recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Eit **talsystem** er i matematikken ei mengd tal i lag med ein eller fleire operasjonar som addisjon eller multiplikasjon. 

Døme på talsystem er naturlege tal, heiltal, rasjonale tal, algebraiske tal, reelle tal, komplekse tal, p-adiske tal, surrealistiske tal og hyperreelle tal.

Ein har to hovudsystem for tal, addisjonssystem og posisjonssystem.

Addisjonssystemet
-----------------

Addisjonssystemet går ut på at ein kan representere talet 1 med eitt merke (til dømes ein strek), talet 2 med to merke og så vidare. Dette vert raskt uoversiktleg og for å lette opptellinga vert gjerne merkene gruppert i ein fast storleik, vanlegvis fem eller ti. Ein finn verdien ved å addere saman symbola som vert nytta, ofte uavhengig av rekkefølgja. Dette systemet vart nytta i romartal av romarane der ein mellom anna hadde at I var 1, V var 5, X var 10, men i romartala er ikkje rekkefølgja vilkårleg. Eit system som blandar addisjonssystemet og posisjonssystem vert kalla hybridsystem.

Posisjonssystemet
-----------------

I eit posisjonssystem representerer kvart talteikn eit multiplum av eit bestemt tal (grunntalet), avhengig av kvar det står. Det vanlegaste posisjonssystemet er titalsystemet, som me nyttar, der ein har symbol for tala 0 til 9 og kvart symbol representerer eit multiplum av ein potens av ti avhengig av plasseringa. Talet 7452 i titalsystemet står for 7·103+4·102+5·101+2·100, det vil sei 7000+400+50+2. Dette gjer at ein kan skrive tala kompakt og framstille komplisert matematikk. 

Andre posisjonssystem nyttar grunntala to, fem, ti, tolv, tjue og seksti. Restar av det babylonske sekstitalsystemet finn i framleis att i inndelinga av timar, minuttar og vinklar i seksti. I tolvtalsystemet vil talet 7452 tyde 7·123+4·122+5·121+2·120, som er 12 734 i titalssytemet. Datamaskinar nyttar i dag i stor grad totalsystemet.

Kjelder
-------

* «tallsystem» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Melshornet, sett frå Vallahornet i Ørsta august 2010. Ørsta sentrum i framgrunnen.
**Melshornet** er eit fjell (807 moh) i Ørsta og Volda kommunar på Sunnmøre. Fjellet dominerer utsikta rett sør for Ørsta sentrum, og grensa mot Volda går over toppen av fjellet. Melshornet er eit svært populært turmål sommar og vinter, då det er lett tilgjengeleg frå fleire kantar, både frå Ørsta og Volda. Flest er det kanskje som går bomvegen frå rett oppom Volda sentrum opp til Dinglavatnet (536 moh), og tydeleg sti derifrå til toppen. Mange går også frå byggefeltet Rystefeltet sør for Ørsta sentrum, og bomveg og sti opp Osdalen til Dinglavatnet, eller sti opp på Okla og vidare derifrå. Ein kan også gå opp på Melshornet frå Krøvelseidet, eller om vinteren frå toppen av skitrekket til Volda skisenter.

Fjellet har namnet etter garden Mele som ligg nedanfor fjellet på Ørsta-sida.

Rundskue
--------

Rundskue frå Melshornet Arkivert 2011-08-06 ved Wayback Machine. ved Leif Roar Strand, vitja 23. november 2010
|  |
| --- |
| **Fjellbakkestjerne** |
| FjellbakkestjerneFjellbakkestjerne |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Korgplanteordenen Asterales |
| **Familie:** | Korgplantefamilien Asteraceae |
| **Stamme:** | Astereae |
| **Slekt:** | Bakkestjerneslekta *Erigeron* |
| **Art:** | **Fjellbakkestjerne** *E. borealis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Erigeron borealis***Simmons, 1913 |

**Fjellbakkestjerne** er ei fleirårig urt i korgplantefamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing.
Planta vert kring 15 cm høg, og har stiv stengel, oftast med ei korg, sjeldan med to eller tre. Stengel og blad er gråhåra. Fjellbakkesjerne har mørkfiolette kvithåra korgdekkblad som er snaue øvst. Dei har ei 1,5 til 2,5 cm brei korg med tverr eller innbukta grunn. Dei har roseraude kantkroner og innanfor dei ein ring med røyrforma hoblomstrar. Midtkronene er gule og blir snart raude øvst. 

Fjellbakkestjerne blomstrar kring juli månad på turr og våt kalkrik grunn i fjellskogane. 

Planta veks i alle fjelltrakter i Noreg. Ho er funnen opp til 1600 m i Jotunheimen.

Kjelder
-------


* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

* *Denne artikkelen bygger på «Rosenbinka» frå Wikipedia på svensk, den 14. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Fjellbakkestjerne**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS

 |
Ein Cederholm dampbil frå 1893, laga i Ystad.
Ein **dampbil** er ein bil dreven av ei dampmaskin.

Tidlege eksperiment med dampbilar
---------------------------------

### Verbiest (1679)

Vogna til Verbiest.
Den fyrste som er laga ein dampdriven bil tykkjest ha vore belgiaren Ferdinand Verbiest, som rundt 1680 (truleg i 1679) laga ei lita dampdriva vogn med ei lengd på rundt 60 cm. Dette skjedde medan han budde i Kina og vogna vart truleg laga for å imponera keisaren. Dampmaskina hadde ikkje stempel, men nytta damptrykket til å driva eit skovelhjul, som så dreiv framhjula på vogna. Verbiest let vogna køyra rundt på gardsplassen til keisarpalasset i ein times tid. Vogna vart sett på som ein kuriositet og vart ikkje vidareutvikla. 

### Nolet (1748)

I 1748 eksperimenterte den franske presten Nolet med eit liknande køyretøy som Verbiest. På same vis som vogna til Verbiest retta Nolet òg dampstrålen mot eit skovelhjul, som så dreiv drivhjula via nedgiring i fleire trinn. Vogna til Nolet vart demonstrert i Paris i 1775. Det skal finnast eit ekemplar av ei slik vogn i Karlsruhe i Tyskland.

### Cognout (1769)

Vogna til Cognout.
I 1769 bygde den franske militæringeniøren Joseph Cugnot ein damplastebil i full skala. Vogna var meint for å transportera tungt artelleri og vart kalla «la fardier de Cugnot». «Fardier» tyder ei vogn laga for å transportera svært tunge lass («fardeau»). Etter som det var eld under kjelen vart òg køyretøyet kalla «chariot à feu» (*eldvogn*). I motsetning til Verbiest nytta Cognout ei stempeldampmaskin, så dette ser ut til å ha vore det første køyretøyet drive av ei stempeldampmaskin. Det var òg den fyrste lastebilen i soga.

### Murdock (1784)

Vogna til Murdock.
I 1784 monterte engelskmannen William Murdock ei dampmaskin på ei vogn, som vart kalla «Sauterelle». Motoren i vogna til Murdock var ei stempeldampmaskin (truleg produsert av Boulton and Watt) med ein vertikal sylinder. Denne vogna står no på Museum of Science and Industry i Birmingham. Murdock køyrte ei strekning på to-tre kilometer. I 1791/1792 bygde Murdock fleire eksperimentelle vogner.

Referansar
----------

1. ↑  *1679-1681. Forklift steam RP Verbiest*. Arkivert 2016-03-03 ved Wayback Machine. (vitja 9/7-2011)
2. ↑  *Histoire de l'automobile 1464 - 1899*
3. ↑  *Ferdinand Verbiest*, La Belgique insolite, 8/8-2006.
4. 1 2  *1775. Eolipyle'*. Arkivert 2011-07-02 ved Wayback Machine. (vitja 9/7-2011)
5. ↑  *Le fardier de Cugnot*, Société des Ingénieurs de l'Automobile (SIA), 1989.
6. 1 2  *1784. Machine à vapeur de Murdock (Grande-Bretagne)* Arkivert 2011-07-02 ved Wayback Machine. (vitja 9/7-2011)

SJå òg
------

* Damplastebil
* Damptraktor
* Dampmaskin
**Tamara Natanovna Press** (10. mai 1937–26. april 2021) var ein sovjetisk friidrettsutøvar frå Kharkiv i Ukraina, som tevla i kulestøyt og diskoskast. Ho vann tre EM-gull og like mange OL-gull i tida 1958 til -64. Irina Press var den yngre systera hennar.

Aktiv
-----

Tamara Press vart europameister i diskoskast under EM i friidrett 1958 i Stockholm. Ho sette då europarekord med 52,32 meter, men slo sølvvinnaren Stepánka Mertová frå Tsjekkoslovakia med berre 13 cm. Press tok så bronsemedaljen i kulestøyt med 15,53 m i sluttresultat, 21 cm bak europameisteren Marianne Werner frå Vest-Tyskland.

Til Sommar-OL 1960 i Roma hadde Press forbetra seg mykje i kulestøyt sidan 1958. Ho sette olympisk rekord frå kuleringen med 17,32 m og vann ein overlegen siger. I diskos fekk ho sølv, slått med to-ein-halv meter av landskvinna Nina Ponomarjova.

I europameisterskapen 1962 var Press utilnærmeleg i kuletevlinga. Ho sette verdsrekord med 18,55 meter, toaren Renate Garisch frå Aust-Tyskland stoppa på 17,17 m. Også i diskoskast tok Press ein suveren siger, over tre meter framom sølvvinnaren.

Press kopierte gullfangsten frå EM 1962 under sommarleikane 1964. I Tokyo vann ho ein klar siger i kuletevlinga, medan ho i diskos sikra seg gullmedaljen med ein margin på fattige seks centimeter til tyske Ingrid Lotz.

Merknadar
---------

1. ↑  Russisk skrift Тамара Натановна Пресс, ukrainsk Тамара Натанівна Пресс

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tamara Press» frå Wikipedia på tysk, den 27. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* Munzinger (sport)

 |
**Dammtorpssjön** er ein innsjø i Nacka kommun i landskapet Södermanland i Sverige, og har blitt til ved ein oppdemming av Nacka ström. Det er ein næringsrik innsjø som er svore grunn. Dammtorpssjön har direkte samband med Söderbysjön i sør, og utløp frå Dammtorpssjön går hit. Den austre bukta, som når nesten til Ältavägen, heiter Storängsviken.

Nord for Dammtorpssjön ligg den eldte kyrkjegarden til Nacka församling, som er frå 1642, Södra kyrkogarden i Nacka. Vest for innsjøen låg Dammtorpet, som no er ein golfbane ved innsjøen. Dammtorpet vart bygd som torp rundt 1730. Mot slutten av 1700-talet vart det busett av stockholmarar, som bygde eit hus av herregardskarakter her. Huset brann derimot ned i 1911.

Bilete
------

* Nord i innsjøenNord i innsjøen
* Sør i innsjøen, sett frå bruaSør i innsjøen, sett frå brua
* Grunnmurer etter DammtorpetGrunnmurer etter Dammtorpet
* Brua over innsjøenBrua over innsjøen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dammtorpssjön» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juni 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

Koordinatar: 59°17.34′N 18°8.85′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Ticket to Ride** er eit brettspel som minnar litt om The Settlers, men har eit fast spelebrett der målet er å få kontroll over jarnbanane mellom byane.

Historie
--------

Spelet er laga av Alan R. Moon og utgjeve av Days of Wonder i 2004. Spelet vann den prestisjetunge prisen Spiel des Jahres dette året. Den tyske varianten vert òg kalla *Zug um Zug*, og den franske *Les Aventuriers du Rail*.

Det finst òg ein *Mystery Train Expansion* til spelet, og ein *Ticket to Ride Europe*-variant med eit litt meir avansert spelebrett. I 2006 kjem endå ein variant, *Ticket to Ride Marklin*.

Spelet
------

Spelaren har 45 jarnbanebrikker og to eller fleire løynde mål, som går ut på å knyta saman visse byar med eigne jarnbanebrikker. Motspelarane kan gissa kvar spelaren skal og prøva å sperra vegen med eigne brikker, slik at spelaren må finna alternative ruter.

I *Ticket to Ride Europe* kan ein i tillegg kjøpa ferjeruter, byggja tunellar og meir.

Eit spel kan ha frå to til fem deltakarar, og tek om lag ein time. Reglane er endå enklare enn i til dømes The Settlers. Nye spelarar (aldersgruppe frå 8 år til vaksen) lærer spelet på få minutt. Men det er mange moglege strategiar, og spelarane sine strategiske val kan ha stor innverknad på resultatet.

Spelarane trekk jarnbanekort etter tur, eller bruker kort dei har på handa til å kjøpa gitte jarnbaneruter på kartet (brettet). Når ein spelar har brukt opp alle brikkene sine, tel ein opp poengsummane til alle spelarane. Ein får poeng for kvar strekning ein eig, for å ha den lengste samanhengande jarnbanen, og for å ha oppfylt dei løynde måla. Ein får minuspoeng for å sitja att med uoppfylte mål.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ticket to Ride heimeside
**Tamara Ivanovna Tikhonova** (fødd 13. juni 1964) er ein russisk tidlegare langrennar frå landsbyen Kovaljovo i Udmurtia som tevla for Sovjetunionen. Ho vart olympisk meister på 20 km under Vinter-OL 1988, og vann gullmedaljar i 4 x 5 stafett både under Ski-VM 1985, OL 1988 og Ski-VM 1991. Perioden 1985-91 sikra ho seg åtte medaljar (4-2-2) i dei store internasjonale meisterskapane.

Tikhonova fekk si fyrste VM-medalje då ho gjekk startettapen på Sovjetunionen sitt vinnarlag i 4 x 5 km stafett då Ski-VM 1985 fann stad i Seefeld in Tirol. Ho deltok ikkje i Ski-VM 1987. Den 16. desember 1987 tok ho i Bohinj sin fyrste siger i eit verdscupsrenn, eit renn som var 10 km langt. Vel to månader seinare kom den andre og siste verdscuptriumfen, då ho under Vinter-OL 1988 i Calgary gjekk ho heilt til topps på 20 km. I Calgary vann ho også gull på stafetten, og ho fekk sølvmedaljen på 5 km.

Frå Ski-VM 1989 i Lahti fekk Tikhonova med seg ein sølvmedalje i 4 x 5 km stafett, og og ho vart bronsevinnar på 10 km fristil. Fleire gode tevlingar gjennom sesongen elles, førte henne inn på tredjeplass i verdscupen i langrenn 1989. Under Ski-VM 1991 i Val di Fiemme tok ho sitt tredje stafettgull, og ho presterte eit nytt bronseløp i 10 km fristil.

Tikhonova fekk ikkje plass på Russland sitt langrennslandslag etter 1992-sesongen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tamara Iwanowna Tichonowa» frå Wikipedia på tysk, den 17. januar 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Tamara Tikhonova – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Tamara Tikhonova» (på engelsk). olympedia.org. Henta 25. januar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Elizabeth Gladys Millvina Dean** (2. februar 1912–31. mai 2009) var ei britisk kvinne kjent som den siste overlevande frå RMS «Titanic». Ho var den yngste passasjeren ombord, og hadde ingen minne frå Titanic.

Tidleg liv
----------

Millvina vart fødd i London 2. februar 1912. Foreldra var Bertram Frank Dean og Georgette Eva Light. Ho hadde ein eldre bror, Bertram Vere Dean, som vart fødd i mai 1910. Ho gifta seg aldri, og fekk ingen barn.

Titanic
-------

Foreldra til Millvina bestemde seg for å forlata England og emigrera til Wichita i Kansas der faren hennar skulle opna ein tobakksbutikk. Familien Dean skulle eigentleg ikkje ha vore med på Titanic, men på grunn av ein kolstreik vart dei overflytta til Titanic som tredjeklassepassasjerar i Southampthon. Millvina var nesten fylt to månader då dei gjekk ombord på skipet. Far til Millvina følte kollisjonen med isfjellet natt til 15. april 1912, og etter nærare undersøkingar kom han tilbake til lugaren, for å beordra kona og barna sine om å kle på seg og gå opp på dekk. Millvina, mora og broren hennar vart alle plasserte i livbåt nr. 10, og overlevde. Faren hennar omkom, og om han vart funnen, vart han aldri identifisert.

Seinare liv
-----------

Millvina sleit med høge rekningar på pleieheimen der ho budde på dei eldre dagane. For å kunna nedbetala nokre av desse selde ho derfor delar av Titanic-samlinga si. Ho døydde 31. mai 2009, 97 år gammal.

Kjelder
-------

1. ↑  AS, TV 2 (31. mai 2009), «Siste overlevende fra Titanic-forliset er død», *TV 2* (på norsk), henta 21. november 2021

* *Denne artikkelen bygger på «Millvina Dean» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2021.*
**Melton Mowbray** (ofte berre kalla **Melton**) er administrasjonsbyen i distriktet Melton i Leicestershire i England. Han ligg ved elva Eye, som etter Melton er kalla Wreake. I 2019 hadde byen eit folketal på 27 670.

Byen er best kjend for sine særeigne paiar med svinekjøt, *Melton Mowbray pork pie*, og er ein av stadane det blir laga stiltonost på lisens.
Han er òg kjend for meltonstoff, som først er nemnd i 1823. Det er eit tettvove ullstoff som er valka slik at det vert mjukt, og vert ofte nytta til ytterjakkar. Stoffet liknar mjuk vadmål.

Namn
----

Namnet kjem frå det gammalengelske *Medeltone*, med tydinga 'midtby omgjeven av små bygder' (som Milton og Middleton). Mowbray er eit normannarnamn på ein tidleg føydalherre her, Robert de Mowbray.

Historie
--------

Ein kjend episode frå historia til byen har gjeve opphav til eit uttrykk; I 1837, då eit jaktlag leia av markien av Waterford feira jaktlukka, måla den kraftig rusa markien bokstaveleg talt fleire bygningar i Melton Mowbray raude. Dermed vart «å måle byen raud» eit uttrykk for å feste skikkeleg.

St. Mary's Church frå 1200-talet er den største soknekyrkja i Leicestershire. Ho har eit flott orgel, og det vert halde orgelkonsertar to gonger kvar månad. Av tidlegare organistar i kyrkja finn ein sir Malcolm Sargent.

Bymuseet, Melton Carnegie Museum, har blant anna fleire måleri med jakt- og sportsmotiv, og ein tohovuda kalv.

Melton Country Park er eit stort turterreng med ein innsjø, nær sentrum. I tillegg til piknikstader, naturstiar og leikeområde for barn finst det eit vitjingssenter der det er utstilt arkeologiske funn frå området.

Kjelder
-------

1. ↑  «City Population.». Citypopulation.de. Henta 26. januar 2021.
2. ↑  Ltd, Iconography. «Stilton Cheese – The Stilton Producers». *Stiltoncheese.co.uk*. Arkivert frå originalen 17. decsmber 2016. Henta 25. mai 2016.
3. ↑  «Plea Rolls of the Court of Common Pleas; National Archives; CP 40/555». *Aalt.law.uh.edu*. 1399. Henta 26. juni 2022. «sixth entry, the defendant is a shoemaker in 'Melton Moubray'»

* *Denne artikkelen bygger på «Melton Mowbray» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Melton Mowbray**

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
Moderne pedalsteelgitar med to halsar.
Pedalsteelgitar (D10 ZumSteel)
**Pedalsteelgitar** er ein type elektrisk gitar som ligg horisontalt på eit stativ med pedalar og knespakar. Høgre fot vert som oftast nytta på ein volumpedal, medan venstre foten vert nytta til å trykke ned éin eller fleire av pedalane. Knea vert plassert under gitarkassen, slik at ein kan flytte på knespakane som heng under kassen ved å presse knea til høgre, venstre eller rett fram. 

Strengane heng høgt over halsen på instrumentet. I staden for å trykke strengene mot banda, held gitaristen eit massivt metallstål (*bar*) ned på strengene. Stålet kan førast opp og ned langs strengene for å skape den karakteristiske «glidelyden». Ved å bruke pedalane og spakane endrar ein tonehøgda på strengane. 

Pedalsteelgitar vert vanlegvis spelt med fingerplekter (*picks*).

Pedalsteelgitar er oftast assosiert med amerikansk countrymusikk. Ein byrja å bruke pedalar og knepedelar i 1950-åra, slik at utøvarane kunne spele skalaer utan å flytte metallstålet og i tillegg presse ned pedalane samstundes som ein slo ein akkord, der tonane vert bøygd opp til harmoni med eksisterande tonar. Sistnemnde skapar ein unik lyd som er særleg knytt til country og som ikkje er mogeleg å skape med ein gitar utan pedalar. 

Steelgitaren vart først brukt på Hawaii på 1800-talet og lyden vart populær i USA på første halvdel av 1900-talet. Instrumentet vart utvikla til ei rekkje instrument utforma for at gitaren skulle spelast horisontalt. Dette vart òg kalla «Hawaiistil» eller «Hawaiigitar». 

Å spele pedalsteelgitar har unike fysiske krav, sidan ein samstundes må koordinere begge henda, begge føtene og begge knea. Pionerar innan instrumentet var mellom andre Buddy Emmons, Bud Isaacs, Zane Beck og Paul Bigsby.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Pedalsteelgitar**

* Universal stemming
* www.pedalsteel.co.uk - nettside driven av Bob Adams
**BrewDog** (òg skrive **Brewdog** og **BrewDog Brewery**) er eit skotsk bryggjeri som ligg i Fraserburgh i Aberdeenshire.

Historie
--------

BrewDog vart grunnlagt av venene James Watt og Martin Dickie i 2006. Dei bryggja fyrste ølet sitt i 2007. Dei hevdar sjølv dei er Skottlands største uavhengige bryggjeri og bryggjar om lag 120 000 flasker øl som blir selde over heile verda kvar månad.[*treng kjelde*] Ifølgje bryggeriet sjølv var det hunden Bracken som eigde bryggeriet fram til han døydde. Etter Bracken tok kvalpen Simcoe over som eigar.

Øl
--

The End of History-flaske.
BrewDog er kjende for å ha bryggja sterkt øl. «Tactical Nuclear Penguin» var i 2009 verdas sterkaste øl, med 32 % alkoholinnhald. «Sink The Bismarck» var i februar 2010 lansert, med 41 % alkohol. I juli 2010 lanserte dei òg The End of History. Dette ølet vart tappa i flasker putta ned i traffikdrepne dyr. Dette var ikkje berre verdas sterkaste øl på 55 %, men også verdas dyraste øl. Ei flaske kosta 500 britiske pund.

Dei produserer flaskeøl av mange ulike slag, spesielt av typane IPA, stout og lager. Flaggskipet deira, Punk IPA, er Skandinavias mest selde IPA.[*treng kjelde*] Dei eksporterer øl til blant anna Japan, Taiwan, Estland, Finland, Danmark, Sverige, Noreg, Nederland, Sambandsstatane, Canada og Australia.

Bryggeriet eig òg ei rekkje barar i Storbritannia og ein i Stockholm.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

Kjelder
-------

1. ↑  'World's strongest' beer with 32% strength launched - *BBC*. Lese 11. juli 2013
2. ↑  Sink the Bismarck!: Brewery Releases World's Strongest Beer At 41% ABV - *Huffington Post*. Lese 11. juli 2013
3. ↑  Scottish brewery introduces world's costliest beer at £700 a bottle.. and it comes in a stuffed squirrel - *Daily Record*. Lese 11. juli 2013
4. ↑  BrewDog Unveils the World's Strongest, Squirreliest Beer Ever - *Eater*. Lese 11. juli 2013
5. ↑  Bars Arkivert 2013-07-15 ved Wayback Machine. - brewdog.com. Lese 11. juli 2013

* *Denne artikkelen bygger på «BrewDog» frå Wikipedia på svensk, den 23. november 2012.*

* Blogginnlegg etter at hunden Bracken døydde
**Tom Harald Eklund Jenssen** (fødd 27. august 1953) er ein norsk siviløkonom og forlagsmann. Han har vore administrerande direktør i forlaget N.W. Damm & Søn AS sidan 1990. Han er òg konserndirektør i Egmont med ansvar for Egmonts Bokdivisjon, som omfattar store forlag i Sverige og Danmark og verksemder i fleire land.

Tom Harald Jenssen kom til Damm då mediegiganten Gutenberghus, seinare Egmont, som hadde kjøpt populærforlaget Damm i 1984, i 1988 òg kjøpte det det mindre Teknologisk Forlag. Jenssen hadde i 1984 overteke leiarjobben i Teknologisk forlag etter faren Rudolf Jenssen, som grunnla forlaget. I 1999 kjøpte Jenssen opp det vesle forlaget Ex libris saman med dei norske utgjevarrettane til Harry Potter-bøkene. Nokre år seinare passerte Damm Cappelen forlag i omsetnad og vart Noregs tredje dei største forlaga etter Aschehoug og Gyldendal. I 2006 kjøpte Jenssen og Damm bokhandlarkjeda Tanum frå Anne Carine Tanum.

Jenssen blir toppleiar for det nye forlaget Cappelen Damm som er ei samanslåing av dei tradisjonsrike forlaga Cappelen og Damm. 

Jenssen er gift med forfattaren Gudny Hagen.

Kjelder
-------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 21:13.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Jenssen og Damm i Dagbladet 21. januar 2006
* Om forlagsfusjonen mellom Cappelen og Damm (Aftenposten 11.6.2007)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Koordinatar: 49°21′00″N 23°30′00″E﻿

**Drohobytsj** (ukrainsk Дрогóбич; polsk *Drohobycz*) er ein by som ligg ved samløpet mellom elvane Tysmenytsia og Seret i Lviv oblast (provins), vest i Ukraina. Byen har kring 80 000 innbyggjarar (2010), medan storbyområdet har litt over 100 000 innbyggjarar. Dei fleste tilhøyrer den ukrainske gresk-katolske kyrkja, men det er òg mange ukrainsk-ortodokse.

Byen er for første gongen nemnd i eit dokument frå 1387. I mellomalderen låg slottsborga Tustan her. Byen låg i denne perioden under Polen. Frå 1772 vart Drohobytsj og Galizia liggjande under Austerrike-Ungarn. Etter første verdskrigen vart byen igjen polsk, før han i samband med andre verdskrigen tilfalt Ukraina og Sovjetunionen.

Drohobytsj var heimbyen til den kjende jødiske forfattaren og målaren Bruno Schulz, som gjennom heile forfattarskapen sitt skildra heimbyen sin, overgangen mellom ulike tider, mytar og røyndom. Ivan Franko vart òg fødd i nærleiken av Drohobytsj, i landsbyen Nahujevitsji.

Historiske folketal
-------------------

* 1931 — 32 300 innbyggjarar
* 1959 — 42 000 innbyggjarar
* 1970 — 56 000 innbyggjarar
* 2001 — 79 000 innbyggjarar

I 1869 hadde byen 16 880 innbyggjarar. 28,7% var ukrainarar, 23,2% var polakkar (romersk-katolske) og 47,7% var jødar. Hendingane under og etter andre verdskrigen endra den etniske samansetnaden i byen, i 1959 var dette endra til 70% ukrainarar, 22% russarar og berre eit fåtal polakkar og jødar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Drohobych» frå Wikipedia på engelsk, og «Drohobytsj» frå Wikipedia på bokmål den 16. september 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Drohobytsj**

* Drohobytsj - byportal (ukrainsk)

| * v
* d
* e
Lviv oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Lviv |
| Belz**·** Bibrka**·** Boryslav**·** Brody**·** Busk**·** Dobromyl**·** Drohobytsj**·** Dubljany**·** Hlynjany**·** Horodok**·** Javoriv**·** Kamjanka-Buzka**·** Khodoriv**·** Khyriv**·** Komarno**·** Morsjyn**·** Mostyska**·** Mykolajiv**·** Novojavorivsk**·** Novyj Kalyniv**·** Novyj Rozdil**·** Peremysjljany**·** Pustomyty**·** Radekhiv**·** Rava-Ruska**·** Rudki**·** Sambir**·** Skole**·** Sokal**·** Sosnivka**·** Staryj Sambir**·** Stebnyk**·** Stryj**·** Sudova Vysjnja**·** Truskavets**·** Tsjervonohrad**·** Turka**·** Uhniv**·** Velyki Mosty**·** Vynnyky**·** Zjovkva**·** Zjydatsjiv**·** Zolotsjiv |  Ukraina |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Ragnar Lodbrok** var ein dansk vikinghovding som levde på 800-talet, på same tid som Harald Klakk og Ludwig den fromme. Han er ofte omtala som konge i Danmark, men dette er truleg gale. Han levde samstundes med den danske kongen Hårek. 

Soga om Ragnar Lodbrok reknar ein til fornaldersogene, og fortel ikkje beint fram om den historiske Ragnar. Skal ein finne stoff om han i historiske kjelder, bør ein leite i frankiske årbøker og angelsaksiske kjelder. Soga fortel til dømes at han miste livet i kamp med kong Aelle av Northumberland, og vart sett i ormegard der. Andre kjelder fortel at han var med på vikingtoget mot Paris i 841, og omatt i 845. Etter denne framstillinga skal han ha døydd ved heimkoma til Danmark ikkje lenge etter. 

Segna fortel at Ragnar gifte seg med Åslaug, dotter av Sigurd Fåvnesbane, som var oppfostra på Spangereid i nærleiken av Lindesnes. Dei fekk fire søner, og den yngste, Sigurd Orm-i-auga skulle vera stamfar til Harald Hårfagre gjennom mora Ragnhild. Slik ætter den norske kongslina frå Ragnar. Sigurd skal òg vera oldefar til Gorm den gamle.

Kjelde
------

* *Soga om Ragnar Lodbrok*, *Frankiske årbøker*.

Bibliografi
-----------

* Ulrike Strerath-Bolz, Rezension von Rory McTurk, *Studies in "Ragnars saga loðbrókar" and Its Major Scandinavian Analogues,* *Alvíssmál* 2 (1993): 118–19.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC

 |
**Reier Gjellebøl** (22. april 1737–24. november 1803) var ein norsk prest og forfattar. 

Gjellebøl vart fødd i Høland, i noverande Aurskog-Høland i Akershus. Han tok studenteksamen i København i 1755. Deretter studerte han teologi. Han var lærar i Danmark, mellom anna på Kronborg slott, til i 1773. Då vart han sokneprest i Valle i Setesdal. I 1783 vart Gjellebøl sokneprest i Stavanger. I Setesdal vart han rekna for å vere streng og stri. Det var usemje om presteskyssen og skulestellet.

I 1771 fekk Gjellebøl trykt boka *Naturlig og oeconomisk Beskrivelse over Hølands Prestegield i Aggershuus stift i Norge*. Denne boka, til vanleg kalla *Hølandsboka* har vorte rekna som den første norske bygdeboka. 

I Setesdal skreiv han *Beskrivelse over Sætersdalen i Christiansands Stift*. Denne boka vart godt motteken. I tillegg til desse topografiske skildringane skreiv og omsette han religiøse bøker. Anonymt gav han ut eit hefte med salmar.

Kjelder
-------


* Torleiv Uppstad: Vallepresten Reier Gjellebøl i *Jol i Setesdal 2006.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister

 |
**Tom Erling Kårbø** (fødd 4. februar 1989) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Bømlo, medlem i Stord Idrettslag. Han vann NM-medalje i 3000 meter hinder ti år på rad, fem av dei i gull. I 2018 tok han elles bronsemedaljen på 5000 meter.

Aktiv
-----

I 2009 kom Kårbø på tredjeplass i 3 000 m hinder i noregsmeisterskapen. Dei to neste åra tok han NM-sølv i øvinga, alle desse meisterskapane var Bjørnar Ustad Kristensen den fremste hinderløparen i Noreg. Deretter tok Kårbø over som noregseinar i 3 000 m hinder og vart noregsmeister i 2012, 2013, 2014, 2016, 2018. Under NM 2015 vart han slått i spurten av nemnde Kristensen, også i NM 2017 måtte han nøye seg sølv, spurtslått av Jakob Ingebrigsten. Under noregsmeisterskapen 2018 sprang Kårbø inn til bronse på 5000 meter, før han sikra seg sitt femte NM-gull i hinderløpet. 

Kårbø deltok i europameisterskapen i friidrett 2014, 2016, 2018. Han var eit lite stykke unna finaleplass i dei fyrste meisterskapane. I Berlin 2018 kvalifiserte han seg til finalen og vart nummer 11. Under verdsmeisterskapen 2019 i Doha sette Kårbø personbeste i 3 000 meter hinder med 8.27,0, var likevel langt unna å kvalifisere seg til VM-finalen. 

Kårbø var ein habil mellomdistanseløpar som på 5 000 meter gjorde personbeste med 14.05,2 i 2017-sesongen. På 1500 meter fekk han som best notert 3.43,7, oppnådd i Sollentuna sommaren 2019, i hans siste sesong på friidrettsbana.

### Plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 2014 i Zürich: Utslått i kvalifiseringa (8.42.3=nr 19)
* EM 2016 i Amsterdam: Utslått i kvalifiseringa (8.42,7=nr 16)
* EM 2018 i Berlin: Nr 11 – 8.42,9
* VM 2019 i Doha: Utslått i kvalifiseringa (8.27,0=nr 25)

Kjelder
-------


* Tom Erling Kårbø ved World Athletics
**Nils Henrik Asheim** (fødd 20. januar 1960) er ein norsk komponist og organist som er busett i Stavanger.

Asheim har kyrkjemusikkeksamen frå Noregs Musikkhøgskule (1981), var elev av Olav Anton Thommesen og vidare ved Sweelinck-konservatoriet i Amsterdam. Produksjonen hans omfattar kammermusikk, orkesterverk, kyrkjemusikk, musikkteater og databasert musikk. Han vann konkurransen om fanfare til OL på Lillehammer i 1994, og denne er utgjeven på plate med Gardemusikken. For verket *Chase* fekk han Edvard-prisen 2002 i klassen samtidsmusikk. Han har også samarbeidd med songaren Anne-Lise Berntsen.

Forutan dette var det Nils Henrik Asheim som komponerte fanfare, inngangsmarsj og korstykke til kronprinsbryllaupet i 2001. Til innviinga av Oslo domkyrkje skreiv han *Salmenes Bok for kor og to orgler*. Andre viktige verk er *Genesis* (1982), som er ein strykekvartett, *Salme 90 for 8-stemmig kor og instrumenter* (1983) og *Vannspeil for fiolin, cello og klaver* (1985). Allereie i 1982 fekk han prisen Årets verk i Norsk Komponistforening, for *Vindu*. I 1986 vann han igjen prisen, då for *Vannspeil*.

Han har vore busett i Stavanger sidan 1991, og har engasjert seg i musikklivet der. Mellom anna var han huskomponist ved Rogaland Musikkonservatorium frå 1982 til 1984 og drivkraft bak opprettinga av det alternative kultursenteret Tou Scene. Han har dessutan vore formann i Norsk Komponistforening, i åra 1988–1991.

Under Spellemannprisen 2005 vann Asheim i klassen samtidsmusikk med plata *19 March 2004, Oslo Cathedral*. Under Spellemannprisen 2010 vann han igjen, i klassa *Årets samtidskomponist* for plata *Mazurka - Remaking Chopin*. Han vann Lindemanprisen i 2011.

Kjelder
-------

* Knut Olav Åmås [red.]: «Asheim, Nils Henrik» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008).
* «Nils Henrik Asheim» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 3. januar 2010.
* «Om årets prisvinner» [av Arne Nordheims komponistpris], innhenta 3. januar 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Nils Henrik Asheim
* Biografi og lenkjer til artiklar på ballade.no Arkivert 2007-10-23 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
**Reindalen** er eit dalføre i Tafjordfjella. Reindalsseter turisthytte er sentrum i rute- og hyttenettet i Tafjordfjella. Dalføret er del av Tafjorden-Reindalen landskapsvernområde i utkanten av Reinheimen nasjonalpark.

Reindalen ligg på meir enn 700 meter over havet, men har stor furuskog mellom anna eit freda tre som er opp mot 1000 år gamalt. Omkring 1900 vart det sett opp to sager i den veglause dalen for produsere trelast av den store skogen. Plankane vart køyrt på sledeføre og deretter på løypestreng til Rødal. Trelasten var nytta til husbygging fleire stader i Norddal kommune og til ostekasser. Jacobsaga vart restaurert i 1989 av Storfjordens Venner og tilhøyrer no Ålesund-Sunnmøre Turistforening. Reindalssaga (eller Petersaga) var ferdig restaurert i 2009.

Reindølå har via Reindalsfossen avløp til vasskraftmagasinet Zakariasvatnet.

Kjelder
-------

1. ↑   lese på nett 14.12.2013.
2. ↑   oppslag Lovdata 14.12.2013
3. ↑  *Fjellposten* nr 1, 2010 (medlemsblad for Ålesund-Sunnmøre Turistforening).
Holifeiring på 1800-talet.
**Holi** (hindi होली) er ei hinduhøgtid som særleg blir feira i Nord-India og Nepal. Festen er ei vårhøgtid og ei nyttårsfeiring. Han går over to dagar, siste dagen av månaden *phalgun* og første av *tsjaitra* i det nye året. I den vestlege kalenderen fell han i mars eller april.

Moderne holifeiring ved Universitetet i New Mexico.
Høgtida er best kjend for at ein kastar eller spruter farga vatn og fargepulver på folk. Tradisjonelt har ein laga desse av raud kum kum, gul gurkemeie, grøn neem eller gulgrøn bel, men i dag er det vanlegare å bruka sterke, syntetiske fargepulver. Holikvelden blir ofte feira med bålbrenning, og eld er også mytologisk sett viktig for denne høgtida. Nokre stader drikk ein den cannabishaldige drikken *bhang* for å feira holi.

Mytologi
--------

Bileta av guden Krisjna som feire holi med Radha og gopiane.
I tillegg til å vera ei vårhøgtid blir holi feira til minne om avsetjinga av den mektige demonkongen Hiranjakasjipu, som forlangte at folk berre skulle tilbe han og ikkje andre gudar. Men sonen Prahlad heldt fast på Visjnutrua si. Etter at ulike forsøk på å drepa sonen — forgifting og nedtramping av elefantar — misluktest, let faren Prahlad sitja i fanget på dottera Holika og tende eit bål rundt dei. Holika kunne nemleg ikkje skadast av flammar. Men Prahlad bad til Visjnu om vern, og underet skjedde at Holika brann opp medan Prahlad blei verande uskadd. Seinare kom Visjnu i monsterform og drap den nær usårlege demonkongen.

Ei anna forteljing som blir forbunden med holi er korleis kjærleiksguden Kama, i eit forsøk på å få Sjiva interessert i den tilkomande kona Parvati, braut av meditasjonen til guden og som straff blei brunnen opp av krafta frå det tredje auget til Sjiva. Etter at Kama si kone hadde bede for han, vekte Sjiva han til liv att. Holi er dermed ei tid for liv og kjærleik.

Guden Krisjna skal ha vore særleg glad i å feira holi, og høgtida blir markert i heile seksten dagar i Vrindavan og Mathura, der han skal ha vakse opp.

Bakgrunnsstoff
--------------


| * v
* d
* e
Hinduhøgtider |
| --- |
| *Større høgtider* dipavali/divali · Durga podja · holi · Krisjna-djanmasjtami · kumbh mela · 
 ramanavami · thaiposam  |
| *Mindre høgtider* guru purnima · holi · karvatsjauth mahasjivaratri · mauni amavasya · navaratri raksja bandhan · rathajatra · vasant pantsjami |
**Ragnhild Haga** (fødd 12. februar 1991) er ein norsk langrennar frå Holter i Nannestad kommune. Ho vart olympisk meister på 15 km og i 4 x 10 km stafett under Vinter-OL 2018. Haga har elles vunne ein verdscupsiger i finske Ruka der ho 26.11.2017 hadde beste tid i 15 km punktstart.

Haga var i 2009-sesongen med på IL Heming sitt stafettlag som vann NM-stafetten på Gjøvik, med saman med Tuva Toftdahl og Astrid Jacobsen. Fem år seinare gjentok dei same tre utøvarane prestasjonen under NM 2014 på Lillehammer. Vinteren 2011 vann Haga 5-kilometeren då junior-VM fann stad i estiske Otepää. Ho byrja nærja nærme seg verdstoppen i langrenn i 2015-sesongen, ein sesong der ho vart nummer fire i Tour de ski.

Haga debuterte i verdsmeisterskap på ski den 4. mars 2017 og vart nummer fire på tremila, einast slått av landskvinnene Marit Bjørgen, Heidi Weng og Astrid Jacobsen. 26. november 2017 vann Haga den innlagde punktstarten då Ruka-turneringa i Finland vart avslutta med 15 km jaktstart.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 2010: Nr 9 på 10 km i Stokke
* Ski-NM 2011: –
* Ski-NM 2012: Nr 9 på 10 km på Voss
* Ski-NM 2013: Nr 13 på 30 km på Løten
* Ski-NM 2014: Nr 7 på 15 km på Lillehammer
* Ski-NM 2015: Nr 4 på 15 km på Røros
* Ski-NM 2016: Bronsemedalje på 15 km i Tromsø
* Ski-NM 2017: Nr 4 på 15 km på Gran
* Ski-NM 2018: Gullmedalje på 30 km, bronse på 5 km, 10 km og 15 km
* Ski-NM 2019: Nr 8 på 15 km i Meråker
* Ski-NM 2020: Nr 4 på 10 km i Drammen
* Ski-NM 2021: Sølvmedalje på 10 km i [Trondheim]]
* Ski-NM 2022: Sølvmedalje på 15 km på Gran
* Ski-NM 2023:

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ragnhild Haga» frå Wikipedia på bokmål, den 20. desember 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Ragnhild Haga – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Ragnhild Haga» (på engelsk). Olympedia. Henta 11. april 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Nils Juel** (15. mai 1831–21. juli 1897) var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Fjelberg i Hordaland.

Juel var fødd på Halsnøy kloster i Fjelberg, far hans var offiser og brukar av eigedomen. Sjølv studerte han to år på akademiet i Bohenheim i staten Württemberg. Han overtok farsgarden i 1868 og dreiv denne til han døydde. I mange år var han medlem av heradsstyret, ei tid som ordførar. Juel ytte sitt til at Wollert Konow (SB) i 1864 på Halsnøy kloster kunne opne den fyrste folkehøgskulen på Vestlandet.

Jule var 5. representant til Stortinget for Søndre Bergenhus amt frå 1874 til 1882, 1. representant frå same valkrinsen 1883 til -88. Han var 1874-76 medlem i gasje- og pensjonskomiteen, 1877-82 sekretær i same. Grunna sjukdom hadde han forfall i 1883-sesjonen. I 1884 var han medlem av næringskomite nr 1, frå 6. juni 1884 var han medlem av Lagtinget fram til 1888. 1884 medlem av jarnbanekomiteen og 1886-88 atter av gasje- og pensjonskomiteen.

Juel døydde på garden sin, Halsnøy kloster, i 1897.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1914). «Juel, Nils». *Stortinget og statsraadet: 1814-1914*. Kristiania: [Steenske bogtrykkeri]. s. 459.
* Biografisk informasjon om Nils Juel NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Drivararkitektur.
Ein **drivar** er ein programmodul som gjer det mogleg for operativsystemet å kommunisere med maskinvara i datamaskinar. I tillegg til dei ulike einingane på hovudkortet trengst drivarar for I/O-einingar, som platelagret, grafikkort, mus, nettverkskort, USB- og IEEE 1394-kontrollarar, skrivarar, skannerar og så vidare.

Verkemåte
---------

Drivar kommuniserer med maskinvara i I/O-einigar ved å skriva til eller lesa frå registre i I/O-einingane, som er plasserte i eit verna addresseområde som berre program som køyrer i kjernemodus har tilgang til. Drivarar køyrer difor i kjernemodus og vert kontrollerte av kjernen i operativsystemet, anten direkte eller via eit lågnivå programvarelag kalla maskinvareabstraksjonslaget. Drivarar er ofte sett saman av fleire modular. For at brukarprogram skal vera i stand til å kommunisera med drivarane køyrer nokre modular i brukarmodus. 

All kommunikasjon med brukarprogram skjer via eit avgrensa programmeringsgrensesnitt, så når eit brukarprogram ynskjer å kommunisera med drivaren kallar det opp ein av funksjonane som er tilgjengeleg i dette grensesnittet. Drivarar kan heller ikkje ta direkte kontakt med brukarprogram, men må kommunisera via eit maskinvareabstraksjonslag. Typiske grunnar til at ein drivar initialiserer kommunikasjon er at eit tastetrykk eller eit museklikk har generert eit interrupt, eller at ein buffer i eit nettverks- eller lydkort held på å verta full eller tom. Drivaren kallar da opp ein attendekallfunksjon som overfører eller hentar data til/frå maskinvareabstraksjonslaget.

Tilgjenge av drivarar for ulike operativsystem
----------------------------------------------

Drivarar vert skrivne spesifikt for maskinvara dei kontrollerer og for kvart einskild operativsystemet. Det er best utval av drivarar for kommersielle operativsystem, som Windows og OS X. Produsentar utviklar sjeldan drivarar for opne system som Linux/BSD, men ofte er det skrive open kjeldekodedrivarar for UNIX-variantar som Linux, FreeBSD, Solaris og så vidare. For dei fleste hovudkorta, grafikkorta, nettverkskorta, skivarar, osb. som har vore på marknaden ei stund finst det som oftast drivarar for Linux, men ikkje alle lydkort har Linux-drivarar. Eksterne lydkort med USB eller IEEE 1394-grensesnitt har generiske Linux-drivarar, men det er ikkje alltid at funksjonalitet som maskinvaremiksarar kan kontrollerast via desse drivarane.

Kjelder
-------

1. ↑  Rubini, A. og Corbet, J. *Linux Device Drivers*, 2. utg. O'Reilly, 2001.
2. ↑  Singh, A. *Mac OS X internals - A systems approach*, Addison-Wesley, 2007.
3. ↑  Cant, C. *Writing Windows WDM device drivers*, R&D Books, 1999.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
**Nils Jenssen Ytteborg** (18. september 1792–5. juni 1858) var ein norsk handverkar, forretningsmann og stadshauptmann i Christiania. Han var son av ein gardbrukar i Løten.

Ytteborg reiste til København, der han gjekk i lære for å verte salmakar. Deretter overtok han broren sitt salmakeri i Christiania, og slo seg attåt opp som garvarmeister, brennevinsbrennar og bryggerieigar. Han starta opp Ytteborgs Bryggeri, som seinare vart til Foss Bryggeri. I tillegg var Ytteborg forstandar for 'Prinds Christian Augusts Minde', betre kjent som Mangelsgården, eit arbeidshus for fattiglemer. Folk frå Mangelsgården vart mellom anna sett til arbeid på Ytteborg sitt brenneri.

Han var medlem av Christiania bystyret 1837-54, ei tid som varaordførar. Ytteborg tok i 1838 initiativ til stiftinga av Christiania Haandverkerforening, året etter var han medlem av ein kongeleg kommisjon om regelverket for sveine- og meisterprøver. Han var fleire gonger valmann ved stortingsval, fyrste gongen i 1829. Ved det såkalla handverkarvalet i 1850 vart han den fyrste håndverkaren som vart vald inn på Stortinget. På Stortinget 1851 var han 4. representant for krinsen Christiania og Lillehammer, medlem av næringskomite nr 1. 

Ytteborg vart kalla handverksfyrsten for sin gir etter pengar, offentlege verv og status. På 1840-talet var han ein av dei rikaste i hovudstaden. Han var frå 1840 brannmajor, eit ærefullt verv mellom rikingane i byen, og mottok for det ei lita godtgjersle frå bykassa. I 1840 vart han også stadshauptmann. Han vart i 1853 av høgsterett frådømt dette embetet, for si rolle i den såkalla «depotsaka». Ytteborg vart aldri heilt akseptert mellom den sosiale eliten, «de kondisjonerte», i hovudstaden.

Han døydde i Christiania i 1858.

Ein veg i Oslo er oppkalla etter han, Garver Ytteborgs vei. Vegen vart vedteken bygd i 1958 og ligg på Haugenstua i bydelen Stovner, der han er adresse for nokre av dei største bustadblokkene i byen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Svensgam, Arild:*De er døde - men lever fortsatt i Oslo.* Galehuset forlag, 1999.
Victoria av Storbritannia var ei mektig regjerande dronning.
Ei **dronning** kan vera kona til ein regjerande konge, eller sjølv vera den regjerande monarken i eit land. Ektemannen til ei regjerande dronning er derimot ikkje ein konge; han har andre titlar, som *prinsgemal* (dansk) eller *prince consort* (engelsk). Mora til ein regjerande monark som ikkje sjølv har formell makt blir ofte kalla **dronningmor**. 

I praksis er ikkje skiljet mellom ulike dronningar absolutt. Ei inngift dronning har ofte fått mykje makt over kongen, medan ei **enkjedronning** kan ha herska heilt eller delvis etter å ha mista mannen sin, ofte på vegne av ein mindreårig son. Dronningar kunne oppnå makt ved hjelp av eige evner eller på grunn av slektskap, ettersom dei i tidlegare tider gjerne kom frå kongelege familiar i andre land.

Også dronningar utan mykje innverknad på samfunnet rundt seg er blitt sett på som symbol for landet eller kongsmakta. Marie Antoinette, den siste dronninga før den franske revolusjonen, er eit døme på dette. Ho blei sett på som lettsindig og fjerna frå folket, og blei avretta som ein forhatt representant for monarkiet.

Arverett til dronningtittelen
-----------------------------

Dronning Margrethe av Danmark blei regjerande dronning ved eit unntak.
Tidlegare har stillinga som regjerande dronning gjerne vore eit unntak; dei fleste dronningane var det på grunn av mannen si stilling. I dag har derimot mange av dei gjenverande europeiske monarkia arvelovar som seier at kvinner kan arve trona på lik linje med menn, og Danmark, Nederland og Storbritannia har ei dronning som statsoverhovud. Etter at den norske grunnloven blei endra i 1990 fekk kongelege av begge kjønn lik arverett på trona.

Annan bruk av ordet
-------------------

Dronningtittelen er blitt overført til andre område, mellom anna dyreriket, der viktige kvinnelege insekt i eit insektsamfunn kan bli kalla «dronning». Dette gjeld særleg bier og maur.

I vestleg sjakk blir den mektigaste brikka òg kalla «dronning», medan den viktigaste, men meir hjelpelause brikka blir kalla «konge».

Sjå òg
------

* Kategorien *Dronningar*
* Kategorien *Regjerande dronningar*
* Keisarinne

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Queen* på engelske Wikipedia
* *Dronning* på norsk bokmålswikipedia

| * v
* d
* e
Fyrstelege og adelege titlar |
| --- |
| Keisar og keisarinne**·** konge og dronning**·** kurfyrste og kurfyrstinne**·** storhertug og storhertuginne**·** erkehertug og erkehertuginne**·** hertug og hertuginne**·** storfyrste og storfyrstinne**·** markgreve og markgrevinne**·** marki og markise**·** fyrste og fyrstinne**·** greve og grevinne**·** vicomte og vicomtesse**·** baron og baronesse**·** friherre og friherrinne**·** riddar og dame**·** herre og frue | Krona til kong Kristian IV |
**Reidun Brusletten** (fødd 29. november 1936 i Oslo) er ein norsk tidlegare lærer og politikar for KrF. Ho tok lærareksamen i 1959, arbeidde i skuleverket 1959–1999, og var medlem av kommunestyret i Nes 1975–1979 og 1991–1999. Reidun Brusletten var medlem av Buskerud fylkesting 1979–1991, av fylkesutvalet 1979–1983 og 1987–1991. I 1977-1981 var ho vararepresentant til Stortinget frå Buskerud. 

I 1993 kom ho med i Regjeringa Willoch som konsultativ statsråd for utviklingshjelp. Ho var utviklingsminister 1984–1986. Ho var medlem av Norsk kulturråd 2001–2004. Ved kommunevalet i 2011 vart ho på ny medlem av kommunestyret i Nes kommune.

Brusletten hadde ei rekkje verv i KrF. Ho var mellom anna medlem i sentralstyre 1985–1990. Ho har og hatt ei rekkje verv, offentlege og i organisasjonar

Kjelder
-------


* «Reidun Brusletten». Stortinget.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Reidun Brusletten» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juni 2012.*


| * v
* d
* e
Norske utviklingsministrar |
| --- |
| Reidun Brusletten (1983–1986) • Vesla Vetlesen (1986–1988) • Kirsti Kolle Grøndahl (1988–1989) • Tom Vraalsen (1989–1990) • Grete Faremo (1990–1992) • Kari Nordheim-Larsen (1992–1997) • Hilde Frafjord Johnson (1997–2000) • Anne Kristin Sydnes (2000–2001) • Hilde Frafjord Johnson (2001–2005) • Erik Solheim (2005–2012) • Heikki Holmås (2012–2013) • Nikolai E. Astrup (2018–2019) •  Dag Inge Ulstein (2019–) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |