recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Laurent Gbagbo** (fødd 31. mai 1945) er ein ivoriansk politikar. Han var president i Elfenbeinskysten frå 2000 til han blei arrestert i 2011. Gbagbo skulle eigentleg ha gått av då han tapte presidentvalet til Alassane Ouattara i november 2010. Då han nekta å gje frå seg makta, førte dette til valdeleg opprør, på grensa til borgarkrig i Elfenbeinskysten.

Unge år
-------

Gbagbo voks opp i delstaten Gagnoa i Elfenbeinskysten. Han utdanna seg til professor i historie, og viste seg som motstandar av regimet til den dåverande presidenten Félix Houphouët-Boigny. Frå 1971 til 1973 sat Gbagbo i fengsel for meiningane sine. Etter dette tok han doktorgrad ved Université Paris Diderot i Paris, og blei direktør for instuttet for historie, kunst og afrikansk arkeologi ved Universitetet i Abidjan i 1980.

Kandidat for FPI
----------------

President Laurent Gbagbo i oktober 2007.
Etter ein fagforeiningskarriere gjekk Gbagbo i eksil i Frankrike i 1982 og blei der til 1988. Det året vendte han attende til heimlandet og vart vald til generalsekretær for partiet Ivorian Popular Front (FPI). I 1990 stilte Gbagbo til val, og då fleirpartisystemet nett var innført, var han den einaste alternative presidentkandidaten til Houphouët-Boigny. Han fekk 18 % av stemmene i det valet. Same året vart han røysta inn i nasjonalforsamlinga saman med åtte andre FPI-medlemer. I 1992 vart han igjen dømd til fengselsstraff for å hissa til opptøyer, men vart lauslaten seinare same året.

Valet i 2000
------------

I 1993 døydde president Félix Houphouët-Boigny, og overlét makta til Henri Konan Bédié. Han vart sitjande fram til 1999, då Robert Guéï tok makta ved eit kupp. Gbagbo stilte som presidentkandidat i valet i 2000. Guéï hadde nekta både Alassane Ouattara og Henri Konan Bédié å stilla til val, og Gbagbo vart difor einaste verkelege alternativ. Guéï utropte seg sjølv til valvinnar, men Gbagbo meinte at det var han som var vinnar, med 59,4 % av stemmene. Det braut ut opprør i Abidjan, Guéï flykta og Gbagbo vart president i år 2000.

Borgarkrig og nytt val
----------------------

I 2002 forsøkte eit nytt kupp å ta makta frå Gbagbo, men misluktest. I kjølvatnet av dette braut borgarkrigen i Elfenbeinskysten ut. På grunn av krigen vart neste presidentval stadig utsett, og vart ikkje halde før i november 2010. Alassane Ouattara vann med 54 % av stemmene, men Gbagbo skuldar på valfusk. Internasjonale observatørar meiner derimot at valet var rettferdig. Etter dette har det brote ut uro og valdshandlingar i Elfenbeinskysten, på grensa til borgarkrig. Mange aktørar har vore involvert.

Den 11. april kom meldinga om av Laurent Gbagbo hadde vorte pågripen av franske spesialstyrkar.

Kjelder
-------

* «Laurent\_Gbagbo» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* *Engelsk Wikiedia om Laurent Gbagbo, henta inn 5. april 2011.*

Referansar
----------

1. ↑   Aftenposten, 11.04.11: Laurent Gbagbo pågrepet av spesialstyrker.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Laurentius Stub Koren** (25. mars 1804–7. august 1892) var ein norsk prest og stortingsmann frå Eigersund. Amtmann Ulrik Koren var far hans. Hans Jacob Grøgaard var svigerfaren hans.

Koren vart student frå Bergens katedralskole i 1823 og vart cand. theol. i 1827. Same året vart han tilsett som prest i Vanylven, eit embete han styrte i seks år. Deretter var han i mange år, 1833-59, sokneprest i Fjellberg. Sidan var han i 22 år sokneprest i Fredrikstad. Frå 1843 til 1879 var han i tillegg prost i høvesvis Sunnhordland og Nedre Borgesyssel. Koren slutta prestegjerninga i 1881. 

Koren var 4. representant frå Søndre Bergenhus amt på Stortinget i 1845, medlem av kyrkjekomite nr 1. Til Stortinget 1848 var han 1. varamann, og møtte då på tinget i staden for Ludvig Kristensen Daa.

Koren vart tildelt borgardådsmedaljen i sølv.

Då han slutta som prest, busette han seg i Kristiania. Han døydde der i 1892.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Koordinatar: 59°54′19.84″N 10°46′9.76″E﻿
**Laurentiuskyrkja** (eller **Lavranskyrkja**) var ei kyrkje i Oslo i mellomalderen. Ein trur at kyrkja låg omkring adressene St. Halvards gate 26 og 33, ikkje langt frå der St. Halvardshjemmet (drive av Kirkens Bymisjon) er i dag. Kyrkja var oppkalla etter og vigd til den heilage Laurentius frå Roma.

Det er ikkje funne konkrete restar etter kyrkja, men skjelettfunn kombinert med omtale knyttar kyrkja til den nemnde staden. Kyrkja er omtala i 1240 og eit hospital i samband med kyrkja er omtala på siste halvdelen av 1200-tallet. Hospitalet var moglegvis for spedalske, for det skal vere spor som kan tyde på det, på skjeletta som er funne. Verksemda skal etter reformasjonen ha blitt flytta til det som no vert kalla Oslo Hospital, der det tidlegare var fransiskanarkloster.

Kjelder
-------

* Schia, Erik (1995). *Oslo innerst i Viken: liv og virke i middelalderbyen* (2. utg.). Oslo: Aschehoug. s. 101ff. ISBN 8203221149.
* Kirkebøe, M.C. (2007). Knut Arve Tvedt og Øyvind Reisegg, red. *Oslos kirker i gammel og ny tid* (2. utg.). Oslo: Kunnskapsforlaget. s. 12. ISBN 978-82-573-1946-5.

Fotnotar
--------

1. ↑  «Olav frå Vigtil hadde flydd frå Vestre stretet. Da såg han seg ingen anna råd enn å søkje seg inn i Lavranskyrkja med mennene sine, men enda fall det nokre utafor kyrkjegarden» (Soga om Håkon Håkonsson, kap. 235)
2. ↑  Oslo byleksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Laurentiuskyrkja i Oslo i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
* Lokalhistoriewiki om Laurentiuskyrkja
* Lokalhistoriewiki om Laurentiushospitalet
**Laurence John Fishburne III** (fødd 30. juli 1961) er ein USA-amerikansk skodespelar, manusforfattar, regissør og produsent. Han er kanskje mest kjend for rollene som Morpheus i *The Matrix-trilogien*, Jason «Furious» Styles i dramafilmen *Boyz n the Hood* frå 1991 og Tyrone «Mr. Clean» Miller i krigsfilmen *Apocalypse Now* i 1991.

Fishburne vart den første afroamerikanske skodespelaren som spelte Othello i ein kinofilm frå eit stort studio, då han spelte i Oliver Parker sin versjon av filmen frå 1995 av Shakespeare sitt skodespel. For rolla si som Ike Turner i *What's Love Got to Do With It* vart han nominert til Oscarprisen for beste skodespelar. Han vann ein Tony Award for beste skodespelar i eit skodespel for rolla si i *Two Trains Running* (1992) og Emmyprisen for beste gjeseskodespelar i ein dramaserie for rolla si i *TriBeCa* (1993).

Fishburne har spelt i fleire kult-klassikarar som *Deep Cover* og *King of New York*. Frå 2008 til 2011 spelte han Dr. Raymond Langston i dramaserien *CSI: Crime Scene Investigation* og frå 2013 til 2015 spelte han spesialagent Jack Crawford i thrillerserien *Hannibal.*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Laurence Fishburne» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mai 2016.*

1. ↑  «Laurence Fishburne». *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Online. 2008. Henta 16. mai 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Laurence Fishburne ved The Internet Movie Database (IMDb)
* Laurence Fishburne på Emmys.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**ICPC-2** er den andre versjonen av ICPC, som er den internasjonale klassifikasjonen for sjukdommar og symptom som brukast i den norske primærhelsetenesta.

Den første versjonen av ICPC (International Classification of Primary Care) er ei diagnoseliste fastsett første gongen i 1987 av ei nemnd som vart nedsett i 1972 av WONCA, (World Organization of National Colleges, Academies and Academic Associations of General Practitioners/Family Physicians.)

Noreg har si eiga omsette liste som vert heldt vedlike av KITH, (Kompetansesenter for IT i helse- og sosialsektoren).

Trygdeetaten / Nav krev at diagnosekoden etter ICPC skal førast på alle legeregningar, sjukmeldingar og legeerklæringar om at ein pasient er arbeidsufør.

Kodane i ICPC består av ein bokstav og to siffer. For einskilde spesielle diagnosar er det tre siffer. Bokstaven står for eit organsystem, siffer 00-29 for symptomdiagnosar, og 70-99 for sjukdomsdiagnosar. 

Kodane 30-69 er terapi-, behandlings- og prosesskodar som er felles for alle organkapitla.

I Noreg brukar sjukehusa diagnoselista ICD-10.
|  |
| --- |
| ***I'm the Leader of the Gang (I Am)***  Singel av Gary Glitter |
|  |
| **Utgjeve** | 1973 |
| **Sjanger** | Glamrock |
| **Lengd** | 3:29 |
| Låtskrivar(ar) | Gary Glitter og Mike Leander |
| **Produsent** | Mike Leander |
|
| Gary Glitter-kronologi |
| «Hello, Hello, I'm Back Again» (1973) | *I'm the Leader of the Gang (I Am)* | «I Love You Love Me Love» (1973)
 
 |

«**I'm the Leader of the Gang (I Am)**» var ein stor hit i Storbritannia for glamrockartisten Gary Glitter. Songen gjekk heilt til topps i Storbritannia i 1973, og på grunn av populariteten til songen fekk Glitter kallenamnet «The Leader Of The Gang», ofte forkorta til «The Leader». Songen vart skriven av Gary Glitter og Mike Leander, og var produsert av Leander. I Noreg nådde singelen sjetteplassen. 

Songen er ein glamrock-hymne og typisk for songane til Glitter tidleg i 1970-åra med ein enkel, middels rask tempo (den såkalla «Glitter Stomp») og høge rop («Hey!», «Come on, come on!»). 

Songen vart ein konsertfavoritt og publikum brukte å rope *Come On, Come On*-refrenget før Glitter kom på scenen. Sjølv om Glitter sin versjon av songen ikkje gjorde det bra i USA, nådde ein versjon av Brownsville Station 48. plass på Billboard Hot 100 året etter.

I 1993 spelte humormetalbandet Green Jellÿ inn «I'm the Leader of the Gang (I Am)» i lag med Hulk Hogan. Denne versjonen nådde Topp 40 i Storbritannia. Andre artistar som har spelt inn songen er The Methadones, Peter and the Test Tube Babies, Girlschool og Spice Girls.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «I'm the Leader of the Gang (I Am)» frå Wikipedia på engelsk, den 11. desember 2011.*
**Tvikamp** eller **match** er ei tevling mellom to personar eller to lag. 

Ein tvikamp kan seiast å stå i motsetnad til turnering der det vil vere fleire deltakarar, men ei turnering kan også bestå av ein serie med tvikampar.

Ein tvikamp kan utgjere heile tevlinga, og bestå ein enkelt kamp eller fleire kampar, eller den kan som ovanfor nemnt vere ei runde i f eks ei utslagsturnering (cup), der det ventar ny motstandar til nye tvikampar fram til ein avsluttande finalekamp.

Tvikamp i sjakk
---------------

*For meir om dette emnet, sjå Sjakkturnering.*
I sjakk vil ein tvikamp normalt bestå av minst to parti, slik at kvar av spelarane får eit parti med kvit og eit med svart. Det vil vere bestemt på førehand kor lang tvikampen skal vere. Tvikampane om verdsmeisterskapen i sjakk frå 1951 til 1972 var alle stipulert til 24 parti, men vart naturlegvis avslutta viss vinnaren var klar før det hadde gått 24 parti. Dette gjaldt til dømes i VM 1972 i Reykjavik, der Bobby Fischer vann det 21. partiet mot Boris Spasskij og dermed tvikampen 12,5-8,5. VM 2008 mellom Viswanathan Anand og Vladimir Kramnik skulle gå over 12 parti, men vart avslutta etter 11 parti fordi Anand då hadde vunne tvikampen med 6,5-4,5.

I Verdssjakkforbundet FIDE sine VM-turneringar frå 1998 til 2004 deltok det 128 spelarar som spelte utslagsturnering, cup. Turneringa bestod av ein serie med tvikampar, der halvparten av spelarane vart slått ut kvar runde. Spelarane spelte først to parti med vanleg tenketid, og deretter to og to parti med redusert tenketid, hurtigsjakk og lynsjakk, og til slutt gjerne eit enkelt avgjerande armageddon-parti, til ein av dei stod att som vinnar.

Det blir spela tvikampar i sjakk av mange grunnar, til dømes som treningskamp mellom to spelarar, som stikkamp for å avgjere eit turneringsresultat, og som kampar mellom profilerte spelarar om prestisje og pengepremiar. I åra 1965 til 1997 vart utfordraren til verdsmeisterskapen i sjakk kåra i ei kandidatturnering med minst 8 deltakarar, som bestod av tvikampar på minst 6 parti. Også i 2007 vart det arrangert kandidatturnering etter eit slikt system, der 16 deltakarar spelte tvikampar stipulert til 6 parti i to rundar, slik at ein stod att med 4 deltakarar til VM i Mexico i september 2007.

Ein kamp mellom to lag blir også kalla ein match, til dømes i ein sjakkolympiade (lag-VM i sjakk).

Andre former for tvikamp
------------------------

Ein kan vel kalle ein holmgang eller ein duell for ei ekstrem form for tvikamp.
**Tvisteloven**, eigenleg **Lov om mekling og rettergang i sivile tvister (tvisteloven)** av 17. juni 2005 nr. 90 inneheld dei alminnelege reglane om rettergangsmåten i sivile saker (tvistemål). Loven erstatta tvistemålsloven frå 1915 då den blei sett i kraft 1. januar 2008.

Den nye lova legg vekt på ein meir effektiv rettsprosess i domstolane, og har mellom anna eigne reglar om sakshandsaminga av krav under kr 125 000, såkalla småkravsprosess. Målsettinga er at omfanget av prosessen skal tilpassast verdien av tvistegjenstanden. Andre viktige omsyn er at prosessen skal vere effektiv slik at partane raskt kan få ei avgjerd av saka, og at dommaren i større grad enn før skal ha ei aktiv styring i saksførebuinga.

Utvalet som utgreidde den nye lova blei leia av høgsterettsjustitiarius Tore Schei.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lov om mekling og rettergang i sivile tvister (tvisteloven) – frå Lovdata
* NOU 2001:32 Rett på sak Arkivert 2007-02-04 ved Wayback Machine. – frå Justisdepartementet
* Kronikk av justitiarius Tore Schei om ny tvistelov

* *Denne artikkelen bygger på «Tvisteloven» frå Wikipedia på bokmål, den 26. august 2011.*
Kart over Rhinen. Oberrhein er markert i grønt.
Solnedgang over Rhinen i Mannheim
Rhinen ved Mainz
**Oberrhein** (tysk for «Øvre Rhinen») er ein del av Rhinen på Oberrheinsletta mellom Basel i Sveits og Bingen i Tyskland. Denne delen av elva er 359 km lang. 

Oberrhein er ein av fire delar (Hochrhein, **Oberrhein**, Mittelrhein og Niederrhein) av elva mellom Bodensjøen og Nordsjøen. Land og statar langs Oberrhein er Sveits, Frankrike (Alsace) og dei tyske forbundsstatane Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz og Hessen. Dei største byane langs elva er Basel, Mulhouse, Strasbourg, Mannheim, Ludwigshafen og Mainz.

Oberrhein vart retta opp mellom 1817 og 1876 av Johann Gottfried Tulla og gjort farbar mellom 1928 og 1977. Versaillestraktaten gjorde at Frankrike kunne nytte Oberrhein for vasskraft i Grand Canal d'Alsace.

På venstrebreidda ligg den franske regionen Alsace og den tyske Rheinland-Pfalz. På høgrebreidda ligg Baden-Württemberg og Hessen. Dei første få kilometerane av elva renn gjennom den sveitiske byen Basel.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Upper Rhine» frå Wikipedia på engelsk, den 8. mars 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Dieter Balle: *Kultur- und Naturführer Oberrhein. Zwischen Mannheim und Basel*, Verlag Regionalkultur, Ubstadt-Weiher 2007. ISBN 978-3-89735-496-8
* Manfred Bosch: *Oberrheingeschichten*, Verlag Klöpfer und Meyer, 2010, 384 pages iSBN 3940086479 (an anthology)
* Oberrhein Agency: *Rahmenkonzept des Landes Baden-Württemberg zur Umsetzung des Integrierten Rheinprogramms*. Part I *Wiederherstellung des Hochwasserschutzes*, Part II *Erhaltung und Renaturierung der Auelandschaft am Oberrhein. Materialien zum integrierten Rheinprogramm*. Lahr, September, 1996
* Ministry of Environment Baden-Württemberg: *Das Integrierte Rheinprogramm: Hochwasserschutz und Auenrenaturierung am Oberrhein*, Stuttgart, May, 2007
* Water and Shipping Directorate South West: *Kompendium der Wasser- und Schifffahrtsdirektion Südwest*. Organizational and technical data inland navigation, duties, waterways. Self-published, June 2007

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Oberrhein**

Koordinatar: 48°57′N 8°16′E﻿
**Europameisterskapen i handball 1998 for kvinner**, den 3. i rekka, vart avvikla i tida 11. til 20. desember 1998 i Nederland. Noreg vart europameister for aller fyrste gong etter finalesiger 24 – 16 over Danmark. Ungarn sikra seg bronsemedalje. 12 land var kvalifisert og deltok i turneringa.

### Turneringa

Meisterskapen vart arrangert med gruppespel à seks lag i to grupper. Deretter var det semifinalar med dei to beste laga i avdelingane, og til sist bronsefinale og finale. Turneringskampane fann stad i Amsterdam og 's-Hertogenbosch.

### Semifinalane

* Austerrike – Danmark 24 – 35
* Noreg – Ungarn 28 – 14

### Finalen

Finalen fann stad i Amsterdam framom 3 600 tilskodarar. Noregs lag tok kommandoen frå start. Gjennom framifrå forsvarsspel og kvikke angrep leia dei norske kvinnene 13 – 7 ved pause. Andreomgangen heldt fram i same sporet, så ved full tid hadde Noreg auka til ein åttemålssiger. På eit noko ujamt norsk lag utmerkte målvakta Heidi Tjugum og Else Marthe Sørlie seg med «fabelaktig» spel, meinte Dagsavisen.

Det historiske norske mannskapet bestod av målvaktene Cecilie Leganger og Heidi Tjugum, målskårarane Else Marthe Sørlie (7), Kjersti Grini (5), Trine Haltvik (3), Mia Hundvin (3), Mette Davidsen (2), Ann Cathrin Eriksen (2), Tonje Larsen (1), Sahra Hausmann (1). Elisabeth Hilmo og Janne Tuven sat på benken i finalen, medan Jeanette Nilsen, Camilla Carstens og Siv Heim Sæbøe deltok i gruppespelkampar.

Tonje Kjærgaard og Karen Brødsgaard vart danske toppskårarar, kvar med tre nettkjenningar.

Vlado Pendic frå Serbia og Radomir Majstorovic frå Montenegro dømde finalekampen.

Kjelder
-------

* Dagsavisen 21.desember 1998

| * v
* d
* e
Europameisterskapen i handball |
| --- |
| Menn | Portugal 1994**·** Spania 1996**·** Italia 1998**·** Kroatia 2000**·** Sverige 2002**·** Slovenia 2004**·** Sveits 2006**·** Noreg 2008**·** Austerrike 2010**·** Serbia 2012**·** Danmark 2014**·** Polen 2016**·** Kroatia 2018**·** Austerrike/Noreg/Sverige 2020**·** Ungarn/Slovakia 2022**·** *Tyskland 2024* |
| Kvinner | Tyskland 1994**·** Danmark 1996**·** Nederland 1998**·** Romania 2000**·** Danmark 2002**·** Ungarn 2004**·** Sverige 2006**·** Makedonia 2008**·** Danmark/Noreg 2010**·** Serbia 2012**·** Kroatia/Ungarn 2014**·** Sverige 2016**·** Frankrike 2018**·** Danmark 2020**·** Montenegro/Nord-Makedonia/Slovenia 2022 |
Koordinatar: 68°4′56.820″N 15°38′35.916″E﻿

Hamsunsenteret 
Foto:
TorbjørnS (mars 2013)
 

**Hamsunsenteret** på Presteid i Hamarøy er eit kultursenter som har til formål å presentere livet og forfattarskapet til nobelprisvinnaren Knut Hamsun. Hamsunsenteret vert drive av Nordlandsmuseet. Byggherre for Hamsunsenteret var Nordland fylkeskommune. 

Ideen om å etablere eit Hamsunsenter på Hamarøy vart lansert sist på 1980-talet. Frå rundt 1980 hadde det lokalt vore arbeidd for å profilere Hamsund og Hamarøy som staden der Knut Pedersen, seinare Knut Hamsun, voks opp. Det har vore arrangert Hamsundagar med sterk litterturfagleg profil annakvart år, og barndomsheimen hans på Hamsund har fungert som eit lite museum. Saman etablerte Hamarøy kommune og Nordland fylkeskommune eit aksjeselskap som skulle arbeide for å realisere målet om eit internasjonalt Hamsunsenter.

Senteret er teikna av den amerikanske arkitekten Steven Holl og stod ferdig 4. august 2009. Etter opninga vart tårnbygget stengt for publikum; det vart gjenopna i juni 2010 med ei stor utstilling om Knut Hamsun og forfattarskapen hans. Senteret har no full heilårsdrift. Direktør for Hamsunsenteret er Bodil Børset. 

Kostnadene ved bygging av senteret var 142 millionar kroner, 22 millionar meir enn budsjettert. Byggeleiinga har fått sterk kritikk frå opposisjonen i fylkestinget.

Hamsunsenteret vart heidra med Petter Dass-medaljen i 2010 som ei oppmuntring og støtte i den store oppgåva dei har framfor seg for å gje Knut Hamsun og Hamsunsenteret den posisjonen dei fortener i norsk kulturliv. Hamsunsenteret har også fått fleire nasjonale og internasjonale arkitekturprisar, og i 2011 fekk Hamsunsenteret Statens Byggeskikkpris.

Referansar
----------

1. ↑  Knusende dom over Hamsunsenteret
2. ↑  Petter Dass-medalje til Hamsunsenteret
3. ↑  *Steven Holl Architects* - Knut Hamsun Center Arkivert 2007-10-31 ved Wayback Machine.. Henta 16. august 2011.
4. ↑  Hamsunsenteret fekk Statens byggeskikkpris 2011

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå NRK
* Mediearkiv frå Hamsunsenteret

* Hamsunsenteret sin ofisielle nettstad
* Steven Holl Architects
* Hamarøy Kommune

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
Han-kinesarar som framleis ber drakter frå Ming-dynastiet.
**Han-kinesarar** viser til ei etnisk gruppe frå Kina som etter dei fleste moderne definisjonar er den største folkegruppa i verda – nesten ein femtedel av menneska i verda. Ho er majoritetsgruppa i Folkerepublikken Kina (92 %) og Taiwan (98 %) og Singapore (75 %).

Kart over Han-riket rundt 100 f.Kr.
Ein nyttar uttrykket for å skilja majoriteten av kinesarar frå dei mange mindre etniske gruppene som finst i Kina. Namnet kjem frå Han-dynastiet som herska over dei delane av Kina som er kjerneområdet til han-kinesarane. Ofte nyttar ein nemningane «kinesarar» og «han-kinesarar» om einannan, men i Kina vert dette oppfatta som svært feil sidan det ikkje tek omsyn til dei 55 etniske minoritetane i landet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Han-kinesere» frå Wikipedia på bokmål, og «Han Chinese» frå Wikipedia på engelsk den 10. september 2009.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* NDL

 |
**Handa frå grava** *Systema "Perimetr"*, lit. "Perimeter" System, med GRAU Index 15E601, òg kjend som **Perimeter**, er eit automatisk kommando- og kontrollsystem for kjernefysiske interkontinentale ballistiske missil. Systemet er eit godt døme på MAD mutual assured destruction - avskrekking-konseptet som tyder at alle er sikre på å verta utsletta dersom nokon av atommaktene skulle freista å slå til med eit massivt angrep først. Systemet kan automatisk skyte ut alle russiske interkontinentale ballistiske missil (ICBM) ved å sende ut naudsynte avfyringskodar til missila dersom sensorar oppdagar mange kjernefysiske eksplosjonar på russisk jord. 

Radiologiske sensorar frå mange stader i Russland les strålingsnivået og samanliknar dette med normalen. Andre sensorar samanliknar seismikk, lysforhold og lufttrykk. Alle data frå slike sensorar vert overførde til ein sentral med ei datamaskin som kan avgjere om Russland har vore utsett for eit atomangrep eller ikkje utan at personar er til stades i kommandosentra. Dersom svaret er ja, vert rakettar sende opp med utløysingskodar til alle missila som vert styrde mot mål som er programmert inn på førehand. Ein vonar at dette systemet ikkje er aktivt heile tida, men vert aktivert ved farlege kriser. Ein trur likevel at systemet vert halde ved like og er klart til bruk i 2017.

Eit liknande system fanst i USA, og var kalla Emergency Rocket Communications System (ERCS).

Referansar
----------

1. ↑  Literally, "Perimeter System"
2. ↑  Valery E. Yarynich (20 September 2004). «C3: Nuclear Command, Control Cooperation». Air & Space Power Journal. Henta 25 May 2015.
3. ↑  «The Origin of Buzzer Monolyths, The Soviet Nuclear Defense System, and The Myth of the Dead Hand». The NSRIC. Arkivert frå originalen 1. februar 2015. Henta 30 January 2015.
4. ↑  Bender, Jeremy (5. september 2014). «Russia May Still Have An Automated Nuclear Launch System Aimed Across The Northern Hemisphere». Australia: Allure Media. Business Insider International. Henta 21 June 2015.
5. ↑  Thompson, Nicholas (21 September 2009), *Inside the Apocalyptic Soviet Doomsday Machine* **17** (10), Wired Magazine .
**Amadora** er ein by og ein kommune i Portugal, nordvest i storbyområdet Lisboa. Byen og kommunen har 175 000 inbyggjarar og med eit areal på 23,77 km² er han den mest folkesette kommunen i landet. 

Kommunen vart oppretta 11. september 1979 då han vart skild ut frå kommunen Oeiras. Sidan den gong har han vore rekna som eigen by. Han dannar eit storbyområde i lag med Lisboa og begge byar deler den same undergrunnen, samt buss- og tognettverk. Han er òg ein stor bustadsforstad til hovudstaden og landskapet er dominert av store leilegheitsblokker og noko industri. Amadora har eit stort samfunn av afrikanske innvandrarar, hovudsakleg frå Angola og Kapp Verde. 

Sjølv om det er startar store rehabiliteringsplanar vert Amadora framleis rekna som ein by med mykje kriminalitet og trafikkorkar. 

Kvart år er det ein internasjonal teikneseriefestival i Amadora.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Amadora» frå Wikipedia på engelsk, den 26. juni 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Amal Aden** (f. 1983 ) er pseudonymet til ein kvinneleg norsk-somalisk forfattar, føredragshaldar og samfunnsdebattant. Ho har vore fast spaltist i Dag og Tid sidan 2013.

Bakgrunn
--------

Amal Aden er fødd i Somalia. I ei av bøkene sine fortel ho om oppveksten sin i heimlandet, der ho levde som gatebarn. Ho kom til Noreg i 1996 som flyktning, men opplevde at norske instansar som barnevernet ikkje makta å hjelpa henne. Etter ei stund hamna ho i rusmiljøet i Oslo og har også levd på gata i byen.

I 2008 debuterte Amal Aden som forfattar med *Se oss - bekymringsmelding fra en norsksomalisk kvinne*. Ho har seinare skrive mykje om korleis det er å leva som innvandrar i Noreg, om integrering, likestilling og rettane til homofile, særleg homofile innvandrarar.

Forfattaren er sjølv open om at ho er lesbisk og har måtta tola å bli trua for meiningane sine. Etter at ho deltok på homoparaden i Oslo, vakna ho til 146 drapstruslar på telefonsvararen ifølgje henne sjølv.

Bøker
-----

* 2008: *Se oss - bekymringsmelding fra en norsksomalisk kvinne*
* 2009: *ABC i integrering. 111 gode råd om hvordan alle kan bli fullverdige borgere av det norske samfunnet*
* 2009: *Min drøm om frihet*
* 2011: *Det skal merkes at de gråter – Om likestilling blant somaliere i Norge*
* 2012: *Om håpet glipper er alt tapt. Homofile flyktninger.*

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 2010: Zola-prisen
* 2010: Buskerud fylkeskommunes likestillingspris
* 2011: Sentralstyret i YS sin likestillingspris
* 2012: Lesbetoppen av Gaysir
* 2012: Amnesty-prisen

Kjelder
-------

* «Amal\_Aden» i *Store norske leksikon*, snl.no.

### Fotnotar

1. ↑  «Amal Aden», *Amal Aden*, henta 18. november 2018
2. ↑  Aftenposten.no, 08.11.13: Jeg ble slått ned av somaliske kvinner. Forfattar: Olga Stokke og Hanne Brønmo. Vitja 08.03.14

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Tore Fjørtoft** (fødd 1973) er ein norsk advokat PhD ved Advokatfirmaet Schjødt. Han har tidlegare vore stipendiat ved Det juridiske fakultet, Universitetet i Oslo, der han skreiv ei samvirkerettsleg doktorgradsavhandling. Fjørtoft har publisert ei rekke artiklar i juridiske fagtidsskrift og forfatta juridiske bøker. I perioden 1999-2009 var han tilsett i Lovavdelinga i Justis- og politidepartementet. Han har lang røynsle med lovarbeid frå både departement og lovutval. Fjørtoft leia arbeidsgruppa som la fram Lovregulering av strømavtaler sluttet med forbrukere, og han var sekretær for Samvirkelovutvalet som la fram Lov om samvirkeforetak.

Bøker
-----

* *Økonomiske medlemsrettar i samvirkeforetak (PhD-avhandling).* Gyldendal 2014 (ISBN 9788205476653)
* *Samvirkeforetak - reglene om økonomiforhold, skatt og avgift*. Gyldendal 2009 (ISBN 978-82-05-39818-4)

Fotnotar
--------

Fotnotar

1. ↑  NOU 2004: 4
2. ↑  NOU 2002: 6

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstad for Tore Fjørtoft Arkivert 2016-03-09 ved Wayback Machine. ved shcjodt.no
* Registrert forsking ved cristin.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* CRIStin

 |
**Tore Sagvolden** (fødd 27. februar 1959) er ein norsk orienteringsløpar frå Oslo. Han vart nordisk meister i 1984 og fire gongar norsk meister. Tre gongar vann han sølvmedaljen i verdsmeisterskapen og i fire verdsmeisterskap på rad, 1981-87, vann han VM-gull i stafett. Stafett-gull vann han også i den nordiske meisterskapen 1980, 1984 og 1986.

Aktiv
-----

Sagvolden slo gjennom då han under verdsmeisterskapen 1979 sprang inn til bronse, landsmennene Øyvin Thon og Egil Johansen vann gull og sølv. Året etter tok han sølvmedaljen i den individuelle tevlinga i den nordiske meisterskapen, før han så saman med Thon, Johansen og ankermann Sigurd Dæhli vann stafettløpet i same meisterskapen. Tidlegare i 1980 vart han andremann i langdistanse-NM i Vestby.

I 1981 vart Sagvolden nummer 3 i langdistanse-NM i Evenskjær. Under verdsmeisterskapen 1981 i Thun kom han i mål til sølv i den individuelle tevlinga. Dagen etter fekk han det fyrste av fire strake stafett-gull i verdsmeisterskap, med på laget var elles Øyvin Thon, Harald Thon og ankermann Dæhli. På tampen av sesongen enda han opp med sølv på klassisk-distansen i NM.

Etter ein medaljefri sesong kom Sagvolden i 1983 tilbake med bronse ved langdistanse-NM i Pasvik. Individuelt i verdsmeisterskapen i Ungarn enda han på fjerdeplass, slått av tre landsmenn. Saman med Morten Berglia og Thon-brørne sikra han seg VM-stafettgull nr 2. År 1984 var Sagvolden i sitt livs beste form. Etter tredjeplass i langdistanse-NM i juni, var han uimotståeleg ved den nordiske meisterskapen i Bardu og Bardufoss i september. Han vann den individuelle tevlinga med eit forsprang på fem minutt til sølvmedaljøren, deretter var han ankermann for mannskapet som vann stafetten. To veker seinare vart han noregsmeister, over fire minutt føre nummer 2.

I løpet av september 1985 vann Sagvolden VM-sølv individuelt og VM-gull i stafett under verdsmeisterskapen i Australia, for så å reise til Korgen i Nordland der han vart norsk meister på klassisk-distansen. Året etter var han med å vinne stafetten i den nordisk meisterskapen for tredje gong. I noregsmeisterskapen 1986 fekk han sølvmedaljen, slått av Rolf Vestre med 3 sekund. I 1987 vann Sagvolden ein suveren siger i langdistanse-NM. Under verdsmeisterskapen i Frankrike kom han på sølvplassen for tredje gong og vart verdsmeister i stafett for fjerde gong. Den sterke sesongen vart krona med NM-tittel i klassisk løype.

Sommaren 1988 vart Sagvolden fjerdemann då noregsmeisterskapen vart avvikla i Hegra i Nord-Trøndelag. Han la deretter opp.

Kjelder
-------


* Store norske leksikon
* Kunnskapsforlagets idrettsleksikon


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Tore Skeie** (fødd 19. september 1977) er ein norsk historikar, sakprosaforfattar og kritikar. Han er kjend som forfattar av artiklar og bøker med tema frå norsk mellomalder.

Skeie debuterte i 2009 med boka *Alv Erlingsson. Fortellingen om en adelsmanns undergang* på Spartacus Forlag i Oslo, etter å ha vunne konkurransa om det beste historiske bokmanuskriptet som dette forlaget hadde lyst ut. Boka vart særs godt motteke av kritikarane. Den andre boka av Skeie, *Jomfruen fra Norge*, som kom ut i 2012, fekk likeeins særs god omtale. Denne boka vart nominert til kritikarprisen (Den norske Kritikerprisen for litteratur) i kategorien for sakprosa.

Skeie er òg kjend som spaltist og bokmelder i dagsavisa *Klassekampen*.

Bibliografi
-----------

* 2009 – *Alv Erlingsson. Fortellingen om en adelsmanns undergang*
* 2012 – *Jomfruen fra Norge*
* 2018 - *Hvitekrist. Om Olav Haraldsson og hans tid*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Tore Skeie på Spartacus' presentasjon av sine forfattarar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Tore André Dahlum** (fødd 21. juni 1968) er ein tidlegare fotballspelar frå Kristiansand som er mest kjend for sine tre periodar i IK Start (1987-91, 1994-96, 2001) og to periodar i Rosenborg (1992-93 og 1997-99). Med Rosenborg vann han fem seriegull og to cupmeisterskap.

I yngre år var Dahlum Vigør-spelar. Han debuterte på Start i 1988, men fekk sitt gjennombrot i 1990-sesongen då han vart toppskårar i 1. divisjon med 20 mål. Same året fekk han sin landslagsdebut, fram til 1999 spelte han 15 landskampar og skåra 6 mål. Høgdepunktet i landslagstrøya kom i 1991, då han gav Noreg leiinga i EM-kvalfiseringskampen mot Italia, ein kamp som enda med norsk siger 2-1.

Vinteren 1992 vart Dahlum overført til Rosenborg, der han hadde ein god fyrstesesong. Mellom anna skåra han eit flott volleymål i cupfinalen, som Rosenborg vann 3-2 over Lillestrøm SK. I sin andre sesong med RBK fekk han lite speletid, og returnerte til Start framfor 1994-sesongen

Hausten/vinteren 1996/97 var Dahlum ei kort tid i den greske klubben Skoda Xanthi. Våren 1997 byrja han på si andre Rosenborg-periode. Frå hausten 1999 til hausten spelte han etter tur for belgiske Gent, danske Aalborg, samt Start.

### Merittar

* Seriemeister: 1992, 1993, 1997, 1998 og 1999 med Rosenborg
* Noregsmeister: 1992 og 1999 med Rosenborg

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Tore André Dahlum» frå Wikipedia på bokmål, den 8. oktober 2015.*
*For elva også kalla Oud, sjå Oust.* 

**Oud** (uttalt 'od') er ein korthalsa lutt som stammer frå Midt-Austen. Instrumentet spreidde seg i Middelhavslanda og er ofte rekna som opphavet til den europeiske lutten. Han kan spelast som soloinstrument eller saman med song.

Korleis spele oud med plekter.

Skildring
---------

Ouden har fire eller fem strengekor. Fram til 800-talet hadde han fire enkle strengar, men deretter tok ein i bruk dobbeltstrengar, ofte også med ein bass-streng. Til forskjell frå lutt har han ingen strengebånd. Ein speler oud med eit fleksibelt plekter som er 10-15 cm langt. 

Det finst tre hovudtypar av oud: *Arabisk oud* er den største, og finst i egyptiske, syriske og irakiske variantar. *Tyrkisk oud* er litt mindre, med noko kortare hals. Han er kjend som *outi* i Hellas, og finst også i Armenia. *Persisk oud*, kjend som *barbat*, er endå litt mindre, og har ofte strengeband. Ein bruker også oud i aserbajdsjansk musikk.

Speling
-------

Arabisk oud er tradisjonelt stemt i G - A - D - G - C med ein ekstra bass-streng i C eller E. Tyrkisk stemming er D - A - E - H - A - E. Det blir også brukt mange variantar utover desse grunnstemmingane. Fleirtona element blir danna gjennom at ein veskler raskt mellom høge og djupe tonar. 

Rabih Abou-Khalil, Anouar Brahem og Marcel Khalifé er nokre kjende oud-spelarar.

Påverknad på andre instrument
-----------------------------

Ouden blei innført i Spania av maurarane, og danna dermed grunnlaget for utviklinga av den europeiske lutten. Han hadde også mykje å seia for utviklinga av gitaren.

Kjelder
-------

* 

* «oud» i *Store norske leksikon*, snl.no.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Oud» frå Wikipedia på bokmål, og «Oud» frå Wikipedia på engelsk den 17. august 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Oud**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BBC Things

 |
**Otto Struve** (12. august 1897–6. april 1963) var ein russisk-amerikansk astrofysikar, frå 1921 i USA. 

Struve utførte fleire banebrytande arbeid innafor stjernespektroskopi, med undersøkingar over abnorme stjernespektrum, dobbeltstjerner, roterande stjerner og interstellar materie. Han publiserte mange populærastronomiske artiklar, og bøkene *Stellar Evolution* (1950) (saman med V. Zeberg), *Elementary Astronomy* (1959), *The Universe* (1961) og *Astronomy of the 20th Century* (1962).

Struve var professor i Chicago frå 1932 til 1950. Han var direktør for Yerkes-observatoriet 1932 til 1947, og frå 1939 til 1947 òg direktør for McDonald-observatoriet i Texas, som han grunnla, og frå 1950 til 1959 professor ved University of California, Berkley. Frå 1959 til 1963 var han direktør for det nye National Radio Astronomy Observatory i Vest-Virginia.

Kjelder
-------


* «Otto Struve», *Store norske leksikon*, 15. februar 2009, henta 13. august 2014

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Otto Struve**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Otún** (Río Otún) er ei elv i Risaralda-departementet i Colombia. Vasskjelda er Otún-sjøen som ligg i eit krater av ein utdøydd vulkan innanfor Los Nevados nasjonalpark, sjøen er fødd av smeltevatn frå vulkanen Nevado Santa Isabel. Otún-elva munnar ut i Cauca. Før det passerer ho mellom byane Pereira og Dosquebradas, og der blir ho kryssa av ei av dei største skråkabelbruene i Sør-Amerika. 

Otún-elva er den einaste drikkevasskjelda for kommunane Pereira og Dosquebradas. Det lokale vassverket tar ca. 1,8 kubikkmeter per sekund frå elva på eit område kjent som Nuevo Libaré. Jordbruksutviklinga med gris og kyllinggardar i regionen har påverka vasskvaliteten i elva. Dessutan er avlaupsvatn frå bustader monalege kjelder til bakteriologisk ureining.

Elva renn gjennom fleire verna soner, inkludert Otún Quimbaya Flora og Fauna Sanctuary.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otún River» frå Wikipedia på engelsk, den 9. januar 2019.*

Følgjande kjelde var gjeve:
* Trejos Gómez et al. (2003), "Estrategias para disminuir la contaminacion por organismos bacterianos patogenos, en la fuente abastecedora de agua del acueducto de la ciudad de Pereira", *Scientia et Technica*, No. 23, 87-92.
**Otto Ludvig Sinding** (16. desember 1842–23. november 1909) var ein norsk målar og teiknar frå Kongsberg som vert rekna til dei seinromantiske landskapsmålarane. Han vert mellom anna omtala som Lofotens målar. Stephan Sinding og Christian Sinding var to yngre brør.

### Liv og gjerning

*Slaget ved Svolder*, 1883
*Vinter. Reine i Lofoten*, 1894
*Smeden dei ikkje torde sleppa inn i helvete*, 1896
Sinding tok juridisk embetseksamen i 1860 og var tilsett som kopist i Indredepartementet då han i 1867 vart elev ved Johan Fredrik Eckersberg sin målarskule i Kristiania. Året etter heldt han fram studiane på kunstakademiet i Karlsruhe i Tyskland, i perioden 1869-73 under landsmannen Hans Gude. Seinare reiste Sinding til München, der han vart kjend med verk av Arnold Böcklin. Målarane i München var då særleg på jakt etter stemning i bileta sine. Sinding fekk her undervisning av tyskaren Carl von Piloty, og Sinding vart inspirert av dei effektfulle historiemåleria til Piloty.

Vinteren 1881/82 budde Sinding ei tid i Svolvær. På grunnlag av skisser utført på staden måla han store og panoramaliknande landskapsbilete i atelieret i München. Sommaren 1882 vart *Vinterdag i Lofoten* utstilt i Kristiania, med dette måleriet fekk Sinding sitt gjennombrot som målar. Hans *Fra Reine i Lofoten* vart også laga i 1882. Vinteren 1886 var han på ny i Lofoten, der han henta idear og inspirasjon til mange av sine mest kjende måleri.

Sinding fann motiva i den norske naturen, folkelivet og frå norsk historie. *Slaget ved Svolder* frå 1883 er hans kanskje mest kjende historiemåleri. Mellom dei beste måleria hans er elles dei reint saklege naturskildringane av sjø og fjell i Lofoten, til dømes *Snelandskap fra Svolvær* frå 1883. Sinding debuterte på Høstutstillingen i 1885, ti år seinare hadde han si fyrste separatutstilling. 

Frå 1891 heldt Sinding til på Lysaker vest for Oslo. På den tida var han med på å illustrere Asbjørnsen og Moes eventyrsamlingar, saman med mellom andre Theodor Kittelsen og venen Erik Werenskiold. I 1903 returnerte Sidning til München og budde der til han døydde. Frå 1905 arbeidde han som professor ved Akademie der Bildenden Künste München.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Otto Sinding» frå Wikipedia på bokmål, den 6. juli 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Otto Sinding**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Jente med kwashiorkor under Biafrakrigen.
**Kwashiorkor** er ein barnesjukdom som kjem av feilernæring med manglande proteininntak samstundes som energiinntaket er relativt godt.

Etymologi
---------

Lidinga fekk namnet *kwashiorkor* av Cicely Williams som omtalte han i eit brev publisert i lækjartidskriftet *The Lancet* i 1933. Ordet tok ho frå ga-folket i Ghana som snakkar eit kwa-språk, og det tyder noko slikt som «den som har blitt fortrengt». Dette viser til fortrenginga av eit diande barn når eit nytt barn kjem til verda. Det nyfødde barnet får die i staden for det eldre barnet, dette kan føra til underernæring som viser seg som kwashiorkor.

Årsak
-----

Frå morsmjølka får eit diande barn i seg viktige aminosyrer for vekst. Om kosten når barnet blir avvent har høgt innhald av stive og karbohydratar, men lite protein, kan det utvikla kwashiorkor. Dette kan henda om kosthaldet ein stad hovudsakleg inneheld stiverike grønsaker, eller om det er hungersnaud i området. Men utviklinga av sjukdommen er ikkje fullt ut kjend, og det finst truleg andre faktorar som fører til at ein får lidinga.

Symptom
-------

Eit barn som har kwashiorkor vil ha ein oppblesen mage, raudleg misfarga hår og avfarga hud. Fjeset til ungen ser lidande og bulldog-aktig ut.

Behandling
----------

Mange tilfelle av sjukdommen kan behandlast ved at ein tilfører protein og meir energi i kosten, men dette hjelper ikkje i alle tilfelle.

Utfall
------

Kwashiorkor kan ha eit utfall der opptil 60 % døyr av han. Barn som overlever kan få hemma vekst og i ekstreme tilfelle få redusert mental utvikling.

Kjelder
-------

* Engelsk Wikipedia
| Motherwell  |
| --- |
| skotsk-gæliskskotsk | Tobar na MàtharMitherwall |
| Panorama av West Coast Main Line som går gjennom MotherwellPanorama av West Coast Main Line som går gjennom Motherwell Panorama av West Coast Main Line som går gjennom Motherwell |
| Plassering |
| 

Motherwell is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | North Lanarkshire |
| Tradisjonelt grevskap | Lanarkshire |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 30 312 |
| Koordinatar |  55°47′″N 3°59′″W﻿Koordinatar: 55°47′″N 3°59′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | ML1 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1698 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Motherwell**
 |

 **Motherwell**  er administrasjonsbyen i regionen North Lanarkshire i Skottland. Han har kring 30 000 innbyggjarar og ligg mellom Glasgow og Edinburgh. 

Han var tidlegare den viktigaste byen for den skotske stålindustrien, og vart difor kalla *Steelopolis*. Utsjånaden til byen blir dominert av eit vasstårn og dei tre kjøletårna på Ravenscraig stålverk, som vart stengt i 1992. Stenginga av stålverket, som hadde eit av dei største produksjonslokala i Skottland, signaliserte slutten for stålindustrien i denne delen av Storbritannia. Ei av årsakene til dette blir sagt å vere at det ikkje var mogleg å få subsidiar frå EU, fordi Skottland som ein del av Storbritannia måtte kjempe med resten av riket om middel som vart overført. 

Fotballklubben Motherwell FC vart grunnlagt i 1886. Laget er kjent som *Steelmen*. 

Byen var fram til 1996 administrasjonssenter for distriktet Motherwell.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Motherwell» frå Wikipedia på bokmål, den 3. november 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Akito Watabe** (fødd 26. mai 1988) er ein japansk kombinertrennar frå Hakuba. Han vann VM-gull med Japan i ei lagtevling under ski-VM 2009 og fekk OL-sølv i N+10-tevlinga under vinter-OL 2014. Watabe vart nummer to i verdscupen i kombinert 2012.

### Aktiv

Watabe debuterte i verdscupen i kombinert i mars 2006. Under ski-VM 2009 i Liberec overraska Watabe og Japan med å vinne lagtevlinga. I slutten av januar 2010 kom han i Seefeld for fyrste gong på sigerspallen i eit individuelt renn i verdscupen, der han vart nummer tre.

Vinteren 2012 slo Watabe seg inn i verdseliten med fire sigrar i verdscuprenn i løpet av fem veker i februar-mars. Han enda på andreplassen i verdscupen i kombinert, overgått einast av Jason Lamy-Chappuis frå Frankrike. Også 2013-sesongen vart ein god sesong for Watabe. Trass i at han ikkje makta å vinne noko tevling i verdscupen, men vart nummer to heile fem gongar, klarte han ein tredjeplass i verdscupen i kombinert.

Heller ikkje i 2014 har Watabe makta å vinne eit verdscuprenn. Jamt måtte han sjå seg slått av verdseinaren Eric Frenzel frå Tyskland, så også då dei to åleine kjempa om OL-gullet i tevlinga med hopp i normalbakken, etterfylgd av 10 km i langrennsløypa. Som fleire gongar tidlegare viste Frenzel seg som ein sterkare avsluttar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Akito Watabe» frå Wikipedia på tysk, den 14. februar 2014.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Fredrik Enge** (22. august 1864–1957) var ein norsk gardbrukar, lensmann og stortingsrepresentant frå Andebu i Vestfold. Han representerte Venstre.

Enge var son til ein gardbrukar i Kodal i Andebu. Skulevinteren 1882/83 gjekk han på Christopher Bruun sin folkehøgskule på Vonheim i Gausdal. Frå 1891 var han gardbrukar på farsgarden. Deretter var han lensmann i Sandeherred frå 1907 til 1935. 

Enge var medlem av heradsstyret i Andebu 1892-1940 og på ny i 1945, ordførar 1897-1907 og varaordførar 1934-37. Han hadde ei rad kommunale verv, både i herad og amt/fylke. Ei tid var han nestformann i Det Norske Totalavholdsselskap. Hausten 1912 vart Enge fyrste gongen vald inn på Stortinget for einmannskrinsen Sandeherred. På tinget var han medlem i budsjettkomiteen 1913-15, sekretær i same 1916-18.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Fredrik Enge NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Fredrik Thorbjørn Kayser** (fødd 25. mai 1918 i Bergen, død 2. februar 2009) var ein norsk offiser i Kompani Linge under andre verdskrigen.

Kayser tenestegjorde som friviljug på finsk side i Vinterkrigen 1939-1940. Seinare var han sentral i kampane i Noreg, og reiste til Storbritannia etter Tysklands okkupasjon av Noreg. Der gjekk han inn i Kompani Linge og deltok i Måløy-raidet.

Kayser var ein av seks personar frå Kompani Linge som sprengte tungtvatnsfabrikken på Rjukan i 1943. Mot slutten av krigen var han nestkommanderande i motstandsgruppa Bjørn West, som var involvert i kampar mot tyskarane i Matre-fjella i Hordaland.

Etter krigen vart Kayser dekorert med St. Olavsmedaljen med eikegrein to gongar og Æreslegionen.

I 1948 spelte han seg sjølv i filmen «Kampen om tungtvannet».

Kjelder
-------

* Fredrik Kayser er død. Bergensavisen 3. februar 2009.
* Fredrik Kayser er død. NRK Hordaland 2. februar 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF

 |