**Bronislaw Kasper Malinowski**, (7. april 1884–16. mai 1942) var ein polsk sosialantropolog og sosiolog, fødd i Kraków. Han vert rekna som ein av viktigaste antropologane i det 20. hundreåret. Malinowski var pioner i bruken av feltarbeid og i studien av resiprositet, gjengjeldshandling.

Utdanning
---------

Malinowski studerte ved det Jagellonske universitetet i Krakow og tok der doktorgarden i matematisk fysikk i 1908. Deretter arbeidde han nokre år som forelesar ved universitetet i Leipzig. Der kom han i kontakt med det som då vart kalla *Völkerpsychologie*, eller folkepsykologi, og som fanga interessa hans. Vel medveten om at samtidas fremste antropologar og sosiologar heldt til i England, flytta han til London og byrja studere antropologi ved London School of Economics (LSE). I perioden juni 1915 og mai 1916, samt oktober 1917 og oktober 1918 dreiv han på med banebrytande feltstudiar på øygruppene D’Entrecasteaux-øyane og Trobriandane aust for dagens Papua Ny-Guinea. År 1922 tok han sin andre doktorgrad. Han vart verande i London, der han fekk arbeid som universitetslærar.

Den moderne antropologien
-------------------------

Fram til Malinowskis feltarbeid i Trobriandane hadde antropologi mest bestått av tekstanalyse og teoretisering kring segnstoff. Antropologane hadde i dei fleste tilfella aldri vore på dei stadene som dei vart rekna for å vere ekspertar på, men leit på informasjon frå sjøfolk, handelsreisande og soldatar. Gjennom sitt to år lange feltarbeid endra Malinowski grunnreglane for antropologisk forsking. Desse grunnreglane er framleis herskande i moderne sosialantropologi der det lange feltarbeidet nærmast er obligatorisk under forskarutdanninga på dei fleste universitet.

Malinowski saman med innfødde på Trobriandane, 1918
Dei viktigaste oppgåvene for ein sosialantropolog er i fylgje Malinowski å:

* 1. Fange det lokale individet sitt verdssyn og finne kulturtypiske tankemønster og kulturtypisk logikk, samt forstå dei bakomliggande årsakene til same, og
* 2. Fastslå kva som er norm, lov, kutyme, tradisjon, sed og moral i det undersøkte samfunnet.

I praksis skulle dette, sa Malinowski, føregå gjennom å:

* 1. etablere forskarstasjon så nær den aktuelle kultursfæren som mogleg, for slik å unngå at forskaren kjem og går. I felt skal antropologen heile tida vere til stades for å prøve å verte eitt naturleg innslag mellom dei menneska som han arbeider med og for at så lite som mogleg av eitt folks kultur går han forbi,
* 2. tale lokalbefolkninga sitt språk. Tolkar er ofte filter og risken er stor at ein stor del av informasjonen går tapt i omsetjinga. Manglande språkkunnskapar hos forskaren kan også svekke kvaliteten på forskinga,
* 3. respektere dei lover og seder som gjeld i det aktuelle området og tilpasse seg til det som der vert oppfatta som god oppførsel utan omsyn til kor ulikt det er antropologen si eiga oppfostring,
* 4. legge opp forskinga si så fritt for føresetnader som mogleg og utan å prøve påverke informantane sine, ei heller teste førehandslaga tesar eller søke sensasjonar.

Nøkkelordet i Malinowskis antropologi var, og er, *deltakande observasjon*. Feltforskaren skal integrerast så til den grad i samfunnet under lupa, att han deltar i dei daglege aktivitetane (vaskar, jagar, lagar mat, bygger hytter, deltar i seremoniar og ritar etc) for slik å få eit nærbilete av kvardagslivet og kulturen.

Funksjonalisme
--------------

Antropologien var, slik dei fleste samfunnsvitskapar var og er, eit barn av si tid. I kjølvatnet av kolonialismen hadde antropologar som Lewis Henry Morgan og Leslie White formalisert og strukturert læra om kulturevolusjon, som i praksis gav akademisk legitimitet til europearane si kolonisering av "dei mindre utvikla" folka i Afrika og Asia.

Malinowski gjekk kraftig mot dette synet og hevda at ulike system av økonomi, slektskap, religion, mytar, overgangsritar etc har grunnlag i ulike folks verkelege behov, meir enn ei linjær utvikling frå lægre til høgre. Eit veldefinert og avansert slektskapssystem garanterer at innavl kan unngåast i område der risikoen for dette er stor. Dette kultursynet fekk nemninga *funksjonalisme*. Seinare skulle Alfred Radcliffe-Brown utvikle funksjonalismen og skape omgrepet *strukturfunksjonalisme*, der han kritiserte Malinowski får å vere for einspora og eindimensjonell i analysen. Sjølv om den reinodla funksjonalismen i stor grad er oppgjeven av dagens antropologar, spela den ei viktig rolle i å svekke den eurosentrismen som rådde tidleg på 1900-talet.

Malinowski om religion
----------------------

Til skilnad frå mange andre, samtidige antropologar var Malinowski påverka av samtidige straumdrag innom psykologien. Når det gjaldt spørsmålet om religion var han inspirert av William James og hans verk *Varieties of Religious Experiences* (1902). Malinowski hevda som James at religion hadde opphav i den individuelle erfaringa. Det høyrde til stunder då individa var for seg sjølve, distansert frå samfunnet. Medan Émile Durkheim såg religion som noko primært sosialt, såg Malinowski det i staden som noko høgst privat. Malinowski meinte religion fyller ein funksjon for individet, ikkje den sosiale gruppa.

Malinowski døydde 1942 i New Haven i Connecticut i USA.

Verk
----

{Utval)

* *Argonauts of the Western Pacific*, 1922
* *Crime and Custom*, 1926
* *Sex and Repression in Savage Society*, 1927
* *The Sexual Life of Savages in North-Western Melanesia*, 1929
* *Coral Gardens and Their Magic: A Study of the Methods of Tilling the Soil and of Agricultural Rites in the Trobriand Islands*, 1935
* *Magic, Science, and Religion*, 1948
* *The Dynamics of Culture Change*, 1961
* *A Diary In the Strictest Sense of the Term*, 1967

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bronislaw Malinowski» frå Wikipedia på svensk, den 26. desember 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |