recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Giles Farnaby** (fødd kring 1563, gravlagd 25. november 1640) var ein engelsk komponist og og virginalist i renessansen og barokken.

Liv
---

Giles Farnaby vart fødd kring 1563, kanskje i Truro i Cornwall i England eller nær London. Faren hans, Thomas, var *borgar av London* og Giles kan ha vore i slekt med Thomas Farnaby (ca. 1575–1647), den kjende skulemeistaren frå Kent. Men det var syskenbornet hans, Nicholas Farnaby (ca. 1560–1630), som kan ha fått han inn på musikk. Nicholas lagde virginalar, eit ord som på denne tida omfatta heile familien av plukka tangentinstrument: cembalo, virginal, muselar og kanskje klavikord og det er for desse instrumenta musikkverka til Farnaby er mest kjend. Som faren var Giles òg opplært som snikkar eller skapmakar, og starta læretida si kring 1583 og oppgav dette faget som yrket hans resten av livet. 

Han gifta seg med Katherine Roane den 28. mai 1587 og budde først i soknet St. Helen's, Bishopsgate, i London. Paret hadde ei 

Trass i den sosiale bakgrunnen hans, som ikkje gav mykje tid til universitetsutdanning, tok han eksamen ved University of Oxford den 7. juli 1592, og fekk bachelor i musikk. Dette var same dag som John Bull, hans samtidige komponist, òg fekk graden sin. Bull kjende openbert Farnaby og påverka musikkstilen hans mykje. 

I 1602 flytta familien til Aisthorpe i Lincolnshire, der dei vart verande fram til minst 1610. Farnaby fekk ei stilling i husstanden til Sir Nicholas Saunderson i Fillingham, som musikklærar for borna hans. I 1615 hadde Farnaby flytta attende til London, der han døydde i 1640 og vart gravlagd 25. november.

Verk
----

Farnaby vert rekna som ein av dei største engelske virginalistane, i lag med William Byrd, John Bull, Orlando Gibbons, Peter Philips og Thomas Tomkins og fleire. I motsetnad til desse, er han den einaste som ikkje ser ut til å ha vore profesjonell musikar. 

Dei mest kjende verka hans finst i *Fitzwilliam Virginal Book*, som inneheld 52 av stykka hans. Av desse finn ein 11 fantasiar, ei flott og teknisk krevjande variasjonssamling kalla *Woody-Cock* og korte stykke som *Giles Farnabys Dreame*, *His Rest*, *Farnabyes Conceit* og *His Humour*. Det finst òg fire stykke av sonen hans, Richard. I tillegg til klaververka, komponerte òg Farnaby madrigalar, canzonetar og salmar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Giles Farnaby» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ *Giles & Richard Farnaby: Keyboard Music*, in *Musica Britannica* XXIV, Stainer & Bell. Ltd. 1974.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Fritt tilgjengelege notar av Giles Farnaby i Choral Public Domain Library (ChoralWiki)
* Fritt tilgjengelege notar av Giles Farnaby i Werner Icking Music Archive (WIMA)
* Fritt tilgjengelege notar av Giles Farnaby ved International Music Score Library Project (IMSLP)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Christian Hansen Wollnick** (8. oktober 1867–27. mars 1936) var ein norsk offiser, journalist og jurist. Han var mykje engasjert i sosialpolitiske spørsmål og hadde klåre meiningar, mellom anna om kooperasjon og alkoholpolitikk. Med sitt stridbare sinn kom ham i situasjonar som kan karakteriserast som vanvittige. Han var stortingsmann 1919-21 for Arbeidarpartiet frå einmannskrinsen Baneheien i Kristiansand.

Liv og gjerning
---------------

Etter gymnas var Wollnick 1885/86 lærar i Larvik. Deretter studerte han teologi, filosofi og jus ved universitetet i hovudstaden. Jamsides gjekk han frå 1888 infanterilinja ved Krigsskulen og vart vernepliktig offiser. Han vart premierløytnant i 1894 og kaptein i 1903. Etter juridisk embetseksamen i 1896 praktiserte han kunnskapen i Ringerike, Trondheim og Kristiansund. 

Allereie i studietida byrja Wollnick eit liv som bladmann, då han frå 1891 til -92 var redaktør i Ørebladet. I Kristiansund var han redaktør av Møre Tidende. Gjennom sitt arbeid som bladmann la han seg ut mot mange av maktpersonane i nordmørsbyen. År 1900 vart han såleis dømt til 80 dagars fengsel for å ha sverta sorenskrivaren. Han mista redaktørjobben og vart oppsagt frå stillinga som advokatfullmektig. I staden opna han eigen advokatpraksis og kjøpte avisa.

I 1905 var Wollnick utkommandert som konstituert sjef for Fjordene bataljon, før han kom tilbake til Austlandet og var fem år i Oslo og Horten. I 1909 flytta han til Kristiansand, der han dei neste to åra var redaktør i avisa Sørlandets Social-Demokrat. I Kristiansand var han medlem i bystyre og formannskap. Han var elles formann i skulestyret ei tid. Tingbolken 1919-21 var han stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet. I 1921 fekk han stillinga som politimeister i byen, før han så frå 1929 til han døde i 1936 var byskrivar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christian Wollnick» frå Wikipedia på bokmål, den 8. april 2022.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Referat af lagmandsretssag mod Redaktør og Overretssagfører Christian Hansen Wollnick, tiltalt for Ærekrænkelse mod Sorenskriver i Nordmøre Thomas Fasting

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
*For universitetet i Johannesburg, sjå Universitetet i Witwatersrand.*
Landskap i Witwatersrand, frå Witwatersrand National Botanical Gardens
Fossefall i Witwatersrand National Botanical Gardens
**Witwatersrand** er ei låg, sedimentær fjellkjede med høgder på 1700–1800 moh. som går i aust–vestleg retning gjennom Gauteng i Sør-Afrika. Namnet tyder på afrikaans «ryggen av kvitt vatn». Geologisk er ho kompleks, men dei grunnleggjande formasjonane er kvartsitt, konglomerat og leirskifer av Witwatersrandsystemet. Han utgjer eit kontinentalt vasskilje der vatnet renn nordover og ut i Limpopo og Indiahavet og sørover ut i Oranje-elva og Atlanterhavet.
Witwatersrand ligg i provinsen Gauteng, tidlegare kalla PMW–området, eit akronym for Pretoria, Witwatersrand og Vereeniging.

«Rand», eller «revet», som Witwatersrand òg vert kalla, er berømt for å vere kjelda for 40 % av gullet som nokon gong har vorte vunne ut frå jorda. Gullårene strekkjer seg 280 km frå Klerksdorp i vest til Bethal i aust og er 3,6 km djupe einskilde stader. Den sørafrikanske valutaen rand er kalla opp etter han. Den nordlegaste spissen til revet vart oppdaga berre nokre få kilometer frå dagens Magaliesburg, ved Blaauwbank, i 1874.

Witwatersrand omfattar òg storbyområdet til Johannesburg, som strekkjer seg langs det gullberande revet. Storbyområdet er avlangt og strekkjer seg frå området Randfontein og Carletonville i vest til Springs i aust. Det inkluderer det enorme byområdet East og West Render, og dessutan Soweto.

I juli 1852 vart det kjend at engelskmannen J.H. Davis hadde funne gull «i stor mengd» ved Paardekraal nær Krugersdorp, noko som var den tidlegaste gulloppdaginga i Rand. Davis selde gull til ein verdi av 600 oundt til styresmaktene i Transvaal, og vart kort tid etterpå beordra ut av landet på grunn av den gjeldande politikken om å halde det hemmeleg. I oktober 1853 oppdaga Pieter Jacob Marais, som var fødd i Cape Town, gull på breiddene av elva Jukskei, men òg dette funnet vart dyssa ned. Det første gruveselskapet, *Nil Desperandum Co-operative Gold Company*, vart danna ved Blaauwbank i 1874. Det vart teke ut gull ulike stader fram til 1886 då oppdaginga av hovudåra til Witwatersrand sette i gang det historiske gullrushet. Den etterfølgjande oppdaginga av andre rike og drivverdige årar av gull, førte til slutt til bygginga av det største urbane området i Afrika sør for Sahara.

For tida føregår den einaste «operasjonelle» gullgruveaktiviteten i området til Blaauwbank Gold Mine and Museum, som ligg nær Magaliesburg.

Kjelder
-------

1. ↑  Truswell, J.F. (1977). *The Geological Evolution of South Africa*. s. 21, 27–28, 33–36. Cape Town: Purnell.
2. ↑  *Encyclopædia Britannica* (1975). Micropaedia, Vol. X. p. 720. Helen Hemingway Benton, Chicago.
3. ↑  «From Van Riebeeck to Madiba». News24. 12. september 2012.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Witwatersrand» frå Wikipedia på bokmål, den 27. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
**Erling Bjørn** (17. januar 1931–29. mai 2015) var ein norsk langrennsløpar frå Alvdal. Han vart noregsmeister på femmila i 1956 og vann i alt fire NM-medaljar i tida mellom 1955 og 1959, alle på 50-kilometeren.

Karriere
--------

Bjørn gjekk i 1955 inn til sølvmedalje på femmila, slått av Martin Stokken med over tre minuttar, sjølv hadde Bjørn over ni minuttar betre tid enn tredjemann. Året etter, i sin beste sesong, vart han norsk meister på femmila. Han gjekk mål på tida 3.22.13 og var over tre-og-eit-halvt minutt føre sølvmannen Sverre Stensheim. Bjørn gjekk også sitt beste løp i Holmenkollen i same OL-sesongen, og vart nummer tre, vel eitt minutt bakom Hallgeir Brenden på andreplass, men over seks minutt bakom vinnaren Arvo Viitanen frå Finland. Sidan vann Bjørn ein bronsemedalje på NM-femmila i 1957, nøyaktig minuttet bak vinnaren Kristen Kvello. I 1959 avslutta Bjørn si tid som aktiv på nasjonalt toppnivå med eit NM-sølv på 50 km, i kring to-og-eit-halvt minutt bak noregsmeisteren Oddmund Jensen.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1954: Nr 5 på 30 km på Kongsvinger
* Ski-NM 1955: Sølvmedalje på 50 km i Trysil
* Ski-NM 1956: Gullmedalje på 50 km på Raufoss
* Ski-NM 1957: Bronsemedalje på 50 km på Rena
* Ski-NM 1958: Nr 7 på 30 km i Oslo
* Ski-NM 1959: Sølvmedalje på 50 km i Porsgrunn

### Besteplasseringar i Holmenkollrenna

* 1954: Nr 7 på 50 km i Holmenkollen
* 1955: Nr 9 på 50 km i Holmenkollen
* 1956: Nr 3 på 50 km i Holmenkollen
* 1959: Nr 8 på 50 km i Holmenkollen

Kjelder
-------

* P.Chr. Andersen: *Den nye olympiaboken*. 1957.
* *Sportsrevy*, aktuelle årgangar.
**Christian Henrik Thommessen** (fødd 30. november 1957) er ein norsk siviløkonom og finansmann fødd i Oslo. Han er son av Anette Thommessen og bror til Olaf Thommessen. Han er gift med Cathrine Thommessen og har tre døtrer. 

Thommessen vart fyrst kjend gjennom børseventyret til Media Vision på 1980-talet, men han har òg vore direktør i Norsk Hydro, IBM og Glamox. 

Etter at utanriksminister Jonas Gahr Støre hadde arbeidd for kandidaturet hans, vart han sommaren 2006 direktør i FN sitt utviklingsprogram, UNDP, der han skal drive med utvikling av forretning i dei minst utvikla landa i UNDP-satsinga «Growing Sustainable Business».

Rett før han skulle flytte til New York med familien sin sommaren 2006, vart han innblanda i ei båtulukke i Lillesand, der både han og kona vart skadde. Han tilstod i etterkant å ha hatt promille under båtturen. Seinare godtok han ei bot på 50 000 kroner for dette.

Kjelder
-------

* «Christian Thommesen» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 23. desember 2009.
* Store Norske Leksikon om Thommessen.
* Dagbladet, 15.08.06: Thommessen beklager promillekjøring.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Christina Lathan**, fødd **Brehmer**, (fødd 28. februar 1958) er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Altdöbern i Brandenburg som tevla for Aust-Tyskland. Ho vann OL-gull 1976 og EM-gull 1978 i 4 x 400 m stafett og OL-sølv 1976, EM-sølv 1978 og OL-bronse 1980 på 400 meter.

Aktiv
-----

Brehmer forbetra i slutten av april 1976 den austtyske rekorden på 400 meter til 50,10 sekund ved eit stemne i Sotsji i Sovjetunionen. Den 10. mai sette ho verdsrekord i Dresden, ho vart då klokka i mål på tida 49,77. Verdsrekorden vart berre seks veker gammal, til dess polske Irena Szewińska sprang distansen på 49,75 sekund. I OL-finalen i Montreal den 29. juli kneip Brehmer sølvmedaljen på 400-meteren, slått med over sekundet av Szewińska som forbetra verdsrekorden til 49,29. To dagar sprang Brehmer Aust-Tyskland inn til OL-gull og verdsrekord i 4 x 400 m stafett, etter Doris Maletzki, Brigitte Rohde og Ellen Streidt og Doris Maletzki hadde teke seg av dei tidlegare etappane.

I europameisterskapen 1978 kneip Brehmer på ny ein sølvmedalje på 400 m, to hundredels sekund føre Irena Szewińska, begge to vart for statistar å rekne mot Marita Koch som flytta verdsrekorden til under 49 sekund. Meisterskapen i Praha vart avslutta med EM-gull i 4 x 400 m stafett, saman med Christiane Marquardt, Barbara Krug og Marita Koch.

Under Sommar-OL 1980 forbetra ho som Christina Lathan sitt personbeste på 400 meter til 49,66 sekund og fekk bronsen, Marita Koch vart olympisk meister og Jarmila Kratochvílová tok sølv. I 4 x 400 stafett fekk Lathan sølv i lag med Gabriele Löwe, Barbara Krug og Marita Koch.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1976 i Montreal: Sølv på 400 m – 50,51, bakom (49,29). Gull i 4 x 400 m (3.19,2)
* EM 1978 i Praha: Sølv på 400 m – 50,38, bakom Marita Koch (48,94). Gull i 4 x 400 m (3.21,2)
* OL 1980 i Moskva: Bronse på 400 m – 49,66. Sølv i 4 x 400 m (3.20,3)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christina Lathan» frå Wikipedia på tysk, den 7. juli 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Christian Vidsteen** (11. januar 1832–1915) (fullt namn **Christian Bang Vidsteen**, somme tider skrive **Widsteen**) var ein norsk distriktslege og språkgranskar. Arbeidet hans med dialektane i Hordaland er ei kjelde til kunnskap både om språket og kulturen mot slutten av 1800-talet.

Vidsteen vart fødd på Hamarhaug i Ølve, der det i den tida var futegard. Faren, Ole Vidsteen, var fut i Sunnhordland og Hardanger. Etter at Christian Vidsteen var ferdig utdanna lege, var han eitt års tid utanlands, for det meste i Paris og Wien, før han vart distriktslege i Førde i Sunnfjord. I 1864 vart han distrikslege i Ytre Sunnhordland, med bustad på Stord. I 1882 slutta han i embetet og vigde seg etter det til språkstudiet. Same året gav han ut «Oplysninger om Bygdemaalene i Søndhordland». I 1884 kom «Opplysninger om Vossemaalet», og i 1885 «Opplysninger om Bygdemaalene i Hardanger» - om Hardingdialekta. «Ordbog over Bygdemaalene i Søndhordland» var truleg så å seia ferdig ved same tida, men vart ikkje trykt før i år 1900. I 1907 gav han ut ei dansk-norsk ordbok som skulle syna norske avløysarord for dei danske. Den boka som likevel har fått mest å seia og som må reknast som hovudverket hans er ordboka over Sunnhordlandsmålet som kom i år 1900.

Christian Vidsteen døydde i 1915. Han gav Vidsteenparken til Leirvik Brand- og bygningskommune. I dag har Stord kommune hand om eigedommen, der Sunnhordland Folkemuseum held til.

Kjelder
-------

* Vidsteen 1900, Christian Vidsteen: *Ordbog over Bygdemaalene i Søndhordland*. Nyutgåve ved Sunnhordland Folkemuseum og Sogelag, 1983. Føreord om forfattaren ved Reinert Leirvik.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
| Witney  |
| --- |
| Hovudgata i WitneyHovudgata i Witney Hovudgata i Witney |
| Plassering |
| 

Witney is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Oxfordshire |
| Distrikt | West Oxfordshire  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 22 765 |
| Koordinatar |  51°47′″N 1°29′″W﻿Koordinatar: 51°47′″N 1°29′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | OX28 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1993 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Witney**
 |

**Witney** er ein by i Oxfordshire i England. Han er administrasjonsby i distriktet West Oxfordshire, og ligg omkring 20 km vest for Oxford, rett ved hovudvegen A40 og elva Windrush.

Byen har vore kjent for produksjon av pledd sidan mellomalderen, men den siste fabrikken, Early's, er no nedlagt.

I seinare år har byen vokse kraftig, men den ser framleis i stor grad ut som ein typisk, gammal marknadsby i Cotswolds. Marknaden vart oppretta i mellomalderen, og det mest kjente landemerket er marknadskrossen *Buttercross* («Smørkrossen»), som har dette namnet fordi folk samla seg der for å handle smør og egg. Bygningen ved marknaden er frå mellomalderen, med ei klokke som vart installert i 1683.

Rådhuset er frå 1600-talet, og ein lokal segn seier at det vart teikna av Christopher Wren. Det finst ikkje bevis for at så er tilfelle. Soknekyrkja, vigd til Jomfru Maria, er frå 1200-talet. Gata *West End* reknast som ei av de best bevarte gatene i England.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Witney» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Kristján Örn Sigurðsson** (fødd 7. oktober 1980 i Akureyri) er ein islandsk fotballspelar som spela for Hønefoss (2010–2015). 

Vinteren 2005 kom han til den norske eliteserieklubben Brann, der han i 2005-sesongen for det meste blei nytta som høgreback, men sidan blei flytta inn som midstoppar.

Kristján Örn Sigurðsson er veslebror av den meir kjente Lárus Sigurðsson, som har hatt brukbar suksess i dei engelske klubbane Stoke og West Bromwich. Nettopp etter broren si anbefaling blei Kristján henta til Stoke som 17-åring, men han klarde aldri å slå gjennom der, og reiste attende til Island i 2001 der han spelte for KR Reykjavik.

Han markerte seg betre i den islandske toppdivisjonen og fekk sin debut på landslaget mot Italia i 2004.

I den første tida han var i Brann var han andreval som høgreback, men som fylgje av godt spel samstundes som konkurrentane fekk skadeproblem, spelte han dei fleste eliteseriekampane i 2005-sesongen.

Sigurðsson blir rekna som ein svært rask fotballspelar, samstundes som han er taklingssterk og har god spenst. I 2006-sesongen har han spelt glimrande i tospann med den islandske kollegaen sin Ólafur Örn Bjarnason og har fylt skoa til Brann sine tidlegare midtstopparprofilar Ragnvald Soma og Paul Scharner

Før han blei fotballspelar på heiltid, jobba han som assistent i barnehage. Kallenamnet hans blant Brann-tilhengjarane er «Ørn2». Ólafur Örn Bjarnason er «Ørn1».

Kjelder
-------
| Tepelenë |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Tepelenë** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Gjirokastër |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  432 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 8 949 |
| Koordinatar | 40°18′0″N 20°1′0″E﻿Koordinatar: 40°18′0″N 20°1′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Tepelenë kommune innafor regionen GjirokastërTepelenë kommune innafor regionen Gjirokastër |

**Tepelenë** er ein by og ein kommune i regionen Gjirokastër i Albania. Kommunen ligg sør i landet og grensar i vest til regionen Vlorë.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Tepelenë vart slått saman med landkommunane Qendër Tepelenë, Lopës og Kurvelesh. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Tepelenë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 4 342 innbyggjarar, medan dei fire kommunane som i dag utgjer storkommunen Tepelenë, til saman hadde 8 949 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Tepelenë. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Tepelenë.

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
Plasseringa til Oosterschelde
**Oosterschelde** («Aust-Schelde») er eit estuar i Zeeland i Nederland mellom Schouwen-Duiveland og Tholen i nord og Noord-Beveland og Zuid-Beveland i sør.

I romartida var dette den store munningen til elva Schelde. Før St. Felix-flaumen i 1530 rann ho nordover som ei elv frå austenden av Westerschelde, snudde vestover litt vest for Bergen op Zoom, og så vestover langs nordenden av det som i dag er Verdronken Land van Reimerswaal, og etter dette ut i eit breitt estuar. Seinare vart delar av desse tapte landområda tatt tilbake , slik at samanbindinga til Schelde berre var ein smal kanal kalla Kreekrak. Denne kanalen mudra derimot til og vart uframkommeleg. I 1903 vart Kreekak stengd på grunn av ei jernbanefylling over kanalen mellom øya Zuid-Beveland og fastlandet ved Noord-Brabant. Frå den tid har ikkje Oosterschelde lenger vore samanbunde til Schelde og fungerer ikkje lenger som eit estuar. 

Mellom Schouwen-Duiveland og Noord-Beveland er det to vegsamband, Oosterscheldedam i vest og Zeeland-brua i aust.

Stormflodbarrière og demning
----------------------------

The Oosterscheldekering
Etter Nordsjøflaumen i 1953 vart det avgjort at ein skulle stengje Oosterschelde med ei demning og ein barriere. Oosterscheldekering (Oosterscheldebarrièren), mellom Schouwen-Duiveland og Noord-Beveland, er den største av 13 barrièrar i Deltaprosjektet, og vart bygd for å verne store område av Nederland frå flaum. Ein fire kilometer lang seksjon har store sluser som normalt er open, men som kan lukkast under ugunstige vêrtilhøve. 

Då barrièren stod ferdig i 1986 har vasstraumen minka og skilnaden i tidvatnet er redusert frå 3,40 meter til 3,25 meter. Som følgje av dette vert det ikkje tilført ny sand til sandbankane utanfor og desse forsvinn sakte slik at kysten vert endra.

Oosterschelde nasjonalpark
--------------------------

Sidan 8. mai 2002 har heile Oosterschelde vorte ein nasjonalpark. Grensene er ved dika i Schouwen-Duiveland, Tholen og Sint-Philipsland, Noord-Beveland og Zuid-Beveland, og demninga i Deltaprosjektet. Med eit areal på 370 km² er han den største nasjonalparken i Nederland. Den totale kystlengda er 125 km.

Parken består hovudsakleg av saltvatn i Oosterschelde, men inneheld nokre slamflater, enger og grunner. På grunn av det varierte dyrelivet, inkludert unike artar for regionen, er parken populær hos dykkarar. Andre aktivitetar er segling, fiske, sykling og kikking på fuglar.

Sjå òg
------

* Deltaprosjektet

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oosterschelde nasjonalpark

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oosterschelde» frå Wikipedia på engelsk, den 7. februar 2008.*

Koordinatar: 51°33′14″N 3°57′57″E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Masdal** er ein matrikkelgard i Ørsta kommune, gardsnummer 95 i Ørsta. Han ligg ved Vartdalsfjorden, næraste garden er Rot (i nordaust) medan det er 4 km til Nøre-Vartdal (i sørvest).

Garden ligg på ein terrasse opp for Vartdalsfjorden, og er nemnd i eit diplom frå 1338. Garden hadde fire brukarar frå 1623, eit brukartal som heldt seg heilt fram til 1916. Fram til utskiftinga (1880-83) låg garden i eit klyngjetun. Tre av gardane flytta då husa sine til nye tufter. På det meste hadde garden sju brukarar (1930-talet).

Over garden stig bergsida opp mot Klovetinden med Masdalskloven. 27. juli 1940 gjekk det, etter eit styrtregn, ei mengd jordskred frå fjellsida ned over bøane på Masdal og grannegarden Rot. Ei «fælande gyrme la seg alle stader, så det var mest uråd å koma gjennom på nokon stad», skriv bygdebokforfattaren Johannes Buset. Fleire menneske på Masdal var tidvis i den største livsfare.

I åra 1873 og -74 fekk Masdal vegsamband med grannegarden Nøre-Vartdal i sørvest, og til Rot og grannebygda Barstadvik (i nordaust). 1956-58 vart vegen forbi garden del av hovudvegen mellom Bergen og Ålesund, no **E39**.

Fram til 1945 utgjorde Masdal saman med Rotnes og Rot eigen skulekrins kalla Bukta. Bukta er fellesnamnet for dei tre matrikkelgardane, som sidan 1945 har høyrt til Barstadvik skulekrins.

Folketal:

* 1801: 30 personar – (5 heimar)
* 1865: 29 personar – (4 heimar)
* 1900: 30 personar – (4 heimar)

Kjelder
-------

* Buset, Johannes: Vartdalssoga. Første bandet. 1964
* Grøvik, Ivar: Vartdalssoga. II og III. 1983 og 1984
* Folketeljingar for 1801, 1865 og 1900
Koordinatar: 77°31′60″ S 161°34′1″ E﻿

**Onyx River** er ei periodisk elv av smeltevatn som flyt vestover gjennom Wright Valley frå Nedre Wrightbreen og Lake Brownworth ved foten av isbreen til Lake Vanda. Elva flyt nokre få månader under den antarktiske sommaren.

Onyx River er ei av mange som vert studert av United States Antarctic Program av National Science Foundation. Elva flyt bort frå havet sidan Wrightbreen blokkerer innløpet til dalen. Ho er den lengste elva i Antarktis, med ei lengd på 40 km. Ho har fleire sideelvar og det er sett ut fleire vêrstasjonar langs heile elva. Vassnivået i elva er særs varierande, både i løpet av døgnet og året, og somme år tørkar elva inn før ho i det heile når innsjøen. Dei åra vassføringa er stor kan ho derimot føre til stor erosjon og ho vart rafta i 1984 av forskarar frå New Zealand. Det er ikkje noko fisk i Onyx River, men det finst mikroskopisk liv og algeveksten kan vere ganske omfattande. Antarktis New Zealand har halde ein delvis permanent leir ved Lake Vanda som har vore nedlagt dei siste åra. I dag er det ei lita hytte ved austenden av Lake Vanda. 

Kart over Wright Valley med Onyx River og Lake Vanda

Kjelder
-------

* "Antarctic’s longest river», s 16, og «What the flood revealed», s, 15–21, Antarctic Sun, 26. januar 2003
***Dagbladet Information*** er ei dansk avis som kjem ut dagleg i København. Avisa, som vel kan seiast å høyre til på den venstre sida i det idépolitiske landskapet, er utan tilknyting til politiske parti eller særskilde økonomiske interesser. Avisa samarbeidar redaksjonelt med dei britiske avisene The Guardian og The Observer.

Soge
----

Dagbladet Information vart skipa av Børge Outze 5. mai 1945, altså straks etter slutten på den tyske okkupasjonen av Danmark under Den andre verdskrigen, og nytta seg av dei lokala og det prenteverket som den tidlegare nazistiske avisa *Fædrelandet* hadde hatt i Store Kongensgade i København.

Avisas til tider stormfulle soge er skildra i både skjønnlitteratur og erindringslitteratur av mellom andre forfattarane Klaus Rifbjerg og Lasse Ellegaard.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Dagbladet Information**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ISNI

 |
Koordinatar: 59°15′57″N 10°51′51″E﻿

Onsøy prestegård
**Onsøy prestegard** eller **Velli gard** (gnr. 19) ligg nokre hundre meter nordaust for Onsøy kyrkje i Fredrikstad kommune.

Akkurat som for kyrkja kan historia til prestegarden sporast attende til mellomalderen, men omfang og plassering har variert over tid. Frå 1000-talet var nabogarden Torp prestegard, men i 1575 fekk sokneprest Hans Bang etablert Velli som prestegard, og hus vart flytta frå Torp til Velli (eller Valle). Fleire nabobruk vart lagde under prestegarden. Desse husmannsplassane, så som Nor, Raahaugen og Treskallen, er sidan selde.

Prestegardsbygningar
--------------------

Hovudbygningen er eit laftebygg i to etasjar med utvendig panel og delvis valma tak. Bygningen er frå midten av 1700-talet, men vart bygd om og utvida på 1800-talet. Han har ei sidefløy. Hovudbygningen vart freda saman med ei tidlegare drengestove i 1991. I nordkant av tunet står òg m.a. ein større driftsbygning. Sør for hovudhuset er restar av ein prestegardshage som i si tid hadde frukttre, grusgangar og lysthus.

Sal av prestegarden
-------------------

Sal av prestegarden har versert i avisene i ei årrekkje. I 2011 vart det meldt at prestegarden med 956 mål landbruksjord var lagd ut for sal. Salet vekte motstand, men etter mye att og fram vart det meldt i 2015 at konsesjon for sal var gjeve og eigedomen seld. Etter nokre år i privat eige vart prestegarden igjen lagd ut for sal i 2019, då med det meste av jorda frådelt. Medio 2020 var garden framleis ikkje seld.

Fornminne
---------

På prestegarden sin grunn er elles ni lokalitetar med funn av helleristingar og skålgroper frå bronsealderen. Mellom helleristingane er Onsøyskipet.

Kjelder
-------

* Terje Schou (1996). «Prest og kirke. Reformasjonen». *Onsøys historie, bind 3: Tiden fra 1537 til 1700*. s. 273ff. ISBN 82-993132-4-4.
* Nils E. Øy (1990). *Onsøy leksikon*. Onsøy: Munin. ISBN 82-91035-00-8.
* David Vogt (2000). *Helleristninger i Onsøy: Fredrikstad kommune, Østfold*. Oslo: Oldsaksamlingen. ISBN 82-7181-162-2.

* *Denne artikkelen bygger på «Onsøy prestegård» frå Wikipedia på bokmål, den 13. september 2020.*

Fotnotar
--------

1. ↑  Sjå særleg Schou (1996), s. 280ff.
2. ↑  Onsøy leksikon, s. 97, 126 og 149.
3. ↑  Kulturminnesøk om Onsøy prestegard.
4. ↑  Fredrikstad Blad, 6. desember 2011.
5. ↑  Tore Tindlund (20. august 2015). «Får endelig kjøpe prestegården for 7,5 millioner». Fredrikstad Blad. Henta 13. september 2020.
6. ↑  Fredrikstad Blad, 27. juni 2019. (Krev abonnement.)
7. ↑  Holter, Tonje (16. juli 2020). «Nå er prisen på denne prestegården satt ned tre millioner kroner». Henta 13. september 2020.  *Krev abonnement*
8. ↑  Enebolig på Torpebråten 3 Arkivert 2020-08-09 ved Wayback Machine. (salsannonse frå eigedomsmeklar)
9. ↑  Vogt (2000), s. 34–47.
10. ↑  Kulturminnesøk om Onsøyskipet.
**Kristofer Pedersson Indrehus** (7. april 1860–15. august 1946) var ein norsk gardbrukar og politikar frå Bremanger. Han var stortingsrepresentant for Venstre i tida frå 1913 til 1930, samt ordførar i heimkommunen i 16 år. 

Indrehus var son til ein gardbrukar på Indrehus i Bremanger. I ungdomen gjekk han eit skuleår, 1876/77, på Sogndal folkehøgskule. Åra frå 1880 til 1893 styrte han ein butikk i heimbygda. Han tok så over farsgarden og dreiv denne i fleire tiår. Frå 1893 arbeidde han om vintrane som oppsynsmann ved vinterfisket i Kalvåg i Nordfjord.

Frå 1898 var Indrehus ordførar i Bremanger, eit ombod han hadde til 1913. Han var 1902-13 amtet sin representant i Noregs fiskeriråd, og i 1907 medlem av den statlege folkeforsikringskomiteen. Indrehus møtte på Stortinget frå 1913, dei tre fyrste valperiodane vald frå einmannskrinsen Kinn. Etter omlegginga av valsystemet til fylkesvise krinsar, møtte han i tre treårs-periodar (1922-30) for Sogn og Fjordane. Heile tida på Tinget representerte han partiet Venstre.

På Stortinget var Indrehus medlem av Næringskomite nr 1 heilt fram til februar 1928. Han var sekretær i komiteen perioden 1919-21 og formann 1922-27. Då partifellen Johan Ludwig Mowinckel danna si andre regjering i februar 1928, vart Indrehus flytta over i Utanriks- og konstitusjonskomiteen.

Frå 1931 til -38 var han med i styret for Rikstrygdeverket.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Norsk Allkunnebok. VI. Bandet. 1955

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Møllebakken skole
**Møllebakken skole** er ein privat grunnskule i Bergen som vert driven med statstøtte og er eigd av Sjuandedags Adventistsamfunnet (SDA).

Historie
--------

Skulen vart etablert i 1951 under namnet «Adventkirken skole». Dei fyrste 20 åra vart den drive i ein leigegard i Sigurds gate i Bergen sentrum, før skulen vart flytta til kyrkjelyden sitt lokale på Kronstad i 1975, slik at den vart liggjande i tett tilknyting til kyrkjebygget til SDA. Midt på 1990-talet skifta skulen namn til «Adventkirkens grunnskole». Dette namnet vart ståande fram til 2008, då skulen skifta namn til Møllebakken skole, grunngjeve med at skulen ligg ovanfor Møllendal.

Tilknyting
----------

SDA er eit kyrkjesamfunn med fokus på utdanning og helsearbeid over store delar av verda. SDA Norge driv 10 grunnskular og ein vidaregåande skule, i Moss, Oslo, Sandefjord, Mjøndalen, Hønefoss, Sauar, Stavanger, Bergen, Trondheim og Tromsø.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Møllebakken skoles heimesider
* SDA i Norge
**Møre Folkehøgskule** er ein frilynd folkehøgskule i Ørsta i Møre og Romsdal. Skulen tar kvart år imot vel 85 elevar. Sidan 1992 har den vore eigd av Stiftinga Møre Folkehøgskule, der styremedlemane blir valde av den tidlegare eigaren Sunnmøre frilynde ungdomssamlag, og av Ørsta kommune.

Soge
----

Folkehøgskulen vart skipa i 1899 av Andreas Austlid etter samtalar med læraren Per Riste i Volda, som saman med Anders Vassbotn og brorsonen til Ivar Aasen, Jon Aasen, lenge hadde snakka om ein slik skule. Han opna 9. oktober 1899 året med støtte frå det offentlege. Etter at Austlid fekk bygd hus til han i 1902, fekk han namnet *Ljosheim*. Skipinga var inspirert av Christopher Bruun og hans skule *Vonheim*.

Fag
---

Linefag ved denne skulen er:

* Animasjon Japan
* Kina - Midtens rike
* Adventura Ekstremsport
* Adventura Body & Mind
* Adventura Sør-Amerika

Bakgrunnsstoff
--------------

* Møre Folkehøgskule

Kjelder
-------

Fotnotar

1. 1 2  Skule med internasjonal profil Arkivert 2011-03-19 ved Wayback Machine. ved more.fhs.no
2. ↑  Moren, Sven; Os, Edvard (1921), *Den frilynde ungdomsrørsla : Norigs ungdomslag i 25 år*, Oslo: Noregs ungdomslag, Laget
**Dag-Eilev Fagermo** (fødd 28. januar 1967) er ein norsk fotballtrenar. I 2020 blei han hovudtrenar for Vålerenga Fotball.

Fagermo byrja trenerkarrieren for Skarphedin, før han gjekk til Pors Grenland i 2002. Han trente så Notodden FK i 2005, før han fekk jobben som hovudtrenar i Strømsgodset før 2006-sesongen. Etter å ha trent Strømsgodset i to sesongar, gjekk han til Odd Grenland frå desember 2007. Han trente Odd frå 2008-sesongen. 

I 2014 leia Fagermo Odds Ballklubb til sin første seriemedalje på over 50 år. Same året første han også Odd til cupfinalen. I 2015 enda Odd på fjerdeplass i Tippeligaen, men spelte seg heilt til play-off i europaligakvalifiseringa. Der blei det tap for storlaget Borussia Dortmund. I 2016 leia Fagermo klubben til nok ein ny seriemedalje, denne gongen bronse.

I 2020 takka Fagermo ja til å bli trenar for Vålerenga.

Fagermo har òg vore varamedlem til kommunestyret i Sauherad kommune for Høyre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dag-Eilev Fagermo» frå Wikipedia på bokmål, den 7. mai 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Fagermo er vår mann», *Vålerenga*, henta 13. juni 2020
2. ↑  «Valglister Sauherad». TA.no. 8. august 2007. Arkivert frå originalen 10. august 2009.
**Dag Holmen-Jensen** (fødd 16. mai 1954) er ein norsk tidlegare skihoppar som var medlem av Fossum Idrettslag.

Han har ei NM-medalje, bronsemedalje i normalbakke på Fåvang i 1976. Johan Sætre vart suveren noregsmeister, Magnar Larsen kom på sølvplass.

Holmen-Jensen debuterte i verdscupen med 45. plass i Oberstdorf 30. desember 1979. Sesongen 1981 kom han på fjerdeplass i Lahti og var beste nordmann i tevlinga. 22. mars 1981 vann han avslutningsrennet i verdscupen. Han sigra i storbakken i Planica, framom verdscupvinnaren Armin Kogler. Sjølv vart han samanlagt nummer 17 i verdscupen, same plassering oppnådde han sesongen etter. I den tysk-austerrikske hoppveka 1981/82 vart han nummer seks i opningsrennet i Oberstdorf, og enda på åttandeplass samanlagt i hoppveka. Nummer åtte vart han også i verdsmeiserskapen i skiflyging i Kulm i mars 1982.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn

* 1978: Nr 13 i Holmenkollen
* 1980: Nr 14 i Holmenkollen
* 1981: Siger i Planica
* 1982: Nr 8 i skiflygings-VM i Kulm, nr 6 i verdscupen i Oberstdorf
* 1983: Nr 7 i Bærum

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1975: Nr 9 i storbakken i Bærum
* Ski-NM 1976: Bronsemedalje i normalbakken i Fåvang
* Ski-NM 1977: Nr 4 i storbakken på Odnes
* Ski-NM 1978: Nr 7 i storbakken på Lillehammer
* Ski-NM 1979: Nr 9 i normalbakken i Sprova
* Ski-NM 1980: Nr 9 i normalbakken i Asker
* Ski-NM 1981: Nr 10 i normalbakken i Rælingen
* Ski-NM 1982: Nr 5 i normalbakken på Raufoss
* Ski-NM 1984: Nr 12 i normalbakken på Kongsberg

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Gulnara Iskanderovna Galkina**, fødd **Samitova**, (fødd 9. juli 1978) er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Naberezjnyje Tsjelny i Tatarstan som tevla på mellom-, langdistanse- og i hinderløp. Ho vart olympisk meister i 3000 m hinder i 2008.

### Aktiv

Gulnara Samitova deltok under friidretts-VM 2003 i Paris, der ho vart nummer sju på 5000 meter. I 2004 kom ho på sjetteplassen på same distansen under Sommar-OL i Aten. Tidlegare same året sette ho ny verdsrekord på 3000 meter hinder med tida 9.01,59.

Galkina lukkast ikkje å ta medalje i hinder under VM i friidrett 2007 i Osaka, og enda på sjuandeplass. Derimot lukkast ho stort under dei olympiske leikane i Beijing i 2008, her forbetra verdensrekorden på 3000 meter hinder til 8.58,81, og tok ein suveren gullmedalje.

Under VM i friidrett 2009 i Berlin deltok leia Galkina hinderløpet til siste runde, men hadde lite å stille opp med i spurten og enda på fjerdeplass. Ho deltok i dei olympiske leikane 2012 og kvalifiserte seg til finalen i 3000 m hinder, men braut av og vart sist.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gulnara Samitova-Galkina» frå Wikipedia på engelsk, den 23. august 2015.*
| Cahul |
| --- |
| Horisonten til CahulHorisonten til Cahul |
| Styresmakter |
| Land  | Moldova |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2004) | 35 481 |
| Koordinatar | 45°54′″N 28°12′″E﻿Koordinatar: 45°54′″N 28°12′″E﻿ |
| Tidssone | EET (UTC+2) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.cahul.net |
| Plassering |
| 

Cahul is located in Moldova
Plasseringa til Cahul i Moldova

 |

**Cahul** (russisk Кагул, *Kagul*) er ein by sør i Moldova med om lag 35 000 innbyggjarar. Byen har vore busett i mange hundreår, men har hatt forskjellige namn opp gjennom tidene. I 1502 vart byen kalla Scheia og i 1716 *Formoza*. Det moderne namnet vart gjeve til byen etter slaget ved Kagul som vart utkjempa i nærleiken.

Byen har ofte vore åstad for kamphandlingar mellom forskjellige statar og har ofte skiftar eigarskap mellom land som Moldavia, Russland og Det osmanske riket. Byen var ein del av fyrstedømet Moldavia før 1812, så Det russiske keisardømet frå 1812 til 1856, og så igjen Moldavia/Romania (1856-1878), Russland (1878-1918), Romania (1918-1940) og så Sovjetunionen (1940-1941), Romania igjen og Sovjetunionen 1941-1991. Sidan 1991 har byen vore ein del av Moldova. Cahul er òg kjend for varmekjeldene her og for folkemusikken.

Bakgrunnsstoff
--------------

* cahulfest.net Arkivert 2012-05-29 ved Wayback Machine.
* kagul.ru

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Cahul» frå Wikipedia på engelsk, den 5. februar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Numedalslågen munnar ut i Larviksfjorden
Mølen i Larvik
**Larviksfjorden** er ein 7 km lang fjord som strekkjer seg frå linja Stavernodden fyr – Malmøya og inn til Larvik med Batteristranda heilt inst. Viksfjorden er ein 7 km lang sidefjord som strekkjer seg på nordsida av Malmøya og nordaustover mot Vikerøya. Langs vestsida av fjorden går den 5 km lange turstien «Fjordstien». 

Geologisk sett er Farrisvatnet ei fortsetjing av Larviksfjorden. Vatnet ligg 22 moh og er vel 20 km langt. Farriseidet er ein del av raet frå siste istid som har demd opp vatnet.

Numedalslågen som er den fjerde beste lakseelva i Noreg munnar ut i Larviksfjorden. Ho var tidlegare ei viktig fløtingselv og utskiping og produksjon av trelast har vore ei viktig næring i områda rundt Larviksfjorden, som t.d. Agnes. 

Farriselva er 900 meter lang og renn ut i Larviksfjorden. Elva og fjorden var viktige føresetnader det første sagbruket vart oppretta i 1539. Larviksfjorden og områda omkring er eit særs godt døme på korleis fjord og elvar saman skapt føresetnad for busetnad og utkomme i uminnelege tider. 

Både i seglskutetida og då dei første dampbåtane kom var òg dei ytre delane av fjorden viktige. Rundt 1750 vart det oppretta flåtestasjon i Stavern. Det første dampskipet i Noreg gjekk frå Stavern i 1827. I dag har Larvik daglege rutebåtsamband med Hirtshals i Danmark.

Langs fjorden er det ei rekkje fine badeplassar og sandstrender, som Hvittensand, Karistranda, Batteristranda, Rødbergstranda og Lillevikstranda. Det finst òg fleire gode hamneplassar for fritidsbåtar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Larviksfjorden» frå Wikipedia på bokmål, den .*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Dag Haugland** (fødd 19. august 1960) er ein norsk professor i informatikk og optimering. Han driv òg med maratonløp.

Haugland har jobba ved Universitetet i Bergen nesten heile yrkeslivet, og er i dag professor på Institutt for informatikk. Haugland si forsking har vore innan operasjonsanalyse og optimering (den kvantitative greina av logistikk). Han har publisert arbeid innan kombinatorisk optimering, global optimering og flyt i nettverk. Han har òg jobba for Christian Michelsens Institutt i Bergen, blant anna med doktoravhandlinga frå 1991 som handla om produksjonsplanlegging for oljeraffineri og var rettleidd av Sverre Storøy.

Dag Haugland er maratonløpar for IL Varegg i Bergen. Hans personlege rekord er på 2.29.55 frå 1995 i Hamburg, men då representerte han IL Skjalg og Noreg. Han fekk bronsa i NM i friidrett 2008 med tida 2.41 .00 bak vinnaren Henrik Sandstad og sølvvinnaren Ronny Hognestad.

Referansar
----------

1. 1 2  Alle tider menn – Øving
2. 1 2  Alle tider menn – Alfabetisk sortering på etternamn
3. ↑  Ifølgje hans eiga hjemmeside på Universitetet i Bergen som ble sist avlest den 16/7-2014.
4. ↑  Temaet for doktorarbeidet står i innholdsfortegnelse til doktorgradsavhandling som ligger på www.ub.uib.no Besøkt 16. juli 2014.
5. 1 2  Medaljevinnarar i Maraton-NM for menn
6. ↑  Bilete av Haugland frå Jølster i 2008

* *Denne artikkelen bygger på «Dag Haugland» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juni 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Dag Haugland i forskingsdokumentasjonssystemet CRIStin

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* CRIStin

 |
| Cahors |
| --- |
| Pont Valentré Pont Valentré |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Midi-Pyrénées Lot |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  64,72 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 20 003   309/km² |
| Koordinatar | 44°27′″N 01°26′″E﻿Koordinatar: 44°27′″N 01°26′″E﻿ |
| Høgd over havet | 130 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.mairie-cahors.fr |

**Cahors** (oksitansk: *Caors*) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *préfecture* i departementet Lot. Byen ligg dramatisk til med elva Lot på tre sider, kjend som *presqu'île* eller *nesten øy*. I dag er han kanskje mest kjend som senteret for den vidkjende «svarte» vinen AOC, som har vorte laga og produsert frå Bordeaux sidan mellomalderen, lenge før regionen utvikla sin eigen vinindustri.

Historie
--------

Cahors har hatt ei rik historie sidan keltisk tid, sjølv om det har gått nedover økonomisk sidan mellomalderen og han mista universitetet sitt på 1700-talet. I dag er byen ein populær turistby, der turistar kjem frå oppleve mellomalderstrøket og den unike brua Valentré frå 1300-talet. 

Cahors var ein framståande by i mellomalderen og var involvert i Hundreårskrigen og Hugenottkrigen. Han var òg berykta på den tida for å ha bankmenn som tok renter på låna sine. I følgje kyrkja vart dette rekna som ei synd (åger), og på grunn av dette vart Cahors synonymt med synd og vart nemnd i Dante sitt Inferno i lag med Sodoma som ein ond stad.

Pave John XXII, fødd Jacques Duèze eller d'Euse, vart fødd i Cahors i 1249 som son av ein skomakar.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Cahors**

* Vin frå Cahors
* Produsent av fin vin frå Cahors
* Informasjon og bilete av domkyrkja i Cahors
* Attraksjonar av Cahors

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*«kjørvel» omdirigerer hit. For andre tydingar av ordet, sjå kjørvel (fleirtyding).* 

|  |
| --- |
| **Hagekjørvel** |
| HagekjørvelHagekjørvel |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophyta |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophyta |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Skjermplanteordenen Apiales |
| **Familie:** | Skjermplantefamilien Apiaceae |
| **Slekt:** | Hundekjeksslekta *Anthriscus* |
| **Art:** | **Hagekjørvel** *A. cerefolium* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Anthriscus cerefolium***Hoffm. |

**Hagekjørvel** (*Anthriscus cerefolium*) er ein urt på 25-80 cm som blir dyrka som krydderurt og finst forvilla ved busetnader og avfallsplassar.

Skildring
---------

*Hagekjørvel* er ein eittårig plante med ein opprett, buska vekst. Stengelen har rundt tverrsnitt og er hol og glatt, men hårete ved basis til blada. Blada er eggforma og fleire gonger fjørdelte med tannete rand. Dei kan minna om persilleblad. Oversida er grasgrøn, medan undersida er lysegrøn. 

Planten blomstrar i mai-juni. Blomane finst samla i side- og endestilte skjermar. Einskildblomar er femtalige og regelmessige bortsett frå randblomane til kvar skjerm, som har forlenga kronblad mot utsida. Kronblada er kvite. Frøa er nøtter med eit kort nebb.

Rotsystemet består av ei kort, loddrett pålerot med nokre få, grove siderøter.

Utbreiing
---------

Planten har det naturlege utbreiingsområdet sitt i Midtausten, Kaukasus, Sentral-Asia og i Aust- og Sør-Europa. I Norden kan ein finna han forvilla frå hagedyrking. Arten er tilpassa lysopne eller halvskygga voksestader med ein jordbotn som er middels fuktig og næringsrik.

Bruk
----

Blada blir brukt friske eller frosne som krydder til suppe, sausar, salatar, kylling, egg- og fiskeretter. Heile planten luktar aromatisk og minnar om anis.

Sjå òg
------

* Spansk kjørvel

Fotnotar
--------


* *Denne artikkelen bygger på «Havekørvel» frå Wikipedia på dansk, den 1. september 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**International Union of Geological Sciences** (IUGS, «Den internasjonale unionen for geologiske vitskapar») er ein av dei største ikkje-statlege forskingsorganisasjonane i verda og har i dag 117 medlemsland. Fortida held sekreteriatet til i Trondheim ved Noregs geologiske undersøkingar (NGU). Organisasjonen vart etablert i 1961.

IUGS er medlem av *International Council of Scientific Unions*. IUGS støttar arbeidet med å utvikle geovitskapane gjennom å støtte vitskaplege studiar i heile verda. Ein skal nytte desse resultat for å bevare det naturlege miljøet på jorda, nytta naturressursane på jorda på ein klok måte og betre velstanden for land og livskvaliteten til alle menneske. Ein skal òg auke folk sitt medvit om geologi. 

I lag med UNESCO har organisasjonen såkalla *Joint programs*. Desse er til dømes International Geoscience Programme (IGCP), UNESCO Geopark Network og IGC, International Geological Congress, den største internasjonale geologiske kongressen i verda. 

Ein har òg gjort ulike initiativ for å spreie geovitskap, som til dømes International Year of Planet Earth, 2007-2009. SN si generalforsamling avgjorde i 2005 at 2008 skulle vere geovitskapen sitt år.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «International Union of Geological Sciences» frå Wikipedia på svensk, den 20. august 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
**Trees** var eit engelsk folkrockband som eksisterte mellom 1969 og 1972. Sjølv om gruppa selde dårleg i si tid, har ryktet deira vokse med åra. Som med andre samtidige folkrockartistar, var Trees påverka av Fairport Convention, men med eit tyngre og meir psykedelisk lydbilete. Songane til bandet var delt mellom versjonar av tradisjonelle songar og originale songar. 

Trees gav ut to studioalbum, begge i 1970, *The Garden of Jane Delawney* og *On The Shore*. Sistnemnde hadde plateomslag laga av Hipgnosis.

Det originale bandet vart oppløyst etter det andre albumet vart innspelt. Ein ny inkarnasjon av Trees vart danna og spelte fram til 1973. Denne gruppa omfatta Celia Humphris, Barry Clarke, David Costa, Barry Lyons (tidlegare Mr Fox), Alun Eden (òg tidlegare Mr Fox) og Chuck Fleming (tidlegare JSD Band). Innspelingar av denne besetninga finst berre som piratkopiar. 

Begge studioalbuma finst i dag på CD. I tillegg finst ei dobbel-utgåve av *On the Shore* frå 2007 med tidlegare ikkje utgjevne songar. Det same skjedde med debutplata i 2008.

Besetning
---------

* Bias Boshell - bassgitar, gitar, vokal
* Celia Humphris - solovokal
* Barry Clarke - sologitar
* David Costa - akustisk gitar
* Unwin Brown - trommer

Diskografi
----------

* *The Garden of Jane Delawney*, 1970, CBS Records
* *On the Shore*, 1970, CBS Records
* *Trees LIVE! (italiensk)*, 1989, Habla Label

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trees (folk band)» frå Wikipedia på engelsk, den 5. februar 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* ISNI
* BBC Things
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |