recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Saint-Lô |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| Byvåpenet til Saint-Lô |
| **Byvåpenet til Saint-Lô** |

 |
| Styresmakter |
| Land  Region  Departement | Frankrike  Normandie  Manche |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  23,19 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 20 090   866/km² |
| Koordinatar | 49°07′″N 01°05′″W﻿Koordinatar: 49°07′″N 01°05′″W﻿ |
| Høgd over havet | 14 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| Postnummer | 50000 |
| Bilnummer | www.saint-lo.fr |

**Saint-Lô** er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er *préfecture* (administrasjonsstad) i departementet Manche i regionen Normandie og har om lag 20 000 innbyggjarar.

Geografi
--------

Elva Vire renn gjennom byen. Den gamle byen er bygd på ein knaus på innsida av ein stor sving i elva, der han ein gong kontrollerte trafikken på elva.

Historie
--------

Byen var tidlegare kalla *Briovère* (som tyder «bru over Vire» på gallisk) og byen er bygd på og rundt gamle festningsvollar. Namnet Saint-Lô kjem frå St. Laud, biskop av Coutances på 500-talet. 

Byen ligg ved eit strategisk vegkryss, og vart nesten heilt øydelagd (estimert til 95 %) under Operasjon Overlord i den andre verdskrigen. Samuel Beckett kalla derfor byen *Hovudstaden av ruinane*. Det vart til og med diskutert om ein i det heile tatt skulle byggje byen opp att, eller om ein skulle la ruinane ligge der som eit minnesmerke over bombinga. Byen vart uansett gjennoppbygd og er i dag eit senter for fransk matlaging med produksjon av prisvinnande oppkutta lever.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Bombinga av Saint-Lo i juni 1944 Arkivert 2008-05-02 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Koodiyattam frå Kerala i India blei nemnd som immateriell verdsarv i 2001.
**Immateriell kulturarv** er utøving og tradisjonar som er blitt overførte gjennom generasjonar, som munnleg overlevering, utøvande kunst, skikkar, ritual, festar, kunnskap og praksis kring naturen og verda og kunnskap og evne til å utøva tradisjonelle handverk. Omgrepet er ei utviding av kulturell verdsarv til ikkje berre å femne om å take vare på bygningar, monument og gjenstandar, men òg tradisjonar og andre liknande kulturelle uttrykk som har gått i arv frå tidlegare generasjonar, og som er verd å takast vare på for nye generasjonar. Dei sameinte nasjonane sin kulturorganisasjon UNESCO har vedteke ein konvensjon 17. oktober 2003 om vern av den immaterielle kulturarven.

Døme på immateriell kulturarv er munnlege forteljartradisjonar, song (til dømes fado), dans (til dømes flamenco og norsk folkedans) og anna framføringskunst, sosial praksis, seremoniar og ritual, praksis knytt til festdagar og høgtidsdagar, mattradisjonar, kunnskap og framgangsmåtar for å framstille handverksprodukt (til dømes oselvar), tru og førestillingar om naturen, verda og universet.

Nokre tradisjonar og tradisjonskunnskapar blir listeført på UNESCO si Representativ liste over den immaterielle kulturarva til menneskja.

Kjelder
-------

1. ↑  «UNESCO - What is Intangible Cultural Heritage?», *ich.unesco.org* (på engelsk), henta 1. juli 2023
2. ↑  «Konvensjon om vern av den immaterielle kulturarven (UNESCO) - Lovdata», *lovdata.no*, henta 27. mai 2023

Bakgrunnsstoff
--------------

* UNESCO om verdas immaterielle kulturarv.
* Stortingsproposisjonen om ratifikasjon av UNESCOs konvensjon av 17. oktober 2003 om vern av den immaterielle kulturarven
* UNESCOs liste over verdas immaterielle kulturarv, sortert etter land.
**Guangxi** er ein autonom region i Folkerepublikken Kina. Før 1949 var han ein provins. 

Regionen grensar mot Yunnan i vest, Guizhou i nord, Hunan i nordaust og Guangdong i aust og søraust. Han har også ei riksgrense mot Vietnam i sørvest (Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn og Quảng Ninh-provinsen) og kyst mot Tonkinbukta i Sørkinahavet i sør.

Namn
----

Namnet Guangxi (kinesisk skrift 广西, 廣 西 pinyin *Guǎngxī*, også transkribert *Kuang-hsi* eller *Kwangsi*) er avleidd frå *Guǎng* (forenkla kinesisk 广, tradisjonell kinesisk 廣) som tyder 'veldig område', og er blitt brukt om regionen sidan skipinga av Guang-prefekturet i år 226. Guangxi og naboprovinsen Guangdong har dei bokstavelege tydingane 'veldig område vest' og 'veldig område aust'.

Geografi
--------

Regionen har kystlinje langs Tonkinbukta. Dei viktigaste hamnebyane er mellom anna Fangchenggang, Qinzhou og Beihai.

Historie
--------

I det meste av historia si hadde Guangxi inga kystlinje. I 1952 vart ein liten del av den vestlegaste kystlinja til Guangdong gjeven til Guangxi, som slik fekk tilgjenge til havet. Dette vart gjort om i 1955, men så justert tilbake på nytt i 1965.

Folkesetnad
-----------

Guangxi er heim til menneske frå 12 av dei nasjonalgruppene som er anerkjende av Folkerepublikken Kina som eigne folkegrupper. Regionen er eit særleg viktig område for zhuangfolket. Forutan dei har regionen folkegruppene han, yao, miao, dong, mulam, maonan, hui, gin, yifolk, sui og gelao. Det er og vesentleg mindre grupper frå 25 andre folkegrupper.

Administrative einingar
-----------------------

Karstfjell ved elva Li.
Guangxi er inndelt i 14 byprefekturer:

|  |  |
| --- | --- |
| * Chongzuo
* Baise
* Beihai
* Fangchenggang
* Guigang
* Guilin (桂林市),
* Hechi
 | * Hezhou (贺州市),
* Laibin (来宾市),
* Liuzhou (柳州市),
* Nanning (南宁市),
* Qinzhou (钦州市),
* Wuzhou (梧州市),
* Yulin (玉林市).
 |

Kjelder
-------

Fotnotar

1. ↑  Rongxing Gao (2013). *Regional China: A Business and Economic Handbook*. Palgrave Macmillan. s. 77. ISBN 9781137287670.

* *Denne artikkelen bygger på «Wikipedia» frå Wikipedia på bokmål, den 11. september 2009.*

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Guangxi» frå Wikipedia på engelsk, den 7. oktober 2019.*


| * v
* d
* e
Provinsar og regionar i Kina |
| --- |
| Kinas flag | **Provinsar:** | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang  • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang |
| **Autonome regionar:** | Guangxi • Indre Mongolia • Ningxia • Tibet • Xinjiang |
| **Byprovinsar:** | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin |
| **Spesielle administrative regionar:** | Hongkong • Macao |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Dr. **Fathi Arafat** (fødd 1933 i Jerusalem, død 1. desember 2004) var president i palestinarane sin Raude Halvmåne frå 1978 og fram til han døydde, og var ein yngre bror av Yasir Arafat.

Gjennom leiarstillinga si i Raude Halvmåne var han også fungerande helseminister for palestinske flyktningar som lever utanfor Gaza og Vestbreidda. Fathi var utdanna innan medisin ved universitetet i Kairo, og tok eksamen der i 1957. I 1998 vart han æresdoktor (*Honorary Doctorate of Science*) ved det internasjonale universitetet i Sri Lanka.

Andre verv
----------

* Medlem av Det palestinske nasjonalrådet (PNC) frå 1967.
* Hovuddelegat ved WHO sin årlege *World Health Assembly* i Genève frå 1982.
* President i *Palestine Higher Council of Health (PCH)* frå 1992.
* President i *Palestine Academy for Science and Technology* (tidlegare *Palestine Academy for Scientific Research*) frå 1992.

Han døydde av magekreft på eit sjukehus i Kairo.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Dr. Fathi Arafat sin CV ved *Palestine Academy for Science & Technology* Arkivert 2004-12-09 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* VIAF
* GND
* ISNI
* BNF
* BNF (data)

 |
**Kent Andersen** (fødd 18. april 1962 i Drammen) er ein norsk-newzealandsk forfattar, skribent og lokalpolitikar.

Andersen har bakgrunn frå industrien, arbeidd som vektar i fleire år og vore skribent, novelleforfattar og tekstforfattar i reklamebransjen. Han er i dag fast bidragsytar på nettavisa Document.no, og skriv kommentarartiklar frå ein nasjonalkonservativ og innvandringskritisk ståstad. Han vekte åtgaum for kronikken «Drøm fra Disneyland», som han skreiv i 2010 saman med partikollegaen Christian Tybring-Gjedde.

Andersen debuterte som forfattar i 2015 med krimromanen *Nakenape*. I 2019 gav han ut sin andre krimroman, *Skytsdjevelen*.

Bibliografi
-----------

* 2015: *Nakenape*, Fair Forlag (ISBN 9788282970211)
* 2017: *Godhetens tanketomme ondskap*, Document Forlag (ISBN 9788275192101)
* 2019: *Skytsdjevelen*, Fair Forlag (ISBN 9788282970457)
* 2020: *Klima antiklimaks*, Document Forlag ISBN 9788275192309

Kjelder
-------

1. ↑  «Drøm fra Disneyland». Aftenposten. 25. august 2010. Henta 14. august 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* VIAF

 |
| Saint-Malo |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Flagget til Saint-Malo** | **Byvåpenet til Saint-Malo** |

 |
| Styresmakter |
| Land Region  Departement | Frankrike  Bretagne Ille-et-Vilaine |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  36,58 km² |
| Innbyggjarar  - By (1999)   - folketettleik | 50 675   1 385/km² |
| Koordinatar | 48°38′53″N 02°00′27″W﻿Koordinatar: 48°38′53″N 02°00′27″W﻿ |
| Høgd over havet | 8 m |
| Tidssone | CET (UTC+1) |
| Diverse anna |
| **Heimeside:** www.ville-saint-malo.fr |

**Saint-Malo** (**Sant-Maloù** på bretonsk) innmurt hamneby i Bretagne, nordvest i Frankrike ved Den engelske kanalen. Han er *sous-préfecture* (underhovudstad) i departementet Ille-et-Vilaine.

Saint-Malo har om lag 50 000 innbyggjarar, men talet kan auke til opp mot 200 000 i turistsesongen om sommaren. Med forstader er folketalet om lag 135 000.

Historie
--------

Saint-Malo var i mellomalderen ei festningsøy ved munningen av elva Rance, og kontrollerte både elvemunningen og det opne havet utanfor. Festninga Aleth, sør for senteret i det som i dag er bydelen Saint-Servan, kontrollerte reisande til Rance sjølv før romarane, men den moderne Saint-Malo har spor tilbake til ein klosterbusetnad grunnlagd av St. Aaron og St. Brendan tidleg på 500-talet. Namnet kjem frå ein mann som visstnok skal ha vore ein tilhengar av Brendan, St. Malo.

Saint-Malo var i lang tid sjølvstyrt i foretningar med franske og bretonske styresmakter. Frå 1590 til 1594 erklærte Saint-Malo seg ein sjølvstendig republikk med mottoet «ikkje fransk, ikkje bretonsk, men malouins».

Saint-Malo vart frykta som heim for korsarar, franske kaparar og stundom sjørøvarar. Korsarane frå Saint-Malo tvinga engelske skip som passerte i Kanalen til å betale skatt, men tok òg heim rikdomar frå område lenger borte. Jacques Cartier, som segla opp St. Lawrence-elva og vitja Quebec og Montréal, og som derfor har vorte kjend som oppdagaren av Canada, budde i og segla frå Saint-Malo. Det same gjorde dei første kolonistane som busette seg på Falklandsøyane, og derfor det franske namnet *Îles Malouines* på desse øyane, som har gjeve det spanske namnet *Islas Malvinas*.

Kommunen Saint-Servan vart slått i saman med Paramé og vart kommunen Saint-Malo i 1967.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Saint-Malo**

* Reiseguide for St-Malo
* St. Malo: Hovudstad for sjørøvarar

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* NKC
* GeoNames

 |
**Balthasar van der Ast** (ca. 1593–1657) var ein nederlandsk målar. Han er kjend for stillebena sine med blomar og frukt, konkyliar, skjel og insekt.

Liv og gjerning
---------------

*Stilleben med frukt og blomar*, 1620-21
*Stilleben med skjel*, ca. 1640
Balthasar van der Ast vart fødd i provinsen Zeeland. Familien hans levde godt av handelen med ull. Han vart foreldrelaus i unge år, og budde hos ein bror til også denne døydde i 1609. Deretter flytta han til systera Maria, ho var gift den framgangsrike målaren Ambrosius Bosschaert (1573–1621). 

Balthasar van der Ast byrja i lære hos Bosschaert, og dei tidlege verka hans viser tydeleg påverknad frå Bosschaert. Seinare skulle han sjølv lære opp dei tre sønene til Boscchaert, etter far deira var død. Alle måla stilleben og vart kalla Bosschaert-dynastiet.

Ast fylgde familien Bosschaert då familien flytta til Bergen op Zoom i 1615 og i 1619 til Utrecht. I Utrecht fekk han plass i Sankt Lukasgildet, målarlauget i byen. Omtrent samstundes vart Roelant Savery teken inn i lauget, ein målar som dei neste åra skulle påverke Balthasar van der Ast sin stil, og særleg hans interesse for fargetonar. Jan Davidsz. de Heem var truleg elev av Ast i Utrecht. Ast budde i Utrecht til 1632. Han flytta då til Delft og slutta seg til det lokale Lukasgildet den 22. juni 1633. Resten av livet var han aktiv i Delft, der han også døydde.

Balthasar van der Ast sine stilleben viser ofte insekt og firføttingar. Gjennom insekta kunne han vise at alt jordisk går over. Sameleis er det med blomane, som veks og visnar. Difor blanda han ofte i måleria sine saman blometypar som blomstrar til ulike tider i vekstsesongen og året.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Balthasar van der Ast» frå Wikipedia på svensk, den 7. oktober 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Balthasar van der Ast**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* BPN
* ULAN

 |
| **Alderney** |
| --- |
| Luftfoto av AlderneyLuftfoto av Alderney |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Den engelske kanalen |
| **Koordinatar** | 49°42′52″N 2°12′19″W﻿Koordinatar: 49°42′52″N 2°12′19″W﻿ |
| **Øygruppe** | Kanaløyane

 |
| **Areal** | 7,8 km² |
| **Lengd** | 4,8 km |
| **Breidd** | 2,4 km

 |
| Administrasjon |
| **Land** | Storbritannia |
|
| Demografi |
| **Folketal** | 2400 |
| **Folketettleik** | 308 /km² |

**Alderney** (fransk *Aurigny*; auregnais *Aoeur'gny*) er den nordlegaste av Kanaløyane og underlagt Storbritannia. Ho er ein del av Guernsey bailiwick. Øya er 4,8 km lang og 2,4 km brei med eit areal på 7,8 km². Ho er dermed den tredje største av Kanaløyane. Øya ligg kring 15 km vest for La Hague på Cotentinhalvøya i Normandie i Frankrike, 30 km nordaust for Guernsey og 100 km frå sørkysten av England. Ho er den av Kanaløyane som ligg nærast både Frankrike og England. Mellom Cap de la Hague og øya ligg det farlege Race of Alderney (Le Raz).

Øya har kring 2400 innbyggjarar som vert kalla *vaques* etter kyrne her, eller *lapins* etter dei mange kaninane på øya. Det einaste soknet på øya er St. Anne som dekkjer heile øya. 

Øya vert styrt av eit parlament kalla *States of Alderney*, som består av ein president og 10 medlemmar som vert valde kvart fjerde år. Presidenten leiar dei månadlege møta til parlamentet. Alderney har òg to seter med stemmerett i parlamentet til Guernsey.

Den daglege administrasjonen av øya vert utført av tre komitéar – Plan- og finanskomitéen, Forvaltningskomitéen og Bygnings- og utviklingskomitéen – som vert støtta av eit lite embetsverk. Skattepolitikken er Guernsey sitt område, og parlamentet til Guernsey har derfor ansvar for å gjere tilstrekkelege ressursar tilgjengeleg for styresmaktene på Alderney.

Alderney sitt rettsapparat omfattar éin domstol – Court of Alderney. Neste instans er den kongelege domstolen i Guernsey, og så ankedomstolen til Kanaløyane. Siste instans er Juridisk komité ved Det kongelege rådet.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Reiseguide for Alderney frå Wikivoyage
* Offisiell nettstad
* Språk på Alderney Arkivert 2008-04-15 ved Wayback Machine.
* Festninga Alderney Arkivert 2008-08-21 ved Wayback Machine.
* Alderney Wildlife Trust
* Turistinformasjon

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alderney» frå Wikipedia på engelsk, og «Alderney» frå Wikipedia på bokmål den 4. februar 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  *Dictionnaire Jersiais-Français*, 1966; *Customs, Ceremonies & Traditions of the Channel Islands*, Lemprière, 1976, ISBN 0709158424
2. ↑  *Dictionnaire Jersiais-Français*, 1966

| * v
* d
* e
Kanaløyane |
| --- |
| Bailiwick of Jersey | Jersey**·** Les Écréhous**·** La Motte**·** Les Minquiers**·** Pierres de Lecq**·** Les Dirouilles |
| Bailiwick of Guernsey | Guernsey**·** Alderney**·** Sark**·** Herm**·** Brecqhou**·** Burhou**·** Ortac**·** Les Casquets**·** Jethou**·** Lihou**·** Crevichon**·** Les Houmets |

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
**Wilhelm Aldor Ingebriktsen** (16. februar 1888–14. november 1952) var ein fiskar og Arbeidarparti-politikar frå Tromsøysund. Han var stortingsreprsentant frå 1922 til han døydde i 1952.

Aldor Ingebriktsen var son til ein fiskar og gardbrukar på garden Lyfjord på Kvaløya i dåverande Tromsøysund kommune. Han tok sjølv til som fiskar i 1901, og kjøpte fiskeskøyte i 1907. Inspirert av Alfred Eriksen var han aktiv i organiseringa av fiskarane. Frå 1916 var han formann i Nord-Norges fiskerforbund, ein posisjon han hadde til 1939. Samstundes tok han del i lokalpolitikken i Tromsøysund. Hausten 1921 vart Ingebriktsen vald inn på Stortinget for Arbeidarpartiet, og vart sidan attvald sju gongar. På Stortinget var han ein iherdig talsmann for nordnorske interesser, frå 1945 til -50 som formann medlem av post-, telegraf- og kystfartkomitéene. Sidan var ha medlem av samferdslekomiteen til han døydde hausten 1952. Ingebriktsen var fiskeriinspektør for Troms fylke frå 1939 til han døydde, med unnatak for ei tid under verdskrigen.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Aldor Ingebriktsen» frå Wikipedia på bokmål, den 1. september 2013.*

Litteratur
----------

* Ivan Kristoffersen:*Aldor : kystens og fiskernes høvedsmann* Tiden Oslo 1993 ISBN 82-10-03680-7
* Asbjørn Jaklin:*Nordlendinger til tusen* Bd 2 ISBN 82-91668-15-9

Bakgrunnsstoff
--------------

* biografi på Stortinget.no
Regnskog på Fatu-Hiva
**Fatu Hiva**, av og til **Fatu Iva** eller **Fatuhiva** (tidl. **Isla Magdalena** på spansk) er den sørlegaste av Marquesasøyane. Med Motu Nao som sin næraste nabo, er den også den mest isolerte av dei busette øyane.

*På jakt efter paradiset: et år på en sydhavsø* er tittelen på ei bok skrive av eventyraren Thor Heyerdahl, som skildrar han og kona Liv sitt opphald på øya i 1937-1938.

Geografi
--------

Austkysten av Fatu Hiva er prega av tronge dalar. Desse dalane går heilt ned til sjøen, og gjer at ein må gå over fjellet eller bruke båt for å flytte seg mellom to dalar. Den største av desse dalane er ved Uia.

Vestkysten har to viktige bukter. Hana Vave (også kjent som Jomfrubukta eller Baie des Vierges) i nord, er eit av dei mest naturskjønne områda i sør i Stillehavsøyane, og den godt beskytta hamna til Omo‘a i sør. Det er også fleire små dalar mellom desse to.

Sentrum av øya er eit platå som stort sett er dekt av langt gras og pandanustre. I sør på platået, går ein fjellrygg, Tauauoho, sørover med sin høgste topp på 945 m. Denne er den høgste toppen på Fatu Hiva. I retning nordvest frå platået går ein fjellrygg Fa‘e One, med sin høgste topp på 820 m.

Demografi
---------

I 2002 var folkesetnaden på Fatu Hiva litt under 600.

Folk på øya bur hovudsakleg i tre landsbyar:

* Hana Vave
* Omo‘a
* Uia

Sjå også
--------

* Fransk Polynesia
* Stillehavsøyane

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames

 |
Bustadhus med svalgang frå Hol kommune i Buskerud
Svalgangar vart òg nytta på hus i byen. Den indre gardsplassen og husa i Brugata 3a i Oslo fotografert ca 1890.Foto: Olaf Martin Peder Væring/Oslo museum

Hus med svalgang på Glomdalsmuseet. Trappa er å sjå i svalgangen.
**Svalgang** eller **sval** er ein gang som er bygd langsetter utsida av eit hus, og er vanlege mellom anna langsetter utsida av mastestavkyrkjer. Svalgangar har tak, men kan vere meir eller mindre opne på yttersida. Materialet er tre, og byggjemetoden kan vere laft, stavverk eller bindingsverk. Ofte er trappene mellom dei ulike høgdene i bygningen plassert i svalgangen, som såleis kan vere i to høgder. I moderne bustadblokker kan tilkomsten til dei einskilde husværa i same høgda vere ordna som moderne variantar av dei gamle svalgangane, slik at det ikkje er naudsynt med meir enn ein heis eller eit trappesystem for ei blokk.

Svalgangar i stavkyrkjer
------------------------

* Grunnplanen i ei mastestavkyrkje som til dømes Borgund stavkyrkje, teikna av Håkon Christie. Svalgangen er merka med ordet sval.Grunnplanen i ei mastestavkyrkje som til dømes Borgund stavkyrkje, teikna av Håkon Christie. Svalgangen er merka med ordet sval.
* Torpo stavkyrkje i Hallingdal er eit døme på korleis ei mastestavkyrkje ser ut utan svalgang.Torpo stavkyrkje i Hallingdal er eit døme på korleis ei mastestavkyrkje ser ut utan svalgang.
* Urnes stavkyrkje i Sogn er eit døme på ei mastestavkyrkje med svalgang berre på vestsida (inngangs-sida). Svalgangen fungerer såleis som ein forhall.Urnes stavkyrkje i Sogn er eit døme på ei mastestavkyrkje med svalgang berre på vestsida (inngangs-sida). Svalgangen fungerer såleis som ein forhall.
* Borgund stavkyrkje i Sogn er døme på ei mastestavkyrkje med svalgang på både nord-, vest- og sørsida. Her ein detalj av svalgangen, som altså er delvis open.Borgund stavkyrkje i Sogn er døme på ei mastestavkyrkje med svalgang på både nord-, vest- og sørsida. Her ein detalj av svalgangen, som altså er delvis open.
* Borgund stavkyrkje har svalgang langs nord-, vest- og sørveggen, dekt av det nedste taket. Ein går gjennom svalgangen, som har opne inngangar, for å kome inn i kyrkja gjennom portalar i sjølve kyrkjeveggen.Borgund stavkyrkje har svalgang langs nord-, vest- og sørveggen, dekt av det nedste taket. Ein går gjennom svalgangen, som har opne inngangar, for å kome inn i kyrkja gjennom portalar i sjølve kyrkjeveggen.

Sjå òg
------

* Søylegang

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Svalgang**
**Aldrimer.no** er ein nettstad for kampanjen «Norges forsvarsevne» - ei verksemd som driv sponsa journalistikk. Stoffet vert hovudsakleg skrive av Kjetil Stormark. Verksemda opptrer òg som eit byrå for aktuelle nyhendesaker som vert tilbode lokale, regionale og nasjonale medium.

Innhald
-------

Hausten 2015 hadde nettstaden oppslag om saker som var oppe i dei faglege råda til forsvarssjefen. Detta skapte merksemd, og fleire nettaviser skreiv om klappjakt etter kjeldene internt i Forsvaret.
Nettstaden meinte òg hausten 2017 at Russland øvde på å invadere Svalbard som del av militærøvinga Zapad-2017, og at Etterretningstenesta ikkje hadde nok kontroll over kva som hende under øvinga.

Under opninga av Skup-konferansen i 2016 kritiserte SKUP-leiar Jan Gunnar Furuly verksemda, og peikte på potensialet for at Stormark lèt seg styre av dei som gjev økonomisk støtte til Stormark sitt journalistiske prosjekt.

Organisasjon og finansiering
----------------------------

Domenet til nettstaden tilhøyrer LOGOS MEDIA LIMITED, eit norskregistrert utanlandsk føretak som er registrert i Einingsregisteret for å driva sjølvstendig kunstnerisk verksemd innan litteratur, og dessutan produksjon av film, video og fjernsynsprogram og fotografverksemd.

Klassekampen skreiv i 2015 at «Prosjektet er sponset med til sammen fem millioner kroner av investor Christen Sveaas, skipsreder Erling Lorentzen, Hans Herman Horns stiftelse, Leif Høegh Stiftelse og Steensland-fondet».

Referansar
----------

1. ↑  «Forsvarsvenner gir Stormark fem millioner til journalistisk prosjekt».
2. ↑  «Hvorfor», *Aldrimer.no* (på norsk bokmål), henta 28. oktober 2020
3. ↑  «Mener Forsvaret skades av lekkasjer». *Minerva*.
4. ↑  «Stormark mener Forsvaret jakter på kildene hans».
5. ↑  Kjetil Stormark (18.10.2017). «Russland trente på invasjon av Svalbard». Aldrimer.no.
6. ↑  «Krisemøter etter norsk totalkollaps», *Aldrimer.no* (på norsk bokmål), henta 28. oktober 2020
7. ↑  «– La oss gjerne ta debatten, Jan Gunnar». *Medier24.com* (på norsk bokmål). 10. april 2016. Henta 27. juni 2016.
8. ↑  *arkivkopi*, arkivert frå originalen 4. august 2016, henta 14. januar 2018
9. ↑  orgnr 994776010 Nøkkelopplysninger fra Enhetsregisteret, Brønnøysundregistrene, på Logos Media Limited. Sitat: «Virksomhet/art/bransje: Selvstendig kunstnerisk virksomhet innen litteratur, samt produksjon av film, video og fjernsynsprogrammer og fotografvirksomhet, og alt som står derav i den forbindelse.
Næringskode(r): 90.034 Selvstendig kunstnerisk virksomhet innen litteratur»
10. ↑  «Blar opp for opprustning». Henta 27. juni 2016.

* *Denne artikkelen bygger på «Aldrimer.no» frå Wikipedia på bokmål, den 13. januar 2018 kl. 15:22‎.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
I språkvitskapen er ein **uekte kognat** to ord som liknar eller er like og som har like eller liknande tydingar, men som ikkje har noka eigentleg etymologisk tilknyting til einannan. Ekte kognatar har derimot ein etymologisk slektskap, til dømes i form av lånord.

Ei vanleg form for uekte kognatar er ord knytte til barnespråk. Desse er blitt utvikla på ulike stader gjennom pludring, ikkje spreiing frå éi rot. «Mamma» og «pappa» på norsk og fleire andre europeiske språk svarer til dømes til kinesisk *māma* og *bàba*, men dei har utvikla seg sjølvstendig og er dermed uekte kognatar.

Andre døme på uekte kognatar kan vera fargeord, til dømes tyrkisk *kara* for 'svart', som liknar på *car* med same tyding frå det nilo-sahariske språket dinka. Eit anna døme er orda for 'raud' som på ungarsk (eit uralsk språk) heiter *piros* og på nilo-saharisk ndani heiter *pirir*.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Falska kognater» frå Wikipedia på svensk, den 2. desember 2018.*
	+ *Wikipedia på svensk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Allot, R: *Some aparent uniformities between languages in color-naming*, 1974, s. 377–402.
**Balthazar Schnitler** (15. januar 1787–9. februar 1851) var ein norsk jurist og stortingsmann, fødd på Hitra.

Schnitler var son til ein prest. Sjølv vart han cand.jur. i 1808 og arbeidde frå 1812 i morbrorens handelshus i Trondheim. Han var styremedlem i Noregs Bank frå 1833 til han døydde.

Schnitler var ordførar i Trondheim frå mai 1838 og ut same år, deretter 1840-1841. Han var viseordførar i 1842.

Han representerte Trondheim på Stortinget i frå 1827 til 1835 og 1839-44. I 1827 var han sekretær i komiteen om skog- og bergvesen, og medlem av bankkomiteen samt komiteen om slottsbygninga og kjøpstadskatten. På det overordentlege storting 1828 var han sekretær i komiteen om ansvarslova, medan han på 1830-stortinget var sekretær decisjonskomiteen og medlem av bankkomiteen. I 1833 var han sekretær i komiteen om slottsbygninga og medlem av valkomiteen og av protokollkomiteen. Han bad seg fri frå valet i 1836, men vart vald på ny i 1839 då han på Tinget atter var med i valkomiteen samt han var sekretær i bankkomiteen. På stortinget 1842 var han som i 1833 medlem av valkomiteen og protokollkomiteen. Han vart vald til stortingsmann også i 1845, men bad seg fri og det vart halde eit nytt val.

Schnitler døydde i Trondheim, 64 år gammal.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak (1857-1925) (1914). *Stortinget og statsraadet : 1814-1914. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø : samt tillæg*. Kristiania: Steen'ske bogtrykkeri. s. 766.
* Biografisk informasjon om Balthazar Schnitler NSD Norsk senter for forskningsdatas politikararkiv

1. ↑  Mathiesen, Henrik (1920). *Trondhjems ordførere og viceordførere: 1837 til 1919*. Trondhjem: [s.n.] s. 17 f.f.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Historisk befolkningsregister
* PolSys
* VIAF

 |
**Alain Mimoun Ould Kacha** (1. januar 1921–27. juni 2013) var ein algerisk-fransk langdistanseløpar som i 1956 vart olympisk meister i maratonløping. Han vann elles tre OL-sølv og to EM-sølv på 5-/10 000 meter.

Aktiv
-----

Alain Mimoun i 1956 med OL-gull frå maratonløpet
Emil Zátopek i leiinga under 5 000-meterløpet i Sommar-OL 1952, framom Mimoun og Herbert Schade
Mimoun deltok i 2. verdskrigen som soldat i den franske hæren. Etter krigen busette han seg i Frankrike, og frå 1947 til 1966 vart han heile 29 gonger fransk meister på 5 000 meter, 10 000 meter, maraton og terrengløp.

Mimoun representerte Frankrike i fire olympiske sommarleikar, 1948–60. I London-OL 1948 vann han sølvmedaljen i milløpet, slått av den suveren vinnaren Emil Zátopek frå Tsjekkoslovakia. Fire år sikra Mimoum seg to sølvmedaljar under Sommar-OL 1952 i Helsinki, der han vart andremann bak same Zátopek både på 10 000 meter og på 5 000 m. På 5 000-meteren fylgde han Zátopek heilt inn til målstreken og sette personleg rekord med 14.07,4. Også i den mellomgåande europameisterskapen 1950 enda Mimoun på sølvplassen på 5 000 m og 10 000 m, der òg var Zátopek hans overmann. 

I landskampen Polen – Frankrike den 9. september 1956 i Warszawa sette Mimoun fransk rekord på mila med 29.13,4, men vart slått av Polens Jerzy Chromik som fekk sluttida 29.10,0. Den 1. desember 1956 sprang Mimoun inn til siger i maratonløpet då dei olympiske sommarleikane 1956 vart avvikla i Melbourne, over halvtanna minutt føre Franjo Mihalić frå Jugoslavia. To år seinare vann Mimoun eit maratonløp på tida 2.21.25, hans fortaste løp på distansen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* OL 1948 i London: Sølvmedalje på 10 000 m – 30.47.4, bakom Emil Zátopek (29.59,6)
* EM 1950 i Brussel: Sølv på 5 000 m – 14,26,0 og 10 000 m – 30.21.0
* OL 1952 i Helsinki: Sølv på 5 000 m – 14.07,4 og 10 000 m – 29.32,8.
* OL 1956 i Melbourne: Gull i maraton – 2.25.00. Nr 12 på 10 000 m – 30.18,0
* EM 1958 i Stockholm: Nr 7 på 10 000 m – 29.30,6
* OL 1960 i Roma: Nr 34 i maraton – 2.31.20

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alain Mimoun» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juni 2020.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Alain Mimoun» (på engelsk). olympedia.org. Henta 20. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* Munzinger (sport)

 |
|  |
| --- |
| ***Why Don't We Do It in the Road?***  Song av The Beatlesfrå albumet *The Beatles* |
|  |
| **Utgjeve** | 22. november 1968 |
| **Innspelt** | 9–10. oktober 1968 |
| **Sjanger** | Blues |
| **Lengd** | 1:42 |
| **Selskap** | Apple Records |
| Låtskrivar(ar) | Lennon–McCartney |
| **Produsent** | George Martin |
|
|

«**Why Don’t We Do It in the Road?**» er ein kort song av The Beatles, skriven av Paul McCartney, men som vanleg tilskriven Lennon/McCartney. Han vart gjeven ut på dobbeltalbumet *The Beatles (White Album)* i 1968.

Paul McCartney og Ringo Starr spelte inn denne korte songen utan at dei andre medlemmane av The Beatles medverka. Det var første gongen dette skjedde, men det skjedde stadig oftare etter kvart som forholdet mellom dei gradvis kjølna. John Lennon uttalte seinare at dette var den beste songen til Paul McCartney og det er mogeleg at kommentaren var spydig meint. Songen består av berre tre linjer, der den siste er den første om att. Teksten er særs seksuelt ladd: 

*Why don’t we do it in the road?*
*No one will be watching us,*
*Why don’t we do it in the road?*
Songen kan òg vere ein kommentar til dronning Victoria II som prøvde å setje ein moralsk standard i England. Då ho vart spurt om ein særskild romantisk praksis, misforstod ho og trudde det handla om sex og svarte at det var akseptabelt, så lenge dei ikkje gjorde det i gata og skremde hestane. 

Paul McCartney har uttalt seg om songen i eit intervju:  

«Det er ei hending eg hugsar der John offentleg snakka om at han vart såra. Og det var då eg stakk av med Ringo og gjorde 'Why Don’t We Do it in the Road?'. Det var ei bevisst greie. John og George var bundne til å gjere ferdig eitt eller anna, og eg og Ringo hadde ledig tid, så eg sa til Ringo, 'la oss gå og gjere dette'. Eg høyrde seinare at John faktisk song han. Han likte songen og eg reknar med at han ønskte å gjere han med meg. Det var uansett ein særs John-aktig song. Det var derfor han likte han, tenkjer eg. Uansett, han gjorde det same med 'Revolution 9'. Han stakk av og gjorde han utan meg. Ingen pleier å nemne det. John er no ein veldig hyggeleg fyr, og eg er dritsekken.»

Medverkande
-----------

* Paul McCartney – vokal, akustisk gitar, piano, elektrisk gitar, bass, klapping
* Ringo Starr – trommer, klapping

Personell per Ian MacDonald

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Why Don't We Do It in the Road?» frå Wikipedia på bokmål, den 8. februar 2009.*
* MacDonald, Ian (2005). *Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties* (Second Revised utg.). London: Pimlico (Rand). ISBN 1-84413-828-3.

1. ↑  MacDonald 2005, s. 325.
**Aldo Ceccato** (fødd 18. februar 1934 i Milano) er ein italiensk dirigent og musikkpedagog.

Ceccato var kunstnarisk leiar for Detroit symfoniorkester 1973-1977 og for *Hamburgs filharmoniske orkester* frå 1974-1982. I 1978 vart han utnemnd til professor i dirigering ved musikkhøgskulen i Hamburg. Frå 1985-1990 var han dirigent for Bergen Filharmoniske Orkester, før han dirigerte Slovakias filharmoniske orkester 1990-1991. Frå 1991-1994 var han sjefdirigent for det spanske nasjonalorkesteret og frå 1995-2002 for tsjekkiske Brno filharmoniske orkester. I 2002 vart han musikksjef ved Arena di Verona.

Kjelder
-------

* 

* «Aldo\_Ceccato» i *Store norske leksikon*, snl.no. *henta inn 09.08.13.*
* *Engelsk Wikipedia om Aldo Ceccato, henta inn 09.08.13.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside for Aldo Ceccato Arkivert 2014-12-18 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
**Arbeidstvistlova** av 5. mai 1927 nr. 1 er ei norsk lov som regulerer handsaminga av tvistar mellom partane i arbeidslivet. Den avløyste den første arbeidstvistlova av 6. august 1915, og har sidan den kom til i 1927 blitt endra ei rekkje gongar.

Gjennom arbeidstvistlova av 1915 vart Arbeidsretten og Riksmeklingsmannen skipa, med verknad frå 1. januar 1916. 

Arbeidstvistlova regulerer to typar tvistar:

* Rettstvistar har med tolking av overeinskomstar/avtalar å gjere. Her er Arbeidsretten sentral.
* Interessetvistar gjeld oppretting og fornying av tariffavtale.

Lova gir reglar for saksgang og kven som er representantar på dei ulike trinna i sakshandsaminga. Den legg også ned eit forbod mot streik eller lockout under tariffoppgjer før mekling har skjedd (fredsplikt).

For tilsette i staten gjeld i tillegg ei eiga lov, tenestetvistlova.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Arbeidstvistlova hos Lovdata
* Arbeidstvistloven - historie, utvikling og endringer Arkivert 2011-07-26 ved Wayback Machine. på Arbeidsretten sin nettstad
**Alain Blondel** (fødd 7. desember 1962) er ein fransk tidlegare mangekjempar frå Le Petit-Quevilly i Seine-Maritime-departementet som i 1994 vart europameister i tikamp.

### Aktiv

Perioden 1986-90 høyrde Blondel med mellom verdstoppane i tikamp, utan å nå heilt opp i medaljestriden under dei største internasjonale tevlingane. Etter eit par svakare sesongar, kom han i 1993 tilbake i verdstoppen med personbeste på 8 444 poeng og femteplass ved verdsmeisterskapen i Stuttgart. Under EM 1994 forbetra han den personlege rekorden med ni poeng til 8 453 og vann ein rimeleg klar siger, 91 poeng føre Henrik Dagård frå Sverige.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1986 i Stuttgart: Nr 8 – 8 185 poeng
* VM 1987 i Roma: Nr 7 – 8 178 poeng
* OL 1988 i Seoul: Nr 6 – 8 268 poeng
* EM 1990 i Split: Nr 5 – 8 216 poeng
* VM 1991 i Tokyo: Nr 13 – 7 848 poeng
* OL 1992 i Barcelona: Nr 15 – 8 031 poeng
* VM 1993 i Stuttgart: Nr 5 – 8 444 poeng
* EM 1994 i Helsinki: Gullmedalje – 8 453 poeng, framom Henrik Dagård (8 362 poeng)
* VM 1995 i Göteborg: Braut

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Alain Blondel» frå Wikipedia på tysk, den 12. august 2019.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* «Alain Blondel» (på engelsk). olympedia.org. Henta 20. februar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Got no time for the corner boys Down in the street making all that noiseDon't want no whores on 8th Avenue'Cause tonight I want to be with you

«Jersey Girl» av Tom Waits   |  |

**«Jersey Girl»** er ein song skriven og spelt inn av Tom Waits på albumet hans *Heartattack and Vine* i 1980. 

Jersey Girl er ein roleg kjærleiksballade Tom Waits skreiv til kona si, Kathleen Brennan, som kom frå New Jersey. Mest gjenkjenneleg er kanskje refrenget med «shalala»-synging. Om dette har Tom Waits sagt: «Eg trudde aldri eg nokon gong skulle synge shalala i songane mine. Dette er første erfaringa mi med shalala»

Jersey Girl er ein av dei mest kjende songane til Tom Waits, særleg etter at Bruce Springsteen byrja å spele songen på konsertane sine utover 1980-talet, og til og med skreiv eit ekstra vers til han. Sidan songen i tillegg kan høyrast ut som ein song som Springsteen kunne ha skrive sjølv, er det mange som trur at det er ein original Springsteen-song. 

Jersey Girl har òg vorte spelt inn av Jon Bon Jovi.

Kjelder
-------

1. ↑  Jersey Girl på allmusicguide[*daud lenkje*]
**Lillehammer kyrkje** er ei langkyrkje frå 1882 i Lillehammer kommune i Oppland. Kyrkjeromet har plass til 650 personar. Den gamle kyrkja, som stod på same staden, vart riven i 1882. Dette var ei høvesvis lita krosskyrkje i tømmer, kanskje også med enkelte delar av stav. 

Mot Søndre park ligg eit kapell, oppført omtrent samstundes med kyrkja. Båe bygningane er oppført i nygotisk stil, men etter renoveringa i 1959 var nesten heile interiøret i kyrkja endra. Kyrkja si opphavlege altertavle, ein kopi av Adolph Tidemands altertavle i Tyristrand kyrkje, vart då erstatta av ei ny, eit måla trerelieff av Maja Refsum med motivet Jesus i Getsemane. 

I 2007 vart kyrkja sitt interiør på nytt endra. Det vart sett inn eit nytt alterbord på ei platting framfor i skipet, mens koret framstod som eit eige kapell. Veggane i koret vart kledd med monotypiar av Borgny Farstad Svalastog. Eksteriøret framstår i dag som då kyrkja stod ferdig med unntak av inngangsdørene som blei bytta i 1959. I 2007 blei kyrkjetaket tekka på nytt, og det gamle skifertaket blei bytta ut med nytt bortsett frå tårnet der skiferplatene vart fjerna og det vart lagt koparplater i staden. 

Petter Syversen, ein byoriginal kjend som «Tårnpetter», var i mange år eit fargerikt innslag i bymiljøet. Han klatra fleire gonger opp til toppen av spiret med berre hendene, utan tau, mellom anna for å skifte takstein. Statuen *Tårnpetter*, laga av Rolf Lunde, står eit par steinkast frå kyrkja. På kyrkjevangen nordvest for kyrkja står Dyre Vaa sin statue av Lars Skrefsrud. Pinsedagen 2011 vart ei byste, laga av Svein-Tore Kleppan, av organisten og komponisten Leif Solberg avduka, nordvest for hovudinngangen til kyrkja.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lillehammer kirke» frå Wikipedia på bokmål, den 7. juli 2011.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* 

* Lillehammer kyrkje i kulturminnesok.no, nettstaden til Riksantikvaren

| * v
* d
* e
Kyrkjer i Sør-Gudbrandsdal prosti |
| --- |
| Aulstad • Follebu • Fåberg • Fåvang • Lillehammer • Nordre Ål • Ringebu • Saksumdal • Svatsum • Søre Ål • Sør-Fron • Tretten • Venabygd • Vestre Gausdal • Vingrom • Østre Gausdal • Øyer |
**René Garcia Préval** (fødd 17. januar 1943 ved Cap-Haïtien, død 3. mars 2017) var ein haitisk politikar og agronom som var president i Haiti i to periodar, frå 7. februar 1996 til 7. februar 2001 og frå 14. mai 2006 til 14. mai 2011. Dessutan var han statsminister i landet frå februar til oktober 1991.

Préval tok utdanninga si i Belgia og Italia, og var også busett i USA før han vende tilbake til Haiti og involverte seg i politikk og velgjerd. Då Jean-Bertrand Aristide vart president, vart Préval utnemnd til statsminister, ein post han hadde til han vart tvinga i eksil etter militærkuppet 30. september 1991. I 1996 vart han vald til president, og var det fram til 2001. I 2006 vart han vald på nytt i eit langdrygt val.

Kjelder
-------

1. ↑  «Haitis tidligere president er død». NRK. 3. mars 2017. Henta 31. mars 2017.

* «René Préval» på Wikipedia på svensk, innhenta 28. april 2010.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* Munzinger (iba)

 |
Nobelprisen  

Nobels fredspris
  
1968

**René Samuel Cassin** (5. oktober 1887–20. februar 1976) var ein fransk jurist, diplomat og politikar som vart tildelt Nobels fredspris i 1968 for arbeidet sitt for menneskerettane, og fekk same året òg Dei sameinte nasjonanes pris for menneskerettar, ei utmerking som vart skipa i 1968. Han var fødd i  Bayonne og døydde i Paris.

René Samuel Cassin var med på å skrive Verdsfråsegna om menneskerettane, som vart vedteken av Dei sameinte nasjonane på si tredje generalforsamling 10. desember 1948 i Paris. Han var òg president i Den europeiske menneskerettsdomstolen frå 1965 til 1968 etter å ha vore visepresident frå 1959 til 1965. Under den andre verdskrigen var han med i *La France libre*, ein motstandsorganisasjon som general de Gaulle skipa i London etter sin appell over engelsk kortbølgeradio (BBC) 18. juni 1940 om å gjere motstand mot Nazi-Tyskland.

I Frankrike skipa René Samuel Cassin i 1947 *Institut français des sciences administratives*, som har til føremål å definere rettar og pliktar for den offentleg administrasjonen i Frankrike og fremje systemet internasjonalt, og i 1948 skipa han *Institut libre d'étude des relations internationales*, ein institusjon i Paris som undervisar på universitetsnivå i tema som har med internasjonale relasjonar og internasjonal handel å gjere.

Ei mengd skular og fleire andre ymse institusjonar i både Frankrike og i utlandet har fått namn etter René Samuel Cassin, soleis òg den franske skulen i Oslo, Lycée français René Cassin.

Bakgrunnsstoff
--------------

* «The Nobel Peace Prize 1968». Nobelprize.org. Henta 1. oktober 2015.
* «René Cassin - Facts». Nobelprize.org. Henta 1. oktober 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC

 |
**Myndig alder**, tidlegare kalla **lagalder**, er den alderen ein person blir myndig, det vil seie gamal nok til sjølv å slutte juridisk bindande avtalar og råde over eigne pengar og verdiar utan bruk av verje. Etter at Europarådet i 1972 vedtok ein resolusjon om at myndig alder bør vere 18 år, er dette blitt den vanlege alderen i Europa, frå 1979 også i Noreg.

Myndig alder i norsk historie
-----------------------------

I Magnus Lagabøte si Landslov frå 1274 vart lagalderen sett til 20 år. I 1619 vart myndig alder heva til 25 år. 27. mars 1869 vart den så senka til 21 år. I 1969 vart myndig alder igjen 20 år, og så i 1979 18 år. 

Frå 1604 var kvinner umyndige. Frå 1863 vart ugifte kvinner myndige på lik linje med menn, men gifte kvinner heldt fram med å vere umyndige fram til 1888.

Frå 1619 vart umyndige delt i to grupper. Gruppa mellom 18 og 25 år vart kalla *mindreårige*, og vart rekna som personleg myndige. Formuen deira skulle på den andre sida styrast av ein kurator.

I 1280 kom ein regel om at enker og enkemenn skulle reknast for myndige, sjølv om dei var under 20 år. Fram til 1814 kunne ein søke kongen om å bli gjort myndig, sjølv om ein ikkje hadde oppnådd myndig alder. Det har vanlegvis vore mogleg å inngå ekteskap før oppnådd myndig alder etter søknad om dispensasjon.

Inntil 1969 var myndig alder 21 år, då vart den sett ned til 20 år. Frå 1979 har myndig alder vore 18 år.

Ein person er myndig frå den dagen ein fyller 18 år, Verjemålslova § 1..

Stemmerett har ein derimot viss ein fyller 18 år i løpet av det året valet skal haldast.

Bakgrunnsstoff
--------------

Vergemålslova

Fotnotar
--------

1. ↑  Verjemålslova § 1

* *Denne artikkelen bygger på «nb:Myndighetsalder» frå Wikipedia på bokmål, den 14. mars 2009.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GND
* NDL

 |
**Ginka Zagortsjeva-Bojtsjeva** (bulgarsk: Гинка Загорчева-Бойчева) (fødd 12. april 1958) er ein bulgarsk tidlegare friidrettsutøvar frå Rakovski, som vart verdsmeister på 100 meter hekk i 1987, etter tidlegare å ha vunne bronsemedalje i VM 1983 og EM 1986.

Aktiv
-----

Zagortsjeva tok seg til finalen på 100 m hekk då Friidretts-EM 1982 fann stad i Aten, der ho enda sist etter fleire dårlege hekkepasseringar. Året etter sikra ho seg bronsemedaljen i øvinga under den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett, langt bak dei austtyske utøvarane som vann gull og sølv. Tre år seinare vann ho i europameisterskapen 1986 ein ny bronsemedalje på korthekken, i eit løp der landskvinna Jordanka Donkova tok ein suveren fyrsteplass.

Den 8. august 1987 sette Zagortsjeva verdsrekord på 100 meter hekk i Dráma i Hellas med tida 12,25 sekundar. Dermed seglde ho opp som den største favoritten i øvinga i Roma-VM ein månad etter. Med eit løp på 12,34 sekundar innfridde ho og tok gullmedaljen, eitt tidels sekund framom to austtyske utøvarar.

Verdsrekorden til Zagortsjeva gjaldt til Jordanka Donkova forbetra rekorden sommaren 1988. Zagortsjeva la opp etter ho vart nummer seks i korthekktevlinga under 1990-EM i Split.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

* EM 1982 i Aten: Nr 8 på 100 m hekk – 13,14
* VM 1983 i Helsinki: Bronsemedalje på 100 m hekk – 12,62
* EM 1986 i Stuttgart: Bronsemedalje på 100 m hekk – 12,70. Sølvmedalje i 4 x 100 m stafett
* VM 1987 i Roma: Gullmedalje på 100 m hekk – 12,34, framom Gloria Siebert (12,44)
* OL 1988 i Seoul: Braut forsøksløpet
* EM 1990 i Split: Nr 6 på 100 m hekk – 13,02

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Ginka Sagortschewa» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mai 2018.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Munzinger (sport)

 |
**Gina Krog** (20. juni 1847–14. april 1916) var ein norsk kvinnesaksforkjempar.

Ho var fødd i Flakstad, der far hennar var prest. Han døydde før Gina kom til verda, og familien flytta så til Karmøy, i 1855 vidare til Christiania. I hovudstaden gjekk ho på Fru Autenrieths Pikeskole, sidan byrja ho i 1872 sjølv å undervise på Sylows skule.

Kring 1880 gav Krog opp læraryrket. Ho reiste i 1880 til England og gjorde seg kjend med kvinnesaksmiljøet på Bedford College i London. Frå då av var ho ein aktiv skribent for kvinnesaka i pressa.

Grava til Gina Krog på Vår Frelsers gravlund i Oslo
Krog vart leiande i den nasjonale kvinnerørsla som etablerte Norsk Kvinnesaksforening i 1884 og Kvindestemmeretsforeningen i 1885. Ho var formann i sistnemnde fram til 1898, då ho fekk skipa Landskvindestemmeretsforeningen. I 1904 fekk ho skipa Norske Kvinders Nasjonalraad, der ho var formann til ho døydde i 1916. Ho var redaktør i bladet *Nylænde* i perioden 1887-1916, kvinnesaksforeininga sitt medlemsblad. Gjennom dette organet, brosjyrar og foredrag var ho med og stridde fram både kommunal og statsborgarleg røysterett for norske kvinner, høvesvis 1910 og -13.

Sommaren 1905 bar Krog fram for Stortinget ein resolusjon med underskrifter frå over 250 000 norske kvinner til stønad for unionsoppløysinga. Same året skreiv ho *Norway*, eit skrift om den statsrettslege stoda i Noreg. Krog var den norske regjeringa sin representant i Den Internasjonale Røysterettsalliansen.

Krog døydde i Kristiania i 1916 og gravlagd på Vår Frelsers gravlund. Offisielle personar som stortingspresidenten, statsministeren og høyesterettsjustitiarius var til stades ved bisettingar.

Gina Krog var svigerinne til kvinnesaksforkjemparen Cecilie Thoresen og faster til forfattaren Helge Krog.

Kjelder
-------

* *Norsk Allkunnebok VII*. 1956
* 

* «Gina Krog – utdypning (NBL-artikkel)» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Litteratur
----------

* Aslaug Moksnes. *Gina Krog - en høvding i kvinnekampen*, kronikk i Aftenposten 6. juli 1997

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BIBSYS
* Norsk biografisk leksikon
* Store norske leksikon
* Historisk befolkningsregister
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* GND
* ISNI

 |