recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Verdsmeisterskapen på skeiser 1996 i firkamp** vart avvikla i Inzell i Bayern i Tyskland dagane frå fredag 2. til sundag 4. februar. 69 utøvarar frå 24 land deltok i meisterskapen. Meisterskapen var den fyrste verdsmeisterskapen i firkamp der menn og kvinner tevla på den same arenaen.

Rintje Ritsma frå Nederland forsvarte VM-tittelen, det same gjorde tyske Gunda Kleemann som elles vart verdsmeister i firkamp for femte gong. Kleemann vann to distansar, også japanaren Hiroyuki Noake vart bestemann på to distansar. 
Ritsma sigra på 10000 meter. Bart Veldkamp og Claudia Pechstein gjekk fortast på kvar sin 5000 meter, medan Becky Sundstrom frå USA gjekk til topps på 500 meter.

Dei fire norske deltakarane enda opp som statistar. Lasse Sætre vart nummer 18, Petter Andersen og Anette Tønsberg 23 begge, og Remi Hereide nr 31.

Skeise-VM 1996
--------------

### Menn


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Rintje Ritsma |  Nederland | 160,299 |
| Sølv | Ids Postma |  Nederland | 160,459 |
| Bronse | Keiji Shirahata |  Japan | 161,714 |
| 4 | Hiroyuki Noake |  Japan | 162,126 |
| 5 | K.C. Boutiette |  USA | 162,258 |
| 6 | Martin Hersman |  Nederland | 162,891 |
| 7 | Toru Aoyanagi |  Japan | 163,338 |
| 8 | Neal Marshall |  Canada | 163,358 |
| 9 | Bart Veldkamp |  Belgia | 163,855 |
| 10 | Frank Dittrich |  Tyskland | 164,070 |

Dato: 2.–4. februar  

  

### Kvinner


| Plass | Utøvar | Land | Poeng |
| --- | --- | --- | --- |
| Gull | Gunda Kleemann |  Tyskland | 173,272 |
| Sølv | Claudia Pechstein |  Tyskland | 175,465 |
| Bronse | Mie Uhara |  Japan | 175,677 |
| 4 | Annamarie Thomas |  Nederland | 176,519 |
| 5 | Tonny de Jong |  Nederland | 177,511 |
| 6 | Svetlana Bazjanova |  Russland | 177,777 |
| 7 | Maki Tabata |  Japan | 178,698 |
| 8 | Chiharu Nozaki |  Japan | 178,995 |

Dato: 2.–4. februar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wereldkampioenschappen schaatsen allround 1996» frå Wikipedia på nederlandsk, den 27. desember 2023.*
Big Ben i 2005.
**Big Ben** er eit kallenamn på den største av klokkene (eigentleg ***Great Bell***) i tårnet på Westminsterpalasset i London. Namnet blir også ofte noko feilaktig brukt om heile tårnet, som ragar 100 meter over Themsen. Big Ben er eit kjent bilete og lydsymbol på London og England.

Klokka blei støypt av Whitechapel klokkestøyperi. Ho skal ha blitt oppkalla etter Sir Benjamin Hall, som var sjefskommissær for offentlege arbeidarar. Ein annan teori er at fordi ho var den tyngste i sitt slag, blei ho kalla opp etter den då berømte proffboksaren Benjamin Caunt.

Stopp
-----

Seint på kvelden fredag 27. mai 2005 slutta Big Ben brått å gå. I 147 år hadde uret vore ei av dei mest trufaste tidsmålarane i verda. Berre ein einaste gong i historia har uret i tårnet gått for seint. Det skjedde i 1962, då eit stort snøfall fekk Big Ben til å ringe inn det nye året ti minutt over midnatt. Under andre verdskrigen blei uret utsett for ei rekkje angrep frå tyskarane, men overlevde og fortsette å markere tida på sekundet. Fredag 27. mai 2005 skjedde det altså igjen; klokka 22.07 stoppa uret, og etter ein liten pause gjekk det igjen, fram til 22.20. Den siste stoppen varte i ein og ein halv time. Dei britiske tenestemennene som har ansvaret for Big Ben, hadde inga forklaring på kvifor det skjedde. Ein teori var at den fredagen var den varmaste dagen i London sidan 1953. Små stoppar skjedde også i 1976 og i 1997.

Bakgrunnsstoff
--------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things

 |
**blink-182** (*uttala blink one eightytwo*) er eit amerikansk musikkgruppe frå San Diego i California. Bandet bestod av Tom DeLonge (vokal/gitar), Mark Hoppus (vokal/bass), og Travis Barker (trommer).

Gruppa blei danna i 1992 som «Blink» med medlemmane Tom Delonge, Mark Hoppus og Scott Raynor. Sidstnemnte blei erstatta i 1998, halvvegs gjennom ein USA-turné, av Travis Barker.

blink-182 er kjend for fangande melodier og tekstar med ein noko skeiv humor. Dei er særleg kjende for albumet *Enema of the State*, der ein mellom anna finn songane «All The Small Things» og «What's My Age Again?», og for «I miss you» frå det siste albumet sitt.

Etter at gruppa blei oppløyst danna gitaristen Tom Delonge gruppa Angels and Airwaves medan bassisten Mark Hoppus og trommeslageren Travis Barker gjekk saman i +44.

Utgjevingar
-----------

### CD-ar

* *Flyswatter* (1992)
* *Buddha* (1993)
* *Cheshire Cat* (1994)
* *Dude Ranch* (1997)
* *Enema of the State* (1999)
* *The Mark, Tom, and Travis Show: The Enema Strikes Back* (2000)
* *Take Off Your Pants and Jacket* (2001)
* *Blink-182* (2003)
* *Greatest Hits* (2005)

### DVD-ar

* *The Urethra Chronicles* (2000)
* *The Urethra Chronicles 2* (2002)
* *Riding in Vans with Boys* (2003)
* *Greatest Hits* (2005)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Auchtermuchty**  er ein by i regionen Fife  i Skottland. Han har kring 2000 innbyggjarar og ligg ved Pitlour Hill, omkring 14 km nord for Glenrothes. Byen er ein *kongeleg burgh*, grunnlagt under charter frå Jakob V i 1517. 

Ein har funne spor etter busetjing 2000 år tilbake. Romarane hadde ein leir i den søraustlege delen av byen. 

Tidlegare var tekstilindustrien viktigaste næringskjelde, men på byrjinga av det 1700-talet grunnla John White det første støyperiet i byen, og dette vart seinare følgt av eit til. Frå 1829 til 1929 var det òg eit destilleri der, men med forbodstida i USA forsvann den viktigaste eksportmarknaden, og det vart nedlagt. I dag er det noko industri i byen, men dei fleste pendlane til andre stader. 

Blant kjende personar frå byen er John Gladast, som grunnla sekta glasittane i 1725 og sir Jimmy Shand. Charlie og Chris Red frå The Proclaimers vart fødd i Leith, men voks opp i Auchermuchty.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Auchtermuchty» frå Wikipedia på bokmål, den 28. oktober 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Vestavind (fleirtyding).* 
Vestavind-bris i Hafenbecken Schlüttsiel.
**Vestavind** er ein vind som kjem frå vest og blæs i ein austleg retning. 

I middelhavsland er poniente namnet på ein vestavind, mistral ein kraftig nordvestleg vind og libeccio vestleg eller sørvestleg vind.

I kulturen
----------

I europeisk tradisjon har vestavinden vanlegvis vore rekna som den mildaste og mest gunstige av dei retningsvindane.

I gresk mytologi var Sefyros personifikasjonen av vestavind, og den som førte med seg vår og tidlege sommarbrisar. Det romerske tilsvaret hans var Favonius. 

I egyptisk mytologi er Hutchai guden for vestavinden. Han blei skildra som ein mann med hovudet til ein orm.

Geoffrey Chaucer skreiv om Zephyrus sin «swete breth», eller søte pust.

I irokesartradisjon blir vestavinden ført av Dajoji, eller Panteren, og er rekna som skremmande og valdsam.

### Galleri

* West Wind av Thomas Ridgeway Gould.*West Wind* av Thomas Ridgeway Gould.
* The West Wind (1891) av Winslow Homer.*The West Wind* (1891) av Winslow Homer.
* West Wind (1913) av George Bellows*West Wind* (1913) av George Bellows
* The West Wind (1917) av Tom Thomson.*The West Wind* (1917) av Tom Thomson.
* Mother West Wind (1920) av Bertha Lum.*Mother West Wind* (1920) av Bertha Lum.

Sjå òg
------

* Austavind
* Fremantle Doctor
* Poniente
* Nordavind
* Sønnavind
* Vestavindsbeltet
* Eros og Psyke

Kjelder
-------

1. ↑  Converse, Harriet Maxwell (1908), *Myths and legends of the New York state Iroquois*, Cornell University Library, Albany, University of the State of New York, s. 36–39, henta 20. desember 2023

* *Denne artikkelen bygger på «West wind» frå Wikipedia på engelsk, den 20. desember 2023.*
**Moneron** er ei øy i Tatarsundet sørvest for Sakhalin nordaust i Japanhavet i Russland. Øya er ein populær stad for dykking og det finst mange fuglar her. Øya er ein del av den første marine naturparken i Russland. Eit koreansk fly styrta i havet om lag 55 km frå Moneron i 1983 etter å ha vorte skote ned då det passerte rett over Moneron. 

Øya er omgjeve av bratte klipper og skjer og er ein populær hekkestad for fuglar. Den varme Tsushimastraumen fører med seg mykje dyreliv i havet omkring som ein vanlegvis finn mykje lenger sør. 

Ho vart kalla Totomoshiri av dei opphavlege ainu-innbyggjarane. Ho kom under Matsumae på 1700-talet og fekk det noverande europeiske namnet då den franske sjøfararen La Pérouse gav ho namnet Moneron etter ein av ingeniørane sine. Seinare gav japanarane ho namnet Kaibato, men ho fekk tilbake det europeiske namnet etter Japan tapte i den andre verdskrigen og Sovjetunionen tok over øya. 

Øya er 30 km² stor og det høgaste punktet ligg 429 meter over havet. Øya har ingen permanent busetnad.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Sakhalin dykkesenter Arkivert 2005-09-12 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 46°15′N 141°14′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Vindar i Middelhavet |
| --- |
| 
Tramontane
Gregale
Levanter
Sjirokko
Ostro
Libeccio
Poniente
Mistral
 |

Atmosfæriske forhold som fører til mistralvind.
**Mistral** er eit vindfenomen i Golfe du Lion (Løvebukta) om vinteren og våren. Det skapar ein kald og kraftig nordvestleg vind langs kysten frå Marseille til Toulon i Sør-Frankrike, og på øya Sardinia. 

Han er eit døme på ein katabatisk vind, som kjem av at lufta vert avkjølt over fjell på grunn av eit høgtrykk eller varmeutstråling. Lufta over Massif Central, det sentrale platået i Frankrike, og Alpane, vert kjølt ned og vert tyngre enn den omliggande lufta. Dette fører til at luft strøymer ned Rhônedalen og ut mot kysten. 

Marseille merkar denne vinden om lag halvparten av dagane i året. Vinden kan òg påverke vêret i Nord-Afrika, på Sicilia, på Malta og i store område av det vestlege Middelhavet, særleg når ein har eit lågtrykk over Genovabukta. 

Namnet «mistral» vert òg brukt om ein nord- til nordvestleg vind i Adriahavet, som òg har sitt opphav i Alpane, men som òg kan kome frå Dinarafjellet i Kroatia.

Ei gamal fransk lov seier at ein person som har blitt sinnsjuk på grunn av lyden av mistralvinden ikkje kan straffast for eit lovbrot, inkludert mord.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Eggøy** er ei øy i Fitjarøyane i Fitjar kommune. Ho ligg på vestsida av Nyleia, mellom Siglo i aust, Torsdagsøy i sør, Eidøy i vest og Selbjørnsfjorden i nord. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Garden
------

Garden på øya vert kalla Austre Eggøy, medan Vestre Eggøy ligg på naboøya Eidøy. Opphavleg var Eggøy husmannsplass under Fitjargarden, som eigde øyane her vest til Trollosen. Plasset vart skuldsett som eigen gard i 1723.

Namn
----

Namnet kjem av egg, og truleg var det mykje sjøfugl som hekka her i gammal tid, og så har øya fått namn etter det. 

Gardnamnet har vorte skrive Egøen i 1718, Ægøen i 1816, Ekøen i 1838, Eggøen i 1890. Namnet vert i dag skrive Eggøy.

Folketalsutvikling
------------------

| 1801 | 1900 | 2000 |
| --- | --- | --- |
| 9 | 11 | 0 |

Kjelder
-------

1. ↑  Folketeljing 1801 for Stord prestegjeld, frå Digitalarkivet
2. ↑  Folketeljing 1900 for Fitjar herred, frå Digitalarkivet

* Simon Steinsbo (1986). *Fitjar bygdebok - Gards- og ættesoge* **1**. Fitjar.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Finnmarkspors** |
| FinnmarksporsFinnmarkspors |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Lyngordenen Ericales |
| **Familie:** | Lyngfamilien Ericaceae |
| **Underfamilie:** | Ericoideae |
| **Stamme:** | Rhodoreae |
| **Slekt:** | Rhododendronslekta *Rhododendron* |
| **Art:** | **Finnmarkspors** *R. tomentosum* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Rhododendron tomentosum***Harmaja, 1990 |

**Finnmarkspors** (*Rhododendron tomentosum*) er ein låg busk i rhododendronslekta. Han har ei sirkumpolar utbreiing i arktiske og subarktiske område.
Lapprose er ein av dei to rhododendronartane som veks vilt i norsk natur. Den andre er lapprose (*Rhododendron lapponicum*).

Skildring
---------

Planten blir gjerne 50 cm høg, i sjeldne tilfelle opptil 120 cm. Han har vintergrøne blad som er 12-50 mm lange og 2-12 mm breie. 
Blada er smale og lêraktige med innrulla bladkant og rustfarga hårvekst på undersida. 

Blomane er små og kvite, med samanhengjande kronblad med fem flikar. Fleire blomar sit saman i tette klasar på greinspsissane. Dei har sterk lukt som tiltrekk bier og andre pollinerande insekt.

Planten føretrekk fuktige veksestader, men kan også veksa på tørre område. Han veks blant torv, kratt og på mose- og lavtundra.

Utbreiing
---------

Finnmarkspors veks i Alaska, Canada og på Grønand i Nord-Amerika, i nordlege og sentrale delar av Europa, og i Asia i Kina, Korea og Japan. 

I Noreg er finnmarkspors ein austleg plante som er vanlegast i grensestrøk i Nord-Noreg frå Bardu til Vadsø og ganske hyppig i indre strøk på Austlandet frå Halden til Engerdal. Elles har det vore spreidde funn i Ringerike, Tønsberg, Re og Kviteseid, Snåsa og Hamarøy. Elles har arten ei austleg utbreiing innover mot Russland, men han veks også spreidd sør til Tyskland.

Klassifisering
--------------

Finnmarkspors er nært i slekt med grønlandspors (*Rhododendron groenlandicum*). 

Tidlegare blei planten rekna til ei eiga planteslekt, *Ledum*, saman med nokre få andre artar på Nordkalotten. Etter inngåande studiar av Kron & Judd (1990) og Harry Harmaja (1991) blei desse innlemma i rhododendronslekta i seksjonen *Ledum*.

Bruk
----

Finnmarkpors kan dyrkast som hageplante, men har ein sprikande vekst som gjer at ein gjerne klipper han for å få ein meir kompakt vekst.

Blada er blitt brukt til mat, drikke og medisin, best kjend under namnet labradorte.

På grunn av den sterke lukta har planten òg vore brukt som insektmiddel.

Kjelder
-------

1. ↑  «Rhododendron tomentosum», *Canadian Wildflowers @ fleurssauvages.ca*, arkivert frå originalen 27. mars 2016, henta 30. juni 2017
2. ↑  Lid, J. og D.T. Lid (2005). Elven, R. red. *Norsk Flora*. Oslo: Samlaget. s. 601–2. ISBN 9788252160291.

* *Denne artikkelen bygger på «Finnmarkspors» frå Wikipedia på bokmål, og «Rhododendron tomentosum» frå Wikipedia på engelsk den 30. juni 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Opphavet til skaldskapen:** i ørne-ham stal Odin skaldskapsmjøden frå jotnen Suttung, og gav han til æsene og dei folk som kan dikte.  
(Illustrasjonen er frå ein biletstein på Gotland)

**Guttorm Sindre** (*Guthormr Sindri*) var ein norsk skald som levde på byrjinga av 900-talet.

Liv og skaldskap
----------------

Han må ha levt på den tida då Harald Hårfagre var konge i Noreg, og etter som han gjorde dikt om slaget på Rastarkalv, må han ha døydd ein gong etter 955. Han skal ha vore av god ætt og han var mest truleg fødd i Noreg, men ein veit elles særs lite om livet til Guttorm Sindre.

Han er nemnt i Heimskringla, i soga om Harald Hårfagre og soga om Håkon den gode, og han er òg nemnt i den større soga om Olav Tryggvason
(*Ólafs saga Tryggvasonar en mesta*). I Skaldatal er han ført opp som skald hos Harald Hårfagre, Halvdan Haraldsson (Svarte) og Håkon den gode.

I soga om Harald Hårfagre (kapittel 37) er der ei skildring om korleis Guttorm Sindre greidde å forlike Harald hårfagre og sonen Halvdan svarte. Truleg var dette den same hendinga som Jorunn Skaldmøy dikta om, i diktet «Sendebit». Han skal ha gjort dikt både om Harald Hårfagre og Halvdan Svarte, men berre nokre vers av *Håkonardråpa*, om Håkon den gode, er kjent i dag. Dette diktet handlar om Håkon den gode sitt hærtog mot Danmark omkring 950, om innsettinga av Trygve Olavsson som konge i Vika, om sigrane over brorsønene (sønene etter Eirik Blodøks) i striden ved Avaldsnes omkring 953 og i slaget på Rastarkalv i 955.

Kjelder og utfyllande opplysningar
----------------------------------

### Notar

1. ↑  Tilnamnet *sindri* kan tyde «ein som gjer sprutande gneistar». Det er namnet på ein av dvergane i norrøn mytologi, og det er òg namnet på den gode salen på Nedafjella som var bygt av raudt gull. Bakgrunnen for at skalden fekk dette tilnamnet, er ikkje kjent.

### Referansar

1. ↑  Soga om Harald Hårfagre (Snorres kongesoger) red. Finn Hødnebø og Hallvard Magerøy (Oslo 1993) ISBN 8252141390
2. ↑  Soga om Håkon den gode (Snorres kongesoger) red. Finn Hødnebø og Hallvard Magerøy (Oslo 1993) ISBN 8252141390
3. ↑  ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR EN MESTA 
av ÓLAFUR HALLDÓRSSON (norrøn tekst)
4. ↑  Skáldatal på norrønt, frå is.wikisource
5. ↑  Hákonardrápa av Guttorm Sindre (Skaldic Project)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bjarne Fidjestøl (1982). *Det norrøne fyrstediktet*. Øvre Ervik: Alvheim & Eide. ISBN 8290359071.
* Finnur Jónsson (1920). *Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie* **1**. Købehavn: G. E. C. Gads forlag. s. 442.
* Guttorm Sindre i Norsk biografisk leksikon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon

 |
**Jugorskijsundet** (russisk Югорский Шар, *Jugorskij Sjar*) er eit smalt sund mellom Karahavet og Petsjorahavet. Det er opp mot 10 km breitt og berre 3 km på det smalaste. 

**Ostrov Storozjevoj**, er ei 1,6 km lang øy som ligg midt i sundet. 

Sundet går mellom øya Vajgatsj og Jugorskijhalvøya i Russland.

Historie
--------

Den første kjende reisa gjennom Jugorskijsundet, tradisjonelt kalla den arktiske «Jernporten», og inn i Karahavet vart gjort frå Nizjnij Novgorod av den tidlege russiske utforskaren Uleb i 1032. 

Russiske pomorar, innbyggjarar ved kysten av Kvitsjøen, hadde utforska dette sundet sidan 1000-talet. Den første arktiske skipsruta, den Store Mangazea-ruta, frå Kvitsjøen til Ob og Jenisejbukta, kom i drift på 1500-talet. Denne ruta opna vegen til rikdomane i Sibir fram til 1619, då han vart lagt ned av militære og politiske årsaker, som frykt for at europearane skulle kome seg inn i Sibir. 

Jugorskijsundet var ein viktig veg under dei første utforskingane av Nordaustpassasjen og for dei sovjetiske konvoiane under den andre verdskrigen.

Sjå òg
------

* Operasjon Wunderland

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Yugorsky Strait» frå Wikipedia på engelsk, den 3. november 2008.*

Koordinatar: 69°45′N 60°30′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**University of Glasgow** (Universitetet i Glasgow) er det største av dei tre universiteta i Glasgow i Skottland. Det vart grunnlagt i 1451 av pave Nikolaus V, på forslag frå kong Jakob II av Skottland. 

I Skottland blir universitetsrektorane valt av studentane, og stillinga er hovudsakleg honorær. Tidlegare rektorar ved universitetet i Glasgow inkluderer dei britiske statsministrane William Gladstone, Benjamin Disraeli, Robert Peel, Andrew Bonar Law og Arthur Balfour.

Universitetet er det nest eldste i Skottland etter University of St Andrews og er det fjerde eldste engelskspråklege universitetet. Då undervisinga starta var lokalet krypta i Glasgow Cathedral, seinare flytta undervisinga til andre lokale på austsida av byen. I 1563 fekk universitetet tildelt eit stykke land av Maria I av Skottland der det vart bygd fleire eigna universitetsbygningar. Som ei følgje av den industrielle revolusjonen vart austsida av byen særs forureina og universitetet valde difor å flytte til den då landlege vestsida av byen i 1871. Dei gamle lokala vart rivne, med unntak av ein liten del kalla «Pearce Lodge» som vart flytta med til den nye bygningen.

Dei nye universitetsbygningane vart teikna av George Gilbert Scott i nygotisk stil og er plassert på Gilmorhill med utsikt over Kelvingrove Park. Den største bygningen, som no er kalla opp etter Scott, vidareførte dei to gardsplassane som hadde vore éit kjenneteikn ved det tidlegare universitetsbygget. Seinare vart eit kapell bygd i den vestre delen av bygningane til minne om studentar frå universitetet som hadde mista livet under første verdskrigen. Dette er i dag òg eit minnekapell for falne etter andre verdskrig.

Etter kvart som studentmassen auka har universitetet teke over andre bygningar i nærleiken og dessutan bygd fleire eigne bygningar. Blant anna Boyd Orr-bygningen i brutalistisk stil og som er namngjeve etter nobelprisvinnaren John Boyd Orr, som var student og seinare rektor ved universitetet. Ein annan bygning er kalla opp etter Adam Smith, som òg var student ved universitetet.

* Hovudbygningen fotografert om kvelden.Hovudbygningen fotografert om kvelden.
* Universitetsbiblioteket i bakgrunnen. I forgrunnen «The Mackintosh House» som er designa og innreidd etter arkitekten Charles Rennie Mackintosh.Universitetsbiblioteket i bakgrunnen. I forgrunnen «The Mackintosh House» som er designa og innreidd etter arkitekten Charles Rennie Mackintosh.
* Lesesalane ved universitetet.Lesesalane ved universitetet.
* Studentsamskipnaden Glasgow University Union sin bygning.Studentsamskipnaden Glasgow University Union sin bygning.
* Frå den vestlige gardsplassen.Frå den vestlige gardsplassen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «University of Glasgow» frå Wikipedia på bokmål, den 15. mars 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* University of Glasgow

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
Skjematisk framstilling av ein metamorfisk reaksjon. Forkortingane for minerala er: act = aktinolitt; chl = kloritt; ep = epidott; gt = granat; hbl = hornblende; plag = plagioklas. To mineral i figuren deltar ikkje i reaksjonen, og kan vere kvarts og K-feldspat. Denne reaksjonen finn stad i naturen når ein bergart får frå amfibolittfacies til grønskiferfacies.
**Metamorfose** er ei omvandling av mineral eller geologisk tekstur (korleis minerala er arrangert) i eksisterande bergartar (protolittar), utan at protolitten har blitt smelta til flytande magma. Omvandlinga skjer hovudsakleg på grunn av varme, trykk og tilføring av kjemisk aktive væsker. Kjemiske komponentar og krystallstrukturar hos mineral som utgjer bergarten kan endre seg sjølv om fjellet er fast. Endringa ved og like under jordoverflata på grunn av forvitring og/eller diagenese vert ikkje rekna som metamorfose. Metamorfose skjer vanlegvis mellom diagenese på 200 °C og smelting på 850 °C.

Det finst tre typar metamorfose: Kontakt-, dynamisk og regional metamorfose. Metamorfose skapt av aukande trykk og temperatur vert kalla *prograd metamorfose*. I det motsette tilfellet med fallande temperatur og trykk vert det kalla *retrograd metamorfose*.

Regionalmetamorfose
-------------------

Regionalmetamorfose er omdanning av bergarter i eit større geologisk område. Det skjer ved auka trykk og temperatur, idet bergartsmasser tvingast nedover i jordskorpen ved tektoniske prosessar som overskyvingar og fjellkjededanningar.

Nedslagsmetamorfose
-------------------

Ved eit stort meteorittnedfall vil trykket og varmesjokket som følgjer omdanne bergartane i nedslagskrateret. Denne forma for omdanning vert kalla nedslagsmetamorfose.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Metamorphism» frå Wikipedia på engelsk, den 10. desember 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- Bucher, Kurt, 2002, *Petrogenesis of Metamorphic Rock*, Springer
		- Eskola P. 1920, *The Mineral Facies of Rocks*, Norsk. Geol. Tidsskr. 6, 143-194
		- Gillen, Cornerlius, 1982, *Metamorphic Geology : an Introduction to Tectonic and Metamorphic Processes*, London; Boston: G. Allen & Unwin ISBN 978-0045510580
		- Marshak, Stephen, 2009, *Essentials of Geology,* W. W. Norton & Company, 3rd ed. ISBN 978-0393196566
		- Vernon, R. H. 1976, *Metamorphic Processes*, Halsted Press
		- Vernon, Ronald Holden, 2008, *Principles of Metamorphic Petrology*, Cambridge University Press ISBN 978-0521871785

1. ↑  Marshak, s. 176
2. ↑  Vernon, 2008, s. 1
3. ↑  Marshak, s. 177

* Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Nedslagsmetamorfose. I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå .
* Regionalmetamorfose. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå .
**Nærings- og fiskeridepartementet** er eit norsk departement som vart oppretta 1. januar 2014.

Departementet blei oppretta av det tidlegare Nærings- og handelsdepartementet og Fiskeri- og kystdepartementet, med unntak av kyst- og miljøavdelinga og delar av avdelinga for forskning, styring og administrasjon. I tillegg fekk departementet overført konkurransepolitisk avdeling frå det tidlegare Fornyings-, administrasjons- og kyrkjedepartementet, og ansvaret for selskapslovgiving frå Justis- og beredskapsdepartementet.

Nærings- og fiskeridepartementet har to statsrådar; næringsminister Jan Christian Vestre og fiskeriminister Bjørnar Selnes Skjæran, begge frå Arbeidarpartiet. Næringsministeren er leiar for departementet,  men det konstitusjonelle ansvar er delt mellom statsrådane.

Kjelder
-------

1. 1 2  Offisielt fra statsråd 13. desember 2013
2. ↑  «Nærings- og fiskeridepartementet», *Regjeringen.no* (på norsk), 30. november 2018, henta 29. mai 2022
3. ↑  Endringer i departementsstrukturen

| * v
* d
* e
Norske departement |
| --- |
| Statsministerens kontor • Arbeid og inkludering • Barn og familie • Digitalisering og forvaltning • Finans • Forsvar • Helse og omsorg • Justis og beredskap • Klima og miljø • Kommunal og distrikt • Kultur og likestilling • Kunnskap • Landbruk og mat • Næring og fiskeri • Olje og energi • Samferdsel • Utanriks | Regjeringa |
**Estavana Polman** (fødd 5. august 1992) er ein nederlandsk handballspelar frå Arnhem som sidan 2013 spelar på den danske klubben Esbjerg. Rykkromspelaren vann VM-sølv 2015 og EM-sølv 2016 med Nederland.

Polman var aktiv på heimlege Arnhem 1899 til 2010. Etter ein sesong med VOC Amsterdam, melde ho overgang til SønderjyskE i Danmark. Ho spelte to sesongar på SønderjyskE, før turen gjekk vidare til Esbjerg, eit lag ho vart dansk seriemeister med i 2016.

Polman fekk sin landslagdebut i 2010. Sidan deltok ho i VM 2011, 2013, 2015, 2017 og 2019, Sommar-OL 2016 og EM 2016. Både i Handball-VM 2015 og Handball-EM 2016 hadde ho ei sentral rolle då Nederland i begge meisterskapane tok seg til finalen. I dei to aktuelle finalane var Noreg finalemotstandar, og begge enda med nederlandsk tap, i EM 2016 med eitt einaste mål. Polman var toppskårar i VM-finalen 2015 med sine åtte nettkjenningar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Estavana Polman» frå Wikipedia på tysk, den 9. desember 2017.*

* *Denne artikkelen bygger på «Estavana Polman» frå Wikipedia på nederlandsk, den 9. desember 2017.*
**Thukydides** (fødd før 454 før Kristi fødsel, døydde truleg mellom 399 og 396 f.Kr.) var ein athensk militærstrateg av høg rang og ein framifrå historikar under den greske antikken. For Thukydides kom dei historiske kreftene uttrykksfullt til syne gjennom, og hadde sine særlege føresetnader i, menneskets natur og i motiva for menneskets handlingar, noko som også verka inn på dei grunnleggjande politiske tilhøva.

Verket hans om Peloponneskrigen har vorte ståande som eit standardverk, trass i at verket ikkje vart fullført. Til grunn for historieskildringa hans ligg ein metodikk og ein vilje til nøytral søking etter sanninga, som synes ha eit vitskapleg formål.

Dagens Thukydides-forskarar er delte i synet i kva grad dette var formålet under utarbeidinga av verket. Grunnlaget for tvilen er særleg basert på framstillinga hans av Perikles si rolle i opphavet til krigen.

Sjølv såg Thukydides på sine nedteikningar som ein eignelut som han overlet til all ettertid. Det beste dømet på kor vellukka dette prosjektet var, syner den ulike handsaminga av ymse kortvarige hendingar under peloponnensarkrigen og dei langsiktige grunnane til den dåverande, greske stormakts-rivaliseringa mellom sjømakta Athen og landmakta Sparta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thukydides» frå Wikipedia på tysk, den 1. august 2012.*


| * v
* d
* e
Sentrale politiske filosofar |
| --- |
| Klassisk | Aristoteles • Cicero • Platon • Sokrates • Thukydides • Xenofon |
| Absolutisme | Hobbes |
| Liberalisme/Libertarianisme | Arendt • Aron • Bentham • Berlin • Dworkin •  D. Friedman • M. Friedman • Fukuyama • Hayek • Jefferson • Kant • Locke • Machiavelli • Madison • Mill • Milton • Mises • Montesquieu • Nietzsche • Nozick • Rawls • Rousseau • Smith • Spencer • Thoreau • Voltaire • Weber |
| Konservatisme | Burke • Hume • Maistre • Strauss |
| Sosialisme | Cohen • Engels •  Gramsci • Hegel • Kautsky • Luxemburg • Mao • Marcuse • Marx • Rousseau • Sorel |
| Anna | al-Fārābī |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Kontrarevolusjonær** betyr 'mot-revolusjonær', og kan visa til personar og grupper som er imot ein revolusjon som har skjedd eller er under gjennomføring. Ein kontrarevolusjonær kan vera ein tilhengjar eller støttespelar for ein motrevolusjon eller kontrarevolusjon, men omgrepet kan også visa til det å vera opprørsk mot eit regime som er kome til makta gjennom eit opprør.

Historisk sett er døme på verkeleg kontra-revolusjonære dei som ville gjenopprette det i prinsippet eineveldige monarkiet og makta til adelen og den katolske kyrkja etter den store revolusjonen i Frankrike frå 1789 og frametter, og dei som ville gjenopprette tsarstyret og godseigarmakta etter revolusjonane i 1917 i Russland. Men ekstremistar og maktmisbrukarar i revolusjonære situasjonar og i nye revolusjonære regime har og somtid hatt ein tendens til å kalle kontra-revolusjonære andre revolusjonære som ikkje ville gå like langt eller gå i ei noko anna retning enn dei sjølve. 

Utreinskingr mot folk skulda for å vera kontrarevolusjonære var vanlege under den kinesiske kulturrevolusjonen. Seinare er sjølve kulturrevolusjonen blitt klassifisert som kontrarevolusjonær av det kinesiske kommunistpartiet. Etter opprøret på Himmelfredplassen i 1989 blei mange opposisjonelle sikta for kontrarevolusjonær verksemd.
I 1991 blei den kinesiske dissidenten nobelprisvinnaren Liu Xiaobo dømd for «kontrarevolusjonær propaganda».

Kjelder
-------

1. ↑  
«Kontrarevolusjonær» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 26. september 2015.
2. ↑  «Kulturrevolusjonen» på Wikipedia på bokmål, henta 26. september 2016.
3. ↑  
*Århundrets hvem hva hvor*, Schibsted 1999. Sitert i «Kina etter Mao», fagbokforlaget.no.
4. ↑  
«Nobels fredspris til kinesisk dissident», DN.no
Skipet vart funne i ein åker nord for Edøy gamle kyrkje
**Edøyskipet** er restane av eit skip frå mellom år 500 og 1000, norsk vikingtid eller merovingartid, som ligg under ein tidlegare gravhaug på jordet på Edøya i Smøla kommune i Møre og Romsdal. Funnet ligg rett nord for Edøy gamle kyrkje. Skipet vart oppdaga i 2019 like ved skipsleia langs Mørekysten inn mot Trondheim.

Gravhaugen har hatt ein diameter på omkring 18 meter, og frå radaren seier forskarar ved NIKU at dei verna delane av skipet kan ha ei lengd på minst 13 meter. Ut frå dette reknar dei med at skipet opphavleg var 16-17 meter langt.
Restane etter Edøyskipet er per 2021 enno ikkje gravne ut.

Funnstaden
----------

Arkeologar undersøkte i 2019 området med georadar som del av eit prosjekt finansiert av Møre og Romsdal fylkeskommune, ettersom Edøya alt var kjent som ei plass med mange fornminne. På radarbiletet kom skipet opp som ein såkalla «anomali», dvs. eit ikkje forventa mønster.

Jorda omkring funnstaden vart kartlagd i september 2018. Deretter undersøkte arkeologar frå Norsk institutt for kulturminneforskning (NIKU) jorda med ein georadar som ved hjelp av elektromagnetiske signal registrerer visse eigenskapar til jordsmonnet. På denne måten laga dei eit digitalt kart over strukturar under jordoverflata.

Funnet var del av eit prosjekt finansiert av Møre og Romsdal fylkeskommune. Edøya var utvald for prosjektet ettersom det alt var kjent som ei plass med mange fornminne. Øya er òg kjend for Kulisteinen, ein runestein reist under kristninga av Noreg. På sørsida av Edøyfjorden, i den andre sida av skipsleia, ligg Solskjel der det er kjend to slag frå Noregshistoria; eit sagaslag under Harald Hårfagres rikssamling på slutten av 800-talet, og eit slag i 1208 i borgarkrigstida.

Referansar
----------

1. ↑  «Skipsfunn på Edøy». 22. november 2019. Henta 18. desember 2019.
2. 1 2  Bjørneset, Olaug (22. november 2019). «Over 1000 år gammalt skip funne på Smøla». Henta 22. november 2019.
3. ↑  «(+) Geoskanning skal avdekke historien» (på norsk). 28. september 2019. Henta 24. november 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Edøyskipet» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juni 2021.*
**Paolo Caliari** (1528–19. april 1588) , betre kjend som **Paolo Veronese**, var ein framståande venetiansk renessanseålar. Han var ein av dei største meistrane innan venetiansk målarkunst på 1500-talet. Tilnamnet Veronese fekk han av di han var frå Verona.

Liv og gjerning
---------------

'Overfallet på Europa', 1581-84
Paolo Veronese studerte i unge år den lokale kunsten i Verona. I 1548 reiste han til Mantova, der han skapte freskar i katedralen i byen. Deretter slo han seg ned i Venezia, der han studerte under Giovanni Francesco Caroto, som også var frå Verona.

Dei fleste av arbeida hans er livfulle, forteljande syklusar, laga i ein dramatisk og fargerik manieristisk venetiansk stil, full av majestetiske, arkitektoniske bygningar og glitrande venetiansk prakt.

Saman med Tizian og Tintoretto er han dei tre store målarane under seinrenessansen i Venezia. Han er kjend som ein stor kolorist og for sine illusjonistiske dekorasjonar i både freskar og oljemåleri. Store bilete av bibelske etegilde måla for bedehus og kloster i Venezia og Verona finst det rett mange av. Han produserte også mange altartavler, historiske og mytologiske måleri, portrett og kompositoriske skisser med penn, vassmåling i blekk, figurstudiar i krit og chiaroscuro-figurar.

'Gjestebodet i Levis hus', 1573
Paolo Veronese kom i alvorleg konflikt med inkvisisjonen for sin måte å framstille religiøse motiv, som om det einast var snakk om festivalscener. *Bryllaupet i Kana* frå 1563 og *Gjestebodet i Levis hus* frå 1573 er begge døme på dette. Han vart visstnok sensurert, men ryet hans som målar fekk ingen større skade.

Han stod i spissen for eit familieatelier som heldt fram aktiviten etter han døydde i Venezia i 1588. Giovanni Antonio Fasolo var mellom dei som gjekk i lære hos Paolo Veronse.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Paolo Veronese» frå Wikipedia på bokmål, den 3. april 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Paolo Veronese**
**California Institute of the Arts (CalArts)** er eit privat, ikkje-kommersielt universitet i Valencia i delstaten California i USA. Det blei oppretta i 1961. 

Ved universitetet var det 1 523 studentar og 262 vitskapleg tilsette i 2019. Universitetet har studiar opp til doktorgradsnivå.

CalArts blei skipa i 1961 gjennom ei samanslåing av Chouinard Art Institute (grunnlagd 1921) og Los Angeles Conservatory of Music (grunnlagd 1883). Begge institusjonane var i pengetrøbbel og grunnleggjaren av førstnemnde, Nelbert Chouinard, var dødssjuk. Walt Disney hadde samarbeidd mykje med Chouinard-institusjonen, og bidrog no til å gjennomføra samanslåinga. Prosessen fortsette etter at han døydde i 1966. Andre bidragsytarar var broren hans Roy O. Disney, Lulu Von Hagen og Thornton Ladd (Ladd & Kelsey, Architects), frå Los Angeles Conservatory of Music. I 1970 kunne den nye utdanningsinstitusjonen ta imot studentar i kunst, design, film, musikk, drama og dans.

Kjelder
-------

1. ↑  «Facts and Figures», *CalArts* (på engelsk), henta 30. mars 2020
2. ↑  «CalArts: History».
3. ↑  «The Roots of CalArts». *Los Angeles Times*. 29. april 1990. Henta 18. mars 2012.
4. ↑  «Program: CalArts Groundbreaking».
5. ↑  «History», *CalArts* (på engelsk), henta 30. mars 2020

* *Denne artikkelen bygger på «California Institute of the Arts» frå Wikipedia på bokmål og «California Institute of the Arts» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Lorenz Juhl Vogt** (28. april 1825–3. juni 1901) var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Kristiania. David Vogt var far hans.

Han vart student i 1844 og cand.jur. i 1849. Etter ei lang utlandsreise arbeidde han i to år på byfutkontoret hos faren i Moss. Frå 1853 var han tilsett i Finansdepartementet, fyrst som kopist, sidan 1858 som byråsjef. I 1865 vart han tollinspektør i Fredrikshald, ei stilling han hadde til 1901, kort tid før han døydde. Han tok også del i lokalpolitikken, var medlem av bystyret frå 1868 til 1884 og ordførar i åtte år.

Vogt representerte Fredrikshald på Stortinget i tida 1874-79. I begge treåsperiodane var han medlem av tollkomiteen, i den siste også av Lagtinget. Allereie i 1858 var han medlem av ein kongeleg kommisjon om revisjon av tolltariffane, ni år seinare var han formann i tollovskommisjonen av 1867. Sidan var han medlem av tolltariffkommisjonen 1874 og utskipingskommisjonen 1878. I 1889 var han med i den svensk-norsk mellomrikslov-komiteen, leiar for den norske avdelinga av komiteen.

Han døydde i Sandefjord.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1857-1925) (1914). *Stortinget og statsraadet: samt tillæg. D. 2 : Biografier L-Ø samt tillæg*. Kristiania: Steen'ske bogtrykkeri. s. 930.
* Biografisk informasjon om Lorenz Vogt NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**Havindustritilsynet** (**Havtil**), tidlegare **Petroleumstilsynet** (**Ptil**), er eit norsk statleg tilsynsorgan, etablert 1. januar 2004. Dei har ansvar for tryggleik, beredskap og arbeidsmiljø innan petroleumsverksemd i Noreg. Tilsynet har hovudkontor på Ullandhaug i Stavanger.

Oppgåver
--------

Etatsansvaret omfattar alle fasar av petroleumsverksemda, som ved planlegging, prosjektering, bygging og bruk av innretningar, og ved seinare fjerning, eventuelt. Regjeringa har lagt følgjande oppgåver til Petroleumstilsynet:

Ved eige tilsyn og i samarbeid med andre styresmakter på HMS-området skal Petroleumstilsynet sikra at petroleumsverksemda og tilknytt verksemd vert følgde opp på ein heilskapleg måte. Petroleumstilsynet skal vidare driva informasjons- og rådgjevingsarbeid overfor dei aktørane som tek del i denne verksemda, få i stand føremålstenelege samarbeidsrelasjonar med andre HMS-styresmakter nasjonalt og internasjonalt og aktivt medverka til kunnskapsoverføring i samfunnet generelt på området helse, miljø og tryggleik. Petroleumstilsynet skal gje fråsegn til overordna departement om saker som er under handsaming i departementet, og assistera departementet på førespurnad i andre saker.

I vidaste forstand er alt arbeid i Petroleumstilsynet innretta mot at petroleumsverksemda skal vera forsvarleg med tanke på helse, miljø og tryggleik. Departementet har gjeve følgjande retningsliner for Petroleumstilsynet sine oppgåver:
Oppfølginga skal vera systemorientert og risikobasert. Oppfølginga skal koma i tillegg til og ikkje som erstatning for den oppfølginga av eiga verksemd som næringa sjølv står for. Rollene Petroleumstilsynet har som høgrisiko-/teknologitilsyn og arbeidstilsyn, skal avvegast mot kvarandre på ein balansert måte. Medverknad og partssamarbeid inngår som viktige føresetnader for og prinsipp i det arbeidet som Petroleumstilsynet utfører.

### Tilsynsområde

I tillegg til verksemda som går føre seg på norsk kontinentalsokkel har Petroleumstilsynet fått ansvar for tilsyn med petroleumsanlegg på land. Ansvaret gjeld petroleumsanlegga og røyrleidningssystema på Kårstø, Kollsnes, Stura, Tjeldbergodden, Mongstad, Melkøya og Slagentangen og eventuelle framtidige, integrerte petroleumsanlegg på land.

Kjelder
-------

1. ↑  *Norsk senter for forskningsdata*, Forvaltningsdatabasen ID 29603, Wikidata Q7061260

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BR orgnr

 |
Skjermskot frå Lynx
**Lynx** er den mest populære tekstbaserte nettlesaren for verdsveven. Han stør ikkje rammer, tabellar eller stilark. Denne nettlesaren er basert på curses, eit UNIX-bibliotek med funksjonar for å kontrollere utskrift til ein terminalskjerm frå eit C-program.

Utviklinga av Lynx byrja ved universitet i Kansas, og det er det hovudsakleg Michael Grobe, Charles Rezac og Lou Montulli som har fått æra for arbeidet.

Lynx for brukarar med særskilde behov
-------------------------------------

I og med at det er mogleg å bruke lynx utan mus i det heile, er lynx svært populær blant brukarar som har særlege krav til nettlesaren sin. Blinde bruker t.d. lynx, og les teksten med braille-skrift. Dessverre er det mange nettsider som ikkje blir laga med lynx i tankane. Sjølv om hyperlenkjer kan identifiserast med hjelp av symbol eller bilete lagra som gif-filer, kunne webutviklarane godt ha laga ein tekst-identifikator «under» den grafiske identifikatoren. Wikipedia sine sider er gode døme på ein nettstad som kan lesast både med lynx og med grafiske nettlesarar.

Lynx kan også brukast i kontekstar der ein loggar seg på maskiner via ssh, utan å få eit grafisk grensesnitt.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside
* Michael Grobe's personal recollections of Lynx development
* **Extremely Lynx** Lynx-ressursar Arkivert 2004-12-08 ved Wayback Machine.
* MacLynx Arkivert 2008-11-22 ved Wayback Machine.
* **Lynx for Windows** installasjonsprogram Arkivert 2011-07-21 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 73°32′S 94°00′W﻿

**Jones Mountains** er ei isolert fjellgruppe som går 43 km frå aust til vest ved Eights Coast i Ellsworth Land, kring 80 km sør for Dustin Island i Antarktis. Karta laga av USA 1939-41 synte den omtrentlege posisjonen til fjella i høve til Dustin og Thurston Island, noko som indikerer at dei først vart sett på ein flytur frå skipet «Bear», 27. februar 1940. Fjella finst i det fjerne på flyfoto tekne av US Navy under Operasjon Highjump, 30. desember 1946, og vart observerte frå lufta av Edward Thiel og J. Campbell Craddock, 22. januar 1960.

Namnet vart foreslått av Thiel og Craddock etter dr. Thomas O. Jones (1908-93), ein amerikansk kjemikar som hadde ansvaret for det amerikanske forskingsprogrammet i Antarktis 1958-78.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jones Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 11. januar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Jones Mountains


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Faktor | Namn | Symbol |
| --- | --- | --- |
| 1024 | yotta | Y |
| 1021 | zetta | Z |
| 1018 | exa | E |
| 1015 | peta | P |
| 1012 | tera | T |
| 109 | giga | G |
| 106 | mega | M |
| 103 | kilo | k |
| 102 | hekto | h |
| 101 | deka | da |
| 10−1 | desi | d |
| 10−2 | centi | c |
| 10−3 | milli | m |
| 10−6 | mikro | µ |
| 10−9 | nano | n |
| 10−12 | pico | p |
| 10−15 | femto | f |
| 10−18 | atto | a |
| 10−21 | zepto | z |
| 10−24 | yokto | y |

**Hekto** (symbol **h**) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 102 eller 100.

Hekto kjem frå gresk έκατόν, som tyder *hundre*.

Prefikset hekto vert mellom anna bruka i fiskeindustrien, der fisk vert målt i hektoliter.
Mindre mengder mat, for eksempel pålegg, kan verte målt i hektogram (hg).
I muntleg bruk på norsk vert hektogram uttalt *hekto*, altså utan -gram.

For eksempel:

* 1 hektoliter = 100 liter
* 1 hektogram = 100 gram
* 1 hektar = 100 ar

Sjå også
--------

* SI-prefiks

Kjelder
-------


* Justervesenet[*daud lenkje*]


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Jon Ottar Hustad** (25. mars 1968–12. oktober 2023) var ein norsk lektor, journalist og forfattar frå Bondalen i Hjørundfjord i Ørsta kommune. Hustad var utdanna historikar og tok hovudfag ved Universitetet i Oslo om amerikansk Kina-politikk etter Koreakrigen. I løpet av utdanninga hadde han eit studieopphald i Sambandsstatane. Der gjennomførte han arkivstudiar ved Eisenhower-biblioteket i Kansas. Hustad arbeidde mellom anna som journalist i *Klassekampen* og forskingsredaktør i *Morgenbladet*. Ei tid var Han også lærar i grunnskulen. Frå 2007 arbeidde han som journalist i *Dag og Tid*. 

Han fekk Ole Vig-prisen i 2002 og Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar i 2016.

Bibliografi
-----------

* *Skolen som forsvann*, 2002
* *14 menn og 1 kvinne*, 2004
* *Hjørundfjorden* (med Per Eide), 2005
* *Varsleren*, 2006
* *Gjeldsslaven Europa*, 2012
* *Partiguiden*, 2013
* *Farvel Norge*, 2013

Fotnotar
--------

1. ↑  Jon Hustad *Krise og stillstand : USAs Kina-politikk 1954-1959* Hovudoppgåve i historie - Universitetet i Oslo, 1997
2. ↑  Svein Gjerdåker (2023). «Jon Hustad (1968-1923)». *Dag og Tid* (42): s. 18-19.
3. ↑  «Hustad heidra». *Norsk Tidend* (3): s. 23. 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Kabaret (fleirtyding).* 
Pastellmåleri av Toulouse-Lautrec av kabaretlokalet Moulin Rouge i Paris i 1892.
Det kjende revyteateret Folies-Bergère i Paris opna allereie i 1869 og danna med dei storslåtte showa og dansejentene sine skule for andre kabaretscener i Vesten.
Ein **kabaret**, også skrive **kabarét** (uttala *kabaré*), er eit lite, intimt teater- eller kafélokale der det er servering, ofte ved småbord, og samtidig variert revyunderhaldning. Nemninga *kabaret* vert også brukt om sjølve programmet og denne typen underhaldning generelt. Ein kabaret vert vanlegvis framført av ulike artistar og er samansett av ulike nummer som visesong, diktopplesing, små sketsjar, dans og musikk.

Ordet «kabaret» kjem av det franske *cabaret* som tyder «lite vertshus», «kneipe» eller «kro». Kabaret vert på tysk kalla *Kabarett* og kan på fransk også verte omtala som *à la daube*. I Sverige vert kabaretliknande underhaldning ofte kalla «krogshow».

Historikk
---------

Kabaretkunsten var særleg populær i tiåra kring 1900. Han står i nær slektskap med dei gamle vaudeville- og burleskteatera, den nyare revy- og showtradisjonen og også moderne standup-komikk. Det blomstrande, tyske kabaretmiljøet på 1920-talet har danna grunnlaget for den populære amerikanske musikalen *Cabaret* frå 1966.

Av kjende show- og kabaretscener kan ein nemne revyteateret Folies-Bergère i Paris som opna i 1869 og som danna mønster for fleire andre tilsvarande etablissement. I Noreg opna Chat Noir i Oslo som intim kabaret i 1912.

Sjå også
--------

* Burlesk
* Revy
* Show
* Varieté
* Vaudeville

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kabaret**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC
* NDL

 |
**Gudbrandsdølen Dagningen** (**GD**) er ei avis som blir gjeven ut på Lillehammer i Oppland. Gudbrandsdølen Dagningen er den einaste dagsavisa i Lillehammer og Gudbrandsdalen. Ansvarleg redaktør og dagleg leiar er Tom Martin Kj. Hartviksen. 

Avisa dekker følgjande kommuner: nordre del av Ringsaker, Lillehammer, Gausdal, Øyer, Ringebu, Sør-Fron, Nord-Fron, Sel, Vågå, Lom, Skjåk, Dovre og Lesja.

Avisa er eit resultat av samanslåinga av Gudbrandsdølen Lillehammer Tilskuer (GLT) og Dagningen. Den fyrste avisa etter samanslåinga vart utgjeven den 15. august 1997. Lillehammer Tilskuer vart grunnlagt i 1837, Gudbrandsdølen i 1894 og Dagningen i 1924.

Opplagstal
----------

Utvikling i nettoopplag.

| År | Nettoopplag |
| --- | --- |
| 2000 | 28 848
  |
| 2001 | 28 381
  |
| 2002 | 28 222
  |
| 2003 | 28 003
  |
| 2004 | 27 563
  |
| 2005 | 27 526
  |
| 2006 | 27 272
  |
| 2007 | 26 723
  |
| 2008 | 26 458
  |
| 2009 | 25 681
  |
| 2010 | 24 842
  |
| 2014 | 22 443
  |

Kjelder
-------

1. ↑  Mediebedriftenes Landsforening Opplag- og lesartal. Nettoopplaget er eit mål for betalt opplag.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* KulturNav

 |