recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Étang de Thau** eller **Bassin de Thau** er den største innsjøen i Occitanie og den tredje største i Frankrike. Han ligg langs Languedoc-Roussillon, den franske kysten frå Rhône til foten av Pyreneane. Neminga *étang* viser til ein(innsjø eller lagune, og Étang de Thau er den største i området langs Languedoc-Roussillon, den franske kysten frå Rhône til foten av Pyreneane.

Geografi
--------

Étang de Thau er om lag 21 km lang og 8 km brei med eit areal på 70,12 km². Middeldjupna er 4,5 meter, men i den sentrale kanalen er han nærare 10 meter. Nær Bouzigues er det ei nedsenking med ein diameter på 100 meter og eit djup på 30 meter. Denne Fosse de la Vise er ei varmekjelde som vert nytta av eit kurbad i Balaruc.

Fram til nyleg danna *étang* -vatna ein samanhengande indre vassveg frå Marseillan til Rhône.  Dette gav tilgang til Marseillan, ein fiskelandsby som vart eit handelssenter.

Canal du Midi ved Marseillan
I dag er innsjøen forbunde til elva Rhöne via Canal du Rhône à Sète og av Canal du Midi til Bordeaux via Toulouse. Innsjøen er òg forbunde med Middelhavet ved Sète. Det finst òg ein liten kanal, Le canal des Allemands eller Pisse-Saume, som knyter den vestlege delen til sjøen ved Marseillan. Denne kanalen kan berre nyttast av små fartøy sidan både veg- og jarnbanebrua ligg lågt over vatnet.

Innsjøen ligg mellom landsbyane Sète og Marseillan i Hérault departement og er delt mellom kommunane Balaruc-les-Bains, Balaruc-le-Vieux, Bouzigues, Frontignan, Sète, Marseillan, Mèze og Loupian.

I aust, mellom Balaruc og Sète, ligg det eit industriområde ved innsjøen. Sørsida er forma av kyststripa frå Sète til Cap d'Agde. Nordsida har mange fiskelandsbyar.

Økonomi og naturressursar
-------------------------

Østersproduksjon ved Bouzigues.
Innsjøen er forbunde med sjøen og har fisk som *dorade* (brasme) og ein blømande skalldyrindustri. Det finst 18 forskjellige sortar skaldyr i innsjøen, og den viktigaste er østers. 750 produsentar har 2 750 anlegg som gjev 13 000 tonn østers årleg. Dette er om lag 8,5 % av årsforbruket til heile Frankrike. Østers frå Étang de Thau vert markedsført som *huîtres de Bouzigues* (Bouzigues-østers) etter landsbyen der østersproduksjonen starta.

I tillegg til østers vert det produsert 3 000 tonn muslingar årleg.

Bortsett frå fiske og skalldyrfiske, er hovudnæringa til området rundt Étang de Thau turisme, særleg i form av segleskular.

Étang de Thau og fjellet Sète sett frå Bouzigues.

Dyreliv
-------

Bassin de Thau inneheld fleire ville dyr, hovudsakleg fuglar (fiskehegre, flamingo) og sjødyr som manetar, fisk og algar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Étang de Thau» frå Wikipedia på engelsk, den 15. april 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Étang de Thau**

* Thau-fiskeri Arkivert 2009-05-29 ved Wayback Machine.
* Info on Thau og østers

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
Falske grønsaker presenterer gode gøymestader for daude postkassar.
Ei daud postkasse utforma som ein spikar som kan drivast ned i jorda - kallast for "daud postkassespikar"
**Daud postkasse** (frå engelsk *dead drop* eller *dead letter box*) er eit uttrykk fra spionasjeverda om ein stad nytta til løynleg overlevering av meldingar eller gjenstandar mellom to personar, utan at det er naudsynt for dei å møtast. Oftast vert eit teikn plassert ein annan stad som signal om at ei melding er plassert eller henta. Ein daud postkasse er til vanleg ein stad ein kan nå utan å vekkja oppsikt på vegen eller at det vert oppfatta som uvanlege avvik frå dagleg rutine. Samtidig bør staden vera såpass avskjerma at det er vanskeleg å overvaka han når ein hentar eller leverer posten. Det kan til dømes vera eit bibliotek, ei sprekke i ein mur, under ei bru eller på ein gangsti. Signalet kan vere eit krittmerkje på ein stolpe, ei potteplante i eit vindauga eller ein pinne stokken i jorda.

Digitale daude postkasser
-------------------------

Frå tusenårsskiftet har til dømes britisk etterretning teke i bruk digitale daude postkasser – innretningar i terrenget som kan motta og avlevere informasjon direkte frå ein iPhone utan at spionane treng å stoppe opp og grave under eit tre.

Referansar
----------

1. ↑  «Russians accuse 4 Britons of spying». Arkivert frå originalen 13. februar 2003.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Old spying lives on in new ways, BBC, 23. jan. 2006
* PET brugte hæk som ’død postkasse’, Avisen.dk, 30. oktober 2007
* Geocachen "Den Døde Postkasse T&L #22"
Eit **høgtrykk** er eit område der det atmosfæriske lufttrykket er større enn i dei omliggande områda. I enkelte land blir desse områda kalla *antisyklonar*. Atmosfæren prøver alltid å kome i likevekt med seg sjølv og derfor blir faktorar som lufttrykk og temperatur forsøkt utjamna. Dette fører til at lufta strøymer frå høgtrykk mot lågtrykk for å utjamne trykkskilnaden. Høgtrykk er assosiert med rolege vindforhold og subsidens. Subsidens er søkkjande luftrørsler som gjer at lufta blir adiabatisk oppvarma. Dermed vil eventuelle skydropar fordampe i høgtrykkssituasjonar og det blir lite skyer på himmelen. Mangelen på skyer fører til at temperaturskilnaden mellom dag og natt ofte aukar i forhold til lågtrykkssituasjonar. Om dagen vil meir solinnstråling føre til auka temperatur, medan overflata blir avkjølt ved langbølgja utstråling om natta. 

Klimatologisk oppstår høgtrykka oftast i subtropiske område (om lag 25-35° N eller S). Over ekvator fører kraftig solinnstråling til at luftmassane blir løfta opp i høgda og ført enten nord eller sør. Denne lufta blir så avkjølt, og byrjar å søkkje ned mot overflata i subtropiske strøk. Denne sirkulasjonen er kjend som Hadleyceller. Den søkkjande, tørre lufta er hovudårsaka til at dei fleste ørkenane ligg på desse breiddegradene. 

Høgtrykk dekkjer ofte eit større område og har svakare overflatevind enn lågtrykk, fordi større overflatefriksjon på trykkgradienten og corioliskrafta hindrar sirkulasjonen rundt høgtrykket. Lufta strøymer alltid motsett veg rundt eit høgtrykk og eit lågtrykk på same halvkule. På nordlege halvkule strøymer lufta med klokka rundt eit høgtrykk, medan det er motsett på sørlege halvkule. 

Nokre høgtrykk varer så lenge at dei får spesielle namn. Det sibirske høgtrykket er eit tilnærma stasjonært høgtrykk som kan vare lenger enn ein månad om vinteren. I Europa kjenner ein til Asorehøgtrykket, som amerikanarane kalla Bermudahøgtrykket. Dette er eit kraftig høgtrykk som ofte gjev fint vêr i Nord-Atlanteren. I dei sørlege områda av dette høgtrykket vil den austlege vinden ofte føre havbølgjene inn mot austkysten av Nord-Amerika i løpet av orkansesongen.

Sjå òg
------

* Lågtrykk
* Blokkerande høgtrykk
* Atmosfærisk sirkulasjon
*Sjå også Henrik Bull, for andre med dette namnet.*

**Henrik Bull** (fødd 1957) er ein norsk jurist og dommar i Høgsterett. Han vart utnemnd til høgsterettsdommar den 18. juni 2010, og tiltredde i Høgsterett frå den 17. januar 2011.

Henrik Bull tok juridisk embetseksamen i 1984. Han var deretter konsulent/førstekonsulent i Justis- og politidepartementet si lovavdeling og frå 1988 til 1996 lovrådgjevar same stad. I perioden 1987 til 1988 var han dommarfullmektig ved Nedre Romerike sorenskrivarembete.

Frå 1996 til 2001 var han stipendiat ved Universitetet i Oslo, Juridisk fakultet, Senter for Europarett. Han disputerte til dr. juris i 2002 med avhandlinga «EØS-avtalen og import av finansielle tjenester». Han var etter dette førsteamanuensis og direktør for Senter for Europarett til 1. januar 2006m då han blei utnemnd til dommar ved EFTA-domstolen i Luxembourg.

Bibliografi
-----------

* *Det indre marked for tjenester og kapital: Import av finansielle tjenester* (2002).

Kjelder
-------

* Pressemelding frå regjeringa.no 18. juni 2010

Fotnotar
--------

1. ↑  Offisielt frå statsrådet 18. juni 2010.
2. ↑  «Henrik Bull», *Norges Domstoler* (på norsk), henta 17. januar 2021
3. ↑  Henrik Bull ny norsk dommer ved EFTA-domstolen – pressemelding frå Regjeringa sine nettsider.
4. ↑  Bull, Henrik Arkivert 2007-10-29 ved Wayback Machine. - Profil hos Universitetsforlaget.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
**Kjell Storvik** (fødd 20. november 1930) er ein norsk sosialøkonom. Han var sentralbanksjef i Noregs Bank frå 1996 til 1998.

Storvik er sosialøkonom frå Universitetet i Oslo 1957 og cand.oecon. frå Harvard Business School i 1974. Frå 1958 til 1960 var han tilsett i Norsk Arbeidsgiverforening, deretter arbeidde han i Norges Rederiforbund, frå 1977 til 1981 som viseadministrerande direktør. Frå 1981 til 1985 var han statssekretær i Finansdepartementet under statsråd Rolf Presthus. Han var deretter visesentralbanksjef i Noregs Bank frå 1985 og etterfølgde Torstein Moland som sentralbanksjef frå 1996 til 1998.

Han har vore medlem av styret i Kredittilsynet, no Finanstilsynet, landsstyret i Norges Røde Kors og Finance Commission i Internasjonale Røde Kors i Geneve. Han har også vore formann i Statsøkonomisk forening og formann og medlem i fleire offentlege utval.

Storvik blei i 1998 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kjell Storvik» frå Wikipedia på bokmål, den 15. april 2010.*

Fotnotar
--------

1. ↑  *Hvem Hva Hvor* 1989, s. 138.

| * v
* d
* e
Norske sentralbanksjefar |
| --- |
| Karl Gether Bomhoff (1893–1920)  • Nicolai Rygg (1920–1946)  • Gunnar Jahn (1946–1954)  • Erik Brofoss (1954–1970)  • Knut Getz Wold (1970–1985)  • Hermod Skånland (1985–1993)  • Torstein Moland (1994–1995)  • Kjell Storvik (1996–1998)  • Svein Gjedrem (1999–2010)  • Øystein Olsen (2011–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
| Rustaviრუსთავი |
| --- |
|  |
| Styresmakter |
| Land | Georgia |
| Grunnlagd | 1948 |
| Geografi |
| Flatevidd | 60 km² |
| Innbyggjarar  - By (2014)   - folketettleik | 125 103   2082/km² |
| Koordinatar | 41°32′″N 45°00′″E﻿Koordinatar: 41°32′″N 45°00′″E﻿ |
| Høgd over havet | 350 m |
| Tidssone | MSD (UTC+4) |
| Diverse anna |
| **Nettstad:** http://rustavi.gov.ge/ |
| Plassering |
|  |

**Rustavi** (georgisk რუსთავი) er ein by søraust i Georgia i provinsen Kvemo Kartli, 25 km søraust for hovudstaden Tbilisi. Han ligg ved elva Kura og har om lag 125 103 innbyggjarar (2014).

Byen vart grunnlagd i 1948 for å huse arbeidarar til eit jernverk i nærleiken. Farbrikken vart bygd mellom 1941 og 1950 for å handsame jernmalm frå Aserbajdsjan. Stalin førte arbeidarar her frå forskjellige område i Georgia, hovudsakleg dei fattigare landsbygdene i vest. Han tok namn etter ein antikk by som vart øydelagd av den monogolske leiaren Tamerlane rundt år 1400. Rustavi vart eit stort industrisenter i Transkaukasus-området. Hovudnæringa er jern og stål og produksjon av metallprodukt og kjemikaliar.

Tyske krigsfangar, som vart fanga under den andre verdskrigen, vart innrullert for å utforme og byggje Gamle Rustavi. Rustavi er eigentleg delt i to delar, *Dzveli Rustavi* (Gamle Rustavi) og *Akhali Rustavi* (Nye Rustavi). Gamle Rustavi vart bygd med ein stalinistisk arkitekturstil, medan Nye Rustavi er dominert av tilsynelatande endelause rekkjer av dystre blokkleilegheiter frå sovjettida.

Lausrivinga frå Sovjetunionen i 1991 var katastrofal for Rustavi, sidan den sovjetiske økonomien som byen var avhengig av òg kollapsa. I dag er dei fleste fabrikkane lagd ned og 65 % av innbyggjarane er arbeidslause med alle dei sosiale problema, som høg kriminalitet og fattigdom, som det fører med seg. Folketalet gjekk ned frå om lag 160 000 på midten av 1990-talet då innbyggjarane reiste andre stader for å få seg jobb.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Rustavi frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Joachim de Knagenhielm**  (fødd 1727 på Kaupanger, død 1796 i Bodø) var den første amtmannen i Nordre Bergenhus amt, som var namnet på Sogn og Fjordane fylke frå 1763 til 1919.

Utdanning og tidleg karriere
----------------------------

Joachim de Knagenhielm tok juridisk embetseksamen i København i 1757. Deretter vart han sekretær for ein kommisjon som skulle regulera grensa mot Sverige. Kring 1760 vart han fullmektig hjå stiftamtmannen i Bergenhus. Bergenhus stiftamtmann var eit amt som frå 1662 dekte det tidlegare Bergenhus hovedlen, som tilsvarar fylka Hordaland, Sogn og Fjordane og Sunnmøre i dag.

Nordre Bergenhus amt
--------------------

Knagenhielm tok sjølv initiativ til å stifte Nordre Bergenhus amt. Han jobba som som fullmektig hjå stiftamtmann i Bergen, Ulrik Fredrik Cicignon, og den aldrande stiftsamtmannen var glad for at Knagenhielm kunne avlaste han. Knagenhielm søkte i 1762 kongen om å få verte fut for den delen av stiftsamtet som galdt den statlege forvaltninga, medan gamlefuten kunne sitje att med det som var knytt til kyrkja. Knagenhielm fekk avslag, men søkte på nytt om å få skilt ut nordre del av amtet som eige amt. I ein alder av 36 år vart han amtmann og busette seg på slektsgodset i Kaupanger. Knagenhjelm sat i dette embetet i åtte år. I 1762/63 hadde han kome i vanskar i samband med inndrivinga av den såkalla ekstraskatten, noko som gjorde at han i 1771 vart forflytta til Bodø. Her vart han seinare utnemnd til fylkesmann i Nordland der han vart verande fram til sin død i 1796.

Familie
-------

Kaupanger, med Kaupanger Hovedgård midt i biletet.Joachim de Knagenhielm var nest eldste son i ein søskenflokk på 12. Familien Knag tok i 1721 over Kaupanger Hovedgård, same året fekk familien tillagt adelsnamnet –hjelm. I 1763 var det søstera, enkefru Wenche von der Lippe Knagenhjelm, som styrte godset etter at mannen kaptein Niels Peterson Sunde var død i 1754. I dei åra broren sat som amtmann, var det ho som dreiv godset ved hjelp av ein forvaltar.

Referansar
----------

1. ↑  Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, Kulturhistorisk Leksikon: Sogn og Fjordane fylke - oppretta i 1763
2. ↑  Bergenhus stiftamt frå Lokalhistoriewiki
3. ↑  NRK Fylkesleksikon Joachim de Knagenhielm
4. ↑  Timberlid, Jan Anders, Kaupanger Hovedgård anno 1763 www.sfj250.no[*daud lenkje*]
5. ↑  NRK Fylkesleksikon Kaupanger Hovedgård
6. ↑  Timberlid, Jan Anders, Kaupanger Hovedgård anno 1763 www.sfj250.no[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki

 |
**Joakim Harestad Haukaas** (fødd 2. mars 1992 i Stavanger) er ein norsk låtskrivar og songar.

Eurovision
----------

### Melodi Grand Prix Junior 2003

Haukaas deltok i Melodi Grand Prix Junior 2003, den norske uttakinga til Junior Eurovision Song Contest 2003 i København i Danmark. Han deltok saman med Charlot Daysh, i duoen 2U, der dei framførte «Sinnsykt gal forelsket» på stavangersk. Bidraget vann tevlinga.

### Junior Eurovision Song Contest 2003

Etter sigeren i Melodi Grand Prix Junior 2003 fekk 2U representere Noreg i Junior Eurovision Song Contest 2003. Bidraget enda på 13. plass med 18 poeng; fem frå Spania, fire frå Sverige, tre frå Latvia og Danmark, to frå Makedonia og eitt frå Kroatia.

### Melodifestivalen 2013

Haukaas deltok som låtskrivar i Melodifestivalen 2013, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, med songen «You». Han skreiv bidraget saman med Linnéa Deb og Joy Deb. Bidraget deltok i den fjerde semifinalen, enda på tredjeplass og gjekk vidare til andresjansen. I andresjansen fekk bidraget andreplass og var eitt av to bidrag som gjekk vidare til finalen. Bidraget fekk flest poeng av juryen og nest flest poeng av fjernsynssjarane. «You» vann dimed finalen og fekk representere Sverige. Det er det fyrste og førebels einaste bidraget i Melodifestivalen som har gått vidare frå andresjansen og vunne tevlinga.

### Eurovision Song Contest 2013

Sverige var vertsland å ha vunne Eurovision Song Contest 2012 i Baku i Aserbajdsjan og var dimed direktekvalifisert til finalen i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, der landet enda på 14. plass med 62 poeng; tolv frå Noreg, åtte frå Danmark, seks frå Slovenia, fem frå Moldova og Irland, fire frå Finland, Island, Latvia og Bulgaria, tre frå Tyskland og Nederland og eitt frå Belgia, Estland, Kroatia og Serbia. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget enda på 18. plass med ei rangering på 16,19 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på tredjeplass med ei rangering på 8,05. Desse resultata gjeld berre om berre juryane og berre fjernsynssjåarane i alle deltakarlanda hadde røysta, men resultata er likevel upresist av di det ikkje er offentleggjort kor mange røyster kvart land fekk frå juryen og sjåarane.

### Melodi Grand Prix 2014

Saman med Andre Lindal skreiv han songen «Hele verden» som deltok i den andre semifinalen i Melodi Grand Prix 2014, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

Kjelder
-------

* «Joakim Harestad Haukaas» (på engelsk). IMDb. Henta 1. februar 2013.
* «Bli kjent med artistene» (på norsk). Norsk rikskringkasting. Henta 1. februar 2014.
* Steinar Solås Suvatne og Christian Wiik Gjerde (27. januar 2014). «– Denne musikken vil prege 2014» (på norsk). Norsk rikskringkasting. Henta 1. februar 2014.

Fotnotar
--------

1. ↑  Eurovision Team (28. mai 2013). «Split results of Eurovision 2013 revealed» (på engelsk). Henta 1. februar 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
*Christus i de dødes Rige*, 1894
**Joakim Frederik Skovgaard** (18. november 1856–9. mars 1933) var ein dansk målar og bilethoggar, fødd og død i København. Målaren Peter Christian Skovgaard var far hans.

Skovgaard gjekk i lære hos far sin i København. I fyrste halvdelen av 1880-åra studerte han målarkunst i Paris og reiste deretter rundt i Italia og i Hellas. 

Han busette seg i fødebyen i 1884, og heldt fram å måle bilete i ein realistisk stil der han skildra kvardagslivet. Kringom 1890 tok han i større grad opp religiøse motiv i kunsten sin. I åra mellom 1895 og 1913 arbeidde han med livsverket sitt, utsmykkinga av Viborg domkyrkje. Her laga han mange store freskomåleri «i ein mild, tung og traust stil». Eitt av måleria vart seinare flytta til Christianskirkjan i Klaksvík på Færøyane. Også høgkoret i Lund domkyrkje er utsmykka av Skovgaard.

Skovgaard dreiv også med keramikk og var ein flink teiknar og raderar. Han var elles aktiv som bilethoggar, mellom anna som skapar av verk knytt til fontener.

Notar
-----

1. ↑  Norsk Allkunnebok IX. 1960

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Joakim Skovgaard» frå Wikipedia på dansk, den 29. mars 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ULAN

 |
**Mons Lie** (15. februar 1757–2. august 1827) var ein norsk bygdemålsdiktar og politimann.

«Farsslektens eldste kjente hjemstavn er Feragen i Rørosdistriktet; efter at grubedriften kom igang her ved midten av 1600-tallet, blev disse distriktene utskilt fra Ålen prestegjeld,» heiter det i Norsk biografisk leksikon frå 1938. Ætta har likevel namn etter Storlia i same bygd. Før dei kom dit hadde dei sete på odelseigedomen Gjersvolden, ein del av Hov i Ålen som morsfolket til Mons hadde arva. Det er dette dalføre som meinast i oldebarnet Jonas Lie si bok *Ulfvungerne*. Boka tar til «i Ulvens Bygd, en trang afsides Dal høit oppe under de snetoppede Fjelde. Alle Ulfvunger bar de en vis interessant Fornemmelse af, at et Steds deroppe havde Slægtens Paradis, dens Vugge staat...i den for Tidens Ændringer og Blæst hermetisk lukkede Fjeldal - der havde dens Vugge staat. Og derfra hadde den sin mærkelige styrende Evne.» Mons Storlia fall ned stupbratte bakken som ung gut, braut armen, kom i Rørosverket sin skule, og vart til slutt politimeister i Trondheim. I 1814 vart han rekna for byens mest innflytnadsrike mann. Han skreiv seg for Mons Lie.

Beste inntrykket av Mons Lie får ein ved å lesa tippoldebarnet Erik Lie si bok *Nådigherren* frå 1921: Midels høg, rett rygg, kjevar av stål og kløft i haka, «hovshukku», dei framleis kallar. Det er hovsfolket slik ein har kjend dei både før og seinare. «Her hadde de gått som høvdinger i dalen, deres ord var lov for alle,» fortel Johan Falkberget. Erik Lie skildrar ein autoritær men rettskaffen personlegdom, ein politimeister som er hardast mot seg sjølv. Dette står i merkeleg kontrast til Mons Lies bygdeviser; dei er noko av det friskaste og mest uvørne skrive på norsk målføre. «En sprek og kraftig kar, men uvøren og hensynsløs,» heiter det i lokaltradsjonen. Erik Lie reiste 1914 ein bauta på staden der unge Mons fell ned lia og soleis bokstaveleg talt fell ned i ein karriere som førte han frå det låge jordgolvet i ei bondestove til kvitskurne tiljer i trondheimspalea.

Kjelder
-------

* Erik Lie: *Nådigherren*, 1921.
* Utdjupande artikkel om Lie på snl.no, skriven av Idar Stegane.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon

 |
**Mons Ivar Mjelde** (fødd 17. november 1967) er ein norsk fotballtrenar og tidlegare spelar frå Haus på Osterøy. Han er no trenar i eliteserieklubben IK Start.

Karriere
--------

Mons Ivar «mål-Mons» Mjelde var ein rutinert spiss og dyktig med hovudspel. Han var to sesongar i Austerrike og returnerte heim til Brann og Osterøy sumaren 1996. Han var på utlån til Sogndal i 2001. Han spela 160 kamper for Brann (128 serie) og laga 72 mål (55 serie). I sesongen han kom heim frå Austerrike (1996) laga han 19 mål på 15 kamper i serien.

Som spelar har Mjelde har 3 A-landskampar kor han laga 2 mål. Han fekk Kniksen-prisen i 1996 som «Beste Angripar», seriesølv i 1997 og 2000, seriebronse i 1999, cupsølv i 1999, og kom til kvartfinale i Cupvinnarcupen i 1996/97. 

Han slutta som spelar i august 2001 og tok over jobben som trenar for Branns reservelag. Då Teitur Thordarson slutta som hovudtrenar i Brann i desember 2002 overtok Mjelde jobben som hovudtrenar. Som trenar har han leia Brann til cupgull i 2004 og seriegull i 2007 og er såleis ein av dei mest suksessrike Brann-trenarane i historia. Han var hovudtrenar for Sportsklubben Brann 2003 til 2008.

Mons Ivar Mjelde annonserte 7. oktober 2008 han kom til å trekke seg som hovudtrenar for Brann etter sesongen var over.

Tida etter Brann
----------------

1. juni 2009 blei Mons Ivar Mjelde presentert som ny Bryne-trenar. Adeccoligaklubben, som låg på nedrykksplass vart sikra plass i ligaen for neste sesong under leiarskapen til Mjelde. Mjelde trente klubben resten av året.

Mjelde trente også Osterøyklubben Valestrandfossen Hjellvik Fotball ein periode i 2009. Frå 12. juli 2011 tok han over som hovudtrenar i IK Start.

Karriere som spelar
-------------------

* Hausvik
* Moster
* Brann
* Bryne FK
* Lillestrøm
* Austria Wien
* Sogndal.

Karriere som trenar
-------------------

|
|  |
| Klubb | Stilling | Periode | Prestasjonar |
| Noreg Sportsklubben Brann | trenar reservelag | 2001-2003 |  |
|
| Noreg Sportsklubben Brann | hovudtrenar | 2003-2008 | * Noregsmeistar 2004
* Gull i Tippeligaen 2007
* Sølv i Tippeligaen 2006
* Bronse i Tippeligaen 2004
 |
| Noreg Hausvik FK | Hovudtrenar | 2009 |  |
| Noreg Bryne FK | Hovudtrenar | 2009 |  |
| Noreg Valestrandfossen Hjellvik Fotball | Hovudtrenar | 2009 |  |
| Noreg IK Start | Hovudtrenar | 2011- |  |

Kjelder
-------

* SK Brann.org
* Mons Ivar Mjelde på bokmålswikipediaen

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Mons Ivar Mjelde**
**Heradstveit** er ein gard i Kvam herad i Hardanger. Garden ligg på om lag 250 moh. mellom Vikøy og Tørvikbygd ved vestsida av Hardangerfjorden, og har vore i drift sidan 1600-talet. Gardshuset er i dag modernisert og gjort om til overnattingshus for turistar. I tillegg er her utmarksdrift og sagbruk. Kunstmålaren Mons Breidvik (1881-1950) var ei tid busett på Heradstveit. 

Ifylgje bøkene til Halldor O. Opedal var Heradstveit eit gamalt skilje mellom å-lyd og ao-lyd i Hardanger. Innanfor Heradstveit, mot Norheimsund og lenger inn i Hardanger, sa ein ao for å i ord som båt, blå og grå. Utanfor Heradstveit uttalte ein desse orda med å-lyd utan diftong.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Norgeskart», *www.norgeskart.no*, henta 21. juni 2023
2. ↑  *Heradstveit Herberge*, arkivert frå originalen 9. juni 2013, henta 12. juli 2013
3. ↑  *Velkomen til Heradstveit Sagbruk!*, arkivert frå originalen 22. juni 2013
4. ↑   Opedal, Halldor O. (2005) Hardingmålet. Ord og vendingar og stil. Ny og auka utgåve ved Oddmund Hus.
**Monte Perdido** (fransk *Mont Perdu*) er det tredje høgaste fjellet i Pyreneane og ligg i Spania, tilsynelatande gøymd frå Frankrike av fjelltoppane Cirque de Gavarnie og Estaube.

Det er lettast å nå fjellet frå den spanske sida. Utforskarar måtte først gå frå landsbyen Torla i Aragon langs den store Ordesadalen, og så opp gjennom Circo de Soaso før dei måtte opp ei bratt klippe til toppen. Monte Perdido ligg midt i den spanske Ordesa y Monte Perdido nasjonalpark som vart oppretta i 1918. 

I dag er parken langt større enn i 1918 og har vokse frå 21 til 156 km². Det finst meir enn 1500 artar blomar, 171 fugleartar og 32 forskjellige pattedyr i Ordesa. Av desse finn ein lammegribb som har eit vingespenn på heile tre meter. Pyreneane er ei av få stader i Europa der desse fuglane held til.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Monte Perdido» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mai 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNE
* GeoNames

 |
**Lia Manoliu** (25. april 1932–9. januar 1998) var ein rumensk friidrettsutøvar frå Chişinău som deltok i samtlege seks sommarleikar i tidsrommet 1952-72, og vart olympisk meister i diskoskasting i 1968.

Aktiv
-----

Manoliu vart nummer seks i diskoskasting under dei olympiske leikane i Helsinki i 1952. Under Sommar-OL 1960 i Roma tok ho leiinga med eit kast på 52,36 m, og enda opp med bronsemedaljen. Fire år seinare vann ho i Tokyo endå ein OL-bronse, då med eit kast på 56,96 m.

Framom 1968-sesongen vart Manoliu vraka av det rumenske friidrettsforbundet, og ho måtte trene 
på eiga hand. Ho kvalifiserte seg til Sommar-OL i Mexico, der ho småskadd smelte til med 58,28 meter i den fyrste omgangen, eit kast som skulle vise seg å halde til olymisk gull.

Manoliu la opp etter 1972-sesongen. Hennar aller lengste diskoskast målte 62,06 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1952 i Helsinki: Nr 6 - 42,65 m
* EM 1954 i Bern: Nr 7 - 43,86 m
* OL 1956 i Melbourne: Nr 9 - 43,90 m
* OL 1960 i Roma: Bronsemedalje - 52,36 m, bakom Tamara Press (52,59 m)
* EM 1962 i Beograd: Nr 14 - 45,02 m
* OL 1964 i Tokyo: Bronsemedalje - 56,96 m, bakom Ingrid Lotz (57,21 m)
* EM 1966 i Budapest: Nr 13 - 49, 44 m
* OL 1968 i Mexico by: Gullmedalje - 58,28 m, framom Liesel Westermann (57,76 m)
* EM 1969 i Aten: Nr 4 - 57,38 m
* EM 1971 i Helsinki: Nr 13 - 52,26 m
* OL 1972 i München: Nr 9 - 58,50 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lia Manoliu» frå Wikipedia på engelsk, den 2. august 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
5-dagars løpande middel av MJO. Merk korleis han forplantar seg austover med tida.
**Madden-Julian oscillasjonen** (**MJO**) er ein nedbørsanomali på planetær skala som forplantar seg langs ekvatorområdet.

MJO er karakterisert ved ein austleg forplanting av store område med både auka og minka tropisk nedbør. Hovusakleg skjer dette over Indiahavet og Stillehavet. Det unormale nedbørsmønsteret merkar ein først over vestlege delar av Indiahavet, før det forplantar seg over det varme vatnet i vestlege og sentrale område av det tropiske Stillehavet. Mønsteret ser derimot ut til å forsvinne når det flyttar seg over dei kjøligare havmassane i det austlege Stillehavet, men dukkar så opp igjen i tropiske område av Atlanterhavet og tilbake til Indiahavet. Ein våt fase med forsterka konveksjon og auka nedbør er etterfylgd av ein tørr fase der konveksjonen vert svekt. Kvar syklus varer om lag 30-60 dagar, og på grunn av det er MJO òg kalla «30-60 dagarsoscillasjonen», «30-60 dagarsbølgja» eller «intraperiodisk oscillasjon».

Atmosfærisk mønster
-------------------

Ein har særskilde straummønster i både høgare og lågare delar av troposfæren i samband med MJO-mønsteret. Desse sirkulasjonane strekker seg rundt heile kloden og er ikkje berre avgrensa til den austlege halvkula.

MJO varierer mykje frå år til år, og ein kan ha lange periodar med stor aktivitet etterfylgd av år med svake svingingar. Denne variasjonen er kopla opp til El Niño-syklusen (ENSO). I Stillehavet har ein ofte kraftig MJO-aktivitet 6-12 månader før El Niño er på sitt kraftigaste, medan MJO-aktiviteten er liten under La Niña-åra. Langs resten av ekvator er det interne dynamiske forhold i atmosfæren som virkar inn på den årlege variasjonen av MJO.

MJO-effekten påverkar monsunen både i India og Nord-Amerika, men i mykje mindre grad i Nord-Amerika.

Påverknad på tropiske syklonar
------------------------------

MJO-fasen kan vere ein svært viktig faktor for utvikling av tropiske stormar i Nord-Stillehavet og Nord-Atlanteren. Til dømes gjev stigande rørsler i samband med MJO dårlege vilkår for å få danna tropiske stormar, medan søkkande luftrørsler gjev gode vilkår. I USA vert MJO tett overvaka for at ein skal kunne få eit bilete av korleis orkansesongen vil utvikle seg.

Sjølv om tropiske syklonar oppstår i den varme sesongen (vanlegvis mai-november) på nordlege halvkule i både Stillehavet og Atlanterhavet, har ein store variasjonar i aktiviteten kvart år. Ein har funne spor av at MJO styrer denne aktiviteten (særleg for dei kraftigaste syklonane). Når MJO går austover vil og området som er best egna for å utvikle tropiske syklonar flytte seg austover frå det vestlege Stillehavet til det austlege Stillehavet og til slutt Atlanterhavet. Sjølv om det er ein klar samanheng her, er det fleire faktorar enn MJO som skal til for å få danna tropiske syklonar. Til dømes må havoverflatetemperaturen vere høg nok og det vertikale vindskjeret svakt.
Koordinatar: 56°31′12.734″N 13°19′2.9640″E﻿

**Knäred** er ein tettstad i Laholms kommun i Hallands län i Halland i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 1 129 innbyggjarar. Knäred ligg cirka 20 kilometer aust for administrasjonssenteret Laholm.

Knäreds kyrkje blei bygd i 1854, kyrkjeklokke og krusifiks er bevart frå mellomalderkyrkja på staden. I januar 1613 blei det her slutta fred mellom Sverige og Danmark etter Kalmarkrigen. Det står ein minnestein ved Sjöared. Sverige forplikta seg mellom anna til å betale ein million riksdalar for å få tilbake Älvsborgs fästning.

Elva Lagan har i Knäredsområdet fleire fossar med kraftstasjonar, som opp gjennom åra har forsynt både det sørlege Sverige og danske Sjælland med elektrisitet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Knäred» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Stedsbeskrivning Arkivert 2006-01-16 ved Wayback Machine.
* Mer om Knäred[*daud lenkje*]
* Knäred i gamle dager Arkivert 2008-07-04 ved Wayback Machine.
* Knäreds offisielle hjemmeside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Papuaugle** |
| PapuauglePapuaugle |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Ugler Strigiformes |
| **Familie:** | Uglefamilien Strigidae |
| **Slekt:** | *Uroglaux* |
| **Art:** | **Papuaugle** *U. dimorpha* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Uroglaux dimorpha***Salvadori, 1874 |

**Papuaugle** (*Uroglaux dimorpha*) er den einaste arten i slekta *Uroglaux* og høyrer til i uglefamilien (Strigidae), der han er rekna som basal i underfamilien Ninoxinae (haukugler). Arta er endemisk for Ny-Guinea, inkludert øya Yapen.

Skildring
---------

Papuaugler er kjenneteikna av eit relativt lite hovud og lang stjert. Dei blir kring 30–33 cm lange. Ansiktsparabolen er kvitaktig med gule auge, innramma av kvite augebryn. Nebbet er blågrått og nebbrota guloransje. Fjørdrakten er rustbrun til brun med innslag av svart på oversida og bleik med mørkare spetter på undersida. Ekstremitetane er gule og klørne bleike.

Utbreiing og habitat
--------------------

Arten trivst i tropisk regnskog og held til i låglandet, i høgder opp mot 1 500 moh. Ein veit svært lite om rørslene til arten, men reknar med at han er stadbunden.

Kjelder
-------

1. 1 2  Olsen, P.D. & Sharpe, C.J. (2016). Papuan Boobook (*Uroglaux dimorpha*). I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). *Handbook of the Birds of the World Alive*. Lynx Edicions, Barcelona.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS

 |
Location of the Paracas Peninsula in the Ica Region of Peru
Paracas candelabroFoto: Bruno Girin

**Paracas-halvøya** er ei ørkenhalvøy innanfor grensene av Paracas naturreservat, eit marint reservat som strekkjer seg ca. 100 kilometer sørover langs kysten. 

Halvøya ligg innanfor Paracas-distriktet i Pisco-provinsen i Ica-regionen, på sørkysten av Peru. Denne uvanlege halvøya er kanskje best kjent for Paracas candelabro, ein 183 meter høg geoglyf på nordsida av halvøya. Funn av eit pottemakeri i nærleiken er datert til 200 f.Kr. plassert innanfor paracaskulturen. Opphavet til geoglyfen og hensikten har inspirert til mange teoriar.

Ei hamn vart bygd langs den nordlege halvøya, der djupare vatn tillèt større lasteskip og cruiseskip å ankre opp. Turistar kan få tilgjenge til Paracas naturreservat, eit verna marint område, medan skipa er verna mot bølgjer og straum. Halvøya har raude sandstrender danna frå sanden som er erodert frå nærliggande klipper.

Det er bygd ein veg frå fastlandet til hamna, dels gjennom naturreservatet. Eit museum har fleire gamle gjenstandar frå paracaskulturen. Museet gjev òg detaljert informasjon og tolking om flora og fauna innanfor reservatet, inkludert det rike fuglelivet.

Paracas naturreservat er det einaste marine naturreservatet i Peru, det er utpeikt til plass på UNESCO si verdsarvliste.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Paracas Peninsula» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mai 2012*

### Referansar

1. ↑  Joseph, Frank; *The Candelabra of the Andes*, *The Ancient American*, 2:10, no. 10, 1995, reproduced at *Science Frontiers* ONLINE, No. 102: Nov-Dec 1995), henta 12. mai 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Ediktet i Potsdam
**Ediktet i Potsdam** var eit edikt om religiøs toleranse utskrive den 29. oktober 1685 av den store brandenburgske kurfyrsten, Fredrik Vilhelm. Det tilbaud hugenottane, som vart forfølgt i Frankrike på grunn av religionen sin, fritt og sikkert opphald i Brandenburg. Flyktningane mottok dessutan generøse privilegium, som skatte- og tollfridom og støtte for næringsverksemd og løn av presten deira av kurfyrstedømet.

Bakgrunnen for ediktet var den fornya forfølginga av hugenottar etter at ediktet i Nantes vart trekt tilbake av den franske kongen den 18. oktober 1685.

Kring 20 000 franske hugenottar tok imot tilbodet frå Brandenburg og slo seg ned der. Ediktet bidrog vesentleg til å hjelpe å byggje opp att næringslivet i Brandenburg etter øydeleggingane under trettiårskrigen, og la grunnsteinen for den seinare makta til kongedømet Preussen. Gjennom den franske immigrasjonen steig folkesetnaden i Berlin med ein tredjedel.

Reformasjonsminnesmerket i Genève minner om den brandenburgske mottakinga av hugenottiske flyktningar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ediktet i Potsdam» frå Wikipedia på bokmål, den 20. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
Fragment av keisar Diokletian sitt edikt om maksimalprisar frå 301
**Edikt** kjem av latinsk *edictum* som tyder *offentleg kunngjering*. Romerske embetsmenn hadde rett til å offentleggjere dei retningslinjer og reglar som dei ønskte å legge til grunn for utøvinga av embetet sitt. Særleg viktig var edikta til pretorane, som var kunngjeringa om kva reglar han ville følgje som leiar for rettsvesenet i embetsåret sitt. Det vart gjort kjend på førehand ved opplesing og oppslag. Pretor kunne som domar ikkje berre gjere bruk av gjeldande rett, han hadde òg makt til å «hjelpe, supplere og korrigere» denne, og øvde på den måten stor innverknad på utviklinga av den romerske privatretten. 

I nyare historie vart òg somme forordningar av meir alminneleg innhald kalla edikt, som det evige ediktet eller ediktet i Nantes.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edikt» frå Wikipedia på bokmål, den 20. januar 2012.*

* edikt. (2012-01-21) I *Store norske leksikon*. Henta frå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* NDL

 |
**Edith Irene Södergran** (4. april 1892–24. juni 1923) var ein finlandssvensk diktar. Ho var fødd i St. Petersburg i Russland, budde vekselvis i St. Petersburg og i Raivola i Karelen i Finland frå ho var nokre månader gammal.

Frå 1902 til 1909 gjekk Edith på den tyskspråklege jenteskulen *Die deutsche Hauptschule zu S:t Petri*, i St. Petersburg.

I 1907 døydde far hennar av tuberkulose, og året etter vart same sjukdomen påvist hos Edith. Ho vart send til eit sanatorium, der treivst ho ikkje. Kjensla av å vere fanga av sjukdomen og sanatoriet, vart eit vedvarande tema i hennar poesi. 

Oktober 1911 reiste Edith og mora til Arosa i Sveits. Der vart Edith undersøkt av ulike legar. Etter får månader vart ho forflytta til Davos-Darf-sanatoriet. I mai 1912 var tilstanden så god ho kunne reise heim. Seinare tok sjukdomen seg opp att, og ho døydde i heimen i Raivola. Bustaden vart elles øydelagd under andre verdskrigen.

Södergran var lite anerkjent i si samtid, men vert i dag halden som ein av Finlands fremste poetar. Ho vert rekna som ein av dei største modernistiske lyrikarane i Norden. Ho var den fyrste finlandsk-svenske modernisten, påverka av både fransk symbolisme, tysk ekspresjonisme og russisk futurisme. Dikta er karakterisert av fri rytme og vár intimitet, som gjer dei lett tilgjengelege for lesaren.

Hennar fyrste verk, *Dikter*, inneheld nokre av hennar best kjende kjærleiksdikt. Desse dikta skreiv ho etter eit kjærleiksforhold som verka sterkt på henne. Hennar seinare arbeid byter ut det vare, med sterke, profetiske syner som sjokkerte kritikarane. Hennar siste verk, *Landet som icke är*, er ei samling resignerte, intime dikt; skrivne nær slutten av livet hennar. Dei vart samla av lyrikaren Hagar Olsson og utgitt etter hennar død.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Persisk miniatyrbilde av himmelferda til profeten Mohammed måla av Sultan Muhammed rundt 1540.
**Lailat al miraj**, 'natta for himmelferda', er ei muslimsk høgtid til minne om profeten Mohammed sine reiser frå Mekka til Jerusalem og deretter Himmeriket i løpet av ei natt. Dagen blir feira den 27. rajab i den muslimske kalenderen.

Hendinga er skildra i sura «Al-Isra» i Koranen, og blir fortald i moskear denne dagen. Reisa til profeten kan tolkast både som ei fysisk og ei andeleg oppleving. Han møtte erkeenglar, profetar og Gud sjølv, og blei gjeven påbodet om dei fem daglege bønetidene.

På lailat al miraj kan muslimar be ekstra bøner og mange stader pynta med elektriske og levande lys. Feiringa har ofte fokus på barn og unge.

Namn på ulike språk
-------------------

På arabisk heiter hendinga Lailätu 'l-Mi‘rāğ (ar. لیلة المعراج), på persisk, urdu og bengali Šab-e Mi'râj (pers. شب معراج) og på tyrkisk Miraç Kandili.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Isra and Mi'raj» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juli 2009.*

* John L. Esposito, red. (2003), «Night Journey», *Oxford Dictionary of Islam*, Oxford University Press Inc.
* «Lailat al Miraj», *Religion & Ethics*, BBC, 3. april 2006
**Laila Riksaasen Dahl** (fødd 7. mars 1947 i Oslo) er ein norsk teolog og Den norske kyrkja sin biskop i Tunsberg bispedømme (Buskerud og Vestfold) frå 2003 til 2014.

Dahl vart oppnemnt i statsråd den 20. september 2002. Ho har teologisk utdanning frå Menighetsfakultetet i Oslo 1986–199]. Frå før dette har ho lærarutdanning frå Sagene lærerskole 1965 og praksis, både i skoleverket (1970–80), som kateket i Nittedal (1980–84), som fakultetslektor (1984–86) og amanuensis (1990–95) ved Det teologiske Menighetsfakultet. Ho hadde i 1995–2002 prestestillingar i Nittedal, fram til ho vart oppnemnt til biskop.

Ho er den andre kvinna som har vorte oppnemnt til biskop i Den norske kyrkja. Dahl har likevel gjeve uttrykk for at likestillingsloven bør ha unntak for trussamfunn som ynskjer det. Dahl har også fremma argument for at kyrkja ikkje bør ha vigselsrett, og at ekteskapsinngåing bør skiljast i ein obligatorisk offentleg del og ein valfri religiøs del.

Dahl vart innsett som biskop den 9. februar 2003 i Tønsberg domkyrkje. Før innsettinga hadde blomsterdekoratør-elevar frå Gjennestad gartnerskole pynta domkyrkja.

I desember 2005 vart ho mellombels utpeika som biskopane sin *preses* i sjukdomsfråveret til Finn Wagle. Dahl var ein av to biskopar som gav til kjenne at ho hadde skifta syn på om homofile partnarar skal kunne gjere vigsla teneste i Den norske kyrkja då lærenemnda i kyrkja la fram uttalinga si om dette i januar 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Laila Kaland**, fødd **Lothe** (8. januar 1939–30. desember 2007) var ein norsk sjukepleiar og politikar frå Gloppen i Nordfjord. Ho representerte Møre og Romsdal og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1985 til 2001.

Laila Lothe var fødd og oppvaksen på Rygg i Gloppen kommune, dotter til ein handelsmann. Ho utdanna seg til sjukepleiar i Bergen i 1961. Sidan arbeidde ho ved sjukehuset i Ålesund åra 1968-72. Familien busette seg i Sykkylven, der ho var tilsett på Sykkylven sjukeheim 1972-79 og som sjukepleiesjef for Sykkylven kommune 1979-85.

Kaland var medlem av kommunestyret i Sykkylven 1976-83, og av fylkestinget i Møre og Romsdal 1980-85. Valperioden 1981-85 var ho fyrste vararepresentant for Arbeidarpartiet til Stortinget frå Møre og Romsdal og møtte på Tinget ved fleire høve. Frå 1985 til 2001 var Kaland fast representant for Møre og Romsdal. I den fyrste fireårsbolken var ho medlem av Kyrkje- og undervisningskomitéen, i den neste av Sjøfarts- og fiskerikomitéen der ho vart sekretær frå då den andre Brundtland-regjeringa kom til makta hausten 1990. Valperioden 1993-97 var ho medlem av Kontroll- og konstitusjonskomitéen. I tillegg var ho med i Fullmaktskomiteen frå 1993 til 2001, og i Valkomiteen 1997-2001.

Kjelder
-------

* Stortinget.no - Biografi
**Sprig of Thyme**, **The Seeds of Love**, **Maiden’s Lament**, **Garners Gay**, **Let No Man Steal Your Thyme** eller **Rue** er ei tradisjonell britisk og irsk folkevise som nyttar botaniske og andre symbol for å åtvare unge folk om farane med falske kjærastar. Songen vart først dokumentert i 1689 og dei mange variantane har mange forskjellige titlar.

Oversikt
--------

I ein versjon av «Maiden’s Lament», fortel forteljaren om å halde hagen sin ryddig og ikkje la noko stele timianen deira. Ein gong hadde ho ei timianspire (sprig of thyme), men gartnarsonen kom med ei raud rose, ein blå fiol og noko bitter rute. Han stal timianen og let berr ruten vere att og ei kryprot voks der timianen hadde stått. Foreldra hennar vart sinte på ho, men ho ville skjere av rosa og plante eit piletre så alle kan sjå. 

I ein versjon av «Let No Man Steal Your Thyme», ønskjer ho at ho var i armane til kjærasten, men bed falske menn om å ikkje gje ho årsak til å klage på graset som ho tråkkar ned, for det vil reise seg att.

I somme versjonar av «Garners Gay», plukker forteljaren opp all ruten og plantar ei eik i staden med hop at ho vil vekse seg sterk.

Andre planter vert òg nemnd i andre versjonar.

Kommentar
---------

Symbolismen i songen er tolka som følgjer:

* Timian - jomfrudom og til ein viss grad tid.
* Raud rose - romantiske kjærleik, lyst eller omsynslaus kjærleik
* Fiol - beskjedenheit
* Piletre - sorg eller fortviling
* Rute - anger
* Eik - styrke, lojalitet

Innspelingar
------------

* Anne Briggs spelte inn ei utgåve av «Let No Man Steal Your Thyme» (1963)
* Jim Moray spelte *Seeds Of Love* på *Sweet England* (2003)
* Pentangle spelte inn «Let No Man Steal Your Thyme» på debutplata si *The Pentangle* i 1968.
* Shelagh McDonald spelte inn «Let No Man Steal Your Thyme» i 2005 på eit album med same namn.
* Roberts and Barrand spelte «Garners Gay» på *Live at Holstein's!* frå 1983.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Sprig of Thyme» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2   *Let No Man Steal Your Thyme*
2. ↑   Arkivert 2017-02-23 ved Wayback Machine. *Maiden’s Lament*
3. ↑   *Come All You Garners Gay*
4. ↑   Arkivert 2008-04-02 ved Wayback Machine. *Language of Flowers*
Edith McGuire i Tokyo i 1964
**Edith Marie McGuire** (fødd 3. juni 1944) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Atlanta i delstaten Georgia. Ho vart olympisk meister på 200 meter under Sommar-OL 1964.

McGuire utmerkte seg på sprintdistansane og i lengdehopp frå 1961. Åra 1963-66 vann ho seks nasjonale meistertitlar (AAU), fire av dei på 200 yards. Under sommarleikane 1964 i Tokyo sette ho personleg rekord med 11,47 sekundar i forsøksløpet på 100 meter. I finalen på distansen sprang ho i mål på tida 11,62 og sikra dermed dobbeltsiger til USA, vinnaren Wyomia Tyus vart klokka inn på 11,49, medan polske Ewa Kłobukowska på 11,64 måtte nøye seg med bronsemedalje. På 200 meter var McGuire uslåeleg heile OL-sesongen. I OL-finalen på 200 m gjorde ho sitt livs beste løp og sette olympisk rekord med tida 23,05 sekundar, hardt pressa av Irena Kirszenstein frå Polen som fekk notert 23,13 og Marilyn Black frå Australia på 23,18. McGuire var ankerkvinne for USA i 4 x 100 m stafett, der ho ikkje klarte å hente inn Polen sitt forsprang etter tre etappar og måtte sjå at nemnde Kłobukowska sprang inn til polsk triumf, ho sjølv og USA fekk sølv.

McGuire slutta friidrettssatsinga etter 1966-sesongen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edith McGuire» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mai 2019.*
Volkswagen Touareg.
Ein **SUV** (kort for *sport utility vehicle* ('sports- og nyttekøyretøy') er ei høgbygd stasjonsvogn med firehjulsdrift. I motsetning til konvensjonelle terrengbilar har denne typen sjølvberande karosseri og uavhengig hjuloppheng. 

På grunn av firehjulsdrifta og stor frigangshøgd tek bilane seg godt fram i terrenget og har vorte populær hjå friluftsfolk. 

SUV-ar har ofte kraftige bensin- eller dieselmotorar, stor masse og høgt drivstoffforbruk, noko som har ført til at dei har vorte kritiserte for å vera lite miljøvenlege. Dei høgbygde karosseria resulterer i eit høgare massepunkt enn vanlege personbilar, noko som kan gå ut over køyreeigenskapane. Den store massen fører òg til at dei gjer stor skade på andre køyretøy når dei er involverte i kollisjonar .

Bilmodellar i 2018
------------------

Bilmodellar er mellom anna SEAT Ateca,
Skoda Karoq og Volkswagen Tiguan

Sjå òg
------

* Firehjulsdrift
* Stasjonsvogn
* Minibuss

Kjelder
-------

1. ↑  «SUV». *Store norske leksikon*. 20. september 2012. Henta 2. august 2018.
2. ↑  Teimansen, E. *Store SUVer er ute*[*daud lenkje*], Dagbladet.no, 1/3-2007.
3. 1 2  Billing, M. og Sunde, S.S. *SUV – farligere enn du tror'* Arkivert 2012-10-24 ved Wayback Machine. Tryggtrafikk.no, 15/8-2008.
4. 1 2 3  
Rune Nesheim (29. juli 2018). «Sportslig alternativ til Skoda Karoq». *Dinside.no*. Henta 31. juli 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |