recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Skogskapellet
Uppståndelsekapellet
Kyrkjegarden, gamal del
**Skogskyrkogården** (Skogskyrkjegarden) er ein kyrkjegard og gravstad i Gamla Enskede i Stockholm i Sverige. Kyrkjegarden vart innvigd i 1920, etter å ha vorte teikna og planlagd av arkitektane Gunnar Asplund og Sigurd Lewerentz.

Skogskyrkogården har to kapell, *Skogskapellet*, som vart teikna av Gunnar Asplund i 1920, og *Uppståndelsekapellet* teikna av Lewerentz i 1925. Skogskrematoriet inneheld tre kapell, Trons, Hoppets og Heliga korsets kapell. Kapella vart bygd i tida 1937-1940. Kring kyrkjegarden går ein 4 600 meter lang steinmur, oppført som naudsarbeid frå 1923 til 1932. Ei jamføring kan vera at muren kring Vatikanstaten er 3 200 m.

På Skogskyrkogården kviler mange kjende personar, t.d. Greta Garbo, Lennart Skoglund og Ivar Lo-Johansson.

Skogskyrkogården vart i 1994 teken med på UNESCO si verdsarvsliste.

Heliga korsets kapell

Bakgrunnsstoff
--------------

* Riksantikvarieämbetet - Skogskyrkogården Arkivert 2004-12-10 ved Wayback Machine.
* http://www.findagrave.com - Skogskyrkogården
* Panoramavising av Skogskyrkogården Arkivert 2012-10-18 ved Wayback Machine.

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Skogskyrkogården**

| * v
* d
* e
Verdsarven i Sverige |
| --- |
| Drottningholms slott (1991)**·** Birka og Hovgården (1993)**·** Engelsbergs bruk (1993)**·** Helleristingsområdet i Tanum (1994)**·** Skogskyrkogården (1994)**·** Hansabyen Visby (1995)**·** Gammelstads kyrkstad (1996)**·** Laponia (1996)**·** Orlogsbyen Karlskrona (1998)**·** Höga kusten/Kvarken arkipel1 (2000)**·** Kulturlandskapet på Södra Öland (2000)**·** Falun og Kopparbergslagen (2001)**·** Grimeton kringkastar (2004)**·** Struvemeridianen2(2005)**·** Hälsingegårdar (2012) |  |
| Årstalla angjev når staden vart teken opp på verdsarvlista1 Delt med Finland 2 Delt mellom Estland, Finland, Hviterussland, Latvia, Litauen, Moldova, Noreg, Russland, Sverige og Ukraina |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Skogn** er ei bygd og tettstad i Levanger kommune i Trøndelag fylke. Folketalet i tettstaden er 1 975 innbyggjarar per 1. januar 2017.

Skogn var tidlegare eit prestegjeld i Sør-Innherad prosti i Nidaros bispedøme i Den norske kyrkja med sokna Alstadhaug, Ekne og Markabygda.

Skogn er det gamle namnet på det som i dag er Levanger og Mosvik kommunar. I yngre jarnalder (vikingtida) var namnet på området *Skeynafylki*. Området har alltid vore eit rikt jordbruksområde, og jordbruk er framleis ein viktig næringsveg i bygda.

Fram til 1836 tilsvara Skogn det som i dag er Levanger kommune bortsett frå Åsen. Då vart Levanger by skild ut som bykommune, og Levanger landsokn (seinare Frol) og Ytterøy vart skilde ut som eigne herad frå 1837.

I samband med kommunesamanslåingsprosessen på 50- og 60-talet vart det tale om å slå saman igjen herada og Levanger by til ein ny kommune. I tillegg vart Åsen herad med. Dette gjekk igjennom ganske udramatisk, mykje av di dei som planla å investere i ny papirfabrikk på Skogn la sterkt press for å få det til. Fire av kommunane gjekk saman i 1962, medan Ytterøy kom til i 1964.

Papirfabrikken på Fiborgtangen
Papirfabrikken *Nordenfjelske treforedling* starta i 1966, noko som vart oppstarten til Norske Skog.

### Folk frå Skogn

* Anders Henriksson Sandstad, gardbrukar og stortingsmann
* Oscar Lynum, bilethoggar
* Gustav Sjaastad, statsråd
* Ragna Berget Jørgensen, stortingsrepresentant
* Eldar Rønning, langrennar

Skogn stasjon på Nordlandsbanen. 
Foto:
Alasdair McLellan

Bakgrunnsstoff
--------------

* Levanger kommune: liste over ordførarar i Skogn herad 1838-1961 Arkivert 2004-10-15 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
***Chrono Trigger*** er eit rollespel utvikla og utgjeve av Square til Super Nintendo Entertainment System i 1995. Gruppa som utvikla spelet inkluderte tre designarar som Square kalla for «Dream Team»: Hironobu Sakaguchi, skaparen av *Final Fantasy*-serien, Yuji Horii, ein frilans designar og skapar av *Dragon Quest*-serien, og Akira Toriyama, ein mangateiknar som er kjend for arbeidet sitt med *Draqon Quest* og *Dragon Ball*. *Chrono Trigger* følgjer ei gruppe av eventyrarar som reiser gjennom tida for å hindre ein global katastrofe.

Spelet var ein kritisk og kommersiell suksess då det vart gjeve ut i 1995. Det vart utgjeve til PlayStation i 1999, i ei utgåve utvikla av Tose. Ei noko utvida utgåve av spelet, også utvikla av Tose, vart utgjeve til Nintendo DS i Japan og Nord-Amerika i 2008 og i Europa i 2009. Nintendo DS-utgåva selde 790 000 kopiar innan mars 2009.[*treng kjelde*] *Chrono Trigger* har også vorte utgjeve til Virtual Console, PlayStation Network, iOS-einingar, Android-einingar og Microsoft Windows.

Kjelder
-------

1. ↑  «Chrono Trigger iOS releases next month». Eurogamer. 21. november 2011. Henta 1. juli 2019.
2. ↑  «Nå har Chrono Triggers Steam-versjon blitt mye bedre». Gamer.no. 6. august 2018. Henta 1. juli 2019.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Wikifrasar Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Chrono Trigger**
| **Skogsøya** |
| --- |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Nord-Noreg |
| **Koordinatar** | 68°54′32″N 14°56′03″E﻿Koordinatar: 68°54′32″N 14°56′03″E﻿ |
| **Øygruppe** | Vesterålen

 |
| **Areal** | 32,5 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Stigkollen (707 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg |
| **Fylke** | Nordland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 26 (2017) |
| **Folketettleik** | 1,3 /km² |

**Skogsøya** er ei øy i Øksnes kommune i Nordland. Skogsøya er den største av øyane i Øksnes Vestbygd, med eit areal på 32,5 km². Det høgaste punktet på øya er Stigkollen på 707 moh. Øya hadde 26 innbyggjarar i 2017.

Skogsøya var tidlegare sentrum i Øksnes kommune. Stadne Øksnes ligg på Skogsøya, og øya hadde på 1930-talet mellom 400 og 700 fastbuande. Då meir og meir kommunikasjon byrja å gå på landevegen framfor med båt, flytta administrasjonen over til Myre. Da kommunane Øksnes og Langenes vart slått saman igjen i 1964, heldt storkommunen namnet Øksnes etter kyrkjestaden på Skogsøya.

Sør på Skogsøya går det om lag 6 km kommunal veg mellom Hjellsand og Øksnes. Frå Øksnes er det hurtigbåtsamband til Myre, Smines og Skjellfjord på Langøya.

12. november 1988 stranda den utrangerte russiske jagaren «Boiky» på grunt vatn utanfor Hjellsand på Skogsøya medan det var under slep frå Murmansk til Spania for opphogging. Vraket låg lenge delvis synleg utanfor øya, og vart ein lokal turistattraksjon. Men vraket vart endeleg hogt opp og fjerna i 2001.

Forfattaren Herbjørg Wassmo vart fødd og voks opp på Skogsøya. Salmediktar Magnus Brostrup Landstad har òg budd på øya.

25. januar 1893 omkom 26 fiskarar frå Skogsøya i ein storm. Over 100 andre fiskarar omkom i uvêret elles i Vesterålen og Lofoten same dag.

Sjå òg
------

* Øksnes kyrkje

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vesterålen Regionråds side om Skogsøya
* Side om Våge på Skogsøya
* Side om Sørsand på Skogsøya
* Statens Forurensningstilsyn om fjerninga av "Boiky" Arkivert 2005-10-29 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Skogsøya» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2008.*


| * v
* d
* e
Øyane i Vesterålen |
| --- |
| Andøya  • Austvågøya  • Hinnøya  • Hadseløya  • Langøya |
| Øksnes Vestbygd med øyane: Skogsøya  • Nærøya  • Tindsøya  • Dyrøya |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| **Skogstorkenebb** |
| 

  |
| **Systematikk** |
| **Domene:** | Eukaryota |
| **Rike:** | Plantae |
| **Klasse:** | Eudicotyledonae   |
|
|
| **Orden:** | Geraniales |
| **Familie:** | Geraniaceae |
| **Slekt:** | Geranium |
| **Art:** | *G. sylvaticum* |
|
| Vitskapleg namn |
| Geranium sylvatikum

Linné , 1753 |

**Skogstorkenebb** eller **sjuskjære** (*Geranium sylvaticum*) er ei urt i storkenebbfamilien. Utbreidd i Europa og Asia.

Planta er kring 4 dm høg med ein rund stengel. Denne har nedst lange, og øvst korte hår og kjertelhår. Djupe skar mellom de sju bladlappane. Opprette fruktskaft. Smalt avlange begerblad og fiolette eller stundom kvite kronblad. Den nedre smale delen av kronbladet har hår på oversida.

Skogstorkenebb blomstrar kring juni månad i skog og enger i låglandet og til fjells over heile Noreg. Funnen opp til 1750 meter over havet i Jotunheimen.

Kjelder
-------

* Svensk wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
**Christopher William Bradshaw Isherwood** (26. august 1904–4. januar 1986) var ein britisk-amerikansk forfattar, fødd i High Lane ved Stockport i Cheshire og død i Santa Monica i California i USA.

Isherwood vann stort ry med romanen *Mr. Norris Changes Trains* frå 1935 og *Goodbye to Berlin* (*Farvel til Berlin*), begge med person- og miljøskildringar av Berlin under Weimar-republikken. Den siste boka var grunnlag for eit teaterstykke og filmatisert, mellom anna som musikalen *Cabaret*, også oppført på Oslo Nye Teater.

Isherwood budde i Berlin 1930-33. I 1939 flytta både han og W.H. Auden til USA, begge homofile, der Isherwood mellom anna arbeidde for filmindustrien. «[M]eget av Isherwoods forfatterskap [er] preget av reportasje og selvbiografi og en skarp iakttagelsesevne».

Notar
-----

1. ↑  Store Norske leksikon

Kjelder
-------

* *Store Norske Leksikon* 6:344.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Christopher Blom Leegaard** (24. juli 1851–6. august 1921) var ein norsk lege frå Larvik, den fyrste nordmann med spesialistutdanning i nevrologi. Han var ein av dei aller fyrste som oppfatta poliomyelitt som ein smittsam sjukdom.

### Liv og gjerning

Leegaard var son til ein distrikslege og tok sjølv medisinsk embetseksamen i 1876. 1877–79 var han tilsett lege ved jarnbaneanlegget omkring Larvik, samstundes som han dreiv privatpraksis. Hausten 1880 fekk han jobb som reservelege ved Rikshospitalet i Kristiania. 1883–84 sette han seg meir inn i nevrologi og elektroterapi ved tyske og fransk institusjonar, og tok i 1884 den medisinske doktorgraden med arbeidet *Studier i Hjernens almindelige Pathologi*. Frå 1885 styrte han avdelinga for elektroterapi ved Rikshospitalet.

Frå 1891 var Leegaard amtslege for Kristiania og frå 1895 overlege ved Rikshospitalet si avdeling for nervesjukdomar. Året etter vart han utnemnd til professor i nevrologi. Han viste stor interesse for korleis elektrisitet kunne verke på nervesystemet. Elles forska han på kva utslag infeksjonar kunne ha, særleg kva gjaldt poliomyelitt, ein sjukdom han tidleg oppfatta som smittsam. Han vann internasjonalt ry for sine pionerarbeid på feltet, så som *Beretning om en epidemi af poliomyelitis anterior acuta i Bratsberg amt aar 1899*, presentert i 1901, og etter omfattande undersøkingar det større arbeidet *Kliniske og epidemiologiske undersøgelser over den akute poliomyelit i Norge med særlig hensyn til dens forekomst i 1905*, lagt fram i 1909.

Leegaard var medlem av Den rettsmedisinske kommisjonen av 1900 og frå 1901 i Kontrollkommisjonen for Gaustad asyl.

År 1911 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for sitt vitskaplege arbeid.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christopher Leegaard» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juli 2018.*
Bakutis Coast is located in Antarktis
Bakutis Coast (Antarktis)

Koordinatar: 74°45′S 120°0′W﻿
**Bakutis Coast** er den delen av kysten av Marie Byrd Land i Vest-Antarktis som strekkjer seg frå eit punkt ovanfor austsida av Dean Island, ved 74°42′S 127°05′W﻿, til Cape Herlacher, eller mellom Hobbs Coast i vest og Walgreen Coast i aust. Han strekkjer seg mellom 127°35'W og 114°12'W. Kysten i dette området ligg innanfor fleire store isdekte øyar og den særs store Getz isbrem. Kysten vart oppdaga av medlemmar av U.S. Antarctic Service, 1939-41, og delvis kartlagd frå flyfoto teken under Operation Highjump, 1946-47, begge ekspedisjonane leia av admiral Richard E. Byrd. US Geological Survey kartla ferdig kysten frå landmålingar og flyfoto frå U.S. Navy 1959-66.

Bakutis Coast vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names og kalla opp etter kontreadmiral Fred E. Bakutis, kommandant i U.S. Naval Support Force i Antarktis, frå 1965 til 1967.

Byrd Station ligg i dei indre områda innanfor Bakutis Coast, kring 500 km frå sjølve kysten.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bakutis Coast» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Bakutis Coast» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Ei side av Sauebrevet
**Sauebrevet** (færøysk *Seyðabrævið*, dansk *Fårebrevet*) frå 24. juni 1298 er det eldste dokumentet til Færøyane. Dokumentet omhandlar reglar for landbruket på Færøyane. Brevet er skrive på norrønt, sannsynlegvis av biskop Erlendur av Færøyane.

Sauebrevet er eit supplement til den norske gulatingslova frå 1274. Det eksisterer i dag to avskrifter av Sauebrevet, den eine er i nasjonalarkivet i Tórshavn, og den andre på Universitetsbiblioteket i Lund i Sverige.

Sauebrevet er ei viktig kjelde for å forstå samfunnet på Færøyane i mellomalderen, spesielt betalingssystema. Mange av reglane i Sauebrevet har vore gjeldande heilt opp til moderne tid. I motsetning til Færingesoga som vart skriven på Island, er Sauebrevet sannsynlegvis skrive på Færøyane. Språket i brevet har særdrag som syner at det oldfærøyske språket alt i høgmellomalderen skilde seg litt frå det gammalnorske med særfærøyske omgrep.

Lovinnhaldet
------------

Paragrafane i Sauebrevet omhandlar

1. Reglar om at saueeigaren skal prove eigarskapen før slakting
2. Om å gå på framand mark
3. Om ein sau er på framand mark
4. Om korleis ein tem ville sauer
5. Om å merkje sauene. Presisering av at endring av den første merkinga er rekna som tjuveri.
6. Om aggressive gjetarhundar, erstatningsplikt og om talet på sauer på ei mark
7. Om kor lang fristen er ved ei åtvaring frå styremaktene
8. Om plikta til å melde inntrenging på framand mark
9. Om å temje ville sauer – andre del
10. Om å forpakte land
11. Om uønskte gjester og fattiges rett
12. Om vitne
13. Om bevertningsutgifter
14. Om etablering og busetjingsrett
15. Om fordeling av kvalkjøtt
16. Om drivgods

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fårebrevet» frå Wikipedia på dansk, den 10. august 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sauebrevet**
**Sauli Koskinen** (fødd 28. mars 1985) er en finsk radioprogramleiar, underhaldningsreportar og vinnar av finsk *Big Brother* 2007. 

Han leia fjernsynsprogrammet *Saulin Paras Kaveri*, som gjekk på Fox Finland. 

I 2013 var han med på tevlingsprogrammet *Dancing on Ice*, der ti kjendisar lærer seg isdans med ein professionell partner. Koskinen fekk Nea Ojala som partner. Tevlinga byrja i september 28 med finale i november. Koskinen og Ojala vann tevlinga.

Privatliv
---------

Koskinen var i eit forhold med den amerikanske songaren Adam Lambert frå november 2010 til april 2013.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sauli Koskinen» frå Wikipedia på engelsk, den 23. desember 2011 og 1. januar 2019.*



1. ↑  «Dancing on Ice -kilpailija: Sauli Koskinen». 23. august 2013. Henta 24. august 2013.
2. ↑  «Advocate.com». Henta 19 October 2016.
3. ↑  Parsley, Jason (5. april 2013). «Adam Lambert and Boyfriend Sauli Koskinen Split». Henta 5. april 2013.
4. ↑  «Sauli Koskinen erostaan». 9. april 2012. Henta 25. august 2013.
**Spellemannprisen 1985** blei delt ut våren 1986. a-ha vann prisen for Årets spellemann og fekk prisen i pop-klassen for debutalbumet *Hunting High and Low*. Bransjeprisen blei delt ut til plateprodusenten Hallvard Kvåle og det blei delt ut to heidringsprisar frå juryen: ein til Bobbysocks og Rolf Løvland for sigeren i Eurovision Song Contest og ein til Forente Artister for «Sammen for livet» som blei spelt inn til inntekt for folk ramma av svolt i Afrika. 

Utdelinga blir ellers hugsa for då prisutdelarane Brødrene Dal ved eit mistak ropte opp feil namn i klassen for barneplater. Gruppa Mabben Max med Maj Britt Andersen blei først utropt som vinnar, men måtte returnere til plassane sine då det viste seg at det var «Harry Halvsjuk & the Håpløse» frå ungdomsprogrammet Halvsju som fekk prisen.

Vinnarar
--------

| Klasse | Artist | Tittel |
| --- | --- | --- |
| Pop | a-ha | *Hunting High and Low* |
| Rock | Jonas Fjeld Band | *Neck'n'Neck* |
| Folkemusikk/gammaldans | Elisabeth Kværne | *På langeleik* |
| Jazz | Per Husby | *Dedications* |
| Roots & country | Claudia Scott/Ottar «Big Hand» Johansen/Casino Steel | *Oh Yeah!* |
| Klassisk musikk/samtidsmusikk | Robert Riefling | *Bach: das Wohltemperierte Klavier* |
| Visesong | Halvdan Sivertsen | *Amerika*  |
| Open klasse | Kalenda Maya | *Kalenda Maya - Medieval and Renaissance Music* |
| Barneplate | «Harry Halvsjuk & the Håpløse» (NRK Halvsju) | *Harry Halvsjuk* |
| Årets spellemann | a-ha | *Hunting High and Low* |
| Spesialpris: heidringspris frå juryen | Bobbysocks/Rolf Løvland |  |
| Spesialpris: heidringspris frå juryen | Forente Artister | *Sammen for livet* |
| Bransjepris | Hallvard Kvåle |  |

Kjelder
-------

* Nettstaden ifpi.no Arkivert 2007-06-13 ved Wayback Machine.
**Fritz Fischer**, eigenleg **Friedrich Fischer**, (fødd 22. september 1956) er ein tysk tidlegare skiskyttar frå Kelheim i Bayern. Over eit tidsrom på 13 sesongar, 1981-93, vann han internasjonalt ein individuell bronsemedalje, sju stafettmedaljar og to medaljar i lagøvinga. Fischer vann VM-gull i stafett 1991, OL-gull i same i 1992, samt VM-gull i lagøving i 1993. I 1988 gjekk han helt til topps i verdscupen i skiskyting.

Aktiv
-----

Vesttyskaren Fischer hevda seg mellom verdas beste skiskyttar frå 1981-sesongen. Saman med mellom andre Peter Angerer syrgde han då for vesttysk sølvmedalje på VM-stafetten. Gjennom 1980-talet gjekk Angerer tredjeetappen og Fischer fjerdetappen på alle stafettevlingane fram til og med 1988-sesongen, då Angerer la opp som skiskyttar. Dei to fekk då med seg OL-bronse i 1984, VM-bronse 1985 og 1987, samt OL-sølv 1988, med mange ulike lagkameratar.

Ein femteplass på 20 km under VM 1981 var Fischer sitt beste enkeltresultat før 1989. Under VM 1989 i Feistritz sikra han seg den einaste individuelle VM-medaljen i karrieren, men vart klart slått av vossingane Eirik Kvalfoss og Gisle Fenne, som ordna norsk dobbeltriumf. I same meisterskapen vart ei ny tevling, ei lagøving, teken med på VM-programmet. Her tok Vest-Tyskland, med Fritz Fischer på laget, sølvmedaljen.

Samlinga av Tyskland i 1990 slo svært heldig ut for Fischer. Sidan fekk han gå på lag saman med austtyskarar som Ricco Gross, Frank Luck, Mark Kirchner, noko som bidrog til at han vann sine fyrste gullmedaljar i sesongane 1991-93. Han vart i 1991 verdsmeister og 1992 olympisk meister i stafett, og runda det heile av med av verte verdsmeister på lagøvinga i 1993, alle dei tre andre på laget kom frå det avvikla DDR.

Fischer la opp som skiskyttar i 1993. Gjennom sine år som aktiv vann han ti renn i verdscupen i skiskyting, særleg dyktig var han i 1988-sesongen, då han vann heile turneringa.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i skiskyting 1981 i Lahti: Sølvmedalje i stafett, nr 5 på 20 km
* VM i skiskyting 1982 i Minsk: Nr 4 i stafett, nr 15 både på 10 km og 20 km
* VM i skiskyting 1983 i Antholz: Nr 4 i stafett, nr 10 på 20 km
* Vinter-OL 1984 i Sarajevo: Bronsemedalje i stafett og nr 7 på 20 km
* VM i skiskyting 1985 i Ruhpolding: Nr 6 på 10 km og bronsemedalje i stafett
* VM i skiskyting 1986 i Oslo: Nr 17 på 10 km
* VM i skiskyting 1987 i Lake Placid: Bronsemedalje i stafett og nr 9 på 20 km
* Vinter-OL 1988 i Calgary: Sølvmedalje i stafett, nr 12 på 10 km
* VM i skiskyting 1989 i Feistritz: Bronsemedalje på 20 km, sølvmedalje i lagøving
* VM i skiskyting 1991 i Lahti: Gullmedalje i stafett, nr 6 på 10 km
* Vinter-OL 1992 i Albertville: Gullmedalje i stafett
* VM i skiskyting 1993 i Borovets: Gullmedalje i lagøving

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Fritz Fischer» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. februar 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Fritz Kreisler** (2. februar 1875–29. januar 1962), opphavleg namn var **Friedrich Kreisler**, var ein fiolinist og komponist av austerriksk avstamming. Han vart fødd i Wien av romersk-katolsk mor og jødisk far og døydde i New York i USA som statsborgar av dette landet. Dei mest kjende verka hans er «Liebesleid» og «Liebesfreud» for fiolin og piano.

Fritz Kreisler var ein gåverik gut som vart elev ved Konservatoriet i Wien (*Konservatorium der Gesellschaft der Musikfreunde*) allereie i 1882 som sjuåring, og vart uteksaminert med gullmedalje som tiåring. Han reiste deretter til Paris for vidare studiar og musikalsk arbeid. I 1887 vann han den høgste utmerkinga, fyrsteprisen, ved Konservatoriet i Paris i ein alder av berre 12 år. Som 14-åring reiste han på sin fyrste turné til USA saman med den amerikansk-austeriksungarske pianisten Moriz Rosenthal. Etter å ha kome attende til Europa, studerte han kunst og medisin (faren hans var lege), og var eitt år i den austerrikske hæren. Men musikken var likevel hans hovudinteresse og yrke, og han tok opp den musikalske karrièren att med ein turné til Russland i 1896.

I 1898 vart han godt motteke i Berlin i Tyskland og var der til han returnerte til USA i 1900. I 1902 gjesta han Storbritannia for fyrste gong. Dette var òg året då han gifta seg med Harriet Lies.

Etter å ha vore ei tid i USA, slo han seg i 1924 ned i Berlin. Men frå 1933 ville han ikkje arbeide i Tyskland. Han vart fransk statsborgar frå 1938 før han reiste for godt til USA, og der fekk han amerikansk statsborgarskap i 1943.

Kreisler var den siste komponerande «fiolinhelt»-virtuosen som reiste på store konsertturnear og spelte sine eigne komposisjonar. Andre kjente fiolinistar i same tradisjonen er italienske Niccolò Paganini (1782–1840) og norske Ole Bull (1810–1880).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verk av og om Fritz Kreisler i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket
* Kreisler: Praeludium und Allegro – Violin Guido Rimonda, Orchestra Camerata Ducale
* Den internasjonale Fritz Kreislertevlinga for fiolinistar Arkivert 2008-03-25 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Kart over Spitsbergen med Ny-Friesland avmerkt.
**Ny-Friesland** er ei halvøy og eit landområde heilt nordaust på Spitsbergen i Svalbard. Det utgjer det nordlegaste punktet på øya ved Verlegenhuken, og er avgrensa geografisk i nord av Hinlopenrenna og Hinlopenstretet, av Wijdefjorden mot vest, og av Atomfjella og Chydeniusfjella mot sør. Fjella markerer overgangen mot Olav V Land. Det høgaste fjellet på Svalbard, Newtontoppen, og det nest høgaste, Perriertoppen, ligg i Ny-Friesland. 
Halvøya har fått namnet sitt etter landskapet Friesland i Nederland.

Ny-Friesland har høge og bratte fjell i sørvest og mindre bratte fjell i nord og aust. I nord ligg to store isbrear: Åsgardfonna og utstikkaren Valhallfonna, og Balderfonna i søraust mot Hinlopenstretet.

Det er ingen busetjingar i området, og det er meldeplikt til Sysselmannen ved ferdsel her. Det austlege kystbeltet mot Hinlopenstredet tilhøyrer Nordaust-Svalbard naturreservat. Kystområdet på begge sider av den inste halvdelen av Wijdefjorden utgjer Indre Wijdefjorden nasjonalpark.

Arve Staxrud var den første som kryssa Ny-Friesland då han i 1913 var på veg for å redde overlevande etter Herbert Schröder-Stanz sin ekspedisjon i Sorge Bay (Sorgfjorden).

Kjelder
-------

1. ↑  Henriksen, Petter (red.). «Ny-Friesland». *Store norske leksikon* (på Norwegian). Oslo: Kunnskapsforlaget. Henta 13 November 2011.  CS1 maint: Unrecognized language (link)
2. ↑  Ny-Friesland *Stadnamn i norske polarområde*, Norsk Polarinstitutt
3. ↑  Mills, William James: *Exploring polar frontiers: a historical encyclopedia*, bind 1, 2003, s. 263.

* *Denne artikkelen bygger på «Ny-Friesland» frå Wikipedia på bokmål, den 13. oktober 2015.*
Toppen av soltårnobservatoriet.
**Mount Wilson-observatoriet** er eit astronomisk observatorium nær Pasadena i California, 1750 meter over havet. Det vart grunnlagd i 1904 av George Ellery Hale, og oppført og drive av Carnegie Institution. Observatoriet er eit av dei største i verda og vart opphavleg oppretta for utforsking av sola. Observatoriet har mellom anna to tårnteleskop med høgd på 25 og 50 meter som framleis er i bruk. Arbeidet vart seinare i stor grad overført andre flet, særskild studiet av galaksar. Dei fleste store oppdagingane innafor galakseforskinga frå 1908 og fram til opprettinga av Palomar-observatoriet er utført ved Mount Wilson-observatoriet. Observatoriet har to store reflektorar, den eine har spegeldiameter 1,52 meter (ferdig 1908), den andre, som har spegeldiameter 2,54 meter (ferdig 1918), var inntil Hale-teleskopet ved Palomar-observatoriet vart bygd i 1947, størst i verda.

Kjelder
-------


* «Mount Wilson-observatoriet», *Store norske leksikon*, 24. mars 2016, henta 17. juli 2016
*Litt av omnshallar og ein gassfabrikk i Sauda Næringspark*
*Verksted til venstre, omshallar i midten, og nedst eit renseannlegg*
**Sauda Smelteverk** er eit smelteverk i Sauda. Smelteverket er eigd av Eramet Norway. Produksjonen tok til i 1923. Fram til 1977 heitte verket offisielt «Electric Furnace Products Company, Ltd» og høyrde til det amerikanske Union Carbide Corp. Smelteverket var eigd av Elkem 1981–99 og franske Eramet frå 1999.
Smelteverket er mykje av grunnlaget for byen Sauda, og gjer at Sauda er ein typisk industristad. Streiken ved smelteverket i 1970 fekk mykje merksemd. Filmen Sauda-streiken 1970 - Streik! vart laga i 1973 på grunnlag av romanen Sauda! Streik! frå 1972.

Litteratur
----------

* Kjartan Fløgstad: *Arbeidets lys. Tungindustrien i Sauda gjennom 75 år*, Oslo Det Norske Samlaget 1990 ISBN 82-521-3597-8

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sauda smelteverk Arkivert 2005-02-06 ved Wayback Machine. Eramet
* Industriarbeidarmuseet i Åbø-byen i Sauda Ryfylkemuseet
* Industriarbeidarmuseet i Åbø-byen i Sauda
Mull of Kintyre i føregrunnen, Nord-Irland lenger bak
**Mull of Kintyre** (tidlegare *Cantyre*) er det sørvestlegaste neset på den lange Kintyrehalvøya sørvest i Skottland, om lag 15 km frå Campbeltown. Namnet er ei anglisering av det gæliske *Maol Chinn Tìre* som tyder «Det runde (eller berre) neset på Kintyre». 

Det står eit fyr på neset, som er udøyeleggjort i songen «Mull of Kintyre» av Wings i 1977, som var bandet til Paul McCartney på denne tida.

Geografi
--------

Neset ligg heilt sør på Kintyrehalvøya,. Det ligg om lag 13 km sør for den sørlegaste landsbyen på øya, Southend.

Ein kan sjå både Ailsa Craig og Antrim-kysten i Nord-Irland og Rathlin Island frå neset, og på klåre dagar kan ein sjå Malin Head i Republikken Irland, County Donegal og kysten av Ayrshire på andre sida av Ailsa Craig. Andre øyar i Firth of Clyde er òg mogeleg å sjå mot aust. Straits of Moyle (del av North Channel) er ein av sjøvegane frå Irskesjøen til Atlanterhavet. Det er særs sterke straumar rundt neset. Neset ligg om lag 20 km frå Nord-Irland. 

Neset er ein av berre to stader der det er mogeleg å sjå både Storbritannia og Irland samstundes. Den andre er fjellet Snaefell på Isle of Man.

Historie
--------

Neset har vore eit viktig landsamband gjennom historia. Ein trur at det vart nytta av tidlege menneske som reiste frå det europeiske fastlandet til Irland. I nyare tid har det vore nytta av skottar då dei reiste frå Irland og oppretta Kongedømet Dál Riata i dagens Argyll.

Fleire fly har styrta i området, mellom anna eit Chinook i juni 1994.

Fyret
-----

**Mull of Kintyre fyr** var det andre fyret som Commissioners of the Northern Lights sette i drift i Skottland. Det vart teikna og bygd av Thomas Smith og stod ferdig i 1788. Smith hadde tidlegare teikna fyret på Kinnaird Head, men Mull of Kintyre var eit langt større prosjekt på ein langt meir aude stad. 

Fyret vart ombygd i 1820-åra og elektrifisert i 1976. I 1995 vart det automatisert. Fyrvaktarbustaden vert i dag drive som feriebustad av National Trust for Scotland.

Bakgrunnsstoff
--------------

* kintyre-org
* Northern Lighthouse Board om fyret Arkivert 2007-12-18 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mull of Kintyre» frå Wikipedia på engelsk, den 21. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Kintyre.org*, arkivert frå originalen 19. mars 2011, henta 21. januar 2010

Koordinatar: 55°18′40″N 5°48′14″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 77°54′S 160°35′E﻿

**Mullins Valley** er ein 7 km lang dal som ligg i McMurdo Dry Valleys. Han er ein av dei få tørre dalane i verda som inneheld ein steinbre. United States Antarctic Program (USAP) har datert underflata til isen i Mullins Valley til å vere fire millionar år gammal, og han er ein av dei eldste isane i verda. USAP har synt at steinbreane i dalen kan samanliknast med Arsia Mons-området på Mars. Han er kalla opp etter Jerry L. Mullins, som var direktør i polaravdelinga til US Geological Survey (USGS), og geofysikar i National Science Foundation for Antarktis og delegat for U.S Scientific Committee (SCAR) i SCAR SCAGI-komiteen. Han var i felten i Dei transantarktiske fjella, McMurdo Dry Valleys, Shackleton Mountains, Beardmore Mountains på Den antarktiske halvøya, Mount Siple, Amundsen-Scott-stasjonen på Sørpolen og stader djupt inn i Vest-Antarktis.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mullins Valley» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Warrington **Borough of Warrington** |
| --- |
| Warrington rådhusWarrington rådhus Warrington rådhus |
| Plassering |
| 

Warrington is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Cheshire |
| Distrikt | Sameint styresmakt |
| Grunnlagd | 700-talet |
| Borgarmeister | John Joyce |
| Geografi |
| Koordinatar |  53°23′″N 2°36′″W﻿Koordinatar: 53°23′″N 2°36′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | WA 1-5 og 13 |
| Telefon-retningsnummer | 01925 |
| **Nettstad:** www.warrington.gov.uk |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Warrington**
 |

**Warrington** er ein by med status som sameint styresmakt i Cheshire i England. Omkring tre fjerdedelar av folkesetnaden i distriktet bur i sjølve Warrington by, medan resten bur i omegnen som òg er inkludert i den sameinte styresmakta.

Historisk har byen høyrt til Lancashire, men han vart i 1974 slått saman med Lymm, Runcorn landdistrikt og delar av Warrington landdistrikt og overført til Cheshire. I Redcliffe-Maud-rapporten vart det foreslått at distriktet skulle høyre til Stor-Manchester, men dette vart endra på grunn av lobbyverksemd. Lokalbefolkninga ville helst fortsetje å høyre til Lancashire, men dette var ikkje mogleg fordi distriktet då ville vorte ein eksklave. I 1998 fekk Warrington status som sameint styresmakt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Warrington» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Warrington Borough Council

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Austgotarane** eller **osthrogotane** er ein av tre gotiske folkegrupper som var aktive i Folkevandringstida. Dei kalla seg og greutungar, og under dette namnet vart dei første gongen nemnd i 369.

### Osthrogotane i Skythia

Osthrogotane skipa eit stort kongedøme i dagens Ukraina, truleg på 200-talet, og vann stort velde der. Dei var ei stormakt å rekne med til hunarane slo dei og la dei under seg i 375, og den siste kongen deira, Ermanarik, tok livet sitt. Frå då av var osthrogotane utan leiar. Mange av dei følgde hunarane til Pannonia der dei vart bandsmenn under kong Attila i lag med alanane. Dette hindra dei ikkje i å gå mot Italia på eiga hand, mellom anna i 405, under hovdingen Rhodogais.

### Frå Pannonia til Italia

I Slaget på dei Katalauniske slettene i 451 slost osthrogotane under kong Attila mot romarane. Etter slaget vart ei gruppe av dei buande i Pannonia, medan kongesonen Theoderik vart send som gissel til Konstantinopel. Etter tjue år i Pannonia reiste denne gruppa til Balkan, og Theoderik vart konge over dei. Han var svært romanisert, og vart attåt konsul i 484. Fire år etter tok han folket med seg til Italia og danna eit kongerike der. Han vart kanna som italiensk konge av Austromarriket i 497. Hovudstaden hans låg i Ravenna.

### Kongedømet i Italia

Austgotarkongedømet i Italia er på mange vis soga om Theoderik den store. Han sat som konge til 526, og vart etterfølgd av Athalarik. I 535 byrja ein lang krig med Konstantinopel, og i åra som følgde fekk kongedømet òg vanskar med frankarane som gjekk inn i Italia frå vest. Frå 450 vart kongedømet meir og meir svekka, men dei greidde å herje Roma to gonger. I 552 laut dei oppgje hovudstaden Ravenna til bysantinarane, førte av Narses, og den siste kongen over dei, Teja, miste livet i Slaget ved Lactariusberget i 552. Dei siste osthrogotane i Italia underkasta seg i 555. Italia vart elles hærteke av langobardane alt i 561.

### Kongerekkje

* Hermanarik til 375

* Theoderik den store 471-525
* Athalarik 526-535
* Theodahad 535-536
* Vitigis 536-540
* Totila 541-552
* Teja 552.

Kjelder
-------

* Herwig Wolfram: *The Goths*
Kaviar frå laks til venstre og stør til høgre. Skeiene er tradisjonelle perlemorsskeier som ikkje set smak på kaviaren.
**Kaviar** (gjennom fransk og italiensk frå tyrkisk *khāvyār*) er ei matvare laga av rogn frå visse fiskeslag, hovudsakleg stør. Som det beste kaviarslaget reknar ein rogn frå sterletten (*Acipenser ruthenus*). Elles bruker ein rogn frå mange ulike fiskeslag til å laga kaviar. Kaviar kan etast ukokt, frisk eller salta.

Kaviar frå stør
---------------

Kaviar frå stør blir ofte kalla *ekte kaviar*. Den største produksjonen finn stad i Russland ved elvene som renn ut i Kaspihavet og Svartehavet. 

Den beste kaviaren er laga av rogn teken ut før ho har mogna, og blir lagt med berre tre prosent salttilsetjing i små blikkdåsar eller glas som må haldast avkjølt. Han er ein grautaktig, svartgrøn masse av rognkorn på ca. 2 mm i tverrmål.

Kaviar frå annan fisk
---------------------

Ein nyttar også rogn frå aure, sik, lagesild, gjørs, gjedde, rognkjeks, makrell, lodde og torsk til kaviar. Den norske torskerognkaviaren er mykje brukt, som oftast lettrøykt og krydra. Rogna til denne kaviaren blir sukkersalta og lagra på tynner før han blir brukt.

Kjelder
-------


* kaviar i *Store norske leksikon*. Henta 2011-10-28.
«**How Long, How Long Blues**» er ein tradisjonell 8-taktsblues gjort kjend av Leroy Carr på innspelinga hans frå 1928 for Vokalion Records i lag med gitarist Scrapper Blackwell. Songen vert ofte berre kalla «**How Long Blues**» og er ein bluesstandard som er spelt av mange artistar, ikkje berre som blues, òg som country, pop og jazz.

Songen
------

Carr skreiv musikken for songen, som er ei trist soge om korleis livet kan gå gale. Han spelte imponerande bluespiano og akkompagnerte seg sjølv med Blackwell på jazzgitar. I motsetnad til landlege bluesartistar på denne tida, var vokalen til Carr i høgt toneleie og glatt, med klår uttale.

Songen er spelt inn med mange tekstmessige variasjonar, men dei fleste variantane byrjar med linja: «How long, how long, has that evening train been gone?»

Ettermæle
---------

Dette er den første suksessrike innspelinga som syner den nordlege urbane bluesstilen som kom av svarte amerikanarar som flytta nordover. Carr i lag med gitaristen Blackwell kombinerte lett bluespiano med ein melodisk jazzgitar som tiltrekte eit sofistikert svart publikum til klubbane. Vokalstilen hans flytta blues mot ein meir sofistikert urban stil og påverka songarar som T-Bone Walker, Charles Brown, Amos Milburn, Jimmy Witherspoon, Ray Charles og fleire. Jazzgitaren til Blackwell var med å bane veg for elektrisk gitaristar som Eddie Durham og Charlie Christian.

Ein versjon av songen finst på Lonnie Donegan-albumet *Lonnie Donegan Showcase* frå 1956.

1. oktober 1962 spelte Lou Rawls inn songen for albumet *Black and Blue*.

Grateful Dead spela songen mange gonger i 1970 under det akustiske settet sitt. 

Songen vart spelt inn av Eric Clapton for albumet *From the Cradle* i 1994.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «How Long, How Long Blues» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Shaw, Arnold (1978). *Honkers and Shouters*. New York: Macmillan Publishing Company. s. 8–9. ISBN 0-02-061740-2.
2. 1 2  Rowe, Mike (1973). *Chicago Blues*. New York, N.Y.: Da Capo Press. s. 12–13. ISBN 0-306-80145-0.
**Hovudseriefinalen i fotball 1957** fann stad på Ullevål stadion i Oslo sundag 16. juni 1957, med i kring 16 000 tilskodarar på tribunane. Dei to finalistane, Fredrikstad Fotballklubb og Odds Ballklubb, hadde vunne kvar si avdeling av Hovudserien 1956/57. Etter tap i dei to føregåande hovudseriefinalane lukkast Fredrikstad FK verte seriemeister med overbevisande 6-1 i målprotokollen. 

Henry Johannessen sende FFK i føringa i det 18. minutt med eit «brennhardt skudd». Berre to og seks minuttar seinare auka fyrst Per Kristoffersen til 2-0 og same Johannessen til 3-0. I det 40. minutt la så Kristoffersen på til 4-0, noko som var pauseresultatet. Same mann auka leiinga til 5-0 i det 58. minutt då han skåra sitt tredje mål for dagen. I det 85. minutt reduserte Odds Kjell Reinholt til 1-5, men allereie minuttet etter fastsette Henry Johannessen sluttresultatet til 6-1 då også han enda opp som tremålsskårar.

**Fredrikstad FK** sitt vinnarlag bestod av målvakt Per Mosgård, backane Roar Johansen og Åge Spydevold, halfane Arne Pedersen (kaptein), Kjell Jakobsen, Reidar Kristiansen og løparane Bjørn Borgen, Per Kristoffersen, Henry Johannessen, Tore Nilsen og Willy Olsen.

Mellom Odd-spelarane fanst Ragnar Larsen, kapteinen Kjell Johannesen, Kjell Reinholt, Per Jakobsen, Even Hansen, Magne Helland og målvakta Evald Kihle.

Kjelder
-------

Arbeiderbladet 17. juni 1957
**1532** (romartal MDXXXII)

Hendingar
---------

### Utlandet

* 16. november - Conquistadoren Francisco Pizarro tok inkaherskaren Atahualpa til fange. Mellom 6 og 7000 av inkaen sine menn blei drepne.

### Noreg

*

Fødde
-----

* 

Jan Gossaert døydde 11. oktober. Sjølvportrett

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1532.*

* 1. oktober: Jan Gossaert, flamsk kunstmålar

**<<   1500-talet   >>**
<< 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 >>
| Dunstable  |
| --- |
| Klokketårnet og marknadsplassenKlokketårnet og marknadsplassen Klokketårnet og marknadsplassen |
| Plassering |
| 

Dunstable is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Bedfordshire |
| Distrikt | Central Bedfordshire |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 52 461 |
| Koordinatar |  51°53′″N 0°31′″W﻿Koordinatar: 51°53′″N 0°31′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | LU5, LU6 |
| Telefon-retningsnummer | 01582 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Dunstable**
 |

**Dunstable** er ein liten by i Bedfordshire i England. Han ligg ved han romerske vegen Watling Street, som i dag heiter A5.

Byen er kjent frå romersk tid, då han heitte Durocobrivis. I 1290 var byen ein av stoppestadane for gravfølgjet for dronning Eleanor, som gjekk frå Harby i Lincolnshire til Westminster Abbey i London. Eit Eleanorkors vart reist til minne om dette. Han var ein viktig kjøpstad i mellomalderen, men mista mykje av tydinga si etterkvart som Luton voks.

Fleire bygningar frå mellomalderen er verna, blant anna Dunstable Priory, hovudkyrkja i byen, der Thomas Cranmer sette ned ein kyrkjeleg domstol som erklærde ekteskapet til Henrik VIII for ugyldig i 1533, og rett ved kyrkja ein pub, «The Norman King» som vart bygd omkring 1109 som del av landstaden til Henrik I.

Dunstable ligg på den austlege ytterkanten av Chiltern Hills, ei rekkje av kalkavsettingar som er klårt synlege når ein kjem til byen nordfrå.

Ein av dei viktigaste arbeidsplassane for Dunstable-innbyggjarane har vore Vauxhall-fabrikken i Luton, men denne vart nedlagt i 2002, og arbeidsløysa er difor forholdsvis høg.

Whipsnade Wildlife Park, ein dyrepark med frittgåande dyr, ligg like utanfor byen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dunstable» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
Sandwood Bay - sett sørover
**Sandwood Bay** er ei bukt heilt nordvest i Skottland. Ho er best kjend for den kilometerlange stranda og Am Buachaille, ein sjøstaur, og ligg 8 km sør for Cape Wrath. Innanfor dei store sanddynene ved bukta ligg Sandwood Loch - ein ferskvassinnsjø. 

Bukta ligg utanfor allfarveg, men det går ein 7 km lang sti frå ein parkeringsplass ved grenda Blairmore til bukta. 

Bukta har fleire segner knytt til seg, mellom anna skal det ha vorte sett ei havfrue på ei av klippene for hundre år sidan. Ei anna segn fortel om ein sjømann som går igjen på stranda. Før fyret på Cape Wrath vart bygd i 1828, var det mange skipsforlis i bukta. Fleire skip skal liggje nedgravne i sanden.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Sandwood Estate». John Muir Trust.
* Fotturen til Sandwood Bay

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sandwood Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 11. januar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Donald Carmichael. «The Log of the *Miranda*». Highland Archives. Arkivert frå originalen 7. desember 2009. Henta 11. januar 2010.

Koordinatar: 58°32′58″N 5°5′5″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Jörgen Brink** (fødd 10. mars 1974) er ein svensk langrennsløpar og skiskyttar frå Delsbo. Han bur i Sollefteå og tevlar for Hudiksvalls IF.

I VM 2003 i Val di Fiemme vann Brink tre bronsemedaljar, på duatlon (10 km klassisk + 10 km fri), på 50 km og på 4 x 10 km stafett. Han vert særleg hugsa for sin kollaps på stafetten. Han gjekk ut på siste etappe i ganske klar leiing, men gjekk tom etter ca. 8 km og vart forbigått straks før oppløpet av både Thomas Alsgaard og av Tysklands Axel Teichmann..

Brink har ein individuell siger i verdscupen i langrenn, på 30 km fellesstart i Otepää den 12. januar 2003. Han var også på det svenske verdscuplaget som vann 4 x 10 km stafett i Falun 23. mars 2003. Brink kom på tredjeplass i verdscupen for 2002/03-sesongen.

Etter 2006 byrja han for fullt med skiskyting. Her opnådde han som beste ein femteplass i eit sprintrenn i Vancouver i 2009.

Brink gjekk så over til langrenn att, og satsa på dei store maratonrenna. Han deltok i Vasaloppet fyrste gongen i 2007 og vart nummer tre. Sidan vann han Vasaloppet tre år på rad, 2010-12.

Notar
-----

1. ↑  Video av stafetten fra 2003

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jörgen Brink» frå Wikipedia på svensk, den 16. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Jörgen Brink – Profil og resultatoversikt hos FIS
**Stamvegar** er hovudvegar innanfor eit distrikt eller mellom distrikt. Dei er skilta med kvite tal på grøn bakgrunn. Alle europaveger er stamvegar, og i tillegg er fleire riksvegar heilt eller delvis klassifiserte som dette av samferdselsdepartementet etter godkjenning i Stortinget. 

Stamvegar har generelt høgare vegstandard enn andre riksvegar, sjølv om dei kan ha mindre trafikk. Den minste vegbreidden på ein stamveg utanfor tettbygd strøk er ifølge vegnormalen  Arkivert 2006-02-28 ved Wayback Machine. 8,5 meter. Stamvegar har eigne budsjettmiddel, og vegforkjemparar ønskjer derfor gjerne at «deira» veg skal bli klassifisert som stamveg slik at han kan få betre finansiering og standard.

Kriterium for stamvegar
-----------------------

For å bli kalla stamveg må vegen passa til minst eitt av desse punkta:

1. Europaveg.
2. Hovedtransportrute til og frå utlandet, fortrinnsvis tilknytt eit stamvegnett i nabolandet.
3. Gjennomgåande rute med stor tyding for transport mellom landsdelar.

Historikk
---------

Stamvegnettet har utvikla seg gradvis frå 1984. Seinare er nettet blitt utvida fleire gonger, mellom anna ved at alle europavegane blei tekne opp som som stamvegar.
Koordinatar: 65°3′31.730″N 20°2′20.627″E﻿

Jörn jernbanestasjon
**Jörn** er ein svensk tettstad i Skellefteå kommun i Västerbottens län i landskapet Västerbotten. I 2005 hadde tettstaden 877 innbyggjarar. Jörn ligg cirka 65 kilometer vest for Skellefteå.

Jörn ligg ved Stambanan genom övre Norrland, og var tidlegare eit jernbaneknutepunkt med ei jernbanelinje til Arvidsjaur på Inlandsbanan. Det har ikkje vore trafikk på jernbanelinja Jörn-Arvidsjaur sidan 1990.

Kuriosa
-------

Den første tida etter at Stambanan genom övre Norrland opna gjekk toga berre på dagtid, og Jörn blei overnattingsstasjon med ikkje mindre enn seks hotell på eit tidspunkt. Lenin skal ha overnatta på jernbanehotellet i Jörn på togreisa si frå Sveits til St. Petersburg i revolusjonsåret 1917.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jörn» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Jörn-Arvidsjaur på järnväg.net*, arkivert frå originalen 18. mars 2012, henta 3. juli 2012
2. ↑  Skellefteå lokalhistoriska portal, "Järnvägshotellet i Jörn" Arkivert 2008-10-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Mulle** |
| MulleMulle |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av mulle Utbreiinga av mulle |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Actinopteri |
| **Orden:** | Piggfinnefiskar Perciformes |
| **Familie:** | Mullefamilien Mullidae |
| **Slekt:** | *Mullus* |
| **Art:** | **Mulle** *M. surmuletus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Mullus surmuletus***Linnaeus, 1758 |

**Mulle** (*Mullus surmuletus*) er ein fiskeart i mullefamilien.

Fisken har ein spoleforma kropp med store, laustsitjande skjel. På haka sit to skjeggtrådar som blir brukte som smaksorgan når mulla leitar etter føde på botnen. Skjeggtrådane er lengre enn brystfinnane. Om dagen er mulla raud med langsgåande gule striper og ei svart stripe frå auget til halefinnen, men om natta er ho marmorert med raude og kvite flekker. Fisken blir opptil 40 cm lang og 1 kg tung.

Mulla fotografert om natta
Mulla er ein typisk botnfisk som lever på sand- og leirbotn. Fisken finst frå fjøra ned til 100 m djupne, men er vanlegast på 30–60 m. Føda består av ulike botndyr. I Middelhavet sym arten i store stimar, men lenger nord er stimane små, eller fisken opptrer einskildvis. 

Utbreiinga omfattar Middelhavet, Svartehavet og Atlanterhavet frå Senegal, Kanariøyene og Madeira til den sørlege Nordsjøen. Om sommaren hender det at mulle blir funnen langs norskekysten frå svenskegrensa til Bergen. 

Mulla er ein ettertrakta og velsmakande matfisk. Det blir drive eit intensivt fiske på henne i Middelhavet, utanfor Portugal og i sørlege Biscaya. Lenger nord er fisken for sjeldan til å ha tyding.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mulle» frå Wikipedia på bokmål, den 20. august 2020.*

Litteratur
----------

* P. Pethon (2005). *Aschehougs store fiskebok* (5 utg.). Oslo. ISBN 82-03-23247-7.
* F.E. Moen og E. Svensen (2003). *Dyreliv i havet: Nordeuropeisk marin fauna* (3 utg.). Kristiansund N: KOM forlag. ISBN 82-90823-541.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |