recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Koordinatar: 66°5′S 100°40′E﻿

**Currituck Island** er ei øy i Antarktis med fleire mindre viker som ligg på nordvestsida av Edisto Channel i Highjump Archipelago. Ho vart kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy Operation Highjump i februar 1947, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1956 etter USS *Currituck*, eit hjelpefartøy for sjøfly og flaggskipet til den vestlege innsatsgruppa under U.S. Navy Operation Highjump, Task Force 68, 1946–47. På denne tida trudde ein at norddelen av øya var ein eigen detalj, som fekk namnet «Mohaupt Island», men ein sovjetisk ekspedisjon (1956–57) fann ut at dette var ein del av den større øya.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  «Currituck Island». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Currituck Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Kognitiv grammatikk** er den lingvistiske teorien som fyrst blei fullstendig presentert i tobandsverket *Foundations of Cognitive Grammar* (1987–1991)[1][2] av den amerikanske lingvisten Ronald W. Langacker (1942–). Kognitiv grammatikk er ein variant av *kognitiv lingvistikk*.

Ronald Langacker sin definisjon av kognitiv grammatikk
------------------------------------------------------

Ronald W. Langacker karakteriserer i *Foundations of Cognitive Grammar* (band I, s. 57) ein grammatikk med desse orda:

* A structured inventory of conventional linguistic units
* Eit strukturert inventar av konvensjonelle språklege einingar

Nedanfor følgjer nærmare definisjonar og forklaringar på dei ulike delane av denne karakteristikken, som står sentralt i det kognitive synet på kva ein grammatikk er.

### Einingar

Ei eining er ein kognitiv struktur som ein person meistrar så godt at ho/han kan aktivere ho meir eller mindre automatisk, utan at ho/han treng å rette merksemd mot delane. Ei eining er så godt innprenta (engelsk *entrenched*) at ho kan aktiverast som ein heilskap og prosesserast meir eller mindre automatisk. Ein kan òg kalle eininga for ein *kognitiv rutine*.<br\>
Det er ikkje noko som er særskilt språkleg eller lingvistisk ved ei eining. Når vi til dømes lærer å skrive, må vi øve inn fleire rørsler som i fyrstninga er ganske vanskelege å få til, og vi må konsentrere oss om kvar minste detalj. Etter kvart blir lengre og lengre handlingssekvensar til vanar – sekvensane blir automatiserte, og vi treng ikkje konsentrere oss om kvar vesle del. Merk til dømes kor godt innøvd signaturen vår er. I staden for å lære å skrive kunne vi ha valt til dømes å lære å køyre bil eller å lære å spele piano.

### Språklege einingar

### Konvensjonelle språklege einingar

### Eit inventar av konvensjonelle språklege einingar

### Eit strukturert inventar av konvensjonelle språklege einingar

Fotnotar
--------

1. ↑  Ronald W. Langacker 1987–1991. *Foundations of Cognitive Grammar.* Vol. I: *Theoretical Prerequisites* (1987), vol. II: *Descriptive Application.* (1991). Stanford, Calif. : Stanford University Press.
2. ↑  Ei førebels utgåva av delar av *Foundations of Cognitive Grammar* blei utgjeven i serien *IU Linguistics Club / Indiana University Linguistics Club* i 1983.
USA-bombefly under Koreakrigen.
**Bombe** er nemninga på gjenstandar laga som ein hol lekam av metall eller anna, fylt med stoff som er meint for å drepe menneske, øydelegge bygningar, transportmiddel og anna ved å eksplodere på utpeikte stader. Bomber kan vere fylt med til dømes høgeksplosivt sprengstoff, kjernefysisk sprengladning, giftig gass, brennbart materiale som er vanskeleg å slokke, stoff som gjev mykje røyk. For å få bombene til å eksplodere i rett tid, vert det nytta ulike utløysingsmekanismar som til dømes lunte, fjernstyrte innretningar, tidsur og anna. For bomber som vert sleppte frå fly, kan det nyttast mekanismar som får bomba til å gå av når ho råkar målet.

Ordet bombe vert nytta om både militære våpen, og om ulike former for sprenglekamar nytta av ikkje-militære under konfliktar eller for å terrorisere samfunnet. Bomber kan såleis vere både primitive, heimelaga konstruksjonar eller teknisk avanserte industriprodukt, framstilt og utforma på ulike vis og i ulike storleikar. Sprengbomber er slike bomber som drep og øydelegg ved at høgeksplosivt sprengstoff eksploderer. Gassbomber er bomber som sprengast for å forgifte menneske, dyr, land og vatn ved hjelp av giftig gass og anna stoff. Brannbomber er bomber fylte med napalm eller bensin i form av ein gelé, meint å brenne i hel menneske, setje fyr på bygningar og anna. Atombomber eller hydrogenbomber er bomber som nytter kjernefysiske sprengladningar, og som kan gjere særs store øydeleggingar både ved detonasjonen, og som fylgje av den radioaktive strålinga som oppstår etter detonasjonen. Bomber av militære typar vert frakta mot målet i fly, missil (rakettar) eller dronar; massebombing av byar, slagmarker og installasjonar vert ofte gjort av særskilde bombefly. Bilbomber er primitive bomber laga ved at bilar vert fylt med sprengstoff, særleg nytta av terroristar for å drepe, øydeleggje og skape frykt ved å verte detonert der det er samla mykje folk, eller for å råke bygningar og installasjonar.
**Curt Siodmak** (fødd **Kurt Siodmak**, 10. august 1902–2. september 2000) var ein tysk jødisk forfattar av skjønnlitteratur og filmmanus som verka i Tyskland, England, Frankrike og USA. Han gav ut seks romanar på tysk og hadde ein stor produksjon på engelsk. Karriera hans som skjønnlitterær forfattar varte i 76 år, og filmkarriera endte med kreditering eller medkreditering for til saman 35 filmmanus.

Siodmak grunnla saman med den eldre broren Robert Siodmak og forleggjaren Franz Wolfgang Koebner i 1924 magasinet *Das Magazin* kor han hadde eigne tekstar på trykk, men publiserte også i andre magasin; i aprilnummeret av *Scherl's Magazin* kom «Die Eier vom Tanganjika See» som i juli same år kom i engelsk omsetjing som «The Eggs from Lake Tanganyika» i *Amazing Stories*.

Siodmak brukte inntektene frå den første, tyskspråklege romanføljetongen sin i magasinet *Woche* til å finansiere stumfilmen *Menschen am Sonntag*, ei dokumentar-liknande krønike om liva til fire menneske i Berlin før Hitler kom til makta. Siodmak skreiv manus til filmen saman med broren og Billy Wilder. Broren og Edgar G. Ulmer sto for regi. Eugen Schüfftan og Fred Zinnemann var fotografar på filmen. Begge brørne Siodmak, Zinnemann, Wilder og Ulmer fekk seinere karrierer i Hollywood - som manusforfattar for Curt Siodmaks sitt vedkommande.

Curt Siodmak, som var av jødisk opphav, emigrerte etter å ha høyrd ei antisemittisk tirade frå Joseph Goebbels i 1933. Han tente sitt livsopphald som manusforfattar i Storbritannia og Frankrike. Han flytta i 1937 til USA og blei naturalisert amerikanar i 1943.

Siodmak tok doktorgrad i matematikk før han utvikla forfattarkarrieren.

Norske omsetjingar
------------------

* *F.P.1 antwortet nicht* (1931), omsett av Gunnar Eckardt: *F.P.1 svarer ikke* (Damm, Oslo 1933)
* *Donovan's Brain* (1942), omsett av Brede Svenneby: *Den frigjorte hjerne* (Nasjonalforlaget, Oslo 1953)
* *Donovan's Brain* (1942), omsett av Helge Skolem: *Ondskapens makt* (Fredhøis Forlag 1983) ISBN 8204012160
* *Riders to the stars* (1954), omsett av Einar Th. Schøning: *Rakettflyverne* (Romanforlaget, Oslo 1958)

Referanser
----------

1. 1 2  Biografi om Curt Siodmak på nettstaden *Deutsche Biographie* (tysk)
2. 1 2  *The Encyclopedia of Science Fiction* om Curt Siodmak
3. ↑  The *Encyclopedia of Science Fiction* om Curt Siodmak
4. ↑  «Curt Siodmak: The Idea Man» av Dennis Fischer i Pat McGilligan (red.): *Backstory 2. Interviews with Screenwriters of the 1940s and 1950s* (University of California Press 1997) på nettstaden *UC Press E-Books Collection, 1982-2004*
5. ↑  «People on Sunday: *Young People Like Us*» av Noah Isenberg på nettstaden *The Criterion Collection*
6. 1 2  Biografi om Curt Siodmak av Gerd Gemünden, professor ved Dartmouth College på nettstaden *Cinema's Exiles from Hitler to Hollywood*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA

 |
| **Eilean nan Ròn** |
| --- |
| Geografi |
| 

Eilean nan Ròn is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 58°33′ N 4°20′ W﻿Koordinatar: 58°33′ N 4°20′ W﻿

 |
| **Areal** | 1,38 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Cnoc an Loisgein (76 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Highland

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Eilean nan Ròn** (skotsk-gælisk for 'seløya') er ei øy nær Tongue nord i Sutherland i Skottland. Øya har fått namn etter gråselane som årleg føder hundretals selungar her. Ho er i dag folketom.

Båt ved Port na h-Uaille på Eilean nan Ròn.

Historie
--------

Eilean nan Ròn blei folkesett av leiglendingar som var blitt drivne frå heimane sine under Highland clearances. I 1881 budde det 73 menneske her. Innbyggjarane forlèt øya i løpet av 1930-talet, dei siste tolv i desember 1938. Ein kan sjå ruinar av busetnadane på midten av øya, mellom Mol na Coinnle og Mol Mòr.

Geografi og geologi
-------------------

Øya er ikkje teknisk sett ein del av Hebridane, sidan ho ligg for langt mot nord. Øya består hovudsakleg av sandstein med bratte klipper i nord og aust, og ein naturleg boge ved Leathad Ballach, som er 50 meter høg og 22 meter brei. Dei høgaste punkta er Cnoc an Loisgein på 76 meter over havet og Cnoc na Caillich på 75 meter over havet. 

Det ligg fleire holmar og småøyar utanfor Eilean nan Ròn. Av desse finn ein tidvassøya Eilean Iosal og bortanfor den, Meall Thailm. I sørvest ligg An Innis. Rabbit Islands ligg i Tongue Bay i sørvest.

Dyreliv
-------

Som namnet viser til, held gråsel til på Eilean nan Ròn. Det kjem hundrevis av sel her om hausten for å føde. Om lag 350 selungar vert fødde kvart år. Det finst òg mykje sjøfugl på øya.

Kjelder
-------

* Groome, Francis H. (1892-6), *Ordnance Gazetteer of Scotland*, W. & A.K. Johnstone
* The Northern Times (22 May, 2008), *Nostalgic return to Eilean nan Ron for Kitty*  CS1 maint: Date and year (link)[*daud lenkje*]

  

* *Denne artikkelen bygger på «Eilean nan Ròn» frå Wikipedia på engelsk, den 24. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:* 
		- Haswell-Smith, Hamish (2004), *The Scottish Islands*, Edinburgh: Canongate, ISBN 1841954543
		- Undiscovered Scotland (2010), *Talmine*, henta 24. februar 2010

Fotnotar

1. ↑  The Northern Times 2008
2. 1 2 3  Haswell-Smith 2004
3. ↑  Undiscovered Scotland 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Curt Badinski** (17. mai 1890–27. februar 1966) var ein tysk generalløytnant med stasjonering i Bergen og hadde kommandoen over dei tyske landstridskreftene på Vestlandet 1942-1943.

Badinski vart oberst 1. august 1938 og hadde kommandoen over 489. infanteriregiment frå 27. august 1939 til 6. januar 1942. 17. januar 1942 fekk han kommandoen over 23. infanteridivisjon og han vart utnemnd til generalmajor 1. februar same året. Ved 23. infanteridivisjon stod han til 9. juli 1942. 1. september 1942 fekk han kommandoen over 269. infanteridivisjon, som vart overført frå Leningradavsnittet til Bergen 16. november 1942. Badinski vart utnemnd til generalløytnant 1. mars 1943 og stod som sjef for 269. divisjon til 25. november 1943. Han fekk kommandoen over 276. divisjon 10. desember 1943. Divisjonen vart sett inn i Normandie i juni 1944, og vart utsletta i august 1944. Generalløytnant Badinski vart teken til fange 21. august 1944 av amerikanarane. Han sat internert til 21. juni 1947.

Litteratur
----------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND

 |
**Steigen kyrkje** er ei gammal steinkyrkje i Steigen sokn i Salten prosti. Dei eldste delane av kyrkja er frå rundt 1200–1300. 

Gjennom åra har kyrkja vore gjenstand for ulike reparasjonar som følgje av brann og uver. På 1600-talet bles kyrkjetaket av tre gonger, og i 1657 slo lynet ned og kyrkja og inventaret vart skadd. «*Stegens Kirche er aff Torden og Liunild antænt st. Lucia nat og gandske opbrændt med alle sine ornamenter; och bahre forbrændte muhr igjenstod*». Rester etter noko av det gamle inventaret er bevart på Tromsø Museum. I 1869 vart påbyggingsarbeidet av Steigen kyrkje fullført. Halvparten av murene frå den gamle steinkyrkja vart teke vare på som kor, og nytt stort kyrkjeskip vart bygd. Dette var i pietismetida, så mesteparten av gammalt inventar og historisk materiale som fanst i den gamle kyrkja vart kasta ut, og nytt inventar vart gjeve til kyrkja mot slutten av 1800-talet. Nokre få av gjenstandane frå den gamle kyrkja vart likevel bevart, bl.a. ei lysekrone i messing frå 1684.

I 1963–65 vart Steigen kyrkje restaurert på nytt og fekk att noko av mellomalderpreget. Blant anna vart det bygd nytt tårn, og veggane vart kalka innvendig.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
* 

* Steigen kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjer og kapell i Salten prosti |
| --- |
| Beiarn • Bogen • Fauske • Høyforsmoen • Leinesfjord • Leiranger • Mørsvikbotn • Nordfold • Rørstad • Røsvik • Saltdal • Steigen • Sulitjelma kapell • Sulitjelma kyrkje • Sørskot • Valnesfjord • Øvre Saltdal |
**Eiksteinen** er ein runestein som er funnen på Eik prestegard ved Hauge i Sokndal kommune i Rogaland.

Steinen vart funnen i 1972 ved oppreinsking av elvebreidda like vest for ein gammal brustad over Sokna. Det vart då funne ei sundslått blokk av karakteristisk raud granitt, og ved nærare undersøkingar vart det funne fleire fragment i nærleiken. Steinen er no sett saman og er på det næraste komplett. Han er stilt ut i Arkeologisk museum i Stavanger. Utgravingar i 2000-01 viste at det hadde gått eit gammalt vegfar ned mot elva like ved funnstaden.

Innskrifta er i runer frå den yngre runerekkja, og vert datert til 1000-talet:

**s a k (s) i : k i r þ i k o u s þ a k a f i r i r s a l (o) m o u þ o r s i n ar þ o u r r i p i b r u þ i s a**

På moderne norsk vert dette:

*Saksa gjorde denne brua for at Gud som løn skulle hjelpa mor hans Turid.*

Steinen går inn i ein «familie» av fleire steinar frå Noreg, Danmark og Sverige, der ein namngjeven person reiser runesteinen til minne om ein avliden, og at vedkomande har bygt ei bru, implisitt til minne om den avlidne. Samstundes gjev desse innskriftene klårt inntrykk av at dei er utarbeidde etter at kristendomen hadde fått fast fotfeste i landet.

I og med innføringa av kristendomen vart religionsutøvinga flytta frå den private sfæren over til å verta ein offentleg institusjon. Ein reknar difor med at kommunikasjon frå dei ytre delane av kyrkjesokna måtte gjerast lettare for å sikra oppmøte ved gudstenestene. Dermed vart det gjort vesentlege opprustingar av vegnettet, som til dømes å byggja bru over elver og myrstrekningar, rekna som ei god gjerning. I dette høvet kan ein tenkja seg at Sakse si brubyggjing kunne hjelpa mor hans, som nett var død, lettare gjennom skjærselden.

Slike «brubyggjarsteinar» er relativt talrike i Danmark, og særleg i Sverige. I Noreg kjenner ein berre to slike runesteinar; Eiksteinen og Dynnasteinen frå Gran kommune på Hadeland.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Eiksteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 23. november 2019.*

Litteratur
----------

* Aslak Liestøl: Innskrifta på Eiksteinen. *Stavanger museums årbok 1972* s.67ff
**Värmlandsvisa** eller **Värmlandssongen**, **«Ack Värmeland, du sköna»** er ein svensk fedrelandssong.

Songen har opphav i ein folkemelodi med røter tadisjonell svensk folkesong og ei hollandsk vise (*O Nederland let op u saeck*) som vallonarane tok med seg til Värmland på 1700-talet. 

Teksten vart først skriven av Anders Fryxell i 1822 til skodespelet *Värmlandsflickan*. I 1846 skreiv Fredrik August Dahlgren to nye vers til songen, som vart bruka i songspelet *Värmlänningarne*. I dag er det mest vanleg å synge førsteverset etter Fryxell og dei to neste versa etter Dalgren.

Tekst
-----

F. A. Dahlgrens versjon, frå songspelet *Värmlänningarna* (1846).  

Første verset er skrive av Anders Fryxell. Her i modernisert rettskriving.

«Ack, Värmeland, du sköna, du härliga land!  

Du krona för Svea rikes länder!  

Ja, om jag komme mitt i det förlovade land,  

till Värmland jag ändå återvänder.  

Ja, där vill jag leva, ja, där vill jag dö.  

Om en gång ifrån Värmland jag tager mig en mö,  

så vet jag att aldrig jag mig ångrar.  

I Värmeland är lustigt att leva och bo;  

det landet jag prisar så gärna.  

Där klappar det hjärtan med heder och tro  

så fasta som bergenas kärna.  

Och var och en svensk uti Svea rikes land,  

som kommer att gästa vid Klarälvens strand,  

han finner blott bröder och systrar.  

I Värmeland - ja där vill jag bygga och bo,  

med enklaste lycka förnöjder.  

Dess dalar och skog ge mig tystnadens ro,  

och luften är frisk på dess höjder.  

Och forsarna sjunga sin ljuvliga sång -  

vid den vill jag somna så stilla en gång  

och vila i värmländska jorden.»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lydfil Arkivert 2007-10-23 ved Wayback Machine.
* Notar PDF
* Siste scena i *Värmlenningarne*
* Teksten til begge versjonane av songen
**Stein Kollshaugen** (fødd 16. februar 1956) er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Gjøvik som spelte på Raufoss, Moss og Hamarkameratene. Han vart norsk meister med Moss Fotballklubb i 1983 og spelte 18 landskampar i tida 1979-84.

### Klubbspel

Kollshaugen debuterte på Raufoss Idrettslag i 1974 då laget vart sist i 1. divisjon. Dei neste fire sesongane var han årleg toppskårar for klubben i 2. divisjon. Før 1979-sesongen melde han overgang til Moss. I sin fyrste sesong i Moss vart han toppskårar i 1. divisjon med 15 mål, saman med Odd Iversen, og vann sølv i serien. Kollshaugen skåra det fyrste målet då Moss i 1983 vann cupfinalen med 2-0 over Vålerenga på Ullevaal stadion i Oslo.

Etter seks sesongar i Moss tok han våren 1985 plass i angrepet til andredivisjons-laget Hamarkameratene. Laget vann A-avdelinga og rykte opp i 1. divisjon, der det vart verande i to sesongar. Kollshaugen var så toppskårar for Hamar-klubben både i 1988 og 1989. Han la opp etter 1990-sesongen, etter at laget for tredje året på rad mislukkast i å rykke opp i toppdivisjonen.

### Landslagsspel

Kollshaugen fekk sin debut på det norske OL-landslaget hausten 1979. I sin andre landskamp var han med då Noreg kvalifiserte seg til Moskva-OL med siger 1-0 over det vesttyske amatørlandslaget i Baunatal. I 1980-sesongen deltok han i tre landskampar og skåra både mot Danmark og mot Island.

Etter eit par års fråvære frå landslaget spelte han han heile 11 landskampar i 1983. Han skåra fem mål i OL-kvalifiseringskampar, dei to siste då Noreg slo Finland 4-2 den 26. oktober 1983 på hans dåverande heimebane, Melløs i Moss. Kollshaugen var med i troppen som deltok i Sommar-OL 1984 i Los Angeles. Han var der med i startellevaren mot Frankrike, hans 18. og siste landskamp. Til saman signerte han sju landslagsmål.

Kjelder
-------

* eu-football

| * v
* d
* e
Fotball piktogram ~~0~~
Det norske herrelandslaget i fotball – Sommar-OL 1984 ~~0~~ Dei olympiske ringar |
| --- |
| 
* 1 Thorstvedt
* 2 Fjælberg
* 3 Kojedal
* 4 Eggen
* 5 Sirevåg
* 6 Ahlsen
* 7 Mordt
* 8 Herlovsen
* 9 Gran
* 10 Sundby
* 11 Kollshaugen
* 12 By Rise
* 13 Vaadal
* 14 Johansen
* 15 Berg
* 16 Krogsæter
* 17 Seland
* Trenar: Fossen

 |
**Aslak Nilsen** (8. desember 1898–26. september 1952) var ein norsk industriarbeidar og kontorist frå Kragerø, busett i Skien, som frå 1934 til 1945 representerte Arbeidarpartiet på Stortinget.

Nilsen var son til ein arbeidar. Sjølv gjekk han middelskule og var frå 1914 til -16 mekanikarlærling på Kragerø Støperi og Mek. Verksted. Sidan arbeidde han ei tid på Union Co. påi Skotfoss og 1917-18 på Trosvik Verksted i Brevik. I 1918 fekk han han stilling som reparatør i AS Klosterfossen i Skien, ein arbeidsplass han hadde til desember 1945. Til sist var han kontorsjef i Telemark fylkesarbeidsnemnd. 

I tida frå 1925 til 1945 var Nilsen bystyremedlem i Skien, lengste tida med plass i formannskapet. Stortingsperiodane 1934-36 og 1937-45 representerte han dei seks kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder på Stortinget, alle sesjonane medlem i Militærkomiteen. Frå 1928 til -36 var han elles styremedlem i Skien kraft- og lysverker, etter 1945 var han nestformann i selskapet.

Under den tyske okkupasjonen av Noreg var Nilsen medlem av det illegale faglige utvalet for Telemark fylke, det siste halve året som formann og såleis med i heimefrontleiinga i fylket.

Kjelder
-------

Stortingsbiografi Arkivert 2017-12-29 ved Wayback Machine.
**Asmund Kristoffersen** (fødd 5. november 1944) er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet, fødd i Flakstad i Nordland. Han var stortingsrepresentant for Møre og Romsdal frå 1993 til 2009.

Kristoffersen var i tida 1967 til -75 lærar og seinare rektor ved Sørvågen barne- og ungdomsskole. Tidsrommet 1975-87 var han rektor ved Tingvoll barne- og ungdomsskule og deretter skulesjef i Tingvoll kommune 1987-93, med unnatak for eitt år då han tok vidareutdanning ved Møre og Romsdal Dsitriktshøgskule i Volda.

Perioden 1979-91 var Kristoffersen medlem av kommunestyret i Tingvoll. Frå 1983 til -93 var han i tillegg fylkestingsrepresentant for Møre og Romsdal Arbeidarparti, eit fylkesparti han leia i 1985-86. I 1993 vart Kristoffersen innvald på Stortinget for Arbeidarpartiet i Møre og Romsdal. På Stortinget fekk han plass i sosialkomiteen, ein komite han sat i heilt fram til 2005. Kristoffersen vart med åra ein framskoten talsmann for Arbeidarpartiet sin politikk i sosiale spørsmål og i helsesaker. Dei to siste periodane på tinget var han fyrst leiar og så medlem av fullmaktskomiteen. I den siste fireårsperioden på Stortinget hadde han sete i energi- og miljøkomiteen, samt valkomiteen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Asmund Kristoffersen» frå Wikipedia på bokmål, den 26. juni 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Asmund Kristoffersen». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
| **Nisida** |
| --- |
|  |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Tyrrenhavet |
| **Koordinatar** | 40°47′43″N 14°09′48″E﻿Koordinatar: 40°47′43″N 14°09′48″E﻿ |
| **Øygruppe** | Dei flegreiske øyane

 |
| **Høgaste punkt** | Nisida (105 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Italia |
| **Region  Provins** | Campania  Napoli

 |

**Nisida** er ei vulkansk øy i Tyrrenhavet i nordenden av Napolibukta på sørvestkysten av Italia. Øya høyrer til Dei flegreiske øyane. Ho ligg like ved Posillipo, like nord for Napoli og er forbunde til fastlandet via ei steinbru. Øya er nesten sirkelforma med eit krater fylt av vatn, som dannar bukta Porto Paone på sørveskysten. Ho har ein diameter på 500 meter og er 105 meter over havet på det høgaste. 

I antikken bygde Lucius Licinius Lucullus ein villa på Nisida, og Marcus Iunius Brutus hadde òg ein bustad her. Kona til sistnemnde Porcia, dottera til Cato Uticensis, tok livet sitt. Det vert hevda at nokre av dei gamle ruinane på Nisida faktisk er villaen til Brutus og at det var her komplottet om å ta livet av Julius Cæsar vart lagd. På 1500-talet vart det bygd ei borg av Macedonio-familien.

På 1800-talet hadde Huset Bourbon eit frykta fengsel på øya. Fengselet vart kjend då William Gladstone etter å ha vitja fengselet i 1851 skreiv *Two Letters to the Earl of Aberdeen on the State Prosecutions of the Neapolitan Government*, der han avdekte dei grove forholda. I desse breva skapte Gladstone den no kjende skildringa av Kongedømet Begge Siciliar som *«the negation of God erected into a system of Government»* («eit statssystem basert på gudsfornekting»). Sinne i Europa førte delvis til at tilhøva betra seg i fengselet. 

Under den andre verdskrigen vart øya okkupert av den britiske hæren, som òg nytta øya som fengsel. Minst ein britisk fange vart avretta ved skyting i løpet av denne perioden. 

Nisida er i dag delt mellom eit marinehovudkvarter som høyrer til NATO og eit ungdomsfengsel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nisida» frå Wikipedia på engelsk, den 1. november 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Luftfoto

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Nobelprisen  

Nobels fredspris  
2004

**Wangari Muta Maathai** (1. april 1940–25. september 2011) var ein kenyansk miljøvernar og politikar. Ho mottok Nobels fredspris for 2004.

Maathai vart fødd i Nyeri i Kenya. Ho var den første kenyanske kvinna som tok doktorgraden i 1971. Dette kunne skje fordi ho fekk stipend til å studera biologi i USA og Tyskland. Etter at ho la merke til den raske forørkninga i Kenya starta ho Grønt belte-rørsla i 1977. I løpet av fjorten år planta rørsla 30 millionar tre.

Som opposisjonspolitikar med sterkt engasjement for miljøvern og kvinnerettar blei Maathai sett på som farleg for regimet til Daniel arap Moi, og blei fengsla fleire gonger. I 2002 blei Maathai likevel velt inn i det kenyanske parlamentet, og i 2003 blei ho utnemnd til visemiljøvernminister.

Ho har fått ei rekke prisar for arbeidet sitt, til dømes Petra-Kelly-Preis frå Heinrich-Böll-Stiftung og den norske Sofieprisen i 2004. 8. oktober det same året annonserte Nobelkomitéen at ho hadde vunne Nobels fredspris.

Maathai vart diagnostisert for kreft i juli 2010. Ho døydde i Nairobi, der ho fekk behandling for sjukdommen.

Kjelder
-------

1. ↑  Nettavisen.no, 26.09.11: Wangari Maathai er død[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Aspmyra stadion** er eit fotballstadion i Bodø med tilskodarkapasitet på 8 270 sitteplassar. Det er heimebane for fotballklubben Bodø/Glimt og blir også nytta til enkeltkamper for m.a. Grand Bodø og rugbyklubben Bodø Barbarians. Det første stadionet var eit fleirbruksstadion med løpebaner som stod ferdig i 1966. Det hadde ei hovudtribune i nord med om lag 2000 sitteplassar under tak og ståtribuner på trebenkar rundt løpebanene. Stadionet vart ombygd 1999-2001 for å møte UEFA sine krav for Europacupspel og fekk da ei ny hovudtribune i sør med nye garderober, VIP-losjer og klubbkontor. I tillegg vart det bygd ei tribune utan tak på kortsida i aust og eit forretningsbygg i vest, men inga tribune. Under denne ombygginga vart løpebanene på tre av sidene fjerna for slik at tribunene kunne byggast tettare på bana. Glimt bidro samtidig til bygging av eit nytt friidrettsstadion i bydelen Mørkved. Til saman gav ombygginga 4150 nye sitteplassar og stadion hadde etter dette ein kapasitet på 6 200 sitteplassar samt om lag 2 000 ståplassar framfor den gamle hovudtribuna. Talet på sitteplassar vart seinare redusert til 5 600 som følgje av restriksjonar på den gamle tribuna i nord. Glimts suksess og europakampar førte til at det i 2021 og -22 vart bygd nye tribuner med totalt ca. 2 600 plassar på vestre kortside og framfor den gamle tribuna i nord. Dette for å tilfredsstille UEFAs krav om minst 8000 sitteplassar i europeiske gruppespel. 

Tilskodarrekorden er på 12 189 mot Viking FK i kvartfinalen i cupen i 1975. Etter ombygginga i 2001 er den best besøkte kampen ein landskamp mellom Noreg og Island i 2002 med 8 126 tilskodarar.

Aspmyra har hatt kunstgrasdekke sidan sesongen 2006 og kunstgraset har vore skifta i 2014 og 2022.

Per 2022 vert det arbeida med planar om å bygge eit nytt stadion på ein annan plass i byen, ettersom fasilitetane på Aspmyra er mangelfulle og både omgjevnadane og eigarforholda gjer det vanskeleg å utvide stadion. Det nye stadionet er planlagt å ha tette hjørner og tak over alle tribuner for å skjerme mot vêret. Det er også tenkt å samlokalisere stadionet med fleire andre etterspurde idrettsanlegg i byen, som ishall og innandørs friidrettshall. Lokaliseringa er planlagt til eit jorde i utkanten av sentrum, og dette har skapt debatt om nedbygging av matjord.

Kjelder
-------

1. ↑  Engen, Jørgen Kaasen (15. april 2014), «Aspmyra stadion | Bodø/Glimt», *glimt.no / web.archive.org*, arkivert frå originalen 15. april 2014, henta 8. april 2022
2. ↑  Guttormsen, Jakob (4. april 2022), «(+) Grillet om ny stadion i Bodø: – Viktig at vi skaper noe folk vil ha», *Avisa Nordland* (på norsk), henta 8. april 2022

* *Denne artikkelen bygger på «Aspmyra stadion» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mai 2013.*

Koordinatar: 67°16′39″N 14°23′03″E﻿
**Tuvinsk** (kyrillisk тыва дыл, *tyva dyl* eller *tıva dıl*) er eit nordtyrkisk språk som vert snakka av omkring 253 700 tuvinarar i Russland (ved folketeljinga i 2010), hovudsakleg i republikken Tuva i sør i sentrale Sibir dessutan av om lag 27 000 i Mongolia og Kina. Språket har lånt eit stort antal røter frå mongolsk og eit fåtal ord frå russisk. 

Tuvinsk kan delast inn i fleire dialekter, og skilnadane på dei er relativt store. Blant desse kan ein nemne tozja, vestleg tuva, erzin, kungurtuch med fleire.

Ortografi
---------

Språket sitt fyrste skriftsystem, ein variant av det latinske alfabetet med nokre spesialteikn for å spegle tuvinsk sin lyd, vart oppfunne av den tuvinske buddhistmunken Mongusj Lopsan-Tjimit i byrjinga på 1930-talet. Det latinska alfabetet vart i 1941 erstatta med ein variant av det kyrilliske alfabetet som utover det russiske kyrilliske alfabetet inneheld bokstavane Ңң ('ng'; [ŋ]), Өө ('ö'; [ø]) og Үү ('ü'; [y]). Etter Sovjetunionen sitt fall har det vakse opp ei viss interesse for å igjeninnføre det latinske alfabetet.

Fotnotar
--------

1. ↑  Vserossijskaja perepis naselenija 2010 Arkivert 2013-03-15 ved Wayback Machine. - Folketeljinga i Russland 2010


| * v
* d
* e
Tyrkiske språk |
| --- |
| Tsjuvasjisk | tsjuvasjisk |
| Sørtyrkiske språk | khalajisk**·** gagausisk**·** tyrkisk**·** krimtyrkisk**·** turkmensk**·** aserbajdsjansk**·** quashkaisk |
| Austtyrkiske språk | uigurisk**·** usbekisk**·** salarisk |
| Vesttyrkiske språk | basjkirsk**·** karatsjaiisk**·** karaimsk**·** kumyksk**·** tatarisk**·** barabask **·** krimtatarisk |
| Sentraltyrkiske språk | nogaisk**·** karakalpakisk**·** kasakhisk**·** kirgisisk |
| Nordtyrkiske språk | jakutisk**·** dolgansk**·** khakassisk**·** altaisk**·** salarsk**·**
nordaltaisk**·** tsjulymsk**·** sjorisk**·** tuvinsk**·** karagassisk |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC
* UNESCO lang

 |
**Shoemaker–Levy 9** (formelt **D/1993 F2**) var ein komet som braut opp i fleire bitar og kolliderte med Jupiter i juli 1994, den første direkte observasjonen av ein kollisjon mellom himmellekamar i solsystemet. Dette skapte stor mediadekning og kometen vart tett observert av astronomar verda over. 

Kometen vart oppdaga av astronomane Carolyn og Eugene M. Shoemaker og David Levy. Shoemaker–Levy 9 vart fanga av gravitasjonsfeltet til Jupiter. Det var den første kometen som vart observert i bane kring ein planet, og hadde truleg blitt fanga inn av planeten 20-30 år tidlegare. 

Kalkulasjonar synte at kometen vart delt i fleire fragment, 22 i alt, under ei nær passering av Jupiter i juli 1992. På den tida hadde Shoemaker–Levy 9 passert innafor Roche-grensa til Jupiter og tidevasskrefter til planeten reiv kometen sund. Kometen vart seinare observert i fleire fragment, det største 2,4 km i tverrmål. Desse fragmenta kolliderte med den sørlege atmosfæren til Jupiter mellom 16. og 22. juli 1994, med ein snøggleik på kring 60 km/s, eller 216 000 km/h. Nedslaga skapte merke i planeten som var synlege i fleire månader. Det største merket var på storleik med jorda og svara til ein eksplosjon på 10 millionar megatonn TNT.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shoemaker-Levy 9» frå Wikipedia på engelsk, den 9. juli 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Comet Shoemaker–Levy 9 Collision with Jupiter». National Space Science Data Sentral. February 2005. Henta August 26, 2008.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Shoemaker-Levy 9**
Sirkuscalliope, litografi av Gibson & Co. 1872.
**Dampfløyteorgel** eller **calliope** er eit musikkinstrument for dampfløyter, opphavleg for damplokomotiv. Det var ofte montert på Mississippi-elvebåtar eller i bruk som sirkusmusikk. Amerikanske sirkus brukte å paradere inn i ein by, og orgelet vart då trekt av hestar.

*Kalliope* i gresk mytologi har gjeve namn til instrumentet. Ho var dotter av Zevs og mor til Orfevs – og den fremste av musene med ansvar for musikk. Namnet tyder *ven røyst*.

Eit dampfløyteorgel er høgrøysta og kan høyrast på lang avstand.

Historia
--------

Kitch Greenhouses dampfløyteorgel, Ohio Historical Society - 2006
Joshua C. Stoddard frå Worcester i Massachusetts tok ut patent 9. oktober 1855, basert på allereie eksisterande element som dampfløyte (lansert i 1832 utan patent) og knasthjul til lirekassar og speledåsar.

Stoddard hadde opphavleg tenkt på orgelet som erstatning for kyrkjeklokker, men det var på hjuldamparane det tok av. Dei enno eksisterande hjuldamparane har alle damporgel bygd av Thomas J. Nichol, Cincinnati i Ohio, som bygde dei mellom 1890 og 1932. Dei nye utgåvane kan anten spelast mekanisk eller ved hjelp av eit klaviatur, og brukast regelmessig når båtane er i gang med turistar ombord.

Rundt 1900-talet vart drivverka endra til valsane som var i bruk på mekaniske piano. Musikaren vart dermed overflødig, sjølv om det var mogleg å kopla om etter ønske. Dampen vart òg erstatta med trykkluft. Detta redda orgla etterkvart som dampmaskinene vart fasa ut. 

Musikaren Tom Waits spelte dampfløyteorgel på ein song på albumet *Blood Money* i 2002.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dampfløyteorgel» frå Wikipedia på bokmål, den 16. september 2020.*

1. ↑  «Patent US 13668: Apparatus for producing music by steam or compressed air.» (PDF). United States Patent Office. Henta 22. februar 2016.
**Lugano** er eitt av åtte distrikt i kantonen Ticino i Sveits. Distriktet har eit areal på 331,8 km2 og hadde 141 661 innbyggarar i 2010. Distriktet, som har namn etter hovudstaden Lugano, grensar i vest mot Italia.

Lugano omfattar tolv krinsar (italiensk *circoli*), som atter består av til saman 60 kommunar. Omframt byen Lugano er det kommunane Capriasca og Massagno som har meir enn 5 000 innbyggjarar. Dei andre kommunane er Agno, Bioggio, Cademario, Cadempino, Muzzano, Vernate, Alto Malcantone, Aranno, Miglieglia, Novaggio, Origlio, Ponte Capriasca, Carabietta, Carona, Collina d'Oro, Grancia, Melide, Morcote, Paradiso, Vico Morcote, Arogno, Bissone, Brusino Arsizio, Maroggia, Melano, Rovio, Caslano, Curio, Magliaso, Neggio, Ponte Tresa, Pura, Astano, Bedigliora, Croglio, Monteggio, Sessa, Bogno, Cadro, Certara, Cimadera, Sonvico, Valcolla, Bedano, Gravesano, Manno, Mezzovico-Vira, Monteceneri, Torricella-Taverne, Canobbio, Comano, Cureglia, Lamone, Porza, Savosa, Sorengo og Vezia.

Italiensk er offisielt språk i distriktet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lugano District» frå Wikipedia på engelsk, den 25. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* HDS
* GeoNames

 |
Sæbø, Bondalen i Hjørundfjord. Foto frå kyrkjetårnet på Hjørundfjord kyrkje mot sør-aust. E.A.Tvergrov.
Sentrumsbygg på Sæbø
Hjørundfjord kyrkje 
Foto: Andreas Vartdal
**Sæbø** er eit bygdesentrum og ein matrikkelgard som ligg nedst i Bondalen i ei bukt midt i Hjørundfjorden. Sæbø i Sæbøvikja er ein strandstad og kyrkjestad, og var administrasjonssenteret i tidlegare Hjørundfjord kommune, som sidan 1. januar 1964 er ein del av Ørsta kommune og Sykkylven kommune i Møre og Romsdal fylke.

Sentrumsfunksjonar
------------------

Hjørundfjord kyrkje ligg på Sæbø. Sæbø har fleire andre sentrumsfunksjonar:

* Hjørundfjordheimen, kommunal sjukeheim.
* Kommunalt legekontor.
* Sæbø skule, barne- og ungdomsskule.
* Sæbø barnehage.

* Sagafjord Hotel
* Filial av Sparebanken Søre Sunnmøre
* Daglegvareforretning
* 2 campingplassar
* Sæbø Idrottslag med fotballbane og klubbhus

Kommunikasjonar
---------------

Sæbø er også ein ferjestad, for ferjeruta Sæbø-Leknes og den tilhøyrande ferjeruta Sæbø - Leknes - Trandal - Store-Standal.

Matrikkelgarden
---------------

**Sæbø** har namnet etter matrikkelgarden Sæbø, gardsnummer 169 i Ørsta kommune.

Sjå òg
------

* Sæbø

Kjelder
-------

* Lars Strømme og Ragnar Standal: *Hjørundfjordboka Band V Gard og ætt*, Ørsta 1993 ISBN 82-991200-5-5, side 293-373.

Fotnotar
--------

1. ↑  Lenkje til Hjørundfjordheimen, vitja 26. februar 2010[*daud lenkje*]
2. ↑  Lenkje til legetenesta i Ørsta, vitja 26. februar 2010[*daud lenkje*]
3. ↑  Lenkje til Sæbø skule, vitja 26. februar 2010[*daud lenkje*]
4. ↑  Lenkje til Sæbø barnehage, vitja 26. februar 2010[*daud lenkje*]
5. ↑  Heimeside for Sagafjord Hotel, vitja 26. februar 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Distriktet Malësi e Madhe innafor regionen Shkodër i Albania
**Distriktet Malësi e Madhe** (albansk: *Rrethi i Malësisë së Madhe*) var eit distrikt i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. I dag inngår området i regionen Shkodër. Hovudstaden i distriktet var Koplik.

Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag fordelte slik på dei nye kommunane:

| Bykommune | Landkommune | Noverande kommune |
| --- | --- | --- |
| Koplik |  | Malësi e Madhe |
|  | Gruemirë | Malësi e Madhe |
|  | Kastrat | Malësi e Madhe |
|  | Kelmend | Malësi e Madhe |
|  | Qendër | Malësi e Madhe |
|  | Shkrel | Malësi e Madhe |
|

Referansar
----------

1. ↑  *A Brief History of the Administrative-territorial Organization in Albania*, arkivert frå originalen 9. juni 2017, henta 12. november 2020
2. ↑  Regionreforma i 2000
3. ↑  Kommunereforma i 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Brød frå ulike kornslag. Foto: Peggy Greb

**Brød** er ein matvare laga av deig som er blitt steikt eller dampa. Det finst ei rekkje ulike brødslag frå heile verda. Dei kan etast varme som kalde, vera ferskvare som varer éin dag eller tola langvarig lagring.

Ingrediensar
------------

Ein kan laga brød av så lite som mjøl og vatn, men salt høyrer òg som regel med, og andre væsker kan brukast. Ein kan bruka mjøl frå ein type korn eller fleire. Kveite er eit særs vanleg kornslag til å laga brød av, ettersom det har eit høgt gluteninnhald som gjer at det lett heng saman. Brød kan òg lagast av til dømes rug eller mais som einaste kornslag.

Frø, nøtter eller krydder kan brukast for å setja smak på brødet. Feittstoff, egg og honning er andre ting ein kan ha i brøddeigen. Mange brød hever ved hjelp av eit stoff som utviklar gass i brødet, kan henda gjær, men det finst òg mange typar flatbrød som ikkje hever.

Brødmaking
----------

Utkjevling av nanbrød.
Ein moderne brødmakarmaskin.
For å laga eit brød må ein blanda til ein deig, forma han, og så steika brødet. Skal det heva må ein i kalde klima syta for at det står varmt nok. For at deigen skal få dei rette eigenskapane må ein kna eller elta han akkurat nok.

Der brød er hovudmat er brødbaking ofte blitt rekna som heilag arbeid, gjerne berre for kvinner. Andre stader tok profesjonelle bakarar over det viktige arbeidet med å laga brød. I moderne tid har me fått brødmakarmaskinar som kan baka eit brød over natta.

Servering
---------

Velfylte smørbrød.
Som regel blir brød servert attåt noko anna, ettersom det i seg sjølv kan vera noko keisamt å eta. Eit norsk uttrykk om fengselslivet seier at ein et *vatn og brød* der, noko som ikkje er meint å vera forlokkande. Kva ein et brødet med finst det nesten ikkje grenser for. Det kan serverast med pålegg, frå ost til rekesalat, eller til hovudrettar, som suppe eller karri. Brødet kan fyllast, anten før steiking, som pizza eller croissantar, eller etterpå, som tortillaer eller lomper.

Brød kan vera store eller små. Dei små blir serverte som dei er medan store brød kan skjerast, brekkast eller rivast i mindre delar. Ferdigoppskorne brød blir skorne opp på særskilde maskinar før dei blir selde, og er populære i land der ein gjerne ristar brødet før ein et det. Ulempen med slike brød er at dei fort blir gamle.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Brød**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE
* NDL

 |
|  |
| --- |
| **Peanøtt** |
| PeanøttPeanøtt |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Erteblomordenen Fabales |
| **Familie:** | Erteblomfamilien Fabaceae |
| **Underfamilie:** | Faboideae |
| **Stamme:** | Dalbergieae |
| **Slekt:** | *Arachis* |
| **Art:** | **Peanøtt** *A. hypogaea* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Arachis hypogaea***L. 1753 |

**Peanøtt** eller **jordnøtt** (*Arachis hypogaea*) er ein art i erteblomfamilien og frøa til arten, som også er kjende som jordnøtter.
Namnet «peanøtt» kjem frå engelsk *peanut* ('ertenøtt') og førsteleddet blir uttalt /pi/ eller /pia/ på norsk.

Peanøtta stammar frå Sør-Amerika, men blir i dag dyrka overalt i tropane. Planten er ca. 50 cm høg og har raudgule, sterile blomar i dei øvre bladhjørnene. I dei nedre bladhjørnene sit kleistogame blomar (blomar som set frø utan at dei har opna seg) på skaft. Etter blomstringa forlengar skafta seg seg, bøyer seg nedover og presser den unge frukta, ein tofrøa belg, ned i jorda, der han mognar. Storleiken på belgen varierer, det vanlegaste er ei lengd på 3–4 cm.

Peanøtter er eit viktig produkt som kan etast eller seljast rå, rista eller salta. Store mengder blir mole til jordnøttmjøl som kan brukast til dyrefôr, ofte blanda med anna fôrmjøl. Frøa kan også pressast til jordnøttolje (arachisolje), som blir brukt i hushaldningar og i industrien.

Galleri
-------

* Peanøtter på planten.Peanøtter på planten.
* Indonesisk sambal goreng teri kacang med peanøtter.Indonesisk *sambal goreng teri kacang* med peanøtter.
* 
*

Kjelder
-------


«peanøtt» i Nynorskordboka.

* «Peanøtt» (25. mars 2014). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 12. juli 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Peanøtt**

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Arachis hypogaea** 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Locarno** er eitt av åtte distrikt i kantonen Ticino i Sveits. Distriktet har eit areal på 591,7 km² og hadde 61 707 innbyggarar i 2010. Distriktet, som har namn etter hovudstaden Locarno, grensar i vest mot Italia.

Distriktet Locarno omfattar sju krinsar (italiensk *circoli*) som atter består av til saman 29 kommunar. Omframt byen Locarno er det kommunane Minusio, Losone og Ascona som har meir enn 5 000 innbyggjarar. Den i folketal minste kommunen i Sveits, Corippo, ligg i distriktet med 12 innbyggjarar (2010). Dei andre kommunane er Muralto, Orselina, Brissago, Ronco sopra Ascona, Onsernone, Mosogno, Vergeletto, Isorno, Gresso, Gambarogno, Centovalli, Tegna, Verscio, Cavigliano, Lavertezzo, Vogorno, Brione, Frasco, Sonogno, Cugnasco-Gerra, Tenero-Contra, Mergoscia, Brione sopra Minusio og Gordola. 

Italiensk er offisielt språk i distriktet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Locarno (district)» frå Wikipedia på engelsk, den 25. januar 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* HDS
* GeoNames

 |
Koordinatar: 38°35′18″N 26°48′57″E﻿

**Gediz Nehri** er den nest lengste elva i Anatolia som munnar ut i Egearhavet. I antikken vart ho kalla **Hermos** og **Hermus**.

I antikken skilde Hermos Aeolia og Jonia, utanom det joniske Fokaea, som låg nord for Hermos. Hermosdalen var hjarte i Lydia i antikken og hovudstaden Sardis låg i dalen.

I dag renn elva gjennom Egearregionen i Tyrkia og berre Büyük Menderes, som ho renn parallelt til, er lengre av dei tyrkiske elvane som renn ut i Egearhavet. 

Gediz spring ut frå Murat og Şaphane i provinsen Kütahya og renn gjennom Uşak, Manisa og provinsen İzmir. Ho munnar ut i havet nord i Izmirbukta, nær landsbyen Maltepe i Menemen sør for kystbyen Foça. 

Gediz-deltaet er eit viktig naturreservat og fleire sjeldne fugleartar held til her. Men på grunn av at vatnet i elva vert nytta til store vatningsprosjekt i samband med Demirköprüdemninga, er det i dag lite vatn i deltaet. Mykje utbygging og industrialisering har òg gjort at Gediz er råka av kraftig forureining, særleg på grunn av sandtak og lêrindustri.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gediz River» frå Wikipedia på engelsk, den 11. august 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Case study: Gediz River, Turkey». OPTIMA (Optimisation for Sustainable Water Resources Management). [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Gediz Nehri**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Geir Axelsen** (fødd 15. mai 1965 i Oslo) er ein norsk Ap-politikar. Han var statssekretær i Finansdepartementet i Regjeringa Stoltenberg II. Han er utdanna cand.oecon. i samfunnsøkonomi frå Universitetet i Oslo (1994) og Master of Public Administration frå Harvard University (2003). 

Han vart fyrste gong tilsett som embetsmann i Finansdepartementet i 1997, og seinare vart han mellom anna underdirektør i finansavdelinga (1999–2005). Før han vart statssekretær arbeidde han som ambassaderåd med ansvar for økonomiske og finansielle saker i den norske EU-delegasjonen i Brussel frå august til oktober 2005.

I den partipolitiske karrieren sin har han vore partisekretær i Oslo Arbeidarparti (1994–1997), nestleiar i sentralstyret i AUF (1989–1992), leiar av AUF i Oslo (1987–1988) og fylkessekretær for AUF i Oslo (1985–1987).

Kjelder
-------

* Knut Olav Åmås [red.]: «Axelsen, Geir» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)
* «Geir Axelsen» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 28.06.2009.
	+ «Statssekretær Geir Axelsen» – biografi hjå Finansdepartementet.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Geir Bergkastet** (fødd 6. mai 1961) er er administrerende direktør ved Den Norske Opera & Ballett sidan 1. august 2017.

Han var direktør ved Høyskolen i Lillehammer frå 1. november 2013 fram til han blei direktør ved Operaen, som han blei utnemnd til den 20. desember 2016.

Bergkastet tok til i stillinga 1. juni 2006. Oslo Kino er Norges største kinoverksemd og driv 9 kinoar i Oslo. Bergkastet er i tillegg styreleiar for dotterselskapa Norsk Kinodrift, Oslo Kinodrift, Media Direct Norge, Norsk Filmdistribusjon, Colosseum Kino Eiendom og Eldorado Kino Eiendom.

Geir Bergkastet er utdanna økonom frå Høgskolen i Stavanger. Han hadde si første stilling som økonomikonsulent ved Statens veterinærhøgskole. 
Deretter blei han tilsett ved Statens teaterhøgskole, der han var i administrasjonen frå 1988 til 96. 

Bergkastet har tidlegare vore direktør ved Nationaltheatret og direktør ved Rogaland Teater. Frå 2006 til 2013 var han administrerande direktør i Oslo Kino. 

Han har vore styreleiar for Sentralen, Dansens Hus og Teater Manu, og sete i styret for Sparebankstiftelsen DNB, Sentralen, Filmweb og NRK.

Bergkastet er gift med skodespelaren Ingjerd Egeberg.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Geir Bergkastet» frå Wikipedia på bokmål, den 26. april 2012.*

1. 1 2 3 4  «Geir Bergkastet \ Den Norske Opera & Ballett». *Operaen.no* (på norsk bokmål). Henta 31. desember 2017.
2. ↑  NRK. «Geir Bergkastet blir ny operadirektør». *NRK*. Henta 20. desember 2016.
3. ↑  «Denne mannen skal redde den gjeldstyngede i Operaen». *Dagbladet.no* (på norsk). 20. desember 2016. Henta 31. desember 2017.
4. 1 2  «- Jeg er opptatt av åpenhet». *Dagbladet.no* (på norsk). 20. desember 2016. Henta 31. desember 2017.