opp og laga teikningar av dei resterande delane. Med grunnlag i desse teikningane starta Johannes G.Eide i 2005 opp arbeidet med å få laga ein rekonstruksjon av båten i sammarbeid med båtbyggjaren Knut Arne Sørnes, det vart bygd ein modell 1:4 (2006).

Ein fullskala kopi av Halsnøybåten blei bygd 2007-2008.
Kopien er utstilt i båthuset til Hordamuseet i Fana.

Fotnotar
--------

1. ↑  Arne Emil Christensen: *Forfedrenes farkoster. Norsk skipsbyggerkunst fra de eldste tider* Pax Forlag A/S Oslo 2022 side 38, ISBN 978-82-530-4310-4

Kjelder
-------


* Vikingskip og norske trebåter Arkivert 2015-11-12 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Valderøybåten og Halsenøybåten - gamle funn i nytt lys Arkivert 2009-07-21 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki

 |
**Elizabeth Woolridge Grant** (fødd 21. juni 1985), betre kjend under scenenamnet **Lana Del Rey**, er ein amerikansk songar og låtskrivar. Del Rey byrja opphavleg å synge i klubbar i New York City då ho var 18 år og signerte den første platekontrakten sin då ho var 20 med 5 Points Records. Ho gav ut det det første digitale albumet sitt, *Lana Del Ray a.k.a. Lizzy Grant* i januar 2010. Del Rey kjøpte seg sjølv ut av kontrakten med 5 Points Records i april 2010 og signerte ein felles kontrakt med Interscope, Polydor og Stranger Records i oktober 2011. Debutsingelen hennar, «Video Games» kom ut i juni 2011 og ein musikkvideo laga av Del Rey sjølv for songen vart lagt ut på YouTube i august 2011. Etter at songen spreidde seg som eit virus på nettet med over 20 millionar visingar, vart det andre studioalbumet hennar, *Born to Die*, gjeve ut i januar 2012. Albumet selde opp mot 3 millionar eksemplar verda over og vart eit av dei bestseljande albuma i 2012. Albumet gjekk inn på listene mange stader i Europa og gav fleire store hittar som «Blue Jeans», «National Anthem», «Born to Die» og «Summertime Sadness». Den tredje EPen hennar, *Paradise*, kom ut i november 2012 både for seg sjølv og som eit dobbeltalbum i lag med *Born to Die*. Songane hennar og musikkvodeoane har vorte nominerte til feire prisar. Ho har vunne Q Award for Beste nykommar, ein BRIT Award for bsste internasjonale gjennomb rot og ein GQ Award for årets kvinne. 

Musikken til Del Rey er kjend for den filmaktige stilen og referer til forskjellige sider ved popkulturen, særleg americana frå 1950- og 1960-åra. Ho har seg sjølv skildra seg som ein «sjølvdesigna Nancy Sinatra i gangsta-stil». Før ho signerte for eit større plateselska, laga ho musikkvideoane sine sjølv, og var inspirert av dei ho sjølv meinte var meistrar innan sjangeren, som Elvis Presley, Janis Joplin, Eminem og Britney Spears. Andre former for media som har inspirert musikken og videoane hennar er dikt og film noir. Ho signerte ein kontrakt med NEXT Model Management og var hausten og vinteren 2012 modell for H&M og har fronta ein reklame for luksusbilen Jaguar F-Type.

Diskografi
----------

* *Lana Del Ray a.k.a. Lizzy Grant* (2010)
* *Born to Die* (2012)
* *Paradise* (2012)
* *Ultraviolence* (2014)
* *Honeymoon* (2015)
* *Lust for Life* (2017)
* *Norman Fucking Rockwell!* (2019)
* *Violet Bent Backwards Over the Grass* (2020)
* *Chemtrails over the Country Club* (2021)
* *Blue Banisters* (2021)
* *Did You Know That There's a Tunnel Under Ocean Blvd* (2023)
* *touch* (2024)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lana Del Rey» frå Wikipedia på engelsk, den 9. november 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Lana Del Rey**

* Offisiell nettstad
* Lana Del Rey på Twitter
* Lana Del Rey ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Deluxe Ski Jump** er ein serie videospel med simulering av skihopping, gitt ut av det finske selskapet Mediamond, utvikla av Jussi Koskela.

Serien består av fire spel, publiserte mellom 1999 og 2011.

Spela går i hovudsak ut på å hoppe lengst, få høgast stilpoeng, og setje lengderekordar i konkurranse med fiktive datasimulerte konkurrentar med ulike dugleiksnivå. Spelaren kontrollerar hopparen sin sats, flytestilling og nedslag. Bakkane varierar frå små 50-metersbakkar til store skiflygingsbakkar med enkelt simulert vær- og vindforhold som pregar hoppets kvalitet. 

Dei første to spela er 2D-grafikk, det tredje og fjerde spela utvida til tre dimensjonar.

### Spel i serien

| Tittel | Utgivingsår | Detaljar |
| --- | --- | --- |
| Deluxe Ski Jump | 1999 |  |
| Deluxe Ski Jump 2 | 2000 | Opphavleg gitt ut for DOS. Vart i 2022 gitt ut på Android og IOS |
| Deluxe Ski Jump 3 | 2004 |  |
| Deluxe Ski Jump 4 | 2011 | Vert framleis oppdatert med |

Den tredje utgaven av spillet inneholder 40 fiktive hoppbakker, fra 40 forskjellige land. Bakkene varierer med en bakkelengde fra HS 281 i Slovenia til HS 69 i Serbia.

Den fjerde utgaven av spillet inneholder 24 realistiske hoppbakker. Bakkene varierer med en bakkelengde fra HS 215 i Planica til HS 78 i Bischofshofen.

### Referansar

1. ↑  «Mediamond Tmi - Mediamond Releases Deluxe Ski Jump 2 for iOS», *www.mediamond.fi*, henta 20. desember 2023
**Verdsmeisterskapen på skeiser 2004 i firkamp** vart avvikla i Vikingskipet på Hamar dagane 7. til 8. februar. 24 kvinner og like mange menn frå 11 ulike land deltok i meisterskapen.

Chad Hedrick frå USA vart verdsmeister for fyrste gong. Landsmannen Shani Davis sigra på 1500 meter og vart andremann samanlagt. Tredjemann i meisterskapen, Carl Verheijen frå Nederland, vann dei dei to lengste distansane, og Jevgenij Lalenkov frå Russland gjekk fortast av alle på 500 meter. Også Renate Groenewold frå Nederland vart verdsmeister for fyrste gong, ho var også best på 3000 meter. Jennifer Rodriguez frå USA vann både 500 m og 1500 meter, med nederlandske Gretha Smit fekk bestetid på kvinnene sin 5 000 meter

Dei norske deltakarane koma på tolvteplass, Eskil Ervik, og 21. plass, Hedvig Bjelkevik. Lasse Sætre gav seg etter fyrste dag.

Skeise-VM 2004
--------------

### Menn


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Chad Hedrick |  USA | 150,478 |
| Sølv | Shani Davis |  USA | 150,726 |
| Bronse | Carl Verheijen |  Nederland | 151,110 |
| 4 | Enrico Fabris |  Italia | 151,529 |
| 5 | Mark Tuitert |  Nederland | 151,536 |
| 6 | Tom Prinsen |  Nederland | 152,646 |
| 7 | K.C. Boutiette |  USA | 153,045 |
| 8 | Jevgenij Lalenkov |  Russland | 153,729 |
| 9 | Ivan Skobrev |  Russland | 153,864 |
| 10 | Johan Röjler |  Sverige | 154,279 |
| 11 | Derek Parra |  USA | 154,428 |
| 12 | Eskil Ervik |  Noreg | 155,704 |

Dato: 7.–8. februar  

  

### Kvinner


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Renate Groenewold |  Nederland | 162,573 |
| Sølv | Claudia Pechstein |  Tyskland | 163,291 |
| Bronse | Wieteke Cramer |  Nederland | 163,916 |
| 4 | Jennifer Rodriguez |  USA | 164,555 |
| 5 | Eriko Ishino |  Japan | 165,036 |
| 6 | Barbara de Loor |  Nederland | 165,694 |
| 7 | Gretha Smit |  Nederland | 166,017 |
| 8 | Daniela Anschütz |  Tyskland | 166,221 |
| 9 | Maki Tabata |  Japan | 166,241 |
| 10 | Clara Hughes |  Canada | 166,453 |

Dato: 7.–8. februar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschappen schaatsen allround 2004» frå Wikipedia på nederlandsk, den 3. januar 2024.*
**Farris**, òg kalla **Farrisvatnet**, er ein innsjø i Vestfold og Telemark, hovudsakleg i Larvik kommune. Vestfold Interkommunale Vannverk leverer drikkevatn frå Farris og frå Eikeren. Sjøane er drikkevasskjelde for nær 170 000 menneske, hovudsakleg i Vestfold fylke. Innsjøen er 20,5 km lang. Farris er òg inntaksdam for Fritzøe kraftverk.

Mineralvatnet vert tappa frå ei grunnvasskjelde nedanfor Bøkeskogen, og har sitt opphav i regnvatn som vert filtrert gjennom morenemateriale.
Farrisvannet er geologisk ei fortsetjing av Larviksfjorden. Det store raet dannar eidet på tvers av den lange fjordstrukturen, og demmer opp Farrisvannet på innsida. 

Farriselva er den einaste elva som renn ut frå Farris. Elva har ei lengd på om lag 900 meter før ho renn ut i havet i Larvik. Elva har med fossefallet sitt vore ei viktig kraftkjelde for Larvik sin industri sidan 1500-talet. Dei siste åra har elva hatt særs lita vassføring sidan drikkevassuttaket er så stort.

*Farris* er òg namnet på det eldste kommersielt produserte mineralvatnet i Noreg, også dette frå Larvik. Mineralvatnet vert tappa frå ei grunnvasskjelde nedanfor Bøkeskogen, og har opphavet sitt i regnvatn som vert filtrert gjennom morenemateriale. Under filtreringsprosessen får vatnet tilført ulike salt og mineral.

Ei vanleg mistyding er at mineralvatnet vert tappa direkte frå innsjøen Farris, men dette er altså ikkje korrekt.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| **Hamnespy** |
| HamnespyHamnespy |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Kappedyr Tunicata |
| **Klasse:** | Sekkdyr Ascidiacea |
| **Underorden:** | Aplousobranchia |
| **Familie:** | Didemnidae |
| **Slekt:** | Skorpesekkdyr *Didemnum* |
| **Art:** | **Hamnespy** *D. vexillum* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Didemnum vexillum***Kott, 2002 |

**Hamnespy** *(Didemnum vexillum)*, og kalla **japansk sjøpung**, er ein art sjøpung som naturleg høyrer heime i Japan. Arten har spreidd seg til europeiske farvatn. Han vart første gong påvist i Noreg i 2020 i Engøysundet i Stavanger.
Etter det har arten spreidd seg nordover langs Vestlandskysten. Vinteren 2023 vart han påvist så langt nord som i Måløy.

Koloniar av hamnespy, som spreier seg raskt, kveler alt liv på havbotnrn. Difor vert arten karakterisert som ein framand art med høg risiko i Noreg. Spreiinga skjer ved larvar, eller at små bitar av kolonien dett av og lager nye i nærleiken. 

Arten kan etablere seg på kunstige overflater som bryggjer, blåser, fortøyingar og båtskrog. At han kan spreie seg på båtar, gjer det vanskeleg å stogge spreiinga.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  «Havnespy (Didemnum vexillum)». Norsk institutt for naturforskning. Henta 26. april 2023.

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Hamnespy* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Hamnespy* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasenRedigere på wikidata
* (en) *Hamnespy* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Hamnespy* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Hamnespy* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Didemnum vexillum* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Didemnum vexillum* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa

 |
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1995 for kvinner** vart avvikla på Savalen i Tynset kommune i Noreg helga 4. og 5. februar 1995. 26 utøvarar frå 14 land deltok i stemnet, av dei einast Anette Tønsberg frå arrangørlandet. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1500 m, 3 000 m og 5 000 meter. Det er siste gongen verdsmeisterskapane for kvinner og menn har vorte arrangert åtskild.

Tyske Gunda Kleemann gjekk fortast på alle fire distansane og tok sin fjerde VM-tittel, nesten fire tidspoeng framom toaren, Ljudmila Prokasjeva frå Kasakhstan.

### Skeise-VM 1995


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Gunda Kleemann |  Tyskland | 171,276 |
| Sølv | Ljudmila Prokasjeva |  Kasakhstan | 175,201 |
| Bronse | Annamarie Thomas |  Nederland | 175,548 |
| 4 | Emese Hunyady |  Austerrike | 175,842 |
| 5 | Heike Schalling |  Tyskland | 177,138 |
| 6 | Mie Uhara |  Japan | 177,309 |
| 7 | Claudia Pechstein |  Tyskland | 178,120 |
| 8 | Carla Zijlstra |  Nederland | 178,682 |

Dato: 4./5. februar 1995

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1995» frå Wikipedia på nederlandsk, den 10. desember 2020.*
**Gudbrandsdalslågen** er ei elv som renn gjennom Gudbrandsdalen frå Lesjaskogsvatnet til Mjøsa. Gudbrandsdalslågen med sideelvar utgjer saman med Mjøsa og Vorma eit sidevassdrag til Glomma med eit nedslagsfelt på 17 509 km². Lengda på elva er 203 km til Mjøsa. I den nedre delen av Gudbrandsdalslågen blir det om hausten drive notfiske etter lagesild. Namnet på elva, Lågen (Laugen, Logen) kjem av norrønt *lǫgr*, som tyder vatn.

Elvefaret
---------

Gudbrandsdalslågen har utspring i Lesjaskogsvatnet. Frå vest tar elva opp sideelvar som kjem frå nærliggande fjellområde, mellom anna Jotunheimen, og fører smeltevatn frå mange brear. Dette gjev elva ein karakteristisk grønfarge og er også årsak til ei forholdsvis stor vassføring heile sommaren. Dei viktigaste tilløpa frå vest er Lora, Otta, Sjoa, Vinstra og Gausa, og frå aust Jora, Ula, Frya, Tromsa og Mesna. Tilløpa frå vest gir store kraftmengder og størsteparten av dei totalt om lag 807 MW som er bygd ut i vassdraget, stammar herfrå. Ved Sel renn Lågen gjennom Selsmyrane, ei nesten 10 km lang, flat strekning der store jordbruksareal er vorte til mellom anna ved demningar langs Lågen og ved tiltak i sideelva Ula. Hovudelva har lite fallstrekningar og få naturlege, store fossar – Harpefossen, Hunderfossen og Einsbyfallene har alle ei fallhøgd på 7–15 m. På grensa mellom Ringebu og Øyer kommune vidar elveløpet seg ut til den smale innsjøen Losna.

Flaum
-----

Den største kjende flaumen er Storofsen i 1789. Denne flaumen raserte mange gardar og førte til utflytting, både frå Østerdalen og Gudbrandsdalen, mellom anna til Målselvdalen i Troms. Storflaum har det også vore seinare, på føresommaren 1995 gjorde «Vesleofsen» store øydeleggingar mellom anna på Tretten, der Moksa fann nytt løp. I Losna har vassføringa berre vore høgare ein gong, i 1938, i løpet av dei siste 100 åra.

Kjelder
-------

* 

* «Gudbrandsdalslågen» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Audhumbla** slikkar Bure ut or steinen medan mjølka renn frå spenane hennar. Illustrasjon frå eit islandsk manuskript frå 1700-talet som er i Árni Magnússon-instituttet på Island si eige.
**Audhumbla** (òg Audhumla eller Ødhumbla) er ei ku som etter skapingsforteljinga i norrøn mytologi det fyrste vesenet som vert til. Ho vert nokre gonger kalla «urkua».

Audhumbla vart skapt av dropar frå smeltinga av isen i Ginnungagap. Ho levde av smeltande is frå Nivlheim, og slikka i seg salt ettersom isen smelta i kontakt med den varme lufta frå Muspelheim. Jotunen Yme kom til og levde av mjølk frå urkua sine store jur. Av Yme vart seinare heile verda danna.

Kua lika salt, og ho slikka difor på steinane rundt om i Ginnungagap. Ein av steinane eller saltblokkene viste seg å vera annleis enn dei andre. Fyrste dagen kua slikka på steinen kom eit menneskehår opp av steinen. Andre dagen kom eit hovud og eit andlet fram. Tredje dagen kom heile kroppen ut. Det var ein stor og ven mann som heitte Bure. Frå han stammar dei norrøne gudane, som vert kalla for æsene. Bure vart far til Bor, som saman med Bestla vart far til Odin, Ve og Vilje.

*Gylvaginning*
--------------

Kua er omtalt i *Gylvaginning*, ein del av Snorre Sturlasons *Den yngre Edda*, i tilknyting med Ginnungagap og Yme:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Þá mælti Gangleri: «Hvar bygði Ymir, eða við hvat lifði hann?»
<Hár svarar>: «Næst var þat þá er hrímit draup at þar varð af kýr sú er Auðhumla hét, en fjórar mjólkár runnu ór spenum hennar, ok fœddi hún Ymi.»
Þá mælti Gangleri: «Við hvat fœddisk kýrin?»
Hár svarar: «Hon sleikti hrímsteinana er saltir váru. Ok hinn fyrsta <dag> er hon sleikti steina, kom ór steininum at kveldi manns hár, annan dag manns höfuð, þriðja dag var þar allr maðr. Sá er nefndr Búri. Hann var fagr álitum, mikill ok máttigr.» | *Ganglere: «Kvar budde Yme? Og kva levde han av?»*
*Høg: «Det neste var, at då rimet draup, vart det ei ku av det. Ho heitte Audhumbla og or spenane hennar rann det fire mjølke-elvar, og med det fødde ho opp Yme.»*
*Ganglere: «Kva nært kua seg med?»*
*Høg: «Ho sleikte rimsteinane – dei var salte; og fyrste dagen som ho sleikte steinane, kom det om kvelden mannehår ut or steinen, andre dagen eit hovud, og tredje dagen heile mannen. Han er nemnd Bure, og var fager å sjå til, og stor og sterk.»* |  |

Audhumbla er ikkje nemnt på nytt i *Den yngre Edda*, og med unntak av ein omtale i *Nafnathulur* opptrer namnet ikkje i nokon annan kjelde frå oldtida. Kua er likevel generelt akseptert av forskarane som ein ekte del av norrøn mytologi og er ikkje avvist som eit påfunn av Snorre Sturlason.

Fotnotar

1. ↑  *Gylfaginning*, arkivert frå originalen 25. februar 2009, henta 2. september 2010
2. ↑  *Edda*, «Den yngre Edda», side 278-279. Oslo 2002.
«**Peerie» Willie Johnson** (fødd ) var ein skotsk gitarist og bassist. Han var respektert som ein innverknadsrik og innovativ musikar i folkemusikkmiljøet på Shetland. Johnson var kjend for ein spelestil som kombinerte element av amerikansk western swing og jazz med tradisjonell shetlandsk felemusikk. Han var tilknytt den stilistiske motsette felespelaren dr. Tom Anderson, og var ein innverknad på Aly Bain (fele) og Martin Taylor (gitar). Sidan 2005 har det blitt halde ein årleg «Peerie» Willie Guitar Festival på øyane.

«Peerie» er eit shetlandsk dialektord som tyder ‘liten’.

Liv og virke
------------

  

Johnson var fødd på den shetlandske øya Yell. I barndommen var Johnson plaga av dårleg helse. Denne påverka skulegangen hans, og han fullførte ikkje skulen. Men han byrja med musikk etter å ha sett eit fotografi av ein cowboy som spelte ukulele. Han byrja med dette instrumentet, men byttasnart til gitar, trass i at fele var det leiande folkemusikkinstrumentet på Shetland.

Ein møte med Tom Anderson i 1936 fekk han jobb med det lokale Islesburgh Dance Band, som då var det største bandet i Shetland. Etter å ha høyrt Eddie Lang og Django Reinhardt på radio, tilpassa han gitarstilen til shetlandsk musikk, og skapte ein lyd som høyrde ut «som ein bass og ein gitar som spelte saman,» ifølge medmusikaren og skribenten Archie Fisher. Fisher fortalde om ein festival i dei siste åra til Johnson, då han var omringa av gitaristar frå heile verda som høyrde han spela. «Dei sat alle der som disiplar», slik var respekten som Johnson heldt i folkemusikkverda.

I 2005 var Johnson ein av dei fyrste til å bli innlemma i Scottish Traditional Hall of Fame.

Innspelingar
------------

Johnson gjorde opptak av musikken sin som ein kan finna på antologiar som *Shetland Folk Fiddling*, og på plater og DVD-ar av Aly Bain, som òg hadde han med på fjernsynsprogrammet *Aly Bain og Friends*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Peerie Willie Johnson at the Scottish Traditional Music Hall of Fame
* Obituary in *The Independent*
* Obituary in *The Scotsman*
* Shetland music.com obituary


1. ↑  Hunt, K. Peerie' Willie Johnson *The Guardian*, 29 June 2007, p. 44
2. 1 2 3  Ankeny, Jason. «Willie Johnson – Biography & History». Henta 10. juni 2016.
3. ↑  Administrator. «Shetland Music – Shetland Guitar Festival».
4. 1 2  Goldman, Lawrence, red. (2013). *Oxford Dictionary of National Biography 2005–2008*. Oxford, UK: Oxford University Press. s. 606–607. ISBN 978-0199671540.
5. 1 2 3 4  «Peerie Willie Johnson». Henta 10. juni 2016.
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1988 for kvinner** vart avvikla på nybygde Skien isstadion i Noreg helga 12. og 13. mars 1988. 28 utøvarar frå 14 land deltok i stemnet, av dei einast ein frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1500 m, 3 000 m og 5 000 meter.

Tittelforsvarar Karin Enke frå Aust-Tyskland fekk bestetider på dei tre fyrste distansane og vart verdsmeister framom nederlandske Yvonne van Gennip som sigra på den avsluttande 5 000-meteren.

### Skeise-VM 1988


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Karin Enke |  Aust-Tyskland | 178,313 |
| Sølv | Yvonne van Gennip |  Nederland | 180,054 |
| Bronse | Erwina Ryś-Ferens |  Polen | 182,682 |
| 4 | Gabi Zange |  Aust-Tyskland | 183,555 |
| 5 | Petra Moolhuizen |  Nederland | 184,299 |
| 6 | Jelena Lapuga |  Sovjetunionen | 185,399 |
| 7 | Constanze Scandolo |  Aust-Tyskland | 185,435 |
| 8 | Irina Bogatova |  Sovjetunionen | 187,375 |

Dato: 12./13. mars 1988

Kjelder
-------
**Nikolaos Gyzis** (gresk: Νικόλαος Γύζης; fødd 1. mars 1842 på Tinos, død 4. januar 1901 i München i Tyskland) var ein gresk kunstmålar. Han var ein viktig representant for München-skulen, den viktigaste greske kusntrørsla på 1800-talet som stod for akademisk realisme.

Liv og virke
------------

Gyzis var fødd på øya Tínos, som har ei lang kunstnarisk historie. Familien flytta til Aten i 1850, og Gyzis byrja snart ved kunsthøgskulen i Aten. Ved hjelp av eit stipend drog han til Akademie der Bildenden Künste München i 1865, der han kom til å bli verande livet ut. Frå 1886 var han professor der. Blant elevane hans var Jan Vochoc, Ernst Oppler, Fritz Osswald, Anna May-Rychter og den rumenske målaren Stefan Popescu.

Etter å fyrst ha laga detaljerte realistiske avbildingar av historiske motiv, fekk verka hans etterkvart ein sterk impresjonistisk karakter. På byrjinga av 1870-talet vendte han tilbake til Hellas og var der i fleire år. Etter dette laga han ei rekkje måleri med sterkare greske motiv, som *Karneval i Aten* og *Arravoniasmata* (trulovinsseremoni) og litt seinare *Etter øydelegginga av Psara*. Mot enden av livet sitt, på 1890-talet, vende han seg mot meir religiøse tema.Det best kjende verket frå denne perioden er *Triumfen til religionen*.

Galleri
-------

* Ηistoria (1892)*Ηistoria* (1892)
* Kapusinarmunk*Kapusinarmunk*
* Eros og målaren*Eros og målaren*
* Læring utanboks*Læring utanboks*
* Barberen (1880)*Barber*en (1880)
* Etter øydelegginga av Psara*Etter øydelegginga av Psara*
* Dei foreldrelause*Dei foreldrelause*
* Orientalsk mann med pipe*Orientalsk mann med pipe*
* Psyken til kunstnaren*Psyken til kunstnaren*
* Orientalsk krigar*Orientalsk krigar*
* Gammal mann med raud fess*Gammal mann med raud fess*
* Tittentei (1882)*Tittentei* (1882)
* Leikande jente (1868)*Leikande jente* (1868)
* Bakar*Bakar*
* Storleiken til Psara*Storleiken til Psara*


1. ↑   Hammersite Auction House
2. ↑  NCAW Autumn 02 | Antonis Danos on Nikolaos Gyzis's The Secret School
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1987 for kvinner** fann stad i Milwaukee i USA helga 7. og 9. februar 1987. 32 utøvarar frå 15 land deltok i stemnet, av dei einast ein frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1500 m, 3 000 m og 5 000 meter.

Tittelforsvarar Karin Enke frå Aust-Tyskland var best på dei to kortaste distansane og vart verdsmeister framom landskvinna Andrea Ehrig-Mitscherlich som sigra på dei to lengste distansane.

### Skeise-VM 1987


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Karin Enke |  Aust-Tyskland | 176,721 |
| Sølv | Andrea Ehrig-Mitscherlich |  Aust-Tyskland | 177,358 |
| Bronse | Yvonne van Gennip |  Nederland | 180,384 |
| 4 | Seiko Hashimoto |  Japan | 181,557 |
| 5 | Jacqueline Börner |  Aust-Tyskland | 182,535 |
| 6 | Marieke Stam |  Nederland | 184,529 |
| 7 | Natalja Artamonova |  Sovjetunionen | 185,036 |
| 8 | Heike Schalling |  Aust-Tyskland | 185,926 |

Dato: 7./8. februar 1987

Kjelder
-------
Bibliotekbygget ved University of New South Wales.
**University of New South Wales** (**UNSW**) er eit universitet i Sydney i staten New South Wales i Australia. Det er eitt av dei største universiteta i Australia med meir enn 40 000 studentar. Universitetet er òg eitt av dei mest fleirkulturelle store universitet i verda, sidan meir enn 22 % av studentane kjem frå 120 ulike land.

Historie
--------

Det var i 1949 at universitetet vart grunnlagd, som *New South Wales University of Technology* med naturvitskap og ingeniørfag som hovudområde. I 1958 utvida det fagtilbodet og fekk sitt noverande namn.

I dag har universitet ti fakultet som underviser i naturvitskap, ingeniørfag, samfunnsfag, økonomi, juss, medisin, kunst og bygde miljø.

Det er ansvarleg for Australian Defence Force Academy i Canberra og driv ein handelshøgskole, Australian Graduate School of Management, saman med University of Sydney.

Plassering
----------

Universitet er sett saman av fleire universitetsområde. Hovudområdet ligg i bydelen Kensington søraust for sentrum av Sydney, men har òg område og feltstasjonar i mange andre bydelar i Sydney.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **University of New South Wales**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* NLA

 |