**Christian Thomasius** (1. januar 1655–23. september 1728) var ein tysk jurist, filosof og høgskulelærar som blir rekna som ein av foregangsmennene i den tidlege tyske opplysingstida.

Thomasius sitt arbeid for ein human strafferett bidrog i vesentleg grad til avskaffing av hekseprosessane og bruk av tortur. Han blir rekna som den fyrste akademikaren som forelas på tysk i staden for den tradisjonelle latinen.

Liv og virke
------------

Christian Thomasius var son av filosofen Jakob Thomasius, som mellom anna var rektor ved Universitetet i Leipzig. Christian studerte fyrst filosofi ved Universitetet i Leipzig, og blei uteksaminert som magister den 25. januar 1672. Ei førelesing av faren over Hugo Grotius sitt *De jure belli ac pacis* («Om retten til krigen og freden») og Samuel von Pufendorf sitt *De jure naturae eit gentium libri octo* («Åtte bøker om natur og folkerett») inspirerte han til å freista seg på rettsvitskap, og frå vinteren 1675 studerte han ved Universität Viadrina i Frankfurt. Etter uteksaminering i 1679 gav han jusførelesingar ved Viadrina.

Thomasius sine kontroversielle standpunkt skaffa han ei rekke motstandarar. Kong Christian V av Danmark og Noreg skulda han for høgforræderi, og han måtte forsvara seg mot skuldingar om ateisme. Situasjonen eskalerte då Thomasius freista å påverka på politikken til hoffet ved å argumentera for at ekteskap mellom kalvinistar og lutheranarar burde tillatast, og dermed tok standpunkt mot ekteskapslovene i Kurfyrstedømmet Sachsens. På grunn av dette og andre kontroversielle standpunkt, til dømes Thomasius si meining om at bigami var naturrettsleg tillate, blei han ramma av undervisnings- og publiseringsforbod i Kurfyrstedømmet Sachsen. Det blei skrive ut arrestordre på han, men han klarte å koma seg ut av Sachsen og til Berlin.

I Berlin tilbaud kurfyrst Fredrik III, den seinare Fredrik I av Preussen, han ei frihamn i Halle i Markgrevskapet Brandenburg med løyve til å undervisa og løn på 500 thaler. I Halle blei Thomasius ein av grunnleggarane av det juridiske fakultetet ved Friedrichs-Universität Halle, jusprofessor og frå 1710 universitetsrektor. Han var ein av dei mest avhaldne lærarane ved universitetet og ein av dei mest innverknadsrike skribentane i si samtid. I 1709 blei han teken opp i geheimerådet.

Komponisten Georg Friedrich Händel var immatrikulert ved universitetet i Halle for å studera jus med Christian Thomasius, men avbraut snart studiane til fordel for musikkarrieren sin.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Christian Thomasius» frå Wikipedia på bokmål, den 10. juli 2023.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Brigitte Sassen: «18th Century German Philosophy Prior to Kant, 1. Christian Thomasius (1655–1728)» i Edward N. Zalta (red.): Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Ernst Landsberg: «Thomasius, Christian». I Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Bind 38, Duncker & Humblot, Leipzig 1894, s. 93–102.

Litteratur
----------

* Christoph Bühler: *Die Naturrechtslehre und Christian Thomasius (1655–1728)*. Roderer, Regensburg 1991, ISBN 3-89073-524-X.
* Peter Schröder: *Christian Thomasius zur Einführung*. Junius, Hamburg 1999, ISBN 3-88506-997-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |