recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå verdi.* 
**Verdi** viser i etikken (moralfilosofien) til det vi held høgt. «Det» kan vere så mangt. Ordet kom inn i etikken via økonomiteori i moderne tid. Verdiar er anten noko i seg sjølv (noko har verdi i seg sjølv) eller noko som vert gjeve verdi, t.d. pengesetlar. Verdiar i seg sjølve vert gjerne uttrykte med abstrakte omgrep: likeverd, toleranse, fridom. Ei forklaring på dette fenomenet er at desse verdiane krev noko av oss (teori frå den tyske filosofen og fenomenologien Max Scheler) til skilnad frå det vi berre gjev verdi og der vi mest brukar konkrete omgrep (fotball) eller konkretar (denne fotballklubben NN). Som med alle abstrakte omgrep og substantiv treng vi eit døme for å forstå verdiar i seg sjølve, for abstrakte omgrep kan ikkje berre vise til andre abstrakte omgrep. Før eller seinare treng vi eit døme for å skjøne kva verdiane handlar om, til handlingar og såleis episoder eller forteljingar (narrative døme). Verdiar kan vi finne på mange plan: arts‑, individ‑ og samfunnsplan.

Artsverdiar
-----------

I biologisk vurdering at noko har verdi for ein art betyr at dette «noko» fremjar det at medlemmene i ein bestemt art overlever inntil avkom er fødde, og eventuelt sørgde for, slik at arten såleis vert ført vidare.

Individuelle verdiar
--------------------

At noko har verdi for individet tyder at dette «noko» har fordelaktige konsekvensar for enkeltpersonar. 

I boka til Kjartan Skogly Kversøy *Etikk - en praktisk vinkling*, 2. utgåve, blir etikk forklart som refleksjon over moral.

Samfunnsverdiar
---------------

Samfunnsverdiar er kollektive og ikkje alltid medvitne.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Verdi (etikk)» frå Wikipedia på bokmål, den 24. oktober 2022.*
|  |
| --- |
| ***Hosianna Mantra***  Studioalbum av Popol Vuh |
|  |
| **Utgjeve** | 1972 |
| **Sjanger** | New Age |
| **Lengd** | 37:27 |
| **Selskap** | Pilz |
|
| Popol Vuh-kronologi |
| ***In den Gärten Pharaos***  (1971) | *Hosianna Mantra* | ***Seligpreisung***  (1973)
 
 |

***Hosianna Mantra*** er det tredje albumet av Popol Vuh. Det kom først ut i 1972 på det tyske plateselskapet Pilz. I 2004 gav SPV albumet ut på ny med eitt bonusspor (opphavleg gjeve ut i 1972 på ein solosingel av den koreanske vokalisten Djong Yun). 

Florian Fricke var ein pioner med bruk av synthesizer i tysk rock, men på dette tredjealbumet gjekk han heilt bort frå elektroniske instrument og nytta heller organiske instrument bygd opp kring piano, fiolin, tambura, obo, cembalo og 12-strengsgitar. Ofte syng den koreanske sopranen Djong Yun over dette arrangementet. Som tittelen indikerer såg Fricke for seg *Hosianna Mantra* som ei musikalsk forsoning mellom aust og vest og kombinerte dei to musikktradisjonane. 

Vinylversjonen av albumet er sjeldan og har vorte seld for over 1500 kroner på bruktmarknader.

Innhald
-------

Alle songar er skrivne av Florian Fricke. Tekstane er baserte på originale tekstar av Martin Buber.

Side ein| Nr. | Tittel | Lengd |
| --- | --- | --- |
| 1. | «Ah!» | 4:40 |
| 2. | «Kyrie» | 5:23 |
| 3. | «Hosianna Mantra» | 10:09 |

Side to| Nr. | Tittel | Lengd |
| --- | --- | --- |
| 4. | «Abschied» | 3:14 |
| 5. | «Segnung» | 6:07 |
| 6. | «Andacht» | 0:47 |
| 7. | «Nicht hoch im Himmel» | 6:18 |
| 8. | «Andacht» | 0:46 |

Bonusspor på 2004-utgåva| Nr. | Tittel | Lengd |
| --- | --- | --- |
| 9. | «Maria (Ave Maria)» | 4:30 |

Medverkande
-----------

* Florian Fricke – piano, cembalo
* Conny Veit – elektrisk gitar, 12-strengsgitar
* Robert Eliscu – obo
* Djong Yun – vokal
* Klaus Wiese – tamboura

*Gjest:*

* Fritz Sonnleitner – fiolin

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Hosianna Mantra* på Discogs (liste over utgjevingar)
* (Artikkel med meldingar av kvart album, på engelsk)
* Arkivert 2008-01-19 ved Wayback Machine. (med original tekst frå plateomslaget)
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
*For musikkgruppa som vann norsk Melodi Grand Prix, sjå Wig Wam.* 
Apache-wickiup, av Edward S. Curtis, 1903
**Wigwam** er ein bustad for fleire algonkinsnakkande indianarstammer. Ordet vart teke av dei engelske kolonistane frå abenakispråket, og kom på trykk for første gong i 1634. Opphavleg viste wigwam til dei kuppelforma og ovale hyttene av forskjellig storleik som vart nytta i den nordlege delen av det austlege skogområdet, hovudsakleg i statane i New England og kring Dei store sjøane. Desse var som regel tekka med sederbark eller bjørkenever over eit rammeverk av samanbundne og avbøygde greiner. Den koniske varianten i det subarktiske området vart òg av og til kalla wigwam i staden for tipi.

Dei vestlege apachane brukte ei liknande kuppelforma hytte, dekt av greiner og strå, som vart kalla *wikiup*. Wichitaene på prærien budde òg i runde stråhus store delar av året og reisande byrja tidleg å nytte wigwam som fellesomgrep for dei fleste typar indianske bustader.

Kjelder
-------

* «Wigwam» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Holveg ved La Meauffe i Frankrike.
Holveg i aktiv bruk i Surrey i England
**Holveg** er ein type veg som har fått ei nedsenkt U-form frå erosjon av lang tids ferdsle av folk og dyr. Slike vegar har vore i bruk over eit langt tidsrom, og kan sjeldan daterast direkte. Nokre kan likevel knyttast til gravfelt og andre kulturminne frå jernalderen. 

Holvegar er kjende over heile Europa, og nokre av dei er framleis i vanleg bruk. Der jordsmonnet er djupt nok, kan slike vegar vara så djupe at sjølv reisande til hest eller med vogner ikkje vil vera synlege over kanten av vegen. Holvegen er først og fremst eit fenomen ein kjenner frå Fastlands-Europa og England. I Noreg er jordsmonnet dei fleste stader ikkje dypt nok til å danna slike djupe holvegar.

Holvegar var vanlege før harde vegdekke som asfalt, og kan vera svært gamle. Det finst ofte gravhauger, varp og andre vegmerke langs desse ferdsleårene. Om vegen blei for djup og gjørmete av slitasje, kunne ein flytta ferdsla berre nokre meter til siden. Slik kan ein finna ei rekke parallelle holvegar som har blitt danna over lang tid. Det største holvegskomplekset i Østfold viste tett trafikk i oldtida ned mot Visterflo i Tune, truleg for å unngå Sarpsfossen. Dette holvehskomplekset er no rasert. Eit anna er påvist ved Kjellandsvik på Jeløy ved Moss.

Galleri
-------

* Holveg i Bøkeskogen i Larvik. Foto: Arnstein RønningHolveg i Bøkeskogen i Larvik. Foto: Arnstein Rønning
* Holvegspor i Hunnfeltet i Borge i Fredrikstad.Holvegspor i Hunnfeltet i Borge i Fredrikstad.
* Holveg frå Lödösevägen i naturreservatet Slereboåns dalgång nær Röserna i Risveden.Holveg frå Lödösevägen i naturreservatet Slereboåns dalgång nær Röserna i Risveden.
* Holveg i Timmele nord for Ulricehamn.Holveg i Timmele nord for Ulricehamn.
* Holveg i Dimbo gravfält i Tidaholms kommun.Holveg i Dimbo gravfält i Tidaholms kommun.
* Holveg i Söderby fornminnesområde i Salems kommun.Holveg i Söderby fornminnesområde i Salems kommun.
* Ein cirka 50 meter lang bevart holveg vied Ekerövägen, som ein kan sjå i bakgrunnen.Ein cirka 50 meter lang bevart holveg vied Ekerövägen, som ein kan sjå i bakgrunnen.

Kjelder
-------

1. ↑  Kreutzer, Lee (2008). «National Historical Trails: Across Wyoming, US National Park System» (PDF).
2. ↑  «Nord-Jarlsbergmuseene». *Museumsnett* (på norsk bokmål). 7. juni 2016.
3. ↑  «Arkeologi i nord: På vei i Østfold - trekk av et middelaldersk transportlandskap», *Arkeologi i nord*, 03 oktober 2004, henta 28. november 2018
| Shijak |
| --- |
| Frå sentrum av Shijak Frå sentrum av Shijak |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Shijak** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Durrës |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  92 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 27 861 |
| Koordinatar | 41°20′44″N 19°34′2″E﻿Koordinatar: 41°20′44″N 19°34′2″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Shijak kommune innafor regionen DurrësShijak kommune innafor regionen Durrës |

**Shijak** er ein by og ein kommune i regionen Durrës i Albania. Kommunen ligg nær kysten i den nordlege delen av landet og grensar i sør til regionen Tirana.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Shijak vart slått saman med landkommunane Maminas, Xhafzotaj og Gjepalaj. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Shijak.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen Shijak 7 568 innbyggjarar, medan dei fire kommunane som i dag utgjer storkommunen Shijak, til saman hadde 27 861 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Shijak ein del av distriktet Durrës. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Shijak.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
Kart over Jylland og Nord-Tyskland med Holstein markert i gult.
Koordinatar: 54°10′N 9°40′E﻿
**Holstein** eller **Holsten** (dansk *Holsten*, uttalt med lang e, høgtysk *Holstein*, nedertysk *Holsteen*) er eit område i Nord-Tyskland, i delstaten Schleswig-Holstein.

Holstein var opphavleg eit grevskap, men vart frå 1474 eit hertugdømme som ein del av det tysk-romerske riket. 
Valet av hertug eller greve skjedde på landstinga som vart haldne ved Bornhøved. Folkeforsamlingane på landstinga utvikla seg til stenderforsamlingar, kalla landdagar.

I 1460 lukkast det Kristian I å bli vald til regjerande fyrste i både det danske hertugdømmet Slesvig og det tyske Holstein, det vil seie at hertugdømma kom i personalunion med Danmark og Noreg. Men då Kristian I døydde, vart regjeringsmakta igjen delt. Broren hans, Fredrik, vart vald til regjerande hertug saman med kong Hans. Det førte til delinga i 1490, som fekk konsekvensar for Sønderjylland. Fellesregjeringa opphøyrde i Slesvig etter 1713, då den gottorpske del av Slesvig kom inn under kongen, Frederik IV.

Som hertug av Holstein var den dansk-norske kongen vasall under det tyske riket. Dette vart oppløyst i 1806 og Holstein vart ein del av det danske monarkiet. Frå 1815 var det samtidig ein del av det tyske forbundet. I 1848 braut det ut eit ope opprør, som vart slått ned i treårskrigen. Forsøk på å innføre ein fellesforfatning for kongeriket Danmark og hertugdømmet Slesvig vart stoppa, sidan stenderforsamlingane i Holstein og Slesvig var tyskdominerte. Dei ynskte ei samanslutning av Schleswig og Holstein til ein stat. Austerrike og Preussen støtta stenderforsamlingane, og erobra hertugdømma i 1864. Schleswig og Holstein vart i 1867 sameint til provinsen Schleswig-Holstein og innlema i kongeriket Preussen. Nordslesvig vart i 1920 igjen dansk etter folkeavstemminga om Slesvig. Det øvrige Schleswig-Holstein vart frå 1946 ein eigen tysk delstat.
Wigger mellom Zofingen og Strengelbach.
**Wigger** (tidlegare òg kalla *Wiggeren*) er ei elv i dei sveitsiske kantonane Luzern og Aargau. Ho er ei viktig sideelv til Aare. Wigger er kring 41 km lang og renn frå sør til nord det meste av leia. Den største byen i Wiggerdalen er Zofingen.

Elva spring ut på nordsida av Napf i kantonen Luzern nær grensa til kantonen Bern kring 1300 moh. Her vert elva kalla **Enziwigger.** Ho renn gjennom ein smal dal mot Hergiswil bei Willisau der dalen vert breiare og flatare. Kort tid etter den vesle byen Willisau tek ho i mot **Buchwigger** og vert frå her berre kalla Wigger. Dalen vert stadig breiare og dannar ei vid slette. Nord for Dagmersellen er Wigger stort sett kanalisert og renn delvis parallelt med motorvegen A2. Mellom Reiden og Brittnau kryssar elva inn i Aargau. Ho munnar ut i Aare mellom Rothrist og Aarburg ved 395 moh. 

Sideelvar til Wigger er Seewag, Wanger-Rot, Ron, Luthern og Hürnbach.

I 1821 vart løpet til Wigger kanalisert i Aargau.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wigger (river)» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Article *Wigger* in: *Geographisches Lexikon der Schweiz.* Attinger, Neuchâtel 1910. Vol. 6, s. 632

  

Koordinatar: 47°19′N 7°53′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
***Homage to Catalonia***, kalla ***Hyllest til Catalonia*** på norsk, er ei bok frå 1938 av George Orwell som handlar om opplevingar forfattaren hadde under den spanske borgarkrigen. 

På slutten av året 1936 kom Orwell som avisreporter til Barcelona, for å skrive reportasjar om den spanske borgarkrigen. Medriven av den revolusjonære stemninga i byen, slutta han seg til det venstresosialistiske partiet POUM, og slost ved fronten i deira milits mot fascistane. 

Tilhøva ved fronten var dårlege. Den verste fienden var ofte kulde, lus og dårlege gamle våpen. Men trass i dårleg utstyr var kampviljen til dei spanske antifascistane, for det meste arbeidarar og ungdom, ubroten. «Fascistane skal ikkje komma gjennom, den sosialistiske revolusjonen skal førast vidare. Den spanske borgarkrigen er ein krig mellom verdssyn.» 

Då Orwell sidan må sjå på at stalinistiske krefter faktisk går imot revolusjonen og sjaltar ut andre sosialistiske krefter, blir han ein bestemt motstandar av den kommunistiske lina, og ein endå sterkare sympatisør med anarkistane og dei såkalla trotskistane i POUM (Trotskij tok for øvrig avstand frå POUM sin politikk, og meinte han var for moderat og samarbeidsvillig i høve til delstatsregjeringa i Catalonia).

*Homage to Catalonia* er ei av dei viktigaste og mest rørande skildringane av den spanske borgarkrigen, og særleg den *dobbelte* borgarkrigen: Antifascistar mot fascistar, stalinistar og borgarlege republikanarar mot anarkistar og POUM-medlemmer.

Sjå au
------

* *For Whom the Bell Tolls* (*Klokkene ringer for deg*) av Ernest Hemingway

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Homage to Catalonia* i original engelskspråkleg versjon ved george-orwell.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* BNE

 |
|  |
| --- |
| **Hundekjeks** |
| HundekjeksHundekjeks |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Skjermplanteordenen Apiales |
| **Familie:** | Skjermplantefamilien Apiaceae |
| **Slekt:** | Hundekjeksslekta *Anthriscus* |
| **Art:** | **Hundekjeks** *A. sylvestris* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Anthriscus sylvestris***Hoffm. 1814 |

**Hundekjeks** (*Anthriscus sylvestris*) er ei fleirårig plante i skjermplantefamilien. Arten er utbreidd over Europa, Asia og det nordlege Afrika. 

Fotografi av hundekjeksblomen.
Planta er kring 70 cm høg, med kvasstagga stengel som er stivhåra nedst. Blada er blanke og lysgrøne. Planten har småsveip med 5-6 blad. Blomstrane er kvite eller bleikt grøngule. Frukta er 6-7 mm lang og brunsvart på farge. Hundekjeks blømer kring juni i eng og open skog. 

Hundekjeks er vanleg over heile Noreg. Han er funnen opp til 1280 moh. i Oppdal.

Planta breier seg lett, og vert sett på som eit ugras i jordbrukslandskapet. Plantene vert då sprøytte med gift enkeltvis.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hundkäx» frå Wikipedia på svensk, den 19. juni 2010.*

* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Hundekjeks**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
Kart over Canada der Nunavik er markert med raudt.
**Nunavik** (inuktitut ᓄᓇᕕᒃ, 'stort land') er eit område nord i provinsen Quebec i Canada. Området hadde 13 188 innbyggarar ved folketeljinga 2016, der dei fleste var inuittar.
Rundt 90 % av dei 13 181 innbyggjarane (etter folketeljinga i 2016) i region er inuittar Dei aller fleste bur i fjorten nordlege landsbyar langs kysten og i cree-reservatet Whapmagoostui, nær den nordlege landsbyen Kuujjuarapik.

Det har vore diskutert om Nunavik skal få status som eigen provins eller territorium. Den føreslåtte hovudstaden for dette er Kuujjuaq.

Kjelder
-------

1. ↑  «Census Profile, 2016 Census: Région du Nunavik [Health region, December 2017], Quebec and Quebec [Province]». Henta 14. august 2020.
2. ↑  «Aboriginal Peoples in Canada in 2006: Inuit, Métis and First Nations, 2006 Census: Inuit: Inuit population: Young and growing». Statistics Canada. Arkivert frå originalen 14. oktober 2008. Henta 11. april 2008.
3. ↑  «Inuit poised to gain control of large territory in Quebec». CBC News. 13. august 2007. Arkivert frå originalen 9. mars 2008. Henta 13. august 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Nunavik» frå Wikipedia på bokmål, den 19. september 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Nunavik**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NKC

 |
Hundedagane har namn etter den klare hundestjerna Sirius, den klaraste stjerna på himmelen, som ein finn i stjernebildet Den store hunden. 
**Hundedagane**, også kalla **røtmånad**, er tida mellom 23. juli og 23. august. Hundedagane stammar frå oldtida i Egypt, men har funnest i europeisk folketru frå romersk tid. Opphavet til namnet skal vera at hundestjerna (Sirius) var synleg på himmelkvelvinga i denne perioden. Etter som dette er den varmaste perioden av året har hundedagane vore forbundne med at mat lett vert skjemt. Det er òg knytt mykje overtru til hundedagane.

I det gamle Egypt fann ein ut at hundestjerna tok til å stiga på himmelen samtidig som regntida tok til og Nilen byrja å stiga og den varmaste tida på året tok til. Ein meinte stjerna stod bak naturendringa, og kalla tida ho bar bod om for hundedagane.

Folketru
--------

Det var vanleg å spå om vêr i hundedagane, der den første hundedagen avgjorde, anten med at vêret ville vera like fint eller stygt i heile perioden, eller i andre område, at det ville bli motsett frå slik det var den første dagen. Nokre stader i Noreg heitte det at regn den siste hundedagen, Zakæus, ville vara i fire veker.

Folketrua sa også at mat oftare blei dårleg i denne tida og i Sverige vert hudedagane kalla *rötmånaden*. Mellom anna skulle ein unngå å eta fisk (med r i namnet), og det kunne vera vanskeleg å vispa fløyte til krem. 

På Vestlandet meinte ein at lik av drukna flaut til overflata i hundedagane.
Hundar skulle også lettare bli ville på denne tida.

Sjå òg
------

* Marit vassause
* Jakob våthatt

Kjelder
-------

* Hansen, L. *Hundedagene* Arkivert 2007-09-23 ved Wayback Machine. Salten Museum. (vitja 30/1-2008)
* Weldeghebriel, L.H. *I dag avgjøres sommerværet*, Aftenposten (nettutgåva), 23/7-2003.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Hundedagene» frå Wikipedia på bokmål, den 30. januar 2008.*
Ein nunatak stikk opp over isen. Her ser me Drakryggen i Lappland.
Nunatakar på austkysten av Grønland.
Ein **nunatak** (grønlandsk *nunataq*) er eit fjell eller ein fjellrygg som stikk opp eller har stukke opp gjennom ein isbre. Omgrepet er vanleg i område med permanent isdekke der slike nunatakar stikk opp.

Nunatak er eit inuittisk ord som har vore brukt i europeiske språk sidan 1880-åra. Ein nunatak blir ikkje dekt av is fordi fjellet blir blåse bert for snø. Rundt fjelltoppen kan derimot isen vera fleire hundre meter tjukk. Nunataktoppar er som regel bratte og spisse på form. Dette gjer at is og snø ikkje får feste, men dei held seg òg slik fordi isen ikkje er der til å gnura dei ned. 

Nunatakar utgjer lett identifiserbare landemarke på isbrear og store isdekke, og er ofte gjevne namn. Medan nokre nunatakar er isolerte toppar, kan dei også danna tette grupper, som i Dronning Louise Land på Grønland. I Noreg har Jostedalsbreen fleire nunatakar, med Lodalskåpa som den høgaste og best kjende.

Nokre gonger kan nunatakar vera den einaste staden planteliv kan overleva på eit isdekke. Organismane på nunatakar er ofte isolerte av det kringliggjande isdekket, og dannar dermed særmerkte leveområde.

Kjelder
-------

1. 1 2  «nunatak». *Store norske leksikon* (på norsk bokmål). 25. mai 2021.
2. ↑  J. J. Zeeberg, *Climate and Glacial History of the Novaya Zemlya Archipelago, Russian Arctic*. pp. 82–84
3. ↑  «Dronning Louise Land». *Mapcarta*. Henta 2 July 2016.
4. ↑  ice cap – National Geographic Society

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Eit winerbrød med eplefyll.
**Wienerbrød** er ei form for kvitt, søtt bakverk laga av gjærdeig skild i fleire lag av feitt. Retten er mest laga i Skandinavia, ikkje i Wien, og blir på språk som engelsk kalla *Danish pastry*, 'dansk bakverk'.

Ein lager wienerbrød ved å kjevla ut ein deig laga av mjøl, mjølk og egg med sukker og kanskje kardemomme i. Deretter breier ein ut bakefeitt, som smør eller margarin, på deigen. Laga blir lagde oppå kvarandre og kjevla vidare. Typisk legg ein tre lag oppå kvarandre tre gonger, slik at det til saman blir 27 feittlag. Ofte kjøler ein deigen ned for å gjera han lettare å handtera. Resultatet blir eit smøraktig, lagdelt bakverk.

Bakverket kan ha ulik fyll og glasur. Ein vanleg variant er vaniljekrem i midten og melis rundt. Andre brukte smakar er sjokolade, syltetøy og nøtter.

Kjelder
-------

* Danish pastry-artikkel på engelsk Wikipedia (sist opna 25. okt. 2005 kl. 12:53 (UTC))
* Wienerbröd-artikkel på svensk Wikipedia (sist opna 25. okt. 2005 kl. 12:53 (UTC))
* bakers.no Arkivert 2007-03-04 ved Wayback Machine. (innhald)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 62°22′0″N 6°25′27″E﻿
**Hundeidvik** er ei bygd i Sykkylven kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden ligg ytst i Hjørundfjorden, og var tidlegare del av Hjørundfjord herad. Fjellet Skopphornet reiser seg aust for bygda.

Bygda har i dag omlag 400 innbyggjarar. Hjørnesteinsbedrifta Formfin med ca 45 ansette. Bedrifta produserar møblar. Då Hundeidvik barneskule vart nedlagd, i 2011, vart den kristne Hundeidvik Privatskule etablert. Skuleåret 2020/21 husa Hundeidvik Privatskule 41 elevar. Den nye skulen ligg ved Hundeidvik stadion. Der ligg og grendahuset.

Bygda har vorte kjend for Hundeidvik Fotballfestival, ei fotballturnering for born. Andre aktivitetar er fotball, ungdomsgrupper, bogeskyting, møtekveldar og friluftsliv.

Frå Hundeidvik er det 12 km til Aure, sentrum i kommunen.

Reiseliv
--------

Det ligg fleire utleiehytter langs fjorden i Hundeidvik. Bygda ligger i hjertet av Sunnmørsalpene og egner seg som base for fjellturar, naturopplevingar og fjordturer. Fra ferjekaia går det ferje over fjorden til Festøy i Ørsta.

Referansar
----------

1. ↑  «Om Hundeidvik Privatskule». Henta 18. februar 2021.
2. ↑  «HILbueskyttere på Facebook». Henta 19. februar 2021.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hundeidvik» frå Wikipedia på bokmål, den 18. februar 2021.*

* Hundeidvik.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 47°29′32″N 8°14′14″E﻿

**Reuss** er ei elv i Sveits, som høyrer til Rhinenvassdraget. Elva har kjelde i Gotthardmassivet i kantonen Uri, og munnar ut i Aare ved Windisch i kantonen Aargau. Reuss er 164 km lang, og har ei fallhøgd på 2 101 m og eit tilsigsfelt på 3 425 km².

Reuss i det elva renn ut i Vierwaldstättersjøen
Reuss oppstår i Urseren av fleire kjeldeelvar, dei to største er Furkareuss og Gotthardreuss. Kjelda til Furkareuss ligg på 2 431 meter over havet, og vert rekna som hovudkjelda. Reuss renn ut av Urseren gjennom Schöllenenjuvet. Etter å ha passert den breie Reussdalen i Uri, munnar elva ved Flüelen ut i Vierwaldstättersjøen. Reuss renn ut av innsjøen ved byen Luzern, den største byen langs elva. Herifrå renn elva nordover gjennom Aargau, dels som grenseelv mot kantonane Zug og Zürich. Reuss si vassføring ved åmotet til Aare er gjennomsnittleg 140 m³/s.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Reuss» frå Wikipedia på bokmål, den 17. august 2011.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
Kart over Revillagigedo-arkipelaget
Bilde frå Revillagigedo-arkipelaget.
**Revillagigedo-arkipelaget** er ei gruppe på fire vulkanske øyar i Stillehavet som er kjente for det unike økosystemet der. Dei ligg omtrent 390 kilometer sørvest for Cabo San Lucas, sørspissen av Californiahalvøya, og 720 til 970 kilometer vest for Manzanillo. Øyane har vore ein del av kommunen Manzanillo i den meksikanske delstaten Colima sidan 1861, men er likevel lagt under meksikansk føderal jurisdiksjon.

I juli 2016 vart Revillagigedo-arkipelaget tatt med i UNESCO si verdsarvliste.

Skildring
---------

Flyfoto av San Benedicto frå 1955.
Revillagigedo-arkipelaget ligg ca. 1350 kilometer nordvest for Acapulco.

Øygruppa er av vulkansk opphav og har eit areal på ca. 158 kvadratkilometer, dei fire øyane er:

* Clarion, ca. 20 kvadratkilometer
* Roca Partida, ca. 0,014 kvadratkilometer
* San Benedicto, ca. 6 kvadratkilometer
* Socorroøya, den største øya, ca. 132 kvadratkilometer

Det høgste fjellet er Cerro Evermann på ca. 1130 moh. som ligg på Socorroøya.

Revillagigedo-øyane er ikkje busette, med unnatak for militært personell på Socorroøya og Clarion.

Historie
--------

Socorroøya vart oppdaga 21. desember 1533 av den spanske kapteinen Fernando de Grijalva på skipet «San Loranzo» og vart først kalla Isla Santo Tomás.

1542 gjenoppdager den spanske Ruy Lopez de Villalobos øya San Benedicto og kallar ho La Anublada.

1779 oppdagar spanske José Camacho den vesle steina øya Roca. Partida og den vestlegaste Santa Rosa (Clarion).

Deretter blei øygruppa vitja av ei rekkje oppdagarar inkludert Alexander von Humboldt i 1811, og den amerikanske ornitologen Andrew Jackson Grayson, 1865.

25. juli 1861 innlemma president Benito Juárez øygruppa i delstaten Colima, og i 1957 etablerte den meksikanske marinen basa på Socorroøya. Revillagigedo er kalla opp etter Juan Vicente de Güemes, Conde de Revillagigedo II, ein tidlegare visekonge av Ny-Spania.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Revillagigedoöarna» frå Wikipedia på svensk, den 9. april 2017.*

Referansar

1. ↑  «Archipiélago de Revillagigedo». *UNESCO World Heritage Centre* (på engelsk). United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Henta 19 July 2016.
2. ↑  CONANP Reserva de la Biosfera „Archipiélago de Revillagigedo" (Memento 24. januar 2008, Internet Archive, spansk)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Revillagigedo-arkipelaget**
| Robin Hood's Bay  |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 

Robin Hood's Bay is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | North Yorkshire |
| Distrikt | Scarbourough |
| Geografi |
| Koordinatar |  54°26′4″N 0°32′4″W﻿Koordinatar: 54°26′4″N 0°32′4″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | YO22 |
| Telefon-retningsnummer | 01947 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Robin Hood's Bay**
 |

**Robin Hood's Bay** er ein idyllisk liten fiskarlandsby like sør for Whitby på kysten av North Yorkshire i England. Opphavet til namnet er usikkert, men enkelte meiner at Robin Hood skal ha hatt båtane sine her. 

Staden er siste stopp på den populære engelske fotturen «Coast to Coast path», som går tvers igjennom landet frå St. Bees ved Irskesjøen til Robin Hood's Bay, ei strekning på om lag 300 km. Kystvaktstasjonen i landsbyen er bevaringsverdig og er eigd av National Trust.

Robin Hood's Bay
I 1536 vart det notert at landsbyen hadde 20 fiskebåtar og omkring 50 hus. Fiske var viktig for staden fram til slutten av 1800-talet. Staden var tidlegare òg kjent for smugling. Sidan husa ligg særs nær kvarande, kunne smuglargodset rekkast frå eit vindauge til det neste dersom det vart razzia ein stad. Viktigaste næringsveg er no turisme.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bayfair (lokalavis) Arkivert 2005-02-04 ved Wayback Machine.
* Bilete frå Robin Hood's Bay Arkivert 2005-02-09 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Robin Hood's Bay» frå Wikipedia på bokmål, den 18. desember 2009.*
Koordinatar: 55°43′28.200″N 13°27′48.557″E﻿

Revingeby
**Revingeby** er ein tettstad i Lunds kommun i Skåne län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 538 innbyggjarar. 

Revingeby ligg ved det militære øvingsområdet Revingehed, like ved grensa til Eslövs kommun. Busetnaden består hovudsakleg av einebustader og rekkehus. Her ligg òg ei kyrkje, ein skule, eit ridehus, brannstasjon, reinseverk, vannverk, Statens räddningsskola, ein førskule og ein idrettsplass. Dei største arbeidsgjevarane er det svenske forsvaret og Statens räddningsverk.

Kommunikasjon
-------------

Fra 1905 til 1939 var Revingeby ein stasjon på banen *Lund-Revinge-Harlösa*. Stasjonen låg 21,4 meter over havet. I dag går det ingen tog til Revingeby. På det tidlegare banelegemet blei det bygd ny bilvei mellom Revingeby og Södra Sandby. Den rette strekninga utanfor blei på 1960-talet bygd ut og tatt i bruk av det svenske flyvåpenet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Revingeby» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2012.*
**Diamond Harbour** er ein liten busetnad på Bankshalvøya i Canterbury-regionen på New Zealand. Han ligg på nordsida av halvøya, på den sørlege breidda til Lyttelton Harbour, og er administrativt ein del av byen Christchurch.

Namnet vert brukt ikkje berre på sjølve Diamond Harbour, men òg på dei nærliggjande busetnadane Church Bay, Charteris Bay og Purau. Ved folketeljinga i 2006 hadde området eit innbyggjartal like under 1 400.

Ei ferje bind Diamond Harbour saman med Lyttelton, på nordsida av hamna. Saman med bussar frå Lyttelton til Christchurch tillèt ho innbyggjarar i Diamond Bay å pendla til byen.

Enno står den originale hytta og det seinare gardshuset til Mark Stoddart, den tidlege nybyggjaren som namngav bukta etter glitringa av solskinet i vatnet.

Kjelder
-------

1. ↑  Folketeljinga i 2006, Statistics New Zealand
2. ↑  «Diamond Harbour Ferry». Black Cat Cruises. Henta 3. april 2018.
3. ↑  Te Ara, Encyclopedia of New Zealand

* *Denne artikkelen bygger på «Diamond Harbour, New Zealand» frå Wikipedia på engelsk, den 19. september 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Diamond Harbour på New Zealand**

* Offisiell vevside til Diamond Harbour lokalsamfunn
* The Original Diamond Harbour website Arkivert 2007-09-14 ved Wayback Machine.
**Wiener Werkstätte** er ein austerriksk organisasjon av arkitektar og kunsthandverkarar, grunnlagd i 1903 med Josef Hoffmann og Koloman Moser (1868-1918) som sentrale bidragsytarar. Formålet var å styrke kunsthandverket og legge grunnlaget for heilskapleg design av alle sider ved livet og virket til mennesket. Wiener Werkstätte hadde sitt utspring i Wiener sezession og var inspirert av den engelske rørsla Arts and Crafts Movement.

Wiener Werkstätte utvikla eit eige varemerke og hadde 100 tilsette alt i 1905. Karakteristisk for enkeltgjenstandar og heile interiør er ein rettvinkla eller geometrisk klar hovudform og dekor som peikar fram mot funksjonalismen. Organisasjonen vart oppløyst i 1932.

Wiener Werkstätte var i utgangspunktet tufta på ein progressiv idé om å betre kvardagen gjennom formgjeving. Han klarte i mindre grad enn arts and crafts-rørsla å nå ut til folket. Produksjonen var prega av kunsthandverk og høg kvalitet. Resultatet vart ein eksklusiv produksjon for dei mest velståande. Palais Stoclet i Brussel i Belgia, teikna av Josef Hoffmann, vert rekna som hovudverket til verksemda. Palasset er eit av dei mest eksklusive og kostbare bustadane frå 1900-talet 

Det er samstundes vanskeleg å kome utanom Wiener Werkstätte når gjennombrotet for modernismen skal forklarast. I form og uttrykk var verksemda særs progressiv og peikte framover mot ei formgjeving for industrien prega av forenkling og masseproduksjon.

Kjelder
-------

* «Wiener Werkstätte» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* ULAN
* NKC

 |
Nemninga **revisjonisme** kjem av ordet å *revidere*, å endre, særleg teoriar. 

Uttrykket blir særleg bruka om to heilt ulike fenomen:

Revisjonisme innan sosialismen
------------------------------

**For det første**, om den Marx-kritiske retninga i internasjonal sosialisme frå og med Eduard Bernstein. Denne erkjenner ope at Karl Marx, sjølv om han er særs viktig som grunnleggjar av vitskapleg sosialisme, ikkje er feilfri. *Nokre* av teoriane og ideane hans har vist seg å vere feilaktige eller utdaterte, og marxistiske sosialistar må først og fremst bruke Marx som ei inspirasjonskjelde til sjølvstendig og kritisk tenking, ein metode Marx sjølv bruka. 

Denne revisjonistiske sosialismen er ofte knytt til reformisme som praktisk politikk i demokratiske land, sjølv om mellom andre Bernsteins eige parti, det tyske sosialdemokratiske partiet lenge kombinerte revolusjonær marxistisk ortodoksi med reformistisk praksis (såkalla «sentrisme»). 

I realiteten har ikkje berre dei erklærte revisjonistane, men au dei påståtte ortodokse marxistane revidert Marx. Dette gjeld til dømes Vladimir Lenin, som meinte ein kunne gjennomføre ein sosialistisk revolusjon i eit tilbakeliggjande, i hovudsak før-kapitalistisk land som Russland, mens det hjå Marx er ein premiss for sosialismen at kapitalismen har løpt lina ut (ved at dei kapitalistiske produksjonsforholda står i vegen for utviklinga av produktivkreftene, som Marx mellom anna uttrykte det).

Revisjonisme om nazismen
------------------------

**For det andre**, om den *historie-revisjonismen* som etter andre verdskrigen har prøvd å relativisere brotsverka til nazismen. Nokre av desse historie-revisjonistane fornektar Holocaust heilt, andre freistar å forminske omfanget og gjere brotsverket til berre eitt av mange likestilte politiske brotsverk opp igjennom historia. Seriøse historikarar avviser historie-revisjonismen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hitler Historical Museum - Døme på revisjonistisk historieforståing
**Diana Jorgova** (fødd 9. desember 1942) er ein bulgarsk tidlegare friidrettsutøvar frå Lovetsj. Ho vann sølvmedaljen i lengdehopp både under europameisterskapen 1966 og dei olympiske sommarleikane 1972. I 1973 sigra ho i øvinga ved innandørs-EM.

Aktiv
-----

Jorgova var ein av dei beste kvinnelege lengdehopparane i verda i tiårsperioden 1962-72. I 1966 tok ho EM-sølv i Budapest, einast Polens Irena Kirszenstein straffa henne på lengda. Under OL-finalen 1972 i München presterte Jorgova sitt livs lengste hopp då i fjerde omgangen land på 6,77 meter. Den vesttyske heimefavoritten Heide Rosendahl vart olympisk meister med sitt hopp på 6,78 m frå fyrste finaleomgang. Ved innandørs-EM 1973 i Rotterdam hoppa Jorgova 6,45 m, 15 cm lengre enn nummer 2.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1962 i Beograd: Nr 7 – 5,98 m
* OL 1964 i Tokyo: Nr 6 – 6,24 m
* EM 1966 i Budapest: Sølvmedalje – 6,45 m, bakom Irena Kirszenstein (6,55 m)
* EM 1969 i Aten: Nr 4 – 6,31 m
* EM 1971 i Helsinki: Nr 10 – 6,07 m
* OL 1972 i München: Sølvmedalje – 6,77 m, bakom Heide Rosendahl (6,78 m)

Kjelder
-------

* «Diana Yorgova» (på engelsk). olympedia.org. Henta 14. februar 2023.
* *Denne artikkelen bygger på «Diana Jorgowa (Leichtathletin)» frå Wikipedia på tysk, den 28. juli 2020.*
**Dialektikk** (frå gresk *dialektike tekhne*, 'samtalekunst') er eit filosofisk omgrep og ein metode der ein gjennom samtale ynskjer å avgjere innhaldet i eit omgrep eller eit problem. Dialektikken er bygd opp rundt ein samtale der deltakarane ueinige om noko, men prøver å overtale kvarandre til sitt syn gjennom spørsmål og svar, prov og motprov og argument og motargument. Eit vilkår for at ein slik samtale skal vere dialektisk, er at deltakarane i han deler nokre av synspunkta og er einige om enkelte premiss for samtalen.

Dialektikken legg vekt på korleis motsetnader går opp i ei høgare eining, skjemamessig i ei form der ein *tese* fører til utviklinga av ein *antitese* og kampen mellom desse fører til ein *syntese*, ei høgare eining som dermed vert ein ny *tese* i ein ny dialektisk prosess. Medan den idealistiske dialektikken framfor alt er assosiert med Georg Wilhelm Friedrich Hegel, er den materialistiske versjonen fyrst og fremst assosiert med Karl Marx.

Men dialektikk som filosofisk omgrep har ei historie som går lenger tilbake. Hegel daterer den fyrste uttrykte dialektiske oppfatninga til vediske skrifter frå omtrent år 1500 f.Kr. Også i den greske filosofien var dialektikken til stades. I doktorgradsavhandlinga si går Marx langt i retning av å utpeike Epikur til den fyrste materialistiske dialektikaren. Også Sokrates og Platon baserte seg mykje på dialektiske prinsipp, sjølv om det var i ei idealistisk form. Også innan buddhistisk kultur har dialektikken hatt ei viss tyding.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NDL

 |
Katteskulptur i bronse, ca. 664-332 f.Kr. frå Bubastis.
**Bubastis**, **Per-Bast(it)** eller berre **Bast** var byen der ein dyrka kattegudinna Bastet i det gamle Egypt. Ruinbyen som no blir kalla **Tell Basta** ligg ved Zagazig nordaust i Egypt.

Byen og tempelet der blei viktig frå rundt det tredje dynastiet i Egypt (frå 2613 f.Kr.). Bubastis var truleg hovudstad under det tjueandre dynastiet (945-712 f.Kr.), og blei særleg bygd ut av Sheshonk I. Under dette og det neste dynastiet hadde byen og kattedyrkinga i Egypt eit oppsving. Bubastis hadde òg ein kjend legeskule. På 400-talet f.Kr. vitja den greske historikaren Herodot staden og skildra han grundig.

Bubastis heldt seg i hevd fram til slutten av romartida (395), då han blei fråflytta.

Den sveitsiske arkeologen Edouard Naville utførte utgravingar frå 1887 til -89, og fann ei rekkje tempel til Atum, Bastet og sonen hennar Mihos, og ulike faraoer. Han fann også embetsmannsgraver og gravlagde, gjerne mumifiserte kattar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bubastis» frå Wikipedia på svensk, den 18. mai 2009.*

* 

* «Bubastis» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Bu** er ei bygd på grensa mellom Ullensvang kommune og Eidfjord kommune i Indre Hardanger. Bu ligg på sørsida av Eidfjorden, med Ytre Bu i Ullensvang og Indre Bu i Eidfjord. 

Riksveg 13 går gjennom bygda. Det søre landfestet på Hardangerbrua er på Bu. Etter at brua vart ferdig i august 2013, går riksvegen over Eidfjorden i bru mellom Bu og Vallavik i Ulvik herad i staden for over ferjesambandet Bruravik-Brimnes, som vart lagd ned. Under bygginga av brua var det stor anleggsverksemd på Bu.

På Bu ligg Bu museum, som er ein del av Hardanger Folkemuseum.

4. juli 2011 var det ei helikopterulukke i fjella innom Bu. Helikopteret var frå Airlift i Kinsarvik og frakta mannskap til ei hyttebygging på Vassli. Fem personar omkom i ulukka.

Kjelder
-------

1. ↑  *bt.no*, arkivert frå originalen 7. juli 2011, henta 5. juli 2011

Bakgrunnsstoff
--------------

* Olav Kolltveit (1974). «129. Bu, Ytre». *Odda, Ullensvang og Kinsarvik i gamal og ny tid. 5, Bygdesoga* **2**. Odda: Bygdeboknemda. s. 166-194.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 31°46′25.32″N 34°49′0.83″E﻿

**Revadim** (hebraisk skrift רְבָדִים) er ein kibbutz i Israel på den sørlege kystsletta. Han høyrer til Yoav regionale kommune og er tilknytt Hashomer Hatza'ir-rørsla.

Historie
--------

Revadim vart først grunnlagd den 14. februar 1947 som den fjerde busetnaden i Etzion-blokka i Hebronåsane. Han vart grunnlagd av pionergruppa Tsabar på eit område kjøpt av Jewish National Fund i Ein Abu Zeid og Shuweika.

Den 13. mai 1948 vart landsbyen jamna med jorda av den arabiske legionen. Overlevande vart tekne som fangar til Jordan. Kibbutzen vart grunnlagd på ny på ein ny stad den 28. november 1948. Dei frigjevne krigsfangane slo seg saman med immigrantar frå Bulgaria og andre land.

I 2002 hadde Revadim eit folketal på 296. Økonomien er basert på turisme og småindustri.

Arkeologi
---------

Tel Miqne-Ekron er ein av dei største jernalderstadane i Israel. Arkeologar har oppdaga over 100 oljepresser der, i tillegg til Ekron-inskripsjonen, som identifiserer staden som den filistinske Ekron. Tel Miqne (Khirbat al-Muqanna') er datert til 1100-talet fvt. Byen er nemnt i Josva 13:2-3 og I Samuel 5:10 i høve Paktas ark. Etter filistrane kom til området, vart Ekron ein festningsby som forsynte Egypt og Assyria med 700 tonn olivenolje i året, og gjorde han til den største olivenoljeprodusenten i det antikke Midtausten. Dei rekonstruerte filstinske gatene syner oljepresser, ei pottemakarskive og ein vev, som syner til ein aktiv tekstilindustri.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Revadim» frå Wikipedia på engelsk, den 13. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Between Jerusalem and Hebron: Jewish Settlement i Pre-State Period*, Yossi Katz, s.254-264.
2. ↑  Jewish Virtual Library: Revadim
3. ↑  *A Reconstructed filistinarar Street*, arkivert frå originalen 29. oktober 2011, henta 13. september 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* Revadim homepage

| * v
* d
* e
Yoav regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzar | Beit Guvrin**·** Beit Nir**·** Gal On**·** Gat**·** Kfar Menahem**·** Negba**·** Revadim**·** Sde Yoav |
| Moshavar | Kfar HaRif**·** Nahla**·** Sgula |
| Arabisk landsby | al-'Azi |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Ei **diagnostisk likning** eller ein **diagnostisk modell** er ei likning eller ein modell som lenkjer verdiane til variablane i ei likning eller ein modell til kvarandre samstundes, anten fordi likninga eller modellen er tidssjølvstendig, eller fordi alle variablane viser til verdiane dei har ved same tidspunkt. Dette er det motsette av ei prognostisk likning.

Til dømes vil tilstandsvariablane i den ideell gasslova (*PV* = *nRT*) i klassisk termodynamikk alle verte estimert samstundes. Det er gjeve at kvar og ein av desse variablane kan endre seg med tida, men forholdet dei i mellom vil verre oppfylt for alle tidspunkt. Det vil sei at den eine variabelen ikkje kan endre verdi utan at ein eller fleire av dei andre variablane vert endra samstundes.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Diagnostic equation» frå Wikipedia på engelsk, den 4. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- James R. Holton (2004) *An Introduction to Dynamic Meteorology*, Academic Press, International Geophysics Series Volume 88, 4. utg, 535 s. ISBN-10: 0123540151, ISBN-13: 978-0123540157.
SS «Christian Radich», ein såkalla fullriggar
Jekter under segl.
Jakta «Gjøa»; det fyrste skipet som segla Nordvestpassasjen.

Eit **seglskip** eller ei **seglskute** er eit sjøgåande skip kor segl som utnyttar vindkrafta sørgjer for framdrifta. Seglskipa hadde storheitstida si på 1700- og 1800-talet. Etter kvart overtok dampskip og seinare motorskip. For mindre skuter eller båtar med segl, vert nemninga seglbåtar nytta. Men det er ingen klår definisjon på skilnaden mellom båt og skip.

Seglskipstypar
--------------

Seglfartøy vert klassifiserte etter riggen og skroget kjem i andre rekke. Ein galeas, til dømes, kan ha same skrog som ei jakt og ein bark kan ha same skrog som ein fullriggar. Namngjevinga er ikkje alltid konsekvent og kan variera etter geografisk område. På nokre veslandsdialeter vart ei jakt ofte kalla ei «jekt», og for å skilja dei to typane kalla ein dei gamle jekterene med råsegl for «bomsegljekter».

Når det ut på 1900-talet vart vanleg å setta inn motor heldt ein ofte fram med å nytta namnet fartyet hadde hatt som seglskute. Dette gjeld spesielt skøyte og kutter; kutter går forresten meir på skroget enn på riggen.

**Klassifisering etter rigg**|
|  |
| Master | Råsegl | Gaffelrigg |
| 1 | Kogge | Jakt |
| 1 | Jekt | Slupp |
| 1+ |  | Skøyte |
| 1+ |  | Kutter |
| 2 | Brigg | Galeas |
| 2+ |  | Skonnert |
| 3+ | Bark | Skonnertbark |
| 3+ | Fullriggar |

Referansar
----------

1. ↑  Gøthesen, G. *Norske båter, bind II: Norskekystens fraktemenn*, Grøndahl, 1980.

Sjå òg
------

* Orlogsskip

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* KulturNav
* NDL

 |
**Revolusjon**, tyder i hovudsak ei omdanning eller omvelting av politiske eller sosiale system. Omgrepet kan òg nyttast om omdanningar innan teknologi og vitskap.

Politiske revolusjonar kan vera valdelege og blodige, eller fredelege, jamvel pasifistiske. For at fredelege revolusjonar skal lukkast, må dei skje i eit nokolunde stabilt samfunn og ha massiv oppslutnad i folket, for at ikkje staten sitt valdsapparat (militæret og politiet) skal slå dei ned.

I nokre sosialistiske ideologiar er revolusjon ein sentral del, målet er at arbeidarklassen skal gjera opprør. 

Ein kan òg tala om borgarlege revolusjonar.

Grensa mellom revolusjon og statskupp er ikkje alltid klår. Om ei maktovertaking skal kunna kallast revolusjon må maktovertakinga i prinsippet ha stønad i folket. Graden av stønad i folket er ved mange høve ikkje lett å avgjera. Såleis er det ofte dei nye makthavarane som avgjer om ei maktovertaking vert kalla ein revolusjon.

Sosialistisk revolusjon
-----------------------

Ein sosialistisk revolusjon er ein brå overgang til eit sosialistisk samfunn, der arbeidarklassen tek makta frå dei gamle herskarane, fjernar den private eigedomsretten og innfører eit sosialistisk/ kommunistisk styresett. 

Oktoberrevolusjonen er ein av dei mest vidgjetne maktovertakingane revolusjonære sosialistar har gjennomført. Sjølve oktoberrevolusjonen gjekk fredeleg føre seg, fordi svært få ville forsvara den provisoriske regjeringa som hadde styrt sidan den russiske februarrevolusjonen, men den bolsjevikiske maktovertakinga i oktober 1917 vart etterfølgd av ein mangeårig borgarkrig. 

I seinare tid har vi sett eit døme som den bolivarske revolusjonen i Venezuela under Hugo Chavez, der ein fastslår Karl Marx sitt fridomssamfunn som det endelege målet, men endringane her har førebels teke form av sosialdemokratiske reformer innanfor eit kapitalistisk samfunn.

Borgarleg revolusjon
--------------------

Ein borgarleg revolusjon er ein revolusjon i eit føydalsamfunn, der folket kastar dei gamle herskarane og innfører borgarleg demokrati. Ei slik omveltning heng vanlegvis ihop med ein overgang frå ein i hovudsak jordbruksbasert økonomi til handelskapitalisme og begynnande industrialisering.

Det klassiske dømet på ein borgarleg revolusjon er den store franske revolusjonen 1789-1799. 

I seinare tid har til dømes maoistpartiet i Nepal ført ein geriljakrig for å oppnå ein liknande revolusjon, trass i at det langsiktige målet deira er kommunisme, ikkje kapitalisme.

Sjå òg
------

* Revolusjonar
* Kontrarevolusjon
* Marxisme

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
Muhammad Ali Jinnah fortel om skipinga av Pakistan på All India Radio 3. juni 1947.
Musikkopptak av den karnatiske musikaren Seetha Doraiswamy i 1950-åra.
**All India Radio** (AIR), sidan 1956 kjend på lufta som **Akashvani**, er ein statleg indisk radiokringkastar og ein del av det offentlege kringkastingsselskapet Prasar Bharati. AIR blei skipa i 1936. Han omfattar 414 radiostasjonar i India som til saman når rundt 99 % av indarar.

Kringkastaren har ein nasjonal kanal som blir send til 65 % av India og når rundt 76 % av innbyggjarane. Programma på denne kanalen er på hindi, engelsk og urdu med noko musikk på andre indiske språk.

Kringkastaren sender innanriksprogram på 23 språk og 146 dialektar, mens utanrikssendingane går på 17 indiske språk og ti internasjonale.

Kjelder
-------

1. ↑  «All India Radio», allindiaradio.gov.in. Vitja 2. mars 2015
2. ↑  «National Channel», allindiaradio.gov.in
3. ↑  «About us» Arkivert 2012-02-17 ved Wayback Machine. All India Radio.

Bakgrunnsstoff
--------------

* All India Radio Arkivert 2010-11-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* CiNii

 |