**Masterton** er ein by og eit lokalstyrt distrikt i regionen Wellington på New Zealand. Han er den største byen i Wairarapa, eit område som er skilt frå Wellington av fjellrekkja Rimutaka. Byen ligg 100 km nordaust for Wellington og 28 km sør for Eketahuna, ved Ruamahanga-elva.

Byområdet Masterton har knappe 22 000 innbyggjarar, medan heile distriktet huser rundt 25 000.

Jarnvegslinja Wairarapa Line gir innbyggjarane i distriktet lett tilgang til arbeidsplassar i byane Wellington, Lower Hutt og Upper Hutt.

Lokale industriføretak gir tenester til det omliggjande jordbrukssamfunnet. Byen er hovudkvarter for den årlege saueklippartevlinga *Golden Shears sheep-shearing competition*.

Historie
--------

Postkontoret i Masterton tidleg på 1900-talet.
Masterton har fått namn etter pioneren Joseph Masters, og den første europeiske busetjinga fann stad 21. mai 1854. Byen fekk status som *Borough* i 1877. Han kvalifiserte seg ikkje til å få bystatus (*City*) i 1989, då grensene for innbyggjartalet for dette vart auka frå 20 000 til 50 000.

Jarnvegen Wairarapa Line vart opna til Masterton den 1. november 1880.

Demografi
---------

Ved folketeljinga i 2006 hadde Masterton District eit folketal på 22 623, ein auke på 6 menneske, <0,1 prosent frå teljinga i 2001.

Av innbyggjarane var 10 869 (48,0 %) menn og 11 754 (52,0 %) kvinner. Medianalderen i distriktet var 40,4 år, 4,5 år over landsmedianen som var 35,9 år. Folk i alderen 65 år og over utgjorde 16,8 % av populasjonen, samanlikna med 12,3% nasjonalt, og ungdom under 15 år utgjorde 21,3 %, medan talet for nasjonen var 21,5 %.

Dei etniske gruppene i Masterton var (tal for heile landet i parentes): 77,9 % av europeisk avstamming (67,6 %), 16,9 % maoriar (14,7%), 1,7% asiatar (9,2 %), 2,7 % frå Stillehavsøyene (6,9%), 0,26% Frå Midtausten/Latinamerika/Afrika (0,9 %), 12,1 % 'New Zealanders' (11,1 %), og 0,05 % andre (0,04%).

Vêrlag
------

Masterton har eit mildt temperert klima. På grunn av lægjet til dalføret Wairarapa valley og at fjellrekkja Tararua Range ligg rett mot vest, varierer temperaturen i byen meir enn den nærliggjande innlandsbyen Palmerston North. Masterton har varmare og turrare sumrar, med maksimumstemperaturar som kan å godt over 30°C, og kaldare vintrar med hyppig frost og temperaturar under 0 °C.

 **Klimatabell: Masterton**  |  | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gjennomsnittleg dagleg maksimumstemperatur | 23,9°C75°F | 23,9 °C75 °F | 21,8 °C71 °F | 18,7 °C66 °F | 15,2 °C59 °F | 12,8 °C55 °F | 12,0 °C54 °F | 13,0 °C55 °F | 15,1 °C59 °F | 17,3 °C63 °F | 19,5 °C67 °F | 21,9 °C71 °F | 18,0°C 64°F |
| Gjennomsnittleg dagleg minimumstemperatur | 11,7°C53°F | 11,3 °C52 °F | 10,4 °C51 °F | 8,0 °C46 °F | 5,5 °C42 °F | 3,6 °C38 °F | 3,0 °C37 °F | 3,8 °C39 °F | 5,5 °C42 °F | 6,8 °C44 °F | 8,5 °C47 °F | 10,3 °C54 °F | 7,4°C45°F |
| Gjennomsnittleg total nedbør | 55 mm2,17 " | 59 mm2,32 " | 84 mm3,31 " | 70 mm2,76 " | 97 mm3,82 " | 101 mm3,98 " | 104 mm4,09 " | 96 mm3,78 " | 83 mm3,27 " | 83 mm3,27 " | 77 mm3,03 " | 72 mm2,83 " | 979 mm38,54 " |
| **Kjelde:** Niwa Science climate data |

Kommunikasjonar
---------------

Wairarapa Times Age Building, ein art deco-bygning som lenge huste lokalavisa i Masterton.
### Telefon

Telefonsentralen i Masterton opna i 1897 med 53 abonnentar. Den 31. mai 1919 vart Masterton den første byen på New Zealand som fekk ein heilautomatisk telefonsentral.

Masterton og den nærliggjande byen Carterton var dei første byane på New Zealand som innførte naudnummeret 111 i september 1958.

Transport
---------

Frå Hood Aerodrome
Masterton har gode offentlege transporttilbod, både med jarnveg, buss og flytransport. Trass i at byen og Wairarapa valley ligg i nærleiken av Wellington, er dei skilde av Rimutaka Ranges der *State Highway 2* snor seg over fjellrekkja, og jarnvegstunnelen går gjennom. Til skilnad frå mange andre delar av landet, har passasjertransporten med jarnveg halde seg i Wairarapa, for ein stor del for på grunn av at distriktet ligg så nær Wellington, og at tunnelen gir jarnvegen føremunar framfor vegen over fjellet. Det har i lang tid vore på tale å byggja ein vegtunnel også, men dette har ein gått bort frå på grunn av dei store kostnadane eit slikt anlegg ville ha ført med seg. I følgje transportplanen frå Greater Wellington Regional Council, utgjeven i desember 2003, er dei einaste planlagde anlegga oppgradering av Rimutaka Hill road og bygging av sidespor for togpassering mellom Featherston og Masterton.

### Jarnveg

Masterton har jarnvegssamband til Wellington og Hutt Valley ved *Wairarapa Connection*, i eit nettverk av forstadslinjer i Greater Wellington, som primært trafikkerer i rushtidene og fraktar pendlarar frå Masterton og Wairarapa med fem tur-returavgangar frå måndag til torsdag, seks på fredagar og to i helger og fridagar. Masterton har tre jarnvegsstasjonar, noko som er uvanleg for ein så liten by.

### Flytransport

Hood Aerodrome ligg sør for Masterton. Frå tidleg i 2009 har Air New Zealand hatt ruter til Auckland seks dagar i veka, i hovudsak som ei teneste for forretnigslivet i Wairarapa.

Venskapsbyar
------------

Masterton har venskapsbysamband med:

* Flagget til Japan Hatsukaichi i Hiroshima i Japan
* Den kinesiske flagget Changchun i Kina
* Flagget til Australia Armidale i New South Wales i Australia

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Masterton» frå Wikipedia på engelsk, den 29. november 2009.*

Fotnotar
--------

1. ↑  «Subnational Population Estimates: At 30 June 2017 (provisional)». Statistics New Zealand. 24. oktober 2017. Henta 24. oktober 2017.
2. 1 2 3  QuickStats about Masterton. Statistics New Zealand
3. ↑  «Fiftieth anniversary of 111 emergency service». Beehive. 8. mai 2008. Henta 25. november 2009.
4. ↑  Farmer, Don (23-05-2008). «Rimutaka road tunnels back on the agenda». *Wairarapa Times-Age* (på engelsk) (Masterton: APN News & Media). Henta 27. november 2009. «In their report to Transit the consultants contend tunnels would be an excellent service linking Featherston with Upper Hutt but costs would rule them out as a viable, economic option.» [*daud lenkje*]
5. ↑  «Air NZ announces Masterton-Auckland route». Fairfax New Zealand. 29. september 2008. Henta 28. november 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

Koordinatar: 40°58′S 175°39′E﻿

| * v
* d
* e
Distrikt på New Zealand |
| --- |
| Byar (Cities) | North Shore City • Waitakere • Auckland • Manukau City • Hamilton • Tauranga • Napier • Palmerston North • Porirua • Upper Hutt • Lower Hutt • Wellington • Nelson¹ • Christchurch • Dunedin • Invercargill |  |
| Nordøya | Far North • Whangarei • Kaipara • Rodney • Papakura • Franklin • Thames-Coromandel • Hauraki • Waikato • Matamata-Piako • Waipa • South Waikato • Otorohanga • Rotorua • Waitomo • Taupo • Western Bay of Plenty • Whakatane • Kawerau • Opotiki • Gisborne¹ • Wairoa • Hastings • Central Hawke's Bay • New Plymouth • Stratford • South Taranaki • Ruapehu • Wanganui • Rangitikei • Manawatu • Tararua • Horowenua • Kapiti Coast • Masterton • Carterton • South Wairapa |
| Sørøya | Tasman¹ • Marlborough¹ • Buller • Grey • Westland • Kaikoura • Hurunui • Waimakariri • Selwyn • Ashburton • Timaru • Mackenzie • Waimate • Waitaki • Queenstown-Lakes District • Central Otago • Clutha • Gore • Southland |
| Territorium, autonomeområde og biland | Chathamøyane • Tokelau • Cookøyane² • Niue² • Ross Dependency³ |
| ¹ Sameint styresmakt. ² Sjølvstyre, i fri assosiasjon med New Zealand. ³ Antarktisk biland, administrert av New Zealand. |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |