recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mongoland**, er ein norsk film frå år 2000. Filmen kan kategoriserast som ein romantisk komedie. Handlinga går føre seg i Stavanger og på Jæren. Filmen vart laga av ein gjeng filmstudentar i Stavanger. Dei hadde eit lågt budsjett til rådvelde, men filmen vart populær på kino. 

Mongoland vann prisen Gullklapperen på utdelinga av Amandaprisen i 2001.

* Regi: Arild Østin Ommundsen
* Manus: Gro Elin Hjelle, Eigil Kvie Jansen og Arild Østin Ommundsen
* Produsent: Ingrid Festøy Ottesen

Skodespelarar
-------------

Kristoffer Joner (Kristoffer. Var kjærasten til Pia, stor fan av Christopher Walken. Han forsvann sporlaust for to månadar sidan)
Pia Tjelta (Pia. Var kjærast med Kristoffer før ho reiste til England sommaren 1999).
Vegar Hoel (Vegar. Kjærast med Silje. Har ein innbilt fysisk skavank.)
Reidar Ewing (Wayne)
Kim Andersen
Gaute Garlid (Gaute)
Eigil Kvie Jansen
Marko Iversen Kanic
Stian Kristiansen (Stian, spelte i rockeband saman med Kristoffer)
Gary Cranner Lubovich (Gary, samfunnsengasjert rapp artist)
Silje Salomonsen (Silje)
Kyrre Haugen Sydness (Kyrre)
Jørgen Tjemsland
Terje Torkildsen (Prinsippfast taxisjåfør med hovudfag i idéhistorie)

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Mongoland* ved IMDb
* *Mongoland* i Norsk filmografi (Nasjonalbiblioteket)
**Ilja Vladislavovitsj Markov** (fødd 19. juni 1972) er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Asbest som i 1998 vart europameister og 1999 verdsmeister i 20 kilometer kappgang. Han vann elles sølvmedaljar i same øvinga ved OL 1996 og VM 2001.

Markov vann 10 km kappgang både i junior-VM 1990 og junior-EM 1991. Etter å ha vorte fjerdemann på 20 km ved Friidretts-VM 1995 i Göteborg, gjekk han seg opp sigerspallen under dei olympiske sommarleikane i Atlanta der han tok sølvmedaljen, ni sekundar bak Jefferson Pérez frå Mexico.

Både under europameisterskapen 1998 og verdsmeisterskapen 1999 gjekk Markov inn til siger på 20 km. Under VM i friidrett 2001 i Edmonton kjempa han og to landsmenn om gullmedaljen, ein kamp som enda med sølvmedalje til Markov, to sekundar bak Roman Raskazov og tre føre Viktor Burajev.

Markov var aktiv på toppnivå i kappgang til OL 2008.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1994 i Helsinki: Nr 18 – 1.26.53
* VM 1995 i Göteborg: Nr 4 – 1.21.28
* OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje – 1.20.16, bakom Jefferson Pérez (1.20.07)
* VM 1997 i Aten: Diskvalifisert
* EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 1.21.10, framom Aigars Fadejevs (1.21.25)
* VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje – 1.23.34, framom Jefferson Pérez (1.24.19)
* OL 2000 i Sydney: Nr 15 – 1.23.03
* VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 1.20.33, bakom Roman Raskazov (1.20.31)
* VM 2003 i Paris: Nr 8 – 1.20.14
* VM 2005 i Helsinki: Diskvalifisert
* VM 2007 i Osaka: Nr 9 – 1.24.35
* OL 2008 i Beijing: Nr 17 – 1.22.02

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ilya Markov» frå Wikipedia på engelsk, den 2. august 2018.*
**Fanøya** eller **Fanøy** er ei lita øy i øygruppa Batalden som ligg heilt vest i tidlegare Flora kommune, no i Kinn kommune i Vestland fylke. Storleiken på øya er ca. 1 km² stor og består av grusveg og opptrakka turstiar. Næraste by er Florø som ligg ein halvtimes båttur unna.

Fanøy er senteret i Batalden. Her ligg Batalden bedehuskapell (vigsla 23. oktober i 1907 og eigd av bygdefolket), Batalden landhandel og rutebåtkai. 
Batalden skule vart bygd i ca. 1965, men etter ca 45 år i drift vert skulen nedlagt frå hausten 2010. 

Fiskeri har vore hovudgrunnlaget for busetnad på øyane. I dag er det fleire fiskebåtar av ulik storleik her. I tillegg er det fiskeoppdrett, konfeksjonsverksemd og turistverksemd. 

Det store sildefisket frå 1820 til 1870 har sett sine spor på øya. Ein kan framleis sjå murane etter saltbuene rundt omkring på øya.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 39 personar på Fanøya.

Kjelder
-------

1. ↑  Faktaark, kartverket.no
2. ↑  Folketeljing 1900 for Kinn herred, frå Digitalarkivet


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Øystein Langedrag**, fødd 1786 og daud 1848, var ein spelemann frå Seljord i Telemark. Han var den førande spelemannen i Telemark i si tid, attmed Knut Lurås frå Tinn. Han var og lærar for Myllarguten.

Langedragen fekk mykje av spelet sitt beinveges frå Jon Kjos, men kom til å føre nye tonar inn i Telemarksspelet. Han "låg ute", som det heiter, under Napoleonskrigane åra 1807 til 1814, og kom attende med nye impulsar. Han råka på spelemenn frå andre dalføre, og kom til å høyre marsjorkester, noko som påverka tonekjensla. Spelet til Øystein vart meir klassisk durprega av dette. Samstundes er det rekna at det var Øystein som førte bruremarsjen inn i hardingfeletradisjonen i Telemark. 

Øystein Langedrag lærte opp Myllarguten, men og sonen Leiv Sandsdalen. Frå Sandsdalen gjekk spelet etter Øystein vidare til mellom andre Torkjell Haugerud. Mykje av spel-tilfanget i Vinje er langedrag-spel. Gangarane Langedragen 1, 2 og 3 har namn etter han. Han var au opphavsperson til slåttane om Kivlemøyane.
**Phyllis Chanez Francis** (fødd 4. mai 1992) er ein USA-amerikansk tidlegare sprintar som i 2017 vart verdsmeister på 400 meter. Ho har elles vunne OL-gull og to VM-gull i 4 x 400 meter stafett.

Francis deltok i VM i friidrett 2015 og vart nummer sju på 400 meter. Året etter kom på ho på femteplass på 400 m under sommarleikane i Rio de Janeiro, før ho var med å vinne gullmedaljen i 4 x 400 meter stafett. Noko overraskande sigra ho på 400-meteren i verdsmeisterskapen i London, der ho sette personleg rekord på 49,92 sekund. Fire dagar seinare fekk ho æra av å springe USA inn til ein suveren siger i den lange stafetten. Francis presterte livsbeste 49,61 sekund i VM-finalen 2019, men vart ikkje betre enn nummer 5 i løpet. Deretter tok ho seg av startetappen då USA enno ein gong tok VM-gull i 4 x 400 m stafett.

Kjelder
-------

* World Athletics
* *Denne artikkelen bygger på «Phyllis Francis» frå Wikipedia på engelsk, den 22. september 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| **Steinvendarar** |
| Svartsteinvendar, Arenaria melanocephala Foto: Tim BowmanSvartsteinvendar, *Arenaria melanocephala* Foto: Tim Bowman |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Overorden:** | Neoaves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Snipefamilien Scolopacidae |
| **Slekt:** | **Steinvendarar** *Arenaria*Brisson, 1780 |

**Steinvendarar** er to fugleartar i den biologiske slekta ***Arenaria*** i snipefamilien. Dei er mykje nærskylde til småsniper i slekta *Calidris*.

Skildring
---------

Begge fuglane er karakteristiske mellomstore vadefuglar, ca 22-25 centimeter lange. Dei er hekkefuglar i høy-Arktis, og er trekkfuglar. Desse tettbygde, kraftige fuglane har sterk nakke og nebb godt eigna til beiteteknikken dei nyttar. Som namnet tilseier, desse artane kan lett snu steinar eller tang på jakt etter skjulte virvellause dyr. Dei er sterkt knytt til kysten, og føretrekk steina strender framfor sand, og er ofte funne saman med andre vadarar som fjøreplytt.

Utsjånaden deira er slåande i flukt, med kvite flekker på rygg, venger og hale.

Artar
-----

Arten steinvendar, *Arenaria interpres*, har ei sirkumpolar utbreiing, og er ein langdistansetrekkfugl, overvintrar på kysten så langt sør som Sør-Afrika og Australia. Han er derfor eit vanleg syn på kysten nesten overalt i verda.

I hekkedrakta er dette ein prangande fugl, med eit svart-kvitt hovud, kastanjefarga rygg, kvit underside og raude bein. Den grålege vinterfjørdrakta er eigenleg brun over og kvit under.

Dette er ein generelt tillitsfulle fuglar og er opportunistiske i søk etter føde. I motsetnad til dei fleste andre vadarar kan dei leve av avfall, og har ein fenomenal liste over moglege matkjelder, inkludert kokos.

Læte frå arten er ein stakkato 'tøkk-tøkk-tøkk'.

Arten steinvendar er ein av artane som vert omfatta av avtalen *Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds*, (AEWA).

Svartsteinvendar, *Arenaria melanocephala*, har ein liknande struktur som sin meir utbreidde slektning, men har svart overside og bryst, og kvit underside. Han har ei mykje meir avgrensa rekkjevidd enn steinvendar, hekkar i vestlege Alaska, og overvintrar hovudsakleg på stillehavskysten av USA.

Kjelder
-------

* *Første versjon av denne artikkelen byggjer på «Turnstone» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juni 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Steinvendarar**
St. Mattias i Malling kyrkje i Jylland i Danmark
**Apostelen Mattias** var den tolvte av apostlane i den kristne oldkyrkja. Han høyrde truleg til flokken av læresveinar som hadde følgt Jesus, og han hadde vore til stades på Oljeberget ved Kristi himmelferd. Mattias vart utvald som ny apostel ved ei loddtrekking etter at Judas Iskariot hadde falle ifrå. Apostelvalet er omtalt i Apostelgjerningane 1,23.

Mattias var frå Betlehem og var oppvaksen som jøde. Namnet Mattias tyder «Guds gåve». Ifølgje Apostelgjerningane var Mattias til stades og mottok Den Heilage Ande på pinsedagen. Kva han sidan gjorde som apostel, er uvisst, dei legendene som er fortalde om verksemda og martyrdøden hans er ikkje pålitelege. I nokre skrifter kan han ha vore forveksla med apostelen Matteus. Eit apokryft evangelium vart utgjeve i namnet hans, men det finst det berre nokre få setningar att av. 

Etter tradisjonen forkynte han evangeliet i heimlandet i 33 år før han vart kalla inn til ypperstepresten Ananias, som nekta han å preike. Men Mattias forkynte i staden for Det høge rådet, med det resultatet at dei vart rasande og lét han steine. Ein romersk soldat gav han nådestøyten og hogg hovudet hans av med ei øks. Året var 63. Andre forteljingar hevdar at han misjonerte i Kappadokia og ved Kaspihavet, atter andre at han var misjonær i Etiopia. 

I kunsten vert Mattias framstilt som apostel med ei bok eller ein skriftrull som apostelsymbol, eller med øks, sverd eller steinar som teikn på martyriet hans. På primstaven står minnedagen hans avmerkt den 24. februar, mattismesse om våren. Den katolske kyrkja har frå 1969 feira minnedagens hans den 14. mai, medan ortodokse kyrkjer feirar minnedagen hans den 9. august.

Kjelder
-------

* Apostelen Mattias på katolsk.no

### Referansar

1. ↑  Apg 1,23 ved Bibel.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NKC

 |
***Oslo-Pressen*** var ei fellesavis som kom ut i Oslo dei fem første dagane etter frigjeringa i mai 1945.

Etter oppfordring frå leiinga av Heimefronten vart det dei fyrste fredsdagane gjeve ut ei fellesavis i Oslo, der medarbeidarar frå både stansa aviser og ikkje-stansa aviser deltok. Heimefronten ville hindre at aviser som ikkje hadde vorte stansa under krigen skulle få dra nytte av å ha intakt produksjonsutstyr, noko avisene som hadde vorte stansa ikkje hadde.

Fyrste utgåve vart laga i all løyndom i lokala til Aftenposten natt til 8. mai. Avisa kom ut to gonger dagleg. Fyrste avis vart trykt i 453 100 eksemplar, med hovedoverskrift: «Vår kamp er kronet med seier». Kveldsutgåva 8. mai vart trykt i 324 200 eksemplar. Opplaget heldt seg like høgt i dagane som kom.

*Oslo-Pressen* vart utgjeven til og med 12. mai. Dei ordinære avisene kunne ha normal drift og kom som vanlege aviser frå 14. mai.

Det vart lagt særleg vekt på hovudstaden og tilhøva der, men òg mange andre stadar fekk sina fellesaviser frå 8. mai og nokre dagar utover, slok som *Askim-Pressen*, *Fellesavisen* (Lillehammer), *Fellesavisen* (Harstad), *Fredrikstad-Pressen, Den frie Rørospresse, Fritt Norge* (Drammen), *Halden-Pressen*, *Hamar Frie Presse*, *Haugesunds-Pressen*, *Mosjøpressen, Romsdalspressen* (Molde), *Sarpsborg-pressen* og *Trondheims-Pressen*.

Kjelder
-------

Johan Ellefsen (2001). «Bildet som ikke skulde ha vørt tatt» (PDF). Stiftelsen norsk Okkupasjonshistorie. 

* *Denne artikkelen bygger på «Oslo-Pressen» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2018.*
Logoen til Det internasjonale friidrettsforbundet
**Det internasjonale friidrettsforbundet** eller **IAAF** (frå engelsk: *The International Association of Athletics Federations*) er den øvste styrande organisasjonen for friidrett. Forbundet vart skipa den 17. juli 1912 under den første kongressen i Stockholm av representantar frå 17 nasjonale friidrettsforbund. IAAF arbeider mellom anna med standardisering av tidtaking og registrering og godkjenning av verdsrekordar. 

Forbundet er organisert i underorganisasjonar for Afrika, Asia, Europa (Det europeiske friidrettsforbundet), Nord-Amerika, Sør-Amerika og Oseania. Det har om lag 200 medlemsorganisasjonar frå land i alle verdsdelane. I Noreg er Norges Friidrettsforbund underordna IAAF. Den noverande presidenten i IAAF er Lamine Diack frå Senegal.

Forbundet organiserer også fleire store stemne og meisterskap, mellom anna:

* VM i friidrett
* VM i friidrett innandørs
* VM i terrengløp
* Verdscupen i friidrett
* Diamond League
* IAAF World Athletics Final

Presidentar
-----------

* Sigfrid Edström, Sverige, (1912-1946)
* Lord Burghley, Tyskland, (1946-1976)
* Adriaan Paulen, Nederland, (1976-1981)
* Primo Nebiolo, Italia, (1981-1999)
* Lamine Diack, Senegal, (1999-)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Det internasjonale friidrettsforbundet» frå Wikipedia på bokmål, den 2. september 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «International Association of Athletics Federations» frå Wikipedia på engelsk, den 2. september 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC
* NLA

 |
**Utsira Radio** var ein kystradiostasjon som var i drift på øya Utsira i Rogaland i tidsromet 1919-1940.

Utsira Radio is located in Rogaland
Plasseringa til Utsira Radio

Det kom telegraflinje i sjøkabel til Utsira i 1869. Bakgrunn for det var øya si betydning under sildefiskeria. Denne lina, som seinare og vart brukt til telefon, var utsett og i lange perioder ute av drift. Då Marinen, frå 1912 tok til å bygge kystradiostasjonar, vart Utsira ein aktuell stad.

Det vart bevilga midlar til stasjonen i 1914. Same året vart og plassering bestemt. Under 1. verdskrigen vart det vanskeleg å få tak i ytstyr. Arbeidet med stasjonen kom i gang att i november 1918, og etter nokre månader med prøvedrift, starta ordinær drift 7. juni 1919. Stasjonen dekte Nordsjøbassenget og den delen av kysten som låg i skugge for sendaren på Rundemanen. A/S Norsk Marconicompani leverte sendaren, ein 35 kW gnistsendar.

Etter kvart som radiokringkasting vart vanleg, fekk mange lyttarar problem med støy frå dei store gnistsendarane. Dette, og at det etter kvar kom fleire kystradiostasjoar, gjorde at det vart på tale å legge ned Utsira Radio. Men stasjonen vart førd vidare og noko utbygd og modernisert, tidelg på 1930-talet.

Sendaren på Utsira Radio vart øydelagd av tyske representantar 10.april 1940. Stasjonen vart nytta av tyskerar utover i krigen. I november1944 og januar 1945 vart stasjonen bomba av engelske fly. Stasjonen brann. Han vart ikkje oppattbygd etter krigen.
Utsira radio leia fleire redningoperasjonar til sjøss. Dei kjendaste var då dampskipa «Trym» og «Karmt» kom i havsnaud i Nordsjøen i januar 1937.

Kjelder
-------

Arne Hestad (2019). «Utsira Radio - det første store radiosambandsprosjekt på Haugalandet» (PDF). *Årbok for Haugalandmuseene 2009-2010 – Haugalendingen* (haugalandmuseet.no): side 148-159.
Flagget til COMECON
Dei europeiske handelstraktatane i 1988. 
██ EF
██ EFTA
██ COMECON
**Council for Mutual Economic Aid** (**COMECON** eller **CMEA**) var ein økonomisk samarbeidsorganisasjon for ei rekkje kommunistland med Sovjetunionen i spissen.
Han vart skipa i 1949 og vart nedlagt i 1991.

Formålet med organisasjonen var å samordne medlemslanda sin økonomi, teknologi, i tillegg til å fremme industrialiseringa og heve levestandarden. Det vart satsa spesielt på oljetransporten og jarnbane mellom dei involverte landa. I tillegg vart Den internasjonale banken for økonomisk samarbeid oppretta i 1964.

Organisasjonen hadde hovudsete i Moskva.

Medlemsland
-----------

* Albania (1949-1961)
* Aust-Tyskland (1950-1990)
* Bulgaria
* Cuba (frå 1972)
* Jugoslavia (observatørstatus 1955, assosiert medlem frå 1964)
* Mongolia (frå 1962)
* Polen
* Romania
* Sovjetunionen
* Tsjekkoslovakia
* Ungarn
* Vietnam (frå 1978)

I tillegg hadde organisasjonen samarbeidsavtalar med Kina, Nord-Korea, Afghanistan, Angola, Finland, Irak, Jemen, Laos, Mexico, Mosambik og Nicaragua.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «COMECON» frå Wikipedia på bokmål, den 9. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
**Alfredo Catalani** (fødd 19. juni 1854 i Lucca, død 7. august 1893 i Milano) var ein italiensk romantisk operakomponist. I dag er Catalani best kjend for operaene *Loreley* (1890) og *La Wally* (1892).

Biografi
--------

Alfredo Catalani gjekk på musikkonservatoriet i Milano og vart undervist av Antonio Bazzini. Då han sjølv tok til å komponera, valde han å ikkje følgja med den veristiske bølgja som skylde over italiensk opera frå 1880-åra. I staden brukte Catalani ein meir tradisjonell komposisjonsstil som nærmar seg stilen til Jules Massenet og Giacomo Puccini, og han vart også inspirert av Amilcare Ponchielli. Diverre kom verka hans Catalani i skuggen av både dei veristiske og dei tidlegare romantiske komponistane, og har i dag mist plassen sin i det moderne repertoaret. Dei tidlege operaene hans, *La Falce* (1875), *Elda* (1880), *Dejanice* (1883) og *Edmea* (1886) hadde laber suksess, mykje på grunn av dårlege librettoar.

Den mest populære Catalani-operaen *La Wally* (1892), med libretto av Luigi Illica, tek plass i Alpane i Tyrol, og vert m.a. hugsa for den dramatiske sluttscena, der heltinna Wally kastar seg uti eit ras og døyr. Operaen inneheld arien «Ebben? Ne andrò lontana» som enno vert framført ofte i dag. Arien var m.a. sentral i kultfilmen Diva (1981), der han vart sungen av Wilhelminia Fernandez. Våren 2017 sang den norske sopranen Kari Postma tittelrollen i *La Wally* ved Volksoper Wien.

Alfredo Catalani døydde av tuberkulose i Milano i 1893, 39 år gamal. Han vart gravlagd på Cimitero Monumentale, som i dag hyser gravene til kunstnariske storleikar som Amilcare Ponchielli og Arturo Toscanini. Toscanini var ein forkjempar for Catalani sin musikk, og kalla dottera si Wally til ære for operaen. I 1952 vart det gjort opptak medan Toscanini dirigerte NBC Symphony Orchestra til siste akt frå *La Wally* og «vassnymfenes dans» frå *Loreley* i Carnegie Hall. La Wally vart også framført i desember 1953 på La Scala i Milano for å markera 100-årsjubileet for fødeåret til komponisten.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alfredo Catalani» og «La Wally», begge frå Wikipedia på engelsk, den 18. desember 2013.*

### Fotnotar

1. ↑  Diva på the Internet Movie Database
2. ↑  Petsch, Barbara (22. mars 2017). «Postma und Stiehl: „La Wally ist wie meine Mutter"». *Die Presse* (på tysk). Henta 28. oktober 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
SAARC-sekretariatet i Katmandu.
Kart over SAARC-status. Medlemsland er avmerkte i mørkeblått og observatørar i blått.
**Den sørasiatiske regionale samarbeidsorganisasjonen** (engelsk *South Asian Association for Regional Cooperation*, **SAARC**) er ein internasjonal organisasjon for Sør-Asia stifta i 1985. Samarbeidsorganisasjonen arbeider for å auka samhandel mellom medlemslanda og styrka den økonomiske utviklinga i regionen. Hovudsetet ligg i Katmandu i Nepal.

Den sørasiatiske regionale samarbeidsorganisasjonen blei grunnlagd av sju land i 1985, med det første møtet halde i Dhaka i Bangladesh den 8. desember same året. I 2005 blei Afghanistan med i organisasjonen, som dermed har åtte medlemsland.

Generalsekretær i organisasjonen er Arjun Bahadur Thapa frå Nepal (sidan 2014).

Medlemmer
---------

* Afghanistan
* Bangladesh
* Bhutan
* India
* Maldivane
* Nepal
* Pakistan
* Sri Lanka

Observatørar er Kina, EU, USA, Iran, Sør-Korea og Japan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «South Asian Association for Regional Cooperation» frå Wikipedia på engelsk, og «Den sørasiatiske regionale samarbeidsorganisasjonen» frå Wikipedia på bokmål den 21. september 2014.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2007-11-19 ved Wayback Machine.
Ægir Bryggeri.
**Ægir Bryggeri** er eit mikrobryggjeri i Flåm i Aurland kommune i Vestland. Bryggjeriet er kalla opp etter den norrøne guden Ægir og vart grunnlagd av Aud Melås og Evan Lewis i 2007. Sjefsbryggar er Evan Lewis. 

Bryggeriet er tilknytt Flåmsbrygga Hotel, Flåmstova Restaurant og Furukroa Café.

Øltypar
-------

Bryggeriet lagar følgjande øltypar, som kan kjøpast i polutsal og butikkar i heile landet, og som alle er av typen real ale:

* Bøyla Blonde Ale, 4,7 %
* India Pale Ale, 6,5 %
* Rallar Amber Ale, 4,7 %
* Sumbel Porter, 4,7 %
* Ægir Ratatosk Double IPA, 9 %

I tillegg til desse, som vert laga året rundt, har bryggeriet også fleire typar øl som vert bryggja til ulike årstider eller er eingongsbrygg:

* Brime Red Lager, 4,7 %
* Julebrygg, 4,7 % (raud etikett) og 7 % (grøn etikett)
* Kvase Kølsch, 4.5% (2007–2008)
* Påskesol!, 4,7 %
* Saison, 6,5 % (2008)

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Ægir Bryggeri» frå Wikipedia på bokmål, den 13. juli 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Ægir Bryggeri**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
**Nynorsk kultursentrum** er ei ideell stifting som arbeider for nynorsk skriftkultur i gjensidig samarbeid med Ivar Aasen-instituttet i Volda. Stiftinga eig og driv Ivar Aasen-tunet i Ørsta, Haugesenteret i Ulvik og Vinjesenteret i Vinje der dei gjennomfører eit breitt kulturprogram året rundt. Høgdepunktet er Dei Nynorske Festspela i slutten av juni, ei årleg feiring av den nynorske skriftkulturen. 

19 fylke, kommunar, utdanningsinstitusjonar, kulturinstitusjonar og organisasjonar står bak stiftinga: Noregs Mållag, Noregs Ungdomslag, Litteraturselskapet Det Norske Samlaget, Det Norske Teatret, Sunnmøre Museum, Møre og Romsdal fylkeskommune, Ørsta kommune, Høgskulen i Volda, Volda kommune, Møreforsking Volda, Landssamanslutninga av nynorskkommunar, Vestmannalaget, Universitetet i Bergen, Møre Folkehøgskule, Universitetet i Tromsø, Sogn og Fjordane fylkeskommune, Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet, Hordaland fylkeskommune og Universitetet i Oslo.

Stiftinga vart skipa 31. august 1993 og er organisert med eit styre og eit råd. Frå 1999 til 2018 var Ottar Grepstad direktør. Sidan 2018 har direktøren vore Per Magnus Finnanger Sandsmark.

Nynorsk leksikon
----------------

Eit prosjekt Nynorsk kultursentrum har drive med er eit nynorsk leksikon. 26. mai 2009 starta pilotprojektet for det som vart allkunne.no, eit nynorsk kulturhistorisk leksikon. Leksikonet var eigd av Det norske Samlaget og Nynorsk kultursentrum.

Kjelder
-------

1. ↑  *Nynorsk kultursentrum* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 15. desember 2013, henta 15. desember 2013

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Nynorsk kultursentrum

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BR orgnr

 |
**Knut Kvale** er ein norsk språkteknolog som har spesialisert seg på lydteknologi.

Kvale er sivilingeniør frå 1987 og har ein doktorgrad frå 1993 ved institutt for Teleteknikk, NTNU. Han har vore sentral i utviklinga av taleteknologi hos Telenor. Han har også vore aktiv i utforminga av norsk språkteknologi, m.a. som medlem av rådet i Språkbanken.

Kvale arbeider som seniorforskar ved avdeling for forsking og framtidsstudium ved Telenor og har vore professor II ved Universitetet i Oslo, institutt for medier og kommunikasjon og professor II i taleteknologi/signalbehandling ved Universitet i Stavanger 1999-2006.

Bibliografi (utval)
-------------------

* Kvale, Knut & Sell, Olav & Hodnebrog, Stig & Følstad, Asbjørn. (2020). Improving Conversations: Lessons Learnt from Manual Analysis of Chatbot Dialogues. 10.1007/978-3-030-39540-7\_13.
* Kvale, Knut. (2014). Norsk språk i eit taleteknologisk perspektiv. Sprog i Norden. 9-23.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Kvale, Knut - MediaLT», *medialt.no*, henta 8. november 2022
2. ↑  Kvale, Knut. (2014). Norsk språk i eit taleteknologisk perspektiv. Sprog i Norden. 9-23.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* CRIStin

 |
Cymbalar
**Cymbalen** er eit perkusjonsinstrument. Ein cymbal er laga av ei metallegering, ofte ei bronselegering, beståande av ca 20% tinn og 80% kopar eller ei messinglegering for billigare cymbalar. Mengda tinn legeringa kan reduserast for å oppnå ein annan lydkarakteristikk, men han kan ikkje overstige 20%. Legeringa vil då bli ueigna til å laga cymbalar av. Cymbalar blir støypte før dei blir dreidde og deretter hamra for hand eller ved hjelp av maskin.

Cymbalar finst i dei fleste storleikar, og blir ofte brukt til å markera skifter og/eller aksentar i musikken. Cymbalen blir i dag brukt i dei fleste musikkstilar, og ein kan mellom anna finna dei individuelt, saman med andre slaginstrument, eller på eit trommesett.

Dei vanlegaste cymbalane i trommesettet er *hi-hat*, *crash* og *ride*. Innanfor marsj og klassisk musikk blir det for det meste brukt store *crash*- eller *ride*-cymbalar saman med køller i storleiken 18" til 22". Variantar av hihaten blir òg brukt, men blir då kalla A2 og er i storleiken 18" til 22" (innanfor marsjavdelinga er dei i storleiken 12" til 16"). Desse har stroppar til å tre over hendene når dei blir spelte med.

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Cymbal» frå Wikipedia på bokmål, den 23. juli 2009.*


| * v
* d
* e
Instrumenta i symfoniorkesteret |
| --- |
| Strengeinstrument: | Fiolin • Bratsj • Cello • Kontrabass • Harpe |
| Treblåseinstrument: | Fløyte • Pikkolofløyte • Klarinett • Bassklarinett • Obo • Engelsk horn • Fagott • Kontrafagott |
| Messinginstrument: | Valthorn • Trompet • Trombone • Tuba |
| Perkusjon: | Pauke • Trommer • Triangel • Cymbal |
Senter for digitale forteljingar ved UiB.
**Senter for digitale forteljingar** (CDN) er eit forskingssenter ved Universitetet i Bergen etablert i juli 2023. Senteret er underlagt Institutt for lingvistiske, litterære og estetiske studium ved Det humanistiske fakultetet. Det er eit senter for framifrå forsking (SFF) finansiert av Noregs forskingsråd for perioden 2023-2033.

Senteret vil fokusera på humaniorastyrt forsking innan elektronisk litteratur, spelstudier, digital kultur og berekning, for å fremja forståinga av digitale forteljingar.

Senteret er leia av Scott Rettberg og Jill Walker Rettberg, professorar i digital kultur ved UiB. Senteret vil ha ei tverrfagleg tilnærming og samarbeida med forskarar frå mange fakultet ved UiB, og dessutan nasjonale og internasjonale samarbeidspartnarar.

Referansar
----------

1. ↑  «1,4 milliarder kroner til ni nye sentre for fremragende forskning». *www.forskningsradet.no* (på norsk). Henta 8. desember 2023.
2. ↑  «Partners and people». *University of Bergen* (på engelsk). Henta 8. desember 2023.
3. ↑  «Meet the professor IIs at Center for Digital Narrative». *University of Bergen* (på engelsk). Henta 8. desember 2023.
**Aasiaat Museum** (grønlandsk: ) er eit museum i Aasiaat i Qeqertalik kommune på Grønland.

Historie
--------

Arbeidet med å oppretta museet tok til på slutten av 1960-talet, då det blei drøfta å omdanna huset til den tidlegare kvalfangstkapteinen Frederik Lynge til eit museum. I april 1977 blei museumskomiteen skipa. Museet blei til slutt opna den 3. desember 1978 på staden, som har nummeret B-404. Sommaren 1986 blei det rekruttert ein museumskurator, og museet blei kvalifisert til å motta finansiering frå Naalakkersuisut. I 2002 flytta museet til den noverande plasseringa si ved B-24. Det bygget hadde tidlegare husa kolonistyraren.

Utstillingar
------------

Museet har permanente utstillingar og mellombelse utstillingar. Utstillingane viser historiske gjenstandar frå Grønland.

Utstillinga omfattar:

* Inuittiske jaktreiskapar
* To umiaqar, ein av selskinn og den andre av duk
* Ei grønlandsk hundeslede
* Eit torvhus, som er ein modell av korleis grønlandske heimar såg ut på slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet
* Tradisjonelle klede som viser manns- og kvinneklede

Kjelder
-------

1. ↑  «History of the Museum». Henta 18 June 2021.
2. ↑  «Aasiaat Museum». Henta 18 June 2021.
3. 1 2 3 4 5 6  «Collection». Aasiaat Museum. Henta 28 September 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Aasiaat Museum» frå Wikipedia på engelsk, den 3. oktober 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
AskAdam var lokalisert på Mjømna 
Foto:
Bjarne Thune
 

**AskADAM** var ei norsk SMS-teneste for oppslag i Wikipedia og andre lukka og opne innhaldstenester. Om tenesta fekk eit spørsmål innsendt på SMS, ville ho leite etter treff i Wikipedia eller ei anna fritekstbasert teneste, og svare på spørsmålet ved å returnere tekst frå starten av artikkelen, etter at teksten var reformatert og tilpassa SMS-tenesta i mobilnettet. Det var også mogleg å gjere oppslag på personnamn for å få telefonnummer. Tenesta var også lagt tilrette for assisterte søk, slik at om brukarane spurde, og det underliggjande systemet feila, ville det om nødvendig bli skrive inn manuelle svar. Brukarane kunne også registrere kva språk og målform dei føretrekte frå tenesta.

Då tenesta vart introdusert, var ho avgrensa til Wikipedia på bokmål og berre innanfor Noreg. Sidan er tenesta suksessivt blitt utvida, både i tenester og i geografisk dekning. Selskapet som leverte tenesta AskAdam i Noreg, leverte tilsvarande søkjetenester i Sverige (RAKEL) og i Danmark (1998). Namna på tenesta vert tilpassa slik at bokstavane høver med plasseringa av bokstavar på eit telefontastatur.

Selskapet bak tenesta fekk fleire prisar. NHO Sogn og Fjordane gav selskapet Nyskapingsprisen 2010. Sogn og Fjordane sin Gründerpris for ungdom gjekk i 2009 til selskapet.

Askadam var etablert som eit aksjeselskap og heldt til på Mjømna i Gulen kommune. Tenesta vart i sin heilskap nedlagd 1. oktober 2016.

Kjelder
-------

1. ↑  *Digi: Wikipedia rett i lomma*, arkivert frå originalen 6. juni 2009, henta 2. januar 2009
2. ↑  Firda: Big Ben? Ring Adam i Gulen
3. ↑  e-Match: AskAdam AS
4. ↑  Mobilen.no: Vi spør Adam
5. ↑  *Strilen: Ny pris til Mjømna*, arkivert frå originalen 4. juli 2010, henta 2. november 2010
6. ↑  NRK Sogn og Fjordane: Får NHO-pris for nyskaping
7. ↑  *Fremtidsfylket: Gründerpris til AskAdam i Gulen*, arkivert frå originalen 28. mai 2014, henta 2. november 2010
8. ↑  Nordhordaland: Gründerpris til Ask Adam
9. ↑  NRK Sogn og Fjordane: Fekk gründer-pris for SMS-teneste
10. ↑  AskADAMs heimeside, som vist 8. november 2016 (arkivert side). Henta 8. november 2016.
**Den skånske krigen** var ein krig mellom Danmark og Sverige mellom 1675 og 1679 om dei tidlegare danske landskapa Skåne, Blekinge og Halland, som Sverige hadde erobra i 1658. Krigsskodeplass var ikkje berre dei ovanfornemnde provinsane, men òg Båhuslän og Västergötland, pluss dei tyske områda Sverige kontrollerte, og dessutan Austersjøen. I Noreg blir denne krigen ofte kalla Gyldenløvefeiden. 

Danmark erklærte Sverige krig i september 1675. Dei tyske områda Sverige hadde blei erobra av danske og brandenburgske styrkar. Samtidig opererte danske og nederlandske krigsskip i Austersjøen og saman slo dei den svenske flåten sør før Öland. 

I slutten av juni sette danske troppar over sundet til Skåne, og i løpet av nokre månader hadde dei teke heile Skåne med unnatak av Malmö, og jamvel ein del av Blekinge. Samtidig marsjerte ein dansk-norsk hær frå Noreg ned langs kysten i retning Göteborg, men blei ståande framanfor festninga Båhus. 

I slutten av 1676 vende krigslykka seg. Den svenske kongen Karl XI gjekk inn i Skåne med hæren sin og sigra 4. desember i slaget ved Lund, eit av dei blodigaste slaga i skandinavisk historie (med 50% falne på begge sider). Med det blei gjenerobringa av Skåne og Blekinge innleidd. Svenskane sigra òg i slaget ved Landskrona. Derimot tapa dei sjøslaga ved Mön og Køge. 

Frå sommaren 1677 til sommaren 1678 gjekk mesteparten av krigen føre seg ved byen Kristianstad, som blei halden av danskane og først kapitulerte etter lang omlægring i august 1678. Dei dansk-norsk styrkane blei samtidig trengde tilbake nordover. 

Eit anna problem for svenskane var dei skånske friskyttarkorpsa (geriljastyrkar, partisanavdelingar) som kjempa på dansk side, dei såkalla snapphanane. Dei utgjorde ein stadig trugsel mot dei svenske forsyningslinjene. Med grufulle straffer prøvde den svenske kongen å undertrykkje denne rørsla. For eksempel blei det 19. april 1678 gitt ordre om å brenne ned alle landsbyar i sokna Örkened og å avrette alle våpenføre menn, det vil seie alle hankjønn mellom 15 og 60 år. 

Midt i 1678 enda den fransk-nederlandske krigen, og Danmark og Brandenburg mista sine nederlandske allierte. I 1679 gav Sverige opp nokre mindre tyske område, men elles blei krigen mellom Danmark og Sverige avslutta utan grenseendringar. Det vil seie at Skåne blei verande under svensk herredømme. 

**Kjelde:** Tysk wikipedia, artikkelen Schonischer Krieg.
Niels Paaskes avteikniing av Kvammesteinen (1626)
**Kvammesteinen** var ein stor runestein som stod på Kvamme i Vik kommune i Sogn og Fjordane.
Biskop Niels Paaske omtalte steinen og teikna av runene på den i 1626. Den stod nede ved sjøen, skreiv Paaske, ikkje langt frå naustet, men den var velt då han skildra den. Han skreiv òg at den var sju sjællandske alen høg, det vil seia omtrent 4,4 meter. 
Steinen har med andre ord vore ein av dei høgaste runesteinane i landet. Etter 1626, året for Paaskes skildring, er det ingen som har kunna gje noka forklaring på kva som har skjedd med steinen. Det har vore gjort mange forsøk på å finna steinen, eller fragment av han, men forgjeves. Paaske fekk heldigvis teikna av runene:

**krimr:birsa:sunr:risti:stin:þinat:þu(r) ...**
**katis:sunar:is:hir:uas:haukuin:is:stina:sia:st...**
På norrønt vert det: Grímr Bersason reisti stein þenna at þor (...) son Ketilssonar, es hér vas hoggvin es steinn sjá stendr.

På moderne norsk er det: «Grim Bersason reiste denne steinen etter Tor (...) son av (...) Ketilsson, som vart hogd [ned] her der denne steinen står». 

Runene er frå tidleg 1000-tal.

Kjelder
-------

1. ↑  Liestøl (1957), s. 218

* *Denne artikkelen bygger på «Kvammesteinen» frå Wikipedia på bokmål, den 25. november 2019.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Liestøl, Aslak. *Norges innskrifter med de yngre runer. 4 : XI. Hordaland fylke ; XII. Sogn og Fjordane fylke ; XIII. Møre og Romsdal fylke* **4**. Norsk historisk kjeldeskrift-institutt. s. 217–220.  [e-bok fra bokhylla.no] Artikkelen oppgir flere kilder, fra 1626 til 1947.
**Freie Universität Berlin** (**FU**) er eit av fire universitet i Berlin i Tyskland. Det ligg i bydelen Dahlem i den vestlege delen av byen. 

Universitetet vart grunnlagd av politiske årsaker i 1948. Namnet har sin bakgrunn i den kalde krigen. Humboldt-universitetet hadde hamna i den sovjetokkuperte delen av byen, og ein trong derfor eit nytt universitet i det frie Vest-Berlin. Danninga av universitetet kom som direkte følgje av kommunistane si forfølgjing av studentar i Aust-Berlin. På 1980-talet utvikla det seg til eit masseuniversitet, og studenttalet var ved gjenforeininga over 60 000. Som følgje av reduserte studieplassar ved Freie Universität, og at Humboldt-universitetet igjen vart tilgjengeleg, er talet på studentar no redusert til 42 700 studentar.

Botanischer Garten Berlin høyrer til universitetet.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Freie Universität Berlin**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Borger Kristoffersson Hoen** (5. juni 1799–10. mai 1877) var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Øvre Eiker i Buskerud. Kristoffer Borgersson Hoen var far hans, Olaus Borgersen Fjerdingstad son hans.

Hoen var gardbrukar frå 1823 på Vollstad og frå 1827 på Hoen. Han kom med i det fyrste heradsstyret i 1838, og var medlem av dette fram til 1873. I åtte år var han ordførar. Elles forlikskommissær 1852-56 og i mange år styreformann i sparebanken.

Hoen var 3. representant frå Buskeruds amt på Stortinget i 1842. Han var då medlem av næringskomite nr 1. Også i 1845 møtte han på Stortinget, då som 1. varamann. Ved det høvet var han medlem av tollkomiteen.

Han døydde 1877 på garden sin i Øvre Eiker.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Biografisk informasjon om Borger Kristoffersson Hoen NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
|  |
| --- |
| **Tygleterne** |
| TygleterneFoto: Tom TarrantTygleterneFoto: Tom Tarrant |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av tygleterne Utbreiinga av tygleterne |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Vade-, måse- og alkefuglar Charadriiformes |
| **Familie:** | Måsefamilien Laridae |
| **Slekt:** | *Onychoprion* |
| **Art:** | **Tygleterne** *O. anaethetus* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Onychoprion anaethetus***Scopoli, 1786 |

**Tygleterne** (*Onychoprion anaethetus*) er ein fugl i måsefamilien Laridae. Ho lever ved kystar, og til havs i tropiske område.

Skildring
---------

Dette er ei mellomstor terne, omtrent som ei makrellterne, men kraftigare bygd. Kroppslengda er 35 til 38 centimeter, vengespennet på 76-81 og vekt på frå 95 til 150 gram. Vengene og den djupt kløfta halen er lang, og ho har mørkegrå til brun overside, og kvit underside. Panna og augebryna er kvite, som er ein slåande kontrast til svart krone og tyglestrek bakover til nakken. Nebbet og beina er svarte. Juvenile tygleterner er grå på oversida og bleik på undersida.

Denne arten blir sjeldan forveksla med andre terner, bortsett frå sotterne og polynesiaterne i det tropiske Stillehavet. Tygleterner er bleikare enn sotterner på ryggen, men ikkje så bleik som polynesiaterner.

Tygleterne-egg
Hekking skjer samla sett ved kystar av stillehavskysten av Amerika frå Mexico til Ecuador, Det karibiske havet, Vest-Afrika, Raudehavet og rundt Den arabiske halvøya, øyar i Indiahavet, Søraust-Asia, Australia og øyar i vestlege Stillehavet. Tygleterna er ein trekkfugl, lever spreidd og overvintrar meir allment gjennom dei tropiske hava. Dei har markante pelagiske vaner samanlikna med dei fleste andre terneartar. Ho er ein sjeldan streiffugl til Vest-Europa, inkludert Noreg.

Den globale populasjonen kan vere over ein million individ, med eit tyngdepunkt i området Raudehavet og rundt Den arabiske halvøya til Indiahavet, men bestanden er usikker og utviklinga er ikkje kjent.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Tygleterne |
| Engelsk | Bridled Tern |
| Bokmål | Tøyleterne |

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Bridled Tern» frå Wikipedia på engelsk, den 6. oktober 2016.*
* Gochfeld, M. Burger, J. Kirwan, G.M. & Garcia, E.F.J. (2016). *Bridled Tern (Onychoprion anaethetus)* I: del Hoyo, J. Elliott, A. Sargatal, J. Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 6. oktober 2016

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tygleterne**

* BirdLife International (2016) Species factsheet *Onychoprion anaethetus Arkivert 2015-07-12 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 6. oktober 2016

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa
* ITIS

 |
Vindaugehandsamar
Ein **vindaugehandsamar** er eit programvarelag som kontrollerer vindauga på dataskjermen, på UNIX/Linux-liknande operativsystem. Vindaugehandsmaren har ansvaret for å posisjonering, storleik og eventuell overlapping av dei ulike vindauga. 

Operativsystema Windows og Apple Macintosh har ein standard brukargrensesnitt, som ikkje kan byttast ut. På Unix-liknande operativsystem er brukargrensesnittet mykje meir fleksibelt, med ein utbyttbar og konfigurerbar vindaugehandsamaren plassert mellom X Window og det grafiske brukargrensesnittet (skrivebordsmiljøet) (KDE, GNOME, etc.). Det er da brukargrensesnittet, ikkje brukaren, som kommuniserer med vinduagehandsamaren. Vindugehandsamaren opererer difor på eit lågare nivå enn det overliggande brukargrensesnittet (KDE, GNOME, etc).. 

Nokre vindaugehandsamarar legg vekt på å vere minimilastisk og lite ressurskrevjande. Desse passar godt på eldre datamaskiner. Andre legg vekt på diverse tilleggsfunksjonar og flott vindaugedekor. Dei fleste vindaugehandsmarane har likevell til felles at dei nyttar ei tittellinje, samt knappar for brukarkontroll av vindauget (sjølv om nokre vinduhandsmararar utelet sjølv det).

Vindaugehandsamarar for X Window
--------------------------------

* AfterStep
* Blackbox (minimalistisk vindaugehandsamar)
* evilwm
* Enlightenment
* Fluxbox (lettvektshandsamar, basert på Blackbox)
* FVWM (utvikla frå twm)
* IceWM
* Ion
* KWin (vart tidlegare kalla *KWM*, standard vindaugehandsamar for KDE)
* Metacity (standard vindaugehandsamar for GNOME)
* MWM (Motif Window Manager), Motif Window Manager
* Sawfish (vart tidlegare kalla *Sawmill* og nytta saman med GNOME)
* twm (default for the X Window System since version X11R4)
* Window Maker

Sjå òg
------

* X Window System
* Skrivebordsmiljø
* Brukargrensesnitt
**Edward August Gundersen** (3. juni 1869–12. desember 1952) var ein offiser og lærar frå Kristiansand. Tida 1913-18 representerte han partiet Venstre på Stortinget.

Gundersen var son til ein kjøpmann i Kristiansand. Sjølv vart han student i 1888 og offiser i 1891. Dei fyrste åtte åra var graden premierløytnant, frå 1899 var han kaptein. Ei tid var han regimentssjef for kompani 1 i Agdesiden. Åra 1891-93 deltok han i arbeidet med bygginga av Setesdalsbanen. Sidan var han lærar i matematikk ved underoffisersskulen i Kristiansand, frå 1907 også i rekning ved den kommunale handelsskulen.

Gundersen var medlem av bystyret i Kristiansand frå 1901, ordførar 1905-07. Han var medlem av utvalet som arbeidde for bygging og drift av Sørlandsbanen, og hadde elles ein framståande posisjon i utviklinga av sørlandsbyen.

Valbolken 1910-12 var han varamann til Stortinget for Baneheien krins. Dei to valperiodane 1913-15 og 1916-18 representerte han Kristiansand-krinsen Fæstningen på tinget, medlem av jarnbanekomiteen. Han deltok ikkje i 1914-sesjonen.

Gundersen vart utnemnd til major og bataljonsjef i 1916. Han rykte opp til oberstøytnant i 1930, frå hausten 1935 var han i fire år krigsskommissær for Sørlandet.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Oberstløytnant** (av oberst og løytnant, *«den øvste sin avløysar»*) er ei høgare offisersgrad som finst i dei fleste land i verda, plassert under oberst og over major. Grada blir brukt i hær og luftforsvar, men ikkje i marine. På tysk blir grada kalla *Oberstleutnant*, på fransk *Lieutenant-colonel* og på engelsk *Lieutenant Colonel*.

Noreg
-----

Grada blir tildet leiarar for mindre militære einingar, så som stasjonssjefar i Luftforsvaret). Bataljonssjefar er også som regel oberstløytnantar. Symbolet for graden oberstløytnant er to stjerner mellom to striper. Graden tilsvarar kommandørkaptein i Sjøforsvaret.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Grad under:Major | **Hæren og Luftforsvaret**Militære gradar | Grad over:Oberst |
| Grad under:Orlogskaptein | **Sjøforsvaret**Militære gradar | Grad over:Kommandør |



Militære grader i Noreg

**Hæren/Luftforsvaret:** Meinig/Flysoldat – Korporal – Sersjant – Fenrik – Løytnant – Kaptein – Major – Oberstløytnant – Oberst – Brigader – Generalmajor – Generalløytnant – General

**Sjøforsvaret:** Utskriven meinig – Utskriven leiande meinig – Kvartermeister – Fenrik – Løytnant – Kapteinløytnant – Orlogskaptein – Kommandørkaptein – Kommandør – Flaggkommandør – Kontreadmiral – Viseadmiral – Admiral


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GND

 |
**DNV** er eit norsk-tysk klassifiseringsselskap som vart skipa 12. september 2013 ved at Det Norske Veritas (DNV) og Germanischer Lloyd i Hamburg (GL) slo seg saman. Aksjeselskapet DNV Group AS, som har hovudkontor på Høvik i Bærum kommune, er eigd av den norske stiftinga Stiftelsen Det Norske Veritas med 63,5 prosent og det tyske investeringsselskapet Mayfair Vermögensverwaltung SE med 36,5 prosent.

DNV driv med skipsklassifisering, sertifisering, rådgjeving, inspeksjon, testing og forsking. Selskapet er det største skipsklassifikasjonsselskapet i verda, målt i marknadsdelar og i talet på tilsette, og har verksemd i hundre ulike land. Men har selskapet òg ein stor verksemd som gjeld sertifisering, testing, rådgiving og forsking retta mot anna enn den maritime sektoren, og har òg kontorlloppgåver på vegner av offentlege styresmakter.

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Pressemelding frå desember 2013[*daud lenkje*]

---

* snl.no: Det Norske Veritas

Bakgrunnsstoff
--------------

* DNV GL Group AS
**Utskriven meinig** (forkorta **UM**) er den lågaste graden i den norske marinen. Det er berre vernepliktige mannskap som har denne graden. Sjølv om utskriven meinig er den offisielle nemninga vert dei som regel omtala som meinig, UM eller gast. Tilsvarande er meinig i Hæren og flysoldat i Luftforsvaret.

Plansje over norske gradar


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Grad under:– | **Hæren og Luftforsvaret**Militære gradar | Grad over:Korporal |
| Grad under:– | **Sjøforsvaret**Militære gradar | Grad over:Utskriven leiande meinig |



Militære grader i Noreg

**Hæren/Luftforsvaret:** Meinig/Flysoldat – Korporal – Sersjant – Fenrik – Løytnant – Kaptein – Major – Oberstløytnant – Oberst – Brigader – Generalmajor – Generalløytnant – General

**Sjøforsvaret:** Utskriven meinig – Utskriven leiande meinig – Kvartermeister – Fenrik – Løytnant – Kapteinløytnant – Orlogskaptein – Kommandørkaptein – Kommandør – Flaggkommandør – Kontreadmiral – Viseadmiral – Admiral
**Jone Blikra** (fødd 11. oktober 1962) er ein politimann og politikar frå Kragerø. Han var ordførar 2015-19 i Kragerø og frå 2022 stortingsrepresentant frå Telemark, medlem i Arbeidarpartiet. Opp til 1999 var han medlem i Høgre.

Blikra har arbeidd i politietaten, frå 1985 som lensmannsbetjent i Kragerø og 2012-15 som lensmann i Drangedal. Gjennom fleire tiår deltok han i lokalpolitikken i Kragerø, fyrst som Høgre-mann i 1980- og 90-åra og kommunestyremedlem 1991–99. Etter tusenårsskiftet engasjerte han seg for Arbeidarpartiet, medlem av kommunestyret frå 2003 og leiar av kommunale utval. Perioden 2015–19 var Bilkra ordførar i Kragerø, basert på støtte frå partia MDG, SV og Raudt, lukkast ikkje behalde stillinga etter 2019-valet. 2007-2011 var han i tillegg medlem i Telemark fylkesting. Då Terje Aasland i mars 2022 vart utnemnd til energiminister i Støre-regjeringa, rykte Blikra inn på Stortinget frå sin posisjon som varamann for Arbeidarpartiet i Telemark. Han har sete i Transport- og kommunikasjonskomiteen.

Kjelder
-------

* stortinget.no