recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zaovinesjøen** (serbisk Заовинско језеро eller *Zaovinsko jezero*) er ein kunstig innsjø vest i Serbia i Tarafjellet. Han vart skapt i elva Beli Rzav som eit reservoar for vasskraftverket Bajina Bašta II.

Zaovine ligg på sørsida av Tarafjellet i retning mot fjellet Zvijezda, som markerer grensa mellom Serbia og Bosnia-Hercegovina. Han strekkjer seg mellom landsbyane Zaovine i sørvest og Mitrovac, ein stor turiststad i Tara, i nordaust.

Opphav
------

Zaovine vart skapt 1981-1983 då Beli Rzav vart demd opp av ei 125 meter høg demning. Han er knytt til elva Drina.

Eigenskapar
-----------

Innsjøen dekkjer eit område på 15 km² og har fem greiner. I periodar med høg vassføring i Drina, vert det pumpa vatn frå Drina og inni Zavoine gjennom ein 8 km lang røyrleidning. Når det motsette er tilfelle, vert vatn pumpa tilbake til Drina, og det vert produsert straum av turbinar langs røyrleidninga.

Dyreliv
-------

Heile innsjøen høyrer til Tara nasjonalpark, ein av fem i Serbia. Han er omgjeve av store skogar. Det var her den endemiske serbiske grana i 1875. Det finst over 600 planteartar rundt innsjøen og 15 av desse er lovmessig verna, mellom anna den serbiske grana og edelveis. Av dyreliv finn ein gemse og 14 fiskeartar, mellom andre regnbogeaure, årbuk og donaumort.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zaovinesjøen» frå Wikipedia på engelsk, den 19. mars 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Jovan Đ. Marković (1990). *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* (på serbokroatisk). Sarajevo: Svjetlost. ISBN 8601026516.
2. ↑  *Protection of natural values of Tara NP* (PDF), arkivert frå originalen (PDF) 26. juni 2007, henta 26. juni 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Jakob den rettferdige** eller **Jakob av Jerusalem** er rekna som den første biskopen av Jerusalem og forfattaren av Jakobs brev i Det nye testamentet, og er omtalt som Jesu bror. Han er i eldre kristen tradisjon halden for å vere identisk med apostelen Jakob den yngre, men sannsynlegvis var dette to ulike personar. 

Merkedagen hans var tidlegare feira ved gaukmesse 1. mai, som for Jakob den yngre. I dag feirar Den katolske kyrkja merkedagen hans den 25. oktober.

Den heilage Jakob, «Herrens bror» er omtalt mange gonger i Det nye testamentet saman med Josef, Simon og Judas og nokre systrer. Han kan ha vore son til Josef og slik Jesu bror eller halvbror, men nemninga «bror» kunne òg bli bruka om ein fetter eller andre mannlege slektningar. Jakob ser ut til å ha vore leiar for den første kyrkja i Jerusalem.

Jakob leid martyrdøden i Jerusalem i år 62 (eller 60 eller 64). Biskop Jakob skal ha blitt steina og slegen til døde etter å ha blitt dømd av *Sanhedrin* (det høge rådet).

Kjelder
-------

* Katolsk.no: «Den hellige Jakob den Rettferdige, «Herrens Bror»»

1. ↑  Gal 1,19[*daud lenkje*]
2. ↑  Gal 2,9-12[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* NLA

 |
| Lewisham  |
| --- |
| Lewisham High StreetLewisham High Street Lewisham High Street |
| Plassering |
| 

Lewisham is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Stor-London |
| Distrikt | Lewisham |
| Geografi |
| Koordinatar |  51°28′″N 0°0′″W﻿Koordinatar: 51°28′″N 0°0′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | SE13 |
| Telefon-retningsnummer | 0 20 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Lewisham**
 |

**Lewisham** er eit område i London. Det har gjeve namn til bydelen Lewisham.

Staden er eit viktig transportknutepunkt. Han ligg ved A20 mot Dover, og ved starten på A21 til Hastings. Lewisham har eigen bussterminal, jernbanestasjon og den sørlege endestasjonen på Docklands Light Railway.

Lewisham var tidlegare ein landsby utanfor London. På 1400-talet bygde den dåverande soknepresten, Abraham Colfe, to skular og seks fattighus der. Sentrum låg då lenger sør enn i dag, der Universitetsykehuset i Lewisham no ligg. Flyttinga nordover kom etter 1849, då tilkoma til jarnbana gjorde det til ein attraktivt stad for pendlarar.

I 1944 vart Lewisham bomba, med store øydeleggingar. Ein minneplakett om dette er sett opp ved Lewisham kjøpesenter, som opna i 1977. Delar av hovudgata, High Street, som er spesielt brei og lang for ein hovudgate i ein Londonbydel, vart i 1994 gjort til gågate. Det vert dagleg halde ein gatemarknad.

Eit lokalt landemerke, *The Clock Tower*, vart ferdigstilt i 1900 etter at konstruksjonen starta i samband med dronning Victoria av Storbritannia sitt diamantjubileum i 1897.

Den nye politistasjonen, som opna i 2004 for å erstatte stasjonen i Ladywell, blir rekna som ein av dei største i Europa.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lewisham» frå Wikipedia på bokmål, den 22. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames

 |
Sanfolk i Namibia jaktar på holepiggsvin. Sanfolk har levd av jakt og sanking fram til våre dagar, men er under stadig press frå bufaste. Foto: David Barrie

Plukking av bær som molte har vore ein viktig del av jeger- og sankekulturar, og har seinare vore brukt til matauke. Foto: Christoph Müller

**Jakt og sanking** er eit næringsgrunnlag som går ut på å hausta ulike ressursar frå naturen, gjennom jakt, fangst og fiske av ville dyr og gjennom sanking av plantedelar, som røter, frukter og blad, honning og sjømat. Samfunn som hovudsakleg lever av jakt og sanking blir kalla *jegerar og sankarar* eller *veidefolk*. Dei lever ofte i mindre grupper, som nomadar.

Jakt og sanking har vore den viktigaste levemåten for menneskeslekta i over to millionar år, fram til fleire samfunn utvikla jordbruk og temde dyr frå rundt 10 000 år sidan. Dei nye levemåtane, anten som bufaste bønder eller som husdyrnomadar, erstatta gradvis den gamle dei fleste stader i verda. Rundt 1500 f.Kr. var rundt 1 % av menneska jegerar og samlarar. Ved byrjinga av 2000-talet rekna ein delen av dei som mindre enn 0,001 %. Veidefolk har særleg halde stand lenge i område der det er vanskeleg eller umogleg å driva jordbruk — i ørken, tett skog eller polare område, og er ofte rekna som urfolk. Samstundes har ikkje jordbruket erstatta det gamle næringsgrunnlaget; gjennom tidene har mange jordbruksfolk har brukt jakt og sanking til matauke.

Grupper som har levd av jakt og sanking i lang tid er mellom anna aboriginarar, andamanske urfolk, inuittar, sanfolk og urfolk i Amazonas. Også mange samar levde som veidefolk heilt fram til mellomalderen.

Studie
------

Jakt- og sankesamfunn har vore studerte av antropologar fordi ein gjerne har sett på dei som eit band til tidlegare tider. Lenge meinte ein at levemåten til desse folka kunne fortelja oss noko om korleis alle menneske levde i steinalderen. Denne tanken, og sjølve omgrepet «jegerar og sankarar» som ein kategori for svært ulike grupper i ulike delar av verda, er blitt kritisert i nyare tid.

Ein har funne nokre fellestrekk, som stor grad av samarbeid og deling innan lokalgrupper, lite kjønnsdeling av arbeidsoppgåver bortsett frå at det typisk berre er menn som jaktar medan kvinner har hovudansvar for sanking. 

Jakt og sanking gjev eit variert kosthald som menneska er tilpassa gjennom evolusjon. Mange moderne livsstilsjukdommar, som hjerneslag og hjarteinfarkt, ser ut til å ikkje finnast i samfunn der ein lever på dette tradisjonelle viset.

Kjelder
-------

* I Mysterud, D. V Poleszynski (2004), «Evolusjon, kosthold og livsstil», *Tidsskrift for Den norske legeforening*, 24:1260-2  CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
* Wæhle, Espen,

* «jegere og sankere» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
| Lezhë |
| --- |
| Utsyn over Lezhë frå borga Utsyn over Lezhë frå borga |
| 

|  |
| --- |
|  |
| **Byvåpenet til Lezhë** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region | Albania  Lezhë |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  515 km² |
| Innbyggjarar  - By (2011) | 65 633 |
| Koordinatar | 41°47′0″N 19°38′0″E﻿Koordinatar: 41°47′0″N 19°38′0″E﻿ |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Plassering |
| Lezhë kommune innafor regionen LezhëLezhë kommune innafor regionen Lezhë |

**Lezhë** er ein by og ein kommune i regionen Lezhë i Albania. Kommunen ligg ved havet nord i landet og grensar i nord til regionen Shkodër.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Lezhë vart slått saman med landkommunane Shëngjin, Zejmen, Shënkoll, Balldren, Kallmet, Blinisht, Dajç, Ungrej og Kolsh. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Lezhë.

Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 15 510 innbyggjarar, medan dei ti kommunane som i dag utgjer storkommunen Lezhë, til saman hadde 65 633 innbyggjarar.

Tidlegare administrativ inndeling
---------------------------------

Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Lezhë. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Lezhë,

Referansar
----------

1. 1 2  Folketeljing 2011
2. 1 2  Kommunereforma i 2014
3. ↑  Regionreforma i 2000
Mann og ku pynta til sankranti. Foto: Kalyan Kumar

Sankranti-retter frå Andhra Pradesh på eit bananblad.
**Sankranti**, **sankranthi** eller **makara sankranth** er ei indisk høgtid som markerer byrjinga av innhaustinga for bønder i Andhra Pradesh, Karnataka og Maharashtra. Høgtida blir feira i midten av januar, den dagen sola går inn i Steinbukken og dermed går mot nord, noko som viser til sommaren sitt kome. Som regel skjer dette den 14. januar.

Denne dagen tek ein på seg nye klede og vitjar tempel for å feira hausten.

I Andhra Pradesh feirar ein høgtida over fire dagar. Dagen før sjølve *makara sankranthi* kallar ein der *bhogi*, og samlar då saman gamle, unyttige ting i huset og kastar dei på eit bål. Den tredje dagen av høgtida heiter *kanuma*. Denne dagen heidrer bønder kyrne sine, som er eit symbol på rikdom.
Den fjerde dagen blir kalla *mukkanuma*. Denne dagen utfører bøndene bøner til element som jord, regn og eld og til landsbygudinner for hausten. I kystområde et ikkje folk kjøt dei tre første dagane av høgtida, men kan gjera det på denne dagen.

I Gujarat er sankranti kjend som *uttarayan*, og går over to dagar. Høgtida blir feira med drakekamp, der ein held lette drakar i lufta og prøver å kappa av lina til dei andre flyg. Vanlege matretter til denne høgtida er *undhiyu*, krydra vintergrønsaker og søtsakene *chikki* av sesamfrø, peanøtter og jaggery.

Liknande høgtider blir feira som lohri av panjabiar og som pongal av tamilar.

Sjå òg
------

* Songkran

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Sankranthi» frå Wikipedia på svensk, den 15. januar 2008.*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Sankranti» frå Wikipedia på engelsk, den 9. september 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Sankranti**

| * v
* d
* e
Hinduhøgtider |
| --- |
| *Større høgtider* dipavali/divali · Durga podja · holi · Krisjna-djanmasjtami · kumbh mela · 
 ramanavami · thaiposam  |
| *Mindre høgtider* guru purnima · holi · karvatsjauth mahasjivaratri · mauni amavasya · navaratri raksja bandhan · rathajatra · vasant pantsjami |
Koordinatar: 66°20′S 67°0′W﻿

**Lewis Sound** er eit sund frå nordvest til søraust mellom Lavoisier Island og Krogh Island i nordaust og Watkins Island i sørvest i Biscoe Islands. Det vart kartlagd frå flyfoto teken av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (FIDASE), 1956-57. I samband med at stader i området hadde fått namn etter pionerar innan forsking på fysiologi i kalde klima, fekk sundet namnet Lewis Passage av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) (1960) etter sir Thomas Lewis (1882–1945), ein engelsk fysiolog som forska på korleis blodårene i huden reagerer på lufttemperaturen. Namnet vart sidan endra til Lewis Sound fordi sundet ikkje er trygt for alle skip, medan det engelske *passage* vanlegvis indikerer trygg passasje.

Kjelder
-------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Lewis Sound» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Høgskolen Stord/Haugesund** (**HSH**) var ein regional norsk høgskole med om lag 2200 studentar og 250 tilsette. 

HSH, Høgskolen i Bergen og Høgskulen i Sogn og Fjordane gjekk i 2016 inn for å slå seg saman. Den samanslåtte Høgskolen på Vestlandet vart oppretta 1. januar 2017.

Høgskolen hadde studiestader på Stord og i Haugesund. På Stord var det utdanningsprogram for lærar- og sjukepleiarutdanning. Avdelinga i Haugesund hadde ingeniør- og maritime fag, økonomisk-administrative fag og sjukepleiarutdanning. Skulen var den første i Noreg der ein kunne ta bachelorgrad som HMT-ingeniør. Skulen hadde tre masterprogram, IKT i læring, Meistring og myndiggjering (saman med Høgskulen i Volda) og Teknisk sikkerhet (saman med Universitetet i Bergen).

HSH vart etablert 1. august 1994, då Statens sikkerhetshøgskole, Haugesund Sjukepleierhøgskole, Stord Lærarhøgskule og Stord Sjukepleiarhøgskule vart slegne saman.

Tidlegare elevar
----------------

* Christian Grindheim – fotballspelar
* Jan Kjell Larsen - fotballspelar
* Mons Ivar Mjelde – fotballspelar
* Agnes Ravatn – forfattar, spaltist og journalist
* Magne Rommetveit – stortingsrepresentant
* Håvard Tvedten - handballspelar

Kjelder
-------

1. ↑
2. ↑  regjeringen.no

Bakgrunnsstoff
--------------

* Høgskolen Stord/Haugesund Arkivert 2003-04-20 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Statlege høgskolar og universitet i Noreg |
| --- |
| Universitet | 
* Agder
* Bergen
* Nord
* NMBU
* NTNU
* Oslo
* Oslomet
* Stavanger
* Søraust-Noreg
* Tromsø

 |
| Vitskaplege høgskolar | 
* Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo
* Høgskolen i Molde
* Kunsthøgskolen i Oslo
* Noregs handelshøgskole
* Noregs idrettshøgskole
* Noregs musikkhøgskole

 |
| Regionale høgskolar | 
* Innlandet
* Samisk
* Vestlandet
* Volda
* Østfold

 |
| Andre statlege høgskolar | 
* Forsvarets høgskole
* Politihøgskolen
* Høgskolen og utdanningssenteret for kriminalomsorga

 |
**Theodor Frederik Scheel Abildgaard** (29. september 1826–22. desember 1884) var ein av leiarane i thranittarrørsla. Abildgaard var mellom anna redaktør i *Christiansandsposten* og *Arbeider-foreningernes Blad*.

Då Abildgaard kom inn i thranittarrørsla var han student. Han vart raskt ein av dei leiande i rørsla, ved sida av Marcus Thrane sjølv. I 1850 representerte han Kristiania Arbeiderforening på arbeidarkongressen, der han la fram eit forslag til ei ny grunnlov. På denne kongressen vart organisasjonen sterkt radikalisert. Abildgaard var ein moderat reformist, og interesserte seg mykje for stortingspolitikk, i motsetnad til Thrane, som var meir radikal. Intern usemje med dei mest radikale arbeidarane rundt hattemakar T. Knudsen, saman med press utanfrå, gjorde at Thrane i slutten av 1850 overlét leiinga over thranittarane sin organisasjon, og *Arbeider-foreningernes Blad*, til Abildgaard. 

Det at Abildgaard tok over roret endra skulle føra til store endringar i thranittarrørsla. Oppgåva hans var å gje thranittarane makt gjennom Stortinget ved lobbyverksemd. Men Abildgaard endra heile organisasjonen, både politisk og organisatorisk. Han sette etterkvart Thrane ut av sentralleiinga og tok uttrykkeleg avstand frå sosialismen. Thrane-mottoet «Enighed gjør stærk» vart byta ut med «Brødre, elsker hverandre». Abildgaard lukkast ikkje med lobbyismen sin, og arbeidarrørsla vart uroleg. Thrane hadde nok autoritet til å hindra opptøyar i Oslo, men situasjonen var uroleg elles på Austlandet og i Trøndelag.

Ved arbeidarkongressen 10.—17. juni 1851 røysta eit fleirtal mot Thrane og Abildgaard for ein revolusjon. Etter kongressen, den 7. juli, vart Abildgaard, saman med Thrane og andre, arrestert for å ha lagt «revolusjonære planar». Styresmaktene byrja deretter å rettsforfølgja store delar av rørsla. I fengselet, medan styresmaktene gjorde kva dei kunne for å knusa restane av arbeidarrørsla og granskingskommisjonen avgjorde framtida for dei involverte, braut Abildgaard med Thrane, og starta si eiga, rivaliserande avis. På grunn av dei interne stridane og det at alle leiarane var fengsla, fall thranittarrørsla saman.

Granskingskommisjonen dømde over 100 arbeidaraktivistar. Abildgaard vart i 1854 dømd til 4 års straffarbeid. Etter at han hadde sona straffa si, budde han i Oslo resten av livet, men vart aldri aktiv i politikken att. Han var ei stund kasserar ved fattigvesenet.

Kjelder
-------

* caplex.no
* Pax leksikon
* Arbeidernes leksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* VIAF
* ISNI

 |
**Tsjekkoslovakia** var ein stat i Europa som vart oppretta den 28. oktober 1918 av Tomáš Garrigue Masaryk som ein konsekvens av den fyrste verdskrigen. Tsjekkoslovakia vart oppretta på landområde frå det tidlegare keisarriket Austerrike-Ungarn. Det dreidde seg om dei historiske austerrikske landskapa Böhmen og Mähren, i tillegg til ein liten del av Schlesien. Frå Ungarn kom området som utgjer Slovakia etter 1993. Dei sudettyske områda av Böhmen, der det budde mest tyskarar, ynskte å vera ein del av Austerrike. Tsjekkoslovakiske styrkar marsjerte inn i området i 1918.

I 1938 vart dei sudettyske områda innlemma i Tyskland som fylgje av Münchenavtala. Mykje av det tsjekkiske forsvaret var bygd opp i området, så Tyskland kunne seinare lett ta resten av landet. Frå 1939 til slutten av den andre verdskrigen utgjorde den historisk austerrikske delen av området det tyske protektoratet Böhmen og Mähren. Slovakia vart gjort til ein eigen stat.

I 1945 vart Tsjekkoslovakia gjenoppretta under kontroll av Sovjetunionen.

I 1968 vart Tsjekkoslovakia invadert av Sovjetunionen, DDR og Folkerepublikken Polen, etter at landet hadde lagt seg på ein politisk reformkurs. 

I den såkalla fløyelsrevolusjonen frå 16. november til 29. desember 1989 vart det kommunistiske styret forkasta, og Václav Havel vart innsett som president. Tsjekkoslovakia vart seinare oppløyst, og 1. januar 1993 inndelt i den nye staten Tsjekkia og det gjenoppretta Slovakia. Delinga av Tsjekkoslovakia er ofte vorte kalla ei «fredeleg skilsmisse», på grunn av at begge partar var samde om delinga.

Hovudstaden i Tsjekkoslovakia var Praha og mynteininga var tsjekkoslovakisk koruna.

Sjå òg
------

* Tidlegare land

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Tsjekkoslovakia**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* HDS

 |
| Lhanbryde  |
| --- |
| skotsk-gælisk | Lann Brìghde |
| St. Andrew's Road South er hovudgata i LhanbrydeSt. Andrew's Road South er hovudgata i Lhanbryde St. Andrew's Road South er hovudgata i Lhanbryde |
| Plassering |
| 

Lhanbryde is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  Skottland |
| Region | Moray |
| Geografi |
| Koordinatar |  57°38′″N 3°13′″W﻿Koordinatar: 57°38′″N 3°13′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Lhanbryde**
 |

**Lhanbryde** (skotsk-gælisk *Lann Brìghde*) er ein landsby i regionen Moray i Skottland, rundt 6,5 km austom Elgin. Tidlegare gjekk motorvegen *A96* gjennom byen, men den tungt trafikkerte hovudvegen vart ført i ein boge utanfor landsbyen tidleg på 1990-talet.

Historie
--------

Lhanbryde har ei historie som går tilbake meir enn 3000 år. Som bynamnet indikerer var staden ein gong eit piktisk sete og det er òg fleire ståande piktiske steinmonument som vitnar om den piktiske kulturen. Lhanbryde tyder truleg «Kyrkje(staden) for sankt Bride», men det er uklart kvifor namnet er verna i ei walisisk form då det i 1215 vart nedteikna som *Lamanbride*, *Lambride* på slutten av 1300-talet, *Lambry* på [[1600-talet og *Longbride* i 1750.

Kyrkja som landsbyen er vorte oppkalla etter er bortimot heilt forsvunnen. Kyrkjegarden ligg på nordsida av hovudgata. Nokre få ruinar av kyrkja som enno er synlege, og ho var truleg den siste av ei rekkje kyrkjebygg på staden, og var allereie i 1796 forlaten og riven. Eit medlem av Tempelriddarordenen er gravlagt i kyrkjegarden. 

Arkeologiske utgravingar har funne restane av ei rekkje vollgraver i Lhanbryde som har vorte tolka som ausesystem eller vassløp for ei kvern eller mølle. På nordsida er det restar av ein mogleg tørkeomn for korn der brunnen havre og keramikk indikerer 1200-talet.

Dagens Lhanbryde
----------------

Elevar frå den lokale grunnskulen, *Lhanbryde Primary School*, går no anten til *Milnes High School* eller den eine av dei to vidaregåande skulane i Elgin, avhengig av kor dei bur. Lhanbryde er òg heimstaden til den britiske DJen Steven Foy (*Foys Discotecka*) og det var på *Elgin High School* han framførte settet som gav han merksemd hos musikkprodusenten Mike Mahoolihan i Aberdeen. 

Folkesetnaden i Lhanbryde består i dag av rundt 2000 menneske. Village Hall dannar sentrum for Lhanbrydes moderne busetjing. Hovudgata som går i ein kurve har med tradisjonelle skotske småhus på begge sider. 

Det lokale fotballaget heiter Lhanbryde United FC.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lhanbryde» frå Wikipedia på bokmål, den 4. november 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Undiscovered Scotland: *Lhanbryde*
2. ↑  Derek Alexander: *A medieval grain-drying kiln and earlier mill-ladde at Lhanbryde, Moray* (PDF)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Han var en snaksalig mand. Derfor var den grønlandske ungdom så glad for ham. 

Tradisjonell grønlandsk vise, omsett til dansk   |  |

Samuel Balto t.v.
**Samuel Johansen Balto** (5. mai 1861–1921) var ein norsk-samisk oppdagar og eventyrar frå Karasjok i Finnmark. Han vart rekruttert av Fridtjof Nansen til ein ekspedisjon til Grønland i 1888, og han tok del i den første dokumenterte kryssinga av Grønland saman med Nansen og fire andre ekspedisjonsmedlemmer.
Etter dei gode erfaringane Erland Nordenskiöld skulle ha gjort med samiske skiløparar på ekspedisjonen til Grønland i 1883, ville nansen og ha med samar på sin Grønlandsekspedisjon. Lensmann Nils Øvre i Karasjok var mellommann mellom Nansen og samane. Han skreiv og under kontrakten med Samuel Balto og Ole Ravna på Nansen sin vegne. Løna skulle vere 800 kroner for kvar for seks månadar. Då ekspedisjonen vart forseinka og ikkje kom til vestkysten av Grønland før etter siste skip var gått til Danmark, måtte dei overvintre. Balto fekk eit nært tilhøve til grønlendarane. 

Ekspedisjonen kom til Kristianaia 30. mai 1889. Balto og Ravna kom attende til Karasjok 3. juli. I etterkant av ekspedisjonen var Balto oppfordra av Nansen til å skrive ein rapport om Grønlandsferda. Dette gjorde han på samisk sommaren 1889. I *På ski over Grønland* brukar Nansen noko av det Balto skreiv. I 1980 vart rapporten til Balto utgitt som bok, med samisk og norsk tekst. 

I 1898 emigrerte Balto til USA saman med ei større gruppe samar. Han dreiv mellom anna som reingjetar, postkøyrar og gullgravar. Balto vart buande i Alaska til han døydde. 

Sledehunden Balto, som vart vidkjend for transport av medisin mot difteri til den isolerte byen Nome i Alaska i 1925, var oppkalla etter Samuel Balto. I Iditarod og Central Park står ein statue av denne sledehunden.

Kjelder
-------

* Samuel J, Balto:*Med Nansen over Grønlandsisen i 1888 : min reise fra Sameland til Grønland* Universitetsforlaget 1980

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Koordinatar: 34°55′13″N 40°33′34″E﻿

**Al-Asharah** (arabisk العشارة, òg skrive **al-Ashareh** eller **Esharah**) er ein by aust i Syria i Deir ez-Zor guvernement, langs Eufrat, sør for Deir ez-Zor. Av stader i nærleiken finn ein al-Quriyah i nordaust, Makhan og Mayadin i nord, Suwaydan Jazirah i søraust og Dablan i sør. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde al-Asharah eit folketal på 17 537 i 2004. Han er det administrative setet i ein *nahiyah* («underdistrikt») som består av sju busetnader med eit samla folketal på 96 001 i 2004. Al-Asharah er den tredje største staden i *nahiyah*. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar.

Historie
--------

Al-Asharah er bygt over den gamle arameisk-assyriske busetnaden Terqa. Ein stele frå 886 fvt. til ære for den sigrande assyriske kongen Tukulti-Ninurta II over aramearane, vart funnen i al-Asharah. Stelen står i dag i Nasjonalmuseet i Aleppo. Terqa var hovudstaden i det assyriske kongedømet Khana og utvikla seg fram til slutten av bronsealderen då nedgangstida byrja. Utgravingar i al-Asharah har synt spor av at Terga bestod av urbane institusjonar og at innbyggjarane hadde utnytta jorda i området til økonomisk fordel.

Midt på 1800-talet vart det nemnt av Bombay Geographic Society at al-Asharah var ein «liten by» som bestod av ei uorganisert gruppe arabiske hytter og ein folkesetnad med tradisjonar som tydde på at staden var særs gammal. Frå kring den tida til oppløysinga av Det osmanske riket i 1917, tente al-Asharah som senteret i ein *kaza* («distrikt»), med same namn og som var ein del av det større Zor sanjak. *Kazaen* hadde to *nawahi*: al-Asharah og al-Busayrah.

I 1920 vart det halde eit møte mellom embetsmenn og offiserar i Sharif-armeen og det gryande kongedømet Syria i al-Asharah leia av Emir Faisal. Her forhandla ein over grensene mellom Syria og Irak og det vart fastsett at Abu Kamal skulle bli verande ein del av provinsen Deir ez-Zor i Syria.

Tidleg i 1960-åra vart al-Asharah skildra som ein liten landsby bygt på ein kunstig haug der Terqa stod.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Asharah» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mai 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Boulanger, Robert (1966). *The Middle East, Lebanon, Syria, Jordan, Iraq, Iran*. Hachette.
* Nelles Guide (1999). *Syria and Libanon*. Hunter Publishing, Inc. ISBN 3886181057.
* Rush, Alan de Lacy (2001). *Records of Iraq, 1914-1966* **2**. Archive Editions. ISBN 1852078200.
* Smith, Eli; Robinson, Edward (1841). *Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the Year 1838* **3**. Crocker and Brewster.

1. 1 2  Folketeljing 2004. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Deir az-Zawr guvernement. (arabisk)
2. ↑  Smith, 1841, s. 174.
3. 1 2  Nelles Guide, 1999, s. 127.
4. 1 2  Kuhne, s. 134.
5. ↑  Bombay Geographic Society, 1844, s. 180.
6. ↑  Zor Mutasarrıflığı. Tarih ve Medeniyet. 2009.
7. ↑  Rush, s. 263.
8. ↑  Boulanger, 1966, s. 490.
**Samuel Matete** (fødd 27. juli 1968) er ein zambisk tidlegare friidrettsutøvar frå Chingola. Han vart i 1991 verdsmeister på 400 meter hekk og syrgde såleis for å verte den fyrste friidrettsutøvaren frå Zambia som vann ein gullmedalje i OL eller VM. Matete sikra seg elles to sølvmedaljar i verdsmeisterskapar og ei i OL 1996 i same øvinga.

Aktiv
-----

Matete sprang rett inn i verdseliten på 400 meter hekk i 1991-sesongen. Den 7. august gjorde han sitt livs beste løp då han vann i Zürich-stemnet på 47,10 sekundar, einast verdsrekordhaldar Edwin Moses hadde betre tid i øvinga. Tre veker seinare stadfesta Matete den gode forma og vart verdsmeister i Tokyo med tida 47,64, etter å ha avslutta sterkare enn sølvvinnar Wintrop Graham frå Jamaica, briten Kriss Akabusi og den seinare verdsrekordhaldaren Kevin Young. Under dei olympiske sommarleikane 1992 vart Matete diskvalifisert i semifinalen for å ha vore utanfor løpebana si.

Året etter hadde lite Matete hadde å stille opp mot Young i VM-finalen 1993 i Stuttgart. Young vann gull på tida 47,18, medan Matete fekk notert 47,60 og berga sølvet, to og fire hundredels sekund framom høvesvis Winthrop Graham og franske Stéphane Diagana. 

Etter å ha vorte samveldemeister på langhekken i 1994 tok Matete eit nytt VM-sølv i 1995, slått med fem hundredels sekund av Derrick Adkins frå USA. Eit år seinare vart dei same to utøvarane nummer ein og to i Sommar-OL 1996, også her vann Adkins. Men med si sølvmedalje dobla Matete talet på zambiske OL-medaljar, boksaren Keith Mwila tok den fyrste, ein bronsemedalje, i 1984.

Frå 1997 til 2000 makta ikkje Matete lengre å fullføre langhekken under 48 sekundar. Han vart såleis femtemann i VM 1997, men hadde ingen vanskar med å verte afrikameister i 1998. Korkje i VM 1999 eller OL-2000 var han i stand til å kome lengre enn til semifinalane. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1988 i Seoul: Utslått i forsøka (51,06 =nr 26)
* VM 1991 i Tokyo: Gullmedalje – 47,64, framom Winthrop Graham (47,74)
* OL 1992 i Barcelona: Diska i semifinalane (49,89 =nr 24)
* VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje – 47,60, bakom Kevin Young (47,18)
* VM 1995 i Göteborg: Sølvmedalje – 48,03, bakom Derrick Adkins (47,98)
* OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje – 47,78, bakom Derrick Adkins (47,54)
* VM 1997 i Aten: Nr 5 – 48,11
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i semifinalane (49,28 – nr 13)
* OL 2000 i Sydney: Utslått i semifinalane (48,98 =nr 10)

Einast verdsrekordhaldar Kevin Young og Bryan Bronson har sprunge fortare enn Matete etter 1991. Hans personlege rekord på 400 meter hekk på 47,10 gjev han i 2017 framleis fjerdeplassen på verdsstatistikken.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Samuel Matete» frå Wikipedia på tysk, den 2. august 2017.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Samuel Matete» (på engelsk). Olympedia. Henta 6. mars 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Mac. Robertson Land** er ein del av Antarktis som ligg sør for kysten mellom William Scoresby Bay og Cape Darnley. Mac. Robertson Land ligg ved 70°00′S 65°00′E﻿. I austlege område av Mac. Robertson Land ligg Prince Charles Mountains. Mac. Robertson Land vart namngjeven av British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) (1929-1931), under Sir Douglas Mawson, og kalla opp etter Sir Macpherson Robertson frå Melbourne, ein av støttespelarane til ekspedisjonen.

Frå 1965 og frametter gjorde medlemmar av SAE (Sovjetiske antarktiskekspedisjonar) geologiske feltarbeid i Prince Charles Mountains, og grunnla etter kvart ein base, Soyuz-stasjonen, på austkysten av Beaver Lake nord i Prince Charles Mountains.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Mac. Robertson Land» frå Wikipedia på engelsk, den 13. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Australian Antarctic Division. Mac. Robertson Land[*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Mac. Robertson Land

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 46°45′13.9″N 8°26′36.8″E﻿

**Wendenhorn** er eit 3 023 meter høgt fjell i Uri-Alpane. Fjellet ligg sør for Titlis og nord for vegen over Sustenpasset. Kantongrensa mellom dei sveitsiske kantonane Uri og Bern går over fjelltoppen.

Heile fjelltoppen består av berg, omrama av ein liten isbre kalla 'Chli Sustlifirn'. Trass i at isbreen Chli Sustlifirn er liten, er han full av bresprekker.

Utgangspunkt for ein tur til topps er Sustenbrüggli (1 907 m) i Sustenpassstrasse. Lettaste oppstiginga går direkte frå Sustenbrüggli eller over 'Sustlihütte' opp til fjellfoten og derifrå opp Chli Sustlifirn. Over isbreen kliv ein til fjellskaret mellom Fünffingerstöck (2 994 m) og sjølve Wendenhorn. Derifrå er det klatring langs vestegga (vanskegrad II-III) til fjelltoppen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wendenhorn» frå Wikipedia på tysk, den 29. mars 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Foto vom Sustenpass aus Arkivert 2005-03-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| Wells-next-the-Sea  |
| --- |
| Kaia frå dikaKaia frå dika Kaia frå dika |
| Plassering |
| 

Wells-next-the-Sea is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Norfolk |
| Distrikt | North Norfolk  |
| Grunnlagd |  |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  16,31 km² |
| Innbyggjarar  - By (2001)   - folketettleik | 2 451   150,3 /km² |
| Koordinatar |  52°57′″N 0°51′″E﻿Koordinatar: 52°57′″N 0°51′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | NR23 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1328 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Wells-next-the-Sea**
 |

**Wells-next-the-Sea**, lokalt kjent berre som **Wells**, er ein hamneby og eit verdsleg sokn i Norfolk i England.

Namnet kjem frå dei mange naturlege kjeldene (*spring wells*) som fanst i området; berre nokre få av desse eksisterer enno. På byrjinga av 1800-talet la ein til *next-the-Sea* for å skilje byen frå andre stader kalla Wells. Etter at jarnbana kom i 1857 vart det teke i bruk ei kortare form av namnet, *Wells-on-Sea*, men i 1956 vedtok byrådet å ta tilbake den eldre, lange forma.

Geografi
--------

Byen ligg berre omkring halvannan kilometer frå Nordsjøen, og mykje av arealet er sjøområde som er fylla att. Det har vore ei travel hamn der i lang tid, og etter at jarnbana kom vart byen òg eit populært feriestad. Det går ein smalspora jarnbane delar av vegen ut til stranda, langs den halvannan kilometer lange vollen som vernar bilen mot kreftene til havet. Det er tett skog heilt ned til stranda. Den gamle hamna ligg no ved ein ferskvassjø kjent som Abrahams Bosom, som blir brukt til vassport.

Austom stranda ligg eit anna strandområde med skog heilt ned til sjøen. Det er mogleg å gå dit ved lågvatn, men dette er særs farleg på grunn av den raske vekslinga mellom høg- og lågvatn i området, og dei understraumane dette medfører.

Wells ligg omkring 24 km austom Hunstanton, 32 km vest for Cromer og 16 km nord for Fakenham. Blant landsbyar i nærleiken finn ein Blakeney, Burnham Market, Burnham Thorpe (fødestaden til Horatio Nelson), Holkham (med herregarden Holkham Hall) og Walsingham (ein viktig pilegrimsstad i mellomalderen).

Det var tidlegare jernbanesamband via to linjer, men begge er nedlagt. Linja mot King's Lynn vart aldri gjenopna etter omfattande skadar under Nordsjøflaumen i 1953, medan linja til Norwich vart lagt ned under nedskjeringane i 1960-åra.

Redningsbåtkatastrofen
----------------------

I 1880 skjedde ein katastrofe utanfor Wells, då elleve av dei tretten i mannskapet på redningsbåten omkom. Dei etterlét seg ti enker og 27 farlause born. Det står eit minnesmerke ved den gamle redningsstasjonen, som no er hamnekontor.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Wells-next-the-Sea» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Wells-next-the-Sea Online Information. *Description of Wells-next-the-Sea*.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Koordinatar: 36°22′21″N 37°31′4″E﻿

**Al-Bab** (arabisk الباب, *al-Bāb*) er ein by i Syria som administrativt høyrer til Aleppo guvernement. Al-Bab ligg nordaust for Aleppo og har eit areal på 30 km². Al-Bab ligg 471 meter over havet. I følgje Statistisk sentralbyrå i Syria (CBS), hadde han eit folketal på 140 000 i 2004. Majoriteten i byen er sunnimuslimar.

Namn
----

*Al-Bāb* tyder på arabisk *porten*. I følgje den arabiske geografen Yaqut al-Hamawi i 1226 er namnet ei forkorting for *Bāb Bizāʻah* (*porten til Bizāʻah*). *Bizāʻah* (òg *Buzāʻah* og *Bzāʻā*) er ein by som ligg kring 10 kilometer aust for Al-Bāb.

Historie
--------

Al-Bab vart erobra av den arabiske armeen til Rashidun-kalifatet under kalif Umar ibn al-Khattab. Han fekk namnet sitt under islamstyret då han fungerte som «porten» mellom Aleppo og den nærliggande byen Buza'ah. Grava og skrinet til Aqil ibn Abi Talib (bror til Ali) låg i al-Bāb, og fram til Ajjubide-dynastiet styrte byen på 1200-talet, var byen hovudsakleg busett av sjiaer frå ismaili-sekta.

I følgje Yaqut al-Hamawi i 1226 var han ein liten by i distrikt Aleppo. I byen var marknader fylte med ein type bomullsprodukt kalla *kirbas*, som vart eksportert til Damaskus og Egypt. Abu al-Fida skreiv at al-Bab var ein liten by med ein marknad, eit bad, fine hagar og ein moske (den store al-Bab-moskeen).

### Den syriske borgarkrigen

Seint i juli 2012, under den pågåande syriske borgarkrigen, trekte den syriske hæren seg frå byen al-Bab etter kampar mot Den frie syriske armeen (FSA). Då byen vart erobra fekk FSA full kontroll over områda nordaust for Aleppo. I følgje aktivistar i opposisjonen var det ein garnison frå regjeringsstyrkane att utanfor al-Bab som har bomba byen sidan FSA tok over. Den 30. november vart ei tønnebombe vart sleppt frå eit helikopter i Al Bab og minst 120 menneske mista livet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Al-Bab» frå Wikipedia på engelsk, den 10. april 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Folketeljing 2004 Arkivert 2012-12-03 ved Archive.is. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Aleppo guvernement. Arkivert på. (arabisk)
2. 1 2  le Strange, 1890, p.406.
3. ↑  Rebels claim victory i Syria's al-Bab. *Al Jazeera English*. 2012-07-31.
4. ↑  McCormick, Ty. Morning Brief: Syrian rebels make gains in Aleppo, Al-Bab Arkivert 2013-12-03 ved Wayback Machine.. *Foreign Policy*. 2012-07-31.
5. ↑  McElroy, Damien. Syria dispatch: Rebels forced to share guns as Assad's tanks roll in to Aleppo. *The Daily Telegraph*. 2012-07-26.
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
Samuel Reshevsky
**Samuel Herman Reshevsky** (26. november 1911–4. april 1992) var ein polsk fødd amerikansk stormeister i sjakk, frå midt på 1930-talet ein av dei sterkaste sjakkspelarane i verda.

Samuel Reshevsky var fødd Ozorków, då ein del av det russiske riket, no Polen, som **Szmul Rzeszewski**, eit av seks barn i ein jødisk familie. Alt som seksåring spelte han simultansjakk mot fleire vaksne motstandarar. Som sjakk-vedunderbarn tok foreldra han med på simultanturne i Europa, og etter kvart kom dei til USA i 1920, der dei blei verande. 11 år gammal vann han eit turneringsparti mot sjakkmeisteren David Janowski. I 1923 vart sjakkarriæra avbroten av skulegang, eit avbrot som varte til han hadde tatt avsluttande eksamen i rekneskap ved Universitetet i Chicago i 1933. 

Reshevsky begynte deretter å spele sjakk aktivt, og frå 1935 deltok han i internasjonale turneringar.

Sjakkresultat
-------------

Reshevsky sitt internasjonale gjennombrot kom i ei turnering i Margate i 1935, der han vann mot den tidlegare verdsmeisteren i sjakk José Raúl Capablanca. 

Han etablerte seg deretter i verdstoppen i sjakk, og hadde svært mange sterke resultat. Eit lite utval av desse:

I Nottingham 1936 tok han 3.-5.-plass saman med Euwe og Fine. Same året vart han for første gong USA-meister, han vann seinare også i 1938, 1940 og 1946. I 1937 vann han turneringa i Kemeri saman med Salo Flohr og Vladimirs Petrovs, og i Semmering delte han 3-4. plass. Han vann deretter Hastings 1937/38, og blei nummer 2 etter Flohr i Leningrad/Moskva 1939.

I turneringa om Verdsmeisterskapen i sjakk 1948 delte han 3-4.-plass med Paul Keres, etter Mikhail Botvinnik og Vassilij Smyslov.

FIDE utnemnde Reshevsky til Stormeister i sjakk i 1950, som ein av dei 27 første.

I 1952 delte han førsteplassen i Havanna med Miguel Najdorf, Argentina. Same året spelte dei ein tvekamp som Reshevsky vann 11-7. Etter dette kunne Reshevsky rekne seg som den beste spelaren på den vestlege halvkula.

Reshevsky spelte første bord i to prestisjetunge landskampar mot Sovjetunionen: I 1954 klarte han uavgjort mot Vassilij Smyslov og i 1955 vann han 2,5-1,5 mot Mikhail Botvinnik.

I 1961 spelte han ein tvekamp mot Bobby Fischer, den enda etter 11 parti uavgjort, +2 =7 -2. I 1968 tapte han kvartfinalen i Kandidatturneringa mot Viktor Kortschnoi. I 1969 og 1971 vann han for 6. og 7. gong USA-meisterskapen. 

Reshevsky var aktiv som sjakkspelar til han nådde høg alder, og spelte i sterke turneringar så seint som i 1989. Han døydde i Suffern, Delstaten New York i 1992 av eit hjarteåtak.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Intervju med Samuel Reshevsky på chesscafe.com: Del 1 • Del 2 (pdf, engelsk)
* Samuel Reshevsky sine sjakkparti på chessgames.com
* 20 av Reshevsky sine kombinasjonar

Fotnotar
--------

1. ↑  Chessbase: "Chess Prodigies and Mini-Grandmasters"

* *Denne artikkelen bygger på «Samuel Reshevsky» frå Wikipedia på tysk, den 18. juni 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NLA
* NKC
* Munzinger (iba)

 |
**Brosna** (irsk *An Bhrosnach*) er ei elv i Republikken Irland som renn gjennom County Westmeath og County Offaly.

Elva har utspring ved Lough Owel nord for Mullingar. Ho er ei av sideelvane til Shannon, som ho munnar ut i ved Shannon Harbour.

Brosna byjar som ei lita elv og renn frå Lough Owel og sørvestover gjennom Mullingar og ut i Lough Ennell. Frå Lough Ennell renn ho gjennom Kilbeggan, der ho framleis gjev kraft til ei mølle ved Brusna distilleri. Brosna held fram sørvestover gjennom Clara. Aust for Ferbane møter ho elva Silver. Frå Ferbane går ho mot Shannon Harbour, nord for Banagher, der ho munnar ut i Shannon.

Fiske
-----

Brosna er ei populær flogefiskeelv og har ein bestand med aure og noko laks og tart. Dei siste åra har derimot forureining ført til lågare fiskebestandar i elva.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «River Brosna» frå Wikipedia på engelsk, den 24. oktober 2007.*

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 27. september 2007, henta 23. oktober 2007
2. ↑   Arkivert 2006-10-03 ved Wayback Machine..
3. ↑  «Over 50% of Brosna Polluted», Westmeath Examiner, 21. juli 2001.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Djuice** er eit dotterselskap til teleselskapet Telenor og sel mobilabonnement i Noreg og Europa. På verdsbasis er Djuice verdas neste største mobiloperatør basert på abonnement til yngre menneske med 12 millionar abonnentar.[*treng kjelde*]

Historie
--------

Djuice blei oppretta som Telenors ungdomssatsning i år 2000, og driv i dag verksemd i Noreg og Ungarn (frå 2003), Bangladesh (frå 2005), Montenegro (frå 2008), Pakistan (frå 2006), Sverige og Ukraina (frå 2003). Operatøren hadde også drift i Malaysia, New Zealand og Thailand, men har i dag trekt seg heilt ut.

Bangladesh
----------

Djuice blei lansert i Bangladesh av Grameenphone 14. april 2005, dvs. på den Bengalske nyårsaftan. Heilt sidan lanseringa har djuice fått mykje god respons frå publikum.[*treng kjelde*] Før to år hadde passert i Bangladesh hadde selskapet nådd 2 millionar abonnentar.[*treng kjelde*]

Djuice Bangladesh har et talentprogram kalla dRockstars som søker etter landets beste rockeband.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Djuices heimeside

Kjelde
------

* *Denne artikkelen bygger på «Djuice» frå Wikipedia på bokmål, den 23. juli 2012.*
*Denne artikkelen handlar om byen i England. For for motorprodusenten, sjå Leyland Motors.* 

| Leyland  |
| --- |
| St. Andrew's Church i LeylandSt. Andrew's Church i Leyland St. Andrew's Church i Leyland |
| Plassering |
| 

Leyland is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Lancashire |
| Distrikt | South Ribble |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 42 000 |
| Koordinatar |  53°42′″N 2°42′″W﻿Koordinatar: 53°42′″N 2°42′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | PR25, PR26 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1772 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Leyland**
 |

**Leyland** er ein by i Lancashire i England, omkring ei mil sør for Preston. Han er administrasjonssenter og største by i distriktet South Ribble.

Ein av de eldste bygningane ein finn er soknekyrkja vigd til apostelen Andreas, som vart reist omkring år 1200. Ein steinkross ved kyrkja er datert til saksisk tid.

Byen er mest kjend for bilprodusenten Leyland Motors, som frå 1950- til 1970-åra kjøpte opp fleire andre britiske bilprodusentar og utvikla seg til konsernet Britisk Leyland (BL). I 1980-åra vart BL stykka opp, men lastebilfabrikken er framleis ein av de største arbeidsplassane i byen.

Leyland stasjon ligg på West Coast Main Line. Stasjonen markerer midtpunktet mellom London og Glasgow, som ligg omkring 316 km unna. Det er òg bussamband til Chorley og Preston.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Leyland» frå Wikipedia på bokmål, den 17. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames
* BBC Things

 |
Sestertius slått under keisar Trajan i 103. Keisaren sin profil med laurbærkrans er avbilda på eine sida, gudinna Abundantia eller Annona med to barn og keisaren på den andre. 
**103** (romartal CIII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

Hendingar
---------

* Manius Laberius Maximus blei romersk konsul i fellesskap med keisar Trajan.

* Eit tempel til Ba'al blei reist i Palmyra i Syria.

Døde
----

* Sextus Julius Frontinus, romersk aristokrat og forfattar
* Martialis, romersk diktar (eller 102 eller 104)

**<<   100-talet   >>**
<< 100 | 101 | 102 | 103 | 104 | 105 | 106 | 107 | 108 | 109 | 110 | 111 | 112 | 113 | 114 | 115 | 116 | 117 | 118 | 119 | 120 | 121 | 122 | 123 | 124 | 125 | 126 | 127 | 128 | 129 | 130 | 131 | 132 | 133 | 134 | 135 | 136 | 137 | 138 | 139 | 140 | 141 | 142 | 143 | 144 | 145 | 146 | 147 | 148 | 149 | 150 | 151 | 152 | 153 | 154 | 155 | 156 | 157 | 158 | 159 | 160 | 161 | 162 | 163 | 164 | 165 | 166 | 167 | 168 | 169 | 170 | 171 | 172 | 173 | 174 | 175 | 176 | 177 | 178 | 179 | 180 | 181 | 182 | 183 | 184 | 185 | 186 | 187 | 188 | 189 | 190 | 191 | 192 | 193 | 194 | 195 | 196 | 197 | 198 | 199 >>
«Mnêstêrophonía»: Belarane slakta av Odyssevs, Telemakhos og Evmaios (til høgre). Side A frå ein Campaniansk raudfigur klokkakratér, ca. 330 f.Kr. Louvre](CA 7124)
**Evmaios** (gammalgresk Εὔμαιος/*Eúmaios*) er ein figur frå Odysseen, eit gresk episk dikt av Homer. Han er med frå den fjortande songen (Odyssevs' samtale med Evmaios).

I gresk mytologi var Evmaios Odyssevs sin grisegjetar og ven. Faren hans, Ktesios son til Ormenos, var konge på ei øy kalla Syra (dagens Syros), sjølv om det òg har vorte antyda at Evmaios refererte til Siracusa på Sicilia.

Odyssevs, når han kjem til heim, presenterer seg forkledd som ein tiggar for Evmeios, som tar varmt imot han. Det er i hytta hans Odyssevs avslører den sanne identiteten sin til sonen Telemakos. Grisegjetaren vil då hjelpa Odyssevs med å overvinna belarane, i den store hallen til det kongelege palasset på øya Itaka.

Kjelder
-------

1. ↑  Graves, Robert (2017). *The Greek Myths - The Complete and Definitive Edition* (på engelsk). Penguin Books Limited. s. 94. ISBN 9780241983386.
2. ↑  Homer, nynorsk omsett av Arne Garborg (1918). *Odysseen*. Kristiania: H. Aschehoug & Co. (W. Nygaard).
3. ↑   Samuel Butler (14. april 2015). *Delphi Complete Works of Samuel Butler (Illustrated)* (på engelsk). Delphi Classics. s. 3206–. ISBN 978-1-910630-86-0.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Eumée» frå Wikipedia på fransk, den 9. september 2022.*

  


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Legd** var nemning på det ein ytte til eit sams formål, samstundes vart nemninga også brukt om dei gardane eller krinsen som var saman om ytinga. Nemninga, i den siste tydinga, vart til dømes nytta om å utruste soldatar til kongen og krigsmakta hans (soldatlegd), og om å losjera og fø fattige o.l.

Ordet legd vart oftast brukt om den forma som var vanleg før lova om fattigstellet av 19. mai 1900 tok til å gjelde. Gamle og sjuke utan skyldfolk, som ikkje lenger klarte å fø seg sjølve, vart sett bort på legd. Det hende òg at born som hadde mist foreldre (ein eller begge) kom på legd.

Fattiglegda kunne kunne ytast på ymse vis. For born var det vanleg med pengelegd, legdsytarane betalte då ein bestemt person å forsyte barnet. For eldre, lite arbeidsføre menneske var det vanlegare med omgangslegd, kvar legdsytar hyste legdpersonen eit bestemt tal dagar. 

Å vera legdakall eller legdakjerring var ikkje alltid så greit. Dei representerte ei ekstrautgift for legdsytarane og var difor sjeldan velkomne. Ofte fekk dei dårlegare mat og stell enn sjølvefolket, drengar og tenestejenter. Born som vart sette bort på legd vart ofte nytta til arbeid som gjeting.

Skipnaden med soldatlegd var ordna frå 1628. I fylgje denne skulle ein viss gardkrins koste våpen og uniform til ein soldat som var frå same krinsen. Denne ordninga fall bort frå kring midten av 1800-talet.

Sjå og
------

* Kår

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok. VIII. bandet*. Fonna Forlag, Oslo (1958?)