recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rachel Catharina Helland Grepp** (5. mars 1879–24. mai 1961) var ein norsk journalist, politikar og kvinnesaksforkjempar.

Rachel Helland var fødd i Bergen. Ho var dotter av skipsreiar Peter Helland og læraren Marie Elise Wiesener. I ungdomstida blei ho politisk engasjert på venstresida. Ho var med i gymnassamfunnet Hugin, mellom anna saman med sin seinare ektemake Kyrre Grepp. Dei var med på stiftinga av Bergens socialdemokratiske ungdomslag i 1902. 

Etter examen artium 1899 studerte Grepp filosofi i København og fransk i Paris, og
tok kurs i pedagogikk ved Universitetet i Oslo 1902. Grepp verka som lærarvikar før ho i 1904
gifta seg med politikaren Kyrre Grepp. Dei fekk fem barn saman. Mellom dei var skodespelaren Ole Grepp (1914–76), journalisten Gerda Grepp (1907–40) og politikaren Asle Grepp (1919–45). 

I tida fram til ektemannen døydde i 1922, skreiv ho for hans *Vor Tid* og for *Arbeiderkvinnen*.
I perioden 1922-49 skreiv ho for *Arbeiderbladet*. Ho blei politisk aktiv og sat i Oslo Bystyre for Arbeidarpartiet, i formannskapet 1935. Grepp var vararepresentant til Stortinget 1928-36. Ein kort periode var ho med i Mot Dag. 

Grepp sat i styret for Norsk Film A/S frå 1935, og var medlem og formann i styret for Oslo Kino. Ho var òg med i representantskapet for Oslo Filharmoniske Orkester, Nationaltheatret og Folketeatret, i tillegg til fleire andre verv.

Rachel Grepp døydde i Oslo.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* Kongens fortjenstmedalje i gull
* 1956: Den første St. Hallvard-medaljen for sitt bidrag til helsestell og kulturliv.
* Ho gav posthumt namn til Rachel Grepp Heimen Familiesenter

Kjelder
-------

1. ↑  «Rachel\_Grepp» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  «Rachel Helland Grepp 75 år» i *VG* (5.3.1954)
3. ↑  *rachelgreppheimen.no*, arkivert frå originalen 18. juli 2013, henta 25. juni 2012

* Rachel Grepp  i *Norsk Biografisk Leksikon*

* *Denne artikkelen bygger på «Rachel Grepp» frå Wikipedia på bokmål, den 25. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* VIAF
* GND

 |
|  |
| --- |
| **Dvergmaursmett** |
| DvergmaursmettDvergmaursmett |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av Dvergmaursmett Utbreiinga av Dvergmaursmett |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Sporvefuglar Passeriformes |
| **Familie:** | Maurfuglar Thamnophilidae |
| **Slekt:** | *Myrmotherula* |
| **Art:** | **Dvergmaursmett** *M. brachyura* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Myrmotherula brachyura***Hermann, 1783 |

**Dvergmaursmett**, *Myrmotherula brachyura*, er ein særs liten fugl i maurfuglfamilien. Det naturlege habitatet er subtropisk eller tropisk fuktige låglandsskog, subtropisk eller tropisk våtmarker.

Dvergmaursmett er ein fugl som lever i Amazonas, Guyana-regionen, og søraustre Orinoco-bassenget i Venezuela, og dessutan i nordre Brasil, han opptrer i Amazonas i landa Bolivia, Colombia, Ecuador, Fransk Guyana, Guyana, Peru og Surinam.

Hannen har kraftige kvite striper på svart krone, overside og venger. Den svært stutte halen er heilt svart og undersida av kroppen er klårt gul. Hoene liknar, men har oransje til gulbrunt i staden for kvitt på hovud og nakke. Brystet har litt gråsvart striping. Dvergmaursmett er ca. 8,5 centimeter i lengd og veg 7 gram.

Dvergmaursmett opptrer ofte parvis frå halvhøgt til opp i trekroner. Kan nokre gonger delta i fleirartsflokkar.

Kjelder
-------

* *Første utgåva av artikkelen byggjer på «Pygmy Antwren» frå Wikipedia på engelsk, den 5. juli 2011*

### Referansar

1. 1 2  Hilty, Steven L. (29. november 2002). *Birds of Venezuela*. Christopher Helm Publishers Ltd. ISBN 0713664185.

Bakgrunnsstoff
--------------

* BirdLife International (2014) Species factsheet: *Myrmotherula brachyura Arkivert 2014-08-21 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 20. august 2014.
Koordinatar: 22°48′N 39°02′E﻿

**Rabigh** (arabisk رابغ) er ein eldgammal by på vestkysten av Saudi-Arabia, langs Raudehavet i Mekka-regionen. Han vart kalla **al-Johfa** eller **al-Juhfah** fram til starten av 1600-talet. I somme gamle soger vart byen heilt øydelagd av havet, og vart så bygd opp att på ny under namnet «Rabigh».

Folketalet er kring 180 000 i følgje nyare folketeljingar.

Geografi og klima
-----------------

Rabigh ligg på austkysten av Raudehavet og har ekstrem varme om sommaren. Tempeaturen er høg om vinteren òg. Temperaturen byrjar å stige i april og når eit maksimum mellom juli og september, ofte over 45 ºC. Luftfukta er særs høg, særleg om sommaren. Ein kan stundom få korte regnbyger på grunn av den ekstremt høge fukta. 

### Wadi Rabigh

**Wadi Rabigh** er ein historisk viktig wadi som ligg like innafor byen Rabigh, og strekkjer seg langs grensa til al-Madinah og Mekka-regionen i Saudi-Arabia.

Ein naturleg innsjø nær Haggag, kring 35 km inn i landet, er omgjeve av siv og får vatn frå fleire permanente ferskvasskjelder. Dette dannar ein naturleg våtmarksområde som er unikt for Tihamah nord for Jidda.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rabigh» frå Wikipedia på engelsk, den 22. desember 2015.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* *E.J. Brill's First Encyclopaedia of islam 1913-1936*. BRILL. 1987. s. 134. ISBN 90-04-08265-4.

1. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 23. september 2015, henta 22. desember 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
*Denne artikkelen handlar om byen i Latakia guvernement. For landsbyen i Hama guvernement, sjå al-Rabiaa.* 
Koordinatar: 35°47′9″N 36°2′17″E﻿

**Rabia** (arabisk ربيعة) er ein by nordvest i Syria i Latakia guvernement, nord for Latakia. Av stader i nærleiken finn ein Kesab i nord, Mashqita og Ayn al-Bayda i sørvest og Qastal Ma'af i vest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Rabia eit folketal på 1 986 i 2004. Han er det administrative senteret i Rabia *nahiyah* («underdistrikt»), som består av 21 stader med eit samla folketal på 8 214 i 2004. Innbyggjarane i byen og nahiyahen er hovudsakleg sunnimuslimar av tyrkisk opphav.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rabia, Syria» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juni 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. 1 2  Folketeljing 2004 Arkivert 2017-10-20 ved Wayback Machine.. Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS). Latakia guvernement. (arabisk)
2. ↑  Balanche, Fabrice (2006). *La région alaouite et le pouvoir syrien* (PDF) (på fransk). Karthala Editions. ISBN 2845868189.
**Ole Erichsen** (28. oktober 1863–19. november 1949) var ein norsk konditor, fabrikkeigar og politikar for Høgre frå Trondheim.

Liv og gjerning
---------------

Erichsen tok eksamen ved kjemilinja ved Trondhjems Tekniske Læreanstalt i 1881. Han arbeidde deretter som konditor i faren sitt konditori i Trondheim, åra 1884-86 gjekk han i konditorlære og arbeidde på ein sjokoladefabrikk i Düsseldorf. I 1886 tok han over Erichsens konditori i Trondheim og E. Erichsens Dampchokolade- & Sukkervarefabrik etter faren Ernst Erichsen, og drev familiefirma fram til sonen Odd Erichsen tok styringa i 1920. Ole Erichsen var delaktig i oppstartinga av hermetikkfabrikken Trondhjem Preserving Co. Trondhjems Aktiebryggeri A/S og Nidar Chokoladefabrik A/S, og var styreformann i fleire industrielle foretak.

Erichsen var medlem av Trondheim bystyre frå 1897 til 1922, varaordførar 1911–1912. Elles var han styremedlem i Den Norske Fællesforening for Haandværk og Industri frå 1898, medlem av arbeidsutvalet i Norsk Arbeidsgiverforening, formann i Trondhjems Håndverks- og Industriforening i 12 år, medlem av Norges Husflidsråd 1910-25, formann i Norske Konditorers Landsforening frå 1917.

Dei to stortingsperiodane 1906-09 og 1913-15 representerte Erichsen valkrinsen «Bratøren og Ihlen» på Stortinget. I fyrste perioden, då han hadde sete i næringskomite nr 2, vart han vald på programmet til Samlingspartiet, i den andre perioden møtte han for partiet Høgre og var medlem av justiskomite nr 2 og av tollkomiteen.

Han var riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden frå 1947 og riddar av Dannebrogordenen, og vart tildelt Kongens fortenestemedalje i gull.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

* *Denne artikkelen bygger på «Ole Erichsen» frå Wikipedia på bokmål, den 1. desember 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
Elveslette på Isle of Wight etter ein flaum.
Ei **elveslette** er ei slette av sand og grus som ei elv har lagt opp, særleg i flaumperiodar når elva bryt ut av leiet sitt, slik at transportevna til vatnet minkar og materiale vil fellast ut på botn.

På ei flat elveslette der elva for det meste fraktar finkorna materiale, vil elva ha ein tendens til å danne meandrar og endre laup under flaum. På stader der elva fraktar grovare materiale som botntransport, til dømes når elva får tilført mykje materiale frå sideelvar med stort fall, kan det oppstå eit forgreina laupsmønster med bankar av grus og stein.

Av di dei fleste elveslettene både i Noreg og andre land ofte er dyrka opp og tett busett, vil ein unngå den naturlege flaumen av elvesletta i flaumperiodar. Det er difor vanleg å halde elva i leiet sitt med demmande konstruksjonar. Slike tiltak kan likevel auke faren for skadeflaum andre stader langs elva utan slike vern.

Kjelder
-------

* 

* «elveslette» i *Store norske leksikon*, snl.no.
Ved hjelp av moderne datateknologi, datagrafikk og simulatorar kan det lagast ein såkalla virtuell røyndom, det vil seie ein innbilt røyndom, eller ei etterlikning av ei verkeleg verd, med dataskapte bilete, lydar og andre sanseinntrykk.
**Røyndom** eller **verkelegheit** omfattar vanlegvis alt som er handgripeleg og sant, eller det som eksisterer i verda rundt oss, i motsetnad til fantasiar, abstrakte idear og det som er falskt og usant. Det er likevel eit relativt omgrep som vert handsama og diskutert i idehistoria og filosofien, særleg i ontologien, det vil seie læra om korleis røyndomen faktisk ser ut.

Den daglegdagse oppfatninga og opplevinga av røyndomen som eit system av ting vi omgjev oss med eller alt som verkar på oss i tilværet, er ifølgje filosofien strengt subjektiv, men ved hjelp av vitskaplege metodar kan ein oppnå et metafysisk verdsbilete. Resonnement og empiri, som er vitskapleg handsama i idehistoria, gjev oss eit bilete av røyndommen som er så nyansert som det lèt seg gjere.

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Virkelighet» frå Wikipedia på bokmål, den 25. juni 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* NKC

 |
**Giovanni Antonio Pandolfi Mealli** (fødd rundt 1620; død rundt 1669) var ein italiensk komponist og fiolinist.

Den einaste opplysinga som finst om Mealli er ei oppføring i regnskapene til det habsburske hoffet i Innsbruck som fortel at han hadde ei årsløn på 200 gulden. 

Av Mealli sin musikk er det berre bevart to samlingar kvar med seks sonatar for fiolin og generalbass. Opus 3 er dedisert fyrstinne Anna di Medici og opus 6 erkehertug Siegmund Franz. Dei einskilde sonatane ber namn etter musikarar ved hoffet, som til dømes *La Viviana* (Antonio Maria Viviani), *La Castelle* (Antonio Castello), *La Cesta* (Antonio Cesti).

Sonatane til Mealli er eit tidleg døme på ei stilretning som blir kalla stylus phantasticus.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Notar: Sonater op. 3 og op. 4 på websida til *Musikland Tirol*
* Verk av og om Giovanni Antonio Pandolfi Mealli i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* ICCU

 |
***Owlboy*** er eit plattform-eventyrspel utvikla og utgjeve av den uavhengige norske spelutviklaren D-Pad Studio. Spelet har hatt ein særs lang utviklingsfase, frå utviklinga byrja i 2007, til spelet vart utgjeve til Microsoft Windows i november 2016. Januar 2017 kom *Owlboy* ut til Linux og macOS, i februar 2018 til Nintendo Switch og i april 2018 til PlayStation 4 og Xbox One.

*Owlboy* går føre seg i eit land i himmelen. Spelaren styrer ein gut som heiter Otus, som er ein medlem av ein hybridrase av ugle-menneske. Når landsbyen til Otus er åteken av piratar, drar han ut på ei reise for å redde heimstaden frå dei.

Otus kan flyge og bere og kaste objekt medan han er i lufta. Etter kvart som handlinga i spelet skrir fram, møter Otus allierte som følgjer han gjennom reisa. Dei allierte har kvar sine eigne våpen med ulike eigenskapar. *Owlboy* har fått særs gode kritikkar etter at det vart utgjeve.

Referansar
----------

1. ↑  «Owlboy Review». IGN. Henta 13. februar 2018.
2. ↑  «Owlboy review». Eurogamer. Henta 13. februar 2018.
3. ↑  «ANMELDELSE: Owlboy». Gamer.no. Henta 13. februar 2018.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
| **Solvytsjegodsk Сольвычегодск** |
| --- |
| Horisonten tilHorisonten til  |
|  |
| Byvåpenet til Solvytsjegodsk |
| **Byvåpenet til Solvytsjegodsk** | 
 |
| Plassering |
| 

Solvytsjegodsk is located in Russland

 |
| 

Solvytsjegodsk is located in Arkhangelsk oblast

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Arkhangelsk oblast |
| GrunnlagdBystatus | 1300-talet1796 |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - Totalt (2008) | 2 465 |
| Koordinatar | 61°20′″N 46°55′″E﻿Koordinatar: 61°20′″N 46°55′″E﻿ |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Retningsnummer (tlf) | +7 81837 |
| Bilnummer | 29 |

**Solvytsjegodsk** (russisk Сольвычегодск, tyder «Salt på Vytsjegda-elva») er ein by i den sørlege delen av Arkhangelsk oblast i Russland med om lag 2500 innbyggjarar. Byen ligg på høgre breidda av elva Vytsjegda, rundt 25 km nordaust for Kotlas. 

Solvytsjegodsk vart grunnlagd på 1300-talet ved breidda av Soljanojesjøen. Byen vart kalla *Usolsk* på 1400-talet. Han var frå tidleg på 1500-talet heimstad for Stroganov-familien som pleidde å eige det lokale saltverket. På 15- og 1600 talet var Solvytsjegodsk eit stort, kommersielt senter for handverk og kultur i det nordlege Russland og var særskild kjend for emaljeindustrien. Byen var òg kjend som ein stad for politisk eksil. I 1796 vart byen ein del av Vologda gubernija. I 1937 vart Solvytsjegodsk overført til Arkhangelsk oblast.

Byen er heimstad for mange balneologiske kurstader, som nyttar mineralkjelder og siltmudder frå Soljanojesjøen.

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Solvytsjegodsk» frå Wikipedia på bokmål, den 28. januar 2009.*


| * v
* d
* e
Byar i Arkhangelsk oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Arkhangelsk |
| Flagget til Arkhangelsk oblast |  Kargopol **·**  Korjazjma **·**  Kotlas **·**  Mezen **·**  Mirnyj **·**  Narjan-Mar **·**  Njandoma **·**  Novodvinsk **·**  Onega **·**  Severodvinsk **·**  Sjenkursk **·**  Solvytsjegodsk **·**  Velsk  | Våpenskjoldet til Arkhangelsk oblast |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Røstad skole** (*Røstad offentlige skole*) var ein statleg skule for born med lærevanskar i Levanger i Trøndelag. Skulen opna i 1903 etter at staten i 1896 hadde overteke den eine av dei to spesialskulane i Oslo, Institutt for Åndssvake Gutter på Lindern i Oslo som var skipa og driven av Hans Hansen. Flyttinga skulle dekkja behovet for ein slik skule nordafjells. 

Arbeidet med oppføringa av skule- og internatbygningen tok til i 1900 etter at Stortinget i 1899 hadde vedteke å kjøpa garden Røstad ved Levanger og plassera skulen her. I juli 1903 kom den fyrste flokken frå Oslo til Røstad - dei gjenverande elevane, to lærarar og internatpersonalet, totalt 50 personar. Skulen hadde frå byrjinga 28 tilsette, og dei fleste var overflytte frå Oslo. Den offisielle opninga var 12. oktober 1903. Styraren ved Institutt for Åndssvake Gutter frå 1896, Jon Grue, følgde med og styrte Røstad til 1915. Det var 150 elevplassar ved skulen, men elevtalet var oppe i 180. Gardsdrifta var ein del av undervisningsopplegget. Frå 1940 og fram til 1970 var Ola Vandvik styrar ved skolen. Han stifta m.a skolens eige musikkkorps for elevane i 1961. Skolekorpset spelte i 17.mai-toget i Levanger i fleire år.
Fram til 1950 var Røstad ein av dei tre store *åndssvakeskulane* i Noreg - dei to andre var Torshov skole i Oslo og Eikelund i Bergen. 

Skulen vart etter ei tid omdøypt til *Røstad offentlige skole* og bytte i 1977 namn attende til *Røstad skole*. Dei spesialpedagogiske reformene frå slutten av 1970-åra vart byrjinga på slutten for Røstad. Skulen vart lagt ned i 1992, men verksemda heldt fram som Trøndelag kompetansesenter.

Den staslege hovudbygningen vart frå 1989 delvis teken i bruk av lærarskulen på Levanger. Meir og meir av høgskuleverksemda i Levanger vart flytt til Røstad, og i 1999 var all verksemda som Høgskolen i Nord-Trøndelag har i Levanger, samla her.

Kjelder
-------

* *Røstad skole 75 år. 1903-1978*. (1978). Digital utgåve ved Levanger kommune Arkivert 2015-05-30 ved Wayback Machine.
* Alf Taraldsen: *Røstad skole Levanger 1903-1992. Skole og heim gjennom 89 år.* Levanger 1994.
* Campus Røstad i Levanger er 100 år[*daud lenkje*], *Høgskoleavisa*, vitja 7.1.2011
* Sigvald Løkeland: Statens spesialskoler 1825-1992[*daud lenkje*], konsept 1.11.2008, skolenettet.no
Koordinatar: 55°32′57.901″N 13°5′49.474″E﻿

Oxie kyrkje
**Oxie** er ein tettstad i Malmö kommun i Skåne län i Sverige. I 2011 hadde tettstaden 11 493 innbyggjarar. Oxie ligg cirka 5 kilometer søraust for Malmö, og er både ein forstad til Malmö og ein bydel i Malmö kommune.

Tettstaden ligg ved E65 og består hovudsakleg av villabusetnad. Jernbanen mellom Malmö og Ystad går gjennom tettstaden og det har ein eigen jernbanestasjon. Det er òg eit vasstårn og ei kyrkje i tettstaden, samt ungdomsskulen Oxievångsskolan. Den eldste delen av kyrkja på staden er frå 1100-talet, medan tårnet er frå 1400-talet. Kyrkja vart ombygd til krosskyrkje i 1849.

Namnet kjem av førstleddet *Os*, med tydinga elvemunning og endinga -ie, ei vanleg ending i sørvestre Skåne med tydinga *gravhaug*. I Oxie finn ein *Oshögavägen*, som minnar om den opphavlege namneforma. Oxie var opphavleg tingplass i Oxie herred.

Delområde
---------

* Glostorp
* Kristineberg
* Kungshög
* Käglinge
* Lockarp
* Oxie kyrkby
* Oxievång
* Toarp

Attraksjonar
------------

* Tycho Brahe-observatoriet, ved vasstårnet
* Rönnebäcks Golfklubb, golfbane i utkanten av Oxie og Käglinge
* Oxie kyrkje

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Oxie» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2012.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Malmö bys nettsider om Oxie

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Ozonlaget** er ein del av jorda sin stratosfære som inneheld høgre konsentrasjon av ozon enn resten av atmosfæren.

Vern
----

Laget er kjent for å redusera UV-stråling frå sola. Dette skjer ved at stråling som treffer ozonmolekyl (O3) spaltar dei om til eitt oksygenmolekyl (O2) og eitt oksygenatom (O) som kan reagera med kvarandre igjen og danna nytt ozon. Ulike strålingstypar kan bli heilt hindra i å treffa jorda (UV-C), delvis hindra (UV-B), eller ikkje særleg hindra (UV-A). UV-B-stråling kan føra til solbrenning og hudskader som kan leia til hudkreft, og det vernande ozonlaget er derfor svært viktig for livet på jorda.

Minkande ozonlag
----------------

På 1970- og 80-talet tok forskarar til å finna ut at det var mindre ozon i atmosfæren enn før. Over Arktis og særleg over Antarktis var det særs lite ozon, slik at ein tok til å snakka om «hol» i ozonlaget.

Skulda for reduksjonen i ozonlaget blei gjeven til menneskelege utslepp av klorfluorkarbongassar, også kjende som KFK-gassar. Desse kan gje frå seg frie radikalar, atom som kan katalysera nedbryting av ozon til oksygenmolekyl. Sidan dei frie radikala ikkje sjølv bind seg til produkta, kan dei øydeleggja tusenvis av ozonmolekyl.

### Reaksjonar

Verda reagerte med å prøva å minka utsleppa av KFK-gassar. Sverige var først ute med eit forbod mot sprayboksar som sleppte ut slike gassar i 1978. Etter at ein oppdaga ozonholet over Antarktis gjekk mange av verdas land saman om ein internasjonal avtale, Montrealprotokollen, som avgrensa produksjonen av gassane frå 1987 og stoppa han heilt frå 1996.

I 2003 kunne forskarar for American Geophysical Union fortelja at holet i ozonlaget hadde vakse mykje seinare det siste tiåret. Oppsamling av gassar og framleis brukt av dei i land som ikkje kontrollerer KFK-gassar kan likevel føra til fortsatt uttynning.

Kjelder
-------

* sv:Ozonlagret
* da:Ozonlaget
* en:ozone layer
* Ozone Depletion FAQ Part I: Introduction to the Ozone Layer
* The Ozone Hole - Ask the Scientist
* How does the ozone layer work? Arkivert 2005-04-26 ved Wayback Machine.

---

|  |
| --- |
| **Jordatmosfæren** |
|  
Troposfæren |
Stratosfæren |
Mesosfæren |
Termosfæren |
Eksosfæren
  |
|  
Tropopause |
Stratopause |
Mesopause |
Eksobase
  |
|  
Ozonlaget | Turbopause | Ionosfæren
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE
* NDL

 |
**Konvektiv instabilitet** eller **stabiliteten** til ein luftmasse viser til evna lufta har til å hindre vertikal rørsle. Ein *stabil* atmosfære gjer vertikale luftrørsler vanskeleg, og små vertikale forstyrringar vert dempa og forsvinn. I ein *ustabil* atmosfære vil vertikale luftrørsler (som i orografisk heving der luftmassar vert flytta oppover av vind som stig opp ei fjellside) ofte verte forsterka og ein får turbulente luftstraumar og konvektiv aktivitet. Ustabilitet kan føre til omfattande turbulens, omfattande vertikale skyer, og kraftige vêrfenomen som torevêr.

Adiabatisk avkjøling og oppvarming er fenomen knytt til stigande eller fallande luft. Stigande luft utvidar seg og vert avkjølt på grunn av trykkfallet med høgda. Det motsette skjer med fallande luft, når lufttrykket aukar og temperaturen i den fallande lufta stig fordi ho vert komprimert. Adiabatisk oppvarming og adiabatisk avkjøling er uttrykk som vert nytta for å skildre denne temperaturendringa. 

Den adiatbatiske temperaturendringa er temperaturendringa ein fallande eller stigande luftmasse endrar seg med, og instabilitet oppstår når lufttemperaturen til den stigande eller fallande luftmassen er forskjellig frå den omliggande lufta i atmosfæren som ligg i ro. 

Om ein luftmasse som vert flytta oppover endrar temperatur med høgda seinare enn den omliggande lufta gjer, vil denne luftmassen vere *varmare* samanlikna med den omliggande lufta. Sidan varm luft er lettare enn kald luft, vil ein slik luftmasse halde fram å stige oppover. 

På same måte vil ein luftmasse som flyttar seg oppover med ei temperaturendring med høgda som er lågare enn temperaturendringa i den omliggande lufta, gjere luftmassen *kaldare* samanlikna med den omliggande lufta. Sidan kald luft er tyngre, så vil løftinga av denne luftmassen verte motarbeidd. 

Fuktig luft vert avkjølt seinare enn tørr luft (når ein utfører same vertikale rørsle). Derfor er fuktig luft generelt mindre stabil enn tørr luft. Temperaturendringa for tørr (umetta) luft er om lag 9,8 ºC per 1000 meter, og for fuktig luft frå 3,1 til 9,2 ºC per 1000 meter.

Kombinasjonen av fukt og temperatur avgjer stabiliteten til lufta og korleis vêret vert. Kjølig, tørr luft er særs stabil og motsetter seg vertikale rørsler. Dette fører til fint og generelt klårt vêr. Den største instabiliteten oppstår når lufta er varm og fuktig, som ein har i tropiske område om sommaren. Som regel oppstår det torevêr dagleg i område med så ustabil luft. 

I gjennomsnitt er temperaturendringa til atmosfæren (i troposfæren) med høgda om lag 6,6 ºC per 1000 meter.

Sjå òg
------

* Lifted index

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Convective instability» frå Wikipedia på engelsk, den 23. juni 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Weather Theory» (PDF). *Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge*. United States Department of Transportation, Federal Aviation Administration. 2008. s. 11-12 – 11-13.
Koordinatar: 18°4′6″ N 76°31′27″ W﻿

**Nanny Town** eller **Old Nanny Town** er ein tidlegare landsby i Blue Mountains i Portland Parish nordaust på Jamaica. Han var ein tilfluktsstad for maroonar - rømde slavar - fram til den første maroonkrigen. Han er knytt til Nanny of the Maroons, ein sogeomspunnen maroonleiar.

Landsbyen blei grunnlagd rundt 1723 på ein ås, Nanny Town Hill, rundt 600 moh. På sitt største hadde han over 140 hus.
Han låg ved den høgare toppen Abraham med godt utsyn over Stony River, slik at overraskingsåtak var vanskelege.
Under den første maroonkrigen utførte maroonar frå Nanny Town raid på plantasjar for å ta våpen og mat. Dei leia også slavar frå plantasjane til staden.

Han blei først oppdaga av kolonistyresmaktene i 1728 då ein afrikanar, Sambo, leidde dei dit. Under maroonkrigane blei landsbyen overfallen i 1730, 1731, 1732 og fleire gonger i 1734.
Etter dette blei Nanny Town forlaten, men den nye busetnaden som erstatta han, Moore Town, blei også kjend som New Nanny Town.

Den fråflytte Nanny Town er stort sett folketom i dag, og det finst lokal folketru om at uvedkomande ikkje kan vitja staden utan å påkalla ei ulukke.
Staden der Nanny Town låg er erklært som eit nasjonalt monument på Jamaica av Jamaica National Heritage Trust (JNHT).

Kjelder
-------

Fotnotar

1. 1 2 3  
«Nanny Town». Jamaica National Heritage Trust.
2. ↑  Carey 1997, s. 117-257.
3. ↑  Pariser, Harry S. *Jamaica: A Visitor's Guide*, 1995, pp. 235-36.
4. ↑  Tuelon 1973, s. 23-4.
5. ↑  «Nanny Town, Cunha Cunha to gain national monument status». *Jamaica Gleaner*. 20. juni 2011.

Bibliografi
* Carey, Bev (1997), *The Maroon Story: The Authentic and Original History of the Maroons in the History of Jamaica 1490-1880*, Kingston, Jamaica: Agouti Press

* Tuelon, Alan (desember 1973), «Nanny — Maroon Chieftainess», *Caribbean Quarterly* (Taylor & Francis, Ltd.) **19**: 20–27
*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå fjernsynsprogrammet Kontrapunkt.* 
Utdrag frå «Fuge No.17 i A♭» (BWV862), frå *Das wohltemperierte Klavier* av Bach, som vert rekna som eit av dei største døma på kontrapunkt.
**Kontrapunkt** (frå latin *punctus contra punctum*, det vil seie 'note mot note') er ein teknikk innanfor musikalsk komposisjon der musikken består av sjølvstendige stemmer som samspelar med kvarandre. Omgrepet stemmer har ulike tyding innanfor kunstmusikk og populærmusikk. I populærmusikken er stemmene normalt usjølvstendige, sidan dei er bundne ved hovudmelodien.

I praksis seier ein at eit motiv/tema er kontrapunktisk til eit anna. Såkalla enkelt kontrapunkt tyder at éi stemme samsvarar til eit fast tema, medan ei anna stemme samsvarar til den første, men er fri i forhold til fast tema – altså ei fri stemme. Men vi snakkar heile tida om stemmer med melodisk og rytmisk særpreg, altså sjølvstendige stemmer, ikkje reine utfyllingsstemmer. Dobbelt kontrapunkt vil sei at begge stemmer samsvar forpliktande til tema slik at det er to tema som er bundne til kvarandre. I praksis vil det vere slik at stemme 1 startar med hovudtema, stemme 2 overtar hovudtemaet, medan stemme 1 held fram med kontrapunktet/mottemaet. Etter kvart som musikken utviklar seg, blir begge temaa gjort greie for, ofte er dei saman, av og til kvar for seg – dei byter plass, skiftar toneart, kjem i forskjellig fart, opp-ned osv. I ein fuge er det oftast fire stemmer som alle samsvar til eit hovudtema og eit fast mottema (kontrapunkt) samt at det kan skje mykje anna undervegs. 

Kontrapunkt handlar altså om tema/motiv som vert sett opp mot kvarandre – og vel å merke sett opp mot kvarandre samstundes, og ikkje som i den seinare sonatesatsen der to tema opptrer etter kvarandre og utgjer ein kontrast.

Eit omgrep som slektar på kontrapunkt er polyfoni.

Nesten all klassisk musikk og notids kunstmusikk er kontrapunktisk i ulik grad. Spesielle former er kanon og fuge. Kontrapunktteknikken vart utvikla spesielt av Palestrina på 1500-talet, og Bach på 1700-talet, og studiar av uttrykksformene til desse komponistane er obligatoriske for dagens komposisjonsstudentar. Kontrapunkt vert nytta til og med i forskjellig populærmusikk, synth-, techno- og chip-musikk. Aldous Huxley skreiv om teknikken i romanen sin *Kontrapunkt* (Point Counter Point) frå 1928. Ein annan forfattar, tsjekkaren Milan Kundera har vore opptatt av kontrapunkt som litterært omgrep i mange av sine romanar. I essaysamlinga *Romankunsten* gjev han inngåande teoretiske forklaringar på litterært og musikalsk kontrapunkt.

Anna
----

Kontrapunkt var også eit fjernsynsprogram i Norden, som i Noreg gjekk på NRK i perioden 1971 til 1990

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kontrapunkt» frå Wikipedia på bokmål, den 3. april 2010.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Kontrapunkt (1971) [TV-Series 1971-1990]». IMDB. Henta 3. april 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |
**Corinne Niogret** (fødd 20. november 1972) er ein fransk tidlegare skiskyttar frå Nantua i departementet Ain. Ho vart verdsmeister på 15 km i 1995 og i 2000, tidlegare hadde ho i 1992 med Frankrike vunne OL-gull i 3x7,5 km stafett og i 1993 VM-gull i lagøvinga. I perioden 1992-2001 fekk Niogret fire gull-, seks sølv- og sju bronsemedaljar i ulike olympiske leikar og verdsmeisterskap i skiskyting.

Aktiv
-----

Niogret debuterte i verdscupen i skiskyting i 1988. Den fyrste meisterskapsmedaljen fekk ho på heimegrunn under vinter-OL i Albertville i 1992, der det franske laget vann gull i 3x7,5 km stafett. Vinteren etterpå tok det franske kvinnelaget VM-gull i lagøvinga og sølv på stafetten. I 1994 tok Frankrike, også då med Niogret på laget, bronse både på stafetten under OL på Lillehammer, og i lagøvinga under skiskytings-VM 1994 i Canmore.

Under VM 1995 i Antholz tok Niogret sine fyrste medaljar i individuelle tevlingar. Ho vann normalprogrammet over 15 km og tok bronsen på 7,5 km sprint, medaljehausten vart komplett då Frankrike fekk sølv på 4x7,5 km stafett. Og så fekk ho attpåtil bronse i lagøvinga. I 1996 kopierte franske lag medaljehausten frå 1995 under VM i Ruhpolding, der Niogret deltok på begge laga.

Niogret vann tre nye VM-medaljar i 1998 og -99. Under VM 2000 i Oslo tok ho sitt andre VM-gull på 15 km, fem år etter det fyrste. Ho fekk elles bronsemedaljen på 12,5 km fellesstart. I 2001 fekk ho si 15. og siste VM-medalje, einast norske Liv Grete Poiree passerte målstreken før henne på jaktstarten i Pokljuka.

I løpet av karrieren vann Niogret åtte renn i verdscupen. Beste samanlagtplasseringa oppnådde ho i 2000, då ho hamna på tredjeplass.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* Skiskyting under vinter-OL 1992 i Albertville: Gullmedalje i stafett
* VM i skiskyting 1993 i Borovets: Gull i lagøvinga, sølv på stafetten
* Skiskyting under vinter-OL 1994 på Lillehammer: Bronsemedalje på stafett
* VM i skiskyting 1994 i Canmore: Bronsemedalje i lagøvinga
* VM i skiskyting 1995 i Antholz: Gull på 15 km, sølv i stafett, bronse på sprinten og lagøvinga
* VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding: Sølv i stafett, bronse i lagøving
* VM i skiskyting 1998 i Osrblie:Sølv på jaktstarten
* VM i skiskyting 1999 i Kontiolahti: Bronsemedalje på stafetten
* VM i skiskyting 1999 i Oslo: Sølvmedalje på 15 km
* VM i skiskyting 2000 i Oslo: Gull på 15 km, bronse på fellesstarten
* VM i skiskyting 2001 i Pokljuka: Sølv på jaktstarten

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

Bakgrunnsstoff
--------------

* (en) Corinne Niogret – Profil og resultatoversikt hos FIS
* «Corinne Niogret» (på engelsk). olympedia.org. Henta 26. januar 2023.
Feiring ved Windsor Castle, måla av Paul Sandby cirka 1776.
**Guy Fawkes Night** (òg kalla **Guy Fawkes Day**, **Bonfire Night**, **Plot Night** og **Firework Night**) er ei høgtid som har blitt feira sidan 5. november 1606 i Storbritannia til minne om den såkalla krutsamansverjinga. Feiringa kan minna om valborgsnatta, men eit viktig skilje er at ein ofte brenn ei dokke på bålet, ei halmdokke som typisk framstiller Guy Fawkes, som fekk skulda for samansverjinga. 

Markeringa var opphavleg ein protestantisk protest mot katolsk helgenfeiring.

Til minne om konspirasjonen blei det laga eit kjent dikt som lyder:

Remember remember the fifth of November
Gunpowder, treason and plot.
I see no reason why gunpowder, treason
Should ever be forgot.

Kjelder
-------

1. ↑  Hutton 2001
2. ↑  Fox & Woolf 2002
3. ↑  Cressy 1992
4. ↑  «Remember Remember the Fifth of November rhyme».

* *Denne artikkelen bygger på «Guy Fawkes Night» frå Wikipedia på svensk, den 21. oktober 2019.*

### Trykte kjelder

* Cressy, David (1992) (på engelsk). "The Fifth of November Remembered" i Roy Porters Myths of the English. Cambridge: Polity Press. ISBN 0745608442
* Fox, Adam; Woolf, Daniel Robert (2002) (på engelsk). The spoken word: Oral culture in Britain, 1500–1850. Manchester: Manchester University Press. ISBN 0719057477
* Hutton, Ronald (2001) (på engelsk). The stations of the sun: A history of the ritual year in Britain. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0192854488
Døtrene til Alexander Graham Bell, Marian og Elsia, med guvernanta si rundt 1885.
**Guvernante** (frå fransk *gouvernante*, 'ei som styrer') er ei kvinne tilsett for å undervisa og oppseda barn i eit hushald. Guvernanter var vanlege i velståande europeiske og europeiskætta familiar fram til om lag første verdskrigen. I nyare tid er dei uvanlege, men kan framleis brukast i store og velståande familiar eller hjå folk som bur svært avsides.

*The Governess* (1851) av Rebecca Solomon. Guvernanta, i svart til høgre, peiker seg ut ved sin enkle klesdrakt og si isolerte stilling i høve til dei andre vaksne i biletet.
Historisk var guvernanter ofte «danna» kvinner som gjerne hadde dette som einaste moglege yrkesveg. Sosialt stod guvernanta i ei stilling mellom familien ho var tilsett av og tenarane deira. Dette kunne gjera henne svært isolert, noko som til dømes kan illustrerast ved at det var vanleg at guvernanter åt måltida sine åleine.

Guvernanter underviste som regel jenter og yngre gutar. Eldre gutar blei sende til kostskule eller hadde mannleg privatlærar. I tillegg til grunnleggjande skulefag som lesing, skriving og rekning kunne dei gje musikalsk eller kunstnarisk opplæring eller læra ungane eit framandspråk. Særleg fransk var vanleg, og mange henta fransktalande guvernanter for å få god språkopplæring.

Sjå òg
------

* au pair
* lærar
* huslærar

Kjelder
-------

1. ↑  Til dømes hjå saudiske kongelege. Ellis, Phyllis (2000). *Desert Governess: An Inside View on the Saudi Arabian Royal Family*. London: Eye Books. ISBN 1-903070-01-5. ) eller i Outback-Australia (Harris, Julia: A career as a Governess? What skills do you need?, Australian Broadcasting Corporation, 15 October 2004).

* «guvernante» i Nynorskordboka.
* «guvernante» i *Store norske leksikon*, snl.no.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Governess» frå Wikipedia på engelsk, den 26. februar 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Guvernante**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN

 |
**Corcovadofjorden** eller **Corcovadobukta** (spansk: *Golfo Corcovado*]) er eit delvis innelukka havområde mellom den chilenske øya Chiloé i vest og fastlandet i aust, begge sider i Los Lagos-regionen i Chile. Fjorden går i nord-sør retning i ei tilnærma rektangulær form med i ei lengd på ca. 90 km, (50 nm) og ei breidde på ca. 46 km. 
I sør grensar Corcovado-fjorden mot Boca del Guafo, eit breitt sund eller havområde som leier ut mot Stillehavet. 
I nord grensar han mot Ancudfjorden, der Corcovado-fjorden snevrar inn til Apiaosundet, ca. 10 km brei mellom austlege Chiloé-øyane og Desertoresøyane.

Corcovado-fjorden utgjer ein del av skipsleia frå Stillehavet i sør inn mot den sentrale havbukta Seno de Reloncavi (Reloncavibukta) i Los Lagos med regionhovudstaden Puerto Montt.

Ei nordleg og kortare lei frå Stillehavet til Seno de Reloncavi går gjennom den 2,2-5 km breie Chacaokanalen nord for Chiloé-øya.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er dels basert på «Golfo Corcovado» frå Wikipedia på spansk, den 30. januar 2023*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Corcovadofjorden**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
**Karl Erik Harr** (fødd 8. mai 1940 i Kvæfjord ved Harstad i Troms) er ein norsk kunstmålar, teiknar, grafikar, illustratør og kunstskribent. Han er utdanna ved Statens Kunstakademi under Aage Storstein og Per Palle Storm frå 1962 til 1964. Han har illustrert fleire bøker, blant anna av Knut Hamsun, Petter Dass og Erik Bye, men òg bøker med eigen tekst. Han har utført fleire dekorasjonsoppdrag. Han debuterte på Statens Kunstutstilling i 1967. Sidan har han hatt ei rad separatutstllingar og kollektive utstillingar. Han er òg innkjøpt av Nasjonalgalleriet.

Heilt sidan 1960-talet har Karl Erik Harr vore ein av dei fremste nyromantiske kunstnarane i Noreg. Han arbeider i ein romantisk realisme med figurative, effektfulle bilete blant anna av nordnorsk natur og folkeliv.

I 1985 fekk han Petter Dass-medaljen. I 2007 vart han tildelt St. Olavs Orden av 1. klasse.

Karl Erik Harr er bror til biletkunstnarane Jan og Eva Harr.

Bøker med eigen tekst og illustrasjonar (utval)
-----------------------------------------------

* *Og ytterst i verden* (1973)
* *Skarvene på Ut-Røst* (1974)
* *Nord i fjæra* (1975)
* *Nattlys* (1978)
* *Porten ved havet* (1983)
* *Sirilund* (1986)
* *Guds Nordenvind* (1988)
* *Malerier fra nord* (1993)
* *Der trollbåra bryt* (1993), saman med Ola Bremnes
* *Trollfjell der nord* (1995), saman med Trygve Hoff
* *Den vakreste reisen* (1993)
* *Der skræg en fugl* (1994)
* *Malerier* (1995)
* *Fablenes farkost* (1997)
* *Draumkvædet* (1997)
* *Nordlandsbåten* (1999)
* *Dragsug* (2001)
* *Vindkast* (2020), sjølvbiografi

Offentlege utsmykningsoppdrag (utval)
-------------------------------------

* Den Nationale Scene
* Bergen rådhus
* Lakselv kyrkje
* Hurtigruteskipet Nordkapp (1996)
* Petter Dass-kapellet på Træna (1997)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Karl Erik Harr» frå Wikipedia på bokmål, den 21. januar 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete av Karl Erik Harr i Galleri Elsa

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
Kart over Frankrike i 1477, då Guyenne var kroneigedom.
Kart over Guyenne og Gascogne i 1733
**Guyenne** eller **Guienne** (fransk uttale [ɡɥijɛn]; oksitansk Guiana  [ˈɡjanɔ]) er ein gammal fransk provins som grovt sett svarte til den romerske provinsen *Aquitania Secunda* og erkebispedømet Bordeaux.

Namnet "Guyenne" kjem frå *Aguyenne*, ei folkeleg omforming av *Aquitania*. På 1100-talet danna det saman med Gascogne grevskapen Aquitaine, som gjekk inn under herredømet til den engelske trona gjennom ekteskapet mellom Eleanor av Aquitaine og Henrik II.

På 1200-talet blei området forminska gjennom erobringane til Filip II, Ludvig VIII og Ludvig IX, og dei nye grensene blei fastsette gjennom Paris-traktaten av 1259. 
Rundt denne tida byrja Guyenne å bli skild frå Aquitaine. Guyenne bestod då av Bordelais (det gamle grevskapet Bordeaux), Bazadais, delar av Périgord, Limousin, Quercy og Rouergue og Agenais som Filip III hadde avstått til Edvard I i 1279. Framleis sameint med Gascogne danna det eit hertugdøme som strekte seg frå Charente til Pyreneane. Hertugdømet blei halde som eit len gjeve av dei franske kongane, og i 1296 og igjen i 1324 blei det konfiskert av kongen med det grunnlaget at føydalherren ikkje hadde overhalde pliktene sine.

Ved Brétigny-traktaten av 1360 fekk Edvard III av England full suverenitet over hertugdømet Guyenne, i lag med Aunis, Saintonge, Angoumois og Poitou. Sigrane til Bertrand du Guesclin og hertug Gaston III av Foix vann hertugdømet med grensene frå 1200-talet tilbake kort tid etter. I 1451 blei det erobra og endeleg slått saman med den franske krona av Karl VII. I 1469 gav Ludvig XI det i bytte mot Champagne og Brie til bror sin Charles, greven av Berry. Etter at denne døydde i 1472 blei det igjen del av dei franske kroneigedommane.

Guyenne skipa så eit styre (**gouvernement général**) som frå 1600-talet av var sameint med Gascogne. Styret av Guyenne og Gascogne (**Guienne et Gascogne**), med Bordeaux som hovudstad, varte til enden av det franske kongedømet *(Ancien Régime*) i 1792. Under den franske revolusjonen blei nye department laga frå Guyenne: Gironde, Lot-et-Garonne, Dordogne, Lot, Aveyron og størstedelen av Tarn-et-Garonne.

Kjelder
-------

1. ↑  Xavier de Planhol, *An Historical Geography of France* (Cambridge, 1994), s. 168.
2. ↑   Denne artikkelen inneheld tekst frå ein publikasjon som no er i offentleg eige:  *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.

* *Denne artikkelen bygger på «Guyenne» frå Wikipedia på engelsk, den 18. februar 2021.*
**Karl Arne Utgård** (fødd 6. mars 1951) fødd i Sykkylven er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Han tiltredde som høgsterettsdommar 15. november 1999 og sat fram til 31. desember 2018.

Han tok juridisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo i 1976. Han avtente verneplikta hos Krigsadvokaten for Østlandet 1977-78, var advokatfullmektig 1978-79, dommarfullmektig i Hadeland og Land sorenskrivarembete 1979-1980, og advokatfullmektig og advokat hos Regjeringsadvokaten i åra 1980-1984. Han vart advokat med møterett for Høgsterett i 1982. Han arbeidde som privatpraktiserende advokat på Hamar i åra 1984-1999, der han mellom anna var fast forsvarar i Eidsivating lagmannsrett 1988-1997 og i Hedmarken heradsrett 1995-1997. 

Karl Arne Utgård er den første faste dommaren i Høgsterett som skriv på nynorsk. Han har vore ein føregangsmann for bruk av nynorsk i jussen og har gitt ut ei eiga juridisk og administrativ ordliste på nynorsk. For arbeidet sitt fekk han prisen Årets nynorskbrukar frå Nynorsk kultursenter i 2000.

Frå 2005 har Utgård også vore styreleiar for Domstoladministrasjonen ved sida av embetet som dommar i Høgsterett.

Bibliografi
-----------

* *Juridisk og administrativ ordliste : bokmål-nynorsk* av Karl Arne Utgård, Samlaget, Oslo, 2002, ISBN 82-521-5930-3
* *Bu- og driveplikt for eigedommar med dyrka jord* av Karl Arne Utgård, Særavhandling - Det juridiske fakultetet ved Universitetet i Oslo, hausten 1976.
* *NRK og distrikta* av Oddvar Natvik og Karl Arne Utgård, Samlaget, Oslo, 1971.

Kjelder
-------

Karl Arne Utgård hos domstol.no, vitja 15. juni 2010

Bakgrunnsstoff
--------------

* Injuria: Audiens hos Høyesterett, publisert 17.10.2002 Arkivert 2007-10-11 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI

 |
Minnehall i Nanyang
Plasseringa av Nanyang-prefekturet i Henan
**Nanyang** (kinesisk: 南阳; pinyin: *Nányáng*) er eit byprefektur i den sørlege delen av provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 26 591 km² og hadde i underkant av 10,3 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Nanyang omfattar to bydistrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og ti fylke (县 *xiàn*).

### Næring

Byprefekturet ligg ved elva Baihe, i eit viktig jordbruksområde med allsidig produksjon. Byen har også mykje industri.

I den 200 meter høge åsen Dushan nord for byområdet Nanyang vert det enno utvunne jade. Dushan-jaden, som no er svært sjeldan, vert rekna for å vere ein av dei fire ypparste kinesiske jadesortane.

### Samferdsle

Kinas riksveg 312 fører gjennom området. Han går frå Shanghai og passerer mellom andre Suzhou, Nanjing, Hefei, Xinyang, Xi'an, Lanzhou, Jiayuguan i Gansu og Urumqi, før han endar på grensa mot Kasakhstan.

### Soge

Nanyang er ei av voggene til Han-dynastiet, og har ei rekke minne frå denne epoken i Kinas historie.

Det norsk-lutherske Kinamissionsforbund ved misjonær Olav Espegren oppretta i 1904 ein misjonsstasjon i byen. Framleis (2007) finst kristne som har si tru som fylgje av dette misjonsarbeidet. Også andre lutherske misjonsstasjonar vart oppretta ei rekke andre stader i det som i dag er Nanyang-prefekturet, til dømes i Zhenping og i Dengzhou.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nanyang, Henan» frå Wikipedia på engelsk, den 27. desember 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* GeoNames

 |
Guy Krohgs plakat til teaterstykket «Hets», 1948
**Guy Krohg** (27. juli 1917–19. oktober 2002) var ein norsk målar, illustratør og scenograf. Han var son til Per Krohg, og frå 1949 gift med skodespelaren Sossen Krohg.

Guy Krohg var fødd i Oslo, men voks opp i Frankrike. Han studerte med far sin på Statens håndverks- og kunstindustriskole, seinare gjekk han også på Statens kunstakademi. Han debuterte på Høstutstillingen i 1937. 

Livsverket til Krohg omfattar mellom anna fleire større utsmykkingsoppdrag: Stavanger Krematorium, Kongeskipet «Norge», Folketeatret i Oslo og fleire cruiseskip. Han laga scenografien til mange skodespel ved Nationaltheatret, Det Norske Teatret, Studioteatret, og Oslo Nye Teater. 

Han er representert i Nasjonalgalleriet med *Vintersol* frå 1954, samt fleire andre verk. Mange av motiva i måleria er henta frå Paris.

I 1995 gav han ut ein biografi om faren Per Krohg; *Guy Kroghs minner gjennom sin fars kunst*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Guy Krohg» frå Wikipedia på bokmål, den 24. juni 2015.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Norsk kunstnerleksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF

 |
**Guvernement** er ei undernasjonal forvatlingseining leia av ein guvernør. Det kan samanliknast med norske fylke, men ofte med ein høgare grad av lokalt sjølvstyre. 

I dag vert guvernementa oftast nytta som omsetjing av arabiske *muhafazah*, og sjeldnare *wilayah*, men ordet kjem opphavleg frå russisk *gubernija*, og vart brukt om dei administrative hovuddistrikta i Det russiske keisardømet.

I arabiske land
---------------

I mange arabiske land er eit guvernement (arabisk مُحافَظَة , *muḥāfaẓah*, fleirtal *muḥāfaẓāt*) ei forvaltingseining direkte under staten (omtrent som fylke).

* Guvernement i Bahrain
* Guvernement i Egypt
* Guvernement i Irak
* Guvernement i Jordan
* Guvernement i Kuwait
* Guvernement i Libanon
* Guvernement i Syria
* Guvernement i Palestina
* Guvernement i Tunisia
* Guvernement i Jemen
* Guvernement i Oman

I Irak er ofte guvernementa omsett til provinser, i motsetnad til det som er vanleg i andre arabiske land.

I Det russiske keisardømet
--------------------------

I Det russiske keisardømet var omgrepet guvernement (russisk: губе́рния *gubernija*, «leia av ein guvernør») brukt. Etter den russiske revolusjon vart desse erstatta med oblast.

Kjelder
-------

1. ↑  «guvernement» i Nynorskordboka.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Guvernement» frå Wikipedia på bokmål, den 3. juni 2016.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND

 |