recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vestregionen** er eit regionalt samarbeidsorgan på friviljug basis som er sett saman av fylkeskommunane Akershus og Buskerud og til saman 16 kommunar vest for Oslo som reknar seg som ein sams og samanhengande region, sjølv om dei høyrer til i kvart sitt av i dei fire fylka Akershus, Buskerud, Oppland og Vestfold. Ordføraren og rådmannen i kvar av kommunane representerer kommunane i dette samarbeidsorganet, som vart skipa i 1992 som eit samarbeid mellom dei to kommunane Bærum og Asker i Akershus fylke og dei tre kommunane Drammen, Røyken og Hurum i Buskerud fylke, og dei to fylkeskommunane som desse kommunane høyrde til. Samarbeidet vart utvida i 2004 med kommunane Jevnaker i Oppland, Hole, Ringerike, Øvre Eiker, Nedre Eiker og Lier i Buskerud, og Svelvik og Sande i Vestfold. I 2010 kom òg kommunane Sigdal, Krødsherad og Modum i Buskerud fylke med i samarbeidet.

Samarbeidorganet Vestregionen står mellom anna for den periodiske kunstutstillinga og kunstnarpresentasjonen *kunst rett vest*, og har i perioden 2009 – 2011 dessutan arbeida med å auke kunnskapen og vurdere røynslene i samanheng med å få redusert energibruken i kommunale bygg, å få til miljøsertifisere kommunale verksemder, redusere utslepp av klimagass frå kommunale køyretøy, og å utvikle eit energi– og klimagassrekneskap for kommunale verksemder. 

  

*Vestregionen* er ei nemning som ofte vert nytta i andre samanhengar òg, som til dømes for den luten av Akershus fylke som ligg for seg sjølv vest for Oslo og femnar om dei to kommunane Asker og Bærum.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsida for Vestregionen
* Internettsida for *kunst rett vest*
**Bevegelsen for Sosialisme** (**BfS**) blei stifta i 2002, av medlemmer frå ulike parti på venstresida (SV, RV, NKP, DNA) og folk utan partipolitisk tilknyting. I gruppa som grunnla (**BfS**) var mellom andre to nyleg ekskluderte landstyremedlemmer frå NKU samt ein god del nyutmelde tidlegare NKU-medlemmer, mellom desse har BfS valt sine to leiarar så langt.

Organisasjonen har som mål å overskride ei rekkje tradisjonelle politiske skiljelinjer og sameine til kamp for eit sosialistisk samfunn. Organisasjonen si sosialismeforståing har ofte blitt omtalt som nokså vid, og organisasjonen sitt mål er samla i ein politisk plattform og ein organisatorisk visjon som samla kan beskrivast som ei miniplattform.

I praksis har organisasjonen fokusert mykje på den antiimperialistiske kampen og solidaritet med frigjeringsrørsler i den tredje verda. Organisasjonen markerer seg også med klar avstandstaking frå alle former for politisk vald. Han har også presentert nokre generelle forslag til politiske strukturreformer. I Bergen har BfS tatt initiativ til ei rekkje med møte om politiske tema i samarbeid med ei rekkje parti og organisasjonar.

Bevegelsen for Sosialisme gir ut magasinet *Sosialistisk fremtid*.

Organisasjonen har om lag 60 medlemmer (2004) og lokallag i Oslo, Bergen og Narvik.

Han synest å ha ein viss ideologisk og praktisk innverknad i venstremiljø enkelte stader, da særleg i Bergensområdet der leiinga er lokalisert.

Leiarar
-------

* Even Sandvik Underlid (2003–2004)
* Marcos Amano (2004-2005)
* Kollektiv av Kari K. Fosse, Lars A. Eriksen, Knut Lindtner (2005-2006)
* Kollektiv av Asgeir Bjørkedal, Jan Selmer Methi, Knut Lindtner (2007-)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bevegelsen for Sosialisme
* Bevegelsen for Sosialisme - Bergen Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Bevegelsen for Sosialisme - Oslo Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
* Bevegelsen for Sosialisme - Narvik Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.
**Betulia liberata** («Frigjeringa av Bethulia») er tittelen på ein libretto av Pietro Metastasio som opphavleg vart bestilt av keisar Karl VI og sett til musikk av Georg Reutter den yngre i 1734, og sidan sett til musikk av så mange som 30 komponistar, som Niccolò Jommelli (1743), Ignaz Holzbauer (1752), Leopold Kozeluch (1780), Joseph Schuster (1787), Antonio Salieri (1821) og mest kjend av Mozart, som skreiv musikk til dette i 1771. 

Mozart sin er mest kjend, men Jommelli sin versjon kan ha vore eit større stykke. Begge versjonane har fått lite merksemd, men i 2010 vart begge framført side om side ved festivalane Salzburg Whitsun og Ravenna leia av Riccardo Muti.

Mozart var 15 år gammal då han komponerte musikken i mars-juli 1771, som K. 118 (74c). Stykket er 140 minuttar langt. Det vart bestilt av Giuseppe Ximenes, prinsen av Aragon, medan Mozart var i Padova i Italia, og er det einaste oratoriet han skreiv.

Dramatis personae (for Mozart)
------------------------------

* *Ozia* (*Ozias*), guvernøren av Bethulia (tenor)
* *Giuditta* (*Judith*), enka til Manasseh (alt)
* *Amital*, adelskvinne frå Israel (sopran)
* *Achior*, prinsen av Ammonites (bass)
* *Cabri* (*Cabris*) e *Carmi*, høvdingar (sopranar)
* *Bethulianar* (kor)

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* *Betulia liberata*: partitur og kritisk rapport (tysk) i Neue Mozart-Ausgabe
* The Liberation of Bethulia Arkivert 2010-02-04 ved Wayback Machine.
Babylonsk leirtavle med symbol. Dei diagonale symbola er ei tilnæring av kvadratrota av 2 i fire seksagesimale tal, som er om lag seks desimaltal..  
1 + 24/60 + 51/602 + 10/603 = 1,41421296...
**Babylonsk matematikk** er matematikken som utvikla seg i Mesopotamia for opp til 5000 år sidan. Alt på 3000-2000 f.Kr. hadde babylonarane eit velutvikla system for å uttrykke tal og talrekningar. Babylonarane nytta eit seksagesimal-system som vil seie eit posisjonssystem med grunntal 60. Stillinga til sifferet avgjorde tydinga som i vårt desimalsystem. I somme tilfelle nytta dei òg eit teikn for null. Det store grunntalet 60 har ein forklart ved at to tidlegare talsystem var smelta saman. 

Dei nytta store talrekningar i samband med astronomiske utrekningar, og fleire moderne inndelingar kan sporast attende til babylonske kjelder, til dømes inndelinga av ein vinkel i gradar, minutt og sekund. At sirkelen er inndelt i 360° kjem truleg at dei rekna året til å bestå av 360 dagar, slik at éin grad svarer til eit dagleg skritt av sola i ekliptikken.

Kjelder
-------

* «Babylonsk matematikk» av Karl Egil Aubert i *Store norske leksikon*, snl.no.
Eldre, rosa babydoll
Ein **babydoll** er ein kort, laustsitjande nattkjole eller neglisjé, ofte med tilhøyrande underdel. Han kan vera nattklede for kvinner, og kan ha ekstra pynt blonder, rysjar, band og sløyfer, maraboudun, skulderstroppar eller formande behåkoppar. Plagget kan vera av tynne, tidvis gjennomsiktige stoff som nylon, chiffon eller silke.

Historie
--------

Skaparen av den superkorte nattkjolen skal ha vore dne amerikanske undertøysdesignaren Sylvia Pedlar, som laga han i 1942 som svar på tekstilmangelen under andre verdskrigen. Sjølv om plagga hennar blei kjende som «babydolls», mislikte Pedlar namnet og brukte det ikkje sjølv.

Babydoll-kjole av Balenciaga frå 1958.
Namnet på kjolen blei utbreidd gjennom filmen *Baby Doll* frå 1956, med Carroll Baker i tittelrolla som ein forførande 19-åring. Dette markerte byrjinga på den vedvarande populariteten til stilen blant vaksne. Babydoll-pyjamas frå 1950- og 1960-talet var sett saman av ein topp og lause underbukser i bloomersstil med strikk i livet og rundt føtene. Frå 1970- til 1990-talet var underdelen omdanna til meir tettstitjande underbukser med stikk i livet og rundt føtene. Ein endå nyare underdel har ei meir shorts-aktig form utan strikk rundt føtene. 

Babydoll-kjolar er korte kjolar inspirerte av nattkjolen, som Cristóbal Balenciaga sine design frå 1957 og 1958.

Babydoll var ein del av såkalla *kinderwhore*-stil tidleg på 1990-talet gjennom populære riot Grrrl- og grunge-musikarar som Courtney Love og Kat Bjelland.

Kjelder
-------

1. 1 2  Blausen, Whitney. «Sylvia Pedlar». *Fashion Encyclopaedia*. Henta 2. junu 2015.

* *Denne artikkelen bygger på «Babydoll» frå Wikipedia på engelsk, den 31. oktober 2020.*
*For drueslaget, sjå drueslaget bacchus.* 
*Bacchus* av Caravaggio.
**Bacchus** (latin *Bácchus*, klassisk gresk Βᾰ́κχος, *Bákkhos*, moderne gresk Βάκχος, *Vákchos*) var i romersk mytologi guden for vin og rus.

Han var den romerske versjonen av den greske guden Dionysos.
Bacchus blei fyrst framstilt som ein mann med skjegg, men senare blei han framstilt som ein unggut.
Han var gift med Ariadne (prinsessa som, etter gresk mytologi, hjelpte helten Theseus til å drepa minotauren).

Romarane sine ville feiringar av Bacchus blei kalla bakkanal (latin *bacchanalia*).

Kjelder
-------

1. ↑  Detienne, Marcel, Dionysos at Large, tr. by Arthur Goldhammer, Harvard University Press, 1989. ISBN 0-674-20773-4.
2. ↑  Malmberg, Carl-Johan. «Ariadne upphör aldrig att fascinera | SvD». *SvD.se* (på svensk). Henta 21. mai 2018.

* *Denne artikkelen bygger på «Bacchus» frå Wikipedia på svensk, den 4. mai 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bacchus**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* NKC

 |
**Jacob Albert Lindboe** (3. september 1843–4. februar 1902) var ein embetsmann og stortingsmann frå Christiania. Han var medlem av Venstre. Asbjørn Lindboe var sonen hans.

Lindboe var son til ein kjøpmann. Sjølv vart han student i 1863 og cand. jur. i 1867. Frå 1869 var han overrettssakførar i Trondheim, deretter sorenskrivar på Nordmøre 1891-92, og sidan lagmann i Eidsiva og Frostating.

Han var medlem av formannskapet i Trondheim 1882-86, samt 1884-90 direktør for *Noregs Bank* i Trondheim. Medlem av representantskapen i Noregs Bank 1893-1901, formann i denne frå 1894. 

Lindboe var 1. representant frå Trondheim og Levanger på Stortinget 1895-1900. Begge dei to valperiodane var han medlem av konstitusjonskomiteen, 1898-1900 var han formann i den militære straffelovskomiteen og medlem av valkomiteen.

Lindbøe døydde i Kristiania.

Kjelde
------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
Koordinatar: 28°16′37″N 68°27′05″E﻿

**Jacobabad** (urduskrift *جیکب آباد*) er ein by i den pakistanske provinsen Sind. Han er administrasjonssenter for Jacobabad distrikt og Jacobabad taluka. Byen blei grunnlagd av den britiske generalen John Jacob i 1847 ved ein eksisterande landsby. Byen ligg nær grensa til Balochistan. Jernbanelinja til Pakistan Railways og ei rekkje vegar går gjennom byen.

Geografi
--------

Jacobabad har varmt ørkenklima (*BWh* i Köppen si klimaklassifisering) med særs varme somrar og milde vintrar. Gjennomsnittstemperaturen om sommaren, oppgjeven i 1875, var 37 °C. Den høgaste temperaturen ein har målt her er 52,8 °C, medan den lågaste er -3.9 °C. Området har lite nedbør, og det meste fell i monsuntida frå juli til september.

Historie
--------

Byen blei grunnlagd i 1847 på staden der landsbyen Khangarh låg. General John Jacob, kommandanten av Sind Horse, grunnla byen og var opphav til namnet. Han døydde her i 1858, og er minna ved Victoria Tower sentralt i byen. 

I Britisk India var Jacobabad administrasjonssenter for Upper Sind Frontier District i Bombay Presidency og ein stasjonsby for Quetta-linja til jernbaneselskapet North-Western Railway. Jacobabad er kjend for sitt historiske fesjå som blei grunnlagd av britane for å få tak i gode hestar til kavaleriet sitt

Samferdsle
----------

Jacobabad er i dag eit jernbaneknutepunkt på linja mellom Rohri og Quetta.

Byen har ein flyplasss som ligg på grensa mellom Sindh og Balochistan. Denne huser også ein militærflyplass, Shahbaz Air Base, som blei brukt under Operation Enduring Freedom campaign in Afghanistan og også skal ha vore brukt til droneåtak mot mål i Dei føderalt styrte stammeområda nordvest i Pakistan.

Kjelder
-------

1. ↑  Medical and Physical Society of Bombay (1857). *Transactions*. Henta 17 March 2011.
2. ↑  «CIA drones quit one Pakistan site – but US keeps access to other airbases». *The Bureau of Investigative Journalism*. Henta 24 March 2013.

* *Denne artikkelen bygger på «Jacobabad» frå Wikipedia på engelsk, den 9. april 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Hans Georg Jacob Stang** (17. november 1830–1. mars 1907) var ein jurist, embetsmann og politikar. Han var statsminister i Stockholm 1888-89. Han var gift med Anna Stang og dei var foreldre til Georg Stang.

Stang var presteson, fødd i Nannestad. Han vart student frå katedralskulen i Christiania i 1848 og vart cand. jur. i 1852. Deretter fullmektig hos Bernhard Dunker, før han i 1859 etablerte eigen praksis som overrettssakførar på Kongsvinger. Attåt sakførargjerninga var han 1860-70 redaktør av *Hedemarkens Amtstidende*. Åra 1878 til 1884 var han byrettsdommar i Kristiania.

Stang vart trekt inn i politikken som medlem av regjeringa Sverdrup i 1884. Han var statsråd frå 1884 til 1889. Fyrste tida, 1884-85, var han ved statsrådsavdelinga i Stockholm. Sidan, 1885-86, var han indreminister, 1886-87 atter i Stockholm, 1887-88 justisminister og til sist Noregs statsminister i Stockholm 1888-89.

Etter regjeringsskiftet i 1889 var Stang stiftamtmann i Kristiansand og amtmann i Lister og Mandals amt til 1906.

Stang var stortingsrepresentant for Høgre frå Flekkefjord 1892-94. Han var medlem av Lagtinget samt gasje- og pensjonskomiteen.

Han vart i 1885 av kongen utnemnd til riddar av St. Olavs orden, 1891 forfremja til storkors «for fortjenstlig Embedsvirksomhed». Stang var 1888-89 kanslar for St. Olavs orden. Han var også innehavar av storkors av Dannebrogordenen og storkors av Nordstjerneordenen.

Kjelder og litteratur
---------------------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* *Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Oslo: Grøndahl & Søns Forlag, 1947.

Bakgrunnsstoff
--------------

* regjeringen.no: *biografi*

| * v
* d
* e
Norske statsministrar i Stockholm 1814–1905 |
| --- |
| Peder Anker (1814–22)**·** Mathias Sommerhielm (1822–27)**·** Poul Christian Holst (1827)**·** Jørgen Herman Vogt (1827–28)**·** Severin Løvenskiold (1828–41)**·** Frederik Due (1841–58)**·** Georg Sibbern (1858–71)**·** Otto Richard Kierulf (1871–84)**·** Wolfgang Wenzel Haffner (1884)**·** Carl Otto Løvenskiold (1884)**·** Ole Richter (1884–88)**·** Jacob Stang (1888–89)**·** Gregers Gram (1889–91)**·** Otto Albert Blehr (1891–93)**·** Gram (1893–98)**·** Blehr (1898–1902)**·** Ole Anton Qvam (1902–03)**·** Sigurd Ibsen (1903–05)**·** Jørgen Løvland (1905) |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys
* VIAF

 |
| Grimsby  |
| --- |
| Grimsby Dock TowerGrimsby Dock Tower Grimsby Dock Tower |
| Plassering |
| 

Grimsby is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lincolnshire |
| Distrikt | North East Lincolnshire |
| Grunnlagd | 800-talet |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2007) | 87 701 |
| Koordinatar |  53°33′″N 0°4′″W﻿Koordinatar: 53°33′″N 0°4′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DN31 - DN34, DN35, DN37 |
| Telefon-retningsnummer | 01472 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Grimsby**
 |

**Grimsby** er ein hamneby ved utløpet av Humber i Lincolnshire i England, med 85 - 90 000 innbyggjarar. Han har vore administrasjonssenter for North East Lincolnshire (område med sameint styresmakt sidan 1996. For å skilje han frå Little Grimsby som ligg 22 km lenger sør, vart byen ofte kalla «Great Grimsby».

Historie
--------

Det seiast at byen vart grunnlagt av ein dansk fiskar ved namn Grim på 800-talet. På 1100-talet utvikla byen seg til eit handlesenter og ei fiskerihamn. Han var nummer 12 i rekkja av skattebetalarar til kongen, og fekk grunnleggingsbrevet sitt av Johan av England i 1201. Byen har aldri hatt bymurar, han var for liten til det, og dessutan var han verna av det sumpete omlandet rundt byen. Men han hadde ei vollgrav i mellomalderen. Frå 1500-talet kom byen inn i ei nedgangstid som varte heilt til 1800-talet. I 1801 var folketalet 1524, same tal som i mellomalderen. Men etter det har byen vakse mykje.

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Erik Lawrence Grant Lea** (15. oktober 1892–28. april 1979) var ein norsk skipsreiar og jobbetidsspekulant frå Bergen.

Lea, som var son til ein «noe eksentrisk språklærer og translatør» i Bergen, arbeidde som kontorist frå han var 16 år gammal. I 1915 etablerte han seg som disponent for ulike reiarlag. Gjennom 1915-16 etablerte han 12 dampskipsselskap, alle med ein einaste båt, som både kjøpte og selde skip. Sjølv åtte han få aksjar i dei ulike selskapa, noko som i 1917 førte til at han i 1917 mista disposisjonen over selskap då aksjonærgrupper organiserte seg og tok styringa i selskapa.

I 1917 skipa han fleire forsikringsselskap, eit av dei med avdelingskontor i Kristiania og fleire utanlandsagentur. Same året starta han opp Leas Aktie- & Bankierforretning A/S. I 1919 vart det klart at banken hadde store tap, samstundes som forsikringsverksemda sleit økonomisk. Banken vart slått konkurs hausten 1921, og forsikringsselskapa avvikla. Dei neste åra dreiv han som skipsreiar i det små, i 1925 var det heile over.

Lea flytta i 1925 til Gjølanger i Fjaler, der han budde livet ut.

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1970 – *Røsslyng : stemninger og tanker* (Førde: Øens forlag) I fulltekst ved nb.no  [Tegninger av Kari Johannessen]

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erik Grant Lea» frå Wikipedia på bokmål, den 5. juni 2015.*

* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990

Bakgrunnsstoff
--------------

* Norvald Tveit (1972). *Fra gull til grønne skoger : historien om Erik Grant Lea*. Oslo: Gyldendal.  [Tilgjengeleg på bokhylla.no]

* Om Erik Grant Lea i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
**Anna Tystad Aronsen** (fødd 20. april 1935) er ein norsk animatør som saman med ektemannen Bjørn Aronsen blir rekna som ein av veteranane i norsk animasjonsfilm.

Karrieren til Anna Aronsen starta på 1960-talet i studioet ABC-tegnefilm (seinare TT-film) som vart skipa av mannen hennar. Frå slutten av 1960-talet lagde ho ei rekkje teiknefilmar for barn for NRK. Den første, *Tubaen Toby* (1963), laga ho medan ho arbeidde for TT-film. Fram til 1978 produserte ho ei rekkje kortfilmar, mellom dei *Bukkene Bruse*, *Tyrihans*, *Legenden om julerosen* og den 45 minutt lange *Det hendte i Taremareby* etter Ingebrigt Davik sine forteljingar. *Sommerfuglen* (1984) og *Gjertrudsfuglen* (1984) har fått brei internasjonal TV-distribusjon. Merksemd vekte òg *Trøbbel* (1987), som handla om seksuelt misbruk av barn, laga i samarbeid med Else Myklebust og med dottera Nille Tystad.

Anna Aronsen var gift med animatøren Bjørn Aronsen (død 1994). Saman hadde dei mellom anna dottera Nille Tystad.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
| Annan  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Inbhir Anainn |
|  |
| Plassering |
| 

Annan is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Dumfries and Galloway |
| Tradisjonelt grevskap | Dumfriesshire  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 8 389 |
| Koordinatar |  54°59′″N 3°16′″W﻿Koordinatar: 54°59′″N 3°16′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DG12 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1461 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Annan**
 |

 **Annan**  er ein by i regionen Dumfries and Galloway  i Skottland. Han har kring 8500 innbyggjarar og ligg omkring 24 km frå Dumfries. 

Dei fleste husa i sentrum er bygd av raud sandstein. Blant offentlege bygningar finn ein Annan Academy, der forfattaren Thomas Carlyle var elev, og rådhuset i viktoriansk stil frå 1878. I Port Street kan ein sjå bygningar der vindauga er mura igjen for å sleppe å betale vindaugeskatt, ei spesiell form for eigedomsskatt. Byen har eit *Historic Resources Centre*. 

Det finst romerske leivningar i området rundt byen. Seinare bygde slekta *de Brusa*, som etter kvart vart kjent som slekta Bruce, Annan slott. Andre slektar som er assosiert med byen er Balliol og Douglas. Byen leid under stadige åtak under grensekrigane mellom England og Skottland. 

Steinbrua over elva Annan
Elva blir kryssa av ein steinbru med tre bogar frå 1824, og av ein nyare jernbanebru. 

Annan er ein maritimt orientert by, med verft som bygde mange klipparar og andre skip. Ved hamna finn ein ein varde som er reist til minne om Robert Burns, som jobba på tollkontoret i 1790-åra. 

Edward Irving vart fødd og voks opp i byen, og det står ein statue av han på kyrkjegarden. Ein annan kjent skotsk predikant, Robert Murray M'Cheyne, vart ordinert i Annan. 

Utanfor byen ligg Hoddom slott, bygd av John Maxwell, 4. Lord Herries kring 1552–1565.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Annan» frå Wikipedia på bokmål, den 27. oktober 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
| Deauville |
| --- |
| Stranda i Deauville Stranda i Deauville |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Normandie  Calvados |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  3,57 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 4 520   1 266/km² |
| Koordinatar | 49°21′33″N 00°04′17″E﻿Koordinatar: 49°21′33″N 00°04′17″E﻿ |
| Høgd over havet | 5 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 14800 |

**Deauville** er ein badeby i Frankrike, som ligg i departementet Calvados i regionen Normandie. Med veddeløpsbane, hamn, lystbåthamn, konferansesenter, villaer, kasino og lukseriøse hotell, vert Deauville rekna som juvelen av feriebyane i Normandie. Byen ligg i nærleiken av der elva Touques munnar ut i Den engelske kanalen.

Kysten ved Deauville og Cabourg har fått namnet *Côte Fleurie* (Blomekysten). Byen utvikla seg til ein badeby i 1860-åra då Napoleon III ofte vitja han.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistbyrået i Deauville

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
|  |
| --- |
| **Masafueratornstjert** |
| MasafueratornstjertMasafueratornstjert |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** CR Kritisk trugaUtbreiinga av Masafueratornstjert Utbreiinga av Masafueratornstjert |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Omnfuglar Furnariidae |
| **Slekt:** | Tornstjertar *Aphrastura* |
| **Art:** | **Masafueratornstjert** *A. masafuerae* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Aphrastura masafuerae***Philippi & Landbeck, 1866 |

**Masafueratornstjert** (*Aphrastura masafuerae*) er ein kritisk truga fugleart som er endemisk for Alejandro Selkirk-øya, den ytste øya i Juan Fernández-øygruppa. Arten er medlem av omnfuglfamilien og han er monotypisk.

Det naturlege habitatet til arten er fuktig fjellkratt, dominert av trebregnar (*Dicksonia externa*) og bregnar (*Lophosoria quadripinnata*) mellom 800–1300 meter over havet, sjølv om dei vil søke seg lågare i løpet av den australe vinteren.

Masafueratornstjertar rører seg parvis mens dei et av leddyr på skogbotnen og av og til på bakken blant nedfallslauv. Han hekkar vanlegvis i små naturlege sprekkar i fjell.

Masafueratornstjerten er ein kritisk trua art. Undersøkingar av arten på 1980-talet fann mellom 500-1000 fuglar, men i 1992 hadde dei sokke til 200 og i 2012 berre 140. Arten er truga av tap av vegetasjon som ringast av introduserte pattedyr, spesielt geiter, men sannsynlegvis også rotter og villkattar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Masafuera rayadito» frå Wikipedia på engelsk, den 22. februar 2023*
* BirdLife International (2023) *Species factsheet: Aphrastura masafuerae*. Henta 22. februar 2023

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Masafueratornstjert**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* EOL

 |
Hartland Point fyr. Lundy Island ligg i horisonten.
**Hartland Point** er eit 99 meter høgt nes nordvest på kysten av Devon i England. Det ligg 5 km nordvest for landsbyen Hartland. Neset markerer den vestlege grensa (på engelsk side) til Bristolkanalen. Neset vart av romarane kalla «Herkulesneset».

Kystvaktstasjonen høgare oppe på neset
Radaren på toppen av klippaTrinity House, fyrverket i England og Wales, har eit nes på enden av halvøya. Det vart bygd i 1874 av Sir James Douglass og består av eit 18 meter høgt tårn, med lys 37 meter over havnivå. Det vart velsigna av Frederick Temple, biskopen av Exeter, som seinare vart erkebiskop av Canterbury. Fyret vart automatisert i 1984 og er i dag kontrollert av Trinity House Operations Centre i Harwich i Essex. Dei gamle fyrvaktarbustadane vart rivne ned for å gje plass til ein helikopterlandingsplass. Vegen fram til fyret er nemnet stadig utsett for steinras. 

Kystvakta har ein liten stasjon på toppen av neset, nær fyret. Denne er i dag stort sett ubemanna. 

Det britiske forsvaret har ein radarstasjon på neset. Denne vert nytta for å kontrollere både sivil og militær lufttrafikk.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hartland Point» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2010.*

Koordinatar: 51°01′19″N 4°31′31″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Barking i London  |
| --- |
| Barking Abbey med St Margaret's-kyrkja i bakgrunnenBarking Abbey med St Margaret's-kyrkja i bakgrunnen Barking Abbey med St Margaret's-kyrkja i bakgrunnen |
| Plassering |
| 

Barking i London is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Stor-London |
| Distrikt | Barking and Dagenham |
| Geografi |
| Koordinatar |  51°32′″N 0°5′″E﻿Koordinatar: 51°32′″N 0°5′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | IG11 |
| Telefon-retningsnummer | 0 20 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Barking i London**
 |

**Barking** er ein by i Stor-London i England. Han ligg i bydelen Barking and Dagenham, ved elva Roding i den austlege delen av Stor-London. Folketalet i Barking og nabobyen Dagenham var i 2001 til saman 163 944.

Vilhelm Erobraren oppheldt seg noko tid i Barking rett etter erobringa av England i 1066. Han budde i klosteret på staden, Barking Abbey, medan han venta på at Tower of London skulle bli ferdig. Barking Abbey vart grunnlagt i 666 av Erkenwald, som seinare vart biskop av London. Det vart øydelagd av danane omkring 870, og gjenoppbygd omkring eit hundreår seinare av kong Edgar. St. Margarets kyrkje er frå normannisk tid. Kaptein James Cook gifta seg med Elizabeth Batt i denne kyrkja.

Byen oppstod som ein fiskarlandsby. Det er usikkert når dette skjedde, men det var seinast i tudortida. Fiskarane forsynte marknadane i London, og ein del fiska så langt unna som Island. Sam Hewitt (fødd 1802) dreiv Short Blue Fleet, som var den største fiskarflåten i England på den tida, frå Barking.

Ved munningen av Roding, i Barking Creek, ligg eit stort kloakkreinseverk som tar imot kloakken frå ein stor del av London.

Fengselsreformatoren Elizabeth Fry er gravlagd på kvekarkyrkjegarden i Barking.

Kommunikasjon
-------------

Barking stasjon tener både jernbanen og London Underground.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Barking (England)» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Frå Store-Standal mot Barlindneset naturreservat på andre sida av Hjørundfjorden. Barlindneset er neset i høgre biletkant, og naturreservatet strekkjer seg langs nedre del av fjellsida til gjølet heilt i venstre biletkant, Stokkelia. Foto: Johan Simon Seland

**Barlindneset naturreservat** er eit naturreservat på austsida av Hjørundfjorden i Ørsta kommune i Møre og Romsdal, i området mellom gardane Nes og Molaupen. Naturreservatet blei oppretta ved kongeleg resolusjon 13. oktober 2000. Naturreservatet omfattar 1400 daa.

Barlindneset naturreservat ligg i den svært bratte utmarka tilhøyrande gardane Molaupen gnr 112 bnr 1 og 2 i Ørsta og Nes gnr 112 bnr 1 og 2 i Ørsta. 

Fredingsvedtaket § 2 seier følgjande: «Føremålet med fredinga er å sikre eit naturmiljø med ein stor og vital barlindførekomst i Møre og Romsdal. Området har eit verdfullt innslag av kravfulle edellauvskogartar.»

Bakgrunnsstoff
--------------

* Direktoratet for naturforvaltning: Naturbase Faktaark for Barlindneset naturreservat[*daud lenkje*]
* Verneforskrifta for Barlindneset nauturreservat hos Lovdata
**Kuk** er ein arkeologisk funnstad på Papua Ny-Guinea. Han er ein av stadene der jordbruk utvikla seg, og det er funne spor etter grøfter her laga for 9000 år sidan. Ein dyrka taro, jams og seinare banan og sukkerrøyr her. Kuk blei teken med på UNESCO si verdsarvliste i 2008.

Jordbruk på Ny-Guinea
---------------------

Etterkvart som arkeologar utvida utgravinange sine til område utanfor Europa og Midtausten er det gjort funn som på mange måtar har endret tidlegare aksepterte syn. iEt døme er 5000-6000 år gamle dreneringskanaler i myrområdet Kuk i høglandet på Ny-Guinea. I ca. 4000 år, fram til ca. 800 e.Kr. blei det drive intensivt og arbeidskrevande jordbruk i dette området, trulig med dyrking av taro og jams. Korleis og kvifor dette jordbruket utvikla seg, og kvifor det ikkje utvikla seg vidare, er ukjent. Det ser ut til at grisen blei introdusert til Ny-Guinea som husdyr så tidleg som for rundt 10 000 år sidan, og då truleg i samanamde med eit omfattende svibruk. For rundt 9000 år sidan blei skjel og sniglar frakta frå kysten i vareutveksling opp til høglandet, truleg som ledd i ei viss politisk sentralisering rundt ein «stor mann». Innføringa av taro auka høvet for politisk sentralisering ettersom ho tillet ein mykje tettare folkesetnad, særleg når dyrking fann stad gjennom intensiv hagebruk. Dette var truleg bakgrunnen for jordbruket i Kukmyra. Då det blei gitt opp rundt 800 e.Kr. kan det ha samanheng med introduksjonen av søtpotet frå Amerika over Stillehavet. Med sin større motstand mot kulde gjorde søtpoteta det meir fordelaktig å drive med ekstensivt svibruk i høgareliggende strøk enn å fortsetta med det intensive jordbruket i sumpområda.

Litteratur
----------

* *Denne artikkelen bygger på «Kuk, Papua Nya Guinea» frå Wikipedia på svensk, den 9. mai 2022.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
* *Bra böckers världshistoria*, 1 (1983)

Bakgrunnsstoff
--------------

* UNESCO om oppføringa på verdsarvslista

Litteratur
* Golson, J. T.P. Denham, P.J. Hughes, P. Swadling and J. Muke (red.) 2017. Ten Thousand Years of Cultivation at Kuk Swamp in the Highlands of Papua New Guinea. Terra Australis 46. Canberra: ANU E Press (available online)
* Bayliss-Smith, T, Golson, J, Hughes, P et al 2005, 'Archaeological evidence for the Ipomoean Revolution at Kuk swamp, upper Wahgi Valley, Papua New Guinea', i Chris Ballard, Paula Brown, R. Michael Bourke and Tracy Harwood (ed.), The Sweet Potato in Oceania: a reappraisal, Oceania Publications and University of Pittsburgh, Rosebery, NSW, Australia, s. 109-120.
* Denham, T, Golson, J & Hughes, P 2004, 'Reading early agriculture at Kuk Swamp, Wahgi Valley, Papua New Guinea: the archaeological features (phases 1-3)', Proceedings of the Prehistoric Society, vol. 70, s. 259-97.
* Muke, J. Mandui, H. Oct 2003. "In the shadows of Kuk: Evidence of prehistoric agriculture at Kana, Wahgi Valley, Papua New Guinea," *Archaeology in Oceania.* 38, 3, s. 177–185.
* Bayliss-Smith, T. Golson, J. April 1992. "A colocasian revolution in the New Guinea highlands? Insights from phase 4 at Kuk," *Archaeology in Oceania.* 27,1, s. 1–22.
Kullaberg med Kullens fyr.
Kart frå 1910.
**Kullaberg** er eit bergplatå som ligg i Höganäs kommun nordvest i Skåne i Sverige, mellom Øresund og Skälderviken. I geologisk meining er Kullaberg ein grunnfjellshorst (ei heva forkastingsblokk) mellom to brotliner som står som steile skrentar ned mot havet, og har ei lengd på om lag 16 kilometer, ei breidd på om lag to kilometer, og ei høgd på opp til 187,5 moh. ved Håkull. Men namnet Kullaberg vert òg nytta om ein mindre part av denne formasjonen, sjølve bergkammen yst på halvøya Kullen, det vil seie den knapt åtte kilometer lange strekninga frå *Kullanäs* ved fyrtårnet Kullens fyr i nordvest til badestaden Arild i søraust. Rekna etter denne avgrensinga, er den største breidda på Kullaberg på 1½ km ved Kockenhus og *Björkeröd*, og arealet på til saman 932 hektar..

Det er eit rikt dyre- og planteliv i området. På og i tilknyting til Kullaberg er det oppretta naturreservat som til saman utgjer om lag 980 hektar land og i tillegg eit 300 hektar stort belte av sjøen kring kysten. I berget på Kullaberg er det fleire naturlege holer, og dessutan ei 15 meter djup hole, *Silvergrottan*, som den tyske bergmannen Jürgen Langenau fekk sprengd ut i 1561 for å leite etter sølv på oppdrag frå danskekongen Frederik 2, som denne parten av Sverige låg under i dei tidene. Men det han trudde var sølv, var bergarten pegmatitt, og gruvedrifta vart avbrote etter stutt tid.

Utanfor kysten av Kullaberg stikk mange fantasieggjande klippeformasjonar opp or havet. På sørsida ligg badestadene Mölle og Arild, og ytst på odden fyrtårnet Kullens fyr og eit radiofyr.

* Större Josefinelustgrottan.Större Josefinelustgrottan.
* Silvergrottan.Silvergrottan.
* Visitgrottan.Visitgrottan.
* Porten.Porten.
* Sockertoppen.Sockertoppen.

Fotnotar
--------

1. ↑  Behrens, Sven; Malmberg, Torsten.1950. *Besök på Kullaberg*. Stockholm: Svensk natur. 19

Bakgrunnsstoff
--------------

Internettsider om Kullaberg Arkivert 2004-09-13 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Ein **kuldepol** er eit område på ei av jordhalvkulene med lågast middeltemperatur, anten for året eller for den kaldaste månaden. Kuldepolane ligg ikkje over dei geografiske polane, men er avhengig av fordelinga av land, hav, fjell og innlandsisar. 

På grunn av store høgdeskilnader og at høgda er avgjerande for temperaturen, kan det vere vanskeleg å slå fast eintydige kuldepolar

Den nordlege halvkula
---------------------

På den nordlege halvkula finn ein kuldepolen om vinteren i Aust-Sibir ved ca. 67 ºN, med ein middeltemperatur på kring –50 °C på det kaldaste. Her ligg mellom anna byen Verkhojansk, som har ein dagleg maksimumstemperatur i januar på –45 °C og ein minimumstemperatur på –51 °C. I både Verkhojansk og Ojmjakon har ein registrert temperaturar ned mot –67,8 °C på det kaldaste. 

Ser ein på årsmiddeltemperaturen, ikkje berre vintertemperaturen, ligg den nordlege kuldepolen vest i Nordishavet med dei tilstøytande øyar, der middeltemperaturen er kring 20 ºC.

Den sørlege halvkula
--------------------

På den sørlege halvkula er kuldepolen om vinteren i Antarktis ved ca. 78 °S og 3800 meter over havet, der det er frå –65 °C til –70 °C i middeltemperatur på det kaldaste. 

Over året er den sørlege kuldepolen same stad som kuldepolen om vinteren, med ein middeltemperatur frå –55 °C til –60 °C.

Kjelder
-------

* «kuldepoler» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Kulehopen Omega Centauri inneheld rundt ti millionar stjerner og har ein alder på rundt 12 milliardar år. Det er spekulert i om hopen inneheld eit middelstort svart hòl, og at han er restane etter ein dverggalakse.
**Kulehopar** er kuleforma samlingar av stjerner. Dei kan innehalda millionvis av stjerner og òg ofte nokre av dei eldste stjernene i universet. Det var før trudd at alle stjernene i ein kulehop var av same alder, men seinare studier har vist at i alle fall kulehopen NGC 2808 har tre generasjonar av stjerner, og at òg kulehopen Omega Centauri har fleire generasjonar stjerner. Desse kan likevel vera rester etter dverggalaksar som har blitt slukt av Mjølkevegen.

I Mjølkevegen finst det over 200 kulehopar.

Sjå òg
------

* blå etternølar

Kjelder
-------

1. 1 2  «Astronomers Find Suspected Medium-Size Black Hole in Omega Centauri» - Hubble-pressemelding i samband med ei mogleg oppdaging av eit middelstort svart hòl i stjernehopen Omega Centauri.
2. 1 2  «Hubble Finds Multiple Stellar 'Baby Booms' in a Globular Cluster» - Hubble-pressemelding i samband med oppdaginga av fleire generasjonar stjerner i kulehopen NGC 2808.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)

 |
**Erik Gustaf Bernhard Boström** (11. februar 1842–21. februar 1907) var ein svensk godseigar og politikar som var Sveriges statsminister frå 1891 til 1900 og på ny frå 1902 til 1905.

Boström var frå Stockholm og representerte Södra Roslags domsagas valkrins i Riksdagens andrekammer i tida 1876-93. Han slutta seg der til partigruppa Centern, seinare 1883-87 Nya centern. Frå 1888 leidde han det proteksjonistiske Nya lantmannapartiet. Frå 10. juli 1891 var han statsminister i Sverige og viste seg då «som en smidig og klok realpolitiker», mellom anna fekk han i 1892 vedteke ei ny hærordning for riket. Etter det norske stortinget i 1898 vedtok flagglova for tredje gong, gjekk Boström inn for å godkjenne vedtaket og kunngjorde samstundes svenske mottiltak.

Frå 1894 til han døydde hadde Boström sete i fyrstekammeret i Riksdagen, der han var med i det høgreorienterte Protektionistiska majoritetspartiet. Han gjekk av som statsminister 12. september 1900. Allereie 5. juli 1902 danna han ny regjering og tok fleire liberale politikarar med i statsrådet. Under forhandlingane om konsulatsaka viste han lita forståing for dei norske krava. Den sterke norske motstanden mot dei såkalla lydrikepunkta førte til at Boström gjekk av som statsminister 13. april 1905.

Kjelder
-------

* Gyldendals store konversasjonsleksikon.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS

 |
**Hagos Gebrhiwet** (fødd 11. mai 1994) er ein etiopisk langdistanseløpar. Han vann VM- sølv 2013, VM-bronse 2015 og OL-bronse 2016 på 5 000 meter. Gebrhiwet sin personbeste på 5 000 meter er 12.45,8, oppnådd i Brussel i 2018, på 10 000 meter har han prestert 26.48,9 (2019).

Gebrhiwet stega inn i verdseliten då han vart klokka inn på 12.47,5 i Paris i juli 2012. Året etter var det berre det britiske spurt-fenomenet Mo Farah som heldt unna for Gebrhiwet i VM-finalen på 5 000 meter i Moskva. Sidan vart Gebrhiwet bronsevinnar på same distansen både i VM 2015 og OL 2016, også desse tevlingane vann nemnte Farah.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 2012 i London: Nr 11 på 5 000 m – 13.49,5
* VM 2013 i Moskva: Sølvmedalje på 5 000 m – 13.27,8, bakom Mo Farah (13.26,9)
* VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje på 5 000 m – 13.04,3
* OL 2016 i Rio de Janeiro: Bronsemedalje på 5 000 m – 13.51,8
* VM 2019 i Doha: Nr 9 på 10 000 m – 27.11,3

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hagos Gebrhiwet» frå Wikipedia på tysk, den 29. juni 2022.*
**Henrik Helliesen Langeland** (fødd 19. november 1972) er ein norsk litteraturvitar og forfattar fødd i Oslo. 

Langeland debuterte i 2000 med romanen *Requiem*. Romanen *Wonderboy* frå 2003 vekte mykje merksemd. Romanen skildrar tilhøvet mellom IKT- bransjen og forlagsbransjen kring tusenårsskiftet. Ein ambisiøs forretningsmann ynskjer å sameina det beste frå den gamle økonomien og den nye økonomien. *Den nye økonomien* var mellom anna rekna å vera IKT- føretak der aksjekursen såg ut til å stiga i all æve. 

Langeland har sjølv vore management trainee, ei leiaropplæring, i mediekonsernet Schibsted ASA. 
Langeland er utdanna innan litteraturvitskap frå Universitetet i Oslo. Frå 2005 og ut 2007 var han redaktør i det litterære tidsskriftet *Vinduet*. Tidsskriftet vert utgjeve av Gyldendal Norsk Forlag.

Verkliste
---------

* *Requiem* (2000; roman. Gyldendal Norsk Forlag)
* *Marcel Proust* (2001; sakprosa, Gyldendal Norsk Forlag)
* *Wonderboy* (2003; roman, Gyldendal Norsk Forlag)
* *Av sporet er du kommet* (2006; avhandling, Gyldendal Norsk Forlag)
* *Francis Meyers lidenskap* (2007; roman, Tiden Norsk Forlag)
* *Verdensmestrene* (2010)
* *Fortellerkunst* (2011)
* *Hauk og due* (2012)
* *Fyrsten* (2013; roman)
* *Eventyrerne* (2018)
* *Showtime!* (2020)

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* Nettstaden til tidsskriftet Vinduet

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Henri de Massue**, Marquis de Ruvigny, sidan jarl av Galway PC (9. april 1648–3. september 1720) var ein fransk hugenott, soldat og diplomat som var ein viktig person i engelsk teneste i niårskrigen og den spanske arvefølgjekrigen.

Biografi
--------

Massue vart fødd i Paris. Han vart soldat og tente i den franske hæren under Turenne, som tykte høgt om han. Truleg på grunna av dei engelske sambanda sine (mora var engelsk) vart han i 1678 vald ut av Ludvig XIV til å føre hemmelege forhandlingar for ein avtale med Karl II, eit vanskeleg oppdrag han utførte i stil. Han etterfølgde faren som general for hugenottane og avviste tilbodet til Ludvig om å halde fram i embetet då Ludvig oppheva ediktet frå Nantes. I 1690 drog han i eksil og gjekk inn i teneste for Vilhelm III av England som generalmajor. Han måtte då sei frå seg eigedomane sine i Frankrike.

I juli 169 utmerkte han seg i slaget ved Aughrim og i 1692 var han ei stund øvstkommanderande i Irland. I november dette året vart han **Viscount Galway** og **Baron Portarlington** og fekk fleire eigedomar i Irland. I 1693 kjempa han i Neerwinden og vart skadd. I 1694, som generalløytnant, vart han send for å kommanderte den engelske delen som assisterte hertugen av Savoie mot franskmennene, og samstundes støtte dei kriseråka valdensarane. I 1695 skifta Savoie side og den italienske halvøya vart nøytralisert, og styrken til Galway vart trekt attende til Nederland. Frå 1697 til 1701, ein kritisk periode i irsk historie, hadde jarlen av Galway (han vart forfremma til dette i 1697) i praksis kontroll over irske affærar som irsk rettspresident. Etter nokre år der han trekte seg attende, vart han i 1704 utpeikt til å kommandere dei allierte styrkane i Portugal, ei stillinga han styrte med ære og suksess fram til slaget ved Almanza i 1707 der Galway, trass i at han var dugande og påpasseleg, vart slått av hertugen av Berwick.

Galway skrapte saman ein fersk arme som han fekk kommando over, sjølv om han no var svak. Han utmerkte seg med personleg mot i kamp. Marquis de Bay slo han i slaget ved La Gudina. Etter dette trekte han seg tilbake frå det aktive livet. Den siste tenesta hans var i 1715, då han vart send som ein av rettspresidentane i Irland under jakobittaropprøret. Sidan dei fleste eigedommane hans i Irland og alle dei franske eigedomane var tapt for han, gav parlamentet han ein pensjon på 1500 pund i året. Han døydde ugift og den irske adelskapen med han.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Henri de Massue, Earl of Galway» frå Wikipedia på engelsk, den 25. mai 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)

 |
**Henrik Gerner** (27. januar 1780–11. februar 1837) var ein norsk næringsdrivar og stortingsmann, fødd og død i Moss.

Gerner var fødd i Moss, der far hans var tollinspektør. Sjølv gjekk han på Herlufsholms skule og vart student i 1800. Han var elev av militærakademiet, ferdig utdanna offiser i 1804. Gerner tok avskjed frå det militære med kapteins grad i 1814, men var seinare sjef for borgarvæpninga i Moss i mange år.

År 1806 fekk Gerner borgarskap i Moss og dreiv forretning på mange felt. Han var både trelasthandlar, dreiv sagbruk og mylne, brennevinsbrenneri, tobakksfabrikk, teglverk, klesfabrikk og dei store gardbruka Melløs i Moss og Holmen i Rygge.

Gerner representerte Moss på Stortinget i 1815-16 og i 1818. På den fyrstnemnde tingsamlinga var han medlem av 11 komitear, mellom andre av komiteen vedkomande økonomi, handel og sjøfart i kjøpstadane. I 1818 var han medlem av Lagtinget og 13 komitear. Mellom anna deltok han i komiteane som drøfta meklarlova, priveligane til Nedenes len, kjøpstadsrettar for Ålesund og for Drøbak, Ålesunds handel med Danmark og Sverige, samt vernepliktslova.

I Moss har Gerner fått ei gate oppkalt etter seg; Henrich Gerners gate. I nummer 10 i gata ligg den freda Gernergarden, som han fekk bygd litt etter 1807.

Gerner var innehavar av Dannebrogordenen og Sverdordenen.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

1. ↑  Gernergården frå Kulturminnesøk / Riksantikvaren

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Henrik Steffens Hagerup** (23. april 1806–28. mai 1859) var ein dansk-norsk offiser, stortingsmann og statsråd, fødd i Kalundborg i Danmark og død i Karlsbad. Han var far til Francis Hagerup.

Far til Hagerup var borgarmeister i Trondheim. Sjølv gjekk han frå 1819 til -24 sjøkadettinstituttet i Fredriksværn. Deretter studerte han i Breslau og 1826-27 gjekk han på Den militære høgskulen i Christiania. Frå 1828 til -32 var han hydrograf ved kystoppmålinga i Nord-Noreg. Etter to år som skipper i fraktfart på Amerika, arbeidde han åra 1835-38 som trigonometrist under den geografiske oppmålinga av kyststroka i Troms og Finnmark. I tida 1840-44 var han lærar i artilleriet ved sjøkadettinstituttet. Han var medlem i fleire kommisjonar, mellom dei om loslova i 1849 og planlegginga av den framtidige sjøstyrken til det norske riket.

Hagerup representerte Jarlsberg og Larvik amt på Stortinget i tida 1848-54. I 1848 var han medlem i Militærkomiteen, Valkomiteen og komiteane om krigen i Danmark, om statslånet og om vernepliktslova. Tre år seinare var han med i Militærkomite nr 1, Valkomiteen, Adressekomiteen og komiteane om trykking og jarnbaneanlegg. I 1854 sat han i Militærkomiteen, Valkomiteen og komiteen om nøytralitetsløyvingar. 21. mars 1856 vart Hagerup utnemnd til statsråd og sjef for Marinedepartementet. Same året vart han forfremja til kontreadmiral.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND

 |