recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kyrkjeslavisk** er eit liturgisk språk som blir brukt i mange ortodokse kyrkjer i land med slaviske språk; den største av desse er Den russisk-ortodokse kyrkja. 

Side frå Spiridon-psalteret på kyrkjeslavisk
Språket er ein meir moderne variant av det gammalkyrkjeslaviske språket som misjonærane Kyrillos og Methodios utvikla på 800-talet. Språket tente som litteraturspråk fram til ca. 1800. I dag blir språket knapt brukt utanom liturgisk bruk. 

Ein skil mellom bulgarsk-kyrkjeslavisk, russisk-kyrkjeslavisk, serbisk-kyrkjeslavisk, kroatisk-kyrkjeslavisk og tsjekkisk-kyrkjeslavisk. Det kyrkjeslaviske språket kan vere vanskeleg å forstå for moderne russarar. Likevel held den russiske kyrkja på dette språket i liturgien, slik språket også blir brukt i dei slaviske nabolanda. Slik blir desse slaviske nasjonane bundne saman både kulturelt og mentalt. Den russiske støtta til serbarane i konfliktane på Balkan kan vere ei følgje av dette kulturelle sambandet.

Kjelder
-------

1. ↑  Per-Arne Bodin om kyrkoslaviskan

---

* *Denne artikkelen bygger på «Kyrkslaviska» frå Wikipedia på svensk, den 1. januar 2013.*


| * v
* d
* e
Slaviske språk |
| --- |
| Austslaviske språk | 
* belarusisk
* russisk
* ukrainsk

 |
| Vestslaviske språk | 
* tsjekkisk
* slovakisk
* polsk
* pommersk
* kasjubisk
* polabisk
* schlesisk
* sorbisk (over- og nedersorbisk)

 |
| Sørslaviske språk | 
* bulgarsk
* makedonsk
* serbokroatisk
	+ bosnisk
	+ kroatisk
	+ montenegrinsk
	+ serbisk
* slovensk

 |
| Andre | 
* urslavisk
* gammalkyrkjeslavisk
* kyrkjeslavisk
* interslavisk
* russenorsk

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Ada Međica** (serbisk Ада Међица) er ei øy og ein bydel i Beograd, hovudstaden i Serbia. Han ligg i kommunen Novi Beograd.

Ada Međica er ei ovalt forma elveøy i elva Sava. Ho er om lag ein kilometer lang og 200 meter brei og ligg like nord for den mykje større øya Ada Ciganlija.

Øya er skogkledd og har ingen innbyggjarar, men mange fritidsbustader eigd av innbyggjarar i Beograd. Om sommaren kjem over 2000 innbyggjarar frå Beograd her i helgene. Staden har ikkje brusamband og er heller ikkje utbygd med turistfasilitetar. 

Namnet på øya tyder på serbisk «grense-elveøy», sidan Sava i fleire hundreår var grensa mellom fleire statar (Romarriket, Austromarriket, Kongedømet Ungarn, Serbia, Det osmanske riket, Habsburgmonarkiet med fleire).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Ada Međica Arkivert 2007-09-17 ved Wayback Machine. (serbisk)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ada Međica» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2009.*

Koordinatar: 44°47′N 20°23′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Kyrkjesamfunn** eller eit kristent trussamfunn er ei religiøs eining som er identifiserbar gjennom eit namn, ein struktur og/eller ei viss lære. Den kristne kyrkja har fem hovudgreiner av kyrkjesamfunn: Katolske, ortodokse, orientalske, anglikanske og protestantiske. I tillegg finst ulike mindre kyrkjesamfunn.

Dei store kyrkjesamfunna kan ha fleire undergrupperingar. Innan katolisismen finst til dømes 23 autonome delkyrkker som likevel er i grunnleggjande eining med kvarandre. Innan protestantismen, på den andre sida, finst fleire ulike hovudstrømmingar med klare læremessige forskjellar (som mellom luthersk og pentekostal kristendom); desse hovudstrømmingane er igjen delte i mindre einingar både etter teologiske, organisatoriske og nasjonale/regionale skiljelinjer. Innan pinserørsla i Noreg oppfattar og organiserer kvar lokal kyrkjelyd seg som eit eige kristent trussamfunn der medlemskapet ikke er territorielt definert. 

Orda «kyrkjesamfunn» og etterkvart særleg «trussamfunn» har i Noreg funger som eit av de juridiske rammebegrepa for religionsfridomsomgrepet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kirkesamfunn» frå Wikipedia på bokmål, den 6. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Christian Denominations History, profiles and comparison charts of major Christian denominations
* Denominational links from the Ecumenism in Canada site
* Appendix Arkivert 2014-12-08 ved Wayback Machine. of Christian denominations and theological terms
**Python** er eit objektorientert programmeringsspråk starta av Guido van Rossum i 1989. Van Rossum valde namnet «Python» fordi han er fan av Monty Python, og fordi han meiner at programmering skal vera artig.

Python var opphavleg eit scriptspråk for Amoeba OS for å laga systemendringar. Perl, Ruby, Tcl, Scheme og tildels Java vert ofte set på som alternativ til Python. Python er utvikla som ei fri programvare-prosjekt.

Python har ein lettlest og klår syntaks. I Python vert koden delt opp etter innrykk, ikkje etter spesialtegn som t.d. }. Dette er trekk ved programmeringsspråket som skal gjera det lettare og raskare å skriva program. Mange ser på Python som ein nyare, men strengare og meir strigla versjon av Perl.

Objekt-orientert programmering
------------------------------

Python er eit objektorientert språk, og tillèt til dømes *polymorfisme.* I motsetnad til i mange andre objektorienterte språk, som til dømes Java og Smalltalk, er det likevel fullt mogleg å skriva eit prosedyre-drive program.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Python» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pythons heimeside
* Introduksjon til programmering i Python Arkivert 2012-07-19 ved Wayback Machine.

«"Foreword to 'Programming Python'"».
Koordinatar: 35°16′59″ N 33°32′2″ E﻿

Pendadáktylos (Beşparmaklar)
**Kyríniafjella** (gresk Bουνά της Κυρήνειας, *Vouná tis Kyrínias* eller Bουνά της Κερύνειας, *Vouná tis Kerýnias*, tyrkisk *Girne Dağları*) er ei lang og smal fjellkjede som går om lag 150 km langs nordkysten av Kypros. Fjella består hovudsakleg av kalkstein med noko marmor. Det høgaste fjellet er Kyparissóvounos med ei høgd på 1 024 m. Den vestlege delen av fjellkjeda vert kalla Pendadáktylos ('fem fingrar'). Det tyrkiske namnet på desse fjella er Beşparmak, med den same tydinga som på gresk.

