recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Erling Bjørnson** (19. april 1868–7. desember 1959) var ein norsk gardbrukar og politikar, fødd i København og død i Gausdal. Frå 1934 til 1940 representerte han Bondepartiet på Stortinget, sidan var han under andre verdskrigen aktivt medlem av Nasjonal Samling. Bjørnstjerne Bjørnson var far hans.

I 1887/88 tok Erling Bjørnson jordbruksutdanning ved Jønsberg landbruksskole i Romedal, og to år seinare tok han over drifta av Aulestad-garden. I si brukstid forbetra han garden kraftig, fekk bygt nye hus og dobla det dyrka arealet. Økonomisk gjekk drifta over styr, og faren tok over Aulestad att i 1901. 

Bjørnson var medlem av heradsstyret i Østre Gausdal i 1890-åra og i tida 1926-31. Ein periode var han formann i fattigstyret. Bjørnson var i si tid landsstyremedlem i Landmannsforbundet og formann i krinslaget for Søndre Gudbrandsdalen. Han skreiv elles mange avisartiklar om landbruksspørsmål.

Frå 1934 til okkupasjonen var Bjørnson Bondeparti-representant frå Oppland på Stortinget. Perioden 1934-36 var han medlem av Justiskomiteen, 1937-40 i Finans- og tollkomiteen. I 1934 var Bjørnson saksordførar for steriliseringslova som Stortinget vedtok mot ei stemme, ei lov som opna for tvangssteriliseringar.

Okkupasjonstida var Bjørnson eit aktivt medlem av Nasjonal Samling. Han var då ein mykje brukt agitator, mellom anna i radio. I 1944 skreiv han ein artikkel i tidsskriftet Ragnarok, der han hevda at faren ville ha vore NS-mann om han hadde levd.

I 1946 vart Bjørnson dømd til ti års straffearbeid.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2014-07-28 ved Wayback Machine.
* lokalhistoriewiki

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
**Karin Moe** (fødd 3. desember 1945) er ein norsk forfattar og litteraturkritikar, busett i Vedavågen. Moe skriv dikt, prosa og sjangeroverskridande tekstar; og ho blir skildra som «den forfattaren som i størst grad synest å realisere ein avantgardistisk praksis som overskrid så vel sosiale som estetiske grenser.»

Moe har utgjeve bøkene *Kjønnskrift*, 1980; *39 FYK*, 1983; *KYKA/1984*, 1984; *Mordatter*, 1985; *Sjanger*, 1986; *Blove*, 1990; *Blove 2. bok*, 1993; *JO. Å lesa Bibelen 1995*, 1995.

Ho mottok Mads Wiel Nygaards legat for 1990, og har òg motteke Dalgards kritikarpris. I 2013 fekk ho Doblougprisen.

Kjelder
-------

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag 4. januar 2010, klokka 22:37.

Referansar
----------

1. ↑  Wenche Larsen: *Gutane til avantgarden*[*daud lenkje*] i Klassekampen, 19.3.2003
2. ↑  «Doblougska priset» (på svensk). Svenska Akademien. 28. mai 2013. Henta 7. september 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
Grava til Erling Falk på Vestre gravlund i Oslo
**Erling Falk** (12. august 1887–1. august 1940) var ein norsk sosialist og revolusjonær tenkjar, fødd på Hemnesberget. Mellom anna stifta han organisasjonen Mot Dag.

Erling Falk var son av Jonas Cornelius Falk (1844-1915) og Karen Katharina Ellingsen, begge politisk aktive for partiet Venstre; han vald som vararepresentant til Stortinget 1894 og 1897, møtande frå 1897 til 1900, ho som medlem i heradstyret på Hemnesberget frå 1907. Erling Falk gjekk middelskolen i Mosjøen, sidan begynte han å lese til eksamen artium i Stavanger, men han strauk til eksamen i fleire fag, og hausten 1907 reiste han til Amerika. I Chicago kom Erling Falk i kontakt med fagforeininga Industrial Workers of the World. 

1918 reiste han attende til Noreg. Her engasjerte han seg i Studentenes kommunistlag, og han var frå starten sentral i arbeidet med å gje ut tidsskriftet *Mot Dag*. Ved sida av arbeidet i Mot Dag, som både var eit tidsskrift og ein radikal politisk organisasjon, var han drivkraft bak Arbeidernes Aftenskole og bak arbeidet med å gje ut *Arbeidernes Leksikon*. 

I 1935 arbeidde han for at organisasjonen Mot Dag kollektivt skulle melde seg inn i Arbeidarpartiet. Motivasjonen kan ha vore at trugsmålet frå den veksande fascismen gjorde det naudsynt å samle kreftene på venstresida. Men sjølv vart Erling Falk ekskludert frå Arbeidarpartiet. Samstundes vart han sjuk med svulst på hjernen. I 1940 reiste han til Sverige for å bli operert, og i Stockholm døydde han 1. august 1940.

Kjelder
-------

* Martin Jøsevold: «Erling Falk - den røde hemnesværing» i *Årbok for Helgeland 2007* ISBN 978-82-90148-67-1
**Karin Lian** (fødd 12. mars 1942 i Hillestad i Vestfold) er ein norsk tidlegare politikar for Arbeidarpartiet.

Bakgrunn
--------

Lian voks opp på småbruket Hallingsrud i Hillestad. Etter realskolen og handelsskolen var ho kontorist ved AS Stilmønster i Tønsberg 1959–1960, assistent ved Sem trygdekontor 1960–1963, kontorist ved Andebu kommunekasse 1975–1980 og ekspeditør ved Andebu postkontor 1982–1985. Lian er busett i Andebu.

Politikk
--------

Lian var medlem av Vestfold fylkesting 1980–1985, medlem av fylkesskolestyret 1980–1983 og medlem av fylkesutvalet 1984–1985. Etter å ha vore vararepresentant 1977–1985, var ho fast innvald på Stortinget frå Vestfold 1985–1997. Ho var medlem av Stortingets landbrukskomité 1985–1989, Stortingets forbrukar- og administrasjonskomité 1989–1993 og Stortingets familie-, kultur- og administrasjonskomité 1993–1997. Lian var 1. vararepresentant til Stortinget 1997–2001, og møtte fast for statsråd Jørgen Kosmo og sat i Stortingets sosialkomité 2000–2001. Lian har leidd Andebu Arbeidarparti og Vestfold arbeidarparti sitt Kvinneutval.

Etter tida på Stortinget har Lian blant anna ivra for frivilligheitssentralen i Andebu.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karin Lian» frå Wikipedia på bokmål, den 19. desember 2015.*

1. ↑  Bjanes, O.T.; Dietrichson, Wilhelm; Berg, Lars, red. (1947). *Norske Gardsbruk* **5**. s. 253.
2. 1 2 3  «Lian, Karin (1942-)». Stortinget. Henta 26. april 2015.
3. 1 2  NTB (12. mars 2012). «Jubilanter». *Aftenposten* (morgen utg.): 11.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Karin Lian». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
Nobelprisen  

Nobels fredspris
  
2017

The **International Campaign to Abolish Nuclear Weapons**, (**ICAN**) er ein global kampanje som arbeider for å mobilisere folk i alle land til å inspirere, overtale og presse regjeringane til å støtte forhandlingar om ein traktat som forbyr kjernefysiske våpen. Ein slik traktat mot atomvåpen vart vedteke av eit stor fleirtal av medlemsnasjonane i Dei sameinte nasjonane 7. juli 2017. Noreg og andre medlemsnasjonar i NATO var av dei som røysta mot denne traktaten. 

ICAN vart skipa i 2007 og har meir enn 270 partnerorganisasjonar i 60 land. Hovudkontoret ligg i Genève i Sveits.

I 2017 vann kampanjen Nobels fredspris for «sitt arbeid med å påpeke de katastrofale humanitære konsekvensene av enhver bruk av atomvåpen og for sin banebrytende innsats for å få til et traktatfestet forbud mot slike våpen».

Kjelder
-------

1. ↑  «Nobels Fredspris 2017». Nobelprize.org. Henta 6. oktober 2017.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Internettsidene til The International Campaign to Abolish Nuclear Weapons

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
**Jakob Andreas Wille** (19. august 1777–15. november 1850) var ein norsk prest og politikar. Hans Jacob Wille var ein eldre halvbror.

Wille var fødd i Seljord, der far hans var sokneprest. Han vart student i 1794 og teologisk kandidat i 1798 frå Københavns Universitet. 1802-11 var han residerande kapellan i Våle. I 1811 tok han avskjed frå prestestillinga. Dei neste tre åra dreiv han vidare ein skule for vidarekomne born. Skulen, som han hadde drive frå 1803-04, hadde fått stor søkning. I 1814 vart han utnemnd til sokneprest til Nøtterøy, eit kall han hadde fram til han døydde.

Wille representerte Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1836 og omframstortinget 1836-37. Han var medlem av Lagtinget og i 1836 av kyrkjekomiteen. I riksretten mot statsminister Severin Løvenskiold fekk han ikkje sete, då den tiltala skaut han ut.

Wille overtok vervet som ordførar på Nøtterøy i desember 1839. Mellom dei største sakene i Wille si tid som ordførar, var ombygginga av Nøtterøy kyrkje. Steinkyrkja frå 1100-talet vart i 1839 utvida til det doble i løpet av 8-9 månader. Kjøpet av kyrkjeorgel i 1844 var også ei av dei større sakene heradsstyret hadde til handsaming. Wille var ordførar fram til 1847.

Han gav ut eit par lærebøker, begge forklaringar. Dei var nærast reine omarbeidingar av *Pontoppidans forklaring til Luthers katekisme*.

Wille døydde på Nøtterøy i 1850.

Verk
----

* *Spørgsmaal til Dr. Morten Luthers Catechismus med tilføyede Anmærkninger*, 181 s. Christiania 1826
* *En Kort Forklaring over Dr. Morten Luthers Catechismus i Spørgsmaal og Gjensvar*, 125 s. Tønsberg 1846

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia

Litteratur
----------

* Berg, Lorens: *Nøtterø - en bygdebok*, 1922
* Paulsen, Helge: «Jacob Andreas Hansen Wille, 1777-1850», *Njotarøy* (årsskrift for Nøtterøy Historielag), 2000

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
Fata Morgana observert på norskekysten
Fatamorgana endrar forma på ein båt i det fjerne
**Fatamorgana** er ei luftspegling eller ei hildring som kan oppstå som eit resultat av ein temperaturinversjon. Objekt på horisonten, som til dømes øyar, skip eller isfjell, framstår som strekt og høgare enn dei i røynda er, eller kan verke å sveve over vatnet. Namnet kjem frå italienske diktarar som trekte samanlikning mellom slike luftspeglingar, observert ved Messinasundet ved Sicilia, og det undersjøiske krystallpalasset til fea Morgan le Fay, halvsystera til Kong Arthur, som kunne forandre form og som i dei gamle riddarsagaene vert omtalt som ei trollkvinne.

I roleg vêr kan eit område med varm luft over kald luft nær overflata fungere som ei refrakterande linse som skapar eit opp-nedbilete som det fjerne biletet ser ut til å sveve over. Fatamorgana er mest vanleg om morgonen etter ei kald natt som har skapt varmestråling frå jorda.

Fatamorgana er mest vanleg i høge dalar og i polare strøk.

Sjå òg
------

* Luftspegling
* Hildring
* Refraksjon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Fata morgana» frå Wikipedia på bokmål, den 31. august 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Fatamorgana**

* Essay med bilete av fatamorgana over Monterey Bay i California.[*daud lenkje*]
**Fastelavnssundag**, i Den norske kyrkja offisielt kalla **sundag før faste**, er den siste sundagen før faste og den siste sundagen i openberringstida.

Fastelavn, frå lågtysk, tyder eigentleg faste-aftan, kvelden før faste, og er ei nemning for festen dei tre dagane før langfasta.
I gamle kyrkjebøker kan vi finne dagen under namnet *quinquagesima*, av latin, 'den femtiande dagen (før påske)'. Dagen har også vore kalla *esto mihi*, etter opningsorda på introitus denne søndagen: «Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias» (Salmane 31,3).

Fastelavnssøndag vil alltid falle på ein søndag 49 dagar (7 veker) før 1. påskedag, det vil seia i tidsrommet 1. februar til 7. mars, eller i skotår 2. februar til 7. mars.

| År | Dato for fastelavn |
| --- | --- |
| 2021 | søndag 14. februar |
| 2022 | søndag 27. februar |
| 2023 | søndag 19. februar |
| 2024 | søndag 11. februar |

Sjå og
------

* Heilagdagar i Noreg med dato for rørlege heilagdagar i Noreg.

Kjelder
-------

* Nils Johan Stoa og Per-Øivind Sandberg: *Våre røtter* Cappelen 2001 ISBN 82-02-20848-3
* Paul Erik Wirgenes: *Fra søndag til søndag* Verbum Forlag 2006 ISBN 87-543-1068-8
* «fastelavn» i Nynorskordboka.


|  |
| --- |
| 
**Fastelavn*** Fastelavnssøndag
* Blåmåndag
* Feitetysdag

**Faste*** Oskeonsdag
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN

 |
**Erling Fløtten** (20. november 1937–28. oktober 2010) var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet.

Erling Fløtten vart fødd i Kirkenes. Han var fylkesordførar i Finnmark mellom 1987 og 1995. Deretter var han regionaldirektør for NHO si Finnmarksavdeling, til han gjekk av med pensjon i 2007. Som fylkesordførar skreiv han under på den første samarbeidsavtalen mellom Finnmark og Murmansk Oblast i 1988.

I 2009 melde Fløtten seg ut av Arbeidarpartiet, etter at han ikkje vart attvald i styret for Finnmarkseiendommen (FeFo).

Fløtten var også sjakkspelar i Vadsø Sjakklubb, og var president i Norges Sjakkforbund 1997-1998. I den tredje runda i Verdsmeisterskapen i sjakk for seniorar i 2010 i Arco i Italia, fall Fløtten om ved sjakkbordet, og trass i at lege kom raskt til, stod livet ikkje til å redde.

Kjelder
-------

1. ↑  Lieungh, Erik (29. oktober 2010). «Erling Fløtten er død». NRK. Henta 30. oktober 2010.
2. ↑  Jordal, Ingerid (26. mars 2009). «Aldri mer politikk». *Finnmarken*. Henta 30. oktober 2010.
3. ↑  Valaker, Ole (30. oktober 2010). «Nordmann døde under sjakk-VM». *Nettavisen*. Arkivert frå originalen 1. november 2010. Henta 30. oktober 2010.

* *Denne artikkelen bygger på «Erling Fløtten» frå Wikipedia på engelsk, den 14. august 2011.*
| **Inishtrahull** |
| --- |
| Geografi |
| 

Inishtrahull is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet, nord for Irland |
| **Koordinatar** | 55°26′N 7°14′W﻿Koordinatar: 55°26′N 7°14′W﻿

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Irland |
| **Grevskap** | Donegal

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0 (2006)
 |

**Inishtrahull** er ei øy om lag 10 km nordaust for Malin Head i County Donegal og er den nordlegaste øya i Irland. Øya ligg 7 km nord for halvøya Inishowen i Atlanterhavet. 

Øya er danna av ein type metamorfisk gneis kalla Inishtrahull Gneiss, som er 1,7 milliardar år gamal. Gneisen er den eldste kjende bergarten på dei irske øyane og studiar har vist at øya ein gong var ein del av det sørlege Grønland

Øya har ikkje vore busett dei siste tiåra, men det står framleis hus og eit lite skulehus att. Inishtrahull er kjend for fyret som står her. Fyret er framleis er aktivt og nyttar hovudsakleg solpanel som energikjelde.

Fotnotar
--------

1. ↑  *Commisioners of Irish lights*, arkivert frå originalen 19. november 2007, henta 14. oktober 2007

Kjelde
------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Inishtrahull Island frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
*Sjå òg Inishbofin i Donegal*.

| **Inishbofin****Lokalt namn: Inis Bó Finne** |
| --- |
|  |
| Geografi |
| 

Inishbofin is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 53°37′N 10°13′W﻿Koordinatar: 53°37′N 10°13′W﻿

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Irland |
| **Grevskap** | Galway

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 200
 |

**Inishbofin** (irsk *Inis Bó Finne*, 'Den kvite kua-øya') er ei øy om lag 8 km utanfor kysten av Connemara i County Galway i Republikken Irland. Ho er om lag 5,5 km lang og 3 km brei, og har rundt 200 innbyggjarar. Ein kan nå Inishbofin med båt frå Cleggan. Ho har òg ein landingsplass for helikopter og det er planlagt ei flystripe.

Historie
--------

Den engelske namnet på øya kjem frå det irske namnet Inis Bó Finne. Namnet har opphav i ei lokal segn. Øya har vore busett sidan bronsealderen. I 668 grunnla St. Colmán eit kloster på Inishbofin som overlevde fram til 900-talet. Her ligg òg ruinar av Oliver Cromwell sine kasernar, som vart bygde i 1652. Då den mykje hata Cromwell hadde makta vart Inishbofin omforma til ein straffekoloni for den katolske prestestanden. Ein uheldig biskop vart bunden fast til «Bishop's Rock» ved fjøre sjø og drukna då vatnet steig. 

På Inishbofin ligg Dún Gráinne, restane av eit fort som vart nytta av den legendariske Grace O'Malley, Irland si sjørøvardronning, i tillegg til ruinar av eit keltisk fort frå 1000-talet fvt. Ein meiner at Inishbofin har vore busett i opp mot 10 000 år. Øybuarane omtalar fortet som Oliver Cromwell's Fort. Det vart bygd i 1650-åra under Cromwell-krigane for å kontrollere inngangen til hamna. Inishbofin var ein av dei viktigaste skipshamnene på vestkysten av Irland i seglskipsdagane. Det var ein av dei siste rojalistskansane som fall til Cromwell sin hær og var okkupert av dei fram til slutten av hundreåret. Cromwell-tilhengjarane nytta han som ein samlingsstad for irske menn og kvinner som skulle transporterast til Vestindia.

I dag har øya om lag 200 innbyggjarar. På det meste hadde øya over 1000 innbyggjarar i 1840-åra.

Fotnotar
--------

1. ↑  «St. Colman». Henta 17. september 2006.
2. ↑  «Inishbofin». Henta 17. september 2006.
3. ↑
4. ↑ . New York Times. Hoffstoff, Darlyn Brewer, Where Legends Outnumber People, 1. august 1999.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Inishbofin, Galway» frå Wikipedia på engelsk, den 15. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

 Commons har multimedium som gjeld: **Inishbofin**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Jakob Stålsson Velle** (**Jacob Staalesen Velde**) (18. april 1805–14. juli 1877) var ein norsk lærar, gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Beitstad i Nord-Trøndelag.

Velle var son av ein gardbrukar i Beitstad. Sjølv vart skulehaldar i omgangsskule frå 1821, frå 1831 til 1875 lærar i fastskule. Han kjøpte garden Nedre Velle i Beitstad og dreiv denne sidan.

Velle var medlem av det fyrste heradsstyret i Beitstad, han var ordførar i til saman 20 år i tida mellom 1837 og 1867. Han var forlikskommissær frå 1851 og i tida frå 1838 til 1876 var han valmann til alle stortingsval, på to nær.

Han vart sjølv kåra til stortingsmann for Nordre Trondhjems amt, og møtte på Stortinget 1848-54 og 1868-73. I 1848 var han medlem av desisjonskomiteen og adressekomiteen, heldt fram i desisjonskomiteen i 1851 og 1854. 1868-69 og 1871-73 var han medlem av Lagtinget og konstitusjonskomiteen, 1872-73 som sekretær i konstitusjonskomiteen.

Velle døydde 1877 på garden sin i Beitstad.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Jakob Stålsson Velle NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Erling Kristvik** (30. august 1882–9. januar 1969) var ein norsk pedagog og lærarutdannar. Han var fødd på Averøya. Kristvik tok eksamen ved Volda lærarskule i 1908, og han var sjølv lærar ved same skulen fram til 1913. Deretter var han lærar ved Møre folkehøgskule i Ørsta i to år, rektor ved Tromsø lærerhøgskole 1915-23, rektor ved Hamar lærerhøyskole 1923-25, skoledirektør i Nordland og Troms 1925-30, 

Han var rektor ved Volda lærarhøgskule i Volda frå 1930 til 1946, og bestyrte eit professorat ved Norges lærarhøgskole frå 1946 til 1952. Mellom bøkene hans er *Læraryrket* frå 1925, *Sjelelære* frå 1937, og *Elevkunne* frå 1939.

Referansar
----------

1. ↑  «Erling Kristvik». *Store norske leksikon*. Henta 16. juli 2019.
2. ↑  «Erling Kristvik». *Allkunne*. Henta 16. juli 2019.
3. ↑  Vegard Kvam (2009). *Livsnær skole : en historie om Erling Kristvik og den fådelte skolen*. Oslo: Abstrakt. ISBN 9788279352754.

* *Denne artikkelen bygger på «Erling Kristvik» frå Wikipedia på engelsk, den 16. juli 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Ingvil Smines Tybring-Gjedde** (fødd 8. juli 1965) er ein norsk politikar frå Framstegspartiet, som var minister for samfunnstrygging i Justis- og beredskapsdepartementet frå 2019 til 2020.

Frå 2015 til 2019 var Ingvil Smines Tybring-Gjedde statssekretær i Olje- og energidepartementet, før ho overraskande vart utnemnd til statsråd i den utvida regjeringa Solberg. I tillegg til å ha ansvar for beredskapen i Justisdepartementet har ho også ansvaret for Polaravdelinga og for tryggingsloven og administrativt ansvar for Nasjonal sikkerheitsmyndigheit i Forsvarsdepartementet.

Tybring-Gjedde er utdanna NDT-teknikar frå Danmark og har ein mastergrad i samspel og leiing frå Handelshøyskolen BI i Stavanger. Ho har arbeidd i Innovasjon Norge 2005–2010 og 2011–2014 og som seniorrådgjevar i Utanriksdepartementet 2010–2011 og 2014–2015.

I partisamanheng har Tybring-Gjedde hatt diverse tillitsverv i Framstegspartiet i Oslo og er leiar av Frogner Frp sidan 2010.

Ho er gift med Christian Tybring-Gjedde.

Kjelder
-------

* 

* «Ingvil Smines Tybring-Gjedde» i *Store norske leksikon*, snl.no.
**Jakob Svendsson Gimre** (16. september 1865–12. juli 1931) var ein norsk gardbrukar frå Sola som var ordførar i dåverande Håland herad i mange år, og som representerte Rogaland og partiet Høgre på Stortinget i åra 1922-27.

Gimre var son til ein gardbrukar. Etter han var elev ved Jæderen og Dalenes amtsskole i 1887/88, tok han over farsgarden i Håland herad og dreiv han til han døydde.

Bortsett frå eit par avbrot, var Gimre medlem i Håland heradsstyre frå 1893 til han døydde i 1931. Han var ordførar periodane 1913-16, 1922-25 og 1928-31, og dessutan varaordførar i åtte år. Gimre var elles styreleiar («direktør») i Håland Sparebank i mange år.

Til stortingsvalet hausten 1921 var Gimre fyrstekandidat for Høgre i landkrinsen Rogaland. Han lukkast vinne det femte og siste mandatet frå krinsen. Tre år seinare vart han attvald, med langt større margin. Alle seks tingsesjonane var han medlem i Landbrukskomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-04-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Erling Amandus Johansen** (7. august 1886–27. mai 1961) var ein norsk kontormann og politikar for partiet Høgre. Han var stortingsrepresentant 1931-36 og 1945.

Johansen var fødd i Oslo og voks opp der og i Skien, dit faren flytta og vart kontorsjef. Sjølv arbeidde han frå 1905 på Union Co på Skotfoss. I 1910 tok han eksamen ved Pittmans Metropolitan School i London og arbeidde i 1911-12 ei tid på Union Co. sitt filialkontor i Hamburg. Frå 1912 var han tilbake på Union-kontoret på Skotfoss, til dess han i 1917 vart sjef på firmaet sitt ekspedisjonskontor i Skien. Etter at hovudkontoret vart flytta til nettopp Skien i 1935 var han sjef for utskipingsavdelinga.

I Skien engasjerte Johansen seg i politikken. Han var formann 1925-31 i skulestyret, 1926-35 i det kommunale jordeigedomsstyret og 1927-28 i likningsnemnda. Frå 1928 til 1940 var han medlem i bystyret, vald for Høgre. Elles var han krinsformann i Omstreifarmisjonen og formann i Skiens handelskammer.

Valperiodane 1931-33 og 1934-36 representerte Johansen byane i Telemark og Aust-Agder på Stortinget, medlem i Kyrkje- og skulekomiteen. Johansen møtte ikkje i 1936-sesjonen. Frå 1937 var han vararepresentant til Tinget, og møtte i den eigenskap ei vekes tid i 1938. Heile 1945-sesjonen møtte han som varamann for Sigurd Brinch, då med sete i Skog- og vassdragskomiteen.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2018-05-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Ingvild Broch** (fødd i 1939) er ein norsk akademikar som mellom anna har vore fyrsteamanuensis i russisk og forskningsdirektør ved UiT.

Karriere
--------

Broch flytte til Tromsø i 1972 då ho vart tilbode ei stilling ved universitetet. Der har ho undervist i russisk i ei årrekkje. Ho har også forska på russenorsk, og gjeve ut bøker om pigdinspråket saman med Ernst Håkon Jahr. I 1994 vart ho tilsett som den fyrste forskningsdirektøren ved UiT, og sat i denne stillinga fram til 2004.

Pomor-universitetet i Arkhangelsk utnemnde Broch til æresdoktor i 1996, og Det Nordlege Føderale Universitet i Arkhangelsk gav ho same utmerking i 2011. I 1999 vart ho tildelt Pusjkin-medaljen av Den internasjonale organisasjonen for russisklærarar.

Broch er gift med matematikaren Ben Johnsen. Saman har dei skrive boka *Sopp og sopp* om soppens kulturhistorie, som kom ut i 1986.

Grandonkelen hennar var språkforskaren Olaf Broch.

Kjelder
-------

1. ↑  Eivind Bråstad Jensen (2018). «Intervju med Ingvild Broch». *Universitetspionerene*. Ravnetrykk. s. 60–67. ISBN 978-82-91378-45-9.
2. 1 2  «Pionerer». UiT – Noregs arktiske universitet. Henta 7. november 2020.
3. ↑  Nordlys. (1996, 7. november). *Ingvild Broch æresdoktor.* Side 5. Henta frå Nasjonalbiblioteket
4. ↑  Seljeseth, Geir. (1999, 22. september). Gullkantet russisk-kunnskap. *Nordlys*, s. 30. Henta frå Nasjonalbiblioteket.
5. ↑  Lindvåg, Kjellaug. (1986, 13. september). Soppens kulturhistorie blir bok. *Nordlys*, s. 7. Henta frå Nasjonalbiblioteket.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SUDOC

 |
Koordinatar: 77°37′S 163°00′E﻿

**Taylor Valley** er den sørlege av dei tre store Dry Valleys i Dei transantarktiske fjella i Victoria Land, vest for McMurdo Sound. Dalen strekkjer seg frå Taylorbreen i vest til McMurdo Sound ved Explorers Cove nordvest for botnen av New Harbour i aust og er kring 30 km lang. Taylorbreen dekte ein gong heile dalen, men denne har no trekt seg attende. Lake Bonney ligg vest (innsida) av Taylor Valley og Lake Fryxell ligg i aust (ves kysten) og Lake Hoare, Lake Chad, Lake Popplewell, Mummy Pond og Parera Pond ligg i nærleiken, mellom dei to. Lenger aust for Lake Bonney ligg Pearse Valley. Taylor Valley er skild frå Wright Valley i nord av Asgard Range og frå Ferrarbreen i sør til Kukri Hills.

Satellittbilete av dalen med Lake Bonney.
Taylor Valley vart oppdaga av Discovery-ekspedisjonen (1901–04) og vart utforska av Nimrod-ekspedisjonen (1907–09) og Terra Nova-ekspedisjonen (1910–13) og kalla opp etter den australske geologen Thomas Griffith Taylor.

Sjå òg
------

* Victoria Valley (lengst nord)
* Wright Valley (nord)

Bakgrunnsstoff
--------------

* USGS Geographic Names Database - Taylor Valley
* Kart over McMurdo Dry Valleys og Ross Island[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| ***Young Lust***  Song av Pink Floydfrå albumet *The Wall* |
|  |
| **Utgjeve** | 30. november 1979 |
| **Innspelt** | April-november 1979 |
| **Sjanger** | Hardrock |
| **Lengd** | 3:30 |
| **Selskap** | Harvest Records (UK), Columbia Records (US)/Capitol Records (US) |
| Låtskrivar(ar) | Roger Waters, David Gilmour |
| **Produsent** | Bob Ezrin, David Gilmour, James Guthrie og Roger Waters |
|
|

***Young Lust*** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters og David Gilmour. Songen vart gjeven ut på albumet deira *The Wall* i 1979.

Komposisjon
-----------

Opphavleg var songen meint som ein instrumental, men under innspelingsprosessen av albumet skreiv Roger Waters tekst til songen. Songen er sunge av David Gilmour, men Roger Waters syng harmonivokal på refrenget, og han har ein tungt hardrockstil som er uvanleg for Pink Floyd. 

Songen følgjer etter «Empty Spaces» på albumet, og overgangen mellom desse er brå. På grunn av dette vert ofte desse to songane spela i lag på radio.

Plott
-----

Som med dei andre songane på *The Wall* fortel «Young Lust» historia om hovudpersonen Pink. Pink har no blitt ei rockestjerne, og er alltid heimefrå på grunn av livsstilen sin. Som følgje av dette byrjar han å invitere kvinnelege tilhengjarar til rommet sitt mellom konsertane. 

Slutten av songen er ein dialog mellom Pink og ei telefondame, og det er då han forstår at kona hans har eit anna forhold, og nervesamanbrotet hans skyt fart. Dialogen med telefondama var noko Waters arrangerte med ein ven i England i samband med innspelinga av albumet i Los Angeles. Han visste at telefondama faktisk måtte tru at han hadde avslørt at kona hadde eit forhold på si, og fortalte ho derfor ikkje at ho vart tatt opp på band. Han starta ein noteringsoverført samtale som «Mr. Floyd» med «Mrs. Floyd» til venen hans i England. Venen sa «Hallo?» og la på. Den første telefondama skjøna ikkje kva som tilsynelatande skjedde, medan den andre telefondama kom med på albumet.

Filmversjon
-----------

Kvinnelege tilhengjarar forfører vaktene for å kome seg inn i Pink sin bustad. Ein tilhengjar ber om autografen til Pink, men han går berre inn i bustaden sin medan ho følgjer etter han.

Medverkande
-----------

* David Gilmour – gitar, bass, solovokal
* Nick Mason – trommer, tamburin
* Roger Waters – korvokal
* Richard Wright – orgel, elektrisk piano

med:

* Chris Fitzmorris – mannleg telefonstemme

Personell per Vernon Fitch og Richard Mahon.

Kjelder
-------

1. ↑  Yawnick, Marty (17. mars 2016). «The Long Version of Young Lust with Extended Intro». The Wall Complete. Henta 10. juli 2019.
2. ↑  *Pink Floyd: Through The Eyes Of. .. The Band, Its Fans, Friends, and Foes*, edited by Bruno MacDonald. London: Sidgwick & Jackson, 1996. ISBN 0-306-80780-7
3. ↑  Fitch, Vernon and Mahon, Richard, *Comfortably Numb – A History of The Wall 1978–1981*, 2006, p.84.
**Tsjeburasjka** (russisk Чебурашка) er ein figur frå ei soge av den russiske forfattaren Eduard Uspenskij (Эдуард Успенский) som seinare vart til ein langtlevande animasjonsserie. 

Tsjeburasjka er eit dyr som er «ukjent for vitskapen». Han budde visst i regnskogen fram til han ein dag snubla over ei kasse med appelsinar som han sovna i og dermed vart sendt til storbyen. Namnet fekk han då ein overraska butikkeigar såg at han ramla ut av kassa og er teke av stammen til eit då forelda russisk ord som tyder 'å snuble'.

Tsjeburasjka var hovudfiguren i fleire animasjonsfilmar laga av Roman Katsjanov ved Soyuzmultfilm. Den fyrste filmen blei laga i 1969.

Det japanske animasjonsstudioet GoHands gav ut filmen *Cheburashka Arere?* med figuren i 2009.

Kjelder
-------

1. ↑  "Список фильмов Arkivert 2011-10-08 ved Wayback Machine." (in Russian). Official E. Uspensky website. Retrieved 2009-12-11.
2. ↑  MacFadyen, David (2005). "Filmography - Krokodil Gena (1969)". *Yellow Crocodiles and Blue Oranges: Russian Animated Film since World War Two*. Montreal: McGill-Queen's University Press. p. 236. ISBN 0-7735-2871-7
3. ↑  "Cheburashka Classics Arkivert 2011-05-12 ved Wayback Machine.". Frontier Works, Inc. Retrieved 2009-12-11.
|  |
| --- |
| ***Ooby Dooby***  Singel av The Teen Kings/Roy Orbison |
|  |
| B-side | «Go Go Go!» |
| **Utgjeve** | 19. mai 1956 |
| **Innspelt** | 1956 |
| **Sjanger** | Rockabilly |
| **Lengd** | 2:13 |
| **Selskap** | Sun Records |
| Låtskrivar(ar) | Dick Penner / Wade Moore |
| The Teen Kings/Roy Orbison-kronologi |
| «Tryin' to Get to You» (1956) | *Ooby Dooby* | «Rock House»(1956)
 
 |

**«Ooby Dooby»** er ein rock & roll-song skriven av Dick Penner og Wade Moore. Han vart skriven på taket av studentheimen dei budde på ved Texas University. Dei prøvde så å få eit lokalt rockabillyband, The Teen Kings leia av gitaristen Roy Orbison, til å spele inn songen. 

The Teen Kings spelte inn songen første gongen fro det vesle selskapet Je-Wel i Texas og gjeven ut under namnet the Teen Kings. Ei nyinnspeling på Sun Records gjeve ut 19. mai 1956 nådde den nasjonale singellista, ein 56. plass. Dette inspirerte til fleire coverversjonar av songen, mellom anna av Sid King & the Five Strings på Columbia. Creedence Clearwater Revival spelte inn songen for albumet Cosmo's Factory i 1970, og heldt seg tett inn til den originale innspelinga til Orbison for Sun, og har kopiert alt ned til til og med gitarsoloen.

Orbison som skjemst over innspelingane sine for Sun Records, starta å spele songen fast på konsertane sine mot slutten av karrieren.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Ooby Dooby på Allmusic

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heile songteksten på MetroLyrics
Koordinatar: 33°11′35.96″N 35°24′38.79″E﻿

**Tebnine** (arabisk تبنين, òg skrive **Tibnin**) er ein landsby i Libanon som ligg i hjartet av Jabal Amel, i Bint Jbeil distrikt i Nabatieh guvernement, kring 25 km aust for Tyr. 

Innbyggjarane er hovudsakleg sjiamuslimar og katolikkar. Innbyggjartalet er estimert til kring 5000.

Historie
--------

Landsbyen er nemnd som Tibenis av den franske mellomalderhistorikaren Guillaume De Tyr, noko som indikerer at staden fanst før krosstoga fann stad. Historikaren Chauvet hevdar at historia til landsbyen går attende til kanaanittisk tid, men siterer ingen kjelder for dette. Landsbyen var eit senter for krossfararane som bygde ei borg på staden. 

Under krigen mellom Israel og Libanon i juli 2006 vart mange heimar i Tebnine øydelagd. 

Krossfararborga i Tebnine.
Hugo av St. Omer (òg kalla Hugo av Falkenberg), vart andreprins av Galilea og guvernør i Tiberias og organiserte mange åtak mot Tyr, men styrkane hans vart alltid trøytte av den lange avstanden mellom basen hans i Tiberias og måla hans på kysten. Han fekk bygd ei borg i 1106 for å søke tilfukt mot forfølgjaren sine. Borga fekk namnet Toron, som på gammal fransk tyder isolert eller åstopp. Hugo bygde òg borga som ligg på ein bratt åstopp aust for Tibnine i eit område kalla Al Hosn. Borga vart sidan erobra av Saladin i 1187 og teken attende at av frankarane i 1229. Mamelukkane under sultan Al-Zahir Baibars av Egypt tok til slutt borga i 1266 etter Safed falt og ho vart verande på arabiske hender til osmanarane gjorde det til eit fengsel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tebnine» frå Wikipedia på engelsk, den 24. september 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Grousset, René (1934). *Histoire Des Croisades Et Du Royaume Franc De Jérusalem Tome I*. Paris: Librarie Plon. s. 245–247. ISBN 2262015708.
2. ↑  Smail, R.C. (1956). *CRUSADING WARFARE (1097 - 1193)*. 200 Euston Rd, London: Cambridge University Press. s. 210–211. ISBN 978-0521458382.
3. ↑  Toron Castle or Tebnine Lebanon[*daud lenkje*]

| * v
* d
* e
Flag of Lebanon Bint Jbeil distrikt i Nabatieh guvernement |
| --- |
| Adm. senter: **Bint Jbeil** |
| Byar og landsbyar | Aynata **·** Ain Ebel **·** Aitaroun **·** Ayta al-Jabal **·** Ayta ash Shab **·** Bayt Lif **·** Bayt Yahoun **·** Bint Jbeil **·** Brashit **·** Burj Qallawiyah **·** Chakra we Doubiyah **·** Dayr Antar **·** Debel **·** Frun **·** Ghanduriyah **·** Haddatha **·** Hanin **·** Haris **·** Jumayjimah **·** Kafra **·** Kafr Dunin **·** Khirbet Selm **·** Kunin **·** Maroun al-Ras **·** Qalouet **·** Qaouzah **·** Rachaf **·** Ramyah **·** Rmaich **·** Safad al-Battikh **·** as-Sultaniyah **·** Sribbin **·** Tebnine **·** Tiri **·** Yaroun **·** Yater |  |
| Kjende landemerke | Wadi Koura |
| Anna | Chalaaboun |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Kunsthandverk
**Onyks** er ein varietet av mineralet kalsedon (dvs. mineralet kvarts). Han er samansett med avvekslande smale svarte og kvite lag, som er skarpt fråskilde, rette og parallelle. Han vert nytta som smykkestein, særleg til kamear.

Onyksmarmor
-----------

**Onyksmarmor** er ein fint banda og gjennomskinneleg kalkbergart med kvit, gul, brun eller grønleg farge. Han er danna som dryppstein eller ved utfelling frå varmekjelder. Han tek politur og blir nytta som pyntelekam. Han er òg kjent under namn som meksikansk marmor, orientalsk alabast eller berre alabast. I handelen blir han òg brukt den villedende kortforma onyks.

Sardonyks
---------

**Sardonyks** er ein agat med parallelle raudbrune og kvite band. Han vert nytta som smykkestein.

Kjelder
-------


* «Onyks» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 17. desember 2013.
* «Onyksmarmor» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013.
* «Sardonyks» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
*For den amerikanske musikalen* Teaterbåten *frå 1927, sjå Show Boat*
**Teaterbåten** var ein båt som tidlegare blei brukt til fremføring av teaterførestillingar i kystdistrikta på Vestlandet. Idéen om ein teaterbåt oppstod ved Sogn og Fjordane Teater, eit underbruk av Riksteateret. 

Teaterbåten blei ein realitet i 1982 medan Anne Gullestad var teatersjef. Ei tidlegare bilferje, MS «Innvik», fekk æra av å bli Noregs første teaterbåt. Båten blei ombygd til teaterbåt for bruk i fjordbygdene på Vestlandet med hovudscene og plass til 150-200 tilskodarar. I Hordaland, Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal var teaterbåten ein suksess. 

Båten blei eigd av lutlaget Den norske Kulturbåten i Bergen. Reiarlaget Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane hadde driftsansvaret. Kong Olav deltok ved innviinga av den fullt utbygde teaterbåten i 1991. Teaterbåten var som arena et godt supplement og alternativ til samfunnshus og gymnastikksalar. Båten var i drift på Vestlandet fram til 2001. 

I slutten av april 2001 blei båten kjøpt av Nordic Black Theatre i Oslo og lagt til kai for godt. Alle sertifikat for sjøtrafikk var utgått og hovudmotoren var i tvilsam forfatning. MS «Innvik» låg i Bjørvika og vart driven (2008) som kombinert teaterbåt og bed and breakfast-hotell sommarstid.
Luboktrykk av bogatyren Usynja Gorynytsj
**Bogatyr** er ein fast figur i austslaviske legender (bylina, helteepos) frå mellomalderen. Han er mykje lik den vesteuropeiske litterære mellomalderfiguren «vandrande riddar». I sogene er bogatyrar særs mektige krigarar som er fulle av mot, og sjeldan bruker magi til å slost mot fiendane sine.

Krigarheltane Dobrynja Nikititsj (russisk *Добрыня Никитич*), Ilja Muromets (*Илья Муромец*) og Aljosja Popovitsj (*Алёша Попович*) framstilt saman i Viktor Vasnetsov sitt kjende måleri 'Bogatyrane' frå 1898.
Sjølve ordet «bogatyr» (russisk богатырь, gammalaustslavisk богатырь, ukrainsk богатир) er eit lånord som truleg er kome frå persisk via tyrkisk og kan omsetjat med 'helt'. Det russiske ordet богатырь (bogatýr’) er avleidd frå tyrkisk, truleg *khazar*, frå det gammaltyrkiske *bagatur* ('helt'), igjen avleidd frå urtyrkisk \**bAgatur* ('helt'), moglegvis frå uraltaisk *mi̯àga* ('æra, lovprisa').

Nokre bogatyrar reknar ein med er verkelege historiske personar, medan andre er reine sogeskikkelsar som kan stamma frå gammal slavisk mytologi, til dømes kjempa Svjatogor (*Святого́р*).

Den sovjetrussiske raude hæren si spisse klaffelue *bogatyrka* («bogatyrlue») var inspirert av dei spisse krigarhjelmane med ringbrynjekapper som bogatyrane brukte.

Kjelder
-------

1. ↑   «богатир» i: *Etymologisk ordbok for det ukrainske språk*, «Naukova Dumka», Det ukrainske vitenskapsakademi, Kiev 1982 (ukrainsk)
2. ↑   «богатырь» i: *Vasmers Etymologiske ordbok* (russisk)
3. ↑  Bailey, James; Ivanova, Tatyana (1998). *An Anthology of Russian Folk Epics*. New York: M.E. Sharpe.
4. ↑  Han-Woo, Choi (2005): «A Study of the Proto-Turkic tor 'general'» Arkivert 2021-07-20 ved Wayback Machine. (PDF) i: *International Journal of Central Asian Studies*, bind 10-11, ISSN 1226-4490, s. 220

* *Denne artikkelen bygger på «Bogatyr» frå Wikipedia på bokmål, den 20. juli 2021.*
Koordinatar: 66°17′S 162°25′E﻿

**Young Island** er den nordlegaste og vestlegaste av dei tre hovudøyane i dei folketomme Ballenyøyane i Sørishavet. Ho ligg 8 km nordvest for Buckle Island, og kring 115 km nord-nordaust for Belousov Point på det antarktiske fastlandet.

Øya har ei oval form med ein lang, rett austkyst og ein boga vestkyst som møtes ved Cape Scoresby i sør og Cape Ellsworth i nord. Avstanden mellom dei to nesa er 11 km og på det breiaste er øya 3,5 km. Øya er vulkansk med aktive fumaroler og toppen av øya ligg 1340 meter over havet. Heile øya er dekt av snø.

Fleire mindre øyar ligg i sundet mellom Cape Scoresby og Buckle Island, og den største av desse er Borradaile Island. Fleire staurar ligg utanfor nordenden av øya. Desse vert kalla Seal Rocks.

Øya dannar ein del av Ross Dependency, som New Zealand gjer krav på.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Young Island» frå Wikipedia på engelsk, den 17. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* LeMasurier, W.E.; Thomson, J.W. red. (1990). *Volcanoes of the Antarctic Plate and Southern Oceans*. American Geophysical Union. s. 512. ISBN 0-87590-172-7.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Caen |
| --- |
| Abbaye aux Hommes i 2004Abbaye aux Hommes i 2004 Abbaye aux Hommes i 2004 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Normandie Calvados |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  25,7 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik - Storbyområde | 113 987   4 435/km² 199 490 |
| Koordinatar | 49°10′59″N 00°22′10″W﻿Koordinatar: 49°10′59″N 00°22′10″W﻿ |
| Høgd over havet | 8 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** |
| Plassering |
|  |

**Caen** er ein by nordvest i Frankrike. Han er *préfecture* (administrasjonsstad) i departementet Calvados i regionen Normandie. Byen har eit folketal på om lag 115 000, medan storbyområdet har om lag 199 490 innbyggjarar. Caen ligg 15 km frå Den engelske kanalen. 

Caen er kjend for sine historiske bygningar som vart bygd då Vilhelm I av England regjerte her. Han vart òg gravlagd her. Byen er òg kjend for Slaget ved Caen, kraftige kampar som fann stad i og rundt Caen under Operasjon Overlord i 1944 og som øydela store delar av byen.

Historie
--------

Nesten nøyaktig 600 år før byen vart lagd i ruinar i 1944, vart han på liknande måte øydelagd av krig, då den engelske kongen Edvard III av England i 1346 førte sin hær mot byen i håp om å plyndre han. På denne tida var Caen den rikaste byen i Normandie. 26. juli storma troppane hans byen og plyndra han, noko som kosta 3 000 innbyggjarar livet og medførte at store delar av handelskvarteret i byen brann ned. Berre borga stod att då engelskmenna få dagar seinare marsjerte mot aust og sigra i slaget ved Crecy.

Caen etter krigshandlingane under andre verdskrig
Under slaget om Normandie i den andre verdskrigen var det intense og bitre kampar i og omkring Caen mellom allierte styrkar og nazistane. Etter landsetjinga av det britiske 1. korps på Sword Beach den 6. juni 1944, gjekk framdrifta deira i stå utanfor Caen. Britiske og kanadiske troppar braut til slutt gjennom den 9. juli etter å ha kasta tusenvis av bomber under Operasjon Charnwood. Bombekastarane øydela store delar av byen, men gjorde sitt til at dei allierte kunne innta den vestlege delen av byen, ein månad etter planen som var utarbeida av Montgomery. Under slaget søkte mange av innbyggjarane i byen tilflukt i Abbaye aux Hommes, som var bygd av Vilhelm Erobraren 800 år tidlegare. 

Gjennoppbygginga etter krigen tok 14 år (1948-1962) og førte til bygningane og byplanen som i dag finst i Caen.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Caen**

* www.agglo-caen.fr Arkivert 2007-12-12 ved Wayback Machine.
* Caen på britannica.com
* Nettside for museumet Memorial pour la Paix Arkivert 2006-01-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**1625** (romartal MDCXXV) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1625.*

* 24. september: Johan de Witt, nederlandsk politikar

Kong Jakob VI av Skottland og I av England døydde 27. mars

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1625.*

* 13. januar: Jan Brueghel, nederlandsk målar
* 27. mars: Kong Jakob VI av Skottland og I av England
* 1. juni: Honoré d'Urfé, fransk forfattar
* 5. juni: Orlando Gibbons, engelsk toneskapar
* 16. november: Sofonisba Anguissola, italiensk målar
* Willem Schouten, nederlandsk oppdagar

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
| **Cairn na Burgh Beag** |
| --- |
| Bilete av Cairn na Burgh Beag til venstre og Cairn na Burgh Mòr til høgreBilete av Cairn na Burgh Beag til venstre og Cairn na Burgh Mòr til høgre |
| Geografi |
| 

Cairn na Burgh Beag is located in

 |
| **Stad** | Atlanterhavet |
| **Koordinatar** | 56°31′ N 6°23′ W﻿Koordinatar: 56°31′ N 6°23′ W﻿ |
| **Øygruppe** | Treshnish Isles i Indre Hebridane

 |
| **Areal** | 0,012 km²

 |
| **Høgaste punkt** | 22 moh. |
| Administrasjon |
| **Land** | Skottland |
| **Region** | Argyll and Bute

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 0
 |

**Cairn na Burgh Beag** er ei av Treshnish Isles i Indre Hebridane i Skottland.

Treshnish Isles sett frå Port Haunn på Mull. Nærast ligg Cairn na Burgh Beag og Cairn na Burgh Mòr. Bakom ligg den flate Fladda og den høgaste øya Lunga, ligg føre Bac Mòr og Bac Beag.
Cairn na Burgh Beag er den minste av dei to «Carnburgs» (som er kallenamnet deira) nordaust i Treshnish Isles. Den andre er Cairn na Burgh Mòr. Den større av dei to ligg ved innløpet til Loch Tuath på vestsida av Mull. Desse graskledde øyane er begge restar av gamle lavastraumar og har ein særeigen profil: Flat på toppen med klipper rundt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Cairn na Burgh Beag» frå Wikipedia på engelsk, den 23. februar 2010.*
**1624** (romartal MDCXXIV) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 

### Noreg

* Kongsberg vart grunnlagt.

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1624.*

*

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1624.*

* 

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
**1629** (romartal MDCXXIX) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 12. mai – Freden i Lübeck

### Noreg

*

Fødde
-----

*Sjå òg Fødde i 1629.*

* 14. april: Christiaan Huygens, nederlandsk matematikar og fysikar
* 17. august: Jan III Sobieski, polsk-litauisk monark

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1629.*

* 1. november: Hendrick ter Brugghen, nederlandsk målar

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>