recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ståle Stensaas i Lillestrøm-drakt i 2008
**Ståle Stensaas** (fødd 7. juli 1971
) er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Trondheim, som i tida 1996-2006 vann ni seriemeisterskap og to noregsmeisterskap med Rosenborg BK. Mellom 2001 og 2005 spelte han ni landskampar på venstrebacken for Noreg.

### Klubbspel

Stensaas kom frå Nidelv til Rosenborg i 1991. Han debuterte for RBK i 1992, men fekk lite speletid dei fyrste sesongane. Det var fyrst i 1994 han etablerte seg på laget, og spelte nok kampar i eliteserien til å få serievinnermedalje. Også dei to påfylgjande sesongane vart han seriemeister, og stod for gode prestasjonar i Meisterligaen.

Sommaren 1997 vart Stensaas overført til skotske Rangers FC for i overkant av 20 millionar norske kroner. Han spelte mange kampar den fyrste sesongen, men dei neste to sesongane var han nærast uaktuell for laget. Bortsett frå eit par månader våren 1999 med dumpekandidaten Nottingham Forest i Premier League, spelte ikkje Stensaas toppfotball på to år.

Sommaren 2000 returnerte han til Rosenborg. På klubbnivå vann Stensaas fire nye seriemesterskap mellom 2001 og 2004. Sesongen 2005 mista han plassen i fyrsteellevaren til svenske Mikael Dorsin.

Våren 2007 gjekk Stensaas frå Rosenborg til Lyn. Etter ein god sesong i 2007 fekk han berre få kampar på Oslo-laget i 2008, så i slutten av juli månad 2008 gjekk ferda vidare til Lillestrøm SK og ei kort avslutningstid før han la opp.

### Landslagsspel

I januar 2001 fekk Stensaas sin landslagdebut i ein kamp mot Sør-Korea, avvikla i Hong Kong. Ein dryg månad seinare skåra han sitt einaste landslagsmål då Noreg gjesta Nord-Irland og vann 4-0 i ein privatlandskamp i Belfast. Etter sin tredje landskamp i mars 2001, måtte han vente til november 2003 før han atter kunne ta på den norske landslagsdrakta. EM-kvalifiseringskampen mot Spania enda med tap 0-3, men Stensaas fekk fleire privatlandskampar utover vintrane/vårane 2004 og 2005, slik at han enda med totalt ni kampar på det norske landslaget.

### Merittar

* Seriemeister: 1994, 1995, 1996, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 og 2006 med Rosenborg
* Cupmeister: 1995 og 2003 med Rosenborg

Kjelder
-------

* 
* eu-football
**«Anne Knutsdotter»** er ei norsk vise som har glidd inn i folkevisetradisjonen i Noreg her i landet. Teksten stammar frå spelstykket *Han har det strengt* frå 1865, skrive av bergensaren Claus Pavels Riis, som på denne tida levde som proprietær på øya Tysnes i Sunnhordland. Somme stader finn ein årstalet 1869 oppgjeve som opphavsår, dette er fordi boka *Norske Visor aat Folkehøgskular* kom ut dette året.

I den grad det har funnest ein levande modell for Anne Knutsdotter – og eit verkeleg «Uren Luren» – kan det ha vore på Tysnesøy, nærare bestemt husmannsplassen Heio, som låg under Berge i Vattedal på Onarheim, på austsida av Tysnes. Det finst også andre stader i landet som har gjort krav på «Uren Luren». Folket på Berge budde høgt «oppe under fjell» og var kjende som «Knut i Lukto» og «Abel i Himmelen». Dottera Herborg er peikt ut som den levande modellen for Anne.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Teksten til Anne Knutsdotter, Frå Norska Visor aat Folkehøgskular. Trykt som Handskrift. Christiania 1869.*
**Karleby**, finsk **Kokkola**, er ein bykommune i landskapet Mellersta Österbotten (finsk: Keski-Pohjanmaa) i Finland. Byen, som ligg ved Bottenvika, har eit landareal på 1492,5 km² og knapt 48 000 ibuarar (2021). Kommunen er tospråkleg, 84 prosent av befolkninga er finsktalande og 13 prosent er svensktalande.

Soge
----

Byen vart grunnlagd i 1620 under namnet Gamlakarleby. Opphavleg var det ein handels- og sjøfartsby. På 1900-talet kom ulike industriar i sving, noko som førte til stor auke i folketalet. 

### Samferdsle og næringsliv

Karleby har ferjesamband med Skelleftehamn i Sverige. I Yxpila/Ykspihlaja ligg ei av Finlands største uthamner med trelasteksport og oljeimport. Næringslivet er elles prega av sagbruk og trevareindustri, tekstil- og lervare-produksjon, kjemisk industri (svovelsyre), smelteverk (sink) og verkstadindustri.

Karleby/Kokkola er vennskapskommune med Averøy.

Kjelder
-------

* Karleby i Store norske leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kokkola**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Carl Albert «Flisa» Andersen** (15. august 1876–28. september 1951) var ein norsk friidrettsutaver og turnar. Han deltok i sommar-OL 1900 og 1908, og ekstraleikane i 1906. Han vert rekna for å vere Noregs første olympiske medaljevinnar då han vart tredje beste i stavsprang under leikane i 1900, med ny nordisk rekord - 3,20 m. Men sidan det i desse leikane berre vart delt ut medalje til dei to fyrste i kvar øving, fekk han aldri eigentleg noko medalje. Det er likevel vanleg å rekne dei som kom på tredjeplass i øvingane under desse leikane som medaljevinnarar i historiske oversikter. Andersen vart òg nr fire i høgdehopp med eit sprang på 1,70 m.

Andersen vart norsk meister både i stavsprang og høgde i 1896, 1897 og 1900.
I 1906 deltok Andersen på det norske gymnastikklaget som tok lag-gull under jubileumsleikane i Aten. To år seinare var han òg på laget da det norske gymnastikklaget tok sølv i London.

Andersen represente Oslo-klubbane Ørnulf Idrætsforening og Oslo Turnforening.

Kjelder
-------


* P. Chr. Andersen: *De olympiske leker gjennom 50 år*. Dreyers Forlag, 1945
* Rolf Bryhn og Knut Are Tvedt: *Idrettsleksikon*. Kunnskapsforlaget, 1990. ISBN 82-573-0408-5
* Per Jorsett: *100 år med olympiske leker*. Hjemmets Bokforlag, 1996. ISBN 82-590-1681-8

---

* *Denne artikkelen bygger på «Carl Albert Andersen» frå Wikipedia på bokmål, den 21. august 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Profil på databaseolympics.com
* Norske OL-medaljer gjennom tidene

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Informasjonstavle i Mehamn om «Mehamn-opprøret» i 1903
**Mehamn-opprøret** fann stad den andre juni i 1903. Då øydela fiskarar kvalfangsstasjonen i Mehamn fordi dei meinte at kvalfangsten øydela fisket. 

I 1870-åra starta den industrielle kvalfangsten utanfor Finnmark. Kapitalsterke grupper sørfrå rundt Svend Foyn bygde opp fleire kvalfangsstasjonar langs finnmarkskysten. Fangsten var så stor at bestanden vart kraftig redusert. Fiskarane meinte at kvalen pressa fisken inn til kysten og dermed la grunnlaget for kystfisket utanfor Finnmark. Rundt hundreårsskiftet var det fleire uår i fiskeria utanfor Finnmark. 

Fiskarane protesterte derfor mot kvalfangsten. Det vart tatt fleire initiativ for å få Stortinget til å frede kvalen, men dette førte ikkje fram. Då Stortinget i 1903 utsette handsaminga av kvalfredning nok ein gong utløyste dette aksjonen.

Den andre juni i 1903 vart stasjonen i Mehamn grundig øydelagd. Fleire andre stasjonar var òg truga av øydelegging. Militære styrkar vart sende ut for å opprette lov og orden.

Kvalfredning vart vedteke året etter.

Kjelder
-------

* Pax Leksikon Arkivert 2012-03-15 ved Wayback Machine.
**Øvre Stjørdal** er ein tidlegare kommune i Nord-Trøndelag fylke. 
Han bestod fram til 1. januar 1874 då kommunen blei delt i to: Hegra og Meråker kommunar. 

Kommunen blei oppretta då Stjørdalen formannskapsdistrikt blei delt i Nedre og Øvre Stjørdal i 1850. 
Kommunen låg i Inntrøndelag, i søraustre enden av fylket, og grensa til Sverige i aust og Sør-Trøndelag, som då heitte Søndre Trondhjems amt, i sør.

Øvre Stjørdal prestegjeld
-------------------------

Øvre Stjørdal er òg namnet på eit prestegjeld i Stjørdal prosti i Den norske kyrkja. Prestegjeldet femner same området som den gamle kommunen, det vil seie Hegra sokn i Stjørdal kommune og Meråker sokn som tilsvarar Meråker kommune. 

### Kyrkjer i Øvre Stjørdal prestegjeld

#### Hegra sokn

* Hegra kyrkje
* Floren kapell
* Okkelberg kapell

#### Meråker sokn

* Meråker kyrkje
* Stordalen kapell
* Kopperå kapell

Kjelder
-------

* Kart over gamle kommunegrenser i Trøndelag på Arkivverket sin nettstad Digitalarkivet.no Arkivert 2007-10-30 ved Wayback Machine.
* «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen» av Dag Juvkvam for Statistisk sentralbyrå.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Carl Fredrik Diriks** (26. mars 1814–3. mars 1885) ofte kjent under signaturen **C. F. Diriks** eller kallenamnet **Fyrdiriks**, var ein norsk teiknar, illustratør og fyrdirektør frå Larvik. 

Carl Frederik Diriks var utdanna marineoffiser og arbeidet særleg med fyr- og merkjevesenet i Noreg. Han var direktør i Fyrdirektoratet i perioden frå 1855 til 1882. Han hadde inga kunstutdanning, men utgav enkle penneteikningar og akvarellar av kvardagsliv og stader langs norskekysten. 

Carl Frederik Diriks var son av eidsvollsmann, seinare statsråd Christian Adolph Diriks (1775-1837), og i slekt med målaren Karl Edvard Diriks (1855-1930). Familien Diriks høyrde til den politiske og kulturelle eliten i Christiania på 1800-talet.

I 1865 bestemte Diriks seg for, saman med forlagsbokhandel P.F. Steensballe å gi ut nokre av penneteikningane sine. Desse vart utgitt som rene teikneseriar utan tekstblad, noko som var svært uvanleg. Den første utgåva av *Skisser af Reiselivet i Norge* inneheld seks teikningar og var trykt opp i rimelege kontratrykk-utføringar. Det vart heller ikkje opplyst om kven som var teiknar eller kven som var utgivar

Teikningane vart ein suksess, og med ei blanding av humor og hjartevarme vart Diriks sine teikningar klassikarar i Noreg. Steensballe og Diriks fortsette samarbeidet fram til 1882, då det siste heftet av «Allehaande» vart gitt ut. Då hadde Steensballe gitt ut meir enn 100 av Diriks sine penneteikningar. I 1945, 80 år etter førsteutgåva av «Skisser af Reiselivet i Norge» og 50 år etter at teiknaren døydde, vart 26 av teikningane utgitt på nytt.

Bibliografi
-----------

Fotografi.
* 1865-1868: *Skisser af Reiselivet i Norge* (fire bind)
* 1869-1892: *Allehaande* (åtte bind)
* 1895: *C. F. Diriks journal; dagbok holden ombord i Falken 1869*

Ei samling av Carl Fredrik Diriks teikningar og tekster vart utgitt i boka *Fyrdiriks tegner og fortæller* i 1924.

* *Denne artikkelen bygger på «Carl Fredrik Diriks» frå Wikipedia på bokmål, den 4. november 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Commons
* Skisser af Reiselivet i Norge
* Nasjonalbibliotekets faksimileutgave av «Fyrdiriks tegner og forteller» (utgave fra 1969)
* Carl Frederik Diriks: «Om de forskjellige Slags Baade i Norge» i *Folkevennen* 1863
* Bildeeksempler fra Tegnerforbundets bibliotek
* Nasjonalbibliotekets virtuelle faksimileutgave av Diriksfamiliens utklippbøker

Fotnotar
--------

1. ↑  Hedels, Erling (red). C. Diriks. «Skisser af Reiselivet i Norge», Stensballe 1945

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS

 |
**Carl Heinrich Bloch** (fødd 23. mai 1834, død 22. februar 1890) var ein dansk kunstmålar som er særleg kjend for sine historiske og religiøse bilde, som f.eks. «Christian II i fængslet på Sønderborg Slot» frå 1871.

«Christian II i fængslet på Sønderborg Slot» frå 1871
Bloch studerte hos Wilhelm Marstrand ved Kunstakademiet. 

Hans tidlege verk synte landlege motiv frå kvardagslivet. Frå 1859 til 1866 budde han i Italia og denne perioden vart viktig for utviklinga av det historiske arbeidet hans.

Hans første store suksess var utstillinga av hans «Prometheus ubundet» i København i 1865. Etter Marstrands død avslutta han utsmykkinga av solennitetssalen på Københavns Universitet. Deretter fekk han ei tinging på 23 målerie til «bedestolen» i Frederiksborg slottskyrkje. Dette var scener frå Kristi liv og har seinere blitt populære som illustrasjonar. Originalane vart måla i tidsrommet 1865 til 1879 og dei er framleis på Frederiksborg.

Bloch mottok Thorvaldsenmedaljen i 1864. Han vart titulær professor i 1871, etatsråd og professor ved Akademiet i 1883. Han blei ridder av Dannebrog i 1867.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carl Bloch» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Carl Bloch – Det moderne gennembrud
* *Carl Bloch* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* ULAN
* KulturNav

 |
**Eline Medbøe Thoresen** (fødd 22. september 1974) er ein norsk tekstilkunstnar kjend under namnet **Eline Medbøe**. 

Medbøe vart fødd i Oslo som dotter av skodespelaren Katja Medbøe og arkitekten Tom Thoresen. Ho er syster av skodespelaren Andreas Medbøe Thoresen og arkitekten Vibeke Thoresen Dahle.

Ho var elev ved Fagerborg og Hartvig Nissen vidaregåande skular og Asker kunstskole før ho studerte tekstil ved Statens håndverks- og kunstindustriskole. Ho gjekk ut frå denne skulen i 2003. 

Som kunstnar har Eline Medbøe delteke på fleire gruppeustillingar, til dømes Østlandsutstillingen, Vårutstillingen, Textile Expressions in Contemporary Art og utstillingar ved Haugar Kunstmuseum, Ramsmoen museum og Hå gamle prestegard. Ho hadde si første separatutstilling på Østfold Kunstnersenter i Fredrikstad i 2006. I 2005 grunnla ho Galleri Briskeby saman med Line Harr Skagestad i 2005.

I 1996 tok mor til Medbøe livet av seg. Dei vanskelege kjenslene rundt dette førte til at Medbøe engasjerte seg i arbeid med andre etterlatne etter sjølvmord. I 2007 starta ho eit minneteppeprosjekt saman med organisasjonen LEVE.

Kjelder
-------


* Anne Marie Løkken (21.03.2011), *- Var sint på mamma*
* *Eline Medbøe*, minneteppe.no, arkivert frå originalen 13. oktober 2008, henta 19. oktober 2011

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Eline Medbøe» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eline Medbøe ved kulturnett.no
* Minneteppet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Mehanken** er ein springar som har vore mykje nytta i Valdres, men som og finst i Sogn. Slåtten er eit tydeleg døme på tradisjonsmateriale som har vandra fram og attende mellom Sogn og Valdres (som Skinntrøya). Namnet Mehanken skriv seg frå eit visebrot som har vore kjend i Øystre Slidre og som er måta til slåtten, ev. som slåtten har vorte dikta over. Etter Guri Hegge er dette nedskrive:

Mehanken ytte ut jødnbåten sin,
han rakla so langt nord med strendo.
Han spende i me beino si
so det knaka i tøfto og bøndo.
No ha e rott i femta år,
o åridn ligge i keipo.
femta par hanska te åre e sleit,
o endå gjore de vont uti greipo.
Spelmannen Ola Bøe song stevet i noko meir samantrengt form, kanskje for å få stevet til å høve den raske springartakta:

Mehanken gjorde se jødnbåt
so reiste han sø med løndo
so spente`n i me bakføto si
so det braka i alle bøndo.
Steva er forma som firelina balladestrofer, og også innhaldet peiker i retning av at det kan vera ein rest av ei gamal skjemteballade i stil med *Tordivelen og flua*. Ein Mehank er dialekt for myhank.

### Variantgruppa

Slåtten har nr 478 i hardingfeleverket, og det er trykt opp fem variantar.

* a: *Springar*, etter Gudmund Eide, Bruvik i Hordaland. Nedskrift Arne Bjørndal 1916 (B 241). Eide lærte slåtten av Ola Romarheim, Hosanger, i 1862.

* b: *Springar*, etter Gregus Sætre, Brekke i Sogn. Nedskrift Arne Bjørndal 1918. Sætre lærte slåtten av Lasse Trædal i 1870-åra. Han var far til stortingsmann Nils Trædal.

* c: *Kleggen*, etter John Dale, Øystre Slidre. Nedskrift Eivind Groven 1922 (G 479). Dale hadde slåtten etter Jøger Sagahaugen frå Øystre Slidre.

* d: *Springar etter Per Haugset*, etter Olav Øyraker, Vestre Slidre. Nedskrift Eivind Groven 1959 (G 1124).

* e: *Mehanken*, etter Ola Bøe, Vestre Slidre. Nedskrift Sven Nyhus 1974. Bøe hadde slåtten etter bestefaren Per Haugset. Han meinte det var Per som hadde laga slåtten.

.
Koordinatar: 37°55.23′N 29°07.26′E﻿

**Pamukkale** (tyrkisk for 'bomullsborg') er ein verdsarvstad i provinsen Denizli sørvest i Tyrkia. Det ligg varmekjelder og travertiner i byen, som er terrassar av karbonatmineral som er avsett av rennande vatn. 

Travertinterrassar i Pamukkale.
Den gamle gresk-romerske og bysantinske byen Hierapolis vart bygd på toppen av den kvite «borga», som er kring 2,7 km lang og 600 meter brei og har ei høgd på 160 meter. Ein kan sjå området får åsane ovanom byen Denizli, 20 km unna. 

Turisme er og har vore ein stor industri. Folk har bada i dei naturlege bassenga i tusenvis av år. Så nyleg som på midten av 1900-talet vart det bygd hotell over ruinane av Hierapolis, noko som gjorde stor skade. Ein veg vart bygd frå dalen over terrassane og motorsyklar fekk løyve til å køyre opp og ned fjellsida. Då området fekk status som verdsarvstad vart hotella rivne og vegen fjerna og erstatta med kunstige basseng. Det er ikkje lov å ha på sko på terrassane for å verne avsetningane.

Galleri
-------

* Varmekjeldene i PamukkaleVarmekjeldene i Pamukkale
* Byen Pamukkale ved foten av varmekjeldeneByen Pamukkale ved foten av varmekjeldene
* Ein hengande kalksteinsvegg i PamukkaleEin hengande kalksteinsvegg i Pamukkale
* Ein kort video av Pamukkale

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pamukkale» frå Wikipedia på engelsk, den 29. november 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

 Reiseguide for Pamukkale frå Wikivoyage

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Bujan.* 
*Bujan* av Ivan Bilibin
**Bujan** (russisk Буя́н) er ei mystisk øy i russisk folkeminne som ligg i havet og kan forsvinna og dukka opp att ved hjelp av tidvatnet. Ho er skildra i *Dueboka* og andre russiske mellomaldertekstar. Tre brør — Nordavinden, Vestavinden og Austavinden — held til på øya; det same gjer zoryaene, solvesen eller gudinner som er døtrene eller tenarane til solguden Dazhbog.

Den magiske byen Ledenets på øya Bujan. Scenedesign til operaen 'Soga om tsar Saltan' avMikhail Vrubel.
Øya opptrer i fleire kjende soger. Kosjtsjej den udøyeleg oppbevarar sjela eller udøyelegheita si her, gøymd i ei nål inni eit egg i eit mystisk eiketre. Andre soger kallar øya opphavet til alt vêr, skapt der og sendt ut i verda av guden Perun. Ho er også med 'Soga om tsar Saltan', eit eventyr på vers av Aleksandr Pusjkin og seinare ein opera av Nikolaj Rimskij-Korsakov.

Sjå òg
------

* Avalon
* Kongeriket Opona
* Kitezj

Kjelder
-------

1. ↑  Dietrich, Anton (1857). *Russian Popular Tales*. s. 23.
2. ↑  Dixon-Kennedy, Mike (1998). *Encyclopedia of Russian and Slavic myth and legend*. ABC-CLIO. s. 48. ISBN 978-1-57607-130-4.

* *Denne artikkelen bygger på «Buyan» frå Wikipedia på engelsk, den 30. juni 2021.*
**Carl Barks** (27. mars 1901–25. august 2000) var ein vidgjeten amerikansk teikneserieskapar. Han skreiv og teikna mest historier om Donald Duck, og laga mellom anna Andeby, Skrue McDuck og B-gjengen. I Noreg var Barks i mange år berre kjend som *den gode teiknaren*.

Barks var fødd i Oregon. Foreldra var gardbrukarar, og familien flytta mykje rundt i Statane for å søkja lukka. Kanskje på grunn av dette, eller fordi høyrsla tok til å svikta, vart Carl eit einsamt barn og brukte lang tid på å fullføra skolegangen. Som vaksen tok han fleire jobbar, men i 1935 vart han tilsett i *Disney Studios* der han kom til å gjera ein god karriere.

Carl Barks i Finland i 1994
Ein kan seia at Carl Barks er den som gav Donald og dei andre endene i Andeby sjel. Han gav dei i alle høve personlegdomar og bakgrunnar. Donald har mange av eigenskapane til teiknaren, mellom anna er han ein sinnatagg som stadig skifter mellom dårleg betalte jobbar. Barks lét òg endene reisa ut i verda og gjorde seg flid med å få detaljane til å stemma.

Kjende historier
----------------

* Jul på Bjørnefjell (1947)
* Eggemysteriet (1949)

Litteratur
----------

* Michael Barrier: *Carl Barks and the Art of Comic Book*, USA 1981
* Donald Ault: *Carl Barks Conversations*, University Press of Mississippi, Jackson (Mississippi) 2003
* List of Carl Barks interviews and articles in the international press

Bakgrunnsstoff
--------------

* Carl Barks biography and quotes

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| **Bru** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Byfjorden i Stavanger |
| **Koordinatar** | 59°02′30″N 05°38′36″E﻿Koordinatar: 59°02′30″N 05°38′36″E﻿

 |
| **Areal** | 3 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Brufjellet (91 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Rogaland |
| **Største busetnad** | Bru (259 innb.)

 |

**Bru** er ei øy i Ryfylke i Rogaland med eit areal på ca. 3 km². Byfjorden skil Bru frå Randaberg på fastlandet i vest. 
Øya har spor av menneskeleg aktivitet frå bronsealderen. Tradisjonelle levevegar er fiske og jordbruk. 

Namnet Bru kan ha opphav frå norrønt *brún*, 'skarp kant', og kan vise til den bratte skrenten frå platået på Brufjellet ned mot Byfjorden.

Skildring
---------

Øya Bru er knytt til øya Sokn i nordaust med ei kort bru, Sokn er igjen bunden saman med både Mosterøy og Åmøy via bruer. Byfjordtunnelen har det austlege innlaupet på Sokn, og er ein del av Rennfast og Europaveg 39. Ein kommunal kai på Bru gjev hamn for fiske og fritidsbåtar. I dag er øya Bru ein del av Stavanger kommune, i perioden 1965 til og med 2019 i Rennesøy kommune, før 1965 i dåverande Mosterøy kommune.

Det finst fleire kulturminne på Bru. Ørnavika har helleristingar med motiv av båtar og skip frå bronsealder og tidleg jernalder.
Gravhaugar frå bronsealderen er funne fleire stader. Ei middelalderkyrkje blei riven på 1800-talet, i dag er det ingen synlege restar av bygningen. Ved hamna ligg eit sjøhus som har vore brukt til sildesalteri, det er frå ca. år 1850.

Næringsverksemda er gardsbruka rundt på øya samt verksemda Rennesøy Fisk og Skalldyrmottak ved den kommunale kaien. Mottaket er skildra som den mest vektige for fiskarar i Ryfylke og vektig for fiskerinæringa i Rogaland. Kulturbruk 44/4 på Bru er ein ombygd låve som blir leigd ut som konsertlokale, konferanselokale og selskapslokale. Det blir halde rundt seks konsertar i året, mange med klassisk musikk. Lokalet har ein kapasitet på opptil 120 gjestar. Som ein del av europeisk kulturhovudstad 2008, gjorde kunstnarar ei landskapskunstutstilling i området ved låven. Sju kunstverk frå utstillinga står att i landskapet.
Busetjinga ligg rundt dei to hamnene på søraustsida av øya. Det som Statistisk sentralbyrå definerer som tettstaden Bru hadde 259 innbyggjarar i 2019.

Kjelder
-------

* Kulturminneplan, Rennesøy kommune, 2015. Arkivert 21. juli 2020 på Wayback Machine.
* Turstier på Bru, Rennesøy kommune. Arkivert 21. juli 2020 på Wayback Machine.
* Oppslag på brún i *Norske Gaardnavne*
* J.Fritzners ordbok
* Kart med omriss av tettstader i Noreg

Referansar

1. ↑  Rennesøy kommune - innsigelse til reguleringsplan for Bru kaiområde Brev frå Miljøverndepartemenet, 20, november 2007, henta 21. juli 2020
2. ↑  Oversyn kulturscener i Rogaland Artikkel i Stavanger Aftenblad, 3. januar 2020, henta 22. juli 2020
3. ↑  Kulturbruk 44/4 nettside Henta 22. juli 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Carl Eldh** (10. mai 1873–26. januar 1954) var ein svensk kunstnar og skulptør frå Film i Östhammar i Uppland. Eldh er kjend for å ha uttrykt eit starkt sosialt engasjement gjennom kunsten.

Biografi
--------

Carl Eldh voks opp med dårlege kår i den vesle bygda Film. Far hans var smed. 19 år gamal påbyrja Carl Eldh si utdaning ved Tekniska skolan i Stockholm. Åra 1896–1903 oppheld seg Eldh i Paris, kor han studerte skulptur ved Académie Colarossi. I Paris arbeidde han mykje med treskurd og dei fyrste verka synte påverknad frå fransk salongskunst og Auguste Rodin. På verdsutstillinga i Paris 1900 representerte Carl Eldh Sverige med skulpturen *Oskuld*. 

Carl Eldh sitt atelier, Bellevueparken i Stockholm.
Attende frå Paris trefte han Elise Persson og i 1907 vart dottera deira Brita fødd. I 1921 flytta kone og born California. Sjølv blei Carl Eldh verande i Sverige. Etterkvart utvikla Eldh stilen sin i kraftfull realistisk retning. Portrettbysten av kong Oscar II var den fyrste i ei rekkje portrett av si tids fremste svenske kulturpersoner. Etterpå laga han portrettbystar av kunstnarvenene Richard Bergh (1904), Karl Nordström og Bruno Liljefors (1914). Han var òg ven til August Strindberg og laga det svære Strindbergmonumentet i Tegnérlunden i Stockholm. Det vart oppført i 1942.

Andre døme på Eldh sin kunst i offentleg miljø er fontena på Birger Jarlsgatan i Stockholm (1921), skulpturen *Löparna* attmed Stockholms stadion (oppført i 1937), Engelbrektstatuen i Arboga (1935) og Linnémonumentet i Älmhult i Småland, (1946). Det største arbeidet til Carl Eldh var Brantingmonumentet, etter den sosialdemokratiske partileiaren og statsministeren Hjalmar Branting. Monumentet vart oppført i 1952 på Norra Bantorget i Stockholm. I fyrste halvdel av 1900-talet arbeidde Eldh saman med fleire kjende arkitektar: Ivar Tengbom, Erik Lallerstedt og Ragnar Östberg. Av Östberg fekk Carl Eldh oppdraget å utsmykke parken på sørsida av Stockholms stadshus med skulpturar.

Eldh deltok i kunstkonkurranse, avdelng skulptur under sommar-OL 1932.

Minnesmerke
-----------

Carl Eldh er gravlagd på kyrkjegarden ved Kyrkhults kyrka i Blekinge. Atelieret hans i Bellevueparken i Stockholm er gjort om til museum.

Biletgalleri
------------

* "August Strindberg" i Tegnérlunden, Stockholm"August Strindberg" i Tegnérlunden, Stockholm
* "Sången" i Stadshusparken, Stockholm"Sången" i Stadshusparken, Stockholm
* "Strömkarlen" i Trollhättan"Strömkarlen" i Trollhättan
* "Den unge Strindberg i Skärgården""Den unge Strindberg i Skärgården"
* Skulptur i Filmstaden, Solna i RåsundaSkulptur i Filmstaden, Solna i Råsunda

Referansar
----------

1. ↑  
«Carl Eldh» (på engelsk). Olympedia. Henta 14. april 2023.

### Litteratur

* Åsa Cavalli-Björkman, Petra Gröminger m.fl. *Carl Eldhs Ateljémuseum*, ISBN 91-631-7296-8
* Karl Asplund *Carl Eldh*, Stockholm 1943

Bakgrunnsstoff
--------------

* Carl Eldhs Ateliémuseum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LIBRIS
* KulturNav

 |
**Yangon**, tidlegare kjent som **Rangoon**, er den største byen i Myanmar (Burma) og var hovudstad i landet fram til 2005, då Nay Pyi Taw overtok som nye hovudstad. Byen ligg ved Yangon-elva, om lag 30 km frå munningen hennar. Folketalet i byen er noko over fire millionar. 

Det meste av utanrikshandelen til Myanmar går gjennom den travle hamna i byen. Yangon er knutepunkt for jernbanen i landet og dei indre vassvegane. Lufthamna Mingaladon er eit knutepunkt for internasjonale flyruter. 

Av industri i byen finn ein rismøller, sagbruk, tekstil- og gummiindustri, såpeproduksjon og oljeraffinering. Universitetet i byen vart grunnlagd i 1920 og han har òg ein teknisk høgskule. Yangon er bygd opp etter eit rutenett og har mange parkar. Shwe Dagon eller «den gylne pagoden» dominerer bybiletet med eit 112 metrer høgt forgylt spir. Dette er den buddhistiske heilagdomen i Bakindia og vart i følgje segna starta i 588 f.kr. Byen har òg ei anglikansk og ei katolsk domkyrkje.

Historie
--------

Byen vart truleg stifta på 500-talet og var opphavleg berre ein liten fiskelandsby kring pagoden Shwe Dagon. Kong Alaungapaya erklærde byen hovudstad i 1753 og han endra i 1755 namn frå Dagon til Yangon. Byen vart på kort tid ein viktig hamneby. I 1841 vart byen råka av ein brann som øydela det meste. Han vart igjen øydelagd i 1852 av britane, som under gjenoppbygginga bygde eit rektangulært gatenett og anglifiserte namnet på byen til Rangoon. Byen vart hovudstad for heile Myanmar (Burma) etter at britane sameinte dei nedre og øvre delane av landet i 1885. Før den andre verdskrigen var fleirtalet av innbyggjarane indarar, kinesarar og europearar, men byen har seinare fått ein stor overvekt av burmanarar. 

I 1988 kom det til blodige samanstøytar då militæret slo ned på demonstrerande studentar.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Yangon**

Kjelder
-------


* «Yangon» i *Store norske leksikon*, snl.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Plasseringa av Yangquan (gul) i Shanxi
**Yangquan** (kinesisk: 阳泉; pinyin: *Yángquán*) er eit byprefektur aust i provinsen Shanxi i det nordlege Kina, der det grensar mot Hebei-provinsen. Byprefekturet har eit areal på 4 452 km² og hadde om lag 1,37 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Yangquan omfattar tre distrikt (区 *qū*) og to fylke (县 *xiàn*).

### Geografi

Landområdet ligg i vestskråningane av fjellkjeda Taihang Shan, som strekker seg langs provinsgrensa mellom Shanxi og naboprovinsen i aust; Hebei. Det viktige Niangzipasset gjennom fjella er ein av turistattraksjonane i prefekturet, til liks med fjellet Zangshan.

### Samferdsle

Snøggtoget som trafikkerer mellom Qingdao og Taiyuan stoppar i Yangquan.

Kinas riksveg 207 går gjennom prefekturet, både gjennom sjølve byen Yangquan og gjennom fylket fylket Pingding. Vegen byrjar i Xilinhot i Indre Mongolia nær grensa til Mongolia, går sørover og endar i Hai'an, ein by i Xuwen fylke sør på Leizhouhalvøya lengst sørvest i provinsen Guangdong. Også Kinas riksveg 307 passerer gjennom prefekturet. Han tek til i Qikou i Hebei og fører gjennom provinsane Shanxi og Shaanxi til Yinchuan i den autonome regionen Ningxia Hui.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yangquan» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Carl Fredrik Kolderup** (fødd 6. desember 1868 i Bergen, død 1. november 1942 i Bergen) var ein norsk professor i geologi ved Bergen museum. Kolderup grunnla den mineralogisk-geologiske avdelinga på Bergens Museum og var ein pioner innan utforskinga av geologien på Vestlandet

Kolderup tok examen artium ved Tanks skole i 1882 og han studerte geologi i Kristiania eitt år på Krigsskolen under Waldemar Christofer Brøgger. I 1892 avla han cand.real.-eksamen. Frå 1896 var han tilknytt Bergens Museum, først som samlingsbestyrar og stipendiat, seinare som dosent og frå 1914 til 39 som professor og direktør.

I 1914 fekk dei fem faglege leiarane ved Bergen museum professortitlar: dr. August Brinkmann på Zoologisk avdeling, dr. Bjørn Helland-Hansen på Biologisk stasjon, Jens Holmboe på Botanisk avdeling, dr. Carl Fredrik Kolderup på Mineralogisk-geologisk avdeling og dr. Haakon Sheteleg på Historisk-antikvarisk avdeling.

Kolderup forska på anortosittar, omdanna kambro-siluriske bergartar og devonfelta på Vestlandet. 1908 tok han doktorgraden på ei kvartærgeologisk problemstilling, Bergensfeltet og nærliggande område i i seinglacial og postglacial tid. Han leia dei norske jordskjelvundersøkingane frå 1899 og oppretta den første jordskjelvstasjonen i landet i 1905. Han skreiv om resultat frå stasjon i 29 avhandlingar om jordskjelv. I tillegg laga han dei mineralogisk-geologiske samlingane ved Bergens Museum.

Kolderup var òg medlem av Bergen bystyre, formann i Bergens høgreforeining, medlem av Høgres sentralstyre, forlikskommissær, formann i komiteen for Norges Handelshøyskole og varamann i skulerådet, formann i forstanderskapet for dei høgare skulane og mykje anna. Under og etter brannen i Bergen i 1916 var han fungerande ordførar og fekk dermed eit stort arbeidspress sidan han samtidig arbeidde som geologiprofessor og museumsdirektør.

Utmerkingar
-----------

C. F. Kolderup var kommandør av den nederlandske Oranje-Nassau Orden. Han var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og fleire utanlandske foreiningar. I lag med sonen Niels-Henrik Kolderup mottok han hausten 1940 ein pris for monografien *Geology of the Bergen Arc System*.

Verk
----

Eit utval av verka til Kolderup. 

* *Die Labradorfelse des westlichen Norwegens. I. Das Labradorfelsgebiet bei Egersund und Soggendal*, BMÅ 1896 nr. 5, 1896
* *Die Labradorfelse des westlichen Norwegens. II. Die Labradorfelse und die mit denselben verwandten Gesteine in dem Bergensgebiete*, BMÅ 1903 nr. 12, 1903
* *Bergensfeltet og tilstødende trakter i senglacial og postglacial tid*, dr.avh. BMÅ 1907 nr. 14, 1907
* *Fjeldbygningen i strøket mellom Sørfjorden og Samnangerfjorden i Bergensfeltet*, BMÅ 1914–15 nr. 8, 1915
* *Slekten Kolderup i Bergen*, Bergen 1939
* *Geology of the Bergen Arc System* (i lag med N.-H. Kolderup), Bergens Museums Skrifter 1940 nr. 20, 1940

Kjelder
-------

* Norsk biografisk leksikon (NBL):

* «Carl\_Fredrik\_Kolderup» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC

 |
**Yannis Tsaroukhis** (13. januar 1910–20. juli 1989) var ein gresk målar.

Biografi
--------

Han var fødd i Pireus og studerte ved Kunstakademiet i Aten (1929–1935). Han gjekk i lære hos Photios Kontoglou, som introduserte han for bysantinsk ikonografi. I lag med Dimitris Pikionis, Kontoglou og Angeliki Hatzimichali leia han rørsla som innførte greske tradisjonar i måling.

Frå 1935 til 1936 vitja han Istanbul, Paris og Italia. Han kom i kontakt med renessansekunst og impresjonisme. Han oppdaga verka til Theophilos Hatzimihail og møtte kunstnarar som Henri Matisse og Alberto Giacometti.

Han kom attende til Hellas i 1936 og to år seinare sette han opp den første personlege kunstutstillinga si i Aten. Han kjempa seinare i den gresk-italienske krigen i 1940. I 1949 oppretta han og andre kunstnarar, som Nikos Hadjikyriakos-Ghikas, Yannis Moralis, Nikos Nikolaou, Nikos Engonopoulos og Panayiotis Tetsis, kunstgruppa «Armos». I 1951 heldt han utstillingar i Paris og London. Han flytta til Paris i 1967.

Han døydde i Aten i 1989.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yannis Tsaroukhis» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Den greske Wikipedia-artikkelen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tsaroukhis Foundation

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Kvinne med kokosjnik måla av Ivan Argunov.
**Kokosjnik** (av russisk *коко́шник*) er eit tradisjonelt russisk hovudplagg. Hovudplagget blir brukt av kvinner til ein sarafan og er eller var mest vanleg i dei nordlege regionane, frå 1500-talet og framover. Plagget har variert i stil og utforming, men dei fleste assosierer det med eit høgt hovudplagg med ein tverrstilt halvmåneforma topp eller kam. Plagget er dessutan ofte rikt dekorert.

Historisk blei kokosjnik berre brukt av gifte kvinner, og håret skulle vera heilt tildekka. Ugifte kvinner brukte *povjazka*, som var open bak, men elles ganske lik.

Fyrstinne Olga Konstantinovna Orlova med ein gigantisk halvmåneformet kokosjnik, på ball i Vinterpalasset i St. Petersburg den 13. februar 1903.
Då fyrstinne Olga Konstantinovna Orlova av slekta Beloselskij-Belozerskij tredde inn i ballsalen i Vinterpalasset i St. Petersburg, under maskeradeballet der den 13. februar 1903, bar ho ein gigantisk halvmåneforma kokosjnik. Hovudplagget var besett med edelsteinar og brodert med over tusen ferskvassperler, som truleg stammar frå elvemuslinger (*Margaritifera margaritifera*) fanga i vassdraga rundt Kvitsjøen.

Sjå òg
------

* Hornlue

Kjelder
-------

1. ↑  Kirichenko, Evgenii︠a︡ Ivanovna (1991). The Russian Style. London: Laurence King. p. 51. ISBN 9781856690041.
2. ↑  Frid Kvalpskarmo Hansen (2016) Perleforbannelsen. NRK Viten, 31.07.2016.
3. ↑  Frid Kvalpskarmo Hansen (2016) Perleforbannelsen. NRK Viten, 31.07.2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Kokosjnik» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kokosjnik**
Tittelbladet til *The Snake in the Grass or Satan Transform'd to an Angel of Light* av Richard Gaywood. Ein puritanar i typiske svarte klede er avbilda til venstre medan ein skotsk covenanter står til høgre.
**Puritanisme** (av latin *puritas*, 'rein') er ein retning innan protestantismen som oppstod i England på 1500-talet. Omgrepet «puritanar» var opphavleg eit skjellsord for personar som gjerne kalla seg sjølv «dei gudelege». Det å vera «puritansk» kan lausare tyda å vera streng eller nøysom, og kan samanliknast med pietisme.

Tilhengjarar av retningen ønskte å reinska den engelske anglikanske statskyrkja for alle katolske restar, men møtte kraftig motstand. Mange puritanarar drog ut av landet, anten til Europa eller Amerika, der dei grunnla koloniar i New England. Utlegd og misjon førte også til at retningen spreidde seg til Nederland, Irland og Wales.
I 1640-åra fekk puritanarane leia av Oliver Cromwell politisk makt i Det lange parlamentet og vann seinare Den engelske borgarkrigen, som enda med avsetjinga og avrettinga av den engelske kongen. Puritanarane mista makta att då kongedømet blei gjeninnført i 1660, og blei igjen forfølgde fram til toleranseloven av 1689. 

Puritanarane la vekt på ei streng tolking av Bibelen, både det gamle og det nye testamentet. Dei la vekt på å følgja Guds lov, og såg mellom anna på søndagen som ein sabbat der både arbeid og moro skulle opphøyra.

Nokre kjende puritanarar var Henry Barrowe, William Bradshaw, Anne Bradstreet, Robert Browne, Thomas Cartwright, John Eliot, Thomas Hooker, Cotton Mather, Increase Mather, Thomas Shepard og John Winthrop.

Kjelder
-------


* «puritanere» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Puritanisme**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* NDL

 |
**Reeves Gabrels** (fødd 4. juni 1956) er ein amerikansk gitarist, soloartist, låtskrivar, og produsent. 

Han har spelt for mange artistar, men er mest kjend for innsatsen sin i bandet Tin Machine (1988-1992) og for å vere David Bowie sin faste gitarist fram til 1999. Den eksentriske og virtuose spelestilen hans har ført til både begeistring og fortviling hos dei som har høyrt han. Reeves Gabrels har òg jobba saman med The Cure, Ozzy Osbourne, Frank Black og ei rekkje andre artistar.

Gabrels har gjeve ut tre album under eige namn. *The Sacred Squall Of Now* (1995), *Ulysses* (2000) og *Rockonica* (2005). På desse albuma figurerer David Bowie, Charlie Sexton, Frank Black, Dave Grohl, Gary Oldman og Robert Smith. Han gav i 1995 òg ut den eksperimentelle jazzskiva *A Night in Amnesia* saman med gitaristen David Tronzo. Han spelte òg i band som Modern Farmers og Bentmen som begge gav ut album med Gabrels som gitarist.

Gabrels har òg laga filmmusikk og musikk til spela *Omikron: The Nomad Soul* og *Deus Ex*.

Diskografi
----------

**Tin Machine**

* Tin Machine (1989)
* Tin Machine II (1991)
* Tin Machine Live: Oy Vey, Baby (1992)

**David Bowie**

* Outside (1995)
* Earthling (1997)
* 'hours...' (1999)

**Solo**

* The Sacred Squall of Now (1995)
* Ulysses (Della Notte) (2000)
* Rockonica (2005)
* Reeves Gabrels and His Imaginary Friends (2015)
* Imaginary Friends Live (2017)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reeves Gabrels» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* reevesgabrels.net Arkivert 2010-02-01 ved Wayback Machine. - offisiell nettstad
* My Space.
* Reevz.net Arkivert 2011-09-27 ved Wayback Machine. - ei tilhengjarside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* CiNii
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Worldscale** er eit felles system for fraktrater for lasta til ein oljetankar. Worldscale vart skipa i november 1952 av London Tanker Brokers’ Panel etter førespurnad frå British Petroleum og Shell for å få ein gjennomsnittleg totaltkostnad på frakt av olje frå ei hamn til ei anna ved hjelp av skip. Resultatet vart ein stor tabell. 

Den same skalaen vert nytta i dag, men vart slått saman med American Tanker Rate Schedule (ATRS) i 1969. I 2002 omfatta tabellen gjennomsnittskostnaden for 320 000 reiser med forskjellige kombinasjonar av ei last og ei utløpshamn til fem laster og ti utløpshamner. Worldscale vert produsert av Worldscale Association (NYC) Inc. for Amerika og Worldscale Association (London) Ltd. for resten av verda. Frakta for eit gjeve skip og reise vert normalt uttrykkt i prosent av den publiserte raten og er meint å reflektere etterspurnaden på fraktmarknaden på tida då prisen vart fastsett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Worldscale» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Evangelista, Joe (2002). «WS50» (PDF). *Surveyor* (Houston: American Bureau of Shipping) (Winter 2002): 10–11.
* Huber, Mark (2001). *Tanker operations: a handbook for the person-in-charge (PIC)*. Cambridge, MD: Cornell Maritime Press. ISBN 0-87033-528-6.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Worldscale Association
Kokte ullhandskrabbar
**Yangchengsjøen** (kinesisk: 阳澄湖, pinyin: *Yángchéng Hú*) er eit vatn (innsjø) om lag tre km nord for byen Suzhou i provinsen Jiangsu i Folkerepublikken Kina. Han dekker eit areal på 20 km2. Vatnet er mest kjent for sin bestand av den allment sett mest delikate ullhandskrabben, ei kulinarisk delikatesse i 'det kinesiske kjøken' og særleg knytt til Shanghais kokekunst. Yangchengsjøen ligg mellom Taisjøen og storelva Chang Jiang.

Den kinesiske ullhandskrabben migrerar i september og oktober frå Yangchengsjøen mot Chang Jiang-deltaet for å pare seg, og lokale fiskarar fangar dei i denne perioden. I 2002 var den totale fangsten på rundt 1500 tonn.

Bakgrunnsstoff
--------------

* China Daily-artikkel om juks med ullhandskrabbar Arkivert 2008-07-24 ved Wayback Machine.
* Artikkel om sjøen og krabben frå Suzhous lokalregjering

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |

  


* *Denne artikkelen bygger på «Yangchengsjøen» frå Wikipedia på bokmål, den 29. mars 2011.*
**Yamilé Aldama** (fødd 14. august 1972) er ein kubansk-britisk tidlegare friidrettsutøvar som tevla internasjonalt i tresteghopp. Ho representerte Cuba til 2003, deretter Sudan 2004-09 og frå 2010 Storbritannia. Aldama vann sølv under VM 1999 i Sevilla og sigra i øvinga ved hall-VM 2012.

Aktiv
-----

Aldama fekk sitt gjennombrot i 1999. Ho sette kubansk rekord med 14,77 meter då ho vann trestegtevlinga ved dei panamerikaniske leikane i Winnipeg, for deretter å vinne sølvmedaljen under verdsmeisterskapen i Sevilla. Året etter enda ho på fjerdeplassen ved Sommar-OL i Sydney. Etter Sydney-leikane gifta ho seg med ein brite og slo seg ned i London.

Sommaren 2003 var Aldama i sitt livs form. Ho vann Bislett Games med eit hopp på 15,11 m og sette 11. juli med 15,29 meter ny amerikarekord då ho sigra i eit GL-stemne på Stadio Olimpico i Roma. For å få vere med i Sommar-OL 2004 skaffa Aldama seg pass i Sudan. I 2004 tok ho sølv ved innandørs-VM i Budapest, ho vart afrikameister og ho sette afrikarekord med 15,28 m. Ved dei olympiske leikane i Aten landa ho på 14,99 m og enda på femteplass i ei uvanleg hard tevling. Året etter kom ho på fjerdeplassen ved VM i Helsinki. Sidan forsvarte ho i 2006 tittelen som afrikameister, før ho i 2007 triumferte ved afrikaleikane.

I 2010 fekk Aldama britisk statsborgarskap. Ho vart nummer fem i tresteghopp både under VM 2011 i Daegu og Sommar-OL 2012 i London. Tidlegare i 2012 hoppa seg til siger i innandørs-VM i Istanbul med 14,82 m som best.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (14,09 m=nr 13)
* VM 1999 i Sevilla: Sølvmedalje – 14,61 m, framom Olga Vasdeki (14,61 m)
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 14,30 m
* OL 2004 i Aten: Nr 5 – 14,99 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 4 – 14,72 m
* VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa (13,46 m=nr 25)
* OL 2008 i Beijing: Utan resultat
* VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (14,11 m=nr 13)
* VM 2011 i Daegu: Nr 5 – 14,50 m
* OL 2012 i London: Nr 5 – 14,48 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yamilé Aldama» frå Wikipedia på tysk, den 23. mai 2020.*
* *Denne artikkelen bygger på «Yamilé Aldama» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mai 2020.*
**Reformforeningen** var ein samskipnad danna under stortinget 1859-60. 37 av stortingsrepresentantane slutta seg til foreininga som vart skipa i november 1859, mellom 60 og 70 var til stades på skipingsmøtet. Foreininga sette opp eit program i sju punkt:

* Jamstilling i unionen
* Årlege storting
* Ordning av forholdet mellom bygdene og byane sin representasjon
* Jury i straffesaker
* Motarbeide sentraliseringa i utvikling og administrasjon
* Gjennomføring av kommunalt sjølvstyre
* Sjølvstendig utvikling av folkeskulen (almueskolen)

Tretti av dei 37 stortingsmennene kom frå bondeflokken på Stortinget. Gruppa vart leia av Johan Sverdrup frå den liberale byopposisjonen, og Ole Gabriel Ueland frå bondeopposisjonen. Få av sakene var nye, og ingen rekna for radikale. Det nye låg meir i det formelle samarbeidet mellom dei ulike opposisjonsgruppene.

Sverdrup tala for å binde alle medlemene i foreininga til i Stortinget å røyste for standpunktet til majoriteten i gruppa. Dette forsøket på å danne eit parti var framandt for dei fleste tingmennene, mellom anna tala Ludvig Daae kraftig mot. Foreininga gjekk etter nokre månader i oppløysing, også grunna sterk motstand i avisene.

Kjelde
------

* Bernt A. Nissen: *Nasjonal vekst*. Bind VII av *Vårt folks historie*. 1964
*Denne sida finst òg på høgnorsk — sjå «Hn/Minecraft».*

***Minecraft*** er eit sandkasse-/overlevingsspel til PC, mobiltelefon, Xbox 360, Xbox One, PS3 og PS4. Spelet let spelaren bygge eller lage konstruksjonar av kubar i ei 3D-verd. Minecraft er utvikla av Mojang AB, men starta som eit fritidsprosjekt av Markus «Notch» Persson. Minecraft er inspirert av *Dwarf Fortress*, *RollerCoaster Tycoon*, *Dungeon Keeper*, og særskild *Infiniminer*.

Minecraft er eit kreativt sandkassespel, der spelaren startar på ein tilfeldig stad ei tilfeldig generert verd. For å vinne spelet, må spelaren finne og «reparere» ein portal som er i ei festning i «The End». I The End er det ingen annan måte å komme tilbake på enn å utføre målet med spelet, som er å overvinne «The Ender Dragon». Dei fleste som spelar, gjer det for å overleve, bygge og utforske. Om natta dukkar det opp monster som vil prøve å angripe spelaren, og dette er ein motivasjon for å bygge seg ein tilfluktsstad. Monster finn ein òg i djupe gruver og på mørke stader.

Spelar har òg ein fleirspelarfunksjon, der fleire spelarar kan spele samstundes i same verd. Her kan ein spele som ein vil, anten ein samarbeider om å bygge, konkurrerer om ressursane, eller slåst og øydelegge for kvarandre. Kven som helst kan lage ein server med eigne sett av reglar for korleis ein kan spele.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Minecraft» frå Wikipedia på bokmål, den 5. november 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Markus Persson (5. november 2012). «Credits due». Markus Persson. Arkivert frå originalen 10. september 2010. Henta 5. november 2012.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Offisielt forum
* Perssons utviklingsblogg Arkivert 2021-05-22 ved Wayback Machine.
* Minecraftwiki
* Korleis overleve første natt Arkivert 2010-10-18 ved Wayback Machine.