recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ålesund i 1885. Same året som Buholm-ulukka råka byen.
**Buholm-ulukka** var ei sjøulukke som fann stad 13. august 1885, der 33 fiskarar frå Buholmen i Ålesund omkom på fiskebankane utanfor byen. Vêrvarselet for dagen var dårleg, og fleirtalet av båtane snudde då dei såg at uvêret tok til. Sju båtar som hadde sett ut line heldt likevel fram, før stormen slo inn i løpet av ettermiddagen. 

Til saman 33 fiskarar omkom i stormen, og berre to av dei skipbrotne kom levande frå ulukka. Ulukka samanfall med ein ekspansiv byvokster i Ålesund, som i 1885 talde 7500 innbyggjarar, meir enn ei fordobling i løpet av tjue år. Som ein følgje av dette var mest alle av dei omkomne innflyttarar frå øyane og fjordbygdene på Sunnmøre, som hadde busett seg på sørsida av byen. Dei fleste av desse var arbeidsføre menn i 30- og 40-årsalderen. Attende sat 29 enkjer og 90 farlause barn.

Den store ulukka skapte stor mediemerksemd både i Noreg og utanlands, og sette i gang ein innsamlingsaksjon for dei pårørande. Fleire aviser oppmoda folk om å gje, og meir enn 57000 kroner blei samla inn til føremålet. Bidrag kom mellom anna frå nordmenn i Amerika og frå den verdskjende operasongarinna Christina Nilsson, som på den tida vitja Bergen. Den britiske statsministeren William Gladstone gav eitt pund, og frå Jordan kom ei brødkiste som blei taksert til ei heil krone.

Monumentet «Mot havet» på Kiperviktorget i Ålesund er reist til minne om dei omkomne.

Kjelder
-------

* Bruaset, O. (2008). *Arven: ei vandring i sunnmørsk kulturhistorie del II* (s. 192-194). Oslo: Skyline. ISBN 978-82-91385-48-8.
* Olsen, B. (1979). «Buholmforliset». Den store ulykka på havet i 1885. I: Grytten, F. (Red.) *Om byfolk på landet og landsfolk i byen - og andre artikler* (s. 29-41). Ålesund: Ålesunds Museum.
**Trond Nymark** (fødd 28. desember 1976) er ein norsk kappgjengar frå Bergen. Han representerer TIF Viking og er verdsmeister på 50 kilometer frå 2009.

Det beste resultatet hans er frå VM i friidrett 2009. Her sette han ny norsk rekord med tida 3,41,16 på 50 kilometer og kom på andreplass, berre slegen av russaren Sergej Kirdjapkin. Over fem år seinare vart det kjend at Kirdjapkin var knipen i doping etter gransking av blodpasset hans og at han var diskvalifisert frå tevlinga. Nymark vart dermed verdsmeister frå Berlin-VM.

Trond Nymark har tidlegare delteke i sommar-OL 2004 i Aten, sommar-OL 2008 i Beijing, og deltok også for Noreg under sommar-OL 2012 i London.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Trond Nymark» frå Wikipedia på bokmål, den 1. august 2012.*

Referansar

1. ↑  RUSADA (Det russiske anti-doping byrået): Информация о дисквалификации: легкая атлетика Arkivert 2015-01-20 ved Wayback Machine. 20. januar 2015
2. ↑  James Ellingworth: 3 Russian Olympic champion race walkers banned for doping, Associated Press, 20. januar 2015

Bakgrunnsstoff
--------------

* Profil og resultatoversikt hjå iaaf.org
* Offisiell nettside Arkivert 2012-02-08 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
*Sjå Kvalsund for andre stader med same namnet.*

---

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Fakta om Kvalsund |
| --- |
| Kommune: | Herøy |
| Fylke: | Møre og Romsdal |
| Matrikkelgardar: | Kvalsund (gnr 4) og Teige (gnr 5) |
| Folkemengd: | 430 *(2005)* |
| Postnummer: | 6098 Nerlandsøy |
|

 |

**Kvalsund** er ein av tre grunnkrinsar på Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre, og omfattar to matrikkelgardar. Den eine, Kvalsund, har same namnet som grunnkrinsen, medan den andre heiter Teige. Kvalsund grensar til grunnkrinsen Kopparstad i vest og Kvalsvik i nord.

Tettstaden Kvalsund
-------------------

Etter SSB sine reglar er Kvalsund å rekne som ein tettstad, med 571 innbyggjarar per 1. januar 2017.

Like ved Nerlandsøybrua finn ein Kvalsund gartneri og Herøy Byggsenter. Litt lenger nord ligg hamna, med djupvasskai og ei dugnadsdrive småbåthamn. Oppom hamna ligg Handelshuset som er ein daglegvarebutikk etablert i 1908. Medan ein butikk som låg lenger oppe vart lagt ned på 1980-talet. Ved gartneriet ligg det òg ein gravplass.

Geografi
--------

Kvalsund grunnkrins strekkjer seg frå Søre Vaulen der Nerlandsøybrua går over til Bergsøya, og opp på Kvalsundfjellet. Fylkesveg 20 kjem over til Kvalsund frå Bergsøya, og går vidare til Kopperstad. Fylkesveg 21 startar frå fylkesveg 20, og går utover mot Kvalsvik. Kvalsund er rimeleg flatt nede med sjøen, før det går brattare og brattare oppover, først opp mot Teigane og vidare opp på fjellet. På fjellet finn ein toppen Teigetua og eit mindre vatn. I nordaust ligg nesa Langeneset og Teigeneset, samt Kyrkjeholmen. Mellom Teigeneset og Grønholmen ligg Breidsundet i Holmefjorden, og nokre mindre skjer.

Historie
--------

I 1920 vart det grave fram to båtar som ein har datert til det 600-talet. Den største har fått namnet Kvalsundskipet, medan den minste vert kalla Kvalsundfæringen. Ein trur at desse har høyrt til ein lokal hovding, då det var store og flotte båtar som såg ut til å passe best innaskjærs.

Sjå òg
------

* M/K «Kvalsund I» er ein båt med namnet herifrå
* Kvalsund for informasjon om slektsnamnet

Fotnotar
--------
**Karlot Bugge (Baustad) Edvardsen** (15. september 1882–29. januar 1953) var ein norsk bonde, felespelar og diktar. 

Bugge Baustad blei fødd i Blessa på garden Indre Baustad, i dåverande Vik herad (no Sømna kommune). Foreldra var Ingeborg Olsdatter og Edvard Bertelsen. Bugge Baustad var nummer tre i ein søskenflokk på åtte, men der to av søskena var døde då Bugge blei fødd. Faren var ein habil felespelar.

Liv og virke
------------

Alt i 12-årsalderen gav Bugge seg i veg med eit handskrive blad, *Heimtanken*, der han skreiv både dikt og prosa. Han lært seg tidleg å spele på fele, og noko lærte han hos faren, andre melodiar lærte han hos andre spelemenn. 

Hausten 1901 kom Bugge inn på Vefsn folkehøgskole, og her blei målmannen og ungdomslagsmannen forma. 

Bugge kom så til Bjørnådalen på arbeid i eit klebersteinsbrot, og i Bjørnådalen møtte han Gudrun Olsdatter (fødd 1887), og dei gifta seg i 1908. Sonen Hermod blei fødd 26. oktober 1909, men alt 17. juli 1909 døydde Gudrun. Hermod blei så oppfostra hos tante Maren på Hemnesberget.

Bugge arbeidde i Bjørnådalen fram til 1913. Då vende han heim til Sømna, og der overtok han ein del av heimgarden. Her bygde Bugge Baustad opp ein bureisar-gard frå grunnen av.

I 1916 gifta Bugge seg på nytt med Agnes Sivertsdatter (fødd 5.6.1889, død 19.3.1963) frå Ytre Baustad, og i 1917 fekk dei dottera Solveig, og no flytta også sonen Hermod heim.

Ved sia av arbeidet på garden, spelte Bugge også, på møte i ungdomslag, på ein og annan dansefest, og gjerne i bryllaup. I følgje vennar kunne Bugge rundt 400 melodiar, men berre eit 70-tals er tatt vare på. 

Bugge Baustad skreiv fleire prologar og dikt, ofte framført i ungdomslaga. Etter krigen var det fleire som gjekk saman om å få gitt ut dikta, og i 1949 (eller 1951) kom samlinga *Frygdasnella* ut.

Bugge Baustad døydde 5. februar 1953, og han blei gravlagd ved Sømna kyrkje. 19. mai 1957 blei det reist ein minnestein på grava, gitt av ungdomslaget Fram.

Utgjevingar
-----------

* *Frygdasnella*. Utgitt av Sør-Helgeland ungdomslag og ungdomslaga Lysingen og Fram, Marius Evjebergs forlag, Bøstad 1951?, 78 sider.

Kjelder
-------

* *Bugge Baustad. Diktaren og spelemannen frå Sømna. Med utvalde dikt frå Frygdasnella, Solstreif o.a.* Utgitt av Sømna historielag, 2012. 143 sider.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
**Kotra** (litauisk *Katra*) er ei 109 km lang elv i Belarus og Litauen. Elva er ein del av eit sjeldan elvefenomen. Kotra byrjar der ei elv, som stundom vert kalla Pelesa, deler seg til Kotra og elva Ūla. Pelesa har sitt utspring i Belarus og renn nordvestover. Like etter grensa til Litauen, mellom landsbyane Paramėliai og Kazliškės 22 km søraust for Varėna, deler elva seg i to uavhengige elvar: Kotra, som er ei sideelv til Neman, og Ūla, ei sideelv til Merkys. Denne situasjonen oppstod på andre halvdel av 1800-talet, då Ūla grov seg gjennom vasskiljet mellom sitt eige og Kotra sitt nedslagsfelt. Dette auka nedslagsfeltet til Ūla med 410 km². To av Kotra sine tidlegare sideelver fører no vatnet sitt til Ūla. Desse prosessane har ført til at grunnvassnivået har minka og fleire store innsjøar har forsvunne i området. 

Kotra renn sørvestover langs grensa mellom Belarus og Litauen i om lag 24 km og dei siste 85 km gjennom Belarus. Kotra renn langs den sørlege grensa av Čepkeliaisumpen, eit område omgjort til eit naturreservat. Då nedslagsfelta og grunnvassnivået endra seg vart 2 000 hektar av ope myrområde overgrodd av skog. Kotra og dei omliggande myrområda er eit internasjonalt viktig våtmarksområde. Varėna kommune etablerte eit 108,5 hektar stort reservoar for å verne dei naturlege omgivnadane rundt Kotra.

Kjelder
-------

* Encyclopedia Lituanica, 1970-1978
* Tarybų Lietuvos enciklopedija, 1986
* Cepkeliai Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine..

* *Denne artikkelen bygger på «Kotra River» frå Wikipedia på engelsk, den 9. februar 2007.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Čepkeliaisumpen og Kotra Arkivert 2007-09-28 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Kvalitetsreforma i høgare utdanning** er ei reform i høgskule- og universitetssektoren som blei vedtatt i Stortinget i 2001 og sett i verk ved studiestart i 2003 ved alle høgare utdanningsinstitusjonar i Noreg.

Endringane i kvalitetsreforma i stor grad ei følgje av tilrådingar gitt av Utvalet for høgre utdanning, det såkalla «Mjøs-utvalet» etter leiaren for utvalet, Ole Danbolt Mjøs. Tilrådingane er vidare ei følgje av eller i tråd med Bologna-prosessen. Viktige delar av reforma var innføring av ny gradsstruktur med bachelor-, mastergrader og phd-grad, og Diploma Supplement, samt overgang til studiepoeng etter European Credit Transfer System (ECTS). 

Reforma har blitt kritisert etter innføringa.

Fotnotar
--------

1. ↑  Universitas (4. mai 2005). «Berettiget kritikk». Henta 16. august 2008. [*daud lenkje*]
2. ↑  Uniforum nett no (11. november 2005). «Reformkritiske kandidater». Henta 16. august 2008. [*daud lenkje*]

Bakgrunnsstoff
--------------

* St.meld. nr. 27 (2000-2001) Gjør din plikt - Krev din rett - Kvalitetsreform av høyere utdanning
* NOU 2000: 14 Frihet med ansvar - Om høgre utdanning og forskning i Norge
* Kvalitetsreformen ved UiO Arkivert 2009-08-25 ved Wayback Machine.
**Hilmar Martinus Strøm** (30. august 1817–7. mars 1897) var ein norsk embetsmann frå Trondheim som møtte på Stortinget i tida 1859-66, der han representerte Ålesund og Molde.

Strøm var son til ein kjøpmann i Trondheim. Han vart student i 1838 og cand.jur. frå universitetet i Christiania i 1845. Åra fram til 1850 var han sorenskrivarfullmektig i Lofoten, og deretter kopist i Justisdepartementet i sju år. I 1857 søkte han seg til Ålesund, der kona Anne Margrete Rønneberg, eldste dotter til den rike Carl Elias Rønneberg, var frå. Han var så byfut i Ålesund i tolv år, før han avslutta arbeidslivet som sorenskrivar i Karmsund i tida 1869-91.

Strøm representerte bykrinsen Ålesund på Stortinget 1859-60, då han var sekretær i Bankkomiteen. Sidan vart han vald til stortingsmann frå bykrinsen Ålesund og Molde. Han var 1862-63 medlem i Protokollkomiteen, møtte på Omframtstortinget 1864 og sat både i Lagtinget og var medlem i Bankkomiteen i 1865-66. I 1874 var han medlem av ein kongelege kommisjon om lensmannløner.

Strøm døydde i Stavanger.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Hermund Eian** (3. desember 1927–26. januar 1983) var ein gardbrukar, fiskar og politikar frå Roan i Sør-Trøndelag. Han representerte Sør-Trøndelag og partiet Høgre på Stortinget frå 1969 til han døydde.

Far hans var gardbrukar og fiskar, og han tok sjølv over farsgarden Eian i Roan i 1959. Før den tid var han gardsarbeidar til han gjekk landbruksskule i 1944/45. Deretter var han sjømann til han gjekk Hærens sambandsskule i 1948/49 og Skjetlein jordbruksskole. Han tok også kurs i navigasjon og handelsfag og var fiskar 1951-53, og sidan skipper og handelsreisande i åra fram til 1958.

Eian var formann 1952-54 i Roan Ungdomslag og 1960-63 og 1966-67 i Roan Bondelag, samt formann 1970-81 i representantskapet i Bjørnør Sparebank.

Eian var stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag frå hausten 1969 til han døydde. Dei fire fyrste åra på Stortinget var han medlem i Landbrukskomiteen. Hausten 1973 tok han plass i Sjøfarts- og fiskerikomitéen, der han var nestformann til 1981, og sidan formann til døden melde seg vinteren 1983. Jamsides var Eian medlem 1970-76 av Høgre sitt kommunalutval og 1970-74 i det distriktspolitiske utvalet til partiet. Frå 1981 var han så medlem av sentralstyret i Høgre.

Etter Eian døydde i 1983, rykka Harald Ellefsen opp til fast representant.

Kjelder
-------

* «Hermund Eian». Stortinget.no.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
Koordinatar: 66°46′S 141°35′E﻿

**Curzon Islands** er ei lita gruppe klipperike øyar som ligg like utanfor Cape Découverte ved Adélie Coast. Dei vart truleg oppdaga i januar 1840 av ein fransk ekspedisjon under kaptein Jules Dumont d'Urville, men ikkje identifiserte som øyar på karta til d'Urville. Øyane vart grovt kartlagd i 1912 av kaptein J.K. Davis frå den Australasian Antarctic Expedition og vart namngjeven av Mawson etter Lord Curzon, leiaren for Royal Geographical Society, 1911–14. Øyane vart kartlagde i detalj av Den franske antarktisekspedisjonen, 1950–52.

Sjå òg
------

* Antarktiske og subantarktiske øyar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Curzon Islands» frå Wikipedia på engelsk, den 16. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  «Curzon Islands». Geographic Names Information System, U.S. Geological Survey. Henta 16. oktober 2012.
2. ↑  «Curzon Islands». *Gna-GeographicNamesOfTheAntarctic1stEdition1981\_djvu*. s. 488. Henta 16. oktober 2012.

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Curzon Islands» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
| **Herne** |
| --- |
|  |
| **Byvåpen** | **Plassering** |
|  | 


 |
| Styresmakter |
| Land  Delstat  Regierungsbezirk‎  Landkreis |  Tyskland  Nordrhein-Westfalen  Arnsberg  Kreisfri by |
| Grunnlagd | 1862 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  51,41 km² |
| Innbyggjarar  - By (2006)   - folketettleik | 165 355   3 326/km² |
| Koordinatar | 51°33′0″N 7°13′0″E﻿Koordinatar: 51°33′0″N 7°13′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 65 m |
| Tidssone - Ved sommartid | CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 44601-44653 |
| Telefon-retningsnummer | 02323, 02325 |
| Bilnummer | HER |
| **Heimeside:** www.herne.de |

**Herne** er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 165 000 innbyggjarar. Byen ligg i Ruhrområdet ved elva Emscher midt mellom byane Bochum og Gelsenkirchen. 

Som dei fleste andre byar i området var Herne ein liten landsby fram til 1800-talet. Då kolbrytinga og produksjon av stål oppstod i området vart landsbyane i Ruhr-området byar. 

Herne i dag inneheld dei tidlegare separate busetnadane Herne, Wanne og Eickel. Gardane med desse namna vart grunnlagd på 1000- og 1100-talet. I 1860 opna den første kolgruva, og dei neste tjue åra vart folketalet tjuedobla og Herne vart ein by. Den same utviklinga hadde Wanne og Eickel, som i 1926 vart slått saman til den nye byen **Wanne-Eickel**. I 1975 vart Wanne-Eickel, som då var ein by med over 70 000 innbyggjarar, slått saman med Herne. 

Det vert halde eit marknad kalla *Cranger Kirmes* i bydelen *Crange* kvart år i august. Det er det tredje største marknaden i Tyskland med om lag 3,5 millionar vitjande. Ein kan spore dette markedet tilbake til 1400-talet då bønder starta å handle hestar. 

Av kjende personar frå byen finn ein Jürgen von Manger, Kurt Edelhagen, Jürgen Marcus, Heinz Rühmann, Tana Schanzara og Jan Zweyer.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Herne**

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Herne, Germany frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Topografisk kart over Bangka.
**Bangka** er ei øy i Indonesia og ligg aust for Sumatra, skild frå denne av Bangkasundet. Øya dekker eit areal på 11 910 km² og hadde i 1990 eit folketal på 626 955.

Geografi
--------

Bangka utgjer saman med øya Belitung ein provins i Indonesia. Bangka ligg rett aust for Sumatra, i nord ligg Sørkinahavet, mot aust på hi sida av Gasparsundet ligg Belitung, i sør er Javahavet. Mestedelen av øya består av lågtliggjande sletter, sumpar, åsar, sandstrender, åkrar med pepar og så tinngruver.

Samfunn
-------

Øyas største by heiter Pangkalpinang og er hovudstad i Bangka-Belitung-provinsen. Sungailiat er nest største byen på Bangka, medan Muntok i vest er viktigaste hamna. Dei andre større byane er Toboali i den sørlege delen, også gruvebyen Koba ligg i sør. Byen Belinyu heilt i nord er kjend for sin sjømat. På Bangka finst fire hamner; nemnde Muntok og Belinyu, dessutan Sadai heilt i sør og Pangkal Balam i nærleiken av provinshovudstaden.

Økonomi
-------

Frå om lag 1710 har Bangka vore eit av dei fremste sentra for utdriving av tinn. Tinnproduksjonen er monopolisert av staten Indonesia, største smelteverket ligg i Muntok. På øya dyrkar ein mykje pepar, som gjennom ein prosess vert omgjort til salsvara kvit pepar.
Sysselsetjinga fordelar seg mellom dei som arbeider i tinngruvene, på palmeolje-plantasjane, på gummiplantasjane, på peparfarmane og fiskarar.

Demografi
---------

Størstedelen av innbyggjarane er malayar og kinesarar, i hovudsak hakkaer. 

I 1930 budde 205 363 menneske på Bangka. Folketalet har tredobla seg dei siste 70 åra.

Historie
--------

Bangka vart overgitt til Storbritannia av sultanen i Palembang i 1812. To år seinare inngjekk britane ein bytehandel med Nederland, som for Bangka gav frå seg Cochin i India. Øya var okkupert av Japan frå februar 1942 til august 1945. Ho vart del av det sjølvstendige Indonesia i 1949. Øya, og granneøya Belitung, låg tidlegare i provinsen Sumatera Selatan (Sør-Sumatra). Frå 2000 har dei to øyane vore utskild til ein eigen provins, Bangka-Belitung.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bangka» frå Wikipedia på engelsk, den 4. november 2009.*



|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Verkhojanskfjella** (russisk Верхоянский хребет, *Verkhojanskij khrebet*) er ei fjellkjede aust i Sibir med ei lengd på om lag 1000 km gjennom republikken Sakha i Russland. Ho dannar ein stor boge mellom Lena og Aldanelva i vest og Janaelva i aust. Den høgaste fjelltoppen ligg i sør og er 2480 meter over havet. Det er kol, bly, sølv og sink i fjella. Fjellkjeda ligg like vest for grensa mellom den eurasiatiske plata og den nordamerikanske plata.

Den lågaste temperaturen som er målt i eit busett område er registrert i denne regionen, som har eit djup snødekke det meste av året. Under siste glasiale maksimum hadde fjellkjeda store isbrear som har gjeve fjella ein alpin karakter.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Verkhoyansk Range» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  News Archive - The Earth Institute at Columbia University

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bilete frå NASA Arkivert 2004-12-08 ved Wayback Machine.

Koordinatar: 67°00′N 129°00′E﻿

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* NKC
* GeoNames

 |
Eit bilete som er delvis i fokus.
**Fokus** innan fysikk er det punktet der lysstrålane i ein parallell strålebunt samlast etter at dei har gått gjennom ei linse eller er vorte reflektert frå ein holspegl. 

Ordet blir òg brukt for avstanden mellom linsa og brennpunktet som òg blir kalla brennvidda (fokalavstanden). Fleirtalsforma er *foki* på norsk (latinsk bøying).

Held vi ei lupe med breisida mot sola, vil ljoset samle seg i dette punktet, blant anna med den verknaden at brennbart material plassert der kan antennast. Ser vi gjennom lupa, vil feltet i fokus bli forstørra og framstå som klårare, medan synsbiletet er utanfor brennvidda.

I overførd tyding blir det brukt det om midtpunkt eller midtfelt i mange samanhengar, både sosiale og andre der det snakkast om samlingspunkt. *(«Han var det naturlege fokuset for merksemda i samband med ---»)*

Sjå òg
------

* brennpunkt

Kjelder
-------

* fokus – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå:

* *Denne artikkelen bygger på «Fokus (optikk)» frå Wikipedia på bokmål, den 17. februar 2013.*
Koordinatar: 46°35′23.9″N 8°07′05.3″E﻿

**Schreckhorn** er eit 4 078 m høgt fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Bern. Av fjelltoppane i Sveits som er over 4 000 m er Schreckhorn den som ligg lengst mot nord.

Geografi
--------

Schreckhorn ligg 10 km søraust for Grindelwald, mellom Øvre Grindelwaldbreen og Nedre Grindelwaldbreen. Området elles består av folketomme bredalar med dei store Aargletscher og Fieschergletscher. Toppen av det nær jamhøge Lauteraarhorn ligg tett attmed Schreckhorn. Høgste fjelltoppen i Bern-Alpane, Finsteraarhorn ligg 10 km lenger sør. Berggrunnen er den same på Schreckhorn som i Aar-massivet.

Klatresoge
----------

Fyrste bestiginga av Schreckhorn fann stad den 16. august 1861. Briten Leslie Stephen saman med Ulrich Kaufmann, Christian Michel og Peter Michel klatra ei rute via den øvste Schreck-renna til Schrecksattel og deretter opp søraustegga. Dette var normalruta dei neste femti åra, i dag vert ho sjeldan nytta.

Schreckhorn sett frå Faulhorn
Fleire fjellturistar og klatrelag hadde tidlegare prøvd å kome til topps. Best kjende er forsøket som den sveitsiske naturforskaren Joseph Hugi gjorde i 1828 (*Hugisattel* på Schrekhorn er oppkalla etter han), og den klatreturen som den sveitsiske geologen Pierre Desor la ut på med sine fjellførarar i 1842. Ved eit mistak kleiv klatregruppa ein mindre fjelltopp ved Lauteraarhorn.

Nordvestegga vart klatra fyrste gongen 7. august 1883 av John Stafford Anderson, George Percival Baker, og fjellførarane Ulrich Almer og Aloys Pollinger.

Fyrste oppstiginga over sørvest-egga, dagens normalrute på Schreckhorn, vart føreteken 26. juli 1902 av John Wicks, Edward Branby og Claude Wilson. Dei bestemte seg for å klive den svært bratte egga utan hjelp av lokale fjellførarar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Schreckhorn» frå Wikipedia på engelsk, den 8. oktober 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GeoNames

 |
Klipping av deltakarkort på Sandviksfjellet.
**7-fjellsturen** er ein fjelltur i Bergen som har vorte arrangert årleg sidan 1948. Arrangøren er Bergen og Hordaland Turlag. 

Turen går over det som vert rekna som Dei sju fjella i Bergen i rekkefølgja som er oppgitt under. Dersom ein ikkje ønskjer å gå over alle sju fjella, er det mogleg å gå den kortare **4-fjellsturen**. Då går ein dei fire siste fjella i turen.

1. Lyderhorn (396 moh. 4 km)
2. Damsgårdsfjellet (317 moh. 8 km)
3. Løvstakken (477 moh. 11 km)
4. Ulriken (643 moh. 17 km)
5. Fløyfjellet (400 moh. 22 km) ved Fløirestauranten
6. Rundemanen (568 moh. 25 km)
7. Sandviksfjellet (417 moh. 26 km)

Plakettar og statuettar
-----------------------

Etter gjennomført tur er det mogleg å få kjøpt plakett og/eller statuett. 
Dersom ein er over 65 år eller under 12 år vil ein telja med kor mange gonger ein har fullført 4-fjellsturen, ikkje berre 7-fjellsturen.

* 1. gong = 7-fjellsplaketten i bronse.
* 7. gong = 7-fjellsplaketten i sølv.
* 14. gong = 7-fjellsplaketten i gull.
* 21. gong = Vandreren i bronse.
* 28. gong = Vandreren i sølv.
* 35. gong = Vandreren i gull.
* 42. gong = Æresplakett.

I 2010 var det til saman seks personar som hadde blitt premiert for 42 fullførte turar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «7-fjellsturen» frå Wikipedia på bokmål, den 20. juni 2015.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bergen og Hordaland turlag si nettside om 7-fjellsturen.
* Ny rekord for 7-fjellsturen i 2006 Arkivert 2007-09-30 ved Wayback Machine.
**Richard Bernhard With** (18. september 1846–9. februar 1930) var ein norsk forretningsmann, skipper og stortingsmann. Han har fått tilnamnet *Hurtigrutas far*.

Liv og gjerning
---------------

With vart fødd i Tromsø og var son til ein skipper, som seinare vart fyrforvaltar. Sjølv gjekk han den «lærde» skulen i Tromsø og tok styrmannseksamen i Trondheim i 1864. Deretter var han sjømann i utanriksfart, før han gjennom firmaet «With & Kiil» på Andenes i 1875 overtok handelsstaden Risøyhamn på Andøya. Allereie året etter gjekk firmaet konkurs, men han kunne halde fram drifta gjennom eit nytt firma.

Gjennom handelsverksemda vart han kjend med behovet for betre transport, og vart ein pådrivar i etableringa av Vesteraalens Dampskibsselskab i 1881. Dei to fyrste åra var han sjølv kaptein på selskapet sitt dampskip «Vesteraalen», deretter var han kontorsjef og seinare direktør i selskapet. Han sikra selskapet konsesjon på å drive heilårsrute langs norskekysten (Hurtigruta) med eit statstilskot på 70 000 kroner, og var i 1893 sjølv kaptein på den fyrste hurtigruteturen. Dampskipsselskapet leia han fram til 1909.

With var i perioden 1910-12 stortingsmann for Frisinna Venstre. Han representerte Vesteraalen krins i Nordland og var medlem av vegkomiteen, samt i 1910 av den utvida justiskomiteen. Tidlegare hadde han arbeidd med å utbetre den grunne farleia mellom Andøya og Hinnøya og klarte å få midlar til ei lita utdjuping av Risøyrenna. Som stortingsmann fekk han gjennomslag for løyvingar til den store mudringa i Risøyrenna, eit arbeid som vart avslutta i 1922.

Rundt 1910 var With sentral i etableringa av Den Norske Amerikalinje, der han også sat i styret fram til 1913. Han var også delaktig i stiftinga av Lofotens og Vesteraalens turistforening.

Prisar og utmerkingar
---------------------

To av hurtigruteskipa har fått namn etter han: DS «Richard With» (1909) og dagens MS «Richard With» (1993). I 1993 vart han avbilda på eit frimerke.

Han vart tildelt St. Olavs Orden i 1895, og i 1912 fekk han Petter Dass-medaljen.

Familie og død
--------------

With var gift med Oline Sophie Wennberg (1844–1878) og seinare med syster hennar, Augusta Septimia Wennberg (1847–1938). Han var mellom anna far til Nanna With (1874–1965).

With døydde i Oslo i 1930, der han hadde budd sidan han vart stortingsmann.

Kjelder
-------

1. 1 2 3  Svendsen, Arnljot Strømme (29. juni 2022). «Richard With». *Norsk biografisk leksikon* (på norsk).
2. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 14. februar 2006, henta 24. november 2010

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* *Denne artikkelen bygger på «Richard With» frå Wikipedia på bokmål, den 24. november 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Andøy Historielag med omtale av Richard With

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* PolSys

 |
**Christopher Kosgei** (fødd 14. august 1974) er ein kenyansk tidlegare friidrettsutøvar som i 1999 vart verdsmeister på 3 000 meter hinder, fire år etter han vann VM-sølv i same øvinga. Han er ein eldre bror til verdsrekordhaldaren Stephen Cherono (Saif Saaeed Shaheen).

Kosgei vekte åtgaum då han berrføtt vann sølvmedaljen på 3 000 meter hinder under verdsmeisterskapen 1995 i Göteborg. Med sluttida 8.09,3 kom han i mål vel fem sekundar bak landsmannen Moses Kiptanui, men over tre sekundar føre bronsevinnaren frå Saudi-Arabia. Dei neste sesongane sleit han med skade og var nær ved å legge opp. Hausten 1998 vart han overtala til å fylgje treningsprogrammet til italienaren Renato Canova.

Gjennom 1999-sesongen deltok Kosgei i heile 14 tevlingar. Den 11. august sette han personleg rekord i hinderøvinga med 8.05,4 i Zürich. Tolv dagar seinare vann han innspurten i finalen på 3 000 meter hinder under VM i friidrett 1999 i Sevilla, sluttida 8.11,7 var 0,3 sekund betre enn det landsmannen Wilson Boit Kipketer presterte.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christopher Koskei» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juli 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Junín** i Peru, kjend som **Lago Junín** på spansk og **Chinchaycocha** ('Nordre sjøen') på quechua, er den største innsjøen som er omkrinsa av peruansk land, men har langt mindre flatemål enn Titicaca som ligg mest på boliviansk territorium. Sjøen ligg på omkring 4 082 moh. og er ein vektig stad i landet for fuglekikking.

Det meste av innsjøen ligg innanfor Junínprovinsen i Junín-regionen, medan den nordvestre biten ligg innanfor Pascoprovinsen i Pasco-regionen.

Junín er i mykje stor grad omslutta av akvatisk vegetasjon, somme stader vidar plantebeltet seg ut i ei breidd på seks km og vert så tett at det er ugjennomtrengjeleg. Fiskefaunaen er rik, han inkluderer òg fleire artar som er introdusert.

Sjøen ligg innanfor nedslagsfeltet til Amazonaselva. I elva Upamayo finst det eit vasskraftverk som regulerer vassnivået i sjøen. I år med rikeleg regn er fluktuasjonen i vassnivået moderat, men i tørkeår kan nivået gå ned halvannan til to meter og tørrleggje store område.

Frå 1933 har det gått føre seg eit innsig av ureining frå gruveverksemd som har innverka negativt på fiske og fuglefauna i sjøen. Kloakk frå byane Junín og Carhuamayo har òg medverka til overgjødning av vatn og våtmark.

Junín er einaste habitat i verda for den sterkt truga junindukkar, *Podiceps taczanowskii*, også den sterkt truga juninrikse, *Laterallus jamaicensis tuerosi*, (underart av perlerikse) er endemisk for denne innsjøen. Juninkorgfugl, *Asthenes virgata*, er ein annan endemisk art for Peru som har namn etter sjøen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger i stor grad på «Lake Junín» frå Wikipedia på engelsk, den 15. april 2008*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Diego, Shoobridge (februar 2006). «Protected Area Profile Perú Junín National Reserve» (PDF). ParksWatch Perú.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |
**Christopher Christian Weidemann** (14. april 1779– 27. august 1858) var ein norsk politikar og embetsmann. 

Christopher Weidemann var fødd på Mellom-Rustad på Toten som son av Lars Weidemann, og ein av brørne hans var Laurits Weidemann. Han var gift med Marie Magdalene Christiane Jacobine Lycke, fødd i Christianshavn i Danmark 3. august 1784 og død på Billerud 8. mars 1867. 

Weidemann vart student i 1795, tok latinsk-juridisk eksamen, teoretisk prøve i 1800 og praktisk i 1802. I 1800 vart han kopist i Rentekammeret og etter kvart fullmektig same stad. Han vart seinare utnemnd til byfogd og politimeister i Christiania, men måtte søkja avskjed i 1814, etter å ha truga ein arrestant til å tilstå ved å slå han med eit tre. 

Nokon ytterlegare klatring oppover karrierestigen i rettsvesenet vart no vanskeleg, men i 1817 vart Weidemann utnemnd til sorenskrivar i Toten, Vardal og Biri etter broren Lauritz Weidemann. Dette embetet hadde han til 1853; med andre ord ei 36 år lang karriere som sorenskrivar på Toten. 

Han var stortingsrepresentant 1824-26. Weidemann var òg president i Odelstinget. 

Weidemann må òg nemnast i samband med garden Billerud på Austre Toten, der han budde i 40 år. Det var Weidemann som gav hovedbygningen på Billerud det noverande utsjånaden dens ved å byggje på andreetasjen. Han fekk òg Peder Balke til å måle salen i 1833/34. På Billerud døydde Christopher Christian Weidemann i 1858.

Kjelder
-------


* Midthaug, Leif: «Christopher Christian Weidemann». Biografi i *Totens bygdebok II*, s. 354-355, Oslo 1953.
* NSDs politikerarkiv[*daud lenkje*]

---

* *Denne artikkelen bygger på «Christopher Christian Weidemann» frå Wikipedia på bokmål, den 19. februar 2010.*

* Biografisk informasjon om Christopher Christian Weidemann NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* PolSys

 |
**Richard Simonsen** (fødd 20. august 1945) er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar som tevla på sprintdistansane. I tida 1967-71 vann han åtte norske meisterskapstevlingar, fire av dei på 400 meter. Han var medlem IL Vestar og til sist av Kristiansands IF.

Aktiv
-----

Simonsen var eit naturtalent som med mindre trening suste inn i norsk sprintelite i 1963. Han presterte då 10,6 på 100 m, 21,4 på 200 m og 47,9 på 400 meter, særleg imponerande var tidene på 200 m og 400. Dei neste åra hadde han tidmessig lite framgang, og vart ståande litt i skuggen av Carl Fredrik Bunæs.

Våren 1967, medan han studerte til tannlege i USA, forbetra Simonsen persen på 200 m til 21,2 under eit stemne i Minneapolis. Under dem minneverdige landskampen 20.-21. juni 1967, der Noreg med 111 mot 101 poeng vann ein sjeldan siger over Sverige, vann Simonsen både 100 m, 200 m og 400 m, den siste på sterke 47,0 og sprang på ankeretappane Noreg inn til siger på 4 x 400 m og 2. etappe. Der fekk han vist sine evner i kamp mann mot mann, då det «er som stafettløper han har høstet størst berømmelse».

I åra fram til 1971 var Simonsen den klare einaren i Noreg på 200 m og 400 m. Han flytta den personlege rekorden på 400 m til 46,7 sekundar i 1970, eitt tidels sekund bakom noregsrekorden til Bunæs. Under EM i friidrett 1971 i Helsinki sprang han Noreg inn til norsk landslagsrekord på 4 x 400 m stafett i kvalifiseringa, og til åttandeplass i finalen. Laget, som bestod av Steinar Mo, Gøte Lundblad, Per Rom og Simonsen, er det einaste mannlege norske stafettlaget som har kvalifisert seg til ein stor meisterskapsfinale. Tida dei opnådde, 3.06.67. er framleis, 50 år seinare, gjeldande norsk rekord i øvinga. Simonsen la opp etter 1972-sesongen.

Medaljar i norske meisterskap
-----------------------------

* 1963: Sølvmedaljar på 100 m – 10,8, og på 200 m – 21,8
* 1965: Sølvmedalje på 100 m – 10,4 og bronsemedalje på 200 m – 21,7
* 1967: Gullmedaljar på 200 m – 21,4 og på 400 m – 47,7
* 1968: Gullmedalje på 400 m – 48,7, framom Steinar Mo (48,8)
* 1969: Gullmedalje på 400 m – 47,3, framom Hans Kristian Sætrum (48,8)
* 1970: Gullmedaljar på 100 m – 10,8, 200 m – 21,7, og 400 m – 47,8
* 1971: Gullmedalje på 200 m – 21,6, og sølvmedalje på 100 m – 10,7

Kjelder
-------

1. ↑  Magnus Breili: *Sport i navn & tall*. 1971

* friidrett.no


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* ISNI
* SUDOC

 |
Sir **Christopher Frank Carandini Lee** (fødd 27. mai 1922 i London, død 7. juni 2015 i London) var ein engelsk skodespelar. Han hadde sentrale roller i m.a. filmatiseringa av Ringdrotten, to Star Wars-filmar og han har portrettert Dracula. Lee vart adla av Prins Charles i 2009.

Karriere
--------

Film- og fjernsynskarrieren til Christopher Lee tok til i 1946 og varde heilt til slutten av livet hans. Han portretterte oftare "mørke" roller enn helteskikkelsar. Til dømes spela han vampyren Dracula i fleire filmar, spela rolla som Frankensteins monster, Rochefort i Dei tre musketerane, skurkerolla i James Bond-filmen Mannen med den gylne pistol og Count Dooku i Star Wars episode II og III. Ei av dei siste rollene Lee spela var som den maktlystne trollmannen Sarumann i Peter Jackson sin filmtrilogi av Hobbiten; den same rolla som han hadde spela i Ringdrotten-trilogien. Christopher Lee var også ein dyktig stemmeskodespelar.

I tillegg til skodespelarkarrieren var Christopher Lee musikar og gav ut fleire heavy metal-album.

Kjelder
-------

* NRK Kultur, 11.06.15: Sir Christopher Lee er død.
* Profil og rolleliste på The Internet Movie Database

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
| Gillingham  |
| --- |
| St. Mary the Virgin-kyrkjaSt. Mary the Virgin-kyrkja St. Mary the Virgin-kyrkja |
| Plassering |
| 

Gillingham i Dorset is located in

 |
| Styresmakter |
| Land |  Storbritannia |
| Konstituerande land |  England |
| Grevskap | Dorset |
| Distrikt | North Dorset |
| Geografi |
| Innbyggjarar  - By (2001) | 9 323 |
| Koordinatar |  51°2′″N 2°16′″W﻿Koordinatar: 51°2′″N 2°16′″W﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | SP8 |
| Telefon-retningsnummer | 0 1747 |
| 
 Commons har multimedium som gjeld: **Gillingham i Dorset**
 |

**Gillingham** er ein by i Dorset i England. Han er den nordlegaste byen til grevskapet, og ligg i Blackmore Vale i distriktet North Dorset. Byen ligg ved jernbanelinja mellom Exeter og London, og er nokre få kilometer frå hovudvegen A303.

Det eldste sporet etter menneskeleg aktivitet i området er ein gravhaug frå steinalderen. Det finst òg spor etter romersk busetjing frå 100- og 200-talet, men byen vart ikkje grunnlagt før i angelsaksisk tid.

Namnet Gillingham er kjent frå 900-talet, då det vart brukt i eit bycharter. I 1016 er han nemnt i samband med slaget ved Gillingham mellom Edmund II og danane. *Domesday Book* (1086) nemner han som *Gelingham*, og andre stavemåtar som er kjent er *Gellingeham* (1130), *Gyllingeham* (1152) og *Gilingeham* (1209). Namnet tyder «Bustaden til familien Gylla»; Gylla er eit saksisk mannsnamn, og viser truleg til ein lokal leiar omkring 600-talet.

I mellomalderen låg det ei kongeleg jakthytte i Gillingham, som vart vitja av blant anna Henrik I, Henrik II og Henrik III. I nærleiken låg ein kongeleg skog der det ikkje var tillate for andre å jakte på rådyr. Hytta forfall, og vart riven av Edvard III i 1369.

Gillingham vart eit senter for jordbruk, og fekk den første skulen i Dorset i 1526. Delar av soknekyrkja er frå det 1300-talet, men det meste av han er resultatet av ombygging på 1800- og 1900-talet. Det finst ei rekkje bygningar frå tudortida i byen. Ei silkemølle vart grunnlagt i 1769. John Constable sine måleri av den gamle bybrua er utstilt i galleriet Tate Britain.

I 1850-åra kom jarnbana, og dette førte med seg ny industri og velstand. Blant det ein produserte var teglsten, ost og såpe, og det vart òg starta trykkeri. Mot slutten av 1800-talet etablerte ein av dei første britiske produsentane av bensinmotorar i byen.

Under andre verdskrigen voks byen kraftig, på grunn av plasseringa ved jarnbana frå London. Då London og andre byar vart evakuerte i 1940 og 1941 var nemleg Gillingham ein av stadane mange reiste til. Sjølv om mange vende heim etter slutten til krigen var det òg mange som hadde mista heimane sine i dei større byane, og som difor vart verande. Jarnbana og nærleiken til A303 tyder at byen har mange innbyggjarar som pendlar til London.

Edward Rawson, som var første sekretæren for Massachusetts Bay Colony, var fødd i Gillingham.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Gillingham (Dorset)» frå Wikipedia på bokmål, den 16. juli 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* GeoNames

 |
Rådhuset i Portogruaro
Portogruaro (raud) si plassering i provinsen Venezia
**Portogruaro** er ein by og ein kommune i provinsen Venezia i regionen Veneto i Italia. Kommunen har i over 25 000 ibuarar og dekker eit areal på 102,2 km². Byen ligg fem meter over havet, om lag 60 kilometer nordaust for provinshovudstaden Venezia. Elva Lemene renn gjennom byen.

Vinproduksjon er viktigaste næringa i kommunen.

### Soge

Portogruaro vart offisielt grunnlagt av i 1140, då erkebiskopen av Concordia gav ei gruppe fiskarar rett til å busette seg og byggje ei elvehamn. I 1420 søkte byfolket om å verte borgarar av republikken Venezia. Under venetianarane fekk byen ha ei viss form for autonomi. Portogruaro var då i stand til å ta del i det ekspanderande næringslivet, heilt til republikken Venezia sin økonomi vart svekka og gjekk tilbake frå 1600-talet av.

Etter napoleonskrigane vart Portogruaro i 1815 innlemma i det austerrikske keisardømmet. Sett vekk frå ein kort oppreist i 1848 var Portogruaro kontrollert av Austerrike til 1866, då byen og regionen gjekk inn i det nye kongedømmet Italia.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Portogruaro» frå Wikipedia på engelsk, den 3. oktober 2013.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**John Edward Christopher Hill**, (6. februar 1912–23. februar 2003) var ein britisk historikar og forfattar av mange lærebøker.

Liv og gjerning
---------------

Hill var fødd i York, der faren var sakførar. I 1932 tok Hill til å studere ved Balliol College i Oxford. I studietida vart han overbevist marxist og melde seg inn i kommunistpartiet, *British Communist Party*. 1935 oppheldt han seg eit år i Moskva. Heimkomen derifrå, fekk han forskarstilling ved Balliol og underviste i moderne historie.

Etter utbrotet av 2. verdskrigen melde Hill seg til teneste i den britiske hæren, tenestegjorde i nærområda til Oxford og London. Kring denne tid byrja han å publisere artiklar og større arbeid om engelsk 1600-talshistorie.

I 1946 danna Hill og andre marxistiske historikarar *Communist Party Histiorians Group*. Tidleg vart han misnøgd med mangelen på demokrati i kommunistpartiet, og etter den sovjetiske invasjonen av Ungarn i 1956 melde han seg ut. 

Frå midt på 1950-talet fekk Hill stor merksemd for sine verk om 1600-talets England. Meir enn eigne studiar i arkiv, baserte han arbeida sine på studiar føretekne av andre forskarar. Dette hindra ikkje at han hausta mykje lovord. Mellom bøkene som nådde eit større publikom var *Puritanism and Revolution* (1958), *Intellectual Origins of the English Revolution* (1965, revidert 1996) og *The Century of Revolution* (1961), og fleire andre.

Hill var rektor på Balliol i tida 1965-78, då han trekte seg tilbake.

Analysane til Hill og andre sosialhistorikarar vart imøtegått då den såkalla revisjonismen slo inn på 1980- og 90-talet. Marxistisk historieforståing vart avvist, i staden kom detaljerte studiar kring konstitusjonelle, politiske, kulturelle og intellektuelle tilhøve i England i tidsperioden 1600-50.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Christopher Hill» frå Wikipedia på engelsk, den 17. mars 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NLA
* NKC

 |
Fotografi av det britiske Underhuset frå 1851, det vart treft av tyske bombar under andre verdskrig, stort sett gjenoppbygd slik det var.
Eit **underhus** eller **andrekammer** er eit av to kammer i ei politisk forsamling med to kammer; det andre er overhuset eller førstekammeret. Det er typisk ei større forsamling enn det tilsvarande overhuset, og har gjerne folkevalde medlemmer, medan overhuset kan ha medlemmer med ein annan bakgrunn.

Underhuset deler lovgjevande makt med overhuset, men har i dag ofte større makt enn overhuset. I parlamentariske system er det vanlegvis underhuset åleine som vel regjeringssjef, og som kan fjerna denne gjennom mistillitsforslag.

Døme på underhus
----------------

* House of Commons (Storbritannia)
* House of Commons i Canada
* Forbundsdagen (Tyskland)
* Congreso dei lós Diputados i Spania
* Camera dei Deputati i Italia
* Huset til representantane (USA)
* Nasjonalforsamlinga i Sør-Afrika
* Representanthuset i Fiji

Kjelder
-------

1. ↑  *Bicameralism* (1997) av George Tsebelis.
2. ↑  «Lower house - Oxford Reference», *www.oxfordreference.com* (på engelsk), doi:10.1093/acref/9780199571123.001.0001/m\_en\_gb0483630, henta 8. oktober 2019

* *Denne artikkelen bygger på «Underhus» frå Wikipedia på bokmål, den 18. september 2019.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC

 |
Chryse Planitia (øvst) fotografert av Viking 2-banesonden
Overflatebilete frå Chryse Planitia teke av Viking 1-landaren
**Chryse Planitia** er ei større sletta på Mars nære det austre av Valles Marineris. Viking 1-landaren landa i området og synte ei overflata dekt av laus raud sand og ei større mengd med blokkar laga av basalt lava. Chryse Planitia er sannsynlegvis eit attfylt nedslagsbasseng; eit større tal av framståande kanalar fører til regionen. Desse kanalane spring ut frå den austlege enden av Valles Marineris og er sannsynlegvis gravne ut av noko flytande. Altimetri og bilete tekne av mellom anna Mars Global Surveyor peikar sterkt mot at heile regionen frå Chryse til den austlege enden av Valles Marineris ved eit tidlegare høve var fløymd over.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Google Mars sentrert på Chryse Planitia

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Chryse Planitia» s. 85 i **Philip's Astronomy Encyclopedia** utgjeven i 2002.*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN

 |
| Porvenir |
| --- |
| Byen i oktober 2006.Byen i oktober 2006. Byen i oktober 2006. |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Porvenir i Chile |
| **Byvåpenet til Porvenir i Chile** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Provins  Øy | Chile  Región de Magallanes y de Antártica Chilena  Tierra del Fuego  Storøya |
| Grunnlagt | 1883 |
| Alcalde | Fernando Callahan Giddings |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  6982,6 km² |
| Innbyggjarar  - By (2002)   - folketettleik | 5465   0,78/km² |
| Koordinatar | 53°17′″S 70°22′″W﻿Koordinatar: 53°17′″S 70°22′″W﻿ |
| Høgd over havet | 5 m |
| Tidssone | -4 (UTC-4) |
| Diverse anna |
| Telefon-retningsnummer | +56 |
| Plassering |
| Porvenir kommune i raudt innanfor regionen.Porvenir kommune i raudt innanfor regionen.Porvenir kommune i raudt innanfor regionen. |

**Porvenir** (spansk for «Framtid») er ein chilensk by på Storøya i Eldlandet. Porvenir er ein bykommune og provinshovudstad i den chilenske provinsen Eldlandet i Región de Magallanes y de Antártica Chilena. I 2002 registrerte ein 5465 innbyggjarar, noko som gjer Porvenir til den største chilenske byen på øygruppa.

Historie
--------

Byen vart grunnlagt i 1883 under gullrushet på Eldlandet. Mange gullgravarar kom då sørover frå Fastlands-Chile, og europearar på jakt etter lukka kom med skip over Atlanteren til «den nye verda». Dei fyrste busetjarane i Porvenir var kroatiske innvandrarar og folk frå Los Lagos-regionen, lenger nord i Chile. Enno finst det noko gull her som blir utvunne av bergverksselskap.

Næringsliv
----------

Kyrkja etter San Francisco de Sales
I dag lever innbyggjarane mest av saueavl og fiske frå småbåtar. Større skip og trålarar kjem ikkje inn på hamna av di det ligg så mange skipsvrak i leia. Elles finst her eit moderne fengsel, og eit regiment av den chilenske hæren er stasjonert her. Porvenir har også eit slaktarhus som er aktivt i korte periodar kvart år. Porvenir er ingen stor turistby enno, men inneheld fleire hotell og restaurantar.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Porvenir, Chile» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |