recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Molfetta** |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Molfetta |
| **Byvåpenet til Molfetta** |

 |
| Plassering |
| 

Molfetta is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Puglia  Bari |
| Borgarmeister | Antonio Azzollini |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  58,26 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 61 184   1061/km² |
| Koordinatar | 41°12′″N 16°36′″E﻿Koordinatar: 41°12′″N 16°36′″E﻿ |
| Høgd over havet | 18 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 70056 |
| Telefon-retningsnummer | 080 |
| **Nettstad:** www.comune.molfetta.ba.it |

**Molfetta** er ein by i provinsen Bari i regionen Puglia i Italia. Han ligg ved Adriahavet, om lag 24 km nordvest for Bari, og har om lag 60 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Opphavet til byen kan sporast tilbake til ein liten fiskelandsby på 300-talet fvt. men han vart først nemnd i skriftlege kjelder i november 925. Byen utvikla seg under Austromarriket og vart seinare erobra av langobardar, som gjorde han ein del av Hertugdømet Benevento. Byen slo tilbake mange åtak frå sarasenarar. Som ein sjølvstendig hamneby gjorde Molfetta handel med andre byar rundt Middelhavet, som Venezia, Alexandria, Konstantinopel, Syria, Amalfi og Dubrovnik.

På byrjinga av 1000-talet kom normannarane til området og byen fekk halde på sjølvstyre sitt, noko som utvikla staden som ei hamn for handel og som ein stad der pilegrimar ofte gjekk om bord på veg til Det heilage landet. Av dei mange pilegrimane som reiste gjennom byen var Konrad av Bayern (ca. 1105-1154), som på veg tilbake frå pilegrimsreisa si slo seg ned her som eremitt. Han vart æra som San Corrado etter han døydde, og er i dag vernehelgenen til Molfetta. 

Under angevinarstyret av byen klarte han å halde på sjølvstyre sitt, men då Aragon slo seg ned i Sør-Italia vart det stadige stridar mellom franskmenn, spanjolar og italienarar. Desse krigane førte til død og øydelegging i store delar av Sør-Italia. Plyndringa av Molfetta av franskmennene i juli 1529 var ei hending som stoppa den økonomiske utviklinga i byen.

Dei fleste bygningane i Molfetta er moderne, men den gamle domkyrkja i byen Duomo Vecchio i romansk-apulisk stil er frå 1100-1200-talet.

Kjelder
-------

1. ↑  «Molfetta | Italy», *Encyclopedia Britannica* (på engelsk), henta 12. mai 2019

---

* *Denne artikkelen bygger på «Molfetta» frå Wikipedia på engelsk, den 3. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 62°0′4.1256″N 10°55′11.006″E﻿

*For stader med same namn, sjå Jutulhogget (fleirtyding)*
Jutulhogget.
**Jutulhogget** i Østerdalen er ei 2,4 km lang kløft mellom Glomma og Tylldal i Nord-Østerdal i kommunane Alvdal og Rendalen i Innlandet, ei av dei lengste kløftene i Nord-Europa. I vest endar Jutulhogget i ein botn, i aust nede ved elva Tysla.

Det finst mange segner frå staden. Det vanlegaste opphavssegnet handlar om fiendskap mellom Rendalsjutulen og Alvdalsjutulen. Dette vart fortalt opp att i ei biletbok av Helge Ness i 1978.Eit anna segn er gjengitt av Jacob Breda Bull i romanen *Jutulskaret*. Segna om Tater-Kristen vart filmatisert under tittelen *Tater Kristen* i 1991.

Danning
-------

Jutulhogget vart danna i slutten av siste istid for 9200 år sidan av den raske tappinga av Nedre Glomsjø.Nedre Glomsjø var ein bresjø demmd opp av isbreane. Desse gav etter ved Barkaldkjølen, og om lag 100 km³ vatn rann over og grov seg ned i Jutulhogget dei neste 2 - 3 vekene. Noko av vatnet rann til Sverige, resten rann mot Øyeren, men vart ståande ei tid over Romerike. Her vart det utgravne fjellet sett av som romeriksmjelen.

Kjelder
-------

1. ↑  Per Jørgensen, Rolf Sørensen og Sylvi Haldorsen (1997) *Kvartærgeologi, 2. utgåva* Tun Forlag, ISBN 978-82-529-2107-6

Bakgrunnsstoff
--------------

* Helge Næss: *Jutulhogget, ei dramatisk framstilling av segna om korleis Jutulhogget vart til* 1978.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
Koordinatar: 33°5′59.96″N 35°17′18.74″E﻿

**Zar'it** (hebraisk זַרְעִית) er ein moshav nord i Israel. Han ligg i Øvre Galilea nær den libanesiske grensa og høyrer til Ma'ale Yosef regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 250.

Moshaven vart grunnlagd i 1967 av moshavinnbyggjarar frå Galilea som ein del av Operasjon Sof Sof, for å forsterke det jødiske nærværet i Galilea. Han vart først kalla **Kfar Rosenwald** (*Rosenwaldlandsbyen*) etter amerikanske filantropen William Rosenwald. Men innbyggjarane likte ikkje det utanlandske namnet, så som eit kompromiss, valde Yehuda Ziv, leiaren for samfunnet eit akronym, Zar'it (**Z**ekher **R**osenwald **I**manu **Y**isha'er **T**amid, som tyder. *Minnet til Rosenwald vil alltid vere med oss*).

Landsbyen var åstad for eit Hizbollah-åtak som utløyste Libanonkrigen i 2006, oog vart sidan råka av fleire rakettåtak.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zar'it» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑
2. ↑

| * v
* d
* e
Ma'ale Yosef regionale kommune |
| --- |
| Moshavim | Avdon**·** Ein Ya'akov**·** Elkosh**·** Even Menachem**·** Goren**·** Hosen**·** Lapidot**·** Manot**·** Me'ona**·** Netu'a**·** Peki'in HaHadasha**·** Shomera**·** Shtula**·** Tzuriel**·** Ya'ara**·** Zar'it |
| Fellesbusetnader | Abirim**·** Gita**·** Gornot HaGalil**·** Mattat**·** Mitzpe Hila**·** Neve Ziv |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Homo habilis*** |
| Homo habilis*Homo habilis* |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Primatar Primates |
| **Familie:** | Hominidae |
| **Slekt:** | *Homo* |
| **Art:** | †***H. habilis*** |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Homo habilis*** |

***Homo habilis*** ('det hendige mennesket') er ein tidleg art innan slekta *Homo* som levde for rundt 2,5 millionar år sidan til minst 1,6 millionar år sidan, ved byrjinga av pleistocentida. 
*Homo habilis* er kjend som «urmennesket» fordi det er den eldste kjende arten som høyrer til slekta *Homo* (*H. rudolfensis* er også eit mogleg «urmenneske»). *H. habilis* levde frå om lag 1,8 millionar til om lag 1,2 millionar år sidan, og var samtidig med *Australopithecus*. Nokre forskarar, som Richard Leakey, har føreslått å plassera H. habilis i slekta *Australopithecus*, ettersom arten er mindre og meir primitiv enn andre *Homo*-artar.

Skildring
---------

*Homo habilis* var i gjennomsnitt rundt 1,3 meter høg. Han hadde eit hjernevolum på mellom 590 og 650 cm³, ein og ein halv gong så stor som australopithecinane, men berre rundt halvparten så stor som moderne menneskehjernar (1350-1450 cm³).

Funn
----

Dei første funna av *H. habilis* blei gjort i Olduvai-dalen i Tanzania av Mary og Louis Leakey mellom 1962 og 1964. Det er seinare funne fossil ved Koobi Fora i Kenya. 

*H. habilis* er funne saman med enkle tillagde steinreiskapar av oldowantypen, og blir difor kalla 'det hendige mennesket'. Arten blei lenge rekna som den første som laga verktøy, men dette er no rekna som usikkert, ettersom *Australopithecus garhi* er blitt funnen saman med verktøy som er minst 100 000-200 000 eldre.

Kjelder
-------

* Philip's (2008), «Homo habilis», *World Encyclopedia*, Oxford Reference Online, Oxford University Press
* Timothy Darvill, red. (2008), «Homo habilis», *The Concise Oxford Dictionary of Archaeology*, Oxford University Press

Bakgrunnsstoff
--------------

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Homo habilis** 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND
* EOL

 |
**Gustaf Reinvald** (fødd 23. september 1781 i Halikko, daud 22. januar 1841 i Björneborg) var ein finsk språkforskar.

Liv og virke
------------

Reinvald vart student i Åbo i 1801, prestvigsla i 1806 og filosofie magister i 1810. I 1811 vart han dosent i finsk ved Kungliga Akademien i Åbo etter å ha gjeve ut den andre delen av serien *De orthoepia et orthographia linguæ fennicæ* som handla om den rette uttalen av det finske språket og om rettskriving. Seinare (1815–17) utgav han ein annan serie: *De signis relationum nominalium inn lingua fennica*, som handsama nominalbøying i finsk. I 1813 vart han utnemnd til adjunkt i pedagogikk. 

På oppfordring av språkforskaren Rasmus Rask og betalt av ein russisk mesenat, utarbeidde og utgav Renvall 1823–26 det berømte verket sitt *Suomalainen sanakirja, Lexicon linguæ fennicæ*, ei ordbok primært laga for språkforskarar, der han gav tydinga til orda på latin og tysk, somme gonger òg den svenske tydinga. Denne ordboka var i meir enn tre tiår hovudkjelda til kjennskap om finsk i akademiske krinsar. I 1840 utgav Reinvald *Finsk språklära enligt den rena vestfinska dialecten*. Eit anna viktig arbeid var den endelege redaksjonen av det første nye finske salmebokforslaget. I 1819 vart han sokneprest i Uskela og i 1829 i Ulvsby. Etter å ha gjeve ut ordboka fekk Renvall tittelen professor i 1827, og vart heidersdoktor i teologi i 1830.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Gustaf Renvall» frå Wikipedia på svensk, den 25. mars 2023.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
* Renvall, Gustaf i *Nordisk familjebok* (2:a upplagan, 1915)
* Renvall, Gustaf i *Uppslagsverket Finland* (webbupplaga, 2012). CC-BY-SA 4.0


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
Jutlamannen i Lærdal, teikning av Johannes Flintoe i Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design.
**Jutlamannen** er ein fjellformasjon i Lærdal i Sogn. Formasjonen kan minna om eit troll med nasen i vêret, og det er knytt lokale segner til han.

Segner
------

Ei segn fortel om då Olav den heilage reid gjennom Lærdal i 1023. Ho fortel at då skoen under eine foten til hesten hans losna, måtte han stiga av for å få festa skoen att. Då var det ein jutul og ei gyger oppe i lia som skratta og log. Olav vart harm og svara: «Statt de der i stokk og stein, og ver ikkje folk til mein». Både jutulen og gygra vart då til stein. «Gygra» ramla ned rundt 1800, men jutulmannen står mot himmelsynet den dag i dag. Segna finst i fleire variantar.

Ei anna segn fortel at Odin laga to svarte merke i fjellet ved Ljøsnaveiti med vognhjula sine då han skulle vitja Jutlamannen.

Bildekunst
----------

Det mest kjende måleriet av Jutlamannen er i Fugleværelset på Slottet i Oslo, og er måla av Johannes Flintoe på 1840-talet. På det offisielle brurebiletet av kronprins Haakon Magnus og kronprinsesse Mette Marit står dei framfor veggmåleriet med Jutlamannen.

Kjelder
-------

1. ↑  *Norsk turist guide 1989/90*. Norsk turist guide. 1989. s. 351. ISBN 8290794010. ;
Skoug, Stein Erik (1975). *Kongeveien over Fillefjell: Vindhella og Galdane*. Grøndahl. s. 92. ISBN 8250401476.
2. 1 2  Christensen, Olav (1955-2014) (2000). *Bergteken: nye vegar til gamle segner*. Aschehoug. s. 97, 101. ISBN 8203184375.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Jutlamannen frå Sogn og Fjordane fylkesbibliotek
**Judith Heine**, kjend som **Jutta Heine**, (fødd 16. september 1940) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Stadthagen i Niedersachsen som tevla for Vest-Tyskland og i olympisk samaheng eit alltysk lag. Ho vart europameister på 200 m i 1962, og vann to sølvmedaljar under sommar-OL 1960.

### Aktiv

Under dei olympiske leikane i 1960 i Roma vann Heine sølvmedaljen på 200 meter bakom USA-amerikanske Wilma Rudolph. Også i 4x100 meter stafett fekk ho sølv, saman med landslagskollegaene Martha Langbein, Anni Biechl og Brunhilde Hendrix. 

Heine vart europameister på 200 m i Beograd i 1962. På 100 meter vart ho nummer to, på same tid som vinnaren Dorothy Hyman frå Storbritannia, endå ei sølvmedalje fekk Heine med seg frå 4x100 meter stafett. Ho deltok i sommar-OL 1964. Her vart ho diska etter to tjuvstartar på 200 mo og kom på femteplass med det alltyske lag på 4x100 m stafett.

Heine vann den vesttyske meisterskapen på 200 meter i 1959, 1961, 1962 og 1963. På 100 meter vart ho vesttysk meister i 1962.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jutta Heine» frå Wikipedia på tysk, den 26. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**Daniel Plaza Montero** (fødd 3. juli 1966) er ein spansk tidlegare kappgjengar frå Barcelona som i 1992 vart olympisk meister på 20 kilometer i heimbyen.

Aktiv
-----

Plaza gjekk i 1990 inn til sølvmedalje på 20 km ved europameisterskapen i Split, 17 sekundar bakom vinnaren Pavol Blažek frå Tsjekkoslovakia. Under dei olympiske sommarleikane 1992 i heimbyen Barcelona vann Plaza gullmedaljen på 20 km, med god margin til dei andre medaljevinnarane, Guillaume LeBlanc frå Canada og Giovanni De Benedictis frå Italia. Året etter tok Plaza bronsemedaljen på same distansen då VM 1993 fann stad i Stuttgart, der landsmannen Valentí Massana vart verdsmeister.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Nr 12 – 1.21.53
* EM 1990 i Split: Sølvmedalje – 1.22.22, bakom Pavol Blažek (1.22.05)
* OL 1992 i Barcelona: Gullmedalje – 1.21.45, framom Guillaume LeBlanc (1.22.25)
* VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje – 1.23.18
* EM 1994 i Helsinki: Diskvalifisert
* OL 1996 i Atlanta: Nr 11 – 1.22.05

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Daniel Plaza» frå Wikipedia på tysk, den 10. juni 2019.*

* «Daniel Plaza» (på engelsk). Olympedia. Henta 10. mars 2023.
**Tromboseprofylakse** er ein behandling som skal førebyggja levring av blod i årene (trombose).

Antikoagulantar
---------------

Antikoagulantar vert først og fremst nytta for å førebyggja venøse trombosar, eller blodlevringar/koagulasjon, som til dømes djup venetrombose og den potensielt dødlege konsekvensen av dette, pulmonære emboli, eller lungeblodpropp. Ein pasient kan trengja tromboseprofylakse særskilt rundt ein operasjon, men kan og nyttast for pasientar som treng det av andre grunnar som til dømes på grunn av atrieflimmer eller hjå pasientar med kunstige hjarteklaffar.

Det finst mange ulike antikoagulantar. Dei viktigaste er warfarin som kjem i tablettform, og heparin og lågmolekylære heparinar som må injiserast. Warfarin hemmar syntesen av vitamin K som er viktig i vidare danning av koagulasjonsfaktorar. Heparin er eit protein som aktiverer antitrombin III, eit stoff i blodet som hemmar koagulasjon.

Antiblodplatemiddel
-------------------

Antiblodplatemiddel førebygg trombosar særskilt i arteriar. Det mest kjende av desse er acetylsalisylsyre, men det finst òg andre lækjemiddel som dipyridamol, sulfinpyrazon, abciximab, ticlopidin og clopidogrel. Desse verkar på ulike måtar hemmande på blodplatene som er ein viktig deltakar i blodlevringsmekanismen.
**Qinling** (kinesisk skrift 秦岭, pinyin *Qin Ling*) er ei fjellkjede sentralt i Folkerepublikken Kina. Ho strekkjer seg ca. 650 km i vest-aust-retning, og har ei breidde på opptil 170 km, frå sør i provinsen Gansu og tvers over heile det sørlege Shaanxi og aust til den sentrale delen av Henan. 

Vestre toppen av Hua Shan, eit fjell i Qinlingfjella
Det høgaste fjellet i kjeda er Taibai Shan, på 3 767 moh. Eit av dei fem heilage fjella i daoismen, Hua Shan, ligg i Qinling. 

I nord er fjella avgrensa av elvesletta til elva Wei og i sør av elva Han Jiang. Desse to elvene renn ut i kvar sin hovudflod, Huangelva og Yangtze. 

Fjella utgjer eit markant vegetasjonsskilje. Nord for fjella er det store tørre løssområde som eignar seg for dyrking av kveite. Sør for dei byrjar varmare og fuktigare landskap som dels er prega av store skogar, dels av risfelt.

Samferdsle
----------

Baoji-Chengdu-jarnbana går gjennom området. Ho knyter Baoji i Shaanxi til Chengdu i Sichuan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Qinling» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Daniel Ståhl** (fødd 27. august 1992) er ein svensk friidrettsutøvar frå¨Järfälla kommun som vart verdsmeister 2019 og olympisk meister 2021 i diskoskasting. Tidlegare vann han sølvmedaljen i VM 2017 og EM 2018. Ståhl har eit personbeste på 71,86 meter.

Aktiv
-----

Ståhl vart femtemann i så vel Beijing-VM 2015 og Amsterdam-EM 2016. 28. august 2016 sette han personleg rekord med 68,72 då han vart svensk meister. I juni 2017 i Sollentuna forbetra han den 33 år gamle landsrekorden til Ricky Bruch med 3 cm til 71,29 meter. Under VM i friidrett 2017 fekk han sølvmedaljen, med 69,19 meter og personbeste enda han fattige 2 cm attom vinnaren, Andrius Gudžius frå Litauen. Også året etter vart det sølv og gull på dei same to karane ved europameisterskapen i Berlin, då skilde det 23 cm i favør Gudžius. 

29. juni 2019 forbetra Ståhl den svenske rekorden i diskoskasting til 71,86 meter i Bottnaryd. Tre månader seinare vann han gullmedaljen då verdsmeisterskapen vart avvikla i Doha. Både i 2020- og 2021-sesongen hadde han bestekast over 71 meter. 31 juli 2021 vann han den olympiske gullmedaljen i øvinga, og fekk med seg landsmannen Simon Pettersson på sigerspallen i Tokyo.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2014 i Zürich: Utslått i kvalifiseringa (59,01 m=nr 24)
* VM 2015 i Beijing: Nr 5 – 64,73 m
* EM 2016 i Amsterdam: Nr 5 – 64,77 m
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i kvalifiseringa (62,26 m=nr 14)
* VM 2017 i London: Sølvmedalje – 69,19 m, bakom Andrius Gudžius (69,21 m)
* EM 2018 i Berlin: Sølvmedalje – 68,23 m, bakom Andrius Gudžius (68,46 m)
* VM 2019 i Doha: Gullmedalje – 67,59 m, framom Fedrick Dacres (66,94 m)
* OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje – 68,90 m, framom Simon Pettersson (67,39 m)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Daniel Ståhl» frå Wikipedia på tysk, den 21. august 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Daniel Ståhl» (på engelsk). Olympedia. Henta 5. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Per Mellesmo** (15. september 1919–3. mai 1993) var ein norsk gartnar og stortingsrepresentant frå Vågå i Oppland, medlem i Arbeidarpartiet.

Mellesmo, som var son til ein elektrikar, gjekk gartnarskule 1938-40. Frå 1940 til -48 arbeidde han etter tur på gartneri i Biri, i Sandnes, i Moss og i Danmark. I 1948 byrja han å drive gartneri på Vinstra, frå 1956 dreiv han også blomsterforretning same staden til 1987. 

I tre etterfølgjande stortingsperiodar; 1954-57,1958-61 og 1961-65 var Mellesmo første vararepresentant for Arbeidarpartiet i Oppland. Alle desse tre periodane møtte han bolkevis på Stortinget. I tida 22.1.1955-14.5.1956 møtte han fast i staden for statsråd Olav Meisdalshagen, medlem i Protokollkomiteen. Då same Meisdalshagen døydde i november 1959 var Mellesmo fast på Opplands-benken ut valperioden, med sete i Utanriks- og konstitusjonskomiteen. Så var han fast representant 4.2.1963-28.8.1963 då Oskar Skogly var statsråd, medan han atter møtte fast frå 5. mai 1964, etter Gunnar Kalrasten døydde. I 1963 medlem i Protokollkomiteen, i 1964-65 i Samferdslekomiteen.

Frå 1965 til 1977 møtte Mellesmo på Stortinget utan avbrot. Han var medlem 1965-69 i Administrasjonskomiteen, 1969-73 i Industrikomiteen og 1973-77 i Kommunal- og miljøvernkomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
*Lesande jente*, c. 1776
**Jean-Honoré Fragonard** (5. april 1732–22. august 1806) var ein fransk målar og teiknar under rokokkoen. Ein stor del av verka hans syner fram ei lett og hedonistisk livinnstilling, ofte med innslag av tildekt erotikk.

Liv og gjerning
---------------

Fragonard var fødd i Grasse i Frankrike. Han var elev av Chardin og Boucher. Mellom 1755 og -61 studerte han ved det franske kunstakademiet i Roma. Etter opphaldet i Italia flytta han til Paris. Der arbeidde han sidan for det meste utanfor dei etablerte akademiske krinsane. Han stilte sjeldan ut på salongane, han levde framfor alt av private oppdrag. Fragonard vart i 1793 til sjef for 'Musée des Arts', dagens Louvre. 

Både som målar og teiknar var Fragonard mykje uttrykksfull. Han måla med stor virtuositet og i skiftande maner og teknikk. Særleg kjend er han for sine måleri av forelska par i parkar, til dømes *Disse* og *Overraskinga*, og av små hendingar ved hemmelege kjæleiksmøte, som *Det stolne kysset*. I dei fleste av Fragonards måleri, som *Musikktevlinga*, *Flørten* og *Kjærleikens framsteg*, gestaltar han elegant kledde kvinner i nonsjalante positurar, omgjevne av menn og englar, og ofte i eit grønkande miljø. Verka uttrykker lyst, kjærleik og kvinnenes kjenslemessige makt over mennene.

Fragonards fremste førebilete var 1600-talsmålarar som Rembrandt og Rubens i tillegg til Boucher og Tiepolo. I dei fleste av verka til Boucher står kvinna i sentrum, nett som i mange av bileta til Fragonard.

Jean-Honoré Fragonard døydde i Paris i 1806.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jean-Honoré Fragonard» frå Wikipedia på svensk, den 23. januar 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jean-Honoré Fragonard**

* Levey, Michael, *Rococo to Revolution: major trends in eighteenth-century painting*. London: Thames & Hudson 1992. ISBN 0-500-20050-5

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Det tradisjonelle kinesiske skriftteiknet for qi.
**Qi**, **chi** eller **ki** (med forenkla kinesiske skriftteikn 气, tradisjonelle 氣) tyder 'pustekraft, livskraft' eller 'naturleg energi' og er i følgje kinesisk kultur ein rytmisk gjennomstraumande energi i alle levande vesen og i all materie. Direkte omsett tyder ordet vatn, luft, damp eller ande. Det kinesiske skriftteiknet for qi er eit samansett teikn: «damp frå kokande ris».

Qi er eit viktig element i kinesisk kosmologi, tradisjonell kinesisk medisin og i mange austlege kampaktivitetar. Qi spelar såleis ei sentral rolle i akupunktur, qigong og feng shui og for kampaktivitetar som til dømes kung fu og aikido.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Qi» frå Wikipedia på engelsk, og «Qi (filosofi)» frå Wikipedia på bokmål den 10. oktober 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Romarheim, Arild; Løøv, Margrethe m. fleire. qi. Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Tverrsnitt av hjartet, mellom framkammera og hjartekammera. Aortaklaffen ligg midt i hjartet med pulmonalklaffen framfor til venstre. Ein kan sjå høgre og venstre kransarterie.(Frå *Gray's Anatomy*)
Eit lengdesnitt frå venstre hjartekammer, gjennom aortaklaffen og ut i aorta. Klaffen er bretta open og biletet viser dei tre lommene i klaffen. (Frå *Gray's Anatomy*)
**Aortaklaffen** er ein hjarteklaff og sit i utløpet frå venstre hjartekammer og i starten av livpulsåra (aorta). Han slepper blodet frå hjarte og ut systemkretsløpet når hjarte trekkjer seg saman (systolen). Når hjarte på nytt blir fylt (diastolen) hindrar klaffen blodet i å renne attende.

Aortaklaffen har ei sirkelforma grunnflate. Han har tre kuspar (frå latin cuspis, *brodd*) eller lommer, som opnar når trykket i venstre hjartekammer stig. Når trykket søkk, snur blodstraumen og lommene blir fylt med blod og klaffen lukkar. Han liknar derfor på veneklaffane.

Nedst på livpulsåra, bak kuspane, er det ei utviding kalla *sinus Valsalva* kor ein finn avgangen av kranspulsårene. Sinus Valsalva gjer at kuspane ikkje legg seg heilt inn mot åreveggen og at blodstraumen ut i kranspulsårene ikkje blir avbroten.
**Jean-Claude Juncker** (fødd 9. desember 1954 i Redange) er ein luxembourgsk politikar som var statsminister i Luxembourg frå 1995 til 2013. Han var president i Europakommisjonen frå 2014 til 2019, og dermed leiar av Juncker-kommisjonen.

Juncker leiar det kristendemokratiske partiet Chrëschtlech Sozial Vollekspartei (*Det kristlegsosiale folkepartiet*). Han tok over som statsminister då forgjengaren Jacques Santer vart president for EU-kommisjonen i 1995. Han vart gjenvald ved parlamentsvala i 1999 og 2004. Ved det siste valet fekk partiet hans 36,1 % av røystene. Han regjerte i koalisjon med det sosialdemokratiske partiet Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei (*Det luxembourgske sosialistiske arbeidarpartiet*) frå 2004. Det same partiet var koalisjonspartnar før 1999. Mellom 1999 og 2004 regjerte han i koalisjon med det liberale partiet Demokratesch Partei (*Det demokratiske partiet*).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Per Olav Paust** (1. desember 1943–6. mai 1999) var ein norsk diplomat.

Han var utdanna magister i statsvitskap (mag.art.) og arbeidde først i Norad. I 1974 byrja han i utanrikstenesta.

Han var pressetalsmann i Utanriksdepartementet frå november 1984 til februar 1988, då han blei utnemnd til ambassaderåd ved ambassaden i Washington, D.C. Han var stasjonert i Washington i to omgangar. Paust var òg stasjonert i Jakarta i tre år. I 1998 var han fungerande generalkonsul i New York.

I tida før Vinter-OL 1994 på Lillehammer leidde han eit prosjekt for profilering av Noreg i utlandet i samarbeid med NORTRA og Norges Eksportråd.

Paust døydde av kreft i 1999. Han var gift med Anne Orderud Paust, som var personleg sekretær for forsvarsministeren. Ho vart drepen drygt to veker etter at mannen døydde, i det som vart kjent som Orderud-saka.

Fotnotar
--------

1. ↑  Ektepar med toppkarriere - VG 23. mai 1999

* *Denne artikkelen bygger på «Per Paust» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mai 2019.*
**Jean Arp**, fødd **Hans Arp**, (16. september 1886–7. juni 1966) var ein fransk-tysk bilethoggar, målar og diktar.

### Liv og gjerning

Skulptur laga av Hans Arp (1953) ved Ciudad Universitaria de Caracas
Arp var fødd i Strasbourg i Alsace. Han kom til verda i den perioden Alsace og Lorraine heitte Elsass-Lothringen og høyrde til Tyskland, og vart døypt Hans. Mora var frå Alsace og faren tysk. Etter første verdskrigen kom området atter under Frankrike, styresmaktene bestemte då at namnet *Hans* skulle byttast ut med *Jean*.

Arp fullførte kunststudiar i Strasbourg i 1904 og reiste til Paris. Der fekk han gitt ut sine første dikt. Han gjekk på kunstskule i Weimar 1905-07 og reiste i 1908 tilbake til Paris, der han studerte ved Académie Julian.

Under den første verdskrigen budde Arp i Sveits. Her var ein av grunnleggarane av Dada-rørsla i Zürich i 1916. I 1920 starta han ei dadagruppe i Köln saman med Max Ernst og den sosiale aktivisten Alfred Grünwald. Få år seinare stilte han ut saman med surrealistane i 'Galerie Pierre' i Paris i 1925. 

Året etter flytta Arp til Paris. Han braut med surrealistane i 1931 for å lage ei ny rørsle kalla *Abstraction-Création* med tidsskriftet *Transition* som hovudorgan.

Frå 1930-åra og resten av livet gav han ut essays og poesi. Han flykta frå Paris til Zürich for å sleppe unna den tyske okkupasjonsmakta.

Arp hadde separatutstilling i New York og besøkte byen i 1949. Året etter fekk han bestilling på eit relieff til ein bygning ved Harvard University i Cambridge i Massachusetts.
Han utførte også eit murmåleri til UNESCO-bygningen i Paris og vann hovudpremien for skulptur ved biennalen i Venezia i 1954.

Arp døydde i Basel i Sveits i 1966.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jean Arp» frå Wikipedia på bokmål, den 14. januar 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Surrealism Artikkel om tilkomsten av surrealismen (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Per Lasson** (fødd 18. april 1859 i Kristiania, daud 6. juni 1883 på dampskipet «Christiania») var ein norsk komponist.

Lasson var fødd inn i ein kunstnarleg familie med fleire musikarar. Han var nest eldst i ein barneflokk på ti, og blant dei åtte søstrene hans finn ein kunstmålaren Oda Krohg og kabaretkunstnaren Bokken Lasson. Halfdan Kjerulf var ein fjern slektning.

Per Lasson fekk kreft og døydde berre 24 år gamal på dampskipet «Christiania» medan han var på veg heim frå kuropphald i Bad Kreuznach. Då han gjekk bort skreiv *Nordisk Musik-Tidende* at han «var en saa musikalsk begavet Natur og eiede et saa lovende Talent, at hans tidlige Bortgang i en ganske ung Alder ikke alene beklages af Slægt og Venner, der stode ham nærmest, men af Alle, der levende interessere sig for vor Kunst, og som til ham knyttede ikke ringe Forventninger.»

Hovudinspirasjonskjeldene til Lasson var den tyske romantikken. Han nådde berre å skrive 15 romansar, 9 klaverstykke og ein orkesterouverture, men dei syner ein tydeleg musikkgjevnad og eit godt grep om det handverkmessige.

I dag er Lasson mest kjend for klaverstykket *Crescendo* og *Grisemarsjen*, festmarsj til ordenspromosjonen i «griseordenen», Studentersamfundet i Kristiania 1882. I hans eiga samtid var *Crescendo* og songen *Træet* svært populære.

Kjelder
-------

1. 1 2 3   Per Lasson i Norsk biografisk leksikon
2. ↑  Sitert frå  Per Lasson i Norsk biografisk leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC

 |
|  |
| --- |
| ***«Nysgjerrig-Per»***  Singel av Per Asplin og Nora Brockstedt |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk |
| **Utgjeve** | 1968 |
| Låtskrivar(ar) | Tor Hultin og Ola B. Johannessen |
|

**«Nysgjerrig-Per»** er ein song av Per Asplin og Nora Brockstedt frå 1968. Han var skriven av Tor Hultin og Ola B. Johannessen.

Eurovision
----------

### Melodi Grand Prix 1968

«Nysgjerrig-Per» deltok i Melodi Grand Prix 1968, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1968 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Per Asplin med eit lite orkester, og så på nytt av Nora Brockstedt med eit stort orkester. Bidraget enda på fjerdeplass med fire poeng; tre frå Trondheim og eitt frå Kristiansand.

Fotnotar
--------

1. ↑  «MGP 1968» (på norsk). OGAE Norge. Henta 6. juli 2014.
2. ↑  «Norway 1968» (på engelsk). esc-history.com. Henta 27. juni 2014.
3. ↑  «NORWEGIAN FINAL 1968» (på engelsk). natfinals.50webs.com. Henta 27. juni 2014.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1968 |
| --- |
| *Nysgjerrig-Per***·** *Stress***·** *Nordlys***·** *Jeg har aldri vært så glad i no'en som deg***·** *Ingenmannsland* |
**Jean-Léon Gérôme** (11. mai 1824–10. januar 1904) var ein fransk målar og skulptør som er best kjend for sine akademiske kunstverk og sine historiemåleri. Mange av måleria hans byggjer på ulike motiv i orientalismen, gresk mytologi og klassiske framstillingar. I tillegg måla han portrett.

### Liv og gjerning

Jean-Léon Gérôme i atelieret sitt i Paris.
Gérôme var fødd i Vesoul i Haute-Saône. 17 år gammal reiste han til Paris, der han gjekk i lære hos Paul Delaroche. Saman reiste dei i 1844-45 på ei reise i Italia. To år etter heimkomsten debuterte Gérôme så på den årlege utstillinga på Paris-salongen med måleriet *Hanekamp*, og fekk ein medalje.

Dei neste åra deltok han regelmessig på dei viktigaste fransk kunstutstillingane med måleri over historiske og mytologiske tema. Reiser til Tyrkia i 1854 og til Egypt i 1857 førte til nye motiv kom med i målera hans. Mange av bileta viser til Orienten, medan andre syner berømte historiske hendingar. Eit av hans mest kjente verk, laga i 1867, syner Napoléon framom sfinksen i Giza i Egypt.

Gérôme vert halde som ein av de viktigaste målarane frå den akademiske perioden. I tillegg til å vere ein etterspurd målar, hadde han gjennom åra svært mange elevar. 

Gérôme var ein svoren motstandar av impresjonismen, og kjempa iherdig mot denne stilretninga då ho byrja fange interesse midt på 1870-talet.

* Hanekamp, 1846*Hanekamp*, 1846
* Napoleon framom sfinxen, 1867-68*Napoleon framom sfinxen*, 1867-68
* Tommelen ned, 1872*Tommelen ned*, 1872

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jean-Léon Gérôme» frå Wikipedia på tysk, den 6. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Wilhelm Blakstad** (2. februar 1863–4. januar 1936) var ein norsk næringsdrivar og politikar frå Asker som representerte partiet Høgre på Stortinget frå 1919 til 1933. Han var far til Gudolf Blakstad og bror til Finn Blakstad.

### Liv og gjerning

Wilhelm Blakstad var frå storgarden Blakstad i Asker. Han gjekk 1879-82 den tekniske skulen i Trondheim og 1885-86 Noregs Landbrukshøgskule på Ås i Akershus. I mellomtida var han styrar 1882-83 av Baklandets Teglverk og Dampsmie, landmålar 1883-84, før han 1884-85 tok del i å gjenoppbyggje Kristiania Tændstikfabrik. Åra 1886-92 arbeidde han som ingeniør i «Det nordenfjeldske». Han var så fløytingsinspektør i Skiensvassdraget frå 1892 til 1898. Frå 1902 var han fløytingsdirektør i Fredrikstad Tømmerdireksjon til han døydde.

Frå 1910- til -18 var Blakstad ordførar i Fredrikstad. Etter å ha vore varamann til Stortinget 1916-18, representerte han kjøpstadene i Østfold og partiet Høgre i fem etterfylgjande storting; 1919-33. Han var medlem 1919-21 i Skog- og vassdragskomiteen, 1922-24 i Finanskomiteen, nestformann 1925-30 i Tollkomiteen, og formann 1931-33 i Finans- og tollkomiteen.

Blakstad var formann i to departementale komitear. Fyrst leia han Komiteen om regulering av Øyeren 1914, og sidan Komiteen om arbeidstidforskrifter i landbruksnæringa av 1927. Han var elles medlem 1918-21 i Tilsynskomiteen for Smålensbanen og i Mellomriksbanekommisjonen av 1921.

Ei byste av Blakstad, forma av Waldemar Dahl, står utanfor hovudkontoret til Fredrikstad Tømmerdireksjon. W. Blakstads gate i Fredrikstad har namn etter han.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2016-08-16 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Den reelle delen (raud) og den imaginære delen (blå) av Riemanns zetafunksjon langs den kritiske linja Re(*s*) = 1/2. Dei første ikkje trivielle nullpunkta kan ein sjå ved Im(*s*) = ±14.135, ±21.022 og ±25.011.
**Riemanns hypotese** vart framsett i 1859 av Bernhard Riemann og handlar om den såkalla Riemanns zetafunksjon. Hypotesen, som det til no ikkje har lukkast å bevise, seier at realdelen for dei ikkje-trivielle nullpunkta til denne funksjonen alltid er lik ½. Hypotesen er først og fremst viktig i samanheng med problem som handlar om fordelinga av primtala, men zetafunksjonen står òg sentralt i andre område av matematikken. Eit av dei viktigaste bidraga til ei løysing av problemet er levert av den norske matematikaren Atle Selberg.

  

Om

{\displaystyle M(x)=\sum \_{n\leq x}\mu (n)}
er Riemannhypotesen ekvivalent til at

{\displaystyle M(x)=O(x^{{\frac {1}{2}}+\varepsilon })}
før alle positiva ε.

Kjelder
-------

* Riemanns hypotese. (2012-02-09) I *Store norske leksikon*. Henta frå

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Nytt i Uka** er ei fulldistribuert avis (gratisavis) for husstandane i Ålesund og nabokommunane Hareid, Sula, Sykkylven, Giske, Skodje, Haram, Ørskog, Stordal og det meste av Vestnes. Ein distribuerer òg avisa til poststadene Tomrefjord, Vestnes og Liabygda. Avisa kjem ut kvar onsdag i eit opplag på 40 000 eksemplar, og er dermed den avisa som har størst opplag per utgåve mellom Bergen og Trondheim.

Eigarselskapet Media Vest AS vart skipa av fem av dei tilsette etter konkursen i Sunnmøre Arbeideravis i august 1985, og *Nytt i Uka* var på gata berre ei veke etter konkursen. Eigarskapen ligg i dag i hovudsak hos tre av dei tilsette, som til saman har omkring 86 prosent av aksjekapitalen.

*Nytt i Uka* har kome ut jamt sidan 1985, og er dermed ei av dei aller eldste gratisavisene i Noreg. Omsetjinga i 2009 var ca. 15,7 millionar kroner. Avisa har 12–13 tilsette.

Media Vest AS og *Nytt i Uka* er mellom dei åtte prosent av verksemdene i Noreg som har den høgaste kredittvurderinga, AAA-rating, hos Dun & Bradstreet.

Media Vest AS driv òg Nytt i Ukas forlag som ein integrert, men liten del av verksemda. Per 2010 har forlaget gjeve ut 16 titlar, i all hovudsak av lokalhistorisk og -kulturell art.

Den daglege leiaren i *Media Vest AS* er Berit Fugelsø Nilssen, medan Øyvind Johan Heggstad er redaktør i *Nytt i Uka*.

Kjelder
-------

1. ↑  «Om Nytt i Uka - NyttiUka», *www.nyttiuka.no*, arkivert frå originalen 9. september 2019, henta 9. april 2019

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nytt i Uka
* Nytt i Ukas forlag
**Per Spook** (fødd 2. juli 1939 i Oslo) er ein norsk moteskapar og klesdesignar som arbeider i Paris i Frankrike.

I 1959 tok Spook diplomeksamen ved motelinja på Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo. Seinare blei han student ved L’Ècole da la Chambre de la couture parisienne i Paris, og i 1960 blei han lærling hos Christian Dior. 

I 1977 opna han sitt motehus i Paris, og året etter vart han tildelt Gullsynålen for største kreativitet for sin haust/vinterkolleksjon 1978-1979. Denne kolleksjonen fekk han òg *Gullfingerbølet* for. I 1995 stengte han motehuset i Paris.

Per Spook arbeider framleis som designar og kreerer kvart år Prêt-à-porter under sitt eige namn i Japan. 

Spook er kjent for sin kjærleik for svart/kvitt. Utstillingane hans ber ofte preg av tema som grafiske mønster og inspirasjon frå nordisk natur og klima. I 2003 mottok han St. Olavs Orden. Han vart heidra med norsk motebransjes ærespris i 2005.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |


Mal:Biografistubb
**Kráľova hoľa** (tysk *Königsberg*; ungarsk *Király-hegy*) er det høgaste fjellet i den austlege delen av Låge Tatra med ei høgd på 1946 meter over havet. Fjellet ligg sentralt i Slovakia. Fire elver spring ut frå foten av fjellet: Čierny Váh, Hnilec, Hornád og Hron. Toppen er lett tilgjengeleg til fots via stia frå Telgárt, samt veg frå Šumiac. Her har ein panoramautsyn over Spiš, Tatrafjella, Liptov og den øvre Hrondalen. Fjellet var nesten heilt avskoga etter tømmerhogst tidleg på 1800-talet, men tregrensa er i dag nesten gjennopppretta til den naturlege høgda på 1650 meter.

Kráľova hoľa er ofte omtalt i slovakisk folkeminne og romantisk dikting som ein trygg stad for heltar og landevegsrøvarar, som Juraj Jánošík. Det er ein metafor for heimlandet i folkeviser som «Na Kráľovej holi» og særleg i eitt av dei mest kjende slovakiske dikta, *Døden til Jánošík* (1862) av Ján Botto, har fjellet vorte eit uoffisielt nasjonalsymbol for slovakarane i lag med Kriváň.

Under det antinazistiske slovakiske nasjonalopprøret gøymde motstandsrørsla Jánošík seg i fjellet. 

I 1960 vart det bygd ein TV-sendar på toppen. Her står òg ein vêrstasjon og ein stasjon for fjellsikringstenesta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kráľova hoľa» frå Wikipedia på engelsk, den 3. april 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Királyhegy - Lexikon
2. ↑  Štefan Valentovič, et al. *Slovenský biografický slovník, II zväzok E-J.* 1987.
3. ↑  Felicitas Maukšová, «Recepcia Bottovej Smrti Jánošíkovej v školskej praxi.» I: Július Bolfík, ed. *Ján Botto – život a dielo...* 1983.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Riella americana*** |
| Riella americana*Riella americana* |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Levermosar Marchantiophyta |
| **Klasse:** | Marchantiopsida |
| **Underklasse:** | Sphaerocarpidae |
| **Orden:** | Sphaerocarpales |
| **Familie:** | Riellaceae |
| **Slekt:** | *Riella* |
| **Art:** | ***R. americana*** |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Riella americana***M.Howe & Underw. 1903 |

***Riella americana*** er ein levermose som lever i vatn. Han veks vertikalt og vert 1-3 cm høg. Han veks i teppe på stein i ferskvatn. Som andre artar i slekta er *R. americana* thalloid. Thalluset har form som ei lang tynn vengje langs ein stilk. Langsetter stilken sit òg to rader med små bladliknande utvekstar. Anthiridia sit langs kanten av vengja i ei samanhengande rad. *R. americana* er særkjøna (antheridia og archegonia sit på kvar sin plante). Hoplanten har som regel 3-12 archegonia.

Arten veks spreidd i det sentrale USA, i Mexico og Argentina.

Kjelder
-------

* NatureServe Comprehensive Species Index[*daud lenkje*] Vitja 28. juli 2008.
* Howe, M. A. & Underwood, L. M. (1903) *Bulletin of the Torrey Botanical Club*. 30(**4**), 214-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* ITIS
* EOL

 |
**Belly River**, eller **Bellyelva**, er ei elv i Nordvest-Montana i USA og Sør-Alberta i Canada. Ho er ei bielv til Oldman-elva, som sjølv er ei bielv til South Saskatchewan-elva.

Namnet på elva kan koma frå blackfoot-ordet *mokowan*, frå *mokoan*, som tyder 'mage'. Elva blei tidlegare kalla Mokowan River. Gros ventre-namnet er *ʔinɔ́tɔnníícááh*, som også tyder 'mageelv'.

Elva har gjeve namn til Belly River Formation frå krittida, som blei observert ved breidda hennar av George Mercer Dawson i 1883.

Løp
---

Belly River spring ut i Nordvest-Montana ved Helen Lake, nær foten til Ahern Peak i Glacier National Park. Ho renn mot nord over 49. nordlege breiddegrad inn i Alberta nær Chief Mountain, aust for Waterton Lakes nasjonalpark. Ho fortset mot nord, blir kryssa av Highway 6 og Highway 5, og renn nær busetnadane Hill Spring og Glenwood, før ho renn mot nordaust. Ho blir kryssa av Highway 2 nord for Stand Off, og fortset mot nord langs botnen av Mokowan Ridge, der ho tek imot vatn frå Waterton River. Ho byrjar å renna i meandrar før ho vender mot aust rundt Wild Turnip Hill, før ho renn ut i Oldman River vest for Coalhurst, sør for Highway 3, i ei høgd på 875 meter (2 871 ft).

Bielver
-------

Frå utspringet til munningen renn desse elvene ut i Belly River:

* North Belly River
* Mami Creek
* Dipping Vat Lake
* Bullhorn Coulee
* Layton Creek
* Waterton River
* McNab Coulee

Kjelder
-------

1. ↑  Geographical Names of Alberta. «Belly River». Arkivert frå originalen 6. juli 2011. Henta 22. mars 2009.
2. ↑  Dawson, G.M. 1883. Preliminary report on the geology of the Bow and Belly river region, Northwest Territory, with special reference to the coal deposits. Geological Survey of Canada, Report of Progress for 1880-81-82, Part B.

* *Denne artikkelen bygger på «Belly River» frå Wikipedia på engelsk, den 21. april 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* GeoNames

 |
| Skrapar |
| --- |
| Elva Osum med fjellet Tomorr i bakgrunnen Elva Osum med fjellet Tomorr i bakgrunnen |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Skrapar** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Berat |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  831 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 12 403 |
| Koordinatar | 40°30′0″N 20°14′0″E﻿Koordinatar: 40°30′0″N 20°14′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Skrapar kommune innafor regionen BeratSkrapar kommune innafor regionen Berat |

**Skrapar** er ein kommune i regionen Berat i Albania. Kommunen ligg sentralt i den sørlege delen av landet og grensar i nord til regionen Elbasan, i aust til regionen Korçë og i sør til regionen Gjirokastër.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Çorovodë vart slått saman med landkommunane Qendër Skrapar, Bogovë, Vëndreshë, Çepan, Potom, Leshnjë, Gjerbës og Zhepë. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Çorovodë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde dei ni kommunane som i dag utgjer storkommunen Skrapar, til saman 12 403 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Skrapar.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. ↑  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
Wiener Riesenrad.
Risenrad
**Wiener Riesenrad**, ofte berre kalla **Riesenrad** (*Riesenrad* er tysk for «kjempestort hjul», som er den nemninga som generelt vert nytta på tysk om pariserhjul), er eit pariserhjul som står ved inngangen til Wurstelprater, moroparken som ligg i den store offentlege parken Prater i Wien i Austerrike. 

Detalj av Riesenrad
Risenrad var eit av dei tidlegaste bygde pariserhjula, oppført i 1897 for å feire at keisar Frans Josef I av Austerrike-Ungarn hadde vore regent i 50 år. Engelskmannen Walter Bassett konstruerte pariserhjulet med det britisk-amerikanske målesystem som grunnlag, og difor er tverrmålet på hjulet 200 fot, som er eit rundt tal innafor dette systemet, og som svarar til om lag 61 meter. Opphavleg hadde Risenrad 30 gondolar, men etter at det vart stygt skada under den andre verdskrigen, vart pariserhjulet berre bygd opp att med 15 gondolar. Men Risenrad er framleis ein av dei mest populære turistattraksjonane i Wien, og vert av mange rekna som sjølve bysymbolet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om soga til pariserhjulet på Riesenrads eiga internettside
**Per Palle Storm** (1. desember 1910–6. januar 1994) var ein dansk-norsk bilethoggar som arbeidde i ein naturalistisk stil. 

Storm var fødd i København, men voks opp i Buenos Aires der han i 1927-29 var elev av to ulike skulptørar. I 1930 kom han til Noreg og studerte på Statens Kunstakademi under Wilhelm Rasmussen fram til 1933. Han debuterte på Høstutstillingen i 1934. I 1947 vart han utnemnd til professor ved Statens Kunstakademi, ei stilling han beheldt til 1980.

Storm var ein leiande bilethoggar i Noreg i sin generasjon. Arbeida hans vart forma i den naturalistiske stiltypen. Han forma den fyrste myntrekka som vart utgjeven under kong Olav V. Myntrekka, som vart prega frå 1958 til -73, braut med gjengs formuttrykk då baksida av myntane var fri for rikssymbol, men i staden hadde naturalistiske dyrebilete. Baksida av krona viste ein hest, 50-øringen ein elghund, 25-øringen ei meis, 10-øringen ei bie, 5-øringen ein elg, 2-øringeen ein orrhane og 1-øringen eit ikorn. I 1967 fekk Storm på 2. pris for sitt bidrag til *Haakon 7.-monumentet* i Oslo, ei tevling som vart vunne av Nils Aas, Storms meste kjende elev.

Storm, som var Riddar av 1. klasse av St. Olavs orden og Riddar av den danske Dannebrogordenen, døydde i Oslo, 83 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Per Palle Storm» frå Wikipedia på bokmål, den 27. mars 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |