|  |
| --- |
| **Lusegras** |
| LusegrasLusegras |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Karsporeplanter Pteridophyta |
| **Klasse:** | Lycopodiopsida |
| **Orden:** | Kråkefotordenen Lycopodiales |
| **Familie:** | Kråkefotfamilien Lycopodiaceae |
| **Underfamilie:** | Huperzioideae |
| **Slekt:** | *Huperzia* |
| **Art:** | **Lusegras** *H. selago* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Huperzia selago***Schrank & Mart. 1829 |

**Lusegras** (latin: *Huperzia selago*) er ein plante i lusegrasslekta innafor kråkefotfamilien. Sume ser på lusegras som ein eigen familie *(Huperziaceae)*, men dette er ikkje vanleg i nordisk botanikk. 

Lusegras med nyreforma, gule sporeaks.
Bildet viser lusegras med lysegrøne yngleknoppar heilt øvst i toppen av skotet, og sporeaks nedafor desse.
Lusegras vart tidlegere brukt for å fjerne uty frå buskap, og namnet kjem truleg frå denne bruken. Planten vart skildra av Carl von Linné i 1753.

Lusegras kan tole både skugge og mager jord. Det vil helst ha fuktige stader i barskog, bøkeskog, oresump, myrlandskap, røyser og steinbrot. Det veks i heile Norden og kystregionane av Island samt store deler av nordlege Eurasia og Nord-Amerika. I Nord-Amerika går det opp til 700 moh. og heller sjeldsynt heilt til 1600 moh.

Lusegras blir 5-30 cm høgt, og er krypande med opprette, like lange endar. Blada er 10-15 mm lange og sit i rekkjer som er uregelmessige. Sporehusa er gulbrune og har nyreform, dei er relativt runde og korte, og sit i bladhjørna i øvste delane av greinene. Heilt øvst kan det vere lysegrøne yngleknoppar.

Lusegras skil seg frå slektningen stri kråkefot *(Lycopodium annotinum)* på den måten at sistnemnde dannar større bestandar, og har tettare tuer med meir talrike greiner. Dessutan har stri kråkefot lengre og langt meir utprega og synlege sporeaks (sporehus) i toppen.

Underartar
----------

Ein norsk underart er **fjell-lusegras** (*Huperzia selago* ssp. *apressa*), som går opp til 1940 moh. i Jotunheimen. Det kjennes på at dei meir brungule blada sit tettare og peikar rett opp langs stilken, samt at yngleknoppane også sit nedover greina. I tillegg veks **polarlusegras** (*H. selago* ssp. *arctica*) på Svalbard. Desse vert no rekna som eigne artar. Tidlegeae skilde ein ikkje mellom fjelllusegras og polarlusegras, men ein reknar no det førstnemnde som identisk med den nordamerikanske *H. appalachiana*.

Det totale tal artar/underartar er:

* **Lusegras** (*Huperzia selago* ssp. *selago*)
* Fjell-lusegras (*Huperzia selago* ssp. *appressa* = *H. apressa* = *H. appalachiana*)
* Polarlusegras (*Huperzia selago* ssp. *arctica* = *H. arctica*)
* Huperzia lucidula eller «Shining firmoss» *(Huperzia selago* ssp. *lucidula)*
* Huperzia porophila eller «Rock firmoss» *(Huperzia selago* ssp. *porophila)*

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lusegress» frå Wikipedia på bokmål, den 22. november 2020*

### Fotnotar

1. ↑  Elven, R: *Norsk flora*, 7. utgave. Det norske Samlaget, Oslo 2005.
2. ↑  Elven, R: Bakgrunn for endringer i Lids fl ora 2005. 1. Kråkefotfamilien til ripsfamilien. Blyttia 65(1), 2007, s 21-43.

Bakgrunnssstoff
---------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Lusegras**

* eFloras.org Flora of North America, *Huperzia selago*
* Lusegras i Urtekildens planteleksikon

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |