recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Denne artikkelen handlar om havbukta på New Zealand. For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Golden Bay (fleirtyding).* 

**Golden Bay** er ei grunn, parabolforma havbukt i den nordvestlege enden av Sørøya på New Zealand. Bukta er ein arm av Tasmanhavet, og ligg sørvest av Cooksundet og vest for Tasman Bay. Ho er avgrensa frå havet av Farewell Spit. Elvene Aorere og Takaka munnar ut i bukta frå sør.

Bukta er kjend som eit populært turistmål, på grunn av det gode vêret og ei avslappa og vennleg livsform.

Geografi
--------

Dei vestlege og nordlege delane av bukta er for ein stor del ubygde. Langs den sørlege kysten ligg byane Takaka og Collingwood, og også nasjonalparken Abel Tasman National Park. Separation Point, den naturlege grensa mellom Golden Bay og Tasman Bay ligg inne i parken. Strendene i bukta er populære opphaldsstadar for pensjonistar og oppføring av fritidsbustadar. 

Bukta ligg i regionen Tasman.

Flaum
-----

I desember 2011 vart bukta (til like med store delar av Nelson- og Tasman-regionane) råka av sterk nedbør og flaum, som skada mange bustadar i områda kring Pohara/Ligar Bay/Tata Beach/Wainui. Vegen til Totaranui, eit populært, isolert turistmål, fekk store skadar, og kunne ikkje opnast før sist i juni 2012. Overfløymingane førte til tap for butikkar og forretningsdrivande i toppen av turistsesongen. I løpet av juni 2012, var alle tilkomstar til Golden Bay opne att, og fungerte som normalt.

Historie
--------

Den nederlandske oppdagaren Abel Tasman ankra opp i bukta i 1642, og, etter eit blodig samanstøyt med lokale māoriar då mannskap frå skipa hans freista å gå i land, kalla han henne *Moordenaar's Bay* (Mordarbukta). I 1770, under den første Stillehavsreisa si, let den engelske oppdagaren James Cook bukta gå inn som ein del av *Blind Bay*, men på den andre reisa si til bukta i 1773, innsåg han at dette i røynda var «Mordarbukta». Den franske oppdagaren Jules Dumont d'Urville ser ut til å ha endra namnet til *Massacre Bay*. I 1840-åra, etter at det vart funne kol i regionen, vart bukta kjend som *Coal Bay* (Kolbukta). Seinare, i 1850-åra, då det vart funne gull i Collingwood, fekk bukta det namnet ho ber i dag, *Golden Bay*.

Galleri
-------

* Abel Tasman kjem til Golden Bay.Abel Tasman kjem til Golden Bay.
* Ei av fleire strender i Abel Tasman National Park langs Golden BayEi av fleire strender i Abel Tasman National Park langs Golden Bay
* Farewell Spit og den lange bukta Golden Bay dominerer i dette satellittbiletet. (Foto: NASA)Farewell Spit og den lange bukta Golden Bay dominerer i dette satellittbiletet. *(Foto: NASA)*

Referansar
----------

1. ↑  Varsel om sterk nedbør frå sivilforsvaret i Nelson/Tasman-regionane.
2. ↑  McLintock, A.H.; George William Grindley (1966). «Golden Bay». Te Ara Encyclopedia of New Zealand. Henta 6. januar 2013.

Koordinatar: 40°40′S 172°50′E﻿

* *Denne artikkelen bygger på «Golden Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 6. januar 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Anne Helene Rask Arnesen** (fødd 11. november 1980) er ein norsk modell frå Fagerstrand på Nesodden. Ho voks opp på bondegård som nummer 3 av 8 sysken. Ho gjekk på Steinerskolen på Nesodden, berre avbrote av eit opphald på månader ved Alværn ungdomsskule. Rask vart kjent i 2002 gjennom deltakinga si i TV-programmet *Fear Factor* på TV3, der ho angiveleg var nær ved å drukne under innspelinga.

Rask Models
-----------

Rask dreiv modellbyrået Rask Models, som profilerte seg som det største glamourmodellbyrået i Noreg, og har vore omtalt og avbilda i blada *FHM, Vi Menn, Se & Hør* og *Her & Nå.*

21. mars 2009 melde *Finansavisen* at Rasks selskap var slått konkurs på grunn av manglande skatteinnbetaling.

Utgjevingar
-----------

Singler
* *No lóve*
* *Same Colours*
* *Get on*

Deltaking
---------

* 2000: Flagget til Noreg *Valen & de - Etter fjøstid* (gjest)
* 2002: Flagget til Noreg *Fear Factor Norge* (deltakar)
* 2005: Flagget til Noreg *Først & sist* (gjest)
* 2005: Flagget til Noreg *Aylar - Ett år i rampelyset* (seg sjølv)
* 2006: Flagget til Noreg *På tråden med Synnøve* (seg sjølv)
* 2009: Flagget til Noreg *Glamourjentene* (seg sjølv)
* 2009: Flagget til Noreg *Fredag* (gjest)
* 2010: Flagget til Noreg *Norgesmester* (seg sjølv)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
x

**Stelviopasset** (tysk *Stilfser Joch* eller *Stilfserjoch*, italiensk *Passo dello Stelvio*) er med 2 757 m s.l.m. den høgste fjellovergangen i Italia og den nest høgste asfalterte vegovergangen i Alpane – etter Col de l'Iseran. Stelvio knyter saman Bormio i Veltlin, Lombardia med Prad i Vinschgau, Sør-Tirol.

Området rundt passet har sidan 1935 vore ein del av Stelvio nasjonalpark.

Sykkelsport
-----------

På grunn av sine mange hårnålskurver er vegen til Stelviopasset eit populært mål for syklistar. Dei kan ta passet som ein del av ein rundtur frå Prad eller Glurns. Den vanlegaste ruta går over Stelvio til kort over passhøgda, deretter over Umbrailpasset og Santa Maria Val Müstair i Sveits og tilbake til Glurns eller Prad. 

Stelviopasset er mykje brukt i Giro d'Italia, og på passhøgda står eit minnesmerke over den italienske syklisten Fausto Coppi som vann rittet fem gonger. 

Første laurdag i september eller siste laurdag i august er det sykkeldag på Stelviopasset, og då er vegen frå Trafoi til Bormio stengd for motorkøyrety frå om morgonen til sein ettermiddag. Same dagen er vegen frå Santa Maria i Münstertal over Umbrailpasset stengd for motortrafikk.

I midten av juli arrangerer sykkelklubben i Vinschgau eit ritt med start i Prad og målgang på passhøgda.

### Skisport

På Stelviopasset er det eit sommarskisenter som er open frå rundt pinsetid til november då vegen blir vinterstengd.

Galleri
-------

* Sommarskisenteret på StelvioSommarskisenteret på Stelvio
* Ortler frå StelvioOrtler frå Stelvio
* Hårnålsving nr 2, 3 og 4 av til saman 48 på austsida av StelvioHårnålsving nr 2, 3 og 4 av til saman 48 på austsida av Stelvio
* Utsyn mot passhøgda med Franzenshöhe, frå «Trespråktind»Utsyn mot passhøgda med Franzenshöhe, frå «Trespråktind»
* Minnesmerket over Fausto Coppi på StelvioMinnesmerket over Fausto Coppi på Stelvio

Referansar
----------

1. ↑  *Radtag Stilfserjoch*
2. ↑  *Radrennen auf das Stilfserjoch*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Stelviopasset**

* Bilder frå Stelviopasset under den første verdskrigen
* Bilder frå Stelviopasset under den første verdskrigen 2
* Bilder frå Stelviopasset under den første verdskrigen
* Nasjonalparken
* Høgdeprofil frå Prad Arkivert 2021-01-16 ved Wayback Machine.
* Høgdeprofil frå Bormio Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine.
* GPS-tracks og høgdeprofil
* Sommarskistaden Arkivert 2013-06-06 ved Wayback Machine.
* Das Stilfser Joch für Radfahrer auf *Quaeldich.de*, sykkelstoff

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
Kart over Golfe du Lion
**Golfe du Lion** (Løvebukta) er ei bukt i Middelhavet langs kysten av Languedoc-Roussillon og Provence i Frankrike. Ho strekkjer seg frå grensa mot Catalonia og Spania og vestover til Toulon.

Den største hamnebyen i bukta er Marseille. Toulon er ei anna viktig hamn. Fiskeindustrien i bukta er basert på lysing, som vert fiska med botntrål, liner og garn. Fortida har fiskebestanden minka på grunn av overfiske.

Av elvar som munnar ut i bukta finn ein Tech, Têt, Aude, Orb, Hérault, Vidourle og Rhône.

Kontinentalsokkelen er ei vid undervasslette ved kysten, men til havs stupar havbotn ned mot djuphavssletta i Middelhavet. Mykje av kystlinja består av lagunar og marskland. 

Området er kjent for den kalde og sure katabatiske vinden kalla mistralvinden. 

Geologar mistenker at det kan vere store oljeførekomstar i bukta.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Marine topografi i Golfe du Lion
* Geodynamikk i Golfe du Lion Arkivert 2007-09-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Hovudkontoret for Den nederlandske banken i Amsterdam.
Vassmerket til den tidlegare 25-gyldensetelen, forstørra av Chris Fokma og brukt til utsmykking i Den nederlandske banken.
**Den nederlandske banken** (nederlandsk *De Nederlandsche Bank*, DNB) er sentralbanken i Nederland. Han har hovudkontor i Amsterdam.

Den nederlandske banken blei skipa i 1814. Skipinga var noko av det første kong Vilhelm (konge 1813–1940) gjorde då han overtok trona, etter at Nederland var fritt frå Napoleon sitt franske styre. 

Økonomien i Nederland var dårleg, og landet hadde mista sin tidlegare posisjon som eit internasjonalt handelssenter. Skipinga av ein sentralbank var eit tiltak for å få orden på finansnæringa og valutaen. Nederlandsk gylden hadde vore i bruk sidan 1300-talet, og frå 1694 var han hovudvalutaen, men ikkje den einaste gyldige valutaen i landet.

Dei sameinte Nederlanda (1581–1795) hadde aldri ein einskapleg valutapolitikk. Under Napoleon blei tilhøva meir ordna, og Vilhelm I vidareførte denne politikken. Banken var både ein kredittbank og den ansvarlege institusjonen som trykka opp pengar. 

I dag er DNB eit allment aksjeselskap leia av ein sentralbanksjef og 5 direktørar. Sentralbanksjef i januar 2014 var Klaas Knot, som overtok etter Nout Wellink 1. juli 2011. Wim Duisenberg var president for den nederlandske sentralbanken frå 1982 til 1994, og den første presidenten for Den europeiske sentralbanken frå 1998 til 2003.

Ettersom Nederland er medlem av EU, er sentralbanken medlem av ESSB – Det europeiske systemet av sentralbankar og eurosamarbeidet. På denne måten har banken innverknad på pengepolitikken og den økonomiske politikken både i Nederland og i EU.

Hovudmålet for den nederlandske sentralbanken, som i EU elles, er ein stabil inflasjon på ca. 2%.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nederlands bank» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2014.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene: 
		1. ↑  Nederlands bank – *Governing Board* (besøkt 27. november 2011 for Wikipedia på bokmål).
		2. ↑  Nederlands bank – *Definition of price stability* (besøkt 27. november 2011 for Wikipedia på bokmål).*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Liv Tomter** (27. august 1901–13. november 1978) var ein norsk småbrukar og stortingspolitikar for Arbeidarpartiet.

Bakgrunn
--------

Tomter vart fødd i Hakadal i Akershus, som dotter av læraren Andreas Haugen og Anna Ellevine Kopperud. Etter skulegang på Lier fylkesskole i 1919, gjekk ho vidare på husmorskolen i Buskerud, og deretter på M. Schønbergs lærerinneskole i husstell i Oslo. Frå 1922 til 1925 arbeidde ho som husstellærer i Vestre Slidre, før ho tok eit lærerinnekurs ved Industriskulen i Oslo i 1926, og deretter arbeidde to år som lærer i husstell og handarbeid ved ein privat husmorskole i Ringerike. I 1928 flytta ho til Nes kommune, der ho saman med mannen sin dreiv opp ein husmannsplass til eit gardsbruk, samstundes som ho deltok aktivt i lokalpolitikken for Arbeidarpartiet.

Politikk
--------

I 1928 vart Tomter med i styret i Årnes arbeiderkvinnelag, der ho vart formann i 1935. I 1935 vart ho òg formann for Nes husmorskole og Husstellnemnda i Nes, og dessutan varaformann for Nes pleiehjem.

Etter andre verdskrig kom Tomter med i rikspolitikken, då ho vart vald inn på Stortinget som Arbeidarpartiets 1. vararepresant frå Akershus. Då Trygve Lie vart oppnemnt som SNs generalsekretær 1. februar 1946, rykte Tomter opp som fast representant. Ho vart attvald i fire påfølgjande periodar, og sat til saman på Stortinget i 20 år. Heile tida var ho medlem av Landbrukskomiteen, og skal ha vore ein god talskvinne for likestillinga til jordbruket og andre næringar. Spesielt kjend vart ho for den store innsatsen sin for å løyse vassforsyningsproblema på bygdene. I 1946 starta ho arbeidt med å leia ein komite som arbeidde med å løysa problema, og det var ikkje minst innsatsen hennar som bidrog til at tusenvis av heimar på bygdene fekk innlagt vatn.

Liv Tomter døydde i 1978, og vart gravlagt på Årnes.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Liv Tomter». Stortinget.no.
2. ↑  «Liv Tomter 70 år». *Aftenposten*: 9. 27. august 1971.
3. 1 2 3  «Minnetavle over Liv Tomter». *Aftenposten*: 25. 23. november 1978.
4. ↑  «Bedre vannforsyning på landsbygda». *Aftenposten*: 4. 7. november 1946.
5. ↑  Søk etter « Liv Tomter» hos DIS-Norge.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Liv Tomter» frå Wikipedia på bokmål, den 19. desember 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
**Den nordtyske orgelskulen** er ein stilretning innan orgelmusikken som oppstod i Nord-Tyskland på 1600-talet og som hadde si største blømingstid rundt midten av 1700-talet.

Føresetnader for stilen var på den eine sida påverknad frå Nederlanda, spesielt gjennom organisten Jan Pieterszoon Sweelinck i Amsterdam, på den andre utviklinga innom orgelbyggarkunsten, framfor alt takka vere Hans Scherer den eldre, Hans Scherer den yngre og Arp Schnitger. Senteret for stilen var ved sida av Hamburg framfor alt Lübeck, Bremen, Lüneburg og Stade, og trass namnet hadde rørsla representantar i Danmark og Sverige.

Dei mest kjende representantane for den nordtyske orgelskulen er:

* Hieronymus Praetorius (1560–1629)
* Jacob Praetorius den yngre (1586–1651)
* Heinrich Scheidemann (1596–1663)
* Franz Tunder (1614–1667)
* Matthias Weckmann (1621–1674)
* Johann Adam Reincken (1643–1722)
* Dietrich Buxtehude (1637–1707)
* Vincent Lübeck (1654–1740)
* Georg Böhm (1661–1733)
* Nicolaus Bruhns (1665–1697)
* Johann Nicolaus Hanff (1665–1711/12)
Bokskuluptur i Berlin ved *Ideenes promenade*, 2006

**Litteratur** (frå lat. 'skrift, skriftleg framstilling' av littera 'bokstav') eller **bokheim** er eit svært vidt omgrep som dekkjer det meste av det menneska lager med ord. Det meste av litteraturen vert skrive ned og trykka i bøker, men det finst òg munnleg litteratur, som vitsar og vandrehistorier, og litteratur på Internett som aldri har vore utgjeve av noko forlag.

Ein plar skilje mellom faglitteratur (sakprosa) og skjønnlitteratur. Når folk flest tenkjer på litteratur, vil dei nok likevel for det meste tenke på skjønnlitteratur, og sjå for seg ein roman, som er blitt vår tids hovudlitteratur. I tidlegare hundreår var det det rima diktet som var den viktigaste forma for litteratur. I vikingtida og mellomalderen, var det det episke diktet som var *in*, og før det igjen såg dei gamle grekarane helst drama – tragediar og komediar.

Hovudformer av skjønnlitteratur
-------------------------------

* Episk
* Dramatisk
* Lyrisk

Sjangrar
--------

* Epikk
* Eventyr
* Fabel
* Fantasy
* Legende
* Myte
* Novelle
* Roman
* Romanse
* Soge
* Science fiction

Epokar
------

Desse epokane viser til europeisk litteratur frå eit norsk synspunkt.

* Norrøn litteratur 800-1300
* Antikken
* Seinmellomalderlitteratur 1400-talet
* Renessansen
* Reformasjonen og humanisme 1500-talet
* Barokken 1600-talet
* Klassisismen 1700-talet
* Romantikken (1800-1850)
* Seinromantikk og overgangstid (1850-1870)
* Nasjonalromantikken (1800-1850)
* Realisme og naturalisme (1870-1890)
* Nyromantikk og realisme (1890-åra)
* Nyrealismen (1900-1940)
* Modernismen
* Postmodernismen

Sjå òg
------

* Kategori:Forfattarar lagar litteratur

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gruppo04
* Wikisource

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Liv og Livtrase, teikna av Lorenz Frølich
**Liv og Livtrase** (norrønt *Líf* og *Lífþrasir*) er namnet på dei to menneska som skal overleva Ragnarok i norrøn gudetru. Liv er namnet på kona i dette paret, medan Livtrase er mannen hennar. Namnet «Liv» betyr 'liv', mens Livtrase betyr 'den som kjemper for livet'.

Etter det store gudeslaget søker dei to ly i Hoddmimeholtet, der det einaste dei har å leva på er morgondoggen. Dei overlever både eldstormen som herjar verda, og den lange, kalde Fimbulvinteren. Frå dei skal menneskeslekta i den nye verda koma.

I den norrøne litteraturen
--------------------------

Liv og Livtrase er nemnde i Vavtrudnesmål, der guden Odin stiller eit spørsmål til jotunen Vafþrúðnir om kven frå menneskja som vil overleva Fimbulvinteren. Vafþrúðnir svarer at dette vil vera Liv og Livtrase, at dei vil ha gøymd seg i Hoddmimeholtet, at dei vil ha morgondogg som mat, og gje opphav til nye generasjonar.

I kapittel 53 av Den yngre Edda, *Gylfaginning*, fortel Høg, Jamhøg og Tredje til Gangleri (kong Gylfi i forkleding) at to menneske, people, Liv og Livtrase, vil vera gøymde i Hoddmimeholtet for Surt-elden, og så gje opphav til mange folk som kan folkesetja verda. Deretter blir verset frå *Vavtrudnesmål* sitert.

*Vavtrudne kvad:*
*Liv og Livtrase*
*løynde held seg*
*i Hoddmimes holt;*
*av morgondoggi*
*sin mette dei fær,*
*frå dei skal ætter alast.*

Kjelder
-------

1. ↑  Líf, nordicnames.de
2. ↑  Lífþrasir, nordicnames.de
3. ↑  Hansen og Møller (1999:156)
4. ↑  Larrington (1999:47).
5. ↑  Faulkes (1995:57).
6. ↑  Vavtrudnesmål frå Den eldre Edda (Norrøne bokverk 21) til nynorsk av Ivar Mortensson-Egnund, Det norske Samlaget (1974), vers 45 (s 38)

Bibliografi

* Cleasby, Richard and Guðbrandr Vigfusson. *An Icelandic-English Dictionary*. 2nd ed. Oxford: Clarendon. 1957.
* Egilsson, Sveinbjörn. *Lexicon Poëticum Antiquæ Linguæ Septentrionalis*. Copenhagen: J.D. Qvist & Co. 1860.
* Hansen, Jan Erik Ebbestad og Kari Møller: *Norrøne myter og sagn* (Gyldendal Fakta 1999) ISBN 82-05-25546-6
* Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). *The Poetic Edda*. Oxford World's Classics. ISBN 0-19-283946-2
* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. Everyman. ISBN 0-460-87616-3
* Orchard, Andy (1997). *Dictionary of Norse Myth and Legend*. Cassell. ISBN 0-304-34520-2
* Simek, Rudolf (2007) translated by Angela Hall. *Dictionary of Northern Mythology*. D.S. Brewer. ISBN 0-85991-513-1
* Schröder, F. R. (1931). "Germanische Schöpfungsmythen" in *Germanisch-Romanische Monatsschrift* 19, pp. 1–26.
Koordinatar: 46°48′26″N 8°43′56″E﻿

**Gross Windgällen** er eit 3 187 m høgt fjell i Glarus-Alpane i Sveits. Fjelltoppen høyrer heime i kantonen Uri og ligg på nordsida av Maderanertal, og på sørsida av Schächental. Fjellet dannar hjørnestolpe mot vest i den tunge fjellrekka Gross Windgällen, Wiss Stöckli, Gross Ruchen, Chli Ruchen, Gross Schärhorn, som sett frå nord stuper ned med bratte, mektige bergveggar. Sørvest for fjelltoppen ligg den 2 986 m høge Chli Windgällen. Ved foten av den 900 meter høge nordveggen på Gross Windgällen ligg Seewlisee i 2 028 meters høgde. Med ei flatevidd på ni hektar og ei djupn på 20 meter er det det største naturlege fjellvatnet i kantonen Uri.

Fyrstebestiging
---------------

Fjellet vart klive fyrste gongen i 1848 av ein fjellførar frå Uri, Josef Maria Tresch-Exer, saman med Melchior Tresch. Dermed kunne Tresch-Exer greitt gjennomføre ein planlagd og betalt topptur saman med Georg Hoffmann ti dagar etter fyrstebestiginga.

Normalrute
----------

Windgällenhütte (2032 moh) er eit eigna startpunkt for ein topptur langs normalruta. Ruta fører over den Stäfelfirn til austveggen, forbi denne til nordryggen og langs denne til fjelltoppen. Turen må seiast å vere krevjande.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gross Windgällen» frå Wikipedia på tysk, den 17. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gross Windgällen på SummitPost
* Gross Windgällen on top-of-uri.ch
* Windgällenhütte AACZ (German)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Loftleiðir** var eit privat islandsk flyselskap.

Loftleiðir, eller **Icelandic Airlines Loftleiðir**, blei grunnlagt 10. mars 1944 av tre unge islandske flygarar som etter heimkomst frå flygarutdanning i Canada stifta selskapet. Dei fyrste åra opererte selskapet utelukkande på innanlandsnettet

17. juni 1947, på nasjonaldagen til Island, starta Loftleiðir sin fyrste internasjonale rute mellom Reykjavík og København. Flyet som blei brukt var ein DC-4 Skymaster, det fyrste verkelege flyet til Island som var egna for utanrikstrafikk. I 1948 fekk Loftleiðir løyve til å fly rute til USA, og 26. august 1948 landa Skymasteren til Loftleiðir på Idlewild Airport (nå kjent som JFK) med 46 passasjerar i den fyrste kommersielle flyginga mellom Island og USA.

I 1952 starta Loftleiðir fast ruteflyging mellom New York og Europa via Island.

På 1950-talet var restriksjonane innan den internasjonale flytrafikken større enn i dag. Dei fleste selskapa hadde stort sett berre løyve til å transportere passasjerar og gods til og frå eiget land.

Loftleiðir utnytta den moglegheita som låg i dette til å transportere passasjerar mellom Europa og USA ved å fly desse *til* Island og *frå* Island, det var ikkje naudsynt, reint fysisk, å dele reisa i to, berre aktuelt å utstyre passasjerane med to billettar.

I løpet av 1960- og 1970-åra innførte Loftleiðir lågprisbillettar over Nordatlanteren med Luxembourg som utgangspunkt, via dei nordiske landa og Island.

Tilbodet om lågprisbillettar blei svært populært og selskapet trekte til seg mange passasjerar, men selskapet blei motarbeida av IIATA på grunn av dette. 

Etter kvart fekk selskapet økonomiske problem og konkurransen med det nasjonale selskapet til Island, Flugfelag Islands, blei merkbar. Samtidig var det eit aukande press frå den islandske regjeringa om samanslutning, og dei to selskapa gjekk saman i 1973 og danna Icelandair.

Namnet Flugfélag Íslands blei vekt til live igjen i 1997 gjennom ein samanslutning av Icelandair og Flugfélag Nordurlands og frå 2003 opererer Loftleidir Icelandic igjen som eit charterselskap og med utleige av fly.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Loftleiðir
**Liu Xiang** (fødd 13. juli 1983) er ein kinesisk tidlegare friidrettsutøvar frå Shanghai som internasjonalt tevla på 110 meter hekk. Han vart olympisk meister 2004 og verdsmeister 2007 i øvinga, og sette i 2006 verdsrekord med tida 12,88 sekundar.

Aktiv
-----

I 2002 slo Liu gjennom ved å vinne 110 meter hekk i det fyrste IAAF Grand Prix-stemnet i Lausanne med asiatisk rekord på 13,12. Same året vann han øvinga under Asia-meisterskapen i Busan, ein prestasjon han gjentok i 2006 og 2010.

Liu tok bronsen på 110 meter hekk under friidretts-VM 2003. I mai 2004 slo han verdsmeisteren Allen Johnson i samløp ved eit IAAF-stemne i Osaka, og forbetra asia-rekorden til 13,06. Under dei olympiske leikane 2004 i Aten var han heilt suveren og vann gullmedaljen i 110 meter hekk på tida 12,91 sekundar, tangering av Colin Jackson sin elleve år gamle verdsrekord. OL-gullet var det fyrste vunne av ein mannleg kinesar i friidrett.

I 2005 kom Liu på sølvplassen på 110 meter hekk under VM i Helsinki, ein hundredels sekund bak franske Ladji Doucouré og to hundredelar framom Allen Johnson. Den 11. juli 2006 sette Liu ny verdsrekord med tida 12,88 sekundar under eit stemne i Lausanne. Rekorden stod i tett på to år, til dess kubanske Dayron Robles kom i mål på 12,87 i eit stemne i Ostrava.

Under VM i friidrett 2007 i Osaka gjorde Liu eit av sine beste hekkeløp og vann VM-gullet på tida 12,95, med USA-amerikanarane Terrence Trammel og David Payne hakk i hæl. Dei neste sesongane var han plaga med skadar. Den 18. august 2008 møtte han likevel til start i Sommar-OL i Beijing, men ein skade i akillessenen gjorde det håplaust å springe, så han trekte seg ved start.

I 2011 fekk Liu sølvmedaljen på 110 meter hekk under friidretts-VM i Daegu, etter at fyrstemann Dayron Robles vart diska for å ha hindra ein konkurrent. I OL-sesongen 2012 fekk Liu notert 12,87 i Prefontaine-stemnet i byen Eugene, men tida vart ikkje godkjend som verdsrekordtangering, då det var vel mykje medvind. Han fall i kvalifiseringa under OL i London.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i 2003 i Paris: Bronsemedalje – 13,23
* OL 2004 i Aten: Gullmedalje – 12,91, framom Terrence Trammell (13,18)
* VM i 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 13,08, bakom Ladji Doucouré (13,07)
* VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 12,95, framom Terrence Trammell (12,99)
* OL 2008 i Beijing: Trekte seg ved start
* VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje – 13,27, bakom Jason Richardson (13,16)
* OL 2012 i London: Braut forsøksløpet etter fall

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Liu Xiang (athlete)» frå Wikipedia på engelsk, den 30. august 2016.*

* «Liu Xiang» (på engelsk). Olympedia. Henta 7. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Koordinatar: 46°33′05″N 8°03′40″E﻿

**Gross Fiescherhorn** er eit fjell på 4049 meter i Bern-Alpane i Sveits. Nær ved ligg det litt lågare Hinter Fiescherhorn (4025 m). Frå nord ligg begge fjelltoppane i skjul bak andre fjell. Lettast å sjå er dei frå landsbyen Grindelwald (1034 m).

Klatresoge
----------

Fjelltoppen vart klatra fyrste gongen den 23. juli 1862 av H. B. George og Adolphus Moore, saman med fjellførarane Christian Almer og Ulrich Kaufmann. Turen gjekk langs sørvestegga, det som i dag er normalruta.

Nordsida av fjellet vart klatra i 1926. 13. august det året nådde W. Amstutz og P. von Schumacher toppen etter ei 15-timars oppstiging langs nordegga, nordgrensa av Fiescherwand.

Fyrste direkteruta opp Fiescherwand vart klatra av W. Welzenbach og H. Tillmann i 1930. Klatrarane starta oppstiginga av Fiescherwand om morgonen 5. september. Dei valde å klatre ei rute som gjekk rett mot toppen. Toppen nådde dei i kveldinga, etter ei oppstiging som varde i 12 timar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gross Fiescherhorn» frå Wikipedia på engelsk, den 7. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gross Fiescherhorn på SummitPost
* Gross Fiescherhorn (Die Viertausender der Alpen)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Eit skrift av Lodovico Ferraro, (1547)
**Lodovico Ferrari** (2. februar 1522–5. oktober 1565) var ein italiensk matematikar.

Han byrja karrieren sin som tenaren til Girolamo Cardano. Han var særs intelligent, så Cardano byrja å undervise han i matematikk. Ferrari hjelpte Cardano å finne løysingar på andregradslikningar og tredjegradslikningar, og den løysinga Cardano publiserte for fjerdegradslikningar var i stor grad hans forteneste. Medan han stadig var i tenåra fekk han ein prestisjetung undervisningsstilling etter at Cardano trekte seg tilbake og tilrådde han. Ferrari sjølv trekte seg tilbake frå denne stillinga i ein alder av 42 år, og han hadde då rukke å bli ganske velståande. Han flytta tilbake til heimbyen, og her fekk han eit professorat i matematikk i 1565. Like etter døydde han av forgifting. Visstnok skal hans eiga syster ha forgifta han med arsenikk.

Bakgrunnsstoff
--------------

* O'Connor, John J. og Edmund F. Robertson. «Lodovico Ferrari». MacTutor History of Mathematics archive

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lodovico Ferrari» frå Wikipedia på bokmål, den 20. oktober 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ICCU

 |
Koordinatar: 74°55′S 72°40′W﻿

**Grossman Nunataks** er ei gruppe på kring eit dusin nunatakar i Palmer Land i Antarktis, som ligg 1300-1500 moh og strekkjer seg 18 nautiske mil nordvest–søraust mellom Lyon Nunataks og Sky-Hi Nunataks. Gruppa omfattar fjell frå Smith Nunataks og Whitmill Nunatak nordvest til Gaylord Nunatak og Neff Nunatak i søraust. Gruppa vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfotografi tekne av U.S. Navy i 1961–68, og frå Landsat-bilete, 1973–74. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1994 etter Charles Grossman, tidlegare i Branch of Special Maps, USGS, og spesialist på produksjon av kart over Antarktis.

Kjelder
-------

1. ↑  «Grossman Nunataks». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 21. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Grossman Nunataks» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Logarimisk vindprofil** er ein matematisk samanheng som vert brukt for å finne den logaritmiske profilen til vindfarten som aukar med aukande høgde frå bakken. 

Det logaritmiske vindprofilet er vanlegvis avgrensa til dei nedste 2000 metrane av atmosfæren (friksjonslaget eller grenselaget i atmosfæren). I den frie atmosfæren kan ein bruke den geostrofiske tilnærminga. 

Likinga for å estimere vindfarten (uz) i høgda z (meter) over bakken er:

**uz = u\*/κ ln(z-d/z0)+ φ(z,z0,L), z >= h**
der u\* er friksjonsfarten (eller skjerfarten) (m s-1), κ is von Karman sin konstant (~0.41), d er forflyttinga frå nullplanet, z0 er ruheitslengda (i meter), and φ er ein stabilitetsparameter der *L* er Obukhovlengda. Når atmosfæren er nøytral stabil (når lufta har same tettleik som omgivnadane) er z/L = 0 og φ fell bort.

Nullplanforskyvinga (d) er høgda i meter over bakken der vindfarten er null på grunn av hindringar som tre og bygningar. Den vert vanlegvis sett til å vere tilnærma 2/3 av den mindla høgda (h) av hindringane. Til dømes visst ein estimerer vinden over ein skog med høgda h = 30 m, så er nullplanforskyvinga d = 20 m. 

Ruheitslengda (z0) er eit mål på ruheita til overflata vinden strøymer over, og er mellom 1/10 og 1/30 av den midla høgda av hindringane på bakken. Over flatt, ope vatn er denne verdien om lag 0,0002 m, medan den over ei flat og ope grasflate er om lag 0,03 m, ein åker om lag 0,1-0,25 m og i skoglandskap 0,5-1,0 m. Verdiar over 1 m er sjeldan og indikerer svært ujamnt terreng.

Sjå òg
------

* Planetært grenselag
Den internasjonale **Holocaustdagen**, vedteken av FN, er 27. januar. Dette er til minne om den 27. januar i året 1945, da styrkar frå Den Raude Armeen til Sovjetunionen frigjorde dei om lag 7 000 attverande og overlevande fangane i Auschwitz i det tyskokkuperte Polen. 

Auschwitz var den største av dei mange nazistiske tyske konsentrasjonsleirane under den andre verdskrigen. Det var eigentleg eit leir-*kompleks*, med tre hovudleirar pluss «utekommandoar». I Auschwitz vart mellom 1 og 1,5 millionar menneske drepne, dei fleste jødar, men òg sigøynarar, polakkar, russarar og andre.

Konsentrasjonsleiren Auschwitz har med si industrielt organiserte utrydding av menneske vorte eit symbol på den nazistiske folkemordspolitikken mot det dei såg som mindreverdige menneskerasar.

Yom HaShoah er ein jødisk minnedag som blir halden den 27. nisán.

Midt i januar 1945 nærma sovjetiske styrkar seg Auschwitz. Da byrja SS å evakuere leiren. Mesta 60 000 fangar vart tvinga til å marsjere vestover. Mange tusen hadde vorte drepne i leiren i dagane før dødsmarsjane byrja. Mange døydde òg under desse marsjane, av utmatting, kulde, svolt eller dei vart skotne om dei ikkje kunne halde fram eller gjekk for seint. Meir enn 15 000 skal ha døydd under desse dødsmarsjane frå Auschwitz. 

Den 27. januar kom da endeleg sovjetiske styrkar fram til leiren og sette fri dei om lag 7 000 fangane som var att der. Mange av dei var sjuke og somme døyande, men dei fleste vart berga. Det var òg nokre overlevande barn der. Dei skulle brukast til medisinske eksperiment.
Koordinatar: 85°40′S 175°0′E﻿

**Grosvenor Mountains** er ei gruppe vidt spreidde fjell og nunatakar som stig opp av polarplatået i Antarktis, aust for toppen av Millbreen. Dei strekkjer seg frå Mount Pratt i nord til Mount Raymond-området i sør, og frå Otway Massif i nordvest til Larkman Nunatak i søraust. Dei vart oppdaga av kontreadmiral Richard E. Byrd på ein flytur under Byrd-ekspedisjonen til Sørpolen i november 1929, og vart namngjeven av han etter Gilbert Grosvenor, leiar i National Geographic Society, som var med på å finansiere ekspedisjonen. Fleire fjell nær Mount Raymond vart visstnok observert av Ernest Shackleton i 1908, men vart då rekna for å vere eit framhald av Dominion Range.

Kjelder
-------

1. ↑  «Grosvenor Mountains». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 21. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Grosvenor Mountains» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Gorges du Verdon, sett frå nord
**Gorges du Verdon** eller **Grand canyon du Verdon** (*Gordon canyon* eller *Gordonkløfta*) i søraustlege delar av Frankrike (Alpes-de-Haute-Provence), er eit elvegjel eller ei kløft som av mange vert rekna som eit av dei vakraste i Europa. Det er det nest største elvegjelet i verda, er om lag 20 km langt og meir enn 300 meter djupt. Gjelet vart danna av elva Verdon, som er kalla opp etter det turkise eller grønaktige vatnet. Den mest imponerande delen ligg mellom byane Castellane og Moustiers-Ste-Marie, der elva har grave seg meir enn 300 meter ned gjennom kalksteinsmassane. På slutten av kløfta renn Verdon ut i den kunstige innsjøen Lac de Sainte-Croix.

Sidan området ligg nær Den franske rivieraen er det ein svært populær turiststad, der ein kan køyre rundt kanten, leige kajakkar eller gå på turar. Kalksteinsveggane, som fleire stader er fleire hundre meter høge, trekkjer til seg mange fjellklatrarar.

Geologisk historie
------------------

Under triasperioden sokk den franske regionen Provence ned i havet, slik at det vart dekt av eit tjukt lag av forskjellige kalksteinsavleiringar. Fleire millionar år seinare, under juratida, vart området dekt av ein varm og grunn sjø, der det voks korallar. I krittida steig område opp av havet igjen, og på grunn av denne omfattande geologiske aktiviteten, sprakk kalksteinsberga opp og danna mange dalar og liknande, og her er oppstod starten av Gorges du Verdon. Istidene i kvartærtida forma vidare landskapet, og mot slutten av desse tok elvane overhand og forma kløfta til slik vi ser ho i dag.

Geografi
--------

Kjelda til Verdon ligg nær Col d'Allos i fjellkjeda Trois Evêchés, og munnar ut i elva Durance nær Vinon-sur-Verdon etter eit stykke på 175 kilometer. Den mest interessante delen av elva finn ein mellom Castellance og Pont du Galetas, ved Lac de Sainte-Croix. For nokre tiår sidan var denne innsjøen ei stor slette kalla Salles-sur-Verdon, før det vart bygd ei demning, som skapte eit reservoar. Den gamle landsbyen des Salle måtte evakuerast då vatnet byrja å stige i 1973. Kyrkja vart sprengt med dynamitt, og resten av landsbyen vart flytta høgare opp i dalen som ein meir moderne busetnad, til mishag for innbyggjarane. I dag er landsbyen den yngste i Frankrike. 

I eit stykke dannar Gorges du Verdon grensa mellom departementa Var i sør og Alpes-de-Haute-Provence i nord i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Galleri
-------

* Elva sett frå ein av gåstianeElva sett frå ein av gåstiane
* Verdon sett frå botnVerdon sett frå botn
* Sett frå ein gåstiSett frå ein gåsti
* ElvaElva
* Verdon, like ved innsjøen Lac de Ste-Croix.Verdon, like ved innsjøen Lac de Ste-Croix.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Biletgalleri Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 43°44′16″N 6°21′50″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Rytme** (frå gresk *rhythmós*, 'flyt') er noko som gjentek seg i eit bestemt mønster over tid. Omgrepet blir særleg brukt innan musikk og dans, men er òg viktig innan dikting, tale og språkvitskap. Gjentakande mønster som gjeld dagleglivet, til dømes vekslinga av årstider eller døgnrytmen av svevn og vake, blir òg omtala som rytmar.

Rytme i musikken
----------------

I musikken bruker ein omgrepet på to litt ulike måtar:

* Som nemning på *fenomenet* rytme, som musikalsk parameter, som ein del av korleis ein opplever musikken.
* Som namngjevne, fastlagte rytmar, til dømes marsj, tango eller vals

Ulik rytmeutføring gjev ulike kvalitetar til musikken. I vestleg musikktradisjon er som regel rytmen eit tidsavgrensa, stadig tilbakevendande mønster over ein taktart. Når takten er forskjellig, dvs. at taktslaget har ulik varigheit, kan ein utføra same rytme i forskjellig tempo. Ein rytme som ikkje aksentuerer taktslaga, men systematisk kjem imellom, kallar ein *synkopert*. Ikkje-vestleg musikk bruker additiv rytme i større grad. I afrikansk musikk blir polyrytme mykje brukt. Uansett er rytme eitt av dei viktigaste parametrane i musikken, og somme kallar musikk *rytmisert lyd*.

Kjelder
-------

* Bokmålswikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC
* NDL

 |
**Drammensveien** er namnet på ein veg frå Asker sentrum i Asker kommune i Akershus til ei rundkøyring ved nordenden av Damtjern i Lier kommune i Buskerud (i Asker ei strekning av fylkesveg 203 i Akershus, og i Lier fylkesveg 16 i Buskerud). Dette er ei ombygd strekning av den tidlegare hovudvegen mellom Oslo sentrum og Drammen, som hadde namnet Drammenveien i mest heile lengda. Men då den noverande parsellen av Europaveg 18 mellom dei to byane vart bygd, vart den gamle Drammensveien stykka opp, og Drammenveien i Asker og Lier kommunar er den eine av dei to strekningene av denne tidlegare sterkt trafikkerte hovudåra som framleis har namnet Drammensveien. Den andre delstrekninga er Drammensveien i Oslo. Elles har dei strekningane som framleis er att av den gamle hovudvegen i kommunane Asker og Bærum, gått inn i lokalvegsystema og fått andre namn, som til dømes dei gamle og ombygde strekningane av Drammensveien i Asker som har fått namna Billingstadsletta og Kirkeveien.

Som fylgje av at Drammensveien i Asker har vore ei strekning av den gamle hovudvegen, har dei husa og eigedomane som ligg til vegen framleis nummer på nihundretalet, som er den same nummereringa som då nummerrekkja tok til der Drammensveien byrja i Oslo.

I Asker kommune finst òg ein veg med namnet Gamle Drammensveien. Denne vegen er «gamal» i høve til den tidlegare hovudvegen Drammenveien, ikkje i høve til den noverande Europaveg 18, som i daglegtale òg ofte vert kalla Drammensveien.
**Gabrielle Drake** (fødd 30. mars 1944) er ein britisk skodespelar som vart fødd i Lahore i Britisk India (no Pakistan) og budde i fleire land i fjerne austen (inkludert Burma der broren hennar, musikaren Nick Drake, vart fødd).

Sjølv om Drake er klassisk skulert skodespelar som har spelt mykje Shakespare er ho kanskje mest kjend for rolla som Lt. Gay Ellis i science fiction tv-serien *UFO*. I serien jobba Lt. Gay Ellis på månebasen, som var jordas første forsvarsverk mot invaderande UFO-ar. Kostyma Drake og medskodespelarinnene hennar brukte inkluderte gråe catsuits og lilla parykkar (grunnen til dette vart aldri forklart i serien). Sjølv om ho er blant dei best hugsa skodespelarinnene frå serien var ho berre med i omtrent halvparten av dei 26 episodane som blei produsert. Ho forlét serien midtvegs for å prøve lukka andre stader. Av filmane ho har medverka i er desse av dei meir kjende; *There's a Girl in My Soup* mot Peter Sellers, *Au Pair Girls* og ei fjernsynsfilmatisering av *The Importance of Being Earnest*.

Ho har også vore med i fleire britiske tv-seriar, mellom andre *Coronation Street*, *The Brothers*, *The Avengers*, *The Kelly Monteith Show* og *Crossroads*. Etter fjernsynskarrieren har Drake spelt meir teater og har opptredd på fjernsyn av og til.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Hestan Island i Solway
**Hestan Island** er ei lita øy ved kysten av Skottland i Solway Firth.

Hestan Island ligg ved innløpet til Auchencairn Bay  i regionen Dumfries and Galloway i det tidlegare grevskapet Kirkcudbrightshire. Det vart bygt eit fyr på austsida av øya av Alan Stevenson i 1850. 

Når fjøra er særs låg er det mogeleg å gå tørrskodd over frå Almorness Point til nordenden av Hestan. Sør på øya ligg *Daft Ann's Steps*, ei rad med steinar i vatnet. I følgje segna skal ei mindre intelligent jente ha lagt steinar til å trø på føre seg for å nå Balcary Point og drukna.

Ruinane av herregarden til Edward Balliol står nord på øya. 

På 1700-talet var øya involvert i smugling og varer vart lagra i grotter sørvest på øya. Samuel Rutherford Crockett skriv mellom anna om dette i romanen *The Raiders*.

Øya er ein populær destinasjon for havkajakkpadlarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hestan Island» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mars 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Gazetteer for Scotland». Henta 25. mars 2010.
2. 1 2  «A History of Auchencairn og District». www.Auchencairn.org.uk. Henta 25. mars 2010.
3. ↑  «Daft Anne's Steps, Hestan Island, the Solway Firth». Seakayakphoto.blogspot.com. Henta 25. mars 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hestan Island i Gazetteer for Scotland
* Hestan Island si nettside

Koordinatar: 54°49′56″N 3°48′33″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ei side frå *Draumen om det raude rommet*.
***Draumen om det raude rommet*** (kinesisk 紅樓夢; pinyin *Hóng Lóu Mèng*) er ein kinesisk roman skriven på midten av 1700-talet, under Qing-dynastiet. Han er rekna som ein av dei fire klassiske romanane i kinesisk litteratur. Forfattaren Cao Xueqin skreiv 80 kapittel av romanen, som seinare er blitt fullført av andre over hundre gonger. Romanen er skriven på kinesisk daglegspråk i staden for klassisk kinesisk, og bidrog til å gjera dette språket til eit akseptert litterært språk.

Romanen verker vera delvis sjølvbiografisk. Han skildrar veksten og fallet til ei slekt, og skildrar i detaljerte episodar livet i to rike embetsmannfamiliar med familiemedlemmer, vener og tenarar. Slekta Jia, i husa Ningguo og Rongguo, går frå å ha ein slektning som er keisarleg konkubine til å falla i unåde hjå keisaren og få eigedommane sine konfiskert. 

Xue Baoqin, ei kusine av Xue Baochai.
Kjærleikstrekanten mellom hovudpersonen Jia Baoyu og hans to kusiner, kjenslevare Lin Daiyu og meir praktisk anlagte Xue Baochai, er ei av dei best kjende intrigane i boka.

Romanen er også kjend under namnet «Soga åt steinen» (石头记, Shítóu Jì). I forordet til boka ber ein medviten stein som gudinna Nüwa la att då ho vølte himmelen ein taoist-prest og ein buddhstmunk om å ta han med for å sansa verda.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Drømmen om det røde rommet» frå Wikipedia på bokmål, og «Dream of the Red Chamber» frå Wikipedia på engelsk den 1. desember 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NDL

 |
| Goriგორი |
| --- |
| Statue av Stalin føre rådhuset i GoriStatue av Stalin føre rådhuset i Gori Statue av Stalin føre rådhuset i Gori |
| Styresmakter |
| Land | Georgia |
| Grunnlagd | 1100-talet |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  16,85 km² |
| Innbyggjarar  - By (2014)   - folketettleik | 48 143   2 857/km² |
| Koordinatar | 41°58′37″N 44°06′09″E﻿Koordinatar: 41°58′37″N 44°06′09″E﻿ |
| Høgd over havet | 588 m |
| Tidssone | MSD (UTC+4) |
| gori.iatp.org.ge |

**Gori** (georgisk skrift გორი) er ein industriby i provinsen Sjida Kartli i Georgia. Byen vart grunnlagd av ein av dei største kongane av Georgia, David IV av Georgia (1089–1125). Han har om lag 45 000 innbyggjarar, og ligg der elva Liakhvi munnar ut i Mtkvari (Kura). Byen vart nesten heilt øydelagd under eit jordskjelv i 1920.

I 1878 vart den sovjetiske diktatoren Josef Stalin fødd i Gori, og byen inneheld eit Josef Stalin-museum med gjenstandar knytte til livet hans, huset der han vart fødd og den personlege jernbanevogna hans.

Ein av dei siste statuane av Stalin i det tidlegare Sovjetunionen står utanfor rådhuset i byen.

Festninga Goristsikhe frå mellomalderen ligg ovanfor byen.

Kjende personar frå Gori
------------------------

* Josef Stalin, leiar av Sovjetunionen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Gori
* Biletgalleri

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Gaeta
**Gaeta** er ein hamneby og ein kommune i provinsen Roma i regionen Lazio i Italia. Kommunen har 21 000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 29,2 km². Byen ligg 130 km søraust for Roma, og er ein mykje søkt badeby i tida april-oktober.

### Soge

Med si naturlege hamn er Gaeta kjend frå oldtida. I det fjerde hundreåret før Kristi fødsel kom byen under Romarriket. Etter romartida var Gaeta ei tid ein sjølvstendig bystat. Frå 800-talet var byen under kontroll av stendig skiftande herskarar. Frå 1135 rådde kongedømmet Sicilia over Gaeta, sidan kongedømmet Napoli.

Austerrike styrte byen etter omleiringa av Gaeta i 1707, medan Frankrike tok byen gjennom omleiringa av Gaeta i 1734. Austerrike frigjorde byen frå det franske herreveldet i 1815. I november 1848 slo paven seg ned i Gaeta, etter å ha rømt frå det revolusjonære Roma. Fyrst 10 månader seinare vende han tilbake til Vatikanet. 

Kong Frans av Begge Siciliar heldt til i Gaeta då han i februar 1861 overgav seg til styrkane til den italienske hærføraren Giuseppe Garibaldi, noko som innleia samlinga av Italia. Frå den tida og fram til 1940 opplevde Gaeta ei tid med stor vekst.

Utsyn over Gaetabukta med Gaeta i bakgrunnen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gaeta» frå Wikipedia på tysk, den 24. mars 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Draup** er ei musikkgruppe beståande av Liv-Jorun Bergset (fødd 1984) og Randi-Merete Roset (fødd 1984) som begge kjem i frå Stryn i Sogn og Fjordane. Duoen lagar musikk ved å spele på drikkeglas. Begge artistane gjekk musikklinja ved Firda vidaregåande skule og starta allereie der å arrangere og komponere musikk både for glas aleine, men og saman med andre instrument.

TV
--

Bergset og Roset deltok i TV-programmet Norske Talenter på TV2 i 2008 og enda opp i finale og til slutt på ein 10. plass.

Glas som instrument
-------------------

Matias Orheim (1884-1958) er mannen som introduserte glasmusikken i Nordfjord. Salmediktaren og lekpredikanten oppdaga kunsten å spele på glas i Kina, og tok med seg lærdomen heim til Nordfjord. I 1984, i samband med jubileet for markere at det var hundre år sidan Orheim vart fødd, tok kulturskulelærar Bjarte Sætre på seg oppdraget med å spele på glasa til Orheim. Seinare har Sætre laga fleire musikkinstrument beståande av glas (også kalla glasmusikkar) og lært opp unge musikkinteresserte i Stryn.

Referansar
----------

1. ↑  NRK Sogn og Fjordane: Draup til finalen
2. ↑  Matias Orheim - Store Norske Leksikon
3. ↑  *Draup - Biografi*, arkivert frå originalen 14. februar 2015, henta 26. november 2012
|  |
| --- |
| **Vatreplystrar** |
| VatreplystrarVatreplystrar |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Rhagologidae |
| **Slekt:** | *Rhagologus* |
| **Art:** | **Vatreplystrar** *R. leucostigma* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Rhagologus leucostigma***Salvadori, 1875 |

**Vatreplystrar** (*Rhagologus leucostigma*) er ein sporvestor fugl som er monotypisk i slekta *Rhagologus*. Han var tidlegare trudd å vere ein medlem av plystrarfamilien, men er nyleg sett inn i sin eigen familie, Rhagologidae. Han er endemisk for Ny-Guinea.

Skildring
---------

Kroppslengda til vatreplystrarar varierer mellom 15 og 16,5 centimeter, massen mellom 24 og 29 gram. 
Denne arten syner variasjonar i fjørdrakt mellom kjønna og mellom dei tre underartane. 
Generelt har desse fuglane eit litt flekkete, vatrete inntrykk, panne, krone og nakke gråleg, oversida elles mørk brun til olivenfarga, undersida lysare brungul eller lys grå med mørke fjørkantar, og andlet og strupen er uklårt raudbrune. Undergumpen er raudleg. Hofuglar har sterkaste, mest kontrastrike farger, hannen av *R. l. obscurus* er mest gråleg over heile drakta. Alle underartar har svart nebb og bein og mørk brun iris.

Føda er truleg bær og noko insekt. Utbreiingsområdet er indre Ny-Guinea, helst over 1500 moh. nokre gongar opp til 2900 moh.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

Kjelder
-------

1. ↑  Schulenberg T.S.; M. J. Iliff; B.L. Sullivan; C. L. Wood; T. A. Fredericks; D. Roberson (august 2016), *eBird/Clements Checklist v2016* (CSV), Cornell Lab of Ornithology, henta 23. august 2016
2. 1 2  Boles, W. (2016). *Mottled Berryhunter (Rhagologus leucostigma)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 7. september 2016
3. ↑  BirdLife International (2016) Species factsheet: *Rhagologus leucostigma*. Henta frå  den 7. september 2016