Historie
--------

Desse fjella er ei rekkje av sedimentære formasjonar frå perm til midten av miocen då dei afrikanske og eurasiatiske kontinentalplatene kolliderte. Sjølv om Kyríniafjella berre er halvparten så høge som Tróodosfjella, er dei svært kuperte og stig brått frå Mesaoríasletta, noko som gjev dei ein spektakulær utsjånad. 

Sidan fjella ligg nær sjøen har dei lenge vore ein ynda stad for vakttårn og borger, som verna nordkysten av Kypros. Desse borgene oppstod som regel på 900- til 1400-talet, hovudsakleg laga av Austromarriket og familien Lusignan. Borgene Ájos Ilários, Boufavéndos og Kandára ligg på fjelltoppar i fjellkjeda og var strategisk viktige gjennom mellomalderen.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Kyrenia mountain range» frå Wikipedia på engelsk, den 18. mars 2007.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Sonia Bisset Poll** (fødd 1. april 1971) er ein kubansk tidlegare spjutkastar frå Santiago de Cuba. Ho var ein verdas beste kvinnelege spjutkastarar i perioden 1997-2007, tok VM-bronse i øvinga i 2001.

Aktiv
-----

Bisset plasserte seg mellom dei sju beste i spjut-tevlinga i samtlege seks verdsmeisterskap og to olympiske leikar i tida frå 1997 til 2007. Med eitt einaste unntak enda ho på plassane 5, 6 og 7. Unnataket kom under verdsmeisterskapen 2001 i Edmonton. Her kasta ho 64,69 meter og sikra seg bronsen med god margin. Høgdepunktet for Bisset var likevel IAAF-finalen 2000 i Doha, der ho kasta 65,87 meter og vann med høvesvis 1 og 8 centimeters margin til sterke utøvarar som Trine Hattestad og si eiga landskvinnne Osleidys Menéndez. Sommaren 2005 presterte Bisset livsbeste med 67,67 meter ved eit stemne i Salamanca.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1997 i Aten: Nr 6 – 63,80 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 6 – 63,52 m
* OL 2000 i Sydney: Nr 5 – 63,26 m
* VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje – 64,69 m
* VM 2003 i Paris: Nr 6 – 60,17 m
* OL 2004 i Aten: Nr 5 – 63,54 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 7 – 61,75 m
* VM 2007 i Osaka: Nr 6 – 61,74 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sonia Bisset» frå Wikipedia på engelsk, den 8. juli 2022.*
**Kyrá Panajá** (gresk Κυρά Παναγιά), òg skrive *Kyra Panagia*, *Kira Panagia* eller *Kira Panayia*, er ei øy i Hellas i øygruppa Dei nordlege Sporadane. Øya høyrer til kommunen Alónnisos. Etter ei folketeljing i 2011 hadde øya 2 innbyggjarar i samband med klosteret som har gitt øya namn.

Øya vert òg kalla *Pélagos* eller *Pelagonísi*, og har tidlegare vore kjend som *Évthyros* og *Polýegos*. Bukta nær øya vert kalla Ájos Pétros.

Dei næraste øyane er Joúra i nordaust og hovudøya Alónnisos i sørvest.

Referansar
----------

1. ↑  Folketeljing 2011, revidert

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kyra Panagia på GTP sine reisesider

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Kyra Panagia frå Engelsk Wikipedia .*

| * v
* d
* e
Sporadane |
| --- |
| Ulike inndelingar | *Dei nordlege Sporadane* • *Dei sørlege Sporadane* • *Periferieininga Sporadane* |
| Hovudøyar | **Skiáthos** • **Skópelos** • **Alónnisos** • **Skýros** |
| Mindre øyar | Adelfíøyane • Eriniá • Joúra • Kyrá Panajá • Peristéra • Pipéri • Psathoúra • Répi • Sarakinó • Skándzoura • Skyropoúla • Tsougriá • Válaxa |

Koordinatar: 39°20′N 24°04′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Georg Vilhelm Lyng** (24. mars 1827–19. mai 1884) var ein norsk professor i filosofi, fødd i Suldal, som særleg var påverka av tankar frå Nikolai Frederik Severin Grundtvig, Søren Kierkegaard og Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Lyng arbeidde med og underviste i filosofifaget ved Universitetet i Kristiania frå 1858 til han døydde.

Liv og gjerning
---------------

Lyng var son til ein sokneprest. Fram til 17-årsalderen vart han førebudd universitets-studiane av faren. Han vart student i 1845 og tok i desember 1851 filologisk embetseksamen med laud. Lyng studerte under Marcus Jacob Monrad og vart som denne ein tilhengar av filosofien til tyskaren Hegel. I 1853 fekk Lyng Kronprinsens gullmedalje for sitt svar på ei universitets-oppgåve om *Forskjellen mellom Platons og Aristoteles's Psychologi*. Frå 1852 til -55 var Lyng lærar og medstyrar av Heltbergs latinskule i Kristiania.

Lyng var frå 1858 universitetsstipendiat i filosofi, men budde og studerte i åra framover ofte lange periodar i København og Berlin. I 1867 vart han dr. philos. ved Universitetet i Kristiania gjennom avhandlinga *Studier over Schellings Philosophi*, der han la vekt på å vise samanhengen mellom det tidlege og det seine Schelling-ske system.

Frå februar 1869 var Lyng professor i filosofi og førelas sidan mykje om filosofihistorie, religionshistorie, naturfilosofi og antikk gresk filosofi, særleg over enkelte av Platons dialogar. I feriane reiste han ofte til Tyskland og Frankrike og fór frå universitet til universitet. Her lytta han til førelesningar og samtalte med professorar om filosofiske problem. 

Påverknaden frå Grundtvig kjem tydeleg fram i dei religions-filosofiske verka *Hedenskabets Levnetsløb* frå 1866 og *Grundtvigianismen og Skrifttheologien* frå 1872. Lyngs hovudverk er likevel *Grundtankernes System* (1882-87), eit trebandsverk der han gav «ei noggrann utgreiing om den hegelske log[ikk]... verket var ein freistnad på å få liv att i den hegelske filos[ofi].»

### Ymse

A.O. Vinje, som ikkje hadde mykje til overs for tysk romantisk filosofi, var til stades på den fyrste prøveførelesinga til Lyng i september 1867. I ein artikkel i bladet Vort Land av 8. september 1867 skriv han at «Eg sat so anløgd (fristet til at læ) den heile Tid, at eg var rædd for at vekkja Forargelse i den store Salen full af Folk. Eg kan ikki for det, men naar eg høyrer dette tysk-philosophiske Tatermaal framsagt med Aalvor og full Tru paa det, so hever det sama komiske Magt over meg som det beste Skjemtedigt».

Notar
-----

1. ↑  Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1957
2. ↑  Vort Land, 8. september 1867.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1957

* *Denne artikkelen bygger på «Georg Vilhelm Lyng» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Ole Røe, kyrketenar i Vingelen, i 1932.
**Kyrkjetenar** er ein person som er tilsett i ein kyrkjelyd og har hovudansvaret for kyrkjebygningen. Ein kan også jobba frivillig som kyrkjetenar.

Noreg
-----

I Den norske kyrkja blir kyrkjetenarar tilsette av Kyrkjeleg fellesråd i den gjeldande kommunen tilset, og dei får løn ved kommunale tilskot.

Kyrkjetenarar har ein slags vaktmeisterfunksjon der dei kan ta seg av reinhold, rydding, reparasjon og førebuingar til gudstenester, som å varma opp kyrkja, henga opp salmenummer og ordna altarbordet. Kyrkjetenaren er til stades ved dei vanlege gudstenestene og ved vigsel og gravferd. Etter gudstenester har dei avnsar opprydding. Dei kan også ha ansvar for å ringa med kyrkjeklokkene. 
Nokre kyrkjetenarar har berre ansvar for innsida av bygget, andre kan også ha ansvar for kyrkjegarden.

Dei kan også halda omvisingar i kyrkja for vitjande.

Utdanning
---------

Ein treng ikkje utdanning for å bli kyrkjetenar, men det kan likevel vera ein fordel å ha ei fagutdanning. Nokre kyrkjetenarar har vore på ein vaktmeisterskule eller Kirketjenerskolen. Sistnemnde er driven av Kirkelig arbeidsgiver- og interesseorganisasjon, og er eit tilbod organisert som fjernundervisning.

Kjelder
-------

1. ↑  «Kirketjener», *Utdanning.no* (på norsk bokmål), henta 8. desember 2022
2. ↑  «Bjørn gjør kirken klar», *Den norske kirke* (på norsk bokmål), henta 8. desember 2022
3. ↑  «Kirketjener», *Utdanning.no* (på norsk bokmål), henta 8. desember 2022
4. ↑  «Kirketjeneren: - Jeg har ingen agenda», *Den norske kirke* (på norsk bokmål), henta 8. desember 2022

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Kirketjener» frå Wikipedia på bokmål, den 8. desember 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Yrkesskildring av kyrkjetenar ved Utdanning.no
**Vilhelm III** (14. november 1650–8. mars 1702) , òg kjend som *Vilhelm av Oranien*, var statthaldar i Nederland frå 28. juni 1672 og konge av England, Skottland og Irland frå 1689 til 1694.

Vilhelm III vart fødd i Haag som prins av Oranien og nevø av Karl II og Jakob II. Frå fødselen til 1667, og igjen frå 1672, var han statthaldaren til Nederland i strid med overklassa til landet. Ved den franske invasjonen i 1672 fekk han endeleg leiinga av Nederland og vart livet igjennom verande ein skarp motstandar av Ludvig 14. og den franske stormaktspolitikken.

Frå 1677 var Vilhelm gift med Maria, dotter til Jakob II, som han seinare regjerte saman med i England. Han var protestant, og vart av den engelske opposisjonen oppfordra til å overta makta frå den katolske Jakob II. Han gjekk i land i England den 5. november 1688 med ein nederlandsk hær, men Jakob flykta utan kamp. Før dei overtok regjeringa måtte Vilhelm og Maria underskrive ein historisk avtale om rettar; «Bill of Rights» som sikra makta til parlamentet. Vilhelm overheldt stort sett lovnadene, men hadde likevel til tider stor innverknad over utanrikspolitiske spurnader. Utanom nederlandske rådgjevarar støtta han seg på ein krins av relativt lojale engelske adelege, mellom andre hertugen av Marlborough, lord Shrewsbury og lord Godolphin. Utan å bli spesielt populær i England oppnådde han respekt ved den faste protestantiske haldninga si.

I regjeringstida si støtta Vilhelm heilhjarta kampen mot Frankrike og førte krig i Irland 1690 for å hindre invasjonsforsøket til eks-kong Jakob. I 1702 organiserte han med aksepten til Parlamentet ein koalisjon mot Frankrike som førte til den spanske arvefylgjekrigen, men døydde etter eit rideuhell før krigen kom i gang.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vilhelm III av England» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mai 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*For brennevinet med same namn, sjå konjakk*

| Cognac |
| --- |
| Panoramabilete av rådhusparken i Cognac. Panoramabilete av rådhusparken i Cognac. |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Nouvelle-Aquitaine Charente |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  15,5 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 19 534   1 260/km² |
| Koordinatar | 45°42′″N 00°20′″W﻿Koordinatar: 45°42′″N 00°20′″W﻿ |
| Høgd over havet | 27 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 16100 |
| **Nettstad:** www.ville-cognac.fr |
| Plassering |
|  |

**Cognac** er ein by og kommune vest i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Charente i regionen Nouvelle-Aquitaine. Byen har om lag 20 000 innbyggjarar, som vert kalla *cognaçais*.

Geografi
--------

Cognac ligg ved elva Charente mellom byane Angoulême og Saintes. Mesteparten av byen er bygd på venstresida av elva, medan ein mindre del, kalla Saint Jacques, ligg på høgresida. 

Byen ligg langs ein av pilegrimsrutene til Santiago de Compostella.

Historie
--------

Byen vart først kjend på 800-talet, og etter kvart vart det bygd festningsverk her. Under Hundreårskrigen byta byen sider fleire gongar på grunn av kampar og traktatar i området. 

Frans I gav byen rettar til å handle salt langs elva, noko som var ein kommersiell suksess for byen. Dette førte så til at byen utvikla seg til eit sentrum for produksjon av vin og seinare konjakk.

Konjakk
-------

*For meir om dette emnet, sjå Konjakk.*
Byen har gjeve namn til ein av dei mest kjende typane av brennevinet brandy eller eau de vie i verda. Brennevin med dette namnet kan berre lagast i visse område rundt byen Cognac, og ein må følgje strenge reglar for at ein skal kunne kalla det konjakk.

Økonomi
-------

Hovudnæringa i området er produksjon av konjakk. Industriar som omhandlar dette er: 

* Produksjon av jordbruksutstyr.
* Tapping, lagring og merking
* Jordbruksindustri som gjødselsproduksjon.
* Destilleringsprodukt som brenneri og tankar.
* Tønnemaking
* Glassmaking: Flaksefabrikken til den store Saint-Gobain-gruppa ligg i Cognac
* Produksjon av korkar
* Trykking av etikkettar og reklame
* Pakking
* Transport

Jordbruksområde som ikkje passar til vinproduksjon, hovudsakleg lågtliggande område som er utsett for frost, vert brukt til å dyrke korn.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Hans Jonas Henriksen**, samisk **Heandarat-Hánsa** (28. oktober 1903–4. september 1977), var ein samisk språkforkjempar og pådrivar for samisk organisasjonsarbeid frå Båteng i Tana kommune. 

Henriksen voks opp i eit samisk miljø i Tana, og snakka samisk flytande. Av den grunn jobba han i åra 1929 - 1956 som "språkmeister" for professor Konrad Nielsen, som heldt på med det som skulle bli fembindsverket *Lappisk ordbok*. Verket hadde mykje å seia for samane sin identitet, særleg ettersom norsk politikk overfor samane var prega av assimilering heilt fram til 1960-talet. 

Henriksen var òg medarbeidar i ei faggruppe som utarbeidde ei ny samisk rettskriving. Tilråinga frå denne gruppa vart godkjent som felles nordsamisk rettskriving for Noreg og Sverige i 1948, og vert i daglegtale kalla *Bergsland-Ruong skrivemåten*. Denne vart brukt på skulen heilt fram til 1980-åra.

Verv
----

Frå 50-talet og oppover var Henriksen engasjert for samane sine rettar på mange område. I 1953 vart han tilsett som administrativ leiar av det nyoppretta Samisk Råd for Finnmark. Henriksen arbeidde her til 1964, då han vart utnemnd til administrativ leiar for Norsk sameråd og beheldt stillinga fram til 1971. 

3 år etter skipinga av Samisk Råd for Finnmark, i 1956, vart Nordisk sameråd skipa på ein konferanse i Karasjok. Henriksen var ein av møteleiarane under skipinga, og leia den norske fløyen av rådet i periodar. Nordisk sameråd arbeidde med spørsmål som samisk skule, undervisning, kultur, sosiale forhold og livsnæringane åt samane. Same året var Henriksen med på å starta det norsk- og samiskspråklege bladet Ságat saman med m.a. Thor Frette. I periodane fram til 1958 - 64 og 1966 - 67 var Henriksen redaktør for Ságat. 
Elles heldt han føredrag om samiske emne og skreiv mykje i blad og aviser.

Utmerkingar
-----------

I 1974 fekk Henriksen både Kongens fortenestmedalje i gull og Norsk kulturråds ærespris for arbeidet sitt. Året etter vart han i tillegg statsstipendiat. 
Hans Jonas Henriksen døydde i Oslo i 1977.

Omsetjingar av Hans J. Henriksen
--------------------------------

* *Luther ucca kátekismusaš* (Luthers vesle katekisme), 1957
* A. Amundsen: *Mån åi'dnen su mánnán. Biibalhistor'ja* (Eg såg han som barn), 1959
* A. Prøysen: *Sáppán-lávla* (Musevisa), 1963
* *Låkkangirj'ji sámi-ja dárogillii* (Samisk-norsk lesebok), bd. 1, 1965
* Ellen G. White: *Luoddat Kristusa guv'lui* (Vegen til Kristus), 1975

Kjelder
-------

* Bokmålswikipedia om Henriksen.
* Store Norske Leksikon om Henriksen.
* Utdjupande artikkel om Henriksen skriven av Nils Jernsletten for Norsk Biografisk Leksikon.
**Vossavinsjen** var ein vinsj som vart produsert på Voss. Han vart skissert av Georg Hana under 2. verdskrig, og så konstruert ved hjelp av Hordaland mekaniske verkstad (HMV). Den fyrste modellen var ein eintromle vinsj driven av ein elektromotor, konstruert for å nyttast innan jordbruket på brattlendte gardar. Denne vinsjen vart nytta både til pløying og for å trekkja høylass opp bratte bakkar og inn på låven.

Etter førespurnad frå Ivar Samset ved Skogforsøksvesnet på Ås vart det laga ein totromla versjon, driven av
av ein Volkswagen-motor. Denne vinsjen vart nytta i samband med kabelkranar.

Senare vart det produsert ein liten bakmontert vinsj for traktor, med kjededrift frå kraftuttaket på traktoren, som høvde for traktorar med motoreffekt på rundt 30 hk. Han var populær på småbruk på 1950- og 1960-talet.

Referansar
----------

1. 1 2 3  Samset, I. *Fra muskler til maskiner i skogen*, Norsk skogmuseum, 2008.
2. ↑  Weseth, G. *Glimt fra mekaniseringen av vårt landbruk 1850-2000*, Norsk Landbruksmuseum, 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Heimesida til HMS*

Sjå òg
------

* Vossakasso
Sundts veg
Skjoldnes i Sundts veg 57
**Sundts veg** er ein blindveg på Nesttun og Skjold i Fana bydel i Bergen kommune. Store delar av vegen går òg langs grensa til Hop. Han går vestover frå Nesttunvegen til Skjoldnes og er 1,5 km lang. 

Vegen er kalla opp etter forretningsmannen Lars Sundt (1862-1924) og namnet vart vedteke i 1947. Lars Sundt hadde eigedommen Skjoldhaug her frå 1902. Hovudbygningen var frå 1910, men vart riven i 1974 då Fritz C. Riebers veg vart lagt. 

I Sundts veg 57 ligg Skjoldnes, heilt i enden av vegen. Skjoldnes vart skild ut frå Skjoldhaug. Huset her er frå 1925, teikna av Fredrik Arnesen og Arthur Darre Kaarbø for Lars Phil Johannesen. Frå 1965 dreiv Stiftelsen Libertas staden som kursstad, før Bergen Jordmorhøgskole tok over i 1972. Huset vart rehabilitert i 1991 og i dag vert det drive kurs- og restaurantverksemd her.

Knutepunkt
----------

* **582** Nesttunvegen
* Avkjørsel Lundhaugvegen
* Avkjørsel Kloppedalsvegen
* Sideveg sørover (100 m)
* Sideveg sørover (50 m)
* Sideveg sørover (60 m)
* Avkjørsen Furulund
* Sideveg nordover (200 m)
* Sideveg sørover (70 m) til Balders veg
* Sideveg sørover (400 m) til Skjoldvegen
* Avkjørsel Nybøvegen
* Sideveg nordover (60 m)
* Avkjørsel Hopsåsen
* Avkjørsel Skiparviklia
* Sideveg søraustover (140 m)
* Sideveg nordover (130 m)
* bro (40 m) over Fritz C. Riebers veg
* Blindveg Skjoldnes, Sundts veg 57

Kjelder
-------

* Gunnar Hagen Hartvedt (2003). *Bergen Byleksikon* (4 utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-1036-0.
* Nasjonal vegdatabank Arkivert 2010-11-11 ved Wayback Machine.
**Hans Johansen** (16. februar 1886–2. april 1983) var ein norsk arbeidar og politikar, aktiv for Arbeidarpartiet og ein periode i Norges Kommunistiske Parti. Stortingsmann 1922-24.

Etter folkeskulen arbeidde Johansen på fabrikk. Frå 1901 var han tilsett ved jarnbaneverkstaden i Drammen, arbeidde med jarnbane i 41 år. År 1915 til 1920 tok han eksamen ved fleire tekniske skular, gjekk etter kvart inn i stillingar som lokomotivpussar, teiknar, konstruktør og sekretær.

Johansen var aktiv i ungdomsrørsla til Arbeidarpartiet, ei tid medlem i landsstyret i ungdomsforbundet. I 1908 vart han fengsla for antimilitær agitasjon. Johansen var også aktiv i fagforeining. Frå 1911 til 1936 var han styremedlem i NSB som funksjonærane sin representant. Han sat også i hovudstyret til Arbeideravholdslagene.

Frå 1922 til 1924 var Johansen stortingsmann, vald frå bykrinsen Hønefoss, Drammen, Kongsberg. Då Det norske arbeidarparti vart kløyvt i 1923 fylgde store delar av partiet i Buskerud Komintern-linja. Johansen vart såleis medlem i det nye Norges Kommunistiske Parti. Seinare braut han med NKP og melde seg inn Arbeidarpartiet. Johansen var elles medlem i Drammen bystyre periodane 1922-25 og 1931-37.

I Drammen og Buskerud var Johansen kjent både som politikar, radiokåsør og forfattar. Han skreiv eller redigerte i alt elleve bøker.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hans Johansen (politiker)» frå Wikipedia på bokmål, den 13. mars 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF

 |
Frå Øvrevoll Galoppbane i 1939
**Øvrevoll Galoppbane** er den einaste galoppbanen i Noreg og ligg på Jar i Bærum. Banen består av ein grasbane på om lag 2000 meter i omkrets og ein sandbane (*dirt track*) på 1375 meter i omkrets. I tillegg til vanlege løp blir det også halde hekkeløp.

Øvrevoll Galoppbane vart opna 26. juni 1932 med Kong Haakon VII og Dronning Maud til stades. Det mest prestisjefylte løpet som vert arrangert i løpet av året er Norsk Derby. I tillegg vert Norsk Grand National halde her. 

Adressa er Vollsveien 132, 1358 Jar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Øvrevoll galoppbane

| * v
* d
* e
Trav- og Galoppbanar i Noreg |
| --- |
| Totalisatorbanar | Bjerke Travbane  • Bergen Travpark  • Biri Travbane  • Drammen Travbane  • Forus Travbane  • Harstad Travpark  • Jarlsberg Travbane  • Klosterskogen Travbane  • Leangen Travbane  • Momarken Travbane  • Sørlandets Travpark |
| Galoppbane | Øvrevoll Galoppbane |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Hans Jacob Nilsen** (8. november 1897–6. mars 1957) var ein norsk skodespelar og teatersjef frå Fredrikstad.

Nilsen debuterte i 1922 i ein turne med *Fru Inger til Østraat*. Han fekk sitt gjennombrot på Centralteatret i 1928 som Falk i *Kjærlighedens Komedie* og arbeidde på Nationaltheatret i tida 1928–33. Seinare markerte han seg som ein nytenkjande instruktør og teatersjef ved Det Norske Teatret i Oslo (1933–34 og 1946–50), Den Nationale Scene i Bergen (1934–39) og Folketeatret (1952–55) i Oslo. Før andre verdskrigen sette Nilsen i Bergen mellom anna opp *Bøddelen* av Pär Lagerkvist, *Vår ære og vår makt* av Nordahl Grieg og *Insektliv* av Karel Čapek. Krigsåra var han flyktning i Sverige, arbeidde då ved Fri norsk scene. Mellom hans banebrytande oppsetjingar på Det Norske Teatret var både *Jeppe på Bierget* og *Peer Gynt*, sameleis med *Brand* på Folketeatret. Skodespelaren Nilsen stod for lysande rolletolkingar som *Hamlet* på Nationaltheatret i 1946, *Peer Gynt* på Det Norske Teatret i 1948 og *Othello* på Folketeatret i 1955. 

Nilsen filmdebuterte i 1934 i *Syndere i sommersol*. Særleg markerte han seg som den fortvilte Berger i Tancred Ibsens *To levende og en død* (1937) etter Sigurd Christiansens roman. I 1951 både regisserte og spelte Nilsen hovudrolla i filmatiseringa av Dei svarte hestane av Tarjei Vesaas.

Kjelder
-------

* Hans Jacob Nilsen i Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |
x

**Col de Joux Plane** er eit 1 712 m høgt fjellpass i Département Haute-Savoie. Ein kløvsti går over det eigentlege passet.

Den smale vegen *D 354* passerer rett sør for det høgste punktet og når ei høgd på 1 691 m. Skiltet ved passhøgda viser ei høgd på 1 700 m.

Vegen knyter saman tuirstsenteret Morzine i nord med Giffredalen og Samoëns i sør. Rett nord for det høgste punktet på vegen ligg *Lac du Col de Joux Plane*, eit om lag 280 meter langt og grunt vatn med ein stor holme.

Sykkelsport
-----------

Col de la Joux Plane blei første gong sett opp på Tour de France-programmet i 1978, og har sidan vore med 10 gonger. Trass den låge høgda på 1 691 moh. og ei stigning på berre 989 høgdemeter klassifiserer arrangørane stigninga opp som *Hors catégorie*, dvs. den hardaste kategorien et fjell har i Tour de France. Sørsida har over 11,6 km ei gjennomsnittleg stigning på 8,5. Etappan har vanlegvis målgang i Morzine, på nordsida, slik at Joux Plane har noko av dramaturgien til målgang på slutten av stigningar..

Referansar
----------

1. ↑  Ruisseau du Plonet
2. 1 2  géoportail.fr[*daud lenkje*]
3. ↑  Sjå bilde
4. ↑  *L’historique de Tour, Les Sommets, Joux-Plane 1713*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Col de la Joux Plane på sykkelsidene www.quaeldich.de
**Hans Jørginus Hansen** (fødd 5. august 1857) var ein norsk forretningsmann og stortingsrepresentant frå Trondheim.

Far hans var målarmeister i Trondheim. Etter å ha fullført skulegangen arbeidde Hansen i litt over to år i grosserarfirmaet Johan Berg. Etter nokre månader til sjøs, var han i vel tre år tilsett på kontoret hos firma G. P. Meisterlin. Etter firma Meisterlin gjekk konkurs, arbeidde han 1879-81 som betjent ved Trondhjems Sjøforsikringsselskab. Deretter fekk han stilling som førstebetjent, og seinare prokurist, i firmaet Jenssen & Co. 

1892 starta Hansen eiga engrosforretning i sild- og fiskebransjen, seinare også i kolonial, såkorn og frø. Forretninga, som vart landskjend, gjekk seinare tilbake, og han avvikla henne i 1907. Deretter var han disponent og seinare direktør for Trondhjems Preserving Co, ei stilling han hadde til han døydde. Hansen var ein av grunnleggarane av firmaet, og hausta mykje ros for måten han leia bedrifta på.

Hansen var delaktig i grunnlegginga av fleire bedrifter i Trondheim. Mellom desse kan ein nemne A/S Trondhjems Canning & Export Co. A/S Forretningsbanken og A/S Sodium & Norsk Alkalie. Han var også medlem av Trondhjems Sparebank sitt forstandarskap. 1902-08 var han medlem av styret for Spareskillingsbanken, formann i forstandarskapet i same bank i 1912.

Hansen var politisk interessert, og var ein aktiv politikar for Venstre. Han var innvald i bystyre og skulestyre i Trondheim i ei årrekke. Elles var han medlem av Trondhjems Arbeiderforening, der han i 1899 vart vald til ordførar for foreininga. 

I 1898 var Hansen på Stortinget som 3. suppleant for Trondhjem og Levanger, og møtte som 1. representant på Stortinget for same krins i perioden 1900-03. I denne perioden var han samstundes direktør ved Noregs Bank sitt dåverande hovudsete i Trondheim. Som stortingsmann var han fast medlem av Stortinget sin næringskomité, og var med i deputasjonen frå Stortinget som tok del i opninga av Ofotbanen i 1903.

Etter at han slutta som stortingsmann vart han i 1903 medlem av ein departemental tollkomité. Han var og medlem av handelstraktatkomitéen av 1904.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Kinesisk 2-renminbisetel
**Renminbi** er valutaen i Kina. Valutakoden for renminbi er CNY.

Sjølve grunneininga av renminbi er yuan, som vert delt opp i 10 jiao. Dette blir så delt opp i 100 fen. Den største eininga er 100 yuan og den minste er 1 fen.

Renminbi vart sett i omlaup like før den kommunistiske overtakinga i 1949. Ein av de første oppgåvene til det nye styret var å få slutt på hyperinflasjonen som hadde plaga Kina sidan slutten av Kuomintangperioden.

Under åra med planøkonomi vart vekslingskursen på renminbi sett til eit urealistisk høgt nivå i høve til vestlege land sine valuta, og strenge vekslingslover vart sett i verk. Renminbi blir av mange framleis rekna som sterkt overkursa den dag i dag. Hovudgrunnen til dette er at det ikkje er ein fri marknad som fastsett kursen. Kursen kan i dag variere innanfor eit smalt band vekta mot ei korg andre valutaer. Dersom ein ser på kjøpekrafta til dei ulike valutaene - såkalla Purchasing Power Parity (PPP) vil mange kome til eit motsett standpunkt. Ein av dei mest særeigne måtane å måle PPP er gjennom den såkalla «Big Mac-indeksen» som måler prisen på ein hamburger i ulike land. Denne indeksen viser at Renminbi er kraftig underkursa samanlikna med amerikanske dollar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Yuan Renminbi - Historiske og noverande setlar frå Kina (CNY / RMB) 1953-2019 (engelsk/tysk/fransk)
* Yuan FEC - Valutasertifikat (FEC) frå Folkerepublikken Kina 1980-1994 (engelsk/tysk/fransk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
**Hans Kristian Sørensen Kaldager** (21. oktober 1864–7. desember 1944) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Våle i Vestfold. Han representerte partiet Høgre på Stortinget i periodane 1910-12 og 1925-30.

Kaldager var son til ein gardbrukar. Han gjekk to vintrar på Jarlsberg amtsskule. Frå 1886 var han gardbrukar, overtok farsgarden Kaldaker i 1891. Gjennom fleire tiår var han den leiande kommunemannen i Våle; ordførar 1908-25 og 1929-31, formann i skulestyret og i likningsnemnda , samt leiar av den lokale sparebanken i 11 år.

Kaldager representerte einmannskrinsen Skoger på Stortinget i perioden 1910-12, der han var medlem i Tollkomiteen. Frå 1925 til 1930 var han på ny stortingsrepresentant, men då vald frå valkrinsen Vestfold fylke. Også dei to treårsbolkane var han medlem i Tollkomiteen. I 1926-27 hadde han sete i riksretten som frikjende Berge-regjeringa.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2016-08-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Kart over Øvre Schlesien 1746
**Øvre Schlesien** (tsjekkisk *Horní Slezsko*; tysk *Oberschlesien*; tysk schlesisk *Oberschläsing*, latinsk *Silesia Superior*; polsk *Górny Śląsk*; polsk schlesisk *Gōrny Ślōnsk*) er den søraustlege delen av den historiske og geografiske regionen Schlesien. Nedre Schlesien ligg i nordvest. Gjennom historia har Øvre Schlesien vore underlagt Polen, og vore ein del av Det tysk-romerske riket gjennom Böhmen, Austerrike, Preussen og seinare ein del av Det tyske keisardømet. I dag er regionen delt mellom Polen (Opole og Schlesiske voivodskap) og Tsjekkia (Tsjekkiske Schlesien eller regionen Mähren-Schlesien).

Øvre Schlesien ligg i Det schlesiske høglandet mellom øvre Oder og øvre Wisła. I Øvre Schlesien industriområde bur det om lag 3,5 millionar innbyggjarar. 

Opole Schlesien, Cieszyn Schlesien og Austerriksk Schlesien er historiske delar av Øvre Schlesien. Opole Schlesien dannar i dag det meste av Opole-voivodskapet.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Upper Silesia» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Schlesisk sjølvstyrerørsle Arkivert 2008-05-26 ved Wayback Machine.
* Schlesisk digitalt bibliotek

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC

 |
Koordinatar: 26°39′N 50°10′E﻿

**Ras Tanura** (eller Ra's Tannūrah, arabisk: رأس تنورة tyder «nes-omnen») er ein by i Austprovinsen i Saudi-Arabia på ei halvøy som strekkjer seg ut i Persiabukta. Namnet Ras Tanura vert nytta både om eit inngjerda bustadområde for tilsette i Saudi Aramco (òg kalla «Najmah») og til eit industriområde lenger ut på halvøya som tener som ei stor oljehamn og oljeoperasjonssenter for Saudi Aramco, det største oljeselskapet i verda. I dag har bustadområda kring 3 200 innbyggjarar, inkludert nokre få amerikanarar og britar. 

Geografisk ligg Ras Tanura-komplekset litt sør for den moderne industrihamnebyen Jubail og nord for den gamle hamnebyen Dammam. Sjølv om hamneområdet til Ras Tanuraligg på ei lita halvøy, har Saudi Aramco bygd fleire kunstige øyar fordi dei moderne oljetankarane treng djupare vatn. I tillegg er det bygd produksjonsanlegg for oljeriggar i nærleiken, hovudsakleg av Saudi Aramco, Schlumberger og Halliburton.

Najmah var eit av fire bustadområde som vart bygde av ARAMCO i 1940-åra og det einaste som ligg ved kysten av Persiabukta. Ras Tanura-raffineriet er omgjeve av eit tungt vakta tryggleiksgjerde.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ras Tanura» frå Wikipedia på engelsk, den 22. desember 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Byar i Saudi-Arabia |
| --- |
| Al Lith**·** Al Qunfudhah**·** Arar**·** Abha**·** Abqaiq**·** Al Bahah**·** Bareq**·** Bisha**·** Buraydah**·** Dammam**·** Dhahran**·** Diriyah**·** Duba**·** Ha'il**·** Hafar Al-Batin**·** Hofuf**·** Al Jawf**·** Jeddah**·** Jizan**·** Jubail**·** Taif**·** Khamis Mushait**·** Al-Kharj**·** Khobar**·** Al Majma'ah**·** Mekka**·** Medina**·** Najran**·** Qatif**·** Ras Tanura**·** Khafji**·** Riyadh (hovudstad)**·** Ta'if**·** Tabuk**·** Unaizah**·** Yanbu' al Bahr |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 58°32′41.892″N 15°57′57.172″E﻿
**Kimstad** er ein svensk tettstad i Norrköpings kommun i Östergötlands län i Östergötland. I 2005 hadde tettstaden 1 492 innbyggjarar. Kimstad ligg cirka 20 kilometer sørvest for Norrköping, ved Motala ström mellom Norsholm ved Roxen i sør og Skärblacka ved Glan i nord. I aust, nær E4, ligg Löfstad slott.

Den største lokale bedrifta er Lantmännen, som produserer dyrefôr. Arla Foodss tørrmjølkproduksjon blei nedlagt i 2003, då verksemda blei sentralisert til Norrköping, Skärblacka, Linköping og Finspång.

I første halvdel av 1900-talet var Kimstad eit jernbaneknutepunkt. Persontrafikken blei lagt ned på byrjinga av 1970-åra.

Trafikkselskapet Östgötatrafiken og Norrköpings kommun har i fleire år ønsket at pendlartoga mellom Norrköping og Tranås skal stoppe i Kimstad, og i løpet av 2009 skal etter planen ein togstasjon vere ferdigstilt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kimstad» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*
***Ønskekonserten*** er eit radioprogram på NRK P1 som kvar veke sidan starten i 1950 har spelt plateønska til radiolyttarane. Programmet er det mest populære faste radioprogram i Noreg nokosinne.

Historikk
---------

*Ønskekonserten* hadde ifølgje Norsk Gallup ein lyttardel på opptil 75 % av folkesetnaden i landet i radioens gullalder på 1950-talet. Då sende anslagsvis 200 000 menneskje inn sina musikkynskje til programmet kvart år saman med ei pengegåve til Radiogavefondet. Fondet samla inn pengar til radio- og fjernsynsapparat for trengande, det vil seia sjuke, gamle og fattige, fram til 1992. Forfattaren og visediktaren Alf Prøysen har skildra innsamlingsiveren til Radiogavefondet og populariteten til *Ønskekonserten* i sin barnesong *Basarvise*.

Heilt sidan fyrste sending under namnet *Ønskekonserten til radiolytterne* 28. januar 1950 har *Ønskekonserten* formidla gratulasjonar og helsingar mellom slekt og venner i Noreg leidd av ei ønskeplate. Sjølv om fjernsynet kom til på 1960-talet, fleire radiokanalar på 1980-talet og andre musikk- og medietilbod sidan, er framleis *Ønskekonserten* eit omgrep for fleire generasjonar og vert send kvar veke som ein oppegående radioklassiker.

Kjenningsmelodien til *Ønskekonserten* har i alle år vore *Bojarenes inntogsmarsj* av Johan Halvorsen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ønskekonserten» frå Wikipedia på bokmål, den 8. oktober 2018.*

Referansar
----------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsidene til ønskekonserten med dei nyaste programma
* Mest spelte plater i Ønskekonserten
* NRK TV-presentasjon av veteranar frå Ønskekonserten i «Da capo»
|  |
| --- |
| **Ørkenløpar** |
| ØrkenløparFoto: Dibyendu AshØrkenløparFoto: Dibyendu Ash |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av ørkenløpar Utbreiinga av ørkenløpar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Brakksvalefamilien Glareolidae |
| **Slekt:** | *Cursorius* |
| **Art:** | **Ørkenløpar** *C. cursor* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Cursorius cursor***Latham, 1787 |

**Ørkenløpar** (*Cursorius cursor*) er ein trastestor vadefugl i brakksvalefamilien, Glareolidae. Arten lever i Nord-Afrika Midt-Austen og over til Sørvest-Asia.

Skildring
---------

Ørkenløparar er ein sandfarga fugl med grått bakhovud og nakke omkrinsa av ei kvit og svart stripe frå auga til nakken. Nebbet er spisst og litt ned bøygd, beina lange. Storleiken er litt mindre enn heilo, 19–24 i kroppslengd og med kroppsmasse på ca. 100–150 gram. Kroppsforma minnar om loer.

I motsetnad til dei fleste andre vadarar trivst desse fuglane best på ope, tørt land, helst i halvørkenen, der dei vanlegvis jaktar insekt ved å springe langs bakken.

Ørkenløparar finst frå Kapp Verde og Kanariøyane i vest over Nord-Afrika til nordvestre India. Hekkesesongen strekkjer seg frå februar til september, men dei kan hekke om hausten og vinteren når lokale tilhøve med nedbør er gunstig. Dei er sjeldne streiffuglar til Europa. Ørkenløparar er delvis trekkfuglar, nordlege og nordvestlige fuglar overvintrar i India, Arabia og over den sørlege randen av Sahara. Nokre fuglar hekkar òg i dei sørlege ørkenregionane i det nordvestlige India, Pakistan og Afghanistan.

Kjelder
-------

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Ørkenløpar |
| Svensk | Ökenlöpare |
| Engelsk | Cream-coloured Courser |
| Tysk | Rennvogel |
| Fransk | Courvite isabelle |
| Spansk | Corredor |
| Russisk | Begunok (Бегунок) |

* *Denne artikkelen bygger på «Cream-colored Courser» frå Wikipedia på engelsk, den 3. desember 2016.*
* Maclean, G.L. & Kirwan, G.M. (2016) *Cream-colored Courser (Cursorius cursor)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 3. desember 2016

Referansar

1. ↑  Amezian, M. Bergier, P. & Qninba, A. 2014. Autumn-winter breeding by Cream-coloured Coursers *Cursorius cursor* is more common than previously reported.  *Wader Study Group Bulletin* 121: 177-180.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ørkenløpar**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* FaunEur

 |
**Arild Stavrum** (fødd 16. april 1972) er ein norsk fotballtrenar og tidlegare spelar. Han er son av den tidlegare Lyn-spissen Ole Stavrum, og bror av Ole Erik Stavrum, tidlegare midtstoppar i Brann og Molde. Stavrum vart tilsett som hovudtrenar i Molde julaftan 2005. Han har tidlegare vore trenar i andredivisjonsklubben Bærum. Som spelar fekk han to A-landskampar for Noregs A-landslag.

Stavrum starta fotballkarrieren i Clausenengen i heimbyen Kristiansund. I 1991 gjekk han til Brann, der han vart lagkamerat med broren. Arild Stavrum opplevde ikkje suksess i Bergen, og vart seld til Molde etter 1993-sesongen.

I Molde var Stavrum ein desto større suksess. I 1994 vart han toppskårar i klubben, då Molda rykte opp i Eliteserien etter ein sesong på det nest høgaste nivået. Molde vann òg cupen denne sesongen. Året etter skåra Stavrum 16 mål i Tippeligaen då Molde, med «dei tre S'ane» (Stavrum, Solskjær og Sundgot) i føringa, tok sølv i serien. 

I 1997 vart Stavrum seld til Stabæk. Etter ein sesong vart han kjøpt av den svenske klubben Helsingborg, der han spela under gamletrenaren frå Molde, Åge Hareide. Den første sesongen i Helsingborg vart Stavrum toppskårar Allsvenskan med atten mål. Sesongen etter vart han svensk seriemeister, og vart igjen klubbens toppskårar. Ved sesongslutt kjøpte den skotske klubben Aberdeen Stavrum.

Han spelte to sesongar i Aberdeen, og vart klubbens toppskårar begge sesongane. Sommaren 2001 melde han overgang til tyrkiske Besiktas, der han spelte to sesongar før han i 2003 returnerte til Molde. I løpet av sitt andre opphald i Molde var Stavrum mykje plaga av skader. 

Stavrum la fotballskoa på hylla etter 2004-sesongen, og vart trenar i Bærum. I sin einaste sesong som trenar leia han klubben til fjerdeplass i 2. divisjon, avdeling 1. I 2006 vart han hovudtrenar for Molde som enda på sisteplass i Eliteserien og dermed direkte nedrykk. Dette førte til at Stavrum straks fekk sparken. Han er i dag tilsett som ekspertkommentator i TV2.

Karriere som spelar
-------------------

|
|  |
| Klubb | Kampar\* | Mål\* | Periode |
| Noreg Clausenengen | ? | ? | ????-1990 |
| Noreg Brann | 25 | 3 | 1991-1993 |
| Noreg Molde | 73 | 45 | 1994-1996 |
| Noreg Stabæk | 26 | 7 | 1997 |
| Sverige Helsingborg | 52 | 29 | 1998-1999 |
| Skottland Aberdeen | 54 | 26 | 1999-2001 |
| Tyrkia Besiktas | 18 | 5 | 2001-2002 |
| Noreg Molde | 27 | 1 | 2003-2004 |
|

\* Berre seriekampar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
Det sovjetiske riksvåpenet 1958-1991, dekorert med mellom anna kornaks, hammar og sigd.
**Det sovjetiske riksvåpenet** er eit merke som blei brukt som riksvåpen i Sovjetunionen frå 1923 og med mindre variasjonar fram til unionen braut saman i 1991. Det var eit førebilde for mange andre sosialistiske symbol.

Skissa til riksvåpenet blei vedteken i det øvste sovjetet 6. juli 1923, og innlemma i grunnloven av 1924. Der heitte det:

«Sovjetunionen sitt statsemblem framstiller ei sigd og ein hammar på ein jordklode innhylla i solstråler og innramma av kornaks, med inskripsjonen «Arbeidarar i alle land, samein dykk!» på seks språk: russisk, ukrainsk, kviterussisk, georgisk, armensk, og tatartyrkisk. Øvst i emblemet er det ei femtakka stjerne.»
Då ein ny grunnlov blei vedteken i 1936 var unionen blitt utvida til elleve statar. Våpenet fekk då elleve band, med innskrifter på dei opphavlege seks språka pluss aserbajdsjansk, usbekisk, tadsjikisk, kasakhisk og kirgisisk. I 1940 gjekk talet på statar opp til 16, og i 1946 fekk riksvåpenet ei ny utforming som reflekterte dette då fem nye bånd med estisk, latvisk, litauisk, moldovsk og finsk blei lagt til. Det sekstande bandet med finsk tekst blei fjerna igjen i 1956 då Karelsk-finske SSR blei gjeninnlemma i russisk SSR.

Førebilde
---------

Det sovjetiske riksvåpenet blei førebilde for våpena til dei fleste kommunistiske statar som blei oppretta i etterkrigstida. Desse symbola er kjenneteikna av eit sentralt felt med eit nasjonalt eller politisk symbol, innramma av to samanbundne kornnek eller greiner som viser til grøde frå landbruket.Også Italia innførte eit statssymbol av same type då kongedømet blei erstatta med republikk.

Etter at kommunistregima i Aust-Europa braut saman kring 1990, har alle avskaffa dei sovjetinspirerte statssymbolea, og dei fleste har gjeninnført tradisjonelle heraldiske riksvåpen, ofte identiske med symbol frå førkrigstida. Også den viktigaste etterfølgjarstaten til Sovjetunionen, Russland, har gjeninnført dei heraldiske symbola frå før 1917. Kviterussland innførte etter oppløysinga av Sovjetunionen eit heraldisk riksvåpen (i prinsippet identisk med det litauiske), men gjekk i 1995 tilbake til statssymbolet og flagget frå sovjettida.

Laos, Mosambik og Tadsjikistan er døme på statar som framleis bruker sovjetinspirerte statssymbol.

Sjå òg
------

* Hammar og sigd
* Det sovjetiske flagget

Galleri
-------

* Riksvåpenet i Estrade-teateret i MoskvaRiksvåpenet i Estrade-teateret i Moskva
* Riksvåpenet på ein kollasj-plakat av Jakov Guminer frå 1926.Riksvåpenet på ein kollasj-plakat av Jakov Guminer frå 1926.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sovjetunionens riksvåpen» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mai 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Det sovjetiske riksvåpenet**