recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1986** vart arrangert i Moskva i Sovjetunionen i tida frå 12. til 28. april 1986. Meisterskapen vart avvikla med innleiingsrunde der dei åtte deltakarlanda møttest til innbyrdes oppgjer. Dei fire beste laga i innleiingsrunda gjekk vidare til eit meisterspel der laga møttest på ny før medaljestriden var avgjort, alle laga starta då utan poeng. Dei fire laga med færrast poeng i innleiingsrunda tok med derimot med seg alle poenga frå innleiingsrunda inn i eit nedrykksspel.

Arrangørlandet Sovjetunionen vann alle ti kampane det spelte og tok gull. Sverige sikra seg sølvplassen og Canada fekk bronse.

Innleiingsrunda
---------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 7 | 7 | 0 | 0 | 39 - 9 | 14 |
| 2 |  Sverige | 7 | 5 | 1 | 1 | 34 - 18 | 11 |
| 3 |  Finland | 7 | 4 | 2 | 1 | 28 - 18 | 10 |
| 4 |  Canada | 7 | 3 | 0 | 4 | 24 - 22 | 6 |
| 5 |  Tsjekkoslovakia | 7 | 2 | 1 | 4 | 17 - 17 | 5 |
| 6 |  USA | 7 | 2 | 0 | 5 | 27 - 18 | 4 |
| 7 |  Vest-Tyskland | 7 | 2 | 0 | 5 | 17 - 39 | 4 |
| 8 |  Polen | 7 | 1 | 0 | 5 | 15 - 43 | 2 |
|

Meisterspelet
-------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 3 | 3 | 0 | 0 | 18 - 6 | 4 |
| 2 |  Sverige | 3 | 1 | 1 | 1 | 12 - 12 | 3 |
| 3 |  Canada | 3 | 1 | 0 | 2 | 13 - 16 | 2 |
| 4 |  Finland | 3 | 0 | 1 | 2 | 7 - 16 | 1 |
|

### Sovjetunionens meisterlag

Målvakter: Sergej Mylnikov, Jevgenij Belosjejkin   

Forsvarar: Vjatsjeslav Fetisov, Aleksej Kasatonov, Vasilij Pervukhin, Zinetula Biljaletdinov, Sergej Starikov, Aleksej Gusarov, Igor Steinov, Vladimir Konstantinov   

Løparar: Vladimir Krutov, Igor Larionov, Sergej M. Makarov, Vjatsjeslav Bykov, Mikhail Varnakov, Viktor Tjumenev, Andrej Khomutov, Sergej Svetlov, Sergej Jasjin, Jurij Khmyljov, Valerij Kamenskij, Sergej Agejkin.

Nedrykkingsspelet
-----------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 |  Tsjekkoslovakia | 10 | 5 | 1 | 4 | 38 - 21 | 11 |
| 6 |  USA | 10 | 4 | 0 | 6 | 41 - 43 | 8 |
| 7 |  Vest-Tyskland | 10 | 2 | 1 | 7 | 23 - 52 | 5 |
| 8 |  Polen | 10 | 1 | 1 | 8 | 26 - 53 | 3 |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1986» frå Wikipedia på engelsk, den 27. november 2019.*
**Offentleg eigedom** er eit omgrep som viser til noko som er eigd av samfunnet, hovudsakleg fast eigedom eller åndsverk.

Når omgrepet er brukt om fast eigedom, som jord og bygningar, viser det vanlegvis til eigedom der staten er eigaren. Nokre slike eigedommar er tilgjengelege for allmugen, til dømes bibliotek, nasjonalparkar eller politistasjonar, medan andre er stengde, som militærleirar, kjerneforskingsinstitusjonar og fleire statlege kontor.

Når «offentleg eigedom» er brukt i samband med åndsverk, viser det til verk som ikkje er verna av opphavsrett. Dette skjer vanlegvis fordi opphavsretten er forelda. I Noreg er dette 70 år etter døden til opphavsmannen, eller 70 år etter at åndsverket blei gjeve ut dersom opphavsmannen ikkje er identifisert i publikasjonen. I nokre land er det i tillegg mogleg for opphavsrettshaldaren å gjeva slepp på alle rettane sine i høve til verket, og slik gjera det til offentleg eigedom. I fleire land, mellom anna Noreg, er dette ikkje mogleg ifølge Åndsverklova. I USA er derimot alle åndsverk laga av statleg tilsette i arbeids medfør etter lova offentleg eigedom («public domain»).

Kjelder
-------

* «Public property» på Engelsk Wikipedia
* *Black's Law Dictionary*, 8th ed. (2004)
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1962** vart arrangert i byane Colorado Springs og Denver i delstaten Colorado i USA i tida frå 7. mars til 18. mars 1962. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei åtte deltakarlanda møttest i innbyrdes oppgjer. Sverige vart verdsmeister etter å ha vunne alle sine sju kampar, framfor Canada på sølvplass og USA på bronseplassen. Noregs landslag vart nummer fem. 

Kommunistlanda i Aust-Europa, dei såkalla autsblokklanda, boikotta meisterskapen då arrangørlandet USA nekta Aust-Tyskland å delta i meisterskapen. USA grunngav det med at Aust-Tyskland ikkje var ein suveren stat.

Tabell
------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sverige | 7 | 7 | 0 | 0 | 67 - 10 | 14 |
| 2 |  Canada | 7 | 6 | 0 | 1 | 58 - 12 | 12 |
| 3 |  USA | 7 | 5 | 0 | 2 | 54 - 23 | 10 |
| 4 |  Finland | 7 | 3 | 0 | 4 | 32 - 42 | 6 |
| 5 |  Noreg | 7 | 3 | 0 | 4 | 32 - 54 | 6 |
| 6 |  Vest-Tyskland | 7 | 2 | 0 | 5 | 27 - 36 | 4 |
| 7 |  Sveits | 7 | 1 | 0 | 6 | 21 - 60 | 2 |
| 8 |  Storbritannia | 7 | 1 | 0 | 6 | 19 - 73 | 2 |
|

### Sveriges meisterlag

Målvakter: Lennart Häggroth, Kjell Svensson  

Forsvarar: Gert Blomé, Nils Johansson, Bertil Karlsson, Bert-Ola Nordlander, Roland Stoltz  

Løparar: Acka Andersson, Leif Andersson, Per-Olof Härdin, Lars-Eric Lundvall, Eilert Määttä, Nils Nilsson, Ronald Pettersson, Ulf Sterner, Sven Johansson, Uno Öhrlund

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1962» frå Wikipedia på svensk, den 24. april 2017.*
**Brahestad**, finsk **Raahe**, er ein bykommune i landskapet Norra Österbotten i Finland. Byen, som er einspråkleg finsk, ligg ved Bottenviken. Kommunen er 1015 kvadratkilometer vid og hyser vel 24 000 ibuarar.

Byen vart grunnlagt i 1649 av greiven Per Brahe og var Finlands viktigaste hamneby omkring 1850. Dei eldste bydelane ligg i ei vik, omgjeven av ein skjergard. Gamlebyen består av låge trehus, utanfor dette området er det mange høghus.

Raahe er ein industriby med eit jarn- og stålverk som sysselset tusenar tilsette og er ein av Finlands største industriarbeidsplassar. Frå uthamna Lapaluoto sørvest om byen vert store mengder trevarer utskipa.

Brahestads museum frå 1862 er Finlands eldste museum for kulturhistorie. Her finnes utstilt verdas eldste dykkardrakt frå tidleg 1800-tal.

Raahe er vennskapskommune med Rana.

Kjelder
-------


* «Brahestad» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Raahe**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (label)
* MusicBrainz (area)

 |
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1958** fann stad på Jordal Amfi i Oslo og gjekk føre seg i dagane frå 28. februar til 9. mars 1958. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei åtte deltakarlanda møttest i innbyrdes oppgjer. Canada vart verdsmeister etter å ha vunne alle sine sju kampar, framfor Sovjetunionen på sølvplass og med Sverige på bronseplassen. Noregs landslag vart nummer sju.

Canada slo Sovjetunionen 4-2 i kampen som avgjorde gullstriden. Både den kampen og kampen Noreg - Polen, som enda 8-3, vart spelt den 9. mars. Canada sitt mannskap bestod av spelarar frå klubblaget Whitby Dunlop, med venstrevengen Sid Smith som den mest kjende.

Tabell
------

| Lag | Kampar | Siger | Uavgj. | Tap | Mål | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Canada | 7 | 7 | 0 | 0 | 82 - 6 | 14 |
|  Sovjetunionen | 7 | 5 | 1 | 1 | 44 - 15 | 11 |
|  Sverige | 7 | 5 | 0 | 2 | 46 - 22 | 10 |
|  Tsjekkoslovakia | 7 | 3 | 2 | 2 | 21 - 21 | 8 |
|  USA | 7 | 3 | 1 | 3 | 29 - 33 | 7 |
|  Finland | 7 | 1 | 1 | 5 | 46 - 22 | 3 |
|  Noreg | 7 | 1 | 0 | 6 | 12 - 44 | 2 |
|  Polen | 7 | 0 | 1 | 6 | 14 - 65 | 1 |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Eishockey-Weltmeisterschaft 1958» frå Wikipedia på tysk, den 28. februar 2018.*

* Arbeiderbladet 10.3.1959
**Redonda** er ei øy i Karibia. Ho tilhøyrer øystaten Antigua og Barbuda, og ligg 56 km vest-sørvest for øya Antigua. Øya er ikkje folkesett.

Geografi
--------

Utsyn mot Redonda frå Nevis. Montserrat er i bakgrunnen
Redonda ligg aust i Det karibiske havet og er ein del av Dei små Antillane. Ho er den minste av dei tre øyane som utgjer Antigua og Barbuda. Øya ligg 22 km nordvest av Montserrat, 32 søraust av Nevis og 56 km vest-sørvest av Antigua.

Øya er resten av ein utsløkt vulkan som stig bratt opp av havet til ei høgd på 305 meter. Arealet er 1,3 km². Øya er prega av bratte klipper og har berre éi strand der det er mogleg å gå i land frå båt. Suppeskjelpadde og karett er blitt observerte i havet ved Redonda.

Øya er hekkestad for sjøfugl. Særleg viktige er koloniane av praktfregattfugl, maskesule, raudfotsule og brunsule, medan det finst òg brunnoddy. Ein reknar med at graveugle er standfugl. Det finst seks krypdyrartar, der tre øglearter er endemiske.

Vegetasjonen er prega av gras, kaktusar i slekta *Opuntia* og med enkelte tre av fikenarten *Ficus citrifolia*.

Det finst òg populasjonar av geiter og rotter på øya.

Historie
--------

Kristoffer Columbus kom over øya på si andre Amerika-ferd i 1493 og gjorde krav på henne for Spania. Han kalla henne Santa Maria la Redonda. Columbus gjekk likevel aldri i land her. Det første kjende europeiske strandhogget fann stad i 1687.

I 1860-åra blei det henta ut fosfat frå guanoførekomstar på øya ved hjelp av arbeidskraft henta frå Montserrat. Eit amerikansk selskap, Redonda Phosphate Company, stod bak drifta, med eksport for det meste til USA og Tyskland. I 1901 budde 120 personar på øya. Då første verdskrigen tok til, heldt guanodrifta opp og arbeidarane flytta. Bygningar og utstyr blei øydelagd i ein orkan i 1929, og dei siste vaktmennene forlét då øya. Ho har vore folketom sidan.

Storbritannia gjorde krav på Redonda i 1869 for å koma USA i forkjøpet. I 1872 blei øya underlagd Antigua.

Redonda er i offentleg eige.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  «Redonda», Sites - Important Bird and Biodiversity Areas (IBAs), BirdLife International. Henta 15. desember 2016
2. 1 2 3   «Redonda», *Encyclopædia Britannica Online*. Henta 12. mars 2016.
3. 1 2 3  *Important Bird Areas in the Caribbean – Antigua and Barbuda*, BirdLife International, s. 40.
4. 1 2  «Redonda» i Kenneth J. Panton: *Historical Dictionary of the British Empire*, Lanham: Rowman & Littlefield, 2015, s. 431.

* *Denne artikkelen bygger på «Redonda» frå Wikipedia på bokmål, den 24. oktober 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1966** vart arrangert i Ljubljana, Zagreb og Jesenice i dåverande Jugoslavia i tida frå 3. mars til 13. mars 1966. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei åtte deltakarlanda møttest i innbyrdes oppgjer. Sovjetunionen vart verdsmeister med seks sigrar og ein uavgjortkamp. Tsjekkoslovakia tok sølvplassen og Canada kom på bronseplass.

Tabell
------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 7 | 6 | 1 | 0 | 55 - 7 | 13 |
| 2 |  Tsjekkoslovakia | 7 | 6 | 0 | 1 | 32 - 15 | 12 |
| 3 |  Canada | 7 | 5 | 0 | 2 | 33 - 10 | 10 |
| 4 |  Sverige | 7 | 3 | 1 | 3 | 26 - 17 | 7 |
| 5 |  Aust-Tyskland | 7 | 3 | 0 | 4 | 12 - 30 | 6 |
| 6 |  USA | 7 | 2 | 0 | 5 | 18 - 39 | 4 |
| 7 |  Finland | 7 | 2 | 0 | 5 | 18 - 43 | 4 |
| 8 |  Polen | 7 | 0 | 0 | 7 | 11 - 44 | 0 |
|

### Sovjetunionens meisterlag

Målvakter: Viktor Konovalenko, Viktor Singer   

Forsvarar: Eduard Ivanov, Aleksandr Ragulin, Viktor Kuzkin, Vitalij Davidov  

Løparar: Oleg Zajtsev, Venjamin Aleksandrov, Aleksandr Almetov, Boris Majorov, Vjatsjeslav Starsjinov, Viktor Jakusjev, Konstantin Loktev, Anatolij Firsov, Vladimir Vikulov, Anatolij Jonov, Viktor Polupanov.
|  |
| --- |
| **RS 75 «Sjøfareren»** |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Verft:**  | Smedvik mek Verkstad A/S, Tjørvåg |
| **Konstruktør:**  | Leif Gjerver |
| **Byggjeår:**  | 1968 |
| **Byggjepris:**  | 2,5 millionar kroner |
|  |  |
| **Finansiering:**  | Innsamling i høve redningsselskapet sit 75-års jubileum |
|  |  |
| **Eigenskapar** |
| **Materiale:** | Stål, Aluminium overbygg |
|  |  |
| **Lengde:**  | 28,36 meter |
| **Breidde:**  | 7,70 meter |
| **Djupgåande:**  | 3,70 meter |
|  |  |
| **Bunkerkapasitet:**  | 55 tonn |
|  **Motor år:**  | 1968 |
|  **Motor:**  | 2\*365 hk GM diesel |
| **Ny motor år:**  | 1979 |
|  **Ny motor:**  | 1280 hk GM diesel |
| **Fart:**  | 12 knop |
| **Rekkevidde:**  | 4800 nautiske mil |
| **Mannskap:**  | 5 |
| **Navigasjon og kommunikasjon** |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Statistikk** |
| **Sett inn i teneste:**  | 1968 |
| **Ut av teneste:**  | 2004 |
| **Menneskeliv berga:**  | 11 |
| **Fartøy berga:**  | 13 |
| **Fartøy assistert:**  | 1428 |
| **Personer assistert:**  | 1056 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |

**RS 75 «Sjøfareren»** var ei redningsskøyte bygd for Redningsselskapet i 1968. Ho vart konstruert av Leif Gjerver og bygd av Smedvik mek Verkstad A/S i Tjørvåg på Sunnmøre. Med ei lengd på 92 fot, 28,36 meter, er ho den største redningsskøyta som Redningsselskapet har hatt. Skøyta kosta 2,5 millionar kroner. Det meste av byggesummen vart samla inn i høve 75-års jubileet i Redningsselskapet. 

Namnet «Sjøfareren» fekk ho fordi handelsflåten stod sentralt i innsamlingsaksjonen. 

På 1970-talet vart «Sjøfareren» vekkleigd til Norges Geografiske Oppmåling for tokt til Svalbard. Det vart montert ein ekstra radar. Han har vorte sett på som ei årsak til at over halvparten av mannskapet som har vore ombord har utvikla fekk kreft.

«Sjøfareren» var i fleire år vekkleigd til Kystvakta. Til liks med dei andre kystvaktfartøya vart han då gråmåla. I 2001 og 2002 var han i aktiv tensete som redningsskøyte. 
I 2004 vart «Sjøfareren» seld til Austevoll Supply Shipping. Han fekk då namnet «Ringasund»

Kjelder
-------

* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
* M/S «Ringasund» i *SALT Magasinet for kystens næringer og kystens folk* nr 2 2011
**Ronald Allen**, kjend som **Ronnie Allen**, (15. januar 1929–9. juni 2001) var ein engelsk fotballspelar og trenar frå Stoke-on-Trent. Han var senterløpar på West Bromwich-laget som i 1954 vann den engelske FA-cupfinalen.

Karriere
--------

### Klubbspel

Allen var profesjonell fotballspelar i tida 1946-64. Han spelte 638 kampar i den engelske ligaen, Football League, og skåra 276 mål. Han var fyrst aktiv i Port Vale til 1950. Deretter vart han overført til fyrstedivisjonsklubben West Bromwich Albion. Gjennom 1950-åra var han ein av dei beste angrepsspelarane i engelsk fotball. Våren 1954 skåra han to av måla då West Bromwich sigra i finalen i FA-cupen, og til andreplass i ligaen. I 1961 skreiv Allen kontrakt med Crystal Palace FC. Han avslutta som aktiv med å sikre London-klubben opprykk frå 3. divisjon.

### Landslagsspel

Allen spelte 5 landskampar for England; ein i mai 1952 og fire i 1954. Han skåra 2 landslagmål.

### Trenar

Allen leia Wolverhampton Wanderers til opprykk frå 2. divisjon i 1967. Tre år seinare var han sjef for spanske Athletic Bilbao, eit lag som kom på andreplassen i La Liga. Perioden 1972-82 var han som sjefstrenar innom Sporting Lisboa, Walsall, Panathinaikos og West Bromwich, utan suksess nokon av stadene.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ronnie Allen» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mai 2022.*
* eu-football
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1967** vart arrangert i Wien i Austerrike i tida frå 18. mars til 29. mars 1967. Meisterskapen vart avvikla som ein seriemeisterskap der dei åtte deltakarlanda møttest i innbyrdes oppgjer. Sovjetunionen vann all sine kampar og vart verdsmeister. Sveriges mannskap kneip sølvmedaljane, medan Canada enda på bronseplassen.

Tabell
------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 7 | 7 | 0 | 0 | 59 - 9 | 14 |
| 2 |  Sverige | 7 | 4 | 1 | 2 | 31 - 22 | 9 |
| 3 |  Canada | 7 | 4 | 1 | 2 | 28 - 15 | 9 |
| 4 |  Tsjekkoslovakia | 7 | 3 | 2 | 2 | 29 - 18 | 8 |
| 5 |  USA | 7 | 3 | 1 | 3 | 20 - 23 | 7 |
| 6 |  Finland | 7 | 2 | 1 | 4 | 14 - 24 | 5 |
| 7 |  Aust-Tyskland | 7 | 1 | 1 | 5 | 14 - 38 | 3 |
| 8 |  Vest-Tyskland | 7 | 0 | 1 | 6 | 11 - 56 | 1 |
|

### Sovjetunionens meisterlag

Målvakter: Viktor Konovalenko, Viktor Singer   

Forsvarar: Eduard Ivanov, Aleksandr Ragulin, Viktor Kuzkin, Vitalij Davidov  

Løparar: Oleg Zajtsev, Venjamin Aleksandrov, Aleksandr Almetov, Boris Majorov, Vjatsjeslav Starsjinov, Viktor Jakusjev, Anatolij Firsov, Vladimir Vikulov, Viktor Polupanov, Valerij Nikitin, Aleksandr Jakusjev, Viktor Jaroslavtsev.
*For bruskfolden i øyret, sjå Helix.* 
Heliksen (cos *t*, sin *t*, *t*) frå *t* = 0 til 4π med piler som syner retninga til aukande *t*.
Ein **heliks** (frå det greske ordet *έλικας/έλιξ*) eller **skrueline** er ein kurve i rommet som ligg på ein sylinder (sylindrisk heliks) eller på ei kjegle (kjegleheliks). Ein heliks har ei jamn stiging, og heile tida same avstand frå ei tenkt midtline. Ein sylindrisk heliks skjer loddrette linjer på sylindneren med konstant vinkel α. Kjegleheliks skjer generatrisene, dei rette linjene frå toppunktet til kjegla til grunnflata, med ein konstant vinkel α. 

To vanlege heliksar i dagleglivet er gjengane på ei skrue og profilen til ei vindeltrapp.

Matematisk skildring
--------------------

Parametriseringa i eit kartesisk koordinatsystem for ein heliks er:

{\displaystyle x(t)=\cos(t),\,}
{\displaystyle y(t)=\sin(t),\,}
{\displaystyle z(t)=t.\,}
Når parameteren *t* aukar, går punkta (*x*(*t*),*y*(*t*),*z*(*t*)) oppover ein høgrehandsheliks med stiginga 2*π* og radius 1 omkring *z*-aksen, i eit høgrehendt koordinatsystem. 

I sylindriske koordinatar (*r*, *θ*, *h*) vert den same heliksen parametrisert av:

{\displaystyle r(t)=1,\,}
{\displaystyle \theta (t)=t,\,}
{\displaystyle h(t)=t.\,}
Ein sirkelforma heliks med radius *a* og stiging 2*πb* er skildra av følgjande parametrisering: 

{\displaystyle x(t)=a\cos(t),\,}
{\displaystyle y(t)=a\sin(t),\,}
{\displaystyle z(t)=bt.\,}

Kjelder
-------

* heliks. (2011-11-15) I *Store norske leksikon*. Henta frå

* *Denne artikkelen bygger på «Helix» frå Wikipedia på engelsk, den 15. november 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Weisstein, Eric W. «Helix» frå MathWorld.
**Verdsmeisterskapen i ishockey 1983** vart arrangert i Vest-Tyskland i tida frå 16. april til 2. mai 1983. Meisterskapen vart avvikla med innleiingsrunde der dei åtte deltakarlanda møttest til innbyrdes oppgjer. Dei fire beste laga i innleiingsrunda gjekk vidare til eit meisterspel der laga møttest på ny før medaljestriden var avgjort, alle laga starta då utan poeng. Dei fire laga med færrast poeng i innleiingsrunda tok med derimot med seg alle poenga frå innleiingsrunda inn i eit nedrykkspel. Turneringa fann stad i Dortmund, Düsseldorf og München.

Tittelforsvarar Sovjetunionen kneip verdsmeisterpokalen framom Tsjekkoslovakia. Canada tok bronse.

Innleiingsrunda
---------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 7 | 7 | 0 | 0 | 41 - 7 | 14 |
| 2 |  Canada | 7 | 5 | 0 | 2 | 26 - 16 | 10 |
| 3 |  Tsjekkoslovakia | 7 | 4 | 1 | 2 | 30 - 15 | 9 |
| 4 |  Sverige | 7 | 4 | 1 | 2 | 26 - 21 | 9 |
| 5 |  Vest-Tyskland | 7 | 3 | 1 | 3 | 17 - 23 | 7 |
| 6 |  Aust-Tyskland | 7 | 2 | 0 | 5 | 19 - 28 | 4 |
| 7 |  Finland | 7 | 1 | 1 | 5 | 19 - 28 | 3 |
| 8 |  Italia | 7 | 0 | 0 | 7 | 5 - 46 | 0 |
|

Meisterspelet
-------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Sovjetunionen | 3 | 2 | 1 | 0 | 13 - 3 | 5 |
| 2 |  Tsjekkoslovakia | 3 | 2 | 1 | 0 | 10 - 6 | 5 |
| 3 |  Canada | 3 | 1 | 0 | 2 | 9 - 14 | 2 |
| 4 |  Sverige | 3 | 0 | 0 | 3 | 2 - 11 | 0 |
|

### Sovjetunionens meisterlag

Målvakter: Vladislav Tretjak, Vladimir Mysjkin   

Forsvarar: Vjatsjeslav Fetisov, Aleksej Kasatonov, Vasilij Pervukhin, Zinetula Biljaletdinov, Sergej Babinov, Irek Gimajev, Vladimir Zubkov, Sergej Starikov   

Løparar: Vladimir Krutov, Igor Larionov, Sergej M. Makarov, Sergej Sjepelev, Vjatsjeslav Bykov, Mikhail Vasiljev, Viktor Zjluktov, Sergej Kapustin, Andrej Khomutov, Aleksandr Maltsev, Helmuts Balderis, Aleksandr V. Skvortsov.

Nedrykkingsspelet
-----------------

| Plass | Lag | Kampar | Sigrar | Uavgj. | Tap | Målskår | Poeng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 |  Vest-Tyskland | 10 | 5 | 1 | 4 | 31 - 34 | 11 |
| 6 |  Aust-Tyskland | 10 | 3 | 0 | 7 | 29 - 40 | 6 |
| 7 |  Finland | 10 | 2 | 2 | 6 | 30 - 40 | 6 |
| 8 |  Italia | 10 | 1 | 1 | 8 | 16 - 56 | 3 |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1983» frå Wikipedia på svensk, den 22. november 2019.*
Kanadisk redningshelikopter i aksjon utanfor kysten av Atlantic City.
**Redningsteneste** (engelsk **search and rescue**, forkorta **SAR**), òg kalla **søk og redning**, er ei nemning på omgåande innsats frå fleire samvirkepartnarar for å redde menneskje frå død eller skade som følgje av akutt ulukke eller fare.

Søk og redning kan gjennomførast både på land og over hav, og med ulike metodar og framkomstmidlar, slik som helikopter, båt, landbaserte motoriserte framkomstmidldel eller til fots.

Internasjonale overeinskomstar, mellom anna SAR-konvensjonen (International Convention on Maritime Search and Rescue, 1979) og ICAO-konvensjonen (Convention on International Civil Aviation 1944), ligg til grunn for korleis redningstenesta skal fungere internasjonalt.

Redningstenesta i Noreg
-----------------------

Norsk Sea King-redningshelikopter frå 330 skvadron under heisoperasjon.
Norsk redningsskøyte som vert nytta til søk og redning til sjøs.
Det offentlege har ei redningsplikt overfor personar i nød i Noreg. Organisering, ansvar og oppgåver for redningstenesta er fastsett i kongeleg resolusjon «Organisasjonsplan for redningstjenesten» av 19. juni 2015.

Redningstenesta er ikkje ein organisasjon, men ei nemning på eit samvirke mellom offentlege, frivillige og private aktørar. Redningstenesta tek hand om ein funksjon som ingen enkeltorganisasjon har kapasitet til å ta hand om sjølv. Kva for aktørar som blir mobiliserte i kvar enkelt søk- og redningsaksjon, avheng av typen hending og kva for ressursar som trengst og er tilgjengelege i området.

Redningstenesta er ei integrert teneste, noko som inneber at ho omfattar alle typar redningsaksjonar knytte til land-, sjø- og luftredning. Verdien og nytteverknaden av redningstenesta strekker seg utover det å redde menneske frå skade og død. Redningstenesta medverkar til tryggleik for folkesetnad og næringsliv og er viktig for næringar som fiskeri og petroleumsverksemd.

### Samvirkeprinsippet

Samvirket er grunnleggjande for redningstenesta. Alle offentlege organ som har kapasitet, informasjon eller kompetanse som er eigna til redningsformål, pliktar å bidra i redningstenesta med tilgjengelege kapasitetar, kompetansar og fullmakter. Samvirkeprinsippet inneber at alle aktørar har eit sjølvstendig ansvar for å sikre eit best mogleg samvirke både i det førebuande arbeidet og ved redningsaksjonar. For private aktørar er dette eit samfunnsmessig ansvar, ikkje eit juridisk ansvar.

### Koordinering

Redningstenesta blir administrativt koordinert av Justis- og beredskapsdepartementet. Leiing og koordinering av redningsaksjonar blir utført av to hovudredningssentralar i Bodø og Sola, og av 13 underliggjande lokale redningssentralar, som utfører verksemda si frå politidistrikta og frå Sysselmannen på Svalbard.

Referansar
----------

1. 1 2 3  «Organisasjonsplan for redningstjenesten - Lovdata», *lovdata.no*, henta 27. mars 2019
2. ↑  «Statsbudsjettet Prop. 1 S 4.1 Redningsteneste – vurdering av status og tilstand». Justis- og beredskapsdepartementet.
**Redgrave-Pinsent Rowing Lake** er ein innsjø og roarena i Storbritannia, kalla opp etter dei olympiske meistrane i roing, Sir Steve Redgrave og Sir Matthew Pinsent. Innsjøen og naustet er utforma særskild med tanke på ro-trening og har fasilitetar for trening, medisin og vitskap for det det britiske rolandslaget. 

Innsjøen ligg sør i Oxfordshire i soknet Eye & Dunsden mellom Reading og landsbyen Sonning Eye. Innsjøen vart danna av oppmudring av delar av Caversham Lakes, ei rekkje innsjøar ved Themsen. Budsjettet var på £13 millionar og innsjøen vart offisielt opna i april 2006 av dei to roarane innsjøen er kalla opp etter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Redgrave Pinsent Rowing Lake» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Rowing gets a boost as the £13m Redgrave Pinsent Rowing Lake officially opens Arkivert 2012-02-08 ved Wayback Machine. *Sport England*, 29. april 2006.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Land & Water: Redgrave Pinsent Rowing Lake
* Besøk av Steve Redgrave
* Informasjon frå Amateur Rowing Association
**Offentleg skriftemål** eller *Absolutio publica* er eit skriftemål der ein person vedkjenner seg syndene sine i påhør av kyrkjelyden. Offentleg skriftemål var lenge bruka som eit middel til kyrkjetukt, og ein straffereaksjon ved sida av sivil avstraffing. Namnet på dei som avla offentleg skriftemål, og kva for brotsverk dei hadde gjort, vart lenge innført i kyrkjebøkene.

Ordninga hadde røter i katolsk tid, etter reformasjonen vart ordninga lovfesta som straffereaksjon for visse alvorlege brotsverk. Etter forordning 12. oktober 1617 vart plikta utvida til òg å gjelde dei som fekk barn utanfor ekteskap. Den liturgiske ordninga ved offentleg skriftemål er føreskreven i kyrkjeritualet av 1685. 

Kyrkjebøker frå 1700-talet viser at offentleg skrifte oftast gjaldt kvinner og menn som hadde fått barn utanfor ekteskap («leiermål»), lang tids fråvær frå nattverd, tjuveri og forstyrring av offentleg orden. Offentleg skriftemål for leiermål vart avskaffa ved forodning 8. juni 1767, i staden skulle leiermål straffast med åtte dagar på vatn og brød. Offentleg skriftemål for nattverdsforsømming vart avskaffa ved reskript 18. juni 1790. Offentleg skriftemål gjekk ut av bruk tidleg på 1800-talet. Velkjent er likevel presten Lars Oftedals offenlege skriftemål frå kordøra i St. Petri kyrkje i Stavanger 1. november 1891 då han vedkjente seg å ha gjort seg skyldig i eit usedeleg tilhøve.

Referansar
----------

1. ↑  Kgl. res. av 29.10.1768
2. ↑  *Norsk historisk leksikon*
3. ↑  Leif Haugens salmeblogg
**Terje Smevold** (fødd 1967) er ein tidlegare langrennsløpar frå Elverum.

Karriere
--------

Han slo seg gjennom som nasjonal toppløpar i 1990-sesongen, det vart også hans beste sesong. Under NM på Gjøvik vann han bronsen bakom gullvinnaren Kristen Skjeldal og Bjørn Dæhlie på sølvplassen. Seinare i sesongen kom han på 13. plass på 30 km jaktstart i Lahti, hans sterkaste prestasjon i verdscupen i langrenn. I sesongane som kom makta han ikkje å fylgje opp.

Smevold tevla i yngre år for Hernes Idrettslag, seinare for Bjerke Idrettslag og Nannestad Skiklubb. Saman med Øyvind Mobakken og Bjørn Dæhlie sikra han Nannestad gullmedaljen på NM-stafetten over 3 x 10 km i åra 1994, 1995 og 1996.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1990: Bronsemedalje på 30 km på Gjøvik
* Ski-NM 1993: Nr 8 på 10 km på Lillehammer
* Ski-NM 1994: Nr 7 på 30 km i Vegårshei, gull i stafett
* Ski-NM 1995: Nr 10 på 10 km i Oslo, gull i stafett
* Ski-NM 1996: Nr 10 på 30 km i Stryn, gull i stafett
* Ski-NM 1997:
* Ski-NM 1998: Nr 6 på 10 km i Alta

Han la opp i 2000.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Obiter dictum** (*obiter dicta* i fleirtal) er eit latinsk omgrep som direkte omsett betyr «i forbifarta», «tilfeldigvis» (obiter) og «uttale», «fråsegn» (dictum). Omgrepet blir brukt om dei uttalane i ein dom som ikkje har hatt noko å seie for resultatet - altså meir som slengmerknader - særleg frå dommar som kjem frå den øvste domstolen i eit land. Det motsette er ratio decidendi, dei premissane retten har bygd si avgjerd på.

I Noreg har bruken av obiter dicta auka dei siste tiåra, som ei følgje av at Høgsterett i større grad har sett det som si oppgåve å drive med rettsavklaring og rettsutvikling. Slike fråsegner kjem difor oftast når retten ser eit behov for rettsavklaring for framtida i eit spørsmål som er knyter seg til ei sak som er oppe for retten.

Obiter dicta har etter alminneleg rettskjeldelære ikkje den same vekta ved seinare rettshandsaming som ratio decidendi-uttalar, men dei blir likevel ofte gitt vesentleg vekt, særleg dersom dei har vore einstemmige. Ellers vil vekta vere i samsvar med dei alminnelege prinsippa for vekta av dommar i rettskjeldelæra, avhengig av kor gode dei blir vurdert å vere, alder, klarleik osv.
Øvst: Danninga av eit reelt bilete ved hjelp av ei konveks linse. Nedst: Danninga av eit reelt bilete ved ein holspegel. I begge figurane er *f*  brennpunktet, *O*  er objektet og *I*  biletet. Dei blå linjene indikerer lysstråler. Ein kan sjå at biletet er danna av dei faktiske lysstrålene og dermed kan danne eit synleg på ein skjerm der biletet opptrer.
Eit **reelt bilete** av eit objekt er når biletpunkta kjem fram direkte som eit kryssingspunkt for referansestrålene. 

Samlelinser eller konvekse linser og holspegel (konkave speglar) gjev reelle bilete av objekt som ligg lenger frå linsa (eller spegelen) enn brennplanet. Særs fjerne objekt vert avbilda sterkt forminska i brennplanet, noko som vert utnytta i kikkertar. Når objektet rykker mot linsa (spegelen), rykker biletet bort frå linsa og aukar i storleik. Når objektet ligg nærare linsa (spegelen) enn det dobbelte av brennvidda, er bilete forstørra, noko som vert vert utnytta i mikroskop. 

Begge typar bilete kan ein sjå direkte frå eit punkt bak bilete (rekna i stråleretninga). Ein kan til dømes sjå omgjevnadane sine gjennom ei positive brille eller ei leselupe heldt i god avstand frå auge. Ein ser då objektet dreidd 180° om aksen til linsa. Visst ein på tilsvarande måte ser på omgjevnadane sine i ein holspegel, ser ein lekamen dreidd 180 ° og spegelvendt (ei høgrehand blir no avbilda som ei venstrehand) og eit slikt bilete vert kalla invertert. 

Ein kan òg sjå reelle bilete indirekte ved å fange dei opp på ein meir eller mindre gjennomskinneleg materiell flate (filmlerret, mattglasplate, fotografisk film eller liknande). Visst vi ser biletet på mattglassplata frå ein stad bak i biletet (i retning mot linsa eller spegelen), er situasjonen analog med den som vart skildra ovanfor. I retning mot linsa ser vi då biletet dreidd 180°, og i retning mot spegelen ser vi eit invertert bilete. Visst vi ser det same biletet i retning frå linsa eller spegelen, skjer ei ny spegelvending, og biletet er for linsa sitt vedkommande invertert (som i eit camera obscura) og for spegelen sitt vedkommande berre dreidd 180° der den andre spegelvendinga opphevar den første. 

Eit invertert, reelt bilete kan ein òg få på eit filmlerret ved å snu lysbiletet i framvisaren bak-fram og opp-ned.

Sjå òg
------

* Virtuelt bilete
* Brennflate
* Biletflate

Kjelder
-------

* bilde – optikk. I *Store norske leksikon*. Henta frå:
**Hella Maria Murrik Wuolijoki** (22. juni 1886–2. februar 1954) var ein estisk-finsk forfattar og politikar. 

Ho var fødd i Estland og studerte i Tartu, men flytta til Helsingfors i 1904. 

I 1920- og 1930-åra var ho ein av dei leiande politikarane på den venstresosialistiske sida og ho var medlem av Riksdagen frå 1946 til 1948. Frå 1945 til 1949 var ho kringkastingssjef. 

Som forfattar skreiv Wuolijoki om lag 20 naturalistiske skodespel og dei fleste av dei omhandla livet på landet. I tillegg tok ho ofte opp kvinneproblem, mellom anna i *Kvinnene på Niskavuori* (1936). Ho er mest kjend for Niskavuori-serien som framleis vert spelt og som er filma fleire gonger. 

Bertolt Brecht budde hos henne då han var på flukt, og saman skreiv dei *Herr Puntila und sein Knecht Matti* (1940).

Kjelder
-------


* «Hella Wuolijoki» i *Caplex*.
* «Hella Maria Wuolijoki» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hella Wuolijoki**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Herdwick-søye
**Herdwick** er ein sauerase frå Lake District i Nordvest-England. Namnet «herdwick» er avleidd frå norrønt *herdvyck*, som tyder 'sauebeite'. Sjølv om han har låg lammekapasitet og oppfatta ullkvalitet samanlikna med meir utbreidde kommersielle rasar, er herdwicksauen verdsett for den robuste helsa si, evna deira til å leva utelukkande av beite, og tendensen sin til å vera territorielle og ikkje forlata dei vanlege områda sine i det vanskelege høglandet i Lake District. Ein rekner med at opptil 99 % av alle herdwicksauer blir haldne i sentrale og vestlege delar av Lake District.

Herdwickverar blir ofte haldne saman i småflokkar når dei ikkje går saman med søyene.
Ulla til ein herdwick har unike kvalitetar knytt til haldbarheit. Tjukke fibrar av børstehår, som ofte stikk ut frå plagg laga av ulla deira, dannar eit vernande lag i snøstorm. Sannsynlegvis er dette dei same eigenskapane som vernar sauene under liknande forhold. Herdwicksauer har vore kjent for å overleva under eit snødekkke i tre dagar medan dei åt på si eiga ull.

Sauerasen blei sterkt truga av utbrotet av munn- og klauvsjuke i England og Wales i 2001, men overlevde på grunn av eit sterkt ønske om å bevara dette unike dyret som ein avgjerande del av tradisjonelle jordbruket i Lakeland. Det er framleis langt færre av dei enn dei fleste kommersielle rasar, og rasen overlever stort sett med hjelp frå landsbrukssubsidiar.

Historie
--------

Opphavsordet til namnet på rasen, *herdvyck*, 'sauebeite', er kjend frå dokument frå 1100-talet. Opphavet til sjølve sauen er ukjent, men den vanlegaste teorien er at opphavsdyra til herdwicksau blei innførte av nordbuar som slo seg ned her. Etter denne teorien kom dei til området ein gong mellom 900- og 1000-talet under vikinginvasjonane av Vest-England. Eit stykke lokal folklore hevdar at rasen kom inn frå eit forlist skip frå den spanske armadaen, men det verker som om herdwick allereie var ein viktig sauetype i Lake District ved slutten av 1100-talet.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Bryson, Bill; Photographs by Annie Griffths Belt (August 1994). «Beauty Besieged: England's Lake District». *National Geographic Magazine* (National Geographic Society) **182** (2).
2. ↑  «Introduction to Herdwick Sheep». Herdwick Sheep Breeders Association. Arkivert frå originalen February 4, 2012. Henta 31. oktober 2007.
3. ↑  Davies, Hunter. *A Walk Around the Lakes*, Frances Lincoln Limited, 2009 (revised edition), s. 94
4. ↑  «Herdwick Sheep Breeders Association». Arkivert frå originalen 28. oktober 2007. Henta 31. oktober 2007.
5. ↑  Ferguson, Richard Saul (1894). *A History of Westmoreland*. E. Stock. s. 290. «Herdwick sheep.»
6. ↑  Janet Vorwald Dohner (2001). *The encyclopedia of historic and endangered livestock and poultry breeds*. Yale University Press. s. 124. ISBN 978-0-300-08880-9.

* *Denne artikkelen bygger på «Herdwick» frå Wikipedia på engelsk, den 23. august 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Herdwick**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things

 |
Jung Hua-demninga på Da Han-elva i Taoyuan i Taiwan
**Vassmagasin** eller **vassreservoar** vert oftast nytta om ein kunstig innsjø som vert nytta til å lagre vatn for ymse bruk. Reservoar vert danna ved å byggje ei robust demning, vanlegvis av betong, jord, stein, eller ei blanding. Når demninga er ferdig fyller ei elv opp reservoaret.

Bruk
----

Eit reservoar kan nyttast av vasskraftverk for å generere straum ved hjelp av store vassturbinar som virkar ved at vatnet strøymer gjennom røyr frå vassmagasinet til turbinen. Slike reservoar vert vanlegvis ikkje nytta for drikkevatn eller kunstig vatning. 

Reservoar kan nyttast på mange måtar for å kontrollere korleis vatnet strøymer vidare nedover vassvegane. Reservoar som vert nytta til kunstig vatning vert sleppe ut i eit nettverk av kanalar til jordbruksområde eller sekundære vassystem. Dette vatnet vert heller ikkje vanlegvis nytta til drikkevatn. Nokre reservoar vert kalla balansereservoar som vert nytta for å hindre flaum nedanfor reservoaret. Reservoaret samlar opp vatn i periodar då det regnar mykje og slepp vatnet ut att i løpet av lengre tidsrom enn om vatnet hadde fått strøyme fritt. 

Eit reservoar kan òg byggjast i området der ein ikkje har naturlege vasskjelder som kan gjerast om til ein kanal. Reservoaret fungerer då som ein vassveg.

Størst
------

Voltasjøen vest i Afrika dekkjer eit areal på 8 500 km² og er den største i verda. Lokka i kommunen Sodankylä nord i Finland er den største kunstige innsjøen i Nord-Europa med eit areal på 417 km². IJsselmeer er den største kunstige innsjøen i Vest-Europa med eit areal på 1 250 km².

### Overflateareal

Dei ti største reservoara i verda ut frå overflateareal: 

1. Voltasjøen (8 482 km²; Ghana)
2. Smallwood-reservoaret (6 527 km²; Canada)
3. Kujbysjev-reservoaret (6 450 km²; Russland)
4. Karibasjøen (5 580 km²; Zimbabwe, Zambia)
5. Bukhtarma-reservoaret (5 490 km²; Kasakhstan)
6. Bratsk-reservoaret (5 426 km²; Russland)
7. Nassersjøen (5 248 km²; Egypt, Sudan)
8. Rybinsk-reservoaret (4 580 km²; Russland)
9. Caniapiscau-reservoaret (4 318 km²; Canada)
10. Gurisjøen (4 250 km²; Venezuela)

Kjelder
-------

1. ↑  Åge Andre Breivik; Oddleif Løset (17. september 2012). «Norske vassmagasin er rekordfulle». *NRK Sogn og Fjordane*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* NDL

 |
Monica Mæland
**Mæland II** er det andre byrådet i Bergen kommune leia av Monica Mæland, og er samansett av Høgre og KrF. Fram til 28. april 2009 var også Frp ein del av byrådet. Byrådet vart vald i bystyret i Bergen 29. oktober 2007.

Monica II-byrådet er det tredje byrådet i Bergen etter at parlamentarismen vart innført i 2000. Byrådet overtok etter Mæland I-byrådet.

Endringar i byrådet
-------------------

Mæland II vart danna som eit fleirtalsbyråd samansett av Høgre, Frp og KrF. Etter usemje i byrådet om ein bompengesøknad for vidare finansiering av samferdsleprosjektet Bergensprogrammet, valde dei to Frp-representantane i byrådet, Liv Røssland og Øistein Christoffersen, å trekkje seg 28. april 2009. Bergen bystyre gjorde endringar i byrådet 25. mai 2009. Det vart også gjort endringar i byrådet etter at Henning Warloe og Tomas Moltu trekte seg frå byrådet 28. september 2009. Desse vart erstatta av Harald V. Hove og Filip Rygg.

Byrådane
--------

Mæland I-byrådet er samansett av byrådsleiar, med eiga fagavdeling, og fire byrådar.

* Monica Mæland, Høgre, byrådsleiar og byråd for kultur, kyrkje og idrett
* Lisbeth Iversen, KrF, byråd for byutvikling, næring og klima; nestleiar i byrådet
* Christine B. Meyer, Høgre, byråd for helse og inkludering
* Harald V. Hove, Høgre, byråd for finans, konkurranse og eigarskap
* Filip Rygg, KrF, byråd for barnehage og skule

### Tidlegare byrådar

* Henning Warloe, Høgre, byråd for kultur, næring og idrett
* Tomas Moltu, KrF, byråd for barnehage og skule
* Liv Røssland, Frp, byråd for helse og inkludering
* Øistein Christoffersen, Frp, byråd for byutvikling og bydelar

Referansar
----------

1. ↑  «arkivkopi». Bergen kommune. Arkivert frå originalen 5. mars 2016. Henta 15.11.2009.
2. ↑  «arkivkopi». Bergen kommune. Arkivert frå originalen 5. mars 2016. Henta 15.11.2009. |publisher=Bergen kommune|accessdate=15.11.2009}}
3. ↑  «arkivkopi» (PDF). Bergen kommune. Arkivert frå originalen (PDF) 5. mars 2016. Henta 15.11.2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til byrådet i Bergen kommune[*daud lenkje*]
* Politikarregisteret til Bergen kommune Arkivert 2015-05-29 ved Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **RS 3 «Tordenskjold»** |
|  |
|  |  |
| **Status:**  | Kondemnert og senka |
|  |  |
| **Leverandør:**  | Thor Jensen |
| **Verft:**  | Eidanger Baadbyggeri, Røra, Porsgrunn |
| **Konstruktør:**  | Colin Archer |
| **Byggjeår:**  | 1889 |
|  |  |
|  |  |
| **Finansiering:**  | Innsamling i Bergen |
|  |  |
| **Eigenskapar** |
|  |  |
|  |  |
| **Lengde:**  | 12,50 m |
| **Breidde:**  | 4,40 m |
| **Djupgåande:**  | 1,73 m |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Navigasjon og kommunikasjon** |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Statistikk** |
| **Sett inn i teneste:**  | 1893 |
| **Ut av teneste:**  | 1905 |
| **Menneskeliv berga:**  | 81 |
| **Fartøy berga:**  | 15 |
| **Fartøy assistert:**  | 254 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |

**RS 3 «Tordenskjold»** var den eldste redningsskøyta i redningsselskapet sin flåte. Ho vart bygd av Thor Jensen på Eidanger Baadbyggeri og sjøsett 9. november 1889. Ho vart bygd som losskøyte etter Colin Archer sine teikningar, for losane på Stråholmen. Som dei andre losskøytene til Archer var ho rigga med ei mast. Ho hadde ein jarnkjøl på 1,8 tonn og 4,4 tonn i ballast.

«Tordenskjold» vart kjøpt av Bergen Kreds av NSSR. Ho vart ombygd og fekk vasstette skott, garnering og banjer. Ho kom i drift i oktober 1893. Losane i Korsfjorden hadde ansvar for å bemanne og drive skøyta første året. I 1894 overtok redningsselskapet alt ansvaret for skøyta. 

Medan RS «Tordenskjold» var i redningselsskapet si teneste redda ho 81 menneske frå "ein sikker daude". Ho berga eller assisterte 269 fartøy.

Redningselsskapet selde «Tordenskjold» i 1905. Etter å ha hatt mange eigarar og mange ulike bruksområde vart skøyta kondemnert og senka i 1962.

Kjelder
-------

* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
Ein **vasstunnel** er ein tunnel i fjell som kan vera brukt i samband med vassenergi eller vassforsyning til å leia vatn frå eit vassmagasin og til ein mottakar, anten eit kraftverk eller eit leidningsnett for drikkevatn. Det finst over 4000 km vasstunnelar i Noreg, mykje lengre enn den samla lengda av vegtunnelar, 860 km. Den klårt største mengda av vasstunnelane vert brukte til generering av elektrisk energi.

Vasstunnelar i fjell vart før 1950-talet stort sett berre brukte som lågtrykkstunnelar med overføring frå magasin til ei svingesjakt/-kammer og deretter i røyr (røyrgater) til kraftverket, slik som på Vemork kraftstasjon. Frå 1950-talet vart kraftverka stort sett bygde inne i fjellet, med den tryggleiken og fleksibiliteten det gav. Frå då av er det vanlegast i Noreg at vatnet vert ført i fjell frå inntaket ved magasinet, i ein horisontal lågtrykkstunnel fram til ovanom kraftverket og deretter i ei **trykksjakt** (ein bratt tunnel), som kan vera fôra med stålrøyr for å hindra friksjonstap, ned til kraftstasjonen med turbinen. For trykkutjamning blir svingesjakt nytta. Ut frå turbinen går vatnet i ein utløpstunnel til utløpet, som oftast i ein innsjø eller i sjøen.

Etter 1960 har ein i Noreg spesialisert seg på å byggja ufôra trykksjakter. Den høgste, trykksjakta til Nyset-Steggje kraftverk, har fallhøgd på 980 m. Den høgste stålfôra trykksjakta i Noreg går til Jostedal kraftverk og fører vatn med eit vasstrykk på 1100 mVs (1,1 MPa).

Sjå òg
------

* Akvedukt

Referansar
----------

Fotnotar

1. ↑   Broch, E. *Unlined high pressure tunnels and air cushion surge chambers* AITES-ITA 2000 World Tunnel Congress. ISBN 1-919783-11-3
2. ↑  Vegen og Vi[*daud lenkje*] (nr. 1, 2007)
3. ↑  Data from some of the 200 underground power houses in Norway for hydropower production
Hestebrønn på Nordfjord Folkemuseum, opphavleg frå strekninga mellom Sandane og Reed.
**Vasstro**, **hestebrønn** eller **hestebrye** var eit drikkekar som var sett opp langs vegen for at hestar skulle kunne få vatn. Brønnane var ofte laga av ein uthola stein eller tømmerstokk, og plassert slik at friskt vatn frå elvar eller bekkar kunne kome til. Brønnane måtte vere lett tilgjengelege for hestane langs vegen.

God vatnforsyning for hestane var naudsynt i den tida då hesten var det viktigaste framkomstmiddelet. Det vart lagt til rette for hesteskyss langs vegane ved å byggje mange vasspostar, vasstrør eller hestebrønnar. Langs viktige skyssruter, som til dømes Den trondhjemske postvei, finn ein mange hestebrønnar.

Ordsoge
-------

Ordet **vasstro** har opphav i norrønt *þró*; opphavleg truleg 'kløyvd stokk'. Nemninga vasstrør (fleirtal av vasstro) blir òg brukt om vassrenner, gjerne laga av kløyvde og uthola stokkar.

Kjelder
-------

* NRK Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane: Skysstasjonar og skyssplikt i Førde
* Øvre Eiker Kulturminneråd: Gammel brønn i Skotselv Arkivert 2012-08-28 ved Wayback Machine.
* Om bygda Raumnes Arkivert 2013-08-26 ved Wayback Machine.
* Sandefjord rundt: Vanntroa på Aagårdsplass[*daud lenkje*]
* Lindesnes Bygdemuseum: Vigelands vanntro
* LokalMagasinet: Arkeolog-avdekket: Hestebrønn. Arkivert 2013-06-13 ved Wayback Machine.
* Demokraten: Vanntroa meiet ned igjen Arkivert 2013-06-13 ved Wayback Machine.

1. ↑  *Tro i nynorskordboka*, arkivert frå originalen 7. mars 2016, henta 19. juni 2013
|  |
| --- |
| **RS 12 «Svolvær»** |
| *RS «Svolvær»* |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Leverandør:**  | Colin Archer, Larvik |
| **Verft:**  | Colin Archer, Larvik |
| **Konstruktør:**  | Colin Archer, Larvik |
| **Byggjeår:**  | 1897 |
| **Byggjepris:**  | 10552,94 kroner |
|  |  |
| **Finansiering:**  | gåv frå Caroline Harvey, England |
|  |  |
| **Eigenskapar** |
|  |  |
|  |  |
| **Lengde:**  | 14,30 meter |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Navigasjon og kommunikasjon** |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Statistikk** |
| **Sett inn i teneste:**  | 1897 |
| **Ut av teneste:**  | 198 |
| **Menneskeliv berga:**  | 70 |
|  |  |
| **Fartøy assistert:**  | 1061 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |

**RS 12 «Svolvær»** er ei tidlegare norsk redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet i 1897. Under bygging av «Svolvær» gjorde Colin Archer ein del endringar i høve til Colon Archer-typen som han tidlegare hadde bygd sidan 1893. «Svolvær» var noko lenger enn dei tidlegare skøytene og baugprofilen vart litt utretta. Skøyteførarane var nøgde med den nye typen, som vart kalla Svolvær-typen. Det vart til saman bygd ti skøyter etter denne konstruksjonen.

«Svolvær» vart bygd av Colin Archer i Larvik. Byggjeprisen var kroner 10 552,94. Skøyta vart finansiert ved gåve frå Caroline Harvey frå Milford Haven i England. I 1896 fekk Redningsselskapet 6000 kroner. Dei skulle brukast til ei redningsskøyte som under fisket skulle plasserast i Svolvær, der Miss Harvey ofte var på vitjing. Etter at skøyta var ferdig gav ho resten av byggesummen. Ho arbeidde ivrig for redningssaka både i Noreg og i Storbritannia. For det arbeidet fekk ho i 1918 Kongens Fortenestmedalje.

Redningsselskapet selde «Svolvær» i 1938 til Jens Berntsen frå Tønsberg. Medan ho var i drift for Redningsselskapt redda RS «Svolvær» 70 menneske frå ein sikker daude. 1061 fartøy vart berga eller fekk assistanse. I 1927 vart mannskapet på «Svolvær» heidra med Emile Robins belønning.

«Svolvær» er i dag stasjonert i Lofoten i privat eige.

Kjelder
-------

* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* (Norsk Maritimt Forlag 2002)