recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nålbundne vottar
**Vott** er eit klesplagg til handa med eige rom til tommelen og felles rom for dei andre fire fingrane. Ein bruker gjerne vottar for å verna seg mot kulde, varme eller anna ubehag. Ein kan laga vottar av tråd gjennom strikking eller nålebinding eller sy dei av skinn eller tekstilar, gjerne med fôr.

Sørsamiske vottar av pels og tekstil med metallbroderi.

Utforming og bruk
-----------------

Vottar blir hovudsakleg brukte i kaldt vêr og er gjerne laga i varmeisolerande materiale. Det er svært vanleg å strikka vottar, som regel av ull, og det finst ei rekkje ulike tradisjonelle og utradisjonelle mønster. I Noreg er til dømes selbuvotten ein kjend type. I norsk kultur blei det i tillegg til bruksvottar også laga fint pynta stasvottar. Ei brur kunne til dømes gje broderte vottar i gåve til brudgommen.

Strikka babyvottar festa til kvarandre med snor.
Kajakkvottar.
Vottar kan vera lette å ta av seg og mista. Ofte blir dei innsnevra rundt handleddet for å sita fastare. Tidvis er dei festa til kvarandre med ei snor. Dette gjeld særleg barnevottar.

### Spesialvottar

Steikevottar er stive, varmeisolerte vottar som ein kan ha på når ein løfter varme ting, til dømes noko som har vore i steikeomnen.

I tillegg til vottar med éin tommel finst det også kajakkvottar med to tomlar på kvar vott. Desse kan ein snu når ein padlar med kajakk i kaldt vatn for å få ein tørrare tommel. Sjøvottar kunne òg ha to tomlar.

Vottar som kan opnast slik at ein får fingrane fri gjer det lettare å avfyra våpen i kalde tilhøve.
Dei blei utvikla for jegerar i Nord-Amerika på 1930-talet. Slike vottar er også brukte i militær samanheng.

Vaskevottar er klutar laga slik at ein kan ta dei på handa som ein vott og bruka dei til reingjering.

I kulturen
----------

Tor kjem ut av votten til Skryme.
På primstaven var votten eit teikn for vinternatt, byrjinga av vinterhalvåret den 14. oktober.

Det finst fleire forteljingar om vottar. I den norrøne soga om Tor hjå Utgards-Loke blir det fortald at guden og reisefølgjet hans overnatta i eit underleg hus med eit lite siderom. Då dei vakna, viste det seg at dei hadde sove i den digre votten til kjempa Skryme. I ei anna soge har Tor sjølv fått låna eit par jernvottar av gygra Grid som han verjer seg mot jotunen Geirrød med.

«Skinnvotten» er eit russisk-ukrainsk folkeeventyr om ein mann som mister ein vott som fleire dyr nyttar som hus etter tur. Då eigaren finn at votten synest han det er rart at han framleis er varm. Barneboka *Den grønne votten* (1964) av Alf Prøysen, illustrert av Borghild Rud, fortel ei liknande soge.

Sjå òg
------

* Sjøvott
* Hanske
* Muffe

Kjelder
-------


* «Tors ferd til Utgard» og «Tors ferd til Geirrød-gardane», *Edda*, Det norske Samlaget, 2002.
* «vott» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* mitten[*daud lenkje*] ved The British Museum
* «Mitten for Hunters Leave Gun Fingers Free». *Popular Mechanics*, December 1930, p. 977
Utsyn over Kimmeridge Bay.
Flatene i Kimmeridge Bay.
Utsyn over dei mjuke skiferklippene og dei harde dolomittklippene i Kimmeridge Bay.
Skiferklipper ved Kimmeridge.
Fossilar av ammonittar i berget på stranda ved Kimmeridge.
**Kimmeridge** er ein liten landsby i Purbeck i Dorset i England, ved kysten av Den engelske kanalen. Landsbyen har kring 110 innbyggjarar (2001). 

Landsbyen ligg på skiferklippene frå juratida og har gjeve namn til alderen kimmeridgium i juratida, då dette laget vart lagt ne. Klippene er ein del av verdsarvstaden Jurassic Coast. Vitjingssenteret for Jurassic Coast ligg i Kimmeridge.

Bukta er òg typelokaliteten for kimmeridgeleire frå juratida, som ein finn fleire stader i Sør-England og som er ein av kjeldebergartane for hydrokarbonar i Wessex- og Nordsjøbassenga. 

Under klippene finn ein ei stor abrasjonsflate (kalla The Flats). Kysten ved Kimmeridge er uvanleg varm og ein perfekt stad for å studere tang og tare og andre organismar. 

På klippa i vest står ei oljepumpe eigd av BP. Ho har pumpa kontinuerleg sidan seint i 1950-åra og er dermed den eldste oljepumpa i Storbritannia som framleis er i drift. Det vert produsert kring 65 tønner olje kvar dag frå eit lag som ligg 350 meter under klippa.

Like aust for Kimmeridge Bay (oppfor Hen Cliff) står ein folly kalla Clavell Tower som inspirerte P.D. James til å skrive romanen *The Black Tower*. Då tårnet stod i fare for å rase utfor klippa som gradvis vert erodert bort, vart tårnet flytta 35 meter lenger bort frå klippekanten.

Sjå òg
------

* Jurassic Coast

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kimmeridge» frå Wikipedia på engelsk, den 26. desember 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ James P D (1975) *The Black Tower*, Sphere books (1987 edition), 288pp, ISBN 072-215110-1.
	+ Wignall P (ed) (1995) *Benthic Palaeoecology of the Late Jurassic Kimmeridge Clay of England* (Special Papers in Palaeontology series), Palaeontological Association, 74pp, ISBN 090-170242-0.
	+ Kimmeridge Bay; Geology of the Wessex Coast by Ian West

1. ↑  *Folketeljing 2001*, arkivert frå originalen 13. mars 2006, henta 13. mars 2006
2. ↑  BP NSI - Wytch Farm terminal
3. ↑  Natural England - England's Geology - Dorset

Bakgrunnsstoff
--------------

* Wytch Farm
* Purbeck Arkivert 2001-04-12 ved Wayback Machine. District Council
* Fossilsamling ved Kimmeridge Bay

Koordinatar: 50°35′34.2″N 2°03′50.6″W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Charles Kindred «Kin» Vassy** (16. august 1943–23. juni 1994) var ein songar-låtskrivar, som i tillegg til soloplatene sine spelte med mange andre artistar, mellom andre Kenny Rogers, Frank Zappa og Elvis Presley.

I 1960-åra var Vassy medlem av The Back Porch Majority. Han slutta i gruppa i 1969 og vart med i countryrockbandet Kenny Rogers and The First Edition. Som medlem av gruppa spelte han på hitalbumet *Something's Burning* og ein av songane hans, «Heed The Call», nådde Topp 40 i 1970. 

Vassy slutta i gruppa i 1972 etter albumet *The Ballad of Calico* og vart erstatta av Jimmy Hassell. Han arbeidde så som soloartist og studiomusikar. I 1980 gav Vassy ut to singlar for plateselskapet ia: «Do I Ever Cross Your Mind» og «Makes Me Wonder If I Ever Said Goodbye». Han flytta til Liberty Records og gav ut sju singlar her, mellom anna «When You Were Blue and I Was Green», so nådde 21. plassen på Hot Country Songs. Vassy heldt fram å arbeide med Rogers på forskjellige prosjekt, som *What About Me?* frå 1984. Vassy skreiv òg songen «Kentucky Homemade Christmas» for Rogers, som kom på *Christmas* (Liberty Records, 1981). I 1984 spelte han ein song med country-gospel-songaren Stella Parton, for *Rhinestone*, som systera til Stella, Dolly hadde spelt i.

Vassy døydde av kreft i 1994.

Diskografi
----------

| År | Singel | US Country |
| --- | --- | --- |
| 1971 | «Revelation» |  |
| 1972 | «Will The Circle Be Unbroken» |  |
| 1979 | «Do I Ever Cross Your Mind» | 85 |
| 1980 | «Makes Me Wonder If I Ever Said Goodbye» | 67 |
| «There's Nobody Like You» | 88 |
| 1981 | «Likin' Him and Lovin' You» | 39 |
| «Sneakin' Around» | 48 |
| «When You Were Blue and I Was Green» | 21 |
| 1982 | «Cast the First Stone» | 78 |
| «Women in Love» | 59 |
| 1983 | «Tryin' to Love Two» | 80 |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kin Vassy» frå Wikipedia på engelsk, den 6. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2 3 4 5 6  Whitburn, Joel (2008). *Hot Country Songs 1944 to 2008*. Record Research, Inc. s. 439. ISBN 0-89820-177-2.
2. ↑  Eder, Bruce. «Kin Vassy biography». *Allmusic*. Henta 6. juni 2014.
|  |
| --- |
| **Kinaskeistork** |
| Kinaskeistork, Platalea minor Foto:  Charles LamKinaskeistork, *Platalea minor* Foto: Charles Lam |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** EN Sterkt truga |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Pelikanfuglar Pelecaniformes |
| **Familie:** | Ibisfamilien Threskiornithidae |
| **Slekt:** | Skeistorkar *Platalea* |
| **Art:** | **Kinaskeistork** *P. minor* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Platalea minor***Temminck & Schlegel, 1849 |

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Kinaskeistork |
| Svensk | Koreaskedstork |
| Dansk | Lille skestork |
| Engelsk | Black-faced Spoonbill |
| Tysk | Schwarzstirnlöffler |
| Fransk | Petite spatule |
| Spansk | Espátula menor |
| Russisk | Malaja kolpitsa (Малая колпица) |

**Kinaskeistork** (*Platalea minor*) har det minste utbreiingsområdet av alle skeistorkar, og er den einaste av desse som vert sett på som truga. Den fyrste kinaskeistorken vart oppdaga og namngjeven i 1849. Han er knytt til kystområde i Aust-Asia, og det ser ut til at han tidlegare har vore vanleg i størstedelen av utbreiingsområdet sitt. I dag kjenner ein berre til rugande fuglar på nokre små klippeøyar langs vestkysten av Nord-Korea. Fuglen har tre overvintringsområde ved Hong Kong, Taiwan og i Vietnam, og utover det finst det nokre andre stader der ein har sett han på trekk.

Den totale bestanden av arten er på om lag 288 individ. Den ynglande delen av populasjonen i Nord-Korea er ikkje større enn 30 fuglar, og det tyder på at det må finnast ein annan koloni som ikkje er kjend enno, og som moglegvis ligg i den nordaustlege delen av Kina, til dømes på Liaoningøyane, som ikkje ligg så langt frå det koreanske yngleområdet.

Ein meiner at hovudårsaka til nedgangen i artstalet ligg i øydelegginga av biotopen til arten eller meir presist i «utnyttinga» av tidevassbankane til landbruksformål og seinare til akvakulturar og industrialisering. Koreakrigen (1950-1953) må også ha hatt ein negativ verknad på arten, for fuglane heldt opp med å yngle i Sør-Korea ved den tida. I Japan, der han var vanleg som overvintrande, vart arten svært sjeldan i same tidsrommet, og i dei seinaste åra har ein ikkje hatt ein vinter der ein har observert meir enn 5 fuglar.

Nett no er arten nokolunde godt beskytta i Nord-Korea, der dei små yngleøyane langs kystane er erklært som vernesone med avgrensa tilgang. Arten er likevel truga på mange måtar, særleg i vinterkvartera. Behovet for areal til industriformål er stort på overvintringsstadene i Taiwan, medan dei plassane i Vietnam omdannast til rekeoppdrett, sjølv om dei ligg midt i eit område under Ramsarkonvensjonen. I Hong Kong forhindrar forstyrringar frå fiskarar og muslingdyrkarar ofte fuglane i å ete ved lågvatn. Utover det vil forureininga sannsynlegvis også bli eit vesentleg problem ved den framhaldne folkeauka i Aust-Asia.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete med Google-søk
**Kimmo Paavali Kinnunen**, (fødd 31. mars 1968) i Äänekoski, er ein finsk, tidlegare friidrettsutøvar. Han vart verdsmeister i spydkast i Tokyo 1991 og fekk sølvmedaljen i VM 1993. Med sterke konkurrentar i heimlandet, klarte han aldri å verte finsk meister. Han er son til tidlegare verdsrekordhaldar i spydkast, Jorma Kinnunen.

### Aktiv

Kimmo Kinnunen vart utteken til dei olympiske sommarleikane 1988 i Seoul, der han i kvalifiseringa til finalen sette personleg rekord med 80,24 m. Det var hans fyrste kast over 80 m, i finalen måtte han nøye seg med ein tiandeplass (78,04 m). Til europameisterkapen 1990 i Split kom han med gode voner etter å ha kasta spydet 83,10 m, noko i førevegen. Med eit kast på moderate 79,00 m enda han på åttande plass. 

Året etter forbetra han i forsesongen sin personlege rekord til 85,46 m. Under VM 1991 i Tokyo i september var han i sitt livs form. I kvalifiseringa forbetra han personleg rekord med heile tre meter til 88,48 m. I finalen slo han i fyrste kast til med eit kast på 90,82 m. Ingen andre kastarar passerte 90-metersstreken med sine spyd, landsmannen og erkerivalen Seppo Räty måtte sjå seg nøgd med sølv. 

I Sommar-OL 1992 i Barcelona hamna Kinnunen på fjerdeplass. Han revansjerte seg året etter, då han i VM i Stuttgart etter middelmåtige kast i kvalifiseringa slo til med årsbeste i finalen. Eit kast på 84,78 m heldt til sølv. Som i OL året føreåt, var Jan Železný den ingen makta slå.

Under sine siste olympiske sommarleikar i 1996 fekk Kinnunen opp berre eitt kast over 82 m. Bestekastet på 84,02 gav han sjuandeplass.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* Olympiske sommarleikar 1988 i Seoul - 10. plass, 78,04 m
* Europameisterskapen 1990 i Split - 8. plass, 79,00 m
* Verdsmeisterskapen 1991 i Tokyo - gullmedalje, 90,82 m
* Olympiske sommarleikar 1992 i Barcelona - 4. plass, 82,62 m
* Verdsmeisterskapen 1993 i Stuttgart - sølvmedalje, 84,78 m
* Olympiske sommarleikar 1996 i Atlanta - 7. plass, 84,02 m

### Personlege rekordar og årsbeste

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **År** | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
| **Lengde (m)** | 80,24 | 83,10 | 81,46 | 90,82 | 83,42 | 84,78 | 85,42 | 85,32 | 82,48 | 84,23 | 85,96 |
**Eduard Bernstein** (6. januar 1850–18. desember 1932) var den første og er kanskje den mest kjende av dei store «revisjonistane» i den sosialistiske rørsla. Bernstein var fødd i Tyskland i 185], var av jødisk ætt, og aktiv i det tyske sosialdemokratiske partiet (SPD) både i eksil og i heimlandet. 

I boka  *Die Voraussetzungen des Sozialismus und die Aufgaben der Sozialdemokratie* (*«Føresetnadene for sosialismen og oppgåvene for sosialdemokratiet»*), som blei utgitt i 1899, reviderte han nokre av Karl Marx sine teoriar, som Bernstein meinte hadde synt seg å vere feilaktige i lys av utviklinga etter dei blei utforma. Bernstein meinte blant anna at sosialismen kan innførast på fredeleg vis og i ein gradvis prosess i land med nokolunde demokratisk styresett. Denne «revisjonismen» utløyste ein stor debatt i den internasjonale sosialistiske rørsla på den tida, som var organisert i Andre Internasjonalen. Særleg Karl Kautsky, Rosa Luxemburg og Vladimir Lenin gjekk til harde åtak på Bernstein. Sjølv om Bernstein «tapte» debatten, er variantar av «revisjonismen» blitt grunnlaget for den faktiske politikken til dei aller fleste sosialistiske parti i verda, i den praktiske utforminga som reformisme.

Men til liks med Marx har heller ikkje Bernstein synt seg å vere ufeilbarleg, så nokre av revisjonane hans er sidan blitt reviderte. Det gjeld blant anna teorien til Bernstein om at kapitalismen var blitt så organisert at han er krisefri. Blant anna den store verdskrisa frå 1929 og frametter motbeviste det.

Bernstein var fødd i Berlin og døydde same staden i 1932.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eduard Bernstein Internet Archive ved marxists.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Eduardo Galeano** (3. september 1940–13. april 2015) var ein uruguayansk forfattar, skribent og journalist, fødd og død i Montevideo.

Galeano byrja med å teikne karikaturar i ei sosialistisk vekeavis. Seinare var han redaksjonssjef i vekeavisa Marcha og sjefredaktør i dagsavisa Epoca. I 1971 gav han ut sitt mest leste verk; *Las venas abiertas de América Latina*, på norsk i 1979 *Latin-Amerikas åpne årer*. 

Etter militærkuppet i Uruguay i 1973 gjekk han i eksil i Argentina, men flykta vidare i 1976 då general Videla tok makta der. Galeano slo seg deretter ned i Spania og budde der i ni år. Sidan 1985 budde han atter i Uruguay.

Av Galeano sine romanar har *El fútbol a sol y sombra* frå 1995 kome på norsk med tittelen *Fotball i sol og skygge* (1998). Han er likevel mest kjend for sine essay og si historieskriving. Hans mest omfattande verk er trilogien *Memoria del fuego* (1982–87), dei tre bøkene kom ut på på norsk i 1998-99 under tittelen *Ildens erindring*.

Kjelder
-------


* Store norske leksikon
* *Denne artikkelen bygger på «Eduardo Galeano» frå Wikipedia på engelsk, den 1. januar 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
Halvøya
**Llyn** (nokre gonger *Lleyn* på engelsk) er ei halvøy, som strekkjer seg 48 kilometer inn i Irskesjøen i det nordvestlege Wales, sørvest av øya Anglesey. Det er ein del av fylket Gwynedd. Namnet er trudd å vere av irsk opphav, og har same rot som orda Leinster, 'Laighin' på irsk. Over halvøya vandra tradisjonelle pilegrimsferd til øya Bardsey, og er i dag eit populært turistmål.

På Llyn er det mange verneområde, inkludert eit nasjonalt naturreservat på Cors Geirch, ei kystlinje som er klassifisert som nasjonal kulturarv, og eit europeisk maritim verneområde. Det er òg 20 stader av spesiell vitskapleg interesse. Mykje av kystlinja og den tidlegare vulkanske åsane er éit av fem område i Wales som er klassifisert som «Area of ​​Outstanding Natural Beauty» (særskild vent naturområde).

Den relative isolasjonen til området har hjelpt det å verne språket cymric og walisisk kultur. Ei undersøking gjennomført i walisiske skular i 2003 viste at omtrent 94% av born mellom 3 og 15 år kunne snakke walisisk.

Nokre stader på Llŷnhalvøya er:

* Aberdaron
* Abersoch
* Criccieth
* Llanbedrog
* Mynytho
* Nefyn
* Pwllheli
* Trefase

Dei viktigaste fjella er:

* Yr Eifl
* Gyrn Ddu
* Càrn Fadryn
* Mynydd Rhiw
* Garn Boduan

19 juli 1984 råka eit jordskjelv på halvøya som målte 5,4 på richtersskalaen, var og følte i store delar av Irland og vestlege Storbritannia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Llŷn» frå Wikipedia på svensk, den 3. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*
* «Llŷn Peninsula» frå Wikipedia på engelsk
**Mikkel Nilsson Grendahl** (12. mars 1775–18. januar 1849) var ein norsk kjøpmann, gardbrukar og stortingsmann frå Rennebu i Sør-Trøndelag. Grendahl var ein av Hans Nielsen Hauge sine næraste venner.

Liv og gjerning
---------------

Grendahl var son av ein gardbrukar i Rennebu. Han tok over farsgarden, men let ein yngre bror overtake drifta av bruket, sjølv reiste han til Drammen og vart tilsett hos ein kjøpmann der. Deretter lærde han seg meir om handel i Bergen, der han mellom anna lærde seg engelsk. Han slo seg ned i Kristiansund og dreiv trelasthandel, skipsbyggeri og var skipsreiar. I sær dreiv han handel med England. År 1807 kjøpte han fire gardsbruk i Kvernes, som han selde tre år seinare.

Etter nokre år i Kristiansund kjende Grendahl uro over sin eigen åndelege tilstand. Livet som forretningsmann baud elles på mange freistingar, så han valde å vende tilbake til gardsdrift. Han kjøpte då i 1821 storgarden Havstein i Strinda (dagens Trondheim) og flytta dit året etter. Samstundes selde han alle forretningane sine i Kristiansund. Garden dreiv han fram til mønsterbruk, med stor jordveg og talrik buskap.

Grendahl vart etter kvart ein akta mann, ein aktiv medlem av samfunnet og som gav kloke råd. Frå og med 1830 representerte han Søndre Trondhjems amt på alle stortingssamlingar fram til 1842, med unnatak for 1839. På Stortinget 1842 var han med på tredje gongs vedtak om å oppheve konventikkelplakaten og lova som haugianarane var sterkt imot, og som styresmaktene jamt hadde brukt mot Hans Nielsen Hauge og meiningsfellane hans.

På Stortinget slutta Grendahl seg til opposisjonen, som utover i 1830-åra fekk eit sterkt innslag av bønder. Særleg John Neergaard sin agitasjon førte fleire bønder fram i vala. Grendahl støtta denne fraksjonen på ein forsiktig, bestemt måte gjennom å finansiere trykkinga av Neergaards kjende agitasjonsskrift, Ola-boka. Saman med Neergaard arbeidde han for opprettinga av formannskapa, eit steg på vegen for større demokrati«»sk innverknad for bønder og andre på styre og stell i kommunane.

Grendahl hadde også band til krinsen av opposisjonelle omtala som «Den hemmelige direksjon». Denne krinsen samla både bønder og andre (td. Henrik Wergeland), som planla sine framstøytar i lovsaker og som samordna avrøystingar på Stortinget. Han var 1830 og -33 medlem av komiteen for gasjar, pensjonar, budsjett- og skattevesen, medan han 1836, 1836-37 og 1842 var medlem av Lagtinget, budsjettkomiteen og valkomiteen. Ettersom han vart utskoten av den påklaga deltok Grendahl ikkje i riksretten mot Severin Løvenskiold i 1836.

Grendahl døydde på Havstein i Strinda i 1849.

Verk
----

* *Om Hans Nielsen Hauges liv, vikrsomhet og dennes følger*. 1849

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF
* ISNI

 |
**Aristarkhos** frå Samos (fødd ca. 310 f.Kr. død ca. 230 f.Kr.) var ein gresk astronom og matematikar frå antikken.

Det vesle ein veit om Aristarkhos stammar verket til Arkimedes *Sandrekninga*. Aristarkhos studerte under Straton frå Lampsakos, ein elev av den peripateiske skulen til Aristoteles, truleg i Alexandria, der Straton var privatlærar for den seinare kongen Ptolemaios II Filadelfos. 

Aristarkhos var ein av dei første greske astronomane som foreslo at planetane krinsar rundt sola, men autoriteten hans var ikkje stor nok til at han fekk gjennomslag for idéen, likevel nemnde Arkimedes han i *Sandrekninga*. Det skulle gå rundt 1 800 år før det heliosentriske verdsbiletet fekk støtte i Kopernikus-verket *De revolutionibus orbium coelestium* («Om rørsla til himmellekamane», 1543).

Aristarkhos slo fast at ved halvmåne dannar jorda, sola og månen ein rettvinkla trekant. Dette faktumet sette han i stand til å berekna storleikane til månen og sola med trigonometriske metodar, og å utvikla teoriane sine vidare. Ein av dei andre teoriane hans var at stjernene måtte vera uendeleg langt borte, då han ikkje observerte parallaksefeil.

Det einaste bevarte verket av Aristarkhos er *Om storleikane og avstandane til sola og månen*. I dette skriftet er det det geosentriske verdsbiletet utgangspunktet, men seinare filosofar, til dømes Arkimedes i *Sandrekninga*, har sitert Aristarkhos på at han i eit anna skrift la fram ein hypotese om den heliosentriske modellen.

Eit krater på månen og asteroide nr 3999 har fått namn etter Aristarkhos.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aristarkhos» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2016.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Thomas Little Heath: «Aristarchus, of Samos», Oxford 1913

1. ↑  Sheila Rabin (2015), «Nicolaus Copernicus, *2.1 Pre-Copernican Astronomy*», i Edward N. Zalta, *Stanford Encyclopedia of Philosophy*, Fall

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Aristarch - Der Kopernikus der Antike» Arkivert 2016-08-16 ved Wayback Machine. ancient-cultures.com
* John J. O’Connor, Edmund F. Robertson: «Aristarchus of Samos» i *MacTutor History of Mathematics archive*
* Alan H. Batten: *Aristarch of Samos*, harvard.edu

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**1099** (romartal MXCIX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* Det første krosstoget: Etter ei lang beleiring blei Jerusalem innteken av frankarane.
* Pave Paschalis II overtok etter pave Urban II.

### Noreg

*

Fødde
-----

*

Døde
----

Pave Urban II døydde i 1099
* 29. juli: Pave Urban II
* Donald III av Skottland
* Rodrigo Diaz, kjend som El Cid

**<<   1000-talet   >>**
<< 1000 | 1001 | 1002 | 1003 | 1004 | 1005 | 1006 | 1007 | 1008 | 1009 | 1010 | 1011 | 1012 | 1013 | 1014 | 1015 | 1016 | 1017 | 1018 | 1019 | 1020 | 1021 | 1022 | 1023 | 1024 | 1025 | 1026 | 1027 | 1028 | 1029 | 1030 | 1031 | 1032 | 1033 | 1034 | 1035 | 1036 | 1037 | 1038 | 1039 | 1040 | 1041 | 1042 | 1043 | 1044 | 1045 | 1046 | 1047 | 1048 | 1049 | 1050 | 1051 | 1052 | 1053 | 1054 | 1055 | 1056 | 1057 | 1058 | 1059 | 1060 | 1061 | 1062 | 1063 | 1064 | 1065 | 1066 | 1067 | 1068 | 1069 | 1070 | 1071 | 1072 | 1073 | 1074 | 1075 | 1076 | 1077 | 1078 | 1079 | 1080 | 1081 | 1082 | 1083 | 1084 | 1085 | 1086 | 1087 | 1088 | 1089 | 1090 | 1091 | 1092 | 1093 | 1094 | 1095 | 1096 | 1097 | 1098 | 1099 >>
Mikhailovhalvøya ligg nedst til høgre på kartet.
**Mikhailovhalvøya** (russisk *Poluostrov Mikhailova*) er ei lita halvøy på austkysten av Karahavet og på vestsida av Tajmyrhalvøya i Krasnojarsk kraj i Russland. 

Mikhailovhalvøya er dekt av tundra og ligg nord for Mininaskjera. Halvøya er ein del av Det store arktiske nasjonale naturreservatet, det største naturreservatet i Russland.

Klimaet i området er kaldt med lange, bitre vintrar. Havet omkring Mikhailovhalvøya er dekt av is det meste av året. Smeltinga byrjar i midten av juni, men alt i september frys havet til igjen.

Historie
--------

I 1921 fann ein sovjetisk-norsk ekspedisjon leia av Nikifor Begitsjev, som leita etter Roald Amundsen sine menn Peter Tessem og Paul Knutsen, restane av eit leirbål med forkola bein nær Mikhailovhalvøya. Ein meinte at dette var restane av dei to nordmennene. Nyare forsking har derimot vist at leirbålet truleg kom frå den mislukka Rusanov-ekspedisjonen.

Kjelder
-------

1. ↑  Great Arctic State Nature Reserve Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine.
2. ↑  William Barr, *The Last Journey of Peter Tessem and Paul Knutsen*, 1919.

* *Denne artikkelen bygger på «Mikhailov Peninsula» frå Wikipedia på engelsk, den 21. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* William Barr, *The Last Journey of Peter Tessem and Paul Knutsen*, 1919.
* Naturreservat Arkivert 2007-10-08 ved Wayback Machine.
**Arild Remmereit** (fødd 24. desember 1961) er ein norsk dirigent frå Brattvåg på Sunnmøre. Han har dirigert fleire av verdas mest kjente orkester. Han har studert song, piano (jazz og klassisk) og komposisjon ved Noregs musikkhøgskole. Remmereit har studert direksjon under Karl Österreicher ved Hochschule für Musik und Darstellende Kunst i Wien i Austerrike og under Leonard Bernstein ved Orchestra dell’Accademia Nazionale di Santa Cecilia i Roma i Italia.

I åra 1988-1992 var han sjefsdirigent for Wiener Residens-Orchester. Han har vore kunstnerisk leiar ved operaen i Kharkov. 
Han har gjestedirigert m. a. ved Mozarteum-orkesteret i Salzburg, Tsjekkias filharmoniske orkester (Česká filharmonie), Tokyo symfoniorkester (Tōkyō Firuhāmonī Kōkyō Gakudan) og Radioorkesteret i Hannover (NDR Radiophilharmonie).

Diskografi
----------

CD:

* *Raposas e Coiotes* Maria João, Mário Laginha, NDR Radio Philharmonic Orchestra Hannover (PolyGram (Pt)/Verve, 1999)
* Knut Nystedt: *Apocalypsis Joannis*, Oslo filharmoniske orkester og kor. (Simax classics, 2003)

Kjelder
-------

1. ↑  «Arild Remmereit», *pittsburghsymphony.org*, henta 27. juli 2021
2. ↑  «Arild Remmereit», *Discogs* (på engelsk), henta 14. november 2021

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC

 |
**1100** (romartal MC) var eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

 Vilhelm II Rufus av England døydde 9. september 1100
### Utlandet

* Alltinget på Island avgjorde at lovene skulle skrivast ned.
* 8. september: Theoderic blei utropt til motpave.
* Pierre Abaelard tok til å undervisa i Paris.
* Henrik I blei konge av England.

### Noreg

*

Fødde
-----

* 23. mai: Keisar Qinzong av Song-Kina

Døde
----

* 8. september: Pave Clemens III, motpave 1080-1100.
* 9. september: Vilhelm II Rufus av England, konge av England frå 1087

**<<   1100-talet   >>**
<< 1100 | 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 | 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 | 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 | 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 | 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 | 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 | 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 | 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 | 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 >>
**Arild Hermstad** (fødd 15. oktober 1966 i Bergen) er ein norsk politikar for Miljøpartiet Dei Grøne (MDG). Sidan den 26. november 2022 har han vore leiar for MDG.

Liv og virke
------------

### Bakgrunn

Hermstad har hovudfag i samfunnsgeografi ved Universitetet i Bergen og to åra studiar økonomi ved Norges handelshøyskole.

Han er busett i Oslo med kone og to born.

### Karriere

Hermstad har arbeidd i bank, som brigadekoordinator i Latin-Amerika, med lokalt miljøarbeid i Bergen og i Raftostiftinga. Hermstad var leiar for Framtiden i våre hender frå 2001 til 2017, og styreleiar i Syklistenes Landsforening frå 2013 til 2018.

I perioden mellom 2018 og 2020 var Hermstad den nasjonale talspersonen til MDG saman med Une Bastholm. Han vart valt til nestleiar i partiet på landsmøtet den 25. april 2020. Frå 2. januar 2020 til 9. mars 2021 var han vikarierande byråd i Oslo, dels for miljø og samferdsle, dels for byutviking.

Ved stortingsvalet 2017 og stortingsvalet 2021 var han fyrstekandidat i Hordaland for MDG.

Kjelder
-------

1. ↑  «Arild Hermstad vant kampvotering med én stemme - ny MDG-leder» (på norsk). 26. november 2022. Henta 26. november 2022.
2. ↑  «Arild Hermstad», *Miljøpartiet De Grønne*, henta 12. mai 2023
3. ↑  «Arild Hermstad valgt til ny leder i MDG». Aftenposten. Henta 13. mai 2018.
4. ↑  Suvatne, Steinar Solås (20. desember 2019). «Hermstad erstatter Lan Marie Berg» (på norsk). Henta 2. mars 2020.
5. ↑  «Hermstad ut av byrådet», notis på *nrk.no* 5. mars 2021; besøkt 18. mars 2021.
6. ↑  valg.no Vallister og kandidatar 2017
7. ↑  MDG Hordaland
8. ↑  «Namn på vallista: Miljøpartiet Dei Grøne» (PDF). valg.no. 7. juni 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Arild Hermstad» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mai 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Arild Hermstad**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
**Aristide Guarneri** (fødd 7. mars 1938) er ein italiensk tidlegare fotballspelar frå Cremona i Italia, som var med på Inter sitt lag som vann Europacupen både i 1964 og 1965, *La Grande Inter*. I 1966 var han med i Italias tropp til VM i fotball. To år seinare spela han for Italia då landslaget vann sin hittil einaste EM-tittel. Han spela 21 landskampar. Vanlegvis spela han i forsvaret.

### Klubbspel

Guarneri debuterte i 1957 for Serie B-klubben Como. I 1958 vart han overført til Inter og spela dei neste ni sesongane 330 seriekampar for klubben og skåra fire mål. Med Inter oppnådde han stor suksess, vart seriemeister tre gongar 1963-66 og både i 1964 og 1965 gjekk klubben til topps i Europacupen. Frå 1967 til -69, gjorde han teneste i ein sesong kvar i klubbane høvesvis Bologna og SSC Napoli. I 1969 vende han tilbake til Inter, men klarte ikkje spele seg til plass i fyrsteellevaren. Han la opp i 1973, etter tre sesongar i Cremonese.

### Landslagsspel

Guarneri fekk sin landslagsdebut 12. mai 1963, i ein vennskapskamp mot Brasil som enda med 3-0-siger. Hausten 1966 vart han matchvinnar då han skåra sitt einaste landslagsmål og Italia slo Sovjetunionen 1-0. 10. juni 1968 spela han sin 21. og siste landskamp, andre finalekampen under EM i fotball 1968. Kampen enda med 2-0 til Italia over Jugoslavia og EM-gull til Gaurneri og dei andre italianarane på laget.

### Merittar

* EM-gull 1968 for Italia
* Vinnar av Europacupen 1964 og 1965 med Inter
* Italiensk seriemeister 1963, 1965 og 1966 med Inter

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aristide Guarneri» frå Wikipedia på tysk, den 2. juni 2013.*


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – VM i fotball 1966 |
| --- |
| 
* 1 Albertosi
* 2 Anzolin
* 3 Barison
* 4 Bulgarelli
* 5 Burgnich
* 6 Facchetti
* 7 Fogli
* 8 Guarneri
* 9 Janich
* 10 Juliano
* 11 Landini
* 12 Leoncini
* 13 Lodetti
* 14 Mazzola
* 15 Meroni
* 16 Pascutti
* 17 Perani
* 18 Pizzaballa
* 19 Rivera
* 20 Rizzo
* 21 Rosato
* 22 Salvadore (kaptein)
* Landslagstrenar: Fabbri

 | Flagget til Italia |
|  |


| * v
* d
* e
Italia sitt landslag – EM i fotball 1968 (europameistrar) |
| --- |
| 
* 1 Albertosi
* 2 Anastasi
* 3 Anquiletti
* 4 Bercellino
* 5 Burgnich
* 6 Bulgarelli
* 7 Castano
* 8 De Sisti
* 9 Domenghini
* 10 Facchetti (lagkaptein)
* 11 Ferrini
* 12 Guarneri
* 13 Juliano
* 14 Lodetti
* 15 Mazzola
* 16 Prati
* 17 Riva
* 18 Rivera
* 19 Rosato
* 20 Salvadore
* 21 Vieri
* 22 Zoff
* Landslagstrenar: Valcareggi

 | Flagget til Italia |
|  |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Discogs (artist)

 |
**Arion** av Methymna var ein legendarisk gresk diktar frå øya Lésvos som levde rundt år 625 f.Kr. Han var særskild dyktig, og har fått æra for å ha utvikla diktforma *dithyrambos*. Instrumentet hans var ein kithara, ei form for lyre.

Diktaren heldt til ved hoffet til kong Periander av Korint, men ifølgje legenda fekk han ein dag høyra om ein viktig musikkonkurranse på Sicilia som han gjerne ville vera med på. Å vinna den ville gje han både pengar og ære. Arion la i veg, og tok dommarane med storm. Han vann førsteprisen.

Arion seglde heim med pengepremien og fleire gåver frå imponerte sicilianarar. Undervegs blei sjømennene på skipet misunnelege, og dei blei einige om å drepa diktaren og ta rikdommen hans. Dei overmanna han og gav han eit val: Han kunne anten ta livet sitt, slik at han ville bli gravlagd på land, eller hoppa over bord og få havet som grav.

I staden for å ta dette umoglege valet, bad Arion om å få synga ein siste gong, og sjørøvarane, som gjerne ville høyra den vidgjetne songen, gav han lov. Songen hans trollbatt sjømennene, men tiltrekte òg fleire delfinar som byrja å leika rundt båten. Arion song eit siste vers til gudane og kasta seg i sjøen.

Sjømennene var godt nøgde; dei trudde han hadde drukna og reiste tilbake til Korint. Men Arion var blitt redda av ein delfin, som tok diktaren på ryggen og bar han inn til land. Arion kom heim før sjømennene, og fortalde kong Periander kva som hadde skjedd. Kongen trudde ikkje heilt på historia om delfinen, og sette Arion i husarrest. Då sjømennene kom til byen, bad han dei koma til hoffet og spurde kor det var blitt av diktaren. Dei hevda at han var blitt igjen i Tarentum på Sicilia, ettersom folket der sette slik pris på dei. Då tro Arion fram for dei, og sjørøvarane måtte innrømma kva som verkeleg hadde skjedd.

Ei legende om stjernebiletet Delfinen seier at det vart plassert på himmelen av Apollon, som var gud for musikk, til ære for Arion og delfinen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI

 |
**Los Angeles Police Department** (**LAPD**) er politietaten i byen Los Angeles i den amerikanske delstaten California. Etaten har 9.500 polititenestemenn og 3.000 sivilt tilsette, og dekkjer eit område på 1.209 km² med ein befolkning på rundt 3,4 millionar. LAPD vart etablert i 1869 og har ein rik og kontroversiell historie, inkludert episodar med politibrutalitet og korrupsjon, til dømes Rodney King-saka. Etaten vorte framstilt i mange spelefilmar og TV-seriar.

LAPD har vore underfinansiert gjennom mange tiår, og Los Angeles har derfor eitt av dei lågaste tala på polititenestemenn per innbyggjar i forhold til andre storbyar. Som følgje av dette abonnerer innbyggjarane i stor grad på private tryggingstenester, og vektarar er eit mykje vanlegare syn i Los Angeles sine gater enn i andre byar i California.

Etaten vert styrt av ein politikommisjon som består av fem sivile medlemer som vert utnemnde av borgarmeisteren i Los Angeles. Borgarmeisteren utnemner også politimeisteren – med politikommisjonen si godkjenning – som er øvste polititenestemann i etaten.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC

 |
**Dubysa** er den 15. lengste elva i Litauen med ei lengd på 131 km. Ho har kjelda si nokre få kilometer frå innsjøen Rėkyva nær byen Šiauliai. Først renn ho sørover, men ved Lyduvėnai snur ho søraustover og nær Ariogala sørvestover. Dubysa renn gjennom Samogitia. Dei første kilometrane av elva vart òg kalla *Genupis* eller *Šventupis*. 

Nedslagsfelt av elva
Dubysa har om lag 40 sideelvar. Dei største av desse er Kražantė frå høgre og Šiaušė, Gryžuva, og Gynėvė frå venstre. Kražantė (86 km) er nesten dobbelt så langt som dei øvre delane av Dubysa før dei renn i hop (47 km). Sjølv om nedslagsfeltet til Kražantė er noko mindre, burde ho derfor vore hovudelva på grunn av lengda. Dubysa får vatn via regn og snøsmelting, så vassnivået i elva endrar seg raskt. Det største djupet i Dubysa er om lag 4 m. 

Dubysadalen er ein av dei høgaste og breiaste i Litauen. Han er om lag 20-40 meter høg og 300-500 meter brei. Han vart danna under den siste istida. Nær Lyduvėnai er det ei jernbanebru som kryssar dalen. Ho er den høgaste og lengste i sitt slag i Litauen. Den første brua vart bygd av tyskarane under den første verdskrigen og i 1918 vart ho erstatta av ei jernbru. 

Dubysa er forbunde til Venta via ein forlaten kanal som vart starta i 1825 av styresmaktene i Det russiske riket. Kanalen er 15 km lang og skulle ha 20 sluser. Meininga var å binde elva Nemunas til Austersjøen via hamna i Ventspils. Dei nedre delane av Nemunas var under Preussen sin kontroll. Arbeidet vart avbrote av novemberopprøret i 1831. Arbeidet heldt fram på byrjinga av 1900-talet, men vart denne gong avbrote av den første verdskrigen. Etter krigen var det ikkje lenger bruk for kanalen, sidan Litauen hadde kontroll over heile regionen Klaipėda og dei nedre delane av Nemunas. 

Dubysa fiskereservat vart oppretta i 1974. Det vernar gytestadane til fisken vimba og om lag 25 andre fiskeartar. Reservatet vernar Dubysa nedanfor Ariogala og ned til munningen (om lag 25 km av elva) Dubysa regionpark vart oppretta i 1992 for å verne Dubysadalen, landskapet og kulturarva, inkludert fødestaden til diktaren Maironis. Parken har òg etter kvart fått ein del av økoturisme.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Dubysa» frå Wikipedia på engelsk, den 24. januar 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Simas Sužiedėlis, red. (1978). *Dubysa* **II**. Boston, Massachusetts: Juozas Kapočius. s. 113–114.
* Jonas Zinkus, et. al, red. (1985). *Dubysa* **I**. Vilnius i Litauen: Vyriausioji enciklopedijų redakcija. s. 463–464.
* Vaclovas Biržiška, red. (1939). *Dubysa* **VII**. Kaunas: Spaudos Fondas. s. 79–94.
* «Dubysos pabaseinis». Environmental Protection Agency, Ministry of Environment of the Republic of Lithuania. Henta 1. januar 2007.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kart over Dubysa Arkivert 2007-10-09 ved Wayback Machine.
* Kurtuvėnai regionpark Arkivert 2016-03-26 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Andrew «Duck» MacDonald** (fødd 5. desember 1963) er ein USA-amerikansk heavy metal/hardrock-gitarist, som har spelt med fleire band, det mest kjende Blue Cheer.

Han byrja å spela i ulike band rundt omkring i New York City. I 1980 vart han spurt om å bli med i Shakin' Street, der han erstatta gitaristen Ross the Boss. Shakin' Street turnerte i USA som oppvarmingsband for Black Sabbath og Blue Öyster Cult på Black and Blue-turneen. Etter dette og ein turné i Frankrike vart Shakin Street oppløyst.

MacDonald møtte eks-Elf/Rainbow-medlemmene Gary Driscoll og Craig Gruber, og starta bandet Bible Black. Dei spelte inn albumet *Ground Zero* med vokalisten Jeff Fenholt. Etter dette samarbeidde MacDonald og Driscoll med Anthrax-produsenten Carl Canedy for å setja saman albumet *Thrasher*, med ulike andre musikarar. Det vart gitt ut i 1985.

Dei neste tre åra jobba han med ulike artistar, som David Feinstein i bandet The Rods og Kim Simmonds i Kim Simmonds Band. I 1988 vart han kontakta av Blue Cheer-bassisten Dickie Peterson, og han vart med på konsertalbumet *Blitzkrieg over Nüremberg* frå 1989 og *Highlights and Lowlives* frå 1990, etterfølgd av ein turné i USA. I 1992 forlét han Blue Cheer og vart erstatta av Dieter Saller, der han bygde eit innspelingsstudio og starta bandet Playground. Playground gav ut fleire mislykka album før han vart med i Blue Cheer igjen i 1999. Han spelte med dei fram til Dickie Peterson døydde og Blue Cheer offisielt vart oppløyst 12. oktober 2009

Diskografi
----------

Med Bible Black
* *Bible Black* (1981)
* *Ground Zero* (1983)

Med Thrasher
* *Burning at the Speed of Light* (1985)

Med Lone Rager
* «Metal Rap» Single, (1985)

Med Blue Cheer
* *Highlights and Lowlives* (1990)
* *What Doesn't Kill You* (2007)

Konsertalbum

* *Blitzkrieg Over Nüremberg* (1989; Thunderbolt/Nibelung Records)
* *Hello Tokyo, Bye Bye Osaka – Live in Japan 1999* (1999)
* *Rocks Europe* CD/DVD, 2009; Rainman/Captain Trip Records)
* *Live at Anti WAA Festival 1989* CD/DVD, (2014; Nibelung Records)
* *Live Bootleg: London – Hamburg* (offisiell bootleg, 2005; Rockview Records)

| * v
* d
* e
Blue Cheer |
| --- |
| 
* Dickie Peterson
* Leigh Stephens
* Eric Albronda
* Paul Whaley
* Vale Hamanaka
* Randy Holden
* Ralph Burns Kellogg
* Gary Lee Yoder
* Nick St. Nicholas
* Andrew «Duck» MacDonald
* Prairie Prince
* Joe Hasselvander

 |
| Studioalbum | 
* *Vincebus Eruptum*
* *Outsideinside*
* *New! Improved!*
* *Blue Cheer*
* *The Original Human Being*
* *Oh! Pleasant Hope*
* *The Beast Is Back*
* *Highlights and Lowlives*
* *Dining with the Sharks*
* *What Doesn't Kill You...*

 |
| Konsertalbum | 
* *Blitzkrieg Over Nüremberg*

 |
| Singlar | 
* «Summertime Blues»
* «Just a Little Bit»
* «The Hunter»

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |
Koordinatar: 27°20′57.3″N 35°41′46.2″E﻿

**Duba** (arabisk ضبا) er ein liten by ved den nordlege kysten av Raudehavet i provinsen Tabuk i Saudi-Arabia. Dei lokale innbyggjarane kallar han *Perla ved Raudehavet*. Innbyggjartalet er kring 22 000.

Historie
--------

Dei første kjeldene som nemner Duba er frå 1203. Salmadalen og Kafafahdalen var alt kjend fleire hundreår før. 

Den gamle grekaren Ptolemaios nemnde ei handelsrute som gjekk frå Kafafah til Lihyan (dagens Al-`Ula). Sjeik Abdulghani Al Nabulsi skreiv om Duba i 1790, då han reiste til Mekka for hajj.

Historisk har Duba vore ein del av Madian og byen er nemnt i gamle islamske skrifter. I følgje Koranen slo profeten Moussa seg ned i Madian (regionen byrjar frå Jordanelva og strekkjr seg til byen Duba) der profeten Shoaib tok i mot han. 

Dei osmanske tyrkarane bygde festningsverk i byen for å verne ruta frå Egypt til Arabia.

Etter den saudiarabiske erobringa av byen i 1933, bygde kong Abdulaziz borga si her same året.

Geografi
--------

Duba ligg nordvest i Saudi-Arabia på kysten av Raudehavet langs den egyptiske vegen for hajj, kring 300 km frå grensa til Egypt, Jordan og Israel. Duba omfattar tre dalar, Dahkan i nord, Salma og Kafafah i sør. Han ligg 800 km from Jidda / Mekka via kysthovudvegen som passerer gjennom den store hamne- og industribyen Yanbu.

Duba er ein hamneby og ferje og skip vert operert her for Egypt og Jordan. Ein kan nå hamnebyane Hurghada og Safaga i Egypt på tre timar med ferje. Byben ligg strategisk til ved innløpet til Akababukta som endar ved Eilat (Israel) og Aqaba (Jordan).

Klima
-----

Köppen-Geiger sitt klimaklassifiseringssystem klassifiserer klimaet her som varmt ørkenklima (BWh).

| Klimadata for Duba |
| --- |
| Månad | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Normal maks. temp. °C | 22.4 | 24 | 26.4 | 29.2 | 32.5 | 34.6 | 35.6 | 35.8 | 34 | 31.8 | 27.7 | 23.5 | 29,79 |
| Døgnmiddeltemp. °C | 16.9 | 18.2 | 20.7 | 23.5 | 27.2 | 29.4 | 30.6 | 30.8 | 29 | 26.4 | 22.2 | 18 | 24,41 |
| Normal min. temp. °C | 11.4 | 12.5 | 15.1 | 17.9 | 21.9 | 24.3 | 25.6 | 25.8 | 24 | 21 | 16.8 | 12.6 | 11,4 |
| Nedbør (mm) | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 4 | 2 |  |
| *Kjelde:* Climate-Data.org *(høgd: 15m)* |

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Duba» frå Wikipedia på engelsk, den 26. mai 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Port of Dhiba (Duba), Saudi-Arabia
2. 1 2  «Climate: Duba - Climate graph, Temperature graph, Climate table». Climate-Data.org. Henta 26. mai 2016.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Arkivert 2009-09-25 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Byar i Saudi-Arabia |
| --- |
| Al Lith**·** Al Qunfudhah**·** Arar**·** Abha**·** Abqaiq**·** Al Bahah**·** Bareq**·** Bisha**·** Buraydah**·** Dammam**·** Dhahran**·** Diriyah**·** Duba**·** Ha'il**·** Hafar Al-Batin**·** Hofuf**·** Al Jawf**·** Jeddah**·** Jizan**·** Jubail**·** Taif**·** Khamis Mushait**·** Al-Kharj**·** Khobar**·** Al Majma'ah**·** Mekka**·** Medina**·** Najran**·** Qatif**·** Ras Tanura**·** Khafji**·** Riyadh (hovudstad)**·** Ta'if**·** Tabuk**·** Unaizah**·** Yanbu' al Bahr |
| Kirriemuir  |
| --- |
| Kirriemuir, Peter Pan StatueKirriemuir, Peter Pan Statue Kirriemuir, Peter Pan Statue |
| Plassering |
| 

Kirriemuir is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Angus |
| Tradisjonelt grevskap | Angus  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 5 963 |
| Koordinatar |  56°40′″N 3°0′″W﻿Koordinatar: 56°40′″N 3°0′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Telefon-retningsnummer | 0 1575 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Kirriemuir**
 |

 **Kirriemuir**  er ein by i regionen Angus  i Skottland. Han har kring 6000 innbyggjarar og er særleg kjent som eit sentrum for jakt og skytesport. 

Blant kjende personar frå byen finn ein J.M Barrie, viss hus no er eit museum, og Bon Scott frå AC/DC. Det ligg òg eit flymuseum i byen, og dessutan eit *camera obscura* som vart donert av Barrie, der ein kan sjå over til Ben Lawers. 

På 1500-talet vart det ført fleire hekseprosessar i byen. Dammen der fleire påståtte heksar vart drukna ligg enno i utkanten av byen, og er no kjent som *Witch Pool* («Heksedammen»). 

Familieeigedommen til sir Hugh Munro, som laga lista over skotske fjell på over 3000 fot (914 m) ligg rett ved byen. Desse fjella går no under samleomgrepet *Munro* til ære for han. 

Byen er eit turistmål, med utsikt over Strathmoredalen, som er eit av dei beste områda for fruktdyrking i Skottland. Han ligg òg kort veg frå *Angus glens*, som er eit populært område for fotturistar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kirriemuir» frå Wikipedia på bokmål, den 27. oktober 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Lough Ree** (*Loch Rí* på irsk, tidlegare *Loch Ríbh*) er ein innsjø (på engelsk *lough*) i Republikken Irland. Innsjøen er den andre av tre store innsjøar langs elva Shannon. Lough Ree er den nest største av innsjøane langs Shannon etter Lough Derg. Den tredje store innsjøen er Lough Allen i nord, medan Lough Derg ligg i sør. Innsjøen dannar grensa mellom grevskapa Longford og Westmeath (begge i provinsen Leinster) på austsida og County Roscommon i provinsen Connacht på vestsida. Innsjøen er ein populærstad for fiske- og båtturar. Innsjøen har eit lite ålfiskeri. Byen Athlone ligg på sørsida av innsjøen ,medan den mindre byen Lanesboro ligg i nord. 

Øya Inchcleraun (*Inis Cloithreann*) ligg nord i innsøjen og her ligg eit kloster frå tidleg kristen tid. Her ligg òg ruinane av fleire gamle kyrkjer. I følgje irske segner var det på denne øya at dronning Maeve vart drepen. Vikingen Thorgest hadde eit ringfort på breidda og øyane, og frå her undertrykte han den irske folkesetnaden i fleire tiår fram til han drukna i Lough Owel

Nokre familiar levde på nokre av øyane i Lough Ree fram til 1950-åra, før dei flytta til hus på land.

Sjå òg
------

* Innsjøar på Irland

Fotnotar
--------

1. ↑  Thomas D'Arcy McGee. «Chapter 2 - Kings of the ninth century». *A popular history of Ireland: From the earliest period to the emancipation of the catholics*. Henta 19. oktober 2007.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lough Ree» frå Wikipedia på engelsk, den 18. oktober 2007.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |