recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Campo Imperatore** er eit fjellplatå i provinsen L'Aquila i Abruzzo i Italia, som er ein del av Gran Sasso-massivet. Det er det største platået i Appenninane. I Italia vert platået kalla «Litle Tibet» og platået har eit tektonisk opphav som er ei elveslette forma av isbrear. Campo Imperatore er eit naturreservat som er ein del av Gran Sasso e Monti della Laga nasjonalpark. Platået er 27 km langt og om lag 8 km breitt og ligg ved den høgaste toppen i Appenninane, Corno Grande, og den sørlegaste isbreen i Europa, Calderonebreen. I tillegg ligg Monte Prena, Monte Aquila og Camiciafjella i nord og Monte Scindarella, Mesola og Monte Bolza i sør.

Campo Imperatore-observatoriet
Platået har ei høgd på mellom 1 500 til 1 900 meter over havet og dekkjer eit areal på om lag 80 km². 

På Campo Imperatore ligg det eldste skisenteret i Italia, som byrja med kommersiell drift i 1920-åra og som framleis er ein populær skistad i dag på grunn av nærleiken til Roma (132 km unna). Senteret vart fengsel for Benito Mussolini i august 1943 då han vart fråtatt makta fram til han vart redda av tyske kommandosoldatar i september 1943.

Blomar (Gentiana lutea) på Campo Imperatore om våren
Kyr som beiter på Campo Imperatore nedanfor Corno Grande seint på sommaren
På sørsida av Campo Imperatore ligg mellomalderbyen Castel Del Monte, som ein gong vart styrt av Medicifamilien og Santo Stefano di Sessanio, i tillegg til ruinane av ei av dei høgastliggande festningane i Europa, Rocca Calascio.
Om våren, sommaren og hausten har sauegjetarar frå nabolandsbyane sauer, «halvville» hestar og kyr på platået. Beitemarkene er dekte av grassletter og store enger med ville blomar. Her ligg òg den ein botanisk hage som vart grunnlagd i 1952 der ein studerer meir enn 300 fjellplanter, inkludert sjeldne og utryddingstrua artar som *Vaccinium gaultherioides*, gul bittersøte, (*Gentiana lutea*), edelweiss (*Leontopodium nivale*) og *Adonis distorta*. Av dyreliv på Campo Imperatore finn ein ulv, villkatt og gemse, som nesten er utrydda frå området. I tillegg finn ein villsvin, rev, snok og fuglar som kongeørn og vandrefalk.

På platået ligg òg Campo Imperatore Near-Earth Objects Survey (CINEOS), eit observatorium bygd i 1951. 

Campo Imperatore har vore ein populær stad for filmmakarar, og meir enn tjue store filmar har vorte filma her, som *Rosens Navn*, *Ladyhawke*, *Il sole anche di notte*, og *L'Armata ritorna*.

Galleri
-------

* Festninga Rocca CalascioFestninga Rocca Calascio
* Campo Imperatore om haustenCampo Imperatore om hausten

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Campo Imperatore» frå Wikipedia på engelsk, den 27. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Campo Imperatore**

* Den botaniske hagen på Campo Imperatore Arkivert 2007-10-05 ved Wayback Machine.
* Turistsenteret ved Gran Sassp
* Campo Imperatore skisenter[*daud lenkje*]
* Campo Imperatore-observatoriet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Koordinatar: 47°14′57.73″N 9°20′35.92″E﻿

**Säntis** er eit 2 502 meter høgt fjell i det nordaustlege Sveits. Fjelltoppen ligg på grensa mellom dei tre kantonane Appenzell Ausserrhoden, Appenzell Innerrhoden og St. Gallen. Säntis er det høgste fjellet i alle dei tre kantonane og i Appenzelleralpane. Frå toppen kan ein sjå seks land; Sveits, Austerrike, Frankrike, Italia, Liechtenstein og Tyskland.

Fjelltoppen vart nådd første gongen den 14. desember 1680, då to prestar og ein naturforskar frå Zürich saman med ein førar frå Appenzell Innerrhoden gjekk til topps. Dei tok turen for å kome nærare ein komet som passerte jordkloten.

Frå Schwägalp går det ei taubane til toppen av Säntis. Den første taubana vart bygt 1933-35. Allereie i 1846 vart det bygt gjestgjeveri på toppen, og sidan 1882 var det ein betjent vêrstasjon på fjellet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Säntis» frå Wikipedia på tysk, den 19. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Säntis på SummitPost
* *Säntis Sepp*- webkamera
* Säntis-Schwebebahn AG
* Säntis: bilete Arkivert 2013-01-05 ved Archive.is

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***«Take Our Hearts»***  Singel av Jesper Nohrstedtfrå albumet *Dansk Melodi Grand Prix 2012* |
|  |
| **Land** | Danmark |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 16. januar 2012 (Digitalt)18. januar 2012 (Plate) |
| **Selskap** | EMI |
| Låtskrivar(ar) | Morten Hampenberg, Engelina og Mads B.B. Krog |
|

**«Take Our Hearts»** (engelsk for *Ta hjarta våre*) var eitt av bidraga i Dansk Melodi Grand Prix 2012, framført på engelsk av Jesper Nohrstedt. Songen er med på albumet *Dansk Melodi Grand Prix 2012*.

Dansk Melodi Grand Prix 2012
----------------------------

Bidraget deltok i finalen i Dansk Melodi Grand Prix 2012 der han vart ein av dei tre beste som fekk deltake i ein superfinale. I superfinalen fekk songen tolv poeng frå den norske, russiske og tyske juryen, ti poeng frå den aserbajdsjanske og danske juryen og 46 poeng frå fjernsynssjåarane. Bidraget fekk til saman 102 poeng og enda på andreplass. Nohrstedt fekk dimed ikkje representere Danmark i Eurovision Song Contest 2012.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dansk Melodi Grand Prix 2012dato= 5. juni 2012» frå Wikipedia på engelsk, den 30. april 2015.*
* *Denne artikkelen bygger på «Dansk Melodi Grand Prix 2012dato= 5. juni 2012» frå Wikipedia på dansk, den 30. april 2015.*

1. ↑  iTunes: Dansk Melodi Grand Prix 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* DR: Take Our Hearts
**Sándor Torghelle** (fødd 5. mai 1982) er ein ungarsk fotballspelar, som i 2010/11-sesongen spela for Fortuna Düsseldorf i tysk 2. Bundesliga. Han har spelt for klubbar i England, Hellas, og Tyskland.

Torghelle kom med på det ungarske A-landslaget medan han spelte for MTK Budapest og vekte merksemd då han skåra begge måla då Ungarn slo Tyskland 2-0 i ein vennskapskamp 6. juni 2004. I 2004 drog han frå Ungarn til Crystal Palace i engelsk Premier League for om lag 750 000 pund. Han hadde problem med å koma med i startoppstillinga til Palace og skåra ingen seriemål i sesongen sin der. Palace rykte ned på slutten av sesongen, og Torghelle vart lånt ut til Panathinaikos for 2005/06-sesongen. Der skåra han heller ingen seriemål, og etter éin sesong gjekk han til PAOK i Thessaloníki. Etter eitt seriemål på éin sesong i PAOK gjekk han til Carl Zeiss Jena i 2. Bundesliga i Tyskland. Der begynte han å skåra mål, men då Jena rykte ned etter 2007/08-sesongen gjekk Torghelle vidare til Augsburg, også i 2. Bundesliga, og i 2010 til Fortuna Düsseldorf i same divisjonen.

Torghelle har også vore spiss for Ungarn sitt landslag.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå engelsk wikipedia 3. mai 2010.*
| **Leeuwarden** |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Leeuwarden | Byvåpenet til Leeuwarden |
| **Flagget til Leeuwarden** | **Byvåpenet til Leeuwarden** |

 |
| Plassering |
| Plassering av  LeeuwardenPlassering av Leeuwarden |
| Styresmakter |
| Land  Provinsar |  Nederland Friesland |
| Borgarmeister | Ruud Vreeman |
| Geografi |
| Flatevidd - By   - Land   - Vatn |  84,11 km²   80,78 km²   3,33 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2014)   - folketettleik | 108,085   1 285/km² |
| Koordinatar | 53°12′″N 5°47′″E﻿Koordinatar: 53°12′″N 5°47′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.leeuwarden.nl |

**Leeuwarden** (vestfrisisk *Ljouwert*) er ein kommune og by nord i Nederland i provinsen Friesland der han òg er administrasjonssenter.

Historie
--------

Området har vore busett sidan 900-talet og Leeuwarden fekk byrettar i 1435. Ved breidda av Middelzee var han eit aktivt handelssenter fram til vassvegen tørka opp på 1400-talet.

Under den andre verdskrigen styrta kanadiske troppar inn i byen 15. april 1945, og braut dermed direkte ordrar. Dei dreiv ut tyskarane frå den sterkt okkuperte byen dagen etter. 

Av kjende personar som er fødd i Leeuwarden finn ein statthaldar Vilhelm IV av Oranien, kunstaren M.C. Escher, og spionen Mata Hari.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leeuwarden» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Statline

Bakgrunnsstoff
--------------

 Reiseguide for Leeuwarden frå Wikivoyage
* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Havstraumar rundt Australia.
**Leeuwinstraumen** er ein varm havstraum som flyt sørover nær vestkysten av Australia. Han rundar Kapp Leeuwin og går inn i farvatnet sør for Australia og strekkjer seg heilt til Tasmania. Vestaustraliastraumen sør i Indiahavet og Den søraustralske motstraumen sør for Tasmania, vert skapt av vestavindsbeltet sør i Indiahavet, renn i motsett retning.

Han varierer i styrke gjennom året og er svakaste i sommarmånadane frå november til mars når vinden bles sterkt frå sørvest og nordover. Straumen er sterkast på hausten og vinteren (mars til november), når dei motsette vindane er svakast. Fordamping frå Leeuwinstraumen i denne perioden medverkar i stor grad til nedbøren som fell sørvest i Vest-Australia.

Typisk har Leeuwinstraumen ein snøggleik på om lag 1 knop, og den største snøggleiken som er registrert er 3,5 knop. Straumen er forholdsvis grunn og går ned til om lag 300 meter djupne.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Leeuwin Current» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2011.*
**Charles Hewes Moore** (12. august 1929–8. oktober 2020) var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar og næringslivsleiar frå Coatsville i delstaten Pennsylvania. Under Sommar-OL 1952 vann han 400 meter hekk på tida 50,8 sekundar og ein sølvmedalje med USA i 4 x 400 m stafett.

Moore vart nordamerikansk studentmeister (NCAA) på 440-yard i 1949 og 220-yard hekk i 1952. Frå 1949 til 1952 vann han samtlege fire tevlingar på 400 meter hekk under AAU-meisterskapen.

Den 21. juli 1952 vann Charles H. Moore gullmedaljen på 400 meter hekk og sette samstundes olympisk og personleg rekord med tida 50,8 sekundar. Han sprang også tredjeetappen for USA sitt lag i 4 x 400 m stafett der USA måtte nøye seg med sølvmedaljane, slått med eitt tidels sekund av Jamaica som sette verdsrekord med tida 3.03,9.

Moore og sovjet-russaren Jurij Litujev skal ha vore dei fyrste som nytta seg av 13 steg mellom hekkane på 400 meter hekk i tevlingar, før 1950-åra brukte ein alltid 15-steg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Charles Moore (athlete)» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2018.*
Särna
Koordinatar: 61°41′30.574″N 13°8′14.082″E﻿
**Särna** er ein tettstad i Älvdalens kommun lengst nord i Dalarna, ved Österdalälven, nær norskegrensa. Staden hadde i 2006 ifylgje SCB 768 innbyggjarar. Hovudnæringa er turisme. Gjennom Särna går riksväg 70 og Länsväg 311 (Sälen – Tännäs)

Historie
--------

Särna (Serne) låg før under Noreg, men blei i 1644 okkupert av 200 svenske bønder leidde av presten Daniel Buskovius, og sidan låg bygda under Sverige saman med grannebygda Idre. Danmark–Noreg godtok offisielt denne overgangen fyrst ved grenseoppgangen i 1751, men slik at vestdelen av ålmenningen til dei to bygdene fall til Noreg; den høyrer i dag Engerdal til. Like nordvest for Särna ligg Njupeskär, den høgaste fossen i Sverige (125 m med 93 m i fritt fall).

Målet i Särna vert rekna til dei norske øysterdalsmåla. 

Särna hadde jernbanetilknyting gjennom Limedsforsen-Särna Järnväg 1928–1972

Sjå òg
------

* Särna församling
* Älvdalens kommun

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Särna» frå Wikipedia på bokmål, den 3. august 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Mer informasjon om Särna Arkivert 2008-01-02 ved Wayback Machine.
* Särna Turistbyrå og Camping
* Särna Turism
* Särna församling og Kyrka Arkivert 2007-09-06 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Tidlegare norske område |
| --- |
| Mellomalderen | Færøyane • Grønland  • Island • Man og øyane • Orknøyane1 • Shetland1 |
| Fastlandet | Bohuslän • Herjedalen • Kommunane Särna og Idre  • Jamtland |
| Moderne tider | Eirik Raudes Land2 • Sverdrupøyane2 |
| 1 Pantsett som medgift.  
2 Ikkje internasjonalt anerkjend.  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Utsyn over Fricktal, med Wallbach og Rhinen i framgrunnen
**Fricktal** er eit landskap heilt nord i den sveitsiske kantonen Aargau. Det ligg mellom Basel i vest, Rhinen (og dermed Tyskland) i nord og Jurafjella i sør. I aust strekkjer det seg nesten til elva Aare.

Fricktal høyrde sidan 1300-talet og inntil 1799 til Breisgau (og dermed til Vorderösterreich), og var altså ein habsburgsk eigedom. Etter at franske soldatar hadde okkupert området i 1799, vart Fricktal i 1802 utropt til ein eigen kanton i Den helvetiske republikken. Men allereie i 1803 vart Fricktal slått til kantonen Aargau.

Heilt inntil byrjinga av 1900-talet var Fricktal ein rein landbruksregion, og vart gjentekne gonger heimsøkt av hungersnaud. Først dei seinare 50 åra har Fricktal – pga nærleiken til Basel – sett ein økonomisk framgang med mellom anna etablering av industri.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fricktal» frå Wikipedia på bokmål, den 10. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* HDS

 |
Frida Kahlo bak Diego Rivera, mars 1932.
**Frida Kahlo** (6. juli 1907–13. juli 1954), døypt **Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón**, var ein meksikansk kunstmålar.

Ho var fødd i Coyoacán, som på den tida var ein liten busetnad i utkanten av Mexico by. Faren hennar var målar og fotograf av tysk-jødisk opphav. Familien hans kom opphavleg frå Oradea i Romania. 

Kahlo tok til å måla etter ei alvorleg trafikkulukke i 1925. Dei livsvarige smertene hennar etter ulukka var tema for mange av bilda hennar. Heile 45 av dei 143 bilda hennar er sjølvportrett. I tillegg til personlege erfaringar skildra ho òg det harde livet kvinner levde. Ho var òg påverka av kulturen til dei meksikanske urfolka, som ho avbilda i lyse fargar, med ei blanding av realisme og symbolikk.

Den kjende målaren Diego Rivera blei interessert i kunsten og i kvinna bak han. Dei to gifta seg, skilde seg, for så å gifta seg på nytt. Kahlo var aktiv kommunist, og det blei hevda at ho hadde eit forhold til Lev Trotskij. Etter at Trotskij blei myrda fordømde likevel Kahlo han, og kalla det maoistiske Kina for «det nye håpet for sosialismen». Heimen hennar var pynta med mykje sosialistisk kunst, mellom anna portrett av Marx, Engels, Stalin, og Mao.

Sjølv om arbeida til Kahlo har blitt klassifisert som surrealistiske, og ho nokre gonger stilte dei ut saman med europeiske surrealistar, motsette ho seg denne merkelappen. Hennar interesse for kvinnemotiv og den figurative ærlegdommen ho uttrykte dei med, gjorde at ho fekk kultstatus i mange feministiske kretsar i siste halvdel av 1900-talet.

Kahlo døydde den 13. juli 1954 av blodpropp i lungene. Oska hennar er sett i ei førkolumbisk urne som er stilt ut i den tidlegare heimen hennar, *La Casa Azul* (Det blå huset) i Coyoacán, som blei gjort om til eit museum som også stiller ut mange av verka hennar.

Ein biografisk dokumentar med tittelen *Frida Kahlo* blei laga i 1982 i Tyskland. Den inneheld også ein del arkivmateriale. I 1984 regisserte Paul Le Duc filmen *Frida, naturaleza viva* (Frida, levende natur), der Ofelia Medina speler Frida Kahlo. I 2002 laga Miramax ein spelefilm med tittelen *Frida*, der Salma Hayek spelte tittelrolla.

Kahlo skilde seg ut med ein ukonvensjonell utsjånad som ho dyrka fram heller enn å skjula. Ho hadde kraftig hårvekst i andletet som ho ofte forsterka i sjølvportretta sine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biografi i Smithsonian Magazine (på engelsk)
* Galleri med Frida Kahlos arbeider (på engelsk)
* Malerier av Frida Kahlo (på engelsk)
* La Caza Azul (på engelsk)
* Frida Kahlo-biografi (på tysk)
* The Prodigious Century

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Polarbanen** var jernbanen mellom Fauske og Narvik som Adolf Hitler planla og starta arbeidet med under den andre verdskrigen. Omkring 30 000 menneske var opptekne med jernbanebygginga mellom Mo i Rana og Drag i Tysfjord i tidsrommet 1943–1945. Halvparten av desse var russiske krigsfangar som var slavearbeidarar. Fangeleirane låg tett i tett langs traseen i Dunderlandsdalen, Saltdalen og i Sørfold. Mange spor etter jernbanebygginga er synlege også i dag, både i form av ferdige tunellar og brupilarar.

Bakgrunn
--------

Som ein del av bygginga av Festung Norwegen, ville Det tredje riket utvide jernbanen i Noreg, som på sommaren 1940 var ferdigbygd berre nord til Mosjøen, slik at han gjekk heilt til Kirkenes, rett ved grensa til Sovjetunionen. Bygginga av Nordlandsbanen vart utført under norsk leiing og med norsk arbeidskraft, men bygginga av Polarbanen, nord for Fauske, vart leidd av tyske styresmakter.

Etter den andre verdskrigen
---------------------------

Etter krigen valde dei norske styresmaktene å avbryte arbeidet med den delvis ferdige passasjen. Delar av grunnen til dette kan ha vore moglegheita for at Sovjetunionen ville krevje kompensasjon for arbeidskrafta frå dei russiske slavane. Men heller ikkje på 1970-talet, då debatten om jernbane i Nord-Noreg gjekk for fullt, vart arbeidet teke opp att. Under bygginga av Europaveg 6 gjennom Nordland vart noko av traséen teken i bruk som bilveg.

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑  Kjell Jacobsen: «Fra århundreskiftet til frigjøringsvåren» i *Vefsn bygdebok* b. III.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Harry Bjerkli si side om Polarbanen[*daud lenkje*]
**Svein Alsaker** (fødd 11. mars 1940 i Bergen) er ein norsk offentleg tenestemann, jurist og politikar for KrF. Han vart vald inn på Stortinget frå Hordaland i 1985, og der sat han til 1993. Før det hadde han vore vararepresentant i periodane 1977–1981 og 1981–1985 og møtt fast som representant frå 1983 til 1985 for Asbjørn Haugstvedt. På Stortinget sat han mellom anna i Energi- og industrikomiteen, Finanskomiteen og Justiskomiteen, i tillegg til at han i perioden 1989–1993 var parlamentarisk nestleiar for KrF.

Av utdanning har han Bergen Handelsgymnasium frå 1959, i tillegg til at han er utdanna jurist (cand. jur.) frå Universitetet i Oslo (1964). Før han vart politikar arbeidde han mellom anna som dommarfullmektig i Hammerfest (1965–1966), politifullmektig i Vest-Finnmark (1966–1968) og Bergen (1968–1975) og statsadvokat og leiar for påtalemakta i Bergen og Hordaland (1975–1981). Han har også undervist i straffeprosess ved Universitetet i Bergen. Alsaker var fylkesmann i Finnmark frå 1993 til 1998 og fylkesmann i Hordaland frå 1998 til 2010.

Han har også sete i fleire styre, mellom anna i NSB, Statskog og Statens Landbruksbank. Som ung var Svein Alsaker med på det norske landslaget i friidrett.

Kjelder
-------

* Knut Olav Åmås [red.]: «Alsaker, Svein» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)
* Biografi på Stortinget.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Fri programvare** er i følgje Free Software Foundation (FSF) programvare som gjer brukaren fri til å:

1. køyre programmet, uansett føremål
2. studere korleis programmet verkar, og tilpasse det til eigne behov
3. redistribuere kopiar av programmet
4. vidareutvikle programmet, og gje det ut med forbetringar, slik at alle får del i forbetringane

For punkta 2 og 4 er det eit krav at kjeldekoden er tilgjengeleg.

Ein programvarelisens som ofte vert nytta til fri programvare er GNU General Public License. Dette er ein lisens av typen Copyleft.

Programvare som ikkje er fri vert ofte kalla proprietær, godseigd eller ufri programvare. Fri programvare må ikkje forvekslast med Freeware, sidan fri programvare ikkje føreset at programvaren vert levert gratis. Fri programvare føreset derimot at kven som helst har rett til å gjere programvaren gratis tilgjengeleg.

Sjå òg
------

* Open kjeldekode
* Richard M. Stallman
* GNU

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fri programvare – definisjon frå FSF
* Sida til FSF på nynorsk Arkivert 2009-08-19 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

Bokmål Wikipedia
Koordinatar: 62°2′4.1676″N 14°21′47.084″E﻿

Svegs kyrkje
Jernbanestasjon i Sveg
**Sveg** er ein svensk tettstad i Jämtlands län i Härjedalen. Han er administrasjonssenter i Härjedalens kommun og i 2011 hadde tettstaden 2547 innbyggjarar. 

Sveg er den største tettstaden i Härjedalen i Sverige. Sveg har hatt kyrkje sidan mellomalderen og i 1270 er staden nemnt som ein viktig ting- og samlingsplass. Det gamle sentrumet i Sveg består i hovudsak av gammal tre- og murgardsbusetnad. Sveg kyrkje, ei mellomalderkyrkje ombygd gjennom hundreåra, sist i 1845, har eit vakkert interiør og er ein attraksjon.

Kjende personar frå Sveg
------------------------

* Henning Mankell
* Roland Cedermark
* Thomas Hedengran
* Anna Carin Olofsson
* Anna Svärd
* Ulrika Bergman
* Erik Ekstrand
* Beatrice Ask
* Bosse Johansson
* Andreas Vural

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sveg» frå Wikipedia på bokmål, den 4. august 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Akterspegelen på «Sichem Princess Marie-Chantal»
**Akterspegel** er den plane eller svakt konvekse flata på tvers av lengderetninga heilt akter på mange båt- eller skipsskrog.

Akterspegelen er vanlegvis nesten like breitt som tverrsnittet til båten på det breiaste. Nokre speglar er i tillegg nesten like djupe som båten på det breiaste, medan andre båtar har eit lot akter, eller ein nederdel av ein akterstemn. Spegelen byrjar difor ganske høgt oppe, og undervassskroget går heilt ut i ein spiss som på spiss-stemna båtar.

På ein del tradisjonelle båtar langs norskekysten vert båtar med spegel gjerne kalla gavlbåtar, fordi akterspegelen på ein båt òg vert kalla gavl (sml. gavl på hus). Dette er nesten utan unntak båtar der spegelen (gavlen) byrjar ganske høgt oppe. 

Enkelte båttyper har spegel både føre og bak: Ein del flatbåtar er ganske kasseforma, med flat botn, rette sider og dei to speglane tilnærma) like store. Prammane har rund botn både på langs og på tvers, og har ein liten spegel føre, medan spegelen i akterenden er større og går heilt ned til båtbotnen. Nokre stadar vert båtar med pramfasong kalla ferje.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Akterspeil» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2020.*

1. ↑  «A». Seilskipklubben. Arkivert frå originalen 25. mars 2017. Henta 22. januar 2016.
Eit **aksjeselskap** (på tradisjonell nynorsk **lutlag**) i Noreg (forkorta AS, trad. nyno. LL) er eit selskap der eigarane har skote inn aksjekapital (trad. nyno. «lutmidel»). Den innskotne kapitalen gir rett til andelar i selskapet i form av aksjar (trad. nyno. «luter») i selskapet. Aksjeselskap blir regulert av aksjelova.

Eigarane har ikkje noko personleg ansvar for selskapet utover den aksjekapitalen dei har skote inn i selskapet. Dette gjeld uansett om aksjeselskapet har berre ein eller fleire eigarar. 

Eit aksjeselskap er såleis eit selskap med begrensa ansvar. Dette står i motsetning til eit ansvarleg selskap, der eigarane heftar for selskapet si gjeld antan fullt ut eller for delar.

Eit aksjeselskap skal ha ein aksjekapital på minimum 30 000 kroner. Han skal vere fordelt likt på éin eller fleire aksjar.

Eit **allmennaksjeselskap** (forkorta ASA) er ei nemning for aksjeselskap med vanlegvis mange eigarar. I eit allmennaksjeselskap kan aksjar ofte teiknast av eller seljast til ein ubestemd krins – allmenta. Eit allmennaksjeselskap må ha aksjekapital på minst 1 000 000 kroner, eit styre på minst tre medlemmer og ein dagleg leiar. Allmennaksjeselskap blir regulert av Allmennaksjelova.

I Noreg kan aksjeselskap noterast på Oslo Børs. Det er opp til selskapet sjølv å søkje om dette, men selskapet må oppfylle gjeldande krav som mellom anna omfattar antal eigarar, antal aksjar og storleik. Når eit aksjeselskap ynskjer å bli notert på børsen er dette for å få tilgang til ein større marknad for aksjen og enklare tilgang til kapital ved emisjon.
**Aksum** eller **Axum** er ein by nord i Etiopia som ligg ved Adoua-fjella. Byen var senter for kongedømmet Aksum som oppstod rundt år 1 og gjekk under på 1100-talet.

Aksum-obelisken.
Ein del av det som står att etter kongedømmet i Aksum er geez-språket og arkitektonisk kunst, slik som Aksum-obelisken.

Paktark-kyrkja i Aksum.
Den etiopiske ortodokse kyrkja seier at Maria av Zion-kyrkja i Aksum husar den bibelske paktarken som skal innehalda steintavlene som dei ti bod vart skrivne på. Byen blir rekna som den mest heilage i Etiopia, og mange pilegrimar reiser dit.

75 % av befolkninga i byen er etiopisk-kristenortodokse, medan resten er, sunnimuslimar eller tilhengjarar av P'ent'ay.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Aksum**

* ethiopiatravel.com Arkivert 2010-01-15 ved Wayback Machine. - om Aksum (engelsk)
* selamta.net - meir om aksum (engelsk)
* newadvent.org - Aksum i Katolsk leksikon (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Svegde** etter **Sveigde** (**Sveigdir**) var ein mytisk konge av Ynglingeætta, son av Fjolne og far til Vanlande. Han er omtala i Ynglingesoga og i Den eldste Noregshistoria. 

Snorre Sturlason fortel at Svegde hadde svore ein eid på at han ville leite etter Godheim og gamle Odin. Difor reiste han ute med tolv mann i fem år, men for så heimatt til Svitjod og ekta ei kvinne frå Vanaheim, som var kalla Vana. Sonen deira var Vanlande. Sidan for Svegde utatt på leit etter Godheim. Ein kveld kom han til ein gard som heitte Stein, der det låg ein stein i tunet, stor som eit hus. Om kvelden var Svegde drukken, og mennene hans med. Då såg dei det sat ein dverg under steinen. Dvergen kalla på Svegde og sa at døra attom var vegen inn til Odin og Godheim. Svegde sprang inn i steinen, og steinen let seg att. Svegde vart aldri meir sett.

Ynglingatal fortel:

Svegde han sveik,
som i svali heldt vakt,
den dagrædde
for Durins ætt.
Inn i steinen
den storlynde
åsa-frenden
flaug etter dvergen,
og Sokmimes
sal den lysande,
av jotunar bygd,
vart gjevings grav.
Durin og Sokmime er dvergenamn, som og kan finnast i Dvergatal (ein lut av Voluspå). Dvergen vaktar her døra mellom denne verda og den neste (daudedøra). 

Den eldste Noregshistoria fortel berre at Svegde følgde dvergen inn i eit berg, og seier beintfram at dette nok lyt takast for eit eventyr. Tilvisinga til Odin er elles tydeleg nok. Odin er og draugedrott (gud for dei daude).
Kart med vanleg definisjon av Patagonia.
NASA-bilete av Patagonia i 2003. Magellansundet ligg nede til høgre.
Ushuaia.
**Patagonia** er det tradisjonelle namnet på den sørlegaste delen av Sør-Amerika i Chile og Argentina Då definerer ein gjerne området som sør for Río Colorado til Kapp Horn på Eldlandet. Området omfattar den sørlege delen av Andesfjella, Valdivia-provinsen i Chile og området rundt Carmen de Patagones i Argentina. Patagonia grensar i vest til Stillehavet og til det sørlege Atlanterhavet i aust. Patagonia må ikkje forvekslast med det sørlegaste departmentet i provinsen Buenos Aires, som heiter *Patagones*.

Etymologi
---------

Namnet Patagonia kjem av det portugisiske ordet *patagón*, 'store bein'. Då Ferdinand Magellan oppdaga dette området i 1520, brukte han ordet for å skildra dei innfødde han møtte. Nokre kjelder meiner det var fordi dei hadde så store pelsstøvlar, medan andre meiner det kjem av at dei innfødde Magellan møtte, var spesielt høge.

Natur
-----

Naturen i Patagonia består av innsjøar som er demma opp frå morenane frå istida. Djupe dalar skjer gjennom området frå vest mot aust. I aust ligg store, turre ørken- eller steppeområde med mykje vind. Bratte klipper skil ørkenområdet frå Atlanterhavet i vest. Både floraen og faunaen her er interessant, med mange endemiske artar.

Levevis
-------

Området, som dekkjer over ein million km2, er relativt tynt folkesett med to millionar innbyggjarar. Til samanlikning bur det over 40 millionar i heile Argentina og over 16 millionar i Chile. Saueavl er ei viktig verksemd for innbyggjarane i Patagonia. Når snøen smeltar frå fjella, blir det gode beitemarker for sauene i høglanda. Det er lite jordbruk her, men det vert drive petroleumsutvinning fleire stader og det er store kolgruver i Río Turbio i Argentina.

Galleri
-------

* Perito Moreno
* Bariloche
* Valdes

Kjelder
-------

* 

* «Patagonia» i *Store norske leksikon*, snl.no. Det er ikkje brukt SNL sin definisjon, men Engelsk Wikipedia sin definisjon på kva Patagonia omfattar.
**Paternalisme** er makta ein person eller stat har over andre menneske. Ordet tyder *formynderi* og kjem frå det latinske ordet *pater* som tyder «far». Poenget er at ein skal forhindra menneske i å taka irrasjonelle avgjersler, ved å tvinga folk til å hjelpa seg sjølv igjennom lover. Innanfor medisin tyder uttrykket at helsepersonell avgjer kva som er best for pasienten.

### Mjuk og hard paternalisme

Ein kan skilja mellom mjuk og hard paternalisme. Mjuk paternalisme handlar om å fråråda, medan hard paternalisme handlar om å tvinga endring hjå ein person. Dersom ein person skulle gå over ei farleg bru, er det forskjell på om ein fråråder eller om ein fysisk nektar personen å gå over.

Paternalistisk stat – «Nanny State»
-----------------------------------

Alle land i verda er i ymse grad paternalistiske statar. Statane innfører påbod og forbod som hindrar borgarane i å utføra ymse handlingar som kan ha negative mentale, fysiske eller økonomiske konsekvensar for vedkomande. Paternalistiske lover kan vera påbod om setebelte og redningsvest eller ansvarsforsikring, eller forbod mot:

* gambling,
* prostitusjon,
* MMA-kampsport,
* bruk av narkotika eller
* bruk av rullebrett (tidlegare ulovleg i Noreg).

### Anti-paternalisme

Liberalistar meiner velferdsstatar er paternalistiske statar som hindrar borgarane i å leva liva deira. I tillegg til lover, tvingar velferdsstatane menneske til å hjelpa seg sjølve gjennom skattar for å finansiera pensjon, trygder og helsetenester. Ifylgje liberalistane skal ikkje staten fungera som eit moralsk politi for å verna borgarane mot mentale, fysiske eller økonomiske konsekvensar. 

«Einkvar har sin rett til å leva sitt liv – til helvete på sin måte» – David D. Friedman.

John Locke meinte så lenge ein person ikkje gjorde harm mot andre personar, kunne han få lov til å leva slik han måtte ynskje.

Kjelder
-------

1. ↑  Dworkin, Gerald (2020). Zalta, Edward N. red. «Paternalism». Metaphysics Research Lab, Stanford University.
2. ↑  Winther, Finn Ø (8. november 2021). «paternalisme». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål).
3. ↑  «Paternalisme - Politisk ordbok - Civita, den liberale tankesmien», *Civita* (på norsk bokmål), henta 9. desember 2022
4. ↑  David Friedman. *THE MACHINERY OF FREEDOM GUIDE TO A RADICAL CAPITALISM – second edition* (PDF).
5. ↑  Eric Mack (2019). *The Essential – John Locke* (PDF).

* *Denne artikkelen bygger på «Paternalisme» frå Wikipedia på bokmål, den 29. september 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS
* NKC
* NDL

 |
Støtte over Richard E. Byrd, som hadde Evelyn som mellomnamn.
**Evelyn** er eit namn som i dag ofte blir rekna som eit kvinnenamn, men har også vore brukt som slektsnamn og mannsnamn. Evelyn har norsk namnedag den 3. oktober.

Avleiing
--------

Den amerikanske modellen og skodespelaren Evelyn Nesbit ved byrjinga av 1900-talet, då namnet Evelyn var i ferd med å bli overteke av kvinner.
Evelyn blei opphavleg danna som eit engelsk slektsnamn avleidd av det normanniske kvinnenamnet Aveline. Dette namnet kan vera avleidd frå gammalsaksisk *ava*, 'styrke, makt', eller Avila, med ukjend tyding. Namnet blei først teke i bruk som førenamn for menn, før det nesten heilt gjekk over til å bli eit kvinnenamn. På engelsk blir namnet uttalt [i:vlin].

Evelyn kan også vera ei anglifisering av det irske Aibhilín/Éibhleann, truleg 'utstråling, venleik', som også kan stavast som *Evlin*. 

Andre skrivemåtar for kvinnenamnet er Evelyne, Evelynne, Eveline og Eveleen.
Evelina, ei diminutivsform av Eva, kan også reknast som ei avleiing av namnet.

Bruk i kulturen
---------------

*Evelyn Innes* er namnet på ein roman av George Moore frå 1898.

Namneberarar
------------

### Kvinner

* Evelyn Jane Sharp (1869–1955), engelsk forfattar og kvinnesaksforkjempar
* Evelyn Underhill (1875–1941), engelsk forfattar
* Evelyn Scott (1893–1963), amerikansk forfattar
* Evelyn Reed (1905–1979), amerikansk filosof og kvinnesaksforkjempar
* Evelyn Herbert (1898–1975), amerikansk songar, fødd Evelyn Hostetter

### Menn

* Evelyn Baring (1841–1917), engelsk diplomat, statsmann og koloniadministrator, Lord Cromer
* Evelyn Waugh (1903–1966), engelsk forfattar

### Slektsnamn

* John Evelyn (1620–1706), engelsk forfattar

Kjelder
-------

* Hanks, Patrick; Hardcastle, Kate; Hodges, Flavia (2006), «Evelyn», *A Dictionary of First Names*, Oxford University Press
**Bona fide** er eit latinsk uttrykk som betyr «i god tru». 

I ein juridisk samanheng er det viktig om den gode trua knyter seg til dei faktiske omstenda - god tru *de facto*, eller til rettsreglane - god tru *de jure*. Det kan også vere viktig om den gode trua knyter seg til konsekvensen av ei handling. God tru kan såleis etter omstenda medføre at ein ikkje blir halden ansvarleg - erstatningsrettsleg eller strafferrettsleg, for handlingar som elles hadde danna grunnlag for ansvar. 

Det er grunnleggande at den gode trua må vere aktsam. Det er såleis ikkje nok å vere i god tru, den gode trua må også basere seg på at ein har gjort dei undersøkingane som ein normalt aktsam person vil foreta seg. 

Det skal spesielle omstende til for at ein skal kunne påberope seg god tru når det gjeld manglande kunnskap om rettsreglar, såkalla rettsvillfarelse. Ein rettsstat må legge til grunn at borgarane pliktar å setje seg inn i dei rettsreglane som gjeld for den aktiviteten borgarane gir seg i kast med.

God tru når det gjeld faktiske omstende, faktisk villfarelse, er langt meir praktisk, og blir ikkje sjeldan lagt til grunn. Den aktsame gode trua og dei gode intensjonane blir då retningsgjevande for korleis handlingar skal vurderast.

Aktsam god tru er også avgjerande i dei tilfella det er spørsmål om godtruerverv, ekstinksjon, til dømes ved godtruerverv av lausøyre etter Godtruervervslova og hevd etter Hevdslova. 

*Bona fide* blir ikkje brukt som uttrykk i Noreg i særleg grad, ein brukar i staden omgrepet «i god tru» som ein såkalla juridisk standard.

Sjå også
--------

* De jure
* De facto

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Mentz Schulerud** (fødd 19. oktober 1915 i Oslo, død 18. mai 2003) var ein norsk skribent, kulturarbeid og kåsør.

Han vart cand. mag. i 1941, og arbeidet som hjelpelærar ved Oslo tekniske skole og ved Universitetet i Oslo, før han i 1946 vart tilsett i NRK. Han var teatersjef ved Oslo Nye Teater 1962–1967 og redaktør for det litterære tidsskriftet *Vinduet* 1959–1963. Han var styreleiar i Norsk Teaterleiarsamskipnad, Kunstnarsamskipnaden, Riksmålsforbudet og Visens Venner, og hadde òg verv i Riksmålsforbundet og Det Norske Studentersamfund.

Æresbevisninger og prisar
-------------------------

Schulerud var riddar av St. Olavs Orden. I 1983 vart han utnemnd til statsstipendiat. Han mottok St. Hallvard-medaljen i 1989. I 1996 vart han tildelt æresprisen «Bypatrioten» av Oslo Byes Vel. Han fekk òg Bryggeriforeies Ølhundpris og Purpurneseordenen i Kunstnerfirbundet, og var æresmedlem av Filologisk forening.

Familie
-------

Han var son av Mentz Schulerud) og Aagot Schulerud (1875–1957). Han var bror av Anne-Cath. Anne-Cath. Vestly og, gjennom sin dotter Ingrid Schulerud, svigerfar til Jens Stoltenberg.

Han er gravlagd på Vestre gravlund

Bøker
-----

* *Fra krambu til magasin* (1947)
* *Ole Bull* (1960)
* *Norsk kunstnerliv* (1960)
* *Wergelandsveien* (1960)
* *Nordmenn i København* (1963)
* *Piberne og Pigerne i Vika* (1963)
* *Kongeriket Norges Herligheter* (1967)
* *Hafslund gods – Fra Otte Bildt til M. G. Rosenkrantz* (1974)
* *Kongevi og fantesti* (1974)
* *På Grand i 100 år. 1874 – 1974.* (1974)
* *Barn i Oslo* (1981)
* *Iduns eple* (1982)
* *Akershus i speiet til dikteren* (1991)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mentz Schulerud» frå Wikipedia på bokmål, den 27. september 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  Kort omtale i NRK ved Mentz Schuleruds død
2. ↑  «Tidligere mottakere av St. Hallvard-medaljen». Arkivert frå originalen 10. januar 2014.
3. ↑  «Patrioten er død». *Dagbladet.no* (på norsk). 20. mai 2003. Henta 27. juni 2017.
| Aktau |
| --- |
| Horisonten til AktauHorisonten til Aktau |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Aktau |
| **Byvåpenet til Aktau** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Oblast |  Kasakhstan  Mangystau oblast |
| Grunnlagd | 1961 |
| Akim | Salimgerej Bekbergenov |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  ? km² |
| Innbyggjarar  - By (2004) | 154 500 |
| Koordinatar | 42°54′″N 71°22′″E﻿Koordinatar: 42°54′″N 71°22′″E﻿ |
| Tidssone | UTC+5 (UTC+5) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 130000 |
| Telefon-retningsnummer | +7 7292 |
| Plassering |
| Plasseringa i KasakhstanPlasseringa i KasakhstanPlasseringa i Kasakhstan |

**Aktau** (kasakhisk og russisk Ақтау) er ein by i Kasakhstan. Han ligg på Mangysjlakhalvøya og er ein hamneby ved Kaspihavet. Han er hovudstad i Mangystau oblast vest i landet. 

Aktau har eit byblokk-system og ingen av gatene i byen har namn, men i staden tre nummer.

Historie
--------

Området rundt Aktau var ein gong busett av skytiarar, men sjølve byen vart først bygd i 1961 som ein liten landsby etter at det vart funne store oljefelt i området. I 1963 fekk Aktau bystatus. Frå 1964 til 1991 heitte byen *Sjevtsjenko* til ære for den ukrainske diktaren Taras Sjevtsjenko, som ein gong vart send bort hit til denne avsidesliggande staden på grunn av den politiske separatismen hans. 

Aktau hadde tidlegare eit atomkraftverk. Det var i drift frå 1973 til 1999. Kraftverket vart òg nytta til å produsere plutonium og for avsalting av sjøvatnet som vart nytta til drikkevatn for byen. Dei kasakhstanske styresmaktene har planar om å byggje eit nytt atomkraftverk med tida.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aqtau.kz Arkivert 2010-01-11 ved Wayback Machine.
* Vêret i Aktau

Kjelde
------

  

* *Denne artikkelen bygger på «Aktau» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Bon Iver** er eit USA-amerikansk folkeband som vart skipa i 2007 av songaren Justin Vernon. I tillegg til Vernon har bandet medlemmene Michael Noyce, Sean Carey og Matthew McCaughan. Vernon gav ut debutalbumet *For Emma, Forever Ago* uavhengig i juli 2007. Det meste av albumet var spelt inn medan Vernon var tre månader på ei hytte nordvest i Wisconsin. Bon Iver vann prisen for beste nye artist og prisen for beste alternative musikkalbum for det sjølvtitulerte albumet deira under Grammy Awards i 2012. Namnet Bon Iver er utleidd frå det franske uttrykket *bon hiver*, som tyder «god vinter» eller «ha ein god vinter».

Bandets første album, *For Emma, Forever Ago* (2007), har eit akustisk preg og er stort sett gitarbasert. Falsetten til Vernon vert komplementert av harmoniske korestemmer, og denne kombinasjonen av akustisk gitar og harmonisk song var lenge kjenneteiknet til Bon Iver. På det andre albumet, *Bon Iver, Bon Iver* (2011), involverte Vernon fleire musikarar, og lydbiletet vart større og noko annleis. Med innslag av programmerte trommer, perkusjon, blås, stryk, tangentar og elektriske gitarar – med effektar som klang, delay og vreng – vart uttrykket større og tidvis hardare på dette albumet. Likevel er falsettharmoniane, den akustiske gitaren og dei indiefolkinspirerte låtane sterke fellesnemnarar som gjer at Bon Iver held på særpreget sitt også på dette albumet. I 2016 gav gruppa ut albumet *22, A Million*, som markerte eit større skifte i lydbiletet frå gruppa. Musikken i albumet tek element frå elektronisk musikk og hip-hop, og gjer omfattande bruk av sampling, synthesizers og andre effektar.

Bon Iver har i løpet av si fartstid spelt på fleire store festivalar, som Glastonbury, Coachella og Øyafestivalen. Dei har også vore på fleire talkshows, deriblant Late Show with David Letterman, The Ellen DeGeneres Show og Jimmy Fallon Show. I tillegg har fleire av songane til gruppa vorte brukt i filmar og TV-seriar, som *Grey’s Anatomy*, *Chuck* og *One Tree Hill*.

Diskografi
----------

Studioalbum
* *For Emma, Forever Ago* (2008)
* *Bon Iver, Bon Iver* (2011)
* *22, A Million* (2016)
* *I, I* (2019)

EP-ar
* *Blood Bank* (2009)
* *iTunes Sessions* (2012)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bon Iver» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Grammy Winners 2011
2. ↑  Wappler, Margaret (February 12, 2012). «Grammys 2012: Bon Iver wins for best new artist». Los Angeles Times. Henta February 13, 2012.
3. ↑  Judki, Maura (February 13, 2012). «Bon Iver’s Best New Artist win confuses Grammy viewers». Washington Post. Henta February 13, 2012.
4. ↑  Caramanica, Jon (June 3, 2011). «Who, What and Where is Bon Iver?». The New York Times. Henta February 13, 2012.
5. 1 2  Runa Husøy. «Bon Iver». Store norske leksikon. Henta 20. mai 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Akterkastell på fregatten «Méduse», sett frå dekk.
Gallion med ein forkastell (venstre) og akterkastell (høgre)
Akterspegel på ein kopi av ein gallion frå 1600-talet.
Eit **akterkastell** er ein høg skanse bak mesanmasta og over akterspegelen på store seglskip, som karakkar, karavellar, gallionar og galeasar. Det husar vanlegvis kapteinslugaren, kanskje nokre ekstra lugarar og er krona med eit poopdekk, som på manovarar gav ei høg plattform som ein kunne skyte mot andre skip frå. Det var òg ein forsvarsplass om skipet vart borda. Det er vanlegare med ein forkastell, men denne er vanlegvis mykje mindre. 

Etter kvart som seglskipa utvikla seg, vart akterkastellet erstatta med kvarterdekk, som gjekk heile vegen fram til hovudmasta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aftercastle» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juli 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  The Editors of Encyclopædia Britannica. «Castle ship part». *Encyclopædia Britannica*. Henta 19. juli 2020.
**Takanobu Okabe** (fødd 26. oktober 1970) er ein japansk skihoppar frå Shimokawa på Hokkaido. Han vart verdmeister i normalbakken i 1995 og vart olympisk meister med Japans firemannslag i laghopping under vinter-OL 1998.

### Aktiv

Okabe debuterte i verdscupen i Sapporo 16. desember 1989, men fekk ikkje verdscuppoeng før i 1993. Han deltok i 1993 i VM i Falun, der han vart best i storbakken med ein tolvteplass. På tampen av 1993-sesongen kunne han for fyrste gong klive opp på verdscup-pallen då han vart nummer to i storbakken på Lillehammer, berre Espen Bredesen var betre.

I OL-året 1994 var Okabe tilbake på Lillehammer, der han var han med på det japanske laget som tok sølv i laghoppinga. Under VM 1995 i Thunder Bay vart Okabe verdsmeister i normalbakken, med nesten ti poengs margin til landsmannen Hiroya Saitō som tok sølv. Seinare i verdsmeisterskapen fekk både Okabe og Saitō kvar sin bronsemedalje i lagtevlinga.

Okabe vann i 1997 ein ny sølvmedalje i laghopping med det japanske laget under VM i Trondheim. Omframt Okabe bestod laget av Hiroya Saitō, Masahiko Harada og Kazuyoshi Funaki. Året etter, under OL 1998 i Nagano tok dei same fire hopparane OL-gull for Japan i lagtevlinga. Okabe vart nummer seks i storbakkerennet under olympiaden.

Okabe gjekk til topps i fem individuelle renn i verdscupen. Den fyrste verdscupsigeren oppnådde han 7. desember 1996 i finske Kuusamo. Dei fleste sigrane kom i skiflygingsrenn; i 1997 vann han i Vikersund og Planica, og året deretter i Bad Mitterndorf (Kulm). Samanlagt i verdscupen vart han som best nummer fire i sesongen 1996/97. 10. mars 2009 vart Okabe historisk då han som 38-åring vann eit verdenscuprenn i Kuopio i Finland. Han vart då den eldste vinnaren av eit verdscuprenn. Sigeren kom elleve år etter hans førre verdscupsiger.

### Verdscupsigrar

| Dato | Stad | Land |
| --- | --- | --- |
|
| 7. desember 1996 | Lahti | Finland |
| 8. februar 1997 | Bad Mitterndorf | Austerrike |
| 22. mars 1997 | Planica | Slovenia |
| 1. mars 1998 | Vikersund | Noreg |
| 10. mars 2009 | Kuopio | Finland |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Takanobu Okabe» frå Wikipedia på bokmål, den 23. november 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Takanobu Okabe» frå Wikipedia på tysk, den 23. november 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Takanobu Okabe – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Takanobu Okabe». olympedia.org. Henta 23. januar 2023.
**Bonaqua** er eit kommersielt mineralvatn produsert av The Coca-Cola Company. Vatnet kjem i fleire forskjellige smakar og kan kjøpast på 0,5 og 1,5 liters plastflasker og på 0,35 liters glasflasker på serveringsstader. Vatnet finst både med og utan tilsett kolsyre. 0,5 litersflaskene har ein panteverdi på 2,50 norske kroner. Bonaqua er latin og tydar direkte omsett 'godt vatn'. Det finst òg ein Bonaqua Silver-serie som inneheld 3 ulike variantar, samt ei rekkje andre variantar som blir seld på verdsbasis.

Plastflaskene er såkalla *plantbottle* og er laga av 15% plantebasert materiale. Det gjer at flaska bidreg til redusert CO2-utslepp.

Utgåver
-------

I Noreg finst det 3 forskjellige utgåver av Bonaqua, i tillegg til ein serie kalla *Bonaqua Silver* med 3 ulike smakar. Det finst langt fleire på verdsbasis.

### Bonaqua Natural

Bonaqua Natural (eller Bonaqua Naturell) er merkt med ein blå etikett og er den første av utgåvene. Den vart lansert i 2000. Drikken inneheld vatn, karbondioksid, natriumhydrogenkarbonat, kaliumhydrogenkarbonat og kalsiumklorid.

### Bonaqua Lemon

Bonaqua Lemon (eller Bonaqua Sitron) er merkt med ein gul etikett og er den andre av utgåvene. Den vart lansert i 2002. Drikken inneheld vatn, karbondioksid, natriumhydrogenkarbonat, kaliumhydrogenkarbonat, kalsiumklorid og aromaer.

### Bonaqua Arctic Rasberry

Bonaqua Arctic Rasberry (eller Bonaqua Bringebær) er merkt med ein lilla etikett og er den tredje av av utgåvene. Den vart lansert i 2005. Drikken inneheld vatn, karbondioksid, natriumhydrogenkarbonat, kaliumhydrogenkarbonat, aromaer og kalsiumklorid.

### Bonaqua Silver

Bonaqua Silver kjem i 3 ulike variantar:

* Bonaqua Silver Natural
* Bonaqua Silver Lemon
* Bonaqua Silver Forrest Berries
* Bonaqua Silver Mango-Guava

### Globale utgåver

På verdsbasis finst det ei rekkje andre variantar av drikka. Under er ei komplett oversikt ordna alfabetisk:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * Aloe Vera Peach
* Apple
* Apple Grape
* Apple Mint
* Apple Pear
* Apple Water
* Berry
* Blueberry
* Cranberry Grapefruit
* Grapefruit
* Grapefruit Water
 |  | * Lemon
* Lemon Lime
* Lemon Melon
* Lemon Passionfruit
* Lemon Water
* Lime
* Lime Raspberry
* Lingonberry
* Lychee
* Maracuja Peach
* Melon Strawberry
 |  | * Orange
* Orange Pineapple
* Orange Water
* Peach
* Peach Water
* Pear
* Raspberry
* Strawberry
* Strawberry Rhubarb
* Tangerine
* Unflavored
 | 

 |

Kjelder
-------

1. ↑  «Bonaqua®». Coca-Cola.no. Henta 26. juli 2011.
2. ↑  «Bonaqua® Silver». Coca-Cola.no]. Henta 26. juli 2011.
3. ↑  «Product Descriptions - Bonaqua». Coca-Cola.com. Henta 26. juli 2011.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Coca-Cola Noreg - Bonaqua®[*daud lenkje*]