recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Denne artikkelen handlar om bølgjer i romtida. For bølgjer i væskedynamikk, sjå tyngdebølgje.* 
Todimensjonal framstilling av gravitasjonsbølgjer som vert danna av to nøytronstjerner som krinsar rundt kvarandre.
**Gravitasjonsbølgjer** er forplantning av svingingar i eit gravitasjonsfelt. Gravitasjonsbølgjer er ifølge den generelle relativitetsteorien energi som forplantar seg utover frå ei kjelde i ei bølgjeform med lysfarten. Gravitasjonsbølgjer kan òg forklartast som fluktuasjonar i krumminga til den firedimensjonale romtida. Dette skuldast masse i universet, til dømes galaksar, stjerner og planetar.

Gravitasjonsbølgjer vart føresett av Albert Einstein i den generelle relativitetsteorien i 1916, og det første eksperimentelle beviset på at gravitasjonsbølgjene finst vart funne av Joseph Hooton Taylor jr. og Russell Alan Hulse i 1974 då dei oppdaga den første binære pulsaren. Pulsarar er raske roterande nøytronstjerner som sender ut korte regelmessige pulser av radiostråling. Dei uregelmessige pulsane frå pulsaren PSR 1913+16 fekk dei til å dra konklusjonen om at denne pulsaren hadde ein følgjesvein i form av ei anna nøytronstjerne som svevde rundt i ein tett bane. Det samla, sterke gravitasjonsfeltet til dei to stjernene påverkar frekvensen på radiopulsane som vart sende ut, og Taylor og Hulse kunne vise at stjernene roterte raskare nær kvarandre. Det ble føreslege at dette kom av at stjernene taper energi når dei sender ut gravitasjonsbølgjer. Dei to vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1993.

Eit døme
--------

Dersom ein nyttar sola som døme og brått fjernar ho, kva vil då skje med planetane i baner rundt? Ifølge Newton ville planetane brått gå ut langs ein tangent av banen. Dette strid mot at ingenting kan gå raskare enn lyset i vakuum. Einstein mente derimot at planetane ville gå ut av banene sine etter dei minutta lyset brukar på å tilbakelegge avstanden mellom sola og planetane, dvs. gravitasjonsbølgjene ville flytte seg like fort som lyset.

Bølgjene vert forklart som ei forstyrring i rommet. Akkurat som ein løftar ein ball som ligg i overflata av vatn, brer det seg bølgjer ut frå punktet der ballen låg. Det er det same som skjer dersom sola brått skulle forsvinne, ei massiv stjerne eksploderer som ein supernova eller visst svarte hòl kolliderer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gravitasjonsbølge» frå Wikipedia på bokmål, den 3. mai 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  The Detection of Gravitational Waves using LIGO – Barry C. Barish, California Institute of Technology

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jakten på gravitasjonsbølger – Universitetet i Oslo, Det matematisk-naturvitenskapelige fakultet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things
* NDL

 |
**Ellinikós Telikós 2012** var ein gresk musikktevling som fann stad 12. mars 2012 på kjøpesenteret River West i Aten i Hellas, der vinnaren fekk representere Hellas i Eurovision Song Contest 2012 i Baku i Aserbajdsjan. Ellinikí Radiofonía Tileórasi kunngjorde 30. januar 2012 at dei ville kutte i kostnadene på grunn av den økonomiske krisa i Hellas. Kringkastaren ville ikkje bruke penger på innspeling og produsjon av songbidraga, og Universal Music Greece var det einaste plateselskapet som aksepterte desse vilkåra.

28. februar 2012 vart Cassiopeia, Dora, Elefthería Eleftheríou og Velvet Fire presentert som dei fire artistane via Ellinikí Radiofonía Tileórasi sin offisielle Eurovision-nettstad, Facebook og Twitter. Vinnarbidraget vart «AphrodisiacAphrodisiac» av Elefthería Eleftheríou, som vart valt med ein kombinasjon av juryrøyster og sjåarrøyster. Etter tevlinga promoterte Eleftheríou bidraget gjennom ein kampanje på Internett.

Finalen
-------

| # | Artist | Song | Låtskrivar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Dora | «Baby I'm Yours» | Hush Hush (Franc, Ilias Pantazopoulos), Nektarios Tyrakis |
| 2 | Cassiopeia | «Killer Bee» | Christos Dantis, Leonidas Chantzaras |
| 3 | Velvet Fire | «No Parking» | George Samuelson, Leonidas Chantzaras |
| **4** | **Elefthería Eleftheríou** | **«Aphrodisiac»** | **Dimitris Stassos, Mikaela Stenström, Dajana Lööf** |
|

Fotnotar
--------

1. ↑  Kontogiannis, Dimitris (22. august 2012). «Greek cuts to be deeper than trailed» (på engelsk). Financial Times. Henta 7. desember 2014.
2. 1 2  Toronidis, Theofilos (17. november 2011). «ERT begins preparations» (på engelsk). ESCDaily. Henta 7. desember 2014.
3. ↑  Pozzi, Renee (23. februar 2012). «Four entries to be previewed February 28th» (på engelsk). ESCDaily. Henta 7. desember 2014.
4. ↑  Staff (10. mai 2012). «Representing Greece is Eleftheria Eleftheriou with the song 'Aphrodisiac'» (på engelsk). British Broadcasting Corporation. Henta 7. desember 2014.
Koordinatar: 78°13′S 84°30′W﻿

**Ellenbreen** er ein isbre sentralt i Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Han flyt frå austsida av Mount Anderson og Long Gables og flyt generelt søraustover i 5 km til Barnes Ridge, der han flyt ut av fjellkjeda og inn i den søroverflytande Rutfordstraumen.

Han vart først kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1957–59, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter oberstløytnant Cicero J. Ellen i U.S. Air Force, som kommanderte dei mange flyoperasjonane då Amundsen-Scott-stasjonen vart oppretta via flydropp i 1956–57.

Sjå òg
------

* isbrear i Antarktis

Kjelder
-------

1. ↑  «Ellen Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 6. mars 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Ellenbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
***The Sun*** er ein britisk tabloidavis. Avisa er den største engelskspråklege dagsavisa i verda med eit opplag på 3,2 millionar eksemplar kvar dag (per siste kvartal 2004), og har over 8,5 millionar lesarar. Trass i dei høge sals- og lesartala er *The Sun* også rekna som ei av dei mest hata og omdiskuterte avisene internasjonalt. Ansvarleg redaktør er Dominic Mohan.

Historie
--------

Avisa vart skipa i 1964 og var i starten ei fullformatavis utan særleg suksess. Det var først då den australske mediemogulen Rupert Murdoch, som kjøpte avisa i 1969, bestemte seg for å gjere om både profilen og formatet til det tabloide, at salet byrja å vekse. *The Sun* vart på same tid systerutgåva til søndagsavisa *News of the World*. 

Underhaldingsnytt, sport, nyhende om dei kongelege og seinsasjonalistisk krimstoff vart miksa saman med vanleg reportasjestoff og politiske nyhende. I tillegg vart *side 3-jenta* innført – eit bilde av ei topplaus jente dagleg. Avisa har også vore bevisst på å vinkle artiklane sensasjonalistisk og svært subjektivt. Dette, i tillegg til flittig bruk av ordspel i titlane, har både bidratt til forsterking av populariteten og til at kritikarane har fått vann på mølla. I 1978 gjekk *The Sun* forbi sin hovudkonkurrent Daily Mirror i kampen om opplaga.

I motsetnad til dei fleste andre britiske avisene, har *The Sun* fleire gonger bytta side i den politiske kampen i Storbritannia. I sine første år støtta avisa det britiske arbeidarpartiet, men då Margaret Thatcher vart statsministerkandidat for dei det konservative partiet i Storbritannia i forkant av valet i 1979, vart dei ein av dei viktigaste støttespelarane hennar. 

Trass i den stadige kritikken mot dei tabloide verdiane, er avisa alltid vorte rekna som ei viktig politisk avis. Då Tony Blair og strategaren hans skulle atterreise Labour på 1990-talet, vart dei samde om at dei i det minste måtte nøytralisere *The Sun*. Det klarte dei, og fekk til og med støtte frå avisa under valkampen i 1997.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «The Sun» frå Wikipedia på bokmål, den 10. oktober 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Artikkel frå BBC om 40-årsjubileet til The Sun i 2004

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* BBC Things
* MusicBrainz (label)

 |
Koordinatar: 29°17′N 34°56′E﻿

**Haql** er ein by nordvest i Saudi-Arabia nær den inste delen av Akababukta, nær Aqaba på den andre sida av grensa til Jordan. Ein kan sjå kysten av Egypt, Israel og Jordan frå Haql.

Haql har ikkje ei hamn som vert nytta til skipsfart i Raudehavet, og den relativt vesle saudiarabiske folkesetnaden driv ikkje med avsalting av vatn. På grunn av dette er korallreva i området i flott stand og rikt på dyre- og planteliv. Kysten av Raudehavet og Akababukta er òg naturskjønn med utsyn til fjella på Sinaihalvøya på andre sida av Akababukta. Skipsfart er avgrensa til oljetankarar som fører olje for Jordan og cruiseskip for turistar frå Sharm el-Sheikh (Egypt) og Aqaba (Jordan). Han ligg 5 km frå grensa til Jordan. Staden har blitt ein attraktiv stad for dykkarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Haql» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2016.*


| * v
* d
* e
Byar i Saudi-Arabia |
| --- |
| Al Lith**·** Al Qunfudhah**·** Arar**·** Abha**·** Abqaiq**·** Al Bahah**·** Bareq**·** Bisha**·** Buraydah**·** Dammam**·** Dhahran**·** Diriyah**·** Duba**·** Ha'il**·** Hafar Al-Batin**·** Hofuf**·** Al Jawf**·** Jeddah**·** Jizan**·** Jubail**·** Taif**·** Khamis Mushait**·** Al-Kharj**·** Khobar**·** Al Majma'ah**·** Mekka**·** Medina**·** Najran**·** Qatif**·** Ras Tanura**·** Khafji**·** Riyadh (hovudstad)**·** Ta'if**·** Tabuk**·** Unaizah**·** Yanbu' al Bahr |
|  |
| --- |
| **Kinesisk historie**
Den kinesiske murenDen kinesiske muren |
| **Sanhuangwudi-perioden (mytologisk)** |
|  **Xià-dynastiet** |
| **Shāng-dynastiet** |
| Vestlege Zhōu |  **Zhōu** |
| Vår- og haustannaltida | Austlege Zhōu |
| Dei stridande statane |
| **Qín-dynastiet** |
| Vestlege Hàn | **Hàn** |
| Xīn |
| 
```
     Austlege Hàn
```
 |
| **Dei tre rika**  |
| Vestlege Jìn | **Jìn** |
| 16-kongerika | Austlege Jìn |
| **Nord- og Sør-dynastia** |
| **Suí-dynastiet** |
| 
```
     **Táng-dynastiet**(avbrote av Andre Zhōu)
```
 |
| **Liáo** | Dei fem dynastia og ti kongedøma |
| Sòng-dynastiet | **Sòng** |
| **Jīn** | **Vest Xià** | Sørlege Sòng |
| **Yuán-dynastiet** |
| **Míng-dynastiet** |
| **Qīng-dynastiet**  |
| **Republikken Kina**  |
| **Folkerepublikken Kina** | **Republikken Kina** (Táiwān) |

**Song** eller **Sung-dynastiet** var eit herskardynasti som rådde i Kina frå 960 til 1279. Grunnlegginga av Song-dynastiet var den fyrste gongen Kina vart sameina etter at Tang-dynastiet fall i 907.

Song-perioden kan delast inn i to, den nordlege Song-perioden og den sørlege Song-perioden. I den fyrste av dei to periodane (960-1127) låg hovudstaden i den nordlege byen Kaifeng og dynastiet kontrollerte heile Kina. Etter at Song mista kontrollen over det nordlege Kina til Jurchen Jin-dynastiet flytta hoffet sør for Yangtze og la sin nye hovudstad til Hangzhou. Den sørlege Song-perioden varte frå 1127–1271, og vart endeleg øydelagd av det mongolske Yuan-dynastiet, som vart proklamert i 1271 og knekte Song i 1279. 

Områda kontrollert av det nordlege Song-dynastiet i 1111.
Områda kontrollert av det sørlege Song-dynastiet og av Jin-dynastiet i 1142.
Grunnleggjarane av Song-dynastiet bygde ut eit effektivt sentralisert byråkrati, der meir makt var sentralisert hjå keisaren og palassbyråkratiet enn hjå tidlegare dynasti. Song-dynastiet er elles kjend for utviklinga av byar ikkje berre som administrative senter, men også som senter for handel, industri og sjøfart. I Song-perioden gjekk Kina gjennom ei større industriell omvelting, med massiv vekst i produksjonen av jern, og viktige nyvinningar som krutet. Hangzhou kan ha hatt så mange som 500.000 innbyggjarar i ei periode der berre Paris og Venezia av europeiske byar hadde høgare innbyggartal enn 100.000. 

I Song-perioden såg ein ei ny interesse for konfutsianistiske ideal, og neokonfutsianismen blomstra opp. Zhu Xi (1130-1200) og andre kombinerte konfusianistisk tankegods med idear frå buddhismen og taoismen. Ideane til neokonfusianistane vann vesentleg innpass i det kinesiske samfunnet i hundreåra som følgde, og spela også ei vesentleg rolle i Korea, Vietnam og Japan.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
| **Almere** |
| --- |
| Horisonten til AlmereHorisonten til Almere |
| 

|  |
| --- |
| Flagget til Almere |
| **Flagget til Almere** |

 |
| Plassering |
| Plassering av  AlmerePlassering av Almere |
| Styresmakter |
| Land  Provinsar |  Nederland Flevoland |
| Grunnlagd | 1976 |
| Borgarmeister | A. Jorritsma-Lebbink |
| Geografi |
| Flatevidd - By   - Land   - Vatn |  248,77 km²   130,47 km²   118,3 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2012)   - folketettleik | 193 303   1 369/km² |
| Koordinatar | 52°23′″N 5°14′″E﻿Koordinatar: 52°23′″N 5°14′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.almere.nl |

**Almere** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Flevoland. Kommunen grensar til Lelystad og Zeewolde. 

Almere er ein av dei nyaste byane i Nederland og det første huset stod først ferdig i 1976, og Almere vart ein kommune i 1984. Han er den største kommunen i Flevoland med over 193 000 innbyggjarar og den sjuande største i Nederland. I oktober 2007 la byrådet i Almere fram planar om å utvide byen til 350 000 innbyggjarar innan 2030.

Historie
--------

Almere ligg i IJsselmeerpolderane og landområdet skulle opphavleg nyttast til jordbruk. Etter den andre verdskrigen vart det i staden lagt fram planar om å huse nokre av innbyggjarane i den raskt veksande Amsterdam. To byar i polderane Oostelijk Flevoland og Zuidelijk Flevoland vart derfor planlagt. Byen Oostelijk Flevoland vart Lelystad, og byen Zuidelijk Flevoland vart framleis kalla *Zuidweststad* på dei første teikningane, men i 1970-åra fekk han namnet *Almere*, som var eit tidleg namn på Zuiderzee i mellomalderen der byen i dag ligg. Dei første husa i Almere var ferdig i 1976. Byen vart då framleis styrt av *Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders* (Z.IJ.P.), med ein Landdrost. I 1984 vart Almere offisielt ein kommune. Opphavleg var det tenkt at Almere skulle vere ein by med fleire senter, men denne planen vart skrinlagd og i staden vart nabolag som Tussen de Vaarten bygd.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell side
* Eit kritisk syn på Almere
* Kunstsenter i Almere

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Almere» frå Wikipedia på engelsk, den 16. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Statline

| * v
* d
* e
    Kommunar i provinsen Flevoland |
| --- |
| Almere**·** Dronten**·** Lelystad**·** Noordoostpolder**·** Urk**·** Zeewolde |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Alnestunnelen** er namnet på to tunnelar på Godøya i Giske kommune i Møre og Romsdal. Den **nye Alnestunnelen** er 1493 meter lang og går gjennom Sloktinden mellom Støbakk og Alnes. Han har gangfelt og eitt køyrefelt med møteplassar for kvar 250–300 meter. Total vegbreidde er 4,0 meter. Planlegginga av tunnelen gjekk raskt. Etter fleire stein- og jordras og mislykka forsøk på rassikring av vegen på nordsida av øya i 2004, vedtok Møre og Romsdal fylkesting hausten 2004 at tunnelen skulle byggast. Tunnelarbeidet starta 18. august 2005, gjennomslaget kom 28. april 2006, og tunnelen blei opna 14. desember 2006. Tunnelen er ein del av Fylkesveg 127 i Møre og Romsdal.

Tunnel- og vegprosjektet kosta 97 millionar kroner. 

Den **gamle Alnestunnelen** er 205 meter lang og er ein del av den gamle, no nedlagde fylkesvegen på nordsida av øya, under Valkveegga vest for Valkveet.

Sjå også
--------

* Ellingsøytunnelen
* Valderøytunnelen
* Giskebrua
* Vegtunnelar i Noreg

Bakgrunnsstoff
--------------

* Øy-Blikk: Full feiring i tunnelfjellet Arkivert 2007-09-29 ved Wayback Machine. (20. desember 2006)
* The World's Longest Tunnel Page

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Ein **norsk slager** er ein song, som regel på norsk, som med eitt blir mykje spelt og høyrt rundt om i Noreg.

Nye norske slagerar kjem stadig til. Slagerar blir ofte brukt som utgangspunkt for parodiar, etterlikningar eller dei blir laga i nye versjonar. Bandet DDR har til dømes laga eit heilt album med tyske versjonar av Jannicke Jarlum sin «Svake mennesker», Lars Kilevold sin «Livet er for kjipt», The Kids' sin «Forelska i lærer'n» og Knudsen & Ludvigsen sin «Når det piper (i telefonen)».

Eksempel på norske slagerar
---------------------------

* Doodle Bugs - *Lille Laila* - 1966
* Ivar Simastuen - *Brunen* - 1972
* Vestlandsfanden - *Plommer i Hardanger* - 1979
* Stavangerensemblet - *Radio* - 1981
* Finn Kalvik
	+ *Aldri i livet* - 1981
* Ole i'Dole
	+ *Hvis jeg var Gud* - 1982
	+ *Det va'kke min skyld* - 1982
* Nystogs - *Bli med på fest* - 1984
* Kate Gulbrandsen
	+ *Mitt liv* - 1987
* Return - *Bye bye Johnny* - 1988
* Ketil Stokkan- *Brandenburger Tor* - 1990

Ute på nettet
-------------

* nb.no - Nasjonalbiblioteket om Norsk Musikforlag sine slagerar.
**Rolf Danneberg** (fødd 1. mars 1953) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Hamburg som tevla for Vest-Tyskland. Han vann gullmedaljen i diskoskast under OL 1984 i Los Angeles med 66,60 meter. Fire år seinare fekk han bronsemedaljen i same øvinga under dei olympiske leikane i Seoul. Personleg rekord er på 67,60 m.

### Aktiv

Danneberg vart vesttysk meister i diskoskast i 1980, men deltok ikkje i sommar-OL ettersom
Vest-Tyskland boikotta leikane i Moskva. Han fekk sin internasjonale meisterskapsdebut to år seinare, utan å nå EM-finalen i Aten.

I 1984 vart Danneberg olympisk meister i diskoskast under leikane i Los Angeles. Halvvegs i finalen låg han utanfor medaljeplass, men fekk i fjerde omgang opp eit kast som målte 66,60 m. Dermed gjekk han opp i leiinga, 30 cm framom arrangørlandet sin eigen meister, Mac Wilkins. Kastet viste seg å halde til OL-gull.

Etter ein ellevteplass i EM 1986, stod Danneberg for betre prestasjonar i 1987-sesongen. I mai månad gjorde han sitt livs lengste kast med 67,60 m i Berlin. Tre månader seinare kom han på fjerdeplass under VM 1987, seks centimter frå bestekastet til bronsemedaljøren Luis Delís frå Cuba.

Under OL 1988 lukkast Danneberg å vinne ein ny OL-medalje. Etter ein mindre god serie smelte han til med 67,38 m i sitt femte forsøk og tok bronsemedaljen, berre 10 cm bak sølvmedaljøren sitt bestekast. To år etter vart Danneberg nummer seks i diskostevlinga i EM 1990.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1982 i Aten: Utslått i kvalifiseringa
* OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje – 66,60 m, framom Mac Wilkins (66,30 m)
* EM 1986 i Stuttgart: Nr 11 – 61,60 m
* VM 1987 i Roma: Nr 4 – 65,96 m, bakom Luis Delís (66,02 m)
* OL 1988 i Seoul: Bronsemedalje – 67,38 m
* EM 1990 i Split: Nr 6 – 63,08 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rolf Danneberg» frå Wikipedia på tysk, den 13. september 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Rolf Danneberg» (på engelsk). olympedia.org. Henta 19. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
| **Ellingsøya** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Sunnmøre |
| **Koordinatar** | 62°30′00″N 06°18′12″E﻿Koordinatar: 62°30′00″N 06°18′12″E﻿

 |
| **Areal** | 28 km² |
| **Lengd** | 16 km

 |
| **Høgaste punkt** | Myklebosthornet (329 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Møre og Romsdal

 |

**Ellingsøya** er den nordlegaste øya i Ålesund kommune. Ho har vegsamband med Valderøya i Giske kommune og Nørvøya i Ålesund gjennom undersjøiske tunnelar i vest. I aust har ho òg brusamband med fastlandet over Taftasundet. 

Det ligg mange industriverksemder innan skipsutstyr og sjømat på øya.

Ellingsøya er den minst folkerike av dei sju bydelane i Ålesund, med eit innbyggjartal på om lag 2 000 menneske. Folketalet var venta å auke etter at det i 2009 skulle bli gratis ferdsel til resten av Ålesund gjennom dei undersjøiske tunnelane.

På sørsida ligg Ellingsøyfjorden med mange holmar og på nordsida ligg Grytafjorden.

Ellingsøya har tre barneskular; Grimstad, Vik og Stokke, og ein ungdomsskule; Hoffland. Der er to daglegvarebutikkar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
|  |
| --- |
| ***«Happy hippie»***  Singel av Anita Hegerland og Gro Anita Schønn |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk og engelsk |
| **Utgjeve** | 1972 |
| Låtskrivar(ar) | Arne Hagen |
|

**«Happy hippie»** er ein song av Anita Hegerland og Gro Anita Schønn frå 1972. Songen er skriven av Arne Hagen.

Eurovision
----------

### Melodi Grand Prix 1972

«Happy hippie» deltok i Melodi Grand Prix 1972, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1972 i Edinburgh i Storbritannia. Songen vart framført på norsk og engelsk av Anita Hegerland med eit lite orkester, og så på nytt av Gro Anita Schønn med eit stort orkester. Bidraget enda på tredjeplass med 38 poeng.

Fotnotar
--------

1. ↑  «MGP 1972» (på norsk). OGAE Norge. Henta 6. juli 2014.
2. ↑  «Norway 1972» (på engelsk). esc-history.com. Henta 6. juli 2014.
3. ↑  «NORWEGIAN FINAL 1971» (på engelsk). natfinals.50webs.com. Henta 6. juli 2014.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1972 |
| --- |
| *Happy hippie***·** *Lillebror***·** *Småting***·** *Håp***·** *Et hus på landet* |
Eit kraftig lågtrykk sørvest for Island. Skybanda rundt lågtrykket viser korleis luftstraumane roterer inn mot lågtrykkssenteret. 4. september 2003. 
Eit **lågtrykk** er eit område der det atmosfæriske lufttrykket er lågare enn i dei omliggande områda. Tropiske stormar, ekstratropiske syklonar, subpolare syklonar og subarktiske syklonar er alle former for lågtrykk.

Fysisk
------

Atmosfæren er slik at den alltid vil prøve og vere i likevekt. Det betyr at når eit lågtrykk oppstår vil lufta strøyme inn mot senteret av lågtrykket for å utlikne trykkskilnaden. Sidan jorda roterer vil luftstraumane bli bøygde av mot høgre på nordlege halvkule, og mot venstre på den sørlege halvkula (ein effekt kjend som corioliskrafta). Dermed vil ikkje luftstraumane gå direkte inn mot lågtrykkssenteret, men bevege seg i sirklar nærmare og nærmare senteret. På nordlege halvkule bevegar luftstraumane seg mot klokka på veg inn mot lågtrykket. I lågtrykksenteret konvergerer lufta som då byrjar å stige. Dette medfører adiabatisk avkjøling og lufta kondenserer til skyer. Derfor er lågtrykk assosiert med skya ver som minimerer temperaturskilnaden mellom natt og dag. Skydekket fører til at mindre sollys slepp ned til overflata, og om natta hindrar skydekket langbølgja utstråling (varmetap). Frontsoner er òg tett knytte til lågtrykk, og stigande luftrørsler i samband med desse fører òg til skya vêr og nedbør. 

Eit kraftigare eller djupare lågtrykk fører til at trykkgradienten (trykkskilnaden mellom lågtrykket og dei omliggande områda) blir større. Dette merkar ein igjen på at vinden blir kraftigare. Er trykkgradienten stor nok kan vinden nå både storm og orkan styrke.

Klimatologisk
-------------

Klimatologisk blir det danna lågtrykk i den intertropiske konvergenssonen (ITCZ) som ein del av sirkulasjonen i hadleycella. Fordi solinnstrålinga er kraftigast over ekvator vil lufta der stige fordi ho blir varmare enn den omliggande lufta. Dette fører til eit meir eller mindre konstant lågtrykksområde rundt ekvator.

Termale lågtrykk
----------------

I svært varme område, som ørkenar, kan det oppstå såkalla *termale lågtrykk*. Desse oppstår når overflata raskt blir varma opp, og lufta over byrjar å stige. Dette fører til isolerte lågtrykk ved overflata.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
**Låghastigheitsplate** er grammofonplater som roterer med låg hastigheit, for å auka speletida. Platene var mynta på bruk der kvaliteten ikkje spela så stor rolle, som til dømes lydbøker.

Plater med rotasjonshastigheit 16 2/3 o/min
-------------------------------------------

Best kjend er plater som roterer med 16 2/3 o/min. Dei har dobbelt så lang speletid som mikrorilleplater og stereoplater, som roterer med 33 1/3 o/min, men lydkvaliteten er dårlegare. Desse platene var for det meste nytta for å ta opp lyd der kvaliteten ikkje vart sett på som viktig, slik som til dømes lydbøker, men òg i nokon grad til musikk som vart nytta som bakgrunnsmusikk i butikkar, restaurantar, osb. Sjølv om slike plater ikkje var vanlege hadde mange platespelarar på 1950- og 1960-talet fire hastigheiter: 16 2/3, 33 1/3, 45 og 78 o/min. Slike plater vart produserte med diameter 18, 23, 25 og 30 cm. Men dette formatet fekk ingen stor utbreiing.

Plater med svært låg rotasjonshastigheit
----------------------------------------

I 1958 vart det set i gang forskning på plater som roterte med 8 1/3 o/min. Desse platene hadde ei speletid på 5 timar, med ein diameter på 30 cm. Føremålet var å produsera billige lydbøker for blinde. I 1966 var hastigheita kome ned i 4 1/6 o/min, med speletid på ca. 10 timar for ein diameter på 30 cm. Mot slutten av 1960-talet var speletida oppe i 20 timar, men kvaliteten var ikkje god og platene ser ikkje ut til å ha fått noko praktisk betydning.

Referansar
----------

1. ↑  *Welcome to 16 RPM music records* Arkivert 2019-09-05 ved Wayback Machine.. (vitja 24/7-2019)
2. ↑  *Slower than slow: 16 RPM records*, Bloggerhythms, 12/5-2011.
3. 1 2  Levens, L.M. *High-density disc recording systems*, Jou. Audio Eng. Soc. band 17, nr 3, 1969, ss. 309-311.

| * v
* d
* e
Grammofonplater |
| --- |
| Tidlege plater | 78-plate **·** Edison-plate **·** Pathé-plate **·** Transskripsjonsplate |
| Vinylplater | Mikrorilleplate (33 o/min, 45 o/min) **·** Monoplate**·** Stereoplate **·** Låghastigheitsplate |
| Format | Langspelplate **·** Singelplate **·** Extended play |
**László Tábori** (fødd 6. juli 1931 i Košice, død 23. mai 2018) var ein ungarsk tidlegare friidrettsutøvar som utvandra til USA. Han tevla spesielt i mellom- og langdistanseløp.

Biografi
--------

László Tábori tok til å satsa aktivt på friidretten i 1950-åra. Den 6. september 1955 deltok han i 1500 meter på Bislett stadion i Oslo. Både Tábori og dansken Gunnar Nielsen tangerte verdsrekorden på 1500 meter som tilhøyrte ungarske Sándor Iharos: 3,40.8.

Dei einaste olympiske leikane Tabori deltok i, var Sommar-OL 1956 i Melbourne. Leikane fann stad samtidig med den blodige oppstanden i Ungarn, og var difor ei vanskeleg tid for ungararane. Sándor Iharos deltok ikkje i Melbourne-OL, og ein annan ungarsk storfavoritt rauk ut før finalen. Tábori kvalifiserte seg derimot til 1500 metersfinalen der han kom på ein respektabel fjerdeplass. Han deltok også i 5000 meter og enda på sjetteplass. 

László Tábori kom aldri tilbake til Ungarn etter leikane, men reiste til USA, der han slo seg ned i Los Angeles. Av di han korkje kunne delta for Ungarn eller for USA i 1960, fekk han ikkje delta i det neste OL. Han deltok heller ikkje i fleire store internasjonale tevlingar. László Tábori var sidan aktiv som friidrettstrenar i USA.

I 1990 var László Tábori ein av ni idrettsutøvarar som vart tildelt Bislett-medaljen for historiske idrettsbragder på Bislett stadion.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «László Tábori» frå Wikipedia på engelsk, den 10. september 2012.*

### Fotnotar

1. ↑   IAAF si statistikkhandbok, 2009
2. ↑  *"Så nær, så nær et dansk EM-gull på 1500 meter"*, arkivert frå originalen 16. oktober 2015, henta 10. september 2012
3. ↑   Tábori si offisielle treningsnettside.
**Kopper** er ein matrikkelgard på Fedje og i lag med Husa den eldste og største garden. I lange tider vart desse to omtalt som *gardar* i skattemanntala, medan dei andre bruka på øya vart omtalt som *plassar*. 

Kopper ligg mellom Kyrkjevågen og Rognsvågen og namnet kan ha kome av ei høgd på staden som liknar på ein kopp. Staden vart nemnd skriftlege kjelder første gong i 1522. Den første kjende eigaren av Kopper var Apostelkyrkja i Bergen. Kyrkja vart riven kort tid før reformasjonen i 1536 og alt jordegodset vart lagt under kongen, men framleis kalla Apostelgodset. 

Utover på 1660-talet overtok Smidt-familien Apostegodset i Nordhordland, inkludert Kopper, og seinare vart Nils Smidt, fut i Nordhordland eineeigar. Seinare eigarar har vore Sissel Kaas, Nils Knag og Dankert Dankertsen.

Frådelte tomtar
---------------

Austrheim og Fedje Sparebank vart stifta i 1911 og dei hadde kontordagar på Fedje frå 1924. I 1961 fekk dei skøyte på ei tomt på Kopper. Det vart reist bygg her i 1969 med kontorlokale til banken og trygdekontoret i første etasje. Seinare vart banken ein del av Sparebanken Vest (frå 1996 Sparebank1 Vest). 

AS Fedje Senter sette opp eit forretningsbygg på ei anna tomt i 1985. Bygget vart leigt ut til Fedje Handel AS og det vart starta handel her. Samstundes vart butikkane på Kopper («Filialen») og Kremmarholmen («Holmen») lagde ned. Frå 1986 har dette vore den einaste daglegvareforretninga på Fedje. 

Fedje indremisjon bygde bedehus her i 1905, som seinare er vorte utvida fleire gonger. 

### Skipshaugen

Fedje kommune fekk skøyte på denne tomta i 1971. I 1972 kom det opp industribygg her og dette vart utvida i 1975. Den første leigetakarane var Kleppe Stålprodukter AS. I 1980 tok Fedje Mekaniske Verksted AS over anlegget og dreiv verkstaden vidare. Sjølve bygget vart utskild i eit eige selskap og skøytt til Fedje Eiendomsselskap AS i 1988. I 1991 vart Skipshaugen Industrier AS stifta av kommunen, og dei fekk skøyte her same året. I 1996 tok Fedje Mekaniske Industrier AS over staden med om lag 20 tilsette. Dei produserer stålkonstruksjonar som landgangar og liknande.

Kjelder
-------

* Arvid Skogseth (1997). *Fedje og folket: Gards- og ættesoge for Fedje*. Fedje kommune.

Fotnotar
--------

1. ↑  Oluf Rygh (1910). *Norske Gaardnavne* **11**. s. 426.
Koordinatar: 60°29′27″N 5°30′15″E﻿

«Buæ» eller «norda stovo» til høgre på bilete, er datert 1601. Den andre delen stod ferdig i 1866.
Interiørbilete frå «buæ» med likluke i veggen.
Bilete av tunet ca. 1914
**Koppen gard** er ein gard som ligg på Osterøy i Osterøy kommune.

Koppen er ein gamal gard, rudd før svartedauden. Det er gjort gravfunn frå 900-talet, med bl.a. ei ringspenne av irsk opphav. Etter svartedauden låg garden aude til ca. 1530-talet. På garden finst truleg eit av dei eldste våningshusa på Osterøy. Huset er ei lemstove med to stover. Eldste stova kan vera frå slutten av 1500-talet og den nyaste vart bygd 1862-66.

Garden var tidlegare delt i to, med to våningshus i same tunet. I 1852 fekk begge bruka same eigar og vart slegne saman til eitt i 1923. Framleis finst namn som «Florsbrekkå» og «Smibrekkå» frå denne tida.

Koppen gard har elleve bygningar, som er bygt mellom 1601 og 1914. Bygningane er plassert i inn- og utmark, slik dei var bygt.

Nasjonallabratoriene for datering ved NTNU har ved hjelp av dendrokronologidatering datert eldste delen av gamlahuset til 1601.

Bakgrunnsstoff
--------------

* www.koppengard.no
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Fakta om Kopparstad |
| --- |
| Kommune: | Herøy |
| Fylke: | Møre og Romsdal |
| Matrikkelgardar: | Kopparstad (gnr 3) |
| Folkemengd: | 128 *(2005)* |
| Postnummer: | 6098 Nerlandsøy |
|

 |

**Kopparstad** er ein av tre grunnkrinsar på Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre, og tilsvarar matrikkelgarden med same namn. Kopparstad grensar til grunnkrinsen Kvalsund i aust og Kvalsvik i nord.

Geografi
--------

Kopparstad strekkjer seg frå Søre Vaulen, og opp på Kvalsundfjellet, og frå Kvalsund grunnkrins til Skorpesundet. Kopperstad er rimeleg flatt nede med sjøen, før det går brattare og brattare oppover mot fjellet. Grunnkrinsen grensar mot Kvalsvik ved toppane Rjåhornet og Varden. Lenger nede i fjellet, inn mot grensa til Kvalsund, ligg Hestinghornet, og i andre enden av krinsen, nesten ned mot Skageneset, ligg Skagetåa. Mellom Skagetåa og Rjåhornet, ligg vatna Lisjevatnet og Lemevatnet. Fylkesveg 20 som kjem over til Kvalsund frå Bergsøya, endar på Kopparstad.

Slekstnamnet Kopperstad
-----------------------

Det er i underkant av 150 som har slekstnamnet Kopperstad.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Søk etter norsk namnestatistikk for Kopperstad hjå Statistisk Sentralbyrå
**Aslak Aarhus** (fødd 1952) er ein norsk fotograf og filmskapar, busett i Asker. 

Aarhus har bakgrunn som fotoreporter frå internasjonale konfliktområde og har laga fleire større multimedia-program frå Latin-Amerika og Afrika, til dømes «Eldorado» og «Hvite skygger». Han har laga over 20 dokumentarar frå tre kontinent for NRK og TV2. Fleire av filmprosjekta har han utført i samarbeid med Ole Bernt Frøshaug. I 2006 vart han tildelt Ole Bull-prisen for dokumentarfilmen «Ole Bull - himmelstormeren» der han var regissør. 

Aslak Aarhus er knytt til biletbyrået Samfoto.

Bibliografi
-----------

* *Draumar i krysseld* (saman med Sigrun Slapgard), Samlaget (1989) ISBN 9788252134421

Filmar
------

* *Når øyeblikket synger* (med Ole Bernt Frøshaug).
* *Stygg men deilig*, om iguanar (med Ole Bernt Frøshaug).
* *Under en mykere himmel*, fra El Salvador (med Ole Bernt Frøshaug).
* *Sex i solen*, om sexturisme på Cuba.
* *Ole Bull - himmelstormeren*.
* *Underet i Drammen*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ole Bull-prisen Arkivert 2007-08-17 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* KulturNav

 |
**Alois Kälin** (fødd 13. april 1939) er ein sveitsisk, tidlegare langrenns- og kombinertløpar frå Einsiedeln. Han vann sølvmedaljen i kombinert under olympiaden i 1968 og bronsemedaljen i same øvinga i ski-VM 1966. I 1972 var han med på Sveits sitt langrennslag som tok OL-bronsen på 4x10 km stafett. Kälin er den siste utøvaren som har tatt OL-medaljar i både kombinert og langrenn.

Aktiv
-----

Kälin debuterte i internasjonale meisterskap med ein 14. plass i kombinertøvinga i ski-VM 1962 i Zakopane. To år seinare fekk han ein 12. plass i kombinert og ein 20. plass på 50 km under vinter-OL 1964 i Innsbruck.

Han fekk sitt gjennombrot under VM 1966 i Oslo, der han vann bronsemedaljen i kombinert og sidan gjekk Sveits inn til sjetteplass på 4x10 km stafett. Under dei olympiske leikane i Grenoble i 1968 kom han eit trinn høgre på pallen i kombinert, han var vel eitt poeng bakom olympiameisteren Franz Keller, og likeeins ein plass høgre opp i stafetten. Kälin vart då, den 1. februar 1968, den fyrste sveitsaren som tok ein OL-medalje i nordiske greiner, berre fire dagar før landsmannen Josef Haas tok bronsemedaljen på den olympiske femmila.

Ëtter 1968 satsa Kälin på langrenn åleine. Han gjorde to bra tevlingar i verdsmeisterskapen på ski i 1970 i Štrbské Pleso og vart nummer ni på 50 km og nummer 13 på 30 km. Som i 1968 gjekk han Sveits i mål til femteplass på 4x10 km stafett. Under Holmenkollrenna i 1971 gjekk Kälin inn til femteplass på 15 km, 13,6 sekundar bak vinnaren Osmo Karjalainen frå Finland. Han fylgde opp med ein sterk sjuandeplass på femmila på eit blytungt skiføre. Året etter, under OL 1972 i Sapporo gjekk han seg inn til sjuandeplass på tremila. Han fekk så bronsemedalje etter han gjekk tredjeetappen på det sveitsiske laget som i 4x10 km stafett slo Sverige med tre skundar i kampen om tredjeplassen.

Kjelder og bakgrunnsstoff
-------------------------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* FIS-oversyn Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Nordsjøen med Norskerenna. Djupnekurve for kvar 200. meter
**Norskerenna** (engelsk: *Norwegian trench* dansk: *Norskerenden*) er ei havbotnrenne som går langs sørkysten av Noreg. Renna går frå Stadlandet i Sogn og Fjordane i nordvest til Oslofjorden i søraust. Renna er mellom 50 og 95 kilometer vid og opp til 700 meter djup. Utanfor kysten av Rogaland er djupna 250 - 300 meter. Utanfor Arendal er renna på sitt djupaste, med 700 meter. Her er renna ein avgrunn samanlikna med den gjennomsnittlege djupna av Nordsjøen, kring 100 meter.

Norskerenna vart danna av Skagerrakbreen, som var ein isbre langs norskekysten under den nest siste istida, som enda for 130 000 år sidan.

Svake jordskjelv finn stad langs renna.

Norskerenna har vorte sett på som eit hinder for ilandføring av petroleum frå norsk kontinentalsokkel. På 1980-talet hadde ein utvikla teknologi for legging av røyrleidningar på djupt vatn. Transportsystemet Statpipe, sett i drift i 1985, var den første røyrleidningen som kryssa Norskerenna.

Kjelder
-------

1. ↑  
Skagerrakbreen. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå .
| Gjirokastër |
| --- |
| Gamlebyen i Gjirokastër Gamlebyen i Gjirokastër |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Gjirokastër** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Gjirokastër |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  470 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 28 673 |
| Koordinatar | 40°42′0″N 19°30′0″E﻿Koordinatar: 40°42′0″N 19°30′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Gjirokastër kommune innafor regionen GjirokastërGjirokastër kommune innafor regionen Gjirokastër |

**Gjirokastër** (gresk Αργυρόκαστρο, *Arjyrókastro*, arumensk *Ljurocastru*) er ein by og ein kommune i regionen Gjirokastër i Albania. Kommunen ligg sør i landet og grensar i vest til regionen Vlorë.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Gjirokastër vart slått saman med landkommunane Cepo, Lazarat, Picar, Lunxhëri, Odrie og Antigonë. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Gjirokastër.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 19 836 innbyggjarar, medan dei sju kommunane som i dag utgjer storkommunen Gjirokastër, til saman hadde 28 673 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Gjirokastër. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Gjirokastër.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
Kart over tunnelen
**Gjevingåsen tunnel** er ein jarnbanetunnel under bygging mellom Hommelvik og Hell stasjonar på Meråkerbanen. Tunnelen er viktig få å ned reisetida og kapasiteten mellom Nord-Trøndelag og Trondheim. Ein reknar med å spare opptil fem minutt. Samstundes vil dagens strekning som er ein flaskehals bli erstatta og kapasiteten vil auke frå 5,4 til 8 tog pr time. Ein annan positiv konsekvens er at dagens rasutsette og vedlikehaldskrevjande strekning kan bli lagt ned.

Prosjektet
----------

Tunnelen er 4400 meter lang med enkeltspor og totalt blir det lagt 5700 meter nytt spor som følgje av nybygginga. Kostnadsramma er 635 millionar kroner og anlegget vil stå ferdig hausten 2011. Gjennomslaget i tunnelen kom 12. august 2010. Tunnelen vil bli klargjort for framtidig elektrifisering av strekningane mellom Trondheim - Steinkjer og Trondheim - Storlien. Som følgje av drivinga av tunnelen er det tatt ut 400 000 kubikkmeter masse som blir nytta av Avinor i samband med utvidinga av Trondheim lufthamn, Værnes.

Kjelder
-------

* Jernbaneverket si prosjektside om Gjevingåsen tunnel
**Gjetingsdalen** er ein dal i Mauranger i Kvinnherad kommune i Vestland. 

Dalelva renn gjennom dalen før ho munnar ut i Maurangsfjorden. Gjetingsdalen fekk vegutløysing i 1986, før det gjekk all frakt av folk og varer i båt på fjorden. Fylkesveg 51 i Hordaland går frå Riksveg 551 i Austrepollen til Eikenes, derfrå og oppover dalen går det kommunal veg.

Gardar i drift
--------------

Det er om lag 10-20 innbyggjarar i Gjetingsdalen i dag, medan det i 1900 var 92 personar som var busette der. 
I dag er det berre tre gardar att i drift. Andre gardsbruk har i staden vorte fritidsbustader for utflytte og turistar. 

Den fyrste garden ein kjem til i Gjetingsdalen er rekkjetunet Eikenes som er frå 1778. 
Bråtun er den neste garden og heilt øvst oppi dalen ligg Bakke. 
På gardane vert det drive med sau, geiter og storfe.

Kraftverk
---------

Dalelva kraft AS vart starta 2010, og har planlagt årsproduksjon på 9.3 gwh/år

Gjetingsdalen Kraft AS vart starta i januar 2007, og har planlagt årsproduksjon på 9.7 gwh/år. Det har også vore planar om fleire kraftverk i dalen.

Skulehuset
----------

Det gamle skulehuset i dalen vert no nytta som grendehus og brukt til forskjellige møte og samkomer.
Blant anna den årvisse påskebasaren.

Kjelder
-------

* Om Gjetingsdalen på nettstaden mauranger.no Arkivert 2008-09-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Rolf Jørgen Fuglesang** (fødd 31. januar 1909 i Fredrikstad, daud 25. november 1988 i Oslo) var ein norsk jurist og politikar. Han var ein sentral aktør i Nasjonal Samling, både før og under andre verdskrigen. Frå 1942 til 1945 var han kulturminister i Quisling si NS-regjering. I 1946 vart Fuglesang dømt for landssvik.

Liv og virke
------------

### Politikk

Fuglesang tok examen artium i 1928 og vart cand.jur. i 1933. Allereie i studietida vart han ein tilhengar av Vidkun Quisling, og melde straks seg inn i Nasjonal Samling då partiet vart stifta i 1933.

Fuglesang var generalsekretær i NS frå 1933. Frå 25. september 1940 var han statsrådsekretær for dei kommissariske statsrådane. Frå 1. februar 1942 til november 1942 hadde han post som statsrådsskretær i Quisling si andre regjering. Deretter var han kulturminister frå november 1942 til frigjeringa. Fuglesang var òg president 1943-45 i kulturtinget.

Fuglesang var ein av Quisling sine mest lojale medarbeidarar, og spelte ei viktig rolle både under etableringa av Nasjonal Samling oppbygginga av det nasjonalsosialistiske maktapparatet under andre verdskrigen i Noreg.

Krigsåra høyrde Fuglesang til den reine «norske» fløya i NS. Såleis var han særs kritisk til den pangermanske innverknaden, sterkast representert ved Jonas Lie og Sverre Riisnæs. Av den grunn hadde Fuglesang ingen særleg tillit hos rikskommissær Josef Terboven og elles i den tyske politiske leiinga i Noreg.

### Landssvik

Fuglesang sleppte unna dødsstraff under landsvikoppgjøret, ettersom fire av dei sju medlemmane i lagretten røysta mot aktors tiltale. Han vart i staden dømd til livsvarig tvangsarbeid i 1946, då retten fann at han ikkje hadde nokon avgjerande innverknad over Nasjonal Samling si svikefulle verksemd, men berre var ein reiskap. Han vart sett fri i 1956.

Etter soning arbeidde Fuglesang som murar og forretningsmann i Oslo. Han deltok sidan offentleg fyrste gongen i NRK sitt radioprogram Ukeslutt i juni 1983.

Galleri
-------

* Frå venstre Josef Terboven, Vidkun Quisling, Hans Lammers og Rolf Jørgen Fuglesang i Berlin i 1942. Propagandafoto: RiksarkivetFrå venstre Josef Terboven, Vidkun Quisling, Hans Lammers og Rolf Jørgen Fuglesang i Berlin i 1942. Propagandafoto: Riksarkivet
* Rolf Jørgen Fuglesang står nummer tre frå venstre i andre rekke på dette fotoet frå oktober 1943. Fremst står Vidkun Quisling og hirdsjef Oliver Møystad.  Propagandafoto: RiksarkivetRolf Jørgen Fuglesang står nummer tre frå venstre i andre rekke på dette fotoet frå oktober 1943. Fremst står Vidkun Quisling og hirdsjef Oliver Møystad. Propagandafoto: Riksarkivet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rolf Jørgen Fuglesang» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2018.*

Notar
-----

1. ↑  Hans Fredrik Dahl i utdjupande artikkel i SNL

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND

 |
**Rolf Bjørn Backe** (21. november 1934–11. september 2012) var ein norsk idrettsutøvar og nærinsgdrivar frå Gjøvik. Han vart norsk meister i fotball i 1962 med Gjøvik/Lyn.

Fotball
-------

Backe spelte i alle år fram til 1968 for fotballaget Gjøvik/Lyn, med unnatak for ei tid i siste halvdel av 1950-åra då han studerte i Huddersfield i Storbritannia. I jubelsesongen 1962 kvalifiserte Gjøvik/Lyn seg for spel i 1. divisjon og slo Sarpsborg Fotballklubb ut av NM i fotball etter to omkampar i semfinalane. Backe avgjorde siste omkampen på straffespark like før slutt, framfor i kring 13 000 tilskodarar på heimebane. I cupfinalen på Ullevaal stadion i Oslo 28. oktober 1962 mot Vard skåra Backe begge måla i kampen.

Frå landslagsdebuten 21. august 1959 mot Island, der Backe skåra det eine av dei to norske måla som gav siger 2-1, spelte han 18 landskampar fram til 26. august 1962. Han fekk til saman fem nettkjenningar på landslaget.

Backe «var en goalgetter med tempo og innstasvilje, en elegant angrepsspiller... som var den selvskrevne kaptein på klubblaget».

### Merittar

* Norsk meister 1962 med Gjøvik/Lyn.

Bandy og næringsdrift
---------------------

Backe var også ein habil bandyspelar, med fleire sesongar på Gjøvik Bandyklubb. Frå kring 1970 dreiv han og ein bror manufakturforretninga Rolf Backe A/S i Gjøvik, eit firma grunnlagd av far deira.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rolf Bjørn Backe» frå Wikipedia på bokmål, den 18. april 2016.*

* Magnus Breili: *Fotballboken*. 1967

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Rolf Dreng** (fødd 14. november 1916 i Tjølling, død 9. desember 1941 i Sullom Voe på Shetland) var ein norsk kvalfangar og soldat i Kompani Linge.

Dreng mista livet i ei ulukke ombord på det britiske marinefartøyet HMS Prince Charles. Fem britiske marinefartøy, HMS Ingelfield, HMS Offa, HMS Icarus, HMS Intrepid og troppetransportskipet HMS Prince Charles, låg den 9. desember 1941 klar i Sullom Voe med ca. 280 soldatar frå 6th Commando og Kompani Linge ombord for å gjennomføre commandoaksjonen Operasjon Kitbag mot Florø i Sogn og Fjordane. Under armering av handgranatar under dekk på Prince Charles gjekk ein skarp granat av og drap tre soldatar på åstaden, mellom dei Rolf Dreng og Karl O. Braathen frå Kompani Linge. Dreng ligg gravlagd på Lerwick Cemetery i Lerwick på Shetland.

Referansar
----------

1. ↑  [Utskrift frå den militære undersøkjingskommisjonen sitt rettsmøte ombord på HMS Prince Charles 10. desember 1941]
2. ↑  [Utskrift frå den militære undersøkjingskommisjonen sitt rettsmøte ombord på HMS Prince Charles 10. desember 1941]
3. ↑  Shetlopedia.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon: «Det avlyste Florø-raidet 1941»
* [Report of Proceedings, Operation Kitbag.]
* [Rapport frå Commanding Officer HMS Prince Charles til Commander in Chief, Home Fleet.]
* [Utskrift frå den militære undersøkjingskommisjonen sitt rettsmøte ombord på HMS Prince Charles 10. desember 1941.]
**Rolf Just Nilsen** (31. august 1931–9. mai 1981) var ein norsk revyartist, songar og skodespelar. Han var ein framifrå imitator og parodikar. I dei beste imitasjonane (av mellom anna Einar Gerhardsen, Per Borten og Bent Røiseland) er det mest uråd å høyre skilnad på Just Nilsen og originalane. Mellom glansnummera hans er imitasjonen av onkelen, Leif Juster.

Talentet blei oppdaga allereie i grunnskulen der han forbløffa lærarar og elevar med nøyaktige imitasjonar av dei tilsette. Den profesjonelle karrieren hans byrja på Studioteatret, men fordi han sette revyen så høgt, førte det til eit engasjement på Chat Noir frå 1952 til 1959. Etter ein periode på Edderkoppen teater slutta han seg til Det Norske Teatret. I nokre år hadde han òg kontrakt med Oslo Nye Teater. Rolf Just Nilsen vann Leonardstatuetten i 1976.

Rolf Just Nilsen har spela i ei lang rekkje filmar, radioprogram og fjernsynsproduksjonar i NRK. Han fekk òg ein omfattande karriere som grammofonartist. For platene *Asbjørnsen & Moes eventyr 1 & 2* fekk han Spellemannprisen 1980 i klassen barneplate.

Just Nilsen døydde på scena under framføringa av revyen *L/L Wang & Nilsen* på Det norske teatret i 1981.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Omtale i *Norsk pop- og rockleksikon* frå 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI
* SUDOC
* MusicBrainz (artist)

 |