Sergej Karjakin vart stormeister i sjakk 12 år og sju månader gamal i 2002
**Sjakk-vedunderbarn** er barn som spelar sjakk så bra at dei er i stand til å slå meisterspelarar og også stormeistrar i sjakk, ofte i svært ung alder. Sjakk er ein av dei få sportsgreinene der barn kan konkurrere med vaksne på same vilkår, det er på såleis eit av dei få områda der det finst verkelege vedunderbarn. Det kan knyte seg store forventningar til sjakk-vedunderbarn, og somme har også blitt verdsmeistrar i sjakk, medan andre ikkje har hatt same framgangen som vaksne.

Tidlege sjakk-vedunderbarn
--------------------------

Tidlege sjakk-vedunderbarn var Paul Morphy (1837–1884) og José Raúl Capablanca (1888–1942). Begge vann tvikampar mot sterke vaksne motstandarar då dei var 12 år. Samuel Reshevsky (1911–1992) gav simultan-oppvisningar då han var seks år. Morphy var å rekne som uoffisiell verdsmeister rundt 1860 - offisielle verdsmeistrar reknar ein med frå 1886. Capablanca vart verdsmeister, og sjølv om Reshevsky aldri vart verdsmeister, så var han ein av toppspelarane i verda i mange år.

Liste over yngste stormeistrar
------------------------------

Ein målestokk for sjakk-vedunderbarn er kva alder dei oppnådde tittelen Stormeister i sjakk. Her bør det takast eit visst omsyn til at denne tittelen berre har eksistert sidan 1950; og også at det har blitt noko enklare å oppnå tittelen i dei seinare åra - det har særleg blitt mange fleire høve til å delta i sterke turneringar og dermed kvalifisere seg for tittelen. Det har dermed blitt lettare å klare krava, sjølv om nivået på prestasjonen neppe har blitt vesentleg mindre.

Uansett, det har blitt fleire sterke sjakk-vedunderbarn dei siste åra. Dette kan skuldast teknologisk framgang, der datamaskiner med sjakkprogram gjer det mogleg å lære og trene raskare, og det har også blitt mogleg å spele mot sterke motstandarar på internett.

### Rekordhaldarane

Lista under viser dei spelarane som har halde rekorden som yngste stormeister. Alderen oppgitt i lista er alderen då dei kvalifiserte seg for tittelen. Dette er ikkje den alderen dei offisielt vart Stormeister. Dette fordi Verdssjakkforbundet FIDE berre delar ut denne tittelen på sine offisielle møte, som er berre nokre få gongar i året.
Spelarane er ført opp med nasjonaliteten dei hadde då dei oppnådde tittelen, ikkje deira seinare eller noverande nasjonalitet.

| År | Spelar | Nasjon | Alder |
| --- | --- | --- | --- |
|
| 1950 | David Bronstein | Det sovjetiske flagget | 26 år |
| 1952 | Tigran Petrosjan | Det sovjetiske flagget | 23 år |
| 1955 | Boris Spasskij | Det sovjetiske flagget | 18 år |
| 1958 | Bobby Fischer | USA | 15 år, 6 månader, 1 dag |
| 1991 | Judit Polgár | Ungarn | 15 år, 4 månader, 28 dagar |
| 1994 | Péter Lékó | Ungarn | 14 år, 4 månader, 22 dagar |
| 1997 | Étienne Bacrot | Frankrike | 14 år, 2 månader, 0 dagar |
| 1997 | Ruslan Ponomariov | UKraina | 14 år, 0 månader, 17 dagar |
| 1999 | Bu Xiangzhi | Kina | 13 år, 10 månader, 13 dagar |
| 2002 | Sergej Karjakin | UKraina | 12 år, 7 månader, 0 dagar |

Dette er ei liste over dei spelarane som har klart krava til å bli stormeister før dei fylte 15 år:

| Spelar | Nasjon | Alder |
| --- | --- | --- |
| Sergej Karjakin | UKraina | 12 år, 7 månader, 0 dagar |
| Parimarjan Negi | India | 13 år, 4 månader, 22 dagar |
| Magnus Carlsen | Noreg | 13 år, 4 månader, 27 dagar |
| Bu Xiangzhi | Kina | 13 år, 10 månader, 13 dagar |
| Richárd Rapport | Ungarn | 13 år, 11 månader, 6 dagar |
| Teimour Radjabov | Azerbaijan | 14 år, 0 månader, 14 dagar |
| Ruslan Ponomariov | UKraina | 14 år, 0 månader, 17 dagar |
| Wesley So | Det filippinske flagget | 14 år, 1 månad, 28 dagar  |
| Étienne Bacrot | Frankrike | 14 år, 2 månader, 0 dagar |
| Maxime Vachier-Lagrave | Frankrike | 14 år, 4 månader  |
| Péter Lékó | Ungarn | 14 år, 4 månader, 22 dagar |
| Hou Yifan | Kina | 14 år, 6 månader, 16 dagar |
| Anish Giri |  | 14 år, 7 månader, 2 dagar  |
| Jurij Kuzubov | UKraina | 14 år, 7 månader, 12 dagar  |
| Dariusz Swiercz |  | 14 år, 7 månader, 29 dagar |
| Nguyen Ngoc Truong Son | Flagget til Vietnam | 14 år, 10 månader |
| Fabiano Caruana | Italia | 14 år, 11 månader, 10 dagar  |
| Ray Robson | USA | 14 år, 11 månader, 16 dagar  |

Dette er ei liste over dei yngste kvinnelege stormeistrane i sjakk. (Dette har ikkje noko å gjere med tittelen Kvinne-stormeister i sjakk (WGM), som er langt enklare å klare.)

| År | Spelar | Nasjon | Alder |
| --- | --- | --- | --- |
|
| 1978 | Nona Gaprindasjvili | Det sovjetiske flagget | 27 år |
| 1984 | Maia Tsjiburdanidze | Det sovjetiske flagget | 23 år |
| 1991 | Susan Polgar | Ungarn | 21 år |
| 1991 | Judit Polgár | Ungarn | 15 år, 4 månader |
| 2002 | Koneru Humpy | India | 15 år 1 månad |
| 2008 | Hou Yifan | Kina | 14 år, 6 månader |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Edward Winter, Chess Prodigies (2005, oppdatert i 2006 og 2007)
* Chessbase news about young Grandmasters

Fotnotar
--------

1. ↑  Chessbase: "Chess Prodigies and Mini-Grandmasters"
2. ↑  *Richard Rapport Becomes Hungary's Youngest Grandmaster*, arkivert frå originalen 28. juli 2017, henta 1. april 2010
3. ↑  Intervju med Richárd Rapport hos Chessbase, vitja 8. april 2010
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Hou Yifan – the youngest female grandmaster in history (Chessbase, December 8 2008) oppgir 14-6-2, men dette kan ikkje vere rett, for denne datoen, 29. august, var den første dagen i turneringa ho klarte det endelege kravet, Kvinne-verdsmeisterskapen i sjakk 2008. Ho klarte kravet ved slutten av turneringa, den 12. september 2008.
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 16. oktober 2009, henta 12. november 2009
11. ↑  WWCC - Nalchik 2008 - and now there are just four!, FIDE nettside, 9. september 2008