recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oslo- og Akershushøgskolenes studentsamskipnad** (**OAS**) var ein av landets studentsamskipnader og ein av to i Oslo. OAS vart etablert i 1989. Verksemda var bestemt gjennom Lov om studentsamskipnader. OAS åtte, dreiv og tilbaud m.a. studentbustader, barnehageplassar, kantiner, bokhandel, helsestasjon og andre servicefunksjonar for studentane. OAS dekka velferdsbehova til vel 18 500 studentar ved 16 utdanningsinstitusjonar i Oslo og Akershus.

I desember 2009 vedtok styret i OAS å fusjonere med Studentsamskipnaden i Oslo (SiO), denne avgjerda vart tatt etter ein lengre utgreiingsprosess og eit tilsvarande styrevedtak i SiO. Studentsamskipnadene var effektivt slegne saman og erstatta av den nye Studentsamskipnaden i Oslo og Akershus i 2011.

Tilslutta institusjonar
-----------------------

* Barrat Due Musikkinstitutt
* Den norske balletthøyskole
* Den norske Eurytmihøyskolen
* Norges informasjonsteknologiske høgskole
* Høgskolen i Akershus
* Høgskolen i Oslo
* Høgskolen i Staffeldtsgate
* Lovisenberg diakonale høgskole
* Høyskolen Diakonova
* Politihøgskolen
* Rudolf Steinerhøyskolen
* Markedshøyskolen
* Norsk Gestaltinistitutt
* Folkeuniversitetet i Asker
* Folkeuniversitetet i Bærum
* Folkeuniversitetet i Follo

Studentstyrt
------------

Det er studentane som har mest å seie for styringa av studentsamskipnadane. Studentane har fleirtall i samskipnadanes øvste styre, som m.a. fastsett semesteravgifta og kva for tilbod samskipnaden skal ha til sine studentar. Studentrepresentantane i styret veljast av studentdemokratiet ved lærestadane. I tillegg består styret av representantar frå utdanningsinstitusjonane og dei tilsette i studentsamskipnaden.

Studentsamskipnadenes tilbod er finansiert gjennom direktebetaling for enkelte tenester, støtte frå utdanningsinstitusjonane, inntekter frå studentsamskipnadenes forretningsdrift, statsstøtte og semesteravgift.

Administrerande direktør
------------------------

1989 - 1995 Geir Atle Mjeldheim
1996-d.d. John Hvidsten

Styreleiarar
------------

* 2010-d.d.: Magnus Hovengen
* 2008-2010: Fredrik Arneberg
* 2005-2008: Anita Solberg

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oslo- og Akershushøgskolenes studentsamskipnad



| * v
* d
* e
Studentsamskipnader |
| --- |
| 
* Agder
* Bergen
* Bodø
* Buskerud
* Finnmark
* Harstad
* Hedmark
* Indre Finnmark
* Narvik
* Nesna
* Nord-Trøndelag
* Oppland
* Oslo og Akershus
* Romsdal og Nordmøre
* Sogn og Fjordane
* Stavanger
* Stord/Haugesund
* Sunnmøre
* Telemark
* Tromsø
* Trondheim
* Vestfold
* Østfold
* Ås

 |
**Oddvar Isene** (fødd 1944) er ein norsk adjunkt. Han er oppvaksen på Stårheim i Eid kommune. Isene er utdanna lærar og adjunkt med hovudvekt på norsk og historie. Han har undervist i grunnskule og vidaregåande skule, og dei siste 30 åra jobba han som skuleleiar i ulike kommunar: I Strand kommune var han lærar 1972-1978 og pedagogisk konsulent 1978-1979, i Flora kommune 1980-1987, som pedagogisk konsulent og delvis fungerande skulesjef, i Naustdal kommune 1988-1998, som skule- og kultursjef og i Siljan kommune 1999-2009 som kommunalsjef for oppvekst og kultur.

Ved sida av har han vore aktiv som frilandsjournalist og redaktør: i Stavanger Aftenblad 1973-1979, i lokalavisa "Strandbuen" i Ryfylke, i kulturmagasinet "Sogn og Fjordane Magasin" 1988-1989.

Isene var prosjektleiar for etablering av det nasjonale "Nettverket Historiske Spel" 2007-2009, med støtte frå Norsk kulturråd.

Oddvar Isene er pensjonist og bur i Florø. Han er aktiv som frilans, særleg innan kulturjournalistikk.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1986 – *Apropos Ny mønsterplan : lokalt og globalt ansvar -tips, metoder, prinsipper /* (Oslo: Universitetsforlaget). ISBN 82-00-18338-6 I fulltekst ved nb.no  [Red.: Oddvar Isene og Erling Roland]
* 2014 – *Kinn og Kinnaspelet* (Førde: Selja). ISBN 978-82-8240-079-4

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Selja forlag
* Store norske leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Oddvar Isene i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
| **Grímsey** |
| --- |
| Fugleklipper på GrimeseyFugleklipper på Grimesey |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 66°33′N 18°00′W﻿Koordinatar: 66°33′N 18°00′W﻿

 |
| **Areal** | 5,3 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Island |
|
| Demografi |
| **Folketal** | 102 (2005) |
| **Folketettleik** | 19,2 /km² |

**Grímsey** er ei lita øy 40 km nord for Island direkte på Polarsirkelen. Øya er 105 meter høg, 4,7 km lang og 1,7 km brei. Ho ligg 39,4 km nord for Flatey i Skjálfandi. Grímsey er ein kommune (*hreppur*) kalla Grímseyjarhreppur og høyrer til sýsla Eyjafjarðarsýsla.

Øya er 5,3 km² og det nordlegaste busette området på Island med eit folketal på 102 (2005). Hovudnæringa er fiske. Øya har båtsamband til Dalvík på sjølve Island og har i tillegg ei 1200 meter lang flystripe med regelmessige flyruter til Akureyri.

Ei segn skal ha det til at polarsirkelen går midt gjennom senga til presten på Grimsey, men dette er lite truleg sidan sirkelen flyttar seg nokre meter kvart år. Sirkelen går berre 600 meter frå nordspissen av øya, mens bygda ligg på sørvestkysten.

Den høgaste temperaturen som er målt på Grimsey er 26 °C, som er meir enn ei grad høgare enn varmerekorden i Reykjavík.

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.grimsey.is

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Grímsey frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Kart over grøne belte i England.
**Grønt belte** innan britisk byplanlegging er eit konsept danna for å kontrollere utbreiinga til byområde. Det inneber at visse område rundt byar ikkje er tilgjengelege for utbygging. Det fyrste grøne beltet blei oppretta rundt London av bustadministeren Duncan Sandys. 

Politikken går ut å bevara ein ring med ope landskap rundt store tettbygde område ved å legga restriksjonar på framtidig utbygging. På denne måten ynskjer ein å bevare område egna for jordbruk, skogbruk og liknande.

Grøne belte i England
---------------------

I 2003 var det fjorten grøne belte i England, som til saman verna 13 % av arealet i landet. 

|  |  |
| --- | --- |
| Areal (km²) | Område |
| 5133 | London (Metropolitan Green Belt) |
| 2578 | Nordvest-England (Merseyside og Stor-Manchester) |
| 2556 | South Yorkshire og West Yorkshire |
| 2315 | West Midlands |
| 825 | Sørvestlege Hampshire og søraustlege Dorset (Bournemouth/Poole, New Forest) |
| 688 | Avon (Bristol og Bath) |
| 663 | Tyne and Wear |
| 618 | Nottingham og Derby |
| 441 | Stoke-on-Trent |
| 350 | Oxford |
| 267 | Cambridge |
| 262 | York |
| 70 | Gloucester og Cheltenham |
| 0,7 | Burton upon Trent og Swadlincote |
| 16 766 | Totalt |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Grønt belte (Storbritannia)» frå Wikipedia på bokmål, den 30. august 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
Vassjet med senka spjeld.
Snitt gjennom eit vassjetaggregat.
**Vassjet** er ei strøymingsmaskin som vert nytta som framdriftsmetode for båtar. Ein propellliknande rotor, plassert i eit røyr, syg inn vatn i framkant av røyret og pressar det ut med stor fart i bakkant av røyret. Utløpet av røyret er utforma som ei dyse som samlar vatnet i ein stråle som driv båten framover. Innsuget er plassert under båten og dekt av ei rist som hindrar at det kjem framandelement som tang, taug og liknande inn i røyret. 

For å driva vasstrålem ut gjennom røyret må rotoren pressa vatnet bakover med ei kraft (N) som er proporsjonal med vasstraumen (kg/s) og farten (m/s). I fylje Newton si 2. lov verkar det ei like stor kraft i motsett retning, som skuvar båten framover.

Praktisk bruk
-------------

Ein annan føremonan med vassjet er fråværet ein propell som stikk med under båten. Dette reduserer risikoen for personskade ved bading og dykking. Nokre redningsskøyter nyttar vassjet, for at dei skal kunne nyttast på grunt vatn og redusera faren for skade på personar som vert plukka opp frå sjøen. Risikoen for skade på dyr, som til dømes delfinar og sjøkyr, vert òg redusert. Ein anna føremon er at aggretaget ikkje vert skadd ved grunnstøyting og at gittret ved innsuget hindrar taug, garn og liknande å vikla seg rundt rotoren. Rotoren kan vanlegvis reverserast for å reinska gittret for tang, plastposar og anna rusk som legg seg på. Båtar med vassjetaggregat vert styrte ved at dysene på aggregatet vert svinga til sida, slik at jetstrålen vert styrt til styrbord eller babord. Dette fører til lett manøvrering.

Soge
----

Engelsmannen Ruthven fekk patent på eit vassjetaggregat i 1849, men dei fyrste eksperimenta med vassjet vart ikkje utførte før i 1886, då den britiske marina nytta prinsippet i krigsskiper Waterwitch. Propellen i røyret hadde ein diameter på 4,43 m og vart driven av ei dampmaskin med ei effekt på 118 kW (160 hk). Denne effekta var i minste laget og farten var berre 17 km/t (9.25 knop). Ein gjekk difor ikkje vidare med denne teknologien på 1800-talet og det var fyrst då då nyzealandaranaren Charles William Feilden Hamilton i 1954 utvikla eit vassjettaggregat at interessa blomstra oppatt.

Referansar
----------

1. ↑  *H.M.S. Waterwitch - Experimental Jet-Propelled Ironclad Gunboat (1866)*
2. ↑  *HamiltonJet*. (vitja 5/7-2011)
**Samfunnsstraff** (eller *samfunnsteneste* som det heitte før 2002) er ei form for straff som ein kan dømmast til i staden for fengsel når fengsel ikkje er naudsynt. Samfunnsstraff inneber at den dømte må avtene eit visst tal timar for samfunnet. Straffa kan gå ut på (ulønna) samfunnsteneleg arbeidsteneste, deltaking i eit program eller andre tiltak som kan verke mot ny kriminalitet. Dei lokale friomsorgskontora skal sjå til at samfunnsstraffa vert gjennomført som ho skal.

Vilkår
------

For at nokon skal kunne dømast til samfunnsstraff i Noreg må det galne som er gjort, ikkje kunne føra til strengare straff enn eitt år, og det må ikkje finnast noko som kan tale imot at straffa vert gjennomført i fridom. Vidare må lovbrytaren vera samd i domen og ha bustad i Noreg. Ramma for samfunnsstraff og subsidiær fengselsstraff skal stå i domen, ho kan vere frå 30 til 420 timar. Om den dømde bryt vilkåra for samfunnsstraff eller gjer nye lovbrot, kan retten ved ny dom avgjere at domen skal sonast som fengselsstraff.

Den dømde må møte til fastsatt tid og sted og ikkje vere påverka av berusande eller bedøvandede middel. Det må gjes naudsynte opplysninger som er viktige for gjennomføringa av straffen til friomsorgen. Dei vilkåra som retten har avgjort, må haldast. Det er òg eit krav at den dømde som avtener samfunnsstraff må opphalde seg i Noreg.

Den som avtener samfunnsstraff må ikkje true tryggleiken til andre personar som deltek eller påverke miljøet på ein særleg negativ måte. 
Det må ikkje gjerast nye lovbrot i tida for gjennomføring. 

Domstolane i Noreg dømer stadig oftere samfunnsstraff for mindre alvorlege lovbrot. Det vert lagt avgjerande vekt på korleis retten trur straffa vil verke på den dømde og til dømes om den dømde er ung eller under rehabilitering. Dei seinare åra har Høgsterett i fleire prinsippavgjerder dømt samfunnstraff der det tidlegare ville vore dømt fengsel.

Innhaldet i samfunnsstraff
--------------------------

Innhaldet i samfunnsstraff kan delast i to hovudgrupper: samfunnsnyttig teneste og programverksemd.

* *Samfunnsnyttig teneste* vil vere å utføre eit stykke arbeid for ei offentleg bedrift eller offentleg støtta bedrift, frivillig lag eller organisasjon. Det kan ikkje utførast arbeid for ei bedrift som har som føremon å tene pengar (komersiell). Typiske samarbeidspartnarar her har vore Kirkens bymisjon, Fretex, idrettslag, Den Norske Turistforening og mange fleire.
* *Programverksemd* kan vere alle former for kurs i regi av friomsorga eller deira samarbeidspartnarar som t.d. konfliktråd (Kurs i konflikthandsaming, sinnemeistring og «brotts-brytet» er nokre døme). Målet med programverksemda er å arbeide på ein så presis måte som råd med dei problema som førte til lovbrotet. Denne programverksemda byggjer i regelen på kognitive modellar.

Kjelder
-------

1. ↑  Straffelova § 28a
2. ↑  Straffegjennomføringsloven kapittel 5, sjå § 16

* Samfunnsstraff www.kriminalomsorgen.no
Koordinatar: 59°54′45.360″N 10°45′47.484″E﻿

Grønland
Gata som har namnet Grønland. Høgblokka som skimtast i bakgrunnen er ei av bustadblokkene på Enerhaugen.
**Grønland** er eit strok i Oslo, rett aust for sentrum og aust for Akerselva, og dessutan namnet på hovudgata i dette stroket.

Grønland ligg i bydel Gamle Oslo, og grensar til Akerselva i vest, Tøyen i nord, Gamlebyen i aust og søraust, og jarnbanespora inn mot Oslo Sentralstasjon i sør.

På Grønland ligg tunnelbanestasjonen Grønland, ein av stasjonane på fellesstrekninga for tunnelbanelinene gjennom sentrumsområdet i Oslo.

Gata Grønland
-------------

Grønland er hovudgata i stroket, frå området ved Vaterlands bru over Akerselva og fram til ho går over i gata Grønlandsleiret, som tidlegare berre vart kalla Leiret. Dette var i si tid hovudsambandet mellom sjølve Christiania og det området som då vart kalla Oslo av di mellomalderbyen Oslo låg her, no stroket Gamlebyen. Den fyrste Vaterlands bru over Akerselva vart bygd i 1654.

Litteratur
----------

* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, side 219–220, ISBN 978-82-573-1760-7

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Vassføring** er eit omgrep innanfor hydrologi som refererer til volumet av vatn som per tidseining blir transportert gjennom eit tverrsnitt. Aktuelle tverrsnitt kan vere vassdrag, røyrleidningar eller luker. Når ikkje anna er oppgjeve, meiner ein **middelvassføringa** ved utløpet. Middelvassføringa i ei elv kan til dømes estimerast ved å ta eit kryssnitt av arealet av elva og multiplisere det med den gjennomsnittlege farten til væska som strøymer gjennom elva. 

Måleeininga som blir brukt er vanlegvis kubikkmeter per sekund (m³/s) eller liter per sekund (l/s). Til dømes er den gjennomsnittlege vassføringa i Rhinen er 2200 m³/s. Dess større vassføringa i ei elv er, dess større evne har elva til å transportere sediment.

Kjelder
-------

* «vassføring» i Nynorskordboka.
* 

* «vannføring» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norges vassdrags- og energidirektorat: Liste over målestasjonar for sanntids-Vannstand. Arkivert 2011-07-14 ved Wayback Machine. (kart Arkivert 2010-05-28 ved Wayback Machine.)
|  |
| --- |
| **Vasskjeks** |
| VasskjeksVasskjeks |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Skjermplanteordenen Apiales |
| **Familie:** | Skjermplantefamilien Apiaceae |
| **Underfamilie:** | Apioideae |
| **Stamme:** | Oenantheae |
| **Slekt:** | *Berula* |
| **Art:** | **Vasskjeks** *B. erecta* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Berula erecta***Coville |

**Vasskjeks**, *Berula erecta*, er ein plante i skjermplantefamilien. Han veks i vatn og på svært fuktig mark og har kvite blomar. Han veks i Europa, Sørvest- og Sentral-Asia og Nord-Amerika, og er innført til Australia. I Noreg har han vokse i sørlege landsdelar, nord til Rogaland. Rundt 1990 var han rekna som nesten utdøydd i Noreg, med berre éin kjend førekomst nær Larvik, men sidan den gongen har han komme tilbake fleire stader i Østfold, Vestfold og Vest-Agder.

* BladBlad
* BlomeBlome
* Vasskjeks i vatn.Vasskjeks i vatn.

Kjelder
-------

* Artsdatabanken.no

Fotnotar
--------

1. ↑  Artsdatabanken.no

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Vasskjeks**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Ola Olsson Heimsæter** (1785–1. juni 1836) var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Hyen i Gloppen.

Heimsæter voks opp på garden Røyrvik i det vestlege dalføret i Hyen. I yngre år var han militær underoffiser, og deltok i krigshandlingar. Seinare tok han over farsgarden og dreiv denne. Han tok initiativ til å få bygt veg frå Hope i Hyen til bygdene i dalføret Vestre Hyen. Vegen opna i 1860, over tjue år etter han døydde.

Heimsæter var 3. representant for Nordre Bergenhus amt på Stortinget 1824, og på ny i 1830. Han vart vald til ein tredje periode 1836-38, døydde i Kristiania under stortingsopphaldet, juni 1836. På alle tingsamlingane var han medlem av militærkomiteen.

### Kjelde

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* NRK Fylkesleksikon om Hjelmsæter
* Biografisk informasjon om Ola Olsson Heimsæter NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ola Olsson Sevle** eller **Sevlid** (1808–16. desember 1834) var ein lausdansar frå Nore i Numedal. Han var ofte kalla *Sevleguten*.

Ola var ein villstyring, slåsskjempe og ein ovende god lausdansar. I 1832 kom han i trette med kramkaren *Torleiv Gjermundsson Ketilsland* frå Veggli, *Sølv-Tølløv* dei kalla. Tretta enda med at Ola drap Torleiv, og i 1834 vart han avretta for drapet. Avrettinga fann stad på Stengelsrudmoen, vel ei halv mil nordom Kongsberg, og Ola skulle halshoggast. I fylgje segna spurde presten Ola om han skulle be for han før øksa fall, men Sevleguten svara: «Eg tenkjer Sevliden greier seg sjølv». Så tralla han på den hallingen som sidan bar namnet hans. Segna seier at trallinga heldt fram til øksa fall, og folk meinte dei såg leppene hans lea på seg jamvel etter at hovudet datt i marka. Det er truleg lite hald i segna.

Som smågut mintest Truls Ørpen dei gamle kryllingane song stevet slik: «Sevleguten han vågar se sjøl». 

Hallingen «Sevliden» er kalla opp etter han, og er rekna som ein av dei største og mest vritulege slåttane i heile hardingfelemusikken.

Minnestein over Ola Olsson Sevles mord på Torleiv Gjermundsson Ketilsland i 1832. Bildet er frå 1967.

Referansar
----------

1. ↑  Per Hohle (1980). *De endte på skafottet : om mord og udåd, drapsmenn og dommer i gammel tid*. Oslo: Grøndahl. s. 44. ISBN 8250404025.
2. ↑  Arne Bjørndal og Brynjulf Alver (1966). «Slåttenamn : Slåttar med namn etter brotsverk eller tragiske hende. Slåttar med tilknyting til segner». *- og fela ho lét : norsk spelemannstradisjon*. Bergen - Oslo - Tromsø: Universitetsforlaget. s. 111.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Per Hohle (1975). *Manndraperen i Nerdalsjuvet : sagaen om Sevleguten*. Oslo: Gyldendal. ISBN 8205082154.
* O.A. Øverland (1896). *Sævlid-Gutten : en Forbryderroman fra Numedal*. Kristiania: Cammermeyer.
* Andreas Mørch (1932). *Frå gamle dagar : folkeminne frå Sigdal og Eggedal*. Oslo: Norsk folkeminnelag. s. 63-65.
* Svale Solheim: *Slåttesegner*
* Tov Flatin: *Gamalt frå Numedal*, Numedal 1913
* Arne Bjørndal: *Slåttesegner*
Koordinatar: 32°05′N 36°06′E﻿

**Zarqa** (arabisk الزرقاء, *Az Zarqāʼ*) er ein by i Jordan nordaust for Amman. Han har kring 400 000 innbyggjarar og er den tredje største i landet etter Amman og Irbid. Zarqa er sete i Zarqa guvernement (arabisk *Muhāfazat az-Zarqā*). Namnet tyder «den blåe».

Togstasjonen i Zarqa
Zarqa er industrisenteret i Jordan og over 50 % av fabrikkane i Jordan ligg her. Industriveksten i byen har kome av låg bustadkostnader og at han ligg nær hovudstaden AMman. Zarqa vart grunnlagd av immigrantar frå Kaspihavet på byrjinga av 1900-talet, først ved breidda av Zarqaelva. Folkeveksten auka gradvis då Hejaz-banen vart bygd av osmanarane. Basane til den jordanske hæren, som tidlegare vart kalla den arabiske legionen, låg i Zarqa.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd i 1902 av tsjetsjenarar som vart pressa bort under krigane mellom Det osmanske riket og Russland. Dei slo seg ned langs Zarqaelva. Då jernbanelinja Hejaz vart lagt til busetnaden, vart Zarqa eit viktig jernbaneknutepunkt. 10. april 1905 gav den osmanske guvernøren dei tsjetsjenske nybyggjarane løyve til å eige landområde dei slo seg ned på. Folketalet voks raskt. 

Etter den jordanske grensestyrken vart skipa i 1926, vart det bygd militærbasar i byen av den britiske hæren, og Zarqa vart seinare kjend som «militærbyen».

Transport
---------

Det skal byggast ein ny jernbane frå Amman til Zarqa. Prosjektet er planlagt av eit spansk entreprenørfirma og vert betalt av midlar frå Kuwait.

Utdanning
---------

Det er tre universitet i Zarqa: Hashemitt-universitetet, Al-Balqa Applied University i Zarqa og Zarqa private universitet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zarqa» frå Wikipedia på engelsk, den 13. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 12. desember 2009, henta 13. februar 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Botolv Helleland** (fødd 9. juni 1940) er ein norsk namnegranskar.

Botolv Helleland har sidan 1984 vore ein av Statens namnekonsulentar for Austlandet og Agder. Han har sidan starten i 1983 vore hovudredaktør for *Nytt om namn*, meldingsbladet til Norsk namnelag.

Bakgrunn
--------

Botolv Helleland voks opp i Ullensvang i Hardanger. Han var den andre i ein syskenflokk på fem som voks opp på garden Helland i Ullensvang. Foreldra var Jon og Borghild, f. Vatne. Han gjekk realskulen i Øystese 1956-58 og tok artium ved Hordaland fylkeskommunale gymnas i 1960. Det neste året var han realskulelærar i Årdal i Sogn. Hausten 1961 byrja han på filologistudiet ved Universitetet i Oslo og tok fransk og tysk mellomfag
Han tok hovudfag i 1970 ved Universitetet i Oslo med stadnamn på Hardangervidda som tema for hovudoppgåva.

Arbeidsliv
----------

Etter embetseksamen i 1970 var han eitt år som stipendiat i NRK-radio. I denne perioden og seinare stod han for ei rekkje radioprogram om stadnamn og målføre, som «Kvar i landet er denne røysta frå?». 

I 1972 vart han tilsett som arkivar ved Norsk stadnamnarkiv. Arkivet vart lagd inn under Historisk-filosofisk fakultet ved UiO i 1978 og fekk namnet Institutt for namnegransking. Helleland fekk opprykk til fyrsteamanuensis i 1988. Han vart oppnemnd som stadnamnkonsulent etter Per Hovda i frå 1984 og har vore det seinare. Han var med Stadnamnutvalet som i 1983 la fram framlegget til lov om stadnamn.
Helleland har undervist ved UiO fram til han i 2010 vart pensjonert. Han har òg halde mange kurs i stadnamn og innsamling av stadnamn rundt om i landet. 

Helleland har skrive og publisert fleire hundre større og mindre arbeid innan namnegransking og målføre, for det meste artiklar. Han har òg skrive eller gjeve ut ei rekkje bøker og konferanserapportar åleine eller saman med andre, som *Norske stedsnavn/stadnamn* (1975), *Norsk språk i Amerika/Norwegian Language in America* (1991), *Adresser og stadnamn. Del 2. Stadnamn i offentleg og privat bruk* (1993), *Utanlandske namn i Norden* (2000), *Neame Research and Teaching, Onoma 39* (2004), *Stedsnavn i Kjose* (2008), *Names and Identities* (2012).

Botolv Helleland har hatt ei rekkje ombod i nasjonale og internasjonale lag og organisasjonar. Han har vore instituttleiar i fleire periodar og medlem i fakultetsstyret, leiar i Norsk namnelag i fleire periodar, redaktør for Nytt om namn sidan starten i 1984, medlem i Almanakk-komiteen, visepresident i International Council of Onomastic Sciences i to periodar, norsk representant i UNGEGN (United Nations Group of Experts on Geographical Names) sidan 1987, president for den 10. FN-konferansen om stadnamn i New York 2012. Leiar i Hardinglaget i Oslo i til saman 14 år, redaktør av jubileumsboka Hardingar i hundre (2014).

Kjelder
-------

* *Botolv Helleland - onomastikkens harding* Novus forlag 2010 ISBN 978-82-7099-569-1
* "Botolv Helleland: Stadnamn som identitetsberar, vegvisar og kulturarv." Helleland skriv her om kvar han voks opp.
* Årsmeldingane for Norsk stadnamnarkiv/Institutt/Avdeling/Seksjon for namnegransking, Universitetet i Oslo

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* GND

 |
**Ola Markus Steinholt** (fødd 4. oktober 1934 i Trondenes, død 21. april 2009 i Tromsø) var ein norsk teolog, biskop 1990-2001 i Nord-Hålogaland. Han var son til Ole K. Steinholt.

### Liv og gjerning

Ola Steinholt utdanna seg ved det teologiske fakultetet ved Universitetet i Oslo, cand.theol. i 1959. I 1961 vart han ordinert som prest i Trondenes kyrkje. Deretter hadde han feltprestteneste i Nord-Noreg og i Gaza i perioden 1961–1970, og sidan garnisonsprest for Nord-Noreg.

Han vart sokneprest i Vefsn i 1971, og frå 1984 til 1990 var han domprost i Tromsø, før han i perioden 1990–2001 var biskop i Nord-Hålogaland bispedømme. Då han gjekk av som biskop vart han samtidig pensjonist.

I Den norske kyrkja vart Steinholt på mange måtar sett på som kontroversiell. Mellom anna var han ein av dei fyrste som tok til orde for at for at kyrkja skulle godta homofilt samliv, også blant dei tilsette. Steinholt vart difor sett på som ein uredd og folkeleg biskop.

Steinholt har også skrive essaysamlinga *Sett nordfra* (Alta: Nordnorsk forlag, 1982. ISBN 82-92183-05-1). Han vart tildelt St. Olavs Orden i 2003.

Fotnotar
--------

1. 1 2  «- Et sorgens budskap» av Geir-Arne Blix Johansen på *Nordlys.no* (21.04.2009).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI

 |
**Zaria** er ein stor by i Kaduna nord i Nigeria. Han vart tidlegare kalla Zazzau, og var ein av dei opphavlege sju bystatane i kongedømet Hausa. Byen har like over ein million innbyggjarar.

Historie
--------

Zaria, tidlegare kalla Zazzau, var òg hovudstad i Hausa-kongedømet Zazzau. Det har derimot budd folk her lenge før Zazzau oppstod.

Seint i 1490-åra kom islam til Zaria via systerbyane Kano og Katsina. Med islam blømde handelen mellom byane då handelsmenn førte kamelcaravanar fylte med salt i byte for slavar og korn. Mellom 1400- og 1500-talett vart kongedømet ein vasallstat under Songhai-riket. I 1805 vart det erobra av Fulani under Fulani Jihad. Britiske styrkar leia av Frederick Lugard tok byen i 1901.

Senatsbygningen til Ahmadu Bello universitet i Zaria, det nest største universitet i Afrika.

Geografi
--------

Den gamle delen av byen var omgjeven av murar, men desse har i dag stort sett kollapsa. I gamlebyen og bydelen Tudun Wada har folk stort sett budd i tradisjonelle leirhus. Zaria har bydelane Samaru, Tudun Wada, Sabon Gari, Zaria-City, PZ, Kongo, GRA-Zaria, Hanwa og Shikka

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zaria» frå Wikipedia på engelsk, den 13. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Smith, M. G. (Michael Garfield). Government in Zazzau 1800-1950

1. 1 2  «"The Britannica Encyclopedia». Henta 13. februar 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Botolv Begla** (norrønt: *Bótólfr begla*) var ein islandsk skald som levde på 1100-talet.

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 94). Der er han nemnt som «ein islendsk mann og ein god skald». Bakgrunnen for tilnamnet hans er ikkje kjent, men det norrøne ordet *begla* tyder «ein som er til hinder».

Han skal ha halde til på Orknøyane, på ein stad som blir kalla Knarrarstad (*Knarrarstaðir*), truleg Knarston eller Knarstane ved Scapa. Garden låg om lag tre kilometer sør for Kirkwall og var truleg ein av veitslegardane til Ragnvald jarl (St. Ragnvald). 

I soga er det fortalt at Erlend Haraldsson jarl og hærmennene hans kom til garden på leiting etter Ragnvald jarl. Dei møttet Botolv og spurde etter jarlen, og Botolv kvad då ei vise som gav villeiande opplysningar om at jarlen hadde rømt sin veg. Ein reknar med at hendinga fann stad i 1154. Visa er sitert i Orknøyingasoga side 222, og dette er det einaste diktet som er kjent av Botolv Begla.

Referansar
----------

1. ↑  Orknøyingasoga omsett av Gustav Indrebø (Oslo 1929)
2. ↑  Scapa Flow - The nerve centre and Knarr centre of the medieval earldom Arkivert 2015-02-20 ved Wayback Machine. frå scapaflow.co
3. ↑  Lausavise av Botolv Begla (Skaldic project)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 513) av Finnur Jónsson
**Stetoskop** (av gr. *«stethos»*, *brystkasse* og *«skopeein»*, *undersøkja*) er eit akustisk medisinsk apparat som vert brukt til å lyda til innvortes lyd i ein kropp (auskultasjon). Oftast vert det nytta til undersøking av lyd frå hjarte, respirasjonslyd frå lungene, tarmlyd, væskestraum gjennom blodårer og fosterlyd.
Stetoskop vert også nytta av mekanikarar for å isolera lydar frå rørlege maskindelar.

Stetoskopet vert nytta som hjelp til å diagnostisera visse sjukdomar. Det er i stand til å overføra til øyra somme lydar og til å utelata andre. Før stetoskopet vart funne opp, måtte lækjarane leggja øyra inntil kroppen til pasientane.

Stetoskop vert ofte sett på som eit symbol på lækjarane som yrkesgruppe, og lækjarar er ofte sett eller teikna med eit stetoskop hengande kring halsen.

Historikk
---------

Stetoskopet vart funne opp i Frankrike i 1816 av René-Théophile-Hyacinthe Laennec. Dei første var laga som røyr av tre. Soga seier at Laennec laga stetoskopet slik at han ikkje trong leggja øyra inntil brystet til franske kvinner. Det er uklårt om han ville unngå si eiga eller pasientane si blygsle på denne måten.

Moderne stetoskop-typar
-----------------------

Det finst no to typar stetoskop, **akustiske** og **elektroniske**.

**Akustiske stetoskop** er kjende for dei fleste, og verkar ved å overføra lyd frå bryststykket, gjennom luftfylte røyr til øyrene til den som undersøkjer. Bryststykket har som oftast to sider som kan plasserast mot pasienten, ei flat side dekt av ein membran og ei klokkeforma, konkav side. Når membranen vert plassert inntil kroppen til pasienten, vil lydar frå kroppen få membranen til å vibrera. Dette skaper akustiske trykkbølgjer som går gjennom røyra opp til øyra til undersøkjaren. Når den konkave sida («klokka») vert lagt inntil pasienten, vil vibrasjonar i huda direkte danna akustiske trykkbølgjer som vert overførte på same måten. Klokka overfører lågfrekvent lyd, medan membranen overfører lyd med høgare frekvens. Det to-sidige stetoskopet vart funne opp av Rappaport og Sprague i første del av det 20. hundreåret. Ulempa med akustiske stetoskopet er at lydstyrken er svært låg, og dette kan gjera diagnosen vanskeleg.

**Elektroniske stetoskop** unngår låg lydstyrke ved å forsterka lydane frå kroppen. For tida tilbyr fleire produsentar elektroniske stetoskop, og ein må rekna med at desse er i meir vanleg bruk enn akustiske i løpet av nokre få år.

Sjå òg
------

* Klinisk undersøking
* Inspeksjon
* Palpasjon
* Perkusjon
Bots- og bønnedag på ein kyrkjegard i Kiel i 1968.
**Bots- og bønnedag**, tradisjonelt *bots- og bededag*, er ein dag vigd til bøn og syndsvedkjenning. I Danmark (*store bededag*) og på Færøyane (*dýri biðidagur*) er han lagt til fjerde fredag etter påske og nasjonal heilagdag. I Den norske kyrkja er dagen no lagt til siste søndagen i oktober.

Bakgrunn
--------

Frå gammalt av har det i kyrkjene vore halde bots- og bededagar etter store ulykker og liknande høve.

Den faste bots- og bededagen er spesiell for kyrkjene i Danmark og Noreg. Bakgrunnen for dagen var ein kongeleg forordning av 27. mars 1686:

*I begge Riger og tilhørige Lande skal aarlig paa fjerde Fredag etter Paaske holdes en extraordinair Bededag*. Dagen skulle kunngjerast frå preikestolane søndagen i førevegen, og *formane deres Tilhørere, at de med en christelig Forberedelse forrette dette hellige Værk i Ædruelighed, Skikkelighed og med gudelig Andakt, og saaledes omvende sig til Gud af ganske Sjæl og Hjerte, at det stedse maa sees og fornemmes i al deres Liv og Levnet.*

Innhald
-------

Det er skrive eigne bededagssalmar som viser kva for preg dagen har. Døme på slike er første verset av nummer 238 i Norsk Salmebok, skrive av Georg Thymus i 1541, omsett av Kristoffer J. Ørjavik i 1979: 

*Vend bort din vreide!*
*Gud, hald han attende!*
*Domen til døden*
*må du frå oss vende!*
*Fri oss frå skulda, frels oss frå all våde,*
*spar oss i nåde!*
Uttrykket *å setje opp eit be'dagsansikt*, om tydeleg å vise at ein er svært lei seg eller vonbroten, seier noko om dagen i folketradisjonen.

Dato
----

Bededagen vart altså lagt til fjerde fredagen etter påske.

Ved lov av 28. mai 1915 vart dagen i Noreg flytta til fredagen før Helgemesse.

Ved lov av 22. desember 1950 vart bots- og bededagen lagt til søndagen før Helgemesse.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Ola Solberg** (4. mars 1886–1977) var ein norsk redaktør og politikar frå Heradsbygd i Elverum. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1928-45, vald frå kjøpstadene i Telemark og Vest-Agder.

Solberg var son til ein småbrukar og målar. Etter å ha fullført lærarskulen på Elverum i 1907, fekk han seg jobb i avisa *Solungen*. I 1909 arbeidde han som redaksjonssekretær i Bratsberg-*Demokraten* i Skien og 1910 i Osloavisa *Sosial-Demokraten*. Han slo seg til ro etter han tok over redaktørstillinga i avisa *Sørlandet* i Kristiansand i 1911. I 1924 flytta han til Arendal, der han redigerte avisa *Tiden* til han vart pensjonert.

Solberg sat i ei rad kommunale utval og styre, både medan han budde i Kristiansand og seinare i Arendal. Mellom anna var han forlikskommissær i Kristiansand og styreformann frå 1945 i Noregs Bank si avdeling i Arendal. Han var ordførar for Arendal bystyre 1945-47.

Frå 1928 var Solberg stortingsrepresentant frå valkrinsen som omfatta Notodden, Skien, Porsgrunn, Brevik, Kragerø, Risør, Arendal og Grimstad. Etter attval i dei tre etterfølgjande stortingsvala, vart han verande stortingsmann til 1945. I alle år på Stortinget var han medlem i Universitets- og fagskulekomiteen, som sekretær 1937-45.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Alfabetet** |
| A | B | C | D | E |
| F | G | H | I | J |
| K | L | M | N | O |
| P | Q | R | S | T |
| U | V | W | X | Y |
| Z | Æ | Ø | Å |

Bokstaven **S** er den 19. bokstaven i det latinske alfabetet og den 18. bokstaven i det greske alfabetet (Σ, σ, i slutten av ord ς). Bokstaven stammer frå det fønikiske alfabetet, og det semittiske namnet var *samek*. Grekarane kalla han sigma, i slekt med ordet *sigmos*, 'hvesing'. På latin heitte bokstaven *es*. Det fønikiske alfabetet hadde enno to teikn for spesielle s-lydar. Det eine, med det hebraiske namnet *shin*, som tyder «tann», vart ikkje nytta av grekarane. Det andre teiknet, med det hebraiske namnet *tsade*, tok enkelte greske stader med dorisk dialekt opp i skrifta si i forma M. 

I runealfabetet er s den åttande runen i andre ætt. 

Minuskelen ser i dag slik ut: *s*. Fram til byrjinga av 1900-talet såg han slik ut: *ſ* («ſ», «lang s»), unntatt i slutten av ord og etter bokstaven ſ, når han såg ut som han gjer no. På grunn av likskapen med bokstaven *f* gjekk *ſ* ut av bruk.

Tydingar av S
-------------

* **S** er kjemisk symbol for svovel.
* **S** er ei forkorting for sør.
* **s** er symbol for sekund, SI-eininga for tid.
* **S** er symbol for siemens, SI-eininga for konduktans.
* stundom nytta som forkorting for sankt.
* i grammatikk forkorting for for singular (eintal), substantiv eller subjekt.
* i musikk forkorting for *segno* («teikn»), *sinistra* («venstre»), *subito* («brått») og subdominant.
* på reseptar ei forkorting for latin *signa* eller *signetur*, som tyder «signér», det vil seil at namnet på legemiddelet eller samansetnaden skal skrivast på etiketten.
* nasjonalitetsmerke for motorkjøretøy frå Sverige.

Kjelder
-------

* «S – bokstaven» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Vemork kraftstasjon, teikna av arkitekt Olaf Nordhagen
**Vemork** er eit område i Tinn kommune, nær Rjukan. I 1906 starta Norsk Hydro bygging av eit stor vasskraftverk på Vemork. Kraftverket Rjukan I stod ferdig i 1911 og var då det største vasskraftverket i verda. Elektrisk kraft la grunnlaget for oppbygging av store industrianlegg. Kunstgjødsel vart produsert. Framom kraftverket vart det bygd eit fabrikkbygg, der det vart gjort ymse forsking. Mellom anna vart det utvikla metodar for å produsera tungtvatn. 

Under andre verdskrig organiserte SOE den såkalla tungtvassaksjonen (eller Vemork-aksjonen) for å hindra produksjon av tungtvatn. Ein trudde at tungtvatnet kunne gje grunnlag for framstilling av ei atombombe. 

Norsk Industriarbeidermuseum har i dag hovudsete i kraftstasjonsbygget. Utstillingane i museet fokuserer på historia knytt til tungtvassaksjonen. Eit anna hovudelement er historia til norsk arbeidarrørsle.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Vemork**

* 

* Vemork i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* www.visitvemork.com Norsk Industriarbeidermuseum sin nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**Olaf Hoffsbakken** (2. september 1908–23. november 1986) var ein norsk skirennar frå Snertingdal i Oppland. Han deltok både i langrenn og kombinert. Hoffsbakken vart verdsmeister i kombinert i 1938, og tok elles to VM-medaljar og to OL-medaljar i høvesvis 1935 og 1936. Han var medlem av Snertingdal IF og seinare Gjøvik Skiklubb. «Det som særpreget han i løypa var hans smidige løpesett og en glimrende teknikk i utforkjøringer.»

### Aktiv

Hoffsbakken fekk sin internasjonale meisterskapsdebut under ski-VM 1934 i Sollefteå, der han vart nummer seks i kombinert. Året etter tok han bronsemedaljen på 18 km under ski-VM i Vysoké Tatry, der han også gjekk på det norske stafettlaget i langrenn, eit lag som hamna på sølvplass. Elles i 1935 vann han Birkebeinerrennet, ein prestasjon han gjentok i 1938.

Under vinterleikane i Garmisch-Partenkirchen i 1936 fekk Hoffsbakken to sølvmedaljar, i høvesvis kombinert, og, som året i førevegen, på 4x10 km stafett. Seinare i 1936 vann han kombinertrennet i Holmenkollen. I 1937 vann Hoffsbakken NM-gull både i 18 km langrenn og i kombinert. Han vart det året tildelt Holmenkollmedaljen, saman med Birger Ruud og Martin P. Vangli.

I 1938 vart Hoffsbakken verdsmeister i kombinert. Året etter sigra han i kombinerttevlinga i Holmenkollen. Hoffsbakken deltok i skisporet også etter 2. verdskrigen, då han nærma seg 40 år. I 1946 kom han på femteplass i kombinert i Holmenkollen og året etter, 39 år gammal, vart han nummer sju i kombinert under NM, ei tevling som vart vunne av ein ny kombintertkonge, Simon Slåttvik.

### Næring

Også i yrkeslivet dreiv Hoffsbakken med ski. Frå 1935 til -38 arbeidde han ved Madshus skifabrikk, men då fabrikken vart flytta til Lillehammer gjekk Hoffsbakken i 1938 lag med andre og grunnla Gjøvik skifabrikk. Han vart buande på Gjøvik til han døydde.

Kjelder og notar
----------------

* Magnus Breili:*Sport i navn & tall*, 1971

1. ↑  *Sport i navn & tall*:275
**Urskogen i Komi** er ein av UNESCO sine naturlege verdsarvstader og ligg nord i Uralfjella i republikken Komi i Russland. Med eit areal på 32 800 km² er han den største urskogen i Europa.

Urskogen i Komi høyrer til taigaen i Uralfjella. Dei dominerande tresortane er sibirgran, sibiredelgran og sibirlerk, medan dei mest talrike dyreartane er reinsdyr, sobel, mink og hare.

Skogen høyrer til Petsjora-Ilytsj naturreservat og Jugyd Va nasjonalpark i Russland. Skogen vart ein verdsarvstad i 1995 og vart den første naturlege verdsarvstaden i landet. Dette førte til eit større fokus på området og det vart redda frå hogst. Det vert derimot drive ulovleg nedhogging og gullgruvedrift i området som trugar skogen.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Virgin Komi Forests» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oppføring ved UNESCO.org
* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Commons har multimedium som gjeld: **Urskogen i Komi**

Koordinatar: 65°04′N 60°09′E﻿
Urskog med sequoiatre (redwood) i Redwood National Park i California.
Natrurresevatet Vällingsjö urskog i Sollefteå kommune i Sverige.
**Urskog** er skog som har vore upåverka av menneske. Det er særs vanskeleg å finna skogar som innfrir dette kravet fullstendig, mellom anna av di hard storviltjakt og husdyrbeite vanlegvis vert rekna som påverknad. På somme tropiske øyer skal det finnast einskilde skogar i fjelllandskap som så vidt ein veit aldri har vorte utsett for menneskeleg påverknad.

Av mange vert skogar som har stått upåverka av menneske i om lag 100 år eller meir rekna som urskogar. I økologisk forstand er desse skogane særs viktige, sidan mange artar er avhengige av at trea får lov å bli gamle. Når eit stort tre fell, vert det danna lysningar kor buskar, ungtre og urter kan spira fram og trivast. Ei rekkje dyr er dessutan avhengige av daude tre.

Rekorden for biologisk mangfald innanfor ein urskog ligg på 800 artar vedplantar på ein hektar. Dette er i dei tropiske regnskogane.

Urskog i Noreg
--------------

Urskog er i strengaste forstand definert som som skog det aldri har vore utført skogbruksaktivitet i. Det finst praktisk talt ikkje ekte urskog att i Noreg i dag, etter hundreår med utnytting av skog og utmark, gjennom husdyrbeiting og setring, tømmerhogst og utbygging av hytter og vegar. Somme lommer med skog som står tilgjengeleg til kan likevel vere så lite påverka av menneskeleg aktivitet at ein kan seie at skogen der er urskog.

Sjå òg
------

* Naturskog

Kjelder
-------


* Ken Olaf Storaunet, *Urskog på Oppkuven* Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine. (PDF-fil), Skogforsk, skogoglandskap.no

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Urskog**
**Hannah Waddingham** (fødd 28. juli 1974 i London i Storbritannia) er ein britisk skodespelar og songar. Ho er best kjend for å ha spela rolla som Rebecca Welton i komedieserien *Ted Lasso*. Ho vann ein Primetime Emmy Award for framståande kvinnelege birolle i 2021 og Critics' Choice Television Award for beste kvinnelege birolle i ein komedieserie i 2021 og 2022.

Waddingham har også spela i ei rekkje West End-forestillinger, blant anna *Spamalot*, *Into the Woods* og *Trollmannen frå Oz* som Den onde heksa frå Vest – og ho har fått tre Laurence Olivier Awards-nominasjonar for sin innsats. 

Waddingham har vore med i besetninga til filmversjonen av *Les Misérables* frå 2012 og i femte sesong av HBO-serien *Game of Thrones* som Septa Unella i 2015. Ho hadde ei av hovudrollene i den britiske thrilleren *Winter Ridge* (2018) og ei birolle i tv-serien *Sex Education*. Ho skal vere programleiar for Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool saman med Alesha Dixon og Julija Sanina, og med Graham Norton i finalen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Hannah Waddingham». *The Times of India*. ISSN 0971-8257. Henta 2. mars 2023.
2. ↑  Schneider, Michael (18. januar 2021). «‘Ozark,’ ‘The Crown’ and Netflix Lead 26th Annual Critics’ Choice Awards TV Nominations». *Variety* (på engelsk). Henta 2. mars 2023.
3. ↑  Watchers on the Wall. «British actress cast as Septa Unella… #GameofThrones #Season5 #casting». *Twitter* (på norsk bokmål). Henta 2. mars 2023.
4. ↑  «Eurovision 2023: Hosts revealed for Liverpool». *eurovision.tv* (på engelsk). 22. februar 2023. Henta 2. mars 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Hannah Waddingham» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside
* Hannah Waddingham på IMDb.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Koordinatar: 33°32′31″N 35°23′52″E﻿

**Miye ou Miye** (arabisk المية ومية) er ein landsby i Sør-Libanon, 5 km aust for Sidon og 45 km sør for hovudstaden Beirut med utsyn over Middelhavet. Landsbyen ligg i ei høgd 156 meter over havet og dekkjer 2,3 kvadratkilometer. Landsbyen grensar til Qraiyeh og Ain El Delb i i aust, Sidon i vest, Haret Saida i nord og Darb es Sim og Zaghdraiya i sør.

Den fønikiske grotta i Miye ou Miye.
Før borgarkrigen i 1985 var det kring 5000 innbyggjarar i landsbyen. Kring halvparten av desse emigrerte til vestlege land, medan ein fjerdedel flytta inn til Beirut. Resten vart verande att i Miye ou Miye. Innbyggjarane er hovudsakleg romersk-katolske (85 %), med nokre få maronittar (7 %), protestantar (6 %) og baptistar (2%).

Historie
--------

På 1600-talet var Miye ou Miye hovudsakleg jordbruksland eigd av rikefamiliar. På 1700-talet byrja kristne å flytte til landsbyen. I 1985 spreidde den libanesiske borgarkrigen seg til Sør-Libanon, og landsbybuarane flykta til tryggare område lenger sør, medan andre reiste til hovudstaden. Frå der reiste mange til utlandet.

Klima
-----

Miye ou Miye har eit temperert og typisk middelhavsklima med varme, tørre somrar, og våte, kjølige vintrar. Sommaren varer frå juni til september, med dei høgaste temperaturane i juli og august. På det varmaste når temperaturen i snitt 31 °C, og stundom høgare i heitebølgjer. Vinteren finn stad frå desember til mars, og i denne peridoen kjem det meste av regnet som kjem her i løpet av eitt år. Temperaturen fell sjeldan under 11 °C om vinteren.

Miye ou Miye opplever shlūqvindar (òg kalla sjirokko i Europa og Khamaseen i Nord-Afrika). Desse vindane er mest vanlege om hausten og våren. Shlūqvindane fører med seg raudt støv frå Sahara.


| Klimadata for Miye ou Miye i Libanon |
| --- |
| Månad | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Normal maks. temp. °C | 17 | 18 | 20 | 23 | 26 | 28 | 30 | 31 | 30 | 28 | 23 | 19 | 24,4 |
| Normal min. temp. °C | 11 | 11 | 13 | 15 | 18 | 22 | 24 | 25 | 24 | 21 | 16 | 13 | 11 |
| Nedbør (mm) | 133 | 114 | 62 | 25 | 13 | 1 | 0 | 3 | 5 | 47 | 94 | 128 |  |
| Normal mengd nedbørdagar (≥ 0.25 mm) | 14 | 11 | 10 | 6 | 3 | 0 | 0 | 0 | 2 | 6 | 9 | 13 | 74 |
| *Kjelde: World Weather Online,* |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Miye ou Miye» frå Wikipedia på engelsk, den 25. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑  
«World Weather Online». Henta 25. september 2014.

| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Sidon distrikt i Sør guvernement |
| --- |
| Administrasjonssenter | Sidon |  |
| Byar og landsbyar | Aadloun**·** Ain El Delb**·** Anqoun**·** Ansariye**·** Ghassanieh**·** Ghaziyeh **·** Kfarmelki **·** Maghdouché**·** Majdelyoun**·** Miye ou Miye**·** Qinarit**·** Salhieh**·** Tabbaya**·** Zrarieh |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Hanne Lyngstad** (fødd 5. desember 1975) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Elverum som vart noregsmeister på mellomdistansar og i hinderløping fem gongar i tida 1998-2005.

Aktiv
-----

Lyngstad vart norsk meister på 800 m i 1998 og på 1500 m i 2003. Perioden 1995-2010 sanka ho fem NM-medaljar (1-2-2) på 800 m og like mange (1-3-1) på 1500 meter. Åra 2003-05 vann ho NM-gull på 3 000 meter hinder med stor margin. Under NM i friidrett 2003 i Fredrikstad sette ho norsk rekord i 3 000 m hinder med tida 9.54,9. 4. juli 2004 i Herakleion forbetra ho landsrekorden til 9.53,1, ein rekord Susanne Wigene sletta allereie i september same året. Lyngstad sine livsbeste på mellomdistansane er 2.06,39 på 800 m og 4.15,0 på 1500 m, begge oppnådd i juli 1998.

Lyngstad var medlem av FIK Orion til 2000, sidan representerte ho osloklubben IK Tjalve. Særleg som medlem av Tjalve var ho med om å vinne ei rekke NM-medaljar i stafettløp. Ho sikra seg også nokre medaljar i terrengløp.

Kjelder
-------


* friidrett.no