recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Skypumpe nær Florida.
Eit par skypumper utanfor Bahamas.
Ei **skypumpe** er ei kraftig roterande luftsøyle som oppstår over hav og innsjøar. Dei liknar tornadoar og ofte så er dei nettopp det. Skypumper oppstår i samband med cumilforme skyer, og vanlegvis ikkje i samband med superceller som tornadoar oftast gjer.

Forskjellige typar
------------------

Skypumper som blir danna utanom superceller vert kalla «ikkje-tornadiske skypumper», medan dei som oppstår i samband med mesosyklonar i superceller vert kalla «tornadiske skypumper». Dei tornadiske skypumpene er generelt kraftigare enn dei ikkje-tornadiske, og er i praksis berre tornadoar over vatn. Tornadiske skypumper oppstår på same måte som vanlege tornadoar. 

Dei ikkje-tornadiske skypumpene oppstår vanlegvis i kystområde i samband med konvektive skyer i utvikling. Dei er vanlegvis av F0 styrke på Fujitaskalaen med vind mindre enn 30 m/s og kan ofte samanliknast med tromber på land. Skypumper oppstår oftast i område med tropisk klima, men kan òg oppstå i meir tempererte område av verda. Her til lands er dei å sjå kvar sommar langs Norskekysten. 

For å få danna ikkje-tornadiske skypumper treng ein ustabile atmosfæreforhold som skapar stigande luftrørsler. I tillegg må ein ha forskjellig vindretning i to forskjellige luftlag, slik at lufta får ein rotasjon. Skypumper kan oppstå langt inne i fjordar, sannsynlegvis på grunn av at vinden blir tvinga inn eller ut fjorden nær overflata, medan det i høgda over fjorden og fjella er ei anna vindretning. I Hardangerfjorden oppstår det årleg skypumper i august-september, og då kan det gjerne stå fleire på rekke og rad. 

Mange trur at skypumper trekk vatn opp frå sjøen og inn i skya, men i røynda er det lite vatn i trakta. Ofte kan det derimot kvervlast opp vatn i dei nedste delane av skypumpa. Den synlege delen av skypumpa oppstår derimot av vassdamp som kondenserer til små skydropar på grunn av svært lågt trykk i skypumpa. 

Når ei skypumpe er i ferd med å oppstå er ofte det først teiknet ein skugge i form av krusningar på vassoverflata. Når ei skypumpe er fullt utvikla flyttar den seg som regel sakte langs ein krum bane, og varar sjeldan meir enn eit kvarter før kjøligare luft blir pumpa opp i kvervelen og den løyser seg opp.

Referansar
----------

* Frank W. Lane, *The Elements Rage, Vol. 2: Fire and Water*, (London: Sphere Books Ltd. 1968) pp. 17–24.

Sjå òg
------

* Tornado

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Skypumpe**

* A Bilete av skypumpe frå Australia
* StormWiki Arkivert 2007-01-12 ved Wayback Machine.
* Heimevideo av skypumpe frå september 2006 Arkivert 2011-06-29 ved Wayback Machine.
**Eilert Hagerup Prytz Pedersen Præsteng** (21. juni 1866–9. mars 1939) var ein norsk gardbrukar, trevarehandlar og stortingsmann frå Hemnes i Nordland. I perioden 1922-36 var han stortingsrepresentant for Frisinna Venstre og seinare Høgre, vararepresentant 1937-39.

Præsteng var son til ein gardbrukar. Frå unge år han var han fiskar, deltok i lofotfisket frå 1882 til 1898, dei siste 12 åra som høvedsmann. I 1890 kjøpte han farsgarden Presteng i Hemnes (Sør-Rana) og var gardbrukar i fleire ti år. Då han gav opp fisket, byrja han som skøytebyggar, og han dreiv handel med skøyter, båtar og trevarer til Lofoten, Vesterålen og Finnmark.

I tida frå kring 1900 var Præsteng mykje aktiv i den lokale samfunnsstyringa. Han var i til saman 15 år medlem i heradsstyret i Hemnes, og han var medlem i skulestyret, fattigstyret, og av liknings- og overlikningsnemnda. Dessutan var han forlikskommissær og styremedlem i Hemnes Elektrisitetsverk, samt formann i Hemnes telefonselskap og Hemnes meieriselskap. Heilt til han døydde var han styremedlem («direktør») i Hemnes Sparebank.

Gjennom stortingsvalet hausten 1921 kunne Præsteng rykke inn på fast plass på Stortinget, vald frå valkrinsen Nordland og for Frisinna Venstre. I den fyrste treårsperioden, 1922-24, var han medlem i Landbrukskomiteen. Etter attval i 1924 tok han sete 1925-30 i Jarnbanekomiteen. Då Frisinna Venstre byrja gå i oppløysing vandra Præsteng over til Høgre, og representerte det partiet frå 1928. Etter nye attval var han 1931-36 medlem i Veg- og jarnbanekomiteen. Ved stortingsvalet hausten 1936 stod han på tredjeplass på Nordland Høgre si kandidatliste, mot førre gongen fyrsteplass, men eit godt val for fylkespartiet gjorde at han vart fyrste vararepresentant og møtte såleis tre veker i 1937 og to veker i 1938 i staden for Cato Sverdrup.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-02-24 ved Wayback Machine.
* Gravminne
**Eilert Gerhard Schanche** (18. mai 1859–27. mars 1933) var ein norsk gardbrukar, fødd i Skånevik i Hordaland, stortingsmann 1892-1903 og 1906-09. Før unionsoppløysinga i 1905 representerte han Moderate Venstre, sidan vart han vald for Samlingspartiet.

Schanche var son til ein prest. Sjølv tok han i 1882 eksamen ved den høgare avdelinga på landbruksskulen på Ås. Tre år seinare tok han over slektsgarden Utstein kloster, der han vart den siste eigar av det eigenlege Utstein kloster, ettersom han i 1896 forhandla fram ein avtale med den norske staten der staten fekk eigedomsretten til klosterkyrkja mot å koste restaureringa av kyrkja. Dette gav Schanche høve til å sette i verk ei svært omfattande nydyrking på godset.

Schanche fekk tidleg ein sentral posisjon i Mosterøy, medlem i heradsstyret frå 1885, der etter ordførar frå 1889 til 1910. Han også forlikskommissær og elles formann i Rogaland landhusholdningsselskap.

I alle dei fire tingbolkane frå 1892 til 1903 representerte Schanche Stavanger amt på Stortinget. Ved stortingsvalet i 1903 var det innført val frå einmannskrinsar og Schanche lukkast ikkje å verte attvald. Tre år seinare lukkast han derimot å verte vald til tingmann frå krinsen Hesbø og Hafrsfjord. På Stortinget hadde han i alle år plass i Landbrukskomiteen, sekretær 1898-1900 og formann 1900-03 og 1906-09. Valperioden 1906-09 var han tillegg medlem i Lagtinget. Schanche var også medlem i to riks-utval; Telefonkomiteen av 1902 og den parlamentariske landbrukskommisjonen av 1895.

I 1910 skøytte Schanche Utstein-godset over til dei to sønene sine. Sjølv busette han seg i Oslo. Han var utnemnd til Riddar av 1. Klasse av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* skankeforeningen.no Arkivert 2017-12-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Frå eï oppvising om den amerikanske borgarkrigen, bruk av eit 1858 Enfield skytevåpen.
**Skytevåpen** var ei oppfinning som revolusjonerte både krigføring og jakt. Før skytevåpna inntok historia var kast-, stikk- og slagvåpen det mest vanlege. Til krigføring fanst også ymse katapultinnretningar laga for å kaste enten stein eller brannfaklar. 

No kan ein sjølvsagt seie at pil og boge var skytevåpen, men her meiner ein skytevåpen i tydinga *eldvåpen*. Altså våpen med krutladning. Det fanst elles også *armbrøstar*, som ser ut som ein kombinasjon mellom pil og boge og eit gevær. Men dei bruka ikkje krut, og er såleis ikkje skytevåpen i denne meininga. 

Dei gamle våpna var i stor grad korthaldsvåpen og såleis mest eigna til nærkamp. Unnataket var langbogen, som kunne vere dødeleg på noko hald. Med inntoget til skytevåpna fekk ein våpen som etter kvart verka på større avstand, noko som sjølvsagt hadde alt å seie for t. d. krigføringa.

Lange skytevåpen som måtte haldast med to hender, vart kalla *gevær*, *muskett*, *arkebuse* o.fl. medan kortare skytevåpen som kunne handterast med ei hand, vart kalla pistolar. Seinare kom også *revolveren*. Ein kan i nyare tid grovt sett dele inn geværa i hagler og rifler, og handvåpna i i revolverar, enkelskotspistolar og halv- og heilautomatiske pistolar. Ein maskinpistol er eit kort gevær som skyt pistolammunisjon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* NDL

 |
Koordinatar: 46°50′31.5″N 08°52′16.5″E﻿

**Clariden** (og **Claridenstock**) er eit 3 267 m høgt fjell i Glarus-Alpane i Sveits. Fjellet ligg ovanfor Klausenpasset i fjellrekka Gross Schärhorn, Clariden, Bocktschingel, Gemsfairenstock (frå vest mot aust). Denne fjellrekka strekker seg vidare til Tödi i nordvest. I nordleg retning har ein Urnerboden og Klausenpassstrasse. Kantongrensa mellom Glarus og Uri går langs fjellet.

Fjellet vart klive fyrste gongen den 13. august 1863 av Rambert, Streiff og Stüssi.

Clariden kan nåast frå Claridenhütte over Claridenfirn. Ein lengre, ofte brukt turveg går frå Klausenpass over Iswändli til fortoppen av Clariden. Derifrå går turen over ei kvass egg, som er sikra med faste tau, til hovudtoppen.

Clariden er om vinteren eit ynda mål for skigåarar. Særleg på vårparten etter Klausenpass er opna for biltrafikk, er fjellet eit hyppig nytta mål dagsturar på ski.

Frå fjelltoppen har ein storfelt utsyn mot Tödi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Clariden» frå Wikipedia på tysk, den 18. oktober 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Clariden på SummitPost

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ein **skytopp** (eller toppen av ei sky) er den øvste synlege delen av ei sky. Den blir vanlegvis uttrykt i meter over jordoverflata eller lufttrykket i skytoppen i hektopascal.

Målingar
--------

Skytopphøgda kan ein estimere frå bakken ved triangulering, men denne metoden kan berre brukast når ein kan sjå heile isolerte skyer eit stykke frå observatøren. Av instrument kan radar brukast til å måle høgda til skytoppen. 

Ein alternativ, men dyrare metode, er å bruke observasjonar frå lufta, enten visuelt eller med instrument som skyhøgdemålarar. Denne teknikken er nyttig når ein skal måle individuelle skyer og for å kontrollere kor nøyaktig andre metodar er, men det blir svært vanskeleg å kontinuerleg overvake skyer over store område. 

Skytopphøgda kan òg målast frå satellittar, en gjennom stereofotogrammetri (som brukar to bilete frå forskjellige vinklar) eller ved å omforme temperaturmålingar til å estimere høgda.

Påverknad på vêr og klima
-------------------------

I konvektive skyer er det vanlegvis styrken på konveksjonen som avgjer kor høg skya kan bli. Dette kan igjen vere avhengig av faktorar på overflata, særleg transport av varme og vassdamp frå overflata til atmosfæren. Skytopphøgda varierer ofte mykje meir, og er meir ujamn enn det skybasen er. 

Stråling i atmosfæren er sterkt påverka av skyer. Skyalbedo er direkte avhengig av storleiken og forma til skypartiklane, i tillegg til om partiklane er av flytande vatn eller iskrystallar, og desse faktorane er igjen avhengig av skyhøgda. Vatn absorberer og sender tilbake stråling. Derfor blir skytoppane avkjølt ved at infraraud stråling går ut i atmosfæren. Men jo høgare skytoppen er jo kaldare er partiklane i skya, og dermed blir det sendt ut mindre infraraud stråling jo høgare skya er.

Sjå òg
------

* Skyhøgd
* Skydekke

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida for satellitten MISR
* Måleinstrument
Benedikt XVI med pallium
**Pallium** er namnet på eit kvitt ullband med vovne svarte krossar, brukt som verdigheitsteikn i Den katolske kyrkja. Palliet er ei form for stola, eit band som blir lagt rundt nakken på personen som ber det. Det blei opphavleg berre bore av paven, men blei etterkvart også brukt for høgtståande erkebiskopar (med rang som metropolitt eller primas).

Erkebiskop Daniel Dinardo med pallium.
Ordet kjem frå latin for 'kappe'. Eit pallium blir lagt som ein ring rundt nakken med ei snor hengjande ned på brystet eller på sida.

Pave Innocens III avbilda med pallium.

Bruk
----

Palliet skal normalt overrekkast av paven personleg til kvar ny metropolitanerkebiskop. Dersom spesielle tilhøve talar for det kan det i staden takast med til erkebiskopen av ein paveleg delegat. Når ein ny pave blir innsett er det dekanus for kardinalkollegiet som overrekker palliumet til han. 

Det er vove av ull frå lam som blir halde ved eit kloster vigd til St. Agnes utanfor bymurane i Roma. 21. januar kvart år blir lamma velsigna i ein spesiell seremoni. Ulla blir teke med til benediktinarsøstrene ved kyrkja Santa Cecilia in Trastevere, som vev pallium. Pallia blir så lagt på Apostelen Peters grav, der dei ligg inntil dei skal delast ut.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pallium**
Odysseus som må velja mellom Skylla og Kharybdis. Måleri av Henry Fuseli frå 1794/6
**Skylla og Kharybdis** er to sjøuhyre i gresk mytologi. Dei er særleg kjende frå Odysseen, der Odysseus må segla forbi anten Skylla eller Kharybdis. «Å velje mellom Skylla og Kharybdis» er eit uttrykk for å seie at ein må velje mellom to like store dårlege løysingar. 

Skylla var dotter av Nisos og ei havnymfe. Ho vart forvandla av Kirke til eit uhyre. 

Kharybdis er eit legendarisk havuhyre som slukte alt det kom over og spytta det ut igjen. Stundom er dette forklart som ein sugande malstraum. 

I Odysseen av Homer vert det fortalt at Skylla slukte seks av Odysseus sine menn med sine seks gap. Dette hende medan Odysseus sigla gjennom eit trongt sund (av og til lagt til Messinastredet mellom Italia og Sicilia), og han hadde då Skylla på den eine sida og Kharybdis på den andre sida. Ordet skylla har slektskap med verbet skyllå som tyder å flå.

Kjelder
-------

* J.W. Fuchs Illustrert klassisk leksikon (Aschehoug, Oslo 1968)
Raud palmeolje i ei panne.
Raffinert palmeolje.
**Palmeolje** er ein type vegetabilsk olje vunne ut frå frukta til visse palmar, særleg afrikansk oljepalme (*Elaeis guineensis*), men også *Elaeis oleifera* og *Attalea maripa*. Ho blir brukt som næringsmiddel, til reingjeringsprodukt og kosmetikk og kan også brukast til å laga biodiesel.

Palmeolje og kokosolje er av dei få vegetabilske oljene som inneheld ein relativt stor del metta feitt, særleg palmitinsyre. Eit anna viktig stoff i palmeolje er oljesyre. 

Olja er naturleg raudleg av farge fordi ho inneheld store mengder betakaroten, eit fargestoff som blir omdanna til A-vitamin i kroppen. Handsaming av olja, som raffinering og bleiking, kan fjerna lukt og farge frå produktet.

Produksjon
----------

Palmeolje er ei av dei mest produserte vegetabilske oljene i verda. Indonesia og Malaysia er dei største produsentlanda. Stadig fleire land har sats på produksjon av palmeolje både til ernæring og for biodrivstoff. Paradoksalt nok har auka fokusering på biodrivstoff som eit miljøvennleg alternativ til petroleumsprodukt ført til avskoging av regnskog og drenering av torvmyrer.

Galleri
-------

* Frukta til oljepalme (Elaeis guineensis).Frukta til oljepalme (*Elaeis guineensis*).
* Hausta oljepalmefrukt i LiberiaHausta oljepalmefrukt i Liberia
* Oljepressing i LiberiaOljepressing i Liberia

Sjå òg
------

* Moambe

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Palmeolje» frå Wikipedia på bokmål, og «Palm oil» frå Wikipedia på engelsk den 12. juli 2015.*

1. ↑  Statistikk frå United States Department of Agriculture
2. ↑  Statistikk frå United States Department of Agriculture
3. ↑  Regnskog i handlevogna – regnskogfondet.no Hentet 28. juni 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forbrukerportalen: Palmeolje. Usunn for kropp og klode, publisert 29.05.2008 (arkivert nettside)
* Regnskogfondet Fakta om palmeolje: Regnskog i handlevogna Arkivert 2011-10-06 ved Wayback Machine. publisert 29.03.2011
* Palmeoljeguiden: Oversikt over palmeoljeinnhold i ulike matvarer Arkivert 2012-01-26 ved Wayback Machine. publisert 08.12.2011

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* BBC Things

 |
Japp
Japp sjokoladebar
**Japp** er ein sjokolade frå Mondelēz International, som i Noreg vert seld under merkenamnet Freia. 

Sjokoladen består av mjølkesjokolade fylt med karamell og mjuk sjokolademarengs og minner om det konkurrerande sjokoladeproduktet Mars, med ørliten skilnad i både smak og innpakning. Japp vart lansert i Sverige av Marabou, Freia sitt svenske søsterselskap, i 1947. Produktet vart introdusert i Noreg i 1949 av Freia.

Då sjokoladen skulle lanserast i Sverige i 1947 var eit av namneforslaga Japs, det amerikanske slanguttrykk for «japanar». Marabou valde å gjera om «s» til «p» og enda dermed med namnet Japp.

Japp vart produsert på Rodeløkka fram til 2005, då produksjonen vart flytt til Kaunas i Litauen.

Kjelder
-------

1. ↑  «Marabou firar 100 år». Mondelez International. 25. januar 2016. Henta 11. august 2017.
2. ↑  «Nordmenn er i verdenstoppen i sjokoladespising. Disse utgåtte go'bitene savner vi mest». dagbladet.no. 5. september 2016. Henta 11. august 2017.
3. ↑  «120 ansatte må gå». Fri Fagbevegelse. 8. desember 2005. Henta 11. august 2017.
4. ↑  «Føler seg ført bak lyset». Bergens Tidende. 24. juni 2010. Henta 11. august 2017.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Japp» frå Wikipedia på bokmål, den 1. desember 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Japp**
Brynseng T-banestasjon. Næraste jarnbanestasjon er Bryn stasjon på Hovedbanen.
T-bane på Lambertseterbanen og bytrikk på Østensjøbanen i 1966.
**Lambertseterbanen** er ei av linjene i T-banenettet i Oslo, og har Bergkrystallen stasjon på Lambertseter sør i Oslo som endestasjon. Banen opna i 1966 som T-bane på strekninga frå Bergkrystallen til Brynseng T-banestasjon, der banen er kopla til tunnelen som då var nybygd fram til Jernbanetorget i Oslo sentrum, men som seinare vart lengd og gjort om til ei fellesstrekning for T-banane gjennom Oslo sentrum. Lambertseterbanen går parallelt med T-banelinja Østensjøbanen mellom Brynseng stasjon og til eit stykke etter at jarnbanelinja Hovedbanen er kryssa i bruer over jarnbanelinja. Då banane har kvar sine spor og perrongar på Brynseng stasjon, er denne stasjonen utforma annleis enn det som er vanleg for T-banestasjonane i Oslo.

Lambertseterbanen var opphavleg bygd som forstadsbane for bytrikk frå Brynseng til Bergkrystallen, opna i 1957, i samband med den store drabantbyutbygginga på Lambertseter i 1950-åra, og ombygd til T-banestandard seinare. Den noverande T-banelinja Østersjøbanen var likeeins ein forstadsbane for bytrikk på denne tida, knytt til trikkenettet i Oslo ved ei linje over Etterstad, og Lambertseterbanen vart bygd som ei sidelinje til Østensjøbanen. Til å byrje med gjekk trikkane på Lambertseterbanen i ei rute mellom Kjelsås og Bergkrystallen via Torshov - Storgata - Etterstad, men frå 1960 berre mellom Jernbanetorget framfor jernbanestasjonen Oslo Ø og Bergkrystallen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lambertseterbanen**
**Engelen Uriel** (hebraisk אוּרִיאֵל, «Guds flamme» eller «Guds lys», *Auriel/Oriel*) er ein engel nemnd i dei apokryfe skriftene i Fjerde Esra. Etter jødisk og kristen tradisjon er han av somme rekna som ein erkeengel eller overengel.

Historie
--------

Engelen Uriel i eit bilde frå Saint Michael and All Angels Chruch i Howick i Northumberland i England.
Engelen Uriel er nemnd på 100-talet e.Kr. i ei bok som har fått namnet «Esras Apokalypse» eller «Fjerde Esra». Her vert det fortalt at Uriel er send til jorda for å gje Esra openberringar. Han har ein pergamentsrull eller ei bok til attributt. 

I eldre bøker i dei heilage hebraiske skriftene er englane utan namn. Rabbi Simeon ben Lakish av Tiberias (230-270) hevda at alle namna på englane var noko jødane brakte med seg frå Babylon. På 1400-talet hevda munken Amadeus Menez de Silva (d. 1482) at han hadde fått namna på sju erkeenglar, Mikael, Gabriel, Rafael, Uriel, Jehudiel, Barachiel og Sealtiel, i ei openberring. Openberringa har berre fått liten kyrkjeleg aksept.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fjerde Esra
* «De syv englene som står for Guds trone» Katolsk.no
* Introduksjon til erkeenglar (engelsk)
* Jødisk Encyclopedia (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
**Lambeg-tromme** er ei stor sylindrisk tromme, til vanleg over 90 centimeter (3 fot) brei, og over 1,2 meter (4 fot) i diameter. Tromma er laga av geiteskinn strekt over ei eikeramme. Ein reknar med at trommene stammar frå krigstrommene til Dutch Blue Guard i kong Williams hær mot slutten av 1680-talet. Ein slår på tromma med ei omlag 30 centimeter lang stikke av malakka cane. Men ein kan og produsera drumpe drønn ved å dælja laus på tromma med klubber. Ein reknar med at Lambeg-tromma kan produsera ljodstyrke på omlag 120 decibel.

Lambeg-trommer er vanlege i band som spelar i paradar for Orangeordenen, Apprentice Boys of Derry, Royal Black Institution eller liknande unionistiske og lojalistiske organisasjonar.

*Occasionally, over the general din, can be heard the unmistakable and unforgettable fusillade made by the Lambeg drum, that enormous, ancient, intimidating bass drum, peculiar to this corner of the world. The Lambeg drums are beaten or "chapped" with cane saplings, to a curious broken rhythm which can whip the listener - as well as the drummer - into a frenzy of excitement or fear. "No-one [...] who has heard the Lambeg drum can never forget the experience or feel quite the same way again"[...].*
Ein reknar med at Lambeg-tromma har fått namnet sitt etter staden Lambeg (irsk *Lann Bheag*, lita kyrkje) som ein gong var ein liten landleg landsby mellom Belfast og Lisburn, som no er ein del av den sørvestlege utkanten av Stor-Belfast.

Kjelder
-------

### Referansar

1. ↑   Kevin Haddick-Flynn: *Orangeism. The making of a tradition.* Dublin, Wolfhound Press 1999, s. 421. ISBN 0-86327-659-8
2. ↑   Tony Gray; *The Orange Order.* London, The Bodley Head 1972, s. 7f. ISBN 0-370-01340-9

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lambeg-tromme**

* Skildring ved fifeanddrum.co.uk
Ein **bibelsk salme** er poetisk utforma tekst i Bibelen. Ein skil gjerne mellom dei gamaltestamentlege *Salmane* som er samla i ei eiga bok i Det gamle testamentet og *canticum*, (pl. *cantica*), som vert bruka om tekstar som står salmane nær i form og liturgisk famføringsmåte. 

Dei bibelske salmane vert gjerne framført som psalmodi, dvs etter faste melidiformlar som resitasjon. Mange bibelske salmar har fått ein rikare melodi. I *Norsk salmebok* er det teke med 24 bibelske salmar frå Salmane, ein frå Klagesongane og sju andre bibelske salmar.

### Cantica maiora

Cantica maiora er salmar i Det nye testamentet:

* Marias lovsong (Luk. 1,49 ff)
* Sakarjas lovsong (Luk. 1,68 ff)
* Simeons lovsong (Luk. 2, 29 ff)

Desse nytestementlege salmane har truleg vore sungne i dei kristne kyrkjelydane alt før evangelia var nedskrivne i si endelege form.

### Cantica minora

Cantica minora er salmar i Det gamle testamentet som står i andre bøker enn *Salmane*. Desse salmane hadde dei fyrste kristne kyrkjelydane overteke frå den jødiske gudstenestefeiringa. Tekstane kan vi i dag finne i dei kanoniserte skriftene eller i dei apokryfe skriftene.

Blant cantica minora er

* Lovsongane til Moses
* Annas lovsong (1. Sam. 2)
* Daniels lovsong (Dan. 3)

### Canticum canticorum

Canticum canticorum er Høgsongen, i tradisjonen ofte tillagt kong Salomo.

Kjelder
-------

* Cappelens musikkleksikon (1980), red. Kari Michelsen, ISBN 82-02-03690-9
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962
Koordinatar: 64°18′S 63°0′W﻿

**Lambda Island** er ei øy som ligg like nordvest for Delta Island i Melchior Islands i Antarktiske Arkipel. Denne øya er den største nordvest i øygruppa og vart først kartlagd og namngjeven Île Sourrieu av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, 1903–05, men dette namnet har ikkje overlevd. Det noverande namnet er henta frå det greske alfabetet og gjeven av Discovery Investigations som grovt kartla øya i 1927. Øya vart kartlagd av argentinske ekspedisjonar i 1942, 1943 og 1948.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lambda Island» frå Wikipedia på engelsk, den 20. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Lambda Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Måse
**Isla del Trocadero** er ei øy i Cádizbukta i Andalucia i Spania.

Ho har eit areal på 5,25 km² og ligg sør i Cádizbukta, sørvest for landsbyen Puerto Real. 

Nordsida av øya vert kryssa av den spanske riksvegen N443, som går frå Puerto Real til Cádiz. Industriområdet Polígono El Trocadero og ein motorvegrampe kalla El Trocadero viser til at dei ligg nær øya.

Verneområde
-----------

Isla del Trocadero er ein del av eit større verna område og naturparken Parque Natural de la Bahía de Cádiz, som dekkjer 100 km². Dette området er ein stoppestad for trekkfuglar.

Tilkomst til øya
----------------

Øya kan vitjast frå hamnene i Puerto Real og Matagorda. Særleg er det mange fuglekikkarar som kjem hit.

Historie
--------

Øya har vore ein viktig stad for kommersiell trafikk i området. Her reparerte ein mellom anna skipa sine. San Luis-fortet heilt sør på øya vart nytta som ein del av forsvarsverket av Cadizbukta. 

Festninga, som i dag ligg i ruinar, vart erobra av franske troppar under slaget ved Trocadero den 30. august 1823.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Isla del Trocadero» frå Wikipedia på engelsk, den 23. mai 2009.*

Koordinatar: 36°31′N 6°13′W﻿
| **Isla de Cabrera** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| **Stad** | Middelhavet |
| **Koordinatar** | 39°09′N 2°57′E﻿Koordinatar: 39°09′N 2°57′E﻿ |
| **Øygruppe** | Balearane |
| **Tal på øyar** | 11 |
| **Store øyar** | —Estells de Fora — S'Imperial — Cabrera — Ses bledes — Na Redona — Conillera — S'Esponja — Na Plana — Illot Pla — Na Pobra — Na Foradada |
| **Areal** | 1,569 ha km²

 |
| **Høgaste punkt** | Na Picamosques (172 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Spania |
| **Provins** | Balearane

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Cabrera** (latinsk *Capraia*) er ei av dei minste øyane i Balearane i Spania, like sør for Mallorca i Middelhavet.

Ho er den største øya i ei lita øygruppe som frå sør til nord er Estells de Fora, L'Imperial, Cabrera itself, Illa de ses Bledes, Na Redona, Conillera, L'Esponja, Na Plana, Illot Pla, Na Pobra og Na Foradada.

Cabrera vart nytta som fangeøy for franske fangar under napoleonskrigane. Av dei 9000 fangane som vart sende her, overlevde berre 3600. 

Seint i 1916 vart øya ekspropriert av den spanske marinen og ho vart verande ei militærsone fram til 1980-åra. Enkelte sivile frå Mallorca fekk likevel leige delar av øya frå 1920-åra til jordbruk. 

I 1936, under den spanske borgarkrigen, fall eit republikansk fly ned på øya. Mannskapet vart tekne til fangar, men to republikanske ubåtar kom til unnsetning og militærsjefen på Carbera og tre sivile fangar vart tekne til Minorca og avretta. Under den andre verdskrigen i 1944, styrta eit tysk fly like ved øya. 

Heile øygruppa er ein nasjonalpark, *Parque Nacional del Archipiélago de Cabrera*. Cabrera er ein populær båtdestinasjon, med mange naturlege hamner. Fleire stader av øya har derimot avgrens tilkomst på grunn av nasjonaplarken.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Archipiélago de Cabrera National Park Arkivert 2009-05-03 ved Wayback Machine.
* Cabrera med kart

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cabrera, Balearic Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juli 2009.*

Koordinatar: 39°09′N 2°57′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Marcel Schlutt** (fødd 1. august 1977 i Demmin), òg kjend som **Marcel**, **Dennis**, **Ben Rogers** og **Ben Rodgers**, er ein tysk modell, fotograf, pornoskodespelar og programleiar.

Biografi
--------

### Tidleg liv

Schlutt vart fødd i Demmin i Mecklenburg-Vorpommern i Aust-Tyskland, men levde mesteparten av ungdomstida i Bielefeld i Nordrhein-Westfalen etter at Tyskland var sameint att. Han vart tidleg interessert i hestesport og vann fleire premiar i idretten. Etter å ha fullført vidaregåande utdanning flytta han til Münster der han byrja i lære som stallgut.

Som 18-åring fekk Schlutt tilbod om å verte modell for TeeJott i Köln, og han dukka opp i ei rekkje bøker. I 1998 deltok han i ei lokal modelltevling og vann. Som modell for *So Dam Tuff* budde han i London og Madrid og arbeidde som profesjonell modell for mellom anna Paul Smith, The Face, Levis, New Yorker og H&M. 

### Karriere

Etter han kom heim i 2001 arbeidde han som programleiar for fjernsynsprogramma SexyGayplaces.tv og Backstage på fjernsynskanalen Premiere og som programleiar for Das Magazine på vaksenkanalen Beate Uhse TV mellom 2002 og 2004. Etter å ha vore med i nokre små rollar på British Broadcasting Corporation (BBC) og RTL Television byrja han som pornoskodespelar i 2003. Han er mest kjend for produksjonane sine for dei tyske pornoselskapa Cazzo Film og Wurstfilm, samt Eurocreme og Lucas Entertainment. I tillegg til å spele i filmar dukka han òg opp i fleire videoar på Internett og arbeidde som prostituert. Parallelt med dette fortsette han å arbeide som modell for mellom anna VIVA og M4. 

I 2005 starta Schlutt med profesjonell fotografering. Nokon av dei fyrste bilete hans dukka opp i boka Skate! og i det homofile magasinet DU&ICH. I 2007 gjorde han det kjent at han skulle slutte som pornoskodespelar og den siste pornofilmen han spelte i vart mjukpornofilmen *Otto; or Up with Dead People*.

Filmografi
----------

| Filmar |
| --- |
| År | Tittel | Rolle |
| 2004 | *Scum!* | *Ben Rogers* |
| *Gefangen* | Dennis |
| *Kolbenfresser* | *Marcel* |
| 2005 | *Sex Klinik* | *Marcel* |
| *Der andere Planet* | *Marcel* |
| 2006 | *Druck im Schlauch* | Jan |
| *Rainbow's End* | Internettsurfar |
| *Echt geil* | *Marcel* |
| *Berlin Youngsterz* | *Marcel* |
| *Schwanzangriff!* | *Marcel* |
| 2007 | *Liquid Heat* | *Marcel* |
| *Fickfracht* | *Marcel* |
| *Cam Shooterz* | *Marcel* |
| *Fickfleisch Deluxe* | *Marcel* |
| *Cruising Budapest 2* | *Marcel* |
| *Fuck Me Harder* | *Marcel* |
| *Deep* | *Marcel* |
| 2008 | *Jung & dauergeil* | *Marcel* |
| *Otto; or Up with Dead People* | Fritz Fritze |
| *Wasserratten* | Kaptein |
| *Fucking Art* | *Marcel* |
| *Fick den Touri* | *Marcel* |
| 2009 | *The Boy with the Sun in His Eyes* | Gut i dyrehagen |
| *Infidèles* | Skodespelaren |
| 2010 | *Max and the City* | Ben |
| *Alex und der Löwe* | Leo Krieg |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Marcel Schlutt» frå Wikipedia på engelsk, og «Marcel Schlutt» frå Wikipedia på tysk den 9. juli 2012.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE

 |
**Kathrine Johnsen** (22. oktober 1917–25. juni 2002) var ein norsk-samisk lærar og tilsett i NRKs Sameradio. Ho er ein av dei viktigaste personane for samisk språk og kultur etter andre verdskrigen, og vart kalla «Sameradioens mor».

Biografi
--------

Johnsen var fødd i i Tana kommune og voks opp i Finnmark. Etter å ha hatt ei rekke jobbar utdanna ho seg til lærer i Tromsø. Ho var ferdig utdanna lærar i 1949. Ho jobba deretter på den samiske ungdomsskulen i Karasjok fram til 1958, med ulike pausar for vidareutdanning. Ho tok samisk grunnfag i 1968

I 1959 vart ho programsekretær i NRK, og dreiv den samiske radioen åleine i nesten ti år. Samtidig var ho òg tidvis sjef for NRK Finnmarks sendingar på norsk og samisk. I 1964 flytta ho til Tromsø, og var den einaste fast tilsette i Sameradioen der, noko som gjorde at ho hadde hovudansvaret for alle sendingane, som etter kvart gjekk til Noreg, Sverige og Finland. Då Sameradioen vart flytta til Karasjok, vart Johnsen verande i Tromsø.

Ho var aktiv i ulike former for samepolitisk arbeid, særleg i Nordisk sameråd, men hadde òg ei rekke andre verv. Ho var observatør for Norske Kvinners Nasjonalråd ved FNs 31. generalforsamling i 1976. Ho sat i ei rekke styre som for avisa *Ságat*, der ho var leiar, den samiske folkehøgskulen, Nordisk samisk institutt, der ho var varamedlem og ho var med i komiteen som gav ei innstilling om stadnamn i 1983. I tillegg var ho med i den samiske liturgikomiteen og den samiske salmekomiteen. Ho er representert i *Norsk salmebok 2013* med ei omsetjing av Thorbjørn Egners «Jeg folder mine hender små» til samisk.

Utmerkingar
-----------

* 1981 - «Sukkerbiten» (Utmerking gitt av NRK)
* 1983 - Kongens fortjenstmedalje i gull

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Kathrine Johnsen» frå Wikipedia på bokmål, den 16. oktober 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oppslag i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN

 |
**Katharina Molitor** (fødd 8. november 1983) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Bedburg i Nordrhein-Westfalen som deltek i spydkasting. Ho vart verdsmeister i øvinga under VM i friidrett 2015. Molitor vart tysk meister i 2010 og 2015.

Aktiv
-----

Molitor sette i mai 2008 personleg rekord med 61,74 m under eit stemne i Halle. Ho vart utteken til sommarleikane i Beijing, der ho vart nummer åtte. Den 25. juni 2010 forbetra ho den personlege rekorden til 64,53 m på heimebana i Leverkusen, og fire veker seinare vart ho tysk meister i Braunschweig med eit bestekast på 64,27 m. Under europameisterskapen i Barcelona enda ho med 63,81 m på fjerdeplassen. Sommaren 2011 flytta ho sitt personbeste i øvinga med 14 cm til 64,67 m i Kassel. Tre veker seinare vart ho nummer fem i VM i Daegu, same plasseringa fekk ho i EM året etter, medan ho i London-OL kom på sjetteplassen. 

Sommaren 2015 var Molitor i sitt livs beste form. I juli månad forbetra ho den personlege rekorden til 66,40 m då ho vann DL-tevlinga i Luzern. Veka etter vart ho i Nürnberg tysk meister for andre gong med eit kast på 65,40 m. Den 30. august 2015 smelte ho til med heile 67,69 m i siste omgangen under friidretts-VM i Beijing, og vann gullmedaljen framom den kinesiske heimfavoritten Lü Huihui. Under friidretts-EM 2016 enda Molitor som nummer fire.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2008 i Beijing: Nr 8 – 59,64 m
* EM 2010 i Barcelona: Nr 4 – 63,81 m
* VM 2011 i Daegu: Nr 5 – 64,32 m
* EM 2012 i Helsinki: Nr 5 – 60,99 m
* OL 2012 i London: Nr 6 – 62,89 m
* VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (60,32 m=nr 13)
* EM 2014 i Zürich: Nr 9 – 58,00 m
* VM 2015 i Beijing: Gullmedalje – 67,69 m, framom Lü Huihui (66,13 m)
* EM 2016 i Amsterdam: Nr 4 – 63,20 m
* VM 2017 i London: Nr 7 – 63,75 m
* EM 2018 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (58,00 m=nr 15)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Katharina Molitor» frå Wikipedia på tysk, den 11. juli 2016.*
* *Denne artikkelen bygger på «Katharina Molitor» frå Wikipedia på engelsk, den 11. juli 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Kathrin Ullrich** (fødd 14. august 1967) er ein tysk tidlegare langdistanseløpar frå Annaberg-Buchholz som i 1987 vann VM-bronse og i 1990 EM-sølv på 10 000 meter.

Aktiv
-----

Ullrich sprang inn til bronse på 10 000 meter under verdsmeisterskapen 1987 i Roma, 5,5 sekund etter vinnaren Ingrid Kristiansen og knapt 2 sekund attom Jelena Zjupijeva som representerte Sovjetunionen. Ullrich si tid, 31.11,3, var tysk rekord. Året etter vart ho nummer fire på same distansen ved Sommar-OL i Seoul. I 1989-sesongen vart Ullrich med eit løp på 14.59,0 den fyrste tyske kvinneløpar under 15 minutt på 5 000 meter.

Ved europameisterskapen 1990 i Split måtte Ullrich sjå seg slått i spurten på 10 000 meter av sovjetiske Jelena Romanova som tok gull. Den 30. juni 1991 i Frankfurt vann Ullrich milløpet i europacupen for landslag på tida 31.03,6, ny tysk rekord. To månader etter enda ho på fjerdeplassen på distansen ved VM i Tokyo. Halvtanna veke seinare forbetra ho den 10. september den tyske rekorden på 5 000 meter til 14.58,7 ved eit stemne i Berlin. Og i EM 1994 i Helsinki måtte ho på ny ta til takke med ein fjerdeplass på mila.

Ullrich var frå 1987 til 1990 austtysk meister på såvel 3 000 meter som på 10 000 meter. Frå 1991 til 1996 vart ho kvart einaste år tysk meister på 10 000 meter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1987 i Roma: Bronsemedalje på 10 000 m – 31.11,3
* OL 1988 i Seoul: Nr 4 på 10 000 m – 31.29,2
* EM 1990 i Split: Sølvmedalje på 10 000 m – 31.47,7, bakom Jelena Romanova (31.46,8)
* VM 1991 i Tokyo: Nr 4 på 10 000 m – 31.38,9
* OL 1992 i Barcelona: Braut kvalifiseringa på 10 000 m
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 13 på 10 000 m – 32.27,3
* EM 1994 i Helsinki: Nr 4 på 10 000 m – 31.38,7
* VM 1995 i Göteborg: Nr 10 på 10 000 m – 31.55,0
* OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa på 10 000 m (33.31,6=nr 28)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kathrin Ullrich» frå Wikipedia på tysk, den 7. juni 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Marcel Dupré** (3. mai 1886–30. mai 1971) var ein fransk organist og komponist.

Bakgrunn
--------

Dupré vart fødd i Rouen. Faren Albert Dupré var organist, og sonen viste tidleg store musikalske evner. I 1904 byrja Dupré på Paris-konservatoriet, der han lærte hjå Alexandre Guilmant, Louis Vierne og Charles-Marie Widor. Dupré vann Roma-prisen (*Grand Prix de Rome*) i 1914 for kantata *Psyché*. I 1926 vart han professor i orgelspel ved Paris-konservatoriet, og i 1934 tok han over jobben som hovudorganist i St. Sulpice etter Widor.

Dupré var den fyrste til å spela alle Johann Sebastian Bach sine orgelverk for ålmenta. Han var vidkjend som improvisator, og hadde stor lukke med turnéar i Europa og USA. Av Dupré sine elevar kan nemnast Jehan Alain, Virgil Fox, Jean Langlais, Olivier Messiaen, Michael Murray og Michael Schneider.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Marcel Dupré**

* L'Association des Amis de l'Art de Marcel Dupré

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Bybilete frå Hall
**Hall in Tirol** er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen er 5,54 km² vid og har i kring 13 700 ibuarar. Byen Hall ligg i Inndalen om lag 10 km aust om Innsbruck, på nordbreidda av elva Inn, 574 meter over havet. 

Hall har både sjukehus, distrikts-tinghus og eit privatuniversitet som syslar med helsevitskap og medisinsk-teknisk forsking. FELDER-gruppe, eit firma som lagar maskinar til trevarefabrikkar, held også til byen.

### Soge

Hall spelte ei viktig rolle på 1200-talet, grunna ei saltgruve nord for byen. Saltet vart eksportert til store delar av Europa. Hall fekk byrettar i 1303 og var frå 1477 også setet for Tirol sitt myntverk. Byen hadde eit av myntverka i Austerrike-Ungarn heilt fram til byrjinga av 1900-talet. Alt dette gjorde Hall til ein av dei viktigaste handelsstadene i Tirol. Saltgruva vart lagd ned i 1967.

Mange bygningar frå stordomstida på 1500- og 1600-talet er i god stand, trass i at eit jordskjelv i 1670 gjorde stor skade. Bybiletet er prega av fleire kloster i renessanse- og barokkstil, mange kyrkjer i til dømes gotisk stil, borga Hasegg med Münzerturm (myntverkstårnet), samt bustad og butikkvartal i tronge, mellomalderprega smau.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hall in Tirol» frå Wikipedia på tysk, den 29. september 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Nadezjda Aleksijeva** (fødd 14. august 1969) er ein bulgarsk tidlegare skiskyttar frå Sofia. Ho vart nummer tre i verdscupen i skiskyting 1988 og vann tre VM-medaljar i stafett- og lagtevlingar åra 1989-91.

Aktiv
-----

Aleksijeva deltok i verdscupen frå 1986. Ho hadde sitt beste år i 1988, då ho vart nummer tre i verdscupen etter norske Anne Elvebakk og Elin Kristiansen. Ved VM i skiskyting 1989 i austerrikske Feistritz vann ho sølv på stafetten i lag med med Tsvetana Krasteva og Marija Manolova, Sovjetunionen tok gull. Både i 1990 og 1991 deltok ho for dei bulgarske laga som tok medaljar i lagtevlinga, i Oslo vart det bronse, året etter vart det i Lahti sølv på dei bulgarske kvinnene.

Under dei olympiske leikane 1992 i Albertville, der kvinnelege skiskyttarar fekk delta for fyrste gong, blanda Aleksijeva seg i medaljekampen i alle dei tre tevlingane. På sprinten vart ho nummer fire, fem sekundar etter bronsevinnaren, medan ho enda på femteplass på 15 km. Og stafettlaget vart nummer fire.

Aleksijeva klarte sidan ikkje å hevde seg i verdstoppen. Under VM i skiskyting 1993 på bulgarsk heimegrunn i Borovets fekk ho einast gå for stafettlaget som enda på åttandeplass, og under Vinter-OL 1994 på Lillehammer hamna både ho individuelt og stafettlaget langt nede på resultatlistene. Trass i ein niandeplass på 7,5 km under VM 1995 i Antholz, valde ho å leggje opp ved sesongslutt.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Koordinatar: 66°8′S 110°44′E﻿

**Cape Folger** er eit isdekt nes på austsida av innløpet til Vincennes Bay på Budd Coast i Antarktis. Plasseringa til Cape Folger samsvarar med vestenden av det Charles Wilkes kalla «Budd's High Land», som vart kartlagd av US Exploring Expedition i 1840. Neset vart kartlagd frå flyfoto teken under U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter offiser Edward C. Folger, Jr. i US Navy, som var kaptein på isbrytaren «Edisto» som assisterte Operasjon Windmill under opprettinga av astronomiske kontrollstasjonar på Windmill Islands, like sørvest i Vincennes Bay.

Kjelder
-------

1. ↑  «Folger, Cape». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 18. oktober 2012.
2. ↑  «Folger, Cape». *Gna-GeographicNamesOfTheAntarctic1stEdition1981\_djvu*. s. 684. Henta 18. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Folger, Cape» (innhald frå Geographic Names Information System).
Halland
**Halland** er eit landskap i landsdelen Götaland sør i Sverige. Det var ein del av Danmark før det i 1645 vart gjeve som pant. Det grensar i sør til Skåne, i aust til Småland og i aust og nord til Västergötland, og har i vest kyst mot Kattegat. Halland er ein del av Göteborgs stift.

Landskapet Halland fell i stor grad saman med det seinare danna Hallands län. Lenet manglar derimot dei hallandske sokna Lindome i nord og Östra Karup i sør, som høyrer til høvesvis Västra Götalands län og Skåne län. Under den andre freden i Brømsebro gjekk Halland heilt og fullt over frå Danmark til Sverige.

Byar i Halland
--------------

* Falkenberg
* Halmstad
* Kungsbacka
* Laholm
* Varberg

Elver i Halland
---------------

* Lagan
* Nissan
* Viskan
* Ätran

| * v
* d
* e
Landskap i Sverige |
| --- |
| Götaland | Blekinge • Bohuslän • Dalsland • Gotland • Halland • Skåne • Småland • Västergötland • Öland • Östergötland |  |
| Svealand | Dalarna • Närke • Södermanland • Uppland • Värmland • Västmanland |
| Norrland | Gästrikland • Hälsingland • Härjedalen • Jämtland • Lappland • Medelpad • Norrbotten • Västerbotten • Ångermanland |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
| Halifax Regional Municipality |
| --- |
| Halifax rundt 1920.Halifax rundt 1920. Halifax rundt 1920. |
| Kallenamn «*The Queen City*»  |
| Motto «*E Mari Merces ('Frå havet, rikdom')*» |
| Styresmakter |
| Land  Provins | Canada  Nova Scotia |
| Grunnlagd | 1. april 1996 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2006) | 372,679 |
| Koordinatar | 44°51′16″N 63°11′57″W﻿Koordinatar: 44°51′16″N 63°11′57″W﻿ |
| Høgd over havet | Frå 0 til 145 m |
| Tidssone - Ved sommartid | AST (UTC-4) ADT (UTC-3) |
| Diverse anna |
| Telefon-retningsnummer | 902 |
| **Heimeside:** |

**Halifax** er provinshovudstad i Nova Scotia i Canada. Folketalet var i 2006 372 679, noko som gjer byen til den 13. mest folkerike i Canada. Den opphavlege byen Halifax vart oppløyst i 1996 då Halifax regionalkommune vart skipa.

Den første europeiske busetjinga i Halifax kom i 1749. Området var opphavleg folkesett av mi'kmaq-folket. Dei kalla området Jipugtug, som betyr den store hamna. I 1917 blei Halifax øydelagt i den største menneskeskapte eksplosjonen før Hiroshima-bomba. Dette skjedde då det franske skipet Mont-Blanc, som var lasta med eksplosiver, kolliderte med det norske skipet Imo, lasta med naudhjelpsutstyr. Mont-Blanc tok fyr i samanstøyten, og lasta eksploderte.

Byen er ein viktig hamneby og baserer økonomien på fiske og import.
Under andre verdskrigen var Halifax eit knutepunkt i den allierte konvoitrafikken.
I Halifax er det fem universitet: Dalhousie, Saint Mary's, University of King's. College, Mount Saint Vincent, og Nova Scotia College of Art and Design (NSCAD). 

Dei fleste omkomne frå skipet Titanic blei gravlagt i Halifax.

Kjelder
-------

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 17. november 2007, henta 22. juni 2007

* Denne artikkelen er basert på artikkelen på bokmålswikipediaen per 22.06.07, men omarbeidd etter det.

Bakgrunn
--------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Halldor Olson Opedal** (26. mai 1895–17. januar 1986) var ein lærar og tradisjonssamlar frå Lofthus i Hardanger.

Opedal var utdanna lærar, og var tilsett i Tyssedal i 37 år. Men han gjorde ein stor innsats ved å reisa rundt og samla inn folketradisjon og dialektdøme frå Hardangerbygdene ved å lytta til gamle folk som var flinke til å fortelja. Dei to største boksamlingane hans heitte *Makter og menneske*, i 22 bind, og *Folk or gamal tid.* 
Opedal skreiv òg ei skildring om folket på fjellgarden Kjeåsen i Simadalsfjorden; *Kjeåsfolket i Hardanger. Soga om eit utkantfolk. (1980)* Den samla bokproduksjonen hans er på 7500 sider. 

I 1961 fekk Opedal Kongens fortenestemedalje i gull.
I 1975 vart han vidare tildelt *Norsk kulturråds ærespris for lokalhistorie* for arbeidet sitt med folkekulturen i Hardanger.

I 1975 skipa han også eit fond med grunnkapital på 600 000 kroner, *Halldor O. Opedals fond for norsk målreising og målodling*, og ved eit ervebrev skipa han *Halldor O. Opedal sitt fond for ålmennyttige føremål*, med grunnfond på 2,8 millionar kroner, til beste for kulturføremål i Hardanger. 

Opedal døydde i Ullensvang i 1986. Ei byste i bronse av han, laga av Oddmund Raudberget i 1995, står i dag i sentrum av Lofthus.

Kjelder
-------

Store Norske Leksikon sin utdjupande artikkel om Halldor O. Opedal. Forfattar: Reidar Storaas.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |