recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fredrik Ludvig Konow** (23. juni 1864–14. august 1954) var ein norsk kjøpmann, skipsreiar og politikar for Frisinna Venstre.

Konow var fødd i Bergen, der far hans var kjøpmann med stor verksemd. Sjølv fekk han merkantil utdanning gjennom tre års opphald i England, Tyskland og Frankrike. I 1885 overtok han forretningane etter faren, i første rekke som skipsreiar og fiskeeksportør. Han var også ein sentral aktør i Bergens nærings- og organisasjonsliv. Mellom anna var han styreformann for Bergens mekaniske verksted og for 'Norges oplysningskontor for næringsveiene', samt i årevis styremedlem i 'United Sardines Factories'. Han var og leiande bak skipinga av Bergens Kringkastingselskab i 1925, og var i 1933-34 medlem av det fyrste styret i Norsk Rikskringkasting. Elles var han styremedlem i Selskabet for de norske Fiskeriers Fremme. Han var belgisk konsul 1886-1912.

Konow var medlem av Bergen bystyre åra 1898-1901. Han hadde plass på Stortinget i periodane 1910-12 og 1919-21, begge gonger innvald frå Nordnes krins i Bergen og som representant for Frisinna Venstre. I den fyrste stortingsperioden var han sekretær i næringskomite nr 1. Medan han i den siste perioden var medlem av finans- og tollkomiteen, samt 1919 og 1921 i utanrikskomiteen.

Konow var finansminister både i Bratlie-regjeringa 1912-13, samt åra 1924-26 i Lykke-regjeringa. Som finansminister i Lykke-regjeringa arbeidde han med å hindre at den norske krona steig for raskt i verdi. Denne såkalla paripolitikken hadde brei støtte i Stortinget, men lukkast lite då den ikkje hadde den verknaden norske styresmakter såg føre seg.

Konow vart tildelt den belgiske Leopoldsordenen og Borgardådsmedaljen, kommandørkorset av St. Olavs Orden, samt storkors av den portugisiske Kristusordenen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Fredrik Konow NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
| Châtellerault |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Châtellerault |
| **Byvåpenet til Châtellerault** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Nouvelle-Aquitaine Vienne |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  51,96 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011)   - folketettleik | 31 902   658/km² |
| Koordinatar | 46°49′04″N 00°32′46″E﻿Koordinatar: 46°49′04″N 00°32′46″E﻿ |
| Høgd over havet | 60 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.ville-chatellerault.fr |

**Châtellerault** er ein by og kommune i Frankrike med om lag 35 000 innbyggjarar. Byen ligg i departementet Vienne, der han er *sous-préfecture*, i regionen Nouvelle-Aquitaine, og nord for Poitou i Touraine. 

Elva Clain renn i hop med Vienne nær Châtellerault i Cenon-sur-Vienne.

Historie
--------

Châtellerault var ein viktig tilfluktsad i dei nordlege myrene i Poitou, og vart grunnlagd av Greven av Poitiers for å sikre grensene sine tidleg på 900-talet. Greven sin lokale representant, Vicomte de Châtellerault, vart oppretta som ein stilling som gjekk i arv rundt tida til Airaud, som sannsynlegvis var i slekt med grevane av Auvergne og hertugane av Aquitane. Arvingane hans var vicomtar fram til midten av 1000-talet. 

Dotter av Aymeric I, Ænor av Châtellerault (*om lag* 1103 - *om lag* 1130), som budde i tårnet hans, «dangereuse de Châtellerault», gifta seg med son hans Vilhelm X av Aquitaine, og var mor til Eleanora av Aquitaine. 

Tittelen *Vicomte de Châtellerault* gjekk vidare i tur til tre store franske adelsfamiliar: La Rochefoucauld, Lusignan og frå 1200-talet og fram til den franske revolusjonen til familien Harcourt.

Kjende knyttet til Châtellerault
--------------------------------

* Clément Janequin (1485-1558), komponist
* Jean-Pierre Thiollet (1956-), forfattar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til turistkontoret
* Turisme i Chatellerault Arkivert 2006-05-13 ved Wayback Machine.
* Kort historie om *manufacture de Chatellerault*
* Luftfoto av Châtellerault

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Cibin** (tysk *Zibin*) er ei elv sentralt i Romania sør i Transilvania. Ho har utspring nær den høgaste fjelltoppen i Cindrelfjella (òg kalla Cibinfjella) i Dei sørlege Karpatane. Ho startar der dei to elvane Râul Mare og Râul Mic renn saman. Elva renn berre innanfor grensene til Sibiu fylke.

Ho er ei av dei viktigaste sideelvane til Olt, som ho munnar ut i nær Tălmaciu. Den totale lengda hennar er 82 km.

Elva dannar ei senking (Sibiusenkinga), der byen Sibiu ligg. Nær fjella renn elva gjennom område Mărginimea Sibiului, som er kjend for sterke rumenske tradisjonar.

Dei største sideelvane til Cibin er

* Pârâul Negru nær Orlat,
* Hârtibaciu nær Mohu
* Sadu nær Tălmaciu.

Det er bygd ein dam i elva nær Gura Râului som vert nytta til vasskraftproduksjon og som er den største drikkevasskjelda til Sibiu.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cibin River» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Administrația Națională Apelor Române - Cadastrul Apelor - București
		- Institutul de Meteorologie și Hidrologie - Rîurile României - București 1971
		- Trasee turistice - județul Sibiu


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Sjå òg operativsystemet Fedora*
Fedorahatt frå den italienske produsenten Borsalino. Foto: Kjetil Ree
 
Teikning av fedoraberar.
**Fedora** er ein hattetype kjend for ein brei brem, pull med ei renne midt oppa og klemt inn på kvar side framme på pullen. Hatten har ofte hatteband. Bremmen blir gjerne bretta ned framme. Fedorahattar er laga i mjuk filt, ofte av kaninhår. Dei er i dag hovudsakleg rekna som mannshattar, men oppstod som kvinnemote. 

Trilby er ein hatt som liknar fedora, men har ein litt kortare brem. Medan fedoraen er knytt til USA, er trilbyen meir ein europeisk hatt.

Historie
--------

Ortodokse jødar med fedorahattar.
Namnet *fedora* kjem frå skodspelet *Fédora* av Victorien Sardou frå 1882, der hovudpersonen, prinsesse Fédora spela av Sarah Bernhardt, brukte ein hatt av denne typen. Stykket blei først framført i USA i 1899, og hatten blei mote for kvinner først på 1900-talet. Etterkvart blei han teken over av menn. Hatten var stilig, verna mot vêr og vind, og var praktisk i og med at han kunne rullast saman når ein ikkje brukte han. I løpet av 1950- og 1960-talet gjekk hatt av moten, og fedoraen blei berre brukt av eldre eller svært tradisjonelle menn. Ortodokse jødar, særleg haredim, heldt fram med å bruka han.

Terry Pratchett er kjend for å opptre med fedora.
Mot slutten av 1900-talet blei fedora teken i bruk igjen og sett på som eit stilig hovudplagg. Nokre kjendisar, som Johnny Depp og Terry Pratchett, er kjende for å bruka hatten.

Fedora i populærkulturen
------------------------

Hatten blei brukt i ei rekkje amerikanske filmar på 1940-talet, mellom anna av Humphrey Bogart i *Casablanca*, film noir- og nokre westernfilmar, sjølv om han var ein anakronisme i dei sistnemnde, som hadde handling frå førre hundreåret. Hatten, som også kunne nyttast til å skjula ansiktet til stuntmenn i actionfilmar, blei seinare brukt av figurar som Indiana Jones, The Blues Brothers og Freddy Krueger frå *A Nightmare on Elm Street* brukte fedora. Hatten er òg ei del av forkledinga til Fantomet.

Fedoraen er blitt knytt til kriminelle og etterforskarar frå Forbodstida, og kan vera del av eit «gangster»-kostyme.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fedora» frå Wikipedia på engelsk, og «Fedora (hatt)» frå Wikipedia på bokmål den 2. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene: Jody Shields, John Dugdale - "Hats: A Stylish History and Collector's Guide" (Published by Clarkson Potter) 1991*
Koordinatar: 60°47′4.7076″N 4°45′47.736″E﻿

Solnedgang over Fedje med Fedjefjorden til høgre på bilete. I front av bilete ligg Rognsvågen.
**Fedjefjorden** er ein vid fjord mellom Fedje i vest og Fosnøyna i Austrheim i aust. Fjorden har ei lengd på om lag 12 km frå nordvest til søraust og held fram i søraust som Hjeltefjorden. I nord går Fensfjorden austover, medan Sognesjøen, den ytste delen av Sognefjorden, berre ligg 10 km lenger nord. Breidda på fjorden varierer mellom 3,5 km og 5 km. 

I tillegg til sjølve Fedje ligg det mange mindre øyar og holmar på nordsida av Fedje, mellom anna Innarsøyane og Holmengrå fyr som ligg lengst nord. Holmengrå har eit lite fyr og ein liten fyrbolig og er godt synleg frå store delar av Fedjefjorden med si karakteristiske form. 

Det går ferjesamband over fjorden frå Fedje til Sævrøy på austsida, ei strekning som er vêrhard. Både M/F «Fedjefjord», som vart sett i drift i 2001 og den gamle M/F «Fedje» var spesialbygde for å takle vêrtilhøva over fjorden, men Fedjefjord er både høgare og større enn den gamle og har derfor oftare problem med kraftig vind. M/F Fedje skal visstnok berre ha lagt til kai fire gonger på grunn av vêret i løpet av dei 33 åra ho gjekk. 

Heilt søraust i fjorden går Hoplandsosen innover til Lurefjorden og Seimsfjorden

Galleri
-------

* Svaberg på austsida av Fedje ved Fedjefjorden. Utsyn sørover.
* Holmengrå ytst i Fedjefjorden med fyret og fyrboligen.
* Holmengrå ytst i Fedjefjorden
* Det er sjeldan å sjå Fedjefjorden så still som dette. Frå juli 2006.
* Solnedgang over Fedje i juli 2006. Rognsvågen, ein del av Fedjefjorden som ligg til høgre (aust) på bilete.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Henrik Leganger Frisak** (18. juli 1852–1939) var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsrepresentant frå Romedal i Hedmark.

Frisak var fødd i Romedal, faren var offiser i infanteriet. Sjølv vart han 1867 student frå Nissens skole i Kristiania, fem år seinare vart han cand. jur. 1874-75 var han stenograf i Stortinget, deretter 1875-78 fullmektig hos sorenskrivaren i Romsdal. I perioden 1878-98 var han overrettssakførar i Ålesund. Frå 1898 til 1913 var han sorenskrivar i Sunnmør. Til sist, frå 1913, var han høgsterettsassessor i Kristiania.

I periodane 1890-95, 1899-1904 og 1908-10 var Frisak medlem av bystyret i Ålesund, ordførar 1902-04 og 1908-09. Elles var han direktør i Aalesunds Sparebank 1881-82, seinare mange år direktør i Landmandsbanken i Ålesund. Frisak representerte Ålesund og Molde på Stortinget 1910-12. Han var då medlem av Lagtinget, næringskomite nr 1 og den utvida justiskomiteen. Politisk høyrde han heime i Venstre.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Henrik Frisak NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Henrik Christian Lie** (17. november 1861–3. april 1945) var ein kontorist og politikar frå Røros. Han var stortingsmann 1910-12 for kjøpstadene i Nordland og partiet Frisinna Venstre.

Lie var son til ein oppsynsmann på Røros. I yngre år arbeidde han på kontoret til Rørosbanen og var telegrafist i Meråker. Frå 1881 arbeidde han på kontor i Trondheim, kontorfullmektig frå 1893. Han fekk seg i 1898 stilling som distriktskasserar i Narvik, bokhaldar i same byen frå 1911.

Lie var medlem i bystyret i Narvik frå 1901, også med i skulestyret i byen. Valperioden 1910-12 representerte han einmannskrinsen Bodø og Narvik på Stortinget, der han hadde plass i Jarnbanekomiteen. På tinget sokna han til Frisinna Venstre.

Han vart gravlagd i Oslo.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Haffner, Vilhelm: *Stortinget og statsrådet : 1915-1945. B. 1 : Biografier : med tillegg til Tallak Lindstøl: Stortinget og Statsraadet 1814-1914*, side 33, Oslo 1949
* Biografisk informasjon om Henrik C. Lie NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Statens Teaterhøgskole** er ein norsk statleg utdanningsinstitusjon innan teater som sidan 1996 har vore innlemma i Kunsthøgskolen i Oslo (KHiO). Teaterhøgskolen er no ein av tre norske institusjonar som tilbyr skodespelarutdanning på høgskolenivå, men har framleis nasjonalt eineansvar for utdanning av sceneinstruktørar.

Teaterhøgskolen vart skipa under namnet **Statens Teaterskole** i Oslo i 1953, etter stortingsvedtak året før, med integrert treårig skodespelarutdanning. Han fekk høgskolestatus i 1982, og eiga instruktørlinje i 1983. 

Teaterhøgskolen er i dag fireårig med tredje året som praksisår ved teatra. Det årlege elevopptaket er på 10–12 elevar, etter samråd om talet med Norsk Skuespillerforbund og Norsk Teaterlederforening. Elevene vert valde ut av en sakkyndig komité etter prøvar. Skulen underviser m.a. i plastikk, stemmebruk og fekting, song og dans, norsk, teaterhistorie, litteraturhistorie og dramaturgi. Høgskulen held dessutan særkurs i radio, fjernsyn og film.

Kjelder
-------


* «Statens Teaterhøgskole» i *Store norske leksikon*, snl.no. henta inn 25. november 2011.
* *Bokmålswikipedia om Statens Teaterhøgskole*, henta inn 25. november 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kunsthøgskolen i Oslo
Koordinatar: 59°51′21″N 10°26′00″E﻿

Sem GjestegårdFoto: Erlend Bjørtvedt

**Statens småbruklærerskole** vart etablert på Sem i Asker i 1914 og var i drift til 1962. Frå 1995 vart lokala i ein del år nytta som kurs- og konferansesenter under namnet *Sem Gjestegård*.

Den første private landbruksskulen på Sem vart starta på slutten av 1800-talet. Etter at Stortinget i 1909 sette ned ein komité for å utgreie landbruksutdanninga i Noreg, vart det vedtatt å etablere ein skule som skulle utdanne lærarar til å undervise småbrukskular/landbrukskular, og i 1914 ble Statens småbruklærerskole på Øvre Sem etablert. Formålet med skolen var å utdanne lærarar for småbrukar, legge til rette for intensiv og rasjonell drift av dei mange småbruka i landet og spesielt for å gi støtte i utviklinga av smånæringar. Undervisninga var retta mot praktisk drift i jordbruk, husdyrbruk og hagebruk.

Bygningsmassen på Sem har hus for ulike type husdyrdrift, veksthus, vevstue, smie mm. og viser korleis skulen vart driven med sterkt fokus på opplæring innanfor
praktisk landbruk. Sem utdanna lærarar som skulle undervise i småbrukdrift i småskala. Skulen var på mange måtar eit motstykke til Norges Landbrukshøgskule i Ås, som utdanna sivilagronomar og forstkandidatar og la vekt på drift av større landbrukseigedommar. 

1962 vart Statens småbrukslærerskole på Sem fusjonert med Norges Landbrukshøgskole på Ås. På Sem dreiv Landbrukshøgskulen institutt for birøkt, og dei brukte lokala til halvårige pedagogiske seminar for NLH-kandidatar og elles til kortare kurs og konferansar. 

1991 vedtok Stortinget at Sem skulle drivast vidare som eit kurs- og konferansested. I 2014 vart eigedommen selt til Asker kommune.

Kjelder
-------

* Regjeringa om fredning av Sem
* Om Sem gjestegård
**Statens skogskole** var ein skole som tok sikte på å utdanne skogteknikarar for å rekruttere funksjonærar til det offentlege og det private skogbruket. 

Staten hadde skogskolar i Kongsberg, Bygland, Evenstad, Steinkjer og Osen. Oppland fylke hadde skogskole i Brandbu. Skolane kombinerte praktisk og teoretisk undervisning. Då Norges Landbrukshøgskole vart etablert på Ås, vart det bestemt at skogskolane dessutan skulle vere forskolar for skogutdanninga ved landbrukshøgskolen. Sidan vart skogskolen på Kongsberg spesialisert som forkurs til landbrukshøgskolen. Dette forkurset vart nedlagt i 2000.
På slutten av 1980-talet vart dei andre skogskolane integrerte i distriktshøgskolane. Skolane vart likevel oppretthaldne som eigne undervisningsstader, men rundt år 2000 vart skogutdanninga nedlagt på dei fleste av dei gamle skogskolane.

I dag gir Høgskolen i Hedmark høgskoleutdanning i skog- og utmarksfag på Evenstad.

Staten hadde òg praktiske skogskolar, statens yrkesskole for skogbruk, på Sønsterud og Saggrenda ved Kongsberg. Desse skolane er overtatt av fylkeskommunane.

På nettet:
----------

* Statens skogskole Steinkjer - skogutdanning 1880-2005
* Høgskolen i Hedmark, Evenstad Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.

Andre kjelder:
--------------

* Birger Halvorsen: «Norges Skogteknikerforbund» i Andreas Vevstad 1998: *Norsk Forstmannsforening 100 år* (Landbruksforlaget) ISBN 82-529-2374-7
**X-type-asteroidane** utgjer fleire grupper av asteroidar med like spektrum, men sannsynlegvis med ganske så forskjellige samansetningar.

Tholen-klassifiseringa
----------------------

I Tholen-klassifiseringa inneheld X-gruppa dei følgjande typane:

* E-type
* M-type
* P-type

Sidan det i Tholen-klassifikasjonen er viktig med albedo for å skilja mellom dei ulike typane, vart nokre asteroidar som ein ikkje hadde albedo-data for klassifiserte som X-type. Eit eksempel på dette er 50 Virginia.

SMASS-klassifiseringa
---------------------

SMASS-klassifiseringa brukar ikkje albedo, men ei rekkje spektraltrekk som var for fine til at ECAS-undersøkinga kunne sjå dei då Tholen-klassifiseringa vart laga, er tekne i bruk i klassifiseringa her:

* kjerne-X-type – asteroidane med dei mest typiske X-type-spektruma
* Xe-typen - asteroidar med spektrum som har eit absorpsjonsband rundt 0.49 μm. Det har blitt foreslått at dette betyr at det er troillitt(jernsulfid) til stades. Det er noko samsvar mellom Xe-typen og Tholen-E-typen.
* Xc- og Xk-type – desse har eit konvekst spektraltrekk mellom 0,55 μm og 0,8 μm (auka fluks). Desse spektruma pleier å vera mellom kjerne-X-typen og C- og K-typen.

Bortsett frå Xe-typen er det ikkje nokon signifikant samanheng mellom oppdelinga i SMASS-typane og Tholen-E-, M- og P-typane. Alle typane i X-gruppa inneheld ein blanding av asteroidar klassifiserte som enten E-, M- eller P-type.

Sjå òg
------

Asteroidespektralklassar
**Władysław Komar** (11. april 1940–17. august 1998) var ein polsk friidrettsutøvar fødd i Kaunas i dagens Litauen. Han vart olympisk meister i kulestøyt under OL 1972 i München. Tidlegare hadde han vunne to bronsemedaljar under høvesvis EM i friidrett 1966 og EM i friidrett 1971.

Aktiv
-----

Komar vart nummer fire i kulestøyt under friidretts-EM 1962. I 1964 sette han personleg rekord med 19,50 meter og stod for det beste kuleresultatet i Europa den sesongen, men vart berre nummer ni under OL 1964 i Tokyo. To år seinare fekk han bronsemedaljen i EM i Budapest, i ein sesong der han forbetra sin polske rekord til 19,61 m. I 1968 kom han på sjetteplassen under dei olympiske sommarleikane i Mexico-byen.

I mai 1970 passerte Komar 20-metersgrensa då kula landa på 20,22 m. Året etter la han på til 20,55 meter, så det var ikkje uventa at han tok si andre EM-bronse under friidretts-EM 1971 i Helsingfors.

Komars grav i Warszawa.
Gjennom 1972-sesongen forbetra han den polske kulerekorden fleire gongar. Han starta den 1. mai med 20,59 m, og la på til fyrst 20,87 m og så 20,90 m, før mai månad var over. Med 20,95 vann han midt i juni kuletevlinga i landskampen mellom Storbritannia og Polen i Edinburgh, for så å støyte 21 meter jamnt den 2. juli. Under dei olympiske leikane i München den 9. september 1971 var Komar ein av aktørane i ei svært spanande tevling. Komar smelte til med 21,18 m og polsk reekord i fyrste omgang. Dei mange favorittane frå USA og Aust-Tyskland truga Komars leiing for kvar gong dei gjekk i ringen, men ingen makta å overgå han. George Woods vart sølvvinnar med 21,17 m, medan Hartmut Briesenick snappa bronsen frå landsmannen Hans-Peter Gies, begge nådde 21,14 m, på betre andrestøyt.

I august 1974 sette Komar sin siste landsrekord, då han støytte 21.19 m, ein cm lengre enn han gjorde då han vann OL-gullet. Få veker vart han nummer seks i europameisterskapen.

Komar tok fem medaljar i europeiske innandørsmeisterskap i tida 1966-78, tre sølv- og to bronsemedaljar. Desse meisterskapane hadde jamnast svakare deltaking enn utandørsmeisterskapane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1962 i Beograd: Nr 4 – 18,00 m
* OL 1964 i Tokyo: Nr 9 – 18,20 m
* EM 1966 i Budapest: Bronsemedalje – 18,68 m
* OL 1968 i Mexico by: Nr 6 – 19,28 m
* EM 1971 i Helsingfors: Bronsemedalje – 20,04 m, bakom Heinz-Joachim Rothenburg (20,47 m)
* OL 1972 i München: Gullmedalje – 21,18 m, framom George Woods (21,17 m)
* EM 1974 i Roma: Nr 6 – 19,82 m

Etter OL-gullet i München var Komar ein av Polens mest populære sportsutøvarar. Hans lystige lynne gjorde han seinare til ein populær skodespelar og fjernsynskommentator.

Komar, den tidlegare stavhopparen Tadeusz Ślusarski og ein tredjemann, omkom i ei bilulukke ved landsbyen Ostromice i Vorpommern. Dei var då på veg heim frå ein idrettsfest. Komar vart 58 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Władysław Komar» frå Wikipedia på tysk, den 28. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
| **Włocławek** |
| --- |
| Domkyrkja i WłocławekDomkyrkja i Włocławek Domkyrkja i Włocławek |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Włocławek | Byvåpenet til Włocławek |
| **Flagget til Włocławek** | **Byvåpenet til Włocławek** |

 |
| Plassering |
| 

Włocławek is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Kujaviskpommerske |
| GrunnlagdByrettar | 900-talet1255 |
| Borgarmeister | Andrzej Pałucki |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  84,32 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 119 608   1419/km² |
| Koordinatar | 52°39′0″N 19°3′0″E﻿Koordinatar: 52°39′0″N 19°3′0″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 87-800 til 87-810, 87-812, 87-814, 87-816 til 87-818, 87-822 |
| Telefon-retningsnummer | +48 054 |
| Bilnummer | CW |
| **Nettstad:** www.wloclawek.pl |

**Włocławek** (tysk *Leslau*) er ein by nord i Polen ved elvane Wisła og Zgłowiączka og om lag 120 000 innbyggjarar. Han ligg i Kujaviskpommerske voivodskap og var fram til 1999 hovudstad i Włocławek voivodskap.

Historie
--------

Bispedømet Włocławek (latinsk: *Vladislaviensis*) i Kuyavia, nær Płock, vart først nemnd i ein pavebulle frå pave Eugene III i 1148. Den første biskopen av Włocławek var Warner, som er nemnd i bullen, etterfølgd av Onoldius frå Italia. På eit tidspunkt vart bispedømet kalla *Vladislaviensis et Pomeraniae* (Włocławek og Pommern). Namnet Vladislaviensis og tidsepoken peikar mot Władysław II den landflyktige eller bestefaren Władysław I Herman, eller Vladislav II av Böhmen, som mogelege namngjevarar. Under naziokkupasjonen under den andre verdskrigen fekk Włocławek namnet *Leslau*.

Wloclawek hadde ein ganske stor jødisk folkesetnad i mange hundre år. Etter nazistane okkuperte byen vart han den første byen i Europa der jødane måtte gå med den gule jødiske davidsstjerna. Mange jødar frå byen døydde i samanstøyt med nazistane, av svolt eller sjukdom etter at dei vart flytta til gettoen i Łódź. Andre mista livet i dødsleiren Chelmno.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Włocławek» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Alfabetet** |
| A | B | C | D | E |
| F | G | H | I | J |
| K | L | M | N | O |
| P | Q | R | S | T |
| U | V | W | X | Y |
| Z | Æ | Ø | Å |

**X** er den tjuefjerde bokstaven i det latinske alfabetet. Han blir uttala /ɛks/, medan han i internasjonal lydskrift står for ein ustemd velar frikativ (strupelyden sist i Bach eller loch). I det kinesiske pinyin-systemet står han for ein sj-lyd med tunga framme i munnen, /ɕ/.

I NATO sitt fonetiske alfabetet melder ein X som **X-ray**.

I mange språk, til dømes italiensk og norsk, er bokstaven ikkje i bruk i eigne, heimelaga ord. Derimot kan ein finna han i lånord og namn av utanlandsk opphav.

Historie
--------

| Gresk xi | Gresk chi |
| --- | --- |
|  |  |
| Fønikisk S | Egyptisk djed |
|  |  |

Dei tidlege vestgrekarane brukte bokstaven χ, *khi*, for lyden /ks/. 
Austgrekarane og seinare heile det greske skriftspråket let denne bokstaven stå for lyden /kʰ/. I skriftspråk som er påverka av austgrekarane, som aserbadsjansk, tatarsk, usbekisk og lojban står X for strupelyden /x/. I det etruskiske og det seinare latinske alfabetet fortsette ein dermed den tidlegare vestgreske bruken.

Det er omstridd om bokstavane khi og xi er greske oppfinningar eller om dei har semittisk opphav. Chi var plassert mot slutten av det greske alfabetet, etter dei semittiske bokstavane, noko som tyder på at han var ei seinare utvikling. Det finst heller ingen semittisk lyd som svarar direkte til /ks/.

Ein reknar gjerne den fønikiske bokstaven *samekh* (uttalt /s/) som inspirasjon for gresk xi. Chi har ei ulik utforming frå denne bokstaven, men han *kan* og ha vore inspirert av samekh. Den opphavlege forma for samekh kan ha vore den egyptiske hieroglyfen for djed-søylen, men dette er og usikkert, ettersom ein ikkje har dokumentert nokre former imellom denne og den fønikiske bokstaven.

X kan stå for
-------------

* ukjend, både i matematiske likningar og i spaningsforteljingar (t.d. «Prosjekt X»)
* ein tenkt *planet X* med bane utanfor Pluto.
* eit tapt etternamn. Medlemmer i Nation of Islam, som Malcolm X, har brukt bokstaven for å visa til kulturen dei mista gjennom slaveriet.
* «ekstra» i engelske storleikar på klede, som i XS (*extra small*, altså ekstra lite) eller XXXL (*extra extra extra large*, eller svært stort)
* talet 10 med romartal
* *x* er i matematikken teikn for ein ukjend storleik, i analytisk geometri for abscissen (den første koordinaten) i eit koordinatsystem.
* forkorting for *Khristos* eller Kristus.
* X av Klaus Schulze, eit album av Klaus Schulze.

Fotnotar
--------

1. ↑  som i engelsk *lu**xu**rious*
**Geir Hilmar Haarde** (fødd 8. april 1951) er ein islandsk politikar. Han var frå statsminister på Island frå juni 2006 til februar 2009. Han etterfølgde Halldór Ásgrímsson. Haarde har sidan 2005 vore leiar for det politiske partiet Sjálfstæðisflokkurinn (Sjølvstendepartiet). Som statsminister leidde han fyrst ei koalisjonsregjering mellom sitt eige parti og Framsóknarflokkurinn. Etter alltingsvalet i 2007, der Sjálfstæðisflokkurinn fekk auka oppslutnad, leidde Haarde ein koalisjon mellom Sjálfstæðisflokkurinn og det sosialdemokratiske Samfylkingin.

Biografi
--------

Far til Haarde, Tomas Haarde, flytte til Island frå Sandeid, heilt nord i Ryfylke i Rogaland. Haarde vart fødd i Reykjavík i 1951, og snakkar sjølv også norsk. Han har bachelorgrad i økonomi frå Brandeis University i USA, vidare mastergrad i internasjonale forhold (frå Paul H. Nitze School of Advanced International Studies ved Johns Hopkins University) og økonomi (frå University of Minnesota).

Før han vart vald inn i Alltinget, arbeidde Haarde som økonom i den islandske sentralbanken frå 1977 til 1983. Han var leiar av Samband ungra sjálfstæðismanna (SUS), ungdomsorganisasjonen til Sjálfstæðisflokkurinn, frå 1981 til 1985. Frå 1983 til 1987 var han rådgjevar for de inslandske finansministeren. Haarde har vore alltingsrepresentant for Sjálfstæðisflokkurinn sidan 1987. Han var seinare parlamentarisk leiar frå 1991 til 1998, og formann i utanrikskomitéen i Alltinget frå 1995 til 1998. Haarde var finansminister frå april 1998 til september 2005, og var deretter utanriksminister fram til juni 2006. Han vart samrøystes vald til partileiar for Sjálfstæðisflokkurinn i oktober 2005, etter at Davíð Oddsson trekte seg. Haarde vart statsminister under president Ólafur Ragnar Grímsson i 2006.

23. januar 2009 annonserte han den komande avgangen sin som partileiar og statsminister. Etter fleire dagars protestar mot den islandske regjeringa, og krav om at han måtte gå av, heldt han ein pressekonferanse der han både informerte om at han har kreft i matrøyret og at det vil verte halde nyval. Sjálfstæðisflokkurinn sitt fremlegg til valdag er 9. mai 2009. 26. januar 2009 kunngjorde Haarde at han trekte seg som statsminister, etter ei ny veke med daglege protestar utanfor regjeringskontora. Jóhanna Sigurðardóttir har teke over og danna regjering fram til valet.

Fotnotar
--------

1. ↑  Aftenbladet: *Røtter i Ryfylke* Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. (2006)
2. 1 2  CV fra Statsministerens kontor
3. ↑  CV frå Alltinget
4. ↑  BBC: *Icelandic prime minister resigns* (2006)
5. ↑  Pressemelding om Haarde sin avgang
6. ↑  NTB: *Islands statsminister går av* (Dagbladet), 26. januar 2009

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi hjå Alltinget
* «Røtter i Ryfylke Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.» på

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* Munzinger (iba)

 |
Bas-Ravine i den nordlege delen av Cap-Haïtien
**Haitisk økonomi** er prega av at landet etter dei fleste økonomiske mål er det fattigaste i Amerika. Det hadde eit bruttonasjonalprodukt på 11 610 millionar USD i 2009, og dermed BNP per innbyggjar på 1 300 USD – om lag 3,50 USD per person per dag.

Det er eit fattig land – eit av dei fattigaste og minst utvikla i verda. Samanliknande sosiale og økonomiske mål viser at Haiti har lege under andre lågkost- og utviklingsland (særleg på den vestlege halvkula) sidan 1980-åra. Haiti er no på 149. plass av 182 land på HDI-lista til SN (2009). Om lag 80 % av folkesetnaden i landet lever under fattigdomsgrensa, og 54 % i ekstrem fattigdom. Den økonomiske veksten har vore negativ eller berre ørlite positiv dei siste åra. Fattigdom har tvinga minst 225 000 barn i byane i Haiti til slavearbeid som ubetalte hushjelper og tenarar. Landet har lenge lege mellom dei mest korrupte i verda på CPI-lista til Transparency International.

Om lag 66 % av haitiarane arbeider i landbrukssektoren, som hovudsakleg omfattar små sjølvforsynande bruk, men dette utgjer berre 30 % av BNP. Landet har opplevd lite formell auke i arbeidsplassar det siste tiåret, sjølv om den uformelle økonomien er i vekst. Mango og kaffi er to av dei viktigaste eksportprodukta til Haiti. Bistand frå utlandet utgjer 30–40 % av budsjettet til regjeringa i Haiti. Den største gjevaren er USA, etterfølgt av Canada, og EU bidreg også. I tillegg bidreg Venezuela og Cuba til den haitiske økonomien, og spesielt har dei gjort det sidan alliansane mellom landa vart fornya i 2006 og 2007.

Den USA-amerikanske bistanden til den haitiske regjeringa vart stoppa heilt i 2001–2004, etter det omstridde valresultatet i 2000, der president Aristide vart skulda for valfusk. Etter at Aristide forlét landet i 2004, fekk Haiti igjen pengar frå USA, og den brasilianske hæren leidde fredsstyrken MINUSTAH.

Haiti var venta å få ettergjeve gjeld på om lag 525 millionar USD, eller om lag 3 milliardar norske kroner, gjennom Heavily Indebted Poor Countries (HIPC) i løpet av sommaren 2009 – dei fekk ettergjeve heile 1,2 milliardar dollar (om lag 70 milliardar kroner).

Kjelder
-------

* «Haiti» på Wikipedia på engelsk, innhenta i mars 2010.

### Referansar

1. 1 2 3 4  CIA – The World Factbook – Haiti Arkivert 2016-01-31 ved Wayback Machine..
2. ↑  ">«Haiti» av Christina Milsom hjå Latin-Amerikagruppene i Norge.
3. ↑  «Haiti – GDP Growth» hjå IAEA.
4. ↑  «Report: 225,000 Haiti children in slavery» på USAtoday.com (22.12.2009).
5. ↑  «2006 Corruption Perceptions Index reinforces link between poverty and corruption Arkivert 2006-11-07 ved Wayback Machine.» hjå Transparency International (06.11.2006).
6. ↑  «Hoping for change in Haiti’s Cité-Soleil Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.» hjå International Red Cross.
7. ↑  «Haiti Gets US$1.2 Billion of Debt Relief» – pressemelding frå Verdsbanken (30.06.2009).
Kajsa Bergqvist i 2006
**Kajsa Margareta Bergqvist** (fødd 12. oktober 1976) er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar frå Sollentuna. Ho spesialiserte seg på høgdehopp, og vart europameister i 2002 og verdsmeister i 2005. Elles vann ho fire bronsemedaljar i ulike VM, OL og EM i tida 2000-06. Bergqvist er 175 cm høg og vog 59 kg då ho var aktiv.

Aktiv
-----

Bergqvist melde seg for alvor på i verdseliten i høgdehopp under VM i friidrett 1997. Ho vart nummer fem i meisterskapstevlinga, som vart vunnen av norske Hanne Haugland. To år seinare kom Bergqvist på delt fjerdeplass i VM, saman med to andre utøvarar.

Sitt store internasjonale gjennombrot fekk ho under dei olympiske leikane i Sydney i 2000, Bergqvist vann bronsemedaljen. Etter å vunne verdsmeisterskapen innandørs i 2001, tok ho ein ny bronsemedalje under VM i friidrett 2001 i Edmonton.

Gjennom 2002-sesongen deltok ho i 17 tevlingar og vann 14 av dei. Høgdepunktet kom då ho vart europameister i München, der ho vann med heile seks centimeters margin. Året etter sette ho personleg rekord med 2,06 m den 26. juli 2003 under ei høgdehopp-tevling i i Eberstadt. Ein månad seinare kopierte ho i Paris medaljefangsten frå førre VM og tok ein ny VM-bronse. Heile OL-sesongen 2004 gjekk ho skadd.

I 2005-sesongen kom ho sterkt tilbake og opplevde sin største triumf under friidretts-VM i Helsingfors. Her vann ho gullmedaljen med 2,02 m, hennar beste meisterskapsresultat. For denne prestasjonen vart ho tildelt Svenska Dagbladets gullmedalje.

Den 4. februar 2006 hoppa Bergqvist 2,08 meter innandørs i Arnstadt. Dermed forbetra ho tyske Heike Henkel sin innandørs verdsrekord med ein centimeter. Om sommaren same året var ho største favoritten under europameisterskapen 2006 i Göteborg, men etter ein finale med mange gode prestasjonar var det belgiske Tia Hellebaut som overraskande vann gullet, Bergqvist kom på bronseplassen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1997 i Aten: Nr 5 – 1,93 m
* VM 1999 i Sevilla: Nr 4 – 1,96 m
* OL 2000 i Sydney: Bronsemedalje – 1,99 m
* VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje – 1,97 m
* EM 2002 i München: Gullmedalje – 1,98 m, framom Marina Kuptsova (1,92 m)
* VM i 2003 i Paris: Bronsemedalje – 2,00 m
* VM i 2005 i Helsingfors: Gullmedalje – 2,02 m, framom Chaunte Howard (2,00 m)
* EM 2006 i Göteborg: Bronsemedalje – 2,01 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kajsa Bergqvist» frå Wikipedia på tysk, den 6. september 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)
* Discogs (artist)

 |
**Kaj Leo Holm Johannesen** (fødd 28. august 1964) er ein færøysk politikar som var lagmann på Færøyane frå 2008 til 2015.

Kaj Leo Johannesen er tidlegare skipsførar og medeigar av Farex, eit fiskeeksportfirma.

Johannesen var frå 1997 til 2000 byrådsmedlem i Tórshavn, og lagtingsmedlem sidan 2002. Han var landsstyresmann for utanrikssaker (utanriksminister) frå 2004 til 2008. I 2004 vart han òg leiar for det liberalkonservative partiet Sambandsflokkurin (*Sambandspartiet*).

26. september 2008 blei Kaj Leo Johannesen vald som lagmann i ei koalisjonsregjering mellom Sambandsflokkurin, det sosialdemokratiske partiet Javnaðarflokkurin og det konservative Fólkaflokkurin (*Folkepartiet*). Johannesen legg mellom anna vekt på å knyta Færøyane nærare til EU.

Johannesen er òg ein tidlegare fotballspelar. Han var målmann for den færøyske klubben HB Tórshavn i 16 år (1984–2000), og blei færøysk meister i 1988, 1990 og 1998. Han spelte òg 4 landskamper for Færøyane sitt A-landslag i 1991 og 1992.

Johannesen er gift med Jórun Johannesen. Dei har sønene Heina og Jákup og bur i Tórshavn.

Kjelder
-------

* 'Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå færøysk wikipedia, 9.oktober 2008.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kaj Leo Johannesen si heimeside Arkivert 2008-12-04 ved Wayback Machine. på færøysk.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Karen Johanne Isaachsen** (23. januar 1873–19. august 1954), betre kjend som **Kaja Isaachsen**, var ein norsk forfattar og kvinnesakskvinne med eit sterkt engasjement for kvinneleg valdeltaking og representasjon.

Familie
-------

Kaja Isaachsen var dotter av presten Johan Storjohann (1832–1914, grunnleggjaren av den norske sjømannsmisjonen) og sedskapsforkjemparen Nanna Holmboe (Nanna Storjohann, 1838–1898), og syster av læraren og barnebokforfattaren Marie Michelet (1866–1951). 7. september 1897 gifta ho seg i Ås med veterinæren og rektor ved Noregs landbrukshøgskule Haakon Isaachsen (1867–1936) av slekta Willoch, ein bror av forfattaren Hanna Isaachsen (1861–1929).

Liv og virke
------------

Isaachsen arbeidde som lærar i Kristiania fram til familien flytta til Ås då faren var blitt sokneprest der i 1894. Då var ho i ein kort periode lærar ved middelskulen i Ås. I 1907 blei ho vald til domsmann. I 1909 stifta ho Aas Kvindesagsforening, og blei den fyrste leiaren i foreininga. Ved kommunevalet i 1919 stilte ho til val for Aas Kvindesagsforening, som stilte med ei rein kvinneliste.

Aas Kvindesagsforening sleit med oppslutnaden, og i 1920 endra foreininga namn til Aas Husmoderforening. Under leiing av Isaachsen opplevde foreininga ei sterk auking i tilslutnaden. Ho arbeidde for kvinner si deltaking i politikken, og for å gje dei tradisjonelle kvinneyrkene høgare status.

Issachsen skreiv noveller, artiklar og prologar, som blei publiserte i samtidas dameblad. I 1914 gav ho ut sin første roman, *Amor kommer*. To år seinare kom ho med romanen *Guldkuren* og fortsetjinga til romanen *Floken*.

Frå 1918 organiserte Isaachsen filmframsyningar på Landbrukshøgskulen. Ho var kinostyrar ved skulen i mange år.

Bibliografi
-----------

* 1914: *Amor kommer*, Helge Erichsens forlag, Kristiania
* 1916: *Guldkuren*, With, Kristiania
* 1916: *Floken* (fortsetjing av *Guldkuren*), With, Kristiania

Kjelder
-------

1. ↑  *Morgenbladet 1953.08.20*. 1953.
2. ↑  *Studenterne fra 1886*. 1911. s. 201.

* *Denne artikkelen bygger på «Kaja Isaachsen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Follominne*. [Laget]. 2007. s. 124 ff.
* *Dette skrev kvinner*. Skolen. 1984. s. 115. ISBN 8257900109.
* Lokalhistoriewiki.no: slekten Storjohann, besøkt 28/3 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister

 |
Kakkelomn på Alingsås museum.
Ein **kakkelomn** er ein lukka eldstad, ein omn, som er mura opp av tegl og kledd med glaserte keramiske fliser, såkalte *kaklar*. Kakkelomnen vert brukt til oppvarming av bustadhus og vert fyrt med ved. Denne typen omn utnyttar brenselet på ein svært effektiv måte. 

Kakkelomnen var kjend i seinmellomalderen i Alpane og Sør-Tyskland, då som ein bileggaromn. På 1700-talet vart kakkelomnen vidareutvikla i Sverige, der han fekk særleg stor utbreiing og utkonkurrerte omnar av støypejern som varmekjelder i hus. 

Svenske kakkelomnar vart mura opp av spesialistar, kakkelomnsmakarar, som i eldre tid òg sjølv kunne produsera kaklar til å kle omnen med. På 1800-talet vart produksjonen av kakkelomnar industrialisert, og kakkelomnsmakarane brukte industrielt framstilte kaklar, omnsdører og anna tilbehøyr til å fullføra omnar dei mura opp av vanleg murstein og eldfast tegl.

Norske omnar av støypejern vart gjennom 1600- og 1700-åra konsekvent (men feilaktig) kalla «jernkakkelomnar». Då ein avgrensa import av meir fyringsøkonomiske svenske kakkelomnar kom i gang på 1800-talet, var ordet «kakkelomn» så godt innarbeidd for omnar av støypejern, at dei importerte omnane vart kalla «svenskeomnar». Først i åra etter ca. 1970 har ordet «kakkelomn» fått attende den opphavlege tydinga si etter at importen av svenske kakkelomnar vart teken opp igjen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kakkelovn» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juli 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* HDS
* NKC

 |
**Kajsa Vickhoff Lie** (fødd 20. juni 1998) er ein norsk sikrennar frå Bærum i Akershus. Ho vart nummer 2 i eit super-g-renn i verdscupen i alpine greiner vinteren 2021 og kom på femteplass i same øvinga under VM i alpine greiner 2021. Lie er medlem i Bærumns Skiklub.

Lie fekk sin debut i verdscupen i alpine greiner i januar 2017. Vinteren 2018 vann ho gullmedalje i både utfor og super-g under juniorverdsmeisterskapen i Davos. Ved noregsmeisterskapen 2019 rann ho inn til triumf både i utforrennet og i kombinasjonen. Lie lukkast ikkje markere seg i verdscuprenn før vinteren 2021. I eit super-g-renn i Garmisch-Partenkirchen 30. januar 2021 tok ho andreplassen bak verdseinaren Lara Gut-Behrami. Med ein femteplass i spesialøvinga stod ho for den beste individuelle plasseringa til dei norske kvinnelege delatakarane i verdsmeisterskapen i Cortina d'Ampezzo få veker seinare.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kajsa Vickhoff Lie» frå Wikipedia på tysk, den 22. februar 2021.*

* «Kajsa Vickhoff Lie». olympedia.org. Henta 31. oktober 2022.
Plasseringa av Shangqiu-prefekturet i Henan.
**Shangqiu** (kinesisk: 商丘; pinyin: *Shāngqiū*) er eit byprefektur aust i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet grensar i nordaust til provinsen Shandong, i søraust til provinsen Anhui. Shangqiu har eit areal på 10 704 km² og hadde i underkant av 7,4 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Shanqiu omfattar to bydistrikt (区 *qū*), to byfylke (市 *shì*) og seks fylke (县 *xiàn*).

Arkeologiske funn viser at byhistoria går tilbake til fyrste del av Shang-dynastiet. Shangqiu var hovudstad for den kinesiske oldtidsstaten Song.

### Næring

Landbruk er hovudnæring for Shangqiu, som ligg på den nordkinesiske sletta og har grøderik jord og gode vilkår for irrigasjon. Kveite, mais, bomull, sesamfrø, grønsaker, frukt og tobakk er mellom dei viktigaste avlingane, samt avl av livdyr (storfe).

Industrien spelar ei mindre rolle, men har vakse mykje sidan 1990-talet. Næringsmiddelselskapet Kedi er den største eksportøren av frosne grønsaker i Kina. Store førekomstar av kol gjev grunnlag for produksjon av elektrisk kraft og drift av aluminiums-smelteverk.

### Samferdsle

Den viktige jarnbanelinja Jingjiubanen stoppar her på si ferd frå Beijing til Kowloon i Hongkong. Denne linja går gjennom Hengshui, Heze, Xinzhou, Jiujiang, Nanchang, Heyuan, Huizhou og Shenzhen. Også toga på Longhaibanen, Kinas viktigaste jarnbanelinje i retning aust-vest, stansar i Shangqiu. Longhaibanen går frå Lianyungang til Lanzhou via mellom andre Xuzhou, Kaifeng, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.

Kinas riksveg 105 går gjennom byen Shangqiu. Denne viktige trafikkåra tek til i Beijing, og går sørover og endar ved kysten i Zhuhai i provinsen Guangdong. Vegen er innom storbyar som Tianjin, Dezhou, Jining, deretter Shangqiu, Jiujiang, Nanchang og Guangzhou. Dessutan passerer Kinas riksveg 310 gjennom området. Denne vegen tek til i Lianyungang i Jiangsu, fører så vestover og endar i Tianshui i provinsen Gansu. Han er innom Xuzhou før han passerer Shangqiu og går vidare til Kaifeng, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shangqiu» frå Wikipedia på bokmål, den 29. desember 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Shangqiu» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Sjaka-kalenderen** (sanskrit, også kalla *Shaka Samvat* eller *Saka Samvat*) eller **Salivahana-kalenderen** er ei tidsrekning frå Sør-Asia som i dag har offisiell status som indisk nasjonalkalender. Ei moderne form av kalenderen har offisielt vore i bruk i India sidan 1957. Kalenderen er ein av fleire hindukalendrar.

Året då kalenderen byrjar svarer til år 78 i den vestlege (gregorianske) kalenderen. 
Byrjinga av året ligg i månaden tsjaitra, dagen etter vårjamdøgn. Dette svarer til 22. mars i den vestlege kalenderen. 
Eit år i kalenderen har 365 dagar, 366 ved skotår. Den første månaden (tsjaitra) har normalt 30 dagar, 31 ved skotår. Dei neste fem månadane har 31 dagar kvar, dei andre har 30.

Skotår samsvarer med dei i den gregorianske kalenderen.

Bruk
----

Kalenderen har vore i bruk på mange gamle inskripsjonar i Sør- og Søraust-Asia.
I dag blir han brukt av *The Gazette of India*, All India Radio og kalendrar og utsegner frå dei indiske styresmaktene, saman med den gregorianske kalenderen.

Kalenderen er også i bruk blant hinduar på Java og Bali. Den stille dagen, nyepi, er ei balinesisk nyttårsmarkering etter denne kalenderen. 
Nepal bruker ein avleidd kalender, Nepal Sambat.

Opphav
------

Kalenderen har eksistert i ulike former, både som ein månekalender og som ein lunisolar kalender.
I nord starta ein ny månad ved fullmåne og i sør ved nymåne.

Utgangspunktet til kalenderen er omdiskutert. Mange kronologiar plasserer byrjinga med tidspunktet då kong Tsjasktana kom på trona i Gujarat, i år 78. Ein har funne innskrifter gjort under han, datert til år 11 og 52, i Andhau i Kutch. Desse årstala blir tolka som sjakakalenderåra 11 (89 e.Kr.) og 52 (130 e.Kr.).

Andre moglege utgangspunkt for kalenderen er regjeringstida til kong Kanisjka eller faren hans Vima Kadphises av Kusjanriket, kong Sjalivahana av Satavahanariket, Vonones II av Partia eller av Nahapana av Veststaprane.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5 6  
A. Geoffrey Woodhead, Nicola Abdo Ziadeh et al. (26. november 2014), «chronology», *Encyclopædia Britannica*, Encyclopædia Britannica, inc.  CS1 maint: Explicit use of et al. (link)
2. 1 2  *The Indian Calendar System*, National Hindu Students Forum, arkivert frå originalen 17. april 2016, henta 23. april 2017
3. ↑  «Government Holiday Calendar». Govt. of India Official website.
4. ↑  Shailendra Bhandare (2006). «Numismatics and History: The Maurya-Gupta interlude in the Gangetic Plains». I Patrick Olivelle. *Between the Empires : Society in India 300 BCE to 400 CE: Society in India 300 BCE to 400 CE*. Oxford University Press. s. 69. ISBN 9780199775071.
5. ↑  Adalbert J. Gail; Gerd J. R. Mevissen; Richard Salomon, red. (2006). *Script and Image: Papers on Art and Epigraphy*. Motilal Banarsidass. s. 193.
6. ↑  Krishna Chandra Sagar (1992). *Foreign Influence on Ancient India*. Northern Book Centre. s. 135–136. ISBN 9788172110284.

* *Denne artikkelen bygger på «Indian national calendar» frå Wikipedia på engelsk, og «Shaka era» frå Wikipedia på engelsk den 23. april 2017.*
**Årets Spellemann** er eit vandretrofé som blir delt ut kvart år under Spellemannprisen. Prisen vart delt ut første gongen under Spellemannprisen 1983 i 1984 og gjekk då til The Monroes. 

I motsetnad til dei fleste andre prisane under utdelinga, kor ein fagjury røystar fram ein vinnar ut frå påmelde artistar, er det Spellemannkomiteen som sjølv kårar vinnaren av Årets Spellemann på fritt grunnlag. Det blir i kåringa òg lagt vekt på artistopptreden og ikkje berre plateutgiving. Vinnaren får ein bronsestatuett utforma som ein grammofonspelar som ha kan ha fram til neste kåring av Årets spelemann som er normalt i et år. Det er normalt vinnaren frå fjoråret som deler ut prisen. 

Prisen var den første av tilleggsklassa som vart innført i tillegg til dei eksisterande sjangerbestemte klassene. Seinare har òg årets nykommar, årets hit og årets musikkvideo blitt innførte som tilleggsklasser. Prisen blir delt ut på tvers av dei sjangerbestemte klassene og blir sett på som den gjævaste av prisane under Spellemannprisen.

Innføringa av prisen gjorde det òg mogleg å vinne to prisar det same året, noko The Monroes gjorde første gong prisen vart delt ut, og fleire har gjort det etter dei.

Vinnarar av Årets Spellemann
----------------------------

* 1983: The Monroes
* 1984: Åge Aleksandersen
* 1985: a-ha
* 1986: Sissel Kyrkjebø
* 1987: Jørn Hoel
* 1988: Det Norske Kammerorkester
* 1989: Øystein Sunde
* 1990: Gitarkameratene
* 1991: Dance With A Stranger
* 1992: DumDum Boys
* 1993: The September When
* 1994: Øystein Sunde
* 1995: Morten Harket
* 1996: D.D.E.
* 1997: Bjørn Eidsvåg
* 1998: Leif Ove Andsnes
* 1999: Ole Ivars
* 2000: Herborg Kråkevik
* 2001: Morten Abel
* 2002: Röyksopp
* 2003: Silje Nergaard
* 2004: Odd Nordstoga
* 2005: Madrugada
* 2006: Vamp
* 2007: Hellbillies
* 2008: Espen Lind
* 2009: Alexander Rybak
* 2010: Karpe Diem
* 2011: Jarle Bernhoft
* 2012: Kaizers Orchestra
* 2013: Ole Paus
* 2014: Morten Abel

  


| * v
* d
* e
Spellemannprisen |
| --- |
| 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |