recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Automatisk samandrag** er det å lage ei forkorta versjon av ein tekst med hjelp av eit dataprogram. Eit godt samandrag skal innehalde det viktigaste meiningsinnhaldet frå den originale teksten.

Tilgang til gode samandrag kjem til å bli viktigare ettersom mengda av tilgjengeleg tekst aukar. Eit døme på automatiske samandrag er søkemotorar, slike som alltheweb.

Typar av samandrag
------------------

Det er mogleg å lage samandrag på to måtar: Enten ved å kopiere ut setningar som blir sett på som meir viktige enn andre, utan å endre dei, eller ved å skrive om innhaldet til ein kortare, meir konsentrert tekst. Det å skrive om gjer det mogleg å få plass til meir informasjon på mindre plass, men det er også vanskelegare å lage slike program.

Samandrag kan bli laga for å lese dei som sjølvstendige tekstar, eller dei kan bli laga for å bli lese av søkemotorar. I det siste tilfellet er målet å kome fram til eit lite sett av nøkkelord.

Metodar
-------

For å finne ut kva eit dokument handlar om, har samandragsprogramma ulike metodar. Dei samanliknar frekvensen av ord i dokumentet med frekvensen av ord i normalspråket, og ord som er meir frekvent i dokumentet enn i normalspråket blir vurdert som sentrale for innhaldet i dokumentet. Setningar som inneheld desse orda dannar kjernen i samandraget. Den overordna strukturen i dokumentet er også viktig: Setningar i innleiings- og avslutningskapitlet, setningar i strekpunkt osb. blir gjeve større vekt.

Ei sentral utfordring er å halde styr på anaforar og antesedentane deira. Det gjev lita meining å dra ut ei setning som inneheld ord som *dette* i *Dette viser at...* når det i samandraget er umogleg å vite kva *dette* refererer til.

Evaluering
----------

Som i mykje språkteknologisk forsking er evaluering like omfattande som sjølve emnet, mykje forsking går med på å finne metodar for å evaluere kor gode automatiske samandrag er, og for å finne korleis vi automatisk og systematisk kan avgjere om det eine samandraget er betre enn det andre.

Litteratur
----------

* Endres-Niggemeyer, Brigitte (1998): Summarizing Information (ISBN 3-540-63735-4)
* Marcu, Daniel (2000): The Theory and Practice of Discource Parsing and Summarization (ISBN 0-262-13372-5)
* Mani, Inderjeet (2001): Automatic Summarization (ISBN 1-58811-060-5)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Text Summarization
* ACM Special Interest Group on Information Retrieval
* Pertinence Summarizer, ein demoversjon av eit kommersielt samandragssystem)
* Statistisk basert samandrag Arkivert 2007-10-26 ved Wayback Machine.
Kart over Côte-d'Or med Auxois farga gult.
**Auxois** (uttalt [oswa] eller okswa) er eit tradisjonelt landskap (*région naturelle*) i Frankrike. Det ligg i departementet Côte-d'Or og dekkjer rundt 2 500 km².

Historie
--------

I antikken var Auxois (latin **pagus Alesiensis**) staden der Alesia låg. Dette var eit *oppidum* eller større befesta busetnad for for den keltiske stamma mandubi, og låg nær dagens Alise-Sainte-Reine. Slaget ved Alesia i 52 f.Kr. var eit viktig punkt i Gallarkrigane, der Julius Cæsar sigra over gallarane under arvernileiaren Vercingetorix.

I mellomalderen hadde Auxois status som *pagus* under karolingarane og seinare eit grevskap, *comté d'Auxois*, som blei del av hertugdømet Bourgogne i 1082. Hertugdømet blei delt opp i hovudfutedømet Semur-en-Auxois og elles i Avallon, Arnay-le-Duc og Saulieu.

Kjelder
-------

1. ↑  Jean-Marie Pierret, *Phonétique historique du français et notions de phonétique générale*, Peeters, Louvain-la-Neuve, 1994, p. 104.
2. ↑  Les paysages du pays de l'Auxois - Morvan.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Auxois (région)» frå Wikipedia på fransk, den 3. desember 2020.*
	+ *Wikipedia på fransk oppgav desse kjeldene:*
* Marie-Nicolas Bouillet og Alexis Chassang (dir.), «Auxois» i *Dictionnaire universel d’histoire et de géographie*, 1878


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Raidet mot Oyster River** (òg kjend som Oyster River-massakren) skjedde under Kong Vilhelm-krigen, den 18. juli 1694. I 1693 hadde engelskmennene i Boston gått inn i ein freds- og handelsavtale med Abenaki-stammenen aust i Massachusetts. Franskemennene i Quebec under guvernør Frontenac ønskte å avbryte forhandligane og sende Claude-Sébastien de Villieu hausten 1693 til dagens Maine med ordre om å setje seg sjølv som leiar for dei akadiske indianarane og leie dei mot engelskmennene. Villieu var vinteren i Fort Nashwaak (sjå omleiringa av Fort Nashwaak i 1696). Indianarar-stammane i regionen var generelt usamde med kvarandre om dei skulle gå til åtak på engelskmennene eller ikkje, men etter diskusjonar med Villieu og etter noko press gjekk dei med på ein offensiv. 

Minneplakett om raidet mot Oyster River.
Den engelske busetnaden Oyster River (dagens Durham i New Hampshire) vart angripen av Villieu med om lag 250 abenaki-indianarar. Åtaket starta ved daggry og det vesle fortet fall raskt. I alt vart 104 innbyggjarar drepne og 27 teken til fange,. Halvparten av husa, inkludert garnisonane, vart plyndra og brend til grunnen. Avlingane vart øydelagde og buskapen drepen, noko som gjorde at dei overlevande svelta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Raid on Oyster River» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑   Webster, John Clarence. Acadia at the End of the Seventeenth Century. Saint John, NB, The New Brunswick Museum, 1979. s. 57.
2. ↑   Webster, John Clarence. Acadia at the End of the Seventeenth Century. Saint John, NB, The New Brunswick Museum, 1979. s. 65
Dobbeldekkar (Scania OmniCity).
**Dobbel-** eller **dobbeltdekkar** er ein buss med to etasjar. Slike bussar er særleg utbreidde i Storbritannia og tidlegare britiske koloniar, men dei blir også brukt i turist- og langdistansebussar over heile verda. Dobbeldekkarar med open andreetasje blir ofte brukt til turistkøyretøy i byar.

I europeiske byar, utanom Storbritannia, er leddbussar meir utbreidde enn dobbeldekkarar. Dette kjem mykje av at dei har fleire dører, slik at av- og påstiging går fortare, det er meir plass til rullestolar og barnevogner, og ein slegg problemet med at passasjerane dett ned «lofttrappa». Leddbussar er òg meir stabile enn dobbeltdekkarar, noko som er ein føremon på glatt føre.

Ordet «dobbeldekkar» er truleg eit lånord avleidd av engelsk *double decker*.

Sjå òg
------

* Routemaster

* Dobbeldekkar i London.Dobbeldekkar i London.
* Dobbeldekkar i London.Dobbeldekkar i London.
* Dobbeldekkar uten tak i Edinburgh.Dobbeldekkar uten tak i Edinburgh.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Double-decker bus» frå Wikipedia på engelsk, den 14. april 2011.*


| * v
* d
* e
Buss |
| --- |
| Busstypar | Langdistansebuss **·** Bybuss **·** Leddbuss **·** Dobbeltdekkar **·** Kombinertbuss **·** Trolleybuss **·** Minibuss |
| Rutebussar | Rutebuss **·** Skulebuss **·** Ekspressbuss **·** Matebuss |
| Andre bussar | Turistbuss **·** Opptaksbuss **·** Bokbuss **·** Bankbuss **·** Russebuss |
**Andelfingen** er eit av dei tolv distrikta i den tysk-talande kantonen Zürich i Sveits. Distriktet ligg nord i kantonen, og har grense til Tyskland i vest og i nord, og til kantonane Schaffhausen i nordvest og Thurgau i aust. Andelfingen hadde 29 477 innbyggarar per 31. desember 2010, og dekker eit areal på 167 km2. Kommunen Andelfingen, som ligg sentralt i distriktet, er hovudstad.

Distriktet består av 24 kommunar. Den mest folkerike kommunen har vel 3 000 innbyggarar. 

Kommunane er Adlikon, Andelfingen, Benken, Berg am Irchel, Buch am Irchel, Dachsen, Dorf, Feuerthalen, Flaach, Flurlingen, Henggart, Humlikon, Kleinandelfingen, Laufen-Uhwiesen, Marthalen, Oberstammheim, Ossingen, Rheinau, Thalheim an der Thur, Trüllikon, Truttikon, Unterstammheim, Volken og Waltalingen.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Andelfingen (Bezirk)» frå Wikipedia på tysk, den 4. oktober 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Distriktet Andelfingen**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* HDS
* GeoNames

 |
| Karriere |  |
| --- | --- |
| Namn: | 
«Hertha» |
| Eigar: | Chr. Christensen |
| Registreringshamn: | Sandefjord |
| Verft: | 
Rødsverven (A/S Framnæs Mekaniske Værksted), Sandefjord. |
| Sjøsett: | 
1884 |
| Lagnad: | 
Seld til Russland i 1914 |
| Generelle mål |
| Tonnasje: | 
127 brt |
| Framdrift: | 
Segl |

**«Hertha»** var eit norsk seglskip og polarskute. Det vart sjøsett i 1884 og levert til Chr. Christensen i Røedsverven i Sandefjord same året. 

Etter å ha blitt seld til A. J. Freberg i Sandefjord i 1886 vart det seld attende til AS Oseana ved Chr. Christensen i Sandefjord. 

I 1893 og 1894 deltok skuta i den andre ekspedisjonen til Carl Anton Larsen til Antarktis med Carl Julius Evensen som kaptein. Målet var å leite etter område å drive kvalfangst i. Larsen var kaptein på «Jason» og Morten Pedersen var kaptein på «Castor», i tillegg til forsyningsskipet «Ørnen» med Carl Englund som skippar. Til saman deltok kring 100 mann på ekspedisjonen. Dei oppdaga fleire nye øyar og land, mellom anna Foyn Land, Chr. Christensens Island og King Oscar II Land. C.A. Larsen og Søren Andersen utførte den første skituren i Antarktis under ekspedisjonen. Dei fann mellom anna fleire fossil, men ikkje rettkval som dei leita etter. 

Fram til 1909 hadde skuta fleire eigarar inn under AS Oseana, før ho i 1914 vart seld til Drammen og vidareseld til Russland. 

Hertha Nunatak i Antarktis er kalla opp etter skipet.

Kjelder
-------

* «1884 HERTA». Lardex. Henta 16. desember 2012.
**Martina Schild** (fødd 26. oktober 1981) er ein sveitsisk skirennar frå Brienz som vann sølvmedaljen i utforrennet under vinter-OL 2006. Ho har utfor og super-G som sine spesialøvingar. Hedy Schlunegger var mormor hennar.

Aktiv
-----

Schild debuterte i verdscupen i alpint 21. desember 2001 i St. Moritz. Ho vart då nummer 29 i utfor, beste plasseringa i dei fem verdscuprenna ho deltok i den sesongen. Nøyaktig på dagen eitt år seinare kom ho på 13. plass i utfor i Lenzerheide, hennar beste resultat i verdscupen i 2003-sesongen. 20. desember 2003 kom ho på sjetteplass i utfor i St. Moritz, hennar klart beste sesongprestasjon i 2004-sesongen. Gjennom heile 2005-sesongen var ho å finne langt nede på resultatlistene etter verdscuprenn. 

21. januar 2006 gjorde Schild sitt beste verdscuprenn så langt, med ein femteplass i utfor, atter ein gong i St. Moritz. Tre veker seinare overraska ho stort og vann sølvmedaljen i utfortevlinga under vinter-OL 2006 i Torino, der ho einast hadde Michaela Dorfmeister framom seg på resultatlista. Også i super-G-tevlinga gjorde ho det godt med ein sjetteplass. Elles i sesongen hamna ho eit godt stykke ned på resultatlistene i verdscupen. Midt i desember 2006 kunne ho for første gong klive opp pallen etter eit verdscuprenn, i super-G i Reiteralm vart ho slått av dei to austerrikske kvinnene Renate Götschl og Nicole Hosp. Utover i 2007-sesongen hamna ho på ny langt ned på resultatlistene, i VM 2007 vart ho nummer 12 i super-G.

Den 2. desember 2007 vann Schild sitt første og så langt einaste verdscupren: Ho gjekk då til topps i eit super-G-renn i Lake Louise. Som i tidlegare sesongar måtte ho etter kvart sjå mange konkurrentar føre seg på resultatlistene. I 2009-sesongen var ho jamnare i prestasjonane, men ein 11. plass i eit super-G-renn vart sesongbeste. I januar 2010 fekk ho ein ny tredjeplass i super-G, i Haus im Ennstal. Seinare vart ho skadd og kunne ikkje delta i vinter-OL 2010. Etter ein svak 2011-sesong fekk ho ein opptur då ho tidleg i desember 2011 vart nummer fire i eit super-G-renn i Beaver Creek. Men ho klarte ikkje å følgje opp utover i sesongen.

Schild bur i Grindelwald.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Martin Schild» frå Wikipedia på tysk, den 12. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Martina Schild – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Martina Schild». olympedia.org. Henta 23. januar 2023.
* Martina Schild si heimeside Arkivert 2011-12-31 ved Wayback Machine.
«The Green» ved Dartmouth college i New Hampshire.
Ein *village green*, engelsk bygdeallmenning, i East Riding of Yorkshire. Foto: Roger Gilbertson

**Green** er eit engelsk ord som tyder 'grønt', og blir i engelskspråkleg samanheng brukt om visse større graskledde område og som etternamn.

Det engelske slektsnamnet **Green** eller **Greene** viste truleg opphavleg til nokon som budde nær eit grønt, gjerne graskledd område, særleg ein *village green*. Green kan også vera ein annan skrivemåte for det svenske slektsnamnet **Gren**, eller ei amerikansk form av andre europeiske namn som tyder grøn, til dømes Grün.

Green som område
----------------

I britiske landsbyar var det vanleg å ha ein allmenning med gras der ein kunne la husdyr beita, stundom også med ein dam der dei kunne drikka. Slike greenar er også blitt brukte til samlingsstad for feiringar av *May Day* (vårhøgtid første mai), *fêtes*, landsbyfestar og idrett, som cricket.

Fleire av desse allmenningane er blitt stengde gjennom inngjerding, endringar i husdyrhald og utbygging, og det var i 2005 berre 3650 registrerte greenar i England og 220 i Wales. Landsbylivet rundt greenen blir ofte brukt som eit romantisk bilete på det idealiserte britiske bondesamfunnet. 

Ein finn også greenar i New England, delar av USA som blei koloniserte tidleg frå England. Dei best kjende er New Haven Green i New Haven i Connecticut, som blei grunnlagd som fellesbetie på 1630-talet og framleis er eit allment tilgjengeleg grøntområde.

### Green i golf

I golf er ein *[putting] green* eit område med kortklipt gras der ein lett kan slå ballen mot målet.

Kjende namneberarar
-------------------

* Al Green, USA-amerikansk musikar
* Derrick Green, USA-amerikansk musikar
* Fred Pratt Green, britisk salmediktar
* Seth Green, USA-amerikansk skodespelar
* Tom Green, kanadisk underhaldar
* Walon Green, USA-amerikansk filmregissør
* Willie Green, USA-amerikansk basketballspelar

Annan bruk av namnet
--------------------

Green kan også visa til:

* Albumet *Green* av R.E.M.
* Albumet *Green* av Raycharles LaMontagne
* Albumet *Green* av B'z
* Musikkgruppa Green frå Chicago

Kjelder
-------

1. ↑  Adam Trimingham (26. september 2011), «A gentleman’s game», *The Argus*

* 

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Green (name)» frå Wikipedia på engelsk, og «Village green» frå Wikipedia på engelsk den 29. mars 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Pjatigorsk** (russisk Пятиго́рск) er ein by i Stavropol kraj i Russland med om lag 140 000 innbyggjarar (2007). Han ligg ved elva Podkumok, rundt 150 km søraust for Stavropol. 

Namnet Pjatigorsk tyder «fem fjell» på russisk og har namnet frå dei fem toppene i Besjtau (som òg tyder «fem fjell» på dei tyrkiske språka i Kaukasus. Byen vart grunnlagt i 1780 og har vore ein kurstad med mineralvasskjelder sidan 1803.

Historie
--------

Den første gongen mineralkjeldene vart nemnt i historiske kjelder er i dokument frå den arabiske oppdagaren frå 1300-talet, Ibn Battuta. Vitskapeleg interesse for dei vart først vist av tsar Peter I, men informasjonen som vart innsamla på ekspedisjonen hans har sidan gått tapt. Interessa vart vekka igjen på slutten av 1700-talet, då den første russiske busetnaden vart grunnlagt – festninga Konstantinogorskaja, som vart bygt ved Masjukfjellet i 1780.

Dei verdifulle kaukasiske mineralkjeldene førte til at det vart bygt ein feriestad her i 1803 og dei første studiane av vatnet sine medisinske eigenskapar starta etter dette. Den 24. april skreiv Aleksander I under på eit dekret som gjorde mineralvasskjeldene til statleg eigedom. Mange busetnader vart danna ved kjeldene. Den første busetnaden var Gorjatsjevodsk (no ein del av Pjatigorsk) ved foten av Masjukfjellet, så Kislovodsk, Jessentuki og Zjeleznovodsk.

Økonomi og næringsliv
---------------------

Næringslivet i Pjatigorsk er hovudsakleg orientert mot mineralvasskjeldene og kurbada ved dei. Det finst òg ein næringsmiddelindustri (eit slakteri, eit vintapperi, eit meieri og eit bryggeri), tekstilindustri, ein skofabrikk og ein teppefabrikk, maskinindustri og metallarbeid, ein kjemisk fabrikk og ein keramikkfabrikk (TEMP Ceramics Arkivert 2008-05-06 ved Wayback Machine.) som har spesialisert seg på porselen og keramiske gaveartiklar som samovarar, figurinar, vasar og dekorative keramiske veggpanel.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjonsnettstad om Pjatigorsk (russisk)
* Om Pjatigorsk (engelsk)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pjatigorsk» frå Wikipedia på bokmål, den 1. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Stavropol kraj |
| --- |
| Administrativt senter: Stavropol |
| Våpenskjoldet til Stavropol kraj | Blagodarnyj · Budjonnovsk · Georgijevsk · Ipatovo · Izobilnyj · Jessentuki · Kislovodsk · Lermontov · Mikhajlovsk · Mineralnyje Vody · Neftekumsk · Nevinnomyssk · Novoaleksandrovsk · Novopavlovsk · Pjatigorsk · Svetlograd · Zelenokumsk · Zjeleznovodsk | Flagget til Stavropol kraj |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**«One Mint Julep»** er ein rhythm and blues-song, skriven og komponert av Rudy Toombs som vart ein hit for The Clovers i 1951.

Historie
--------

«One Mint Julep» vart spelt inn for Atlantic Records i New York City den 19. desember 1951 og kom ut i mars 1952. Det var ein av dei første «drikkesongane» som vart ein hit og den første med ein tenorsaksofonsolo. Det var eit viktig steg i historia til Ahmet Ertegun og Atlantic Records i målet om å bli eit heitt rhythm and blues-selskap. Stilmessig gjekk The Clovers bort frå dei sentimentale teksane i romantiske doo-wop-songar og gjekk ein kulare retning, der dei la meir vekt på rytme og nærma seg jump blues-stilen.

Toombs hadde jobb hos Atlantic Records med å skrive og komponerte humørfylte, kjappe rhythm and blues-songar. Atlantic ønskte at songane skulle vere meir røyndomsnære, men òg morosame. Humoren i denne songen kom frå ideen om at ein ung svart mann vart full på mint julep, ein drink som vanlegvis var tenkt som noko aristokratiske, kvite sørstatskvinner drakk. B-sida til singelen var «Middle of the Night» av «Nugetre», Ertegun stava baklengs.

Viktige innspelingar
--------------------

I 1961 nådde «One Mint Julep» eit større publikum då Ray Charles spelte inn ein instrumentalversjon av songen som gjekk til topps på R&B-lista i USA og nådde åttandeplassen på poplista.
Andre artistar som har spelt songen er:

* Louis Prima
* Chet Atkins
* Ray Stevens
* Duane Eddy
* Pee Wee Ellis
* Count Basie
* Freddie Hubbard
* Earl Palmer
* Bob James
* The Ventures
* Jack Sheldon
* Xavier Cugat i 1964, featured in the Swingers motion-picture
* Mac Wiseman
* Sarah Vaughan
* Roseanna Vitro, i 1997 på albumet hennar *Catchin' Some Rays: The Music of Ray Charles*
* Richard «Groove» Holmes
* Poncho Sanchez
* James Taylor Quartet
* Booker T. & the M.G.'s
* King Curtis
* Tommy Emmanuel
* Buddy Morrow
* Ana Gasteyer, på *I'm Hip* frå 2014
**Martinus Nikolai Sivertsen** (16. mars 1849–1930) var ein norsk handelsmann, dampskipsekspeditør, postopnar, fyrvaktar, offiser og politikar for partiet Venstre. Han var frå Orkdal.

Far til Sivertsen var gardbrukar på Skjølberg i Orkdal og kyrkjesongar. Sjølv gjekk han amtsskulen 1876-77 og var krambudreng på Hitra i fem år. Sidan var han handelsstyrar i Frøya i femten år og handelsmann same staden i fjorten år. Også gardbrukar på Svellingen i Frøya. I tillegg til handel og gardsdrift var han dampskipsekspeditør i 27 år og postopnar i 29 år. Frå 1908 var han fyrvaktar på Agdenes.

Sivertsen var 1886-1908 medlem av heradsstyret i Frøya, ordførar i tolv år. Han hadde fleire lokale verv, mellom anna forlikskommissær.

Sivertsen var stortingsrepresentant for partiet Venstre frå Søndre Trondhjems amt i perioden 1904-06, og frå Ytre Fosen i periodane 1907-12, 1916-21. De to fyrste valperiodane og i den siste valperioden var han medlem av sosialkomiteen, i de to andre av militærkomiteen og gasje- og pensjonskomiteen.

Sivertsen vart tildelt 7. juni-medaljen. Han var æresmedlem i Norges Fyrvokterforening og Sør-Trøndelag fiskerlag.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Martina Helga Hellmann**, opphavleg **Martina Helga Opitz**, (fødd 12. desember 1960) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Leipzig i Sachsen som representerte Aust-Tyskland i diskoskasting. Ho vart verdsmeister i øvinga i 1983 og 1987, og olympisk meister i 1988.

### Aktiv

Martina Opitz begynte å konkurrere i diskos som 16-åring. I 1977 sette ho verdsrekord for 16-åringar med eit kast på 55,00 meter. Dei neste åra var ho plaga av sjukdom og skadar, derfor kom VM-triumfen i 1983 noko overraskande. Etter å ha vunne bronsemedaljen under EM 1986, forsvarte ho VM-tittelen i 1987 med eit kast på heile 71,62 m i Roma. Like før VM sette ho i Potsdam personleg rekord med 72,92 meter.

I dei olympiske leikane 1988 i Seoul kasta Hellmann opp mot sitt aller beste og vann diskostevlinga med eit kast på 72,30 m, ein liten halvmeter framfor sin argaste konkurrent, landskvinna Diana Gansky. To år etter kopierte Hellmann prestasjonen i forrige EM og vann ein ny EM-bronse, få centimeter bak sølvmedaljøren.

Hellmann la opp i 1992.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* VM 1983 i Helsinki: Gullmedalje – 68,94 m, framom Galina Murašova (67,44 m)
* EM 1986 i Stuttgart: Bronsemedalje – 67,26 m
* VM 1987 i Roma: Gullmedalje – 71,62 m, framom Diana Gansky (70,12 m)
* OL 1988 i Seoul: Gullmedalje – 72,30 m, framom Diana Gansky (71,88 m)
* EM 1990 i Split: Bronsemedalje – 66,66 m, bakom Olga Tsjernjavskaja (66,72 m)
* VM 1991 i Tokyo: Nr 4 – 67,14 m
* OL 1992 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (nr 14 – 60,52 m)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Martina Hellmann» frå Wikipedia på tysk, den 13. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Dette pjolterglaset vart kjøpt i 1905 av eit ektepar som gifta seg dette året. Høgde 16.5 cm. Norsk Folkemuseum. NF.1955-1280. Foto: Anne-Lise Reinsfelt.
**Pjolterglas** er eit drikkeglas til pjolter eller longdrink.

*Polhøgdaglas* kalla ein denne typen pjolterglas. Hadeland Glassverk tok til å produsere dei i 1880-åra. Slike glas *tok ein polhøyden med*, og dei vart særs populære. Høgde 24,5 cm. Norsk Folkemuseum. NF.1968-0233. Foto: Anne-Lise Reinsfelt.
Det kan ha form som eit høgt sylinderforma glas utan stett eller som eit høgt konisk glas med kort stett. Pjolterglas rommar gjerne frå 0,2 til 0,3 liter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pjolterglass» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2013.*
* Lie, Inger Marie (1977):*Hadelandsglass 1850-1900.* Oslo.
* Østby, Jon Birger (1983): Nomenklatur for drikkestell, med tegninger av Torill Sand. Oslo

1. ↑  Blanding av alkohol og (mineral)vatn servert i eit høgt glass
2. ↑  Lie (1977) s. 65

Bakgrunnsstoff
--------------

* Pjolterglass i DigitaltMuseum
«Abeille Bourbon» ved kai i Brest i Nord-Frankrike august 2005.
**«Abeille Bourbon»** er eit nytt kystvaktskip i den franske marinen, som vart sett i drift våren 2005. Skipet erstatta skipet «Abeille Flandre», som vart sett i drift i 1979.

Skroget vart bygd i Polen og var innom Florø for vidare arbeid. Utstyring og ferdigstilling skjedde på Myklebust verft i Gursken i Sande kommune. Skipet er designa av Rolls-Royce Marine/Ulstein Technology og er nært slekta til KV «Harstad» sitt design. Kystvaktskipet er særskilt utstyrt for sleping, oljevern og generelle kystvaktoppgåver.

Les Abeilles International, eit slepebåtselskap i Bourbon-gruppa, har kontrahert «Abeille Bourbon» og systerskipet «Abeille Liberté». Les Abeilles Inernational har kontrakt med den franske marinen om standby-tenester langs den franske kysten. Skipet vart døypt i Brest 13. april 2005 med presidentfrua Bernadotte Chirac som gudmor. Hovudbasen vil òg vera i Brest.

Nøkkeldata
----------

* Formgjevar: ingeniør og skipsformgjevar Sigmund Borgundvåg
* Lengd: 80 m
* Breidd: 16,5 m
* Mannskap: 14 i tillegg til at der er 8 passasjerplassar
* Motorar: 4 MAK tyskproduserte motorar, 21 740 hestekrefter kvar og Cummins hjelpemotorar
* Toppfart: 19,5 knop
* Kanoneld: 4 500 m³ i timen

Bakgrunnsstoff
--------------

* Skipsdesign hjå Rolls-Royce Marine
* Ouessant.org - Abeille Bourbon Arkivert 2007-03-12 ved Wayback Machine.
* Ymse nøkkeldata NetMarine - Abeille Bourbon
* Jacques Carney, *L'Abeille Bourbon relève l'Abeille Flandre*, in *Navires et Marine marchande* hors-série Sauvetage en mer, septembre 2005.
* Hervé Hamon (avec des peintures et dessins d'Anne Smith, peintre de la Marine), «De l'Abeille à l'Abeille», Editions du Seuil, 2005.
**«Orwellsk»** er eit adjektiv som skildrar ein situasjon, ide eller samfunnsmessig tilstand som George Orwell identifiserte til å vere øydeleggjande for velferda til eit fritt og ope samfunn. Omgrepet definerer ei haldning og ein brutal og sterkt kontrollert politikk praktisert av moderne undertrykkjande styresmakter, med bruk av propaganda, overvåking, feilinformasjon, fornekting av sanninga, og manipulasjon av fortida, inkludert bruk av «ikkje-person», tilfelle der ein person med tidlegare eksistens er fjerna frå dei offentlege arkiva og frå minnet. Ofte omfattar dette dei tilhøva som er skildra i romanane hans, spesielt i romanen *1984*, men politisk dobbelttale blir kritisert gjennom alt av arbeid hans, til dømes i boka *Politics and the English Language*.

Romanen *1984* brukar tema frå livet i Sovjetunionen og krigstidsliv i Storbritannia som inspirasjon for fleira av motiva. Orwell utvikla idéar om personleg fridom og statleg styresmakt då han var britisk koloniadministrator i Burma.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Orwellian» frå Wikipedia på engelsk, den 29. januar 2017.*

Referansar

1. ↑  Drabble, Margaret (2000). *The Oxford Companion to English Literature* (Sixth utg.). Oxford and New York: Oxford University Press. s. 726. ISBN 0-19-861453-5.
2. ↑  Traub, James (5. januar 2016). «The Empty Threat of ‘Boots on the Ground’». *The New York Times*.
3. ↑  Orwell, George (1949). *Nineteen Eighty-four, A Novel*. New York: Harcourt, Brace. OCLC 366581.
4. ↑  Tzouliadis, Tim (2008). *The Forsaken*. New York: Penguin Press. s. 48–49. ISBN 978-1-59420-168-4.

Bakgrunnsstoff
--------------
Forskyving av lysstrålar med perpendikulær polarisasjon gjennom eit dobbeltbrytande material.
Eit kalsittkrystall over eit grafpapir med blå linjer som syner dobbelbrytinga.
**Dobbelbryting** er ein optisk eigenskap ved eit stoff som har ein brytingsindeks som er avhengig av polarisasjonen og forplantingsretninga til lys. Desse optiske anisoptrope materiale er sagt å vere **dobbeltbrytande**. Dobbelbrytinga vert ofte kvantisert som den største skilnaden mellom brytingsindeksane som materialet viser. Krystall med asymmetrisk krystallstruktur er ofte dobbeltbrytande, i tillegg til platikk under mekanisk stress. 

Dobbelbryting er opphavleg til fenomenet **dobbel refraksjon** der ein stråle med lys, som fell på eit dobbeltbrytande material, vert delt av polarisasjonen i to strålar som tar ein litt forskjellig veg. Denne effekten vart først skildra av den danske vitskapsmannen Rasmus Bartholin i 1669, som observerte det i kalsitt, eit krystall som har ein av dei kraftigaste dobbelbrytingane. Det var likevel først på 1800-talet at Augustin-Jean Fresnel korrekt skildra fenomenet i form av polarisasjon og forstod lys som komponentar i eit bølgjefelt i transverse polarisasjonar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Birefringence» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mai 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Olympus Microscopy Resource Center». Olympus America Inc. Arkivert frå originalen 15. januar 2002. Henta 13. november 2011.
2. ↑  Erasmus Bartholin, *Experimenta crystalli islandici disdiaclastici quibus mira & infolita refractio detegitur* [Experiments on birefringent Icelandic crystal through which is detected a remarkable and unique refraction] (København i Danmark: Daniel Paulli, 1669). Sjå òg: Erasmus Bartholin (1. januar 1670) "An account of sundry experiments made and communicated by that learn'd mathematician, Dr. Erasmus Bartholin, upon a chrystal-like body, sent to him out of Island," *Philosophical Transactions of the Royal Society of London*, vol. 5, pages 2039-2048.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Dobbeltbryting**

* Stress Analysis Apparatus (based on Birefringence theory)[*daud lenkje*]
* Arkivert 2002-01-15 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NKC
* NDL

 |
Storvassdammen sett frå vest
**Storvassdammen** er ein steinfyllingsdam i Bykle kommune. Han har tetningskjerne av asfalt og demmer opp Storvatn-delen av Blåsjø mot søraust. Med eit volum på 9,7 mill. m³ er han den største fyllingsdammen i Noreg. Over damkrona er han 1,4 km lang, og på det høgaste er han 90 meter høg. Den største breidda i botn er på 300 meter. Dammen var opphavleg planlagd med tetningskjerne av morene, men grunna 40 kilometers avstand til førekomsten ved Sandsavatnet blei han erstatta med ein kjerne av asfaltbetong. Denne er skråstilt, og smalnar i breidde frå 80 cm i botn til 50 cm på toppen. Sør for dammen ligg Storsteinen turistforeningshytter i ein smal korridor mellom Blåsjø og Svartevatn.

Bilde
-----

* 
* 
* 
*

Kjelder
-------

1. ↑  «Blåsjø Noregs kraftstabbur». Henta 7. mars 2009.
2. ↑  *Ulla-Førre - statkraft.no* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 1. mars 2014, henta 26. mars 2012
3. ↑  Storsteinen - ut.no

| * v
* d
* e
Ulla-Førre |
| --- |
| Kraftverk | Hylen kraftverk • Kvilldal kraftverk • Saurdal kraftverk • Stølsdal kraftverk |  |
| Magasin | Blåsjø • Sandsavatnet • Suldalsvatnet |
| Dammar | Førrevassdammen • Oddatjørndammen • Storvassdammen |

Koordinatar: 59°18′04″N 06°56′17″E﻿
**Ann Sire Fjerdingstad** (fødd 23. juli 1959) er ein norsk politikar for Høgre. Ho var ordførar i Øvre Eiker kommune frå 2009 til 2019.

Politisk karriere
-----------------

Fjerdingstad sa seg villig til å stille som listefyll for kommunevalet i 2007. Ho fekk ei stor mengd personstemmer som resulterte i ein plass i kommunestyret. Då ordføraren Anders B. Werp vart vald inn på Stortinget hausten 2009 vart ho spurt om å overta som ordførar. Høgre var så nøgde med henne som ordførar at dei ynskte henne som ordførarkandidat for kommunevalet i 2011.

Pioner i fotball
----------------

Ann Sire Jensen deltok på Drafns damelag i fotball i perioden 1977–80 og var ein av pionerane i norsk damefotball. Ho har seinare vore aktiv og lagleiar i andre idrettar.

Kjelder
-------

1. ↑  «Ann gjenvalgt som ordfører». Bygdeposten. 19. oktober 2011. Henta 13. november 2011.
2. ↑  «Fjerdingstad gir seg i 2019». NRK Buskerud. 17. oktober 2017. Henta 19. mai 2019.
3. 1 2 3 4  Inger Boldvik (30. august 2010). «Usikker på gjenvalg». dt.no. Henta 13. november 2011.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Lokalhistoriewiki

 |
**Južna Morava** (serbisk og makedonsk Јужна Морава, 'Sør-Morava') er ei elv i Nord-Makedonia, Kosovo og Serbia og ei av kjeldeelvane til Veliki Morava (Store Morava). Elva er 295 km lang og renn hovudsakleg nordover, frå Nord-Makedonia, gjennom Kosovo til det sentrale Serbia, der ho møter Zapdana Morava (Vest-Morava) ved Stalać og dannar Veliki Morava.

Ho spring ut i fjellet Skopska Crna Gora i Nord-Makedonia, nord for hovudstaden Skopje. Etter ho kryssar grensa til Kosovo vert ho kalla Binačka Morava. Etter 49 km møter ho Preševska Moravica ved Bujanovac og resten av elva (246 km) vert kalla Južna Morava.

Elva sitt nedslagsfelt høyrer til Svartehavet og ho drenerer eit område på 15 469 km², av dette 1237 km² i Bulgaria (via sideelva Nišava). Ved munningen har ho ei middelvassføring på 100 m³/s.

Južna Morava renn gjennom ein dal som består av ei rekkje kløfter og søkk. 

Sør-Morava i Moravac.
Južna Morava brukte å vere 318 km lang, men etter store flaumar har elva danna seg nye elveleie og er i dag nesten 30 km kortare. Ho er i dag kortare enn Zapadna Morava. 

Južna Morava har 157 sideelvar. Dei viktigaste av desse er Jablanica, Veternica, Pusta og Toplica frå venstre og Vrla, Vlasina, Nišava (den lengste) og Sokobanjska Moravica frå høgre.

Økonomi
-------

Elvar har eit stort potensial for straumproduksjon, men dette er ikkje nytta i dag. Det finst likevel vasskraftverk i nedslagsfeltet hennar. Noko av vatnet vert nytta til vatning.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «South Morava» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
	+ Jovan Đ. Marković (1990): "Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije"; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 51°36′36.086″N 2°39′42.423″W﻿

**Wye** (walisisk *Afon Gwy*) er den femte lengste elva i Storbritannia og store delar av ho dannar grensa mellom England og Wales. Ho er viktig for naturbevaring og rekreasjon. 

Elvas spring ut i dei walisiske fjella ved Plynlimon. Ho renn gjennom fleire byar og landsbyar som Rhayader, Builth Wells, Hay-on-Wye, Hereford (den einaste byen ved Wye), Ross-on-Wye, Symonds Yat, Monmouth og Tintern, og munnar ut i Severn-estuaret like nedanfor Chepstow. Elva har ei lengd på 215 km.

Wye sjølv har status som *Site of Special Scientific Interest* og er ei av dei viktigaste elvane i Storbritannia for naturbevaring. Mykje av den nedre dalen har status som *Area of Outstanding Natural Beauty*, særleg vent naturområde.

Sideelvar
---------

Av sideelvar til Wye finn ein Lugg og Arrow, Elan, Dulas, Irfon, Marteg, Monnow, Trothy, Ithon, Llynfi, Letton Lake, Tarennig og Bidno.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «River Wye» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2011.*

1. ↑  *Rivers and the British Landscape*, (2005), Sue Owen et al. Carnegie Publishing, ISBN 978-1-95936-120-7

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wye skildra frå kjelde til sjø

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* BBC Things

 |
**Ann Helen Rinden** (fødd 27. august 1976) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Åmdals Verk i Tokke kommune. Perioden 1998-2003 vart ho åtte gongar noregsmeister på sprintdistansar: to gongar på 100 meter, tre gongar på så vel 200 m som 400 m. Rinden var medlem i Åmdal Idrettslag.

Aktiv
-----

Rinden sanka 8 gullmedaljar, 4 sølvmedaljar og 2 bronsemedaljar i noregsmeisterskap i åra frå 1997 til 2003. Ho sette personleg rekord på 400 meter med 53,75 sekund då ho sigra ved NM 1999 på Byrkjelo. Året etter presterte ho livsbeste på 100 meter med 11,72 sekund i nederlandske Woerden den 24. juni. I løpet av tre NM-dagar midt i august 2000 sprang ho inn til gullmedalje på 200 m, 100 m og 400 m. 8. juli 2001 i Drammen fekk ho notert si bestetid på 200 meter med 23,83 sekund.

I åra kring 2000 kappast Rinden med to år eldre Marit Nyberg Birknes om å vere den beste kvinne-sprintaren i Noreg. Sjølv var Rinden hakket sterkare på 200 m enn 100 m, for konkurrenten var det omvendt.

Ann Helen Rinden er gift med Gaute M. Gundersen.

### Medaljar i noregsmeisterskap

* 1997 i Overhalla: Sølvmedalje på 100 m, bronse på 100 m
* 1998 i Askøy: Gullmedalje på 200 m og 400 m, sølv på 100 m
* 1999 på Byrkjelo: Gullmedalje på 400 m, sølv på 100 m og 200 m
* 2000 på Steinkjer: Gullmedalje på 100 m, 200 m og 400 m
* 2001 i Drammen: Gullmedalje på 200 m, bronse på 100 m
* 2003 i Fredrikstad: Gullmedalje på 100 m

Kjelder
-------

* friidrett.no
Koordinatar: 18°22′59″N 74°1′32″W﻿


Massif de la Hotte avmerkt på Haiti-kartet

**Massif de la Hotte** er ei fjellkjede sørvest i Haiti som ligg i den vestlege enden av Tiburonhalvøya. Området er relativt fjerntliggjande, og det er eit av dei mest biologisk mangfaldige og viktige områda på Hispaniola. På fjelltoppane finn ein også nokre av dei siste tette tåkeskogane på Haiti. For om lag 2,5 millionar år sidan vart Massif de la Hotte skild frå resten av landet av ein djup og brei sjøkanal, og dette førte til at fjellkjeda vart ein arnestad for endemisme i både fugle-, plante- og reptillivet.

Haiti har eit verdsarvområde på staden. I kjølvatnet av jordskjelvet i Haiti 2010 har Haiti difor fått hjelp av verdsarvprogrammet til UNESCO for å vurdere skadane.

Kjelder
-------

* Massif de la Hotte på Wikipedia på engelsk, innhenta 24. mars 2010.

### Referansar

1. ↑  «Endangered Areas» av Andrea Townsend.
2. ↑  «National History Park – Citadel, Sans Souci, Ramiers» hjå UNESCO.
3. ↑  «World Heritage in Haiti» hjå UNESCO (20.01.2010).

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Massimo D’Alema** (fødd 20. april 1949 i Roma) er ein italiensk journalist og politikar. Han var statsminister i Italia frå 1998 til 2000. Han er medlem i det italienske venstrepartiet Democratici di Sinistra.

D’Alema er no medlem i Europaparlamentet, der han er med i den sosialistiske fraksjonen. D’Alema var tidlegare marxist og med i det italienske kommunistpartiet, men etter at dette vart slege saman med meir moderate parti har han gått noko vekk frå dette.

Han er tidlegare representant i det italienske underhuset. D’Alema har òg hatt regionale politiske verv i Pisa og Puglia.

D’Alema var tidlegare redaktør i den venstreorienterte avisa *L'Unità*. Han har gjeve ut åtte bøker, der fire er på forlaget Mondadori, som Silvio Berlusconi eig. Dette har ført til at delar av venstresida har kritisert D’Alema for å ha band til Berlusconi.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Massimo D’Alema si personlege heimeside (på italiensk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* ICCU

 |
HK417 skarpskyttarrifle
**HK417** er eit moderne automatgevær frå tyske Heckler & Koch som er «storebroren» til HK416. Av utsjånad liknar det Colt M4, mekanisk er det basert på G36 og det har kaliber 7,62 × 51 mm Nato (medan HK416 brukar 5,56mm). HK417 vert ikkje selt på den sivile marknaden. Eit konkurransevåpen, MR308 som er basert på HK417, er under utvikling, og har vorte godkjent av tyske politistyresmakter. Dette har òg vorte typegodkjent for praktisk skyting i Noreg. Vesentlege delar av MR308 er svært ulike HK417, for at det ikkje skal vera mogleg å byggja det om til å gje heilautomatisk eld med delar frå HK416.

Skarpskyttar frå den norske heimevernsgruppa «Bjørn Vest» væpna med ei HK417 skarpskyttarrifle.

HK417 12″ 'Assaulter'-modell
Det norske forsvaret har kjøpt inn nokre HK417, desse vil mellom anna brukast som skarpskyttargevær. Denne artikkelen har difor fokus på skarpskyttervarianten: HK417 20".

Referansar
----------

1. ↑  «Arkivert kopi». Arkivert frå originalen 20. oktober 2007.
2. ↑  Offisersbladet nr. 3 mai 2007
3. ↑  «Arkivert kopi». Arkivert frå originalen 2. februar 2009.

* *Denne artikkelen bygger på «Heckler & Koch HK417» frå Wikipedia på bokmål, den 1. januar 2018.*
**Wyoming** er ein delstat i det vestlege USA. Han grensar til Colorado, Idaho, Montana, Nebraska, Sør-Dakota og Utah. Wyoming er den 10. største delstaten i USA i utstrekking, men den minst folkesette og den andre minst folketette. I 2007 hadde delstaten 522 830 innbyggjarar. Delstatshovudstaden og den største byen i Wyoming er Cheyenne. Wyoming blei innlemma i USA i 1890.

Geografi
--------

Wyoming er eit nært rektangelforma område med grenser langs breiddegraden 41°N og 45°N og langs lengdegradene 104°3'W og 111°3'W. To tredelar av staten er dekt av fjell- og åsområde ved føtene av Rocky Mountains. Resten tilhøyrer eit høgt steppeområde kalla High Plains.

Landskap i Wyoming med utsyn over Hole-in-the-Wall i Big Horn Mountains. Staden blei brukt som tilfluktsstad for fredlause som Butch Cassidy og Sundance Kid.

Historie
--------

Den noverande delstaten Wyoming husa fleire amerikanske urfolksgrupper, mellom anna crow-, arapaho, lakota, shoshone- og utefolk. Innvandringa av nybyggjarar frå midten av 1850-talet skapte konfliktar og førte til fleire slag og trefningar, mellom anna Black Hills-krigen i 1876-77. Det var også konfliktar mellom eigarar av storfeflokkar og småbønder som kulminerte i Johnson County-krigen i 1892. Denne krigen, og lokale forbrytarar som Butch Cassidy og Sundance Kid, bidrog til å skapa mytene om Ville Vesten.

Under kolonitida var Wyoming eit grenseområde delt mellom Spansk Amerika, Britisk Nord-Amerika og det franske Louisianaterritoriet. 25. juli 1868 blei Wyomingterritoriet laga av Kongressen. I 1869 vart Wyoming den fyrste amerikanske staten som gav kvinner allminneleg stemmerett. Dette var delvis eit forsøk på å skaffe seg nok stemmeberettiga til å bli innlemma som eigen stat i USA. Wyoming vart innlemma som eigen stat 10. juli 1890, som den 44. delstaten i USA. Seinare fekk Wyoming også den første kvinnelege delstatsguvernøren i landet, Nellie Tayloe Ross.

Bakgrunnsstoff
--------------

* wyoming.gov, offisiell nettstad

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wyoming» frå Wikipedia på engelsk, den 6. februar 2013.*


| * v
* d
* e
Administrative einingar i USA |
| --- |
| Delstatar | 
* Alabama
* Alaska
* Arizona
* Arkansas
* California
* Colorado
* Connecticut
* Delaware
* Florida
* Georgia
* Hawaii
* Idaho
* Illinois
* Indiana
* Iowa
* Kansas
* Kentucky
* Louisiana
* Maine
* Maryland
* Massachusetts
* Michigan
* Minnesota
* Mississippi
* Missouri
* Montana
* Nebraska
* Nevada
* New Hampshire
* New Jersey
* New Mexico
* New York
* Nord-Carolina
* Nord-Dakota
* Ohio
* Oklahoma
* Oregon
* Pennsylvania
* Rhode Island
* Sør-Carolina
* Sør-Dakota
* Tennessee
* Texas
* Utah
* Vermont
* Vest-Virginia
* Virginia
* Washington
* Wisconsin
* Wyoming

 | USA |
| Føderalt distrikt | Washington, D.C. |
| Oversjøiske territorium | 
* Amerikansk Samoa
* Guam
* Jomfruøyane
* Nord-Marianane
* Puerto Rico

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
|  |
| --- |
| **Oskemaurfugl** |
| Ein ung hannfugl i umoden fjørdraktFoto: Andres CuervoEin ung hannfugl i umoden fjørdraktFoto: Andres Cuervo |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av Oskemaurfugl Utbreiinga av Oskemaurfugl |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | *Cercomacra* |
| **Art:** | **Oskemaurfugl** *C. parkeri* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Cercomacra parkeri*** |

**Oskemaurfugl** (*Cercomacra parkeri*) er ein fugl i maurfuglfamilien som er endemisk for Colombia. Utbreiinga er i øvre og sentrale Magdalenadalen nord til Antioquia-departementet, òg så langt aust som til Yariguíes nasjonalpark i Santander-departementet.

Skildring
---------

Oskemaurfugl er vanlegvis rundt 14 centimeter lang. Som mange maurfuglartar syner denne arten kjønnsdimorfisme i fjørdrakta. Vaksne hannar er skifergrå, lysare under enn på oversida. Han har avvikande kvite fjørtuppar på dekkfjører nær skulder. Hoa har oransje til nøttebrun underside, og mørk brun overside, hovudet og halen er meir grå enn brun.

Han lever i tett underskog i våte skogsområde, spesielt i utkantar og lysningar, og i høg gjenvekst skog. Her lever dei utan å vere med i fleirartsflokkar. Dei beitar på insekt, edderkoppar og andre leddyr plukka frå lauvverket.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som livskraftig.

Kjelder
-------

* Zimmer, K. Isler, M.L. & Sharpe, C.J. (2015). *Parker's Antbird (Cercomacra parkeri)* In: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 5. september 2015
* BirdLife International (2015) Species factsheet: *Cercomacra parkeri*. Henta frå  den 5. september 2015

Referansar

1. ↑  BirdLife International (2015)

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Oskemaurfugl**
|  |
| --- |
| ***«Cleopatra»***  Song av Samira Efendi |
|  |
| **Land** | Aserbajdsjan |
| **Språk** | Engelsk |
| **Utgjeve** | 10. mars 2020 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 03:00 |
| **Selskap** | BMF |
| Låtskrivar(ar) | Luuk van Beers, Alan Roy Scott, Sarah Lake |
|

**«Cleopatra»** er ein popsong frå 2020 med den aserbajdsjanske songaren Samira Efendi. Songen vart utgjeven 10. mars 2020 og skulle ha vore det aserbajdsjanske bidraget til Eurovision Song Contest 2020 i Rotterdam i Nederland, men tevlinga vart likevel avlyst på grunn av koronaviruspandemien i 2020. Songen er skriven av Luuk van Beers, Alan Roy Scott og Sarah Lake.

Om songen
---------

«Cleopatra» brukar tre tradisjonelle aserbajdsjanske instrument: ein oud (eit gitar-liknande strengeinstrument), ein balaban (blåseinstrument) og ein tek (eit strengeinstrument på UNESCO-lista over munnleg og immateriell kulturarv). Songen vart offentleggjord 10. mars 2020, og den vert framført av Samira Efendi. Songaren skildrar «Cleopatra» som ein song som handlar om å stole på seg sjølv og å stå opp for seg sjølv, også når ting vert vanskelege. Han skal òg feire alle kulturar og seksualitetar. «Det er ein song som er meint for å inspirera folk til å vere den dei er og vere stolte over seg sjølv – akkurat som Kleopatra var. Ho var ei dronning som gjekk gjennom kjærleik, sorg og svik, men ho stod opp for seg sjølv og vert no hugsa som eit ikon av styrke og feminitet», sa songaren då «Cleopatra» vart lansert.

Eurovision Song Contest
-----------------------

«Cleopatra» skulle ha vore det aserbajdsjanske bidraget i Eurovision Song Contest 2020, etter at Samira Efendi vart vald internt til å representere landet av kringkastaren İctimai Televiziya (İTV). I januar 2020 heldt EBU ei loddtrekking der Aserbajdsjan vart trekt ut til å opptre i den fyrste semifinalen tysdag 12. mai 2020. På grunn av koronavirusutbrotet i Europa vinteren 2020 så EBU seg nøydt til å avlysa Eurovision Song Contest for å hindre spreiing av koronaviruset SARS-CoV-2 og den medfølgjande sjukdomen COVID-19. Efendi fekk i staden delta i Eurovision Song Contest 2021, og deltok med songen «Mata Hari».

Musikkvideo
-----------

Då låten vart lansert, vart det òg sloppe ein musikkvideo til «Cleopatra» på YouTube. Videoen vart spela inn i Gobustan nasjonalpark, sørvest for houvdstaden Baku.

Referansar
----------

1. 1 2 3  «Azerbaijan releases Efendi's Eurovision 2020 song 'Cleopatra' - Eurovision Song Contest». 10. mars 2020. Henta 10. mars 2020.
2. ↑  Svendsen, Maiken (18. mars 2020). «Eurovision Song Contest avlyst» (på norsk bokmål). Henta 20. mars 2020.
3. ↑  «Efendi - Azerbaijan — Rotterdam 2020 - Eurovision Song Contest». Henta 10. mars 2020.
4. ↑  «🇦🇿 Azerbaijan: "Mata Hari" Is Revealed As The Title Of Efendi's Entry For Eurovision 2021» (på engelsk). 13. mars 2021. Henta 14. mars 2021.
5. ↑  «Efendi – Cleopatra – Azerbaijan – Official Music Video – Eurovision 2020». Henta 10. mars 2020 – via YouTube.

* *Denne artikkelen bygger på «Cleopatra (Samira Efendi-sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 10. desember 2021.*
Sanitetsforeningens tidlegare revmatismesjukehus i Akersbakken 27 i Oslo er selt, og vart rive i 2017 for å gje plass til ei bustadblokk.
**Oslo Sanitetsforening Eiendom AS** er eit norsk aksjeselskap. Det vart skipa i mars 1998 for å stå for forvaltninga av eigedomane som Oslo Sanitetsforening var eigar av. Det er sanitetsforeininga som eig Oslo Sanitetsforening Eiendom AS fullt og heilt, og foreininga overlét alle eigedomane sine til dette selskapet. Avkastinga av drifta av aksjeselskapet går attende til foreininga og den verksemda som vert drive i deira regi.

Oslo Sanitetsforening Eiendom AS (OSFE) har eit dotterselskap, OSF Eiendom Utvikling AS, som 30. april 2014 selte det tidlegare revmatismesjukehuset som sanitetsforeininga hadde i Akersbakken 27/Fredrikke Qvams gate 1-3 i Oslo, og som òg Høgskolen i Oslo har nytta i undervisninga i si tid. Eigedomane Brusetkollen AS, Otto Hvalstads vei 70, Haugboveien 39 og Solstadlia 67/69 og 76,og Brusetkollen Skole i Otto Hvalstads vei 23, alle i Asker kommune, og Oslo Sanitetsforenings Hus i Solskinnsveien 12 i Oslo, er eigedomar som Oslo Sanitetsforeining nyttar framleis, og som Oslo Sanitetsforening Eiendom AS eig og driv.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oslo Sanitetsforening Eiendom AS