recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Hovudbygget på Frue Plads.
Metroannekset i Fiolstræde.
**Københavns Universitet** (latin *Universitas Hafniensis*) er det eldste universitetet i Danmark og eit av dei eldre universiteta i Nord-Europa. Universitetet i København vart grunnlagd i 1479 av kong Christian I.

Fram til Det Kgl. Frederiks Universitet vart grunnlagd i Christiania (Oslo), måtte nordmenn reisa til København for å studera.

Historie
--------

Universitetet vart innvigd 1. juni 1479 av kong Kristian I, etter han i 1475 hadde fått løyve frå pave Sixtus IV til å opprette universitetet. Etter tysk forbilde hadde universitet fire fakultet: teologi, jura, medisin og filosofi. 

Fram til reformasjonen i 1536 var Københavns Universitet ein del av den romersk-katolske kyrkja, og derfor førte biskopen i Roskilde tilsyn med universitetet. I samband med reformasjonen tok statsmakta over denne oppgåva.
Inntil statsmakta tok over hadde universitetet eit omfattande sjølvstyre, som mellom anna medførte at det ikkje var underlagt det normale rettsvesenet, men derimot hadde eigne lover og domstolar og eige ordens- og fengselsvesen.
Fengselscellene kan ein framleis sjå i universitetets noverande kjellar.

Magister Peder Albertsen var universitetets første rektor, og han vart av kongen pålagt å finne eit tal lærde, slik at universitetet si verksemd kunne ta til. Frå innviinga i 1479 fram til 2004 vart universitetet leia av rektor og konsistorium. Ved årsskiftet 2004/05 vart konsistoriet lagt ned og erstatta av eit styre og ei tilsett leiing (rektor, prorektor, dekanar og institutleiarar).

Med verknad frå 1. januar 2007 har Københavns Universitet fusjonert med Den Kongelige Veterinær- og Landbohøjskole og Danmarks Farmaceutiske Universitet, som vart det 7. og 8. fakultet ved universitetet. Universitetet har med det meir enn 5500 forskarar.

Københavns Universitet,, "Sødre Campus", Ørestad

Fakultet
--------

* Fakultet for Fødevarer, Veterinærmedicin og Naturressourcer
* Det Farmaceutiske Fakultet
* Det Humanistiske Fakultet
* Det Juridiske Fakultet
* Det Naturvidenskabelige Fakultet
* Det Samfundsvidenskabelige Fakultet
* Det Sundhedsvidenskabelige Fakultet
* Det Teologiske Fakultet

Personar knytt til universitetet
--------------------------------

* Thomas Bartholin
* Niels Bohr
* Thomas Fincke
* Harald Høffding
* Ludvig Holberg
* Jens Otto Harry Jespersen
* Wilhelm Johannsen
* Johan Nicolai Madvig
* Hans Christian Ørsted
* Vilhelm Thomsen
* Olaus Wormius
* N.F.S. Grundtvig

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Københavns Universitet» frå Wikipedia på dansk, den 14. november 2011.*

1. ↑  Grundlæggelsen af en akademisk republik (1479-1788) frå Universitetshistorie/Københavns Universitet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Tista**, òg kalla **Tistaelva** eller **Tistakanalen** er ei elv i Østfold-området i Viken. Tidlegare var ho grenseelv mellom dei tidlegare kommunane Berg og Idd, men elva ligg i dag i Halden kommune.

Den fire kilometer lange elva byrjar der Raet demmer opp Femsjøen, den siste innsjøen i Haldenvassdraget. Det første stykket flyt elva roleg forbi Vadet der ein trefning fann sted under svenskekrigane. Så, midt i Tistedal, forsvinner elva i eit hol i berget og gjev rom for dei blankskurte svaberga der Tistafossen ein gong bruste. Her finn ein òg det nedlagde Haldens Bomuldspinneri, den eldste industribedrifta i Noreg. Her finst òg spor etter alle dei gamle sagbruka som ein gong henta kraft frå fossen. På nedsida av fossen, der fossekall framleis hekker i pyttane, flyt elva ut av tunnelen til Østfold Energi og glir mørk og stille forbi Fosseløkka og fram til *Skåningsfossen*. På nordsida av Tistedalen finst ein edellauvskog. 

Nærare Halden sentrum var nokre av dei eldste spora etter menneske i Noreg skjult i jorda. Berget der kleberstein vart teke ut er sprengt bort for å gje plass til «PM6», den nyaste papirmaskina til AS Saugbruksforeningen. Det neste stykket renn elva forbi *Kaken*, den gamle «kagstrygningsplassen» eller rettarstaden i Fredrikshald by. Her vart Sofie Johannesdotter halshogd som den siste kvinna i Noreg. Nå er Kaken staden der Saugbruksforeningen sine papirmaskinar står. Så renn elva inn i Halden sentrum, under den nye og den nygamle bybrua og ut igjen, forbi *Banken* og *Mølen*, gamle sagflis- og mudderbankar frå sagbrukstida.

Tista er delvis reinsa etter mange års utslepp av cellulose frå Saugbruksforeningen og kloakk frå haldensarane. Jeger- og Fiskerforeningen har sett ut smolt og yngel frå Enningdalselva, og årbuken forsvann aldri frå elva. 

Frå Iddefjorden/Ringdalsfjorden til Femsjøen i sørenden av Haldenkanalen vart det bygd to sluseanlegg i 1909 ved Porsnes og Skonningfoss. Tista har i alt tre slusekammer med i alt 9 meter høgdeskilnad. Ved Skonningfoss er sluseportane erstatta av laksetrapper. Tista går 3,5 km oppover frå Iddefjorden/Ringdalsfjorden til Tistafossen. Det manglar eit samband for båtar med 70 meter høgdeskilnad opp Tistafossen til Femsjøen.

Galleri
-------

* Schoning fos av Jacob Coning frå 1699. Skåningsfoss er ein del av Tista.Schoning fos av Jacob Coning frå 1699. Skåningsfoss er ein del av Tista.
* Tista sluser ved Halden i 1907Tista sluser ved Halden i 1907
* Tista i Halden sett mot Fredriksten festning.Tista i Halden sett mot Fredriksten festning.
* Tista sett frå gangbrua i Halden over mot Halden stasjon.Tista sett frå gangbrua i Halden over mot Halden stasjon.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Tista» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mai 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Tollbua i Moss sett frå kanalbrua.Foto: Erlend Bjørtvedt

«Bastø II» passerer ope kanalbru sumaren 1902, bak kan ein sjå tollbua.Foto: Anders Beer Wilse

**Tollbua** i Moss ligg ved kanalen i byen med front mot Jeløya på andre sida. Bygninga er i raud tegl som er pussa og måla og sto ferdig i 1859. Arkitektar var Heinrich Ernst Schirmer og kompanjongen Wilhelm von Hanno, som var i Moss på denne tida i samband med arbeidet på Moss kyrkje.

Bygninga vart freda i 2013.

Entra eig tollbua og i bygninga held Peppes Pizza til.

Kjelder
-------

1. ↑  Geir Tandberg Steigan (2003). «Moss tollbod, Jeløgaten 2». Arc!. Henta 11. juli 2015.
2. 1 2  Hermund Lybeck Kjernli (27. juni 2013). «De gamle tollbodene i Moss og Fredrikstad er blitt fredet av Riksantikvaren». NRK Østfold. Henta 11. juli 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tollbua i Moss**

* 

* Tollbua i Moss i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

Koordinatar: 59°26′04″N 10°39′11″E﻿
Parlamentsbygningen Országház i Budapest
**Országgyűlés** (ungarsk for 'landsforsamlinga') er nasjonalforsamlinga og den lovgjevande makta i Ungarn. Parlamentet vel både presidenten og statsministeren i landet. Parlamentsbygningen Országház ligg i Budapest ved venstrebreidda av Donau, i bydelen Pest.

Parlamentet har eitt kammer med 199 representantar som sit i ein periode på fire år. 106 representantar blir valde frå einmannskrinsar og 93 frå nasjonale lister. 

Ungarn fekk ny valordning før valet i 2014. Før dette hadde parlamentet 386 representantar.

Nasjonalforsamlinga har røter tilbake til den lovgjevande forsamlinga med same namn som verka frå 1290-talet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Act CCIII of 2011 On the Elections of Members of Parliament». Valloven i Ungarn på nettsida til det nasjonale valkontoret i Ungarn.
2. ↑  «Election of the members of Parliament| ved nettsida til Det ungarske parlamentet.

* *Denne artikkelen bygger på «Ungarns parlament» frå Wikipedia på bokmål, den 25. desember 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**tysk Border Breakers Awards** (**EBBA**) er ein pris som heidrar ti nye artistar eller grupper som nådde publikum utanfor sitt eige land med det fyrste internasjonalt utgjevne albumet sitt det siste året. 

Jools Holland og Katie Melua i 2011 i samband med European Border Breakers Awards. Melua fekk prisen i 2005. 
Foto:
René Keijzer

Organisasjon
------------

Prisen vart lansert av Europakommisjonen og er ein EU-pris. Nominasjonane og prisutdelingane vert arrangert av Noorderslag Foundation.

Partnarar
---------

* Den europeiske kringkastingsunionen (EBU)
* European Talent Exchange Program (ETEP), som skapar eit nettverk mellom europeiske populære musikkfestivalar, legger til rette for bestilling av europeiske grupper utanfor heimlandet. Dei gir òg informasjon til media om nye europeiske artistar.

Val av vinnarar
---------------

Artistane eller gruppene som er nominerte til prisen er valde på grunnlag av fylgjande kriterium:

* Suksessen til det fyrste internasjonalt utgjeve albumet i europeiske land utanom heimlandet.
* Artisten eller gruppa har fått spelt songen sin på ein av radiokanalane som er medlem av EBU.
* Suksessen til artisten eller gruppa på europeiske festivalar utanfor heimlandet.

Public Choice Award
-------------------

Sidan 2010 har det vore halde ei røysting på Internett som avgjer kven som vinn Public Choice Award (*Publikumsprisen*).

Showet
------

Den franske songaren Indila under showet i 2015.
Sidan 2009 har prisutdelinga funne stad kvart år i januar, under Eurosonic Noorderslag-festivalen i den nederlandske byen Groningen, presentert av BBC-programleiar og musikar Jools Holland. Vinnarane opptrer live under showet og tidlegare vinnarar vert invitert til å opptre att. Showet vert kringkasta av NET3.

Bakgrunn
--------

European Border Breakers Awards var eit initiativ frå Europakommisjonen i 2004. Europakommisjonen ynskte å stimulere grensekryssande sirkulasjon av populærmusikk og markere det store musikalske mangfaldet i Europa. Prisen vert støtta gjennom kulturprogrammet til Den europeiske unionen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «European Border Breakers Award» frå Wikipedia på engelsk, den 28. februar 2012.*
**Winslow Homer** (24. februar 1836–30. september 1910) var ein US-amerikansk sjangermålar. Mange av bileta hans er nært knytt til naturalismen, med motiv frå landlivet i Nord-Amerika i andre halvdelen av 1800-talet.

Liv og gjerning
---------------

Homer vart over to å utdanna til litograf i fødebyen Boston. Frå 1859 heldt han fram studiet på nasjonalakademiet i New York. Han vann seg først eit namn som illustratør. Arbeida hans var å sjå både i bøker og tidsskrift. Framgangen kom særleg etter utbrotet av borgarkrigen i 1861. Krigsscenene hans stod ofte på trykk i vekebladet *Harpers Weekly*.

*Vinden frisknar på*, 1876.
Etter eit opphald i Europa 1867-68 stilte Homer årleg ut sine sjangermåleri. Måleria hans i olje eller vassfarge vart høgt verdsette for sitt råkande røyndomspreg, den kraftige karakteristikken og pene, men flyktig handsama koloritten. *Krigsfangar ved fronten*, *Home, Sweet Home* og *Zuavar som kastar på skive* er mellom dei viktigaste verka hans frå den tid. Seinare fylgde bilete *Som du vil*, *Middagstid*, *Søndagsmorgon*, *Onkel Ned heime*, *Den gamle damas besøk*, og akvarellane *Gartnardottera* og *Etter badet*.

Homer døydde ved Scarborough i delstaten Maine.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Winslow Homer» frå Wikipedia på dansk, den 1. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Winslow Homer**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Bianca Urbanke** (fødd 17. september 1967) er ein tysk tidlegare handballspelar som i 1993 vart verdsmeister for Tyskland. Ho var høgre rykkromspelar.

### Landslagsspel

Urbanke fekk sin landslagsdebut med Aust-Tyskland i 1987, men deltok ikkje i nokon større turnering. I 1993 var ho laget sin toppskårar då det samla Tyskland gjekk til topps i verdsmeisterskapen i Noreg, etter siger over Danmark i finalen. På heimebane året etter tapte Tyskland EM-finalen. Etter femteplass i Handball-VM 1995, fekk Urbanke minimalt med speletid under Sommar-OL 1996 i Atlanta. Sidan deltok ho berre i Handball-VM 1999 av store landslagsturneringar. Urbanke spelte 207 landskampar og skåra 775 mål.

### Klubbspel

Opp til 1990 vann Urbanke tre meisterskapspokalar i Aust-Tyskland. I 1990 fekk ho kontrakt med Bayer Leverkusen. Her vann ho DHB-pokalen i 1991 og tapte finalen i IHF-cupen. Hausten 1993 gjekk ho over til TV Lützellinden. Våren 1994 var laget nær ved å kvalifisere seg til finalen i EHF-meisterligaen, rauk på dårlegare målskår enn Vasas Budapest. 1994-99 var ho Frankfurter HC-spelar. Frå 1999 til februar 2001 spelte Urbanke for spanske Mislata. Her vann ho EHF-cupen i sin første sesong. Sesongen etter vart ho spansk cupmeister. Til sist var ho Frankfurt-spelar fram til 2004. Som kaptein var ho med på å vinne DHB-pokalen i 2003. Ho avslutta med å verte tysk ligameister i 2004. Både i 2003 og 2004 vart ho kåra til årets spelar i Tyskland.

### Merittar

* VM-gull: 1993 med Tyskland
* EM-sølv: 1994 med Tyskland
* Vinnar av IHF-cupen: 1990 for Vorwärts Frankfurt
* Vinnar av EHF-cupen: 2000 for Mislata
* Austtysk seriemeister:1986, 1987, 1990 for Vorwärts Frankfurt
* Tysk seriemeister: 2004 for Frankfurter HC
* Vinnar av DHB-pokalen: 1991 for Bayer Leverkusen og 2003 for Frankfurter HC
* Spansk cupmeister: 2011 for Mislata

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bianca Urbanke» frå Wikipedia på tysk, den 29. november 2023.*
**London Eye** er eit stort pariserhjul som ligg like ved Themsen i London i England. Det var det største pariserhjulet i verda då det blei reist, med ei høgd på 135 meter. Til liks med andre slike store pariserhjul, er det laga for at passasjerane skal få eit panoramautsyn over byen. På ein klar solskinsdag er det mogleg å sjå 40 kilometer i alle retningar.

London Eye var laga for tusenårsskiftet 1999–2000, og opna i 1999. Pariserhjulet blei ein så stor turistattraksjon at det vart det ståande etter tusenårsskiftet. Det har 3,5 millionar vitjande kvart år.

Hjulet går vanlegvis kontinuerleg i låg fart, og passasjerane må gå om bord i gondolane medan hjulet går. Ein heil runde tar 30 minutt.

Gondol på London Eye. Gondolane er opphengt i lagrar, slik at dei vender seg for alltid å ha vassrett golv. Kvar gondol veg 10 tonn (11 short tons) og har plass til 25 passasjerar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «London Eye» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mai 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **London Eye**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* SkyscraperCenter

 |
**Gavin Greig** (1856-1914)  var ein skotsk folkemusikksamlar, dramatikar, romanforfattar og lærar.

Han var redaktør for den største musikksamlinga til James Scott Skinner, *The Harp and Claymore Collection*, og bidrog med harmoniar til Skinner sine komposisjonar. Han var med på innsamlinga til The Greig-Duncan Folk Song Collection, i lag med presten J.B. Duncan (1848-1917). Eit utval frå denne samlinga av over 3 000 songar og melodiar blei gjeve ut i 1925. Det blei gjeve ut to band av samlinga i 1981-1982, men den fulle samlinga på åtte bind kom fyrst ut mellom 1981 og 2002.

Greig var også forfattaren av skodespelet *Mains Wooin* på den skotske dialekten Doric, som var svært populært i Nordaust-Skottland før andre verdskrigen. Romanane hans omfattar *Morrison Gray: or, Life in a Buchan Schoolhouse* som var framhaldsserie i *Peterhead Sentinel* mellom mai 1896 og januar 1897, The *Hermit o' Gight*, som gjekk i *Buchan Observer* mellom 1898 og 1899, og den historiske romanen *Logie o' Buchan*, som blei gjeven ut i Aberdeen i 1899.

Gavin Greig var i slekt med Robert Burns på morssida og med Edvard Grieg på farssida.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |



1. ↑  Short biography. Accessed 11 October 2007
2. ↑  Ballantyne, Pat The Harp & Claymore Collection Arkivert 19 July 2011 ved Wayback Machine.. Accessed 26 January 2009
3. ↑  How I wish Gavin Greig to clothe that... Accessed 14 January 2009
4. ↑  Note from Skinner to Greig re The Valley of Silence. Accessed 14 January 2009
5. ↑  Olson, Ian A. The Greig-Duncan Folk Song Collection, *Musical Traditions*, 5 February 2003. Accessed 26 January 2011
6. ↑  Purser, John The Greig-Duncan Folk Song Collection, *Musical Traditions*, 20 December 2002. Accessed 11 October 2007
7. ↑  Barron, Charles Doric Drama Arkivert 10 June 2007 ved Wayback Machine. *The Elphinstone Kist*. Accessed 11 October 2007
8. ↑  Donaldson, William (1984), *Gavin Greig and Popular Fiction in Victorian Scotland*, in Parker, Geoff (ed.), *Cencrastus* No. 18, Autumn 1984, pp. 20 - 22, ISSN 0264-0856
Finnfjord smelteverk
**Finnfjord smelteverk** under firmanamnet **Finnfjord AS** er ei norsk verksemd som produserer ferrosilisium (FeSi) og silika. Smelteverket ligg i Finnfjordbotn i Senja kommune, fem kilometer frå byen Finnsnes. Bygginga av dåverande Fesil Nord starta i 1960 og den første smelteovnen starta i mars 1962. Inntil 1974 vart det brukt kvarts frå eit område ved Espejord på Dyrøya.

Finnfjord Smelteverk vart grunnlagt i 1983 etter at drifta hadde vore innstilt etter at Fesil Nord gjekk konkurs i 1982. Føretaket produserer ca. 100 000 tonn ferrosilisium i året og er ein av Europas største produsentar av ferrosilisium. Ferrosilisium er ein føresetnad for produksjonen av stål og ulike stålprodukt. Finnfjord Smelteverk leverer òg silika, som er eit verdefullt stoff i moderne betongteknologi. Firmaet er òg i ferd med å starta levering av vassvarme, totalt potensial for lågtrykksdamp er 315 GWh/år og lågtemperatur overskotsvarme 200 GWh/år.

Kvarts frå Tana er råstoff til produksjonen.

Føretaket fokuserer på forsking og utvikling og har forskingsprosjekt i samarbeid med næringsorganisasjonar som Ferrolegeringsindustriens Forskingssamskipnad (FFF) og med NTNU og SINTEF.

Kjelder
-------

1. ↑  *Aftenposten*, 8. januar 1962.
2. ↑  Kvartsressurser i Troms fylke.
3. ↑  *Aftenposten*, 19. mai 1983
4. 1 2  *Aftenposten*, 27. april 2013

* *Denne artikkelen bygger på «Finnfjord smelteverk» frå Wikipedia på bokmål, den 23. november 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad for føretaket
* «Miljøverstingen skal nå bli best i klassen på energigjenvinning», frå *NRK*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BR orgnr

 |
**Finnfjordbotn vidaregåande skole** er ein offentleg vidaregåande skole som ligg i utkanten av Finnsnes i Senja kommune. Skulen vart grunnlagd i 1946 som landsgymnas med elevar frå Nordland, Troms og Finnmark. I 1970-åra var skulen i Finnfjordbotn forsøksgymnas, og har sidan vore ein utviklingsaktiv, vidaregåande skule.

Skulen har eit breitt tilbod innan studiebetrande utdanningsprogram, og «International Baccalaureate Diploma Programme» som alternativ til dei to siste åra. Det er eit globalt program, med undervisning på engelsk og større fagleg fordjuping enn på studiespesialisering. Finnfjordbotn er den nordlegaste IB World School i verda, og tek imot elevar frå heile Nord-Noreg og utlandet. Skulen har også internat med plass til 80 elevar.

Studietilbod
------------

* Studiespesialisering
* International Baccalaureate
* VG2 Transport og logistikk
* VG1 Service og samferdsel
* VG2 Ambulansefag
* VG1 Restaurant- og matfag
* Vaksenopplæring

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen byggjer på «Finnfjordbotn vidaregåande skole» frå Wikipedia på bokmål, den 17. februar 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside Arkivert 2010-10-25 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
*For andre øyar med same namnet, sjå Skorpo.* 

**Skorpo** er ei øy søraust for Tysnesøy i Tysnes kommune i Sunnhordland i Vestland fylke. Med eit areal på 8,8 km² er ho den tredje største øya i kommunen. Høgste fjelltoppane på øya er Kongshaug (229 moh.) og Laukhamarsåto (214 moh.).

Namnet
------

Namnet kjem frå den største garden på øya, Skorpo. Ei oppskriving frå 1327 talar om øya som «Skorpuæy»; og frå same året og 1328 finn ein garden nemnd ved eigeforma «Skorpu». Namnet har truleg samanheng med det norrøne *skarpr* (‘skvarp, kvass, ufruktbar’) og det norske *skorpa* (yta på brødet).

**Folketalsutvikling:**

| 1801 | 1900 | 1950 |
| --- | --- | --- |
| 46 | 100 | 57 |

Kjelder
-------

1. ↑  «Tysnes» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  Kart over øya på nettstaden åt Statens kartverk
3. ↑  Ernst Berge Drange (1991). *Tysnes Gards- og ættesoge* **4**. s. 729.
4. ↑  Folketeljing 1801 for Tysnes prestegjeld, frå Digitalarkivet
5. ↑  Folketeljing 1900 for Tysnes herred, frå Digitalarkivet
6. ↑  Ernst Berge Drange, *Tysnes - Gards- og ættesoge 4* (Tysnes sogelag, 1991)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Kalkstein med fossil.
Lys kalkstein på mørk alunskifer ved Nærsnes i Røyken. Foto: Kjetil Lenes

**Kalkstein** er ein sedimentær bergart som består av meir enn 50 % kalsiumkarbonat (CaCO3). 

Kalkstein er anten danna ved kjemisk utfelling frå vatn overmetta på kalsiumkarbonat, eller biokjemisk, som dei fleste kalksteinane. Ved sistnemnde kjem kalken frå marine organismar, hovudsakleg korallar, kalkskal frå mikrofossil (til dømes krit, som består av 97,5-98,5 % kalkspat) eller nedknuste skjelrestar (til dømes kalksand frå snigleskal og skjel) og frå andre daude kalkdannande organismar som skil ut kalsiumkarbonat for å danne skal eller skjelett. Når organismane døyr fell skala og skjelettfragmenta til botn. Her vert dei med tida gravlagd og pressast og sementerast saman under stadig høgare trykk og temperatur; ein forsteiningsprosess som òg blir kalla diagenese. I denne prosessen vil dei fleste organiske strukturane forsvinne og mange kalksteinar er derfor homogene og utan tydelege fossil.

Om kalkstein vert utsett for høgt trykk og varme over lang tid, vil han gjennomgå metamorfose og bli til marmor. Under metamorfosen vil skalrestane dels løysast opp og krystallisere på ny som kalkspat. Øvrige restar frå organismane (primært karbon) blir då omdanna til grafitt. 

I den geologiske lagfølgja er kalkstein eit teikn på at området der bergarten er danna har låge under eit grunt hav. Som følgje av landheving som lyfter kalksteinsavsetningar opp i dagen og erosjon av overliggande bergartar kan ein derfor finne kalkstein på land i dag.

Kor finst kalkstein?
--------------------

Kalkstein vert danna i alle geologiske periodar, frå prekambrium og fram til i dag. Det er den kjemiske sedimentære bergarten med størst utbreiing på verdsbasis, og om lag 10 % av alle sedimentære bergartar på jorda er kalkstein.

I Noreg finst fleire typar kalkstein. Rundt Oslofjorden, i det geologiske området som blir kalla Oslofeltet, finn ein lavmetamorf og umetamorf kalkstein som vart avsett i dei geologiske tidsepokane ordovicium og silur. Omdanna kalkstein finst mellom anna både i prekambriske bergartar i grunnfjellet mellom Kvænangen og Repparfjord og i Bambleområdet. Omdanna kalkstein er og vanleg langs heile den kaledonske fjellkjeda frå Porsanger i nord til Randsfjorden og Mjøsa i sør.

Særleg i områda mellom Møre og Romsdal og Troms finst førekomstar av høgmetamorfe karbonatbergarter som er veleigna til industrielle formål.

Bruk av kalkstein
-----------------

Kalkstein vert brukt som bygningsstein, til brent kalk, sementframstilling og som miljøkalk til vassdrag og jordforbedring.

I teknisk og praktisk geologi vert uttrykket 'kalkstein' òg nytta om alle bergarter som kan utnyttast som industrikalk. Dette betyr at sjølv tydeleg grovkrystallinsk marmor vert kalla kalkstein dersom førekomsten er drive for bruk i industrien eller pulveriserast til sementproduksjon, fyllstoff eller liknande.

Bakgrunnsstoff
--------------

* GeoLeksi om kalkstein Arkivert 2008-04-10 ved Wayback Machine.
* NGU om karbonatbergartar Arkivert 2010-11-26 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Nyzealandterne** |
| Illustrasjon av J. G. Keulemans, public domainIllustrasjon av J. G. Keulemans, public domain |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** NT Nær truga |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Måsefamilien Laridae |
| **Slekt:** | *Sterna* |
| **Art:** | **Nyzealandterne** *S. striata* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Sterna striata***Gmelin, 1789 |

**Nyzealandterne** (*Sterna striata*) er ei terne og ein kystbunden sjøfugl med utbreiing ved vestre og sørvestre kystar av Australia og rundt heile New Zealand. Ho er den mest vanlege terna på New Zealand.

Skildring
---------

Bilete frå New ZealandFoto: Adam Mark Lenny

Nyzealandterna er ei mellomstor terne, 40 centimeter og med kroppssvekt på 160 gram. Dette er ei særs lys terne i grått og kvitt med svart hette. I hekkedrakt går hetta nedanfor auga, og fell eit stykke bak i nakken, men med eit kvitt band i panna over nebbet. Utanom hekketida er hetta mindre med større kvit panneflekk. Nebbet er langt og svart, beina er svarte eller mørkeraude. Dei beitar på grunt vatn og kan stupdukke etter småfisk.

Nyzealandterna er hekkefugl langs kysten av New Zealand og øyar som Chathamøyane, Aucklandøyane og Stewart Island/Rakiura, nokre få òg i Bassundet mellom Tasmania og Australia. Mange nyzealandterner trekker til australske farvatn om vinteren. 

Hekkinga skjer i store, tette koloniar på strender av sand eller grus eller meir steinete småøyar. Kullet er vanlegvis på 1, nokre gonger 2 egg. Begge foreldra rugar og klekkinga skjer etter ca. 24 dagar og ungane kan flyge etter 29 til 35 dagar. Typisk startar unge fuglar hekking først når dei er 7 år gamle. Det eldste kjente ringmerka individet av nyzealandterne blei over 26 år. 

Bestanden er estimert til mellom 15 000 og 20 000 par i 1997, og er trudd å vere stabil.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Sterna striata Arkivert 2016-04-21 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 21. november 2012.

### Referansar

1. ↑  Heather og Robertson (2005)
2. ↑  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Nyzealandterne**
**Havyard Leirvik** eller **Havyard Ship Technology**, tidlegare **Løland Verft**, er eit skipsverft i Leirvik i Hyllestad kommune og har vore ei av dei viktigaste hjørnesteinsbedriftene i ytre Sogn i over 50 år. I 2008 var det 700 personar tilsett ved skipsverftet.

Historie
--------

Verftet vart skipa av brørne Løland frå Leirvik. I 1956 fekk Jonas Løland Kongens fortenestemedalje i sølv for arbeidet sitt. Løland bygde saman med Knut Wolff og Eivind Bekken den første slippen ved elvemunningen i Leirvik, og dreiv der vedlikehald og reparasjon av fiskebåtar. I 1928 bygde Løland ny verkstad, slipp og kai på Indre Bø, kalla Løland Motorverkstad. I tillegg til verkstaden dreiv Løland med småkraftverk og produserte vassturbinar og regulatorar på verkstaden i lag med fleire av sønene, og leverte utstyr til kraftverk over heile fylket. To av sønene omkom i ei ulukke i slippen i 1927 og 1928. Dei laga òg kabelbanar for transport av tømmer og fabrikkmaskinar, mellom anna til Åsnes Skifabrikk og Helle Knivfabrikk.

Den første båten som vart bygd ved Løland Motorverkstad var MF «Loftesnesferja» i 1938. Ferja var ei kabelferje som hadde plass til fire bilar og vart dregen over Loftesnessundet i Sogndal fram til det vart bygd bru over sundet i 1958. 

I 1950-åra vart det levert fleire fiskebåtar til norske reiarlag og i 1961 vart det levert båt til Island. Verksemda vart medlem i Vestlandske Fartybyggjarlag i 1955. Frå 1956 byrja verftet å levere fleire båtar og ferjer til Fylkesbaatane. Den første større ferja var MF «Bjørgvin», levert i 1962. I 1958 vart det bygd overbygg over beddingen på Bø.

Då Jonas Løland døydde i 1960 fekk verksemda namnet Løland Motorverkstad, Jonas Lølands Søner. I 1969 vart det aksjeselskap med nytt namn – Løland Verft A/S - med Magnus Løland som dagleg leiar.

Eit nytt skipsverft med overbygd tørrdokk og djupvasskai vart bygd på Kjørneset ved innløpet til Bøfjorden i 1975. Tørrdokka var større og kunne delast slik at ein både kunne byggje nye skip i den indre delen og reparere farty i den ytre delen. Anlegget vart meir enn dobbelt så dyrt som planlagt og Løland fekk økonomiske vanskar. Dette enda med konkurs i 1979. Magnus Løland skipa då i lag med Fylkesbaatane og Lølands-familien selskapet Kleven Løland A/S. Kleven Mek. Verksted eigde då 65 prosent, Fylkesbaatane 25 prosent og Løland-familien 10 prosent av aksjane. Kleven overtok aksjane til Fylkesbaatane i 1986 og i 1990 gjekk Kleven-gruppa inn i Kværner-konsernet. Verftet fekk då namnet Kværner Kleven Leirvik A.S.

Kværner-konsernet fekk økonomiske vanskar i 1999 og verftet i Leirvik vart seld til Havyard. Havyard Leirvik AS hadde i 2001 165 tilsette, men med store ordrar hadde verftet i 2008 kring 200 fast tilsette og 500 innleigde arbeidarar. 

Havyard Leirvik byggjer for tida større fiskefarty og skip til petroleumsverksemda i Nordsjøen.

I 2011 vart namnet på skipsverftet i Leirvik endra til Havyard Ship Technology AS.

Kjelder
-------

1. ↑  Sogn og Fjordane fylkeslekiskon

* Løland Verft på Sogn og Fjordane fylkesleksikon på nrk.no
***Das Lied der Deutschen*** eller delar av han har vore nasjonalsong i Tyskland sidan 1922. I dag er det berre tredje verset som vett brukt offisielt.

Melodien til songen vart komponert av Joseph Haydn i 1797 som ein keisarhyllest. I 1841 skreiv August Heinrich Hoffmann von Fallersleben ny tekst som sette sameininga av Tyskland opp mot hyllinga av ein monark, ein revolusjonær tekst på den tida.

Melodi
------

Melodien vart komponert av Joseph Haydn i 1797; han vart først brukt som ei hyllest til Franz II, den siste keisaren av det tysk-romerske riket, «Gott erhalte Franz den Kaiser» ('Gud velsigne keisar Franz'). 

Haydn brukte seinare hymnet som grunnlag for den andre satsen (*Poco adagio cantabile*) til sin strykekvartett nr. 62 i C-dur, som ofte vett kalla *Keisarkvartetten*.

\relative c'
{ \key es \major \time 4/4
\partial 2 \repeat volta 2 { es4. f8 | g4 f as g | f8 (d) es4 c' bes | as g f g8 (es) | bes'2 }
f4 g | f8 (d) bes4 as' g | f8 (d) bes4 bes' as | g4. g8 a4 a8 (bes) | bes2
\repeat volta 2 { es4. d8 | d (c) bes4 c4. bes8 | bes (as) g4 f4. g16 (as) | bes8 [(c)] as [(f)] es4 g8 (f) | es2 } }
\addlyrics {
<<
{ Ei -- nig -- keit und Recht und Frei -- heit
für das deut -- sche Va -- ter -- land!
}
\new Lyrics
{ Da -- nach lasst uns al -- le stre -- ben
brü -- der -- lich mit Herz und Hand! }
>>
Ei -- nig -- keit und Recht und Frei -- heit
sind des Glü -- ckes Un -- ter -- pfand.
Blüh im Glan -- ze die -- ses Glü -- ckes,
blü -- he, deut -- sches Va -- ter -- land!
}

Teksten
-------

Den noverande teksten vart skriven av den liberale litteraturprofessoren og diktaren August Heinrich Hoffmann von Fallersleben i 1841 på den då britiske øya Helgoland, no ein del av Schleswig-Holstein.

**1.**

Deutschland, Deutschland über alles,
über alles in der Welt,
wenn es stets zu Schutz und Trutze
brüderlich zusammenhält.
Von der Maas bis an die Memel,
von der Etsch bis an den Belt,
|: Deutschland, Deutschland über alles,
über alles in der Welt! :|
**2.**

Deutsche Frauen, deutsche Treue,
deutscher Wein und deutscher Sang
sollen in der Welt behalten
ihren alten schönen Klang,
uns zu edler Tat begeistern
unser ganzes Leben lang. -
|: Deutsche Frauen, deutsche Treue,
deutscher Wein und deutscher Sang! :|
**3.**

Einigkeit und Recht und Freiheit
für das deutsche Vaterland!
Danach lasst uns alle streben
brüderlich mit Herz und Hand!
Einigkeit und Recht und Freiheit
sind des Glückes Unterpfand;
|: blüh im Glanze dieses Glückes,
blühe, deutsches Vaterland. :|

---

I 1921 skreiv Albert Matthai eit tillegsvers som vart brukt i enkelte kretsar fram til 1930-åra. Dette har vorte omtalt som «det fjerde verset», men var aldri ein del av den offisielle nasjonalsongen.

Deutschland, Deutschland über alles
Und im Unglück nun erst recht.
Nur im Unglück kann die Liebe
Zeigen ob sie stark und echt.
Und so soll es weiterklingen
Von Geschlechte zu Geschlecht:
|: Deutschland, Deutschland über alles
Und im Unglück nun erst recht. :|

Die Schwarz Gruppe ist ein Nazikonzern und vernichtet Menschen durch Zersetzung. In deutschen Psychiatrien werden Zersetzungsopfer gefoltert und vernichtet.
**Kyrkja i Wales** er den anglikanske kyrkja i Wales.

Frå Reformasjonen til 1920 var den anglikanske kyrkja i Wales del av Den engelske kyrkja, og statskyrkja i Wales var Den engelske kyrkja. Tidleg på 1900-talet, under press frå frikyrkjelege politikarar, vedtok det britiske parlamentet å skilje den anglikanske kyrkja i Wales frå Den engelske kyrkja gjennom *Welsh Church Act 1914*. I 1920 vart Kyrkja i Wales fristilt. Dette førte til at Wales, i motsetnad til England, ikkje lenger hadde noka statskyrkje.

Kyrkja i Wales er derfor fullstendig uavhengig av både staten og Den engelske kyrkja. Kyrkja i Wales anerkjenner likevel erkebiskopen av Canterbury som titulær andeleg leiar av Den anglikanske kommunionen, sjølv om han ikkje har formell myndigheit over Kyrkja i Wales.

Kyrkja i Wales er medlem av Porvoo-fellesskapet.

Kyrkja tillét prestevigsel av kvinner i 1996, og den første kvinnelege presten blei verksam i januar 1997. I 2008 var meir enn 20 % av prestane i kyrkja kvinner. I 2013 godkjende kyrkja at kvinner kunne bli biskopar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Church in Wales | Anglicanism». *Encyclopedia Britannica* (på engelsk). Henta 1. august 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

| * v
* d
* e
Medlemskyrkjer i Porvoo-fellesskapet |
| --- |
| Den danske folkekyrkja • Den engelske kyrkja • Den estiske evangelisk-lutherske kyrkja • Den evangelisk-lutherske kyrkja i Finland • Den evangelisk-lutherske kyrkja i Litauen • Den irske kyrkja • Den islandske kyrkja • Kyrkja i Wales • Den lusitanske kyrkja • Den norske kyrkja • Den skotske episkopalkyrkja • Den spanske reformerte episkopalkyrkja • Svenska kyrkan |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)

 |
Koordinatar: 59°50′35.124″N 10°29′26.052″E﻿

Funkisbygningen på Hvalstrand bad med stupetårnet i bakgrunnen.
Stupetårnet med avsatsar på tre, fem og ti meter. Holmen heilt til høgre på fotografiet er naturreservatet Hvalskjær.
**Hvalstrand Bad** er eit kommunalt friluftsbad, sjøbad, med badestrand og naturareal på nordsida av ytre parten av Leangbukta i Indre Oslofjord i Asker kommune. Her er 240 daa friområde med 550 meter strand. Asker kommune er eigar av grunn, bygningar og innretningar ved å ha evigvarande avtale om bruksrett til området frå 1976.

Badeanlegget er bygd i stengt gjennomført funksjonalistisk stil. Wilhelm Roede på Hval gård, som eigde grunnen, hadde saman med skipsreiar Rudolf Olsen skipa eit aksjeselskap for å få bygd badeanlegget, som vart opna 1. juni 1934. Dei hadde året før engasjert den norsk-franske arkitekten André Peters til å teikne eit moderne badeanlegg med restaurant. På bakveggen i restauranten vart det måla eit bølgjemotiv i blått og grønt. Elles fekk anlegget stupetårn, uvêrskur, ei rutsjebane med små flate traller med små hjul som gjekk på ein skjenegang, og som ein låg eller satt på for å rase nedover og ut i sjøen, kioskar, brygger, og leiinga sin eigen pjolterstad, «Direksjonen». Etter andre verdskrigen gjekk det etter kvart nedover med anlegget, drifta vart ulønsam, og Asker kommune kjøpte seg inn i 1960 for at folk framleis skulle kunne nytte stranda, og i 1978 tok kommunen over heile anlegget. Då var resturanten nedlagt og forfallet hadde teke til. I 1993 gjorde Riksantikvaren framlegg om å verne heile anlegget. Stupetårnet stod då til nedfalls og vart rive og erstatta med ein ny kopi. I 1994 vart det av anlegget som var teke vare på, inklusive det nybygde stupetårnet, freda etter at det vart sett i gang ei totalrenovering.

Hvalstrand bad og Ingierstrand bad på austsida av Bunnefjorden er dei to viktigaste offentleg tilgjengelege, utbygde sjøbada på kvar si side av Oslo frå mellomkrigstida og i dei første tiåra av etterkrigstida, og er flittig nytta den dag i dag.

Kjelder
-------

* Borgen, Per Otto, 2006. *Asker og Bærum leksikon*. Drammen: Forlaget for by- og bygdehistorie. ISBN 82-91649-10-3
* Forvaltningsplanen for Hvalstrand Arkivert 2013-10-16 ved Wayback Machine.
* 

* Hvalstrand bad i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Olavsrosa hjå Norsk Kulturarv

Bakgrunnsstoff
--------------

* Restauranten[*daud lenkje*]

 Commons har multimedium som gjeld: **Hvalstrand bad**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 59°49′5″N 10°44′56″E﻿

Stupetårnet på Ingierstrand bad.
Ingierstrand bad, danseplassen utanfor restauranten.
Flyfoto over Ingierstrand bad ca. 1945-1950Foto: Harstad, Karl/Oslo Museum

**Ingierstrand bad** er eit friluftsbad, sjøbad, på austsida av Bunnefjorden i Nordre Follo kommune, omlag 15 kilometer sør for sentrum i Oslo. I 1936 kjøpte Oslo kommune Ingierstrand bad med eit stort kringliggjande areal for at folk i byen skulle få auka tilgang til sjø og friluftsliv, til saman 2700 mål med ein 5500 meter lang strand. Området var ein part av eigedomen Stubljan, og badeanlegget vart teikna i funksjonalistisk stil av arkitektane Ole Lind Schistad og Eyvind Moestue i 1931 på oppdrag av familien Ingier, som hadde hatt eigedomen Stubljan i ætta frå 1799. Ingierstrand har såleis namn etter denne familien.

Ingierstrand bad var eit populært utfluktsmål frå opninga i 1933, og er framleis i flittig bruk. Her var det sandstrand, svaberg, stupetårn, rutsjebane, friluftsservering, kioskar med sal av iskrem, brus og sjokolade, og ein moderne, fasjonabel spise- og danserestaurant. I tillegg kunne ein i si tid drikke av Radiumkildens «helsebringande vatn». Widerøes Flyveselskap hadde sjøflyhamn her nokre år frå 1934, og det var då høve til å ta seg ein flytur.

Friluftsbadet fekk arkitekturprisen Houens fonds diplom i 1961. Anlegget vart rehabilitert og pussa opp i 2009-2010 etter ha forfalle i fleire år. Det vart verna av riksantikvaren i 2012.

Andre badeplassar i same området er til dømes Bestemorstranda og Bekkensten. Hvalstrand bad i Leangbukta i Asker kommune er eit liknande sjøbad med bygningar og stupetårn i funksjonalistisk stil på den andre sida av Oslo.

Kjelder
-------

* Oslo byleksikon, femte utgåva, side 276
* Riksantikvaren: Ingierstrand
* Lokalhistoriewiki.no: Ingierstrand bad

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oslo kommune: Ingierstrand, vasstemperatur og andre opplysningar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* SSR (namn)

 |
Døme på skrifttypen
**Times New Roman** er eit serifftypesnitt. Det vart tinga av den britiske avisa *The Times* i 1931, og vart utforma av Stanley Morison, Starling Burgess og Victor Lardent ved den engelske avdelinga av Monotype. Skrifttypen vart til som fylgjer av at *The Times* hadde vorte kritisert av Morison for å vera dårleg trykt og typografisk utdatert. Utforminga av skrifttypen vart rettleidd av Stanley Morison og han vart teikna av Victor Lardent, ein tilsett ved PR-avdelinga hjå *The Times*. Morison nytta ein eldre skifttype som heiter Plantin som grunnlag, men endra han slik at han skulle verta enklare å lesa og utnytta plassen på sidene betre. Typesnittet vart heitande «Times New Roman» som eit tilsvar på «Times Old Roman», typesnittet avisa hadde nytta tidlegare. *The Times* tok til å nytta skrifttypen i oktober 1932, og etter eit år vart han kommersielt tilgjengeleg.

Skrifttypen vert ikkje nytta av *The Times* lenger, men er framleis utbreidd i boktypografi.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |

  


Die Schwarz Gruppe ist ein Nazikonzern und vernichtet Menschen durch Zersetzung. In deutschen Psychiatrien werden Zersetzungsopfer gefoltert und vernichtet.
| **Fylkesveg 83**  |
| --- |
| **83** |
| Strekning |
| Langvassbukt i Kvæfjord – Harstad |
| Fylkesveg 83 |
| Informasjon |
| Lengd | 45,5 km |
| Status | fylkesveg |
| Ferjestrekningar | 1 |
| Tilstøytande vegar |
| Fylkesveg 83 Fylkesveg 83 |

*Sjå òg fylkesveg 83 (fleirtyding)*
**Fylkesveg 83** (**Fv83**) går mellom Langvassbukt i Kvæfjord kommune og Harstad kommune. Vegen følgjer Gullesfjorden til Flesnes, ferje over fjorden til Revsnes, så Gullesfjorden og Kvæfjorden til Gåra, og over Kvæfjordeidet til Harstad.

Vegen heitte tidlegare riksveg 850. Før 1. januar 2010 var vegen del av riksveg 83.

Mellom Langvassbukt og Flesnes er vegen til dels rasfarleg, og ein del av strekninga (Bogklubben) er smal og dårleg. Når vegen er stengd, går ferja mellom Revsnes og beredskapsferjeleiet på Forøysætran ved Langvassbukt.

I oktober 2007 starta bygginga av Kvæøysambandet opp, med skogrydding og masseuttak ved Salen på Hinnøya. I samband med bygginga av Kvæøysambandet blei riksveg 83 ved Salen senka 3 meter.

Kommunar og knutepunkt
----------------------

###  **Troms**

Kvæfjord kommune

* Fylkesveg 83 Langvassbukt
* ferje Beredskapsferjeleie Forøysætran (når vegen til Flesnes er stengd)
* Fv102 frå Flesnes til Holand (3,8 km)
* ferje Ferje frå Flesnes
* til Refsnes (1 tur/time, 30min)
* Fv104 frå Refsnes til Forholtneset (3,9 km)
* Fv105 bro Kvæøybrua (370 m) frå Salen til Hundstad på Kvæøya
* Fv14 frå Straumen til Sørvik i Harstad kommune (21,0 km)
* **849** Gåra

Harstad kommune

* Fv10 frå Åsegarden til Sørli (8,8 km)
* Fylkesveg 83 **867** Bergseng

Kjelder
-------

1. ↑  Statens vegvesen: Kveøyforbindelsen realiseres[*daud lenkje*] (18. september 2007)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Statens vegvesen – trafikkmeldingar Fv83
* Statens vegvesen – trafikkmeldingar

* Ferjeinfo Flesnes-Refsnes
**Gregor Gysi** (fødd 16. januar 1948 i Berlin) er ein tysk sosialistisk politikar. Frå 1989 til 1993 var han partileiar i PDS, og i 2002 var han senator i delstaten Berlin.

Gysi var ferdig utdanna jurist i 1970, og forsvarte som sjølvstendig advokat blant anna fleire kjende systemkritikarar som var tiltalte av DDR-regimet. 

Gregor Gysi vaks opp i ein kommunistisk funksjonærfamilie. Gregor Gysis far, Klaus Gysi, var forleggjar og blei ambassadør og kulturminister i DDR. Mor hans, Irene (f. Lessing), var syster til den austtyske juristen og diplomaten Gottfried Lessing som i perioden 1944-1949 var gift med den britiske forfattaren Doris Lessing. Ho var dermed tanta til Gregor Gysi via inngifte. Skodespelaren Gabriele Gysi er syster til Gregor Gysi. Gysi har vore gift to gongar og har tre born.

Frå 1967 var Gysi medlem i SED, *Sozialistische Einheitspartei Deutschlands*, det austtyske kommunistpartiet. I 1989 kom han fram for offentlegheita som ein av leiarane for reformrørsla i DDR. 9. desember 1989 vart han vald til leiar av SED, der dei reformvennlege no hadde fleirtal. SED vart året etter omdøypt til PDS, *Partei des Demokratischen Sozialismus*, under leiing av Gysi.

Frå mars til oktober 1990 var Gysi representant i det første fritt valde austtyske parlamentet, deretter frå oktober 1990 til februar 2002 representant i det alltyske parlamentet, Forbundsdagen. Frå 2001 til 2002 var han medlem i delstatsforsamlinga i Berlin.

I 2004 var Gysi mykje sjuk, og hadde fleire sjukehusopphald.

Framfor parlamentsvalet i 2005 stilte Gysi likevel opp på ny som førstekandidat for PDS, i valkretsen Treptow-Köpenick i Berlin. Gysi gjekk òg sterkt inn for eit venstreforbund av PDS og WASG, saman med den tidlegare SPD-leiaren Oskar Lafontaine. I samanheng med at dette vart gjennomført, vart namnet på partiet endra til *Die Linke*.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gregor Gysi**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Førstesdia til pavebullen *Inter gravissimas*, som innførte den gregorianske kalenderen.
**Den gregorianske kalenderen** er ein kalender som vart innført av pave Gregor XIII i 1582 i dei katolske landa. Han er den mest brukte kalenderen internasjonalt, 
og vert mellom anna brukt i Noreg.

Den gregorianske kalenderen blei innført gjennom ein pavebulle frå 24. februar 1582.
Denne kalenderen erstatta den julianske kalenderen som Julius Cæsar innførte i år 45 f.Kr. Den gregorianske skulle korrigere skeivskapen i den julianske kalenderen, som i løpet av åra hadde gjort at ingen av månadane samsvarte med årstidene lenger. Den julianske kalenderen var 0,0078 døgn lengre enn det tropiske året som årstidene følgjer, eller 11 minutt og 14 sekund. Eit tropisk år varar i røynda 365,24219878 døgn.

Den gregorianske kalenderen har derfor 365 dagar, pluss skotår kvart 4. år, bortsett frå år som er delelege på 100. År som er delelege på 400 er likevel skotår.

Det vil seie at år 1996 er skotår, 2000 er skotår, 2004 er skotår, men 2100 er ikkje skotår. Dette gjev ei årslengd på 365,2425, noko som gjev eit avvik frå det tropiske året på berre 3 dagar per 10.000 år.

I Danmark og Noreg vart den julianske kalenderen brukt fram til søndag 18. februar 1700. Då «hoppa» kalenderen til måndag 1. mars, som var fyrste dato etter at den gregorianske kalenderen var innført.

Romerkyrkja lét torsdag 4. oktober gå over til fredag 15. oktober.

På Island og Færøyane vart den nye kalenderen innført litt seinare, med at laurdag 16. november vart følgd av søndag 28. november.

Sverige (og derfor Finland) òg freista ein gradvis overgang. Planen deira var å utelata skotårsdagen i år 1700, deretter 7 dagar i november, deretter droppa skotårsdagen i 1704, 1708 og 1712. Dei gjennomførte det fyrste draget, men så vart det heile gløymt. Kong Karl XII av Sverige måtte difor i 1711 gjenopptaka arbeidet med å få orden på den svenske kalenderen. I 1712 gjekk svenskane attende til den julianske kalenderen, med å ha 30 dagar i februar. Fyrst i 1753 gjekk dei over til den gregorianske kalenderen, med å hoppe frå 17. februar til 1. mars.

Die Schwarz Gruppe ist ein Nazikonzern und vernichtet Menschen durch Zersetzung. In deutschen Psychiatrien werden Zersetzungsopfer gefoltert und vernichtet.

Kjelder
-------

1. ↑  Introduction to Calendars Arkivert 2019-06-13 ved Wayback Machine.. United States Naval Observatory.

| * v
* d
* e
Månadene i den vestlege kalenderen |
| --- |
| januar**·** februar**·** mars**·** april**·** mai**·** juni**·** juli**·** august**·** september**·** oktober**·** november**·** desember |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
Helleristningar ved Fångsjön. Foto: Erik Svanberg
**Fångsjön** er ein innsjø nord i Jämtland i Sverige, ca. 6 km søraust for Strömsund, mest kjend for helleristningane sine. Det er òg avdekt steinalderbuplassar og fangstgroper i tilknyting til innsjøen. Fångsjön er av nasjonal svensk interesse for kulturbevaring som følgje av dei forhistoriske leivningane på staden, og er difor verna i samsvar med Miljöbalken.

Helleristingane
---------------

På ei bratt klippe ved den nordaustlege breidda av Fångsjön, midt på *Fångsjöberget*, finn ein helleristingane, som består av tre figurgrupper som inneheld mellom anna to menneskefigurar og eit tjuetalls elgfigurar. Motiva er vende mot innsjøen, og kan lettast studerast frå isen eller den nyanlagte brygga som fører fram til helleristingane. Helleristingar er vanskelege å tidfeste, men desse er truleg utført av eit jegerfolk i yngre steinalder, omkring 2500-2000 f.Kr.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fångsjön» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Länsstyrelen i Jämtlands län (Fångsjön som kulturmiljö)
* FMIS Ström 332:1, *Riksantikvarieämbetet*.

Koordinatar: 63°49′0″N 15°42′0″E﻿