recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Vinterlandskap*, ca. 1608
**Hendrick Avercamp** (27. januar 1585–15. mai 1634) (dåpsdato og gravlagd-dato) var ein nederlandsk kunstmålar frå Amsterdam.

### Liv og gjerning

Avercamp gjekk i lære i heimbyen hos den danskfødde portrettmålaren Pieter Isaacks, kanskje også med David Vinckboons. I 1608 flytta han til Kampen i provinsen Overijssel. Grunna ein feil i taleorganet vart han kalla "de stomme van Kampen".

Som ein av dei fyrste landskapsmålarane av 1600-talsskulen i hollandsk målarkunst, spesialiserte Avercamp seg i å måle Nederlanda i vinterdrakt. Måleria hans er fargerike og livfulle, med nøyaktig utforma menneskefigurar i landskapet. Mange av Avercamp sine bilete viser fram folk som går på skeiser på dei frosne kanalane. Verka hans var mykje populære. Mellom anna selde han teikningane sine som ferdige bilete, etter det var lagt eit strøk med vassfargar på dei.

Avercamp døydde i Kampen og vart gravlagd frå Sint Nicolaaskerk der. Han har late etter seg ei mengd måleri og teikningar, oftast vinterstemningar og med små staffasjefigurar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hendrick Avercamp» frå Wikipedia på engelsk, den 24. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BPN

 |
**Saint-Clair-sur-Epte-traktaten** var ein avtale frå hausten 911 mellom kongen av Frankarriket, Karl den einfaldige (898-922), og vikingleiaren Rollo. Føremålet med traktaten var å samla og halda mennene frå nord, «normannarane», på delar av området Neustria og ut mot kysten, og å verna kongeriket til Karl frå nye invasjonar.

Ingen dokument frå traktaten har overlevd som vitnar om danninga av hertugdømet Normandie, men hendinga vert sett på som eit historisk faktum. Rollo var truleg nordmannen Gange-Rolv, Rolv Ragnvaldsson (ca. 860-932). Han var son av Ragnvald Mørejarl, kjent som jarlen som klipte Harald Hårfagre etter at Noreg var samla til eitt rike.

I tillegg til tildelinga av land var det eit krav om Rollo skulle døypast og gifta seg med Gisla, kong Karl si dotter utanfor ekteskap, og verta vasallen til kongen. Det siste punktet vart komplisert då Rollo nekta å knela for kongen og kyssa føtene hans. Det vart diskutert og ein kom fram til eit slags kompromiss: Rollo greip føtene til kongen, men utan å knela. Han var så høg at då han løfta armen mista kongen balansen og fall bakover.

Referansar
----------

1. ↑  Francois Neveux. *A Brief History of The Normans.* Constable and Robinson Ltd. 2006; p. 62.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Saint-Clair-sur-Epte-traktaten» frå Wikipedia på bokmål, den 17. april 2017.*
Koordinatar: 78°55′53″N 11°51′01″E﻿

Svalbard Rakettskytefelt vert nytta av byrå som NASA for å skyte opp sonderakettar.
**Svalbard Rakettskytefelt** (forkorta **SvalRak**) er utskytingsstasjon for forskingsrakettar ved Ny-Ålesund på Svalbard. Han er eigd og operert av Andøya Rakettskytefelt. 

Stasjonen vert driven av Andøya Rakettskytefelt og vart opna 3. november 1997. Investeringane i anlegget var på 7,4 millionar kroner. 20. november 1997 kl 17:30 vart ISBJØRN-1 skoten opp som den første raketten frå stasjonen. Basen har éin oppskytningsrampe med kapasitet til å skyte opp rakettkombinasjonar med vekt opp til 4 tonn. Datanedlasting frå rakettane vert gjort frå mobilt utstyr eller frå SvalSat i Longyearbyen.

Forskinga frå SvalRak er særleg retta mot studium av den øvre polare atmosfæren og fenomen knytt til dagnordlys og polarkløfta. På grunn av plasseringa så langt nord er SvalRak den einaste rakettbasen i veda der ein kan skyte rakettar inn i ein mørk atmosfære midt på dagen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Svalbard Rakettskytefelt» frå Wikipedia på bokmål, den 15. juni 2013.*
**Arbeidstid** vert i § 10-1 arbeidsmiljølova definert som: «den tid arbeidstakar står til disposisjon
for arbeidsgjevar». Vanlegvis vert til dømes ikkje lunsjpause rekna med og ein skal då kunne gå frå arbeidsplassen. Avtaler mellom partane i arbeidslivet kan innehalde eigne reglar for definisjon av arbeidstida og betalinga ut over ordinær arbeidstid.

Som hovudregel ifølgje arbeidsmiljølova er det forbod mot å arbeide om natta og på søndagar og heilagdagar, og ein alminneleg arbeidsdag må ikkje overstige 9 tdrivast om det gjeld arbeid som dei timar i løpet av eit døgn og 40 timar i veka. Men det kan gjerast unnatak for arbeid om natta, søndag, heilagdagar og arbeid utover 9 timar i døgnet når dette er naudsynt av omsyn til den arten arbeid det er tale om. Det må då gjerast ei skriftleg avtale mellom arbeidsgjevar og arbeidstakar, og ein må som hovudregel ha løyve frå Arbeidstilsynet. 

Arbeidsmiljølova krev òg at arbeidstakar skal ha minst 11 timar samanhengande fri i løpet av eit døgn, samt 35 timar samanhengande fri i løpet av sju dagar. 

Mange arbeidsavtalar opererer med ein *åttetimarsdag* og ei 37,5 timars veke. Somme verksemder har òg eksperimentert med *sekstimarsdag* med full lønskompensasjon for å betre produktiviteten og halde sjukefråværet nede.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lov om arbeidsmiljø, arbeidstid og stillingsvern mv. (arbeidsmiljølova) **§ 10-1**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* BNE
* NDL

 |
*For elva med same namn i Gelderland i Nederland, sjå Oude Rijn i Gelderland*

**Oude Rijn** («Gamle Rhinen») er ei grein i Rhindeltaet i Utrecht og Zuid-Holland i Nederland. I dag er ho 52 km lang. 

I romartida var dette hovudleia til Rhinen og utgjorde den nordlege grensa i Romarriket. I mellomalderen vart ho nytta til elvetransport og det går ein trekkveg langs store delar av elva og fleire stykke av denne har vorte oppgradert til vegar gjennom tidene. Elva mudra til i løpet av mellomalderen og var ikkje lenger viktig på 1600-talet.

Skildring
---------

Byen Utrecht vart grunnlagd ved ein vadestad nær staden der Kromme Rijn møter Vecht i nord og Oude Rijn i vest. Det er lite att av dette elvevegskilje i dag og både Vecht og Rijn starta frå vollgrava rundt byen. Dei første kilometrane av elva er kanalisert og vert kalla Leidse Rijn (Leiden-Rhinen). Ho vert Oude Rijn etter jernbanebrua nær Harmelen (i kommunen Woerden). Ho renn så vestover gjennom Woerden der elva Lindschoten vert ei grein mot sør og Oude Rijn dannar ein del av byvollgrava. 

Etter Woerden vert Grecht ei grein nordover og Oude Rijn held fram gjennom byane Nieuwerbrug, Bodegraven og Zwammerdam. Her munnar elvar De Meije ut i Oude Rijn. I Alphen aan den Rijn endar Aarkanaal ut i Oude Rijn på same stader som elva Gouwe forgreinar seg mot sør. Ho renn så langs Koudekerk aan den Rijn og Hazerswoude-Rijndijk (i kommunen Rijnwoude).

Etter Zoeterwoude-Rijndijk og Leiderdorp (der den korte elva Does endar) renn Oude Rijn gjennom Leiden. Her starta Rijn-Schiekanaal (mot sør) og elva Zijl (mot nord). Nieuwe Rijn (Nye Rhinen) er ei kort grein som i lag med Oude Rijn er ein del av Leiden sitt vollgravsystem og begge greinene renn i hop like etter sentrum av byen. 

Elva Korte Vliet munnar ut i Oude Rijn og ho held fram gjennom Oegstgeest og Katwijk. Frå her er elva kanalisert (òg kalla *Uitwateringkanaal*) og munnar ut i Nordsjøen.

Romartida
---------

I romartida var Oude Rijn mykje breiare og danna den nordlege grensa til Romarriket (Limes Germanicus). Mange castella og castra vart bygde langs elva for å vakte over grensa og desse utvikla seg til byar og landsbyar, inkludert *Laurum* (Woerden), *Nigrum Pullum* (Zwammerdam), *Albaniana* (Alphen aan den Rijn), *Matilo* (Leiderdorp), *Praetorium Agrippinae* (Valkenburg) og *Lugdunum Batavorum* (Katwijk).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oude Rijn (Utrecht and South Holland)» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2008.*
***Singet dem Herrn ein neues Lied***, BWV 225, er ein motett komponert av Johann Sebastian Bach. Motetten vert rekna som den største av dei fem motettane som Bach komponerte.

Han vart komponert i Leipzig i 1727. Ein kjenner ikkje til kvifor Bach skreiv motettane sine, bortsett frå *Fürchte dich nicht, ich bin bei dir*, BWV 228. Det var ingen krav i stillinga hans at han skulle skrive motettar for den lutherske liturgien i Leipzig, noko som forklarar kvifor han skreiv så få av dei, men somme ser ut til å ha vorte skrivne for gravferder. Bach-forskaren Chritoph Wolff meiner at motettane vart skrivne for å lære elevane til Bach forskjellige komposisjons- og framføringsteknikkar. Dette høver godt inn for denne kompliserte og særs nyskapande motetten. Moteten er særs teknisk krevjande for songarane.

Teksten er henta frå Salme 149: 1-3; Salme 150: 2 & 6 og Johann Gramann (Poliander) (1530).

I motsetnad til kantatane til Bach, som raskt forsvann frå repertoaret etter Bach døydde, vart motettane hans mykje spelt i Leipzig. I 1789 vart denne motetten framført for Mozart då han vitja byen og han skal ha sagt då han høyrte motetten: «Dette er verkeleg noko ein kan lære mykje av!»

Instrumentering og struktur
---------------------------

Stykket er instrumentert for åttedelt kor (SATB, SATB).

Det består av fire satsar:

1. «Singet dem Herrn ein neues Lied», Koral
2. «Gott, nimm dich ferner unser an», Koral
3. «Lobet den Herrn in seinen Taten», Koral
4. «Alles, was Odem hat, lobe den Herrn», Koral

Kjelder
-------

* «Motets BWV 225-231». Bach Cantatas. Henta 21. april 2010.

1. 1 2 3 4  Brian Robins. «Singet dem Herrn ein neues Lied, motet for chorus, BWV 225 (BC C1)». Allmusic. Henta 21. april 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* BWV 225 på bach-cantatas.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
Koordinatar: 86°33′S 164°14′W﻿

**Mount Bjaaland** er eit fjell på 2675 moh. som ligg søraust på massivet ved toppen av Amundsenbreen i Dronning Maudfjella i Antarktis. I november 1911 vart fleire fjell i nærleiken observerte og grovt plasserte på kartet av Roald Amundsen og laget hans på veg til Sørpolen. Amundsen namngav eit av dei etter Olav Bjaaland, eit medlem av gruppa. Dette fjellet vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfotografi frå U.S. Navy, 1960-64. For å bevare det historiske namnet frå dette området, valde Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) dette fjellet som Mount Bjaaland. Andre fjelltoppar i massivet er kalla opp etter andre medlemmar av gruppa som var med Amundsen til Sørpolen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Mount Bjaaland» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Nicolaus Widerberg**, oftast kalla **Nico Widerberg** (fødd 7. oktober 1960 i Oslo), er ein norsk biletkunstnar, fortrinnsvis bilethoggar og målar

Widerberg er utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole og Statens Kunstakademi i Oslo. Nico Widerberg er son av målaren Frans Widerberg og bror til Thomas Widerberg.

Om kunsten
----------

«Pillar Man» ved Northumbria University.
Widerberg arbeider med skulptur, i stein (blant anna granitt og diabas), bronse og glas, med oljemåleri og med grafikk. Sentralt i Widerbergs kunst står avpersonifiserte menneskeframstillingar, hovud og torsoar. Han arbeider innanfor den klassiske, figurative tradisjonen. Han har uttalt at det han prøver å formidle med kunstuttrykket sitt, er ei stemning, ei oppleving av å vere til stades.

Utstillingar, samlingar og oppdrag
----------------------------------

Nico Widerberg har sidan debuten i 1984 hatt nærare 30 separatutstillingar, delteke på over 40 kollektive utstillingar og hatt over 50 utsmykningsoppdrag, både nasjonalt og internasjonalt. Blant dei mest profilerte utsmykkingane er monumenta av Thor Heyerdahl og Trygve Lie, utsmykking av Regjeringsbygget, Gardermoen hovudflyplass, Aker brygge, og dessutan skulpturen «Pillar Man» ved Northumbria University i Newcastle i 2004.

Nico Widerberg er innkjøpt av fleire offentlege og private samlingar i inn- og utland, blant anna Refsnes Gods. Han har fleire gonger hatt separatutstillingar i Galleri Haaken i Oslo med både måleri og skulptur.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nico Widerberg» frå Wikipedia på bokmål, den 9. august 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Brundtland, Cecilie Malm: *Nicolaus Widerberg*. Labyrinth Press, 2000
2. ↑  Sørheim, Sarah (28.04.2005): «Fra gråstein til oljeeventyr». Dagbladet.no.
3. ↑  Omtale av prosjektet på Widerbergs nettsider[*daud lenkje*]
4. ↑  Refsnes Gods' nettsider - bildegalleri
5. ↑  CV, informasjon, bilder og skulpturer på Galleri Haakens nettsider

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| Alytus |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Alytus |
| **Byvåpenet til Alytus** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Etnografisk region  Fylke | Litauen  Dzūkija  Alytus fylke |
| Først nemndByrettar | 13771581 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  40 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 68 828   1 720/km² |
| Koordinatar | 54°24′″N 24°3′″E﻿Koordinatar: 54°24′″N 24°3′″E﻿ |
| Høgd over havet | om lag 200 m |
| Tidssone | EET (UTC+2) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.alytus.aps.lt |
| Plassering |
| Plassering av  AlytusPlassering av Alytus |

**Alytus** er den sjette største byen i Litauen med om lag 70 000 innbyggjarar. Han ligg sør i landet og er det historiske sentrumet i regionen Dzūkija. Elva Nemunas renn gjennom byen. Dei største hovudvegane går til Vilnius, Kaunas, Lazdijai og Hrodna i Kviterussland. Avstanden frå Alytus til Kaunas er 70 km og til Vilnius 105 km.

Byen var delt i to separate einingar i fleire hundreår og består av to delar som ofte vert kalla *Alytus I* og *Alytus II*. Den første var ein mindre by og den andre danna seinare bysentrumet med parkar og industriområde. 

Byen sine historiske og etniske namn inkluderer latvisk: Alīte, polsk *Olita*, jiddisch *Olita* eller *Alite* og russisk Алитус.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alytus» frå Wikipedia på engelsk, den 28. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Tore Gjelsvik** (fødd 7. september 1916 i Bodø, død 23. januar 2006) var ein norsk geolog, forskar og direktør for Norsk Polarinstitutt. Under andre verdskrigen spelte han ei sentral rolle i den norske motstandsrørsla.

Biografi
--------

Gjelsvik var utdanna cand.real ved Universitetet i Oslo. Han vart dr.philos i 1953.

Under den tyske invasjonen av Noreg i 1940 deltok han i kampane i Østfold. Gjelsvik var blant dei første som byrja å organisere motstandsgrupper. I oktober 1940 organiserte han sambandet mellom den første større motstandsgruppa, R-gruppa i Oslo, og kontaktane til denne landet rundt. Han vart sentral i Sivorg, og hadde kontaktar med Milorg og XU. I 1943 vart han medlem av Koordiasjonskomiteen (KK) og etterkvart leiar for sekretariatet. Under den tyske opprullinga av motstandsorganisasjonane i 1944 arbeidde han med å sikre og gjenopprette kontaktnettverka. Han var sentral i kampen mot Arbeidstenesta, der han var pådrivar for ein meir aktiv innsats frå motstandsrørsla og vann gehør for dette. Hausten 1944 var han ein av berre fire gjenverande medlemmar av KK. I januar 1945 vart han nesten teken av Statspolitiet, men klarte å flykte over grensa til Sverige med skotsår i skuldra. Han var kort tid etter tilbake i Noreg, og deltok saman med Alf Sanengen frå KK i [[Hjemmefrontens Ledelse]]. Etterkvart leia han òg sekreteriatet her.

Gjelsvik arbeidde som geologisk konsulent 1945–52 og statsgeolog 1952–59. I denne perioden arbeidde han òg for SN. Frå 1960 til han vart pensjonert i 1983 var han direktør for Norsk Polarinstitutt. Han hadde ei sentral rolle i oppbygginga av Norges Hjemmefrontmuseum, og sat i museet sitt råd frå 1962 til staten overtok drifta i 1995.

Bibliografi
-----------

* *Oversikt over bergartene i Sunnmøre og tilgrensende deler av Nordfjord* – (1951)
* *Metamorphosed dolerites in the gneiss area of Sunnmøre on the west coast of Southern Norway* – (1952)
* *The differentiation and metamorphism of the west Norwegian dolerites* – (1960)
* *Utforskningen av kontinentalsokkelen i Barentshavet - fra Fridtjof Nansens tid til i dag* – (1976)
* *Hjemmefronten* – motstandsarbeidets historie (1977)
* *Fram over Polhavet* – (1993)
* *Snart kommer vår dag* – erindringer fra krigsårene (1999)

Verv
----

* 1965–1983 – Medlem av Det interdepartementale Polarutvalg
* 1972–1983 – Medlem av Polarrådet
* 1963–1964 – Formann i Norsk Geologisk Samskipnad
* 1962–1965 – Formann i Det norske geografiske selskap
* 1962–1973 – Formann i rådet til Norsk Hjemmefrontmuseum
* 1974–2006 – Medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi
* 1985–1997 – Formann i Framkomiteen

Utmerkingar
-----------

* Riddar 1. klasse av St. Olavs Orden (1975)
* Kommandør av St. Olavs Orden (1984)

Gjelsvik mottok òg fleire utanlandske ordenar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tore Gjelsvik» frå Wikipedia på bokmål, den 10. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norsk Krigsleksikon om Tore Gjelsvik Arkivert 2006-01-04 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
| **Ouessant** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Den engelske kanalen |
| **Koordinatar** | 48°28′N 5°5′W﻿Koordinatar: 48°28′N 5°5′W﻿

 |
| **Areal** | 15,58 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Frankrike |
| **Departement** | Finistère

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 932 (1999) |
| **Folketettleik** | 59,8 /km² |

**Ouessant** (bretonsk *Enez Eusa*, engelsk *Ushant*) er ei øy i Den engelske kanalen og det nordvestlegaste punktet i Frankrike (i Europa). Ho er ein del av Bretagne og ligg i det historiske området Bro-Leon. Ouessant er ein eigen kommune i departementet Finistère.

Geografi
--------

Ouessant ligg heilt i sørvest i Den engelske kanalen, men sjølv om ho er ein del av kanalen høyrer ho ikkje til Kanaløyane.

Øya har mykje bert berg og er 8 km lang og 3 km brei med eit areal på 15 km².

Demografi
---------

Det er berre ein tettstad på øya, Lambaol. Ouessant har 932 innbyggjarar (1999).

Historie
--------

Ouessant er vidkjend for si maritime fortid, både i fiskesamdunn og som eit landemerke for sjømenn som nærma seg Kanalen. Ho vert nemnd i refrenget på ein shanty kalla *Spanish Ladies*:

*We'll rant and we'll roar like true British sailors,*
*We'll rant and we'll roar across the salt seas,*
*Until we strike soundings in the channel of old England,*
*From Ushant to Scilly is thirty-five leagues.*
Fleire sjøslag har funne stad nær Ouessant mellom den britiske og den franske marinen. Eit av desse er Slaget ved Ouessant.

I mars 1978 gjekk den amerikanske oljetankaren «Amoco Cadiz» på grunn om lag 10 km frå øya, og skapte alvorleg forureining langs kysten av Bretagne.

Eit gamalt bretagnsk ordtak seier: «Qui voit Ouessant voit son sang, Qui voit Sein voit sa fin».  

Den som ser Ouessant ser blodet sitt,   

Den som ser Sein ser slutten sin. 

Dette ordtaket har sitt opphav i at området er eit av dei vanskelagste og farlegaste sjøområda i verda og segle i med mange skjer og kraftige tidvasstraumar med fart opp til 5 m/s.

Ymse
----

På øya finst det ein spesiell type svart dvergsau, som berre er avla fram her. 

Fyret Kreac'h er etter ryktet det kraftigaste i verda. 

Linja som går mellom Ouessant og Lizard Point i Cornwall i England er vanlegvis start- og mållinje for jordomseglingar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Artikkel på AllRefer Encyclopedia
* Teksten til *Spanish Ladies* Arkivert 2007-05-04 ved Wayback Machine.
* Offisiell nettstad (på fransk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Otto Winter-Hjelm** (fødd 8. oktober 1837 i Christiania, død 3. mai 1931) var ein norsk komponist, organist, dirigent og musikkritikar. Han fekk utdanninga si i Leipzig og Berlin.

Winter-Hjelm var ei førande drivkraft innan norsk musikk på slutten av 1800-talet. Han oppretta ein musikkskule i 1864, og starta og dreiv eit musikkakademi i Christiania saman med Edvard Grieg i 1866. Akademiet vart nedlagt då Grieg reiste til Italia i 1869.

Under salmesongstriden gav Winter-Hjelm ut mange skrift som demonstrerte stor og djuptgåande sakkunnskap. Han gav òg ut fleire pedagogiske skrift.

Han komponerte blant anna to symfoniar, fleire songar for mannskor, og dessutan universitetskantaten *Lyset*. Han var organist i Trefoldighetskyrkja i Oslo frå 1874 til 1921 og musikkritikar i Aftenposten frå 1887 til 1913.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Winter-Hjelm» frå Wikipedia på bokmål, den 28. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
«Canapé 'Ottoman'» i louisquinzestil.
«La Turquoise», ein form for ottoman med to armlene, men utan ryggstø. Illustrasjon frå *L'Encyclopédie*.
**Ottoman** (av fransk *ottomane, [canapé en] ottoman*, gjennom tysk *Ottomane*) er ein type møbel til å sitja eller ligga på som var utbreidd i Europa på 1700- og 1800-talet. Det har hatt mange utformingar, med eller utan ryggstø, og er i slekt med divan, sjeselong og sofa. Ein kunne ha ottomanar i opphaldsrom eller på soverom. 

Ottomanar blei innførte i Frankrike på 1700-talet. Dei var inspirerte av møblar frå det osmanske eller ottomanske riket, og var opphavleg breie, låge benkar utan bein eller ryggstø. Dei kunne vera stoppa og/eller vera utstyrt med lause puter. Som i Det osmanske riket kunne ottomanen vera bygd inntil tre veggar i eit rom. Seinare blei det laga mindre møblar som passa inn i hjørne, og møblar med armlene og rygglene i eitt som minna om omsluttande veggar.

I ei motsett utvikling blei ottomanar laga som runde eller åttekanta møblar rundt ein polstra midtstolpe. Dette gav mange sete som kunne vera samanhengjande eller ha armlene imellom. Slike ottomanar var vanlege på klubbar, teater og liknande. Denne typen møbel kunne ha eit holrom inni med setet som lok.

*Ottoman footstool*, eller ottoman-fotskammel, var ein puff eller polstra benk, gjerne også med holrom og lok, som blei brukt saman med ottomanar. I dag er dette møbelet gjerne kjend som berre «ottoman» på engelsk, og kan brukast åleine, saman med lenestol eller sofa.

Biletdøme
---------

* Osmansk sitjemøbel i Topkapi-palasset i Istanbul. Slike møblar inspirerte utviklinga av den europeiske ottomanen.Osmansk sitjemøbel i Topkapi-palasset i Istanbul. Slike møblar inspirerte utviklinga av den europeiske ottomanen.
* Utanlandske diplomatar mottekne av den osmanske sultanen, med sitjebenkar langs veggane. Måleri frå 1724 av Jean Baptiste Vanmour.Utanlandske diplomatar mottekne av den osmanske sultanen, med sitjebenkar langs veggane. Måleri frå 1724 av Jean Baptiste Vanmour.
* Bildnis der Ehefrau lesend, lesend auf der Ottomane (ca. 1895) måla av Otto Scholderer.*Bildnis der Ehefrau lesend, lesend auf der Ottomane* (ca. 1895) måla av Otto Scholderer.

Kjelder
-------


* ottoman i *Den Store Danske*
* ottoman i *Encyclopædia Britannica*
* ottoman, -ane B i *Le Trésor de la Langue Française informatisé* (TLFi)
* turquoise B i *Le Trésor de la Langue Française informatisé* (TLFi)
* Ottoman: benk (2009, 14. februar)' *Store norske leksikon*. Henta 4. oktober 2013.
**Otto Ruberg** (21. mai 1866–august 1939) var ein norsk kjøpmann, skipsreiar og stortingsmann frå Brevik i Telemark. Han var medlem av Venstre.

Ruberg var son til ein skipper. Sjølv gjekk han borgarskulen i heimbyen, før han 15 år gammal vart tilsett i forretninga til kjøpmann Even Larsen. I 1885 vart han fullmektig i forretninga, og då Larsen døydde i 1898 tok han over forretninga. I tillegg dreiv han som skipsreiar og agent for reiarlag.

Ruberg var medlem av bystyret i Brevik frå 1899, også av formannskapet. Han hadde fleire sentral verv i styringa av byen og ulike samfunnsinstitusjonar, så som sparebanken. Perioden 1906-09 var han Brevik sin representant på Stortinget, medlem av konstitusjonskomiteen. Dei to valbolkane 1910-12 og 1913-15 var han stortingsvaramann for krinsen Brevik og Holmestrand. Han møtte i 1911 frå 23.juni i staden for Rikard Olsen. Også i 1914 kom han inn for Olsen på slutten av sesjonen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Koordinatar: 66°10′S 51°22′E﻿

**Cape Ann** er eit nes på kysten av Aust-Antarktis, nedanfor **Mount Biscoe** på 700 moh.

Det vart først fotografert frå lufta i desember 1929 i løpet av den første Norvegia-ekspedisjonen leia av oppdagar og flygar Hjalmar Riiser-Larsen. Mindre enn ein månad seinare, fotograferte British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition leia av Douglas Mawson neset frå skipet deira «Discovery» (skipet som Robert Falcon Scott nytta for den første Antarktis-ekspedisjonen sin i 1901-1904). Begge ekspedisjonane konkluderte med at neset og fjellet var det same som John Biscoe såg i februar og mars 1831 under ekspedisjonen hans og som han kalla Cape Ann, truleg etter kona til Biscoe. Mawson foreslo at neset kunne få halde namnet Cape Ann og at fjellet kunne kallast Mount Biscoe.

Fjellet har ein særeigen spiss, svart tind. Posisjonen vart endeleg fastsett av ANARE i 1957.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Cape Ann i Enderby Land» (innhald frå Geographic Names Information System).
| Ciudad de México |
| --- |
| Paseo de la Reforma. Til venstre er den høgste bygningen i Mexico, Torre MayorPaseo de la Reforma. Til venstre er den høgste bygningen i Mexico, Torre Mayor Paseo de la Reforma. Til venstre er den høgste bygningen i Mexico, Torre Mayor |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Mexico by | Byvåpenet til Mexico by |
| **Flagget til Mexico by** | **Byvåpenet til Mexico by** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Føderalt distrikt | Mexico  Mexico by |
| Grunnlagd | 1325 (som Tenochtitlan)
1521 (som Mexico by) |
| Geografi |
| Plassering |
| Plassering av  Mexico byPlassering av Mexico by |

**Mexico by** er hovudstaden og den største byen i Mexico. Tidlegare heitte byen **Tenochtitlan**. Byen ligg sentralt i Mexico, på eit platå som ligg 2 200 meter over havet. Byen er omgjeven av fleire vulkanar som rager opp til 5 500 meter over havet.

Eit kallenamn på Mexico by er *la Ciudad de los Palacios*, 'palassbyen'.

Sjølve sentrum av byen høyrer til administrativt Det føderale distriktet i Mexico (*Distrito Federal*, *D.F*). Forstadene til byen ligg i ti kommunar i den omliggande staten Estado de México. Det bur om lag 8,5 millionar menneske i Distrito Federal, men med forstader er innbyggjartalet nesten 18 millionar.

Historie
--------

Mexico by vart grunnlagt av den spanske conquistadoren Hernán Cortés i 1521. Byen vart lagt på ruinane til aztekar-byen Tenochtitlan, som Cortés nett hadde øydelagt.

Byen fungerte som hovudsete for visekongedømet Mexico frå 1525 til 1810, då området var ein spansk koloni. Etter Mexico sitt sjølvstende har Mexico by fungert som hovudstad i landet Mexico.

På 1900-talet har byen hatt ein eksplosiv vekst i innbyggjartalet. I 1950 hadde Mexico by 3 millionar innbyggjarar. I 2000 hadde byen 18 millionar innbyggjarar, og veksten i innbyggjartalet har no flata ut.

Mexico by var vertsby for dei 19. olympiske sommerleikane i oktober 1968.

Stadar i Mexico by
------------------

Zócalo-plassen med nokre titals menneske.
* Plaza del Zócalo, eller berre Zócalo er ein stor plass ved presidentpalasset.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)
* NDL

 |
«**Motherless Child Blues**» er namnet på to heilt forskjellige tradisjonelle bluessognar. Både melodien og teksten er forskjellige. Den første vart gjort populær av Robert «Barbecue Bob» Hicks—den andre av Elvie Thomas.

«Motherless Child Blues» *(Hicks)*
----------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | Originaltekst av **Motherless Child Blues** ved Wikisource. |

«Motherless Child Blues» vart spelt inn av Hicks i 1927 og fortel om songaren si mangel på respekt, og mangel på begeistring, for kvinner generelt. Songen byrjar med teksten som gjev namn til songen: 

*If I mistreat you gal, I sure don't mean you no harm.*
*I'm a motherless child and I don't know right from wrong.*
Denne songen vart seinare spelt inn av Eric Clapton på albumet *From the Cradle* og kalla «Motherless Child».

Songen er òg spelt av jazzlegenda Jimmy Scott og i ein drum n' bass-omarbeiding av den skotske musikaren Colin Waterson.

«Motherless Child Blues» *(Thomas)*
-----------------------------------

Elvie Thomas spelte først inn hennar «Motherless Child Blues» med Geeshie Wiley i 1930. Denne songen fortel om ei dotter som ikkje følgjer råda til den døde mora si: 

*Mother told me just before she died,*
*...*
*Oh daughter, Oh daughter, please don't be like me,*
*To fall in love with every man you see.*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Motherless Child Blues» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Evans, *Ramblin' on My Mind*, s. 134.
2. ↑  Sackheim, *The Blues Line*, s. 38.
**Cadaver** er eit norsk daudmetall-band som vart oppløyst sumaren 2004, starta opp igjen i 2010. Bandet vart opphavleg skipa i 1988 av Anders Odden og Ole Bjerkebakke. Gruppa fekk platekontrakt med Earache Records i 1989 og gav ut Noregs fyrste daudmetallplata, *Hallucinating Anxiety*, i 1990. Plata vart seld i meir enn 10 000 eksemplar og vart ein undergrunnsklassikar.[*treng kjelde*] Den andre plata, *...In Pains*, kom ut i 1992 og vart seld i meir enn 25 000 eksemplar.[*treng kjelde*] Cadaver-prosjektet vart lagt på is i 1993. Årsakene til oppløysinga var usemjer om kvar bandet skulle gå vidare, initiert av det store oppsvinget som svartmetall fekk på denne tida.

I åra som gjekk involverte Anders Odden seg fyrst og fremst i elektronisk musikk, mellom anna var han aktivt med i Apoptygma Berzerk. Men i 1999 gjekk han saman med andre veteranar frå metallmiljøet og skipa opp att Cadaver under namnet Cadaver, Inc. Mellom anna kom Ole Jørgen Moe frå Aura Noir inn som vokalist. På Internett sette dei opp si eiga heimeside der dei tilbaud seg å rydda opp etter folk som var drepne eller hadde teke livet av seg. Sida laut til slutt takast ned etter at bandet vart sett under politietterforsking.[*treng kjelde*]

I 2004 tok Cadaver, Inc. attende det gamle namnet Cadaver. Dei sterkt støytande tekstene på den siste plata *Necrosis* synte at dei gamle metall-veteranane ikkje akkurat hadde mjukna med åra.[*treng kjelde*] Etter at *Necrosis* kom ut, valde gruppa å oppløysa seg sjølv.

Medlemmer
---------

* Anders Odden - Gitar, bass & vokal
* Dirk Verbeuren - Trommer

Tidligere medlemmer
-------------------

* Ole Jørgen Moe - Vokal, Bass
* Lasse Johansen - Gitar, Bass
* Carl-Michael Eide - Trommer
* Ole Bjerkebakke- Trommer, Vokal
* René Jansen - Bass
* Eilert Solstad - Bass
* Espen Sollum - Gitar

Diskografi
----------

### Studioalbum

* *Hallucinating Anxiety* (Necrosis, 1990)
* *...In Pains* (Earache, 1992)
* *Discipline* (Earache, 2001)
* *Necrosis* (Candlelight, 2004)

### Konsertalbum

* *Live Inferno* (2002)

### Split album

* *Dark Recollections / Hallucinating Anxiety* (1990)
* *Cadaver/Voice of Hate* (2006)

### Demoer

* *Into the Outside* (1988)
* *Abnormal Deformity* (1989)
* *Sunset at Dawn* (1989)
* *Demo 2* (1990)
* *Primal* (2001)

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* cadaver.no
* Cadaver på Encyclopaedia Metallum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Olav Andresen** (fødd 15. april 1877) var ein norsk lærar og Arbeidarparti-politikar frå Heddal i Telemark.

Han var son til husmannfolk. Etter eksamen ved lærarskulen på Elverum i 1900 var han i to år lærar på Røros i Sør-Trøndelag. I 1903 tok han eksamen ved Otto Treider handelsskole i hovudstaden, og var så eit års tid kasserar i Heddal Sparebank. Frå 1904 til -13 var han lærar i Brandbu i Oppland. Sidan var han lærar på Notodden i 28 år fram til 1941.

Andresen var mykje med i styringa av Notodden i tida etter 1920. Mellom anna var han ordførar 1923-24 og 1928-31. Perioden 1925-27 var han 2. representant frå bykrinsen 
Notodden, Skien, Porsgrunn, Brevik, Kragerø, Risør, Arendal og Grimstad på Stortinget. På Tinget var han medlem av protokollkomiteen, samt av aksjonsnemnda som førebudde riksrettsaka mot regjeringa Abraham Berge. Andresen var medlem av Arbeidarpartiet.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2016-11-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Jon Todal** (fødd i 1952) er ein norsk professor i samisk sosiolingvistikk ved Samisk høgskole.

Todal vart cand. philol. ved Universitetet i Trondheim i 1980. Hovudoppgåva handlar om striden om opplæringsmålet i folkeskulen i Sør-Trøndelag i 1930-åra. Han vart dr.art. med ei avhandling om vitalisering av samisk i 2002. Han har arbeidd spesielt med vitalisering av sørsamisk og m.a. skrive monografien *Samisk språk i Svahken sijte* om dette arbeidet. 

Han var også leiar for Fagleg analysegruppe for samisk statistikk frå gruppa vart oppretta 1. oktober 2007 av Sametinget og det tidlegare Arbeids- og inkluderingsdepartementet og fram til 2016. Den faglege analysegruppa gjev ut skriftserien *Samiske tall forteller* /*Sámi logut muitalit*.

Todal er opphavleg frå Nordmøre. Han har arbeidd ved Alta vidaregåande skole, Alta lærarhøgskole og frå 1989 ved Samisk høgskole i Kautokeino.

Todal har vore aktiv i målrørsla. Han har vore leiar av Studentmållaget i Nidaros og medlem av landsstyret i Noregs Mållag.

Bibliografi (utval)
-------------------

* Todal, Jon 2007. *Samisk språk i Svahken sijte : sørsamisk vitalisering gjennom barnehage og skule.* Utgitt av Nordisk samisk institutt, 2007. (= *Dieðut* nr 1,2007) ISBN 978-82-7367-010-6

Referansar
----------

1. ↑  «Forfatterne», *Språkspalten* (på norsk bokmål), 18. september 2019, henta 24. juni 2021
2. ↑  «Bibsys», *bibsys-almaprimo.hosted.exlibrisgroup.com* (på engelsk), henta 24. juni 2021
3. ↑  Håkon, Fottland, «Doktorgrader ved UiT | UiT», *uit.no* (på norsk bokmål), arkivert frå originalen 7. juni 2021, henta 24. juni 2021
4. ↑  Todal, Jon (2002). «"-jos fal gáhttet gollegielat" : vitalisering av samisk språk i Noreg på 1990-talet».
5. ↑  «Vitalisering av sørsamisk - Prosjektbanken», *Prosjektbanken - Forskningsrådet* (på engelsk), henta 24. juni 2021
6. ↑  «Forord». *Samiske tall forteller 10 / Sámi logut muitalit 10*. 2017. s. 3.
7. ↑  «Årsmelding Noregs Mållag 2010-2011» (PDF) (på norsk). Noregs Mållag. 2011. Henta 24. juni 2021.

Bakgrunnsstoff
--------------


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* CRIStin

 |
**Pär Jonas Bergqvist** (fødd 26. september 1962) er ein svensk tidlegare ishockeyspelar, fødd i Hässleholm. Han er trefaldig verdsmeister med Sverige; 1987, 1991, 1998 og olympisk meister 1994 på Lillehammer.

Bergqvist var høgreveng på Leksands IF frå 1981 til 1998, bortsett frå 1989/90-sesongen i Calgary Flames og sesongen etter i Mannheimer ERC. Han la opp i 1999, etter ein siste sesong i Feldkirch i Austerrike.

Frå 1986 til 1998 var Bergqvist med om å vinne sju medaljar i verdsmeisterskap i ishockey og to olympiske ishockey-medaljar. Medaljehaustinga tok til med sølv i 1986 og gull i Austerrike i 1987. Sidan fekk han bronse under Vinter-OL 1988 før han i 1991 vart verdsmeister for andre gong, der den avgjerande kampen fann stad i Turku i Finland. I 1993 vart det finaletap for Bergqvist og Sverige i verdsmeisterskapen mot Russland. Under dei olympiske vinterleikane 1994 på Lillehammer fekk Sverige si einaste gullmedalje då Tre Kronor lukkast vinne over Canada i ein jamn finale. Seinare i OL-sesongen tok Sverige bronseplassen, medan laget året etter måtte tole finaletap mot Finland då VM 1995 fann stad på svensk is. Bergqvist henta si niande internasjonale medalje då Sverige gjekk til topps i Ishockey-VM 1998 i Sveits.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jonas Bergqvist» frå Wikipedia på tysk, den 6. april 2020.*
**Kent Johanssen** (fødd 30. juni 1970 i Oslo) er ein tidlegare norsk skihoppar. Han vann VM-sølv i 1991 og kom elles to gongar på pallen i verdscupen. Frå NM-tevlingar fekk han med seg tre sølv- og to bronsemedaljar. Johanssen tevla for Bækkelagets Sportsklub.

Karriere
--------

Johanssen debuterte i verdscupen den 5. mars 1989 med å bli nr 3 i Holmenkollen, bak den suverene vinnaren Jens Weissflog frå DDR og landsmannen Jon Inge Kjørum. Ei dryg veke etter vart Johanssen verdsmeister for juniorar, på heimebane på Vang i Hedmark. Helga deretter deltok han i verdscupen Planica, der han enda på andreplassen.

Før verdsmeisterskapen i Val di Fiemme i 1991 var det små forventingar til Johanssen. Rett nok tok han sølv i begge NM-tevlingane, bak Espen Bredesen, men ein 20. plass i Oberstdorf var den beste plasseringa i verdscupen. Han overraska stort under rennet i normalbakken, berre slått av austerrikaren Heinz Kuttin. Resten av verdsmeisterskapen og verdcupsesongen hamna han svært langt ned på resultatlistene.

Sesongane 1993-95 var Johanssen ute av landslaget. Han kom med att i 1995, og presterte eit par gode tevlingar. Ein fjerdeplass i Oberhof på forsesongen 1995/96 var hans beste plassering. Seinare same sesongen vekte han stor åtgaum då han ved landinga på 110 meter under NM i Kløvsteinbakken i Meldal miste eine skia. Med eit lite stykke kunst makta Johanssen å halde seg ståande på den gjenverande skia til over fallgrensa, og vart nummer fire.

Han la opp i 1997.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1989: Nr 2 i Planica og nr 3 Holmenkollen (debut)
* 1990: Nr 8 i Örnsköldsvik
* 1990/91: Sølvmedalje i normalbakken under ski-VM i Val di Fiemme
* 1995: Nr 12 i Holmenkollen
* 1995/96: Nr 4 i Oberhof
* 1996/97: Nr 7 på Lillehammer

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1988: Nr 10 i storbakken på Rena
* Ski-NM 1989: Bronsemedalje i storbakken på Odnes
* Ski-NM 1990: Sølvmedalje i storbakken i Meldal
* Ski-NM 1991: Sølvmedalje i både normalbakken på Rognan og i storbakken i Bærum
* Ski-NM 1994: Bronsemedalje i normalbakken i Vegårshei
* Ski-NM 1995: Nr 4 i normalbakken i Rælingen
* Ski-NM 1996: Nr 4 i storbakken i Meldal
* Ski-NM 1997: Nr 5 i storbakken på Lillehammer

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Kent Johanssen – Profil og resultatoversikt hos FIS
|  |
| --- |
| **Greplyngslekta** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Lyngordenen Ericales |
| **Familie:** | Lyngfamilien Ericaceae |
| **Underfamilie:** | Ericoideae |
| **Stamme:** | Phyllodoceae |
| **Slekt:** | **Greplyngslekta** *Kalmia*L. 1753 |

**Greplyngslekta** (*Kalmia* eller *Loiseleuria*) er ei planteslekt i lyngfamilien. Ho har rundt 8 artar. Plantane er eviggrøne buskar som kan vera frå 0,2 til 5 meter høge. Dei fleste artane veks i Nord-Amerika og Cuba. Greplyngartar veks i surt jordsmonn. Nokre artar (*K. angustifolia, K. polifolia*) trivst i myrområde medan andre (*K. ericoides, K. latifolia*) veks i tørr sandjord.

Namnet «*Kalmia*» blei gjeve av Linné til ære for botanikaren Pehr Kalm, som sanka han i Nord-Amerika på midten av 1700-talet.

### Norsk art i greplyngslekta

Berre ein art frå slekta veks i Noreg:

* Greplyng (*Kalmia procumbens*)

Kjelder
-------


* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

---

* Svensk Wikipedia.
* Fransk Wikipedia.
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Kalmia» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mars 2015.*
Antikythera-mekanismen var ein analog datamaskin frå 150–100 fvt, utvikla for å kalkulere posisjonane til himmellekamar.
**Gresk astronomi** er astronomi skriven på gresk i antikken. Gresk astronomi er forstått som astronomi i det gamle Hellas, hellenistisk og greskromersk tid og seinantikken. Han er ikkje avgrensa geografisk til Hellas eller etniske grekarar, sidan gresk vart eit vitskapsspråk gjennom den hellenistiske verda etter erobringane til Aleksander den store. Denne fasen i gresk astronomi vert òg kalla *hellenistisk astronomi*, medan den før-hellenistiske fasen vert kalla *klassisk gresk astronomi*. I hellenistisk og romersk tid studerte mange av dei greske og ikkje-greske astronomane ved Musaeum og Biblioteket i Alexandria i Egypt.

Utviklinga innan astronomi av greske og hellenistiske astronomar vert av historikarar rekna som ein viktig fase i astronomihistoria. Gresk astronomi er frå starten karakterisert av å finne rasjonelle, fysiske forklaringar på himmelfenomen. Dei fleste stjernebileta på den nordlege himmelhalvkula kjem frå gresk astronomi, og det same er namna på mange stjerner, asteroidar og planetar. Den greske astronomien var påverka av egyptisk og særleg babylonsk astronomi. Seinare påverka han sjølv indisk, arabisk-islamsk og vesteuropeisk astronomi.

Kjende astronomar i antikken
----------------------------

* Anaxagoras
* Arkimedes
* Arkytas
* Aristaevs
* Aristillus
* Konon frå Samos
* Demokritos
* Empedokles
* Heraklides Pontikos
* Hiketas
* Hippokrates frå Khios
* Makrobius
* Martianus Kapella
* Menelaus frå Alexandria (Menelaus-teoremet)
* Meton frå Aten
* Parmenides
* Porfyry
* Posidonios
* Proklos
* Thales
* Theodosios frå Bithynia

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ancient Greek astronomy» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Krafft, Fritz (2009). «Astronomy». I Cancik, Hubert; Schneider, Helmuth. *Brill's New Pauly*.
2. ↑  Thurston, H. *Early Astronomi.* Springer, 1994. s.2
| **Wicklow** |
| --- |
| Hamna i WicklowHamna i Wicklow Hamna i Wicklow |
| Plassering |
| 

Wicklow is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Leinster  County Wicklow |
| Grunnlagd | rundt 870 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006) - Storbyområde | 6 930 12 675 |
| Koordinatar | 52°58′39″N 6°2′20″W﻿Koordinatar: 52°58′39″N 6°2′20″W﻿ |
| Høgd over havet | 69 m |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.wicklow.ie |

**Wicklow** (irsk *Cill Mhantáin*, tyder «kyrkja til den tannlause») er ein by i i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Wicklow og ligg sør for hovudstaden Dublin på austkysten av Irland. Han har 6 835 innbyggjarar (2006), men inkludert innbyggjarar i landsbygda rundt byen kjem talet opp i 12 675. 

Byen ligg langs hovudvegen N11 mellom Dublin og Wexford, og er òg forbunde til jernbanenettverket til Dublin. I tillegg har byen samband med Arklow, Wexford og Rosslare og har ei stor ferjehamn. Byen har òg ei kommersiell hamn, som hovudsakleg importerer tømmer. 

Like sør for byen ligg Wicklow Head, det austlegaste punktet på fastlandet i Republikken Irland.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd av vikingar rundt 870, og namnet på byen kjem av «Vikinglow» (Vikingenga) eller «Wykynlo», som tyder «Viking Loch» eller «Viking innsjø». 

Det er spor etter tidlegare bustnadar nær byen og det finst òg soger som går tilbake til tidlegare tider. Rundt byen finn ein fornminner frå bronsealderen.

Det irske namnet er *Cill Mhantáin*. Dette er knytt til St. Patrick, som skal ha prøvd å gå i land på stranda Travailhawk, sør for hamna. Fiendtlege innbyggjarar gjekk til åtak på dei og slo ut framtennene på ein i Patrick sitt følgje, som vart kjend som Manntach, «Den tannlause». Manntach vendte tilbake der seinare og grunnla etter ei tid ei kyrkje, derfor Cill Mhantáin, «Kyrkja til den tannlause». Det finst ingen skriftlege kjelder som støttar segna, og namnet kan òg ha eit geografisk opphav. 

Normannarane slo seg ned i området etter å ha invadert Irland. Maurice FitzGerald fekk byen, og byrja å byggje ei festning kjend som Black Castle. Ruinane av denne ligg ved kysten rett sør for hamna.

Den eldste bevarte bygningen er fransiskanerklosteret. Andre kjende bygningar er rådhuset og fengselet som vart reist i 1702. Det er no renovert og innreidd som eit vitjingssenter. Ein finn òg East Breakwater, ein bygning som vart reist av Wicklow Harbour Commissioners i 1880-åra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wicklow» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wicklow handelskammer
* Historia om Wicklow på mp3-format Arkivert 2008-09-08 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 74°2′S 116°50′W﻿

**Wright Island** er ei isdekt øy som ligg ved nordkanten av Getz isbrem om lag halvvegs mellom Carney Island og Martin Peninsula, langs Bakutis Coast i Marie Byrd Land. Ho vart skissert frå flyfoto teken under U.S. Navy Operation Highjump i januar 1947. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter admiral Jerauld Wright i U.S. Navy, øvstkommanderande for Den amerikanske atlanterhavsflåten og øvstkommanderande for Operasjon Deep Freeze i 1957-58.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wright Island - SCAR Gazetteer Ref. No 16234 Arkivert 2006-02-15 ved Wayback Machine. - Australian Antarktis Data Centre

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Wright Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Johan Otto Øgrim** (1. oktober 1913–6. desember 2006) var ein norsk fysikar og forfattar. Han vart saman med Helmut Ormestad rikskjent gjennom NRK-programserien *Fysikk på Roterommet*.

Dei to skreiv òg saman med Kåre Lunde eit mykje brukt fysikkverk for vidaregåande skule kalla *Rom Stoff Tid*, som dei tre vann Cappelenprisen for i 1983.

Øgrim var i mange år tilsett som universitetslektor i fysikk ved Universitetet i Oslo. Han er forfattar og medforfattar av ei rekkje bøker om fysikk, mellom anna i samband med *Roterommet*-serien, skulebøker og målestandardar.

Øgrim var son av Tobias Immanuel Øgrim, som mellom anna var leiar for Frelsesarmeen i Noreg. Otto Øgrim var far til forfattaren Tron Øgrim, og professor Leikny Øgrim. Han var bestefar til rapparane Elling og Aslak Borgersrud i Gatas Parlament, og til journalist og politikar Liv Gulbrandsen.

Under andre verdskrigen var Øgrim eit sentralt medlem i den norske etterretningsorganisasjonen XU, der han gjekk under kallenamna «Nr. 8» og «Jørgen».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Øgrim» frå Wikipedia på bokmål, den 12. november 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Aftenposten* 27. desember 2006, nekrolog

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI

 |