recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
DAF trekkvogn med semitrailer innretta som biltransporter.
**Biltransporter** er ein lastebil, med eller utan tilhengar, innretta for transport av personbilar. Semitrailerar vert ofte nytta til dette føremålet, men lastebil utan hengar, eller lastebil med slepvogn kan òg nyttast. Biltransporterar er ofte opne, men nokre er lukka, slik at bilane er verna mor ver og vind under transport. Små transporterar for ein bil òg vanleg. Desse er ofte utstyrte med vinsj og vert nytta som bergingsbilar. 

Bilane vert transporterte i to eller tre høgder. Dei øvre dekka vert heva og senka hydraulisk. Under lasting vert det øvste dekket senka ned, slik at bilane kan køyrast opp på det. Bilane vert så festa til dekket før det vert heva. Om det er eit mellomdekk vert dette lasta etter det øvre dekket. Til sist vert det nedre dekket lasta opp. Under lossing vert desse operasjonane utførte i motsett rekkjefølgje.

Galleri
-------

* Mercedes-Benz lastebil med slepvogn.Mercedes-Benz lastebil med slepvogn.
* Lukka semitrailer biltransporter.Lukka semitrailer biltransporter.
* Ein Hini biltransporter for tre bilar.Ein Hini biltransporter for tre bilar.
* Ein liten biltransporter (Isuzu) for ein bil.Ein liten biltransporter (Isuzu) for ein bil.

| * v
* d
* e
Lastebil |
| --- |
| Påbygg | Plattbil **·** Tippbil **·** Skåpbil **·** Kapellbil |
| Vogntog | Vogntog **·** Trekkvogn **·** Påhengsvogn**·** Slepvogn **·** Semitrailer **·** Modulvogntog **·** Dolly |
| Spesialbilar | Tømmerbil **·** Tankbil **·** Mjølkebil **·** Dyretransport **·** Bulkbil **·** Frysebil **·** Biltransporter **·** Bergingsbil **·** Kombinertbuss |
| Anleggsbilar | Grusbil **·** Dumparbil **·** Betongbil **·** Kranbil |
| Vekselsystembilar | Kontainerbil **·** Vekselplatt **·** Opptrekksplatt **·** Krokløftbil **·** Løftekontainerbil |
| Kommunalbilar | Brøytebil **·** Strøbil **·** Brannbil **·** Feiebil **·** Spylebil **·** Søppelbil **·** Slamsugar |
| Spesialtransport | Spesialtransport **·** Svanehalshengar **·** Ballasttrekkvogn |
Observatoriet i Oslo, den eldste bygningen ved Universitetet i Oslo, vart innvia i 1834 og nytta som observatorium fram til 1934. Bygningen er teikna av arkitekt Chr. H. Grosch.
Den opna kuppelen på taket av eit astronomisk observatorium, utstyrt med eit femti centimeter spegelteleskop.
**Observatorium** er nemninga på bygningar og andre konstruksjonar som er særskild innretta for å gjere vitskaplege observasjonar av ulike naturfenomen, og dessutan nemninga på institusjonar som står for forskingsarbeid som bygger på slike observasjonar. Fyrst og fremst er det innretningar for astronomiske observasjonar, det vil seie observasjonar av verdsrommet, som har nemninga observatorium, men det finst òg meteorologiske, geodetiske og andre typar observatorium.

Moderne forskingsobservatorium vert ofte plassert på aude plassar for å unngå uheldige naturlege eller menneskeskapte påverknader på observasjonane. Soleis er ofte astronomiske observatorium bygd på høge fjelltoppar og langt frå busetnad for at jordas atmosfære og ljos og luftureining frå byar ikkje skal gjere seg gjeldande i for stor grad.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
**Christian Emil Stoud Platou** (18. april 1861–28. juli 1923) var ein norsk jurist og jarnbanemann frå Hamar. Han var generaldirektør i Norges Statsbaner 1912–1919 og stortingsmann for partiet Høgre 1922–1923.

Karriere
--------

Platou vart cand.jur. i 1884 og arbeidde deretter i to år som notarius i Mandal. Etterpå var han tilsett i Norges Statsbaner (NSB), fyrste åra som sekretær, sidan som assisterande trafikkdirektør. Han var trafikkdirektør frå 1907 og overstyrar for Hovedbanen mellom 1910 og 1912. Til sist fungerte han som generaldirektør for NSB i åra fram til mars 1919.

Frå 1919 var Platou president i det nydanna Norges Industriforbund til han døydde brått på Rena. Han var attåt styremedlem i O. Mustad & Søn, Schous Bryggeri og Christiania Sparebank. Hausten 1921 vart han vald til stortingsmann, på Stortinget representerte han valkrinsen Kristiania og partiet Høgre. På Tinget var han medlem i Jarnbanekomiteen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christian Emil Stoud Platou» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mai 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Eg skull' te fjells for å jakte rein.
Bussen va ganske sein, eg skulde gå te Hein.
Været va ruskut og tungt og grått.
Lendet va sleipt og vått,
sjøl vart eg redd so smått.
Hadde verken kart ell kompass,
burde jaddi hugst på sopass.
Jævlig dumt syns vel du?

Arne Moslåtten   |  |

**«Ei krasafaren steinbu»** er ein av det norske bandet Hellbillies sine store slagerar frå albumet *Pela stein* frå 1993. Songen skildrar korleis ein reinjegar går seg vill på fjellet i dårleg vær og søkjer ly i ei steinbu langt borte frå alt og alle («krasafaren» tyder «nedslite av ytre påverknader over lang tid»).

Songen er ei omarbeidd utgåve av «Past the Point of Rescue» skrive av iren Mick Hanley for den irske folkemusikaren Mary Black i 1989. Amerikanske Hal Ketchum spelte denne songen i 1991. Norsk tekst er skrive av Arne Moslåtten.

Sjå også
--------

* Hellbillies

Kjelder
-------

1. 1 2  *Tekstar frå Hellbillies si heimeside*, arkivert frå originalen 19. desember 2008, henta 25. august 2008
2. ↑  *No Rescue* av Mary Black på Allmusic
3. ↑  Hal Ketchum på Allmusic

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hellbillies si heimeside
**Christian Stephansen Oftedal** (14. januar 1907–11. juli 1955) var ein norsk redaktør, forfattar og politikar frå Stavanger. Statsråd Lars Oftedal var far hans.

Christian S. Oftedal begynte å studere i 1926, og vart cand.mag. i 1931. Frå 1932 til 1940 var han som faren redaktør i Stavanger Aftenblad. Perioden 1937-40 var han med i formannskapet i Stavanger. Frå 1940 til 1945 sat han i tysk fangenskap, fyrst i Noreg og seinare i Tyskland.

Frå 1945 var Oftedal tilbake på redaktørstolen i Stavanger Aftenblad, ei stilling han hadde til han døydde. Hausten 1945 vart han vald inn på Stortinget frå kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland fylke. På Stortinget var han nestformann i Universitets- og fagskulekomiteen. Han var med i landsstyret i Venstre frå 1946, og i 1952 vart han vald til nestformann i partiet. 

Oftedal var medlem i Nobelkomiteen frå 1946 til -48. I åra frå 1945 gav han ut ei rad bøker. Han er representert med ein salme i Norsk Salmebok.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi
**Obukhovlengda** eller **Monin-Obukhov lengda** er høgda over bakken der turbulens produsert av vertikalt vindskjer er i balanse med stabile luftforhold som motverkar oppdrift. Det vil sei høgda der Richardsontalet er lik 1: 

{\displaystyle L=-{\frac {u\_{\*}^{3}{\bar {\theta }}\_{v}}{kg({\bar {w}}^{'}{\bar {\theta }}\_{v}^{'})}}}

der {\displaystyle u\_{\*}} er friksjonsfarten, {\displaystyle {\bar {\theta }}\_{v}} er den midla potensielle virtuelle temperaturen, {\displaystyle {\bar {w}}^{'}} er perturbasjonen av skalar fart, g er tyngdeaksellerasjonen og {\displaystyle \theta \_{\*}} er ein potensiell temperaturskala (k). Dette kan gjerast enklare ved å bruke likskapsteoritilnærminga :

{\displaystyle ({\overline {w^{'}\theta \_{v}^{'}}})\_{s}\approx -u\_{\*}\theta \_{\*}}

som gjev:

{\displaystyle L={\frac {u\_{\*}^{2}{\bar {\theta }}\_{v}}{kg\theta \_{\*}}}}

Parameteren {\displaystyle \theta \_{\*}} er proporsjonal med {\displaystyle {\bar {\theta }}\_{v}(z\_{r})-{\bar {\theta }}\_{v}(z\_{0,h})} som er den vertikale skilnaden i potensiell virtuell temperatur. Jo større {\displaystyle {\bar {\theta }}\_{v}} ved høgda {\displaystyle Z\_{0,h}} i forhold til verdien ved høgda {\displaystyle Z\_{r}} , jo meir negativ er endringa av {\displaystyle {\bar {\theta }}\_{v}} med høgda, og jo større er instabiliteten i overflatelaget. I slike tilfelle er *L* litt negativ, sidan den er omvendt proporsjonal til {\displaystyle u\_{\*}}. Når *L* er litt negativ så er {\displaystyle {\frac {z}{L}}} mykje negativ. Slike verdiar av {\displaystyle {\frac {z}{L}}} gjev stor instabilitet på grunn av oppdrift. Positive verdiar av {\displaystyle {\frac {z}{L}}} samsvarar med aukande {\displaystyle {\bar {\theta }}\_{v}} med høgda og stabil lagdeling.
Koordinatar: 65°12′59.184″N 12°10′12.378″E﻿

Flyfoto av Bindalsfjorden (øverste halvleik av bilete) sett frå aust. Øya Øksninga har ein skeiv L-form litt til høgre for midten av biletet. Arma Sørfjorden går til venstre, Tosen til høgre.
Foto:
Erlend Bjørtvedt
 

**Bindalsfjorden** er ein fjord i Bindal og Sømna kommunar i Nordland. Fjorden strekkjer seg 17 km nordaust og så søraustover til øya Øksninga. Frå Øksninga deler fjorden seg i to og Tosen går nordaustover, medan Sørfjorden går sørvestover. Frå innløpet til Bindalsfjorden til botn av Tosen er det 57 km. 

Fjorden har innløp mellom Holm i sør og Vennesund i nord og mellom desse to stadane går det eit ferjesamband langs Fylkesveg 17. Ved halvøya Gavlen halvvegs inn i fjorden går sidefjorden Ursfjorden nordover. Like aust for Gavlen ligg øya Hovøya og mellom desse ligg Hardangsfjorden. Søraust for Gavlen ligg Stavøya og Imøya og aust for desse ligg fjorden Skotnesfjorden. 

Ved Øskinga går Reppsundet på nordsida av øya til innløpet til Tosen. På sørvestsida av Øksninga ligg Terråkfjorden, medan Øyfjorden ligg på søraustsida mellom innløpa til Tosen og Sørfjorden. 

Fv6 går langs delar av vestsida av fjorden. Her ligg òg bygda Skjelsviksjøen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**Dammtorpssjön** er ein innsjø i den sørlege delen av Nacka kommun, og innanfor Nackareservatet, i landskapet Södermanland i Sverige.

Källtorpssjön er ein såkalla sprekkedalssjø som strekkjer seg ca. 1,5 km i aust-vestleg retning. Innsjøen vert drenert via Dammtorpssjön og Nacka ström til Järlasjön. Ältavägen passarer gjennom nedslagsfelta til innsjøen.

Innsjøen nyttast gjerne for fiske av edelfisk som er av dei artane som er sett ut i innsjøen. Fram til 1980-talet kunne ein òg fiske etter krepsar i Källtorpssjön, men etter dette er han råka av krepsepest.

Källtorpssjön er ein populær badesjø, og vasskvaliteten for bading er god. Ved innsjøen ligg eit av Stockholmområdet sine mest vitja friluftsanlegg, Hellasgarden, der det er badeplass på sommaren og skeisebane på vinteren. Ut frå Hellasgarden går det mange turløyper, terrengløyper og, på vinteren, skiløyper. Ved nordbreidda, der Hästhagen ligg, er det ytterlegare ein badeplass, med omkringliggande klipper populære til soling.

Innsjøen og omgjevnadane har òg botanisk, zoologisk og geologisk interesse. Innsjøen er, av Nacka kommun, klassifisert som økologisk utsett.

Bilete
------

* Utsiget mot DammtorpssjönUtsiget mot Dammtorpssjön
* Spor etter bevergnaging ved austbreiddaSpor etter bevergnaging ved austbreidda
* Badeplassen ved HästhagenBadeplassen ved Hästhagen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Källtorpssjön» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Källtorpssjön på Nacka kommuns webbplats Arkivert 2009-04-24 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 59°17′31.5″N 18°9′47″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Nullpunktsenergi** er den lågast mogelege energien som eit kvantemekanisk fysisk system kan ha, og er energien til grunntilstanden i systemet. Dette omgrepet vart først lagt fram av Albert Einstein og Otto Stern i 1913. Uttrykket nullpunktsenergi er ei omsetjing av det tyske *Nullpunktsenergie.* Alle kvantemekaniske system har ein nullpunktsenergi. Uttrykket vert ofte nemnt i samband med grunntilstanden til kvanteharmoniske oscillatorar og nullsvinginga til desse. I kvantefeltteori er det eit synonym for vakuumenergi, energimengda som er assosiert med vakuumet i det tomme rommet. I fysisk kosmologi er vakuumenergien opphavet til den kosmologiske konstanten. Eksperimentelt fører nullpunktsenergien til vakuum direkte til casimireffekten. 

Sidan nullpunktsenergien er den lågaste energien som eit system kan ha, kan ikkje denne energien fjernast frå systemet. Eit uttrykk som er knytt opp til dette er nullpunktsfelt, som er det lågaste energinivået til eit fysisk felt, til dømes grunntilstanden, som er ulik null.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zero-point energy» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  John Gribbin (1998). *Q is for Quantum - An Encyclopedia of Particle Physics*. Touchstone Books. ISBN 0-684-86315-4.
Symbolet til Austre militærdistrikt
Austre militærdistrikt sitt hovudkvarter i Khabarovsk.
**Austre militærdistrikt** (russisk Восточный военный округ) er eit militærdistrikt i Russland. Det set opp ein av fem operasjonelle-strategiske kommandoar for forsvaret i Russland. Distriktet vart danna ved presidentdekret nummer 1144 underskrive 20. september 2010. Distriktet kontrollerer dei 29. 36. 35. og femte kombinerte arméane, 68. armékorps og kystforsvarseiningane til Stillehavsflåten med flåte-HK i Vladivostok, og dessutan 11. luft- og luftforsvarskommando i det russiske flyvåpenet. 
Hovudkvarteret er i Khabarovsk.
Russiske luftlandestyrker som er forlagt innan Søre militærdistrikt er ikkje underlagt militærdistriktet eller OSK-en, men direkte kontrollert av sjefen for VDV i Forsvarsdepartementet i Russland - som ein snøgg strategisk infanterireserve (manøverelement)

Samansetjing
------------

### Militær kommando og kontroll

104. kommando- og kontrollbrigade i Khabarovsk.  

* 14. SPETSNAZ-brigade

OSK Aust vil ha desse **landkomponentane** på operasjonelt nivå:

* 29. kombinerte armé
* 36. kombinerte armé
* 35. kombinerte armé
* 5. kombinerte armé
* 68. armékorps

**Luftkomponent**  

* 11. fly- og luftforsvarsarmé

**Marinekomponentar**  

* Den russiske stillehavsflåten

Kjelder
-------

1. ↑  *Указ Президента Российской Федерации от 20 сентября 2010 года № 1144 «О военно-административном делении Российской Федерации»*, arkivert frå originalen 31. mars 2012, henta 28. januar 2017

* *Denne artikkelen bygger på «Østre militærdistrikt» frå Wikipedia på bokmål, den 28. januar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

*
**Austrheim** er ein kommune i Vestland fylke. Kommunen ligg i Nordhordland, nordvest i havgapet sørom munningen til Fensfjorden og grensar i nord til Gulen i Sogn og Fjordane, i aust til Lindås, i sør til Radøy og vest i havet ligg Fedje. Kommunen omfattar øyane Fosnøy, Bakkøy, Njøten og ei rekkje mindre øyar, holmar og skjer i tillegg til den nordvestlegaste delen av Lindåshalvøya. 13 større og mindre bruer bind kommunen saman og dei største øyane har alle vegsamband til fastlandet.

Det vestlegaste fastlandspunktet i Noreg, Vardetangen, ligg på Lindåshalvøya i Austrheim.

Langs den fiskerike Fosenstraumen ligg det ei rekkje buplassar frå steinalderen.

Delar av Mongstad industriområde ligg i kommunen.

Kommunevåpenet
--------------

Kommunevåpenet er frå 1989 og viser tre bøygde sylvbjelkar på blå botn, der bjelkane symboliserer bruene som bind kommunen saman, og dei blå felta symboliserer himmelen over og havet under bruene. Det er Svein Skauge som har teikna det.

Tiriltunge, kommuneplanta til Austrheim.

Kommuneplante
-------------

Tiriltunge (*Lotus corniculatus*) vart i 1998 vald ut til å vera kommuneplante for Austrheim.

Historie
--------

Austrheim vart eigen kommune 10. oktober 1910, då han vart utskild frå Lindås herad. Fram til 1947 omfatta kommunen òg dagens Fedje kommune. Austrheim kommune overlevde dei store kommunesamanslåingane på 1960-talet, men 1. januar 1964 vart ein liten del av den gamle kommunen, med 56 innbyggjarar, overført til Radøy kommune.

### Folketalsutvikling

**Folketalsutvikling for Austrheim kommune frå 1951:**

| 1.1.1951 | 1.1.1961 | 1.1.1971 | 1.1.1981 | 1.1.1991 | 1.1.2001 | 1.1.2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2390a | 2147a | 1849 | 2591 | 2671 | 2522 | 2738 |
|

a *Talet omfattar eit område som vart overført til Radøy kommune i 1964. Dette området hadde då 56 innbyggjarar.*

Fotnotar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Folkemengde i Austrheim 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå

Bakgrunnsstoff
--------------

* Austrheim kommune
* Stor digitalisert fotosamling med bilete frå Austrheim, samt info om dei nye bygdebøkene. Arkivert 2008-03-12 ved Wayback Machine.
* Detaljert kart på nettsidene til Fylkesmannen i Hordaland. Arkivert 2005-10-28 ved Wayback Machine.
* Informasjonssenter for Nordhordland og Gulen. Arkivert 2005-03-14 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Kommunar i Vestland |
| --- |
| Hordaland | Alver • Askøy • Austevoll • Austrheim • Bergen • Bjørnafjorden • Bømlo • Eidfjord • Etne • Fedje • Fitjar • Kvam • Kvinnherad • Masfjorden • Modalen • Osterøy • Samnanger • Stord • Sveio • Tysnes • Ullensvang • Ulvik • Vaksdal • Voss • Øygarden | Vestland fylke |
| Sogn | Aurland • Gulen • Hyllestad • Høyanger • Luster • Lærdal • Sogndal • Solund • Vik • Årdal |
| Sunnfjord og Nordfjord | Askvoll • Bremanger • Fjaler • Gloppen • Kinn • Stad • Stryn • Sunnfjord |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Lagrangepolynom** innanføre numerisk analyse vert nytta til polynominterpolasjon. For ei gjeven mengde datapunkt {\displaystyle (x\_{0},y\_{0}),\ldots ,(x\_{j},y\_{j}),\ldots ,(x\_{n},y\_{n})} vil lagrangepolynomet vera polynomet av lågaste orden med verdiane {\displaystyle f(x\_{i})=y\_{i}} for alle {\displaystyle i=\{0,\cdots ,n\}}.

Denne typen interpolasjon er utsett for Runges fenomen når datapunkta er likt fordelte. Då vil feilen på interpoleringa auka og faktisk divergera når ein aukar ordenen på funksjonen.

Definisjon
----------

Gjeve ei mengde av datapunkt som ein ønskjer å interpolera:

{\displaystyle (x\_{0},y\_{0}),\ldots ,(x\_{j},y\_{j}),\ldots ,(x\_{n},y\_{n})}

Interpolasjonspolynomet på lagrangeform er definert som ein lineærkombinasjon av lagrangebasispolynom.

{\displaystyle p(x)=\sum \_{k=0}^{n}y\_{k}\cdot L\_{k}(x)}

Her er {\displaystyle L\_{j}(x\_{i})} eit lagrangebasispolynom. Lagrangebasispolynomet er i røynda ein dirac delta funksjon:

{\displaystyle L\_{k}(x\_{i})=\delta \_{ki}={\begin{cases}1,&{\text{if }}k=i\\0,&{\text{if }}k\neq i\end{cases}}}

Dette er så ein verdi x vert avbilda nøyaktig til {\displaystyle y\_{k}} i domenet. I praksis er lagrangebasispolynomet definert som: 

{\displaystyle L\_{k}(x)=\prod \_{j=0,j\neq k}^{n}{\frac {x-x\_{j}}{x\_{k}-x\_{j}}}}

Lagrangebasispolynom
--------------------

{\displaystyle L\_{k}(x\_{i})=\delta \_{ki}={\begin{cases}1,&{\text{if }}k=i\\0,&{\text{if }}k\neq i\end{cases}}}

Ein ser ved litt rekning at desse eigenskapane {\displaystyle L\_{k}(x\_{i})=0} og {\displaystyle L\_{k}(x\_{k})=1} er oppfylte:

{\displaystyle L\_{k}(x\_{i})=\prod \_{j=0,j\neq k}^{n}{\frac {x\_{i}-x\_{j}}{x\_{k}-x\_{j}}}={\frac {(x\_{i}-x\_{0})}{(x\_{k}-x\_{0})}}\cdots {\frac {(x\_{i}-x\_{i})}{(x\_{k}-x\_{i})}}\cdots {\frac {(x\_{i}-x\_{n})}{(x\_{k}-x\_{n})}}=0}

Her er {\displaystyle L\_{k}(x\_{i})=0} ettersom teljaren {\displaystyle (x\_{i}-x\_{i})} er 0, så heile uttrykket vert 0.

{\displaystyle L\_{k}(x\_{k})=\prod \_{j=0,j\neq k}^{n}{\frac {x\_{k}-x\_{j}}{x\_{k}-x\_{j}}}={\frac {(x\_{k}-x\_{0})}{(x\_{k}-x\_{0})}}\cdots {\frac {(x\_{k}-x\_{j-1})}{(x\_{k}-x\_{j-1})}}{\frac {(x\_{k}-x\_{j+1})}{(x\_{k}-x\_{j+1})}}\cdots {\frac {(x\_{k}-x\_{n})}{(x\_{k}-x\_{n})}}=1}

Teljarane i {\displaystyle L\_{k}(x)}er definerte sånn at funksjonen gjev 0 for alle x-verdiane i datamengda utanom den særskilde verdien {\displaystyle x\_{k}}.

Nemnarane er definerte som dei er berre for normalisering, sånn at {\displaystyle L\_{k}(x\_{k})} skal vera 1.
Passar (på engelsk *compass*) med handtak og to bein eller stenger, den eine med spiss eller nål og den andre med ein blyant. Blyantbeinet teiknar ein sirkel på papiret når ein dreier han rundt beinet med spissen i midten. Avstanden mellom beina er radiusen i sirkelen.
Ein stangpassar med skjerekniv og ein vanleg, enkel skulepassar
**Passar** er ein enkel reiskap som blir brukt for å teikne sirklar og sirkelbogar og for å mæle og avsetje avstandar.

Konstruksjon og bruk
--------------------

Ein passar er vanlegvis laga av metall, men kan òg vere av tre eller plast. Instrumentet består av to rette bein eller stenger som er spisse i den nedste enden og festet saman i eit bevegeleg ledd øvst. Den eine spissen er vanlegvis utstyrt med ein blyant eller penn for å kunne setje av ein strek. Når ein skal slå ein sirkel med ein passar, set ein beinet med den spisse enden i sentrum av sirkelen, trekkjer ut det andre beinet i passande radius og dreier det i ein ring omkring spissen i midten.

Passar brukast særleg som teiknereiskap i geometri og teknisk teikning, til dømes innan arkitektur, ingeniørkunst og konstruksjonar, men òg som hjelpemiddel i navigasjon og kartografi og dessutan som verktøy i tradisjonelt murarhandverk.

Historikk
---------

Ordet *passar* kjem frå tysk og er danna av *passe* i tydinga «avpasse eller avmåle» etter den franske instrumentnamnet *compas* som kjem frå mellomalderlatin *compassus* som tyder «omkrins». Passar kunne på dansk òg syne til det «gaffelformede viserapparat på en skålvægt».

I gammal landmåling vart ein passar med lengd på 3 1/2 alen brukt til å mæle opp åkrar og liknande.
Instrumentetui med passar, rissefjær og liknande teiknereiskap vart tidlegare ofte kalla sirkelbestikk eller berre bestikk.

* Miniatyrmåleri frå eit illuminert manuskript frå mellomalderen der passaren som kartinstrument og konstruksjonsverktøy blir brukt som symbol for Guds skapargjerning.Miniatyrmåleri frå eit illuminert manuskript frå mellomalderen der passaren som kartinstrument og konstruksjonsverktøy blir brukt som symbol for Guds skapargjerning.
* Merket til frimurarane består av ein passar og vinkelhake, symbol for lauget sitt tradisjonelle murararbeid. «G» står for geometri.Merket til frimurarane består av ein passar og vinkelhake, symbol for lauget sitt tradisjonelle murararbeid. «G» står for geometri.
* I Riksvåpenet til Den tyske demokratiske republikken symboliserte æreskransen av rugkorn bondestanden, hammaren arbeiderklassen og passaren dei intellektuelle eller andsarbeidarane (pedagogar, teknikarar og ingeniørar).I Riksvåpenet til Den tyske demokratiske republikken symboliserte æreskransen av rugkorn bondestanden, hammaren arbeiderklassen og passaren dei intellektuelle eller andsarbeidarane (pedagogar, teknikarar og ingeniørar).

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Passer» frå Wikipedia på bokmål, den 16. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Passar**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Jordskjelvet i Haiyuan 1920** var eit jordskjelv som fann stad nord i Kina den 16. desember 1920. Skjelvet hadde sitt episenter på 36°30′N 105°42′E﻿ i Haiyuan fylke i dagens autonome region Ningxia. Hovudskjelvet hadde ein momentmagnitude på 7,8 og hende klokka 19.06.53 lokal tid. Dette skjelvet vart fylgt av etterskjelv over ein periode på tre år.

235 502 menneske skal ha omkome i skjelvet, av desse over 73 000 i sjølve Haiyuan fylke. Eit jordras gravla landsbyen Sujiahe i fylket Xiji. Meir enn 30 000 menneske omkom i prefekturet Guyuan. Nesten alle hus i byane Longde og Huining raste saman. Også i større byar som Lanzhou, Taiyuan, Xi'an, Xining og Yinchuan oppstod skadar. Skjelvet kunne kjennast frå strendene ved Gulehavet til provinsen Qinghai i vest, og frå Indre Mongolia i nord til Sichuan i sør. Langs ei strekning på om lag 200 km oppstod sprekker. I områda nær episenteret vart elvar oppdemde, medan andre tok nye far.

Seiches frå dette jordskjelvet vart observert i to vatn og tre fjordar vest i Noreg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1920 Haiyuan earthquake» frå Wikipedia på tysk, den 13. juni 2013.*
**Aud Blankholm** (fødd 1. november 1947) er ein norsk sjukepleiar og organisasjonskvinne. 

Blankholm er fødd i Ørsta. Ho tok examen artium ved Volda gymnas i 1967 og vart utdanna til offentleg godkjend sjukepleiar ved Diakonissehusets sykepleierskole i 1971. Ho tok seinare mellomfag i pedagogisk utdanning ved Norges Sykepleierhøyskole, grunnfag i statsvitskap og er kandidat i helseadministrasjon ved Universitetet i Oslo. Allereie som 26-åring vart ho konsulent i Norsk Sykepleierforbund (NSF).

Aud Blankholm arbeidde først som sjukepleiar ved Diakonissehusets sykehus Lovisenberg og underviste ved sjukepleiarskulen, der ho også har hatt fleire styreverv. I 1981 vart ho personleg sekretær for sosialminister Leif Arne Heløe i regjeringa Willoch, ei stilling ho hadde fram til 1983. Frå 1983 til 1987 var ho leiar av Norsk Sykepleierforbund.

Blankholm var administrerande direktør ved Aker sjukehus frå 1988 fram til 1990, då ho vart personaldirektør i Administrasjonsdepartementet. Seinare same år vart ho personaldirektør i staten. Ho vart generalsekretær i Norsk Sykepleierforbund i 1995, ei stilling som vart avbroten ei tid då ho var leiar av Akademikernes Fellesorganisasjon (AK) frå 1999 til 2001. I denne perioden var AK i ferd med å løyse seg opp, sidan legar, sivilingeniørar og fleire andre yrke hadde danna Akademikerne i 1997. Etter dette heldt ho fram som generalsekretær i NSF fram til 2008.

I 2004 vart Aud Blankholm utnemnd til æresmedlem i Norsk Sykepleierforbund. I grunngjevinga vert nemnt spesielt innsatsen hennar for å løfte løna til sjukepleiarane, arbeidet for å sikre sjukepleie som sjølvstendig fag under eiga leiing, kampen mot avkorta sjukepleiarutdanning og gjennomføringa av desentralisering i NSF i 1980-åra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aud Blankholm» frå Wikipedia på bokmål, den 27. april 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* «Blankholm, Aud» av Jorunn Mathisen i *Norsk biografisk leksikon*; bind 1, Abel–Bruusgaard (Oslo: Kunnskapsforlaget, 1999) (www)
* Knut Olav Åmås [red.]: «Blankholm, Aud» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)
* «Politisk rådgiver 1946–» hjå Arbeids- og inkluderingsdepartementet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aud Blankholm i *Maktbasen*.
Koordinatar: 62°28′44″N 6°48′43″E﻿

Ørskog kyrkje er frå 1873. 
Foto:
Halvard Hatlen
 

**Austre Sunnmøre prosti** var eit tenestedistrikt i Møre bispedømme i Den norske kyrkja.Prosten hadde sete i Ørskog. 

1. januar 2020 vart Austre Sunnmøre prosti slått saman med Nordre Sunnmøre prosti.

Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn. 

Prestetenesta lokalt vart tidlegare organisert i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde prostiet desse prestegjelda:

Prestegjeld og sokn i Austre Sunnmøre prosti
--------------------------------------------

* Ørskog prestegjeld med
	+ Ørskog sokn
	+ Stordal sokn
	+ Skodje sokn

* Norddal prestegjeld med
	+ Norddal sokn

* Sunnylven prestegjeld med
	+ Sunnylven sokn
	+ Geiranger sokn

* Stranda prestegjeld med
	+ Stranda sokn
	+ Liabygda sokn

* Sykkylven prestegjeld med
	+ Sykkylven sokn
	+ Ikornnes sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettsida til Den norske kyrkja

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Austre Sunnmøre prosti |
| --- |
| Dyrkorn • Geiranger • Ikornnes • Liabygda • Norddal • Skodje • Sportskapellet • Stordal • Stordal gamle • Stranda • Sunnylven • Sykkylven • Sylte • Ørskog |

| * v
* d
* e
Prosti i Møre bispedømme |
| --- |
| Indre Nordmøre • Indre Romsdal • Molde • Nordre Sunnmøre • Søre Sunnmøre • Ytre Nordmøre |

1. ↑  Slo sammen Nordre Sunnmøre og Austre Sunnmøre prosti (Møre bispedømme, 3.6.2019)
Animasjon av jordrotasjonen om sin eigen akse.
Den nordlege nattehimmelen over Nepal syner sporet til stjernene når jorda roterer.
**Jordrotasjonen** er nemninga på rotasjonen til jordkloten om sin eigen akse. Jorda roterer mot aust, eller mot klokka.

Nordpolen, eller den geografiske nordpolen, er punktet på den nordlege himmelhalvkula er jordaksen møter flata si. Jordaksen er den tenkte linja frå pol til pol som jorda roterer om. Dette punktet er ikkje på same stad som den magnetiske nordpolen. Sørpolen er det andre punktet på jorda der rotasjonsaksen skjr overflata, i Antarktis.

Jorda roterer ein gong på kring 24 timar med omsyn til sola, og ein gong kvar 23 timar, 56 minuttar og 4 sekund med omsyn til stjernene. Jordrotasjonen sakkar av med tida, slik at ein dag var kortare i fortida. Dette kjem av tidvasseffektar som månen har på jordrotasjonen. Atomklokker syner at den moderne dagen er kring 1,7 millisekund lengre enn for eit hundreår sidan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Earth's rotation» frå Wikipedia på engelsk, den 19. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Dennis D. McCarthy; Kenneth P. Seidelmann (18 September 2009). *Time: From Earth Rotation to Atomic Physics*. John Wiley & Sons. s. 232. ISBN 978-3-527-62795-0.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad for jordrotasjon, frå Observatoire de Paris

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* BBC Things

 |
Generalforsamlinga i SN går føre seg i eit auditorium.
**Auditorium** (latin 'høyresal') er eit stort rom med plass til mange menneske der ein kan halda føredrag eller førelesingar. Ordet vert også nytta overført, om tilhøyrarane i førelesningssalen.

Arkitektur
----------

Rommet har opphav i gresk og romersk arkitektur, der tilskodarar i amfiteater sat på trappestilte sete i ein halvsirkel rundt ein scene. Også i moderne auditorium er det vanleg å plassera seterekker oppover i trapper. 

Medan det tidlegare var viktig å bygga auditorium med god akustikk slik at den som tala kunne høyrast av alle, er det i dag vanleg å installera lydsystem med det same føremålet. 

Storleiken på auditorium kan variera frå rom med sitjeplassar til rundt tretti tilhøyrarar, til plass for fleire hundre.

Innreiing
---------

Auditorium har som regel fastmonterte stolar, gjerne med klappsete, slik at ein lett kan gå forbi dei når dei ikkje er i bruk. Små eller store bord ved kvar stol kan gjera det enklare å ta notat.

Seta vender mot eit senter, som regel i eine enden av rommet, der talaren står. Her kan det vera sett opp ei tavle eller andre førelesingshjelpemiddel.
|  |
| --- |
| **Aucklandskarv** |
| Foto frå Enderby Island, januar 2006Foto: M. MurphyFoto frå Enderby Island, januar 2006Foto: M. Murphy |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** VU Sårbar |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sulefuglar Suliformes |
| **Familie:** | Skarvefamilien Phalacrocoracidae |
| **Slekt:** | *Leucocarbo* |
| **Art:** | **Aucklandskarv** *L. colensoi* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Leucocarbo colensoi***Buller, 1888 |

**Aucklandskarv** (*Phalacrocorax colensoi*) er ein kystbunden sjøfugl i skarvefamilien. Han er endemisk for Aucklandøyane, sør for New Zealand.

Skildring
---------

Dette er ein mellomstor skarveart, ca. 63 centimeter med kroppssvekt på rundt 2 kilogram. Fjørdrakta er i svart og kvitt. Strupen og heile undersida til undergump er kvit, vengene har kvite flekker som formar seg til eit band når vengene er folda saman. Eit felt av berr hud rett under nebbrota er i blågrått og får raud farge i hekketida. Beina er bleikraude, og augeringen er blå.

Aucklandskarven hekkar på Aucklandøyane og kan elles treffast berre i kystområdet ved Aucklandøyane og i havet utanfor øyane. Han er mest vanleg ved sørlege og austlege sider av øygruppa. Fuglane kan opptre i flokkar, både under beiting og kvile.

Dietten består mellom anna av småfisk og marine virvellause dyr.

Reira er bygd av tang, guano, gras torv og kvister. Reirplassen ligg ofte under overheng av fjell eller under tre. Kullet er på 3 egg og egga blir lagt med intervall på 2, 3 eller 4 dagar. Klekkinga skjer etter ca. 28 dagar. Hekketida er frå november til februar.

Arten har status som sårbar, og bestanden er estimert til ca. 4 500 individ (2012), og er trudd å vere stabil.

Kjelder
-------

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Phalacrocorax colensoi Arkivert 2014-10-16 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 29. desember 2012.

### Referansar

1. ↑  BirdLife International 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Aucklandskarv**
Plasseringa av Weihai (gul) i Shandong
Hamneområde i Weihai
Gledeporten i Weihai
**Weihai** (kinesisk: 威海, pinyin: *Wēihǎi*) er eit byprefektur heilt aust i provinsen Shandong i Kina. Weihai ligg ved Gulehavet, ved innløpet til den indre delen av det same havet, kalla for Bohaibukta. Byprefekturet har eit areal på 5 436 km² og hadde vel 2,8 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Weihai omfattar eitt bydistrikt (区 *qū*) og tre byfylke (市 *shì*).

Weihai har varme kjelder, og ut for kysten ligg mange småøyar.

### Næringsliv

Weihai er ein hamneby og eit fiskerisentrum, med ein del lettindustri. Avstanden til Sør-Korea er liten, så Weihai har eit stort innslag av koreanske næringsaktørar og tek også mot mange turistar frå Korea. Weihai er kjerneområde for dyrking av peanøtter og frukt.

### Samferdsle

Weihai har samband med utomverda gjennom både veg, tog og fly. Frå flyplassen går ruter til fleire kinesiske storbyar, samt til to flyplassar i Sør-Korea.

### Historie

Den nordkinesiske flåtestyrken, den såkalla Beiyangflåten, hadde base i Weihai. Under den første japansk-kinesiske krig var byen kringsett. Dei kinesiske krigsskipa som hadde berga seg etter sjøslaget ved Yalu vart øydelagde i hamna den 2. februar 1895. Øvstkommanderande admiral, Ding Ruchang, tok deretter sitt eige liv.

Frå 1898 til 1930 var Weihai ein britisk koloni, under namnet Weihaiwei.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Weihai» frå Wikipedia på bokmål, den 21. oktober 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Fjord1 Fylkesbaatane** (tidlegare *Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane*) er eit norsk transportselskap. Det er ein del av Fjord1-konsernet, og driv i hovudsak ferje-, passasjerbåt- og godsbåt-trafikk i Sogn og Fjordane.

Historie
--------

I 1858 vart selskapet *Nordre Bergenhus Amts Dampskibe* skipa. I åra rundt hundreårsskiftet var den seinare statsministeren i Noreg, Christian Michelsen direktør. I 1919 endra selskapet namn til Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane. 1937 bygde selskapet sitt siste dampskip D/S «Fanaraaken». I 1939 kom «Lærdal» som var den første bilferja.

Utviklinga av Fylkesbaatane slik ein kjenner selskapet i dag starta på slutten av 1960-talet. Då bygde dei sine første snøggbåtar samstundes som det vart satsa sterkt på bygging av bilferjer. Berre på slutten av 1970-talet vart fem ferjer av det som den gong vart kalla 50-bilars-ferjer eller Møre-modellen sett i trafikk. I løpet av 1980- og 1990-talet vart flåten ytterlegare modernisert.

I 2001 danna *Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane* og *Møre og Romsdal Fylkesbåtar* selskapet Nordvestlandske. Samarbeidet vart i løpet av det neste året utvikla vidare og i 2002 vart det til transportkonsernet Fjord1.

Fjord1 har kring 500 tilsette og har hovudkontor i Florø.

Flåte
-----

### Ferjer

* MF Aurland
* MF Dalsfjord
* MF Eid
* MF Fanaraaken
* MF Fjærlandsfjord
* MF Florøy
* MF Førdefjord
* MF Gloppen
* MF Gulen
* MF Lærdal
* MF Nordfjord
* MF Nårasund
* MF Selje
* MF Sogn
* MF Sognefjord
* MF Stryn
* MF Sunnfjord
* MF Svanøy
* MF Værøy

### Kombinasjonsbåtar

* MS Fjordglytt
* MS Sylvarnes

### Passasjerferjer

* MS Gudvangen
* MS Skagastøl

### Ekspressbåtar

* MS Delfin jr.
* MS Fjordprins
* MS Fjordtroll
* MS Kommandøren
* MS Solundir

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane: "17 artiklar om Fylkesbaatane"

Referansar
----------

1. ↑  Fjord1.no
Skjematisk teikning over feltlinjene til magnetfeltet på jorda
**Jordmagnetisme** eller **geomagmetisme** er det magnetfeltet som finst på jorda. Magnetfeltet er omtrentleg ein magnetisk dipol med den eine polen nær den geografiske nordpolen og den andre polen nær den geografiske sørpolen. Ei tenkt linje mellom ei to magnetiske polane ville helle med cirka 11,3° mot rotasjonsaksen til jorda. 

Reint fysisk er den magnetiske polen som finst nær nordpolen ein magnetisk sørpol, sidan ein magnetisk nordpolen vert dradd mot denne. Av same årsak ligg i fysisk samanheng den magnetiske nordpolen til jorda nær sørpolen. I daglegtale meiner ein derimot magnetpolen ved nordpolen når ein snakkar om den magnetiske nordpolen og magnetpolen ved sørpolen når ein snakkar om den magnetiske sørpolen. Sett utanfrå vil ein kunne sjå jorda som ei magnetisert kule, der mange kraftlinjer, eller feltlinjer, strålar ut frå eitt område, den magnetiske sørpolen, og vert trekt inn mot eit anna, den magnetiske nordpolen. Retninga til feltet og variasjonane i styrken like nær jorda er særs lik det ein ville få om ein plasserte ein stavmagnet, ein magnetisk dipol, med magnetisk moment på 7,91 · 1022 Am², i sentrum av jorda. Feltet som strekkjer seg kring jorda kallar ein eit dipolfelt. 

Feltstyrken ved polane er den dobbelte av styrken ved ekvator, høvesvis ca. 60 000 nT (nanotesla) og 30 000 nT ved jordoverflata. Forflyttar ein seg utover frå jorda, vil feltet minke med tredje potensen av avstanden (1/R³).

At feltet eksisterer kan truleg forklarast med dynamoteori. Det magnetiske feltet strekkjer seg titusentals av kilometer ut i rommet og dannar der magnetosfæren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jordens magnetfelt» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mai 2013.*

* jordmagnetisme. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå:

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
**Ole Torstein Rasmusson Sollid** (3. januar 1793–8. juli 1873) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Ørskog.

Sollid var frå garden Nedre Sollid i Ørskog. Han var 1811-18 skulehaldar i heimbygda. Då han slutta som lærar vart han gardbrukar på farsgarden, garden dreiv han til 1861. I 1822 vart han forlikskommissær, eit verv han hadde til han døydde 51 år seinare.

Sollid var valmann ved alle stortingsval i perioden 1833-59, med unnatak av valet til 1856-forsamlinga. På fyrste valmannssamlinga han deltok i, vart han vald til å representere Romsdals amt på Stortinget, sameleis i 1836 og på det overordentlege stortinget 1836-37 og i 1839. Han var medlem av bankkomiteen. Sollid var 1838-39 fyrste ordføraren i Ørskog, og på ny i 1844-45. Han møtte elles mange år i heradstyret.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ole Rasmusson Sollid NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Fjordhest-NM** eller **Noregsmeisterskapen for fjordhest** har blitt arrangert kvart år sidan 1986. Fjordhest-NM er den årlege stormønstringa for fjordhest-ekvipasjar, der det blir konkurrert i dressurriding, sprangriding, dressurkøyring, presisjonskøyring og maratonkøyring. Det har også blitt arrangert terrengritt og andre konkurransar. 

Det blir kåra meistrar i dei ulike greinene, og det blir kåra noregsmeistrar for senior og junior, til den beste og mest allsidige ekvipasjen i tre konkurransar samanlagt: Dressurriding, sprangriding og høvesvis presisjonskøyring i juniorklassa og maratonkøyring i seniorklassa.

Til nokre av klassane er det kvalifiseringskrav, medan andre klasser har opa deltaking.

NM for fjordhest blir arrangert av lokale ride- og køyreklubbar, i samarbeid med lokale fjordhestlag og Norges Fjordhestlag. Den første meisterskapen i 1986 gjekk i Førde. 

Meisterskapen har hatt aukande deltaking. Meisterskapen i 2009 hadde meir enn 100 deltakande ekvipasjar. Fjordhest-NM 2010 vart arrangert i Ørsta.

Det blir også arrangert Nordisk meisterskap for fjordhest, i det siste annakvart år.

Kjelder
-------

* NorgesMesterskap for fjordhest, hos Norges Fjordhestlag, vitja 5. februar 2010 Arkivert 2010-07-24 ved Wayback Machine.
* Statuttar for NM for fjordhest for 2009, vitja 5. februar 2010 Arkivert 2009-05-27 ved Wayback Machine.
* Nordisk Mesterskap for fjordhest hos Norges Fjordhestlag, vitja 5. februar 2010 Arkivert 2010-01-15 ved Wayback Machine.
**Ole Einar Stavrum** (fødd 22. mai 1940) er ein tidlegare fotballspelar frå Kristiansund som vart seriemeister 1964 med Oslo-klubben Lyn. Han fekk tilnamnet «Dukkopp» grunna si evne til å vere på rett plass framom mål og så skåre. Også sønene Ole Erik og Arild Stavrum spelte fotball på høgste nivå i Noreg.

Karriere
--------

### Klubbspel

Stavrum spelte på Clausenengen FK til 1960. Sommaren 1960 flytta han til Oslo og byrja studere filologi. Året etter melde han seg inn i SFk Lyn, debuterte med å skåre dei to fyrste måla då Frigg vart slått 3–1 i Hovudserien den 2. august. Åra 1961–67 skåra han 82 mål på 96 kampar. Lyn vart seriemeister i 1964, ein sesong der Stavrum skåra 18 av lagets 39 mål og vart toppskårar i 1. divisjon. Han var med då Lyn tapte NM-finalen 1966 mot Fredrikstad FK med 2 mot 3, utlikna til 2–2 i andre omgang.

I juni 1967 flytta Stavrum heim til Kristiansund og byrja spele på Clausenengen, som då hadde rykka opp i 3. divisjon. Han var toppskårar i Møre-avdelinga både i 1970 og 1971. I 1971-sesongen stod han for 15 av lagets 26 nettkjenningar i serien og syrgde slik for at klubben rykte opp i 2. divisjon for aller fyrste gong. Han var spelande trenar til 1974, då det vart nedrykk. I 1975 var han aktiv i Nordlandet, frå 1976 trente han Kristiansund Fotballklubb.

### Landslagsspel

Stavrum fekk sin landslagsdebut då Noreg vann 3 – 2 over Sveits på Brann stadion den 1. juli 1964, også rekkekamerat Harald Berg debuterte på landslaget då. Fram til august 1966 deltok Stavrum i 8 landskampar, skåra i 1965 mål mot Danmark på heimebane og mot Jugoslavia i Beograd, begge oppgjera enda uavgjort.

### Merittar

* Seriemeister: 1964 med Lyn
* Tapande NM-finalist: 1966 med Lyn

Kjelder
-------

* Ole Stavrum, international football player ved eu-football
Tobakksblad i Prilep i Makedonia.
Pipetobakk.
**Tobakk** er tørka og omarbeidde blad frå tobakksplanten. Tobakksplanten kom frå Amerika til Portugal på slutten av 1400-talet og spreidde seg i løpet av det neste hundreåret til størstedelen av Europa. Kommersiell dyrking av tobakk byrja i 1612 i Virginia i USA. Det var særleg rundt den andre verdskrigen at det vart vanleg å røykje sigarettar.

Tobakksproduksjon
-----------------

Råstoffet tobakk blir i dag produsert i over 30 land, dei fleste er utviklingsland. I Malawi og ein del andre afrikanske land er det tobakksproduksjonen som gir den største eksportinntekta. Den internasjonale arbeidarorganisasjonen ILO har peika på ei rekkje kritikkverdige tilhøve på tobakksplantasjane. Arbeidarane er ofte underbetalte og har dårleg vern mot sprøytemiddel. Barnearbeid er vanleg, og i fleire land bidreg tobakksproduksjonen til avskoging og erosjon.

Innhald i tobakk
----------------

Moderne sigarettar er høgteknologiske industriprodukt der smak, nikotininnhald og andre faktorar vert fastsette under produksjonen. Det finst ulike tobakkstyper og ulike måtar å foredle tobakken på. Snus, sigarettar og rulletobakk var i byrjinga reine naturprodukt, medan moderne tobakksprodukt inneheld ei lang rekkje tilsetjingsstoff.

Kjelder
-------

* «Tobakk». Sosial- og helsedirektoratet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC

 |
**Ole Røsholm** (7. april 1839–1923) var ein norsk næringsdrivar og politikar frå Hole i Buskerud.

Røsholm var son til ein gardbrukar i Hole. Sjølv arbeidde han som handelsbetjent i Kristiania frå 1855, og starta eiga forretning på Hønefoss i 1860. Frå 1872 eigde og dreiv han garden Hof i Norderhov, der han overtok krutverket og fekk bygt tresliperi i 1882 og papirfabrikk i 1891.

Han var fyrst varaordførar i Norderhov frå 1886, og sidan ordførar i tida 1894-1901. Perioden 1907-09 var han stortingsrepresentant for einmannskrinsen Ringerike og for Samlingspartiet. På Stortinget var han medlem av Lagtinget og av justiskomiteen. I 1907 var han permittert frå tinget frå 10. juli, i 1908 frå 17. august.

Røsholm var styreformann i Ringerike Sparebank i mange år, og tok del i styringa av mange industriverksemder.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Ole Røsholm NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Ole Osmundsson Berge** (17. desember 1844–3. oktober 1894) var ein gardbrukar, utskiftingsmann og stortingsmann frå Sand i Ryfylke. Han var medlem av Venstre, for så å gå over til Moderate Venstre i 1889.

Berge var son til ein gardbrukar. Han gjekk ut frå landbruksskulen i Stavanger amt i 1863. Frå 1868 var han utskiftingsassistent og frå 1878 utskiftingsformann i amtet. Han var i tillegg gardbrukar på Veilo i heimbygda frå 1879, i 1888 tok han over farsgarden Berge. Perioden 1884-89 var han medlem av heradsstyret i Sand, fire av åra var han ordførar. Også sparebankdirektør.

Berge representerte Stavanger amt på Stortinget frå 1883 til 1897. Valperioden 1892-94 var han 1. varamann, men møtte så å seie heile perioden i staden for Jakob Sverdrup. Tida 1883-88 var han medlem av næringskomite nr 2, 1889-91 av landbrukskomiteen og 1892-94 av militærkomiteen.

Berge døydde i Stavanger hausten 1894.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Berge, Ole Osmundsen». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 76-77.
* Biografisk informasjon om Ole Osmundsson Berge NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ustedalsfekjo** eller **Ustedalsfekjadn** er ei slette ovanfor garden Tufto i Ustedalen nordom Geilo. Staden er rekna som heimstad for ei rekkje lokale segner, og i same område har det vore vunne ut myrmalm. Namnet viser til at Fekjadn ligg attmed Ustedalsfjorden der Usta renn ned i fjorden.

### Slaget på Ustedalsfekjo

Den vanlege segna er knytt til ei trefning mellom to kongar. Den eine er kalla Islands-kungjin i segnene, den andre har ikkje namn. Islands-kungjin er rekna som ein inntrengjar i segnene, og dei to hovdingane møttest på Ustedalsfekjo og heldt eit langt slag. Etter segna laut Islands-kungjin gje seg, og drog seg ned til garden Isungset. Her døydde han, fortel segna. 

Segnene er ikkje historisk klåre, og informanten til nedskrifta sluttar slik:

*Dæ ha vore moro å veta noko lite meir um kosslein dæ gjekk te, å kor dei komo ifrå, å ko mange dei vore og alt slikt, men d`æ ikji nokon sum veit dæ no, må veta, for dæ æ so mykji lengji sea. Ha dei visst dæ, dei so skrivo desse gamle bøkadn um alle kongadn å kjempudn, so ha dei vel sett dæ inn i, men dei kunna kje veta greie på alle ting, dei held, må veta.* (Nedskriven av Ivar Aasen. Informant truleg Sander Røo).

Kjelde: Leiv Heggstad, Eventyr og segner på målføre.