recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kaffikanne utforma av Nora Gulbrandsen kring 1929 og produsert på Porsgrunds Porselænsfabrik. Foto: Anne-Lise Reinsfelt, Norsk Folkemuseum, NF.1982-1064AB

**Nora Gulbrandsen** (29. november 1894–14. februar 1978) var ein norsk formgjevar og brukskunstnar, fødd i Kristiania (Oslo).

Utdanning
---------

Gulbrandsen var utdanna frå Statens håndverks- og kunstindustriskole. Seinare hadde ho studieopphald ved fleire porselensfabrikkar, mellom anna Sèvres.

Arbeid
------

Formgjevaren vart hanka inn rett frå Statens håndverks- og kunstindustriskole til Porsgrunds Porselænsfabrik i 1927, og der dette ho med ei gong i gang med utforming av modellar og dekorar tiltenkt Foreningen Norsk Brukskunst si Landsutstilling i Bergen 1928. Allereie i 1929 vart ho tilsett som sjefsdesignar ved Porsgrund. Etter relativt kort tid hadde ho bytt ut det meste av dei gamle modellane ved fabrikken med sine eigne nyteikna. Ho arbeidde i eit moderne formspråk med tydelege drag av både funksjonalisme og art deco. 

Gulbrandsen slutta ved Porsgrund i 1945. Frå 1946 til 1957 hadde ho eigen keramikkverkstad i Oslo. Gjenstandar derfrå er oftast merkte med *Nora G.* innrissa i glasuren.

Nora Gulbrandsen formgav også smykke for David-Andersen, og ho har formgjeve mellom anna tapetmønster, bokbind og tekstil. Ho utforma også ein serie vinglas for Hadeland glassverk, men denne vart ikkje sett i produksjon.

Representert ved desse samlingane
---------------------------------

Mellom anna:

* Kunstindustrimuseet i Oslo
* Nordenfjeldske kunstindustrimuseum, Trondheim
* Vestlandske kunstindustrimuseum, Bergen
* Victoria and Albert Museum, London

Bakgrunnsstoff
--------------

* Alf Bøe - *Nora Gulbrandsen på Porsgrund* ISBN 82-7003-129-1
* Josef Halvorsen, Kjell Egil Larsen og Harald Bache Bystrøm - «Gammelt Porsgrund» : klenodier verd å eie ISBN 82-992998-2-9
* Red. Widar Halén - *Art deco, funkis, Scandinavian design* ISBN 82-467-0010-3
* Red, Leif Østby et al. - *Norsk Kunstnerleksikon*

Kjelder
-------

1. ↑
Fylke oi Nord-England slik regionen er definert av HM Revenue and Customs.
Skilt på motorvegen A1 som viser til «The North».
**Nord-England** (engelsk *Northern England*, *North of England*, *North Country* eller berre *the North*) er ein uformell region nord i England. Nord-England er ikkje ei administrativ eining, men ei fellesnemning for fylke nord for eit visst punkt, ofte rekna som elva Trent. Nordgrensa er danna av Skottland. Det kan også definerast som området på kvar side av fjellkjeda Penninane midt i England, eller som det tradisjonelle utbreiingsområdet for nordengelske dialektar.

Tre offisielle engelske regionar høyrer til Nord-England: North East, North West og Yorkshire and the Humber. Til saman har fylka som utgjer Nord-England eit folketal på rundt 14,5 millionar over eit område på 37 331 km². Dei største byane er Manchester, Liverpool, Leeds, Sheffield, Bradford, Newcastle upon Tyne, Huddersfield, Kingston upon Hull, Sunderland og Preston.

Historie
--------

Nord-England er særleg kjend som området der den industrielle revolusjonen i Storbritannia skaut fart, og det var prega av rikdom under viktoriatida. Avviklinga av størsteparten av industrien på 1900-talet førte til stor økonomisk tilbakegang.

I oldtida var store delar av området kjend som *Brigantia*, heimlandet til brigantes-stammen og det største britonske kongedømet på øya Storbritannia. Etter den romerske erobringa av Britannia blei den nordlege byen York (Eboracum) hovudstad for provinsen. Angliske busetjarar skapte rika Bernicia og Deira som seinare blei til det mektige kongeriket Northumbria. Riket stod for ein kulturell, religiøs og vitskapleg gullalder med klosteret på Lindisfarne som hovudpunkt. Vikingar frå Skandinavia og Irland tok seinare kontroll over mykje av området, som blei del av Danelagen med nært samband til Mann og øyane, Dublin og Noreg. Northumbria blei sameint med resten av England under Eadred rundt 952.

Etter den normanniske erobringa av England i 1066 blei store delar av området lagt øyde under herjinga av Nord-England då Vilhelm erobraren ville kua heile landet. I seinmellomalderen og fram til 1641 blei Nord-England styrt av eit råd (*Council of the North*) underlagt monarken. Grenseområdet mot Skottland opplevde stadig strid fram til sameininga av Storbritannia i 1707.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Northern England» frå Wikipedia på engelsk, den 14. mai 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «HM Revenue & Customs Business Education & Support Teams - by area». HMRC.gov.uk.  Retrieved on 14 February 2013.
2. ↑  «Entire Catchment Flood Modelling as a Planning Tool – River Trent Case Study». Glenelg Hopkins CMA. Arkivert frå originalen 14. september 2009. Henta 17. august 2013.  Retrieved on 23 February 2009.
3. ↑  «Historical background to The Golden Age». Golden Age of Northumbria.  Retrieved on 23 February 2009.
«Bilfergen» i Ålesund i 2010
«Bilfergen»
**MS «Bilfergen»** er eldste bilferja i Noreg. Ho vart bygd ved Nerhus verft i Ølve i Hardanger  i 1922.

Då kjølen vart strekt var det meininga at båten skulle verte ein fiskekutter. Under vegs i bygginga overtok A/S Aalesund Færgeselskap og bygde båten ferdig som bilferje. Lasterommet vart innreidd som salong. Dekket vart tillag for å ta fire bilar som skulle takast om bord og setjast i land tverrskips. Rekke og skansekledning kunne takast ned og flyttast når ferja låg til kai. I tillegg var det plass til ein motorsykkel med sidevogn. Etter at «Bilfærgen», som ho opphavleg heitte, hadde fått innsett ein tosylindra Bolindermotor frå 1916, vart ho sett inn på strekninga Vestnes - Åndalsnes sommaren 1922. Det økonomiske tapet på denne ruta vart så stort t ho vart innstilt same året. Aalesund Færgeselskap leigde ferja ut til Møre Fylkes Ruteselskap, som sette henne inn i sommartrafikk mellom Hellesylt og Geiranger. 

I 1925 kjøpte dette reiarlaget ferja. Ho vart sett i rute mellom Vestnes og Molde.Det vart bygt større dekshus med betre forhold for dei reisande. Bilkapasiteten vart redusert frå fire til tre. I 1931 vart namnet endra frå «Bilfærgen» til «Bilfergen».

I 1934 vart ferja ombygd. Dekket vart forlenga og fekk form som hangardekk. Bildekket vart gjennomgåande frå for til akter og kapasiteten vart auka til fem bilar. Samtidig vart den lange kutterhekken endra for å verte brei nok til om bord- og ilandkøyring. 

I november 1940 vart «Bilfergen» rekvirert av tyske okkupasjonsstyrkar og brukt til transport langs Vestlandskysten. Etter krigen vart ho sett inn att i ulike ruter i Møre og Romsdal. 

Fleire og større bilar gjorde at ferja måtte ombyggjast på nytt. Det var i 1954. Då fekk ho mellom anna nytt rorhus. Møre og Romsdal Fylkesbåtar, som eigarselskapet no heitte, tok «Bilfergen» ut or rutetrafikk i 1959. Ho vart seld til Sund kommune i Hordaland i 1960, og overteka av Øygarden & Sotra Rutelag i 1961. Etter omfattande reparasjonar vart sett i rute mellom Tofterøy og Steinsland, ei strekning på om lag 200 meter. Her gjekk ho til i 1972. Då vart ho ikkje klenger godkjend av skipskontrollen. I staden for å verte senka vart ho i 1975 overteken av Søndeled Veteranskibsklubb i Risør, ei foreining som vart skipa for å ta vare på ferja. Dei gav ho tilbake utsjånaden frå 1934. I 1999 kom «Bilfergen» attende til Møre og Romsdal Fylkesbåtar, som no tek hand om ho. Frå 2006 til 2009 vart ho fornya ved Hardanger Fartøyvernsenter.

Kjelder
-------

* Tenfjord, Kåre Johan:«Hjem fra Hardanger som en nyslått toskilling» i *Nostalgibølgen* nr 3 2009
* Norsk Forening for Fartøyvern Arkivert 2009-03-09 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* MF «Bilfergen» i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
Koordinatar: 62°07′29.9″N 7°7′16.7″E﻿

**Bringefossen**, òg kalla Gomsdalsfossen, er den 38. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Geirangerfjorden i Stranda kommune i Møre og Romsdal. Det meste av fossen er synleg frå fjorden, men som den nærliggande Friaren er toppen av han delvis skjult av eit smalt gjel. Fossefalla består av ei rekkje hestehalar og kaskadefall, i motsetnad til andre fossefall ved fjorden, som Dei sju systrene og Brudesløret som er meir vertikale. 

Fossen har namn etter øydegarden Bringa som ligg ved nær fossen, nede ved fjorden. I hengedalen ovanfor fossen, ligg øydegarden Gomsdal (620 moh).

| * v
* d
* e
Verne- og miljøstatus for Geirangerfjorden: |
| --- |
|  | Landskapsvernområde **Geiranger-Herdalen**UNESCO Verdsarv-liste **Vestnorsk Fjordlandskap**Miljødirektoratet **Søk i Naturbase for Stranda** |

Sjå òg
------

* Fossar i Noreg

Kjelder
-------

* Bringefossen på World Waterfall Database
* Bringefossen på databasen European waterfalls.
**Mikhail Zjelev** (15. juli 1943–5. januar 2021) var ein bulgarsk tidlegare hinder- og landistanseløpar. Han vart europameister i 3000 meter hinder i 1969.

### Aktiv

Zjelev deltok ved europameisterskapen 1966 i Budapest, utan å gå vidare frå forsøksløpar. Frå 1967 til 1971 vann han derimot tre strake hindersigrar i Balkanleikane, i 1967 sigra han også på 10 000-meter og i 1969 på 5 000 meter.

OL-sesongen 1968 forbetra Zjelev den personlege rekorden til 8.36,8 og overraska med å verte nummer seks i hindertevlinga under dei olympiske leikane i Mexico-byen hausten 1968. 

Under europameisterskapen 1969 i Aten gjorde Zjelev sitt livs løp og vann gullmedaljen på tida 8.25,0, seks tidels sekund framom Aleksandr Morozov frå Sovjetunionen. Også i 1970-sesongen høyrde han til den absolutte verdstoppen i øvinga, sigerstida 8.29,4 i ein semifinale i europacupen for landslag var den beste oppnådd av ein europear, einast to australiarar sprang fortare i 1970.

Zjelev var sjanselaus på å nå hinderfinalen då EM 1971 fann stad i Helsinki. Under Sommar-OL 1972 i München kvalifiserte han seg til finalen, men enda som 12. og sistemann.

Zjelev vart bulgarsk meister på 3000 m hinder i 1966, 1968–1970, samt 1974. Han vart elles bulgarsk meister på 10000 meter i 1968, og på 5000 meter i 1969 og 1970.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1966 i Budapest: Utslått i forsøksløpa (8.52,0 =nr 17)
* OL 1968 i Mexico-byen: Nr 6 – 8.58,4
* EM 1969 i Aten: Gullmedalje – 8.25,0, framom Aleksandr Morozov (8.25,6)
* EM 1971 i Helsinki: Utslått i forsøksløpa (8.50,6 =nr 27 )
* OL 1972 i München: Nr 12 – 9.02,6

Kjelder
-------

* *Friidrott 69*, 71, 72, 73.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Mihail Zhelev» (på engelsk). olympedia.org. Henta 14. februar 2023.
**Mikhail Vasiljevitsj Nesterov** (31. mai 1862–18. oktober 1942) var ein russisk kunstmålar, medlem av Peredvizjnikij-gruppa. Han var ein leiande representant for den religiøse symbolismen i russisk målarkunst.

Liv og virke
------------

*Den unge Bartolomeus sitt syn*, 1890
*Leo Tolstoj*, 1907
*Solovki*, 1917
Nesterov var fødd i Ufa, han voks opp i ein kjøpmannsfamilie der i byen. Allereie under ei vitjing på gymnaset i Ufa tok han til å måle. Etter å ha avslutta gymnaset i 1874 reiste han til Moskva for å ta til ved ein allmennfagleg høgskule.

### Landskapsmålar

Frå 1877 til 1881 og på nytt i åra frå 1884 til 1886 studerte han ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur. Her var han elev hos Vasilij Perov, Aleksej Savrasov og Illarion Prjanisjnikov. I mellomperioden 1881-1884 studerte han ved St. Petersburgs kunstakademi, med Pavel Tsjistjakov til lærar.

Frå 1889 deltok Nesterov i aktivitetane til Peredvizjnikij, medlem av denne rørsla vart han i 1896. I sine tidlege år som kunstnar vart han av alle oppfatta som landskapsmålar.

### Religiøs symbolist og portrettmålar

Med åra tiltok mengda av religiøse motiv i Nesterovs verk, noko som førte til at han kom i konflikt med Peredvizjnikij. Måleriet *Den unge Bartolomeus sitt syn* frå 1890 vert rekna for å ha innleia symbolismen i russisk målarkunst. Biletet skildrar omvendinga av den russiske mellomalder-helgenen Sergej Radonezjskij.

I tidsrommet mellom 1890 og 1910 levde og arbeidde Nesterov for det meste i Kiev eller i St. Petersburg. Desse åra skapte han og arbeidde han etter tur med freskomåleria i Volodymyrskatedralen i Kiev og med mosaikken i Oppstodekyrkja i St. Petersburg. Seinare var han oppteken med ikonmåling. Han busette seg då i Moskva.

Etter oktoberrevolusjonen, som han som ortodoks kristen var motstandar av, måla Nesterov hovudsakleg portrett. Han portretterte ei heil rekke av personlegdomar innan kultur og vitskap.

Nesterov døydde i 1942 i Moskva. Størstedelen av verka hans er i dag i Det russiske museet, samt i Tretjakovgalleriet. Nokre måleri er i privat eige.

### Eit utval verk

* *Einebuaren* (Пустынник) (1889)
* *Den unge Bartolomeus sitt syn* (Видение отроку Варфоломею) (1890)
* *Kristi brud* (1897)
* *Portrett av E. P. Nesterova* (Е. П. Нестерова) (1905)
* *Det heilage Russland* (Святая Русь) (1906)
* *Haustlandskap* (1906)
* *Filosofane* (Философы) (1917)
* *Portrett av Ivan Pavlov* (1935)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mikhail Nesterov» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mars 2009.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Mikhail Nesterov**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Brighton Dome**, lokalt berre kalla **The Dome**, er eit teater- og konserthus i Brighton i England. Huset opna dørene i 1867, men har historie tilbake til 1803. I dag har Brighton Dome ein konsertsal, eit studioteater og ein historisk kornbørs. Alle tre salane er knytta til det nærliggjande Royal Pavilion via ein underjordisk tunnel.

Bakgrunn
--------

Brighton Dome blei bygd på bestilling frå dåverande prins Georg IV i 1803. Prinsen fekk arkitekt William Porden til å teikne eit stort kuppelforma bygg som skulle fungere som stall for hestane hans, samt ein kornbørs. Stallen hadde plass til 44 hestar og kuskane deira. Taket var ein stor kuppel – en dome – med diameter på 24 meter og høgde på 20 meter. Bygninga kosta 54 783 pund, og stallen blei opna i 1808.

I 1850 selde dronning Victoria, niesa til Georg IV, eigedommen til Brighton by, og stallen fungerte som kavaleribrakker frå 1856 til 1864. Etter dette blei innsida fullstendig bygd om og opna 24. juni 1867 som ein konsert- og møtesal med plass til 2500 menneske. I 1867 blei også ridehuset pussa opp og gjort om til ein kornbørs. Det blei handat korn i bygget kvar torsdag fram til desember 1914, då bygninga blei gjort om til eit militærsjukehus og seinare til ein rulleskeisebane.

Ein ny omfattande runde med oppussing skjedde i 1934 og 1935, og konsertsalen blei bygd om til slik han ser ut i dag. Salen har plass til 2100 publikummarar. Domen fekk også eit nytt pipeorgel, eit av dei mest kjente særtrekka til bygget.

Bruk
----

Brighton Dome er eit av dei største og mest kjende musikk- og teaterbygget i Sør-England. Årleg vert det arrangert over 600 konsertar, teater- og danseframsyningar, bokbad, filmar og skodespel her. I tillegg husar domen den årlege Brighton Festival.

I 1974 blei Eurovision Song Contest arrangert i Brighton Dome, der Sverige og ABBA vann tevlinga med «Waterloo».

Kjelder
-------

1. ↑  Dome, Brighton. «The Royal Stables & Riding House / History & Heritage / About / Brighton Dome». *brightondome.org* (på engelsk). Henta 2. september 2018.
2. ↑  Dome, Brighton. «Cavalry Barracks to Concert Hall / History & Heritage / About / Brighton Dome». *brightondome.org* (på engelsk). Henta 2. september 2018.
3. ↑  Dome, Brighton. «About us / About / Brighton Dome». *brightondome.org* (på engelsk). Henta 2. september 2018.
4. ↑  «Final of Brighton 1974 - Eurovision Song Contest». *eurovision.tv*. Henta 18. september 2022.

* *Denne artikkelen bygger på «Brighton Dome» frå Wikipedia på bokmål, den 9. mai 2022.*
**Mikhail Butkov** var ein sovjetisk politisk spion som verva seg til KGB i 1984, vart send til Oslo i 1989, vart dobbeltagent for POT og MI5 same året og hoppa av 22. mai 1991.

Historie
--------

Butkov vart plassert i «Arktisk seksjon» i KGB, noko som inkluderte Noreg. Han kom til Oslo under dekke av å vere journalist etter initiativ frå Lev Kosljakov, som var KGB-resident i Oslo frå 1988. Det fyrste oppdraget var å reetablere kontakt med «DUDIN», som tidlegare hadde vore forsøkt rekruttert av Viktor Grusjko, ein tidlegare KGB-agent frå 70-talet. «DUDIN» var Reiulf Steen. Dette førte ikkje til noko, og KGB la «DUDIN» på is i 1990. Deretter prøvde han seg på «JURIJ», som var forsøkt rekruttert som «konfidensiell kontakt» av KGB-agenten Vladimir Sjisjin - òg på 70-talet. «JURIJ» var Thorbjørn Jagland, som på 70-talet var formann i AUF. Dette førte heller ikkje til nokon politisk gevinst for KGB, så den neste mogelege rekrutteringa var «STEKLOV», som var forsøkt rekruttert av KGB-agenten Boris Kirillov fram til 4. mai 1990. Denne rektrutteringa hadde ikkje Butkov noko med å gjere, men han var då vorte dobbeltagent, og greidde å få tak i identiteten til «STEKLOV» i KGB-hovudkvarteret i Moskva, og det var Jens Stoltenberg. Dette førte heller ikkje til noko, for Stoltenberg hadde før dette rapportert om samtalane med Kirillov til POT. Det var òg fleire personar som vart kultiverte av KGB, til dømes ein med dekknavnet «VIKING», som vart sagt å tilhøyre Forsvarets Forskningsinstitutt, saman med «OSTAP» og «KROT», som leverte teknisk og vitskapeleg informasjon.
Takka vere Butkov, var KGB-operasjoner i Noreg likevel i stor grad under kontroll i tida 1989 til 1991. KGB sin siste offensiv vart stansa før den kom skikkeleg i gang.

I POT vart det Einar Brusletto som overtok som føringsoffiser for dobbeltagenten Butkov, og dei hadde ein fast møteplass ved Godlia T-banestasjon i Oslo. Bruslett kontakta òg MI5 og MI6 ved agenten John Venning slik at dei saman kunne dra nytte av dobbeltagenten. Butkov skaffa dei dokumentfoto av særs nyttig informasjon, mellom anna prov på at Russland ikkje ville gripe inn dersom USA skulle angripe Irak i Golfkrigen.

Referansar
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Pacte de Famille** (Familiepakta, spansk *Pacto de Familia*) er ein av tre separate, men liknande alliansar mellom Bourbon-kongane i Frankrike og Spania.

Den første av desse avtalane vart laga 7. november 1733 av kong Filip V av Spania og kong Ludvig XV av Frankrike. Filip V var barnebarnet til Ludvig XIV og vart den første Bourbon-kongen i Spania i 1700, då dei spanske habsburgarane døydde ut. 

Ludvig XV var nevøen til Filip. Han hadde gifta seg med Maria Leszczyńska, dottera til konge Stanislaus I av Polen. På grunn av denne ekteskapsalliansen vart Frankrike involvert i den polske arvefølgjekrigen i 1733.

Filip V skapte ein plan for å nytte denne krigen til å vinne attende tapte område i Italia for sønene sine. Han allierte Spania med Frankrike og på grunn av den nære slektskapen deira. Ludvig mislukkast å setje Stanislas inn att på den polske trona, men Bourbon-familien fekk Hertugdømet Lorraine (for Frankrike) og kongedøma Napoli og Sicilia (for Karl, den tredje sonen til kong Filip V av Spania) frå konflikten. 

Den andre familieavtalen vart laga den 25. oktober 1743, igjen av kong Filip V av Spania og kong Ludvig XV av Frankrike i Fontainebleau-avtalen. Denne pakta vart signert midt i den austerrikske arvefølgjekrigen, og dei fleste klausulane hadde å gjere med utføringa av krigen. Resultatet vart at spanjolane fekk utvida makta si i Italia då den fjerde sonen til Filip V, Filip, i 1748 vart hertug av Parma, Piacenza og Guastalla.

Den tredje familiepakta vart gjort 15. august 1761 av kong Karl III av Spania og Ludvig XV med Parisavtalen. 

Karl III var son til Filip V og syskenbarnet til Ludvig. På denne tida kjempa Frankrike i sjuårskrigen mot Storbritannia. Alliansen til Karl endra planen til føregjengaren, Ferdinand VI, som ønskte å halde Spania ut av krigen. Avtalen involverte Spania sine allierte Napoli og Toscana.

Då Spania vart involvert i krigen okkuperte Storbritannia Cuba og Filippinane. Karl III fekk attende desse områda med freden i Paris i 1763, men avstod Florida til britane.

Bakgrunnsstoff
--------------

* François Velde, The Pacte de Famille of 1761. In English, includes French-language text of the Pact.
Koordinatar: 63°23′S 56°59′W﻿

**Contact Point** er eit lite klippenes i Antarktis som ligg like vest for Sheppard Point på nordsida av Hope Bay på Trinityhalvøya. Det vart først kartlagd som ei øy av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, men det vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1955 og det vart oppdaga at det var eit nes. Det fekk dette namnet frå FIDS fordi dei fann bergartane gråvakke, tuff og dioritt på og nær dette neset. Slik kontakt (*contact* på engelsk) hadde dei ikkje hatt før, og funnet var særs viktig for tolkinga av geologien på Tabarin Peninsula.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Contact Point» frå Wikipedia på engelsk, den 14. desember 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Contact Point» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Koordinatar: 71°50′S 09°40′E﻿

**Conradfjella** er ei small fjellkjede i Dronning Maud Land i Antarktis. Ho er kring 115 km lang og ligg mellom Kurzefjella og Dallmannfjellet Conradfjella er ei fjellkjede i Orvinfjella. Det høgaste fjellet i Conradfjella er Sandeggtind på 3055 meter over havet.

Conradfjella vart oppdaga av Den tredje tyske antarktisekspedisjonen (1938–1939), leia av kaptein Alfred Ritscher, og kalla opp etter kontreadmiral Heinrich Friedrich (Fritz) Conrad som leia den meteorologisk divisjonen under tidlegare Marineleitung (det tyske admiralitetet). Dei vart kartlagde av Den sjette norske antarktisekspedisjonen, 1956-1960.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Conradfjella» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Conradfjella». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 26. februar 2013.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Conradfjella» (innhald frå Geographic Names Information System).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR) Arkivert 2010-08-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
|  |
| --- |
| **Lerk** |
|  |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Cycadophytanae |
| **Rekkje:** | Bartre Pinophyta |
| **Klasse:** | Pinopsida |
| **Orden:** | Furuordenen Pinales |
| **Familie:** | Furufamilien Pinaceae |
| **Underfamilie:** | Laricoideae |
| **Slekt:** | **Lerk** *Larix*Mill. 1754 |

**Lerk** (*Larix*) er ei slekt i furufamilien. Lerkeslekta har om lag 10-14 artar som veks naturleg i temperererte strok på den nordlege halvkula. Lerka er det einaste treet i furufamilien som feller nålene om hausten.

Lerk i Noreg
------------

Det kan ha funnest lerk i Skandinavia i tida like etter siste istid, men av ukjende grunner forsvann ho.

Europeisk lerk vart planta på garden Bremsnes på Averøya i 1789. Dette er rekna som den første organiserte skogreisinga i Noreg. Sidan vart europeisk lerk planta ut ei rad stader i Noreg utover 1800-talet. Mange av dei eldste plantingane har ført til at lerken har naturalisert seg. Den mest kjende lerkeskogen ligg i Tingvoll på Nordmøre.

Seinare er det planta både sibirsk lerk og japansk lerk. Lerk har etter kvart fått ei vid geografisk
utbreiing i Noreg. Om lag 16 millionar lerkeplantar er rapportert utplanta til no, og arealet med lerk er estimert til om lag 30 000 dekar. Sibirk lerk er den vanlegast brukte arten av lerk i Nord-Noreg, Trøndelag og i fjelltraktene på Sør- og Austlandet. Japanlerk og hybridlerk er først og fremst brukt i kyststrok vestafjells og på Sørlandet, medan europeisk lerk er mest bruka på Sør- og Austlandet. 

Lerkevirket har mange gode eigenskapar. Kjerneveden har høgt innhald av harpiks og tjærestoff og er nesten like varig som trykkimpregnert furu. Tømmerkvaliteten blir likevel ofte redusert av tennar fordi stammen kan vere er skeiv eller slyngete. Den er utsett for å verte skada av lerkekreft, men den japanske lerka er så godt som immun mot sjukdommen.

Lerk veks fort i ungdommen, og det er mykje bruka som prydtre.

Artar i lerkeslekta
-------------------

* *Larix decidua*
* *Larix gmelinii*
* *Larix griffithii*
* *Larix himalaica*
* *Larix kaempferi*
* *Larix kongboensis*
* *Larix mastersiana*
* *Larix potaninii*
* *Larix principis-rupprechtii*
* *Larix sibirica*
* *Larix speciosa*
* *Larix laricina*
* *Larix lyallii*
* *Larix occidentalis*

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Lerk |
| Svensk | Lärk |
| Dansk | Lærk |
| Engelsk | Larch |
| Tysk | Lärche |
| Fransk | Mélèze |
| Spansk | Alerce |
| Russisk | Listvennitsa (Лиственница) |

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lerk**

* Lerk i Noreg Arkivert 2016-03-06 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
To små blindrammer av tre med oppspent kvitt lerret som målegrunn for eit måleri.
**Lerret** (norrønt *lérept*, av *lin* og *ryft*) er eit vove tekstilmateriale i toskaftsbinding der renning og innslag er like strame og av same fiber og tjukkleik. Stoffet er vove slik at overflaten har eit rutete preg, men elles er umønstra og høvesvis glatt. Trådane kan vera av natursstoff som lin, bomull eller silke og i dag også av kunstfiber. Stoffet er vanlegvis litt grovt.

Lerret har vore brukt til ei rekkje føremål i ulike utformingar. Den finaste bommullstrådtypen har blitt til dunlerret, som er blitt brukt til dyner, puter og vinterovertrekksplagg. Mange bunadsskjorter og blusar er i lerretsvove bomull. Seglduk er ein grovare lerretstype. Ein kan også bruka lerret til å måla på, og det er særleg kjend frå bruk til oljemåleri.

Projeksjonsduk
--------------

Lerret eller filmlerret kan også visa til ein oppspend, kvit, glatt duk av lerretstøy eller liknande materiale som ein kan projisera film eller lysbilde på. Slike lerret kan i dag bli laga av kunstmateriale som til dømes reflekterer lyset betre enne naturstoff.

Kjelder
-------

1. ↑  «lerret» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Lerret» frå Wikipedia på bokmål, den 11. september 2019.*
**Flavius Claudius Constantius Gallus** (fødd kring 325, død 354), var ein romersk keisar frå det konstantinske dynastiet. Han var brorson av Konstantin den store.
Gallus var konsul i tre år, frå 352 til 354. 

Gallus var son av Julius Constantius og den første kona hans Galla. Besteforeldra hans på farssida var keisar Konstantius Khlorus og den andre kona hans, Flavia Maximiana Theodora. Julius Constantius var halvbror av keisar Konstantin den store, slik at sonen hans Constantius Gallus var halv-syskenbarn av sønene til Konstantin – Konstantin, Konstans og Konstantius.

Gallus hadde tre sysken: Ei eldre syster ein ikkje kjenner namnet på som var gift med Konstantius, ein eldre bror ein ikkje kjenner på som døydde i blodbadet etter at Konstantin den store døydde, og ein yngre bror frå faren sitt andre ekteskap, Flavius Claudius Iulianus, som vanlegvis er kjend som Julianus Apostata eller Julian den fråfalne.

Ifølgje historikaren Ammianus Marcellinus var Gallus svært ven å sjå på, med mjukt blondt hår.

Gallus overlevde saman med Julianus Apostata som dei einaste slektningane av Konstantin den store etter at han hadde døydd, då sønene hans befesta kravet sitt på makta gjennom eit blodbad.

I 350 hadde Magnentius gjort opprør, drepe keisar Konstans og teke keisartittelen. Konstantius II førebudde seg på å slå ned tronrøvaren, men trengde ein sendemann i aust. Han sende bod på Gallus om å koma til Sirmium, der han opphøgde han til cæsar 15. mars 351 og gav han namnet «Constantius». Bandet dei imellom blei også styrka ved at Gallus fekk gifta seg syster til Konstantis, Constantina. Ekteparet busette seg i Antiokia, for å styra den austlege delen av Romarriket og stå imot trugsmålet frå Persarriket. Her blei Gallus etterkvart upopulær, og slo ned eit kuppforsøk med avrettingar av ei rekkje folk, som også skal ha omfatta uskuldige. I 354 sende Constantius bod etter Gallus, som i staden sende kona si for å møta bror sin og tala for han. Undervegs døydde Constantina plutseleg av høg feber i Caeni Gallicani i Bithynia. 
I 354 blei Gallus dømd til døden av Konstantin II, og avretta.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Constantius Gallus» frå Wikipedia på svensk, og «Constantius Gallus» frå Wikipedia på engelsk den 3. august 2019.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

* *Svensk uppslagsbok*, Malmö 1932

1. ↑  Ammianus Marcellinus, *Res Gestae*, 14.11.28
2. ↑  DiMaio 1996
3. ↑  Ammianus Marcellinus, 'Historia', IX. 8
4. ↑  Ammianus Marcellinus 1986, s. 41

Bibliografi
* DiMaio, Michael (1996). «Constantina (daughter of Constantine I)». *De Imperatoribus Romanis*.

* Ammianus Marcellinus (1986). Walter Hamilton, red. *The later Roman Empire (A.D. 354–378)*. Harmondsworth, Middlesex, England: Penguin Books. ISBN 978-0-14-044406-3.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
**Peter den store-bukta** (russisk Залив Петра Великого, *Zaliv Petra Velikogo*) er den største bukta i Japanhavet i Primorskij kraj i Russland. Muravjov-Amurskij-halvøya og ei rekkje av øyar deler den 6000 km² store bukta i Amurbukta og Ussuribukta.

Kystlinja er om lag 1500 km lang og er delt inn i mange mindre buktar. Dei største av desse er Zolotoy Rog, Diomedesbukta, Ulyssesbukta, Nakhodkabukta, Possietbukta og Sjamora med sine fine sandstrender. Av øyar finn ein Rimskij-Korsakov-øyane, Askold, Putjatin og Russkijøya (som er skild frå fastlandet av Aust-Bosporos).

Om lag 630 km² av bukta er verna med Fjernausten marine naturreservat. Ein regatta vart helde her årleg. Om vinteren er den nordlege delen av bukta vanlegvis islagd.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Peter the Great Gulf» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juli 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- Detaljert informasjon om bukta Arkivert 2008-04-16 ved Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Peter Wessel Zapffe** (18. desember 1899–12. oktober 1990) var ein norsk statsstipendiat frå og med 1978, forfattar, filosof, fjellklatrar og friluftsmann. 

Zapffe var fødd i Tromsø. I 1923 tok han sin juridiske embetseksamen, og han praktiserte som jurist i fem år.

Han døydde i Asker.

Filosofen
---------

Zapffe var sterkt påverka av Arthur Schopenhauer sin filosofiske pessimisme. I lys av denne skapte Zapffe eit eige perspektiv som han såg verda frå, den såkalla biosofien. Gjennom essayet *Den sidste Messias* (1933) kjem biosofien til uttrykk, og den filosofiske avhandlinga (*Om det tragiske*) som kom ut i 1941 gjer i sin heilskap greie for tankane i *Den sidste Messias*. 

Zapffe sin teori er at mennesket har overutvikla evner (forståing og sjølvinnsikt) i høve til dei omstenda det lever under og difor ikkje passar inn i naturen. Mennesket sitt strev etter rettferd kring tema som liv og død kan ikkje oppnåast, og difor har menneska behov som naturen ikkje kan oppfylla. Tragedien, som er ein konsekvens av denne teorien, er at mennesket heile tida prøver å ikkje vera menneske. Slik sett er mennesket eit paradoks.

Peter Wessel Zapffe vart tildelt Fritt Ords honnør i 1987 for «sin mangesidige og originale forfattarskap.»

Større verk
-----------

* *Om det tragiske*, avhandlinga for graden dr. philos. (Oslo 1941)
* *Vett og uvett*, utgjeve i samarbeid med Einar K. Aas (Trondheim 1942)
* *Den fortapte sønn*, en dramatisk gjænfortelling (Oslo 1951)
* *Den logiske sandkasse* (Oslo 1965)
* *Rikets hemmelighet* (Oslo 1985)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Peter Wessel Zapffe av Øyvind Olsholt
* Zapffes fotosamling på 6000 bilder overteke av Nasjonalbiblioteket
* Omtale av Zapffe av biologen Dag O. Hessen

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Nasjonalbiblioteket fotograf
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND

 |
**Peter Thomas Ørebech** (fødd 11. mars 1948) er ein norsk jurist som har spesialisert seg på hav- og fiskerirett. Han er professor ved Noregs fiskerihøgskule ved UiT Noregs arktiske universitet.

Ørebech fullførte juristutdanninga (cand. jur.) ved Universitetet i Oslo i 1976, og fekk advokatløyve i 1978. Han har vore forskar ved fiskerihøgskulen og juridisk fakultet i Tromsø sidan 1977, avbrote av av advokatpraksis frå 1989 til 1994. Han har særleg interessert seg for korleis EU-rett, EØS-rett og internasjonale handelsavtaler som GATT og GATS innvirker på norsk fiskeriforvalting og suverenitet i nordområda. Han har òg skrive bøker om fiskeri- og havbruksrett.

Ørebech har vore politisk aktiv i Senterpartiet og Nei til EU gjennom ei årrekkje og er vararepresentant på Stortinget for Senterpartiet frå 2009-2013.

Referansar
----------

1. ↑  uit.no Ørebech, Peter Th[*daud lenkje*]
2. ↑  stortinget.no Ørebech, Peter ( 1948- )

* *Denne artikkelen bygger på «Peter Ørebech» frå Wikipedia på bokmål, den 2. april 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Peter Ørebech i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* CRIStin

 |
**Espen Bjervig** (fødd 30. juni 1972) er ein norsk idrettsleiar og tidlegare langrennsløpar som tevla på norsk toppnivå i perioden frå 1995 til 2004. Han var med på det norske stafettlaget som vann sølv på 4 x 10 kilometer stafett under Ski-VM 1999 i Ramsau i Austerrike.

Aktiv skirennar
---------------

Bjervig debuterte i verdscupen på femmila i Holmenkollen i 1995. I dei få tevlingane han deltok i fram til 1998-sesongen hamna han alltid langt nede på resultatlista. Sesongen 1998/99 var han i sitt livs form, og vann sin einaste siger i verdenscupen då han gjekk til topps på 15 km klassisk i januar 1999 i Otepää i Estland. Bjervig deltok same sesongen i sitt einaste internasjonale meisterskap, VM 1999. Han gjekk då fyrsteetappen på det norske stafettlaget som tok sølv etter å ha tapt innspurten mot Austerrike. Hans beste individuelle resultat i meisterskapet var ein åttandeplass på 10 km klassisk.

I verdscupen stod Bjervig på pallen fem gongar; 1-3-1. Alle pallplasseringane kom i 1999 og i 2000-sesongane. Desse to sesongane høyrde han med i verdseliten i langrenn.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og verdscuprenn

* 1999: Sølvmedalje på VM-stafetten i Ramsau. Siger på 15 km i verdscupen i Otepää
* 1999/2000: Nr 2 på 30 km i verdscupen i Davos
* 2000/1: Nr 11 på 15 km på Beitostølen
* 2001/2: Nr 6 på 10 km i Cogne

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1995: Nr 10 på 30 km i Oslo
* Ski-NM 1996: Nr 7 på jaktstarten i Stryn
* Ski-NM 1997: Nr 9 på 50 km i Mo i Rana
* Ski-NM 1998: Nr 7 på 30 km i Berkåk
* Ski-NM 1999: Bronsemedalje på 10 km i Skrautvål
* Ski-NM 2000: Nr 6 på 10 km i Vang
* Ski-NM 2001: Nr 9 på 10 km i Steinkjer
* Ski-NM 2002: Bronsemedalje på 30 km i Høydalsmo
* Ski-NM 2003: Nr 4 på 30 km i Molde

Idrettsleiar
------------

Bjervig har vore tilsett i Norges Skiforbund i mange år, frå 2019 er han landslagsjef for langrenn.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Espen Bjervig i fis-ski.com
Koordinatar: 63°24′44″N 10°24′17″E﻿

**Lerkendal stadion** er eit fotballstadion i bydelen Lerkendal i utkanten av Trondheim sentrum, og er heimebanen til Rosenborg Ballklub. Det vart opna 10. august 1947. Tilskodarrekorden er 28 569 og vart sett i seriefinalen mot Lillestrøm Sportsklubb den 15. oktober 1985. I dag er kapasiteten berre 21 850 tilskodarar (21 620 internasjonalt). Dette skuldast at det var ein stor ståtribune på Lerkendal før, og at det var ståplassar i klokkesvingen. Etter fleire ombyggingar på 1990- og byrjinga av 2000-talet framstår stadionet som eit av dei mest moderne i Noreg. 

Lerkendal stadion i 1947
I 2005 vart det òg gjort initiativ for å gjere Lerkendal til ein nasjonal konsertarena, og 19. august same år gjekk *Lerkendal Live '05* av stabelen. På programmet stod Kaizers Orchestra, Hellbillies, Wig Wam, D.D.E. og Ravi & DJ Løv, som til saman heldt ein konsert på mellom fire og fem timer. 22 juli 2008 spelte òg Iron Maiden på Lerkendal.

Store deler av verksemda til Rosenborg skal flyttast til Lade. Der skal Rosenborg bygje ein ny storhall i samsvar med krava til UEFA, og det skal òg pussast opp fleire treningsbaner til idretten. På Lerkendal-området skal framleis dei store kampane til Rosenborg spelast, men dei tidlegare treningsbanane skal omgjerast til næringsbygg og storhotell.[*treng kjelde*]

I samband med ein felles norsk-svensk søknad om å arrangere fotball-EM i 2016, var Trondheim kandidat for å vere ein av vertsbyane. Lerkendal skulle då utvidast til å romme 40 000 sitteplassar, noko om vil si ein stor utbygging av dagens stadion. Etter at det vart annonsert at fotball-EM 2016 gjekk til Frankrike, vart desse planane skrinlagt.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lerkendal stadion» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Lerkendal på fotballbaner.no Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
* Historia om Lerkenda
* NRK: Flest tilskodarar
* Slik blir EM i Trondheim
Måltid av ulike typar plantekost: Pasta, tomatsaus, grøne blad og oliven.
**Plantekost** er mat basert på plantar og sopp. Visse plantar utgjer basismat i dei fleste kosthald, til dømes ris, potet eller korn i form av brød. Plantekost gjev også viktige fiber og vitamin. Mindre plantedelar kan gje ulike smak til maten som krydder og andre tilsetjingsstoff.

For menneske kjem plantekost gjerne frå desse hovudgruppene:

* Kornprodukt (til dømes ris, mais eller laga til som graut, brød, pasta eller liknande)
* Belgfrukter (erter, bønner og linser, til dømes i gryteretter, supper eller berabeida til produkt som tofu eller falafel)
* Frukt og grønt (grønsaker, grøne blad og urter)
* Matsopp
* Alger
* Mindre plantedelar som frø, nøtter og matblomar
* Plantedelar som er blitt malne eller pressa til krydder, sukker og planteolje

Dyr kan fordøya andre plantar enn menneske, til dømes gras og greiner.

Dyr som lever hovudsakleg på plantekost blir kalla planteetarar, medan menneske som vel plantekost til forskjell frå mat frå dyr blir kalla vegetarar.
**Espen Lie** (fødd 3. januar 1984) i Porsgrunn er ein norsk sjakkspelar. Han blei Noregsmeister i sjakk i 2007. Espen Lie blei også utnemnd til Internasjonal meister i sjakk (IM) i 2007.

Noregsmeister i sjakk
---------------------

I Noregsmeisterskapen i sjakk på Hamar i juli 2007 delte Espen Lie førsteplassen med Geir Sune Tallaksen, begge med 6,5 poeng på 9 rundar. Det var dermed nødvendig med omkamp om NM-tittelen. Då begge spelar for Porsgrunn sjakklubb blei omkampen spela i Porsgrunn 21-23. september 2007. Etter to innleiande remisar i dei to første partia med lang tenketid, skulle det deretter spelast to og to parti med hurtigsjakk. Dei tre første av desse partia vart remis, men så vann Espen Lie det fjerde hurtigsjakkpartiet og kunne dermed motta kongepokalen.

Internasjonal meister i sjakk
-----------------------------

Resultatet frå NM på Hamar var også så godt at det gav Espen Lie det tredje nødvendige nappet i IM-tittelen. Ratingkravet på 2400 var han over allereie, og han blei dermed utnemnd til Noreg sin 18. dåverande Internasjonale Meister i sjakk av Verdssjakkforbundet FIDE i slutten av september 2007.

Fire stormeisternapp
--------------------

I den store sjakkturneringa Reykjavik Open i mars 2008 klarte Espen Lie med 5,5 poeng på 9 rundar mot sterk motstand sitt første napp i stormeister-tittelen. Det andre nappet kom i Noregsmeisterskapen i Sandefjord i 2012 med 7 poeng på 9 rundar. Det tredje nappet kom i den internasjonale turneringa i Kragerø i slutten av februar 2017. Han klarte også eit fjerde (unødvendig) stormeisternapp i eliteserien i sjakk sesongen 2017-2018 med 7,5 poeng på 9 rundar. Han har i ettertid dermed «berre» trengt å få eigen FIDE-rating over 2500 for å bli utnemnd til stormeister, noko som kan vere vanskeleg nok: Han har som best hatt 2492 i perioden april 2018 til mars 2019. Det er ingen tidsfrist for å klare ratingkravet på 2500.

Anna
----

Espen Lie vart junior-noregsmeister i sjakk i 2002. Espen Lie er ein yngre bror til sjakkstormeister Kjetil A. Lie.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nokre av Espen Lie sine parti hos www.chessgames.com
* Espen Lie sine sjakkparti i Noreg hos NorBase
* Espen Lie sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

Kjelder
-------

* Norsk Sjakkblad nr. 4, 2007, s. 10-13
* Norsk Sjakkblad nr. 5, 2007, s. 11-13 og s. 25
* Øystein Brekke: *Norske sjakktrekk. Norges Sjakkforbund 100 år 1914-2014*, Norges Sjakkforbund 2014, ISBN 978-82-991916-2-3

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 4, 2007 s. 10-13
2. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 5, 2007 s. 11-13
3. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 5, 2007 s. 25
4. ↑  Espen Lie sine stormeisternapp hos FIDE
5. ↑  Norsk Sjakkblad nr. 2, 2018 s. 58.
6. ↑  Brekke 2014 s. 302
(animasjon)
Eit dodekaeder bretta ut over ei todimensjonal flate
Ein D12-terning er forma som eit dodekaeder.
**Dodekaeder** er ein polygon med tolv sideflater, men vanlegvis er det meint eit **regulært dodekaeder**: ein platonsk lekam sett saman av tolv like, regulære pentagonale sideflater.

Areal og volum
--------------

Overflatearealet *A* og volumet *V* av eit regulært dodekaeder med kantlengd *a* er:

{\displaystyle A=3{\sqrt {25+10{\sqrt {5}}}}a^{2}\approx 20.645728807a^{2}}
{\displaystyle V={\frac {1}{4}}(15+7{\sqrt {5}})a^{3}\approx 7.6631189606a^{3}}

Radius
------

Viss eit regulært oktaeder med kantlengde *a*, er radius til ei omskriven kule (ei som akkurat fyller ut heile figuren):

{\displaystyle r\_{u}={\frac {a}{4}}\left({\sqrt {15}}+{\sqrt {3}}\right)\approx 1.401258538\cdot a}
Radiusen av ei innskriven kule (ei som fyller ut akkurat så mykje ho kan inne i han) er:

{\displaystyle r\_{i}={\frac {a}{20}}{\sqrt {250+110{\sqrt {5}}}}\approx 1.113516364\cdot a}
Midtradiusen, der sideflata rører midten av alle kantane, er:

{\displaystyle r\_{m}={\frac {a}{4}}\left(3+{\sqrt {5}}\right)\approx 1.309016994\cdot a}
Dette kan òg bli skildra som:

{\displaystyle r\_{u}={\frac {\sqrt {3}}{2}}\phi \,a}
{\displaystyle r\_{i}={\frac {\phi ^{2}}{2{\sqrt {3-\phi }}}}\,a\,\!}
{\displaystyle r\_{m}={\frac {\phi ^{2}}{2}}a}
der {\displaystyle \phi \,\!} er det gylne snittet.

Sjå òg
------

* Pentagon
* Polyeder
* Platonske lekamar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Plasmasfære** er det indre området av magnetosfæren med høg tettleik av plasma av ionosfærisk opphav. Han ligg over ionosfæren. Den ytre grensa av plasmasfæren vert kalla **plasmapausen** og ligg der plasmatettleiken fell kraftig. 

Plasmasfæren vart oppdaga i 1963 av Don Carpenter. 

Tradisjonelt sett har plasmasfæren vorte rekna som kald plasma med partikkelrørsle som er fullstendig dominert av jordmagnetfeltet og derfor roterer i lag med jorda. I nyare tid har ein gjort tettleiksmålingar som ikkje samsvarar med dette. Ein har òg vist at plasmasfæren ikkje alltid roterer i lag med jorda.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Plasmasphere» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2013.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Carpenter, D. L. Whistler evidence of a 'knee' in the magnetospheric ionization density profile, J. Geophys. Res. 68, 1675–1682, 1963.
* Nishida, A. Formation of plasmapause, or magnetospheric plasma knee, by combined action of magnetospheric convections and plasma escape from the tail, J. Geophys. Res. 71, 5669, 1966.
* Sandel, B. R. et al. Extreme ultraviolet imager observations of the structure and dynamics of the plasmasphere, Space Sci. Rev. 109, 25, 2003.
Mihrab i Qila Kuhna-moskeen i Delhi.
**Mihrab** (persisk مهراب or محراب, arabisk **ألمحراب** pl. **محاريب**, nokre gonger *mehrab* eller *mehraab*) er ei nisje i ein moskévegg som syner qibla, det vil seie bøneretninga mot Kaba.

Dekorert mihrab i moskeen i Wesseling.
Veggen rundt blir kalla qibla-veggen, og mihraben gjev inntrykk av å vere ei dør eller ein opning mot Mekka. Størrelsen kan variere, men han er vanlegvis dekorert med ornament. Ved sida av mihraben står det ofte ein minbar, eller preikestol.

Mihrabar vart introdusert under Umayyade-kalifen al-Walid I (705–715). Tidlegare hadde ein brukt skilt for å visa *qibla*.

Det afghanske riksvåpenet og flagget viser ein mihrab.

  

Mihrab med minbar (preikestol) i Kairo-sitadellet.

Bilete av mihrabar
------------------

* Den store moskeen i Sousse i Tunisia.Den store moskeen i Sousse i Tunisia.
* I Hagia Sofia i IstanbulI Hagia Sofia i Istanbul
* I Badshahi-moskeen i Lahore i Pakistan.I Badshahi-moskeen i Lahore i Pakistan.

Bakgrunnsstoff
--------------

| * v
* d
* e
Muslimsk arkitektur |
| --- |
| Bygningstypar | hamam**·** khanaqa**·** kasbah**·** madrassa**·** mausoleum**·** moské**·** souk | Den muslimske truvedkjenninga i arabisk kalligrafi, forma som ein moské. |
| Bygningsdetaljar | arabesk**·** arabisk kalligrafi**·** arkade**·** minaret**·** minbar**·** mihrab**·** muqarna**·** sahn**·** iwan**·** kuppel**·** vindfangar |
| Anna | muslimske hagar**·** Kaba**·** qibla |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| Annecy |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Annecy | Byvåpenet til Annecy |
| **Flagget til Annecy** | **Byvåpenet til Annecy** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Auvergne-Rhône-Alpes Haute-Savoie |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  13,75 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 52 100   3 789/km² |
| Koordinatar | 45°54′00″N 06°07′49″E﻿Koordinatar: 45°54′00″N 06°07′49″E﻿ |
| Høgd over havet | 448 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.ville-annecy.fr |

**Annecy** er ein by aust i sentrale område av Frankrike ved breidda av Annecysjøen, 35 km sør for Genève. Annecy er *préfecture* (hovudstad) i departementet Haute-Savoie i regionen Auvergne-Rhône-Alpes. Byen har om lag 50 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Annecy ligg mellom Genève og Chambéry, og vart mykje påverka av desse to byane mellom 900- og 1800-talet. Byen var først hovudstad i grevskapet Genève, men etter at grevane i Genéve forsvann vart han ein del av Huset Savoie i 1401. I 1444 gjorde prinsane av Savoie byen til hovudstad i ein region som omfatta Genevois, Faucigny og Beaufortain. Då calvinismen breidde seg ut i 1535 vart byen eit senter for den katolske reformasjonen, og biskopen sitt sete i Genève vart flytta her. Under den franske revolusjonen vart området Savoie erobra av Frankrike, og Annecy vart ein del av departementet Mont Blanc, der Chambéry var hovudstad. Etter Restaurasjonen i Frankrike i 1815 vart han gjeve tilbake til Huset Savoie. Då Savoie vart annektert av Frankrike i 1860 vart byen hovudstad i det nye departementet Haute-Savoie.

Frans av Sales vart fødd i slottet Sales, som ligg like ved Annecy, i 1567. Han var biskop i Annecy frå 1602 til 1622. 

Den andre runden av GATT-diskusjonane vart halde i Annecy i 1949.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Annecy sin OL-søknad for 2018 Arkivert 2007-05-03 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS
* NKC

 |