|  |
| --- |
| **Åkersnelle** |
| ÅkersnelleÅkersnelle |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karsporeplanter Pteridophyta |
| **Klasse:** | Bregnar Polypodiopsida |
| **Orden:** | Snelleordenen Equisetales |
| **Familie:** | Snellefamilien Equisetaceae |
| **Slekt:** | Snelleslekta *Equisetum* |
| **Art:** | **Åkersnelle** *E. arvense* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Equisetum arvense***L. 1753 |

**Åkersnelle** eller **kjerringrokk** (*Equisetum arvense*) er éin av totalt 18 artar iv snelleslekta (*Equisetum*). Dette er stråliknande, ledda plantar som er den einaste gjenverande slekta av *Sphenopsida*, som i karbontida dominerte jorda med artar opp til 30 meter høge. Restar av artane i karbontida utgjer store delar av kolreservane på jorda.

Utbreiing
---------

Åkersnelle er særs vanleg i Noreg, og har utbreiing på den nordlege halvkula. Planten formeirer seg ved hjelp av sporar.

Skildring
---------

Planten blir oppil 50 cm høg, normalt over 20 cm, og dannar buskaktige klynger. Han skil seg frå skogsnelle ved at stenglane anten er fertile/fruktbare (utan blad) eller sterile/ufruktbare (med blad). Dei fruktberande stenglane er òg meir varierte i farge ved at «ledda» er mørkare og at dei har eit mørkare gråbrunt sporeaks i toppen. Dessutan har skogsnelle sterkt forgreina bladstilker om sommaren, noko engsnelle ikkje har.

Om våren er stengelen 15–25 cm høg og nesten ein halv cm tjukk, med 8 eller fleire grove skjelblad rundt stilken i kvar krans. Om våren er bladgreinene knapt synlege og ikkje forgreina, men når sporane er spreidde visnar vårstengelen. Greinene er litt hengande både på vår- og sommarstenglane. Sommarstengelen er gjerne 20–40 cm høg, men berre 3 mm tjukk og særs ru i konsistensen. 

På den ufruktbare stengelen står kransar av blad ut i kvart «ledd» av stengelen, og til liks med blada til skogsnella heng òg dei til engsnella nedover, eller litt meir utover.

Bruk
----

Ifølgje Jens Holmboe var planten ei av dei viktigaste kjeldene til etande «røter» i gammal tid. Knollar på rotstenglane, som hadde storleik som ertar, har ein søt smak som minnar om nøttekjernar. Nyttevekstleksikonet til Norges sopp- og nyttevekstforbund rår til varsemd fordi planten, som andre snellar, inneheld thiaminase, eit ensym som spaltar B-vitamin, og fordi han kan irritera nyrene. Det blir åtvara mot bruk over periodar lenger enn 6 veker, og personar med nedsett hjarte- eller nyrefunksjon bør ikkje bruka naturmedinske preparat av åkersnelle.

Galleri
-------

* Vårstengelen er brunaktig, snau og har ingen grøne greiner.Vårstengelen er brunaktig, snau og har ingen grøne greiner.
* Nærbilde av sporeaks om våren.Nærbilde av sporeaks om våren.

Kjelder
-------

1. ↑  Jens Holmboe. *Gamle norske matplanter*. Oslo: I kommisjon hos J. Dybwad. s. 16.
2. ↑  «Åkersnelle i Nyttevekstleksikonet». Norges sopp- og nyttevekstforbund. Henta 4. juli 2021.
3. ↑  Vaughan, John Griffith. *The oxford book of health foods* (på engelsk). s. 91. «Horsetail [*Equisetum arvense*] should not be used for more than 6 weeks … [or] be given to those with impaired heart or kidney function.»

* *Denne artikkelen bygger på «Åkersnelle» frå Wikipedia på bokmål, den 20. juni 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Åkersnelle* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Åkersnelle* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Åkersnelle* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Åkersnelle* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Åkersnelle* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Åkersnelle* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Åkersnelle* hos The International Plant Names IndexRedigere på wikidata
* (en) *Åkersnelle* hos TropicosRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Equisetum arvense* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Equisetum arvense* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Equisetum arvense* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |