recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ein **pushdownautomat** er ein type automat med ein stakk. Det kan tenkjast på som ei utviding av ei tilstandsmaskin ved at ein for kvar overgang mellom tilstandane har høvet til å manipulera ein stakk. Ein deterministisk pushdownautomat kan kjenna att alle deterministisk kontekstfrie språk, medan ein ikkje-deterministisk pushdownautomat kan kjenna att alle kontekstfrie språk.

Deterministiske pushdownautomatar er ofte brukt i design av parsarar. Generelt er kontekstfrie språk og pushdownautomatar viktige innanfor kompilatorteknikk.

Formell skildring
-----------------

Ein pushdownautomat (PDA) er formelt definert som eit 7-tuppel.

Skildringa av han er gjeven etter korleis formelle språk generelt vert skildra. {\displaystyle \Gamma ^{\*}} er mengda av strengene over alfabetet {\displaystyle \Gamma } og \varepsilon  er den tomme strengen.

{\displaystyle M=(Q,\ \Sigma ,\ \Gamma ,\ \delta ,\ q\_{0},\ Z,\ F)}

* {\displaystyle \,Q} er ei endelig mengde av *tilstandar* i automaten
* {\displaystyle \,\Sigma } er ei endelig mengde som vert kalla *inputalfabetet*
* {\displaystyle \,\Gamma } er ei endelig mengde som vert kalla *stakkalfabetet*
* {\displaystyle \,\delta } er ei endelig delmengde av {\displaystyle Q\times (\Sigma \cup \{\varepsilon \})\times \Gamma \times Q\times \Gamma ^{\*}}, *overgangsrelasjonen*.
* {\displaystyle \,q\_{0}\in \,Q} er *starttilstanden*
* {\displaystyle \ Z\in \,\Gamma } er dei initielle *stakksymbola*
* {\displaystyle F\subseteq Q} er ei mengde av alle dei *aksepterande tilstandane*. Ho er ei delmengde av alle tilstandane for automaten.

Litteratur
----------

* Michael Sipser (1997). Introduction to the Theory of Computation. PWS Publishing. ISBN 0-534-94728-X.  Seksjon 2.2: Pushdown Automata, ss. 101–114.
Plasseringa av Puyang-prefekturet i Henan
**Puyang** (kinesisk: 濮阳; pinyin: *Púyáng*) er eit byprefektur nordaust i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet ligg ved nordbreidda av Chang Jiang, og grensar i aust mot provinsen Shandong og i nord mot provinsen Hebei. Puyang har eit areal på 4 188 km² og hadde 3,6 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Puyang omfattar eitt bydistrikt (区 *qū*) og fem fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Puyang ligg i eit område med naturressursar som olje, naturgass og kol. Førekomstane av olje og naturgass er særleg rike, og fleire store kinesiske petrokjemiske selskap har etablert seg i byprefekturet.

### Samferdsle

Kinas riksveg 106 går gjennom området. Han går frå Beijing og er innom stader som Hengshui, Kaifeng, Ezhou på sin veg sør til Guangzhou i Sør-Kina.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Puyang» frå Wikipedia på engelsk, den 29. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
| **Putsjezj Пучеж** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Byvåpenet til Putsjezj |
| **Byvåpenet til Putsjezj** | 
 |
| Plassering |
| 

Putsjezj is located in Russland

 |
| 

Putsjezj is located in Ivanovo oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Ivanovo oblast |
| GrunnlagdBystatus | 15941793 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 9 506 |
| Koordinatar | 56°59′00″N 43°10′00″E﻿Koordinatar: 56°59′00″N 43°10′00″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Retningsnummer (tlf) | 49345 |

**Putsjezj** (russisk Пучеж) er ein hamneby i Ivanovo oblast i Russland med om lag  000 innbyggjarar. Han ligg ved Gorkij-reservoaret i Volga, rundt 140 km aust for Ivanovo. 

Busetnaden vart først nemnt som *Putsjisjtsje* sloboda i 1594. På 1800-talet vart han eit senter for kornindustrien og linhandelen. Den nærliggande byen Ivanovo vart kjent som «brudebyen», sidan mange kvinnelege arbeidarar flytta til byen for å arbeide i veveriindustrien (som igjen var avhengig av linhandelen til Putsjezj) og i følgje segna kom ugifte menn hit for å finne ektefellar.

I 1952 starta fyllinga av Gorkij-reservoaret (kalla opp etter forfattaren Maksim Gorkij, noko som gjorde byen utsett for flaum. I løpet av dei neste tre år vart byen demontert, flytta til ei høgare plassering, og bygd opp att. 

I dag har Putsjezj framleis ein linhandel og ein tekstilfabrikk. Anna industri er ein fabrikk som produserer element av armert betong, ein treforedlingsfabrikk, og *Istoki*-fabrikken. *Istoki* er eit kunsthandverk som omfattar framstilling av arbeid av tradisjonelt broderi, både handlaga og maskinelt, med mønster henta frå gammal kunst frå Volga-regionen.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Putsjezj» frå Wikipedia på bokmål, den 29. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Ivanovo oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Ivanovo |
| Våpenskjoldet til Ivanovo oblast | Furmanov · Gavrilov Posad · Jurjevets · Juzja · Kinesjma · Kokhma · Komsomolsk · Navoloki · Pljos · Privolzjsk · Putsjezj · Rodniki · Sjuja · Tejkovo · Vitsjuga · Zavolzjsk | Flagget til Ivanovo oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
*Denne artikkelen handlar om fjellet. For det franske departementet, sjå Puy-de-Dôme.* 

**Puy de Dôme** er ein stor lavadom og ein av dei yngste vulkanane i Chaîne des Puys-området i Massif Central i sørlege delar av det sentrale Frankrike, om lag 10 km frå byen Clermont-Ferrand. Departementet Puy-de-Dôme er kalla opp etter vulkanen.

Ein reknar med at Le puy de Dôme vart danna ved eit einaste utbrot, og har vore utan vulkansk aktivitet dei siste 12000 åra. Han ligg på eit granittplatå i tusen meters høgd, til liks med alle dei andre vulkanane i Chaîne des Puys (Puysfjellkjeda). Denne rekkja av vulkanar, som inneheld mange sinderskjegler, lavadomar og maarar, ligg merkeleg nok langt borte frå kanten til ei kontinentalplate.

Historie
--------

I det før-kristne Europa var Puy-de-Dôme ein samlingsplass for spirituelle seremoniar. Det vart bygd fleire tempel på toppen, inkludert eit gallo-romersk tempel for guden Merkur. Ruinane av dette vart oppdaga i 1873.

Merkur-tempel
I 1648 viste Florin Périer, etter Blaise Pascal sitt ynskje, Evangelista Torricelli sin teori om at barometriske observasjonar vart skapt av vekta til lufta ved å måle høgda på ei kvikksølvsøyle ved tre forskjellige høgdenivå på Puy de Dôme.

I 1875 vart det bygd eit fysikklaboratorium på toppen. Sidan 1956 har det òg stått ei TDF-antenne (*Télédiffusion de France*) her. 

I nyare tid har Puy de Dôme stundom vore målgang for etappar i Tour de France. Det var her Raymond Poulidor kjempa med Jacques Anquetil i 1964. Det var òg på denne toppen Eddy Merckx fekk eit slag i magen frå ein tilskodar i 1975.

Turisme
-------

Turistsenter
Puy de Dôme er eit av dei mest vitja områda i Auvergne, og har nesten 500 000 turistar årleg. Området er eit senter for paragliding. Toppen gjev eit flott utsyn over Chaîne des Puys og Clermont-Ferrand. Det ligg ein restaurant og butikkar på toppen i tillegg til eit turistsenter med informasjon om historie og geologi i området.

Kjelder
-------

* Scarth, Alwyn; Tanguy, Jean-Claude (2001). *Volcanoes of Europe*. Oxford University Press. ISBN 0-19-521754-3.
* Chaîne des Puys på volcano.si.edu

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Puy de Dôme**

* Puy-de-Dôme på climbbybike.com

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* SUDOC
* GeoNames

 |
Koordinatar: 34°56′24″N 36°19′26″E﻿
**Ayn Halaqim** (arabisk عين حلاقيم, òg skrive **Ein Halakim**) er ein landsby nordvest i Syria i Hama guvernement, vest for Hama. Av stader i nærleiken finn ein al-Bayda og Masyaf i nord, al-Bayyadiyah i nordaust, Nisaf i aust, Kafr Kamrah i søraust, Mashta al-Helu i sørvest, Ayn al-Shams i vest og Wadi al-Oyun i nordvest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Ayn Halaqim eit folketal på 1 126 i 2004.

Namn
----

Namnet Ayn-Halaqim består av to arabiske ord: *Ayn*, som tyder «vasskjelde» og *Halaqim*, fleirtal av *Houlkoum* som tyder ein «røyrleidning». I lag vert dei to åra «vasskjelda med røyr». Landsbyen har mange vasskjelder og den viktigaste ligg i hjartet av landsbyen, like ved den nye kyrkja, og vert kalla «den store kjelda». 

Det er oppdaga spor av røyr til denne kjelda, og ein trur at desse røyra gav vatn til eit gammalt kongedøme på den andre sida av fjellet, og at dette er opphavet til namnet.

Klima
-----

Landsbyen ligg 750-900 meter over havet og har derfor noko lågare temperatur enn låglandet kring. Klimaet er òg tørt om sommaren, men med kring 900 mm nedbør i året, er landsbyen ein av dei mest regnfulle i heile Syria. 

Elva al-Sarout renn langs dalen mellom landsbyen og Jabal al-Helou, og gjev vatn til slettene kring landsbyen og frukthagane i området, der ein dyrkar eple, aprikos, svisker, pærer, druer og oliven.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ayn Halaqim» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mai 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2013-01-12 ved Archive.is. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Hama guvernement. (arabisk)
**Solomon Okoronkwo** (fødd 2. mars 1987) er ein nigeriansk fotballspelar.

Okoronkwo vart oppdaga i 2004-av FIFA-agenten Marcelo Houseman, som tok han med til Hertha Berlin i Tyskland. Han vart verande i Berlin frå 2005 til 2008. Hausten 2006 fekk han lite speletid hjå Hertha, og vart difor lånt ut til nedrykningstruga Rot-Weiss Essen i 2. Bundesliga for å få kamptrening. I august 2008 selde Hertha han for om lag 1,4 millionar euro til Saturn i den russiske eliteserien, der han skreiv under ein kontrakt for to og eit halvt år. Saturn gjekk konkurs i januar 2011. Okoronkwo hamna då i Ålesund.
I 2011-sesongen spelte han i angrep for Aalesund i den norske Eliteserien. Han debuterte i Tippeligaen i andre serierunde i 2011, borte mot Vålerenga

I oktober 2004 anbefalte agenten han til Nigeria sin U20-landslagstrenar, og Okoronkwo vart ein viktig spelar for Nigeria under kvalifiseringa til Den afrikanske ungdomsmeisterskapen i Benin i 2005. Han var òg med på U23-landslaget som tok sølv i OL i Beijing i 2008. Han vart teken ut til A-landslagstroppen første gong i oktober 2008.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen starta med omsetjingar frå engelsk og tysk Wikipedia 15. juni 2011.*
* Spelarprofil på Aalesund sine nettsider[*daud lenkje*]

Fotnotar
--------

1. ↑  Norsk og internasjonal fotballstatistikk
Putian (gul) i Fujian
**Putian** (kinesisk skrift 莆田, pinyin *Pútián*) er eit byprefektur i provinsen Fujian i Folkerepublikken Kina, ved Austkinahavet. Byprefekturet har eit areal på 3 928 km², folketalet vart berekna til 2,86 millionar i 2009.

Byprefekturet Putian omfattar tre distrikt (区 *qū*) og eittfylke (县 *xiàn*).

### Næring

Byen er særleg kjend for sin skoproduksjon. Andre viktige næringar omfattar brygging, elektronikk, klede, frukt, grønsaker og maskiner, elektriske varer. Putian har vorte ein eksportbase for sko og for andre Fujian-produserte varer.

### Samferdsle

Riksveg 324 i Kina fører gjennom området. Han går frå Fuzhou i provinsen Fujian og gjennom Guangdong, Guangxi, Guizhou, og endar i Kunming i Yunnan.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Putian» frå Wikipedia på bokmål, den 2. mai 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Putian» frå Wikipedia på engelsk, den 2. mai 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Claude Elwood Shannon** (30. april 1916–24. februar 2001) var ein USA-amerikansk matematikar og informasjonsteoretikar. Han blir rekna som grunnleggjaren av informasjonsteorien med ein artikkel utgjeven i 1948.

I 1932 vart han oppteke ved University of Michigan, der han tok eit kurs som introduserte han til arbeid av George Boole. Han vart uteksaminert i 1936 med to bachelorgradar, ein i elektroteknikk og ein i matematikk. Deretter byrja han ved Massachusetts Institute of Technology (MIT), der han blant anna arbeidde med ein analog datamaskin.

Allereie i 1937, som 21-årig mastarstudent ved MIT, skreiv han ei avhandling som viser at elektrisk bruk av boolsk algebra kunne nyttast til å konstruere og løyse ein kva som helst logisk, numerisk samanheng. På grunn av dette er han tilskriven som grunnleggjar av både datamaskinteori og digital kretsteori. I følgje nokon var dette den viktigaste, og òg den mest berømte, masteravhandlinga på 1900-talet. Shannon publiserte i 1948 ein generell teori som dannar grunnlaget for seinare arbeid innan informasjonsteorien, der han innførte eit mål for informasjon, bit, og frå dette utgangspunktet studerte overføringskapasiteten av kommunikasjonssystem, metodar for optimal koding av signal og informasjonsinnhaldet i ulike meldingstypar.

Samplingsteoremet
-----------------

Formelt heiter teoremet Nyquist–Shannons samplingsteorem, og det lyder:

*Viss ein funksjon x(t) ikkje inneheld frekvensar høgare enn B Herz, så er han fullt avgjort ved å angje ordinatane som ein serie av punkt som ligg 1/(2B) sekund frå kvarandre.*

Det gjev utvekslingsforholdet mellom bandbreidde, støy og signal i ein transimisjonskanal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Claude Elwood Shannon» frå Wikipedia på bokmål, den 1. november 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Mohammad Ayub Khan**, som regel berre kalla **Ayub Khan** (14. mai 1907–19. april 1974), var ein pakistansk offiser og president i Pakistan frå 1958 til 1969.

Ayub Khan var fødd i Haripur i Khyber Pakhtunkhwa. Han var pasjtunar, og far hans var risaldar-major ved eit kavaleriregement i den britisk-indiske hæren. Sjølv var Ayub Khan elev ved Sandhurst i England, og blei offiser i 14th Punjab Rifles. 

General Ayub Khan blei den første innfødde hærsjefen i Pakistan då han etterfølgde briten Douglas Gracey i stillinga i januar 1951.

Han blanda seg inn i pakistansk politikk, og kunne leggja ned veto mot politiske avgjerder om dei påverka interessene til hæren. I 1958 bestemte han og ei gruppe medhjelparar seg for å avsetja dei sivile politikarene og gje landet «stabilitet» gjennom eit militærkupp.

Under styret til Ayub Khan blei det gjennomført ein stor jordreform. Pakistan fekk ein ny grunnlov som tredde i kraft i 1962, men makta blei verande hjå Ayub Khan. Utanrikspolitisk søkte Ayub Khan støtte hjå USA, som fekk oppretta militære basar i Pakistan. Krigen mellom Pakistan og India i 1965 undergrov stillinga til Ayub Khan (sjølv om han utnemnde seg sjølv til feltmarskalk), og i 1968 overgav han makta til hærsjefen Yahya Khan.

Ayub Khan døydde i Islamabad i 1974.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mohammad Ayub Khan» frå Wikipedia på svensk, den 12. april 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
**Sollaug Sárgon** (fødd 20. oktober 1965) er ein samiskspråklig pedagog og forfattar som bur Kautokeino.

Ho er utdanna som barnevernspedagog og har òg ein mastergrad i pedagogikk med fordjuping i spesialpedagogikk. Sárgon arbeider som pedagogisk-psykologisk rådgjevar ved Samisk vidaregåande skule og reindriftsskule. Ho driv òg eige rådgjevingsfirma.

Sárgon har skrive barneboka *Ovllá árgabeaivi* (2000) på nordsamisk, leseboka *Åvlan aarke-biejjie* (2007) på sørsamisk og diktsamlinga *Savvon bálgáid luottastit* (2010) på nordsamisk.

For diktsamlinga *Savvon bálgáid luottastit* (2010) vart ho nominert til Nordisk råds litteraturpris for 2013.

Bibliografi
-----------

* *Ovllá árgabeaivi* – lettlesen barnebok, nordsamisk, Iđut 2000
	+ *Åvlan aarke-biejjie* – sørsamisk, 2007
* *Savvon bálgáid luottastit* – dikt, nordsamisk, Iđut 2010
	+ *Gå opp gjengrodd* sti – bokmål, 2013
* *Ii cága cihkosii* – dikt, nordsamisk, Iđut 2017
* *duđa eallimii* – dikt, nordsamisk, Iđut 2019
* *Morihit giđđii* – dikt, nordsamisk, Iđut 2020

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sollaug Sárgon» frå Wikipedia på bokmål, den 18. oktober 2022.*

1. ↑  *idut.no*, arkivert frå originalen 4. mars 2012, henta 18. oktober 2022
2. ↑  nrk.no Nominert til gjev litteraturpris, 1.12.2012
Ancylussjøen for kring 8700 sidan. Restane etter den skandinaviske isbreen er i kvitt. Elva Svea älv drenerte innsjøen til Atlanterhavet.
**Ancylussjøen** er namnet på ein stor innsjø i området i og kring Austersjøen som erstatta Yoldiahavet etter at innløpet til sistnemnte lukka seg over det sentrale Sverige. Dette skjedde ved landheving etter den siste istida. Innsjøen eksisterte for kring 9500 til 8000 år sidan under boreal tid eller ancylustida. Innsjøen vart etter kvart Littorinasjøen då det stiande havnivået braut gjennom Storebælt.

Innsjøen fekk namn av Gerard de Geer etter *Ancylus fluviatilis*, ein ferskvassnigl som er funnen i sedimenta etter innsjøen.

Skildring
---------

Høgda i Sør-Sverige blokkerte ikkje vasstraumen over det sentrale Sverige fullstendig. Ein hadde framleis utløp frå innsjøen gjennom elvane Göta og Steinselva, som renn frå Vänern til Kattegat. Saltvatn rann ikkje inn innsjøen, som etter kvart vart fersk då innsjøen steig over havnivå. Ein veit sikkert at området hadde vorte ein innsjø for om lag 8000 år sidan, då Vättern vart fråskild frå Ancylussjøen. 

Sidan vassnivået steig i Ancylussjøen, førte det til at områda rundt vart lagt under vatn for 9500 til 9200 år sidan. 

Etter kvart som ismeltinga auka og, sidan landhevinga var forskjellig frå område til område, vart det grave ut ei ny elv nær det som i dag er Storebælt. Elva er av geologar vorte kalla Danaelva. Ein periode var derfor Skåne, eller Sør-Sverige, ei øy mellom desse store elvane. Dette varte frå om lag 9200 år til opp mot 8000 år sidan. Med denne nye kanalen byrja vassnivået i innsjøen å falle.

Nord-Skandinavia
----------------

Rundt 9000 år sidan vart den nordlege kanalen lukka, og Skåne vart landfast med resten av Skandinavia i staden for Danmark. På denne tida var det berre eit lite eid som knytte Skåne til dei nordlege områda. På denne tida flytta kulturane frå mellomsteinalderen til dei nyleg tørre områda rundt Bottenhavet. Dei dreiv fiske langs kysten, jakta sel og følgde reinsdyra inn i dei nye områda.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ancylus Lake» frå Wikipedia på engelsk, den 11. september 2010.*
**Glasvegas** er ei skotsk indierockgruppe frå Glasgow. Gruppa er ihopsett av James Allan (vokal), Rab Allan (gitar), Paul Donoghue (bassgitar) og Jonna Löfgren (trommer). Debutalbumet deira, *Glasvegas*, vart utgjeve i september 2008 og fekk gode kritikkar og nådde andreplass på salslistene i Storbritannia. Det var nominert til Mercury Music Prize i september 2009. Albumet hadde vidare suksess i Nord-Amerika og Sverige. 1. desember 2008, mindre enn tre månader etter utgjevinga av debutalbumet, gav gruppa ut EP-en *A Snowflake Fell (And It Felt Like A Kiss)*, eit julealbum med seks spor som var spelt inn i Transylvania.

4. april 2011 gav gruppa ut det andre albumet deira, *Euphoric /// Heartbreak \\\*, som var spelt inn i Santa Monica. Albumet nådde 10. plass i Storbritannia og 1. plass i Sverige. Det fekk blanda mottaking og presterte ikkje like bra som debutalbumet. Nokre månader seinare skilte gruppa lag frå plateselskapet Columbia, som er eigd av Sony Music.

I juni 2013 annonserte gruppa at dei hadde signert ein avtale med BMG. Gruppa gav september same året ut deira tredje album, *Later...When the TV Turns to Static*. Det fekk for det meste gode kritikkar, men selde mindre enn dei førre albuma.

Diskografi
----------

* *Glasvegas* (2008)
* *A Snowflake Fell (And It Felt Like A Kiss)* (2008)
* *Euphoric /// Heartbreak \\\* (2011)
* *Later...When the TV Turns to Static* (2013)

Referansar
----------

1. ↑  «Fjorårets «beste britiske band» til Norge». VG. Henta 3. november 2018.
2. ↑  «Glasvegas' James Allan: Why praise and success led to pain». BBC. Henta 3. november 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
**Nanaiisk** (òg kalla *golde* og *hezhen*) er eit tungusisk språk som blir snakka av nanaifolk i Sibir i Russland og i provinsen Heilongjiang i Kina. Språket vert snakka av 100–200 personar av kring 17 000 etniske nanaifolk. Språket er alvorleg trua.

Nanaiisk vert snakka, eller har vorte snakka, i følgjande område:

* Dialektane naikhin, dzhuen, bolon og ekon langs elva Amur i Tsjabarovsk kraj sør for Tsjabarovsk i distrikta Nanai, Amursk, Solnetsjij og Komsomolsk
* Kur-Urmi-dialekten i traktene rundt Tsjabarovsk, ved elvene Kur og Urmi
* Bikindialekten i distriktet Pozharskij i Primorskij kraj (området ved elva Ussuri)
* Sungaridialekten i grenseområdet ved elva Ussuri i Kina

I Nanaidistriktet i Khabarovsk kraj finst det eit nanaiisktalande fellesskap, og det har vore utgjeve lærebøker og andre publikasjonar på nanai. Språket har der òg vorte styrka av at Nanaidistriktet har status som autonomt distrikt. Dei tre byane Dzhuen, Ulika og Dada har ein nanaifolkesetnad, medan talet på nanaifolk i dei andre delane av Khabarovsk kraj er liten. Undervisning i Nanai skjer i grunnskolen i Russland, framfor alt i nanailandsbyane i Khabarovsk kraj.

Ortografi
---------

De første bøkene på nanai i det russiske imperiet vart trykt av russisk-ortodokse misjonærar under slutten av 1800-talet med kyrillisk alfabet. Òg i Sovjetunionen vart det fram til tidleg på 1930-talet gjort forsøk med skriftleg nanaiisk med kyrilliske bokstavar, men mellom 1931 og 1937 vart det i pakt med den sovjetiske språkpolitikken nytta latinske bokstavar. Etter overgangen til det kyrilliske alfabetet i 1937 har nanaiisk brukt kyrilliske bokstavar. Alle bokstavar i det russiske alfabetet vert nytta, utom Щ щ og Ъ ъ. For lyden [ŋ] vert kombinasjonen Нг нг brukt. Rettskrivingsreglane vart endra i 1958, etter det inneheld nanaialfabetet alle dei 33 bokstavar i det russiske alfabetet og bokstaven Ӈ ӈ (i staden for Нг нг). Etter dette har likevel Нг нг vorte brukt for Ӈ ӈ. Den noverande versjonen av alfabetet på nanaiisk vart etablert 1993:

For å indikera lang vokal bruker alfabetet det diakritiske teiknet makron (¯) over bokstaven i lærebøker. Den russiske lingvisten Valentin Avrorin (1907–1977) utgav 1959–1961 ein grammatikk for nanaiisk i to band.

I Kina vart det utgjeve ei lesebok for elevar i nanai med parallelle tekster på kinesisk og nanaiisk, med pinyin for teksta på nanaiisk.

Referansar
----------

1. ↑  *Nanai* på Endangered Languages Project
2. ↑  *Valentin Avrorin* i *The Great Soviet Encyclopedia* (1979) på encyclopedia2.thefreedictionary.com
3. ↑  OLAC Record oai:gial.edu:18734

---

* *Denne artikkelen bygger på «Nanaiisk» frå Wikipedia på bokmål og «Nanai» frå Wikipedia på svensk, den 15. januar 2021.*


| * v
* d
* e
Tungusiske språk |
| --- |
| Nordtungusiske språk | Evensk**·** Negidalsk**·** Evenkisk**·** Solonsk**·** Manegirsk**·** Orochonsk |
| Sørtungusiske språk | Jursjensk**·** Mandsju**·** Akanisk**·** Birar**·** Nanaiisk**·** Kile**·** Ultsjisk**·** Orokisk**·** Samagirsk**·** Orotsjisk**·** Udegejsk |
**Kjetil Osvold** (fødd 5. juni 1961) er ein tidlegare fotballspelar frå Ålesund som hadde størst suksess då ha spela for klubbane IK Start og Lillestrøm Sportsklubb. Osvold, som spela på midtbanen, var kjent for sin slepne teknikk og sine eigenskapar som playmaker. Mellom 1984 og 1989 spela han 37 landskampar for Noreg og skåra tre mål.

Etter at han la opp som fotballspelar har Osvold arbeidd som seljar i ulike bransjar, mellom anna som fotballagent.

### Klubbspel

Osvold spela på tredjedivisjons-klubben Skarbøvik Idrettsforening frå 1978 til 1980. Klubben var nær ved å rykke opp i 2. divisjon, men mislukkast i kvalifiseringskampar. Sesongane 1981-84 spela han på den norske toppklubben Start, klubben kom på tredjeplass i serien både i 1983 og 1984. Deretter spela han for Lillestrøm i to sesongar. I den fyrste sesongen for Lillestrøm vann klubben cupmeisterskapen, i den andre sesongen gjekk klubben til topps i kampen om seriegullet.

I desember 1986 vart Osvolda overført til den engelske toppserieklubben Nottingham Forest for 90 000 engelske pund, eit lag leia av Brian Clough. Osvold debuterte 27. april 1987, men klarte aldri spele seg inn på laget. Han spela så ein månad for Leicester City, totalt vart det berre 11 kampar i England. 1988-sesongen spela han for den svenske klubben Djurgården, sesongen etter for den greske toppklubben PAOK Saloniki.

Frå våren 1990 var Osvold atter i Lillestrøm, der han spela tre sesongar. I sin siste sesong som fotballspelar, 1993, var han kaptein for Oslo-klubben Skeid som berga plassen i 2. divisjon.

### Landslagsspel

Osvold debuterte for Noreg 17. desember 1984 i ein privatlandskamp mot Egypt i Kairo. Kampen enda med norsk siger 1-0. Gjennombrot på landslaget fekk han fyrst i 1986-sesongen. I sin sjette A-landskamp, den 30. april 1986, tok han på Ullevål stadion ein «tunnel» på Argentinas legandariske spelar Diego Maradona og vart matchvinnar då han skåra kampens einaste mål. For Argentina var landskampen ein treningskamp i forkant av VM i fotball 1986, ein meisterskap som enda med at Argentina vart verdsmeister.

Osvold skåra to mål i kvalfiseringskampar til VM 1990. Begge måla kom i kampar mot Kypros, fyrst i bortekampen i Limassol hausten 1988 og så i heimekampen våren 1989. Begge kampane enda med norsk siger. Han spela sin siste landskamp 22. august 1989 på Ullevål stadion, då det vart 0-0 mot Hellas.

### Merittar

* Seriebronse 1983 og 1984 med Start
* Seriesølv 1985 med Lillestrøm
* NM-gull 1985 med Lillestrøm
* Seriemeister 1986 med Lillestrøm
* NM-sølv 1986 med Lillestrøm

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Isacio Calleja García** (6. desember 1936–4. februar 2019) var ein spansk fotballspelar og sakførar frå landsbyen Valle de Cerrato i Palencia-provinsen. Han vart europameister 1964 med Spania, to år etter han var med å vinne cupvinnarcupen 1962 med Atlético Madrid.

### Klubbspel

Calleja spelte i midtforsvaret på Atlético Madrid frå 1959 til han la opp i 1972. Han var med om å vinne finalen i cupvinnarcupen 1962 mot italienske Fiorentina. Sommaren 1965 sigra han og Madrid-laget 1-0 mot Real Zaragoza i den nasjonale cupfinalen. Den påfylgjande sesongen bidrog han mykje til at Atlético Madrid toppa den spanske serien, eitt poeng framom Real Madrid. Også i 1970 vart Calleja og Atlético spansk seriemeister, poenget framom Athletic Bilbao. I sin aller siste kamp, cupfinalen 1972, var han lagkaptein då Atlético Madrid slo Valencia CF med 2-1.

### Landslagsspel

Calleja spelte 12 landskampar i tida 1961-64 og vart europameister då Spania vann EM-finalen 1964 med 2-1 mot Sovjetunionen framfor 120 000 tilskodarar i Madrid. Nær 8 år seinare var han kaptein i sin 13. og siste landskamp, ein vennskapskamp mot gjestande Uruguay.

### Merittar

* Europameister: 1964 for Spania
* Vinnar av cupvinnarcupen: 1962 med Atlético Madrid
* Spansk seriemeister: 1966 og 1970 med Atlético Madrid
* Spansk cupmeister: 1965 og 1972 med Atlético Madrid

Kjelder
-------

* eu-football
* *Denne artikkelen bygger på «Isacio Calleja» frå Wikipedia på engelsk, den 1. oktober 2018.*
**Kjetil Borch** (fødd 14. februar 1990 i Tønsberg) er ein norsk roar som representerer Horten Roklubb. Han vart verdsmeister 2013 i dobbeltsculler saman med Nils Jakob Hoff og europameister 2018 i singlesculler.

Karriere
--------

Borch og Nils Jakob Hoff rodde seg til ein fjerdeplass i dobbeltsculler VM 2010 på Lake Carapiro i New Zealand. Dei representerte Noreg under sommar-OL 2012 i London, men greidde ikkje å kvalifisera seg frå semifinale til finalen. Borch og Hoff gjekk deretter vidare til B-finalen, som dei vann og enda på ein samanlagt sjuandeplass. Under sommar-OL i Rio i 2016 tok Borch bronsemedalje i finalen i dobbeltsculler
saman med makker Olaf Tufte.

Under europameisterskapen 2018 i Glasgow rodde Borch inn til gullmedalje i singlesculler, 0,7 sekund framom Mindaugas Griškonis frå Litauen.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Kjetil Borch» (på engelsk). Det internasjonale roforbundet. Henta 18. februar 2017.
2. ↑   Nrk.no, 31. juli 2012: Roerne var 0,4 sekunder fra finalen
3. ↑  VG, 2. august 2012: Seier med bismak for dobbeltsculleren
4. ↑  *Resultatliste på Sports-reference.com*, arkivert frå originalen 14. august 2012, henta 23. august 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Siw Malmkvist ved Melodifestivalen 1961.
**Siv**, **Siw** eller **Sif** er eit nordisk kvinnenamn av norrønt opphav. Tydinga av namnet kan vera 'brur, kone' eller 'slektskap'. Det er særleg kjend frå den norrøne gudinna Siv, kona til Tor.

Siv har norsk og tidlegare svensk namnedag den 6. september; i dag er den svenske namnedagen den 8. mars.

Bruk
----

Namnet var særs mykje brukt i Noreg på 1960-talet, då bruken nådde 1,0 %.

I Sverige hadde namnet ei stordomstid på 1930- og 1940-talet, før bruken gjekk kraftig ned.

Politikaren Siv Jensen. Foto: Kjetil Ree

Namneberarar
------------

* Siv Ericks (1918–2005), svensk skodespelar
* Siv Matilda D. Thulin (1922–1966), svensk skodespelar
* Siv Widerberg (f. 1931), svensk forfattar
* Siw Gunnel Margareta Malmkvist (f. 1936), svensk skodespelar og songar
* Siv Nordrum (f. 1958), norsk journalist og politikar
* Siw Anita Andersen (f. 1966), norsk skodespelar
* Siv Jensen (f. 1969), norsk stortingspolitikar og partileiar

Kjelder
-------

* 

* «Siv – kvinnenavn» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «sif» i J.Fritzners ordbok
**Sportsklubben Herd** er eit idrettslag i Ålesund kommune, stifta i 1932. Laget, som er aktivt i fotball, spelar i blå trøyer og kvite bukser.

Herd hadde opphavleg base i bydelen Aspøya i Ålesund. I seriefotballen hadde laget sine beste år midt på 1960-talet. Både i 1965 og 1966 var Herd det beste fotballaget i Ålesund kommune, og toppa Møre-avdelinga i 3. divisjon framfor Molde FK og Aalesunds FK. Herd møtte Trondheims-klubbane Falken (1965) og Kvik (1966) i kvalifiseringskampar til 2. divisjon, men mislukkast begge åra. Karl Johan Johannessen, Odd Arne Engvik, Arnfinn Espeseth og Knut Iversen utmerka seg på laget i desse toppåra.

Etter 1972-sesongen heldt Herd jamnast til i 4. divisjon Sunnmøre. Folketalet på Aspøya minka og i 1982 valde klubben å flytte aktiviteten til dei veksande skulekrinsane Åse og Lerstad i det som hadde vore Borgund kommune føre 1968.

I 2016 deltek Herd på nivå fire i det norske seriesystemet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sportsklubben Herd» frå Wikipedia på bokmål, den 27. april 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Edwin Corley Moses** (fødd 31. august 1955) er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Dayton i delstaten Ohio som spesialiserte seg på 400 meter hekk. Han vann to OL-gull og to VM-gull i øvinga og dominerte langhekken i over ti år, frå 1977 til 1987 vann han 122 løp på rad. I åra frå 1976 til -83 forbetra han verdsrekorden fire gongar, sist til 47,02 sekundar.

Aktiv
-----

Edwin Moses hadde knappast prøvd seg på 400 meter hekk før 1976-sesongen. Han gjorde då store framgangar i øvinga, noko som toppa seg i OL-finalen i Montreal same året. Her var han heilt suveren og sletta den fire år gamle verdsrekorden til John Akii-Bua, sett i OL-finalen 1972. Moses kom i mål til 47,63, nitten hundredels sekund under den gamle rekorden. Den 11. juli 1977 flytta han verdsrekorden ytterlegare då han i Los Angeles sprang i mål på tida 47,45 sekundar.

Etter at Moses vart nummer to bak vesttyske Harald Schmid den 26. august 1977, vann han samtlege tevlingar han deltok i, fram til han i juni 1987 vart slått av landsmannen Danny Harris. I mellomtida hadde han stått for ei rad store prestasjonar.

Den 3. juli 1980 forbetra han verdsrekorden til 47,13 under eit stemne i Milano, tre veker før Sommar-OL i Moskva, idrettsstemna som han ikkje fekk delta i, ettersom USA boikotta leikane.

Under den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett, i Helsinki i 1983, var Moses i ei heilt eigen klasse på 400 m hekk og vann med over eitt sekunds forsprang. Tre veker etter han vann VM-gullet, den 31. august 1983 i Koblenz i dåverande Vest-Tyskland, sette han verdsrekord for fjerde gong. Rekordtida på 47,02 sekundar er 33 år seinare framleis den nest beste på 400 m hekk nokon har oppnådd i øvinga. Året etter vart han olympisk meister på «heimebane» i Los Angeles, 0,38 sekund føre Danny Harris.

Finalen på 400 meter hekk under friidretts-VM 1987 i Roma har ein nær legendarisk status. Dei tre største utøvarane i øvinga gjennom fleire år, US-amerikanarane Moses og Harris, samt vesttyske Harald Schmid, storma jamsides mot mål og kasta seg over målstreken, utan at nokon kunne seie for visst kven vinnaren var. Målfoto synte at Moses forsvarte verdsmeistertittelen på tida 47,46 sekundar, to fattige hundredels sekund føre Harris og Schmid. Sterke løp av landsmannen Andre Phillips og Senegals Amadou Dia Ba gjorde at Moses året etter måtte nøye seg med olympisk bronse på langhekken ved sommarleikane 1988 i Seoul.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1976 i Montreal: Gullmedalje – 47,64, framom Michael Shine (48,69)
* VM 1983 i Helsinki: Gullmedalje – 47,50, framom Harald Schmid (48,61)
* OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje – 47,75, framom Danny Harris (48,13)
* VM 1987 i Roma: Gullmedalje – 47,46, framom Danny Harris (47,48)
* OL 1988 i Seoul: Bronsemedalje – 47,56, bakom Amadou Dia Ba (47,23)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Edwin Moses» frå Wikipedia på engelsk, den 1. august 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* Munzinger (sport)

 |
**Edøy** er ein tidlegare sjølvstendig kommune på Edøya og Smøla i Møre og Romsdal fylke oppretta som Edøy formannskapsdistrikt i 1837.

Kommunen blei første gong delt 1. januar 1874 då Tustern (Tustna) blei skilt ut som eigen kommune. Edøy hadde på dette tidspunktet 2166 innbyggarar.

1. januar 1915 blei kommunen igjen delt då Brattvær og Hopen blei skilt ut som eigne kommunar. Edøy hadde no 973 innbyggarar.

1. januar 1960 blei delinga som blei gjennomført i 1915 reversert, og dei tre kommunane blei igjen ei samla eining – denne gongen med namnet Smøla kommune. Edøy hadde ved samanslåinga 1135 innbyggarar.

Folketalsutvikling
------------------

**Folketalsutvikling for gamle Edøy kommune frå 1915 til 1960:**

| 1.1.1915 | 1.12.1920 | 1.12.1930 | 3.12.1946 | 1.1.1951 | 1.1.1960 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 973 | 996 | 1004 | 1170 | 1168 | 1135 |
|

Kjelder
-------

1. 1 2  Dag Juvkam, *Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen* (SSB, 1999)
2. ↑  Statistisk årbok for kongeriket Norge 40de årgang, 1920 (Det statistiske centralbyrå, 1921)
3. 1 2  Statistisk årbok for Norge 69. årgang, 1950 (Statistisk sentralbyrå, 1950)
4. ↑  Folkemengd i Edøy/Smøla 1. januar kvart år frå 1951, frå Statistisk sentralbyrå


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Eero Johannes Kolehmainen** (24. mars 1918–7. desember 2013) var ein finsk langrennar frå Anttola i Södra Savolax som tok OL-sølv på femmila i 1952. Han vann 50 km i Lahti i 1956 og 1957, samt i Holmenkollen i 1957.

Aktiv
-----

Kolehmainen var ein av dei mest typiske femmilsslukarane. Han deltok i 1951 i Holmenkollen og vart nummer to på femmila, bak den regjerande olympiameisteren, Nils Karlsson frå Sverige. Året etter var Kolehmainen tilbake i Kollen-løypene, der han vann sølvmedaljen på femmila under dei olympiske vinterleikane 1952 i Oslo.

Kolehmainen utmerka seg ikkje under Ski-VM 1954 i Falun, men stod same sesongen for sterke prestasjonar i Lahti og i Oslo. I Lahti-spelen vart nummer to på femmila, som i Oslo-OL fann han sin overmann i landsmannen Veikko Hakulinen. Han vart så nummer tre på femmila i Holmenkollen, bakom vinnaren Martin Stokken og svensken Sixten Jernberg. 

I 1956 vart Kolehmainen nummer fire på 50 km under Vinter-OL i Cortina d'Ampezzo. Ein månad seinare vann han same distansen i Lahti, to minuttar føre Arvo Viitanen, med Hakulinen på tredjeplass. Vinteren 1957 gjekk Kolehmainen til topps på femmila både i Lahti og i Holmenkollen. Under Ski-VM 1958 på finsk heimegrunn gjekk han inn til femteplass på 50-kilometeren. 

Kolehmainen tok pallplassar på femmil i Holmenkollen både i 1959 og 1960. I 1959 kom han inn til andreplass, eitt-og-eit-halvt minutt bak Sverre Stensheim, medna han året etter vart nummer tre. I 1961-sesongen gjekk han i mål til ellevteplass på femmila i Lahti, nær 43 år gammal.

I 1957 vart Kolehmainen tildelt Holmenkollmedaljen for sine bragder i Holmenkollen.

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Proletariatet** (frå latin *proletarius*, 'person som berre gjer nytte med å avle barn') er den sosiale klassen som består av lønsarbeidarar som eig lite anna enn si eiga arbeidskraft. Eit medlem av denne klassen er ein **proletar.**

Marxistisk filosofi reknar proletariatet som undertrykt av det kapitalistiske systemet, der dei blir tvungne til å akseptere låge lønningar i bytte mot å operere produksjonsmidla for å skape verdiar for borgarskapet. Marx meinte at denne undertrykkinga gjer proletariatet felles økonomiske og sosiale interesser som går på tvers av nasjonale grenser, noko som ein dag vil drive dei til å ta makta og danne eit kommunistisk samfunn fritt for klasseskilnader.

Sjå òg
------

* Arbeidarklassen

Referansar
----------

1. ↑  Caprona, Yann de, 1958-, *Norsk etymologisk ordbok : tematisk ordnet*, ISBN 978-82-489-1054-1, OCLC 864456730, henta 31. oktober 2020
2. ↑  «Communist Manifesto (Chapter 2)», *www.marxists.org*, henta 31. oktober 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN

 |
Koordinatar: 61°50′46.568″N 6°4′55.682″E﻿

Ferjeleiet med fyret til høgreFoto: C. Hill, 2007

**Anda** er eit område i Gloppen kommune i Nordfjord. I området ligg ferjeleiet mellom Anda og Lote, eit sentralt knutepunkt der Europaveg 39 kryssar Nordfjord. Det ligg eit fyr, *Anda fyr*, lengst mot vest i området. Sandane lufthamn ligg mot aust i området. 

Området ligg på garden Hjelmeset, som nå er delt i tre aktive bruk, og eit mindre nedlagt bruk nord for flyplassen. Bruket nærast ferjekaia er barndomsheimen til verdsmeister i langrenn, Odd-Bjørn Hjelmeset.

Namnet Anda
-----------

Namnet «Anda» kjem truleg av forma på terrenget, best sett frå sørsida av Gloppefjorden. Området har ei form som minner om ei and, der hals og hovud er området ved ferjekaia og nebbet mot fyret lengst i vest. (Med litt velvilje viser dette også frå nordvest.) Kroppen er ein skogkledd ås som høyrer til gardane på Hjelmeset.

Heksebrenning
-------------

Gamle historier seier at Anda var brukt som område for heksebrenning. Det er plassert eit heksemonument i området til minne om dei kvinnene som blei drepne her.
Holger Danske
**Holger Danske** er ein dansk sogehelt med opphav i eldre europeiske kvad og heltedikt som går under nemninga chansons de geste. Han vart først nemnd med namnet Oger le Danois i Rolandskvadet frå midten 1000-talet, der han tener som ryttar under Karl den store.

Frå byrjinga av det trettande hundreåret finn ein kvadet «La Chevalerie d'Ogier de Danemarche», der Holger no er vorten hovudpersonen. I dette kvadet er han son av danske kong Gudfred og vert utlevert til franske kong Karl den store som fredsgissel. I framhaldet av kvadet bryt Gudfred fredsavtalen, og det vert bestemt at Holger (Ogier) skal mordast. Men ryttaren vert redda av hoffdamene til Karl den Store som bed kongen inntrengande om å spare livet has. Sidan han ikkje er skuldig i faren sine handlingar sparar franskekongen livet has. Seinare i same hundreåret vert Ogier framstilt som ein vyrd ryttar i hoffet hjå Karl den Store i kvadet «Les Enfaces Ogier». I endinga av det kvadet er det Ogier av Danmark som leiar franskmenna til siger over saracenarane.

Det første ein ser av Holger Danske i nordisk litteratur er i *Karlemagnússaga*, inspirert av dei franske sogene. Her har han fått namnet Oddgeir Danski.

Det finst eit utal vandrehistorier om Holger Danske, til og med i det tradisjonelle marionett-teateret på Sicilia, der han vert framstilt som ein helt grunna Rolandskvadet.

Under romantikken vart figuren gjeve nytt liv i Danmark i ei nasjonalromantisk drakt, mellom anna av B.S. Ingemann. I seinare tid har den danske forfattaren Ebbe Kløvedal Reich nytta figuren i si gjendikting av den danske historia.
*Denne artikkelen handlar om breen i Antarktis. For breen in Oregon, sjå Bensonbreen i Oregon.* 
Koordinatar: 76°49′S 162°12′E﻿

**Bensonbreen** er ein isbre som er kring 22 km lang, og drenerer den austlege delen av Flight Deck Neve og held fram austover mellom Frybreen og Mackaybreen til den nordlege delen av Granite Harbour der han dannar ei flytande bretunge. Han vart kartlagt i 1957 av den nordlege landmålingsgruppa frå New Zealand under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition (1956–58), og indikert som ein lengre isbre inkludert den noverande Midshipbreen. Han vart namngjeven av eit lag etter W.N. Benson, geologiprofessor ved University of Otago på New Zealand, som studerte petrologi i Victoria Land.

Kjelder
-------

1. ↑  «Benson Glacier». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 15. januar 2014.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Bensonbreen» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Koordinatar: 66°56′S 67°40′W﻿

**Bennett Islands** er ei øygruppe på sørvestsida av Liard Island i Hanusse Bay, som strekkjer seg 10 km sørvestover utanfor vestkysten av Graham Land. Øyane vart observert og kartlagde frå lufta i februar 1937 av British Graham Land Expedition under Rymill. Dei vart namngjevne i 1954 av UK Antarctic Place-Names Committee etter Arthur G. Bennett, ein britisk representant for kvalfangst i Sør-Shetlandsøyane og Sør-Orknøyane i mange år mellom 1913 og 1927, og var fungerande statleg naturforskar på Falklandsøyane, 1924–38.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bennett Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 21. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Bennett Islands» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Den engelske utforskaren og arkeologen James Bent.
**Bent** er eit mannsnamn, ei dansk form av Benedikt som kjem frå latinsk *Benedictus*, 'signa'. Bent har namnedag den 21. mars. Bent kan òg vera eit slektsnamn.

Namnet finst òg med skrivemåtane *Bendt* og *Beint*. Andre namn med lik tyding og opphav er til dømes Ben, Bengt og Bendik, medan Beate, Benedikte og Bente er nærskylde kvinnenamn.

Bruk
----

Namnet var brukt sjeldan i Noreg først på 1900-talet, men bruken tok seg litt opp på 1920- og 1930-talet. I 1950- og 1960-åra voks bruken mykje, til ein topp på over 0,25 % rundt 1970. Deretter gjekk bruken bratt ned. I 2009 var det rundt 2 304 norske menn som heitte Bendik. 

I Danmark heitte 1,0 % av menn, eller 27 415, Bent i 2008.

Namneberarar
------------

Bent Hamer
* Bent Røiseland (1902-1981), norsk venstrepolitikar
* Bent Fabricius-Bjerre (f. 1924), dansk komponist
* Bent Bredesen (f. 1952), norsk gitarist, vokalist og komponist
* Bent Hamer (f. 1956), norsk filmregissør
* Bent Sofus Tranøy (f. 1961), norsk statsvitar og forfattar
* Bent Høie (f. 1971), norsk politikar
* Bent Sørensen (f. 1958), dansk komponist

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Bent hjå Statistisk Sentralbyrå

* *Denne artikkelen bygger på «Bent» frå Wikipedia på bokmål, den 20. mars 2009.*
|  |
| --- |
| **Hærfuglfamilien** |
| Hærfugl, Upupa epops Foto: Arturo NikolaiHærfugl, *Upupa epops* Foto: Arturo Nikolai |
|
| **Utbreiing** |
| Utbreiinga av hærfuglfamilien Utbreiinga av hærfuglfamilien |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Underklasse:** | Neognathae |
| **Overorden:** | Coraciimorphae |
| **Orden:** | Horn- og hærfuglar Bucerotiformes |
| **Familie:** | **Hærfuglfamilien** UpupidaeLeach, 1820 |

**Hærfuglar**, ***Upupa***, er ei lita slekt av fuglar som høyrer til ordenen Bucerotiformes. *Upupa* er einaste slekta i den biologiske familien ***Upupidae***.

Det er ulike synspunkt på inndeling av artar og underartar i denne slekta, det er rekna frå ein til fire artar avhengig av taksonomi. Ein art, *U. Antaeus* på øya St. Helena døyde ut på 1500-talet, truleg på grunn av oppdaginga av øya.

Hærfuglar finst i sørlege og sentrale delar av Europa og Asia og i dei fleste delar av Afrika. Føretrekte habitat er opne landskap, som savannar eller jordbruksland. Dei brukar mykje tid på bakken i jakta på insekt og mark.

Artar etter Clementslista: 

* Hærfugl, *Upupa epops*
* Madagaskarhærfugl, *Upupa marginata*

IOC-lista skildar dessutan *Upupa africana* som ein art, og ikkje som underart av hærfugl *Upupa epops*.

### Referansar

1. ↑  Clementslista frå desember 2009. Nedlasting av lista, lese 4. juni 2010
2. ↑  Gill, F. & D. Donsker (Eds). 2010. IOC World Bird Names (version 2.4). Available at http://www.worldbirdnames.org/ [Lese 20. juni 2010]
**Håvard Skorstad** (fødd 12. februar 1973) er ein tidlegare norsk langrennsløpar. Han markerte seg som langrennar fyrst i 1998-sesongen, då han vann bronsemedaljen på 10 km under noregsmeisterskapen, mindre enn åtte sekundar bak vinnaren Anders Eide og vel to sekund bak Tor Arne Hetland. Seinare same sesongen debuterte han i verdscupen på femmila i Holmenkollen med 51. plass. Dei neste åra vart det få startar i verdscupen, fyrst i 2001 vart det fleire renn på han. Ein 11. plass i Holmenkollen var største prestasjonen. 2002-sesongen vart Skorstads beste sesong, med sølvmedalje på NM-tremila bak Odd-Bjørn Hjelmeset, og ein femteplass i Birkebeinerrennet, som det året var verdscuptevling. Han gjekk sitt siste verdscuprenn i Kuusamo, seint i 2004. Seinare satsa han mest på dei verkeleg lange løpa, har fleire gongar hevda seg i Vasaloppet. På topplan tevla han for Ski- og fotballklubben Lyn og for Rustad Idrettslag.

### Besteplasseringar i internasjonale renn

* 2001: Nr 11 på 50 km i Holmenkollen
* 2002: Nr 5 på 58 km, Rena-Lillehammer

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1998: Bronsemedalje på 10 km i Alta
* Ski-NM 1999:
* Ski-NM 2000: Nr 5 på 30 km i Vang
* Ski-NM 2001: Nr 6 på 30 km, Steinkjer
* Ski-NM 2002: Sølvmedalje på 30 km i Høydalsmo

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* Håvard Skorstad i fis-ski.com
**Håvard Syvertsen** (fødd 4. februar 1962) er ein norsk forfattar og omsetjar frå Kongsberg. 

Håvars Syvertsen debuterte i 1992 med novellesamlinga *Nå ville han ikke tenke på det*. Sidan har han m.a. skrive novellesamlinga *Betzys sommer og andre fortellinger* (2000), romanen *I lyset»*(2002), «Det håndgripelige». 

Syvertsen fekk Mads Wiel Nygaards legat i 2000 og Språklig samlings litteraturpris i 2010. Ved tildelinga av Språkleg samlings litteraturpris, vart det lagt vekt på at han «tar sitt opprinnelige språk med inn i fiksjonen og utnytter valgfriheten i bokmålet på en spennende måte».

Verk
----

### Romanar

* *Etterpå*, 1995.
* *Rast*, 1997.
* *I lyset*, 2002.
* *In vivo*, 2004. Saman med Geir Gulliksen.
* *Det skal nok gå alt sammen, men hvor hen?*, 2006.
* *Det håndgripelige*, 2010

### Noveller

* *Nå ville han ikke tenke på det*, 1992.
* *Betzys sommer og andre fortellinger*, 2000.

Kjelder
-------

* Bok og Samfunn Arkivert 2011-01-08 ved Wayback Machine.
* Klassekampen, 20.08.10: Vi må ikke sovne hen.[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |