recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Denne artikkelen handlar om halo i meteorologi. For andre tydingar, sjå halo.* 
Ein mann med ein halo kring seg..
Ein **halo** (frå gresk ἅλως; òg kjend som **nimbus**, **solring** eller **månering**) er eit optisk fenomen skapt av iskrystallar som fører til farga eller kvite bogar og flekkar på himmelen. Mange er nær sola er månen, medan andre er andre stader og til og med på motsett side av himmelen. Dei kan òg dannast kring kunstige lys i særs kaldt vêr når iskrystallar kalla diamantstøv driv i lufta. 

Det er mange typar ishaloar. Dei vert produserte av iskrystallar i cirrusskyer, 5-10 km opp i lufta i den øvre troposfæren. Forma og orienteringa av krystallane er avgjerande for kva type halo ein får. Lys vert reflekter og brote av iskrystallane og kan dele seg opp i forskjellige fargar på grunn av spreiing. Krystallane oppfører seg som prisme og speglar, og bryt og reflekterer sollys mellom sidene sine, og sender lyset i diverse retningar. 

Solring bak ein bygning i Padang i Indonesia
Atmosfæriske fenomen som haloar vart nytta som vêrteikn før meteorologien vart utvikla. 

Andre vanlege optiske fenomen som omfattar vassdropar i staden for iskrystallar er glorie og regnbogen.

Ulike former
------------

22° halo kring månen.
Haloar kan ta ei rekke ulike og til dels kompliserte former. Vanlegaste er ein farga ring, med den raude fargen inst, kring sola eller månen i ein vinkelavstand på 22°. Ringen skuldast brytingar i sekskanta prismeforma krystallar når lysstråler går gjennom to sideflater som forlenga skjerer kvarandre i ein vinkel på 60°. Denne haloforma er typisk for slørskyer (cirrostratus), som ofte er eit første varsel om at eit nedbørområde nærmar seg. Ved sterk høgdevind vil iskrystallane vere tilfeldig orientert i rommet, derfor ser ein ein ring.

Lyssøyle
--------

*For meir om dette emnet, sjå solsøyle.*
Ei lyssøyle eller solsøyle er ei vertikal søyle av lys frå sola nær soloppgang eller solnedgang, men kan opptre under sola, særleg om observatøren står i høgda. Dette vert skapt av sekskanta plate- eller søyleforma iskrystallar. Det vert ofte skapt av vassdropar i lufta. 
Light pillars can also form around the moon, and around street lights or other bright lights. Pillars forming from ground-based light sources may appear much taller than those associated with the sun or moon. Since the observer is closer to the light source, crystal orientation matters less in the formation of these pillars.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Halo (optical phenomenon)» frå Wikipedia på engelsk, den 29. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Halo i meteorologi**

* Halo explanations and image galleries at Atmospheric Optics
* Meteoros AKM - Halo explanations and image galleries
* Halo reports of interesting halo observations around the World
* Southern Hemisphere Halo and other atmospheric phenomena Arkivert 2019-01-19 ved Wayback Machine.
* Moon Halo Gallery Arkivert 2008-02-20 ved Wayback Machine.
* Halo in Chisinau Moldova (photo and video
* Sun Halo appeared in Padang after the earthquake
**Horn Head** (irsk *Corran Binne*) er ei halvøy i Donegal i Republikken Irland, nær Dunfanaghy. Ho dannar ein del av Sheephaven Bay.

Horn Head har mange restar etter steinsirklar og ganggraver frå yngre steinalder.

Naturarvområde
--------------

Klippene ved Horn Head tatt frå utkikkstårnet
Horn Head stig rett opp av vatnet til ei høgd på om lag 180 meter på sjøsida av halvøya. Klippene er internasjonalt viktige på grunn av dei store koloniane med sjøfugl som hekkar her. Av artar som hekkar i klippene finn ein toppskarv og alke. Området er erklært irsk naturarvområde og offisiell tilfluktsstad for dyreliv, og særskild sjøfuglar.

McSwyne's Gun
-------------

McSwyne's Gun er eit blåsehol på vestsida av halvøya. Under tidlegare uvêr vart vatnet pressa gjennom hola til ei høgd på 60-90 meter med ein lyd som kunne høyrast 15 km unna. Sjølv om prosessen framleis oppstår er det ikkje like spektakulært lenger. Fleire menneske har omkome då dei har gått for nær og fall ned i hola.

Horn Head-huset
---------------

Horn Head-huset står ligg ved Sheephaven Bay på Horn Head. Det vart bygd på 1700-talet og var det største huset i Dunfanaghy-området. Det var sete for Stewarts of Horn Head frå 1700-talet og fram til 1935. Det har vore forlate sidan den gong.

Utkikkstårn
-----------

Restane etter to utkikkstårn står på Horn Head. Det eine er frå napoleonstida og det andre frå den andre verdskrigen. Begge gjev utsyn over Atlanterhavet og Tory Island.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Horn Head» frå Wikipedia på engelsk, den 22. oktober 2007.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Alistair Rowan (1979). *The Buildings of Ireland: North West Ulster*. Yale University Press. ISBN 0-300-09667-4.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fugleliv på Horn Head Arkivert 2008-11-22 ved Wayback Machine.
* Court Tomb ved Claggan, Horn Head Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Portal Tomb ved Claggan, Horn Head Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Portal Tomb ved Muntermellan, Horn Head Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Skildring av Horn Head House

Koordinatar: 55°11′57″N 7°58′57″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Vukovarska ada** er ei øy i Donau i Kroatia nær byen Vukovar. 

Medan Jugoslavia eksisterte var øya ein del av Sosialistrepublikken Kroatia. I den kroatiske sjølvstendekrigen okkuperte den jugoslaviske folkearmeen og serbiske paramilitære styrkar øya. I 1991 vart Kroatia sjølvstendig og Badinter-komiteen avgjorde at grensene mellom republikkane i Jugoslavia skulle verte grensa mellom landa, men øya og områda aust i Kroatia var under serbisk kontroll på denne tida. 

Etter fredsavtalen i 1998 vart dei austlege områda i Kroatia frigjeve, men øya Vukovar vart verande under serbisk okkupasjon. Ein liknande situasjon oppstod ved Šarengradøya. 

I 2004 trekte Serbia hæren sin tilbake frå øya. men kroatar har enno ikkje høve til å vitje øya. Ein del av fredsavtalane sa at Kroatia skulle kontrollere den vestlege breidda av Donau og Serbia den austlege breidda. Serbia meiner derimot at avgjersla til Badinter-komiteen ikkje gjeld, og at Vukovarøya bør verte ein del av Serbia, sidan ho ligg nærare den serbiske breidda enn den kroatiske.. Kroatia meiner at avgjersla til Badinter-komiteen er endeleg og at øya høyrer til Kroatia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Island of Vukovar» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Avgjersla til Badinter-komiteen* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 20. februar 2005, henta 7. februar 2009
2. ↑
3. ↑   Kart over øya
4. ↑   Arkivert 2008-03-15 ved Wayback Machine. Serbian godtar ikkje avgjersla til Badinter-komiteen

Koordinatar: 45°20′50″N 19°01′50″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Birger Kildal** (15. april 1849–13. desember 1913) var ein norsk embetsmann, stortingsrepresentant og statsråd. Daniel og Mikael Kildal var farbrørne hans.

Kildal var son til ein kjøpmann og næringsdrivar i Christiania. Han vart student frå Nissens skole i 1866 og tok juridisk embetseksamen i 1871. 1871-72 var han sakførar i Hammerfest, før han gjekk over i næringslivet og var medeigar i faren sine mange verksemder, mellom anna Lilleborg Fabrikker.

Kildal hadde fleire statsrådspostar i Johan Sverdrups Venstre-regjering frå 1884 (Revisjonsdepartementet, Postdepartementet, Arbeidsdepartementet, og statsrådsavdelinga i Stockholm). Saman med Hans Rasmus Astrup (1831-1898) og Sofus Arctander gjekk han 17. februar 1888 ut av regjeringa grunna usemje med statsministeren vedkomande ei ny kyrkjelov.

I 1888 vart han oppfordra om å stille til val til Stortinget frå byane i Oppland, dette vart ikkje av då Kildal var mot allmenn røysterett. Han hadde i dei komande åra mange offentlege verv, mellom dei formann i handelsstandens fellesforening og i 'Oplysningskontoret for Norges næringsveie', samt styreformann i begge forsikringstiltaka Storebrand og Idun. Han var også med i fleire lovkommisjonar; formann i tollkommisjonen og medlem av sivilprosesskommisjonen av 1890.

Kildal var seinare statsråd i to regjeringar. Han var finansminister frå 1895 til 1898 i ei regjering leia av Johannes Steen, og på ny frå 1903 til 1905. I den siste perioden var han også ansvarleg for Revisjonsdepartementet. 1903-04 var han elles eit halvt år i Stockholm. Den sistnemnde regjeringa vart leia av Francis Hagerup.

Ved stortingsvalet i 1903 vart Kildal vald til tredje representant på Stortinget frå Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger. Han representerte då Samlingspartiet. I tida etter han gjekk av som statsråd, var han 1905-06 medlem av budsjettkomiteen, heilt på slutten av sesjonen var han formann i same komite.

År 1906 vart Kildal utnemnd til amtmann i Romsdals amt, dette embetet hadde han til han døydde. Kommunikasjonar stod sentralt i arbeidet hans der, mellom anna forbetring av vegstandarden og utbygging av jarnbanenettet gjennom Raumabanen. Vedtak om bygging av Raumabanen vart gjort i 1908.

Han døydde i Molde i 1913.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Birger Kildal NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Birger Martin Bergersen** (fødd 25. juli 1891 i Kvæfjord, død 14. juli 1977) var ein norsk zoolog, diplomat og politikar (Arbeidarpartiet).

Han oppnådde lærareksamen (1915), *cand.real.* i zoologi ved Universitetet i Oslo (1925), og vart seinare professor i odontologi ved same universitet og hadde fleire studieturar i utlandet og dessutan Rockefellerstipend (1926–1927). Denne bakgrunnen gjorde at han vart vald inn i den norsk-russiske selfangstkommisjonen frå 1926 og formann i Kvalrådet 1936—54, og seinare president i Den internasjonalen kvalfangstkommisjonen 1947-53. Han var òg i styret til Sjøfartsmuseet frå 1928.

I perioden 1925-1947 var han tilsett ved Noregs Tannlegehøyskole, professor i anatomi frå 1932 og rektor frå 1939, avsett i 1942. Som byråkrat og diplomat var han i Forsyningsdepartementet i London (1942–45), før han arbeidd som sendemann (1946) og seinare ambassadør i Stockholm (1947–1953). Han var deretter Kyrkje- og undervisningsminister (1953–1960).

Bergersenfjella, Statsrådsbreen og Birgerhøgda i Dronning Maud Land er kalla opp etter han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Birger Bergersen» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mars 2013.*

* «Birger Bergersen». Stortinget.no.


| * v
* d
* e
Norske kyrkje- og undervisningsministrar etter 1945 |
| --- |
| Kaare Fostervoll (1945-48)  • Lars Moen (1948-53)  • Birger Bergersen (1953-60)  • Helge Sivertsen (1960–63)  • Olaf Kortner (1963)  • Helge Sivertsen (1963-65)  • Kjell Bondevik (1965-71)  • Bjartmar Gjerde (1971-72)  • Anton Skulberg (1972-73)  • Bjartmar Gjerde (1973-76)  • Kjølv Egeland (1976-79)  • Einar Førde (1979-81)  • Lars Roar Langslet/Tore Austad (1981-82)  • Kjell Magne Bondevik (1983-86)  • Kirsti Kolle Grøndahl (1986-88)  • Mary Kvidal (1988-89)  • Einar Steensnæs (1989-90) |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Birger Breivik** (26. oktober 1912–28. juni 1996) var ein skulemann, organisasjonsleiar og politikar frå Fyresdal i Telemark. Han var stortingsrepresentant 1958-61 for Kristeleg Folkeparti og Aust-Agder.

Far hans var landhandlar på Folkestad i Fyresdal. Sjølv vart Breivik student i 1937 og tok i 1940 eksamen ved Norges Handelshøgskole. Han underviste ved Fjellhaug ungdomsskole i Oslo 1933-37 og på ny 1940-45, den siste femårsbolken var han lærar også ved Oslo Handelsgymnasium. I 1945 fekk han styrar-stillinga ved Drottningborg Handelsskole i dåverande Fjære kommune i Aust-Agder, ein jobb han hadde til 1965.

Breivik var aktiv misjonsmann. Såleis sat han 1958-73 i hovudstyret for Norsk Luthersk Misjonssamband. Frå 1965 han arbeidde han i den daglege leiinga for misjonssambandet i Oslo, generalsekretær 1970-82. I tida 1971-82 var han også styremedlem i Norsk misjonsråd.

Breivik engasjerte seg i politikken for Kristeleg Folkeparti. Tingperioden 1958-61 representerte han partiet og Aust-Agder på Stortinget. På Tinget var han medlem i Justiskomiteen. Han lukkast ikkje verte attvald i 1965. Frå 1961 til -67 var han varaformann Kristeleg i Folkeparti, sidan 1967 landsstyremedlem i fire år.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi
Fredag den 13.
**Fredag den 13.** har vi når den 13. dagen i ein månad fell på ein fredag. I vesteuropeiske og særleg engelskspråklege land blir dagen knytt til uhell. Det blir gjerne sagt at ein ikkje bør begynne på større prosjekt på fredag den 13. Det er også få som giftar seg på denne dagen.

Det er få kjelder som kan fortelje noko om kor gammal denne oppfatninga er. I Noreg er det ingenting som tyder på at dagen var rekna som uheldig før på 1800-talet. Det finst heller ikkje kjelder som kan fortelje korleis denne oppfatninga starta, men i kristen tradisjon har fredagen lenge vore sett på som ein uheldig dag fordi Jesus døydde på ein fredag. Langfredag har vore sett på som ein spesielt uheldig dag. Talet 13 har vore oppfatta som eit uheldig tal i mange kulturar fordi det er slikt eit usymmetrisk oddetal.

Folkloristar reknar oppfatninga om fredag den 13. til kategorien «kvardagsovertru», men det er neppe snakk om eigentleg folketru, heller konvensjonar og talemåtar. Desse tradisjonane inneheld også gjerne sine eigne opphavsforklaringar, ofte også ganske kuriøse. Av dei forklaringane som er knytte til fredag den 13. kan nemnast at kong Filip IV av Frankrike gav ordre om arrestasjon av alle tempelriddarane i landet fredag 13. oktober 1307. Ei anna forklaring er at fenomenet heng saman med at Judas Iskariot var den trettande ved bordet under Jesu siste påskemåltid.

I enkelte land, som Spania og Hellas, er det *tysdag* (og ikkje fredag) den 13. som blir knytt til ulykke.

Førekomst
---------

Det vil alltid vera minst éin og maksimalt tre fredagar den 13. kvart år. Dersom ein månad begynner på ein søndag, kjem den 13. til å vera ein fredag.

Fredag den 13. i 2022:

* 13. mai

Fredag den 13. i 2023:

* 13. januar
* 13. oktober

Sjå òg
------

* Filmen Fredag den 13. – film frå 1980
* Paraskavedekatriafobi – angst for fredag den 13.
* talet 13

Tilvisingar
-----------

1. ↑  Snopes: Friday the 13th (engelsk)
2. ↑  urban legends: Friday the 13th (engelsk)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forskning.no: Hva er galt med fredag den 13.? Arkivert 2007-04-06 ved Wayback Machine.
Tittelblad.
Hundafossen i Luster etter original av Jacob Calmeyer
Arendal hamn midt på 1800-talet med anløp av hjuldamparen DS «Constitutionen»
***Norge fremstillet i Tegninger*** er eit bokverk utgitt av Christian Tønsberg i 1848. Teikningane er mangfaldiggjort ved den grafiske teknikken litografi. Verket inneheld ei rekke prospekt av norske byar og norsk natur. 

Bokverket har tekstar av P.Chr. Asbjørnsen.

Teikningane er av kjente kunstnarar som til dømes J.C. Dahl, Hans Gude, Thomas Fearnley og Johan Fredrik Eckersberg.

Sjå òg
------

* *Norske Folkelivsbilleder*

Kjelder
-------

* Peter Christen Asbjørnsen (1848). Christian Tønsberg, red. *Norge fremstillet i Tegninger* (1 utg.). Christiania: Chr. Tønsberg.
* Norge fremstillet i Tegninger på Digitalarkivet (1855-utgåva)

* *Denne artikkelen bygger på «Norge fremstillet i Tegninger» frå Wikipedia på bokmål, den 5. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Norge fremstillet i Tegninger**
*For det norske industrikonsernet, sjå Aker-konsernet.*
Grensestein mellom tidlegare Aker og Oslo fylka, plassert mellom Vålerenga og Etterstad. Foto: Pål Giørtz

Aker herad sitt administrasjonsbygg i Trondheimsveien 5c
**Aker** (frå norrønt *akr*, åker) er eit tidlegare herad i Akershus fylke. Aker kommune vart 1. januar 1948 innlemma i Oslo kommune. Kommunen hadde då 135 000 innbyggjarar og omfatta soknekommunane Ullern, Vestre Aker, Østre Aker og Nordstrand.

Akershus festning, Akershus fylke og det tidlegare lenet og amtet er oppkalla etter Aker, som har vore namnet på ein storgard i nærleiken av Gamle Aker kyrkje i noverande St.Hanshaugen bydel i Oslo. Kyrkja fekk namn etter garden og gav i sin tur namn til soknet og kommunen. Aker omkrinsa Oslo kommune fullstendig. Kyrkjesoknet Aker vart første gong delt i Østre og Vestre Aker i 1861, og i 1906 vart Ullern og Nordstrand utskilt som eigne sogn.

Frå byen Christiania vart skipa i 1624, måtte Aker fleire gonger avstå område til utviding av byen. Første gong då mange gardar vart lagt ut til bymark i 1629. Bymarka låg under den sivile administrasjonen i byen, men høyrde i kyrkjeleg samanheng til Akers sogn. Aker si grense mot Bymarka var på vestsida Skillebekken, på austsida Akerselva. Heile Bymarka og delar av Aker aust for Akerselva vart i 1859 innlemma i byen, og ved ei ny byutviding i 1878 vart grensa flytta der ho gjekk til 1948. Etter at kommunalt sjølvstyre vart innført, bygde Aker herad i 1850-åra sitt administrasjonsbygg på adressa Trondheimsveien 5. Bygget vart fornya i 1941.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
**Jaromír Jágr** (fødd 15. februar 1972) er ein tsjekkisk tidlegare ishockeyspelar frå Kladno. Han høyrer til eit lita gruppe ishockeyspelarar som både har vorte olympisk meister, verdsmeister og vunne Stanley Cup. Jágr var høgreveng og vert nemnd som ein av tidenes beste ishockeyspelarar.

### Klubbspel

Jágr spelte på Poldi Kladno, ishockeyklubben i heimbyen, frå 1988 til -90. Dei neste elleve sesongane gjorde han teneste i USA-klubben Pittsburgh Penguins, der han i 1991 og 1992 var med om å vinne Stanley Cup. Han vart dessutan toppskårar i National Hockey League 1995, 1998, 1999, 2000 og 2001. Sidan var han aktiv i tre sesongar for Washington Capitals så vel som for New York Rangers. I til saman fire sesongar spelte han for russiske Avangard Omsk, før han i 2012 var tilbake i NHL-serien. Perioden 2012-18 var han innom seks ulike klubbar før han vende tilbake til heimbyen og tok styringa over ishockeyklubben.

### Landslagsspel

Jágr vann olympisk gull med Tsjekkia sitt landslag under Vinter-OL 1998 i Nagano. Sidan leia han Tsjekkia til siger i Ishockey-VM 1998 og Ishockey-VM 2010. Dessutan vann han VM-bronse i 1990 for Tsjekkoslovakia, samt OL-bronse i 2006 og VM-bronse i 2011 for Tsekkia. Han var flaggberar for Tsjekkia under Vinter-OL 2010 i Vancouver.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jaromír Jágr» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* NKC
* Munzinger (sport)

 |
**Noregs Olympiske Museum** er eit museum på Lillehammer som tek for seg historia om dei olympiske leikene både i antikken og i moderne tid. Museet har størst fokus på vinterleikane i Oslo i 1952 og Lillehammer i 1994. Olympiske høgdepunkt vert presenterte gjennom interaktive installasjonar, multimedia-presentasjonar og historier knytte til originale gjenstandar. I tillegg til den faste utstillinga. viser òg museet temporære utstillingar med tema knytte til idrettshistorie og sport. Paralympics og Ungdomene-OL har eigne seksjonar i museet. 

Museet held til på Maihaugen og er ein del av Stiftelsen Lillehammer museum.

Historie
--------

Noregs Olympiske Museum (NOM) vart oppretta 10. mai 1995 av Noregs Idrettsforbund, Lillehammer kommune, Oppland fylkeskommune, Maihaugen, Olympia Utvikling og Troll Park. Museet vart offisielt opna av Kong Harald og Dronning Sonja den 27. november 1997 i Håkons Hall i Olympiaparken på Lillehammer. Museet vart flytta til sin noverande plassering på Maihaugen i 2016.

’’Det nye OL-museet på Maihaugen, Lillehammer, har blitt en fantastisk gjennomgang av stolte norske olympiske øyeblikk og historie. Veldig hyggelig for meg å samle alle mine olympiske medaljer i denne historiske rammen. Man blir ydmyk av å bli vist frem blant alle disse norske storheter.
Museet var opphavleg organisert som ein privat stiftelse. I 2006 vart museet konsolidert med Maihaugen som innebar at Maihaugen fekk driftsansvar for museet og arbeidsgiveransvar for dei tilsette. I samband med konsolideringen endra stiftelsen namn til Noregs Olympiske Samlingar med styrerepresentantar frå Lillehammer kommune, Oppland fylkeskommune og Noregs Idrettsforbund og Olympiske komité.

Museet vert framleis marknadsført under namnet Noregs Olympiske Museum.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Norges Olympiske Museum» frå Wikipedia på bokmål, den 16. oktober 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
Kosovorotka, «russarskjorte» med skråstilt halsopning.
**Kosovorotka** (russisk косоворо́тка, av *koso*, 'skrå', og *vorotnik*, 'krage') er ei vid, sid skjorte med lange erme, låg ståkrage i halslinninga og frontopning med knappar litt til venstre og halvveges ned på brystet. Kosovorotka er del av den tradisjonelle folkedrakten for menn i Russland. Skjorta blir vanlegvis boren over buksene og har ofte eit tøybelte med frynsar knytt på den venstre sida til beraren. Finare skjorter er ofte dekorerte med broderi i form av slaviske ornament langs kantar, på erma, brystet og kragen.

Historikk
---------

Mann med tradisjonell kosovorotka 2009
Teikning av mann med kosovorotka, ljå og skyggelue 1923.
Folkemusikkgruppa Torama i det russiske etnografiske museet i St. Petersburg 2009. Musikarane er kledde i kostyme inspirert av tradisjonelle drakter.
### Kosovorotka

Kosovorotka blei tidlegare brukt både som arbeidskittel og stasskjorte, som ytterplagg på sommaren, eventuelt saman med vest, eller som inneplagg eller undertrøye, til dømes under ein fotsid kaftan eller kortare jakke. Plagget blir no berre brukt som festplagg og i oppvisingar med folkekultur og liknande.

### Liknande skjorteplagg

Den russiske diktaren Lev Tolstoj i tradisjonell bondeskjorte, ridebukser og støvlar. Handkolorert fotografi frå 1908.
#### Tolstovka

Kosovorotka er òg omtalt som *tolstovka* («Tolstoj-skorta») etter diktaren Lev Tolstoj som ofte kledde seg i tradisjonell bondedrakt med vid, sid skjorte på dei gamle dagane sine.

#### Rubasjka

Tradisjonelle «russarskjorter» og tunikaforma kjolar kan òg kallast *rubasjka* (рубашка, «skjorte») eller *rubakha* på russisk. Snitt, fargar og materialar har variert. Opninga føre har ofte òg vore sentrert, ikkje berre på sida, men vanlegvis ikkje heilt ned som på jakker og «vestlege» skjorter.

#### Gymnasterka

Russiske soldatar brukte gymnasterka, «russarblusar» som sommaruniform allereie før fyrste verdskrigen. Opphavleg var desse ofte kvite, men dei fekk seinare ein kamuflerande feltfarge. Troppar i Den raude armeen bar òg slike kitlar frå 1920- til 1950-talet. Plagga fekk etter kvart både praktiske brystlommer, nedfelt krage og skulderklaffar.

#### Sorosjka

Ulike variantar av vide «bunadskjorter», gjerne kvite, broderte og med belte, finst i mange slaviske folkedrakter. Ein liknande kittel med broderi er til dømes den ukrainske sorosjka (i fleirtal *sorosjki*; Сорочка på russisk blir bruka om «underskjorte», «nattskjorte», «nattkjole» og liknande).

Sjå òg
------

* Gymnasterka, russisk uniformsbluse
* Skjorte
* Trøye
* Bluse
* Kittel
* Busserull, arbeidskittel
* Kurta, laus sørasiatisk kjortel eller skjorte brukt av kvinner og menn

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kosovorotka» frå Wikipedia på bokmål, den 29. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Kosovorotka**

* Om tradisjonell russisk klesdrakt (på engelsk)
*Denne artikkelen handlar om ornamentikken. For planteslekta, sjå akantusslekta. For plantefamilien, sjå akantusfamilien.*
Akantusblad av Alexis Peyrotte.
**Akantus** (frå gresk *akanthos*, av *akantha*, 'torn') er stiliserte blad av plantar i akantusfamilien, og er eit ubtreidd motiv innan ornamentikk. Motivet er kjend frå gresk og romersk arkitektur, og seinare i kyrkjeinteriør, og i norsk samanheng i ulike former for folkekunst som treskjering og rosemåling.

Teikning av akantusblad og akantusornamentikk.
Akantusdekor er særleg inspirert av to artar, mjukakantus (*A. mollis*) og torneakantus (*A. spinosus*). Desse plantane har sterkt flikete blad og markerte bladnerver.
Frå 500–600 f.Kr. blei avbildingar av slike blad brykt til å smykka ut toppstykket til gravsteinar av grekarane. Seinare blei motivet brukt arkitektonisk på akroteri på toppen av bygningar og andre detaljar. Ifølgje Vitruvius fekk bilethoggaren Kallimakhos ideen til det korintiske kapitelet, som er bygd opp av akantusblad, av ei korg på grava til ei ungjente som var omslynga av ein akantusplante.

Romarane nytta blada mykje som motiv. Nokre av dei best kjende akantus-smykkea monumenta er Ara Pacis i Roma, som blei oppført av keisar Augustus i 9–13 f.Kr. I bysantinsk arkitektur blei blada spreidde over ein brei flate og gjennomhola.

Akantus har sidan vore nytta gjennom heile den europeiske kunsthistoria. Motivet fekk ei framtredande stilling i arkitektur att under renessansen, og blei i den påfølgjande barokken brukt til utsmykking av interiør og møblar. 

Frå rundt 1700 blei akantusdekorasjonar utbreidde i Noreg. I Oslo domkyrkje pryder utskorne akantusblad altartavla og preikestolen frå 1699, og markerer byrjinga på akantusbarokken i Noreg. Stilen spreidde seg utover landet og blei ein viktig del av norsk folkekunst.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  
«Akantus», *Store norske leksikon*, 31. januar 2013, henta 11. september 2016
2. ↑  
*Barokkinteriøret*, 9.4.2015
**Norfolkøya** (engelsk **Norfolk Island**, norfuk **Norfuk Ailen**) er ei øy i Stillehavet som ligg mellom Ny-Caledonia og New Zealand. Øya utgjer eit sjølvstyrt australsk territorium, saman med to mindre øyar. Arealet er 35 km² og folketalet 2114 (2007). 

Kart over Norfolkøya
Storbritannia byrja kolonisera øya i 1788, og grunnla hovudstaden Kingston. 
Norfolkøya produserte lenge mat og tømmer for Australia, men øya blei tømd for folk i 1814 då det ikkje lenger var bruk for desse varene. I 1825 blei ho gjort om til straffekoloni for fangar som allereie var blitt transporterte til Australia. Norfolkøya var kjend som «helvetet i Stillehavet», og blei avskaffa i 1855.

Om lag halvparten av ibuarane på Norfolkøya stammar frå Pitcairn, ei befolkning danna av mytteristar frå det britiske skipet «Bounty» og polynesiarar frå Tahiti. I 1856 blei heile befolkninga på 194 personar flytta til Norfolkøya, då Pitcairn var blitt overfolka. Nokre av dei vende attende til Pitcairn kort tid etter, men størstedelen vart verande på Norfolkøya.

Øya styrte seg sjølv fram til 1896, då ho blei underlagt den britiske kolonien New South Wales og seinare Australia. I 1979 blei øya eit sjølvstyrande territorium under australske *Norfolk Island Act*.

Bilete
------

* Kystutsyn med stovegran (Araucaria heterophylla).Kystutsyn med stovegran (*Araucaria heterophylla*).
* Emily Bay.Emily Bay.
* Gamle fengselsbygningar i Kingston.Gamle fengselsbygningar i Kingston.

Kjelder
-------

1. ↑  «Kingston», Norfolk Island. The Website.
2. ↑  «The Second Settlement», pitcairners.org
3. ↑  «The Third Settlement», pitcairners.org
4. ↑  «The History of Norfolk Island's Government», pitcairners.org

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Norfolkøya**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
«Harald Gille går over gloande jarn»   
 Teikning av Gerhard Munthe til Heimskringla.
**Jarnbyrd**, **jernbyrd** (norr. *járnburðr*), **jarnprøve** eller **jernprøve** er ei nemning på ei prøve brukt i mellomalderen for å finna ut om nokon snakka sant. Dei som blei prøva skulle bera eller gå på gloheitt jarn. Dersom dei klarte det uskadde, var det bevist at dei hadde snakka sant.

Jarnbyrd kunne gå føre seg ved at den som påstod noko greip eit stykke jarn frå kokande vatn og gjekk ni skritt med det i hendene. Var hendene uskadd og utan brannsår tre dagar etter, hadde Gud sjølv gjeve eit teikn på at dei snakka sant.

Prøven kunne til dømes nytta til å finna ut om ein påstått kongeleg arving verkeleg stamma frå ein konge. Mellom anna skal Inga frå Varteig ha bore jarn for å bevisa at sonen Håkon hadde kong Håkon Sverresson til far. Ein som var skulda for eit alvorleg brotsverk kunne òg visa at han var uskuldig ved å klara jarnprøven.

Det var den kristne kyrkja sjølv som innførte tradisjonen om at ein kunne finna sanninga ved hjelp av jarnprøven. Men paven gjekk imot metoden i 1216, og han blei avskaffa av den norske kyrkja i 1247.

Gunnar Reiss-Andersen skreiv i 1940 diktet «Jernbyrd», der siste vers set samband mellom jernbyrd og den tyske okkupasjonen:

*Bærer du jernbyrd mitt land?*
*- Som en kongsmor, din like,*
*bar dette brennende purpur*
*for retten til riket.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diktet «Jernbyrd» Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

### Kjelder

* Knut Helle ved UiB[*daud lenkje*]
* Caplex
* «Inga fra Varteig» frå Wikipedia på bokmål/riksmål
**«Bitakat Hob»** (arabisk **«بطاقة حب»**) var det marokkanske bidraget i Eurovision Song Contest 1980, framført på arabisk av Samira Bensaïd.

Eurovision Song Contest 1980
----------------------------

Bensaïd vart vald ut av Société Nationale de Radiodiffusion et de Télévision (SNRT) til å delteke i Eurovision Song Contest med songen «Bitakat Hob» for Marokko. Det var det fyrste bidraget i Eurovision Song Contest med tekst på arabisk.

Songen starta som nummer fem i finalen, etter Luxembourg med «Papa pingouin» av Sophie & Magaly og før Italia med «Non so che darei» av Alan Sorrenti. Bidraget fekk sju poeng frå Italia. Marokko fekk til saman sju poeng og enda på 18. plass av totalt 19 bidrag.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bitaqat Hub» frå Wikipedia på engelsk, og «Eurovision Song Contest 1980» frå Wikipedia på engelsk den 13. april 2012.*


| * v
* d
* e
Marokko i Eurovision Song Contest 1980 |
| --- |
| Samira Bensaïd**·** 'Abd Al-'Atī Amyna**·** Malw Rawan**·** *Bitakat Hob* |


| * v
* d
* e
Marokkanske songar i Eurovision Song Contest |
| --- |
| Bitakat Hob (1980) |
**Akarnanikó** (gresk Ακαρνανικό, katharevousa *Akarnanikon*) er ei fjellkjede som dominerer dei nordvestlege områda av periferieininga Etoloakarnanía vest i Hellas. Ho har ei lengd på om lag 20 km og er 10 km brei. Det joniske havet ligg mot vest. Fjella er kjend for sitt kjeldevatn. Hovudvegen mellom Vónitsa og Astakós ligg i vestlege område. 

Ein finn skogar i dei ytre områda av fjellet, og elles sporadiske buskar, grassletter, steinar og bergskår.

Næraste stader
--------------

* Thýrio, nord
* Trýfos, nordaust
* Katoúna, aust
* Kompotí, aust
* Kandíla, sør
* Páleros, nordvest
* Monastiráki, nordvest

Panorama
--------

Frå fjella kan ein sjå nærliggande fjell i nord og aust som Panetolikófella og fjella nordvest på Peloponnes, inkludert Móvri og Skóllis, men Panakhaikó og enkelte andre fjell kan ein ikkje sjå. Den austlege halvdelen av Akhelóosdalen og Dei etoliske slettene kan ein òg sjå. I vest kan ein sjå øyane Kefaloniá, Itháki og Levkáda, og i nord så vidt Ártabukta og fleire fjell i Ípiros.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Acarnanian Mountains» frå Wikipedia på engelsk, den 21. august 2007.*
**Viggo Brun** (fødd 13. oktober 1885 i Lier, død 15. august 1978 i Drøbak) var ein norsk matematikar. Viggo Brun var professor i matematikk, og arbeidde med talteori, særleg fordelinga til primtala. Han fann att originalmanuskriptet til den såkalla Pariseravhandlinga til Niels Henrik Abel.

Brun studerte ved Universitetet i Oslo og byrja forskarkarriera si ved Universitetet i Göttingen i 1910. I 1924 vart han professor ved NTH og i 1946 professor ved Universitetet i Oslo. Han pensjonerte seg i 1955.

Brun var først og fremst oppteke av primtalsteori, men òg av kjedebrøk og generaliseringar og kombinatorikk. Han skreiv òg eit par populærvitskaplege bøker om matematikkhistorie.

Brun-konstant og Brun-teorem er kalla opp etter han. Viggo Brun var æresdoktor ved universitetet i Hamburg, og han var medlem av vitenskapsakademia i Helsingfors, Uppsala og Oslo. Det sistnemnde tildelte han Fridtjof Nansen-prisen i 1939. Han var preses i Vitenskapsselskapet i Trondheim 1945–1946, og det tildelte han sin Gunnerus-medalje i 1958. Han var æresmedlem i Norsk Matematisk Forening.

Utvald bibliografi
------------------

* *Ein Satz über die Irrationalität*, Göttingen 1910
* *La Crible d'Eratosthene et le theoreme de Goldbach*, i DKNVS Skr. I, Mat.-naturv. kl. nr. 3, 1920
* *Regnekunsten i gamle Norge*. Bok utgitt på Universitetsforlaget i 1962.
* *Alt er tall. Matematikkens historie fra oldtiden til Renessanse*. Bok utgjeve på Universitetsforlaget i 1964, opptrykk 1992 (ISBN 82-13-00151-6)

Kjelder
-------

* «Viggo\_Brun» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**BitTorrent** er eit P2P-system for å distribuera filer i eit datanett. Den opphavlege versjonen var skriven av utviklaren Bram Cohen. Programmet vart gjeve ut med MIT-lisens i 2002.

BitTorrent fungerer på ein heilt annan måte enn tradisjonelle filoverføringsprotokollar som HTTP og FTP. Når ein brukar byrjar å lasta ned ei fil, får han ikkje nødvendigvis starten på fila først. Til å byrja med vert tilfeldige, ulike bitar av fila sende til alle brukarane som har bede om den same fila. So vert brukarane kopla til kvarandre og utvekslar dei forskjellige delane. Når mange nok brukarar er kopla til, vil omsider alle få tak i hele fila.

Dette får hastigheita på opp- og nedlasting til å *auka* med talet på brukarar som lastar ned, til skilnad frå tradisjonelle metodar, der det går *tregare* når alle lastar ned frå same kjelde.

Ved å lasta opp fila til andre brukarar samstundes som han lastar ned, bidreg kvar BitTorrent-klient til distribusjonen av fila. Klienten bruker all bandbreidda han får; dette er ein parameter som brukaren sjølv kan setja. Klientar som bidreg mykje med å lasta opp, vil automatisk verta premierte med at dei får henta data frå fleire kjelder enn andre.

Dette forhindrar sokalla «leeching» (igling), som er brukarar som berre lastar ned utan å bidra med sjølv å lasta opp.

Sjølv om denne teknikken kan nyttast til piratkopiering av til dømes filmar og musikk, er det to viktige skilnader mellom BitTorrent og ulovlege P2P-program som til dømes KaZaA, Napster og Grokster. For det første tilbyr ikkje BitTorrent i seg sjølv nokon måte å finna filer på. Ein brukar må sjølv fortelja BitTorrent kvar fila er tilgjengelege ifrå. For det andre gjer ikkje BitTorrent nokon freistnad på å skjula kven som opphavleg distribuerte fila.

BitTorrent er innebygt som ein integrert del i siste beta-versjon av nettlesaren Opera.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til BitTorrent
Ei **haloklingrotte** er ei karstgrotte som har oppstått i grenseflata mellom ferskvatn og saltvatn. Slike grotter finst i kystområde med porøse kalkbergartar, særleg på øya som ligg på dekke av karbonat, som Bahamas og Bermuda. 

Ferskvatn dekkjer dei delane av øya som ligg over havnivå, medan saltvatn trenger inn frå kysten på større djupner. Sidan ferskvatnet er lettare enn saltvatnet, vil det ligge å flyte over det salte vatnet. Grensa mellom desse to vassmassane kallar ein haloklin, og skiljet vert ofte særs skarpt. Både ferskvatnet og saltvatnet kan kvar for seg vere metta på kalsiumkarbonat, som vil sei at det ikkje vil tære på grunnfjellet på grunn av kjemiske reaksjonar. I grensesonen mellom dei to vassmassane kan vatnet derimot vere umetta med omsyn på kalsiumkarbonat. Dette gjer at ein kan få tæring på grunnfjellet i denne sonen, og det kan dannast kompliserte og forgreina grottesystem, samstundes som det dannast grotter i øvre delar langs grunnvasspegelen i ferskvassonen. 

Haloklingrotter munnar som regel ut i havnivå ved strandsonen.

Kjelder
-------

* Lauritzen, Stein Erik. (2009, 14. februar). Haloklingrotte. I Store norske leksikon. Henta 17. november 2013 frå .
Gjerpen prestegard
**Gjerpen** er eit tidlegare herad i søraustlege Telemark, i dag ein del av Skien kommune. Dei viktigaste næringsvegane er jord- og skogbruk. Gjerpendalen med naturreservatet Børsesjø er kjent som eit av dei mest fruktbare dyrkingsområda i Noreg. 

I 1964 blei Gjerpen kommune slått saman med Solum og Skien til Skien kommune, og bydelen Gjerpen utgjer i dag berre ein liten del av tidlegare Gjerpen kommune. Andre bydelar i Skien som tidlegare låg i Gjerpen kommune er Borgestad, Bøle, Gulset og Luksefjell. Den sørlegaste delen av kommunen, som består av Breidablikk, Borge og Hovenga blei, etter ein innbyggaraksjon, flytta til Porsgrunn kommune i 1968.

Gjerpen har fleire vakre helleristningsfelt. Fossum Jernverk frå 1539 er frå 1739 eigd av familien Løvenskiold. Løvenskiold-Fossum dreiv verket til 1867 og eig og driv framleis den store skogeigedomen som høyrde til jernverket på Fossum i Gjerpen. Løvenskiold-Fossum er ein av dei største skogeigarane i fylket.

Gjerpen kyrkje er ei av dei eldste kyrkjene i landet. Den er nemnd første gong rundt år 1150. Vidkun Quisling er gravlagd på Gjerpen kyrkjegard. 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF

 |
**Viggo Widerøe** (13. august 1904–8. januar 2002) var ein norsk flygar og kjend som stiftaren av Widerøes Flyveselskap.

Widerøe er rekna som ein av pionerane innan norsk luftfart. Han vart utdanna ved Marinens flyvåpen i 1924, var marineflygar ein del år til han i 1934, saman med broren sin Arild og nokre kameratar, starta Widerøes Flyveselskap, som dei første åra, fram til krigsutbrotet, dreiv med taxi-, ambulanse-, skule- og fotoflyging. Under krigen sat Widerøe fire år i fangenskap i Tyskland, men i 1947 var han tilbake som leiar for flyselskapet og leia det fram til 1970.

Han kunne sjå tilbake på mange store føretak innan norsk sivil luftfart, mellom anna var han flygar i Lars Christensen sin Antarktisekspedisjon 1936–37, der han flaug ca 10 000 km og kartla ca 80 000 km² av kysten utanfor Dronning Maud land.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Viggo Widerøe» frå Wikipedia på bokmål, den 8. august 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* *Pionertid* av Viggo Widerøe og Helge Skappel - (1946)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fra Ingierstrand i åpen cockpit (NRK) Intervju i 1981

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |
**Loukas Sideras** (fødd 5. desember 1944 i Aten) er ein gresk trommeslagar, mest kjend som tidlegare trommeslagar i det greske progrockbandet Aphrodite's Child.

Biografi
--------

Han starta å spele trommer då han var 13 år gammal, og i ein alder av 15 år spelte han i fleire band i Aten. Seinare møtte han Vangelis og Demis Roussos, og dei danna i lag Aphrodite's Child. I 1967 fekk dei kontrakt med Mercury Records i Frankrike og dei gav ut tre album: *End of the world* (med songen «Rain and Tears»), *It's Five O'Clock* og *666*, og dei selde i alt over 20 millionar album verda over. 

Etter Aphrodite's Child gav seg i 1972, byrja Siedra å skrive musikk for det første soloalbumet sitt, *One Day* for Polydor-France. Det selde 28 000 eksemplar. I 1974 gav han ut eit anna album, *Pax Spray*, som selde 45 000 eksemplar.

Sideras var òg ein aktiv produsent. I 1975 produserte han albumet *Alba* for Riccardo Cocciante som nådde toppen av albumlista i Italia. I 1979 produserte han albumet *Love's Fool* for Sigma Fay, som selde 75 000 copies. I 1981 produserte han albumet *Dead Line* for Sigma Fay, som selde 52 000 eksemplar. I 1984 produserte han singelen «You're the Drug in My Life» for Sigma Fay, som selde 34 000 singlar.

In 1977 starta Sideras gruppa Ypsilon med Lakis Vlavianos og Dimitris Katakouzinos. Dei gav ut albumet *Morning Sunrise*, som selde 75 000 og følgde opp med *Alien Child* i 1984, som selde 60 000 eksemplar. 

I 1987 starta han bluesrockbandet Diesel med Sigma Fay og Yanis Drolapas. Bandet var i lag i ti år og gav i 1995 ut albumet *Diesel*. 

I 2005 danna han bluesrockbandet Los-Tres med Simos Kokavesis og Bary Zealy. Sideras gav i 2008 ut soloalbumet *Stay With Me*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Loukas Sideras» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Bogdanov, Vladimir (2001), *All music guide to electronica: the definitive guide to elektronisk musikk* (4 utg.), Backbeat Books, ISBN 978-0-87930-628-1
Eit **bispedømmeråd** er i Den norske kyrkja eit lovfesta organ for bispedømmet, samansett av ti eller elleve medlemmer som er valde av dei tilsette i kyrkja og av sokneråda. Bispedømmerådet skal arbeide for det kristelege livet i kyrkjelydane, og det skal fremje samarbeidet mellom sokneråda og andre lokale arbeidsgrupper innan bispedømmet.

Bispedømmet vart innført ved lov av 16. juni 1933. Reglane om val av bispedømmeråd finst no i kyrkjelova. Dei ti eller elleve representantane i bispedømmerådet er:

* biskopen
* ein prest vald av prestane i bispedømmet
* ein lek kyrkjeleg tilsett vald av dei leke kyrkjelege tilsette i bispedømmet
* sju andre leke valde ved direkte val eller i kombinasjon av direkte val og val gjennom sokneråd

I Nord-Hålogaland bispedømmeråd er det i tillegg ein nord-samisk representant, i Sør-Hålogaland bispedømmeråd ein lule-samisk representant og i Nidaros bispedømmeråd ein sør-samisk representant. I Oslo bispedømmeråd er det i tillegg ein representant frå døvekyrkjelydane i bispedømmet.

Bispedømmerådet tilset og har arbeidsgjevaransvar for prestar i kyrkjelydane. Bispedømmerådet fordeler òg statlege tilskott til særskilde stillingar innan kyrkjeleg undervisning og diakoni. Rådet har òg andre forvaltingsoppgåver som gjeld lokalkyrkja.

Bispedømmerådet medverkar ved utnemning av ny biskop. 

Medlemmane av bispedømmeråda utgjer ein del av kyrkjemøtet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kyrkjelova § 23
* Om kyrkjevalet 2011

Kjelder
-------

* *Handbok for sokneråd og kyrkjelge fellesråd* 1997 utg. av Kyrkjerådet i samarbeid med Kirkens arbeidsgiverorganisasjon
**Hallvard Tjelmeland** (fødd 11. juli 1952) er ein norsk historikar fødd på Jørpeland i Rogaland.

Tjelmeland har sidan 1997 vore professor ved Institutt for arkeologi, historie religionsvitskap og teologi (AHR) på Universitetet i Tromsø. Han var instituttleiar ved AHR i ein periode frå 2005-2009 og fakultetstyremedlem mellom 2013 og 2017 for fakultet for humaniora, samfunnsvitskap og lærarutdanning.

Han har tidlegare arbeidd med historiografi, nordnorsk historie og historia til arbeidarrørsla. Nyare arbeid omfattar den kalde krigen, Andre verdskrigen, Nordområda, Barentssamarbeidet og diplomatisk historie.

Hallvard Tjelmeland har skrive innføringsbok om *Den kalde krigen* (2006), vore medforfatter for *Naboar i frykt og forventing* (2014) om norsk-russiske tilhøve, og dessutan medredaktør for *The Barents region* (2015).

Bibliografi (utval)
-------------------

* *Tømrer og Snekkernes fagforening avd. 1 gjennom 100 år*
* *Med posten inn i ei moderne tid. Nordnorsk posthistorie 1996-1850*
* *Tromsø gjennom 10 000 år : Fra byfolk og bona til Tromsøværing*, bind 4 (1996)
* *Norsk innvandringshistorie : I globaliseringens tid n1940 - 2000*, bind 3 - med Grete Brochmann (2003)
* *Flammende budbringer : Nordlys gjennom 100 år* - med Pål Christensen (2003)
* *Den kalde krigen* (2006)
* *Naboer i Frykt og forventning* (2014)
* *The Barents region* (red.) (2015)

Referansar
----------

1. ↑  «Tjelmeland, Hallvard | UiT». Henta 16. april 2016. [*daud lenkje*]
2. ↑  Evensen, Anita. «Medlemmer i FS – HSL-fak | UiT» (på norsk bokmål). Henta 7. april 2019. [*daud lenkje*]
3. ↑  Forfatteromtale i *Flammende budbringer : Nordlys gjennom 100 år*, ISBN 82-91668-19-1

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Hallvard Tjelmeland i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin
Koordinatar: 58°52′47″N 9°1′16″E﻿

Prestegarden sett frå kyrkja i 2011
Gjerstad kyrkje og den tidlegare prestegardsbygningen der Niels Henrik Abel voks opp, like før han vart riven.Foto: Peder Bentsen Melaas (1895)

**Gjerstad prestegard** ligg søraust for Gjerstad kyrkje, på den andre sida av eit jorde i sørkant av kyrkjegarden.

Både kyrkjestaden og prestegarden har røter attende åt mellomalderen. Hovudbygningen ved prestegarden er eit sveitserhus i halvannan etasje med ståande utvendig panel. Bygningen vart restaurert i 1994 og er freda saman med forpaktarbustaden frå 1850 og eit stabbur frå 1700-talet (seinare ombygd til garasje). Søraust for hovudbygningen er eit hageanlegg. Prestegarden er rekna for å ha høg verdi som kyrkjeleg kulturminne.

Då dagens hovudbygning vart oppført i 1895, vart den tidlegare hovudbygningen frå rundt 1700 riven. Der voks Niels Henrik Abel opp, idet far hans var prest i Gjerstad. Ved kyrkja er ei minnebyste av Abel utført av Brynjulf Bergslien. Det lokale historielaget har laga ein kultursti i området til minne om Abel.

Kjelder
-------

* Gjerstad prestebolig hos Opplysningsvesenets fond
* Gunnar Birkeland og Sigrunn Nerdal, red. (2015). «194 Gjerstad prestegård». *Prestegårder i Norge – et utvalg*. Opplysningsvesenets fond. s. 167–168.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Gjerstad prestegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Dronefilm av Gjerstad kyrkje og prestegard

Fotnotar
--------

1. ↑  Høringssvar frå Agder og Telemark bispedømeråd
2. ↑  Gjerstad historielag
|  |
| --- |
| ***«Love, amour og kjærlighet»***  Singel av Kai Eide |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Norsk, engelsk og fransk |
| **Utgjeve** | 1985 |
| Låtskrivar(ar) | Kai Eide |
|

**«Love, amour og kjærlighet»** (engelsk, fransk og bokmål for *Kjærleik, kjærleik og kjærleik*) var eit av bidraga i Melodi Grand Prix 1985, framført på norsk, engelsk og fransk av Kai Eide. Songen er skriven av Kai Eide.

Melodi Grand Prix 1985
----------------------

Under finalen var det fem distrikt og fire personar som gav poeng til alle bidraga. Bidraget fekk fire poeng frå Steinkjer, tre poeng frå Tony Visconti, Anne-Marie David, Stikkan Andersson, Ronnie Hazlehurzt og Stavanger og eitt poeng frå Tromsø, Elverum og Porsgrunn. «Love, amour og kjærlighet» fekk til saman 22 poeng og enda på tiande- og sisteplass av totalt ti bidrag. Kai Eide fekk ikkje representere Noreg i Eurovision Song Contest 1985 i Göteborg i Sverige.

Kjelder
-------

1. ↑  «Absolutt Grand Prix vol. II: Fra seier til 0 poeng (og alt innimellom)». Norsk musikkinformasjon. 24. mai 2006. Henta 15. desember 2012.

* «Norwegian National Final 1985» (på engelsk). Natfinals. Henta 15. desember 2012.
* «Norway 1985» (på engelsk). esc-history.com. Henta 15. desember 2012.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 1985 |
| --- |
| *Ring ring ring***·** *Gammel drøm***·** *Oh-là-là***·** *Love, amour og kjærlighet***·** *II & II***·** *Karma***·** *La det swinge***·** *Nattergal***·** *Livet har en sjanse***·** *Si det, si det* |