recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Sjå òg Arna i Bergen*
**Arna** er eit personnamn med opphav i det norrøne ordet *ari* eller det gammalhøgtyske *aro*, som begge tyder 'ørn'. Det er helst brukt som kvinnenamn, men også ein del som mannsnamn. 

Namnet finst også som Árna, Ärna og Erna. Det er i slekt med namn som Arne, Are og Ari, og med namn som byrjar med Arn-, som Arnhild og Arnveig.

Arna har norsk namnedag den 4. august.

Bruk
----

Arna er mykje brukt på Island, der det i tida 2000-2004 var det 39. mest brukte namnet for nyfødde, gjeve til 61 jentebarn eller 0,58 %. I 2004 var namnet det 72. mest brukte, bore av 0,35 % eller 536 kvinner i 2004.

I Noreg blei det brukt av 824 eller 0,04 % av kvinner, i 2006.

Kjende namneberarar
-------------------

Diktaren Arna Bontemps.
Listene er ordna kronologisk etter fødselsår.

### Kvinner

* Arna Mer-Khamis (1929–1995), israelsk politikar og menneskerettsaktivist
* Arna Banerjee, indisk-amerikansk anestesiolog
* May Arna Risberg, norsk fysioterapeut og forskningsleiar

### Menn

* Arna Bontemps (1902–1973), amerikansk diktar

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Arna (navn)» frå Wikipedia på bokmål, den 4. august 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Bokmålswikipedia oppgjev Hagstofa Íslands: Nöfn í þjóðskrá
2. ↑  Bokmålswikipedia oppgjev Statistisk sentralbyrå, Navnestatistikk

Bakgrunnsstoff
--------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Namnet Arna hjå Statistisk Sentralbyrå
Kraftfôr til hestar
**Kraftfôr** er ei konsentrert fôrblanding med dei viktigaste næringsstoffa og minerala som dyra treng, som dei ikkje får i det vanlege fôret.

Til svin og fjørfe brukar ein gjerne kraftfôr som einaste fôr, til storfe, hestar og sauer for å komplettera grovfôret (høy, silofôr med meir). Kraftfôr består av forskjellige kornslag, raps, soya med meir. Det kan også innehalda biprodukt frå næringsmiddelindustrien som melasse og myse.

Kraftfôr blir levert ferdigblanda frå fôrfabrikkar.

Landbruksdirektoratet sin statistikk for 2018 viste at 95,6 prosent av proteinet i norsk kraftfôr var importert. 26,8 prosent av karbohydratet var importert.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kraftfôr» frå Wikipedia på bokmål, den 23. mai 2021.*

Litteratur
----------

* Asmund Ekern (1977). *Fôring av mjølkeku*. Landbruksforlaget. s. 26–27. ISBN 8252903061.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Kraftfôr[*daud lenkje*]. Norsk Landbruksordbok.
* Kraftforstatistikk 2018 fra LandbruksdirektoratetArkivert 2020-09-21 ved Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* BNE

 |
**Jordan** er eit namn som opphavleg blei brukt om Jordanelva i Midtausten, og tyder «går nedover». Namnet skal opphavleg ha blitt gjeve til barn som blei døypte med vatn frå elva som krosstogfararane hadde teke med tilbake til Europa. Det er blitt til eit førenamn for begge kjønn, eit etternamn, og namnet på den moderne staten Jordan. I Noreg er verksemda Jordan A/S kjend for å laga munnhygieneprodukt, som tannbørstar og liknande.

Namnet finst som **Jourdain** på fransk, **Iordan** på bulgarsk og Giordano på italiensk. På nederlandsk bruker ein **Jordaan**, med kortforma Joord. **Judd** er ei engelsk kortform. 

Medan det opphavleg var eit mannsnamn, er Jordan blitt gjeve som førenamn til jenter sidan slutten av nittenhundretalet i den engelskspråklege verda. I USA er namnet blant dei 100 mest populære dåpsnamna for begge kjønn. I Noreg er namnet i bruk, men uvanleg.

Kjende namneberarar
-------------------

* Biskop Jordan av Polen
* Giordano Bruno (1548-1600), italiensk filosof
* Camille Jordan (1838-1922), ein fransk matematikar
* Robert Jordan (1948-2007), løyndenamn for forfattaren James Oliver Rigney, Jr. teke frå romanen *For Whom the Bell Tolls*
* Eddie Jordan (f. 1948), irsk millionær og eigar av eit Formel 1-lag
* Michael Jordan (f. 1963), amerikansk basketballspelar

Utanfor Wikipedia
-----------------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Jordan hjå Statistisk Sentralbyrå

* Søk etter norsk namnestatistikk for Jordan hjå Statistisk Sentralbyrå
* Internasjonal namnestatistikk for Jordan på behindthename.com
**Krystallform** er den ytre forma krystallar kan ha. Krystallforma er ofte gjenspegla i krystallstrukturen til mineralet. Det ytre til ein krystall kjem til uttrykk i dei 32 krystallklassane, og av dei ulike vekstsnøggleikane til krystallflatene.

Dei krystallflatene som er symmetrisk ekvivalente ut frå symmetrien til krystallklassen, blir kalla ei form og blir symbolisert ved Miller-indeksar i klammer {hkl}. Ein krystall kan bestå av éin eller fleire former. «Lukka» former er til dømes bipyramide og terning, «opne» former til dømes prisme, pyramide og pinakoid (to parallelle flater).

* RomboederRomboeder
* KubeKube
* OktaederOktaeder
* DodekaederDodekaeder
* Tetragonal bipyramideTetragonal bipyramide
* Samansett form: Firkanta prisme og bipyramideSamansett form: Firkanta prisme og bipyramide

Kjelder
-------

* Krystallform: krystalls ytre form. (29. april 2009). I Store norske leksikon. Henta 20. november 2013.
* Krystallform: symmetrisk ekvivalente krystallflater. (29. april 2009). I Store norske leksikon. Henta 20. november 2013.

| * v
* d
* e
Mineralidentifisering |
| --- |
| Kløyv • Krystallform • Krystallsystem • Brot • Glans • Mohs hardleiksskala • Spesifikk gravitet • Strekfarge |
|  |
| --- |
| **Nesledyr** |
| Manetane er nesledyrManetane er nesledyr |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Underrike:** | Eumetazoa |
| **Rekkje:** | **Nesledyr** CnidariaHatschek, 1888 |

**Nesledyr** (*Cnidaria*) omfattar mellom anna maneter, korallar og sjøanemoner, og er biradiale dyr som har fått namn etter dei lammande neslecellene, eller *cnidocyttane*, sine. Gruppa er utbreidd i saltvatn og ferskvatn, og utmerker seg evolusjonshistorisk som dei første organismane med ekte vev, mellom anna nervar og musklar.

Kroppsplan
----------

Nesledyra er såkalla diploblastiske dyr, det vil seie at vevet kjem frå to embryonale cellelag me kallar endo- og ektodermen. Orda er avleidd frå latin, og fortel kvar på embryo dei sit – dei endoderme cellene sit rundt urtarmen på innsida av dyret og utviklar seg etter kvart til gastrodermis, som kler innsida av magen til nesledyra. Ektodermen på si side sit på utsida og blir epidermis. Mellom desse to cellelaga ligg eit tredje lag; den gele-aktige mesoglea. Denne tener til å stabilisera dyret, men vert ikkje rekna som ekte vev: Det består ikkje av celler; dei gongane celler finst her kjem dei alltid opphavleg frå epidermis eller gastrodermis.

Fødeinntak
----------

Nesledyra lever som filtrerarar eller rovdyr, avhengig av leveviset og storleiken deira. Dei fleste lever hovudsakleg av små krepsdyr og anna plankton som dei fangar med neslecellene sine. Når ein næringspartikkel kjem i kontakt med den såkalla *cnidocoilen* på neslecella, utløysar det *nematocysten*, ein slags tentakkel. Denne lammar og heldt fast byttet, som så vert trekt inn i munnen på dyret av kontraktile musklar.
Frå munnen går byttet inn i den gastrovaskulære hola, som svarar til "kroppshola" til dyret. Her skjer all den ekstracellulære fordøyinga i organismen, i tillegg til utskiljing av egg og sæd og noko gassutveksling. Hola har i motsetnad til analoge strukturar hjå mange andre organismar berre ei opning; noko som vil seie at ekskresjon og næringsopptak går føre seg gjennom dei same kanalane.

Systematikk
-----------

* Underrekke (eller klasse, dei lærde stridest) Anthozoa - korallar og sjøanemoner
* Underrekke Medusozoa
	+ Klasse Scyphozoa - manetar
	+ Klasse Hydrozoa - hydroidar, «småmanetar»
	+ Klasse Cubozoa - kubemanetar
| **Naltsjik Нальчик** |
| --- |
| Monumentet «Alltid med Russland»Monumentet «Alltid med Russland» Monumentet «Alltid med Russland» |
|  |
| Byvåpenet til Naltsjik |
| **Byvåpenet til Naltsjik** | 
 |
| Plassering |
| 

Naltsjik is located in Russland

 |
| Styresmakter |
| Land |  Russland |
| Føderasjonssubjekt | Kabardino-Balkaria |
| Grunnlagd Bystatus | 18181921 |
| Geografi |
| Flatevidd - By |  131 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 270 400   2 064,1 /km² |
| Koordinatar | 43°29′0″N 43°37′0″E﻿Koordinatar: 43°29′0″N 43°37′0″E﻿ |
| Høgd over havet | 480 moh |
| Tidssone- Ved sommartid | MSK (UTC+3)MSD (UTC+4) |
| Diverse annan informasjon |
| Postnummer | 360000–360051 |
| Retningsnummer (tlf) | (+7)8662 |

**Naltsjik** (russisk На́льчик, kabardinsk Налшык, balkarisk Нальчик) er hovudstad i Republikken Kabardino-Balkaria i Russland. Byen ligg på 480 moh på nordsida av Kaukasus, rundt 1400 km søraust for Moskva. I 2007 hadde han om lag 270 000 innbyggjarar.

Historie
--------

Kjelder i Naltsjik
Naltsjik-området var busett av innfødde balkarar og kabardinarar så langt tilbake som 1743, men dagens by stammer frå tidleg på 1800-talet, da det ekspanderande keisardømet Russland bygde eit fort der i 1818. Ein militær busetnad vart grunnlagt på staden i 1838. Naltsjik vart verande relativt lite viktig til etter oktoberrevolusjonen, då han i 1921 fekk bystatus og vart administrativt senter for Den kabardinske autonome oblasten.

Under den andre verdskrigen var Naltsjik okkupert av tyske styrkar frå 28. oktober 1942 til 3. januar 1943. Byen vart sterkt skadd under konflikten.

Økonomi
-------

Naltsjik er ein forvaltningsby og er eit politisk og kulturelt sentrum for Republikken Kabardino-Balkaria. Han er òg eit industrisenter for republikken, med verksemder innan metallurgi, lettindustri, produksjon av byggematerial og maskinbygging). Byen er òg kjend som ein kurstad på grunn av sine varme kjelder og klåre fjelluft.

Utdanning
---------

Naltsjik har følgjande høgare utdanningsinstitusjonar: 

* Kabardino-Balkaria statlege universitet
* Kabardino-Balkaria forretningsinstitutt
* Det nordkaukasiske statlege kunstinstituttet
* Kabardino-Balkaria statlege jordbruksakademi.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Informasjon om Naltsjik (russisk)
* Kart over Naltsjik Arkivert 2005-11-05 ved Wayback Machine. (russisk)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Naltsjik» frå Wikipedia på bokmål, den 30. november 2008.*


| * v
* d
* e
Byar i Kabardino-Balkaria |
| --- |
| Hovudstad: Naltsjik |
| Våpenskjoldet til Kabardino-Balkaria | Baksan · Majskij · Nartkala · Prokhladnyj · Terek · Tsjegem · Tyrnyauz | Flagget til Kabardino-Balkaria |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Benelux flagg
Kart over Benelux (Belgia, Nederland og Luxembourg)
**Benelux** eller **Be-Ne-Lux-landa** er ei fellesnemning på **Be**lgia, **Ne**derland og **Lux**embourg. Dei to offisielle språka er nederlandsk og fransk.

Namnet er skapt ved å setje saman dei fyrste stavingane frå kvart av namna til medlemslanda, og vart opphavleg til ved opprettinga av den økonomiske unionen «Benelux» (Benelux Economische Unie / Union Économique Benelux).

Land
----

* Belgia
* Nederland
* Luxembourg

Tollunion
---------

Tollunionen vart avtalt i 1944 og trådde i kraft i 1948 med formål om å fremje den frie rørsla av arbeidskraft, kapital, tenesteytingar og varer dei tre landa imellom. Stiftinga bidrog til utviklinga fram mot Den europeiske unionen.

Kamp mot kriminalitet
---------------------

I 2004 vart det avtalt at politistyrkane til medlemslanda gjerne må overskride landegrensene til kvarandre i kampen mot den internasjonale kriminaliteten. Avtalen går eit steg vidare enn Schengenavtalen.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Heimesida til Benelux Arkivert 2006-03-01 ved Wayback Machine.

| * v
* d
* e
Benelux |
| --- |
| Belgia | Nederland | Luxembourg |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC
* BNE

 |
Fred Anton Maier, norsk skeiseløpar på Bisett stadion i 1968
**Fred** er eit engelsk førenamn eller kortnamn med fleire moglege opphav. Det kan vera ei kortform av mannsnamna Fredrik eller Alfred, eller av kvinnenamn som Alfreda, Frederica eller Winifred. Det kan dermed knytast til tydinga 'fred'. Freddy og Freddie er nærskylde namn.

Fred har norsk namnedag den 14. november.

Bruk
----

Fred er utbreidd som mannsnamn, særleg i USA. I 1990 bar 378 925, eller 0,2 %, av mennene i landet det, noko som gjorde det til det 71. mest utbreidde.

I Noreg var namnet mest populært ved slutten av andre verdskrigen, då 0,6 % av nyfødde fekk namnet. Det blei jamt brukt på 1950-talet av rundt 0,1 % av nyfødde, og på 1960-talet av rundt 0,2 %, før bruken gjekk ned mot slutten av 1900-talet. I 2008 var det 1 827 som heitte Fred i Noreg.

Kjende namneberarar
-------------------

* Fred Astaire (1899–1987), USA-amerikansk skodespelar og scenedansar
* Fred. Olsen (f. 1929), norsk skipsreiar
* Fred Anton Maier (f. 1938), norsk skeiseløpar
* Fred Åkerström (1937-1985), svensk visesongar
* Fred Karlsson (f. 1946), finsk språkvitar
* Fred Vargas (f. 1957), fransk kvinneleg forfattar
* Fred Børre Lundberg (f. 1969), norsk kombinertløpar

Oppdikta personar
-----------------

* Fred Flintstone, amerikansk teiknefilmfigur

Kjelder
-------

* Søk etter norsk namnestatistikk for Namnet Fred hjå Statistisk Sentralbyrå
* 
*
**Distriktssenteret** (offisielt: **Kompetansesenter for distriktsutvikling**) er eit fagleg uavhengig forvaltningsorgan knytt til Kommunal- og regionaldepartementet og blei oppretta i september 2008.

Distriktssenteret arbeider hovudsakleg med å hente inn, systematisere og formidle kunnskap og erfaringar om lokale utviklingstiltak. Desse blir formidla gjennom senteret si nettside og i møte med lokale og regionale utviklingsaktørar. Senteret byggjer opp eit samarbeid med fylkeskommunane og andre aktørar som også er støttespelarar for lokal samfunnsutvikling.

Senteret har også ei rolle som kompetanseorgan, rådgjevar og bidragsytar overfor nasjonale, regionale og lokale styresmakter. Kunnskapen som blir formidla er basert på innhenta erfaringar og forsking frå utviklingsaktørar, eldsjeler, styresmakter og kunnskapsmiljø. Distriktssenteret bestiller utgreiingar frå ei rekkje forskingsmiljø for å dokumentere effekten av distriktspolitiske tiltak eller skape kunnskapsgrunnlag for dei som skal forme framtidas distriktspolitikk.

Distriktssenteret blir leia av direktør Halvor Holmli, som held til på Steinkjer. Senteret har 22 tilsette fordelt på avdelingskontor i Steinkjer, Alstahaug og Sogndal. Senteret har i 2011 ei tildeling på 26,7 millionar kroner over kapittel 554 på statsbudsjettet. Disktriktssenteret støttar og rettleier lokale initiativ og aktørar i kommunane.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Distriktssenterets heimeside
* Regjeringas samleside om bakgrunnen for Distriktssenteret
* Regjeringas pressemelding ved vedtak om lokalisering av Distriktssenteret
* Regjeringas pressemelding om Distriktssenterets vedtekter

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* BR orgnr

 |
**Benedicte Schøyen** (fødd 12. august 1965) er ein norsk dansar, koreograf og dansepedagog. Ho er frå Kolsås i Bærum, men har budd i California i USA sidan ho var 23 år gamal.

Schøyen gjekk Den Norske Operas Ballettskole frå 1974 til 1981. Sidan utdanna ho seg ved Statens balletthøgskole (1981-84) og tok vidareutdanning ved Studio Paris Centre og The Royal Academy of Dance i London. Etter ti år som profesjonell dansar opna ho sitt eige studio og underviser i jazzballett og klassisk ballett. 
Ho driv Born To Play Studio i Santa Monica i California i USA.

Schøyen arbeider også som koreograf og har mellom anna delteke i produksjonen av Melodi Grand Prix Junior og var ein av opphavspersonane bak den interaktive danse-DVD-en *Den Magiske Spilledåsen* (engelsk tittel *The Music Box - A Dance Along Fairytale*).

Referansar
----------

1. ↑  Herman Berthelsen, red. (1987). «Schøyen, Benedicte». *Hvem er hvem i norsk kulturliv?*. Oslo: Dreyer. s. 372. ISBN 820910426-8.
2. ↑  Julie S. Werenskiold: «På tå hev i Hollywood» Budstikka, 10. januar 2009
3. ↑  «Gjestepedagoger: Benedicte Schøyen». Nettstaden til West End Studios. Henta 4. desember 2011.
4. ↑  «Musicbox, drømmen om å skape magi for barn» (PDF). Havn og kirke 1/2008.
Koordinatar: 64°22′N 12°55′E﻿

Bangsund nær Namsos
**Namdalen** (sørsamisk: *Nååmesjenvuemie*) er ein dal og eit distrikt som består av kommunane Namsos, Grong, Overhalla, Røyrvik, Fosnes, Nærøy, Høylandet, Namdalseid, Flatanger, Leka, Namsskogan og Vikna i Trøndelag, i tillegg til Bindal, som ligg i Nordland. Midt i dalen renn elva Namsen, ei av dei beste lakseelvane i Europa (berre Tanaelva i Finnmark har større fangst). Jordbruk og skogbruk har vore viktige næringar i Namdalen. Norsk gran er ein av dei viktigaste tresortane. Kornåkrane i den lågare delen av dalen er av dei nordlegaste i Noreg. 

Tidleg i vikingtida, før Harald Hårfagre, var Namdalen eit småkongedøme, gjerne kalla Naumdølafylke. Etter Rikssamlinga var Namdalen framleis å rekne som fylke i mange hundreår.

Heia i Grong; E6 følgjer Namdalen i om lag 100 km

Namn
----

Den gammalnorske forma av namnet var *Naumudalr*. Det første leddet er den genitive forma av elvenamnet *Nauma* (i dag Namsen), og det siste *dalr* er «dal». Kva elvenamnet tyder er ukjend.

Sjå òg
------

* Namsos

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* Lokalhistoriewiki
* VIAF
* SSR (namn)

 |
Måleriet *African time* (2013) av Tor-Arne Moen.
**Afrikatid** viser til oppfattinga om visse afrikanske kulturar har eit meir avslappa tilhøve til tid enn til dømes vestleg kultur, og at det derfor tek tid før ting skjer. Det kan visa til at møte, arbeid og tilstellingar tek til seinare enn tidspunktet som er oppgjeve.

Kritikarar til omgrepet kan hevda at det er eit påfunn som blir brukt til å forklara bort latskap eller at det å få nokon til å venta på seg er eit statussymbol brukt av personar som vil kjenna seg viktige.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Africa time» frå Wikipedia på engelsk, den 6. april 2016.*

Referansar
----------

1. ↑  Josh Macabuag. «Adjusting to Africa time - CNN.com». edition.cnn.com. Henta 16. mars 2014.
2. ↑  «Can Africa keep time?», *BBC News*, 28 October 2003, henta 18. februar 2008
3. ↑  «Cross Cultural Values Comparison between China and Sub Saharan Africans» (PDF). International Journal of Business and Social Science. June 2012. Henta 23 April 2014.
4. ↑  «What is this thing called African Time?». Daily Maverick. 21. januar 2010. Henta 1. april 2014.
Liqueur DOM Bénédictine
**Benediktinarlikør** eller **Liqueur DOM Bénédictine** er ein fransk, hovudsakleg sitruskrydra likør som vert produsert i *Palais Bénédictine* i byen Fécamp. D.O.M. står for «Deo - Optimo - Maximo» som tydar: «Til Gud, den største og den beste».

Likøren vert rekna å vera den eldste i verda som framleis er i produksjon. Han vart starta av Dom Bernardo Vincelli i 1510, men klosteret overlet produksjonen til eit privat firma stifta av Alexandre le Grand i 1863. Produksjonen vart då flytta.

Det går i alt 27 forskjellige plantedelar og urter inn i blandinga som etter ei tid og med riktig behandling vert tappa på flasker som har hatt same fasong i mange år. Nokre vert hatt over på Limousin-eikefat for å lagrast i tre år. Denne behandlinga er relativt ny.

Paleet ligg sentralt i Fécamp. Utanom å romma fabrikken, har paleet òg ei samling med lokal kunst og folkekunst, mellom anna gamle folkedrakter frå denne delen av Normandie. I tillegg har dei stilt ut ei stor samling med etterlikningar og forfalskingar av innhald og flasker.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Benediktinerlikør» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2009.*
Bangkok ved aftanrøde.
**Aftanraude** og **morgonraude** er den raude fargen som sola, himmelen og skyene omkring av og til får ved og etter solnedgang (aftanraude) og soloppgang (morgonraude). Dette skuldast av dei lysstrålene som har minst bølgjelengd (dei fiolette og blå) blir mest spreidd i atmosfæren. Jo lågare sola står, dess tettare er dei laga i atmosfæren som lysstrålene må passere, og det raude lyset, som har størt bølgjelengd, vil då dominere. 

Etter utbrotet av vulkanen Krakatoa i 1883, vart det observert ei rekkje merkverdige, raude solnedgangar verda over. Dette kom av store mengder fint støv som vart kasta høgt opp i atmosfæren av vulkaneksplosjonen og spreidd jorda rundt. Edvard Munch-måleriet *Skriket* syner kanskje til aftanraude som oppstod i denne perioden. 

* Solnedgang i Hong Kong etter utbrotet til Pinatubo i 1991Solnedgang i Hong Kong etter utbrotet til Pinatubo i 1991
* Aftanraude i Dresden i TysklandAftanraude i Dresden i Tyskland
* Aftanraude i dei slovenske fjella, nær TriglavsjøaneAftanraude i dei slovenske fjella, nær Triglavsjøane
* Aftanraude på ei strand i FloridaAftanraude på ei strand i Florida
* Aftanraude i KrakowAftanraude i Krakow

Kjelder
-------

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Afterglow» frå Wikipedia på engelsk, den 26. august 2014.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

* Aftenrøde. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå .
* Morgonraude. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå .

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Aftan- og morgonraude**
Grev **Bengt Gabrielsson Oxenstierna** (1623–1702 var ein svensk statsmann, son av syskenbarnet til Axel Oxenstierna, Gabriel Bengtsson Oxenstierna (1586–1656). Han var gift med Magdalena Stenbock.

Liv
---

Etter ei langvarig utdanning og reise utanlands, starta han den diplomatiske karrieren sin ved den store fredskongressen i Osnabrück. Under opphaldet i Tyskland vart han kjend med pfalzgreve Karl Gustav, som seinare vart Karl X av Sverige og dei vart gode vener. To år etter at kongen tok trona i 1654, vart Oxenstierna sendt for å representere Sverige i Kreistag i Niedersachsen. I 1655 reiste han med Karl til Polen og vart guvernør i dei nyerobra provinsane Kulm, Kuyavia, Masovia og Stor-Polen. Det stødige og humane styresettet han synte vann tillitten til innbyggjarane i området, og dei fleste tyske innbyggjarane tok derfor svenskane si side mot polakkane. Då Karl reiste til Danmark i 1657 klarte Oxenstierna i desperate tilhøve, å forsvare Thorn i ti månader, og vilkåra for å overgjev seg vart særs fordelaktige for han under dei påfølgjande fredsforhandlingane i Oliva, mellom Polen og Sverige, då Oxenstierna var ein av dei øvste svensek fullmektige for kongen. Under regjeringa til Magnus de la Gardie hadde han mindre viktige roller. Frå 1662 til 1666 var han generalguvernør i Livland. I 1674 vart han sendt til Wien for å prøve å hindre krig mellom Frankrike og imperiet. Banda han knytte og sympatien han vann der var viktig for den framtidige karrieren hans. Dette gjorde at han vart utpeikt til ein av dei svenske utsendingane til kongressen i Nijmegen (1676).

Fredsbevaring
-------------

I 1680 stolte Karl XI av Sverige fullstendig på at han klarte å styre utenrikssaker, så lenge han klarte å bevare freden. Han heldt stillinga som utanriksminsiter dei neste 17 åra til stor fordel for Sverige. Dei politiske prinsippa hans var basert på venskap til dei maritime maktene England og Dei sameinte Nederlanda, og med keisaren, samt ein eit tett anti-dansk band med huset Holstein. Karl XI peikte Oxenstierna ut som ein av regentane medan Karl XII av Sverige enno var for ung til å styre landet. Den nye krigshissige kongen fylte den gamle, kloke kanslaren med uro. Han protesterte ofte og hardt, og råda Karl til å akseptere dei fredsforslaga til den første anti-svenske koalisjonen under den store nordiske krigen, men det var til ingen nytte.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Bengt Gabrielsson Oxenstierna» frå Wikipedia på engelsk, den 6. desember 2010.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Tekst frå *Encyclopædia Britannica* si 11. utgåve, eit leksikon som i dag er offentleg eigedom.


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC

 |
Koordinatar: 62°39′6.4″S 60°08′54″W﻿

**Zograf Peak** (Vrah Zograf) er eit fjell med ei høgd på 1011 moh på Friesland Ridge i Tangra Mountains på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Fjellet er dekt av isbrear med store bresprekkar og er stupbratt og delvis isfri på nordsida. Fjellet ligg oppom Huronbreen i nord og Shipka Valley i aust, og er mogeleg å nå via eit skard på 905 moh frå Lyaskovets Peak. Fjellet er i nordaust knytt til Lozen Saddle og Lozen Nunatak, Erma Knoll og Aheloy Nunatak.

Zograf Peak frå Camp Academia-området med Levski Peak til venstre og Lyaskovets Peak til høgre.
Fjellet er kalla opp etter det bulgarske Zograf kloster på fjellet Athos.

Fjellet vart først klartra av Ljubomir Ivanov frå Camp Academia den 31 desember 2004.

Fjellet ligg 1,33 km nordvest for Lyaskovets Peak, 4,26 km sør for Pliska Peak, 1,88 km sør-søraust for Kuzman Knoll, 3,9 km vest for Maritsa Peak og 1,5 km vest for Komini Peak. Dei nordvestlege forberga av Zograf Peak vert kalla Camp Academia. Denne staden ligg 11 km frå St. Kliment Ohridski-basen og 12,5 km frå Juan Carlos I base.

Kjelder
-------

* Zograf Peak. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
* L.L. Ivanov, Livingston Island[*daud lenkje*]: Tangra Mountains, Komini Peak, west slope new rock route; Lyaskovets Peak, first ascent; Zograf Peak, first ascent; Vidin Heights, Melnik Peak, Melnik Ridge, first ascent, *The American Alpine Journal* , 2005, 312-315.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Jarama** er ei elv sentralt i Spania og ei av sideelvane til Tajo. Ho renn frå nord til sør og passerer aust for Madrid. Ho munnar ut i Tajo i Aranjuez. Manzanares er ei av sideelvane til Jarama.

Den spanske borgarkrigen
------------------------

Under den spanske borgarkrigen ved Paracuellos del Jarama vart om lag 1000 fascistfangar drepne av den republikanske militsen under slaget ved Madrid (8.-9. november 1936). Det er omstridd om Santiago Carrillo, kommunistleiaren i Madrid, gav ordre om desse avrettingane eller ikkje, sjølv om dei vart utført under hans leiing.. Han har sidan nekta for dette..

Jarama var åstad for intense kampar under slaget ved Jarama i 1937. Nasjonaliststyrkar kryssa elva i eit forsøk på å avskjere hovudvegen mellom Madrid og Valencia og isolere den republikanske hovudstaden. Nasjonaliststyrkane leia av den spanske framandlegionen og marokkanske soldatar (Regulares) i den afrikanske armeen vart møtt av styrkar frå Republikken, inkludert den 15. internasjonale brigaden. Den 15. brigaden bestod av både britiske og amerikanske frivillige. Trass store tap klarte republikanarane å stoppe nasjonalistane like før dei nådde målet sitt. Det følgde ein periode med skyttargravskrig før fronten stabiliserte seg. Slaget kosta begge sider totalt opp mot 45 000 liv.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Jarama» frå Wikipedia på engelsk, den 9. mai 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Ian Gibson, «Paracuellos. Cómo fue». 1983, Plaza y Janés. Barcelona.
2. ↑  César Vidal Manzanares, «Paracuellos-Katyn: Un ensayo sobre el genocidio de la izquierda». 2005, Libroslibres ISBN 84-96088-32-4
3. ↑  Entrevista con Santiago Carrillo. elmundo.es. 24. november 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* SUDOC
* BNE

 |
| **Zoetermeer** |
| --- |
| Horisonten til ZoetermeerHorisonten til Zoetermeer |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Flagget til Zoetermeer | Byvåpenet til Zoetermeer |
| **Flagget til Zoetermeer** | **Byvåpenet til Zoetermeer** |

 |
| Plassering |
| Plassering av  ZoetermeerPlassering av Zoetermeer |
| Styresmakter |
| Land  Provinsar |  Nederland Zuid-Holland |
| Borgarmeister | Jan Waaijer |
| Geografi |
| Flatevidd - By   - Land   - Vatn |  37,06 km²   34,91 km²   2,15 km² |
| Innbyggjarar  - Totalt (2007)   - folketettleik | 119 191   3 414/km² |
| Koordinatar | 52°3′″N 4°30′″E﻿Koordinatar: 52°3′″N 4°30′″E﻿ |
| Diverse annan informasjon |
| **Nettstad:** www.zoetermeer.nl |

**Zoetermeer** er ein kommune og by vest i Nederland i provinsen Zuid-Holland. Han har opp mot 120 000 innbyggjarar og er den tredje største byen i provinsen etter Rotterdam og Haag.

Namnet Zoetermeer refererer til den tidlegare innsjøen som låg her.

Historie
--------

På 900-talet var Zoetermeer ein liten landsby som hovudsakleg var busett av bønder og fiskarar. Ein gong på 1200-talet vart landsbysenteret danna og det eksisterer framleis som Dorpsstraat. Fram til 1600-talet låg det ein innsjø ved landsbyen kalla Zoetermeer. I dag er berre delar av denne att som Noord Aa i nordenden av byen. Denne kunstige innsjøen vart danna av store mengder sand ein trengde for byggmaterial til nye hus og området nord for Zoetermeer var ei god kjelde.

Fram til 1935 var landsbysenteret ein kjenner i dag delt i to landsbyar, Zoetermeer og Zegwaard.

Det gamle bysentrumet
Zoetermeer byrja å vekse då det første toget kom til byen rundt 1868. Eit par tiår seinare oppretta Numico ein fabrikk nær stasjonen. Byen byrja først å vekse for fullt i 1966 då det vart stor trong for heimar til folk rundt Haag. Frå den tid oppstod det nye bydelar rundt det gamle landsbysenteret og Zoetermeer utvikla seg til ein by.

Sjølv om Zoetermeer i dag liknar ein moderne by, er det framleis spor etter fortida. Det gamle landsbysenteret har framleis små hus og ei kyrkje frå seint på 1400-talet.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettside
* Bilete av Zoetermeer
* Gatekart over Zoetermeer Arkivert 2007-11-10 ved Wayback Machine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zoetermeer» frå Wikipedia på engelsk, den 18. februar 2008.*

### Fotnotar

1. ↑  Statline

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* GND
* LCCN
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Afrikas Horn har form som hornet på eit nashorn.
**Afrikas horn** er ein trekantforma halvøy på nordaustkysten av Afrika. Ho endar i ein spiss som kan minna om hornet på eit nashorn, og har fått namnet sitt derfrå. På spissen av hornet ligg den 275 meter høge klippa Kap Guardafui, også kalla Ras Assir. Det austlegaste punktet i Afrika, Ras Hafun, ligg litt sør for denne klippa.

Halvøya har kyststripe mot Indiahavet i søraust og mot Adenbukta i nord. Heile kyststrekninga høyrer til Somalia, mens den etiopiske Ogaden-ørkenen ligg i midten av halvøya. Afrikas horn kan også brukast med ein utvida definisjon om fleire land i Aust-Afrika: Heile Etiopia, Djibouti, Eritrea og Somalia, og tilstøytande område i Kenya og Sudan.

Dei siste tiåra av 1900-talet blei området kjent for hungersnød og fleire krigar. Folkegrupper som eritrearar, tigrear og ogadenar har kjempa for sjølvstende og land som Etiopia, Eritrea og Somalia har kjempa mot kvarandre.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Afrikas horn» frå Wikipedia på bokmål, den 18. juli 2008.*

* *Caplex*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* NKC
* BBC Things

 |
**Zoisitt** er eit kalsiumaluminiumhydroksidsorosilikat som høyrer til mineralgruppa epidot. Den kjemiske formelen er Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH). Zoisitt er kalla opp etter den slovenske vitskapsmannen Baron Sigmund Zois von Edelstein (Žiga Zois), som forstod at dette var eit ukjend mineral, då mineralforhandlaren Simon Prešern viste han mineralet. Han hadde oppdaga det i Saualpefjella (Svinška planina) i Kärnten i 1805. Zoisitt vart først kjend som **saualpitt**, etter staden han vart funnen første gongen. Transparente material vert forma til edelsteinar, medan ugjennomsiktige vanlegvis vert nytta til skulpturar. 

Zoisitt framstår som ein prismeaktig, ortorombisk (2/m 2/m 2/m) krystall eller i massiv form, og er funne i metamorfe bergartar eller pegmatitt. Zoisitt kan vere blå til blådraud, grøn, brun, lilla, gul, grå eller fargelaus. Han har glasaktig glans og musleg til ujamn oppsprekking. Når dei er idiomorge er zoisittkrystallar stripete langs hovudaksen (c-aksen). Parallelt til hovudaksen finn ein fullkomne kløfter. Zoisitt har ein hardleik på litt over 6 og den spesifikke vekta er mellom 3,10 og 3,38, etter kva variant det er snakk om. Strekfargen til zoisittar er kvit, og dei er sagt å vere skjøre. 

Ein finn zoisittar i Tanzania (tanzanitt), Kenya (anyolitt), Noreg (thulitt), Sveits, Austerrike, India, Pakistan og Washington i USA.

Sjå òg
------

* Edelstein

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zoisite» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mai 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
	+ Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed. ISBN 0-471-80580-7
	+ Mineral Handbook, 2001, Mineral Data Publishing
	+ Webmineral data
	+ Mindat.org

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Zoisitt**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
|  |
| --- |
| **Afrikansk pygmémus** |
| Afrikansk pygmémusAfrikansk pygmémus |
|
| **Status** |
| **Status i verda:** LC Livskraftig |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Gnagarar Rodentia |
| **Familie:** | Musefamilien Muridae |
| **Slekt:** | *Mus* |
| **Underslekt:** | *Nannomys* |
| **Art:** | **Afrikansk pygmémus** *M. minutoides* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Mus minutoides***Smith, 1834 |

**Afrikansk pygmémus** (*Mus minutoides*) er ein art i museslekta som er blant dei minste gnagarane i verda. 
Musa lever i sørlege, austlege og sentrale delar av Afrika, med ein glidande overgang til arten *Mus musculoides*. Nokre biologar reknar *M. minutoides* og *M. musculoides* som same art.

Levområde
---------

Afrikansk pygmémus lever i ulike habitat i subtropisk klimaområde opp til 2 400 moh. Det er funne eksemplar av arten i fynbos-habitat, savanne, grasland, steinur, vassdrag, brakkland og bynære område. Dei kjem sjeldan inn i husvære. Gnagaren er heimehøyrande i Angola, Malawi, Mosambik, Sør-Afrika, Swaziland, Zambia og Zimbabwe. I Tanzania, Sør-Sudan og Kongo finst ein overgang til *Mus musculoides* som ikkje er ferdig kartlagd.

Skildring
---------

Pygmémusa kan ha ulike pelsfargar, men er som regel raudbrun på ryggen og lys beige eller nærast kvit på buken. Ho blir omkring 45-88 mm lang og veg gjerne 2,5-12 gram (typisk 5-6 g). Halen målar ca. 28-63 mm. Afrikansk pygmémus er dermed truleg mindre enn den norske dvergmusa.

Afrikansk pygmémus blir kjønnsmoden når ho er ca. 4 veker gammal. Hoa vil deretter bli brunstig kvar 4.-6. dag. Brunsten varer i ca. 24 timar. Om hoa blir drektig vil ho normalt føda 2-8 ungar etter 20-21 dagar. Ungane blir fødde hårlause og blinde. Augo opnar seg etter rundt ei veke.

Afrikansk pygmémus er eit typisk flokkdyr. Musa er mest nattaktiv og har ein tendens til å hamstra føde. Ho går godt å halda i fangenskap, og er kjend som kjæledyr fleire stader. Sidan musa er så liten, kan ho ikkje haldast fordi ho då lett kan skadast.
Levetida er rundt 2 år i fangenskap.

Kjelder
-------

1. ↑  Monadjem, A. 2008. Mus minutoides, *IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species.* Version 2012.2. <www.iucnredlist.org>. Lasta ned 4. mai 2013.

* African Pygmy Mice Overview, crittery.co.uk
* *Denne artikkelen bygger på «Afrikansk pygmemus» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mai 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

WikispeciesWikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Mus minutoides** 

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* ITIS
* EOL

 |
«The Banjo Lesson» av Henry Ossawa Tanner, 1893. Olje på lerrett, 49" × 35½". Hampton University Museum
**Afroamerikansk musikk** er eit samleomgrep for ei rekkje musikalske sjangrar som stort sett vart utvikla av afroamerikanarar. Opphavet deira er i musikalske former som stamma frå slavane og kjenneteikna av liva til svarte amerikanarar før den amerikanske borgarkrigen.

Dei moderne sjangrane blues og ragtime vart utvikla seint på 1800-talet ved å blande europeiske musikkstilar (kjenneteikna ved diatonisk harmoni innafor rammeverket likesvevande stemming) med det afrikanske opphavet, som nytta naturlege harmoniseriar og blåtonar. Unntaket er hip hop, house og techno, som vart danna seint på 1900-talet frå tidlegare former for afroamerikansk musikk som funk og soul. Moderne musikk er kraftig påverka av afroamerikanske musikksjangrar. 

Etter borgarkrigen utvikla svarte amerikanarar, som vart tilsette som musikarar i militærband som spelte europeisk musikk, ein ny musikkstil kalla ragtime, som gradvis utvikla seg til jazz. I utviklinga av jazzen medverka afroamerikanske med kunnskap om den sofistikerte polyrytmiske strukturen frå danse- og folkemusikken til folk frå Vest-Afrika og området kring Sahara. Desse musikkformene påverka mange område av musikkutviklinga i USA og andre stader i verda på 1900-talet. 

Dei tidlegare jazz- og blues-innspelingane vart spelte inn i 1920-åra. Afroamerikanske musikarar utvikla tilknytte stilartar som rhythm and Blues i 1940-åra. I 1960-åra hadde soulartistar stor påverknad på kvite amerikanske og britiske songarar. I midten av 1960-åra utvikla svart musikarar funk og dei var mange av dei leiande musikarane i slutten av 1960-åra og i 1970-åra innan jazz-rock-fusion. I 1970- og 1980-åra utvikla svarte artistar hip hop og i 1980-åra den disco-prega dansestilen kalla house. I 2000-åra var hiphop blitt ein av dei viktigaste musikksjangrane. Dagens moderne musikk er kraftig påverka og prega av afroamerikanske musikksjangrar.

Afroamerikanske musikkstilar
----------------------------

* Blues
* Skiffle
* Jugband
* Boogie woogie
* Barbershop
* Deltablues
* Disco
* Doo-wop
* Funk
* Gospel
* Hip hop
* House
* Jazz
* Negro spirituals
* Pop
* Quiet storm
* Electro
* Ragtime
* Contemporary R&B
* Rhythm and blues
* Rock & roll
* Soul
* Southern Rap
* Spiritual
* Techno
* Trap-musikk
* PBR&B
* Zydeco

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «African-American music» frå Wikipedia på engelsk, den 24. september 2016.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Afroamerikansk musikk**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* LCCN
* NKC
* BNE
* BBC Things
* NDL

 |
**Norte grande**
**Norte chico**
**Zona central**
**Zona sur**
**Zona austral**

Naturlege regionar i Chile

**Zona central** (den sentrale sona) er ein av dei fem naturlege regionane som *Corporación de Fomento de la Producción* i Chile delte det kontinentale Chile inn i i 1950. Zona central svarer til det chilenske territorium mellom Aconcagua-elva (33° S) i nord og Bío-Bío-elva (37° S) i sør. 
Regionen har ei nordleg grense mot den naturlege regionen Norte chico, i vest ligg Stillehavet, mot aust Andesfjella og Argentina, og i sør den naturlege regionen Zona sur. Det inkluderer den sørlege halvleiken av Valparaíso-regionen medrekna Juan Fernández-øygruppa, Santiago metropol, O'Higgins, Maule, den nordlege delen av Biobío og det ytste nord for Bío-Bío-elva i kommunen Lonquimay i Araucanía.

Regionen er heimen til omtrent tre fjerdedelar av den totale folkesetnaden i landet. I tillegg konsentrerer han den høgaste prosentdelen av den økonomiske produktiviteten i landet, på grunn av gunstig middelhavs- og kontinentalt klima i den chilenske sentraldalen i innlandet. I streng forstand er det ikkje ein dal, men snarare ei slette med mindre dalar, flankert i aust av Andesfjella og i vest av Cordillera de la Costa, dei chilenske kystfjella. Dei tre hovudbyane i landet ligg i dette området: Santiago, Valparaíso og Concepción. Andre viktige byar er Quillota, Los Andes, San Antonio, Rancagua, San Fernando, Curicó, Talca, Linares, Cauquenes, Chillán, Los Angeles og Viña del Mar. Santiago og Valparaíso er dei politisk viktigaste byane i landet. Den utøvande og dømmande makta er lokalisert i Santiago og den lovgivande makta i Valparaíso.

Zona central har eit temperert klima med nedbør frå 350 til 1000 mm per år.

* Frå hamna i ValparaísoFrå hamna i Valparaíso
* Anlegg ved El Teniente-gruva, den største kopargruva med underjordsdrift i verdaAnlegg ved El Teniente-gruva, den største kopargruva med underjordsdrift i verda
* Vingardar i vinområdet i ColchaguaVingardar i vinområdet i Colchagua
* Vårgrønt landskap i matorral økoregion ved SantiagoVårgrønt landskap i matorral økoregion ved Santiago
* Frå Molina i Maule-regionen, typisk chilensk landleg områdeFrå Molina i Maule-regionen, typisk chilensk landleg område

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Zona central de Chile» frå Wikipedia på spansk, den 12. mars 2023*
|  |
| --- |
| **Japanstormsvale** |
| JapanstormsvaleJapanstormsvale |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Fuglar Aves |
| **Orden:** | Stormfuglar Procellariiformes |
| **Familie:** | Stormsvalefamilien Hydrobatidae |
| **Slekt:** | *Hydrobates* |
| **Art:** | **Japanstormsvale** *H. monorhis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Hydrobates monorhis***Swinhoe, 1867 |

**Japanstormsvale** (*Hydrobates monorhis*) er ein liten sjøfugl i stormsvalefamilien Hydrobatidae. Utbreiingsområdet er nordlege i Indiahavet og nordvestre Stillehavet frå Den arabiske halvøya til Vladivostok.

Dette er ein liten fugl, 18–21 cm i lengd med ein 45–48 cm vengespenn, men tydeleg større enn havsvale, *Hydrobates pelagicus*. Japanstormsvala er i hovudsak mørk brun i alle fjørdrakter, og har ei flagrande flukt, «vandrar» på havoverflata mens ho plukkar opp planktonisk føde. I motsetnad til havsvala, følgjer ho ikkje skip.

I struktur liknar ho mest på arten stormsvale, *Oceanodroma leucorhoa*, med sin kløyvde hale, langstrekte venger, og flygemåte, men japanstormsvala manglar kvitt på overgumpen og lætet er ulikt. Ho er vanskeleg å skilje frå andre einsfaga, mørke *Oceanodroma*-artar.

Japanstormsvale hekkar på øyar i nordvestre Stillehavet utanfor Kina, Japan og Korea. Hekkekoloniane ligg nær havet, reirplassar ligg i steinsprekker og dei legg eit einskild, kvitt egg. Utanom hekkesesongen lever dei til havs, i Indiahavet og Arabiahavet.

I juli 1983 vart ei japanstormsvale fanga på Selvagensøyane, Madeira, den første observasjonen i Atlanterhavet. Sidan den gongen har arten vore registrert sporadisk i nordvestre Atlanteren. I Klepp kommune, Jæren, blei det fanga og ringmerkt ei japanstormsvale i 1996 og eit anna individ året etter. Den siste blei fanga igjen på same staden i 2000 og i 2003.

Populasjonen er estimert til 260 000 hekkande individ (2004) og er stabil.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen byggjer på «Swinhoe's Storm Petrel» frå Wikipedia på engelsk, den 17. juni 2012*
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *Oceanodroma monorhis Arkivert 2012-10-20 ved Wayback Machine.*. Henta frå  den 17 juni 2012

### Referansar

1. ↑  James, P.C. & Robertson, H.A. 1985. First record of Swinhoe's Storm Petrel *Oceanodroma monorhis* in the Atlantic Ocean. *Ardea* 73: 105-106.
2. ↑  Rapportsystemet for fugler Observasjonar henta frå systemet 17. juni 2012
3. ↑  BirdLife International, 2012

Bakgrunnsstoff
--------------

* Videoar, bilete og lydopptak av perustormsvale hos Internet Bird Collection
| Panama by |
| --- |
| Panama by Panama by |
| Styresmakter |
| Land | Panama |
| Geografi |
| Koordinatar | 8°59′″N 79°31′″W﻿Koordinatar: 8°59′″N 79°31′″W﻿ |
| Plassering |
| 


 |

**Panama by** er hovudstaden i Panama og ligg i Panamabukta ved Stillehavet. Byen ligg vidare ved endepunktet til jarnbanen over Panamaeidet, nokre kilometer frå staden der Panamakanalen endar i Stillhavet. Han hadde i 2000 eit innbyggjartal på 708 400. Økonomien i byen er i stor grad basert på tenesteytingar til kanalsona.

Byen vart grunnlagd i 1519 av spanjolane og er den eldste europeiske byen på det amerikanske fastlandet. Handelen til Spania med Peru og dei andre koloniane ved Stillehavet gjekk gjennom Panama by. Byen vart øydelagd i 1671 av Henry Morgan, og bygd opp att i 1674. Han vart hovudstad i 1903.

Bakgrunnsstoff
--------------

Kjelder
-------

* 

* «Panama\_by» av redaksjonen i *Store norske leksikon*, snl.no.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* NKC
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |
Frå Hiroshige sine 100 utsyn frå Edo, nr. 52, *Ettermiddagsskur ved Atake og Den store bruar* (1857), og Van Gogh sitt *Japonaisseri. Elv i regn* (1888), Van Gogh-museet i Amsterdam.
**Japonisme** (fransk *japonisme*, først brukt i 1872) viser til påverknaden frå japansk kunst, kultur og estetikk på vestleg kultur. Omgrepet viser særleg til den japanske innverknaden på europeisk kunst som i impresjonismen. I Frankrike bruker ein ordet *japonisme* om ein spesifikk fransk stil som hovudsakleg fanm uttrykk innanfor kunsten frå 1864. I England hadde japonisme opprhavleg innverknad på dekorativ kunst, med dei første dokumenterte døma på møblar i anglo-japansk stil i 1862, sjølv om omgrepet anglo-japansk blei brukt allereie i 1851.

Frå 1860-åra bleo ukiyo-e, japanske tresnitt, ei kjelde til inspirasjon for mange europeiske impresjonistiske målarar i Frankrike og andre stader, og til slutt for jugendstil og kubisme. Kunstnarane var spesielt tiltrekte av mangelen på perspektiv og skugge, flate område med sterke fargar, og det å plassera subjektet utanfor sentrum, for det meste med ein låg diagonal akse i bakgrunnen.

Kjelder
-------

1. ↑  Av Jules Claretie i boka *L'Art français en 1872* og av Philippe Burty (1830–1890) i *Japonisme III: La Renaissance littéraire et artistique*
2. ↑  «Définition japonisme et traduction». *Le Dictionnaire*. Henta 7. juni 2013.
3. ↑  «Japonism». Dictionary.com. Henta 7. juni 2013.
4. ↑  «Japonism». The Free Dictionary. Henta 7. juni 2013.
5. ↑  Colta F. Ives, *The Great Wave: The Influence of Japanese Woodcuts on French Prints*, 1974, The Metropolitan Museum of Art, ISBN 0-87099-098-5
6. ↑  Widar Halen i *Christopher Dresser*, 1990, p. 33

* *Denne artikkelen bygger på «Japonisme» frå Wikipedia på bokmål, den 10. januar 2018.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Japonisme**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* NDL

 |
**Panaro** er ei elv i Emilia-Romagna i Italia og ei av side siste sidelvane til Po frå høgre, om ein ser bort i frå kanalen Cavo Napoleonico. Elva renn nordaustover gjennom heile Emilia-Romagna frå kjelda nær vasskiljet i Appenninane og grensa til Toscana til munningen i Po ved grensa til Veneto.

Panaro er 148 km lang med eit nedslagsfelt på 2 292 km².

Hovudkjelda til elva er Rio delle Tagliole ved Foce a Giovo i Monte Rondinaio, om lag 12 km sørvest for den høgaste toppen i Toscana og Emilia-Romagna, Monte Cimone (2 165 m). Ved Pievepelago (i provinsen Modena) endra ho namn til Scoltenna. Nær Modena møter ho Naviglio de Modena og vert framkommeleg fram til munningen i Po, like vest for Ferrara. Ho renn gjennom Vignola, Finale Emilia og Bondeno.

Ved Olina går det ei bru over elva som vart bygd i 1522. Ho ligg i kommunen Pavullo nel Frignano.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Panaro frå Engelsk Wikipedia .*

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* VIAF
* LCCN
* BNF
* BNF (data)
* GeoNames

 |