recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Avtalefesta pensjon (AFP)** er ei ordning med førtidspensjon for tilsette i føretak som gjennom tariffavtale (overeinskomst) deltar i AFP-ordninga. 

Ordninga vart innført ved tariffoppgjeret mellom LO og NHO i 1988. Den første tida kunne arbeidstakarar med rett til AFP, gå av med førtidspensjon frå 66 år, om dei ønskte det. Ordninga har sidan blitt gunstigare for arbidstakarane, slik at dei i 2008 kan gå med valfri førtidspensjon frå fylte 62 år. Det er òg høve til å ta ut delpensjon i kombinasjon med deltidsarbeid.

For at AFP–pensjonistane ikkje skal tape pensjonspoeng og slik få mindre alderstrygd, vert dei godskrivne pensjonspoeng i folketrygda dei åra dei mottar AFP. Slik vil dei få den same alderstrygda som dei ville fått om dei hadde stått i arbeid heilt til dei fylte 67 år.

Ordninga er finansiert ved at staten betaler 40 % av pensjonsutgiftene for AFP–utbetalingar som skjer etter fylte 64 år. For førtidspensjonistar mellom 62 og 64 år er ordninga finansiert av premie og eigenbetaling frå medlemsbedriftene.

Ordninga LO og NHO har forhandla fram gjeld berre private føretak, men stat og kommune har ei tilsvarande ordning. 

8 av 10 arbeidstakarar har tariffavtalar som gjer at dei kan ta ut frivillig førtidspenson. Rundt 25 prosent av dei går av ved 62 år, blant 66-åringane er det nær 70 prosent som har gått av med AFP.

Referansar
----------

1. ↑

Bakgrunnsstoff
--------------

* Felleskontoret for LO/NHO-ordningene[*daud lenkje*]
* Vedtekter for AFP-ordninga Arkivert 2009-03-12 ved Wayback Machine.
* *AFP på en to tre* - Magnus Marsdal ISBN 9788292866030
***New Super Mario Bros. Wii*** er eit siderullande plattformspel utvikla og publisert av Nintendo for Wii. Det vart gjeve ut 15. november i Nord-Amerika, 20. november i Europa og 3. desember i Japan. Spelet er det første i Mario-serien sidan Mario Bros. som stør fleire spelarar samtidig på same skjerm.

Oppsett
-------

*New Super Mario Bros. Wii* tek element frå *New Super Mario Bros.* for Nintendo DS og legg til fleirspelar for opp til fire på same skjerm samtidig. Det blir spelt ved at Wii-fjernkontrollen blir heldt horisontalt. For å hoppa eller skyta eldkuler kan ein trykkje på knappane, medan ein må skake på Wii-fjernkontrollen for å spinne rundt i lufta og å løfte opp andre spelarar.

Figurane ein kan kontrollere er Mario (første spelar), Luigi (andre spelar) og to Toad-figurar; ein blå (tredje spelar) og ein gul (fjerde spelar). Spelarane kan plukke kvarandre opp og kasta han som blir lyfta. Om ein spelar døyr kan han kome tilbake til spelet om ein av dei andre spelarane kjem borti ei boble som han kjem svivande inni. Utstyr kan ein skaffa seg gjennom ?-blokker eller bobler som kjem svivande langs skjermen. Nye ting som gjev ein figur nye eigenskapar er blitt lagde til; ein propelldrakt som lèt ein flyga, ein pingvindrakt som lèt ein skli på magen og frysa fiendar og ein isblom som berre lèt ein fryse fiendar. Det blir også mogleg for spelarane å ri på Yoshi i nokre avgrensa nivå.

Kjelder
-------

Bakgrunnsstoff
--------------

* *New Super Mario Bros. Wii* Arkivert 2009-10-23 ved Wayback Machine. hjå Nintendo.no
* Offisiell europeisk nettside

| * v
* d
* e
*Super Mario*-serien |
| --- |
| Hovudserie | 

|  |  |
| --- | --- |
| Konsoll | * *Super Mario Bros.*
* *The Lost Levels*
* *Bros. 2*
* *Bros. 3*
* *World*
* *World 2: Yoshi's Island*
* *64*
* *Sunshine*
* *Galaxy*
* *New Bros. Wii*
* *Galaxy 2*
* *New Bros. U*
	+ *New Luigi U*
* *3D World*
* *Maker*
* *Odyssey*
* *Maker 2*
 |
| Handhalde | * *Super Mario Land*
* *Land 2: 6 Golden Coins*
* *New Super Mario Bros.*
* *3D Land*
* *New Bros. 2*
* *Run*
 |

 | The official Super Mario series logo |
| Biprodukt | 
* *Wario Land: Super Mario Land 3*
* *Super Princess Peach*
* *Captain Toad: Treasure Tracker*
* *Bros. 35*

 |
| Remakar | 
* *Bros. Deluxe*
* *Advance*
* *Advance 2*
* *Advance 3*
* *Advance 4*
* *64 DS*

 |
| Kompilasjonar | 
* *All-Stars*
* *3D All-Stars*

 |
Teikning over Niwuew Merwede-kanalen, om lag 1868 (stipla linje).
**Nieuwe Merwede** («Nye Merwede») er ein kanal som vart bygd i 1870 for å lage ei grein i Rhinen-Maas-deltaet. Han vart grave ut langs fleire mindre bekkar for å redusere faren for flaum ved å ta vatn bort frå Beneden Merwede, og for å regulere elvetrafikken i det stadig meir tilmudra deltaet. 

Ho er ein av fleire elvar som heiter Merwede. Elva Boven Merwede («Øvre Merwede»), ei fortsetjing på Rhinen-Waal og Maas (i dag Afgedamde Maas) elvane etter dei renn saman ved Gorinchem, deler seg ved byen Hardinxveld-Giessendam i elvane Beneden Merwede («Nedre Merwede») i nordvest og Nieuwe Merwede i sørvest. Nieuwe Merwede renn saman med Bergse Maas nær Lage Zwaluwe og dannar estuaret Hollands Diep, og skil øya Dordrecht frå Biesbosch nasjonalpark.

Det er ingen bruer eller tunnelar som kryssar Nieuwe Merwede, men ei bilferje går frå Dordrecht i vest ved Kop van 't Land til Brabantse Oever i Werkendam (Biesbosch).

Bakgrunnsstoff
--------------

* Ferja over Nieuwe Merwede

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Nieuwe Merwede» frå Wikipedia på engelsk, den 8. februar 2008.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Områda Finland avstod til Sovjetunionen etter Moskvafreden 1940
**Moskvafreden** vart underteikna den 12. mars 1940 mellom Finland og Sovjetunionen. Freden trådde i kraft den 13. mars og avslutta vinterkrigen.

Fredsvilkåra
------------

Finland var tvinga til å godta harde fredsvilkår; krigen hadde tappa den finske arméen for ressursar, og det var fare for eit fullstendig sovjetisk gjennombrot. Sovjetunionen var likevel villig til å slutte fred, for ikkje å risikere å hamne i krig med Storbritannia og Frankrike, som begge hadde signalisert støtte til Finland. 

Sovjetunionen var likevel slik stilt at dei kunne diktere fredsvilkåra etter måten fritt. Finland måtte avstå om lag 35 000 km² land, og meir enn 400 000 karelar og andre fordrivne flyktningar måtte finne ny bustad i Finland. 

Finland måtte avstå

* Karelska näset (med byane Viborg og Kexholm)
* Ladoga-Karelen (med byen Sordavala)
* Delar av Salla og Kuusamo
* Finlands del av Fiskarhalvøya i Petsamo
* Dei ytste øyane i Finskebukta: Hogland, Tytterskär, Lövskär og Seitskär

Fredsavtalen kravde vidare at

* Finland skulle leige ut odden Hangö til Sovjetunionen som flåtebase i 30 år
* Finland skulle yte erstatning for maskiner og anna som dei evakuerte hadde teke med frå Karelen
* Finland ikkje skulle alliere seg mot Sovjetunionen

Finnane kalla snart Moskvafreden for «mellomfreden». Revansjelysten var sterk i mange grupper. Etter det tyske åtaket på Noreg i april 1940 vart nordområda endå viktigare strategisk, og Finland og Tyskland kom til å stå på same side mot Sovjetunionen i den finske framhaldskrigen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Moskvafreden (1940)» frå Wikipedia på svensk, den 20. oktober 2008.*
Rulletrapper ved Den store moskeen i Isfahan.
**Rulletrapp** er eit transportmiddel med trappetrinn festa på eit elektrisk drive band som kan frakta brukarar opp eller ned mellom ulike nivå. Innretninga blei først teken i bruk i USA i 1896.

Rulletrapper er vanlege der mange folk skal flytta på seg, som på undergrunns- og togstasjonar, kjøpesenter og stormagasin, hotell, stadion og andre offentlege bygningar.

Historie
--------

Rulletrapper av tre ved Greenford stasjon i London.
Oppfinninga av rulletrappa blir tillagd amerikanske George Wheeler og Charles Seeberger, sjølv om Nathan Ames og Jesse W. Reno, som også var amerikanske, kvar for seg hadde teke patent på rulletrapper i 1859 og 1892, utan at desse nokon gong blei laga. Charles Seeberger kjøpte patentet til Wheeler og vidareutvikla det. Han bygde ein prototype i 1899. Elles hadde ein laga ei rulletrapp utan trinn i London allereie i 1898. Seeberger gjekk saman med heisprodusenten Otis og laga ei rulletrapp som vekte stor merksemd på Verdsutstillinga i Paris i 1900. Etter dette blei rulletrapper utbreidde, særleg i USA.

Verkemåte
---------

Mekanismen i ei rulletrapp i Praha.
Rulletrapper har trinn danna av endelause band som blir drivne rundt av kjeder. Kvart trinn går til enden av trappa (toppen eller botnen) og går så under beltet. 

Rulletrapper er bygd opp på den måten at det er hovudkjeder på begge sider langs heile rulletrappa som trinna er festa i. Hovudkjedene (som er like sykkelkjeder, berre rundt 20 gonger så store) går langs sidene av rulletrappa og snur i boge oppe og nede (øvre og nedre vendestasjon). Alle trinn er festa til kjedene med stor presisjon slik at rillene på trinna går inn i kvarandre for å unngå klemfare i form av å kunne få ein finger eller anna imellom. Trinna følgjer kjedene heile vegen rundt. Det er også ein drivkjede i øvre vendestasjon som er kopla til motor og snekke som trekker hovudkjedene og trinna rundt. Ein motor er på mellom 5 og 9 kW.

Bruk
----

Brukarar står på høgresida på denne rulletrappa i Umeda i Japan.
Sidan ei rulletrapp vanlegvis går ein veg heile tida, kan mange menneske bruka henne utan å måtta venta, bortsett frå når det er svært stor pågang. Nokre stader er det vanleg at ein stiller seg på ei side av trappa om ein skal stå i ro, slik at dei som vil gå i rulletrappa kan gå forbi. Dette er særleg kjend frå rulletrappene ved London undergrunnsbane.

Kjelder
-------

1. ↑  «rulletrapp» i *Store norske leksikon*, snl.no.
2. ↑  Ames, N. (9. august 1859), *Revolving Stairs, U. S. Patent 25076*
3. ↑  Reno, Jesse W. (Mars 1892), *Endless Conveyer or Elevator, U. S. Patent 47091815.*
4. ↑  Lancaster, Bill. *The Department Store: a Social History*. London: Leicester University Press, 1995: 50.

* *Denne artikkelen bygger på «Rulletrapp» frå Wikipedia på bokmål, den 2. januar 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* BNE
* BBC Things

 |
Koordinatar: 60°47′S 44°31′W﻿

**Murray Islands** er ei gruppe småøyar som ligg 1,2 nautiske mil (2,2 km) søraust for Cape Whitson, utanfor sørkysten av Laurie Island i Sør-Orknøyane. Ho vart oppdaga i 1823 av Matthew Brisbane, som utforska sørkysten av Laurie Island under rettleiing frå James Weddell. Namnet dukkar først opp på karta til Weddell,m en er truleg namngjevne etter James Murray frå London, som lagde kronometera som vart nytta på reisa til Weddell. 

Booya Stones vert sagt å vere tre heilage steinar på Murray Islands, vakta av prestar. Steinane skal lyse med eit blått lys. Den australske forfattaren Ion Idriess skreiv at lyset vert fokusert til ei stråle og retta mot eit menneske og dette skapar ein røntgenteffekt som nesten alltid medfører død. Då europearane kom til Murray Islands skal prestane ha gøymd steinane og ingen veit i dag kvar dei er.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

1. ↑  Colin, Wilson (1997). *The Unexplained Mysteries av Universe*. Dorling Kindersley. ISBN 978-0-7513-5983-1.

* *Denne artikkelen bygger på «Murray Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 2. november 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Murray Islands» (innhald frå Geographic Names Information System).



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Murray McLachlan** (fødd 6. januar 1965) er ein britisk konsertpianist fødd i Dundee i Skottland.

Han har eit repertoar på over 40 konsertar, og har opptredd som solist med mange leiande britiske orkester. Han stod for den siste konsertframøringa i Royal Albert Hall på 1900-talet då han spelte Gershwin sin *Rhapsody in Blue* under 'Millennium Proms' med BBC Concert Orchestra under Christopher Warren-Green. I sesongen 2000–2001 debuterte han som dirigent då han dirigerte Mozart Festival Orchestra på ein nasjonal turné.

Han har spelt inn fleire syklusar av russisk musikk: Prokofjev, Kabalevskij, Khatsjaturian, Tsjerepnin, Weinberg, Stsjedrin og Mjaskovskij. Diskografien hans omfattar også musikk av Sjostakovitsj, Hamish MacCunn, Erik Chisholm, John Ramsden Williamson og Marcus Blunt og ein konsert basert på skisser etterlatne av Grieg til ein andre pianokonsert. Han har også gjeve ut eit crossover-album med jazzsaxofonisten Tommy Smith.

McLachlan framførte urpremieren på Jeremy Thurlow sin pianokonsert, og har også stått for urframføringar av verk av andre komponistar, som Ronald Stevenson, Charles Camilleri, Michael Parkin, og Beethoven. Innspelinga hans av John McLeod sitt verk Piano Music blei vald ut som *Record of the Week* i *Glasgow Herald*, og innspelinga hans *Piano Music from Scotland* blei tildelt ein rosett i *Penguin Guide to Compact Discs*.

Som Head of Keyboard ved Chetham's School of Music i Manchester har McLachlan også verka som lærar, og har gjeve fleire meisterklassar i Storbritannia.

Kjelder
-------

1. 1 2  «Murray McLachlan / Chetham's». Chetham's School of Music. Henta 19. juni 2021.
2. ↑  Warwick, Norman (25. februar 2020). «MEET THE MUSIC-MAKERS: Murray Mclachlan & family». *Across All the Arts*.
3. ↑  Hall, Charles (2002). *Chronology of Western classical music*. New York: Routledge. s. 1027. ISBN 9780415942171.
4. ↑  «Jeremy Thurlow - Touched with Fire». *SPNM*. Henta 17. august 2021.

* *Denne artikkelen bygger på «Murray McLachlan (musician)» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mai 2023.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* MusicBrainz (artist)
* Discogs (artist)
* AllMusic (artist)

 |
Ein av bilane til Super Aguri F1
**Super Aguri F1** var eit japansk formel 1-lag som var aktivt frå 2006 til 2008. Laget vart grunnlagt av den tidlegare formel 1-køyraren 
Aguri Suzuki i 2005. Laget søkte om å starte formel 1 året etter, men vart opphavleg nekta oppstart av FIA på grunn av manglande innbetaling av 48 millionar dollar i startavgifter. Etter å ha sendt enda ei søknad om å få delta i 2006 sesongen, fekk Super Aguri-laget den 26. januar 2006 endeleg løyve til å køyre 2006 sesongen. Super Aguri F1 nytta denne sesongen Honda-motor, dekk frå Bridgestones og eit chassis som tidlegare sjef i Minardi, Paul Stoddart igjen hadde kjøpt frå det tidlegare formel 1-laget Arrows.

2006-sesongen
-------------

Japanarane Takuma Sato og Yuji Ide var dei opphavleg sjåførane for Super Aguri-laget ved byrjinga av 2006 sesongen, med Franck Montagny som tredje sjåfør. Etter berre 4 løp vart det annonsert at Montagny skulle erstatte Ide som som braut 3 av dei 4 løpa han køyrde i. FIA meinte at Ide trong meir erfaring utanfor Grand Prix, især etter ein kollisjon med Midland-køyraren Christijan Albers under San Marino GP. Montagny vart dermed andre sjåfør, men berre i 7 løp før han òg vart erstatta. Sakon Yamamoto vart den tredje sjåføren i Super Aguri-laget. Han køyrde dei resterande 7 løpa.

2007-sesongen
-------------

For 2007-sesongen var Takuma Sato fortsatt førstesjåfør i laget, medan engelskmannen Anthony Davidson kom inn som andresjåfør. Begge sjokkerte i kvalifiseringa til Canadian Grand Prix då dei kom inn på 10. og 11. plass. Tidlegare hadde Sato berre ein 17. plass som beste kvalifisering. På slutten av løpet hadde Sato droppa ned til ein 12. plass, medan Davidson fekk sitt løp øydelagt etter ein kollisjon alt i fyrste runda. Med smerter fullførte han likevel på ein 16. plass.

Lagets første poeng vart skaffa i Spanish Grand Prix då Takuma Sato kom på ein 8. plass. I Canada kom Sato på 6. plass og fekk tre nye poeng. Etter 10 av 18 løp har Super Aguri F1 4 poeng, alle skaffa av Tsakuma Sato.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Super Aguri F1**

  


|  |
| --- |
| **Konstruktørar og førarar som konkurrerer i Formel 1 meisterskapen i 2008** |
| **Ferrari** | **BMW Sauber** | **Renault** | **Williams** | **Red Bull** | **Toyota** | **Toro Rosso** | **Honda** | **Super Aguri** | **Force India** | **McLaren** |
| 1  Räikkönen2  Massa | 3  Heidfeld4  Kubica | 5  Alonso6  Piquet | 7  Rosberg8  Nakajima | 9  Coulthard10  Webber | 11  Trulli12  Glock | 14  Bourdais15  Vettel | 16  Button17  Barrichello | 18  Sato19  Davidson | 20  Sutil21  Fisichella | 22  Hamilton23  Kovalainen |
Koordinatar: 51°13′0″N 24°43′0″E﻿

**Kovel** (ukrainsk og russisk Ковель, *Kovel*, polsk: Kowel, hebraisk: כהואל) er ein by i Volyn oblast (provins), nordvest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Kovelskyj rajon (distrikt), medan byen sjølv er eit eige rajon i oblastetByen har kring 65 000 innbyggjarar. Kovel har gjeve namn til ein av dei eldste runeinskripsjonane ein kjenner til, men denne vart tapt under andre verdskrigen.

Historie
--------

Kovel, Vokzalnagata, Den andre polske republikken ca. 1918.
Kovel (Kowel) vart først nemnd i 1310. Han fekk byrettar frå den polske kongen Zygmunt Stary i 1518. I 1547 vart Bona Sforza, den polske dronninga, eigaren av Kowel.

Etter delingane av Polen fall byen til Det russiske imperiet for over hundre år. Under første verdskrigen var byen åstad for slaget ved Kovel mellom Sentralmaktene og Det russiske imperiet. I mellomkrigstida var Kovel senter for Kovel fylke i Volhyn voivodskap i Den polske republikken. I andre verdskrigen, etter den tyske invasjonen i Polen og den påfølgjande operasjon Barbarossa vart 18 000 jødar i Kovel myrda av tyskarane, hovudsakleg i august og september 1942. Seinare, i mars og april 1944, var det harde kampar mellom tyskarane og den raude armeen. I 1945 vart området ein del av Den ukrainske sovjetiske sosialistrepublikken. Han har vore ein del av det sjølvstendige Ukraina sidan 1991.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kovel» frå Wikipedia på engelsk, den 18. september 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Municipal official site på ukrainsk». Arkivert frå originalen 27. februar 2012. Henta 18. september 2012.
2. ↑  «Supreme Council of Ukraine».
3. ↑  Photograph from the Boris Feldblyum Collection
4. 1 2 3  Rąkowski, Grzegorz (2005). *Wołyń*. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz". s. 85. ISBN 83-89188-32-5.

| * v
* d
* e
Volyn oblast |
| --- |
| Administrativt senter: Lutsk |
| Berestetsjko**·** Horokhiv**·** Kamin-Kasjyrskyj**·** Kivertsi**·** Kovel**·** Ljuboml**·** Novovolynsk**·** Rozjysjtsje**·** Ustyluh**·** Volodymyr-Volynskyj |  Ukraina |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* NKC
* GeoNames

 |
Rullepølser som er sydde og surra. Foto: Andreas Vartdal

Oppskoren, kokt rullepølse
**Rullepølse** eller **rull** er ein tradisjonell rett som ofte vert laga til jul. Han vert laga av kjøt frå dyresider. Ein kan lage okserull, kalverull, sauerull og lammerull. Rullepølse av sau eller lam vert ofte laga av slagside, sida bak ribbebeina, eller utbeina side. Lammesida vert brukt som det ytste laget i pølsa. Pølsa kan vere laga berre av samanrulla side, eller ein brukar ilegg, kjøt frå andre stader på dyret. 

Når ein rullar saman kjøtstykka strør ein krydder mellom laga. Det vanlegaste er å bruke salt, pepar og ingefær. I oppskrifter vert det ofte rådd til å bruke gelatin. Kjøt frå unge dyr inneheld så mykje limstoff at gelatinen kan sløyfast. Sjølve rullen vert ofte sydd saman med sterk bomullstråd. Ein kan òg berre surre rullen med tråd eller ha han i nettingstrømpe. I meir industriell produksjon vert kjøtet lagd rett i form og kokt under press. 

Før bruk må rullepølsa kokast. Den ferdigkokte pølsa vert lagd under svakt press, som bør auke etter som ho kolnar. Rullepølse er best å fryse når ho er rå. 

Rullepølse vert no oftast brukt som pålegg. Tradisjonelt har ho og vorte brukt til middagsmat. Det har ikkje vore uvanleg med rullepølse som ein del av julemiddagen.

Kjelder
-------

* Ingrid Espelid Hovig: *Den rutete kokeboken* Gyldendal norsk forlag 1980
* Ragna Kjørven og Ingrid Sandkleiva: *Kokebok* J.W.Cappelens Forlag 1963
**Kouvola** er ein kommune og by i Finland. Kommunen ligg i landskapet Kymmenedalen. Etter den gamle lensinndelinga var Kouvola hovudstad i Kymmene län. Det bur 31&nbps;242 menneske i Kouvola, viss vi tar med nabokommunane som soknar til Kouvola sentrum blir talet 97 818, det vil seie Finlands niande største byregion.

Kouvola vart i si tid danna ved krysset mellom fire jarnvegar. Etter dette har staden vakse til eit variert sentrum. Jarnvegane er banen via Lahtis og Riihimäki til Helsingfors, 2) banen til Kotka, 3) banen til S:t Michel og Pieksamäki, og banen til St. Petersburg. Banen til Russland er viktig for Kouvola, det er særleg ein stor trafikk av olje via jarnvegen frå Russland.

Kouvola er kjend for å ha ei underavdeling av Universitetet i Helsingfors som utdannar tolkar og omsetjarar.

I Kouvola finst det kjende tivoliet Tykkimäki.

Det finske innanriksdepartementet har gjort framlegg om at Kouvola skal bli slått saman med nabokommunane Anjalankoski, Elimäki, Jaala, Kuusankoski og Valkeala.

Bydelar
-------

* Eskolanmäki
* Kankaronmäki
* Kaunisnurmi
* Sentrum
* Kotiharju
* Käpylä
* Lehtomäki
* Ojaniitty
* Pikku-Palomäki
* Ravikylä
* Rekola
* Sarkola
* Tornionmäki
* Vahtero
* Vahteronmäki
* Viitakumpu

Mal:Kommunar i landskapet Kymmenedalen

| * v
* d
* e
Kommunar i landskapet Kymmenedalen |
| --- |
| Fredrikshamn **·** Iitti **·** Kotka **·** Kouvola **·** Miehikkälä **·** Pyttis **·** Virolahti |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**University Corporation for Atmospheric Research (UCAR)** er eit konsortium av meir enn 70 universitet i USA som tilbyr doktorgradar i atmosfæriske og tilknytte vitskapar. Det har hovudbase i Mesa Laboratory i Boulder i Colorado. UCAR handsamar National Center for Atmospheric Research (NCAR) og har tenester for å styrke og støtte forsking og utdanning gjennom eit kommunikasjonsprogram. 

UCAR vart skipa i 1959 av fakultet frå 14 leiande universitet for å støtte opp om atmosfæriske vitskapar. Dei var motiverte av dei nye metodane innan observasjon og datateknologi og ein sterk forskingsstab, som i lag gjorde at dei kunne utføre kompliserte, langvarige vitskapsprosjekt som ikkje universiteta ville ha klart kvar for seg.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Oversyn over NCAR & UCAR Arkivert 2009-10-15 ved Wayback Machine.
* University Corporation for Atmospheric Research
* National Center for Atmospheric Research Arkivert 2007-10-15 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «University University Corporation for Atmospheric Research» frå Wikipedia på engelsk, den 21. oktober 2009.*
**Universitetsbiblioteket i Agder** (UBA) er ein del av Universitetet i Agder og er primært ein informasjonsressurs for studentar og forskarar ved dette universitetet. Universitetsbiblioteket i Agder yter også tenester til einskildpersonar, næringslivet, kulturlivet og andre utdanningsinstitusjonar. Samlinga er registrert i BIBSYS.

Biblioteket hadde tidligare fem avdelingar lokalisert i Arendal, Grimstad og Kristiansand. Men etter at den nye campus for universitetet vart opna i Grimstad 31. august 2010, er det no berre to bibliotekavdelingar, ei i Grimstad og ei i Kristiansand.

29 personar er tilsett ved Universitetsbiblioteket i Agder. Jesper Christian Mørch er bibliotekdirektør.

Sjå også
--------

* Kildekompasset

Referansar
----------

1. ↑  «Stor interesse for campus-opninga». Universitetet i Agder. 25. august 2010.
2. ↑  «Tilsette ved UBA». Arkivert frå originalen 18. mai 2015. Henta 11. mai 2015.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad
* Universitetsbiblioteket på Facebook
* Bramseil - offisiell blogg
* Årsmeldingar frå UBA Arkivert 2015-05-18 ved Wayback Machine.
**Östra Nyland** (finsk **Itä-Uusimaa**) er eit tidlegare landskap i Finland. Landskapet bestod i åra 1997–2010. Før 1997 tilhøyrde landskapet Nylands län. Den 1. januar 2011 vart Östra Nyland slått saman med landskapet Nyland. Administrasjonssetet i Östra Nyland var Borgå. Östra Nyland grensa til landskapa Nyland, Päijänne-Tavastland og Kymmenedalen.

Kommunar og regionar
--------------------

Östra Nyland bestod av sju kommunar der to var byar.

Kommunane i landskapet utgjorde to økonomiske regionar. Nedenstående oversyn viser korleis kommunane fordelte seg på dei to økonomiske regionane. Byane er oppførte med feit skrift.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Borgå økonomiske region
* Askola (1)
* **Borgå** (7)
* Mörskom (5)
* Pukkila (8)
* Sibbo (10)
 | Lovisa økonomiske region
* Lappträsk (2)
* **Lovisa** (3+4+6+9)
 |  |

Begge dei økonomiske regionane er tospråklege. Finsk er majoritetsspråk, men dei svensktalende utgjer ein betydeleg minoritet.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Östra Nyland» frå Wikipedia på bokmål, den 25. september 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* *Uppslagsverket Finland*, Östra Nyland (arkivert nettside)
* Östra Nyland sitt förbund / Östra Nylands landskapsportal
| **Rodrigues****Lokalt namn: Rodrig, *Île Rodrigues*** |
| --- |
| Port Mathurin på Rodrigues.Port Mathurin på Rodrigues. |
| Geografi |
| **Stad** | Indiahavet

 |
| **Areal** | 109 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Mt. Limon (396 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Mauritius |
|
| **Største busetnad** | Port Mathurin (5929 innb.)

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 36500 (2004)
 |

**Rodrigues** er ei sjølvstyrt øy i Indiahavet som er underlagt øystaten Mauritius. 
Hovudstaden er Port Mathurin.

Rodrigues har ein flatevidd på 108 km².
Ho er den austlegaste delen av øygruppa Maskarenane – ho ligg om lag 550 km aust for øya Mauritius. Øya er av vulkansk opphav og er omgjeven av korallrev. Rodrigues har fått namnet sitt etter den portugisiske sjøfararen Diogo Rodrigues. Ho var truleg folketom då portugisarane slo seg ned på øya i 1507.

Rodrigues blei seinare vitja av nederlendarar og franskmenn, som enda opp med kontrollen over øya. Dei grunnla sukkerplantasjar ved hjelp av slavar frakta til øya frå Afrika. Innbyggjarane på Rodrigues er i stor grad etterkomarar av plantasjearbeidarane.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Rodrigues» frå Wikipedia på engelsk, den 14. juli 2010.*

* Rodrigues i Store Norske Leksikon

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Rodrigues**

1. 1 2  «Geography − location». Government of Mauritius. Henta 10. mars 2012. [*daud lenkje*]
Koordinatar: 52°45′28″N 9°54′28″E﻿

Etter den britiske frigjeringa 19. april 1945 av Bergen-Belsen vert lik skuffa ned i ei massegrav.
Inngangen til Bergen-Belsen i 2004
Oversynsplan over minneområdet og gravfelta.
**Bergen-Belsen** var ein konsentrasjonsleir om lag 20 kilometer nord-vest for byen Celle i Niedersachsen i Tyskland. Ein reknar med at mellom 1943 og 1945 døydde fleire enn 50 000 sivile fangar i denne leiren. I leiren nytta dei ikkje gasskammer til å ta livet av folk, men svolt, sjukdom og tortur. Det var her Anne Frank og syster hennar, Margot Frank, døydde av tyfus på slutten av krigen, i byrjinga av mars 1945. Leiren hadde då vorte fylt opp av fangar frå austlege leirar, og hadde mykje fleire folk enn det var plass til.

Bergen-Belsen vart skipa i 1940 av Wehrmacht (den tyske hæren) som fangeleir for 600 franske og belgiske soldatar, og fekk i mai 1941 namnet Stalag 311 (XI C). Ikkje før i slutten av 1941 vart det sett opp brakker som fangane kunne bu i. Til då hadde dei budd i telt og holer i jorda. Frå juli 1941 vart òg om lag 20 000 sovjetrussiske krigsfangar innesperra i leiren, og måtte bu under open himmel. Innan våren 1942 hadde 14 000 fangar døydd av kulde, svelt og sjukdomar. Berre i tida mellom januar og april 1945 døydde om lag 35 000 fangar. Då britane frigjorde Bergen-Belsen 15. april 1945 var det rundt 60 000 levande fangar i leiren, men av desse døydde om lag 13 000 dei komande dagane og vekene av avkrefting og av dei sjukdomane som herja på grunn av dei elendige tilhøva folk hadde levd under. Ein reknar med at til saman 70 000 har døydd som fylgje av opphald i Bergen-Belsen.

På staden, som i dag er ein part av byen Bergen, er det no eit minnemonument, ein minnepark og eit museum. I Bergen vert det årleg skipa til ein Anne Franks fredsdag til minne om henne. Då samlast ungdom frå heile Europa for å diskutera korleis forståing og fredelege sameksistens mellom folk av ulike nasjonar og religionar kan fremjast.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Holocaust Survivors and Remembrance Project: Bergen-Belsen.
* Omtale på BBC i samband med 60-årsdagen for frigjeringa av Bergen-Belsen.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* NKC
* GeoNames

 |
**Torkjell Andreas Lund** (fødd 7. mai 1975) er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Kristiansand. Han var midtspiss og ein av dei flittigaste målskårarane i norsk fotball i åra fram mot 2000. I den norske eliteserien skåra han 55 mål på 99 kampar, dessutan stod han for 4 nettkjenningar på 8 landskampar.

Karriere
--------

### Klubbspel

Lund var frå 1992 til -94 aktiv i Vigør, eit lag på nivå 4 i seriesystemet. Etter to sesongar, 37 kampar og 13 skåringar, for IK Start vart han hausten 1996 overført til Molde Fotballklubb mot 1,25 millionar kroner. Frå 1997 til og med 1999 skåra han 42 mål på 62 kampar for Molde. Hausten 1999 møtte laget Real Mallorca til kvalifiseringskamp til meisterligaen. På bortebane utlikna Lund til 1–1 og sikra Molde plass i meisterligaen. I denne skåra Lund tre mål mot Olympiakos Pireus, eitt i Hellas og to i Molde, utan det sikra avansement.

I februar 2000 vart Lund overført til engelske Wimbledon FC, mot 2,8 millionar engelske pund. Etter eit mislukka opphald i England, som enda med nedrykk for klubben, vende Lund tilbake til Molde FK. Langvarig, alvorleg kneskade gjorde at han spelte sin siste kamp våren 2001.

### Landslagsspel

I tida 20. mai 1999 til 4. februar 2000 deltok Lund i åtte landskampar. Han var innbytar i dei sju fyrste og vart bytta ut i den åttande og siste. Noregs lag vann fem av desse kampane, og tapte berre mot Tyskland. I debutkampen skåra Lund eitt av Noregs seks mål mot Jamaica, i den neste kampen vart han kampvinnar då Noreg slo Litauen 1–0. 2. februar 2000 skåra Lund to av måla då Danmark vart slått 4–2 i Spania.

### Merittar

* Sølv i eliteserien: 1998 og 1999 med Molde FK

Kjelder
-------

* eu-football
* *Denne artikkelen bygger på «Andreas Lund» frå Wikipedia på engelsk, den 13. mai 2023.*
**Andreas Henriksen Hval** (15. mai 1848–24. mai 1910) var ein norsk prest og politikar for Høgre frå Norderhov i Buskerud.

Hval var son til ein gardbrukar. Sjølv vart han student i 1867 frå Nissens skole i Kristiania, tok deretter teologisk embetseksamen i 1873. Han var lærar ved Ringerikes Realskole 1869–72 og ved Aars og Voss skole i hovudstaden 1873–75. Sidan var han tilsett ved Hartvig Nissen sin jenteskule 1875–76, stiftskapellan i Hamar stift 1876–77, residerande kapellan i Sør-Odal 1877–80. Frå 1880 til han døydde var Hval fengselsprest ved Trondhjems Straffeanstalt.

Hval høyrde til den generasjonen av yngre embetsmenn i Trondheim som tok leiinga i den konservative Grundlovsforeningen i 1880-åra. Han var 2. vararepresentant til Stortinget frå krinsen Trondhjem og Levanger 1889–91, då han møtte heile 1890-sesjonen og fram til 9. mars 1891 i staden for Jacob Aall Bonnevie. Stortingsperioden 1892–94 hadde han fast plass. 1890-91 var han medlem av konstitusjonskomiteen, medan han 1892-94 var sekretær i kyrkjekomiteen. Hval skal ha vore relativt moderat i byrjinga av sitt stortingsliv, men fylgde etterkvart partiet Høgre si linje. 

Åra 1900-10 var Hval aktiv i foreiningslivet, mellom anna som sekretær og forretningsførar i Den norske kirkes presteforening.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Kari Karlsen** (fødd 5. februar 1952) er ein norsk, tidlegare høgdehoppar. Ho vart noregsmeister i øvinga i fire år på rad, 1970-73, i 1971 vart ho tildelt kongepokalen for vinnarhoppet på 1,76 m. Karlsen var medlem av Oslo Idrettslag.

### Aktiv

Karlsen slo gjennom på nasjonalt nivå då ho i 1968 som ei av tre jenter fekk bronsemedalje i høgdehopp under NM med resultatet 1,50 m. Den suverene vinnaren, Anne Lise Wærness, gjekk over 1,72 m. Sesongen etter nærma Karlsen seg Wærness sitt nivå, under NM heldt ho fylgje til 1,67 m, medan Wærness også klarte den neste høgda; 1,70 m.

Åra 1970-73 vann Karlsen høgdehopptevlinga under NM. Dei to sesongane 1970 og 1971 forbetra ho den norsk rekorden fire gongar frå 1,74 m til 1,80 meter. Hennar bestehopp på 1,80 m kom i London 17. juli 1971. Ho kom på ellevteplass ved EM i friidrett 1971 i Helsingfors, etter eit hopp på 1,75 m. Vinnaren Ilona Gusenbauer frå Austerrike gjekk over 1,87 m.

### Medaljar i norske meisterskap

* Gull: 1970-73
* Sølv: 1969
* Bronse: 1968

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* Friidrett.no

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
**Variasjonsrekning** er ei grein av matematikken som byggjer på differensial- og integralrekning. Hovudsakleg går variasjonsrekning ut på å finne kurver og funksjonar som oppfyller visse minimums eller maksimumsvilkår. Det kan til dømes vere å finne geodetiske kurver, den kortaste vegen mellom to punkt på ei flate, eller finne minimalflater, flater som er avgrensa av ei viss kurve med minst mogeleg flateinnhald. 

Variasjonsrekning vert mykje nytta i formuleringar innan mekanikk og fysikk og vart grunnlagd av brørne Daniel og Nikolaus Bernoulli å dei studerte det brakistokrone problemet. Andre matematikarar som medverka til teorien var Leonhard Euler, Joseph Louis Lagrange, Carl Gustav Jacob Jacobi og Karl Theodor Wilhelm Weierstrass.

Variasjonsrekning vart vidareutvikla til Morse-teori av den amerikanske matematikaren Harold M. Morse.

Kjelder
-------

* «variasjonsregning – matematikk» av Karl Egil Aubert i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* NDL

 |
**Kari Amble** (fødd 19. juli 1961) er ein norsk journalist som er kjend frå nyhendeprogram på NRK.

Etter Fana gymnas studerte ho samfunnsfag og journalistikk ved Universitetet i Oslo og vart med i kvinneradioen Radio Orakel som hadde starta på Blitzhuset i 1982. Etter audition fekk ho byrja hos NRK i 1985, og vart ein av fire som Einar Førde tok inn for å utvikla distriktsfjernsyn. Frå 1988 jobba ho for NRK Hordaland i Bergen og var i 1991 programsekretær då ho vart programleiar for den nye Vestlandrevyen saman med Arild Sondre Sekse og Dag Lindebjerg, og seinare Steinar Birkeland, Elin Helgheim og Øyvind Egaas. Dette var NRK sine første nyhende på fjernsyn frå distrikta (seinare kom det ti distriktssendingar til), men tok fri på somrane, og då kunne Amble utleiast til Dagsrevyen. Ho leidde Bergen journalistlag frå rundt 1993 og var med i sentralstyret for Norsk Journalistlag. 

Hausten 1996 vart ho programleiar og vaktsjef for *Norge i dag*, som NRK Hordaland hadde ansvaret for. Ein sette saman aktuelle filmklipp frå dei ulike distriktskontora og viste til sjåarane. Frå 2000 jobba ho for NRKs Nyhendeblikk i Oslo. 2002–2003 var ho tilbake i Bergen, knytt til Raftostiftelsen i Bergen. Frå 2004 til 2008 var ho tilsett i Bergens Næringsråd etter Trude Drevland som vart byråd for helsetenester, og seinare ordførar i Bergen. Frå 2008 har Kari Amble vore informasjons- og undervisingsleiar for Raftostiftelsen. Ved skøytetinget på Gol i juni 2015 vart ho innvald som styremedlem i Noregs Skøyteforbund som representant for Bergen Kunstløpsklubb, og under skøytetinget i Bergen 11. juni 2017 vart ho gjenvald til same styreplass i skøyteforbundet.

Kjelder
-------

1. ↑  Tor Kristiansen, *—Ingen by slår Bergen* i Bergens Tidende den 19. juli 2011.
2. ↑  Rune Valderhaug, *Vinter i alle kanaler* i Bergens Tidende den 4. januar 1996.
3. ↑  Arild Berg Karlsen, *Resirkulert fjernsyn* i Bergens Tidende den 28. september 1996.
4. ↑  *Hvor ble de av?* i Bergens Tidende den 27. oktober 2006.
5. ↑  «Valgkomitéens kandidater til nytt styre i NSF 2017–2019 – Styremedlem: Kari Amble. Bergen KK» (PDF). Norges Skøyteforbunds Valgkomité. Arkivert frå originalen (pdf) 28. februar 2018. Henta 11. juni 2017.

* *Denne artikkelen bygger på «Kari Amble» frå Wikipedia på bokmål, den 10. november 2021.*
**Andreas Olsen Nygaard** (7. november 1878–5. september 1963) var ein norsk industriarbeidar og politikar frå Kongsberg.

Far til Nygaard arbeidde på Kongsberg Sølvverk. Sjølv byrja han å arbeide på Kongsberg Våpenfabrikk då han var 16 år og i 1897 var han ein av to elevar i det fyrste kullet som fullførte Kongsberg tekniske kveldsskule. Etter mange års arbeid fekk han stilling som arbeidsformann på våpenfabrikken i 1921.

Nygaard hadde ei rekke verv i arbeidarrørsla og i det offentlege liv. Mellom anna var han styreformann ved Kongsberg kommunale sjukehus frå 1916 og Buskerud skolehjem frå 1940, samt for kinomatografstyret i Kongsberg 1919-29. Han var elles medlem i skulestyret i 6 år og bustadrådet i 3 år.

Tingbolken 1928-30 representerte han kjøpstadene Drammen, Hønefoss og Kongsberg på Stortinget, vald for Arbeidarpartiet. Han lukkast ikkje verte attvald til perioden 1931–33, men som 1. vararepresentant og møtte han ofte på Tinget i staden for representanten Torgeir Vraa. Nygaard kom innatt på Stortinget som fast representant frå 1934 og var tingmann til 1945. Alle åra hadde han sete i Skog- og vassdragskomitéen. Han var ordførar i Kongsberg kommune frå juli til desember 1945.

Kjelder
-------

* Stortingsbiografi Arkivert 2017-12-01 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Varetektsfengsling** (eller innsetting i varetektsarrest) er eit tap av fridom som inneber at ein person vert halden i fengsel eller arrest mens eit lovbrot personen er anklaga for vert etterforska. I tida for varetektsfengsling er den fengsla ikkje endeleg dømt for noko lovbrot.

Ein skal ikkje utan vidare hamne innafor denne porten (Skien fengsel).

Varetektsfengsling i Noreg
--------------------------

I Noreg skal varetektsfengsling avgjerast av den næraste tingretten. Der må den mistenkte førast før tre døgn er gått. Då har personen rett til å ha med ein forsvarar (advokat). Retten skal meine at det er «skjellig grunn til mistanke» om at personen har gjort dei lovbrota personen er anklaga for, og som det er meir straff for enn fengsel i 6 månader. Dei skal òg meine det finst grunn til mistanke om at den fengsla elles vil sleppe den lovlege forfølginga av og straffa for det personen kan mistenkast for, at personen øydelegg bevis eller påverkar vitne eller medskuldige i saka, og at personen elles kan gjere fleire lovbrot. Om personen sjølv vil det, kan han verte varetektsfengsla om retten finn at det ligg føre gode grunner for det. Personen kan då verte varetektsfengsla i maksimalt fire veker, før han må møte i retten på ny. Etter at retten har teke ei avgjerd og sagt ja til fengsling, skal den sikta snarast råd sendast til eit vanleg fengsel (ikkje arrest).

### Restriksjonar

Medan ein person sit varetektsfengsla, kan retten hvis det er føremonsteneleg halde personen isolert frå dei andre innsette og setje føljande restriksjonar, heilt (såkalla forbod) eller delvis (kontroll):

* Restriksjonar på besøk av andre enn eigen forsvarar
* Brev og telefon (Dei innsette i varetekt har aldri nokon adgang til internett.)
* Media, radio, TV, aviser

Kjelder
-------

1. ↑  Lov om rettergangsmåten i straffesaker (Straffeprosessloven) (Sjå kapitel 14)
2. ↑  Lov om gjennomføring av straff mv. (straffegjennomføringsloven) (Sjå kapitel 4)
3. ↑  Straffeprosessloven §§ 186 og 186a

Bakgrunnsstoff
--------------

* Opphold i varetekt, Fangehåndboka - Jussbuss’ veiledning i fengselsspørsmål side 36-49
Koordinatar: 58°36′37″N 5°37′3″E﻿

Jernkors med skothol på Varhaug gamle kyrkjegard.Foto: Ruth Hetland

**Varhaug gamle kyrkjegard** er ein kyrkjegard som ligg i havgapet på garden Varhaug i Hå kommune. Kyrkjeplassen er frå mellomalderen. Rundt 1200 vart truleg den første kyrkja reist her, og det er mykje som tyder på at denne vart lagd på ein gammal heidensk kultstad. Fleire ulike kyrkjer har stått på kyrkjegarden. Den gamle kyrkja vart riven i 1905 og ny kyrkje vart bygd på Odland.

Varhaug kapellFoto: Bosc d'Anjou

Like utanfor kysten her var det eit skipsforlis i 1842 som kravde 389 russiske liv. Dei fleste vart gravlagde på Varhaug gamle kyrkjegard, som er freda. Det er òg reist eit minnesmerke over russarane og «sjøfolk som her fekk grava si».

Varhaug kapell
--------------

I 1951 vart dagens kapell, Varhaug kapell, reist med dei gamle kyrkjeklokkene frå 1791 i. Seinare testamenterte Guri Ånestad eit beløp til legging av glaserte takpanner. Kapellet er vel 15 m² stort, og har 14 jærstoler til å sitja på. Kapellet vert ofte brukt til vigslar.

I 2003 vart kapellet brukt i innspelinga av musikkvideoen til Kaizers Orchestras song: Evig Pint frå albumet med same namn.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Varhaug gamle kyrkjegard**

* 

* Varhaug gamle kyrkjegard i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren
**Kari Melby** (fødd 17. november 1949) er ein norsk historikar. Ho er professor ved Institutt for tverrfaglege kulturstudium ved NTNU. Ho var prorektor for forsking og avløysar for rektor frå 1. august 2009 til åremålsstillinga hennar gjekk ut 31. juli 2017. Ho vart etterfølgd av Bjarne Foss.

Melby er cand.philol. med historie hovudfag frå Universitetet i Oslo 1977 og dr.philos. ved Universitetet i Trondheim 1995. Her vart ho professor i 1994.

Ho var tilsett som forskingsleiar for Senter for kvinneforsking ved universitetet frå 1990 til 1998, og har vore instituttleiar ved Institutt for tverrfaglege kulturstudium frå 2002 til 2005. Melby leidde «Kvinner i forsking – komité for integreringstiltak», oppnemnt av Utdannings- og forskingsdepartementet, frå 2004 til 2007, og var prodekan for forsking ved HF-fakultetet frå 2005 til 2009. Ho har hatt mange verv i Noregs forskingsråd, og er medlem av Hovudstyret og leier Divisjonsstyret for vitskap.

Ho er medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab (DKNVS).

Referansar
----------

1. ↑  Protokoll frå møte tysdag 19. mars 2013. NTNU
2. ↑  NTNUs likestillingspris for 2006 tildeles professor Kari Melby ved Institutt for tverrfaglige kulturstudier. ntnu.no
3. ↑  «Gruppe VI Historie og arkeologi | DKNVS» (på norsk bokmål). Henta 17. januar 2019.

* *Denne artikkelen bygger på «Kari Melby» frå Wikipedia på bokmål, den 17. september 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kari Melby NTNU
* Publikasjonar av Kari Melby i forskingsdokumentasjonssystemet Cristin

* 

* Publikasjonar av Kari Melby i BIBSYS

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Castle Mound, alt som er att av Cambridge Castle på Castle Hill.
**Castle Hill** er ein ås i Cambridge i England, nær Castle. Hovudkvarteret til Cambridgeshire grevskapsråd ligg like ved Castle Hill.

Det låg tidlegare ein busetnad på åsen, nord for River Cam. Det er funne spor etter aktivitet frå tida før Romarriket, medan romarane grunnla byen Duroliponte her. Det var ein høvande plass å krysse elva på. På denne tida var det så langt opp elva det var mogeleg å kome. St Peter's Church, som ligg halvvegs opp i åsen, har nokre bitar av romersk teglstein i murane. 

I angelsaksartida vart åsen nytta som forsvar. I 1068 bygde normannarane Cambridge Castle på åsen. Slottet finst ikkje lenger, berre ruinane Castle Mound.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Castle Hill, Cambridge» frå Wikipedia på engelsk, den 20. mars 2011.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Cambridge history Arkivert 2002-06-19 ved Wayback Machine..

Koordinatar: 52°12′46″N 0°6′46″E﻿
Den raude stjerna var eit mykje bruka symbol i Jugoslavia under Tito. ‎

**Titoisme** er ei nemning bruka om den varianten av kommunisme som vart utvikla i Jugoslavia etter andre verdskrigen, under leiing av Josip Broz Tito. Nemninga vart først bruka som skjellsord av stalinistar, men har sidan vorte meir nøytral. 

Frigjeringa i 1945 var i Jugoslavia folket sitt eige verk, då mesteparten av landet vart frigjort av partisanane. Den jugoslaviske partisanhæren stod under kommunistisk leiing og var den einaste større aktøren i landet som organiserte menneske frå alle etniske grupper og fremja likestilling mellom dei. 

Det at landet i hovudsak vart frigjort med eigne krefter, gjorde det lettare for Tito å stå imot sovjetisk dominans i etterkrigstida.

I 1948 vart Tito og den sjølvstendige jugoslaviske kommunismen fordømt av Josef Stalin, og *titoisme* vart eit skjellsord på linje med trotskisme i dei stalinistiske kommunistpartia. Men Jugoslavia stod imot presset.

Etter Stalin var død i 1953, vart tilhøvet mellom Sovjetunionen og Jugoslavia betre, men Tito heldt fram som ei sjølvstendig stemme i internasjonal politikk, som ein av leiarane i den alliansefrie rørsla.

Det jugoslaviske systemet under Tito var ein kombinasjon av ein kommunistisk eittpartistat og eit desentralisert bedriftsdemokrati (arbeidarsjølvstyre). Nasjonal diskriminering og oppmoding til hat mellom folkegruppene var strengt forbode. Systemet var til tider relativt vellykka, men under overflata lurte framleis den etniske nasjonalismen. Etter Tito var død, greip korrupte maktpolitikarar tak i den og vekte den til liv igjen med tragiske konsekvensar for Jugoslavia og folkeslaga der.
*Denne artikkelen handlar om øya i Antarktis. For øya i Canada, sjå Scott Island i Nunavut.* 
Koordinatar: 67°22.7′S 179°54.7′W﻿

**Scott Island** er ei lita folketom øy av vulkansk opphav i Rosshavet i Sørishavet, 505 km nordaust for Cape Adare, nordaustenden av Victoria Land i Antarktis. Ho er 565 meter lang frå nord til sør og mellom 130 og 340 meter brei med ei høgd på 54 meter over havet. Øya dekkjer eit areal på 4 hektar. Haggits Pillar, er ein staur som er 62 meter høg og måler 50 meter i diameter. Han ligg 250 meter vest for øya. Øya har to små viker med strender, medan resten av øya er omgjeve av høge klipper. Ei av vikene er på nordaustkysten og den andre ovanfor Haggitts Pillar på vestsida av øya. 

Øya vart oppdaga 25. desember 1902 av kaptein William Colbeck, kaptein på SY «Morning», støtteskipet til Robert Scott sin ekspedisjonen. Colbeck gjekk i land på øya. Colbeck planla opphavleg å namngje øya Markham Island, etter sir Clements Markham men valde seinare å kalla ho opp etter Scott. Haggits Pillar er kalla opp etter jentenamnet til mor til Colbeck, Haggit. I 2006 vart området kartlagd på ny og desse øyane vart funnen 2,3 km lenger nord enn der dei tidlegare vart posisjonert.

Scott Island høyrer til Ross Dependency, som er New Zealand sitt kravområde i Antarktis).

Det stod ein automatisk vêrstasjon på øya frå desember 1987 til mars 1999.
I denne perioden vart middeltemperaturen målt til nokre få grader Celsius under 0 °C om sommaren og ned til -40 °C om vinteren.

Den 12. februar 2009 gifta Andrew Perry og Molly Kendall, mannskap på MY «Steve Irwin», seg på øya, via av kaptein Paul Watson.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Scott Island» frå Wikipedia på engelsk, den 1. november 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  The changing map of Antarktis, National Institute of Water and Atmospheric Research, Coasts & Oceans Update, No. 17, 2007
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 28. august 2006, henta 1. november 2012
3. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 14. juni 2010, henta 1. november 2012
4. ↑  «Operation Musashi Crew Blog - Married i Antarktis!». SeaShepherd.org. februar 20, 2009. Henta 30. oktober 2012. [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* Birds observed at Scott Island, Rosshavet i Antarktis
* Gerhard Wörner and Giovanni Orsi (1990). Volcanic observations on Scott Island in the Antarktis Ocean Arkivert 2009-09-02 ved Wayback Machine. *Polarforschung*, 60 (2), 82–83,

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |