|  |
| --- |
| **Californialaurbær** |
| CalifornialaurbærCalifornialaurbær |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Californialaurbær Utbreiinga av Californialaurbær |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Laurales |
| **Familie:** | Laurbærfamilien Lauraceae |
| **Slekt:** | *Umbellularia* |
| **Art:** | **Californialaurbær** *U. californica* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Umbellularia californica***Nutt. 1842 |

**Californialaurbær** (*Umbellularia californica*) er eit eviggrønt lauvtre i laurbærfamilien som veks i vestlege Nord-Amerika. Det er den einaste arten i slekta *Umbellularia*.

Skildring
---------

I det meste av utbreiingsområdet blir planten 12–24 m høg med ein stammediameter på 46–76 cm. På gode stader i nord blir han opptil 30 m høg med ein stammediameter på 91–183 cm. Rekorden er ei høgd på 53,3 m og stammediameter 404 cm. Om vekstforholda er dårlege, til dømes i chaparral, veks californialaurbær som ein busk, og nært havet kan han ha krypande vekst.

Krona er høgt kuppelforma med mange vertikale greiner. Borken er mørkegrå og glatt på unge tre men oppsprukken på eldre. Blada er lansettforma, heile og lysegrøne på begge sider. Om ein gnir dei luktar blada sterkt, og lukta kan gje hovudpine. Blomane er tvikjønna og sit 5–10 saman. Frukta er ei steinfrukt som er 2 cm eller meir i diameter.

Økologi
-------

Californialaurbær veks i fleire ulike klimatypar, men er avhengig av noko fukt i jorda. Planten finst sjeldan i reine bestandar. Dei vanlegaste trea han veks saman med er lawsonsypress, redwood, douglasgran, *Notholithocarpus densiflorus*, madrona, oregoneik, *Quercus chrysolepis* og *Quercus agrifolia*.

Vanlege buskar er søtmispel, *Arctostaphylos*, *Berberis*, *Ceanothus*, einer, *Morella californica*, *Myrica hartwegii*, *Quercus sadleriana* og andre eikeartar, *Rhamnus*, *Rhododendron*, *Ribes*, nutkabjørnebær, prydbringebær og andre *Rubus*-artar, *Toxicodendron diversilobum*, klaseberglyng, snøbær, asalspirea og *Vaccinium*. Urter omfattar mellom anna amerikatrollbær, bjønnkam, bittergrøn, maure, iris, siv, linnea, einstape, vikke og fiol.

Arten er utbreidd frå Douglas County i Oregon til San Diego County lengst sør i California. I Oregon og det meste av California finst californialaurbær frå havnivå opp til 1220 moh. I Sør-California finst han ikkje lågare enn 610 moh. og her går han opp til 1520 moh.

Det oppstår regelmessige naturlege skogbrannar i dei fleste økosystema der californialaurbær veks. Den tynne borken gjev lite vern mot elden, som drep frøplantar og øydelegg toppen på unge og fullvaksne tre. Rothalsen er fortjukka til ein såkalla *lignotuber*. Fire til seks veker etter brann om seinvinteren og våren sprett det nye skot frå lignotuberen. Reproduksjonsevna kjem raskt tilbake, og ein har funne blomar på skota det fyrste året etter brann.

Bruk
----

Trevirket blir kalla *myrtlewood* og blir brukt til finare snikkararbeid. Det har ofte eit vakkert mønster. Kåtene blir brukte til treskjering. Blada blir av og til brukte som krydder, men har ein mykje sterkare smak enn blad frå laurbærtreet som er kjent frå middelhavslanda.

Galleri
-------

* BladverkBladverk
* BlomarBlomar
* Umogen fruktUmogen frukt
* LignotuberLignotuber
* Nuperelleskyttel laga av myrtlewoodNuperelleskyttel laga av myrtlewood

Kjelder
-------

1. 1 2 3 4 5  W.L. Stein. «California-Laurel». Henta 14. mai 2017.
2. ↑  A. Mitchell (1977). *Trær i skog og hage*. Oversatt av I. Gjærevoll. Tiden. s. 268–269. ISBN 82-10-01282-7.
3. ↑  «*Umbellularia californica*». Flora of North America. Henta 14. mai 2017.
4. ↑  J.L. Howard. «*Umbellularia californica*». Fire Effects Information System, U.S. Department of Agriculture. Henta 14. mai 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Californialaurbær» frå Wikipedia på bokmål, den 5. mars 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) *Californialaurbær* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Californialaurbær* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (en) *Californialaurbær* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Californialaurbær* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Californialaurbær* hos The International Plant Names IndexRedigere på wikidata
* (en) *Californialaurbær* hos TropicosRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Umbellularia californica* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* (en) *Umbellularia californica* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Umbellularia californica* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* ITIS
* EOL

 |