recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Skjematisk teikning av sekstant med engelske namn
Sekstant
**Sekstant** er eit vinkelmålingsinstrument til å mæla vinkelen mellom ein himmellekam, vanlegvis sola, og horisonten. Saman med astronomiske tabellar og ei nøyaktig klokke kan ein no avgjera breiddegraden. Utan nøyaktig klokke, må ein avgjera middagshøgda, den høgaste stillinga til sola på himmelen ved gjentekne målingar og samanlikna med tabellane. 

Med tabellar i kombinasjon med ei nøyaktig klokke kan ein òg avgjera lengdgraden sin. 

Instrumentet vert nytta av navigatørar innan sjø- og luftfart til stadavgjerd. Med dagens satellittnavigasjonssystem, som GPS og andre, vert sekstanten stadig mindre brukt. Dei fleste langturseglarar vil likevel ha det ombord som ei reserveløysing.
Minisekstant har òg vorte brukt for navigasjon over Grønlandsisen. For å skaffa ein «horisont» vart det brukt eit beger med kvikksølv som dannar ein vassrett spegel. Ein siktar mot spegelen og må etterpå halvera den mælte høgda. I realiten har ein ikkje lenger nokon horisont, men to bilete av sola, eitt direkte mot sola og eitt mot spegelbiletet til sola som ligg i same vinkel under horisonten som den verkelege sola ligg over. 

Sekstanten, som vert meint teke i bruk i 1767, er ei vidareutvikling av oktanten, som ein meiner vart oppfunnen av engelskmannen John Hadley i 1731.

Omtrent samstundes kom amerikanaren Thomas Godfrey med ei tilsvarande oppfinning. 

Instrumentet er innretta slik at det kan haldast i handa utan stativ, noko som er naudsynt både ombord i skip og i luftfartøy.

Illustrasjon av bruk av sekstant. 1. Sikt på horisonten. 2. Lås opp arm. 3. Drei slik at sola er i linje med horisonten. 4. Les av gradane. 5. Rekn ut posisjon.
Sekstanten består av ei ramme på 60 gradar (ein sjettedel av ei sirkelskive), og er forsynt med ein gradinndelt skala) med nonius, og dessutan ein bevegeleg radial arm, (alhidaden) med ein spegel og ved limbus ei rute med avlesningsmerke. Nyare sekstantar har finavlesninga ved hjelp av mikrometerskrue i staden for nonius. Denne er gradert direkte i vinkelminutt og ein brukar då ofte nemninga «trommelsekstant». Dessutan er det på rama montert ein fast spegel, optisk tilbehøyr og farga glas til å verna mot sollyset.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sekstant» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2020.*

1. ↑  Bob Graham:*The Artificial Horizon*, 2002

Bakgrunnsstoff
--------------

* Utførleg historikk over sekstanten
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | **0**hex | = | 0dec | = | 0oct |  | 0 | 0 | 0 | 0 |  |
|  | **1**hex | = | 1dec | = | 1oct |  | 0 | 0 | 0 | 1 |  |
|  | **2**hex | = | 2dec | = | 2oct |  | 0 | 0 | 1 | 0 |  |
|  | **3**hex | = | 3dec | = | 3oct |  | 0 | 0 | 1 | 1 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | **4**hex | = | 4dec | = | 4oct |  | 0 | 1 | 0 | 0 |  |
|  | **5**hex | = | 5dec | = | 5oct |  | 0 | 1 | 0 | 1 |  |
|  | **6**hex | = | 6dec | = | 6oct |  | 0 | 1 | 1 | 0 |  |
|  | **7**hex | = | 7dec | = | 7oct |  | 0 | 1 | 1 | 1 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | **8**hex | = | 8dec | = | 10oct |  | 1 | 0 | 0 | 0 |  |
|  | **9**hex | = | 9dec | = | 11oct |  | 1 | 0 | 0 | 1 |  |
|  | **A**hex | = | 10dec | = | 12oct |  | 1 | 0 | 1 | 0 |  |
|  | **B**hex | = | 11dec | = | 13oct |  | 1 | 0 | 1 | 1 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | **C**hex | = | 12dec | = | 14oct |  | 1 | 1 | 0 | 0 |  |
|  | **D**hex | = | 13dec | = | 15oct |  | 1 | 1 | 0 | 1 |  |
|  | **E**hex | = | 14dec | = | 16oct |  | 1 | 1 | 1 | 0 |  |
|  | **F**hex | = | 15dec | = | 17oct |  | 1 | 1 | 1 | 1 |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

**Sekstentalssystemet** (også kjent som **heksadesimalsystemet**) er eit talsystem som inneheld 16 ulike siffer. Som regel bruker ein sifra 0-9 frå titalssystemet i tillegg til bokstavane A-F, der A tilsvarer 10 i titalssystemet, og så vidare opp til F, som er 15.

Talsystemet innan data
----------------------

Systemet er nyttig i datamaskinar fordi ein kan bruka fire bit (fire siffer i totalssystemet) til å gje verdien for eit siffer i sekstentalssystemet. Ei byte, som er sett saman av 8 bit, kan dermed gje eit tosifra tal i sekstentalssystemet.

Brøkar
------

Sekstentalssystemet er godt til å laga brøkar med:

1/2 = 0,8
1/3 = 0,5555...
1/4 = 0,4
1/5 = 0,3333...
1/6 = 0,2AAAA...
1/8 = 0,2
1/A = 0,19999...
1/C = 0,15555...
1/F = 0,1111...
Fordi talbasen er kvadratisk dannar heksadesimal oftare uløyselege brøkar enn titalssystemet. Repeterande desimalar oppstår når nemnaren har ein primfaktor som ikkje finst i teljaren. I samanheng med heksadesimale tal gjeld dette viss og berre viss nemnaren ikkje er ein toar-potens.

Multiplikasjon
--------------

Multiplikasjonstabell for sekstentalssystemet.
*Sjå òg retninga vest eller klesplagget vest*
Ortelius sitt verdskart frå 1570 følgjer den tradisjonelle europeiske framstillinga av verda med Amerika til venstre, i «vest».
Kinesisk kart frå 1700-talet med Amerika til høgre, i «aust».
**Vesten** eller **den vestlege verda** er eit samleomgrep som opphavleg viser til ein del av verda som ligg «i vest» i høve til ein europeisk ståstad, til motsats frå Austen. I moderne språkbruk omfattar omgrepet òg land som har vore industrialiserte lenge og ikkje har vore kommunistisk styrte.

Omgrepet Vesten, som Oksidenten, viste opphavleg til området dekt av Vestromarriket.

I dag viser det hovudsakleg til land som har vore industrialiserte lenge og som ikkje har vore kommunistisk styrte. Dei aller fleste reknar Vest-Europa, USA, Canada, Australia og New Zealand med til Vesten. I andre samanhengar kan ein òg ta med område som Aust-Europa, Latin-Amerika og Israel.

Bakgrunnsstoff
--------------

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Vesten**

Kjelder
-------

* «Oksidenten» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
|  |
| --- |
| Samtidig gravering av DS «Oscar» |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Oscar» |
| Eigar: | 
Interessentselskabet Oscar |
| Verft: | 
S. Owen i Stockholm i Sverige |
| Sjøsett: | 
1827 |
| Jomfrutur: | 
April 1828 (første rutetur) |
| Heimehamn: | Bergen |
| Generelle mål |
| Type: | 
Kystruteskip |
| Framdrift: | 
Skovlhjul |

**DS «Oscar»** var eit norsk dampskip og det første skipet som gjekk i rutefart på Vestlandet.

Dei første dampskiprutene i Noreg vart sette i gang av staten våren 1827 då hjuldamparane DS «Constitutionen» og DS «Prinds Carl» byrja å gå i rute mellom Oslo og Kristiansand. I 1825 vart det teke initiativ i Bergen om å skaffe eit dampskip som kunne trafikkere kysten på Vestlandet. «Oscar» vart bygt hos S. Owen i Stockholm og i april 1828 (andre kjelder seier hausten 1827) vart skipet sett i rute mellom Bergen og Kristiansand av Interessentselskabet Oscar. Dette vart det første privateigde dampskipet i landet. Ruta gjekk derimot dårleg og etter to år gjekk reiarlaget konkurs og måtte selje skipet. 

Dei nye eigarane sette det i ruta mellom Christiania og Larvik, men denne ruta òg gjekk dårleg og «Oscar» vart selt i 1830 til Lübeck. «Constitutionen» gjekk nokre år to turar frå Christiania til Bergen kvar sommar frå 1829 til 1839, ein i juni og ein i august. Utanom dette var det ingen dampskipsfart på Vestlandet mellom 1829 og 1841. I 1841 vart det statlege DS «Nordcap» sett inn i fart mellom Kristiansand, Bergen og Trondheim.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Hermund Kleppa. «Fylkesbaatane - Rutetrafikk før 1858». Fylkesarkivet. Henta 23. april 2019.
2. 1 2  «Kyst- og lokalfart under unionstiden med Sverige». Lokalhistoriewiki. Henta 23. april 2019.
**Sevat Sataøen** (14. april 1892–29. juni 1962) var ein framtredande norsk spelemann frå Ål i Hallingdal. Attmed Olav Sataslåtten var han den likaste i sin generasjon i dalen.

Sevat vart fødd på Sataøyne i Satagrenda sunna sjølve Ål. Han fekk spel av Ola Dekko og Tor Grimsgard, Myreguten, og Ola A. Strand. Sevat kom då til å føre vidare strandaspelet, den berande tradisjonslina i nordre Ål. 

I vaksen alder livnærde Sevat Sataøen seg som urmakar, og var og ein god skyttar. Spelet etter Sevat er alderdommeleg i preget, med mykje fingerbruk og krappe kast med bogen. Sataøen var svært form-medveten, og sytte for at læresveinane hans fekk slåttane slik han sjølv hadde lært dei. Han kunne og vera ein streng læremeistar. Mellom dei som fekk spel av Sevat kan ein nemne Kristian Øvrevollseie og Magne Myhren. 

Det var i mange år eit slag mannjamning mellom Sevat Sataøen og Olav Sataslåtten, som var like gamle. Desse to var ulike i lynne og lag. Medan Sataøen var medveten om dei gamle formene, kunne Sataslåtten brøytte om slåttane på staden, og skapa nytt frå gong til gong. Dei synte kvar for seg to ulike ytterpunkt i hardingfelespelet. Sataøen var den første hallingspelemannen som vann landskappleiken, alt i 1914. Etter han var det ingen frå dalen som vann før Odd Bakkerud i 1955. 

Sevat Sataøen fekk noko svekka høyrsle dei seinare åra, etter mange år på skytterbanen, men var framleis ei svært påliteleg kjelde. Hardingfeleverket har heile 63 slåttenedskrifter etter Sevat Sataøen, det største talet frå Hallingdal i det heile.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* MusicBrainz (artist)

 |
| Quimper |
| --- |
| Elva Odet i sentrum av Quimper Elva Odet i sentrum av Quimper |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Bretagne  Finistère |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  84,45 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 63 238   749/km² |
| Koordinatar | 47°59′48″N 04°05′47″W﻿Koordinatar: 47°59′48″N 04°05′47″W﻿ |
| Høgd over havet | 6 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.quimper.bzh |

**Quimper** (*Kemper* på bretonsk, *Corspotium* på latinsk) er ein by og kommune i Bretagne nordvest i Frankrike. Byen har rundt 65 000 innbyggjarar, som vert kalla *quimpérois*. Quimper er *prefecture* (hovudstad) i departementet Finistère.

Geografi
--------

Namnet *Quimper* kjem av det bretagnske ordet *kemper*, som tyder «samanløpande», fordi byen vart bygd der elvane Steir, Odet og Jet renn i hop. 

Quimper er med sin lokale arkitektur eit populært turistmål
Quimper ligg i ein vakker dal der elvane Odet og Steir renn i hop i det sørvestlege hjørnet av Bretagne. Byen ligg 55 km nordvest for Lorient, 175 km vest for Rennes og 485 km sørvest for Paris.

Historie
--------

I antikken var byen hovudstad i La Cornouaille. I 495 vart byen eit bispedøme, og seinare hovudstad for grevane av Cornouailles. På 1000-talet vart det slått i saman med Hertugdømet Bretagne. Byen leid stort under Den bretagnske arvefølgjekrigen på 1300-talet. I 1364 gjekk hertugdømet over til Huset Montfort.

Under den franske revolusjonen fekk byen namnet Montagne-sur-Odet.

Attraksjonar
------------

Byen har ein landleg atmosfære med sjarmerande gangbruer over elvane som renn gjennom han. Kyrkja Locmaria, ein romansk bygning frå 1000-talet ligg her, og mellom 1200- og 1500-talet vart den flotte Cathédrale Saint-Corentin de Quimper bygd, med sin storslåtte fasade i gotisk stil. Det er den eldste gotiske bygningen i nedre Bretagne. Dei to tårna på om lag 80 meter vart reist på 1800-talet. Domkyrkja har òg nokre usedvanlege glasmåleri som vindauge. Domkyrkja er tileigna den første biskopen i Quimper, Corentin.

I dag er byen mest kjend for keramikken Quimper faïence, som har vore laga her sidan 1690 etter modell av Jean-Baptiste Bousquet.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Quimper**

* Vêrstasjon og direkte webkamera frå Quimper
* Reiseguide for Quimper

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Fabrizio Mori** (fødd 28. juni 1969) er ein italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå Livorno som vart verdsmeister på 400 meter hekk i 1999 og vann VM-sølv i 2001 og EM-bronse i 1998,

Aktiv
-----

I forsøka under VM i 1991 fekk Mori notert tida 48,92 sekundar, hans første løp under 49 sekundar på langhekken, men makta ikkje å fylgje opp i semifinalane. Sommaren 1996 forbetra han persen til 48,33 ved eit stemne i Bologna og under Sommar-OL 1996 i Atlanta vart han sjettemann på 400 m hekk. I VM-finalen 1997 i Aten kneip han fjerdeplassen med eit løp på 48,05. Eit par veker seinare, den 16. august, sette han i München personleg rekord med 47,79 sekundar. Sesongen etter kunne han klive opp på sigerspallen etter å ha vorte nummer tre på langhekken under europameisterskapen i Budapest.

30 år gammal nådde Mori toppen ved friidretts-VM 1999, der han sette personbeste og vann ein klar siger framom den sterke franskmannen Stéphane Diagana. To år seinare gjennomførte Mori sitt livs raskaste løp i finalen på 400 meter hekk i Edmonton, då han skulle forsvare VM-tittelen i øvinga. Han kom i mål på 47,54 sekundar, fem små hundredels sekund bakom den nye langhekkmeisteren, Félix Sánchez frå Den dominikanske republikken. I sin siste store meisterskap, EM 2002, vart Mori fjerdemann i mål.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1991 i Tokyo: Utslått i semifinalane (50,70 =nr 16)
* OL 1992 i Barcelona: Utslått forsøka (49,16 =nr 18)
* VM 1993 i Stuttgart: Utslått i semifinalane (49,23 =nr 11)
* EM 1994 i Helsinki: Utslått i semifinalane (66,35 =nr 16)
* VM 1995 i Göteborg: Diskvalifisert i semifinalane (=nr 16)
* OL 1996 i Atlanta: Nr 6 – 48,71
* VM 1997 i Aten: Nr 4 – 48,05
* EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje – 48,71
* VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje – 47,72, framom Stéphane Diagana (48,12)
* OL 2000 i Sydney: Nr 7 – 48,78
* VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 47,54, bakom Félix Sánchez (47,49)
* EM 2002 i München: Nr 4 – 49,05

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fabrizio Mori» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2018.*

* «Fabrizio Mori» (på engelsk). Olympedia. Henta 10. mars 2023.
|  |
| --- |
| Frå hamna på Leirvik på Stord i 1930. Inst ligg DS «Rosendal», DS «Ullensvang», DS «Søndhordland» og DS «Hordaland» |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Ullensvang» |
| Eigar: | 
Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskab |
| Verft: | Trondhjems Mekaniske Værksted |
| Verftsnummer: | 
129 |
| Sjøsett: | 
1907 |
| Teke ut av teneste: | 
1952 |
| Omdøypt: | 
Ullensvang II i 1952 |
| Kjennemerke: | 
MDRJ/LFEL |
| Lagnad: | 
Opphogd 1952 |
| Generelle mål |
| Type: | 
Lokalrutebåt |
| Tonnasje: | 
469 brt270 nrt |
| Lengd: | 
159,9 fot (48,7 m) |
| Breidd: | 
23,7 fot (7,2 m) |
| Djupgang: | 
19,0 fot (5,8 m) |
| Installert effekt : | 
620 ihk |
| Framdrift: | 
Trippel ekspansjonsmotor (TMV) |
| Generelle mål Etter ombygging i 1928 |
| Tonnasje: | 
516 brt |

**D/S «Ullensvang»** var eit dampskip levert til Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab i november 1907 som lokalrutebåt. Skipet kosta den gongen 240 000 kr. Den første kapteinen på skipet var A. J. Øvrevik. 

Skipet gjekk i rutefart for HSD til 1952 mellom Bergen og Hardanger. Det vart hardt skadd under den store eksplosjonen i Bergen 20. april 1944, då skipet låg ved Holbergskaien. Ved same kaien låg DS «Stord» og DS «Aalvik». Alle dei tre fartøya vart hardt skadd. Mellom anna vart styrhuset på «Ullensvang» blåst bort og alt glas ombord var knust. For å få ho bort frå brannfare frå bygningane kring Holbergskaien førte kaptein Lund på «Ullensvang», i lag med kaptein Fleten på «Stord», å få begge skipa ut i fjorden, med «Aalvik» på slep. «Ullensvang» var nyreparert i desember 1944 då ho vart rekvirert av Hirdmarinen i samband med evakueringa av Finnmark på strekninga Tromsø til Trondheim. Ho fekk mannskap frå NS, som ramponerte skipet. Skipet var attende i teneste for HSD i 1945.

I 1950 vart ho lagt i opplag som reservefartøy. I januar 1952 vart skipet omdøypt «Ullensvang II», men alt i februar 1952 vart skipet seld til van Huygens Freres i Gent, for hogging og reiste frå Bergen siste gong 22. februar, og nådde fram til Brugge i den 26. februar.

Kjelder
-------

* Skipet.no
* Ullensvang på warsailors.com
**Severin Petter Brørby** (19. november 1932–5. mars 2001) var ein norsk glaskunstnar og formgjevar fødd på Hønefoss.

Utdanning
---------

Utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole. Fagutdanna gravør.

Arbeid
------

Han vart tilsett ved Hadeland Glassverk i 1956. Der formgav han kunstglas i K-glass programmet til Hadeland. Nummera hans i K-glass-serien er 7000-serien, det vil seie kunstglasverk gravyrmerka *Hadeland 7XXX* under botnen. Dei merka også ting *SB*. I tillegg til kunstglas formgav han mellom anna bruksglasserien *Furu* som dei framleis lagar på Hadeland, og ein serie glaskrukker med blått lokk som heitte *Barbara* og ein serie skåler, fat og vasar som heitte *Marina*.
I 1984 slutta han ved Hadeland og fekk seg eiga glashytte på Åmot i Modum. Der laga han glas som var friare i både form og fargeval enn på Hadeland, med mjukare former og større preg av å vere handlaga. Desse er merka "Severin" og det vart også brukt etikettar der det stod *Severin*.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1958 Merket for god design
* 1972 Die Gute Industriform, Hannover, Tyskland
* 1979 Jacobprisen

Representert ved desse samlingane
---------------------------------

Mellom anna:

* Corning Museum of Glas, New York
* Kunstindustrimuseet i Oslo
* Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum, Trondheim
* Vestlandske Kunstindustrimuseum, Bergen

Kjelder
-------

* Red. Erik Zahle - Brukskunst i hjemmet, Nordiske Fagbøker
* Rolf Simeon Andersen og Astrid Olsen - Moderne Antikviteter II: norsk glass, kunstnere og signaturer 1900-1970. ISBN 82-520-3560-4
* NBL-artikkel om Brørby, skriven av Randi Gaustad.
**Faaker See** er ein alpeinnsjø nord for Mittagskogel i delstaten Kärnten i Austerrike. Elvene Wourounitza og Rotschitza gjev vatn til innsjøen. Wourounitza fører med seg fine kalkpartiklar ut i innsjøen, noko som gjev innsjøen den spesielle turkise fargen. Området er populært blant turistar og her finn ein både hotell, gjesthus, pensjonat og campingplassar med restaurantar, caféar og pubar. Her kan ein mellom anne vindsurfe, segle og spele golf, i tillegg til ei rekkje andre sportsaktivitetar. European Bike Week er eit årleg arrangement her første veka i september.

* Faaker See, sett frå KarawankenFaaker See, sett frå Karawanken
* Utsyn over innsjøen mot Mittagskogel i KarawankenUtsyn over innsjøen mot Mittagskogel i Karawanken
* Om vinterenOm vinteren
* Utsyn over innsjøen mot nordUtsyn over innsjøen mot nord
* Utsyn over innsjøen frå Egg am See mot Mittagskogel.Utsyn over innsjøen frå Egg am See mot Mittagskogel.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Faaker See**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 60°1′58.652″N 17°32′52.487″E﻿

Björklinge kyrkje
**Björklinge** er ein svensk tettstad i Uppsala kommun i Uppsala län i landskapet Uppland. I 2005 hadde tettstaden 3 186 innbyggjarar. Björklinge ligg cirka tjue kilometer nord for Uppsala, og ca. 4 km vest for motorvegen, (E4). Riksvegen mellom Uppsala og Gävle har i hundreår gått gjennom Björklinge. 17. oktober 2007 opna den nye motorvegen frå Uppsala nordover mot Gävle, og dermed går ikkje «Riksvegen» lenger gjennom tettstaden Björklinge.

Björklinge ligg ved og på ein stor rullesteinås). Like aust for tettstaden ligg innsjøen Långsjön. Han strekkjer seg fem kilometer nordover og er knapt ein kilometer brei. Det er ein kildevassinnsjø med god vasskvalitet.

60. breddegrad går ved *Drälinge*, ca. 4 km sør for Björklinge kyrkje.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Björklinge» frå Wikipedia på bokmål, den 30. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Hindu Love Gods** var eit kortliva amerikansk bluesband som bestod av tre fjerdedelar av R.E.M. (alle utanom voklaist Michael Stipe), i tillegg til Warren Zevon. Det vart starta i Athens i Georgia i USA i 1984, og dei opphavlege bandmedlemmene var Peter Buck (gitar), Mike Mills (bass), Bill Berry (trommer), i tillegg til Warren Zevon på vokal og piano. Desse bandmedlemmene gav ut éin singel, «Narrator», utan særleg suksess.

Buck, Mills og Berry vart med Zevon på albumet hans, *Sentimental Hygiene* (1987). Under ei natteslang økt der dei brukte attverande studiotid etter at albumet til Zevon var ferdig, spela dei fire inn ti coverlåtar, for det meste blues. Sjølv om desse eigentleg ikkje var tenkt utgjevne, vart dei seinare utgjevne av Giant Records på albumet *Hindu Love Gods* (1990). Songen som fekk mest merksemd av desse, var ein rockversjon av «Raspberry Beret», ein populær song av Prince frå 1985, som nådde 23. plass på Modern Rock-listene.

Diskografi
----------

* «Gonna Have a Good Time Tonight»/«Narrator» (singel)
* *Hindu Love Gods* (1990), Giant/Reprise/Warner Bros.
* «Raspberry Beret» (singel)

Kjelde
------

* Artikkelen var opphavleg basert på «Hindu Love Gods (band)» på Engelsk Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 74°58′S 135°9′W﻿

**Björnert Cliffs** er ei rekkje isdekte klipper som vender ut mot sjøen langs på nordsida av McDonald Heights i Marie Byrd Land. Klippene står mellom Hanessian Foreland og Hagey Ridge og fell bratt frå kring 800 moh til 400 moh ved foten. Klippene vart fotograferte frå lufta av U.S. Antarctic Service i 1939–41 og vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–66. Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names (1974) etter Rolf P. Björnert ved polaravdelinga til National Science Foundation, som tente som prosjektleiar for Antarktis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Björnert Cliffs» frå Wikipedia på engelsk, den 17. februar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Björnert Cliffs» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Fabio Grosso** (fødd 28. november 1977) frå Roma er ein italiensk fotballspelar som sidan 2009 har spela for Juventus. Mellom 2003 og 2009 spela han 48 landskampar for Italia, og var sideback på laget som vann VM 2006 i Tyskland.

### Klubbspel

Grosso spela på nivå 3 i italiensk fotball fram til 2001. Etter å ha vort overført til Perugia debuterte han i Serie A hausten 2001. Januar 2004 signerte han for Palermo og var den sesongen med på å vinne Serie B.

I juni 2006, like før VM i fotball tok til, vart det kjent at Grosso var overført til Inter. Han spela berre ein sesong i Inter, men opplevde å verte italiensk serievinnar. allereie sommaren 2007 skreiv han kontrakt med den franske toppklubben Lyon. I sin fyrste sesong var han med på å sikre klubben både serie- og cupgull. Etter to år i Frankrike drog han sommaren 2009 tilbake til Italia, Juventus vart då hans nye klubb. Han mista plassen i fyrsteellevaren i 2011.

### Landslagsspel

Grosso debuterte på det italienske landslaget i 2003. Han er best kjent for å ha skåra 1-0-målet i semifinalekampen mot Tyskland under verdsmeisterskapen i fotball 2006, samt det femte og avgjerande straffesparket i straffetevlinga som avgjorde VM-finalen mellom Italia og Frankrike, etter at sjølve kampen enda 1-1.

Grosso var også med for Italia i EM i fotball 2008. Italia vart då slått ut av turneringa i kvartfinalen etter å tapt straffeskytinga mot den seinare europameisteren; Spania. Han spela sin 48. og siste landskamp hausten 2009, i alt skåra han fire landslagsmål.

### Meistertitlar

* VM-gull 2006 for Italia
* Italiensk seriemeister med Inter 2007
* Fransk seriemeister med Olympique Lyon i 2008
* Fransk cupmeister med Olympique Lyon i 2008

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fabio Grosso» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juni 2012.*


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – VM i fotball 2006 (verdsmeistrar) |
| --- |
| 
* 1 Buffon
* 2 Zaccardo
* 3 Grosso
* 4 De Rossi
* 5 Cannavaro (kaptein)
* 6 Barzagli
* 7 Del Piero
* 8 Gattuso
* 9 Toni
* 10 Totti
* 11 Gilardino
* 12 Peruzzi
* 13 Nesta
* 14 Amelia
* 15 Iaquinta
* 16 Camoranesi
* 17 Barone
* 18 Inzaghi
* 19 Zambrotta
* 20 Perrotta
* 21 Pirlo
* 22 Oddo
* 23 Materazzi
* Landslagstrenar: Lippi

 | Flagget til Italia |
|  |

| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – EM i fotball 2008 |
| --- |
| 
* 1 Buffon
* 2 Panucci
* 3 Grosso
* 4 Chiellini
* 5 Gamberini
* 6 Barzagli
* 7 Del Piero (kaptein)
* 8 Gattuso
* 9 Toni
* 10 De Rossi
* 11 Di Natale
* 12 Borriello
* 13 Ambrosini
* 14 Amelia
* 15 Quagliarella
* 16 Camoranesi
* 17 De Sanctis
* 18 Cassano
* 19 Zambrotta
* 20 Perrotta
* 21 Pirlo
* 22 Aquilani
* 23 Materazzi
* Landslagstrenar: Donadoni

 | Flagget til Italia |
|  |

Bakgrunnsstoff
--------------

Fabio Grosso på FIFA sin offisielle nettstad
Stylophone frå midten av 1970-åra blir spelt.
Ein stylophone
**Stylophone** er ein liten, analog synthesizer som vert spelt med ein stift. Han vart funnen opp i 1967 av Brian Jarvis, og kom i produksjon i 1968, produsert av Dubreq. Han består av eit metall-klaver som vert spelt ved å røre tangentane med ein stift. Kvar note vert er knytt til ein spenningskontrollert oscillator via ein motstand—og lukkar dermed ein krins. Dei einaste andre kontrollane var ein av- og påknapp og ein vibratokontroll på framsida, ved sidan av klaveret, i tillegg til ein stemmekontroll på baksida. Det vart seld tre millionar Stylophone-instrument, hovudsakleg som leiketøy for barn. 

Stylophone var tilgjengeleg i tre variantar: standard, bass og diskant, der standardversjonen var den klårt vanlegaste. Det finst òg ein større versjon kalla 350S med fleire tonar på klaveret, forskjellige stemmer, ein enkel «wah-wah»-effekt som var kontrollert gjennom å flytte handa over ein fotosensor, og to stiftar. 

I midten av 1970-råa kom ein ny modell med falskt tre på høgtalarpanelet og ein volumkontroll. Dette var kort tid før Stylophone-produksjonen stoppa i 1975. 

Underhaldaren Rolf Harris var i fleire år talsmann for marknadsføringa av Stylophone i Storbritannia, og kom med fleire plater ein kunne spele i lag med.

Nytugåve i 2007
---------------

Relansering av Stylophone i 2007 av Re:creation.
I oktober 2007 lanserte Re:creation, i samarbeid med Dubreq Ltd (som vart starta på ny i 2003 av Ben Jarvis, sonen til den opphavlege oppfinnaren), Stylophone, 32 etter produksjonen vart lagt ned. Den nye modellen, offisielt kalla S1, er ein digital kopi som liknar den originale frå 1960-åra, men har ein volumkontroll og ein audio-gjennomløpsfunksjon, i tillegg til to nye lydar.

I popkulturen
-------------

David Bowie spelte Stylophone på den første hitsingelen sin, «Space Oddity».

Den 5. mars 2010 i *Kermode Uncut* vodcast, spelar Kermode ei utgåve av Richard Strauss sin «Also sprach Zarathustra» på Stylophone til ære for Duncan Jones-filmen *Moon*.

Stylophone S2
-------------

I desember 2012 gav Dubreq ut Series 2 Stylophone, ein britiskprodusert, analog synthesizer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stylophone» frå Wikipedia på engelsk, den 17. januar 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  David McNamee. «Hey, what's that sound: Stylophone | Music». Theguardian.com. Henta 17. januar 2016.
2. ↑  Elliott, Amy-Mae (14 September 2007). «"Iconic" Seventies Stylophone to be revived by HMV». Pocket-Lint Ltd. Arkivert frå originalen 25. oktober 2008. Henta 17. januar 2016.
3. ↑  «AllMusic Credits Space Oddity».
4. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 9. mars 2010, henta 17. januar 2016
5. ↑  «Dubreq Stylophone S2». Stylophone2.com. 28. januar 2013. Henta 17. januar 2016.
**Fabiana de Almeida Murer** (fødd 16. mars 1981) er ein brasiliansk tidlegare friidrettsutøvar som vart verdsmeister i stavhopp i 2011 og vann VM-sølv i øvinga i 2015.

Fabiana Murer i 2015

Aktiv
-----

Murer vann i 2005 sin fyrste brasilianske meistertittel i stavhopp, men under VM 2005 rauk ho ut or tevlinga i kvalifiseringa. I 2006 forbetra ho den personlege rekorden frå 4,40 m til 4,66 m og var då søramerikansk rekordhaldar i stavhopp. Ho vann det året både den brasilianske og den ibero-amerikanske meisterskapen.

I 2007 forsvarte Murer den nasjonale meistertittelen og vart også søramerikansk meister, begge gongane svinga ho seg over 4,50 meter. Under dei panamerikanske leikane i Rio de Janeiro auka ho vinnarhøgda til 4,60 m. Ein månad seinare tok ho seg over 4,65 m og vart nummer seks ved verdsmeisterskapen i Osaka.

Den 29. juni 2008 forbetra Murer i São Paulo søramerikarekorden i stavhopp til 4,80 m. Ho presterte derimot langt under sitt beste ved OL i Beijing, der ho enda på tiandeplassen. I juni 2009 flytta ho den søramerikanske rekorden med to centimeter til 4,82 m.

Våren 2010 vann Murer stavhopp ved innandørs-VM i Doha framfor russiske Svetlana Feofanova, begge klarte 4,80 m. I juni same året forbetra Murer den søramerikanske rekorden til 4,85 m i spanske San Fernando. Sommarsesongen elles vann ho tre av dei seks stavhopptevlingane i Diamantserien (DL) og viste seg som den beste kvinnelege stavhopparen i sesongen.

Under verdsmeisterskapen 2011 i Daegu tangerte Murer den søramerikanske rekorden på 4,85 m og vart verdsmeister, den aller fyrste verdsmeisteren i friidrett frå Brasil. I 2013 enda ho på femteplassen i VM i Moskva med eit hopp på 4,65 m. Med 4,85 m tangerte ho nok ein gong sin eigen søramerikanske rekord då ho i Beijing-VM 2015 vann sølvmedaljen.

Den 3. juli 2016 gjorde Murer sitt livs høgste hopp under den brasilianske friidrettsmeisterskapen i São Bernardo do Campo, Med ny søramerikansk rekord lydande 4,87 meter markerte ho seg som ein av favorittane til Sommar-OL i Rio de Janeiro. Men seinare i same månaden var ho plaga av kraftige smertar i ryggen, og då ho prøvde seg direkte på 4,55 m i stav-kvalifiseringa under OL mislukkast ho i alle tre forsøka. Ho la deretter opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

Fabiana Murer på eit stemne i Rio de Janeiro
* VM 2005 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (4,40 m =nr 15)
* VM 2007 i Osaka: Nr 6 – 4,65 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 10 – 4,50 m
* VM 2009 i Berlin: Nr 5 – 4,55 m
* VM 2011 i Daegu: Gullmedalje – 4,85 m, framom Martina Strutz (4,80)
* OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (4,50 m =nr 15)
* VM 2013 i Moskva: Nr 5 – 4,65 m
* VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 4,85 m, bakom Yarisley Silva (4,90)
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i kvalifiseringa (-)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fabiana Murer» frå Wikipedia på tysk, den 8. august 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Dagfinn Instanes** (1919–1998) var ein norsk biletkunstnar og keramikar frå Grimo i Ullensvang herad.

Biografi
--------

Dagfinn Instanes voks opp på Grimo med fire sysken. I konfirmasjonsgåve fekk han eit trekkspel, han lærte seg notar på eiga hand og spela fleire melodiar. Seinare gjekk han i målarlære i Norheimsund. I åra 1938 - 39 gjekk han så på Statens Husindustriskule på Haus på Osterøy. Frå 1942 - 1946 gjekk han på keramikklinja ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo. Etter dette flytte han heim til Grimo. På femtitalet byrja han å delta i fellesutstillingar, og i 1956 hadde han si fyrste separatutstilling i Vestlandske Kunstindustrimuseum. Same året hadde han eit stipendiert studieopphald i København.

Instanes var ein allsidig kunstnar. I 1987 debuterte han som barnebokforfattar med *Folen blakk utan sal og sele* (Eide Forlag)  der han sjølv hadde både skrive dikta, illustrert og sett tone til dikta. Elles var han både styremedlem og styreformann for Hardanger Folkemuseum i mange år, og gjorde sitt til at muséet mellom anna fekk tunet modernisert. Instanes hadde sine to siste separatutstillingar på muséet, i 1983 og 1988.

Dagfinn Instanes døydde i ei bilulukke i 1998. Han etterlet seg ein del komposisjonar og songar som vart utgjevne på cd-en *Songar frå mitt ringe strengespel* frå 2002 av musikarane Reidun Horvei, Øyvind Lyslo, Laila Kolve, Jo-Asgeir Lie, Olav Tveitane og Ole Hamre. Det er laga eit relieffportrett av Instanes som står på Hardanger Folkemuseum. Kunstnaren er Arne Mæland.

Verk og utsmykkingar
--------------------

* Keramikkrelieff på Odda Sjukehus.
* Keramikkrelieff på Eidfjord Samfunnshus.
* Keramisk figur, Kinsarvik Skule.
* Vaksdal skule
* Fana folkehøgskule
* Hauso samfunnshus, Ullensvang
* Hauso skule
* Lægreid skule, Eidfjord
* Altertavle, Eidfjord kyrkje
* Statoil, Bergen
* Bronserelieff til minne om Olav Kolltveit, Hardanger Folkemuseum.
* Biletteppe, Heradshuset i Kinsarvik.

Referansar
----------

1. ↑  *Dag og Tid, 22. februar 2003: Viser som går stilt i dørene.*, arkivert frå originalen 17. desember 2012, henta 28. januar 2011
2. ↑  *Oddmund Hus: Keramikar og kunstnar Dagfinn Instanes (1919 - 1998)*, arkivert frå originalen 5. mars 2016, henta 28. januar 2011
3. ↑  Folen blakk utan sal og sele på Bokelskere.no
4. ↑  *LYslo.net om Songar frå mitt ringe strengespel*, arkivert frå originalen 27. august 2008, henta 28. januar 2011
5. ↑  Kulturnett.no: Dagfinn Instanes
**Bjugn** er ein tidlegare norsk kommune i Trøndelag fylke. Kystkommunen låg på Fosenhalvøya i Trøndelag fylke, og hadde fire tettstader med Lysøysund og administrasjonssenteret Botngård som dei største. Kommunen grensa til Åfjord i nord, Rissa i aust og Ørland i vest. 
1. januar 2020 blei kommunen slått saman med Ørland kommune.

Kommunevåpenet til Bjugn viser eit ror i gull på blå botn. Dette blei vedteke av kommunen i april 1987 og godkjent i statsråd i 1989.

Utsyn over Eide i Bjugn

Geografi
--------

Bjugnfjorden, Tarvafjorden og Stjørnfjorden skjer inn i kommunen. Været og Karlsøya er øyar som ligg langt frå fastlandet sør i kommunen, medan Melsteinen ligg i nord. 

Seksortklumpen på 490 moh. er høgaste fjellet, men det noko lågare Kopparn 483 moh. er eit meir imponerande og velkjent landemerke.

Historie
--------

Det finst mange spor frå eldre jernalder i kommunen, for det meste gravhaugar, som ligg konsentrert i særskilde område langs kysten.

Sildefiske var lenge ein viktig næringskjelde i området som no er Bjugn kommune, og det blei etablert to fabrikkar for sildolje og sildemjøl her på 1950-talet.

I 1899 blei Bjugn delt opp herada i Stjørna, Bjugn og Nes. I 1964 blei herada Jøssund, Nes, Bjugn og nord-Stjørna slått saman til Bjugn kommune.

Natur
-----

Engstorkenebb er kommuneblomen til Bjugn.

Kultur
------

Mølnargården er bygdatun og museum for Bjugn. Her blir kvart år det historiske spelet Mølnargårdsspellet, som skildrar Bjugn-historia frå steinalderen til 1900-talet, vist fram. Dette var det første utandørsspelet som blei laga til i Sør-Trøndelag.

Folk frå Bjugn
--------------

* Arnfinn Nesset (f. 1936), sjukeheimsstyrar, sjukepleiar
* Morten Lund (f. 1945), politikar, stortingsmann

Kjelder
-------

1. ↑  Forskrift om sammenslåing av Bjugn kommune og Ørland kommune til Ørland kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bjugn kommune sine heimesider

| * v
* d
* e
Kommunar i Trøndelag |
| --- |
| Flatanger • Frosta • Frøya • Grong • Heim • Hitra • Holtålen • Høylandet • Inderøy • Indre Fosen • Leka • Levanger • Lierne • Malvik • Melhus • Meråker • Midtre Gauldal • Namsos • Namsskogan • Nærøysund • Oppdal • Orkland • Osen • Overhalla • Rennebu • Rindal • Røros • Røyrvik • Selbu • Skaun • Snåsa • Steinkjer • Stjørdal • Trondheim • Tydal • Verdal • Ørland • Åfjord | Trøndelag fylke |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
**Administrasjonssenter** er ein stad der ein finn tenesteyting, avgjerdstaking og administrasjon for eit område, som ein kommune, provins eller region. Ofte er det snakk om ein geografisk stad, til dømes eit kommunesenter, men omgrepet kan også brukast om eit organisasjonsledd som har ein eller fleire av desse funksjonane.

Noreg
-----

I Noreg reknar Statistisk sentralbyrå administrasjonssenteret i ein kommune som grunnkrinsen rådhuset ligg i.

Sverige
-------

I Sverige kallar ein administrasjonssenteret i ein kommune *centralort* og den i eit len *residensstad*.
Som oftast har administrasjonssenteret i ein kommune same namn som kommunen. I storbyområda kan fleire *centralorter* inngå i det som må reknast for å vere same tettstaden. Til dømes ligg det elleve kommunar i tettstaden Stockholm, og ti av desse har sine respektive centralorter innanfor tettstadsområdet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Bosetningskriteriene i inntektssystemet til kommunene» (PDF). Statistisk sentralbyrå. 2003. Henta 11. juli 2018.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Centralort» frå Wikipedia på svensk, den 25. november 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Dagfrid** er eit kvinnenamn, samansett av ledda *dag* og *frid*, jf norrønt *fridr*, som tyder *vakker*. 

Dagfrid har namnedag i Noreg den 2. januar.

Bruken av namnet i Noreg
------------------------

Namnet er nylaga på 1800-talet. Den første kjende namnebæraren var Dagfrid Begljot Sæther i Kristiania, fødd 1880. Namnet har aldri vore spesielt mykje bruka, og det har vorte sjeldnare dei siste tiåra.

I folketeljinga i 1801 vart ingen listeførte med dette namnet. 

I teljinga frå 1900 var det 22 personar som heitte Dagfrid og ei som heitte Dagfrida.

I 2008 var det 233 som hadde Dagfrid til første fornamn

Kjende namneberarar
-------------------

* Dagfrid Kolås, norsk forfattar
* Dagfrid Hammersvik, norsk annonsesjef og leiar for Fagpressens markedsforum
* Dagfrid Enga Fenstad (f. 1949), norsk forretningskvinne og forfattar

Kjelder
-------

* Olav Veka: *Namneboka* (Det Norske Samlaget, 1991) ISBN 82-521-3604-4
* Søk etter norsk namnestatistikk for Dagfrid hjå Statistisk Sentralbyrå
* Folketeljingar i Digitalarkivet
**Ytste Skotet** er eit komplett gardstun på Skotet Fjord kommune ved Storfjorden på Sunnmøre i Møre og Romsdal. Han er ein av tre gardar, der dei to andre er Me-skotet og Inste Skotet. Namnet «Skotet» (uttala Skøte) tyder 'høgt, framspringande land'.

Driftsform
----------

Bekkehjul som driv vedkløyvaren på låven.Foto: Frode Inge Helland

Låven på Ytste Skotet. Grindkonstruksjonen har likskap med stolpehus frå bronsealderen, men er ein annan og langt meir moderne konstruksjon. Grindene vert sett opp på bakken og reist på staden.Foto: Frode Inge Helland

Ytste Skotet, ved Storfjorden.
Teikning:
Frode Inge Helland
 

Garden er godt teken vare på og vedlikehalden. Han er typisk for den før- industrielle driftsformen som vart nytta heilt opp til vår tid, mangsysleriet. Ytste skotet er representativ for dei gamle driftsformene på fjell- og strandgardane langs Storfjorden. Fjordfisket var eit viktig tilskot til gardsdrifta. Det vart drive seterbruk, men i den siste tida vart ystinga gjort heime på garden. Det vart dyrka bygg og havre og dei hadde tømmerskog til eige bruk. For å få nok for dreiv dei utmarsksslått og høyet vart lagra i utløer og frakta heim på vinterføre. Bygningane og kulturlandskapet, slik det er teke vare på, attspeglar denne driftsforma.

Historie
--------

Staden vert omtala i Flatyarbok, Formannsogur og Heimskringla. Tradisjonen seier at det var ein gard på Håkon den Gode si tid. Etter Svartedauden vart garden omtala igjen i 1606. Der finst òg fleire hustufter på staden.

Siste brukarar var på Ytste skotet var Ane Karoline Vidhammar som dreiv garden saman med son sin Knut Olav og Jenny Olea fram til garden vart fråflytt i 1954. Staden låg brakk til 1989 til garden med 3000 mål vart overført til stiftinga Storfjordens Venner. Stiftinga har arbeidd med vøling av byggverka og kulturlandskapet. Staden er etter kvart vorte opparbeidd til noko nær slik han var då garden var i drift.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Olavsrosa
* Stiftinga Ytste Skotet Arkivert 2006-07-02 ved Wayback Machine.
* Ytste Skotet Arkivert 2006-08-30 ved Wayback Machine.
* Ytste Skotet, eit levande museum Arkivert 2006-05-03 ved Wayback Machine.
* Ytste-Skotet, stiftinga - Museum på

| * v
* d
* e
Stiftinga Viti |
| --- |
| Sunnmøre Museum **·** Aalesunds Museum **·** Godøy Kystmuseum **·** Møbelmuseet **·** Sykkylven Naturmuseum **·** Ytste Skotet **·** Landbruksmuseet for Møre og Romsdal **·** Herøy Kystmuseum **·** Brudavolltunet **·** Sivert Aarflot-museet **·** Volda Bygdetun **·** Dalsfjord fyrmuseum |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
*For innsjøen på Nordøya, sjå Lake Rotoiti i Bay of Plenty*

**Rotoitisjøen** er ein innsjø i regionen Tasman på New Zealand. Sjøen er eit fjellvatn og ligg innanfor grensene til nasjonalparken Nelson Lakes National Park. Han får tilsig frå Traverselva, og vatnet frå sjøen renn ut i Bullerelva. Han er 82 meter djup og omgjeven av skog. Saint Arnaud er ein liten busetnad ved nordenden av sjøen.

Den første europearen som såg sjøen var John Sylvanus Cotterell, den 18, januar 1843. Thomas Brunner og Charles Heaphy kom til sjøen i november 1843. Heaphy kalla han Lake Arthur etter kaptein Arthur Wakefield, men maorinamnetblei halde i hevd.

Det går ruter for fotturar rundt innsjøen, mellom desse Lakehead track på austsida og Lakeside track på vestsida. Ei passasjerferje går langsetter sjøen og fraktar fotturistar til og frå Coldwater og Lakehead-hyttene som ligg ved sjøen. Rotoiti er òg ein populær stad å stå på på vasski, og ligg inntil Mount Robert, der det låg eit lite skisenter til det vart fjerna av Department of Conservation i 2005.

Det er sett ut aure i sjøen, dette gjer han populær for sportsfiskarar.

Panoramautsikt frå den sørlege breidda til Lake Rotoiti og Saint Arnaud Range frå Robert Ridge

Referansar
----------

1. ↑  Reed, A. W. (2010). Peter Dowling, red. *Place Names of New Zealand*. Rosedale, North Shore: Raupo. s. 352. ISBN 9780143204107.

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Rotoiti (Tasman)» frå Wikipedia på engelsk, den 6. februar 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Daglegtale** eller **kvardagsspråk** er det språket folk snakkar til vanleg. Det skil seg frå fagspråk og såkalla høgspråk ved at det er meir uformelt og ofte mindre presist, men blir forstått av fleire og har dermed høgare kommunikasjonspotensiale.

Oppbygginga og ordbruken av daglegtalen skil seg frå skriftspråk. Daglegtalen kan til dømes innehalda heilt andre ord eller ha ei anna tyding for orda. Han har òg gjerne enklare setningskonstruksjonar enn det ein kan finna nedskrive.

I nokre samfunn der forskjellane mellom skriftspråk, standardspråk, eventuelt høgspråk og daglegtale store. Der kan bruk av daglegtale kan signalisera ein avslappa situasjon. Samstundes blir denne talemåten ofte sett på som galen eller slurvete. I lingvistikken finst det ikkje noko «dårleg» språk, i staden held ein føre at reglane for talespråket som er ulike. 

Ei stor endring i det europeiske kulturlivet skjedde då europearar frå ulike land i løpet av mellomalderen og seinare tok til å skriva på kvardagsspråk, som fransk eller tysk, i staden for å bruka latin.

Sjå òg
------

* Dialekt
* Sjargong
**Dagbok** er ei nemning brukt om nedteikningar der ein person skriv fortløpande om livet sitt, til dømes om personlege opplevingar, hendingar i samfunnet, eller sjelegranskande refleksjonar. Å skriva dagbok kan vera ei personleg og privat handling, men oppføringane kan òg gjerast med tanke på ettertida. Ein kan skriva dagbok gjennom store delar av livet eller berre i eit kortare tidsrom.

Mange kjente personar har skrive dagbok, nokre av dei kjende nettopp som dagbokskribentar. Tysk-jødiske Anne Frank skreiv medan ho låg i skjul for nazistane under andre verdskrigen, medan engelskmannen Samuel Pepys dokumenterte stort og smått om det som skjedde han på 1600-talet.

Oppdikta dagbøker
-----------------

Oppdikta verk kan òg ta form som dagbøker for å gje dei ei meir truverdig form. Som litterær sjanger blir desse kalla for dagbokroman. Både Daniel Defoes *Robinson Crusoe* og Jonathan Swifts *Lemuel Gulliver* var nedteikna i eit dagbokliknande format. I moderne tid peiker melloma anna *Bridget Jones dagbok* av Helen Fielding seg ut.

Sjå òg
------

* Memoar
* Brev- og dagbokroman
* Loggbok

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
| Kuçovë |
| --- |
| Hovudgate i Kuçovë Hovudgate i Kuçovë |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Kuçovë** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Berat |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  157 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 31 262 |
| Koordinatar | 40°48′14″N 19°54′52″E﻿Koordinatar: 40°48′14″N 19°54′52″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Kuçovë kommune innafor regionen BeratKuçovë kommune innafor regionen Berat |

**Kuçovë** er ein by og ein kommune i regionen Berat i Albania. Kommunen ligg sentralt i den sørlege delen av landet og grensar i nord til regionen Elbasan.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Kuçovë vart slått saman med landkommunane Kozare, Perondi og Lumas. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Kuçovë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen Kuçovë 12 654 innbyggjarar, medan dei fire kommunane som i dag utgjer storkommunen Kuçovë, til saman hadde 31 262 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Kuçovë ein del av distriktet Kuçovë saman med landkommunane Kozare og Perondi, medan landkommunen Lumas høyrde til distriktet Berat. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Kuçovë.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
|  |
| --- |
| **Blautdyr** |
| Sniglane er dei mest talrike blautdyraSniglane er dei mest talrike blautdyra |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Underrike:** | Bilaterale dyr Bilateria |
| **Rekkje:** | **Blautdyr** MolluscaCuvier, 1797 |

**Blautdyr** eller **molluskar** er ei rekkje protostome dyr som lever i fuktige habitat over heile jorda. Det eksisterer stor diversitet innanfor gruppa, men den grunnleggjande oppbygnaden til ein mollusk er den same overalt. Det finst omkring 112 000 artar blautdyr, m.a. muslingar, sniglar og blekksprut.

Oppbygnad
---------

Skjematisk framstilling av eit blautdyr
Kroppen til eit blautdyr kan delast inn i tre element: hovud/fot, visceralmasse og kappe.

Hovud/fot-regionen er nedst på dyret, og omfattar naturleg nok hovudet og foten. Hovudet inneheldt eit ganglion (primitiv hjerne) og ein munn med raspetunge (*radula*, unnataket er muslingar som manglar dette). Foten finst i ei rekkje ulike spesialiseringar; men nyttast hovudsakleg til rørsle.

Visceralmassa er masse med innvolar i. Nokre av organa me finn her inkluderer tarmsystem, kjønnsorgan, gjeller og vanlegvis eit delvis ope blodkar­system med hjarta. Blekksprutane skil seg her ut ved å ha lukka blodkarsystem. I samband med hjarta og gonadar finn ein òg ekte coelom, som gjer at ein klassifiserer molluskane som eucoelomate dyr.

Gjellene til blautdyra vert vanlegvis funne i kappehola, der dei som regel opptrer i par. Unnataket er sniglane, som på grunn av kroppsvriding (torsjon) har mista den eine. Muslingar utmerker seg med særs store gjeller, som i tillegg til gassveksling vert nytta til å fanga opp næringspartiklar, som seinare vert transportert til munnen med cilier og palpar.

Kappen hjå dei fleste molluskar skil ut kalk eller perlemor og dannar skal.

Systematikk
-----------

Skjellusa *Tonicella lineata*
Klassar:

* Aplacophora (ormeblautdyr, litt over 300 artar)
* Polyplacophora (skallus, 600 artar)
* Monoplacophora (11 artar)
* Bivalvia (muslingar, 8,000 artar)
* Scaphopoda (knivskjel, 350 artar)
* Gastropoda (sniglar, rekna til mellom 40,000 og 150,000 artar)
* Cephalopoda (blekksprut, 786 artar)
* Rostroconchia (utdøydd; sannsynlegvis over 1000 artar. Mogleg forfar til muslingane)
* Helcionelloida (utdøydd)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Blautdyr**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |