recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fredrik Hope** (fødd 12. oktober 1993) er ein norsk målmann og felespelar frå Hyen i Gloppen. Han vart leiar for Norsk Målungdom i 2017, etter å ha hatt fleire verv i sentralstyret i organisasjonen. Våren 2014 vart han økonomiansvarleg i sentralstyret i Norsk Målungdom, før han fungerte som nestleiar. I tillegg har han vore leiar i Studentmållaget i Bergen. Tidlegare har han vore aktiv i Firda Målungdom og Skibladner Målungdom. Til vanleg studerer han ved Universitetet i Oslo.

Utanom målsaka, er Hope elles ein driven felespelar. Han har vore aktiv i Folkemusikklaget, Hyen Spelemannslag, Spelemannslaget Fjelljom og Gloppen hardingfelelag.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  «*Sentralstyret*». Norsk Målungdom. Henta 5. februar 2015.
2. ↑  Tonheim, Aleksander Nygård (24. september 2013), «Spreiar Nynorsk i Bergen», *Studentradioen i Bergen*, henta 4. februar 2015  CS1 maint: Date and year (link)
3. ↑  Hind, Erle (6. september 2012), «Fredrik Hope sine folkemusikkfavorittar - frå Nordfjord til Nord-Noreg», *Sogn og Fjordane Fylkeskommune Fylkesarkiv*, henta 4. februar 2015
4. ↑  «*Vinnar av vervekampanjen: Fredrik Hope*». Folkemusikklaget. Henta 5. februar 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
***Italiensk konsert***, BWV 971, opphavleg tittel: ***Concerto nach Italienischem Gusto*** (***Konsert etter italiensk smak***), er ein tre satsar lang cembalokonsert av Johann Sebastian Bach. Han vart publisert i 1735 som den første halvdelen av *Clavier-Übung II*, i lag med *Ouverture i fransk stil*. *Italiensk konsert* har vorte eit av dei mest populære klaververka til Bach og er spelt mykje på både cembalo og piano. 

Satsar:

1. Utan tempo-merking
2. Andante
3. Presto

Sjølv om ein solokonsert er avhengig av dei kontrasterande rollene til dei forskjellige instrumentgruppene i eit ensemble, imiterer Bach denne effekten ved å skape kontrastar ved hjelp av manualar i *forte* og *piano* på eit tomanuals cembalo. I lag med *Ouverture i fransk stil* og somme av *Goldbergvariasjonane*, er dette eit av få verk av Bach, som krev cembalo med to manualar. 

Bach transkriberte òg Italiensk konsert av Vivaldi og andre for cembalo (BWV 972-987) og for orgel eller pedalcembalo (BWV 592-596).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Italian Concerto, BWV 971» frå Wikipedia på engelsk, den 26. april 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Italiensk konsert: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
*For elva med det same namnet, sjå Elva Oker.* 

**Oker** er eit samleomgrep for ein del jordaktige mineral eller mineralblandingar med gul, brun eller raud farge. Han er eit leireslag som inneheld jernoksyd som pregar fargen. Leira kan tørkast og finmalast, og er då eit brukbart fargepigment. Han kan òg brennast før knusinga, og blir då ofte mørkare og meir raudgyllen. Oker har blitt brukt som fargestoff frå førhistorisk tid.

Okeruttak ved Rustrel
Limonitt er hovudbestanddelen i all okerpigment.
Den same leira vert brukt til tegl, som er stoffet dei brungule mursteinane (teglstein) er laga av. Ved å knusa teglstein og blanda inn målarolje, kan dagens kunstnarar etterlikna dei store meistrane sine førebuingar til dagens måling.

Jerninnhaldet kan variera, slik at fabrikkar som lagar kunstnarfargar anten må blanda pigment frå ulike stader for å få fram den same fargetonen, eller, som mange gjer, blanda han kunstig ved å bruka andre og meir fargestabile pigment.

Raud oker inneheld finfordelt hematitt, brun oker består av såkalla brunjernstein (limonitt) og vert kalla jernoker. Dessutan finst antimonoker (gul), blyoker (gulraud), manganoker (brun), molybdenoker (gul), vismutoker (gul) og wolframoker (gul). Einskilde blir brukt som fargestoff.

Kjelder
-------

* «Oker». *Store norske leksikon*. 23. februar 2012. Henta 14. februar 2014.
**Ojibwe** er eit algonkinsk språk som blir snakka i dei nordlege delane av USA og i sørvestre Canada. Ojibwe blir snakka av litt over 50 000 (av 200 000 ojibwefolk), og det er dermed eit av dei største indianarspråka i USA.

Fordeling av ojibwe-talarar; kart frå 2007

Skriftspråk
-----------

Ojibwe blir skrive med fleire ulike ortografiar og skriftsystem. Det vanlegaste skriftsystemet er basert på det latinske alfabetet, og markerer lange vokalar med å skrive doble vokalsymbol, slik det også blir gjort i finsk. Dette systemet blir kalla *Fiero-systemet*, etter Charles Fiero, men opphavet til systemet ligg i Leonard Bloomfield sine publikasjonar, t.d. *Eastern Ojibwa*. Eit anna latinsk-basert system er *saulteaux-cree*-systemet. Her er vokallengde markert med makron (ã) eller cirkumfleks (â).

I Canada, særleg i Ontario og Manitoba, blir austleg ojibwe skrive med ein ojibwe-versjon av det kanadiske stavingsalfabetet.

Ojibwe-stavingsalfabet

Grammatikk
----------

### Fonologi

Ojibwe har tre korte og fire lange vokalar. Dei korte vokalane er [ɪ o ə] og dei tilsvarande lange er [iː oː aː], i tillegg er det ein lang vokal som ikkje har kort parallell, [eː].

Ojibwe har 17 eller 18 konsonantar.

* Lukkelydar: *p, b, t, d, tʃ, dʒ, k, g, ʔ*
* Frikativar: 's, z, ʃ, ʒ, h
* Nasalar og approksimantar: *m, n, j, w*

Kontrasten mellom lukkelydane er i fleire dialektar meir ein opposisjon aspirert - uaspirert (pʰ / p) enn stemt - ustemt.

Ojibwe har få konsonantgrupper, og dei fleste av dei er ordinternt.

Morfologi
---------

Substantiv i ojibwe er delt i to grupper, *animate* og *inanimate*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ojibwe Grammar Material Arkivert 2012-07-22 ved Wayback Machine.
* Ojibwe morfologisk analyseprogram Arkivert 2012-08-20 ved Wayback Machine.
**Okaihau** er ein liten by i regionen Northland på Nordøya i New Zealand, like nord for Kaikohe. Han ligg i Far North District. Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 717, i 2001 690, og i 1996 642.
Kartkoordinatar: 35°19′S 173°47′E

Kommunikasjon
-------------

I 1923 vart det opna ei jarnvegslinje til Okaihau frå knutepunktet med North Auckland Line ved Otiria. Arbeidet med å forlengja linja frå Okaihau til Hokianga og Kaitaia gjekk svært sakte, men i 1936 var ho praktisk talt ferdig fram til Rangiahua. Ein gjekk bort frå å byggja linja vidare, då dette ville bli svært kostnadskrevjande. Linja vart dermed kjend som *the Okaihau Branch* og Okaihau vart den nordlegaste jarnvegsterminalen på New Zealand. 

I 33 år vart passasjerane frakta i kombinerte togsett for passasjer- og godsfrakt på denne sidelinja, fram til det vart sett inn skjenebussar i passasjertransporten i 1956. Dette vart ein svært populær reisemåte, men vognene var ofte utsette for mekaniske feil, og vart tekne ut av trafikken i 1967. Passasjertrafikken heldt fram med kombinerte togsett til 1976, godstrafikken til 1987. 

Det har kome framlegg om å opna linja på nytt til transport i skogindustrien, men dette er det hittil ikkje vorte noko av.

Riksvegen *State Highway 1* går gjennom byen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Te Ara - The Encyclopedia of New Zealand, kart og omtale av distrikt og stader i Northland (engelsk).  Arkivert 2007-07-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Remipedia** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Underrike:** | Bilaterale dyr Bilateria |
| **Infrarike:** | Protostomia |
| **Rekkje:** | Leddyr Arthropoda |
| **Underrekkje:** | Krepsdyr Crustacea |
| **Klasse:** | **Remipedia**Yager, 1981 |

**Remipedia** (etter latin *Remipedes*, «åre-føter») er ei klasse blinde krepsdyr som lever i australske og karibiske grottesystem med tilknytnad til havet. Vitskapen kjenner til 24 nolevande artar, i tillegg til to fossilar.

Dyra i denne gruppa har todelte kroppar som består av eit hovud og ein lang og einsarta segmentert bakkropp på opp til 32 segment. Kvart segment har eit par todelte bein med store, åreliknande utvekstar. Beina står ut til sidene, eit trekk som gjer at dei tilsynelatande liknar meir på børstemark enn på krepsdyr. Remipedia-kreps sym på ryggen med dei åre-liknande føtene sine, som òg har gjeve gruppa namn.

Gruppa er framleis dårleg kjend.

Kjelder
-------

* Brusca & Brusca: *Invertebrates*, Sinauer Associates 2003
* Yager, Jill: «Remipedia, a new class of Crustacea from a marine cave in Bahamas», i *Journal of Crustacean Biology*, 1981
* Introduction to the Remipedia

* *Denne artikkelen bygger på «Remipedia» frå Wikipedia på engelsk, den 30. september 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BBC Things
* ITIS
* EOL

 |
**Friedrich August Rutowski** (19. juni 1702–16. mars 1764) var ein saksisk generalfeltmarskalk og uekte son av August den sterke og den tyrkiske elskarinna hans Fatima (seinare Maria Anna von Spiegel). Han vart anerkjend av faren i 1724.

Friedrich August Rutowski
Friedrich August vart oppdregen i Paris og ved det sardinske hoffet. 26. mai 1727 gjekk han inn i den saksiske hæren som generalmajor, og kort etter gjekk han i prøyssisk teneste. Frå 1729 var han igjen i saksisk teneste. Han deltok dei neste åra i felttog i Polen og ved Rhinen under den polske arvefølgjekrigen. 1. januar 1736 vart han forfremma til generalløytnant og kommandant for *Garde du Corps*. I denne stillinga leia han den saksiske kontingenten i krigen mot tyrkarane i Ungarn.

21. april 1738 vart han general for kavaleriet og 9. august 1740 vart han guvernør i Dresden og kommandant for livgrenadergarden. 10. august same år vart han *Obristhaus- und Landzeugmeister* og 10. januar 1742 følgde utnemninga til sjef for eit dragonregiment.

Under den første schlesiske krigen kommanderte han dei saksiske troppane i Böhmen og deltok i storminga av Praha. I 1745 kommanderte han troppane som var tilbake i Sachsen. 15. desember 1745 kommanderte han dei saksiske troppane under slaget ved Kesselsdorf, der den saksiske armeen leit eit avgjerande nederlag mot Leopold I av Anhalt-Dessau i den den andre schlesiske krigen. 

6. januar 1746 vart han utnemnd til general *en Chef* og 11. januar 1749 til feltmarskalk. Under fredsåra som følgde, lukkast det han ikkje å få statsministeren, grev Brühl, frå planane om å redusere hæren kraftig. Under sjuårskrigen måtte han overgje den vesle saksiske hæren på berre 18 100 mann til Fredrik den store. Under krigsåra heldt Rutowski seg i Sachsen, og gav etter freden i Hubertusburg den 8. mars 1763 avkall på dei militære titlane sine. 

Han døydde 16. mars 1764 i Pillnitz.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Friedrich August Rutowski» frå Wikipedia på bokmål, den 6. desember 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Friedrich August Rutowski**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
**Karl Wilhelm Friedrich von Schlegel** (10. mars 1772–11. januar 1829) var ein tysk forfattar og filosof. Saman med broren August Wilhelm von Schlegel og Novalis (Friedrich von Hardenberg) var han frontfigur for Jena-romantikken.

Friedrich Schlegel var fødd i Hannover og studerte ei tid jus i Göttingen og i Leipzig. Ganske snøgt gjekk han over til å arbeide som frittståande forfattar og filosof. Særleg var han oppteken av litteraturen. Han er mest kjend for sine tankar om «progressiv universalpoesie» – om «Mischgedicht»et, som han også gjerne kalla det – ein slags altomfattande sjanger, som i seg sjølv var den einaste og beste leia mot å nå det evige i det flyktige. Det er denne indre trongen som knyter Schlegel til det romantiske kunst- og livssynet.

Romantikk er for Schlegel nærare bestemt kjernen i det, som skil seg frå det antikke, og det nyantikke; det klassisistiske og nyklassisistiske – ved ikkje å ha noko eintydig mål eller ideal. Eintydige mål og ideal er uvesentlege for Schlegel, for han er det det som stiler mot det ikkje-eksisterande, det umåtelege og mangleta, kunsten skal streve mot.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Friedrich Schlegel» frå Wikipedia på dansk, den 11. januar 2019.*
Koordinatar: 46°28′40.8″N 8°1′11.9″E﻿

**Dreieckhorn** er eit 3 811 m moh høgt fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Valais. Fjellet er ein lågare topp i fjellmassivet der Aletschhorn er høgst. Dreickhorn ligg i kring 2,5 kilometer nordaust for Aletschhorn og om lag like langt frå Konkordiaplatz, i sørvestleg retning.

Dreieckhorn ligg på nordaustegga som går ut frå Aletschhorn, fjellskaret Aletschjoch (3614 moh) skil dei to toppane. Ved sida av vestegga til det nemnde skaret strekker seg to fjellryggar frå Dreieckhorn, ein i nordaustleg retning mot Konkordiaplatz og ein mot søraust til Kleinen Dreieckhorn (3639 moh.).

Dreieckhorn vert vanlegvis klatra samstundes med ein klatrar til topps på Aletschhorn. I begge tilfelle er *Mittelaletschbiwak* (3102 moh.) utgangspunkt for turen, sidan denne ligg knapt to kilometer sør for Dreieckhorn.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dreieckhorn» frå Wikipedia på tysk, den 11. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
***The Elder Scrolls: Arena*** er eit episk fantasy open world action RPG-dataspel, utvikla av Bethesda Softworks og lansert i 1994. Spelet er det fyrste i selskapet sin populære The Elder Scrolls-serie, og tek for seg, slik som alle etterfylgjarane, på fantasikontinentet Tamriel.

*Arena* var, saman med det etterfylgande spelet The Elder Scrolls II: Daggerfall, på mange måtar forut for si tid. Spelet hadde blant anna eit avansert system for å skape trylleformlar. På den andre sida fekk Arena kritikk for å gje spelarane ein ganske hard start. Sjølv Ken Rolston, sjefsdesignar for *The Elder Scrolls III: Morrowind*, seier at han gjennom åra har starta spelet på nytt tjue gonger, men at han berre kom seg ut éin gong av fangeholet som spelaren byrjar i.

På spelet og serien sitt tiårsjubileum i 2004 blei *Arena* gjort tilgjengeleg for gratis nedlasting. Ettersom spelet opphavleg blei utvikla for MS-DOS, har nyare system problem med å kjøre Arena utan ein emulator slik som DOSBox.

Spelet si handling tar utgangspunkt i keisaren Uriel Septim VII, som blir halden fanga i ein annan dimensjon av kampmagikaren Jagar Tharn. Helten, styrt av spelaren, skal lauslate fangen ved å finne dei åtte bitane som utgjer *The Staff of Chaos*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Elder Scrolls: Arena» frå Wikipedia på engelsk, og «The Elder Scrolls: Arena» frå Wikipedia på bokmål den 22. februar 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* UESP Wiki *Arena*-seksjon
* Offisiell *Arena* nettstad

| * v
* d
* e
 |
| --- |
| Hovudspel | *Arena*  • *II: Daggerfall*  • *III: Morrowind* (*Tribunal*  • *Bloodmoon*)  • *IV: Oblivion* (*Knights of the Nine*  • *Shivering Isles*)  • *V: Skyrim* (*Dawnguard*  • *Hearthfire*  • *Dragonborn*) |
| Spin-offs | *Battlespire*  • *Redguard*  • *Travels*  • *Online*  • *Legends* |
| Romanar | The Infernal City  • Lord of Souls |
| Selskap | Bethesda Game Studios  • ZeniMax Online Studios  • Bethesda Softworks |
| Relatert | Rasar |
**Giovanni Francesco Barbieri** (8. februar 1591–22. desember 1666), betre kjend som *Il **Guercino*** («den skjeløygde»), var ein italiensk barokkmålar frå regionen Emilia-Romagna, aktiv i Roma og Bologna. Han laga også ei mengd framifrå teikningar.

Liv og gjerning
---------------

*Jesus*, Giovanni Francesco Barbieri; Guercino, 1621 (Dulwich Picture Gallery).
Freskoen *Aurora* i Roma, 1621
Barbieri var fødd i landsbyen Cento ved Bologna. 17 år gammal byrja han å arbeide i verkstaden til målaren Benedetto Gennari, ein målar av den såkalla Bologna-skulen. Seinast i 1615 hadde han flytt til Bologna, der arbeida hans vart rost av ein eldre Ludovico Carracci. Han måla to store måleri; *Elias vert mata av ramnar* og *Samson pågripen av filisterar*, der måleria ser ut til å vere skapt i ein naturalistisk stil à la Caravaggio. Med det er usannsynleg at Guercino hadde sett noko verk av Caravaggio. Måleria var bestilt av kardinal Serra, paven sin utsending i Ferrara.

Biletet *Et in Arcadia ego* vart måla i 1618, samstundes med *Flåinga av Marsyas* i Palazzo Pitti. Sjølv meinte han stilen hans var påverka av eit måleri i Cento av Annibale Carracci. Nokre av dei seinare verka hans synest heller å likne målemåten til hans store samtidige, Guido Reni, og er måla lysare og klårare. Også *Sankt Petronellas gravleggjing og mottaking i himmelen* vart laga i Roma, i 1621-22. Guercino nytta i dette verket seg av den type klassisisme som Carracci representerte.

Styrken og originaliteten i Guercinos verk vart merkbart forsømt etter han vart dregen inn i motreformasjonen sitt strenge biletprogram. Dei åra laga han elles ei rad altartavler.

Guercino over Reni sin verkstad i Bologna i 1642, då denne døydde. Han var ein høgt akta målar i samtida.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Guercino» frå Wikipedia på bokmål, den 4. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Guercino**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Hanna Isaachsen** (1. mai 1861–13. juli 1929) var ein norsk barnepsykolog, forfattar, redaktør og kvinnesaksaktivist. Ho var ein periode styremedlem i Norsk Kvinnesaksforening og leiar av Kvindernes Vælgerforening. Ho var også den fyrste norske kvinna til å vere ordførar for Lagretten ved eit lagmannsting.

Familie
-------

Hanna Isaachsen var dotter av kommandør Isak Tobias Isaachsen (1834–1893) av slekta Willoch og Fredrikke Andrea Rude. Ho blei gift 7. desember 1882 i Kristiansand med broren til faren, jarnbaneingeniøren Einar Isaachsen Willoch (1841–1921), som også var bror av målaren Olaf Isaachsen. Dei var foreldre til blant andre marineoffiseren Odd Isaachsen Willoch (1885–1940), og besteforeldre til politikareb og statsministeren Kåre Isaachsen Willoch, høgsterettsadvokat og luftfartsdirektøren Erik Isaachsen Willoch (1922–1991) og ingeniøren Jan Isaachsen Willoch (1924–2001).

Liv og virke
------------

I oktobernummeret av tidsskriftet *Husmoderen*s i 1898 blei lesarane oppfordra til å skrive om sine erfaringar med oppsedinga av gutar. Isaachsen skreiv fleire artiklar om emnet, og i 1900 samla ho desse i utgjevinga *Vore gutter – om opdragelse*, som vart gjeven ut på Aschehoug.

Isaachsen var ein aktiv kvinnesaksforkjempar, med styreverv i Norsk Kvinnesaksforening og leiarverv i Kvindernes Vælgerforening og i Norske Kvinners Nasjonalråd. Ho stilte som delegat for foreininga ved fredskongressen i Haag i 1919. Ho var involvert i Norges fredsforening, og redaktør for foreininga sitt magasin *Folkefred*. Isaachsen var medlem i Oslo Kvinneparti, og involvert i *Kvinderness læseværelse* i Drammen.

I 1906 var Isaachsen den fyrste norske kvinna som var ordførar for Lagretten ved eit lagmannsting. I 1915 var ho medlem av den norske delegasjonen til kongressen Internasjonal kvinneliga for fred og fridom.

I 1920 gav Isaachsen ut romanen *Blodets baand*.

Bibliografi
-----------

* 1900: *Vore gutter – om opdragelse*, Aschehoug, Kristiania
* 1920: *Blodets baand*, Steen, Kristiania/København

Kjelder
-------

1. ↑  Lønnå, Elisabeth (1996). *Stolthet og kvinnekamp*. I samarbeid med Norsk kvinnesaksforening. s. 59. ISBN 8205244952.
2. ↑  "Norway Marriages, 1660-1926", database, FamilySearch ( : 20 February 2020), Hanna Isaachsen in entry for Einar Isaachsen, 1882.
3. ↑  Isaachsen, Hanna (1900). *Vore gutter*. Aschehoug.
4. ↑  *Norske kvinder*. Berg & Høgh. 1925.
5. ↑  *Dagbladet 1923.06.07*. 1923. s. 1.
6. ↑  *Norges Kvinder 1926.03.27*. 1926. s. 2.
7. ↑  *Akershus Amtstidende 1920.08.14*. 1920. s. 1.
8. ↑  Fosshaug, Lene (1989). *Ubuden gjest i lukket selskap*. [L. Fosshaug].
9. ↑  *Nylænde*. Foreningen. 1903. s. 128.
10. ↑  *Tvedestrandsposten 1906.10.17*. 1906. s. 3.
11. ↑  *Norsk gruppe av Internasjonal kvinneliga for fred og frihet 1915-1940*. [Internasjonal kvinneliga for fred og frihet]. 2015. s. 9.

* *Denne artikkelen bygger på «Hanna Isaachsen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Dette skrev kvinner*. Skolen. 1984. s. 115. ISBN 8257900109.
* Lokalhistoriewiki.no: slekten Willoch, besøkt 27/3 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister

 |
**William Henry "Hank" Green II** (fødd 5. mai 1980) er ein amerikansk entreprenør, musikar og videobloggar. Han er best kjend for YouTube-kanalen *Vlogbrothers*, der han legg ut videoar saman med broren, John Green, to gonger i veka. Han starta miljøteknologibloggen *EcoGeek*. Han arbeider med, og driv, fleire andre YouTube-kanalar, blant dei *CrashCourse*, *SciShow*, *The Lizzie Bennet Diaries*, *The Brain Scoop, Into the Microcosmos* og *Sexplanations*.

Hank Green er fødd i Birmingham i Alabama og vaks opp i Orlando i Florida. Han har ein bachelorgrad i biokjemi og ein mastergrad i miljøstudier. Han bur i Missoula i Montana saman med kona Katherine, sonen Orin og katten Cameo.

Brørne Green starta med videoblogging 1. januar 2007, då dei starta eit prosjekt kalla *Brotherhood 2.0*. Prosjektet vara i eit år fram til 31. desember 2007. I denne tida hadde brørne ikkje lov til å kommunisera gjennom tekst, og i staden sendte dei daglege videoar fram og tilbake, måndag til fredag, gjennom Youtubekanalen Vlogbrothers. Dersom ein video var for sein, over 4 minutt eller ein av dei hadde sendt ein mail, fekk den andre broren bestemma ei straff som måtte utførast.

Då året var omme heldt brørne fram med å publisera videoar, men ikkje like ofte som før. Dei oppheva det sjølvpålagde forbodet mot å kommunisera gjennom tekst.

I løpet av *Brotherhood 2.0* vart det bestemt at Hank skulle presentera ein ny song kvar onsdag som det var hans tur, altså kvar 14. dag. Dette førte til mange ulike songar, med eit stort spenn i innhald, og han dominerer truleg innan sjangeren «lite kjente vitskaplege fenomen, songar om».

  

I 2018 gav han ut si fyrste skjønnlitterære bok, *An Absolutely Remarkable Thing*, og i 2020 kom oppfølgaren, *A Beautiful Foolish Endevaour.*

*Kjelder*
---------

1. ↑  Ellen Hardcastle is here! A reunion video

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Vlogbrothers

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
| Hangö ~ Hanko |
| --- |
| Horisonten til Hangö ~ HankoHorisonten til Hangö ~ Hanko |
| Styresmakter |
| LandskapLän | NylandSödra Finlands län |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  632.0 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 9719 |
| Diverse anna |
| **Nettstad:** [http://www.hango.fi/ www.hango.fi/] |
| Plassering |
| Plassering av  Hangö ~ HankoPlassering av Hangö ~ Hanko |

*Koordinatar: 59°50′N 22°57′E﻿*
**Hangö** (finsk: **Hanko**) er ein by og kommune i landskapet Nyland i Södra Finlands län. Hangö har cirka 9 905 innbyggjarar. Hangö grensar til kommunane Kimitoön og Raseborg.

Hangö er språkleg nærast delt på midten; finsk er majoritetsspråk (ca 54,0 %) og svensk minoritetsspråk (ca 44,3 %). 

Hangö er Finlands sørlegaste by og ligg heilt ytst på Hangö udd. Byen vart grunnlagt i 1874, først og fremst fordi han har lengst periode med isfri hamn om vinteren, og Hangö er ein viktig hamneby. 

Næringslivet dreiar seg mest om handel og sjøfart, men noko industri finst òg i byen. Dei største fabrikkane er Helkama sykkelfabrikk, Konecranes havnekraner, og Finska Forcit & Dynamit. Elles er byen ein typisk sommarby, og innbyggjartalet blir dobla om sommaren. Til Hangöregattaen kjem det båtar frå heile den finske kysten og resten av Austersjøen.

Etter Vinterkrigen i 1940 vart Finland tvunge til å avstå Hangö til Sovjetunionen som marinebase i 30 år. Heile folkesetnaden i området vart då evakuert, og då framhaldskrigen braut ut i 1941 var det ei rekkje kamphandlingar på Hangöfronten. Natta til 2. desember 1941 forlét dei siste sovjetiske troppane Hangö. Medan dei var der hadde dei sovjetiske styrkane bygd ein stor flyplass som i dag blir nytta av «Hangö Flygklubb». Etter framhaldsskrigen fekk Finland halde Hangö, medan Sovjetunionen tok i staden Porkalaområdet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hangö stad
* Hangö hamn Arkivert 2006-03-30 ved Wayback Machine.
* Hangö frontmuseum

| * v
* d
* e
Kommuner i landskapet Nyland |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Askola • Borgnäs • Borgå • Esbo • Grankulla • Hangö • Helsingfors • Hyvinge • Högfors • Ingå • Kervo • Kyrkslätt • Lappträsk • Lojo • Lovisa • Mäntsälä • Mörskom • Nurmijärvi • Pukkila • Raseborg • Sibbo • Sjundeå • Träskända • Tusby • Vanda • Vichtis | Våpenet til Nyland |

 |
| Landskap i Finland • Len i Finland • Finland |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 31°49′21.72″N 34°54′7.92″E﻿

**Mishmar David** (hebraisk skrift מִשְׁמַר דָּוִד, tyder 'Davids vakt') er ein fellesbusetnad sentralt i Israel. Han ligg i Shephelah nær Mazkeret Batya og høyrer til Gezer regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 197. I 2003 vart han den første kibbutzen som vart privatisert.

Historie
--------

Landsbyen vart grunnlagd som ein kibbutz i 1948 av Holocaust-overlevande frå Romania og tidlegare soldatar, og vart kalla opp etter David Marcus, ein amerikansk oberst som hjelpte Israel under den arabisk-israelske krigen i 1948 og som seinare vart den første generalen i landet. Han vart grunnlagd på land som høyrte til den avfolka palestinske landsbyen Khulda. I 1970-åra tok kibbutzen i mot fleire immigrantar frå Storbritannia. Hovudnæringa var basert på dyrkinga av mais, avokado og druer, i tillegg til ei trykkpresse.

Den kollektive livsstilen gjekk tilbake i 1990-åra. Matsalen til kibbutzen vart stengd i 1994, og i 1999 vart systemet med å bli betalt etter behov avskaffa. I 2003 stemnde 50 personar for og berre ein i mot, og staden vart han omgjort til ein fellesbusetnad, som den første kibbutzen i Israel. Kibbutzen hadde gjeld på 18 million britiske pund, og selde landområde for å få bygd 350 bustadhus, medan resten av landområdet vart gjeve attende til staten. Kvar kibbutzmedlem fekk aksjar i trykkeriet.

Ei arkeologisk utgraving i 2006 avdekte ein gammal omajade-busetnad som dekte seks mål i Mishmar David.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mishmar David» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juli 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  Pioneering dream ends as kibbutz goes private The Guardian, 6. mai 2001
2. ↑  Socialism's Last Stand Arkivert 2012-09-04 ved Archive.is Commentary Magazine, March 2002
3. ↑  Evidence of ancient settlement uncovered in IAA excavations at Mishmar David, 3. desember 2006

| * v
* d
* e
Gezer regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Gezer**·** Hulda**·** Na'an**·** Netzer Sereni**·** Sha'alvim |
| Moshavim | Azaria**·** Beit Uziel**·** Ganei Yohanan**·** Kfar Bin Nun**·** Kfar Bilu**·** Kfar Shmuel**·** Matzliah**·** Mishmar Ayalon**·** Pedaya**·** Petahya**·** Ramot Meir**·** Sitria**·** Yad Rambam**·** Yashresh**·** Yatzitz |
| Jødiske busetnader | Beit Hashmonay**·** Nof Ayalon |
| Fellesbusetnader | Ganei Hadar**·** Karmei Yosef**·** Mishmar David |
**Remi Andersen** (fødd 16. juli 1973) er ein tidlegare langrennsløpar. Han var svært lovande som junior med sølvmedalje og fjerdeplass under junior-VM 1993. På 30 km vart han då berre slegen av landsmannen Kjetil Juul Pedersen, men kom klart føre bronsemannen Mathias Fredriksson frå Sverige.

Karriere
--------

Andersen vann som senior to sølvmedaljar under noregsmeisterskap. I 1996 vart han berre slegen av Thomas Alsgaard på tremila, og i 2000 var det einast Tore Olsen som gjekk fortare på NM-femmila i Vang i Hedmark. Han debuterte i verdscupen i 1995 med femmila i Holmenkollen og vart nummer 57. Den beste plasseringa hans i verdscupen vart ein niandeplass i Nove Mesto i 2002. Andersen tevla for Bækkelagets Sportsklubb.

### Besteplasseringar i verdscuprenn

* 1996: Nr 16 på 10 km i Falun
* 1999: Nr 12 på 50 km i Holmenkollen
* 2000: Nr 21 på 72 km i Lamoura Mouthe
* 2002: Nr 9 på 15 km i Nové Město
* 2005: Nr 12 på 15 km i Nové Město

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1994: Nr 12 på 30 km i Vegårshei
* Ski-NM 1995: Nr 8 på jaktstarten i Oslo
* Ski-NM 1996: Sølvmedalje på 30 km i Stryn
* Ski-NM 1997: Nr 11 på 30 km i Mo i Rana
* Ski-NM 1998: Nr 5 på både 30 km i Berkåk og på 50 km i Alta
* Ski-NM 1999: Nr 4 på 50 km i Høylandet
* Ski-NM 2000: Sølvmedalje på 50 km i Vang
* Ski-NM 2001: Nr 8 på 50 km i Steinkjer
* Ski-NM 2002: Nr 6 på 10 km på Høydalsmo
* Ski-NM 2005 Nr 6 på 15 km på Lillehammer
* Ski-NM 2008 Nr 11 på 15 km i Trondheim

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Remi Andersen – Profil og resultatoversikt hos FIS
**Nordgulelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho er 7,3 km lang, og har eit nedbørfelt på 21,0 km². Middelvassføringa ved munningen er 2,63 m³/s.

Elva har utspring på nordvestsida av Dalsbotnfjellet. Ho renn deretter mot vest gjennom Bjørndalen, der ho vert kalla Bjørndalselva. Elva fell så bratt ned i hovuddalen ved Trangane, der ho skiftar namn til Trangselva og snur mot sør og renn inn i Nordste Nordgulvatnet. Mellom Nordste og Synste Nordgulvatnet, ei strekning på 0,6 kilometer, kallast ho Vassoelva. Derifrå renn ho først mot søraust, før ho i ein stor boge snur mot vest og munnar ut i Nordgulfjorden ved Nordgulen. Dei største sideelvane er Skåldalselva, som ho renn saman med om lag 0,5 kilometer før munningen i fjorden, og Setreelva, som renn inn i Synste Nordgulvatnet frå nordaust.

På strekninga mellom Synste Nordgulvatnet og fjorden er det busetnad og jordbruksområde på begge sider av elva. Resten av nedbørfeltet er ikkje busett, men Fv57 går langs elva frå fjorden til Trangane. Synste Nordgulvatnet er drikkevasskjelde for Nordgulen-bygda. Det er til no ikkje utbygd noko vasskraft i vassdraget, men Norsk Grønnkraft har i 2010 søkt konsesjon for eit småkraftprosjekt på 11,5 GWh.

Nordgulelva er, som dei fleste vassdrag i området, utsett for sur nedbør, noko som på 1970- og 1980-talet medførte at fiskebestandane i elva vart sterkt reduserte. Etter at det dei siste par tiåra har vore gjennomført kalking i fleire innsjøar og vatn (Synste og Nordre Nordgulvatnet, Skåldalsvatnet, Lommestjørna og Omnstjørna) samt utlegging av skjellsand i Nordgulelva og Skåldalselva har fiskebestandane teke seg opp att.

Kjelder
-------

1. 1 2  NVE Atlas Arkivert 2011-03-06 ved Wayback Machine. *Norges vassdrags- og energidirektorat*
2. ↑  Norsk Grønnkraft -> kraftstasjoner
3. ↑  Kalkingsplan for Gulen kommune[*daud lenkje*], Rådgivende Biologer, 1997
**Svenske reduksjonar**, eigenleg ein **reduktion**, er ei nemning som vart brukt i Sverige om at staten ved kongemakta tok til seg slik eigedom, jord og inntekter av jord, som tidlegare hadde vorte utdelt til adelen som løn for ulike tenester. Nemninga ser ut til å ha kome i bruk på 1600-talet. Før den tida vart det same omtalt med ord som «räfst», «vederkännande av gods» eller «revocation».

Dei første kjende reduksjonane skjedde under formyndarskapen til Birger Magnusson i perioden 1290-1302. Dei siste større reduksjonar skjedde under kong Karl XI i 1655.

Det vart nytta ulike rettsgrunnlag for slik inndraging. Eigedom kunne inndragast dersom overdraginga kunne knytast til noko rettsstridig. Det var òg tilfelle av at «förbjudna orter», det vil seie område der godsa til krona ikkje kunne nyttast likevel, hadde vorte overdrege, og som då vart teke tilbake ved seinare høve. Eigedomar kunne òg inndragast dersom innehavarane ikkje hadde halde eigedomen ved like. 

Ved dei store inndragingane på 1600-talet kom til slutt òg krav om at alt krongods som hadde vorte utskilt kunne takast tilbake. Som støtte for dette vart det sagt at: «konung inte ägde förminska rikets ingälder för sin efterträdare, utan att denne i så fall egde återkalla det avsöndrade».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svenske reduksjoner» frå Wikipedia på bokmål, den 3. desember 2010.*
**Ahr** er ei elv i Nordrhein-Westfalen og Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 86 km. Ho har sitt utspring i ei høgd på 520 meter over havet i Blankenheim i Eifelfjella i kjellaren på eit bindingsverkshus nær slottet i Blankenheim. Etter 18 km kryssar ho grensa frå Nordrhein-Westfalen til Rheinland-Pfalz.

Kjelda til Ahr i Blankenheim
Ahr renn gjennom byane Schuld, Altenahr og Bad Neuenahr-Ahrweiler. Mellom Remagen og Sinzig (sør for Bonn) i om lag 50 meter over havet, munnar ho ut i Rhinen. Ahr har ein hellingsgrad på 0,4 % i dei nedre områda og 0,4-0,8 % i øvre lei. 

Ahr og sideelvane drenerer vatn frå dei austlege områda av Eifel, og har eit nedslagsfelt på om lag 900 km². Sidelvane til Ahr (frå munningen til kjelda) er Harbach, Hellenbach, Bachemer Bach, Leimersdorfer Bach, Liersbach, Vischelbach, Sahrbach, Kesselinger Bach, Armuthsbach, Dreisbach, Eichenbach, Adenauer Bach, Trierbach og Ahbach.

Det var isolerte busetnadar i Ahrdalen i romartida, og sidan ho er forholdsvis isolert var det berre spreidd folkesetnad i området. Det endra seg på midten av 1800-talet då busetnadane utvikla seg og trafikken på elva auka. Ahrdalen er eit av dei beste vinområda i Tyskland.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ahr» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juni 2007 kl.*

---

* Ahrweine
* Ahr-2000


| * v
* d
* e
Sideelvar til Rhinen |
| --- |
| Frå venstre: | Vorderrhein**·** Thur**·** Töss**·** Glatt**·** Aare**·** Ergolz**·** Birs**·** Birsig**·** Ill**·** Sauer**·** Lauter**·** Queich**·** Speyerbach**·** Rehbach**·** Isenach**·** Eckbach**·** Eisbach**·** Pfrimm**·** Selz**·** Nahe**·** Mosel**·** Nette**·** Brohlbach**·** Ahr**·** Erft |
| Frå høgre: | Hinterrhein**·** Landquart**·** Ill**·** Dornbirner Ache**·** Bregenzer Ache**·** Argen**·** Schussen**·** Radolfzeller Aach**·** Wutach**·** Murg**·** Wehra**·** Wiese**·** Elz**·** Kinzig**·** Rench**·** Acher**·** Murg**·** Federbach**·** Alb**·** Pfinz**·** Kraichbach**·** Saalbach**·** Neckar**·** Weschnitz**·** Modau**·** Main**·** Wisper**·** Lahn**·** Wied**·** Sieg**·** Wupper**·** Düssel**·** Ruhr**·** Emscher**·** Lippe**·** Oude IJssel**·** Berkel**·** Schipbeek |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Ei stitlisert hand som er eit djainistisk symbol for ahimsa.
**Ahimsa** er eit religiøst konsept som forfektar ikkje-vald og respekt for alt liv. *Ahimsa* kjem av sanskrit, *unngå skade*. Det er nært knytt til vegetarianisme innan austlege religionar og til moderne bruk av ikkje-vald som politisk pressmiddel.

Omgrepet er fyrst å sjå i hinduskriftene kalla Upanisjadane. I djainismen er **ahimsa-vrata** eller løftet om ahimsa, det fyrste av fem maha-vrata, grunnleggjande løfte. Her vert alt dyreliv og det meste av planteliv rekna å vera medvite og alle gjerningar som trugar slikt liv er forbode. I hinduismen finn ein ahimsa som eitt av fem løfte innan yoga.

Tekst av Gandhi om ahimsa.
På 1900-talet vidareutvikla Mahatma Gandhi ideen om ahimsa. I tillegg til å bruka ikkje-vald i dagleglivet, meinte han det også kunne brukast som politisk verkemiddel. Satyagraharørsla hans brukte ikkje-valdeleg sivil ulydnad for å oppnå målet om eit fritt India. Denne filosofien inspirerte delav av den amerikanske borgarrettsrørsla og Martin Luther King Jr.

| * v
* d
* e
Omgrep frå buddhismen, djainismen og hinduismen |
| --- |
| Svastika | ahimsa · atman · dharma · karma · livshjulet · mandala · meditasjon · moksja/nirvana · reinkarnasjon · samadhi · svastika | Svastika |
**Ekstremvêret Rita** var eit uvêr med sterk vind som råka Finnmark og nordlege delar av Troms den 19. desember 2007. Lavtrykket passerte over Bjørnøya og austover i Barentshavet, nord for Finnmark. Uvêret gav vind opp i full til sterk storm frå vest og sørvest på dagtid og utover kvelden, men minka til nordvestleg sterk kuling seint på kvelden i Troms og til liten storm i Finnmark natt til 20. desember. 

Kraftigast vind vart det målt på Fruholmen fyr i Finnmark med ein middelvind, gjennomsnittleg vind over 10 minutt, på 31 m/s, som er sterk storm, og vindkast på 40 m/s. Hekkingen fyr i Troms målte nest sterkast vind med 27 m/s, full storm, og kast opp i 33 m/s. Det var ingen vêrstasjonar utanom fyrstasjonane som målte vind høgare enn sterk kuling, sterkast var Andøya med 21 m/s og kast på 28 m/s. 

Kriteriet for ekstremvêr er at det kan vere fare for liv og verdiar. Kva område som vert råka spelar òg ei stor rolle for utsending av ekstremvêrvarsel. I dette tilfellet vart det sendt ut ekstremvêrvarsel fordi stormen kom på dagtid og vinden stod rett inn mot kysten, slik at han kunne trengje lenger inn i land til dei busette områda. Ingen av vêrstasjonane innanfor dei ytste kystområda målte derimot vind av storm styrke, men det kan likevel ha vore område utan målingar som fekk særs kraftig vind. Vind sjølv opp i sterk storm på ein fyrstasjon er ikkje uvanleg i desse kystområda og oppstår som regel nokre gonger i året, og kan derfor kanskje ikkje karakteriserast som ekstremt.

Vindobservasjonar
-----------------

| Stasjon | Middelvind (m/s) | Vindkast (m/s) | Tidspunkt |
| --- | --- | --- | --- |
| Fruholmen fyr | 31 | 40 | 19. desember kl. 13 |
| Hekkingen fyr | 30 | 43 | 19. desember kl. 05-06 |
| Rotvær | 25 | 30 | 19. desember kl. 01-04 |
| Sletnes fyr | 24 | 35 | 19. desember kl. 18-19 |
| Torsvåg fyr | 24 | 31 | 19. desember kl. 16-17 |
| Andøya | 21 | 28 | 19. desember kl. 13-16 |
| Alta | 20 | 29 | 19. desember kl. 13-16 |
| Bø i Vesterålen | 20 | 28 | 19. desember kl. 13-16 |

| * v
* d
* e
Ekstremvêr i Noreg 2000-2009 |
| --- |
| 2000 | Reidun • Sølve • Tora |
| 2001 | Ulf • Valdis |
| 2002 | Yrjan |
| 2003 | Agda • Bengt • Clara • Dyre • Edda |
| 2004 | Finn |
| 2005 | Gudrun • Hårek • Inga • ~~Jostein~~ • Kristin • Loke • Mona |
| 2006 | Narve • Oda |
| 2007 | Per • Rita |
| 2008 | Sondre • Tuva • Ulrik • Vera • Yngve |
| 2009 | - |
| Ekstremvêr i Noreg 1995-1999  • Ekstremvêr i Noreg 2010-2019 |
| **Tory Island****Lokalt namn: Oileán Thoraigh** |
| --- |
| Klipper på Tory Island sett frå Dún BhaloirKlipper på Tory Island sett frå Dún Bhaloir |
| Geografi |
| 

Tory Island is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet, vest for Irland |
| **Koordinatar** | 55°16′N 08°13′W﻿Koordinatar: 55°16′N 08°13′W﻿

 |
| **Høgaste punkt** | Tor Mór
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Irland |
| **Grevskap** | County Donegal

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 170
 |

**Tory Island** (irsk *Oileán Thoraigh* eller tidlegare *Oileán Thúr Rí*) er ei øy i Republikken Irland, om lag 14 km utanfor kysten av Donegal.

Øya er om lag 5 km lang og 1 km brei. Ho har 170 innbyggjarar fordelt på fire landsbyar— An Baile Thoir (East Town), An Baile Thiar (West Town), An Lár (Middletown) og Úrbaile (Newtown). Ho høyrer til Gaeltacht og ulster-irsk er hovudmålet på øya. 

Sidan 1950-åra har eit lite samfunn med kunstnarar budd på øya, som har sitt eige kunstgalleri. Den engelske kunstnaren Derek Hill er forbunde med kunstsamfunnet på Tory. 

I den oppdikta historia til Irland var Lebor Gabála Érenn på Tory Island staden der Conand sitt tårn stod, skansen til fomorianarane, før dei vart slått av nemedianarane i eit stort slag på øya. Den seinare fomoriske kongen Balor budde òg på øya. Balor tok Ethlinn til fange i eit tårn på toppen av Tor Mór (eller Túr Mór på gammalirsk), som tyder «Det høge tårnet».

Trass i at Tory Island er ei lita øy har ho mange historiske og mytologiske stader. Eit fyr bygd mellom 1828 og 1832 står på vestenden av øya. I april 1990 vart fyret automatisert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tory Island» frå Wikipedia på engelsk, den 14. oktober 2007.*

Litteratur
----------

* Hunter, J. 2006. *The Waves of Tory.* Colin-Smyth Ltd. ISBN 10 0 86140 456 4

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell turistside for Tory Island
* BBC News artikkel om Tory Island

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Italiensk** er eit romansk språk som blir tala av omkring 70 millionar menneske, dei fleste av desse bur i Italia. 

Standard italiensk er bygd på toskansk dialekt (frå regionen Toscana) og ligg på ein måte mellom språket i Sør-Italia og Nord-Italia. Den lenge etablerte toskanske standarden har dei siste tiåra blitt litt utvatna av varianten dei talar i storbyen Milano, som er det økonomiske sentrum i Italia. 

Italiensk er ein etterkommar etter latin, og blei formalisert på 1300-talet gjennom verka til Dante Alighieri, som blanda sørlege dialektar, særleg sisiliansk (frå Sicilia), med sin eigen toskanske dialekt i dei episke dikta Divina Commedia. Dante sine høgt elska verk blei lesne over heile Italia, og hans skrivemåte blei standarden som alle andre kunne skjønne. Dante blir framleis gitt æra for å ha standardisert det italienske språket. Som sagt er den toskanske dialekten det noverande målføret som ligg nærast Dante sitt språk, som enno altså er grunnlaget for standard italiensk. 

Italiensk høyrer til den italo-dalmatiske språkgruppa, som igjen høyrer til den italo-vestlege delen av dei romanske språka, som er ei undergruppe av den italiske greina av indoeuropeisk.

Italiensk er det offisielle språket i Italia og San Marino, og i Sveits, i kantonane Ticino og Grigioni (norsk/tysk Graubünden). Det er også det andre offisielle språket i Vatikanstaten og i Istria fylke i Kroatia og tre kommunar i Slovenia, der det finst ein italiensk minoritet. Språket blir mykje bruka av italienske utvandrargrupper i Luxemburg, USA, Venezuela, Brasil, Argentina, Canada og Australia, og blir dessutan tala av somme i grannelanda Malta og Albania. I mykje mindre grad kan ein også somtid høyre det tala i delar av Afrika som tidlegare var styrte av Italia, landa Somalia, Libya og Eritrea.

| * v
* d
* e
Romanske språk |
| --- |
| Større moderne språk med litterær tradisjon | aragonesisk**·** asturiansk**·** frankoprovensalsk**·** fransk**·** galisisk**·** italiensk**·** katalansk**·** leonesisk**·** oksitansk**·** portugisisk**·** retoromansk**·** rumensk**·** sardisk**·** spansk |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**FA-cupturneringa i fotball 1958** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 3. mai 1958. Framfor 99 756 tilskodarar tok Bolton Wanderers sin fjerde og siste FA-pokal etter siger 2-0 over Manchester United. Det var 29 år sidan den førre Bolton-triumfen i FA-cupen.

### Kampen

Nat Lofthouse, senterløparen og kapteinen til Bolton, skåra begge finalemåla. Det fyrste kom allereie i det 3. minutt, det andre i det 55. minutt. Siste målet var omdiskutert, då Lofthouse skubba Manchester United-målvakta over målstreken.

**Bolton** sitt vinnarlag: Eddie Hopkinson, Roy Hartle, Tommy Banks, Derek Hennin, John Higgins, Bryan Edwards, Brian Birch, Dennis Stevens, Nat Lofthouse (kaptein), Ray Parry og Doug Holden.

**Manchester United** mønstra einast to spelarar som deltok i FA-finalen 1957. Laget bestod av: Harry Gregg, Bill Foulkes (kaptein), Ian Greaves, Freddie Goodwin, Ron Cope, Stan Crowther, Alex Dawson, Ernie Taylor, Bobby Charlton, Dennis Viollet, Colin Webster.

Dommaren heitte Jack Sherlock.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1958 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 14. april 2019.*
**FA-cupturneringa i fotball 1963** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 25. mai 1963. Framfor 99 604 tilskodarar vart Manchester United FA-cupmeister for tredje gong, etter å ha sigra med 3-1 over Leicester City. Det var 15 år sidan den førre Manchester United-triumfen i FA-cupen.

### Kampen

Denis Law gav Manchester United leiinga då han etter halvtimen mottok eit innlegg frå venstre, og ved straffemerket tvervende og sende ballen tilbake i venstre målhjørne. David Herd la på til 2-0 i det 57. minutt, etter at Leicester-målvakta Gordon Banks hadde halvklart eit skot frå Bobby Charlton. I det 80. minutt stupheada senterløpar Ken Keyworth inn ei redusering frå 8-10 meters hald. Fem minuttar før full tid fomla Banks med eit United-innlegg, og David Herd kunne enkelt fastsette sluttresultatet til 3-1.

**Manchester United** stilte med: David Gaskell, Tony Dunne, Bill Foulkes, Maurice Setters, Noel Cantwell (kaptein), Pat Crerand, Johnny Giles, Albert Quixall, David Herd, Denis Law og Bobby Charlton.

**Leicester City** mønstra: Gordon Banks, John Sjoberg, Richie Norman, Frank McLintock, Ian King, Colin Appleton (kaptein), Howard Riley, Graham Cross, Ken Keyworth, Dave Gibson, Mike Stringfellow.

Dommaren heitte Ken Aston.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1963 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 10. februar 2019.*
**FA-cupturneringa i fotball 1955** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London laurdag 7. mai 1955. Framfor 100 000 tilskodarar sikra Newcastle United seg FA-pokalen for sjette, og hittil (2021) siste, gong, då laget vann med 3–1 over  Manchester City.

### Kampen

Finalen var berre 45 sekund gammal då Jackie Milburn gav Newcastle leiinga. Straks før pause utlikna Bobby Johnstone for Manchester City. I det 52. minutt kom Newcastle framom då Bobby Mitchell sende ballen i nettet. Berre sju minutt seinare fastsette George Hannah sluttresultatet til 3–1.

**Newcastle**-mannskapet bestod av: Ronnie Simpson, Bobby Cowell, Ron Batty, kapteinen Jimmy Scoular, Bob Stokoe, Tommy Casey, Len White, Jackie Milburn, Vic Keeble, George Hannah og Bobby Mitchell.

**Manchester City** mønstra: Bert Trautmann, Jimmy Meadows, Roy Little, Ken Barnes, Dave Ewing, Roy Paul, Billy Spurdle, Joe Hayes, Don Revie, Bobby Johnstone og Paddy Fagan.

Domaren heitte Reg Leafe.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1955 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 18. april 2022.*
**FA-cupturneringa i fotball 1967** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 20. mai 1967. 100 000 tilskodarar såg London-laget Tottenham Hotspur vinne klubbens femte FA-pokal, etter å ha sigra med 2-1 over byrival Chelsea FC.

### Kampen

Høgrevengen Jimmy Robertson gav Tottenham leiinga med ein markkrypar i det 40. minutt. Midtvegs i andre omgang la Frank Saul på til 2-0 på ei pasning frå same Robertson. Bobby Tambling reduserte til 1-2 for Chelsea på ei heading seks minutt føre full tid.

**Tottenham** stilte med: målvakta Pat Jennings, forsvarsrekka Joe Kinnear, Mike England, kapteinen Dave Mackay og Cyril Knowles, sentralt på midtbana spelte Alan Mullery og Terry Venables, medan angrepsrekka bestod av Jimmy Robertson, Jimmy Greaves, Alan Gilzean og Frank Saul. 

**Chelsea** stilte med: Peter Bonetti, Allan Harris, Eddie McCreadie, John Hollins, Marvin Hinton, Ron Harris (kaptein), Charlie Cooke, Tommy Baldwin, Tony Hateley, Bobby Tambling og John Boyle.

Ken Dagnall dømde kampen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1967 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 8. september 2020.*
**Fauskanger barne- og ungdomsskole** er ein barne- og ungdomsskole som ligg nord på Askøy. Skolen er den einaste kombinerte barne- og ungdomsskolen i Askøy kommune. I alt har Fauskanger barne- og ungdomsskole 202 elevar og 35 tilsette. Skolen ligg på Fauskanger, ca. 20 km. frå kommunesenteret Kleppestø.

Barnetrinnet
------------

Elevane på barnetrinnet kjem frå kretsen *Nordre Askøy* frå Fauskanger og nord til Herdla. (Sjå Grunnkretsar i Askøy kommune for meir informasjon angåande skolekretsar.)

Ungdomstrinnet
--------------

Ungdomstrinnet på skolen har også elevar som er ferdige med barnetrinnet på Træet skule inkludert.

SALTO
-----

Skolen har også ansvar for SALTO, «askøySkolenes ALTernative Opplæring», som er det alternative skoletilbodet. Dette held til på Herdla, på tidlegare Herdla fort, 10 km nord for Fauskanger. Tilbodet har dagleg kapasitet på fire elevar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* SALTO sine sider Arkivert 2014-06-05 ved Wayback Machine.
* Skolen si heimeside[*daud lenkje*]