**Ismailittar** (urdu اسماعیلی *Ismāʿīlī*, arabisk الإسماعيليون *al-Ismāʿīliyyūn*; persisk اسماعیلیان *Esmāʿīliyān*) اسماعیلیان *Esmâ'iliyân*) er ei grein av islam og den nest største sjia-retninga, etter imamittane («tolvarsekta») som er dominerande i Iran. Ismailittane finst hovudsakleg på det indiske subkontinentet, Syria, Saudi-Arabia, Jemen, Kina, Tadsjikistan og Aust-Afrika men har i dei seinare åra utbreidd seg til Europa og Nord-Amerika. 

Ismailittane og imamittane aksepterer begge dei første imamane frå etterkomarane til Muhammed gjennom dottera hans Fatima og deler derfor mykje av den tidlege historia si. Men ei usemje i etterfølgjinga av den sjette imamen, Ja'far as-Sadiq dukka opp. Ismailittane vart dei som aksepterte den eldste sonen til Ja'far, Ismail som den neste imamen, medan imamittane aksepterte ein yngre son, Musa al-Kazim.

Historie
--------

I år 910 tok ismailitten ˤAbdullāh al-Mahdī Billa frå Tunis makta i Egypt, og etablerte Fatimide-kalifatet, som snart fekk makta i store delar av Nord-Afrika og Midtausten. Dette er det einaste tilfellet der kalifatet har vore på sjiittiske hender. Fatimidane grunnla i år 972 byen Kairo, og gjorde han til hovudstad i riket sitt. Handel og kultur blømde under fatimidane som utøvde ein tolerant styreform. Dynastiet bestod frå 910 til 1171, då dei tapte for den sunnimuslimske generalen Saladin.

Usemje som arvefølgja førte til at ismailiane rundt år 1000 vart splitta i to hovudretningar: Nizari og Mustaili. Den viktigaste av desse er idag Nizari-islam. Ei mindre gruppe utvikla seg i Libanon og Syria til drusarar, som idag vert rekna som ein sjølvstendig religion

Tilhengjarar av Nizari oppretta ei rekkje festningslandsbyer i Iran og Syria, og vart under krosstoga kjent under namnet assassinarar. Under leiaren sin Hassan-i-Sabah gjennomførte assassinarane fleire oppsiktsvekkande attentat mot ulike herskarar som kjempa mot dei. Ordet assassinar har derfor fått tydinga «snikmordar». 

Riket til nizariane i Iran vart knust av den mongolske hærføraren Hülegü Khan i 1256. Ismailiane vart deretter ein liten og ofte hardt forfølgd minoritet i den muslimske verden, og mange av dei flytta til Sentral-Asia. I 1840 flykta den 46. imamen til nizariane, Aqa Hasan Ali Shah, frå Iran til India, etter eit mislukka statskupp. I 1848 slo han seg ned i Bombay (Mumbai). Under namnet Aga Khan vann han etterkvart tilslutning frå ismailittiske samfunn verda rundt. Etterkomaren hans, prins Karim Aga Khan vert i dag rekna som levande 49. imamen, *Hazar Imam*, av dei fleste ismailittane.

Imamane
-------

Dette er den ismailittiske rekkja med imamar:  

1. ʿAlī ibn Abī Ṭālib ألإمام علي إبن ابي طالب  

2. al-Ḥussayn ibn ʿAlī ibn Abī Ṭālib ألإمام الحسین إبن علي إبن ابي طالب  

3. ʿAlī Zayn al-ʿĀbidīn ألإمام علي زین العابدین  

4. Muḥammad al-Bāqir ألإمام محمد الباقر  

5. Jaʿfar aṣ-Ṣādiq ألإمام جعفر الصادق  

6. Ismāʿīl ibn Jaʿfar ألإمام إسماعیل إبن جعفر  

7. Muḥammad ibn Ismāʿīl ألإمام محمد إبن إسماعیل  

8. ʿAbdullāh ألإمام عبد الله (ifølge Daftari) / Wafī Aḥmad ألإمام وفي أحمد (ifølge den offisielle nizarilista)  

9. Aḥmad ألإمام أحمد (ifølge Daftari) / Taqī Muḥammad ألإمام تقي محمد (ifølge den offisielle nizarilista)  

10. al-Ḥussayn ألإمام الحسين (ifølge Daftari) / Raḍiyu-d-Dīn ʿAbdullāh ألإمام رضي الدين عبد الله (ifølge den offisielle nizarilista)  

11. 1. Fāṭimide kaliff-imam ʿUbaydullāh al-Mahdī billāh ألإمام عٌبَيد الله المهدي بالله  

12. 2. Fāṭimide kaliff-imam Muḥammad al-Qāʾim bi-ʾAmrillāh ألإمام محمد القائم بأمر الله  

13. 3. Fāṭimide kaliff-imam Ismāʿīl al-Manṣūr ألإمام إسماعيل المنصور  

14. 4. Fāṭimide kaliff-imam Maʿād al-Muʿizz li-Dīnillāh ألإمام مَعَاد المُعِزّ لدين الله  

15. 5. Fāṭimide kaliff-imam Abū Manṣūr Nizār al-ʿAzīz billāh ألإمام أبو منصور نزار العزيز بالله  

16. 6. Fāṭimide kaliff-imam Al-Ḥakīm bi-Amrillāh ألإمام الحكيم بأمر الله (Opphav til religionen til drusarane)

17. 7. Fāṭimide kaliff-imamʿAlī az-Zāhir li-Iʿzāz Dīnillāh ألإمام علي الظاهر لإعزاز دين الله  

18. 8. Fāṭimide kaliff-imam Al-Mustanṣir billāh ألإمام المستنصر بالله  

  

**Nizārī-imāmar:**  

19. Nizār ibn al-Mustanṣir billāh ألإمام نزار إبن المستنصر بالله  

20. Al-Hādī ألإمام الهادي  

21. Al-Muhtadī ألإمام المهتدي  

22. Al-Qāhir ألإمام القاهر  

23. al-Ḥassan II *ʿalā dhikrihi-s-salām* ألإمام الحسن الثاني على ذكره السلام  

24. Nūru-d-Dīn Muḥammad II ألإمام نور الدين محمد الثاني  

25. Jalālu-d-Dīn Ḥassan III ألإمام جلال الدين حسن الثالث  

26. ʿAlāʾu-d-Dīn Muḥammad III ألإمام على الدين محمد الثالث  

27. Ruknu-d-Dīn Khurshāh ألإمام ركن الدين خرشاه  

28. Shamsu-d-Dīn Muḥammad ألإمام شمس الدين محمد  

29. Qāsim Shāh ألإمام قاسم شاه  

30. Islām Shāh ألإمام إسلام شاه  

31. Muḥammad ibn Islām Shāh ألإمام محمد إبن إسلام شاه  

32. Mustanṣir billāh II ألإمام مستنصر بالله الثاني  

33. ʿAbdu-s-Salām Shāh ألإمام عبد السلام شاه  

34. Gharīb Mīrzā / Mustanṣir billāh III ألإمام غريب ميرزا \ مستنصر باالله الثالث  

35. Abū Dharr ʿAlī Nūru-d-Dīn ألإمام أبو ذرّ علي نور الدّين  

36. Murād Mīrzā ألإمام مراد ميرزا  

37. Dhu-l-Fiqār ʿAlī Khalīlullāh I ألإمام ذو الفقار علي خليل الله الأول  

38. Nūru-d-Dahr (Nūru-d-Dīn) ʿAlī ألإمام نور الدهر (نور الدين) علي  

39. Khalīlullāh II ʿAlī ألإمام خليل الله الثاني علي  

40. Shāh Nizār II ألإمام شاه نزار الثاني  

41. Sayyid ʿAlī ألإمام سيد علي  

42. Ḥassan ʿAlī ألإمام حسن علي  

43. Qāsim ʿAlī (Sayyid Jaʿfar) ألإمام قاسم علي \ سيد جعفر  

44. Abu-l-Ḥassan ʿAlī (Bāqir Shāh) ألإمام أبو الحسن علي \ باقر شاه  

45. Shāh Khalīlullāh III ألإمام شاه خليل الله الثالث  

46. Ḥassan ʿAlī Shāh Āghā Khān I ألإمام حسن علي شاه آغا خان الأول  

47. Āqā ʿAlī Shāh Āghā Khān II ألإمام آقا علي شاه آغا خان الثاني (Shāh ʿAlī Shāh ألإمام شاه علي شاه ifølge den offisielle Nizārī-lista)  

48. Sulṭān Muḥammad Shāh Āghā Khān III ألإمام سلطان محمد شاه آغا خان الثالث  

49. Shāh Karīmu-l-Ḥussaynī Āghā Khān IV سمو ألإمام شاه كريم الحسيني آغا خان الرابع

  

**Mustaʿlī-imāmar:**  

19. 9th Fāṭimide kaliff-imam Aḥmad al-Mustaʿlī ألإمام أحمد المستعلي  

20. 10th Fāṭimide kaliff-imam Al-Āmir bi-Aḥkāmillāh ألإمام الآمر بأحكام الله (Ḥāfizī-skisma)  

21. Aṭ-Ṭayyib Abī-l-Qāsim ألإمام الطيب أبي القاسم (skjult)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ismailitter» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2014.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Farhad Daftary. *The Ismāʿīlīs: Their history and doctrines.* Cambridge, England: Cambridge University Press, 1990, s. 551-553.

Bakgrunnsstoff
--------------

* The Institute of Ismaili Studies
* The Ismaili Arkivert 2017-07-10 ved Wayback Machine.
* The Aga Khan Development Network
* Aga Khan and the Ismailis – FILM Arkivert 2018-11-29 ved Wayback Machine.
* Interview on NPR, 2006 September 25: "Aga Khan Speaks Out on Understanding of Muslims"

| * v
* d
* e
Islam |
| --- |
| Tru | 
* Allah
* Tawhid
* Koranen
* Sunna
* Hadith

 |
| Liv | 
* Dei fem søylene
* Truvedkjenning
* Bøn
* Ramadan
* Almisser
* Pilegrimsreise
* Id al-fitr
* Moské
* Mihrab
* Islamske høytider
* Halal

 |
| Leiarar | 
* Muhammed
* Fatima
* Abu Bakr
* Ali
* Sahaba
* Profetar i islam
* Imam
* Mulla
* Muezzin

 |
| Historie | 
* Islamsk arkitektur
* Kaba
* Mekka
* Al-Haram
* Islams historie
* Kalif
* Sirat Rasul Allah
* Islamsk kunst
* Islamsk astronomi
* Islamsk kalender
* Kvinner i islam

 |
| Rettslære | 
* Sharia
* Fiqh
* Fatwa
* Halal
* Ammanbodskapet

 |
| Retningar | 
* Sunniislam
* Sjiaislam
* Sufisme
* Salafisme
* Ahmadiyya
* Drusarar
* Bahai
* Islamisme
* Nation of Islam
* Wahhabisme

 |
| 
* Kategori:Islam
* Islam i Noreg

 |