recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Avranches |
| --- |
| Domkyrkja i Avranches Domkyrkja i Avranches |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Normandie  Manche |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  4,5 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 8 500   1 888/km² |
| Koordinatar | 48°41′″N 1°21′″W﻿Koordinatar: 48°41′″N 1°21′″W﻿ |
| Høgd over havet | 108 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 50300 |
| **Heimeside:** www.ville-avranches.fr |

**Avranches** er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Manche i regionen Normandie og har om lag 9 000 innbyggjarar.

Historie
--------

I 1172 (27.-28. september) vart det halde eit råd i Avranches etter mordet på den anglonormanniske helgenen Thomas Becket i den engelske kyrkja. Etter at Henrik II, Konge av England, hadde gjort botsøving i Avranches 21. mai 1172 vart han friteke frå kritikken som oppstod etter snikmordet på den heilage prelaten, og ein kom fram til kompromisset i Avranches med den romersk-katolske kyrkja, der Henrik II måtte sverge truskap til Pave Alexander III.

Geografi
--------

Avranches ligg sør på halvøya Cotentin, langs E40 som knyter Saint-Lô med Bretagne. 
Frå Avranches er det mogeleg å sjå Mont Saint-Michel, som vart grunnlagd av St. Aubert, biskopen av Avranches på 700-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Olivier Messiaen** (10. desember 1908–27. april 1992) var ein fransk komponist, organist og ornitolog. Musikken han komponerte er rytmisk kompleks, og er harmonisk og melodisk sett basert på *modes of limited transposition*, eit system han abstraherte frå tidlege improvisasjonar og komposisjonar etter kriterium for symmetri og repetisjon av intervallgrupper. Mange av komposisjonane hans er inspirert av trua hans på den katolske kristendommen. Han hadde ei mild form for synestesi, og såg gjerne sine eigne skalaer og akkordar som ulike fargar. Dette brukte han til å skapa ulike og samansette klanguttrykk i komposisjonane. I ei tid eksperimenterte han òg med total serialisme, og blir gjerne nemnd som ein føregangsmann innan feltet.

Karriere
--------

Messiaen begynte på Conservatoire de Paris allereie som 11-åring, og fekk her undervisning av kjende musikarar som Paul Dukas, Maurice Emmanuel, Charles-Marie Widor and Marcel Dupré. I 1931 fekk han stillinga som organist i Paris-kyrkja Église de la Sainte-Trinité, og han var tilsett der heile resten av livet. Messiaen blei fengsla i 1940, og komponerte i fengselet Quatuor pour la fin du temps, som i ettertid blir rekna som ein av dei viktigaste komposisjonane på 1900-talet. Etter at han blei sett fri frå fengselet i 1941 fekk han tittelen professor i harmonilære, og blei i 1966 professor i komposisjon. I 1975 vart han den andre komponisten som vart tildelt Ernst von Siemens’ musikkpris.

Fuglar opptok Messiaen sterkt, og han rekna fuglane som dei største musikarane av alle. Han reiste verda rundt og noterte ned fuglesong, noko han seinare implementerte i komposisjonane sine. Sjølv skal han ha rekna seg som like mykje ornitolog som komponist. Den innovative bruken av klangfarge, den nemnde bruken av fuglesong og det religiøse uttrykket er alle faktorar som plasserer Messiaens komposisjonar blant dei mest distinkte i den moderne kunstmusikken.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Olivier Messiaen» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mai 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Olivier Messiaen**

Wikifrasar Engelsk Wikiquote har ei sitatsamling som gjeld: **Olivier Messiaen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Kaktusar er xerofyttar
**Xerofyttar** eller **tørkeplanter** er planter som er tilpassa tørre tilhøve. Dei har ein xeromorf bygnad som vil seie morfologiske og anatomiske trekk som gjev liten transpirasjon og dermed lågt vassforbruk. Dette gjeld berre når spalteopningane er lukka. Om opningane er opne er vasstilgongen god, og xerofyttane har då ofte ein transpirasjon som liknar andre planter. Xerofyttane har ofte eit godt utvikla rotsystem slik at planta får nok vatn. Blad og unge stenglar har ofte mykje styrkevev som hindrar desse organa å falle saman ved større vasstap. 

For å redusere transpirasjonen så mykje som mogeleg er til dømes overflata av blada lite i forhold til volumet. Blada er derfor ofte små og faste, og gjerne vintergrøne, som nåletre og mang lyngartar. Epidermis har celler med tjukke veggar og er overtrekt med ein tjukk kutikula og ofte eit vokslag i tillegg. Om planta er kledd med hår og innsokne spalteopningar medverkar dette òg til nedsett transpirasjon. 

Planter i ørkenar og stepper har ofte sterkt reduserte blad, som kan vere omdanna til tornar, medan stengelen har fotosyntese. Dette finn ein hos mange kaktusartar. Sukkulentar er ein spesielle type xerofyttar som lagrar vatn i cellevev, samstundes som dei har liten transpirasjon. Lav og mosar er òg xerofyttar. Desse har ikkje særskild liten transpirasjon, men kan likevel overleve store vasstap.

Sjå òg
------

* Tørkeresistens

Kjelder
-------

* «xerofytter» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Koordinatar: 32°9′N 74°11′E﻿

**Gujranwala** (urduskrift گوجرانوالا‎) er ein pakistansk industriby som ligg i Gujranwala distrikt i Panjab. Han er den sjuande folkerikaste av storbyområda i Pakistan, og er ein av dei raskaste veksande byane i landet. Gujranwala ligg 226 meter over havet. Han grensar mot Ghakhar Mandi, Alipur Chatha, Kamonke og fleire mindre byar og landsbyar.

Historie
--------

Namnet «Gujranwala» viser til at byen blei bygd av gurjarar. Namnet blir også knytt til riket Gurjara-Pratihara.
Ifølgje *Imperial Gazetteer of India* blei byen omdøypt Khanpur av sansi-jattar frå Amritsar som slo seg ned, men det eldre namnet overlevde.

Gujranwala blei viktig under framveksten av Sikh-riket på 1700-talet. Han var fødestaden til grunnleggjaren av riket, Ranjit Singh, og hovudstad for føregjengarane hans, faren Maha Singh og farfaren Tsjarat Singh.
Sikh-leiaren Hari Singh Nalwa reiste mykje av den «nye» byen.

Området kom under britisk styre i 1848. I 1881 blei det bygd ei jernbanelinje langs hovudvegen Grand Trunk Road som band saman Gujranwala med andre byar i Panjab og letta handel.

Klima
-----

Gujranwala har steppeklima (BSh etter Köppen si klimaklassifisering). Om sommaren (juni til september) kan temperaturen koma opptil 36 °C. Dei kaldaste månadane er som regel november til februar, då gjennomsnittet klan ligga på 7 °C. Månadane med høgast nedbør er som regel juli og august, når monsunen kjem til Panjab. I dei andre månadane er gjennomsnittleg nedbør rundt 25 mm. Dei tørraste månadane er som regel november til april, med lite nedbør.

Kulturarv i Gujranwala
----------------------

* Baraari i Sherawala-hagenBaraari i Sherawala-hagen
* Jernbanestasjonen i GujranwalaJernbanestasjonen i Gujranwala
* Mariakyrkja (St. Mary's Catholic Church) i ButtranwaliMariakyrkja (St. Mary's Catholic Church) i Buttranwali
* Universitetet i Panjab, GujranwalaUniversitetet i Panjab, Gujranwala
* Krigsminnesmerket Nishan-E-ManzilKrigsminnesmerket Nishan-E-Manzil

Kjelder
-------

1. 1 2  «Population size and growth of major cities» (PDF). Pakistan Bureau of Statistics. 1998. Arkivert frå originalen (PDF) 25. desember 2018. Henta June 11, 2015.
2. ↑
3. ↑  Location of Gujranwala – Falling Rain Genomics
4. 1 2 3 4  Gujrānwāla Town – Imperial Gazetteer of India, v. 12, p. 363.
5. ↑  Ramesh Chandra Majumdar; Bhāratīya Itihāsa Samiti (1954). *The History and Culture of the Indian People: The classical age*. G. Allen & Unwin. s. 64.
6. ↑  Nalwa, V. (2009) Hari Singh Nalwa-Champion of the Khalsaji, New Delhi: Manohar, p. 240.
7. ↑  «Climate: Gujranwala – Climate graph, Temperature graph, Climate table». Climate-Data.org. Henta 7 September 2013.
8. ↑  Jinnah Stadium, Gujranwala – Monthly Averages

* *Denne artikkelen bygger på «Gujranwala» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juni 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gujranwala Chamber of Commerce & Industry
* sgc.edu.pk
* Article on Gujranwala from the 1911 Encyclopædia Britannica

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Rakefisk med kokt potet, lefse, lauk og rømme.
**Rakefisk** eller **rakfisk** (også skrive *rakafisk*) er ein fiskerett laga av feit fisk gjennom ei form for preserving kalla **raking** som er ei blanding av lett salting, gjæring og sjølvoppløysing (autolyse). 

Ein kan laga rakafisk av fiskeslag som aure, sik, røye, laks og harr og nokre saltvasslag, som abbor og sild. Fisken blir sløya under reinslege tilhøve og tilsett 6–8 % salt og eventuelt litt sukker. Han mognar i nokre månader utan oksygen og ved låg temperatur (5–8 °C). Fisken blir typisk lagt tett med buken opp under press i krukke, butt eller bytte. 
Prosessen blir påverka av enzym og mjølkesyrebakteriar som finst naturleg i fisken.

Som regel et ein rakfisk rå og kald, men i eldre tid kunne ein også glosteika fisken eller koka han.

Historisk er raka fisk blitt kalla *surfisk* i Noreg og Sverige, gravfisk i Sverige og rakfisk i Noreg. Det finst liknande rettar i sirkumpolare strøk og i Søraust-Asia.

Sjå òg
------

* graving
* gravlaks
* surströmming

Kjelder
-------


* «rakefisk» i Nynorskordboka.
* «Raking» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 19. januar 2014.
* «No er rakfisk lovleg». *Avisa Valdres*. 13. desember 2016. Henta 18. desember 2016.
**Øyvind Bjorvatn** (26. april 1931–9. februar 2015) var ein norsk lektor og politikar for Venstre og Det Liberale Folkepartiet. Han var formann i DLF frå 1982 til 1986.

Bjorvatn vart fødd i Herefoss i Aust-Agder. Han tok lærareksamen i Kristiansand i 1954, og vart cand. philol. i 1962. Frå 1954 jobba han på diverse skular fram til 1965. I 1956 overtok han odelsgarden Berge i Holt. Frå 1974 til 1988 jobba han igjen som lektor på vidaregåande skular i Arendal og Tvedestrand.

Bjorvatn sat i kommunestyret i Tvedestrand frå 1963 til 1971. I 1965 vart han vald inn på Stortinget for Venstre i Aust-Agder og sat der i to periodar. Ved splittinga av Venstre i 1972 gjekk han over til Det Nye Folkepartiet, seinare Det Liberale Folkepartiet. Han var organisatorisk nestformann for det nye partiet frå 1972 til 1974, og formann frå 1982 til 1986.

Bjorvatn ga ut fleire lokalhistoriske bøker, og var formann i Historielaget for Dypvåg, Holt og Tvedestrand i ei årrekkje.

Kjelder
-------


* «Øyvind Bjorvatn». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Moskenstraumen mellom Værøy og Moskenesøya i mid Mosken
Carta Marina over Moskenesstraumen av den svenske biskopen Olaus Magnus
**Moskenstraumen**, **Moskenesstraumen** eller **Moskstraumen** er ein tidvasstraum i Lofoten mellom Moskenesøya og Mosken. På grunn av den store tidvasskilnaden (kring 4 m) kan Moskenesstraumen gjere opptil 6 knop. Moskenstraumen er kjent som ein av dei kraftigaste havstraumane i verda. 

I europeisk litteratur om geografiske emne frå 1600- og 1700-talet vart det påstått at straumen gjekk inn i ein underjordisk tunnel mellom Norskehavet og Bottenviken. Mange samtidige norske diktarar gav meir nøkterne skildringar basert på observasjonar. Dei verdskjende forfattarane Edgar Allan Poe, Jules Verne og Petter Dass brukte alle desse kjeldene då dei skreiv forteljingane sine om malstraumen i Lofoten.

Straumen er òg nemnt av Captain Ahab i Herman Melville sin *Moby Dick*.

I 2009 føregjekk det eit samarbeid mellom Universitetet i Oslo og Statens kartverk Sjø (Sjøkartverket) om å modellere straumen i sundet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Moskenstraumen» frå Wikipedia på bokmål, den 9. september 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* The Lofoten Maelstrom Arkivert 2006-05-08 ved Wayback Machine. Universitetet i Oslo
* Strong topographic enhancement of tidal currents: tales of the Maelstrom Arkivert 2004-04-14 ved Wayback Machine. (PDF format) Gjevik, Moe and Ommundsen, 1997, preprint of *Sources of the Maelstrom*, *Nature*, Vol. 388, 28 August 1997, pp 837-838.

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| **Gul trompetsopp** |
| Gul trompetsoppGul trompetsopp |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Soppriket Fungi |
| **Rekkje:** | Stilksporesoppar Basidiomycota |
| **Underrekkje:** | Hymeniesoppar Agaricomycotina |
| **Klasse:** | Ekte hymeniesoppar Agaricomycetes |
| **Orden:** | Kantarellordenen Cantharellales |
| **Familie:** | Kantarellfamilien Cantharellaceae |
| **Slekt:** | *Craterellus* |
| **Art:** | **Gul trompetsopp** *C. lutescens* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Cantharellus lutescens***Fr. 1838 |

**Gul trompetsopp** (*Craterellus lutescens*) er ein sopp i slekta trompetsoppar i kantarellfamilien. Han er òg kjend som **gul trompetkantarell**, i og med at han tidlegare vart rekna som medlem av slekta kantarellar. *Craterellus xanthopus*, *Cantherellus lutescens* og *Cantherellus xanthopus* er synonym til det gjeldande vitskaplege namnet.

Skildring
---------

Hatten kan vera mørk, nesten svart. Under hatten er det tydelege ribber som går nedover på stilken. Som regel er dei glatta nesten heilt ut nærast stilken. Stilken er hol og lysande gul, nesten over i ein lys oransjetone. Det er ikkje noko skilje i fargen på stilken og undersida av hatten.

### Forvekslingsfare

Gul trompetsopp er nærskyldt med traktkantarell, og blir ofte forveksla med han. Dette har likevel lita praktisk tyding. Til liks med traktkantarell har han vorte forveksla med den dødeleg giftige spiss giftslørsopp, då desse kan veksa i same miljø. Soppane kan ha same storleik og omtrent same farge på hatten, men liknar elles lite. Problemet er at *giftslørsoppen kan veksa inne i klynger av gule trompetsoppar*. Ein fornuftig forholdsregel er å ikkje plukka dei buntevis, men forsikra seg om at ein ikkje plukkar nokon andre soppar enn den ein er ute etter. Skulla ein vera i tvil kan ein sjå etter ribbene ein forventar å finna under hatten på trompetsoppar, viss dei manglar er det ikkje gul trompetsopp.

Utbreiing
---------

Gul trompetsopp veks gjerne gruppevis. I gode soppår kan ein finna dei i store mengder på mindre område. Dei finst oftast i barskog, gjerne vanskeleg tilgjengeleg under einebærbuskar. Han er ein av få soppar ein kan finna ved myrkantar, gjerne med or eller bjørkekratt.

Bruk
----

Gul trompetsopp er ein svært god matsopp, i klasse med traktkantarell og vanleg kantarell. Han eignar seg særs godt til tørking. Han kan òg frysast eller hermetiserast.

Kjelder
-------

1. ↑  Jon R. Hammerfjeld (3. september 2003). «Spiste dødssopp». Dagbladet. Henta 7. september 2010.
2. ↑  Asle Hansen (7. september 2010). «Dødelig giftslørsopp skjulte seg i stekepanna». Dagbladet. Henta 7. september 2010.
3. ↑  Øyrjan Torheim (17. august 2011). «Giftig sopp ødela Bjørns (27) nyrer». Bergens Tidende. Henta 18. august 2011.

* *Denne artikkelen bygger på «Gul trompetsopp» frå Wikipedia på bokmål, den 23. oktober 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa
* EOL

 |
**Provinsen Teramo**|
|  |
| **Nasjon** |  Italia |
| **Region** | Abruzzo |
| **Hovudstad** | Teramo |
| **Areal** | 1 948 km² |
| **Folketal** (2005) | 296 063 |
| **Folketettleik** | 152/km² |
| **Kommunar** | 47 |
| **Bilnummer** | TE |
| **Postnummer** | 64100 |
| **Retningsnummer (tlf)** | 0861 |
| **President** | Ernino D'Agostino |
|  |
| Plasseringa til Teramo i Italia |

**Provinsen Teramo** (italiensk *Provincia di Teramo*) er ein provins i regionen Abruzzo i Italia. Hovudstaden er byen Teramo. Han har eit areal på 1 948 km² og totalt 296 063 innbyggjarar (2005). Det er 47 kommunar i provinsen. Teramo grensar til provinsen Ascoli Piceno i regionen Marche i nord, provinsen L'Aquila i sør og sørvest og til provinsen Rieti Lazio i vest. I sør ligg provinsen Pescara og i aust Adriahavet.

Geografi
--------

Landskapet i provinsen Teramo er dominert av Adriahavet i aust og Appenninane i vest. Provinsen er delt i nord go sør av åsar og dalar som går frå Appenninane og nesten ut til kysten. I tillegg til hovudstaden er dei viktigaste økonomiske sentera Roseto degli Abruzzi og Giulianova med innbyggjartal på litt over 20 000 kvar. 

Toppane til Gran Sasso stig opp i vest, medan Monti della Laga dominerer grenseområda i nord. Den høgaste toppen i Gran Sasso er Corno Grande med ei høgd på 2 912 moh. Her ligg òg Calderonebreen, den sørlegaste isbreen i Europa. I motsetnad til det kuperte og isolerte Gran Sasso-området, har Monti della Laga tjukke skogar, djupe gjel og rullande sider og dalar med flotte fossefall. 

Aust i provinsen ligg det sju strender, dei såkalla «sju søstrene», ved Adriahavet. Her finn ein feriestader med svært fin, kvit sand med mildt middelhavsklima, palmar, furuar og oleander. 

Kart over Teramo-provinsen
### Største kommunane

Stand: 1. januar 2009

| Kommune | Ibuarar |
| --- | --- |
| Teramo | 55 015 |
| Roseto degli Abruzzi | 24 779 |
| Giulianova | 23 343 |
| Martinsicuro | 16 993 |
| Silvi | 15 622 |
| Pineto | 14 430 |
| Alba Adriatica | 12 174 |
| Atri | 11 326 |
| Sant’Egidio alla Vibrata | 9 675 |
| Tortoreto | 9 631 |
| Mosciano Sant’Angelo | 9 065 |
| Montorio al Vomano | 8 184 |
| Campli | 7 558 |
| Castellalto | 7 439 |
| Bellante | 7 295 |
| Notaresco | 6 979 |
| Civitella del Tronto | 5 459 |
| Sant’Omero | 5 444 |
|

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Teramo på Abruzzo 2000 Arkivert 2006-10-28 ved Wayback Machine.
* Gran Sasso nasjonalpark

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Province of Teramo frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 32°34′30.094″N 74°4′48.446″E﻿

**Gujrat** (uttalt gudʒrˈat) er ein by i Panjab i Pakistan. Han har kring 250 100 innbyggjarar (1998). Gujrat ligg 11 mil nordvest for Lahore.

Byen vaks opp rundt ein festning bygd 1580 av mogulkeisaren Akbar. Han har namn etter gujar-kasten.
Gujrat låg tidlegare ved breidda av Chenab, men elva har sidan endra løp og renn no forbi byen eit par kilometer unna. Den gamle hovudvegen frå Peshawar til Karachi – Grand Trunk Road - går gjennom byen.

I 1849 sigra britane og sikhane her. Dette opna for den britiske annekteringa av Panjab.

Gujrat er eit handelssenter. Det blir også framstilt møblar, lêr- og tekstilprodukt her. Av handverksproduksjon er særleg gull- og sølvarbeid viktig.

Mange norsk-pakistanarar har røter i distriktet rundt Gujrat.

Kjelder
-------

1. ↑  SIZE AND GROWTH OF MAJOR CITIES.pdf POPULATION SIZE AND GROWTH OF MAJOR CITIES[*daud lenkje*], pbs.gov.pk
2. 1 2 3 4 5  «Gujrat», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009
3. ↑  The Memoirs of Jahangueir (Rogers), Volume 1, chpt. 23


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Handelskrig** (fransk *guerre de course*) er ei form for sjøkrig som tar sikte på å øydeleggje eller avskjere samband til fienden på havet ved å angripe handelsfartøya deira i staden for å gå til åtak på krigsskipa deira. Blokade er òg eit verkemiddel innan handelskrig, men vert ikkje rekna som ein del av *guerre de course*, som tyder «forfølgingskrig». 

Handelskrig var ein viktig del av sjørkrigsstrategien frå tidleg moderne periode og gjennom den andre verdskrigen. Som regel vert handelskrig valt av svakare marinenasjonar mot ein sterkare marine. Det beste vernet mot handelskrig er for handelsfartøy å segle i ein konvoi med krigsfartøy som eskorte. 

Dei første som dreiv handelskrig var sjørøvarane, gjerne bestilt av dei krigførande nasjonane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Commerce raiding» frå Wikipedia på engelsk, den 28. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Norman Friedman (2001). *Seapower as Strategy: Navies and National Interests*. Naval Institute Press. ISBN 1557502919.
**Habiba Ghribi** (fødd 9. april 1984) er ein tunisisk tidlegare friidrettsutøvar som særleg utmerkte seg i 3 000 meter hinder. Ho vart i 2012 den fyrste kvinna frå Tunisia som vann ein olympisk medalje. Ghribi vart i 2016 kåra til verdsmeister 2011 og olympisk meister 2012 i 3000 meter hinder.

Aktiv
-----

Ghribi høyrde til verdstoppen i hinderløping for kvinner frå 2009 til –15. Både i VM 2011 og OL 2012 kom ho i mål som nummer to på 3 000 meter hinder, begge gongane slått av Julija Zaripova. I 2016 vart Zaripova sine prestasjonar under dei to meisterskapane annullert av Det internasjonale friidrettsforbundet.

Sommaren 2015 kom Ghribi på ny på andreplass i VM på 3 000 m hinder. Den 11. september same året vann ho eit storstemne i Brussel på topptida 9.05,3, einast tre utøvarar hadde sprunge fortare i øvinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2005 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (9.51,4=nr 21)
* OL 2008 i Beijing: Nr 13 – 9.25,5
* VM 2009 i Berlin: Nr 6 – 9.12,5
* VM 2011 i Daegu: Opphavleg sølvmedalje – 9.11,9, frå 2016 gullmedalje
* OL 2012 i London: Opphavleg sølvmedalje – 9.08,3, frå 2016 gullmedalje
* VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 9.19,2, bakom Hyvin Jepkemoi (9.19,1)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Habiba Ghribi» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
Kart over Adamstuen, 1917
**Adamstuen** er eit bustadsstrøk sørvest for Ullevål sykehus i Oslo som grensar til bustadsstrøka Fagerborg, Valleløkken og Lindern. Strøket høyrer til bydel St. Hanshaugen som ligg på Oslo Vest. Adamstuen haldeplass på Oslotrikken ligg på Adamstuen.

Ullevålsveien 100Foto: Helge Høifødt, 2007

Krysset Ullevålsveien (i bildet)/Theresesgate og Sognsveien (til høgre)Foto: Helge Høifødt, 2008

Opphavleg var Adamstue-området ein eigedom utskilt frå Store Ullevål gard som omtrent tilsvarer området mellom Ullevålsveien, Kirkeveien og Sognsveien.
Namnet kom frå kjøpmannen Adam R. Steen, som var eigar då han døydde i 1807. Eigedomen tilhøyrde seinare statsminister Emil Stang. Oslo kommune kjøpte han i 1911 for å betra tilkoma til sjukehuset. Nedre Adamstuen (Ullevålsveien 100, tidlegare 90B) er ei tømmerhytte frå ca. 1840 som framleis står att.

Veterinærinstituttet før 1960.
Veterinærhøgskulen låg lenge på Adamstuen, men blei vedteken flytta til Ås i Akershus av Stoltenberg II-regjeringa i 2008. Avgjerda var svært kontroversiell, og blei kritisert både av politikarar og forskarar. 
Til slutt blei flyttinga fastsett til våren 2020.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Adamstuen» frå Wikipedia på bokmål, den 8. oktober 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  Grethe Kielland Jensen (7. mars 2008). «Veterinærhøgskolen ut av Oslo». Nrk.no.
2. ↑  «Hestehandel om Veterinærhøgskolen». Porsgrunns Dagblad. 9. januar 2008.
3. ↑  «Flytter Veterinærhøgskolen til Ås». forskning.no. 9. januar 2008. Arkivert frå originalen 12. januar 2008.
4. ↑  «Veterinærhøgskolen flytter til Ås 2020», *www.nmbu.no* (på norsk bokmål), 21. januar 2019, henta 15. september 2019
Atomreaktorar på rekke ved Hanford Site langs Columbiaelva i januar 1960. N-reaktoren ligg i framgrunnen, men tvillingane KE og KW-reaktorane i bakgrunn. Den historiske B-reaktoren, som stod for den første produksjon av plutonium i verda, er synleg langt bak.
**Hanford-anlegga** (engelsk **Hanford Site**) er eit stort, utrangert produksjonsanlegg for produksjon av plutonium til atombomber. Det vart bygd ved Columbiaelva under den andre verdskrigen i Hanford i staten Washington i USA, for produksjon. Anlegga vart seinare kraftig utvida med reaktoranlegg for produksjon av plutonium, uranisotopar og andre radioaktive nuklidar som blir nytta innan medisin, teknikk og forsking.

Området har vore kjend under mange namn, mellom anna *Hanford Works*, *Hanford Engineer Works* eller *HEW*, *Hanford Nuclear Reservation* eller *HNR* og *Hanford Project*. Anlegget kom i gang i 1943 og var ein del av Manhattanprosjektet. Her låg mellom anna den kjende B-reaktoren som stod for den første fullskalaproduksjonen av plutonium i verda. Plutoniumet som vart produsert på staden vart brukt i den første atombomba, testa på Trinity site, og i «Fat Man», bomba som vart sleppt over Nagasaki i Japan.

Vatn frå Columbiaelva vart nytta til avkjøling av reaktorane. Sjølv om det vart noko reinska før det vart sleppt attende i elva, kom store mengder radioaktivt forureina vatn ut i elva kvar dag. Dette vart halde skjult av dei føderale styresmaktene.

Kjelder
-------

1. ↑  «B Reactor». United States Department of Energy. Arkivert frå originalen 2. februar 2010. Henta 16. april 2013.
2. ↑  «An Overview of Hanford and Radiation Health Effects». Hanford Health Information Network. Arkivert frå originalen 6. januar 2010. Henta 16. april 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Hanford Site» frå Wikipedia på bokmål, den 16. april 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* «Hanford-anlegga». *Store norske leksikon*. 28. februar 2013.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 18°2′17″N 42°52′22″E﻿

**Habala** (arabisk حبلة) er ein liten fjellandsby i 'Asir-regionen i Saudi-Arabia. Han var opphavleg busett av eit stammesamfunn som vart kalla «blomstermennene», fordi dei ofte hadde kransar av tørka urter og blomar i håret. Tidlegare var tilkomsten til landsbyen berre via ein taustige, og namnet *Habala* kjem faktisk frå det arabiske ordet for *tau*.

Habaladalen nær Abha.
I 1990-åra vart det bygd ei kabelvogn til den tradisjonelle landsbyen, for å fremje turisme i regionen. Som følgje av dette måtte dei lokale «blomstermennene» flytte frå heimane sine og inn i ein moderne landsby som vart bygd for dei i dalen nedanfor. Då dei nekta å flytte, vart dei evakuerte med tvang av den saudiarabiske nasjonalgarden. I dag får somme av dei opphavlege innbyggjarane lov å dra attende til landsbyen, men berre for å framføre ein tradisjonell dans for turistar om sommaren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Habala» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* John R. Bradley. *Saudi-Arabia Exposed: Inside a Kingdom in Crisis*, Palgrave Macmillan, 2005, pp. 60–61. ISBN 1-4039-6433-5
**Adamsbrua**, også kjend som **Ramabrua** (etter hinduguden Rama) er ei 48 km lang lekkja av øyar og sandbankar mellom India og Sri Lanka.

Landforma og ligg mellom Pamban-øya, også kjent som Rameshwaram-øya, på den søraustlege kysten av Tamil Nadu i India, og Mannar-øya utanfor nordvestkysten av Sri Lanka. Geologiske funn tyder på at denne brua tidlegare var eit landfast samband mellom India og Sri Lanka.

«Brua» er danna av kalkstein og er 50 km lang. Ho dannar eit skilje mellom Mannargolfen i sørvest og Palksundet i nordaust. Nokre av sandbankane er tørre og havet i området er svært grunt, berre 1 til 10 meter djupt på enkelte stader. Dette er til hinder for sjøfarten, men forsøk på å utvida kanalen på 1800-talet stoppa. Ein skal ha kunna gå over landforma til fots fram til 1400-talet, før stormar skapte kanalen. Nedteikningar frå det lokale Ramanathaswamy-tempelet fortel at Adamsbrua låg heilt over havet før ein syklon raserte området i 1480.

Mytologi
--------

Landforma er blitt knytt til brua nemnd i sanskriteposet *Ramayana*. Ifølgje hindusoga blei denne brua bygd av apemenne («vansara») for å hjelpa Rama til å redda kona si Sita frå Ravana.
Ravana var konge over «Lankapura» eller «Lanka», som ein ofte har identifisert med Sri Lanka. Analysar av ulike eldre versjonar av Ramayana har ført til at forskarar har sagt at Lankapura ikkje kunne ha vore lenger sør enn elva Godavari. Alle desse prova er geografiske, botaniske eller folkloristiske, ettersom det ikkje finst noko arkeologisk prov.

Ifølgje muslimske soger er brua knytt til Adam, som kryssa henne på veg til Adam's Peak. Her stod han på ein fot i anger i tusen år.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Adam's bridge». *Encyclopædia Britannica*. 2007. Arkivert frå originalen den 12. oktober 2007. Henta 14. september 2007.
2. ↑  Garg, Ganga Ram (1992). «Adam's Bridge». *Encyclopaedia of the Hindu World* **A–Aj**. New Delhi: South Asia Books. s. 142. ISBN 81-7022-374-1.
3. ↑  Room, Adrian (2006). *Placenames of the World*. McFarland & Company. s. 19. ISBN 0-7864-2248-3.
4. ↑  «Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda». *www.valmikiramayan.net*. Henta 19. januar 2019.
5. ↑  Kumar, Krishna (1994). «The historicity and date of the Ramayana episode: a new approach to the problem». *Archív Orientální* **62**: 382–400.
6. ↑  Sankalia, H.D. (1982). *The Ramayana in Historical Perspective*. Macmillan India. s. 120–122.

«Adamsbroen» i *Caplex*.

* *Denne artikkelen bygger på «Adam's Bridge» frå Wikipedia på engelsk, den 21. november 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 74°42′S 135°15′W﻿

**Hanessian Foreland** er ei relativt låg, snødekt halvøy, over 20 nautiske mil lang og 10 nautiske mil brei, på kysten av Marie Byrd Land i Antarktis. Ho strekkjer seg ut mellom Siniff Bay og vestenden av Getz isbrem. Ho vart kartlagd av United States Geological Survey frå landmålingar og flyfotografi frå U.S. Navy, 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter John Hanessian, Jr. (1925–74) frå George Washington University i Washington, D.C. som var ekspert på statsvitskap og internasjonale oppgåver. Han deltok under planlegginga av den amerikanske delen av Det internasjonale geofysiske året i Antarktis.

Kjelder
-------

1. ↑  «Hanessian Foreland». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 22. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Hanessian Foreland» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa**, eller berre Nynorsksenteret, vart opna av utdannings- og forskningsminister Kristin Clemet 30. mars 2005 og er lokalisert til Høgskulen i Volda. Senteret er administrativt knytt til høgskulen, men fagleg til Utdanningsdirektoratet. 

Senteret skal drive systematisk forsøks- og utviklingsarbeid for å fremje nynorskopplæringa, først og fremst retta mot innhaldet i faget. 

I følgje pressemelding frå dåverande Utdannings- og forskningsdepartementet skal Nynorsksenteret *«leie og koordinere arbeidet med å utvikle innhaldet, arbeidsmåtane og vurderingsformene i nynorskdelen av norskfaget, tilby skoleeigarar og skolar støtte og rettleiing i arbeidet med motivasjon for og læring av nynorsk, setje i verk systematisk forsøks– og utviklingsarbeid for å fremje opplæring i nynorsk [og] medverke til kompetanseutvikling»*.. Kvart år får så Nynorsksenteret spesifisert ein del konkrete arbeidsoppgåver i eit eige oppdragsbrev frå Utdanningsdirektoratet. Oppdragsbrevet gjeld alle nasjonale kompetansesenter, og Nynorsksenteret skal særleg samarbeide med Lesesenteret og Skrivesenteret.

Fotnotar
--------

1. ↑  Pressemelding frå Utdannings- og forskningsdepartementet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nynorsksenteret sine heimesider
* Pressemelding frå Utdannings- og forskningsdepartemeentet
Frå reiselivsmessa JATA World Tourism Congress & World Travel Fair 2008 i Toyko i Japan.
**Handelsmesse**, **industrimesse** eller **varemesse** er ei mellombels utstilling der føretak frå ein industrisektor sel, viser fram produkt og tenester og bygger nettverk med forretningspartnerar. 

Varemesser består generelt av tre aktørar: Varemesseselskap som arrangerer messene, leigar ut utstillingsareal, organiserer praktiske gjeremål og liknande; utstillarar, som leiger eit areal der dei bygger ein utstillingsstand og presenterer produkta sine; og besøkande som vitjer messa i tida arrangementet varer. I tillegg til utstillingane kan det òg arrangerast konferansar, seminar og møte under messa, der industrien kan diskutera trendar og utvalde tema. Internasjonale varemesser kan vera ei viktig plattform for selskap som ønsker å eksportera til utlandet. I Noreg hjelper mellom anna Innovasjon Norge og Norsk-tysk Handelskammer norske eksportbedrifter med deltaking på varemesser i utlandet. Lokale styresmakter eig ofte ein del av varemesseselskapa med føremål om å stimulera handel i regionen sin.

Varemesser har opphavet sitt frå den klassiske marknaden i mellomalderen. Byane Köln, Leipzig og Hannover var viktige kryssingspunkt for handelsruter, og her oppstod dei fyrste varemessene. På slutten av 1800-talet fram til 1920 var messene kjende som dei store verdsutstillingane der alle slags oppfiningar blei presentert. Den moderne messa er spesifisert til berre ein industriell sektor eller sal, og har sidan 1950 vore ein viktig metode for eksport i land som Tyskland og USA.

Stiftinga Norges Varemesse er med anlegget sitt i Lillestrøm den mest sentrale messehallutleiaren og arrangøren av messer i Noreg. Anlegget husar i tillegg til messer og utstillingar òg eit stort tal kongressar, konferansar, bankettar, konsertar og andre tilstellingar.

Kjente messer
-------------

* Aqua Nor
* Bygg Reis Deg
* CeBit
* Den Tekniske Messen/Industridagene
* Eliaden
* GENUS
* Nor-Fishing
* Nor-Shipping
* Reiseliv
* Sjøen for alle
* IWA OutdoorClassics

Kjelder
-------

* Kirchgeorg, M. Giese,W. Dornscheidt, W. and Stoeck, N. (2005), *Trade Show Management:Planning,Implementing and Controlling of Trade Shows, Conventions and Events*, Gabler Verlag, Wiesbaden

* *Denne artikkelen bygger på «Varemesse» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mai 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Noregs Varemesse
* Innovasjon Norge
* Norsk-tysk Handelskammer
* Nor-Shipping
* Reiseliv
* Bygg Reis Deg
**A Handbook of the Cornish Language**, eller *A Handbook of the Cornish Language chiefly in its latest stages with some account of its history and literature*, er grunnlaget for revitaliseringa av kornisk språk. Boka vart skrive av Henry Jenner, og ho kom ut i 1904.

Arbeidet med boka starta etter at organisasjonen Cowethas Kelto-Kernuak (det keltisk-korniske selskapet) hadde vorte stifta i 1901, noko som førte til interesse for å lære seg kornisk. Sekretæren i organisasjonen, Duncombe Jewell, oppfordra Henry Jenner til å skrive ein grammatikk i kornisk.

Resultatet, *A Handbook of the Cornish Language* vart utgjeve i 1904. Boka er ikkje stor, 208 sider i lite format. Ho inneheld to delar. Den første delen er ei historie over det korniske språket, som etter å ha plassert kornisk i den keltiske språkfamilien legg vekt på den ytre språkhistoria, utviklinga av skriftspråket, ein gjennomgang av klassisk kornisk litteratur, og assimileringsprosessen.

Den andre delen av boka er ein kornisk grammatikk, med ein relativt grundig uttaledel, lydlære, morfologi, og eit separat prosodikapittel. Boka inneheld ikkje ein separat syntaksdel, det som står om syntaks kjem indirekte fram via morfologikapitlet. Boka rundar av med ei drøfting av korniske stadnamn, som viser tydinga til korniske namn i bruk i Cornwall, og ein bibliografi over tilgjengeleg kornisk litteratur. 

Handboka spelte, trass i at ho er ei lita bok, ei stor rolle i revitaliseringsprosessen. I forordet presenterer Jenner grunnlaget for den korniske målreisinga:

Korfor skal dei korniske (*Cornishmen*) lære kornisk? Det er ikkje noko pengar i det, det har ikkje praktiske grunnar, og litteraturen er liten og ikkje av stor original verdi. Spørsmålet er rett og rimeleg, og svaret er enkelt. Fordi dei er korniske. (*Handbook*, s. *xi*)
Viktigare enn den språkpolitiske retorikken var den klåre pedagogiske grammatikken, som gjode det mogleg å studere kornisk i ein periode då interessa for kornisk språk og kultur for alvor tok seg opp. For dei første generasjonane av revitaliserarar var Handboka den einaste kjelda å gå til, sjølv om dei sakna både ei oppgåvebok og ei ordbok.

Litteratur
----------

* Jenner, Henry 1904: A handbook of the Cornish language chiefly in its latest stages with some account of its history and literature.
Den politiske inndelinga av Peru i regionar har endra seg frå tid til anna etter at nasjonen fekk sjølvstende frå Spania i 1821. Grunngjeving for endringar har vore desentralisering av administrasjon og auke i folkesetningar, særleg i Lima.

Noverande inndeling
-------------------

Frå november 2002 finst det 25 regionar *(regiones*; singular: *región)*. Dei er vidare delt inn i 194 provinsar som igjen er delt inn i 1821 distrikt i Peru.

Limaprovinsen ligg sentralt på kysten av landet er unik på det viset at han ikkje høyrer til ein av dei 25 regionane. Lima metropol, nasjonshovudstaden, ligg i denne provinsen. 

Hamnebyen Callao derimot er både ein region og ein provins (Den konstitusjonelle provinsen Callao) i Peru.

Regions of PeruRegions of Peru
1. Tumbes (Tumbes)
2. Piura (Piura)
3. Lambayeque (Chiclayo)
4. La Libertad (Trujillo)
5. Ancash (Huaraz)
6. Lima (Huacho)
7. Callao (Callao)
8. Ica (Ica)
9. Arequipa (Arequipa)
10. Moquegua (Moquegua)
11. Tacna (Tacna)
12. Cajamarca (Cajamarca)
13. Huánuco (Huánuco)
14. Pasco (Cerro de Pasco)
15. Junín (Huancayo)
16. Huancavelica (Huancavelica)
17. Ayacucho (Ayacucho)
18. Apurímac (Abancay)
19. Cuzco (Cuzco)
20. Puno (Puno)
21. Amazonas (Chachapoyas)
22. San Martín (Moyobamba)
23. Ucayali (Pucallpa)
24. Madre de Dios (Puerto Maldonado)
25. Loreto (Iquitos)    **\***     Limaprovinsen (Lima)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Instituto Nacional de Estadística e Informática Arkivert 1997-04-12 ved Wayback Machine.
* Peru Info: Information by regions Arkivert 2005-03-06 ved Wayback Machine.
***Suomenmaa*** er eit organ for partiet Centern i Finland som lagar partiaviser. Partiavisa vert utgjeven fire dagar i veka frå tysdag til fredag. Ho vart etablert i 1908 som *Maakansa* i Viborg for å støtta Agrarförbundet. Seinare flytta redaktørane avisa frå Viborg til Helsingfors og Uleåborg. Då Agrarförbundet endra namnet til Centern i 1965, under Johannes Virolainen si leiing, skifta òg Maakansa namn.

Det offisielle opplaget for *Suomenmaa* var 10 077. I januar 2010 vart eit nytt månadleg blad oppretta, kalla *Sentteri*. Det vart distribuert i eit opplag på 60 000. Suomenmaa vart òg utgjeve fem gangar i veka ved den nordlege Bottenviken til slutten av 2009.

I tillegg til *Suomenmaan*, publiserer utgjevaren Joutsen Media: Oulu, Koillissanomat (1986-), Iijokiseutu, Rantalakeus (1976-) og gjennom Kolmiokirja (1981-) magasinet Regina og mange kryssordmagasin.

Redaktørar
----------

* Juha Määttä 2011
* Pekka Perttula 2010
* Pirkko Wilen 2010, fungerande
* Timo Laaninen
* Juho Mauno 1999-2008
* Samuli Pohjamo
* Otto Karhi 1908-?

Kjelder
-------

1. ↑  Levikintarkastus 74/-23/3
2. ↑  *Historia - Joutsenmedia*, arkivert frå originalen 23. mars 2012, henta 6. november 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Suomenmaa» frå Wikipedia på bokmål, den 6. november 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Suomenmaa
**Nasjonalt nettverk for samfunnsfaga i lærar-, lektor- og barnehagelærarutdanningane** er ein norsk organisasjon for samfunnsfaga i lærarutdanningar og skule skipa i 2016. Organisasjonen har i overkant av 200 individuelle medlemer (2019). Paragraf 1 i vedtektene for organisasjonen formulerer føremåla slik:

*Nasjonalt nettverk for samfunnsfaga i lærar-, lektor- og barnehagelærarutdanningane (i kortform berre Nettverket for samfunnsfaga i lærarutdanningane) har til føremål å fremja, god forsking, undervisning og formidling innanfor dei ulike samfunnsfaga og i samfunnsfagdidaktikk i lærarutdanningane for barmehage, grunnskule og vidaregåande opplæring. Det er ei særoppgåve for nettverket a) å fremja utvikling av ein velfungerande, kritisk og konstruktiv fagoffentlegheit i og for desse fagområda og b) å bidra til å sikra eller utvida den plassen våre samfunns- og humaniorafag har innanfor barnehage, grunnskule, vidaregåande skule, og i høgare utdanning.*

Historikk
---------

Eit kontaktmøte for samfunnsfagtilsette ved universitet og høgskular i heile landet arrangert av tilsette ved Institutt for lærarutdanning og skuleutvikling (ILS) ved Universitetet i Oslo seinhausten 2016 var opptakta til organisering. Dette møtet bad samfunnsfagmiljøet ved NTNU - Trondheim sine lærarutdanningar om å organisera ein nettverkskonferanse i 2017.
Eit interimstyre førebudde eit årsmøte på nettverkskonferansen, og organisasjonen vart formelt skipa på nettverkskonferansen i Trondheim i november 2017. Der vart det mellom anna vald eit styre for organisasjonen. På årsmøtet i 2018, arrangert av fagmiljøa ved Universitetet i Søraust-Noreg (USN) på lærestaden i Drammen, vedtok organisasjonen vedtekter. Nettverkskonferansen og årsmøtet 2019 skal vera 20. og 21. november 2019 på Høgskolen i Østfold (Halden).

Aktivitetar
-----------

* Arrangerer fagleg nettverkskonferanse med eigen årsmøtedel for organisatoriske saker kvart år i november/desember.
* Driftar eiga nettside, www.samfunnsfag.net. På denne nettsida finst kontaktdetaljar for styret, oversyn over relevante fagtidsskrift, arkiv over tidlegare nyhendebrev og mangt anna.
* Driftar eiga Facebookside med namnet Nasjonalt nettverk for samfunnsfagdidaktikk
* Sender ut nyhendebrev til alle medlemer 3-4 gonger i året per e-post. Tidlegare nyhendebrev finst tilgjengelege i eit "arkiv" på nettsida.
* Sender ut relevant informasjon på e-post med ujamne mellomrom

Leiarar
-------

* 2017-2018: Roar Madsen, Institutt for Lærarutdanning - Noregs Teknisk-Naturvitskaplege Universitet (NTNU)
* 2018-  : Kari-Mette Walmann Hidle, Institutt for sosiologi og sosialt arbeid - Universitetet i Agder (UiA)

Kjelder
-------

1. ↑  «Om oss», *samfunnsfag.net*, arkivert frå originalen 15. juli 2019, henta 15. juli 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Hardførheit** eller **herdigheit** hos planter viser til evna deira til klare seg under vanskelege veksetilhøve. Vanlegvis tenker ein på klimatiske tilhøve. Det er såleis evnen til planta til å tole kulde, varme, tørke, rotblaute eller vind er det ein typisk tek med når ein vurderer hardførheita. Hardførheita er ofte gitt av arten sin opphavlege geografiske veksestad: lengdegrad, breiddegrad og høgd over havet. Alt dette er forenkla til hardførheitssoner.

Ein tenker ofte på dyrking av plantar når ein snakkar om hardførheit.
På tempererte breiddegrader er det ofte evna til å tole kulde som er viktigast, kulde-hardførheit og er generelt målt ved den lågaste temperaturen planta kan tole. Hardførheit til planter er ofte delt i tre kategoriar: følsom, halv-herdig og herdig. Følsomme planter er dei som ikkje toler frost, medan herdige planter overlever frost i det minste ned til ein viss temperatur avhengig av planta.

Sjå òg
------

* Hardførheitssone

Kjelder
-------

1. ↑  Sjøborg, Steinar (19. februar 2019). «hardførhet – jordbruk». *Store norske leksikon* (på norsk).

Bakgrunnsstoff
--------------

* «2006 arborday.org Hardiness Zone Map». National Arbor Day Foundation.
* «Differences between 1990 USDA Hardiness Zones and 2006 arborday.org hardiness zones reflect warmer climate». National Arbor Day Foundation.
* Interactive Version of the 1990 USDA Hardiness Zone Map
Koordinatar: 66°40′S 65°43′W﻿

**Drummondbreen** er ein isbre i Antarktis som er 10 nautiske mil (18 km) lang og 2 nautiske mil (4 km) brei. Breen ligg på vestkysten av Graham Land og flyt vest-nordvest ut i Darbel Bay til sør for Hopkinsbreen. Han vart først grovt kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i 1946–47, og namngjeve «West Balchbreen». Med East Balch-breen vart han rapportert å fylle ein tverrgåande dal i Graham Land, men etter vidare landmåling i 1957 såg ein at det ikkje var nokon topografisk samanheng mellom dei to. Namnet Balch vart avgrensa til den austlege breen og eit heilt nytt namn vart godkjend for denne breen. Han er no kalla opp etter Jack C. Drummond, ein professor i biokjemi ved University of London, som var med på utvelginga og utrekninga av slederasjonar for mange britiske polekspedisjonar mellom den første og andre verdskrigen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Drummond Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Drummondbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Regionalt helseforetak** (RHF) er ei statseigd verksemd etablert ved byrjinga av 2002 med heimel i eiga lov (helseføretakslova av 15. juni 2001) for å ivareta den offentlege spesialisthelseteneste. Dei regionale helseføretaka tok over ansvaret for spesialitshelsetenesta frå fylkeskommunane. Verksemda omfattar all offentleg spesialisthelseteneste i eit geografisk definert område, ein region. Som helsemynde skal dei sørgja for nødvendige spesialisthelsetenester til befolkninga i regionen og som eigar av underliggjande helseføretak skal dei vera ansvarlege for utvikling og drift av tenestetilboda.

Under kvart av dei regionale helseføretaka er det oppretta helseføretak som kan bestå av eitt eller fleire sjukehus. Eit helseføretak (HF) er heileigd av eit RHF. Dei regionale helseføretaka skal leggja til rette for tenesteyting, forsking, undervisning og andre oppgåver som heng naturleg saman med dette.

Det er fire regionale helseføretak i Noreg:

* Helse Nord (med administrasjonsstad Bodø)
* Helse Midt-Noreg (administrasjonsstad Stjørdal)
* Helse Vest (administrasjonsstad Sandnes)
* Helse Sør-Aust (administrasjonsstad Hamar)

Staten med helseministeren er generalforsamling for det regionale helseføretaket.

Sjå òg
------

* Helseføretak (HF)

Kjelder
-------

* helseforetak «regionalt helseforetak» i *Store norske leksikon*, snl.no.
***SuperTed*** er ein walisisk animert barneserie som gjekk på BBC frå 1983 til 1986. Serien handla om ein teddybjørn med magiske superkrefter. Han hadde 36 episodar. 

I Noreg blei serien send av NRK på *Frokost-TV* på slutten av 1980-talet.

Handling
--------

På ein leiketøyfabrikk blir ein liten teddybjørn med ein fabrikasjonsfeil kasta inn på eit mørkt lagerrom. Der blir han funne av Prikken, eit prikkete vesen frå verdensrommet. Prikken gjev teddybjørnen liv med hjelp av kosmisk støv, og tek han så med seg til ei fortrylla sky. Der gjev Moder Natur leikebjørnen fantastiske krefter, og han blir til SuperTed. SuperTed brukar superkreftene sine til å kjempa mot vondskap, og hovudfiendane hans er den slemme cowboyen Tex og dei to hjelparane hans: den tjukka og klønete Bolla, og det svært lettskremte skjelettet Beinet.

Norsk versjon
-------------

Serien blei omsett til norsk av Morten Lange, og dei norske stemmane var ved Sverre Anker Ousdal, Åre Lindtner Næss, Finn Schau, Per Lillo-Stenberg, Kari Gjærum, Mari Bjørgan og Trond Brænne som forteljaren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «SuperTed» frå Wikipedia på bokmål, den 17. oktober 2021.*
Større elvegjel i Yellowstone nasjonalpark.
Ein **nasjonalpark** er eit område som er statleg verna mot inngrep eller utnytting som kan endra naturtilhøva og eventuelt kulturminne i området. Nasjonalparkane er som oftast større område med ein særmerkt, urørt eller særleg vakker natur. Yellowstone nasjonalpark i Wyoming i USA vart oppretta 1873 som den fyrste nasjonalparken i verda.

Nasjonalparkane er gjerne opne for friluftsliv så lenge dette ikkje verkar negativt inn på naturen. Også avgrensa økonomiske aktivitetar, som jakt, fiske, tømmerhogst, beiting og anna landbruksaktivitet, kan vera tillatne under bestemte vilkår.

Sjå òg
------

* Nasjonalparkar i Finland
* Nasjonalparkar i Japan
* Nasjonalparkar i Noreg
* Nasjonalparkar i Sverige
* Nasjonalparkar i Tyskland
* Nasjonalparkar på New Zealand
* Nasjonalparkar i USA

Kjelder
-------

* «nasjonalpark» i Nynorskordboka.

* «nasjonalparker» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |