recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Holmen** er ein stad som ligg ved Holmenbukta i Indre Oslofjord i Asker kommune. Staden har fått namn etter ein gard som låg her tidlegare. På Holmen er det no kommunal brygge og badestrand med symjehall, eit stort område med med kaier og opplagsplassar for lystbåtar, eit forretningsenter (Holmensenteret), og eit moderne idrettsanlegg med fotballbanar, ishall og meire til.

I tidlegare tider var Holmen eit komunikasjonssenter, basert på båttrafikk på Oslofjorden sumarstid. Brygga på Holmen, på det såkalla Presteskjæret, no ofte kalla Holmenskjæret, var viktig både for persontransport og godstransport, og isblokker frå kunstige isdammar, tømmer frå skogane i Asker og anna vart utskipa herfrå til utlandet. Men vinterstid er og var som oftast fjorden islagt her.

På Holmen låg det i gamal tid ein folkeskule; skulebygningen står enno og har vorte kunstgalleri og kunstnarverkstader med namnet Det gule huset. Holmen skule vart flytta til ein ny og stor skulebygning i mur på Nesbru i januar 1932, men namnet vart framleis Holmen skole, sjølv om Nesbru låg eit godt stykkje unna det opphavlege Holmen. Soleis vart Holmen òg namnet på ein stor, tidlegare skulekrins i Asker kommune, og ei kyrkje i Asker kommune fekk namnet Holmen kyrkje, sjølv om ho ligg langt frå sjølve Holmen, men innanfor den dåverande Holmen skulekrins, som strekte seg heilt til grensa mot grannekommunen Bærum og femna om mellom anna Nesøya.
Hugo Haase
**Hugo Haase** (29. september 1863–7. november 1919) var ein tysk sosialistisk politikar. Han vart fødd i Allenstein i Austprøyssen, og døydde av skotsår i Berlin.

Haase var son av ein jødisk skomakar og småhandlar. Han studerte juss i Kønigsberg (no Kaliningrad), og vart advokat der. Han vart den første sosialdemokraten i byrådet, og i 1897 vart han riksdagsmedlem. I fleire prosessar forsvarte han politisk forfølgde sosialdemokratar.

Haase høyrde til den såkalla revisjonistiske partifløya, som såg reformer som beste vegen til sosiale og politiske endringar. I 1912 vart han attmed Phillip Scheidemann gruppeleiar for SPD i riksdagen, og etter August Bebel var død, vart han jamstilt partileiar saman med Friedrich Ebert.

I 1914 kjempa han for at riksdagsgruppa til SPD skulle røyste mot krigskredittar, men fekk fleirtalet i gruppa mot seg og måtte røyste mot si eiga overtyding på grunn av partidisiplinen. Men sidan vendte Haase seg stadig sterkare mot krigen og krigspolitikken til fleirtalet i SPD-gruppa. I 1915 måtte han derfor gå av som gruppeleiar, og i 1916 som partileiar. I mars same året vart han leiar for krigsmotstandarane i SPD-gruppa, som no hadde skipa si eiga gruppe. Etter påska 1917 vart han leiar i det nyskipa venstresosialdemokratiske partiet som vart kalla det Uavhengige Sosialdemokratiske partiet i Tyskland, USPD, og som gjekk inn for fredstingingar straks.

Under den tyske novemberrevolusjonen danna Haase 10. november 1918 ei provisorisk regjering saman med Ebert frå SPD. Etter at Ebert hadde gitt ordre om valdsbruk mot revolusjonære matrosar i jula 1918, gjekk Haase og dei to andre regjeringsmedlemene frå USPD den 29. desember ut av regjeringa.

Den 8. oktober 1919 vart Haase skoten av ein mann som vart sagt å vere sinnsforvirra. Haase døydde av skadane den 7. november. Han var gift og hadde ein son.

Kjelder
-------

* Tysk wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Hugo Bernhard Rahamägi** (fødd 2. juni 1886 i Kurtna i Hageri i Estland, død 1. september 1941 i Kirov i den russiske delen av Sovjetunionen) var dr.theol. og den andre biskopen for Den estiske evangelisk-lutherske kyrkja, frå 1934 til 1939.

Han tok teologisk utdanning og vart luthersk geistleg. Frå 1919 til 1920 var han prost på Saaremaa. Deretter byrja han å undervise i teologi ved Universitetet i Tartu.

Hugo Bernhard Rahamägi tok doktorgraden i teologi ved Universitetet i Berlin i 1924. Deretter var han estisk undervisingsminister i ein kort periode frå 27. mars 1924 til 17. desember 1925, i tillegg til at han var professor i teologi ved Universitetet i Tartu.

Han vart biskop i 1934; han vart vald den 19. juni og ordinert den 16. september. Frå 1938 til 1939 sat han som medlem av nasjonalforsamlinga *Riigikogu*. Då han i 1939 skilde seg frå hustrua Edith (med jentenamn Hendrikson, 1893–1940), slo det ned som ei bombe, og Rahamägi måtte trekkje seg frå bispeembetet. At han så giftet seg med Melanie Kukk, enkja til den føregåande biskopen Jakob Kukk, bidrog til ei allmenn interesse for saka.

Han vart arrestert den 26. april 1941 av dei sovjetiske okkupantane etter at Sovjetunionen hadde annektert landet som følgje av Molotov-Ribbentrop-pakta (1939), deretter bortført og så avretta den 1. september 1941. Som ein del av den allmenne sovjetiske politikken i Estland vart også 15 lutherske prestar deporterte til Sibir i den same perioden, to vart drepne og ni vart mobiliserte til den sovjetiske hæren.

Utmerking
---------

Han vart den 23. februar 1938 tildelt Den estiske raudekrossordenen av 1. klasse.

Litteratur
----------

* Veiko Vihuri: *Hugo Bernhard Rahamägi, EELK teine piiskop 1934-1939*, 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Mersinbukta** (tyrkisk *Mersin Körfezi*) er ein av dei breiaste buktene i Tyrkia. Ho ligg nordaust i Det levantinske havet mellom İskenderunbukta og Antalyabukta. Det levantinske havet er den austlegaste delen av Middelhavet.

Mersinbukta ligg mellom Taşucu i vest og Karataş i aust. Avstanden mellom desse to stadane er om lag 115 km. Byen Mersin ligg ved kysten midtvegs mellom dei to punkta. Totalt dekkjer bukta kring 2 300 km2 og på det djupaste er bukta 365 meter. Den vestlege delen av bukta er noko djupare enn den austlege. 

Dei to største elvane som munnar ut i bukta er Göksu i vest og Berdan og Seyhan i aust. Det er òg fleire mindre elvar som Alata, Limonlu, Tece, Mezitli og Müftü som munnar ut i bukta. Dei mindre elvane har som regel stor variasjon i vassføringa. 

Den største byen ved bukta er Mersin som er ein av dei større byane i Tyrkia. Hamna er ei av dei største i Tyrkia og vert hovudsakleg nytta til eksport av varer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gulf of Mersin» frå Wikipedia på engelsk, den 13. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Faik Sabri Duran, *Büyük Atlas* (İstanbul: Kanaat Yayınevi, 2001; ISBN 975-7537-04-7).
2. ↑  *Türkiye Turizm Atlası 2009* (İstanbul: Boyut Yayıncılık, 2009; ISBN 978-975-23-0634-9).
**Merriam-Webster** er eit amerikansk selskap som gjev ut oppslagsverk. Det er særleg kjend for ordbøkene sine.

Selskapet vart grunnlagd av brørne George og Charles i 1831 under namnet G & C Merriam Co. i Springfield i Massachusetts. 
Då leksikografen Noah Webster døydde i 1843, kjøpte dei ut retten til *An American Dictionary of the English Language*. Nye og avleidde utgåver kom ut med namnet *Webster*. I 1964 vart selskapet kjøpt av forlaget bak Encyclopædia Britannica, som det no er ein del av. Det noverande namnet, Merriam-Webster, Incorporated, går attende til 1982.

På 1980-talet byrja selskapet gje ut elektroniske oppslagsverk på CD-ROM. I 1996 opna det ein nettstad der ein kunne slå opp i nokre av oppslagsverka deira.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Merriam-Webster dictionary | History & Facts», *Encyclopedia Britannica* (på engelsk), henta 1. januar 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* CiNii

 |
*For matretter frå Albania, sjå albansk mat.* 

| Mat |
| --- |
| Utsyn mot hovudsetet Burrel Utsyn mot hovudsetet Burrel |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Mat i Albania** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Dibër |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  494 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 27 600 |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Mat kommune innafor regionen DibërMat kommune innafor regionen Dibër |

**Mat** er ein kommune i regionen Dibër i Albania. Kommunen ligg i den nordlege delen av landet og grensar i nord til regionen Lezhë og i sørvest til regionen Durrës.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Burrel vart slått saman med landkommunane Baz, Derjan, Rukaj, Macukull, Komsi, Lis og Ulëz. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Burrel.

Ved folketeljinga i 2011 hadde dei åtte kommunane som i dag utgjer storkommunen Mat, til saman 27 600 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Mat.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. ↑  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Våg (fleirtyding).* 
**Våg** er ei gamal norsk måleeining for masse. Størrelsen på våga har variert mellom landsdelar om mellom kva som er målt, men tilsvarer oftast om lag 18 kg. Ordet kjem frå norrønt *vág* '(å) vege'.

I følgje Kristian den fjerdes norske lov av 1604 er 

* 1 våg = 3 bismarpund = 72 merker.
* 8 våger= 1 skippund.

Med varierande størrelse på marka, gir det ulike tyngder på våga:

* 1600-talet: Ei mark tilsvarte 257,18 g, 1 våg vart 18,56 kg
* 1683: Ei mark tilsvarte 249,875 g, 1 våg vart 17,99 kg
* 1824: Ei mark sett tilsvarande 249,056 g, 1 våg vart 17,93 kg.
* 1875: Ei mark skulle reknast lik 250 g, i våg skulle reknast til 18 kg.

Lokalt kan det likevel ha vore brukt andre slags våger, avhengig av kva slags varer som vart vegne opp. I heile Vest-Noreg har det vore brukt våg på 90 merker av 257,18 g, eller 72 merker a 321,48 g, til veging av mjøl, ei slik våg tilsvarte heile 23,15 kg. Det er også kjend ei eiga våg på 82 mark kølnsk vekt, denne våga tilsvarte 19,18 kg.

Kjelder
-------

1. ↑  *Kristian IVs norske lov av 1604*, arkivert frå originalen 1. januar 2005, henta 29. januar 2007
2. ↑  Mark i Norsk historisk leksikon
3. ↑  *Lov om Maal og Vægt 1875 (PDF)*, arkivert frå originalen 13. august 2011, henta 22. februar 2010

Bakgrunnsstoff
--------------

* Språkrådet: «Åtte potter rømme, fire merker smør – Om gammalt mål og gammal vekt», I: *Språknytt*. Nr 4, 2006.
**Vågsøy** er ein tidlegare norsk kommune som låg nordvest i Nordfjord i Sogn og Fjordane fylke, sør for Stad. I 2020 vart han slått saman med Flora kommune til nye Kinn kommune.
Vågsøy er òg namnet på den største øya i kommunen. Kommunesenteret er Måløy, som fekk bystatus i 1997 saman med bygdene Degnepoll og Holvik. Kommunen grensar til Bremanger i sør, Vanylven og Eid i aust og Selje i nord.

Måløy

Kommunikasjon
-------------

Byen Måløy ligg ved Ulvesundet, og byen og øya er knytte til fastlandet med Måløybrua på 1224 meter over til Degnepoll. Etter 5 mil langs Riksveg 5 og Riksveg 15 til Nordfjordeid følgjer vegsambandet sør og nordover Europaveg 39 medan Riksveg 15 fortset austover om Stryn og møter Europaveg 6 ved Otta.

Hurtigruta går innom Måløy fast. Det er snøggbåtsamband nordover til Selje og sørover til Florø og Bergen.

Næring
------

Hovudnæringane er fiskeri, fiskeoppdrett og skipsverft. Det er meir enn 1 000 arbeidsplassar i fiskerinæringa på sjø og land, og her er eit av dei mest moderne fiskeindustrianlegga i Noreg. Kommunen er den største fiskerikommunen i landet når det gjeld landa kvantum i året (350 000 tonn (2002)). Målt i fyrstehandsverdi er han nr. 3 (etter Ålesund og Tromsø).

Kommunen i dag
--------------

Då formannskapslovene vart innførte i 1837 var Vågsøy og Selje ein kommune. Selje var både kyrkjestad og administrasjonssenter.

I 1900 vart Vågsøy skilt ut som eige kyrkjesokn og i 1910 vart òg kommunegrensene lagde om. Det vart oppretta to nye kommunar: Sør-Vågsøy og Nord-Vågsøy. Måløy vart administrasjonssenter for Sør-Vågsøy, Raudeberg i Nord-Vågsøy. 

I 1965 vart dei to kommunane slått saman, kommunegrensene vart justerte noko og Måløy vart felles administrasjonssenter.

Bygdene Sørpoll, Osmundsvåg og Silda i nord er no ein del av Vågsøy. I sør er øyane Husevågøy og Gangsøy i Fåfjorden lagde til kommunen. I aust vart Bryggja og Maurstad delar av Vågsøy då Davik kommune vart nedlagt.

Tettstader
----------

* Bryggja
* Holvik
* Måløy
* Raudeberg
* Vågsvåg

Store hendingar
---------------

Måløy var hovudhamn for Tall Ships’ Race i 2008.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Vågsøy kommune Arkivert 2016-05-31 ved Wayback Machine.
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* GeoNames
* SSR (namn)
* MusicBrainz (area)

 |
Koordinatar: 58°58′17.303″N 5°43′44.497″E﻿

Utsikt frå Vågen i Stavanger
**Vågen** er ei vik av Byfjorden i Stavanger. Det er denne delen av Byfjorden som har gitt namn og utspring til byen Stavanger. Det historiske og dagens sentrum ligg langs Vågen. 

Namnet Stavanger kjem frå det norrøne namnet *Stafangr*, som er samansett av *stafr*, som tyder stav, og *angr*, som tyder fjord. Ifylgje historikaren Knut Helle må det dreia seg om det rette fjordlaupet inn til Vågen, med *stafr* som skal visa til den bratte skrenten til Valberget aust for Vågen. Busetnaden til byen starta aust for vågen og opp mot Torget og Domkyrkja.

No ligg den nyoppussa tusenårsstaden torget inst i Vågen. Langs begge sider av Vågen ligg det fleire pubar, barar, restaurantar, hotell, butikkar og museum. Fisketorget og «Sjøfartsmonumentet» av Arnold Haukeland ligg inst. Vågen er også viktig for fleire av festivalane som vert arrangerte i Stavanger, mellom anna sandvolleyballturneringa, Gladmatfestivalen og Stavanger2008-arrangement.
**Riaz Ahmed Gohar Shahi** (25. november 1941–25. november 2001) var ein muslimsk sufi, forfattar og grunnleggaren av den religiøse rørsla Anjuman Serfaroshan-e-islam.

Liv
---

Gohar Shahi vart fødd i landsbyen Dhok Gohar Sjah i distriktet Rawalpindi, som i dag ligg i Pakistan. Han tok til å interessera seg for religiøse studiar i tjueåra, men gjekk så ut i arbeidslivet, fann seg kone og stifta familie. Då han var rundt 34 år reiste han til Shorkot for å studera hjå sultan Bahuhj. I tre år reiste han rundt i fjellområda ved Sehwan Sharif og Laal Bagh og fortalte om tankane sine. Etter ei stund tok han til å få tala i moskear, hindu- og sikhtempel og kyrkjer.

Kontrovers
----------

Læra hans og påstandar, som til dømes at han hadde møtt Jesus i USA, førte til motstand og påstander om blasfemi både frå ortodokse muslimar og frå styresmaktene i Pakistan. At tilhengjarane til Shahi påstod at dei kunne sjå avbildingar av han på månen, på sola og på Kaba-steinen i Mekka gjorde ikkje motstanden mot han mindre. Bøkene hans vart forbodne av delstatsregjeringa i Panjab, og han blei utsett for drapsforsøk etter at det blei lyst ut ein fatva mot han. I Manchester var ei bensinbombe kasta mot heimen hans og i Kotri i Pakistan vart det kasta granatar mot heimen hans. 

I 1997 vart Gohar Shahi tiltala for å ha drepe ei kvinne som kom til han for å få andeleg rettleiing. Han og fleire av tilhengarane hans vart seinare dømde for blasfemi mot islam av ein antiterrortdomstol i Sindh. Shahi rømde til England før rettssaka og vart dømd *in absentia*.

Gohar Shahi døydde av lungebetennelse den 25. november 2001 i Manchester. Lekamen hans vart frakta til Pakistan og gravlagd i Markazi Aastana i Kotri. Han etterlét seg ei enke, fem søner og ei dotter.

Verk
----

Gohar Shahi skreiv fleire bøker og avhandlingar: 

1. *Ruhani Safar* ('Åndeleg reise')
2. *Menara-e-Noor* ('Ljosets minaret')
3. *Roshnash* ('Ei innføring')
4. *Tuhfa-tul-Majalis* ('Gåver frå forsamlingar')
5. *Deen-e-Illahi* ('Gud sin religion')

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5 6  President of ASI
2. ↑  Gohar Shahi, chief of Anjuman-e-Sarferoshan-e-Islam, granted pre-arrest bail, DAWN / NEWS International, 18/11-1997.
3. ↑  *Jesus meets Gohar Shahi i Amerika*
4. 1 2  *SC moved against ban on controversial book*, Daily Times, 8/7-2004.
5. ↑  *The fatwas given by Ulama regarding Riaz Ahmed Gohar Shahi (R.A.G.S.)*.
6. 1 2  *Country reports on human rights practices* , US Deparment of State, 2000.
7. ↑  Int’l Religious Freedom Report - May, 2001

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Riaz Ahmed Gohar Shahi**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
| Barcelonnette |
| --- |
| Gate i BarcelonnetteGate i Barcelonnette Gate i Barcelonnette |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Barcelonnette |
| **Byvåpenet til Barcelonnette** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Provence-Alpes-Côte d'Azur Alpes-de-Haute-Provence |
| Grunnlagd | 1231 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  16,42 km² |
| Innbyggjarar  - By (2007)   - folketettleik | 2 766   171/km² |
| Koordinatar | 44°23′12″N 06°39′11″E﻿Koordinatar: 44°23′12″N 06°39′11″E﻿ |
| Høgd over havet | 1 132 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 04400 |
| **Nettstad:** www.barcelonnette.com |

**Barcelonnette** (oksitansk *Barciloneta* eller *Barcilona*) er ein kommune søraust i Frankrike i Ubayedalen, og *sous-préfecture* (underprefektur) i departementet Alpes-de-Haute-Provence. Kommunen har nesten 3 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Namnet på byen kjem frå Ramon Berenguer IV, greve av Barcelona og hertug av Provence, som grunnla byen i 1231.

Geografi og industri
--------------------

Barcelonnette ligg i ein vid og svært frodig dal. Han ligg 1 132 meter over havet ved den høgre breidda til elva Ubaye.

Hovudnæringa i byen er hovudsakleg turisme og eit skisenter.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Barcelonnette**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Barbiturat** er ei gruppe lækjemiddel, som tidlegare vart brukte i behandlinga av søvnproblem, nervøsitet, angst og ved abstinensproblem etter inntak av alkohol. Stoffa var i mange år dei mest brukte sovemidla. Dei har elles vore svært mykje brukte til behandling av lettare nervøse tilstandar.

Barbiturata verkar motsett av stoff i amfetamingrupper. Dei verkar altså hemmande på ei lang rekkje funksjonar i sentralnervesystemet. Dei gjev ofte ei kjensle av velvære, eller ei rusliknande oppleving, avhengig av dose og kva for stoff som er brukt, og det er nettopp difor at det kan oppstå misbruk i samband med bruk av barbiturat.

Fordi stoffa verkar hemmande i sentralnervesystemet, har dei vore bruka som søvnmiddel og roande middel, difor er er bruk av barbiturat frårådd i samband med aktivitetar der klårt medvit og snøgge reaksjonar er påkravde, t.d. ved bilkøyring og bruk av farleg maskineri. 

Ved langvarig og massivt misbruk vil stoffa kunna gje abstinenssymptom, ofte med ein påfølgjande psykose. Ein ser ofte krampeåtak med risiko for dødsfall og forgiftingar i samband med inntak av større mengder barbiturat.

Ved dagleg misbruk kan symptoma vera søvnvanskar, hovudverk, trøyttleik, nedsett konsentrasjon, hukommelsesproblem og kjenslemessig ustabilitet.

Barbiturata er etterkvart ikkje å finna på den legale marknaden lenger, då dei hadde ein klårt større tendens til utvikling av tilvenjing og ein større risiko for å gje forgifting enn benzodiazepinar.

Fenemal (*fenobarbital*) er det einaste legale barbituratlækjemiddelet som stadig er i bruk i Noreg. Det vert brukt i behandlinga av epilepsi og alkoholabstinensar.
Barbershopkvartetten NoTimers i 2019.
**Barbershop** er ein vokal musikksjanger som stammar frå USA på 1800-talet. Han er kjenneteikna av a cappella-song med tett harmoni og parallell stemmeføring.
Barbershop-musikk blir gjerne framført av ein mannskvartett, men kan òg syngast av firestemt kor.

Dei fire mannsstemmane i barbershop blir kalla tenor, lead, baryton og bass, der tenor er lysast og bass djupast. Melodien ligg som hovudregel i den nest lysaste stemmen lead (òg kalla andretenor i tradisjonelle kor).

På verdsbasis er herresida av barbershopkvartettar og kor organiserte i Barbershop Harmony Society. I Norden heiter organisasjonen SNOBS. Barbershop kan òg syngast av kvinner. Verdsorganisasjonen heiter Sweet Adelines og den nordiske Nordic Light. Sjangeren stammar opphavleg frå musisering på offentlege stadar i Europa på 1600-talet (derav namnet *barbershop*), men blei særleg utbreidd i USA frå 1800-talet, særleg i perioden før første verdskrigen. I Norden har barbershop flest utøvarar i Sverige.

Kjelder
-------

1. ↑  Barbershop i musikkordboken.no

* *Denne artikkelen bygger på «Barbershop» frå Wikipedia på bokmål, den 30. desember 2021.*

Litteratur
----------

* Lystrup, Geirr; Hildre, Per Oddvar (1980). *Barbershop på norsk : til Oslo for å gjere seg feit*. Det Norske Samlaget. ISBN 82-521-1852-6.
* Averill, Gage (2003). *Four Parts, No Waiting: A Social History of American Barbershop Harmony* (på engelsk). Oxford University Press. ISBN 0-19-511672-0.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Barbershop i musikkordboken.no
* Nettstaden til Barbershop Harmony Society (engelsk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BBC Things

 |
| **Elva linn** |
| --- |
| Horisonten til Elva linnHorisonten til Elva linn |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Elva linn | Byvåpenet til Elva linn |
| **Flagget til Elva linn** | **Byvåpenet til Elva linn** |

 |
| Plassering |
| 

Elva i Estland is located in Estland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Estland |
| Maakond | Tartu maakond |
| GrunnlagdBystatus | 18891938 |
| Borgarmeister | Urmas Kruuse |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  9,92 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 6 280   633,1 /km² |
| Koordinatar | 58°14′0″N 26°25′0″E﻿Koordinatar: 58°14′0″N 26°25′0″E﻿ |
| Tidssone - Ved sommartid | EET (UTC+2) EEST (UTC+3) |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** elva.ee |

**Elva** er ein by og kommune i Tartu maakond i Estland. Han har om lag 6000 innbyggjarar. 

Elva har to store innsjøar, Verevisjøen med eit sandete og velutvikla strandområde som er populær om sommaren, og Arbisjøen med breidder av siv. Den største næringa i Elva (og heile det sørlege Estland) er Enics Eesti AS, eit dotterselskap i Enics Group, som produserer elektronikk. Elva har ein skule, Elva Gümnaasium.

Historie
--------

Elva vart grunnlagd like etter at jernbanelinja Tartu-Valga vart lagt forbi her i 1886-1889. Elva vart første gong nemnd i ei estisk avis i 1889. Elva er kalla opp etter elva som har dette namnet, og denne elva vart nemnd alt på 1600-talet. Elva fekk bystatus i 1. mai 1938. Sentrum i byen vart hardt råka under den andre verdskrigen.

Kjende innbyggjarar
-------------------

* Kerli Kõiv, songar og låtskrivar
* Luisa Värk, songar

* 
*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Elva, Estonia» frå Wikipedia på engelsk, den 8. april 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Holmen under Holmensheia.
På Holmen ligg trekkferja som ein gong gjekk over fjorden
Garden **Holmen** ligg ved Trysfjorden i Kristiansand kommune i Agder. Han ligg på austsida av fjorden inn mot Try inst i fjorden. Garden grensar og mot Eigestøl, Tufte og Øvre Knibe. Husa ligg på ei slette nedanfor Holmensfossen som vert laga der Holmensbekken kryssar E 39. I eldre tider vart garden kalla Sandnes.

I tillegg til jordbruk har skogen, som er blandigsskog av bartre og lauvtre, vore viktig for Holmen. Mykje tyder på at her var skipsverft på 1500-talet. Då var det og sagbruk. Holmensbekken har og gitt vatn til kvernar, og det var ein av dei viktigaste stadene i distriktet for maling av korn. Folk har kome heil frå Flekkerøya og frå Lyngdal for å male.

Industri
--------

Fossen har og gitt grunnlag for industri på Holmen. I 1894 vart Holmensfossen kjøpt av A/S Trysfjord fabrikker. Ein støre fabrikkbygning vart reist. Trysfjord fabrikker laga kjerrehjul der felgen vart samansett av to tilbøygde halvsirklar. Desse hjula skilde seg då frå andre som oftast var samansette av seks delar. Fabrikkbygningen brann ned 12. juli 1902. Brannen spreidde seg slik at dei fleste husa på Holmen brann ned. I alt brann 15 – 16 hus. Fabrikken vart ikkje bygd opp att. Sagbrukverksemda og trelasthandelen heldt fram. Det vart skore tynnestavar til om lag 1960.

Ein landhandel vart driven til 1956.

Holmen har gardsnummer 51 i Søgne.

Komunikasjon
------------

I 1770 vart postvegen, som tidlegare gjekk til Try, ført ned til Holmen. Det kom trekkferje over det smale sundet til Ospedalen på vestsida av Trysfjorden. Folk frå Ospedalen hadde ansvaret for ferja fram til 1820-talet. Då tok folk frå Holmen over. Eit tau var fest i land på båe sider av sundet. Etter det vart ferja trekt. Ferjesambandet vart lagt ned i 1923 då det kom veg langs Holmensheia inn til Try.
I 1985 vart ferjeanlegget på Holmen og i Ospedalen sett i stand av Agder Motorhistoriske Klubb. Ferja, som om sommaren ligg på Holmen, vart bygd ved Lunden Snekkarverkstad ved Sveindal i 1941. Ho gjekk i trafikk over Mandalselva til i 1952.

Kjelder
-------

* Kjell J Bråstad: *Søgnboka*. Bind 2. Søgne kommune 1989
* Jostein Andreassen: *Tretti turer i Søgne*. Søgne skolekontor. 1993.
**Refsum kyrkje** skal ha stått ved Refsum-gardane i Lillestrøm kommune i mellomalderen. Dette er like nord for Asak-gardane, mellom Knatten og Kløfta.

Kyrkja er omtala som «Rifseims kirkia» i jordeboka til biskop Eystein Aslaksson.
Jens Nilssøn omtalar «Ressen kirke» som øyde på slutten av 1500-talet. Hos Jens Krafft heiter det i 1840: «...hvor før Reformationen var et Capel, der i Slutningen af det sextende Aarhundrede anføres som øde.»

Kyrkja kan ha blitt lagd ned allereie før reformasjonen. Eit jorde ved Refsum søndre er kalla Kirkejordet, men det finst ingen fysiske spor etter kyrkja i dag.

Kjelder
-------

* Sigrid og Håkon Christie: Refsum, forsvunnet kirke i «Norges kirker»
* Blaker og Sørum historielag: De eldste kirkene i Sørum og Blaker Arkivert 2020-01-19 ved Wayback Machine.

Fotnotar
--------

1. ↑  Omtala for 1393 og 1400.
2. ↑  Jens Nilssøns visitasskildring
3. ↑  Jens Krafft: Topographisk-statistisk Beskrivelse over Kongeriget Norge. 1–3 1: Det søndenfjeldske Norge Smaalehnenes-, Agershuus-, Hedemarkens Amt, s. 228.
4. ↑  Garden er avbilda i Digitalt museum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Refsum kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Joseph Raymond McCarthy** (14. november 1908–2. mai 1957) var ein USA-amerikansk politikar for det republikanske partiet, senator 1946-57 for delstaten Wisconsin.

McCarthy var kjend og omstridd frå 1950, då han gjekk til angrep på det han kalla kommunistisk infiltrasjon i statsapparatet. Etter det republikanske partiet vann regjeringsmakta i 1952, kom han til stor makt og vart ein frykta politikar. Som formann i ein underkomité i senatet i 1953–54, dreiv han nærast klappjakt på meiningsmotstandarar i det USA-amerikanske samfunnet. Den innbitte anti-kommunismen og patriotismen som ivra for, og som fekk namnet mccarthyisme, kom i vanry då McCarthy sjølv vart granska av ein senatskomité. Denne siste komiteen fordømde metodene hans i 1954. McCarthy var sidan utan politisk makt.

McCarthy døydde 48 år gammal av en akutt leversjukdom.

Kjelder
-------

* Store norske leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Joseph Henry** (17. desember 1797–13. mai 1878) var ein amerikansk fysikar.

Henry er særleg kjent for studium over elektromagnetisme og elektromagnetisk induksjon, som han utførte samstundes med Michael Faraday. I 1835 føreslo han å bruke elektromagnetar til elektrisk telegraf, og konstruerte i tilslutning til tidlegare arbeid av W. Sturgeon ein av dei første store elektromagnetane og ein elektromotor. Han arbeidde med problem i akustikken, meteorologien, signalisering i tåke og lyskjelder for fyrtårn.

Han var mellom anna professor ved Princeton University, og frå 1846 sekretær ved Smithsonian Institution. Henry har vidare hatt stor tyding som organisator av det amerikanske vitskapsakademiet (National Academy of Sciences) og American Association for the Advancement of Science.

Den elektriske måleininga henry er kalla opp etter han.

Kjelder
-------

* «Joseph Henry». *Store norske leksikon*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Josep Maria Fusté Blanch** (fødd 15. april 1941) er ein spansk tidlegare fotballspelar som vart europameister med Spania i 1964. Med FC Barcelona, ein klubb han spelte for i tida 1962-72, vann midtbanespelaren Messebycupen 1966 og den spanske cupfinalen både i 1968 og 1971.

### Klubbspel

Fusté spelte 1959-61 andredivisjonsfotball med CD Condal, ein no nedlagd fotballklubb i Barcelona. Etter ein sesong med CA Osasuna, var han aktiv i FC Barcelona i ti år frå 1962. I september 1966 deltok han i begge finalekampane i Messebycupen, der Barcelona vann samanlagt 4-3 etter ekstraomgangar i bortekampen mot Real Zaragoza. To år seinare vart han nasjonal cupmeister med Barcelona, eit sjølvmål frå Real Madrid vart det einaste som skilde dei to finalelaga på Santiago Bernabéu i Madrid. Året etter tapte Barcelona finalen i Cupvinnarcupen 1969 med 2-3 mot Slovan Bratislava. I 1971 skåra Fusté, som innbytar, det fyrste målet då Barcelona vann den spanske cupfinalen med 4-3 mot Valencia CF etter ekstraomgangar. Han avslutta fotballkarrieren som Hércules-spelar i 1972/73-sesongen.

### Landslagsspel

Fusté spelte einast 8 landskampar. Han debuterte 11. mars 1964, skåra eitt av måla då Spania sende [[Irland] heim med tap 1-5 frå ein EM-kvalifiseringskamp i Sevilla. Under europameisterskapen i juni spelte han, saman med mellom andre Amancio Amaro, José Ángel Iribar og klubbkamerat Chus Pereda i Barcelona, både semifinalen mot Ungarn og finalen mot Sovjetunionen, sistnemnde kamp på Santiago Bernabéu enda med spansk triumf 2-1. Etter å ha vore ute av landslaget i halvtanna år, fekk Fusté spele ein kamp under Fotball-VM 1966 i England. I den avgjerande gruppespelkampen mot Vest-Tyskland gav han Spania leiinga midtvegs, men vesttyskarane snudde kampen og Spania rauk ut or turneringa. Der etter måtte han vente til vårsesongen 1969 før han fekk han vere med i sine to siste landskampar, begge som innbytar. Fusté skåra i alt tre landslagsmål.

### Merittar

* Europameister: 1964 for Spania
* Vinnar av messebycupen: 1966 med FC Barcelona
* Spansk cupmeister: 1968 og 1971 med FC Barcelona
* Finaletap i cupvinnarcupen: 1969 med FC Barcelona

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Josep Maria Fusté» frå Wikipedia på engelsk, den 12. september 2018.*

* eu-football

| * v
* d
* e
Spania sitt landslag – VM i fotball 1966 |
| --- |
| 
* 1 Iribar
* 2 Sanchís
* 3 Eladio
* 4 Del Sol
* 5 Zoco (kaptein)
* 6 Glaría
* 7 Ufarte
* 8 Amancio
* 9 Marcelino
* 10 Suárez
* 11 Gento
* 12 Betancort
* 13 Reina
* 14 Rivilla
* 15 Reija
* 16 Olivella
* 17 Gallego
* 18 Pirri
* 19 Fusté
* 20 Peiró
* 21 Adelardo
* 22 Lapetra
* Landslagstrenar: Villalonga

 | Flagget til Spania |
|  |
Sir **Joseph Davison** (1868–15. juli 1948) var ein framståande politikar for Ulster Unionist Party og ein toppleiar for Orangeordenen i Belfast, i Nord-Irland og i Irland sett under eitt. Han var «sir» i heidringa for opninga av parlamentet for Nord-Irland i 1921. I 1923 var Davison kandidat for Ulster Unionist Party i eit suppleringsval til underhuset i Belfastparlamentet frå valkrinsen Vest-Belfast. Det som utløyste suppleringsvalet var dødsfallet til UUP-representanten W.J. Twaddell I det valet vart han slegen av den uavhengige unionisten Philip James Woods.

Joseph Davison var ein aktiv støttespelar for Nord-Irland som etnokrati. I 1933 ytra han fylgjande i den unionistiske Belfastavisa Northern Whig:

*...it is time Protestant employers of Northern Ireland realised that whenever a Roman Catholic is brought into their employment it means one Protestant vote less... I suggest the slogan should be 'Protestants employ Protestants'.*
I 1935 vart Davison vald til Senatet i Nord-Irland, og var både deputy speaker og deputy leader for det øvste parlamentskammeret i periodar. Davison var og statssekretær for Statsministerens departement frå 1941 til han døydde. Davison var stormeister for Orangeordenen i Belfast og vart stormeister for Orangeordenen i heile Irland frå 1941. Ogso denne rolla hadde han til han døydde i 1948.

Kjelder
-------

1. ↑  Valresultat frå nettside  Arkivert 2019-07-29 ved Wayback Machine. Henta 18. juli 2019.
2. ↑  Northern Whig, 28. august 1933.
**Josep Marín i Sospedra** (fødd 21. januar 1950) ein spansk tidlegare friidrettsutøvar frå El Prat de Llobregat som vart europameister 1982 i 20 km kappgang under EM i Aten, der han også tok sølv på 50 km, den same medaljevaløren fekk han på 50 km under Friidretts-VM 1983 i Helsinki. I 1987 vann han bronsemedaljen på 20 km ved VM i Roma.

Aktiv
-----

Marín høyrde til verdseliten i kappgang over ein periode på 12-15 år. Under europameisterskapen 1982 i Aten gjekk han inn til ein suveren siger på 20 km, over to minuttar framom Jozef Pribilinec frå Tsjekkoslovakia. Allereie tre dagar seinare tok han sølvmedaljen på 50-kilometeren, slått med nær fire minuttar av Reima Salonen frå Finland. Også i verdsmeisterskapen året etter i Helsinki kjempa Marín om medaljane i begge kappgangøvingane. På 20 km enda Marín på fjerdeplassen. Fem dagar etter skilde han og austtyske Ronald Weigel tidleg ut frå resten av feltet på 50 km og begge kom mål over fem minuttar føre bronsemedlajøren. Tevlinga enda med sølv til Marín, 34 sekundar bak Weigel. 

I 1987 vann Marín bronsen på 20 km ved verdsmeisterskapen i Roma. Under dei olympiske sommarleikane i Seoul året etter gjekk han inn til fjerdeplass på 20 km og femteplass på 50 km, utan eigenleg å vere nær medalje i korgje øvingane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1978 i Praha: Nr 5 på 20 km – 1.24.38. Braut 50 km
* OL 1980 i Moskva: Nr 5 på 20 – 1.26.45 og nr 6 på 50 km – 4.03.08
* EM 1982 i Aten: Gull på 20 km – 1.23.43 og sølv på 50 km – 3.59.18
* VM 1983 i Helsinki: Sølv på 50 km – 3.43.42. Nr 4 på 20 km – 1.21.21
* OL 1984 i Los Angeles: Nr 6 på 20 km – 1.25.32
* EM 1986 i Stuttgart: Diskvalifisert på 20 km
* VM 1987 i Roma: Bronsemedalje på 20 km – 1.21.24
* OL 1988 i Seoul: Nr 4 på 20 km – 1.20.34 og nr 5 på 50 km – 3.43.03
* EM 1990 i Split: Nr 5 på 50 km – 4.02.53
* VM 1991 i Tokyo: Nr 12 på 50 km – 4.13.19
* OL 1992 i Barcelona: Nr 9 på 50 km – 3.58.41

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «José Marín (racewalker)» frå Wikipedia på engelsk, den 7. august 2018.*

* *Denne artikkelen bygger på «José Marín (Leichtathlet)» frå Wikipedia på tysk, den 7. august 2018.*
**Joseph Oscar Hennum** (7. juni 1847–23. mars 1908) var ein norsk lækjar og anatom.

Hennum tok medisinsk embetseksamen i 1885, og etter nokre år som fattiglækjar i Vestre Toten, flutte han til Kristiania i 1880. Der fekk han stilling som kommunelækjar i Østre Aker og verka dessutan som prosektor i anatomi og demonstrator i mikroskopi ved Universitetet i Oslo, og som kompanikirurg i militæret.

I 1893 vart Hennum distriktslækjar i Aker, og i 1895 vart han hovudlækjar ved Riksforsikringsanstalten. Der arbeidde han særleg for å forbetra dei hygieniske tilhøva i kommunen og for å få lag på den sosiale ulukkestrygdinga.

Hennum var òg oppteken av opplysningsverksemda i arbeidarakademia. Han var formann i Kristiania Arbeiderakademi mellom 1886 og 1897, og der heldt han fleire førelesingar om menneskeanatomien.

Hennum forfatta mange vitskaplege arbeid, mellom anna i «Anatomischer Anzeiger» og «Biologiske Meddelelser». 

I 1886 fekk han gjeve ut det vesle skriftet «Anatomiske termini fra det norske landsmål», der han, med Ho bygde på Ivar Aasens «Norsk Ordbog» som grunnlag, gjorde greie for den store rikdomen av anatomiske omgrep i det norske folkemålet. Dette var den fyrste fagordlista på landsmål.

Han døydde i Kristiania i 1908.

Kjelder
-------

* Norsk Biografisk Leksikon
* Norsk Allkunne

Litteratur
----------

* Anatomiske termini fra det norske landsmål hjå Nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister

 |
Théodore Rousseau: *Les chênes d'Apremont* ('Kastanjetrea ved Apremont', Oak Grove, Apremont), 1850-1852
Jean-François Millet: *Aksplukkarane*, 1857
**Barbizon-skulen** er ei nemning på ei gruppe franske målarar, som har namn etter landsbyen Barbizon nær Fontainebleauskogen i Frankrike. Desse målarane var del av ei rørsle som orienterte seg mot meir realisme i kunsten, i motsetning til den formaliserte romantikken som prega størstedelen av samtidskunsten i Frankrike. Dei leiande målarane av Barbizon-skulen var Camille Corot, Théodore Rousseau, Jean-François Millet og Charles-François Daubigny. Både Rousseau og Millet, høvesvis 1867 og 1875, døydde i Barbizon. 

I 1824 viste Parissalongen arbeid av englendaren John Constable. Bileta hans av den engelske landsbygda inspirerte fleire yngre målarar til å velje tilsvarande motiv og stille seg friare til den formelle komposisjonen av landskap, og i staden ta utgangspunkt i det landskapet ein såg på staden. Landskapet vart dermed også tema, og ikkje einast kulisse for meir eller mindre dramatiske scener.

Medan folk i dei europeiske hovudstadene gjennomlevde sine revolusjonar i 1848, samla kunstmålarane seg i Barbizon for å prøve ut Constable sine idear. Ein leiande figur innan rørsla, Théodore Rousseau, var ein sterk forkjempar fo friluftsmåleri, og måla utandørs heile året. Camille Corot ferdigstilte derimot måleria sine i atelieret. Jean-François Millet utvida ideen om å avbilda landskapet til også å omfatte figurar, bønder som arbeidde på åkrane, markane og i skogen. I *Aksplukkarane*, det kanskje best kjende av bileta etter denne skulen, ser ein tre kvinner som plukkar dei siste restar av kornhausten. Her er inga historie, ikkje noko drama, einast tre kvinner opptekne med sitt.

Impulsar frå Barbizon kan sporast hos mange kunstmålarar frå fleire land, både i Europa og Nord-Amerika. Russarane Aleksej Bogoljubov og Fjodor Vasiljev og sveitsaren Rudolf Koller er mellom desse.

Galleri
-------

* Jean-Baptiste-Camille Corot, 'Utsyn over Fontainebleauskogen' (1830)Jean-Baptiste-Camille Corot, 'Utsyn over Fontainebleauskogen' (1830)
* Jules Dupré, 'Den gamle eika', ca. 1870, National Gallery of Art, Washington, DC.Jules Dupré, 'Den gamle eika', ca. 1870, National Gallery of Art, Washington, DC.
* Constant Troyon, 'Dei badande (glenne i skogen)', 1842Constant Troyon, 'Dei badande (glenne i skogen)', 1842
* Charles-Émile Jacque, 'Gjetarjente og flokken hennar', 1878Charles-Émile Jacque, 'Gjetarjente og flokken hennar', 1878

Kjelder
-------

1. ↑  «The Barbizon School: French Painters of Nature», *www.metmuseum.org*, henta 20. februar 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Barbizon-skolen» frå Wikipedia på bokmål, den 23. september 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Hecht Museum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* NDL

 |
*Barbeau Peak frå aust*
**Barbeau Peak** er den høgste fjelltoppen i Nunavut i Canada. Toppen ligg på 81 grader 54 minuttar nordleg breiddegard, og 75 grader 1 minutt vestleg lengd. Fjellet ligg i Quttinirpaaq nasjonalpark på Ellesmereøya. Fjelltoppen fekk sitt namn i 1969 til minne om den canadiske antropologen Marius Barbeau. Barbeau vann internasjonalt ry for si forsking på indianske og inuittiske kulturar. Barbeau Peak, som er 2616 moh, er det høgste fjellet i den arktiske cordilleraen.

Barbeau Peak har djupe, lange bresprekker og smale egger. Veret er høgst variabelt og skiftar ofte brått.

Barbeau Peak vart klive første gong 7. juni 1967 av den britiske vitskapsmannen Geoffrey Hattersley-Smith som var med på feltstudiar i området. Forskingsekspedisjonen han var med på, namnsette fjelltoppen og bestemte høgda på han. Eit US-amerikansk turlag på åtte var dei neste som var på toppen. I juni 1982 kom dei opp via nordegga. Berre ved sju høve har det vore folk på toppen (2006).

* *Denne artikkelen bygger på «Barbeau Peak» frå Wikipedia på engelsk, den 29. juni 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Oberhausen** |
| --- |
| Schloss Oberhausen Schloss Oberhausen |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
|  | 


 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis |  Tyskland  Nordrhein-Westfalen  Düsseldorf  Kreisfri by |
| Grunnlagd | 1862 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  77,04 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006)   - folketettleik | 218 898   2 841/km² |
| Koordinatar | 51°33′0″N 6°51′0″E﻿Koordinatar: 51°33′0″N 6°51′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 25-78 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 46001-46149 |
| Telefon-retningsnummer | 0208 |
| Bilnummer | OB |
| **Heimeside:** www.oberhausen.de |

**Oberhausen** er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 220 000 innbyggjarar. Byen ligg i Ruhrområdet ved elva Emscher, 35 km sør for Düsseldorf.

Byen er eit resultat av økonomisk vekst på 1800-talet. Her var det landlege område fram til om lag 1860, då kolgruvene opna og produksjon av stål var sett i gang på stor skala. Dette gjorde byen om til det store industrikomplekset ein ser i dag. Fleire landsbyar vart slått i saman i 1862 til den nye byen. I 1929 vart dei nærliggande byane Sterkrade og Osterfeld òg innlemma.

Oberhausen er ein typisk by for Ruhrområdet som har vakse opp rundt industriar og fabrikkar. 

I dag prøver byen å fornye seg. I 1990-åra vart det opna eit stort kjøpesenter, CentrO, på området til ein gamal stålfabrikk. *Gasometer* er ein utstillingshall som er bygd om frå ein tidlegare fabrikkhall. Byen har òg ein årleg kortfilmfestival.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Oberhausen**

* Gasometer (tysk)

Kjelder
-------

1. ↑  Landesamt für Statistk

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Oberhausen frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Hamun-e Jaz Murian** (persisk هامون جازموریان) er eit innlandsbasseng eller senking søraust i Iran, som kryssar provinsane Kerman og Sistan og Balutsjistan. I midten av bassenger er ein hamun eller ein tidvis tørrlagt innsjø. Innsjøen kan tørke heilt inn i år med tørke, men kan ha vatn året rundt i våtare år. I juni 2007 fekk området over 125 mm nedbør då syklonen Gonu råka området og enda ein mangeårig tørke i området. 

Jaz Murian har ei avlang form frå aust til vest, omgjeve av fjellkjeder som når høgder på 2000 meter over havet. Dei lågaste områda ligg heilt i vest mot byane Kahnuj og Minab.

Det renn to elvar ut i bassenget, Bampur frå aust og Halil Rud frå vest, men ingen av dei fører mykje vatn til dei sentrale områda av bassenget, sidan vatnet stort sett er tørka inn før det når området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hamun-e Jaz Murian» frå Wikipedia på engelsk, den 4. april 2021.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* J. V. Harrison, «The Jaz Murian Depression, persisk Balutsjistan,» The Geographical Journal, Vol. 101, No. 5/6 (May - Jun. 1943), pp. 206–225.
* N. L. Falcon Frs, «From Musandam to the Iranian Makran,» The Geographical Journal, Vol. 141, No. 1 (Mar. 1975), pp. 55–58.


Koordinatar: 27°29′24″N 58°32′46″E﻿
Aliu Amadu Jallo med kufi.
**Kufi** er ei rund lue utan brem, eller kalott, som blir brukt av menn tilknytte Vest-Afrika. Ho kan brukast av både muslimar, kristne og jødar. Ein kufi kan symbolisera alder og visdom, og høyrer til den tradisjonelle klesdrakten i fleire afrikanske land. Lua kan lagast i ulike materiale og utformingar.

Ei tilsvarande lue brukt i Aust-Afrika blir kalla kofia og i Nord-Afrika chechia. Plagget kan brukast som taqiyyah, muslimsk bønnelue.

* Kokk med kufi i Gambia.Kokk med kufi i Gambia.
* Motedesignar med kufi i Senegal.Motedesignar med kufi i Senegal.
* Mann med senegalesisk kufiMann med senegalesisk kufi
* Mamadou Cissokho frå SenegalMamadou Cissokho frå Senegal

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kufi» frå Wikipedia på svensk, den 16. februar 2022.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
		- What Is an African Kufi Hat?
		- African Hats Arkivert 2018-05-16 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kufi**
Ein kubikkmeter betong.
*One Cubic Meter Potatos, One Cubic Meter Barbie* (1993). Ein kubikkmeter poteter, ein kubikkmeter barbiedokker. Fotografi av Gerhard Vormwal.
**Kubikkmeter** er ei SI-avleia eining for måling av volum. Symbolet for kubikkmeter er **m³**. Ein kubikkmeter er volumet av ein terning der kvar sida er ein meter (1000 millimeter) lang.

Ein kubikkmeter reint vatn ved standard lufttrykk og ein temperatur på 3,98 °C har ein masse på 1000 kg (eitt tonn), og ved 25 °C ein masse på 997,0 kg.

Kubikkmeter vert brukt mellom anna til å oppgje volumet av rom, hallar, lasterom, flyttelass, symjebasseng og store mengder av ei væske eller ein gass.

1 m³ er lik:

* 1 000 000 000 mm³
* 1 000 000 cm³
* 1 000 dm³
* 0,001 dam³
* 0,000 001 hm³
* 0,000 000 001 km³

Og motsett:

* 1 mm³ = 0,000 000 001 m³
* 1 cm³ = 0,000 001 m³
* 1 dm³ = 0,001 m³
* 1 dam³ = 1 000 m³
* 1 hm³ = 1 000 000 m³
* 1 km³ = 1 000 000 000 m³

1 m³ er, i forhold til eininga liter, lik:

* 1 000 liter (l)
* 10 000 desiliter (dl)
* 100 000 centiliter (cl)
* 1 000 000 milliliter (ml)

Og motsett:

* 1 ml = 0,000 001 m³
* 1 cl = 0,000 01 m³
* 1 dl = 0,000 1 m³
* 1 l = 0,001 m³
**Kufa** (arabisk الكوفة, *al-Kūfah*) er ein by i Irak, kring 170 km sør for Bagdad, og 10 km nordaust for Najaf ved breidda av Eufrat. I 2003 var det estimert eit folketal på 110 000 innbyggjarar. I dag har Kufa og Najaf vokse saman til eit samanhengande byområde, og heile området vert i stor grad berre kalla Najaf. 

I lag med Samarra, Karbala, Kadhimiya og Najaf, er Kufa ein av fem irakiske byar som er heilag for sjiamuslimar. Byen var den siste hovudstaden for det fjerde Rashidun-kalifen Ali ibn Abu Talib.

Historie
--------

I 637 blei byen, som då låg i provinsen Asuristan, erobra av arabarar frå Sassanideriket. Han var på denne tida kjend som Hira, Aqula eller Suristan. i kalifen Umar ibn al-Khattab si regjeringstid blei så Kufa etablert her i 638. Han byrja som ein *misr*, ein arabisk leirby der det var busett 30 000 veteranar - den største stammegruppa var Banu Badshila.

Byen var ei kort tid, frå 749 til 762, hovudstaden til abbasidane. Han gjekk tilbake etter at Bagdad byrja å auka i tyding.

Kufa hadde ein berømt språkskule der ein utvikla kufisk skrift.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kufa» frå Wikipedia på bokmål, den 19. august 2020.*

Litteratur
----------

* Hichem Djaït: *al- Kufa: naissance de la ville islamique*. Paris: Maisonneuve et Larose 1986.
* Josef van Ess: *Theologie und Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert der Hidschra. Eine Geschichte des religiösen Denkens im frühen Islam*. 6 Bde. Berlin: De Gruyter 1991-97. Bd. I.
* Michael G. Morony: *Iraq after the Muslim Conquest*. Princeton 1984, S. 239ff.




1. ↑  Al-Tabari, Muhammad ibn Jarir (2004). *Tareekh Tabari (Urdu translation)*. Syed Muhammad Ibrahim Nadavi & Habib-ul-Rehman Siddiqui (Devband Scholar). Nafees Academy, Karachi, Pakistan. s. 52–53 (Vol.III Part–1 Events of 17 AH).
**Anders Fjellner** (18. september 1795–22. februar 1876) var ein svensk sørsamisk prest og diktar.

Fjellner var fødd på Rödfjället sørvest for Tänndalen i Ljusnedals församling i Härjedalen.
Via Härnösands gymnasium kom Fjellner i 1818 til Uppsala universitet, der han vart vigd til prest i 1821. Fjellner snakka sørsamisk, men lærte seg snart nordsamisk og finsk. Han var gift med Christina Päivadtj (Päiviö) frå Karesuando församling.

I 1849 publiserte Fjellner diktsamlinga *Päiven pardne* («Sønene til sola»), som var skrive i ei samisk språkform basert på den sørsamiske dialekten i Härjedalen og den nordsamiske dialekten i Jukkasjärvi. Dikta skal ha vore basert på mytologiske beretninger som han skreiv ned hos samar i nord og sør. Den finske språkforskaren Otto Donner utgav Fjellner sine dikt i 1876 i verket *Lieder der Lappen*. Fjellners dikt «Solsonens frieri i landet til jettene», der samane vert skildra som barn av sonen til sola og ei jettekvinne, var ei av inspirasjonskjeldene til det samiske flagget.

Han døydde i Sorsele.

Referansar
----------

1. 1 2  Collinder, Bjørn. «Anders Fjellner». Svemskt Biografiskt Lexikon. Henta 15. mai 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Anders Fjellner» frå Wikipedia på bokmål, den 29. november 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |