recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Erik Stensrud Pedersen** (fødd 11. oktober 1967) er ein norsk tidlegare fotballspelar som vart seriemeister med Viking Fotballklubb i 1991 og cupmeister med Odds Ballklubb i 2000. Åra 1990-92 deltok midtbanespelaren i 10 landskampar.

Pedersen melde seg inn i Odd i 1984 og vann same sesongen junior-noregsmeisterskapen med laget. Åra 1988-90 spelte han på Tromsø Idrettslag. I 1991 flytta han til Stavanger og tok plass i fyrsteellevaren til Viking, som same året vart seriemeister i Noreg, den siste sesongen 1. divisjon var toppdivisjonen i Noreg. 

I tida frå september 1990 til juni 1991 var Pedersen fyrsteval i den defensive posisjonen på midtbana til det norske fotballandslaget. Han spelte då ni landskampar, fem av dei EM-kvalifiseringskampar. Mellom anna spelte han heile kampen då Kamerun vart audmjukt med 6-1-tap i ein vennskapskamp på Ullevaal stadion ein kjølig haustkveld, og han spelte andreomgangen då Noreg slo Italia 2-1 i EM-kvalifiseringa 5. juni 1991. Han var innbytar for namnebror Jan Ove Pedersen då han på Bermuda spelte sin 10. og siste landskamp 4. februar 1992. Ingen landslagsmål. 

Pedersen byrja i 1992 og -93 å verte plaga med skadar, så i 1994 spelte han på ny for Odd, der han bidrog til å få klubben opp på nivå to i norsk seriefotball. Sesongane 1995 og -96 var han atter Viking-spelar.

Då 1996-sesongen var over i Noreg, reiste Pedersen omgåande til Dundee United i Skottland, og ligadebuterte mot Hearts 26. oktober 1996. Han fekk straks kontrakt og vart snøgt ein populær spelar hos United-supporterane. Klubben vart nummer tre i den skotske ligaen 1996/97. I november 1997 vann Pedersen ein sølvmedalje i den skotske ligacupen, etter at Dundee United tapte med 0-3 mot Celtic FC. Etter å ha vore skadd i store delar av den tredje sesongen i Dundee United, forlet han klubben ved sesongslutt 1999. Trass i at Pedersen einast spelte eit par-tre sesongar i Skottland, var han så populær at han i 2011 vart innlemma i «Dundee United Hall of Fame».

Sommaren 1999 byrja Pedersen på si tredje periode i Odd, då ein nyopprykt eliteserieklubb. Året etter var han med å vinne NM-cupen 2000 ved at Odd slo Viking 2-1 på Ullevaal stadion i Oslo. Han fekk ikkje fornya kontrakten hausten 2002. 2003-sesongen var Pedersen på plass hos Pors på nivå tre i seriesystemet, og same hausten var han med på opprykk til nivå to. Både i 2004 og -05 var han ei viktig brikke for 1. divisjons-laget, til dess han la opp grunna sterke ryggsmerter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Erik Pedersen» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2016.*

* Eu-football

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN

 |
Frekvensselektiv tidsvarierande fading skapar eit skymønster på eit spektrogram. Tida er den horisontale aksen, frekvensen den vertikale aksen og signalstyrken som intensiteten i gråskalaen.
**Fading** er ein variasjon i radiosignal. I radioteknisk samanheng syner fading til variasjon i signalstyrke og signalforvrenging. Fadinga oppstår når det motsette signalet er samansett av to eller fleire bølgjer som har følgt forskjellige vegar frå sendar til mottakar. Den mest kjende forma for fading er bølgjer som har spreidd seg langs jordoverflata og bølgjer som er blitt reflekterte frå ionosfæren. 

Fading skjer oftast for fjerntliggande stasjonar på mellom- og kortbølgje, medan lokale stasjonar på langbølgje og FM-radio sjeldan vert forstyrra. Ein prøver å unngå fading ved å nytte ein automatisk volumkontroll i mottakarane, og ved å nytte fleire frekvensar og antenner samstundes, slik at ein kan velje det signalet som til ei kvar tid har best kvalitet, kalla diversity-teknikk.

Kjelder
-------

fading. (2012-02-18) I Store norske leksikon. Henta frå
**1692** (romartal MDCXCII) var eit skotår som byrja på ein tirsdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

### Utlandet

* 7. juni: Eit jordskjelv øydela den dåverande hovudstaden Port Royal på Jamaica.

### Noreg

*

Fødde
-----

Josef Ferdinand av Bayern, fødd 28. oktober

*Sjå òg Fødde i 1692.*

* 8. april: Giuseppe Tartini, komponist og fiolinvirtuos
* 22. april: James Stirling, skotsk matematikar
* 28. oktober: Josef Ferdinand av Bayern, tysk-spansk fyrste

Døde
----

*Sjå òg Døde i 1692.*

* 19. november: Georg Friedrich av Waldeck, tysk krigar
* desember: Giovanni Buonaventura Viviani, italiensk komponist

**<<   1600-talet   >>**
<< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
**Berzdorfer See** er ein kunstig innsjø ved den sørlege grensa av «Europastadt» Görlitz-Zgorzelec i Tyskland. Innsjøen vert danna av ei tidlegare brunkolgruve, som stadig vert fylt med vatn. Det er planlagt at innsjøen vil vere heilt ferdig i 2008 og då ha eit areal på om lag 10 km². Namnet på innsjøen kjem frå ein liten landsby kalla Schönau-Berzdorf auf dem Eigen i sørvest av innsjøen. Når innsjøen «står ferdig» vil han vere ein av dei største i heile Sachsen.

Ein dag vil innsjøen verte ein turistattraksjon med ei hamn for mindre båtar, ei strand og restaurantar. Andre ting som er planlagd er ein campingplass og ein golfbane. Det vil òg verte oppretta ein turstiveg rundt innsjøen med ei lengd på om lag 18 km.

Galleri
-------

* Berzdorfer See i 2003Berzdorfer See i 2003
* Berzdorfer See i 2004, noko større enn i 2003Berzdorfer See i 2004, noko større enn i 2003

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Berzdorfer See» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2007.*
**Facção Central** er eit rappeband som vart danna i 1989 i den brasilianske storbyen São Paulo av bandmedlemmene «Nego», «Eduardo» og «Jurandir». Nego og Jurandir forlét seinare gruppa, og «Dum Dum» og «Garga» slutta seg til det. I byrjinga av 1998 forlét Garga bandet og «Erick 12» vart nytt medlem. Han gjekk seinare ut igjen og byrja i staden for å hjelpe bandet i studioet.

Eduardo (tekstforfattar og rappar) og Dum Dum (rappar) vart fødde i favelaene der deo også voks opp. Frå dei var små av hadde dei å gjere med sosial vald, politivald, narkotikahandel og -bruk, fengsel osb. Denne fortida vart til ei inspirasjonskjelde som fekk komponisten Eduardo til å ta opp sosial problematikk. Tekstane til gruppa er svært politiske. For dette vart dei truga av politiet over telefonen, arrestert på grunn av innhaldet i enkelte songar og sensurerte. Det vart til og med forbode å vise det einaste videoklippet med dei på brasiliansk fjernsyn. Medlemmene vart tiltala for å forsvare vald og brotsverk.

Diskografi
----------

* *Juventude de Atitude* (1995)
* *Estamos de Luto* (1998)
* *Versos Sangrentos* (1999)
* *A Marcha Fúnebre Prossegue* (2001)
* *Direto do Campo de Extermínio* (2002)
* *Facção Central Ao Vivo* (2005)
* *O Espetáculo do Circo dos Horrores* (2006)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Facção Central si vevside Arkivert 2007-05-17 ved Wayback Machine. (på portugisisk)



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Eit gaukur
**Gaukur** (tysk *Kuckucksuhr*, engelsk *cuckoo clock*, fransk *pendule à coucou* eller berre *coucou*) er ein type veggur som er kjenneteikna av at ei lita dør opnar seg i urkassa ved kvar heile time for å late ein gaukeliknande figur sprette ut og gale eit «koko» for kvar time som uret syner. Etter kvart koko slår ein gongong eit slag, og markerer soleis òg timetalet.

Både verket i klokka og mekanismen som varslar timetalet vert drive av tyngdekrafta ved hjelp av kvart sitt lodd som heng i kvar si kjede og dreg maskineriet rundt ved å falle sakte mot golvet, og som difor må dragast opp att med handemakt med jamne mellomrom. Lodda er ofte utforma som grankonglar. Farten på uret vert regulert av ein pendel med ei skive nedst som kan justerast opp eller ned for å få klokka til å gå rett; skiva er ofte forma som eit lauv. Lyden til gauken er det ein luftbelg med fløyte som syter for. Slike mekanismar har vore i bruk sidan midten av 1700-talet, og har ikkje vore mykje endra fram til vår tid.

Urkassa er av tre og vanlegvis laga som enden av eit lite hus, med urskiva plassert på fasaden i fyrste høgda og døra til husværet for gauken i raustet. Utskorne gaukefiguar og lauv pryder fasaden. Det er òg i somme miljø vanleg med ur som syner til jaktlivet ved å vere pryda med framstillingar av skytevåpen og kronhjorthovud.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |
**Fez** er ein by i Marokko som har 946 800 innbyggjarar (2004). Han ligg ved elva Oued Fès, rett ovanfor samanløpet hennar med Oued Sebou. Byen ligg ved eit møtepunkt for fleire handelsvegar, og er eit viktig historisk sentrum for handel og handverk. Han var også tidlegare sentral i den muslimske verda som eit kulturelt sentrum. Gamlebyen i Fez er rekna som verdsarv av UNESCO.

Byen har gjeve namn til hovudplagget fess, som tradisjonelt blei laga i området.

Historie
--------

Fez er den eldste av dei fire kongebyane i Marokko. Han blei grunnlagt om lag 789 av kong Idris I. Byen hadde ei stordomstid på 1100-talet, då han blei rekna som den heilagaste byen i islam etter Mekka. Fez hadde då rundt 400 000 innbyggjarar. I mellomalderen då Fez var marokkansk hovudstad var han ein av dei viktigaste byane i den muslimske verda. Han var kjend for byggverka og lærestadene sine. Ein ny bydel, Fès el-Jedid, blei grunnlagd på 1200-talet.

På slutten av 1500-talet byrja ei nedgangstid for byen som gjorde slutt på den leiande stillinga hans. Ved eit opprør bad sultan Hafiz om hjelp frå Frankrike, og franske troppar rykte inn i Fez 1911. Traktaten i Fez frå 1912 førte til opprettinga av eit fransk protektorat i Marokko. Ein moderne bydel, Ville Nouvelle, blei anlagt av franskmennene utanfor den gamle bykjernen i 1916. Her bygde ein jernbanestasjon og utvikla industriområde. I dag har Fez også ein internasjonal flyplass. Byen har to universitet.

Skildring
---------

Elva Oued Fès skil gamlebyen Fès el-Bali i nord frå nybyen Fès el-Jedid i sørvest. Begge er omgjevne av bymurar og gjennomskorne av tronge, kronglete gater. I den verdsarvlista gamlebyen finst dei viktigaste handelskvartera, Mulaj Idris-moskeen og den store Karaouine-moskeen frå 859, som er rekna som den eldste i Afrika. Her ligg også det gamle og vidkjende Universitetet ved al-Karaouine, grunnlagd same året. I Fès el-Jedid finst mellom anna sultanpalasset og ein stor moské. Her ligg også det jødiske kvarteret i byen. I Ville Nouvelle ligg jernbanestasjonen og dei viktigaste industriområda i Fez.

Byen har fleire industriar som tekstil av ull og bomull, garving, lêr, teppe, næringsmiddel, såpe og våpen. Vassføringa i Oued Fès gjer at ein kan vatna også om sommaren, og det finst rikeleg med frukthagar og olivenlundar rundtom Fez. Hovudplagget fess blei opphavleg farga av bær frå dette området.

Kjelder
-------


* Fès (28.02.2013) i Store norske leksikon.
* Fès – historikk (28.02.2013) i Store norske leksikon.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Byen Fez**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* BNE
* GeoNames

 |
Schøtstuene, slik dei no står attom Bryggen, attmed Øvregate og Mariakyrkja.
Interiøret i Jacobsfjorden og Bellgårdens felles schøtstue. Her er det open takstol med ljosgluggar øvst, og langsetter veggane står bord og benkar.
**Schøtstue** er ein bygningstype som vart nytta på Bryggen i Bergen. Omgrepet *schøtstue* er truleg ein hanseatisk tysk-begensk versjon av det som på norrønt vart kalla *skytningsstofa* – ein stad der det vart halde samanskotsgilde, altså spleisegilde. Schøtstuene var forsamlingshus eller forsamlingsrom som var i bruk frå mellomalderen, kan hende frå byrjinga av 1200-talet, og i heile tida for det hanseatiske kontoret på Bryggen i Bergen, som strekte seg frå om lag 1350 til byrjinga av 1700-talet.

Kvar av dei såkalla gardane på Bryggen, lager- og bustadshusa som låg som fleire einskildeigedomar, «handelsstuer», i rekkjer etter kvarandre som hus i ei gate frå kaia og innover langsetter ein passasje, hadde sine eigne namn, til dømes Jacobsfjorden, Bellgården, Bugården, Enhjørningsgården og andre. Sjefene for handelsstuene (i hansatida dei tyske handelsforvaltarane) har halde ei felles schøtstue for kvar gard, der folket som høyrde til i garden åt sine varme måltid og elles samla seg på fritida. På grunn av brannfaren var det ikkje eldstader i gardane, og all mat vart laga i eigne eldhus i branntrygge steinhus som vert kalla steinkjellarar, som låg attom sjølve Bryggen, opp mot dagens Øvregate, og i nært samband med schøtstuen. Schøtstuene var vanlegvis lafta hus i to høgder, der det var bod i underhøgda. Då schøtstuene kunne varmast opp om vinteren, var dei høvelege både som fest-, møte- og rettslokale.

Dramshusens schøtstue frå 1703–04 vart lagra på Bergens Museum frå 1880-åra, og i 1917 ble Bredsgårdens schøtstue frå 1702 gjeve til Bergen kommune. I 1937-38 vart desse schøtstuene, og dessutan ein kopi av Svensgårdens schøtstue frå 1708 og rekonstruksjonar av Jakobsfjorden og Bellgårdens felles schøtstue etter korleis ho var bygd før bybrannen 1702, reist i åra 1935–38 på dei noverande plassane attom Bryggen, i nærleiken av Mariakyrkja og Øvregaten. Her vart schøtstuene bygd på mellom anna murane av ein mellomalderruin som vart utgrave og granska av Christian Koren-Wiberg i 1937-38, og som synte seg å vere eit rektangulært rom med om lag 1,5 meter høge murar. Bygningen har i si tid lege innanfor kyrkjegardsmuren for Peterskyrkja som låg i området, og kan ha vore ein del av ein prestebustad eller liknande.

Schøtstuene inngår no i Det Hanseatiske Museum og Schøtstuene. Drifta av Det Hanseatiske Museum og Schøtstuene låg hjå Bergen kommune fram til 2005, då museumsdrifta vart lagt under stiftinga Museum Vest. Bygningane og samlingane er framleis eigd av Bergen kommune.

Fotnotar
--------

1. ↑  «*Skytningr*, samanskotslag, eit slags gilde; vertshus; *skytningsstofa*, vertshus, skjenkestove, skytningsstove». Norrøn ordbok, Oslo 2012, ISBN 978-82-521-7150-1

Bakgrunnsstoff
--------------

* snl.no: Schøtstuene
* snl.no: Schøtstue
* Museum Vest

Litteratur
----------

* Helle, K. m.fl.; *Bryggen: hanseatenes kontor i Bergen* i *Det Hanseatiske museums skrifter; 23* Bergen 1981
| **Beslan Беслан** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
| Plassering |
| 

Beslan is located in Russland

 |
| 

Beslan is located in Nord-Ossetia

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Nord-Ossetia |
| GrunnlagdBystatus | 18471950 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 35 968 |
| Koordinatar | 43°11′″N 44°32′″E﻿Koordinatar: 43°11′″N 44°32′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Retningsnummer (tlf) | +7 86737 |

**Beslan** (russisk Беслан, ossetisk Беслӕн) er ein by i Republikken Nord-Ossetia i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Terek, rundt 15 km nord for Vladikavkaz. 

Beslan er eit viktig jernbaneknutepunkt sidan han ligg på hovudlinja mellom Rostov-na-Donu og Baku. Stasjonen her er utgangspunktet for ei sidelinje til Vladikavkaz. Byen er ein industri- og jordbruksby dominert av ein stor fabrikk for prosessering av mais, grunnlagd i 1940-åra.

Historie
--------

Byen vart grunnlagt i 1847 av tilflyttarar frå andre stader i Ossetia og fekk opphavleg namnet *Beslanykau* (russisk: Бесланыкау – «Beslan-busetnaden») etter ein lokal stormann, Beslan Tulatov. Offisielt fekk byen likevel namn etter Tulatov sitt etternamn. Slik vart det *Tulatovo* (russisk: Тулатово) eller *Tulatovskoje* (russisk: Тулатовское). Byen fekk i 1941 namnet *Iriston (Ossetia)* (russisk: Иристон («Осетия»). I 1950, då den raskt industrialiserte byen vart omgjort til ein egen kommune, fekk han det noverande namnet sitt. 

### Gisseldramet i Beslan

Beslan-kollasj
1. september 2004 vart barneskule nummer 1 i Beslan storma av tsjetsjenske terroristar som forskansa seg inne i skulekomplekset. Dramaet enda 3. september med ein kraftig skottveksling mellom terroristane og russiske tryggingsstyrkar. Litt over 300 menneske mista livet.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Beslan» frå Wikipedia på bokmål, den 20. januar 2009.*

### Andre kjelder

1. ↑  «Putin meets angry Beslan mothers». BBC News. 2. september 2005.

| * v
* d
* e
Byar i Nord-Ossetia |
| --- |
| Hovudstad: Vladikavkaz |
| Våpenskjoldet til Nord-Ossetia | Alagir · Ardon · Beslan · Digora · Mozdok | Flagget til Nord-Ossetia |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
*Plaza de Armas*, Pisco, 2001
Byen **Pisco** er hovudstad i Pisco-distriktet i Ica-regionen i Peru. Han er ein kystby ca. 20 kilometer nord for halvøya Paracas. Den moderne byen Pisco blomstra opp i eit vingardsområde kor det no skjer framstilling av det peruansk-chilenske brennevinet kjent som pisco. Han kan ha røter frå ein av dei store tidlegare sivilisasjonar i Peru, paracaskulturen.

Ved Plaza de Armas finst herskapshuset som den argentinske generalen José de San Martín budde i og ein statue av personen. Blant andre bygningar i byen kan ein nemne katedralen *Iglesia de la Compañía* som vart påbegynt i 1689, han kan vise ein nydeleg uthoggen preikestol og eit alter med gullblad.

Byen vart hardt råka av jordskjelvet i Peru 2007.

Ikkje langt frå byen, rett ved vegen mot Ayacucho ligg den vel preserverte inkastaden Tambo Colorado og like ved på Paracas-halvøya ligg *geoglyfen* El Candelabro. 
Området rundt byen er mykje vitja på grunn av konsentrasjonen av marint fugle og dyreliv i naturreservatet *Reserva Nacional de Paracas*, òg kalla *dei peruanske Galapagosøyane*.

Kjelde
------

* en:Pisco, Peru Artikkelen om Pisco på engelsk Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
**Gauksheim** er ein gard på sørvestsida av Selbjørn i Austevoll kommune. 

Namnet vart tidlegare skrive Gugssøen i 1610, Gugsøm i 1612, Gougsem i 1668, Gouchsseim i 1723 og Gouxemb. Første delen av namnet heng truleg saman med fuglenamnet gauk, som tidlegare vart sett på som ein lukkefugl. Kanskje meinte folk at det å nytte stavinga «gauk» i namnet ville bringe lukke til heimen deira. Heim-namna er av dei eldste gardsnamna, og dette kan tyde på at Gauksheim er ein særs gammal gard. Ein har likevel ikkje funne spor etter dette og garden er heller ikkje nemnd i kjelder frå mellomalderen. 

Garden vart nemnd første gong i 1590, då ein Rasmus betalar leiglendingsskatt og leidangsskatt. 

Som med nabogardane var Gauksheim stiftsgod under Bjørgvin bispedøme. Seinare vart garden krongods som kong Fredrik III av Danmark-Noreg selde vidare til i 1660-åra til Peder Andersson. Garden vart seinare seld vidare til futen Ivar Knutson Gram, som selde vidare til borgar Mattias Ellingson i Bekkjarvik i 1711. Garden vart seld til brukarane under ein auksjon i 1804. 

Folket på Gauksheim har opp gjennom tidene livnært seg av jorda si og litt heimefiske. 

Ved Gauksheimesjøen er det bygd ein stor molo, og i utmarka er det i dag bygd fleire hytter. I dag bur berre nokre få personar på garden. Dei fleste husa står tomme det meste av året, og vert stort sett nytta som fritidshus om sommaren.

Kjelder
-------

* Johan Tufteland (1991). *Austevoll 3 - Gard og ætt - Tidlegare Bekkjarvik kapellsokn*. Austevoll.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |
pd5

**Annapurna II** er med ei høgd på 7 937 m det sekstande høgste fjellet på jorda og den nest høgste sjølvstendige toppen på massivet Annapurna Himal i Himalaya i Nepal. Hovudtoppen på massivet er det 8 091 m høge Annapurna I.

Saman med det 6 983 m høgd Lamjung Himal markerer Annapurna II den austlege enden av hovudkammen til Annapurna Himal. Nabo i aust er Manaslu (8 163 m), i vest grensar Annapurna Himal til dalen Kali Gandaki. På andre sida av denne «djupaste dalen på jorda» ligg Dhaulagiri (8 167 m).

Ein engelsk ekspedisjon forsøkte å klatre toppen allereie i 1957. Førsteklatringa skjedde i 1960, då Chris Bonington, Ang Nyima og Richard H. Grant kom seg opp over vestegga. Toppen har vore lite klatra sidan, men i 2008 gjennomførte Philipp Kunz den første vinterklatringa.

Nordvest for toppen ligg det tidlegare kongeriket Mustang. Den næraste større staden er Pokhara i sør.

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Annapurna II* på Peakbagger.com
* *Annapurna II* på Peakware.com
* Namnet Annapurna: opphav og tyding Arkivert 2007-09-23 ved Wayback Machine.

---

*Teksten er basert på artikkelen Annapurna II frå Wikipedia på tysk slik den var 8. juli 2012.*
Koordinatar: 64°14′44.030″N 10°19′27.538″E﻿

Opplevelsestrapp Vettan i Bessaker åpnet 9. april 2022.
**Bessaker** er ei bygd i Åfjord kommune i Trøndelag fylke, nord for Brandsfjorden på vestkysten av Fosenhalvøya.

Staden har kring 200 innbyggjarar, barnehage, skule, nærbutikk, kro, treningssenter, dyreklinikk, og eit aktivt foreiningsliv. Bessaker var tidlegare fast anløp for Hurtigruta, men ho anløper i dag berre under visse høve, som under fiskefestivalen som vert arrangert her kvar sommar. Bessaker er òg kjent for fiskeferie, dykking, den gamle gjestfridomen og urørt natur. Staden ligg ved skipsleia ut mot havet, men verna frå storhavet av øyar, holmar og skjer. Gode høve for naturopplevingar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bessaker» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mai 2011.*

* «Bessaker» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bessakerportalen
* Vêrvarsel for Bessaker Arkivert 2012-03-26 ved Wayback Machine. yr.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
Oversiktskart over Scotiahavet
**Scotiahavet** er eit randhav til Sørishavet som ligg nord for Antarktishalvøya. Det vart namngjeve i 1932 etter ekspedisjonsskipet «Scotia» som vart nytta under Scotia-ekspedisjonen (1902–04) i dette området. Scotiahavet grensar i nord til Eldlandet og Falklandsøyane, i vest til Drakesundet, i aust til øygruppene Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane og i sør av Sør-Orknøyane og Antarktishalvøya. Delar av området utgjer Scotiaplata, og delar ligg over kontinentalsokkelen til Sør-Amerika. Havet dekker eit areal på cirka 900 000 km² med ei gjennomsnittsdjupne på cirka 4 500 m og største djupne på cirka 5 840 m.

I 1916 gjennomførte den britiske polarforskaren Ernest Shackleton saman med fire andre ekspedisjonsmedlemmer ei reise over Scotiahavet etter at fartøyet deira «Endurance» hadde blitt knust i isen. Mannskapet brukte to veker på å krysse Scotiahavet frå Elefantøya til Sør-Georgia i den opne livbåten «James Caird».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Scotiahavet» frå Wikipedia på bokmål, den 14. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2   Encyclopedia Britannica.com

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om området The Encyclopedia of Earth
* Kart over Scotiahavet

Koordinatar: 57°30′S 40°00′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Namnet «parmaskinke» er beskytta geografisk nemning for skinke frå Parma
**Beskytta produktnemning** er ei nemning for eit næringsmiddel som ut frå opphav, geografi eller tradisjonelt særpreg ved forskrift har fått eit beskytta produktnamn.

Matprodusentar og andre som har vern etter ordninga, kan merke produkta med «beskytta opphavsnemning», «beskytta geografisk nemning», «beskytta tradisjonelt særpreg» eller tilsvarande bokmålsnemningar ved sida av det namnet som er beskytta i medhald av den særskilde produktforskrifta. 

* Forskrift om *beskytta opphavsnemning* kan gjelde næringsmiddel som har opphav på ein stad eller i eit geografisk område, og som har ein særeigen kvalitet, omdømme eller andre kjenneteikn som kan tilskrivast det definerte området eller det geografiske miljøet på staden. Næringsmidlet og råvarene må vere produsert, bearbeidd og foredla i det definerte området.

* Forskrift om *beskytta geografisk nemning* kan gjelde næringsmiddel som har ei tilknyting til det geografiske området som produktnemninga er knytt til; krava er likevel ikkje så strenge som for beskytta opphavsnemning.

* Forskrift om *beskytta tradisjonelt særpreg* kan gjelde næringsmiddel som i seg sjølve er særprega og tradisjonelle.

Næringsmidlet må anten vere framstilt av tradisjonelle råvarer, eller ha ein tradisjonell samansetjing eller vere produsert etter den tradisjonelle produksjonsmåten. Døme på produkt med nemninga *beskytta tradisjonelt særpreg* i EU er Mozarella frå Italia, Jamon Serrano frå Spania og Falukorv frå Sverige.

Forskrifta gjeld for alle produkt som er definerte som næringsmiddel etter matlova, herunder vilt, men ikkje drikkevatn, kjeldevatn og naturleg mineralvatn, eller næringsmiddel som er omfatta av vin- og spritforskrifta. Likevel vil produktnemningar for øl og sider under 15 % vol kunne vere beskytta etter denne forskrifta. 

Utanlandske produsentar av næringsmiddel kan òg søkje om vern av produktnemningar i Noreg.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Forskrift om beskyttelse av opprinnelsesbetegnelser, geografiske betegnelser og betegnelser for tradisjonelt særpreg på næringsmidler
* Om merkeordninga Arkivert 2007-02-23 ved Wayback Machine.
Gaupne inst i Gaupnefjorden. 
Foto:
G.Lanting
 

**Gaupnefjorden** er ein fjordarm av Lustrafjorden i Sognefjorden i Luster kommune. Han har ei lengd på 4,5 km og strekkjer seg inn til Gaupne. 

Fjorden har innløp mellom Ongulsneset i nord og Svåi sør og går nordvestover. Halvvegs inn i fjorden på sørsida ligg tettstaden Marifjøra. Frå Marifjøra inn til Gaupne og ut heile nordsida av fjorden går Riksveg 55. 

Innanfor Gaupne strekkjer Jostedalen seg oppover.

Jostedøla sitt nedbørsfelt på 861 km2 består av 27 % brevatn. Vassføringa i elva er difor avhengig både av nedbør og bresmelting, og kan nokre år vera større enn nedbøren. Elva har ein flaumtopp ved snøsmeltinga, og seinare ein ved bresmeltinga. 90 % av avløpet til fjorden skjer frå mai til september (før regulering i samband med kraftutbygginga). Det er registrert vassføring på 455 m2/s. Elvevatnet legg seg som eit lag over det salte sjøvannet (på grunn av skilnad i tettleiken). Elva sitt løp i deltaet har forandra seg merkbart i historisk tid, slik at straumen som på 1960-tallet gjekk langs vestsida av fjorden, i 1979 gjekk midtfjords. Fjorden er omkransa av steile fjellsider som held fram under vann med ei helling på 20-35 grader. Fjordbotnen heller frå 50 m djupn inst til 400 m ytst. Elva sin materialtransport (i form av slam) inneber ein sedimentasjon i fjorden på 10 til 20 cm/år nær elveosen, og 1 cm/år 2 km frå elveosen. Elva transporterer 50 000 til 100 000 tonn slam årleg. Ved flaumen i 1979 var vassføringa på det meste 800 m3/s.[4] I 2010 var materialtransporten 123 000 tonn. Slamkonsentrasjonen er på det meste 1 g/liter.[5]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
**FA-cupturneringa i fotball 1978** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 6. mai 1978. 100 000 tilskodarar såg Ipswich Town sine 12 utvalde spelarar vinne klubbens aller fyrste FA-pokal etter siger 1-0 mot London-laget Arsenal FC.

### Kampen

Midtbanespelaren Roger Osborne vart matchvinnar for Ipswich då han i det 77. minutt skaut ein returball frå Arsenal-forsvaret forbi Pat Jennings i Arsenal-målburet.

**Ipswich** sitt historiske vinnarlag bestod: Paul Cooper, George Burley, Allan Hunter, Kevin Beattie, Mick Mills (kaptein), Roger Osborne, Brian Talbot, John Wark, Paul Mariner, David Geddis, Clive Woods, og innbytaren Mick Lambert som fekk Osborne sin plass straks etter han skåra sigersmålet.

**Arsenal** sitt lag bestod av: Pat Jennings, Pat Rice (kaptein), Sammy Nelson, David Price, David O'Leary, Willie Young, Liam Brady, Alan Sunderland, Malcolm Macdonald, Frank Stapleton og Alan Hudson. Graham Rix kom inn for Liam Brady i det 65. minutt.

Domaren heitte Derek Nippard

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1978 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 9. september 2020.*
**Beryl Markham** (fødd 26. oktober 1902 som **Beryl Clutterbuck**, daud 3. august 1986) var ein britisk-kenyansk flygar, eventyrar, hestetrenar og forfattar. Ho var ein av dei første bush-flygarane, og den første kvinna til å flyga åleine utan stopp over Atlanterhavet frå aust til vest. Ho skreiv om opplevingane sine i memoara *Vestover i natten*.

Bakgrunn
--------

Markham vart fødd i landsbyen Ashwell i Rutland i England som dotter av Charles Baldwin Clutterbuck, ein dugeleg hestetrener, og Clara Agnes Alexander (1878-1952). Ho hadde ein eldre bror, Richard Aleksander «Dickie» Clutterbuck (1900-1927). Då ho var fire år gammal flytta familien til den britiske kolonien Britisk Aust-Afrika, det seinare Kenya. Faren kjøpte ein farm i Njoro i nærleiken av Great Rift Valley. Mora og broren reiste snart attende til England, men Markham vart buande med faren.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Beryl Markham» frå Wikipedia på bokmål, den 12. desember 2018.*

1. ↑  Lovell, Mary S. *Straight on Till Morning*, New York: St. Martin's Press, 1987, s. 3


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Anne-Lise Bakken** (fødd 30. mars 1952 i Oslo) er ein norsk politikar for Ap. I perioden 1977 til 1989 representerte Bakken Hedmark på Stortinget, med unntak av ein periode frå 1986 til 1988 då ho var statsråd i Gro Harlem Brundtland si andre regjering.
Ho måtte gå som statsråd etter å ha freista å skulda på embetsverket fordi ho hadde gjeve Stortinget ufullstendig informasjon i ei sak.
Generelt vert dette rekna for ei politisk synd, sjølv om det skulle vera sant, sidan statsråden er ansvarleg ovafor Stortinget.

I perioden 1977-1981 var Bakken òg nestleiar i Arbeidaranes Ungdomsfylking. Ho var Hamar arbeidarpartis ordførarkandidat ved kommune- og fylkestingvalet i 2007.

Regjering
---------

* 9. mai 1986 –13. juni 1988 - Statsråd Forbrukar- og administrasjonsdepartementet

Stortingskomitéar
-----------------

* 1985 – 1989 medlem i Finanskomitéen
* 1985 – 1989 leier i Kontrollkomitéen
* 1985 – 1989 nestleiar i Forbrukar- og administrasjonskomitéen
* 1985 – 1989 varamedlem i Valkomitéen
* 1981 – 1985 medlem i Sosialkomitéen
* 1981 – 1985 medlem i Kontrollkomitéen
* 1977 – 1981 medlem i Justiskomitéen

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Anne-Lise Bakken» frå Wikipedia på bokmål, den 19. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Anne-Lise Bakken». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys
* VIAF

 |
**FA-cupturneringa i fotball 1957** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 4. mai 1957. Framfor 99 225 tilskodarar tok Aston Villa sin sjuande og siste FA-pokal etter siger 2-1 over Manchester United. Det var 37 år sidan den førre Villa-triumfen i FA-cupen.

### Kampen

Sju minuttar ut i kampen vart målvakta til Manchester United, Ray Wood, skadd etter eit angrep frå Peter McParland, venstrevengen til Aston Villa. Wood vart frakta av bana og Manchester United måtte halde fram med 10 mann, senterhalfen Jackie Blanchflower tok over mellom målstengene. Midtvegs i den andre omgangen nikka McParland inn det fyrste målet frå kring straffemerket. Fem minuttar etter la same mann på til 2-0 frå 6-meters hald, på ein retur etter eit skot i tverrliggaren. Manchester United reduserte til 1–2 i det 83. minutt ved senterløparen Tommy Taylor, noko som vart sluttsiffera.

**Aston Villa** sitt vinnarlag: Nigel Sims, Stan Lynn, Jimmy Dugdale, Pat Saward, Peter Aldis, Stan Crowther, Les Smith, Jackie Sewell, Bill Myerscough, Johnny Dixon (kaptein) og Peter McParland.

**Manchester United** stilte med: Ray Wood, Bill Foulkes, Eddie Colman, Jackie Blanchflower, Roger Byrne (kaptein), Duncan Edwards, Johnny Berry, Billy Whelan, Tommy Taylor, Bobby Charlton og David Pegg.

F. Coultas var dommar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «1957 FA Cup Final» frå Wikipedia på engelsk, den 16. mai 2019.*
|  |
| --- |
| **Dufttelg** |
| DufttelgDufttelg |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Klasse:** | Bregnar Polypodiopsida |
| **Orden:** | Sisselrotordenen Polypodiales |
| **Underorden:** | Polypodiineae |
| **Familie:** | Stortelgfamilien Dryopteridaceae |
| **Underfamilie:** | Dryopteridoideae |
| **Slekt:** | *Dryopteris* |
| **Art:** | **Dufttelg** *D. fragrans* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Dryopteris fragrans***Schott, 1834 |

**Dufttelg** (*Dryopteris fragrans*) er ein bregneart innanfor stortelgslekta i stortelgfamilien.

Dufttelg veks i ein relativt tett rosett, og er 10–25 cm høg. Han har svært korte bladstilkar, som er glinsande raudbrune og har skjel. Blada visnar om hausten, men blir sitjande, og tuene består dermed av både friske grøne skot og visna brune blad side om side.

Arten har 2–3 cm slanke, enkelt tagga eller dobbelt heilranda flikete blad. Bladplata er jamnbrei og tett besett med gule kjertelprikkar. Primærflikane har ofte bladkantar som er rulla inn.

Når ein gnir på blada luktar dei tydeleg av fiol. Sporehushopene (sori) er store og sit normalt tett i tett, omtrent dekkande over heile undersida av bladet. Sløret (indusium) over sporehushopen er blankt og gjennomsiktleg.

Dufttelg er ikkje blitt funnen i Noreg, men finst nær grensa i Utsjok i Finland, og kan såleis kanskje opptre i Noreg. Elles finst han sirkumpolart i Nord-Russland, Nord-Asia og Nord-Amerika (òg på Grønland).

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Dufttelg» frå Wikipedia på bokmål, den 4. juni 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* (no) *Dufttelg* hos ArtsdatabankenRedigere på wikidata
* (en) *Dufttelg* i Encyclopedia of LifeRedigere på wikidata
* (en) *Dufttelg* i Global Biodiversity Information FacilityRedigere på wikidata
* (sv) *Dufttelg* hos DyntaxaRedigere på wikidata
* (en) *Dufttelg* hos ITISRedigere på wikidata
* (en) *Dufttelg* hos NCBIRedigere på wikidata
* (en) *Dufttelg* hos The International Plant Names IndexRedigere på wikidata
* (en) *Dufttelg* hos TropicosRedigere på wikidata
* (en) *Kategori:Dryopteris fragrans* – bilete, video eller lyd på Wikimedia CommonsRedigere på wikidata
* *Dryopteris fragrans* – detaljert informasjon på WikispeciesRedigere på wikidata


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Scintillasjon** er funklinga, tindringa eller blinkinga til stjernene, det vil seie raske fluktuasjonar i lysstyrke. Svake stjerner kan vekselvis forsvinne og kome til syne. Scintillasjon skuldast turbulens i jordatmosfæren nær overflata. Strøymingar mellom luftlag med forskjellig temperatur og vassdampinnhald skapar varierande irregulæritetar i tettleikenav den lufta som stjernelyset passerer, og dette fører til variabel refraksjon og interferens av lyset. Sett i kikkert under stor lufturo vil ei stjerne vise vibrerande rørsle. For lyssterke stjerner som står nær horisonten (der scintillasjonen er størst), opptrer òg fargeveksling. Dei store planetane, som ein i kikkert kan sjå som skiver, tindrar lite eller ikkje i det heile tatt. Kvart enkelt punkt på planetskiva vil rettnok vise scintillasjon, men for skiva som heilskap vil verknaden kompenserast. På planetbilete (observert eller fotografert) vil verknaden derimot gjere seg gjeldende, sidan finare detaljar vert viska ut.

Kjelder
-------


* «Scintillasjon: astronomi», *Store norske leksikon*, 15. februar 2009, henta 13. august 2014
| Montrose  |
| --- |
|  |
| Plassering |
| 

Montrose i Angus is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Angus |
| Tradisjonelt grevskap | Angus  |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 10 845 |
| Koordinatar |  56°42′″N 2°28′″W﻿Koordinatar: 56°42′″N 2°28′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | DD10 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1674 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Montrose i Angus**
 |

 **Montrose**  er ei mindre hamn i regionen Angus  i Skottland. Han har kring 11000 innbyggjarar og ligg midtvegs mellom Aberdeen i nord og Dundee i sør.

Historie
--------

Tidlege namn synst å vise til nærvær frå ei norsk eller norrøn busetjing i området rundt den noverande hamna. Nordmenn slo seg ned fleire stader i Skottland, mest i nord på dei ytste øyane, men òg mange område i Moray og Banff og så langt sør som Galloway. Dei vart fort assimilert i den øvrige folkesetnaden, og gælisk synst å bli det foretrukne språket. Desse inngifte vart kjent som *gallgaels* ('framande gallarar') eller som *murchadah* ('sjøkrigarar'). Den opphavlege busetjinga til Montrose låg ein kilometer vest for dagens sentrum, på vestsida av Montrose Basin i Old Montrose. 

Første gongen Mentrose blir dokumentert skriftleg er i eit brev, eit *charter*, om retten av *burgh* frå kong David I av Skottland, som no er gått tapt. Det stod ei mellomalderkyrkje på staden som den noverande kyrkja, Old Church, står i dag, saman med eit sjukehus rett ved som strekkjer seg tilbake til 1200-talet. I 1180 var det eit kongeleg slott i Montrose, men det vart øydelagt av William Wallace i 1297 og det finst inkje spor etter det i dag. 

Det same året som Robert I av Skottland døydde, i 1329, donerte han pengar til ein lærer, den tidlegaste dokumenterte skuleinstitusjonen i området, det noverande Montrose Academy. 

I mellomalderen var det regulær handelen med den hanseatiske handelskartellet i Nord-Tyskland og sørlege Skandinavia, og på 1700-talet var byen eit stort senter for smugling. 

Montrose hadde ei viktig rolle under reformasjonen. John Erskine av Duner, George Wishart og Andrew Melville var viktige reformatorar medan John Knox feira den første protestantiske nattverda i huset til Erskine. 

### Golf

Montrose har òg den femte eldste golfbanen i verda, Montrose Medal, datert tilbake til 1562. Det er òg ein kvalifisert bane for The Open Championship (òg kalla *The British Open*). 

### Kjende personar

Vest for byen ligg Montrose Basin, det største bassenget for innlandssaltvatn i Storbritannia. 

Den skotske poeten Hela Cruickshank voks opp i dette området.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Montrose i Angus» frå Wikipedia på engelsk, den 27. oktober 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Montrose i Angus**

* Undiscovered Scotland: Montrose
* Walter Scott: A Legend of Montrose (1819)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things
* MusicBrainz (area)

 |
**Sportsklubben Freidig** er eit idrettslag i Trondheim, stifta 13. oktober 1903, med i kring 2 000 medlemer. Laget har avdelingar for fotball, friidrett, handball, innebandy, orientering og skiidrett. Det driv Vassfjellet skisenter i Klæbu.

Idrettar
--------

### Fotball

Freidig vart seriemeister i fotball 1948, etter å ha vorte distriktsmeister i avdeling H og vunne seriefinalen 2-1 over Sparta frå Sarpsborg. Vinnarlaget bestod av (alfabetisk): Gunnar Dahlen, Peder Engdahl, Johnny Gran, Rolf Grønning, Bjørn Helgesen, Sven Langlete, Tor Moxness, Ørnulf Raaen, Per Stokstad, Jan Sørdahl og Erling Winnan.

### Handball

Freidig sitt kvinnelag i handball vann seriemeisterskapen i 1971 og på ny i 1985.

Freidig-profilar
----------------

* Gunnar Dahlen, fotball
* Arnfinn Bergmann, skihopping
* Odd Bergh, friidrett
* Magnar Solberg, skiskyting
* Katharina Mo Berge, langrenn og orientering
* Sissel Bucholdt, handball
* Ingrid Kristiansen, langrenn og friidrett
* Hanne Sandstad, orientering

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sportsklubben Freidig» frå Wikipedia på bokmål, den 4. oktober 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* BR orgnr

 |
Norges Skytterforbunds NAIS-medalje er eit dugleiksmerke innan skytesport, her i gull for oppnådde krav i øvinga 25 m pistol 
Foto:
KEN
 

**Dugleiksmerke** er nemninga på synlege teikn på at ein person har oppnådd fastsette krav innan ein idrett, disiplin eller liknande øving. Det synlege teiknet på kvalifikasjon kan vere ein medalje, merke, nål, pokal, plakett, statuett eller liknande. 

Krava som må oppfyllast for å kvalifisere til eit *dugleiksmerke* er som regel definert og fastsett av ein organisasjon og kan i nokre tilfelle vere internasjonale.

Føremålet med dugleiksmerke er som regel å allment stimulere til aktivitet innan eit gitt felt, og i tillegg heve dugleiksnivået til dei som er aktive innan ein idrett eller ei øving.

Kjente norske ferdighetsmerke
-----------------------------

* Det militære skarpskyttarmerke
* Det militære marsjmerke
* Det militære skimerke
* Infanterimerket
* Feltidrettsmerket
* Det militære femkampmerke
* Det frivillige Skyttervesens dugleiksmerke
* Norges idrettsforbunds idrettsmerke
* Norges Svømmeforbunds «Den store havhesten»
* Norges Skytterforbunds NAIS-merke
* Skyttarmerket
**«Free As A Bird»** er ein song av The Beatles, utgjeve i 1995. Songen er hovudsakleg skriven av John Lennon, med eit nytt mellomparti skrive av Paul McCartney. Songen vart gjeven ut som singel, på album (vinyl og CD), og på video og DVD av dei tre gjenlevende tidlegare Beatles-medlemmane for å promotere fjernsynsserien og CD-samlinga *Anthology 1* og videoserien, som òg vart utgjeven på DVD med bonusmaterial.

Den avdøde John Lennon hadde skrive songen, men aldri fullført han. Enka hans, Yoko Ono, gav lydbandet med den «rå» innspelinga av den uferdige songen til Paul McCartney, George Harrison og Ringo Starr. Dei kom saman att for å gjera ferdig songen og spele han inn,, saman med «Real Love» og «Now And Then», som ikkje vart fullført. I intervju fortalde dei tre gjenverande bandmedlemmane at dei førestilt seg at Lennon hadde reist på ferie og hadde overlate dei songen for å fullføra han.

Den opphavlege innspelinga gjorde Lennon ca. 1977 i New York, og overdubbing (lydar på lydar) vart gjort i tidsrommet februar-mars 1994 i Sussex i England.

Musikkvideoen til «Free As A Bird» vann ein Grammy-pris i 1997 til Vincent Joliet (videoprodusent), Joe Pytka (videoregissør) og The Beatles i kategorien for *Beste musikkvideo.* Videoen hadde mange referansar til andre Beatles-songar og hendingar.

Songen nådde andreplass på UK Singles Chart og vart nummer 6 på U.S. Billboard Hot 100).

Jeff Lynne (tidlegare medlem av Electric Light Orchestra) produserte songen sidan George Martin, Beatles-produsenten gjennom alle år, trekte seg på grunn av svekka høyrsle.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Free As A Bird (sang)» frå Wikipedia på bokmål, den 6. oktober 2018.*

Referansar
----------

1. ↑  Free As A Bird
2. ↑  Real Lóve
3. ↑  Now And Then

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Free As A Bird»-video – kronologisk dokumentering av video
* «Free As A Bird» lyrics – tekst
***Dr. Kawashima's Devilish Brain Training: Can You Stay Focused?***, kjent i Nord-Amerika som ***Brain Age: Concentration Training***, er eit hjernetrimspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Nintendo 3DS. Det vart utgjeve i Japan i juli 2012 og februar året etter i Nord-Amerika. Spelet hadde planlagt utgjeving i Europa mars 2013, deretter 12. april 2013, før det vart utsett på ubestemt tid. Til slutt vart spelet lansert i Europa den 28. juli 2017, nøyaktig fem år etter utgjevinga i Japan.

*Devilish Brain Training* har øvingar som legg vekt på konsetrasjonsevne og fokuserer på å trene arbeidsminnet til spelaren. Konsentrasjonsøvingane, kalla «Devilish Training», har ein dynamisk vanskegrad som tilpassar seg ferdigheitene til spelaren. Spelet inneheld også øvingar henta frå dei tidlegare spela i *Brain Training*-serien, *Dr. Kawashima's Brain Training: How Old Is Your Brain?* og *More Brain Training from Dr. Kawashima: How Old Is Your Brain?*, i tillegg til nye aktivitetar. Den japanske doktoren Ryuta Kawashima fungerer som vert og motivator i spelet, og han manifesterer seg som eit svevande hovud. Når spelaren vel modusen «Devilish Training» skiftar han form til å likne ein oni, som er demonar frå japansk mytologi med horn og raud hud. I Vesten vart omgrepet *oni* lokalisert som «djevel», derav namnet *Devilish Training*.

Referansar
----------

1. ↑  «Spanande vårslepp frå Nintendo». Gamer.no. Henta 17. april 2018.
2. ↑  «Nintendo delays new Brain Training game days before release». Eurogamer. Henta 17. april 2018.
3. ↑  «Nintendo 3DS: Dr. Kawashima's Devilish Brain Training: Can You Stay FOCUSED?». nintendo.no. Henta 17. april 2018.
4. ↑  «The New Brain Age Features a Satanic Doctor». Kotaku. Henta 24. mai 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell europeisk nettstad
* Offisiell amerikansk nettstad
Koordinatar: 46°11′28″N 122°11′40″W﻿

Mount St. Helens 17. mai 1980, dagen før vulkanen eksploderte og mykje av nordsida av fjellet forsvann
**Mount St. Helens** er ein aktiv stratovulkan i delstaten Washington, nordvest i USA. Fjellet er ein eit i fjellkjeda Kaskadefjella. Fjellet var tidlegare kjent som *Louwala-Clough*, som tyder «rykande/brennande fjell», men fekk sitt noverande namn seint på 1700-talet etter ein britisk diplomat St. Helens som dreiv med undersøkingar av området.

Fjelltoppen vart klivra fyrste gongen i 1853 av Thomas J. Dyer, ein fjellklatrar, pressemann og politikar; saman med tre andre.

Utbrot
------

Vulkanen er særleg kjend for det katastrofale utbrotet 18. mai 1980, det mest dødelege og økonomisk øydeleggjande vulkanutbrotet i USA si historie. 57 menneske omkom, i tillegg til at 200 heimar, 47 bruer, 24 km toglinjer og 300 km veg vart øydelagde. Utbrotet sprengde toppen av fjellet, noko som førte til at høgda på fjelltoppen minka frå 2 950 til 2 550 meter. Der toppen hadde vore, var det i staden kome eit krater med ein diameter på 1,5 km.

Siste utbrotet på Mont St. Helens fann stad i tida 2004-08.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mount St. Helens» frå Wikipedia på bokmål og «Mount St. Helens» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* BNE
* GeoNames

 |
Fattigmann
Frityrsteiking
**Fattigmann**, også kjend som **fattigmannsbakkels**, er eit av dei tradisjonelle sju slaga til jul. Kaka er laga av egg, sukker, fløyte, kveitemjøl, kardemomme og konjakk. Ingrediensane blir blanda til ein elastisk deig som blir kjevla ut og skoren i bitar som så blir frityrsteikte. 

Fattigmann stammar truleg frå Italia, der det er ganske vanleg å steika kaker i olje eller smult. Nokre stadar i Italia heiter tilsvarande kaker «cenci fritti», som tyder frityrkokte filler.

Norske utvandrarar tok med seg tradisjonen til USA på 1800-talet og byrjinga av 1900-talet, der kaka no er kjend som «futimonbuckles».

Fattigmann er òg ein tradisjonsrik julebakst i Sverige (klenäter), Danmark (klejner) og på Island (kleinur).

Kjelder
-------

1. ↑  «Fattigmann - kakekonge fra Italia». imagasin.info. Arkivert frå originalen 23. desember 2015. Henta 17. desember 2012.

* *Denne artikkelen bygger på «Fattigmann» frå Wikipedia på bokmål, den 12. desember 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oppskrift på fattigmann – mineoppskrifter.no