recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bydelane i London** utgjer 32 administrative distrikt i Stor-London. Tolv av bydelane utgjer indre London, som er den eigentlege London by, medan dei resterande tjue utgjer ytre London, beståande av forstader og nærliggjande byar. 

Omgrepet bydel kan i nokre tilfelle vere noko villeiande, då enkelte av dei eigentleg er sjølvstendige byar som høyrer til regionen Stor-London. I forhold til korleis dei blir administrert, er det likevel korrekt å omtale dei som bydelar, då dei er underlagt borgarmeisteren i London. 

Frå 1986 til 2000 var det ingen sentrale styresmakter i London, slik at bydelane i praksis fungerte som sjølvstendige byar. I 2000 blei styresmaktene i Stor-London innført, med borgarmeisteren og Londonforsamlinga innført. 

City of London er ikkje ein bydel, men ein sjølvstendig by og eit grevskap, den blir likevel ofte tatt med i oppramsingar av bydelane.

Kart
----

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1. City of London \*
2. City of Westminster
3. Kensington and Chelsea
4. Hammersmith and Fulham
5. Wandsworth
6. Lambeth
7. Southwark
8. Tower Hamlets
9. Hackney
10. Islington
11. Camden
12. Brent
13. Ealing
14. Hounslow
15. Richmond upon Thames
16. Kingston upon Thames
17. Merton
 |  | 18. Sutton
19. Croydon
20. Bromley
21. Lewisham
22. Greenwich
23. Bexley
24. Havering
25. Barking and Dagenham
26. Redbridge
27. Newham
28. Waltham Forest
29. Haringey
30. Enfield
31. Barnet
32. Harrow
33. Hillingdon
 |
| \* Ikkje ein bydel |
**Olav Five** (1846-1930) var ein norsk skyttarlagsorganisator og skipar av Five-fondet. Han var oppteken av jarnvegsaka og ihuga målmann og arbeidde for Det Norske Samlaget, Det Norske Teatret og «Den 17de Mai». Han var æresmedlem av Studentmållaget i Oslo

Liv
---

Han var førskulelærar og seinare amtskulestyrar i Inntrøndelag 1876-92 og lærar på lærarskulen i Kristiansand 1892-96. I 1881 skipa han «Inntrøndelagens og Namdalens Folkebevæbningssamlag» som det fyrste av sitt slag i landet. Året etter fekk han samla ein landssamskipnad under mottoet «folket til våpen» til vern for stortinget mot planar om kupp. Five vart sjølv leiar. Samskipnaden vart kalla «Stortingshæren» og Five for «skyttargeneralen» av motstandarane. Fram til 1908 var han formann for «Det frivillige norske skyttervæsen» som oppstod då folkevæbningssamlaga og skyttarlaga i Centralforeningen gjekk saman. Han var sjef for Skytterkontoret 1908-19. Five var ei tid ordførar for Beitstad og stortingsrepresentant frå Nord-Trøndelag 1900-03.

Kjelder
-------

 Arkivert 2008-03-09 ved Wayback Machine.
**Olav Bolland** (fødd 17. januar 1962) er ein norsk professor i energi- og prosessteknikk, med spesialisering innan termisk kraftproduksjon, karbonfangst og -lagring, partikkelteknikk og tørking. Bolland var ein av dei første forskarane i Noreg som byrja å forska på CO2-fangst frå gasskraftverk.

Bolland har sidan 1989 forska på, undervist om og skrive ei rekkje innlegg om gasskraftverk i Noreg og CO2.

Han har vore ein aktiv idrettsutøvar i heile sit liv, hovudsakleg innanfor løping og langrenn.

Karriere
--------

Bolland fullførte både mastergraden og doktorgraden i maskinteknikk ved Noregs tekniske høgskule (NTH), ein av forløperne til NTNU. Frå 1990 var han førsteamanuensis ved NTNU til han vart oppnemnd som professor i 2002 ved Institutt for energi- og prosessteknikk.
Han vart instituttleiar ved Institutt for energi- og prosessteknikk ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet – NTNU i 2009. 

I perioden 2003-2005 bidrog han i Dei sameinte nasjonane sitt klimapanel, som mottok Nobels fredspris i 2007. Bolland var hovudforfattar for klimapanelet sin spesialrapport om karbonfangst og -lagring.

Han var direktør ved Gassteknisk senter NTNU-SINTEF frå 2008 til 2009. Han var nestredaktør i *International Journal of Greenhouse Gas Control* i perioden 2006 til 2013.

Olav Bolland er medlem i Noregs Tekniske Vitskapsakademi.

1. august 2017 tiltredde han som dekan ved Fakultet for ingeniørvitskap ved NTNU.

Prisar og utmerkingar
---------------------

I 2011 mottok Bolland Statoil sin *Annual Award for Outstanding Research* for arbeidet sitt for å utvida kunnskap om karbonfangst og prosessar for å redusera utslepp.

NTNU sin arbeidsmiljøpris 2014 gjekk til Olav Bolland, for at han har «vist stort engasjement for sit helsa til institutt, miljø og tryggleiksarbeid».

Publikasjonar
-------------

* Liste over publikasjonar i CRIstin
* Liste over publikasjonar i Google Scholar

Referansar
----------

1. ↑  «Flere snuser på miljøvennlig CO2-lagring», *Gemini*, 4. juli 2006
2. ↑  Overdreven tro på Hydro-planer (Aftenposten 2.5.1998)
3. ↑  En vei til "CO2-fri" gasskraft Arkivert 2014-12-08 ved Wayback Machine. (Kronikk i Adresseavisen, 21.02.2000)
4. ↑  Enorme kostnader kan stoppe CO2-fangst (Teknisk Ukeblad 3.2.2009)
5. ↑  «Karbonfangst på Europa-kartet», *Dagens Næringsliv*: 3, 7. mai 2015
6. ↑  NTNUs fredsprisvinner (Universitetsavisa 16.10.2007)
7. ↑  The IPCC Special report
8. ↑  *Liste over medlemmer i Norges Tekniske Vitenskapsakademi som bor i Norge*, arkivert frå originalen 8. desember 2014, henta 24. juni 2017
9. ↑  Prisdryss på NTNU-festen (NTNU.no/aktuelt 22.11.2013)
10. ↑  Liste over publikasjonar i CRIstin
11. ↑  Liste over publikasjonar i Google Scholar

* *Denne artikkelen bygger på «Olav Bolland» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juni 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om Bolland ved NTNU
«**Hanna från Arlöv**» er ein proggsong frå 1974 av den svenske gruppa Nationalteatern frå albumet *Livet är en fest*, skriven av Ulf Dageby og sungen av Maria Grahn.

Songen handlar om ei ung jente som har sommarjobb på eit vaskeri, og som er songen si forteljarstemme. På vaskeriet treffer ho «Hanna från Arlöv», ein kollega som vert skildra som ei «kärring», «tant på femti år» og «kommunist». Hanna, som mellom anna er opprørd over vaskerisjefens «profit», organiserer i songen ein ulovleg streik i protest mot at dei ikkje har noko vifte på vaskeriet sjølv om det er svært heitt («fyrtio grader varmt») der. Streiken fører til at vaskeriet får ei vifte, om enn ei lita og ynkeleg ei, men protesten i seg sjølv imponerer den unge jenta som fortel at «jag lärde mej att fajtas».

Songen har fleire gonger vorte brukt som symbol i svensk politisk retorikk.
Den norske gruppa Amtmandens døtre spelte inn ein norskspråkleg versjon av songen med tittelen «Anna fra Kløfta» i 1975.

Bakgrunn
--------

Songteksten var inspirert av eit intervju med den då 51-årige vaskeriarbeidaren Hanna i KFML(r)-avisa *Proletären* i byrjinga av valkampen føre Riksdagsvalet i 1973, der ho blant anna klaga over at det var uuthaldeleg heitt på vaskeriet ho arbeidde på i Arlöv utanfor Malmö.

I 1996 fann avisa *Sydsvenskan* fram til røyndas Hanna, som heitte Hanna Löv, og intervjua henne. I intervjuet kom det fram at Hanna var svært stolt over å ha vore inspirasjonskjelde til songen, men at det var ikkje var så mykje av det i songen som stemde overeins med hennar liv. Hanna Löv gjekk bort i 2005.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hanna från Arlöv» frå Wikipedia på svensk, den 5. april 2013.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Livet är en fest». Svensk mediedatabas. Henta 17. juli 2011. [*daud lenkje*]
2. 1 2  «Hanna från Arlöv». Nationalteatern. Henta 18 mars 2011.
3. 1 2  Persson, Stefan (2007). «"Hanna från Arlöv" fick sparken av vänstern». Arkivert frå originalen 12. august 2010. Henta 5. april 2013.
4. ↑  Discogs: Amtmandens Døtre ‎– Reis Kjerringa!
5. 1 2 3  Kniivilä, Kalle (4 januari 2008). «Hanna var ingen strejkledare».
6. ↑  «Mytomspunnen stridbar strejkledare från Arlöv». 1996. Arkivert frå originalen 12. januar 2015. Henta 5. april 2013.
Koordinatar: 27°09′S 109°26′W﻿

**Hanga Roa** er hovudstad på Påskeøya, som høyrer til Chile. Byen ligg på sørdelen av vestkysten av Påskeøya, i låglandet mellom dei utdøydde vulkanane Terevaka og Rano Kau.
Hanga Roa har 3 304 innbyggjarar (2002). 87 % av den totale befolkninga på Påskeøya bur i byen.

Påskeøya blei annektert av Chile i 1888. Gjennom store delar av 1900-talet var store delar av øya leigd ut til Williamson-Balfour Company, som dreiv sauehald her. Innfødde rapanuifolk var utestengde. I 1914 var innbyggjartalet i Hanga Roa berre 250.

Moai-statuar i Hanga Roa.
I dag er turisme, fiske, jordbruk og administrasjon viktige næringsvegar. Dei kjende moai-statuane har gjeve Påskeøya status som verdsarvstad, og trekk til seg mange vitjande. Hanga Roa og området rundt har fleire statuar, men nokre av dei største finst andre stader på øya.

Hovudgata i Hanga Roa og på øya er Avenida Atamu Tekena. Ho fekk namn etter rapanuihelten Atamu Te Kena i 1998, tidlegare hadde ho namn etter kaptein Policarpo Toro, den chilenske marineoffiseren som stod bak annekteringa. Det ligg fleire hotell, restaurantar og butikkar langs vegen. I bysentrum finn ein også den katolske kyrkja og Museo Antropológico Sebastián Englert, eit museum kalla opp etter misjonæren og språkforskaren Sebastian Englert som omtalar historiske hendingar og rapanuikulturen. I byen finn ein også Cook's Bay, staden der den britiske oppdagaren James Cook kom i land i 1774. 

Den einaste hamna på øya ligg i Hanga Roa. Ho er base for ein liten fiskarflåte, og har elles fraktsamband med Valparaíso. 

Øya har ein flyplass, Mataveri internasjonale lufthamn, der det nasjonale chilenske flyselskapet LAN Airlines har flysamband med Santiago, Papeete og Lima.

Galleri
-------

* Den katolske kyrkja i Hanga Roa.Den katolske kyrkja i Hanga Roa.
* Hovudgata i Hanga roaHovudgata i Hanga roa
* Hamna i Hanga RoaHamna i Hanga Roa
* Plaza Hotu MatuaPlaza Hotu Matua

Kjelder
-------

1. ↑  Steven R Fischer (2005), *The island at the end of the world*, Reaktion Books, ISBN 1-86189-282-9 page 248 Check `|isbn=` value: invalid character (hjelp)

* *Denne artikkelen bygger på «Hanga Roa» frå Wikipedia på engelsk, og «Hanga Roa» frå Wikipedia på tysk den 30. oktober 2016.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hanga Roa**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Schwarzschild-radiusen** er den radiusen eit objekt lyt vera større enn for at ljos frå yta skal kunna nå ein observatør utanfor. Om objektet vert komprimert til under denne radiusen vil unnsleppingsfarten verta større enn ljosfarten og objektet er vorte eit svart hòl. Hendingsranda fell saman med schwarzschild-radiusen for svarte hòl.

Schwarzschild-radiusen er ein funksjon av massen til lekamen. For ein lekam som ikkje roterer og som er utan ladning, er schwarzschild-radiusen gjeven ved

{\displaystyle R\_{\mathrm {s} }={\frac {2GM}{c^{2}}}}
der

{\displaystyle R\_{s}\!} er schwarzschild-radiusen
{\displaystyle G\!} er gravitasjonskonstanten
{\displaystyle M\!} er massen til objektet
{\displaystyle c\!} er ljosfarten
For ein lekam med massen til sola er schwarzschild-radiusen lik om lag 3 kilometer, og for ein lekam med massen til jorda er han om lag 9 millimeter.

Konseptet *Schwarzschild-radius* spring ut frå den fyrste eksakte løysinga på likningane til Albert Einstein i den generelle relativitetsteorien. Likningane vart løyste av den tyske astronomen Karl Schwarzschild i 1916.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen baserer seg på artiklane «Schwarzschild radius» s. 359 og «Karl Schwarzschild» s. 358 i **Philip's Astronomy Encyclopedia** gjeven ut i 2002.*
**Whakapapa Ski Area**, tidlegare kjend som **Whakapapa skifield**, er eit kommersielt skisenter på nordsida av Mount Ruapehu i Tongariro nasjonalpark på New Zealand. Det er eitt av tre skisenter på fjellet, dei andre er Turoa på sørvestsida og Tukino på austsida. Whakapapa er det største skiområdet på heile New Zealand, og huser den lengste gondolruta, Sky Waka.

Whakapapa Skifield dekkjer 550 hektar og har 30 bakkar. Terrenget er delt opp i 30 % rekna som nybyrjarbakkar, 45 % for vidarekomne og 25 % for avanserte utøvarar. Skisesongen varer vanlegvis frå seint i juni til seint i oktober, avhengig av snø- og vindfordhold. Turoa har ein litt lengre sesong og opner gjerne ei veke før Whakapapa og stenger tidleg i november. Begge er drivne av Ruapehu Alpine Lifts. 

Whakapapa Village ligg rundt 6 km unna skiområdet. Her finst det fleire overnattingsstader. Staden er prega av Chateau Tongariro, eit stort, prangande hotell bygd i 1929.

Klima
-----

Iwikau, som ligg over 400 meter høgare enn Whakapapa Village, er kaldare året rundt, med ein årleg gjennomsnittstemperatur på 5,5 °C. Maksimumstemperaturar varierer mellom 16,6 °C i februar og 3,6 °C i juli. Minimumstemperaturar går frå 5,2 °C i februar til -3,1 °C i juli. Klimaet er klassifisert som Cfc etter Köppen si klimaklassifisering, eller maritimt subarktisk klima. Den tørraste månaden er februar, med 196 mm nedbør, og den våtaste er juli med 399 mm. Årleg har Iwikau 3733 mm nedbør.


| Vêr for Iwikau, 1626 m |
| --- |
|  | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Gjennomsnittleg maks °C | 16,4 | 16,6 | 14,2 | 10,8 | 7,2 | 4,6 | 3,6 | 4,4 | 6,6 | 9,4 | 11,8 | 14,3 | 10 |
| Døgnmiddeltemperatur °C | 10,7 | 10,9 | 9,1 | 6,3 | 3,3 | 1,2 | 0,2 | 0,9 | 2,8 | 5 | 6,8 | 9 | 5,5 |
| Gjennomsnittleg min °C | 5,1 | 5,2 | 4,1 | 1,8 | −0,5 | −2,1 | −3,1 | −2,5 | −1 | 0,6 | 1,9 | 3,8 | 1,1 |
| Gjennomsnittleg regn mm | 236 | 196 | 283 | 281 | 353 | 383 | 399 | 383 | 362 | 302 | 265 | 290 | 3 733 |
| Kjelde: Climate-data.org |

Kjelder
-------

1. 1 2  «Mt Ruapehu - Whakapapa», *www.mtruapehu.com* (på engelsk), henta 25. januar 2021
2. 1 2  «Whakapapa Village - Visit Ruapehu», *www.visitruapehu.com* (på engelsk), henta 25. januar 2021
3. ↑  «Mt Ruapehu - Getting Here», *www.mtruapehu.com* (på engelsk), henta 25. januar 2021
4. ↑  
«Climate-data.org – Climate Data for Cities Worldwide». openstreetmap.org. Henta 9. mars 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Whakapapa skifield» frå Wikipedia på engelsk, den 25. januar 2021.*
**Jon Åge Tyldum** (fødd 26. oktober 1968) er ein tidlegare skiskyttar frå Snåsa. Han vann verdscupen i skiskyting i 1992 og 1995. Under VM 1993 tok han sølvmedaljen på 10 km, og sidan ein medalje av same valør på 20 km under VM 1995 i Antholz. I den sistnemnde meisterskapen vann han VM-gull med Noreg i lagtevlinga, elles fekk han to VM-sølv i lagtevlingar og ein i stafett, samt ein bronse i stafett. Pål Tyldum er farbror hans.

### Aktiv

Tyldum fekk sine fyrste VM-medaljar under VM i skiskyting 1991 i Lahti. I lagtevlinga gjekk han saman med Sverre Istad, Frode Løberg og Ivar Ulekleiv Noreg inn til sølv, før han seinare i meisterskapen gjekk tredjeetappen for Noregs bronsevinnande lag, som elles bestod av Geir Einang, Eirik Kvalfoss og Gisle Fenne. Tyldum var den jamnaste skiskyttaren i verda i OL-sesongen 1992 og vann verdscupen i skiskyting. Han lukkast derimot ikkje i vinter-OL i Albertville, men fekk på tampen av sesongen VM-sølv i lagtevlinga i Novosibirsk, dei andre på laget var Gisle Fenne, Sylfest Glimsdal og Frode Løberg.

Tyldum tok i 1993 VM-sølv på 10 km, bakom Mark Kirchner som representerte Tyskland. To år seinare sikra Tyldum seg i Antholz eit nytt individuelt VM-sølv, men då på 20 km. I same meisterskapen vart han verdsmeister med Noregs firemannslag i lagtevlinga; Frode Andresen, Dag Bjørndalen og Halvard Hanevold var dei andre på meisterlaget. Tyldum gjekk også til topps i verdscupen i skiskyting 1995, framom italienarane Patrick Favre og Wilfried Pallhuber.

Under VM i skiskyting 1997 fekk Tyldum sin sjuande og siste VM-medalje, då han gjekk andre etappen for Noreg på stafetten. Egil Gjelland gjekk den fyrste etappen, medan brørne Dag og Ole Einar Bjørndalen avslutta etter Tyldum, og yngstemann Bjørndalen syrgde for at det vart norske sølvgutar.

Tyldum la opp som skiskyttar i 1998.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jon Åge Tyldum» frå Wikipedia på engelsk, den 16. november 2013.*
**Lawrence Hankins Locklin** (fødd 15. februar 1918 i McLellan i Florida, død 8. mars 2009 i Brewton i Alabama) var ein USA-amerikansk countrymusikar og låtskrivar. Locklin var ein av honky-tonk-musikarane i countrymusikken.

Det fyrste plateselskapet hans var Royalty, eit lite plateselskap nordaust i Texas. Seinare gjekk han over til 4 Star Records, eit regionalt countryplateselskap, og til slutt hadde han ein lang karriere i RCA Victor. Locklin var medlem av Grand Ole Opry, og nokre av dei største hitane hans er «Send Me the Pillow That You Dream On», «Geisha Girl» og «Please Help Me I'm Falling».

Locklin hadde ein stor tilhengjarskare i Europa, og han har mellom anna ein fanklubb i Langeli i Bjerkreim i Noreg.

Han døydde tidleg om morgonen søndag 8. mars 2009 i heimen sin i Brewton i Alabama.

Fotnotar
--------

1. 1 2  «Grand Ole Opry member Hank Locklin dies in Alabama». Associated Press via WVLT-TV. 9. mars 2009. Henta 14. mars 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* CMT.com – Hank Locklin

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* MusicBrainz (artist)

 |
Koordinatar: 32°26′24.71″N 35°29′9.59″E﻿

**Sde Trumot** (hebraisk שְׂדֵי תְרוּמוֹת) er ein moshav i Beit She'an-dalen nord i Israel. Han ligg kring 7 km sør for Beit She'an og hovudveg 90 passerer gjennom. Han ligg i Emeq ha-Ma'ajanot regionale kommune.

Han vart grunnlagd i 1951 av jødiske emigrantar til Israel frå Irak og Kurdistan som ein del av rørsla Hapoel Hamizrachi.

Namnet «Sde Trumot» er basert på klaginga til David for Saul og Jonathan som vart drepne i ein krig mot filistrane på det nærliggande Gilboafjellet. Klaginga er nedskrive i det første kapittelet av 2. Samuelsbok. Orda «Sde Trumot» tyder «offermarkene».

Moshaven er ein av fire moshavar i «Bikurah»-blokka. Dei andre er Revaya, Rechov og Tel Teomim, som alle ligg i nærleiken.

Dei første innbyggjarar arbeidde med jordbruk og kvegdrift. I dag driv somme av dei moderne jordbruk med drivhus og andre teknologiar.

Den 19. juni 2003 førte eit sjølvmordsåtak i moshaven til at butikkeigaren Avner Mordechai vart drepen.[*treng kjelde*]

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sde Trumot» frå Wikipedia på engelsk, den 14. februar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Emeq ha-Ma'ajanot regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Ein HaNatziv**·** Gesher**·** Hamadia**·** Kfar Ruppin**·** Ma'ale Gilboa**·** Maoz Haim**·** Meirav**·** Mesilot**·** Neve Eitan**·** Neve Ur**·** Nir David**·** Reshafim**·** Sde Eliyahu**·** Sde Nahum**·** Shluhot**·** Tirat Zvi |
| Moshavim | Beit Yosef**·** Rehov**·** Revaya**·** Sdei Trumot**·** Yardena |
| Felleskap | Tel Te'omim |
| Andre landsbyar | Malkishua**·** Menahemia |
**Jonas Hestnes** (27. oktober 1869–19. november 1926) var ein norsk lærar, redaktør, ordførar og stortingsrepresentant frå Valsøyfjord på Nordmøre. Nils J. Hestnes var bror hans.

Hestnes var son av ein gardbrukar i Valsøyfjord. Sjølv vart han seminarist frå Tromsø i 1888. Lærarvikar i Kristiansund 1889-90 og lærar i Ibestad 1891-93. Frå 1893 var Hestnes redaktør av avisa Romsdalsposten, som kom ut i Kristiansund. Denne stillinga hadde han til han døydde, med ei avbrot 1918-21. Dei tre åra var han borgarmeister i Kristiansund.

Hestnes var medlem av bystyret i Kristiansund frå 1898, ordførar 1910-13 og 1916-18. 1901-06 var han formann i Venstre i Romsdals amt. Han var stortingsrepresentant for Kristiansund 1910-15, begge periodane sekretær i sosialkomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jonas Hestnes NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* PolSys
* VIAF

 |
**Jonathan Zazula** (1952–1. februar 2022), òg kjend som **Jonny Z**, var ein amerikansk leiar i musikkbransjen som var eigar av platebutikken Rock'n Roll Heaven i New Jersey og grunnla plateselskapet Megaforce Records. Platebutikken til Zazula i East Brunswick i New Jersey gjorde han til ein sentral person i metalmiljøet på austkysten, og han spelte jamleg demoband som han fekk tilsendt gjennom undergrunnsnettverket sitt for bandhandel, som inkluderte folk som Brian Slagel frå Metal Blade Records, Ron Quintana (redaktør for magasinet *Metal Mania*) og produsenten Mark Whitaker. Han var òg mentor for radioprofilen Eddie Trunk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jon Zazula» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juli 2023.*

1. ↑  «Jon «Jonny Z» Zazula, Megaforce Records Co-Founder Who Discovered Metallica, Dead at 69». MetalSucks. 1. februar 2022. Henta 7. mars 2022.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Megaforce Records
* Nettsida til Jon Zazula
* Jon Zazula-diskografi på Discogs
* Jon Zazula ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Lorenzo Bandini under treninga til Nürburgring 1966.
**Scuderia Ferrari** er formel 1-laget til den italienske bilprodusenten Ferrari. Laget som debuterte i Formel 1 ved Monaco Grand Prix i 1950, har vunne konstruktørmeisterskapen 16 gongar og førarmeisterskapet 15 gongar. Med det er Ferrari det mest suksessfulle laget innan formel 1, det er og det eldste som framleis er aktivt.

Bilførarar som har vunne førarmeisterskap for Ferrari er Alberto Ascari, Juan Manuel Fangio, Mike Hawthorn, Phil Hill, John Surtees, Niki Lauda, Jody Scheckter, Michael Schumacher og Kimi Räikkönen. Teamets nåværende førere er Fernando Alonso og Felipe Massa. Førarar for 2012-sesongen er Fernando Alonso og Felipe Massa.

Ferrari og tobakksreklame
-------------------------

Hovudsponsor for laget har vore sigarettprodusenten Marlboro sidan 1997. I 2005 fornya Ferrari og Marlboro kontrakten fram til 2011. Dette til trass for at tobakksreklame var forbode i mange av arrangørlanda og andre lag innan formel 1 difor valde å avslutte sine avtalar.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Scuderia Ferrari**

* Offisiell Ferrari-nettstad
* TheScuderia.net

  


|  |
| --- |
| **Konstruktørar og førarar som konkurrerer i Formel 1 meisterskapen i 2008** |
| **Ferrari** | **BMW Sauber** | **Renault** | **Williams** | **Red Bull** | **Toyota** | **Toro Rosso** | **Honda** | **Super Aguri** | **Force India** | **McLaren** |
| 1  Räikkönen2  Massa | 3  Heidfeld4  Kubica | 5  Alonso6  Piquet | 7  Rosberg8  Nakajima | 9  Coulthard10  Webber | 11  Trulli12  Glock | 14  Bourdais15  Vettel | 16  Button17  Barrichello | 18  Sato19  Davidson | 20  Sutil21  Fisichella | 22  Hamilton23  Kovalainen |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ICCU

 |
Koordinatar: 13°45′N 42°45′E﻿

**Ḩanīshøyane** (arabisk جزر حنيش) er ei øygruppe i Raudehavet. Dei fleste av dei er ein del av Jemen, men før 1998–1999 gjorde òg Eritrea krav på dei. Etter ei lang rettssak i ein internasjonal domstol med Abdul Karim al-Iryani som rådgjevar, fekk Jemen full eigarskap over dei større øyane, medan Eritrea fekk nokre mindre øyar i sørvest.

Dei tre største øyane er Jabal Zuqar i nord (ca. 130 km²), Al-Ḩanīsh al-Kabīr (Store Ḩanīsh) i sør (ca. 116 km²), og den mykje mindre Al-Ḩanīsh al-Ṣaghīr (Vesle Ḩanīsh) i mellom.

Historie
--------

Det osmanske riket gjorde krav på Hanishøyane, men kravet vart lagt bort av Tyrkia i 1923. Frå den gong vart dei styrte av den italienske kolonien Eritrea fram til 1941. I 1941, etter at dei italienske kolonistyrkane overgav seg, etablerte den britiske hæren Eritrea som eit proktektorat. Gjennom 1970-åra gjorde Etiopia (som hadde annektert Eritrea) og Jemen krav på øyane. Den etiopiske interessa i øyane kom av at eritreiske sjølvstendegrupper nytta Hanishøyane, og den nærliggande Zuqar, som base til å angripe etiopiske militærinteresser.

I 1991 fekk Eritrea sjølvstende og i 1995 prøvde dei å ta suvereniteten over øygruppa. Dette starta Hanishøyane-konflikten, som til slutt enda i ein kort konflikt mellom Eritrea og Jemen over øyane. I alt vart 3 til 12 eritrearar og 4-15 jemenittar drepne i kampane.

Sjå òg
------

* Zuqar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hanish Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «International Maritime Boundary». Arkivert frå originalen 15. desember 2007. Henta 17. juli 2006.
2. ↑  Killion, Tom (1998). *Historical Dictionary of Eritrea*. The Scarecrow Press. ISBN 0-8108-3437-5.

| * v
* d
* e
Øyar i Jemen |
| --- |
| Socotraøyane | Abd al Kuri**·** Darsah**·** Samhah**·** Socotra |
| Hanishøyane | Zuqar**·** Hanish al Kabir **·** Hanish al Ṣaghir |
| Andre øyar | Jabal al-Tair**·** Kamaran**·** Perim**·** Zubairøyane |
| Commons page **Øyar i Jemen på Commons** |
Koordinatar: 45°56′12.3″N 7°52′04.8″E﻿

**Grenzgipfel** er ein 4 618 meter høg fjelltopp på grensa mellom Italia og Sveits.

Toppen er ein del av Monte Rosa-massivet i Wallis-Alpane og ligg på grensekammen mellom skarda *Silbersattel* (4 515 moh) i nord og *Grenzsattel* (4 453 moh) i søraust, på den staden søraustegga på Dufourspitze snur mot aust og avvik frå grensekammen.

Vanlegvis blir Grenzgifel gått frå Zermatt eller frå stasjonen Rotenboden på Gornergratbahn over *Monte Rosa-hytta*. Toppen blir sjeldan klatra som eit sjøvstendig mål, men er meir ein overgang på vegen til Dufourspitze, framfor alt frå dei italienske hyttene *Capanna Regina Margherita* eller *Capanna Gnifetti*. Grenzgipfel dannar òg avslutninga på klatreruta over Monte Rosa sin austvegg (frå landsbyen Macugnaga).

Sjå òg
------

* Firetusenmeterstoppar i Alpane

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Grenzgipfel» frå Wikipedia på tysk, den 13. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Monte Rosa-gruppa på SummitPost
* Helmut Dumler und Willi P. Burkhardt: *Viertausender der Alpen*. Bergverlag Rother, München 2001, ISBN 3-7633-7427-2.
* Michael Waeber: *Gebietsführer Walliser Alpen*, 11. Auflage. Bergverlag Rother, München 1996. ISBN 3-7633-2416-X

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 67°47′S 66°42′E﻿

**Scullin Monolith** er ei halvmåneforma klippe i sjøen 6 km vest for Torlyn Mountain i Mac. Robertson Land. Tidleg i januar 1930 flydde British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) under Douglas Mawson over området. Mawson landa på klippa den 13. februar 1931 og namngav henne etter James Scullin, som var statsminister i Australia frå 1929 til 1931. Klippa vart kartlagt i januar og februar 1931 av norske kvalfangarar som utforska denne kysten og kalla det «Mount Klarius Mikkelsen» etter kaptein Klarius Mikkelsen, som var kaptein på kvalbåten «Torlyn». Mikkelsen Peak er framleis nytta om det høgaste punktet i klippene.

Sidan klippa ikkje er dekt av snø eller is, er ho ein viktig hekkestad for fuglar, særleg petrellar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Scullin monolith» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Antarktis Gazetteer: Scullin Monolith». Australian Antarctic Division. Henta 14. oktober 2012.
2. ↑  «Scullin Monolith: Topography and bird distribution». Australian Antarctic Division. Henta 14. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Scullin monolith» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Mispel** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Roseordenen Rosales |
| **Familie:** | Rosefamilien Rosaceae |
| **Underfamilie:** | Eplefamilien Maloideae |
| **Slekt:** | **Mispel** *Cotoneaster*Medik. 1789 |

**Mispel** er ei planteslekt med drygt 260 artar. Somme er vintergrøne medan andre fell lauva om hausten. Mispel er busker sjølv om dei legg seg som matter mot marka. Andre artar veks som meir eller mindre høge busker eller dei tek form10-12 cm. Dei kan vere blanke eller matte, dunhåra eller glatte, og dei sit strødd langs greinene. Blomstrane sit einslege eller i klasar og har fem kronblad som enten står rett opp eller ligg utover. Frukta er bær med kjøtaktig innhald, fargane i ulike nyansar av raudt, rosa, oransje, burgunder eller svart.

*Cotoneaster acuminatus* med raude bær.
Det latinske namnet *Cotoneaster* vart først brukt av Conrad Gesner kring 1577. Namnet kjem frå det greske ordet *kydonion*, som tyder *kvede*, og *aster*, som tyder *vill*. Alle artane er apomiktiske; dvs dei formeirer seg kjønnslaust.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oxbärssläktet» frå Wikipedia på svensk, den 20. august 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Koordinatar: 34°28′23.12″N 36°15′01.99″E﻿

**Mish Mish** (arabisk مشمش, òg skrive **Michmich** ) er ein landsby i Akkar distrikt i Nord guvernement i Libanon. Mish Mish ligg 1100 meter over havet i fjellomrmåda i nord. Den næraste store byen er Tripoli 45 km i vest, medan den libanesiske hovudstaden Beirut ligg 129 km mot sørvest.

Innbyggjartalet er kring 18 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Akkar distrikt vart først busett av fønikarane, men dei første busetjarane i Mish Mish var muslimar som bygde gjørmesteinshus kring ein moské. Eit par av desse første husa står framleis nær moskeen.

Klima
-----

Temperaturen varierer frå -10 ºC om vinteren til 35 °C om sommaren. Mish Mish får ein god del regn og snø om vinteren.

Jordbruk
--------

Sjølv om *mishmish* tyder aprikos, er det hovudsakleg eple og pære som vert dyrka her. 

| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Akkar distrikt i Nord guvernement |
| --- |
| Administasjonssenter: **Halba** |
| Byar og landsbyar | Arqa **·** Bebnin **·** Berkail **·** Cheikh Mohammad **·** Denbo **·** Halba **·** Hisah **·** Kobayat **·** Massoudieh **·** Miniara **·** Mish Mish **·** Qaabrîne **·** Tallé w Chittaha **·** Zawarib |  |
Satellittbilete av Antarktis
Satellittbilete av Grønlandsisen
**Innlandsis** er ein isbre som dekker eit kontinent. Ein vanleg definisjon av innlandsis er isbrear som dekkjer eit areal på meir enn 50 000 km². Det er i dag to iskapper i denne storleiksordenen på jorda - Antarktis og Grønlandsisen. Under den siste istida var det ytterlegare to; Weichsel-isen som dekte mykje av Nord-Europa og nordlege Sibir, og Patagonia-isen som dekte den sørlege delen av Sør-Amerika. Grønlandsisen var då ein del av den store Laurentide-isen, som dekte Canada og dei nordlegaste delane av USA.

Ein innlandsis er tjukk omkring isskiljet inne på breen, og spreier seg utover med tyngdekrafta. Masse flyt frå isskiljet mot kanten, der han smeltar til overflatevatn eller kalvar av som isfjell i havet eller innsjøar. Innlandsisen flyt utover ved at han blir deformert eller ved at han sklir på underlaget, som er smurt av smeltevatn. Temperaturen i botnen av breen er relativt høg på grunn av varme som er tilført frå det indre av jorda (geotermisk varme). Farten på isen mot underlaget avheng av om det finst sediment som lett deformerast, av ruheita på underlaget, så vel som av tilførsel og fordeling av vatn. Isstraumane er ofte kanalar av raske straumar inne i eit isdekke som elles rører seg mykje saktare.

Is som flyt ut mot kysten heng ofte fast som ein del av innlandsisen og dannar ein isbrem eller shelf-is. Ein isbrem flyt utover på grunn av sin eigen tyngde, og blir tilført masse i form av snø og innstraumande brear. Ein isbrem mister masse ved kalving av isfjell frå isfronten og smelting på undersida.

Respons på klimaendringar
-------------------------

Som ved isbrear generelt minkar innlandsisen som følgje av varmare klima, og aukar som ein respons på avkjøling. Volumet av innlandsisen på Grønland tilsvarar 7 meter auka havnivå, og isen i Antarktis svarar til omtrent 57 meter stigning i havnivået. Paleodata indikerer at store delar av ein, eller begge, innlandsisane truleg har smelta i fortida. Likevel viser iskjerneprøvar at ingen av innlandsisane har vore heilt borte i løpet av dei siste ein million åra.

Innlandsisen kan reagere på endringar i miljøet på svært lang tidsskala, og av dette følgjer at framtidige endringar vil kunne skje frå den pågåande globale oppvarminga. Det kan ta meir enn 10 000 år for ei oppvarming på overflata å nå ned til botnen av isen og endre temperaturen der. Farten til isen over store område blir òg forandra sakte som ein respons på endringar i forma og i overflatetemperaturen. Store endringar i farten kan likevel skje raskt i is-straumar og brear som strøymer ut av innlandsisen ved auka tilførsel av smeltevatn under isen, eller ved endringar i isbremmen desse endar opp i.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Innlandsis» frå Wikipedia på bokmål, den 8. september 2011.*
Illustrasjon av Snell-lova
**Grensevinkel** eller ein **kritisk vinkel** er i optikken den innfallsvinkelen som gjev ein brytingsvinkel på 90° når lys går frå eit optisk tettare til eit optisk mindre tett medium. Medan ein for innfallsvinklar mindre enn grensevinkelen har både bryting og refleksjon, får ein for større innfallsvinklar berre refleksjon, totalrefleksjon. Ein kan bruke Snell-lova til å finne grensevinkelen

Snell-lova seier

{\displaystyle n\_{1}\sin \theta \_{i}=n\_{2}\sin \theta \_{t}\quad }.
Om ein omarrangerer lova får ein 

{\displaystyle \sin \theta \_{i}={\frac {n\_{2}}{n\_{1}}}\sin \theta \_{t}}.
For å finne grensevinkelen må vi finne verdien for {\displaystyle \theta \_{i}} når {\displaystyle \theta \_{t}=}90° og dermed {\displaystyle \sin \theta \_{t}=1}. Verdien ein får for {\displaystyle \theta \_{i}} er lik grensevinkelen {\displaystyle \theta \_{c}}.

No kan vil løyse for {\displaystyle \theta \_{i}}, og får likninga for grensevinkelen: 

{\displaystyle \theta \_{c}=\theta \_{i}=\arcsin \left({\frac {n\_{2}}{n\_{1}}}\right),}
Prinsippet for totalrefleksjon blir utnytta i samanhengar der ein ynskjer minimal reduksjon i lysintensiteten. I reflekskamera er det vanleg å bruke totalreflekterende prisme i staden for spegel. Innanfor moderne dataoverføring inntar optiske fibrar ein stadig breiare plass. Her blir ljoset inne i dei tynne fibrane totalreflektert mot overflata (sjå optisk fiber).

Kjelder
-------

* grensevinkel. I Store norske leksikon. Henta frå:

* *Denne artikkelen bygger på «Total internal reflection» frå Wikipedia på engelsk, den 17. februar 2013.*
**Misjonskollegiet**, eigentleg *Collegium de cursu evangelii promovendo*, var eit dansk-norsk misjonsdepartement oppretta 1714 med tanke på misjon i India, men som alt frå starten òg fekk i oppgåve å drive misjon blant samane i Nord-Noreg. Sidan fekk misjonskollegiet òg ansvaret for misjonen på Grønland. Misjonskollegiet hadde sjølvstendig kollegial status fram til 1771, då det av Struensee vart underordna kanselliet.

Misjonskollegiet vart oppretta som følgje av dei pietistiske strøymingane som rådde i regjeringstida til Fredrik IV. Samstundes var etableringa motivert av ønsket om å styrke styremaktene sin kontroll over heile kongeriket. Kollegiet vart oppretta 10. desember 1714 med ansvar for heidningemisjonen i Trankebar i India, eit arbeid som var oppretta i 1705.

Misjon blant samane
-------------------

Gjennom kongeleg instruks av 19. april 1715 vart Misjonskollegiet også det leiande organet for misjonsarbeidet blant samane i Noreg. Dette arbeidet vart dei første 10-12 åra leidd av Thomas von Westen.

Som ein startkapital fekk Misjonskollegiet ei kongeleg løyving på 2000 riksdalar , dessutan fekk kollegiet oveta dei 1000 riksdalar kyrkjene i Finnmark hadde i kapital. Vidare vart det i 1716-1718 bestemt at alle hovudkyrkjer i landet skulle gje 2 riksdalar årleg til misjonsarbeidet i Finnmark, annekskyrkjene skulle gje 1 riksdalar årleg. Dessutan skulle inntektene av kyrkjene på Helgeland gå til misjonen. I 1720 vart også inntektene frå kyrkjene i Vesterålen, Salten og Lofoten tillagt misjonen. Dei viktigaste inntektene til kyrkjene kom frå bygslinga av dei gardane kyrkjene åtte i distriktet.

Etter at misjonskollegiet vart underlagt kanselliet, vart jordeigedommane desse kyrkjene åtte overførte til Det Nordlandske Kirke- og Skolefond, som sidan har gått inn i Opplysningsvesenets fond.

Misjonskollegiet hadde tilsette misjonærar og lærarar, og det dreiv skular og kyrkjer i samiske område.

Noreg var inndelet i på det meste 13 misjonærdistrikt:

* Aust-Finnmark (misjonærar i arbeid frå 1716-1808)
* Vest-Finnmark (misjonærar i arbeid frå 1716-1747)
* Porsanger (misjonærar i arbeid frå 1716- ca. 1805)
* Skjervøy og Kvænangen (misjonærar i arbeid frå 1718-1814)
* Karlsøy, Lyngen og Ulsfjord (misjonærar i arbeid frå 1718-1789)
* Senja og Vesterålen (misjonærar i arbeid frå 1718-1788)
* Lødingen (misjonærar i arbeid frå 1721-ca 1814)
* Saltdalen (misjonærar i arbeid frå 1721-1780)
* Gildeskål (misjonærar i arbeid frå 1721- 1779)
* Rana (misjonærar i arbeid frå 1726-ca 1752)
* Vefsn (misjonærar i arbeid frå 1717-1771)
* Overhalla (misjonærar i arbeid frå 1721-1803)
* Snåsa (misjonærar i arbeid frå 1719- 1774)

Etter 1814
----------

Etter 1814 vart eigedommane Misjonskollegiet åtte i Noreg, overførte til Det nordlandske kyrkje- og skulefond. I Danmark heldt misjonskollegiet fram sitt arbeid til det vart gjekk inn i 1859.

Kjelder:
--------

* Adolf Steen: Samenes kristning og finnemisjonen til 1888 Egedeinstituttet, Oslo (1954)
| **Marbella** |
| --- |
| Ein del av strandpromenaden i MarbellaEin del av strandpromenaden i Marbella Ein del av strandpromenaden i Marbella |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Marbella |
| **Byvåpenet til Marbella** |

 |
| Plassering |
| 

Marbella is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Andalucía |
| Provins | Málaga |
| Borgarmeister | María Ángeles Muñoz Uriol |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  114,3 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 124 332   1 087,8 /km² |
| Koordinatar | 36°31′0″N 4°53′0″W﻿Koordinatar: 36°31′0″N 4°53′0″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.marbella.es |

**Marbella** er ein by i Andalucía i Spania ved Middelhavet i provinsen Málaga. Byen har kring 125 000 innbyggjarar (2008). 

Marbella og den nærliggande Puerto Banús er viktige feriestader med strender på Costa del Sol. Byen er kjend som feriestad for rike og kjende. Dei siste åra har rykte til Marbella vorte dårlegare på grunn av korrupsjonsskandalar hos dei lokale styresmaktene og band til organisert kriminalitet.

Området rundt Marbella er særleg populært for folk som likar golf.

Historie
--------

Det er gjort arkeologiske funn i fjella rundt Marbella som viser at det har vore busetnad her sidan yngre steinalder. Her er òg funn frå fønikarane og seinare kartagarar. I romartida vart byen kalla *Salduba*.

Ruinar av ei romersk bru i Marbella
Under det islamske styret, bygde muslimane ei borg i byen, som dei omringa med murar. Namnet Marbella kjem frå *Marbil-la* og denne islamske perioden. Oppdagaren Ibn Battuta skildra byen som «ein liten, vakker by i eit frodig distrikt». I 1485 erobra spanjolane byen og byen voks dei neste hundreåra. 

I 1940-åra var Marbella berre ein liten landsby med kring 900 innbyggjarar. Dette endra seg raskt då fyrst Max Egon zu Hohenlohe-Langenburg og arvingen hans Alfonso de Hohenlohe opplevde problem med Rolls-Royce-bilen sin i nærleiken. Det første møtet deira med Marbella imponerte Alfonso så mykje at kjøpte landområde her for å starte turistverksemd. I 1954 opna han Marbella Club Hotel. Sidan Alfonso høyrte til adelen i Europa trekte hotellet raskt til seg den herskande eliten i Europa og dei som sosialiserte med dei. 

I 1980-åra var Marbella framleis ein jet set-destinasjon, men i 1987 fekk byen negativt fokus då Melodie Nakachian og den koeranske songaren Kimera vart kidnappa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marbella» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ayuntamiento de Marbella — Offisiell side

 Reiseguide for Marbella frå Wikivoyage
* Turistinformasjon Arkivert 2010-01-30 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Wu-riket (grønt) si utstrekning i 262
Det **(austlege) Wu-dynastiet** (kinesisk: 東吳 dōng wú), også kjent som Sun-Wu (kinesisk; 孫吳 sūn wú) var ei herskarslekt som rådde over dei søraustlege delane av Kina frå 221 til 280.

Dynastiet vart grunnlagt av Sun Quan søraust i det dåverande keisarriket Kina. Riket voks fram i Tre rike-tida, då Han-dynastiet tapte all makt i Kina og keisardømmet vart splitta i tre rike; under Wu-dynastiet i sør, Wei-dynastiet i nord og Shu-dynastiet i vest.

Gjennom sjølvstendet frå sentralregjeringa, som hadde hatt tilhald i nord, utvikla det tidlegare så tilbakeliggande Søraustkina seg til eit av dei viktigaste økonomiske, kulturelle og politiske sentera i landet. Innan dei neste fem hundre åra var omme, hadde utviklinga i det sørlege av Kina overgått utviklinga i Nord-Kina. Verknadene av denne tidsalderen kan sporast i det politiske og kulturelle skiljet mellom Nord- og Sør-Kina av i dag.

Wu-dynastiet vart til sist erobra i 280 av Sima Yan, den fyrste Jin-keisaren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wu-Dynastie» frå Wikipedia på tysk, den 1. januar 2013.*
| Maracaibo |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land | Venezuela |
| Grunnlagd | 1529 |
| Borgarmeister | Willy Casanova |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 1 898 770 |
| Koordinatar | 10°38′0″N 71°38′0″W﻿Koordinatar: 10°38′0″N 71°38′0″W﻿ |
| Høgd over havet | 10 m |
| Tidssone | Venezuelan Standard Time (UTC-4:30) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 4001, 4002, 4003, 4004, 4005 |
| Telefon-retningsnummer | 261 |
| **Nettstad:** www.alcaldiademaracaibo.gob.ve |
| Plassering |
|  |

**Maracaibo** er hovudstaden i delstaten Zulia i Venezuela. Byen ligg på vestsida av innlaupet til Maracaibosjøen, og har 1 898 770 innbyggarar per 2011.

Maracaibo er nest største byen og har den viktigaste hamna i landet. Han har stor eksport, først og fremst av petroleum, men òg av kaffi, kakao, huder og frukt. Hamna i byen er omlastningshavn for det nordvestlege Venezuela. Byen har òg oljeraffineri og annan industri. Det er to universitet i Maracaibo, skipa i 1891 og i 1974, og eit naturhistorisk museum.

Dette er ein av dei varmaste byane i Sør-Amerika, han har 28 °C i årsmiddeltemperatur. Maracaibo er ein moderne storby med vakre bustadstrøk, ein del velbevart koloniarkitektur, domkyrkje og lufthamna La Chinita.

Byen vart grunnlagt i 1571 som Nueva Zamora. I 1917 var folkesetnaden på 40 000 innbyggarar, det var før dei store oljefunna var gjorde.

Kjelder
-------

* «Maracaibo» i *Store norske leksikon*, snl.no. (fri artikkel)

Referansar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Maracaibo**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Heinrich Zille: *Konsum-Genossenschaft*, 1924  
Teksten seier: «Frida – wenn Deine Mutter ooch in’s ‚Konsum‘ koofte wärste schon lange een kräftiges Kind – sag’s ihr!»
**Berlinisch** (berlinsk, standardtysk **Berlinerisch**) er ein bydialekt som høyrer til den nedertyske dialektgruppa i Berlin og omland.

Berlin var eit av dei første austnedertyske områda der ein gav avkall på det austnedertyske språket som skriftspråk, omkring 1500, og seinare òg som daglegspråk. Dermed oppstod den første høgtyske dialekten med klår middeltysk basis og sterkt nedertysk substrat. Først i nyare tid har denne høgtyske dialekten byrja å fortrenge det austnedertyske språket på landsbygda i Brandenburg utanfor Berlin. På slutten av 1800-talet vart det framleis snakka nedertysk og blandingsformer i utkanten av dagens Berlin.

Fortrenginga av nedertysk heng truleg mellom anna saman med ei kontinuerleg innvandring av folk frå andre delar av Tyskland. Frå dialektane i Berlins omland har Berlin-dialekten likevel overteke mange nedertyske ord, som *ick*, *det*, *wat*, *doof*. Sidan Berlin alltid har vore eit senter for handel, transport og eit mål for immigrasjon, har Berlin-dialekten òg vorte påverka av fransk (etter at hugenottane kom til byen var ein tredjedel av folkesetnaden fransk), hebraisk (hovudsakleg 15-1600-talet), jiddisch (18-1900-talet), polsk og tsjekkisk (sidan 1400-talet), russisk (18-1900-talet) og nederlandsk.
**Guadiana** (arabaisk *Wadi Ana*, latinsk *Anas*) er ei av dei store elvane i Spania og Portugal. Ho dannar delar av grensa mellom dei to landa og skil Extremadura og Andalucia (Spania) frå Alentejo og Algarve (Portugal).

Guadiana sitt nedslagsfelt
Ho er 778 km lang og drenerer eit område på om lag 67 000 km². Ho munnar ut i Cadizbukta, ein del av Atlanterhavet, mellom Vila Real de Santo António (Portugal) og Ayamonte (Spania).

Munningen til Guadiana, Portugal til venstre og Spania til høgre.
Badajoz i Spania er den største byen langs elva. Den største portugisiske byen langs Guadiana er Vila Real de Santo António, to kilometer før ho munnar ut i havet. Det er nesten to tusen demningar langs elva. Den største er Alqueva-demninga i Portugal.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Guadiana Online
* United Nations Environment Programme description

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Guadiana» frå Wikipedia på engelsk, den 24. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Bernadette Zurbriggen** (fødd 30. august 1956) frå Saas-Grund i kantonen Valais er ein sveitsisk, tidlegare skirennar. Ho vann sju renn i verdscupen i alpint i tida 1973-77. Fem av sigrane kom i utforløypa, ein i storslalåm og ein i den alpine kombinasjonen (slalåm/utfor).

Aktiv
-----

Zurbriggen var utforspesialist. Ho var berre i sitt sekstande år då ho meisterskapsdebuterte under vinter-OL 1972 i Sapporo med ein sjuandeplass i utfor. Same plasseringa fekk ho i utforrennet i det neste vinter-OL, 1976, i Innsbruck. Ho deltok då også i slalåm, det enda med 12. plass. I den mellomliggande verdsmeisterskapen i alpint 1974 kom ho på 11. plass i utforrennet. Same plasseringa i same øvinga fekk ho både under verdmeisterskapen 1978 og under vinter-OL 1980 i Lake Placid.

1976-sesongen var Zurbiggen sin beste. Ho kom då på fjerdeplass samanlagt i verdscupen. Tre gongar kom ho på andreplass i utforcupen; 1975, 1976 og 1979. 18 gongar kom ho på pallen i enkeltrenn i verdscupen.

Ho la opp etter 1980-sesongen.

### Verdscupsigrar

| Dato | Stad | Land | Øving |
| --- | --- | --- | --- |
| 7. mars 1973 | Anchorage | US-Amerika | Storslalåm |
| 15. januar 1975 | Schruns | Austerrike | Utfor |
| 31. januar 1975 | Chamonix | Frankrike | Utfor |
| 3. desember 1975 | Val-d’Isère | Frankrike | Utfor |
| 8. januar 1976 | Hasliberg | Sveits | Utfor |
| 22. januar 1976 | Bad Gastein | Austerrike | Kombinasjon |
| 18. januar 1977 | Schruns | Austerrike | Utfor |

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Bernadette Zurbriggen – Profil og resultatoversikt hos FIS

* *Denne artikkelen bygger på «Bernadette Zurbriggen» frå Wikipedia på tysk, den 18. januar 2012.*
**Imandra** (russisk Имандра, finsk *Imantero*) er ein innsjø sørvest på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland, like nord for polarsirkelen. Han ligg 127 meter over havet, har eit areal på 876 km² og er 67 meter på det djupaste. Breidda av innsjøen er forreven og det er mange øyar i innsjøen. Den største av øyane er Ermøya som er 26 km². Innsjøen er delt inn i tre delar med smale sund mellom, Store Imandra (Большая Имандра) eller Khibinskaja Imandra i nord (areal 328 km², lengd om lag 55 km, breidde 3-5 km), Ekostrovskaja Imandra i midten (areal 351 km²) og Babinskaja Imandra i vest (areal 133 km²). Innsjøen renn ut via elva Niva til Kandalaksjabukta i Kvitsjøen. Innsjøen er kjend for det klåre vatnet og det rike fisket.

Byar
----

Byen Montsjegorsk ligg ved vika Montsje Guba i nordvest og er eit senter for vintersport. Om sommaren har mange innbyggjarane her båtar på sjøen, medan det er populært med skigåing på den isdekte innsjøen om vinteren. 

Apatity er ein annan liten by på austsida av innsjøen, og Poljarnje Zori ligg ved elva Niva nokre få kilometer nedanfor innsjøen .

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Imandra» frå Wikipedia på engelsk, den 28. august 2008.*