recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bruno Andreas Liljefors** (14. mai 1860–18. desember 1939) var ein svensk målar. Han er mest kjend for sine natur- og dyremotiv, særleg dei med dramatiske situasjonar. Fleire av måleria hans skildrar fuglar. Måten han skildra fuglane på, med innslag av impresjonistiske penselstrøk, vart med tida stildannande for fuglemåleriet.

Liv og gjerning
---------------

*Rävfamilj*, 1886
*Hare i vinterdrakt*, 1908
Liljefors var fødd i Uppsala. Etter å ha gått på kunstakademiet i heimlandet frå 1879, reiste han i 1882 til Düsseldorf for å studere dyremåleri. Gjennom 1880-talet høyrde han til mellom dei såkalla *Opponenterna*, ei gruppe som var kritiske til utdanninga ved kunstkademiet, og til direktøren, Georg von Rosen. Også venene hans, Carl Larsson og Anders Zorn, var mellom desse opponentane; to målarar som elles påverka Liljefors mykje. 

Liljefors skildra, i motsetning til det samtidige «idylliske» dyremåleriet, kvardagen til villdyra, med deira liv, anatomi og tilpassing til landskapet. Mellom kjende verk er måleri som *Rävfamilj* frå 1886 og *Havsörnar* frå 1897, og skulpturen *Lek*, som i 1930 vart reist ved Stockholms stadion. Han måla også veggmåleria til det kunstige landskapet på Biologiska Museet i Stockholm, innvigd i 1893.

Liljefors budde og arbeidde i Österbybruk frå 1917 til 1932. På Bullerön i Stockholms skjergard fekk han bygt seg ei jakthytte, der han observerte mange av fuglane og dyra i sitt naturlege miljø. Han laga også ein ferksvassdam på øya for å kunne studere rørslemønsteret til sjøfuglane.

Han døydde i Stockholm, der han budde frå 1932, men er gravlagd i fødebyen Uppsala.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bruno Liljefors» frå Wikipedia på svensk, den 24. juli 2013.*

Fotnotar

1. ↑  «Om Biologiska Museet». Biologiska museet, Stockholm.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Bruno Liljefors» (på engelsk). Olympedia. Henta 14. april 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Overflate av ein menneskehjerne med Brodmannds område nummerert
**Neurolingvistikk** er den vitskapsgrenia som studerer hjernemekanismane som ligg attom språkleg forståing, produksjon og kunnskap, både av talespråk, skriftspråk og teiknspråk. 

Neurolingvistikk er ei tverrvitskapleg vitskapsgrein, som bruker innsikt frå m.a. lingvistikk, neurobiologi, og informatikk.

Neurolingvistikk har vore tett knytt til afasiologi, studiet av afasi og andre språklege handikapp knytt til hjerneskade. Dei siste åra har arbeidet innanfor neurolingvistikk vorte lausrive frå afasiologi, og vorte drive over til kognitiv neurologi. Moderne teknikkar for å undersøke hjernen har gjort det lettare å forstå den anatomiske plasseringa til dei ulike språkfunksjonane. Slike teknikkar er m.a. PET og fMRI, som gjev bilete av energien som blir brukt i ulike delar av hjernen under ulike språklege prosessar. Til no har slike undersøkingar ikkje gått imot resultat som allereie var kjende frå afasiologi, men dei er dessverre upresise når det gjeld tidsdimensjonen (språkprosessen må strekke seg over tid for å få målingar av energibruk). I og med at tidsfaktoren er kritisk, bruker forskarane også andre teknikkar, slik som elektrofysiologiske teknikkar som EEG og MEG. Desse teknikkane gjev måleresultat på millisekundet, men eigenskapane til dei hjernefunksjonane som genererer elektriske signal er ukjende, så resultata av desse målingane er vanskelege å tolke. På grunn av dette blir EEG og MEG brukt framfor alt som støtteinformasjon for teoriar om dei neurobilologiske eigenskapane til språk. Viss ein lingvist t.d. har ein teori om at der to av tre ulike ordklasser som kan stå til slutt i ei setning har eigenskapar som skil seg frå den tredje, vil neurologiske data som viser ein tilsvarande elektrofysiologisk skilnad stø opp om ein slik teori, sjølv om vi ikkje er i stand til å forstå kva konkret denne skilnaden fortel om *korleis* hjernen fungerer (berre at det er ein funksjonsskilnad). Eit døme på eit viktig emne innanfor neurolingvistikk er N400 - effekten.

Eit fagfelt som står neurolingvistikken nær er psykolingvistikken, som prøver å avdekke dei kognitive mekanismane til språk med å bruke tradisjonelle teknikkar frå eksperimentell psykologi, t.d. analyse av slike indikatorar som reaksjonstid, feilprosent og augerørsler.

Kjelder
-------

* Journal of Neurolinguistics
* Brain and Language
*Sjå òg fildelingsprotokollen BitTorrent.*

| **Torrent** |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Torrent |
| **Byvåpenet til Torrent** |

 |
| Plassering |
| 

Torrent is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Valencia |
| Provins | Valencia |
| Borgarmeister | María José Catalá Verdet |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  69,3 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008)   - folketettleik | 83 457   1 204,3 /km² |
| Koordinatar | 39°26′″N 0°28′″W﻿Koordinatar: 39°26′″N 0°28′″W﻿ |
| Høgd over havet | 66 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 46900 |
| **Nettstad:** www.atorrent.es |

**Torrent** er ein by i storbyområdet rundt byen Valencia i Spania. Han er den største kommuynen i Horta Sud ein *comarca*, med kring 85 000 innbyggjarar. Han ligg 7 km frå sjølve Valencia, og er knytt til byen via ein metro. 

Kommunen grensar til Aldaia, Alaquàs og Xirivella i nord, Picanya og Catarroja i aust, Alcàcer og Picassent i sør og Montserrat, Godelleta, Turís og Xiva i vest. Alle desse ligg i provinsen Valencia.

Historie
--------

Landsbyen Torrent vart offisielt grunnlagd etter reconquistaen, men det hadde stått eit tårn og festningsverk her fleire hundreår tidlegare. Arkeologiske funn indikerer at det har budd folk i området sidan bronsealderen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torrent, Valencia» frå Wikipedia på engelsk, den 9. november 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Jonas Mikal Olsson Ueland** (11. desember 1830–24. juli 1913) var ein gardbrukar, lensmann og stortingsmann frå Heskestad i Rogaland. Ole Gabriel Ueland var far hans, Gabriel Olsson Ueland ein bror.

Ueland var frå 1852 gardbrukar på Hetland i heimbygda Heskestad. Frå 1871 til han døydde var han i tillegg lensmann i Heskestad. I årevis var han medlem av heradsstyret, forlikskommisjonen og kasserar i den lokale sparebanken.

Ueland møtte på Stortinget fyrste gongen 8. mars 1880 som 1. varamann frå Stavanger amt. Han møtte då i staden for broren Gabriel, som var permittert resten av perioden 1880-82. Frå 1883 til 1900 hadde han fast plass på Stortinget for amtet. 1880-82 var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen, sekretær i same komiteen 1883-91, sidan 1891 formann i komiteen til han forlet Stortinget. Han var medlem av Lagtinget 1883-88, sekretær 1889-93, frå 1893 til -97 atter medlem. Elles var han medlem av valkomiteen frå 1886, av fullmaktskomiteen frå 1890. Han var medlem av den kongelege kommisjonen om pensjonslov av 1896.

Han døydde på garden sin i Heskestad i 1913.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jonas Ueland NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Jondal** er ein tidlegare norsk kommune i Hardanger i Hordaland fylke. Han låg på Folgefonnhalvøya på sørsida av Hardangerfjorden, og grensa mot Odda og Kvinnherad kommunar i sør, mot Ullensvang herad i aust og nordaust og mot Kvam herad i vest og nordvest. 
1. januar 2020 vart kommunen slegen saman med Odda kommune og Ullensvang herad til nye Ullensvang kommune. 

Dei fleste innbyggjarane bur i Kysnesstrand, Torsnes, Solesnes, Svåsand, Jondal og Herand. Innover mot Folgefonna ligg bygdene Nedre og Øvre Krossdalen.

Delar av isbreen Folgefonna ligg i kommunen. Folgefonn sommarskisenter gjev vintersportstilbod mesteparten av året. 
Kommunevåpenet for Jondal viser tre skråstilte båtshakar, i gull på raud botn.

Folk med tilknyting til Jondal
------------------------------

* Herborg Kråkevik, artist
* Øyvor Bakke, programleiar i NRK
* Johannes Selsvik, båtbyggjar
* Gjert Gunnarson Bakke, båtbyggjar

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jondal kommune**

* Jondal kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Jonathan Parr** (fødd 21. oktober 1988 i Oslo) er ein norsk fotballspelar. Han spelar for Strømsgodset Toppfotball (2020).[*treng kjelde*]

I 2011/12-sesongen spela han i angrep for Crystal Palace i engelske Football League Championship, den nest høgste divisjonen der.

Parr var hospitant frå Noregs Toppidrettsgymnas hjå Lyn i 2006-sesongen og hadde fleire innhopp etter tippeligadebuten sin mot Stabæk på Ullevaal stadion den 30. april 2006. Han kjem opphavleg frå Holmlia Fotball, men har også spelt for KFUM-Kameratene Oslo og Hauger Fotballklubb før han vart teken opp i stallen til Lyn. I mars 2007 gjekk han til Aalesund, der han stort sett har vore fast på laget sidan. I juli 2011 vart han seld til Crystal Palace i England.

Parr har 14 kampar for det norske U18-/U19-landslaget og har 18 kampar for U21-landslaget. 29. mai 2010 debuterte han på A-landslaget mot Montenegro, og han vart med det den første AaFK-spelaren som starta ein A-landskamp.

Fotnotar
--------

1. 1 2 3  Norsk og internasjonal fotballstatistikk

Kjelder
-------

* Spelarprofil på Aalesund sine nettsider[*daud lenkje*]
* *Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå bokmålswikipediaen 15. juni 2011.*
| Neufchâteau |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Neufchâteau** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Lorraine Vosges |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  23,81 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 7 533   316/km² |
| Koordinatar | 48°21′″N 05°42′″E﻿Koordinatar: 48°21′″N 05°42′″E﻿ |
| Høgd over havet | 289 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 88300 |
| **Heimeside:** www.ville-epinal.fr |

**Neufchâteau** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Vosges i regionen Lorraine, og har om lag 7 500 innbyggjarar. 

Neufchâteau ligg der elvane Maas og Mouzon renn i hop.

Historie
--------

Neufchâteau er ein av dei eldste byane Lorraine. I romartida låg kjøpstaden Noviomagus her langs vegen mellom Lyon og Trier. Dietrich II, hertug av Lorraine bygde eit slott her på 1000-talet. I 1094 var byen kalla *Novum Castrum*.

Neufchâteau vart ofte vald som møtestad når ein skulle løyse konfliktar mellom Frankrike og Lorraine. Det var her hertuginne Christine samla États généraux i 1546. I 1436 vart byen gjeve bort til Burgund i byte mot at hertug René I av Anjou skulle sleppast fri. Kardinal Richelieu reiv ned bymurane på 1600-talet. 

Med den franske revolusjonen vart Neufchâteau (under namnet Mouzon-Meuse) underprefektur i Vosges.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| Valentigney |
| --- |
| Rådhuset i ValentigneyRådhuset i Valentigney Rådhuset i Valentigney |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Valentigney |
| **Byvåpenet til Valentigney** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Bourgogne-Franche-Comté  Doubs |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  9,74 km² |
| Innbyggjarar  - By (2017)   - folketettleik | 10 714   1 100/km² |
| Koordinatar | 47°27′45″N 06°49′56″E﻿Koordinatar: 47°27′45″N 06°49′56″E﻿ |
| Høgd over havet | 356-548 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 25700 |
| **Heimeside:** |
| Plassering |
| 

Valentigney is located in

 |

**Valentigney** er ein kommune i departementet Doubs i regionen Bourgogne-Franche-Comté i Aust-Frankrike. Kommunen ligg i kantonen Valentigney som tilhøyrar arrondissementet Montbéliard. I 2017 hadde han 10 714 innbyggjarar.

Valentigney er best kjent som staden der Peugeot starta verksemda si. Byen er eit knutepunkt for utviklinga av fransk bilindustri (fleire medlemmer av Peugeot-familien bur framleis i område) og flyindustri (med Étienne Œhmichen).

I løpet av 1800-talet og tidleg på 1900-talet emigrerte mange frå Valentigney og nærliggande område, som Montbéliard til Nordvest-Ohio, spesielt Williams County.

Namn
----

Namnet *Valentigney* [valɑ̃tiˈɲe:] kjem frå førenamnet Valentin og suffikset -ey og er skrive som *valentinié* i eit manuskript frå 1135 ved klosteret Belchamp.

Innbyggjarane vert på fransk kalla *Boroillots* kalla opp etter dei spesielle små fata eller tønnene, *boroilles*, som vart produserte lokalt.

Merknadar
---------

1. ↑  Uttalt [bɔʁɔjɔ]

Kjelder
-------

1. ↑  «Louis Frédérick LOUYS : Family tree by grandhaye - Geneanet» (på engelsk). geneanet.org. Henta 30. november 2020.
2. ↑  Collectif. *Patrimoine des communes du Doubs, 2 volumes*. Flohic. ISBN 9782842340872.  [«Le nom de ' Valentinié ' apparaît en 1135 dans un manuscrit de l'abbaye de Belchamp.»]
3. ↑  «Gentilé sur le site habitants.fr». .

* *Denne artikkelen bygger på «Valentigney» frå Wikipedia på fransk, den 24. november 2020.*
| **Torrelavega** |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Torrelavega | Byvåpenet til Torrelavega |
| **Flagget til Torrelavega** | **Byvåpenet til Torrelavega** |

 |
| Plassering |
| 

Torrelavega is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Spania |
| Autonom region | Cantabria |
| Provins | Cantabria |
| Grunnlagd | 1200-talet |
| Borgarmeister | Javier López Estrada |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  35,54 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2022)   - folketettleik | 51 142   1 439 /km² |
| Koordinatar | 43°21′″N 4°02′″W﻿Koordinatar: 43°21′″N 4°02′″W﻿ |
| Høgd over havet | 25 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 39300 |
| **Nettstad:** www.torrelavega.es |

**Torrelavega** er ein kommune og ein viktig industri- og handelsby i den autonome regionen Cantabria nord i Spania.

Han ligg om lag 8 km frå den kantabriske kysten og 27,5 km frå hovudstaden Santander, halvvegs mellom Fyrstedømet Asturias og Baskarland. Elvane Saja og Besaya renn gjennom byen. 

Det høgaste punktet i kommunen er 606 meter over havet og det lågaste 12 meter over havet.

Historie
--------

Torrelavega vart grunnlagd mot slutten av 1200-talet av Garci Lasso I de la Vega (den eldre), Adelantado Mayor i Kongedømet Castilla under kong Alfonso XI av Castilla.

Det noverande namnet er ei samandraging av det opphavlege eponymet «Torre de la Vega». Borga eller tårnet Vega vart bygd av Leonor de la Vega, dotter til Garci Lasso II de la Vega, den yngre og mor til Íñigo López de Mendoza, marqués de Santillana for å administrerte skattane på området til familien. 

Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción, oppretta mellom 1892 og 1901.
Torrelavega var ein viktig jordbruksstad i Kongedømet Castilla frå mellomalderen av. Stadig vekst gjorde at Torrelavega fekk bystatus i 1895.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ayuntamiento de Torrelavega

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Torrelavega» frå Wikipedia på engelsk, den 31. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Kart som viser Kansai i Japan.
**Kansai** eller **Kinki** er ein tradisjonell japansk region som ligg sentralt i den austlege delen av den japanske hovudøya Honshu. Regionen omfattar prefektura Mie, Nara, Wakayama, Kyoto, Osaka, Hyogo og Shiga, og i nokre høve også Fukui, Tokushima og tidvis Tottori. 
Området hadde i 2008 22 732 176 innbyggjarar. Byane Osaka, Kobe og Kyoto utgjer saman storbyområdet Keihanshin som er Japans nest største tettstad, etter Stor-Tokyo.

Regionen er avgrensa av innlandssjøen Seto i vest og Dei japanske Alpane (for Kansai) eller Isebukta (for Kinki) i vest. I nord har han kyst mot Japanhavet og i sør mot Stillehavet med Kii-halvøya. Den største innsjøen i Japan, Biwa, ligg i Kansai. 

Kansai blir ofte sett opp mot Kantoregionen i aust, som omfattar Tokyoområdet. Skiljet har historiske røter, særleg frå Edotida, då kjøpmannsbyen Osaka stod i sterk kontrast til den samuraiprega shogunhovudstaden Edo. Til forskjell frå Kanto blir Kansai halde fram som eit døme på ulike eigenskapar, med handelsliv i Osaka, historie i Nara, storbyliv i Kobe og elles straumningar for motkultur i Japan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen inneheld stoff frå «Kansai Region» frå Wikipedia på engelsk, den 3. mai 2011.*


| * v
* d
* e
Regionar og prefektur i Japan |
| --- |
| Hokkaido | Hokkaido |
| Tōhoku | Akita · Aomori · Fukushima · Iwate · Miyagi · Yamagata |
| Kantō | Chiba · Gunma · Ibaraki · Kanagawa · Saitama · Tochigi · Tokyo |
| Chūbu | Aichi · Fukui · Gifu · Ishikawa · Nagano · Niigata · Shizuoka · Toyama · Yamanashi |
| Kansai | Hyōgo · Kyoto · Mie · Nara · Osaka · Shiga · Wakayama |
| Chugoku | Hiroshima · Okayama · Shimane · Tottori · Yamaguchi |
| Shikoku | Ehime · Kagawa · Kōchi · Tokushima |
| Kyushu | Fukuoka · Kagoshima · Kumamoto · Miyazaki · Nagasaki · Ōita · Saga · Okinawa |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* SUDOC
* NKC
* NDL

 |
**Neusiedlersjøen** (tysk **Neusiedler See**, ungarsk **Fertő-tó**) er den nest største steppeinnsjøen i Sentral-Europa, og ligg på grensa mellom Austerrike og Ungarn. Innsjøen dekkjer eit 315 km² stort område, der 240 km² ligg i Austerrike og 75 km² i Ungarn. Tilsigsområdet til innsjøen er på om lag 1 120 km². Frå nord til sør er innsjøen om lag 36 km lang, og er mellom 6 og 12 km brei frå aust mot vest. Innsjøen ligg 115 meter over havet, og er ikkje meir enn 1,8 m djup på det djupast. Nedbør kan stundom føre til alvorlege flaumar, medan tørke kan få innsjøen til å skrumpe inn. Det har fleire gongar skjedd at innsjøen har forsvunne heilt, sist gong på byrjinga av 1900-talet.

Det meste av innsjøen er omringa av siv. Vasskvaliteten vert styrt av kor mykje salt og gjørme sedimenta på vassbotn gjev frå seg. Om sommaren er det stundom sivbrannar, sidan tørre siv er svært brannfarlege, og brannane spreier seg ofte raskt på grunn av vinden.

Før ein byrja å regulere innsjøen på 1800-talet strakk innsjøen seg søraustover til sumplandet Hanság. Han var derfor nært knytt til elvane Donau og Raab. I dag er det eit slusesystem i det ungarske området Fertőújlak som styrer vassnivået. Saker om innsjøen som angår begge landa vert tatt hand om av den austerriksk-ungarske vasskommisjonen.

Nasjonalparkane Neusiedler See-Seewinkel i Austerrike og Fertő-Hanság i Ungarn vart saman tatt opp på Verdsarv-lista i 2001.

Eit storkereir som er typisk for området.
Området rundt Neusiedlersjøen trekkjer til seg mange turistar, og sjøen er kjend som «Wienarane sine sjø», sidan ein både kan segle og vindsurfe her. I tillegg er det ei viss grad av kommersiell fiske.

Dei meir viktig landsbyane langs innsjøen er Illmitz, Podersdorf, Weiden, Neusiedl am See, Jois, Winden, Breitenbrunn, Purbach am Neusiedlersee, Donnerskirchen, Oggau, Rust og Mörbisch i Austerrike, og Fertőrákos, Fertőboz, Fertőd, Balf og Fertőújlak i Ungarn, der landsbyane Illmitz, Apetlon og Podersdorf dannar det såkalla Seewinkel-området (sjøhjørne), som ligg mellom innsjøen og den ungarske grensa.

Dei siste åra har vassnivå i innsjøen minka drastisk, og har minka med 30 cm på berre eit år. Dette skapar problem for segling og kommersiell transport, sidan båtane stadig oftare treffer botn.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Plassering av Concord (mørkeraud) på eit kart over Massachusetts
Main Street frå Monumet Square.
**Concord** er ein by i Middlesex County i Massachusetts i USA. Byen vart grunnlagd i 1635. Byen har ei flatevidd på 261 km² og hadde 17 668 innbyggarar i 2010.

Concord har ein særleg plass i US-amerikansk litteraturhistorie. Mange av dei fremste forfattarane i den US-amerikanske romantikken budde her, mellom dei Ralph Waldo Emerson og Nathaniel Hawthorne. Concord var på den tid kjernestaden for ei nyidealistisk rørsle kjent under namnet transcendentalismen.

Vatnet Walden Pond er berømt, på breidda av dette budde Henry David Thoreau i to år i ei tømmerhytte. Erfaringane hans med det enkle livet, skreiv han om i sitt berømte verk *Walden*.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Concord si offisielle webside

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |

  



* *Denne artikkelen bygger på «Concord (Massachusetts)» frå Wikipedia på tysk, den 22. februar 2012.*
Koordinatar: 31°55′33.96″N 34°49′46.2″E﻿

**Netzer Sereni** (hebraisk skrift נֵצֶר סֶרֶנִי) er ein kibbutz sentralt i Israel. Han ligg i Shephelah mellom Be'er Ya'akov og Ness Ziona og høyrer til Gezer regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 534.

Historie
--------

Holocaust-minnesmerke i kibbutzen Netzer Sereni.
Kibbutzen Netzer Sereni vart grunnlagd i 1948 av 120 medlemmar frå kibbutzen Givat Brenner, som delte seg av ideologiske årsaker. Kibbutzen vart kalla *Netzer Sereni* etter Enzo Sereni, ein jødiske-italiensk sionistleiar og offiser i Den jødiske brigaden. Sereni var ein av grunnleggjarane av Givat Brenner. Han hoppa i fallskjerm inn i det Nazi-okkuperte Italia under andre verdskrigen, men vart teken til fange så snart han landa av tyskarane, og avretta i Dachau konsentrasjonsleir.

Kibbutz Netzer Sereni vart grunnlagd av Holocaust-overlevande. Han vart først kalla kibbutz Buchenwald etter konsentrasjonsleiren, der mange av innbyggjarane hadde sete. Namnet vart sidan endra til Netzer av Buchenwald-medlemmar. I 1955 vart det eit skilje mellom to arbeidarparti, Mapam og Mapai. Mapai-medlemmar frå kibbutz Givat Brenner flytta til kibbutzen Netzer og la til namnet Sereni.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Netzer Sereni» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juli 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Kibbutzen: Awakening from Utopia

| * v
* d
* e
Gezer regionale kommune |
| --- |
| Kibbutzim | Gezer**·** Hulda**·** Na'an**·** Netzer Sereni**·** Sha'alvim |
| Moshavim | Azaria**·** Beit Uziel**·** Ganei Yohanan**·** Kfar Bin Nun**·** Kfar Bilu**·** Kfar Shmuel**·** Matzliah**·** Mishmar Ayalon**·** Pedaya**·** Petahya**·** Ramot Meir**·** Sitria**·** Yad Rambam**·** Yashresh**·** Yatzitz |
| Jødiske busetnader | Beit Hashmonay**·** Nof Ayalon |
| Fellesbusetnader | Ganei Hadar**·** Karmei Yosef**·** Mishmar David |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Ida Lorentzen** (fødd 11. desember 1951) er ein norsk  kunstmålar som særleg har gjort seg kjend for måleri av mennesketomme realistisk framstilte interiør prega av fargetonar og lys- og skuggeverknader som appellerer til kjenslene. Ho har dessutan måla fleire portrett, mellom anna av dronning Sonja, og har òg måla eit bilete som syner seremonien då det kongelege paret vart signa i Nidarosdomen i Trondheim 23. juni 1991.

Ida Lorentzen er fødd i New York med amerikansk mor og norsk far. Ho er utdanna hjå Boston University School of Fine Arts i Boston i staten Massachusetts i USA 1970–74, og Statens Kunstakademi i Oslo 1974–79, og debuterte med ei separatutstilling i Galleri Tanum i Oslo i 1979. Frå 1977 har ho og ektemannen, kunstmålaren Ulf Nilsen, budd og arbeidd på Nesøya i Asker kommune. Frå 2002 har Ida Lorentzen dessutan hatt ein permanent tilhaldsstad på Nyfossum, eit herskapshus i nærleiken av Åmot på Modum som i si tid var bustaden til Friedrich Roscher, Blaafarveværkets hytteinspektør (verksdirektør), no eit museum. Hennar pastellar pryder stovene i denne prektige bygningen i empirestil.

Ida Lorentzen er innkjøpt av Nasjonalgalleriet i Oslo, Norsk kulturråd og Oslo kommunes kunstsamlinger.

Kjelder
-------

* snl.no: Ida Lorentzen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Ida Lorentzen
* Ida Lorentzen-museet på Nyfossum[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Eric Randolph Barnes**, kjend som **Randy Barnes**, (fødd 19. juni 1966) er ein USA-amerikansk tidlegare kulestøytar frå St. Albans i Vest Virginia som, etter å ha vunne OL-sølv i 1988 og seinare to VM-medaljar i øvinga, vart olympisk meister i 1996. Han vart i 1998 utestengd frå idrett på livstid, etter å ha vorte dømd for brot mot dopingreglane for andre gong. Barnes sin verdsrekord i kulestøyt på 23,12 meter frå 1990 gjeld også i 2017.

Aktiv
-----

I april 1986 støytte Barnes heile 21,88 m under eit stemne i Waco. Ein fingerskade hindra han trene ei tid og det beste han makta i 1987 var 20,94 m. OL-sesongen 1988 sette han 24. april i Walnut personleg rekord med 22,11 meter. Han vann så den nasjonale OL-kvalifiseringa i Indianapolis med eit støyt på 21,88 m. Under sommarleikane 1988 i Seoul låg han på fjerdeplass med 21,31 m før den sjette og siste omgangen. Han smelte då til med 22,39 m og tok leiinga framfor austtyske Ulf Timmermann. Austtyskaren svarte då med å auke frå 22,11 m til 22,47 m og viste dermed Barnes til sølvplassen. I august 1989 forbetra Barnes sitt personbeste til 22,42 m.

Den 20. mai 1990 forbetra Barnes verdsrekorden i kulestøyt med seks centimeter til 23, 12 meter i Westwood i California, ein rekord som gjeld også i 2017. Seks dagar etter rekordstøytet landa kula på 23,10 meter i eit stemne i San Jose. 7. august same året vart han doping-avslørd under ei tevling i Malmö og stengd ute i over to år.

Barnes byrja tevle att i februar 1993 og vart USA-meister i juni månad. Under verdsmeisterskapen i Stuttgart vann han sølvmedaljen etter to støyt på 21,80 m, 17 cm bak sveitsaren Werner Günthör. I den neste verdsmeisterskapen, 1995 i Göteborg, støytte Barnes 21,30 m i kvalifiseringa. Trass i at han stoppa på 20,41 m i finalen vann han bronsen i ei heller svak kuletevling. 

OL-sesongen 1996 var Barnes den suverent beste kulestøytaren i verda. Han vann den nasjonale meisterskapen i Atlanta 15. juni med 21,37 m, og stod i Rüdlingen i Sveits for årsbeste i verda med eit støyt som målte 22,40 m, over meteren lengre enn det nokon annan kulestøytar nådde i 1996. Under Sommar-OL i Atlanta vann han gullet med sine 21,62 m, 83 cm framom landsmannen John Godina på andreplassen.

### Doping

Den 7. august 1990 testa Barnes positivt på det anabole steroidet methyltestosteron under ei tevling i Malmö og vart dømd til 27 månaders utestenging frå idretten. Tidleg i 1998 testa han positivt på stoffet androstenedione, og deretter utestengd på livstid.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje – 22,39 m, bakom Ulf Timmermann (22,47 m)
* VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje – 21,80, bakom Werner Günthör (21,97 m)
* VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 20,41 m
* OL 1996 i Atlanta: Gullmedalje – 21,62 m, framom John Godina (20,79 m)
* VM 1997 i Aten: Nr 14 – 19,51 m

Kjelder
-------

* Sporting heroes

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Randy Barnes» (på engelsk). Olympedia. Henta 6. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
**Oksana Jurijivna Khvostenko** (fødd 27. november 1977) er ein ukrainsk tidlegare skiskyttar frå Tsjernihiv. Ho vann to stafett-sølv i VM 2003 og 2008, og to individuelle bronsar, begge ved VM i skiskyting 2008.

### Aktiv

Khvostenko debuterte i verdscupen i skiskyting 1996. Ho stod fyrste gongen på sigerspallen i verdscupen då eit ukrainsk stafettlag kom på andreplass i Lake Placid i 1999. I individuelle tevlingar måtet ho vente til desember 2006 før ho kunne klive på pallen, ho vart då nummer tre på 15 km i austerrikske Hochfilzen. Vel ein månad seinare, 21. januar 2007 i Pokljuka i Slovenia, vann ho fellesstarten etter prikkfri skyting, hennar einaste internasjonale siger.

Khvostenko gjekk startetappen då Ukraina sitt kvinnelag sikra seg sølvmedaljen på 4 x 6 km stafett under VM i skiskyting 2003 i russiske Khanty-Mansijsk. Fem år seinare, under VM 2008 i Östersund, plussa Khvostenko på tre med fleire internasjonale medaljar. Både på 7,5 km og 15 km kom ho i mål til bronsemedaljar, og på stafetten fekk ho sølv, som sist i lag med Oksana Jakovleva, medan systrene Vita Semerenko og Valj Semerenko var ikkje med på 2003-laget.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Konrad Mathias Nordahl** (fødd 25. september 1897 på Askøy, død 22. mai 1975) var ein norsk fagforeiningsleiar og politikar. Han var leiar for Landsorganisasjonen (LO) i perioden mellom 1939 og 1965. Fram til 1957 heitte LO *Arbeidernes Faglige Landsorganisasjon* - AFL. Han var formann i Norsk Jern- og Metallarbeidarforbund frå 1931 til 1934 og nestleiar i LO frå 1935 til 1939. Han rykte opp som leiar i LO då Olav Hindahl gjekk inn i regjeringa i 1939. Han var leiar i LO i lengre tid enn nokon annan. Den 9. april 1940 forlet han Oslo saman med regjeringa. 12. april blei Elias Volan vald til formann i Nordahl sitt fråvære av eit tillitsmannsmøte med utgangspunkt i Fagopposisjonen av 1940. Frå 1941 var Nordahl i London, der han organiserte eit LO-kontor i eksil. Han var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå Oslo frå 1957 til 1965.

Då Arbeiderpartiet braut med Komintern, følgde han først mindretalet, og var i nokre år medlem av Norges Kommunistiske Parti, før han i 1928 skifta til Arbeiderpartiet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Konrad Nordahl». Stortinget.no.



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar**Olav Hindahl | **Leiar for LO**1939–1965 | **Etterfylgjar**Parelius Mentsen |


| * v
* d
* e
LO-leiarar |
| --- |
| Hans G. Jensen (1899-1900)  • Dines Jensen (1900-01)  • Adolf Pedersen (1901-04)  • Joh. Johansen (1904-05)  • Adolf Pedersen (1905-06)  • Ole O. Lian (1906-25)  • Halvard Olsen (1925-34)  • Olav Hindahl (1934-39)  • Konrad Nordahl (1939-65)  • Parelius Mentsen (1965-69)  • Tor Aspengren (1969-77)  • Tor Halvorsen (1977-87)  • Leif Haraldseth (1987-89)  • Yngve Hågensen (1989-2001)  • Gerd-Liv Valla (2001-07)  • Roar Flåthen (2007-13)  • Gerd Kristiansen (2013-) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF
* LCCN

 |
Ein **ideell gass** er ein hypotetisk gass som består av identiske molekyl som ikkje påverkar kvarandre. Den indre potensielle energien er lik null. 

Ein ideell gass kan beskrivast med tilstandslova for idealgassar eller den ideelle gasslova. Denne viser samanhengen mellom trykk, temperatur, volum og stoffmengd. 

{\displaystyle PV=nRT}

*P* er trykk, *V* volum, *n* stoffmengd, *R* gasskonstanten og *T* er absolutttemperaturen. Gasskonstanten har ulik talverdi avhengig av kva einingar som er nytta for trykk og volum. 

Ein idealgass er ein gass der denne formelen er heilt nøyaktig kvar gong. I ein idealgass påverkar ikkje molekyla kvarandre og den indre potensielle energien er lik null. 

Nokre andre gasslover, utvikla før tilstandslova, kan utleiast frå denne ved å halda til dømes temperatur konstant. 

Reelle gassar har molekyl som vekselverkar med kvarandre. Likevel er tilstandslova ofte brukbar ved normale trykk og temperaturar.

Sjå og
------

* Avogadros lov
* Boyles lov
* Charles lov
Koordinatar: 31°20′16.8″N 34°36′3.96″E﻿

**Ranen** (hebraisk skrift רנן, tyder *Rop') er ein moshav sør i Israel. Han ligg nordvest i Negev 2 km nord for Ofakim og høyrer til Merhavim regionale kommune. I 2006 hadde han 675 innbyggjarar.*

Moshaven vart grunnlagd i 1950 av immigrantar frå Jemen og heitte opphavleg *Bitha*. I 1952 flytta innbyggjarane til staden Hakam Ha-107 ma'abara og omgjorde denne til ein moshav, og tok med seg namnet Bitha.

Ei gruppe karaittiske jødar frå Egypt flytta inn i moshaven, og kalla han Ranen. Namnet er som fleire andre moshavar i området, teken frå eit vers i Jesaja, 35:2,

> *Som lilja skal ho bløma og jubla, ja, **ropa** av fryd. Libanons herlegdom har ho fått, Karmels og Sarons glans. Dei skal få sjå Herrens herlegdom, glansen frå vår Gud..*
> 
>

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ranen» frå Wikipedia på engelsk, den 11. september 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*


| * v
* d
* e
Merhavim regionale kommune |
| --- |
| Moshavar | Bitha**·** Eshbol**·** Gilat**·** Klahim**·** Maslul**·** Nir Akiva**·** Nir Moshe**·** Pa'amei Tashaz**·** Patish**·** Peduim**·** Ranen**·** Sde Tzvi**·** Talmei Bilu**·** Tifrah |
| Fellesbusetnader | Mabu'im |
| Ungdomslandsbyar | Eshel HaNasi |
| Andre landsbyar | Aleh Negev |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Denne sida finst òg på høgnorsk — sjå «Hn/Oktav».*

*For Oktav i liturgi, sjå Oktav (fleirtyding).* 
Ein **oktav** er avstanden mellom to tonar der den eine har dobbelt så høg frekvens som hin. Ein tone på 400 Hz ligg éin oktav over ein tone på 200 Hz, medan ein tone på 800 Hz ligg to oktavar over 200 Hz.

Ein oktav er det nest enklaste intervallet i musikken. Eit utrena øyra vil som regel taka dei to ulike tonane for den same. Av denne grunnen blir tonar i oktavhøve til einannan gjevne det same namnet i vestleg musikkteori; tonen oktaven over eller under ein A heiter òg A.

Namnet kjem av det italienske ordet *ottava*, som tyder åtte. Dette kjem av at det i mesta alle skalaer ligg ein oktav på det åttande steget over grunntonen i skalaen.

Innan telekommunikasjon og akustikk vert oktav nytta om ei fordobling eller halvering av frekvensen. Frekvensen 1000 Hz ligg til dømes ein oktav over frekvensen 500 Hz og frekvensen 500 Hz ligg ein oktav under frekvensen 1000 Hz. Det er òg vanleg å måle eit frekvensinterval i oktavar. Til dømes dekkjer den menneskelege høyrselen grovt sett frekvensintervalet 20 Hz til 20 kHz, som svarar til om lag 10 octavar.

Ordet «oktav» kan òg brukast om andre ting som går på åtte, til dømes ein åttedagarsbolk. Hjå romerane var det vanleg at om det 8. barnet var ein son vart han kalla *Octavius*, som tyder 'den åttande'.

Sjå òg
------

* Gaius Octavius Thurinus
* Octave (programvare)
* Octet (8 bit på fransk og romensk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Konrad Flørenæs Hauge** (24. august 1903–18. mars 1990) var ein norsk friidrettsutøvar og politimann frå Eide i Aust-Agder, son til ein gardbrukar og snikkar. Han tevla i hekkeløp og sprintøvingane. Hauge, som etter tur tevla for idrettslaga Lillesand Idrettslag, Norrøna IL, Torodd IF og Oslo Politis IL, vann i alt 14 gullmedaljar i norske meisterskap i tida 1927-37, åtte på langhekken og seks på korthekken.

Karriere
--------

### Aktiv

Hauge var i ein tiårsperiode frå 1927 den dominerande utøvaren i hekkeøvingane i Noreg, einast Holger Albrechtsen var i stand til å tukte han på særleg 110 m hekk, men òg på langhekken. 

Med unnatak for 1928, då han ikkje deltok, vart Hauge i åra 1927-33 dobbeltmeister i NM på 110 meter hekk og 400 meter hekk. Både i 1931 og 1932 vart han tildelt kongepokalen for sine NM-prestasjonar, i 1931 fekk han elles i tillegg to bronsemedaljar på 200 og 400 m.

Under NM 1932 forbetra han den norske rekorden på 110 m hekk for tredje og siste gong, til 14,8 sekundar, hans raskaste løp på distansen nokon gong. Hauge sette ikkje mindre enn åtte norske rekordar på 400 m hekk, sist til si beste tid på 54,5 sekundar, oppnådd under NM i friidrett 1933.

### Medaljar i norske meisterskap

* 1927: Gullmedaljar på 110 m hekk - 15,8 og på 400 m hekk - 57,7
* 1929: Gullmedaljar på 110 m hekk - 15,0 og på 400 m hekk - 57,0
* 1930: Gullmedaljar på 110 m hekk - 15,2 og på 400 m hekk - 55,3
* 1931: Gullmedaljar på 110 m hekk - 15,2 og på 400 m hekk - 54,8, samt bronsemedaljar på 200 m - 23,0 og 400 m - 50,0
* 1932: Gullmedaljar på 110 m hekk - 14,8 og på 400 m hekk - 54,7
* 1933: Gullmedaljar på 110 m hekk - 15,1 og på 400 m hekk - 54,5
* 1934: Bronsemedalje på 400 m hekk - 55,2
* 1935: Sølvmedalje på 400 m hekk - 55,6
* 1936: Gullmedalje på 400 m hekk - 55,9
* 1937: Gullmedalje på 400 m hekk - 56,3 og sølvmedalje på 110 m hekk - 15,4

Kjelder
-------

* Magnus Breili: *Sport i navn & tall*. 1971
* friidrett.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**André Tanneberger** (fødd 26. februar 1973) er ein tysk DJ kjend under artistnamnet **ATB**.

Karriere
--------

André Tanneberger kjem frå Freiberg i Sachsen. Tidleg på 1990-talet var André Tanneberger med i dance-gruppa Sequential One, som hadde stor suksess i Tyskland, men vart oppløyst i 1999. Då hadde Tanneberger allereie starta sitt nye soloprosjekt, ATB. I 1999 gav han ut debutplata *Movin' Melodies*, der singlane «9pm (Till I Come)» og «Don't Stop» var med.

Etter suksessen med fyrsteplata, har ATB gjeve ut ei rekkje trance- og elektronika-album fram til i dag. Ifylgje *DJ Magazine* hamna han på 11. plass på lista over verdas beste DJ-ar i 2009. Av seinare populære ATB-singlar kan nemnast «Hold You», «Let U Go» og ein coverversjon av Olive-låta «You're Not Alone».

Diskografi
----------

* *Movin' Melodies* (1999)
* *Two Worlds* (2000)
* *Dedicated* (2002)
* *Addicted To Music* (2003)
* *No Silence* (2004)
* *Trilogy* (2007)
* *Future Memories* (2009)
* *Distant Earth* (2011)
* *Contact* (2014)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «ATB» frå Wikipedia på engelsk, den 16. februar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)

 |
**Rangitataøya** er ei lang linseforma øy i elvedeltaet til den forgreina Rangitataelva i Canterburyregionen på New Zealand, om lag halvvegs mellom Timaru og Ashburton. Øya er om lag 17 km lang og fem km brei på det meste. Ho er lågtliggjande og består for det meste av grøderikt jordbruksland.

Øya er ei av dei største deltaøyene i landet, og også den einaste som vert kryssa av riksvegsnettet på New Zealand, då State Highway 1 kryssar henne i den nordlege enden; og den einaste staden der riksvegen forlet båe dei to største øyene i landet.

Flyplassen Rangitata Island Aerodrome ligg like aust for brua til State Highway 1. Denne private flystripa er open for offentleg bruk. 

Flystripa hyser også ei samling av eldre mikrofly, og delar av fly, flyskrog og andre ting av interesse.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rangitata Island» frå Wikipedia på engelsk, den 20. januar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* NZ AIP vol 4: NZRI - Rangitata Island Aerodrome
* Moth Manor Cottage Arkivert 2011-07-26 ved Wayback Machine.
* Geraldine Flying Group Arkivert 2011-11-09 ved Wayback Machine.
* East Canterbury Aviation Ltd Arkivert 2012-02-07 ved Wayback Machine.
* Air Gear Arkivert 2010-06-02 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 44°6′53″ S 171°26′52″ E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Ida Stein** er ein norsk songar, låtskrivar, DJ og produsent fødd i Sandefjord. 

Som 20-åring gav ho ut sin første singel «The Darkest Eyes», som gjorde at ho blei lovprisa av den norske musikkbransjen. «Et nytt stjerneskudd» skreiv WiMP på bloggframsida si i 2013. Våren 2013 budde Stein i Tyskland og gav ut EP-en *Remnants Of A Dream*. To år seinare, i 2015, kom den firespora EP-en *Changing*. Året etter blei ho finalist i NRK P3 sin Urørtfinale med låta «Are We Changing» frå same EP. 

Stein deltok med singelen «Frozen By Your Love» i den første semifinalen i Melodi Grand Prix 2014, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014.Songen blei framført av TIMBRE, Frikk Heide-Steen og Ida Stein. I 2016 nådde artisten Urørtfinalen arrangert av NRK P3, blant topp tre i selskap med rapparen Cezinando og rockebandet Fasit. 

I 2019 gav ho ut låta «Race For Applause», som blei omtalt med store ord av Nordic Spotlight og NRK P1 Stjernepose. I november 2019 kom også Netflix-serien El Club, der Ida sin låt «The Day That The Saucermen Came» frå den første EP-en hennar *Remnants Of A Dream* kan høyrast som soundtrack på episode 18, sesong 1. 

Stein har varma opp for artister som Veronica Maggio, Seinabo Sey og Jonas Alaska, og spelt på scener som Rockefeller, Sentrum Scene, Slottsfjellfestivalen og By:Larm.

Diskografi
----------

**Album/EP**

* "Remnants Of A Dream" (EP, 2014)
* "Changing" (EP, 2015)

Kjelder
-------

* Simon Storvik-Green (28. januar 2014). «Meet the Norwegian artists - Part 1» (på engelsk). Eurovision.tv. Henta 27. februar 2014.
* Steinar Solås Suvatne og Christian Wiik Gjerde (27. januar 2014). «– Denne musikken vil prege 2014» (på norsk). Norsk rikskringkasting. Henta 27. februar 2014.
* NRK P3 "Disse kniver videre om Urørtfinaleplass" - (26. februar 2016)

| * v
* d
* e
Deltakarar i Melodi Grand Prix 2014 |
| --- |
| Semifinale 1 | Hilda og Thea Leora**·** Mo**·** Dina Misund**·** Linnea Dale**·** TIMBRE, Frikk Heide-Steen og Ida Stein |
| Semifinale 2 | Mats Melbye og Thomas Pedersen alias Cir.Cuz**·** Martine Marbel**·** Oda og Wulff**·** Knut Kippersund Nesdal**·** Charlie |
| Semifinale 3 | Moi**·** Håvard Takle Ohr, Brynjar Takle Ohr, Tommy Reite og Øyvind Blomstrøm alias El Cuero**·** Ilebek**·** Elisabeth Carew**·** Carl Espen |
Klargjering av C-4
Molekylær oppbygging av RDX
**C-4**, eller **Composition C-4**, er eit plastisk sprengstoff med stor detonasjonsfart og sprengkraft, noko som gjer det eigna til militær nytte. C-4 er vanlegvis pakka i firkanta einingar. Hovudingrediensen (91% av vekta) er heksogen. Stoffa som er tilsett for å gjera hexogenen plastisk er polyisobutylen og dietylhexyl. I den sivile varianten er det tilsett 1,6% SAE-10 motorolje, medan den militære inneheld ein annan oljetype. C-4 er 1,34 gonger så eksplosivt som trinitrotoluen (TNT). Det kan detonerast med ein vanleg fenghette.

C-4 er eit relativt sikkert sprengstoff, men er meir kjenslevart enn TNT. Det kan ikkje detonerast ved hjelp av vanleg eld, skot eller støyt.

Det har ein detonasjonsfart på ca. 8 100 meter/ sek.

Bruksområde
-----------

USAs forsvar brukar den militære utgåva av C-4 i M112-sprengladningar. 16 pakkar M112 utgjer ein M183-sprengladning.
C-4 består tildels av ein plastisk ingrediens, slik at det kan verta omtrent forma som leire og til dømes pressast inn i sprekkar i bygningar, bruer, utstyr eller maskineri. Det kan òg formast rundt eit objekt om ønskeleg. C-4 kan brukast til å laga panserbrytende hulladninger eller kutte-ladningar på grunn av sin høge detonasjonsfart.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Composition C-4» frå Wikipedia på bokmål, den 25. oktober 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  «How C-4 Works». *HowStuffWorks* (på engelsk). 20. juni 2002.
**Oktav** i kristen liturgisk samanheng er ein periode på åtte dagar som følgjer ein viktig festdag i kyrkjeåret. Namnet kjem frå latin *octava dies*, 'den åttande dagen', og viser til den siste dagen i perioden. I utgangspunktet var det berre den åttande dagen som vart spesielt markert. Etterkvart kunne «oktav» også visa til heile åttedagarsperioden.

Det er berre i Den katolske kyrkja og Den ortodokse kyrkja at ein formelt feirar oktavar, men ein kan finna spor av dei òg i kalendrane til andre kyrkjesamfunn. Det kyrkjelege namnet på nyttårsdagen (1. januar) var *octava nativitatis Domini* (åttandedagen for Herrens fødsel).

Praksisen var truleg inspirert av den jødiske skikken med å feira tabernakelfesten og dedikasjonsfesten for tempelet i åtte dagar. I kristen samanheng blei oktavar innførte på Konstantin den store si tid, då ein utvida feiringane av dedikasjonane av basilikaeie i Jerusalem og Tyr til åttedagarsperiodar.

Noko seinare innførte ein oktavar i samband med påske, pinse og i austkyrka for epifani. På 600-talet blei det òg innført oktavar for nokre viktige helgenfeste, som Peter og Paulus og Laurentius. 

På 1100-talet byrja ein i vestkyrkja å ha spesielle feiringar også på dagane mellom hovudfesten og oktavdagene. Desse blei dermed òg rekna som heilagdagar. I løpet av mellomalderen auka talet på oktavar kraftig, men ved reformene av breviaret under pave Pius V og pave Pius X blei dei igjen reduserte. 

23. mars 1955 utskreiv Kongregasjonen for ritane eit dekret der Den katolske kyrkje avskaffa alle oktavar bortsett frå dei for jul, påske og pinse. Pinseoktaven blei så avskaffa ved kalenderreforma i 1969, slik at det i dag berre står att to. 

I Noreg blei olsok òg delvis feira med ein oktav, men denne fekk konkurranse frå ein tredje Olavsfest, nemleg translasjonsdagen (= minnedagen) som vart feira sjette dag etter Olsok, altså 3. august.

I Bergen universitetsbibliotek har ein eit fragment av eit kalendarium som omfattar delar av kalenderen for mai og juni. Ein har ikkje kunna datera fragmentet sikkert, men har likevel festa seg ved at ein notis i kalenderen oppgjev at ein 7. mai skulle feira oktaven for St. Erchenbald, som var biskop i London frå 675 og døydde 30. april 693. Sidan biskop Erchenbald var heilt ukjend i Noreg, må ein gå ut frå at kalenderfragmentet har engelsk opphav. I 1146 kom ei gruppe engelske munker til landet for å grunnlegga Lyse kloster – eit årstal som kan stemma med skrift og utstyr på fragmentet. Dessutan er det kjent at dyrkinga av St. Erchenbald auka i denne tida, etter at grava hans i St. Pauls katedral blei restaurert i 1140, og 14. november 1148 blei det fastlagt ein ny translasjonsdag for han, i tillegg til dødsdagen.

Kjelder
-------

1. ↑  Oxford Dictionary of the Christian Church (Oxford University Press 2005 ISBN 978-0-19-280290-3), article *Octave*
2. 1 2 3  Mattias Tveitane: «Et kalenderfragment», *Bergens Tidende*, 26. april 1975.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Oktav (liturgi)» frå Wikipedia på bokmål, den 29. mars 2020.*
**Træl** er den gamle nordiske nemninga for slave, nytta i tidleg norrøn tid. Trældom var i prinsippet arveleg. Om ein hadde foreldre som var trælar, vart ein sjølv træl. Krigsfangar vart i stort omfang gjort til trælar, noko som var vanleg for vikingane. 

En træl var ufri og rettslaus. Han kunne ikkje eiga jord, føra sak for retten, vitna eller avleggja eid. Han var eigd av husbonden sin, som kunne kjøpa og selja han og hans familie. 

I løpet av mellomalderen skjedde det over lang tid ei avvikling av trælesystemet, og det forsvann heilt på 1200-talet. Truleg vart dei fleste trælane ein del av lågare sosiale lag i samfunnet. 

Ein træl, trælen Kark, tok livet av Håkon Jarl. 

**Træl** er i norrøn mytologi son av Edda og Heimdal. Han tok seg Thir til kone, og dei to vart saman opphav til træleætta. 

I Rigstula i den eldre Edda er trælane skildra:



Kom til eit hus,
hurdi var stengd.
Inn mun han gange,
eld brann på golvet,
og eit gråhjert hjon
grov frami åren,
Åe og Edda
med aldrug skaut

Sjå òg
------

* Rigs vandring
* Slave
* Stavnsbånd
**Troy Kemp** (fødd 18. mars 1966) er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Nassau i Bahamas som vart verdsmeister i høgdehopp 1995 i Göteborg med eit hopp på 2,37 m.

Aktiv
-----

Kemp vart med eit hopp på 2,28 m andremann i dei panamerikanske leikane 1987 i Indianapolis, vinnaren Javier Sotomayor frå Cuba tok seg over 2,32 m. Fire år seinare auka Kemp til 2,32 då dei neste panamerikanske leikane fann stad i Habana, men også her hoppa Sotomayor høgre og med sine 2,35 m tok han sigeren framfor Kemp på andreplass. Tre veker etter, under VM 1991 i Tokyo, kom Kemp på delt femteplass med eit hopp på 2,34 m. I den neste verdsmeisterskapen, i Stuttgart 1993, hoppa han nøyaktig like høgt og vart på ny nummer fem.

Den 12. juli 1995 svinga Kemp seg over 2,38 m under eit stemne i Nice, framleis gjeldande (2018) bahamansk rekord i høgdehopp. Fire veker seinare var han ein av fem utøvarar som smaug seg over 2,35 m i finalen under friidretts-VM i Göteborg. På 2,37 m gjekk Kemp som den einaste over lista i andre forsøk. Regjerande verdsmeister og verdsrekordhaldar Javier Sotomayor klarte same høgda i tredje og siste forsøk, men då både Kemp og Sotomayor reiv alle forsøk på 2,39 m kunne Kemp gjere seg klar til å take imot gullmedaljen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1987 i Roma: Utslått i kvalifiseringa (2,24 m =nr 17-21)
* OL 1988 i Seoul: Utslått i kvalifiseringa (2,19 m =nr 17-21)
* VM 1991 i Tokyo: Nr 5 – 2,34 m
* OL 1992 i Barcelona: Nr 7 – 2,31 m
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 5 – 2,34 m
* VM 1995 i Göteborg: Gullmedalje – 2,37 m, framom Javier Sotomayor (2,37 m)
* OL 1996 i Atlanta: Nr 13 – 2,25 m

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Troy Kemp» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Troy Kemp» (på engelsk). olympedia.org. Henta 13. februar 2023.