recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **Pesaro** |
| --- |
| Piazza del Popolo i PesaroPiazza del Popolo i Pesaro Piazza del Popolo i Pesaro |
| Plassering |
| 

Pesaro is located in Italia

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins | Italia Italia  Marche  Pesaro og Urbino |
| Borgarmeister | Luca Ceriscioli |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  126 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2005)   - folketettleik | 91 983   717/km² |
| Koordinatar | 43°55′″N 12°54′″E﻿Koordinatar: 43°55′″N 12°54′″E﻿ |
| Høgd over havet | 11 m |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 61100 |
| Telefon-retningsnummer | 0721 |
| **Nettstad:** www.comune.pesaro.ps.it |

**Pesaro** er ein by ved Adriahavet i Italia. Han er hovudstad i provinsen Pesaro og Urbino i regionen Marche og har om lag 90 000 innbyggjarar.

Hovudnæringane er fiske, møbelproduksjon og turisme.

Historie
--------

Byen vart grunnlagd som *Pisaurum* av romarane i 184 fvt. som ein koloni i området til Piceni, folket som levde i Marche i jernalderen. Ein busetnad som høyrte til denne stamma er funne nær Novilara. Dei nordlege områda av Piceni vart invadert på 300-talet fvt. vart invadert av galliske senonarar og då romarane kom til dette området vart folkesetnaden ei blandinga av desse to gruppene. 

Under romarane vart Via Flaminia bygd ved Pesaro, som vart eit handels- og handverkssentrum. Etter fallet til Vestromarriket vart Pesaro okkupert av austgotarar og øydelagd av Vitigis (539) under gotarkrigen. Han vart bygd opp att på berre fem år etter at austromarane gjenerobra området og danna ein del av den såkalla Pentapolis, ein del av Eksarkatet Ravenna. Etter at langobardar og frankarar erobra byen vart Pesaro ein del av Kyrkjestaten. 

Under renessansen vart han styrt av familiane Malatesta (1285-1445), Sforza (1445-1512) og Della Rovere (1513-1631). Under sistnemnde, som gjorde byen til hovudstad i hertugdømet sitt, hadde Pesaro ein gullalder der det vart bygd mange flotte offentlege og private bygg. 

11. desember 1860 gjekk troppar frå Piemonte inn i byen og Pesaro vart så annektert til det nye Kongedømet Italia.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Pesaro» frå Wikipedia på engelsk, den 30. desember 2007 k.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Pesaro**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
Kart over Thailandbukta
**Thailandbukta** (også kalla *Siambukta*) er ei vid havbukt som dannar den nordvestlege delen av Sørkinahavet i Stillehavet. Ho er omgjeven av Thailand i nord, vest og sørvest og av Kambodsja og Vietnam i nordaust. 
Bukta dekkjer kring 320 000 km².

Avgrensing
----------

Plasseringa av Thailandbukta.
Thailandbukta ligg mellom 6° N og 13°30' N og mellom 99°E og 104° E.:250 
Den nordlege delen av bukta er Bangkokbukta ved munningen av Chao Phraya-elva nær Bangkok. Det er vanleg å definera bukta med ei linje over havet frå Bai Bung-neset sør i Vietnam (sørvest for utløpet til Mekong) til den malaysiske byen Kota Bahru på Malakkahalvøya.

Skildring
---------

Thailandbukta er relativt grunn, med ei gjennomsnittleg djupne på 45 meter og maksimal djupne på berre 85 meter.:250 Dermed går vassgjennomstrøyming og -utveksling saktem og den sterke tilførselen av ferskvatn frå mange store elver fører til lågt saltinnhald (3,05-3,25 %) og til høg sedimentering. Berre ved større djupne flyt vatn med større saltinnhald (3,4 %) vidare inn i Sørkinahavet. Dei viktigste elvene som munnar ut i Thailandbukta er Chao Phraya (og med den også den store sideelva Ta Chin) og Meklong-elven ved Bangkokbukta, og Tapi-elva i Bandonbukta i sørvest.

Natur og næringsliv
-------------------

Brydekval i Thailandbukta.
Bukta har mykje fisk og skaldyr. 
Fiske er ein viktig industri.

Bukta har også oljefelt og i mindre grad naturgass.

Thailandbukta har mange korallrev, og med dei følgjer dykkarturisme. Blant dei mest populære turistmålene i eller ved bukta er øyane Ko Samui og Ko Tao.

Grensetvistar
-------------

Det finst ei rekkje sovande territoriale tvistemål mellom Malaysia, Thailand, Kambodsja og Vietnam om grensedraginga mellom landa. Malaysia og Thailand har vald å utvikla dei omstridde områda i fellesskap, slik som øyene Ko Kra og Ko Losin. Ein gammal tvist mellom Kambodsja og Vietnam gjeld hovudsakleg øya Phú Quốc (eller Koh Tral på khmer), som ligg tett opp mot den kambodsjanske kysten. Kambodsja gjer også krav på ein kontinentalsokkel på 48 000 km².

Kjelder
-------

1. ↑  «Marine Gazetteer Placedetails - Gulf of Thailand». Marineregions org. Henta 6. juni 2016.
2. ↑  «Gulf of Thailand». Deepseawaters.com. Henta 7. juni 2016.
3. 1 2  Khongchai, Narongsak; Vibunpant, Somchai; Eiamsa-ard, Monton; Supongpan, Mala. «Preliminary Analysis of Demersal Fish Assemblages in Coastal Waters of the Gulf of Thailand» (PDF). *Worldfish*. Arkivert frå originalen (PDF) 19. februar 2015. Henta 19. februar 2015.
4. ↑  Thuesen, Nils Petter (12. desember 2016). «Thailand». *Store norske leksikon*. Henta 15. mai 2018.
5. ↑  John Robert Victor Prescott: *Boundaries and frontiers*
6. ↑  Paul Ganster & David E. Lorey: *Borders and border politics in a globalizing world.*

* *Denne artikkelen bygger på «Siambukten» frå Wikipedia på bokmål, den 16. mai 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
**Ingeborg Heldal** (fødd 15. mai 1973) er ein norsk journalist og redaktør. Ho vart landskjend i samband med ein episode knytta opp til noregsbesøket til president Bill Clinton i 1999. Heldal har sidan 2017 vore redaktør for kvinnemagasinet *KK*.

Karriere
--------

Heldal vart fødd i Ringsaker. I 1992 flytta ho til Trondheim for å studere tysk og historie. Etter det flytta ho til Oslo for å ta sosiologipedagogikk, og fekk i 1997 jobb som klasseforstandar ved Uranienborg skole i Oslo, ei stilling ho hadde til 2000.

Hausten 1999 vart Heldal rikskjendis då den amerikanske presidenten Bill Clinton tilfeldigvis stoppa opp og prata med ho utanfor Slottet i Oslo. Clinton var på noregsbesøk då den aktuelle hendinga skjedde. Pressa trekte umiddelbare parallellen til Monica Lewinsky, og dimed gjekk bileta av Heldal og president Clinton verda over. Aviser og TV-stasjonar kontakta henne og 19. november deltok ho på Fredrik Skavlan sitt talkshow *Først & sist*. Ho var òg gjest på nederlandsk TV. Året etter fekk Heldal ein programleiarjobb i NRK der ho leia familieprogrammet *Ryk eller reis*. Hausten 2000 jobba ho som utegåande reporter i *Du skal danse mye*, og arbeidde same haust med research og sketsjar til barneserien *Hjemmefronten* på NRK2. Våren 2001 var Heldal programleiar for Melodi Grand Prix 2001 frå Tromsø. I 2001, 2002 og 2003 var ho programleiar for det påskesende barneprogrammet *Påskemorgen*. I 2008 var ho jurymedlem i det TV3-sende programmet *Top Model Norge*.

I perioden 2002 til 2004 studerte Heldal journalistikk på Norsk journalisthøgskole i Oslo. Etter eit kort opphald i *Se og Hør* i 2003, arbeidde ho i perioden 2004–2007 som skribent for kvinnemagasinet *KK*. Frå 2007 til 2012 var ho sjefredaktør i *Cosmopolitan*. Frå 2008 til 2010 var Heldal òg ein av programleiarane for *Studio 5*. Frå 2012 til 2013 var ho journalist, filmkritikar og programleiar i Viasat Film. I 2013 vart Heldal tilsett som redaktør i *Side2*, Nettavisen sitt livsstilsmagasin for kvinner. I 2017 vart ho tilsett som redaktør for kvinnebladet *KK*, der ho tidlegare hadde jobba som journalist.

Familie
-------

I 2008 gifta Heldal seg med journalist Halvor Haugen (f. 1981).

Referansar
----------

1. ↑  «USA smiler av norsk Clinton-feber». *Dagbladet*. 4. november 1999. Henta 15. september 2008.
2. ↑  «Jeger eller bytte?». *Dagbladet*. 13. juli 2000. Henta 15. september 2008.
3. ↑  AS, TV 2 (18. juni 2010). «Kjendisjentenes hete sommertips» (på norsk). Henta 5. februar 2019.
4. ↑  «highway to heldal». *Dagbladet*. 20. juli 2007. Henta 15. september 2008.
5. ↑  Heldal slutter i Cosmopolitan. seher.no (21. juni 2012)
6. ↑  Ingeborg Heldal (40). journalisten.no (7. november 2013)
7. ↑  «Ingeborg Heldal forblir redaktør for KK. Går fra konstituert til fast rolle», *Journalisten* 30. oktober 2017
8. ↑  «Stod rosa og sort brud i Paris». *Se og Hør*. 18. juni 2008. Arkivert frå originalen 9. oktober 2008. Henta 16. september 2008.
9. ↑  «Død over romantikken». *Dagbladet*. 13. mars 2003. Henta 16. september 2008.

* *Denne artikkelen bygger på «Ingeborg Heldal» frå Wikipedia på bokmål, den 23. november 2021.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF

 |
**Gabriele Münter** (19. februar 1877–19. mai 1962) var ein tysk ekspresjonistisk målar som var ein forgrunnsfigur mellom avantgarde-kunstnarane i München.

Liv og gjerning
---------------

Münter hadde storborgarleg bakgrunn. Begge foreldra var døde før hundeårsskiftet, noko som gjorde at ho sat med ein stor arv. Ho reiste då mellom anna eit par år i USA, saman med ei syster. Den økonomiske rikdomen, kjennskap til sosiale miljø i fleire land, samt personleg frisinn, sette henne i stand til å søke eit mykje friare liv enn andre kvinner i samtida.

Frå 1902 var Münter elev av den russiske kunstnaren Vasilij Kandinskij ved den progressive Phalanx-skulen i München. Saman med Kandinskij og Aleksej von Jawlensky stifta ho Neue Künstlervereinigung i München i 1909. Ho bidrog til fleire av dei viktige avantgarde-utstillingane i Tyskland føre verdskrigen, mellom anna på utstillingane til Der Blaue Reiter-rørsla.

Etter fyrste verdskrigen flytta ho mykje rundt, til dess ho slo seg ned i Murnau am Staffelsee i Oberbayern, der ho og Kandinskij hadde budd i lag sommarmånadene åra 1909-14. Ho måla oftast landskap, stilen hennar minner meir om Jawlensky sin stil enn Kandinskij sin.

Münter levde eit tilbaketrekt liv fram til ho i samband med 80-årsdagen i 1957 donerte 120 Kandinskij-bilete og 60 av sine eigne, i tillegg til bilete av ei rad andre leiande 1900-talskunstnarar, til München by.

Gabriele Münter døydde og vart gravlagd i småbyen Murnau i 1962.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gabriele Münter» frå Wikipedia på svensk, den 12. oktober 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Inge Fænn** (fødd 1945) er ein norsk redaktør, organisasjonsmann og forfattar. Han er frå Markane i Stryn kommune. Fænn har vore journalist i *Fjordingen* og styrar for *Sunnmørsposten* sitt avdelingskontor i Stryn før han i 1996 vart redaktør i *Fjordingen*.

Inge Fænn var leiar i hovudkomitéen for ski-NM i Stryn 1996 og han har vore leiar i Sogn og Fjordane Skikrins.

Fænn er medforfattar av bøker om Alexandra Hotell og fotballspelarane Flo - *Flo United*, og forfattar av *40 år med buss i vest* (Vest-Buss Car AS) i 2005. Han er også medforfattar av boka *Skåla - fjellet og folket* i 2011 (Selja Forlag). I 2014 gav han ut boka *Anders Svor. Bilethoggaren frå Hornindal* (Skald Forlag).

Bibliografi
-----------

### Bøker

* 1997 – *Alexandra : familiehotell sidan 1884* (Loen: Hotel Alexandra). ISBN 82-994521-0-4  [Av: Charles Harvey og Inge Fænn]
* 1999 – *Flo United : et norsk eventyr* (Oslo: Aschehoug). ISBN 82-03-22322-2 I fulltekst ved nb.no  [Av: Inge Fænn og Odd Myklebust]
* 2005 – *40 år med buss frå vest* (Stryn: Vest-busscar AS)
* 2011 – *Skåla : fjellet og folket* (Førde: Selja). ISBN 978-82-8240-038-1  [Av: Stig Roger Eide og Inge Fænn]
* 2014 – *Anders Svor : bilethoggaren frå Hornindal* (Førde: Selja). ISBN 978-82-8240-084-8

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

* Om Inge Fænn i Fylkesleksikon Sognog Fjordane[*daud lenkje*]

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF
* ISNI

 |
**Menarke** (*menarche*, av gresk *men*, ‘månad’ og *arkhe*, ‘byrjing’) er byrjinga på menstruasjonen til ei kvinne. Både sosialt og medisinsk sett er menarke ofte rekna som ein sentral del av kvinneleg pubertet, og eit teikn på fertilitet. Vanlegvis finn menarken stad mellom 10 og 16 års alder, men han kan koma så tidleg som ved 9-årsalderen eller så seint som ved 17-årsalderen. Forbetra helse og kosthald har ført til at alderen for menarke har gått påtageleg ned i store delar av verda dei siste hundre åra. Gjennomsnittleg alder for menarke er i dag 13 år i Noreg.

Menarke kan finna stad når fleire faktorar er oppfylte, mellom anna:

* Tilstrekkeleg høg kroppmasse (17 % kropspfeitt)
* Dysinhibering av GnRH-utsondring frå hypotalamus
* Sekresjon av østrogen frå eggstokkane som svar på hormonar frå hypofysen. Gjennom ein periode på 2–3 år føre dette til vekst i livmor, bryst, breiing av bäckenbenet og dessutan andre sekundære kjønnskarakteristikkar.

Referansar
----------

1. 1 2  «menarke». *Store medisinske leksikon* (på norsk bokmål). 11. juli 2019.
2. ↑  «menarche - Uppslagsverk». *www.ne.se*. Henta 14. februar 2020.

* *Denne artikkelen bygger på «Menarche» frå Wikipedia på svensk, den 21. juni 2020.*
**Høyrslehemming** er det å ha nedsett høyrsle i høve til dei som høyrer normalt. Nedsettinga av høyrsla kan gå frå ganske lette, kanskje forbigåande nedsettingar til det å vera heilt døv. Høyrslehemming finst særs hyppig og i alle aldrar, men aukar med åra. Ein skil mellom to hovudtypar hemming, *mekanisk* eller *leiingstype* der årsaka sit i den mekaniske delen av øyret (øyregangen eller mellomøyret), og *persepsjonstype* eller *nevrogen type* der årsaka sit i nervedelen av høyreorganet (det indre øyret, høyrenerva eller høyrebanane i hjernen).

Årsaker
-------

Høyrslehemming kan vera medfødt på grunn av arv, skadar i fosterlivet (til dømes frå raude hundar) eller skadar ved fødselen, eller ein kan ha fått hemminga gjennom sjukdom i øyregang, mellomøyre eller det indre øyret, høyrslenerva med høyrebanane i hjernen. Ho kan òg skuldast aukande alder eller skader, til dømes støypåverknad eller hovudskader. Støyskade av høyrsla kan førekoma i industri og landbruk, ved skyting (militære, jakt), ved å høyra for høg musikk og liknande.

Handsaming
----------

Videokonferanse der ein bruker teiknspråk.
Høyrslehemming av meir uttalt grad er eit stort sosialt handikap og ofte ei psykisk påkjenning. Handsaming av lettare høyrslehemming hos born, særleg i skulealderen, og førebyggjande arbeid er viktige tiltak. 

Tiltak mot høyrslesvekkingar kan gå ut på å forsterka lyden som kjem inn på øyret ved bruk av høyreapparat, eller stimulera høyrenerva gjennom cochleaimplantat. Nokre høyrslesvekkingar kan betrast ved operative inngrep (otosklerose, kroniske betennelsar). Frå 2000-talet er det også gjort dyreforsøk med genterapi der ein kanskje kan utvikla høyrsle gjennom utvikling av nye hårceller.

I tillegg til medisinske tiltak finst det fleire måtar høyrslehemma kan kommunisera med høyrande og med kvarandre på. Høyrslehemma kan bruka ulike teknikkar for å fungera i det høyrande samfunnet, som teiknspråk, skrift, munnavlesing og auditorisk-verbal opplæring. Høyrslehemma kan bruka alminneleg teknologi som teksting, internett og SMS, særskilde innretningar som teksttelefon og teleslynge eller tilpassingar som dørklokke med lys, vibrerande vekkarklokke og liknande. Dei kan også dra nytte av skrift- eller teiknspråktolkar og av spesialtrena nøyrehundar.

Noreg
-----

Totalt reknar ein med at det er mellom 250 000 og 300 000 høyrslehemma i Noreg, av desse er rundt 3 500–4 000 døve. Sidan mange høyrslehemmingar kjem seinare i livet er delen høyrslehemma barn lågare enn i den totale folkemengda, ein reknar delen ligg på 3–5 %.

Det finst fleire norske interesseorganisasjonar for høyrslehemma, mellom anna Hørselshemmedes Landsforbund og Norges Døveforbund. Norges hørselsvern er ei samanslutning av samskipnader frå heile landet, som har til føremål å ivareta interessene til høyrslehemma og best mogleg hjelpe dei til å bli uavhengige av si nedsette høyrsle.

Kjelder
-------

* 

* «hørselshemning» i *Store norske leksikon*, snl.no.

* *Denne artikkelen bygger på «Hearing impairment» frå Wikipedia på engelsk, den 29. oktober 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Høyrslehemming**
Eton College i England har utdanna nitten britiske statsministrar.
**Etablissementet** syner generelt til ei dominerande gruppe eller ein elite som har makta eller autoriteten i ein nasjon eller ein organisasjon. Etablissementet kan vere ei lukka samfunnsgruppe som vel ut medlemmane sine eller spesifikke forskansa elitestrukturar, anten i regjering eller i særskilde institusjonar. 

American Sociological Association seier at omgrepet ofte vert nytta av dei som demonstrerer mot ei lita gruppe som dominerer ein større organisasjon. I røynda kan alle relativt små klassar eller grupper som har kontroll, kallast *Etablissementet* og dei som ikkje høyrer til Etablissementet kan kallast ein «framand».

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «The Establishment» frå Wikipedia på engelsk, den 24. september 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Alan Barcan, *Sociological theory and educational reality* (1993) p. 150
2. ↑  Elias, Norbert; Scotson, John L (1965). *The Established and the Outsiders*. OCLC 655412048. Mal:Page needed
3. ↑  Elias, Norbert; Martins, Herminio; Whitley, Richard (1982). *Scientific Establishments and Hierarchies*. Dordrecht: Reidel. ISBN 978-90-277-1322-3.
**Hartvig Svendsen** (22. desember 1902–24. februar 1971) var ein norsk bygningsmann, fagforeingsleiar og politikar frå Aremark i Østfold. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1945 til 1965. Stortingsmann August Svendsen var far hans.

Svendsen arbeidde som bygningsmann i Mysen til 1928. Dei neste tre åra var han gardsarbeidar i Ås i Akershus. Deretter var han snikkar i Oslo frå 1931 til -37. Han engasjerte seg i fagrørsla, noko som seinare førte til at han vart formann i Norsk Bygningsarbeiderforbund.

Han busette seg i Ski i Akershus, der han frå 1937 representerte Arbeidarpartiet i heradsstyret, i fyrste omgang til 1940. I 1942 vart han arrestert av nazi-styresmakter og sat fange på Grini fram til våren 1945. Seinare i 1945 vart han vald til ordførar i Ski, eit ombod han hadde ut 1947. Den neste fireårsbolken, 1948-51, var han med i formannskapet. Toårsbolken 1956–57 var han ordførar att, sat sidan i formannskapet i Ski ut året 1963.

Svendsen vart vald til stortingsrepresentant frå Akershus hausten 1945, og vart attvald fire gongar. På Stortinget var han til januar 1949 medlem i Kommunalkomiteen og så 1949-53 formann i same komiteen. Dei to valperiodane 1954-57 og 1958-61 var han medlem i Finans- og tollkomiteen. Til sist hadde han 1961-65 plass i Samferdslekomiteen.

Perioden 1946-52 var Svendsen formann i Norsk boligbyggelags landsforbund. Han var formann 1952-60 i Akershus Arbeiderparti, og medlem 1953-57 i sentralstyret i Det norske Arbeidarparti.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Mengzi** (truleg 372–289 fvt.) var ein kinesisk lærd og filosof, og ein av dei mest framtredande tenkjarane innan konfutsianismen. Han skal ha reist rundt i Kina i førti år for å gje råd om reformer til herskarar, og tjenestegjorde i statsdanninga Qi frå 319–312 fvt.

Mengzi hevda at mennesket var grunnleggjande godt og at det var den negative innverknaden frå samfunnet som resulterte i ein dårleg moralsk karakter. Han argumenterte for at det var akseptabelt for folket å kasta og jamvel drepa ein leiar som oversåg folket sine behov og herska med hard hand. Mengzi meinte at mennesket er fødd med ein moralsk sans som har vorte korrumpert av samfunnet, og at målet for moralsk kultivering er å venda attende til denne medfødde moralske sansen. 

Mengzi si tolking av konfusianismen har av seinare kinesiske filosofar vorte rekna å vera den ortodokse tolkinga. Boka *Mengzi* (også *Mencius* og *Meng-tzu*), som inneheld samtalar mellom Mengzi og herskarar i dåtidas Kina, er ei av dei fire bøkene i konfutsianismen.

Merknadar
---------

1. ↑  Også kjend som **Menzi**, **Meng Ke** og under den latinske namneforma **Mencius**

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* «Mengzi» i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Ole Hartvig Nissen** (17. april 1815–4. februar 1874) var ein norsk skulehaldar og embetsmann frå Melhus. Han var frå 1850-åra ein leiande skulemann i Noreg.

Nissen var son til ein prest. Etter han vart student frå katedralskulen i Trondheim, tok han andreeksamen og var huslærar heime i Melhus. Der etter studerte han filologi ved universitetet i København og tok så i 1843 filologisk embetseksamen i Christiania. Same året starta han opp ein latin- og realskule i den norske hovudstaden. I 1849 starta han i tillegg opp ein jenteskule. I tida 1850-54 var han dosent i pedagogikk ved praktisk-teologiske seminaret, ei tid også konsulent for skulesaker i Kyrkjedepartementet.

I åra frå 1854 til -65 dreiv Nissen skulane sine, samstundes som han hadde stor innverknad på utviklinga av det norske skulesystemet gjennom ymse offentlege komitear. Mellom anna var han ein pådrivar då 11 av 14 norske «høiere skoler» vart omdanna til latin- og realskular. Frå 1865 var han ekspedisjonssjef i skuleavdelinga i Kyrkjedepartementet. Han var formann 1865 i ein kommisjon om det «høiere skolevæsen» og 1871 i ein kommisjon om allmugeskulen i byane. 

Frå 1872 var Nissen rektor ved Kristiania katedralskole, men døydde allereie vinteren 1874.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* LCCN
* LIBRIS

 |
Rekkjene i Carnac i Bretagne i Frankrike inneheld meir enn eit tusentals bautasteinar.
Menhir (bautastein) i Évora i det sentrale Portugal.
Dei fire stykka av den nedfalne menhiren som har fått namnet  *Grand menhir brisé d'Er Grah* ligg på bakken i Locmariaquer i Morbihan i Frankrike.
**Menhir** er den franske og engelske arkeologiske nemninga på slike reiste steinar frå forhistorisk tid som på norsk vanlegvis vert kalla bautastein. Men ordet menhir (og menhirar) vert òg nytta i norsk arkeologisk samanheng, men då helst om dei store bautasteinane og bautasteinrekkjene som finst i Bretagne i Nordvest-Frankrike, og som vert tidfesta til yngre steinalder.

Det er språket i Bretagne som har gjeve opphavet til nemninga menhir, som kjem seg av bretonsk *maen*, som tydar stein, *hir*, som tydar lang, altså *lang stein*. Det skal visstnok ha vore den franske forfattaren Théophile-Malo de La Tour d'Auvergne-Corret som var den fyrste som bidrog til å gjere «menhir» til eit vanleg kjend omgrep for desse bautasteinane ved å nytte ordet i verket *Origines gauloises. Celles des plus anciens peuples de l'Europe puisées dans leur vraie source ou recherche sur la langue, l'origine et les antiquités des Celto-bretons de l'Armorique, pour servir à l'histoire ancienne et moderne de ce peuple et à celle des Français* («Gallarane sitt opphav. [...]»), utgjeve mellom 1792 og 1796.

* Menhir de Kerloas i kommunen Plouarzel (Finistère), sett frå vest, 9,5 meter høg. Han skal ha vore 12 meter høg før lynet slo ned i han på 1700-talet.
* Menhir de Kerloas sett frå nord
* Grand menhir brisé d'Er Grah, Locmariaquer (Morbihan)
* Menhir de Kerhouezel i kommunen Porspoder (Finistère)
* Den «Liggjande menhir» og den «Ståande menhir» i Kergadiou (Finistère)
* Den «Liggjande menhir» i Kergadiou
* Menhire i Traonigou, (Finistère)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Om megalittane og «megalittismen» («megalittkulturen») i Morbihan i Frankrike (fransk eller engelsk)

Sjå òg
------

* Bautastein
* Megalitt

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BNE

 |
Eit reflekshologram på ca. 13x10cm av ei utstoppa mus. Det same hologrammet er her fotografert frå to forskjellige vinklar.
**Holografi** (*gr.* *holo* = heil eller fullt, *graphos* = skriven eller bodskap) er ei avansert form for fotografi der biletet, eit såkalla **hologram**, viser motivet tredimensjonalt. Holografiteknikken blir brukt for å lage verkelege og virtuelle bilete av lekamar. Metoden kan òg nyttast for å lagre informasjon optisk.

Hologram lagast ved at ein fotografisk plate blir belyst med refleksjonar frå lekamen som skal avfotograferast, og samstundes med laserlys direkte frå hovudlyskjelda (referanselyskjelda). Samspelet (interferensen) mellom lysbølgjene frå lekamen og frå lyskjelda dannar eit mønster som blir registrert på filmen. Når filmen blir framkalla og deretter blir belyst, kan ein sjå dette mønstret i form av eit tredimensjonalt bilete. Kvart einaste punkt på hologrammet inneheld informasjon om heile det avfotograferte objektet.

Historie
--------

Holografi vart skildra i 1947 av den ungarske fysikaren Dennis Gabor (1900 – 1979). For dette vart han tildelt Nobelprisen i fysikk år 1971. Oppdaginga var eit uventa resultat av forsking for å forbetre elektronmikroskopet, men han fekk ikkje gjennomslag før laseren, ei lyskjelde som sender ut ei avgrensa og jamn lysstråle, vart oppfunnen i 1960.

Hologram er vanleg som «framtidas 3D-bilete» i science fiction-bøker og -filmar, som til dømes i TV-serien Star Trek.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Holografi» frå Wikipedia på bokmål, den 9. november 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE

 |
*Denne artikkelen handlar om moshaven i Lakhish kommun. For kibbutzen i Golanhøgdene, sjå Kfar Haruv.* 
Koordinatar: 31°31′53.69″N 34°55′58.81″E﻿

**Haruv** (hebraisk skrift חָרוּב), òg **Kerem Ami** (hebraisk skrift כֶּרֶם עַמִּי, tyder Vinranken til min nasjon) er ein fellesbusetnad i Hevel Lakhish sør i det sentrale Israel. Han er ein del av Lakhish regionale kommune. 

Han vart grunnlagd i 2004 og er kalla opp etter johannesbrødtrea som veks her. Sekulære, tradisjonelle og religiøse jødar bur her og er partnarar innan utdanning, jødedom og kultur. Samfunnet er miljømedvitne og er ein del av økosystemet i Shephelah. Planlegging og bygging i landsbyen er fokuser tpå bevaring av miljøet. 

I 2008 budde det 39 familiar i Haruv i midlertidige heimar. Permanente husa var under bygging i 2009.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimeside Arkivert 2010-08-15 ved Wayback Machine. (he)

| * v
* d
* e
Lakhish regionale kommune |
| --- |
| Moshavar | Ahuzam**·** Amatzia**·** Lakhish**·** Menuha**·** Nehora**·** Noga**·** Nir Hen**·** Otzem**·** Sde David**·** Sde Moshe**·** Shahar**·** Shekef**·** Tlamim**·** Yad Natan**·** Zohar |
| Fellesbusetnad | Haruv |
**Kristian Olai Rasmusson Sandnes** (16. juli 1856–26. april 1943) var ein norsk gardbrukar, fiskar og stortingsmann frå Syvde på Sunnmøre.

Sandnes var eldste son til bonden på bruket Sandnesvika på matrikkelgarden Sandnes i bygda Syvde på Søre Sunnmøre, og tok i si tid over farsgarden. Frå ung alder dreiv han også fiske på sunnmørskysten og var i 30 år styresmann på eigen båt. 

Sandnes var med i Vanylven heradsstyre i over 25 år og ordførar i 10 år. Han var styremedlem i skogselskapet og landbruksselskapet i Romsdals amt, samt styrmedlem i den lokale sparebanken.

Valperioden 1910-12 representerte Sandnes einmannskrinsen Søndre Sunnmør på Stortinget, vald for Frisinna Venstre. Han vart vald i andre valomgang, med støtte frå fråhaldrørsla fekk han fleire røyster enn motkandidaten frå Venstre, Anders Vassbotn. På Tinget hadde Sandnes plass i Næringskomite nr 1.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Sakshaug gamle kyrkje** ligg i Inderøy kommune i Trøndelag og er ei steinkyrkje i normannisk stil med gotiske trekk.

Historikk
---------

Kyrkja vart vigsla av Erkebiskop Øystein i 1184 og vart teken ut av bruk i 1871 då nye Sakshaug kyrkje vart vigsla. Kyrkja vart overdregen til fortidsminneforeningen i 1873 og vart restaurert frå 1910 til 1958 etter å ha stått utan tak og interiør sidan 1873. Ved vindauga og korbogen finst det steinhoggarmerke som viser at det var steinhoggarar frå bygginga av Nidarosdomen som bygde denne kyrkja.

Bygningen
---------

Portal på nordveggen
Veggane er i kistemurar i kalkstein, og kyrkja er forsterka med støttemurar på sørsida. Grunnplanet har rektangulært skip og nært kvadratisk kor. Sakristiet vart bygd ca. 1430 over ei kjelde på sørsida og var opphavleg eit kapell. Portalane i skipet er romanske (rundboga), men portalen til koret i sør er spissboga med marmor og kapitelar.

Dekor
-----

Kyrkja er sparsommeleg dekorert utvendig. På nord- og vest-sida er det s.k. demonmasker som var vanleg på tida kyrkja vart bygd. Det har vore tårn på kyrkja før - på tersklane til portalen på sørsida er det rissa inn eit bilete av kyrkja med tårn. Kyrkja hadde også tårn då ho vart teken ut or bruk i 1871, men kyrkja har ikkje tårn i dag.

Interiør
--------

Demonmaske frå nordveggen
Døypefonten er frå mellomalderen og er teken vare på. Preikestolen er i tre og frå 1646 og er skoren ut av *Johan Bilthugger* og er måla av *Johan Kontrafeier*. Det oppmura altarbordet har eit relikviegøyme i altarplata.

Kjelder
-------

* Plakett frå Fortidsminneforeninga ved kyrkja
* Nettstaden til Fortidsminneforeninga Arkivert 2007-12-23 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Eldre fotografi av Sakshaug gamle kyrkje, fotograf: Anders Beer Wilse
* 

* Sakshaug gamle kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Stiklestad prosti |
| --- |
| Alstadhaug • Bamberg • Bartnes • Beitstad • Bodom • Egge • Ekne • Follafoss • For • Frosta • Følling • Heggstad • Henning • Hustad • Kvam • Levanger • Logtun • Malm • Markabygda • Mosvik • Mære • Okkenhaug • Sakshaug gamle • Sakshaug • Salberg • Sela • Skei • Snåsa • Steinkjer • Stiklestad • Vera • Verdalsøra • Vestvik • Vinne • Vuku • Ytterøy • Åsen |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GeoNames
* SSR (namn)

 |
*Fortaus-servering på Engebrets Kafé* av Christian Krohg. Johannes Brun, Hans Jæger og Hjalmar Hammer er avbilda.
**Kristianiabohemen** var ein krins kunstnarar, kulturarbeidarar og forfattarar i Kristiania på 1880-talet. Desse vart kalla bohemar av di dei gjorde opprør mot tradisjonelle normer for moral og samfunnsliv. Rørsla høyrde til naturalismen, men med den tydelige vekta dei la på kjensler peika ho også frem mot neste litterære periode, modernismen (nyromantikken). 

Leiaren for denne gruppa var forfattaren Hans Jæger (1854-1910). Oda Lasson var den kvinnelege leiarfiguren. Andre kjende bohemar var Christian Krohg, Jon Flatabø, Haakon Nyhuus og Nils Johan Schjander. Forfattaren Arne Garborg var også knytt til miljøet.

Kristiania-bohemene er kjend for sine ni Bohêmbud, som har opphav i eit stykke trykt i bladet *Impressionisten* nr. 8 i februar 1889. Bodorda er ofte tillagde Hans Jæger. Forsking gjort av til dømes Ketil Bjørnstad til den biografiske romanen *Jæger - en rekonstruksjon* tilseier at utgjevarane av bladet, Johan Collett Michelsen, Oda og Christian Krohg, skreiv boda sjølv som ein parodi på Jæger, som dei var i krangel med nett då. 

I ettertid har miljøet kring Kristianiabohemen inspirert fleire kunstnarar. Musikkverket *Leve Patagonia* av Ketil Bjørnstad tek utganspunkt i Kristianiabohemen sin draum om å starta på nytt i eit land langt vekke. Til dømes kunne dette vera Patagonia.

Kjelder
-------

1. ↑  Ketil Bjørnstad *Jæger - en rekonstruksjon*, (s. 550)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Jæger og Kristianiabohemen Arkivert 2006-10-18 ved Wayback Machine. på  Arkivert 2009-10-20 ved Wayback Machine.
* Mitt Patagonia Arkivert 2005-03-07 ved Wayback Machine.

Litteratur
----------

* Halvor Fosli: *Kristianiabohemen : byen, miljøet, menneska*, Oslo 1994.
**Kristian Solvang** (fødd i 1943 på Blaksæter i Stryn kommune) er ein norsk filolog, pedagog og sakprosaforfattar.

Utdanning
---------

Han gjekk på fireårig allmenn- lærarutdanning i Volda frå 1961 til 1965. I 1969 avslutta han Cand.mag.-graden med faga tysk og nordisk ved NTNU i Trondheim og tok mastergrad i nordisk i 1986 ved det same universitetet. Mastergradsoppgåva var i stadnamnvitskap og heiter «Stadnamn på Blakset og Fjella».

Arbeid
------

Solvang var lektor ved Sunnfjord folkehøgskule i Førde i 19 år, frå 1972 til 1991. Seinare arbeidde han i 10 år ved dei vidaregåande skulane i Førde, Dale i Sunnfjord og Stryn. 

Frå 1997 til 2009 var han utanlandslektor ved nordisk institutt ved Universität Wien og Vilnius Universitet.

I 1990-åra arbeidde han på deltid med vitskapleg handsaming av stadnamn for Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane. Då handsama han stadnamn for Vågsøy, Selje og Hornindal. Frå 2010 var han igjen engasjert på deltid med vitskapleg handsaming av stadnamn frå kommunane Stryn og Luster. Til saman har Kristian Solvang handsama ca. 51 000 stadnamn vitskapleg for Fylkesarkivet.

I tidsrommet 2014-2018 skreiv han 120 korte artiklar om lokale stadnamn i lokalavisa «Fjordingen» i Stryn.

Frå 2015 til 2017 hadde han korte stadnamninnslag i lokalradioen NRK Sogn og Fjordane. I 2018 gav han ut boka «Frå Sumobrytaren til Bokkjesteinen, stadnamn frå Stryn og heile fylket» på eige forlag.

I 2019 skreiv han 50 illustrerte nettartiklar om opphavet til stadnamn til Kulturhistorisk leksikon hjå fylkesarkivet. Dette var eit prosjekt som blei støtta av Kulturrådet.

I dag skriv han fortsatt for Fjordingen og deltek i vegnamn-arbeidet i regi av Stryn kommune.

Bibliografi
-----------

* 2019: femti illustrerte nettartiklar om opphavet til stadnamn i Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane sitt leksikon Kulturhistorisk leksikon på www.fylkesarkivet.no
* 2018: Frå Sumobrytaren til Bokkjesteinen: stadnamn frå Stryn og heile fylket. Eige forlag.
* 2014-2018: 120 korte artiklar om lokale stadnamn i avisa Fjordingen.
* 1986: Stadnamn på Blakset og Fjella. Eige forlag, mastergradsoppgåve.

### I tidsskrift - eit utval

* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

Kjelder
-------

1. ↑  Stølen, Kjell Arvid (14. september 2016). «Kusmehjellskleiva sette han fast». *NRK*. Henta 27. februar 2020.
2. ↑  R, Postet av; september 2019, i Melvær Publisert 08 april 2019 | Oppdatert 16. «Prosjektet «Nettartiklar om opphavet til stadnamn» - Fylkesarkivet i Vestland». *www.fylkesarkivet.no* (på norsk). Henta 27. februar 2020.
Lyden av plystring
Ann Rutherford, Red Skelton og Diana Lewis plystrar i den amerikanske krimkomedien *Whistling in Dixie* frå 1942.
Ulike metodar for å plystra med fingrane (*Le Monde illustré*, 1893)
**Plystring** (frå norrønt *blístra*) er det å laga ein fløytande lyd med munnen. Ein plystrar ved å blåsa ein luftstraum som kan tilpassast av leppene, tunga, tennene og fingrane. Munnhola fungerer som resonanskammer til å forsterka lyden. 

Ein kan også laga liknande lydar ved hjelp av hendene (handfløyte), grasstrå eller instrument, som dommarfløyte eller båtmannspipe. Fleire dyr lagar også plystreaktige lydar.

Bruk
----

Folk kan plystra for å få merksemd, kommunisera eller laga musikk. Fleire stader i verda finst det plystrespråk, der ulike plystra lydar har tyding. 

Jazzmusikaren Toots Thielemans kunne til dømes plystra eit overlegg på ein gitarsolo, medan Roger Whittaker plystra solomelodiar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Plystring» frå Wikipedia på bokmål, og «Whistling» frå Wikipedia på engelsk den 11. august 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Plystring**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* BBC Things

 |
**Kristian Stuvik Holm** (fødd 16. februar 1998) er ein norsk sjakkspelar, noregsmeister i sjakk 2021, og Internasjonal Meister i sjakk (IM).

Internasjonal Meister i sjakk
-----------------------------

Kristian Stuvik Holm vart IM etter sterke resultat i tre internasjonale turneringar i Kecskemet i Ungarn. I desember 2012 - januar 2013 tok han 7,5 poeng på 10 rundar, i september 2014 tok han 8 poeng på 10 rundar, og februar 2015 tok han 7,5 poeng på 10 rundar. Han hadde dermed oppfylt kravet om IM-resultat i turneringar med til saman minst 27 parti. Rating-kravet, kravet til eigen rating over 2400 oppfylte han også med 2414 pr. 1. mars 2015. Han vart deretter utnemnd til IM av Verdssjakkforbundet på FIDE-møtet i Chengdu, Kina 26-29. april 2015.

Noregsmeister i sjakk for 2021
------------------------------

Kristian Stuvik Holm vart noregsmeister i sjakk for 2021 med 6,5 poeng på 9 rundar, 4 sigrar og 5 remisar. Dette var same poengsum som førehandsfavoritten Jon Ludvig Hammer. Holm fekk tittelen på betre kvalitetspoeng, altså at han hadde møtt relativt sterkare motstand. At Holm vann NM var ei overrasking, han var rangert som nr. 10 i turneringa.

Napp i stormeister-tittelen
---------------------------

Prestasjonen i NM 2021 ga han også eit andre napp i stormeister-tittelen. Den første innteikninga kom med tredjeplassen han tok i NM 2019. Det tredje nødvendige stormeister-nappet kom i ei turnering i Spania i juli 2022, med 7 poeng på 10 rundar. For å bli stormeister i sjakk må Holm dessutan klare å få eigen Elo-rating over 2500. Etter det tredje stormeisternappet mangla det 20 ratingpoeng.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kristian Stuvik Holm si spelarside hos FIDE
* Kristian Stuvik Holm sine parti hos NorBase
* Kristian Stuvik Holm sine sjakkparti hos Chessgames.com

Fotnotar
--------

1. ↑  Søknaden om IM-tittel for Kristian Stuvik Holm frå Norges Sjakkforbund
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
**Nordtrafikk** er eit transportselskap som driv gods- og ambulansetransport i Nordland og Finnmark. Selskapet har hovudkontor på Sortland. Nordtrafikk dreiv tidlegare også buss-, ferje- og lokalbåttrafikk, men denne delen av selskapet (Nordtrafikk Buss og Nordtrafikk Maritim) blei i oktober 2006 kjøpt opp av Veolia Transport.

Veolia har bestemt at bussdrifta i Nordland skal drivast under namnet Vestfjord Buss, medan bussdrifta i Troms skal drivast under namnet Hålogaland Buss. Den maritime delen av selskapet i Nordland skal drivast under namnet Helgelandske, eit transportselskap som blei kjøpt opp av Veolia i 2005.

Nordtrafikk-konsernet består i dag av følgjande dotterselskap: Nordtrafikk Ambulanse AS, Nordtrafikk Ambulanse Finnmark AS, Nordtrafikk Gods AS og Nordtrafikk Gods Lofoten AS.

Nordtrafikk blei skipa i 1936 under namnet A/L Langøya Biltrafikk. Seinare skifta selskapet namn til Vesterålens Trafikklag AS. I 1988 fekk morselskapet namnet Nordtrafikk AS.

Leiing
------

Ole Lund Riber var konsernsjef fra 1987 til selskapet vart seld. Før ´87 var Ole Lund Riber soussjef i Nordtrafikks forgjengar Vesterålen Trafikklag.

Bedriftsovertakinger
--------------------

* 1990 Boldevins Bilruter AS, Nordland (buss- og godstrafikk)
* 1996 Harstad Oppland Rutebil AS, Troms (busstrafikk)
* 1997 Nordland Ambulanse AS, Nordland (ambulansetrafikk)
* 1999 AS Lofoten Trafikklag, Nordland (buss-, ferje- og godstrafikk)
* 2000 TB-Invest AS / Trysilbussen AS, Hedmark (buss- og godstrafikk)
* 2001 Ambunor AS, Finnmark (ambulansetrafikk)

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisielle nettsider (Med rutetider)
* Ole Lund Riber si nettside Arkivert 2013-06-21 ved Wayback Machine.

Referansar
----------

1. ↑  Vesterålen Online: Nordtrafikk blir "Vestfjord buss"[*daud lenkje*]
2. ↑  *Harstad Tidende: Hålogaland Buss er ny-navnet*, arkivert frå originalen 27. september 2007, henta 16. september 2011

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* BR orgnr

 |
|  |
| --- |
| ***«Louder»***  Singel av Raylee |
|  |
| **Land** | Noreg |
| **Språk** | Engelsk |
| Låtskrivar(ar) | Andreas Stone Johansson og Ricky Hanley |
|

**«Louder»** er ein singel av Raylee. Songen er skriven av Andreas Stone Johansson og Ricky Hanley. 21. januar 2015 vart ein del av songen offentleggjort av Norsk rikskringkasting i ein presentasjonsvideo på 15 sekundar, laga i samband med Melodi Grand Prix 2015.

Eurovision
----------

### Melodi Grand Prix 2015

21. januar 2015 vart «Louder» presentert som eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2015, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike. Songen vart framført på engelsk av Raylee, men kva for plassering bidraget fekk er ukjend.

Fotnotar
--------

1. 1 2 3 4 5  «Raylee». Norsk rikskringkasting. 21. januar 2015. Henta 29. januar 2015.
2. ↑  Simon Storvik-Green. «Mørland & Debrah Scarlett take the Norwegian flag to Vienna!» (på engelsk). Eurovision.tv. Henta 18. mars 2015.

| * v
* d
* e
Songar i Melodi Grand Prix 2015 |
| --- |
| *Cinderella***·** *Heaven***·** *Thunderstruck***·** *We Don't Worry***·** *Next To You***·** *Human Beings***·** *Ta meg tilbake***·** *A Monster Like Me***·** *Louder***·** *En godt stekt pizza***·** *All Over the World* |
Staden som tradisjonen har identifisert som *Golgata-- med «Den heilage gravkyrkja»*
**Golgata**, eller *Hovudskallen*, er ein rettarstad utanfor Jerusalem. Her vart Jesus krossfesta i lag med to opprørarar. Namnet er ein gresk form av det arameiske *Gûlgaltâ*, som tyder «hovudskalle», og namnet kan anten referere til ein naturformasjon som liknar ein hovudskalle eller til ein stad det ligg mange hovudskallar. Golgata skal ligge ein stad utanfor Jerusalem.


|  |  |
| --- | --- |
| Daa gav han Jesus yver til deim, so han skulde krossfestast.So tok dei Jesus med seg. Han bar sjølv krossen sin, og gjekk ut til Skallestaden dei kallar— paa hebraisk kallast det Golgata —.  Der feste dei honom til krossen,  og saman med honom tvo andre,ein paa kvar sida og Jesus midt i mellom.

Joh. 19, 16-18 (Studentmaallaget si bibelumsetjing, 1921)   |  |

På staden som etter kyrkjeleg tradisjon er identifisert som Golgata, er det reist ei kyrkje, «Den heilage gravkyrkja». General Charles Gordon har utpeika ein alternativ stad, «Gordons Golgata». Staden liknar påfallande eit kranium - ein likskap som likevel skal ha oppstått i nyare tid. Her er det ein islamsk gravplass. 

Ein alternativ stad for Golgata, aust for Jerusalem

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* NKC

 |
|  |
| --- |
| ***Lotta Love***  Singel av Nicolette Larsonfrå albumet *Nicolette* |
|  |
| B-side | «Angels Rejoiced» |
| **Utgjeve** | 4. november 1978 |
| **Innspelt** | 1978 |
| **Sjanger** | Softrock |
| **Lengd** | 3:11 (radioedit)4:14 (utvida) |
| **Selskap** | Warner Bros. |
| Låtskrivar(ar) | Neil Young |
| **Produsent** | Ted Templeman |
|
| Nicolette Larson-kronologi |
|  | *Lotta Love* | «Rhumba Girl»(1979)
 
 |

«**Lotta Love**» er ein song av Neil Young frå albumet *Comes a Time* frå 1978. 

Nicolette Larson, som song harmonivokal på albumet til Young, spelte inn ei utgåve av songen som debutsingelen sin. Singelen nådde 8. plass på den amerikanske singellista. Singelen vart òg ein hit i Australia (11) og New Zealand (22).

Larson samarbeidde med Young på *American Stars 'n Bars*, og ein dag køyrte ho i lag med Young i bilen hans då dei høyrte på ein kassett med demoen av «Lotta Love». Young sa at songen var hennar om ho ønskte han. Larson si utgåve av «Lotta Love» har strykarar, blåsarar og ein fløytesolo, og presenterte songen som optimistisk. 

Singelen til Larson kom ut omtrent samstundes med albumet til Neil Young, fordi albumet vart utsett ei stund. Singelen hennar vart derfor halde tilbake i tilfelle Young sjølv kom til å gje songen ut som singel. Han gav derimot berre ut songen som B-side til songen «Comes a Times». 

Det vart òg gjeven ut ein lengre discoversjon av singelen til Larson. 

Ei konsertutgåve av songen vart gjeven ut på konsertalbumet til Larson, *Live at the Roxy* i 1978. Ei konsertutgåve med Neil Young vart gjeven ut på *Live Rust* i 1979.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lotta Love» frå Wikipedia på engelsk, den 28. oktober 2010.*
**Alf Kristian Theodor Wiig** (24. august 1891–10. juli 1974) var ein norsk biskop og ordførar.

Wiig var fødd i Kristiansund. Han tok teologisk embetseksamen i 1917 og var i åra etterpå knytt til KFUM i Bergen. Han gjorde teneste som sokneprest i Karasjok frå 1923 og Sortland frå 1934, og var òg prost i Hammerfest og Vesterålen. Han var òg ordførar i Karasjok (1932–34).

Etter krigen vart han fylkesprost i Finnmark (1945–1952) med spesielt ansvar for attreisning av kyrkja sine bygningar og eigedomar. I 1952 vart han først domprost i Tromsø, før han vart oppnemnd til den første biskopen i det nye Nord-Hålogaland bispedømme (1952-1962). Han var pådrivar for den første kvinnelege presten i landet Ingrid Bjerkås (1961). Han vart heidra med Petter Dass-medaljen i 1967. Han fekk òg St. Olavs orden.

Wiig var gift med Margrethe Wiig (1903-2002), forfattaren av den første samiske ABC-boka.

Referansar
----------

1. ↑  Aftenposten morgen – Nekrolog (11. juli 1974, s.15)

* *Denne artikkelen bygger på «Alf Wiig» frå Wikipedia på bokmål, den 31. august 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* ISNI

 |
**Alf Lund** (1851–1918) var ein norsk offiser og ingeniør, son av Bernt og Hedevig Lund.

Lund blei offiser i 1873, tilsett i Kristiansandske infanteribrigade, der han blei oberstløytnant i 1904. 1907—1910 var han oberst i Bergenske brigade og blei så generalmajor og leiar for Kristiansandske brigade, ved ny hærordning 1. januar 1911 blei han leiar for tredje (kombinerte) brigade. 

Lund tenestegjorde 1882—1883 i den austerrikske hæren, 1889 i ein belgisk skyteskole og deltok i dei franske haustmanøvrrane i 1908. 1891—1893 var han sekretær i geværkomitéen og han var i fleire år lærar ved skyteskulen til infanteriet.

Som ingeniør arbeidde han i heimlandet ved undersøkinga av Vestlandsbanen og Setesdalsbanen og ved bygginga av Grevskabsbanen, Ofotbanen, Tyvold—Arvedalsbanen og Sulitjelmabanen med fleire. Dessutan var han verksam ved jernbaneanlegg i Sverige og Spania. Endeleg styrte han frå 1899 til 1904 saman med broren, oberstløytnant Ole Wilhelm Lund, Luossavarabolaget sitt store og mangearta anlegg i Narvik.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alf Lund» frå Wikipedia på dansk, den 9. juli 2020.*
	+ *Wikipedia på dansk oppgav desse kjeldene:*
		- Lund, Alf i Projekt Runeberg
Roslagsbanan nord for Rydbo i Österåkers kommun.
Endestasjonen *Stockholms östra station* har nedgang til tunnelbanestasjonen *Tekniska högskolan* på T-banelinja *röda linjen* og ein bussterminal.
**Roslagsbanan** er ein elektrifisert, dels einspora dels, dels dobbeltspora smalspora lokalbane for persontrafikk i Stockholms län i Sverige. Toga får straum frå ei kontaktleidning med 1 500 V likestraum.

Banen går ut frå *Stockholms östra station*, deler seg i tre linjer, ei mot Kårsta, ei mot Österskär og ei mot Näsbypark, og dekkjer Stockholms nordaustre forstader og landsbygder. Til saman har Roslagsbanan ei lengd på 65 kilometer med 38 stasjonar og haldeplassar, og er mellom dei mest trafikkerte jarnbanane i Sverige, rekna i talet på ferdafolk. 

Roslagsbanan er ein resterande part av den tidlegare *Stockholm-Roslagens järnvägar*. Sporvidda er berre 891 millimeter, eller tre gamle svenske fot, i motsetnad til den vanlege sporvidda for jarnbanar, trikkar og tunnelbanar på 1435 millimeter, og er den einaste attverande smalspora jarnbanen i Sverige som framleis har regulær trafikk. Banen er no eigd av Storstockholms Lokaltrafik (SL), som er heilt eigd av Stockholms läns landsting, men drifta av toga er sett vekk til eit privat trafikkselskap som nyttar elektriske motorvogntog bygd i åra 1988–1995.
**Alfonso Leng Haygus** (11. februar 1894–11. november 1974) var ein chilensk postromantisk komponist og tannlækjar. Komponisten Carmela Mackenna var tanta hans.

Biografi
--------

Alfonso Leng vart fødd i Santiago. Han vart kjend for å komponera det fyrste viktige symfoniske verket i chilensk tradisjon, «La Muerte de Alsino» (1922). Dette er eit symfonisk dikt inspirert av ein roman av den chilenske forfattaren Pedro Prado. Alfonso Leng komponerte i tillegg ei rekkje ulike verk, inkludert mange songar på ulike språk samt ei rekkje viktige verk for piano. Eit døme på det sistnemnde er dei fem «Doloras» (1914), som han seinare orkestrerte og ofte spelte på konsert i Chile og Latin-Amerika. 

Alfonso Leng vann den nasjonale kunstprisen i Chile i 1957. Som tannlækjar vart han kjend som hovuddrivkrafta bak tannlækjarfakultetet ved Universidad de Chile, og han vart utvald til å vera den fyrste dekanen ved fakultetet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er omsett frå «Alfonso Leng» frå Wikipedia på engelsk, den 27. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)

 |