«Brudeferd i Hardanger» frå 1848 er eit av dei mest kjende måleria i norsk kunsthistorie. 
Det blei laga som et samarbeid mellom Adolph Tidemand og Hans Gude
*Haugianerne* frå 1848. Kjøpt frå kunstnaren i 1852. Olje på lerret. Mål:98,5 x 122,5 cm. Tilhøyrer Nasjonalgalleriet
*De ensomme gamle* frå 1849  
Olje på papp-plate  
38 x 45,5 cm
Tilhøyrer Nasjonalgalleriet
**Adolph Tidemand** (14. august 1814–25. august 1876) var ein norsk kunstmålar og sentral kunstnar i nasjonalromantikken i Noreg. Mellom dei mest kjende måleria hans finn ein *Haugianerne*, som han måla i fleire utgåver frå 1848 til 1865. Eit anna er Brudeferd i Hardanger som han laga saman med Hans Gude. 

Teikningane han utførte av norske folkedrakter har òg stor kunstnerisk og kulturell betydning. Draktteikningane spenner over eit tidsrom på nærare 30 år; frå kunstnaren si fyrste studiereise i 1843 til den siste i 1874, og utgjer til saman rundt 150 teikningar og arbeid i olje. Draktteikningane tilhøyrer Nasjonalgalleriet og er ein del av i basisutstillinga Livets dans. Museet fekk samlinga som testamentarisk gåve i 1882. Ho inneheld både skissebøker, teikningar, akvarellar og oljemåleri.

Bakgrunn og utdanning
---------------------

Tidemand var fødd i Mandal som son av tollinspektør og stortingsrepresentant Christen Tidemand og Johanne Henriette Henrikke Haste, som var dansk. Tilknytinga til Danmark var med på å avgjera kor han skulle utdanna seg og han studerte ved Det Kongelige Danske Kunstakademi i 1832-1837. Her hadde han J.L. Lund og Christoffer Wilhelm Eckersberg som lærarar.

På Akademiet måla han landskaper saman med Dankvart Dreyer og Friedrich Ernst Wolperding og stilte ut på Charlottenborgs Forårsutstillinger i 1835-1837. Tidemand konkurrerte om og vann den vesle sølvmedaljen i 1835, den store året etter og konkurrerte om den vesle gullmedaljen i 1837 men vann han ikkje.

Han reiste til Düsseldorf for å utdanna seg vidare ved akademiet der og fekk Theodor Hildebrandt som lærar. Allereie i 1841 vakte han oppsikt med måleriet *Gustav Vasa taler til dalkarene i Mora kirke*. Det vart kjøpt av ei kunstforeining og pengane sette han i stand til å reise til München og seinare Roma.

Sumaren 1842 vende Tidemand heim til Noreg med planar om å slå seg ned for godt. Men etter ei langvarig strid om bestillinga på altartavla i Vår Frelsers kyrkje - Oslo domkyrkje, mista han moglegheita til å slå seg ned som målar i heimlandet. Året etter drog han på si fyrste av mange reiser rundt i Sør-Noreg, studerte folkedrakter og samla på forteljingar.
I 1844 var han med på å skipa Fortidsminneforeningen og han sat i det fyrste styret.

Tidemand slo seg ned i Düsseldorf i 1845 og budde her resten av livet. Han døydde i Kristiania.

Familie og barn
---------------

Tidemand gifta seg med barndomsvenninna Claudine Marie Bergitte Jæger (1817–1887) i 1845. Saman fekk dei sonen Adolph. 
Da sonen døydde 28 år gamal i 1874, knekte det faren.

Utmerkingar
-----------

I 1849 fekk Tidemand St. Olavs Orden, han fekk den franske Æreslegion i 1855 og den svenske Nordstjerneorden i 1866.

Nokre verk
----------

* 1841 – *Gustav Vasa taler til dalkarlene i Mora kirke*
* 1844 – *Eventyrfortellersken*
* 1845 – *Søndagskveld i en røykstue i Hardanger*
* 1846 – *Norsk juleskikk*
* 1848 – *Brudeferd i Hardanger* (saman med Hans Gude)
* 1848 – *Signe Halvorsdatter Valle i Sætersdalen*
* 1848 – *Haugianerne*
* 1849 – *De ensomme gamle* (og kjend som *Husandakt*)
* 1849 – *Ingeborg Andersdatter Gulsvik, Flå, som brud*
* 1851 – *Aften på Krøderen* (saman med Hans Gude)
* 1852 – serien *Bondeliv* i Oscarshall
* 1853 – *Likferd på Sognefjorden* (med Hans Gude)
* 1854 – *Den foreldreløse*
* 1859 – *Fiskere i havsnød* (med Hans Gude)
* 1865 – *Bestefaderens erindringer*
* 1865 – *Bestemors brudekrone*
* 1865 – *Fanatikerne*
* 1874 – *Syneve*
* 1874 – *Nød*

Referansar
----------

1. 1 2 3 4 5   Adolph Tidemand i Norsk biografisk leksikon
2. ↑  Marit Lande: *På Adolph Tidemands tid*. Ursus forlag, 2004. ISBN 82-996758-1-2
3. ↑  Aagot Noss, side 14 f.f.
4. ↑  Aagot Noss, forord
5. 1 2  *Adolph Tidemand* på Kunstindeks Danmark / Weilbachs Kunstnerleksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

* Aagot Noss: *Adolph Tidemand og folk han møtte*, Universitetsforlaget og Norsk folkemuseum 1981, ISBN 82-00-05712-7
* Tone Klev Furnes: *Adolph Tidemand 1814-1876 : - at fastholde, hvad endnu bestaar*. 2019

 Commons har multimedium som gjeld: **Adolph Tidemand**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* GND
* LCCN

 |