recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*For den andre stortingsrepresentanten med same namn, sjå Frederik Fraas.* 
**Frederik Baltazar Fraas** (22. oktober 1849–3. september 1913) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann, fødd i Hafslo i Sogn. Han representerte Nordre Bergenhus amt på Stortinget 1892-1900.

Fraas var son til brukaren av garden Bjørnetun i Hafslo. Han var i nokre år handelsmann før han tok over farsgarden, eit bruk han få år seinare makeskifta mot garden Hillestad, som også ligg i Hafslo. I 1898 fekk han stilling som underkontrollør ved brennevins- og malttilverkinga på Hamar. Han selde Hillestad-garden i 1900 og årewt etter kjøpte han og dreiv storgarden Onsrud i Ullensaker. Ti år seinare kjøpte han ein annan storgard, Hovin i dåverande Østre Aker, der han døydde allereie i 1913.

Fraas representerte Nordre Bergenhus amt på Stortinget i tre etterfylgjande valperiodar, 1892-94, 1895-97 og 1898-1900, heile tida med sete i Tollkomiteen. Han sokna visstnok til Moderate Venstre.

Kjelder
-------

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* PolSys

 |
**Lysebotn kraftverk** er eit vasskraftverk ved Lysebotn i enden av Lysefjorden i Ryfylke. Delar av magasina og nedbørsfeltet ligg i Hjelmeland kommune.

Kraftverket utnyttar eit fall på 610 meter frå inntaksmagasinet Storatjødna til Lysefjorden. Magasina for kraftverket er elles: Strandavatnet, med regulering mellom 619 og 635 moh, Breidavatnet, med regulering mellom 683 og 658 moh, Nilsebuvatnet, med regulering mellom 731 og 717 moh, og Lyngsvatnet, med regulering mellom 686 og 636 moh. Det blir òg overført vatn frå ei rekke bekkeinntak.

Kraftverket starta produksjonen i 1953 og blei utvida i 1964. Lyse Energi har fått konsesjon til å bygga eit nytt kraftverk i Lysebotn, som erstatning for det gamle. Det nye kraftverket vil henta vatn direkte frå Lyngsvatnet, og produksjonen vil då auka med 160 GWh.

Meld årsproduksjon i dag er på 1194 GWh. Installert effekt er 210 MW. Det er installert peltonturbinar.

Kraftverket er eigd av Lyse Energi.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Lysebotn kraftverk» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2012.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon

 |
Ein elektrisk lysboge mellom to spikarar.
Lyn er ein naturleg elektrisk lysboge
Ein **lysboge** er ein lysande, bua straumbane som går mellom to straumførande metall- eller kolstiftar i luft.

Historie
--------

Sir Humphrey Davy batt i 1821 saman to kolstaver med polane på eit sterkt galvanisk batteri og lét kolspissane røre kvarandre og fjerna dei så litt frå kvarandre igjen. Han såg då at straumen fortsette å gå mellom kolspissene i ein slags flamme, samstundes som spissane vart kvitglødande. I forsøka hans var kolstavane plassert vassrett og straumbanen gjennom lufta bua seg då oppover, og difor kalla han dette ein elektrisk lysboge (Voltaboge). Ein lysboge kan òg brenne mellom elektrodar av eit anna material enn kol, t.d. metall. Plasmabogen, ein elektrisk lysboge oppfunnen av Kristian Birkeland, gav støytet til skipinga av Norsk Hydro og produksjon av nitrogengjødsel.

Bruk
----

Lysbogen kom tidleg i bruk til belysning. Ljoset frå bogen er avhengig av elektrodematerialet, sidan dette fordampar og sender ut sine karakteristiske spektrallinjer (sjå spektralanalyse). Av denne grunnen blir elektriske lysbogar nytta ved spektroskopisk arbeid, t.d. til kvalitativ analyse av metallprøvar. Eint reng då ikkje å gjere heile elektroden av det metallet som skal prøvast, det er tilstrekkeleg å føre litt på éit av kola.

Eigenskapar
-----------

For å vedlikehalde ein elektrisk lysboge må ein ha ei minste spenning, som for spissar av kol er ca. 40 volt, kadmium 10, sink 20, kopar 24 og platina 27 volt. Spenninga aukar når bogen vert lengre. Målingar av temperaturen i ein lysboge med spektroskopiske metodar har vist temperaturar på mellom 6000 °C og 7000 °C i lysbogen, altså vesentleg høgare enn temperaturen på elektrodane som er avgrensa av fordampingstemperaturen til kolet, 3900–4000 °C.

Studiet av elektronemisjonen frå gloande metall har gjeve forklaringa på korleis lysbogen kjem i stand. Når katoden vert sterkt oppvarma, sender han ut elektron, som rører seg over mot anoden og får så stor fart at dei ioniserer luftmolekyla (sjå elektrisk utlading). Det skjer ein støytionisasjon, og ved dei nydanna iona blir det ionisert endå fleire molekyl, så straumen aukar sterkt. Med den auka straumen aukar ionisasjonen endå meir, og straumen gjennom ein elektrisk lysboge er difor ikkje stabil. Dette kjem til uttrykk i straumspennings-karakteristikken, det vil sei det diagrammet som viser samanhengen mellom straumen i bogen og spenninga over han. Medan straumen ved vanlege forbruksapparat stig og søkk proporsjonalt med spenninga, er det ved lysbogen omvendt: Med auka straum søkk spenninga. Denne fallande karakteristikken gjer det naudsynt å kople ein motstand eller drosselspole i serie med lysbogen, for å stabilisere straumen. Lysbogen sin fallande karakteristikk har vore utnytta til å framstelle vekselstraum med høg frekvens.

Kjelder
-------

* elektrisk lysbue. I Store norske leksikon. Henta frå:
Grenseomlegging ved Freden i Brömsebro
Fredsstenen i Bröms, reist i 1915 midt på holmen i Landabäcken (Brömsebäcken). På steinen står det «Minne af Freden i Brömsebro - Axel Oxenstierna - Corfitz Ulfeldt».
**Freden i Brömsebro** den 13. august 1645 avslutta den krigen som hadde gått føre seg frå 1643 mellom Sverige og Danmark-Noreg. Krigen fekk namnet Torstensonkrigen. Sverige sigra som ein del av framgangen under Trettiårskrigen.

Fredssamtalane vart hjelpt fram av Frankrike. I januar 1644 vart diplomaten Gaspart Coignet de la Thuillerie send som fredsforhandlar. Den 25. desember dette året lukkast det han å få Sverige og Danmark-Noreg til å skriva under ei traktat om at fredssamtalar skulle finna stad i Brömsebro i februar 1645.

Axel Oxenstierna leidde forhandlingene på svensk side, medan Corfitz Ulfeldt leidde den dansk-norske sida.

Dei svenske krava var langtgåande etter sigrar på slagmarka. Fredsavtala innebar at Danmark-Noreg avstod dei gamle norske områda Jämtland og Härjedalen, i tillegg til Gotland og Ösel til Sverige. Sverige fekk i tillegg Halland i 30 år, i tillegg til ei viss tolfridom i Øresund.

Sjå òg
------

* Freden i Roskilde
* Brömsebro

Bakgrunnsstoff
--------------

* Svenskt Militärhistoriskt Bibliotek - Freden i Brömsebro Arkivert 2006-02-07 ved Wayback Machine.
Koordinatar: 59°54′56.128″N 10°44′48.930″E﻿

Grubbegata i Regjeringskvartalet og vidare mot gata Grensen, fotografert i 2008. I framgrunnen Einar Gerhardsens plass, namngjeve i 1997 etter tidlegare statsminister Einar Gerhardsen.
Grubbegata vart stengd etter terroråtaket 22. juli 2011. Folk mintest dei døde med blomar og ljos på og attmed stengselet i innkøyringa til gata frå Grensen.
**Grubbegata** er ei gate i nordleg lei i det sentrale Oslo, frå gata Grensen til gata Fredensborgveien, namnsett i gamal tid etter kjøpmannen Ulrik Grubbe, som budde ein stad i dette området på 1700-talet. Då var dette hovudsambandet mellom byen Christiania og det som no er stroket Hammersborg.

Grubbegata går gjennom Regjeringskvartalet. Etter Anders Behring Breiviks terroråtak 22. juli 2011 på Regjeringskvartalet, har gata på denne strekninga vore stengd for køyring, til dels òg for fotgjengarar. Deler av gata gjennom kvartalet har vorte byggjeområde for førebuingane til underjordisk infrastruktur for nytt regjeringskvartal.

Langsetter Grubbegata ligg elles mellom anna Noregs Høgsterett med adressa Høyesteretts plass 1, Oslo hovedbrannstasjon med adressa Arne Garborgs plass 1, Svenska Margaretakyrkan med adressa Hammersborg torg 8, den freda kyrkjegarden Krist kirkegård, og Kristparken, ei utviding av Krist kirkegård på 1800-talet som vart lagt ut til park etter at fredingstida på 40 år frå siste jordfestinga hadde gått ut i 1964.

Kjelder
-------

* Oslo byleksikon, femte utgåva

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Grubbegata**
**Kasakhstania** var eit lite kontinent som i dag ligg i indre område av Asia. Det bestod av områda nord og aust for Aralsjøen, sør for Sibir og vest for Altajfjella og Balkhasjsjøen. Politiske består det av det meste av Kasakhstan og har eit totalt areal p om lag 1,3 millionar km². Junggar-bekkenet i Xinjiang i Kina er òg ein del av Kasakhstania, men vert stundom kalla **Junggar-blokka**.

Ein meiner at Kasakhstania hovudsakleg bestod av fleire vulkanske øybogar frå paleozoikum og nokre mindre kontinentale terran. Desse slo seg saman under ordovicium og danna eit eige kontinent. Under karbontida og permtida kolliderte Siberia med Kasakhstania og danna Altajfjella, og seinare kolliderte Baltica i kontinentet, noko som førte til den uralske orogensene. Dette danna grunnlaget for det meste av dagens Eurasia.

Kasakhstania er hovudsakleg flat, berre i aust, nær Karaganda er det fjell og desse stig til omkring 1500 meter oevr havet i Tarbagatajfjella.

Bakgrunnsstoff
--------------

* [ Arkivert 2007-03-03 ved Wayback Machine. Kart over Kasakhstania og omliggande område}

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Kazakhstania» frå Wikipedia på engelsk, den 20. august 2008.*
| **Harøya** |
| --- |
| Harøya Foto: Øystein H. BrekkeHarøya Foto: Øystein H. Brekke |
| Geografi |
|  |
| **Stad** | Romsdal |
| **Koordinatar** | 62°45′30″N 06°27′53″E﻿Koordinatar: 62°45′30″N 06°27′53″E﻿

 |
| **Areal** | 13,6 km²

 |
| **Høgaste punkt** | Harøyburet (156 moh.)
 |
| Administrasjon |
| **Land** | Noreg Noreg |
| **Fylke** | Møre og Romsdal |
| **Største busetnad** | Steinshamn

 |
| Demografi |
| **Folketal** | 1099 (2001) |
| **Folketettleik** | 81 /km² |

**Harøya** er den største og mest folkerike øya i tidlegare Sandøy kommune, no innanfor Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Steinshamn som var administrasjonssenter i Sanndøy ligg på Harøya. Her finst det matbutikk, post, bank, pub, kiosk, frisør, brukskunst, tannlege, lege og helsestasjon. 

Øya har eit areal på 13,6 km² og om lag 1100 innbyggjarar. Det høgaste punktet på øya er Harøyburet på 156 meter over havet. Aust for øya ligg Harøyfjorden, som er kalla opp etter øya. På sørsida ligg Fjørtoftfjorden og øya Fjørtoft. Harøya har ferjesamband til Fjørtoft og vidare inn til Brattvåg på fastlandet. I nord går det molo ut til Finnøya.

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* GeoNames

 |
Nobelprisen  

Nobelprisen i medisin  
2005

**J. Robin Warren** (fødd 11. juni 1937) er ein australsk lege og forskar som er godskriven for oppdaginga av bakterien *Helicobacter pylori* i 1979. 

Warren blei fødd i Adelaide i South Australia. Her tok han legeutdanning, fullført i 1961, og trente til å bli patolog ved *Royal Melbourne Hospital*. I 1967 blei han teken opp i *Royal College of Pathologists of Australasia*, og har sidan den tid vore tilsett som patolog  ved *Royal Perth Hospital* i Western Australia.

Saman med kollegaen Barry Marshall viste Warren at bakterien er årsaka til magesår. Han hjelpte deretter til med å utvikla ein enkel diagnostisk test for å påvisa bakterien i magesårpasientar. I 2005 blei Warren og Marshall tildelt Nobelprisen i medisin.

Prisar og utmerkingar
---------------------

* 1994: Warren Alpert Prize (saman med B.J. Marshall)
* 1995: Australian Medical Association (WA Branch) Medical award (saman med B.J. Marshall)
* 1995: Distinguished Fellows Award, Royal College of Pathologists of Australasia
* 1996: Opningsprisen ved *The First Western Pacific Helicobacter Congress*
* 1996: Medaljen til Hiroshima-universitetet
* 1996: Distinguished Alumni Award, University of Adelaide
* 1997: Paul Ehrlich Prize (saman med B.J. Marshall)
* 1997: M.D.h.c. University of Western Australia
* 1998: Howard Florey Centenary Medal

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* LIBRIS
* SUDOC
* NKC

 |
Den 23. januar 2003 heldt statsminister Mahathir Mohamad frå Malaysia ein tale på det årlege møtet i World Economic Forum.
Salam Fayyad med Israels utanriksminister Tzipi Livni ved Verdas økonomiske forum i Davos i 2008.
**Verdas økonomiske forum** (engelsk *World Economic Forum* (WEF), tysk *Weltwirtschaftsforum* (WWF), fransk *Forum économique mondial* (FEM)) er ei Genève-basert nonprofit stifting. Stiftinga arrangerer eit årleg toppmøte, vanlegvis i januar, som samlar toppleiarar i dei største selskapa, nokre nasjonale politiske leiarar og dessutan ein del utvalde intellektuelle og journalistar. Toppmøtet vert vanlegvis halde i Davos i Sveits og samlar omkring 2000 deltakarar. Stiftinga vart etablert i 1971 av den sveitsiske professoren i økonomi Klaus M. Schwab. Den tidlegare norsk utanriksministeren Børge Brende har sidan oktober 2017 vore president og toppsjef for forumet.

I 2005 etablerte Verdas økonomiske forum fellesskapet Young Global Leaders, etterfylgjaren til Global Leaders of Tomorrow, beståande av personar under 40 år frå heile verda med ymse yrke knytt til leiarskap.

Global Shapers
--------------

Global Shapers Oslo er ei foreining som vart stifta den 23. mai 2013. Ho er ei lokal grein av Global Shapers Community som er ein del av Verdas økonomiske forum. Kronprinsesse Mette-Marit av Noreg er grunnleggjar av foreininga, den såkalla «Founding Curator». Chiugo Aghaji er leiar og såkalla «Curator» for foreininga.

Kjelder
-------

1. ↑  «History», *World Economic Forum* (på engelsk), henta 19. januar 2023
2. ↑  «President blant presidentene». *www.dn.no* (på norsk).
3. ↑  «Global Shapers etableres i Norge», *www.kongehuset.no* (på norsk), henta 19. januar 2023
4. ↑  «Oslo Hub», *Global Shapers* (på engelsk), henta 19. januar 2023

* *Denne artikkelen bygger på «Verdens økonomiske forum» frå Wikipedia på bokmål, den 19. januar 2023.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Offisiell nettstad

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* SUDOC
* NKC

 |
Utsnitt av eit av Ibsen-sitata i *Sitatgata*.
Døme på eit anna av sitata.
Hjørnebygningen Arbins gate-Henrik Ibsens gate (opphavleg Drammensveien), der Henrik Ibsen hadde sitt husvære. Her ligg no Ibsenmuseet i Oslo.
Grand Hotel i Karl Johans gate, der Henrik Ibsen hadde sin stamkafé, Grand Café.
**Sitatgata i Oslo**, eller **Ibsen Sitat**, er i alt 69 sitat frå forfattaren Henrik Ibsens poesi, dramatikk, talar og brev som er skrivne med bokstavar av stål nedfelt i fortaua i Oslo sentrum. Sitata følgjer den etter måten stutte strekninga som Ibsen hadde for vane å gå kvar dag mellom den siste heimen sin i ein bygard på hjørnet av Arbins gate og Drammensveien (no Henrik Ibsens gate) og stamkaféen sin, Grand Café, i første høgda på Grand Hotel på Karl Johans gate i sentrum av Oslo.

Kunstnarane Ingrid Falk og Gustavo Aguerre i samarbeid (FA+) stod bak dette kunstprosjektet, kalla «Ibsen Sitat», med professor dr. philos Vigdis Ystad som den ansvarlege for sitattekstane. Sparebankstiftelsen DnB NOR har teke kostnadene som ei gåve til byen Oslo i høve Ibsenåret 2006 (det vil seie hundreårsminnet for Ibsens død).

Sitata er skrivne på fortaua langs den eine sida av Henrik Ibsens gate og båe sidene av Karl Johans gate på den aktuelle strekninga. Det har gått med til saman 4011 stålbokstavar, som kvar og ein er lagt ned i kvar sin nøyaktig tilpassa sandblåste utfresing i fortaushellene.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Nettstaden til Ibsenmuseet med Ibsen-sitata. Arkivert 2013-06-19 ved Wayback Machine.
* Oslo kommune, Byarkivet: På spasertur med Ibsen.

Kjelder
-------


* «Om sitatgaten»[*daud lenkje*] ved Nettstaden til Ibsenmuseet
Slag mot bakken med pilegrein under hosja‘na rabbá
**Hosja‘na rabbá** ('store hosjana/suplikk') er den sjuande og siste dagen av den jødiske lauvhyttefesten sukkót. Han blir markert med fleire bøner, ei særskild gudsteneste, og visse ritual. I Talmud blir høgtida kalla 'piletredagen', fordi ein skjer særskilde pilegreiner som ein slår mot bakken denne dagen.

Det er vanleg å lesa i Toráen kvelden før, i nokre høve heile natta før, høgtida. 

Under heile sukkót ber ein «dei fire slaga» — ei daddelpalmegrein, ei myrtegrein, ei pilegrein og ein etrog (sukatsitron, ei sitronaktig frukt) rundt i synagogen. Denne siste dagen ber ein rundt dei fire slaga sju gonger. Rundgangen er til ære for dei sju viktige patriarkane Abraham, Isak, Jakob, Moses, Aron, Josef og David.

Etter framseiinga av fleire liturgiske dikt blir fem pilegreiner slått mot bakken, eit symbol på utvisking av synd.

Kjelder
-------


* John Bowker, red. (2000), «Hoshana Rabba», *The Concise Oxford Dictionary of World Religions*, Oxford University Press

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Hoshana Rabbah» frå Wikipedia på engelsk, den 8. oktober 2009.*
Sitron, appelsin og lime er døme på sitrusrukter.
Nokre tversnitta sitrusfrukter
**Sitrusfrukt** er nemninga på frukt frå plantar i sitrusslekta. Omgrepet omfattar mellom anna sitron, appelsin, klementin, grapefrukt og mandarin. Namnet på frukta har sitt opphav i latin, der det viste til planta kjend som sukatsitron (*Citrus medica*). Ordet er avleidd det gammalgreske ordet for sedar, κέδρος (kédros); noko som luktar godt. 

Ein reknar med at sitrusfrukt opphavleg voks i eit landområde i Søraust-Asia, avgrensa til Nordaust-India, Myanmar og Yunnan-provinsen i dagens Kina. Ein reknar med at folk byrja dyrka fire ulike artar og seinare skapte ei rekkje nye typar gjennom hybridisering. 
Dei fire artane var pomelo, mandarin, sukatsitron og *Citrus halimii*. Sitrusfrukta har vorte kultivert til stendig fleire plantetypar.

Systematiseringa av sitrusfrukt og det nøyaktige talet på ulike artar eller underartar er uklart. Naturlege og kultiverte originalhybridar omfattar viktige handelsvarer som appelsinar, grapefrukt, sitronar, lime og nokre mandarinar. Nokre andre sitrusfrukter er bergamott, kumquat, limequat, perette, pomerans eller bitterappelsin, satsuma, sitronell, sweetie, tangerin og ugli.

Kjelder
-------

1. ↑  Klein, J. (2014). «Citron Cultivation, Production and Uses in the Mediterranean Region». I Z. Yaniv; N. Dudai. *Medicinal and Aromatic Plants of the Middle-East* **2**. Springer Netherlands. s. 199–214. doi:10.1007/978-94-017-9276-9\_10.
2. ↑  Giovanni Dugo; Angelo Di Giacomo (2 Sep 2003), *Citrus: The Genus Citrus*, CRC Press
3. ↑  «Sitrusfrukter», *Store Norske Leksikon* (snl.no)

* *Denne artikkelen bygger på «Citrus» frå Wikipedia på engelsk, den 21. juni 2013.*

Bakgrunnsstoff
--------------

* Sitrusfrukter ved Store Norske Leksikon (snl.no)

 Commons har multimedium som gjeld: **Sitrusfrukt**
|  |
| --- |
| ***In My Room***  Singel av The Beach Boysfrå albumet *Surfer Girl* |
|  |
| A-side | «Be True to Your School» |
| **Utgjeve** | 14. oktober 1963 |
| **Innspelt** | 16. juli 1963 |
| **Sjanger** | Pop |
| **Lengd** | 2:11 |
| **Selskap** | Capitol |
| Låtskrivar(ar) | Brian WilsonGary Usher |
| **Produsent** | Brian Wilson |
|
| The Beach Boys-kronologi |
| «Surfer Girl»/«Little Deuce Coupe» (1963) | *In My Room* | «Little Saint Nick»(1963)
 
 |

«**In My Room**» er ein song skriven av Brian Wilson og Gary Usher for det amerikanske popbandet The Beach Boys. Songen vart gjeven ut på albumet *Surfer Girl* 1963. Seinare same året kom han ut som B-side til singelen «Be True to Your School». Singelen nådde sjetteplass i USA. Ei utgåva av songen av Sagittarius, bandet til Usher, nådde 86. plass i 1969.

Låtskrivinga
------------

|  |  |
| --- | --- |
| There's a world where I can go and tell my secrets to
In my room, in my room
In this world I lock out all my worries and my fears
In my room, in my room

Brian Wilson/Gary Usher   |  |

Gary Usher skreiv delar av teksten i lag med Brian Wilson, medan Wilson skreiv heile melodien. 

Brian Wilson har forklart at det er ei soge bak songen. Då han og brørne Dennis og Carl budde i Hawthorne som born, søv dei alle i same rom. Ein kveld song han songen «Ivory Tower» til dei og dei likte det. Eit par veker seinare lærte han dei å synge harmonivokalar til songen. Dei song denne songen kveld etter kveld, og gav dei ro. Då dei spelte inn «In My Room» var det berre Dennis, Carl og Brian på førsteverset. I følgje Brian høyrdest dei akkurat ut som dei gjorde på soverommet sitt alle dei kveldane.

Musikarar
---------

* Brian Wilson: solovokal, bass
* Mike Love: korvokal, solovokal (mellomspel)
* Carl Wilson: korvokal, gitar
* Dennis Wilson: korvokal, trommer
* Al Jardine: korvokal
* David Marks: gitar

Ettermæle
---------

«In My Room» låg på Billboard Top 100 i 11 veker og nådde 23. plass i 1963. Musikkmagasinet Rolling Stone plasserte songen på 212. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene i 2010. 
David Crosby frå The Byrds og Crosby, Stills & Nash (and Young) har fortalt at han er stor tilhengjar av songen, og at då han høyrde songen første gongen så ville ha gje opp med musikk fordi han aldri kom til å klare å gjere det same. Han song nettopp denne songen på ei hyllest konsert til Brian Wilson i lag med Jimmy Webb og Carly Simon. John Cale valde ut songen på radioprogrammet Desert Island Discs.

Bakgrunnsstoff
--------------

* Greg Panfile sin musikalske analyse av «In My Room»

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «In My Room» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

1. ↑  Joel Whitburn's *Top Pop Singles 1955-2006* ISBN 0-89820-172-1 og ISBN 978-0-89820-172-7

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 213: «96 Tears» ? and the Mysterians | Plassering på lista til Rolling Stone frå 2010 over dei 500 beste songane gjennom tidene212 «In My Room» The Beach Boys | 211: «Gloria» Them |
Olav Nygard-sitat på veggen til ei blokk i Ulsrud Borettslag i Oslo.
**Sitat** (frå latin *citatum*, av *citare*, 'kalle fram') er ei ordrett attgjeving av noko som er blitt sagt eller skrive tidlegare. Ofte er sitatet ein kortare del av ei utsegn eller eit stykke. Den siterte utsegna kan markerast i skrift med sitatteikn, kolon eller liknande og ein referanse til opphavsperson og kjelde. I munnleg sitering kan ein markera sitat med formuleringar som «Cicero sa...», «farmor seier alltid...», «...sa presten», «som det står i...» og så bortetter. Nokre sitat blir oppattekne så ofte at dei går inn i språket som ordtak, og blir då gjerne brukte utan å visa til opphav.

Sitat frå Wikipedia brukt som lysbilde under ei førestilling.
Bibelsitat på latin utanfor ei kyrkje i Karlova Studánka i Tsjekkia.
Bilete med eit lett omskrive sitat av Horats.
Sitat blir nytta på ei rekkje område, som i daglegtale, talar, foredrag, intervju, reportasjar, artiklar og bøker. Sitat kan også inngå som del av arkitektur, biletkunst eller i drama- eller musikkstykke. Sitering kan vera eit viktig verkemiddel som gjev tyngde til det ein seier ved å støtta seg på andre. Sitat kan også fungera som dekorasjon eller som tankevekkjar.
På fleire område finst det reglar for korleis ein kan bruka sitat. Både innan akadamisk skriving og ved skaping av andsverk må ein oppgje kjelde for sitat for å unngå plagiat.

Ei sitatsamling blir ofte kalla «bevingede ord». Ei større, systematisk ordna samling av sitat blir kalla sitatleksikon.

Sjå òg
------

* Aforisme
* Diktat
* Epigram
* Klisjé

**Bruk av sitat**

* Ibsen Sitat

Bakgrunnsstoff
--------------

### På norsk

* Wikifrasar, Wikimedia-sitatsamling på nynorsk
* Abakaus – søkbare sitat, ordtak, visdomsord og gullkorn
* Bevingede ord, ord, ordtak, munnhell og sitat
* Siterte sitater (ordtak.no) - over 12 000 søkbare sitat og ordtak.
* Eit utval norske ordtak etter Ivar Aasen Arkivert 2007-04-17 ved Wayback Machine.

### På andre språk

* Wikiquote, Wikimedia-sitatsamling på engelsk
* Norske og utanlandske ordspråk

Kjelder
-------


* Citat, *Ordbog over det danske Sprog* (bind 3, 1921)
* «sitat» i Nynorskordboka.
* «Sitat» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkele henta 27. januar 2014.
Quiraing, del av ein *Site of Special Scientific Interest* på Skye i Skottland.
**Site of Special Scientific Interest** eller **SSSI** («stad av særskild vitskapleg interesse») er ein status eit verneområde kan ha i Storbritannia. SSSI-området er grunnlaget for stadbasert naturvern etter britisk lov og dei fleste andre naturlege eller geologiske verneområde i Storbritannia er basert på desse, som nasjonale naturreservat, ramsarstader, *Special Protection Area* (særskild verneområde) og *Special Areas of Conservation* («særskild bevaringområde»). 

SSSI-område kan vidare delast inn i *biologiske SSSI* og *geologiske SSSI*. Fleire SSSI-område er både biologiske og geologiske. 

I Nord-Irland vert SSSI-stader kalla *Area of Special Scientific Interest* (ASSI).

Kjelder
-------


* *Denne artikkelen bygger på «Site of Special Scientific Interest» frå Wikipedia på engelsk, den 21. februar 2010.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Site of Special Scientific Interest**

* Walisiske SSSI Arkivert 2008-02-15 ved Wayback Machine.
* Engelske SSSI
* Skotske SSSI
* Nettside som finn næraste SSSI etter postnummer Arkivert 2011-07-13 ved Wayback Machine.
* Nordirske ASSI Arkivert 2008-03-27 ved Wayback Machine.
*For bygda Bu, sjå Bu i Hardanger.* 
Buer ved Hedemora *julskyltning* (julemarknad) i Sverige.
**Bu** kan visa til fleire slag byggtypar med ulik bruk, til dømes som utsalsstad, lager eller opphaldsrom.

Bu som bygg, rom og eigedom
---------------------------

*Bu* med opphav i norrønt *búð* (bokmål *bod*) kan vera ei enkel hytte eller eit rom med eit visst føremål. Det kan vera eit mindre vareutsal drive på fast eller kortvarig basis, til dømes krambu, pølsebu eller bu som sel annan snøggmat. Andre buer kan nyttast som kiosk.

Svensk matbu.
Ein annan type bu kan vera opplagsstad for mat eller utstyr, til dømes matbu, rorbu, verktøybu eller vedbu. Slike typar buer treng ikkje vera eigne bygg, men kan vera rom i eit bygg, som kjellarbu. Vidare kan ordet «bu» nyttast om visse større lagerstader, som tollbuer.

Bu med opphavet *bú*, det å bu ein stad, kan visa til ein bustad eller ein eigedom. Dette har òg ei juridisk tyding i samband med dødsbu, konkursbu, sambu og så bortetter.

### Utvikling

Linbu ved mellomaldermarknaden i Tavastehus i Finland.
Det blei reist buer på det islandske Alltinget, med veggar av stein og torv og telttak av vadmål. Ein ser for seg liknande lettbygde buer ved norske tingstader og faste marknadsstader i Noreg.

Moderne buer kan vera midlertidige bygg av til dømes tre eller presenning, flyttbare bygg eller køyretøy, eller dei kan vera mindre, faste bygg, gjerne i ein eigen stil som minner om tidlegare buer.

* Strandbuer i Knokke i Belgia.Strandbuer i Knokke i Belgia.
* Permanente skjelbuer i Scarborough i England.Permanente skjelbuer i Scarborough i England.
* Flyttbar matbu i Zandvoort i Nederland.Flyttbar matbu i Zandvoort i Nederland.

### Politiske definisjonar av buer

Ein svensk friggebod.
Politiske eller statlege definisjonar av kva som er ei bu har ført til kallenamn som «brustadbu» i Noreg, som i 1997 avgrensa storleiken på storkioskar som kunne ha ope utanom vanlege opningstider for daglegvarebutikkar. Vanlege butikkar kunne ikkje vera større enn 100 km² og bensinstasjonar ikkje større enn 150 km². Bua fekk namn etter statsråd Sylvia Brustad.

Sverige har omgrepet «friggebod» etter statsråden Birgit Friggebo, som frå 1979 avskaffa krav om byggeløyve til opptil to frittståande bygg på til saman mindre enn 10 km² på ein eigedom.

Namn
----

Bu er brukt som namn og namneledd i norske stadnamn og etternamn, som Bu i Hardanger, Andebu, Fornebu, Selbu og Sparbu.

### Namneberarar

* Kari Bu (f. 1978), norsk journalist og forfattar

Kjelder
-------

* «bu» i Nynorskordboka.
* «bu – i stedsnavn» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «bu – skur» i *Store norske leksikon*, snl.no.
* «I dag åpner en lovlig Brustad-bu», *VG*, 18.04.00
* Søk etter «bu» i *Norske Gaardnavne*

---

* *Denne artikkelen bygger på «Brustad-bua» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mai 2011.*
* *Denne artikkelen bygger på «Friggebod» frå Wikipedia på svensk, den 22. mai 2011.*
|  |
| --- |
| **Sitkagran** |
| SitkagranSitkagran |
|
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:** LC LivskraftigUtbreiinga av sitkagran Utbreiinga av sitkagran |
|
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Rekkje:** | Bartre Pinophyta |
| **Klasse:** | Pinopsida |
| **Orden:** | Furuordenen Pinales |
| **Familie:** | Furufamilien Pinaceae |
| **Underfamilie:** | Piceoideae |
| **Slekt:** | Granslekta *Picea* |
| **Art:** | **Sitkagran** *P. sitchensis* |
|
| **Vitskapleg namn** |
| ***Picea sitchensis***(Bong.) Carrière |

**Sitkagran** (*Picea sitchensis*) er ein plante i furufamilien, tilhøyrande granslekta. Ho høyrer naturleg heime på Stillehavskysten i Nord-Amerika, mellom den 39. og 62. breiddegraden. 

Det er eit utprega kysttre. Det kan bli av verdas største tre; i Amerika når det høgder nær 100 meter og diametre over 4 meter. Sitkagrana er mykje bruka i skogreisinga i Vest-Europa.

Sitkagrana har mørkgrøne nåler med glasaktige, kvasse nålespisser.

Sitkagran i skogbruket
----------------------

Sitkagran er lyskrevjande. Ho trivst best i mildt kystklima, på næringsrik, frisk og fuktig jord. Ho toler godt sterk vind. 

Når sitkagran står aleine eller i glisne bestand, vert ho særs kvistrik. I tette bestand kan ho verte slank og kvistrein. Veden er kvit eller lyst gul. Han er lett og inneheld lite harpiks; difor er han mindre varig enn granved. Virket er godt egna til cellulose og tremasse.

Utanom det naturlege utbreiingsområdet har sitkagrana etter kvart fått stor utbreiing, slik at sitkagrana har vorte det
økonomisk viktigaste treslaget i somme av dei nordvestlege delane av Europa, bl.a. i delar av Danmark og
Nord-Tyskland samt i Skottland, Wales og Irland.

Sitkagran i Noreg
-----------------

I Noreg vart det planta nokre få sitkagraner rundt 1900, noko meir først på 1920-talet. Frå 1950 vart treslaget systematisk nytta i skogreisinga på kysten av Vestlandet og i Nord-Noreg. På 1960-talet vart det årleg sett ut om lag 5 millionar sitkaplantar for året. I Noreg har vi no om lag 500 000 dekar sitkagranskog.

I skogreisinga i Nord-Noreg har lutzigran, ei kryssing eller ei mellomform mellom sitkagran og kvitgran, dei siste tretti åra teke plassen til sitkagrana i skogreisingsarbeidet.

| Namn på ulike språk |
| --- |
| Sitkagran |
| Nordsamisk | Beahci |
| Svensk | Sitkagran |
| Dansk | Sitka-Gran |
| Engelsk | Sitka Spruce |
| Tysk | Sitka-Fichte |
| Fransk | Épinette de Sitka, Épicéa de Sitka |
| Spansk | Pícea de Sitka |
| Russisk | Jel sitkhinskaja (Ель ситхинская) |

Kjelder
-------

* Knut Skinnemoen: *Skogskjøtsel* Landbruksforlaget 1969
* Fylkesmannen i Hordaland
* Bernt-Håvard Øyen: Vekst og produksjon i bestand med sitkagran Arkivert 2012-12-16 ved Wayback Machine.

Bakgrunnsstoff
--------------

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Sitkagran**

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* LCCN
* Dyntaxa
* ITIS
* EOL

 |
**Jugyd Va nasjonalpark** (komi, russisk Югыд ва) er ein nasjonalpark i Republikken Komi i Russland. Han er den største nasjonalparken i Europa, og var den største i Russland fram til skipinga av Beringia nasjonalpark i 2013.

Historie
--------

Parken blei skipa av dei russiske styresmaktene 23. april 1994. Føremålet var å verna taigaskogane i Nord-Ural for naturen og friluftslivet si skuld.

I 1995 blei skogområdet som Jugyd Va nasjonalpark er del av, og Petsjora-Ilytsj naturreservat i nærleiken tekne opp på UNESCO si verdsarvliste som *Virgin Komi Forests*, Urskogen i Komi.

Geografi
--------

Kozjimelva i Jugyd Va nasjonalpark
Jugyd Va nasjonalpark ligg i dei vestlege sidene av Polare Ural og Nord-Ural, på grensa mellom Asia og Europa. Elvene som renn ned vestsidene av Uralfjella fører med seg vatn til Petsjoraelva, ei av dei største elvene i Europa, som renn ut i Barentshavet.
Den naturlege austegrensa for parken er hovudkammen av Uralfjella, i nord blir ho danna av Kozjimelva, og i vest av elvene Synja, Vangir og Kosya]]. I sør grensar parken til Petsjora-Ilytsj naturreservat. 

Midt i parken ligg dei høgaste toppane i Uralfjella: Narodnaja (1894,5 m), Karpinskij (1878 m), Klokketårnet (1724 m), Manaraga (1662 m) og Nioroika (1645 m).

Natur
-----

Over halvparten av parken er dekt av taiga, også kjend som boreal barskog. Resten er for det meste tundra i høgare område. Det finst også rundt 20 km2 eng, både alpine og dei i elvedalar.

Det finst rundt 180 fugleartar i parken, nokre av dei er ganske sjeldne. Ein kjenner til tjue fiskeartar i elvene og sjøane her. Det finst også fem amfibieartar og ein reptilart.

Av vanlege pattedyr i parken kan ein nemna hare, flygeekorn, reinsdyr, røyskatt, oter, elg, ulv, raudrev, fjellrev, jerv, mår og bjørn.

Turisme
-------

Parken blir brukt til rafting, båtturisme og fotturisme om sommaren, og skiturar om vinteren. Avgrensa jakt er tillate, men med løyver ein må søka om fleire månader i forkant.

Den avsides plasseringa til parken gjer at talet på vitjande ikkje er så stort. Ifølgje parkleiiinga tek han imot rundt 4000 turistar kvart år. For leiinga er det eit problem at dei årlege inntektene frå inngangspengane til parken (rundt 2,4 millionar rubel, tilsvarande 100 000 US-dollar) ikkje dekker utgiftene med å passa på han (rundt 5 millionar rubel eller 200 000 US-dollar).

Kjelder
-------

1. ↑  
"Clear future for the 'Clear Water', or how Yugyd Va natioanl park is to develop". *Krasnoye Znamya*, 15. mars 2006, No. 40. (på russisk)

* *Denne artikkelen bygger på «Yugyd Va National Park» frå Wikipedia på engelsk, den 31. oktober 2021.*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Jugyd Va nasjonalpark**

 Reiseguide for Jugyd Va nasjonalpark frå Wikivoyage
* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata
* Park Map
* Yugyd Va nasjonalpark (Russian Ministry of Natural Resources site)
**Sitatteikn**, **hermeteikn** eller **gåsaugo** («–», ‘–’, „-", ,–‘ ) er skriftteikn som blir brukte til å markere direkte tale og sitat, eller til å markere at ord har ein spesiell valør. I norsk typografi bruker ein helst «doble vinklar», eller slike; „ ". Fordelen ved desse tradisjonelle sitatteikna er at folk som les norsk er vande med dei, og vidare at dei gir eit roleg skriftbilete, sidan dei ligg på høgde med x-en, «i x-høgda», og derfor ikkje gjer teksten unødvendig uroleg.

Bruk
----

Mellom sitatteikn skal det ikkje stå andre teikn enn dei som høyrer til i den siterte teksten.

Den typiske bruken av sitatteikn er når ein vil markere direkte tale:

«Du far?» Alfemann ser ned på støypen. «Det er noko eg må fortelja.»   

(Avsluttande punktum innanfor sitatteikna.)

Om ein snur på setninga, kan ein skrive:

«Det er noko eg må fortelja», seier Alfemann og ser ned på støypen.   

(Merk at kommaet no skal stå utanfor sitatteikna.)

Tilsvarande bruker ein sitatteikn for å markere ein sitert tekst:

«Larmen frå fridommen døydde. Togna var lyden som lenka oss saman?» (Kjartan Fløgstad i romanen «U3»). Dersom ord er utelatne frå slike sitat, skal vi markere det med utelatingsteikn: «Av kjøt og blod er håpet. […] Og håpet vårt var ikkje lysegrønt, men kvitt.»
I tekst set ein gjerne boktitlar og verktitlar i gåsaugo. 

Ein set ord i gåsaugo for å markere at dei har ein spesiell valør: 

*Legen hadde gitt meg medisin. No var eg «frisk».*
Sitat i sitat kan ein markere med andre sitatteikn, til dømes dei høge teikna ‘’ : «Legen hadde gitt meg medisin. No var eg ‘frisk’». Sitat i sitat i sitat kan ein markere med doble høge sitatteikn: "og ".

I lingvistikken er det vanleg at omtalte ord og uttrykk blir sette i *kursiv*, mens tydinga blir markert med ‘ ’:

«Sitat (frå latin *citatum*, av *citare*, ‘kalle fram’) er ei ordrett attgjeving».
Det er elles ulike meiningar om bruk av sitatteikn – og teikna blir brukt annleis i andre språk. 

Sidan dei norske sitatteikna ikkje er å finne direkte på PC-tastaturet, er dei under press i skriftleg bruk. I Windows får ein «  ved å trykkje Alt+0171,  » ved å trykkje Alt+0187, ‘ ved å trykkje Alt+0145 og ’ ved å trykkje Alt+0146.

Kjelder
-------

* Typografi.no
* Korrekturavdelingen om anførselstegn

1. ↑  Korrekturavdelingen: «Anførselstegn ved sitat, replikk eller tanke.»
**Jouko Juhani Järvinen** (9. mai 1935–31. mai 1984) var ein finsk skeiseløpar frå Tuulos. Han vart verdsmeister i 1959, og nummer to i EM same sesongen.

Järvinen tevla internasjonalt frå 1954 til -64. Under Vinter-OL 1956 deltok han på alle fire distansane, der fjerdeplassen på 1500 m vart hans beste plassering.

I 1959-sesongen var Järvinen i sitt livs beste form. Ved EM i Göteborg vart han andremann etter norske Knut Johannesen, slått med vel 0,322 poeng. To veker seinare steig han heilt til topps då VM 1959 i Oslo var over, landsmannen Toivo Salonen syrgde for finsk dobbeltsiger. Den 1. mars same seongen forbetra han verdsrekorden på 1500 m med over to sekundar under prøveleikane i Squaw Valley. Rekordtida 2.06,3 vart ståande i sju år til ho vart slått av nederlendaren Ard Schenk.

Järvinen avslutta tida på skøytebana i 1964, då han mellom anna vart nummer ni i skeise-VM på finsk heimebane. Han døydde i Helsinki, 49 år gammal.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Juhani Järvinen» frå Wikipedia på nederlandsk, den 15. november 2016.*
**Judith Hermann** (fødd 15. mai 1970) er ein tysk forfattar.

Oppvekst og utdanning
---------------------

Hermann vart fødd på sjukehuset St. Joseph i  Vest-Berlin. Ho vaks opp i bydelen Neukölln, der ho budde fram til midten av nitti-talet, då ho flytta til Prenzlauer Berg som ligg i det tidlegare DDR.

Hermann har ein mastergrad i tysk og i filosofi, ho har au gått på Die Berliner Journalistenschule. Medan ho tok journalistutdanninga, var ho i praksis med tyskavisa Aufbau som held til i New York. Det var medan ho var der ho oppdaga at noveller var hennar sjanger, og ho skreiv nokre av dei fyrste tekstene sine under opphaldet i USA.

Hermann arbeidde ei kort stund som frilansjournalist då ho kom tilbake til Berlin, men vart tildelt Alfred-Döblin stipendet av Die Berliner Akademie der Künste i 1997. Mottakarar av stipendet får dekt livsopphald frå tre til tolv månader medan dei bur og arbeider i Alfred-Döblin huset, som ligg i Wewelsfleth.

Forfattarskap
-------------

Debuten kom ut i 1998, novellesamlinga *Sommerhus, senere*. Boka vart godt motteken og omsett til fleire språk. Hermann vart omtalt som «lyden av ein ny generasjon» og eit «kvinneleg vedunder». «Kvinneleg vedunder» (Fräuleinwunder) viser til generasjonen av unge, kvinnelege forfattarar som har oppnådd stor suksess, som Jenny Erpenbeck, Felicitas Hoppe, Zoe Jenny, Julia Zeh og Julia Frank. Sjølv om «Fräulein» er eit gamaldags uttrykk og politisk ukorrekt, vert det framleis brukt i litteraturkritikk. Hermann fekk Hugo-Ballprisen og Kleistprisen for *Sommerhus, senere*.

Prisar
------

* 1999 : Bremer Literaturförderpreis
* 1999 : Hugo-Ball-Förderpreis, for *Sommerhus, senere*
* 2001 : Kleist-Preis, for *Sommerhus, senere*
* 2009 : Friedrich-Hölderlin-Preis der Stadt Bad Homburg
* 2014 : Erich-Fried-Preis

Bibliografi
-----------

* 1998 : Sommerhus, senere (novellesamling, omsett til norsk av Gyldendal Norsk Forlag)
* 2003 : Bare gjengangere (novellesamling, omsett til norsk av Gyldendal Norsk Forlag)
* 2008 : Gaffa (novelle publisert i Bella Triste nr. 22)
* 2009 : Alice (novellesamling, omsett til norsk av Pelikan Forlag)
* 2014 : All kjærlighets begynnelse (roman, omsett til norsk av Pelikan Forlag)

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Judith Hermann» frå Wikipedia på engelsk, den 13. juni 2015.*

1. ↑  (Spiegel 12/1999)

|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS

 |
**Taisto Juhani Suutarinen** (fødd 24. mai 1943) er ein finsk tidlegare skiskyttar frå Uunkuniemi. Under VM i skiskyting 1974 vart han verdsmeister i begge dei individuelle øvingane, og vann så i 1975 eit VM-gull med Finlands stafettlag.

Aktiv
-----

Suutarinen tok si fyrste internasjonale medalje då Finland vann sølv på 4 x 7,5 km stafett under vinter-OL i Sapporo i 1972. To år seinare hadde han fullklaff under VM 1974 i Minsk, der han vart den aller fyrste verdsmeister på 10 km sprint, og attpåtil vart verdsmeister på 20 km. Med stafettkameratane frå Finland tok han VM-sølv, bakom Sovjetunionen. Under VM 1975 i Antholz var han med på det finske stafettlaget som tok gull. I sin siste sesong på toppnivå fekk han si tredje sølvmedalje i stafett i ein internasjonal meisterskap, vinterleikane i Innsbruck i 1976.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap

* VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen: Nr 5 i stafett
* Vinter-OL 1968 i Grenoble: Nr 5 i stafett
* VM i skiskyting 1970 i Östersund: Nr 10 på 20 km
* Vinter-OL 1972 i Sapporo: Sølvmedalje i stafett
* VM i skiskyting 1973 i Lake Placid: Nr 6 på 20 km
* VM i skiskyting 1974 i Minsk: Gullmedalje både på 10 km og 20 km, samt sølvmedalje i stafett
* VM i skiskyting 1975 i Antholz: Gullmedalje i stafett
* Vinter-OL 1976 i Innsbruck: Sølvmedalje i stafett, nr 13 på 20 km

Kjelder
-------

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Utsyn over Shijiazhuang.
Shijiazhuang (raudt) i Hebei (kvitt)
**Shijiazhuang** (forenkla kinesisk: 石家庄; tradisjonell kinesisk: 石家莊; pinyin: *Shíjiāzhuāng*) er ein kinesisk by som er hovudstad i provinsen Hebei i Kina. Han er eir byprefektur og dekker eit areal på 15 848 km² og hadde i 2008 eit berekna folketal på 9,6 millionar. Talet på innbyggarar innom bygrensene vart i 2004 berekna til 2 070 000.

Byprefekturet Shijiazhuang omfattar seks distrikt (区 *qū*), fem byfylke (市 *shì*) og tolv fylke (县 *xiàn*).

Byen ligg strategisk til på jarnbanelinja som går i sørleg retning frå Beijing, om lag 280 km frå den kinesiske hovudstaden. Han var ein marknadsplass til jarnbanen opna i 1902. Byen vart grunnlagt i 1925, og fekk formell bystatus i 1939 under namnet **Shimen** (*Shímén*, 石門). Namnet vart endra til *Shijiazhuang* i 1947. Han vart hovudstad i provinsen i 1968.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Shijiazhuang» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mars 2011.*
* *Denne artikkelen bygger på «Shijiazhuang» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mars 2011.*
* *Denne artikkelen bygger på «Shijiazhuang» frå Wikipedia på tysk, den 28. mars 2011.*


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* GeoNames
* MusicBrainz (area)

 |

  



  

.
**Verdas naturvernunion** eller **Den internasjonale naturvernorganisasjonen (IUCN)** (**I**nternational **U**nion of **C**onservation of **N**ature, **IUCN**) er ein internasjonalt organisasjon for naturvern. Han vart skipa i 1948 og har hovudsete i Gland i Sveits. 

Oppgåva for IUCN er å oppmuntre og påverke avgjerder og å assistere verdssamfunnet til å ta vare på heilskapen og variasjonen i naturen, og å tryggje at utbytting av naturressursar er rettferdig og berekraftig. Han organiserer eit nettverk for miljøarbeidet i meir enn 80 regjeringar, meir enn 110 offentlege byrå og meir enn 800 ikkje-statlege organisasjonar. Nettverket kan engasjere 10 000 frittståande ekspertar og vitskapsfolk i meir enn 180 land.

IUCN tilrår nye medlem på UNESCO si verdsarvliste over natur- og kulturminne. Organisasjonen er òg kjent for arbeidet med å redigere ei global raudliste over trua plante- og dyreartar. Den nasjonale raudlista frå 1998 og Norsk Raudliste 2006 er sett opp ut frå kriteria til IUCN.

### Namnet

På engelsk har dei brukt namnet *World Conservation Union* sidan 1990, men det fulle namnet og akronymet er ofte brukte ved sida av kvarandre sidan mange kjenner organisasjonen som IUCN. På norsk er namna *IUCN*, *Verdas naturvernunion* og *Den internasjonale naturvernorganisasjonen* brukte i media.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «World Conservation Union» frå Wikipedia på engelsk, den 6. august 2005.*
* IUCN offisiell nettstad

Bakgrunnsstoff
--------------

 Commons har multimedium som gjeld: **Verdas naturvernunion**

* Offisiell nettstad Edit this at Wikidata

| * v
* d
* e
Raudlisting |
| --- |
| Global raudliste**·** IUCN |
| Norsk raudliste**·** artsliste for fuglar**·** artsliste for pattedyr (2010**·** 2006**·** 1998)**·** Fremmedartslista (2012**·** 2007)**·** Artsdatabanken**·** Direktoratet for naturforvalting |
| IUCN conservation statuses |


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* BIBSYS
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* SUDOC
* NKC

 |
Koordinatar: 64°6′S 62°8′W﻿

**Abbott Island** er ei øy som ligg 1,5 km vest for Davis Island i sørlege delen av Bouquet Bay, utanfor nordaustsida av Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart grovt kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, 1903–05, og fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd i 1956–57, og kartlagd frå desse bileta i 1959. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Maude Abbott, ein kanadisk ekspert på medfødde hjartesjukdommar.

Sjå òg
------

* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Scientific Committee on Antarctic Research
* kravområde i Antarktis

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Abbott Island» frå Wikipedia på engelsk, den 19. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

Bakgrunnsstoff
--------------

 Denne artikkelen inneheld stoff som er offentleg eige frå United States Geological Survey-artikkelen  «Abbott Island» (innhald frå Geographic Names Information System).


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* GeoNames

 |
**Abd ar-Rahman as-Sufi** (arabisk عبدالرحمن الصوفي‎, ‘Abd ar-Raḥmān aṣ-Ṣūfī), òg **Abd ar-Rahman Abu al-Husain**, best kjend som **as-Sufi** eller **al-Sufi**, i vesten òg **Azophi**, (903–25. mai 986) var ein persisk astronom.

Liv og virke
------------

Han levde ved hoffet til emiren Adud ad-Daula i Isfahan i Persia og jobba med omsetjing og utviding av greske astronomiske verk, særskild *Almagest* av Ptolemaios. Han bidrog med fleire rettingar av stjernelista til Ptolemaios og gjorde sine eigne utrekningar av lysstyrke og storleiksklasse som ofte avveik frå utrekningane til Ptolemaios. Al-Sufi identifiserte Den store magellanske skya, som er synleg frå Jemen, endå ikkje frå Isfahan. Denne vart ikkje sett av europearar før reisa til Magellan på 1500-talet.

Han observerte at ekliptikkplanet heller med omsyn til himmelekvator og rekna ut med større grannsemd lengda til det tropiske året. Han observerte og skildra stjerner, posisjonane deira, storleiksklassane deira og fargen deira, stjernebilete etter stjernebilete. For kvart stjernebilete utarbeidde han to teikningar, éitt sett frå utanfor den himmelske sfæren, éitt sett frå innsida (som sett frå jorda).

As-Sufi skreiv òg om astrolabiet og fann fleire ytterlegare bruksområde for dette.

As-Sufi publiserte *Bok om stjernebilete* i år 964, ein astronomisk katalog og atlas med innhald beståande av både skildrande tekst og bilete, der han delte mykje av arbeidet sitt og oppdagingane sine.

Kjelder
-------

* *Denne artikkelen bygger på «Abd al-Rahman al-Sufi» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juli 2016.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* Heinrich Suter: *Die Mathematiker und Astronomen der Arabischen Literatur und ihre Werke*, 1900, Nachdruck Amsterdam 1982. (Digitalisat Bibalex; Michigan)


|  |  |
| --- | --- |
| Autoritetsdata | 
* WorldCat
* Store norske leksikon
* VIAF
* GND
* LCCN
* ISNI
* BNF
* BNF (data)
* LIBRIS
* SUDOC

 |