| **Kárpathos****Lokalt namn: Κάρπαθος** |
| --- |
| Levkós på KárpathosLevkós på Kárpathos |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Egearhavet |
| **Koordinatar** | 35°35′N 27°08′E﻿Koordinatar: 35°35′N 27°08′E﻿ |
| **Øygruppe** | Dodekanesane

 |
| **Areal** | 324,1 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Hellas |
| **Periferi  Periferieining** | Dei sørlege egeiske øyane  Kárpathos |
| **Største busetnad** | Kárpathos (2 707 innb.)

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 6 226 (2011) |
| **Folketettleik** | 19,2 /km² |

**Kárpathos** (gresk Κάρπαθος, italiensk *Scarpanto*, tyrkisk *Kerpe*) er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet.

Tidlegare hadde øya to kommunar, men frå 2011 er Kárpathos ein kommune, og øya høyrer administrativt til under periferieininga Kárpathos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Kárpathos er hovudstad i periferieininga.

Folketalet er på vel 6 000, men vert meir enn dobla i sommarmånadane då mange turistar kjem her. Stundom kan det vere opp mot 20 000 folk på øya.

Administrativ inndeling
-----------------------

Den tidlegare kommunen Kárpathos, no kommunaleininga Kárpathos
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane

* Kárpathos
* Ólymbos

Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 6 226 innbyggjarar, medan kommunaleininga Kárpathos hadde 5 670 og tettstaden med same namn 2 707 innbyggjarar.

Geografi
--------

Øya ligg 47 km sørvest for Ródos i delen av Egearhavet kalla «Det karpathiske havet» (Carpathium Mare). Kárpathos har mange landsbyar som har bevart den tradisjonelle stilen på øya. I søraust ligg Pigádia, eller Kárpathos by. Rundt Pigádia ligg landsbyane Menetés, Arkása, Apéri, Voláda, Óthos og Pylés. I nord finn ein Mesokhóri, Spóa og Ólymbos. Det er to hamner på øya, ein i Kárpathos by og den andre i nord nær Ólymbos kalla Diafáni.

Flyplassen på øya, med relativt stor rullebane, ligg på sørsida av Kárpathos. Ferjer går til både dei omliggande øyane og til fastlandet.

Like nord for Kárpathos ligg øya Saría og ute i havet mot nordvest ligg Astakída og somme andre klippeøyar.

Historie
--------

Krig og erobringar er ein vesentleg del av historia til Kárpathos. Karpatharane kjempa med Sparta i peloponnesarkrigen i 431 fvt. og mista sjølvstendet sitt til Ródos i 400 fvt. I 42 fvt. vart øya ein del av Romarriket. Dei neste hundreåra vart Kárpathos styrt etter tur av arabarar, den genuesiske sjørøvaren Moresco, venetianarar og Det osmanske riket.

I både antikken og mellomalderen var ho nært knytt til Ródos, og vart eigd av adelsfamliar frå Venezia, mest kjend er Cornarofamilien frå 1306 til 1540, då ho til slutt vart ein del av Det osmanske riket. Som ei ganske fjerntliggande øy har Kárpathos halde sine eigne stilartar innan klede, vanar og dialekt. Dialekten liknar mest på den ein finn på Kreta og Kypros. Det osmanske styret enda då Italia erobra øya, i lag med resten av Dodekanesane, under den tyrkisk-italienske krigen i 1912. Kárpathos vart styrt av italienarane fram til under den andre verdskrigen. Kárpathos vart ein del av Hellas igjen i 1948.

Byar og tettstader
------------------

Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

| Tettstad | Kommunaleining | Folketal 2011 |
| --- | --- | --- |
| Kárpathos (Pigádia) | Kárpathos | 2 707 |
| Arkása | Kárpathos | 531 |
| Menetés | Kárpathos | 416 |
| Apéri | Kárpathos | 353 |
| Ólymbos | Ólymbos | 270 |
|

Dei andre busetnadene på øya er:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * Óthos (265)
* Voláda (251)
* Difáni (228)
* Mesokhóri (225)
* Pylés (216)
* Spóa (162)
* Kípos Afiárti (123)
* Lakkí (122)
 |  | * Káto Levkós (89)
* Platýolo (81)
* Levkós (57)
* Finíki (33)
* Lástos (13)
* Stes (10)
* Ájos Nikólaos (7)
 |  | * Avlóna (7)
* Kállenes (6)
* Trístomo (6)
* Myrtónas (2)
* Ájos Ioánnis Afiárti (1)
* Katódio (0)
* Kyrá Panajá (0)
 | 

 |

Småøyar i kommunen:

* Saría (45)
* Áfoti (0)
* Gaidouronísi (0)
* Despotikó (0)
* Diakóftis (0)
* Kharkiás (0)
* Míra (0)
* Nisierós (0)
* Prasonísi (0)
* Nisí (0)
* Sókastro (0)
* Astakída (0)
* Astakidopoúlo (0)
* Divoúnia (0)
* Khamilí (0)

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Folketeljing 2011, revidert
2. 1 2  *Νόμος 3852/2010 - ΦΕΚ 87Α/7-6-2010  
Lov 3852/2010: Kallikratis-reforma*, arkivert frå originalen 30. juli 2023, henta 7. september 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Karpathos» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side Arkivert 2017-09-15 ved Wayback Machine.

  


| * v
* d
* e
Dodekanesane |
| --- |
| **Agathonísi** • **Pátmos** • Arkí • **Lipsí** • **Léros** • Farmakonísi • **Kálymnos** • Ímia • Psérimos • Télendos • **Astypálea** • **Kos** • **Nísyros** • Jyalí • **Kárpathos** • Saría • **Kásos** • **Tílos** • **Sými** • **Khálki** • **Ródos** • **Kastellórizo (Mejísti)** • Ro • Strongylí Kastellorízou |


| * v
* d
* e
Periferien Dei sørlege egeiske øyane |
| --- |
| Periferieininga Ándros | Ándros |
| Periferieininga Tínos | Tínos |
| Periferieininga Mýkonos | Mýkonos |
| Periferieininga Sýros | Sýros-Ermoúpoli |
| Periferieininga Kéa-Kýthnos | Kéa • Kýthnos |
| Periferieininga Mílos | Sérifos • Sífnos • Kímolos • Mílos |
| Periferieininga Páros | Andíparos • Páros |
| Periferieininga Náxos | Náxos og dei små Kykladane • Amorgós |
| Periferieininga Thíra | Folégandros • Síkinos • Íos • Santoríni • Anáfi |
| Periferieininga Kálymnos | Agathonísi • Pátmos • Lipsí • Léros • Kálymnos • Astypálea |
| Periferieininga Kos | Kos • Nísyros |
| Periferieininga Kárpathos | Kárpathos • Kásos |
| Periferieininga Ródos | Tílos • Khálki • Sými • Ródos • Kastellórizo |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |