recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Harald Bredo Sollie** (17. januar 1871–1. mars 1947) var ein norskadvokat og offiser frå Horten som representerte partiet Høgre på Stortinget i periodane 1919-21 og 1925-27. Hans Sollie var ein brorson.

Harald Sollie var son til ein gardbrukar. Etter å ha gått middelskolen arbeidde han både i forretningar og ved postkontoret i heimbyen. Han tok så studenteksamen ved Gundersens skole i hovudstaden i 1891. Fire år seinare vart han cand. jur. frå universitetet. Åra 1896-98 var han fullmektig i Øvre Telemarkens østenfjelske sorenskriveri, og sidan hos sorenskrivaren i Mellem Jarlsberg. Frå 1899 var han medeigar i L.B. Johansens sakførarforretning i Kristiania.

Samstundes tok Sollie vare på si karriere i det militære. I 1900 vart han premierløytnant og i 1903 kaptein i Marinens intendanturkorps, medan han i tida 1901-05 fungerte som militær avhøyrsdommar i Mellem Jarlsberg. Frå 1913 til 1923 var han krigsadvokat for den norske marinen. Åra 1924-25 var han jurdisk rådgjevar ved hovudstasjonen til Marinen. Den 17. september 1925 vart han forfremja til kommandørkaptein og samstundes sjef for Marinen sitt intendantur, ei stilling han hadde til 1935.

Sollie var medlem i Horten bystyre 1907-13 og på ny frå 1925 til 1934. Han var formann 1927-46 i forliksrådet i byen og styreformann i Horten og Omegns Privatbank frå 1903 til 1939.

Sollie representerte valkrinsen Horten på Stortinget 1919-21 og kjøpstadene i Vestfold på Stortinget 1925-27. I begge tingperiodane var han medlem i Militærkomiteen. Han var elles i 1920-21 medlem i Den departementale lønnskomite av 1919.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-04-07 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Terråk** er ein tettstad, og kommunesentret i Bindal kommune i Nordland fylke. Tettstaden har 529 innbyggjarar per 1. januar 2017. Kommunens hjørnesteinsbedrift, trevarefabrikken Bindalsbruket A/S, ligg i Terråk.

Terråk var opphavleg ein nokså stor gard med fleire husmannsplassar og eiga seter. Det var her Nord-Noregs fyrste postkontor vart oppretta i 1804 under namnet Nordlands Postkontor. Peder Knoph vart tilsett som postkontorets første postmester. Då Bindalsbruket vart flytta til Terråk sist på 1880-talet, byrja folk å busette seg på plassen. Terråk har i dag mellom anna bensinstasjon, matbutikk (Coop), Post i butikk, frisør, treningsstudio, byggevarebutikk og gjestegard. "*Bruket*" som Bindalsbruket vert kalla på folkemunne, er nest etter Bindal kommune den største arbedsgivaren. Tettstaden har òg ein barne- og ungdomsskule kalla Terråk skole.

Lag og foreiningar:
-------------------

* Terråk Idrettslag (T.I.L.)
* Terråk jeger og fiskeforening (TJFF)

Anna
----

Sidan 1978 har det vore arrangert regatta for nordlandsbåtar (færing), både roing og segling kvart år. Det lokale idrettslaget (T.I.L.) er arrangørar for regattaen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Jakob Hanssen Holstad** (1800–9. juli 1864) var ein norsk gardbrukar, stortingsmann og ordførar frå Vestby i Akershus.

Han var son til ein lensmann. Sjølv var han gardbrukar i Ås i Akershus. Der var han medlem av heradsstyret, ei tid ordførar.

Holstad representerte Akershus amt på Stortinget 1836-37 og 1848-64. Han var både i 1836 og på omframstortinget 1836-37 medlem av næringskomite nr 1. I 1848 var han medlem av næringskomite nr 2, 1851 av jarnbanekomiteen og desisjonskomiteen, 1854 og 1857 av Lagtinget og tollkomiteen, Også 1859-60 og 1862-63 var han medlem av Lagtinget og tollkomiteen, i 1863 også av jarnbanekomiteen. På omframstortinget 1858 var han medlem av Lagtinget og komiteen om mursteinstoll, medan han på omframstortinget 1864 var medlem av Lagtinget og komiteen om løn til hæren. Han var i 1860 medlem av Stortinget sin deputasjon til kongekroninga i Stockholm, og i 1864 av både deputasjonen til Eidsvoll 17. mai og til Stockholm 4. november.

Han døydde på garden Ris i Nordby sokn.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Harald Heyerdahl Lyche** (29. juli 1866–6. april 1933
) var ein norsk lækjar frå Drammen, aktiv målmann og samfunnsbyggjar i Vestre Slidre.

Lyche vart cand.med. i 1892. Dei neste tre åra var han amanuensis i Sogndal. Sidan var han kommunelækjar 1895-98 i Vestre Slidre og 1899-1908 i Fredrikstad, der han ei tid var medlem i bystyret og stod bak skipinga av Austfold Mållag. I 1908 fekk han stillinga som distriktslækjar i Nord-Valdres, ein jobb han hadde til 1931. 

Frå 1908 budde Lyche i Vestre Slidre. Her var han ei drivande kraft i samfunnslivet. Særleg iherdig arbeidde han for å få opp ein sjukheim i bygda, eit minnesmerke over han vart reist ved sjukeheimen etter han var død. Lyche skipa Vestre Slidre mållag og var formann 1912-22 i Valdres norskmålslag. Jamt og samt skreiv han avisartiklar som kom på trykk i avisene *Valdres*, *Bonden* og Den 17de Mai.

Lyche var «ein folkjær og dugande lækjar, eit hartegodt menneske og ei eldsjel». Han var godt hjelpa av kona Asta. Harald Lyche var morbror og fosterfar til Karl Lyche.

Kjelder
-------

* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
**Torbjørn Løkken** (fødd 28. juni 1963) er ein norsk tidlegare kombinertløpar frå Biri i Oppland. 1987 var hans store sesong, han vann då VM i Oberstdorf individuelt og verdscupen i kombinert, samt tre verdscuprenn og noregsmeisterskapen. Løkken var medlem av Biri IL, og gjekk under tilnamnet «Biri'n».

Karriere
--------

Løkken byrja markere seg mellom dei beste kombinertrennarane i 1985-sesongen. Han fekk då to andreplassar i verdscupen i kombinert og tok bronsemedaljen i noregsmeisterskapen. Etter ein heller svak 1986-sesong kom han tilbake og var verdas beste kombinerutøvar i 1987. Gjennom sesongen vann han tre verdscuprenn og vart verdsmeister i kombinert i Oberstdorf framom landsmannen Trond Arne Bredesen. Dei same to løparane vann også VM-sølv for Noreg i lagtevlinga, saman med Hallstein Bøgseth.

Løkken vann to verdscuprenn i OL-sesongen 1988, men vart nummer seks i kombinertøvinga under dei olympiske leikane i Calgary. Han trappa ned satsinga på idretten ved sesongslutt i 1988, la opp i 1990 og utdanna seg til sjukepleiar.

Mange år seinare vart det offentleg kjent at Løkken i lang tid hadde vore rusmisbrukar.

### Verdscupsigrar

| # | Dato | Sted |
| --- | --- | --- |
| 1 | 13. desember 1986 |  Canada Canmore |
| 2 | 17. januar 1987 |  Frankrike Autrans |
| 3 | 6. mars 1987 |  Sverige Falun |
| 4 | 9. januar 1988 |  Sveits St. Moritz |
| 5 | 18. mars 1988 |  Noreg Holmenkollen |

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap

* Ski-NM 1984: Nr 8 i Hof
* Ski-NM 1985: Bronsemedalje i Tromsø
* Ski-NM 1986: Sølvmedalje på Vang
* Ski-NM 1987: Gullmedalje i Steinkjer
* Ski-NM 1988: Sølvmedalje på Vang

Løkken vart tildelt Morgenbladets Gullmedalje i 1987.

Kjelder
-------

1. ↑  ANDRESEN, GORM S. (23. november 2007), «Drikking, piller, narkotika og kjøring i rus», *dagbladet.no* (på norsk), henta 12. desember 2022

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* Torbjørn Løkken i fis-ski.com
* Torbjørn Løkken i olympedia.org

Bakgrunnsstoff
--------------

* Torbjørn Løkken i fis-ski.com
* Torbjørn Løkken i olympedia.org

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Jakob Johan Sigfrid Friis** (27. april 1883–12. desember 1956) var ein norsk pressemann, historikar og politikar for både Arbeidarpartiet og Norges Kommunistiske Parti.

Liv og gjerning
---------------

Friis var fødd på Røros, då far hans var direktør ved koparverket. Han utdanna seg til historikar, vart cand.philol. på ei avhandling om «Hannibalfeiden» under statthaldar Hannibal Sehested.

Friis begynte i 1909 som journalist i Social-Demokraten og var mellom anna korrespondent i London og Paris. Han snakka både engelsk, fransk, tysk og russisk, og var ofte tolk når utanlandske partitoppar besøkte Arbeidarpartiet. Åra 1913-17 var han arkivar i Trondheim, seinare var han statsarkivar i Kristiansand.

I 1920-21 var Friis Det Norske Arbeidarpartiet sin representant i eksekutivkomiteen i Komintern i Moskva. Då Arbeidarpartiet vart splitta i 1923 fylgde han fleirtalet ut av Komintern. Han var redaktør i Rjukan Arbeiderblad frå 1925 til han i 1928 braut med Arbeidarpartiet, etter misnøye med han i Tranmæl-krinsen. Han melde seg då inn i Norges Kommunistiske Parti. Etter å ha arbeidd og studert eit par år i Moskva, begynte Friis i 1931 å gje ut Arbeidernes Leksikon.

Friis melde seg ut av NKP i 1933, og inn att i Arbeidarpartiet i 1936. I 1945 vart han ein av dei mange nye Arbeidarparti-representantane på Stortinget. Han var sterkt kritisk til NATO, men røysta likevel ja til norsk medlemskap i NATO i 1949, då det nordiske forsvarssamarbeidet hadde falle ut som reelt alternativ.

I 1952 var Friis ein av grunnleggarane av vekeavisa Orientering, og redigerte avisa til han døydde. Han sa nei til attval til Stortinget i 1953.

Friis gav ut fleire historiske verk, mellom anna om Kristiansands historie, og Stiftsamtmenn i Kristiansand før 1814. I 1955 skreiv han ein sjølvbiografi. Forlagsdirektør Henrik Groth i J.W. Cappelens Forlag hadde teke initiativet til arbeidet, og jamvel utbetalt eit større forskot. Likevel refuserte forlaget manuset i 1956. Fyrst i 2011 kom Friis sin sjølvbiografi *Bevegelsen og målet ut*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jakob Friis» frå Wikipedia på bokmål, den 5. september 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF
* GND
* ISNI

 |
| Kutaisi, ქუთაისი |
| --- |
| Klosteret Gelati, ein verdsarvstad i KutaisiKlosteret Gelati, ein verdsarvstad i Kutaisi Klosteret Gelati, ein verdsarvstad i Kutaisi |
| Styresmakter |
| Land | Georgia |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  70 km² |
| Innbyggjarar  - By (2014)   - folketettleik | 147 635   2 109/km² |
| Koordinatar | 42°15′″N 42°42′″E﻿Koordinatar: 42°15′″N 42°42′″E﻿ |
| Høgd over havet | 125-300 m |
| Tidssone | MSD (UTC+4) |

**Kutaisi** (georgisk ქუთაისი; antikke namn *Aea*/*Aia*, *Kutatisi*, *Kutaïssi*) er den nest største byen i Georgia og hovudstad i regionen Imeretija. Han ligg 221 km vest for Tbilisi.

Kutaisi ligg ved elva Rioni, 125-300 meter over havet. I aust og nordaust ligg foten av Imeretifjella, i nord ligg fjellkjeda Samgurali Range, og i vest og sør Colchissletta.

Historie
--------

Bagratikatedralen, ein verdsarvstad
Kutaisi var hovudstad i det historiske kongeriket Colchis. Arkeologiske funn viser at byen eksisterte alt på 1000-talet fvt.. Historikarar meiner at då Apollonius Rhodius skreiv om Jason og argonautane og deira legendariske reise til Colchis var Kutaisi/Aia enden på reisa til argonautane og heimstaden til kongen Aeetes. I 975-1122 var Kutaisi hovudstad i Kongedømet Georgia, og frå 1400-talet til 1810 hovudstad i Kongedømet Imerertija. I 1810 vart Imeretija okkupert av Russland. Før Georgia fekk sjølvstende i 1991 og den nasjonale økonomien kollapsa, var Kutaisi eit stort industrisenter. I dag har mange innbyggjarar i byen reist utanlands for å fø seg sjølv. Handel på liten skala er hovudnæringa til resten av innbyggjarane.

Attraksjonar
------------

Kutaisi har to attraksjonar som begge står på UNESCO si verdsarvliste. Den eine er ruinane av Bagratikatedralen, bygd av Bagrat III, konge av Georgia, tidleg på 1000-talet. Den andre er Gelatikloseter, og begge ligg eit par kilometer aust for byen. Ei av dei mest kjende kyrkjene i Georgia er Motsametakyrkja. Andre attraksjonar er Satapliagrotta, der ein kan sjå fotspor etter ein dinosaur.

Kjende personar frå Kutaisi
---------------------------

* Aleksandr Ivanovitsj Otrakovskij, russisk krigshelt
* Katie Melua, britisk songar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kutaisi» frå Wikipedia på engelsk, den 29. mai 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 
* 
* 
* Georgian Picture Gallery - Kutaisi Pictures

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Harald Langhelle
**Harald Langhelle** (25. desember 1890–6. oktober 1942) var ein norsk pressemann og politikar frå Dale i Bruvik i Hordaland. Han var stortingsmann 1922-24 for kjøpstadene i Nord-Noreg, vald for Arbeidarpartiet. Langhelle vart avretta under den tyske okkupasjonen av Noreg. 

Langhelle var son til ein spinnerimeister. I dei tidlege ungdomsåra var han sjømann og han arbeidde på ulike industrianlegg i landet. Frå 1914 arbeidde han i bygningsindustrien i Oslo. 26 år gammal byrja han få oppdrag i arbeidarrørsla, fyrst som sekretær 1917-19 i Sosialistisk ungdomsforbund i Nord-Noreg, deretter var han 1919-24 redaktør i Nordlands Social-Demokrat, ei avis som kom ut i Bodø. Frå 1924 hadde han stillinga som redaksjonssekretær i Arbeider-Avisen i Trondheim, til dess han hausten 1939 tok over som redaktør i same avisa. I januar 1941 stansa NS-styresmaktene avisa.

Tingbolken 1922-24 var Langhelle stortingsrepresentant for Bodø, Narvik, Tromsø, Hammerfest, Vardø og Vadsø. Arbeiderparti-representanten var då medlem i Militærkomiteen. Frå 1934 hadde han sete i Trondheim formannskap. 

Under okkupasjonen sat Langhelle fengsla to gongar. Siste gongen vart han fengsla den 12. september 1942. Under unntakstilstanden i Trøndelag vart Langhelle og ni andre fangar den 6. oktober 1942 skotne som gislar.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Harald Synnes** (18. mars 1931–17. mai 2012) var ein norsk politikar fødd i Bø i Nordland. Han representerte Kristeleg Folkeparti og Vest-Agder på Stortinget frå 1981 til 1989. Synnes var parlamentarisk leiar for partiet i tida 1983–86.

### Liv og gjerning

Synnes var utdanna lærar og underviste ved Oddernes gymnas, der han ei tid også var rektor. Han var varaordførar i Kristiansand i perioden 1972–75 og ordførar 1976–78. 

Gjennom stortingsvalet 1981 fekk Synnes plass på Stortinget for Kristeleg Folkeparti i Vest-Agder, og vart attvald i 1985. Alle åtte åra han var stortingsrepresentant var han medlem av Finanskomitéen og Valkomitéen. Då Kristeleg Folkeparti gjekk inn i Willoch-regjeringa i 1983 og partiet sin fremste mann, Kjell Magne Bondevik, vart statsråd, tok Synnes over som parlamentarisk leiar. Denne posisjonen hadde han til Willoch-regjeringa gjekk av våren 1986. I den andre fireårsperioden, 1985–89, var Synnes også sekretær i Utanriks- og konstitusjonskomitéen. Under nominasjonsmøtet til stortingsvalet 1989 i Vest-Agder Kristeleg Folkeparti vart det kamp om fyrsteplassen på vallista, der Jon Lilletun fekk flest røyster og vart fyrstekandidat i staden for den vraka Synnes. I staden vart Synnes statssekretær Kultur- og vitskapsdepartementet då Syse-regjeringa vart utnemnd i oktober. 20. august 1990 forlet han statssekretær-jobben.

Etter at Kristeleg Folkeparti sa ja til EØS-avtalen i 1992, melde Synnes seg ut av partiet. Nokre år seinare melde han seg innatt i KrF, og vart leiar for partiet sitt seniorutval. Synnes var ved fleire høve aktuell som leiar av Nei til EU, men nådde aldri opp.

Kjelder
-------

* Stortinget.no - Biografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* PolSys

 |
**Harald Martin Brattbakk** (fødd 1. februar 1971) i Trondheim) er ein norsk fotballspelar. Frå 1. august 2005 speler han spiss på Bodø/Glimt. Mest fartstid har han likevel frå Rosenborg.

Med 161 mål pr. 12. juni 2005, var Brattbakk den spelaren som hadde skåra flest mål i den norske toppdivisjonen i fotball gjennom tidene. Det tok likevel lengre tid enn dei fleste hadde venta før han klarte denne bragda. I 2004-sesongen sleit han og måtte finne seg i å dele topplassen (159 mål) med Petter Belsvik ut sesongen. Brattbakk inntok endeleg trona aleine 29. mai 2005 på eit straffespark (som han sjølv laga) borte mot Odd Grenland. Men den 29. mai 2011 mista Brattbakk rekorden til Sigurd Rushfeldt (Tromsø Idrettslag), som med sitt hat-trick mot Brann skreiv seg inn i historiebøkene.

På Rosenborg har Brattbakk spelt til saman 10 sesongar. Elles har han spelt for Kolstad, Bodø/Glimt, Glasgow Celtic og FC København.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Rosenborg Ballklub
* Blogg hjå Rosenborg[*daud lenkje*]
**Bantry Bay** (irsk *Cuan Baoi*, *Inbhear na mBárc* eller *Bádh Bheanntraighe*) er ei bukt i County Cork sørvest i Irland. Bukta går om lag 35 km frå nordaust til sørvest, ut mot Atlanterhavet. Innerst er ho er om lag 3-4 km brei, medan ho er 10 km vid ved inngangen.

Geografi
--------

Bukta er djup og ei stor naturleg hamn. Ho grenser i nord til Bearahalvøya, som skil Bantry Bay frå Kenmare Bay. Den sørlege grensa er Sheep's Head, som skil Bantry Bay frå Dunmanus Bay. Dei største øyane i bukta er Bere Island og Whiddy Island. Bere Island ligg nær inngangen til bukta på nordsida, ovanfor landsbyane Curryglass og Castletown Bearhaven. Rerrin er den største busetnaden på øya. Landsbyen Ballynakilla ligg òg her. Whiddy Island ligg inne i bukta nær sørkysten. Her ligg den største petroleumstasjonen på Irland og hamna er ideell for store havgåande tankskip. ConocoPhillips driv i dag ein enkel fortøying (SPM) ved Whiddy Island oljeterminal.

Byar og landsbyar rundt bukta inkluderer Adrigole, Bantry, Ballylickey, Cahermore, Cappanolsha, Castletownbere (Castletown Bearhaven), Curryglass, Foilakill, Gerahies og Glengarriff. Dunboy Castle ligg tvers ovanfor Bere Island.

Historie
--------

Byen Bantry, innerst i bukta, er knytt til Det irske opprøret i 1798 som staden der den franske flåten, inkludert Wolfe Tone, prøvde å skape opprør to år tidlegare. Den franske flåten bestod av 43 skip og 15 000 soldatar, som hadde delt seg opp i mindre grupper ute i Atlanterhavet for å unngå Royal Navy. Dei skulle samlast i saman i Bantry Bay. Store delar av flåten kom seg fram i tide, men fleire skip, inkludert flaggskipet *Fraternité* med General Hoche var forsinka. Medan dei andre skipa venta vart det dårleg vêr og utan leiarar byrja ein å verte uroa for at dei skulle verte fanga inne i bukta, og valde derfor å reise tilbake til Frankrike. 

Anker frå den franske armaden i 1796, oppdaga nordaust for Whiddy Island i Bantry Bay i 1981
### Betelgeuse-ulukka

Minnesmerke for «Betelgeuse» ved St Finbarr's Church gravplass i Bantry - med utsyn over hamna i Bantry
8. januar 1979 mista 50 menneske livet då ein fransk oljetankar kalla «Betelgeuse» som lossa ved Whiddy Island tok fyr, eksploderte og delte seg i tre delar. Bukta har hatt mange skipsforlis gjennom historia. I 1981, medan ein nytta sonar for å rydde opp etter «Betelgeuse» fann ein vraket av den franske fregatten «La Surveillante», som sokk under ein storm nord for Whiddy Island den 2. januar 1797.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bantry Bay» frå Wikipedia på engelsk, den 11. oktober 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Turistguide for Beara
* Hamna Bantry Bay
* Geofysisk kartlegging av den franske fregatten La Surveillante (1797) (pdf)
* Byrne Ó Cléirigh Bantry oljeterminal

Koordinatar: 51°39′N 9°43′W﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
I teikneseriar blir banning ofte uttrykt med ulike useielege symbol.
**Banning** er språkføring der ein bruker uttrykk som er rekna som sterke eller støytande for å uttrykka sterke kjensler, som sinne eller smerte, for å vekka reaksjonar eller som del av ein stil. Ulike grupper og situasjonar har ulike syn på kva grad av banning som kan godtakast. Banning vert som oftast bygd på negativitet, og i religion vert banning og bruk av kraftuttrykk sett på som eit tabu eller ei synd.

**Banneord** kallar me ord som blir nytta i banning, og styrken av slike ord varierer. Det er vanleg å kombinere to eller fleire banneord for å gi kraftig uttrykk for ei meining.

Å leggje eit **bann** på noko, var i si tid ei sterk religiøs handling (sjå bannlysing). Berre høge religiøse autoritetar hadde makt til å gjera dette. Eit moderne døme på slikt, er ein islamsk fatwa.

Mykje av banninga tek utgangspunkt i tanken om å fordrive vondskap til Helvete - og banninga er soleis ein magisk-religiøs formular, som knyter saman eit substantiv (gjerne djevelen), og eit tilhøyrande konjunktiv. Den mest vanlege typen vil då vera "Fanden ta" - gjerne retta mot nokon eller noko. Skyldt dette er og det meir uttrykte ønsket om å be nokon "dra til Helvete". Verbet "ta" i norsk språkbruk har ofte vore skifta ut med eit knippe andre verb:

* steike
* danse
* koke

Nokre av desse verba peikar mot kva slag straffedom ein finn på den omtalte staden. Stundom kan verbet "steike" bli ståande att aleine som eit høveleg banneord. Dette finst det dekning for i norske dialekter, særskilt på Sunnmøre. Elles kan koblinga "for fanden" eller "for helvete" sjå ut til å dominere. Denne varianten er meir påkalling enn fordriving.

Eit nærskyldt døme er ordet fy, opphavleg knytt til spytting (tvi). Dette vart nytta for å fordrive vonde makter. Frå dette finn ein ordbruken "fy til"... som altså skal drive djevelen eller vondskapen attende til Helvete, eller til djevelen. "Fy te", som er ein dialektal variant, har utvikla seg til vendingar som "fyttigrisen" og liknande.

Når den faste konjunktiven er sliten bort, står ein att med sjølve substantivet, og bannskapen får då meir preg av påkalling.

Moderne banning er altså ein samankopling av fordrivingsformlar og påkallingsformlar, ofte knytt til ulike gradar av forbanning. Med tida er desse så blitt svekka av dagleg bruk, slik at mange av dei opphavlege formene knapt er til å kjenne att. Slik finn ein og at mange banneord knytt til djevelen er prega av omskrivingar for Fanden (farken, farsken, fillern, søren, og slik bortetter). I freistnaden på å unngå dei styggaste uttrykka har og forma "fader" vore i bruk, noko som i røynda peikar "den andre vegen". I denne innebygde ordmagien har det vore synt stor språkleg fantasi, slik at jamvel varianten "faderuttan" kan sjåast som ein avart av banninga.
**Bansang** er ein by i Central River Division i Gambia, med eit folketal på 8 843 (2012). Medan den offisielle administrative division-hovudstaden ligg i Janjanbureh lenger ned Gambiaelva, har Bansang betre tilgang til dei rikare kysteregionane i Gambia, og er av og til rekna som den uoffisielle økonomiske hovudstaden i innlandet.

Byen er marknad for jordnøtter, ris og fisk.

Det einaste statlege sjukehuset i innlandet ligg i Bansang.

Galleri
-------

* Hovudgata i BansangHovudgata i Bansang
* Utsyn over Gambiaelva.Utsyn over Gambiaelva.
* Kabelferja over elva i Bansang.Kabelferja over elva i Bansang.

Kjelder
-------

1. 1 2  Bansang, Encyclopædia Britannica online. Henta 2012-04-30.

* *Denne artikkelen bygger på «Bansang» frå Wikipedia på engelsk, den 24. januar 2023.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *The Atlas of the Gambia*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Bansang**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
**Harald Andersson Langåker** (1768–5. februar 1838) var ein norsk gardbrukar og spelemann frå Nes i Buskerud. Han er den første kjende spelemann på hardingfele i nedre Hallingdal. 

Harald var son av gardbrukaren Anders Langåker, opphavleg frå Garthus i Begnadalen. Anders vart gift med Gunhild Halvorsdotter Langåker på Nes, og budde på Langåker livet ut. Harald vart døypt i januar 1768. I 1795 vart han gift med Gunnhild Kittilsdotter, og eldste sonen Anders kom til same året. Attåt spelet, var Harald Langåker gardbrukar. Langåker har truleg vore ein førande gard i Nes på denne tida.

Det er svært sannsynleg at Harald Langåker påverka og lærte opp Gudbrand Skjellerud, og er soleis byrjinga på ei bein tradisjonsline for slåttar i Nes fram til i dag. I si eiga tid har han nok og hatt omgang med Guttorm Olsson Grimelid frå Krødsherad, og jamvel påverka Gamle-Kleven. Spor etter Langåkerspelet kan dermed finnast både hjå Tor Grimsgard og Johan Kleven. 

Det finst to springarar som ber namnet *Langåkeren* i dag. Den eine er spela på halv kvint eller ljosblått, og er rekna som ein av dei eldste i dalen (Hardingfeleverket, springar nr 567 etter Kristian Øvrevollseie). Den andre er meir kjend under namnet Grimeliden, og har opphav hjå Guttorm Grimelid frå Krødsherad. 

Knut Lurås skal og ha møtt Harald Langåker og teke med seg ein gangar attende til Telemark. Slåtten ber enno namnet *Langåkeren* (Norsk folkemusikk nr 128a etter Gunnulv Borgen). I Bø er ein utvida form kalla *Neshaugen* (128b) etter Olav Groven.

Notar
-----

1. ↑
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 5. mars 2016, henta 27. januar 2011
Baoji (gul) si plassering i Shaanxi
Baoji
**Baoji** (kinesisk: 宝鸡; pinyin: *Bǎojī*) er eit byprefektur vest i provinsen Shaanxi i det sentrale Kina. Prefekturet dekker eit areal på 18 172 km² og har om lag 3,72 millionar ibuarar.

Byprefekturet Baoji omfattar tre bydistrikt (区 *qū*) og ni fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Baoji er ein rasktveksande industriby med tekstil-, maskin- og kjemisk industri.

### Samferdsle

Longhaibana, Kinas viktigaste jarnbanelinje i aust-vest-retning, som strekker seg frå Lianyungang til Lanzhou, stoppar i Baoji. Baoji-Chengdu-jarnbanen har sidan 1957 trafikkert strekninga Baoji til Chengdu i Sichuan.

Kinas riksveg 310 går gjennom området. Denne viktige trafikkåra tek til i Lianyungang i Jiangsu, fører så vestover og endar i Tianshui i provinsen Gansu. Ho er innom storbyar som Xuzhou, Shangqiu, Kaifeng, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.

### Historie

Ei rekke arkeologiske funnstader frå Longshankulturen ligg nord for elva Wei He nær Silkevegen.

Baoji vart grunnlagt tidleg under Tang-dynastiet.

I Baoji ligg Famen Si-tempelet som hyser eit av Buddha sine fingerbein. Området Baoji var også heimstad for legenda Yandi, ein av Han-Kinas forfedrar. Grava hans er sør i sjølve byen og tempelet nord i byen. Ca. 20 km nord for Baoji ligg Zhuge Liangs minnetempel som stammar frå Tre rike-tida. I Tai Bai Shan finst restane av veger bygd under Dei tre rikas tid, dei er no uframkomelege. Desse vegane vart laga ved å byggje trebruer av plankar som vart festa i fjellveggen. Sør for Baoji finst byrjinga på ein slik plankeveg gjennom Qinlingfjella.

Kjelder
-------

1. ↑  Li Liu: *The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States*, 2004, Cambridge University Press, 328 s. ISBN 0521811848

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Den raude kurva er hyposykloiden som oppstår når den mindre svarte sirkelen rullar langs insida av den større blå sirkelen.
Ein **hyposykloide** er i matematikk ei kurve som vert skildra av eit punkt på ein sirkel når sirkelen rullar langs innsida av ein annan sirkel.

Eigenskapar
-----------

Om den mindre sirkelen har radius *r*, og den større sirkelen har radius *R* = *kr*, så er den parametriske likninga for kurven gjeven av anten :

{\displaystyle x(\theta )=(R-r)\cos \theta +r\cos \left({\frac {R-r}{r}}\theta \right)}
{\displaystyle y(\theta )=(R-r)\sin \theta -r\sin \left({\frac {R-r}{r}}\theta \right),}
eller:

{\displaystyle x(\theta )=r(k-1)\cos \theta +r\cos \left((k-1)\theta \right)\,}
{\displaystyle y(\theta )=r(k-1)\sin \theta -r\sin \left((k-1)\theta \right).\,}
Om *k* er eit heiltal så er kurva lukka, og har *k* toppunkt (til dømes spisse hjørne, der kurva ikkje er differensierbar). Spesifikt for k=2 er kurva ei rett linje og sirklane vert kalla Cardanosirklar. Girolamo Cardano var den første til å skildre desse hyposykloidane, som vart nytta i teknologien for raske trykkpresser.

Om *k* er eit rasjonalt tal, som *k* = *p*/*q* uttrykket på enklast vis, så har kurven *p* toppunkt.

Om *k* er eit irrasjonalt tal, så lukkar aldri kurven seg, og fyller rommet mellom den større sirkelen og ein sirkel med radius *R* − 2*r*.

Døme
----

* Døme på hyposykloidar
* k=3 - ein deltoide k=3 - ein deltoide
* k=4 - ein astroide k=4 - ein astroide
* k=5 k=5
* k=6 k=6
* k=2,1 k=2,1
* k=3,8 k=3,8
* k=5,5 k=5,5
* k=7,2 k=7,2

Sjå òg
------

* Episykloide

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Hypocycloid» frå Wikipedia på engelsk, den 18. september 2011.*
**Karigasniemi** (nordsamisk *Gáregasnjárga*) er ein liten tettstad ved breidda av elva Anarjohka og foten av fjellet Áilegas i den finske kommunen Utsjok i landskapet Lappland. Tettstaden ligg like ved grensa til Noreg om lag 3 kilometer frå samløpet til Kárášjohka og Anarjohkas i Tanaelva. Avstanden til Karasjok er 18 kilometer, og grensehandelen er stor. Tettstaden har supermarknad, fleire barar og restaurantar, postkontor, skule, helsesenter og kapell. Innbyggjarmengda er rundt 300, over halvparten er samar.

Karigasniemi er endepunkt for Stamveg 92 på det finske vegnettet, som held fram som Rv92 på norsk side. Regionveg 970 bind saman Karigasniemi med tettstaden Utsjok og Nuorgam.

Biletgalleri
------------

* Brua over  Anarjohka til NoregBrua over Anarjohka til Noreg
* KarigasniemiKarigasniemi
* Tilkomst til Karigasniemi frå norsk sideTilkomst til Karigasniemi frå norsk side

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karigasniemi» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2015.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
**Harald Ludvig Lorentzen** (fødd 9. januar 1944) er ein tidlegare skulemann og friidrettsutøvar frå Hammerfest som utmerkte seg i fleire kastøvingar. I åra frå 1967 til 1975 vart han norsk meister ein gong i diskoskasting og to gongar i så vel kulestøyt som spydkast. Perioden 1963-83 sanka han heile 24 medaljar frå noregsmeisterskap i friidrett.

Harald Lorentzen er son til statsråd Annemarie Lorentzen og far til ballettdansaren Ingrid Lorentzen. Spydkastaren Reidar Lorentzen er hans yngre bror.

### Aktiv

Lorentzen vart åra 1963-66 nummer 2 i kulestøyt i noregsmeisterskapen, alle åra møtte han sin overmann i Bjørn Bang Andersen. Under Nordisk meisterskap i friidrett 1965 fekk han bronsemedaljen i øvinga. Den 20. juni 1967 sette Lorentzen norsk rekord i kulestøyt med 18,68 meter då han vann øvinga under landskampen Noreg - Sverige på Bislett stadion i Oslo. Ved noregsmeisterskapen 1967 i Trondheim vann han både kule- og diskostevlinga med høvesvis 18,02 m og 53,68 m. Heime i Hammerfest forbetra han 6. september 1967 den norske rekorden i diskoskasting til 56,66 meter.

I 1970 flytta Lorentzen diskosrekorden til 56,78 m. Femårsperioden 1968-72 vann han årleg NM-medalje i så vel kulestøyt som diskokast, i 1972 også i spydkasting. Den einaste gullmedaljen i desse meisterskapane kom i kulestøyt i 1969. Også i Friidretts-NM 1973 sikra han seg to medaljar, då i kulestøyt og spydkast.

Frå 1973 konsentrerte Lorentzen seg om spydkasting. 24. juli 1973 vann han eit internasjonalt stemne på Bislett stadion med eit kast på 81,76 meter, hans lengste nokon gong. Han lukkast vinne NM-gull i øvinga i 1974 og 1975 og sølv i 1976, alle gongane med Terje Thorslund som hardaste konkurrent.

Lorentzen var medlem i Idrettslaget Stein til 1968. Frå 1969 til -72 representerte han oslolaget IK Tjalve då han utdanna seg til filolog ved Universitetet i Oslo. I 1972 busette han seg i Trondheim der han var høgskulelektor. Han melde seg då inn i Sportsklubben Freidig.

Kjelder
-------

* friidrett.no

* *Denne artikkelen bygger på «Harald Lorentzen» frå Wikipedia på bokmål, den 22. august 2020.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Harald Selås** (17. august 1908–24. september 1986) var ein norsk arbeidar og politikar frå Holt i Aust-Agder som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1945 til 1969. 

Selås var son til ein gardbrukar. Etter han tok examen artium i 1928, var han dei neste to åra vognkøyrar og arbeidar. Frå 1930 til -34 arbeidde han ved Rjukan salpeterfabrikk. Perioden 1934-36 livnærte han seg som forsikringsinspektør i Samvirke. Han arbeidde deretter i fire år ved Norsk Hydro på Rjukan. Forretningsførar i Rjukan Arbeiderblad 1946-47. 

Selås var medlem i Tinn heradsstyre 1938-40. Hausten 1945 vart han vald til stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå Telemark, og vart sidan attvald heile fem gongar. I den fyrste tingperioden, 1945-49, var han medlem i Sosialkomiteen. Frå 1950 til 30.9.1967 var han medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen, dei to fyrste sesjonane (1950 og 1951) som sekretær. Dei to siste sesjonane som tingmann var han medlem av Industrikomiteen.

I 1951 vart Selås utnemnd til styreformann i Norsk Bergverk, A/S Grong gruver, A/S Rana gruver og A/S Skorovas gruver. Han gjekk av frå alle desse postane i 1956 og 1957.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
|  |  |
| --- | --- |
| The downtown trains are fullWith all those Brooklyn girlsThey try so hard to break out of their little worlds

«Downtown Train» av Tom Waits   |  |

**«Downtown Train»** er ein song av Tom Waits på albumet hans *Rain Dogs* frå 1985. Songen skil seg noko ut på albumet, som i større grad var prega av meir avantgarde- og Kurt Weill-liknande musikk med skrangelete rytmar og stundom utradisjonell instrumentering. «Downtown Train» er derimot ein roleg kjærleikssong. 

Rod Stewart spelte inn ein eigen versjon av songen som vart ein stor hit for han i 1989. Rod Stewart si utgåve hadde slidegitar av Jeff Beck, som òg var med i musikkvideoen. Singelen hamna på 2. plass på den amerikanske singellista og gjekk heilt til topps i Canada.

Andre artistar som har spelt «Downtown Train» er Mary-Chapin Carpenter (*Hometown Girl* i 1987), Patty Smyth (singel som nådde 95. plass i USA i 1987) og Everything But the Girl (ein akustisk versjon)

Bakgrunnsstoff
--------------

Downtown Train på allmusicguide

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* MusicBrainz (release-group)

 |
Indre bølgjer (markert med piler) i Gibraltarsundet
**Indre bølgjer** er tyngdebølgjer som svingar i eit væskemedium og ikkje på overflata av det. Dei oppstår som følgje av små perturbasjonar i den hydrostatiske likevekta, der balansen vert opprettheldt mellom tyngdekrafta og oppdriftskrafta. Eit enkelt døme er ei bølgje som forplantar seg i grenseflata mellom to væsker som har forskjellig tettleik, som mellom olje og vatn. Indre bølgjer har vanlegvis mykje lågare frekvens og større amplitude enn overflatebølgjer, fordi tettleiksskilnaden (og derfor den tilbaketrekkingskrafta) i ei væske vanlegvis er mykje mindre enn tettleiken til sjølve væska. Indre bølgjer finst overalt i både havet og atmosfæren. Ikkje-lineære isolerte, indre bølgjer vert kalla solitonar. 

Atmosfæren og havet er kontinuerleg lagdelt. Den potensielle tettleiken aukar jamt nedover. Indre bølgjer i eit kontinuerleg lagdelt medium kan forplante seg både vertikalt og horisontalt. Dispersjonsforholdet for slike bølgjer er merkeleg: For ein fritt forplantande indre bølgjepakke, er retninga som energien forplantar seg i (gruppefarten) vinkelrett på retninga som bølgjetoppane og bølgjedalane (fasefarten) forplantar seg i. Ei indre bølgje kan verte avgrensa til eit lite område i høgda eller djupna på grunn av forskjellig lagdeling eller vind. Her er bølgja sagt å vere *fanga*, og det kan oppstå ei vertikal ståande bølgje, der den vertikale komponenten til gruppefarten vert null. Ein fanga intern *bølgjemode* kan forplante seg horisontalt med parallell gruppe- og fasefartvektorar. 

På stor skala er indre bølgjer påverka av både jordrotasjonen og lagdeinga i mediet. Frekvensen til desse geofysiske bølgjerørslene varierer frå den nedre grensa til coriolisfrekvensen (tregleiksrørsle) opp til Brunt-Väisälä- eller oppdriftsfrekvensen (oppdriftssvingingar). Over Brunt-Väisälä-frekvensen kan ein finne flyktige indre bølgjerørsler, som til dømes die som kjem av delvis refleksjon. Indre bølgjer skapt av tidvasstraum over topografi eller havbotn vert kalla *indre tidvassbølgjer*. På liknande måte oppstår atmosfærisk tidvatn ved den ujamne soloppvarminga ein har gjennom eit døgn.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diskusjon og videoar av indre bølgjer.
* Atlas over indre bølgjer i havet

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Internal wave» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juli 2009.*
**Kari Toverud Jensen** (fødd 16. mai 1960) er ein norsk sjukepleiar og pedagog med doktorgrad. Ho er førsteamanuensis ved Institutt for sykepleie og helsefremmende arbeid ved Oslomet – storbyuniversitetet. I 2011 blei ho vald som den første rektoren ved den dåverande Høgskolen i Oslo og Akershus, som vart skapt ved samanslåing av Høgskolen i Oslo og Høgskolen i Akershus. Høgskulen blei seinare til Oslomet – storbyuniversitetet. Ho sat i stillinga fram til 2015.

Jensen har sjukepleiarutdanning frå Høgskolen i Oslo, og tok senere doktorgrad i pedagogikk (dr.polit.) ved Universitetet i Oslo i 2006. Ho blei tilsett som førsteamanuensis ved Høgskolen i Oslo, der ho også blei dekan for sjukepleiautdanninga.

Referansar
----------

1. ↑  Khrono.no, besøkt 11. mai 2012
2. ↑  Kari Toverud Jensen ny HiOA-rektor, Aftenposten
3. ↑  «Arkivert kopi». Arkivert frå originalen 11. juli 2012. Henta 11. mai 2012.  besøkt 11. mai 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Publikasjonar av Kari Toverud Jensen i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* CRIStin

 |
**Edmund Bruggmann** (15. april 1943–9. juni 2014) frå Flums var ein sveitsisk skirennar og seinare hotelldrivar i Flums. Han vann sølvmedaljen i storslalåm under vinter-OL 1972 i Sapporo. I verdscupen i alpint kom han same OL-sesongen på tredjeplass samanlagt.

Aktiv
-----

Bruggmann slo seg inn i verdseliten først i 1968. Året før hadde han som best ein niandeplass i verdscupen. Til vinter-OL 1968 i Grenoble fekk han plass i den sveitsiske OL-troppen. I olympiaden vart han høvesvis nummer 10 og 12 i utfor og storslalåm. I storslalåmcupen av verdscupen 1968 kom han på andreplass. Under VM i alpine greiner 1970 i Gherdëina vart han nummer fem i den alpine kombinasjonen, men i spesialøvingane var han som best nummer 12 i utfor. Sitt beste resultat i eit internasjonalt meisterskap oppnådde han under vinter-OL 1972. Han kom då på sølvplassen i storslalåmtevlinga, men var over sekundet bak olympiameisteren Gustav Thöni frå Italia. I slalåmtevlinga hamna han på åttandeplassen.

Gjennom åra han deltok i verdscupen vann Bruggmann fem renn. I tillegg kom han fem gongar på andreplass og fire gongar på tredjeplass. Verdscupen i alpint 1972 kom han på tredje plass i verdscupen, bak verdseinaren Gustav Thöni og Henri Duvillard frå Frankrike. Som i 1968 kom han på andreplassen i storslalåmcupen. 

Sesongane 1973 og 1974 klarte han sjeldan å markere seg i alpinløypa, ein femteplass i storslalåm i Val-d'Isère på innleiinga av 1973/74-sesongen var hans beste resultat. Bruggmann la opp i 1974.

Verdscupsigrar
--------------

| Dato | Stad | Land | Øving |
| --- | --- | --- | --- |
| 4. januar 1968 | Bad Hindelang | Tyskland | Storslalåm |
| 17. februar 1969 | Kranjska Gora | Jugoslavia | Slalåm |
| 5. januar 1971 | Berchtesgaden | Tyskland | Storslalåm |
| 16. mars 1972 | Gherdëina | Italia | Storslalåm |
| 19. mars 1972 | Pra-Loup | Frankrike | Storslalåm |

Kjelder
-------

1. ↑  *Edy Bruggmann verstorben.*, skiclubskiclub-flumserberg.ch, 12. juni 2014.

* *Denne artikkelen bygger på «Edmund Bruggmann» frå Wikipedia på tysk, den 3. februar 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* (en) Edmund Bruggmann – Profil og resultatoversikt hos FIS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
Karasjok gamle kyrkje
Kautokeino kyrkje
Nesseby kyrkje Foto: Margrethe Store

Sirbmá kapell Foto: kirkenorge.no

**Indre Finnmark prosti**, nordsamisk **Sis-Finnmárkku proavássuohkan**, er eit tenestedistrikt i Nord-Hålogaland bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten har sete i Karasjok. 
Prostiet svarar til kommunane Karasjok, Kautokeino, Nesseby, Porsanger og Tana i geografisk utstrekking. Med ei utstrekking på 25 520,2 kvadratkilometer er Indre Finnmark prosti det største i Noreg.

Prostiet vart oppretta 1. april 1991 etter ei større omorganisering av prestegjelda i Finnmark. Prestegjelda vart skildeut frå Alta prosti, Hammerfest prosti og Varanger prosti og samordna i eitt samisk prosti. Nyorganiseringa har ført til ei styrking av samisk kyrkjeliv i Sápmi.
Forvaltningsspråket i prostiet er nordsamisk. Gudstenestene og alle kyrkjelege handlingar vert haldne på både nordsamisk og norsk. Det vert stilt krav om at prestane som arbeider i prostiet skal kunne samisk, men ein eigen kyrkjetolk syrgjer for omsetjing til samisk.

Prostiet er inndelt i sokn. 
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

Sokn i Indre Finnmark prosti
----------------------------

### Karasjok kommune

* Tidlegare Karasjok prestegjeld
	+ Karasjok sokn

### Kautokeino kommune

* Tidlegare Kautokeino prestegjeld
	+ Kautokeino sokn

### Tana kommune

* Tidlegare Tana og Nesseby prestegjeld
	+ Tana sokn
	+ Polmak sokn

### Nesseby kommune

* Tidlegare Tana og Nesseby prestegjeld
	+ Nesseby sokn

### Porsanger kommune

* Tidlegare Porsanger prestegjeld
	+ Porsanger sokn

Sjå òg
------

* Kyrkjer i Noreg etter kommune

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om Indre Finnmark prosti på nettstaden til Den norske kyrkja

  


| * v
* d
* e
Kyrkjer i Indre Finnmark prosti |
| --- |
| Austertana • Beaivvašgieddi • Brenna • Børselv • Indre Billefjord • Karasjok • Karasjok gamle • Karlebotn • Kautokeino • Kistrand • Lakselv • Levajok • Láhpoluoppal • Masi • Nesseby • Polmak • Porsangmoen • Sirbmá • Skoganvarre • Smørfjord • Šuoššjávri • Tana • Valjok • Vestertana • Øvretana |

| * v
* d
* e
Prosti i Nord-Hålogaland bispedømme |
| --- |
| Alta • Hammerfest • Indre Finnmark • Indre Troms • Nord-Troms • Senja • Tromsø • Trondenes • Varanger |
**Karikkoselkä** er ein innsjø danna i eit nedslagskrater i Petäjävesi i Finland. Karikkoselkä ligg om lag 30 km aust for senteret i Keurusselkä, eit mykje eldre og større krater. Dei fleste innsjøane i området er strekt ut i nordvest-søraust retning på grunn av isbredanning, men Karikkoselkä påfallande rund. 

Mange slagkjegler, steinformasjonar som vert danna under det ekstreme trykket i nedslaget, har vorte funne rundt innsjøen. I tillegg har ein aeromagnetiske kart vist ein klag magnetisk anomali i kraterområdet. I tillegg har boreprøvar frå botn av innsjøen stadfesta nedslaget. 

Krateret er det minste som er identifisert i Finland, det er 1,4 km i diameter og 150 meter djupt. PÅ grunn av sediment er innsjøen 26 meter på det djupaste, noko som er uvanleg djupt for innsjøar i området. Ein har estimert Karikkoselkä til å vere mellom 230 og 450 millionar år gamal, men sannsynlegvis nær 240 millionar år (trias).

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Karikkoselkä frå Engelsk Wikipedia .*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Database over nedslagskrater
* Karikkoselkä sin struktur Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Asker sparebank** var ein sparebank som hadde hovudkontor og verksemd i Asker kommune i Akershus. Banken vart skipa i 1859 av herrane Chr. W. Næss, Martin V. Berge, Erik J. Blakstad, Bernt T. Holtsmark og Knud T. Asker. Men i 1980 var det slutt etter 121 års sjølvstendig bankverksemd ved at banken vart fusjonert med Sparebanken Oslo/Akershus, som seinare vart til Sparebanken NOR, til sist DNB-bank, som tok over dei lokala som Asker sparebank hadde ått.

Asker sparebank hadde i den fyrste tida tilhald på Jansløkka skule, som var den fyrste fastskulen i Asker, frå 1844. Banken var open for ekspedisjon ein gong i veka frå klokka 15.00 til 17.00. Den fyrste bokhaldaren og kasseraren i banken var Martin P. Wettre, lærar på Jansløkka skule og kyrkjesangar. I ekspedisjonstida var han og eit av styremedlemene i banken pliktig til å vere til stades. Til å byrje med hadde ikkje banken ein eigen stad å take vare på pengane, så kasseraren måtte ta dei med seg heim og ha dei liggjande under senga. Men i 1870 kjøpte banken seg eit pengeskap for 14 spesidaler.

Banken flytta i 1905 over til eit nye og meir tidsmessige lokale i huset Venskaben i Asker sentrum, og fekk då faste opningstider og fastlønna personale. Venskaben var det einaste større lokalet i distriktet, og difor nytta til mange aktivitetar av ymse slag, så styret i banken fann i 1919 å måtte flytte verksemda til den gamle skysstasjonen Alfheim like i nærleiken, som Asker kommune då hadde teke over for å nytte til kontor for seg.

Banken bygde seg sitt eige hus i Asker sentrum til sitt 75-årsjubileum, ein teglsteinsbygning i tre høgder, innvigd 10. desember 1934. Dette var den fyrste bygningen i mur som vart reist i Asker sentrum. Ellers fekk banken seg etter kvart filialar rundt om i Asker kommune, både i Heggedal, Vollen, på Nesbru og på Dikemark.

Kjelder
-------

* «Asker Sparebank» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* Om Asker sparebank på Asker biblioteks internettsider.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Fasade av Hugues Sambin
**Parlementet i Besançon** var eit parlement i Ancien Regime-tida i Frankrike som rådde over Franche-Comté. Det vart oppretta i 1676. Det tidlegare parlamentet hadde tidlegare lege i Dôle, og vart oppretta i 1422. 

I 1674 tok franske soldatar byen Besançon, som med freden i Nijmegen (1678) gjekk til Frankrike. I 1676 henta dei franske styresmaktene fram den tidlegare demokratiske styreforma i den tidlegare fristaden Besançon. Som ein del av avtalen vart byen det administrative senteret i Franche-Comté, der Parlementet i Besançon erstatta Parlementet i Dôle.

Franche-Comté var ein av dei siste områda av Frankrike som hadde liveigenskap. Parlementet i Besançon stoppa eit påbod frå Ludvig XVI som forbaud liveigenskap frå 1779 fram til 1787.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Parlement of Besançon» frå Wikipedia på engelsk, den 18. januar 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Darryl Dee. *Expansion and Crisis in Louis XIV's France: Franche-Comté and Absolute Monarchy, 1674-1715: Franche-Comte and Absolute Monarchy, 1674-1715 (Changing Perspectives on Early Modern Europe)*. s. 55.

Koordinatar: 47°14′14″N 6°01′23″E﻿
| Partikkelfysikk |
| --- |
| **Teoriar** |
| Standardmodellen |
| Kvantemekanikk |
| Kvantefeltteori (QFT) |
| Kvanteelektrodynamikk (QED) |
| Kvantekromodynamikk (QCD) |
| Den spesielle relativitetsteorien |
| **Vekselverknad** |
| Sterk kjernekraft |
| Elektromagnetisme |
| Svak kjernekraft |
| Gravitasjon |
| Fargekraft |
| **Eigenskapar** |
| Energi |
| Rørslemengd |
| Elektrisk ladning |
| Spinn |
| Paritet |
| Isospinn |
| Svakt isospinn |
| Fargeladning |

**Paritet** er i fysikk eit mogeleg utfall hos ein funksjon ved endring av forteikn for alle romlege koordinatar:

{\displaystyle P:{\begin{pmatrix}x\\y\\z\end{pmatrix}}\mapsto {\begin{pmatrix}-x\\-y\\-z\end{pmatrix}}}
Sidan *P*2=*I* så kan paritetsoperatoren ha eigenverdi 1 eller -1. Funksjoner med eigenverdi 1 har *lik paritet*, mens funksjonar med eigenverdi -1 har *ulik paritet*.

Ein (3x3) representasjon av P vil ha ein determinant på -1. Det kan berre skje ved ein kombinasjon av rotasjon og refleksjon. Paritet kan ikkje reduserast til dømes til ein 180 graders rotasjon i to dimensjonar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Paritet i fysikk» frå Wikipedia på bokmål, den 13. april 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN

 |
Koordinatar: 60°24′14.468″N 6°25′37.207″E﻿

Samlafjorden sett frå Krokavatn ved Norheimsund. Om lag midt i biletet ligg Kvamsøy og på hi sida av fjorden ligg det lettkjennelege fjellet Samlen som har gjeve fjorden namn, og som er grensemerket mellom Ytre og Indre Samlafjorden. Lenger inne i Hardangerfjorden ser ein låge skyer over Utnefjorden.
**Indre Samlafjorden** er ein del av Samlafjorden og Hardangerfjorden mellom kommunane Kvam og Voss i nord, og Ullensvang i sør. Fjorden strekkjer seg 18 km frå Ytre Samlafjorden i vest og austover til fjorden deler seg i Utnefjorden, som går vidare austover og Granvinsfjorden som er ein fjordarm av Hardangerfjorden. 

Den vestlege grensa til fjorden går mellom Samlaneset ved fjellet Samlen, som har gjeve namn til fjordsstykket og, og innløpet til Fyksesund. På nordsida av fjorden ligg tettstaden Ålvik og på sørsida bygda Alsåker. Begge desse stadane består av ein indre og ein ytre del. Indre Ålvik er den største av dei med 592 innbyggjarar.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* SSR (namn)

 |