recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Zomba |
| --- |
| Styresmakter |
| LandRegionDistrikt |  MalawiSouthern RegionZomba distrikt |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2008) | 101140 |
| Koordinatar | 15°23′″S 35°22′″E﻿Koordinatar: 15°23′″S 35°22′″E﻿ |

**Zomba** er ein by sør i Malawi i Shire Highlands. Han er den adminsitrative hovudstaden i Zomba distrikt.

Han var den første hovudstaden i Britisk Sentral-Afrika og så Nyasaland før Republikken Malawi vart oppretta i 1964. Han var òg den første hovudstaden i Malawi og vart verande hovudstad fram til 1974, då Lilongwe vart hovudstaden. Byen er mest kjend for den britiske koloniarkitekturen og plasseringa ved det foten av det dramatiske Zombaplatået. Zomba er òg heimstad for Universitetet i Malawi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zomba, Malawi» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Zombaplatået Arkivert 2011-05-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Zodiakallyset** på austhimmelen i grålysinga. Planeten Venus og den opne gruppa M44 er òg synlege på dette biletet.
**Zodiakalyset** er ei svak, nesten trekanta lyskjegle på nattehimmelen som dukkar opp nær sola langs ekliptikken eller zodiakalen (Dyrekrinsen). På midtre og nordlege breiddegrader, er zodikallyset best synleg på vesthimmelen om våren etter at skumringa er over, eller på austhimmelen om hausten like før daggry. I tropane er zodiakallyset synleg året rundt. 

Lyset kjem av sollys reflektert av interplanetarisk støv i ekliptikkplanet eller zodiaken. 
Zodiakallyset er så svakt at det vert heilt tilslørt av månelys eller lysforureining. Zodiakallyset minkar i intensitet med avstanden frå sola, men på særs mørke netter er det blitt observert i eit band langs heile ekliptikken. Faktisk utgjer zodiakallyset 60 % av himmellyset på ein månelaus natt. Det finst òg eit særs svakt ovalt lys midt imot sola kalla gegenschein.

Fenomenet vart først utforska av astronomen Giovanni Domenico Cassini i 1683 og først forklart av Nicolas Fatio de Duillier i 1684.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ei kort historie om observasjonar Arkivert 2004-07-19 ved Wayback Machine.
* «Zodiacal Light and the Gegenschein», eit essay av J. E. Littleton Arkivert 2006-02-26 ved Wayback Machine.
* APOD for 25. september 2007

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zodiacal light» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mai 2009.*


| Solsystemet |
| --- |
|  |
| **Sola** · Merkur · Venus · Jorda · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris* |
| **planetar** · **dvergplanetar** · **månar**: *Månen · marsmånar · jupitermånar · saturnmånar · uranusmånar · neptunmånar · plutomånar · erismånen* |
| **smålekamar**:   meteoroidar · asteroidar/asteroidemånar (asteroidebeltet) · kentaurar · TNO-ar (kuiperbeltet/den spreidde skiva) · kometar (Oortskya) |
| Sjå òg himmellekamar, liste over lekamar i solsystemet, sorterte etter radius eller masse, og **temasida** om solsystemet |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* NDL

 |
Flagg og folk utanfor Riksdagen i Berlin den 3. oktober 1990.
**Tag der Deutschen Einheit**, 'dagen for tysk sameining', er nasjonaldag i Tyskland og blir feira den 3. oktober, til minne om sameininga av Aust- og Vest-Tyskland på denne datoen i 1990.

Det kunne vore meir naturleg å legga feiringa til dagen Berlinmuren fall i 1989, den 9. november, som òg var datoen den første tyske republikken blei grunnlagd i 1918 og dagen kuppforsøket til Hitler blei avverja i 1923. Dessverre var 9. november òg dagen for Kristallnacht, dei første store nazist-leidde forfølgingane av jødar, i 1938. Derfor blei dagen då den formelle sameininga fann stad vald i staden.

Til forskjell frå til dømes den franske nasjonaldagen blir den tyske sameiningsdagen feira utan militærparadar.

Før sameininga feira Vest-Tyskland ein dag med same namn den 17. juni. Dette var ei noko propagandastyrt markering av eit austtysk opprør i 1953, hovudsakleg mot auka arbeidskvoter, som blei slått ned med sovjetisk hjelp. I Aust-Tyskland var nasjonaldagen den 7. oktober.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Kintyre vist innanfor Argyll.
Koordinatar: 55°30′N 5°35′W﻿
**Kintyre** er ei halvøy i vestlege Skottland i sørvestlege Argyll og Bute, regionen strekkjer seg bortimot 48 km frå Mull of Kintyre, som vart udødeleggjort i songen med same namn av Paul McCartney, i sør til East Loch Tarbert i nord. Regionen rett nord for halvøya er kjent som Knapdale.

Skildring
---------

Geografisk er halvøya Kintyre lang og smal, og ikkje på noko punkt breiare enn 18 km frå vestkysten til austkysten. Den sentrale ryggsøyla av halvøya er for det meste kupert med myrområde. Kysten og områda rundt er derimot svært fruktbar. Difor har Kintyre i alle år vore ettertrakta for busetjarar, frå dei første skutane frå Irland som emigrerte frå Ulster til vestlege Skottland til nordmenn frå Vestlandet som erobra og busette seg i det same området i tida før 1000-talet.

Hovudbyen er Campbeltown, omtrent 32 km i veg frå Mull, og som har vore ein kongeleg *burgh* sidan midten av 1700-talet.

Økonomien til området har lengje vore avhengig av fiske og jordbruk, skjønt Campbeltown har eit godt rykte som produsent av Skottlands finaste single malt whisky, inkludert «Springbank» som har vunne fleire prisar.

Byar og landsbyar i Kintyre
---------------------------

Bellochantuy, Campbeltown, Carradale, Clachan, Drumlemble, Glenbarr, Grogport, Kilchenzie, Machrihanish, Muasdale, Peninver, Saddell, Skipness, Southend, Stewarton, Tayinloan, Tarbert og Whitehouse.

Stader av historisk interesse
-----------------------------

* Clachan Church – utskorne gravsteinar frå mellomalderen.
* Kilchousland Chapel, i nærleiken av Peninver.
* Kilcomkill, Southend - Columbas kapell, utskorne gravsteinar, «Sankt Columbas fotspor» rett ved.
* Killean - St. John's Church – er sagt at det er den vikigaste mellomalderkyrkja i Kintyre - utskorne gravsteinar.
* Saddell Abbey - kloster.
* Saddell Castle - festning.
* Skipness Castle - festning.
* Tarbert Castle - festning.

Forhistoriske stader
--------------------

* Ballochroy – ståande steinar.
* Beachairr - ståande steinar, nær Killean.
* Corriechrevie varde - ikkje intakt.
* Duner Skeig – jernalderfestning i nærleiken av Clachan.
* Kildonan Galleried Duner – festning frå jernalderen i god stand.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kintyre» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* An Author of Kintyre, Kintyre's Literary Associations – Kintyres litterære forening.
* History and Archaeology in Kintyre – historie og arkeologi i Kintyre.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Himalayatahr
Nilgiritahr
Arabisk tahr
**Tahr** (frå pahari) er ei gruppe store klauvdyr som minnar om og er i slekt med geiter og sauer. Det finst tre ulike artar av tahr, alle frå Asia. Ein trudde tidlegare at dei var nært i slekt med kvarandre og plasserte dei i ei biologisk slekt, *Hemitragus*. Genetiske studiar har seinare vist at dei ikkje er så nært i slekt som ein trudde, og dei er no plasserte i kvar si monotypiske slekt: *Hemitragus* blir no bruk for himalayatahr, *Nilgiritragus* for nilgiritahr og *Arabitragus* for arabisk tahr.

Område
------

Både arabisk tahr i Oman og nilgiritahr i Sør-India har begge små utbreiingsområde og er rekna som tryga artar, medan himalayatahr er relativt utbreidd i Himalaya. Denne arten er også blitt introdusert til Søralpane på New Zealand, der det blir drive jakt på han. Eit tahr-par som rømte frå ein dyrehage i Sør-Afrika i 1936 etablerte ein populasjon på Table Mountain ved Cape Town, men det meste av denne er blitt utrydda. Nilgiritahr held til i fjellområde i Sør-India. I 1998 fanst det rundt 1400 individ av arten, med den største populasjonen fordelt mellom dei indiske statane Tamil Nadu og Kerala, sårbar for krypjakt.

Kjelder
-------

1. ↑  «TAHR | Meaning & Definition for UK English | Lexico.com». *Lexico Dictionaries | English* (på engelsk). Arkivert frå originalen 13. februar 2022. Henta 13. februar 2022.
2. ↑  «tahr». *Oxford English Dictionary* (3. utg.). Oxford University Press. September 2005.  (Krev abonnement eller medlemskap i britisk offentleg bibliotek.)
3. ↑  Ropiquet, A. & Hassanin, A. 2005. Molecular evidence for the polyphyly of the genus *Hemitragus* (Mammalia, Bovidae). *Molecular Phylogenetics and Evolution* 36(1):154-168
4. ↑  Irwin, Ron (September 28, 2001). «Time Running Out for Exotic Tahrs in Cape Town». *National Geographic News*. Henta April 17, 2014.
5. ↑  Bamford, Helen (February 19, 2011). «Mountain rangers braai tahr». *IOL News*. Henta April 17, 2014.
6. ↑  Mishra, Charudutt; Johnsingh, A. J. T (1. november 1998). «Population and conservation status of the Nilgiri tahr Hemitragus hylocrius in Anamalai Hills, south India». *Biological Conservation* (på engelsk) **86** (2): 199–206. ISSN 0006-3207. doi:10.1016/S0006-3207(98)00004-4.

* *Denne artikkelen bygger på «Tahr» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mai 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tahr**
**Durdle Door** er ein naturleg kalksteinboge på Jurassic Coast nær Lulworth i Dorset i England. Han er i privateiget til familien Welds, som eig 50 km² i Dorset under namnet Lulworth Estate, men er open for allmugen. Namnet «Durdle» kjem av det gamle engelske ord *thirl*, som betyr 'boring' eller 'å bora'.

Durdle Door
Det er blitt spelt inn fleire filmar her, mellom anna *Nanny McPhee* og *Wilde*. Staden er òg blitt brukt til musikkvideoar som «Shout» av Tears for Fears og «Saviour's Day» av Cliff Richard.

Durdle Door ligg langs turstien South West Coast Path. Ein kan nå stranda til fots via ein sti og ei trapp.
Man of War Bay ligg like vest for bogen. Også denne har kalksteinsformasjonar kjende som Man O'War Rocks. I vest ligg det ei rekkje av små kalksteinskjer kjende som The Bull, The Blind Cow, The Cow og The Calf.

Kjelder
-------

1. ↑  West, I.W. 2003. "Durdle Door; Geology of the Dorset Coast Arkivert 7. mars 2012 ved Wayback Machine.. Southampton University, UK. Version H.07.09.03.
2. ↑  «The Purbeck Gazette». Henta 6. april 2012. [*daud lenkje*]
3. ↑  «Durdle Door». worldheritagecoast.net. Arkivert frå originalen 5. juli 2012. Henta 8. august 2013.
4. ↑  «Durdle Door - Visit Dorset», *www.visit-dorset.com* (på engelsk), henta 24. mars 2022
5. 1 2  Ian West. «Durdle Door, West of Lulworth Cove, Dorset. Geology of the Wessex Coast of Southern England». Henta 10. august 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Durdle Door» frå Wikipedia på dansk, den 24. mars 2022.*
**Graham Patrick «Kirby» Gregory**, ofte berre omtalt som **Kirby** (fødd 11. mars 1953) er ein engelsk musikar, mest kjend som medlem i rockebanda Curved Air og Stretch, der han spelte gitar. Han arbeider i dag med rådgjeving innan avhengigheit.

Musikalsk karriere
------------------

Gregory byrja å spele gitar i ung alder og flytta til London i 1969 med bassgitaristen Steve Emery. Dei skipa eit band kalla Armada, og fekk med seg vokalisten Elmer Gantry før dei vart oppløyste. I 1972 vart Gregory med Curved Air og spelte på albumet deira *Air Cut* i 1973. Han spelte òg på ein song på arkivplata *Lovechild*.

Etter han forlet Curved Air, vart Gregory og Gantry ein del av ei gruppe musikarar sett saman av manageren til Fleetwood Mac, Clifford Davis, for å hjelpe Fleetwood Mac på ein turné i USA i 1974. Då det vart kjend at Mick Fleetwood sjølv ikkje skulle vere med, kollapsa turneen då publikum ikkje møtte opp. Gergory og andre medlemmar i dette bandet heldt saman og skipa Stretch seinare på året.

Gregory skreiv hitsingelen «Why Did You Do It?» om hendinga med Fleetwood Mac, og denne nådde 16. plassen i Storbritannia i november 1975. Stretch spelte inn fleire album før dei gav seg i 1979. 

Gregory spelte inn soloalbumet *Composition* for UK Hot Wax Records i 1978, og spelte sidan på den tidlegare Fleetwood Mac-gitaristen Danny Kirwan sitt siste album, *Hello There Big Boy!* i 1979. Han spelte òg inn musikk i lag med Thin Lizzy-frontmannen Phil Lynott. Gregory og Gantry kom saman att ei kort stund i 1982 og var i studio med Sweet-trommeslagaren Mick Tucker og bassisten Nigel Ross-Scott men det kom ikkje noko ut frå desse innspelingane.

I 2007 starta Gregory og Gantry opp att Stretch og turnerte for å marknadsføre eit samlealbum, *Why Did You Do It: The Best of Stretch*.

I 2013 vart Gregory med att i Curved Air.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kirby Gregory» frå Wikipedia på engelsk, den 10. april 2020.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Kirby Gregory». BMI. Henta 29. oktober 2013. [*daud lenkje*]
2. ↑
3. 1 2  *The Story of Stretch*, arkivert frå originalen 25. juni 2018, henta 10. april 2020
4. ↑  Kirby Gregory Arkivert 2011-07-26 ved Wayback Machine. The Official Curved Air web site.
5. ↑  is.html 2002 Interview with Chris Mansbridge[*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
Curved Air |
| --- |
| 
* **Sonja Kristina**
* **Chris Harris**
* **Robert Norton**
* **Paul Sax**
* **Kit Morgan**
* **Andy Tween**

* Darryl Way
* Francis Monkman
* Florian Pilkington-Miksa
* Kirby Gregory
* Mike Wedgwood
* Eddie Jobson
* Stewart Copeland
* Tony Reeves
* Rob Martin
* Ian Eyre
* Jim Russell
* Phil Kohn
* Mick Jacques
* Alex Richman
* Andy Christie

 |
| Studioalbum | 
* *Air Conditioning*
* *Second Album*
* *Phantasmagoria*
* *Air Cut*
* *Midnight Wire*
* *Airborne*
* *Lovechild*
* *North Star*

 |
| Konsertalbum | 
* *Live*
* *Live At The BBC*
* *Alive, 1990*

 |
| Hitsingel | 
* «Back Street Luv»

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
| Durrës |
| --- |
| Frå sentrum av Durrës Frå sentrum av Durrës |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Durrës** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Durrës |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  338 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 175 110 |
| Koordinatar | 41°19′1″N 19°28′13″E﻿Koordinatar: 41°19′1″N 19°28′13″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Durrës kommune innafor regionen DurrësDurrës kommune innafor regionen Durrës |

**Durrës** er ein by og ein kommune i regionen med same namn i Albania. Durrës er hovudstad i regionen. Kommunen ligg ved kysten i den nordlege delen av landet og grensar i sør til regionen Tirana, i nord til regionen Lezhë. I vest ligg Adriahavet.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Durrës vart slått saman med bykommunane Sukth og Manëz og landkommunane Ishëm, Katund i Ri og Rrashbull. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Durrës.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen Durrës 113 249 innbyggjarar, medan dei seks kommunane som i dag utgjer storkommunen Durrës, til saman hadde 175 110 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Durrës hovudstad i distriktet Durrës. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Durrës.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
**Tommaso Campanella**, (5. september 1568–21. mai 1639), døypt Giovanni Domenico Campanella, var ein dominikansk teolog, filosof og diktar. Han er kjend som utopist og forfattar av *Solstaden*.

Liv
---

Campanella vart fødd i Stilo i Calabria, og gjekk inn i dominikanarordenen i 1582, mindre enn femten år gamal. Han studerte teologi og filosofi, og vart inspirert av empirismen til Bernardino Telesio. Han kom òg i kontakt med okkulte og astrologiske strøymingar. Med meiningar som ikkje stemde overeins med det rådande aristoteiliske vitskapssynet, kom han i konflikt med kyrkja og inkvisisjonen. Då han i 1599 medverka i ei samansverjing mot dei spanske styresmaktene i Calabria, med planar om å innføre eit kollektivistisk brorskap, ikkje ulikt samfunnet han seinare skildra i *Solstaden*, vart han fengsla og torturert. Han slapp unna avretting, men vart sitjande 27 år i fengsel i Napoli. I denne tida vart dei viktigaste verka hans skrivne. Etter å ha vorte frigjeven med hjelp frå pave Urban VIII, drog Campanella til Paris, der han med stønad frå Ludvig XIII levde dei siste åra av livet.

*Metaphysica*, 1638

Solstaden
---------

Utopien *Solstaden* vart utgjeve på italiensk (*La città del Sole*) i 1602, og på latin (*Civitas Solis*) i 1623. Verket skildrar eit teokrati med kollektivistiske trekk, inspirert av idear om universalmonarki, katolisisme, og platonsk statsfilosofi. Solstaden er bygd rundt eit strengt geometrisk rammeverk: han ligg ved ekvator, er omslutta av sju murar (ein for kvar planet ein kjende til), og har ein port ut mot kvar av dei fire verdshjørna.

Bibliografi
-----------

* *Philosophia sensibus demonstrata*, 1591
* *La città del sole*, 1602
* *Monarchie Messiae*, 1605
* *Prodromus philosophiae instaurandae*, 1617
* *Apologia pro Galileo*, 1622
* *Atheismus triumphatus*, 1631
* *Metaphysica I-III*, 1638

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tommaso Campanella» og «The City of the Sun» frå Wikipedia på engelsk, og «Tommaso Campanella» frå Wikipedia på tysk og «Tommaso Campanella» frå Wikipedia på svensk den 7. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Verk av Tommaso Campanella på Project Gutenberg

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Frå midtbyen i Tai'an
Plasseringa av Tai'an (gul) i Shandong
**Tai'an**, (kinesisk skrift 泰安; pinyin *Tài'ān*) er eit byprefektur i den vestlege delen av provinsen Shandong i Folkerepublikken Kina. Byprefekturet har eit areal på 7 761 km² og hadde i kring 5,5 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Tai'an omfattar to distrikt (区 *qū*), to byfylke (市 *shì*) og to fylke (县 *xiàn*).

Kultur
------

Nord for byen ligg det 1 545 moh høge fjellet Tai Shan. Fjellet, som er nemnt allereie i skriftene til Konfucius, vert rekna som eitt av dei fem mektige fjella for det daoistiske Kina. Toppen av Tai Shan skal vere den fjelltoppen i verda som får flest besøk.

Viktigaste tempelet er det daoistiske Daimiao-tempelanlegget.

Ein del av den store Qi-muren står att i verneverdig stand, og er oppført på Folkerepublikken Kina si liste over kulturminne. Det gjer også funnfeltet for Dawenkoukulturen. Dawenkoufeltet har vorte utgrave i 1959, 1974 og 1978, og er delt i tre sjikt. Berre det midtre sjiktet er Dawenkoukultur, ettersom det tidlegaste laget svarar til Beixinkulturen og det yngste laget er ein tidleg variant av Longshankulturen.

Under Vår- og haustannaltida og krigarrika-tida låg området dels under staten Qi, dels staten Lu.

Samferdsle
----------

Snøggtoget Beijing-Shanghai har stoppestad i Tai'an.

Kinas riksveg 104 går gjennom prefekturet. Han tek til i Beijing og går sørover via Dezhou, Jinan, Xuzhou, Nanjing, Hangzhou, Wenzhou og endar opp i Fuzhou.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tai'an» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tai'an**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
To duploklossar og ei vanleg legobrikke.
**Duplo** er leiketøy av plast, eit sett legoklossar av dobbel storleik som passar for småbarn.

Duplo blei først lansert i Danmark i 1967 og internasjonalt i 1969. Dei store klossane er laga med tanke på tryggleik og lågare krav til finmotorikk. Dei er store slik at det er lettare å handtera dei og setja dei saman, kan ikkje svelgjast, og har avrunda kantar ein ikkje kan skjera seg på.

Duploklossane har som regel fire eller åtte byggeknottar og kan setjast saman til tårn, hus eller kva ein vil. Det finst også brett, bygningsdelar, køyretøy og figurar med legoknottar på som passer til duploklossar. Sidan duploklossar er nøyaktig dobbelt så store som dei vanleg legoklossane, kan også dei to typane byggast saman.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Duplo» frå Wikipedia på bokmål, og «Duplo» frå Wikipedia på dansk den 20. august 2009.*

### Fotnotar

1. ↑  LEGO Company - Company and brand history
2. ↑  *Døme på duplofigurar*, arkivert frå originalen 6. mars 2009, henta 20. august 2009
**Hårbergsteinen** er ein runestein frå Hårberg i Rissa kommune i Trøndelag.
Steinen stod opphavleg i tunet på Hårberg, men vart på eit ukjend tidspunkt lagt som vegdekke i hovudvegen, som gjekk gjennom tunet. Deretter vart steinen teken opp og brukt som bygningsstein i ein fjøsmur. I 1927 vart fjøset rive, steinen vart teken ut og innskrifta vart oppdaga. Theodor Petersen ved Vitskapsmuseet vart varsla, han kom ut til Hårberg og fekk teke ei førebels skildring av steinen. I 1956 vart steinen henta inn til museet, der han enno er ein del av samlingane. 

Teksta er:

**utar raisti stain aft(ir) ..(au)rn fauþur sin**
På norrønt er det: Óttar reisti stein eptir Ǫrn (eller Bjǫrn), fađur sin

På moderne norsk vert dette: «Ottar reiste stein etter Ørn (eller Bjørn), far sin». 

Innskrifta er frå midten av 1000-talet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hårbergsteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2019.*

Litteratur
----------

* *Norges innskrifter med de yngre runer. 5 : XIV. Sør-Trøndelag fylke ; XV. Nord-Trøndelag fylke ; XVI. Nordland fylke ; XVII. Troms fylke*. Norsk historisk kjeldeskrift-institutt.
**Jimmy Maelen** (d. 1988 ) var ein amerikansk perkusjonist frå 1960- til 1980-talet. Han arbeidde med artistar som Roxy Music, Bryan Ferry, Peter Gabriel, James Taylor, Dire Straits, Barry Manilow, Alice Cooper, Kiss, Madonna, Bryan Adams, Michael Jackson, Mick Jagger, David Bowie og John Lennon. Han har òg spelt på hittar av Bob James, Duran Duran, Carly Simon, Barbra Streisand, Yoko Ono, Meatloaf, Alice Cooper, BJ Thomas og mange fleire. Seint i 1970-åra og tidleg i 1980-åra var han som regel førstevalet som perkusjonist i New York City. Særleg i gullalderen til discoen var han suksessfull og arbeidde med remix-teamet Michael Barbiero og John Luongo og la perkusjon på danseversjonar på mange discoklassikarar. 

Maelen spelte på det kritikarroste albumet til Roxy Music, *Avalon* og på Dire Straits sitt *Brothers in Arms*, og spelte med begge på Live Aid i London. 

Jimmy Maelen døydde i 1988 av leukemi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmy Maelen» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Medaljen
**Forsvarets innsatsmedalje** er ein norsk militær medalje som vert delt ut av Forsvarssjefen. Den vert delt ut til norsk militært personell som har teke del i farefulle, spesielle, militære operasjonar innanfor eller utanfor Noreg. Den kan òg delast ut til utanlandsk militært personell som har ytt bistand til norske væpna styrkar på ein fortenesteleg måte. 

Oppdraget skal normalt vare over to månader, men særlege tilhøve kan gjere til at medaljen vert delt ut for kortare oppdrag. Personell som har delteke aktivt i kamphandlingar eller har vist særleg innsats i farefulle oppdrag, kan tildelast medaljen med rosett. Det spesielle med denne medaljen er at bandet har forskjellig farge etter oppdraget den har vore delt ut for. Fargane skal ha tilknyting til den aktuelle staden. Dersom ein person tek del i fleire operasjonar vert medaljen delt ut på nytt med den aktuelle bandfargen. Sjølve medaljen er rund og i bronse. Adversen har eitt oppoverretta sverd med ei eikegrein på kvar side. Reversen har skrifta «FOR DIN INNSATS» med ei eikegrein over og under. 

For tida har medaljen vore delt ut for operasjonar i Saudi-Arabia og Rest-Jugoslavia.
**Jimmy Douglass**, òg kjend som «**The Senator**», er ein USA-amerikansk lydteknikar og plateprodusent. Han har vore aktiv i meir enn fire tiår.

Karriere
--------

Tidleg i 1970-åra byrja han studiokarrieren sin i studioa til Atlantic Records i New York City, medan han framleis gjekk på vidaregåande skule. Her gjekk han i lære hos erfarne lydteknikarar og produsentar som Tom Dowd, Arif Mardin, Jerry Wexler og Ahmet Ertegun. Hos Atlantic Recording arbeidde han med artistar som Aretha Franklin, Hall & Oates, Roberta Flack, Donny Hathaway, Foreigner, Led Zeppelin og AC/DC.

I 1980-åra byrja Douglass òg å fungere som produsent. Han var lydteknikar og produsent for etablerte artistar som The Rolling Stones, Elkie Brooks, Slave, Odyssey, Roxy Music, Genesis og Gang of Four.

Frå 1990-åra har Douglass arbeidd mykje med jinglar og post-produksjon. I 1994 byrja han å samarbeide mykje med produsenten Timbaland og var lydteknikar for han i meir enn eitt tiår. Dei samarbeidde med artistar som Aaliyah, Missy Elliott, Ginuwine og Jay-Z.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmy Douglass» frå Wikipedia på engelsk, den 20. juli 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Hårfagreætta** var ei kongeslekt i Noreg i mellomalderen. Stamfar til slekta var rekna å vera kong Harald Hårfagre. Mellom anna Snorre Sturlason rekna han som den som samla Noreg under ei kongsmakt. 

Mange kongsemne ynskte å verta rekna som etterkomarar av Harald Hårfagre. Ein tenkte seg at ætlingar av den første norske kongen hadde odelsrett til det riket som i høgmellomalderen vart til Noreg. 

Kong Harald Hårfagre vert i nokre forteljingar sagt å stamma frå Ynglingeætta. I Snorre si Heimskringla, er det skildra slik, men Snorre skreiv at dette ikkje var visst. Slektskap til den kjende ætta gav kongen auka status. I fylgje Snorre skulle kongar av Ynglingeætta ha vandra ut frå Uppsala til Aust-Noreg. 

Den siste som hevda å vera konge av Hårfagreætta var Olav IV av Noreg, som døydde i 1387. Statsstyret vart då teke over av mor hans, dronning Margrete Valdemarsdotter. Ho fekk hylla Erik av Pommern til konge av Norden innan Kalmarunionen.

Sjå òg
------

* Norske regentar

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kongar i dei norske ættetavlene Arkivert 2007-02-28 ved Wayback Machine. på
* De norske kongeslektene artikkel på
**James Boyd «Jimmy» Greenspoon** (7. februar 1948–11. mars 2015) var ein USA-amerikansk klaverspelar og komponist, mest kjend som medlem av bandet Three Dog Night.

Biografi
--------

Greenspoon var fødd i Los Angeles i California, og voks opp i Beverly Hills. Han byrja å ta pianotimar då han var sju år gammal. Mora, Mary O'Brian, hadde vore ei stumfilmskodespelarinne, og hadde mellom anna spelt kona til Buster Keaton i filmen *Battling Butler* i 1926. Greenspoon gjekk på Beverly Hills High School i lag med Richard Dreyfuss, Bonnie Franklin og barndomsvenen og plateprodusenten Michael Lloyd. Lloyd og Greenspoon fekk suksess i lag med surfegruppa The New Dimensions i 1963. Greenspoon gjekk så på Los Angeles Conservatory of Music og studerte piaano. 

Greenspoon har spelt med Linda Ronstadt, Eric Clapton, Jimi Hendrix, America, The Beach Boys, Beck, Bogert & Appice, Nils Lofgren, Lowell George, Kim Fowley, Donovan, Buddy Miles, Stephen Stills, Jeff Beck, Chris Hillman, Steve Cropper, Duck Dunn, James Burton, Hal Blaine, Leon Russell, The Wrecking Crew, Osibisa, Shaun Cassidy, Cheech & Chong og Redbone.

Greenspoon arbeidde på Sunset Strip i 1960-åra med gruppene Sound of the Seventh Son og The East Side Kids. Bandet hans spelte fast på The Trip, Stratford on Sunset (i dag The House Of Blues) Brave New World, Bidos Litos, Ciros og The Whiskey.

Seint i 1966 flytta Greenspoon til Denver i Colorado, med medlemmar av The West Coast Pop Art Experimental Band og skipa gruppa Superband. I 1968 flytta Greenspoon attende til Los Angeles, der han møtte Danny Hutton, og dei skipa Three Dog Night.

I 2015 døydde Greenspon av kreft, 67 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmy Greenspoon» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  «January to June 2015». *The Dead Rock Stars Club*. Henta 5. juli 2018.
2. ↑  «Jimmy Greenspoon Credits». *AllMusic*. All Media Network. Henta 5. juli 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jimmy Greenspoon-diskografi på Discogs
* Jimmy Greenspoon på Find a Grave

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Noah Kiprono Ngeny** (fødd 2. november 1978) er ein kenyansk tidlegare mellomdistanseløpar.

Karriere
--------

Noah Ngeny tok ikkje til å springa aktivt før i 1996, men verda fekk auga opp for han allereie i 1997, då han sette to junior-verdsrekordar på respektive 1500 meter og ei engelsk mil. Ngeny heldt fram med å trena og betra forma si dei fylgjande åra. 

Den 7. juli 1999, då Hicham El Guerrouj sette ny verdsrekord på ei engelsk mil i Roma, kom Ngeny på andreplass, og sprang også raskare enn den førre verdsrekorden. Hicham El Guerrouj sin rekord er framleis gjeldande, og resultatet til Ngeny er framleis verdas nest-raskaste engelske mil. Seinare same sesongen var det VM i friidrett i Sevilla. Her tok Noah Ngeny sølvmedalje på 1500 meter, berre slått av El Guerrouj. 5. september 1999 i Rieti i Italia sette Noah Ngeny ny verdsrekord på 1000 meter på 2,11.96. Denne rekorden står framleis i dag.

Noah Ngeny OL-debuterte under sommar-OL 2000 i Sydney. Her vann han olympisk gull på 1500 meter rett framfor Hicham El Guerrouj, og sette samtidig ny og gjeldande olympisk rekord på distansen. Etter Sydney-OL gjekk karrieren til Ngeny nedover, m.a. fordi han vart utsett for ei bilulukke i november 2001. I 2006 kunngjorde Noah Ngeny at han offisielt la toppidretten på hylla.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Noah Ngeny» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Jimmy Ienner** (fødd kring 1945) er ein USA-amerikansk plateprodusent, mest kjend for å ha produsert plater av artistar som Bay City Rollers, The Raspberries og Three Dog Night. 

Han var musikkprodusent for filmen *Dirty Dancing* i 1987 og det tilhøyrande filmmusikkalbumet. Albumet låt 18 veker på toppen av *Billboard* 200 og selde til 11x platinaplate, og meir enn 39 millionar eksemplar verda over.

Han har delteke på 85 gull- og platinaalbum, og fått fleire Grammyprisar og to Oscarprisar, inkludert ein for filmmusikken til *Dirty Dancing*. Han arbeidde òg med musikken til filmane *The Big Chill*, *White Men Can’t Jump* og *Sister Act*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmy Ienner» frå Wikipedia på engelsk, den 4. august 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *Dirty Dancing*, The E! True Hollywood Story
* 

1. ↑  «Private Dancers». *The Age*. 15. juni 2005. Henta 4. august 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jimmy Ienner ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Hårnålssvingar ved Col de Braus i Frankrike
Ei hårnål, som har gitt namn til svingane
Hårnålssvingar i Trollstigen
Hårnålssvingar på vegen mellom Burma og Kina
Ein **hårnålssving** er ein svært skarp, hesteskoforma vegsving på omtrent 180º. Namnet kjem av at svingen minner om ei hårnål. Nemninga kan ein også bruke om liknande skarpe svingar på stigar eller i slalåmløyper.

Hårnålssvingar vert ofte bygd på vegar som går opp eller ned bratte fjellsider, for å unngå at vegane vert for bratte. Dette gir ofte eit karakteristisk sikksakkmønster i fjellsidene. Slike vegar er ofte vanskelege for bilar og sjåførar, særleg bussar og lastebilar/vogntog.

I moderne vegbygging unngår ein hårnålssvingar så langt det er mogleg, og det vert heller bygd tunnelar gjennom fjellet. Lell kostar det langt meir å byggje tunnel gjennom fjellet enn veg over. Nokre stader vert det bygd hårnålssvingar som tunnelar i fjellet der det er ekstremt liten plass til å bygge veg utpå. Slike tunnelar kallar ein vendetunnelar. Dette namnet vert også brukt for svingar på jernbane som svarar til hårnålssvingar på veg.

Enkelte stader svingar vegen meir enn 180º og kryssar seg sjølv i tunnel eller på bru. Fleire slike svingar i Noreg kallar ein korketrekkarar.

Hårnålssvingar bruker ein også på baner for motorsport, mellom anna Formel 1, roadracing og i rally. Innan motorsport bruker ein slike svingar for å auke vanskegraden for førarane, senke farten, eller for å auke lengde på banen utan å auke området banane legg beslag på. Innan sykling reknar ein klatring opp fjellveger med hårnålssvingar som noko av det vanskelegaste, og dette vert ofte brukt i Tour de France, Giro d'Italia, Sveits rundt og Vuelta a España.

Vegar med hårnålssvingar
------------------------

### Noreg

* Fylkesveg 63 Trollstigen
* Fylkesveg 63 Ørnevegen
* Fylkesveg 63 Geirangervegen
* Fylkesveg 53 ved Øvre Årdal
* Fylkesveg 50 i Aurlandsdalen
* Fylkesveg 500 ved Lysebotn

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Hårnålssving» frå Wikipedia på bokmål, den 28. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Hårnålssving**
| **Kinsale** |
| --- |
| Horisonten til KinsaleHorisonten til Kinsale |
| Plassering |
| 

Kinsale is located in

 |
| Styresmakter |
| Land  Provins  Grevskap | Irland Irland  Munster  County Cork |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2002) | 2 257 |
| Koordinatar | 51°42′27″N 8°31′50″W﻿Koordinatar: 51°42′27″N 8°31′50″W﻿ |
| Høgd over havet | 10 m |
| Diverse annan informasjon |

**Kinsale** (irsk *Cionn tSáile*) er ein by i County Cork i Irland. Han ligg om lag 25 km sør for Cork på kysten nær Old Head of Kinsale, ved munningen av River Bandon. Han har litt over 2000 innbyggjarar, men innbyggjartalet stig kraftig om sommaren når turistane kjem til området. 

Kinsale er ein populær feriestad for irane og er kjend for dei mange gourmetrestaurantane og fritidsaktivitetane, som segling, fisking og golf. Den kjende kokken Keith Floyd budde ei tid i byen. Byen har òg fleire kunstgalleri og ein kjend engelskskule.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kinsale» frå Wikipedia på engelsk, den 23. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Forsteina tre
**Forsteining** eller **petrifikasjon** er ein prosess der organisk materiale vert omvandla til stein gjennom at det originale materiale og fyllingane mellom dei vert erstatta av mineral. Forsteina tre er eit vanleg resultat av denne prosessen, men alle organismar, frå bakteriar til virveldyr, kan forsteinast. Forsteininga skjer i ein kombinasjon av to liknande prosessar: permineralisering og erstatning. Desse prosessane skapar kopiar av det originale eksemplaret ned til mikroskopisk nivå. 

Permineralisering skjer når grunnvatnet inneheld oppløyste mineral og fyller porer og tomrom i eksemplaret, særleg bein, skjel og tre. To typar permineralisering er *silisifisering* og *pyritisering*.

Silisifisering eller silifisering er ein prosess der til dømes mineral eller fossil blir erstatta av silika i form av kvarts, kalsedon eller opal. Døme er silifisert eller forsteina tre og såkalla tigerauge. Pyritisering er ein prosess som minnar om silisifisering, men i staden for silika er det jern og svovel som fyller porene i organismen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Petrifaction» frå Wikipedia på engelsk, den 4. januar 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Perkins, Rogers. «Fossilization: How Do Fossils Form». *Fossil Museum*. Henta Feb 15 2012.
**Jimmy Preston** (18. august 1913–desember 1984) var ein USA-amerikansk R&B-bandleiar, altsaksofonist, trommeslagar og songar som viktige bidrag til tidleg rock and roll.

Den førte R&B-hitten til Presteon som nådde topp 10 på R&B-lista i USA, var «Hucklebuck Daddy» i 1949, spelt inn for Gotham Records i Philadelphia. Han vart mest kjend som **Jimmy Preston and His Prestonians** då han spelte inn originalversjonen av «Rock the Joint» for Gotham i 1949. Saksofonsoloane i «Rock the Joint» vart spelte av tenorsaksofonisten Danny Turner (1920-1995). «Rock the Joint» vart spelt inn på ny av Jimmy Cavallo i 1951, og Bill Haley and the Saddlemen i 1952.

I 1950 byrja tenorsakfonisten Benny Golson og pianisten Billy Gaines i bandet og dei spelte inn songar som «Early Morning Blues» og «Hayride». Preston gjekk over til Derby Records og spelte inn den siste R&B-hitten sin med ein versjon av Louis Prima sin «Oh Babe». Han slutta i musikkindustrien i 1952, utan å forstå at han sidan skulle bli rekna som ein av fedrene for rock and roll.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jimmy Preston» frå Wikipedia på engelsk, den 24. september 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Bogdanov, Vladimir; Woodstra, Chris; Erlewine, Stephen Thomas (2003). *All Music Guide to the Blues*. Hal Leonard. s. 450.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Ei **forsvarsgrein** er ein del av den militære forsvarsorganisasjonen i eit land.

Døme på forsvarsgreiner:

* armé (òg kalla hær eller legion) – t.d. Svenska armén
* flyvåpen (òg kalla luftforsvar) – t.d. Kongelige Danske Flyvevåben
* marine (òg kalla sjøforsvar) – t.d. Royal New Zealand Navy
* kystvakt – t.d. U.S. Coast Guard
* marineinfanteri – t.d. Nederlandse Korps Mariniers
* paramilitærpoliti – t.d. Carabinieri Italiani
* heimevern – t.d. Det norske Heimevernet

Ei forsvarsgrein kan innehalde element frå andre forsvarsgreiner. På denne måten har t.d. den britiske marinen eit stort tal jagarfly (som opererer frå hangarskip), medan det amerikanske marineinfanteriet inkluderer transportfly, jagarfly og helikopter i tillegg til panservogner og bakkestyrkar.

Ei rekkje land har kombinert forsvarsstyrkane i éin organisasjon, utan særlege forsvarsgreiner. Som dømer kan ein nemne Canada (*Canadian Forces*), Israel (*Israel Defense Forces*) og Irland (*Irish Defence Forces*).

I Noreg var marinen (no Sjøforsvaret) tidlegare lagt under Marinedepartementet medan Hæren sorterte under Armédepartementet. Noreg har i dag fire våpengreiner – Hæren, Sjøforsvaret, Luftforsvaret og Heimevernet – som alle er delar av Forsvaret under Forsvarsdepartementet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Japan Microgravity Center** (**JAMIC**) er ein fasilitet i Kamisunagawa-cho i Hokkaido, der det tidlegare blei eksperimentert på mikrogravitasjon. Eksperimenta gjekk føre seg i ei forlaten kolmine 710 meter under bakken, noko som egna seg godt for eksperimentering på gravitasjon og vektlausheit. JAMIC sitt eksperimentelle systemet utnytta den vertikale gruvesjakta. Der slapp dei ein kapsel ned i fritt fall i ein maksimal hastigheit på 360 km/t, som er raskare enn høghastighetstoget Shinkansen. I 10 sekund kom kapselen opp i ein tilstand kalla mikrogravitasjon.

Luft på overflata går ikkje inn i plassar djupt under bakken, så temperaturen og fukta der held seg konstant. Fleire eksperimentelle fasilitetar i Japan, inkludert JAMIC, tar difor nytte av ideelle underjordiske omgjevnader.

Fasiliteten vart lagt ned i 2000, og fleire organisasjonar på øya slo seg saman for å skape nye organisasjonar som kunne oppretthalde den eksperimentelle forskinga. Resultatet blei Hokkaido Aerospace Science and Technology Incubation Center (HASTIC), med Ryojiro Akiba som president. Tross innsatsen, så lukkast ikkje HASTIC med å overta fasiliteten, men har likevel funne måtar å støtte forskinga i Hokkaido.

Bakgrunnsstoff
--------------

* , Nipponia Quarterly Web Magazine (*Søndag, 15. Desember 2002*)
* , The Space Review (*Måndag, 3. April 2006*)
**Juliana av Norwich** (kring 1342–kring 1423), kjend på engelsk som **Julian of Norwich**, var ein engelsk mystikar og einebuar. Ho vert ofte titulert *salig*, men har aldri vorte formelt saligkåra. Juliana er ein av dei mest kjende mystikarane, og er den fyrste kvinnelege forfattaren som skreiv på engelsk.

Ein veit lite og inkje om bakgrunnen til Juliana, før ho vart einebuar. Ho busette seg i eit rom i ei kyrkje, rett utanfor bymurane til Norwich i England. Då ho døydde i cella si rundt 1423, var ho vidkjend for å vera heilag og trekte til seg vitjande frå heile Europa. Kyrkja ho budde i vart øydelagd under andre verdskrigen, men delar av cella hennar finst framleis i St. Julian's Church, som er kalla opp etter henne. Den 13. mai er minnedag over Juliana.

*Revelations of Divine Love*
----------------------------

I 1373 var Juliana alvorleg sjuk, og ein rekna med at ho låg for dauden. Ein prest vart tilkalla for å be for henne, og medan han ba heldt han eit krusifiks opp framfor henne. Ho skal då ha opplevd at all smerte og sjukdom vart borte og at ho varte friskare enn før. Etterpå skal ho ha fått ein serie på femten openberringar, og dagen etterpå endå ei. I desse openberringane opplevde Juliana at Gud gav henne innsikt i treeininga og Kristi frelsesgjerning. Ho skreiv ned openberringane. Tjue år seinare gav ho dei ut i boka *Revelations of Divine Love*. Boka inneheld refleksjonar kring dei seksten openberringane, og legg stor vekt på Guds kjærleik til menneska, og teiknar eit bilete av eit svært nært forhold mellom menneske og Gud.

Utgjevingar på norsk
--------------------

* *Innhyllet i kjærlighet*, St. Olav Forlag, Oslo, 1986, ISBN 82-7024-045-1 (Bokmål)
* *Visjoner av Guds kjærlighet*, Oslo: Luther Forlag, 2000. ISBN 82-531-4522-5 (bokmål)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Julian av Norwich» frå Wikipedia på bokmål, den 18. oktober 201.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (engelsk) Nettside til St. Julian's Church. Kyrkja inneheld restane av cella hennar.
* (engelsk) Heile *Revelations of Divine Love*, kan lastast ned frå ccel.org.
* (engelsk) Artikkel hos *Catholic Encyclopedia*.
* (engelsk) Anglikansk nonneorden som fokuserer på skrifta hennar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Julia Mancuso** (fødd 9. mars 1984) er ein USA-amerikansk alpinist frå Reno i delstaten Nevada som vart olympisk meister i storslalåm i 2006. Frå 2005 til 2014 har ho vunne fem VM-medaljar og fire OL-medaljar, meir enn nokon annan kvinneleg alpinist frå USA. Mellom desember 2006 og februar 2012 vann ho sju tevlingar i verdscupen i alpine greiner.

### Aktiv

Mancuso debuterte i verdscupen i alpine greiner i november 1999, 15 år gammal. Sesongane 2002-04 vann ho til saman fem gullmedaljar i junior-verdsmeisterskapane i alpint.

Ho fekk sitt gjennombrot i 2005-sesongen, med bronsemedaljar i super-G og i storslalåm i VM i Santa Caterina. I januar 2006 fekk ho sine fyrste pallplasseringar i verdscupen. Under Vinter-OL 2006 overraska Mancuso stort og vann gullmedaljen i storslalåm framom finske Tanja Poutiainen og svenske Anna Ottosson. Rennet var prega av skodde og kraftig snøfall.

Mancuso tok sin fyrste siger i verdscupen då ho vann utforrennet i Val-d’Isère 19. desember 2006. Seinare i sesongen vann ho ytterlegare tre verdscuprenn, og enda på tredjeplassen i verdscupen i alpine greiner 2007. Einast austerrikarane Nicole Hosp og Marlies Schild kom framom henne då rekneskapen for alpinsesongen 2007 vart summert. Med i rekneskapen for Mancuso var ein sølvmedalje i kombinasjonen under VM i alpine greiner 2007 i svenske Åre, der arrangørtlandets Anja Pärson var klart best.

I 2010 sikra Mancuso seg to sølvmedaljar under vinterleikane i Vancouver, i høvesvis utfor og i kombinasjonen. Også frå VM i alpine greiner 2011 i Garmisch-Partenkirchen kom ho heim med ein sølvmedalje, då frå super-G-øvinga. Sesongen 2011 vann ho sin femte tevlingssiger i verdscupen, og i februar 2012 sin sjette og sjuande.

Både under alpint-VM 2013 i Schladming og Vinter-OL 2014 i Sotsji viste Mancuso seg som ein framifrå meisterskapsutøvar. I Schladming fekk ho bronsemedaljen i super-G-tevlinga, medan ho i Sotsji tok ein medalje av same valør i superkombinasjonen. Før VM-sesongen 2015 har Mancuso vunne tre medaljar i super-G, tre i kombinasjon/superkombinasjon, to i storslalåm og ein i utfor.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

* *Denne artikkelen bygger på «Julia Mancuso» frå Wikipedia på tysk, den 24. november 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Julia Mancuso». olympedia.org. Henta 24. oktober 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Ballata** (fleirtal *ballate*) er nemninga på ei italiensk dansevise, og ei poetisk form som var vanleg på 1300-talet (trecento-tida) og utover 1400-talet. Ordet skriv seg frå verbet *ballare*, som tyder 'dans'.

Den musikalske forma på ballataen er AbbaA, der første og siste strofe har same teksta. Ballataen er nærskyldt den franske virelaien, som var nytta på same tida. Første A er kalla ein *Ripresa*, b-linene kallast *Piedi* (føter), mens den vesle a-en før ripresaen er kalla ein *volta* (vending). Voltaen hadde snudd om på versmønsteret frå Piedo-linene rett føre, slik at det oppstod krossrim. 

Lengre ballataer tok oppatt mønsteret fleire gonger. Motsett Virelaien var det same tonesettinga til båe b-linene. Seinare ballataer vart meir like virelaien og tok opp i seg franske stildrag. 

På 1300-talet var ballataen den mest kjende sekulære songforma i Italia. Han er mykje nytta av Giovanni Boccaccio, som avsluttar kvar dag av Dekameronen med ein dansa ballata. Ein av desse songane finst framleis att, med musikk av Lorenzo da Firenze. Tidlege ballate hadde berre ei stemme, slik som i Rossi-kodeksen. Seinare ballate var skrivne for to eller tre stemmer. 

Den mest kjende komponisten innanfor sjangeren er Francesco Landini. Andre framtredande komponistar er Andrea da Firenze, Bartolino da Padova, Johannes Ciconia og Zacara da Teramo. Utover på 1400-talet vart ballataen mindre nytta, men Guillaume Dufay skreiv nokre ballate, og han var den siste som gjorde dette. Ballataen gjekk med tida opp i frottolaen. Poetisk vart ballataen avløyst av barzellettaen.

Kjelder
-------




|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
**Salento** er den søraustlegaste delen av regionen Apulia i Italia og halvøya som utgjer «hælen» på Den italienske halvøya. Ho består av provinsane Brindisi, Lecce og Taranto. Halvøya vert òg kalla Terra d'Otranto og vart i antikken kalla både Messapia, Calabria og Salentina.

Salento består av kalkstein og deler Adriahavet frå Det joniske havet.

Kommunar på Salento
-------------------

* I provinsen Lecce:

Acquarica del Capo, Alessano, Alezio, Alliste, Andrano, Aradeo, Arnesano, Bagnolo del Salento, Botrugno, Calimera, Campi Salentina, Cannole, Caprarica di Lecce, Carmiano, Carpignano Salentino, Casarano, Castri di Lecce, Castrignano de' Greci, Castrignano del Capo, Castro, Cavallino, Collepasso, Copertino, Corigliano d'Otranto, Corsano, Cursi, Cutrofiano, Diso, Gagliano del Capo, Galatina, Galatone, Gallipoli, Giuggianello, Giurdignano, Guagnano, Lecce, Lequile, Leverano, Lizzanello, Maglie, Martano, Martignano, Matino, Melendugno, Melissano, Melpignano, Miggiano, Minervino di Lecce, Monteroni di Lecce, Montesano Salentino, Morciano di Leuca, Muro Leccese, Nardò, Neviano, Nociglia, Novoli, Ortelle, Otranto, Palmariggi, Parabita, Patù, Poggiardo, Porto Cesareo, Presicce, Racale, Ruffano, Salice Salentino, Salve, San Cassiano, San Cesario di Lecce, San Donato di Lecce, San Pietro in Lama, Sanarica, Sannicola, Santa Cesarea Terme, Scorrano, Seclì, Sogliano Cavour, Soleto, Specchia, Spongano, Squinzano, Sternatia, Supersano, Surano, Surbo, Taurisano, Taviano, Tiggiano, Trepuzzi, Tricase, Tuglie, Ugento, Uggiano la Chiesa, Veglie, Vernole, Zollino.

* I provinsen Brindisi:

Brindisi, Carovigno, Cellino San Marco, Ceglie Messapica, Erchie, Francavilla Fontana, Latiano, Mesagne, Oria, Ostuni, San Donaci, San Michele Salentino, San Pancrazio Salentino, San Pietro Vernotico, San Vito dei Normanni, Torchiarolo, Torre Santa Susanna, Villa Castelli.

* I provinsen Taranto:

Avetrana, Carosino, Faggiano, Fragagnano, Grottaglie, Leporano, Lizzano, Manduria, Maruggio, Monteiasi, Montemesola, Monteparano, Pulsano, Roccaforzata, San Giorgio Ionico, San Marzano di San Giuseppe, Sava, Taranto, Torricella.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Salento» frå Wikipedia på engelsk, den 16. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Salento**

* salentotime.it
* nelsalento.com
* Guide del Salento Arkivert 2012-06-14 ved Wayback Machine.
* Turistguide