recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Lindau** |
| --- |
| Inngangen til hamna på Lindau.Inngangen til hamna på Lindau. |
| Geografi |
| **Stad** | Bodensjøen |
| **Koordinatar** | 47°32′N 09°41′E﻿Koordinatar: 47°32′N 09°41′E﻿

 |
| **Areal** | 0,68 (byen 33,18) km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Tyskland |
| **DelstatRegion** | BayernSchwaben

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 24 426 (2005) |
| **Folketettleik** | 736 /km² |

**Lindau** er ei øy og ein by i den austlege delen av Bodensjøen i Tyskland. Ho ligg i den tyske delstaten Bayern, og er hovudstad i *landkreis* Linadau. Den historiske byen Lindau ligg på den litle øya med same namn, og ho er forbunde til fastlandet via ei bru og ein jernbanefylling.

Historie
--------

Det er funne restar etter ein tidleg romersk busetnad frå det første århundret i området. Namnet Lindau vart først nemnd av ein munk i St. Gallen i eit dokument i 882, som sa at Grev Adalbert von Rätien hadde grunnlagd eit nonnekloster på øya. 

I 1180 vart kyrkja St. Stephan grunnlagd, og i 1224 grunnla fransiskanarar eit kloster på øya. I 1274/75 vart Lindau ein fri keisarby under kong Rudolf I. I 1528 aksepterte Lindau den protestantiske reformasjonen. Etter trettiårskrigen i 1655 vart den første *Lindauer Kinderfest* (barnefestival) halde til minne om krigen. 

Etter oppløysinga av Det tysk-romerske riket mista Lindau statusen sin som fri keisar by i 1802. Byen kom inn under Karl August von Bretzenheim, som gav byen og klosteret til Kongeriket Austerrike i 1804. I 1805 gav Austerrike byen til Bayern.

I 1853 vart jernbanedemningen bygd ut til øya, og tre år seinare vart det bygd ei ny hamn med dei karakteristiske landemerkene som fyret og løveskulpturane. 

I 1922 vart dei sjølvstendige landkreisane Aeschach, Hoyren og Reutin ein del av byen. Etter den andre verdskrigen var byen under fransk administrasjon, og i 1955 vart Lindau returnert til Bayern. 

I dag ligg Lindau nær dei tre grensene mellom Austerrike, Tyskland og Sveits. Han ligg nedanfor fjellet Pfänder i Alpane. På grunn av det historiske sentrumet frå mellomalderen og den vakre plasseringa i Bodensjøen, er Lindau ein populær turiststad. Kvart år møtes nobelprisvinnarar og ein kongress innan medisin vert halde i byen. Ein annan attraksjon er kasinoet som er eigd av delstaten Bayern.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lindau» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juni 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* HDS
* NKC
* GeoNames

 |
**Olga Viktorovna Zavjalova**, fødd **Kornejeva**, (fødd 24. august 1972) er ein russisk tidlegare langrennsløpar frå Leningrad. Ho vart verdsmeister på 30 km i 2003 og på 15 km i 2007. I dei same meisterskapane fekk ho også tre bronsemedaljar.

Aktiv
-----

Olga Kornejeva deltok i Ski-VM 1993 i Falun, der ho vart nummer 18 på 5 km og nummer 16 på den påfylgjande jaktstarten. Midt i desember 1994 oppnådde ho sin fyrste pallplass i verdscupen då ho kom på andreplass på ein 15 km i Sappada i Italia, Jelena Välbe vann rennet framom fire andre russiske utøvarar. Under verdsmeisterskapen i Thunder Bay i mars 1995 vart Kornejeva nummer ni i jaktstarten.

Frå 1997 til 2000 presterte ho som Olga Zavjalova på eit lågare nivå i løypa og ho kom desse åra ikkje med i meisterskapstroppane til Russland. I 2001 fekk ho ein sjanse i ski-VM i Lahti og vart nummer ti på 10 km. Året etter kom ho på ellevteplass på 15 km i vinter-OL i Salt Lake City.

Verdsmeisterskapen i Val di Fiemme i 2003 vart det store høgdepunktet for Zavjalova som langrennsløpar. Her tok ho fire medaljar; gull på 30 km fristil og bronse både på 15 km i klassisk stil, 10 km duathlon og på 4x5 km stafett. To år seinare, i ski-VM 2005 i Oberstdorf deltok i fire tevlingar og fekk ein sjetteplass på 10 km som best. I februar månad vann ho elles sin einaste siger i eit verdscuprenn då ho gjekk til topps på ein 10 km i fristil i Reit im Winkl, på same tid som landskvinna Jevgenija Medvedeva-Arbuzova. 

Zavjalova deltok i tre øvingar under vinterolympiaden 2006 i Torino. Ho opna med ein sjuandeplass på 15 km duathlon, noko som viste seg å verte hennar beste plassering. I februar 2007 gjorde Zavjalova det svært skarpt i ski-VM i Sapporo. Ho vann spurten på 15 km duathlon og vart verdsmeister, eit halvt sekund føre Kateřina Neumannová frå Tsjekkia, med Kristin Størmer Steira på bronseplass. To dagar etter var Zavjalova sjanselaus mot Neumannová på 10 km intervallstart, men sikra seg VM-sølvet på distansen.

Både i 2009 og i 2010 måtte Zavjalova finne seg i meir beskjedne plasseringar i dei store meisterskapane. Ho fekk som best ein 13. plass i ski-VM 2009 i Liberec, og to 12. plassar i vinter-OL 2010. I 2011 fekk ho ikkje plass i VM-troppen som reiste til Oslo, og ho la opp etter å ha tatt to medaljar i den russiske skimeisterskapen i slutten av mars, i sitt 39. år.

VM-medaljar
-----------

* 2003  Italia Val di Fiemme - **gull** 30 km fristil
* 2007  Japan Sapporo - **gull** 15 km jaktstart
* 2003  Italia Val di Fiemme - bronse 15 km klassisk
* 2003  Italia Val di Fiemme - bronse 10 km jaktstart
* 2003  Italia Val di Fiemme - bronse 4 x5 km stafett

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Olga Zavjalova – Profil og resultatoversikt i olympiske konkurransar på *sports-reference.com*.
* (en) Olga Zavjalova – Profil og resultatoversikt hos FIS
Romteleskopet Hubble.
**Romteleskopet Hubble** (engelsk *Hubble Space Telescope*) er eit teleskop ute i verdsrommet som går i bane rundt jorda. Romteleskopet er kalla opp etter den amerikanske astronomen Edwin Hubble og vart sendt opp med romferja Discovery den 24. april 1990. Eigentleg skulle romteleskopet sendast opp tidlegare, men det vart utsett etter Challenger-ulykka.

Romteleskopet vart halde ved like ved å sende astronautar opp for å gjere regelmessige vedlikehald. Fire gonger har romferjer dradd ut i verdsrommet til teleskopet. Romteleskopet skulle etter planen gjennomgå eit nytt vedlikehald i 2005, men det såg lenge ut til at det ikkje ville verte noko nytt vedlikhald då ein mista romferja Columbia og mannskapet i 2003. Dermed ville ikkje NASA bruke dei resterande romferjene på oppdrag som ikkje gjekk til den internasjonale romstasjonen. På grunn av dei forskjellige banene til Hubble og romstasjonen, ville ikkje astronautane om bord kunne søkje naudhamn om noko skulle skje. Ein siste servicetur fann likevel stad i 2009. 

Romteleskopet Hubble vart avløyst av James Webb-teleskopet. Hubble vil likevel vere operativt på ubestemd tid. Ved nedlegging vil NASA trygt få teleskopet ut av bana si.

Kjelder
-------

1. ↑  Garner, R. (22. desember 2022). «NASA, SpaceX to Study Hubble Telescope Reboost Possibility». NASA. Henta 29. desember 2022.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til prosjektet hjå ESA.
* Heimesida til prosjektet hjå STScI.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NLA
* NKC
* MusicBrainz (artist)

 |
**Olha Valerijivna Saladukha** (fødd 4. juni 1983) er ein ukrainsk friidrettsutøvar frå Donetsk. Ho vart verdsmeister i tresteghopp i 2011, og har vunne EM-gull tre gongar på rad; 2010, 2012 og 2014.

### Aktiv

Saladukha byrja hevde seg mot verdseliten i trestegøvinga i 2006-sesongen, då ho vart nummer fire i europameisterskapen i Göteborg med eit bestehopp på 14,28 m. Året ettet vann ho universiaden i Bangkok med ny personleg rekord på 14,79 m. Trass i gode 14,60 m vart ho berre nummer sju under VM i friidrett 2007 i Osaka.

I 2008 vart Saladukha ukrainsk meister med personleg rekord, 14,84 meter. Under Sommar-OL 2008 i Beijing kom ho på niandeplass. Ho var ikkje aktiv i 2009. Under friidretts-EM i Barcelona i 2010 fekk ho sin fyrste store triumf då ho vart europameister med 14,81 meter, 0,25 m framom italienske Simona La Mantia.

Saladukha under friidretts-EM 2010
Under verdsmeisterskapen 2011 i Daegu slo Saladukha til med 14,94 m i fyrste omgang, dermed vann ho gullmedaljen framom kasakhstanske Olga Rypakova som nådde 14,89 m og Caterine Ibargüen frå Colombia som fekk notert 14,84 m.

Saladukha forsvarte EM-tittelen i Helsingfors i 2012. Ho sette personleg rekord med 14,99 meter og var nesten ein halvmeter framom sølvmedaljøren Patrícia Mamona frå Portugal. Under sommarleikane i London vel ein månad seinare berga ho ein bronsemedalje då ho hoppa 14,79 m i sjette og siste omgang, ein cm bakom Ibargüen som også gjorde sitt lengste hopp i suste omgang. Med eit hopp på 14,98 m sikra Rypakova seg OL-gullet. Endå ein bronsemedalje fekk Saladukha i VM i friidrett 2013 i Moskva. Hennar lengstehopp i tevlinga målte 14,65 m, Caterine Ibargüen vart verdsmeister med 14,85 m.

I EM i friidrett 2014 i Zürich tok Saladukha sitt tredje strake EM-gull. Ho gjorde sitt beste hopp for sesongen, 14,73 m, og syrgde dermed for at Jekaterina Koneva frå Russland måtte ta til takke med sølv, slik ho hadde mått gjere under VM året før.

Merknadar
---------

1. ↑  Ukrainsk skrift Ольга Валеріївна Саладуха

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olha Saladucha» frå Wikipedia på tysk, den 21. september 2014.*

* «Olha Saladukha» (på engelsk). Olympedia. Henta 13. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Oligarki** (frå gresk ὀλιγαρχία oligarkhía «fåmannsvelde», av ὀλίγος olígos «få» og αρχία arkhía «styre») er eit styresett der den politiske makta er samla hjå ei lita gruppe, såkalla *oligarkar*. Makta ligg vanleg hjå den mektigaste, utifrå rikdom, familierelasjonar, militær styrke, politisk påverknad eller liknande.

Eit oligarki er ofte styrt av nokre få mektige familiar der borna vert oppseda til å arva makta. I motsetnad til aristokrati ("styrt av dei beste") treng ikkje makta i eit oligarki å verta styrt offentleg – oligarkane kan like gjerne stå bak trona og trekkja i trådane. Mange europeiske kongedøme byrja som oligarki, der familiane med makta avgjorde kven som skulle innsetjast som kongar, biskopar og liknande.

Eit vanleg moderne døme på oligarki er når eit land vert styrt av ein militærjunta.

**Russisk oligark** tyder ein russisk forretningsmann som slo seg opp då Boris Jeltsin var president på 1990-talet. Ein russisk oligark høyrer til den økonomiske eliten. Den store formuen fekk dei etter oppløysinga av Sovjetunionen, der dei skaffa seg eigarskap i selskap og naturressursar som tidlegare hadde vore under statleg eige, men som vart privatisert på 1990-talet som følgje av oppløysinga. Korrupsjon var ofte inni bildet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Oligarki». NUPI. Henta 16. februar 2023.
2. ↑  Benedicte Storm Bamvik & Steinar Rostad Breivik (6. mars 2022). «Dette er en oligark». e24. Henta 16. februar 2023.
3. ↑  Holm-Hansen, Jørn: oligark i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2023.

| * v
* d
* e
Styresett |
| --- |
| 
* Anarki
* Aristokrati
* Autokrati
* Diktatur
* Folkestyre
* Konstitusjonelt monarki
* Kleptokrati
* Meritokrati
* Monarki
* Oligarki
* Oklokrati
* Parlamentarisme
* Plutokrati
* Presidentialisme
* Semipresidentialisme
* Teknokrati
* Teokrati
* Timokrati
* Tyranni

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* HDS
* NKC

 |
**Lindesnes** er ein kystkommune i Agder fylke. Kommunen grensar til Lyngdal i vest, Evje og Hornnes i nord og Vennesla og Kristiansand i aust. Kommunen har ei kystline på vel 90 km. Sjølve Lindesnes ytst på Lindesneshalvøya er det sørlegaste punktet på fastlandsnoreg (57°58'46"N).

Historikk
---------

Då dei tidlegare kommunane Spangereid, Vigmostad og Sør-Audnedal blei slått saman i 1964 valde dei namnet *Lindesnes* på den nye kommunen. Den 1. januar 2020 vart Mandal, Marnardal og Lindenes slege saman, og heldt på kommunenamnet Lindesnes.

Landskapet
----------

Lindesnes fyr  
*Foto: Philip Gabrielsen*
Langs kysten austover mot tidlegare Mandal kommune er det ein fin skjergard med friluftsområde av nasjonal verdi og fleire freda fuglereservat. Den meteorologiske stasjonen ved Lindesnes fyr har den høgaste årsmiddeltemperaturen i Noreg.

Landskapet i kommunen er småkupert, og stig frå havnivå til rundt 350 m.o.h. i nord. Berggrunnen er stort sett samansett av granitt og granittiske gneisar, og lausmasse-avsetjingane er hovudsakleg konsentrerte til elvedalane. Plantelivet i dei lågare delane av Lindesnes har varmekjære treslag, medan bjørk og furu dominerer høgare oppe.

Kommunen har eit hovuddalføre, Audnedalen, som strekker seg frå sør mot nord. Her renn elva Audna som var det første fullkalka vassdrag i Noreg. Takket vere kalkinga er det nå etablert ein ny og livsfrisk lakse- og sjøaurestamme i elva.

Tettstader
----------

* Høllen
* Vigeland

Verdt å vitja
-------------

* Lindesnes fyr
* Sjølingstad Uldvarefabrik
* Svinør på Svinøy
* Restauranten Under
* Lindesnes Bygdemuseum
* Galleri Gustav Vigeland

Folk frå Lindesnes
------------------

* Bjøro Håland, songar, countrysongar (Håland)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lindesnes kommune

| * v
* d
* e
Kommunar i Agder |
| --- |
| Arendal • Birkenes • Bygland  • Bykle • Evje og Hornnes • Farsund • Flekkefjord • Froland • Gjerstad • Grimstad • Hægebostad • Iveland • Kristiansand • Kvinesdal • Lillesand • Lindesnes • Lyngdal • Risør • Sirdal • Tvedestrand • Valle • Vegårshei • Vennesla • Åmli • Åseral |  |

Koordinatar: 58°5′3.7″N 7°18′5.8″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 59°54′46.368″N 10°43′35.080″E﻿

Rundkøyringa der fleire gater møtast. Trikken har kome frå Henrik Ibsens gate og skal nedover Stortingsgata. Bygningen til Nationaltheatret til venstre, hovudinngangen er frå den motsette sida.
**Ruseløkkveien** er ei gate i Oslo som går i sørvestleg lei ned til Munkedamsveien frå ei etter måten stor rundkøyring rett nedafor Abelhaugen i søraustre hjørnet av Slottsparken, der gatene Stortingsgata, Henrik Ibsens gate, Frederiks gate og likeeins Munkedamsveien møtast. På mesteparten av strekninga går Ruseløkkveien og Munkedamsveien parallelt, skilde frå kvarandre med kontor- og forretningsbygningar, og med Ruseløkkveien på eit litt høgare nivå i terrenget enn Munkedamsveien. Oslo Konserthus og Nationaltheatret jarnbanestasjon har på kvar sine stader hovudtilkomst frå Ruseløkkveien.

Ruseløkkveien fylgjer stort sett same traseen i dag som då vegen vart bygd i 1882, men er no oppstykka og utforma på eit vis som gjer at gata ikkje fungerer eller ser ut som ei samanhengande trafikkåre. Namnet har gata etter ei løkke i den tidlegare Bymarka, Ruseløkken, som hadde namnet etter eigaren Lars Ruus (1596-1642). Denne løkka låg rett nedanfor det som no er Abelhaugen i søraustre hjørnet av Slottsparken.

Litteratur
----------

* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, side 474, ISBN 978-82-573-1760-7
Cape Cod og kystlinja til Massachusetts og Rhode Island.
**Cape Cod** (1033 km²) er ein odde som utgjer den austlegaste delen av delstaten Massachusetts i USA. Namnet «Cape Cod» kan visa til odden ytst på halvøya han er ein del av, eller heile halvøya. Halvøya er i røynda omforma til ei stor øy av Cape Cod-kanalen, som blei fullført i 1914.

Halvøya utgjer fylket Barnstable County. Dette er delt inn i femten town-område med fleire tettstader. 

Det går to bilbruer over Cape Cod-kanalen: Sagamore Bridge og Bourne Bridge. Jernbanebrua Cape Cod Canal Railroad Bridge fraktar gods og eit mindre tal passasjerar over til Cape Cod.

Tradisjonelle næringsvegar på Cape Cod er handel, fiske og kvalfangst, men turisme er blitt stadig viktigare. Cape Cod er ein viktig sommarturiststad med ei rekkje badestader og ferjesamband til øyane Martha's Vineyard og Nantucket. Odden og øyane i nærleiken er mellom anna kjende for å tiltrekka seg mange rike, mektige eller kjende personar, som Kennedy- og Forbes-familien. Mange av dei mindre øyane er i privat eige.

Cape Cod var opphavleg folkesett av wampanoagfolk, som dreiv med jordbruk, jakt og fiske. Staden blei vitja av dei europeiske oppdagarane 
Giovanni da Verrazzano i 1524, Estêvão Gomes i 1525 og Bartholomew Gosnold, som gav odden namnet Cape Cod, i 1602. Det er også blitt spekulert i om staden var Vinland-odden sett av vikingar, men det er ikkje funne prov for dette. 

Småbåthamn på Cape Cod.
Provincetown ytst på Cape Cod er staden der pilgrimsfedrane gjekk i land i 1620. Dei fekk hjelp til å overleva av lokale innfødde. Kolonistane tok gradvis over området gjennom kjøp og ekspropriasjon. Kolonistane hogde og brann ned tre slik at halvøya mista skog, og dette saman med innført europeisk jordbruk i staden for dei tradisjonelle avlingane av mais, bønner og graskar førte til tapa av jordsmonn og sandspreiing. Jordbruket gjekk tilbake frå midten av 1800-talet, då vestlege område i USA blei tilgjengelege for nybyggjarar, og skogen tok seg etterkvart opp att.

Mot slutten av 1800-talet byrja rikfolk frå Boston å vitja halvøya om sommaren. Guglielmo Marconi utførte den første trådlause radiooverføringa over Atlanterhavet frå USA frå Wellfleet på Cape Cod i 1901. Stranda under klippa han sende frå er kalla Marconi Beach til minne om dette. I 1914 byrja Marconi byggja ein transatlantisk mottakarsjon i Chatham og ein sendestasjon i Marion.

I 1961 skapte president John F. Kennedy eit naturreservat, Cape Cod National Seashore, av fleire av dei austvende sandstrendene som var planlagd utbygde. 

I 1966 blei det reist eit minnesmerke over president John F. Kennedy i Hyannis. Byen har også eit museum vigd presidenten.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cape Cod» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juli 2014.*

* «Cape Cod» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
**Nikolaj Vladimirovitsj Dahl** (17. juli 1860–1939) var ein russisk lækjar.

Dahl er best kjend for å ha behandla komponisten Sergej Rakhmaninov for ei skrivesperre etter at den første symfonien fekk knusande kritikk. Frå januar 1900 behandla Dahl Rakhmaninov kvar einaste dag i tre månader. Metoden var hypnose og komponisten blei frisk igjen. Rett etter skreiv han sin andre klaverkonsert som han dediserte lækjaren sin.

Dahl skal ha emigrert frå Russland i 1925 og døydde i Beirut i 1939.

I programhefte frå Oslo-Filharmonien i 1999 og 2001 blei det hevda at Dahl var norsk, men det er seinare tilbakevist i ein artikkel i *Tidsskrift for Den norske lægeforening*.

Kjelder
-------

1. ↑  «Rakhmaninov og doktor Dahl – ønsketenkning og nasjonal selvhevdelse», *Tidsskrift for Den norske legeforening* (på norsk), henta 5. mars 2019

---

* Denne artikkelen er basert på «Nikolai Dahl» frå Wikipedia på engelsk, den 20. november 2011.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)

 |
Sølvrupi gjeve ut i Hejira-året 983 (ca. 1575) 
av Akbar den store.
**Rupi** (eng. rupee) er ei mynteining som er eller har vore brukt i Sør-Asia og nærområda. I dag er rupi mynteining i India, Nepal, Pakistan og Sri Lanka. Ein bruker *roupie* på Mauritius og Seychellane, *rupiah* i Indonesia og *rufiya* på Maldivane. Ein brukte rupi i Afghanistan fram til 1927, på Zanzibar frå 1908 til 1935, i Burma mellom 1852 og 1952, og i Bhutan fram til 1974. Ein har også brukt rupi i sørlege Afrika, Arabia og i indiske koloniar.

Rupien blei innført som ein mynt med standard vekt av afghanske Sher Shah Suri då han herska over India 1540-1545. Han blei kalla *rupiya*, eit namn avleidd av sanskrit *rūpyakam*, som tyder 'sølvmynt'. Sher Shah Suri sine rupiar av sølv vog 178 gran, i tillegg innførte han til koparmyntar kalla *dam* og gullmyntar kalla *mohur*. Myntsystemet blei seinare standardisert av mogulherskarane.

Land som bruker rupi.

Rupiar i ulike land
-------------------

India: 1 indisk rupi = 100 paisa, - og den internasjonale valutakoden er INR.   

Pakistan: 1 pakistansk rupi = 100 paisa, - og den internasjonale valutakoden er PKR.   

Nepal: 1 nepalsk rupi = 100 paisa, - og den internasjonale valutakoden er NPR.   

Sri Lanka: 1 srilankisk rupi = 100 cent, - og den internasjonale valutakoden er LKR.   

Mauritius: 1 mauritisk rupi = 100 cent, - og den internasjonale valutakoden er MUR.   

Seychellane: 1 seychellisk rupi = 100 cent, - og den internasjonale valutakoden er SCR.   

Indonesia: 1 rupiah = 100 cent (eliminert som følgje av inflasjon), - og den internasjonale valutakoden er IDR.   

Maldivane: 1 rufiyaa = 100 laari, - og den internasjonale valutakoden er MVR.

Bilete av rupiar
----------------

* Rupimynt frå Mauritius.Rupimynt frå Mauritius.
* Rupi frå Sri Lanka.Rupi frå Sri Lanka.
* Hundrerupimynt frå Seychellane.Hundrerupimynt frå Seychellane.

Tidlegare rupiar
----------------

* Pondicherry-rupiPondicherry-rupi
* Rupi frå britiskstyrte Madras PresidencyRupi frå britiskstyrte Madras Presidency
* Sichuan-rupi for bruk i TibetSichuan-rupi for bruk i Tibet
* Rupisetel frå Britisk IndiaRupisetel frå Britisk India
* Burmesisk rupiBurmesisk rupi
* Afghansk rupisetel frå 1919Afghansk rupisetel frå 1919

Kjelder
-------

* 

* «rupi» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Rupi» frå Wikipedia på bokmål, og «Rupee» frå Wikipedia på engelsk den 18. mars 2010.*
Koordinatar: 57°04′38″N 9°54′45″E﻿

Jarnaldergravfeltet Lindholm Høje.
Ein annan lut av gravfeltet.
**Lindholm Høje** er eit gravfelt frå jarnalderen og vikingtida i Nørresundby på nordsida av Limfjorden i Danmark. Gravfeltet ligg på ein bakke, 42 meter over havet, rett ved staden der Limfjorden er på det smalaste, slik at det truleg har vore vanleg i uminnelege tider å krysse sundet her for dei som skulle fare mellom landskapet Vendsyssel nord for fjorden og resten av Jylland sør for fjorden.

Heile gravfeltet vart arkeologisk utgrave og granska frå 1952 til 1958 og freda som fornminne i 1960. Det vart funne fleire enn 700 graver som vart tidfesta frå om lag år 500 til om lag år 1000, dei fleste av dei var branngraver, det vil seie at den døde hadde vorte brend på bål før jordfestinga.Det vart registrert fleire hundre steinsettingar, altså stein som var plassert i system for å markere graver, og dessutan grave ut restane etter ein byliknande konsentrasjon av hus. Då alt hadde vorte liggjande under eit lag av sand som hadde blese inn over området allereie i slutten av vikingtida, hadde restane vore godt teke vare på gjennom hundreåra.

Ein ihuga amatørarkeolog på slutten av 1800-talet, Augusta Zangenberg, vert rekna som den fyrste som såg på området som eit viktig fortidsminne. Ho skulle kjøpe området i 1986 for 200 kroner, men før handelen var gått i orden, hadde det vore gjort utgravingar på staden og funne så mange graver at eigaren tidobla prisen, og handelen vart om inkje. Men i 1898 kjøpte plantasjeeigar Lassen området etter å ha reist attende til Danmark frå Brasil, og planta det til, før han i 1901 gav det bort til dåverande Nørresundby Kommune.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lindholm Høje på 1001 fortællinger om Danmark]
* Frøken Zangenbergs samling af oldsager Arkivert 2016-03-05 ved Wayback Machine. – artikel fra *Historisk Årbog for Thy og Vester Han Herred* 1910

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Nikolaj Vjatsjeslavovitsj Krjukov** (fødd 11. november 1978) er ein russisk tidlegare turnar frå Voronezj. Han vart verdsmeister 1999 i mangekamp og vann olympisk gullmedalje 1996 i lagtevlinga for Russland.

Karriere
--------

Frå 1996 til 2008 deltok Krjukov i ei rad olympiske sommarleikar og verds- og europameisterskap i turn. Han opna medaljesankinga då Russlands mannskap vann lagtevlinga ved Sommar-OL 1996 i Atlanta. Under Turn-VM 1997 tok han sølv i hopp og bronse i lagtevlinga. To år seinare sigra han i mangekampen ved Verdsmeisterskapen i turn 1999 i Tianjin, der han elles fekk ein sølvmedalje i lagtevlinga og bronsemedaljen på bøylehesten. 

I Sydney-OL 2000 enda Russland og Krjukov på bronseplass i lagtevlinga. Han var så med på å vinne mix-lagtevlinga i EM 2001 i Riesa, året etter vart det sølv i mannskapstevlinga ved EM 2002 i Pátra. Sidan sikra han seg ein ny VM-bronse i bøylehest ved Turn-VM 2003. Åra 2005 til 2008 sanka han årleg seg ein sølv- eller ein bronsemedalje i anten europameisterskap eller verdsmeisterskap. Under EM 2008 var han ein av fem russiske turnar som gjekk til topps i lagtevlinga.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nikolai Kryukov (gymnast)» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mai 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nikolaj Krjukov**

* Nikolaj Krjukov i olympedia.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| **Fylkesveg 808**  |
| --- |
| **808** |
| Strekning |
| Finneidfjord i Hemnes – Bakken i Leirfjord |
| Fylkesveg 808 |
| Informasjon |
| Lengd | 37,8 km |
| Status | fylkesveg |
| Ferjestrekningar | 1 |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 808 |

*Sjå òg fylkesveg 808 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 808** (**Fv808**) går mellom Finneidfjord i Hemnes kommune og Bakken i Leirfjord kommune. Vegen er 37,8 km lang utanom ferjestrekninga.

Vegen tar av frå E6 i Finneidfjord og går i retning nordvest forbi Sjøgarden til Hemnesberget, med ferje innover Leirvika til Dalan og vidare vestover forbi Moen til Bakken (Indre Låvong) der han møter fylkesveg 17.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Nordland**

Leirfjord kommune

* **17** Bakken

Hemnes kommune

* ferje Ferje frå Leirvika (12 turar/dag, 25 min.)
* til Hemnesberget
* Finneidfjord
* Fylkesveg 808 Varpen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv808
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar

* Ferjeinfo Hemnesberget-Leirvika
Koordinatar: 59°54′47″N 10°43′30″E﻿

Nedgang til bunkeren var i kjellaren til Ruseløkka skule.
**Ruseløkkabunkeren** ved Ruseløkka skule vart etablert av den tyske okkupasjonsmakta under andre verdskrigen.
Etter krigen overtok Forsvarets overkommando og E-tenesta bunkeren.

«Operasjon Muldvarp», som vart etablert i 1950, hadde plassert lydbanddopptakarar i Ruseløkkabunkeren for hovudsakleg å avlytte sambandet til kommunistisk verksemd. Eit døme er avlyttinga av landskonferansen til kommunistane i Folkets Hus i 1951. Dei sovjetiske skipsfartskontora Sovfrakt og Morflot vart òg avlytta, noko som gjorde E-tenesta i stand til å verve eller plassere etterretningsagentar om bord på skip.

Det vart drive telefonovervaking i Noreg herfrå fram til 1989, noko som er nøye rapportert i Lund-rapporten.

Tenesta vart halden svært løynleg, og sjefen i 40 år for denne tenesta, Asbjørn Mathiesen, var ein av dei som berre stod på hemmelege lønningslister. Bunkeren vart vurdert verna, men verken Forsvaret eller Oslo kommune gjekk inn for dette.

Kjelder
-------

1. ↑  tovesolbakken (16. april 2020), *Ruseløkkabunkeren i krig og fred* (på norsk bokmål), henta 13. desember 2021
2. ↑  «Skolens historie», *ruselokka.osloskolen.no* (på norsk), henta 13. desember 2021
3. ↑  «GRANSKINGEN AV FORSVARETS ETTERRETNINGSTJENESTE» (PDF). Henta 7. mars 2019. «1951: Avskrivnings/oversettelsesbunkeren i Cort Adelers gate 33 tas i bruk Kommunistenes landskonferanse i Folkets Hus avlyttes fra bunkeren ved Ruseløkka skole»
4. ↑  Haglund, Johnny, «Under jorden i Oslo sentrum», *www.klikk.no/Vi Menn* (på norsk), henta 13. desember 2021
5. ↑  Jonassen, Andreas de Brito (12. september 2018), «Ned i bunkeren fra 2. verdenskrig», *NRK* (på norsk bokmål), henta 13. desember 2021
6. ↑  Senneset, Line Dugstad & Osman Kibar Foto: Linda Næsfeldt & Eivind (31. mars 2015), «Mysteriet Mathiesen», *www.dn.no* (på norsk), henta 13. desember 2021
7. ↑  Vestreng, Av Tom, «Ruseløkka skoles mørke hemmelighet», *Dagsavisen* (på norsk), henta 13. desember 2021
|  |
| --- |
| **Lindebukk** |
| Lindebukk, ein hannLindebukk, ein hann |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Leddyr Arthropoda |
| **Underrekkje:** | Seksfotingar Hexapoda |
| **Klasse:** | Insekt Insecta |
| **Orden:** | Biller Coleoptera |
| **Familie:** | Trebukkar Cerambycidae |
| **Slekt:** | ***Oplosia*** |
| **Art:** | **Lindebukk** *O. cinerea* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Oplosia cinerea*** |

**Lindebukk** (*Oplosia cinnerea*, tidlegare *O. fennica*) er ei bille i trebukkfamilien. Han høyrer til underfamilien *Lamiinae*, som vert kjenneteikna av å ha hovudet vertikalt ståande på kroppen, og er utbreidd i storparten av Europa til Kaukasus. I Noreg finn me han langsmed kysten frå Oslofjorden til Aust-Agder, i dei same områda som vertstreet lind. Arten er ikkje vanleg i Noreg, men det finst likevel sannsynlegvis nokre av dei beste bestandane i Skandinavia.

Lindebukken er 9 til 13 millimeter lang og lett å kjenna att på fargeteikningane på dekkvengjene.

Ein hann, med lange antenner

Økologi
-------

Lindebukken er, som namnet tilseier, først og fremst knytt til treslaget lind her i Skandinavia. Han er òg funnen på andre lauvtre, til dømes ask, bøk, hassel og or. Han nyttar helst greinar som ligg på bakken og er infiserte med sopp. Larvane lever under barken, men borar seg inn i ytterveden når dei skal forpuppa seg i mai. Utviklingstida er to år, og dei vaksne billene kjem fram i mai-juni. Dei let att etter seg hol med ein diameter på 4-5 mm.

Kjelder
-------

* Insekt-Nytt nummer 1, 1999
* Norges Biller

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *lindebukk* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *lindebukk* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *lindebukk* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *lindebukk* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *lindebukk* hos Fauna EuropaeaRedigere på wikidata
* (en) *lindebukk* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Oplosia cinerea* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Oplosia cinerea* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Oplosia cinerea* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa
* FaunEur
* EOL

 |
**Nikolaj Konstantinovitsj Kruglov** (russisk: Николай Константинович Круглов) (fødd 31. januar 1950) er ein sovjet-russisk, tidlegare skiskyttar frå landsbyen Krasnyj Mys i Nizjegorod oblast, som representerte Sovjetunionen. Han vart verdsmeister på 10 km i 1975 og olympisk meister på 20 km året etter. Mellom 1974 og 1977 vann han to VM-gull og eitt OL-gull med sovjetiske stafettlag. Han er far til skiskyttaren Nikolaj N. Kruglov.

Aktiv
-----

Kruglov deltok i sitt fyrste verdsmeisterskap i 1974. Etter å ha vorte beste sovjet-løpar på 10 km, fekk han æra av å gå Sovjetunionen inn til gullmedalje i 4 x 7,5 km stafett. Året etter vart han verdsmeister på 10 km i italienske Antholz, og kom på sølvplass i dei to andre VM-øvingane. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vann han 20-kilometeren, og gjekk tredje etappen på Sovjetunionen sitt stafettlag som vann framom Finland og DDR.

Kruglov fekk sølvmedaljen på 10 km under VM i skiskyting 1977 på Vingrom, slått einast av landsmannen Aleksandr Tikhonov. Seinare i meisterskapen gjekk Kruglov inn til sitt tredje internasjonale stafett-gull. To år etterpå tok Kruglov under VM i 1979 sin tiande og siste VM- og OL-medalje då Sovjetunionen fekk bronsen i stafetten. Alle dei fem stafettmedaljane sine tok han på lag med Aleksandr Tikhonov.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i skiskyting 1974 i Minsk: Gullmedalje i stafett, nr 6 på 10 km
* VM i skiskyting 1975 i Antholz: Gullmedalje på 10 km, sølvmedalje både på 20 km og i stafett
* Vinter-OL 1976 i Innsbruck: Gullmedalje både på 20 km og i stafett
* VM i skiskyting 1976 i Antholz: Bronsemedalje på 10 km
* VM i skiskyting 1977 i Vingrom: Gullmedalje i stafett og sølvmedalje på 10 km
* VM i skiskyting 1978 i Hochfilzen: Nr 5 på 20 km
* VM i skiskyting 1979 i Ruhpolding: Bronsemedalje i stafett, nr 14 på 10 km

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Nikolaj K. Kruglov» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Dawn Harper** (fødd 14. juni 1984) er ein USA-amerikansk friidrettsutøvar frå East Saint Louis i delstaten Illinois som speisaliserte seg i 100 meter hekk. Ho vann OL-gull på korthekken i 2008, samt VM-bronse i 2011 og OL-sølv i 2012.

Aktiv
-----

Harper overraska og tok gullmedaljen i 100 meter hekk under Sommar-OL 2008 på ny personleg rekord, 12,54 sekundar. Tre år seinare fekk ho notert 12,47 sekundar då ho kom på bronseplassen under verdsmeisterskapen i Daegu i 2011. Under dei olympiske leikane i London i 2012 var ho svært nær ved å forsvare OL-tittelen ved å prestere sitt livs snøggaste korthekkløp på 12,37 sekundar, men største favoritten i tevlinga, Sally Pearson, forbetra den olympiske rekorden til 12,35 og fekk gullmedaljen med heim til Australia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dawn Harper» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2015.*

* «Dawn Harper» (på engelsk). Olympedia. Henta 11. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Nikolaj Ivanovitsj Lobatsjevskij** (fødd 1. desember 1792 i Nizjnij Novgorod i Russland, død 24. februar 1856 i Kazan) var ein russisk matematikar.

Lobatsjevskij tok doktorgraden sin ved universitetet i Kazan i 1811, og han var professor i matematikk der i perioden 1816-1846. Han var rektor ved universitetet frå 1827. Han medverka mykje til oppbygginga av universitetet, men av ukjend grunn fall han i unåde i 1846 og vart avsett. Lobatsjevskij arbeidde både med likningsteori og geometri. Den store matematiske oppdaginga er utviklinga av ein ikkje-euklidsk geometri, der det euklidsk parallellaksiomet ikkje gjeld. Geometrien til Lobatsjevskij er den såkalla hyperbolske, der det er ei uendeleg mengd parallellar til ei linje gjennom et punkt utanfor den. Same type geometri vart omtrent samstundes skapt av János Bolyai og Carl Friedrich Gauss sine etterlatne papir viser at han òg har hatt same ide, til og med noko tidlegare.

Kjelder
-------

* «Nikolaj Ivanovitsj Lobatsjevskij» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* O'Connor, John J. og Edmund F. Robertson. «Nikolai Ivanovich Lobachevsky». MacTutor History of Mathematics archive.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
KNM «Tyr» i Arendal 
Foto:
KEN
 

**KNM «Tyr»** (Ex. MS «Standby Master») er eit minekontrollfartøy. Hovudoppgåvene er utlegging, opptaking og vedlikehald av kontrollerbare minefelt langs kysten. Fartøyet vart bygd ved Voldnes Skipsverft i Ålesund i 1981. Fartøyet segla som standbyfartøy i Nordsjøen. Fartøyet vart kjøpt av Sjøforsvaret i 1993. Skipet vart bygd om og modernisert ved Mjellem & Karlsen i Bergen. Fartøyet fekk mellom anna installert dynamisk posisjoneringsutstyr og miniubåt (ROV). Kommando vart heist om bord fyrste gong 7. mars 1995. KNM «Tyr» høyrer til Minekrigsflotiljen og er stasjonert på Haakonsvern Orlogsstasjon i Bergen.

Fartøyet har mykje utstyr som gjer det brukande til mange forskjellige oppdrag. I tillegg til Sjøforsvaret vert skipet nytta av m. a. Tollvesenet, Politiet, Statens ureiningstilsyn, Havforskingsinstituttet og Forsvarets forskingsinstitutt. 

Fartøyet kan nyttast til torpedoopphenting, utlegg og opphenting av uavhengige minesystem, vrakleiting og -filming, filming og kartlegging av havbotnen, inspeksjon og filming av undervassinstalasjonar, nøyaktig posisjonering og utplassering av utstyr som skal nyttast på havbotnen, søk etter sakna gjenstandar og personar, større redningsoperasjonar på overflata, slep, løft på 9 tonn, frakt av større gjenstandar og assistanse til andre fartøy i samband med brann, havari og liknande.

Fakta:

Bemanning: 7 offiserar, 3 matrosar (verva) og 10 vernepliktige mannskaper. 

Hoveddimensjonar: 

Deplasement: 550 tonn (lett) og 735 tonn (fullasta)

Lengde: 42.5 meter

Breidde: 10 meter

Største djuptgåande: 5.8 meter

Høgde: 20.5 meter

Fart: 12 knop

Lastekapasitet: ca 80 tonn

Hjelpebåtar:

Mann over bord båt (MOB)(Ufas Sjøbjørn 25) 

Koplingsbåt

Kabelbåt

Dykkarbåt(Zodiak gummibåt) 

Dykkarkapasitet:

Fartøyet har to vernepliktige skipsdykkarar og er utstyrt for dykkaroperasjonar til ei maksimal operasjonsdjupne på 30 meter. Fartøyet har undervasstelefon og dykkarsamband.

Bakgrunnsstoff
--------------

Heimesida til KNM «Tyr» Arkivert 2005-11-11 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* Forsvarsnett[*daud lenkje*]
**Nikolaj Nikolajevitsj Ge** (27. februar 1831–13. april 1894) var ein russisk kunstmålar av fransk herkomst. Han var like kjent som historiemålar som portrettmålar. Verka hans høyrer inn under realismen.

Liv og gjerning
---------------

### Utdanning. Italia

Ge var fødd i Voronezj. I 1847 tok han til på eit studium på universitet i Kiev, før eit år var gått flytta han over til universitetet i St. Petersburg. I tidsrommet mellom 1850 og 1857 studerte han ved Det keisarlege kunstakademiet der i byen. Med eit stipend frå akademiet reiste han i 1857 til Italia. Der heldt han til dei neste tolv åra, nytta tida til å studere både antikk kunst og renessanse-kunst. Ei tid i året 1863 hadde han stilling som professor på kunstakademiet i St. Petersburg.

*Peter den store forhøyrer tsarevitsj Aleksej Petrovitsj*, 1871
### Peredvizjnikij. Historiemåling

I 1870 var Ge ein av grunnleggjarane av Peredvizjnikij-gruppa. Han tok også del i gruppa sine utstillingar. Heimkomen til Russland vende han bort frå sitt hovudtema opp til den tid, namnleg bilete med tema frå evangelia. I staden let han seg engasjere av historiske, russiske emne. Eit måleri av Peter den store som forhøyrer tronfølgjaren er det mest kjende av verka med historiske motiv.

### Religiøsitet. Ukraina

Ge var tiltrekt av den russiske forfattaren Leo Tolstoj sine religiøse og filosofiske idear og forestillingar. Han vart ein nær venn av Tolstoj. Ge kjøpte ein mindre gard (khutor) i Tsjernigov-guvernementet (i dagens Ukraina). Frå 1876 levde Ge på eigedomen sin i Ukraina, der han søkte å følgje Tolstojs kall om å leve eit enkelt bondeliv.

I 1880-åra vende Ge tilbake til sitt første hovudtema, framstillingar av religiøse, kristne tema. Desse måleria vekte hissige diskusjonar då dei vart framsynt. Han vann mest erkjenning frå liberale kunstkritikarar, konservative kritikarar heldt mange av dei for å vere blasfemiske. Enkelte verk vart forbodne å vise fram. *Kva er sanning? Kristus og Pilatus* var eit av måleria som det ikkje var lov å vise fram.

*Kva er sanning? Kristus og Pilatus*, 1890
### Portrett. Forsvunne verk

Ge sine måleri er i den realistiske stilen. Dei er prega av djup, psykologisk innsikt. Hans tidlege verk syner påverknad frå målaren Karl Brjullov. Mellom dei personane han portretterte finn ein Mykola Kostomarov (1870), Tolstoj (1882) og Mikhail Saltykov-Sjtsjedrin. Eit sjølvportrett stammar frå åra 1892/1893.

Ge døydde i 1894 i heimen sin i Livanovsk Tsjur, som i dag ligg i Tsjernihiv oblast i det nordlege Ukraina.

Mange av Ge sine måleri vart etter hans død deponert hos ei rik kvinne frå Sveits. Desse måleria forsvann, få av dei finst det i dag kjennskap til kvar er. Eitt av dei forsvunne bileta vart rekna som hans magna opus, kalla *Krossfestinga*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nikolai Nikolajewitsch Ge» frå Wikipedia på tysk, den 17. juni 2009.*

Fotnotar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Stefan Lochner** (ca. 1410–1451) var ein tysk kunstmålar under seingotikken. Han arbeidde i Köln, der han også døydde. Hovudverket hans er ein triptykon kjend som *Tilbedinga av kongen*, måla til rådhuskapellet i 1440-åra, no i Kölnerdomen.

Liv og gjerning
---------------

*Madonna i rosehagen*, 1448
Altartavla i Kölnerdomen; *Tilbedinga av kongen*, 1440-åra
Lochner var truleg frå Meersburg. Han er registrert i Köln i 1442, då han fekk betalt for dekorasjonar i samband med feiringa av keisar Fredrik III sitt besøk i byen. Både i 1447 og 1450 valde målarlauget han til byråd. Han er siste gongen nemnd i 1451.

Det finst inkje måleri signert av Lochner. Albrecht Dürer nemner ei altartavle av «Maister Steffan» då han besøkte Köln i 1520. På bakgrunn av stilen på altarskåp har ei rekke andre måleri vorte tilskrive han, inkludert to daterte versjonar av *Jesus i tempelet*, ein frå 1445 og ein annan frå 1447. Elles er det to fløyer/dører frå eit altarskåp med bilete av helgenar, og ei altartavle frå St. Lorenz-kyrkja, no delt mellom tre museum.

Stilen til Lochner er kjent for sin reine utsjånad. Den kombinerer den gotiske vektlegginga av lange og flytande linjer, med briljante fargar i ei flamsk påverka realisme og med fokus på detaljar. Komposisjonane er ofte overstrødd med fantasifulle englar som syng og spelar på ulike musikkinstrument. Bileta hans er alle prega av kraftige fargar og uskyldige uttrykk.

*Madonna i rosehagen* samanfattar Lochner sin kunst. Måleriet frå 1448 viser den heilage jomfrua med barnet, sitjande ved blomstrande roser og omkransa av barneenglar, karakteristisk for Lochner.

Lochners måleri fungerer som ei lekkje mellom seingotikken og ungrenessansen. Trekk ved stilen hans tyder på at han var lært opp i Nederland. Mellom anna var han påverka av Jan van Eyck sin målarkunst. Det viktigaste verket hans, *Tilbedinga av kongen*, finst i dag i Kölnerdomen. Triptyken er byen si hyllest til spedbarnet Jesus.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stefan Lochner» frå Wikipedia på engelsk, den 15. april 2012.*
* *Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Kristen idrettskontakt**, **KRIK**, er ein kristen ungdomsorganisasjon som har som mål å knyta band mellom idretten og kyrkja. KRIK vart starta etter initiativ frå presten Kjell Markset i 1981.

Mottoet til organisasjonen er: "KRIK ønsker å bevare, inspirere og vinne idrettsfolk til kristent liv både i idrettslag og menighet."

Idrettspersonlegdommar som Rune Bratseth, Ole Kristian Furuseth, Kristen Skjeldal, Anders Rambekk, Marie Knutsen, Gro Marit Istad Kristiansen, Marius Johnsen og Andreas Håtveit er profilerte idrettsfolk som har framstått som ambassadørar for KRIK. Tidlegare miljøvernminister Knut Arild Hareide er med i styret i KRIK.

Ved 25-årsjubileet hausten 2006 hadde organisasjonen nær 11 000 medlemmer i Noreg. Systerorganisasjonen CHRISC (Christian Sports Contact) hadde rundt 18 000 medlemmer i Aust-Afrika.

I 2002 mottok KRIK Brobyggerprisen og i 2005 Petter Dass-prisen for arbeidet sitt.

Organisasjon
------------

KRIK består av fleire organisasjonsledd. Kontakt med medlemene føregår i stor grad gjennom dei over 350 lokallaga spreidde rundt om i landet, der medlemene møtest og har trening på regelmessig basis. Deretter kjem kretsstyra, distriktskoordinatorane som styrer med oppsett av buss til leirane og kontakt med lokallaga. Administrasjonen styrer med den daglege drifta av organisasjonen, landsstyret forvaltar midla til KRIK og set opp langtidsplaaer. Øvst er generalforsamlinga som møtest ein gong annakvart år.

Hovudkontoret til Krik i Oslo er på Ullevaal Stadion.

Arrangement
-----------

KRIK arrangerer fleire leirar og arrangement; dei fem største regelmessige leirane er Explore, Action, ActionNord, KonfAction og Arena.

Explore er ein nyttårsleir som vert arrangert i Håkons Hall på Lillehammer. Deltakarane kan vera med på mange forskjellige aktivitetar i løpet av leiren, mellom anna alpint, snøbrett, jibbing, skeleton, bob, winter adventure, fotball og volleyball.

Dei andre 4 er sommerleirar. Action og ActionNord er for ungdommer mellom 14 og 17 år. Action finn stad i Bø i Telemark. ActionNord vart arrangert fyrste gong sommaren 2008, og vert arrangert i Geitvågen utanfor Bodø. KonfAction blir også arrangert i Bø, men er for konfirmantgrupper. Arena har ungdommar frå 16 og oppover som målgruppe, og vert arrangert på Dvergsnestangen ved Kristiansand. På føremiddagen på leirane er det aktiviteter, medan resten av dagen er fritid.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* *Denne artikkelen bygger på «KRIK» frå Wikipedia på bokmål, den 11. mai 2009.*
**Midtun stasjon**, frå 1936 til 1994 *Midtun haldeplass*, er endestasjon på Gamle Vossabanen og ein tidlegare haldeplass på Vossabanen og Bergensbanen. Han ligg på Midtun i Bergen, og vart opna i 1936 som Midtun haldeplass på Vossabanen, seinare Bergensbanen. Då Ulrikstunnelen vart teken i bruk i 1964 vart haldeplassen nedlagd. I 1994 vart haldeplassen teken i bruk att, som endestasjon på Gamle Vossabanen, no under namnet Midtun stasjon. Stasjonen har òg eitt sidespor.

24. mai 1960 køyrde eit tog frå Voss inn i ein gravemaskingrabb som hang framfor skeinegangen etter ei kran. Toget heldt ein snøggleik på om lag 60 til 70 kilometer i timen, og klarte ikkje å stoppe. Då toget ankom haldeplassen traff det grabben, og heile gravemaskinen falt ut i sporet foran toget. Både lokomotivet og godsvogna bak spora av og velta. Ingen av dei om lag 100 passasjerane kom til skade, men lokomotivføraren Anders Ødegård døydde på veg til Haukeland sjukehus.

Sjå òg
------

* Togulukka på Midtun

Fotnotar
--------

1. 1 2 3  «Midttun stasjon». Norsk Jernbaneklubb. Henta 2. august 2015.
2. 1 2 3 4  «Strekningen». Norsk Jernbaneklubb. Henta 2. august 2015.
3. 1 2 3 4 5  «Togulykken på Midttun 24. mai 1960». Bergen Sporvei. Henta 2. august 2015.
4. ↑  «NSB El 11.2091». Jernbanen.dk. Henta 2. august 2015.
5. ↑  «Hold fingrene unna Gamle Vossebanen!!». Samfunnsmagasinet. Henta 2. august 2015.
**Ketil Johnsen Melsted Motzfeldt** (10. august 1814–17. november 1889) var ein norsk offiser, sjømann, embetsmann, stortingsrepresentant og statsråd. Peter Motzfeldt var far hans, Ulrik Motzfeldt bror hans.

Motzfeldt var fødd i Bergen. Tolv år gammal vart han teken opp ved sjøkadettinstituttet i Fredriksvern, tok eksamen og vart sekondløytnant i 1832. Frå 1833 til -35 siglde han i koffardifart, var deretter ekvipasjemeister ved marinen sitt verft 1836-38 og 1841-42. År 1844 var han sjef for dei fyrste djupnemålingar langs kysten av høvesvis Finnmark og Møre. Han var oppsynssjef under vårsildfisket 1851-57 og lofotfisket 1858.

År 1854 var Motzfeldt formann i ein kongeleg kommisjon om lofotfisket, og medlem av kommisjonar om stortingsbygninga 1857, om skysslova 1858, om seifisket i Nordland og Finmarken 1859. I 1877 deltok han i den parlamentariske skattekommisjonen.

I 1852 og -53 var han ekspedisjonssjef i postvesenet. Generalpostdirektør frå 1857 til 1860, då generalpostdirektoratet vart omgjort til Postdepartementet. Motzfeldt vart då statsråd og sjef for både Postdepartementet og Marinedepartementet frå 18. august 1860 til 31. oktober same året. Deretter var han medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm fram til 30. september 1861, frårekna to veker i august då han var medlem av den svensk-norske interimsregjeringa som styrte medan kongen var sjuk. Frå 1. oktober til 1. desember 1861 var han sjef for Marine- og postdepartementet.

Motzfeldt representerte Christiania på Stortinget 1854 og Christiania og Hønefoss 1857 og 1858, og Christiania, Hønefoss og Kongsvinger 1859-60. Frå 1871 til 1885 var han stortingsmann for Jarlsberg og Larvik amt. I 1854 var han sekretær i militærkomiteen, i 1857 medlem i same. Han var i 1859-60 formann i både militærkomiteen og trykkekomiteen. Frå 1871 til -82 var han mellom anna formann i næringskomite nr 1, og 1874 medlem av jarnbanekomiteen samt 1875-77 medlem av røysterettskomiteen. 1880-82 var han medlem av Lagtinget, 1883-85 av konstitusjonskomiteen.

Motzfeldt vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden i 1857, og i 1860 forfremja til kommandør. Han var også riddar av den danske Dannebrogordenen og kommandør av 1. klasse av den svenske Nordstjerneordenen.

Etter han gjekk av frå statsrådet i 1861 budde Motzfeldt i Borre fram til 1886. Sidan var han busett i Kristiania, der han døydde i 1889.

Hans *Dagbøger 1854-1889* vart utgjevne i 1908.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Ketil Motzfeldt NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv
* Ketil Motzfeldt[*daud lenkje*] Vestfold Høyre

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |