recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Chvrches** (uttala som engelsk «churches»; stilisert som CHVRCHΞS) er ei skotsk synthpop-gruppe frå Glasgow, stifta i september 2011. Gruppa består av Lauren Mayberry, Iain Cook og Martin Doherty. Musikken deira er hovudsakleg avleidd frå synthpop-sjangeren, men har også innslag av indietronica, indiepop, og elektronisk dansemusikk.

To år etter at Chvrches var etablert, gav gruppa ut EP-en *Recover* i mars 2013, som inkluderte singlane «The Mother We Share» og «Recover». Det første studioalbumet deira, *The Bones of What You Believe*, vart utgjeve 20. september 2013, medan gruppa vart rangert som nummer fem på lista Sound of 2013 list av BBC. Det andre studioalbumet deira, titulert *Every Open Eye*, vart utgjeve 25. september 2015. Deira tredje album, *Love Is Dead*, vart utgjeve 25. mai 2018.

Diskografi
----------

* *The Bones of What You Believe* (2013)
* *Every Open Eye* (2015)
* *Love Is Dead* (2018)
* *Screen Violence* (2021)

Referansar
----------

1. ↑  «BBC Sound of 2013: Chvrches». BBC. Henta 22. oktober 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Hornkonsert nr. 1 i D-dur**, K. 412/386b, vart skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1791. Verket er i to satsar:

* I. Allegro
* II. Rondo (Allegro) 6/8

Dette er ein av to hornkonsertar av Mozart som inneheld fagottar (den andre er K. 447). Det er den einaste av hornkonsertane til Mozart som er skriven i D-dur, dei andre er i Ess-dur. Det er òg den einaste som berre har to satsar, medan dei andre har tre satsar, som var vanleg. 

Sjølv om han er nummerert først, er dette faktisk den siste av dei fire som vart fullført. Samanlikna med dei tre andre konsertarne er han kortare og mykje enklare når det kjem til både rekkevidd og teknikk, kanskje for å hjelpe Leitgeb, hornspelaren og den gode venen til Mozart, som no var vorte gammal og (kanskje) med redusert evner. 

Det signerte partituret inneheld ei rar nedskriven skildring ved fleire stader, kanskje retta mot Leutgeb. Maynard Solomon kalla det «ei prosaskildring av eit farseaktig seksuelt møte».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Horn Concerto No. 1 (Mozart)» frå Wikipedia på engelsk, den 12. juni 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jean-Pierre Marty, *The Tempo Indications of Mozart*. New Haven & London: Yale University Press (1988): 43. "The very absence of sixteenths is also an incentive towards overly fast tempos, and this is why the finales of the Horn Concertos K.386b, 417 and 447 are almost always performed faster than 88/264."
2. ↑  Maynard Solomon (1995) Mozart: A Life. Harper Collins: 357

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* *Concerto i D K. 412*: partitur og kritisk rapport (tysk) i Neue Mozart-Ausgabe
* Hornkonsert nr. 1: Fritt tilgjengelege notar på International Music Score Library Project.
**Horndøla bru** er namn på to bruer i Volda kommune i Møre og Romsdal. Bruene kryssar elva Horndøla (Honndøla) ved garden Muldsvor nær fylkesgrensa. Den gamle brua er ei 52 meter lang steinbru oppført med tørrmura utkraginsteknikk, truleg bygd i tida 1810–1813 der det før var ei eldre bru av tre og stein. Brua er relativt lang fordi elva på denne staden fløymer utover den flate dalbotnen. Horndøla bru vart ombygd i 1937, med ei 5 meter brei betongplate over brukara. I 1971 vart det bygd ei ny bru på staden, like ved den gamle. Den nye brua er ein del av fylkesveg 60. Gamle Horndøla bru vart restaurert av Statens vegvesen i 1993-1994.

Den gamle brua var ein del av Den trondhjemske postvei på strekninga Grodås-Hellesylt, og er den største av bruene bygd langs postvegen på den tida.

Sjå også
--------

* Bruer i Noreg
* Bruer i Noreg etter lengd

Kjelder
-------

* Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Honndøla bru
* NRK fylkesleksikon: Samferdsle i Hornindal lese på nett 29. mars 2013.
* Tomasgard, Paul O. (2001): Honndøla bru. Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane lese på nett 29. mars 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Ein fotomonstasje som syner de tre sidene av Ledbergsteinen (Ledbergsstenen) som har ristningar: framsida til venstre, baksida til høgre, og i midten den høgre smalsida.
**Ledbergsteinen** er ein bilet- og runestein, òg kalla **Ög 181** etter nummeret i det svenske registeret over runeinnskrifter, som står på nordsida av Ledbergs kyrkje i Linköpings kommun i Östergötland i Sverige. Steinen er av granitt, 287 cm høg, mellom 55 og 95 cm brei og 40 cm tjukk, og står ikkje på sin opphavlege plass. Han vart funnen inne i kyrkjeveggen på dem gamle Ledberg kyrkje frå mellomalderen då kyrkja vart rive ned, og difor er det ukjend kvar han har stått.

Ristningane på steinen
----------------------

På den eine smalsida er det rista inn ein kross med ornament, på den andre smalsida er dei inga ristning. Runeinnskriften er rista inn langs eine randen av båe breisidene, der det òg er rista inn bilete av menn, firbeinte dyr og eit skip.

Runesinnskrifta er skadd nokre stader; oppmålinga av bileta og runene er av moderne dato. Teksten er tolka og omsett til moderne svensk på denne måten:

Side A - «*Bisse satte sten denna efter Torgöt ... fader*
Side B - *sin, de båda (Bisse) och Gunna (satte stenen). Tistel, mistel, kistel*.»
Etter ei tidlegare tolking av runeteksten gjekk ein ut frå at Torgöt hadde døydd under slaget på Stiklestad i Noreg i året 1030, då eit av orda vart tolka som folkegruppa *trønder*, og dette dessutan høvde med den tidfestinga av steinen som var gjort. Men denne tolkinga har synt seg å vere uhaldbar.

Ordsamansetninga «tistel, mistel, kistel», som tyder 'tistel, misteltein, lita kiste', finst i tekstar på andre runesteinar òg, og ser ut til å vere eit slags fast formular som har hatt ei vanleg kjend meining i si tid. Både tistel og mistelstein er planter som det har vore knytt mange slags krafter og verknader til i folketrua og mytologien. Det var til dømes ein mistelteinpil som tok livet av guden Balder ifylgje den norrøne gudelæra. Då runesteinane er minnesteinar over avlidne, og soleis kan ha hatt samanheng med myten om drapet på guden Balder, er det tenkjeleg at desse tre orda har synt til ei myte som gav dei meining i teksten på slike steinar. Men av di ein i våre dagar ikkje veit kva som var meininga med desse tre orda, nyttar ein den enkle løysinga å tolke dei som magi, trolldomsord, verneord eller liknande.
| Veka |
| --- |
| * måndag
* tysdag
* onsdag
* torsdag
* fredag
* laurdag
* sundag
 |

**Måndag** er dagen i sjudagersveka som kjem etter sundag og før tysdag. Dagen er kalla opp etter månen.

Første eller andre
------------------

Måndag blir rekna som den første dagen i veka i størstedelen av Europa, Afrika og Asia. På kinesisk heiter han *xingqi yi*, 'dag ein'. I nokre kulturar, som i jødedommen og islam, og i nokre land, mellom anna USA og Hellas, er han derimot rekna som den andre dagen i veka. På arabisk, hebraisk, gresk og portugisisk heiter dagen *den andre dagen*.

Ettersom sundag er helgedag i mange land, er måndagen i alle høve starten på arbeidsveka, og me har difor fått uttrykket *blåmåndag* om ein dag då ein, bokstaveleg eller metaforisk, vaknar opp og angrar over festinga ein har gjort.

Religiøs tilknyting
-------------------

Måndag hadde samband med guden Måne i norrøn gudetru.

I hinduismen er dagen, som heiter *som-var* ('månedagen') på sanskrit, særleg tileigna Sjiva, og det er vanleg å tilbe eller fasta for guden på måndagar. Det er vanlegare å fasta visse månader enn andre, og praksisen tek gjerne til i månaden sjravan.

I kristendommen er heilage måndag del av den stille veka i påsken, medan andre påskedag er ein viktig dag i sjølve påskeveka.

Sjå òg
------

* Den galne måndagen, eit uvêr som slo inn over Vestlandet måndag 11. mars 1822

Fotnotar
--------

1. ↑  Frå skildring av boka *Somvar Vrata Katha(In simple Language)(Importance of Observance of fast and its process, Stories related to Pradosh Vrata including Aarati of Somvar & Trigundeva)* på exoticindiaart.com.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Måndag**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
Koordinatar: 31°56′50″N 35°25′23″E﻿

**Yitav** (hebraisk skrift יִיטַ"ב, ei forkorting for *Yad Yitzhak Tabenkin*, hebraisk skrift יד יצחק טבנקין, òg skrive **Yeitav**) er ei israelsk busetjing og moshav shitufi sør i Jordandalen på den okkuperte Vestbreidda. Han ligg like nord for Jeriko og vest for den palestinske landsbyen al-Auja og høyrer til Bik'at HaYarden regionale kommune. Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten.

Han vart grunnlagd som ei Nahal-busetjing i 1970, og vart anerkjent av staten i 1977, og byrja å drive som ein kibbutz. Han vart kalla opp etter Yitzhak Tabenkin, ein av leiarane i den israelske kibbutzrørsla, men vart sidan endra til ein moshav shitufi (men framleis i Kibbutzrørsla). I 2006 hadde han 175 innbyggjarar.

**Yitav naturreservat** ligg 4 km vest for Yitav og dekkjer kløfta Nahal Yitav (Wadi al-Auja) med kjeldene som ligg her.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yitav» frå Wikipedia på engelsk, den 16. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «The Geneva Convention». BBC News. 10. desember 2009. Henta 27. september 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Yitav on Bik'at HaYarden regionale kommune site (he).

| * v
* d
* e
Bik'at HaYarden regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Gilgal**·** Niran |
| Moshavar | Argaman**·** Beka'ot**·** Gitit**·** Hamra**·** Masua**·** Mehola**·** Mekhora**·** Na'omi**·** Netiv HaGdud**·** Petza'el**·** Ro'i**·** Shadmot Mehola**·** Tomer**·** Yafit**·** Yitav |
| Fellesbusetnadar | Hemdat**·** Maskiot**·** Mevo'ot Yericho**·** Rotem |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Yeşim Ustaoğlu** (fødd 18. november 1960) er ein tyrkisk filmskapar og manusforfattar. Før ho laga sin første langfilm, *İz* (engelsk *The Trace)* i 1994, hadde ho laga fleire prisvinnende kortfilmar.

Ustaoğlu fekk internasjonal heider for den neste filmen hennar, *Güneşe Yolculuk* (engelsk *Journey to the Sun*), som fortalde historia om venskapen mellom ein tyrkar og ein kurdar. Den fjerde filmen hennar, *Pandora'nın Kutusu* (engelsk *Pandora's Box*) vann prisane for beste film og beste kvinnelege skodespelar under Filmfestivalen i San Sebastián i Spania, og er den største internasjonale suksessen for Ustaoğlu hittil.

Referansar
----------

1. 1 2  «Yesim Ustaoglu, Journey to the Sun» (på engelsk). (engelsk).
2. ↑  Gönül Dönmez-Colin (2006). *Cinemas of the Other: A Personal Journey with Film-makers from the Middle and Central Asia*. ISBN 1841501433.
3. ↑  «San Sebastian picks ‘Pandora’s Box’» (på engelsk). (engelsk).

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Yeşim Ustaoğlu på Internet Movie Database
**Yipsi Moreno González** (fødd 19. november 1980) er ein kubansk tidlegare sleggjekastar frå Camagüey. Ho vart verdsmeister i 2001 og 2003, og vann to OL-sølv og like mange VM-sølv i tida 2004-08. Moreno sin personlege rekord på 76,62 m er frå 2008.

Aktiv
-----

Moreno vart nummer fire i sleggjetevlinga under OL i 2000. Året etter kasta ho 70 meter for fyrste gong og vann VM-gull, fire centimeter framom russiske Olga Kuzenkova. To år seinare forsvarte Moreno VM-tittelen i Paris, same sesongen som ho makta kaste over 75 meter i slegge.

Både under Sommar-OL 2004 i Aten og friidretts-VM 2005 i Helsinki måtte Moreno sjå seg klart slått av sin sterkaste konkurrent, Olga Kuzenkova. Også ved VM 2007 i Osaka enda Moreno på sølvplassen, fattige to cm bak tyske Betty Heidler. Under sommarleikane 2008 i Beijing tok Moreno si fjerde rake sølvmedalje i OL/VM-tevlingar. Få veker etter dei olympiske leikane sette ho i Zagreb personleg rekord med 76,62 m, hennar livs lengste sleggjekast.

Etter OL-sesongen 2008 heldt Moreno fram på same høge nivå, utan at det vart VM- eller OL-medaljar på henne. Derimot vann ho sleggjetevlinga under Panamerika-leikane 2011 i meksikanske Guadalajara. Ho la opp i 2014.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (58,68 m =nr 18)
* OL 2000 i Sydney: Nr 4 – 68,33 m
* VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 70,65 m, framom Olga Kuzenkova (70,61 m)
* VM 2003 i Paris: Gullmedalje – 73,33 m, framom Olga Kuzenkova (71,17 m)
* OL 2004 i Aten: Sølvmedalje – 73,36 m, bakom Olga Kuzenkova (75,02 m)
* VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 73,08 m, bakom Olga Kuzenkova (75,10 m)
* VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 74,74 m, bakom Betty Heidler (74,76 m)
* OL 2008 i Beijing: Sølvmedalje – 75,20 m, bakom Aksana Mjankova (76,34 m)
* VM 2011 i Daegu: Nr 4 – 74,48 m
* OL 2012 i London: Nr 6 – 74,60 m
* VM 2013 i Moskva: Nr 6 – 74,16 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Yipsi Moreno» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2016.*


| * v
* d
* e
Verdsmeistrar i sleggekast, kvinner |
| --- |
| 1999: Mihaela Melinte | 2001: Yipsi Moreno | 2003: Yipsi Moreno | 2005: Olga Kuzenkova | 2007: Betty Heidler | 2009: Anita Włodarczyk |
2011: Tatjana Lysenko | 2013: Anita Włodarczyk | 2015: Anita Włodarczyk | 2017: Anita Włodarczyk | 2019: DeAnna Price | 2022: Brooke Andersen |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| Loches |
| --- |
| Kyrkjetårnet til St. Antoine i LochesKyrkjetårnet til St. Antoine i Loches Kyrkjetårnet til St. Antoine i Loches |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Centre  Indre-et-Loire |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  27,06 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 6 328   234/km² |
| Koordinatar | 47°08′″N 00°59′″E﻿Koordinatar: 47°08′″N 00°59′″E﻿ |
| Høgd over havet | 64 m - 147 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 37600 |
| **Heimeside:** www.ville-loches.fr |

**Loches** er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Indre-et-Loire i regionen Centre og har om lag 6 000 innbyggjarar. Byen ligg 45 km søraust for Tours ved den venstre breidda til Indre.

Historie
--------

Loches (romersk *Leucae*) voks opp rundt eit kloster grunnlagd rundt 500 av St. Ours og høyrte til grevane av Anjou frå 886 til 1205. I 1205 vart han erobra av Kong John av England frå Filip Augustus, og frå midten av 1200-talet fram til og med Karl IX av Frankrike var slottet i byen residens for kongane av Frankrike.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Loches**

* Offisiell turistside
* Virtuel vitjing i Loches Arkivert 2010-01-29 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Loch Venachar** (skotsk-gælisk *Loch Bheannchair*) er ein innsjø i Stirling i Skottland, mellom Callander og Brig o' Turk. Han ligg om lag 82 meter over havet og er 6 km lang. Den største djupna er om lag 33 meter. 

Black Water renn frå Loch Achray og ut i vestenden av Loch Venachar og i aust renn Eas Gobhain frå vatnet til River Leny ved Callander der dei dannar River Teith.

Sørsida av innsjøen er skogkledd med mange skogsstiar. Nokre av dei fører over åsane til Lake of Menteith og nokre vestover langs innsjøen til Loch Achray og Trossachs.

Invertrossachs House, som vart vitja av dronning Victoria i 1869, ligg òg på sørsida. 

Det finst mykje aure og gjedde i innsjøen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loch Venachar» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Loch Venachar på «In Callander» Arkivert 2009-07-07 ved Wayback Machine.
* Loch Venachar Sailing Club

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Loch Morlich** (skotsk-gælisk *Loch Mhùrlaig*) er ein innsjø i Badenoch and Strathspey i Highland i Skottland nær Aviemore. Det ligg eit vassportsenter ved innsjøen med høve til kajakkpadling, segling og brettsegling. Her finst òg ein yachtklubb og det går sykkelstiar rundt innsjøen. Innsjøen ligg berre nokre få kilometer frå Aviemore.

Store delar av breidda av innsjøen består av sandstrender. Det er mykje knust glas på strendene, men det kjem ikkje frå uforsiktige turistar, men er spor etter den andre verdskrigen då området kring Loch Morlich vart nytta som kommandoskule. Særleg vart området nytta som treningsområde for norske Kompani Linge, fordi både landskapet og klimaet her likna det ein har i Noreg. Eit minnesmerke for Kompani Linge står utanfor vitjingssenteret Glenmore Forest Park.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loch Morlich» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Loch Morlich**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Lochindorb** (skotsk-gælisk *Loch nan Doirb*) er ein innsjø nord for Grantown on Spey i Highland i Skottland. På ei øy i innsjøen står Lochindorb Castle, som tidlegare høyrte til Clan Comyn. Innsjøen er ein populær stad for fiskarar og fuglekikkarar, som mellom anna kjem for å sjå den lokale storlomen og grågjessene. Søraust for innsjøen ligg ein liten barskog og i denne skogen ligg Lochindorb-hytta.

Borga
-----

Borga vart først nemnd under sjølvstendekrigane då Sir John ('the Black') Comyn døydde der i 1300. I 1455 var borga eigd av Archibald Douglas, jarl av Moray, og året etter vart Douglas slått og døydde ved Arkinholm. Kongen tok då over Lochindorb og gav ordre om å rive ho ned. Sidan den gong har berre ruinane stått att.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Site Record for Lochindorb Castle*, Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland

Kjelder
-------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lochindorb**

* *Denne artikkelen bygger på «Lochindorb» frå Wikipedia på engelsk, den 31. august 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Singh i 2009
**Simon Singh** (fødd 19. september 1964) er ein britisk fysikar og forfattar. I 1995 laga han ein dokumentar for BBC om matematikaren Pierre Fermat og satsen hans, den såkalla Fermats store sats, som opptok matematikarar i fleire hundreår før han vart bevist av Andrew Wiles i 1995. Singh skreiv så ei bok om dette temaet, *Fermat's Enigma* (på norsk *Fermats siste sats*, 1998), som vart ein internasjonal bestseljar. 

1999 gav Singh ut ein ny matematisk bestseljar, *The Code Book* (norsk *Koder*, 2000), som tar for seg historia til kryptografien, frå det gamle Egypt til moderne kryptografi, og forklarer dei mest kjende og vellukka metodane for å «knekke» hemmelege kodar. Boka inneheld òg ei utfordring til lesarane, nemleg 10 kodar som skal knekkast. Forfattaren og forlaget lovde ein premie på 10 000 pund til den første som klarte å løyse alle oppgåvene. I oktober 2000 greidde ei gruppe svenske datateknikarar å knekke den tiande og siste koden, og vann dermed premien.

Kjelder
-------

* Simon Singh. (2012-02-14) I *Store norske leksikon*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Koordinatar: 56°43′18.966″N 13°7′47.820″E﻿

**Simlångsdalen** er ein svensk tettstad i Halmstads kommun i Hallands län i Halland. I 2005 hadde tettstaden 577 innbyggjarar. 

Staden heitte Breared fram til byrjinga av 1900-talet, då stadnamnet blei endra til Simlångsdalen, basert på boka *Folket i Simlångsdalen*, skriven av Fredrik Ström.

Simlångsdalen ligg inntil innsjøane Simlången og Brearedssjön i Fylleån-vassdraget. Ca. 2 km sør for Simlångsdalen ligg Danska fall, eit vassfallsystem og naturreservat. Aust for Simlångsdalen ligg naturreservatet Långhultamyren. Ved Simlångsdalen ligg den privateigde hagen Vargaslätten, som blei bygd av Sigfrid Ericson.

Forfattaren og politikaren Fredrik Ström blei fødd i Simlångsdalen. Songaren Per Gessle budde som barn nokre år i Simlångsdalen

I Simlångsdalen finn ein av dei største loppemarknadene i Sverige stad kvart år helga etter sankthans, med fleire tusen vitjande.

Klima
-----

Klima 1961-1990| Måned | jan | feb | mar | apr | mai | jun | jul | aug | sep | okt | nov | des | Hele året |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Normal temperatur (°C) | -2,4 | -2,3 | 0,6 | 4,9 | 10,7 | 14,3 | 15,4 | 14,8 | 11,3 | 7,5 | 2,9 | -0,6 | 6,4 |
| Normal nedbør (mm) | 88 | 57 | 73 | 58 | 55 | 78 | 109 | 99 | 110 | 104 | 117 | 106 | 1 053 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Simlångsdalen» frå Wikipedia på bokmål, den 3. august 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Aftonbladet: "Marie klagar på att jag sjunger falskt"

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Sabri Sarıoğlu** (fødd 26. juli 1984 i Çarşamba i Samsun-provinsen) er ein tyrkisk fotballspelar som har spela for Galatasaray i den tyrkiske fotballigaen og for det tyrkiske fotballandslaget.

Sarıoğlu har spelt for Istanbul-klubben Galatasaray i heile karrieren sin, heilt frå aldersbestemte lag. Han debuterte for A-laget som 18-åring i 2002/03-sesongen og har spelt dei fleste ligakampane for klubban sidan 2003/04-sesongen. Han spelte den 100. seriekampen sin for Galatasaray 10. desember 2006, i ein kamp der han òg skåra mål. Han spelar for det meste høgreback for Galatasaray. Han vart seriemeister for Galatasaray i 2006 og 2008.

Sarıoğlu debuterte for Tyrkia sitt A-landslag 7. oktober 2006 i ein kamp mot Ungarn. Han var med i Tyrkia sin tropp til fotball-EM i 2008 der Tyrkia kom til semifinalen. Han spelte der to kampar frå start og to som innbytar.

| * v
* d
* e
Tyrkia sitt landslag – EM i fotball 2008 |
| --- |
| 
* 1 Rüştü
* 2 Servet
* 3 Hakan
* 4 Gökhan Zan
* 5 Emre (kaptein)
* 6 Mehmet Topal
* 7 Mehmet Aurélio
* 8 Nihat
* 9 Semih
* 10 Gökdeniz
* 11 Tümer
* 12 Tolga
* 13 Emre Güngör
* 14 Arda
* 15 E. Aşık
* 16 Uğur Boral
* 17 Tuncay
* 18 C. Kazım
* 19 Ayhan
* 20 Sabri
* 21 Mevlüt
* 22 Hamit
* 23 Volkan
* Landslagstrenar: Terim

 | Flagget til Tyrkia |
|  |
Illes Medes sett frå stranda ved L'Estartit. Meda Gran er nærast.
Carall Bernat, ei bratt klippe som er høgare enn ho er brei.
**Illes Medes** (katalansk) eller **Islas Medas** (spansk) er ei lita, kupert øygruppe nordvest i Middelhavet. Dei ligg nær kysten, like aust for kystbyen L'Estartit i Spania.

**Meda Gran**, den største av dei, har eit areal på 1,8 km² og er den einaste større øya i øygruppa. Ho har noko middelhavsvegetasjon og eit fyr frå 1800-talet. Den nest største øya er **Meda Xica** på berre 0,24 km². 

**Carall (eller Cavall) Bernat**, **Tascons Grossos**, **Medellot**, **Tascons Petits** og **Ferrenelles** er nesten berre bratte klipper som stikk opp av sjøen.

Økologi
-------

Øyane vart ein del av eit verneområde i 1983 og er eit viktig marint reservat vest i Middelhavet. 

Trass i øydeleggingane forureining frå industrien og masseturismen på middelhavskysten har gjort, er det framleis eit biologisk mangfald i farvatnet rundt øyane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Medes Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mai 2009.*

Koordinatar: 42°03′N 03°13′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Meander kring kvinner attmed eit altar. Bilete inni ein attisk kylix (vid, lågkanta gresk drikkeskål i keramikk) frå om lag 450 før Kr. funne i Vulci.
Ei prosesjonsscene med ein meander under. Frå *Ara Pacis Augustae*, keisar Augustus' fredsaltar, som vart reist på Marsmarka i Roma i åra 13 til 9 før Kr.
**Meanderbord** eller berre **meander** er i kunst og arkitektur eit mønster eller ornament forma av liner som slynger seg i rette vinklar, mykje nytta i antikk kunst og arkitektur. Då ornamentet finst i stor mon på antikk gresk keramikk, vert det ofte òg kalla *à la grecque*, fransk for *på gresk vis*, sjølv om meander-ornamentet *une grecque* i fransk samanheng seiast å skilja seg i detaljane frå det som på fransk kallast meander (*méandre*).

Meanderen fekk eit nytt liv under stilretninga nyklassisismen, som gjorde seg gjeldande i Europa på slutten av 1700-talet og byrjinga av 1800-talet. 

Nemninga *meander* har opphav i namnet på den sterkt slynga elva Menderes eller Büyük Menderes, antikkens Maiandros (latin: Mæander) i Anatolia i Tyrkia. Men det er ikkje sjølvsagt at nett denne elva er opphavet til sjølve mønsteret, då liknande slyngande mønstre er å sjå på gjenstandar frå yngre steinalder og bronsealderen andre stader i Europa.

Døme på meander
---------------

‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗‗  
╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗╔══╗  
╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝╚╗╔╝  
═╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚══╝╚═  
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Meanderbord**
**Hengill** er ein vulkan sørvest på Island, sør for Þingvellir. Vulkanen dekkjer eit areal på om lag 100 km².

Vulkanen er framleis aktiv, noko ein kan sjå på dei mange varmekjeldene og fumarolene, men det siste utbrotet skjedde for om lag 2000 år sidan. 

Vulkanen er ei viktig energikjelde for den sørlege delen av landet, som særleg vert utnytta av Nesjavellir kraftverk. Kraftverket ligg på vestsida av innsjøen Þingvallavatn.

Området med sine fjell og varmekjelder er eit flott turområde og har mange stiar. Den litle bygda Hveragerði er òg ein del av Hengill-området og har mange varmekjelder. 

Nokre gamle segner og islandske sagaer var forbunde til området. Til dømes skal ein ung bonde ha tatt livet av den sovande trollkona Jóra, medan ho låg og venta på uskuldige forbipasserande på stien over Dyrafjöll.

Sjå òg
------

* Vulkanar på Island

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Hengill frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Hengde opprørarar frå det indiske soldatopprøret i 1857.
**Henging** er ein avrettingsmetode som har vorte mykje bruka opp gjennom tida. Framleis i dag er han i bruk, mellom anna i Iran. Personen blir da hengd etter halsen (oftast i eit tau) til han døyr. 

Ein kan skilje mellom henging med høgt fall og henging utan høgt fall eller utan fall i det heile. Ved henging med høgt fall og eventuelt vekter festa til beina, vil personen knekkje nakken i fallet, og såleis vera medvitslaus når han døyr. Utan høgt fall, vil personen sakte bli kvelt. Dette kallar ein au levande henging. Dødsprosessen tek etter denne metoden lang tid.

I Storbritannia vart folk som var dømde for høgforræderi i gamle dagar «hanged, drawn and quartered». Det vil seie levande hengde, og så tekne ned medan dei enno var i live. Så vart dei spretta opp og innvolane dregne ut. Når dei endeleg var døde, vart kroppane delte i fire og delane sette på stakar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
| Saint-Étienne |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Auvergne-Rhône-Alpes Loire |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  79,97 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik - Byområde | 180 210   2 253/km²321 703 |
| Koordinatar | 45°26′05″N 04°23′25″E﻿Koordinatar: 45°26′05″N 04°23′25″E﻿ |
| Høgd over havet | 516 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** Offisiell side |
| Plassering |
|  |

**Saint-Étienne** er ein by sentralt i dei austlege områda av Frankrike, 60 km sørvest for Lyon. Han ligg i regionen Auvergne-Rhône-Alpes og er *préfecture* (administrasjonsstad) i departementet Loire i Massif Central. 

Byen har eit folketal på om lag 180 000, medan storbyområdet i ei folketeljing i 1999 hadde 321 702 innbyggjarar. Innbyggjarar i Saint-Étienne vert kalla *stéphanois* på fransk. Dei har fått dette namnet fordi «Etienne» er den franske utgåva av det greske namnet *Stephanos*.

Geografi
--------

Byen ligg ved hovudvegen mellom Toulouse og Lyon som går gjennom Massif Central.

Historie
--------

På 1500-talet hadde Saint-Étienne ein våpenfabrikk, som gjorde byen til ein viktig stad, men frå 1600-talet vart det òg laga sløyfer og dekorativ utsmykking her. Under den franske revolusjonen vart byen kalla **Armeville** («Våpenbyen») på grunn av våpenfabrikken. Seinare vart gruvedrift etter kol ei viktig næring i byen, og i nyare tid er byen kjend for produksjon av syklar. Saint-Étienne vart sete for eit postkontor frå 1825 og frå 1832 ein radiolinjestasjon. Byen utvikla seg ikkje i særleg grad før på 1800-talet. 

Den første halvdelen av 1800-talet var byen den viktigaste byen i eit arrondissement i departement Loire, med eit folketal i 1832 på 19 672. Då industrien kom til byen steig folketal raskt til 110 000 i 1880. Det var denne veksten som gjorde at byen vart prefecture 25. juli 1855.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turisme Arkivert 2007-05-18 ved Wayback Machine.
* Saint Etienne Metropole
* Cite du design

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Suzanne Paalgard** (fødd 8. januar 1973) er ein norsk skodespelar frå Oslo. Ho starta som skodespelar i friteatergruppa på Uranienborg ungdomsskule, og den profesjonelle skodespelarkarrieren hennar starta ho som påkleder på Nationaltheatret.

På TV er ho mellom anna kjent frå såpeserien *Offshore* som gjekk på NRK, og dessutan barneseriane *Jul i Blåfjell* og *Jul på Månetoppen* (òg på NRK). Ho har elles medverka i spelefilmane *Jeg er Dina* og *Budbringeren*.   

Paalgard har vore med i oppsetjingar for Det Åpne Teater, Haugesund Teater, Brageteatret, Torshovteatret og Nationalteatret, der ho òg har vore regiassistent. Ho spelte òg ei lita rolle i TV-serien *Mot i Brøstet*.

Susanne Paalgard har òg bidratt som norske stemmar i ei rekke animasjonsfilmar.

Filmografi
----------

* 2013: Rive-Rolf (stemme, sersjant Calhoun)
* 2002: Kissed by You (Lisa)
* 2002: Jeg er Dina (tenestepike)
* 1997: Budbringeren (kvinne på kafé)
* 1990: Døden på Oslo S (jente som kliner med Roy)

TV-roller
---------

* 2012: Erobreren (Sonja)
* 2011: Taxi (Trine Larsen)
* 2002: Jul på Månetoppen (blånissejenta Turte)
* 1999: Jul i Blåfjell (blånissejenta Turte)
* 1996-2000: Offshore (Åsa Vestly)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Filmfront om Suzanne Paalgard
* Oslo Nye Teater om Suzanne Paalgard Arkivert 2011-12-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)

 |
**Svalbard kyrkje** ligg i Longyearbyen på Svalbard og er den nordlegaste kyrkja i verda.[*treng kjelde*] Kyrkja er ei langkyrkje i tre med 140 plassar. Ho vart bygd i 1958 og ombygd i 2004. Arkitekt for kyrkja var Hans Magnus. Den første kyrka på Svalbard vart bygd i 1921, men ho brann ned under 2. verdskrigen.

Forvaltinga av Svalbard kyrkje vart lagt til Statens bygge - og eigedomsdirektorat (i dag Statsbygg) i 1977. Etter ombygginga i 2004 vart kyrkja knytt til fjernvarmenettet i Longyearbyen.

Svalbard prestegjeld inngår i Tromsø domprosti som høyrer til Nord-Hålogaland bispedømme. Det er tre tilsette: sokneprest, kateket og hushaldstyrar. Verksemda i regi av Den norske kyrkja er finansiert over svalbardbudsjettet. Soknepresten er ansvarleg for å forvalte den delen av budsjettet som går til verksemda i kyrkja.

Prest og kateket utfører kyrkjelege handlingar som gudstenester, dåp, konfirmasjon, vigsel, sjelesorg og andre kyrkjelege tenester. Dessutan driv dei barne- og ungdomsarbeid. I tillegg til den norske busettinga i Longyearbyen og Ny-Ålesund, innbyggjarane i Barentsburg og polakkane i Hornsund, besøker kyrkja også innbyggjarane i Svea, fangstmenn og andre som overvintrar på Svalbard. Kyrkja samarbeider med Den russisk-ortodokse kyrkja og Den katolske kyrkja i Noreg når det gjeld dei russiske og polske busetjingane.

Biskopen i Nord-Hålogaland har tilsyn med verksemda. Tilsetjing av kyrkjelege medarbeidarar skjer ved Nord-Hålogaland bispedømmeråd, som òg har arbeidsgjevaransvaret. Kyrkjelova gjeld ikkje på Svalbard. Det er ikkje sokneråd på Svalbard, men det er valt eit kyrkjeråd som er eit slags husstyre for kyrkja og eit samrådingsorgan for soknepresten. Soknepresten er tillagt det daglege leiaransvaret for dei tilsette.

Kjelder:
--------

Artikklen byggjer på ei omsetjing frå bokmålswikipediaen

### Fotnotar

1. ↑

### På nettet:

* Heimeside for kyrkja på Svalbard
* Kirkelig Pressekontor: Svalbardfolk samla til opa peisestue Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Tromsø domprosti |
| --- |
| Bentsjord • Elverhøy • Finnkroken • Grønnåsen • Helgøy • Hillesøy • Karlsøy • Kroken • Kvaløy • Lakselvbukt • Ringvassøy • Sengskroken • Svalbard • Tromsdalen • Tromsø • Ullsfjord |
Reinvaska svaberg på øya Kløvningen i Tjøme kommune. Foto: Karl Ragnar Gjertsen

Skuringsstriper frå istida i Moutmarka ved Verdens Ende.Foto: Karl Ragnar Gjertsen

**Sva** (frå norrønt *svað*, «glatt stad») eller **svaberg** er eit bert fjell- eller steinparti. Svaberg vart for det meste danna på slutten av siste istida, då den ofte meir enn tusen meter tjukke innlandsisen som dekte Skandinavia for meir enn ti tusen år sidan, smelta bort på relativt få tiår.

Sva er ikkje slipt og polert av sjølve isen, slik det stundom blir forklart, men derimot av enorme mengder smeltevatn *under* isen. Dette vatnet var fylt med sand, grus og stein som slipte på fjellet, og danna òg jettegryter. Ofte kom smeltevatnet med enormt trykk ut av opningar i isen, og laga, tildels djupe, *smeltevassrenner*, som nesten alltid opptrer saman med svaberg.

Korleis overflata på eit sva ser ut vil variere etter korleis kvaliteten og strukturen i fjellet er. Harde djupbergarter som granitt og syenitt kan slipast til jamne og glatte flater, medan metamorfe bergarter blir meir ujamne. 

Eit sva har ofte skuringsstriper som viser kva for ein veg isen har rørt seg. I nokre tilfelle kan det vere skuringsstriper i fleire retningar fordi isen skifta rørsleretning mot slutten av istida. Skuringsstripene er laga av stein som var frose fast i sjølve isen, og ikkje av sand- og grusblanda vatn.

Store sva er lett tilgjengelege i kommunane Gjerstad, Nissedal og Drangedal. Bukkesvåna og Kobbersvåna er eit besøk verd. Namnedelen «svå» er fleirtal av «sva» på den lokale dialekten.

Innan fjellklatring bruker ein «sva» om eit glatt fjellparti som er mindre enn 90 grader bratt (loddrett).

Kjelder
-------

«sva» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Sva» frå Wikipedia på bokmål, den 28. november 2013.*
**Ove Christian Owe** (6. april 1871–10. juni 1941) var ein norsk apotekar, redaktør og politikar frå Holmestrand. Han var 1919-21 stortingsmann og 1923-25 ordførar 1923-25 i Bodø.

Owe arbeidde ved Hortens apotek frå 1892 til 1897. Åra 1897–1902 var han farmasøyt og provisor ved Bodø apotek. Sidan var han fram til 1907 redaksjonssekretær i Dagsposten i Trondheim, deretter 1909–10 redaksjonssekretær i Morgenbladet i Oslo og 1910-12 redaktør i bladet Akershus i Lillestrøm. Åra 1912-15 var Owe generalsekretær i Norges Farmaceutiske Forenings og redaktør av tidsskriftet til foreininga. I 1913 var han Noregs delegat ved den internasjonale farmasi-kongressen i Haag.

I 1915 leia Owe det fyrste universitetkurset son videreutdanna provisorar og apotekarar. Same året oppretta han Tordenskiolds apotek i Bodø. Han engasjerte seg i politikken i Bodø, mellom anna var han formann i Bodø kommunikasjonskomité og 1923-25 ordførar i byen. Valbolken 1919–21 representerte han valkrinsen Bodø og Narvik på Stortinget, vald for Frisinnede Venstre og med sete i Jarnbanekomiteen.

Sommaren 1925 flytta Owe til Oslo og oppretta i 1926 Rosenkrantz apotek, som han styrte til han døydde.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Medmor** er, etter norsk lov, ei kvinne som ei fødande kvinne er gift med. Medmorskap kan også bli fastsett ved at ein kvinneleg sambuar til mora vedgår medmorskapet, tilsvarande reglane som gjeld når ein mannleg sambuar vedgår farskap. I begge tilfelle er det eit vilkår at barnet er avla ved assistert befruktning innanfor godkjent helsestell og med kvinna sitt samtykke til befruktninga. 

Eit barn som har ei medmor, kan ikkje samstundes ha ein far.

Omgrepet er ein parallell til pater est-regelen, og lovfesta i den norske barnelova. Reglar i lov eller forskrift som gjeld om eller for ein far, gjeld på same vis om eller for ei medmor.

Medmødrer finnes også i lova i Danmark og Belgia («medmoder», «meemoeder», «coparente»). I Island og Sverige kallar lova ei medmor berre ein forelder («foreldri», «förälder»), i Nederland og Quebec berre ei mor («moeder», «mère»).

Kjelder
-------

* Barnelova
* Børneloven (Danmark)
* Wetsontwerp houdende de vaststelling van de afstamming van de meemoeder, Dossierfiche (Belgia)
* Barnalög (Island)
* Föräldrabalk (Sverige)
* Wet van 25 november 2013 tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het juridisch ouderschap van de vrouwelijke partner van de moeder anders dan door adoptie (Nederland)
* Code civil du Québec
**Ina Breivik** (fødd 1961) er ein norsk komikar og skodespelar. Ho er dagleg leiar i The Margots AS.

Komiprisen
----------

Ina Breivik har hatt ei rekkje nominasjonar i Komiprisen. Under Komiprisen 2006 var Breivik nominert som beste kvinnelege artist – revy og komedie. Året etter, i 2007, var Tres Amigas (med Linn Skåber, Ina Breivik og Lene Kongsvik Johansen) nominert til beste framsyning på scene. I 2008 var Breivik igjen nominert som beste kvinnelege artist – revy og komedie. Showet hennar, *Margot – The Show*, var òg nominert innanfor kategorien "Beste framsyning, scene". Under Komiprisen 2013 vart Breivik nominert til beste kvinnelege artist, revy og komedie Scene. I 2016 vart Breivik igjen nominert som Årets kvinnelege scenekomikar med showet *Margot - alt i boks*.

Show
----

I 2009 medverka Breivik i «Hope/Breivik tur retur» (saman med Christine Hope). 

Breiviks show *Margot* fekk terningkast 6 av Bergens Tidende.

I oktober 2021 var Breivik aktuell i eit nytt show, *Slipper Margot løs på helsevesenet*, saman med Simon Andersen.

Kjelder
-------

1. ↑  Hyttebakk, Jon Marius (30. april 2016). «Pernille Sørensen er Årets morsomste» (på norsk bokmål). Henta 19. oktober 2021.
2. ↑  Hyttebakk, Jon Marius (6. april 2016). «Ylvis kan vinne stort under Komiprisen» (på norsk bokmål). Henta 19. oktober 2021.
3. ↑  «Ina Breivik» (på norsk). Henta 19. oktober 2021.
4. ↑  Hovik, Hilde (14. oktober 2021). «(+) Slipper Margot løs på helsevesenet». Henta 19. oktober 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Ina Breivik» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ina Breivik som Margot i 'Margot utfordrer velferdsteknologien' på YouTube
**Alde**, òg kjend som **Ore** på sør- og vestbreidda, er ei brei elv med tidvatn i Suffolk i England. Ho har opphavet sitt i same område som Blyth renn frå, nær Laxfield.

Ved Snape blir ho breiare, men fortset å slynge seg gjennom landskapet. Ho renn så austover eit lite stykke, og der ho vender sørover delar ho seg og renn på begge sider av Havergate Island.

Ho renn så langs kysten; området som er skilt frå resten av Suffolk er Orford Ness, som er eit populært camping- og fiskeområde. Langs elva finn ein dels myrlandskap og dels grus- og sandstrender. Store delar av området rundt det siste stykket av elva er ått av National Trust, og blir kalla *Orford Ness National Nature Reserve*. Før National Trust tok over området vart det brukt til hemmelege militære testar av radar. Den øvre delen av elva blir ått av Alde and Ore Association, og inngår i Suffolk Coast and Heaths AONB, eit *Area of Outstanding Natural Beauty*.

Aldeburgh har namn etter elva. Rett sør for denne byen vender Alde sørover mot havet. Elva var grunnlag for rikdomen til byen i tudortida, då ho hadde ein innbringande skipsindustri. I 1588 vart fire skip vart sende ut for å møte den spanske armadaen frå fjorden elva dannar der ho møter havet. Etter at elva mudra til møtte skipsindustrien nedgangstider sidan større skip ikkje lenger kunne segle der. Ein yachtklubb har no hamna si i fjorden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alde» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Tekstforfattaren **Jerome «Jerry» Leiber** (25. april 1933-22. august 2011) og komponisten **Mike Stoller** (fødd 13. mars 1933) var ein amerikansk låtskrivar- og produsentduo. Dei fekk først suksess med songar som «Hound Dog» (1952) og «Kansas City» (1952). Seinare i 1950-åra fekk dei ei rekkje hittar med The Coasters, som «Young Blood» (1957), «Searchin'» (1957) og «Yakety Yak» (1958), som er somme av dei mest underhaldande i rock and roll med hjelp av humor og ein stil som var meir teatralsk enn personleg. Dei var blant dei første kvite musikarane som omfamna svart musikk med gjennomarbeidde produksjonsverdiar der dei la vekt på den kjenslemessige krafta med The Drifters på «There Goes My Baby» (1958), som igjen påverka Phil Spector, som studerte produksjonane deira medan han spelte gitar på somme av innspelingane deira. 

Leiber og Stoller skreiv mange hittar for Elvis Presley, som «Love Me» (1956), «Jailhouse Rock» (1957), «Loving You», «Don't» og «King Creole». Dei samarbeidde òg med andre låtskrivarar på songar som «On Broadway», i lag med Barry Mann og Cynthia Weil; «Stand By Me», i lag med Ben E. King; «Young Blood», i lag med Doc Pomus og «Spanish Harlem», som Leiber skreiv i lag med Phil Spector. Dei vart stundom oppførte under pseudonymet **Elmo Glick**. I 1964 lanserte dei Red Bird Records med George Goldner og fokuserte på «jentegrupper», og gav ut somme av dei klassiske songane frå Brill Building-tida.

Alt i alt skreiv Leiber og Stoller over 70 hittar. Dei vart innlemma i Songwriters Hall of Fame i 1985 og Rock and Roll Hall of Fame i 1987.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jerry Leiber and Mike Stoller» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  William Grimes, Jerry Leiber, Prolific Writer of 1950s Hits, Dies at 78, *New York Times*, August 22, 2011
2. ↑  Gillett, Charlie (1996). *The Sound of the City: The Rise of Rock and Roll* (2nd utg.). New York, N.Y.: Da Capo Press. s. 72–75, 192–194. ISBN 0-306-80683-5.
3. ↑  «Johnny Mercer Award - Songwriters Hall of Fame». Arkivert frå originalen 1. oktober 2006. Henta 15. oktober 2016.
4. ↑  Decurtis, Anthony; George-Warren, Holly, red. (1976). *The Rolling Stone Illustrated History of Rock & Roll* (3rd utg.). New York: Random House. s. 148–51. ISBN 0-679-73728-6.
5. ↑  «Jerry Leiber og Mike Stoller - inductees». Rock & Roll Hall of Fame. Henta 15. oktober 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Jerry Leiber og Mike Stoller**

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNE
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Jerome David «Jerry» Marotta** (fødd 6. februar 1956) er ein trommeslagar frå USA. Han er bror til Rick Marotta, som òg er trommeslagar og låtskrivar.

Marotta var medlem av banda Arthur, Hurley & Gottlieb (1973–75) Orleans (1975–82), bandet til Peter Gabriel(1977–86), Hall & Oates (1979–81), Indigo Girls (1991–99), Stackridge (2011), Sevendys (2010 til i dag) og The Tony Levin Band (1995 til i dag).

Marotta har òg spelt trommer på songen «Whole Lotta Trouble» av Stevie Nicks og Michael Campbell i 1989 på albumet *The Other Side of the Mirror*. Han har òg spelt med Ani DeFranco, Sarah McLachlan, Marshall Crenshaw, The Dream Academy, Suzanne Vega, Carlene Carter, Tears for Fears, Elvis Costello, Cher, Carly Simon, Lawrence Gowan, Ron Sexsmith og mange andre. 

I tillegg har han arbeidd som songar, låtskrivar og plateprodusent. I 1996 produserte han Ellis Paul sitt *A Carnival of Voices*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jerry Marotta» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  NNDB Website Retrieved mars 10, 2007.
2. ↑  FAME (Folk & Music Exchange) Website[*daud lenkje*] Retrieved mars 10, 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jerry Marotta
* Jerry Marotta på MySpace

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Skógafoss** er ein foss sør på Island ved klippene til den tidlegare kystlinja. Etter at havet trekte seg tilbake (i dag om lag 5 km frå Skógar) har klippene gått parallelt til kysten i hundrevis av kilometer og danna ei klar grense mellom låglandet og Det islandske høglandet. 

Skógafoss er ein av dei største og vakraste fossane i landet med ei breidd på 25 meter og eit fall på 60 meter. Vatnet som driv i lufta ved fossen produserer ofte ein enkel eller dobbel regnboge i solskin. I følgje segna skal den første vikingen som slo seg ned i området, Þrasi Þórólfsson, ha vorte gravlagd i ei grotte bak fossen. Ein lokal gut skal ha funne kista mange år seinare, men klarte berre å gripe tak i ringen på sida av kista før ho forsvann igjen. 

På austsida av fossen går det ein sti gjennom passet *Fimmvörðuháls* mellom isbreane
Eyjafjallajökull og Mýrdalsjökull. Han går ned til Þórsmörk på den andre sida og held fram som den kjende Laugavegur til Landmannalaugar.

Sjå òg
------

* Fossar på Island

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skógafoss» frå Wikipedia på engelsk, den 9. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå isafold.de
* Bilete frå www.icelandportfolio.com Arkivert 2008-09-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Entrance to the Fleet River, Samuel Scott, ca. 1750.
Utløpet til Fleet i Themsen i dag, under Blackfriars Bridge
London kring 1300
**Fleet** er ei av sideelvane til Themsen, i dag skjult under dei sentrale delane av London. Fleets kjelder finst på Hampstead Heath, der ho blir ført inn i to reservoar, Highgate Ponds og Hampstead Ponds. Herfrå går ho i kulvert, først i to løp, deretter i éitt under Kentish Town, Kings Cross og Farringdon Street, før ho renn ut i Themsen ved Blackfriars Bridge.

Angelsaksiske krøniker omtalar Fleet som ei viktig elv, der utløpet i Themsen var eit tidvassbasseng med ei breidd på over 100 m som vart brukt til fortøying av båtar. Mange brønnar var lagt langs elva, og vatnet vart sagt å vere helsebringande. Namnet kjem frå det gammalengelske *flēot* («munning»). Elva vart òg kalla *Holburna* («Hulelva») etter den djupe dalforma; eit namn som finst i bydelen Holborn.

Etter som London voks, vart Fleet i aukande grad ein kloakk, og på 1300-talet var ho rekna som urein. Områda langs elva vart etter kvart busett av fattigfolk, med innslag av ulike former for industri. Tre store fengsel vart bygd langs Fleet - Newgate, Fleet og Ludgate.

Etter bybrannen i 1666 foreslo byfornyaren Christopher Wren å utvide løpet, men forslaget vann ikkje fram. I staden vart Fleet omgjort til New Canal, som stod ferdig i 1680. Old Seacoal Lane ved Farringdon Street er eit minne om brygga langs kanalen, som vart fylla igjen i 1737. Strekninga frå Holborn til Fleet Street vart overbygd i 1765, og i samband med anlegget av Regent's Canal vart Fleet i 1812 òg lagt i kulvert gjennom Kings Cross og Camden Town. Ved bygginga av Metropolitan Railway i 1860-åra måtte Fleet under jorda òg langs Farringdon Road, medan den øvste delen av løpet vart lagt igjen i 1870-åra i samband med utbygginga i Hampstead.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fleet» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* John Ashton: *The Fleet*, 1938
* Nicholas Barton: *The Lost Rivers of London*, 1962.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart
* Bath University "The River of Wells" Arkivert 2006-12-07 ved Wayback Machine.