recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Forsvaret sin medalje for internasjonale operasjonar
**Forsvaret sin medalje for internasjonale operasjonar** vart stifta 9. oktober 2000, og vert delt ut av Forsvarssjefen. Denne medaljen vert delt ut til norsk militært og sivilt personell som har tenestegjort i Forsvaret og blitt beordra til deltaking i internasjonale operasjonar, som har blitt bestemt av politiske myndigheiter, i perioden etter 1947. Deltakinga må ha vore på over seks månader, eller i ein kontingent sjølv om varigheita er kortare. Medaljen kan berre tildelast éin gong. Det vert lagt til ei forsølva stjerne for akkumulert teneste i 15, 30 og 45 månader. For teneste i 60 månader berast medaljen med laurbærgrein. Forsvarets Medalje for Internasjonale Operasjonar med laurbærgrein kan òg delast ut for spesiell innsats under internasjonale operasjonar i særlege høver. Medaljen kan òg delast ut til utanlandsk personell som har har ytt fortenesteleg bistand til norske styrkar under internasjonale operasjonar.

Medaljen er rund og i forsølva metall. Adversen har eitt oppoverretta sverd med ein laurbærkrans rundt. Reversen har skrifta «FORSVARET - FOR INTERNASJONALE OPERASJONER». Han skal berast i eit blått band med ei smal sølvstripe på midten.

Denne medaljen vart oppretta av di ein såg at det var ynskjeleg å ære dei mange som har og hadde delteke i norske internasjonale operasjonar etter krigen med ein medalje. Det vert framleis arbeidd med å dele den ut til personell som har delteke i operasjonar før 2000.
**Pietro Querini** var ein adelsmann og handelsmann frå Venezia. Han er kjend for si eiga skildring av då eit handelsskip kom ut av kurs. Til slutt dreiv han og dei andre folka om bord i land ved Røst i Lofoten.

Eit fullasta skip med 68 mann om bord, sigla frå Kreta den 25. april 1431. I staden for å nå Flandern, førte ein kraftig storm dei ut av kurs, og mannskapet måtte gå over i dei to livbåtane den 17. desember. Den eine med 47 mann om bord dreiv så i land den 5. januar 1432 på øya Sandøy utanfor Røst. Av 29 overlevande, levde 11 til slutt vidare. Fiskarar fann dei etter eit par veker, og den lokale presten fungerte som tolk. Etter tre-fire månader med pleie frå folk på øya, reiste dei sørover. Dei fekk vera med som gjestar på ein båt i jektefarten, med stopp i Trondheim, Vadstena i Sverige og London. Med seg attende hadde dei tørrfisk. Querini kan ha vore ein av dei første som hadde med seg tørrfisk til Italia.

Querini skildra i etterkant ferda. Skildringa vart utgjeve i 1559. Skildringa av dei fastbuande var veldig positiv. Seinare vart verket omsett til tysk (1615) og andre språk. Elles hadde mange ei oppfatting av folk i Norden som lite gjestfrie og eit noko hardt folkeferd: «Fra tredje februar til den 14. Mai 1432 var vi i paradisets første krets, til skam og skjensel for Italias riker.» Opphaldet vart òg skildra, av to andre overlevande, Cristoforo Fioravante og Nicolaus Michele. Skildringa deira skal ha vore i samsvar med Querini si framstilling, men båe manuskripta er gått tapt. «Querini-støtta» vart i 1932 reist på Sandøy til minne om hendinga.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pietro Querini: Beretning om forliset og om oppholdet på Røst Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
* Et skibbrudd ved paradisets første krets, fra Nordlysveien, Universitetet i Tromsø

Litteratur
----------

* Amund Helland: Norsk omsetjing av Querinis beretning, i *Nordlands amt*. Bind II, i serien Norges Land og Folk Kristiania 1908
* Helge A. Wold: *I paradisets første krets*, Cappelen 1991
* Helge A. Wold *Querinis reise - historier om en historie*. Omsett til italiensk av Lucio Lombardi og Enrica Sollaino Querinis og mannskapet si skildrign er omsett til norsk av Marie L. Aalen. Orkana Forlag 2004 ISBN 82-8104-000-9

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Tracy Chapman** (fødd 30. mars 1964) er ein amerikansk songar og låtskrivar, best kjent for singlane «Fast Car», «Talkin' Bout a Revolution», «Baby Can I Hold You» og «Give Me One Reason». Ho har vunne fleire Grammyprisar.

Liv og verk
-----------

Chapman blei fødd i Cleveland i Ohio. Allereie som barn lærte ho å spela gitar og skreiv sine første songar. Etter å ha fått eit stipend studerte ho sosialantropologi og afrikanistikk, og spelte på same tid inn sine første demoer. Ein av medstudentane hennar hadde kontaktar i plateindustrien, og i 1987 fekk ho platekontrakt med Elektra Records.

Chapman skriv låtar med sparsam instrumentsbruk og tekstar med sosialkritisk innhald. Ho fekk eit gjennombrot då ho opptredde på *Nelson Mandela 70th Birthday Tribute Concert* i 1988 på Wembley Stadion i London. Då Stevie Wonder måtte avlysa sin opptreden gjekk ho spontant på scena for andre gong og spelte fleire songar frå debutalbumet sitt *Tracy Chapman*. Same året deltok ho på ein veldedighetsturné for Amnesty International saman med Peter Gabriel, Bruce Springsteen, Sting og Youssou N’Dour.

Tematisk tek songane hennar ofte for seg trøysteløysa i kvardagen, sosiale problem og skuggesidene ved «den amerikanske draumen».

Album
-----

* 1988: *Tracy Chapman*
* 1989: *Crossroads*
* 1992: *Matters Of The Heart*
* 1995: *New Beginning*
* 2000: *Telling Stories*
* 2001: *The Collection*
* 2002: *Let It Rain*
* 2005: *Where You Live*
* 2008: *Our Bright Future*

Referansar
----------


* *Denne artikkelen bygger på «Tracy Chapman» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2020.*
**Melvin Emery Patton** (16. november 1924–9. mai 2014) var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar frå Los Angeles som i 1948 vart olympisk meister på 200 meter og i 4 x 100 meter stafett.

Patton sette i 1947 verdsrekord på 100 yards med 9,4 sekundar, ein rekord han seinare i sesongen forbetra til 9,3. Han vart USA-meister på 100 yards tre år på rad, 1947-49. I 1949 vann han også 220 yards.

Under Sommar-OL 1948 i London vart Patton femtemann på 100 meter. Derimot tok han gullmedaljen på 200 meter med tida 21,1 sekundar, landsmannen Barney Ewell på andreplass fekk same, tid medan Lloyd La Beach frå Panama fekk notert 21,2. Til sist i sommarleikane 1948 sprang Patton på ankeretappen USA inn til suveren siger i 4 x 100 m stafett, saman med lagkameratane Barney Ewell, Lorenzo Wright og Harrison Dillard slo han sølvmedaljøren Storbritannia med 0,7 sekund.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mel Patton» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Piet Kleine i 1973
**Pieter Kleine**, kjend som **Piet Kleine**, (fødd 17. september 1951) er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Hollandscheveld. Han vart olympisk meister på 10000 meter under Vinter-OL 1976 og verdsmeister i firkamp same sesongen.

Kleine fekk sitt gjennombrot i 1973-sesongen med ein tredjeplass i VM i firkamp. To sesongar seinare kom på same pallplassen då EM 1975 vart avvikla i Heerenveen.

Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck tok Kleine sølvmedaljen på 5000 meter, slått med to sekundar av norske Sten Stensen. Tre dagar seinare revansjerte Kleine seg og gjekk til topps på 10000 meter. I eit seint par kom han i mål på tida 14.50,5, og slo dermed Stensen si leiartid med knappe tre sekundar. Eit par veker seinare vann Kleine firkamp-VM i Heerenveen, framom nettopp Stensen.

Kleine vart i 1978 nederlandsk firkampmeister for fyrste og siste gong, elles kom han seks gongar på andreplassen i den nasjonale meisterskapen i tida 1973-81. Internasjonalt markerte han seg lite etter 1976-sesongen, eit OL-sølv på 10 000 meter under Vinter-OL 1980 i Lake Placid var hans einaste pallplassering.

Han la opp etter 1981-sesongen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Piet Kleine» frå Wikipedia på nederlandsk, den 5. november 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
**Benazir Bhutto** (21. juni 1953–27. desember 2007) var ein pakistansk politikar og tidlegare statsminister, den første valde regjeringsleiaren i eit muslimsk land etter kolonitida. Ho var statsminister i to periodar, 1988–1990 og 1993–1996. Ho blei drepen like etter at ho hadde halde ein tale under valkampen for det pakistanske parlamentsvalet 2008.

Benazir Bhutto var dotter av den avsette og avretta statsministeren Zulfikar Ali Bhutto og parlamentsrepresentanten Begum Nusrat Bhutto. Ho utdanna seg mellom anna ved Radcliffe og Harvard i USA og ved universitetet i Oxford i Storbritannia. 

Etter at faren blei avsett i 1975 blei Bhutto sett i husarrest. Ho fekk løyve til å reisa til Storbritannia i 1984, der ho blei eksilleiar for Pakistan People's Party, partiet til den då avretta faren. Etter at militærdiktatoren Muhammad Zia-ul-Haq døydde drog ho tilbake til Pakistan som opposisjonsleiar.

16. november 1988, i det første frie valet på over eit tiår, fekk PPP flest sete i nasjonalforsamlinga. 2. desember blei 35-årige Benazir Bhutto teken i eid — den yngste personen og den første kvinna i ein muslimsk stat i moderne tid.

Bhutto blei avsett i 1993 og igjen i 1996 etter korrupsjonsskuldingar. I 2006 blei ho og mannen etterlyste for korrupsjon av Interpol.

Frå 1999 til 2007 budde Benazir Bhutto i sjølvvalgt eksil i Storbritannia og Dei sameinte arabiske emirata. Hausten 2007 gjorde ho ein avtale med president Pervez Musharraf og kom tilbake til heimlandet den 18. oktober. Triumftoget hennar gjennom Karachi blei utsett for eit bombeåtak som drap over 100 personar, men ho sjølv blei ikkje skadd.

Då Musharraf innførte unntakstilstand i november 2007 protesterte Bhutto, og planla store organiserte protestar mot regjeringa. 9. november 2007 blei ho sett i husarrest, men sleppt fri dagen etterpå.

27. desember 2007 vart Benazir Bhutto drepen då ho kom ut frå eit valmøte i Rawalpindi. Drapsmannen skaut mot henne då ho strekte seg ut av bilen for å vinka til tilhengjarane sine før han utløyste ei bombe som drap han og minst 16 i nærleiken. Bhutto blei frakta til sjukehus der ho seinare døydde. Drapet utløyste folkeuro fleire stader i Pakistan.

Fotnotar
--------

1. ↑  BBC: «Pakistan seeks arrest of Bhutto»
2. ↑  *Dagens Nyheter*, 2007-10-19
3. ↑   Ananova: «Bhutto killed by rally suicide bomb», BBC: «Benazir Bhutto killed in attack», «Bhutto death: How it happened»

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Lause einskildbokstavar som vart sett saman til boksider, var Gutenbergs oppfinning. Her ligg det lause bokstavar støypte i bly i settekassa, som har særskilde rom for kvar si bokstav, som er støypte i fleire eksemplar. Oppå kassa er synt korleis dei er sett saman til ord og setningar i liner for å kunne trykkjast.
**Typografi** er eit omgrep for utforminga av skrift, bokstavar og andre grafiske element i trykte skrift som til dømes bøker og aviser, eller når dei på anna måte inngår i ein tekst som synast fram. Omgrepet femner om utforminga av skrifttypar og storleiken på dei i teksten, lenga av kvar av linene i teksten og storleiken på avstanden mellom dei, formatet på tekstsida, kvaliteten på papiret, bruken av fargar og dessutan sjølve trykkjeteknikken. I det store og heile dreier det seg om korleis dei trykte sidene skal utformast, mellom anna for å verte lette å lese eller for å gje det inntrykket ein er ute etter å formidle. Personar som har opplæring og kunnskap om dette i fagleg samanheng, vert kalla typografar.

Faget typografi oppstod som eit handverk då ein på 1400 - 1500-talet fann fram til kunsten å trykkje bøker, fyrst med treplater der bokstavane var utskorne i heile sider som vart sverta inn og prenta, seinare ved at kvar av sidene vart sett saman av bokstavar utskorne på kvar si lause blokk, slik Johann Gutenberg kom fram til. I vår tid har digitale hjelpemiddel teke over, og typografane sit no framføre datamaskinar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE

 |
**Typisk norsk** er eit magasinprogram om språk og kommunikasjon produsert av Dropout Productions (sesong 2004 og 2005) og Rubicon TV (sesong 2006) for NRK.

Programmet vann Gullruta i 2005 for *Beste kultur- eller magasinprogram* og *Beste mannlege programleiar* samt Den Store Journalistprisen i 2006.

Programmet har fått mykje merksemd og blir mellom anna brukt i norskundervising.

*Typisk norsk* blir presentert av Petter Schjerven, som mellom anna intervjuar språkforskarar, tek opp problemstillingar rundt det norske språket, og leiter opp interessante språktrekk.

*Typisk norsk* har blant anna teke opp:

* Særskriving eller orddeling
* Slang
* Korleis norsk høyrest ut for innvandrarar
* Dialektar
* Norsk i høve til dansk og svensk
* Korleis me fekk taleevne
* Mindre bruk av kj-lyden, bokstaven kjell
* Skarre-r

I programmet vart sjåarane også inviterte til å foreslå og deretter stemme fram eit norsk nasjonalord. *Dugnad* vann knepe framfor *jah* (på innpust), *matpakke*, *hæ* og *koselig*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til *Typisk Norsk*
**Ida Hjort Kraby** (fødd 2. september 1960) er ein norsk jurist. Ho vart tilsett som advokat ved Regjeringsadvokaten i september 1993. Kraby var konsulent og rådgjevar i Justisdepartementet si lovavdeling frå 1988 til 1992. 

Ida Hjort Kraby er dotter av høgsterettsadvokaten Pål Kraby. Ho er utdanna ved Universitetet i Oslo der ho tok juridisk embetseksamen i 1988. Under studietida hadde ho eit opphald ved Harvard Law School.

Kraby blei utnemnd til nytt barneombud i Noreg av Kongen i statsråd den 8. februar 2008, og skulle ha byrja i stillinga i april, men valde allereie 14. februar å trekkje seg frå stillingan. Det skjedde etter at det blei klart at barne- og likestillingsminister Manuela Ramin-Osmundsen, som hadde tilsett ho, etter sterkt press valde å trekkje seg frå regjeringa grunna kritikk i samband med nett denne tilsetjinga.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aftenposten om utnevinga
* Dagbladet - Kraby trekker seg også

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| Amonet  med hieroglyfar |
| --- |
|  |

Amonet-statue i Karnak.
**Amunet, Amaunet** og **Amonet**, 'den gøymde [kvinneleg]', var ei verne- og skapargudinne i Det gamle Egypt. 

Amonet var lenge rekna som maken til, eller ei kvinneleg form av, Amon. Paret var ein del av *ogdoad*, åtte gudar ein tilbad i Hermopolis under Det gamle riket i Egypt. Dei fanst i mørke og kaos i urvatnet før verda blei skapt

Amonet blei mellom anna framstilt som ei kvinne med desjeret-krone haldande ein papyrus-stav.

Ho blei fortrengd av Mut som maken til Amon under Det nye riket i Egypt.

Kjelder
-------


* Remler, Pat, *Egyptian Mythology A to Z*, Infobase Publishing, 2010

---

* *Denne artikkelen bygger på «Amunet» frå Wikipedia på engelsk, den 8. desember 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- George Hart, The Routledge dictionary of Egyptian gods and goddesses, Psychology Press, 2005, via Google Books
		- Wilkinson, Richard H. (2003). *The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt*. Thames & Hudson
**Herbert James Elliott** (fødd 25. februar 1938) er ein australsk tidlegare friidrettsutøvar frå Perth som vart olympisk meister på 1500 meter i 1960. Frå 1957 til 1961 vann samtlege tevlingar han deltok i på mellomdistansane.

Under samveldeleikane sommaren 1958 i Cardiff vann Elliott både 880 yards og 1 engelsk mile. Tidleg i august månad sette han ny verdsrekord på 1 engelsk mile med tida 3.54,5, heile 2,7 sekundar under den gamle rekorden. Tre veker seinare, den 28. august, tok han også over som verdsrekordhaldar på 1500 meter. Tida 3.36,0 var ei rekordforbetring på 2,1 sekundar i høve til den eitt år gamle verdsrekorden.

Elliot vann den olympiske gullmedaljen på 1500 m då sommarleikane 1960 fann stad i Roma. Den 6. september forbetra han i finalen sin eigen verdsrekord til 3.35,6 og slo andremann, Michel Jazy frå Frankrike, med heile 2,5 sekundar, medan István Rózsavölgyi frå Ungarn tok bronsen.

Elliott la opp friidrettsatsinga i 1962.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1960 i Roma: Gullmedalje på 1500 m - 3.35,6, framom Michel Jazy (3.38,4)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Herb Eliott» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NLA
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| ***Herbie Lovelle***  |
|  |
|
|

**Herbie Lovelle** (1. juni 1924–8. april 2009) var ein USA-amerikansk trommeslagar, som spelte jazz, R&B, rock og folk. Han var òg studiomusikar og skodespelar. 

Onkelen til Lovelle var trommeslagaren Arthur Herbert. Lovelle byrja karrieren sin med Hot Lips Page seint i 1940-åra, og såelte i 1950-åra med saksofonisten Hal Singer, Johnny Moore's Three Blazers og pianisten Earl Hines. Gjennom både Lucky Thompson og Jimmy Rushing i Count Basie's Orchestra, vart han fast trommeslagar i Savoy Ballroom i New York City i det meste av 1950-åra. Han turnerte med tenorsaksofonisten Arnett Cobb og pianisten Teddy Wilson i 1954. 

I 1966 var han trommeslagar for TV-showet til Sammy Davis jr..

Lovelle byrja å spele meir R&B i 1950-åra og arbeidde som studiomusikar, ofte med Sam Taylor. Han spelte på album av Bob Dylan (*The Freewheelin' Bob Dylan*), Pearls Before Swine, Eric Andersen, David Blue, John Denver, Tom Rush, B.B. King, John Martyn (*Stormbringer!*), Strangeloves, The McCoys og The Monkees. Han fortsette som studiomusikar godt inn i 1980-åra. 

Frå 1980-åra og utover arbeidde han mykje som skodespelar, mellom anna i *Law & Order* (1995–2004). Av filmar han deltok i finn ein mellom anna *Bella* (2006), *Mitchellville* (2004) (Sundance), *The Rhythm of the Saints* (2003), *Don't Explain* (2002), *The Curse of the Jade Scorpion* (2001), *Down to Earth* (2001), *Girlfight* (2000), *Maximum Risk* (1996), *Getting Away with Murder* (1996), *White Lies* (1996), *Bleeding Hearts* (1994), *The Paper* (1994), *Running on Empty* (1988), *Death Wish III* (1985), *A Man Called Adam* (1966).

Diskografi
----------

**Med Rusty Bryant**

* *Rusty Bryant Returns* (Prestige, 1969)

Med Buck Clayton
* *Songs for Swingers* (Columbia, 1958)
* *Copenhagen Concert* (SteepleChase, 1959 [1979])

**Med Art Farmer**

* *Early Art* (New Jazz, 1954)

Med Johnny Hodges
* *Blue Pyramid* (Verve, 1966) med Wild Bill Davis

**Med Red Holloway**

* *The Burner* (Presige, 1963)

**Med Richard «Groove» Holmes**

* *That Healin' Feelin'* (Prestige, 1968)

**Med Lightning Hopkins**

* *Goin' Away* (Bluesville, 1963)
* *Down Home Blues* (Bluesville, 1964)
* *Soul Blues* (Prestige, 1964 [1965])

**Med Illinois Jacquet**

* *Spectrum* (Argo, 1965)

Med Budd Johnson
* *Budd Johnson and the Four Brass Giants* (Riverside, 1960)

**Med Herbie Mann**

* *The Herbie Mann String Album* (Atlantic, 1967)
* *Glory of Love* (CTI, 1967)

Med Buddy Tate
* *Swinging Like Tate* (Felsted, 1958)

Med Dicky Wells
* *Trombone Four-in-Hand* (Felsted, 1959)

**Med Jimmy Witherspoon**

* *Blues Around the Clock* (Prestige, 1963)

**Med John Denver**

* *An Evening With John Denver* (RCA, 1975)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Herbie Lovell» frå Wikipedia på engelsk, den 5. april 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Lovis Corinth**, opphavleg **Franz Heinrich Louis Corinth**, (21. juli 1858–17. juli 1925) var ein tysk målar og grafikar som i sine modne arbeid sameina ekspresjonisme og impresjonisme.

Liv og gjerning
---------------

Familien Rumpf, 1901
*Halvnaken kvinne med hatt*, ca. 1910
*Påske ved Walchensee*, 1922
Corinth var fødd i Tapiau i Aust-Preussen. Talentet hans for teikning førte til at han i 1880 kom inn på kunstakademiet i München, med lærarar som var påverka av Barbizon-skulen. Corinth reiste seinare vidare til Paris og Académie Julian, der han studerte hos William-Adolphe Bouguereau. Dei tidlege måleria til Corinth vart skapte i ein naturalistisk stil, han interesserte seg lite for dei samtidige, impresjonistiske straumdraga.

I 1891 returnerte han til kunstakademiet i München, men året etter gav han opp akademi-studiane. I staden slo han seg i lag med andre frie kunstnarar og danna ein eigen organisasjon i 1894, kalla Berlin Sezession. År 1900 flytta Corinth til Berlin, der han hadde separatutstilling hos galleristen Paul Cassirer. 43 år gammal starta han ein teikne- og måleskule for kvinner i den tyske hovudstaden, og gifta seg med ein av dei første elevane sine.

Corinth vart i 1911 råka av hjerneslag. Hjerneslaget delvis lamma han, men kona hans hjelpte han slik at han i løpet av eitt år trena seg opp til å måle med høgrehanda. Han var likevel ute av stand til å arbeide på same måten som før, noko som førte til at målestilen hans vart mjukare og meir fargerik. Han fekk mykje ros for desse nye måleria, både for portretta og landskapsbileta. Landskapsmåleriet fekk elles ein meir framskoten plass i produksjonen hans.

Som svartkvit-kunstnar prøvde Corinth alle kjende grafiske teknikkar, med unnatak for akvatint. Han laga si første etsing i 1891 og første litografien i 1894. Av tresnitt finst einast 11, alle laga omkring 1919. Dei siste 15 leveåra laga han meir enn 900 grafiske arbeid, derimellom 60 sjølvportrett.

I 1925 reiste Picabia til Nederland for å sjå nærare på verk av gamle hollandske meistermålarar På turen fekk han lungebetennelse og døydde i Zandvoort.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lovis Corinth» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lovis Corinth**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| Coleford  |
| --- |
| Coleford baptistkyrkjeColeford baptistkyrkje Coleford baptistkyrkje |
| Plassering |
| 

Coleford i Gloucestershire is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Gloucestershire |
| Distrikt | Forest of Dean |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 8 351 |
| Koordinatar |  51°47′″N 2°37′″W﻿Koordinatar: 51°47′″N 2°37′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | GL16 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1594 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Coleford i Gloucestershire**
 |

**Coleford** er ein liten marknadsby i Gloucestershire i England. Han er administrasjonssenter for distriktet Forest of Dean, og ligg omkring 6,5 km aust for grensa til Wales. Nærleiken til Wye Valley tyder at byen er populær blant sykkel-, kano- og fotturistar.

Byen er ein av dei eldste i distriktet. Han vart lite påverka av kolgruvedrifta i området på 1800-talet og byrjinga av 1900-talet, og er derfor svært forskjellig frå Cinderford, den einaste andre byen på same storleik i distriktet. Arkitekturen er for det meste georgiansk på overflata; det dreier seg i dei fleste tilfelle om fasadar som er sett på eldre bygningar. Klokketårnet i sentrum var opphavleg tårnet til ei kyrkje som vart reist i 1821. I 1882 fann ein at kyrkja var altfor liten, og ei ny, St. John's, vart bygd i ei åsside i utkanten av byen. Den gamle vart riven, men klokketårnet fekk stå. Den gamle marknadshallen stod ved sidan av tårnet til 1960-åra, då ein valde å rive fleire eldre bygningar som ikkje lenger tente noko praktisk formål.

Då gruvene byrja å stenge i 1950-åra klarte Coleford seg betre enn mange andre stader i området, dels fordi han aldri vart så avhengig av gruvedrifta, og dels fordi han som ein eldre og meir etablert by hadde andre bein å stå på. Turisme er no ein svært viktig næringsveg. Det finst òg ein stor fabrikk, som opphavleg vart driven av Beechams og som no høyrer til GlaxoSmithKline. Fabrikken er den einaste produksjonsstaden i Storbritannia for Ribena og Lucozade.

Byen har namn frå elva Cole, som møter ei anna elv ved ein naturleg vadestad (en *ford*) i sentrum. Elva vart lagt i røyr på 1800-talet, men i 2001 opna ein ei strekning igjen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Coleford (Gloucestershire)» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Herborg Kråkevik** (fødd 28. desember 1973) er ein skodespelar og ei songarinne frå Jondal i Hordaland. Ho er særleg kjend for tolkingane sine av norske folkeviser og for innsatsen på scene og film.

Av sceneroller ho har hatt, er *Herborgs verden*, Eliza i *My fair lady* (1997) og Julie i *Romeo og Julie* (1997), dei to siste på Den Nationale Scene.

Med førestillinga *Eg og Edith* turnerte ho i Noreg med eigne tolkingar av songane til Édith Piaf, akkompagnert av Odd Nordstoga på trekkspel.

Kråkevik oppnådde stor suksess med albumet *Kråkeviks songbok* (2000), som inneheldt klassiske tolkingar av gamle norske folkeviser. For dette albumet vart ho Årets spellemann under Spellemannprisen 2000.

På film er Kråkevik kjend for hovudrolla som Petra i *Det største i verden* (2001), ein film som byggjer på Bjørnstjerne Bjørnsons roman *Fiskerjenten*.

Herborg er gift med Espen - ein dansk jurist - og saman har dei døtrene Agnes og Petra. Herborg bor vekselvis i Skagen/København i Danmark og i Bergen.

Utmerkingar
-----------

I 1998 vart Herborg Kråkevik tildelt Anders Jahres kulturpris og Ole Vig-prisen.
Ho var kåra til årets spellemann under Spellemannprisen 2000. Ho vart tildelt Storegutprisen i 2013.

Bibliografi
-----------

* 2004: *Forteljingar*

Diskografi
----------

* 1995: *Mi Haugtussa*
* 1998: *Herborgs Verden* (nominert til Spellemannprisen)
* 2000: *Kråkeviks songbok*
* 2002: *Eg og Edith*
* 2004: *Forteljingar* (lydbok)
* 2008: *Annleis enn i går*
* 2009: *Kvar ein dag*
* 2011: *Alltid i mitt sinn*
* 2012: *Jul i stova*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Herborg Kråkevik» frå Wikipedia på bokmål, den 6. januar 2009.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Njegoš-mausoleumet
Lovćen nasjonalpark
**Lovćen** (serbisk Ловћен) er eit fjell og ein nasjonalpark sørvest i Montenegro. 

Lovćen stig opp frå kysten av Adriahavet og Kotorbukta og ligg innanfor byen Kotor. Fjellet har to imponerande toppar, *Štirovnik* (1 749 m) og *Jezerski vrh* (1 657 m).

Fjellsidenen er steinete med mange sprekkar, groper og djupe søkk som gjev landskapet ein spesiell utsjånad. På grensa mellom havet i vest og kontinentet i aust er fjellet påverka av begge klima og dette har ført til utvikling av forskjellige biologiske system. Det er 1158 planteartar på Lovćen, der fire er endemiske.

Nasjonalpark
------------

Nasjonalparken utgjer dei sentrale og høgaste områda av Lovćen-massivet og dekkjer eit areal på 62,20 km². Området har vore ein nasjonalpark sidan 1952. Bortsett frå den vakre naturen vernar nasjonalparken om ein rik historisk, kulturell og arkitektonisk arv i området. 

Lovćen har mange døme på element frå nasjonal byggjeskikk. Dei gamle husa og *guvna* er autentiske og det same er dei små hyttene, eller *katuns*, på setra i fjella. 

Det går ein smal, svingete veg opp fjellet frå Kotor til landsbyen Njeguši, der fødehuset til den montenegrinske kongefamilien Petrović ligg.

Mausoleumet
-----------

Det største og viktigaste monumentet i Lovćen nasjonalpark er Petar Petrović Njegoš sitt mausoleum. Gravstaden og mausoleumet hans ligg på toppen av *Jezerski vrh* etter hans eige ynskje. 

Njegoš ønskte å verte gravlagd i eit lite kapell som han hadde fått bygd under regjeringstida si. Dette vart gjort, men det opphavlege kapellet vart øydelagd då Austerrike-Ungarn sin hær invaderte Montenegro. Njegoš sine leivningar vart flytta til Cetinje kloster og gravlagd i kapellet som vart bygd opp att av kong Aleksander i 1920-åra. I motsetnad til Njegoš sitt eige ønske om å gravleggjast i dette kapellet, øydela så kommunistane i Montenegro kapellet og bygde i staden eit monumentalt mausoleum teikna av Ivan Meštrović. 

Protestane dukka opp i 1970 då mange kjende jugoslaviske offentlege personar, både frå Montenegro og andre stader, klaga på det dei skildra som eit kraftig brot på Njegoš sitt siste ønske.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Mount Lovćen» frå Wikipedia på engelsk, den 6. februar 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Lovćen**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Informasjon om og bilete frå Lovćen nasjonalpark Arkivert 2005-12-04 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Ida Børresen** (fødd 26. september 1950) er ein norsk embestmann som har vore direktør i Utlendingsdirektoratet (UDI) og for Stortinget.

Børresen var direktør i Utlendingsdirektoratet (UDI). Børresen fungerte i stillinga frå april 2006. Ho kom frå stillinga som assisterande departementsråd i Kunnskapsdepartementet. 9. februar 2012 vart ho tilsett som direktør i administrasjonen til Stortinget. Bk tiltredde den2. mai same året, før ho den 15. februar 2018 trekte seg etter budsjettsprekken i samband med ombygginga på Stortinget.
Ida Børresen er cand.polit. frå Universitetet i Oslo i 1983. Frå 1987 til 1990 var ho byråsjef i Justisdepartementet, og arbeidde deretter som seniorkonsulent/partnar i Stradec AS fram til 1998, då ho vart ekspedisjonssjef i Utdannings- og forskningsdepartementet. I 2004 var ho fungerande departementsråd og frå 2005 assisterande departementsråd i Utdannings- og forskningsdepartementet.

Ho er styreleiar i Oslo-Filharmonien og er medlem av Nationaltheatret sitt styre.
Ho er også medlem av styret til Oslo Konserthus og Kunsthøgskolen i Oslo.

Ida Børresen, som er dotter av Ba Børresen, er mor til forleggaren Erik Lundesgaard.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Ida Børresen» frå Wikipedia på bokmål, den 27. april 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ida Børresen tilsatt som ny direktør for Stortinget
2. ↑  Stortingsdirektør Ida Børresen trekker seg
3. ↑  Fødselsdagsomtale i Aftenposten Kultur 26. september 2008 side 18

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Eva Marie Lange** (15. juni 1944–12. mai 2017) var ein norsk teiknar, grafikar og kunstmålar, fødd i Arendal, død på Hvaler. Ho var elev av kunstnaren Carl Victor Lind i Horten i perioden 1959–1960; hospitant på litografisk verkstad ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole i Oslo under Karl Høgberg og Chrix Dahl i perioden 1963–1965, Eystein Hanche-Olsen i perioden 1977-1979, og ved Statens Kunstakademi i Oslo i åra 1965-1969 under Aage Storstein og Alf-Jørgen Aas.

Eva Lange var opphavleg teiknar som nytta eit naturalistisk formspråk, men tok til å arbeide med grafikk då ho studerte på Statens Håndverks- og Kunstindustriskole. Då ho i samarbeid med Victor Lind arbeidde med ulike dekorasjonsprosjekt, vart ho interesserte i å uttrykke seg i abstrakte former i glas, og debuterte i 1967 på Haustutstillinga med eit materialbilete. Ho var med i kunstnarkollektivet Gras, som eksisterte mellom årsskiftet 1969/70 og hausten 1973

Ho har hatt ei lang rad separat- og kollektivutstillingar i fleire land, og er innkjøpt til fleire offentlege kunstgalleri og privatsamlingar i Noreg og utlandet.

I 1989 busette ho og sambuaren seg på eigedomen «Knatten» på Asmaløy i Hvaler kommune, i huset etter forfattarane Annemarta og Johan Borgen. Her arbeidde ho og skipa dessutan til framsyningar av biletkunst og framføringar av poesi og musikk. Ho var med på å skipe Hvaler Kunstforening, og har vore leiar av foreininga og av skulpturprosjektet StenKunstHvaler i Ytre Hvaler nasjonalpark på Røsshue på Kirkøy.

Kjelder
-------

* Eva Lange i *Norsk kunstnerleksikon* I−IV, utgjeve 1982–1986
* Eva Langes internettsider -2014
* snl.no:Eva Lange

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* KulturNav

 |
**Ida Marie Fladen** (fødd 16. januar 1986) er ein norsk radioprofil og programleiar. Ho kjem frå Rælingen i Akershus.

Radio og TV
-----------

Fladen gjekk radiolinja ved Danvik Folkehøgskole i Drammen, og jobba deretter i radiostasjonen NRJ, saman med mellom anna Petter Pilgaard.

Fladen har vore programleiar for radioprogrammet *Miksteip* på NRK P3. I 2013 var ho programleiar for livsstilsprogrammet *Prosjekt perfekt* på NRK. I 2014 melde ho overgang til TV 2, og sommaren 2014 var ho programleiar for *Sommertid* saman med Gunhild Dahlberg og Guri Solberg. Hausten 2014 var ho programleiar i Idol Junior på TV 2.

I januar 2018 kunngjorde Fladen at ho slutta i TV 2. Samtidig vart ho å sjå i nett-TV-programmet *Spårtsklubben* på VGTV.

Podkast
-------

I 2018 starta Fladen som programleiar for podkasten *Ida – med hjertet i hånden* (ein tittel som speler på TV-serien *Frida – med hjertet i hånden*). Bakgrunnen for podkasten var Fladen sitt brot med kjærasten sin gjennom to år. Det har vorte ein populær podkast og ho får mange kjende personar til å snakka om kjærleikslivet.

Prisar og utmerkingar
---------------------

I 2014 var Fladen nominert til fem Gullruten-prisar, i kategoriane «beste magasin og livsstil», «beste nye programserie», «beste nyskapning», «beste kvinnelege programleiar» og «årets tv-namn». Ho vann pris i kategorien «årets nyskapning» for programmet *Prosjekt perfekt.*

Kjelder
-------

1. ↑  «Ida Fladen forlater NRJ | RadioAssistant.no», *web.archive.org*, 24. september 2015, arkivert frå originalen 24. september 2015, henta 8. november 2021
2. ↑  *Spårtsklubben #53: Skjult kamera og tårer - VGTV* (på norsk), henta 8. november 2021
3. ↑  Westeng, Kjersti (2. desember 2019), «Ida Fladen: - Jeg har kjempelyst på kjæreste, men tør ikke gå på date», *Nettavisen* (på norsk), henta 8. november 2021
4. ↑  Trulsen, Ola Nymo (31. mars 2014), «Ida Fladen kan kuppe Gullruten», *NRK* (på norsk bokmål), henta 8. november 2021
5. ↑  «Gullruten 2014: Her er vinnerne», *NRK P3* (på norsk), 9. mai 2014, henta 8. november 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Ida Fladen» frå Wikipedia på bokmål, den 8. november 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ida Fladen ved The Internet Movie Database (IMDb)

 Commons har multimedium som gjeld: **Ida Fladen**
**Herbrand Lavik** (19. mai 1901–22. mars 1965) var ein norsk journalist og forfattar frå Bergen.

Etter han tok artium i 1921 studerte Lavik språk og journalistikk og var sjømann. Deretter var han redaktør for småaviser i Florø og sidan Leirvik, frå 1945 var han teaterkritikar i Bergens Tidende.

Forfattaren Lavik debuterte i 1937 med *Frenzies indianere og andre fortellinger*. Han einaste roman, «vestlandsromanen» *Tunet i det blå*, kom i 1945. Elles skreiv han i alt tre diktsamlingar, like mange novellesamlingar og ei livskildring over den franske forfattaren François Villon med gjendiktingar. Dramaet *Elsk meg!* vart synt på Den Nationale Scene i Bergen i 1946. I den posthume novellesamlinga *Svanesjø og morild* frå 1966 er eit biografisk forord over Lavik.

Johannes A. Dale i Norsk Allkunnebok meiner novellene til Lavik «har ein fantisfull og djerv stil», «gjerne med emne frå sjøen og framande land».

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF

 |
**Icenarane** var ein keltisk stamme som levde i det som i dag er Norfolk i England frå ca. 1. hundreåret f.Kr. til 1. hundreår e.Kr..

Dei blir nemnde av Tacitus, som i ca. 118 skreiv om hendingar i romersk Britannia i det 1. hundreåret. Han fortalde at dei i år 43, då keisar Claudius invaderte dei britiske øyane, hjelpte romarane, og for dette blei lønna med at riket deira fekk fortsette som klientkongedømme.

I 61 gjorde dei opprør mot romarane. Det siste av dei to opprøra var det største og mest framgangsrike. Forhistoria var at herskaren i stammen, Prasutagus, prøvde å gi halve riket sitt til familien framfor å overlate det til romarane. Prokuratoren Catus Decianus tok heile området, og skal ha latt kona til Prasutagus, Boudicca til å bli piska og døtrene hans til å bli valdtekne. Dette førte til at Boadicea samla ein stor hær og gjekk mot Camulodunum, som blei plyndra og brend. Ho utsette deretter Verulamium og Londinium for same behandling. Romarane klarte etter dette å slå icenarane på slagmarka ein stad utanfor London.

Etter at icenarane var slått blei riket deira gjort om til ei romersk administrativ eining, ein *civitas*. Administrasjonssenteret var Venta Icenorum, 2–3 km frå Arminghall, ved landsbyen Caistor St. Edmund omkring 8 km sør for det som i dag er Norwich.

Fleire myntar slått av icenarane er funne. Fleire av dei har avbildingar av ein hest, eit dyr som truleg var viktig for stammen. Det er også funne fleire klaver, tunge ringar som er tvinna av gull, sølv eller elektrum og som blei borne rundt halsen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Icenarar» frå Wikipedia på bokmål, den 23. mai 2008.*
Utsyn over Tolmezzo
**Tolmezzo** (tysk: Tolmein; slovensk: Tolmeč) er ein by og ein kommune i provinsen Udine i regionen Friuli-Venezia Giulia, heilt nordaust i Italia. Kommunen har mellom 10 og 11 000 ibuarar og eit areal på 65,7 km². Byen ligg ligg mellom elvane Tagliamento og Friaul, 323 meter over havet.

Tolmezzo er eit knutepunkt for trafikken i det nordaustlege Italia; motorvegen Autostrada 23 leier mot både grensebyen Tarvisio og vidare austover mot Villach i Austerrike, samt sørover mot Udine og vidare til Adriahavet. I tillegg går ein hovudveg mot nord til Plöckenpasset ved landegrensa mot Austerrike.

### Soge

Byen Tolmezzo var tidlegare hovudbyen i den romerske regionen Carnia. Omkring 1420 vart byen underlagt republikken Venezia, men Tolmezzo fekk behalde sine handelsrettar. Etter 'Freden i Campo Formio' i 1797 vart byen overdrege til Austerrike. Sidan låg Tolmezzo ein kort periode under fransk herredømme, men vart i 1815 innlemma i kongeriket Lombardia-Venezia, ein klientstat til Austerrike. Ved freden i Praha i 1866 vart Tolmezzo innlemma i det nye kongeriket Italia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tolmezzo» frå dk, den 3. januar 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Tolmatsjova-systrene** er ein duo sett saman av tvillingsystrene Anastasija og Marija Tolmatsjova frå Kursk i Russland. Systrene vart fødd 14. januar 1997.

Eurovision
----------

Under deltakingane i Eurovision har dei brukt det engelske namnet Tolmachevy Sisters.

### Junior Eurovision Song Contest 2006

Tolmatsjova-systrene vart vald til å representere Russland i Junior Eurovision Song Contest 2006 i Bucureşti i Romania. Dei deltok med songen «Vesennij dzjaz», som dei framførte på russisk. Bidraget vann med 154 poeng; tolv frå Kviterussland, Belgia, Kroatia, Romania, Serbia, Sverige og Ukraina, ti frå Kypros, Hellas, Portugal, Spania og Nederland og fire frå Makedonia og Malta. I tillegg fekk kvart land tolv bonuspoeng slik at ingen skulle stå att med null poeng.

### Eurovision Song Contest 2009

I 2009 var systrene var ein del av opningsnummeret i den fyrste semifinalen då Eurovision Song Contest vart arrangert i Moskva i heimlandet Russland.

### Eurovision Song Contest 2014

Tolmatsjova-systrene vart valde internt til å representere Russland i Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. Dei vil delta med songen «Shine», som vil verte framført på engelsk. Songen er skriven av Philipp Kirkorov, Dimítris Kontópoulos, John Ballard, Ralph Charlie og Gerard James Borg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Tolmachevy Sisters» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Tom Birger Hansen** (fødd 25. februar 1948) er ein dansk tidlegare mellomdistanseløpar frå Århus som vann sølvmedaljen på 1500 meter ved europameisterskapen 1974.

Aktiv
-----

Hansen sletta i 1970 den 15 år gamle danske rekorden til Gunnar Nielsen på 1500 meter. Den 29. juli sprang han på Stockholms stadion i mål på 3.40,6 og vart andremann i løpet etter norske Arne Kvalheim, som vart klokka inn på 3.40,2. Sommaren 1972 mista Hansen landsrekorden til Gerd Larsen. Knapt seks veker seinare tok Hansen den 9. august tilbake rekorden då han vann eit stemne i Helsinki på den fine tida 3,38,9. Under dei olympiske sommarleikane i München i september kvalifiserte han seg til finalen på 1500 m, der han på sisterunda gav han opp og enda sist.

Den 25. juni 1973 forbetra Hansen danmarksrekorden til 3.36,8 ved eit stemne heime i Århus. I juli 1974 viste han at den gode forma var intakt då han i Stockholm med 3.37,0 vart andremann etter verdseinaren John Walker frå New Zealand. 1500-metersfinalen under Friidretts-EM 1974 i Roma fann stad 8. september. Løpet gjekk lenge i eit moderat tempo, noko som gagna den uvanleg spurtsterke Hansen. Ut av siste sving kleiv han opp i leiinga og såg ut til å gå å mot ein klar siger, heilt til austtyske Klaus-Peter Justus kom frå langt bak i feltet og passerte dansken få meter føre mållinja.

Etter 1975-sesongen lukkast Hansen ikkje å halde tidlegare toppnivå.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1971 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (3.46,3=nr 21)
* OL 1972 i München: Nr 10 – 3.46,6
* EM 1974 i Roma: Sølvmedalje – 3.40,7, bakom Klaus-Peter Justus (3.40,5)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tom B. Hansen» frå Wikipedia på dansk, den 11. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Tom Hansen» (på engelsk). Olympedia. Henta 4. mars 2023.
**Tom Villiam Blohm** (29. juni 1920–30. desember 2000) var ein norsk idrettsutøvar frå Oslo, mest kjend som fotballspelar. I tida frå 1937 til 1952 var han målvakt i 20 fotballandskampar for Noreg.

Karriere
--------

### Fotball

Blohm debuterte for Noreg 5. september 1937 i Helsinki, ein landskamp Noreg vann med 2-0 over vertslandet. 17 år gamle Blohm, som då var medlem av Sportsklubben Hugin, er til dags dato (2015) den yngste burvaktaren for Noregs A-landslag.

Etter å han spelt for Frigg i 1938, melde han seg inn i Ski- og fotballklubben Lyn i 1939 og spelte for klubben fram til 1954. Han var i 1945 og 1946 med då Lyn vann noregsmeisterskapane i fotball. I juli 1952 vakta han målburet for 20. og siste gong, då Noreg tapte 1-4 for Sverige i finske Tampere, 15 år etter han landslagsdebuterte i Helsinki.

### Anna idrett

Blohm spelte bandy i Oslo-Sparta, ishockey i B-14, handball i Oslo Håndballklubb og dreiv friidrett med Torshaug Idrettsforening.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tom Blohm» frå Wikipedia på bokmål, den 24. september 2015.*


| * v
* d
* e
Fotball piktogram ~~0~~ Det norske herrelandslaget i fotball – Sommar-OL 1952 ~~0~~ Dei olympiske ringane |
| --- |
| 1 A. Hansen (gk)**·** 2 Holmberg**·** 3 Boye Karlsen**·** 4 Olsen**·** 5 Svenssen **·** 6 Spydevold**·** 7 Hvidsten**·** 8 Thoresen**·** 9 Wang Sørensen**·** 10 Johannessen**·** 11 Dahlen**·** 12 Blohm (gk)**·** 13 O. Hansen**·** 14 Henriksen**·** 15 Nilsen**·** 16 Pedersen**·** 17 Ødegaard**·** 18 Jevne**·** 19 Kristiansen**·** 20 Orre**·** Trenar: Frank Soo (ENG) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Tolvstrengsgitar** er ein gitar med tolv strenger i seks strengekor, der strengene er parvis stemte i same tone, men med ein oktavs avstand. Strengene er vanligvis arrangerte slik at den lysaste strengen i strengekoret står nedst. Standardstemminga for gitaren er elles som på ein ordinær gitar; E-A-D-G-H-E. Oppsettet gjev ein rikare og meir syngande lyd enn ein standard gitar.

Avstanden mellom strengene i kvart kor er liten, og dei blir haldne nede samtidig som ei eining. Halsen på tolvstrengsgitarar er noko breiare enn på vanlege gitarar.

Historie
--------

Opphavet til gitaren er ikkje heilt sikker, men han er mest truleg avleidd frå meksikanske instrument som *bandolón*, *guitarra séptima,* *guitarra quinta huapanguera* og *bajo sexto.*

På 1800-talet og tidleg på 1900-talet var tolvstrengsgitarar rekna som kuriositetsinstrument i USA. Gitaren blei ikkje ein del av blues eller amerikansk folkemusikk før på 1920- og 1930-åra, då den fyldige lyden deira gjorde dei ideelle som akkompagnment for songarar som Lead Belly og Blind Willie McTell. Seinare har han blitt brukt til nokre typar folk, rock, jazz og pop. Læresveinen til Lead Belly, Fred Gerlach, tok instrumentet inn i folkemusikken. I førstninga blei han hovudsakleg brukt til akkompagenment. Seinare på 1900-talet byrja fleire musikarar å spela soloar på instrumentet, som Leo Kottke, Peter Lang, John McLaughlin, Larry Coryell og Ralph Towner. Delta blues-gitarvirtuosen Robert Lockwood Jr blei gjeven ein handlaga akustisk tolvstrengsgitar av ein japansk instrumentmakar på slutten av 1960-talet, og hadde deretter dette som hovudinstrument.

Kjelder
-------

1. ↑  «Twelve String Power». *frets.com*. Henta 15. november 2015.
2. 1 2  «FRETS.COM». *Frets.com*. Arkivert frå originalen 6. mai 2018. Henta 6. mai 2018.
3. 1 2  See, Derek; "1930s Stella 12-String"
4. ↑  «The Birth of the American 12-string Guitar by Gregg Miner». *Harpguitars.net*. Henta 19. april 2021.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Tolvstrengsgitar» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2021.*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Twelve-string guitar» frå Wikipedia på engelsk, den 4. oktober 2021.*
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Khmer (fleirtyding).* 

**Khmer** er eit austroasiatisk språk tala av khmerfolk, den største folkegruppa i Kambodsja. Det er offisielt språk i landet, og blir også tala i naboområde i Thailand og i Vietnam. 

Khmer-skrift utanfor den kambodsjanske ambassaden i Berlin.
Khmer er eit av dei større austronesiske språka. Det har blitt påverka av mellom anna sanskrit og pali, særleg i kongelege og religiøse kontekstar, gjennom hinduismen og buddhismen. 
Språket blir skrive med khmer-alfabetet som stammar frå brahmiskrift.

Khmer dannar ein språkbunt med dei kringliggjande språka thai, laotisk, vietnamesisk og cham. Det skil seg likevel frå desse språka ved at det ikkje er eit tonespråk. 

Språket har tre hovuddialektar som alle er gjensidig forståelege: phnom penh (rekna som standard), nordleg khmer (snakka av etniske khmerar i nordaustre Thailand), og Krâvanh-khmer, ein arkaisk dialekt tala i Krâvanhfjella.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Khmer (språk)» frå Wikipedia på bokmål, den 29. januar 2013.*

Fotnotar

1. ↑  Sentralt khmer ved Ethnologue
2. ↑  Nordleg khmer ved Ethnologue

Bakgrunnsstoff
--------------

* Khmer Arkivert 2018-09-26 ved Wayback Machine. - *UCLA Language Materials Project*, University of California Los Angeles (UCLA).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* NDL

 |