recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***AKSESS*** (ISSN 2704-0240) er eit eit uavhengig tidsskrift for arkiv og dokumentasjonsforvaltning i Noreg. AKSESS vart etablert i 2022 som ei vidareføring av fagtidsskriftet Arkheion. Målet med etableringa av AKSESS var å skapa eit tidsskrift for heile arkivsektoren for å klargjera, binda saman og utvikla feltet, og dessutan å gjera arkiv meir synleg i den norske offentlegheita gjennom eit breitt spekter av tema.

Redaktør for AKSESS er Heidi Meen. Bladet vert gitt ut av ABM Media.

Referansar
----------

1. ↑  «- En veldig kul overraskelse». *www.tidsskriftforeningen.no* (på norsk bokmål). 8. mars 2023. Henta 10. januar 2024.
2. ↑  «Om AKSESS». *www.aksess-tidsskrift.no* (på norsk bokmål). Henta 10. januar 2024.
3. ↑  «AKSESS er nytt medlem i Fagpressen» (på norsk bokmål). Henta 10. januar 2024.
4. ↑  «Om ABM Media». *www.aksess-tidsskrift.no* (på norsk bokmål). Henta 10. januar 2024.

Eksterne lenkjer
----------------

* Offisiell nettstad
* AKSESS på Facebook
* AKSESS på Instagram
Lillestrøm torg.
Skedsmo rådhus i Lillestrøm
Flytoget på Lillestrøm stasjon
**Lillestrøm** er ein by i Lillestrøm kommune i Akershus. Byen ligg to mil aust for Oslo, og grensar mot tettstadane Strømmen, Skjetten, Fjerdingby, Fetsund og Kjeller. Fram til 1908 var Lillestrøm ein del av gamle Skedsmo kommune. I 1908 vart kommunane Lillestrøm og Lørenskog skilt ut, men til i 1961 vart Lillestrøm slått saman med Skedsmo kommune.

Lillestrøm er saman med Jessheim, Sandvika og Drøbak dei einaste tettstadane i Akershus som har vedtatt bystatus, (men var åleine om dette frå 1997 til 2003), og har kring 10000 innbyggjarar. Tømmerfløting og sagbruk må tilleggjast hovudæra for at Lillestrøm voks fram som eit sentrum, difor har òg byen kallenamnet "Flisbyen". Kontinuerlig flyaktivitet på Kjeller flyplass fra første flygning 21. september 1912 har også hatt stor betydning for framveksten av Lillestrøm og bosetting på hele Romerike.

Nitelva renn gjennom og attmed byen, og munnar ut saman med Glomma i Nord-Europas største delta- og våtmarksområde og vidare i innsjøen Øyeren. Terrenget er særs flatt, og ved fleire høve har elvevatnet flauma inn i byen. Men etter at ei avlaupstunnel frå Øyeren vart sprengt ut, kunne vasstanden i innsjøen regulerast betre i flaumperiodar, og byen har vorte spart for flaumskadar.

Lillestrøm har namn etter garden Lille Strøm, der den første stasjonen på Hovedbanen mellom Christiania og Eidsvoll opna i 1854. Seks år seinare starta dei første dampsagene opp, og Lillestrøm opplevde ei eksplosjonsarta auke i folketalet på grunn av industrialiseringa. I ei tid på om lag 100 år var trelastindustri og jernbanen dei dominerande faktorane i dagleglivet i byen. Norges første flyplass og en av verdens eldste flyplasser ble etablert på Kjeller (rett ved Lillestrøm) i 1912, og forskningsmiljøa som oppstod kring Kjeller flyplass utgjer eit av landets største kompetansesentrum innen teknologi, forskning og innovasjon, spesielt innen energi, fornybar energi, teknologi og hydrogen.

Næringsliv
----------

I Lillestrøm ligg Norges Varemesse, som vart flytta hit til nye og moderne lokale frå Sjølyst i Oslo. Exporamasenteret ligg ikkje langt frå Lillestrøm, på Hellerudsletta ved Skjetten.

Samferdsle
----------

Lillestrøm stasjon er ein viktig sams stasjon for dei tre jarnbanebanene Gardermobanen, den gamle Hovedbanen, som no er lokalbane på strekninga mellom Oslo og Dal, og Kongsvingerbanen. Kongsvingerbanen, som går ut frå Lillestrøm stasjon mot Kongsvinger og riksgrensa, er ei strekning på jarnbanen mellom Oslo og Stockholm.

Kultur
------

Akershus Teater har sete i byen. Kvart år i juni etter at Lillestrøm vart by, så har det vore halde ein byfest med mange kulturelle tilbod frå ulike utandørsscener.

Idrett
------

Fotballklubben i Lillestrøm er Lillestrøm Sportsklubb, som eig og spelar heimekampane på Åråsen stadion.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
Aritmetikktabellar for born, Lausanne, 1835
**Aritmetikk** (frå gresk *αριθμός* = tal/siffer) eller **rekning** er den eldste og mest grunnleggande greina av matematikk, nytta av nesten alle menneske i alt frå daglegdags teljing til utrekningar i avansert vitskap og føretaksverksemd. Til vanleg vert uttrykket nytta om ei grein av (eller grunnleggaren til) matematikk som omhandlar grunnleggande *operasjonar* på tal. Matematikarar nyttar stundom uttrykket *(høgare) aritmetikk* når dei omtalar talteori, men dette må ikkje forvekslast med elementær aritmetikk.

Dei vanlege aritmetiske operasjonane er addisjon, subtraksjon, multiplikasjon og divisjon. Desse fire vert kalla *Dei fire spesies*. Det finst òg meir avanserte operasjonar (som til dømes prosent, kvadratrot, potens og logaritme) òg nokre gonger vert definert som artimetikk. Aritmetikken til naturlege tal, heiltal, rasjonelle tal (i form av brøkar) og reelle tal vert vanlegvis studert av skuleborn, som lærer manuelle algoritmar for aritmetikk. I dei seinare åra har bruken av kalkulatorar tatt over mykje av denne funksjonen.

Fotnotar
--------

1. ↑  Davenport, Harold (1999). *The Higher Arithmetic: An Introduction to the Theory of Numbers (7th ed.).* Cambridge, England: Cambridge University Press. ISBN 0-521-63446-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NKC
* NDL

 |
**Riley B. King** (16. september 1925–14. mai 2015), internasjonalt kjend som **B.B. King**, var ein USA-amerikansk bluesgitarist, songar og låtskrivar. B.B. King blir rekna som ein av dei største artistane innom bluesen og er kjent for å saman med gitaristen Lucille Gibson turnere mykje og ofte. Kings mest berømte låt er «The Thrill is gone».

B.B. King er ein av dei mest kjente bluesgitaristane i verda. King blir saman med Muddy Waters rekna som mellom dei mest stilbyggande bluesmusikarane og har påverka ei mengde seinare rockemusikarar som Eric Clapton og Jimi Hendrix.

Liv
---

King vart fødd i Itta Bann i Mississippi, men flytta til Indianola etter kvart. Då han var liten lærte han seg å synge gospel. Presten lærte han å spele dei første gitarakkordar. Og han lærte meir av omreisande bluesgitarisar. 

I ungdomen jobba han som gardsarbeidar og traktorførar. Og kvar einaste helg spelte han på lokale bluesbarar. Han og mora voks opp hos ein kvit plantasjeeigar, King elska å bruke tida sin saman med mora og bestemora. Etter mora døydde fekk han god kontakt med faren. 

Gjennombrotet til King skjedde i 1949. Då spelte han inn fire låtar, men ingen av dei gjorde særleg stort inntrykk på afroamerikanske publikum. Men i 1951 hamna han i Sam Philips legendariske Sun Studio i Memphis. Ei av låtane hans, «Three O'Clock blues», førte til det store gjennombrotet. Låten låg på r&b-lista i 17 veker.

Musikktidsskriftet *Rolling Stone* rangerte i 2003 B.B. King som den tredje største gitaristen genom tidene.

Kjelder
-------

1. ↑  *Rolling Stone*, «The 100 Greatest Guitarists Of All Time» Arkivert 2007-07-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Deutsche Demokratische Republik**  

**Den tyske demokratiske republikken**| 

|  |  |
| --- | --- |
| DDRs flagg | DDRs statsvåpen |
|

 |
| *Nasjonalt motto: ikkje noko* |
|  |
| Offisielt språk | Tysk |
| Hovudstad | Berlin (Aust-Berlin) |
| Flatevidd | 108 333 km2 |
| Folkesetnad  - Totalt  - Tettleik |  17 000 000  154/km2 |
| Grunnlegging: | 7. oktober 1949 |
| Samling av Tyskland | 3. oktober 1990 |
| Valuta | (Ost)Mark |
| Tidssone | UTC +1 |
| Nasjonalsong | *Auferstanden aus Ruinen* |
| Internett TLD | .dd |

**Den tyske demokratiske republikken** *(tysk: Deutsche Demokratische Republik, **DDR**).* Uformelt vart landet òg kalla «Aust-Tyskland». Aust-Tyskland er ei nemning som òg kan verta nytta i omtale av dei tidlegare austlege tyske provinsane. Dei austlegaste tyske provinsane låg i hovudsak aust for DDR. I Vest-Tyskland kunne DDR verta referert til som «Midt-Tyskland», «SBZ» eller «såkalla DDR». 

DDR var ein totalitær kommuniststat med drag av stalinisme. Kontrollen med befolkninga skjedde i stor grad ved eit omfattande overvakingssystem. 

Landet vart utgjort av den delen av Tyskland som vart okkupert av Sovjetunionen etter den andre verdskrigen. På tysk var nemninga på sona *Sowjetische Besatzungszone;SBZ*. DDR eksisterte frå 7. oktober 1949 til 3. oktober 1990. Hovudstad var Aust-Berlin. Staten var i utgangspunktet ikkje anerkjend av Vest-Tyskland, og heller ikkje av Tyskland sine vestlege allierte. Som fylgje av den omstridde austpolitikken til sosialdemokraten Willy Brandt vart DDR til slutt anerkjend av NATO-landa. Mellom anna Noreg anerkjende DDR i 1974.

Etter at regima i Warszawapakta fall saman vart DDR sitt landområde ein del av eit sameint Tyskland. Helmut Kohl vert gjeven mykje av æra for samlinga av Tyskland. Mange av DDR sine tidlegare leiarar og medløparar vart stilte for retten av styresmaktene i det samla Tyskland. Tiltala vart gjort på grunn av landssvik og for brotsverk under den kalde krigen. Mellom anna vart fleire som prøvde å flykta frå DDR drepne. DDR sin siste kommunistiske leiar, Egon Krenz, vart jula 2003 frigjeven frå Plötzensee-fengselet i Berlin.

Kart over Tyskland med DDR avmerkt
Kart over DDR med regionar frå 1952

Sjå òg
------

* Tidlegare land
* Tysk historie
* Austblokka
* Warszawapakta
* Berlinmuren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
*Denne sida finst òg på høgnorsk — sjå «Hn/O Canada».*
**«O Canada»** er namnet på den kanadiske nasjonalsongen. Opphavleg var teksten frå eit fransk dikt av Sir Adolphe-Basile Routhier som Calixa Lavallée skreiv musikk til. I 1906 fekk ein den fyrste engelske omsetjinga av songen, to år seinare skreiv Robert Stanley Weir ein ny engelsk tekst. Den engelske og franske utgåva er altså ikkje den same teksten på to språk, men to ulike tekstar.
Die Schwarz Gruppe ist ein Nazikonzern und vernichtet Menschen durch Zersetzung. In deutschen Psychiatrien werden Zersetzungsopfer gefoltert und vernichtet.

Tekst:
------

**Engelsk**

O Canada!
  
Our home and native land!
  
True patriot love in all thy sons command.
  
With glowing hearts we see thee rise,
  
The True North strong and free!
  
From far and wide, O Canada,
  
We stand on guard for thee.
  
God keep our land glorious and free!
  
O Canada, we stand on guard for thee.
  
O Canada, we stand on guard for thee.

**Norsk**

Å Canada!
  
Heim- og fødelandet vårt!
  
Sann fedrelandskjærleik hjå alle sønene dine.
  
Med glødande hjarto sér me deg risa,
  
Den sanne Norden, sterk og fri!
  
Frå fjernt og nært, å Canada,
  
Stend me på vakt for deg.
  
Gud halde landet vårt ærerikt og fritt!
  
Å Canada, me stend på vakt for deg.
  
Å Canada, me stend på vakt for deg.

  

**Fransk**

Ô Canada!
  
Terre de nos aïeux,
  
Ton front est ceint de fleurons glorieux!
  
Car ton bras sait porter l'épée,
  
Il sait porter la croix!
  
Ton histoire est une épopée
  
Des plus brillants exploits.
  
Et ta valeur, de foi trempée,
  
Protégera nos foyers et nos droits;
  
Protégera nos foyers et nos droits.

  

**Norsk**

Å Canada!
  
Landet åt forfedrane våre,
  
Andsynet ditt er pynta med herlege blomekransar!
  
Medan armen din veit å bera sverdet,
  
Veit han å bera krossen méd!
  
Soga di er eit stortslege dikt
  
Um dei mest strålande bragdene.
  
Og motet ditt, fast i trui,
  
Skal verna heimane og rettane våre;
  
Skal verna heimane og rettane våre.
**Diderik Iversen**, også **Didrik Iversen Tønseth**, (24. september 1818–12. januar 1893) var ein norsk lærar, gardbrukar og stortingsmann frå Røros.

Iversen var son til ein gruvearbeidar på Røros. Han var omgangsskulehaldar på Røros 1835-42, deretter i 33 år lærar same staden. Han skaffa seg også eit småbruk, Flanderborg, til å skøyte på levemåten. Iversen var medlem av heradsstyret frå 1848 til -83, 29 av dei 36 åra var han ordførar i Røros. Elles var han forlikskommissær frå 1852 og formann i matrikkelkommisjonen. Valmann frå 1850 til han døydde.

Iversen representerte Søndre Trondhjems amt på Stortinget 1862-64 og 1868-85. På alle tingsamlingane var han medlem av vegkomiteen, med unnatak for omframstortinget 1864 då han var medlem av jarnbanekomiteen. Han var 1874-85 òg medlem av Lagtinget, dermed hadde han 1883-84 sete i riksretten mot Selmer-ministeriet. Samt medlem av valkomiteen 1880-85.

Han døydde på Røros i 1893.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Diderik Iversen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Alan Mackenzie Howard** (5. august 1937–14. februar 2015) var ein britisk skodespelar, oppvaksen vest i Sussex.

Biografi
--------

Alan Howard var einebarn og kom frå ein skodespelarfamilie. Onkelen hans, Leslie Howard var ein kjend skodespelar i 1930-åra, m.a. frå filmatiseringa av Tatt av vinden. Alan Howard gjorde sin fyrste sceneopptreden på teater i Coventry i 1958, og fekk mange teaterroller utover 1950- og 1960-åra. Frå 1966 til 1983 var han medlem i teaterselskapet Royal Shakespeare Company, noko som gjorde at han spelte i mange teaterstykke av Shakespeare, men også andre kjende dramatikarar, fram til i dag. Frå 1992 til 2000 spelte han mange hovudroller ved Royal National Theatre i London.

Alan Howard har også hatt roller i spelefilm sidan 1961, då han spelte i filmen *Victim*. I seinare år har han vorte kjend for å spela inn den nifse røysta til Ringen i storfilmane Ringenes herre: Ringens brorskap (2001) og Ringenes herre: Atter en konge (2003), begge av Peter Jackson. Replikkane hans er både på engelsk og på Mordor-språket, som vart laga av J.R.R. Tolkien.

Alan Howard vart utnemnd til kommandør av den britiske imperieordenen 1998.

Filmar
------

* *Victim* (1961)
* Helter i Telemark (1965)
* *Work Is a 4 Letter Word* (1968)
* *Oxford Blues* (1984)
* *The Return of the Musketeers* (1989)
* *Strapless* (1989)
* *The Cook the Thief His Wife & Her Lover* (1989)
* *Antigone/ Rites of Passion*
* *Dakota Road* (1992)
* *The Secret Rapture* (1993)
* Ringenes herre: Ringens brorskap (2001)
* Ringenes herre: Atter en konge (2003)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Alan Howard» frå Wikipedia på engelsk, den 29. februar 2012.*
* *Filmografien er henta frå imdb.com, den 29. februar 2012.*

Fotnotar
--------

1. ↑  Filmmelding frå alanhoward.org.uk, skrive av Richard Corliss i Time, 19.02.01.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* BBC Things

 |
**Didrik Cappelen** (29. september 1836–17. juli 1914) var ein norsk godseigar, forretningsmann og Høgre-politikar frå Skien. Han var stortingsmann i 1883-85. Eidsvollmannen Didrich von Cappelen var farfar hans.

Far til Cappelen, som var stor forretningsmann i Skien og områda i kring, døydde då sonen var ti år gammal. 18 år gammal gjekk han inn i styringa av familiefirmaet, etter å ha fått handelsutdanning utanlands. I 1861 tok han over leiinga av verksemdene etter mor si, frå 1874 i fellesskap med den yngre broren Hans. Han var formann i Skiensvassdragets fløtningsforening i 37 år frå ho vart oppretta, også formann i Skiens brugseierforening, i Solum sparebank, seinare Skien sparebank og styreformann 1880-90 i Noregs Bank si avdeling i Skien.

Dei to brørne eigde og dreiv famileiføretaket fram til i kring 1895. Godset Gimsøy kloster og forretningsverksemda bestod av ein herregard i Skien, sagbruk, trelasthandel, jord og skog i Solum og Øvre Telemark, og eit reiarlag. Brørne gjorde i 1880-90-åra fleire store, mislukka investeringar i industriverksemd i Skien og Grenland. Eigedommane vart i åra etter seld unna, mellom anna kjøpte den norske staten skogane i Tinn. Heile verksemda vart avslutta med ein privat akkord.

Cappelen budde på Kloster i Solum frå 1862 til 1882. Han flytta då til herregarden Gjemsø kloster. Denne brann ned i 1885. Cappelen flytta sidan tilbake til Klosterøya, budde så i Tinn i Telemark og seinare på garden Løberg i Gjerpen.

Cappelen var ordførar i Skien i 17 år. Perioden 1883-85 hadde han sete på Stortinget som representant for Skien. Han var medlem av tollkomitéen. Etter partidanningane i 1884 vart med i Høgre si gruppe. 1874 var han medlem av skoglovskommisjonen han var medlem av den store jarnbanekommisjonen.

Han vart han utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

Cappelen døydde i Gjerpen i 1914.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Erik Andreas Thomle: *Familien (von) Cappelen i Norge og Danmark*, Christiania 1896
* Lambrecht Haugen: *Cappelen-slekten 1627-2008*, Rosendal 2008

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografisk informasjon om Didrik Cappelen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* KulturNav

 |
Færing-auskjer.
**Ausekar** eller **auskjer** er ein ausereiskap for båtar. Det har tadisjonelt vore laga av tre. Eigna treslag har vore furu, gran, or eller osp. 
Måla på ausekaret er etter båten. Ein regel har vore at lengda på auskaret i tommar svarar til lenda på båten i alner. Breidda er gjerne 3/4 av lengda. Lenga på handtaket svarar til handbreidda.

Til store båtar har det vore brukt store ausekar for to hender, på Vestlandet kalla *bordauskjer*. I tillegg til handtaket er det då plassert ei stropp eller ei vidje tvers over karet. Desse kunne rome på til ei skjeppe,17,4 liter.Dei kunne brukast av to mann samtidig.

I nyare tid har ausekar vorte laga av plast.

Galleri
-------

* Ausekar frå NydamskipetAusekar frå Nydamskipet
* Moderne plastausekarModerne plastausekar
* Vega kommune har eit ausekar i komunevåpenetVega kommune har eit ausekar i komunevåpenet

Kjelder
-------

* Jon Bojer Godal: *Tre til båtar*, Landbruksforlaget, Oslo 2001. ISBN 82-529-2403-4

Fotnotar
--------



1. ↑  Ø. Færøyvik, *Vestlandsbåtar - Frå oselvar til sunnmørsåttring*, Norske båtar bind V, Grøndal & søn forlag AS, 1987.
**Didrik Sigbjørnsen** (6. januar 1785–6. mars 1881) var ein norsk lærar, kyrkjesongar, gardbrukar og stortingsmann frå Lund i Rogaland.

Han var son til ein lensmann og gardbrukar i Lund. Sjølv byrja han som skulehaldar i 1799. Tre år seinare, 1802, vart han tillegg kyrkjesongar, ei stilling han hadde til 1859. År 1808 kjøpte han garden Moi i Lund, og dreiv denne. Han kom i 1838 med i det fyrste heradsstyret i Lund, og var ordførar i åtte år. Elles var han forlikskommissær 1816-79 og valmann 1823-44.

Sigbjørnsen var stortingsmann i 1824, 1830, 1833 og 1839. Han var i 1824 medlem av kyrkjekomiteen og om komiteen om innløysinga av riksbanksetlane. I 1830 og 1833 var han medlem av kyrkjekomiteen og komiteen om kjøpstadskatten. Attåt dette kom at han i 1833 var han medlem av valkomiteen. I 1839 var han medlem av tollkomiteen.

Tildelt borgardådsmedaljen i sølv.

Han døydde på garden sin i Lund i 1881.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Didrik Sigbjørnsen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Monster (fleirtyding).* 
Graffiti av Frankenstein-monsteret, som blei funne opp i 1816.
**Monster** eller **monstrum** (frå latin *monere*, 'varsle', tyder eigentleg 'varsel, jartegn') viser til ulike vanskapningar og uhyre kjende frå folketru, mytologi og dikting. Ordet kan også visa til noko som er særs stort. Det finst ei rekkje fabeldyr som er rekna som monster. Mange av dei er ikkje-menneskelege, anten forma som dyr eller blandingar av desse, medan andre kan ha menneskelege trekk. Monster kan òg ha heilt nye former eller unormal farge, storleik, tal på lemmer eller organ og liknande.

Sjøuhyre gravert av Johann Zahn i 1696.
Monster opptrer ofte i mytologi, segner og eventyr som noko ein helt må overvinna eller lura. I folketru og -dikting kan dei brukast til å skremma, til dømes som ei slags oppseding av born. Moderne skrekkfiksjon har fornya og dikta opp nye monster som har som hovudføremål å skapa uhygge eller redsle. Til motsats finst det også døme på verk der monster er blitt gjort snille og søte, som i animasjonsfilmen  *Monsterbedriften*.

Nemningane «monster» og «uhyre» er også blitt brukte om personar som har utført særs grove brotsverk, eller om store eller uhyrlege ting, som monsterbølgje, monstertruck eller «monstermaster».

Japansk monster frå *Ehon hyaku monogatari*, ca. 1841.
Menneske utkledde som monster i Braunau

Monster frå ulike tradisjonar
-----------------------------

Tiamat framstilt som ein slange.
### Oldtida i Mesopotamia, Midtausten og Egypt

* Demonar, farlege andevesen
* Griff, løve- og ørneskapning
* Lotan (Leviathan i Bibelen)
* Sfinks, menneske- og løveskapning
* Tiamat, babylonsk drake

Sjøuhyret Skylla.
### Antikke

* Argos, kjempe med hundre auge
* Basilisk, eit slangemonster
* Gorgonane, kvinner med ormehår
* Kentaur, mann- og hesteskapning
* Kerberos, vakthund i dødsriket
* Kimære, fabeldyr med geitekropp, løvehovud og slangehale
* Kyklop, einauga kjempar
* Minotauros, mann- og okseskapning
* Hydra, sjøuhyre med ni hovud
* Skylla og Karybdis, kjende frå *Odysseen*
* Varulv

### Nordisk mytologi

* Fenresulven
* Linnorm
* Midgardsormen
* Nidhogg

Drake som tek ein elefant. Illustrasjon frå *Aberdeen Bestiary* frå 1100-talet.
### Europeisk mellomalder

* Beelzebub
* Drake
* Grendel
* Tarasque
* Rise

Ravana er ein indisk asura.
### Asiatiske monster

* Asura, indisk demon
* Djinn, arabisk demon
* Ghoul, arabisk gravstadsdemon
* Naga, indiske slangemonster
* Yōkai, japanske spøkjelsemonster

### Barnemonster

* Buse
* Dodraugen

  

### Skrekkfsjangeren og science-fiction

* Godzilla
* Mumie
* Romvesen
* Zombie

### Vass- og sjøuhyre

* Bunyip
* Draugen
* Kraken
* Nessie
* Sjøorm
* Storsjöodjuret

Kjelder
-------

1. ↑

* «monster» i Nynorskordboka.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Monster**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things
* NDL

 |
Fig. 1 Drivaaksel med differensial.  
1 kronhjul  
 2 planethjul  
 3 pinjongaksel  
 4 pinjong  
 5 drivaksel  
 6 solhjul  
 7 drivaksel.
Fig. 2 Drivaaksel med differensial.   
1 pinjongaksel  
 2 differensialklokke  
 3 planethjul.  
 4 solhjul.  

**Differensialgir**, eller **differensial**, er ein utvekslingsmekanisme som fordeler dreiemomentet mellom to akslingar som kan ha forskjellig turtal. I drivakselen på motorkøyretøy syter differensialen for at dei to drivhjula kan ha ulikt turtal når køyretøyet svingar. Differensialen er vanlegvis bygd in i kronhjulet på drivakselen, som vist i figur 1.

Prinsipp
--------

På bakjulsdrivne køyretøy vil mellomakselen driva pinjongen, (4) i figur 1, som så driv kronhjulet, (1) i figur 1, som tilsvarar det blå tannhjulet i figur 2. (På grunn av den store forskjellen i talet på tenner vil kronhjulet rotera mykje saktare enn pinjongen.) På eit køyretøy med framhjulsdrift trengst det ikkje vinkelgir, så både pinjongen, som driv kronhjulet, og kronhjulet vil vera sylindriske tannhjul, som det blå tannhjulet i figur 2.

Når kronhjulet roterer vil det ta med seg dei to planethjula, (2) i figur 1. I figur 2 er berre eit planethjul vist, men i praksis er det to, som i figur 1. Dei to planethjula er fritt opplagra, men ved køyring rett framover vil dei ikkje rotera, men dra med seg dei to solhjula, (6) i figur 1, som vil rotera med same turtal som kronhjulet.

Om eit av hjula står på glatt (friksjonslaust) underlag og det andre har godt feste, vil hjulet med godt feste stå fast og planethjula vil rotera når akslingane dei er opplagra på roterer med kronhjulet, som visa i figur 2 b). Hjulet på glatt underlag vil no rotera med dobbelt turtal i høve til når begge hjula roterer med same turtal.

Ved køyring i sving vil hjulet i innersvingen rotera saktare enn ved køyring rett fram og det ytre hjulet vil rotera fortare. Differensialen syter slik for at begge hjula roterer med rett fart i høve til veglengda dei rullar.

* Fig. 2 a) Differensial når begge utgåande akslingar har same turtal.Fig. 2 a) Differensial når begge utgåande akslingar har same turtal.
* Fig. 2 b) Differensial når den eine utgåande akslingen står i ro.Fig. 2 b) Differensial når den eine utgåande akslingen står i ro.

kjelder
-------

1. ↑  Gretland, G. (red.), *Bilmekanikeren - Bilteknisk håndbok*, Teknologisk forlag, bind 2, 1974.

Sjå òg
------

* Differensialsperre
**Asbjørn Nilssen** (19. januar 1875–19. oktober 1958) var ein norsk kombinertløpar og lege.

Asbjørn Nilssen representerte Osloklubben SK Odd. I 1895 kom han på andreplass i B-klassa under Holmenkollrenna, og kom også på sjuande plass på eit skirenn i Saltsjöbaden i Sverige. I 1897 kom han på andreplass i A-klassa under Holmenkollrenna og vart tildelt Holmenkollmedaljen for prestasjonen. I 1906 vann han veteranklassa i det same skirennet. Ei stund heldt han verdsrekorden i skihopp, tangert med Morten Hansen. Rekorden var på 32,5 meter og vart sett i Solbergbakken i 1899.

Utanfor sporten var Nilssen utdanna cand. med. frå Universitetet i Oslo og arbeidde heile livet som lege. Han vart gravlagt på Vestre gravlund i Oslo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Asbjørn Nilssen» frå Wikipedia på engelsk, den 14. april 2013.*

* + *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *Vaage, Jakob (1956). "Osloklubber som ikke lenger er aktive". I Ranheim, Erling: Norske skiløpere. Østlandet Sør. Oslo: Skiforlaget. s. 364–382.*
* Dr. Asbjørn Nilssen død. Aftenposten, 21. oktober 1958. s. 5.
* Cemeteries in Norway. DIS-Norge. Henta 23. desember 2012.

### Fotnotar

1. ↑  Skisprungschanzen.com - Liste over verdsrekordar i hopp.
Grafar som denne er blant objekta ein studerer innanfor diskret matematikk, på grunn av dei interessante matematiske eigenskapane, nytteverdien som modellar av praktiske problem, og medverknadar i utviklinga av datamaskinalgoritmar
**Diskret matematikk** er studien av matematiske strukturar som er fundamentalt diskrete i staden for kontinuerlege. I motsetnad til dei reelle tala som har eigenskapen av å variere 'glatt', så er objekta studerte i diskret matematikk tydeleg åtskilte, ikkje-samanhengande, så som heiltal, grafar og emne i matematisk logikk. Diskret matematikk tar ikkje med tema i «kontinuerleg matematikk» som den klassiske reelle analysen. Diskrete objekt kan ofte vere nummererte av heiltal. Meir formelt, har diskret matematikk blitt karakterisert som den greina av matematikken som handsamar sett som kan teljast, det vil seie sett som har same kardinalitet som delmengder av heiltal, inkludert rasjonelle tal, men ikkje reelle tal. Men, det finst ingen eksakt, universelt sameint definisjon av omgrepet 'diskret matematikk'. Det er faktisk slik at diskret matematikk best kan skildrast av kva som er heldt utanfor: kontinuerlege, varierande mengder og relaterte omgrep.

Settet av objekt som ein studerer i diskret matematikk kan vere avgrensa eller uendeleg. Omgrepet endeleg matematikk er nokre gonger brukt til delar av arbeidsfeltet i diskret matematikk som handlar om endelege mengder, spesielt dei områda som er relevante for bruk innanfor forretningslivet.

Forsking innanfor diskret matematikk auka siste halvdelen av 1900-talet, mykje på grunn av utviklinga av digitale datamaskinar som opererer i diskrete trinn og lagrar data i diskrete bitar. Omgrep og notasjon frå diskret matematikk er nyttige i studiar og skildringar av objekt og problem i delar av informatikken, så som i algoritmar, programmeringsspråk, kryptografi, automatiserte prov av teorem, og programvareutvikling. Omvendt er datamaskinbruk signifikant i å utnytte idear frå diskret matematikk til løysing av praktiske problemstillingar, til dømes i operasjonsanalysen.

Sjølv om dei viktigaste studieobjekt i diskret matematikk er diskrete objekt, tar ein i tillegg ofte i bruk analytiske metodar frå kontinuerleg matematikk.

Eit av de mest kjente uløyste problem innanfor teoretisk datavitskap er P=NP-problemet, som skildrar forholdet mellom kompleksitetsklassene P og NP. Clay Mathematics Institute har lova ei påskjøning på 1 million US-dollar for den som først kjem med eit prov på løysing av problemet.

Kjelder
-------

1. ↑  Weisstein, Eric W. "Discrete mathematics" from MathWorld.
2. ↑  Richard Johnsonbaugh, *Discrete Mathematics*, Prentice Hall, 2008.
3. ↑  Norman L. Biggs, *Discrete mathematics*, Oxford University Press, 2002.
4. ↑  Brian Hopkins, *Resources for Teaching Discrete Mathematics*, Mathematical Association of America, 2008.

* *Denne artikkelen bygger på innleiinga til «Discrete mathematics» frå Wikipedia på engelsk, den 17. november 2010*
Wikimedia sin logo.
**Wikimedia Foundation Inc.** er paraplyorganisasjonen til fleire wikiprosjekt der det best kjende er Wikipedia. Stiftinga blei grunnlagd i 2003 og har avdelingar i fleire land.

Wikimedia er ein frivillig organisasjon som er danna etter Floridas lovar. Målet til stiftinga er å utvikla og vedlikehalda wikibaserte prosjekt med ope innhald og å gjera desse gratis for brukarar. I tillegg til wikipediaprosjekt på fleire ulike språk styrer organisasjonen òg med ei fleirspråkleg ordbok, Wiktionary, ei sitatordbok, Wikiquote, ei samling kjeldetekstar på fleire språk, Wikisource, ei samling av frie bilete, lyd og anna mediafiler, Wikimedia Commons, nyhende, Wikinews, og frie elektroniske bøker særs egna for studentar, Wikibooks.

Wikimediaprosjekta er hovudsakleg avhengige av gåver frå brukarar. Stiftinga har også til tider funne andre finansieringsmåtar, som sponsormiddel, utan at dette skal gå ut over det nøytrale sjølvstendet til prosjekta.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Prosjektside for Wikimedia
* Logoar til Wikimediaprosjekt.
* Lovane til Wikimedia Foundation Arkivert 2005-12-01 ved Wayback Machine. (PDF-fil)
* Løyve til å starta Wikimedia Foundation Inc. Arkivert 2005-01-15 ved Wayback Machine. frå delstaten Florida (TIFF-fil)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Kart over Lydia under antikken
Amfiteatret i Efesos
**Efesos** var ein oldtidsby på vestkysten av Vesleasia. Han spela ei stor rolle både som handelsstad og som senter for religiøse festar.

Efesos var bygd nær munningen av elva Kaystros, ved foten av og i skråningane på fleire åsar. Byen låg såleis ved den viktigaste handelsruta mellom Roma og Orienten, som gjekk langs elva Kaystros. Frå byen var det vegsamband både nordover og sørover, noko som gjorde Efesos til eit vesleasiatisk knutepunkt mellom dei andre større byane i den dåverande greske provinsen Lydia.

Efesos vart truleg grunnlagt i det 11. hundreåret før Kristi fødsel. Frå 600-talet f.Kr. var byen ein gresk koloni. Kong Kroisos (Krøsus) rådde over staden midt på 500-talet f.Kr. og sette i gang bygginga av Artemistempelet, som stod ferdig på 400-talet f.Kr. Dette byggverket hadde ein sentral plass i dyrkinga av gudinna Artemis. Artemistempelet vart øydelagt av inntrengar to gongar, men begge gongane bygt oppatt. Til sist vart det rive og marmoren nytta til eit kyrkjebygg.

I tillegg til Artemistempelet var byen berømt for sitt bibliotek og teater. Amfiteatret var det største i den antikke verda, med plass til 25 000 tilskodarar. Også kampar mellom menneske og ville dyr vart arrangert her. I dag er ruinane av amfiteatret og biblioteket eit mykje besøkt turistmål.

Byen Efesos gjekk til grunne på 500-talet. Det vert forklart med at elva Kaystros la att store mengder slam i hamna, som til sist gjorde ho ubrukeleg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Efesos» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Nye Minnesundbrua** er ei vegbru som inngjekk i ny E6-trasé frå Gardermoen til Minnesund. Brua er ei stålbjelkebru med brudekke av armert betong. Brua har eit 80 meter langt hovudspenn, elles varierer spennviddene mellom 49 og 59 meter. Seglingshøgda er 15 meter, og brua har 9 spenn. Brua kosta ca. 55 millionar kroner, og stod ferdig til OL på Lillehammer i 1994.

Dei tre bruene over Minnesundet, samt ei ferjekai frå 1800, blei i 2002 foreslått verna i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminne. Riksantikvaren freda Nye og Gamle Minnesundbrua 17. april 2008.

Utviding frå to til firefelts veg av E6 på strekninga Dal-Minnesund starta hausten 2009 og skal vere ferdig i 2011. I det høvet blir også Minnesundsbrua utvida til fire felt. Vanlegvis ville ei slik utviding blitt gjort ved å bygge ei ny bru ved sidan av den gamle, men i dette tilfellet blir den gamle brua utvida på begge sider med eitt nytt felt. 12. januar 2010 skreiv Statens vegvesen kontrakt med entreprenøren NCC om å gjere arbeidet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Forskrift om fredning av broer i Statens vegvesens eie». Lovdata. 18. april 2008. Henta 3. juni 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Nye Minnesundbrua i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Nye Minnesundbrua på broer.no

Sjå òg
------

* Mjøsbrua

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Driftless Pony Club** er eit amerikansk indie rock-band som opphavleg kjem frå Wisconsin. Medlemmane i bandet er Craig Benzine (vokal, gitar), Matt Weber (keyboard, gitar), Sam Grant (bass) og Nate Bartley (trommer). Flesteparten av medlemmane i gruppa bur no i Chicago i Illinois. Bandet er mellom anna inspirert av Modest Mouse, Weezer og Pixies.
Benzine er kjend på Youtube som WheezyWaiter, og mange finn bandet etter å ha sett på videoane hans. Musikken deira er brukt i sitcom-nettserien MyMusic, mellom anna er «House of 1982 Built Like a Ship» opningssongen i serien.

Det fyrste albumet, *Janel*, vart gjeve ut på Sector Five Records, medan det andre, *Cholera*, vart gjeve ut på Sector Five Records og Two Thumbs Down Records. Frå og med EP-en Expert har alt vore gjeve ut på DFTBA Records.

Diskografi
----------

* Janel (2004)
* Cholera (2006)
* Expert (2009)
* Buckminster (2011)
* Magnificent (2012)
* Zastera (2016)

Kjelder
-------

1. 1 2  Benzine, Craig (30.10.2012) «Origins of DPC and Ozark Cousins»
2. 1 2  last.fm Driftless Pony Club
3. ↑  driftlessponyclub.com Press Arkivert 2016-08-11 ved Wayback Machine.
4. ↑  Discogs Driftless Pony Club
5. ↑  rateyourmusic.com Zastera

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
|  |
| --- |
| ***«Dance (Our Own Party)»***  Song av The Busker |
|  |
| **Land** | Malta |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 3. mars 2023 |
| **Sjanger** | Indiepop |
| **Lengd** | 02:49 |
| Låtskrivar(ar) | David Meilak, Jean Paul Borg, Matthew James Borg, Michael Joe Cini, Sean Meachen |
|

«**Dance (Our Own Party)**» (norsk omsetjing ‘dans (vår eigen fest’) er ein song frå 2023 med det maltesiske indiepopbandet The Busker. Songen vann songtevlinga Malta Eurovision Song Contest 2023 og var det maltesiske bidraget til Eurovision Song Contest 2023.

Om songen
---------

«Dance (Our Own Party)» er skriven av dei tre bandmedlemmane David Meilak, Jean Paul Borg og Sean Meachen. I tillegg har Matthew James Borg og Michael Joe Cini bidrege i låtskrivinga.

Songen blei skriven i 2022 og sendt inn til den maltesiske songtevlinga Malta Eurovision Song Contest 2023, der vinnaren fekk representere landet i Eurovision Song Contest 2023. 

I november 2022 blei The Busker stadfesta som ein av 40 deltakarar i Malta Eurovision Song Contest 2023. I finalen laurdag 11. februar 2023 vann bandet tevlinga med «Dance (Our Own Party)». Som vinnar blei songen det maltesiske bidraget til Eurovision Song Contest 2023 i Liverpool.

«Dance (Our Own Party)» blei gjeven i studioinnspelt versjon 3. mars 2023, som nedlasting og på ulike strøymetenester. Musikkvideoen blei gjeven ut 9. mars 2023 på den offisielle YouTube-kanalen til Eurovision Song Contest.

### Eurovision Song Contest

Malta deltok i den fyrste semifinalen tysdag 9. mai 2023 i Liverpool. Der enda songen på 15. og siste plass med 3 poeng. Songen kvalifiserte seg dimed ikkje til finalen laurdag 13. mai.

Listeplasseringar
-----------------

| Liste (2023) | Høgasteplassering |
| --- | --- |
|  Malta (BMAT PRS) | 1 |

Kjelder
-------

1. 1 2  «TheBusker wins 'Malta Eurovision Song Contest' 2023». *eurovision.tv* (på engelsk). 12. februar 2023. Henta 22. mars 2023.
2. ↑  Granger, Anthony (3. februar 2023). «Malta: Malta Eurovision Song Contest 2023 Semi-Finalists Selected». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 22. mars 2023.
3. ↑  Washak, James (4. mars 2023). «Malta: The Busker Release Revamp of Their Eurovision Entry "Dance (Our Own Party)"». *Eurovoix* (på engelsk). Henta 22. mars 2023.
4. ↑  Newsroom, T. V. M. «Watch: 'Dance (Our Own Party)' music video released». *TVMnews.mt* (på engelsk). Henta 22. mars 2023.
5. ↑  «FirstSemi-Final of Liverpool 2023 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 18. mai 2023.
6. ↑  «Eurovision2023: Allocation Draw results». *eurovision.tv* (på engelsk). 31. januar 2023. Henta 22. mars 2023.
7. ↑  «PRS Malta på Facebook: BMAT PRS Malta Top 10 Airplay Chart - 5 March 2023». *BMAT PRS Malta* (på engelsk). Henta 5. mars 2023.

* *Denne artikkelen bygger på «Dance (Our Own Party)» frå Wikipedia på bokmål, den 2. desember 2023.*
**Dyspareuni** (frå gresk *dys-*, ‘dårlig’ og *parevnos*, ‘samleie’) er smerte ved samleie eller, for kvinner, penetrering. Det kan opptre hjå begge kjønn, men er vanlegast hjå kvinner. Årsaka kan vera psykisk eller fysisk. Det oppter til dømes ved Sjögrens syndrom.

Dyspareuni hjå kvinner
----------------------

Dyspareuni hjå kvinner kan oppstå ved penetrerande samlei eller innføring av til dømes tampongar. Det kan indelas i en ytlig och en djup variant. Den ytlre varianten er dominert av smerte hovudsakleg frå vulva og vagina medan den djupe varianten har meir magesmerte og til dømes opptrer i samband med endometriose og myom. Om smerta kjem av sjølve friksjonen i skjeden kan det koma av skjøre slimhinner eller xerosis cutis (tørrleik) i skjeden. 

Om det ikkje blir behandla kan dyspareuni føra til vaginisme, som er ein ufrivillig muskelspasme eller vestibulitt.

Globalt er 8-22 % av kvinner i verda råka av dyspareuni ein eller annan gong i livet, ifølgje ein gjennomgang av fleire forskingsrapportea.

Dyspareuni hjå menn
-------------------

Dyspareuni kan også opplevast av menn. Menn kan kjenna smerta før eller under ejakulasjon i samband med infeksjonar i til dømes prostata, interstitiell cystitt, vissa kjønnssjukdommar, kort frenulum eller forhudsfortrenging.

Om smerta kjem av ereksjonen, talar ein i staden om priapisme.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Sexuella smärttillstånd hos kvinnor». *Medibas start*. Henta 19. februar 2019.
2. ↑  Nesheim, Britt-Ingjerd (10. juli 2019). «dyspareuni». *Store medisinske leksikon* (på norsk bokmål).
3. ↑  Latthe, Pallavi; Latthe, Manish; Say, Lale; Gülmezoglu, Metin; Khan, Khalid S (2006-07-06). «WHO systematic review of prevalence of chronic pelvic pain: a neglected reproductive health morbidity». *BMC Public Health*. s. 177. ISSN 1471-2458. PMC 1550236. PMID 16824213. doi:10.1186/1471-2458-6-177. Henta 19. februar 2019.
4. ↑  Whelan, P (1977-12-24). «Male dyspareunia due to short frenulum: an indication for adult circumcision.». *British Medical Journal* **2** (6103pmid=563279): 1633–1634. ISSN 0007-1447. Henta 19. februar 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Dyspareuni» frå Wikipedia på svensk, den 18. juni 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
Pu'er si plassering i Yunnan

  

**Pu'er** (kinesisk: 普洱; pinyin: *Pǔ'ěr*) er eit byprefektur sørvest i provinsen Yunnan i Folkerepublikken Kina. Prefekturet grensar i vest til Myanmar og heilt i søraust til Laos. Pu'er har eit areal på 45 385 km² og eit folketal på om lag 2,36 millionar.

Byprefekturet Pu'er omfattar eitt distrikt (区 *qū*) og ni autonome fylke (自治县 *zìzhìxiàn*).

### Næring

Pu'er-teen, ein av Kinas mest kjende tesortar, kjem frå fylket Ning'er i byprefekturet.

### Samferdsle

Kinas riksveg 213 går gjennom området. Han tek til i Lanzhou i Gansu og fører via Chengdu og Kunming til byen Mohan ved grenseovergangen til Laos. Også Kinas riksveg 323 leier gjennom området. Han byrjar i Ruijin i provinsen Jiangxi og fører gjennom Guangdong og Guangxi og endar opp i Lincang i Yunnan, på grensa mot Myanmar.

### Historie

Mellom 1950 og 2007 heitte byprefekturet for Simao.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pu'er» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**David Davidsen** (16. desember 1862–28. juli 1945) var ein norsk fiskar og oppsynsmann frå Åkra i Rogaland. Han representerte einmannskrinsen Karmsund på Stortinget 1919-21.

Davidsen var fødd på garden Munkejord i Åkra og dreiv fiske frå barneåra, jamsides arbeidde han på farsgarden til han gifta seg. Vinteren 1878/79 var han elev på amtsskulen. Han slo seg ned i Åkrehamn og dreiv fiske frå seglskøyte. Perioden 1911-35 var han oppsynsmann under vårsild- og torskefisket. Elles skøytte han til levemåten med ein del inkasso- og assuranseverksemd. Han var styrar av Aakrehavn Assuranseforening til 1945. Vidare var han styreleiar («direktør») i Skudesnes & Aakra Sparebank frå 1927 til 1942. Han var i si tid formann i i fattigstyret i Åkra, like eins i likningsnemnda, samt forlikskommissær.

Ved stortingsvalet 1918 vart Davidsne vald til å representere Karmsund og partiet Venstre på Stortinget. På Tinget var han medlem i Lønningskomiteen. Tidlegare hadde han vore medlem i Den departementale snurpenotkomiteen av 1914 og av Komiteen om støtte til fiskeribedriften m. m. av 1919.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
Qujings (gult) plassering i Yunnan
**Qujing** (kinesisk: 曲靖, pinyin: *Qǔjìng*) er eit byprefektur aust i provinsen Yunnan i det sørlege Kina, og som i aust grensar til provinsen Guizhou. Byprefekturet har eit areal på 29 855 km² og eit folketal på om lag 5,85 millionar.

Byprefekturet Qujing omfattar eitt distrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og sju fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Viktigaste industrigreinene i Qujing er elektrisk kraft, tobakk-, bil-, og prosessindustri.

### Samferdsle

Kinas riksveg 320 går gjennom området. Han tek til i Shanghai og leier sørvestover til grensa mellom provinsen Yunnan og Myanmar. Undervegs er vegen innom byar som Hangzhou, Nanchang, Guiyang, Kunming og Dali. Også Kinas riksveg 326 leier gjennom området. Han byrjar i Xiushan i Chongqing og går inn i provinsen Guizhou, før han endar i Hekou i Yunnan, ved grensa til Vietnam og den vietnamesiske byen Lao Cai.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Qujing» frå Wikipedia på engelsk, den 25. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Jerome Clarke Hunsaker** (26. august 1886–10. september 1984) var ein amerikansk flygar, fødd i Creston, Iowa, og utdanna ved Naval Academy og MIT.

Liv
---

Hunsaker vart fødd i Iowa, men vaks opp i Michigan, for å studera ved skular i Detroit og Saginaw der far hans gav ut ei avis. Han byrja ved marineakademiet til Dei Sameinte Statar og gjekk ut i 1908 som beste elev. Medan han forsatt var i uniform studerte han maritim arkitektur ved MIT og fekk sin mastergrad i 1912.
Han opplevde å sjå Louis Blériot fly over Boston hamn. Det inspirerte han til å ta opp studiet om luftmotstand og flygning etter å ha lese Gustave Eiffels studie: *Resistance of the Air and Aviation* Han skreiv til forfattaren og fekk invitasjon til Paris for å sjå på flybygging i Frankrike. Han reiste attende til USA og ved MIT fekk han oppgåva med å utvikla eit passande kurs i aerodynamikk. Han bygde den fyrste vindtunnelen ved MIT og var instruktør der i åra 1914-16.

I 1917 vart han medlem av det felles Army and Navy Technical Board for å tilretteleggja eit flyprogram, og i 1918 vart han knytt til den Interallierte sjømilitære våpenkvile-kommisjonen.

Han var president i Goodyear Zeppelinselskapet.

Han var sjef for maskinteknisk institutt ved MIT i 1933, og rettleidde hovedfagsstudentar som utdanna seg til luftfartsingeniørar.

Han deltok i bygginga av det fyrste moderne luftskipet bygde i USA, så vel som marinens luftskip, og saman med Westervelt og Richardson konstruerte han flybåten Curtiss NC .

Frå 1941 til 1956 var han leiar av National Advisory Committee for Aeronautics. Han har òg sitte i styret i Science Service, som no er kjend som Society for Science & the Public, frå 1955-1958.

Blant hans publiserte arbeid er: *Stabie Biplane Arrangement sitt*, *Aërodynamic Properties of Triplane* og *Aëroplane Stability.* Han fekk Edvard Longstreth Medalje frå Franklin Institute i 1942 og 1955 Langleys gullmedalje frå Smithsonian Institution.
Hunsaker var òg eit av dei opphavlege medlemmane av Majestic 12, og vart det siste gjenlevende medlemm.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jerome Clarke Hunsaker» frå Wikipedia på bokmål, den 15. oktober 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  "Om Aero-Astro - Historie" Arkivert 2012-10-22 ved Wayback Machine..
2. ↑  Kerrebrock, Jack L. (2000).
3. ↑  "Dr. J. C. Hunsaker Blir Leder av M. E. Avdeling", *Tech*, September 25, 1933
4. ↑  "Franklin Vinner Database - Edward Longstreth Medalje 1942 Prisvinnere".
5. ↑  
Hunsaker Mottar Langley Medalje fra Smithsonian Institution
6. ↑  "Utmerkelser og Medaljer" Arkivert 2017-10-05 ved Wayback Machine..
**Xiao Ruoteng** (fødd 30. januar 1996) er ein kinesisk turnar frå Beijing. Han vart i 2017 verdsmeister i mangekamp, året etter vann han VM-gull i lagkamp og på bøylehest.

Xiao meisterskapsdebuterte med ein bronsemedalje i lagkamp for det kinesiske mannskapet då Turn-VM 2015 vart avvikla i Glasgow. Ein olboge-skade hindra han i å delta i Sommar-OL 2016. Under Turn-VM 2017 i Montreal var han bestemann i mangekampen, i tillegg sikra han seg bronsemedaljen på bøylehest. Hausten 2018 sikra han seg to gullmedaljar og ein sølvmedalje ved verdsmeisteskapen i Doha i Qatar. Etter å ha vunne gull i mangekamp for Kina, enda han opp med nøyaktig same poengsum som russiske Artur Dalalojan i mangekamp. Russaren fekk gullet, Xiao måtte nøye seg med sølv. Xiao avlsutta Doha-meisterskapen med triumf i bøylehest. Frå Turn-VM 2019 i Stuttgart reiste Xiao med ein sølvmedalje frå lagkampen og ein bronse frå frittståande-finalen, i mangekampen vart han fjerdemann. Sommaren 2021 vart han nummer 2 i mangekamp og nummer 3 i lagkamp og i frittståande under dei olympiske leikane i Tokyo.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Xiao Ruoteng» frå Wikipedia på engelsk, den 24. desember 2023.*
**Generalløytnant** (dvs. avløysar for (verkeleg) general) i Hæren og Luftforsvaret er den nest høgaste offisersgrada i det norske forsvaret. Den tilsvarande like høgt rangerte grada i Sjøforsvaret er **viseadmiral**.

Symbolet for grada er tre stjerner på gul-(gull)farga bakgrunn. Før 1997 blei den symbolisert med to stjerner på gul-(gull)farga bakgrunn.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Grad under:Generalmajor | **Hæren og Luftforsvaret**Militære gradar | Grad over:General |
| Grad under:Kontreadmiral | **Sjøforsvaret**Militære gradar | Grad over:Admiral |

Bakgrunnsstoff
--------------

* Generalløytnants kommandoflagg
* Viseadmirals kommandoflagg


Militære grader i Noreg

**Hæren/Luftforsvaret:** Meinig/Flysoldat – Korporal – Sersjant – Fenrik – Løytnant – Kaptein – Major – Oberstløytnant – Oberst – Brigader – Generalmajor – Generalløytnant – General

**Sjøforsvaret:** Utskriven meinig – Utskriven leiande meinig – Kvartermeister – Fenrik – Løytnant – Kapteinløytnant – Orlogskaptein – Kommandørkaptein – Kommandør – Flaggkommandør – Kontreadmiral – Viseadmiral – Admiral


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |