recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Honoré Daumier** (26. februar 1808–10. februar 1879) var ein fransk målar, grafikar, bilethoggar og karikaturteiknar. Han var ein pioner innan kunstretninga realismen kring midten av 1800-talet.

### Liv og gjerning

Daumier var fødd i Marseille. Han skaffa seg kunnskapar om litografisk teknikk og starta med å lage klisjear til musikkforleggjarar og reklameillustrasjonar. Etterkvart leverte han også bokillustrasjonar.

Han vart lagt merke til og fekk i 1831 plass i staben til humorbladet *La Caricature*, leia av Charles Philipon. I dette bladet starta han med beisk satire å synleggjere eit grådig borgarskap, samt korrupte og udugelege aktørar i alle lag av samfunnet med juridisk og politisk makt.

*Gargantua*
Daumier sin karikatur av kongen som *Gargantua* førte til at Daumier sat fengsla i seks månader i 1832. *La Caricature* slutta kome ut 1835, men før det var Philipon ute med eit nytt blad, *Le Charivari*. Der heldt Daumier fram med å latterleggjere borgarskapet og tok i bruk sekvensar, slik at ei teikning i ei utgåve bygde opp under teikninga som kom i den neste, nær opp til dagens seriestriper. I alt omfattar oversikta over desse litografia 3 958 plater.

*Vaskekona* ca 1863
Åra 1862-65 konsentrerte Daumier seg om målarkunsten. Stilen i måleria hans var han mykje annleis enn teiknekunsten. Måleria er haldne i mørke, dystre fargetonar. Bilete som *Kristus og apostlane hans*, *Den gode samaritan*, *Don Quixote og Sancho Panza*, *Kristus vert spotta*, *Den innbilt sjuke*, *Det første bad* og *Vaskekona* viser ulike sider ved ein målar som var oppteken av rett og gale.

Daumier dreiv også som skulptør på sine eldre dagar. Statuetten *Ratapoil*, ein karikatur av Napolen III, er den mest kjende.

Målaren Daumier vart lite påakta før han døydde. Rett nok samla galleristen M. Durand Ruel ei utstilling i 1880 som viste at Daumier var på høgde med dei fremste målarane i samtida. Daumier var då vorten blind og budde i eit lite hus i Valmondois, som Camille Corot hadde stilt til rådvelde for han. Der døydde Daumier.

Verkeleg ry som målar fekk han ikkje før ved verdsutstillinga i Paris i 1900.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Honoré Daumier» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mai 2012.*

* *Aschehoug og Gyldendals store norske leksikon*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Devínska Kobyla sett frå Devín.
**Devínska Kobyla** (tysk *Thebener Kogel*) er eit fjell i Dei vesle Karpatane nær Bratislava i Slovakia, mellom kommunane Devínska Nová Ves, Devín og Dúbravka. Det har ei høgd på 514 moh og er det høgaste punktet i Bratislava. Området rundt har vore ein del av eit nasjonalt naturreservat sidan 1965. Frå toppen er det mogeleg å sjå Bratislava, Austerrike, Ungarn, Donau og Morava.

I det vesle området vekse det 234 artar sopp, 110 forskjellige typar lav, 100 forskjellige typar mose og 1110 planteartar. Sør- og sørvestsida av fjellet og langs vestsida av Bratislava er det ideelle forhold for termofil skogssteppe. Skogane på sørvestsida er hovudsakleg urskog av eik.

Det går ein fire kilometer lang sti gjennom Devínska Kobyla med ein fascinerande stad kalla Sandberg. Han er ein av dei viktigaste paleontologiske stadane i Slovakia. Sandgripa har restar av bergartar frå havområde frå tertiærtida og det er framleis fossilar her. Alderen på desse bergartane er estimert til 14 til 16 millionar år gamle.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon på slovakia.travel

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Devínska Kobyla» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mars 2009.*

Koordinatar: 48°11′26″N 16°59′45″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Demonstrasjon (fleirtyding).* 
Afroamerikanske kvinner marsjerer i demonstrasjonstog under «March on Washington for Jobs and Freedom» i 1963, som hadde Lincolnmonumentet i Washington DC som mål.
Demonstrasjonane på Tahrirplassen i Kairo under den egyptiske revolusjonen i 2011 varte i fleire dagar, og førte til at regimet til Hosni Mubarak fall.
**Demonstrasjon** er eit forsøk på å leggja fram offentleg eit standpunkt eller sinnelag på ein tydeleg eller oppsiktsvekkande måte.
Demonstrasjonar kan ta form av opptog, samlingar eller aksjonar. Verkemiddel kan vera slagord som ein gjerne roper i kor, plakatar, talar, utkleding og drama. Demonstrasjonar er eit politisk og demokratisk verkemiddel som ofte går fredeleg for seg, men kan ved visse omstende utarta til vald eller verka meir som trugsmål. Demonstrasjonar kan også brukast til å rokka ved makta, og kan vera eit ledd i arbeidet for å erobra og halda på makta.

Demonstrasjonstog er ei vanleg form for demonstrasjon. Her går dei demonstrerande ei viss rute, til dømes gjennom ein by, til ein samlingsstad eller til eit maktsymbol (til dømes eit rådhus eller ei nasjonalforsamling). Slike tog kan arrangerast i samband med enkeltsaker eller skje ved visse faste høve, som kvinnedagen 8. mars eller arbeidardagen første mai.

Demonstrasjonssamlingar kan gå føre seg på ein større plass, ved ein maktstad eller ved det det blir demonstrert mot. Slike demonstrasjonar kan ofte gå føre seg ei viss tid, og kan ha færre deltakarar enn demonstrasjonstog.

Aksjonar kan utførast av endå færre demonstrantar, og kan til dømes vera stunt meint å skapa merksemd om saken ein demonstrerer om.

Unntaksvist kan demonstrasjonar utarta til samanstøyt mellom demonstrantar og grupper med eit anna politisk standpunkt, mot politi eller med andre representantar for ordensmakta.

Kjelder
-------


* «Demonstrasjon» (26. mai 2014), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 1. januar 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Demonstrasjon**
*Den 17de Mai* nr. 10 1894. Tittelhovudet teikna av Erik Werenskiold
***Den 17de Mai*** var namnet på ei norsk avis i tida 1894 til 1935. Bladet var oppkalla etter den norske grunnlovsdagen 17. mai. Avisa hadde undertittelen «Norskt Folkeblad». I 1935 skifta avisa namn til «Norsk Tidend». Landsmål var hovudmål i avisa, avisa er difor vorte kalla ei «målavis» eller «norskdomsblad».

Tysdag 9. januar i 1894 kom fyrste utgåva av *Den 17de Mai*. Arne Garborg og Rasmus Steinsvik gjorde opptak til bladet. Hulda Garborg døypte bladet, og Arne Garborg vart med i bladstova (redaksjonen). Dei same personane var òg knytt til *Fedraheimen*.

*Den 17de Mai* kom i fyrstninga ut «kver tirsdag, thorsdag og laurdag» og kosta kr. 1,10 «fjordungaaret» (kvartalet), kr. 6,10 til Amerika, «send 1 gong um vika». I 1910 var bladet mellom dei med mest tingarar i heile landet. Frå 1914 kom bladet ut dagleg. Slik fekk ein eit dagleg nynorsk riksorgan.

Bladstyrarar (redaktørar)
-------------------------

* Rasmus Olai Steinsvik frå 1893 til han døydde i 1913.
* Andreas Haavoll frå 1913 til 1917

Litteratur
----------

* Dalhaug, Ole: *Den 17de mai : Rasmus Steinsvik 1863-1913*, 1997.
* Gausemel, Steffen: *Rasmus Steinsvik, hovudoppgåve i norsk.* Universitetet i Oslo 1937.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Digital utgåve av fyrste årgangen[*daud lenkje*]
**Vest-Kaukasus** er eit område vest i Kaukasus frå Svartehavet til Elbrus. Det inkluderer verdsarvstaden som ligg 50 km nord for den russiske feriebyen Sotsji og består av dei vestlegaste områda av Kaukasusfjella. I følgje UNESCO er dette det einaste større fjellområde som er urørt av menneske. Området er særs variert over eit lite område og varierer frå lågland til isbrear.

Vest-Kaukasus sett frå Krasnaja Poljana.
Området inneheld *Det kaukasiske statlege naturlege biosfærereservatet* (russisk Кавказский государственный природный биосферный заповедник) som vart oppretta av sovjetiske styresmakter i delar av Krasnodar kraj, Adygia og Karatsjajevo-Tsjerkessia i 1924 for å bevare nokre 85 meter høge eksemplar av nordmannsedelgran, som ein meiner er dei høgaste trea i Europa, og ein unik skog av barlind innanfor bygrensene til Sotsji. Om lag ein tredjedel av fjellartane er rekna som endemiske. Området inkluderer òg Sotsji nasjonalpark.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Western Caucasus» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Omtale ved UNESCO
Tømmerhoggarar med halvvegs felt tre i Oregon rundt 1910.
Ein **tømmerhoggar** er ein person som driv med tømmerhogst, felling av tre. 

Tømmerhogst var tidlegare eit hardt yrke. Tømmerhoggarar heldt gjerne til i røft tillaga koier på aude stader. Dei brukte øks og handsag og levde i fare skader frå desse reiskapane eller fallande tre.

I dag er yrket har nye verktøy, betre transport og medisinsk utvikling gjort yrket mindre fareprega. Motorsag er det viktigaste verktøy. Men tømmerhoggarar har framleis eit tøft preg som mellom anna blir dyrka gjennom konkurransar.

Hans Børli framstilt som tømmerhoggar og tre. Karikatur av Oddmund Mikkelsen frå 1985.

Kjende tømmerhoggarar
---------------------

* Hans Børli, norsk diktar
* Dag Terje Andersen, næringsminister i regjeringa Stoltenberg II

Tømmerhoggarar i kulturen
-------------------------

Paul Bunyan er ein nordamerikansk folkehelt som er framstilt som ein tømmerhoggar med overnaturlege evner.

Den amerikanske filmen *Seven Brides for Seven Brothers* (1954) handla om sju tømmerhoggarbrør som bestemte seg for å stela seg koner frå byen i nærleiken.

«The Lumberjack Song» og tilhøyrande sketsjar av Monty Python leikar med biletet av tømmerhoggar som særs mandige ved å blanda det med cross-dressing og annan «umandig» oppførsel.

Sjå òg
------

* Tømrar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
Kanté i Chelsea-drakt i 2018
**N'Golo Kanté** (fødd 29. mars 1991) er ein fransk fotballspelar som i 2018 vart verdsmeister med Frankrike sitt landslag under meisterskapen i Russland. Han er ein defensiv midtbanespelar som sidan 2016 har spelt på den engelske fotballklubben Chelsea FC.

### Klubbspel

Kanté spelte på tredjedivisjonslaget US Boulogne i 2012/13-sesongen. Dei to neste sesongane utmerkte han seg i SM Caen, på eit lag som i 2014 rykte opp i den franske toppserien. Sommaren 2015 vart han overført til engelske Leicester City. Her bidrog han mykje til at klubben frå Leicester mykje overraskande gjekk heilt topps i den engelske ligaen 2016. To månader seinare gjekk turen vidare til Chelsea FC, også med London-klubben vart Kanté ligameister i sin fyrste sesong på laget. I mai 2018 var han med å vinne FA-cupfinalen 1-0 mot Manchester United.

### Landslagsspel

Kanté fekk sin landslagdebut i mars 2016 og spelte fire av kampane då Frankrike same året tok seg til finalen i Fotball-EM på heimebane. Han kom ikkje på bana i sjølve finalen, ein kamp Portugal vann med 1-0 etter ekstraomgangar. Under verdsmeisterskapen 2018 i Russland deltok Kanté i alle Frankrike sine kampar, også i VM-finalen i Moskva der Frankrike vann Rimet-pokalen med siger 4-2 mot Kroatia. Pr juli 2018 har Kanté spelt 31 landskampar og skåra eitt mål.

### Merittar

* Verdsmeister: 2018 for Frankrike
* Engelsk ligameister: 2016 med Leicester City og 2017 med Chelsea FC
* Engelsk cupmeister: 2018 med Chelsea FC

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «N'Golo Kanté» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juli 2018.*

* eu-football
**Montagne Sainte-Victoire** (provençalsk oksitansk *Venturi/Santa Venturi* eller *Ventùri/Santo Ventùri*) er eit kalkfjell sør i Frankrike, som strekkjer seg 18 km mellom departementa Bouches-du-Rhône og Var. Det høgaste punktet er Pic des mouches på 1 011 meter, men det høgaste punktet i Bouches-du-Rhône ligg i Sainte-Baume-massivet.

Fjellet er kjend for å vorte måla fleire gongar av Paul Cézanne.

*Croix de Provence* er ein topp på fjellet som stikk seg ut. Det er ein 19 meter høg bergutvekst forma som ein kross.

Historie og turisme
-------------------

Opphavleg kalla *montagne de la Victoire* vart fjellet kjend for kristne i mellomalderen som *Sainte-Venture*. På 1200-talet vart det bygd eit kapell på toppen. Det var først på 1600-talet at fjellet fekk sitt noverande namn. 

I 1989 brann 5 000 hektar på sørsida av fjellet ned som følgje av ein skogbrann. Ein har gjort mykje for å gjenplante desse områda, men vegetasjonen er ikkje like tett som han var før brannen. 

«Mont Sainte-Victoire» (1897) av Paul Cézanne.

Kunstnarar
----------

I tillegg til Cézanne har Montagne Saint-Victoire inspirert mange andre kunstanarar, som: 

* Målaren Pablo Picasso, som kjøpte *Château de Vauvenargues*, som ligg ved foten av fjellet, og oppretta eit studio her mellom 1959 og 1962.
* Målaren Vasilij Kandinskij
* Forfattaren Peter Handke med *The Lesson of Saint-Victoire* (1980)
* Forfattaren Guy Gavriel Kay med *Ysabel* (2007)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad (på fransk)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames

 |
**Lungekreft** er ein vondarta neoplasi i lungene som er kjenneteikna ved ukontrollert cellevekst i lungeveva.

Utan medisinsk behandling kan veksten spreie seg utanfor lungene gjennom metastasering til nærliggjande vev og andre delar av kroppen. Kreft som oppstår i lungene blir kalla *primær lungekreft*. Desse er oftast karsinomar med opphav i epitelceller. Lungekreft kan delast inn i småcella og ikkje-småcella lungekreft. Dei vanlegaste symptoma er hosting (inkludert opphosting av blod), vekttap, dyspné og brystsmerter.

Storparten (80-90 %) av tilfella oppstår som følgje av langtidseksponering for tobakksrøyk. Kring 10-15 % av tilfella oppstår hjå personar som aldri har røyka. Desse tilfella skuldast ofte ein kombinasjon av genetiske faktorar og eksponering for radongass, asbest eller andre former for luftureining, til dømes passiv røyking. Lungekreft kan påvisast på eit radiogram eller tomogram av brystet. Diagnosen vert stadfesta med biopsi (vevsprøve).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lung cancer» frå Wikipedia på engelsk, den 16. november 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* BBC Things
* NDL

 |
**Fotogruppe 72** var eit fotografkollektiv som var aktivt i Oslo på første delen av 1970-talet. På sitt største omfatta Fotogruppe 72 30–40 fotografar. Gruppa hadde ein svart-kvitt-fotolab i Oslo. 

Det som sameinte deltakarane var, i tillegg til det fotografiske, eit samfunnsengasjement prega av ein radikal ståstad og motstand mot norsk medlemskap i EEC (EF). I gruppa sine vedtekter gjekk ein inn for å «forsvare en politisk, progressiv fotografisk kultur i folkets tjeneste».

Mykje idealisme og ein sterk kollektiv tankegang prega fotogruppa, og gjorde at mange av bileta berre vart kreditert med omgrepet «Fotogruppe 72» då dei vart publisert i tidsskrift og bøker, utan at namna til fotografen vart utgjevne. Blant dei mest sentrale fotografane var Svein Erik Dahl, Rune Lislerud  og Per-Anders Rosenkvist. 

Fotogruppe 72 vart lagt ned i 1976, då nokre av dei mest aktive fotografane oppretta biletbyrået Samfoto og vidareførte mykje av aktiviteten der.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Samfoto Arkivert 2012-01-20 ved Wayback Machine.

Referansar
----------

1. ↑   *Heftige forspill og høye idealer i Fotogruppe '72*, artikkel i *Samfoto info*, månedlig nyhetsbulletin for bildebyrået Samfoto, juni 1995.
2. ↑   Omtale av Svein Erik Dahl og Rune Lislerud i boka *118 øyeblikk. Norske reportasjefotografier utvalgt og presentert av Tom Martinsen*, Dinamo Forlag (2003) ISBN 82-8071-052-3
Luper finst i mange variantar og er vanlegvis enkle å nytte.
Lupe nytta av urmakarar som arbeidde med mekaniske lommeur og armbandsur. Lupa er utforma slik at urmakaren kan knipa lupa fast framfor sitt eine auge, og såleis lett rette synet mot dei små delane i uret samstundes som båe hendene var frie til arbeid.
Ei **lupe** eller eit **aukeglas** er ei optisk linse som vert nytta som eit hjelpemiddel for å studere ting på nært hald. Luper skil seg frå andre forstørringsgjenstandar, til dømes briller, ved at dei har ei anna utforming. 

Lupa vert nytta i mange yrke, til dømes av kirurgar, tannlækjarar, gullsmedar, urmakarar og i andre presisjonsyrke.

Historie
--------

Den tidlegaste nedteikninga av eit forstørringsglas er i sjubindsverket *Kitab al-Manazir* ('Optikk') skrive mellom 1015 og 1021, og seinare omsett til latin.

Forstørring
-----------

Fokus vil variere frå brukar til brukar.
Forstørringa til ei lupe kjem an på kvar ho er plassert i forhold til auga til brukaren og objektet som vert studert. Dei er vanlegvis skildra i form av styrken sin, og ei lupe med 2× forstørring vil om lag doble storleiken på objektet ein studerer.

Den matematiske formelen for forstørringa vil vere MP0=¼Φ+1, der Φ er lupa si evne til å bryta ljoset (dioptri) og ¼ er den tenkte avstanden til brytingspunktet (om lag 25 cm frå auget). Verdien for å skildre forstørringa vert skriven «mx», der m=MP0.

Fokuset i luper er ikkje særleg nøyaktig, og dette vil variere i forhold til lysbrytinga i auga til brukaren.

Ulike luper
-----------

* Handhalden lupe
* Visolettlupe
* Stativlupe
* Lupelampe

Kjelder
-------

* Jeweler's Loupe.
* Luper Arkivert 2007-07-17 ved Wayback Machine. innhenta 13.07.2009.
* Magnifying glass» på Engelsk Wikipedia.
**Endre Magnus Witzøe** (20. april 1875–1. april 1934) var ein norsk skipsmeklar og politikar frå Kristiansund som representerte Møre-byane og Høgre på Stortinget i tida 1925-33.

Witzøe var fødd i Kristiansund, der far hans dreiv gard på Nordlandet til han i 1875 tok over eit gardsbruk i heimbygda Hemne. Noko seinare flytta familien tilbake til Kristiansund og Witzøe fekk seg arbeid som kontorist i 1892, etter å ha gått middelskulen. I tida 1896-98 arbeidde han ved eit sjøforsikringsselskap i Berlin, deretter eitt år i G. Gravems assuranse-, agentur- og skipsmeklarforretning i Kristiansund. Witzøe etablerte seg så som vareagent og skipsmeklar i byen i 1899, og dreiv verksemda si til han døydde. Han var elles børskommissær frå 1919, og styreformann i [[Kristiansund og Nordmøre] Forretningsbank]] AS frå 1926.

Witzøe var medlem av Kristiansund bystyre åra 1923-28. Frå 1925 til 1933 møtte han på Stortinget som representant frå kjøpstadene Ålesund, Molde og Kristiansund, vald på eit Høgre-program. På Stortinget var han medlem av Jarnbanekomitéen 1925-27, formann i Lønningskomitéen 1928-30 og medlem av Administrasjonskomitéen 1931-33.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Hjarte sett frå baksida, venstre framkammer er opna. A: Høgre lungevener (dei venstre sit fast på «lokket» som er opna). C: Mitralklaffen, ned til venstre hjartekammer.
**Lungevenene** fører oksygenrikt blod frå lungene til hjartet. Etter fostertida er dei dei einaste venene som inneheld oksygenrikt blod. Det er normalt fire stykker som munnar inn i venstre framkammer, to frå kvar lunge. Dei nemnast som øvre og nedre, høgre og venstre. Somme tider har venene frå øvre og midtre lungelapp på høgre side ikkje smelta saman før innmunning i hjartet, det blir då tre høgresidige lungevener til hjartet. Tilsvarande har dei to venstresidige somme tider felles innmunning til hjartet, det blir då ei venstresidig lungevene. Ein kan difor rekne alt frå tre til fem lungevener til høgre side av hjartet som normalt.

Feilinnmunning av ei eller fleire lungevener er ein komplisert medfødd hjartefeil kalla anomale lungevener. Ein meiner då at lungevenøst blod kjem inn i høgre framkammer i staden for venstre.

Kjelder
-------

1. ↑  St John Sutton MG og Maniet AR: *Atlas of multiplane transesophageal echocardiography*. Martin Dunitz, 2003.

| * v
* d
* e
Krinsløpssystemet |
| --- |
| Blod  |  Hjarte → Livpulsåre → Pulsåre → Kapillær → Vene → Holvene → Hjarte → Lungepulsåre → Lungene → Lungevene → Hjarte |
**Arne and** (svensk *Arne Anka*) er ein svensk teikneserie teikna av Charlie Christensen. Arne minnar til ein viss grad om Donald Duck (svensk *Kalle Anka*), men dette er berre på overflata, som personlegdomar har dei svært lite felles. Serien vart teikna mellom 1983 og 1995, først i fagforeiningsbladet Metallarbetaren. Arne har også gått som teaterstykke på Stockholms stadsteater, med Robert Gustafsson i hovudrolla.

### Søksmål frå Disney

Midt på 1980-talet gjekk Disney Corporations til søksmål mot Arne Anka på grunn av likskapen med Donald. Disney meinte at dei var utsette for plagiat, og at figuren var for lik Donald for deira smak. Arne si livsførsel og framferd var og i strid med Disney sine ideal. Alexander Barks svara med å la Arne ta ein plastisk operasjon slik at nebben hans vart spissare og mindre likt Donalds. Det tok ikkje lange tida før Arne kjøpte seg ein lausnebb til å ha over den andre, som var meir i Donald-stil, men med hyssing kring skallen. Sidan gjekk Arne med denne lausnebben til søksmålet vart droppa, og hyssingen forsvann. I løpet av desse åra utvikla Christensen teiknestilen slik at Arne vart meir karikert, og mindre opplagt lik Donald. Seinare har søksmålet vore ironisk kommentert i serien, til dømes den gongen Arne stod framfor spegelen for å finne klesplagg til eit bryllaup han var beden i. Han fann ein matrosdress, og då han tok dressen på, sa han berre: "Niks. Går eg ut i denne, blir eg og saksøkt!"

### Personlegdom

Arne And er arbeidslaus, bohem, forfattar utan oppdrag, og støtt på leit etter kvinnfolk og øl. Han rek for det meste ikring i Stockholm i lag med venene sine, Krille Krokodille og Morten Mus. Arne er kynisk og svartmålande, og svært kritisk til den svenske samfunnet, politisk utvikling og dei mørkare sidene av moderniteten. Trass i den utsvevande livsførsla til Arne, har han eit grunnleggjande moralsyn, som stundom kjem i konflikt med framtoninga elles. Han er ofte nytta av forfattaren for å peike på skakke tilhøve i samfunnet. Ein gong gjorde han ein samfunnsanalyse over eit glas øl, som var så kynisk at dei fleste andre i rommet tok livet sitt. Bareigaren ba Arne om å halde kjeft for framtida, av di sanning og økonomisk vinning ikkje støtt høyrer ihop.

Serien stiller seg kritisk til nynazismen som var på frammarsj i Sverige, og nazistane er jamnt framstilt som grisar (nazisvin). Arne likar Carl Michael Bellman, og serien viser ofte til Bellmans epistlar, Gustaf Fröding og andre kjende svenske diktarar.

Arne Ankas comeback
-------------------

I december 2004 dukka plutseleg Arne Anka opp att i ein annan av Charlie Christensens seriar, Konrad K. Serien vart publisert i desembernummeret av avisa Dagens Arbete. Etter desembernummeret vart Arne Anka nok ein gong hovudperson og Konrad K tok over Alexander Bark si rolle som forteljar.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arne Anka
* *Arne är tillbaka* – intervju i Dagens Arbete 28 februari 2005
Bybilete i Luohe
Plasseringa av Luohe-prefekturet i Henan
**Luohe** (kinesisk: 漯河; pinyin: *Luòhé*) er eit byprefektur midt i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 2 617 km² og hadde vel 2,5 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Luohe omfattar tre bydistrikt (区 *qū*) og to fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Dyrking og vidareforedling av kveite og mais er viktige for den lokale økonomien i Luohe. Byprefekturet er kjent for sin produksjon av skinke, firmaet Shuanghui (双汇) er største skinkeprodusenten i Kina. I byområdet er det mykje lettindustri som til dømes næringsmiddel-, papir-, lær-, sko-, tekstil- og sigarettindustri. samt elektronikkindustri.

Luohe har vore eit handelssenter sidan antikken.

### Samferdsle

Jingguangbana, toglinja mellom Beijing i nord og Guangzhou i sør, har stoppestad her. Denne sterkt trafikkerte jarnbanelinja er også innom mellom andre Baoding, Shijiazhuang, Handan, Anyang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Shaoguan.

Kinas riksveg 107 går gjennom området. Han fører frå Beijing til Shenzhen og er innom provinshovudstadene Shijiazhuang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Guangzhou.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Luohe» frå Wikipedia på bokmål, den 27. desember 2012.*

* *Denne artikkelen bygger på «Luohe» frå Wikipedia på engelsk, den 27. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames

 |
Tømmerrenne inn til saga på Hävla bruk i Finspångs kommun i Sverige.
**Tømmerrenne**, òg kalla **fløytingsrenne**, er ei vassrenne nytta til tømmerfløyting, det vil seie å transportere tømmer (turka trestammar) ved å la tømmeret flyte i rennande vatn. Ei tømmerrenne kan vere av treverk, metall eller mur, og bygd for å fløyte laus-tømmer over strekningar der naturlege elvar og vatn ikkje kan nyttast, til dømes forbi stryk, fossar eller vasskraftverk og andre hindringar i fløytingselva, eller for å føre tømmeret frå eit vassdrag over i eit anna. Det var òg vanleg å laga ei tømmerrenne frå fløytingselva og inn på sagbruket som skulle take mot tømmeret. I dag er tømmerfløytinga erstatta av transport med lastebilar og jarnbane.

For at ei tømmerrenne skulle fungere, måtte renna ha tilstrekkeleg fall og nok vatn. Fløytingsdammar for å samle opp vatn og sleppe det ut i renna under fløytinga vart difor bygde på høvelege stader i terrenget, på same vis som fløytingsdammer òg vart bygde for å skaffe nok vatn i små elvar og vassdrag i den årlege tømmerfløytingsperioden.

Leivningane av ei tømmerrenne i fossen Storstupet i elva Ämån i Dalarna i Sverige.

Fløytingstunnelar
-----------------

Ei særleg form for tømmerrenner var fløytingstunnelar. Til dømes går det ein 3 170 meter lang fløytingstunnel mellom Isnes i Vestvannet og Eid i Visterflo (ei sideelv til Glomma) i Sarpsborg kommune som var i bruk fram til 1985, så lenge det vart fløyta tømmer i Glomma.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tømmerrennas venner om tømmerfløyting og tømmerrenner Arkivert 2012-01-21 ved Wayback Machine.
* «Med tømmer fra hei til hav, Siste fløtning i Arendalsvassdraget». Nidarå fellesfløtning, 1970 / Kviteseid Historielag.
Koordinatar: 25°52′N 43°30′E﻿

**Rass** (òg skrive **Ar Rass**, **AlRass** eller **Al-Ras**; arabisk الرس) er ein saudiarabisk by i Al Qassim-provinsen. Han ligg sørvest for Buraydah, hovudstaden i provinsen og nord for Riyadh, hovudstaden i landet.

Han er den tredje største byen i Al Qassim-provinsen etter folketal og har kring 133 000 innbyggjarar (2010). Han har eit areal på kring 60 km². Rass tyder «ein gammal brunn» på arabisk, og vart nemnd i eit dikt av Hassan Bin Thabit, diktaren som var ein følgjesvein (sahaba) til Muhammed.[*treng kjelde*]

Byen har 19 offisielle under-guvernement, og er omgjeve av kring 200 landsbyar, og ein beduinsk busetnad, hovudsakleg på sør- og vestsida.

Stad
----

Rass ligg i Al Qassim-provinsen, sentralt i Saudi-Arabia. Han ligg nesten 400 km nord for Riyadh, 50 km vest for Unaizah, og kring 80 km sørvest for Buraydah, regionshovustaden. Byen ligg sør for Al Khabra, vest for Badaya'a, aust for Qasr Bin Okayel, og nord for Dakhnah.

Geografi
--------

Rass har eit typisk terreng for Nejd, med sanddyner kring byen, utanom i vest og i sør, der det ligg beduinske busetnader. Wadi Al Rumma (Rummadalen) kryssar byen frå sørsida til nordaustsida. Det er fleire mellomhøge platå, og låge fjell kring byen, hovudsakleg i sør. Desse vert av lokale kalla Jebel Algoshie.

### Klima

Rass har eit typisk ørkenklima, med kjølige vintrar og svært varme og tørre somrar. Middeltemperaturen om vinteren ligg mellom 8 og 21 °C. Juni til september er dei varmaste månadane og kan stundom nå opp mot 50ºC på det aller varmaste.

Idrett
------

Fotballaget i byen, Al Hazm spelar på det øvste nivået i landet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ar Rass» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
Tømmermannspanel med profilerte 1"5" bord som påbord, truleg lagt på seint 1800-tal
Tømmermannspanel av 19x95 mm bord på uthus
**Tømmermannspanel** er ei ståande bordkleding med over- og underliggar. Tømmermannspanel er den mest utbreidde utvendige paneltypen på trehus i Noreg. 

Breidda på overliggarane varierer frå fem til åtte tommar, på småhus er det bruka bord ned til fire tommars breidd. Tjukna var frå gammalt vanlegvis 1 ", sjeldnare 5/4 ", etter 1900 ofte 7/8 ". 

Tømmermannspanel vart vanleg ved kleding av lafta tømmerhus frå 1600-talet. På store hus vart panelet bruka fram til omkring 1800, på småhus til omkring 1870. På denne tida vart overliggaren gjerne pynta med profilering. Tidleg på 1900-talet kom paneltypen attende, og etter andre verdskrigen har han, no utan profilering, vorte svært vanleg på alle slags trehus. Med dagens mål vert han sett opp med minst 19 mm tjukke bord og mellom 125 og 200 mm breie overliggarar. Underliggarane kan vere ned til 67 mm breie. Overlappinga bør vere 20-30 mm.

Tømmermannskledingen vert sett opp med margsida ut. Det er spesielt viktig at overliggaren har margsida ut, sidan borda når dei tørkar vil krumme seg som om årringane forsøkjer å rette seg ut. Er bordet lagt feil veg, vil det bli ei glipe mellom overliggaren og underliggaren. Avstanden frå ytterkanten av ein overliggar til ytterkanten av neste overliggar kallar vi panelmodul. Sidan vi kan variere overlappinga, vert panelmodulen fleksibel, og før ein startar legginga, kan ein rekne ut ein høveleg panelmodul for ytterveggen ein vil bordkle. Så spikrar ein opp underborda med den avstanden ein har rekna ut, før ein spikrar påborda utanpå desse.

Kjelder:
--------

* Tore Drange, Hans Olaf Aanensen og Jon Brænne: Gamle trehus Universitetsforlaget ISBN 82-00-21389-7
Ivan Vasiljev i ei oppføring av *Spartakus*, 2011.   
 Foto: www.kremlin.ru
***Spartakus*** er ein ballett som vart komponert i 1954 av sovjetaren Aram Khatsjaturjan. Verket fylgjer den romerske slaven Spartakus som leidde Spartakusopprøret som førte til den tredje slavekrigen. Historia i balletten tek seg store fridommar med den historiske hendinga. Balletten vart tildelt ein Leninpris same året som han vart komponert. Han vart sceneoppført fyrste gongen i 1956 i Leningrad og igjen i 1958 i Moskva, men det er 1968-versjonen med koreografi av Juri Gregorovitsj som har vorte mest vidgjeten. Balletten er framleis eit av Khatsjaturjans best kjende verk og er viktig for ballettscener i Russland og dei tidlegare sovjetrepublikkane. 

Musikken frå balletten er svært kjend og har ofte vorte brukt som filmmusikk. Dette gjeld særleg *Adagio for Phrygia og Spartakus* som har vorte brukt t.d. i *Caligula*, *Istid 2* og som kjenningsmelodi til fjernsynsserien *Onedinlinjen*.

Hovudpersonane i balletten er: 

* Crassus, Romersk konsul
* Spartakus, kongen av Thrakia i fangenskap
* Phrygia, kona til Spartakus
* Aegina, konkubina til Crassus

Handling
--------

**Fyrste akt**

Konsulen Crassus vender triumferande heim til Roma i prosesjon etter sine siste erobringar. Blant dei han har teke til fange er Spartakus, kongen av Thrakia, og kona Phrygia. Spartakus syrgjer over fangenskapen og tek eit bittert farvel med Phrygia som må bli ein del av konkubineharemet til Crassus. For å underhalda Crassus og fylgjet hans blir Spartakus sendt inn på arenaen og blir tvungen til å drepa ein nær ven. Spartakus er forferda over dette og eggjar medfangane sine til å gjera opprør.

**Andre akt**

Dei rømte fangane feirar fridomen sin. I mellomtida underheld Crassus den romerske adelen på overdådig vis. Den forførande Aegina eggjar opp til ein seksuell orgie. Spartakus og mennene hans forstyrrar orgien og frigjer slavekvinnene, inkludert Phrygia. Den fornærma Aegina insisterer på at Crassus straks må forfylgja slavehæren. Elskarane feirar flukta til det kjende musikkstykket *Adagio for Phrygia og Spartakus*.

**Tredje akt**

Aegina oppdagar leiren til Spartakus og observerer elskarane når dei kjem ut av teltet sitt neste morgon. Aegina sender ord til Crassus, som sender hæren sin etter dei. Det bryt ut øydeleggjande kampar blant styrkane til Spartakus. Til slutt oppdagar styrkane til Crassus kvar Spartakus er og spiddar han med spyda sine. Hans nærmaste får fatt i kroppen hans og ber det vekk medan Phrygia syrgjer.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Spartacus (ballet)» frå Wikipedia på engelsk, den 29. august 2012.*
**Rafael Ferrer** (fødd i Valencia 1570, døydde i San José i Peru, 1611) var ein spansk jesuitt og oppdagar.

Ferrer vart medlem av jesuittordenen, og vart i 1593 send til Quito i Ecuador. I 1601 trengde han inn i territoriet til cofán-folket, ein stamme som var fiendtleg til det spanske styresettet. Etter tre år vart folk i fleire landsbyar påverka av kristendomen, og det omkringliggande landet vart opna for kolonistar.

På kommando frå visekongen av Quito, gjekk Ferrer inn blant stammane ved elva Napo. Han vart godt mottatt av indianarane, og på denne turen som varte i to og eit halvt år reiste han 5800 km inn i ukjente territorium og utforma ein skisse av Napo-bassenget, eit kart over landet han hadde utforska, og eit herbarium som han presenterte for visekongen. Han vart utnemnd til guvernør og magistrat for Cofán-territoriet, og fekk tittelen misjonsleiar for cofán.

Etter ein pause frå misjonstenesta, vende han seg i 1610 tilbake til dei få stammane av cofán-folket som enno ikkje var påverka. Han møtte døden i hendene på ein av stammeleiarane, som han hadde tvinga til å forlate det polygamiske levesettet. 

Forutan utgjevinga av "Arte de la Lengua Cofana", omsette Ferrer katekismen og utvalde delar frå evangelia til cofán-språket.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på ein artikkel no fritt åndsverk (i «public domain»): Herbermann, Charles, ed (1913). «Rafael Ferrer». Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company.*
Dekorert trapp i Caltagirone
Caltagirone
**Caltagirone** er ein by og ein kommune i provinsen Catania i regionen Sicilia i Italia. Kommunen har om lag 39 000 ibuarar med ei flatevidd på 382 km². Byen Caltagirone ligg 608 meter over havet, 70 km sørvest for provinshovudstaden Catania.

Byen har i lang tid vore kjend for sin produksjon av keramikk, særleg majolica- og terrakotta-varer. I dag er produksjonen i større grad vend mot framstilling av skulpturar i keramikk og terrakotta. Næringslivet elles er basert på landbruk; dyrking av druer, oliven og fersken.

Byen vart nesten fullstendig lagd i ruinar under Sicilia-jordskjelvet i 1693. Mange offentlege og private bygningar vart sidan bygd i ein einskapleg barokkstil. Det er hovudgrunnen til at byen, saman med fleire byar i Val di Noto vart teke med på UNESCO si verdsarvliste i 2002.

Caltagirone er kjend som fødestaden til Luigi Sturzo, grunnleggaren av Partito Popolare Italiano, det seinare Democrazia Cristiana.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Caltagirone» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Rafał Brzozowski** (fødd 8. juni 1981) er ein polsk songar, tv-programleiar og tidigere brytar. Han var ein av programleiarane for Junior Eurovision Song Contest 2020 i Warszawa, og han har leia program som *The Name of the Tune* og den polske versjonen av *Lykkehjulet*. Brzozowski vart vald ut til å representere Polen i Eurovision Song Contest 2021 med songen «The Ride».

Bakgrunn
--------

Brzozowski starta sin musikalske karriere i 2012, då han deltok i den polske utgåva av *The Voice*. Kort tid etter slapp han debutsingelen «Tak blisko» (*så nært*), og han følgde opp med debutalbumet med same namn. I 2014 kom oppfølgjaralbumet *Mój czas* (*min tid*). Parallelt med musikkarrieren har han etablert seg som programleiar for underhaldningsprogram på polsk fjernsyn. Han var blant anna programleiar for Junior Eurovision Song Contest 2020, som vart sendt frå Warszawa.

I 2021 vedtok den polske allmennkringkastaren Telewizja Polska at Brzozowski skulle representere landet i Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland. Songen hans «The Ride» kom med i den andre semifinalen torsdag 20. mai.

Dei to største lidenskapane til Brzozowski er idrett og luftfart. Han vann ein bronsemedalje i bryting i den polske akademimeisterskapen. Han er privatflygar og jobbar for å ta flysertifikat i luftakrobatikk.

Diskografi
----------

### Album

* 2012 – *Tak blisko*
* 2014 – *Mój czas*
* 2014 – *Na święta*
* 2015 – *Borysewicz & Brzozowski* (med Jan Borysewicz)
* 2016 – *Moje serce to jest muzyk, czyli polskie standardy*

### Singlar

* 2012 – «Tak blisko»
* 2012 – «Katrina» (feat. Liber)
* 2012 – «Gdy śliczna Panna»
* 2013 – «Za mały świat»
* 2013 – «Nie mam nic»
* 2013 – «Za chwilę przyjdą święta»
* 2014 – «Magiczne słowa»
* 2014 – «Świat jest nasz»
* 2014 – «Linia czasu»
* 2015 – «Kto»
* 2015 – «Jeden tydzień»
* 2015 – «Słowa na otarcie łez» (med Jan Borysewicz)
* 2016 – «Zaczekaj – tyle kłamstw co prawd»
* 2017 – «Sky Over Europe»
* 2017 – «Już wiem»
* 2020 – «Gentleman»
* 2021 – «The Ride»

Referansar
----------

1. 1 2 3 4  «RAFAŁ takes 'The Ride' to Rotterdam» (på engelsk). 12. mars 2021. Henta 12. mars 2021.
2. ↑  «Rafal confirmed as Poland's act for Eurovision 2021 with "The Ride"» (på engelsk). 12. mars 2021. Henta 12. mars 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Rafał Brzozowski» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
**Andreas Stjernen** (fødd 30. juli 1988) er ein norsk skihoppar som er medlem av Sprova Idrettslag. Han har i åra 2009-13 vunne ein sølvmedalje og to bronsemedaljar i noregsmeisterskap. Hans beste plassering eit verdscuprenn er ein andreplass i skiflygingsbakken i Oberstdorf i 2013-sesongen.

Hroar Stjernen er far hans.

### Aktiv

Stjernen tok sølvmedaljen i NM normalbakke på Raufoss i 2009, 3,5 poeng bakom Roar Ljøkelsøy, men framom Anders Bardal. Stjernen debuterte i verdscupen med 19. plass på Lillehammer 5. desember 2009. Gjennom dei neste sesongane sleit han med å hevde seg i verdscuprenn, ein åttandeplass i Sapporo var hans beste plassering i verdscupen før 2013-sesongen.

Den 26. januar 2013 kom STjernen på fjerdeplass i skiflygingsrennet i Vikersund, etter eit hopp på 232,5 meter, ny personleg rekord. Han kopierte plasseringa i skiflygingsbakken i Harrachov, før han, den 16. februar 2013, vart nummer to i Oberstdorf, også det eit skiflygingsrenn. I ei rekordjamn tevling var han med 409,5 poeng 0,3 poeng bakom tyske Richard Freitag, og 0,5 poeng føre austerrikaren Gregor Schlierenzauer.

Stjernen deltok for Noreg i ski-VM 2013 både i normalbakken, storbakken og i lagtevlinga, der han høvesvis vart nummer 13, 18 og kom på fjerdeplass med det norske laget.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* 2009: Sølvmedalje i normalbakken på Raufoss
* 2010: Bronsemedalje i normalbakken i Vikersund
* 2011: Nr 4 i storbakken i Oslo
* 2012: Nr 7 i normalbakken på Voss
* 2013: Bronsemedalje i normalbakken på Rena

Kjelder
-------

* 

* (en) Andreas Stjernen – Profil og resultatoversikt hos FIS
**Calton Hill** er ein ås sentralt i Edinburgh i Skottland, like aust for New Town. Utsyn frå og av åsen er ofte sett på bilete og måleri av byen. 

Edinburgh sett frå Calton Hill med Dugald Stewart Monument i framgrunnen.
Toppen av Calton Hill ned National Monument og Nelson's Monument
Calton Hill er hovudkvarteret for Den skotske regjeringa, som er basert i St Andrew's House, på sørsida av åsen med Det skotske parlamentet og andre viktige bygg som Holyrood Palace, ved foten av åsen. Det finst òg fleire monument og bygg på åsen som National Monument, Nelson's Monument, Dugald Stewart Monument, New Parliament House (the Royal High School), Robert Burns Monument, Political Martyrs' Monument og City Observatory.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Calton Hill» frå Wikipedia på engelsk, den 20. juni 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Youngson, A.J. (2001): "The Companion Guide to Edinburgh and the borders", Chapter 9 (Calton Hill), Polygon Books, Edinburgh, UK, ISBN 0-7486-6307-X
2. 1 2 3 4 5 6  The Calton Hill, Robert Louis Stevenson(1879), "Edinburgh: Picturesque Notes", Chapter 8, ASIN: B00158QM62.
3. ↑  Mitchell , Anne (1993), "The People of Calton Hill", Mercat Press, James Thin, Edinburgh, ISBN 1873644 183.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Calton Hill**

Koordinatar: 55°57′19″N 3°10′56″W﻿
Gresk ikon av Jesu atterkome frå rundt 1700
**Jesu atterkomme** er ei førestilling innan kristendom, islam, bahai og messiansk jødedom som inneber at Jesus kjem til å venda tilbake til jorda i si gudommelege form etter himmelferda si for rundt 2000 år sidan. Førestillinga byggjer på Messias-profeti, og blir vanlegvis knytt til førestillinga om den endelege dommen over verda, men kan ha mange tolkingar. Omgrepet er sentralt innan den kristne eskatologien, og er ofte avbilda i kunst.

Ein finn underbygging for trua om Jesu atterkome i evangelia (Matt. 24–25; Mark. 13; Luk. 21:5–26; Joh. 14:25–29) og i Johannes' openberring, eldre bibelstader og i ulike overleveringar.

Ein del trur at atterkomet vil skje heilt bokstavelig, og at Jesus vil koma tilbake synleg for alle. Nokre trur på bortrykking, og at Gud vil ta dei kristne til seg medan andre blir verande tilbake på jorda. Atterkomet vil så finna stad etter dette. Ikkje alle kristne meiner at Jesu atterkome vil vera synleg. Ifølge synet kjend som preterisme fann atterkomet stad allereie då Jesus var på jorda.

Terminologi
-----------

Det Nye Testamentet bruker det greske ordet *epiphaneia (ἐπιφάνεια) fem gonger om Jesu atterkome.*

I Det greske Nye Testamenet (Novum Testamentum Graece) opptrer det greske ordet *parousia* (παρουσία, 'kome' eller 'tilstadevere') tjuefire gongar, sytten av dei om Jesus. 
I 1908 viste Gustav Adolf Deissmann at *parousia* blei brukt så tidleg som på 200-talet f.Kr. for å visa til hendingar der ein konge eller høgståande person vitja ein by med ei framsyning av stordom.

Kjelder
-------

1. ↑  «Second Coming | Definition & Gospels», *Encyclopedia Britannica* (på engelsk), henta 20. desember 2020
2. ↑  «Greek Lexicon :: G2015 (KJV)». *Blue Letter Bible*.
3. ↑  
Gustav Adolf Deissmann (1908). *Light from the Ancient East:The New Testament Illustrated by Recently Discovered Texts of the Graeco-Roman World*.

* *Denne artikkelen bygger på «Jesu gjenkomst» frå Wikipedia på bokmål, og «Second Coming» frå Wikipedia på engelsk den 20. desember 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* NKC

 |
**Katrin Apel** (fødd 4. mai 1973) er ein tysk skiskyttar. Ho er to gonger olympisk meister og fleire gonger verdsmeister på stafett med det tyske laget.

Apfel vart fødd i Erfurt i Thüringen i DDR. Ho gjekk på sportsskule (*Kinder- und Jugendsportschule*) i Oberhof. Frå 1989 til 1993 tok ho lærarutdanning i Schmalkaldehn. Deretter gjekk ho inn i idrettsgruppa i den tyske hæren, Bundeswehr. Ho bur med sambuaren Thomas Burmann i Gräfenroda nær Oberhof.

Apel starta idrettskarrieren sin som langrennsløpar. Etter at ho ikkje klarde å kvalifisera seg til OL på Lillehammer i 1994 gjekk ho over til skiskyting. Allereie i VM i 1996 i Ruhpolding vann ho gull med stafettlaget og i lagkonkurransen. Ho har seinare vore med på to VM-stafettgull til, og OL-gull i stafett i både 1998 og 2002. Individuelt har ho to VM-sølv, og ein OL-bronse. 2001/02-sesongen var Apel sin beste sesong så langt, då vann ho sine tre første verdscuprenn, og kom på 5. plass i verdscupen samanlagt.

Kortfatta merittliste
---------------------

(per 26. februar 2006)

* Verdscupen samanlagt:
	+ 5. plass (2001/02)
* Verdsmeisterskap:
	+ 4 gull, 5 sølv, 1 bronse (beste individuelt: 2 sølv, på sprint i 2000 og fellesstart i 2004)
* Olympiske leikar:
	+ 2 gull, 1 sølv, 1 bronse (beste individuelt: bronse, sprint 1998)
* Verdscuprenn:
	+ 4 gull, 5 sølv, 8 bronse

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Katrin Apel». olympedia.org. Henta 14. november 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* Munzinger (sport)

 |
**SS «Normandie»** var eit fransk passasjerskip som vart bygd av Chantiers de Penhoët i Saint-Nazaire, Frankrike, for det franske reiarlaget Compagnie Générale Transatlantique (CGT, òg kjend som French Line). Skipet vart sett inn i teneste i transatlantisk drift i 1935, som det største og raskaste passasjerskipet i verda.

Art deco-designen og det overdådige interiøret har fått mange til å vurdera skipet som det fremste av alle passasjerskip gjennom tidene. Trass dette var det ikkje ein kommersiell suksess, og var avhengig av statlege tilskot. Under teneste som flaggskip for CGT, gjennomførte «Normandie» 139 vestgåande transatlantiske krysningar frå heimehamna si i Le Havre til New York. «Normandie» vann Atlanterhavets blå band for den raskaste transatlantiske overfarten fleire gonger, der RMS «Queen Mary» frå 1936, var den største rivalen.

Under den andre verdskrigen vart «Normandie» beslaglagt av amerikanske styresmakter i New York og omdøypt USS «Lafayette». I 1942 tok skipet fyr medan det vart ombygd til troppetransportskip, kantra mot babord og vart liggjande i Hudsonelva ved Pir 88, staden for den noverande passasjerskipsterminalen i New York; *«New York Passenger Ship Terminal».* På grunn av store kostnader vart restaurering sett på for urealistisk, og skipet vart difor selt for opphogging i oktober 1946.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «SS «Normandie»» frå Wikipedia på bokmål, den 4. november 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* SS Normandie - Monster sitt of the Sea: The Great Ocean Liner #seg of Time
* S.S. Normandie - Great Ships
* The Sinking of the S.S. Normandie At NYC's Piar 88
**Andreas Pedersen Seierstad** (fødd 24. november 1890 i Hedrum, død 15. juli 1975 i Oslo) var ein norsk teolog, bondestudent med haugiansk bakgrunn, målmann, kyrkjehistorikar og folkeminnegranskar.

Han vart uteksaminert frå Notodden lærarskule i 1911, der han også underviste periodevis, tok artium i 1916, cand.theol. i 1921 og dr.theol. i 1924, med avhandlinga *Kyrkjelegt reformarbeid i Norig i nittande hundreaaret* (Bergen, 1923). Same året vart han også dosent, og frå 1946 til 1960 arbeidde han som professor i kyrkjehistorie ved Menighetsfakultetet.

Han gav ut *Olavsdyrking i Nidaros og Nord-Europa* (1930) og mindre avhandlingar om den norske kyrkjehistoria, særleg i mellomalderen, reformasjonstida og på 1800-talet, og dei fleste av desse vart seinare trykte samla i *Fedrearv og kristenkall* (1965). Seierstad var også medredaktør i *Tidsskrift for teologi og kirke* (1930–1960), og medlem av Den midlertidige kirkeledelse (1943–1945).

Allereie som gut tok Seierstad for seg *Det norske Folkesprogs Grammatik* av Ivar Aasen, og vart dermed målmann. Miljøet på lærarskulen og det at han gifta seg med Anne Sørensen frå Lunde i Telemark styrkte også tilhøvet hans til landsmål.

Han var bror til Ivar Pedersen Seierstad.

Kjelder
-------

* «Andreas Pedersen Seierstad» hjå Store norske leksikon, innhenta 15. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
* «Andreas Pedersen Seierstad» i Allkunne, innhenta 15. april 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI

 |