*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Kharkiv traktorfabrikk. For elva, sjå Kharkov.*
Koordinatar: 49°55′0″N 36°19′0″E﻿

**Kharkiv** (ukrainsk Харків, russisk Ха́рьков, Kharkov) er den nest største byen i Ukraina.

Byen vart grunnlagd i 1654 og var eit stort senter for ukrainsk kultur i Det russiske imperiet. Kharkiv vart den første byen i Ukraina som godtok sovjetisk makt i desember 1917 og vart seinare hovudstad i Den ukrainske sovjetiske sosialistrepublikken. Kharkiv var hovudstad i Ukrainske SSR fram til 1934, då hovudstaden vart flytta til Kiev. I dag er han det administrative senteret i Kharkiv oblast og det omliggande Kharkiv rajon, medan byen i seg sjølv har ein spesialstatus i regionen. Byen ligg nordaust i landet. I 2006 hadde byen kring 1,5 millionar innbyggjarar.

Kharkiv er eit stort senter for kultur, vitskap, utdanning, samferdsle og industri i Ukraina med 60 vitskaplege institutt, 30 høgare utdanningsinstitusjonar, seks museum, sju teater og 80 bibliotek. Kharkiv er den næraste storbyen til kolfelta i Donbas. Industrien er hovudsakleg basert på maskineri. Det er hundrevis av industriføretak i byen. Av desse finn ein verdskjende gigantar som Morozov designbyrå og Malysjov stridsvognfabrikk, som har vore leiande i produksjon av stridsvogner sidan 1930-åra; Khartron (elektronikk for romfart og kjernekraft) og produksjon av Turboatom-turbinar. 

Byen har eit tunnelbanesystem (metro) med kring 38,1 km med baner og 29 stasjonar. Eit kjent landemerke i Kharkiv er Fridomsplassen (*Maidan Svobody* tidlegare kjend som *Dzerzjinskyjplassen*), som i dag er det sjette største bytorget i Europa og det 12 største i verda. 

Kharkiv var vertskapsby for UEFA Euro 2012 og tre kampar vart spelte på Metaliste stadion.

Historie
--------

Kharkiv vart grunnlagt kring 1654-1655 som ein festningssterk kosakkoloni på eit territorium kontrollert av Moskva, etter at polakkane slo tilbake mot den ukrainske kosakkoppstanden i 1648. Dei ukrainske kosakkane oppretta i områda rundt Kharkiv ei autonom politisk eining under namnet Slobidska Ukraina. I 1765 vart Kharkiv hovudstad i Ukraina, og voks sterkt med industrialiseringa av Donetsbekkenet. Byen vart i løpet av 1800-talet hovudsete for utviklinga av handel og industri austom Dnepr. Folketalet var i 1856 30 600, i 1879 102 100, i 1920 285 200. Byen var 1920–1934 hovudstad i Ukrainske SSR. 1941 inntok tyskarane Kharkiv, som vart sterkt øydelagt under kampane 1942–43. Byen er seinare gjenoppbygd med breie gater, monumentale offentlege bygningar og meir.

Geografi
--------

Kharkiv ligg nordaust i Ukraina og har historisk sett høyrt til Sloboda Ukraina, der han vart rekna som hovudbyen. Byen ligg ved samløpet mellom elvane Kharkiv, Lopan og Udy, der dei renn inn i vassdraget til Donets.

### Klima

Kharkiv har eit fuktig kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering *Dfb*), med kalde og snørike vintrar og varme somrar. Temperaturtilhøva er ikkje for kalde om vinteren og ikkje for varme om sommaren: -4,6 °C i januar og 21.3 °C i juli. Årsmiddelnedbøren er 513 mm per år, med mest nedbør i juni og juli.


| Klimadata for Kharkiv i Ukraina 1981-2010 |
| --- |
| Månad | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Varmerekord °C | 11.0 | 14.6 | 21.8 | 30.4 | 34.5 | 36.8 | 37.6 | 39.8 | 33.7 | 29.3 | 20.3 | 13.4 | 39,8 |
| Normal maks. temp. °C | -2.2 | -1.6 | 4.3 | 14.0 | 20.8 | 24.3 | 26.4 | 25.7 | 19.4 | 12.0 | 3.6 | -1.1 | 12,1 |
| Døgnmiddeltemp. °C | -4.6 | -4.5 | 0.7 | 9.2 | 15.6 | 19.3 | 21.3 | 20.3 | 14.4 | 7.9 | 0.9 | -3.5 | 8,1 |
| Normal min. temp. °C | -7.0 | -7.3 | -2.4 | 4.6 | 10.3 | 14.2 | 16.2 | 14.9 | 9.8 | 4.3 | -1.5 | -5.9 | 4,2 |
| Kulderekord °C | -35.6 | -29.8 | -32.2 | -11.4 | -1.9 | 2.2 | 5.7 | 2.2 | -2.9 | -9.1 | -20.9 | -30.8 | −35,6 |
| Nedbør (mm) | 36 | 33 | 32 | 34 | 50 | 61 | 60 | 42 | 47 | 44 | 41 | 36 | 516
 |
| Normal mengd nedbørdagar | 10 | 8 | 9 | 13 | 14 | 15 | 13 | 10 | 12 | 12 | 13 | 12 | 141 |
| Normale månadlege solskinstimar | 49.6 | 65.0 | 108.5 | 162.0 | 238.7 | 264.0 | 272.8 | 248.0 | 186.0 | 124.0 | 48.0 | 31.0 | 1 797,6 |
| *Kjelde nr. 1: Weather and climate – Kharkiv's climate*  |
| *Kjelde nr. 2: Hong Kong Observatory. (sun only 1961-1990)* |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kharkiv» frå Wikipedia på engelsk, den 9. september 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Харьков*. Great Soviet Encyclopedia.
2. ↑  Kharkiv mayor declares over Hr 6 million income for 2011, Kyiv Post (10 April 2012)
3. ↑  «Results / General results of the census / Number of cities». *2001 ukrainsk Census*. Arkivert frå originalen 9. januar 2006. Henta 9. september 2012.
4. ↑  Climate Information for Kharkiv, Weather and Climate,pogoda.ru.net, accessed 9. september 2012.
5. ↑  Climatological Information for Har'kov i Ukraina, Hong Kong Observatory accessed 9. september 2012.

* «Kharkiv». *Store norske leksikon*.


| * v
* d
* e
Kharkiv oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Kharkiv |
| Balaklija**·** Barvinkove**·** Bohodukhiv**·** Derhatsji**·** Izium**·** Krasnohrad**·** Kupjansk**·** Ljubotyn**·** Lozova**·** Merefa**·** Pervomajskyj**·** Pivdenne**·** Tsjuhujiv**·** Valky**·** Vovtsjansk**·** Zmijiv |  Ukraina |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |