|  |
| --- |
| **Krossknapp** |
| KrossknappKrossknapp |
|
| **Status** |
| **Status i Noreg:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Leppeblomordenen Lamiales |
| **Familie:** | Leppeblomfamilien Lamiaceae |
| **Slekt:** | *Glechoma* |
| **Art:** | **Krossknapp** *G. hederacea* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Glechoma hederacea***L. 1753 |

Botanisk teikning av krossknapp.
**Krossknapp** (*Glechoma hederacea*) er ei eviggrøn, flerårig urt i leppeblomfamilien. 
Planta har ein krypande til oppstigande vekst. Han blir 5–30 cm høg, men stengelen kan krype opptil 1 meter. Blada er runde eller nyreforma med ei svakt hårete overside. Blomane sit i mindre kvastar ved bladhjørna på opprette skot. Dei er blåfiolette på farge og har purpurfarga flekkar på underleppa.

Pollenknappen dannar to kvite krossar i blomen, noko som har gjeve planten det norske namnet sitt. Han har ei sterk aromatisk lukt.

Leveområde og utbreiing
-----------------------

Krossknapp føretrekk fuktig jordsmonn i mellom anna buskas, kulturmark eller lauvskog. Krossknapp veks i skogkantar, ved gjerde og langs vegkantar. I Noreg er han vanlegast på Austlandet.
Han veks nord til Finnmark, men er sjeldan i innlandet og i Nord-Noreg. Truleg er arten ein framandart innført som medisinplante i vikingtida eller i mellomalderen.

Krossknapp veks over store delar av Europa og nord og vest i Asia. Han er også innført i Nord-Amerika og på New Zealand. Han formerer seg og spreier seg raskt og blir sett på av mange som ein invasiv art. Planten vert nytta som staude i hagar, men er invaderande og blir av mange sett på som eit ugras.

Blomen av krossknapp.

Bruk
----

Blome og blad kan brukast til vinlaging. Før han blei erstatta av humleplanten blei krossknapp også brukt til ølbrygging, for å gjera brygget beiskare, klarare og meir haldbart.

Planten er svakt giftig og var tidlegare mykje nytta som feber- og hostemiddel. Han er blitt spreidd i Finland som hageplante, og teken med av europeiske utvandrarar til koloniane.

Variantar
---------

Den tidlege, meir djupblå varianten blir ofte kalla vårkrossknapp, og er mindre enn krossknapp.

* *Glechoma hederacea* subsp. *glabriuscula* (Neilr.) Gams
* *Glechoma hederacea* var. *micrantha* (Rchb.) Nyman
* *Glechoma hederacea* var. *micrantha* P.Fourn.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  
Korsknapp, *Urtekilden* (rolv.no)
2. 1 2 3 4  Korsknapp (2009, 14. februar), *Store norske leksikon*. Henta 25. juli 2013.
3. ↑  Reidar Elven mfl. (2022). *Norsk flora* (8. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 973.
4. ↑  
Korsknapp, *NatureGate* (luontoportti.com)

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Glechoma hederacea* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Glechoma hederacea* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Glechoma hederacea* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Glechoma hederacea* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Glechoma hederacea* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Glechoma hederacea* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Glechoma hederacea* hos The International Plant Names IndexRedigere på wikidata
* (en) *Glechoma hederacea* hos TropicosRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Glechoma hederacea* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Glechoma hederacea* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Glechoma hederacea* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |