recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bjørn Borgen** (22. september 1937–18. november 2015) var ein norsk fotballspelar frå Fredrikstad som vann tre seriegull og tre cupgull med Fredrikstad Fotballklubb i tida 1957-66. Han er blitt omtalt som «en stor fotballspiller» og «en typisk wingløper – han er hurtig, dribler og finter godt og har evnen til å gli inn i lukene».

Borgen spelte 163 eliteseriekampar for Fredrikstad FK og skåra totalt 48 mål frå han debuterte i 1956 til han la opp i 1968. Han spelte i FFK i nesten alle år, i 1959 var han Lyn-spelar. Borgen vart seriemeister i FFK i 1957, 1960 og 1961 og cupmeister i 1957, 1961 og 1966.

Borgen og klubbkameraten Per Kristoffersen debuterte begge då Noreg overraska og vann 2-1 over Ungarn i juni 1957. I åra fram til 1961 var han jamnt med i startellevaren. Ein av sine beste kampar spelte han på dåverande Lenin stadion i Moskva 1. juli 1961, der han skårar Noregs eine mål i eit oppgjer som enda 5-2 til europameister Sovjetunionen. Seinare vart det færre landskampar på Borgen, som i alt hadde spelt 35 kampar og skåra 6 landslagsmål då landslagstida var over i 1966.

### Merittar

* Seriemeister: 1957, 1960 og 1961 med Fredrikstad
* Noregsmeister: 1957, 1961 og 1966 med Fredrikstad

Kjelder
-------

1. 1 2  Vidar Henriksen (18. november 2015), «FFK-legenden Bjørn Borgen er død», *Fredrikstad Blad*
2. ↑  Magnus Breili:'*Fotballboken*.1967


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Bjørn Bø** (fødd 30. mai 1947 i Vinje)) er ein norsk journalist som arbeidde i NRK gjennom ei årrekkje, fram til han pensjonerte seg i 2013.

Bø byrja karrieren sin som NRK-stipendiat i 1976. Han arbeidde i NRK Telemark frå 1977 til 1984 og var deretter tilsett i Dagsnytt. Frå 1986 til han gjekk av med pensjon i desember 2013 var Bø i politisk avdeling, der han også ei tid var leiar. Frå 1998 til 1999 var han Stockholm-korrespondent for NRK. Han var særleg kjend som politisk kommentator og som programleiar under valsendingar.

Han blei tildelt Storegutprisen i 2005 for sin levande og ledige bruk av nynorsk.

Bibliografi
-----------

* Med Øystein Dalland og Svein Ola Stugu: *Tre aviser i Bygde-Norge: Altaposten, Driva, Vest-Telemark Blad* (1974)

Kjelder
-------

1. ↑  «Kringkastingspris til Bjørn Bø», *Aftenposten*, morgenutgaven 28. februar 1997, s. 37: «Bjørn Bø er født i 1947 i Vinje i Telemark.»
2. 1 2  «Bjørn Bø pensjoneres». journalisten.no. 02.12.2013.
3. ↑  «Pris til radiomann frå Vinje». Telemarksavisa. 19. september 2005. Henta 23. oktober 2009.

* *Denne artikkelen bygger på «Bjørn Bø» frå Wikipedia på bokmål, den 26. mars 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
*Denne artikkelen handlar om omgrepet i matematikk. For omgrepet i trening, sjå isometrisk trening.* 
**Isometri** tyder likskap i mål. I matematikken vert ordet nytta om avbildlingar som bevarer avstanden mellom punkt.

Definisjonar
------------

Notasjonen isometri kjem i to former: *global isometri* og den svakare notasjonen *bane-isometri* eller *stykkevis isometri*. Begge vert ofte berre kalla *isometri*, og ein bør avgjere kva samanheng ein skal bruke omgrepet. 

La *X* og *Y* vere metriske rom med metrikkar *d**X* og *d**Y*. Ei avbilding ƒ : *X* → *Y* vert kalla ein **isometri** eller **avstandsbevarande** viss ein for kvar *a*,*b* ∈ *X* har

{\displaystyle d\_{Y}\left(f(a),f(b)\right)=d\_{X}(a,b).}
Ein isometri er automatisk injektiv. 

Ein global isometri, isometrisk isomorfisme eller kongruent avbildling er ein bijektiv isometri. 

To metriske rom *X* og *Y* vert kalla **isometrisk**, viss det er ein bijektiv isometri frå *X* til *Y*. Mengda bijektive isometriar frå eit metrisk rom til seg sjølv, dannar ei gruppe med omsyn til funksjonssamansetnaden, kalla isometrisk gruppe.

Ein bane-isometri eller stykkevis isometri er ei avbilding som bevarer lengda på kurver (ikkje nødvendigvis bijektive).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Isometry» frå Wikipedia på engelsk, den 30. november 2011.*
*Denne artikkelen handlar om Burzum-EP-en. For restar etter eld, sjå oske.* 

|  |
| --- |
| ***Aske***  EP av Burzum |
|  |
| **Utgjeve** | 10. mars 1993 |
| **Innspelt** | GrieghallenApril/september 1992 |
| **Sjanger** | Svartmetall, Dark ambient |
| **Lengd** | 20:02 |
| **Selskap** | Misanthropy |
| **Produsent** | Pytten, Varg Vikernes/Count Grishnack |
|
| Burzum-kronologi |
| *Burzum*(1992) | *Aske* | *Det som engang var*(1993)
 
 |

**Aske** er ein EP av Burzum, eit soloprosjekt av Varg Vikernes. *Aske* er den andre utgjevinga i prosjektet. EP-en vart spelt inn april 1992 («Dominus Sathanas» i september same året), men utgjevinga fann ikkje stad før mars 1993.

Plateomslaget viser dei svarte ruinane etter kyrkjebrannen på Fantoft stavkyrkje. Kyrkjebrannen, som skjedde sumaren 1992, vart støtta av Varg Vikernes. I dei 1000 fyrste kopiane av *Aske* låg det ein lighter som vart meint som ei symbolsk støtte til brannen.

Alle songane er komponerte og framførte av Vikernes sjølv, med støtte av Samoth, frå svartmetallbandet Emperor, på bass.

Medverkande
-----------

### Burzum

* Count Grishnack – elektrisk gitar, vokal, slagverk
* Samoth – bass

### Produksjon

* Pytten – produsent

Innhald
-------

| Nr. | Tittel | Lengd |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Stemmen fra Tårnet» | 6:09 |
| 2. | «Dominus Sathanas» (Herren Satan) | 3:02 |
| 3. | «A Lost Forgotten Sad Spirit» (Ein sakna, gløymd, trist ande) | 10:51 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Aske» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2011.*
	+ Burzum "Aske" (mini-LP) 1993, burzum.org


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
**Kunstartar** er ein måte å systematisere kunsten som uttrykksform. Kunstartar omfattar det kunstnariske og kreative - og skiljet mot omgrepet media kan vere vanskeleg å trekkje. Medieomgrepet omfattar det tekniske og kommunikative. 

  

Kunstartane er forsøkt inndelt på denne måten:

Den første kunstart: Skulptur

Den andre kunstart: Målarkunst

Den tredje kunstart: Musikk

Den fjerde kunstart: Litteratur

Den femte kunstart: Dans og ballett

Den sjette kunstart: Drama, opera, scenekunst

Den sjuande kunstart: Film og animasjon

Den åttande kunstart: Radio-produksjoner 

Den niande kunstart: Teikneseriar

Den tiande kunstart: Fotografi

Den ellevte kunstart: fjernsynsproduksjonar

Den tolvte kunstart: Grafisk kunst, gravering, teikning, mosaikk, typografi

Den trettande kunstart: Arkitektur, landskapsarkitektur, hagekunst, by- og regionutforming 

Den fjortande kunstart: Brukskunst, industriell kunst, industrielt design

Den femtande kunstart: Videokunst, musikkvideo 

Den sekstande kunstart: Dataspill

Den syttande kunstart: Rollespel
**Jack Warren Pierce** (fødd 23. september 1962) er ein USA-amerikansk tidlegare hekkeløpar som voks opp i Woodbury i New Jersey. Han vann VM-sølv 1991, OL-bronse 1992 og VM-bronse 1993 i 110 meter hekk.

### Aktiv

Pierce var ein av verdas beste korthekkløparar i eit tiår fram til 1996. I sin internasjonale meisterskapsdebut under VM 1987 vart han fjerdemann i øvinga, tre hundredels sekund attom bronsevinnaren Colin Jackson. I den neste verdsmeisterskapen, i Tokyo i 1991, måtte det målfoto til for å kåre landsmannen hans, Greg Foster, til verdsmeister, både Foster og Pierce fekk sluttida 13,06 sekundar. Året etter, under Sommar-OL i Barcelona, kom målfoto ut til fordel Pierce i striden om bronsemedaljen, han og briten Tony Jarrett fekk begge tida 13,26. Ved verdsmeisterskapen 1993 sikra Pierce seg ein ny bronsemedalje, medan han VM 1995 måtte nøye seg med fjerdeplassen. Den 22. juni 1996 sette Pierce personleg rekord med 12,94 sekundar under gunstige vindtilhøve i Atlanta. Derimot mislukkast han å kvalifisere seg til dei olympiske leikane i same byen i august månad.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1987 i Roma: Nr 4 – 13,41
* VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje 13,06, bakom Greg Foster (13,06)
* OL 1992 i Barcelona: Bronsemedalje – 13.26
* VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje – 13,06
* VM 1995 i Göteborg: Nr 4 – 13,27

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jack Pierce (athlete)» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2019.*
*For den pontinske øya, sjå Santo Stefano.* 

| **Santo Stefano** |
| --- |
| Santo Stefano sett frå PalauSanto Stefano sett frå Palau |
| Geografi |
| 

Isola Santo Stefano is located in Italia

 |
| **Stad** | Middelhavet |
| **Koordinatar** | 41°12′N 9°25′E﻿Koordinatar: 41°12′N 9°25′E﻿ |
| **Øygruppe** | Maddalenaøyane

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Italia |
| **Region  Provins** | Sardinia  Olbia-Tempio

 |

**Santo Stefano** er ei øy i Maddalenaøyane nær Bonifaciosundet nord for Sardinia i Italia. Ho er ein del av La Maddalena nasjonalpark. Ho er stort sett ikkje busett og er hovudsakleg kjend for å marinebasen til NATO som ligg her. Bortsett frå militæret er dei einaste busetnadane på øya eit par feriestader, som hovudsakleg berre er busett om sommaren. Ein kan nå øya anten frå naboøya La Maddalena eller frå Palau på Sardinia. 

Nedlegginga av NATO-basen er i gang og vil vere ferdig våren 2008.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Santo Stefano (island)» frå Wikipedia på engelsk, den 1. november 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ein **isnad** (arabisk: اسند) er ei vitnesrekkje brukt for å slå fast verdien av eit hadith-skrift, i islam eit skrift om profeten Muhammed sine ord og gjerningar. 

Etter at Muhammed døydde i 623 byrja islam å splittast opp i grupper som baserte seg på ulike tolkingar av synspunkta hans. Det vart viktig å føra forteljingar attende til kjelda, og Ilm ar-rijal, *biografiens vitskap* utvikla seg som resultat. Ein *isnad* kjem i forma: *A sa at B sa at C skreiv at D hadde sagt at E fortalde at Muhammed sa*, der A, B, C, D og E var kjende figurar med kjende historier. Dei skriftlærde som arbeidde med hadith-tolkingar freista å etablera i kva grad det var mogleg at desse individa kunne ha møtte, under kva omstende, om omsetjing var involvert, osv. og dermed kunna konkludera om den aktuelle tradisjonen var gyldig eller ikkje. 

Fleire kjende muslimske skriftlærde, blant dei Sahih Bukhari og Sahih Muslim kategoriserte eit stort tal hadithar i ulike kategoriar, frå hadith-skrifter dei meinte var autentiske, til skrifter dei meinte å kunne prova at var falske. 

| * v
* d
* e
Islam |
| --- |
| Tru | 
* Allah
* Tawhid
* Koranen
* Sunna
* Hadith

 |
| Liv | 
* Dei fem søylene
* Truvedkjenning
* Bøn
* Ramadan
* Almisser
* Pilegrimsreise
* Id al-fitr
* Moské
* Mihrab
* Islamske høytider
* Halal

 |
| Leiarar | 
* Muhammed
* Fatima
* Abu Bakr
* Ali
* Sahaba
* Profetar i islam
* Imam
* Mulla
* Muezzin

 |
| Historie | 
* Islamsk arkitektur
* Kaba
* Mekka
* Al-Haram
* Islams historie
* Kalif
* Sirat Rasul Allah
* Islamsk kunst
* Islamsk astronomi
* Islamsk kalender
* Kvinner i islam

 |
| Rettslære | 
* Sharia
* Fiqh
* Fatwa
* Halal
* Ammanbodskapet

 |
| Retningar | 
* Sunniislam
* Sjiaislam
* Sufisme
* Salafisme
* Ahmadiyya
* Drusarar
* Bahai
* Islamisme
* Nation of Islam
* Wahhabisme

 |
| 
* Kategori:Islam
* Islam i Noreg

 |
Ein **isobar prosesss** er ein termodynamisk prosess der trykket er konstant, 
{\displaystyle \Delta P=0}. Varmen som blir overført til systemet gjer eit arbeid, men endrar òg den indre energien til systemet: 

Det gule området er arbeidet som er gjort
{\displaystyle Q=\Delta U+W\,}
i følgje termodynamikken si første lov der *W* er arbeidet gjort *av* systemet, *U* er indre energi, og *Q* er varme. Trykk-volum arbeid (*av* systemet) er definert som: 

{\displaystyle W=P\Delta V\,}
men sidan trykket er konstant betyr dette at 

{\displaystyle W=\Delta (P\,V)}.
Ved å bruke den ideelle gasslova får vi

{\displaystyle W=n\,R\,\Delta T}
visst vi tenkjer oss at mengda av gass er konstant (t.d. ingen faseendringar). Sidan det generelt er slik at 

{\displaystyle \Delta U=n\,c\_{V}\,\Delta T}
så kan ein sette dei to siste likningane inn i den første likninga: 

{\displaystyle Q=n\,c\_{V}\,\Delta T+n\,R\,\Delta T}
{\displaystyle =n\,(c\_{V}+R)\,\Delta T}.
Storleiken i parantes er den spesifikke varmen ved konstant trykk:

{\displaystyle c\_{p}=c\_{V}+R}
og visst gassen likninga gjeld for er einatomisk er {\displaystyle c\_{V}={\frac {3}{2}}R} og {\displaystyle c\_{p}={\frac {5}{2}}R}.

Entalpi
-------

Ein isokor prosess er skildra som {\displaystyle Q=\Delta U}. Ein kan få ei liknande likning for isobare prosessar. Om ein set inn den andre likninga i den første får vi

{\displaystyle Q=\Delta U+\Delta (P\,V)=\Delta (U+P\,V)}
Storleiken *U + P V* er ein tilstandsfunksjon kalla entalpi, og blir uttrykt som *H*. 
Derfor kan ein skildre ein isobar prosess som

{\displaystyle Q=\Delta H\,}.

Sjå òg
------

* Adibatisk prosess
* Syklisk prosess
* Isokor prosess
* Isoterm prosess
* Polytropisk prosess
* Isoentalpisk prosess
**Johan Jørgen Broch** (1. januar 1791–8. desember 1860) var ein offiser og stortingsmann.

Broch var fødd i Asker. Far hans var offiser, og han sjølv vart ti år gammal sett i lære på den militære skulen i Kristiania. Etter seks år, 1807, vart han uteksaminert og vart premierløytnant i 1. akershusiske regiment. Han deltok under felttoget i 1808-09. År 1812 vart han kaptein i nordenfjeldske regimnet. Deltok i felttoget i 1814, ved Blaker skanse.

Etter 1814 fekk Broch kommando over eit kompani i Fredrikstad. Han vart i 1818 overført til kristiansandske brigade, steig til major i 1835. To år etter, 1837, vart oberstløytnant og sjef for valderske korps 2. akershusiske brigade. I 1842 vart han sjø- og landkrigskommissær i vestre akershusiske distrikt. Han budde då i Larvik, og seinare i Tønsberg. 

Han vart vald til stortingsrepresentant for Kristiansand i 1830, og for Larvik og Sandefjord i 1848. I 1830 var han visesekretær i Stortinget, og sekretær i både militærkomiteen, om brannvesenet i byane, og om løyvingar til kongen. I 1848 var han medlem av Lagtinget, formann i komiteen om vernepliktslova og atter var han sekretær i militærkomiteen.

Broch tok avskjed som krigskommisær i 1860. Han flytta då til Kristiania, men døydde før året var over.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Johan Jørgen Broch NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* PolSys
* VIAF
* KulturNav

 |
**Eliseus Müller** (20. februar 1878–21. oktober 1966) var ein norsk gardbrukar og politikar for Bondepartiet frå Verdal. Han var ordførar i Verdal 1929-34 og stortingsrepresentant 1932-45 frå Nord-Trøndelag. Peder Rygh var bestefar hans.

Müller tok examen artium ved Trondhjems katedralskole i 1896 og gjekk vinterlandbruksskule i Trondheim 1897–98. I 1902 tok han over farsgarden, storgarden Vist på Stiklestad i Verdal. Han hadde ein framståande posisjon i heradet og var styreformann i Verdal Sparebank frå 1922, ordførar i Verdal herad 1929-34.

Stortingsperioden 1931-33 var Müller fyrste varamann frå Nord-Trøndelag. Då Ivar Kirkeby-Garstad i 1932–33 var statsråd i Hundseid-regjeringa møtte Müller fast på Stortinget. Dei neste to tingbolkane, 1934-36 og 1937-1945, hadde han fast plass på Tinget. I 1932-33 var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen, 1934-36 sekretær i Helsekomiteen og 1937-45 medlem i same komiteen. Frå 1945 var han medlem av Noregs Bank sin representantskap.

Müller gav i 1965 ut skriftet *Minner omkring familien Rygh på Haug i Verdal*.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-11-15 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Kutsjurhan** (**Kutsjurgan**; ukrainsk eller russisk Кучурган; rumensk *Cuciurgan*) er ei elv i Moldova og Ukraina. Ho er ei sideelv til Dnestr som spring ut i Det podolske høglandet i Ukraina. Ho renn søraustover og dannar ein del av grensa mellom Transnistria i Moldova og Odessa oblast i Ukraina. Elva er 109 km lang og drenerer eit område på 2090 km².

Ei demning er bygd i elva like nord for Dnestr og dannar her Cuciurganreservoaret. Landsbyen Kutsjurhan i Ukraina ligg nær elva like nord for reservoaret og er ein viktig grenseovergang til Transnistria.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kuchurhan River» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Map in *Drainage Basin of Black Sea* Arkivert 2009-07-31 ved Wayback Machine. UNECE Publication (2007), Section II, Chapter 5, p. 141
2. ↑  Description in *Drainage Basin of Black Sea*, UNECE Publication (2007), Section II, Chapter 5, p. 143
3. ↑  *Transboundary Diagnostic Study for the Dnestr River Basin*, OSCE/UNECE Report (2005), s. 28
**Asker Turlag** er eit lokallag av Den Norske Turistforening. Asker Turlag vart stifta 29. mars 2006 på Venskaben i Asker som det fyrste av dei lokale turlaga i Den Norske Turistforening (DNT), Oslo og Omegn. Alle medlemmane i DNT Oslo og Omegn er automatisk medlem i Asker Turlag dersom de bur i Asker kommune og ikkje reserverer seg mot å vere medlem i turlaget. Asker Turlag har 5259 medlemar (2016). 

Til liks med Den Norske Turistforening (DNT) Oslo og Omegn, har Asker Turlag som eit sentralt mål å få så mange som mogleg ut på tur i naturen, og tek sikte på å skape miljø for eit enkelt friluftsliv der born, ungdom og vaksne kan trivast. Laget legg til rette for dette ved å etablere, halde ved like og skilte blåmerkte turstigar i sitt område av Oslomarka, som er dei to skogs- og utmarksområda Vestmarka og Kjekstadmarka, og har dessuten lagt mykje arbeid i etableringa av ein kyststig (gang- og sykkeltrasé) langs Oslofjordkysten av Asker kommune. Dessutan tek turlaget seg av drift og vedlikehald av dei to hyttene DNT Oslo og Omegn eig i Asker kommune, Hovdehytta og Småvannsbu, og bruker dei til ulike arrangement. Turlaget er òg med på å arrangere den årlege turorienteringa *Askeladden*, som Asker Skiklubb sette i gang med i 1966. Og ikkje minst skipar laget til fellesturar i lokalområda og utanfor, framfor alt i slike område som kan nåast innan ein times reise frå Asker.

Bakgrunnsstoff
--------------

Internettsida for Asker Turlag
**Märta Elisabeth Rehn** (fødd Carlberg fødd 6. april 1935) er ein finsk politikar som var forsvarsminister og riksdagsmedlem for Svenska folkpartiet.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Rehn var fødd i Helsingfors og voks opp i Mäntsälä som dotter til legen Andreas Carlberg. Ho vart send på svenskspråkleg internatskole i Grankulla.

Ho tok utdanning i økonomi ved Hanken Svenska handelshögskolan og fullførte ein grad i økonomi i 1957.

I 1955 gifta ho seg med Ove Harald Rehn, som døydde i 2004. Dei fekk fira barn, mellom dei Veronica Rehn-Kivi, fødd 1956, som vart riksdagsmedlem etter mor si frå 2016.

### Politiske karriere

Rehn engasjerte seg i lokalpolitikken i Grankulla, der ho i 1973 vart vald til kommunestyret for Svenska folkpartiet.

Rehn var medlem av Den finske riksdagen frå 1979 til 1995. Ho var leier i justiskomiteen og medlem av presidentskapet frå 1983 til 1987. Frå 1987 til 1990 var ho parlamentarisk leiar for partiet sitt. Rehn appellerte til finsktalende veljarar i tillegg til dei svenskspråklege.

Frå 1990 til 1995 var ho den første kvinnelege forsvarsministeren i Finland og i heile Europa, frå 1991 til 1995 òg likestillingsminister. I hennar periode fekk kvinner høve til friviljug verneplikt i Finland. Med Rehn som forsvarsminister skaffa Finland seg Hornet-jagarfly frå USA, noko som representerte eit vendepunkt for finsk forsvarspolitikk etter slutten av den kalde krigen. Som likestillingsminister arbeidde ho for lik representasjon mellom kjønna i offentlege utval, slik at det underrepresenterte kjønnet skulle ha minimum 40 % av plassane.

I 1994 stilte Rehn som presidentkandidat mot Martti Ahtisaari. Etter å ha leia i opinionmålingane tapte ho valet med 46,1 % mot Ahtisaaris 53,9 %. Ho prøvde òg i år 2000, men då fekk ho 7,9%.

Ho var medlem av Europaparlamentet frå 1995 til 1996.

Frå 1995 til 1998 var ho SNs menneskerettsrapportør i Bosnia-Hercegovina, Kroatia og Jugoslavia. Frå 1998 til 1999 var ho assisterande generalsekretær for Kofi Annan og spesialrepresentant for Bosnia-Hercegovina.

Etter den politiske karrieren sin har Rehn vore aktiv som foredragshaldar og som ekspert for det finske utanriksdepartementet. I 2012 var ho vert for sitt eige fjernsynsprogram der internasjonale politikarar var blant gjestene.

I 1995 gav Staffan Bruun ut boka *Elisabeth Rehn* på Otava forlag.

### Utmerkingar

Rehn er æresdoktor ved Svenska handelshögskolan og Åbo Akademi.

Referansar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  «Rehn, Elisabeth (1935 - )». *National Biography of Finland*. Henta 28. desember 2018.

Kjelder
-------

* Kvinnelege forsvarsministrar

* *Denne artikkelen bygger på «Elisabeth Rehn» frå Wikipedia på bokmål, den 24. august 2020.*
**Parnassós** (gresk Παρνασσός) er eit fjell av berr kalkstein sentralt i Hellas ovanfor Delfí, nord for Korintbukta. Fjellområdet strekkjer seg inn i dei tre periferieiningane Fthiótida, Viotía og Fokída i Sentral-Hellas. Frå her har ein flott utsyn over dei omliggande olivenlundane og landsbygda. I følgje gresk mytologi er fjellet heilaga til Apollon, dei korykianske nymfene og heimstad til musene. Fjellet var òg viktig for dorianarane. Namnet Paranssos ser ut til å ha sitt opphav i eit førgresk substrat som nyttar \*-ssos i stadnamn (t.d. Knossos). \*Parna- kan kome frå den same rota til ordet i hettittisk, som tyder «hus».

Mytologi
--------

Paranssos er kalla opp etter sonen til nymfa Kleodora og mannen Kleopompous. Det fanst ein by der Paranssos var leiar, som vart overfløymt av kraftig regn. Innbyggjarane rømde frå flaumen mot ulande ulvar oppe i fjellet. Her bygde dei overlevande ein annan by og kalla han Lykoreia, som på gresk tyder «ulinga til ulvane». 

Nicolas Poussin si teikning av Apollon og musene på Parnassós.
Sidan orakelet i Delfi var heilag til guden Apollo, så vart òg sjølve fjellet assosiert med han. I følgje enkelte segner var Parnassós staden der fontena Kastalia låg og heimstad for musene. I følgje andre segner var det Helikon som var musene sin heimstad. Heimstaden til musene vart rekna som opphavet til poesi, musikk og lærdom. 

Parnassós var òg åstad for fleire mindre hendingar i gresk mytologi. 

* I enkelte utgåver av den greske syndflodsoga la arka til Deukalion seg til ro på fjellsida av Parnassós.
* Orestes gøymde seg på fjellet
* Parnassós var heilaga til guden Dionysos.
* Den korykianske grotta ligg i fjellsida til Parnassós og var heilaga til Pan og musene.

Parnassós var òg heimstad til Pegasus, hippogriffen til Bellerofon.

Parnassós som metafor
---------------------

Namnet Parnassós refererer i litteratur ofte til opphavet til poesi, litteratur og lærdom, og vert nemnd i fleire verk.

Parnassós i dag
---------------

I dag ligg det to skisenter på Parnassós, eit av desse, «Parnassós skisenter», er det største skisenteret i Hellas. Det vert drive gruvedrift etter brunkol i fjellet som vert omdanna til aluminiumoksid og så til aluminium.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount Parnassus» frå Wikipedia på engelsk, den 26. august 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Elisabeth Farnese** (25. oktober 1692–11. juli 1766), dotter av Odoardo Farnese og Dorothea Sofie av Neuburg, var dronninggemalinne av Spania og hadde stor innverknad på den spanske utanrikspolitikken. 

Elisabeth var fødd i Parma, hovudstaden i hertugdøemt familien hennar hadde regjert over i over to hundreår. Elisabeth vart seinare arvingen etter områda til faren då onkelen hennar Francesco Farnese av Parma og den yngre broren hans begge var barnlause. 

Hertugdømet Parma vart sidan arva av den første sonen hennar, infante Carlos, og då han tok over den spanske trona gjekk tittelen til den tredje sonen hennar, infante Felipe. Det var han som danna det moderne Huset Bourbon-Parma.

Ho gifta seg så med kong Filip V av Spania og ho fekk raskt stor innverknad på han, som av dei fleste vart rekna som ein svak konge. Kongen abdiserte i 1724 og gav trona til den førstefødde arvingen (frå det første ekteskapet hans), men då den unge kongen døydde, vart Filip kalla attende til trona. I dei seinare åra hans, då han var nesten senil, var det Elisabeth som styrte det meste av Spania og sikra tronenen i Italia for sønene sine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elisabeth Farnese» frå Wikipedia på engelsk, den 28. desember 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN
* ICCU

 |
**Suggestopedi** er ein pedagogisk metode utarbeidd primært for språkopplæring. Metoden, som har vorte kritisert for å vere pseudovitskap, er utvikla av hjerneforskaren og psykiataren Georgi Lozanov (1926-2012), som opphavleg kom frå Bulgaria.

Ordet suggestopedi kjem av det engelske ordet suggest i tydinga «å tilby» eller «å foreslå».

Kreativitet i en heilskapleg samanheng er sentralt. Elevane nyttar musikk, fantasi, humor, rollespell, songer, spel, dialogar og plakatar med grammatiske element.

Metoden har blitt evaluert av 20 professorar frå heile verda, og UNESCO utarbeidde ein rapport om metoden i 1982. Dei tilrådde at det vart oppretta opplæring i metoden, og at lærerar fekk opplæring i denne. Då kommunistane vart klar over denne suksessen, vart arbeidet til Dr. Lozanov stoppa. Dei tok frå han passet da han skulle reisa utenlands, og han fekk husarrest i 10 år. I denne tida vart det vanskeleg for vesten å få ut informasjon om metoden. Det kom mange myter og mange imitatorar som dukka opp, og metoden vart kobla til «superlæring» og «akselerert læring», retningar som dukka opp i USA.

Dr. Lozanov har oppretta Lozanovs International Trainer’s Association (LITA), som skal spreia arbeidet hans. Han har utdannet ca. 30 trainarar i metoden i ulike land i verda. Desse skal mellom anna arbeide for spreiing av metoden. I Noreg eksisterer Norsk suggestopediforening for utdanna suggestopedilærarar med rundt 50 medlemmer.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk suggestopediforening
| **Parla** |
| --- |
| Plaza de la ConstitucionPlaza de la Constitucion Plaza de la Constitucion |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Parla | Byvåpenet til Parla |
| **Flagget til Parla** | **Byvåpenet til Parla** |

 |
| Plassering |
| 

Parla is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Madrid |
| Provins | Madrid |
| Borgarmeister | José María Fraile |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  24,43 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 108 051   4 422,9 /km² |
| Koordinatar | 40°14′″N 3°46′″W﻿Koordinatar: 40°14′″N 3°46′″W﻿ |
| Høgd over havet | 649 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 28.980 - 28.984 |
| **Nettstad:** www.parla.es |

**Parla** er ein kommune i storbyområdet kring Madrid i Spania. Han ligg sør i Regionen Madrid, om lag 20 km frå hovudstaden. Byen ligg kring 650 meter over havet og har opp mot 110 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Kyrkja *Nuestra Señora de la Asunción*, meir kjend som *Iglesia Vieja* («Gamlekyrkja»), den eldste kyrkja i kommunen.
Det har budd folk her sidan steinalderen. Og frå kring år 200 fvt. slo nomadar frå kysten seg ned i området. 

Den først skriftlege kjelda som nemner Parla er skriven av Kong Alfonso XI av Castilla den 6. januar 1338. Etter den spanske sjølvstendekrigen kom mange fattige flyktningar til byen frå andre stader i landet. Det var kring denne tida at han fekk bystatus.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Parla» frå Wikipedia på engelsk, den 13. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNE
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Johan Jæger Caroliussen** (24. mai 1868–14. januar 1950) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Bjørnskinn i Nordland. Han var stortingsrepresentant for Venstre i åtte periodar; 1916-1945.

Caroliussen var son til ein husmann og fiskar i bygda Bjørnskinn på Andøya i Nordland. Han reiste i si fyrste fiskje vinteren 1884, 15 år gammal. 19 år gammal skaffa han seg eigen båt, og låg på Langenes om vinteren og på Andenes om sommaren. Frå 1900 dreiv han fiske med dampskip. Han var gardbrukar i Bjørnskinn frå 1895, fyrst som forpaktar.

Caroliussen var medlem i Dverberg heradsstyre 1898-1907 og 1910-28, varaordførar i ni år. Valperioden 1913-15 var han varamann til Stortinget frå Vesterålen krins. Ved stortingsvalet 1915 vart han vald til stortingsmann frå einmannskrinsen Vesterålen for perioden 1916-18. Sidan vart han attvald i alle stortingsvala føre andre verdskrigen, frå 1922 representerte han landdistrikta i Nordland fylke. Han var medlem 1916-21 i Landbrukskomiteen og 1922-30 i Vegkomiteen. Frå 1931 til -40 var han nestformann i Post-, telegraf- og kystfartkomiteen. Caroliussen var landsstyremedlem i Venstre 15 år, 1924-39.

I 1909 var Caroliussen medlem i ein departemental komite som skulle sjå Lofotlova, og i 1921 av den såkalla Feitsildlovkomiteen. Han var medlem i Riksskattestyret frå 1926 til 1945.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Stortingsbiografi Arkivert 2016-08-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**José Julián Martí y Perez** (28. januar 1853–19. mai 1895) var ein cubansk filosof, tenkjar, inspirator og president. Han var den store pådrivaren for cubansk sjølvstende frå kolonimakta Spania. Han blir òg sett på som den intellektuelle inspiratoren i den cubanske sjølvstendekrigen. Da krigshandlingane starta på nytt i 1895 var Martí og den cubanske generalen Antonio Maceo dei to sentrale pådrivarane. 

På same måte som Maceo returnerte Martí tilbake til Cuba i 1895 frå eksil i USA, nærare bestemt New York. Martí vart straks utnemnd til president av dei cubanske opprørarane. Han fungerte i denne rolla frå 5. mai 1895 til 19. mai 1895, da han reid ut saman med Los Mambies og vart drepen i kamp med spanske troppar, vel 40 år gammal .

José Martí levde det meste av det vaksne livet sitt i USA etter å ha vorte landsforvist fra Cuba for anti-spansk verksemd. Under eksilet skreiv han ei rekke bøker og filosofiske tekstar. Frå heimen sin i New York åtvara han mellom anna mot å la amerikanarane få innpass på Cuba, med grunngjeving om at Cuba da ville gå frå å vera ein spansk til ein amerikansk koloni. Dei litterære verka hans er samla i 28 store band.

Martí blir i dag sett på som Cubas «landsfader», og nyt stor respekt i det cubanske folket. Som den andre «landsfaderen» blir Carlos Manuel de Céspedes y del Castillo rekna, som i 1869 starta det første opprøret mot den spanske kolonimakta. 

Martí er òg mannen bak den kjende utsegna «for å vera fri, må du ha kunnskap frå fleire kjelder».

Martí har fått byen *Marti* på Cuba oppnemnd etter seg, og flyplassen i Havanna ber namnet «José Martí International Airport». Portrettet hans finst på dei cubanske 1 peso-setlane .

Bakgrunnsstoff
--------------

* John M. Kirk (1984) «José Martí: mentor of the Cuban nation». University Press. ISBN 0-8130-0812-3
* Kronologi på www.latinamericanstudies.org (spansk)
* Om Marti på www.fiu.edu
* Om Marti på en.wikipedia.org
* Bilete av Martí på www.latinamericanstudies.org
**Johan Jacob Krohn** (9. august 1841–6. januar 1925) var ein dansk skolemann og diktar. 

Krohn var son av bilethoggaren F.C. Krohn og Sophie Susanne Købke.
Han vart cand. theol. i 1867.

Johan Krohn skreiv ein del barneforteljingar som kom ut i slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet i fleire band med fellestittelen *Fortællinger for Børn*. Han er likevel best kjend for barneboka *Peters Jul*, som mellom anna inneheld julesongen «Du grønne, dejlige Træ» (nynorsk «Du grøne, glitrande tre»). Boka kom opphavleg ut anonymt i 1866, men er seinare trykt opp att ei rekkje gonger, nokre med illustrasjonar av broren Pietro Krohn og venen Otto Haslund, og andre illustrerte av ulike kunstnarar som Herluf Jensenius og Mads Stage (2002). Johan Krohn redigerede også barnebla, mellom anna det utbreidde *Børnenes Juleroser.*

Frå 1880 til 1914 var han leiar av ein privat guteskule i København.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Johan Krohn biografi», *Kalliope* (på dansk), henta 21. desember 2018

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Johan Krohn» frå Wikipedia på dansk, den 21. desember 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Barn med kusma
**Kusma** (**parotitis epidemica**) er ein virusinfeksjon valda av kusmaviruset. Sjukdomen råkar særleg øyrespyttkjertelen framfor øyra. Andre spyttkjertlar kan òg verta råka, og dessutan bukspyttkjertelen og testiklane.

Utbreiing
---------

Sjukdomen råkar særleg born og unge menneske, og ein infeksjon kan seinare gje livsvarig immunitet. Kusma var tidlegare ein infeksjon som nesten alle born gjekk gjennom. I dag vert dei fleste borna vaksinerte mot kusma, slik at sjukdomen er vorten sjeldan i Noreg.

Sjukdomsutvikling og handsaming
-------------------------------

Kusma smittar ved dropesmitte. Inkubasjonstida er som regel to til tre veker, og pasienten vert rekna som smittefarleg så lenge pasienten har symptom. Sjukdomen byrjar med ei ålmenn uvelskjensle, deretter fylgjer feber og smertefull heving, vanlegvis av båe øyrespyttkjertlane. Hevinga varer i éi til to veker. Det finst inga kausal handsaming for kusma eller komplikasjonane.

Komplikasjonar
--------------

Det er ein føremon for gutar å få sjukdomen som barn, sidan 20-25% av unge menn som får kusma utviklar testikkelbetennelse. Om båe testiklane vert råka, kan sterilitet verta fylgja. Ein annan vanleg komplikasjon er godarta hjernehinnebetennelse. Ein sjeldnare og meir alvorleg komplikasjon av kusma er hjernebetennelse som kan gjera pasienten dauv.

Førebygging
-----------

Kusmavaksine er med i det nasjonale vaksinasjonsprogrammet gjennom MMR-vaksinen.

Kjelder
-------

* «kusma» i *Store medisinske leksikon*, snl.no. Henta 17. februar 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Vassbruksmiljø Takle Foto: Bjarne Thune

Vassbruksmiljø Takle Foto: Bjarne Thune

Vassbruksmiljø Takle Foto: Bjarne Thune

Frå venstre: Informasjonsbu, stampemølle, kvernhus
**Vassbruksmiljø Takle** ligg på Takle i Gulen kommune i Vestland like ved vegkrysset mellom Fv1 og Fv3. Det består av bygningar og reiskap som viser korleis vasskraft vart utnytta i tidlegare tider. Vassbruksmiljøet inneheld ei stampemølle, eit kvernhus og ein vassdriven slipestein som alle er i fullt operativ stand. Ei stampe er ein bygning som vart brukt til framstilling av filt eller vadmål. Det er også bygd ei informasjonsbu med som viser historia til anlegget.

Historie
--------

Stølsvatnet på Midttakle har frå gamalt av gjeve grunnlag for regulering og nytte av vassmengda i Takleelva. Nedanfor eit restaurert kvernhus nær brua på Midttakle er det reist ei operativ stampe. Ho vart truleg bygd av Bård Eivindson Takle i 1880 og var i bruk fram til 1945. Nær brua på Midttakle står eit kvernhus som i 1996–97 vart restaurert med ny kledning og torvtak, kvernkall og slok. I ein tømmerstokk i kvernhuset er årstalet 1785 rissa inn. Det er grunn til å tru at alle brukarane på Midttakle var saman om kverna.

Stampa vart bygd opp att på dei gamle murane i 1998–99 med stønad frå kommunen med midlar til spesielle tiltak i kulturlandskapet til landbruket. I august 1999 vart vassbruksanlegget og stampa på Takle opna under Kystsogevekene.

Stamping
--------

Stamping vart gjort om våren eller sommaren, for dei ferdig stampa vevstuane skulle bli bleika, og det vart gjort på bøen like ovanfor stampa. Ein kunne bruke bøen på denne måten før graset hadde vokse skikkeleg til, og når håa voks opp etter første slåtten. Den eine enden av vevstuen vart fest til marka med to pinnar, ein i kvart hjørne. Vevstuen vart så rulla ut og strekt og fest i andre enden på same måten. Så vart dei bleika i sola.

Stampa vart driven med vasskraft med et stort vasshjul. Det store hjulet gav jamn fart og trykk til krafta som vart brukt fire gonger for kvar omdreiing. Ein skulle lyfte to store trestokkar for kvar vevstu, og det var plass til tre stuar samtidig. Den høge stampestokken fekk plass oppe under mønet, og for kvart lyft fall han ned på stuen. Då gjekk vevstuane rundt og vart jamnt banka. Dei låg i kvart sitt kar fylt med varmt såpevatn under denne tovinga.

I stampehuset var det ei grue med ein stor kjel som vart brukt til oppvarming av vatn. I hellegolvet var der eit sluk, slik at det vatnet som var brukt gjekk rett i elva.
På Midttakle har ein restaurert ei stampe ut frå ein modell laga av Magnus Takle, for å vise korleis dette handverket vart utført tidlegare.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Riksantikvaren
* Vestafjells.no
Den gamle stortingssalen var teikna av Johan Ludvig Losting
**Johan Ludvig Losting** (11. september 1810–31. mars 1876) var ein norsk målar, teiknar og litograf frå Bergen.

Losting var elev ved Tegneskolen i Christiania frå 1824 til -26. Han begynte som portretteiknar, men utdanna seg til litograf i Tyskland og laga ei rekke prospekt, portrett og anna for Georg Prahl sitt offisin i Bergen.

Til Carl Wilhelm Boeck og Daniel Cornelius Danielssen sitt store verk om leprasykja som kom i 1847, laga Losting 24 kolorerte litografiske plansjar etter akvarellar han sjølv hadde måla. År 1850 budde han ei tid i Paris. Med inntrykk derifrå illustrerte han *Hudens sygdomme*, eit verk av dei førnemnde to legane og som kom ut i tida 1855-62.

Losting arbeidde i tillegg som teiknelærar, ornamentteiknar, forgyllar, teater-, dekorasjons-, fane- og altertavlemålar. Han teikna dessutan ei mengd landskapsskisser under sine mange reiser i inn- og utland. Gjennom fleire ulike typar tillitsverv arbeidde han iherdig for kulturlivet i Bergen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Johan Ludvig Losting» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
Namnet «Parmaskinke» er beskytta geografisk på lik line med champagne.
**Parmaskinke**, eller **Prosciutto di Parma**, er ei tørka skinke av svin frå Parma i Italia.

Produksjonsprosessen til parmaskinka kan ta alt frå ni til atten månader, avhengig av kor stor skinka er. Først vert ho vaska, sidan vert ho salta i to månader. Etter saltinga vrt salta vaska ut i fleire vatn, før skinka vert hengd til tørk på ein solrik, luftig stad. Lufta er viktig for den endelege kvaliteten på skinka. Tørketida varierer etter klimaet og storleiken på skinka. 

Vanlegvis vert parmaskinka servert *crudo* (rå, men tørka), skòre i papirtynne skiver, rulla rundt *grissini* (brødpinner) eller *melon*.

Parmaskinka er eit av fleire landbruksprodukt med opphavsrettvern for namnet (*beskytta geografisk nemning*, engelsk *Protected designation of origin*), etter ei EU-forordning om opphavsmerking som beskyttar namna på landbruksprodukt utifrå opphav, geografi og tradisjonelt særpreg.

Det er tre vidgjetne typar av parmaskinke som vert eksportere:

* **Prosciutto di Parma**, frå Parma i Italia
* **San Daniele**, frå Udine i Italia
* **Colli Berico-Euganei**, frå Veneto-regionen

Andre geografisk beskytta parmaskinker har skilnader i farge, smak og konsistens:

* Prosciutto di Carpegna (område nær Montefeltro)
* Prosciutto di Modena
* Prosciutto di Norcia
* Prosciutto Toscano
**Jostein Bakke** (fødd 29. november 1972) er ein norsk geolog. Han er professor ved Universitetet i Bergen, institutt for geovitenskap, der han arbeider med kvartære geosystem (kvartærgeologi). 

Bakke tok doktorgraden i 2004 med avhandlinga *Late Weichselian and Holocene glacier fluctuations along a coastal south-north transect in Norway – climatic and methodological implications*.

Jostein Bakke har undersøkt moglege konsekvensar av at Folgefonna minkar i det området han voks opp og dreiv som breførar
Jostein Bakke har kartlagt landskapet under Folgefonna der det ligg 30-40 skjulte innsjøar og desse kan komme til syne når Folgefonna minkar. Bakke fryktar at når isbreen i framtida kalvar i desse innsjøane kan det skape ei flodbølge og naturkatastrofe for bygdene langs fjorden nedanfor.

Bakke er frå Jondal, der han i 1994 skipa Folgefonna breførarlag.

Referansar
----------

1. 1 2  *Jostein Bakke*, Universitetet i Bergen
2. ↑  
*Bre- og klimavariasjoner frå Folgefonna til Lyngen*, Universitetet i Bergen
3. 1 2  «Krympar raskt i varmen». Stavanger Aftenblad. 31. august 2012. s. 8.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* CRIStin

 |
Nedslagsfelt. Den stipla linja markerer vasskiljet i nedslagsfeltet.
Eit **vassdrag** er eit samanhengande system av bekkar, elvar, innsjøar og isbrear, rekna frå sine utspring i skog og fjell og ned til eit felles utløp i havet, ein innsjø eller ei større elv.

Fjellkjeder og andre høgdedrag utgjer ofte eit vasskilje.

Amazonas er det største vassdraget i verda med eit nedslagsfelt på 6 144 727 km², det er ein tredjedel av arealet til Sør-Amerika. Europa sitt største vassdrag er Volga (1 410 994 km²).

Vassdrag i Noreg
----------------

I Noreg finst det om lag 4000 vassdrag, der nærare 3000 anten er lengre enn 10 km eller har sjøar som er større enn 1 km².

25–30 % av vassdraga i Noreg er regulert for kraftproduksjon.

Sortert etter nedbørsfelt er det største vassdraget i Noreg Glommavassdraget. Nedbørsfeltet er på 41 917 km².

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vassdrag» frå Wikipedia på bokmål, den 20. april 2008.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jon Arne Eie, Per Einar Faugli og Jens Aabel: *Elver og vann. Vern av norske vassdrag*. Grøndahl Dreyer 1996. ISBN 82-504-2241-4

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**Jostein Wilmann** (fødd 15. juli 1953) var ein norsk proffsyklist frå Viggja i Skaun. Han var arktiv på slutten av 70-talet og først på 80-talet. 

Blant dei største prestasjonane hans finn vi ein andreplass i Rheinland Pfalz i 1975, tredjeplass i Slovakia Rundt i 1976, og fjerdeplass i Rheinland Pfalz same år. I 1978 vann han Austerrike Rundt og Steiermark Rundt. Suksessen heldt fram i 1979 med tredjeplass i Tour de L’avenir utan laghjelp, og han utklassa alle da han vann samanlagt i det tredje forsøket sitt i Rheinland Pfalz. I Frankrike rundt (Tour de France) i 1981 låg han etter åtte etappar på tredjeplass samanlagt, men tapa mykje etter eit stygt fall. Han enda på 14. plass samanlagt etter å ha kjempa seg opp frå 64.plass etter fallet. Dette er den beste samanlagtplassering av ein nordmann nokon gong i Frankrike rundt.

I 1982 kom boka *Mil etter mil – Jostein Wilmann går i brudd* (ISBN 82-03-10890-3), skriven av Arild Nyquist.

Jostein Wilmann er far til syklisten Frederik Wilmann.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Girolamo Francesco Maria Mazzola**, betre kjend som **Parmigianino** (11. januar 1503–24. august 1540) var ein italiensk, manieristisk målar og gravør, med tilnamn etter fødestaden Parma.

Liv og gjerning
---------------

Mazzola vart fødd i Parma, der faren var handverkar. Då guten var to år gammal, døydde far hans og han voks deretter opp hos ein onkel. Onkelen fremja talentet hans og let han verte undervist i humanistiske fag og i naturvitskap og musikk.

*Madonnaen med den lange halsen*, 1534-40
Frå kring 1521/22 deltok Parmigianinio i utsmykkinga av San Giovanni-kyrkja i heimbyen. Seinare fekk han i oppdrag å måle delar av katedralen i Parma. Sommaren 1524 reiste Parmigianino til Roma. Han tok med seg sitt *Sjølvportrett i konveks spegel*, eit bilete som vekte åtgaum ved hoffet. Pave Klemens VII gav han i oppdrag å dekorere «der Sala dei Pontefici». 

Under plyndringa av Roma i 1527 reiste Parmigianino frå byen. Dei neste åra budde han for det meste i Bologna. Desse åra var han svært produktiv og fekk mange slags oppdrag. 
Etter heimkomsten til Parma i 1530-31, stod Parmigianino for utsmykkinga av apsis og tønnekvelven på den nybygde kyrkja 'Santa Maria della Steccata'. Ved den tid vart han omtala som «Dominus», eit teikn på at han hadde stige høgare opp i det sosiale hierarkiet. Dei mange private oppdraga var medverkande til at han ikkje avslutta utsmykkinga av Steccata-kyrkja før enn i desember 1539. 

Parmigianino studerte under Correggio, men mottok seinare impulsar av Rafael og andre av meistrane under høgrenessansen. Til liks med andre manieristar merkar måleria hand seg ut med dei langstrakte figurane og den praktfulle, men kalde fargeskalaen. Måleriet *Madonnaen med den lange halsen* med ein abnorm anatomi, var eit privatoppdrag han fekk på 1530-talet tid. Parmigianino laga også mange andaktsbilete. I Italia vert han også rekna som ein pioner i raderingskunsten.

Han døydde brått i Casalmaggiore i Lombardia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Parmigianino» frå Wikipedia på tysk, den 12. juni 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Parmigianino**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Cato Husabø Fossen** (fødd 22. september 1992 i Førde i Sogn og Fjordane) er ein norsk journalist og programleiar. Han er sidan juni 2016 fast tilsett som politisk reporter i NRK Nyheiter og frå juli 2019 nyheitsanker i *Dagsrevyen*, der han debuterte i tospann med Nina Owing 8. juli. Han har også leia *Politisk kvarter* på NRK P2 og enkelte valsendingar på NRK1 i 2017.

For TV-sjåarar er han også kjend som sportsanker på TV 2 ein kort periode frå 2015 til 2016. Det er imidlertid som politisk journalist han har gjort seg mest bemerka, og før fylte 23 år hadde han arbeidd i dei politiske redaksjonane til landets tre største mediehus NRK, TV 2 og VG.

Fossen var medlem av Unge Høgre i ungdomstida, og stod på Høgres liste til bystyrevalget i Førde i 2011, men meldte seg ut då han fekk den første journalistjobben sin i lokalavisa Firda same året.

Referansar
----------

1. ↑  Medier24 - Ung stjernejournalist går tilbake til politikken
2. ↑  Dagbladet - Blir Dagsrevyen-anker
3. ↑  VG - Sportsanker Cato Husabø Fossen sluttar i TV 2
4. ↑  Medier24 - 22-årig politisk wonderboy blir TV 2s nye sportsanker
5. ↑  *Høgres nettsider – Cato Husabø Fossens profil*, arkivert frå originalen 21. februar 2015, henta 21. februar 2015
| Matlock  |
| --- |
| Matlock set frå RiberMatlock set frå Riber Matlock set frå Riber |
| Plassering |
| 

Matlock is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Derbyshire |
| Distrikt | Derbyshire Dales |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 10 689 |
| Koordinatar |  53°08′″N 1°33′″W﻿Koordinatar: 53°08′″N 1°33′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DE4 |
| Telefon-retningsnummer | 01629 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Matlock**
 |

**Matlock** er administrasjonsbyen i Derbyshire og distriktet Derbyshire Dales i England. Han var tidlegare ein kurstad, og ligg ved elva Derwent.

Opphavleg låg det fleire små landsbyar i området: Matlock Town, Matlock Green, Matlock Bridge og Matlock Bank. I 1698 vart det oppdaga varme kjelder der, og kurhotella, kjent som «hydros», sprang opp. Folkesetnaden auka dermed valdsamt, og byen oppstod. Det største hotellet vart opna i 1853, og nedlagt i 1950-åra då administrasjonen til byen flytta inn i bygningen.

I 1893 vart det anlagt ein kabeldriven trikk gjennom byen, inspirert av trikken i San Francisco. Då han vart opna var han den brattaste trikkelinja i verda, og kosta to pennyar opp og ein penny ned. Banen vart nedlagt i 1927 etter at bilar og bussar hadde teke over.

Hovudgata i Matlock
Leys Park er ein stor viktoriansk park ved elva. Han opna i 1898, og har no ein modelljernbane på permanent utstilling i den gamle trikkestallen, som vart flytta til parken, og dessutan ein musikkpaviljong og ein dam med små motorbåtar. Båtane er dei eldste i slaget sitt som enno er i drift i Storbritannia.

Byen ligg i den sørvestlege utkanten av Peak District. Matlock Bath ligg rett sør for byen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Matlock» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |