recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Trafo kunsthall (Galleri Trafo) ligg i ein nedlagd og ombygd transformatorstasjon rett attmed Asker stasjon. Fotografi frå september 2011.
**Trafo kunsthall**, som tidlegare hadde namnet **Galleri Trafo**, er eit kunstgalleri og utstillingslokale på Asker i Asker kommune, skipa i 2006 med lokale i ein bygning attmed Asker stasjon. Bygningen hyste tidlegare ein transformatorstasjon for straumforsyninga til Drammensbanen, men vart ombygd og innreidd for føremålet etter at transformatorstajonen vart teke ut or bruk.

Tanken om å lage eit kunstgalleri i denne sentralt plasserte, nedlagde transformatorstasjonen, vart brakt på banen i 1995. Dei sentrale i arbeidet med å utvikle og realisere ideen, vart kunstnarane Bjørn Carlsen og Bjørn Krogstad, og kommunepolitikar Erik Røed. Asker kommunes byggeskikkpris for 2008 gjekk til Galleri Trafo

Fotnotar
--------

1. ↑  *Asker kommunes opplysningar om byggeskikkprisen*, arkivert frå originalen 25. oktober 2017, henta 25. oktober 2017

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene for Trafo kunsthall
David Storl i 2012
**David Storl** (fødd 27. juli 1990) er ein tysk friidrettsutøvar frå Rochlitz i delstaten Sachsen. Han vart verdsmeister i kulestøyt i 2011 og forsvarte VM-tittelen to år seinare. I mellomtida vart han i 2012 europameister og tok OL-sølv.

Aktiv
-----

Storl kom på bronseplassen i kulestøyt i den tyske friidretts-meisterskapen 2009. Han fekk bokført 20,43 meter og var dermed kvalifisert til VM i friidrett 2009 i Berlin. I VM landa kula på 19,19 i kvalifiseringa, langt unna finaleplass. I 2010-sesongen forbetra Storl den personlege rekorden til 20,77 m, Han fekk sølvmedaljen i kule-tevlinga i den tyske meisterskapen, under friidrets-VM  i Barcelona kom han på femteplass.

Storl fekk sitt store gjennombrot i 2011, då han vann gullmedaljen i kulestøyt under verdsmeisterskapen i Daegu i Sør-Korea. Han sette ny personleg rekord i kvalifiseringa med 21,50 m. I finalen forbetra han rekorden to gongar, fyrst til 21,60 m, og i siste støyt nådde han 21,78 m. Det siste måtte til, då kanadiaren Dylan Armstrong hadde støytt 21,64 m.

Under EM i friidrett 2012 i Helsingfors støytte Storl kula 21,58 m i finalen, hans beste resultat så langt i sesongen. Sigeren var suveren, andremann Rutger Smith frå Nederland vart slått med over ein meter. Vel ein månad seinare sette Storl ny personleg rekord under kulestøyt-finalen i OL i London. 21,86 m heldt til sølvmedalje, ettersom Tomasz Majewski frå Polen støytte kula tre centimeter lenger.

Før friidretts-VM i Moskva 2013 hadde Storl eit bestestøyt på litt over 21 meter. Atter ein gong viste han seg som ein stor konkurransemann. Han hadde fleire gode støyt i finalen, det lengste målte 21,73 m, nok til at han forsvarte VM-tittelen i øvinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (19,19 m)
* EM 2010 i Barcelona: Nr 5 – 20,57 m
* VM 2011 i Daegu: Gullmedalje – 21,78 m, framom Dylan Armstrong (21,64 m)
* EM 2012 i Helsingfors: Gullmedalje – 21,58 m, framom Rutger Smith (20,55 m)
* OL 2012 i London: Sølvmedalje – bakom Tomasz Majewski (21,89 m)
* VM 2013 i Moskva: Gullmedalje – 21,73 m, framom Ryan Whiting (21,57 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «David Storl» frå Wikipedia på tysk, den 18. august 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
Gallowayku og -kalv
**Gallowayfe** er ein britisk kjøtferase som stammar frå Galloway i Sørvest-Skottland.

Rasen er naturlig kollete. Mulepartiet er breitt. Pelsen er tradisjonelt svartbrun, men dyra kan ha fleire fargevariantar. Gallowayfe har under- og ytterpels med lange dekkhår og krøllete ullen underpels, som isolerer mot både kulde og varme. Dekkhåra verker vassavvisande. Halsen er kort. Bekkenet er breitt, og føtene er korte og robuste. Den skotske opphavlege varianten er noko mindre enn den amerikanske. Oksar av den skotske varianten veg omkring 700–800 kg, medan kua veg omkring 400–450 kg. Fødselsvekta til kalvane ligg på 25–32 kg.

Gallowayfe er rolege og lette å omgåast. Om dei oppfattar eit trugsmål held flokken seg samla og danna felles front mot fienden. 
Feet er i stand til å fordøya store mengder av næringsfattige vekstar som lyng.

Ved slakting gjev gallowayfe høge kjøtprosentar. Dyra veks sakte. Ein okse bruker ca. 18 månader på å bli mogen for slakt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gallowayfe» frå Wikipedia på bokmål, den 15. september 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
*For neset på Grønland, sjå Kapp Farvel*

| Cape Farewell |
| --- |
| Satellittbilete av Cape Farewell og Farewell Spit.Neset ligg øvst til venstre for landtunga.Foto: NASASatellittbilete av Cape Farewell og Farewell Spit.Neset ligg øvst til venstre for landtunga.Foto: NASA Satellittbilete av Cape Farewell og Farewell Spit.Neset ligg øvst til venstre for landtunga.Foto: NASA |
| Styresmakter |
| Land Region: | New Zealand New ZealandTasman |
| Geografi |
| Koordinatar | 40°29′54″S 172°41′1″E﻿Koordinatar: 40°29′54″S 172°41′1″E﻿ |
| Tidssone | +12 (UTC{{{utc\_skilnad}}}) |
| Plassering |
| 

Cape Farewell på New Zealand is located in New Zealand

 |

**Cape Farewell** (**Kapp Farvel**) er eit nes på New Zealand, og det nordlegaste punktet på Sørøya. Det ligg rett vest for Farewell Spit. Neset vart oppdaga av Abel Tasman, og gjeve namn av den britiske oppdagaren kaptein James Cook i 1770 - det var det siste dei såg av landet då dei starta reisa heim att.

Cape Farewell Arch sett frå ei utsiktsplattform.
Clifftop walk, utsikt mot nordaust.
Det er eit av dei minst vitja større nesa på New Zealand, på grunn av at det ligg så avsides. «Klippetoppturen» (*Clifftop walk*), som tek to til tre timar kvar veg langs høgdedraga ved kysten austover, bind området saman med starten av Farewell Spit, og der er fantastisk utsikt mot Tasmanhavet på ei side, mot sanddynene i nordaust og mot dei ruvande klippene og dei berglendte landskapa langs strendene på austsida.

Geologi
-------

Neset og klippene er bygde opp av kvartssandsteinarter frå sein krittid. Erosjonen av klippene til fin sand som vert boren bort av havstraumane har danna Farewell Spit lenger aust.

Referansar
----------

1. 1 2  «Farewell Spit and Cape Farewell». Te Ara Encyclopedia of New Zealand. 1966. Henta 22.april 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «Cape Farewell, New Zealand» frå Wikipedia på engelsk, den 22. april 2012.*
**Stour** er ei elv i Dorset og Wiltshire i det sørlege England. Ho blir òg kalla **Dorset Stour**, for å skilje ho frå andre elver med same namn. Elva, som er 97 km lang, renn frå det sørvestlege Wiltshire gjennom Dorset, og munnar ut i Den engelske kanalen austom Bournemouth.

Elveløpet
---------

Elva har utspringet sitt ved Stourhead i Wiltshire, der ho dannar ei rekkje kunstige innsjøar som inngår i Stourhead-godset som høyrer til National Trust. Ho renn så mot sørvest og inn i Dorset gjennom Blackmore Vale og passerer byen Gillingham. Ho møter sideelvane Cale, frå nordvest, og Lydden frå sørvest, og snur deretter mot søraust og renn gjennom byen Sturminster Newton. Ved Blandford Forum renn elva gjennom dei låge krittåsane i Dorset Downs, og fortset vidare mot søraust gjennom heilandskapet i det søraustlege Dorset.

Ved Wimborne Minster møter ho sideelva Allen, som kjem inn frå nord, renn vidare forbi dei nordlege forstadane i Bournemouth og renn saman med sideelva Moors, òg ho frå nord. Ved Christchurch renn ho ut i det nordvestre hjørnet av estuaret Christchurch Harbour, som ho har danna saman med naboelva Avon, som kjem frå nord og munnar ut i estuaret like ved Stour. Christchurch Harbour munnar ut i Den engelske kanalen ved Hengistbury Head, rundt to kilometer lenger aust.

Attraksjonar
------------

Vassmølla i Sturminster Newton
Ein lang vandrarveg, kalla *Stour Valley Way*, følgjer nesten heile løpet til elva, frå Stourton nord for Gillingham til munningen ved Hengistbury Head. Parallelt med delar av elva går òg den no nedlagde Somerset and Dorset Joint Railway, som på grunn av det kroka løpet til Stour kryssar elva heile fem gonger.

Skiltet på bybrua over Stour i Sturminster Newton
Fleire byar og landsbyar i Dorset har namn etter elva, så som Stourton, East Stour, West Stour, Stourpaine, Stourton Caundle, Stour Row, Stour Provost, Sturminster Newton og Sturminster Marshall.

Sturminster Newton er spesielt kjent for ei godt verna vassmølle og for bybrua, der det enno står eit no kjend skilt om at den som vandaliserer brua vil bli straffa med transportering.

Økologi
-------

Sidan elvebotn i stor grad består av leire varierer vassføringa i elva sterkt. På sommaren er vassføringa låg, noko som bidreg til artsrike og viktige habitat, med ei lang rekkje sjeldne planter. På vinteren renn elva ofte over breiddene sine, og ho er difor omgjeve av breie og fruktbare elvesletter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Stour (Dorset)» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

Stour ved Tarrant Crawford
Koordinatar: 58°26′56″ N 8°46′50″ E﻿

Hamna er det geografiske midtpunkt i Arendal by. Busetnaden i den sentrale delen av byen ligg fordelt på fastlandet, på Hisøy og på Tromøy. Her ser ein Galtesund, Tromøysundet er til venstre i biletet. Passasjerferjer går i rute kvar halve time mellom Tyholmen og Skilsø på Tromøya.Foto: Karl Ragnar Gjertsen

**Galtesund** er eit sundet mellom øyane Hisøy og Tromøya i Arendal kommune i Agder. Sundet er litt over 2 km lang, og breidda varierer frå 200 m til om lag 500 m. 

Galtesund er den viktigaste innseglingsleia til Arendal hamn, og ganske store skip kan gå inn sundet. Galtesund har namn etter holmen *Galten* som ligg i sundet. Leia er smalast og grunnast ved denne holmen, der det er gjort utsprengingar for å gjere leia djupare. 

Fartøy på veg austover kan om dei ønskjer smult farvatn halde innaskjers ved å segle nordover Galtesund og så austover gjennom Tromøysundet.

*Galtesund* var òg eit kjent kystruteskip som vart kapra av norsk-engelske kommandosoldatar og ført til England under den andre verdskrigen. Skipet var eigd av Arendals Dampskipsselskap.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Galtesund» frå Wikipedia på bokmål, den 23. februar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* SSR (namn)

 |
**Solsøyle** eller **lyssøyle** er ei kvit eller svakt raudleg lysande, vertikal søyle opptil ca. 20° over og under sola. Fenomenet kan ein sjå omkring solnedgang og soloppgang, og skuldast at sollyset blir reflektert frå over- eller undersida av flate iskrystallar som fell med dei speglande flatene omtrent horisontalt. Bruk av snøkanon kan òg føra til at det dannar seg lyssøyler.

Galleri
-------

* Lyssøyler frå arbeidslysa ved University of Alaska Fairbanks (J. Hall)Lyssøyler frå arbeidslysa ved University of Alaska Fairbanks (J. Hall)
* Solnedgang med solsøyle nær Tucson i Arizona.Solnedgang med solsøyle nær Tucson i Arizona.
* Solsøyle i San Francisco i California.Solsøyle i San Francisco i California.
* Solsøyle over Lucernesjøen i Wisconsin.Solsøyle over Lucernesjøen i Wisconsin.
* Solsøyle i solnedgang nær Toronto i Ontario.Solsøyle i solnedgang nær Toronto i Ontario.

Referansar
----------

1. ↑  Nordvåg, H.B. *Spektakulært syn: – Det glitra overalt i lufta*, nrk.no, 13. desember 2022.
**Der-Chantecoqsjøen** (fransk *Lac du Der-Chantecoq*) er ein innsjø i nordaustlege delar av Frankrike i kommunen Saint-Dizier i Marne og Haute-Marne. Han er den største kunstige innsjøen i Europa med eit areal på 48 km² og 350 millionar kubikkmeter vatn.

Historie
--------

Innsjøen vart danna i 1974 som eit reservoar i elva Marne, slik at ein kunne hindre at Seinen i Paris skulle flaume over. Han vert kontrollert av *Institution Interdépartementale des Barrages-Réservoirs du Bassin de la Seine*. Innsjøen la tre landsbyar under vatn: Chantecoq, Champaubert-aux-Bois og Nuisement-aux-Bois.

I dag er vassport ein populær aktivitet her, som segling, vasski, jetski, vindsurfing, fisking og roing, i tillegg til at området rundt er eit populært friluftsområde.

Dyrelivet er rikt og verna. Kvar vår og haust samlar det seg mange traner her. 

* Der-ChantecoqsjøenDer-Chantecoqsjøen
* Ei kyrkje ved Châtillon-sur-BrouéEi kyrkje ved Châtillon-sur-Broué
* Eit hus ved Châtillon-sur-BrouéEit hus ved Châtillon-sur-Broué

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Der-Chantecoqsjøen**

* Lac du Der en Champagne Arkivert 2011-11-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
***Der Geist hilft unser Schwachheit auf***, BWV 226, er ein motett komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1729 for gravferda til Johann Heinrich Ernesti, som var ein eldre rektor ved Thomasschule i Leipzig. Gravferda fann stad 20. oktober. Bach hadde eit godt forhold med Ernesti, som var 70 då Bach starta på posten sin ved Thomasschule i 1723, og han komponerte ein av dei finaste motettane sine for rektoren.

Teksten er henta frå Paulus’ brev til romarane 8: 26-27 og Martin Luther (1524).

Koraltemaet er basert på salmen «Komm, Heiliger Geist, Herre Gott». Denne melodien av ein ukjend komponist er datert til 1400-talet og er kanskje knytt til melodien til salmen «Adesto, sancta spiritus» av Marchetto di Padua frå kring 1270. Han kom først på trykk i den noverande forma si i *Geystliche Gesangk Buchleyn* (redigert av Johann Walter) i Wittenberg i 1524 i lag med fleire verds skrivne av Martin Luther.

Instrumentering og struktur
---------------------------

Stykket er instrumentert for to oboar, engelsk horn, fagott, to fiolinar, bratsj, fiolonsell og basso continuo (+ violone), samt åttedelt kor (SATB, SATB).

Det består av fire satsar:

1. «Der Geist hilft unser Schwachheit auf»
2. «Sondern der Geist selbst vertritt uns aufs beste»
3. «Der aber die Hersen forschet, der weiss»
4. «Du heilige Brunst, süßer Trost»

Kjelder
-------

* «Motets BWV 225-231». Bach-kantater. Henta 21. april 2010.

1. ↑  Brian Robins. «SDer Geist hilft unser Schwachheit auf, motet for double chorus, winds, strings & continuo, BWV 226 (BC C2)». Allmusic. Henta 21. april 2010.

Bakgrunnsstoff
--------------

* BWV 226 på bach-cantatas.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NLA
* BNE

 |
Redaktøren, Adolf Brand
**Der Eigene**, med undertittelen «ein Blatt für männliche Kultur» blir rekna som det første regelmessig utkommande tidsskriftet for homoseksuelle i verda. Bladet kom ut mellom 1896 og 1932 og redaktør var Adolf Brand (1874−1945). Dei første ti utgåvene kom ut ein gong i kvartalet, seinare kom *Der Eigene* ut kvar månad, med visse avbrot. 

Namnet er truleg inspirert av den tyske anarkisten Max Stirner sitt verk *Der Einzige und sein Eigentum*. I starten var også filosofien til Stirner og anarkistiske tema i sentrum, men seinare forsvann dette elementet nesten heilt. Frå 1898 inneheldt *Der Eigene* i hovudsak dikt, prosa-tekstar, aktfotografi og teikningar. Tidsskriftet hadde bidrag frå mellom anna Benedict Friedlaender, Klaus og Thomas Mann, Theodor Lessing, Erich Mühsam, Ernst Burchard og Karl-Günther Heimsoth. 

Tidsskriftet blei fleire gonger truga av sensur, men først etter fleire gjennomsøkingar og beslag i huset til Brand i Berlin etter at nazistane kom til makta i 1933, gjekk tidsskriftet inn. 

Tidsskriftet hadde bidrag frå heile det politiske spektrumet, men Brands vekt på homoseksualitet hos maskuline menn, gav seg utslag i strid med den mest prominente representanten for den tyske homorørsla, Magnus Hirschfeld. Enkelte bidrag hadde til dels også eksplisitte antisemittiske trekk, noko som særleg var tydeleg i den seinare nazisten Karl-Günther Heimsoth sine bidrag på 1920-talet.

Litteratur
----------

* Joachim S. Hohmann (red.), *Der Eigene. Ein Blatt für männliche Kultur*. Ein Querschnitt durch die erste Homosexuellenzeitschrift der Welt. Mit einem Beitrag von Friedrich Kröhnke. Foerster Verlag, Frankfurt/M. und Berlin 1981.

* Marita Keilson-Lauritz og Rolf F. Lange (red). Emanzipation hinter der Weltstadt. Adolf Brand und die Gemeinschaft der Eigenen Müggel-Verlag, Berlin-Friedrichshagen 2000.
Noteblad med Danmark sin (folkelege) nasjonalsong.
«**Der er et yndigt land**» er Danmark sin (folkelege) nasjonalsong. Den offisielle nasjonalsongen, som vert brukt når dei kongelege er tilstades, er «Kong Christian stod ved højen mast».

Teksten er skrive i 1819 av Adam Gottlob Oehlenschläger, med mottoet: *Ille terrarum mihi praeter omnes Angulus ridet* (Horats). Melodien er skrive i 1835 av H.E. Krøyer, seinare òg av Th. Laub og Carl Nielsen.

Der er et yndigt land (Instrumental)

Tekst
-----

Der er et yndigt land,  

det står med brede bøge  

|: nær salten østerstrand :|  

Det bugter sig i bakke, dal,  

det hedder gamle Danmark  

|: og det er Freja's sal :|  

  

Der sad i fordums tid  

de harniskklædte kæmper,  

|: udhvilede fra strid :|  

Så drog de frem til fjenders mén,  

nu hvile deres bene  

|: bag højens bautasten :|  

  

Det land endnu er skønt,  

thi blå sig søen bælter,  

|: og løvet står så grønt :|  

Og ædle kvinder, skønne mø'r  

og mænd og raske svende  

|: bebo de danskes øer :|  

  

Hil drot og fædreland!  

Hil hver en danneborger,  

|: som virker, hvad han kan! :|  

Vort gamle Danmark skal bestå,  

så længe bøgen spejler  

|: sin top i bølgen blå :|

Bakgrunnsstoff
--------------

Sjå den opphavlege versjonen av songen i Kalliope

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Id ul-adha** (arabisk عيد الأضحى) er ei høgtid innan islam der muslimar minnest korleis profeten Ibrahim (Abraham) var villig til å ofra sonen sin til Gud. Denne høgtida er saman med id ul-fitr den viktigaste festen i islam, og blir feira av alle muslimar. Høgtida tek til den tiande dagen av månaden dhul hidja, like etter hadj, og varer i fire dagar.

Bakgrunn
--------

Forteljinga om korleis Ibrahim var villig til å ofra den einaste sonen sin til Gud står sentralt i dei abrahamittiske religionane. Medan dei var på veg til offerstaden prøvde djevelen å overtala Ibrahim til å bryta påbodet frå Allah, men profeten heldt seg fast. Like før han skulle utføra offeret, stoppa Gud han og gav han ein sau å ofra i staden. Denne soga er skildra i Koranen 37:99–111. Innan muslimsk tradisjon er sonen Ismael, og handlinga skulle skje i Mina nær Mekka.

Feiring
-------

Den første dagen av id ul-adha er den viktigaste. Alle kler seg i dei beste kleda sine og ber saman i store forsamlingar. Dei som har råd ofrar dyr, som regel sau, og deler kjøtet med naboar, slekt og dei fattige.

### Tidspunkt

Feiringa av id ul-adha er knytt til kva tid ein ser månen ved byrjinga av dhul hidja. Framtidige datoar er derfor berre omtrentlege. Etter den gregorianske kalenderen byrjar eller byrja høgtida ved solnedgang kvelden før:

* 2010: 17. november
* 2011: 6. november
* 2012: 26. oktober
* 2013: 15. oktober
* 2014: 4. oktober
* 2015: 23. september

Namn
----

Dei ulike muslimske samfunna i verda har fleire namn på høgtida. Ho er òg velkjend som *id al-kebir*, 'den store høgtida'. I Tyrkia blir ho kalla *kurban bayramı*, offerfesten, eit namn som òg blir brukt i Bosnia. Eit anna namn med den same tydinga, *qurbani id*, blir brukt i Bangladesh. I Pakistan og India snakkar ein ofte om *bakr-id*, 'geite-id', fordi ein oftast ofrar geiter her. I Singapore, Malaysia og Indonesia er feiringa kjend som *hari raya adiladha*, *haji* (pilegrimsreise) eller *korban* (offerfest). I Vest-Afrika kjenner ein henne som *tabaski*.

| * v
* d
* e
Islam |
| --- |
| Tru | 
* Allah
* Tawhid
* Koranen
* Sunna
* Hadith

 |
| Liv | 
* Dei fem søylene
* Truvedkjenning
* Bøn
* Ramadan
* Almisser
* Pilegrimsreise
* Id al-fitr
* Moské
* Mihrab
* Islamske høytider
* Halal

 |
| Leiarar | 
* Muhammed
* Fatima
* Abu Bakr
* Ali
* Sahaba
* Profetar i islam
* Imam
* Mulla
* Muezzin

 |
| Historie | 
* Islamsk arkitektur
* Kaba
* Mekka
* Al-Haram
* Islams historie
* Kalif
* Sirat Rasul Allah
* Islamsk kunst
* Islamsk astronomi
* Islamsk kalender
* Kvinner i islam

 |
| Rettslære | 
* Sharia
* Fiqh
* Fatwa
* Halal
* Ammanbodskapet

 |
| Retningar | 
* Sunniislam
* Sjiaislam
* Sufisme
* Salafisme
* Ahmadiyya
* Drusarar
* Bahai
* Islamisme
* Nation of Islam
* Wahhabisme

 |
| 
* Kategori:Islam
* Islam i Noreg

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Michael Ben David** (fødd 26. juli 1996 i Ashkelon) er ein israelsk songar. Han vart kjend i heimlandet då han vinteren 2022 vann den fjerde sesongen av *X Factor Israel*. Han representerte Israel i Eurovision Song Contest 2022 i Torino i Italia med songen «I.M».

Bakgrunn
--------

Ben David vart fødd i Ashkelon i Israel som den nest eldste i ein syskenflokk på seks. Mora er russisk-ukrainsk, medan faren er georgisk. Han vaks opp i Petah Tiqwa, aust for Tel Aviv. Allereie på barne- og ungdomsskulen fekk Ben David merksemd for songtalentet sitt og den lyse stemma si, som han ofte vart mobba for av klassekameratane. Som 16-åring kom Ben David ut som homofil, noko den religiøse mora hans brukte lang tid på å akseptere.

Ben David avtente fyrstegongstenesta si i ei hemmeleg eining i det israelske forsvarsdepartementet. Etter militærtenesta studerte han skodespel ved dramaskulen Beit Zvi i Ramat Gan.

Hausten 2021 vart han kjend for eit større publikum då han deltok i den fjerde sesongen av *X Factor Israel*, den israelske versjonen av *X Factor*. Han vann til slutt finalen laurdag 5. februar 2022 og sikra seg samstundes moglegheita til å representere Israel i Eurovision Song Contest 2022 i Torino. Han deltok med songen «I.M», skriven av Lidor Saadia, Chen Aharoni og Assi Tal. Songen vart nummer 13 av 18 i semfinalen, og kvalifiserte seg ikkje til finalen.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Michael Ben David will represent Israel at Eurovision 2022 with "I.M" after winning X Factor Israel». *wiwibloggs* (på engelsk). 5. februar 2022. Henta 6. februar 2022.
2. 1 2  «(norsk omsetting: «På grunn av stemma mi blei eg misbrukt som barn, kasta i søpla, eg blei slått.») – בגלל הקול שלי התעללו בי בילדות, זרקו אותי לפח, היכו אותי. שנים לא הוצאתי הגה" - וואלה! תרבות». *וואלה!* (på hebraisk). 2. januar 2022. Henta 6. februar 2022.
3. ↑  «Michael Ben-David wins 'The X Factor Israel', will go to Eurovision 🇮🇱». *Eurovision.tv* (på engelsk). 5. februar 2022. Henta 6. februar 2022.
4. ↑  Staff, T. «Michael Ben David picked to represent Israel at Eurovision 2022». *www.timesofisrael.com* (på engelsk). Henta 6. februar 2022.
5. ↑  «Michael Ben David - Israel - Turin 2022». *Eurovision.tv* (på engelsk). Henta 19. juni 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Michael Ben David» frå Wikipedia på bokmål, den 16. desember 2022.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Michael Doucet** (fødd 14. februar 1951) er ein USA-amerikansk cajun-felespelar, songar og låtskrivar, som starta Cajun-bandet BeauSoleil frå Lafayette i Louisiana. Han har vunne Grammy-prisar med dette bandet i 1998 og 2009.

Biografi
--------

Sidan midten av 1970-åra har Doucet vore ein av dominerande personane innan cajun-musikk. Utanom Beausoleil har Doucet spelt med dei meir reint tradisjonelle Savoy-Doucet Cajun Band. 

Doucet følgde ein familietradisjon og spelte musikk frå tidleg alder. Han spelte banjo då han var fem og gitar frå han var åtte. Som andre som voks opp på same tid, var han inspirert av rocken, men cajun-musikken var alltid til stades. Doucet spelte i folkrockband med syskenbarnet Zachary Richard då han var 12 år gammal, og vart så med i ei cajun-rockgruppe. I 1974 vitja han og Richard Frankrike og då dei kom attende til USA, lærte han seg å spele fiolin, som raskt vart hovudinstrumentet hans. I tillegg til gitar, spelar han òg mandolin, trekkspel og syng. 

Sterkt påverka av eldre musikarar som Amédé Ardoin og særleg Dennis McGee (som vart ein ven), danna Doucet og nokre vener eit band i 1975, som fekk namnet Coteau. Han danna òg Beausoleil med Kenneth og Sterling Richard i 1977. Med Beausoleil blanda Doucet element av tradisjonell cajun-musikk med zydeco, og la til element av jazz, blues og country. I 2005 fekk Doucet og Beausoleil National Heritage Fellowship frå National Endowment of the Arts, og i 2007 fekk dei United States Artists Grant. Bandet har vore nominert mange gonger til Grammy-prisen, og vann prisen for beste tradisjonelle folkealbum i 1997 med *L'Amour Ou La Folie*. Av dei mange songane Doucet har skrive for bandet finn ein «Chanson D’Acadie», «Bunk's Blues», «Conja», «Newz Reel», «Quelle Belle Vie», «L'Ouragon» og «Freeman’s Zydeco», sistnemnde i lag med Fremont Fontenot.

Diskografi (delvis)
-------------------

* 1989 *J'ai Ete au Bal: I Went to the Dance* forskjellige artistar, Arhoolie Records
* 1989 *J'ai Ete au Bal: I Went to the Dance* video (DVD); forskjellige artistar, Arhoolie Records
* 1990? *Michael Doucet & Cajun Brew*
* 1992 *Le Hoogie Boogie: Louisiana French Music For Children* Rounder Records
* 1993 *Beau Solo* Arhoolie Records
* 1994 *Christmas Bayou* Swallow Records
* 1994 *The Mad Reel* Arhoolie Records
* 1997 *Highly Seasoned Cajun Music* Coteau, Rounder Records
* 2004 *Fiddlers 4* Fiddlers 4, Compass Records
* 2008 *From Now On* Smithsonian Folkways

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Michael Doucet» frå Wikipedia på engelsk, den 16. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Michael Doucet på Allmusic

Bakgrunnsstoff
--------------

* Louisiana Folklife Center - Michael Doucet Arkivert 2014-04-23 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* Munzinger (pop)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Pripps sitt tidlegare bryggjeri i Ulvsunda industriområde i Stockholm.
**Pripps** var eit svensk bryggjeriføretak som no lever vidare som svensk varemerke. Pripps inngår no i Carlsberg Sverige som tilhøyrer det danske bryggerikonsernet Carlsberg.

Historie
--------

Pripp Bryggerierna vart i 1964 AB Pripps gjennom ein fusjon av Sveriges to største bryggeri Pripp & Lyckholm i Göteborg - som nyleg hadde overtatt Malmö Förenade Bryggerier og dermed blitt landets største - og AB Stockholms Bryggerier. Det nye foretaket fekk hovudkontor i Stockholm, men tok namnet frå göteborgsbryggjeriet.

Namnet «Pripp» kom frå Johan Albrecht Pripp, som dreiv bryggjeri i Göteborg frå 1828. Føretaket kom til å bli fusjonert med mange andre bryggeri gjennom åra, men namnet Pripp vart halde på til og med på dei nye føretakskonstruksjonane, likesom varemerket «Pripps». 

Etter fleire eigarbytte vart AB Pripps kjøpt av danske Carlsberg og integrert med carlsbergeigde Falcon. I dag er det ikkje lenger produksjon i nokon av anlegga som tilhøyrer Pripps. Carlsberg Sverige har sitt einaste bryggjeri i Falcons anlegg i Falkenberg. Hovudkontoret har blitt verande i Pripps gamle bryggeri- og kontorsbygning i Bromma.

Carlsberg-overtaking
--------------------

Pripps Blå.
Foretaket vart kjøpt i 2000 av danske Carlsberg som etablerte Carlsberg Sverige. Verksemda vart integrert med Falcon, som tidlegare hadde blitt overtatt av Carlsberg, og produksjonen i Göteborg og Bromma vart avvikla. Nokre varemerke lever vidare i Carlsberg Sverige sitt produktsortiment: *Pripps Blå*, *Pripps Julöl*, *Carnegie Porter*, *Festis*, *Ramlösa* og *Apotekarnes*. Mange av dei andre Pripps-varemerka har blitt fasa ut.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Carlsberg Sverige[*daud lenkje*]
* Prippklubben i Göteborg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pripps» frå Wikipedia på svensk, den 10. mai 2013.*
Koordinatar: 54°1′S 37°15′W﻿

**Prion Island** er ei øy 2,5 km nord-nordaust for Luck Point, som ligg i Bay of Isles i Sør-Georgia. Ho vart kartlagd i 1912-13 av Robert Cushman Murphy, ein amerikansk naturalist ombord på briggen Daisy, og fekk dette namnet fordi han såg prionar på øya.

Øya har status som *Specially Protected Area*, særskild verneområde, av styresmaktene på Sør-Georgia, fordi ho er fri for rotter og fordi vandrealbatrossar hekkar her. Ein må ha spesialløyve for å gå i land på øya. Det vart bygd ei gangbru med to utkikksplattformar på øya i 2008 for å hindre erosjon.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Film of Prion Island
* GSGSSI Information for Visitors document Arkivert 2014-05-19 ved Wayback Machine.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Prion Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**George Derek Fleetwood Bell**, MBE (21. oktober 1935–17. oktober 2002) var ein irsk harpist, pianist, oboist, musikkforskar og komponist, mest kjend for å spele forskjellige instrument i The Chieftains. Han byrja først å spele harpe då han var i 30-åra.

Sjølv om han var mest kjend som medlem av the Chieftains, omfatta karrieren til Derek Bell ei rekkje musikalske høgdepunkt innan både klassisk musikk og folkemusikk. Bell var kanskje den leiande irske harpisten i verda, og var med på å bringe instrumentet ut til eit breiare publikum internasjonalt. Bell byrja å spele harpe tidleg i 30-åra og vart med i the Chieftains i 1972. Med instrument som harpe, obo og dulcimer, utvida han den musikalske horisonten til gruppa, som på den tida hadde fått ein stor tilhengjarskare i England og frå midten av 1970-åra vart eit internasjonalt fenomen. Interessa hans for irsk musikk førte til at han skreiv arrangement av mange tradisjonelle irske folkesongar for ensemble av forskjellig storleik. Han har òg komponert mange klassiske verk, og arrangert andre frå forskjellige etniske kjelder, som ungarske og peruanske dansar, *Tocatta Burlesca* (ei innspeling der Bell speler åtte forskjellige instrument), to symfoniar og ein suite kalla *The Violet Flame* og mange verk for soloharpe og orkester. Bell sitt arbeid med den irske harpa har gjort at instrumentet har gått frå å vere nær utdøydd til eit mykje brukt folkeinstrument.

Solodiskografi (utanom The Chieftains)
--------------------------------------

* *Carolan's Receipt* (1975)
* *Carolan's Favourite* (1980)
* *Derek Bell Plays With Himself* (1981)
* *Musical Ireland* (1982)
* *Ancient Music For The Irish Harp* (1989)
* *Mystic Harp* (1996)
* *A Celtic Evening with Derek Bell* (1997)
* *Mystic Harp (Volume II)* (1999)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Derek Bell» frå Wikipedia på engelsk, den 15. januar 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4  Derek Bell på Allmusic.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Derek Bell ved The Internet Movie Database (IMDb)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* MusicBrainz (artist)

 |
**Derek Drouin** (fødd 6. mars 1990) er ein kanadisk friidrettsutøvar frå Sarnia i Ontario som vart verdsmeister 2015 og olympiameister 2016 i høgdehopp.

Aktiv
-----

Drouin vart kanadisk meister i høgdehopp i 2010. Han deltok i Sommar-OL 2012, der han var ein av tre bronsevinnarar i høgdetevlinga. I 2013 forbetra han den kanadiske rekorden til 2,36 m i Eugene i delstaten Oregon, og la under friidretts-VM 2013 i Moskva på til 2,38 meter, noko som gav han bronsemedaljen i ei tevling med sjeldan sterke prestasjonar.

Den 25. april 2014 flytta Drouin til 2,40 m i eit stemne i Des Moines i delstaten Iowa. Under VM i friidrett 2015 i Beijing lukkast han sikre seg gullmedaljen i høgdehopp, då etter at dei tre gjenverande utøvararane hadde rive tre gongar på 2,36 m, lukkast Drouin som den einaste å ta seg over 2,34 m i fyrste forsøk. Ved dei olympiske sommarleikane 2016 svinga Drouin seg over 2,38 m og vann ein ny gullmedalje.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Derek Drouin» frå Wikipedia på engelsk, den 3. september 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BBC Things
* Munzinger (sport)

 |
**Majavatnet** (sørsamisk: *Maajehjaevrie*) er to vatn, Store Majavatnet og Litl-Majavatnet, som ligg i Grane kommune i Nordland fylke. Vatna ligg øvst i Svenningdals-/Vefsnavassdraget, og har tilsig frå Tomasvatnet i aust og Steinvatna i sørvest. Avløpet er mot nord via Flya, Litl-Majavatnet, Sefrivatnet, Kjerringvatnet og Store Svenningsvatnet til Svenningdalselva.

Det store Majavatnet er 16 km², *Litl-Majavatnet* (*Ohtje Maajehjaevrie*) er 3 km². Vasskiljet mot Namdalen og Namsen er like sør for Majavatnet, der det berre er 100 meter til første bekken som renn sørover. På austsida av innsjøen går både E 6 og Nordlandsbanen, med stasjon i tettstaden Majavatn.

Ved Majavatn-tragedien under andre verdskrigen i oktober 1942 fall 34 nordmenn, fleire vart arresterte, andre måtte forlate landet.

Majavatnet ligg i sørsamisk område, og sørsamisk språk har stått sterkt blant sørsamane som bur her.

Kjelder
-------

* 

* «Majavatnet» i *Store norske leksikon*, snl.no.

1. ↑  NVE rapport nr 151/2
2. ↑  Magne Skodvin *Norsk historie 1939-1945*, Det Norske Samlaget 1991 ISBN 82-521-3491-2

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Majorstuhuset frå 1932, Majorstukrysset framom. Bak huset ligg Majorstuen T-banestasjon. Foto: Kjetil Lenes

**Majorstua** eller **Majorstuen** er eit område på vestkanten i Oslo. Namnet kjem av ei skjenkestove frå slutten av 1800-talet, som låg på ei løkke under garden nedre Blindern. Soga seier det hadde budd ein major i stova. Dette kan kanskje ha vore kaptein Michael Wilhelm Sundt, som eide løkka ei tid.

Majorstua var endestasjon for Holmenkollbanen før det vart bygd tunnel ned til sentrum og ein ny underjordisk endestasjon, Nationaltheatret stasjon. Området er eit trafikk-knutepunkt ved at vegsystemet Ring 2, parsellen Kirkeveien, går over Majorstukrysset og vert knytt saman med gater til fleire kantar av byen, og det her dessutan er ein viktig stasjon for T-banen (Majorstuen stasjon) og haldeplassar for sporvogns- og bussliner. Kirkeveien var ein part av grenselina mellom Oslo by og Aker herad fram til 1947.

Majorstua er eit skule-, handle- og utelivssentrum for Oslo vest. På Majorstua ligg Norges musikkhøgskole, Politihøgskolen, Det teologiske Menighetsfakultet, Sporveismuseet i den gamle «Vognhall 5» og kulturhuset til oslostudentane, Chateau Neuf, og det er stutt veg til Universitetet i Oslo på Blindern. Frognerparken med m.a. Frogner hovudgård, Oslo bymuseum, Vigelandsanlegget, Frogner stadion og friluftsbadet Frognerbadet ligg òg i nærleiken av Majorstua. Fram til 1970-åra blei det forretta russisk-ortodoks messe i krypten på Majorstua kyrkje. 

Bogstadveien ved Valkyrie plass. Leigegarder for borgarskapet, 1880–1890. Foto: Kjetil Lenes

Mot sentrum og mot Frogner er det leigegardar frå 1890-åra og små bustadblokker frå seinare tider, rundt Majorstukrysset finn ein nokre fine funkis-bygnader og opp mot Marienlyst lamell-blokker (frittliggjande høge og lange bustadblokker) frå slutten av 1930-åra.

Etter bydelsreforma 1. januar 2004 blei den administrative eininga bydel Majorstuen-Uranienborg slege saman med bydel Frogner. Det lokale fotballaget er Frigg.

Kjelder
-------


* *Oslo byleksikon*. Oslo 2000. ISBN 82-573-0815-3
* Hellige Nikolai menighets historie Arkivert 2011-08-25 ved Wayback Machine.
**Klara Semb** (17. oktober 1884–16. oktober 1970) var ein norsk kulturforskar frå Oslo. Ho er kjend for å ha vidareutvikla norsk folkedans, og har vore viktig for utviklinga av synet på bunadar.

Klara Semb dansa i leikarringen som Hulda Garborg starta og leia, og tok seinare over instruksjonen. Ho blei etter kvart svært interessert, og sa i 1912 opp jobben sin som for å kunna via seg folkedansen på heiltid. Etter tre studieår i USA gav ho i 1921 ut den første rettleiinga si til folkedans, *Tritur* (Tretur frå Hordaland). Året etter gav ho saman med Knut Liestøl ut to bøker med rettleiingar, 

I leikarringane brukte ein gjerne folkedrakter, men desse hadde ofte lite feste i den eigentlege norske kledestradisjonen. Etter kvart som Semb å blei leikleiar, fekk ho reisa rundt i landet og sjå mange ulike bunadstradisjonar. Ho utvikla etter kvart eit syn på korleis bunadar skulle vera som var noko strengare enn det Garborg hadde.

På den tida vart bunadane til nokså tilfeldig, folk sydde dei sjølve med inspirasjon frå folkedrakter, men tilpassa sin eigen smak og bruk. Semb ville tilbake til tradisjonen, og gjekk inn for å laga nøyaktige drakter etter mønster frå gamle klede. Materiale, fargar, sølvpynt og fargar måte vera ekte, og den ferdige bunaden måte følgja ein lokal tradisjon, og ikkje vera eit lappeteppe av ulike drakter og stilar.

Semb vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden for verksemda si. I tillegg var ho statsstipendiat og æresmedlem i Noregs Ungdomslag.

Verk
----

* Klara Semb (1922). *Norske folkedansar : turdansar* (1991 utg.). Noregs boklag. ISBN 82-521-3657-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
Koordinatar: 50°27′0″N 30°31′27″E﻿

**Majdan-plassen** (ukrainsk Майдан Незалежності, Majdan Nezalezjnosti, 'Sjølvstendeplassen') er den viktigaste plassen i sentrum av den ukrainske hovudstaden Kiev. Han ligg langs hovudgata Khresjtsjatyk i Sjevtsjenko rajon. Plassen har hatt mange namn, men blir ofte omtalt berre som «Majdan».

Historie
--------

Historia til plassen går tilbake til midten av 1800-talet, då den første steinbygningen i Kiev vart bygd her. I byrjinga heitte plassens **Khresjtsjatytska plosjtsja** (Khresjtsjatykplassen). Frå 1871 heitte plassen **Dumska posjtsja** (Dumaplassen), fordi Dumaen, den lovgjevande forsamlinga i byen, låg her. Etter oktoberrevolusjonen fikk plassen namnet **Radjanska plosjtsja** (Sovjetunionens plass), og frå 1935 **Plosjtsja Kalinina** (Kalininplassen) etter Mikhail Ivanovitsj Kalinin.

Majdan-plassen i juli 2017.
Dei tyske okkupantane som inntok byen den 19. september 1941 og heldt Kiev til 6. november 1943 kalla plassen **Platz des 19. Septembers** (19. septembers plass). Både plassen og det meste av Kiev vart rasert under Andre verdskrigen. Også dumaen vart sterkt skada, og ikkje attreist.

Plassen vart deretter ombygd i sovjetisk stil, og i 1977, til 60-årsdagen for Oktoberrevolusjonen, vart det bygd eit *Minnesmerke for den store sovjetiske oktoberrevolusjonen* på sørsida av plassen. Etter Sovjetunionen sitt samanbrot i 1991 vart minnesmerket fjerna.

Frå 1977 til 1991 heitte plassen **Plosjtsja Zjovtnevoji revolutsiji** (Oktoberrevolusjonens plass). Til tiårsdagen for Ukrainas sjølvstende i 2001 vart plassen ombygd.

Sidan byrjinga på 1800-talet har han også vorte brukt til feiringar og arrangement, så vel som politiske demonstrasjonar. Han var blant anna sentrum for demonstrasjonane under «granittrevolusjonen» i 1989, «Ukraina utan Kutsjma» i 2001, oransjerevolusjonen i 2004 og euromajdan i 2014.

Fotogalleri
-----------

* Russisk postkort fra tidlig 1900-tal, då plassen heitte Dumskaja. Sjølve dumaen er i midten.Russisk postkort fra tidlig 1900-tal, då plassen heitte *Dumskaja*. Sjølve dumaen er i midten.
* Majdan Nezalezjnosti etter renovasjon i 2002, på den same staden der dumaen ein gong stod. Instytutskagata lengst til venstre.Majdan Nezalezjnosti etter renovasjon i 2002, på den same staden der dumaen ein gong stod. Instytutskagata lengst til venstre.
* Ei fontene på plassen, 2004.Ei fontene på plassen, 2004.
* Majdan Nezalezjnosti i 2005.Majdan Nezalezjnosti i 2005.
* Frå Euromajdan, 19. februar 2014.Frå Euromajdan, 19. februar 2014.

Kjelder
-------

1. ↑  Nettstaden til arkitetkontoret som bygde om plassen Arkivert 2014-03-14 ved Wayback Machine. sist besøkt 15. februar 2014

* *Denne artikkelen bygger på «Majdan Nezalezjnosti» frå Wikipedia på bokmål, den 22. oktober 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Majdan Nezalezjnosti hos Kiev.com (en)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Koordinatar: 31°05′03″N 47°27′15″E﻿

**Majnoon** er ei øy sør i Irak nær Al-Qurnah og er eit senter for oljeproduksjon i Majnoon-feltet. Området vart utbygd av sanddyner og slam for å skape vegar for oljerøyrleidningane.

Før Gulfkrigen passerte om lag ein sjettedel av oljeproduksjonen til Irak, kring 7 millionar fat per dag, over denne øya. Produksjonen tok seg raskt opp att etter kampar her under Iran-Irak-krigen, særleg operasjon Kheibar i 1984. Men etter sanksjonar frå Dei sameinte nasjonane og Irak-krigen i 2003, er produksjonen redusert til 46 000 fat per dag.

I desember 2009 gav dei irakiske styresmaktene ein lisens til eit prosjektsamarbeid mellom Royal Dutch Shell og Petronas om å ta over som operatør på Majnoon-feltet, og produksjonen vart auka til 13 millionar fat per dag.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Majnoon Island» frå Wikipedia på engelsk, den 23. april 2018.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *The Longest War*, by Dilip Hiro, Routledge Chapman & Hall, Inc. 1991. (pg. 103)

1. ↑  «Iraq oil development rights contracts awarded». BBC News. 11. desember 2009. Henta 23. april 2018.
|  |
| --- |
| **Kjøttmeis** |
| Kjøttmeis Foto: Marek SzczepanekKjøttmeis Foto: Marek Szczepanek |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av kjøttmeis Utbreiinga av kjøttmeis |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Meisefamilien Paridae |
| **Slekt:** | *Parus* |
| **Art:** | **Kjøttmeis** *P. major* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Parus major***Linnaeus, 1758 |

**Kjøttmeis** eller **kjøtmeis** (*Parus major*) er ein fugl i meisefamilien. Med ei lengd på ca 15 cm og vekt frå 14 til 20 gram er ho den største fuglen i familien som finst i Noreg.

Kjøttmeis set framanfrå.Foto: Adam Kumiszcza

Utsjånad
--------

Fuglen har svart hovud, kvite kinn og ei svart stripe langs undersida, men merker seg ut ved det sterkt gulfarga brystet. Ryggen er grønleg medan stjerten og vengene er blåaktige. Unge fuglar har ofte litt mattare fargar enn dei eldre.

Ved å strekka hals og nebb oppover, slik at ein ser det gule brystet med stripa, og røra hovudet slik at dei kvite flekkane liknar store auge, kan kjøttmeisa truga andre fuglar.

Levemåte
--------

Kjøttmeisegg.Kjøttmeisreir med ungar.
Insekt, larvar, frø og frukter er typisk kost for meisa, som set stor pris på vintermating med feitt og liknande. Ho er sjølv byttedyr for tårnfalk, hønsehauk, sporvehauk, sporveugle mm.

Kjøttmeisa held seg gjerne saman med andre fuglar. Om vinteren leitar ho ofte etter mat saman med blåmeiser eller andre skogsfuglar i såkalla meisetog.

### Hekking

Fuglen hekkar frå april til juli, og har ofte to kull same året. Ofte brukte hekkeplassar er gamle hole tre, men er og ein ivrig kassarugar. Reiret lagar ho ved å fylle opp kassen med ca 8–10 cm mose, på toppen lagar ho ei grop som ho fôrar med det ho finn i området. Oftast er det ull, hår og fjør. Kjøttmeisa legg 6–12 egg, og rugetida er 12–14 dagar. Ungane dreg frå reiret etter 15–20 dagar. Kjøttmeisepara er trufaste.

Utbreiing
---------

I Noreg finst kjøttmeisa over heile landet, bortsett frå nord i Finnmark. Ho held gjerne til i lauv- og blandingsskog.

Bakgrunnsstoff
--------------

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Kjøt(t)meis, talgokse |
| **Norske synonym og dialektnamn:** *Speketet(e)* («spikjitét» (Ndm. Oppd. Gbr.), «spikjitétä» (Helgeland)), *talgtit* («tertit», Østf. Vestf.), *talgtete* (Rana), *talgmeis(e)* (Telem.) og *kjøteirik* (Telem. Agder) |
| Svensk | Talgoxe |
| Dansk | Musvit |
| Engelsk | Great Tit |
| Tysk | Kohlmeise |
| Fransk | Mésange charbonnière |
| Spansk | Carbonero común |
| Russisk | Bolsjaja sinitsa (Большая синица) |

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kjøttmeis**
|  |
| --- |
| **Arhuacokjerrsporv** |
| ArhuacokjerrsporvArhuacokjerrsporv |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** NT Nær trugaUtbreiinga av Arhuacokjerrsporv Utbreiinga av Arhuacokjerrsporv |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Amerikasporvfamilien Passerellidae |
| **Slekt:** | *Arremon* |
| **Art:** | **Arhuacokjerrsporv** *A. basilicus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Arremon basilicus***Bangs, 1898 |

**Arhuacokjerrsporv** (*Arremon basilicus*) er ein fugl i amerikasporvfamilien, Passerellidae, og er endemisk for Colombia med utbreiing avgrensa til eit lite område lengst nord i landet, Sierra Nevada de Santa Marta.

Skildring
---------

Arhuacokjerrsporven er ein stor og kraftig bygd busksporv, ca. 19 centimeter i kroppsslengd. Han har lett kjenneleg fjørdrakt: oversida og stjerten er brun til olivengrøn, kroppssidene blir gradvis lysare olivengrøne, på brystet og sentralt på buken går grønfarga over i grått. Nebbet er mørkt. Hovudet har distinkte grå og svarte striper: sentralt ei grå stripe frå nebb til nakke, ei svart stripe på kvar side, deretter grå striper som ender opp i ein krage ned mot brystet. Kinnet er svart og strupen kvit. Han har dessutan eit distinkt svart band som skil strupeområdet frå brystet.

Han lever mellom 600 og 2800 moh. helst i utkanten av våt, alpin skog. Han beitar på bakken, og ofte under tett vegetasjon.

Songen er sett saman av snøgge, høgfrekvente kvislelydar, og varsellætet er skarpt.

Dette taksonet var tidlegare rekna som underart av kvitbrynkjerrsporv, *Arremon torquatus*. *A. basilicus* kom først inn som ein sjølvstendig art i Clementslista frå 2011.

Kjelder
-------

* Jaramillo, A. (2011). *Bangs's Brush-finch (Arremon basilicus)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 9. august 2015

Referansar

1. ↑  Clements, J. F. T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, and C. L. Wood (august 2011), *Updates & Corrections: August 2011, The Clements checklist of birds of the world: Version 6.6,* Cornell Lab of Ornithology, ref til "Page 679, Stripe-headed Brush-Finch *Arremon torquatus*"

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Arhuacokjerrsporv**

* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Arremon basilicus Arkivert 2015-09-24 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 9. august 2015
* Bilete av arhuacokjerrsporv på flickr.com