recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nashville String Machine** er eit musikalsk kollektiv som består av studiomusikarar basert i Nashville i USA. Medlemmane har spelt i lag på innspelingar sidan 1972 og fram til i dag, sjølv om gruppa ikkje vart formelt kalla «The Nashville String Machine» før 1981.

Gruppa vart skipa av fiolinisten og konsertmeisteren Carl J. Gorodetsky (f. 1936/7) og kona og fiolinisten Carol W. Gorodetsky (f. 1937). Dei har henta inn arrangørar, musikarar og studiostøtte ved behov og har kunne handtere orkester på opp mot 80 mann.

Sidan talet på orkestermedlemmar varierer frå prosjekt til prosjekt, er det varierande kven som er medlemmar i kollektivet. Fire medlemmar i ensemblet har vore med sidan 1981: 

* Carol W. Gorodetsky – fiolin
* Pam Sixfin – fiolin
* Gary Vanosdale – bratsj
* Craig Nelson – arco bass.

Nettsida AllMusic har ført opp minst 1 171 album der «The Nashville String Machine» er oppført som musikarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nashville String Machine» frå Wikipedia på engelsk, den 21. november 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  allmusic.com, *Credits*
2. 1 2  discogs.com, *The Nashville String Machine*
3. ↑  «Nashville String Machine - Welcome!». *NashvilleStringMachine.com*. Henta 23. november 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Nashville String Machine på Allmusic

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Michael Staksrud** (2. juni 1908–10. november 1940) var ein norsk skeiseløpar frå Tingelstad i Gran kommune. Han vart i tida 1930-37 verdsmeister tre gongar, europameister to gongar og norsk meister ved to høve. I alt vann han til saman 15 meisterskapsmedaljar i NM, VM og EM i tida 1929-37. Staksrud var etter tur medlem i Brandbu Idrettsforening, Hamar Idrettslag og Oslo Skøiteklub. Saman med Ivar Ballangrud og Hans Engnestangen utgjorde Staksrud «Hadelandstrioen».

Aktiv
-----

Staksrud, som var son til ein gråsteinsmurar, debuterte i skeise-VM med ein sjetteplass i 1927. Året vart han nummer fem i VM, og i 1929 kom han på bronseplassen. I 1930 tok han på Frogner stadion sin fyrste VM-tittel, ein prestasjon han gjentok både i 1935 og 1937. Ved verdsmeisterskapen i 1932 og 1933 vart han begge gongane andremann. Staksrud vart noregsmeister i 1932 og 1934, i 1934 kleiv han også heilt til topps i europameisterskapen på Hamar.

Tre år seinare vann Staksrud i Davos EM for andre gong. Under 1500-meteren i Davos gjekk han i par med landsmannen Hans Engnestangen. Begge gjekk langt fortare enn Oscar Mathisen sin 23 år gamle verdsrekord på 2.17,4. Staksrud vann parløpet på rekordtida 2.14,9, eitt tidels sekund framom Engnestangen. Samstundes steig han til topps på den såkalla Adelskalenderen, ein posisjon han hadde i to år.

Staksrud vart i 1937 tildelt Morgenbladets gullmedalje for sine meisterskapstriumfar i EM og VM. Han drukna i Gjersjøen i Oppegård hausten 1940 under uklare omstendende etter ein fest.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Michael Staksrud» frå Wikipedia på bokmål, den 6. desember 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki

 |
**Kateket** (gresk: *kathekein*, «undervise») er ein kyrkjeleg tilsett med undervisningsoppgåver i kyrkjelyden.

Den norske kyrkja
-----------------

Katekettenesta vart innført i Den norske kyrkja ved lov av 19. juni 1969, ei lov som vart oppheva då kyrkjelova trådde i kraft 1.1.1997. Kateketar er utdanna spesielt for undervisningsarbeidet, spesielt konfirmantundervisning og ungdoms- og studiearbeid, men òg anna dåpsopplæring.

Etter tenesteordninga skal dei som tilsetjast som kateketar ha minst fire års utdanning som omfattar utdanning i kristendomskunnskap, pedagogikk eller teologi, eller vere vigsla eller fast tilsett som kateket.

Kateketar i Den norske kyrkja er tilsette med Kyrkjeleg fellesråd som arbeidsgjevar. Kateketen kan verte vigsla etter forodna liturgi, og han står under tilsyn av biskopen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tenesteordning for kateketar
* Retningsliner for kateketens og diakonens funksjonar i gudstenesta
* Vigsling til kyrkjelg tenste

Den norske kyrkja
**Aleksandr Stepanovitsj Antonov** (26. juli 1889–24. juni 1922) var medlem av Det sosialistrevolusjonære partiet i Russland og leiar for bonde-oppstanden i Tambovregionen under den russiske borgarkrigen.

Han hadde vore medlem av Det sosialistrevolusjonære partiet sidan 1906. Den russiske februarrevolusjonen gjorde at han kom seg ut av fengselet han sat i, etter ein dom for ran. Han vende attende til Kirsanov og vart regional politifunksjonær under den provisoriske regjeringa som formelt styrte Russland frå mars til november 1917. I april 1918 braut han med den nye bolsjevikregjeringa, og gjekk under jorda.

Dei neste to åra leidde han ei væpna gerilja-gruppe av bønder som drap bolsjevikfunksjonærar, særleg dei som var knytte til tvangsutskriving av soldatar og til tvangsrekvirering av mat. Da det store opprøret i regionen kom i august 1920, stilte han seg i brodden av dette.

Etter juli 1921, da oppreisten var slått ned av styrkar frå Den raude armeen, vart Antonov tvinga under jorda att. Den 24. juni 1922 vart han omringa av ei eining frå Tsjekaen (det bolsjevikiske politiske politiet) og drepen.

Kjelder
-------

* Den engelskspråklege wikipediaen, artikkelen *Alexander Antonov*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Michel Jules Alfred Bréal** (fødd 26. mars 1832 i Landau, død 25. november 1915 i Paris) var ein fransk filolog. Han er ofte identifisert som ein av grunnleggjarane av den moderne semantikken.

Liv og karriere
---------------

Etter å ha studert i Weissenburg, Metz og Paris, gjekk han inn i École Normale Supérieure i 1852. I 1857 reiste han til Berlin, der han studerte sanskrit under Franz Bopp og Weber. Då han returnerte til Frankrike fekk han ei avtale i avdelinga for orientalske manuskriptar på Bibliothèque Impériale. I 1864 vart han proffesor i samanliknande grammatikk ved Collège de France, i 1875 vart han medlem av Académie des Inscriptions et Belles-lettres og i 1879 vart han inspektørgeneral for høgare utdanning inntil avskaffinga av kontoret i 1888. I 1890 vart han kommandør av Legion of Honour. Han døydde i Paris.

Sommar-OL 1896
--------------

Bréal fann opp maratonlaupet som vart arrangert for fyrste gong under Dei 1. olympiske sommarleikane i 1896. Han var inspirert av soga om sendebodet Fidippies, som hadde springe frå byen Marathónas til Aten for å fortelja om atenarane som hadde vunne i Slaget ved Marathónas.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Michel Bréal frå Engelsk Wikipedia .*

* *Denne artikkelen er basert på artikkelen Spyrídon Loúis#Sommar-OL 1896 frå Nynorsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Nasjonal kommunikasjonsmyndighet (Nkom)** fram til 1. januar 2015 **Post og Teletilsynet (PT)** er eit frittståande forvaltingsorgan under Samferdselsdepartementet. Nkom er ansvarleg for å regulera og overvake post- og telekommunikasjon i Noreg. Etaten er sjølvfinansierande, gjennom å krevja inn ymse gebyr. 

Nkom vart stifta i 1987, under namnet **Statens teleforvaltning**, då den norske telekommunikasjonsmarknaden vart opna for konkurranse. Nkom har seinare fått fleire ansvarsområde, etter som liberaliseringa av marknaden har auka. I 1997 fekk etaten ansvaret for regulering av posttenester og bytta namn til **Post og Teletilsynet**. Etter vedtak i Stortinget vart Nkom frå og med 2007 plassert i Lillesand kommune og i 2015 fekk det namnet Nasjonal kommunikasjonsmyndighet (Nkom).

Kjelder
-------

1. ↑  Talet på tilsette i følge Norsk samfunnsvitenskapelig datatjenestes forvaltningsdatabase
2. ↑  «PT skifter navn». Nasjonal kommunikasjonsmyndighet. 10. september 2014. Henta 8. mars 2015.
**Olga Valerjevna Pyljova** (fødd 7. juli 1975 i Borodino i Krasnojarsk kraj i Russland) er ein russisk skiskyttar. Ho er olympisk meister og verdsmeister i skiskyting. Mellom februar 2006 og februar 2008 er ho utestengd frå skiskyting grunna doping. På norsk ser ein ofte namnet hennar skrive *Olga Pyleva*.

Pyljova byrja å gå på ski som tiåring. Ho var først langrennsløpar og konkurrerte på høgt internasjonalt nivå som junior. I 1996 fekk ho dottera Dasja med mannen, Jevgenij Pyljov. Då ho vende tilbake til toppidrett gjekk ho over til skiskyting, og i 2000 kom ho med på det russiske landslaget. Same året var ho med å vinna det første av så langt fire VM-stafettgull i verdsmeisterskapen i skiskyting i Holmenkollen. I vinter-OL 2002 i Salt Lake City vann ho jaktstarten og i VM i Oberhof i 2004 vann ho 15 km. 

I OL i Torino i 2006 kom ho i mål som nummer to på 15 km, men ho testa positivt for det forbodne stoffet Carphedon og vart diskvalifisert for doping. Ho vart utestengt frå skiskyting for to år frå 13. februar 2006.

Kortfatta merittliste
---------------------

(per 15. februar 2006)

* Verdscupen samanlagt:
	+ Ein 2. plass (2003/04), ein 3. plass
* Verdsmeisterskap:
	+ 5 gull (1 individuelt, 15 km 2004), 1 sølv, 1 bronse
* Olympiske leikar:
	+ 1 gull (jaktstart, 2002), 1 bronse
* Verdscuprenn:
	+ 10 gull, 13 sølv, 11 bronse

Merknadar
---------

1. ↑  Russisk skrift **Ольга Валерьевна Пылёва**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Olga Vladimirovna Rozanova** (21. juni 1886–7. november 1918) var ein russisk kunstmålar. Ho var ein avantgarde-kunstnar som knytte seg til fleire stilretningar i samtidskunsten, så som suprematisme, ny-primitivisme og kubo-futurisme.

Rozanova var fødd i Melenki, ein småby nær storbyen Vladimir. I 1904 tok ho til med ei mangeårig læretid ved kunstskulen driven av K. Bolsjakov og Konstantin Juon i Moskva. Samstundes studerte ho ved Stroganovs Skule for anvendt kunst.

*Smie*, 1912
Frå 1911 var Rozanova ein av dei mest aktive medlemene av Ungdomsforbundet (Sojuz Molodjozjij). Året etter innleia ho vennskap med futurist-poetane Velimir Khlebnikov og Aleksej Krutsjonykh, den siste hennar framtidige ektemann.

### Suprematisme

I 1916 vart Rozenova med i ei gruppe av russiske avantgarde-kunstnarar, *Supremus*, der futuristen Kasimir Malevitsj var den leiande. Ved den tid hadde måleria hennar utvikla seg vidare frå påverknaden av kubismen og den italienske futurismen. Bileta tok eit fullstendig originalt byks over i rein abstrahering, der biletkomposisjonen er organisert av trykket på synet og med relasjonane mellom fargane.

I 1917-18 laga Rozanova ei serie av ikkje-fokuserte måleri som ho kalla for tsv'etopis'. Hennar ikkje-fokuserte komposisjon *1918*, også kjend som *Grøn strime* er eit førevarsel om det flate biletet, planet og dei poetiske nyansane i fargane til somme abstrakt-ekspresjonistar.

Olga Rozanova døydde i Moskva i ein difteri-epidemi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Rozanova» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mars 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* ULAN

 |
Eit USA-amerikansk militærfly lik ulukkesflyet
**Voksenkoll-ulukka** var ei flyulukke i Voksenkollåsen i Oslo tysdag 18. desember 1945 klokka 11.04. Eit militært transportfly av typen C-47 *Dakota* (CC-129) med kjenningsbokstavane ODM-F, eigd av Royal Canadian Air Force No. 435 Transport Squadron, flaug inn i sørsida av Voksenkollåsen og kom i brann. Det styrta ikkje langt frå ruinen av Anne Kures hotell, som hadde brunne ned natta til 3. mai 1941, medan tyske soldatar budde der under okkupasjonen av Noreg under andre verdskrigen.

Femten personar omkom i sjølve flyulukka. To døydde rett etter at dei var frakta til Ullevål sjukehus. To amerikanarar (løynant Nelson og Kurt Wiesman) overlevde. Dei vanskelege føreforholda gjorde at brannvesenet brukte 30 minutt (mot normalt under 15 minutt) frå Smestad brannstasjon til havaristaden.

Flyet var på veg frå ein militærbase i England via Kastrup til Fornebu. Men Fornebu var stengt på grunn av lågt skydekke, og flyet vart omdirigert til Gardermoen. Eit nytt instrument-innflygingssystem var under montering på Fornebu, men var ikkje enno teke i bruk. Årsaka til ulukka var truleg at underkjølt regn gjorde at motorane mista mykje av effekten, slik at flyet ikkje klarte å koma seg over Voksenkollåsen. 

Mellom dei omkomne var to nordmenn: motstandsmannen Hjalmar Steenstrup (født 11. oktober 1890), som var på veg heim etter å ha vitna i Nürnbergprosessen, og løytnant i marinen Inge Johansen (fødd 11. juni 1921), som skulle heim frå England for å feira jul med familien for første gong sidan 1936.

Femten av dei omkomne er gravlagt på krigsgravfeltet for falne frå Storbritannia og samveldelanda nær kapellet på Vestre gravlund i Oslo. Dei to nordmennene er ikkje gravlagt der.

Referansar
----------

1. ↑  «To overlever flyulykken». *Aftenpostens aftenutgave*. 19. desember 1945. s. 2.
2. ↑  «Fly-ulykken på Voksenkollen krevde 16 menneskeliv». *Aftenpostens morgenutgave*. 19. desember 1945. s. 1.
3. ↑  «Marineløytnant Inge Johansen som omkom ved fly-ulykken». *Aftenpostens aftenutgave*. 19. desember 1945. s. 2.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Voksenkoll-ulykken» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2018.*

* Vinderen Medlemsbladet til historielag 2004/3, nr. 51 side 22 – 26
* Vinderen Medlemsbladet til historielag 2004/4, nr. 52 side 12
* Vinderen Medlemsbladet til historielag 2012/1, nr. 81 side 59 – 64

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aviation Safety Report (snever.)
* RCAF No. 435 Transport Squadron (snever.)
**Olga Antoljevna Bitsjerova** (fødd 26. oktober 1967) er ein russisk tidlegare turnar frå Moskva som representerte Sovjetunionen. Ho vann mangekampen ved Turn-VM 1981 og Turn-EM 1983.

Bitsjerova vart i 1981 verdsmeister i lagtevlinga på heimebane i Moskva. Sidan i meisterskapen sigra ho i mangekampen, men deltok ikkje i apparatfinalane. Det gjorde ho derimot då ho året etter gjekk til topps i mangekamp ved verdscupfinalen i Zagreb. Her vann ho frittståande og hopp, kom på andreplass i skranke og vart nummer 3 på bom. Også under europameisterskapen 1983 i Göteborg triumferte Bitsjerova i mangekamp, frittståande og hopp. I Turn-VM 1983 i Budapest var ho med å vinne gullmedalje i lagtevlinga, individuelt kom ho som best på femteplass i hopp.

Bitsjerova var aktiv til 1988, utan seinare å få delta i dei internasjonale meisterskapane. Ho var ei tid gift med turnaren, ukrainske-franske Valentin Mogilnij, som òg var aktiv for Sovjetunionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Bicherova» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mars 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Olga Pavlovna Minejeva**, fødd Sirovatskaja (fødd 1. oktober 1952), er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Degtjarsk i Sverdlovsk oblast som tevla internasjonalt for Sovjetunionen på 800 meter. Ho tok OL-sølv på distansen i Moskva i 1980 og EM-gull i Aten i 1982.

Aktiv
-----

Olga Sirovatskaja deltok på 400 m og 4x400 m stafett under dei olympiske leikane i München. På 400 m vart ho slått ut i kvartfinalane, medan det åttandeplass på stafetten. 

Under sommarleikane i Moskva sommaren 1980 gjekk alle medaljane på 800 meter til dei sovjetiske deltakarane, med tida 1.54,81 tok Olga Minejeva sølvmedaljen bak Nadezjda Olizarenko og føre Tatjana Providokhina. I EM i friidrett 1982 i Aten vart ho europameister på 1.55,41. Ho sprang òg ein etappe på Sovjetunionen sitt lag på 4x400 m stafett og fekk då med seg ein bronsemedalje.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olga Pawlowna Minejewa» frå Wikipedia på tysk, den 5. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Usa** (russisk Уса) er ei elv i Republikken Komi i Russland. Ho er den største sideelva til Petsjora, som ho renn ut i frå høgre. Elva er 565 km lang og har eit nedslagsfelt på 93 600 km². 

Usa har ei middelvassføring på 1310 m³/s, men dette varierer frå maksimalt 21 500 m³/s i juni til eit minimum på 43,9 m³/s i april. Ho frys til i oktober eller november og er isdekt til vårsmeltinga byrjar i mai eller juni. Den største sideelvane hennar er Jelets, Lemva, Bolsjoj Kotsjmes og Kosiu frå venstre og Vorkuta, Sejda og Kolva frå høgre.

Elva har kjelda si nord i Uralfjella og renn sørvestover, om lag parallelt til fjellkjeda. Elva oppstår der elvane Bolsjaja Usa (*Store Usa*) og Malaja Usa (*Vesle Usa*) om lag 30 km aust for Vorkuta. Dei to sideelvane er bratte med mange stryk og fossar. Etter dei to har renne saman vert elva rolegare med berre nokre få stryk i dei øvre delane. Her er breiddene høge og bratte, men leger nede vert dei lågare, skogkledde og myrlendte, bortsett frå områda rundt busetnaden Adak (russisk Адак), der elva går gjennom Tsjernysjovåsane. 

Nedanfor busetnaden Sivomaskinskij (russisk Сивомаскинский) vert elva langt breiare og i dei nedre delane er ho frå 700 meter til 2 km brei. Ho startar å danne meander og sandøyar og har denne utsjånaden til munningen. Om lag 30 km frå munningen ligg byen Usinsk og elvehamna Parma. Usa renn ut i Petsjora ved busetnaden Ust-Usa.

Elva er framkommeleg 325 km oppover og langs elva ligg hamnestadane Abez, Petrun, Makarikha, Parma og Ust-Usa. I nedslagsfeltet til Usa ligg kolfeltet Petsjora og i dei nedre områda, ved byen Usinsik, er det store petroleums- og gassfelt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Usa River (Komi Republic)» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2008.*
Prinsippskisse av ein katapult frå 1400-talet.
Teikning av ein katapult.
Rekonstruert katapult i Kroatia.
**Katapult** er ein kastemaskin som kan senda eit prosjektil over ein større avstand ved hjelp av ein kastearm. Katapultar blei brukt som beleiringsskyts i oldtida og mellomalderen. Maskinen blei funnen opp i det gamle Hellas.

Ein katapult er danna av ein trebjelke med ein ende innspent mellom to samansnodde tau. Desse kan spennast meir når bjelken blir trekt ned i horisontal stilling ved hjelp av eit vindespel. Når så bjelken blir frigjort, dreier han seg med valdsam kraft oppover og framover til han blir stoppa av eit tverrtre. Prosjektila (stein eller metallkuler) blir lagt på den frie enden av bjelken og slynga ut i krumme banar. Med katapult kunne ein slynga prosjektil på fleire hundre kilo opptil 600 meter.

Ordet «katapult» kjem av latin *catapulta*, frå gresk *katapeltēs* (καταπέλτης) av *kata*, 'nedover' og *pallō*, 'kasta, slynga, svinga'.

Katapulttypar
-------------

* Ballista
* Blide
* Onager

Kjelder
-------

1. ↑  Schellenberg, Hans Michael (2006), «Diodor von Sizilien 14,42,1 und die Erfindung der Artillerie im Mittelmeerraum» (PDF), *Frankfurter Elektronische Rundschau zur Altertumskunde* **3**: 14–23 .
2. ↑  
«Katapult: kastemaskin» (23. oktober 2014), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 6. april 2015.
3. ↑  Liddell, Henry George; Scott, Robert, «κατά», *A Greek-English Lexicon* (definition), Perseus, Tufts .
4. ↑  Liddell, Henry George; Scott, Robert, «πάλλω», *A Greek-English Lexicon*, Perseus, Tufts ; «catapult», *Dictionaries* (definition), Oxford, arkivert frå originalen 2. juli 2012, henta 6. april 2015 .


---

* *Denne artikkelen bygger på «Catapult» frå Wikipedia på engelsk, den 6. april 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Katapult**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
Passet til Kateb Yacine
**Kateb Yacine** (2. august 1929–6. august 1989) var ein algerisk franskspråkleg forfattar. Alle bøkene hans omhandlar frigjeringskampen til den tredje verda og den mest kjende romanen hans er *Nedjma* frå 1956. Dette er ei skildring av kjærleik og korleis dei tradisjonelle algeriske kulturen har gått i oppløysing under det franske kolonistyret. Det same temaet førte han vidare i andre prosaverk som *Le Polygone étoilé* frå 1966.

Skodespela til Yacine er påverka av dramatikken til Bertolt Brecht og er skildra som eit slags «gerilja-teater»: *Le Cercle des représailles* (1956), *L'Homme aux sandales de cautchouc* (1970), om frigjeringskampen i Vietnam.

I dei seinaste stykka hans, som opphavleg vart skriven på arabisk, nyttar han mykje ironi og satire, som *Mohammed prends ta valise* (1971), *La Guerre de 2000 ans* (1974), *Palestine trahie* (1978). Yacine var viktig for den store fornyinga i moderne algerisk litteratur.

Kjelder
-------

* «Kateb\_Yacine» av Truls Olav Winther i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Nikolai Christian Grove Prebensen** (13. april 1850–24. mai 1938) var ein norsk embetsmann, politikar og diplomat. Jacob Christian Prebensen var bror hans.

Prebensen var frå Risør, der far hans dreiv handel i stor stil. Han vart student i 1868 og tok juridisk embetseksamen i 1873. Sidan studerte han språk i halvtanna år i Frankrike og England, før han i eit par år var kompanjong i faren si forretning i Risør. I 1876 byrja han som kopist i kyrkjedepartementet, medan han dei fire åra 1877-81 var fullmektig hos sorenskrivar Ferdinand Roll i Romsdal. Deretter arbeidde han vidare som kopist i justisdepartementet fram til 1887. Han var så politimeister i Vardø i to år, i 1889 vart han amtmann i Finnmarkens amt. I 1896 overtok amtmannsembetet i Nedenes amt. Til sist var han 1906-17 norsk minister i St. Petersburg.

Prebensen var ordførar i Vadsø 1892-94. Han var stortingsrepresentant for byane i Finnmark 1892-94 og for Arendal og Grimstad 1904-06. I den fyrste stortingsbolken var han medlem av militærkomiteen, medan han i den siste bolken var president i Odelstinget og formann i protokollkomiteen. I 1905 var Prebensen formann i spesialkomitéen som skulle førebu opprettinga av eit eige norsk konsulatvesen, og kom dermed til å spele ei framskoten rolle under unionsoppløysinga. 29. mars 1906 gjekk han ut av Stortinget for å overta ministerposten i St. Petersburg. Han var medlem av Høgre.

Elles var Prebensen i 1892 medlem av Finnmarkskommisjonen, og formann i i kommisjonen til utgreiing av ulike spørsmål vedkomande utanriksstellet. Også medlem av departementale komitear om fattiglova i 1896, og formannskapslova 1897.

Prebensen vart tildelt 7. juni-medaljen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Dødsdato frå NBL-artikkel om Prebensen, skriven av Gunnar Molden.

Bakgrunnsstoff
--------------

* NSD PolSys – Data om det politiske system[*daud lenkje*]
* Publikasjonar av Nikolai Prebensen i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Volda Stadion** ligg i Volda i Volda kommune i Møre og Romsdal. Volda Stadion er heimearena for VTI Fotball sine lag og høyrer til Sunnmøre Fotballkrets. Anlegget består av ein hovudarena med kunstgrasdekke (100x62 meter) med flaumlys, tribuneplass til ca. 2.000 og takoverbygg. Vidare av ein B-arena med internasjonale mål (kunstgras) og flaumlys, ei sjuarbane (kunstgras) og eit treningsfelt med grusdekke (90x45 meter). Det er Volda TI Fotball som har bygd, eigd og driv anlegget.

Publikumsrekorden er på ca. 5.000 og vart sett i ein 3. divisjonskamp mot Ørsta IL i 1988.

Utbygginga av Volda Stadion starta med grasbane på hovudarenaen som opna i 1956. Denne vart seinare bygd ut med løpebaner for friidrett (grusdekke) og eit treningsfelt med grusdekke. I 1980-åra vart anlegget bygd ut med klubbhus og tribuner. I 2001 fekk treningsfeltet kunstgrasdekke og om lag samtidig vart det teke i bruk eit nytt treningsfelt med grusdekke. I 2007 vart den gamle hovudareanen med naturgrasdekke lagt om til kunstgrasdekke med plass til ei ellvarbane og ei sjuarbane. Det tidlegare friidrettsanlegget vart dermed sanert etter at det ikkje hadde vore i bruk på mange år. I 2010 fekk delar av tribuneanlegget takoverbygg og samtidig vart det montert plaststolar som vart kjøpt brukt frå Sandefjord.

I 2014 vart Volda Stadion utvida ved at fotballhallen Mørehallen vart opna på Stadion. Mørehallen er ein isolert sjuarhall for fotball, bygd i stål og med kunstgrasdekke. Hallen har gassoppvarming.

Adresse er Stadionvegen, 6100 Volda.

Bakgrunnsstoff
--------------

* vti-fotball.no
* voldasupporter.com
**Tvedestrand** er ein by og administrasjonssenteret i Tvedestrand kommune i Agder fylke. Tettstaden ligg i ei trong gryte inst i Tvedestrandfjorden, som er den indre delen av Oksefjorden. Tvedestrand har 2 503 innbyggjarar per 1. januar 2017. Om lag ein tredjedel av innbyggjarane i Tvedestrand kommune bur i tettstaden.

Tvedestrand hadde vore ein liten strandstad med noko mindre industri då det i 1738 vart utskipningshamn for Næs Jernværk. Staden vart ladestad i 1836 og bykommune året etter. Tvedestrand mista bystatusen då han vart slått saman med kommunane Holt og Dypvåg i 1960. Kommunen vedtok bystatus for Tvedestrand att i 1997.

Tvedestrand er særprega av kvite trehus, tronge gågater og bratte trapper ned mot fjorden og hamna. Frå kaiene fører to gater opp til forretningsstrøket med den litle innsjøen Tjenna. Byen profilerer seg som Bokbyen ved Skagerrak og det blir stelt til fleire arrangement knytte til bøker og litteratur gjennom heile året. Hovudgata ned mot hamna har fleire antikvariat og bruktbokbutikkar. I byen står Tvedestrand kyrkje, ei langkyrkje frå 1860. Tvedestrand har ein lokalitet av Tvedestrand og Åmli vidaregåande skole, som tilbyr utdanningsprogram for studiespesialisering.

Europaveg 18 går gjennom Tvedestrand kommune og passerer to kilometer nordvest for tettstaden Tvedestrand. Lokalavisa er *Tvedestrandsposten* som kjem ut tre dagar i veka.

Sjå òg
------

* Tvedestrand kommune

Kjelder
-------

1. ↑  «Tvedestrand og Åmli videregående skole». Store norske leksikon. 10. desember 2012. Henta 27. januar 2018.
2. ↑  «Tvedestrand». Store norske leksikon. 28. september 2017. Henta 27. januar 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Tvedestrand Arkivert 2018-02-22 ved Wayback Machine. – Informasjon frå Tvedestrand kommune
* Tvedestrand - visitnorway.no Arkivert 2018-01-27 ved Wayback Machine. – Turistinformasjon om Tvedestrand
* Tvedestrand By – Informasjon om føretak og handverkarar i Tvedestrand

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Apollinarij Mikhajlovitsj Vasnetsov** (6. august 1856–23. januar 1933) var ein russisk kunstmålar og grafikar. Han spesialiserte seg på scener frå mellomalderen i Moskva. Han var ein yngre bror av den meir berømte Viktor Vasnetsov.

Vasnetsov var frå landsbyen Rjabovo i provinsen Vjatka. Han var både målar og grafikar. Noko formell utdanning i målarkunst fekk han ikkje. Men han gjekk i lære hos den eldre broren sin, Viktor Vasnetsov. Frå 1883 budde og arbeidde han og broren i Abramtsevo, der han vart påverka av målaren Vasilij Polenov. I 1898–99 reiste han i Italia, Frankrike og Tyskland.

I tillegg til episke landskapsbilete av russisk natur, skapte Apollinarij Vasnjetsov sin eigen sjanger av rekonstruerte, historiske landskap basert på historiske og arkeologiske data. Måleria hans gir eit visuelt bilete av Moskva slik det må ho vore i hundreåra mellom 1300-talet og 1700-talet.

*Ivan den store-plassen i Kreml. 17. hundreåret*, 1903
Vasnjetsov var medlem av Peredvizjnikij frå 1899, og akademimedlem frå 1900. Han var ein av grunnleggarane og tilsynsmennene av Russlands Kunstnarforeining.

I byrjinga av 1920 inviterte Arkeologiutvalet (forgjengaren til Selskapet for vern av kulturminne) Apollinarij Vasnetsov og nokre andre målarar (mellom dei Vikentij Trofimov) til å teikne gamle stader i Voronezj.

Han døydde i Moskva.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Apollinary Vasnetsov» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juni 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Apollinarij Vasnetsov**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* ULAN
* NKC

 |
**Bruce Langhorne** (11. mai 1938–14. april 2017) var ein USA-amerikansk folkemusikar. Han var aktiv i visemiljøet i Greenwich Village i 1960-åra, hovudsakleg som studiomusikar der han spelte gitar på andre sine visealbum og konsertar. 

Han byrja å akkompagnere visesongaren Brother John Sellers på klubbar i Greenwich Village, og byrja kort tid etter å arbeide med andre musikarar som The Clancy Brothers & Tommy Makem, Joan Baez, Richie Havens, Carolyn Hester, Peter LaFarge, Gordon Lightfoot, Hugh Masekela, Odetta, Babatunde Olatunji, Peter, Paul and Mary, Richard og Mimi Fariña, Tom Rush, Steve Gillette og Buffy Sainte-Marie. I 1963 akkompagnerte han Bob Dylan på *The Freewheelin' Bob Dylan* og i 1965 var han ein av fleire gitaristar på albumet *Bringing It All Back Home*.

Bob Dylan-songen «Mr. Tambourine Man» var inspirert av Langhorne, som brukte å spele på ei stor tyrkisk tromme. Tromma var kjøpt i ein butikk i Greenwich Village og hadde små bjøller langs innsida som gav ein lyd som minna om ein tamburin. Langhorne brukte instrumentet mest på innspelingane til Richard og Mimi Fariña. Tromma er no i samlinga til Experience Music Project i Seattle i Washington.

I tillegg til å vere inspirasjonskjelda til «Mr. Tambourine Man» spelte Langhorne motmelodien på elektrisk gitar på songen. Gitaren hans er òg framtredande på andre Dylan-songar som «Love Minus Zero/No Limit» og «She Belongs to Me» og han spelte sologitar på «Subterranean Homesick Blues», «Outlaw Blues», «Bob Dylan's 115th Dream» og «Maggie's Farm». Fleire år seinare spelte Langhorne på somme songar på albumet *Pat Garrett and Billy the Kid*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bruce Langhorne» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3  «Bruce Langhorne». AllMusic. Henta 22. juli 2009.
2. ↑  Unterberger, Richie. «Bruce Langhorne Interview». Henta 20. november 2016.
3. ↑  «Bruce Langhorne». Arkivert frå originalen 26. desember 2016. Henta 23. november 2016.
4. 1 2 3  Gray, M. (2008). *The Bob Dylan Encyclopedia* (revised and updated utg.). Continuum. s. 395–396. ISBN 978-0-8264-2974-2.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bruce Langhorne på Allmusic
* Bruce Langhorne ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**John Ray** (29. november 1627–17. januar 1705) var ein engelsk prest og naturvitskapsmann som vart verdsett som ein av dei tidlegaste naturforskarane blant dei engelske prestane. Fram til 1670 skreiv han namnet sitt som John Wray. Han publiserte viktige arbeid om botanikk, zoologi og naturleg teologi. Han er kjent for klassifisering av plantar i verket *Historia Plantarum*, eit viktig skritt mot moderne taksonomi. Ray avviste systemet med dikotomisk inndeling der artar vart klassifiserte i samsvar med eit førehandsoppfatta, enten/eller typesystem. I staden klassifiserte han plantar i samsvar med formlikskapar og forskjellar som kom fram ved observasjon. Han var blant dei første som freista ein biologisk definisjon for omgrepet 'art', som «ei gruppe morfologisk liknande organismar som stammar frå ein felles forfar». Eit anna vesentleg bidrag til taksonomi var inndelinga hans av plantar i dei med tofrøbladingar (dicotyledoneae) eller berre eitt, einfrøbladingar, ei inndeling som blir brukt i taksonomi i dag.

Kjelder
-------

* *Første versjon av denne artikkelen bygger på innleinga av «John Ray» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2021*

Referansar

1. ↑  *Historia plantarum generalis*, in the volume published in 1686, Tome I, Libr. I, Chap. XX, page 40 (Quoted in Mayr, Ernst. 1982. *The growth of biological thought: diversity, evolution, and inheritance.* Cambridge, Mass.: Belknap Press: 256)
2. ↑  Atran, Scott (1992). *Cognitive Foundations of Natural History: Towards an Anthropology of Science*. Cambridge: Cambridge University Press.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «John\_Ray» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Koordinatar: 38°26′0″N 39°46′22″E﻿

**Tigris** (syrisk *ܕܩܠܬ Deqlath*, arabisk *Dijla*, tyrkisk *Dicle*) er den austre elva i elveparet Eufrat og Tigris i Irak. Den 1 850 km lange elva renn frå fjella i Anatolia i Tyrkia, og renn sørover parallelt med elva Eufrat. Nedbørsområdet til Tigris er 375 000 km².

Strekning
---------

Hasankeyf, Tyrkia
Tigris har kjeldene sine området omkring sjøen Gölgik i Taurusfjella aust i Tyrkia. 400 km av elva renn i Tyrkia, før ho ei strekning vert grenseelv mellom Tyrkia og Syria. Dette strekket på 44 km er den einaste delen av elva i Syria. Dei gjenverande 1418 km renn innanfor grensene til Irak og flyt søraustover til den mesopotamiske sletta i Irak om lag ved Mosul. Elva renn gjennom Bagdad og fell saman med Eufrat nær Gurmat Ali sør i Irak. Elvane dannar der Shatt al-Arab, som munnar ut i Persiabukta. Tigris har mange sideelver, bland andre Diyala, Øvre og Nedre Zap.

Bagdad, hovudstaden i Irak, ligg vid Tigris, likt mange av dei store stadene i Mesopotamia: Nineve, Ktesifon og Seleukia. Lagash får vatn frå ein kanal som vart graven ut omkring 2400 f.Kr. Byen Tikrit er oppkalla etter elva, som han ligg ved.

Tigris utanfor Mosul
Tigris har lenge vore ei viktig transportåre i ørkenlandet. Elva er farande med gruntgåande båtar heilt til Bagdad og med flåtar vidare til Mosul. I nyare tid har vegtransport og jernbanen Basra-Bagdad-Mosul tatt over for mykje av trafikken. Vassføringa varierer frå om lag 3000 m³/s i april til 300 m³/s i oktober, målt ved Bagdad.

Utnytting
---------

Tigris er kraftig oppdemt i Irak og Tyrkia, og forsyner dei tørre områda ho ren gjennom. Reguleringa hindrar og oversymjingar, som historisk har vore ei følgje av snøsmeltinga i april. Mosuldammen, som ligg ved Tigris, er den største i Irak.

Mytologi
--------

I sumerisk mytologi vart Tigris skapt av sæd frå guden Enki.

Profeten Daniel fekk eit syn ved elva Tigris.

Kjelder
-------

1. ↑  Isaev, V.A.; Mikhailova, M.V. (2009). «The hydrology, evolution, and hydrological regime of the mouth area of the Shatt al-Arab-elva». *Water Resources* **36** (4): 380–395. doi:10.1134/S0097807809040022.
2. ↑  Kolars, J.F.; Mitchell, W.A. (1991). *The Eufrat-elva and the Southeast Anatolia Development Project*. Carbondale: Southern Illinois University Press. s. 6–8. ISBN 0-8093-1572-6.
3. ↑  Dan. 10,4

* *Denne artikkelen bygger på «Tigris» frå Wikipedia på svensk, den 28. mai 2010.*
* *Norsk Allkunnebok* 1965


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
**John Glover Roberts jr.** (fødd 27. januar 1955) er ein amerikansk jurist som sidan 2005 har vore justitiarius i den amerikanske høgsteretten.

Roberts vart fødd i Buffalo og voks opp i Indiana. Han graduerte frå Harvard i 1979. Frå 1980 til 1981 var han praktikant for høgsterettsdommar William Rehnquist. Han arbeidde for Ronald Reagan-regjeringa, frå 1981 til 1982 som spesialrådgjevar til generaladvokat William French Smith og frå 1982 til 1986 som assisterande juridisk rådgjevar til presidenten. Då han vart nominert til høgsteretten var han dommar ved den føderale appellretten for District of Columbia.

Roberts vart nominert av president George W. Bush 19. juli 2005 til å bli dommar i høgsterett. Før senatshøyringane var kome i gang, vart Roberts nominert til å bli høgsterettsjustitiarius etter at William Rehnquist gjekk bort 3. september 2005. Senatet godkjende Roberts si utnemning 29. september 2005. I ein alder av 50 år vart han den yngste høgesterettsjustitiariusen på over 200 år.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
Eit gatelys som består av ein natriumlampe.
Ein **natriumlampe** er eit gassutladningsrøyr som inneheld edelgass (argon eller neon) under lågt trykk og metallisk natrium. Utladinga blir starta gjennom edelgassen, og lampa gjev då eit raudt eller fiolett lys. Etter kort tid blir det metalliske natriumet oppvarma slik at det fordampar. Utladinga vil då hovudsakleg føregå ved hjelp av dei lett ioniserbare natriumatoma, og lyset skiftar til sterkt gult. Det gule lyset ligg nær det mest kjenslevare området til auget, og lysutbyttet blir difor særs stort. Dessutan blir synsinntrykket klårare på grunn av det monokromatiske lyset frå lampa. Natriumlampen eignar seg difor godt til opplysing av vegar (tåkelys). Han er dessutan mykje brukt som monokromatisk lyskjelde i spektroskopien. I likskap med kvikksølvdamplampen kan natriumlampen òg lagast som høgtrykkslampe som gjev særs intenst lys. Spekteret blir kontinuerleg, men mykje fattigare på ultrafiolett og kortbølgja lys enn lyset frå kvikksølvdamplampen.

Lampen er mykje nytta i gatelys.

Kjelder
-------

* natriumlampe. I Store norske leksikon.
**Tigris-Eufrat-systemet** består av Tigris og Eufrat, med sideelvane deira, og dannar eit stort elvesystem i Vest-Asia. Frå kjeldene i Taurusfjella aust i Tyrkia flyt dei gjennom Syria og Irak før dei munnar ut i Persiabukta. Systemet er ein del av den palearktiske økoregionen Tigris–Eufrat, som omfattar Irak og delar av Tyrkia, Syria, Iran, Saudi-Arabia, Kuwait og Jordan.

Frå kjeldene deira og den øvre leia i fjella aust i Anatolia, renn elvane gjennom dalar og kløfter i høglandet i Syria og Nord-Irak, og så over elvesletta sentralt i Irak. Elvane flyt søraustover på sletta og renn saman ved Al-Qurnah der dei dannar Shatt al-Arab og munnar ut i Persiabukta.

Regionen er historisk viktig som ein del av den fruktbare halvmånen, der ein meiner at dei første sivilisasjonane oppstod.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tigris–Euphrates river system» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Gibson, McGuire (17. mars 2014). «Tigris-Eufrat-systemet». Encyclopædia Britannica. Henta 22. april 2018.
Brud med moderne kvit brudekjole og brudebukett
**Brud** eller **brur** er ei nemning for ei kvinne den dagen ho giftar seg.

Ordet kjem frå norrønt *brúðr*, og ordstammen finst i mange indoeuropeiske språk i tydinga brud, nygift kvinne eller svigerdotter. Ordstammen er ei hokjøns passivform av verbet «seie», og grunntydinga kan ha vore «den tilsagte, lovde».

Mange kulturar har sterke tradisjonar om korleis ei brud skal kle og te seg. I Noreg har det vore tradisjon at brura er kledd i bunad eller i kvit eller lys pastell brudekjole. Til ei kvit brudekjole kan det høyre eit brudeslør. Til bryllupssermonien vart ho tradisjonelt leidd av far sin eller ein annan mannleg slektning, ved hans høgre hand. Det er i dag ikkje brot med takt eller tone om brudgomen leier brura. Etter bryllupssermonien er det alltid brudgommen som leier brura ved si høgre side.

Kjelder
-------

* Waldemar Brøgger: *Skikk og Bruk* J.W. Cappelens Forlag 1960
* Falk og Torp 1903-06: *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog*. Faksimileutgåve ISBN 82-90520-16-6

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Nattverdsoblatar baka for bruk i Den katolske kyrkja. Den store vert bruka av presten slik at kyrkjelyden kan sjå, medan dei små er for utdeling til dei som tek del i nattverden.
**Nattverdsoblat**, eller **hostie** (av latin *hostia*, 'offer') i Den katolske kyrkja, er ein brødbit som vert bruka under nattverden. Tradisjonelt vert oblatane baka av kveitemjøl og vatn. I reformerte kyrkjer spelar ingrediensane oftast mindre rolle. 

Nattverdsbrødet er i den vestlege kyrkja normalt usyra brød, slik at det ikkje har skjedd nokon hevingsprosess. Av praktiske årsaker brukar ein normalt utstansa skiver, eit par millimeter tjukke og med ein diameter på 2-3 centimeter. I enkelte kyrkjer er det vanleg at presten under konsekrasjonen brukar ein større oblat. 

I de austlege kyrkjene er det normalt å bruke syra brød; dette var eit sentralt spørsmål under det store skismaet 1054. Også i vestlege kyrkjer er det i nyare tid blitt meir vanleg å bruke brød av konvensjonell form, og bryte opp brødet som ein del av førebuinga til måltidet.

I Den katolske kyrkja lærer ein at brødet i nattverden gjennomgår ein total og permanent forvandling til Kristi lekam, og derfor har ein den største respekten overfor konsekrerte hostiar. Dei vert gøymde i eit tabernakel, og dei kan bli utstilte og tilbedne. Innan luthersk teologi reknar ein også at brødet under nattverdsutdelinga vert Kristi kropp, men ikkje på ein slik måte at det ikkje enno er brød. 

Sidan 1888 er alle norske nattverdsoblater i Den norske kyrkja blitt laga ved Diakonissehusets oblatbakeri - det vert produsert om lag 1,5 millionar oblater kvart år.

Referansar
----------

1. ↑  *Diakonissehuset Lovisenberg*, arkivert frå originalen 24. januar 2007, henta 30. mars 2009

* *Denne artikkelen bygger på «Nattverdsoblat» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mars 2009.*
**John O'Shea** (fødd 30. april 1981 i Waterford) er ein irsk tidlegare fotballspelar som har spela for Sunderland i engelsk Premier League og for det irske landslaget. O'Shea spelte før dette heile karrieren sin fram til han var 30 år, utanom to utlånsperiodar, for Manchester United, og har vorte seriemeister med dei i 2003, 2007, 2008 og 2009. Han var med på å vinna den europeiske Meisterligaen i 2008.

Klubbkarriere
-------------

Han vart funnen av speidarar frå Manchester United mens han spelte for ein lokal klubb i Waterford. Han skreiv under proffkontrakt med United som 17-åring og debuterte i ein ligacupkamp mot Aston Villa i 1999. I 2000 var han på utlån hjå Bournemouth i den tredje høgste divisjonen, og i 2001 var han på utlån hjå Royal Antwerp i den belgiske toppdivisjonen. I 2002/03-sesongen braut han gjennom på Manchester United sitt førstelag. Han var kaptein for United første gong i ein kamp mot Birmingham City i 2009/10-sesongen. Sommaren 2011 gjekk han til Sunderland.

Landslagskarriere
-----------------

O'Shea debuterte for det irske A-landslaget 15. august 2001 som innbytar i ein heimekamp mot Kroatia. Debuten hans var lite vellykka, då han gav bort eit straffespark som Kroatia skåra på, noko som førte til at kampen enda uavgjort. Han kom ikkje med i Irland sin tropp til fotball-VM i 2002, men har seinare vorte fast på Irland sitt landslag, som oftast som midtstoppar. Han skåra det første landslagsmålet sitt 19. august 2003 i ein privatlandskamp mot Australia.

Merittar
--------

* Engelsk ligameister: 2003, 2007, 2008 og 2011 med Manchester United:
* Engelsk cupmeister: 2004 med Manchester United
* Champions League-vinnar: 2008 med Manchester United

Anna
----

O'Shea har spelt i alle posisjonar for Manchester United, også som keeper i sluttminutta av ein ligakamp mot Tottenham Hotspur i februar 2007. Han gifta seg 8. juni 2010.

| * v
* d
* e
Republikken Irland sitt landslag – EM i fotball 2012 |
| --- |
| 
* 1 Given
* 2 St Ledger
* 3 Ward
* 4 O'Shea
* 5 Dunne
* 6 Whelan
* 7 McGeady
* 8 Andrews
* 9 Doyle
* 10 Keane (kaptein)
* 11 Duff
* 12 Kelly
* 13 Hunt
* 14 Gibson
* 15 O'Dea
* 16 Westwood
* 17 Long
* 18 Fahey
* 19 Walters
* 20 Cox
* 21 Foley
* 22 Forde
* 23 McClean
* Landslagstrenar: Trapattoni

 | Det irske flagget |
|  |

| * v
* d
* e
Republikken Irland sitt landslag – EM i fotball 2016 |
| --- |
| 
* 1 Westwood
* 2 Coleman
* 3 Clark
* 4 O’Shea
* 5 Keogh
* 6 Whelan
* 7 McGeady
* 8 McCarthy
* 9 Long
* 10 Keane
* 11 McClean
* 12 Duffy
* 13 Hendrick
* 14 Walters
* 15 Christie
* 16 Given
* 17 Ward
* 18 Meyler
* 19 Brady
* 20 Hoolahan
* 21 Murphy
* 22 Quinn
* 23 Randolph
* Landslagstrenar: O'Neill

 | Det irske flagget |
|  |
**Øivind Eckhoff** (13. januar 1916–21. januar 2001) var ein norsk pianist og musikkforskar frå Oslo. Eckhoff var amanuensis i musikkvitskap ved Universitetet i Oslo 1965–83 og kjent som ein dyktig musikkpedagog. I 1957 gav han ut Noregs fyrste vitskaplege bok om homoseksualitet.

Han byrja å spele piano som sjuåring. Klaverdebut heldt han i Oslo 30. november 1945, og han tok musikkpedagogisk eksamen ved Musikkonservatoriet i København i 1953. Frå 1942 til 1960 var han knytt til Riefling Klaverinstitutt som klaverpedagog, og opptredde fleire gonger i NRK radio som pianist.

Øivind Eckhoff sette også spor etter seg i kampen for homofil frigjering. Han var med heilt frå starten av Det Norske Forbundet av 1948, og sat ei tid i styret. Men hans store pionerinnsats på området kom i 1957 med den omfattande opplysningsboka *Vi som føler annerledes. Homoseksualiteten og samfunnet* – eit 342 siders forsøk på å forklare årsakene til homoseksualitet, samt å klarleggje homoseksuelles vanskelege situasjon og naturlege plass i samfunnet. Boka blei utgitt under pseudonymet «Finn Grodal». Ikkje berre er *Vi som føler annerledes* Noregs første vitskaplege bok om homoseksualitet, men ho er framleis ei av få norske fagbøker som er skrive om emnet. Med denne boka blei også nemningane homofil/i og heterofil/i innført i norsk presse- og samfunnsdebatt.

Skriftlege verk
---------------

* *Johan Svendsens Symfoni nr 1 i D-dur. Et tidlig vitnesbyrd om vesentlige trekk ved hans egenart som komponist*, mag.avh. UiO, 1965
* *Sang fra bladet. Elementærkurs i hørelære med grunndrag av musikklæren*, 1959
* «The enigma of 'Haydn's opus 3'», i *Studia musicologica Norvegica*, nr. 4, 1978
* *Vi som føler annerledes. Homoseksualiteten og samfunnet* (under pseud. Finn Grodal), 1957

Musikkomposisjonar
------------------

* *Kadenser til Mozarts klaverkonsert i d-moll*, 1947
* *Alvor – 6 klaverstykker*, 1997
* *Kraft og fred – 7 klaverstykker*, 1997

Bakgrunnsstoff
--------------

* Store norske leksikon/Norsk biografisk leksikon Biografiartikkel om Øivind Eckhoff
* Kilden[*daud lenkje*] *Viktig homobok fyller femti* artikkel om *Vi som føler annerledes*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**John Robert Cozens** (1752–14. desember 1797) var ein britisk landskapsmålar, fødd og død i London. Med sine teikningar og akvarellar, laga etter direkte naturstudiar, spela han ei framskoten rolle i utviklinga av det britiske landskapsmåleriet.

Liv og gjerning
---------------

Cozens var son til den russiskfødde teiknaren og akvarellmålaren Alexander Cozens. Han gjekk i lære hos far sin og hadde si fyrste utstilling av teikningar hos *Society of Artists* i 1767. År 1776 viste han eit stort oljemåleri på Royal Academy of Arts i London.

Tida 1776-79 oppheldt han seg delvis i Sveits og Italia, der han teikna Alpane og italienske utsikter. Etter eit par år i London, la så han og forfattaren William Beckford ut på ei lengre reise i Italia. Cozens budde då ei stund i Napoli, før han vende tilbake til England i 1783. Nokre år seinare publiserte han ei rad tolkingar med tre og skogar. Royal Academy fekk då høve til å ta inn verka hans. Kunstinstitusjonen forkasta tilbodet, då bileta ikkje vart rekna som korrekt kunst.

42 år gammal vart Cozens råka av eit nervesamanbrot og vart innlagd på Bethlem Royal Hospital asyl. Overlækjaren, doktor Thomas Monro, var ein engasjert kunstsamlar og såg Cozens briljans og kjøpte samlinga hans.

Cozens måla all sin dag på ein primitiv, nesten overflatisk måte, noko som gjer at fleire av verka hans langt på veg ser ut som farga stikk. Hans akvarellar med sine spesielle, atmosfæriske effektar og illusjonar hadde ein viss innverknad på målarane Thomas Girtin og William Turner.

Galleri
-------

* Mellom Chamonix og Martigny, teikning frå 1776*Mellom Chamonix og Martigny*, teikning frå 1776
* Monte della Madonna, nær Argua, 1783*Monte della Madonna, nær Argua*, 1783
* London frå Greenwich Hill, ca 1791*London frå Greenwich Hill*, ca 1791

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «John Robert Cozens» frå Wikipedia på engelsk, den 1. juli 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **John Robert Cozens**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |