recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Denne artikkelen handlar om bustaden. For øya i Trøndelag, sjå øya Villa.* 
Villa Barbaro i Maser i Veneto, utforma under renessansen av Andrea Palladio.
**Villa** (frå italiensk av latin) er eit stort, frittståande bustadhus med hage der det typisk bur éin familie.

Opphavleg viste villa til ein landstad med større hageanlegg for romarar. Keisar Hadrian hadde til dømes ein kjempevilla ved Tivoli, medan Villa del Casale er blitt kjend for ettertida for sine framifrå mosaikkar. Villabygging blei teke opp att i Italia under renessansen, og meisterlege hus og hagar som Villa d'Este i Tivoli og Villa Aldobrandini i Frascati blei bygde. Moderne bu- og reiseutvikling frå midten av 1800-talet med jernbane og seinare privatbilisme gav meir bustadbygging utanfor byane, og «villa» byrja tyda einebustad med hage.

Kjelder
-------


* «villa» i Nynorskordboka.
* Villa: hus (2009, 15. februar), *Store norske leksikon*. Henta 8. august 2013 .

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Villa**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
Meisterklasse med René Le Roy i 1981.
**Meisterklasse** (engelsk *master class* eller *masterclass*) er ei form for opplæring innan eit emne gjeve av ein meister på området. Slike klassar går føre seg innan eit avgrensa tidsrom, som ei helg eller ei veke.
Omgrepet blir mellom anna nytta innan musikk, og viser då til undervising eller instruksjon av ein framståande musikar, songar eller dirigent.

Meisterklasse er ei form for undervising for vidarekomne som ofte går føre seg framfor publikum. Tilskodarane kan også ha utbytte av undervisinga.

Musikalske meisterklassar kan førast tilbake til Franz Liszt, som blir rekna som opphavsmannen til denne undervisingsforma. Andre kjende «meistrar» har mellom anna vore Yehudi Menuhin, Isaac Stern, Itzhak Perlman og Vladimir Horowitz.

Kjelder
-------

1. ↑  Piers Spencer Master class, *The Oxford Companion to Music* , Oxford Music Online
2. ↑  Alan Walker, et al. Franz Liszt frå Oxford Music Online

* *Denne artikkelen bygger på «Master class» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2020.*
**Ole Colbjørnsen** (30. mai 1897–12. november 1973) var ein norsk journalist, økonom og politikar frå Vegårshei. Han var ein av dei fyrste leiande planøkonomane i Noreg. Perioden 1937-40 møtte han på Stortinget frå Oslo, som varamann for statsråd Oscar Torp.

### Liv og gjerning

Etter examen artium i Arendal studerte han realfag under Carl Størmer og Lars Vegard ved Universitetet i Oslo. I 1920 reiste han til Russland for å studere og arbeide med femårsplanar. Etter elleve år i Sovjetunionen kom han tilbake i Noreg, og vart ein viktig pådrivar for ei radikal omlegging av den økonomiske politikken under den djupe krisa som Noreg og verda sleit med. I Arbeidarpartiet støtta han den økonomisk-politiske linja som Axel Sømme og Martin Tranmæl var faneberarar for. Colbjørnsen var mellom dei fyrste norske økonomane som talte for ein aktiv statleg investeringspolitikk og planøkonomi for å bringe landet ut av den økonomiske krisa. Frå 1932 til -40 skreiv han om økonomi i Arbeiderbladet. Han var frå 1936 medlem i Tiltakskomiteen.

Frå 1937 representerte han Oslo Arbeiderparti på Stortinget, som varamann for partiformannen, statsråd Oscar Torp.

Under felttoget i Noreg i 1940 var Colbjørnsen med på transporten av gullet i Noregs Bank, heile vegen til Tromsø og vidare til Storbritannia. Etter omlasting av gullet til M/S «Bomma» fylgde han transporten til USA. Colbjørnsen var finansråd, seinare handelsråd ved den norske ambassaden i Washington D.C. i tida 1940-48.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ole Colbjørnsen» frå Wikipedia på bokmål, den 20. mars 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
*Gjetargut med fløyte* av Sophie Gengembre Anderson.
**Musikk** er lyd som blir skapa for å underhalda, uttrykka seg, eller dyrka fram kjensler i dei som høyrer han. Melodi, harmoni, rytme og vekslinga mellom lyd og stille er viktige element i musikken. Ordet musikk kjem frå gresk *mousikê* (μουσικη), som er avleidd av ordet for muse.

Alle menneskesamfunn har ei eller anna form for musikk, og det meste kan brukast til å få fram vellyden. Stemmen er kanskje den viktigaste lydskaparen, men det finst òg ei stor mengd musikkinstrument, laga av materiale som tre, skjel, skinn, horn, stein, metall og plastikk.

Ulike typar musikk
------------------

I mange samfunn har musikk vorte delt inn i to grove kategoriar. Den eine typen vert laga og høyrt på av folk flest, og kan kallast folkemusikk eller populærmusikk. Den andre krev ei lang utdanning for å laga og kanskje til og med for å verdsetja, og vert gjerne kalla klassisk musikk. Grensene mellom desse typane er aldri heilt faste - ein seriøs komponist kan gjerne bruka ein folkesong i eit verk, medan ein melodi frå eit seriøst verk lett kan verta allemannseige. Seriøs musikk vert ofte kalla klassisk musikk.

Musikk har nært slektskap til rørsle, og dans høyrer saman med fleire musikkformer.

Sjå òg
------

* Akustikk
* Dans
* Folkemusikk
* Musikarar
* Musikkinstrument
* Musikksjangrar
* Musikkvitskap
* Song

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* NKC
* BNE
* BBC Things

 |
**Thore Olsson Wølstad** (25. april 1853–18. februar 1913) var ein norsk gardbrukar, bankmann og politikar frå Gjesdal. Han var 1895-1903 og 1905-06 stortingsmann for Moderate Venstre frå Stavanger amt.

Wølstad var son til ein gardbrukar på Vølstad i Gjesdal. Han fekk eksamen 1870 frå Austrått landbruksskule, og arbeidde for det Det norske misjonsselskap frå 1876 til -94. Frå 1887 dreiv han gard på Øvre Tasta i Hetland herad, og frå 1906 var han med i styret for Noregs Bank si avdeling i Stavanger.

Wølstad var medlem i heradsstyret i Hetland frå 1886, ordførar 1892-93 og frå 1905 til 1912. Han var elles åstadskommissær og hadde ei rad tillitsverv.

Wølstad representerte Moderate Venstre på Stortinget frå 1895 til 1903. Opphavleg var han fyrste varamann til stortinget 1895-97, men då Ole Osmundsson Berge døydde straks etter valtinget, rykte Wølstad inn frå då 1895-sesjonen tok til. Han var i alle tingåra medlem i Næringskomite nr 2, sekretær i komiteen 1896-97. Bolken 1903-06 var han atter fyrste varamann frå Stavanger amt, møtte på tinget frå 15. mars 1905, då representanten Aasmund H. Vinje vart statsråd i den nyskipa Michelsen-regjeringa.

Wølstad levde ugift.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Thore Westermoen** (fødd 17. september 1949) i Mandal) var fylkesordførar i Vest-Agder fylke frå 1999, då han etterfylgte Kjell Svindland i vervet. Han vart vald på nytt i 2003 og i 2007 og sat til 2011. Westermoen representerer Kristeleg Folkeparti.

Westermoen er utdanna siviløkonom frå Norges Handelshøgskule i 1973 og byrja deretter som lærar ved Hallingdal gymnas. I 1978 vart han økonomikonsulent i Vest-Agder fylkeskommune. Frå 1980 til 1986 var han kontorsjef i Mandal kommune. I denne perioden, frå 1983 til 1985, var han også personleg rådgjevar for olje- og energiminister Kåre Kristiansen. Etter at han slutta i Mandal kommune, arbeidde han som administrasjonssjef hos Applica (tidlwegare Siv.ing. Kjell G. Knutsen as) til han var fylkesordførar i 1999.

I 1979 vart han vald inn i Mandal bystyre, men vart friteken då han vart kontorsjef i kommunen. Frå 1983 til 1991 og deretter frå 1999 har han vore medlem av Vest-Agder fylkesting. Han har også vore lokallagsleiar i Mandal KrF og i styremedlem i Vest-Agder KrF.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Thore Westermoen» frå Wikipedia på bokmål, den 1. oktober 2011.*

* 60-årsomtale (NTB) i Fædrelandsvennen Kultur 17. september 2009 side 15


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar**Kjell Svindland | **Fylkesordførar i Vest-Agder**1999–2011 | **Etterfylgjar**Terje Damman |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ole Gustav Gjekstad** (fødd 29. november 1967) er ein norsk handballtrenar og tidlegare -spelar frå Sandefjord. Han var kantspelar på Sandefjord TIF i årrekke. Sidan 2005 har han trent fleire norske toppklubbar.

Gjekstad spelte fram til 1986 på Sandar Idrettslag sitt lag i 4. og 3. divisjon. Perioden 1986 til 1994 var han Sandefjord-spelar, ein klubb han var med om å vinne NM-finalen i 1989, 1990 og 1993. Frå 1994 til 1996 spelte han for Borba Luzern i den sveitsiske toppserien.

Gjekstad landslagsdebuterte i august 1986 og skåra fram til januar 561 mål for Noreg på sine 151 landskampar. Han deltok i Handball-VM 1993, der Noreg enda på 13. plass.

Sidan 1997 har Gjekstad vore trenar i fleire klubblag i norsk toppserie, både for menn og kvinner. Han trente Larvik HK 1998-2005 og 2011-15. I mellomtida var han trenar for Drammen HK. Sidan 2018 har vore trenar for kvinnelaget til IK Våg, betre kjent under det kommersielle namnet Vipers. I si trenargjerning har Gjekstad vore med å hente heim eit titals seriemeistertitlar og kongepokalar.

Kjelder
-------

* handball.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Høst** var eit norsk band med base i Indre Østfold som spelte musikk i grenselandet mellom hardrock og progressiv rock. Bandet eksisterte mellom 1973 og 1978 og var eit av dei første rockebanda som nytta seg av norske tekstar.

Historie
--------

Bandet bestod av Svein Rønning (gitar), Lasse Nilsen (gitar), Knut R. Lie (trommer), Geir Jahren (vokalist) og Bernt Bodahl (bass). Høst gav ut debutplata *På sterke vinger* på Polygram i 1974 og ho vart spelt inn i løpet av seks dagar. Plata fekk god kritikk. Ei tid etter slutta Nilsen i Høst til fordel for Bazar. Då hadde alt Rønning og Lie slutta bandet og starta Déjà Vu. Nye medlemmer i Høst vart Willy Bendiksen (trommer), Fezza Ellingsen (gitar) og Halvdan Nedrejord (orgel), som alle tidlegare hadde spelte saman i bandet St. Helena. Denne besetninga gav i 1976 ut albumet *Hardt mot hardt* som vart ein kommersiell nedtur samanlikna med debuten. Der *På sterke vinger* henta det meste av inspirasjonen sin frå engelsk hardrock var *Hardt mot hardt* langt meir avansert musikalsk og låg mykje nærare den progressive rocken.

Etter *Hardt mot hardt* vart Ellingsen erstatta med gitaristen frå eit av dei gamle banda til Bendiksen, Flax, John Hesla, men plateselskapet sette ned foten då bandet ønskte å lage ei ny plate. Som eit kompromiss vart samleplata *Extra! Extra!* gjeve ut med fire nye låtar i 1977. Kort tid etter skifta bandet namn til *Ice* og byrja å synge på engelsk. Trass i ei framføring på NRK vart det ingen suksess og sommaren 1978 var det slutt for Høst.

Etter Høst har medlemmene gått ulike vegar. Bodahl slo seg saman med Kjell Inge Røkke for å dra til USA og slå seg opp, og er i dag mangemillionær, busett i USA, og jobbar innanfor Aker Kværner-systemet. Dei andre driv framleis med musikk, men først og fremst på hobbybasis. Rønning, Jahren og Lie har alle vore innom Kerrs Pink, medan Bendiksen mellom anna har spelt med Road, Gry Jannicke Jarlum og Ronnie Lè Tekrö. Han spelar i dag i Wild Willy's Gang og er eigar av utestaden Rock In i Oslo.

Etter oppløysinga har Høst hatt fleire turnear i lag. Dei har òg gjeve ut ein flexisingel med songen «Stille timer» og ei samleplate, *Live and Unreleased*, som inkluderer ei radioinnspeling frå 1975, fire engelskspråklege songar frå tida som Ice og tre songar frå ein konsertturné i 1991.

Høst spelte konsert på Parkteatret i Oslo 3. desember 2006 i høve prosjekt 101. Høst var òg eit av banda på progrockfestivalen Subtacto, sommaren 2007 i Oslo. 14 august 2010 spelte to forskjellige utgåve av Høst på *Rock på Torget*-festivalen i Bodø. Det var dei to forskjellige besetningane på *På sterke vinger* og *Hardt mot hardt* som spelte sine respektive konsertar.

Diskografi
----------

* *På sterke vinger* (1974)
* *Hardt mot hardt* (1976)
* *Extra! Extra!* (1977)
* *Live & Unreleased* (1994)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Høst (band)» frå Wikipedia på bokmål, den 17. august 2013.*
| **Viljandi linn** |
| --- |
| Viljandi rådhusViljandi rådhus Viljandi rådhus |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Viljandi linn | Byvåpenet til Viljandi linn |
| **Flagget til Viljandi linn** | **Byvåpenet til Viljandi linn** |

 |
| Plassering |
| 

Viljandi is located in Estland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Estland |
| Maakond | Viljandi maakond |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  14,62 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2012)   - folketettleik | 19 150   1 309,8 /km² |
| Koordinatar | 58°22′0″N 25°36′0″E﻿Koordinatar: 58°22′0″N 25°36′0″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | EET (UTC+2) EEST (UTC+3) |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.viljandi.ee |

**Viljandi** (tysk *Fellin*) er ein by og kommune sør i Estland. Han har nesten 20 000 innbyggjarar og er det administrative setet i Viljandi maakond. Byen vart første gong nemnd i 1283 då han fekk byrettar av Villekinus de Endorpe.

I 1211 vart åsfortet til estlendarane i Viljandi omleira av ein hær av tyskarar, latviarar og livlendingar. Det livlandske Sverdbroderordenen erobra åsfortet i august 1223 frå folk frå Kievriket, som hadde slått seg saman med estlendingane. Året etter leidde stormeisteren Volquin bygginga av borga på staden der åsfortet tidlegare stod. Viljandi (Fellin) borg var ei av dei største i heile Baltikum. Han var ei viktig festning for Den livlandske ordenen og ein kommandant vart utstasjonert her i 1248. Festninga vart stadig ombygd og modernisert dei neste to hundreåra. 

I 1283 fekk byen byrettar frå Villekinus de Endorpe, meisteren i ordenen. Byen vart medlem av Hansaen på byrjinga av 1300-talet og er i dag ein av fem estiske byar som var ein hansaby. 

Viljandi kyrkje
I 1470 slo Johann Wolthus von Herse, som då var meister i ordenen, seg ned i borga. I 1481 la Ivan III av Russland omleiring rundt borga, men klarte ikkje å erobre ho. Under livlandskrigen klarte moskovittane å ta borga i 1560. Under den polsk-svenske krigen på byrjinga av 1600-talet skifta borga eigarar fleire gonger og fall i ruinar. Det same gjorde byen, som då mista byrettane sine. 

Pauluskyrkja
Etter den store nordiske krigen avskaffa russarane lokalt sjølvstyre fram til 1783, då reformer utført av Katarina den store førte til at Viljandi vart ein distriktsby. Dette gjorde at bylovene vart gjeninnført, og Viljandi starta å verte økonomisk og politisk viktig. Folketalet, som hadde fall då rikdomen forsvann, auka igjen, og handverket, handelen og kulturlivet blømde på ny. 

Den populære estiske avisa *Sakala* vart grunnlagd i Viljandi i 1878.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Viljandi» frå Wikipedia på engelsk, den 7. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Heinrici (ca. 1187–1259) Chronicon Livoniae

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside
* Turistinformasjon Arkivert 2009-04-30 ved Wayback Machine.
* Viljandi folkemusikkfestival

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* BNE
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Oxfordshire** (forkorta *Oxon*) er eit grevskap i Søraust-England, som grensar til Northamptonshire, Buckinghamshire, Berkshire, Wiltshire, Gloucestershire og Warwickshire.

Det er delt inn i fem lokale distrikt: Oxford, Cherwell, Vale of White Horse (etter Uffington White Horse), West Oxfordshire og South Oxfordshire.

Grevskapet har ein stor turistindustri og er kjend for mange motorsportselskap og fasilitetar. 

Den største byen Oxford og andre større busetnader er Banbury, Bicester, Kidlington og Chipping Norton nord i Oxford; Witney i vest, Thame og Chinnor i aust, og Abingdon, Wantage, Didcot, Wallingford og Henley-on-Thames i sør. 

Det høgaste punktet i grevskapet er White Horse Hill i Vale of White Horse, på 261 meter over havet..

Historie
--------

Frå angelsaksisk tid har Oxfordshire vore viktig jordbruksland. Romarane grunnla ikkje nokre større stader i området og det var først då Oxford vart grunnlagt på 800- eller 900-talet at det oppstod større busetnader. Alfred den store var sjølv frå Wantage. Universitetet i Oxford vart grunnlagd i 1096.

Frå 1200-talet var området sentralt i handelen med ull frå Cotswolds. 

Jernbanen vart utbygt fram til Didcot i 1839. Bilprodusenter etablerte seg der tidleg: Morris Motors i 1912 og MG i 1923. Etter kvart vart det særleg produksjon knytt til motorsport som dominerte bilindustrien i området. Jordbruket har vorte langt viktigare og i 2004 var det mindre enn 1 % av folkesetnaden som arbeidde innan jordbruksnæringa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oxfordshire» frå Wikipedia på engelsk, den 28. november 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oxfordshire grevskapsråd
* The Oxfordshire Association
* Visit South Oxfordshire

| * v
* d
* e
Grevskap i England |
| --- |
|  | Bedfordshire**·** Berkshire**·** City of Bristol**·** Buckinghamshire**·** Cambridgeshire**·** Cheshire**·** Cornwall**·** Cumbria**·** Derbyshire**·** Devon**·** Dorset**·** Durham**·** East Riding of Yorkshire**·** East Sussex**·** Essex**·** Gloucestershire**·** Hampshire**·** Herefordshire**·** Hertfordshire**·** Isle of Wight**·** Kent**·** Lancashire**·** Leicestershire**·** Lincolnshire**·** City of London**·** Merseyside**·** Norfolk**·** Northamptonshire**·** Northumberland**·** North Yorkshire**·** Nottinghamshire**·** Oxfordshire**·** Rutland**·** Shropshire**·** Somerset**·** South Yorkshire**·** Staffordshire**·** Stor-London**·** Stor-Manchester**·** Suffolk**·** Surrey**·** Tyne and Wear**·** Warwickshire**·** West Midlands**·** West Sussex**·** West Yorkshire**·** Wiltshire**·** Worcestershire |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Bitterflasker frå 2cl til halvflaske. 
**Bitterdram** eller berre **bitter** viser til krydra brennevinar som er prega av at urtene som er tilsett er lite sukkerhaldige, slik at drikken gjerne er bitter i smak. Bitterdram blei opphavleg framstilt som ein drikk med medisinske og oppkvikkande eigenskapar, også kalla eliksir. Mange bitterar blir selde i miniatyrflasker på 2, 4 eller opptil 10 cl. Dei blir ofte brukt etter eit større måltid i håp om at dei skal gje betre fordøying.

Typar
-----

*Absint* blei utbreidd i 1880-åra og forboden ei tid før han igjen kunne selgjast. Den opphavlege absinten inneheldt for store mengdar av giftstoffet tujon som finst i malurt.

*Angostura* er ein amerikansk bitter med opphav i Angostura, ein by i Bolivar-distriktet i Venezuela. Han er mest brukt som dråpevis tilsetning i drinkar og cocktailar.

*Fernet Branca* er basert på anis og lakrisrot, og blir ofte brukt mot «laus mage».

*Ratzeputz* er eut tysk krydderbrennevin smaksett med ingefær. Riga Balsam er ein lettisk bitter, som i tillegg til den tradisjonelle Gammel Dansk er særleg populær på Ærø i Danmark.

*Vinmonopolets bitter* blei ofte brukt som «dagen derpå»-medisin. Hovudmotivet på etiketten var ein hane, og produktet blei derfor populært kalla «Kykkeliky».

Kjelder
-------

1. ↑  *bitter*, *Den store danske*. Besøkt 7. mai 2015.
2. ↑  *Ærø - den lille søfartsnation*, kristeligt-dagblad.dk. Besøkt 7. mai 2015

* *Denne artikkelen bygger på «Bitterdram» frå Wikipedia på bokmål, den 31. juli 2015.*
**Derval O’Rourke** (fødd 28. mai 1981) er ein irsk tidlegare friidrettsutøvar frå Cork som spesaliserte seg i hekkeløp. Ho vann sølv på 100 meter hekk i europameisterskapane 2006 og 2010.

Aktiv
-----

O'Rourke overraska og vann 60 meter hekk ved innandørs-VM 2006 i Moskva. Ho forbetra den irske rekorden to gongar, sist i finalen til 7,84 sekund, og la sterke løparar som Spanias Glory Alozie og svenske Susanna Kallur bak seg. I juli same året flytta ho den irske rekorden 100 meter hekk til 12,85 sekund. Under europameisterskapen 2006 forbetra ho rekorden til 12,72 då ho tok ein sølvmedalje, slått av Susanna Kallur og jamt med tyske Kirsten Bolm. 

I den neste europameisterskapen, i Barcelona i 2010, gjorde O’Rourke sitt livs beste løp. Med tida 12,65 sette ho landsrekord og sikra seg ein ny sølvmedalje, to hundredels sekund etter vinnaren.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2004 i Aten: Utslått i forsøket (13,46=nr 29)
* VM 2005 i Helsinki: Utslått i semifinalane (13,23=nr 20)
* EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 12,72, bak Susanna Kallur (12,59) og delt med Kirsten Bolm
* VM 2007 i Osaka: Utslått i semifinalane (12,98=nr 16)
* OL 2008 i Beijing: Utslått i forsøket (13,28=nr 28)
* VM 2009 i Berlin: Nr 4 – 12,67
* EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje – 12,65, bakom Nevin Yanıt (12,63)
* VM 2011 i Daegu: Nr 24
* OL 2012 i London: Utslått i semifinalane (12,91=nr 14)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Derval O’Rourke» frå Wikipedia på engelsk, den 20. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BBC Things

 |
**Ole Glambeksson Fuglestvedt** (4. mars 1843–9. august 1902) var ein norsk lærar, gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Øyslebø i Vest-Agder.

Fuglestvedt var seminarist frå Holt seminar i 1861. Same året byrja han som lærar i heimbygda, i tillegg var han kyrkjesongar frå 1863. År 1873 vart han tilsett som lærar og kyrkjesongar i Nes og Flekkefjord. Seinare, 1881-96, var han styrar av Lister og Mandals amt sin jenteskule. 

Fuglestvedt var direktør for Nes Sparebank 1876-91 og forlikskommissær i Nes. Han var ordførar i Nes heradsstyre 1879-91, sidan ordførar i Øyslebø 1896-1901.

Etter å ha kome på varamannsplass under tre påfylgjande stortingsval, vart Fuglestvedt kåra til 4. representant for Lister og Mandals amt for perioden 1900-03. Han var medlem av kyrkjekomiteen.

I 1891 tok Fuglestvedt over farsgarden og dreiv denne sidan. Han omkom sommaren 1902 i ei ulukke på garden sin, «drebt af en okse».

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Klokkarbok for Øyslebø 1882-1908

Bakgrunnsstoff
--------------

* Katalog til arkiv etter Ole Glambeksson Fuglestvedt hjå Statsarkivet i Kristiansand
**Vilhjálmur Einarsson** (5. juni 1934–28. desember 2019) var ein islandsk friidrettsutøvar og skulemann frå Reyðarfjörður som vann sølvmedaljen i tresteghopp under Sommar-OL 1956 og bronsen ved EM i friidrett 1958.

Under dei olympiske sommarleikane 1956 i Melbourne sette Vilhjálmur ny olympisk rekord med 16,26 m i den andre finaleomgangen, ein rekord brasilianaren Adhemar da Silva forbetra til 16,35 m i fjerde omgang. Sølvmedaljen var den aller fyrste OL-medaljen til Island. To år seinare stod Vilhjálmur på bronseplassen då trestegøvinga var avvikla ved friidretts-EM i Stockholm. Den 7. august 1960 sette han personleg rekord med 16,70 meter heime på Laugardalsvöllur, framleis landsrekord i 2018. Ein månad etter rekordhoppet vart han femtemann i øvinga under Sommar-OL i Roma, seks centimeter bak bronsevinnaren.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1954 i Bern: Utslått i kvalifiseringa (14,10 m=nr 17)
* OL 1956 i Melbourne: Sølvmedalje - 16,26 m, bakom Adhemar da Silva (16,35)
* EM 1958 i Stockholm: Bronsemedalje - 16,00 m
* OL 1960 i Roma: Nr 5 - 16,37 m
* EM 1962 i Beograd: Nr 6 - 15,62 m

Sonen Einar Vilhjálmsson hevda seg mellom verdseliten i spjutkasting i 1980-åra.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Vilhjálmur Einarsson» frå Wikipedia på engelsk, den 19. august 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
Tittelbladet på førstautgåva av Charles Darwin si bok *The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex*.
***The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex*** (Opphavet til menneskja) er ei bok av Charles Darwin, først utgjeven på engelsk i (1871). Boka vart omsett til dansk av Jens Peter Jacobsen og utgjeven på Gyldendals forlag i 1874, under tittelen *Menneskets Afstamning og Parringsvalget*. 

I den verdskjende boka *The Origin of Species* (1859) unngjekk Darwin nøye å meir enn antydningsvis presentere teoriar om korleis mennesket hadde utvikla seg. I staden skreiv han denne boka om menneskeleg utvikling, der han presenterte teoriane sine om seksuell seleksjon.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Charles Darwin (1874). *Menneskets afstamning og parringsvalget. 1*. København: Gyldendal.

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource | Teksten til **Descent of Man** ved Wikisource. |

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Människans härledning och könsurvalet» frå Wikipedia på svensk, den 15. februar 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)

 |
**Ole Evensen Hjelmstad** (31. desember 1825–1. oktober 1896) var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Ringsaker i Hedmark. Johannes Hjelmstad var halvbror hans.

Han overtok farsgarden Hjelmstad i 1847, med selde han tre år seinare til halvboren Johannes Hjelmstad. Sjølv overtok han då garden Mølstad i Nes i Hedmark av svigerfar sin, og budde der sidan. Han var i kring 40 år medlem av heradsstyret i Nes frå 1853, ordførar i over 25 år. Elles var han forlikskommissær og sparebankdirektør, samt medlem av tilsynskomiteen for Hamar-Tynsetbanen.

Hjelmstad representerte Hedemarkens amt på Stortinget frå 1877 til 1885. I alle dei tre tingbolkane var han medlem av jarnbanekomiteen, frå 1880 til- 85 også medlem av Lagtinget. Under riksretten 1883-84 vart han utskoten av påklaga. Han melde seg inn i Stortingets Venstreforening då denne vart skipa.

Hjelmstad omkom i ei ulykke på jarnbanen på Tynset i 1896.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Hjelmstad, Ole Evensen». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: Steenske bogtrykkeri. s. 381.
* Biografisk informasjon om Ole Evensen Hjelmstad NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**The Firm** var ei supergruppe frå England som bestod av tidlegare Free- og Bad Company-songar Paul Rodgers, tidlegare Led Zeppelin-gitarist Jimmy Page, tidlegare Uriah Heep- og Manfred Mann's Earth Band-trommis Chris Slade og bassist Tony Franklin. Page og Rodgers ønskte opphavleg tidlegare Yes-trommeslagar Bill Bruford og bassisten Pino Palladino i gruppa. Bruford hadde derimot kontrakt med eit anna selskap og Palladino var oppteken med å turnere med Paul Young. 

Både Page og Rodgers nekta å spele songar frå sine tidlegare band og spelte heller nye Firm-songar og songar frå soloalbuma sine. Dei nye songane hadde ein soul-aktig og kommersiell stil. Den siste songen frå *The Firm*, «Midnight Moonlight» var opphavleg ein Led Zeppelin-song dei aldri gav ut, kalla «The Swan Song». Dette fekk somme kritikarar til å meine at Page hadde gått tom for idear. Etter bandet vart oppløyst gjekk Page og Rodgers attende til solokarrierane sine, medan Chris Slade vart med AC/DC og Franklin slo seg saman med gitarist John Sykes i Blue Murder.

Bandmedlemmar
-------------

* Paul Rodgers - solovokal, rytmegitar, akustisk gitar
* Jimmy Page - solo- & rytmegitar, akustisk gitar
* Tony Franklin - bass, klaverinstrument, synthesizer
* Chris Slade - trommer, perkusjon, korvokal

Diskografi
----------

### Album

* *The Firm* (1985)
* *Mean Business* (1986)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Firm (rock band)» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mars 2011.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Eide** er ei bygd og ein tettstad i Voss herad i Hardanger i Vestland. Fram til 2020 var staden administrasjonssenter i tidlegare Granvin herad  i Hordaland. 

Tettstaden har 465 innbyggjarar per 1. januar 2017 og ligg på eidet mellom Granvinsvatnet og Granvinsfjorden, ein sidearm til Hardangerfjorden. 

På Eide ligg mellom anna Granvin barne- og ungdomsskule, sagbruket Granvin bruk, Jaunsen Gjestgjevarstad og museet Granvin bygdatun. 
Her finn ein òg ymse butikkar og kommunale tenestetilbod, og ungdomshuset Trudvang og Granvin idrettsplass.

Eide har frå lang tid attende vore eit trafikknutepunkt som trafikken mellom Hardanger og Voss har gått om. 
På slutten av 1800-talet var Eide ei mykje vitja hamn for turistbåtar, og det var hotell og gjestgjevarstad der. 
Turistane fór landevegen opp Skjervet og om Voss før dei reiste ned til Gudvangen ved Sognefjorden, der dei steig ombordatt båtar. 
Frå 1935 til 1988 var jarnbanen Hardangerbanen i drift mellom Voss og Eide.
Fylkesveg 7 går gjennom Eide på veg mellom Brimnes og Bergen, og vert kryssa av Riksveg 13, som går mellom Sandnes og Førde i Sunnfjord.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Eide i Granvin**

* Gamle fotografi frå Eide på nettstaden Galleri NOR (Nasjonalbiblioteket)
* Gamle fotografi frå Granvin på nettstaden fotogranvin.com[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 52°52′26″ N 1°19′13″ W﻿

**Derwent** er ei elv i Derbyshire i England. Ho er 106 kilometer lang, og er ei sideelv til Trent, som ho renn inn i sør for Derby. Namnet er keltisk, og tyder «dal med tett eikeskog».

Elva har utspringet sitt ved Bleaklow austom Glossop i Peak District. Ho renn gjennom Upper Derwent Valley, der ein finn dei tre vassreservoara Howden-reservoaret, Derwent-reservoaret og Ladybower-reservoaret. Ho bidreg så indirekte med vatn til Carsington-reservoaret gjennom tunnelar og akveduktar. Elva renn vidare gjennom Bamford, Hathersage, Grindleford og Baslow. Ved Chatsworth House renn Wye inn i Derwent. Etter å ha runne gjennom Darley Dale når ho så Matlock, før ho renn vidare forbi Cromford og gjennom Crich Chase naturreservat. Ved Derwent Mouth, halvannan kilometer austom Shardlow, munnar ho ut i Trent.

Derwent har gjeve kraft til mange bomullsfabrikker i dalen. Ein del av desse er verna som verdsarvstaden Derwent Valley-møllene.

Derwent rett sør for Duffield.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Derwent (Derbyshire)» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------
Ei **koalisjonsregjering** er ei regjering der ministerpostane er fordelt på ulike politiske parti. Ei koalisjonsregjering kan vere både ei mindretalsregjering og ei fleirtalsregjering.

Korleis oppstår koalisjonsregjeringar?
--------------------------------------

Fleire parti kan gå saman i valkampen før eit val og seie at dei vil danne ei koalisjonsregjering viss dei får fleirtal i nasjonalforsamlinga saman. Dette var tilfellet i Noreg før Stortingsvalet 2005, der Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet sa dette. Og då desse tre partia fekk fleirtal i Stortinget, og regjeringsforhandlingane etter valet gav grunnlag for eit samarbeid, vart Regjeringa Stoltenberg II skipa. 

Men ei koalisjonsregjering kan også oppstå i mange andre situasjonar. 

Til dømes etter eit val: Viss det viser seg at ikkje noko enkelt parti har fått fleirtal i nasjonalforsamlinga, og det heller ikkje er nokon avklara fleirtalskoalisjon, vil partia forhandle, og til slutt blir oppdraget om å danne regjering gjerne gitt til det eller dei partia, som har størst sjanse til å vinne støtte for politikken sin i nasjonalforsamlinga. Det kan då bli både ei mindretalsregjering av eitt parti, eller ei koalisjonsregjering av fleire parti med til saman eit mindretal eller eit fleirtal.

Men ei koalisjonsregjering kan også bli danna i andre situasjonar. Ved Stortingsvalet 1981 vart det eit borgarleg fleirtal, og resultatet av forhandlingane vart at Kåre Willoch si regjering vart danna, då som ei mindretals rein Høgreregjering. Som mindretalsregjering var den avhengig av støtte frå Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet i Stortinget. Krf ville ikkje gå med i regjeringa på grunn av haldninga si til abortlova. Det var likevel eit ynske frå mange å få til ei fleirtalsregjering, og 8. juni 1983 vart regjeringa utvida til ei koalisjonsregjering mellom Høgre, Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet. Etter Stortingsvalet 1985 mista desse tre partia fleirtalet sitt i Stortinget og Framstegspartiet hamna i vippeposisjon. Regjeringa heldt fram som ei mindretalsregjering fram til 8. mai 1986. Ho måtte då gå av etter eit kabinettspørsmål i Stortinget om auka bensinavgifter.

Mindretalsregjering og fleirtalsregjering
-----------------------------------------

*Koalisjonsregjeringar* finst som ovanfor nemnt både som mindretalsregjeringar og fleirtalsregjeringar. Ei fleirtalsregjering sit i utgangspunktet trygt fordi den har over halvparten av representantane i nasjonalforsamlinga bak seg. Den kan likevel bli felt eller gå i oppløysing viss det utviklar seg politiske eller personlege motsetnader i koalisjonen. Per Borten si regjering, ei fleirtals koalisjonsregjering, gjekk i 1971 i oppløysing mest på grunn av indre politiske motsetnader, hovudsakleg knytt til EU-saka.

Partigrunnlag
-------------

Partisamarbeidet i ein koalisjon kallar ein *partigrunnlaget*. Kjell Magne Bondevik si andre regjering sitt partigrunnlag var Høgre, KrF og Venstre. Dette var ei mindretalsregjering.
Den noverande regjeringa, Jens Stoltenberg si andre regjering, er også ei *koalisjonsregjering*. Dette er derimot ei fleirtalsregjering, partigrunnlaget her er Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet.
**Braunschweig-Lüneburg** vart eit historisk hertugdøme frå seinmellomalderen til tidleg moderne tid nordvest i Det tysk-romerske riket. 

Som namnet viser til, var hovudbyane i denne føydale staten Braunschweig og Lüneburg gjennom det meste av mellomalderen. Etter kvart voks Hannover seg til ein by som dominert regionen økonmisk og seinare valde hertugane å flytte dei administrative funksjonane hit, medan dei heldt familiesetet som før. Då familien vart forfremma til kurfyrstar vart namnet på kurfyrstedømet endra til Hannover.

Hertugdømet Braunschweig-Lüneburg
---------------------------------

Staten kom til ved arv i den første saksiske staten til Henrik Løve seint på 1100-talet. I 1180 vart Henrik avsett av keisar Fredrik Barbarossa som hertug av Sachsen, men fekk halde nokre landområde i Niedersachsen, som gjekk i arv til borna hans som hertugdøma Braunschweig og Lüneburg.

Den første hertugen av Braunschweig-Lüneburg var Otto I, barnebarnet til Henrik Løve, som regjerte frå 1235 og framover. Etter 1267 dele sønene hans hertugdømet i to delar, Lüneburg-Celle-linja til Johannes og Wolfenbüttel-linja til broren Albert, som seinare vart fleire mindre statar. Alle av dei vart styrt av Welf-dynastiet og hadde tette band til kvarandre, ofte ved at syskenborn gifta seg med kvarandre. Maktsenteret flytta seg samstundes frå Braunschweig og Lüneburg til Celle og Wolfenbüttel. 

Sjølv om det var om lag eit dusin inndelinga av hertugdømet, var dei fleste av desse berre familiebasert og ikkje anerkjende som statar i Riket, som på eit tidspunkt hadde over 1500 slike lovleg anerkjende statseiningar. Av deltakarar på riksdagen i 1792 finn ein fire inndelingar av Braunschweig-Lüneburg som var anerkjende: 

* Lüneburg-Celle, oppretta i 1269, arva av George Louis av Calenberg i 1705.
* Calenberg og Göttingen, slått saman under Erik I av Braunschweig-Wolfenbüttel i 1495. Georg, den yngre broren til hertug Ernst II av Lüneburg-Celle fekk Calenberg i 1635 ig valde å slå seg ned i Hannover. Son hans Ernst August vart utpeikt som kurfyrste av Hannover i 1692.
* Grubenhagen, oppretta i 1291 under Henry I Braunschweig-Lüneburg, sonen til Albert I av Braunschweig-Lüneburg, men vart lagt under Lüneburg-Celle i 1617.
* Hertugdømet Braunschweig-Wolfenbüttel, oppretta i 1269, forgjengaren til hertugdømet Brunswick. Opphavleg kalla fyrstedømet Braunschweig og hertugane flytta residensen sin til Wolfenbüttel i 1432.

I 1705, bortsett frå Hannover-dynastiet som styrte England, var det berre to hertugar att i Braunschweig--Lüneburg, ein som styrte Calenberg i Celle, og den andre som styrte Wolfenbüttel.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Niedersachsen i 1789
* Herskarar av Braunschweig Arkivert 2011-06-09 ved Wayback Machine.
* Herskarar av Braunschweig-Lüneburg Arkivert 2011-06-09 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Brunswick-Lüneburg» frå Wikipedia på engelsk, den 12. april 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Eidfjord** er kommunesenteret i Eidfjord kommune. Folketalet i tettstaden Eidfjord var på 918 innbyggjarar i tredje kvartal 2008.
Eidfjord ligg ved botnen av Eidfjorden, 70 km frå Odda og 50 km frå Voss. Elva Eio renn ut i fjorden ved Eidfjord. Riksveg 7 går gjennom staden. Om somrane går det også hurtigbåt mellom Eidfjord, Ulvik, Utne, Kinsarvik, Lofthus og Norheimsund.

I Eidfjord ligg både Eidfjord kyrkje og Eidfjord gamle kyrkje. Ikkje langt frå sentrum, på Hereid-platået, ligg over 300 gravrøyser frå Vikingtida.
Eidfjord satsar tungt på turisme, og får fleire cruiseskip på vitjing i turistsesongen. Det er difor laga til djupvasskai i tettstaden. I Eidfjord finn ein elles fleire hotell, pensjonat, campingplassar og souvenirbutikkar mynta på turistane som kjem hit. Her er også butikk, bensinstasjon, kiosk, bilreparatørar, trelastvarehandel, treskjerarforretning og ljosstøyperiet.

Tettstaden Eidfjord har berre éin skule, Lægreid skule, som ligg sentralt i kommunen. Dette er ein barne- og ungdomsskule som samlar elevar frå heile kommunen. Når elevane er ferdige med 10. klasse, er dei næraste vidaregåande skulane i Kvam, på Voss eller i Odda. Det ligg også ein aldersheim i Eidfjord.

Kjelder
-------

1. ↑  Kommunefakta frå Statistisk sentralbyrå Vitja 9. februar 2019
2. ↑  Båtruter for sommaren 2019
3. ↑  Registrering i samband med forskingsgraving ved Universitetet i Bergen
4. ↑  *Om djupvasskaia i* Eidfjordnytt*, nr. 2, 2006*, arkivert frå originalen 10. februar 2019, henta 9. februar 2019
5. ↑  Om Lægreid skule

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad til Eidfjord kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 70°2′S 71°22′W﻿

**Giovanni Peak** er eit fjell med ei høgd opp mot kring 500 moh ved sørenden av Debussy Heights, oppom Mozart forlandsbre nord på Aleksanderøya i Antarktis. 

Det vart først kartlagd frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960. Det vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i samband med the Mozart forlandsbre etter Mozart-operaen *Don Giovanni*, komponert den 29. oktober 1787. Giovanni Peak verkar å vere knytt til den nærliggande Figaro Nunatak, sidan begge landformene er kalla opp etter operaer komponerte av Wolfgang Amadeus Mozart og begge har om lag same høgd.

Sjå òg
------

* Saint George Peak
* Lamina Peak
* Landers Peaks

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Giovanni Peak» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mars 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Giovanni Peak

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Soldatar i C-kompaniet, 2. bataljon – 22. infanteri og 10. fjelldivisjon sikrar lufthamna i Port-au-Prince under den fyrste dagen av Operation Uphold Democracy.
**Operation Uphold Democracy** (19. september 1994–31. mars 1995) var ein reaksjon frå USA på at den korrekt valde regjeringa i Haiti vart avsett og utvist gjennom eit kupp. USA rykte inn med styrkar i landet, og ein diplomatisk del, som var leidd av tidlegare president Jimmy Carter, tidlegare senator Sam Nunn og tidlegare leiar for Den militære sjefsnemnda, Colin Powell, overtala leiarane til å overgje seg og la dei valde personane få kome tilbake til makta. Dette arbeidet var vellukka delvis fordi den USA-amerikanske delegasjonen kunne peike på dei store styrkane som var klare til å rykkje inn i landet.

Operation Uphold Democracy vart offisielt avslutta 31. mars 1995, då han vart erstatta av SN sitt oppdrag i Haiti. Den USA-amerikanske presidenten Bill Clinton og den haitiske presidenten Jean-Bertrand Aristide leidde seremonien for maktendringa. Frå mars 1995 til mars 1996 vart 2 400 av personane i den opphavlege operasjonen verande som ei støttegruppe under leiing av UNMIH, i ein ny operasjon med namnet «Operation New Horizons». Ei stor gruppe USA-amerikanske troppar (USFORHAITI) var med som fredsvernarar i UNMIH fram til 1996, og kommandanten for dei USA-amerikanske styrkane var også kommandant for SN-styrkane. SN-styrkane heldt seg – under ulike oppdragsnamn – i Haiti frå 1995 til 2000, og i 2004 vart det igjen oppretta ein fredsstyrke med namnet MINUSTAH. Under operasjonen vart éin USA-amerikansk tenestemann drepen av fienden. Han var stabssersjant i spesialstyrkane til USA, og vart skoten under ein vegkantkontroll.

Kjelder
-------

* «Operation Uphold Democracy» på Wikipedia på engelsk, innhenta 10. mai 2010.
* «Operation Uphold (Restore) Democracy -- Haiti Arkivert 2006-08-04 ved Wayback Machine.» hjå Maxwell-Gunter Airforce base.
* «Deployments - Haiti - Operation Uphold Democracy - Background Arkivert 2007-05-29 ved Wayback Machine.» hjå Deployment Health Clinical Center.

### Referansar

1. ↑  Operation New Horizons hjå GlobalSecurity.org.
**Operativmiljø** vert innanfor datavitskapen nytta om brukargrensesnittet som brukaren startar og kommuniserer med programvare frå.

Det finst to typar operativmiljø: 

* Ei kommandolinje, der brukaren skriv kommandoar på eit tastatur, og får tilbakemeldingar på ein dataskjerm.

I eldre tekstbaserte operativsystem som t.d CP/M og MS-DOS, starta brukaren programma ved å skrive kommandoer i kommandolinja. Slike operativsystemer vart kalla *tekstbaserte*, av di oppstart av program skjedde via kommandolinja.
* Eit grafisk brukargrensesnitt (skrivebordsmiljø), der brukaren ved hjelp av ei mus eller anna peikereiskap klikker på forskjellige knappar, tekstboksar og informasjonsfelt for å få gjort ting. Slike operativmiljøer er nytta i Linux, Mac OS, Microsoft Windows og andre grafiske operativsystem, men og nettlesarar for web-baserte applikasjonar.

Eit operativmiljø er ikkje det same som eit operativsystem. Windows 1.0 var til dømes eit grafisk brukargrensesnitt til MS-DOS, sjølv om det hadde sitt eige sjølvstendige API.
Koordinatar: 36°49′N 05°46′E﻿

**Jijel** (arabisk جيجل) eller **Djidjelli** er provinshovudstad i Jijelprovinsen nordaust i Algerie. Byen har eit folketal på 131 513 etter folketeljinga i 2008. Han har kyst mot Middelhavet i Corniche Jijelienne.

Geografi
--------

Jijel er eit administrasjons- og handelssentrum i ein region som spesialiserer seg i kork-, lêr- og stålproduksjon. Lokale avlingar er mellom anna sitrusfrukter og korn. Fiske er også ein viktig næringsveg. Turistar, hovudsakleg frå Algerie, kjem til Jijel på grunn av landskapet og sandstrendene. Som turistby har Jijel mange hotell og restaurantar. I nærleiken av byen finst fønikiske gravminne.

Byen ligg 30 km unna Taza nasjonalpark, som mellom anna er habitat for den truga berbarapen (*Macaca sylvanus*). Apen hadde tidlegare eit mykje vidare utbreiingsområde.

Samferdsle
----------

Jijel er bygd etter moderne planar med breie alléar. Miljøet rundt er dominert av tett korkeikskog. Ei halvøy ligg like utanfor kysten og eit citadell ligg nord for byen. Jijel har eit sjukehus, eit universitet og fleire moskear. Ei katolsk kyrkje som tidlegare låg her er no blitt riven.

Det barske landskapet gjer Jijel noko isolert. Byen har likevel vegsamband med større byar som Bejaïa (90 km vest), Setif (135 km sørvest) og Constantine (150 km søraust). Byen har også ein flyplass, Jijel Ferhat Abbas lufthamn.

Det er bygd ei høvesvis ny hamn ved Djen Djen, rundt 11 km aust for Jijel. Hamna kan handsama lasteskip med djupner på opptil 18,2 m.

Historie
--------

Jijel (Igilgili) var først folkesett av berbarstammar - den best kjende var Kutama. Byen var opphavleg ein fønikisk handelspost. Han blei deretter halden av romarane (som Igilgili) og deretter av vandalane, bysantinarane, arabarane og genovesarane. 

På 1500-talet blei han teken av den osmanske admiralen Hayreddin Barbarossa. I juli 1664 tok Frankrike kontroll over byen. Det blei organisert motstand under Shaban Aga, og franskmennene blei drivne ut i oktober same året. Jijel blei verande ein tilhaldsstad for barbareskpiratar fram til byen blei teken av Frankrike att i 1839. Sterk lokal motstand som omsider blei slått ned i 1851 førte til konstruksjonen av tre festningar ved sørgrensene av byen og minimal kolonisering. Byen blei rasert av eit jordskjelv i 1856.

Kjelder
-------

1. ↑  C. Michael Hogan. 2008
2. ↑  Enterprise Portuaire de Djen Djen. 2009
3. ↑  Encyclopædia Britannica. 2002

* *Denne artikkelen bygger på «Jijel» frå Wikipedia på engelsk, den 3. desember 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* C. Michael Hogan. 2008. *Barbary Macaque: Macaca sylvanus*, GlobalTwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg Arkivert 2009-08-31 ved Wayback Machine.
* Encyclopædia Britannica. 2002. Edition 15, v. 6 ISBN 0-85229-787-4, ISBN 978-0-85229-787-2
* Enterprise Portuaire de Djen Djen. 2009. Port Authority Website Arkivert 2008-11-03 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames

 |
*Sjå og namnet Nanna*
Balder og Nanna med Hermod. Illustrasjon frå 1893.
**Nanna Nepsdotter** er kona til Balder i norrøn mytologi. Nanna og Balder er båe æser. Nanna var dotter av ein Nep, og mor til guden Forsete. Ho er rekna til åsynjene, men det er sagt lite om kva område ho er gudinne for.

Nanna døydde av sorg då Balder døydde. Hjartet brast av sorg då ho såg Blader vart budd til bålferd. Då vart ho lagd på båten saman med Balder. Sjølv om Hermod rid til Hel for hente Balder tilbake til livet, lukkast han ikkje, og Nanna og Balder må bli i dødsriket.

I følgje Skaldskaparmål er Nanna ei av dei åtte åsynjene som er til stades i gildet til Ægir. Skaldskaparmål nyttar namnet hennar som kenning for ei gyger. 

I *Gesta Danorum* er Nanna emne for ei trette mellom Balder og Hod, som båe vil ha henne som kone. 

Etter *Chronicon Lethrense* er Nanna gift med kong Vigleik av Angeln. Ho er dotter av Hrœrekr Slöngvanbaugi, son av Hod. Nanna og Vigleik er foreldra til kong Vermund av Angeln.