recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Messe de Nostre Dame** er ei messe skriven av Guillaume de Machaut, ein gong før 1365. Dateringa er uviss (nokre meiner ho er skriven alt i 1346). Messa er rekna som eit storverk innanfor mellomaldermusikken og ars nova, og er den første gjennomkomponerte messesyklusen i historia skriven av ein komponist.

Oppbygging
----------

Messa er bygd opp kring dei faste messeledda: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus og Agnus Dei. Til slutt følgjer ein stutt Ite, Missa est. Kyrien alternerer med den gregorianske Kyrie-melodien (nr IV i gradualet). Sanctus og Agnus Dei nyttar melodiar frå messe XVII, og Ite er henta frå Sanctus VIII. Gloria og Credo er gjennomkomponerte utan tydeleg tilvising til nokon særskild gregoriansk melodi. Desse står i melodisk skyldskap til kvarandre. 

Nostre Dame-messa er skriven for fire stemmer, heller enn dei vanlege tre som var i bruk. Machaut har lagt til ei ekstra stemme, som svarar til den moderne bass-lina.

Sameining
---------

Machaut sameinte dei faste messeledda på ein måte som ikkje hadde vore vanleg før hans tid. I ei vanleg høgmesse er ordinarieledda skilde frå kvarandre ved proprieledd, lesing, bøner og hymner. Det er rekna med at dette kunstargrepet sette standard for seinare utforming av messesyklusar gjennom renessanse og nytid.

Formål og stil
--------------

Machaut skreiv Messe de Nostre Dame for Katedralen i Reims, der han virka som korleiar og prest. Skal ein tru lister som er funne i katedralen er messa skrive for ei fruemesse halden på ein laurdag. Nokre forskarar meiner at Machaut ikkje var i arbeid her før mot slutten av 1350-talet, og at han skreiv denne messa som takk for tilsettinga. Skal ein følgje testamenta til Machaut og bror hans, Jean, som og var tilsett ved katedralen, var messa og tenkt til bruk i minnegudstenesta over dei. Men det er ikkje fastsett kva bruk messa var meint for. 

Ein reknar med at Machaut kjende til Tournai-messa, ein syklus som er noko eldre, men anonym. Denne messa er sett saman av ulike messeledd frå ulike komponistar. Særskild Gloria og Credo i Nostre Dame-messa har noko likskap med messa frå Tournai. Dei andre messeledda i Machauts messe er laga i motett-stil.

Innspelingar
------------

Messa vart spela inn alt i 1956 for Deutsche Grammophon. Seinare har The Hilliard Ensemble sunge ho inn (Hyperion records, 1989).

Oxford Camerata gjorde ei utgåve i 1996 (Plateselskapet Naxos, og endeleg har Ensemble Gilles Binchois gjort messa på plate i 2000 (Cantus).

Kjelder
-------

* Artikkelen bygger på *Messe de Nostre Dame* på Engelsk Wikipedia.
Ei **mesoskala konvektiv samansetting** er eit stort mesoskala konvektivt system, og er bygd opp av fleire torebyer. Samansettinga har ofte ei rund eller oval form, og er som regel på sitt sterkaste om natta. Definisjonen av ei mesoskala konvektiv samansetting inneheld spesielle vilkår for storleik, varigskap og eksentrisitet (t.d. kor «rundt» systemet er) basert på skymassen ein kan sjå på infraraude satellittbilete: 

* Storleik: Området av skytoppen som er -32 °C eller mindre skal vere 100 000 km² eller meir, og området av skytoppen som er -52 °C eller mindre må vere 50 000 km² eller meir
* Varigskap: Storleiksvilkåret må oppretthaldast i minst 6 timar.
* Eksentrisitet: Forholdet mellom den litle aksen og hovudaksen må vere minst 0,7.

Mesoskala konvektive samansettingar oppstår vanlegvis om ettermiddagen og kvelden i form av fleire isolerte torebyer, som utvidar seg kraftig i høgda. Tidleg i livssyklusen er faren størst for alvorleg uvêr. Når systemet vert eldre vil eit lagdelt skydekke med kraftig regn oppstå i bakkant av systemet, og dette har innimellom ført til flaum. 

På eit meteorologisk analysekart kan ein sjå systemet som eit område med store trykkfall i framkant og store trykkstigingar i bakkant.

Sjå òg
------

* Supercelle
* Mesoskala konvektivt system
*Sjå òg Turia i Covasna.*

**Turia** (latinsk *Turium*, gresk *Thyrion* eller *Thèrios*, *Θηριος*) er ei elv i Spania som spring ut i provinsen Teruel. Ho renn gjennom provinsen Valencia og munnar ut i Middelhavet nær byen Valencia. Det første strekket av elva vert kalla **Guadalaviar**.

Etter ein katastrofal flaum i 1957 som gjekk hardt utover byen Valencia, vart elva delt i to vest i byen. Vatnet er ført inn i eitt nytt elvefar utanfor byen før ho renn ut i Middelhavet. Det gamle elvefaret ligg i dag tørt gjennom byen og er omgjort til ein park der syklistar og fotgjengarar kan kome seg gjennom det meste av byen utan å nytte vegar. Parken, som heiter Turiahagen (*Jardí del Túria/Jardín del Turia*) har mange små tjern, stiar, fontener, blomar, fotballbanar, kafear, kunstverk, klatreveggar, ein løpebane, ein zen-hage og meir. Mange bruer fører trafikken over parken. 

Aust i parken ligg Gulliverparken (*Parc Gulliver/Parque Gulliver*), ein leikeplass for barn med ein stor glasfibermodell av Lemuel Gulliver knytt til bakken med tau. Modellen er konstruert slik at det er mogeleg å klatre i taua. I tillegg dannar kleda til Gulliver skiler og stigar som ein kan leike i. I aust finn ein òg Valencia musikkpalass (*el Palau de la Música Valenciana*).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Culturia - Offisiell side
* Video av flytur over Turia Arkivert 2003-06-22 ved Wayback Machine.
* Informasjon om Turia med kart

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Turia River» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2009.*

Koordinatar: 39°33′55.93″N 0°35′33.42″W﻿
**Meseret Defar Tola** (fødd 19. november 1983) er ein etiopisk langdistanseløpar som spesialiserer seg på 3000 og 5000 meter for kvinner. Ho hadde verdsrekorden på 5000 meter frå 2006 til 2008, då han blei slått av landsmannen Tirunesh Dibaba. 

Den fyrste OL-medaljen for Meseret Defar var ein gullmedalje på nettopp 5000 meter under sommar-OL 2004 i Athen. I sommar-OL 2008 i Beijing enda ho på tredjeplass på den same distansen, slått av gullvinnaren Tirunesh Dibaba og tyrkiske Elvan Abeylegesse. Under sommar-OL 2012 var Defar igjen i toppform og sprang seg til ein ny gullmedalje på 5000 meter.

Meseret Defar vart også verdsmeister på 5000 meter under VM i friidrett 2007 i Osaka og har ei lang rekkje andre medaljar frå internasjonale meisterskap. 

Ho fekk Bislett-medaljen i 2007.

Kjelder
-------

1. ↑  «Bislettmedaljen/The Bislett Medal» (PDF). Diamond League Oslo. Arkivert frå originalen (PDF) 29. januar 2017. Henta 29. januar 2017.

* «Meseret Defar» (på engelsk). Sports-Reference. Arkivert frå originalen 3. desember 2016. Henta 29. januar 2017.
* (en) Meseret Defar – Profil på nettsida til IAAF

---

* *Denne artikkelen bygger på «Meseret Defar» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Tubax** er eit treblåseinstrument. Instrumentet er ein modifisert kontrabass-saksofon funnen opp av Benedikt Eppelsheim. Den er stemt i Ess med grunntone Ess1, til liks med kontrabass-saksofonen. Tubaxen vert notert i G-nøkkel som transponerande instrument, og har ei rekkevidde frå Db1 til h1. Tubaxen finst òg stemt i C og Bb, med grunntone C1 og Bb2. Bb-tubaxen kan sjåast på som ei endeleg realisering av Adolphe Sax sin 150 år gamle plan om ein subkontrabass-saksofon.

Tubaxen har ei mykje trongare boring enn kontrabass-saksofonen, og er meir lik ein sarrusofon. Den har same fingring som kontrabass-saksofonen, og tek i bruk eit barytonsaksofon-munnstykke. Den tronge boringa gjer at den har mindre kraft enn ein kontrabass-saksofon, men det gjer òg sitt til at at den lettare kan spele mjukt og i dei lågare registra. Klangleg er den som ein barytonsaksofon med éin ekstra oktav nedover.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Benedikt Eppelshiem sin nettstad Arkivert 2007-02-10 ved Wayback Machine.
* MP3 lydklipp av ein tubax. På tubax: Randy Emerick med the Jerry Fischer Orchestra
* Meir om instrumentet tubax
**Europaligaen 2018** var ei internasjonal fotballturnering for klubblag som av ulike grunnar ikkje var kvalifisert seg til utslagsrundane i Meisterligaen. I finalen i Europaligaen 2018 i Lyon i Frankrike vann Atlético Madrid 3-0 over Olympique Marseille frå Marseille.

Turneringa byrja med seriespel for 48 lag i grupper à fire lag. Dei to beste laga i kvar av gruppene gjekk så vidare til cupspel, til dette cupspelet kom òg laga på tredjeplass i gruppespelet i meisterligaen. Etter fire cuprundar vart europaligaen avslutta med finale. Vinnarlaget Atletico Madrid slo i cuprundane etter tur ut OGC Nice, Lokomotiv Moskva, Sporting Lisboa, og Arsenal FC frå London. Finalist Olympique Marseille sette på si side ein stoppar for Sporting Braga, Athletic Bilbao, RB Leipzig og Red Bull Salzburg, den siste etter ekstraomgangar på bortebane.

### Finalen

Lagoppstillingane, Atlético Madrid i raude og kvite striper
55 768 tilskodarar såg finalen på Parc Olympique Lyonnais i Lyon den 16. mai 2018. Den franske angrepsspelaren Antoine Griezmann gav Madrid-laget leiinga i det 21. minutt og la på til 2-0 i det 49. minutt. Få minuttar før dommaren bles av kampen fastsette kapteinen Gabi Fernández sluttresultatet til 3-0.

Vinnarlaget **Atlético Madrid** opna med: Jan Oblak, Šime Vrsaljko, José María Giménez, Diego Godín, Lucas Hernandez, Ángel Correa, Gabi Fernández, Saúl Ñíguez, Koke Resurrección, Antoine Griezmann og Diego Costa. Juanfran Torres kom inn i staden for Vrsaljko etter pausen, Thomas Partey og Fernando Torres entra bana i sluttminuttane, ut gjekk Correa og Griezmann.

**Olympique Marseille** mønstra: Steve Mandanda, Bouna Sarr, Adil Rami, Luiz Gustavo, Jordan Amavi, André-Frank Zambo Anguissa, Morgan Sanson, Florian Thauvin, Dmitri Payet, Lucas Ocampos, Valère Germain. Maxime Lopez, Clinton N'Jie og Kostas Mitroglu vart sett inn etter høvesvis 32, 55 og 74 minuttars spel, ut gjekk etter tur ein skadd Payet, Ocampos og Germain.

Björn Kuipers frå Nederland dømde finaleoppgjeret.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2017–18 UEFA Europa League» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juni 2019.*
| Tubruq |
| --- |
| Tubruq Tubruq |
| Styresmakter |
| Land | Libya |
| Geografi |
| Koordinatar | 32°4′34″N 23°57′41″E﻿Koordinatar: 32°4′34″N 23°57′41″E﻿ |
| Plassering |
| 


 |

  

**Tubruq** eller **Tobruk** er ein by i austlege Libya ved Middelhavet, om lag 155 kilometer frå grensa til Egypt. Han har ein oljeleidning frå Sarir-feltet og ei petroleumshamn. I tillegg har byen eit avsaltingsanlegg for havvatn og eit varmekraftverk. I 2005 hadde byen eit innbyggjartal på 121 000.

Tubruq vart hærteke av Italia i 1911 og nytta som base for hæroperasjonar i sør. Under andre verdskrigen spela byen ei rolla som festning og orlogshamn. Byen vart hærteke av britane i januar 1941, av aksemaktene 21. juni 1942, men kom endå ein gong under britisk kontroll 13. november same året. Byen fekk store skadar, men vart seinare bygt opp att.

Kjelder
-------

* 

* «Tubruq» av redaksjonen i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Europaligaen 2019** var ei internasjonal fotballturnering for klubblag som av ulike grunnar ikkje var kvalifisert til utslagsrundane i Meisterligaen. I finalen i Europaligaen 2019 i Baku i Aserbajdsjan vann Chelsea FC frå London med 4-1 over byrival Arsenal FC.

Turneringa byrja med seriespel for 48 lag i grupper à fire lag. Dei to beste laga i kvar av gruppene gjekk så vidare til cupspel, til dette cupspelet kom òg laga på tredjeplass i gruppespelet i meisterligaen. Etter fire cuprundar vart europaligaen avslutta med finale. Vinnarlaget Chelsea slo i cuprundane etter tur ut Malmö FF, Dynamo Kiev, Slavia Praha og Eintracht Frankfurt, sigeren mot Eintracht Frankfurt kom etter straffetevling. Finalist Arsenal FC eliminerte BATE Borisov, Rennes FC, SSC Napoli og Valencia CF.

### Finalen

Lagoppstillingane, Chelsea i blått
51 370 tilskodarar såg finalen på stadion i Baku den 29. mai 2019. Etter ein sjansefattig 1. omgang stupheada den franske midtspissen Olivier Giroud Chelseas fyrste mål i det 49. minutt av kampen. Spanjolen Pedro Rodríguez la på til 2-0 i det 60. minutt, Fem minuttar seinare auka belgiaren Eden Hazard til 3-0 med eit straffespark. Innbytaren Alex Iwobi frå Nigeria reduserte for Arsenal til 1-3 i det 69. minutt, før 3 minuttar var gått fastsette Hazard sluttresultatet til 4-1.

Vinnarlaget **Chelsea** bestod av: Kepa Arrizabalaga, César Azpilicueta (kaptein), Andreas Christensen, David Luiz, Emerson Palmieri, N'Golo Kanté, Jorginho Filho, Mateo Kovačić, Pedro Rodríguez, Olivier Giroud og Eden Hazard. Dei siste 20 minuttane bytta Chelsea etter tur ut Pedro Rodríguez, Kovačić og Hazard, inn kom Willian Borges da Silva, Ross Barkley og Davide Zappacosta.

**Arsenal** kom på bana med: Petr Čech, Sokratis Papastathopoulos, Laurent Koscielny (kaptein), Nacho Monreal, Ainsley Maitland-Niles, Lucas Torreira, Granit Xhaka, Sead Kolašinac, Mesut Özil, Alexandre Lacazette, Pierre-Emerick Aubameyang. Monreal og Torreira måtte vike plass i det 66. minutt, inn kom Matteo Guendouzi og Alex Iwobi. Joe Willock spelte siste kvarteret i staden for Özil.

Dommar var Gianluca Rocchi frå Italia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «2018–19 UEFA Europa League» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juni 2019.*
**Einar Schawland Gram** (28. september 1817–23. desember 1885) var ein norsk kjøpmann og bankmann frå Trondheim som representerte valkrinsen Trondheim og Levanger på Stortinget ved fleire sesjonar i tida 1859-73.

Gram var son til ein kjøpmann, og styrte frå 1843 faren si forretning i Trondheim. Frå 1852 dreiv han eiga handelsforretning i heimbyen. Han deltok i lang tid i særleg lokale, men også nasjonale, avgjerande posisjonar, så som i bystyret, i sparebanken, i representantskapen og seinare styret til Noregs Bank.

Gram møtte på stortinga 1859-60, 1862-63, 1868-69 og 1873, samt på Omframtstortinget 1864. Han var også vald til Stortinget 1865-66, men møtte ikkje. Til Stortinget 1871-73 var han opphavleg andre varamann, men møtte heile 1873-sesjonen for sjukmelde Michael Getz. Gram var medlem 1859-60 i Tollkomiteen, 1862-63 i Bankkomiteen og 1864 i Lagtinget. I 1868-69 var han formann i Bankkomiteen, og 1873 var han medlem i same komiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Einar Gram NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Einar S. Løndal**, (28. februar 1914–23. januar 2006), var ein norsk spelemann frå Tuddal i Telemark. Han var son av Svein Løndal og yngre bror av Kjetil Løndal og Olav Løndal.

Einar S. Løndal tok til med fela heller seint, men då han først byrja, om lag ved konfirmasjonsalder, kom slåttane snøgt, fortalde han. Han hadde høyrt mykje spel frå barneåra, både frå faren Svein, og frå dei eldre brørne Olav og Kjetil. Det meste av spelet var etter faren. Saman med faren og brørne forma han ut det sermerkte Løndalsspelet som eiga tradisjonsgrein i Telemark.

Einar vart bufast i Tuddal livet ut, på garden Sletta, som han gifta seg til, i Hovdegrenda i Tuddal. Etter at brørne hans døydde, var Einar Løndal den store tradisjonsberaren i dalen, og vart oppsøkt av mange yngre folkemusikarar, mellom dei Anne Hytta og Per Anders Buen Garnås. Spelemannen Nils Sletta har og mesteparten av stoffet sitt etter Einar. 

Einar S. Løndal var ein god kappleiksspelemann og vann ei rekkje gonger. Han sermerkte seg med eit meir atterhalde spel enn broren Kjetil, og er kanskje mest kjend for framføringa si av gangaren Førnesbrunen. Han var aktivt med i kappleikslivet så lenge han evna det, og spela til han var over nitti år. Han synte stor interesse for dei yngre spelemennene, og han var ihuga til stades for å lye på dei. Då landskappleiken vart halde på Rauland i 1994, stod han framfor scena for å få med seg så mykje som mogleg av spelet i hardingfeleklassene, og var ein takksam tilhøyrar. 

Hardingfeleverket har registrert 13 slåttenedskrifter etter Einar S. Løndal.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)

 |
Plakat for utstillinga
Oversiktsbilde over verdsutstillinga
Sporvogner framfor La Galerie des Machines, ein utstillingshall ved Marsmarka av Charles-Louis Ferdinand Dutert. Hallen blei riven i 1909. Det nye Eiffeltårnet er synleg i bakgrunnen.
**Verdsutstillinga i Paris i 1889** var ei verdsutstilling som blei halden i Paris frå 6. mai til 31. oktober 1889.

Verdsutstillinga blei arrangert i samband med 100-årsmarkeringa av storminga av Bastillen, ei hending som tradisjonelt er blitt rekna som starten på den franske revolusjonen. 
Det største byggverket og symbolet for utstillinga var Eiffeltårnet, som blei bygd ferdig i 1889. Bogen til tårnet danna sjølve porten til utstillinga.
Utstillinga dekka eit område på 0,96 km².

Ein stor attraksjon ved utstillinga var ein «afrikansk landsby» med 400 innfødde henta til Frankrike frå koloniane.

Tal frå utstillinga
-------------------

* Utgifter: 41,5 millionar franc
* Billettinntekter: 49,5 millioner franc
* Vitjande: 28 millionar
* Utstillarar: over 61 722, derav 55% franske

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Verdensutstillingen i Paris (1889)» frå Wikipedia på bokmål, den 26. februar 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* ExpoMuseum om 1889-utstillingen Arkivert 2010-10-31 ved Wayback Machine.
* Library of Congress om 1889-utstillingen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
**Jaroslav Soukup** (fødd 12. juli 1982) er ein tsjekkisk tidlegare skiskyttar frå Jičín. Han vann ein bronsemedalje i verdsmeisterskapen 2012 og ein ny bronse året etter. I Vinter-OL 2014 tok han både ein sølvmedalje og ein bronse.

Aktiv
-----

Med eitt tilleggsminutt kneip Soukup bronsen på 20 km under VM i skiskyting 2012 i Ruhpolding. Han slo fjerdemann Andreas Birnbacher med 0,8 sekundar og var høvesvis 5,3 og 12,3 sekundar bakom vinnarane av sølv- og gull. Året etter, då VM i skiskyting 2013 fann stad i Nové Město na Moravě i heimlandet, gjekk Soukup ein av etappane for tjekkiske laget som vann bronsen på mixstafetten. Under dei olympiske vinterleikane 2014 i Sotsji sikra dei same fire tsjekkiske skiskyttarane; Veronika Vítková, Gabriela Soukalová, Soukup og Ondřej Moravec, seg sølvmedalje på mixstafetten, eit drygt halvminutt bakom det norske gullmannskapet. 11 dagar tidlegare overraska Soukup med å vinne OL-bronsen på 10-kolometeren, 0,7 sekund føre Anton Sjipulin frå Russland. Ole Einar Bjørndalen vart olympiameister i øvinga, framom austerrikaren Dominik Landertinger, dei to gjekk høvesvis 5,7 og 4,4, sekundar fortare enn Soukup.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jaroslav Soukup (Biathlet)» frå Wikipedia på tysk, den 22. mars 2019.*
Eiffeltårnet og den symbolske konfrontasjonen mellom Tyskland til venstre og Sovjetunionen til høgre
**Verdsutstillinga i Paris i 1937** (*Exposition internationale «Arts et Techniques dans la Vie moderne»* eller berre *Exposition internationale*) var ei verdsutstilling halden i Paris i 1937. 

Utstillinga fylte elvebreiddene langs Seinen på begge sider av Pont d’Iéna, og Trocadéro-området nord for elva og Marsmarka på sørsida med Eiffeltårnet som blikkfang. Paviljongane som viste fransk kunst, kultur og næringsliv opptok areal vidare austover langs nordbreidda av Seinen, langs sørbreidda på begge sider av Marsmarka, og langs midtaksen sør for Eiffeltårnet. 

Dei europeiske paviljongane låg dels på området mellom elva og Trocadéro, der den permanente utstillingsbygningen Palais de Chaillot var oppført, og dels langs sørlege elvebreidd. Her låg òg USA sin paviljong. Andre oversjøiske land fekk tomter til paviljongane sine lengst sør på Marsmarka. 

Den norske paviljongen låg sentralt med front ut mot midtaksen i Trocadéro-parken, i forlenging av Avenue d'Iéna. Han var teikna av arkitektane Arne Korsmo, Knut Knutsen og Ole Lind Schistad. Nabolanda var Nederland og det republikanske Spania. Den spanske paviljongen av Josep Lluís Sert tiltrekte seg stor merksemd, sidan utstillinga fann stad under den spanske borgarkrigen. Her stilte Pablo Picasso ut det berømte måleriet sitt *Guernica*. Den spanske paviljongen blei rekonstruert til verdsutstillinga i Barcelona i 1992.

52 land tok del i utstillinga, som hadde over 31 millionar vitjande. Utstillinga er mest kjend for den symbolske konfrontasjonen mellom det nazistiske Tyskland og det kommunistiske Sovjetunionen. Paviljongane til desse to landa stod «front mot front» på kvar si side av midtaksen langs nordre Seine-breidda. Tyskland sin bygning var teikna av Albert Speer, med eit høgt tårn som eit «bolverk mot bolsjevismen», med den tyske ørna og hakekross øvst. Sovjetunionen sin paviljong av arkitekt Boris Iofan (med eit litt lågare tårn) møtte til gjengjeld nazismen med ein aggressiv skulptur av Vera Mukhina – ein muskuløs industriarbeidar og ein kvinneleg kolkhoz-arbeidar som saman løfta hamar og sigd mot motstandaren.

Dei fleste byggverka som blei reiste til verdsutstillinga var provisorium som seinare blei rivne. Men nokre byggverk var permanente og eksisterer framleis, som Palais de Chaillot og Palais de Tokyo.

Galleri
-------

* TurismepaviljongTurismepaviljong
* TrocadéroTrocadéro
* Den tyske enpaviljongenDen tyske enpaviljongen
* Den sovjetiske paviljongenDen sovjetiske paviljongen
* USA sin paviljongUSA sin paviljong
* Paviljong i trePaviljong i tre
* Den egyptiske paviljongenDen egyptiske paviljongen
* Paviljongane til Sverige og TjekkoslovakiaPaviljongane til Sverige og Tjekkoslovakia

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Verdensutstillingen i Paris (1937)» frå Wikipedia på bokmål, den 29. september 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* CiNii

 |
**Jaroslav Bába** (fødd 2. september 1984) er ein tsjekkisk tidlegare høgdehoppar frå Karviná som vann bronsemedaljen i øvinga under Sommar-OL 2004 i Aten.

Aktiv
-----

Under Sommar-OL i Aten var Bába ein av fire utøvarar som tok seg over 2,34 m. Einast svenske Stefan Holm svinga seg over 2,36 m, dermed vart det sølv på Matt Hemingway frå USA og bronse på Bába då sistnemnde hadde fleire riv i tevlinga. Året etter sette Bába den 8. juli livsbeste i høgdehopp då han svinga seg over 2,36 meter i Roma.

Tiåret 2005-15 var Baba medaljekandidat i dei fleste store meisterskapane, utan å lukkast innfri. Han kom på femteplass i verdsmeisterskapane 2005 og 2009, samt i EM 2010. Nærast medalje var han VM 2011 i Daegu og EM 2014 i Zürich, i begge desse tevlingane vart han fjerdemann på same høgda som dei respektive bronsemedaljørane. Han fekk bronse i innandørs-EM 2013 i Göteborg etter å ha klart 2,31 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2003 i Paris: Nr 11 – 2,25 m
* OL 2004 i Aten: Bronsemedalje – 2,34 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 2,29 m
* VM 2007 i Osaka: Nr 8 – 2,26 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 6 – 2,29 m

Bába under innandørs-EM 2013
* VM 2009 i Berlin: Nr 5 – 2,23 m
* EM 2010 i Barcelona: Nr 5 – 2,26 m
* VM 2011 i Daegu: Nr 4 – 2,32 m
* EM 2012 i Helsinki: Nr 8 – 2,24 m
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (2,21 m=nr 21)
* VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (2,25 m=nr 14)
* EM 2014 i Zürich: Nr 4 – 2,30 m
* VM 2015 i Beijing: Nr 7 – 2,29 m
* EM 2016 i Amsterdam: Nr 7 – 2,24 m
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 14 – 2,20 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jaroslav Bába» frå Wikipedia på tysk, den 14. juni 2020.*
Frostating lagmannsrett held til i Tronheim tinghus.
Frostating lagmannsrett sine tidlegare lokale på Kalvskinnet i Trondheim.
**Frostating lagmannsrett** er ein av dei seks lagmannsrettane i Noreg og har sete i Trondheim.

Lagmannsretten er ankedomstol over avgjerder i dei tingrettane som høyrer til lagdømmet - både i straffesaker og i sivile saker. Lagmannsretten sine avgjerder kan - i noko avgrensa omfang - bli påkjært eller anka til Høgsterett.

Jurisdiksjon
------------

Lagdømmet omfattar fylka Møre og Romsdal, Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag, jamfør oversikta nedst på sida over tingrettar som høyrer til Frostating lagdømme.

Organisering
------------

Domstolen held til i Trondheim tinghus og har faste rettsstader på Molde, i Kristiansund og i Ålesund. Den blir leidd av ein førstelagmann og har i tillegg to lagmenn og 16 fast utnemnde lagdommarar. Den har vidare ein administrasjonssjef og ti funksjonærar.

Historie
--------

Namnet har domstolen fått frå det gamle Frostatinget som vart halde på halvøya Frosta i Trondheimsfjorden. Rettsdistriktet femner stort sett same området som høyrde under (Frostatinget) i seinare tid.

Førstelagmenn i Frostating lagmannsrett
---------------------------------------

* Sverre Dragsten, 1991 - 2001
* Kjell Buer, 2001 - 2009
* Aage Rundberget, 2010 - 2014
* Sven-Jørgen Lindsetmo, 2014 -

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Frostating lagmannsrett

| * v
* d
* e
Lagmannsrettane |
| --- |
| Hålogaland | Frostating | Eidsivating | Gulating | Borgarting | Agder | Riksvåpenet |


| * v
* d
* e
Tingrettar i Frostating lagdømme |
| --- |
| Riksvåpenet | Fosen | Inderøy | Namdal | Nordmøre | Romsdal | Stjør- og Verdal | Sunnmøre | Søre Sunnmøre | Sør-Trøndelag | Riksvåpenet |
| Verdun |
| --- |
| Horisonten til VerdunHorisonten til Verdun |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Lorraine Meuse |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  31,03 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 19 624   633/km² |
| Koordinatar | 49°09′″N 05°23′″E﻿Koordinatar: 49°09′″N 05°23′″E﻿ |
| Høgd over havet | 240 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 55100 |
| **Heimeside:** www.ville-verdun.fr |

**Verdun** (tysk *Wirten*, offisielt namn før 1970 var *Verdun-sur-Meuse*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* i departementet Meuse i Lorraine. Byen har om lag 20 000 innbyggjarar og ligg ved elva Meuse.

Historie
--------

Verdun har vore eit bispesete sidan 300-talet. I 843 var traktaten i Verdun grunnlaget for delinga av Frankarriket, som var byrjinga på det som i dag er Tyskland og Frankrike. Fram til høgmellomalderen var Verdun ein tysk fjernhandelsby, og busett av rike handelsmenn. Tidleg på 1000-talet opplevde byen stor økonomisk oppgang, men på 1200-talet vart han mindre viktig. Klosteret og stiftet, ein gong motor for urbanisering, var no berre redusert til krefter som sikra at byen overlevde.

Verdun høyrte til Austfrankarriket og seinare Det tysk-romerske riket fram til 1553, då han etter traktaten i Chamborg gjekk til Frankrike. På 1600-talet vart det bygd mange festningsverk i byen.

Verdun vart vidkjend under den første verdskrigen som åstad for det blodigaste slaget på vestfronten (i lag med slaget ved Somme), mellom Frankrike og Tyskland.

Slaget ved Verdun varte frå februar 1916 til desember 1916 og førte ikkje til noko for nokon av partane. Det kostet 162 000 franske og 100 000 tyske soldatar livet, medan nesten 500 000 vart skada.

Økonmomi
--------

I dag livnærar byen seg særleg av sin tenestesektor: Turisme, forvalning, bispedøme. Viktige attraksjonar utanom krigskyrkjegarden, omgivnadane rundt og sjølve slagmarka, finn ein det nyleg renoverte bysentrumet med lystbåthamna ved Maas og domkyrkja med verdsfredssentret i bispepalasset.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Verdun**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Tinghaugen på Frosta.
Bauta på Tinghaugen på Frosta.
**Frostatinget** (norrønt *Frostuþing*) var namnet på *Trøndelagens lovområde*, fellestinget, av di det hadde sete på Logtun på Frosta i Nord-Trøndelag.

Ein er uviss på kva tid Frostatinget byrja si verksemd, men trur at det går heilt attende til 400-talet og omfatta dei – på den tida – åtte trøndelagsfylka *Sparbyggjafylki*, *Verdølafylki*, *Skeynafylki*, *Stjórdølafylki*, *Strindafylki*, *Gauldølafylki* og *Orkdølafylki*.

Dagens Frostating, Frostating lagmannsrett, omfattar fylka Nord-Trøndelag, Sør-Trøndelag og Møre og Romsdal, og har sete i Trondheim.

Frostatingsseglet
-----------------

Frostatingsseglet er eit segl som syner kong Magnus Lagabøte på St. Hansdag i 1274 medan han sit på trona og gjev lagmannen for Frostatinget den nye Frostatingslova. Tingbøndene – tre stykker – står til venstre for kongen, kongen i midten med krona på hovudet og septeret i handa, og med den norske lova under føtene. Nedst i seglet er det to bogeskyttarar; den eine siktar på eit ekorn, medan den andre siktar på ein fugl. Både ekornet og fuglen sit i kvart sitt tre.

Originalen til Frostatingseglet er i det norske Diplomatariet, og står i eit dokument datert 1. juni 1453, trykt i Diplomatarium Norvegicum VIII no. 349.

Sjå òg
------

* Frostatingslova
* Tinget
* Gulatinget
* Gulatingslova

Kjelder
-------

### Fotnotar

1. ↑  *Frosta i gammel og ny tid*, s. 82–83.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 35°35′N 36°2′E﻿

**Al-Haffah** (arabisk الحفة) er ein by nordvest i Syria som administrativt høyrer til Latakia guvernement, 33 kilometer aust for Latakia. Han er senteret i al-Haffah-distriktet, eit av fire distrikt (*mantiqah*) i Latakia guvernement. Han ligg 310 meter over havet og hadde i 2004 4 298 innbyggjarar i følgje Statistisk sentralbyrå i Syria (CBS). I lag med dei kringliggande landsbyane i al-Haffa nahiyah (*nahiya*) har al-Haffa eit folketal på 23 347. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar, kring 90%, medan kristne utgjer kring 10% av folketalet. Dei to samfunna har levd i lag i al-Haffah i hundevis av år.

Innbyggjarane i al-Haffa driv stort sett med jordbruk. Byen produserer mange typar frukt, som oliven, fiken, granateple, eple og pærer.

Historie
--------

Al-Haffa er ogmjeve av fjell og ligg berre 7 km vest for Salah Ed-Din-borga, ein verdsarvstad. Området har ei antikk historie som starta med ein fønikisk busetnad. Seinare vart han ein viktig strategisk stad for krossfararar, då dei invaderte området. 

Den syriske geografen Yaqut al-Hamawi vitja al-Haffah tidleg på 1200-talet, under Ajjubide-dynastiet, og noterte at han var eit distrikt vest for Halab (Aleppo), som bestod av mange landsbyar. Klede kalla Haffiyyah kom frå her.

I 1919 var al-Haffah ein del av det eit lite opprør i leia av Umar al-Bitar i Sahyun-regionen som al-Haffah er senter i. På same tid vart han med i opprøret til Saleh al-Ali, som var i allianse med al-Bitar.

Frå 5. til 13. juni 2012 var byen involvert i slaget ved Al-Haffah, som ein del av den syriske borgarkrigen. Nesten alle innbyggjarane flykta då frå byen. Al-Haffah har dermed i røydna vorte ein spøkjelsesby.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Haffah» frå Wikipedia på engelsk, den 15. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Balanche, Fabrice (2006). *La région alaouite et le pouvoir syrien* (på fransk). Karthala Editions. ISBN 2845868189.
* Choueiri, Youssef M. (1993). *State and society i Syria and Libanon*. University of Exeter Press. ISBN 085989410X.
* Moosa, Matti (1987). *Extremist Shiites: The Ghulat Sects*. Syracuse University Press. ISBN 0-8156-2411-5.
* le Strange, Guy (1890). *Palestina Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500*. Committee of the Palestine Exploration Fund.

1. ↑  Folketeljing 2004 Arkivert 2012-12-20 ved Archive.is. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Latakia guvernement. (arabisk)
2. ↑  Morris, Loveday. Fears grow of new massacre as UN warns of borgarkrig i Syria. *The Independent*. 30. mars 2014. Henta on 15. juni 2014.
3. ↑  Balanche, 2006, s. 88.
4. ↑  le Strange, 1890, s. 445.
5. ↑  Choueiri, 1993, s. 19.
6. ↑  Moosa, 1987, s. 283.
7. ↑  The ghost town of Syria: Haunting pictures from the place abandoned by 26 000 as it was shelled to smithereens
**Fred-René Buljo** (fødd 6. februar 1988) er ein samisk musikar, rappar, joikar og produsent frå Kautokeino i Finnmark. Han er kjend som medlem av gruppa KEiiNO, og før det som medlem i den norsk-samiske rapgruppa Duolva Duottar. Sistnemnde slo gjennom i Nord-Noreg i 2007, og vart nasjonalt kjend året etter, då ho nådde finalen i talentprogrammet *Norske Talenter* *på* TV 2.

Sidan *Norske Talenter* har Buljo turnert i heile Norden og Russland, og jobba både som låtskrivar og liveartist. I 2019 deltok han i Melodi Grand Prix som ein del av gruppa KEiiNO og vann med låten «Spirit in the Sky». I tillegg til Buljo består KEiiNO av Alexandra Rotan og Tom Hugo. I 2021 deltok gruppa på ny i Melodi Grand Prix, med songen «Monument».

Buljo har òg sete som representant på Sametinget for partiet Árja, fyrst som vararepresentant frå 2013 til 2016, og som sametingsrepresentant og parlamentarisk leiar i perioden 2016–2017. I tillegg har han hatt ein sentral plass i utviklinga av nye nasjonale læreplanar i musikkfaget i den norske grunnskulen på oppdrag av Utdanningsdirektoratet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Riddu Riđđu». Henta 25. januar 2019.
2. 1 2  Hyttebakk, Jon Marius (25. januar 2019). «Her er artistene i MGP 2019» (på norsk bokmål). Henta 25. januar 2019.
3. ↑  kulturjournalist, Robert Hoftun Gjestad. ««Å prøve for hardt, er ikke en suksessformel»». Henta 25. januar 2019.
4. ↑  «Keiino er årets MGP-vinner!» (på norsk). Henta 2. mars 2019.
5. ↑  «Fred-Rene Øvergård Buljo». Arkivert frå originalen 26. januar 2019. Henta 25. januar 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Fred-René Buljo» frå Wikipedia på bokmål, den 28. desember 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
Utsyn frå den gamle Strynefjellsvegen
**Strynefjellet** er eit fjellområde på grensa mellom Stryn kommune i Vestland og Skjåk kommune i Innlandet. Fjellområdet strekkjer seg grovt sett frå Jostedalsbreen i sør, og til Reinheimen i nord. Meir detaljert, så strekkjer området seg mellom Breidalen i Skjåk, Skridulaupen i Skjåk, og vestover til Hjelledalen i Stryn.

Strynefjell ligg på begge sider av den gamle vinterstengde Strynefjellsvegen (Riksveg 258) gjennom Videdalen. Det høgste punktet på den gamle vegen er 1139 moh.

Kommunikasjon
-------------

Riksveg 15 er den viktigaste samferdsleåra gjennom området, som går frå aust frå Grotli langsmed Breidalen fram til Langvatn, der kan går nedover i 3 tunnelar nedover mot Ospeli bru, om Grasdalen, føre svingane nedover til Skåre, innast i Hjelledalen i Stryn.

Fylkesveg 63 tek til i krysset med riksveg 15 Langvatn, og held fram vestover Breidalen mot Geiranger i Stranda kommune i Møre og Romsdal. Fylkesveg 258 tek til på Grotli i Breidalen, og går inn i sidedalen Heilstugudalen vestover Tystigen og Videdalen, og svingane nedover til riksveg 15 ved Ospeli bru. Dette er den gamle Strynefjellsvegen.

Kjelder
-------

* 

* «Strynefjellet» av Svein Askheim i *Store norske leksikon*, snl.no.

Koordinatar: 61°58′0.17760″N 7°19′0.82200″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Jaroslava Jehličková** (fødd 24. mars 1942) er ein tsjekkisk tidlegare mellomdistanseløpar frå Hořice som representerte Tsjekkoslovakia. Ho vart den aller fyrste internasjonale meisteren på 1500 meter då ho i 1969 vann gullmedaljen under europameisterskapen i friidrett på verdsrekordtida 4.10,7.

Aktiv
-----

Jehličková vart tsjekkoslovakisk meister på 800 meter i 1966 og på ny i 1968. Ho deltok på distansen ved Sommar-OL i Mexico-byen, der utslått i semifinalen. I 1969 kom 1500 meter på tevlings-programmet for kvinner for fyrste gong i internasjonale meisterskap. Jehličková vart den fyrste nasjonale meisteren på 1500 m, i ein meisterskap ho vann 800 meter for tredje gong. Til europameisterskapen i Aten kom ho med ein personbeste på 1500 m på 4.20,2. EM-finalen gjekk i stor fart med favorittane Paola Pigni frå Italia og Maria Gommers frå Nederland i tet då klokka ringde. På den siste runda tok Jehličková seg forbi fleire løparar og sprang fyrst i mål på ny verdsrekord 4.10,7.

Jehličková tevla ikkje i 1970-sesongen. I 1971 kopierte ho dobbeltsigeren på 800 og 1500 meter i den tsjekkoslovakiske meisterskapen. Ho kvalifiserte seg til 1500-finalen ved EM i Helsinki der ho enda på sjuandeplass, i ei tevling Karin Burneleit frå Aust-Tyskland forbetra Jehličková sin verdsrekord med over eit sekund. OL-sesongen 1972 tok Jehličková sin sjuande nasjonale meistertittel då ho sigra på 1500 m. Same sesongen forbetra ho sitt personbeste på 800 m til 2.04,7. Under dei olympiske sommarleikane i München gjorde ho unna sin aller raskaste 1500 m på tida 4.08,3 i forsøket. I semifinalen gav ho opp og vart sist i feltet.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1968 i Mexico-byen: Utslått i semifinalane på 800 m (2.13,5=nr 15)
* EM 1969 i Aten: Gullmedalje på 1500 m – 4.10,7
* EM 1971 i Helsinki: Nr 7 på 1500 m – 4.14,7
* OL 1972 i München: Utslått i semifinalane på 1500 m (4.18,1=nr 18)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jaroslava Jehličková» frå Wikipedia på tysk, den 17. oktober 2019.*

* *Denne artikkelen bygger på «Jaroslava Jehličková» frå Wikipedia på engelsk, den 17. oktober 2019.*
Dei sju kurfyrstane vel Henrik VII til romersk konge i 1308.
**Kurfyrste** (tysk *Kurfürst*, av mellomhøgtysk *kur*, 'val' og *fürste* 'fyrste', latin *princeps elector imperii* eller *elector*) var ein tittel for dei fyrstane i det tysk-romerske riket som utgjorde kurfyrstekollegiet og sidan 1200-talet var dei einaste som hadde stemmerett ved valet (mellomhøgtysk: *kure*) av romersk konge. Den som blei vald til romersk konge blei tradisjonelt seinare krona til tysk-romersk keisar, fram til 1500-talet av paven i Roma.

Ingen kvinner vart valt til kurfyrste, men ektemaken til kurfyrstane fekk tittelen kurfyrstinne. 

Keisar Karl IV kunngjer den gylne bullen, som fastsette valreglane for kurfyrstekollegiet.

Samansetjinga av kurfyrstekollegiet
-----------------------------------

Frå seinmellomalderen til 1600-talet bestod kurfyrstekollegiet av sju riksfyrstar, tre geistlege og fire verdslege

* erkebiskopen av Mainz
* erkebiskopen av Köln
* erkebiskopen av Trier
* pfalzgreven ved Rhinen (Kurpfalz)
* hertugen av Sachsen
* markgreven av Brandenburg
* kongen av Bøhmen

I det 17. hundreåret blei kollegiet utvida med

* hertugen av Bayern
* hertugen av Braunschweig-Lüneburg (det seinare kongeriket Hannover)

Riksdeputasjonshovudbeslutninga frå 1803 oppheva dei geistlege kurrettane for Köln og Trier i tillegg til kurretten for pfalzgreven ved Rhinen, og overdrog Mainz-kurretten til det nye fyrstedømet Regensburg-Aschaffenburg. Fire nye riksfyrstar mottok kurrett, men kunne ikkje lenger utøve den etter at det gamle riket tok slutt i 1806. Desse var:

* erkebiskopen av Salzburg
* hertugen av Württemberg
* markgreven av Baden
* landgreven av Hessen-Kassel

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kurfyrste» frå Wikipedia på bokmål, den 9. juni 2010.*


| * v
* d
* e
Fyrstelege og adelege titlar |
| --- |
| Keisar og keisarinne**·** konge og dronning**·** kurfyrste og kurfyrstinne**·** storhertug og storhertuginne**·** erkehertug og erkehertuginne**·** hertug og hertuginne**·** storfyrste og storfyrstinne**·** markgreve og markgrevinne**·** marki og markise**·** fyrste og fyrstinne**·** greve og grevinne**·** vicomte og vicomtesse**·** baron og baronesse**·** friherre og friherrinne**·** riddar og dame**·** herre og frue | Krona til kong Kristian IV |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Namche Bazaar i Khumbu.
Tenzing-Hillary lufthamn.
**Khumbu** er eit område i Nepal. Saman med Solu og Pharak er det det viktigaste sherpaområdet i Himalaya. Khumbu ligg i det nordaustlege Nepal, og inneheld byen Namche Bazaar og landsbyane Thami, Khumjung, Pangboche og Kunde. Det berømte buddhist-tempelet i Tengboche ligg også i Khumbu.

På grunn av plasseringa i Himalaya, stig Khumbu-landskapet dramatisk – frå 3 300 meter og heilt til toppen av verdas høgste fjell, Mount Everest, 8 850 meter over havet. Sagarmatha nasjonalpark ligg også innanfor Khumbu-regionen.

Det finst ei lufthamn rett ved Khumbu, Tenzing-Hillary lufthamn, òg kjend som Lukla lufthamn. Ho vert rekna som ei av dei farlegaste lufthamnene i verda.

Administrativt ligg Khumbu i distriktet Solukhumbu, *Shagramatha sone* i *austregionen*.

Kjelder
-------

1. ↑  Nikel, David, «Lukla: The World's Most Dangerous Airport», *Forbes* (på engelsk), henta 26. oktober 2022

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Solukhumbu distrikt
**Ghabsletta** (arabisk سهل الغاب) er ei frodig slette nordvest i Syria. Dalen vart oversymd i fleire hundreår av vatn frå Orontes, som gjorde sletta til eit sumpområde. Ghabprosjektet vart sett i gang i 1950-åra for å drenere dalen og gjere han habitabel og dyrkbar. Dette gav Syria eit område på 41 000 km² med kunstig vatna jordbruksland.

Dalen skil al-Ansariyahfjella i vest frå Zawiyahfjella og platået aust i regionen. Dalen er 63 km lang og 12,1 km brei.

Ghabprosjektet
--------------

Prosjektet starta i 1953 og vert rekna som eit av dei viktigaste hydrologiske prosjekta nord i Syria. På grunn av ei slak helling (0,10 %) i Orontes i området kring Asharnah, gav ikkje elva nok vatn til dei kringliggande områda. Prosjektet drenerte sletta Orontes strøymde over og vart heilt drenert i 1968 og gav 11 000 familiar nytt jordbruksland.

Ghabprosjektet gjorde at store område kunne dyrkast opp og det vart utvikla eit nytt irrigasjonssystem. Systemet omfatta demningar og kanalnettverk for drenering. Store demningar vart bygde i Mhardeh, Zayzun, Qarqur og andre landsbyar. Dammen ved Mhardeh, bygd i 1961, er 40 meter høg og 200 meter lang og held 65 mill. kubikkmeter vatn. Zeyzoundammen, bygd i 1996, var 32 meter høg og heldt 71 mill. kubikkmeter vatn. Han kollapsa i juni 2002 og 22 menneske mista livet og eit 80 kvadratkilometer stort landområde vart fløymd nedanfor demninga.

Andre fordelar med Ghabprosjektet er utbetringar i kommunikasjonssystema gjennom bygging av vegar og jernbane, som tidlegare ikkje var mogeleg på grunn av myrområda. I tillegg vart det langt mindre malaria sidan det var langt mindre stilleståande vatn.

Kjelder
-------

1. 1 2  Federal Research Division, 2004, s. 74.
2. 1 2  Sofer, 1999, s. 205.
3. ↑  South, Coleman. Syria. Tarrytown, N.Y.: Marshall Cavendish Benchmark, 2006. Print.
4. 1 2 3 4  de Miranda, 2007, s. 267.
5. ↑  Salman, 2009, s. 28.

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Ghab plain» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Federal Research Division (2004), *Syria a Country Study*, Kessinger Publishing, ISBN 978-1-4191-5022-7
* Sofer, Arnon (1999), *Rivers of fire: the conflict over water in the Middle East*, Rowman & Littlefield, ISBN 978-0-8476-8511-0
* de Miranda, Adriana (2007), *Water architecture in the lands of Syria: the water-wheels*, L'ERMA di BRETSCHNEIDER, ISBN 978-88-8265-433-7
* Salman, Salman M. A. (2009), *The World Bank Policy for Projects on International Waterways: An Historical and Legal Analysis*, World Bank Publications, ISBN 978-0-8213-7953-0
**Tina Presthus** (fødd 12. juli 1996), opphavleg **Annie Valentina Sjubinskaja Presthus**, er ein norsk-russisk fiolinspelar som har markert seg gjennom fleire talentkonkurransar. 

Presthus er fødd i Bergen og busett på Stord. I 2006 fekk ho 9. plass i The International Moscow Rotary Club’s Competition for Young Musicians» i Russland. I 2007 fekk ho fyrstepris i konkurransen Giovani Talenti i San Bartolomeo i Italia. Ho blei prisvinnar i Ungdommens Musikkmesterskap, både i 2006, 2008 og 2010. I 2008 blei ho tildelt Drømmestipendet av Norsk Tipping og Norsk Kulturskoleråd, og i 2009 fekk ho Stord kommune sitt kulturstipend. Ho studerer no ved Joseph Haydn Konservatorium i Eisenstadt, Austerrike.

For norske TV-sjåarar er Tina Presthus mest kjend som vinnar av *Kvitt eller dobbelt (NRK*, 2006) i temaet Tudordynastiet, og som semifinalist i *Norske talenter* (TV2, 2008), der ho spela fiolin, akkompagnert av mor si, Jelena Sjubinskaja Presthus. Veslebroren hennar, Jan Anders Presthus, var med i Kvitt eller dobbelt i 2008, i temaet romkappløpet. Han kom til semifinalen i Norske talenter 2009 som steppdansar.

Kjelder
-------

* Verdens Gang - Jan Anders (7) går for «Kvitt eller dobbelt»
* Giovani talenti – Resultatliste 2007[*daud lenkje*]
* Bergensavisen – Nådde ikke opp
* Sunnhordland Avis - Drømmestipendet til Tina Presthus

Bakgrunnsstoff
--------------

* [ Ungdommens Musikkmesterskap[
Koordinatar: 52°30′16.175″N 13°19′59.509″E﻿

Kurfürstendamm, sett mot Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche og Europa-Center 
**Kurfürstendamm** (populært kalla *Ku'damm*) er ei 3,5 kilometer lang gate i bydelen Charlottenburg-Wilmersdorf i Berlin. Ho strekker seg frå Augusta Viktoria-plassen med Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche i Charlottenburg til Rathenauplatz i Wilmersdorf. 

Opphavet til dagens Kurfürstendamm er frå 1500-talet, då det blei laga ein plankeveg (tysk *Dammweg*) mellom Berliner Stadtschloss og Jagdschloss Grunewald. Denne plankevegen blei sidan nytta som ridesti for kurfyrsten Joachim II av Brandenburg. Kurfürstendamm fekk det noverande namnet sitt på midten av 1800-talet.

Kultur
------

Ved Kurfürstendamm ligg teatera *Theater am Kurfürstendamm* og *Komödie am Kurfürstendamm* i Ku'damm-Karrée og dessutan Schaubühne Berlin på Lehniner Platz.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kurfürstendamm» frå Wikipedia på bokmål, den 28. juni 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* kurfuerstendamm.de

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND

 |
**al-Ḥaṣṣ** eller **Aḥaṣṣ** (arabisk جبل الحص eller جبل الأحص; nordsyrisk arabisk: ǧabal əl-Ḥəṣṣ) er eit 500 meter høgt platå, største høgd på 638 meter over havet, på nordsida av Den syriske ørkenen. Det ligg i Safīrah-distriktet i Aleppo guvernement i Syria.

Platået strekkjr seg over 60 km med ei breidd på kring 30 km på vestsida av Jabboulsjøen frå Safīrah i nord til Sabkhat Kharāyij og Sabkhat Ḥammām i sør. I aust ligg Qinnasrīnsletta (den sørlege Alepposletta) og låglandet Maṭkh. Ei mindre høgd kalla **Shabīth** (arabisk جبل شبيث) (høgaste punkt 360 moh) ligg i søraust, og bortom dette ligg **Sabkhat Shabīth**. Sletta Khunāṣir skil mellom Ḥaṣṣ og Shabīth.

Området har meir enn 150 landsbyar busette av beduinar eller folk av beduinsk opphav. Det er eit av dei fattigaste områda i Syria. Eit utviklingsprosjekt har pågått for å betre levestandarden.

Ei gammal festning frå antikken er nyleg oppdaga på Ḥaṣṣ.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount al-Hass» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Abd as-Salam, Adil (1991) *Generell Syrisk geografi* (arabisk)
2. ↑  esyria (arabisk)
3. ↑
**Kurmanbek Salijevitsj Bakijev** (fødd 1. august 1949) er ein kirgisisk politikar som var president i Kirgisistan frå 24. mars 2005 til april 2010.

Bakijev vart fødd i landsbyen Masadan i Zjalal-Abad oblast. I 1972 vart han ferdig utdanna elektroingeniør frå universitetet i Kujbysjev (no Samara). Han arbeidde som ingeniør, overingeniør, og til slutt fabrikkdirektør i Kirgisistan. I 1992 fekk han leiarverv i lokalpolitikken, og var frå 1997 til 2000 provinsguvernør i Tsjuj oblast. Frå desember 2000 til mai 2002 var han statsminister i Kirgisistan, utnevnt av president Askar Akajev. Han gjekk av som statsminister etter at fem menneske hadde blitt skotne og drepne av opprørspolitiet under demonstrasjonar mot president Akajev i byen Aksy. Etter dette var Bakijev i opposisjon til Akajev. Frå 2003 til 2005 sat han som parlamentsmedlem. Ved valet i 2005 kom han ikkje inn i parlamentet. Han var likevel ein av dei fremste opposisjonsleiarane. I mars 2005 vart Akajev nøydd å gå av og reisa i eksil, etter store demonstrasjonar mot regimet, i den såkalla "tulipanrevolusjonen". Bakijev vart fungerande president. Ved presidentvalet 10. juli 2005 allierte han seg med den andre fremste opposisjonsleiaren, Feliks Kulov. Han vart vald med 88 % av røystene. Kulov vart statsminister. I 2006 måtte Bakijev tola sjølv å få massive demonstrasjonar retta mot seg.

Under presidentvalget i Kirgisistan 23. juli 2009 blei han attvald for fem nye år, i eit val der den fremste opposisjonskandidaten trekte seg grunna påstått valfusk.

I april 2010 vart han styrta etter omfattande gatedemonstrasjonar og anklagar om eit autoritært styresett og omfattande korrupsjon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* Munzinger (iba)

 |