recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Frå innsida av tolvfingertarmen til ein frisk vaksen mann.
**Tarm** (norrønt *þarmr*) er lange, smale, gjerne buktande innvolar som dannar tarmkanalen i meltingssystemet. Tarmane fullfører meltingsprosessen ved å ta opp næringsstoff og skilja ut avføring. Tarmar blir også brukte til ulike føremål, som tillaging av mat og utstyr.

Tarmkanalen har tre hovuddelar, tynntarmen, tjukktarmen (*kolon*) og endetarmen (*rektum*). Tynntarmen er delt i tre, tolvfingertarmen (*duodenum*), *jejunum* og *ileum*. Pattedyr, fuglar og nokre reptil har òg minst ein blindtarm. Tarmbakteriar er svært viktige i denne prosessen. Tarmveggane driv føda framover ved å trekka seg saman. Det tek mellom ein og fem dagar for maten å passera gjennom tarmsystemet til menneske.

Bruk av tarmar
--------------

### Mat

Tom tarm til pølsemaking i Ungarn.
Frityrsteikte grisetarmar i Kina.
Ein kan eta dyretarmar, og brukte dei tidlegare til ilåt når ein laga pølser. I industriell pølsemaking bruker ein ikkje dette naturlege pølseskinnet, men det kan bli gjort om ein bruker tradisjonelle metodar.

### Teknologi

I golvklokker er tarmar blitt brukte som strengar til å henga lodda i.

### Musikk

Vibrerande tarmar har tradisjonelt vore brukte i musikkinstrument, særleg som strengar i strengeinstrument, men også i trommer. Botnen av nokre typar litletromme kan slå mot eit nett av tarmar for å få fram ein særeigen klang, medan nokre utstrekte tarmstrengar under trommeskinnet på den nordafrikanske bendiren skapar ein summande lyd.

Medan ein i dag som regel bruker strengar av nylon, stål eller silke, bruker nokre av dei som speler tidlegmusikk fortsatt tarmstrengar for å få lyden meir autentisk. Det er særleg tarmar frå lam som har vore brukte til dette.

### Idrett

Sauetarmar har òg vore brukte til å laga nettet i tennisracketar med.

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia
* Svensk Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
|  |
| --- |
| ***Tarot***  Studioalbum av Walter Wegmüller |
|  |
| **Utgjeve** | Oktober 1973 |
| **Innspelt** | 1973 |
| **Sjanger** | Space rock, krautrock, psykedelisk rock |
| **Lengd** | 103:15 |
| **Produsent** | Rolf-Ulrich Kaiser |
|
| Kritikk |
| Allmusic 4/5 stars |
|

***Tarot*** er det første og einaste albumet til sveitsiske Walter Wegmüller. Det kom ut i 1973. 

Med seg på albumet hadde Wegmüller the Cosmic Couriers, som bestod av Ash Ra Tempel, Wallenstein, Klaus Schulze og fleire sentrale aktørar i tysk krautrock. Det heile vart sett saman av produsenten Rolf-Ulrich Kaiser og albumet bestod av ei blanding av space rock, folkemusikk, funk, psykedelia og elektronisk musikk. Albumet til Wegmüller vart spelt inn etter at Kaiser hadde fått Ash Ra Tempel og Timothy Leary til å spele inn Seven Up og Sergius Golowin til å spele inn Lord Krishna von Goloka i lag med Wallenstein, duoen Westripp-Witthuser og Klaus Schulze. *Tarot* hadde med nesten alle desse musikarane. Wegmüller snakkar meir enn han syng på albumet, men lange delar av albumet er heilt instrumentalt.

Innhald
-------

Alle songar er skrivne av Jerry Berkers / Harald Grosskopf / Manuel Göttsching / Klaus Schulze / Walter Wegmüller / Walter Westrupp.

| Nr. | Tittel | Lengd |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Der Narr» | 3:55 |
| 2. | «Der Magier» | 4:38 |
| 3. | «Die Hohepriesterin» | 4:17 |
| 4. | «Die Herrrscherin» | 4:16 |
| 5. | «Der Herscher» | 2:58 |
| 6. | «Der Hohepriester» | 3:10 |
| 7. | «Die Entscheidung» | 9:06 |
| 8. | «Der Wagen» | 9:06 |
| 9. | «Die Gerchtidkeit» | 3:01 |
| 10. | «Der Weise» | 4:01 |
| 11. | «Das Glücksrad» | 3:38 |
| 12. | «Die Kraft» | 3:26 |
| 13. | «Die Prüfung» | 6:12 |
| 14. | «Der Tod» | 6:12 |
| 15. | «Die Massigkeit» | 4:44 |
| 16. | «Der Teufel» | 3:35 |
| 17. | «Die Zerstörung» | 4:00 |
| 18. | «Die Sterne/Der Mond/Die Sonne/Das Gericht/Die Welt» | 23:00 |

Medverkande
-----------

* Walter Wegmüller - vokal
* Jerry Berkers - bass
* Jurgen Dollase - klaverinstrument
* Manuel Göttsching - gitar
* Harald Grosskopf - trommer
* Klaus Schulze - trommer, elektronikk
* Walter Westrupp - gitar

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4  Tarot av Walter Wegmüller på Allmusic Vitja 13. april 2013
**Det tyrkiske rådet** eller **Samarbeidsrådet for tyrkisk-talande statar** (tyrkisk *Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi*) er ein internasjonal organisasjon for tyrkiske land. Han blei skipa 3. oktober 2009 i byen Nakhitsjevan i Aserbajdsjan. Generalsekretariatet ligg i Istanbul i Tyrkia. 

██ Medlemmer██ Moglege medlemmer
Aserbajdsjan, Kasakhstan, Kirgisistan og Tyrkia er medlemmer i organisasjonen. To andre tyrkiske statar, Turkmenistan og Usbekistan, er ikkje medlemmer av rådet på grunn av sin nøytralitet, men er moglege medlemmer i framtida.

Det tyrkiske rådet har som mål å byggja på den felles kulturarva og identiteten til folka i medlemslanda sine. Moglege samarbeidsområde femner vidt, og omfattar mellom anna utdanning, vitskap, transport, toll, økonomi og turisme. Fred og stabilitet i regionen er eit anna mål med samarbeidet.

Kjelder
-------

1. ↑  «TURKSOY Official Web Site». Turkkon.org. Henta 7. juli 2013.
2. ↑  «Turk Dili Konusan Ulkeler Isbirligi Konseyi'nin Kurulmasina Dair Nahcivan Anlasmasi» (PDF). Turkkon.org. Henta 5. mars 2014.

* «General Information«, turkkon.org

* *Denne artikkelen bygger på «Turkic Council» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Svend Aadnesson Løge** (3. oktober 1869–1. februar 1948) var ein norsk rekneskapsførar frå Time i Rogaland som representerte kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland på Stortinget 1925-27. Han var vald for Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti.

Løge var son til ein gardbrukar. Han gjekk ut av amtsskulen 1887 og tok eksamen ved Kristiansands underoffisersskule i 1890. Frå 1891 til -94 var han politikonstabel i Bergen. Etter han i 1894 var elev ved telegrafskulen til jarnbanen, arbeidde han ved Statsbanene som telegrafist 1894-97, kontorist 1897-1909, og som fullmektig frå 1909. Frå 1918 til 1939 var han rekneskapsførar i Stavanger distrikt.

Løge var mykje aktiv i fråhaldsrørsla. Han var i si tid formann i Stavanger Totalavholdsforening og 1927-34 styremedlem i Det norske Totalavholdsselskap. Han var med i Avholdsfolkets Landsnemnd og i åra 1901-27 formann i Avholdsfolkets Fellesutvalg. Løge engasjerte seg også i samvirkerørsla, mellom anna var han formann i Forbruksforeningen Bikuben i periodane 1913-25 og 1927-36, samt styreformann frå 1923 i samvirkeselskapet Nordkronen. Han var medlem 1915-24 og ordførar 1924-?? i representantskapet til Norges kooperative Landsforening.

Perioden 1916-18 var Løge ordførar i Stavanger bykommune. Hausten 1924 vart han vald inn på Stortinget som den sjette av sju representantar frå dei fem kjøpstadane i Vest-Agder og Rogaland. Tingbolken 1925-27 var han så ein av dei åtte som representerte Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti. Løge var medlem i Finanskomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-04-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Nord-Norges Skogsmannsforbund** er ein organisasjon som har til formål å samle skogbruksutdanna funksjonærar i Nord-Noreg om felles interesser og faglege utfordringar for skogbruket i landsdelen. Organisasjonen samlar skogfunksjonærar til årsmøte, fagprogram og utferd kvart tredje år. Organisasjonen gjev òg støtte til opplysningsmateriell, bøker og anna som synleggjer skogbruket i Nord-Noreg.

På årsmøtet i 2008 vart tidlegare fylkesskogsjef Terje Dahl, Bardufoss, vald til leiar for perioden fram til 2015.

Historie
--------

På ei skogbruksutstilling i Harstad i 1911 vart det vald ein komité som skulle førebu stiftinga av eit skogmannsforbund. Organisasjonen vart stifta på eit møte same stad 18.-21. mars 1912 under namnet «Tromsø stifts skogmandsforbund». Første formann var skoginspektør Einar Nilsen. 

Skogmannsforbundet hadde sitt første årsmøte i 1919, på skogvoktargarden på Storjorda i Øvre Saltdal. Her møtte 36 av om lag 70 medlemmer. Neste møte vart halde i Alta i 1922, og sidan vart det med unntak av perioden 1940-1956 halde årsmøte kvart tredje år, vekslande mellom Nordland, Troms og Finnmark.

Kjelder
-------

* Arvid Sveli: *Skogbruk i Nord-Norge - Streiftog gjennom historien* Nord-Norges Skogmannsforbund 1987 ISBN 9034911-4
* Ørnulf Kibsgaard; I tjeneste for skogen - Nord- Norges Skogsmannsforbund 1912-2012.2012. ISBN 978-82-303-2090-7

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside
| **Tarnów** |
| --- |
| Rådhuset på HovudplassenRådhuset på Hovudplassen Rådhuset på Hovudplassen |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Tarnów | Byvåpenet til Tarnów |
| **Flagget til Tarnów** | **Byvåpenet til Tarnów** |

 |
| Plassering |
| 

Tarnów is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Veslepolske |
| Byrettar | 1330 |
| Borgarmeister | Ryszard Ścigała |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  72,4 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 117 109   1618/km² |
| Koordinatar | 50°2′0″N 21°0′0″E﻿Koordinatar: 50°2′0″N 21°0′0″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 33-100 til 33-110 |
| Telefon-retningsnummer | +48 014 |
| Bilnummer | KT |
| **Nettstad:** www.tarnow.pl |

**Tarnów** (tysk *Tarnau*; jiddisk טארנא-*Turna*) er ein by søraust i Polen med om lag 115 000 innbyggjarar.

Byen ligg i Veslepolske voivodskap, men frå 1975 til 1998 var han hovudstad i Tarnów voivodskap.

Historie
--------

Byen vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1224. Han fekk byrettar i 1330. På 1200-talet flytta mange tyskarar frå Kraków og Nowy Sącz til byen. På 1500-talet kom òg mange skotske nybyggjarar til området. Han vart annektert av Habsburgmonarkiet og Austerrike i 1772 under den første delinga av Polen. Bispedømet Tarnów vart oppretta i 1785.

Under den første verdskrigen var byen viktig i den austerriksk-ungarske/tyske Gorlice-Tarnów-offensiven i 1915, ein militæroperasjon som endra situasjonen på austfronten og førte til at store russiske styrkar trekte seg tilbake. Etter krigen vart byen ein del av Den andre polske republikken i 1918.

Før den andre verdskrigen var om lag halvparten, om lag 25 000, av innbyggjarane jødar. Bortsett frå om lag 700 vart alle desse drepne av nazistane.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Tarnów**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tarnów» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Svend Foyn** (fødd 9. juli 1809 på Foynegården i Tønsberg, død 30. november 1894 på Nøtterøy) var ein norsk skipsreiar og grunnleggjar av den moderne kvalfangsten.

Foyn reiste til sjøs i ung alder og vart skipper allereie då han var 24 år. Han studerte språk i Frankrike og England, sigla til Spania og Frankrike og dreiv samstundes med eksport og import. Han gjorde eit banebrytande arbeid innan selfangst og skapte ein viktig ny næringsveg. Han deltok sjølv i ein selfangstekspedisjon i 1844 og teikna ei ishavsskute som vart mønster for bygging av desse.

Foyn organiserte i 1847 sin fyrste kvalfangstekspedisjon til Nord-Noreg. I 1863 industrialiserte han den fyrste granatharpunen med eksploderande hovud basert på Erik Eriksen og Jacob Nicolai Walsøe sin idé og design. I 1864 vart kanonen montert på den fyrste dampdrivne kvalfangstskuta i verda, «Spes & Fides», bygt ved Nylands mekaniske verksted i Christiania. Fartøyet var 94 fot langt, med ein 20 hestekrefters maskin; maksimal fart var sju knop.

Svend Foyn revolusjonerte kvalfangsten, på godt og vondt. Ved sin død etterlet han seg ei formue på fire millionar kroner, og ein industri som etter mange år var nær ved å utrydde dei store havpattedyra.

Foyn bidrog med finansiell støtte til misjonsverksemda og til oppføringa av bedehus, skular og barneheim i Tønsberg. Han vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden i 1853, forfremja til kommandør i 1870 og mottok storkorset i 1893.

Svend Foyn har fleire stader i Antarktis kalla opp etter seg. 

* Kyststrekninga Foyn Coast
* Foyn Harbour, som var ein aktiv stad for kvalfangstaktiviteten ved Den antarktiske halvøya
* Foyn Point, eit nes langs Foyn Coast.
* Foyn Island den nest største øya i Possession Island.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svend Foyn» frå Wikipedia på bokmål, den 1. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947

Litteratur
----------

* Alf R. Jacobsen (2008) *Svend Foyn. Fangstpioner og nasjonsbygger*, Aschehoug. ISBN 978-82-03-232169
* Jan Østby (1953) *Hvalkongen. Eventyret om Svend Foyn*, Gyldendal.
* Arne Odd Johnsen (1943) *Svend Foyn og hans dagbok*, Fabritius.

Bakgrunnsstoff
--------------

* kvalfangstmuseet i Sandefjord
* Norsk Biografisk Leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN

 |
**Zulia Inés Calatayud Torres** (fødd 9. november 1979) er ein kubansk tidlegare friidrettsutøvar frå Havanna som i 2005 vart verdsmeister på 800-meter.

Aktiv
-----

I 1999 tok Calatayud andreplassen på 800 m ved panamerika-leikane i Winnipeg i Canada, derimot kom ho ikkje vidare frå forsøka ved verdsmeisterskapen i Sevilla. Under dei olympiske leikane i Sydney hausten 2000 vart ho nummer seks på 800 m, året etter rauk ho ut or Edmonton-VM i semifinalane. Den 19. juli 2002 sette Calatayud i Monaco personleg rekord med 1.56,09. I verdscupen 2002 i Madrid enda ho på fjerdeplass.

Etter ei lang skadepause vart Calatayud i 2004 iberoamerikansk meister og nummer åtte i Sommar-OL i Aten. I 2005-sigra ho både under verdsmeisterskapen i Helsinki og ved verdscupfinalen i Monaco. Nye triumfar hausta ho i 2006, fyrst ved Mellomamerika- og Karibia-lerikane i Cartagena og sidan i verdsfinalen i Stuttgart.

I 2007 var Calatayud noko plaga av skadar, men ved panamerika-leikane i Rio de Janeiro tok ho likevel bronsen på 800 m og gull i 4 x 400-meter stafett med Cuba. Under verdsmeisterskapen i Ōsaka og sommarleikane 2008 i Beijing nådde ho ikkje lengre enn semifinalane på 800 m, i stafettane vart ho i Ōsaka og Beijing høvesvis nummer sju og seks med Cuba.

Calatayud vart Mellomamerika-og-Karibia-meister 2009. Ved VM i Berlin same året nådde ho semifinalane på 800 m og la med Cuba beslag på sisteplassen i 4 x 400-meter stafett-finalen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1999 i Sevilla: Utslått i forsøka på 800 m (2.00,93=nr 19). Nr 7 i x 4 x 400 m stafett
* OL 2000 i Sydney: Nr 6 på 800 m – 1.58,66. Nr 8 i x 4 x 400 m stafett
* VM 2001 i Edmonton: Utslått i semifinalane på 800 m (2.01,04=nr 9)
* OL 2004 i Aten: Nr 8 på 800 m – 2.00,95
* VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje på 800 m – 1.58,82, framom Hasna Benhassi (1.59,42)
* VM 2007 i Osaka: Utslått i semifinalane på 800 m (2.06,97=nr 24). Nr 7 i 4 x 400 m stafett
* OL 2008 i Beijing: Utslått i semifinalane på 800 m (1.58,78=nr 10). Nr 6 i 4 x 400 m stafett
* VM 2009 i Berlin: Utslått i semifinalane på 800 m (2.01,53=nr 16). Nr 8 i 4 x 400 m stafett

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zulia Calatayud» frå Wikipedia på engelsk, den 18. august 2018.*
Denarius (19-18 f.Kr.) som viser hovudet til keisar Augustus og Tarpeia knust av soldatane sine skjold.
**Tarpeia** er ei kvinne i romersk mytologi som skal ha levd i den romerske kongetida.

Soldatar angrip Tarpeia. Fragment av eit relieff frå Basilica Aemilia (første hundreåret)
Denarius frå 89 f.Kr. som viser Tarpeia si straff.
Ifølgje soga var Tarpeia ei vestalinne som var dotter av den romerske leiaren Spurius Tarpeius. Ho opna porten til forskansinga av Kapitol for sabinarkongen Tatius og hans menn, som ville hemna sabinarinnerovet som Romulus hadde stått bak. Som straff blei Tarpeia ifølgje ein tradisjon kasta ut frå Kapitolhøgda, og gav dermed namn til staden der det skjedde, Den tarpeiske klippa. Ifølgje ei anna soge døydde ho under vekta av dei mange skjolda som sabinarane sjølv la oppå henne. Ho var nemlig blitt lova det sabinarane hadde på armen - og tenkte då på dei vakre gullarmbanda deira - men blei i staden lessa ned med skjold. Deretter skal kroppen hennar ha blitt kasta ut frå klippa (*Rupes Tarpeia*).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tarpeia» frå Wikipedia på engelsk, den 20. oktober 2019.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

* Livius. «Ab urbe condita» **1:11**. Translated from the Original with Notes and Illustrations by George Baker, A.M.. First American ed. from the Last London Edition, in Six Volumes. (New York: Peter A. Mesier et al. 1823). Henta 1 May 2016.
* Propertius, IV.4

Referansar

1. ↑  «Tarpeia» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  Morford, M.; Lenardon, R. (1999). *Classical mythology*. Oxford University Press. s. 536. ISBN 978-0-19-514338-6.
3. ↑  Sanders, H. (1904). *Roman historical sources and institutions*. Macmillan. s. 1–47.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Sven Olof Gunnar Tumba**, til 1965 **Sven Olof Gunnar Johansson**, (27. august 1931–1. oktober 2011) var ein svensk ishockeyspelar, fotballspelar og golfspelar, fødd i Stockholm. Han vart verdsmeister i ishockey med Sverige i 1953, 1957 og 1962.

Sven Johansson flytta som 10-åring til småbyen Tumba. Nokre år seinare flytta familien til Täby, der han fekk tilnamnet Tumba. Frå 1950 til 1966 spelte han 354 seriekampar på Djurgården sitt ischockeylag, og stod for i alt 368 nettkjenningar. På desse 16 åra var han med å vinne åtte nasjonale seriemeistertitlar. Han deltok også på fotballaget til Djurgården og vart seriemeister med laget i 1959. Hausten 1956 spelte han sogar ein fotballandskamp for Sverige, då Noreg på heimebane i Oslo vart slått 3-1.

Senterløparen Sven Johansson Tumba representerte Sverige på ishockeyarenaen i femten år; 1952-66. Han debuterte under vinterleikane 1952 i Oslo, der Sverige sikra seg bronsemedaljen etter å ha vunne ein omkamp mot Tsjekkoslovakia med 5 mot 3. Året etter vann han det fyrste av tre VM-gull då Sverige sigra under eit amputert VM i Sveits. Sidan vann han VM-gull i Moskva i 1957, framfor arrangørlandet Sovjetunionen. Siste VM-triumfen opplevde han i Colorado Springs i USA i 1962, der det svenske laget vann alle sine sju kampar, elles ein meisterskap der Sovjetunionen ikkje deltok. Både under VM 1963 på svensk heimebane og i OL 1964 i Innsbruck vart det sølv på Johansson Tumba og Sverige, i 1963 på dårlegare målskilnad enn Sovjetunionen. Etter verdsmeisterskapen 1966 stod Tumba bokført med 245 landskampar for Tre Kronor. Han skåra til saman 186 landslagsmål, meir enn nokon annan svensk ishockeyspelar har gjort.

Merittar
--------

Sven Tumba, 1960
### Ishockey

* Gullmedalje i ishockey-VM: 1953, 1957 og 1962 med Sverige
* Sølvmedalje i ishockey-VM: 1963 med Sverige
* Sølvmedalje i ishockey under Vinter-OL: 1964 med Sverige
* Bronsemedalje i ishockey under Vinter-OL: 1952 med Sverige
* Bronsemedalje i ishockey-VM: 1954, 1958 og 1965 med Sverige
* Svensk meister: 1954, 1955, 1958, 1959 , 1960, 1961, 1962 og 1963 med Djurgårdens IF

### Fotball

* Svensk seriemeister: 1959 med Djurgårdens IF

Sven Tumba var både svensk og USA-amerikansk statsborgar då han døydde i Danderyd, 81 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sven Tumba» frå Wikipedia på tysk, den 24. april 2017.*
* *Denne artikkelen bygger på «Sven Tumba» frå Wikipedia på svensk, den 24. april 2017.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI
* LIBRIS
* Munzinger (sport)
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 13°45′N 42°45′E﻿

**Zuqar** (arabisk جزيرة زقر, *Jabal Zuqar*) er ei øy i Raudehavet som høyrer til Jemen. Ho ligg mellom kysten av Jemen og Eritrea, nær sundet Bab-el-Mandeb som knyter Raudehavet til Adenbukta. Trass i at ho ligg nær Afrika, vert Zuqar rekna til Asia, fordi ho ligg på den asiatiske kontinentalsokkelen.

Det var lenge omstridd kven som skulle ha Zuqar av Jemen og Eritrea, i lag med resten av Hanishøyane. I 1995 førte dette til ein konflikt kalla Hanishøyane-konflikten. Domstolen i Haag avgjorde saka i 1996 og gav dei større øyane, inkludert Zuqar, til Jemen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zuqar Island» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Øyar i Jemen |
| --- |
| Socotraøyane | Abd al Kuri**·** Darsah**·** Samhah**·** Socotra |
| Hanishøyane | Zuqar**·** Hanish al Kabir **·** Hanish al Ṣaghir |
| Andre øyar | Jabal al-Tair**·** Kamaran**·** Perim**·** Zubairøyane |
| Commons page **Øyar i Jemen på Commons** |
**Svend Matthiesen** (fødd 17. desember 1830) var ein norsk lærar, kyrkjesongar, gardbrukar, bankkasserar og Venstre-politikar frå Grong.

Foreldra hans var gardbrukarar på Medjå i Grong. Sjølv gjekk han seminaret i Klæbu og tok eksamen der i 1849. Frå 1850 var han lærar og kyrkjesongar i heimbygda Grong. Han gifta seg i 1853 til garden Grong og dreiv denne til 1897, då eldste sonen overtok. Perioden 1862-67 var han styreformann i Grong sparebank, deretter kasserar i sparebanken i over 40 år.

Matthiesen var medlem av heradsstyret i Grong 1860-1907, ordførar 1872-80 og 1892-1907. Vidare var han valmann 1865-1903, forlikskommissær 1867-97 og medlem av amtsutvalet i ti år. I 1896 var han medlem av ein kongeleg kommisjon om lakselova.

Perioden 1871-82 var Matthiesen heile tida på frå 2. til 4. varamannsplass til Stortinget. Han vart ved stortingsvalet i 1900 vald til 4. representant for Nordre Trondhjems amt. På Stortinget 1900-03 var han medlem av Lagtinget og jarnbanekomiteen.

Han blei tildelt Borgardådmedaljen i sølv og Kroningsmedaljen 1906.

Kjelde
------

1. ↑  «Svend Matthiesen». *Indherred*: 2. 27. april 1916.
2. ↑  Lindstøl, Tallak (1914). *Stortinget og statsraadet 1814–1914. Bind 1, del 2: Biografier L–Ø samt tillæg*. s. 585.

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Nokre Cassini-ovalar. (**b=0.6a, 0.8a, a, 1.2a, 1.4a, 1.6a**)
**Cassinis oval** er ei kjend plankurve av fjerde grad, definert som ei mengd (eller geometriske stader) i planet slik at produktet av avstanden til to faste punkt er konstant. Dette er knytt til ein ellipse, der *summen* av avstandane er konstant, og ikkje produktet. Eit spesialtilfelle av kurva er lemniskaten. Kurva vart først studert av den italiensk-franske astronomen Giovanni Domenico Cassini.

Formell definisjon
------------------

Lat *q*1 og *q*2 vere to faste punkt i planet og la *b* vere ein konstant. Då er ein Cassini-oval med brennpunkt *q*1 og *q*2 er definrt til å vere brennpunktet for *p* slik at produktet av avstanden frå *p* til *q*1 og avstanden frå *p* til *q*2 er *b*2. Det gjeld om me definerer ein funksjon avst(*x*,*y*) til å vere avstanden frå eit punkt *x* til eit punkt *y*, for alle punkt *p* på ein Cassini-oval til å tilfredsstille likninga

{\displaystyle \operatorname {avst} (q\_{1},p)\times \operatorname {avst} (q\_{2},p)=b^{2}.\,}

Likningar
---------

Om brennpunkta er (*a*, 0) og (−*a*, 0), så er likninga for kurva

{\displaystyle ((x-a)^{2}+y^{2})((x+a)^{2}+y^{2})=b^{4}.\,}
Utvida vert dette 

{\displaystyle (x^{2}+y^{2})^{2}-2a^{2}(x^{2}-y^{2})+a^{4}=b^{4}.\,}
Den ekvivalente polarlikninga er 

{\displaystyle r^{4}-2a^{2}r^{2}\cos 2\theta =b^{4}-a^{4}.\,}

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cassini oval» frå Wikipedia på engelsk, den 16. september 2011.*
**Sven Hans Jørgen Svensen** (30. august 1856–15. oktober 1942) var ein norsk skulemann og politikar frå Kristiansand, stortingsmann 1922-24 frå byane i Vest-Agder og Rogaland.

Far til Sven Svensen var skipper og riggmeister. Sjølv gjekk han skulevegn og tok eksamen ved Holt seminar i 1875 og Maribogatens skole i Kristiania i 1878. Året etter vart ha cand.philos. frå universitetet. Svensen var lærar 1876-77
ved folkeskulen i Kristiansand, deretter Herefoss og så Fevik. Han var så skulebestyrar 1880-82 i Birkenes. Frå 1882 til 1910 underviste han på mellomskulen i Tvedestrand. Til sist skuleinspektør i heimbyen Kristiansand frå 1910 til 1925.

I Tvedestrand var Svensen engasjert i styringa av kjøpstaden, i mange år medlem i skulestyret, eit organ han var formann for 1897-99 og 1906-07. Han var formannskapsmedlem frå 1900 og vart vald til ordførar i 1909, eit ombod han forlet då han flytta til Kristiansand sommaren 1910. I fødebyen var han sidan medlem og sekretær i byen sin jarnbanekomite, tidlegare hadde han vore med i Sørlandsbanens felleskomite medan han budde i Tvedestrand.

Ved stortingsvalet hausten 1921 vann Svensen det femte mandatet til dei fem kjøpstadene Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger og Haugesund, der han sokna til partiet Venstre. Tingbolken 1922-24 hadde han sete i Protokollkomiteen. Svensen mista den faste stortingstaburetten ved 1924-valet, han enda opp som 1. varamann frå valkrinsen. I den eigenskapen møtte han som varamann i to åtskilde periodar i 1926-sesjonen, fyrst frå 22. januar til 7. mars i staden for Kastrud, sidan erstatta han Lars Meling frå 28. juni og ut sesjonen.

Svensen må ikkje forvekslast ein annan skulemann og politikar, den samnenmde Sven Svensen frå Brunlanes.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys
* VIAF

 |
**Sommers** (russisk Соммерс, finsk *Someri*, svensk *Sommarö*) er ei øy og eit fyr aust i Finskebukta, utanfor Viborgbukta, om lag 19 km sør for Virolahti i Finland.

Fyret står på eit skjer, som ligg om lag 16 meter over havet. Det første fyret på øya vart bygd i 1808 og denne konstruksjonen var av murstein som var kalka kvit og som var om lag 5 meter høgt. Lyskjelda vart modernisert i 1866 og fyret vart bygd 8 meter høgare. Fyret fekk eit linsesystem av 3. klasse og mekanikk som fekk oljelampa til å rotere. 

Fyrvaktarane levde her med familiane sine i eit trehus ved sidan av fyret. Ein tåkelur vart bygd på andre sida av øya på byrjinga av 1900-talet. Den russiske hæren starta å bygge forsvarsverk på øya då den første verdskrigen braut ut, men ingen av desse vart ferdigstilt. I 1918 bemanna det finske losvesenet fyret. 

Fyret vart øydelagd før vinterkrigen og personellet vart evakuert. Nyårsaftan 1941-1942 var ein finsk styrke på 100 mann stasjonert på øya sidan ho hadde ein strategisk posisjon. Sovjetarane ønskte òg øya og 8. juli 1942 gjekk dei til åtak på ho med mindre fartøy og fly. Dei klarte å få fotfeste på austsida av øya, men med artilleristøtte frå øya Ulko-Tammio (om lag 19 km nordvest for Sommers) klarte finnane å drive sovjetarane bort 9. juli. 

Etter fredsavtalen i 1944 vart øya gjeve til Sovjetunionen, som òg bygde det noverande fagverkfyret som står der i dag. Lyshøgda ligg 57 meter over havet og har eit lys som blinkar to gonger kvart tiande sekund. Det er òg fleire bygg og radarmaster på øya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «en:» frå Wikipedia på engelsk, den 14. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- Seppo Laurell: *Finlands fyrar* 1999, ISBN 952-5180-21-2
		- Rowlett, Russ. «The Lighthouse Directory».
**Sven Trygve Falck** (9. mars 1943–27. august 2019
) var ein norsk ingeniør, politikar og næringsdrivar frå Tønsberg. Han representerte Telemark og partiet Høgre på Stortinget 1981–85.

Falck var son til ein bokhandlar. Sjølv utdanna han seg til sivilingeniør ved kjemiavdelinga ved Norges tekniske høgskole. Etter eksamen i 1967 arbeidde han dei neste fire åra som driftsingeniør og prosjektingeniør for Dow Chemical Company, fyrst i USA i delstaten Texas og så i Vest-Tyskland. I 1971 fekk han jobb i Norsk Hydro, der han driftsingeniør på Rafnes og sidan overingeniør på Herøya.

Falck var bystyremedlem 1977-79 i Porsgrunn, medlem 1980-83 av Telemark fylkesting og fylkesutval, dessutan nestleiar i fylkesskulestyret. Stortingsperioden 1981–85 var han Høgre sin representant frå Telemark i nasjonalforsamlinga, med plass i Energi- og industrikomitéen.

Falck så frå seg nominasjon til stortingsvalet 1985. I staden brødfødde han seg som ingeniør, åra 1990-94 var han også direktør i Grenland industriutvikling. Frå 1994 til 2001 var han tilsett i Hydro Agri. Etter den tid dreiv han eige ingeniørfirma til han fekk pensjon.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
**Girolamo Frescobaldi** (1583–1. mars 1643) var ein italiensk komponist og musikar. Han var ein av dei viktigaste komponistane for klaviaturinstrument i renessansen og tidleg barokk. Frå 1608 til han døydde var han organist i Peterskyrkja i Roma. 

«Kyrie della Domenica» frå *Fiori Musicali* av Frescobaldi.
Det mest kjende verket hans er *Fiori Musicali* (1635) - 'Musikalske blomar', orgelmusikk til bruk i messa. Johann Sebastian Bach hadde ein kopi av dette verket. 

Johann Jakob Froberger (1616-1667) var elev av Frescobaldi. 
Louis Couperin, Georg Böhm, Dietrich Buxtehude, Johann Sebastian Bach og Johann Pachelbel er komponistar som gjennom Froberger har vorte påverka av Frescobaldi. Påverknaden går heilt til vår eiga tid, György Ligeti (1926-2006) skreiv i 1951 ein ricercar han kalla *Ommagio a Girolamo Frescobaldi*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Gratis noter av Girolamo Frescobaldi i Werner Icking Music Archive
* Fritt tilgjengelege notar av Girolamo Frescobaldi ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Great Garlic Girls** er ei norsk revygruppe som sidan 1981 har opptredd med ei rekke dragshow, det vil seie førestillingar der menn kledde som kvinner framfører kostyme-, dans- og musikknummer. Gruppa vart starta av Olav Klingen, Simen Sand og Morten Rudå og premiera var på Pilen restaurant 1. juni 1981. Frå 1984 bestod gruppa av Olav Klingen, Jonny Nymoen og Terje Schröder. Olav Klingen måtte slutte i 1992 etter at ei ulykke sette ein stoppar for karriera hans. Dei to andre er fortsatt aktive. Tidlegare medlemmar av gruppa har i tillegg til Klingen vore Dean-Erik Andersen, Kåre Jonny Enderud og Geir Lillejord. Simen Sand har sidan starten vore koreograf for Great Garlic Girls.

Gruppa har turnert i Noreg, Danmark, Sverige, Vest-Tyskland og på Færøyane og Island og var med i TV-show i Noreg og Danmark. Gruppa leverte Noregs Montreux-bidrag i 1987.

30. april 2006 arrangerte gruppa 25-års-jubileumsshow på Latter på Aker Brygge i Oslo. Hausten 2006 oppnådde dei 1. plass på ei italiensk hitliste med låta «High Energy», som for øvrig var namnet på gruppas show i 2003.

Gruppas management er i dag Nama Management.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2015-02-14 ved Wayback Machine.
**Noregsmeisterskapen i handball 2017** for kvinner vart vunnen av Idrettsklubben Våg, som stilte under klengenamnet Vipers Kristiansand, etter finalesiger 30 – 17 over Stabæk Idrætsforening.

### Kvartfinalane

* IK Våg – Fredrikstad BK 30 – 13
* Sola HK – Storhamar IL 27 – 34
* Tertnes IL – Larvik HK 30 – 33
* Skrim Kongsberg – Stabæk IF 24 – 33

### Semifinalane

* Larvik HK – Stabæk IF 36 – 37 eeo
* Storhamar IL – IK Våg 21 – 30

Finalen
-------

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum fredag 29. desember framfor 4 198 tilskodarar. Fyrste omgangen var jamn til 11 – 11, favoritten Vipers rykte så frå til leiing 16 – 12 ved pause. I den andre omgangen kom klasseskilnaden til syne og Vipers vann med heile tretten mål; 30 – 17.

For **Vipers** skåra Kari Brattset 6 mål, Kristine Lunde-Borgersen 5, Jeanett Kristiansen 5, Malin Aune 4, Emilie Hegh Arntzen 3. Kristin Nørstebø 3, Karoline Olsen, Mathilde Kristensen, Vilde Jonassen 1, Lina Jensen 1. Katrine Lunde og Sakura Hauge vakta målet.

**Stabæk**-måla kom frå Jenny Sneve 5, Kristiane Stormoen 4, Henny Reistad 3, Ane Rustad 1, Thea Karlshaugen Pettersen 1, Caroline Ruud Helgesen 1, Katarina Berens 1.

Magnus Nygren og Andreas Borge dømde kampen.

Kjelder
-------

handball.no
Koordinatar: 62°35′20″N 008°10′36″E﻿

Viketunnelen frå sør, Eikesdalsvatnet i forgrunnen.Foto: Rolf Jürgen Borchardt

**Viketunnelen** er ein tunnel på fylkesveg 191 i Nesset kommune i Møre og Romsdal. Tunnelen går mellom Fløta og Vike på austsida av Eikesdalsvatnet og er 4250 meter lang. Opphavleg var tunnelen 3535 meter lang og opna 12. mai 1997. Han vart forlenga ved Fløta etter at et jord- og steinras skada vegen der i august 2003. Den forlenga tunnelen vart offisielt opna 26. mai 2005.

Etter forlenginga er Viketunnelen den nest lengste tunnelen på ein fylkesveg i Noreg. Lengst av fylkesvegtunnelane er Heggurtunnelen i Tafjord i Norddal kommune.

Sjå òg
------

* Vegtunnelar i Noreg
* Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

Bakgrunnsstoff
--------------

* Våre veger: Tryggere veg til Eikesdal Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. (16. mai 2005)
* Aura Avis: Endelig er veien sikker (29. mai 2005)
* Romsdals Budstikke: Knut Anders Fostervold tråkker til i tunnelen Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine. (11. oktober 2006)
* The World's Longest Tunnel Page

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Noregsmeisterskapen i handball 2004** for kvinner vart vunnen av Larvik Håndballklubb etter finalesiger 28 – 23 over Byåsen Idrettslag frå Trondheim.

### Semifinalane

* Byåsen IL – Stabæk IF 42 – 24
* Larvik HK – Gjerpen IF 39 – 27

### Finalen

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum tysdag 30. desember 2004 framfor 4 529 tilskodarar. Larvik tok tidleg styringa og leia 15-11 ved pause. I den andre omgangen kontrollerte laget inn til klubbens sjette kongepokal.

Katja Nyberg vart toppskårar for **Larvik HK** med 9 nettkjenningar. Linn-Kristin Riegelhuth skåra 7 mål, Kristine Duvholt Havnås 4, Kari Mette Johansen og Tine Kristiansen 3, begge, og Vigdis Hårsaker 2 mål. Lene Rantala vakta målburet. Spelarar som Elisabeth Hilmo, Birgitte Sættem og Tine Stange skåra ikkje.

**Byåsen**-måla kom frå Gøril Snorroeggen (7), Trine Haltvik (4), Maren Villabø (4), Marte Snorroeggen (4), Ingrid Nygård Pedersen (2) og Marte Florholmen (2). Ida Alstad og Marit Malm Frafjord kom ikkje på skåringslista. Kjersti Beck og Kari Aalvik var målvakter.

Dommarane Terje Eriksen og Kenneth Hansen straffa Byåsen med tre 2 minutts-utvisingar og Larvik med to.

Kjelder
-------

* Tøsnbergs Blad 31. desember 2004
Vikedal
**Vikedal skipreide** var ei av dei nordlegaste skipreidene i Ryfylke.

Geografisk femna ho om:

* Vikedal sokn (unnateke gardane vest for Sandeidfjorden)
* Imsland sokn (unnateke gardane sør for Vindafjorden)
* austre delen av Sandeid sokn (om lag aust for kyrkja)

Desse soknene høyrer no til Vindafjord kommune, men dei gardane i Vikedal som låg på nordvestre hjørnet av Ropeidhalvøya (Vormestrand krins) soknar frå 1978 til Jelsa sokn i Suldal kommune.

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Vikedal skipreide vart nemnd *Vikedal tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene, og frå 1841 var Vikedal tinglag identisk med soknene Vikedal, Imsland og Sandeid.

Fotnotar
--------

1. ↑  Arkivverket: Matrikkel 1838
2. ↑  Norges folk og land

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå *Norsk historisk leksikon*)

| * v
* d
* e
Skipreider i Ryfylke futedøme |
| --- |
| Hebnes fjerding | Hjelmeland • Jelsa • Leiranger • Sauda • Suldal • Vikedal • Vats |
| Hesby fjerding | Askje • Hauske • Hesby • Høle • Idse • Sjernarøy (Sæbø) • Årdal |
| Karmsund fjerding | Avaldsnes • Hetland • Skåre • Stangaland |
**Noregsmeisterskapen i handball 2012** for menn vart vunnen av Fyllingen Bergen etter finalesiger 22 – 19 over Elverum Idrettslag.

Finalen
-------

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum dag 30. desember framfor 5 206 tilskodarar. I den fyrste omgangen leia Elverum med 6-3 før Fyllingen snudde til 6-8. Deretter la Bergens-laget på til 10-7 og 13-10, ved pause stod det 14-11. Gjennom godt forsvarsspel førte Fyllingen heile andre omgangen, og styrte kampen inn til triumf og lagets fyrste kongepokal.

Trym Bilov-Olsen skåra 8 mål for **Fyllingen** og vart mestskårande i finalen. Andreas Gjeitrem stod for 4 nettkjeninngar, Kristian Bjørnsen og Harald Reinkind skåra kvar sine tre mål, Eivind Tangen 2 mål, Espen Holand og Tore Andre Lunde 1 mål kvar. Daniel Bergqvist stod «strålende i målet».

**Elverum**-måla kom frå Andreas Rönnberg (5), Steffen Stegavik (4), Kjetil Aanestad (4), Magnus Gullerud (3), Lars Nordberg, Eirik Toft og Sigurdur Stefansson, alle 1 mål.

Kenneth Abrahamsen og Arne M.Kristiansen dømde finalen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Handball-NM 2012/Menn» frå Wikipedia på bokmål, den 20. april 2021.*
**Noregsmeisterskapen i handball 2014** for kvinner vart vunnen av Larvik Håndballklubb etter finalesiger 35 – 15 over Håndballklubben Halden.

### Semifinalar

* Nordstrand IF – Larvik HK 17 – 27
* Oppsal IF – HK Halden 28 – 31 eeo

Finalen
-------

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum tysdag 30. desember framfor 4 489 tilskodarar. Storfavoritten Larvik gjekk opp i 4-0 før Halden skåra sitt fyrste mål. Sidan dura Larvik vidare og leia 14 – 5 ved pause. I den andre omgangen heldt overkøyringa fram og Larvik sin sigersmargin vart til slutt heile 20 mål. 

Nora Mørk var toppskårar for Larvik med 8 mål. Elles skåra Linn-Kristin Riegelhuth Koren og Sanna Solberg 6 mål begge, Anja Edin 5, Gro Hammerseng 4, Marit Malm Frafjord 2, Karoline Breivang, Kristine Breistøl, Thea Mørk, Sofie Lund 1 mål alle. Sandra Toft var målvakt.

Halden-måla kom frå Cecilie Mørch Hansen 4, Martine Moen 3, Pernille Skaug 3, Melanie Felber 2, Marte Haugsten 1, Mette Kryger Jørgensen 1, Julie Gantzel Pedersen 1.

Dommarane straffa Halden med to 2-minuttsutvisingar, Larvik fekk ingen utvisingar.

Kjelder
-------

* Dagsavisen 31. desember 2014
**Viking Mestad** (fødd 12. januar 1930 på Evanger i Voss kommune, død 15. desember 2013) var ein norsk bankmann, jurist, politikar (V) og teatermann.

Mestad var statssekretær i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet i regjeringa Korvald frå 18. oktober 1972 til 16. oktober 1973.

Han var også kommunestyrerepresentant i Oslo tidleg på 1970-talet.

Mestad er cand.jur. med embetseksamen frå Universitetet i Oslo i 1955, og vart tilsett ved Noregs Bank i 1962. I 1986 fekk han stillinga som direktør for Hovedstyresekritariatet. Han slutta i banken i 1995.

Frå 1977 til 1997 var han styreformann ved Det Norske Teatret. Han var etterfølgd av Berge Furre. To månader etter at han gjekk av som styreformann vart han utnemnd som heidersmedlem i arbeidsgjevarorganisasjonen Norsk teater- og orkesterforening. Han mottok også Heddaprisen.

Mestad var fyrste styreformannen for Nynorsk Pressekontor.

Han er far til skodespelaren Henrik Mestad.

Referansar
----------

Denne artikkelen byggjer på ei omsetjinga av «Viking Mestad» henta frå Wikipedia på engelsk 18. januar 2011. Der var desse referansane oppgjevne:

1. ↑  ««Viking Mestad er død»». nto.no, nettstaden til Norsk Teater- og Orkesterforening. 17. desember 2013.
2. ↑  Statssekretærar på Regjeringen.no, innhenta 19. juli 2010.
3. ↑  VG: «Oslo bystyre» 27, april 1971
4. 1 2  Ottar Grepstad (2006). «Mestad, Viking». *Viljen til språk : Ei nynorsk kulturhistorie*. Oslo: Det norske Samlaget. s. 170. ISBN 82-521-6654-7.
5. ↑  Aftenposten: «Eksportutsending Petter Johansen» 21. april 1986
6. ↑  «Furre ny styreleder på Det Norske Teatret». *Aftenposten*. 28. april 1997.
7. ↑  «Heløe ny leder i NTO». *Aftenposten*. 20. juni 1997.
8. ↑  Ottar Grepstad (1998). *Nynorsk faktabok 1998*. s. 348. ISBN 82-91939-00-4.
9. ↑  Eriksen, Kirsten Osmo (25. mars 1995). «Vellykket liberaler». *Nordlys*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Verdsmeisterskapen i handball 2009 for kvinner**, den 19. i rekka, vart avvikla i tida 5. til 20. desember 2009 i Jiangsu-provinsen i Kina. Til saman 24 land deltok i turneringa. Tittelforsvarar Russland vann meisterpokalen etter finalesiger 25-22 mot Frankrike.

### VM-finalen

Finalen mellom semifinalevinnarane Frankrike og Russland fann stad i Nanjing framfor 13 000 tilskodarar. Russland tok kommandoen i kampen og leia 14-11 ved pause. Heile andre omgangen låg det russiske laget i føringa og vann kampen med 25 mål mot 22 til det franske mannskapet.

Jelena Dmitrijeva syrgde for russisk nettsus 8 gongar. Elles skåra Olga Levina, Ljudmila Postnova og Emilija Turej 3 mål, Jekaterina Andrjutsjina, Tatjana Khmyrova og Jekaterina Vetkova 2, Tatjana Dronina og Nadezjda Muravjova 1 mål. Inna Suslina, Anna Sedojkhina, Oksana Korolova, Maja Petrova og Viktorija Zilinskaite var også med i finalen. Marina Jartseva og Ksenija Makejeva var plassert på tribunen.

Franske målskårarar var Mariam Signate 8, Allison Pineau 6, Siraba Dembélé 4, Marion Limal og Katty Piejos 2. 

Danskane Martin Gjeding og Mads Hansen dømde finalekampen. Dei straffa Russland med fem 2-minuttsutvisingar og Frankrike med tre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Handball-Weltmeisterschaft der Frauen 2009» frå Wikipedia på tysk, den 8. desember 2017.*


| * v
* d
* e
Verdsmeisterskapen i handball |
| --- |
| Menn | Tyskland 1938**·** Sverige 1954**·** Aust-Tyskland 1958**·** Vest-Tyskland 1961**·** Tsjekkoslovakia 1964**·** Sverige 1967**·** Frankrike 1970**·** Aust-Tyskland 1974**·** Danmark 1978**·** Vest-Tyskland 1982**·** Sveits 1986**·** Tsjekkoslovakia 1990**·** Sverige 1993**·** Island 1995**·** Japan 1997**·** Egypt 1999**·** Frankrike 2001**·** Portugal 2003**·** Tunisia 2005**·** Tyskland 2007**·** Kroatia 2009**·** Sverige 2011**·** Spania 2013**·** Qatar 2015**·** Frankrike 2017**·** Danmark og Tyskland 2019**·** Egypt 2021**·** *Polen og Sverige 2023* |
| Kvinner | Jugoslavia 1957**·** Romania 1962**·** Vest-Tyskland 1965**·** Nederland 1971**·** Jugoslavia 1973**·** Sovjetunionen 1975**·** Tsjekkoslovakia 1978**·** Ungarn 1982**·** Nederland 1986**·** Sør-Korea 1990**·** Noreg 1993**·** Austerrike og Ungarn 1995**·** Tyskland 1997**·** Noreg og Danmark 1999**·** Italia 2001**·** Kroatia 2003**·** Russland 2005**·** Frankrike 2007**·** Kina 2009**·** Brasil 2011**·** Serbia 2013**·** Danmark 2015**·** Tyskland 2017**·** Japan 2019**·** Spania 2021**·** *Danmark, Noreg og Sverige 2023* |
**Vikingfjord** er eit norsk vodkamerke som vart lansert i Noreg på 1980-talet av Vinmonopolet. Vikingfjord har ein vassklår let, og har ein nøytral aroma.

Design
------

Polet ynskja å få til eit norsk alternativ til alle dei utanlandske vodkaane. Han vart likevel ikkje ein suksess før Arcus tok over merkevaren i 1996. Produktet fekk eit nytt design og ei ny oppskrift. Flaskedesignet skal gjeva assosiasjonar til reint norsk vatn frå isbredar. Og flaska har slått an, ho har vunne i gull i Mobius Design Award. Ho har òg motteke utmerkinga Merket for god design som vart delt ut av Norsk Designråd.

Bredevatn
---------

Vikingfjord er truleg den einaste vodkaen som vert tilsett vatn frå ein isbrede når han skal blandast ned til rett alkoholinnhald. Spriten, som vert laga av jordeple frå området rundt Mjøsa, har eit alkoholinnhald på omtrent 96 %, før det vert tilsett smeltevatn frå Briksdalsbreen, som er ein arm av Jostedalsbreen, Noreg sin største isbrede. Smeltevatnet renn naturleg ned ei kjelde, der det vert henta, og dernest tilsett i spriten.

Lansering internasjonalt
------------------------

Vikingfjord vart i 2001 lansert i Sverige og Tyskland. Litt seinare vart han òg lansert i USA. Vikingfjord vart kåra til årets vodkaprodusent i 2016 av The International Wine and Sprit Competition (IWSC).

Produkt
-------

* Vikingfjord Vodka (50%)
* Vikingfjord (37,5%)
* Vikingfjord Ice Shot (20%)
	+ Pure
	+ Rasberry
	+ Blueberry
	+ Ice Mixer Peach
	+ Cactus Blossom & Lime
* Vikingfjord Vodka Cocktails (12,5%)
	+ Vikingfjord Vodka Cocktails Mojito
	+ Vikingfjord Vodka Cocktails Raspberry Mojito

Kjelder
-------

1. ↑  Redaksjonen (23. februar 2001), «Amerikansk designpris til Vikingfjord», *Aperitif.no* (på norsk), henta 19. oktober 2022
2. ↑  IWSC (2016). «The guide to the world's best wines and spirits» (PDF): 31.

* *Denne artikkelen bygger på «Vikingfjord» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2022.*
Stille Stunder 1931**Stille Stunder** er eit kristeleg blad som var grunnlagt av Johannes Barstad i 1889. Bladet har stått som eit symbol på det som er kalla "kristninga av landsmålet", og var publiseringsstad for fleire salmar, blant anna av Elias Blix.

Redaktør i dag er presten Ivar Molde på Voss. Forretningsførar er Rolf-Atle Rolfsnes som bur på Fitjar, medan Knut O. Dale i Odda er styreformann. 

Bladet vart frå 1889 til 1931 utgjeve av grunnleggjaren, Johannes Barstad, seinare vart det utgjeve av kona, og frå 1935 til 1954 stod Oslo Kristelege Landsungdomslag som utgjevar. Frå 1954 og nokre år stod ei eiga bladnemnd i Bergen som utgjevar, og frå slutten av 1950-talet av Kyrkjenemndi i Bergen vore utgjevar. Frå 2012 er det Foreininga Stille Stunder som gjev ut bladet.

Redaktørar
----------

* Johannes Barstad 1889 til 1931
* Elenore Barstad 1931 til 1934
* Olav Gautestad
* Alfred Hauge
* Erling Ulltveit 1951 til
* Bernhard Eide
* Gudmund Skiftun
* Haakon Svarstad 1981 til 1989
* Ådne Skiftun 1990 til 1995
* Alfred Hamre 1995 til 2004
* Ivar Molde 2004-

Kjelder
-------

* Peter Halleråker: Johannes A. Barstad og landsmålet i *Tidsskrift for Sunnmøre Historielag 1986*
**Noregsmeisterskapen i handball 2018** for kvinner vart vunnen av Idrettsklubben Våg, som stilte under klengenamnet Vipers, etter finalesiger 31 – 25 over Storhamar Idrettslag.

### Kvartfinalane

* Byåsen IL – Storhamar IL 25 – 28
* Sola HK – Oppsal IF 31 – 21
* IK Våg – Fana IL 42 – 32
* Molde HK – Fredrikstad BK 20 – 23

### Semifinalane

* Sola HK - IK Våg 26 – 31
* Storhamar IF – Fredrikstad BK 29 – 21

Finalen
-------

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum laurdag 29. desember framfor 5 127 tilskodarar. Storhamar leia 6 – 4 og fylgde storfavoritten Vipers til 9 – 9. Deretter skåra Vipers fem strake mål og leia 14 – 9 ved pause. I den andre omgangen reduserte Storhamar til 16 – 17. Så kom ei god periode for Vipers som gjekk opp i åttemålsleiing på 28 – 20. Sidan kontrollerte Vipers inn til siger 31 – 25 og lagets andre strake kongepokal.

For **Vipers** skåra Jeanett Kristiansen 5, Hanna Yttereng 5, Henny Reistad 4, Silje Waade 4, Karoline Olsen 3, Vilde Jonassen 3, Linn Sulland 3, Emilie Hegh Arntzen 2, Marta Tomac 2. Katrine Lunde vakta målet.

**Storhamar** sine skåringar kom frå Betina Riegelhuth 7, Tonje Enkerud 5, Kristin Venn 3, Else Skinnehaugen 3, Heidi Løke 2, Guro Nestaker 2, Gabriella Juhasz 1, Malene Aambakk 1, Mia Svele 1.

Dommarane straffa Vipers med fire 2-minuttsutvisingar og eitt raudt kort, Storhamar fekk ein 2-minuttar.

Kjelder
-------

Dagsavisen 31. desember 2018
**Helmer Lundgreen** (5. september 1815–27. januar 1892) var ein norsk forretningsmann og politikar frå Trondheim. Han representerte valkrinsen Trondheim og Levanger på Stortinget 1865-66 og 1874-76.

Lundgreen var son til ein innvandra handelsmann frå Flensburg. Allereie i 1831, 16 år gammal, tok Lundgreen over styringa av forretninga som mor hans eigde i Trondheim. Frå 1842 dreiv han eiga forretning i heimbyen. År 1857 var han mellom grunnleggjarane av Nordenfjeldske Dampskibsselskab, eit selskap han var direktør for frå 1863 til han døydde. Lundgreen hadde også mange andre verv, mellom anna var han styremedlem i Nordenfjelske sjøforsikringsselskap, i sparebanken i Trondheim og i Trondhjems privatbank. Heilt frå 1859 til døden kom i 1892 var han med i styret for Noregs Bank. 

Frå 1854 til 1866 var Lundgreen medlem av bystyret i Trondheim. Til stortinget 1865-66 var han fyrste varamann frå Trondheim og Levanger, møtte då i staden for den valde Einar Gram og var medlem i Bankkomiteen. Lundgreen møtte også heile stortingsperioden 1874-76 som fyrste varamann, etter som den valde representanten Michael Getz, stendig melde sjukdomsforfall. Han var då medlem av Lagtinget, 1874 i Gasje- og pensjonskomiteen og 1875-76 i Tollkomiteen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys

 |