recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **Gangesdelfin** |
| GangesdelfinGangesdelfin |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** EN Sterkt trugaUtbreiinga av Gangesdelfin Utbreiinga av Gangesdelfin |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Klauvdyr Artiodactyla |
| **Familie:** | Platanistidae |
| **Slekt:** | *Platanista* |
| **Art:** | **Gangesdelfin** *P. gangetica* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Platanista gangetica***Roxburgh, 1801 |

**Gangesdelfin** (*Platanista gangetica*) eller *susu* er ein elvedelfin som lever i store elvesystem i Bangladesh, India og Nepal. Han er i nær slekt med indusdelfin, og dei to populasjonane er i dag gjerne rekna som underartar av den same arten - *Platanista gangetica*, med gangesdelfinen som underarten *Platanista gangetica gangetica*. Dei to populasjonane av sørasiatiske elvedelfinar er fråskilde, men treng ikkje ha vore det så lenge. Fram til sein pliocen levde dei i det same elvesystemet, og tilmed i historisk tid kan det ha funne stad utveksling av individ mellom elvane.

Gangesdelfin lever i elvesystema Ganges-Brahmaputra-Meghna og Karnaphuli-Sangu. Delfinane lever i elvedeltaet og så langt oppover dei kan koma før dei blir stoppa av grunt vatn, stryk, demningar eller andre stengsel.

Det er usikkert kor mange individ som finst av delfinen. På 1980-talet føreslo forskarar ein bestand på 4-5000 individ, medan i 1997 rekna ein han på mindre enn 2000. IUCN legg fram 1 200–1 800 individ som ei lågare grense.

Gangesdelfin er verna overalt i leveområdet sitt, men blir framleis noko jakta for kjøtet og feittet sitt. Ureining av elvene og fragmentering av leveområdet grunna oppdemming og vassmangel som gjer elvane grunne er andre trugsmål mot delfinen.

Kjelder
-------

1. ↑  Smith, B.D.; Braulik, G.T. (2012. Platanista gangetica), «Platanista gangetica», *The IUCN Red List of Threatened Species 2012*, doi:10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T41758A17355810.en, henta 15. februar 2016
2. 1 2 3  Smith, B.D.; Braulik, G.T.; Sinha, R. (2012. Platanista gangetica), «Platanista gangetica ssp. gangetica», *The IUCN Red List of Threatened Species 2012*, doi:10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T41756A17627639.en, henta 18. februar 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gangesdelfin**

* Ganges River dolphin ved wwf.panda.org
* Don E. Wilson & DeeAnn M. Reeder (Hrsg): *Platanista minor Arkivert 2016-02-23 ved Wayback Machine.* i *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed).*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* ITIS

 |
**Gangar** er ein norsk slåttetype og ein folkedans som finst i fleire tradisjonar.

Musikktypar
-----------

Gangar er ein slått i todelt takt som kan spelast i ulike tempo. Nemninga gangar er her knytt til slåttetypen, ikkje til dansen. Nemninga skriv seg frå verbet *å gange* (gå), noko som peikar mot den jamne takta.

Slåttetypen gangar er svært gamal i Noreg. Det finst to hovudtypar, gangar i 6/8-takt, og gangar i 2/4-takt. Nedskriftene er for det meste skrivne med to til tre slag i takta, men rytmen er so jamn at det har vore framlegg om at kvar taktperiode i slåtten har eitt slag, ikkje meir.

Det er rimeleg å tru at spel i 2/4-takt høyrer til nytida, medan 6/8-takta opphavleg er knytt til meir mellomalderlege dansar. Melodisk og rytmisk slektskap til kontinental musikk kan tyde på dette.

Av det samla slåttetilfanget utgjer slåttar i todelt takt om lag ein tredjedel. Springaren har støtt vore ein meir nytta pardans i nyare tid. Men mange av dei mest kjende slåttane utanfor folkemusikkmiljøet er gangarar, moglegvis av di rytmen i slåtten er lett å skjøne. Det har og vore lett å knyte gangar-rytmen til nyare og meir populære musikkformer, som rock. Gangar-forelegg har og vore nytta i norsk orkestermusikk frå Edvard Grieg og frametter.

Dansetypar
----------

Som dans er gangar rekna som bygdedans dansa som individuell pardans i i like- eller ulike-takt. Medan han tidlegare var vidt utbreidd, var han seinare berre kjend i Telemark- og Setesdals-tradisjon. Telemarktypen har vekselrytme mellom mjuke gangsteg og sammansatte steg-grupper utført av den mannlege partneren. Setesdalstypen har vekselvise gangsteg og tunge «polka-steg». Tempoet er 70–80 gangsteg per minutt.

Gangar har for det meste vore nytta i Telemark (telegangar). På Vestlandet er dans til slåttespel i todelt takt gjerne kalla rull, og i Valdres helst *bonde* («bundin» dans). Gangaren i Numedal kan seiast å vera rekonstruert tidleg på 1900-talet.

Setesdalsgangaren er eit unnatak frå denne regelen. I Setesdal døydde springaren ut tidleg, og her er gangaren mest einerådande som både danse- og speleform. Mange av dei mest eggjande gangarane, og dei mest sermerkte, kjem herifrå.

Det er berre i dei områda det har vore dansa gangar eller nærskylde former at det voks fram ein langsam spelestil, som og gjer seg godt til lyarlåttar og improvisasjon. I Hallingdal vart slåttespel i todelt takt knytt til lausdans. Pardansen var støtt springar.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  «Gangar» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 20. januar 2015.
**Marcus Møller Thrane** (fødd 14. oktober 1817 i Christiania, død 30. april 1890 i Wisconsin i USA) var ein norsk sosialistisk agitator, lærar, publisist, pressemann og fotograf. Han er mest kjend for å ha tufta thranittarrørsla, den første arbeidarrørsla i Noreg.

Biografi
--------

Marcus Thrane vart fødd 14. oktober 1817 i Christiania. Han hadde ein solid overklassebakgrunn, men vart foreldrelaus allereie som femtenåring. Fem år seinare la han ut på ei lengre reise i Europa (hovudsakleg Frankrike) der han truleg vart inspirert av fleire før-marxistiske sosialistiske tenkjarar. Attende i Noreg tok han til å studera teologi, før han tok til som lærar frå 1841.

I august 1848 overtok Thrane redaksjonen av avisa *Drammens Adresse*, men dei radikale synspunkta han forfekta bidrog til at han vart oppsagd allereie tidleg året etter. På dette tidspunktet hadde han allereie skipa den første av arbeidarforeiningane som skulle verta thranittarrørsla, noko som skjedde 27. desember.

Med *Arbeiderforeningernes Blad*, som Thrane starta opp i mai 1849, skaut rørsla verkeleg fart, og det vart frå statleg hald gjort fleire forsøk på å pasifisera både ho og Thrane sjølv.
Den 7. juli 1851 vart heile leiarsjiktet til thranittarane arrestert, og etter ei lang og hard rettsprosess vart Thrane fengsla i april 1854. Likevel klarte han å halda fram drifta av bladet heilt til 1856.

Då Marcus Thrane slapp ut i 1859 låg rørsla med broten rygg. Etter nokre fåfengde forsøk på å atterreisa ho flytta han til USA i 1863, der han vart ein viktig figur m.a. i sosialistmiljøet i Chicago.

Kjelder
-------

* *Pax leksikon (Pax forlag 1976-1982)* Nettversjon (død lenkje) arkivert utgåve

1. ↑  Tore Pryser. «Marcus Thrane». *Norsk biografisk leksikon*. Henta 9. oktober 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |
**Marcus Jacob Monrad** (19. januar 1816–30. desember 1897) var ein norsk teolog og filosof. Han var professor i filosofi ved Universitetet i Christiania frå 1851 til han døydde. Han var til Peder Monrad.

Monrad vart fødd på Nøtterøy i Vestfold, men voks opp på Mo i Telemark (ligg i noverande Tokke kommune.) Monrad tok teologisk embetseksamen i 1840, og vart i 1845 utnemnd til lektor i filosofi ved Universitetet i Christiania. Han skreiv fleire av lærebøkene til «Annen-eksamen», brukt under store delar av embetsmannstatens periode. Mellom dei var *Philosophisk Propædeutik* (første utgåve 1849), *Psychologie* (første utgåve 1850) og *Ethik* (første utgåve 1851). Monrad gav også ut *Tankeretninger i den nyere tid* i 1874 og *Æsthetik* i 1889–90. Jamsides universitetsarbeidet var Monrad i lang tid ein aktiv litteraturkritikar.

Jens Arup Seip meiner Monrad stod for eit heilt anna filosofisyn enn A. M. Schweigaard, J. S. Welhaven og Intelligenspartiet. Der desse var sterkt kritisk til den tyske idealismen, var Monrad ein tilhengar av retninga. Ifølgje Rune Slagstad deler likevel både Monrad og Welhaven eit «filosofisk fellesskap» i den tyske idealismen, og «det var ved denne filosofi de integrerte romantikkens ekspressive revolusjon i embetsmannsstatens ideverden».

Welhaven og Monrad stod bak ein overgang «fra individualetikk til samfunnsetikk, fra moralitet til sedelighet, og fra Kant til Hegel», ifølgje Rune Slagstad. Samfunnsinstitusjonane oppfatta dei som «kroppsliggjøringen» av fellesskapet sine normer.

Politisk var Monrad ein innbiten motstandar av parlamentarismen; han meinte den var eit konstitusjonelt tilbakesteg. Samstundes var han sterkt unionsvennleg. Tida hans som skandnavist var med å gjere han nokså pro-svensk. Til dette kom at han i prinsippet var tilhengar av føderasjonstanken; han meinte at unionen mellom Noreg og Sverige hadde vore eit steg i rett retning i internasjonal organisasjon.

Kjelder
-------

1. ↑  Rune Slagstad, Najonale strateger

* *Denne artikkelen bygger på «Marcus Jacob Monrad» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juni 2010.*

Litteratur
----------

* H. O. Christophersen: *Marcus Jacob Monrad. Et blad av norsk dannelses historie i det 19. århundre* Oslo 1959
* Rune Slagstad: *De nasjonale strateger* 2001, ISBN 82-530-2336-7
* Trude Evenshaug: *Monrad og den offentlige mening. En lesning av filosofen M. J. Monrads deltakelse i det offentlige ordskiftet 1845-1891* 2006, ISSN 1501-8962

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Marcus Jacob Monrad**

* Utdjupande artikkel om Monrad på NBL, skriven av Thor Inge Rørvik.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
| **Carrara** |
| --- |
|  |
| Motto «*Fortitudo mea in rota*» (*Krafta mi er i hjulet*) |
| Plassering |
| 

Carrara is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Toscana  Massa-Carrara |
| Borgarmeister | Andrea Angelo Zubbani |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  71 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 65 296   923/km² |
| Koordinatar | 44°4′″N 10°6′″E﻿Koordinatar: 44°4′″N 10°6′″E﻿ |
| Høgd over havet | 100 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 54033 |
| Telefon-retningsnummer | 0585 |
| **Nettstad:** www.comune.carrara.ms.it |

**Carrara** er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Massa-Carrara i regionen Toscana og har om lag 65 000 innbyggjarar.

Byen ligg ved elva Carrione, om lag 100 km nordvest for Firenze, og er kjend for den kvite eller blåkvite marmoren som vert henta ut her.

Historie
--------

Kommunen Carrara vart oppretta i 1235.

I gjennom hundreåra vart han styrt av Pisa (1235), Lucca (1322), Genova (1329), og Milano (1343). Etter Filippo Maria Visconti frå Milano døydde i 1477 kjempa Tommaso Campogregoso, herre av Sarzana og Malaspina-familien om makta i byen. 

Carrara og Massa danna i lag hertugdømet Massa og Carrara frå 1400- til 1800-talet. 

I 1929 vart kommunane Carrara, Massa og Montignoso slått saman til ein enkel storkommune kalla *Apuania*. I 1945 vart kommunane løyst frå kvarandre igjen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Carrara**

* Marmorbrotet i Massa-Carrara regionen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carrara» frå Wikipedia på engelsk, den 9. januar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Carrauntoohil** (irsk *Corrán Tuathail*), òg stava *Carrantuohill*, er eit fjell i County Kerry i Republikken Irland og det høgaste fjellet på Irland. Det er 1 038 meter over havet og den sentrale toppen i fjellkjeda Macgillycuddy's Reeks. Det er to andre toppar i denne kjeda over 1 000 meter (Beenkeragh, 1 010 m og Caher, 1 001 m). På toppen av fjellet står ein 5 meter høgt metallkross. 

Namnet Carrauntoohil kjem frå det irske *Corrán Tuathail*, som tyder 'Sigden til Tuathal'.

Fjellet vert stort sett klatra frå nordaust, langs Hagsskaret til passet mellom Carrauntoohil og Cnoc na Péiste, og så nordvest opp den bratte Devil's Ladder. Ruta har vorte farlegare dei siste åra på grunn av lause steinar og mykje folk. Ein treng ikkje klatreutstyr for å nå toppen, men vêret kan vere veldig skiftande og på grunn av fleire for dårleg kledde turistar har det vore fleire dødsfall.

Kjelder
-------

1. ↑  «Det høgaste fjellet på Irland». Henta 20. august 2007.
2. ↑  «Carrauntoohil». Henta 3. november 2006.
3. ↑  «Devil's Ladder Route». Henta 10. januar 2007.

* *Denne artikkelen bygger på «Carrauntoohil» frå Wikipedia på engelsk, den 19. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Datagenererte panoramabilete frå toppen
	+ Nord Sør Indeks

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
**Lynge** er ein matrikkelgard, gardsnummer 92, i Ørsta kommune. 
Garden er den vestlegaste i bygda Barstadvik. Han grensar mot Barstad i nord og aust. I vest grensar han mot den einbølte garden Rotnes, som ligg to kilometer unna og ute or syne.

Utgravingar på ein reine opp for Vartdalsfjorden viser her har vore busetnad sidan 12-1500 år tilbake. Allereie fyrste utgravinga 1880 fann mange leivningar frå tidleg historisk tid. Seinare utgravingar har avdekt strukturar frå nordisk oldtid.

Lynge hadde to brukarar i 1520. I 1603 var ein tredje komen til. Fjerde bruket på garden kom i 1801. Garden hadde vide utslåttar, særleg i sørvest mot Rotnes.

Sundag 7. februar 1858 brann nesten alle husa på Lynge ned. Berre ei løe som stod litt vekk frå dei andre husa i klyngjetunet gjekk klar. Alt folket berga seg, nokre av husdyra branne inne. Brannen var påsett av ei tenestjente. Sommaren 1858 bygde brukarane seg nye hus på tufter noko nærare fjellfoten.

Barstadvik skule ligg på Lynge, nær opp mot bytelina til Barstad. Frå 1973 vart det opparbeidd eit bustadfelt vest for gardane på Lynge. Om lag 24 hus er bygt i bustadfeltet.

### Folketal:

* 1801: 16 personar – (3 heimar)
* 1865: 24 personar – (4 heimar)
* 1900: 23 personar – (4 heimar)

Kjelder
-------

* Buset, Johannes: Vartdalssoga. Første bandet. 1964
* Grøvik, Ivar: Vartdalssoga. II. 1983
* Folketeljingar for 1801, 1865 og 1900
|  |
| --- |
| ***Carry That Weight***  Song av The Beatlesfrå albumet *Abbey Road* |
|  |
| **Utgjeve** | 26. september 1969 |
| **Innspelt** | 2. juli – 15. august 1969 |
| **Sjanger** | Symfonisk rock |
| **Lengd** | 1:36 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

**«Carry That Weight»** er ein song av The Beatles på albumet *Abbey Road* frå 1969. Songen er skriven av Paul McCartney, men tilskriven Lennon/McCartney. 

Songen vart spelt inn, mellom 2. juni og 19. august 1969. «Carry That Weight» og den førre songen «Golden Slumbers», vart gjort som ei samanhengande innspeling. John Lennon var ikkje til stades då intrumentopptaka vart gjort, sidan han var på sjukehus etter ei mindre trafikkulukke. 

I mellompartiet midt i songen vert det nytta messingblåsarar, elektrisk gitar og vokal som gjentar motivet frå byrjinga av «You Never Give Me Your Money» frå same album, men med annan tekst. Mot slutten av «Carry That Weight» vert eit gitarmotiv som vert nytta i både «You Never Give Me Your Money» og «Here Comes The Sun» (samt songen «Badge» med Cream, som Harrison skreiv saman med Eric Clapton). Songen går så direkte over i «The End».

Teksten verkar, som med «You Never Give Me Your Money», å reflektere McCartney si uro for dei økonomiske problema til Beatles, men dette er ikkje den einaste måten å tolke han på. Songen kan òg handle om å erkjenne at ein har vorten vaksen og ansvaret som følgjer med dette: 

*Boy, you're gonna carry that weight*
*Carry that weight a long time*

Medverkande
-----------

**The Beatles**

* Paul McCartney – solovokal, piano, rytmegitar, korvokal
* George Harrison – bassgitar, sologitar, korvokal
* Ringo Starr – trommer, pauker, korvokal
* John Lennon – korvokal

**Produksjon**

* George Martin – produsent, arrangør

**Orkesster**

* Ukjende musikarar – tolv fiolinar, fire bratsjar, fire celloar, kontrabass, fire horn, tre trompetar, trombone, bass trombone

Personell per MacDonald og Mark Lewisohn

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alan W. Pollack om «Carry That Weight»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Carry That Weight» frå Wikipedia på bokmål, den 11. februar 2009.*
* Lewisohn, Mark (1988). *The Beatles Recording Sessions*. New York: Harmony Books. ISBN 0-517-57066-1.
* MacDonald, Ian (2005). *Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties* (Second Revised utg.). London: Pimlico (Rand). ISBN 1-84413-828-3.







1. ↑  MacDonald 2005, s. 355.
2. ↑  Lewisohn 1988, s. 190.
**Cristina Elisabet Fernández de Kirchner** (fødd 19. februar 1953) var president i Argentina frå desember 2007 til desember 2015. Ho overtok presidentskapen etter ektemannen, Néstor Kirchner som hadde fireårsperioden før henne, og ho vart gjenvald i oktober 2011.

Politisk karriere
-----------------

Cristina Fernández de Kirchner er oppvaksen i Buenos Aires. Ho er utdanna jurist og har vore politisk aktiv for peronistpartiet sidan 1970-åra. I 1995 vart ho fyrste gongen medlem av senatet, og frå 1997-2001 fekk ho eit sete i nasjonalforsamlinga. Då Néstor Kirchner vart president i 2003, vart ho som presidentfrue presidentens næraste rådgjevar, og fekk fleire framståande stillingar. Under presidentvalet i 2007 vann ho fyrste omgang med 44,7 % av røystene, meir enn 10 % meir enn nærmaste motstandar. Då Néstor Kirchner døydde i 2010, auka oppslutninga om den sitjande presidenten. I 2011 vann ho gjenvalet med eit endå større forsprang på motstandarane enn i 2007. Som president har Cristina Fernández de Kirchner vidareført den økonomiske politikken til ektemannen, som hjelpte landet gjennom finanskrisa.

Strid om Falklandsøyane
-----------------------

Presidenten har også hevda argentinsk suverenitet over dei britiske Falklandsøyane som ligg utanfor den argentinske kysten. Argentina hevdar at øyane vart tekne frå Argentina med makt i 1833. Britane går imot denne versjonen av historia og meiner øyane retteleg tilhøyrer Storbritannia. Falklendarane sjølve røysta i mars 2013 over om dei ville tilhøyre Argentina eller Storbritannia, og overveldande 99 % røysta Storbritannia. Cristina Fernández de Kirchner har no skrive eit ope brev til den argentinske nyutnemnde pave Frans I og bede han mekla i konflikten.

Kjelder
-------

* «Cristina\_Fernández\_de\_Kirchner» i *Store norske leksikon*, snl.no.

### Fotnotar

1. 1 2  Nrk.no, 24.10.11: Fernández gjenvalgt i Argentina
2. ↑  Nrk.no, 03.01.13: Argentina gjenoppliver krangel om Falklandsøyene
3. ↑  Nrk.no, 18.03.13: Argeninas president ber paven om Falkland-hjelp

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| **Gliwice** |
| --- |
| Hovudplassen og rådhuetHovudplassen og rådhuet Hovudplassen og rådhuet |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Gliwice | Byvåpenet til Gliwice |
| **Flagget til Gliwice** | **Byvåpenet til Gliwice** |

 |
| Plassering |
| 

Gliwice is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Schlesiske voivodskap |
| GrunnlagdByrettar | 1200-talet1250 |
| Borgarmeister | Zygmunt Frankiewicz |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  134,20 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2006)   - folketettleik | 199 099   1484/km² |
| Koordinatar | 50°17′0″N 18°40′0″E﻿Koordinatar: 50°17′0″N 18°40′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 200-278 moh |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 44-100 til 44-164 |
| Telefon-retningsnummer | +48 32 |
| Bilnummer | SG |
| **Nettstad:** www.um.gliwice.pl |

**Gliwice** (tysk *Gleiwitz*) er ein industriby sør i Polen med om lag 200 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kłodnica, om lag 20 km vest for Katowice.

Gliwice er ein av dei største sentera i Øvre Schlesien storbyområde, det største offentlege storbyområdet i Polen med i underkant av 3,5 millionar innbyggjarar.

Gliwice er ein del av Schlesiske voivodskap (sidan 1999) og tidlegare Katowice voivodskap.

Historie
--------

Kvelden 31. august 1939 vart ei av hendingane som skulle føre til den andre verdskrigen iscenesett i Gliwice. Ein SS-tropp under Alfred Naujocks si leiing tok etter ordre frå Reinhard Heydrich på seg polske uniformer og tok kontrollen over ein antitysk radiostasjon. Dette var ei av fleire hendingar som vart iscenesette av SS for å rettferdiggjere eit tysk åtak mot Polen.

Industri
--------

Opel har sidan 1998 hatt ein fabrikk i byen som produserer ulike personbilmodellar.

Attraksjonar
------------

Gliwice har truleg ein av dei høgaste trebygningane i verda, ei radiomast på 118 meter som vart bygd i 1935. 

* RådhusRådhus
* Piast slottPiast slott
* Monument til den polske poeten Adam MickiewiczMonument til den polske poeten Adam Mickiewicz
* Gliwice radiostasjonGliwice radiostasjon
* St. Bartolomeus kyrkjeSt. Bartolomeus kyrkje
* TorgTorg
* Monument til Józef PiłsudskiMonument til Józef Piłsudski
* ForvaltningsdomstolForvaltningsdomstol

Personar frå Gliwice
--------------------

* Lukas Podolski, fotballspelar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gliwice» frå Wikipedia på engelsk, og «Gliwice» frå Wikipedia på svensk den 15. juni 2008.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Gliwice**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 69°45′S 74°24′E﻿

**Caroline Mikkelsen-fjellet** er eit lita kystfjell på 235 moh mellom Hargreavesbreen og Polar Times-breen på Ingrid Christensen Kyst. Fjellet ligg oppom sørsida av Prydzbukta, 4 nautiske mil nord-nordvest for Svarthausen, og er den høgaste toppen i nærleiken. Det vart oppdaga 20. februar 1935 av kaptein Klarius Mikkelsen på «Thorsham», ein norsk kvalbåt sent ut av Lars Christensen. Det er kalla opp etter kona til kaptein Mikkelsen, Caroline Mikkelsen, som var med Klarius på denne reisa og vart den første kvinna som nokon gong sette fot i Antarktis.

Kjelder
-------

1. ↑  «Gna-GeographicNamesOfTheAntarctic1stEdition1981\_djvu». s. 364. Henta 16. mars 2013.
2. ↑  «Caroline Mikkelsen, Mount». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 20. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Caroline Mikkelsen, Mount» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Lyme Regis  |
| --- |
| LymeRegisfromtheCobbLymeRegisfromtheCobb LymeRegisfromtheCobb |
| Plassering |
| 

Lyme Regis is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Dorset |
| Distrikt | West Dorset |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 4 406 |
| Koordinatar |  50°44′″N 2°56′″W﻿Koordinatar: 50°44′″N 2°56′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DT7 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1297 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Lyme Regis**
 |

**Lyme Regis** er ein kystby i Dorset i England. Av byen sine omkring 3500 innbyggjarar er omkring 45 % pensjonistar; mange av dei har flytta dit frå andre stader på grunn av det behagelege klimaet.

Byen ligg på *Jurassic Coast* ved grensa til Devon, og blir kalla *perla i Dorset*. Kyststripa er ein verdsarvstad, og har namnet sitt etter dei mange fossila som er funne der. Han vart grunnlagt som ei hamn på 1200-talet, og var lenge ei av dei viktigaste hamnene i England. På 1900-talet kom nedgangstider, og i 1960-åra vart jernbanestasjonen lagt ned. Byen livnærer seg for det meste på turisme.

Lyme Regis er kjent for *The Cobb*, ein spesiell mur i hamnanlegget. Han er nemnt i romanen til Jane Austen, og blir vist i filmen *Den franske løytnantens kvinne*, som er basert på ei bok av den lokale forfattaren John Fowles.

I 1685 steig James Scott, 1. hertug av Monmouth, i land i Lyme Regis og starta sitt mislukka opprør.

I 1812 fann Mary Anning, ei fattigjente i tolvårsalderen, fossilet av den første kjende ichtyosaurus under ei av gåturane sine langs kystklippane ved Lyme Regis. Ho selde fossilet til vitjande og vart opphav til den engelske tungekrølleren *She sells seashells on the seashore*. Anning fann òg den første kjende plesiosaurus, og fleire av funna hennar kan ein sjå i Natural History Museum i London.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lyme Regis» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑   Bill Bryson: *En kort historie om nesten alt*, forlaget Gyldendal, Oslo 2005, ISBN 82-05-33391-2

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Global middeltemperatur** er gjennomsnittstemperaturen for jorda.

Ein kan ikkje måle den globale middeltemperaturen direkte, men nyttar i staden temperaturmålingar frå mange ulike vêrstasjonar verda over, og nyttar middelverdien av desse.

Den globale middeltemperaturen er eit mål på klimaendringar.

Temperaturanalysar
------------------

Fleire forskingssenter lagar analysar for den globale middeltemperaturen, men dei to mest kjende er Climate Research Unit (CRU) ved East Anglia i Storbritannia og NASA/GISS i New York i USA. CRU lagar ein temperaturanalyse som vert kalla CRUTEMP eller HadCRUT, og omfattar kring 4300 temperaturmålingar frå heile verda. HadCRUT omfattar òg havoverflatetemperaturar frå det britiske vêrsenteret UK Metoffices Hadley Centre, i tillegg til temperaturdata frå land.

GISTEMP er den globale middeltemperaturen laga ved NASA/GISS. Dei nyttar mellom 2000 og 6000 temperaturmålingar frå ulike målestasjonar. GISTEMP baserer seg på at temperaturanomalien midla over ein månad på ein stad, vil vere temmeleg lik dei omkringliggande stadane, og ein interpoerer derfor verdiar der det manglar målingar. Dermed gjev GISTEMP verdiar for temperaturen i til dømes Arktis, der CRUTEMP manglar data. GISTEMP og HadCRUT har dermed ulik dekning av jorda, og sidan CRU-analysane ikkje har data frå Arktis, får dei ikkje med seg den kraftige oppvarminga som skjer der.

Reanalysar
----------

Reanalysar er utrekningar av vêrmodellar som er mata med alt av observasjonar ein har tilgjengeleg, som satellittmålingar av havoverflatetemperatur, atmosfæretilhøve, sjøis og snø, samt radiosondemålingar, målingar frå fly og data frå vêrstasjonar på bakken. Med alt dette tilgjengeleg, kan ein få temmeleg realistiske resultat for heile jorda, men ein reknar likevel med at det er noko feil i utrekningane i område der ein har få måledata, som i polarstrøka.

National Center for Environmental Prediction (NCEP) og European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) er to av dei mest kjende sentera som lagar reanalysar, men det finst fleire, som ERA40.

Sjå òg
------

* Klima

Kjelder
-------

* «Global middeltemperatur» av Rasmus Benestad i *Store norske leksikon*, snl.no.
Dizzy Gillespie, 1955.
**John Birks Gillespie** (21. oktober 1917–6. januar 1993) var ein amerikansk trompetar, orkesterleiar, songar og komponist. Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame, og vunne fleire grammyprisar.

Musikkstil
----------

John Birks «Dizzy» Gillespie var ein av hovudpersonane i jazzen si utvikling på 1940-talet. Med sine rytmiske og harmoniske oppfinningar lukkast han med å endre jazzen sitt språk til eit meir moderne uttrykk som slo svært godt an verda over.

Saman med Charlie Parker (saksofon), Bud Powell (piano) og Kenny Clarke (trommer) vert han rekna for å vere ein av frontfigurane av den nyskapande stilen bebop. Dette er ein type jazzmusikk som består av raske, kompliserte og ofte asymmetriske melodiar.

Historie og musikalsk utvikling
-------------------------------

Den unge Gillespie fekk si musikalske utdanning frå naboar og på grunnskulen. Etter å ha spelt piano i ei tid valde han trompet som sitt instrument. Men han fekk aldri nokon formell undervisning på instrumentet, han var ein sjølvlærd musikar. 
Dizzy Gillespie slutta på ungdomsskulen, som mange andre, for å jobbe på ein bomullsplantasje under depresjonstida. I 1935 flytta han attende til Philadelphia for å vere saman med mora. Etter nokre dagar fekk han jobb i Frankie Fairfax band der han fekk kallenamnet sitt, «Dizzy».

I mai 1937 spela Dizzy Gillespie inn si første plate. Etter dette flytta han til New York. Her fekk han han spele med Cab Calloway's band som var gjennombrotet hans som trompetsolist.

Dizzy som person
----------------

 Dizzy Gillespie sin statue i heimbyen.
I ungdommen var Dizzy Gillespie ein opprørar, ein rebell. Som vaksen var han svært oppteken av å støtte ideelle politiske saker som til dømes raseintegrasjon. Biografen Alyn Shipton meiner denne endringa i karaktér i stor grad skuldast Gillespie si sterke gudstru og støtte for trusretninga bahai frå slutten av 1960-talet.

I 1989, i ein alder av over 70 år, etablerte han Sameinte nasjonars orkester.

Bøker
-----

* *Groovin' High. The Life Of Dizzy Gillespie*. Alyn Shipton ,1999

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dizzy Gillespie**

* Verve - Dizzy Gillespie

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
| **Achill Island****Lokalt namn: Acaill, Oileán Acla** |
| --- |
| Fjellet Slievemore er dominerande på Achill IslandFjellet Slievemore er dominerande på Achill Island |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 53°58′N 10°00′W﻿Koordinatar: 53°58′N 10°00′W﻿

 |
| **Areal** | 148 km²

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Republikken Irland |
| **Grevskap** | Mayo

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 2 700
 |

Keem Bay på Achill
**Achill** (irsk *Acaill, Oileán Acla*) er den største øya i Republikken Irland. Ho ligg i County Mayo på vestkysten av Irland. Ho har om lag 2 700 innbyggjarar og eit areal på 148 km². Achill er forbunde til fastlandet via Michael Davitt-brua mellom landsbyane Achill Sound og Polranny. Brua er ein kombinasjon av ei vegfylling og ei svingbru, slik at små båtar kan passere forbi. Den første brua over sundet vart bygd i 1887, men denne vart erstatta av den noverande brua i 1949. Andre landsbyar på øya er Keel, Dooagh, Dooega og Dugort. Ein meiner det har budd folk på Achill i 5000 år. Ei padleåre frå denne perioden vart funnen ved ein crannog, ei førhistorisk kunstig øy, nær Dookinella.

87 % av øya består av torvmyr. Kommunen Achill inkluderer òg Corraunhalvøya. Folket på Corraun reknar seg sjølv som ein del av Achill-folket.

Historie
--------

Øya har vore busett i 5000 år og ein meiner at det budde 500-1000 menneske her på slutten av steinalderen. Øya var stort sett skogkledd fram til steinalderfolket byrja å dyrke avlingar. Folketalet auka gjennom jernalderen og restar av små fort langs kysten indikerer at det var ei krigersk tid. Grace O'Malley hadde i borg ved Kildownet på 1500-talet. 

På 1600- og 1700-talet flytta mange frå Achill til andre delar av Irland, særleg til Ulster, på grunn av den politiske og religiøse uroa på den tida. Ei stund vart det snakka to dialektar av irsk på Achill. Dette førte til at mange distrikt hadde to namn under den geografiske oppmålinga i 1824, og enkelte kart i dag gjev òg to namn for same stad. Ein kan i dag finne spor av Achill-irsk i ulster-irsk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Achill Island» frå Wikipedia på engelsk, den 30. januar 2021.*

Litteratur
----------

* Heinrich Böll: *Irisches Tagebuch*, Berlin 1957
* Kingston, Bob: *The Deserted Village at Slievemore*, Castlebar 1990
* McDonald, Theresa: *Achill: 5000 B.C. to 1900 A.D. Acheology History Folklore*, I.A.S. Publications [1992]
* Meehan, Rosa: *The Story of Mayo*, Castlebar 2003

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Achill**

* Martim arkeologi ved Achill Island Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* achill-island.com
* visitachill.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things

 |
| **Achillbeg****Lokalt namn: Acaill, Oileán Acla** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Achillbeg is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 53°51′N 9°57′W﻿Koordinatar: 53°51′N 9°57′W﻿

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Republikken Irland |
| **Grevskap** | Mayo

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Achillbeg** (irsk *Acaill Beag*, 'Litle Achill') er ei lita øy i County Mayo ved Irland, like sør for den større øya Achill. Ho vart evakuert i 1965 og innbyggjarane busette seg på Achill og fastlandet. Årsaka til dette var at det var vanskeleg å frakte varer til øya ved grov sjø, noko det ofte er med Atlanterhavet rett på frå vest. Hovudbusetnaden låg midt på øya mellom to åsar i nord og sør. Det er i dag fleire ferieheimar på øya, men husa står tomme store delar av året. 

Det vart bygd eit fyr heilt sør på i 1965.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Achillbeg» frå Wikipedia på engelsk, den 17. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
| Amiens |
| --- |
| Området Saint Leu i AmiensOmrådet Saint Leu i Amiens Området Saint Leu i Amiens |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Hauts-de-France Somme |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  49,46 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 135 501   2 740/km² |
| Koordinatar | 49°53′32″N 02°17′55″E﻿Koordinatar: 49°53′32″N 02°17′55″E﻿ |
| Høgd over havet | 33 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Nettstad:** www.amiens.fr |
| Plassering |
|  |

**Amiens** er ein by nord i Frankrike, 120 km nord for Paris. Han er *préfecture* (administrasjonsstad) i departementet Somme og hovudstad i regionen Hauts-de-France. Byen har om lag 130 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Steinalderkulturen kalla Acheulean vart gjeve dette namnet fordi dei først vart identifisert i Saint-Acheul, ein forstad til Amiens. Under romarrtida var byen, då kalla *Samarobriva*, ein sentral busetnad for Ambiani, ei av dei største stammene i Gallia. Dei brukte myntar, sannsynlegvis frå Amiens, i det første hundreåret f.kr. I følgje segna var det ved byporten til Amiens at Sankt Martin av Tours, då han framleis var ein romersk soldat, delte kappa si med ein naken tiggar. St. Honoratus (d. 600 evt.) var den sjuande biskopen i byen.

Attraksjonar
------------

Katedralen i Amiens
Amiens katedral (ein verdsarvstad) er den høgaste av dei store «klassiske» gotiske kyrkjene på 1200-talet og den største av sitt slag i Frankrike. Etter at ein brann øydela den tidlegare katedralen, vart den nye katedralen påbyrja i 1220, og stod ferdig i 1247. Amiens katedral er kjend for den samanhengande planløysinga, dei tre vakre nivåa inne i kyrkja, skulpturane på fasaden og tverrskipet, og labyrinten og andre utskjeringar på golvet. Ho har vorte kalla «det gotiske svaret på Parthenon».

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Amiens**

* Bilete og detaljar om Amiens katedral
* Bilete av Amiens
* Bilete av Amiens og Somme Arkivert 2007-05-09 ved Wayback Machine.
* Gamle postkort frå Amiens

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Kęstutis Šapka** (fødd 15. november 1949) er ein litauisk tidlegare høgdehoppar frå Vilnius, som tevla for Sovjetunionen. Han vart europameister i øvinga i 1971 og tok sølvmedaljen i EM 1974.

Aktiv
-----

Sommaren 1971 vann Šapka høgdehopp under europameisterskapen i Helsingfors ved å gå over 2,20 m i sitt fyrste forsøk. Også ungararen Csaba Dosa og Šapkas landslagskollega Rustam Akhmetov klarde 2,20 m, men fyrst i høvesvis andre og tredje forsøk. Dermed var medaljane fordelt, med Šapkas siger hadde ein utøvar som nytta Fosburyflopp for fyrste gong vorte europameister.

I september 1972 vann Jüri Tarmak gullmedaljen under dei olympiske leikane i München med 2,23 m i sluttprotokollen. Šapka, som hadde vorte sovjetmeister det året, presterte ikkje betre enn 2,15 m i finalen og vart nummer tolv. 

Våren 1974 sigra Šapka i høgde ved innandørs-EM i Göteborg med 2,22 m. I sommarsesongen vart han sovjetisk meister for andre gong.

Under friidretts-EM 1974 i Roma rauk tsjekkoslovakiske Vladimír Malý, ungarske Istvan Major og polske Jacek Wszoła ut av høgdetevlinga på 2,21 m og vart ståande med 2,19 m på resultatlista, som høvesvis brinsevinnar, fjerde- og femtemann. Dansken Jesper Tørring og Šapka gjekk ikkje berre over 2,21 m, men også 2,23 m i sine fyrste forsøk. Begge to trong to forsøk på 2,25 m, personleg rekord for både Tørring og Šapka. Ingen av dei klarde 2,27 m. Avgjerande for gullstriden vart det at Šapka hadde rive ein gong på både 2,17 m og 2,19 m. Tørring var feilfri også på dei høgdene, og fekk dermed gullmedaljen, Sapka sølvet.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1971 i Helsingfors: Gullmedalje – 2,20 m, framom Csaba Dosa (2,20 m) og Rustam Akhmetov (2,20 m)
* OL 1972 i München: Nr 12 – 2,15 m
* EM 1974 i Roma: Sølvmedalje – 2,25 m, bakom Jesper Tørring (2,25 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kęstutis Šapka» frå Wikipedia på tysk, den 13. september 2014.*
**Else Breen** (fødd 15. mars 1927) er ein norsk forfattar. Ho har gjeve ut verk både innan skjønnlitteratur og faglitteratur.

Breen er fødd i Molde og seinare busett på Tjøme. Ho har utdanning som magister i litteraturvitskap med forsking på Jens Zetlitz og lyrikk på 1700-talet. 

Else Breen har undervist på forskjellige skoletrinn og på høgskolenivå. Forfattarskapet omfattar barnebøker, høyrespel for barn (NRK), romanar, noveller og faglitteratur, mellom anna litteraturverket «slik skrev de» (1998) og (1995) og *Jens Zetlitz - et tohundreårsminne* (1990), omsett til 12 språk.

Prisar og utmerkingar
---------------------

Prisare for ungdomsbøker: Departementet sin pris 1970, Österreichischer Kinderbuchpreis 1978, Katholischer Kinderbuchpreis 1979.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Else Breen på
* Else Breen, Norsk Forfattersentrum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Tidvatn i verdshava. Dei mørkeblåområda er dei amfidromiske punkta.
Eit **amfidromisk punkt** er eit punkt innanfor eit tidvassystem der tidevasskilnaden er omtrent null fordi tidevassbølgjer i ulik fase utliknar kvarandre på denne staden.

Amfidromiske punkt oppstår pga coriolis-effekten og interferens mellom undersjøiske basseng og bukter, som lagar eit bølgjemønster som dreier seg om det amfidromiske punktet. Ved det amfidromiske punktet er det nesten ikkje noko vertikal rørsle. Det kan vere tidvasstraumar, sidan vassivået er ulikt på kvar side av det amfidromiske punktet.

Amfidromiske punkt finst ved Tahiti, utanfor Newfoundland, nær South Shetlands, midtveges mellom Rio de Janeiro og Angola, tre stader i Nordsjøen og generelt sett fleire stader i Stillehavet, Atlanterhavet og Indiahavet. Øya Madagaskar er eit amfidromisk punkt, det same gjeld for New Zealand.

Norskekysten påverkast av samansett tidvatn i sør: ei bølgje går rundt Skottland og ei gjennom Den engelske kanalen - desse møtest usynkront på Sørlandskysten som difor har det minste tidvatnet i Noreg.

Linjer på eit kart som har same same tid for høgvatn vert kalla **kofase-linjer** eller **isorakiar**. Slike linjer vil stråle ut i forskjellige retningar frå eit amfidromisk punkt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Amfidromisk punkt» frå Wikipedia på bokmål, den 5. september 2011.*
**Joakim With Steen** (fødd 26. juni 1989), best kjend under artistnamnet **Jowst** (vanlegvis stilisert **JOWST**), er ein norsk musikar, låtskrivar og musikkprodusent. Han vart kjend i Noreg då han og Aleksander Walmann vann Melodi Grand Prix 2017 med songen «Grab the Moment». Songen vart skriven saman med Jonas McDonnell og gjeven ut av Warner Music Noreg i 2017.

Bakgrunn
--------

Steen vart fødd i Trondheim og vaks opp i bydelen Tiller. Då han var 14 år flytta familien til Steinkjer. I Steinkjer fekk han interesse for gitar, band, rock og låtskriving, og starta det alternative rockebandet Enter. Dei deltok på UKM og spelte på mindre lokale scener. Steen tok seinare musikkprodusent-utdanning på Noroff i Oslo, og starta Red Line Studio der han har jobba som lydteknikar og produsent sidan 2011. Steen har jobba med ei rekkje artistar innan hiphop, elektronisk musikk, pop og rock.

I 2016 skreiv og produserte han låten «Grab the Moment» under artistnamnet JOWST, som er sett saman av dei første bokstavane i namna hans. Dette var den fyrste originale utgjevinga hans i eige namn, og han fekk med seg songaren og låtskrivaren Aleksander Walmann på vokal. Songen vart utgjeven for strøyming og sal 15. februar 2017 og vann Melodi Grand Prix 11. mars same året. Steen og Walmann representerte seinare Noreg i Eurovision Song Contest 2017 i Kyiv, der «Grab the Moment» enda på ein tiandeplass i finalen 13. mai.

JOWST har gjeve ut musikk med Warner Music, Sony Music, UpNorth, og på sitt eige merke JOWST AS.

Diskografi
----------

**Singlar som JOWST**

| År | Tittel | VG-lista |
| --- | --- | --- |
| 2017 | «Grab the Moment» | 6 |
| «ThatFeeling» | – |
| 2018 | «Burning Bridges» (med Kristian Kostov) | – |
| «Roller Coaster Ride» | – |
| 2019 | «Everybody Knows …» | – |
| «Better Place» |  |

Kjelder
-------

1. ↑  Ighanian, Grøtte, Talseth og Hansen, Catherine Gonsholt, Marit, Thomas og Frode (11. mars 2017). «JOWST vant MGP – vil endre sceneshowet til Eurovision». *VG Nett*.  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
2. ↑  Henriksen, Arve (12. mars 2017). «Vant 7500 kroner på seg selv». *Aftenposten*.
3. ↑  «JOWST». nrk.no. 7. februar 2017. Henta 12. mars 2017.
4. ↑  Hovde, Kari (12. mars 2017). «Trondhjemmer og MGP-vinner fikk hjelp på Facebook». *Adresseavisen/ adressa.no*.
5. ↑  «Jowst på LinkedIn». LinkedIn. Henta 12. mars 2017. [*daud lenkje*]

* *Denne artikkelen bygger på «Joakim With Steen» frå Wikipedia på bokmål, den 27. desember 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Monosjøen** er ein endorheisk og monomiktisk saltsjø som ligg i Mono County i den amerikanske delstaten California. Innsjøen blei til for minst 760 000 år sidan, og ligg midt i eit ørkenområde. Sidan Monosjøen ikkje har utløp, har han ein høg saltkonsentrasjon som gjer vatnet alkalisk.

Det lever saltsjøkreps i innsjøen, som saman med flugearten *Ephydra hians* dannar næringsgrunnlaget til eit hekkeområde med rundt to millionar trekkfuglar som kjem hit kvart år. I sjøen finst det også ein ekstremofil bakterie kalla GFAJ-1.

Monosjøen er også kjend for dei søyleliknande kalksteinsformasjonane sine, tufa, som har inspirert ulike kunstnarar. Storm Thorgerson sitt fotografi *The Diver* til Pink Floyd-albumet *Wish You Were Here* er til dømes teke ved Monosjøen.

Galleri
-------

* Tufasøyler i Monosjøen.Tufasøyler i Monosjøen.
* Flugearten Ephydra hians.Flugearten *Ephydra hians*.
* Satellittbilde av Monosjøen.Satellittbilde av Monosjøen.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Monosjøen» frå Wikipedia på bokmål, den 13. april 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
| **Henryków Lubański** |
| --- |
| Plassering |
| 

Henryków Lubański is located in Polen

 |
| Styresmakter |
| Land  Voivodskap |  Polen  Nederschlesiske voivodskap |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt | 850 |
| Koordinatar | 51°10′0″N 15°16′0″E﻿Koordinatar: 51°10′0″N 15°16′0″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |

**Henryków Lubański** (tysk *Katholisch Hennersdorf*) er ein landsby i Lubań fylke i Nederschlesiske voivodskap sørvest i Polen. 

I landsbyen står det eldste treet i Polen, ein 1260 år gammal barlind. 

Den 1260 år gamle barlinden i Henryków Lubański
Region har tidlegare høyrt til Piast i Polen, Böhmen, Austerrike, Preussen og Tyskland. I 1745 var landsbyen åstad for slaget ved Hennersdorf under den austerrikske arvefølgjekrigen. Regionen vart ein del av Polen i 1945.

Henryków Lubański ligg om lag 7 km nordvest for Lubań og 124 km vest for regionshovudstaden Wrocław. Landsbyen har om lag 850 innbyggjarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henryków Lubański» frå Wikipedia på engelsk, den 6. desember 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- «Henryków Lubański» frå Polsk Wikipedia den 16. november 2007


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 60°41′40″N 5°6′26″E﻿

Informasjonsbygningen på Lyngheisenteret på Lygra
**Lyngheisenteret** er eit museum på øya Lygra i Alver kommune i Vestland som tek vare på og held i hevd eit gamalt lyngheilandskap. Museet vert drive som ein gard med utgangarsau og lyngbrenning i tillegg til museumsdrifta. Eit informasjonssenter med restaurant, auditorium og permanent utstilling vart opna i 2000.

Bakgrunnen for lyngheisenteret
------------------------------

Senteret vart til som følgje av Lindåsprosjektet i 1970-åra, eit tverrfagleg forskingsprosjekt i regi av Botanisk institutt ved Universitetet i Bergen med føremål å undersøke lyngheilandskapet i Nordhordland, særleg i kommunane Lindås og Austrheim, for særleg finne ut om lyngheilandskapa eigenleg var skapte ved menneskeleg aktivitet i gamal tid,ikkje eit resultat klimatiske endringar. Ein kom fram til at skogen hadde vore fjerna av menneske i gamal tid for å skape beiteland for husdyr, og at det opne lyngheilandkapet som oppstod, deretter hadde vore halde i hevd som beiteland ved stendig nedbrenning av lyngen. Lyngheilandskapa som før hadde kjenneteikna så mykje av kystområda i Vest-Europa, er såleis mest truleg eit resultat av slik menneskeleg aktivitet.

Lyngheisenteret vart skipa i 1999 av Universitetet i Bergen, Hordaland fylkeskommune, Lindås kommune, og Regionrådet i Nordhordland og Gulen i samarbeid med grunneigarane på Lygra. I 2001 fekk Lyngheisenteret UNESCO sin globale kulturlandskapspris, etterfølgd av Europa Nostra sin kulturlandskapspris i 2005.

Lyngheiane er opne for turgåarar heile året gjennom, medan sjølve museet, informasjonsbygget, er berre ope i sumarhalvåret.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |