recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Frisak på sentralbanksjefen si årstale i 2016 Foto: Tore Sætre

**Nina Frisak** (fødd 28. november 1950) er ein norsk jurist og embetskvinne. Ho var regjeringsråd ved Statsministerens kontor frå 2001 til 2016.

Yrkeskarriere
-------------

Nina Frisak voks opp på Nøtterøy utanfor Tønsberg. Ho blei cand. jur. ved Universitetet i Oslo i 1977, og har sidan hatt studieopphald i London og gjennomgått Forvaltingshøgskolen og Forsvarets Høgskole.

Nina Frisak har arbeidd som advokat hos Kommuneadvokaten i Oslo og som dommarfullmektig i Fredrikstad. Ho var tilsett i Justisdepartementet frå 1981 til 1988, mellom anna som lovrådgjevar ved lovavdelinga. Deretter arbeidde ho som advokat i Nordisk Skibsrederforening fram til 1991 då ho blei lagdommar, og seinare lagmann, i dåverande Eidsivating lagmannsrett. I 1995 blei ho ekspedisjonssjef ved Statsministerens kontor med ansvar for administrativ avdeling. Frå 2000 til 2001 var ho høgsterettsdommar. Deretter blei ho departementsråd ved Statsministerens kontor. Dette embetet blei frå då av kalla regjeringsråd.

Sjølv om Nina Frisak er relativt usynleg i det offentlege bildet, har ho hatt stor innflyting ved statsministerens kontor, som er samordningsleddet i regjeringsarbeidet. Ho leia arbeidet i den faste staben ved kontoret i meir enn 14 år og vart difor rekna som ein av dei mektigaste personane innan den offentlege forvaltinga i Noreg. .

I 2000 vart Nina Frisak også leiar, såkalla kanslar, i ordensrådet for Den Kongelege Norske St. Olavs Orden. Ordensrådet gir sine råd til Kongen og har dermed hovudansvaret for tildelingar av ordenen. Sjølv er Nina Frisak blitt utnemnd som *Kommandør med stjerne* av St. Olavs orden for si embetsteneste.

Nina Frisak er gift med den tidlegare industrimannen og miljøvernaren Øystein Dahle (fødd 1938).

Utmerkingar
-----------

Frisak er innehavar av storkross (første klasse) av den estiske Terra Mariana-krossens orden.

Kjelder
-------

1. ↑  Regjeringen.no 2016: *Regjeringsråd Nina Frisak går av 1. juli*

* *Denne artikkelen bygger på «Nina Frisak» frå Wikipedia på bokmål, den 19. juni 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kort merittliste 2001
* Intervju i Dagbladet 2001
* Maktstillingar i norsk embetsverk 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
T-54
T-55
**T-54** og **T-55** er ein sovjetisk stridsvognserie som er verdas mest produserte. Han blei laga etter andre verdskrigen for å ta over etter T-34. Stridsvogna er i bruk i fleire land, mellom anna tidligare sovjetiske klientstatar. T-54- og T-55-seriane er vanskelege å skilja, og nokre T-54-ar vart oppgradert til T-55-standard.

Historie og utvikling
---------------------

T-54 vart laga på basis av T-44 som igjen var ei videreutvikling av T-34. Den første prototypen stod klar i 1946, og dei fyrste produksjonsvognene kom i 1947.

Då T-54 byrja å verta produserte i 1947 var ho bedre pansra og væpna enn sine vestlege motstykke (den britiske Centurion og den amerikanske M26 Pershing). T-54 vart redesigna i 1958 som T-55 med bedre tårnpansring, kraftigare motor og ABC-vern. Ho vart produsert i Sovjetunionen fram til 1981. Stridsvogna vart òg produsert i Polen og Tsjekkoslovakia. I Kina vart ho produsert under namnet Type 59 (seinare forandra til Type 69). Kina eksporterte Type 69 i store mengder til både Irak og Iran under Irak-Irankrigen i 1980-åra.

Titusenvis av serien vart produsert i Sovjetunionen fram til så seint som i 1981 og saman med T-62 var den hovedstridsvogna i sovjethæren fram til 1980-talet. Ho finst i 2017 mest i reserveavdelingar.

På tross av at ho forlengst er utdatert, er stridsvogna framleis i bruk i ein del land i den tredje verda, mest fordi ho er billeg og at det finst ein del oppgraderingsutstyr.

Kjelder
-------

* Foss, Christopher; *Jane's AFV Recognition Handbook*, Jane's, ISBN 0-7106-1043-2
* **T-55** Arkivert 2011-05-15 ved Wayback Machine.

* *Denne artikkelen bygger på «T-54» frå Wikipedia på bokmål, den 27. september 2017.*
**David Rhodes** (fødd 2. mai 1956) er ein engelsk gitarist og låtskrivar. Han er truleg mest kjend for det lange samarbeidet sitt med Peter Gabriel.

Han start i bandet Random Hold og bandet hadde noko suksess i starten og vart lagt merke til av Peter Gabriel, som inviterte dei med seg på den amerikanske delen av turneen hans i 1980 som oppvarmingsband. Like etter turneen slutta i Rhodes i Random Hold, og fortsette å spele og turnere med Peter Gabriel sidan den gong. 

I tillegg til å arbeide med Gabriel har Rhodes medvekra på album av T-Bone Burnett, Akira Inoue, Indio og Massimo DiCataldo. Han har komponer tmusikk til den italienske animasjonsfilmen *La gabbianella e il gatto*. Rhodes samarbeidde òg med Peter Gabriel og Richard Evans på den Golden Globe-nominerte musikken til *The Long Walk Home* og har skrive musikk til mange filmar og fjernsynsseriar med Richard Evans (som "The Footnote"). 

Han har òg spelt gitar på albuma til artistar som Roy Orbison, Tim Finn, Paul McCartney, Robert Plant, Joan Armatrading, Blancmange, The Pretenders, Scott Walker og Talk Talk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Rhodes (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 26. oktober 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**David Robert Pack** (fødd 15. juli 1952) er ein USA-amerikansk musikar, produsent og musikalsk leiar for Global Events. Karrieren hans byrja som frontmann, vokalist og gitarist med rockegruppa Ambrosia, som var populære i 1970- og 1980-åra.

Pack har òg vore produsent for Wynonna, Phil Collins, Aretha Franklin og Kenny Loggins, LeAnn Rimes, Faith Hill, Michael McDonald, Natalie Cole, Patti LaBelle, Amy Holland, Trisha Yearwood, Selena, All-4-One, Bette Midler, Brian Setzer, TLC, Brian McKnight, Little Richard, Buckner & Garcia, Patti Austin, Linda Ronstadt, James Ingram, The Pointer Sisters, Mavis Staples, Andrae Crouch, David Benoit, Take 6, Bruce Hornsby, Branford Marsalis, Chick Corea, Steve Vai, Tevin Campbell, The Jerky Boys, Paul Rodriguez, Yakov Smirnoff, Def Jeff, Amy Grant, Chet Atkins, Olivia Newton-John, DC Talk, Jennifer Hudson og CeCe Winans.

Pack har turnert med eller spelt på konsertar med mange artistar som Fleetwood Mac, The Doobie Brothers, Michael McDonald, Barbra Streisand, Ray Charles, Beach Boys, Heart, The Alan Parsons Project, David Benoit, Patti Austin, Chet Atkins, Wynonna Judd, Kenny Loggins, Béla Fleck, BeBe Winans, Billy Joel, Elton John, Leonard Bernstein, Patti LaBelle, Andrae Crouch, Russ Freeman, Mark Knopfler, Willie Nelson, Waylon Jennings, Foreigner, Supertramp, U2, Eddie Van Halen, Natalie Cole, Bruce Hornsby, The Everly Brothers, Emmylou Harris, Chick Corea, Toto og Huey Lewis & the News.

Diskografi
----------

| Dato | Tittel | Selskap | Listeplass | Land | Katalognummer |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
| **som ein del av Ambrosia** |
| 1975 | *Ambrosia* | 20th Century Fox | 22 | US |  |
| 1976 | *Somewhere I Never Travelled* | 20th Century Fox | 79 | US |  |
| 1978 | *Life Beyond L.A.* | Warner Bros. | 19 | US |  |
| 1980 | *One Eighty* | Warner Bros. | 25 | US |  |
| 1982 | *Road Island* | Warner Bros. | 115 | US |  |
| 1997 | *Anthology* | Warner Bros. |  | US |  |
| 2002 | *Essentials* | Warner Bros. |  | US |  |
| 2003 | *How Much I Feel and Other Hits* | Rhino Flashback |  | US |  |
|

### Soloalbum

* *Anywhere You Go* (1985)
* *Unborn* (2004)
* *The Secret of Movin' On* (2005)
* *David Pack (EP)* (2007)
* *Napa Crossroads* (2014)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Pack» frå Wikipedia på engelsk, den 29. oktober 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* David Pack ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* CiNii
* MusicBrainz (artist)

 |
*Denne artikkelen handlar om musikaren frå Alabama. For musikaren frå California, sjå David Briggs.* 

**David Paul Briggs** (fødd 16. mars 1943 i Killen i Alabama i USA) er ein amerikansk klaverspelar, plateprodusent, arrangør, låtskrivar og studioeigar. Han spelte på den første innspelinga si berre 14 år gammal og har sidan spelt klaverinstrument for mange artistar innan pop, rock og country, i tillegg til mange hundre reklamar.

Karriere
--------

I mai 1966 fekk Briggs høve til å spele med Elvis Presley på albumet *How Great Thou Art* då Floyd Cramer kom for seint i studio. Briggs heldt fram å spele og turnere med Presley fram til februar 1977.

David Briggs og Norbert Putnam opna Quadrafonic Studios seint i 1960-åra. Det vart seld i 1976 og Briggs opna House of David.

Briggs var plateartist på Decca, Polydor og Monument i 1960-åra og medlem av bandet Area Code 615 1969-1971. Artistar han har arbeidd med er mellom anna Elvis Presley, Dean Martin, Joan Baez, Nancy Sinatra, B.B. King, Johnny Cash, Dolly Parton, Waylon Jennings, George Harrison, Todd Rundgren, Roy Orbison, The Monkees, J. J. Cale, Kris Kristofferson og mange andre.

David Briggs vart innelemma i Alabama Music Hall of Fame i 1999.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Briggs (American musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 24. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Keith Flynn's Elvis Presley Pages». Keithflynn.com. Henta 24. januar 2015.
2. ↑  «Elvis Presley In Concert». Elvisconcerts.com. Henta 24. januar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alabama Music Hall of Fame Arkivert 2015-02-17 ved Wayback Machine.
* Elvis Presley's TCB Band
* Discogs.com
* Quad Studios Nashville
* Music News Nashville Arkivert 2015-01-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Reyes Estévez López** (fødd 2. august 1976) er ein spansk tidlegare mellomdistanseløpar frå Cornellà de Llobregat. Han vart europameister på 1500 meter i 1998 og vann bronsemedaljane på same distansen i verdsmeisterskapane 1997 og 1999, og sølvmedaljen ved EM 2002.

Aktiv
-----

Estévez kneip bronseplassen på 1500 meter under VM 1997 i Aten, einast favoritten Hicham El Guerrouj frå Marokko og hans eigen landsmann Fermín Cacho sprang fortare. Året etter sprang Estévez sjølv inn til siger på spesialdistansen i europameisterskapen i Budapest, framom portugisaren Rui Silva. Bronsen gjekk til Cacho, den forrige europameister frå 1994.

I 1999 gjorde Estévez unna sitt livs fortaste 1500 m då han med tida 3.30,5 vann ein ny bronsemedalje under VM i Sevilla, bak El Guerrouj og kenyanaren Noah Ngeny. Våren 2001 vart Estévez andremann etter Rui Silva i innandørs-VM i Lisboa, eit lite halvår seinare enda Estévez på femteplassen i VM 2001 i Edmonton. Under europameisterskapen 2002 i München kryssa Estévez og franskmannen Mehdi Baala målstreken på nøyaktig lik tid, 3.45,25, Baala vart tilkjend gull- og Estévez sølvmedaljen.

Reyes Estévez
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1996 i Atlanta: Utslått i semifinalane (3.39,4=nr 20)
* VM 1997 i Aten: Bronsemedalje – 3.37,2
* EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 3.41,3, framom Rui Silva (3.41,8)
* VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 3.30,5
* VM 2001 i Edmonton: Nr 5 – 3.32,4
* EM 2002 i München: Sølvmedalje – 3.45,25, bak Mehdi Baala (3.45,25)
* VM 2003 i Paris: Nr 6 – 3.33,8
* OL 2004 i Aten: Nr 7 – 3.36,6
* VM 2005 i Helsinki: Nr 11 – 3.46,6

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reyes Estévez» frå Wikipedia på engelsk, den 3. august 2019.*

* *Denne artikkelen bygger på «Reyes Estévez» frå Wikipedia på tysk, den 3. august 2019.*

* «Reyes Estévez» (på engelsk). Olympedia. Henta 10. mars 2023.
Koordinatar: 37°45′N 30°11′E﻿

**Burdursjøen** (tyrkisk *Burdur Gölü*) er ein stor saltsjø på grensa mellom provinsane Burdur og Isparta sørvest i Tyrkia. Han har eit areal på 250 km² og djupna varierer stort sett mellom 50 og 110 meter. Vassnivå i innsjøen varierer. Burdursjøen er òg eit viktig våtmarksområde for mange fugleartar og har status som ein ramsarstad.

Burdursjøen er av dei største og djupaste i Tyrkia og ligg i eit innsjøområde sørvest i Anatolia. Tilsigsområdet er 6150 km2 og innsjøen ligg 854 meter over havet. Innsjøen er salt og alkalisk (pH 9.5) og frys aldri til. Sidan innsjøen aldri er isdekt held mange fuglar til her om vinteren. Øksosystemet i innsjøen er truga av inndustri i området og ein flytplass på nordsida av innsjøen. 

Danninga av innsjøen starta for fem millionar år sidan som eit tektonisk søkk. Burdurområdet ligg i dag i eit aktivt jordskjelvområde. Eit større jordskjelv fann stad her 3. oktober 1914. Då døydde rundt 4 000 menneske medan 17 000 heimar og fleire monument blei øydelagde.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lake Burdur» frå Wikipedia på engelsk, den 13. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Burdursjøen Arkivert 2009-01-03 ved Wayback Machine. at BirdLife International

1. ↑  Hammer, Ulrich Theodore (1986), *Saline Lake Ecosystems of the World*, Springer, ISBN 90-6193-535-0
2. ↑  Significant Earthquake, ngdc.noaa.gov

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Båthamna i Burgazada
**Burgazada**, **Burgazadası** eller **Burgaz** (gresk Αντιγόνη, *Antigoni*) er den tredje største øya i Kızıl Adalar i Marmarahavet, nær Istanbul.

Ho er offisielt eit nabolag i distriktet Adalar i Istanbul i Tyrkia. Burgaz er ofte nemnd av forfattaren Sait Faik Abasıyanık, som òg bude på øya. I dag er heimen hans eit museum. I 2003 vart Burgaz råka av ein kraftig skogbrann, og mista fire kvadratkilometer med skogområde. 

Øya består av ein enkel ås som måler 2 kilometer på tvers. Demetrius I av Makedonia, ein av etterkomarane til Aleksander den store, bygde ei festning (gresk *Pyrgos* for borg) her og kalla ho opp etter faren Antigonus I Monophthalmus. Øya tok dette namnet, men vert i dag av tyrkarane generelt berre kalla *Burgaz*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Burgazada» frå Wikipedia på engelsk, den 5. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Burgazada Arkivert 2014-10-07 ved Wayback Machine.


Koordinatar: 40°52′48″N 29°3′42″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Demonstrantar med slagord på plakatar og det brasilianske flagget, som har nasjonalmottoet «Ordem e Progresso» ('Orden og framsteg') på seg.
**Motto**, **parole**, **slagord**, **slogan** eller **valspråk** er ein kort setning eller eit fyndord som har ei viss tyding for ein person, ei slekt eller ei større eining, som ein institusjon eller ein stat. Slike ord kan til dømes uttrykka kva beraren set høgast eller kva som er grunnkarakteren deira. Mange valspråk er skrivne på latin.

Ordsoge
-------

Ordet «motto» er eit lånord frå italiensk og tyder eigentleg 'ord'. «Parole» tyder det same på fransk. «Valspråk» eller «valord» og «slagord» kjem frå tysk. «Slogan» er eit nyare lånord frå engelsk og kjem opphavleg frå gælisk for 'kamprop'.

Bruk
----

Mottoet, beltet og skjoldet til den engelske Hosebandordenen på Windsor slott: *Honi soit qui mal y pense* ('skam for den som tenkjer vondt om dette'). 
«Motto» er i norsk språk gjerne forbunde med ein privatperson sitt syn på livet, gjerne som eit fyndord og ein leveregel, f.eks. «Mitt motto er 'Smil til livet, og det smiler attende'».
Ordet kan også visa til ein setning som står først i ei bok eller eit kapittel for å visa tendensen eller innhaldet.

Ein brukar gjerne ordet «valspråk» om mottoet til ein monark eller andre framståande personar, til dømes riddarane av den danske Elefantordenen og den svenske Serafimerordenen. Nokre slekter har valspråk som dei kan ha vald sjølve og/eller har blitt tildelt ved adling. Somme riddarordenar har eigne valspråk, som for eksempel den engelske Hosebandordenen. Kongelege og nasjonale valspråk kan brukast på myntar og konge- eller riksvåpen. Valspråka til slekter og ordenar kan få plass på våpenskjoldet deira.

Ordet «slagord» blir gjerne brukt i samband med idrettslag og kampanjar, som fotballklubbar, reklamekampanjar og politiske demonstrasjonar. Om sistnemnde kan ein også bruka ordet «parole».

Døme
----

Alle dei tre norske kongane etter 1905 har teke valspråket «Alt for Norge», mens dei svenske kongane har teke ulike valspråk. Den noverande svenske kongen Carl XVI Gustav tok som sitt valspråk *«För Sverige i tiden»*.

«Einige og tru til Dovre fell» er den såkalla Eidsvollseiden frå 1814, og denne har blitt kalla Noreg sitt nasjonale motto.

Kjelder
-------


* «motto» i Nynorskordboka.
* «motto» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «valgspråk» i *Store norske leksikon*, snl.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NDL

 |
**Steinar Stjernø** (fødd 10. januar 1945) er professor i sosialt arbeid og sosialpolitikk ved Høgskolen i Oslo og Akershus. Han vart magister i offentleg administrasjon og organisasjonskunnskap, Universitetet i Bergen (1971). Stjernø har hatt ei rekke stillingar innanfor forsking og undervising, og var rektor ved Høgskolen i Oslo i perioden 1995 til 2000. Han var òg leiar for det såkalla Stjernø-utvalet som i 2008 presenterte NOU 2008:3 "Sett under ett". Utvalet argumenterte for sterkare samarbeid mellom utdanningsinstitusjonane, og at profesjonsutdanninga må styrkast.

Faglege interesser
------------------

Komparativ velferdspolitikk, fattigdom, politisk ideologi og politisk idéhistorie. Han har skrive bøkene *Work, oil and welfare* (2008) og *Solidarity in Europe. The history of an idea* (2005)

Referansar
----------

1. ↑   Cambridge ISBN 0521843944

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Steinar Stjernø i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Steinar Nilsen** (fødd 1. mai 1972) er ein tidlegare norsk fotballspelar frå Tromsø. 

Som fotballspelar spelte han i fleire år midtstoppar for Tromsø IL, før han vart seld til AC Milan. Der fekk han lite speletid, men scora mellom anna eit flott mål i cupen. Seinare vart han seld til SSC Napoli der han spelte fast ein periode før han vart skada. Her var han mellom anna kaptein. Steinar Nilsen spelte òg på landslaget, mellom anna i lag med broren Roger Nilsen. 

Han kom heim til Noreg og Tromsø IL, der han spelte to sesongar før han la opp. Både i 2005 og 2006 tok han over treneransvaret i klubben etter at hovudtrenarane fekk sparken, og frå sommaren 2006 og ut 2008-sesongen hadde han hovudtrenaransvaret i Tromsø. Etter sesongen sa han opp som trenar for å søke nye utfordringar og 21. november 2008 skreiv han under ein 3-årskontrakt med Sportsklubben Brann. Etter ein dårleg start på 2010-sesongen med Brann, der dei mellom anna rauk ut i cupen for 3. divisjonslaget Fyllingen, trekte Steinar Nilsen seg frå stillinga i mai dette året.
**Stein Ørnhøi** (fødd 15. november 1935 i Trondheim) er ein norsk politikar for SV. Han vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 1977 og på ny i 1981.

Ørnhøi er utdanna frå Levanger lærarskule (1958), tok handelsskuleeksamen i 1959 og gjekk i 1982 sjefskurs ved Forsvarets Høgskule. Han var lærar i Oslo og Tune frå 1956 til 1963. 

Frå 1961 til 1963 var han produsent for fleire barneprogram for TV og vart tilsett som produksjonssekretær i NRK frå 1963 til 1965. I åra frå 1965-1973 og 1975-1977 var han programsekretær i NRK. Etter nokre år som stortingspolitikar har han så vore frilansar i NRK frå 1985 til 1992. I 1994-1995 var han teatersjef ved Teater Ibsen.

Ørnhøi var nestleiar i Nei til EF i perioden 1992–1993 og leiar i Nei til EU frå 1995 til 1997. Han var i fleire år politisk ekspert og kommentator i både NRK og seinare i TV2. 

Ørnhøi hadde tillitsverv i SF/SV frå 1961 til 1987.

Stortingskomitear
-----------------

* 1977–1981 - medlem i Finanskomiteen
* 1977–1981 - varamedlem i Valkomiteen
* 1981–1985 - sekretær i Forbruker- og administrasjonskomiteen
* 1981–1985 - medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen
* 1981–1985 - varamedlem i Valkomiteen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stein Ørnhøi» frå Wikipedia på bokmål, den 9. februar 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stortinget.no - Biografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
USS «Trieste»
USS «Trieste» rett før rekorddykket i Marianergropa
Ein **batyskaf** eller eit **djupvasskip** er ein ubåtliknande, sjølvgåande djupvassfarkost som består av ein kabin tilsvarande ein batysfære festa under ein tank fylt med væske som til dømes bensin.

Auguste Piccard, som fann opp den første batyskafen, konstruerte namnet *batyskaf* av dei greske orda *βάθος* (*bathys*), «djupn» og *σκάφος* (*skaphos*), «skip».

Den første batyskafen var «FNRS-2», bygd i Belgia av Piccard. Batteridrivne, elektriske motorar sørgde for framdrifta.

Den andre batyskafen til Piccard var «Trieste», som vart kjøpt av den amerikanske marinen i 1957. I 1960 sette «Trieste» ein uslåeleg verdsrekord ved å dykke ned til botnen av Challengerdjupet, det djupaste punktet i Marianegropa, som blir rekna for å vere det djupaste punktet i verdshava.

Sjå òg
------

* Djupvassfartøy

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Batyskaf» frå Wikipedia på bokmål, den 6. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Den amerikanske marine si skildring av dykket, med bilete (engelsk) Arkivert 2001-03-03 ved Wayback Machine.
* Ei anna skildring av dykket (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NKC

 |
**Odd Lirhus** (fødd 18. september 1956) er ein norsk tidlegare skiskyttar og -trenar frå Voss. Han vart verdsmeister på 20 km i 1978, og fekk året etter VM-sølv på sprintdistansen over 10 km. Lirhus var medlem av Voss Skiskyttarlag.

### Aktiv

Under VM i skiskyting 1978 i Hochfilzen gjekk han til topps på normaldistansen 20 km, framom austtyskarane Frank Ullrich og Eberhard Rösch. Året etter tok han under verdsmeisterskapen i Ruhpolding ein sølvmedalje på sprintdistansen 10 km, bak førnemnde Ullrich.

Både i 1978 og 1982 fekk Lirhus VM-sølv med norsk stafettlag, medan han i 1983 fekk ein VM-bronse i same øvinga, før han avslutta med ei sølvmedalje på stafetten under Vinter-OL 1984 i Sarajevo.

Lirhus var frå 2002 til 2006 hovudtrenar for Noregs kvinne-landslag i skiskyting. Han bidrog då mykje til Liv Grete Skjelbreid Poirée si utvikling som skiskyttar, i følgje hennar eiga utsegn.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Odd Lirhus» (på engelsk). Olympedia.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Munzinger (sport)

 |
Observatoriet i Meudon, 
**Meudon** er ein kommune i departementet Hauts-de-Seine i regionen Île-de-France nord i Frankrike. Kommunen er ein forstad til Paris, og ligg nokre kilometer sørvest for Paris' indre by.

I mellomalderen var området prega av jordbruk med vin- og korndyrking. Men etter kvart vart det bygd kyrkjer, kloster og to slott her. Kronprins Ludvig (Louis de France) òg kalla Le grand dauphin, bygde i 1700 ut slottet i Meudon til eit praktfullt barokkslott med ein særs stor park. Dette slottet vart øydelagt av brann 1871 og erstatta av eit astronomisk observatorium som no høyrer til det astronomiske observatoriet i Paris (l'Observatoire de Paris), som har tilhald i avenue de l'Observatoire i Paris. Deler av parken etter slottet til Le grand dauphin er teke vare på, og er open for publikum. Herfrå er det vidt utsyn over Paris.

Den internasjonalt namngjetne skulptøren Auguste Rodin (1840-1917) fekk seg i 1893 bustad og arbeidsstad i la Villa des Brillant i Meudon, og vart jordfesta på denne eigedomen. Eigedomen er no museum, og inngår som ein del av Musée Rodin.
**Gjennomslag** var ei rockgruppe frå Bergen på starten av 1980-talet. Dei song på bergensk og var påverka av pønken. Gruppa hadde eit kort og intenst liv, ho vart starta i 1980, gav ut to langspelplater i 1981 og vart oppløyst i 1982. Originaloppsettet var den klassiske tremannskonstellasjonen gitar/song, bass og trommer. Svein Hovland spela gitar og song, Øyvind Larsen spela trommer og Trond Steinum var bassist. Gjennomslag konsertdebuterte på Hulen i Bergen i 1980. Den fyrste plata, *Klare linjer*, gav dei ut sjølve og ho førte til at plateselskapet EMI fatta interesse for dei og tilbaud dei platekontrakt, og same året kom *Dyr i drift* ut. Etter andreplata kom Leiv Tungesvik med som ekstra gitarist. Gjennomslag vart oppløyst i 1982 grunna musikalsk usemje i gruppa. Svein Hovland danna etter Gjennomslag gruppa Blind Date og Trond Steinum vart med i Lumbago. Hovland og Larsen gjenforeina Gjennomslag i 1990, då med Knut Aafløy på bass. Denne versjonen vert nedlagd i 1993. I 2011 gjorde Hovland det andre comebacket med Roar Ruus Finsås (bass, ex Radiofantomene) og Rune Kogstad (trommer, ex Logikal og Barbie Bones)

Medlemmer
---------

* Svein Hovland – låtskrivar, gitar og song
* Øyvind Larsen – trommer
* Trond Steinum – bass
* Leiv Tungesvik – gitar
* Knut Aafløy – bass
* Roar Ruus Finsås – bass
* Rune Kogstad – trommer

Utgjevingar
-----------

### LP

* 1981 – *Klare linjer* eige selskap Hetvinyl
* 1981 – *Dyr i drift* EMI

### Spor på samlealbum

* 1981 – *Blodige Strenger*
* 1996 – *Sinnssvakt bra! – det beste fra Bergen*
* 1997 – *Alltid no' godt fra Bergen*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Groove.no
* «Gjennomslag» i MICLEX/Norsk pop- og rockleksikon
**Kaia Gjendine Slaalien**, kjend som **Gjendine Slålien** (15. juli 1871–13. mai 1972) var ei norsk budeie som gav Edvard Grieg viktige impulsar frå norsk folkemusikk. Ho er særleg kjend frå «Gjendines bådnlåt».

Opphav
------

Gjendine Slålien var dotter av Anne Syversdatter og Erik Hansen Slålien, det første styrarparet på Gjendebu i Jotunheimen.
Ho blei fødd på steinhytta Gjendebu der mora var åleine som budeie.

Åtte dagar etter fødselen kom ein prest, Honoratus Halling, med eit turistfølgje til staden. Han døypte henne den 24. juli i sjøen Gjende med følgjesvenene som fadrar. Halling gav henne mellomnamnet «Gjendine», som etter kvart blei tiltalenamnet hennar.

Musikalsk innverknad
--------------------

Gjendine var budeie fleire somrar, og det var medan ho tente på Skogadalsbøen at ho møtte Grieg, første gongen i 1891. Komponisten blei interessert i songane og bukkehornspelet hennar. Særleg likte han bånsullen ho song for søsterungen sin mens ho vogga det i armane sine. Edvard Grieg og vennen Frants Beyer oppsøkte Gjendine fleire gongar, og Beyer skreiv ned mange av songane hennar, bortsett frå voggesongen. Den foreviga Grieg. Seinare arrangerte han dei for klaver, i *Norske Folkeviser*, Opus 66, der «Gjendines bådnlåt» er den siste.

Sommaren 1891 hadde Grieg og den faste turkameraten hans, Frants Beyer, med seg ein nederlandsk komponist, Julius Røntgen. Han skal ha fridd til Gjendine, men ho svara nei, ettersom ho aldri kunne tenka seg å reisa frå fjella og Bøverdalen. I staden gifte ho seg med Halvor Slaalien, som hadde vakse opp i same grend som henne. Dei fekk to barn saman.

Gjendine og mannen dreiv ein gard, men ho arbeidde framleis på fjellstover i Jotunheimen. Då dronning Vilhelmina av Nederland og dottera kom for å oppleva den norske fjellheimen, blei Gjendine tilsett som ei slags selskapsdame for dei.

Også komponisten Sparre Olsen fekk Gjendine til å syngja for seg, og brukte songane som element i sine komposisjonar.

I 1961 blei Gjendine beden inn som heidersgjest ved opninga av Festspela i Bergen. På Troldhaugen fekk ho treffa både kong Olav og sjahen av Persia og kona hans.

Gjendine Slålien døydde i 1972, nesten 101 år gammal. Hytta ho blei fødd i heiter nå «Gjendinebua». Ho er restaurert, og inneheld ei lita utstilling om Gjendine.

Kjelder
-------


* «Gjendine» Arkivert 2011-07-18 ved Wayback Machine.. Gjendine Slålien fortel om seg sjølv i DNT si årbok for 1951.

* *Denne artikkelen bygger på «Gjendine Slålien» frå Wikipedia på bokmål, den 29. april 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilde av Gjendine og Gjendinebua Arkivert 2013-09-16 ved Wayback Machine.
* Jotunpersonlegheitar
**Cellular-fengselet** eller **Kala Pani** er eit tidlegare fengsel, no eit indisk nasjonalt minnesmerke, i Port Blair på Andamanøyane.

Namn
----

Cellular-fengselet. Foto: Biswarup Ganguly

Fengselskorridor
Det engelske namnet på fengselet er *Cellular Jail*, og viser til isolasjonscellene fangane sat i her. Indarar kjente fengselet som Kālā-pānī (काला पानी क़ैद ख़ाना), hindi for 'svart vatn', noko som viste til det djupe vatnet ein siglde over for å koma til Andamanøyane. For mange hinduar kunne ei slik reise også føra til at dei tapte kasten sin.

Soge
----

Sjølve fengselet blei bygd frå 1896 til det stod ferdig i 1906. Øyane hadde også tidlegare vore brukt til å senda indiske fangar i eksil, til dømes i etterkant av det indiske opprøret i 1857. Også vanlege kriminelle blei sende hit. Dei blei haldne i opne fengsel og brukte som arbeidskraft til å rydda og driva øyane.

Etter 1906 blei framståande indiske fridomsforkjemparar sende til Cellularfengselet, særleg frå Bengal. Dei var organiserte, kjempa for sjølvstende med ord og vald, og var sett på som særs farlege av kolonimakta.

Cellularfengselet hadde til saman 698 celler. Det hadde sju treetasjes fløyer rundt eit tårn i midten. Fangane arbeidde til visse kvotar. Om dei ikkje oppfylte desse, eller på andre måtar braut reglane, blei dei torturerte gjennom pisking, bering av fotjern eller liknande. Nokre fangar blei hengde.

I protest mot dei dårlege tilhøva, særleg den helsefarlege kosten, gjennomførte fangane ein sveltestreik i 1932. Etter 46 dagar og tre dødsfall fekk dei noko betre tilhøve. I 1937 starta ein ny sveltestreik som spreidde seg til resten av India. Etter samtalar med Gandhi gjekk kolonistyresmakta med på å senda fangane tilbake til fengsel på fastlandet.

I 1943 kom den japansk-allierte Indian National Army til Andamanøyane og erklærte dei som frigjorte. Leiaren Subhas Chandra Bose likna takinga av staden med fengselet med storminga av Bastillen under den franske revolusjonen. Britane tok kontroll over øyane tilbake i 1945, men oppheva då fangeleiren.

Frå museet.
To fløyar blei rivne under verdskrigen, og to til etter sjølvstendet. I 1969 blei det som stod att av Cellular-fengselet erklært eit nasjonalt monument i India. Det er no eit museum, eit minnesmerke og ein park der.

Kjelder
-------

* History of Andaman Cellular Jail ved andamancellularjail.org
* A memorial to the freedom fighters Arkivert 2007-10-23 ved Wayback Machine. *The Hindu*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Cellular-fengselet**
| **Celle** |
| --- |
| Gamlebyen i CelleGamlebyen i Celle Gamlebyen i Celle |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
| Byvåpenet til Celle i Tyskland | 

Celle i Tyskland is located in Tyskland

 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis | Tyskland Tyskland  Niedersachsen  Ingen  Celle |
| Først nemnd i | 986 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  176,01 km² |
| Innbyggjarar  - By (2013)   - folketettleik | 68 508   389/km² |
| Koordinatar | 52°37′0″N 10°05′0″E﻿Koordinatar: 52°37′0″N 10°05′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 39-73 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 29221–29229 |
| Telefon-retningsnummer | 05141 |
| Bilnummer | CE |
| **Heimeside:** www.celle.de |

**Celle** er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 68 000 innbyggjarar. Byen ligg i den sørlege delen av Lünebuger Heide ved elva Aller, som er ei sideelv til Weser.

Historie
--------

Celle vart først nemnd i eit dokument frå 986 som Kellu, og hadde rettar til å prege sine eigne myntar (*Münzrecht*) på 1000-talet. I 1292 gav hertug Otto den strenge (1266–1330) frå huset Welf, som regjerte Fyrstedømet Lüneburg frå 1277 til 1330, Celle byrettar. I 1378 vart Celle residens for hertugane av Sachsen-Wittenberg og i 1433 for hertugane av Braunschweig-Lüneburg. Hertugpalasset låg i eit hjørne mellom elva Aller og sideelva hennar Fuhse. I 1433 vart det bygd ei vollgrav mellom dei to elvane og gjorde bysentrumet om til ei øy. I 1705 døydde den siste hertugen av Braunschweig–Lüneburg-linja, og Celle, i lag med Fyrstedømet Lüneburg, gjekk til Hannover. I august 1714, vart Georg, fyrste av Hannover og hertug av Braunschweig-Lüneburg (kong Georg I) konge av Storbritannia. Mellom då og 1866, då byen vart ein del av Preussen under den austerriksk-prøyssiske krigen, var Celle britisk eigedom. 

Den dansk-norske dronninga Caroline Mathilde, syster til Georg III av Storbritannia, ligg gravlagd i slottskyrkja i Celle.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Celle» frå Wikipedia på engelsk, den 22. juni 2007.*

Referansar
----------

1. ↑  Caroline Mathilde (1751 - 1775) frå Dansk Kvindebiografisk Leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Celle i Tyskland**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Wicklowfjella** (irsk *Sléibhte Chill Mhantáin*) er ei fjellkjede søraust i Republikken Irland. Ho inneheld mellom anna dei nordlege Dublinfjella og går hovudsakleg frå nord til sør frå sør i County Dublin gjennom County Wicklow og inn i County Wexford. Lugnaquilla er det høgaste fjellet med ei høgd på 925 meter over havet, Mullaghcleevaun med 847 moh er det nest høgaste. Fjellet Kippure er det høgaste punktet i County Dublin med 757 moh. 

Elva Slaney har sitt utspring sørvest for Lugnaquilla og renn så sørover langs vestsida av fjella i 72 km før ho munnar ut i Irskesjøen ved Wexford. 

Dublinarne går mykje på tur i området, særleg i helgene, og fjella er eit populært rekreasjonsområde som vert nytta til fiske, rafting og fjellturar. Midt i fjella ligg klosterbusetnaden Glendalough, som ein meiner vart grunnlagd av St. Kevin. Her ligg òg Powerscourtfossen, det høgaste fossefallet på Irland. 

Den sørlege grensa til Wicklowfjella er sett ved fjellet Croghan, det høgaste punktet på grensa mellom Wicklow og Wexford, og den einaste staden på Irland der ein opplevde gullfeber på 1800-talet.

Høgaste toppar
--------------

Dei ti høgaste toppane i Wicklowfjella er: 

| Rangering | Fjell | Høgd | Bilete |
| --- | --- | --- | --- |
|
|
| 1 | Lugnaquilla | 925 | CO0497 |
| 2 | Mullaghcleevaun | 849 | CO0497 |
| 3 | Tonelagee | 817 | CO0497 |
| 4 | Cloghernagh | 800 | CO0497 |
| 5 | Corrigasleggaun | 794 | CO0497 |
| 6 | Slievemaan | 759 | CO0497 |
| 7 | Camenabologue | 758 | CO0497 |
| 8 | Kippure | 757 | CO0497 |
| 9 | Conavalla | 734 | CO0497 |
| 10 | Djouce | 725 | CO0497 |
|

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wicklow Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 21. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wicklowfjella nasjonalpark

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things

 |
| Aldeburgh  |
| --- |
| The Moot HallThe Moot Hall The Moot Hall |
| Plassering |
| 

Aldeburgh is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Suffolk |
| Distrikt | Suffolk Coastal |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 2 793 |
| Koordinatar |  52°9′″N 1°36′″E﻿Koordinatar: 52°9′″N 1°36′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | IP15 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1728 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Aldeburgh**
 |

**Aldeburgh** er ein by i Suffolk i England. Han ligg ved, og har namn etter, elva Alde. Festningen som var opphavet til den andre delen av namnet, burgh, har som ein stor del av tudorbyen forsvunne i havet på grunn av erosjon.

På 1500-talet var Aldeburgh ei viktig hamn, og hadde stor skipsproduksjon. To av skipa til Francis Drake, «Greyhound» og «Pelican» (sistnemnde fekk seinare namnet «Golden Hind») vart bygd der. I 1608 skal «Sea Venture», flaggskipet til Virginia Company, ha vorte bygd i Aldeburgh. Byen møtte nedgangstider då Alde mudra til slik at større skip ikkje lenger kunne segle på elva. Aldeburgh gjekk over til å vere ein fiskarlandsby inntil 1800-talet, då staden byrja å tiltrekke seg turistar. Mange av bygningane der er frå perioden då turismen tiltok.

Moot hall i Aldeburgh
Aldeburgh sin *moot hall* er ein bindingsverksbygning som har vorte brukt til byrådsmøte i meir enn 400 år. Han rommar no òg eit lokalt museum. Byen har òg eit martellotårn med ei unik form.

Like ved byen, i landsbyen Snape, blir det kvart år halde ein festival for klassisk musikk i kulturbygningen Snape Maltings. Aldeburghfestivalen vart grunnlagd i 1948 av Benjamin Britten, Eric Crozier og Peter Pears. Britten og Pears døydde i Aldeburgh i høvesvis 1976 og 1986.

Diktaren George Crabbe vart fødd i byen i 1754, og Aldeburgh inspirerte dikta hans «The Village» og «The Borough».

Aldeburgh var den første byen i Storbritannia som valde ein kvinneleg borgarmeister; Elizabeth Garrett Anderson vart vald i 1908. Byen var eit valdistrikt for parlamentsvalg frå 1571, med to representantar. Berre delar av innbyggjarane, *Freemen*, hadde røysterett, og han vart rekna som ein roten valkrins. Under reforma i 1832 mista han begge representantane, og vart innlema i ein større krets.

Stranda fekk i 2005 blått flagg. Rett sør for han ligg Orford Ness, som er ein populært camping- og fiskestad og kan nåast via ein tursti frå Aldeburgh.

Rett nord for byen, nær Leiston, ligg Sizewell atomkraftverk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aldeburgh» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Yuki Abe** (fødd 6. september 1981 i Ichikawa i Chiba-prefekturet) er ein japansk fotballspelar som har spelt for Leicester City i engelsk Football League Championship, og for det japanske landslaget.

Abe debuterte som proffspelar for JEF United Ichihara 5. august 1998, 16 år og 333 dagar gammal, og vart dermed den yngste spelaren som til då hadde spelt i J-ligaen. Han vart seinare kaptein for klubben, og leia han til siger i J-ligacupen i 2005 og 2006. 22. januar 2007 gjekk han over til Urawa Red Diamonds for om lag 3 millionar USD, ein rekordstor overgangssum for ein japansk spelar frå ein japansk klubb til ein annan. Med Urawa var han med på å vinna den asiatiske meisterligaen i 2007, då han skåra eit mål i finalen. Abe spelte for Leicester City frå 2010 til 2012, då han gjekk tilbake til Urawa Red Diamonds.

Abe debuterte for Japan sitt A-landslag 29. januar 2005 i ein vennskapskamp mot Kasakhstan. Han skåra det første landslagsmålet sitt 6. september 2006 mot Jemen. Han var ikkje med i Japan sin tropp til fotball-VM i 2006, men vart fast på landslaget etter at den tidlegare klubbtrenarena hans, Ivica Osim, tok over som landslagstrenar etter VM.

Kjelder
-------

*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå Engelsk Wikipedia 11. mai 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* J.League Data Site


| * v
* d
* e
Japan sitt landslag – VM i fotball 2010 |
| --- |
| 
* 1 Narazaki
* 2 Abe
* 3 Komano
* 4 Tulio
* 5 Nagatomo
* 6 Uchida
* 7 Endō
* 8 Matsui
* 9 Okazaki
* 10 S. Nakamura
* 11 Tamada
* 12 Yano
* 13 Iwamasa
* 14 K. Nakamura
* 15 Konno
* 16 Ōkubo
* 17 Hasebe Lagkaptein
* 18 Honda
* 19 Morimoto
* 20 Inamoto
* 21 Kawashima
* 22 Nakazawa
* 23 Kawaguchi
* Landslagstrenar: Okada

 | Flagget til Japan |
|  |
**Taslima Nasrin** (fødd 25. august 1962) er ein bangladeshisk forfattar som har levt i eksil sidan 1994.

Taslima Nasrin blei fødd i Mymensingh nord i Bangladesh og er utdanna lege. Bøkene hennar tek særleg opp vanskane til kvinner i Bangladesh, men også dei vanskeleg tilhøva til hinduminoriteten i landet, og ho har vore kritisk til islam og særleg muslimsk fundamentalisme.

Strid og eksil
--------------

Sidan ho debuterte med romanen *Lajja* i 1994 har Nasrin vore forfølgd for det ho skriv. I Bangladesh blei ho drapstruga og flykta frå landet. Ho fekk opphald og heldt fleire år til i Sverige, men drog sidan til Kolkata i den indiske delstaten Vest-Bengal, der ein snakkar morsmålet hennar, bengali.

Utgjevinga av sjølvbiografiske *Dwikhondito* skapte oppstyr på grunn av utsegner om profeten Muhammed og konene hans, og boka blei forboden i Vest-Bengal. Ved lanseringa av romanen *Shodh* i Hyderabad i 2007 blei ho fysisk angripen av folk som truga med å drepa henne, og store demonstrasjonar i Kolkata førte seinare til at dei indiske styresmaktene flytta henne til andre delstatar, før ho til slutt i praksis blei sett i husarrest i Delhi. Ho kunngjorde i mars 2008 at ho ville forlata India på grunn av dei vanskelege tilhøva ho levde under der.

Prisar
------

* Sakharov-prisen 1994

Utgjevingar
-----------

* *Lajja* (på norsk: *Skam*) 1994 ISBN 82-03-20126-1 (Dokumentarisk roman frå Bangladesh)
* *Pherā* 1994 ISBN 81-7055-370-9
* *Nasht larkī : nasht gadya*, 1995 ('Ei øydelagd jente sin øydelagde prosa', artiklar om kvinner) ISBN 81-7055-381-4
* *Meyebela : my Bengali girlhood* 1998 (med undertittelen «A memoir of growing up female in a Muslim world») ISBN 1-58642-051-8
* *Dwikhondito* 2002
* *Shūrayī* 2003
* *Shodh* 2007

Kjelder
-------

1. ↑  «Taslima Nasrin to leave India» i The Guardian, 17. mars 2008

* «Må bli i fangenskap eller forlate landet» i *ABC Nyheter*, 19. februar 2008
* «Muslimsk dødsdom mod forfatter» i *Kristeligt Dagblad*, 21. august 2007

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* 'Condemned to life as an outsider', intervju i *The Guardian*, 30. november 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Tartarsundet går mellom Okhotskhavet og Japanhavet.
**Tartarsundet** (kinesisk 韃靼海峽; japansk 間宮海峡, *Mamijasundet*; russisk Татарский пролив, *Tatarskij proliv*) er eit sund i Stillehavet mellom den russiske øya Sakhalin og det asiatiske fastlandet, og går mellom Okhotskhavet i nord og Japanhavet i sør. Det er 900 km langt, 4-20 meter djupt og på det smalaste 7,3 km breitt. 

På russiske kart vert det smalaste punktet i Tartarsundet stundom kalla *Nevelskojsundet* (Пролив Невельского, *Proliv Nevelskogo*), til minne om kaptein Gennady Nevelskoj som oppdaga at sundet er knytt til estuaret til elva Amur og at det faktisk var eit sund og ikkje ei bukt. 

Namnet *Tartar* kjem frå tartarane, eit gammalt namn på forskjellige folkeslag i indre område av Asia og Nord-Asia. I dette tilfellet refererer det til forskjellige folk i Mandsjuria, som før vart kalla Aust-Tartari.

I Japan er sundet kalla opp etter Mamiya Rinzo, som reiste til sundet i 1808.

Tartarsundet er òg eit dikt av Walter de la Mare, der han skriv om Tartary som eit land i Asua, nord for Kina. 

I dag går det ei jernbaneferje over sundet mellom Vanino på fastlandet og Kholmsk på Sakhalin.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Strait of Tartary» frå Wikipedia på engelsk, den 3. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Gammalt kart*, arkivert frå originalen 21. november 2008, henta 3. november 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**James Beckford** (fødd 9. januar 1975) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Saint Mary Parish på Jamaica. Han vann to VM-sølv og eitt OL-sølv i lengdehopp i tida 1995-2003.

Aktiv
-----

Den 20. mai 1995 i Odessa i den US-amerikanske delstaten Texas landa Beckford på 17,92 m, etter eit tresteghopp under gunstige vindtilhøve som berre mangla 6 cm på å tangere verdsrekorden i øvinga. Tidleg i august debuterte han i verdsmeisterskap med å verte sjettemann i tresteghopp då meisterskapen 1995 fann stad i Göteborg, over meteren bak Jonathan Edwards frå Storbritannia, som her sette ein verdsrekord som framleis gjeld i 2019. Om enn Beckford var ein framifrå tresteghoppar, deltok han ikkje i den øvinga i seinare meisterskapstevlingar. Fem dagar etter trestegtevlinga i VM, kneip Beckford sølvmedaljen i lengdehopp, centimeteren føre verdsrekordhaldaren Mike Powell frå USA. 

Under Sommar-OL 1996 i Atlanta vann Beckford ein ny sølvmedalje i lengdehopp, og nett som i Göteborg-VM hadde ingen å stille opp mot gullmedaljøren. Den 5. april 1997 presterte han sitt livs lengste godkjende lengdehopp då han fekk målt 8,62 meter ved eit stemne i Orlando i Florida i USA.

Sidan heldt ikkje Beckford eit like høgt toppnivå. Han lukkast likevel vinne sølvmedaljen i VM 2003. Året etter presterte han årsbeste med 8,31 m ved OL i Aten, ein centimeter for kort til å vinne medalje.

### Doping

I 1997 vart Beckford utestengd i tre månader frå tevlingar etter å ha testa positivt på det forbodne stoffet efedrin.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1995 i Göteborg: Sølvmedalje i lengdehopp – 8,30 m, bakom Iván Pedroso (8,70 m). Nr 6 i tresteghopp - 17,13 m
* OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje i lengdehopp – 8,29 m, bakom Carl Lewis (8,50 m)
* VM 1997 i Aten: Nr 4 i lengdehopp – 8,14 m
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (7,98 m=nr 14)
* VM 2001 i Edmonton: Nr 7 i lengdehopp – 8,08 m
* VM 2003 i Paris: Sølvmedalje i lengdehopp – 8,28 m, bakom Dwight Phillips (8,32 m)
* OL 2004 i Aten: Nr 4 i lengdehopp – 8,31 m
* VM 2005 i Helsinki: Nr 9 i lengdehopp – 8,02 m
* VM 2007 i Osaka: Nr 6 i lengdehopp – 8,17 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «James Beckford» frå Wikipedia på engelsk, den 8. september 2019.*

* «James Beckford» (på engelsk). Olympedia. Henta 9. mars 2023.
Koordinatar: 35° N 36° E﻿

**Tartus guvernement** (arabisk مُحافظة طرطوس, *Muḥāfaẓat Ṭarṭūs*) er eit av fjorten guvernement (provinsar) i Syria. Det ligg vest i Syria, på grensa til Libanon i sør, Middelhavet i vest, Latakia guvernement i nord, og Homs og Hama guvernement i aust. Det er eit av få guvernement i Syria som har ein majoritet av alawittar. Forskjellige kjelder gjev arealet til å vere 1 890 km² eller 1 892 km². Guvernementet har 785 000 innbyggjarar (2010). Hovudstaden er Tartus.

Historie
--------

Guvernementet var historisk ein del av Alawittarstaten, som eksisterte frå 1920 til 1936. 

Regionen har vore relativt fredleg under den syriske borgarkrigen om starta i 2011. I mai 2013 skal derimot pro-statlege styrkar ha utført massakrar i landsbyane Bayda og Baniyas.

Distrikt
--------

Guvernementet er delt inn i fem distrikt (*manatiq*):

* Ash-Shaykh Badr
* Baniyas
* Duraykish
* Safita
* Tartus

Desse er vidare delt inn i 27 underdistrikt (nawahi).

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑

*

Bakgrunnsstoff
--------------

* etartus Arkivert 2009-03-22 ved Wayback Machine. - nyhende og meldingar
* 

| * v
* d
* e
Guvernement i Syria |
| --- |
| Aleppo**·** Damaskus**·** Daraa**·** Deir ez-Zor**·** Hama**·** Al-Hasakah**·** Homs**·** Idlib**·** Lattakia**·** Quneitra**·** Ar-Raqqah**·** Rif Dimashq**·** As-Suwayda**·** Tartus |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |