recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
x

**Port de Larrau** (spansk: *Puerto de Larrau*, baskisk: *Larraineko mendatea* eller *Uthurzéhétako-Lépoua* i den lokale baskiske dialekten *Zuberoa*) er eit 1 573 meter høgt fjellpass i de sentrale Pyreneane. Det dannar overgangen mellom den tidlegare provinsen Soule i fransk Baskerland og den spanske Valle de Salazar. Det vil seie at den utgjer forbindelsen mellom département Pyrénées-Atlantiques og regionen Navarra. Over passhøgda ruvar den 2 017 m høge Pic d’Orhy (på spansk *Orhi*).

Strekning
---------

Når ein kjem frå nord fører vegen først gjennom dalen Gave de Larrau, deretter opp ein bratt stigning til staden Larrau på 630 moh. Her startar den eigentlege passvegen som over ei lengd på 7,3 km stig drøye 700 høgdemeter til den 1362 m høge *Col d’Erroymendi*. Utan store høgdeskilnader følgjer vegen deretter den austlege sida til Pic d’Orhy opp til 1424 moh. Dei siste 1,5 km opp til passhøgda er bratt med tre kurver. Den spanske sida er mykje flatare, til landsbyen Ochagavía på 758 moh. er det 19 km. Den øvre strekninga er 10,5 km lang med ein høgdeskilnad på 665 meter.

Tour de France
--------------

Port de Larrau har så langt stått to gonger på Tour de France-programmet, og er på grunn av den store stigninga klassifisert som Hors catégorie – den hardaste kategorien. I 1996 vann Richard Virenque 17. etappe til Pamplona. I 16. etappe under 2007-Touren nådde Vicente Garcia Acosta passhøgda først, tett følgd av Juan Mauricio Soler som leia forfølgargruppa.

* Utsyn over den øvre delen av vegen over passet mot Col d’ErroymendiUtsyn over den øvre delen av vegen over passet mot Col d’Erroymendi
* Utsyn frå passhøgda mot nordaustUtsyn frå passhøgda mot nordaust
* PasshøgdaPasshøgda
* Passhøgda med grensestein. Pic d’Orhy i bakgrunnen.Passhøgda med grensestein. Pic d’Orhy i bakgrunnen.
* Col d'Erroymendi med Palombières (skjul som blir nytta under ringduejakt)Col d'Erroymendi med *Palombières* (skjul som blir nytta under ringduejakt)
* Col d’Erroymendi under Tour de France 2007Col d’Erroymendi under Tour de France 2007
* Tour de France 2007: ryttarane Carlos Sastre, Juan Mauricio Soler og Iban Mayo rett før Col d’Erroymendi.Tour de France 2007: ryttarane Carlos Sastre, Juan Mauricio Soler og Iban Mayo rett før Col d’Erroymendi.

Referansar
----------

1. ↑  1 585 m som det står på skiltet gjeld grensesteinen ved vegen ovanfor

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgdeprofil, nordsida Arkivert 2010-08-28 ved Wayback Machine.
* Høgdeprofil, sørsida Arkivert 2012-04-25 ved Wayback Machine.
* 16. etappe i Tour de France 2007 (Orthez Gourette - Col d’Aubisque, 218.5 km)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Rother ved ruinane av Cowdray House
**Rother** er ei elv i grevskapa Hampshire og West Sussex i England. Ho er 48 kilometer lang, og renn frå Empshott i Hampshire til ho munnar ut i Arun ved Stopham i West Sussex. 

Den nedste delen til elva, nedstraums frå Midhurst, vart gjort farbar for båttrafikk ved bygginga av vassvegen *Western Rother Navigation* i 1794. Rother Navigation steig 26 meter frå Stopham til Midhurst ved hjelp av åtte sluser. Petworth vart knytt til elva med ein kort kanal kalla Petworth Canal, som var to kilometer lang med to sluser. Vassvegen vart stengd for trafikk i 1888, og formelt forlate i 1936. 

Elva får delar av vassføringa si frå kjelder i den bratta hellinga i krittlaga i South Downs, som renn med konstant volum og temperatur gjennom heile året. Dette gjev elva ei meir stabil sommervassføring enn kva ein finn i det øvre løpet til Arun, som drenerer leiregrunn. Denne stabile vassføringa gav kraft til fleire vassmøller langs elva.

Stedham Mill ved Rother

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rother (vest)» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Armstrong. History of Sussex. s.145-145.
2. ↑  P.A.L. Vine. West Sussex Waterways. s.30.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Rother i West Sussex**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Port of Spain |
| --- |
| Det internasjonale finanssenteret nær hamna i byenDet internasjonale finanssenteret nær hamna i byen Det internasjonale finanssenteret nær hamna i byen |
| Styresmakter |
| Land | Trinidad og Tobago |
| Geografi |
| Koordinatar | 10°40′0″N 61°31′0″W﻿Koordinatar: 10°40′0″N 61°31′0″W﻿ |
| Plassering |
| 

Port of Spain is located in Trinidad and Tobago

 |

**Port of Spain** er hovudstaden i Trinidad og Tobago og ligg på vestkysten av Trinidad. Byen hadde i 2000 eit innbyggjartal på 38 000. Han er ein viktig hamne- og handelsby, og har internasjonal lufthamn, ein flotestasjon og eit skipsverft. I byen er det produksjon av rom, øl og sigarettar, plastvarer, tekstil og hermetikk. Byen har eige universitet.

Port of Spain har vore hovudstad i landet sidan 1774, og var hovudstad i Vestindia-føderasjonen mellom 1958 og 1962.

Kjelder
-------

* 

* «Port\_of\_Spain» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Port of Spain**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koplingspanelet i audiotenaren JACK.
**Lydtenar** eller **lydtenar/miksar** viser til eit tenarprogram som rutar lydstraumar mellom ulike lydbrukarprogram og/eller lydsystem, eller kombinerer (miksar) fleire lydstraumar saman til ein.

Arkitektur
----------

Lydtenar/miksar køyrer ofte i brukarmodus i operativsystemet, men er eigentleg ikkje brukarprogram. Etter som dei tilbyr tenester til lydbrukarprogram er dei meir å rekna som tenarprogram og ein del av lydsystemet for digital audio på PCen. Dei har som oftast ei eller anna form for grafisk grensesnitt der ein kan endra parametre, ruting etc. Nokre kan ha eit eit grensesnitt som minner mykje om eit enkelt miksarbord.

Det finst mangle ulike typar tenar/miksarar. Nokre, som JACK, vert nytta lokalt, medan andre, som NetJack og Network Audio System, kan nyttast over nett. 

| * v
* d
* e
Linux-lydsystem |
| --- |
| Funksjonsbibliotek | 
* PortAudio
* OpenAL

 |
| Plugginn | 
* LADSPA
* LV2
* Jost

 |
| Multimediarammeverk | 
* GStreamer
* Xine

 |
| Miksarar/Tenarar | 
* JACK
* NetJack
* PulseAudio
* EsounD
* Network Audio System

 |
| Lågnivågrensesnitt | 
* ALSA
* OSS
* FFADO

 |
*Mi-masu*, fleire kvadrat inni kvarandre, blir brukt som slektsvåpen av ein japansk familie.
Eit **kvadrat** er ein rettvinkla firkant der alle sidene er like lange. 

For å finna flatevidda til kvadratet kan ein ganske enkelt ganga lengda til sidene med kvarandre, s2. Omkrinsen er fire gonger lengda til ei side. 

Kvadratet er ei særform av rektangel, rombe og parallellogram.

Adjektivet **kvadratisk** vert nytta om noko som har form som eit kvadrat eller som er av andre grad. Dette kan vere ei kvadratisk likning (eller eit polynom), som er ei andregradslikning. På same vis er ei kvadratisk kurve ei andregradskurve. 

Som forstaving føre ei måleining for lengd, vert resultatet ei måleining for areal lik eit kvadrat med sider lik lengdeeininga. I SI-systemet er måleininga for areal kvadratmeter, m², og svarar til eit kvadrat med sider som er 1 meter lange. Ein kvadratcentimeter, cm², er lik 10–4 m2, ein kvadratkilometer, km2, er lik 106 m2, medan ein kvadratfot, ft2, er lik 9,2903 dm2 (britisk) eller 9,843 dm2 (gammal norsk fot).

Anna
----

* Steen & Strøm Kvadrat er namnet på eit kjøpesenter i Sandnes kommune som tidlegare berre heitte *Kvadrat*

Kjelder
-------

* Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Kvadrat. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå .

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Sandstein** er ein sedimentær bergart hovudsakleg danna av sandkorn som er bundne saman med eit mineralsk bindemiddel. Han finst i ulike fargar, vanlegvis i eit spekter frå gråkvit til raudbrun.

Som med vanleg sand er hovudbestanddelen i bergarten kvarts og feltspat, sidan dette er dei vanlegaste minerala i jordskorpa. Bindemiddelet er som regel utfelt kvarts, kalk, leire eller jernsambindingar. Visse sandsteinar har holrom mellom korna som ikkje er heilt fylt av mineralavsettingar. Desse kan innehalda vatn eller petroleum.

Ulike sandsteinar.

Typar
-----

Sandstein med mykje feltspat kallar ein *arkose* om han er grovkorna og raudleg og *gråvakke* om han er finkorna og grågrøn. 

Sandstein finst fleire stader i Noreg, mellom anna i Oslofeltet (til dømes brumundsandstein), Trysil (trysilsandstein), på Ringerike (ringerikssandstein), i ytre Sogn og Fjordane og Sør-Trøndelag (frå devon) og Oppland/Hedmarksområdet og Finnmark («sparagmitt», ei eldre nemning på arkoser og gråvakker)

Omdanna (metamorfe) sandsteinar blir kalla kvartsittar.

Sandsteinformasjonar i Monument Valley i Utah.
Forvitra sandstein på Pebble Beach i San Mateo County i California.

Eigenskapar
-----------

Nokre typar sandstein er svært hardføre, men andre kan lett bli nedslitne av vind og vatn. Sandsteinar med kalk som bindemiddel forvitrar lett når dei blir utsette for sur nedbør. Forvitra sandstein har skapt naturlege bogar, hòler og andre steinformasjonar ei rekkje stader i verda. 

Bygging med utskoren sandstein ved Qutub minar i Delhi.
Døypefont i sandstein i Hamra kyrka på Gotland.

Bruk
----

Sandstein er lett å skjera ut og er mykje brukt som bygningsstein og inventar. 

Porøs sandstein som inneheld petroleum er viktige reservoarbergartar ved olje- og gassutvinning, mellom anna ved Statfjord og Trollfeltet i Nordsjøen.

Sjå òg
------

* Siltstein

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sandstein» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2011.*

* «sandstein» i *Store norske leksikon*. Henta 2011-10-19.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things
* NDL

 |
Kvalbåtar kring 1790.
Kvalbåt frå andre halvdel av 1800-talet.
«Southern Actor» ved Museumsbrygga i Sandefjord i Vestfold
**Kvalbåt** er ein båt som er brukt til eller bygd for å jakte og skyte kval. Harpunane vart til å byrje med kasta med handkraft. Dei eldste kvalbåtane vart rodd eller seglt og var tilknytt eit moderskip (seglskuter, sjå illustrasjonane) eller landstasjonar.

Historikk
---------

Moderne kvalbåtar ved hamn i Reykjavik i Island.
Kvalbåtane frå 1900-talet var spesialbygd til kvalfangst og dei er særmerkte ved at dei har harpunkanon i baugen, og mast med utkikkstønne. Frå styrehuset går brua fram til kanonen slik at skyttaren kunne kome seg raskt på plass. Kvalbåtane vart heilt til 1950-talet bygd med dampmaskin, fordi desse var stillegåande. Då kvalfangsten tok slutt midt på 1960-talet vart mange norske kvalbåtar ombygd til fiskebåtar.

### Norske kvalbåtar

Den første dampdrivne kvalbåten, «Speast & Fides», vart bygd av Svend Foyn i 1863. Seinare fann Foyn opp harpunkanonen. Desse to nyvinningane la grunnlaget for norsk kvalfangst i Sørishavet som utvikla seg frå 1894. Kvalfangsten før 1910 vart oftast drive med ein landstasjon som base. Slike stasjonar hadde Foyn i Finnmark, og slike vart oppretta på Sør-Georgia og mange andre stader, òg langs norskekysten. Kvalbåtar i pelagisk kvalfangst hadde eit moderskip, eit såkalla flytande kvalkokeri. Ein kvalfangstekspedisjon bestod då av éit kvalkokeri med opptil ti kvalbåtar og eit par såkalla bøyebåtar.

To kvalbåtar frå moderne kvalfangst er tekne vare på gjennom fartøyvernet i Noreg. Den eine er «Southern Actor», den andre er «Forlandet».

Fram til tidleg på 1960-talet var Sandefjord heimehamn for mange kvalbåtar. I sommarhalvåret låg det mange kvalbåtar i hamna. Éit eller to kvalkokeri var òg vanleg syn i hamna.

Sjå òg
------

* Kvalfangst
* Kvalkokeri
* Kategori:Kvalbåtar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hvalbåt» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av kvalbåtar på nettstaden til Norsk hvalfangstmuseum
* Om historia til norsk kvalfangst
* Om "D/S Hvalbåten" Arkivert 2015-06-02 ved Wayback Machine.
* Norsk kvalfangst i Syd-Georgia Arkivert 2006-05-05 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* KulturNav

 |
**WestLB AG** er ein europeisk handelsbank basert i Düsseldorf i Tyskland og er delvis eigd av den tyske staten Nordrhein-Westfalen. Bokstavane LB i namnet står for Landesbank. Landesbanken er ei gruppe statseigde bankar i Tyskland. Dei er regionalt organiserte og driv hovudsakleg med bankverksemd. WestLB er derimot ikkje lenger ein Landesbank i dag, og heitte tidlegare *Westdeutsche Landesbank*. 

Baken vart oppretta 1. januar 1969. Den totale omsetjinga til gruppa er €288,1 mrd. den 31. desember 2008 med operasjonar i elleve land i Europa, seks land i Amerika, seks land i Asia, Australia og Sør-Afrika, inkludert store investeringar i New York, London, Luxembourg, Tokyo og Hong Kong.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «WestLB» frå Wikipedia på engelsk, den 13. august 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 16. april 2009, henta 13. august 2011
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 16. april 2009, henta 13. august 2011

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside Arkivert 1998-06-25 ved Wayback Machine. (engelsk)
* Offisiell heimeside Arkivert 2006-02-21 ved Wayback Machine. (tysk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* ISNI

 |
**Sandur** er ei elveslette av sand og grus som er avsett føre ein isbre med smeltevatnet frå breen. Slike sletter er særleg vanlege på Island og Svalbard, men ein finn òg sandur i Noreg som vart danna mot slutten av den siste istida. Namnet kjem frå Skeiðarársandur på Island, som er ei brei sandslette på søraustkysten mellom Vatnajökull og havet. 

Isbrear inneheld store mengder silt og sediment, som vert fanga opp når dei eroderer mot underlaget. Smeltevatnet fører med seg desse sedimenta bort frå isbreen og avset dei på ei brei slette. Sedimenta er ofte sortert etter storleik, slik at dei finaste materiale, som silt, vert ført lengst bort, medan store steinar vil ligge nærast isbreen. 

Vestenden av Skeiðarársandur på Island er ein typisk sandur.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sandur» frå Wikipedia på engelsk, den 7. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* NASA om Skeiðarársandur Arkivert 2010-06-11 ved Wayback Machine.
* Studie av sandurdanning på Vest-Grønland.
|  |
| --- |
| DS «Orkla» til kai ved Brattøre i Trondheim
Foto:
Jørgen Wickstrøm
 |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Orkla» |
| Eigar: | Det Ørkedalske Dampskibsselskab |
| Verft: | Trolla Brug i Trondheim |
| Sjøsett: | 
1869 |
| Kjennemerke: | 
JSNF/LDVX |
| Generelle mål |
| Type: | 
Lokalrutebåt |
| Tonnasje: | 
57 brt |
| Lengd: | 
90,0 fot (27,4 m) |
| Breidd: | 
16,8 fot (5,1 m) |
| Djupgang: | 
7,8 fot (2,4 m) |
| Installert effekt : | 
130 ihk, 27 nhk |
| Framdrift: | 
Dobbelsylindra kompoundmotor (Trollga Brug) |
| Generelle mål etter ombygging i 1894 |
| Tonnasje: | 
106 brt62 nrt |
| Generelle mål etter ny maskin i 1899 |
| Installert effekt : | 
130 ihk, 27 nhk |
| Framdrift: | 
Dobbelsylindra kompoundmotor (TMV) |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Tautra» |
| Eigar: | Frosta Dampskibsselskab |
| Sett i teneste: | 
1903 |
| Teke ut av teneste: | 
1916 |
| Heimehamn: | 
Trondheim |
| Kjennemerke: | 
JSNF/LDVX |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Fjæra» |
| Eigar: | Hardanger Sunnhordlandske Dampskipselskap |
| Sett i teneste: | 
1916 |
| Teke ut av teneste: | 
1949 |
| Kjennemerke: | 
JSNF/LDVX |
| Lagnad: | 
Opphogd 1949 |

**DS «Orkla»** var eit dampskip levert i oktober 1869 for Det Ørkedalske Dampskibsselskab. Det vart seld til Frosta Dampskibsselskab i Trondheim i 1903 og gjeve namnet **«Tautra»**. I 1916 vart ho seld til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) for kr. 35 000 og omdøypt **«Fjæra»**.

Historie
--------

For Det Ørkedalske Dampskibsselskab gjekk «Orkla» i ruta Orkdal-Trondheim. Det vart ombygd og forlenga ved Trondhjems Mek. Verksted i Trondheim i 1894 og i 1890 vart det sett inn ein ny maskin. Skipet vart i 1903 seld til Frosta Dampskibsselskab i Trondheim og omdøypt «Tautra» i 1908. 

### DS «Fjæra»

I mai 1916 vart det seld til Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab i Bergen (som erstatning for DS «Lyderhorn» som hadde gått tapt) og omdøypt «Fjæra». Ho gjekk i ruta Bergen-Sunnhordland, og seinare i lokalrute i Sunnhordland. Sommaren 1922 gjekk ho i turistfart i Hardanger (Odda-Tyssedal-Lofthus-Utne-Eide), og gjekk elles i lokalrute i Sunnhordland. 

Skipet låg i opplag i Bergen då Noreg vart invadert den 9. april 1940. Tyskarane prøvde først å få tak i skipet, men dette vart hindra. Ho gjekk attende i lokalruter i Sunnhordland tidleg i krigen. 9. august 1942 kolliderte ho med tyske «Taifun» i Langenuen nær Stord. Sjølv om det var det tyske fartøyet som hadde skulda, vart kaptein Framnes på «Fjæra» dømd til fire månader fengsel. 

Etter krigen låg «Fjæra» i opplag igjen og vart etter kvart i så dårleg stand at ho ikkje kom i teneste att. I desember 1949 vart ho seld til Alf Vågsbø og opphogd i Bergen.

Kjelder
-------

* Skipet.no
* Fjæra på warsailors.com
**Rottneros** er ein svensk tettstad i Sunne kommun i Värmlands län i landskapet Värmland. I 2005 hadde tettstaden 444 innbyggjarar. Namnet tyder 'brølande munning' på oldnordisk.

Dei såkalla *Rottnerosverken* blei opphavleg bygt som jernverk på slutten 1600-talet ved elva Rotna (på svensk Rottnan). Verksemda blei endra til papirproduksjon på slutten av 1800-talet, og i dag er Rottneros AB eit børsnotert konsern med fleire papirfabrikkar. I nærleiken ligg Rottneros jernbanestasjon.

Rottneros herregard. Foto: Bengt Oberger

Rottneros herregard stod modell for «Ekeby» i Gösta Berlings saga. Lucianatta 1929 blei den gamle herregarden øydelagd i ein valdsam brann. Den dåverande eigaren Svante Påhlsson (1882–1959) bygde opp att herregarden , og anla samstundes Rottneros Park som ein blomster- og skulpturpark rundt herregarden, inspirert av dei store parkane i Europa. I parken finst òg Nils Holgersson sin eventyrpark og ei MC-utstilling.

Stamfrändemonumentet
--------------------

Stamfrändemonumentet
I Rottneros står Stamfrändemonumentet, reist for å minnast dei som innvandra til Värmland frå Finland og dei som utvandra frå Värmland til Nord-Amerika. Monumentet er eit relieff i granitt som forestiller Värmlands landskap, med inskripsjonen *TILL HUGFÄSTANDE AV SAMBANDET MED STAMFRÄNDER VÄSTANHAVS OCH ÖSTANHAVS*. Ei ørn av bronse sit på toppen av monumentet. Både granittrelieffet og bronseørna er laga av den finske kunstnaren Jussi Mäntynen og blei avduka 22. juni 1953.

Rottnafallet og Rottneros bruk

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rottneros» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Rotsethorntunellen** er ein tunell på riksveg 651 i Volda kommune i Møre og Romsdal. Tunellen går gjennom Rotsethornet mellom Volda og Løvikneset, på nordaustsida av Voldsfjorden. Tunellen avløyste i to etappar eit svært rasfarleg vegparti. Opphavleg gjekk Rotsethorntunellen til Greifsneset og var 2 176 meter lang. Den blei opna 19. juni 1999. 5. desember 2002 begynte arbeidet med å forlenge tunellen til Løvikneset. Tunellen er i dag 3 962 meter lang, og den blei nyopna 28. mai 2004. Skulebussar fekk løyve til å køyre gjennom den nye, uferdige tunelldelen allereie frå januar 2004. Tunelldelen til Greifsneset er behalde, som ein arm av Rotsethorntunellen og riksveg 651.

Sjå også
--------

* Vegtunnelar i Noreg

Bakgrunnsstoff
--------------

* Teknisk Ukeblad: Sikker mot ras Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. (19. juli 2004)
* The World's Longest Tunnel Page

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |

  



1. ↑  «Trafikkdata Ev39 Rotstehorntunnelen». Statens vegvesen.
| **Wesel** |
| --- |
| Willibrordi-Dom i Wesel Willibrordi-Dom i Wesel |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
|  | 


 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis |  Tyskland  Nordrhein-Westfalen  Düsseldorf  Wesel |
| Først nemnd på | 700-talet |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  122,617 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 61 432   501/km² |
| Koordinatar | 51°40′0″N 06°37′0″E﻿Koordinatar: 51°40′0″N 06°37′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 23 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 46483, 46485, 46487 |
| Telefon-retningsnummer | 02 81 |
| Bilnummer | WES |
| **Nettstad:** www.wesel.de |

**Wesel** er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 65 000 innbyggjarar. Han ligg i *kreisen* Wesel der elva Lippe munnar ut i Rhinen.

Historie
--------

Byen har sitt opphav i frankisk gods, som først vart nemnd på 700-talet. På 1100-talet kom Wesel inn under grevane av Cleves. Byen vart gjeve mange privilegium og vart eit medlem av Hansaen på 1400-talet. I hertugdømet Cleves var Wesel den nest viktigaste byen etter Köln og eit viktig handelssentrum som ei transitthamn i den nedre delen av Rhinen. 

### Den andre verdskrigen

97 % av **Wesel** vart øydelagd under den andre verdskrigen
Under den andre verdskrigen vart Wesel eit mål for dei allierte, særleg på grunn av den strategiske rolla hans som fordelingssentral. 16. 17. og 19. februar 1945 var byen under eit kraftig åtak som nesten jamna han med jorda. Bruene over Rhinen og Lippe vart sprengd av tyskarane, mellom anna ei 1 950 meter lang jernbanebru, den siste brua tyskarane hadde over Rhinen. Under bombeåtaka vart 97 % av byen øydelagd og til slutt teke av allierte troopar. Folketalet i Wesel hadde falle frå nesten 25 000 i 1939 til 1 900 i mai 1945.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

1. ↑

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Wesel frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| Frå hamna på Leirvik på Stord i 1930. Inst ligg DS «Rosendal», DS «Ullensvang», DS «Søndhordland» og DS «Hordaland» |
| Karriere |  Noreg |
| Namn: | 
DS «Rosendal» |
| Eigar: | 
Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskab |
| Verft: | Laxevaag Maskin- & Jernskibsbyggeri |
| Verftsnummer: | 
95 |
| Sjøsett: | 
1909 |
| Teke ut av teneste: | 
1952 |
| Jomfrutur: | 
30. september 1909 |
| Kjennemerke: | 
MFSL/LESK |
| Lagnad: | 
Opphogd 1952 i Belgia |
| Generelle mål |
| Type: | 
Lokalrutebåt |
| Tonnasje: | 
358 brt172 nrt |
| Lengd: | 
140,8 fot (42,9 m) |
| Breidd: | 
23,6 fot (7,2 m) |
| Djupgang: | 
10,7 fot (3,3 m) |
| Installert effekt : | 
80 nhk 470 ihk |
| Framdrift: | 
Trippel ekspansjonsmotor (LM&JSB) |
| Fart: | 
11,5 knop |

**DS «Rosendal»** var eit dampskip som i perioden 1909-1952 tente som lokalruteskip for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Skipet kosta då 190 000 kr. Det meste av perioden gjekk ho i den lengre ruta til reiarlaget, frå Bergen til Ytre Hardanger og Sunnhordland.

Skipet fekk namn etter bygda Rosendal i Hardanger, men òg andre namn vart vurdert, som «Halsnø». Det var det første skipet til reiarlaget med kvitmåla overbygg. Før dette hadde reiarlaget tidstypisk brunmåla overbygg. Dette var praktisk på kolfyrte dampskip, men gav eit noko dystert og mørkt inntrykk. «Rosendal» gav eit langt lysare og meir elegant inntrykk. Etter dette vart alle fartøya til HSD malt om.

Den 30. september 1909 vart skipet sett inn i ruta Bergen-Ytre Hardanger-Sunnhordland der ho avløyste den innleigde DS «Ofoten». I 1929 vart skipet ombygd og modernisert med ominnreidd 2. plass salong og ombygd losseutstyr. Under andre verdskrigen heldt skipet fram å gå i rutefart og gjekk mykje i ruta Bergen – Stavanger – Hardanger – Bergen. I februar 1942 kolliderte «Rosendal» med HSD-lokalrutebåten DS «Aalvik» nær Granvin. «Aalvik» fekk skade i skrog og dekk.
Vinteren 1943 var «Rosendal» på veg over Slettå ved Haugesund i tung sjø då ein brottsjø slo over bakken og fylte brønnen føre brua med vatn. «Rosendal» fekk slagside, og ein måtte kaste dekkslasta over bord før skipet retta seg opp og ein fekk lensa brønnen. Under krigen ein gong kolliderte skipet ­òg med kystruteskipet DS «Bergen» i Stavanger hamn. Då krigen var over, i juli 1945 vart skipet dokka i Dekkedokken i Bergen for å setjast i stand att. 

Skipet vart i september 1952 seld til Van Heugen Freres i Brugge i Belgia for gbp 7000 for opphogging. Skipet segla frå Bergen på sistereisa si den 19. september 1952 og nådde fram til Brugge den 22. september.

Kjelder
-------

* Skipet.no
* «Fjordabåten» Dag Bakka jr. 1994
* «Over Fjord og Fjell, HSD 1880-1980» Bård Kolltveit 1980
* «Bergenske Fjordabåter» Dag Bakka jr. for Bergens Tidende 1974
* Norsk Skipsfartshistorisk Selskaps blad «Skipet».
* Trygve Eriksen jr. arkiv
Balkongscenen frå oppsetninga på Broadway i 1957.
***West Side Story*** er ein amerikansk musikal frå 1957 med musikk av Leonard Bernstein, songtekstar av Stephen Sondheim, manuskript av Arthur Laurents og dramatisering og koreografi ved Jerome Robbins. Han er særleg kjend for omfattande burk av dans som det forteljande elementet, musikken til Leonard Bernstein og den tragiske slutten, som skil musikalen frå dei fleste samtidige amerikanske teaterstykke og filmar. Handlinga er ei fri tolking av William Shakespeare sitt skodespel Romeo og Julie. Ho går føre seg i eit fiktivt gjengmiljø i New York på 1950-talet. Tittelen viser til *west side* av Manhattan.

Musikalen krinsar om kjærleikshistoria mellom Tony og Maria. Tony er med i ungdomsgjengen Jets, og forelskar seg i Maria, som er syster av leiaren av den rivaliserande puertoricanske gjengen Sharks. Dei to unge prøver at stoppa hatet mellom gjengane. Det lykkast ikkje, og historia endar med fleire drepne i begge gjengane.

Leonard Bernstein sin musikk til *West Side Story* er blitt særs populær. Blant dei meste kjente songane kan nemnast «Maria», «America», «Tonight», «Something's Coming» og «I Feel Pretty». *West Side Story* hadde premiere på Broadway den 26. september 1957, og blei oppført 732 gangar, før han drog på turné i heile USA. Etterpå blei han nyoppført i London i England, og i 1961 blei han spelt inn som film. Sidan er han blitt oppført ei rekkje gonger verda over.

Scene fra musikalen West Side Story på Det norske teatret i 1965. Sølvi Wang og Rikki Septimus i front.
Fyrste gong han blei framført i Noreg var i 1962 på den Norske Opera (no Folketeateret) i ei utanlandsk turnéforestilling. Fyrste gong han blei framført på norsk var i 1965 på Det norske teatret. Leonard Bernstein kom sjølv for å vera til stades på den norske premieren. Musikalen blei spilt på Det norske teatret igjen i 1982. Førestillinga har også blitt framført på Chateau Neuf i 1990, Trøndelag Teater i 1997, Oslo Nye Teater i 2006 og i Kilden teater- og konserthus i 2012.

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  Beskrivelse på Stephen Sondheim Guide
2. ↑  Musikalens offisielle hjemmeside Arkivert 2006-04-18 ved Wayback Machine. utg. *The Leonard Bernstein Office*. 11. juni 2006
3. ↑  NRK, teateranmeldelse

* *Denne artikkelen bygger på «West Side Story» frå Wikipedia på dansk, og «West Side Story» frå Wikipedia på bokmål den 25. november 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **West Side Story**

* The Official West Side Story Web Site
* Det komplette manuskript på engelsk
* Aarhus Teater Arkivert 26. mars 2018 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (release-group)

 |
Representasjon av løgn i kyrkja Saint-André i Sauveterre-de-Béarn i Frankrike.
**Lygn** eller **løgn** er ein usann påstand eller erklæring framstilt som ei sanning. Lygn går føre seg mellom menneske når lygnaren seier noko han eller ho veit i røynda ikkje 
stemmer med dei faktiske tilhøva, med det føremål å få nokon til å tru det er sanning.

Lygn er eit etisk omgrep. Kvar einaste uttale med sikte på å villeia ut frå eigen oppfatning av røynda kan karakteriserast som lygn i etisk forstand. Dette kan òg innebera å seia noko som faktisk er i samsvar med dei faktiske tilhøva.
Eit klassisk døme på dette: Styrmannen skreiv i skipsloggen: «I dag er kapteinen edru». Ei slik utsegn tyder i røynda på at kapteinen er ein fyllik, noko som slett ikkje treng vera tilfelle. 
Altså kan styrmannen ha sagt noko som er sant eller eit faktum, men på ein måte som har til formål å villeie. Dette blir i så fall lygn.

Lygn er ikkje det motsette av sanning. Lygna sitt motstykkje er oppriktigheit, eller ærlegheit. (Det motsette av sanning er usanning). Det går fint an å seia ei usanning utan å lyge. 
Ein kan vera i god tru, vera feilinformert, ha misforstått, feiltolka, vere ført bak lyset av andre, og liknande.

Ein person som lid av ein indre tvang til å lyge blir kalla mytoman eller - noko misforstått - *lystlygnar*.

Kvite og svarte lygner
----------------------

Ei *kvit lygn* er ei lygn eller medviten usann ytring som ikkje har til føremun å gjere skade, men som til dømes kan nyttast for å unngå ein ubehageleg situasjon. Ei kvit lygn kan òg vera ei tvitydig utsegn som legg opp til feil tolking hjå mottakaren. Det motsette av kvit lygn kan vere *svart lygn*, som har til føremun medvite å skade andre.

Sjå òg
------

* Narrestrek (*practical joke*)
* Hoax
* Bløff
* Svindel,
* Forfalskning

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hellebust blir doktor i løgn og politikk ved khrono.no
* Sannheter om løgn - artikkel ved forskning.no 21.10.05
* Når lyg vi? ved forskning.no
Koordinatar: 69°36′S 72°33′W﻿

**Rothschild Island** er ei hovudsakleg isdekt øy omgjeve av dei toppane i Desko Mountains, 8 km vest for nordenden av Aleksanderøya nord i innløpet til Wilkins Sound.

Øya vart sett frå avstand av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908-1910, og vart namngjeven av Charcot etter Baron Edouard de Rothschild (1868-1949), bankmann og leiar i de Rothschild Frères. Etter vidare utforsking av British Graham Land Expedition (BGLE), 1934-1937, trudde ein at øya var eit fjell knytt til Aleksanderøya, men det vart stadfesta at det var snakk om ei øy av U.S. Antarctic Service (USAS), 1939-1941, som tok bilete av ho og kartla ho grovt frå lufta. Ho vart kartlagd i detalj frå flyfoto teken under Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947-1948, av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960, og frå satelittbilete frå 1974.

Sjå òg
------

* Larsen isbrem
* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis
* Wilkins Sound

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Rothschild Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Eit oljemåleri frå 1882 av ein lyktemann av Arnold Böcklin
**Lyktemann** eller **irrlys** (òg kalla *vettelys* eller *alvelys*) er små ljos, ofte flakkande, som blir observert i og ved myrer. I følgje folketrua var det barn som døydde utan dåp, og som sidan streifa omkring for å lokke folk på villspor. 

Liknande segner finst i mange kulturar. I England blir fenomenet kalla *Will o' the wisp*, i Tyskland *Irrlicht*, i Frankrike *feu follet* og det finst òg i Japan, som fenomenet *Hitodama*. Fenomenet er skildra av fleire pålitelege augevitne, til dømes av astronomen Friedrich Wilhelm Bessel, som i 1807 såg lyktemenn utanfor Hamburg. 

Det finst fleire moglege vitskaplege forklaringar på lysa, som at dei kjem frå fosforescerande gassar frå organiske stoff i myra, kanskje sumpgass (metan) blanda med fosforhydrid. Det kan òg vere sjølvlysande insekt, som sankthansorm, eller lysande, roten ved. Fenomenet er relativt sjeldan i Noreg, sidan det ofte er for kaldt til at lyktemenn kan oppstå, men ei vandresegn knytt til Olav Haraldsson fortel at det brann eit blått lys i fotspora hans nær Stiklestad.

Sjå òg
------

* Jack-o'-lantern

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Lyktemann» frå Wikipedia på bokmål, den 2. september 2011.*
* «lyktemenn» i *Store norske leksikon*, snl.no.
|  |
| --- |
| ***«Break Away»***  Singel av The Beach Boys |
|  |
| **Utgjeve** | 23. juni 1969 |
| **Innspelt** | 31. mars 1969 og 23. april 1969 |
| **Sjanger** | Pop og rock |
| **Lengd** | 2:56 |
| **Selskap** | Capitol Records |
| **Produsent** | Brian Wilson |
|
| The Beach Boys-kronologi |
| «I Can Hear Music»(1969) | *«Break Away»* | «Add Some Music to Your Day»(1970)
 
 |

«**Break Away**» (stundom skrive som **«Breakaway»**) er ein song skriven av Brian Wilson (Murry Wilson, far hans, er tilskriven som tekstforfattar under psevdonymet Reggie Dunbar) for The Beach Boys i 1969. Songen vert rekna som ein av dei sterkare songane deira, men singelen gjorde det heller dårleg og nådde berre 63. plass i heimlandet, USA. I utlandet gjorde han det noko betre. 

Etter innspelingane av *Smiley Smile* vart rolla til Brian Wilson som bandleiar og sjef i studio mindre viktig. Mellom *Surfer Girl* og singelen «Heroes and Villains» var berre Brian Wilson tilskriven som produsent, men framover var heile bandet tilskriven denne rolla. «Break Away» var den siste utgjevinga der Brian Wilson står som produsent før «Child of Winter» i 1974.

Carl Wilson syng versa på «Break Away» (med Mike Love) og Al Jardine syng refrenget. I starten var det meininga at Brian Wilson skulle synge første verset. Tidlege studiomiksar gjevne ut på samleplater i seinare tid stadfester dette. 

Brian Wilson har fortalt at the Monkees inspirerte han til å skrive denne songen. 

Singelen vart gjeven ut med «Celebrate The News» som B-side i juni 1969. Det var den siste singelen til bandet i 60-åra og den nest siste dei gav ut på Capitol Records før dei gjekk til Warner Brothers. Singelen nådde 63. plass i USA, men gjekk heilt til sjetteplass i Storbritannia. I Tyskland nådde songen 29. plass, og var den siste singelen deira som gjekk inn på listene i Tyskland før 1987. I Nederland nådde songen 17. plass og i New Zealand 20. plass. 

«Break Away» kom ikkje ut på noko studioalbum, men har kome med på fleire samleplater i åra etter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Break Away» frå Wikipedia på engelsk, den 11. september 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
**Åndsrett** eller **immaterialrett** er det rettsområdet som omfattar rettar av ikkje-materiell art. Innanfor åndsretten fell rettar av særs ulik grad, alt frå opphavsrett og patent til føretaksnamn, varemerke og design. Desse rettane kan kome til uttrykk ved fysiske eksemplar, men det er ikkje desse åndsretten vernar. Det som vert verna er ideen, kunnskapen, forma eller liknande som ligg bak. Åndsretten er såleis eit fellesomgrep på ulike reglar som gjev vern mot at andre etterliknar nokon sine prestasjonar eller urettmessig utnyttar nokon sitt gode namn og rykte (goodwill). Dette vil først og fremst ha økonomisk verdi for rettshavaren, men òg ideelle interesser kan vere gjenstand for vern. 

Rettar som fell inn under åndsretten vil vanlegvis ha grunnlag i lov. For å harmonisere nasjonal lovgjeving finst det dessutan fleire internasjonale konvensjonar innan åndsretten. Viktige døme på dette er Pariskonvensjonen frå 1883, som omhandlar patent, varemerke og industrielt design og Bernkonvensjonen frå 1886, som dreier seg om opphavsrett. Det finst òg fleire EU-direktiv som dreiar seg om åndsrett og desse er bindande òg for Noreg gjennom EØS-avtalen.

Vanlegvis vil det immaterielle vernet vere tidsavgrensa. Patenter er til dømes (i Noreg) gyldig i 20 år, medan vernetida for åndsverk er 70 år etter at opphavsmannen er død. Dei såkalla kjenneteiknsrettane (føretaksnamn og varemerke) er derimot ikkje underlagt tidsavgrensing. Ein rett kan vere verna under fleire immaterielle kategoriar, noko som kan vere av verdi der vernetida er ulik, eller vernet er av ulik art og/eller omfang. Det finst mellom anna døme på at patenterte oppfinningar er vorte verna under opphavsrett etter at patentet har gått ut. Òg design og varemerker kan i mange tilfelle òg vere verna av opphavsrett.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Immaterialrett» frå Wikipedia på bokmål, den 25. oktober 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |
**Björn Lars Johannes Erik Ferry** (fødd 1. august 1978) er ein svensk tidlegare skiskyttar frå Stensele. Han vart olympisk meister på jaktstarten under Vinter-OL 2010 i Vancouver og verdsmeister med Sverige i mixstafett ved VM i skiskyting 2007 i Antholz.

Aktiv
-----

Ferry debuterte i verdscupen i skiskyting i 2001, og kom på pallen fyrste gongen i 2005. I ein rekordjamn 10 km i italienske San Sicario vart han nummer to, 0,3 sekundar bakom vinnaren, Sergej Rozjkov frå Russland, og like langt tidssprang til trearen i tevlinga.

I 2007-sesongen tok Ferry steget opp i verdseliten i skiskyting, med to andreplassar i verdscuprenn enda han på sjuande plass i verdscupen. Høgdepunktet for sesongen var mixstafetten under VM i skiskyting i Antholz, der han gjekk tredje etappen for det svenske laget, som elles bestod av Helena Jonsson, Anna Carin Olofsson og Carl Johan Bergman, vann gullmedaljen med god margin til Frankrike og Noreg.

Vinteren 2008 kom Ferrys fyrste triumf i verdscupen då han vann ein suveren siger i jakstarten i Antholz, der han også vart nummer to i fellesstarten. Med tre pallplassar i verdscuprenn enda han som sjettemann totalt i verdscupen, hans aller beste rang. Også i 2009 vann han jaktstarten i Antholz, etter å ha vorte nummer to på 10 km.

OL-sesongen 2010 gjorde Ferry eit einaste topprenn, men det var derimot høgdepunktet i hans karriere som skiskyttar. Frå ein åttandeplass i sprinttevlinga under Vinter-OL 2010 i Whistler Mountain avanserte han heilt til topps på jaktstarten. Med 19 treff og ei strålande sisterunde tok han OL-gullet, 16 sekundar føre Christoph Sumann frå Austerrike. På tampen av same sesongen fekk han ein VM-bronse i mixstafett med Sverige i ei tevling som fann stad i Khanty-Mansijsk. 

Etter meir moderate plasseringar i 2012 og særleg 2013, kom Ferry sterkt tilbake i sin siste sesong, OL-sesongen 2014. Han vann då to av tevlingane i Pokljuka og stod i alt seks gongar på pallen etter verdscuprenn. Det gav han åttandeplassen i verdscupen i skiskyting 2014.

Björn Ferry etter å ha vunne sin sjuande og siste siger i verdscupen i skiskyting, i Pokljuka i 2014
### Verdscupsigrar

| Dato | Stad | Øving |
| --- | --- | --- |
| 19. januar 2008 | Antholz  Italia | Jaktstart |
| 24. januar 2009 | Antholz  Italia | Jaktstart |
| 16. februar 2010 | Vancouver  Canada | Jaktstart |
| 18. desember 2010 | Pokljuka  Slovenia | Sprint |
| 14. januar 2011 | Ruhpolding  Tyskland | Jaktstart |
| 6. mars 2014 | Pokljuka  Slovenia | Sprint |
| 9. mars 2014 | Pokljuka  Slovenia | Fellesstart |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Björn Ferry» frå Wikipedia på svensk, den 9. januar 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS

 |
Reklame i art nouveau-stil.
Vingården på Gjøvik.
Foto:
Øyvind Holmstad
 

**Art nouveau** er ei fransk/belgisk nemning på ein stilart som oppstod på slutten av det 1800-talet (1890–1914). «Art nouveau» er ei internasjonal nemning som på fransk tyder «den nye kunsten». Stilarten kan ein finna både i Europa og i Sambandsstatane (USA). Nemninga som er mest brukt i Noreg er **jugendstil**.

Namnet 'art nouveau' kjem av ein butikk i Paris, *Maison de l'Art Nouveau*, driven av Samuel Bing. Der vart det lagt vekt på å stilla ut nyskapande ting.

Eit høgdepunkt i utviklinga av art nouveau var verdsutstillinga i Paris i 1900. Den 'moderne stilen' vart framheva på alle måtar. Stilen vart raskt kommersialisert og masseprodusert. Etter om lag 1907 vart art nouveau, i alle høve i leiande krinsar i Europa, sett ned på som meir og meir simpel.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Historisk museum i Oslo som art nouveau-bygg
* Digital utstilling om Art Nouveau fra Europeana (vitja 22. april 2014)

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Art nouveau**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
**Bjurholm kommune** ligg i det svenske länet Västerbottens län i landskapet Ångermanland i landsdelen Norrland. Kommunen har grensar til nabokommunane Nordmaling, Vännäs, Vindeln, Lycksele og Åsele i Västerbottens län og til Örnsköldsvik i Västernorrlands län. Administrasjonssenter i kommunen er Bjurholm.

Bjurholm er den minste kommunen i Sverige målt i folketal.

Balberget i Bjurholm kommune
Bjurholm kyrkje

Historie
--------

Bjurholm sokn braut i 1808 ut frå Nordmaling sogn. Då kommunalforordninga av 1862 tredde i kraft vart soknet ein landskommun. Municipalsamhället Bjurholm vart etablert i 1934 og oppløyst i 1962. I 1974 vart Bjurholm kommune innlemma i Vännäs kommune, men av ulike årsaker vart Bjurholm igjen skilt ut som eigen kommune igjen i 1983.

Kommunekommunevåpen
-------------------

Blasonering: I eit blått felt, ein bølgjete bjelke av gull, med ein gåande svart bever med tunge, tenner og raude klør.

På eit soknsegl frå 1800-talet fann ein ein bever, som vart lagt til grunn for kommunevåpenskjoldet, som vart teken i bruk i 1951. Ordet *bjur* tyder òg bever. Våpenet vart teken ut av bruk då Bjurholm kommune vart teken opp i Vännäs kommune i 1974, men vart teken i bruk igjen etter oppdelinga i 1983.

Tettstader
----------

Bjurholm kommune hadde berre ein tettstad i 2005.
Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.

| # | Tettstad | Innbyggjarar |
| --- | --- | --- |
| 1. | **Bjurholm** | 987 |

Det er tre mindre tettstader i Bjurholm kommune:

| Nr | Tettstad | Folkemengd |
| --- | --- | --- |
| 1 | Agnäs | 134 |
| 2 | Balsjö | 84 |
| 3 | Karlsbäck | 53 |

Venskapsbyar
------------

Bjurholm kommune har to vennskapsbyer:

* Flagget til Noreg Bardu, Noreg
* Flagget til Finland Kuivaniemi, Finland

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bjurholm kommune» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Folketalsstatistik kvartal 3 2011. Statistiska centralbyrån (30. september 2011). Besøkt 7. januar 2012.
2. ↑  Statistiska centralbyrån - *Folkmängd i riket, län och kommuner efter kön och ålder 31 december 2009*
3. ↑  Heraldik.se – *Bjurholm*
4. ↑  Statistiska centralbyrån
5. ↑  *Offisiell heimeside*, arkivert frå originalen 19. februar 2012, henta 27. juni 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell heimeside

| * v
* d
* e
Kommunar i Västerbottens län i Sverige |
| --- |
|  | Bjurholm • Dorotea • Lycksele • Malå • Nordmaling • Norsjö • Robertsfors • Skellefteå • Sorsele • Storuman • Umeå • Vilhelmina • Vindeln • Vännäs • Åsele |  |
| Sjå òg: Liste over Sveriges kommunar |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI
* GeoNames

 |
██  Medlemmer av Ofoten regionråd.
**Ofoten** (nordsamisk: *Ufuohttá*) er eit område i Nordland fylke med kring 27 916 innbyggjarar (1. juli 2009) og ei flatevidd på 5 512 kvadratkilometer, fordelt på dei seks kommunane Ballangen, Evenes, Lødingen, Narvik, Tjeldsund og Tysfjord. Regionsenteret er byen Narvik.

Namn
----

**Ofoten**, som no står for heile regionen, er avleidd av det opphavlege namnet for Vestvågøy åleine; *Lófót*. Flakstadøya, som er øya attmed, vart kalla for *Vargfót*. Sisteleddet i begge namna er det norrøne *fótr* som tyder ‘fot’. Førsteleddet er eit dyrenamn, høvesvis varg for ‘ulv’, og ló for ‘gaupe’. Øynamna tyder derfor ‘Gaupefoten’ og ‘Ulvefoten’. Antakeleg er det forma på fjella som har inspirert namna.

**Ballangen** er opphavleg eit fjordnamn, der siste ledd er det norrøne *angr* for ‘fjord’. Førsteleddet er usikkert, mogleg avleidd frå ein gard i området.

**Evenes** er truleg ei samanstilling av namnet *Øyvind* og sisteleddet *nes*, frå det norrøne *nesjar*, altså ‘framstikkande odde’.

**Narvik** er opphavleg eit gardsnamn, der førsteleddet kanskje kjem frå *Njarðarvík*, etter den norrøne guden Njord.

**Tjeldsund** er eigentleg namnet på sundet mellom Tjeldøya og Hinnøya. Tjeld kjem anten frå *Tjold* eller *Tjalda*. Er det *Tjold* kjem det frå norrønt ‘leir’, ‘telt’, om det skulle vera *Tjalda* har det opphav frå norrønt for fuglen *tjaldr*, ‘tjeld’.

Tidlegare kommune
-----------------

Ofoten òg namnet på ein tidlegare kommune. Kommunen dekte dagens Narvik kommune og størstedelen av kommunane Evenes og Ballangen.

* 1. januar 1884 vart Ofoten kommune delt opp i kommunane Evenes (Evindnæs) og Ankenes. Ankenes svarer til det som i dag er Narvik kommune.

* 1. juli 1925 vart Evenes kommune delt opp i kommunane Evenes og Ballangen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ofoten regionråd
* Ofoten friluftsråd

### Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Ofoten» frå Wikipedia på bokmål, den 15. januar 2010.*
Frå Ogndal, med Skei kyrkje og Oftenåsen i bakgrunnen.
**Ogndal** er eit tidlegare herad i Nord-Trøndelag fylke. Heradet dekte ei flatevidd på 256,7 km². Heradet vart under namnet Skei eigen kommunal skipnad frå 1. januar 1885. Tidlegare låg bygda under Sparbu herad. Namnet på heradet vart endra til Ogndal frå 1901. I 1900 hadde heradet 1 216 innbyggjarar, i 1930 var det kome opp i 1 493. Sidan auka folketalet sterkt, i 1950 budde 2 043 menneske fordelt på 558 hushald i heradet. Folketalet heldt fram å vekse til Ogndal, den 1. januar 1964, saman med Beitstad, Egge, Kvam, Sparbu, Steinkjer og Stod, vart slått saman til dagens Steinkjer kommune. Ogndal hadde ved samanslåinga 2 678 innbyggjarar.

Bygda Ogndal strekker seg i vest ut til Beitstadfjorden, men er elles ei innlandsbygd. Ogndalen er brei og open i vest, men smalnar ved Støen, ca 13 km frå fjorden. Sidan opnar han seg att, før han deler seg i to dalføre som leier opp i eit åslandskap i aust. Elva Ogna renn gjennom dalen. På begge sider av Ogndalen reiser avrunda, skogkledde åsar seg. I aust er åshøgdene høgre enn lenger vest, den høgaste 770 moh, og med nakne toppar. Landskapet er i aust er elles prega av store myrområde og mange vatn. Her ligg dei store vatna Lustadvatnet og Mokkavatnet. Største vatnet, Skjækervatnet, er 6,8 km² vidt og ligg heilt aust i Ogndal, 440 moh og på grensa mot Snåsa. Berggrunnen er skiferhaldig i vest og av gneis i aust. Jorda består av mest sand og litt leire.

Ogndal har vore ei typisk jord- og skogbruksbygd. 

Skei kyrkje ligg vest i Ogndal og er ei langkyrkje frå før 1664 og av lafta tømmer. Bodom kapell ligg i Øvre Ogndal, nær 25 kilometer frå Skei kyrkje.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ogndal.net
* Ogndal i Steinkjerleksikonet

Kjelde
------

* *Norsk Allkunnebok. IX. bandet*. 1959

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |