|  |
| --- |
|  |
| * Elektrisitet
* Magnetisme
 |
| 
Elektrostatikk

* Elektrisk lading
* Statisk elektrisitet
* Elektrisk felt
* Leiar
* Isolator
* Triboelektrisitet
* Elektrostatisk utlading
* Induksjon
* Coulomb-lova
* Elektrisk fluks
* Gauss-lova
* Elektrisk potensial energi
* Elektrisk dipolmoment
* Polarisasjonstettleik

 |
| 
Magnetostatikk

* Ampère-lova
* Magnetfelt
* Magnetisering
* Magnetisk fluks
* Biot–Savart-lova
* Magnetisk moment
* Gauss' magnetismelov

 |
| 
Elektrodynamikk

* Lorentz-kraft
* Elektromagnetisk induksjon
* Faradays lov
* Lenzs lov
* Forskyvingsstraum
* Maxwells likningar
* Elektromagnetisk felt
* Elektromagnetisk stråling
* Maxwell-tensor
* Poynting-vektor
* Liénard–Wiechert-potensial
* Jefimenkos likningar
* Virvelstraum

 |
| 
Elektrisk krins

* Straum
* Potensial
* Spenning
* Motstand
* Ohms lov
* Seriekrins
* Parallellkrins
* Likestraum
* Vekselstraum
* Elektromotorisk spenning
* Kapasitans
* Induktans
* Impedans
* Resonanskammer
* Bølgjeleiar

 |
| 
Kovariant formulering

* Elektromagnetisk felttensor
* Elektromagnetisk stressenergitensor
* Firestraum
* Elektromagnetisk firepotensial

 |
| 
Vitskapsmenn

* Ampère
* Coulomb
* Faraday
* Gauss
* Heaviside
* Henry
* Hertz
* Lorentz
* Maxwell
* Tesla
* Volta
* Weber
* Ørsted

 |
| * v
* d
* e
 |

**Induktans** er den eigenskapen ved ein elektrisk krins at han gjev opphav til ei elektrisk spenning i krinsen sjølv (retta mot straumretninga) og i andre elektriske krinsar i nærleiken, når den elektriske straumen i krinsen endrar seg. Dette vert kalla «sjølvinduktans», respektivt «gjensidig induktans».

SI-eininga for induktans er weber/ampere, som har fått namnet Henry, med symbolet H. Tidlegare vart denne storleiken kalla «induksjonskoeffisienten» eller berre «induksjon».

Sjølvinduktans
--------------

Sjølvinduktansen til ein spole er definert som

{\displaystyle L=\mu {\frac {d\lambda }{di}}=N\mu {\frac {d\phi }{dt}}},
der {\displaystyle \lambda =N\phi } er den magnetisk flukskoplinga, *i* er straumen gjennom spolen, *N* er talet på vindingar, *Φ* er den magnetiske fluksen og {\displaystyle \mu =\mu \_{0}\mu \_{r}} er permeabiliteten til kjerna i spolen, der {\displaystyle \mu \_{0}=1} er permeabilitet i vakuum og {\displaystyle \mu \_{r}} er den relative permeabilitet til kjernematerialet. I ein spole med luftkjerne er {\displaystyle \mu =\mu \_{0}=1}.

Når det går ein tidsvarierande straum gjennom ein spole med induktanse *L* er den induserte motspenninga

{\displaystyle v\_{L}=L{\frac {di}{dt}}}.
Den induserte spenninga er retta i motset retning av straumen gjennom spolen og vil difor motverka ei endring av straumen gjennom spolen. Denne eigenskapen vert nytta i elektriske filter.

Gjensidig induktans
-------------------

To spolar med sjølvindusktans {\displaystyle L\_{1}} and {\displaystyle L\_{2}} og gjensidig induktans M.
På grunn av at den magnetiske fluksen spreier seg utover i rommet vert galvanisk skilde spolar kopla til einannan med ein gjensidig induktans *M*. Når det går ein straum {\displaystyle i\_{1}} i den eine krinsen vert det indusert ei spenning

{\displaystyle v\_{2}=M{\frac {di\_{i}}{dt}}},
i den andre krinsen. Tilsvarande når det går ein straum {\displaystyle i\_{2}} i den andre krinsen vert det indusert ei spenning

{\displaystyle v\_{1}=M{\frac {di\_{2}}{dt}}},
i den fyrste krinsen. Gjensidig induktans ligg til grunn for transformatorar og elektriske generatorar og motorar. Gjensidig induktans kan òg føra til problem, som til dømes interferens mellom elektriske signal i ulike leiarar i elektriske kablar eller banar på krinskort.

Bruksområde
-----------

Spolar og andre kretselement som gjev induktans kan brukast i mange samanhengar:

* Induktive sløyfer vert brukt til trafikkregistrering, som t.d. måling av snøggleik til køyretøy og antal passeringar. Vidare brukar ein induktive sensorar i vegbanen for å styra trafikkljos. Ettersom bilar består av mykje metall vil slike induktive sløyfer i vegbanen få ein merkbar endra induktans når ein bil køyrer over dei. Om sløyfa er knytt til ei vekselspenningskjelde vil straumen ha ein konstant verdi når ingen bilar er i nærleiken, men når ein bil køyrer over vert straumen snøgt redusert. Dette målar ein og brukar som eit kriterium trafikkregistreing og for å endra frå raudt til grønt ljos for ei gate der det kjem trafikk.

* I generatorar og elektriske motorar er det fleire vindingar som har magnetisk kopling. I ein motor er det krefter mellom leiarar som fører elektrisk straum som vert aktivt utnytta. I ein generator er det induksjon som er det grunnleggjande prinsippet for at han verker.

Kjelder
-------

1. ↑  Vegvesenet (2007). «Trafikksignalanlegg [Håndbok 142]» (PDF).
2. ↑  Vegvesenet (2011). «Veileder i trafikkdata [Håndbok V714]» (PDF).

* Franco, S. *Electric circuits fundamentals*, Saunder College Publ. 1995.